Gb485_fol-1_4
author: Astesanus, de Ast

—
„.
„*
1
1
„
6
2

rr

NI12c511899289

UIIEIEIIIIIIIIIIIII

WTET
= „
„
4

11

8 Tübingen

.
⸗
2
4
7
. 7
D
„
.
. 4
.
1.
= 1 ⸗
.
.B —
2 — .
5
D
,
— .
.
*
N X
„ 2–
.
. .
.
– 5 . . 8
. —- . 2 . . . AA õ l — . *
4 4 . .
N 2 — —

—

—

—

—T—DH——ʒ—ʒ— ᷑

In nomme dñi amen Ancipit ſumma de ca⸗

ſibus ad honoeẽ dei ↄpilata. p fr̃es aſtexanũ
de oedme frata minoꝝ vbi pmittunt᷑ litere
eiuſoẽ fr̃is ad dñmaobhãnez gaijetanũ· ſancti
theodoei dijaconẽ cardinale et poſtea imme
diate lr̃e eiuſõ dñi: quas qñ recepit ſũmaʒ mi
ſit ad ſupeadictũ aſtexanũ?Aſte ſunt ergo
litere p̃dicti fratris
Enerando in xpᷣo patri
et dño · domio ĩiohbãni
gaijetão ð vebe diuĩa
Puidentia digniſſimo
ſacroſancte romãe ec⸗
clene ſancti theodoei
dijacono cardiali fra
ter aſtexanꝰ? de alt de
oedine frm minon eiꝰ
Byvumilis ſern? reuereé⸗
tiã ſuiqʒ recõmendationẽ in dño debitã et de
uotã: Eũ iam elapſo multo tepoee benigtati
vr̃e placuerit me ad perficiedũ collectõʒ quã
inchoauerã de caſibꝰ.veſtris literis expoeta
ri. Scce venerãde pr̃ et dñe vram dignatã ex⸗
hoetatõz reuerenter ſuſcipiens et autoeitatis
vr̃e ſublimis fauoeem adeſſe mibi ꝓſpiciens⸗
collectõz eandez cũ auxilio dei ꝓut ei miſtra
re mihbi placuit et tenuitas mea ſciuit et po⸗
tuit Oſummaui · Digne igit' vobis eam attri
buo et aſeribo ſmmulqʒ ip̃az mdentie vre cõ
mitto examiandã cozrigenda et ſupplẽdaz er
ſi vr̃a diſcretio indicauerit in noticiaz ali onz
publicã deducẽdam Pmptus ſemp et paratꝰ
ero in oĩbus ad vr̃a beneplacita et mandata.
Valeat ſemꝑ pᷣelaritas magficetie vr̃e ad dei
Ponoæe et eccleſie ſue ſancte edificatõz. data
Tan · FInno dni Oileſimo. cec · xvij·¶ Encipi
unt litere p̃dicti din cardĩalis ad ip̃m frem.

ſimo fri aſtexano de ciuitate aſtenſi oe

P Enerabili et religioſo viro amico cari

dinis frata minoꝝ Hohannes miſera⸗
tione dinina ſancti cheodoei dijaconus cardi
nalis ſalutem et ſincere dilectõis affectũ Ti
beũ vrm opꝰquippe laudabile que nobis vr̃a
ſinceritas ſtinauit leto vultu gratoq; co⸗de
recepimus. cuiꝰ Opolitio a deo ſuũ omendat
actoeez ꝙ aliene laudis ↄmendatõe nõ eget.
Oſteditur nãqʒ ſcie in eiꝰ lectõe ꝓfunditas ·
ingenij in ſui examiatõe ſubtilitas · ac vbon
in ſui ↄoſideratõe maturitas demõſtrat St qui
dem nõ ſie multà ip̃ius laude opuſ extollit
cõditoeis qui velut bonꝰ hõ de bono thezau

ruo Pfert bona ad landez dei ac vtilitatis

publice ĩcremẽtum Dignis ergo ĩ dno laudi
bus vre laudamꝰ bonitatis multiplicis cłari

tatẽ. qᷓ ſic lucere nititur omibus ꝙ ſingulis ſe

exhibet ꝓfuturã · Quaapter dil ectiom veſtre
gratianæ plenas referimus actiones tato co⸗
dis affectu quod peo vobis gratum põſſumꝰ
offerentes, valete in d 0
Incipit peohemiũ pᷣſentis ſme de caſibus ·
onoꝝ laboꝝ gloezioſus e fructꝰ · Sap̃ᷣ·

. Nullus aute laboe eſt illo laboee

.

meliioe qui annnaꝶ ſaluti peoficit: Vn
et tali laboee filius dei in perſona Apeia la⸗

X.

£

boeauit ſecundum illud iſaie. j·. c. laboꝛani ſu

ſtines. quidq;d em in aſſumpta huĩlitate geſſit

dixit et ſuſtinuit ꝙ ſalute huami generis fecit
ſeöm ill luc. xix · VYenit filiꝰ homis qrere et
ſaluũ facere qð perierat Nuius ergo laboeis
potiſſime głoſus fructus q peecipue Ddiunie
fruitõis é meritoæiꝰ Conſiſtit aut Huiõi Labee
in facto ſancte vite et verbo ſane doctrine ſe
cundũ illud Qa. v. Qui aut fecerit et docue

rit hic magnꝰ vocabit in regno celoꝝn Æ

aũt Ffrater aſtexanꝰ de oedine mmoꝝ mimus

fateoe ad ale laboee me tam rõne vite ꝙ röée

ſcientie minꝰ idoneũ eſſe · h tñ cupies Oſul ere
penurie mee vt ſic ſaltẽ in modico pdicti fru

ctus głoſi poſſez particeps fieri. exepto ruth

paupcule moabitis ingrediens alioꝛx agros
docton ſ. magnoꝝ ſcripta ſtudẽdo digeter

opoetuno tpe p plures ãnos ex ipᷣis quaſi ſpi

cas aliqua magis vtilia de omi materia que⸗
ſtionũ ſacre ſcripture peout deꝰ mihi dedit et
exiguitas mea valuit collecta in vniꝰ ſumme
p octo libeos diſticte beeuiãdo ſerie oedĩaui
Hoſtmodũ vo exhoetatõe venerabiis peis et
dñi ſupea memoꝛati et etiã pluriũ bonoꝝ fra
trũ admodũ incitatꝰ ex ſupꝛadicta collectõe

illa tm̃ qᷓ ꝓpcinebant ad ↄſiliũ in foeo ↄſciĩe tri

buendũ extraxi et ſiqua alia puta de vtutibꝰ
vel alijs iſerui illa gra otinuãde materie vel
maioeis euidentie beeuiter annotaui atq; in
hunc modũ ſummã de canbus deo auxiliante
opil aui. Dius igit lectoe ſiqua vtilia ſiqua
laudabilia.ſiqua ſibi grata in ipſa reperiat.
deo largitoei bonoꝝ oime
teceſſozibꝰ nris doctoeibus ex quibus accepi
et p̃cipue dño p̃ᷣnomĩato coærectoei eius attri
buat. et gratias vberioees fideliter agat ·
me vero et ſi nibil aut paꝝ deaneo ibi poſui
laboeem tñ incredibilè alion picta colligen

do et ced inãdo pertuli.apud deũ intercedat ·

vt meo ſudoei viciſſitudiez ĩ celeſti patria m
ſericosditer reddat..

Sciendũ aũt ꝙ doctoꝛes venerabiles ex quo
rum ſcriptis collectõz p̃dictam aſſumpſi in ſa
cra ſcriptura de oedine meo fuerunt multi p⸗
cipue tamen iſti · ſcilicet. ð

7 Frater alexãder de anglia qui qñ fuit oedinẽ

ingreſſus: erat magiſter leges actu ſacrã ſcri

turã pariſiꝰ ſuper om̃s tẽpcens ſui famoſus.

rater bonauetura etiã famoſiſſimꝰ tpe ſno qᷓ

fuit młto tpe mĩſter gnalis et pꝰea cardĩalis
rater guilbelmꝰ anglicus de mara:
Erater gualterꝰ qui fuit epᷣus pictauienſis
Erater richardus de media villa

Frara iobes ſcotꝰ famoſiſſimꝰ er ſubtiliſſimꝰ2

rater al exãder ð alexãdeia ꝗᷓ fuit etiã miſter

gnalis que vt diſcernat a pꝰ alexãdeo ↄgno

mio lõbardũ et illũ pemũ ↄgnoĩo anglicum
De alio aũt oedĩe fuer̃t duo· ſ.de oedĩe pᷣ̃dica
ton Erater thomas de aqno etiã famoſiſſimꝰ
Et fr petrꝰ de taretagio qui fuit etiã papa·
Fliqua etiã accepi de quotlibetis mgr hHein
rici de gandauo: HM 99
Doctoees vero mriſcanonici ex quibꝰ plima

2
—“ .
e
„ 1 22
NS
5 *

m et venerabilibꝰ an

Bernardus Opilatoe a ꝓparatus oꝛdinarij de
cretaliũ:nnocentiꝰpapa quartꝰ qui fecit ap
paratũ decretaliũ: Hoſtieſis Rafredꝰ quoꝝ
vterq; fecit ſummam et apparatum. .
Cunbhel mꝰdurandi qui fecit ſpeculũ iudicia
le et repertoeium- . . .
Garſias qͥ fecit apparatũ ſup. vj· öcre. Sg· x.
Io. andeee qui fecit a ꝓaratũ ſup · vj · decre ·
Bartholomeꝰ beixienſis qᷣ fecit a Paratũ ſuꝑ
decre⸗ Haijmũdus et rodonenſis qui fecit ap
paratum ſuꝑ ſummã raijmundi.
SFttendendu aut qn bic allega Hhoſtiẽ ſis
vel CKanfredꝰ ſimpliciter. nõ noraſdo ſummã
vel a ꝓparatũ eiꝰ. debz intelligi ꝓ illð ad qð
allegat in eiꝰ ſũma pomt'. Ite qn allegat
hoſti:vel ganf. vel raij:et nõ ſignac ſũme lo
cus quo ponit᷑ illð ad qð allegac. intelligi
debet ꝙ pomt illud in eo . ti · ſüme ſue in quo
citulo ponit in hac ſũma Sciendũ etiã in
allegãdo gloſas bern· ſepe appoſui aliquã li
terã alphabeti vt ſignificet p eã q; illa gloſa
obtinz lũ numeꝝ ĩiter gloſas eiuſdẽ capitki
quotu numeꝝ obtinet illa lra ĩter lras alpha
beti oõnulla etiã accepi de ſuma azʒoĩs et de
ſuma rolãdina notarie et apparatu eiꝰ. et de
inſtituta et apparatu eins.et de tabula iuris
fris ohãnis ſaxoĩs de oedine mioꝝn. Notã
dũ inſuꝑ ad maioeem euidentiã ꝙ hec colle
ctio ſiue ſumma de caſibꝰ diſtincta eſt ĩ octo
libeos ptiales nõ multum ſeinuicè in magni
tudine excedetes vt illud ꝙ lectoe queſierit
muenire facilius poſſit. =
n peimmo agit de diuinis p̃cepus.
In ſecundo de virtutibus et viciſs.
in tercio de Otractibꝰ et volũtatibꝰ vltimis
An quarto de ſacramenus in ↄmuni. et in ſpe
ciali de bapiiſmo ↄfirmatione et euchariſtia.
In quito de penitetia et vnctione extrema.
Un ſexto de odinis ſacramento.
In ſeptio de ceſura eccłiaſtica noĩe eꝰ intelli
Sic ſnia excõicatõis interdicti et ſuſpenſioĩs
et de depoſitõe · In viij · de mri? Et ſubiaãu⸗
Siti ad euidentiã tociꝰ opis de ſigficatõibuſ
verboꝝ iuris vbi etiã tradit mõꝰ allegandi
jura canonica et cimiia in vocabbo iuris co⸗
pPus. Deiñ ſubditoedĩatõ tituloꝝ decretalra
et libeoꝝ legaliũ ſeðz oedinẽ alphabeti . Sig
tur etiã mhið ſił qui ſut ti. decre. de quoꝝ ma
teria agit' ĩ hac ſuma. Quilibz ãr li beo hoꝝ
diuidit phes ti:et qlibzʒ ti. vt ĩ płibꝰ diuidi
tur ĩ pbes arti.articłs vo aliqñ ↄtinz płes q2
ſtiões et pła nõbilia. Ha em̃ qᷓ tradũt᷑ ibi po
nũt aliqn ꝓ moð qõnis aliqũ P moð notabi
li8. Et qᷣde qn ibi qo po⸗ aliq qᷓ ſp ſtati imedi
ate rnꝰ ſet. et dein qnz aliqᷓ ↄtra rnſione a pa
rẽs dubitatõ beeuiter remo uet. Deo ↄfirma-
tõe bo rnſioĩs ſp autoeitas aliq k rõ ł ius ali
qð adoucit'.ſʒ młtiplicatõ autoeitatũ ł juriũ
vel rõnum gra beeuitatis deuitat niſi foeſan
interõ materie difficłtas ł ãbiguitas ho reqͥ
rat:ſic hec ola infra clariꝰ patere pñt ſagaci
lectoei Æοεμàß voo moneo ut ĩ pno ti. ſp peĩa lr̃a
fiat mag de minio et lazurio. et ĩ pemꝰ cuiꝰli
bet articuli niſi foete peim fiat pagphus in

De le· huana ñ ſcpta.ſ.ð Oſuerndie · xl vij. 5

ſignis ſine duplex ſeu cũ aliquibꝰ floꝛibꝰ vp
imciũ articłi faciliꝰ diſcernat. qõnes vo Pei

cipales et notabilia peĩcipalia a capite Imee
inchoent᷑ et in eaꝝ mitio fiat pagraphꝰ ſim
Plex ita ꝙ ſit vltra lineã Stenſus in medio p
lõgitudĩes colũne.Et ſi opoeteat aliũ fieri pa
ragphũ in pein linee infra p̃dictã lineã fiat
et fiat pagraphꝰ ſp vbi eſt ſignatꝰ ĩ exẽplari

ani ſunt tituli peimi libei: qui ẽ de p̃ceptis

De lege diuina. j.
De peeceptis in cõmuni.ij.
De pᷣceptis decalogi in comuni iij.
e expoſitione peimi peecepti· iij.
e latria quid eſt et quomodo differt a
ſebia et dulia⸗p.
De actibus latrie. vj..
De ſupſtitione in cõmuni. pij·.
De ſupſtitione cultꝰ ind ebiti veri dei . viij⸗·
De ijdolatria.ix. .
De diuinatione et eiꝰ ſpeciebꝰ Omuni. x.
De ↄgnitõe demonũ reſpectu futuroꝝ· xj.
De impeeſſione aſtroꝝ circa quam quidã ma⸗
thematici ereant. xij.
De diuinatione p ſomnia.xiij.
De ſoetilegijs.xnij.
De mb tiplicibꝰ obſeruãtiis ſupſtitioſis.xv.
De temptatõe qua deus temptat.xvj.
De ſecundo p̃cepto.xvij· —
De iuramento.xviij.
De periurio.xix.
De voto.xx.
De adiuratione. xxj.

De 2 p̃cepto qð e obſeruãtia ſabbati xxij.

—

De ferijs · xxiij

De quarto Peecepto quod eſt de parentibus

honoeꝛandis⸗xxiiij y
De qumto pᷣcepto ſczʒ nõ occides.xxv.

.

De uriie coæpalibꝰ alijs ab hoĩcidio. xxvj:

De duello.xxvij
De toeneamentis.xxviij
De bello.xxix
De treugis. xxx
De ſexto p̃cepto ſeʒ nõ mechaberis.xxxj.
De ſeptimo peecepto ſcilicet non furtum faci
es vbi peimo de rapina.xxxij-
De furtu ꝗpeie ſumpto.xxxiij.
De ſacrilegio ꝓut eſt ſpecies furti. xxxiiij.
De furto mterpeetatiuo.xxxy
De vij.pᷣcepto vbi pei de mẽdatõ. xxxvj:

De falſo teſtimonio et teſtibꝰ.xxxvij.

De aduocatis.xxxix
De accuſatoeibus.xl.
De accuſatis.xlj
De fꝗlſarijs · xlij.

De mdicibus et eoꝝ officialibꝰ.xxxviij

De duᷣobꝰ vltimis p̃ceptis quibus iiberur
. 3

Ocupiſcentia alienan vx. et renx · xliij.
e peeceptis euangelicis regulantibus circa
operanda et vitanda. xlnij.
De pᷣceptis euãgłicis rgł ãti bꝰĩtetõz.xlo.
De lege hũana lepta.ſ.ð oſtitutõibꝰ.xl vj.

6.

.

Encipit liber peimꝰde lege diuĩaitłꝰpeimꝰ
Icturi ergo ĩ hꝰ peio libeo
de decẽ Peeptis moæal ibꝰ
de diuia lege ĩ q̃ᷓ ip̃a otinẽ
tur beeuiter aliqᷓ Pmittemꝰ
t pe ĩo de eiꝰ nceĩtate · Se
cũdo de eiꝰ diſtõe ee
de veteris legis obligõe ·
Erca peimũ ſcieò ꝙ ad di

rectõz hũane vite neẽm fuit hr̃e lege diuinã

ꝓpter tria · Deimo ꝗpter excelletiã finis hoĩs:
Nã ꝓ legè dirigit hõ ad actꝰ ꝓpos ĩ oꝛdĩe adʒ

finẽ vltimũ et ſi hõ oedinarettm ad fine q̃ nõ

excederz ꝗꝓpoztõz naturalis facł tatis hoĩs · ñ
opoterz ꝙ hr̃et aliqð directm̃ ex pte rõis ſupᷣ

legẽ naturalẽ et legẽ hũanam qᷓ ab ea deriua

tur. ſʒ qe homo oedinat᷑ ad finẽ btitudĩs eter
ne q̃ excedit oztο0 naturalis facultatis Huũa
ne· iõ nece fuit vt dirigeret᷑ etiã ad ſnũ finez

lege diuĩtꝰ data Secðo ꝗpter ĩcertitudieʒ hũa

ni indicij p̃cipue de rebꝰ ↄtingẽtibꝰ pticula⸗
ribus ꝓpter quã tingit de actibꝰ hũanis eſſe

diuerſa iudicia diuerſoꝝ · ex quibꝰ etiã diuer

ſe et ↄtrarie leges ꝓcedũt · et iõ vt hõ ſme oĩ
dubitatõe poſſit ſcire ꝗᷣd ſit agẽdũ et qͥd vitã⸗

dũ.ncce fuit vt in actibus ꝗpeijs diri geret p

legẽ diuĩam q̃ ereare nõ p̃t Cercio ꝗpter ĩſuf⸗
fici entiã hũane legis qꝛ hõ pᷣt de his legẽ fa
cere de quibꝰ pᷣt udicare · indiciũ aũt homĩs
nõ pᷣt eſſe de motibꝰ ĩterioeibꝰ qui latet.ſʒ tin
de exterioꝛibꝰqui patent ·et tñ ad pfectõzʒ vir
tutis requirit ꝙ in vtriſq; actibꝰ hõ ſit iuſtuſ

et ideo lex hũana nõ potuit ſufficiẽ ter coerce

re et oedinare interioꝛes actꝰ: ſed neceſſe fuit
ꝙ ſupueniret lex dinunag.

endũ ꝙ duplex e lex diuia ſcz vetus et
noua.he aut ñ diſtinguũtur ab muice
ſicut oĩno ſpẽ diuerſa ſiẽ diſtinguũtur equꝰ et
bos.ſʒ ſicut pfectũ et impfectũu in eadẽ ſpẽ·
vt puer et vir. et hoc mõ diſtinguit᷑ lex vetuſ
a lege noua · Vñ apłs Gab.ii · Oparat ſtatum
veteris legis ſtatui pueruli exñtis ſub peda⸗
gogo · ſtatu aũt noue legis ſtatii pꝓfecti viri
qui iam nõ eſt ſub pedagogo · et ideo oms dif
fezẽtie q̃ᷓ aſſignãtur inter nouã legẽ et vetere
accipiunt᷑ ſcðz ꝓfectu et impfectũ· Heecepta

Q rca ſcdm ſcz diſtinctõz legis diuĩe ſci

eñm̃ cuiꝰlibet legis dant de actibus virtutũ ·

Ad agẽdũ aũt opa virtutũ aliter ĩclinant᷑ im
Pfacti aur nõdũ hñt virtutis habitũ. aliter il
i qᷓ ſut ꝓfecti ꝓ habitꝰ vtutũ· peimi ei ſeʒ impꝑ
fecti ĩclmant᷑ ex aliqᷓ cã extrinſeca· puta ex ↄ
minatõe penaꝝ vel ex ꝓmiſſiõe aliq extrin
ſecaꝝ remuneratõnũ vt honoeis vł diuitian

vel alicꝰ hunõi · et iõ lex vetus q̃ dabat impꝑ⸗

fectis·i .· nõdũ gr̃am ſecutis· Ogrue de lex ti⸗
moeis inqtũ inducebat ad obſeruãtiã p̃cepto
rũ ꝓ ↄminatõz quarũdã penaꝝ Dicit᷑ etiã ha
bere quedã ꝓmiſſa tpalia · Perfecti aũt incli⸗
nant᷑ ꝓpter amoẽe virtutis nõ ꝗꝓpter aliꝙ; pe⸗
nã vel remuneratõz: et iõ lex noua qᷓ pein cõ

ſiſtit in ipᷣa ſpũali gr̃a coꝛdibus mdita ðᷣe lex
amoeis.· et ðe hre ꝓmiſſa ſpũalia et eterna · qᷓ

ſunt obiecta vtutis pᷣcipue caritatis et iõ ꝓ ſe

in ea ĩclinatur nõ quaſi inextranea. et iõ etiã
lex vetus ðᷣe coercere manũ nõ aim.qe qui ab
ſtinet ab aliquo peccato timoee pene nõ ſim⸗
pliciter recedit eiꝰ volutas a pctõ. ſicut receꝰ
dit eiꝰ volũtas ꝗ abſtinet a pctõ amoee iuſti⸗
cie· et ꝗꝓpter Hoc lex noua qᷓ ðᷣe lex amoeis de
aĩim coercere. Sic ĩ pz ꝙ tres ſut dentie legis
et euãgelij pꝛĩcipales ex qbꝰom̃s alie oeiunt
et ad quas om̃es alie reducũt. Deĩa eſt ꝙ lex
ad obſeéruãtiã p̃ceptoꝝ ĩducit ꝓ timoꝛẽ euan
geliũ vo ꝓ amoꝛè et hac aſſigt aug ↄtra ada
mãtinũ manichei diſcipł m dicens· beeuis dif
ferẽtia legis et euãgelij timoe et amo⸗ · Scða
eſt ꝙ lex ꝓmittit tpalia:euãgeliũ eterna. Vn
xp̃ᷣus in peinꝰ ſue pdicatõis ſtatim dicit· peni
tentiã agite aꝓpiquabit em̃ regnũ celoꝝ · hãc
ponit aug· li.mij otra fauſtũ · TCercia ẽ ꝙ lex
coercet manũ.euãgeliũ aũt aĩim de quo xpᷣus
Math.v.niſi abũdauerit muſticia vr̃a plus ꝙᷓ
ſcri. et ꝓha.nõ intra.in reg:ce.· Euerũt tñ ali
qui ĩ ſtatu legis hntes caritatẽ et graz ſpüſ⸗
ſancti · qui pem expectabãt ꝓmiſſa ſczꝭ ſpualia
et eterna:et ſcᷣm hoc ꝓtinebãt ad euãgeliũ
ſiue nouũ teſtametũ. Iihr et in nouo teſtamẽ
to ſunt aliqͥ carnales nõdũ ptingetes ad pfe
ctõz noue legis ꝗpter qð opoetuit etiã ĩ nouo
teſtameto ĩduci ad vᷣtutis opa ꝑ timoeẽ pena
rũ et ꝓ aliqᷓ tpalia ꝓmiſſa.lex aũt vetꝰ et ſi p
cepta caritatis daret.leuixix· dilige ꝓximũ
et deuꝰ. vj · diliges dnm deũ tuũ · nõ tñ p eazʒ
ſpũᷣſſctũs dabat· ꝓ que caritas nris coꝛdibus
inf unditur vt dicitur ad ro. v.
6 Irca terciũ ſcienð ꝙ lex vetꝰ dtinebat
pꝓcepta legis nature et qdã pᷣcepta ꝓPa

qꝙᷓtum ad peima om̃s tenebayt ad o bſeruãtiã

veteris legis.nõ qę erãt in veteri lege ſed qe
erãt de lege nature. ſz ꝙ;tũ ad ſcdᷣa tenebatur
ad obſeruatiã legis veteris ſolꝰ ꝓpłus iudðoꝝ
Cuiꝰ rõ e qe lex vetꝰ data ẽe ꝓpło iudeoꝝ vt
quãdã pᷣeogatiuã ſctitatis obtineret ꝗꝓpter re⸗
uerẽtiã xpᷣi q̃ ex illo gło naſciturꝰ erat. Id⸗
mittebat᷑ tñ ad obſeruãtiã legis· getiles ð qꝰ
habe exo:xij.qe ꝓfectiꝰet ſecuriꝰ ſalute ↄſeqᷓ
bant᷑ ſub illis ꝙᷓ ſub ſola lege naturali·ſic et
nũc laici trãſeũt aò clericatu· et ſeculares ad
religionẽe licz tamen ſine hoc ſaluari poſſent.
De pcepcis in omuni ti⸗ꝛj.
* beeuiter de lege diuĩa videdu e

de pceptis et peid ĩ cõi. ꝛ ĩ ſpãli de
pceptis decalogi. Circa peimũ peio
ſcienð quid e pceptũ. de diuiſioĩbꝰ p̃cepti·
Circa peimũ notãdũ qð pᷣceptij ẽ iuſſio vł im⸗
periũ faciedi aliqᷣd nł nõ faciedi/ Eaciedi ãt
ðe qð ẽ debitũ fieri ut honoeare peem.iñ faci⸗
endi aũt qð ẽ debitũ nõ fieri vt mechari Iuſ
ſio aut vł impiũ e ſupioeis ſic obedire mĩoeiſ
Vñ ſie pᷣt deſcribi iuſſio ẽè volũtatis ſupioeis
expᷣſſo ð faciẽdo vł nõ faciedo ei q̃ inferioe ẽ
* Uirca ſcdm notãdũ ꝙ pᷣceptũ aliud e affir⸗
atm̃ qð è de faciedo vt honoeare prem aliꝰ
e negatm̃ qð eſt de nõ facie do vt nõ occides
et dat iſta diuiſio ſcᷣm rõz cãe foꝛmalis pci⸗
piẽdi. Deñt aũt ĩ effectu pᷣceptũ affirmatiuũ.
qð reſtricto noĩe ſolet dici pᷣceptũ· et pᷣceptũ

l

negatiuũ qð ꝓhibitõ dicit᷑ qe affirmatiuum

obligat ſempꝑ.i.in om̃i tpe ſ̊ nõ ad ſemp: i.n
ad ome tpus· Negatm̃ aut obligat ſp et ad ſp
et hoc mntellige de p̃ceptis decalogi et iuris
naturab·.verbi gr̃a · honoeare pꝛem pceptũ eſt
affirmatm qð obligat me ſp.qe ſp teneoe ad
lhonoeãdũ peẽm.ſ̊ nõ ad ſꝑ honoꝛãdũ.nõ ẽ
ẽ poſſibile nec expedies vt ſp honoꝛẽ eũ ſj cũ
opoetuĩtas occureit et tpus reqͥrit. Negatiuũ
aut pᷣceptũ obligat ſp et ad ſp·ſĩc nõ mecha
beris qe ſp teneoe et quocũq; tpe nõ mechari
Ete p̃ceptoꝝ aliud ẽ nature almd diſcipline
aliud legis ſcripte· p̃ceptu aũt nature aut eſt
datũ aut inatũ.ſi datũ aut ẽ datũ ꝓpter natu
rã ðſeruãdã ſcm actũ nutritie vt gen·ij· ð oĩ

ligno padiſi comedas. aut ꝗꝓpter naturã mł ti
pꝓlicãda ſcom actũ generatie vt creſcite et mł

tiplicami geñ · ij. et · ix · SRi inatũ iux id Ro . ij.

ſi getes naturaliter ea q legis ſuũt faciũt· eiuſ⸗

modi lege nõ hñntes ipᷣi ſibi ſut lex qᷓ oñdunt
opus legis ſeriptũ ĩ coꝛdibꝰ ſuis·hec ſcriptu
ra inata e cuil ibz · pceptũ gꝰo ho inſitũ ẽ ↄſcĩe
cuiꝰlibzʒ ſcz dictame rõis de faciedo vel nõ
faciẽdo⸗ Noc vo recipit diõezʒ. nã aliud ẽ ce⸗
diatm̃ ĩ deu ſiẽ diligere creatoꝛe ſup oĩa et o⸗
bedire ei ĩ oĩbꝰ et ſuꝑ oĩa qð ẽ eſt inſitũ cuiꝰ
libet ↄſcie · Ilm e maĩfeſtatm̃ oꝛdĩs ĩ ꝓximũ
et hoc dupliciter. vl ſcdðz viã inocetie vt illð
tho.iiij ·qd ab alio oderis tibi fieri ꝛc. et ſeðʒ
viã bñficetie vt ið Math. vij. qcũqʒ vultis vt
faciãt vobis hoĩes et vos facite ilł Hec ie eſt

dio p̈cepti nature ſiue legis naturalis. Deece

ptũ vo diſciplme generaliter eſt pᷣceptũ datũ
ad ꝓbatõz vt hõ ſciat ſe ðdo debere obediẽtiã
nõ tm̃ ĩ expediẽtibꝰ vel honeſtis ſʒ etiã in in⸗
dentibꝰ ERt hoc etiã recipit dĩoex. HNã aliqð p̃
ceptũ diſciplie datũ eſt ad ꝓbatõz obediẽtie
ot illẽ pᷣceptũ negatm̃ datu ade Geñ. ij. de li

gno ſcie boni et mali ne ↄmedas.qðdam ad

Pbatõʒ fidei vt ið datũ abaale GeTril: tolle
filiũ tuũ ijſaac ꝛc.et ẽ pceptũ affirmatm̃ Dee
ceptoꝝ aũt legis ſcripte qdã ſũt moealia vt qᷓ
ĩ decalogo.qᷓdã iudicialia vt q ĩ deciſiõe cã
ſũt ĩſtituta:& qᷣbꝰ exo.xxj.hec ſũt indicia q +
pones eis·qdaʒ cerimoialia vt q fuer̃t ĩ figu⸗
rã futuroꝝ· ſic ea qᷓ de ↄpoſitõe tabernaculi

et de ſacrificijs et huiõi· Gd lege em̃ dei pti⸗

net vt hoĩes ad uice et ad deũ oedmet . vtrũ
q; aũt hoꝝ ĩ Oũi ptinet ad dictame legis na
ture⸗ et aò hꝰ referũt p̃cepta moealia ſʒ opoꝛe
cet ꝙ; vtrũqʒ determĩet ꝑ legẽ dimmã vł hũa

nã.Deeceptũ aũt ↄũe de cultu diuĩo determi

nat p pᷣcepta eerimoĩalia. cultꝰ ei dei vocat
cernimoila qi munia i. dea cereris q dicebatur

dea frugũ vt ꝗda dñt eo ꝙ peiꝰ ex frugibꝰob

laroes deo oft erebat. ſiue vt maxiꝰ valeriꝰre
fert nome cerimoĩe introductũ ad ſignãduz

cultũ diainu apo latios a quodaʒ c Pido iu?

—ł- N-

romã qð cerere vocat eo ꝙ roma capta a gal

licis illuc ſacra romanoꝝ ablata ſũt et reue
retiſſime Pĩta. Sic i illa pcepta q̃ ptinet ſpeci
aliter in lege ad dei cultũ dñr cerimomalia.

Ome vo pᷣ̃ceptũ de jufſticia ĩter hoĩes ſeruãda
determiat' ꝓ pcepta udicialia. Seðz ho igitʒ

„

n

opoetet ponere tria genera p̃ceptoꝝ veteris
legis ſcʒ moealia qᷓ ſut ð dictamie legis natu
re:cerimoĩalia qᷓ ſut determĩatões cultꝰ mi
ni. et iudicialia ꝗᷓ ſut determiatões iuſticie in
ter hoĩes obſeruãde Vñ cũ apłs Bo· vij. dixiſ
ii ꝙ lex ẽ ſancta ſubiũxit madatu Eiuſtu.ſ.
q;tũ ad iudicialia · et ſctĩ ꝙtũ ad cerimoĩalia
ðe em ſctm̃ qð ẽ deo dedicatũ · et bonũ qð ho

neſtũ ꝙtũ ad moealia: ) & hoc nota ꝙ; ceri⸗
molalia a deo ſut euacuata vt nõ tm ſint moe?
tua ſ̊ etiã moꝛtifera obſeruãti bꝰpꝰ xpᷣʒ.maxie

poſtꝙ; ẽ d iuulgatũ euãgeliũ.pᷣcepta aũt iudi
cialia ſũt quið moetua qe ñ hñt vim obligãdi
nõ ſũt tñ moetifera:qꝛ ſi ꝗs peĩceps oedĩarzʒ ĩ
rgno ſuo ea obſernari ñ peccarzʒ: niſi foete hꝰ
mõ obſeruaret᷑ ſcʒ vt obſeruari mãdaret tan

ꝙ; hñtia vim obligãdi ex veteris legis ĩſtitu⸗
tõe · talis eĩ ĩtentõ obſeruãdi eſſet moætifera·
Eluiꝰ aũt deñtie rõ ſumi p̃t ex pᷣdictis· dictu ẽ

eĩ ꝙq p̃cepta cerimoĩalia ſũt figuralia pꝰ et ꝓ
ſe· tãq; iſtituta peĩcipaliter ad figurãdum xpi
miſteria vt futura:et iõ obſzuatõ eoꝝ piudi
cat veritati fiði ſcz quã ↄfitem illa miſteria
iã ee ↄpleta· Deecepta ãt iudicialia ñ ſũut iſti
tuta ad figurãð ſ ad diſponedũ ſtatũ illiꝰpo
puli qͥ oedĩiabat ad xp[ᷣʒ: et 16 mutato ſtatu il
liꝰ ꝓpłi·xpᷣo veniete obligatõz amiſer̃t· lex eĩ
fuit pedagogꝰ ducẽs ad xpᷣz vt ðe ad Gab. iij
Qꝛz g* huiõi iudicialia nõ oedĩant ad figura
du ſz ad aliqd faciedũ . iõ obſeruatõ eoꝝ ab⸗
ſolute nõ p̃mdicat veritati fi dei:ſʒ ĩtentõ ob⸗

ſeruãdi tanqꝙ; ex obligatõe les: bñ p̃iudicarz

veritati fidei · qe ꝓ hꝰ haberet ꝙ ſtatꝰpeioeis
IPli adhuc duraret et ꝙ xpᷣus nõdũ vemſſet.
De pᷣceptis decalogi in ↄui ti· iij ·
Ainde vſideranð ẽ de pceptis ðcalogi

et peĩo in vũi:æo de vnoquoqʒ illo i
ſp eciali/Circa peimũ.peimo ð diſtinctõe et

oedĩe p̃ceptoꝝ ðcalogi. 8 tineétia alioꝝ p
ceptoꝝ moealiũ ĩ pᷣceꝑtis decalogi· ʒo de mõ
ipᷣa tradẽ di.qrto de debita obſeruacõe eo;
quĩto de poſſibilitate diſpẽſatõis ipᷣoꝝ E
ca peimũ qrunc pła ſcʒ quõ diſtin guũt᷑ pcep

ta ðcalogi h ſeðz moð duũioꝛẽ et ꝓbabilioꝛẽ

q habe ab aug ſr exo.diſtiguũt hoc mõ ſczʒ
vt pꝛimuʒ pᷣceptũ ſit. Nõ hebis deos alienos

coꝛã me et ñ facies tibi ſculptile nec omez ſi⸗

militudĩez Scðz nõ aſſumes nomẽ dñi tui jua

nũ Terciũ memeto vt die ſabbati ſctifices. et

hec tria dñr ad peimã tabulã ptinere. Deimu
aut pᷣceptũ ſcdᷣe tabule e. honoea peẽz tuũ et

mrem tuã · ſcðz ñ occides:terciũ nõ mechabe
ris · qrtu nõ furtũ facies· quĩtũ nõ loqris con

tra ꝓximũ tuũ fłm teſtioniũ.ſextũ nõ Scupi⸗

ſces domũ ꝓximi tui nõ ſeruũ.nõ ancillã.nõ
boue nõ aʒinũ nec oĩa q̃ illiꝰ ſũt . ſeptimũ nec
deſiderabis vxoꝛẽ eiꝰ gjr tñ ſnĩaꝝx li. iij. di.
xxxvj:poĩt ið ſextũ· ↄgrue em̃ p̃t poni ſextũ b

ſeptimu: qe añqꝙ; dicat nec deſi derabis vxoꝛe

et. Se nõ Ocupiſces domũ ꝓximi tui. et poſt
ꝙ hibuit ocupiſcẽtiã npxoꝛis ite ſubdit. ñ
ſeruũ nõ ancilla. vñ bᷣ. Sperne deos. fugito p
iuria. ſabbata ſerua Zit ubi peĩg amoe. ſit tibj
miis honoa. Mõ ſis occiſoꝛ. fur mechus teſtis

. .

4

iniquus.Viciniqʒ thoꝝ reſqʒ caueto ſuas Ra
tio aũt numeri ſic pᷣt accipi · lex ei diuĩa eſt ad
oeꝛdinãð hoĩes ad deũ et ĩiter ſe et quel ibz ad
ſeipz · qe tñ ñ ita a ꝓarʒ rõ debiti ĩ his q facit
hõ ſcòʒ ſeip̃m.iõ inter mãdata ad q̃ reducũtur
alia ſicut ad magis nota.nõ fnert poſita niſi
pᷣcepta de oedĩe hoĩs ad deũ et ad ꝓximũ ex
pꝓlicite.licʒ etiã ↄtineant oꝛdinẽ hoĩs ĩplicite
ad ſeipzʒ. Sicut v pcepta legis hũane oedinãt
hoĩem ad ↄuĩtate huanã ſub aliquo peincipe
hoiĩe ita p̃cepta legis diuĩie oꝛdinãt hhoĩez ad
Ouiĩitate quãdã ſine rẽpublicã hoĩm ſub deo·
Æ hoc aũt ꝙ aliqs ĩ aliq̃ Ouĩtate bñn ↄmoꝛe
reqritur vt bñ ſe habeat et ad deũ q̃ͥ pᷣeſt ↄuĩ⸗
tati et ad alios ↄuĩtatis oſocios et pticipes·
poetʒ i ꝙ ĩ diuĩa lege peĩo ferant qdã pᷣce⸗
pta oꝛdinãtia ad deũ:deinde alia p̃cepta oe⸗
dinãtia ad alios ꝓxios ſib ↄuiuetes ſub deo·
Deincipi aũt ↄũitatis debz hõ tria peĩo fideli
tatẽ ſcʒ vt honoee peicipatꝰ ꝙᷓtũ ĩ ſe è ad aliũ
nõ trãſ ferat · Scðo reuerẽtiã ſcʒ vt ĩ eũ nihil
uurioſũ ↄmittat· Tercio famulatũ ſcʒ ĩ recõpẽ
ſatõz bñficioꝝ ab eo ꝓceptoꝝ Honꝝn peimũ p
cipit᷑ p̃cepto peimo ſcðzʒ ſcòo et terciũ tercio

Doteſt etiã dici ſcdᷣm aug· ꝙ peĩo pᷣcepto pᷣci⸗

pitur nobis reuereri peimi peincipij vnitatez;
ſcðo eiꝰ veritate·tercõ boĩtate qua ſctĩficamꝰ
et in q̃ qeſcimꝰ ſic ĩ fine · Hoteſt etiã dici ꝙ p
peimũ pᷣceptũ oediamur ad deũ q;tũ ad opꝰ ꝓ
ſcðòm qꝙ; tũ ad os.ꝓ terciũ q;tũ ad coꝛ.q ĩ ſcti⸗
ficatõe ſabbati ſcðz qð eſt p̃ceptũ moeale qes
coedis p̃cipit in deũ · Igd ꝓxios aũt bñ ſe de
bet qᷓs hre et ſpãliter et generaliter.ſpeãliter
quið q;tũ ad eos quoꝝ e debitoe vt eis debi⸗
tũ reddat ad qð ptinet pᷣceptũ de honoeatõne
parentũ. Generaliter ꝙtũ ad oms vt nulli no
cumẽtũ inferat ope vel oꝛe vl coede. ope qui
dẽ nec qᷓtũ ad ꝓſonã ꝓpeiã.otra qð dicit᷑ nõ
occides·neq; ↄtra ꝓpſonã diunctã ad ꝓpagati
onẽ ꝓlis. ↄtra qð dicit᷑ nõ mechaberis.neqʒ
in rẽ poſſeſſazʒ ↄtra qð ðe ñ furtũ facies.Nocu

mentũ aũt oeis ꝓhibecũ ðe:non loqris ↄtra

ꝓxĩm fłm teſtimoniũ Nocere aũt ↄtingit ꝓxi
mo in affectu ꝓ concupiſcentiam oculoeum
et ꝓ concupiſcentiazꝭ carnis· contra que duo
ðe.nõ ↄcupiſces domũ ꝓximi tni. nec deſide

rabis vxoꝛẽ eiꝰ 3 Otra p̃dicta obr. qe ſup

illð Ro.vij·ↄecupiſcetiã neſciebã niſi lex dice
ret dicit glo:bona e lex q̃ dũ ↄcupĩazʒ ꝓhibet
oĩa mala ꝓhibz· et ſie ſufficit ſolũ ꝓhibere ↄ
cupĩazʒ. ſupfluut gꝰalia p̃cepta· H ꝙ Oocupĩia
ᷣe dupłr.vno mõ generaliter ꝓut ðe quilibzʒ
a PPetitꝰ libidioſus et ĩmoderatꝰ et ſic ſumit᷑

in illa gloſa gFlio mõ ſpealiter ꝙ aꝗpetitu de

lectabił ſeðz guſtũ et tactũ · et ſic ꝓhibetur
pᷣcepto ſpeciali.· Quo pᷣcepta decalogi dent

oꝛdĩinari. H ꝙ oꝛdĩant ſupeadicto mõ· Ratõ

cuiꝰ oꝛdis ẽ:q pᷣcepta decalogi ſũt de his q̃ᷓ
ſtatim rõnabilia et bita vident.tãto aũt ali
q̃d a ꝓparz faciliꝰ rõnabile ꝙ;to ſuũ Otrarium
a paret Suiꝰ.et iõ oedo p̃ceptoꝝ ðcalogi ſu⸗

me ſedz eis vicia magis vł minꝰ guia op
ponũtur Vñ ſp io pᷣceptũ p̃ponit᷑ cui Suiꝰ vi

ciũ o ponit᷑ vt pz intueti? Quõ pcepta deca

D

logi hñt diſtingui et numerari ĩ tabulis. Hẽ
ꝙ; dupliciter. vno mõ ſcm ſenſu lr̃alem et ſic
quiqʒ fuerũt ĩ vna tabula et quiq; ĩ alia et hꝰ
mõ diſtinguit ioſephꝰ qᷣ fuit hiſtoeiaogphoꝰ et.
qui ad ſenſu lr̃alem peĩcipaliter reſpiciebat ·
Flio mõ ſcòm ſenſũ miſticũ.et ſic diſtinxerũt
doctoees ſacre ſcripture dicetes mãdata oeꝛdi
nãtia ad deũ ꝓptinere ad peimã tabulam.oedi
nãtia vo ad ꝓximũ ad ſcdðam tabulaz.Hla em
diſtinctio ſecũde tabule a peima fiebat ad in
ſinuandã et cõmendandã caritatẽ geminã.
muir videre de ſcðo ſcz de Otinetia alio
u p̃ceptoꝛ moealiũ ĩ p̃ceptis decalogi
Circa qð ſcienð ꝙ oĩa pcepta moealia reducũ
tur ad pcepta decalogi · VYñ augde decẽ coe⸗
dis loquẽs ð peĩo p̃cepto legis nature ſcʒ q

ſe
eſt. honũ ẽ oꝛdĩate diligẽdũ · et de p̃ceptodð
lectõis dei et ꝓximi dicit · illð vnũ pᷣceptũ cõ
tinet illa dno et illa duo ↄtinẽet illa decem. et
illa dece ↄtinet o'a? d cmꝰ enidetiã ſcien
dũ ꝙ ꝙᷓtum ſufficit ad ꝓpñs p̃cepta moꝛealia ſe
Hñt ad peimũ p̃ceptũ legis nature in triplici
deñtia. quedã em̃ ſunt ĩ quibꝰ oĩa alia p̃cepta
moꝛealia radicant ſicut ĩ ocluſioĩbꝰ peĩicipio
ꝓximioeibꝰ.cmꝰmõi ſũt pᷣcepta de dilectõne
dei et ꝓximi· Flia ſũt q̃ etiã de ꝓxio oedĩant
ad illa. tñ qe ꝗpter oblimõz rõis hũane hõ p̃t
ereare circa illa iõ ſcribi debuerũt · et hec ſüt
decẽ pᷣcepta decalogi lia ſunt ad q reducen
da ĩ pema peincipia indiget hõ maoei ĩueſti
gatõe et ſapietũ inſtructõe ſiue diuĩa reuela⸗
tõne· et talia reducunt ad dece pcepta deca
logi · NHã ad peimũ p̃ceptũ reducũt᷑ oia q̃ ꝓhi
bent illa qᷓ deſeruiũt ijdolatrie vt ſut fu ij vel
filie ꝓ igne luſtratõ.arioloꝝ ſciſcitatõ.ſom⸗
nioꝝ et augurioꝝ obſeruatõe maleficioꝝ et
incantationũ opatõ.pꝓhitonũ · diuĩoꝝ · moetu
oꝝ itereogatõ de quibꝰ habe den xvij d
ſcòm reducũt᷑ blaſphemie de q̃ leui.xxin· et
falſe doctrine de q̃ᷓ deu · xiij d terciũ reduei
vident' oĩa cerionialia- Inꝙᷓ tũ tñ ẽ moeale vi
dent᷑ ad ip[a reduci ꝓhibitões illoꝛ pctõꝝ qᷣ
maxie quietẽé motich inpedie vacãdo deo · vt
eſt ꝓhibitõ timiditatis et temerarie audacie
et ſpectãtiũ ad gulã · et om̃es ꝓhibitões imo

derãtie paſſionu et p̃cepta de foetitudĩe inq;⸗

tum eſt moderatia paſſionũ q̃ quiete mẽetis in

deo impediũt Inqtũ tñ actꝰ foetitudĩs ẽ oe⸗

dinabilis ad vtilitate ↄuĩtatis et maxime ad
honoeem fidei ſicut foetiter ſuſtinere ꝓpter de
feſionẽ fidei reduci p̃t ad pceptuzʒ pꝛimũ d
quartũ reducit pᷣceptũ de honoeatoe ſenu· de
quo leui.xiiij· et omia pᷣcepta de reueretia ſu
pioꝝꝛ d quitũ reducit pibiesginiuſte vio
lentie ↄtra ꝓximũ:de qᷓ leui.xix· et ꝓhibitio
odij · de qua ibide · d ſextũ reducit ꝓPhibitõ
meretricij de qua deu·xxiij· et ꝓhibitio coitꝰ

Otra naturã de ꝗᷓ leui·xviij· et ꝓhibitõ volun

tarie effuſioĩs ſemis ꝓ quecũqʒ modũ excep⸗
to federe matrioniali: et etiam ꝓHibitio guale
inqtũ pᷣſtat fometũ luxurie d ſeptimũ redu
citur ꝓhibitio vſure de qua deu.xxiij. et pbi
bitõ acceptõis rei aliene ꝓ fraude ð qua deu
xxvvbi dicit᷑. nõ habebis in ſacculo diuerſa

1

pondera.et peohibitio rapine· I. octauum
reducit ꝓhibitio falſi iudicij de ꝗ exo· xxiij.
et ꝓhibitõ mendacij et piurij ꝗq etiaʒ reducit
and ſcomeet ſuſceptõis medacij et acceptõis
muneꝝ de qbꝰ habe ibide · qe oĩa pᷣdicta co
opant᷑ ad ccæruptõzʒ iudicij · Et ꝓhibitio de⸗
tractõis ð ꝗᷓ leui.xix. vbi ðe.n eris crimĩatoꝛ
nec ſuſureo ĩ ꝓpklis VYtza aũt ſint aliqᷓ q̃ re
ducant᷑ ad vltia duo pᷣcepta infra videbi cũ
de is aget. Sic ergo pzʒ ꝙ oĩa p̃cepta moea
lia alia a dec ẽ pᷣceptis decalogi aut ĩ eis ↄti
nent ſicut peicipia ĩ cõcluſioĩibꝰ ſicut peimũ

reicipiũ legis nature et p̃ceptũ de dilectõe

dei et ꝓximi· aut reducũt᷑ ad ea ſicut ↄcluſi⸗
ones ad peincipia.
Equĩit᷑ videre de tercio ſcʒ de mõ tradẽdi
xrpeepta circa hꝰ qrunt᷑ pła·ſ· vt
ãdata decalogi debuerit tradi ꝓꝑ modũ ob⸗
ligatõis et pᷣcepti· H ꝙ ſic · rõ huiꝰ e.tũ qe
deuũ decebat · tů qe nohis expediebat · deü vti
qʒ decebat·.qe ĩ his verbis decalogi ↄſiſtit re
gula uſticie ſcz qdð dictat lume rõnis recte:
et qi deꝰ tanqꝙᷓ; iuſtꝰ debet eſſe emulatoe re⸗
ctitudĩs et iuſticie et ĩ ſubditis et ĩ ſeipᷣo· hĩc
eſt ꝙ hoĩ leges iuſticie ĩpoſuit ad q̃s ipC⸗ obli
gamt vt niło mõ licerz ipz eas ipune trãſgre
di. Nobis etiã expediebat. Heio ꝗpter gloeiã
augẽdã gqe głioſiꝰ eſt hoĩ obtinere btitudinèẽ
p merita ꝙ;ᷓ ſine meritis et qm cũ aliqᷣd reddi
ex meritis qdãmõ hõ qꝗᷓ meret obligat ſibi re⸗
tributoze et magis decet hoĩez obligari dᷣo ꝙᷓ;
deũ hoĩ Minc e ꝙ ad opa p? q dotingebat me⸗
reri debuit hõ ꝓ pcepta obligari vt dũ obli⸗
gatꝰ obediret et merito ꝓficerzʒ et ad maioꝛe
gr̃e cumulũ ꝓuemiet Scðo ꝓpter pacẽ ↄſeruã
dã qᷓ tin bonu eſt.ſic dicit aug vt cũcta pacez
a ꝓpetãt.pax aũut ſeruari nõ pᷣt vbi hõ vſurpat
ſſibiqð eſt alienũ. ideo vt pax ſeruaret inter
hoĩes debuit deꝰ mãdata hoĩ tradere ĩ qbus
obligare ne qð g alienũ ſibi vſurparet ſů red⸗
deret deo et ꝓxio qð eis deberz·. ne aliter fa⸗
cisdo ĩiuriã pacẽe frãgeret et frãgendo pacezx
ipᷣe ĩ ſe pacẽ àmitteret ·¶ Sʒ obi otra pᷣdicta
qe ð̊e ro.vijpctm occaſiõe accepta ꝓ mãdatũ
opatũ eſt ĩ me omez ↄcupiam.ſ̊ deꝰ nihil im
ponere debz qðð augeat ↄcupĩam. ꝙ dictũ
apłi habz veritate ̊ valde ꝓ accñs et occaſi⸗
onaliter · ex hoc em ꝙ ꝓ lege erat pcti ↄgnitõ
et tñ ꝓ ipᷣaʒ ñ erat gre collatõ ↄcupĩa intente
in vetitu et hoĩe ſcieter ꝓpetrãte ꝓctm̃.occa⸗
ſionaliter fi eret et ip̃ᷣiꝰ ↄcupie mteſio et pcti
aggrauatõ.ſ hoc nõ erat de peicipali inten⸗
tione feretis mãdata nec de ipoꝝ mandatoꝝ
obligatõe Nã deus ſic tribuit mãdata obliga
toeia ꝙ; ſp fuit ꝓmptꝰtribuere gr̃azʒ adiutricẽ
ad illa implẽda· vn ꝙ ꝓ mãdatoꝝ obligatõz
augeret ocupĩa hoc no erat ex ipis mãdatis

6 potiꝰ ex negligetua et culpa hoĩs.dñs aũt:

Pter negligetiã hoĩs ñ debuit dimittere quĩ
diligetiã cca ſalutẽ hoĩs exercerz·Vt mo
Ddus caritatis cadat ſub p̃cepto legis diuine ·
P circa hoc fuerũt ↄtrarie opĩoes. quidã eĩ
dixerũt abſolute ꝙ oĩino modꝰcaritatis nõ ca

dit ſub p̃cepto qę ſi cad eret ſequerec ꝙ q̃cunzʒ

7

nõ haberet caritatẽ peccarz moetaliter ĩ ope
qð facit ꝙᷓtumcũqʒ ſit de genere honoꝛ qð e
incõuenies · Flij dicũt abſolute moð carita⸗
tis esẽ ſub p̃cepto.nec eẽ ĩpoſſibile ſeruare hꝰ
pᷣceptũ nõ habẽti caritate qe pᷣt ſe diſponere
ad ho qꝙ; ei caritas infũda.nec qñcũq; aliqs
nõ habẽes caritatẽ facit aliqd de genere bono
rũ peccat moetaliter qe hoc ẽ pᷣceptũ affirma
tiuũ.ſczʒ vt ex caritate ope' et ñ obligat ſp
ſz ꝓ tpe illo quo aliqs habz caritatẽ · IYtriq;
aũt qtũ ad aliqͥd veꝝ dixerũt · Ectꝰ em cari⸗
tatis dupliciter ↄſiderari p̃t. vno mõ ſm ꝙ ẽ
quidã actꝰ ꝓ ſe.et ſic cadit ſub pᷣcepto legis
qð de hoc ſpeãliter dat᷑ ſcz diliges dũm den
tuũ:et diliges ꝓximũ t· et ꝙᷓtum ad hoc ſcðꝛ
ven dixerut. Flio mõ ſcòz ꝙ ẽ modꝰ aliaꝝx v
tutũ et ſcðz ꝙ actꝰ aliaꝝ vᷣtutũ oꝛdinant ad
caritatẽ q̃ eſt fims pᷣcepti vt ðde · j. thi · · et ſic
ven dixerüũt peimi ſeʒ ꝙ modꝰcaritatis nõ ca
dit ſub p̃cepto · hꝰ e dictũ ꝙ ĩ hoc pᷣcepto ho⸗
noea peem tuũ nõ includit ꝙ pater ex carita
te honoeet᷑ ſʒ tm̃ ꝙ pr honoeet᷑.· vñ qui hono
rat peẽz licʒ nõ habeat caritatẽ nõ ẽ trãgreſ⸗
ſoe huiꝰ pᷣcepti licz ſit traſgreſſo⸗ p̃cepti qð ẽ

de actu caritatis ꝗꝓpter quã trãſgreſſiõz penã

meret Bic ergo qui honoeat pentes tene ex
caritate honoeare nõ ex vi huiꝰ pᷣcepti qdð eſt
honoꝛea pentes ſʒ ex vi huiꝰ pcepti qð ẽ dili⸗
ges do · de · t. ex to · coꝛ · t. Et Pec duo pcepta
affirmatia nõ obligãtia ꝓ ſp· pnt ꝙ dmerſis
tpibꝰobligare. et ita p̃t ↄtigere ꝙ aliqs ĩpleſ
Hoc p̃ceptu de honoatõne ꝓentum nõ tranſ
redia tẽ p̃ceptũ ð omiſſiõe mõi carita tis .
ergo obiciaꝰ ꝙ ſi modꝰ caritatis nõ cada
ub p̃cepto ergo aliqs ĩplere pᷣt p̃cepta legis

ſine caritate et p oñs ſine gra que caritati ſp

eſt adiũcta · Hic aũt eſt ereo⸗ pelagij vt pzʒ pꝓ
aus · de hereſibꝰ. Dicẽð ꝙ nõ pᷣt ſeruare oĩa p
cepta legis niſi ſʒuet pᷣcepta caritatis qdð ſime
gra nõ fit et ideo pelagiꝰ ereauit. hec tho.
gquit⸗ videre de quarto ſcz de debita ob
eruatõe. x. pᷣceptoꝝ · Circa qð q̃rit vtrũ
ei p̃cepta merito ſint ſeruàda·¶¶ H ꝙ ſic et
hoc pʒ peimo ex ꝓte di cuiꝰ autoeitate nulla
eſt maioe.põ· tu ſolꝰ altiſſimꝰ ſup om̃ez tereã
Ape em eſt dñs ni iure creatõis iure guberna
tionis et iure redemptõis: ideo merito tanꝙᷓ
ſubditi et ſerui eius ei obedire debemꝰ vt ſez
ip̃ius pcepta diligẽter obſeruemꝰ. act.j.obe
dire opoetz deo magis ꝙ hoĩbꝰ. Deopter qð
dñs recte peiuſꝙᷓ; mãdata ꝓponat pᷣmittit exo.
xx· ego ſum dñs deus tuꝰ q̃ᷓ eduxi te ð terea
egipti et de domo ſernitutis · q. d. bene poſſũ
vobis p̃ciꝑe et vos debetis michi obedire qe
ego ſum dns deus tuus pꝓ creatõez qui eduxi
te ꝛc · ꝓ redemptõz ſcòᷣm ſenſũ ſpũalem Scòo
ex ꝓte nri q obſeruatõ eoꝝ eſt nobis fructu
oſiſſma. Mach. ix· ſi vis ad vitã ĩ gredi ſerua
madata.et tranſgreſſio pPiculoſiſſima.põ. Ma
ledicti qui declmãt a mãdatis tnis- maledi⸗
cti qe dicet' eis. Ite maledicti in ignẽ eternũ
Cõſidera ꝙ poſuit nos deꝰ inter padiſum et
infernũ.nec aliter poſſumꝰ ingredi padiſum

nec euadere ifernü niſi ꝓ obſzuãtiã mãdatoꝛx

—U—— ——”MZ

Sðð

—,

Tercio ex pte ipCᷣoꝛꝛ mãdatoꝝʒ · tũ qe ſũt ireep
heſibilia. nihil em otinet ireõnabile Ro. vij.
mãdatũ inſtũ ſctm et bonũ · Tũ qę ſũt leuia.ni
chil em ↄtinet graue.j.ioh.v.hec eſt caritas
ði vt mãdata eiꝰ cuſtodiamꝰ.et mãdata eius
Sgrauia nõ ſunt.vñ dicit hec ẽ caritas dei ha⸗
beti em caritatẽ dei p̃cepta ſũt faciha nõ ha⸗
beti ſut difficilia·Et poit aug· exeplũ de aue
ſine plumis cui difficile ẽè volare hñti vo fa⸗
ciie gi⸗ hñti puerſazʒ volũtatẽ videt mãda⸗
ta difficilia q̃ᷓ hñti caritatẽ ſunt facilia. S3

dices ge n hnti caritate ſut difficilia.veꝝ

ſ cuilibzʒ nõ hnti caritatẽ facile eſt eã hre.qꝛ
deꝰ ꝓpatus e eam dare cuiq; ſe diſponẽ᷑ti eam
recipe:vñ deu. ni · mãdatũ qð ego tibi pᷣcipio
hodie nõ e ſuꝑ te nec ꝓcul poſitũ nec in celo
ſitum ſed iuxta te è valoe ſermo meus in oee
tuo et in coede tuo vt facias illum.
Equit videre de quito ſczʒ de poſſibilita⸗
te diſpẽſatõis · x· pceptoꝝ. Et circa hoc
qᷓre vta p̃cepta dcalogi ſint diſpeſabilia Mα
ꝙ n· pcepta ei legis eterne n ſut diſpeſabilia
ſine ꝑ hoĩes ſiue ꝓꝑ deũ Eidelis eſt em deꝰ et
ſeip̃ʒ negare nõ p̃t.j.chi·ij·ſic aut dicit aug.
xxxij· li .otra fauſtũ lex eterna ẽ rõ vel volun
tas diuĩia oedine naturale ↄſeruari iubes et ꝓ
turbari ꝓhi bẽs.ĩ quo patzʒ ex onti ꝙ nec deꝰ
nec hõ diſpenſare pᷣt ĩ lege nature.Eſt em̃ vt
dicit aug· li. lxxxiij . qõnu.q.liij. trãſcripta ĩ
aĩmã rõnal ex ĩeffabili atz ſublim reꝝ ad⸗
miĩſtratõe q̃ fit ꝝꝑ diumã ꝓuidetiã Et iõ vt de
diſtinctõne:v. ius naturale cepit ab exosdio
rõnalis creature nec variat cpe ſ̊ ꝓpmanet im
murabile. Qmia ergo pᷣcepta qᷓ ex peimo pein⸗
cipio legis nature nccio et ĩmutabiliter cõſe⸗
quũtur ſut imutabilia et ꝓꝑ ↄns ĩdiſpeſabrilia
talia ãt ſut oĩa p̃cepta decalogi accepta ſʒm
intẽtõzʒ pᷣciꝑietis:et iõ ſic accepta ſũt ita imu
tabilia ꝙ ĩ lis nec deus nec hõ diſpeſare p̃t
vñ. di. vj. c· ij · his itaq; rñndet᷑· ðe. oealia p
cepta ad naturale ius ſpectãt atz iõ nullã mu
tabilitate recepiſſe mõſtrãtur In al iqbus aũt
alijs mãdatis ex peimo peinꝰ legis nature ſe⸗
quetibus:nõ tñ ita imntabiliter quin ĩ pauci
oeibꝰ ꝗꝓpter aliqᷓs pticulares circũſtãtias poſ⸗
ſit ↄtingere vt eoꝝ obſeruatio nõ eſſz ſcom le
gem nature·ſ̊ magis ↄtra p̃t diſpenſatõ locũ
hre.vtʒ in pᷣcepto de reddendo depoſitũ petẽ
ti qð depoſitů ſi qs redderet qñ eſſz inotabile
piudiciu ipiꝰ petetis et reipublice · ñ faceret
ſcðz lege nature ſ̊ magis ↄtra · qe talis reddi
tio ꝓturbaret oedinẽ rõis que eterna lex et na
turalis iubet ĩuiol abiliter ebbnan MNec p̃ᷣ⸗
detis obſtat ꝙ deꝰ pcepit abeahe ꝙ filiũ ſuũ
occiderz. Ceñ.xxij · qe ꝓ illud p̃ceptũ nõ occi
des ꝓPgbet ſcdz mtentõz ꝓhibentis occiſio

hoĩs ſine cã rõnabili.inocens aũt ex cauſa rõ

nabili pᷣt occidi.ſeʒ cum hꝰ pcipit ille qͥ e dñs
vite et moetis · Quod ipᷣe dnñs rõnabiliter p̃t·
tũ qe hõ ĩ ſtatu nature lapſe e debitos moetis
ꝓPter pctm̃ oei ginal e·tũ etiã ꝓpter maioeem
vtilitat eiꝰ q̃ occioit q̃ de cauſa afflixit iob
ꝓluſꝙ; exigeret pctã actualia que fecerat Iob
vj · vtinã a ꝓpenderet peccata mea quibꝰ irã

merni et cala. ꝙᷓ patioe in ſtatera qᷓi are.mariſ
hoc guioe airerse Qu aut deꝰ pPeepit oſee
peimo facere filios foenicationũ q e ↄtra 10
nõ mechaberis· itelligit ꝙ illos doe mulierꝭ
foenicaria generaret.ad quã nõ affectu foeni
cario ſ ſicẽ ad mul ierẽ ex mãdato dei factam
ſuã accederet · ¶ Cñ etiã pcepit felijs iſrł ꝙ a
ſpoetarẽt res egiptioꝝ nõ Pcepit eis furtu.h
ꝙ res illas quas dns oĩm tranſtulerat in ius
eoꝝ ꝗꝓpter maliciã egiptõꝝx et Pter ſerniciũ

qgðs a filijs iſrł receperãt poætarèt ſecũ“ Co

aũt dicit bern. ij. de diſpẽ. et· p· c. v. ; in pee
ceptis ſcᷣe tabule diſpeſare pᷣt deꝰ et nõ hõ

intelligit᷑ nõ de p̃cepus acceptis ſcëm inteéti

one madãtis q ſic claudũt in ſe debit oedi⸗
nẽ ad ꝓximũ què dñs infringere nõ pᷣt: ꝗpter
qð ꝛide bern.e.li.c.vj.dic a deo ñ pᷣt imutau
quidqd de dilectõe de huilitate ceteriſq vir⸗
tuti bꝰ tam ĩ nouo ꝙᷓ in veteri teſtameto ſpũa⸗
liter obſeruandũ tradit᷑.ſʒ intelligit ꝙtũ ad
actus qui ſcm virtute lre nõ hñt oedinẽ hũuc
annexũ · vt eſt nõ occidere.pentes honoeare.
qui nõ eſſent honoeãdi inꝙ; tum facerent ↄtra
Heũ et retraherent honoeantẽè a dei amoee. in
quo caſu dicit dñs luc. xiiij.ſi quis venit ad
me et ñ odit pa.ſnu. et ma:ace ged quare lex
nature nõ pᷣt reuocari vel a ſuo mutari cẽdito
re ſiẽ lex poſitia · Hc qe lex nature cũ ſit queðᷣ
Pticipatio legis eterne ve dictu eſt a deo me⸗
tibus nr̃is eſt impᷣſſa quãtum ad ſuũ peimũ peiĩ
cipiũ ſeu pᷣceptũ et q;tum ad.x·.pᷣcepta decalo
Si accepta ſcðʒ intetione p̃cipietis· Otinet ho
mĩs oꝛdine ad deũ et ad ꝓximũ· eo aũt ip̃ᷣo q;
deꝰ? é vltiꝰ finis debet boõ cedinari ad deũ et
ec ipᷣo ꝙ ꝓximꝰ eè oedinabilis ad eundẽé finez
debet oedimari ad ꝓximũ. ſi ergo deꝰ nõ pt
negare ſeipz eſſe vltimũ finem ita negare nj
pt hoĩem oedmari debere ad ipzʒ et p ons nec
ad ꝓximũ.vñ etiã ſequit ꝙ lege nature nõ pᷣt
infri gere in ̃tũ eſt ↄtinens oedinèe iſtum. lex
aũt huana cũ nõ ↄtineat niſi pcepta qᷓ ſunt de
termĩatõnes quedã pᷣceptoꝝ legis nature: et
Ocluſiones tales que vt in pautioeibuſ ꝗꝓpter
circũſtãtias aliquas pticulares pñt a lege na
rure deuiare nõ habzʒ pᷣdictũ oedine duplicez
imutabiliter ãnexũ et iõ magis pᷣt reuocari
mutari a ſuo cõditoæe vel a ſua ↄditõne ꝙ; lex
nature. hec rich· 4 Dixerũt tñ quidã ꝙ deꝰ
diſpenſare poteratin p̃ceptis ſcòe tabule qe
p pᷣcepta ſcòe tabule oedina hõ ad ꝓximũ.p
pꝓeepta vero peme tabule oedinat᷑ ad deũ ſic
ad finẽ vltimũ· ſublato aũt oꝛdiĩe rei ad fineʒ
tollic oedo vnius rei ad aliã er nõ ecõnerſo.
CLuiꝰ rõ ẽ qe ille oedo eſt ꝓpter illu et nõ ecõ
uerſo et iõ ſublato oedĩie ad ꝓximũ adhuc re⸗
manet ozdo ad deũ nõ ecõuerlſo:et 15 deus di
ſpenſare pᷣt in iſtis p̃ᷣceptis nõ in illis.⸗Sed
Otra hoc obr.qe oedinem haoiĩis ad deũ facit
amoe dei et oedinẽ hoĩis ad ꝓximũ facit amoe
ꝓximi· ſed remoto amoee ꝓximi remouetur a⸗
moe dei · j· ioh. iij· ſi quis dixerit qe diligo de
um et fr̃em ſuũ odit mẽdax eſt ergo ec· WMeete⸗
rea ꝓ hoc ꝙ filij iſrb mãdato dei acceperunt
vaſa egptio non tollebatur ceòo ꝓximi ad

*

ꝓximũ.qe nõ acceperũt ea niſi vt facta ſua:
alias feciſſent ↄtra amoæe ꝓximi et ꝓ oſe equeſ
dei vn nõ ↄmiſerũt furtů· Dicend ergo ꝙm ñ
t pcipe leu diſpeſare ꝙ; fiat malũ niſi amota
rõe mali qᷓ erat rõ ꝓhibitõis vñ peepit filijs
iſrł ꝙ tolleret illa vaſa amota rõe furti ·Ex
pᷣdictis verificari p̃t dictũ ãtiquoꝝ ſczʒ q; du
plex ẽ malũ:qdam ẽ malũu in ſe et hoc nulla
circũſtãtia pᷣt bñ fieri et iõ illð deꝰ nõ p̃t pᷣci⸗
pere· vt odire deũ vł ↄgnoſcere nõ ſuã ex libi
dĩne et huiõi:aliud ẽ qð e malũ nõ in ſe et ta
le pᷣt bñ fieri poſita aliqᷓ circũſtãtia et tale de

us pcipe pᷣt ĩmo eoipᷣo ꝙ pᷣcipit ẽ bonũ · NHec

alex· anglicꝰ li.j· ſentetianz dixlviij.
De expoſitõe pemi p̃cepti ti:inj ·
Jaſgarter Oſideranð ẽ de ſingulis p⸗
B 2 ceptis decalogi et pꝛio de peimo pᷣce
pto de quo peio ſũt exponẽeda vᷣba qui
bus tradi. ſcᷣo perſequedũ e latiꝰ de ijdola
tria et alijs qᷓ ꝓ im ꝓhibent. Circa peimum
Fie de his q ptinet aò decalogi qi titulum-

cðõo de his q ptinẽet ad ipᷣm p̃ceptũ · Tercio

de his q mouere debẽet ad ipz obuand Cir
ca peimũ ergo ſcienðò q; exo:xx· pmittit deca
logo qᷓi titulꝰ talis. ego ſum dñs deꝰ tuꝰ qui
eduxi te de terea egipti de domo ſernitutis·
Hã leges feree et pcepta mgere nõ ↄuenit a
liem niſi pᷣſit multitudĩ:vt ergo dñũs oſtedat
hoc cõuemre ſibi maĩfeſtat m pᷣdictis verbis
ſe eẽ dñũm et rectosẽ viuerſoꝝ dices. ego ſum
diñs creans oĩa ꝓ potetiã.deus foues et gu⸗
bernãs oia ꝓ ſapiam vt em̃ dicit dam.li.j.e.
ix: theos grece q; e idẽ q deus latine ðᷣe a
thei q e fouere viuerſa. Diciꝰ etiã theaſte qð
Oſiderare oĩa.Tuꝰ. te redimẽs et repans p
bonitate et clemetiã. Et ſic im pᷣdictis verbis
p hec tria dñs deus tuꝰ ĩſmua trinitas pr̃ et
filius et ſpuſſanctꝰ ꝓ tria aꝗpeiata ꝓ p̃dicta
tria vocabula deſignata · Der hoc ꝙ ibi ſingu
lariter ðe ego ſũ denſgna eentie vnntas et lic
patet qs loꝗtur et ĩiungit ſequẽtia et mãdata

qe deus cui hoc facere ↄpetit vt viſum e. Beq
tur qui eduxi tᷣe c. In quo onditur cui loqtur
ge populo educto de egipto Vbi attsèdẽð

pcepta decalogi mnata ſunt cuiꝰ libet oſcie.
Fut etiã data ipis indeis ſpealiter et expeeſſe
vt hic de:et iõ pᷣcepta iſta ſm ꝙ ſunt innata
reſpiciũt oms ↄuiter· ſcdᷣm vo ꝙ ſüt data illũ
IPł m ſingulanter que ſcʒ dñs eduxit ad lite⸗
rã de egipto Spualiter tñ cũ ðe eduxi te ꝛc.tã
Sit triplex effectꝰ rñdens trimtati aꝗpeiatꝰ
educere ei e potetie· de terea egipti ſapie. egi
ptus em̃ tenebæe ĩterpᷣtatur ĩ quo ereoe ĩfideli

tatis notat'. de domo ſeruitutis e boĩtatis et

clemetie· domꝰ em ſeruitutis reatꝰ ẽ peccati-

qge qui facit pctm̃ ſeruꝰ eſt peccati-Dicit ergo

ego ſum dñs q eduxi te ſeʒ ꝓꝑ potentiã· deus q
te eduxi de terea egipti.i.de tenebeis ereoeis

et infidelitatis ad ĩtelligentiã veritatis. ego

tuus qui eduxi te de domo ſerui:i. reatu pec⸗

cati et peauon moꝛ ad libertate gratie et af

fectõz boĩtatis Doteſt etiã ſpualiter ĩ dctis
verbis notari beneficiũ creatois et beneficiũ

repatõis · peimũ cũ ðᷣe ego ſum dñs deus tuꝰ

ſcðz cum dicit qui eduxi te ꝛc. De his duobꝰ
ſunt duo articuli fidei qui ĩter omes articł os
ſũt maxĩa fũdamẽta fidei· Vñ ſũt qᷓ; duo radij
ſiue oculi dirigẽtes nos in via mãdatoꝝ dei
hõ pe ius oculos apit ꝙᷓ amꝑulet.ſic hõ peiꝰ
dehet cognoſcere ꝓ fidẽ q̃d exequat᷑ ꝓ opati
cenẽ·Becte ergo pꝰ poĩt pᷣdicta vba ꝓtinentia
ad fidẽ et poſtea poĩt mãdata ꝓptintia að opa

tionẽ.¶Motanð aũt ꝙ m illis vbis ego ſum

dñs æc.· ſcðʒ alex· angł · vt dictũ e ̊ð po qi titu
lꝰ qᷣcalogi ſcòʒ vo alios aſſig rõ pmi pcepti
Aaui videre ð ſcðᷣo ſczʒ de his q̃ ꝓptinent
ao ipᷣʒ p̃ceptũ. Circa qð ſciendũ ꝙ peamũ

pceptũ eſt. nõ habebis deos alienos coeã me

nõ facies tibi ſculptile nec omem ſiłitudimez

q eſt ĩ celo deſuꝑ et q̃ ĩ terea deoꝛſũ nec eoꝝ

q ſunt ĩ aquis ſub terea ñ adoezabis ea nec co⸗
les · ego ſum dñs deꝰ tuus foetis zelotes viſi

tans iniqtatẽ pataa in filijs in terciã et quar⸗
— — . — — — .— . —R⸗
tã generatõzg eoꝝ ꝗᷓ odert me: et facies miſeri

coediã in milia his qui diligũt me et cuſtodi
unt pᷣcepta mea.In his vbis peio ponũt᷑ ea q̃ᷓ
tinent ad ipᷣm pᷣceptũ.Scðo ea qͥ mouere de
Lent ad ip̃ᷣm obſeruandũ ſcz ego ſum dñns deꝰ
tuus ec· Circa peimũ nota ꝙ ibi remouetur
oĩs ijdolatria.ijdolatria em e exhibitõ hono
ris ſoli deo debiti · creature facta. IFut ergo
exhibet actu ĩterioeꝛi ſcʒ affectu. ꝓpter qð ðe
nõ colesSut actu exteriozꝛi ꝓter qð dðᷣe non
adoeabigs. et hec dentia aſſi Znat᷑ inter colere
et adoeare in glo Honoæ aut exhibitꝰ ſiue ex
teriꝰ ſiue interiꝰ aut eſt exhibitꝰ creature ſpi
rituali iõ ðᷣe nõ habebis deos alienos. vnde
oeig: ĩ glo.angł os quibꝰ getes ↄmiſit excel
ſus vocat ſcriptura deos q̃ a deo datos. vnii
ego diyi dij eſtis aut ẽ exhibitꝰ creature coe⸗

Pali.et h aut ĩ imagine ficta qͥ nulliꝰ rei na⸗

turalis eſt rep̃ſentatiua iõ dicit nõ fa.ſculp·
aut imagine vera.i.aliciiꝰ rei repᷣſentatia iõ

ðe ibi neqʒ omem ſimilitudinè celeſtiũ teree⸗

ſtiũ aquatiliũ.et noĩe celeſtiũ pñt accipi non
ſolu ſidera ſed etiã aues qe aer ðᷣe celũ ſcðʒ idð
Math. xiij· aues celi mederũt illð. Doteſt
etiã notari ꝙ cultꝰ deoꝝ alienon dupliciter
apud aliquos ſeruabaꝰ.quidã em quaſdã crea
turas ꝓ dijs colebãt ſine inſtitutõe imaginũ

vñ vareo dicit q antiqii romani ðos diu ſine

ſimulacris coluerũt et hic cultꝰ ꝓhibet᷑ peĩo
cũ dðe nõ habebis deos alienos· Spð aliquos
vero erat cultꝰ falſon deoꝝ ſub quibuſdam
imaginibꝰ et iõ ꝓhibe' etiã ip̃ᷣaꝝ imaginũ in
ſtitutõ cuʒ dᷣe nõ fa·t. ſculp.et ipaꝝ imaginũ
cultus cu ðᷣe nõ adoeabis ?cSed foeſan in
ſurget aliqs ↄtra xpianos facietes imagines
dicens eos ijdolatrare qe faciũt ↄtra illð nõ
facies tibi ſceulp.neqʒ om ez ſiłlitudĩeʒ Bed hꝰ
remouet ꝓ hoc qð ĩ textu ſequit nõ adoeabiſ

ea neqʒ coles·q·d.nõ facies ea ad adoꝛandũ

vel colendũ . xpiani aũt ad hoc nõ faciũt ma
Zines ſed ad memozandũ· et oĩs hono⸗ ille qᷓ
imagini exhibet᷑ vt dicit dam . ad ꝓthotipu
id e ad illð qð imago pᷣſentat re fert onoe
aũt qui exhibec ſanctis e honoe dulie et non
latrie· dulia em ẽ honoe debitꝰ creature iqtũ

1
*
“?MMä
“

2

, “””

eſt diuine bonitatis pticipatiua.latria vero ẽ
honoe ſoli deo debitꝰ inqꝙ;tum ẽ peincipiũ oĩſ
rei ꝓductm̃ et ↄſeruatm̃ E Dubitaret aũt ali
quis de hoc qð ðꝛ aquas eẽ ſub terea·ſʒ ho in
telligi debz reſnectu aquaꝛx q̃ recipiũtur ĩ ve
nis teree vñ fontes erũpunt et fluĩa: rõe etiã
haꝝ aquaꝝ de eſſe terea ſuꝑ aquas ſcòm illò
psS:qui fũdauit tereã ſup aquas:Nõ aũt ĩtel⸗
ligit reſpectu occeani qð totã teraã circuit et
ei ſupeminet vt natura minꝰ guis.Et hec di⸗
cta ſunt ꝙᷓtum ad ſupficiẽ litere peimi p̃cepti
7 Fd amplioee tñ intelligentiã notari p̃t ꝙ ĩ
dictis ver bis tria ꝓhibent᷑ nobis ꝑ q̃ mens
nra auertit a reueretia creatoꝛis· pꝛio om̃s ꝓ
ꝓhane pactõnes demonũ ibi.nõ habebis de
os alienos.et hoc ſine fiant ꝓ incãtatões ver
boꝝ ſiue inſcriptões caracterũ vel maginũ
ſiue ꝑ ĩmolatões ſacrificioꝝ · in his em̃ tribꝰ
Oſiſtůt om̃s artes magice. ꝓhibent᷑ igiᷣ om̃s
ꝗꝓphane pactões monũ ſine ſint ad ludifica⸗
tõz ſenſuũ vt faciũt hiſtriões ſiue ad trãſmuta
tõz natura vt fecert magi pharaõis ſiue ad
ueſtigatõz futuroꝝ otingentiũ vt faciũt di⸗
ninioĩa hec vocat aus:pactõnes demonũ· ĩ
talibus em̃ attribuit creature qð debet attri⸗
bui creatoei.et iõ peccat dtra peimũ verbum
peimi pᷣcepti ſcʒ nõ habebis deos alienos.Et
de faciẽtibus hoc ðᷣe deu.xxxij. ꝓuocauerunt
eũ in dijs alienis Et iõ ſedðz apłm ad Ro.tra⸗
didit illos deꝰ in paſſiones ignominie · Scðo
om̃es falſe et ſuꝑpſtitioſe adinuẽtiones ereoꝝ
ꝓhibent᷑ cũ dᷣe nõ fa.t·ſculp.omĩs em̃ ereoe
eſt fictio mẽtis· ereoꝛẽ aũt facit fantaſia ob⸗
nubilans rõem que facit ꝙ illud qð non eſt·
eſſe videtur Pluiõi aũt adinuentiones ereo
Peedunt aut ex im ꝓbo auſu inueſtigatioĩs ꝓ
hibite vt ereoses philozophon ſic ponẽ muð
eternũ et ꝙ vnus intellectus eſt in omibꝰ ho
mĩbus· Fut ex puerſo intellectu ſacre ſcriptu
re· vt hereſes hereticoꝝ q̃ male ſentiũt de xꝰ
de trinitate et de ſpũſancto Rut ex inoedĩato

affectu carnalitatis hũane vt ereoees epicu⸗

ron dicentiũ nullã aliam eſſe vitã ꝙᷓ iſtam. et
nicolaitaꝝ dicentiũ ꝙ licet cmilibet turpiter
agere cũ qualibzʒ. Omes iſti ereoꝛes tanꝙ; ſtul
ti et vani ſũt deteſtabiles qe ſunt ↄtra verbuzʒ
peimi mãdati ſeʒ nõ fa·t.ſculꝑ · vñ hiero.ſtul
tus factꝰ eſt oĩs homo a ſcia ſua ↄfuſus ẽ ar⸗
tifex in ſculptili ſno· vana ſũt opa eoꝝ et ri⸗
ſu digna et in tpe viſitatõis ſue ꝓibunt Ter
cio ꝓhibent omes puerſe a ꝓpeeciatões crea⸗
turaꝝ cũ ðe nec omeʒz ſiłitudĩe; ꝛc̃. Oĩs autez

Tuar a peeciatio creaturaꝝ ꝓcedit aut ex

ublimitate aut ex cupiditate aut ex delecta⸗
tione·pꝛio mõ eſt ijdolatria ſupboꝝ · ſcðo cu

pidoꝝ · tercio laſciuoꝝ · ſiẽ ei dicit hiero.qdðᷣ

qs plus venerat et amat hoc illi deus ẽè Co⸗
lit aũt ſupꝑbus ſiłitudĩez celeſtiũ qe ſuꝑ om̃ia
diligit p̃ferei · Colit cupidus ſmilitudine ter
reſtriũ qꝛ ſuꝑ omia diligit ditari coł.iij. aua⸗
ricia eſt ijdoloꝝ ſeruitꝰ. Colit laſciuꝰ ſimili
tudine aquatiliũ qe ſup om̃ia diligit delecta

ri in delicijs huiꝰ mũ di que ſut flexibiles in-

ſtar aquaꝝx · phil · iij · quoꝛz deus venter eſ

2
*☚

—

Eauit vi dere de tercio ſcz de his q̃ moue
re debẽt ad obſeruãdũ peimũ p̃ceptũ que
qdez ponũt᷑ ĩ his verbis Ego ſum dñs deus
tuus foetis ʒe.æc. VYbi ponũt duo ſez umma-⸗
tio et ꝓmiſſio· ad obſuatõz em̃ pcepti p̃cipue
mout᷑t timoe et amoꝛ et ſic auis adð volandũ
indiget alis duabꝰ et ad ambulanð hõ duo⸗
bus pedibꝰ.ita timoee et amoꝛe ĩducit homo
ad impletionem pᷣdicti peecepti.timor autem
aggenera in hoĩe ex ↄſideratõe diuiĩe iuſticie
amoe vero ex ↄſideratõe diuĩe miſcðie Id m
cutiendũ ergo timoꝛẽ trãſgreſſioĩs peĩo poni
Ominatõ vt ſic timeamus diuinã iuſticiã.ego
iquit ſum dñs deus foꝛtis tuꝰ ze.i.foetiſſimũ
habens ʒelũ iuſticie viſitãs·i.vindicãs iniqꝗͥ⸗
tatẽ pata in filios Gʒ hoc videt᷑ eſſe dtra ꝛid
q dicit ezech.xviij. filius nõ poetabit iniqᷓ⸗
tate peĩis Od qð reſpõdet᷑ ꝓ illud qð hic ſeq̃⸗
tur ſcʒ eoꝛx qui oderũt me p imitatõʒ paterne
malicie Cerciã vero et quartã generatõz po⸗
nit quia tm̃ ſolet vmere patres· ꝓpuniũt᷑ ergo

in filijs ad quos exeplũ male vite trãſmiſer̃t
Scðo ponit ꝓmiſſio vt diuinã miſericoꝛdiam

cõſideremus et amemusfaciens inquit miſe⸗
ricoꝛdiã in milia i.i infinitũ· diligentibꝰ me
et cuſtodientibus p̃cepta mea.in quo oſtedit
quãtum iuſticiã excedat miſericoꝛdia·
De latria quid eſt. ti. v.

Einde poſt expoſitõz verboꝝ in quibꝰ
tMtttpyrrradit peimũ p̃ceptũ ↄſiderandum eſt

pleniꝰ de ijdolatria que ꝓhibe p ip̃ʒ

Eſt aũt ij dolatria latria ijdolis exhibita: La⸗

tria em̃ dupłer ſumit᷑ ſczʒ ꝗꝓpeie et ↄuĩter. ꝓeie
ſcðm ꝙ dicit cultꝰ deo debitus et deo exhi⸗
bitꝰ et hoc mõ o ponit᷑ ijdolatrie. uĩiter vᷣo
ſumi᷑ latria ſcdᷣm qð eſt cuttꝰ ſoli deo debi⸗
tus et hoc mõ ijdolatria poteſt dici latria ſczʒ
cum ille cultꝰ ijdolis exhib t icẽ ad maio
rem intelligentiã peimo dicendũ ẽ de latria.
poſtea de ijdolatria.De latria aũt dicenð pei
mo de ip̃a et poſtea de actibꝰ eius. Circa pei⸗
mũ dicendũ eſt peio qd ſit lattja · ſcðᷣo quomõ
differt a theoſebia et dulia? Quantũ ad pei
mũ ↄſideranð ꝙ latria grece ĩdem eſt qð reli
gio latine vt vult aug·x · de ci· dei . c· imiij. vndð

Dicit ibidẽ ꝙ cultꝰ deo debitus quatuoꝛ noĩ

bꝰ vocatur ſcʒ duobꝰ apud grecos et duobꝰ
apud latios · Sᷓpud grecos de latria et cheoſe
bia et euſebia id ẽ cultus diuinꝰvel cultꝰ bo

nus Ppnud vero latinos ðe religio et pietas
ita ꝙ hec duo noĩa coereſpõdent ilb duobꝰ li

cet qdãmõ ſint in plus ꝙ;tum ad modũ ↄſuetũ
ſic ergo latria idẽe eſt ꝙ religid· religio aũt ðe
a relegendo ſczʒ ptinentia ad diuinu cultũ vt
dicit iſſi · li. ethi·qꝛ huiõi ſunt ĩ coede freque⸗
ter reuoluẽda ꝓuer.nj.m oĩbꝰ vijs tuis cogi
ta illũ· vł a reeli gedo ſcʒ deũ quẽ p pctm̃ ami
ſimꝰ vt dicit aug·x·de ci.dei· vel a religãdo
vnde aus · de vera religiõe. religet nos reli⸗
Zio vni oĩpotenti deo· Ideo patʒ ꝙ religio vn

decũz dicat; ꝗgpeie impoetat oedine ad deũ · vñ
aus.x.de ci·dei dicit ꝙ religio diſtinctꝰ no
quelibet ſed dei cultũ ſignificare vide Exte
ſo tñ noĩe rfert eẽ ad ea qᷓ hũanis ↄgnitõibꝰ
„

1

exhi bent' vt etiã idem dicere videt ibidem ·
et ſic fligioſi dici pñt ↄniter oes q deu colür

ſy eal iter tñ onr religioſi q vitã ſuaʒ totã deo
dedicantes a mudanis negocijs ſe abſtrahut
Irca ſcòm ſcienò ꝙ dent latria et theoſe⸗
bia liè; aliqñ ſumant ꝓ eodẽ ſeðz am

acceptõz· qe theoſebia ꝗpeie reſpicit cultů ite

rioeè ꝗ́ᷓ Peie ptinet aò vtutes theologicas. ſ
latria ſeruitute exterioze q ꝓptinet ad muſticiazʒ
Latria em grece idẽ eſt qð ſeruitꝰ latine de rõ
ne ſui vocabuli vt vult aug. lide tri Si ãt la
tria reſpicerz eultũ interioee peincipaliter cũ
iſte ↄſiſtat ĩ erededo et ſperado et diligendo
deu vt diẽ aus· ĩ ench. tuc ñ eſtz vtus cardĩia
lis ſ̊ theologica ñ inꝙᷓ ab alijs diſticta ſ̊ cõ⸗
ſeques ad oes illas ſzm hoñ. ſʒ poc mõ nõ ſu

mit᷑ ita ꝗꝓpeie ſiẽ mõ ſupeadicto · cũ nome eiꝰ

impoſitu fuerit a huitute qᷓ ꝗꝓpeie rſpicit actũ

exterioee. vtroq; tn mõ ↄtingit repiſe eazꝭ dici

et ſceds hoc doctoꝝ poſitões õõ
quidã ponũt eã ſpeciẽ vᷣtutis cardĩalis ſczꝭ iu
ſticie · qdazʒ vero tres theologicas circũplecti

et vtrunqʒ vere pᷣt dici ſine ↄtrarietate ꝓꝓPter

diuerſu moð accipiẽdi ſim boñ? Sʒ quõ ſe Hhꝛʒ
latria ad duliã · ad cuiꝰ euidẽtiã ſcienð ꝙ;

dul ia młtipłr ſumit vno mõ ſcðz quãdã ano⸗

logi et tũe ĩpoetat cultũ ðᷣbitũ nature ſupio
ri ſiue creature ſiue creatoei ſcòz aliquã rõneʒ

quã creatoe duũᷣicat creature vtpote ſcõz rõem
Onij. et ſic accipit᷑ ĩ glo:ſup iðꝰ põ· in eccłijs
benedicã dño.glo:deo cui debe latria. dño

cui debet᷑ dulia &.lio mõ ſcòðz anthonomaſiã
et ſic dicit reuereétiã debitã creature humane
deificate: et ſic ſumi glo.ſuꝑ idð ps.aboꝛeate
ſcabellu pedũ eius vbi ðᷣe ꝙ dulia maice de⸗

bet ſoli hũanitac? xp̃i· Tercio ſcðz ſignifica⸗
tõzg ꝗꝓpeiã.et ſic ſceòz aug peimo de tri:c·. vj·la

tria de cultus tin deo debitus dulia vero ho⸗
noe debitus et exhibitꝰ creature rõnali et ſic
Ouũiter accipi ↄſueuit.et hoc mõ latria et du⸗
lia ſůt dmerſe ſpes vtutis qe rſpiciũt cultꝰ ex
terioꝛes fozmaliter diuerſos. Gliter ei et alia
rõe adoꝛa creàâtoe et creatura- Idoꝛa em cre
atoꝛ qe ĩ eo eè ſũma maieſtas q̃ ẽ peĩicipale pei⸗
cipiũ oĩs boni qð hre pᷣt ille q adoeat.Creatu
ra vo adoꝛa inꝙtũ ↄſiderat᷑ vt adiuuãs et hꝰ
vb ad ee vt pr carnalis vł ad bñ ee vt pr̃ ſpũa
lis Si qrat q̃re glo·ſupeapoſita magis dicit
latriã debere deo et duliã dño eũ ide ſit dñs
et deꝰ. Dicenð ꝙ dñs dↄũuicat creature et de
creatoee et creatura dᷣe anologice· deꝰ aut nõ
ita ↄuĩicat ſʒ ſi dicat de creatoee et creatura

ðe equoce.et Rerea dicit latriã deberi deo
et duliã dño. n vt ſignifice ꝙ alia ſpecie ado
randꝰ ſit inqtũ deus et alia inq;tũ dñs. ſz vt
inoteſcat dentia hoꝝ vocabuloꝝ et ſik cum

dentia innuit duenientiã Ex p̃dictis pzʒ ꝙ la⸗

tria e vtus ad reddedũ honoæeẽ do debitũ ha⸗
bilitatiua moæalis. ad iuſticiã reducibilis.

¶De actibus latrie ti · vj ·

— . 2

Oſtea ↄſiderandu eſt ð latria ſiue reli

gione ꝙtum ad actꝰ eius et peĩo in cõ
muni ſcðᷣo ĩ ſpeali de actu ſacrificãdi.
Tercio de actu adoꝛaãdi⸗ Circa pemũ ſciẽdã

ꝙ religio aliquos actus ꝓðducit mediãtibus
virtutibꝰ quibꝰ impat oꝛdinãs eos in dei re
uerẽtiam.qe virtus ad quã ptinet finis impe⸗
rat vtuti bꝰ adò quas ꝓtinet ea que ſunt ad fᷣt

nem:et ſic religioĩs actus ꝓ moð imperij po⸗

nitur Iac· j.eſſe:viſitare pupillos et viduas
tribulatõne eoꝝ qð eſt actus elicitꝰ a miſeri
coꝛdia:et immaculatũ ſe cuſtodire ab hoc ſe
culo qð elicit a tpantia vel aliq̃ᷓ huius vice:
Fliquos vero ꝓducit per ſe et immediate per
quos homo oedmat tantũ ad deum et inter
hos actus habet aliquos interiozes tanꝙ;ᷓ pei⸗
cipales et ꝓ ſe· et iſti videntur eſſe deuotio er
oeatio.· Fliquos vero habet exterioees quaſi
ſecundarios et oedinatos ad actus interioꝛes
quibus ipᷣa vtitur quaſi ſignis ad excitandum
mentez ad actus ſpuales t in aliquibꝰ hoꝛx
actuũ exterioꝝ ceospus adò venerandũuũ deu ex
hibet vt m oeatione In aliquibꝰ vero aliqᷣd
deo de rebus exterioeibꝰ offertur· et hoc vel
ꝓmittendo vt in votis vel dando vt in ſacrifi
cijs et o blacõibus peimitijs et decimis. Nec
em deñt quia ſacri ficia peie dicuntur qn ali-
quid fit cirea res deo oblatas·ſicẽ ꝙ aĩmalia

occidebant' ꝙ panis benedicit᷑ frangit et cõ

6

meditur.et hocipᷣm nomẽ ſonat nam ſacrifici
um dieit ex hoc ꝙq homo facit aliquid ſacrũ ·
Oblatio aũt directe dicit qñ deo aliquid of⸗
fertur etiã ſi nihil fiat circa ipᷣm ſicut offerei
dicũtur denarij vel panes in altari circa quoſ
nihil fit. vnde ome ſacrificiũ eſt oblatio et nõ
ecõuerſp.Deimitie aũt ſunt oblatõnes qe deo
offerebant' vt legic deu.xvj.nõ aũt ſunt ſa⸗
cri ficia qe nibil ſacrum circa ea fiebat · Heci⸗
me aũt ꝓpeie loquedo nec ſunt oblatões nec
ſacrificia q nõ exhibent' deo immediate ſed
miniſtris cultus dimni. In aliquibus autem
actibus exteri oeibus religionis aliquiò diui
num aſſumit vt aliqð ſacramentũ vel nomen
diumũ Et quide de oeatõne et deuotione nec
nõ et de oblationibꝰ peimitijs et decimis atz
aſſũptione ſacramentoꝝ ifra in ſuis locis a⸗

getur De aſſumptõne vero nominis diuini et

etiam de votis in quibꝰ etiam aliquo mõ dei
nomen aſſumit᷑ infra dicetur cum de p̃cepto
ſecundo agetur.vnde reſtat vt ad pᷣſens con⸗
ſideremus tantũ de adoeatione et ſacrificijs.
Equitur ergo videre de ſecundo ſcz de ſa
crificijs · circa qdð ſciendñ ꝙ ſacrificium
qð offertur exterius: ſignat ſpirituale ſacrifi⸗
cium interius · quo anima oftert ſe deo ſecðm
illud eelaerefiein deo ſpũs ↄtribulatus Ria
aũt offert ſe deo ĩ ſa crificiũ ſiẽ pꝛinꝰ ſue crea
tõis et ſicut fini ſue beatificatõis · et ideo illi
ſoli deo e offerendũ ſacrificiũ tam interiꝰ ꝙ;ᷓ
exterius vñ exo · xxij.qui immolat dijs occide
tur pᷣterꝙ; ſoli deo.Tenent᷑ aũt om̃es offeree
deo ſacrifi ci tam interiꝰ mentẽ deuotã ꝙ;ᷓ ex⸗
terius bonã opatione· ſedm id pg. ſacrificate
ſacri · ijuſt Eſt eĩ triplex ſacrficiũ ſcʒ bone oꝑpa
tionis deuote oeatõis et immolatõis. Deimũ
eſt virtutum omniũ ſcom eſt theologicarum
Tercium eſt ſpãle ipſius latrie.

SE Squit videre de tercõ articulo ſcʒ ò ado

ratione · et de hac querunt plura ſczꝭ vtia ado
ratio impoetʒ actũ coepalẽ H q; ſic vt em̃ di

cit dam.iiij:li.ex duplici natura ↄpoſiti ſumꝰ
ſczʒ intellectuali et ſenſibili ideo duplicè deo

adoꝛatõz offerimꝰ ſcʒ ſpualẽ que ↄſiſtit ĩ inte
rioei motu aĩme. et coepalem q ↄſiſtit in exte⸗
rioei coepis hnil iatõe et qe in omibus actibꝰ
latrie id qð eſt exteriꝰ refert ad iꝰ qð ẽ ĩteriꝰ
ſiẽ ad peincipaliꝰ.iõ exterioꝛ adoeatõ fit ꝗp⸗
ter ĩterioꝛẽ vt ſeʒ ꝓpter ſigna Huiĩlitatis q̃ coꝛ⸗
paliter expibemꝰ.execitet affectꝰ nr̃ ad ſubi⸗

ciendũu ſe dea. ↄnaturale eſt nobis vt ꝓ ſen

ſibilia ad intelligibilia ꝓcedamus · vn genu
flectimꝰ.nr̃am infirmitatẽ ſignãtes reſpectu
dei · ꝓſternimꝰ aũt nos quaſi ꝙfitentes nos

nibil eſſe ex nobis · Vta adoeatio requirat
locũ determiatũ . He ꝙ ſic.Siẽ em̃ dictũ eſt in

adoeatõne peincipalios eſt deuotõ mentis in
terioz· ſecundariũ aũt eſt qð ꝓptinet exteriꝰ ad
ſigna coꝛpalia.mens aũt interiꝰ a ꝓpeehedir
deum quaſi nõ dpᷣhenſum aliquo loco ſa coe⸗
Palia ſigna neceſſe eſt eſſe ĩ loco determĩato·
et ideo loci determiatio nõ reqᷣritur peincipa
liter ad adoꝛatõem quaſi ſit de neciĩtate eiꝰ ſʒ

ſcðm quandã decentiã ſi et alia ſigna coepa
lia ſcedᷣm illud jo·.ij·domus mea domꝰ oꝛatio

nis vocabit. Der illa aũt verba jo· nij · vemt
hoꝛa qñ nec in monte hoc nee in hierłm ado
rabitis pꝛẽm.pᷣdicit dñs ceſſatione adoeatõis
tam ſcòm ritum iudeoꝝ adoeantiũ m hierbm

qꝙᷓ; ſcdm ritum ſamaritanon adoeantiũ ſmmn mon

te gariam VYterq; em̃ ritus ceſſauit venieẽte ſpi
rituali euangelij veritate Bic ergo locus de

termĩatus eligitur ad adoeandũ nõ ꝗꝓpter euz

qui adoeat quaſi loco Ocludatc᷑ ſz apter ip̃os
adoeantes et hoc triplici rõne · Deimo ꝗpter
loci ↄſecratõʒ ex qua ſpẽalem deuotõez ↄcipi

unt adoeantes vt exaudiant' vt pʒz ex oeõne ſa

lomoĩs·iij.Se.viij · Scðo ꝗpter ſacra miſteria
et alia ſanctitatis ſigna que ibi dtinent.Ter
cio ꝓpter ↄcurſum multoꝝn adoꝛantin ex quo

fit oꝛatio magis exaudibilis im iꝰ Ma · xviij

vbi duo vł tres ↄgregati fue · in no· m. wi ſu

4 . Scienð mſuꝑ ꝙ ſcðz quãdã Odecentiã ado
am

us verſus oꝛiente. pꝛio ꝓpter diuie maie⸗
ſtatis indiciũ qdð nobis maĩfeſtat in motu ce
li qui eſt ab oꝛiente · Scðo ꝓpter padiſũ ĩ oeie
te ↄſtitutũ vt legit᷑ geñ· ij· m lram· lxx· ĩter

p̃tum. qᷓi redire queramꝰ ad padiſum · Cercio
ꝓpter xpz qui ẽ lux mũdi:et de oꝛiens zach. vj

et qui aſcẽdit ſup celũ celi ad oꝛientem· et ab

oꝛiente vẽturus expectat᷑ ſjm illð Qa. xxiij.
ſiẽ fulgoꝛ exit ab oꝛiente et paret vſq; ĩ occi ·

ita erit ꝛc¶ Vt tres ꝓſone adoeenc vna ado
ratõe.ihe ꝙ ſic · Vna eſt em exñtia ſiue eentia

ſiue excelletia triũ ꝓpſonaꝝ et iõ vnꝰ honoe et

vna reuerẽtia et ꝓ vns vna adozatõ debetur ·
In cinꝰ ſignum legit de abeaam ge xvnj · ꝙ
tres vidit et vnũ adoꝛauit dicens· dne ſi inue
ni gram ?c · Qñ tñ noĩant tres ꝓſone ſigillati
ter flectiꝰ genua ĩ ſignũ triũ ꝓſonaz
adoꝛari poſſit aliqua creatura & ꝙꝙ ſic

— „ 27—

em debetur reueretia ꝓpter eiꝰ excellentiã · ꝗᷓ

ↄuũicatur aliqbus creaturis nõ ſcᷣm equalita

v;

tem ſed ſedᷣm quandã pticipatõʒ et iõ alia ve⸗
neratõe veneramur deu qð ptinet ad latriã et
alia veneratõe ꝗqᷓſdaz creaturas excelletes qd
Ptinet ad duliã Et qe ea qᷓ exteriꝰ agunt ſig
ſũt interideis reueretie quedã exterioea ad re
uerentiã ptinetia exhibent' excellentibꝰ crea
turis. inter qᷓ maximũ eſt adoeatõ ſ aliquid ẽ
qð ſoli deo debet᷑ ſcz ſacrificiũ rerche⸗ Haben
tur ex verbis aug. x. de ci . dei Bedm ergo re⸗
uereti am excelleti creature debitã nathã ado
rauit dðt iij. Re.j· vbi de ꝙ nacthã ꝗꝓpheta in⸗
greſſus añ regẽ d· adoeauit eũ ꝓnꝰ in tereazʒ
et hꝰ etiã mõ adoeauit abeaã ãgłos gexviij.·
et ſiłrſoſue.v.licz mtelligi poſſit ꝙ adoeꝛaue
rit adoeatõe latrie deũ qui ĩ ꝓſona angeli ap⸗
parebat et loqba ohes aũt ꝓhibitꝰ e adoea
re angłᷣm apo; vlt.Tu ad ondendũ dignitatẽ
hoĩis quã ẽ ꝓ xp[ᷣiꝛ adeptꝰ vt adequet angelis
vñ ſubdit᷑ ibi ↄſeruꝰ tuus ſũ et frati tuoꝛx.
tũ etiã ad excludenð ijdolatrie occaſone.vñ
ſubdit deũ adoꝛa.tũ ad ondendũ dignitatez

Iohãnis qui excelletioæ erat multis angelis.

Pede ec reueretiaz q̃ deo debe mardocheꝰ no
uit adozare amon timẽs ne dei honoee tranſ
ferret ad hominèe vt dicit heſter. xiij .· Vtrũ
hHũanicas xp̃i ſit adorãda cultu latrie:& *
dupliciter p̃t mtelligi · aut habẽdo reſpectuzʒ
ad Hũanitatẽ xp̃i ĩ ſe et ſic cũ ſit creatura non
obſtãte qð eſt verbo vnita nõ e ei latria exh
beda. et ſic dicit glo·ſuꝑ illò pã.adoæeate ſea
bellũ pedũ eius. caro xp̃i adoꝛat a nobis ñ
adoeatõe latrie q ſoli creatoei debe ſ illa qᷓ
dulia dignioe ẽ· Out habedo reſpectũ ad ver
bũ cũ quo eſt vnita ijpoſtatice et ſic haanita
ti xpᷣi cultꝰ latrie debeꝰ: vna ei adoeatõe ado
rat ſu ꝓpoſitũ et natura ita ꝙnatura ꝓ ſuꝓpo
ſitũ · xpᷣus aũt e nomè ꝓſone in duabꝰ naturis
ſcðz dam.li.iij·c. i· et i vna et eade adoea⸗
tõe adoꝛac xpᷣus et hũanitas eiꝰ.et huic mõ
rũdendi ocoꝛdat dam̃.li. nij. c. viij. dices ſic
vnꝰ e xp̃Cs pfectꝰ deus et ꝓfectꝰ hõ que aso
ramꝰ cu patre et ſpuſſancto vna addeatõe cũ
incõtamĩiata carne eiꝰ nõ madoꝰabile carne;
eius dicetes· adoeat em̃ in vna verbi iſpoſta
ſi Hec rich·.⸗ Vt imago xp̃i ſit adoꝛãda cul
tu latrie ·Himago pᷣc dupłer ↄſiderari ſez vk
ſcdᷣm ꝙ e quedã res et ſic nullꝰ honoe ſibi de
bet' ſiẽ nec alicui lapidi vł ligno. vbł ſeðz qðᷣ
eſt imago et tũc qe idem motus e in imagine
mmqꝙᷓ;tũ eſt imago et ĩ imaginatũ vnꝰ honoe de
bec imagini et maginato.et iõ cũ xp̃s latria
adoeet' eius imago ſibr debz latria adozari.
Vñ dam̃.li.iij.c.viij· ꝙ honoꝛimaginis ꝓue
nit ad ꝓthotipũ · i · imaginatũ Sʒ oby ulð
exo.xxvj.non faci es tibi imaginem nec ſcul⸗
ptam ſimilitud inem dicendũ ꝙ lud ꝓ eo tẽ
poee ꝓhibitum eſt in quo deus naturam hũa
nam non aſſumpſerat. tunc em cum deꝰ omni
no ſpiritus eſſet infigurabilis erat·ſecꝰ aũt eᷣ
poſtꝙᷓ naturam aſſumpſit humanam Sunt au
te imagines huiuſmodi introducte ꝓpter ſim
plitium inſtructõz et ꝓpter affectꝰ excitatõzʒ
qui frequenter mouetur magis ex viſis ꝙᷓ ex
auditis et pter maioeem er frequentioeem
ι

memoeatione; Si dicatur ꝙ huiõi imagines
nec ꝑ vetus teſtamentũ nec ꝓ nouũ aꝗꝓpbant᷑
Dicendũ ꝙ apli multa tradiderunt que in ca
none nꝗᷓ ſunt inter que eſt vnum ð imaginibꝰ
vnde dam. li. nij · c · wij · dicit ꝙ lucas xp̃i et
beate virginis imagies depinxit et xp̃ᷣus ima
gine ſuã abagaro direxit vt hiſtoeia eccłiaſti
ca tradit Vtn crux xp̃i ſit adoꝛãda adoꝛa⸗
tõne latrie:·H &νonoe ſiue reuerẽtia nõ debe
tur niſi rõnali creature.Inſenſibili aũt nõ de
hetur niſi rõne nature rõnalis et hoc duplici
ter · vno mõ inꝙtum repᷣſentat naturã rõnalezʒ
Sꝓlio mõ inqtũ ei ↄiungit quocũqʒ mõ · Deĩio
mõ ſolent hoĩes venerari imagines regis· ſe⸗
cũdo eius veſtẽ · vtrũq; aũt venerãtur hoĩes
eað veneratõe qua venerãtur et regẽ Gi ergo
qᷓratur de cruce in qua fuit xp̃e crucifixꝰ vtro
qʒ mõ eſt a nobis venerãda. vno mõ inꝙᷓtũ re
pntat figurã xp̃i extenſi in ea:alio mõ ex ↄta

ctu eius ad xpi mebea et ex hoc ꝙ eiꝰ ſangui
ne eſt pfuſa.vñ vtroq; mõ adoeatur eadẽ ado

ratõne cũ xpᷣo ſcʒ adoeatõe latrie.et iõ crucez⸗
alloqmur et depᷣcamur qᷓi ipᷣm xpᷣm Bi aũt lo
quimur ð effigie crucis xpᷣi in alia materia: ſ.
lapidis ligni vel alia materia et hunõi ſic ve
neramur crucè tm̃ vt xp̃ᷣi imaginẽ quã venera
mur adoeatõne latrie vt dictu eſt ſupea · Rliqᷓ
aũt dicũt ꝙ crux ip̃a in qua pepedit xp̃s inqꝙ;
tum ẽ res quedã nõ adoeat eadẽ adoæzatõe ſczʒ
latrie cũ verbo cum nõ ptineat ad ꝓſonã ver
bi qᷓi pars eius ſʒ adozatõne ijpdulie inq;tum
eſt quedã res xpi:· rõne cuiꝰ ſimliter et veſtiſ
et alia qᷓ ad huanitate xpᷣi ręferũtur ijpdulia
adoꝛant᷑ et hec e poſitõ thome lij vo dicũt
qꝙ illa crux nõ debz adoæari vt ẽ res qdam nec
adoeatõne latrig nec dulie ſed adozatõe cuiꝰ
daz honoeis et reueretie tanꝙ; inſtrumẽtũ nr̃e
ſalutis ſicẽ eẽ reuerem ſacmta ꝓ eo ꝙ ſũt ĩiſtru
mta nre ſalutis.et hec ẽ poſitõ boñ Wtu mr
xp̃i ſit adozãda adoꝛatõne latrie · ꝙ nõ ꝓ
eo ꝙ eſt pura creatura ·qe tñ eſt mater dei qð
eſt excel letiſſimũ ita ꝙ excell entius creature
pure ↄuenirenon p̃t.ideo ſibi non tm̃ ↄuenit
honoe dulie ſed etiã ijpdulie qdð nomẽ ſumit
de glo · hiere · iiij .· vbi de dulia maioe et dulia
minoe? Vtrũ ſctõꝝ reliqe ſint aliquo mõ ve
nerãde · . ꝙ ſic.· Siẽ̃ em̃ vult aug.jde ci.dei
qui ad aliqueʒ afficit ea q̃ de eo relinquũtur
pPoſt moete veneratur · nõ tm coepꝰ aut partes

coæpis ſ; etiã aliqᷓ exterioea vt veſtes et ſikia.

Mamfeſtũ eſt aũt ꝙ ſctõs dei venerari debe
mus tanꝙ;ᷓ xp̃i mebꝛea filios et amicos et inter
ceſſoees nr̃os e ideo reliqas ſanctoꝝ qualeſ
cunqʒ in eoꝝ memoeiã honoee ↄgruo venera
ri debemꝰ vnde et ipe xpᷣus huiõi reliqas cõ

uenieter honoeat m pñtia eaꝝ miracula faci

endo Vtꝛ aduerſariꝰadoꝛari poſſit ſime pec
cato· H ꝙ nõ etiã ſi xpᷣus foee credat' niſi in
teriꝰ vel exteriꝰ actualiter ↄditõ expeimatur
qꝛ ipᷣa nouitas rei inſolite ↄſideratõz et atten
tionẽ requirit ſic de de beata virgine ꝙ cogi⸗
tabat qꝗliter eſſz iſta ſalutatõ Iqn adoeatõe vo
Hoſtie ſufficit hãc ↄditione hrᷣe habitualiter

ſcilicet ſi ↄſecratio debite eſt facta ꝓ eo ꝙ ho

ſtie conſecratio eſt conſueta.
DBDe ſupſtitõne in ũni ti. vij ·
„ Einde ↄſiderandũ eſt de vicijs o ꝓpoſi
tctte,s religiõi ſiue latrie . et peimo de ill
q Pueniunt cũ religione in hoc ꝙ exhi
bent cultũ diuinũ · ſcdᷣo de vicijs maĩfeſtã cõ
trari etatè ad religionẽ hñtibꝰ ꝓ ↄtemptũ eo
rum que ptinẽt ad cultũ diuninũ · Demũ hox
Ptinet ad ſupſtitõz· Scðʒz ad ireel igioſitatez·
Vñ peĩo ↄſideranðõ eſt de ſupſtitõe et ptibus
eius et peĩo in ↄũi · ſcdðᷣo de Ptibꝰ eius ĩ ſpeci
ali Eirca peimũ pła querũtur. peimo vtrũ
ſupſtitio ſit viciũ religiõi dtrarium. PX ꝙ ſic
o ꝓponit aũt ei ſiẽ excelletiſſimũ non qe plus
exhibeat in cultũ diuinũ ꝙᷓ vera religio.ſjʒ qe
exhibet cultũ dininũ vł cui nõ debet · vel eo
mõ quo nõ debz Ex hoc aũt ſupſtitioſi dicti
ſunt ſcoõʒ ijſi. li· ethi · ꝙ depcabant' et immola
bant vt ſui liberi ſupſtites fierẽt · ſʒ hoc ẽ echi
mologia nõ ſignificatõ· Sed obi qð ĩ glo.
ad coꝝ: ij· ðde ꝙ ſupſtitio ẽ religio ſup modũ
ſeruata ñ ergo ke. ſic bonũ methaphoꝛice
repitur ĩ malis ꝓut ðᷣe bonꝰ latro ita ecẽ noĩa
virtutũ qñz accipiunt' tranſſumptie ĩ malis.
vt peudetia qñqʒ ponit ꝓ aſtucia ſcᷣm illuò
luc ·xvj.filij huiꝰ ſeculi pꝛude.ſut fi.lu.et ſe
cunð hũc modũ ſupſtitõ ðᷣe religio.“ Vtrum
ſint diuerſe ſpecies ſuꝑpſtitõis S q ſic vt em̃
ſupꝛadictũ eſt viciũ ſuꝑſtitõis Oſiſtit ĩ hoc ꝙ;
craſcendit medium virtutis ſcm aliq̃s circũ⸗
ſtantias.nõ aũt q̃libzʒ circũſtantiaꝝ cozrupta
rum diuerſitas variat ſpeciẽ peccati. ſʒ tm̃ qñ
referũtur ad dinerſa obiecta vel diuerſos fi
nes· ſcdᷣm hec em̃ actus moꝛales ſpes ſoetiunꝰ
Diuerſificant ergo ſupſtitõ es peio ex ꝓte ob
recti · poteſt em̃ diuinꝰ cultus exhiberi vł cui
exhibendꝰ eſt ſecz deo modo tũñ indebito ve ſi
quis tꝑe gratie coleret deum ſeòm veteris le
gis ritum et hec eſt peima ſpẽs ſupſtitõis . vł
ei cui nõ debet ſez cuicũqʒ creature et hoc eſt
aliud genꝰ ſupſtitõnis.qð dinuidit in mbtas

.—

ſpes ſcz diuerſos fines diuini cultus. Oedĩa

tur aũt diuinꝰ cultus peimo ad reuerẽtiã deo
exhibendam · et ſcdᷣm hoc pema ſpes hHuiꝰ ge
neris eſt ij dolatria q̃ diuinã reuerentiam ĩde
bite exhibet creature Peòo ad hoc ꝙ homo ĩ
ſtruat a deo què colit:et ad hoc ꝓtinz ſupſti
cio diuĩatiua que mones ↄſulit ꝓ aliqua pa
cta cum eis inita tacita vel expeeſſa. Tercio
að quãdam directõnez actuũ hũanoꝝ ſcdõm ĩ
ſtituta dei que colitur· ad qð pꝓtinet ſupſtitio
qᷓrũdã obſeruãtiaꝛx· et hec tria aug· ij. de do.
xp̃ia·tangit· ſuꝑſtitioſũ inq̃t eſt quidqd inſti

tutũ eſt ab homibus ad facienda et colenda

ijdola ptinens ad colendã ſiẽ deũ creaturã p
tem ne vllam creature et hoc ptinet ad peimu
et poſt ſubdit vel ad ↄſultatões et pacta que
dam ſignoꝝ cũ demoĩbus placita atz federa
ta qð ptinʒ ad ſcðʒ· et poſt parũ.Id hoc ergo
ptinent om̃s ligature ꝛc.qð pertinzʒ ad teraũ
De ſupſtitõe cultꝰ ĩdebiti vi di ti.viij
Oſtea oſiderandũ eſt ĩ ſpeãli ð ꝑtibus
ſiue ſpeciebꝰ ſupſtitõis et pẽꝛĩo de ſup
ſtitõe cultus indebii veri dei . ſcðo de

ð?ðẽ 2 .

ſupſtitõe ijdolatrie ·30de ſupſtitõe dinĩatõnũ

Quarto de ſupſtitõne obſeruantiaꝝ Circa
peimũ q̃runt᷑ pł a ſeʒ vti ĩ cultu veri dei poſ⸗
ſit eſſe aliq d ꝓmcioſũ · H ꝙ ſic· vt em diẽ aug
li.ↄtra medaciũ:mendacin maxime ꝓnicioſu
eſt qð fit in ꝓtineubꝰ ad religione xpianam.
Eſt aut medaciũ cũ aliqs exteriꝰ ſignat tra⸗
riũ veritati:ſic aũt ſignat᷑ aliqd verbo ita et
facto · et in tali ſignatõe facti oſiſtit cultꝰ re
ligionis exteriꝰ vt pʒ ex ſupeadictis:et iõ ſi ꝓ
cultũ exterioee aliq falſũ ſignificet᷑ erit cul
tus ꝓnicioſus· hoc aũt ↄtigit dupłr. vno mõ
ex pte rei ſignate a qua diſcoꝛdat ſignificatio
cultus et hoc mõ tpe legis noue pactis xp̃i
miſterijs ꝓnicioſũ eſt vti cerimonijs legis ve⸗
teris quibꝰ xpi miſteria ſignificabant᷑ futura

ſiẽ etiã pnicioſũ eſſzz ſignis ↄfiteri xpᷣm eẽ paſ

ſu · KFlio mõ ex pte colentis et hoc p̃cipue ĩ
cultu dũi qui ꝓ miſtros exhibe ĩ ꝓſona tociꝰ
eccłkie· ſic em falſarius eſſʒ ꝓponẽes ex pte ali⸗
cuiꝰ nõ ↄmiſſa ſibi· Icta etiã exhibẽs deo cul⸗
tum ex pꝓte eccłie ↄtra moõ diuina autoeitate
ab eccłkia ↄſtitutũ et in eccłia ↄſuetũ. vñ diẽ
ambr.indignꝰ e q̃ aliter celebeat miſteriũ ꝙᷓ;
xpᷣus tradidit et iõ eẽ dicit glo:ſup coł.ij·ꝙ;
ſuꝑſtitõ ẽ q traditõi hũane nom̃ religioĩs apꝑp
plicat. Nota tñ ꝙ ĩ diuerſis eccleſijs diuerſe
ſut ↄſuetudĩes in cultu diuio que ĩ nullo veri
tati repugnãt et iõ ſũt ſerunãde et eas p̃terire
nõ leer. Vt ĩ cultu veri dei poſſit eſſe ali⸗
quid ſuꝑfluũ.:i ꝙ ſic · Scienð tñ ꝙ aliqᷣd ſu⸗
ꝓfluũ ðe dupłr.vno mõ ſcm qꝙ;titate abſolu
tam et ſic mibil pᷣt eſſe ſuꝑfluũ in diuio cultu
qe nihbil pᷣt homo facere qð nõ ſit minꝰ eo ꝙ;
debet deo · al io mõ ſcòm qꝙ;titatẽ ꝓpeetõis qe
ſcʒ nõ e fini ꝗꝓpocõnatũ Einis aũt dmi cultꝰ
E vt hõ det głiam deo et ei ſubiciat ſe mente
et corpe. et ꝛdeo quidqᷓd hõ facit ꝓtinens ad
głiaz dei · et ad hꝰ ꝙ mes hoĩs deo ſubicia et

etiã coepꝰ ꝓ moderatã Ocupiaꝝ refrenatõezʒ

ſcðz dei et eccklie oꝛdĩatõz et ↄſuetudĩez eoꝝ
quibꝰ cõuiuit nõ ſupfluit ĩ cultu dei:Si vero
ſit aliqd qð q; tum e de ſe nõ ptineat ad aliqð
triũ p̃dictoꝝ aut etiã ſit pᷣter dei et eccłie in⸗
ſtitutõz vb ↄtra ↄſuetudĩez ↄũem q ſcðz aug.
ꝓ lege hũana habẽda ẽ totũ ẽ ſuꝑflnuũ repu⸗
tandũu et ſupſtitioſũ.qe in exterioerbus tin oſi
ſtẽs ad ĩterioꝛe nõ ptinet cultũ · vñ aug.· li.ð
vera rel igiõe inducit illud luc · xvij· regnũ di
intra vos eſt ↄtra ſuꝑpſtitioſos qui ſcʒ exterio⸗
ribus peicipalẽ curam impendunt.
Ve ndolatria ti· ix ·.
Einde oſiderandũu e de ſupſtitõe ijdo⸗
Latrie· de Hac aũt qᷓrunt plura ſcz vt
ſit ſpes ſupſtitõis? cq ſie vt dictũ
ẽ ſupea ijdolũ em̃ deductũ ẽ ab eo qð ẽ ijdos
vt dic iſſidoꝛꝰ.ijdos aũt dicit foꝛmã ab ijdea
tractã vt dicit ſeneca Vvñ ijdolũ ꝗpeie ðe ſimu
laciꝝ repᷣſentatm̃ rei exñtis vel rei ficte et ſe⸗
cunð Hhoc ijdolatria ꝓpeie ðᷣe cũ ſimulacra co
lunt Ex cõi tñ ↄſuetudĩe qua creaturas cole
bant getiles ſub quibuſdã imaginibꝰ impoſi
tũ eſt nome ijdolatrie ad ſignificandũ quecũzʒ

cultũ creature etiã ſi ſine imagimbꝰ fierzʒ CLul

J-
vniz .

tus nanqʒ diuinꝰ ſicẽ ereature ſenſibili exhibe
bat ꝓ aliqua ſenſibilia ligna puta ſacrificia
ludos et alia huiõi.ita etiã exhibeba᷑ creatu
re repᷣſentate ꝓ aliquã ſenſibilè foemꝗᷓ ſiue fi⸗
gurã que ðᷣe idolũ· Diuerſimode tñ culeus di
uinus exhibebat᷑ ijdolis· quidã em ꝓ quãdaʒ
nephariã artẽ imagines quaſdã ↄſtruebant ꝗᷣ
virtute demonũ aliquos certos effectꝰ habe
bãt vñ putabãt in eis eſſe aliqd diuĩtatis et ꝓ
Ons eis cultũ diuinũ deberi · et hec fuit opio
Hermetiſ termegiſti vt dicit aug. viij.de ci.ði
Elij vo exhibebãt cultũ diuĩtatis ñ ipᷣis ima⸗
ginibꝰ ſ̊ creaturis qᷓ erãt imagines oĩa ãt
Hec ad ſuꝑſtitõz ijdolatrie ꝓtiebat vtz ꝓ aug.
ij · de do · xpᷣia.¶ Notanð aũt ꝙ apł S:.j· cor.
viij·dic · ſcimꝰ ꝗe nihil e ijdolũ in mᷣo. peo
eo ꝙ imagies ille q̃ᷓ ijdola dicebant nõ erãt
aĩate nec aliquã virtutem diuĩtatis hñtes vt
lermes ponit q̃i eſz aliqð ↄpoſitũ ex aĩma et
coepe Et ſiłr ĩitelligeno ẽè ulò qð dicit infra
x·:c· ꝙ ijdolis ĩmolatũ ñ è aliq̃d.qe pꝓ huiõi
imolatõzʒ carnes ĩmo late nec aliꝙ; ſcti fi catõzʒ
Oſequebant᷑ vt gentiles putabãt nec aliquaʒ
ĩmundiciã vt iudei credebant? Nota etiã ꝙ
latria vno mõ pᷣt ſignificare actũ humanũ ad
cultũ dei ptinentẽ et ſic ðe vniuoce de cultu
diuĩo et de cultu ſcdᷣm ꝙ ptinet ad ijdolatriã
ſic etiã ſolutio tributi vnmoce ðe ſiue exhᷣi

at᷑ vero regi ſiue falſo Slio mõ ſunne cut
ide religioni.et ſic cũ ſit virtꝰ de rõne eius
ꝙ cultꝰ diuinꝰ exhibeat᷑ ei cui debz exhiberi
et ſic equoce ðe de latria vere religioĩs et de
ijdolatria Vtrum ijdolatria ſit petm̃. H
ꝙ ſic exo·xx. nõ adoꝛabis ea ſeʒ exterius. nec
coles ſcʒ interiꝰ vt exponit glo.et loqtur de
ſculptilibꝰ et imagibus · Nan etſi om̃s ſuꝑio
res reuereri debeamꝰ noa iñ eade reueretia oĩ
bus debe q debet ſumo deo q̃ͥ ĩi ſngulari rõe
omes excedit. Dixerũt aũt qᷣdã heretici nõ ee
piculoſũ ſi qs pſecutõis tpe dep̃henſus· exte⸗
rius idola colat.dũ tñ mete fidẽ ſuet · ſz hᷣ
maĩ rᷣeſte falſũ· cũ em exterioe cultꝰ ſit ſignũ
interioeis ſiẽ e ꝓnicioſũ medaciſverbis aſſere
re ↄtrariũ eius q credit ĩ coedeita ec ñ exte
rioꝛe cultũ exhibeat alicui otra illò qð ſentcit
in mente Eſt etiã ijdolatria Suiſſimũ pctõn.
vñ dicit glo·ſuꝑ leui.xv.om̃e pctm̃ ẽ ĩmũdi⸗
cia aĩe · ſʒ ijdo latria maxie · et hoc ẽé ven ctũᷣ
eſt ex ꝓte ipiꝰ pcti · ſi em ĩ repub. Suiſſimu eẽ
vide ꝙ aliqs honoee regiũ impedat alteri ꝙ;ᷓ
vero regi qe ꝙᷓ tum ẽ in ſe totũ oedinẽ reip.p⸗

turbatita ĩ peccatis qᷓ ↄtra deũ ↄmittunt q

tñ ſut maxia· Suiſſimũ eſſe vid& honoeeë dim
nũ impedere creature qe ꝙtuʒ ẽ ĩ ſe facit aliũ
deũ in mũdo minuens peĩicipatũ dimnũ lio
tñ mõ pᷣt attẽdi Zuitas ex ꝓte peccãtis· ſic ðᷣe
grauiꝰ eſſe pctin eiꝰ qᷓ peccat ſciẽter ꝙᷓ; peccã
tis ignoꝛãter et ſcᷣm hoc nibil ꝓhibet Fuiul
peccare hereticos q fidem ſcieter coerùpunt

quã acceperũt ꝙᷓ ijdolatras ignoeãter peccã⸗

tes Et ſimiliter etiam alia peccata poſſunt eſ
ſe maioea peopter maioeem contemptum pec⸗
cantis Quse fuit cauſa ijdolatrie· Geſpoſio
cauſa eius diſpoſitiua fuit ex parte hoĩm · et

hoc tripliciter· peimo ex inoedinatõe affectꝰ
Pat ſcʒ hoĩies alique hoĩi᷑ em nimis honoꝛãtes
vel nimis venerãtes honoee diuinu pederut
ei · Bcõo qe hõ naturaliter ĩ rep̃ſe entatoe dele⸗
ctat vt dicit phũus ĩ ſua poetria et iõ hoĩes a
pein videtes p dil igetiã artificis imagines
hoĩm expᷣſſuas factas:diuĩtatis cultũ eis im
pederũt. 3 *² pter ignoeãtiã veri ð cuiꝰ excel
letiã hoĩes n oſiderãtes qbuſdã creaturis ꝗp
ter pulctuòine ſine virtute ditatis cultũ exhi
buerũt · de his tribꝰ habet᷑ in li. ſapᷣ.de peĩa
c·xinj.de ſca.xiij.de tercia · xxiij. vt pz dili
Senter intneti Glia aut cã ijdolatrie ſcʒ ↄſũ⸗

matiua fuit ex ꝑte demonũ qui ſe coledos ho

mibus exhibuerũt ĩ ijdolis dado reſponſa et
alia ꝗq videbant hoĩibꝰ mirabilia faciedo. vñ

ps · oms dij Sentiũ demoĩa. ¶ t nota ꝙ ĩ peĩa
etate ñn fuit idolatria ꝗpter recete memoiam
creatoeis mòn · ex qᷓ adhuc vigebat cognitio
vniꝰ dei ĩ mete hoim.ſʒ in ſcòa etate legi es
ineta a nemroth.qᷓ vt ðde cogebat hoĩes igne
adoeare· vb a nmo qui imaginèe peis ſui beli a
doꝛare fecit pud grecos aũt vt iſſidoeus re
fert ꝓmecheꝰ peimꝰ ſimulacra hoim finxit ð
luco· Iuòi vo dicũt ꝙ iſmael pemꝰ ſimulac ð̊
luto fecit. In ſexta vo etate excluſa eè ꝑ virtu⸗
tem et doctrinã xp̃i qͥ de dijabolo triuphauit
(De diniatõe et eiꝰ ſpebꝰ ĩ ↄui ti· x.
e Oſiderãò e de ſuꝑſticẽe dmĩiatia
et peimo ĩ ↄui.· ſcdo de pti bꝰ eiꝰ iu ſpe
ciciali. Caurca peimũ qrũt pła ſcʒ vtꝝ di
uĩatõ ſit pctin? ꝙ ſic. vñ de den. xxnij. ñ
ſit ꝗ ꝓhitones ↄſulat neqʒ diuĩos:. et.xxvj q.
v. Se ꝗq dim atões expetũt ſub reguł quique⸗
nij iaceãt ſcz gradꝰ pnie dif fitos“ Fd qd
telligendũ notanò e ꝙ dinĩatoe nõ de ſi qs ꝓ
nũciet ea qᷓ necſe b be ꝓlibꝰ eueniũt q hua⸗
na rõe pᷣnoſci pñt ſiẽ aſtꝰlogi ex ↄgnitõe canx
pnũciant ĩfallibiliter futuras ecłipſes. et ex
ꝓſideratõe ſtellaꝝ p̃nuciãt piecturaliter plu
uias et ſiccitates. et medici ſanitatẽ et moetẽ
et ita enenit vt in płibus. Mõ vide etiã diui
natõ ſi qs aliꝗ futura ↄtigetia deo reuelante
cognoſcat:tũc em ipe ñ diuiat.i.qdð diumũ ẽ
facit.ſʒ magis qdᷣ diumũ ſuſcipit Tuc aut ſolũ
ðe diuiare qn indebito mõ ſibi Hnunciatõz fu
turoꝛ euetuũ vſurpat. Neeterea qñ p̃ter dei
maiĩfeſtã reuelatõz pᷣnũciare pᷣſumit aliq futu

ra otingetia ad vtrulibz vt ſunt illa qᷓ depen

det ex libero arbitrio.ł etiã ↄtĩ getia vt ĩ pau
cioeibꝰ vt ſut q ꝑ acenñs ↄti gũt ſiue ĩ rebꝰ hu
mans ſiue ĩ rebꝰ naturalibꝰ.ſiẽ ꝙ lapide ca
dete fiat tereemotus et ꝙ hoĩe fodieẽte theſau
rꝰ iuenia'. p̃ſcide em talia è ſoliꝰ dei. vñ ijſa.
xlj· annũciate ꝗᷓ futura ſũt in futunꝝ et ſciemꝰ
qm dij eſtis. vñ ijſi.lh.ethi. dicit ꝙ dinĩ dicti
ſũt qᷓ; deo pleĩ.deitate em̃ ſe ꝓplenos ſiłant et
aſtucia qᷓdã frauduletie hoĩbꝰ futura diectu⸗
rãt. hec ijſi · Oſtat aut hoc eẽ pctm.vñ diuĩatõ
ſy e pctm.et iõ hie.dicit ſr̃ math. diuĩatio
ſpacciprĩ malã ptẽé.? S obi qe ang. dicit
de li ar. qs audeat dicere aliqꝙ; diſ⸗ iplind eſſe
malã ſa aliq artes ſũt diuĩatie vtʒ; P phm li.
memo. ergo vide ꝙ dmwiatõ ñ ſit Pctm

nX 5H

₰

aliꝗᷓ artes ſũt ad p̃noſcẽð futuros euẽtꝰ qᷓ ex
necitate vl frequeter eueniũt · qd nõ ptinz aò
diuiatõê. ad alios futuros euetꝰ ↄognoſcen
dos ñ ſüt aliq ve artes ſiue diſea ciplie. ſʒ falla⸗
ces et vane ex deceptõe demõis ĩtroducte vt
aus. dicit. xxj.de ci. dei 77. Vtꝝ ſpes diuĩati
oĩs ſint płes· & ꝙ ſic vt vult ijſi: ethi. li.ad
qð ĩtelligeò ꝙ oĩs diuĩatõ vti ad p̃cogniõz
euetꝰ futuri aliqꝰ demonũ ↄſilio et auxilio·
qð quidẽ expᷣſſe qñʒ imploeat.qñz aũt pter
hoĩs petitõz ſe demõ ingerit occulte vanis in
ꝗſitõibꝰ futuroꝝ · vt metes hoĩm ĩplicz fłita
ti aut vaĩtati Eſt aũt vna vana ĩq̃ſitõ futuro
rũ cũ q futura pᷣnoſcere tẽptat· vn pᷣnoſci nõ
Pnñt Pemõòes ãaãt exp̃ſſe iuocati ſolet futura p
nũciare multipliciter· qñʒ qdẽ qᷓbuſdã Ppſtigio
ſis a ꝓparitõibꝰ ſe aſpectui et auditui Hoĩiz in⸗
Seretes· ad p̃nunciãdũ futura. et hec ſpecies
Se pſti giũ ex eo ꝙ oculi hoĩm pᷣſtringũ . qnz
pPſomma et hec ðe diuĩatõ ſõmoꝝ. qnz p moe
tuoꝝ aliquoꝝ a ꝓparttõz ł locutõz et Pec de
mgromãacia vt ðᷣe in li:ethi.nigros em grece
moæs ðdᷣ latie · mãtia vo diuĩatõ qe qbuſoã P⸗
cãtatõibꝰ adhibito ſanguĩe viden᷑ reſuſcita
ri moetui diulare et ad ſtereogata rñdere. di⸗
cũt em demões ſanguĩez amare. Qnz vo pnũ
ciant futura ꝓꝑ hoĩes viuos vtz in arepticijs

et hec dᷣe diuiatõ phitonica qe ſcʒ fit ꝓꝑ ꝓpꝑhito

nes ꝗ ſic dci ſut vt diẽ ijſ.a phitõ a ꝓpollie qᷓ
e fuiſſe autoe duĩandi. Qñʒ p aliqᷓs fi guraſ
vb ſigna q a paret ĩ rebꝰ maĩatis qꝗͥ q̃de ſi ap
pareãt ĩ aliquo coepe tereeſtri vt ĩ vngne k in
fereo b lapide polito dᷣe geomãcia a Seos qð
terea Si aut ĩ aqᷓ ᷣe ideomãcia ab ijdeos qd
aq &α aere de aerimãcia. Si i gne piromã
cia a pir q e ignis Si ãt ĩ viſceribꝰ aĩaliũ im
molaton i aris demonũ ðde aruſpiciũ q̃i inſpe
ctio ĩ ans Diuĩatõ vo qᷓ̃ fit ſñ exẽ̃ſſa ðᷣmonũ
inocatõe dimor ĩ duo Senera:quoꝝ peimũ e
qñ aò pᷣnoſcendũ futura ↄſideramus aliqd in
diſpoſitõibꝰ alia reꝝ· et ſiq̃dẽ aliqs nitat
Pnoſcere futura ex ↄſideratõe ſitus et motꝰ ſi
den hoc ptinet ad aſtrologos.qᷓ dicũt gene
atici ꝗpter nataliũ ↄſideratões dieꝝ Si vo ex
Oſideratõe dieꝝ vł hoaꝝ vł aura tũc dñr
auruſpices qui ſcʒ dies et ho⸗ꝛas ĩ negocijs et
opatõibus agedis obſuãt / HNota tn q; obſz
uare tpus qnʒ e ĩfidelitatis vt ĩ his qᷓ pure de
hendet a libero ar · qnʒ nccitatis ſcʒ ꝗpter pᷣce

ptũ vt in nupcijs celebeãdis. qnʒ ſagacitatis

vt in hiis que cãm habet naturalẽ. vt in potõ
nibus mmutoõihus et huiõi Si vbo ꝓ voces vł

motꝰ auiũ vel quoꝝ cũqʒ aĩal iñũ ſiue Pſternua

9

tatões hooĩz b ſaltꝰ mebeoꝝ. hec Ptinet gñali
ter ad auguriũ. q ſic de qᷓ aui geriu b auige
riũ a geſtu ł gareitu auiũ ſiz auſpiciũ ab iſpe
ctõe auiũ. quoꝝ peimũ ptinz ad aures ſcdm
ad ocbos ĩ auibꝰ em hHuiõi peipue ſolẽt ↄſide

rari: S vo hm6i Oſideratõ fiat circa vba bo⸗

minũ alia intentõe dicta qᷓ quis retoæquet ad
futun q8 vult pnoſcere ðe ome. Si aut dſide
rent' aliq diſpões figuraꝝ in aliqbꝰcoepibꝰ

viſui occureæétes erit alia ſpẽs diniatõis. Naʒ

ex lineametis manꝰ ↄſidatis d miatõ ſũpta ðde

2

cijromancia cijros em̃ grece dicic manꝰ latie

Onnnatio vero ex quibuſdã figuris ĩ ſpatula

alicꝰ aĩalis a ꝓparetibꝰ ðe ſpatulimãtia· Id

ſeðm vo genꝰ dmiatõis qð ẽ ſine expᷣſſa ðmo
nũ inuocatõe ꝓtiuet diuĩatõ q̃ fit ex ↄſiderati
one eoꝝ q̃ eueniũ;fnt ex qbuſdam q ſero fiũt ab
hoĩbus ad inqrendũ aliqd occultũ ſiue ꝑ cõ⸗
ſideratõz punctoꝛx qð ꝓtinz ad artẽ geoman
cie.ſiue ꝓ ↄſideratõꝭ figuraꝝ q̃ ꝓueniunt ex
plubo liqfacto ĩ aq;ᷓ ꝓiecto· ſiue ex qᷓbuſdam
cedulis ſcriptis vł nõ ſcriptis ĩ occulto repo
ſitis cũ ↄſiderat qſquã accipiat · vel etiã ex fe
ſtucis ineql ibꝰ ꝓpoſitis qs maioꝛẽ vł mĩoꝛez
accipiat · vb etiã ex taxilloꝝ ꝓiectõe q̃s pun
cta pła ꝓiciat qᷓ oĩa ſoꝛtiũ nomẽ hñt Vn noĩe
ſotilegij ↄtinent᷑
tõis quoꝝ peimũ e ꝓ maĩfeſtã demonũ ĩuoca
tõz· ſcʒ ꝓ ſolã ↄſideratõz diſpoſitõis b motꝰ
alicꝰ rei terciũ ẽ dũ facimꝰaliq̃d vt nobis ma
nifeſte aliqd occultũ · peimũ ꝓtinʒ ad nigmã
ticos· ſim ad augures.terciũ ad ſoeulegos·
Sub quolibzʒ at hoꝝ multa ↄtine vtz ex di⸗
ctis · Oẽs modos pᷣdictos poĩt aug· et habẽt᷑
xxvj·q·nij.i genꝰ et.qv.nec min et · c. epi
et.q· vij· ñ obſʒnetis · ¶ SZz otra ſupᷣdicta obr
mb tipliciter· aĩe ei ſctõ nõ fauet illicite in
tereogatõi.ſꝭ ſauli ĩtereogãti de euetu futuri
belli ꝓ muliere phitoniſſaʒ ſamuel a ꝓparuit
et futun bellũ pᷣdixit · g diuĩatõ q̃ fit ꝓꝑ iuo⸗
catõzʒ dmonũ ñ e pctm· Deeterea aues cca fu⸗
turos euetꝰ tym aliqᷓ naliter ↄgnoſcũt ſeðʒ
iꝰ hie·viij. miuꝰ ĩ celo cognouĩit tꝑs ſuũ. ſʒ
nalis ↄgnitõ ẽ ifallibił et a dᷣo ge vti ↄgniti
one aum ad p̃ogꝰſcẽda futura qð ẽ auguriari
nõ e illicitũ. Deeterea gedeõ ĩ numero ſctõꝝ
pꝓ vtz heb. xj.q̃ tñ vſus fuit omie ex hꝙ au
Diuit recitatõzʒ et ĩterpᷣtatõz cuiꝰdã ſomnij.vt
le iuð.vij. Et ſibr eliezer ſuus abeahe. vt le
ge · xxi iij.gꝗꝰ vide ꝙ tab diuĩatõ ñ ſit illicita·
M ad peimũ diceð. ꝙ ſic aug· dicit ad ſim
plicianũ n e abſurð credere aliꝗᷓ diſpẽſatõe ꝓ
miſſũ fuiſſe· vt ũ dñante arte magica łpotẽtia
ſzʒ diſpeſatõe occulta q̃ ꝓphiconiſſazʒ et ſaule la
tebat ſe iuſti ſpũs onderz reg aſpectibꝰ diuĩa
eũ ſnĩia ꝓcuſſurꝰ.vł n de ſpuᷣs ſamueb a ſua re

dqde è excitatꝰ.ſʒ aliqð fãtaſma et illuſo demo

nũ imagẽaria dijaboli machĩatõibꝰ ẽ fcã quã
appellat ſamuelẽè ſcriptura ſic imagi es ſolent
reꝝ ſuaꝝ noĩbꝰappellari · Ed ſcðz dicẽð ꝙ il

la autoeitas loqt de ↄgmtõne amũ reſpectu

eoꝝ qᷓ ptinet ad eas:et ad hec pᷣcognoſcẽda
eoꝝ motꝰ et voces ↄſiderare ñ ẽ illici tũ pu⸗
ta ſi qs ex hoc ꝙ coenicula crocitat ꝓpluuiã eẽ
cito futurã p̃dicat · O&d terciũ diceð ꝙ gedeõ
obſeruauit rcitatõz et expoſitõz ſõnij accipiẽòs
eã ꝓ omie q̃i oꝛdĩatã ad ſui ĩſtructõzʒ a diuĩa
Suidentia. et ſibr eliezer attendit vba puelle
oeõne ad deñ p̃miſſa · ¶ hec nota ꝙ ĩ noua
lege mes hoĩs arce a tpaliũ ſolicitudiĩe et iõ
ĩ noua lege ñ e aliq̃d ĩiſtitutũ ad p̃cognitõem
futuroꝝ euetuũ de tpalibꝰ rebꝰ In veteri ãt
lege qᷓ æmittebat tereena erãt ↄſultatõs ð fu
turis ad rligiõz ptintes vñ de iſaviij· cu dixe
rint ad vos qrite a phitoĩbꝰ et diuĩs q̃ ſtudẽt

PBic g triplex ẽ genꝰ diuĩia

2 5

—

Yp/ .u .

4

ĩ ĩcãtatõibꝰ ſubdit q̃i rõꝭʒ.nũq̃d ñ ppłus a ðo
ſuo reqret viſiõz ꝓ viuis et moetuis ·Euerũt
tñ etiã in noua lege aliq̃ ꝓphecie ſpũs haben
tes · qui młta de futuris euentibꝰ pdexerunt..,

De ↄgnitõe demonũ reſpctũ futuroꝝx ti· xj
. inde vſiderãd ẽ de ptibꝰ dinĩatõis ĩ
ſpãli et ꝓð de diuiatõe ꝓ demoĩa· ſcòðo

de dmĩatõe ꝑ aſtra3° de diuiatõe p ſõ

nia· qᷓrto de duĩatõe ꝑ ſoꝛtilegia Circa pei

mũ ad maioꝛẽ Huiꝰ materie euidetiã ↄſiderã⸗
du ẽ de Oↄgnitõe ᷣmonũ reſpectu futuroꝝ· et
hꝰ gra qru pꝓba ſcʒ vt demões ↄgnoſcãt fᷣu
tura.H futuroꝝx triplex ẽ genꝰ.qdã ei futu⸗
ra hñnt determĩiatas cãs et ĩfallibiles vt illa
q̃ attẽdũt circa motũ cozæpm ſupioꝝ in qbꝰ ẽ
determĩatõ et oĩs ĩped imti rᷣmotõ.et tłia pñt
certitudiabr ſciri ñ ſolũ a ðo et in deo ſʒ etiã a
creaturaet hꝰ ſua cã ſiẽ tpus eclipſis et ↄſi
miliũ Queð hnt determĩiatã cãz tn fallibile
vt illa qᷓ fſũt ſcòz ĩ ferioꝛe naturã qᷓ iõ hñt cãzʒ
detĩatã qe ĩtetõ nature mouʒz deti re ad vnu.

iõ pᷣo fallibilẽ ·qe młtipłr pᷣt occureere ĩpedi

mẽtũ vtpote ꝙ ager ſetatꝰ ſi terea pĩguis ẽ et

bona diſpõ ſupioꝝ coapm afferat fructũ pin
guè et iſta pnt qdðamõ ſciri et pᷣſciri ñ tm̃ a ðᷣo
B ecẽ a creatura qᷓ nouit naturas reꝝ lupioꝝ
et ĩferioꝝ ñ tñ ita ctitudĩałbr ſic p̃dicta Queð
Hñnt cãaz indetiatã et fallibile ſiẽ ea q̃ ſũt a vo
lũtate nr̃a q indetiata e ꝓpter hꝰ ꝙ e ad oppo
ſita · et fal libił ec·qe pñt voleti ꝓficere occur
rere mł ta ĩpedimta:et talia ñ pnt certitudĩa⸗
liter ſciri ab aliqᷓ creatura ĩ ſeipᷣa ſʒ ſolũ a ðᷣo
vb ꝓ reuelatõz diuĩaʒ · vñ dam̃. li.ij.c.iiij· diẽ
ꝙ futura neqʒ ãgeli ne qʒ demões nouert ſc⸗
nãli ognitõe et loqt ð futuris ↄti gẽti bꝰ PRõ
ãt hꝰ e iſta q ↄgnitõ creature pedz ex re· qm̃
σ P res icerta è ĩ ſe et ĩ ſua cã· 16 creatura ñ pᷣt
illã certitudĩabr noſcere aut pᷣſcire · diuĩa aut
Ognitõ ñ depẽedz a rebꝰ.ĩmo oĩa ꝗᷓ nouit ſm

moð vᷣitatis nouitet q ſua vitas e certiſſima

certiſſime ↄgnoſcit tingentia vt nccia · et ſic
certiſſime nouit ita pᷣt certitudiałr demõſtra⸗
re et reuelareiõ p̃cognitõ futitoꝝ ł ẽ dei ł
a ðdᷣo.et iõ cũ talia futura pᷣdicũ p̃dictõ de di
uĩatõ qe talis ẽ actꝰ diuinꝰ Et etiã q dijabo
li ſuꝑbi maxie conãt᷑ ondere h ſe hre · et iõ
dicere ꝙ demões ꝑ ſeipᷣos futura ↄtigẽetia pᷣ⸗
ſciãt certitudĩialbr. hoc e eis attribuere qð dei
e iõ e ibi ĩfidelitas et ĩfidelitati frequeter an
nexa ijdolatria.iõ diuĩatõ e ꝓhibita· Quãuiſ
aut demões ñ pñt ꝝ ſeipᷣos futura ↄtingęetia
ſcire certitudĩałbr tñ frequeter va peedicũt · qꝛ
euẽtũ futuroꝝ aliqꝰ mõ pᷣſciũ vl pᷣſenciunt·
hec ãt qᷓdeupłr ſciũt ſiẽ dicit aug·iij · ſup ge ·
Fut ei ſenſus vł ĩgenij acrimoĩia. Gut multa
expientia. Fut doloſa cautela.Fut aliena do
ctrina Senſus acrionia vt qñ videt diligeter
Oſiderãt ad qd iclinec᷑ affectõ nr̃a vł q̃ᷓ ſint ĩ
ducentia vł retrahentia· Expientia tpm qę ex
talibꝰ vidit accidere tłia.Goloſa cautela qn
ꝓpoit aliqd facere et p̃ᷣdicit q̃i alind ſit factu
rus · Gliena doctrĩa qñ iuſto dei iudicio ꝓmit
titur ab ãgelis addiſcere· St ſic pʒ ꝙ demões
futura cõtigetia et ſi pñt ꝓbabiliter ñ pñt tñ

„

2

eerti tudinaliter pᷣſcire ·¶ Zed obicit ge aſtro
nomi et mathematici ꝓ curſũ aſtroꝝ pcogno

ſeut et dicũt multa futura · et videmꝰ ꝙ ĩ mul
tis va digũt· S maioe ẽ itelligẽtia ĩ angłis.
P ec· H ꝙ aſtronomi b mathematici frequen

ter dicũt va diecturãdo ł ſzm legẽè aſtroꝝ vł

ſeðz dijaboli ↄmerciũ·ſcz lege aſtroꝝ vt qñ

ſtella dñat q̃ hʒ ĩpᷣſſione ſupea dinerſo
res tũc diſpoĩt m h hoĩez ad diuerſos mo⸗
res et affectões:ſm ↄmerciũ dijaboli vt qñ
volũuũt vi aſtroꝝ vltra ꝓtedere ꝙ;ᷓ ad id ſup qð

pñt· tũc em̃ niſi dijabolꝰ adeſſet ita frequẽter
fłm ſic vm dicerẽet· nũc aũt cũ toto auxilio de

monũ frequeter falſa p̃dicũt et decipiũt · ſʒ tã

ta ẽè demonũ aſtucia:ꝙ ita ſciũt occł tare frau

de ſuã vt ondãt ereoꝛẽ ſiue defectũ fuiſſe in a

ſtronomo ↄſiderãte nõ in arte vł dijabolo aſ

ſiſtete In hoc g ſtat rõ ꝙ aſtronoĩ de ↄtigeti
bꝰ hñtibꝰ cãz fallibilẽ et indetermĩatã n pſci
unt va niſi ex iectura:et dijabolꝰ ex maioꝛi
Diectura illa p̃ᷣſentit nõ tñ ctitudĩaliter pᷣſcit.
hec bonñn ½Æ Vt demões pᷣnoſcãt pluuias et

huiõi & quidã dicũt ꝙ licʒ ðmões ꝑ ſuã na
turale vtute Habeãt futuroꝝ tal iñ valde ꝓba

bile diecturã:eo ꝙ eoꝛx cãe ſũt naturales et
determiate et vt ĩ plibꝰ eueniũt. tñ qe p̃dicte

cãe ſut ĩpedibiles· iõ Huiõi futuroꝝ certã pᷣ⸗

cogmitõzʒ ꝓ ſuã naturalẽ vᷣtute hr̃e nõ pñt Et

ſi dica eis ꝙ iꝰ ĩpedimẽtũ qñ eueit ẽ ꝑ cãz na

turalẽ qᷓ de nccitate opat᷑ ·dicũt ꝙ ↄcurſꝰ cãe
ĩpedietis aliq; effectu · et cãe q̃ ꝙtũ erat ex ſe
erat nata illũ effectũ ꝓducere · qnʒ ẽ ꝓꝑ accñs
et a cãau.vn talis ↄcurſus nõ hꝑ aliꝙ; cãm na⸗
turale ꝑ ſe qe cũ nõ ſit vere vnũ nõ e vere enſ
Vñn phus.vj.metha.dicit de tali ente ꝙ ẽ ꝓpĩ

quũ nõ enti:et qrtalis entis nõ eſt generatio

nec coruptõ: ꝓ hac etiã opiõe vide phũs eẽ
in eoð li vbi reꝓbat opioz dicetiũ om̃s effe

ctꝰ naturales eueire de necitate.ſi eĩi ↄcurſus

cã naturaliũ ſp eſſa de necitate: oẽs effectꝰ

naturales euemrent de nccitate qð phus re⸗
putat fłm DHeo hac etiã opĩoe facere videꝛ ex
cõicatõ cuiꝰdã articuli q ẽ tał ſcʒ ꝙ nihil fit
a cãu ſp oĩia eueniũt de nccitate et ꝙ oĩa futu

ra qᷓ erũt ð noeiette ert et ꝙ nihil eueit ocĩgẽ

ter oſiderãdo oes cãs è ereos qe Ocurſꝰ cax
diffinitõe caũab effectꝰ ſjm boe: de oſo.

Flij vo dicunt ↄtrariũ qe natura de nccitate
opat et 1 oẽs effectꝰ naturales niſi ipediã

P libeꝝ ar·. vł ãgelicũ vł hũanũ de nccitate

eueniũt pᷣſu ꝓpoſita ĩfluetia generali.q̃ nccia

e ad ↄſeruatõzʒ nature create et ̃ie⸗ opatione

vñ ſi natura diſpoſuit nubẽ aò p

t nul uuiã de neci
tate reſolue in pluuiã miſi ſupueniat aliqᷓ cã

foetioe naturał q̃ hic ð ncẽitate ĩpedia a cã
8 nccia eueniũt et a cã nccia ĩpedijũtur. Cum
ergo demões ſciũt vertibilitate naturalẽ ele⸗
metoꝝ et coepm celeſtiũ.et motũ et curſũ et
iũctõz planetaꝝ ĩter ſe et cũ ſtellis fixis.p̃ ⸗
ſcire pñt ꝓ ſuã vᷣtutẽ ſub cẽtitudĩe futu eue⸗
tũ iſtaꝝ imp̃ſſionũ naturaliũ et futurũ ĩpedi
mentũ ne diſpõ ad eas reducat ad actũ Deo

iſta opioe ẽ· ꝙ videmꝰ formicas iĩminete plu
uia poetare Snũ ĩ cauernã qe p̃cognoſcũt fu⸗

8 buo⸗

turam pluuiamergo multomagis dijabolus
cognolſcere p̃t · Qui vult tenere opĩonẽ peimã
pᷣt rndere ad illð de fozmicis ꝙ illud nõ faci
nA qꝛ? futurã pluuiã pᷣcognoſcãt. ſʒ qe ea que
pꝓluuiã de ꝗꝓpĩquo futurã añgedũt · faciũt quẽ
dã imutatozʒ ĩ coepibꝰ foemicaꝝ · ꝓ quã quoð
naturali iſtictu mouentad poetanð granũ in
cauernã:pz gꝰ ꝙ ið faciũt ꝗꝓpter hoc ꝙ pñs ẽ
ñ ꝗpter hoc qð e futuꝝ · Doteſt etiã dici ꝙ qe
ſenſitia p̃ᷣt naturaliter ĩmutari ab ĩf luentia ce
leſti · nõ ſic aũt ĩtellectia iõ nõ ẽ incẽueniens
qdaʒ beuta ꝓ illã ĩmutatõz pñtẽ aliqð futurũ
p̃ᷣcognoſcere ꝝ eſtimatiuã · ꝙ ĩtellectꝰ dijabo
li ꝓ ſuã virtute naturale ſub certitudĩe p̃cogꝰ
ſcere nõ poſz Qui aũt tenẽt ſcdᷣaz opĩoz reſpõ
dent ad articłm excõicatũ ꝙ nõ etra eos: qe
nõ ponũt ꝙ effectꝰ depẽdentes ex libero ar⸗
bitrio diuĩo ãgelico vel humano de neẽcitate
eueniãt qñ eueniũt nec ꝙ; necio ĩpediãtur qñ
impediũt · qð ponebãt illi ↄtra quos p̃dictꝰ
articulꝰ fuit excõicatꝰ. Vñ nec poĩt hec opio

Ocurſũ cãaꝝ q̃ ſut volũtarie opantes es necm

ꝙuis ponat cõcurſũ cãꝝ pure naturaliũ ð ne
ceſſitate cõcureere qñ cõcureũt ſu ꝓpoſito mo⸗
en celi ſiẽ mõ e.et tali influetia generali.ſine
ꝗᷓ uulla creatura eè poſſit nec agere Sʒ tñ hec
ſcda opĩo q̃litercũqʒ ĩcidat ĩ pᷣ̃dem̃ articłm ex

coĩcatũ ſeu quẽcũqʒ aliũ ẽ fugiẽda.hec rich.

t demões cognoſcãt cogitatões cosdiũ.
W cogitatõ coꝛdis dupłr pᷣt cognoſci.vnoꝰ

ĩ ſuo effectu.et ſic nõ ſolũ ab ãgelo ſ̊ etiã ab

hoĩe cognoſci pᷣt.et tãto ſubtiliꝰ qto effectꝰ
huiõi fuerit magis occultꝰ cognoſcit em̃ co
Sitatõ coedis ĩterdũ nõ ſolũ ꝓ actũ exterioꝛẽ
ß etiã ꝓ ĩmutatõzʒ vultꝰ. St etiã medici ali 8

affectoes aĩ ꝓ pulſũ cognoſcere pñt et młto⸗

magis angeli vł etiã demones quãto ſubtiliꝰ
huio ĩmutatões occultas coepales ppendũt
vñn dicit aug· in li.de diuĩatõe demonn. ꝙ ali

qñ hoĩm diſpões nõ ſolũ voce ꝓlatas ſʒ etias

cogitatõe cõceptas.cũ ſig qdam ex aĩo exper

mũt᷑ ĩ coæpe· tota facilitate pdiſcũt. q;uis m
li.retractatõnũ hoc dicat nõ eẽ aſſerẽdũ quõ
hoc fiat lio mõ pñt cognoſci cogitatões P

ut ſũt ĩ intellectu. et affectões ꝓut ſunt ĩ vo
lũtate.et ſic ſolꝰ deus cogitatõnes cosdiũ et
affectões volũtatũ cognoſcere p̃t.eꝰ rõ ẽ.qe
volũtas creature rõnabł ſoli do ſubiacz et ip̃ᷣe
ĩ eã ſolꝰ opari Pt · qꝗ ẽ Peĩcipale eiꝰ obiectũ et
vltiꝰ finis et 10 ea qꝗ ĩ volũtate ſũt ł q̃ ex volũ
tate ſola depẽdet.ſoli deo ſũt nota.maĩfeſtũ
ẽ aũt ꝙ ex ſola volũtate ðpẽdet ꝙ aliqs actu

aliq̃ᷓ cõſideret.qe cũ ali q̃s hʒ hahitũ ſcie del
ſpes ĩtelligibiles ĩ eo exntes vtit eis cũ vult

Heeterea angelꝰ nõ pᷣ̃t illabi aĩe.ergo non pt
P naturã videre ea q̃ ſut ĩ aĩa qdiu ſũt in inu

mo aĩe: vñ aug·ð eccł.dog.c.xlviij.diẽ ĩter

nas aĩe cogitatões dijabolũ ñ videre certi ſu
mꝰ. et. iij. re.viij· S̊e tu ſolus noſti co⸗ filioꝝ

hoĩzʒ · Notãð ãt ꝙ iĩmutatõ ſenſibił et coꝛpaliſ

qᷓ cõcomita cogitatõs hoĩs qñz ẽ ita exil et ĩ
determĩata ꝙ dijabolꝰ ꝓ eã incertã cognitõz
cogitatõis venire ñ p̃t. qnz ẽ ita foetis et ðter
minata ꝙ pꝑ illã pᷣt cognoſcere cogitatõzʒ ꝙtũ

ad ſpeciẽ vt ꝙ cogitat de ĩuidia vel ð luxuria

n tn creoo ꝙ; ꝓ eã poſ certitudiałr ↄgnoſce⸗

re ꝙᷓtũ ad omes circuſtantias ſingnlares. hec
rich.a Vti hoĩbꝰ liceat vti miſterio vl arte
demonũ ad ognolcẽdũ futura vł aliqd aliud
M vti miſteri o diaboli p̃e ĩtełlligi vno mõ v⸗
tute uĩa ei aliq̃ᷓ licita imperãdo·et h mõ li
cet.vñ paulꝰ vt habet act· xvj.impauit ſpũi
malo q erat ĩ puella phitomca exire ab ea et
exiuit eadẽ hoea Beòo mõ ip̃o familiariter vł

amicabiliter ĩuocãdo·et hoc mõ ẽ illicitũ.et

ꝓhibitũ hoĩbꝰ.peĩo lege diuĩa. vñ leui.xix.

pcipit᷑ occidiĩ qͥ ſciſcitat magos et ariolos.ſe

cũdo leg e poſitia vtz · xxvj · qij.et.q.v.p to⸗
tu et ex · de maleficis et math.nemo. etiã ſi

cut credo lege nature eo ꝙ diabolꝰ ẽ obſtina

tus aduerſariꝰ ſũmi peicipis nri ſez dei et ab
eccłia ireeuocabiliter p̃ciſus et ita mendax et
fallax· ꝙ ſi qñʒ dicit vitatẽ vtilẽ.aut dicit eã
Opulſus a ðo ant vt ſibi mag credaꝰ ĩ mẽdatõ
vt ſic decipiat cauteloſiꝰ.et iõ q failiariter ĩ⸗
uocat eũ peccat directe ↄtra deũ· et ↄtra ec⸗
cleſiã et ↄtra ſeipᷣʒ cũ diabolꝰ ſit generis hũa
ni peſſimꝰ inimicꝰ Eſt ãt ibi pctm̃.aut ĩfideli
tatis · vt ſi credẽdo diabko diuinũ aliq̃d ei ac
tribuat. aut idolatrie vt ĩ obłonibꝰ et ſacrifi
cijs· aut ſalte ĩobediẽtie qe facit tra ꝓhibi⸗
tõzʒ dei et eccłie.vt ſupea dictũ ẽᷣ. Et qe artes
magice ſũt cũ q̃buſdã demonũ ĩuocatõibꝰ vł
cũ ꝗqbuſdã ↄmereijs cũ ðᷣmoĩbꝰ iõ vti magiciſ
artibꝰ ẽ ꝓhibitũ tanꝙ; illicitũ et ꝓhanũ· vñ
aus · ij· de do. xpᷣia. dð magicis artibꝰ loquẽs
dicit om̃s ergo huiõi artes etiã nugatoeie vl
noxie ſuꝑſtitõis ex qᷓdã peſti fera ſocietate ho
mim et demonũ qᷓ pacta ĩfidelis et doloſe a⸗
micicie ↄſtituta peĩtꝰ ſũt repudiãda · et refu⸗
tãda xp̃iano.· G obi qe boetiꝰ ĩ ꝓhemio ſcõi
ð ſilbis cache· diẽ ꝙq boĩ hoĩes ñ aliter cauet
mala niſi nouerit illa.goĩs ſcia ẽ bõa ſiue ſit
reſpctũ boĩ ſiue mali.ſ̊ ars magica ẽ ſcia.gꝰ
2c. H ꝙ ñ e vᷣm ꝙ ars magica ſit ſcia ſʒ ẽ ſup
ſtiti o vñ nibi licz eã diſcere ł docere ł illa vti
hec rich. Vti pem̃ ſit ĩ caracteribꝰ q fieri ſo⸗
let ĩ tibꝰ.: ꝙ ẽ ibi magnũ pctm̃.q fiũt ad
miſteriũ monũ ĩplłoꝛãð qð ñ ticzʒ · et ĩiõ malo
fiũt fine · Si qrac vñ hñt vtute dicenð ꝙ non
Hñt ex ſe ·ſʒ ex dia bolica pactõe ſic em̃ diabo
lꝰ pepigit cũ his qͥ fũt ei faĩliares . ꝙ talia ſi
Sna recogꝰſcerzʒ et ad tłia ſe pñtẽe offerezʒ.oñ
dit ãt ꝓ illa ſe cogi vt oñdat aliq̃d eẽ vtutis ĩ
huiõi artibꝰ in qᷣbꝰ ſũt mł ta nephãda ꝓ q̃ ab
ducit hõ a fið et a cultu diuĩio: nec facit hoc
diabolus quia in illis delectetur ſed potius
in młidelitate facientium· hec bonñ.
Pe impeeſſõe aſtroꝝ circa quã qᷣdã
mfathematici ereãt.ti · xi.
Oſtea qe mathematici dñt euentũ futu
ron aliquoꝝ ex aſtris pẽdere. et p̃co
gnoſci poſſe · ideo Oſiderãdũ ẽ hie de impſnõe
aſtroꝝ reſpectu hoĩm et demonũ. Vn circa
hoc qrũt pła ſcz vti ex imp̃ſſõe luĩariũ eele
ſtiũ cauſe ĩ hoĩ bꝰ diuerſitas moꝛꝝ · moees
hoĩm et euetꝰ futuroꝛx a ſideribꝰ cãri · duphi
citer pᷣt intelligi · aut necio et ſufficiẽter. aut

diſpoſiti e et ↄti geter. Si dica? peio mõ.ſic nõ

tm̃ e fł m ſ̊ etiã Heretitũ qe repugt xpiane reli
Sgiõi.tũ qꝛ vitas fidei ĩ hoc ereoꝛe ſatuari nõ.
pPt ·dũ eĩ poĩt oĩa a ſideribꝰ necio euenire tol
lic merita et ꝓꝑ ↄnñs pᷣmiũ.tollit grazʒ et ꝑ ↄns
Sbam Tũ qe honeſtas moꝝ p huc ereoæze piu⸗
diciũ patit.du cłpa peccãtis ĩ ſidera refudi
ticetia mal efaciedi ſine rep̃ᷣpeſiõe ↄcedit et
hõ ad oeandũ et coleèdũ ſidera ĩcuruat. Bi ãt
dica? moees hoĩim a diſpoſitõibꝰ ſiden varia
ri di ſpoſitie et ↄti gẽter ſic pᷣt hre veritate.qe
nec rõi nec fidei repugt.pꝓlanũ ẽ em̃ ꝙ diſpo⸗
ſitio coepis varia · multũ facit ad variatõzʒ af
fectõm et moꝝ aĩe.vt płim em aĩa ↄplexões
coepis imita' vt ðe ĩ ſex peicipijs vñ colerici
ſunt iracũdi.et ſanguinei ſut benigni et melã
colici ſũt ĩnidi.flegmatici pigri. hoc ãt nõ ẽ
nccio.aĩa em dnat ſuo coepi et maxie qñ eſt
adiuta ꝓ gram· multos em̃ videmꝰ colericos
mãſuetos et melãcolicos benignos.qm̃ ergo
virtꝰ cospꝑm celeſtiũ opat admixtõez et qua
litatẽ ðplexionũ hinc e ꝙ ꝓ ↄñs opat᷑ qdᷣam
mõ ad qualitatẽ moꝝ · valdetñ de lõginquo
ꝓlus em̃ facit ad ꝗqlitatẽ ↄplexoĩs vᷣtꝰ nature
i ferioeis ꝙ vtus ſideris · Vñ aug· v. de ci·dei
in ſoluntõe cuiꝰdã qõnis de duobꝰ fribꝰ q̃ ſił
infirmabã et curabant.cũ qreret vñ hoc eſſz
magis omedat rõʒ ipocratis ꝙ; aſtroni.iſpo⸗
cras ei rñdit ꝙ hoc erat ꝓpter ſibitud ine ople
xioĩs· et aſtronimꝰ rñdit ꝙ erat ꝗꝓpter idẽpti⸗
tate oſtellatõis meliꝰ em̃ rñdit phicꝰ qe cãm
reddit magis ꝗꝓpam et magis ꝗꝓpinquã . Pic gꝰ
dicenð ꝙ impſſiones ſideꝝn aliquo mõ diſpo
nũt ad varietate moꝝ· nõ qᷓdaz diſpõe necia
et ꝓxia et ſufficiete. ſʒ remota et oti gente 4
ZRz obi otra p̃dicta. qe phũs li · de Petatib
elemetoꝝ dicit ꝙ regna vacua facta ſunt et
teree depopulat e apud piũctione iouis et ſa
turni.ſ̊ talia depedent ex libero arbitrio. g*
ec .· H ꝙ hoc dicit phũs nõ qe hoĩes nõ pote⸗
rãt reſ ſtere influetie illiꝰↄſtellatõis ad diſ⸗
ſenſatõz inclmãtis.ſʒ qe noluerũt qe ſicut di⸗
cit pthol omeꝰ in almageſti: ſapies hõ dñabi
tur aſtris · ꝙꝓuis aunt cõiunctõ iouis et ſaturni

eo ꝙ ſaturnꝰ habz mfluetiazʒ melancolicaz et

malã· iupiter aũt ĩmittit valde bonã iflueti

am:poſſit ad rrã vel diſcoꝛdiã hoĩes inclima

re· illi tñ melmatõi hoĩes ꝓ libertatẽ arbitrij
pnt ĩſiſtere · et ſatis faciliter cu adiutoeio gre
dei? Obðÿ iten qe dam: li:ij.c. vj.dicit ↄſti
tuũt multociẽs comete et ſis qᷣdã moetis re⸗
gũ ergo ꝛc · & qdam dicũt ꝙ ometa nec na⸗
tural iter generatur nec e vna de ſtellis i fir⸗
mamęto poſitis· vñ nec eiꝰ ſignificatõ ẽ natu
ralis · vn dam:li · ij·c· vj.dicit q comete nan
ſunt ex his ꝗᷓ a peĩcipio genita ſũt aſtra: ſz di
uina iuſſiõe ſcòm ip̃ᷣm tpus ↄſtituuntur et rur
ſus diſſoluũt ·hec dam.pᷣnũciat at deꝰ p tale
ſignũ moete regis magis ꝙᷓ; alioꝝ · tũ qe eſt p
ſona ↄũis·tũ quia ex hoc pᷣt oꝛiri turbatio re
Sni: de cuiꝰ cuſtodia magis ſolicitatur ãgeli
ꝓPter dũᷣe bonũ.Flijs aũt ꝗ viã phĩcazʒ ſequũ
tur videt' ꝙ ſtella comata ſit ĩp̃ᷣſſo calida et
ſicca:gnata ĩ infericzi ꝓte aeris ꝗpe igneʒz ex

—————

„

vapoꝛee calido et ſicco.et globꝰ illiꝰvapoꝛis
adunatꝰ apparet coꝛpꝰ ſtelle · ꝓptes aũt illius
vapoeig diſcotinuate circa illu globũ et i lõ⸗

gu ꝓtenſe ĩ ſuis extremitatibꝰ illi globo ↄiũ

cte ſũt quaſi eiꝰ come· et ſcðz hãc poſitõʒ ſigt
et cauſat n ꝓ ſe ̊ ꝑ acens moetalitate ꝓueni⸗

ente ex ĩfirmitatibꝰ calidis et ſiccis.qe vehe

mes diſtꝑata ſiccitas.oſueta e puenire et cõ⸗
mitari comete generatõzʒ· et qe vt pł imũ dini
tes nutriunt calidis et ſiccis.iõ illo tpe mul
ti duites moeiunt iter quoſ moæs regu et pei
cipũ e magis notabilis·. Et ita vides ꝙ ſcòm
quãcunqʒ; iſtaꝝ opinionũ nullũ penitꝰ hʒ do
mimum ſup liben arbi Mota mſupꝑ ꝙ iudicia
aſtronomoꝝ ex aſtris p aliquã diſpoſitõz hnt
ꝓbabilitatem- non tame neceſſitate· ꝓbabili
tatẽé aunt maioee hnt in actibꝰ nature ꝙ;ᷓ volũ⸗
tatis: et ĩ actibus hoĩim generalibꝰ ſic vnius
gentis vl ꝓnicie . ꝙᷓ in pticularibꝰ vmus pſo
ne · qe maioe effectꝰ ſtellaꝝ ipeimit᷑ in totaz
vnã gentẽè ꝙ; in vnũ hoĩem.et qe maioe ꝓs gẽ
tis vnius:magis ſequit affectões naturales
cozpis ꝙᷓ; vnus ſingularis hõ.hec boñ.ij. ſen
tetia Vtn fatu ſit et qᷣd ſit · opĩo fuit
quoꝝ dã mathematicoꝝꝛ ꝙ ex vi poſitõis ſide

rũ cauſat diuerſitas moꝝ i hoĩbꝰ ita ꝙ tali

ẽ quiſq; ĩ moꝛibꝰ quale faciat eu eẽ diſpoſitio
ſideꝝ · iĩ qua eſt ↄceptus vel natꝰ.et iſtã vim
vocaneruũt noĩie faced hec opio nõ tm̃ e fal
ſa ſ ec heretica et oĩno ðteſtãda vt pzʒ ex ſup̃
dictis· Vn fatu m acceptõʒ iſtã nihil e. et ſi
cut dicit gg; ĩ omeł ·ephie.abſit a fideliũ coꝛ
dibus vt fatũ aliqꝗd eſſe dicãt· Flio mõ p̃t di
ci fatũ diſpoſtõ ſiue oedinatõ can ſcdðaꝝ ad
Pducedos effectꝰdiuĩtus ꝓuiſos.et hoc mõ
fatu vere eſt aliquid · ꝓuidetia ei diuĩia p cãs
medias exequit᷑ ſuos effectꝰ.p̃t ergo ipa ef⸗
fectuũ oꝛdinatõ dup ↄſiderari · vno mõ ſcᷣm
gð eſt in deo.et ſic dicit᷑ ꝓuidentia.Flio mõ
ſcòm ꝙ eſt ĩ cãs medijs oedĩatis a deo ad ef⸗
fectus aliquos ꝓducedos.et ſic habz rõz fa⸗
ti et hoc mõoetiꝰloques de fato.inj.ð dſo.
dicit ꝙ fatũ e rebꝰ mobilibꝰ inheres oiſpoſi
tio: ꝓ quã ꝓuidetia ſuis queq; nectit oꝛdibuſ

ſzʒ tñ ſancti doctoees loꝰ noĩie vu recuſauerunt

pter eos qui ið ad vim poſitõis ſideꝝ retoe⸗
qbãt.vñ aug · v.de ci· dei dicit ſi ꝗꝓpterea quiſ
q; res huanas fato tribuit q ipᷣaz dei voluta
te vel ptãte fatũ vocat ſnĩiam teneat et li Ruaz
coerigat.·¶ Vtrũ omia fato ſubdant. M fa⸗
tum vt dictũ eſt eſt oedmatio cãn ſecdarũ ad
effectꝰdiuĩtug ꝓuiſos quecũq; ergo ſecũdis
cãis ſubdũt fato ſubdũtur ſiqua vo ſunt que

a deo ĩmediatefiãt· cũ nõ ſubdant᷑ cãis ſcdis

nõ ſubdunt᷑ fato.vt ẽ głificatio ſubſtantia

ſpualiũ creatõ reꝝ et alia huiõi et ho e qð di

cit boeꝰ.iiij·de ↄſo. ꝙ ea q̃ ſunt peime deitati
ꝓPinqua.fatalis oꝛdĩs mobilitatẽ excedunt⸗
E coæpa celeſtia poſſmt ĩ demones ĩpei
mere·. :& ꝙ demões ſunt ſupiozes oꝛdĩe natu
re ꝙ coepa celeſtia. agens aũt eſt ſupiꝰ patiẽ
te vt dicit auguſtinꝰ.xij.ſuper geñ. ex quo ſe
quitur ꝙ demones non ſubiciũtur actõmi coꝛ

pozum celeſtium Sed contra demones ſcðm

nn

certa augmẽta lune vexãt hoĩes aliquos qui
etiã ꝗꝓpter h lunatici dũr vt pʒ Mach· iiij · et
xvij· ſʒ hoc vt videt nõ eſſ niſi demones coe
poꝛibꝰ celeſtibꝰ ſubiaceret.⸗ ꝙ demẽes ſe⸗
cunvũ certa augmeta lunevexãt hoĩes apter
duo. pemo quide ad hoc ꝙ infamet creaturã
dei ſcz lunã vt hiero:et criſoſtoꝰ dicũt Scðo
qꝛ nõ poſſunt operari niſi mediãtibꝰ vtutibꝰ
naturalibꝰ ĩ ſuis opibus ↄſiderãt coꝛꝑm apti
tudines ad effectꝰ intetos · Manifeſtũ ẽ aute
ꝙ cerebrũ e humidiſſimũ oĩm ptiuz ccæpis vt
Friſt. dicit iõ maxime ſubicit oꝑatiom lune
q ex ſua qetate habet mouere humiditatem
In cerebeo aũt pficiunt᷑ vires aiales· et i6 de
mones ſcòm augmeta certa lune pturbãt ho⸗
mis fãtaſiã qñ ↄſiderãt cerebꝛꝝ ad hꝰee diſpo
ſitũ .· Obicit iteꝝ qe nigromãtici obſeruãt cer

tas ↄſtel lationes ĩ1 aduocãdo demones ergo

zc. hH& ꝙ demões aduocati m certis ↄſtellatio
nibus magis exhibet ſe pᷣſentes· Deimo ad hꝰ
vt ĩducãt hoĩies ad crededũ aliqh numè ee im
ſtellis Scdðo qe dſiderãt ſcm aliqs oſtellati⸗
ones materiã coepalem magis eè diſpoſitã adò
effectus ꝓ quibus aduocantur· hec tho·
De diuinatione ſomnia ti ·xiij.
Oſtea ↄſiderãdũ eſt de diuĩ
nia· ¶irca qð querit᷑ vt aliquis m
ſomniãdo poſſit pmdere futura. M fu
turoꝝ ſcðz ꝙ pꝓtinet ad pñs eſt quĩtuplex dif
feretia · quedã em futura hoñt cãm naturale in
hoĩe ſomniãte· vt ſunt illa qᷓ ꝓueniũt ex aliq̃
bus cãis q̃ ſunt ĩ hoĩe.ſicẽ febeis ex abũdãtia
colere nims inteſe· et hmnõi futura p̃uident½
in ſomnis aliqñ ꝓ cãʒ naturale et determĩatã
eo ꝙ natura repntat ĩ ſomnis aĩe aliqᷓs diſpo
ſitões q ſunt ĩ coepe· ex quibꝰ poſtea otingit
infirmitas vł aliqð almò. vñ qnzʒ ↄtingit ꝙ ĩ
hoie ĩ quo ſupabũdat colera mmis mteſa re⸗
pᷣſentat aie ĩ ſomnis imaginatõ febeis future
vñ ariſt · li. de ſom · et vig · dicit ꝙ qñ ſomnia
ſunt ex his ex quibꝰ ↄponunc᷑ cuc ſunt ſi gna
vel ſanitatis vł infirmitatis ſcòs eon dentiaſ
vt ſi quis ſomniet de occupatõibus igneis.ſi
gnũ eſt ꝙ pᷣdnatur ĩ eo colera.ſi de aereis vt
de volatu et huiõi ſignũ eſt ſanguĩs. ſi aque
vel alteriꝰ liquoeis aquei ſignũ eſt flegmatis
ſi de tereeis ſignũ e melãcolie.et iõ ꝑ ſomnia
qñz muant medici ad ↄgnoſceudũ diſpõnes
coæpis vt etiã dicit phũs in eodẽ li. Et dicũt
aliqui ꝙ talia ſommia ꝓcedũt ex naturali ſoli
citudĩe nature de regimĩe coæpis et huiõi ſom
nia ſunt tm̃ ſigna nõ cãe accidẽtiũ futuroꝝ ĩ
hoĩe · Quedã vero futura hoñt cauſaz naturalẽ
extra hoiem ſomniantez. vt ſunt illa qᷓ ꝓueni

unt ex aliqua determiata influetia coꝛpm ce⸗

leſtinũ vt vehemẽs aeris ſiccitas vł nimia abũ
dantia imbeium et multa alia et huiõi futura
etia qnʒ puident᷑ in ſomnijs ꝓ aliquã cauſam

naturale et determĩatam· qñʒ em̃ influetia ce

li et elem̃toꝝ impᷣſſiõz facit ĩ coepe hoĩs ex qᷓ
ĩpᷣſſiõe qũz repñtat aĩe ĩ ſomnijs imago alicꝰ

effectꝰ futuri er hoĩem qᷓ ꝓuemet et ex eadẽ
influetia· nec ho videat' abſurdũ cũ etiã hãc

impeeſſiõʒ fieni videamꝰ ĩ aliqbꝰbeutis ꝓ quã

atõe ꝓ ſeom

inſtinctu naturali pluuiã et vẽtũ futurũ appᷣ
hendüůt · vñ et foemice ter impſſioneẽ poetãt
Sranũ in cauernã anteꝙ pluat.qe em̃ effectꝰ
ſunt virtualiter ĩ cauſis 16 effectꝰ ꝓcedẽs ex
vna naturali cauſa ĩ vno gerit aliquo mõ ſiłi
tudinẽ illiꝰ effectus.qui poſtmoð accidet ex

— D — . — .
eadẽ cauſa naturali in alio.et hinc eſt ꝙQ im⸗

peeſſio facta ĩ coepe ex diſpõne influetie celi
et elementoꝝ · ex qua poſtea ꝓueniet pluuia
ſimilitudine gerit ꝓluuie future.et ſic ꝑ illã
imp̃ᷣſſionẽ repntari pᷣt in ſomnis ipᷣi aime ima

80 future pluuie: et erit illð ſomniũ ſignũ nõ

cauſa future pluuie· licʒ aũt hec ſõnia et pᷣce
dentia ſint ſigna futuroꝝ nõ tñ opoetet ꝙ il
la ſigna euemãt.qꝛ ex aliqͥ cauſa ſnpueniẽte
poſſut impediri. vñ qnz ꝗꝓpter nimiã abũdan⸗
tiã ardentis colere in coꝛpe. ſomniat hõ ſe fe
beicitare et tñ nõ ſequit febris ꝗpter aliquaʒ
cauſam ſupueniente que tempat colerã illã.

vel qe a ꝓponit remediũ medicine. Bihr qñz

ꝓpter diſpoſitõʒ celi et elemetoꝝʒ q̃ ꝙᷓ̃tum eſt

ex pte ſua hret cito cãre pluuiã fit impeeſſio ĩ

hoie ꝓ quã ſomniat pluuiã nec tñ ſequit plu
uia hoc impedite aliqᷓ cã ſupueniete alia· Et
his dictis ↄcoedat phus de lõ. et vig· parum
añ finẽ vt pz ↄſiderãti verba eiꝰ. Quedã aũt

fntura hñt cãz volũtariã in hoĩe ſomniãte vt

ſunt illa qᷓ̃ dependent ex ope ip̃ᷣius ſomniãtis
et huiõi futura ñ p̃uidenc in ſomnijs ꝑ aliq;
cãm determĩatam naturale. ſ qnz pᷣuident a
caſu vt cũ homo eſt aliqd volũtarie facturus
de quo nunꝙ; volũtate faciedi nec aliquã in⸗
clinatõeʒz habuit ad hoc. ſi hõ ſomniat ſe ali
quid tale facere a cãu e niſi hoc habeat P re⸗
uelatõzʒ: vñ talia ſomnia ñn ſunt ſigna nec cãe
futuroꝝ ſ dñr accidetia ſiue caualia. nz ãt
Suident ꝓ aliquã cãm determĩatã ex volũta
te creata vt cũ hõ in vigilia multũ ſolicitꝰ fu
it de aliquo ope faciẽdo. et vehemẽter illud
facere deſiderauit· et cũ magna ĩueſtigatõne
inqſiuit modũ ꝓ quẽ facere poſſ. et no potẽs
modũ ĩuenire obdoemit ĩ tali ſolicitudine.ex
his cauſat᷑ in aĩa qñʒ diſpõ ꝓ quã ſomniat ſe
illud opꝰ facere· et Otingit qñzʒ ꝙ qe ĩ vigilia
erat facta pparatò ad ĩueniendũ modũ kfaciẽ
di. in ſomnio ꝗꝓpter ſedatõez motuũ exterioꝝ
et interioꝝ circa auroeã. repñtat aĩe modus
ille que m vigilia nõ potuit ĩuemie.vñ acci⸗

dit ꝙ euigilãs ſe ponit ad faciẽdum opus qð

alas nõ feciſz eo ꝙ min vigilãdo modũu facie⸗

Ddi nõ porerat repire· et tale ſomniũ eſt cã ef⸗

fectus futuri ꝑ modũ iam dictũ et eſt cã ſine
qua nõ.Et his ↄcoedat phũs.ij.ð ſom.et vi

vt patʒ intuti verba eiꝰ Cõtingit etiã qnz q;

talia ſomnia nõ ſũt cã effectꝰ futuri ſʒ tm ſüt
effectꝰmotuũ qui ĩ vigilia pᷣceſſerũt mediãte
quadã impᷣſſõe quã reliquerũt ĩ nebis. Queð
vo futura hũñt cauſaz volũtariã in alijs hoĩbꝰ
ab ip̃o ſomniãte et ĩ remotis ꝓtibꝰ vt ſcz illa

ſomniet qᷓ illi hoĩies facere diſpoſuer̃t et talia

puidere nõ pñt ĩ ſomnijs p ali cãm natura⸗
lem et determjatam. ſʒ ſi aliquis hõ ſomniat
aliquid qð poſtea accidit in remotis ptibꝰ ꝓ

cauſam volũtariam.hoc eſt a cãu:et iõ huioi

E

ſomnia ſcòðm pꝓhm̃.li.de ſom.et vi.dicuntur
accidetia vel caſus· et hoc intelligo niſi illa
futura reuelent doemti p aliqꝙᷓ caz volunta
riã ſicut ꝓ diuinã reuelatõzʒ imediate vel me⸗
diãte miſterio angeloꝝ · quoꝝ reuèlation em
aĩme doemietiũ et pᷣcipue m nocte ſicut dicit
pꝓbuũs in de ſom.et vi.ſi ſilentes ſunt noctes.
qnñqʒ ſunt magis apte recipe ꝙ; in vigilando-
ꝓPter ſedatõzꝭ motuũ exterioꝝ et interioꝝ et
maxime circa auroeã qñ digeſtio eſt ↄpleta et
ſedati ſunt motꝰ fumoſitatu.qe em̃ angelveſt
limitate virtutis efficatius reuelare pᷣt aliqð
Futuroꝝ aiĩe diſpoſite ꝙᷓ ĩdiſpoſite:vñ et ſom

nia de quibꝰ dictũ eſt peĩo et ſcdᷣo loco qñ ha

bent᷑ in tali hoea ſunt verioꝛa. et his dictis
Ocoꝛdat Guic.vj.naturaliũ li.iiij.c.ij.tñ qua
cũqʒ hoea reuelet angelꝰ verꝰ et bonꝰ doemi
enti · ſp ẽ ver qð reuelat Ex p̃dictis pʒ P ſom
nioꝝ qdaz hnt cãm determiatã et hoc ĩ ſom⸗
niãte vel ex ſomniãtẽ. aliqua vo nõ hñt cãm
determĩatam ſ ſüůt caualia et huic diſtinctõi
Ocoedat Guic. vj:naturaliũ.l.iiij.c.v.vbi di
cit ꝙ ſomnia qdam ſũt naturalia. et hec ſub⸗
Diuidit in duos mõs p̃ᷣdictos.qᷓdã ſũt volũta

ria et ſub his ↄp̃hendi pñt illa qᷓ ſunt a caſu.

Patet etiã ex dictis ꝙ ſonnioꝝ aliqᷓ ſũt ſigna

ſczʒ p̃cedentiũ motuum vel etiã al iquoꝝ futu

roꝝ aliqua ſut cãe ſme quibꝰnõ fieret aliqua

futura. aliqua ſunt accidentia. et huic diſtin⸗

ctioni ↄcosdat ariſto.li.ij:de ſom⸗et vi.c.de
diuĩatõe q fit ĩ ſomnis vt pʒ ibide ĩtuẽu. qua
ꝓpter vt dicit phus ibidẽ ſomnia nõ debemꝰ
oĩno tenere nec oĩno de eis curare.eo ſiẽ
Dicit auic. vj. naturaliũ.li.iiij.c.ij. nõ om̃ia
ſomnia ſũt vera· his etiã ↄcoꝛdat ſ ac ſcriptu⸗
ra qᷓ qñʒ ꝓhibet attẽdere ſomnijs. qnʒ agpbat
attedere viſioĩbus q fit ĩ ſmnijs hec rich.
Bi quis ergo vtac ſomnijs ad ↄognoſcẽda fu⸗
tura ſcʒ ꝙ ſomnia ꝓcedũt ex reuelatõe diuĩa

vel ex naturali cã intrinſeca vł extriſeca quã

tů p̃t extedere ſe talis vᷣtus nõ erit illicita di
uinatõ:ſi aũt huiõi diuĩatõ cauſet᷑ ex reuela
tione demonũ cũ quibꝰ haben? pacta vel ex

—

peæeeſſa qe ſcʒ ad hꝰ juocant᷑. vel ocenlta vłl ta

cita qe huiõi diuiatõ extendit ad illð ad qdðd

ſe nõ pᷣt extẽdere· erit duĩatõ ſupſtitioſa et il
licita. hec tho· Deohibet ergo curioſa obſer
uatio ſomnioꝝ et temerariũ e inniti ſomnijs
qm difficile eſt ↄgnoſcere qñ accidũt ex cau
ſis naturalibꝰ vł ſupnaturalibꝰ.et qñ ex ãge
lis bonis vel malis. hec ioh: de pecẽ. m ſum
ma ſua de aĩma.vñ ſacra ſcriptura rep̃hendit
eos qui ofidunt in ſomnijs dicit em̃ ecc. xxx
iiij· ſicut ꝓturientis cos tuũ fantaſias patitur
mũñ ab aluſſimo immiſſa fuerit viſitatio.

3. De ſoetilegijs ti.xinij.

Ainde oſideradu e ð diuiatõe ſoetiũ et
peiꝰ de ip̃a: de eiꝰ pena Circa pei⸗

mů qrit vtꝝ ſit licita. H ꝙ ſic ſupea⸗

dictu ẽ ſoetes ꝓpeie dñr.cũ aliquid fit vt eiꝰ

euetu oſiderato aliquid occultũᷣ inoteſcat Et

ſiquidez queratur iudicio ſoꝛtium quid tibi ſit
exhibendũ ſiue illð ſit res poſſeſſa ſiue ſit ho⸗
noe ſeu digtas ſiue pena aut actio aliqua e

ſoꝛs diuiſoꝛia- Si aũt inquirat quid ſit agen
Ou dicit ſoꝛs ↄſultoꝛia GRi vo qratur quid ſit
futurũ ſoꝛs ðᷣe diuiatoꝛia · SI5rtꝰ vo hHũani qui
requirunt' ad ſoꝛtes nõ ſubdũtur diſpo ſitoni
ellaꝝ nec etiã euetꝰ ip̃oꝝ actuũ· vñ ſi quis
ca mtentione ſoetibꝰ vtatur quaſi huiõi actus
hũuani qui ad ſoetes requmũtur· ex diſpoſitõe

ſtellaꝝ effectum ſoztiãtur: vana et falſa erit

opmio et ꝑ ↄſeques ſugsgeſtione demonũ nõ
carebit et ex hꝰ diuinatio talis ſupſtitioſa et
illicita erit:· hac aũt cauſa remota neceſſe e ꝙ;
ſoetialiũ accidẽtiũ expectet eueẽtꝰ.vel ex fo⸗
tuna vel ex aliqua ſpeali cã diri gete et ſiqui

dez ex foetuna qð lo cũ habere pᷣt tm̃ in ſoete

diuniſoeia nõ videt hre viciũ niſi fozꝛte vanita
tis. ſic ſi aliqui nõ valetes ↄcoditer aliquid
diuidere ſortibus vti velmt ad diniſiõz quaſi
exponetes foztune quis quaz accipiet partẽ⸗
Si vo ex ſpeali cauſa diciũ ſceetiũ expectet᷑
qnqʒ quidẽ expectat᷑ ex demonibꝰ.ſic legit
eze.xxj· ꝙ rex babilonis ſtetit ĩ biuio in capi
te duaꝝ viaꝝ et miſces ſagittas ĩtereogauit
idola et ea ↄſuluit.et tales ſostes ſut ilicite
et ſem canones ꝓhibetur.qnqʒ vo expectã⸗
tur a deo. ſcdöᷣm illud ꝓuer.xvjſoztes mittun

tur i ſmum ſed a dño tpantur.et talis ſoꝛs nõ

eſt aliquid mali vt dicit glo:aug. ſuꝑ illò põ
in manibꝰtuis ſoꝛtes m. Nota vlterins ꝙ; ſoꝛs

pᷣt ſumi multipliciter · vnoꝰ peo electõne gra
tuita.vt in põ · in manibꝰ tuis ſoetes m. et ad

eph.j. in qua ſoete vocati ſumus. Flioꝰꝙ eo

qð eſt indiciũ diuine volũtatis · vt act.j· ceci
dit ſoes ſup mathiã et ſic dicit aug: ꝙ ſoꝛs nõ

eſt aliquid mali ſj res in huana dubietate po
ſita diuinã indicãs voluntate· xxvi · q· ij· ſoꝛſ
ſoes em ſczʒ ipᷣm operatũ ꝓut ẽ in fſieri eſt res
dubia. ſ poſtqꝙ; eſt in facto eſſe e res certa et
indiciũ dinie volutatis · Soes peimoꝰ nõ ẽ ali

quid mali nec etiam ſcòo mõ eſt aliquid mali

ceſſitate abſq; reuerẽtia ſoztibꝰ vt

beda ſuꝑ actus apł oꝝ · ſi qui neceſſitate ali
qua Sruſiven putãt ſoeti bꝰ apłoꝛx eſſe Oſu⸗
lendũ videant hoc ip̃os apł os nõ niſi fratrũ

in ſe.ſꝭ rõne circumſtãtie pᷣt aliqd mali ĩ ſe cõ

tinere.vñ ꝓhibet᷑ ne ſub hac ſpe ho ĩes ĩ ido
latriã labatur.xxvj· qij:. his ꝛta·3 pt acci-⸗

pi ſoes ꝓut eſt nome vlterius deriuatũu ad ſig

ficandu diuimtõz ſcᷣm qð dicit leo papa 33.

ꝙ ſoꝛs nihil aliud ẽ ꝙ diuinatio et maleficiũ
a ſanctis patribꝰ damnatũ·:Et ſcᷣz hoc nõ eſt
licita nec crededa nec exercenda aliqꝰ mõ vt

dicit in dicto . S. his ita et c· ſe · et xxvjq vp

totũ:et ideo hoc mõ ꝓhbet᷑ ſub anathema⸗
tis ĩterdicto.xxvj.q:v. ſoeꝛtes· Bciendũ etiã ꝗ;

mn ſoetibꝰ ſcòo mõ dictis peccatũ p̃t accidere

quadeupliciter.peimo ſi ſine vlla necitate ad
ſoꝛtes recureat· h em videc ad dei tẽptatõzʒ
Ptinere · vñ aug· ſupꝑ luc· qui ſoete eligitᷣ hua
no indicio nõ ↄp̃ᷣhedit.* etiã ſiquis in ne⸗
r. vnde

collecto cetu et p̃cibus ad deũ fuſis egiſſe·3
ſi diuma ozacula ad tereena negocia ↄuertan
tur. Vnde aug· dicit ad inquiſitões ianuarij-
Pſis quidem paginis enãgelicis ſoetes legut
et ſi optandũ ſit vt illud potiꝰfaciãt ꝙᷓ ad de

—

1

ſplicet cõ ſuetudo et ad negocia ſecularia et

monia ↄſulenda ↄcureant.iſta tamen miloi di

ad vite huiꝰ varietate ouertere diuma ozacu
la.quarto ſi aliqui ſoꝛtibꝰ vtãtur ĩ electõibꝰ
eccłiaſticis qᷓ fieri debet ex ĩſpiratione diuĩa
vel ſpuůſſancti · vñ ſicut dicit beda ſup act· ma
thias ante penthecoſtes oꝛdłatꝰ.ſoꝛte qritur
quia ſczʒ pleitudo ſpũſſancti nõdũ erat effuſa
in eccłia.ſepte aũt diaconi poſtea nõ ſoete ſʒ
apł oꝝ electõne ſunt oedĩati · Gecus aũt ẽ in
dignitaubus tpalibus q̃ᷓ ad tereena diſponẽ

da oꝛòmant᷑ · in quaꝝ electione plerũqʒ ſoeti

bus homies vtũtur· ſicut et ĩ tpaliũ reꝝ diui
ſione ſi neceſſitas ĩmineat licitu eſt cũ debita
reueretia ſostibus diuinũ iudiciũ imploeare.
Vñ ſicut dicit aug;. im epła ad honoꝛatum · ſi
inter dei miſtros ſit diſceptatio qui tpe eoꝝꝝ
pꝓſecutõis maneãt et qui fugiãt ne foete moꝛ
te oĩm deſerat eccłia ſi hec diſceptatõ aliter
terminari nõ ꝓpoſſt quãtũ mihi videt eligedi
ſut ſoꝛte qui maneãt et qui fugiãt · et libeo pei
mo de doctrina xpᷣiana dicit ſi tibi aliqd abũ
daret q opoetet dari ei qui non haberet nec
duobus dari poſſet ſed occureerent tibi duo
quo neuter aliũ vel indigentia vel erga te
aliqua necęſſitate ſuparet· mhil iuſtius face
res ꝙᷓ ſi ſoꝛte eligeres cui dandũ eſſet qᷣᷣ vtri
q; dari nõ poſſet: Der pᷣdicta ceſſat obiectõ ꝙq
ſancti viri tã in veteri teſtamto ꝙᷓ in nono ſoꝛ
te vſi funſſe legũtur Anno.ec extra·e.cã dicit
ꝙ licz vti ſoꝛtibus ꝓ liti bꝰdirimedis et· xvj ·
¶qjſoes · et idem dieit hoſt· et hoc intellige

ſcðʒ eũ in tpalibus et de ſoete ſimplici cũ pa

leis vel hiiõi.et ſme aliqua ſuꝑſtitione. o
ta beeuiꝰ ꝙ cũ aliquid ꝓ ſoetẽ qritur aut illð
Ptinet ad rem tpale vt diuiſio hereditatis et

bis ſimiliaet tune licet ff.faĩib.herciſ.ſi qui

ſunt.aut ptinet ad rem ſpũalẽ et tunc aut ꝓti
net ad el ectionez; alicuius p̃lati · et tũc nal 0
mõ licet.ex de ſoetib.in eccleſia in fine · Fut
Ptinet ad aliquid alind ſpirituale iurgiũ diri
mendu. et tunc ſi illud p̃cedit licet · xxvj · q· ij
non exeplo et argumentũ ex.e.ecclia vbi hꝰ
tin ꝓhibet᷑ in electõibus·et ꝓp hoc videt cõ⸗
cedi in alijs iurgijs dirimendis: cuiꝰ ratio p̃t
eſſe quia nõ ita in alijs ſicut in electionibus
eſt ꝓuiſum.ſi vo nõ ꝓcedit nõ lic;·xxvj.q:ij.
non ſtatim. IJd mquiſitõz aũt veritatis de ali
quo futuro vel pᷣterito vt furto et ſibibus nõ
licet ex ·e:c.j. Quid ſi contentio eſſet de ali
quoꝝ electõne et eſſet paritas in omibꝰ vtro
biq; · ſcripſerũt laurẽtiꝰ raij.jo·et tanc.q;
tũc exeplo mathie poſſent fieri ſoꝛtes ſed hoc
reꝓbatur ex · e:eccłia nr̃a · vnde hoſt · dicit ꝙꝙ

hoc nẽ poſſet fieri ſine autoeitate pape. vnde

ſcom eu et gof: in tali caſu vel debet iteꝝ eli
gere vel ꝓ ſuperioꝛem alter rectificabit·
Quid de mudicijs ferei cadetis et aque feruẽ
ts et ſingularis Ocertatõis q̃ dicũtur vualga
ria nũquio ſunt licita.& huiõi indicia oedi⸗
nantur ad alicuiꝰ peccati occulti inquiſitiõz
p aliquid qð ab hoĩe fit et in hoc cũ ſoꝛtibus
uenũt·. inqꝙ;tũ tñ expectat᷑ aliquis mmacu⸗
loſus effectꝰ a deo· Oñem ſoetiũ rõz excedũt·

1.5

Vñ huiõi iudiciũ reddit illicitũ.tũ qe oedĩa
ad iudicanò occulta qᷓ diuino iudicio reſzuã
tur · tu qe ñ e autoeitate dimia ſcriptũ.ij.q.v.
conſuluiſti et ex.de purg· vulec fig und 8
his ꝗᷓ inneſtigat pdita ꝓ inſpectõz a ral abij
aut inſcriptões et huiõi.· H hoc facere nõ li⸗
cʒ ſeðz roò. gof.et hoſt. ex. de ſoetil · ex tuax
Q Irca ſcm qð eſt de pena ſoetilegoꝝ ſcie
dium oꝙ pena eoꝝ eſt ſcòm leges bonoꝝ
publicatõ et decapitatõ vt pzʒ.C.de malefi⸗
cis: nullꝰ.et le.nemo.et.l.culpa.et eſt ſiłis
culpa ꝓhibita diſcere et docere vt ĩ. I. culpa
St ſi quis tali arte młiere ad luxuriam ꝓuoca
nerit . beſtijs ſubdit vt ðe ibide . l. meti · Gcðz
auᷣt canoĩponi pnia ſpũᷣalisxl. dier vt ex.
de ſoetib. c.j. Et ſi pctm ſit notoꝛiũ eucariſtia
denegat. de Oſe · di . j. ꝓ dilectõe. Itẽè ſi ſit cle
neus ẽ deponedus et in monaſterio detruden
dus . ſi vero laicꝰ ſit è excẽicandꝰ.qð ĩtellige
qñ renuit agere pnñiaʒ pᷣdictã et ſi crimialiter
accuſet ho intellige.xvj·q:v.nõ dʒ et.c. ſi q̃ſ
ep̃us aut pᷣſ bꝛ.qñ tñ pniaz ↄtenit agere ẽ ab
excõmuicatõe ĩcipienð vt.xxvj.q.v. ſi qs cle
ricꝰ.ſʒ creſcete ↄtumacia augere debz et pena
etiã in laicos.q̃ ſi ſũt ſerui verberibꝰ caſtigãꝰ
ſi liberi · ſut ĩeluſione digmi diſtrictãqʒ ſunt in
penã redigedi vt eade.q.ↄtra ijdoloꝛ Ep̃us
aũt tales turpiter dehoneſtatos de peochia
ſua debz eicere · xvj .q.v.epi.qe decaluare pᷣt
eos· 1· veſtes et capillos añ et retro pᷣſeĩdere
ſicut ĩ qbuſdã locis de ↄſuetudĩe obſerna'.et
de hac dᷣcaluatõe loq̃tur.xxxij.q.j.ð̊ benedi⸗
ctõne. ſ tales ſũt ĩfames·et nõ tm ipᷣi ſʒ etã qͥ
Ocureũt ad eosij.q: viijquiſqs.hec hoſt.

OQuid ſi quis ſacrificet deo nũmoꝛꝝ ſcʒ mãmo

ne vt diues fiat vł ſibia faciat. Quid etiã ſi q̃ſ
de ſacrametis eccłie de eucariſtia ſczʒ vel criſ⸗
mate vł ̊ oleo bñbicto aut aq̃ᷓ bñdicta fonti
um facit ſoꝛtilegiũ vł baptigʒat imagineẽ nuũqᷣd
ex hoc fiũt ireegłares Rñdz rodð. ꝙ cũ talia
videant' eẽ enoemia ꝗꝓpter ijdolatriã vel enoe
rnẽ ſuſpitõz· licet ſint occulta generãt ireegu⸗

laritatẽ ſzm aliquos. Im aliquos vo nõ Vnde

in huiõi dubio ↄſulendũ ẽ talibꝰ ꝙ petãt di⸗
ſpenſatõz.nõ tñ pᷣciſe dicenð eſt eis ꝙ alias ñ
ſit ſalus illis· et abſolui debet ð pctõ ſi peni
teat eos· ſi aũt huiõi pctã ſint notoꝛia ſzm oeſ
egent diſpenſatõe . ſ de hoc plenius dicetur
infra li. vj. ti. de diſpenſatõibus.
De młciplicibꝰ obſzuãcijs ſrſtit õſis ti.xv.
Oſtea oſideranò ẽ ð ſupſtitõe obſeruã
cian Et circa hoc qᷓrunt᷑ pła ſcʒ vtrum
vti obſeruãcijs artis notoꝛie ſit licitũ.
M ꝙ ars notoeia eſt il licita et ĩefficax Hlici
ta quidẽ eſt q vtit quibuſdã ad ſci am acqui⸗
rendã· que nõ hnñt ſzm ſe virtutẽ cauſandi ſciẽ
tiã · ſiẽ inſpectõe duariin figuram et ꝓlatõe
quoeũdaʒ verboꝝ ignotoꝝ et al ijs huiõi. et
iõ huiõi ars nõ vut his vt cauſis ſ̊ ut ſignis

—
— —
—

nõ aũt ut ſignis diuĩtꝰ inſtitutis ſicut ſũt ſaẽ

mẽtalia ſigna. Vñ reſtat ꝙ ſunt ſigna vana et

ſupuacua et ꝓ ↄñns ↄtinetia õdazʒ pacta ſigna

tõnũ cũ demoĩbꝰ p̃hibita et federata. ars er⸗
S80 notoeia e xp̃ᷣiano penitus repudiãda et fu

— -,

A

Sicda ſicut etiã alie artes nugatoeie vł nexie
ſupſtitõis vt aus· dicit.ij.de do. xpia Eſt euã
huiõi ars inefficax aò ſclam acquirendã cũ ei
P Huiõi artẽ nõ ĩtenda acqſitõ ſcie ſim modũ
homi onaturalẽ ſcʒ ĩ adinueniedo vt in addoi
ſcedo. oñns eſt ꝙ iſte effectꝰ expecta a deo vł
a demoibꝰ.certũ eſt aũt aliquos a deo ſapiaz
et ſcĩam Pinfuſione habuiſſe.ſiẽ de ſalomone
legit · iij Re . ij. et · ij. Pak. j. x̃us etiã dixit di
ſcipulis uis luc.xxj.ego dabo vobis os et ſa
pĩam et ſciaz cui nõ.po.reſi.etiã om̃s aduer.
vri ̊ hoc donũ nõ da qᷓbuſcũz cũ certa cbſer
uatõe ſed ſzm arbitriũ ſpuſſancti iux d. . cox
xij Flij da ꝗ ſym̃ ſʒmo ſapie eẽ et poſtea ſub
dit. hec aũt oĩa opat vnꝰ atz idem ſpuũs diui
dens ſingulis ꝓut vult & demonè aut no p
tinet illuiare ĩtellectũ.acq̃ſitõ aũt ſcie et ſa⸗
pientie fit ꝓ illuĩatõz intellectꝰ.et iõ nullus
vnq ſciam ꝑ demones acqſuit.pñt tñ demo⸗
nes hoĩbus colloquedo aliquan ſcian expei
mere documeta. ſ hoc nõ querit p arte noto
riam ·¶¶ Sz obi ꝙ dañ. j. puris abſtinscibꝰ de
dit deus ſciaz ĩ oĩ liꝰ et ſapiazꝝ ſʒ obſeruãtie ar
tis notoeie ſũt ſcz quedã ieiumia et quaſdam
abſtinentias g ꝛc · illi nõ abſtinehãt ſcõ⸗
vanã obſeruantiã artis notoeie ſz ſcdz auccem
legis diuĩe noletes cibis gentiliũ mqnari er
ideo merito obedientie ſuùt a deo ſciam ↄſecu
ti · ſzm id pg̊. ſup ſenes itellexi qe mã tua qſiui
Vtꝛ obſernatões oedinate ad coæpm imu⸗

tatõʒ vt ad ſanitatẽ vł ad aliqò huiõi ſint li ci

te · ꝙ nõ dicit em aug. ij. de doxpᷣia.ꝙ a&
ſupſtitõz ptinẽt volnia magicaꝝ arciũ et liga
ture et ĩᷣmedia qᷓ medicoꝛ ddemnat ſcia ſiue
in pᷣcatõibꝰ ſiue ĩ ꝗbuſcũqʒ notis qs caracte
res vocãt ſiue ĩ quibuſcũqʒ rebꝰ ſuſpendeẽdis
atz infigendis. hec aug. Hã m bis qꝗ fiunt ad
aliquos effectꝰ coepales ĩducendos oↄſiderã
dũu e. vt naturaliter videant᷑ poſſe tales ef⸗
fectꝰ cãre ſic em nõ erit illicitũ. licʒ em̃ can⸗
ſas naturales ad ĩducendũ effectꝰ pos adioi
bere i aũt nõ videant naturaliter poſſe ta⸗
les effectꝰ cãre. ↄñs eſt ꝙ nõ ꝗaphibeanad
hos effectꝰ canſandos tanq;ᷓ cauſe ſy tĩ ur ſi
gna et ſic ꝓtinẽt ad pacta ſignatõnũ cũ demo
nihbꝰ inita· vñ aug.xxj.de ci:dei.illiciũt ho⸗
mies p creaturas ꝗs nõ ip̃i ſ deus odidit de
lectabilibus ꝓ ſua diuerſitate diuerſis.nõ vr
aĩalia cibis. ſ ut ſpus ſignis qᷓ cuiꝰcũq; dele
ctatõi ogruũt. ꝓ varia genera lapidũ Berba⸗
rum lignoꝝ aialiũ: carminũ et rituã Sʒ obi
cit qe ſicut colpa naturalia ſubdunt coepibꝰ
celeſtibꝰ ita et copa artificialia ut imagineſ
ergo ſicut illa ita et iſta ſoeætiũs aliqᷓs virtu⸗
tes ex imp̃ſſiẽe copꝑm celeſtiũ ad aliquos ef⸗
fectus cãndos. & ꝙ naturales virtutes coe⸗
poꝝx naturalm ↄſequũt᷑ ſbãles foemas iponz.
q̃s ſoetiũt ex imp̃ᷣſſiõe coeꝑm celeſtiũ.et ideo
ex eoꝛũdẽ imp̃ᷣſſone ſoetiũt quaſdaʒ virtutes
actiuas· Sʒ fozme coæpm artificialiũ ꝓpcedut
ex oceptõe artificis et iõ cum nihil aliudò ſint
ꝙ;ᷓ opoſitõ et oedo.vt ðe.ij.phi.ñ pñt naãlem
virtutẽ hre ad agenð Et inde ẽ ꝙq ex impſnoõe

coeæpm celeſtiũ ſcdz ꝙ ſut artificialia nullam

4

ſoetiſtur virtuteẽ. ſz ti ſzm materiã naturalem

J Omnd de buſoã ſceleratis mulienbꝰ q cre
unt ſe et ꝓfitent cum dijana dea pagano

nocturnis boeis et cũ herodijað ſup qſdaz be

Itias et multa terea ſpacia ĩtempeſte noctis
ſilentio ꝓptranſire· eiuſqʒ; iuſſicĩbꝰ obedire ve
lut dñe. et cuctis noctibꝰ ad eiꝰ huiciũ euo

cari. aſſert etiã ab illis aliqs creaturas poſſe ĩ

meliꝰ vel ĩ deteriꝰ ꝓmutari aut ĩ aliã ſpez et
ſibitudĩezʒ trãſ foeæmari · & ꝙ nõ a diuĩo ſpũ ſʒ
a maligno talia fataſmata metibus fidelm ir
rogant᷑.dijabolꝰ em cũ aĩaʒ alicꝰ pꝓ talè cre⸗
dulitate ſubiugauerit ſibi. trãſ figurat ſe ĩ an

gelũ lucis: et trãſ foemãs ſe ĩ diuerſaꝝ ſona
rũ ſpes atz ſibitudĩes metẽ quã captiuã tenet
młtipliciter deludit. Mec dzʒ aliqᷓs vł aliqᷓ m

tcantã vemre ſtulticiã ut credat hec oĩia q ĩ ſo⸗
nis et ſpũ tm fiut · ec ĩ coepe accidere · eu etiã
paulꝰ n andeat aſſerere †P fuerit raptꝰ ĩ coæpe
ꝗqcũq; g talia crediderit ſcʒ poſtꝙ ſup talibꝰ

audierit veritate vł aſſeruerit ſczꝭ etiã ptinaci
ter ꝓculdubio ĩifidelis e et pagano deterio⸗

xxvj.q· v.epi ·¶ Vtꝝ obſeruãtie q oedinãc⸗

ad p̃cognoſcedũ aliqᷓ foꝛtunia vł infoetunia
ſint licite. H ꝙ ñ. dicit em̃ aug.ij. ð̊ do· xpi·
qꝙ ad pacta cũ demombꝰ mita ptinent milia
vana obſeruatõnũ.vt ſi mebeu aliqð ſalie⸗
rit. ſi iuncti ambulãtibꝰ amcis lapis aut ca⸗
ms aut puer mediꝰ iteruenerit· lime calcare

.„
.
.

cũ qͥ an domũ ſuã trãſit·redire ad lectũ · ſiqſ
dũ ſe calceat ſternutauerit redire ad domũ ſu

am ſi qꝗs ꝓcedes offederit cũ veſtis a murib?
rodi plus timere ſupꝑpſtitõz mali futuri ꝙ dã

num dolere· hec aus- Omes eim huiot obhua

tões attẽdũt hoĩes· nõ ut qſoaʒ cãs ſa ut qdã
ſigna eustuũ futuroꝝ bonoꝛ b maloꝝ ñ ãt
obſeruãt ſic ſignaa deo tradita cũ nõ ſint in
troducta aucte diuĩa. ſʒ magis ex vanitate pu
mano coopante demonũ malicia: qui nitũtur
Hoim aios huiõi vanitatibꝰ iĩplicare· et iõ ma
nifeſtũ eè huiõi obſeruãcias om̃s eè ſuꝑſtitio⸗
ſas et illicitas: et vident es queð reliqe ndo
latrie Gm quã obſernãt' auguria et q̃dã dies
fauſti vł infauſti qð qdᷣãmõ ꝓtinet ad diuma
tõeʒ ꝗᷓ fit ꝓp aſtra ſm q diuerſificant dies niſi
ꝙ huiõi obſeruatõs ſut ſine rõe et arte· vñ ſut
masg vane et ſiſtitioſe · Sʒ obi qe ireõnabile
eſt negare iðꝰ qð q̃ᷓn omes expiunt ꝙ aliq̃ tpa
vel loca vel verba audita vel occurſus homm
ſiue aĩaliũ aut diſtoti vł moedĩati actꝰ aliqð
pſagiũ hñt alicꝰ boni vb mali futuri .· S ñ vi
det eſſe illicitũ la obſzuare · hoc ꝙ a peĩ
cipio ĩ iſtis obſeruatõibꝰ expti ſut hoĩes ali⸗
q̃d veri a caſi accidit ſʒ poſtea cũ hoĩes ĩcipi
unt Huiõi obſeruãtijs aim iplicare mbta ſcõzʒ
huiõi obſeruatões eueniũt ꝓ deceptões ðᷣmo
nũ· vt huiõi obſeruatõibꝰ iĩplicati curioſioeeſ
fiãt et ſe magis ereoeis ꝓnicioſi multiplicibꝰ
laqis ingerãt vt dicit aug.ij· de do · xpᷣi · dicit
ec ꝙ hHuiõi poetẽtis occłto dei iudicõ ꝓ ᷣmo⸗
nũ fallaciã ludiᷣcurioſitas hũana:du ið ĩpu
deter a Petũt ſcire qð eis ñ ouenit ĩueſtigare
dicit etiã aus· hoc fieri ꝓmiſſiõe diuĩa ut illi
q ho audiũt et vidẽt ꝓben in qᷓ fide ſũt apuò

Phn

deũ. et ꝓhbat ho anẽte den · xiij . ſi ſurꝛexerit ĩ
medio tui ꝓpheta aut qᷓ ſommiũ dicat ſe vidiſſe
et p̃dixerit ſignũ et euenerit qð locutꝰ e · et d ꝛ
xerit tii eamus et ſequamur deos aliences nõ
audies verba eius qe temptat vos deus vr vt
palam fiat vtꝝ diligatis eij an nõ et · xxxj· q·
v. nec mirũ circa fi“ Vcπι virtus imagina⸗
tiua poſſit facere trãſmutatões aliqs iĩ co⸗pe
in quo e · ꝙ ſic et hoc dico accipiedoma
ginatiazʒ nõ inꝙᷓtũ diſtinguitur ↄtra virtutes
alias ſenſitiuas ĩteriozes ̊ accipièdo eã ip
ſis vtutibꝰ ſenſitiuis ĩterioꝛibꝰ.et hoc decia
ratur ꝓ autoꝛitates et expimeta dicit eĩ auic.
vj naturaliũ li.inj.c·.vlti · ꝙ aliqñ homo pᷣt
ambulare ſupea trabem que eſt in medio vie.
Si vero poſita fuerit ſupꝑ aquam ꝓfunoam nõ
audebit ambulare ſup eam· eo ꝙ imaginabit
an eius aĩma foema cadedi vehemeéter impeeſ
ſa cii obedit materia eius et virtꝰ menbeoꝝ
eius.et nõ obediũt eius ↄtrarto ſcʒ aò drigẽ
dum et ambulandu: et plura alia expimenta
de hoc ponit bidem. Qð aut dicit bidem de
virtute maginatia ꝙ poteſt extranea coæpa ĩ⸗
mutare nõ eſt tenendu qe in hoc nims vtute
imaginatõis extenditꝓlura etiã dicit aug xj
de ci.dei ad hec ꝓtinentia · et inter alia dicit
ſe audiſſe a quodã ꝙ tam expeeſſazʒ et qnaſi ſo⸗
liam ſpecie feminei coepis cernere ſoleret ·
vt ei ſe q miſcere ſenties etiã in genitalibus
flueret.tantã vim habz aĩma in coepꝰ ſuũ. In
eodẽ etiã lhiᷣ aug; · ad memoeiam reducit illud
qð habe CGenñ.xxx.de ombꝰ iacob ad ꝓbani
virtute imaginatõis dices ſic ſunt exempla qᷓ
copioſe numerari pꝓñt· ſed vnũ ſufficit de fide
limſimis libeis qd fecit iacob ut oues et capee
varijs coloꝛibꝰ ꝑerent.ſu ꝓponendo eis varia
virgulta m cãnalibꝰ aq qᷓ potãtes intuer?
eo tpe quo ↄceperant · Sed obi qę ſi ita eſz
videt ꝙ qñ homo vellet generare maſculum
poſſet· et ſiłr qñ vellet femiam. H nõ ſequi

*

gqęæ et ſi volũtas aliqñ poſſzz impeimere ĩ imagi⸗

natõzʒ nõ tñ ſicut vellet et qñ vellet.imagina
tio etiã et ſi poſſet coꝛpꝰ traſmutare ĩ quo e.ñ
tame in trãſmutatõe qualicũqʒ · Doteſt ec ima
ginatio eſſe ita debilis et coeꝑꝰ ita firmũ ĩ di
ſoſitõibus ſuis ꝙ illa imaginatõ parum pol
ſet coꝛpus trãſmutare.et ſi poneremus etiã ꝙ
imaginatio eſſi foetis· nõ ꝗpter hoc impeime⸗
re poſſet ita foetiter in vim foematiuam ꝙ vis
fozmatiua ſempꝑ poſſet ad talem imaginatõem
maſculũ fozmare.qꝛ alique alie cauſe poſſent
obſiſtere puta ſi virtus in ſeminę patris eſſet
debilis· et foꝛte aliqua cauſa actiua q̃ haberzʒ
vim foematiuã debil are et ſemẽ meptum aõ
maſculi foematõzʒ reddere · poſſet tũ imagina⸗
tio ee ita foꝛtis ꝙ multũ iuuaret ad foematõ3z
maſculi miſ eſſent ĩpedimẽta multũ foætia ad
Otrariu · hec rich · Vti faſcinatõ ſit poſſibi
lis. faſcinatõ ſzm ꝙ poteſt elici ex glo·ſr
illud Kab. iij. O inſenſati galathe q̃s vos fa⸗
ſcinauit ꝛc ðᷣe tripliciter· Yno mõ ðe lndifiea⸗
tio ſenſuũ que fit per arte magicã et ſic poteſt
fieri ꝓ mĩſterium demonũ niſi phibeat a deo
immediate b mediãte miſterio ſctõn angł oꝛx

Secundo mõ innidia et ſic eſt etiã poſſibilis ſi
cut multiplex exꝑpientia docet · Tercio ðᷣe ĩmu
tatio ad malũ facta in ccoæpe al icuiꝰ ꝓ oculoſ
alterius aſpiciẽtis eũ · et de faſcinatõe h mõ
dicta dicit auic· vj· naturalium liꝰ.inij·c· vlt ·
ſic.multocies aũt aĩa opatur in coꝛpe alieno
ſicut ĩ ꝗpeio q;sadmodũ ẽ opus oculi faſcinan
tis et eſtimatois opaãtis.Et eandẽ ſentetiã po
nit algaʒzel liꝰ ſuo phĩcoꝛꝝ · v.c. ix· Vñ viden⸗
ambo fuiſſe opinari hoiem aliqñ ꝓ naturalem
virtutẽe aĩme ſue:poſſe aliena coꝛpa ꝓ ſua vo⸗
lũtate trãſmutare · Sʒ hoc e multũ ↄtra rõzʒ
qꝛ angeli qui ſũt naturaliter potẽtioꝛes ꝙ aĩa
et ſi pnt traſmutare coꝛpa ſcòz locũ. nõ tamẽ
pnñt trãſmutare ea ad aliqꝙ; naturale foemã ni
ſi mediãte ope alterius nature a natura ange
lica· ſiẽ expᷣſſe dicit aug· nij:de triniCõtra eẽ
opinione pᷣdictã videt facere excõicatõ cuiꝰ
dam articuli qui talis ẽ ſcʒ ꝙ intelligentie ſu
pioꝛes impeimũt ĩ inferioees ſiẽ vna ala intel
lectia impeimit ĩ aliã et in aĩaz ſenſitinã · et p
tale ĩpᷣſſionẽ incãtatoꝛ aliq̃s ꝓicit camelũ ĩ fo
ueã ſolo viſu.hic articulꝰ eſt excõicatus.d
hoc etiã facit excõicatio alteriꝰ articuli q ta
lis eſt ſeʒ ꝙ materia exterios obedit ſubẽ ſpũa
li. et ðᷣe ibi ꝙ ẽ ereos ſi itelligat᷑ ſimpłr et ſzʒm
om̃em modũu trãſmutatõis· is viſis declarã⸗
du ẽ ꝙ Faſcinatõ tercio mõ dicta qe de ea peĩ
cipaliter qritur. ſm aliquẽ modũ nõ eſt poſſi⸗
bilis et ſcm aliquẽ modũ eſt poſſbilis . Nõ
em̃ eſt poſſbile homĩ ꝙ ꝓ naturale virtutẽ aĩ
me ſue ꝓ oculos talẽ virtutẽe emittat q̃ nõ me⸗
diãte trãſmutatõe ꝗꝓpeij coepis neqʒ medij no
cumentũ inferee poſſit coepi hoĩs quẽ aſpicit
maxie cum ſzm opione ↄmunioeẽ videamꝰ in
tra ſuſcipiẽtes nihil ex mittẽtes.Hõ eſt etiam
poſſibile hoĩ q; ꝓ virtutẽ naturalẽ aĩe ſue peo
volũtate ſua trãſmutatõz imaginãdo faciat in
oculis ſuis:qᷓ mediante trãſmutatõe medij ſcz
aeris poſſit coepꝰ hoĩs quẽ aſpicit in aliquam
trãſmutare qlitate ſim ꝙ ſibi placuerit.ſeðm
hos duos modos pᷣdictos ñ poſſ vnꝰ homo
aliũ faſcinare:qꝛ nulli hoĩm ꝑ naturalem vir
tute aĩe ſue poſſet talis virtꝰ meſſe. Vnde ſzm
illos duos modos debʒ itelligi excõicatio ar
ti culi de faſcinatõe· Scom tñ aliquẽ moð fa⸗
ſcinatõ eſt poſſibilis.p̃t em̃ aliqñ ↄtingere ꝙ
homo b mulier aſpicies coepꝰ alicꝰ pneri mo⸗
neat ipᷣm mediãte viſu et imaginatõe vel aliqᷓ
paſſione ſenſibili:et qe paſſio ſenſibilis ẽ cum

quadã ĩmutatõe coꝛpali. et oculi ſũt tenerꝛi⸗

m i ꝗpter qð ſunt impſſioĩs multũ receptiui.iõ
qñqʒ ↄtingit ꝙ ꝓ aliquazʒ paſſione interioꝛem

trãſmutant' oculi in aliquã malã qualitatem

maxie coopante ad hoc aliqua imaginatõne.
cuiꝰ impᷣſſio cito redundat in oculos et ꝗpter
eoꝛx teneritudinẽ et ꝓpter vicinitatẽ radicis
ſenſuũ ienlarnis ad maginatõis oeganũ Cũ
aũt oculi ſũt trãſmutati in aliqᷓ; qualitate ne⸗
ciuã · Otingere poteſt ꝙ trãſmutent aerem ſibi
Oti guũ in aliã qualitatẽ malam.et illa pars
aliam et ſic vſq; ad aerem ↄtiguũ oculis pue
ri qui aſpicit.et ille aer ↄtiguus poterit qnzʒ
in materiã diſpoſitã ꝙᷓ; ñ diſpoſitã cui ↄſonat

.— –

„ Er

trãſmutare oculos ip̃ius pueri in aliã quali⸗
tatẽ malã et mediãtibꝰ oculis ipius pueri ali
quas ptes ĩterioꝛes Expimentu huiꝰ rei ma⸗
nuductinũ ẽ.qe videmꝰ hoĩem patientẽ ĩ ocu
lis qñʒ ex aſpectu ſuo ledere oculos eũ aſpici
entis qð dtingit ex hoc ꝙ oculi mala qualita
te infecti inficiũt aerẽ mediu et aer infectꝰ im
ficit ocnlos directos ad ocłos ĩfirmos eo ꝙ
ſm rectã lineã infectio illa deriuat in dire⸗
ctũ ad oculos ĩſpicientium.coopante ad hec
multũ imaginatõe eius qᷓ aſpiciendo oculos
infirmos maginat' ſe ledi· pła etiã alia expi
meta ad hec manuductia poſſent adduci que
obmitto cã beeuitatis · pdictis aũt cõcoꝛdat
quedã glo·ſuꝑ iꝰ ps.q̃ ·ti :te.vj.me. et le · di⸗
cens· magna virtꝰ in oculis e qð in naturali
bus a ꝓparet·aĩmal em viſum ꝓdeſt yctericis
peioꝛ videns lupus vocè aufert . baſilicus ſi
peioꝛ videt occidit ſi peioe videt᷑ occidit Et
Hniꝰ ſcʒ quare baſilicꝰ vidẽdo occidit hoĩem
rõ reddi poteſt q ex aſpectu et imaginatõne
excitat in eo paſſio mala.que habʒz excitare ĩ
eius cozpe materiã venenoſaz · ꝓꝑ quã eiꝰ ocłi
venenoſa ꝗlitate ĩficinnt qua aer oculis eiuſ
Otiguus inficit᷑·et ab illa ꝑte aeris pars alia
et ſic inde vſq; ad aere ↄtiguũ homĩ·quẽ aerẽ
cũ homo pꝑ inſpiratõʒ; attraxerit intoxicat᷑ et
moꝛit'. hec de p̃ᷣdicta qõne ſme pᷣindicio et te
meraria aſſertõne dicta ſut:hec rich in qſtio⸗

nibus de quolibz taa J infoetuniũ accidẽs

alicui poſſit ingerere doloee eiꝰ amico nihil
ð ho ſcienti · & aliquẽ hoĩez triſtari et ãguſti
ari eius amico remoto ĩfoetuniũ aliqð patiẽ⸗
te: qnʒ otingit a cau ſczʒ qe in illa hoea qᷓ ſuus
amicus infoetuniũ patit melãcolia in eo mo
uetur.ꝓ cuiꝰ motũ cadit ĩ triſticiã et timoꝛem
ꝓpter multas cogitatões et ſuſpiratões noci⸗
unas que ꝓ motũ melancolicũ excitantur et ex
Oñti mente agguat᷑ et põderoſus reddit licz
infoꝛtuniũ amci nihil ad hoc penitꝰ opetur
qnz vero hoc tingit ex aliqua cã voluntaria
determĩiata. Oyabolꝰ em qe conat hoĩies m⸗
ducere ad opiones ſuſpicioſas· qnʒ cũ ꝓmitti
tur affligit hoĩem ponderoſitats et triſticia il
la hoea qᷓ amicꝰ eius remotꝰ infoetuniũ pati⸗
tur vt exiſtimet hoc ꝓ amici infoꝛtunium ſibi
naturaliter eueniſſe. Qñq; etiã hoc ↄtingit ex
aliqᷓ ꝓbabiuli ſuſpitõe.vt cũ quis ſcit amicum
eſſe in taberna cũ inimicis ſuis ꝓbabiliter cõ
nicit eum iuadi ab mimicis et ex hoc qnz i il⸗
la hoea qua amicꝰ eius ab inimicis oꝓpeimit
in eo timoe et anguſtia generatur · ſed ille do
loe ẽ poſt aliꝙᷓ ↄgnitõz · hec rich.·¶ Vt her
be vel armoĩe poſſint ipedire demões a vexa
tõne hoĩm. H ꝙ herbe vel armonie non ꝓxnt
ſua naturali virtute totaliter excludere vexa⸗
tõzꝭ qua dyabolꝰ poſſit hoĩem vexare ſi ſibi p
mitteret' a deo vł angelis boĩs.pñt tñ illam

vexatõz miti gare:et ita ꝓna poſſet eſſe vexatõ
illa ꝙ poſſent eã penitus excludere. et h qui

dẽe facerẽt nõ agedo in ipa demonè cũ ſit ſpuᷣſ
ſeperatꝰ ĩ què nõ pᷣt naturaliter agere coꝛpus
ſßͦ agendo in ip̃m vexatũ a demone . oĩs em cã
li mitate vtutis ꝓducere pᷣt effectũ ĩtenſioꝛẽ

in materiã diſpoſitã ꝙ; nõ diſpoſitã cui ðſonat
ili phi.ij: de aĩa actꝰ actiuoꝝ ſut m paciete
pᷣdiſpoſito·demõ auũt eſ ages limitate vtutis
ergo vexatõem intenſioeem facere poteſt dya
bolus in bpomine diſpoſito ad illam vexatio⸗
nem ſie ad lluò ad quodò dyabolus inten⸗
dit adducere:ꝙ; ĩ hoĩe diſpoſitõis ↄtrariepu

ta dyabolꝰ pᷣt vexare mtenſiꝰ paſſõe melãaco

lica boĩem diſpoſitũ ad illã: ꝙ hoĩez trarie

diſpoſitõis:certũ aũt eſt ꝙ herbe et armonie

multũ pñt iĩmutare diſpoſitõz coeꝛpis et ex on
ti motꝰ ſenſualitatis.hoc pz de herbis cũ que
dã incl met ad leticiã quedã ad triſti ciã et ſic
de alijs oc etiã pꝭ de armonijs ꝓ phm.viij
połb ·. vbi vult ꝙ diuerſe armonie hnt ꝓuocare
dinerſas paſſiões m holie:hoc etiã refert boe
tiꝰ ĩ muſica ſua et autoe de oetu ſciaꝝ vbi lo
quens de vtilitate muſice dicit ꝙ valet ad cu
randũ vł allemanò diuerſas infirmitates. St
ita pʒ ꝙ herbe et armonie qnʒ cãre pnt i hoĩe
diſpoſitõz ↄtrariã il li vexatõi qua dyabolus
hoĩiem vexare conat'. ex quo ſequit ꝙ ceteriſ
Pibꝰ fit vexatõ ðᷣbilioe Nõ vido tn quo herbe

vel armonie poſſint in hoie di ſpoſitõez; aliq;

cãre ꝓpter quã hõ nulle“ vexari poſſz a demo

ne ſi ꝓpmitteret q dyabolꝰ mouedo ſolũ mo⸗

tu locali vapoees et ipos ſpũs ĩoedmato mo

tu poſſet hoiem multũ vexare·herbe aũuũt vłb ar

monie nullã diſpoſitõʒ cãre poſſent in homie
ſua naturali vtute ꝑ quã ꝓhibet' demon pᷣdi
ctam ↄmotõʒ facere· otingit tñ qñzʒ ꝙ dyabo

lus nõ pmittit hoĩem vexare niſi vexatõe ita

pna ꝙ; x aliꝙ; foetẽe diſpoſitõz ad ↄtrariũ:to⸗
tal iter tollerec et tũc aliqᷓ Herbe b armonie

poſſent cozpus hoĩs ita ad otrarin diſponere
ꝙ illa vexatõ totaliter amoueret. verbi gra.
dyabolꝰ qñz poſſet hoĩem vexare vexatõe tri

ſticie ita debiliter ꝙ per aliqs herbas vel ar

monias que haberet cãre dilatatõz et diffuſi⸗

onẽ ſpuum qui ſunt motus ↄtrarij triſticie to⸗

taliter amoueret illa triſticia Qd aũt aug liꝰ
ij · de do·. xp̃i:demnat ligaturas et quedam

alia de qbus ibi diffuſius ſcribit hoc attri bu

ens arti magice·hoc ẽ ꝙ;tum ad i in qð non
pnt ex ſua naturali vtute·qð pzʒ ꝑ hoc ꝙ dicit
ſic:ad hoc genꝰ ptinent oms ligature atz re⸗
media qᷓ medicoꝝ pdemnat diſciplina. In qᷣ
ſatis pzʒ ꝙ illa ↄdemnat qꝙ;tũ ad vſum reſpe⸗
ctu cuiꝰ nõ hnt aliquã efficatiã ex ſua natura

li vtute Qnãtũ aũt ad illuò qð·j.re· c. xvj. ha

bet ꝙ ſaul qᷓ vexabat a demone alleuiabat
qñ dð.cytharã pcuciebat coꝛã eo· et ꝙ receð
bat ſpũs malus·ſci enð ꝙ bñ verũ eſt ꝙ pta⸗

ctum cythare vᷣtute naturali illiꝰ armonie al

leuiabat alitulũ afflictio ſauliſ. mætũ illa
armonia aliqualiter dulcozabat a petitũ eiꝰ

pP auditũꝓ quã dulcozatõz reddebat' mimus

aptus ad illa vexatõzʒ. Sed ꝙ ſpũs malꝰ rece⸗
deret a ſaule qñ dauid cytharizabat cozaʒ eo
hoc erat ꝗpter vim crucis:qð ſatis expᷣſſe dici
tur in glo·vbi ðe ſic·erat doᷣ.in cãticis muſi⸗

ce eruditꝰ dinerſoꝝ; ſonoꝝ rõnabilis mode⸗

ratuſqʒ ocentus vnitatẽ eentie ſignificat que

varijs modis quotidie r̃ſonat. dauid malignũ

Peng

ſpm̃ in epthara ſua ↄpeſeuit.nõ qe tanta eſſet

vis in cythara ſ; ĩ ſigno cerncis qꝗᷓ in ligno cru

cis et coedaꝝ exteſioe gerebac qᷓ am tuc de⸗
mones effugabat.et hec ſũt dicta ſine piudi
tio hec rich· m qõmbꝰ de quolibʒe Vty lice
at ad collũ diuia verba ſuſpedere⸗ X. 1 o b9²
incãtatõibus vel ſcripturis ſuſpenſis duo ea⸗
uenda vident'. peimo qd ꝓfert' vel ſcribiv ae
ſi è aliqdad inuocatõz demonũ ptines maife
ſte eſt ſupſtitõſum et illicitũ. Sibr cauendum
ſi ↄtingat ignota noĩa ibi pom:ne ſub illis
lateat aliqd illicitũ: vñ eriſo.dicit ſup Ma · ꝙ
pPhaeiʒeoꝝ; magficãtiũ fimbeias exeplo· nuc
multi aliqua noĩa hebeaica ãgeloꝝ finguͤt
et ſcribũt et alligãt que nõ ĩtelligetibꝰ metu⸗
enda videntt Canendu é etiã ne aliqd falſuzʒ
Otineãt qe ſic eiꝰ effectꝰ expectari non poſſʒ
a deo qui nõ eſt teſtis falſitatis·Scðo cauen⸗
dũ eſt ne cũ verbis ſacris ibi otieant' aliqua
vana vt aliqui caracteres inſcripti pᷣter ſignu
crucis.aut ne ſpes habeat' ĩ mõ ſcribendi vel
ligãdi vel in quacũz alia huiõi vanitate que
aè dimnã reuerentiã nõ ptineat· qe hoc iubi⸗
caretc ſupſtitõſum.alias aũt eſt licitũ vn· xxv
.q· vj. no liceat xp̃ianisde ꝙ nõ liceat in co
lectõibꝰ herbaꝝ medicinalm aliꝗs obſerua
tões vel incãtatões attẽdere niſi ti cũ ſimbo
lo diuino aut oeõne dñica · vt tm̃ creatoe oĩim
deus honoeet?· Nec his obſtat cnſo.dicẽes ſu
per Ma. ꝙ virtus euãgeli) nõ eſt in literis ſi⸗
ue figuris ad collũ ſuſpeſis.ſʒ in itellectu·qe
criſoſtimꝰ loqtur qñ reſpectꝰ magis ad figu⸗
ras ſcriptas ꝙᷓ adò intellectũ verboꝝ haber
Sʒ tra pᷣdicta ondit ꝙ ceat diuia verba
ad collũ ſuſpèdere qe ñ minꝰ opan verba ſa
cra in coæpibꝰ hoĩm ꝙᷓ in coepibꝰ ſerpentu et
alion aialii ſed mcãtatões quandã efficaci
am habẽt ad repeimendũ ſerpetes vł ad ſanã
dũ quedã alia aialia:vñ põ.ſiẽ aſpidis ſurde
et obtu.au:ſcʒ que nõ ex no.incã.et ve · incã·
ſa. P ꝓ etiã in incãtatõibꝰ ſerpentũ vel quo
rumcũq; alialmm ſi reſpectꝰ habeac ti ad v⸗
ba ſacra:et ad virtute diuinã nõ eſt illicitum
ſed plerũq; tales incãtatões habent illicitas
obſeruãtias.et ꝓ demones ſotiut᷑ effectũ.et
pPcipue in ſerpẽtibꝰ qꝛ ſerpens fuit peimũ de⸗
monis ĩſtrumentũ ad hoĩem decipienë. vnde
glo.dicit rbidẽ ꝙ nõ laudat ĩ ſcriptura vnde
cunqʒ ſibitudo datur in ſcriptura otz de iniqꝰ
iudice qii rogãte viduã vix audiuit hec tho.
de beeniculis que fiũt in aſcenſione
EW nõ ſunt repbanda cũ nõ ↄtineant niſi ver
ba euãgelica· ſed ſupſtitõſum ẽ ſi credautc es
minꝰ e fficacia ſi ſcribant᷑ poſt lectũ euange⸗
liũ vel poſt miſſam aut alia die. ꝙ; ſi ſeribani
cũ legunt᷑ ſiue cantant in ecckia ſiue miſſa.
hec roð · Zed quid de carmĩatricibus et car
Yrceibus qui carminãt infirmos vł pueros
vèl alia nuquid peccant moetaliter. H& ſi m⸗
hil ſupſtitioſum dicunt aut docẽt aut faciũt
ſed tantũ vtuntur licitis p̃cibus et adiuratõi

bus ſicut p paſſionẽ et crucem et ſimlia non

credo ꝙ peccent moetaliter niſi talia fecerit
poſt ꝓhibitõz ab ecckia ſibi factaz ſed credo

qꝙ ꝓbibendi ſunt viri et mulieres a talibꝰ qe
multa inutilia et ſuꝑſtitioſa ſolent admiſcere
niſi foete ſit ſacerdos religioſus et diſcretus

aut etiã laicꝰ ſiue vir ſiue mulier excellentis

vite et ꝓbate diſcretõis:.qui fuſa orone licita
ſup infirmũ nõ ſuꝑ pomũ vł pirũ aut cingulũ
et ſiłia.ſ̊ ſup infirmãtes manꝰ ĩponat iuxta
ill Ma.vlt ſup egros manꝰ ĩpo · et bñn ha.
nee ſũt he pſone ꝓhibede a talibus niſi foete
timeat ꝙ ad exẽplũ illoꝝ ĩdiſcreti et ſupſtiti
oſi carmiatoees ſibi vſurpent abuſũ · tuetes ſe
exẽplo illoꝝ ·hec rodð Qmd ð poetat de reli
quiaꝛx ſi poeten ad fiduciã dei et ſctõꝛ
nõ erit illicitũ· ſi aũt circa hoc attedat aliqᷣd
aliuò vanũ puta ꝙ vas ſit triãgł are vb aliqdò
aliuò huiõi qð nõ ptineat ad reueretiã dei ee
ſctõꝝ ſupſtitioſũ erit et illicithhec tho
Quid erit de ſacerdotibꝰ qui cã doloeis ꝓmo
ti aut altare veſtibꝰ ſacris exnũt· aut qualibzʒ
veſte lugubei opiũt aut ↄſueta luĩaria ſubtra
Hũt aut altare vł crucifixũ ſpinis circũdant ·
Quid etiã de illis qui ꝓ viuis ſcieter cãtãt
miſſaʒ defuctoꝝ vel ſub noĩe illoꝝ quos odi
unt feretrũ cũ exequijs moꝛtuoꝝ ĩ meꝰ eccie
onũt vel alia ſiłia faciũt vt illi citiꝰ moeiãt᷑
P ad hoc dico ꝙ ſi aliqð p̃dictoꝝ faciat ꝗp
ter odiũ peiuatũ grauiſſime peccat qᷓ facit:et
mſi p legitimã pniam ſe purgauerit dz dęꝑoĩ
ſi aũt ꝗpter cãz dũem pꝓnta qe metuit tamia⸗
tõz ſacroꝝ oꝛdinũ vel ſubuerſiõz fidei vł ho⸗
ſti litatẽ ſuffert· vł obſidiõzʒ ł dinioꝛ iudicio
rũ ſnĩam metuitet iõ tale qð fecit nõ ðᷣe pec⸗
care:.qæ ĩ tali facto ꝓplus huilitas q̃ deꝰ placa
tur ꝙᷓ iterni liuoeis doloſitas declarat. hec
etiã Oſuetudo eccłie tenet · vñ ſolet cãtare ðᷣs
venerůũt getes ec· et ĩ ſignũ triſticie die vene⸗
ris ſancta altaria ſpoliare:hec tñ diſtictõ fal
lit ĩ illis qᷓ ſciẽter ꝓ viuis celebeãt officiũ de
fũctoꝝ· Mã tales ſi fuerit directi indiſtincte
debẽt deponi et ad agendũ pnĩaʒ tã ipᷣe ſacer

dos ꝙᷓ q̃ eum ad hoc ĩcitauit debẽt exilij ppe

tui ergaſtnle ſiue monaſterio relegari · Hoc to
tũ habes exp̃ᷣſſe.xxvj·q:v.qdcunqʒ · BHec raij:
Eallit etiã diſtictõ ĩ illis qᷓ altare ł erucifixũ
ſpinis circũdant qe oĩs talis abuſus ĩdiſticte
penitꝰ re ꝓbat et diſtrictꝰ ꝓhibe et eſt gra⸗
uniter pumẽdus vt li.vj.de offioæ · ſi canonici
De temptatõe q̃ deꝰ tempta .ti · xpj·

AQOlſtea ↄſideranò ẽ de vicijs o ꝓpoſitis
LDeison p ðf ectũ eiꝰ que maiĩtfeſte ſũt
traria religioni vñ ↄtinent' ſub iree⸗
ligioſitate:.hoꝛ aũt quedã directe ꝓtinẽt ad
ireeuerẽtiã dei · quedã ad ireeueretiam reꝝ ſa
eraiz · Id genus peimũ ptinet Piuriũ quo dei
nomẽ ireeuereter aſſumit de ꝗq infra dice cũ
de ſcðo p̃cepto aget᷑·et tẽptatio qua deꝰ tem
ptat de qua ẽ hic dicenð · Querũt aũt pba
de ipa ſcz in qbus temptatõ dei ↄſiſtat · ꝙ;
Oſiſtit m aliqbus factis ł verbis ĩ qbus expe
ctat᷑ ef fectꝰ ſoliꝰ diuĩie ptãtis· E. cuiꝰ eui
dentiã ↄſiderãdũ ꝙ ſic teptare gpeie · eſt expi⸗
mentũ ſumere de eo q̃ teptat. ſumit aũt expi
mentũ de aliquo ex verbis et factis Et vtro⸗
q; modo dupli citer ſcz apte et inſidioſe ſiue

X*Æα

⁹S

occulte.rurſũ qnʒ qritur expᷣſſe qnʒ iterptatte⸗
ſic ergo hõ deu teptat qñz verbis qñʒ factis:
verbis quidẽ deo colloquim oeãdo· vñ i ſua
petitõe aliqs expᷣſſe deũ teptat qn ea intetõne
aliqᷣd a deo poſtulat vt exploꝛet᷑ dei ſeam po
teſtate vel vol ũtate:factis aũt expᷣſſe qñ ꝓ ea
que faeit ĩtendit expimentũ ſumere dinie po⸗
teſtatis ſiue pietatis aut ſapie· Sed q̃i ĩterpta
tiue deũ tẽptat qui et ſi nõ intẽdat expimẽtũ
ſumere ð deo.aliqᷣd tñ petit vł facit ad nihil
alind niſi ad ꝓbandũ deũ: Qñ aliqs ꝗpter
aliquã necitatẽe ł vtilitatẽ ſe ↄmittit dei auxi⸗

lio i ſuis petitõibus vel factis hoc nõ è deuz

temptare·ij . pabł · xx· cũ ignoꝛamꝰ q̃d agere ð
beamꝰ h ſolũ habemꝰ reſidni vt oculos no
ſtros dirigamꝰ ad te· Vn p̃dicatoees regni ðᷣi
qui tpalia p̃ᷣtermittũt vt verbo dei expediciꝰ
vacent.ſi ſoli deo imitant nõ teptant deũ · be
ata vero agatha expta erat erga ſe dei beni⸗
uolentiã vt vel ĩfirmitates nõ pateret ꝓ qᷣbꝰ
coapali medicina ĩdigeret · vł ſtatim ſentiret
diuie ſanatõis effectũ ·iõ dicebat habeo dñm
i lĩ xp[d⸗ qui ſolo ſer:reſtau:vni. Qñ vo h agi
tur ſine neccitate vł vtilitate hoc ẽ interp̃tati⸗
ue deũ tẽptare. vñ ſup iꝰ deu · vj· dñm deũ tu
um.dicit glo.deũ tẽptat q̃ habes qᷣd faciat ſi
ne rõne omictit ſe pitulo expiens vtꝝ libera
ri poſſit a deo·¶Vrꝛ temptatõ dei ſit pecca⸗
cũ: ꝙ ſic vñ deu:vj. nõ tẽptabis dñm deuz
tuũ: tẽptare em̃ vt dictũ e· eſt expimetũ ſume⸗
re:expimentũ aũt nullꝰ ſumit de eo de quo e
certus. et iõ oĩs tẽptatõ ex aliqᷓ ignoeãtia vel
dubitatõe ꝓcedit · vel tẽptantis vt quis expi
mentũ ſumit de aliqua re vt eiꝰ qualitate co⸗
gnoſcat.vel alioꝝ vt cũ quis expimentũ ſu⸗
mit de aliquo vt alijs inoteſcat ꝓ quẽ moð de

us dðe nos tẽptare Igneeare aũt vel dubitare

de Pti nẽtibꝰ ad dei ꝓfectõz eſt pctm.vñ ꝑzʒ ꝙ;
teptare deũ vt temptãs dei virtutẽ Ognoſcat
eſt peccatũ.Si aũt expimentũ ſumat de ptine
tibus ad dei pfectẽz vt alijs demõſtret hoc ñ
eſt temptare deũ cũ ſubſit iuſta ncciĩtas b pia
vtilitas et alia q̃ ad hoc ↄcureere debent ſic

eñm apbłi a dno pecierũt vt in nore xp̃i fierent

ſigna vt ðe act nij· vt ſcʒ ĩfidelibꝰ moteſceret
virtutes xpi⸗ hec nota ꝙ deus volebat
dare ſignu achaz nõ ꝙ 1p tm̃ ſʒ ꝙ tocius po⸗
puli inſtructõe et iõ rep̃hendit yſa· vij qᷓi im
peditoe ↄũis ſalutis ꝙ ſignũ petere nolebat
ne petẽdo deũ teptaret nequaꝙ; tñ deũ tẽptaſ
ſet . tũ qe ex dei pᷣcepto petiuiſſ · tũ qe hoc ꝑti⸗
nebat ad ↄuᷣem vtilitatẽ · Iᷓbeaam vo geñ· xv·.
ſignũ peciſt ex inſtinctu diuĩo dicẽs · vnde ſci
re poſſum ꝙ poſſeſſurꝰ ſim eam ſez tereã Pmiſ⸗
ſam ideo nõ peccauit · Ged eon vero indic vj⸗
ex debilitate fidei ſignũ petiſſe videtur de vi

ctoeia ꝓmiſſa ideo a peccato nõ excuſatur vt

dicit gloibide·. Sic et jacharias peccauit di
cens luce.j.ad angelũvnde hoc ſciã vñ etiã
apter ĩcredulitate punitꝰ fuit Sciendũ tñ ꝙ
dupliciter aliquis petit a deo ſignũ vno mõ
exploꝛãdo dei ptãtem aut dicti eiꝰ veritatẽ et
Hoc de ſe ptinet ad dei temptatõz &lio mõ vt
inſtruatur q;d ſit circa aliqð factũ placitũ ðᷣo

et hoc niło mõ ptinet ad dei tẽptatõs? Vtz.
temptatõ dei ogponat᷑ virtuti renigionis h
ꝙ ſic vt em pʒ ex ſupeadictis finis religioĩs e
deo reueretiã exhibere· vñ ola q directe perti
nent aù mreeneretiã dei: religiom o ꝓponuntur
teptare ãt alique ad meeueretiazʒ eiꝰ ptinz nul
lus em pſumit tẽptare eum de cuiꝰ excelletia
eſt certg. Vu pz ꝙ teptare deũ eſt petm̃ religi⸗

om oꝓpoſitũ.¶ Vtꝝ temotatõ dei ſit grauiꝰ

Pctm̃ ꝙᷓ ſuꝑſtitio · ꝙ nõ ſʒ potiꝰ ecõuerſo·
qe ſupſtitioſus ꝓteſtat' ereoꝛem facto vt ex di
ctis pzʒ · ſ temptãs deũ ꝓteſtat tm̃ dubitatõz
verbo ł facto vt dictũ eſt. vn glo.ſuꝑ id deu.
xviij. cu repti fuerint apud te æc dicit ꝙ ma
ximũu ſcelꝰ e honoee creatoeis ĩpede creature
¶ De ſcðo pᷣcepto·ti · xvij·
nſequẽter ↄſiderandu ẽ de ſcðo p̈ce⸗
pto qð quide ſic pon exo.ij.nõ aſſũeſ
nomsẽ dei tni iuann.nõ ei habebit dñſ
eũ inſonte qui aſſupſerit nome eius fruſtra.et
peimo eiꝰ expoſitoi ↄui è beeuiter intéèdendu
et poſtea de qnbuſdã ſpealiter mn quibꝰ nom
dei aſſumit eſt diffuſiꝰ tractanð · Circa pei
mũ ſciendũ ꝙ hoc pᷣceptũ vt ſupea dictũ e oe

dinat ad reueretiã veritatis ſume iõ ꝓhibet

hic iuanũ iurare Iurameto em dei nome m te
ſtimoniũ locutõis aſſumit᷑ et iõ cũ vane mura
nomẽ dei iuanũ aſſumr et ꝓ oñs ſuma veritas
Otemnit᷑. Iuramẽetũ aut vanu determiatur q
caret aliꝗq triu ↄditionũ qᷓ ponu hiere· inj. iu
rabitis viuit èns ĩ vitate et iuſticia et iudicõ
vbi dic glo·ĩterlinearis hos tres comites de
bet hre mrametũ.veritas em̃ dʒ ee i ↄſcia iu⸗
rantis vt ita eſſe credat ſiẽ iurat vt in iurame
to aſſertoero. vt ita face ꝓponat ſiẽ mrat vt ĩ
iuram̃to ꝓmiſſoꝛio. Iuſticia debz es ex pte eiꝰ
qð iurat' ſcz vt ſit licitũ.Iudiciu vero debz es
ex pte circ ũſtãtiaꝝ vtuſqʒ ſ· vt diligster attẽ
datur et cã ꝓ qua iuratur et modus.ſi em ðſit
cã deeſt iudiciu diſcrecõis in circũſtantijs iu
ramẽti· de his aũt tribꝰ et alijs ptinẽtibꝰ ad⸗
hãc materiam reqre mfra titulo de iuramẽto
et piurio? amplioẽeẽ tñ ĩtelligentiã hꝰ p̃⸗
cepti notari poteſt noch dei tripliciter aſſu⸗
mit. pꝓꝰ ad efficiedu vt ĩ ſaẽmetis ſicut ĩ bapꝰ
ðʒ · bapꝰ te ĩ noĩe pris ec Scòo ad ꝓmitteẽdò vt
cũ aliquis iurat vel vouet ire ad ſanctũ petrũ
vel religione intrare.tercio ad expeimedũ vt
cum quis loqtur cũ iura meto· Smil ter me
tipliciter aſſumit' nomẽ dei iuanũ. peimo pꝓ ſa
cramęti fruſtratõz vt qñ quis nõ credit vt he⸗
reticus.vel qñ credit ſ̊ ſe nõ diſponit.vt vſu
rariꝰ.vł qñ gram ſuſceptã in ſacramẽto nõ cu
ſtodit ſed poſtea delmqt de huiõi ðe ad thi.
peimo.ↄfitenꝰ ſe noſſe deum factis aũt negãt
SZcðo pꝓ voti fractõʒ. et hoc fit tripłr.peimo
p ireõnabile dilatõz vt cũ quis ire ꝓmittit adò
ſanctũ petrũ ſed nõ p̃figit certum terminũ et
ſic ſempꝑ ꝓcraſtinat. Scoo ꝓ ↄtrariã volũtatẽ
vt cu quis aliqd deo vont et poſtea penitet
Dtra tales de deu · ſi quid ꝓceſſerit de labis
tuis nõ facies ireitũ·3° apoſtaticã rebellio⸗

nẽ vt cũ quis apoſtotat in religione ↄtra illiõ

ecc · v.ſi quid vouiſti deo ne moeeris reddere

diſplicz em̃ ei infidelis et ſtulta ꝓmiſſio·Ter
cio aſſumit nome dei inuanũ ꝓ hoĩs blaſp he
mi lccutõz et hoc etiã fit tripłr ſcʒ ꝑ locut ezʒ
maledicã vt cũ quis maledicit deũ ꝑ locutõzʒ
falſidicã vt cũ qs aſſerit ð deo falſu et negat
verũ· et ꝓ locutõzʒ o ꝓeobʒio ſaʒ vt cũ quis lo
quit de ſecretõeibus mẽebeis xpᷣi. peſſime ein
blaſphemat etiã ſi verũ dicat·et ĩ his xpᷣm de
ſpicit in quibus ꝓ nobis huilis fuit. Quarto
aſſumt' nomẽ dei inuanũ in pᷣdicatõe que ſcz
fit vana intétione · Ma.vj. nõne in noĩe tuo
Phecauimꝰ.Quiĩto ĩ oꝛõne que e ſine vlla co⸗
dis ałfectõe.Ma. iij· ꝓpłs hic labijs me ho-
coe aũt eoꝝ lon:eſt a me. Sexto in opatõe ſi⸗
ue ouerſatõe. im qua foema ſctitatis aſſum
tim̃ in exterioee ope·nõ ꝓ deo. ſed ſolũ ꝓ hũa
no fauoee· a: vj: ame dico vobis rece mer.
ſuã · Addit' aut huic pᷣcepto et etiã peimo et ñ
alis p̃ceptis ↄmiato pene:cuiꝰ rõ e. qe pene
ſunt pcipue neceſſarie otra illos qui ſunt ꝓm
ad malũu vt de · x· ethi · et ideo in illis ſoł pce.
ptis legis addit ↄminatio penaꝝ · in quibus
erat ꝓnitas ad malũerant aũt homiĩes peoni
ad ydolatriã ꝗꝓpter ↄſuetudine generale gen
tium · Similiter etiã homĩes ſunt ꝓni ad piu⸗
rium ꝓpter mrandi frequẽtiam.et ĩdeo ↄmĩa⸗
uo magis additur peimis duobus pceptis.
De iuramento. ti. xvnj.
Oſtea ↄſiderandũ ẽ diffuſius de qbu
dam ſpealiter in quibꝰ nomẽ dei aſſu⸗
mitur ad ꝓpeioꝝ verboꝝ dfirmatõem
cðo de voto m quo aſſumit' ad aliquã ſui ob
igac7z ercio de ad iuratõe i qua aſſumitur
a alioꝝn inductõz et de iuramẽto. peimo de
ipᷣo· ſcdo de piurio ſibi o poſito. Circa ve⸗
ro iuramentuù ↄſiderandu eſt. peimo q;d eſt iu
ramentũ ſiue iurare:æ? quot et que ſut ſpecies
eius:tercio vtru et ꝓ quio licet iurare.quarto
de comitibꝰ nrameti. quĩto de cãis ꝗpter qᷓs
licet iurare· ſexto de foema verboꝝ iurandi-
ſeptio de obligatõe iuramẽti.octano ex qbus
reddi iuramentũ illicitũ. nono de quibuſoaʒ
tacitis Oditõibus ſub quibꝰ debz intelligi iu
ramentu⸗decio de qbuſdaz dubijs circa iura⸗
mentu· vndecio de iuramen diſpeſatõne et re
laxatõe ſiue abſolutõne .¶ Deimo ergo q̃rit᷑
qᷣd ſit iurare: iurare eſt reſté deũ inuocare
vñ aus:i quodã ſʒmone de piurio.quid ẽ iu
rare deu niſi teſtis eſt mihbi deꝰ.ſic em̃ dicit
apłs ad hebee. vj iuramentũ ad ofirmatõem
oedinat. Oſirmatio aũt in ſcibilibꝰ fit ꝑ rõnez

qꝗᷓ ꝓcedit ex aliqbus naturaliter notisz qᷓ ſunt

infall ibiliter vera. ſz pticularia hoĩm facta
et Otingetia nõ pñt ꝑ rõem neceſſariã dfirma⸗
ri et iõ ea qᷓ dicunt de eis ſolẽt Ofirmari p te
ſtes · Huanum aũt teſtimoniũ nõ ẽ ſufficiẽs adð

Ofirmandũ huiõi. ꝗpterea dico pꝛĩo prer de⸗

„

fectũ veritatis huane qꝛ płim in mendacium
labun .ſcᷣo ꝗpter defectũ Ognitõis qe hoĩes
ne pnñt Oↄgnoſcere otingẽua nee coꝛdiũ ſecre⸗
ta nec etiã abſentia ð quibꝰ etiã hoĩes loquũ
tur expedit rebꝰ hũanis vt certitudo aliqua
habeat ð ip̃is et iõ neceſſariũ fuit recurrere
ad diuimu teſtimoniũ· qe deus nec mentiri p̃t ⸗

nec aliq̃d eum latet. Iſſumere aũt deum in te
ſtem ðdðᷣe mrare qe qᷓi ꝙꝓ mre ĩtroductũ e vt qo
ſub ĩuocatõe diuĩ teſtimonij dᷣe · ꝓ vero habe
at. Qagiſtrab aũt notificatõ iuramẽti ẽ ꝙ m⸗
ramentũ e affirmatõ vel negatõ de aliquo ſa
cre rei atteſtatõe firmata ſzm gofet ray·
Axrca ſcm ſcienð ꝙ ſpes iuramęti ſũt due
ſeʒ iuramentũ aſſertoziũ et ꝓmiſſoeiũ · ſ
ſertoeiũ e qñ iurat' aliquiò de pnti vel de pte
rito ſic es vel nõ eſſe·fuiſſe vel nõ fuiſſe·p̃t ecẽ
hm roð ·fieri de futuro vt cũ quis iurat aliqᷣd
futurũ eſſe nõ ꝓmittẽdo aliquid vt ſi quis iu
rat ꝙ cras pluet vel ninget et huiõi ITurame
tũ ꝓmiſſoꝛiũ e cũ quis iurat ſe aliq̃d daturum
vel facturũ vel nõ daturũ ł nõ facturũ Sũt
et alie diones iurameti qᷓ̃ ꝓtinent ad foꝛũ i⸗
diciale de qbus eſt aliq̃d beeuiter dicendum
vt habeat᷑ aliq̃lis noticia ip̃oꝝ :· Juramentũ
em̃ aſſertoaiũ eſt triplex: vnũ eſt volũtariũ qð
defert ꝑs parti ex ↄuentõe e iudiciũ et dici
volũtariũ qe volutate defert᷑ et ſuſcipit.l⸗
ten eſt neceſſariũ qð ſeʒ iudex defert pti ĩ de⸗
fectũ ꝓbatõis· vt qñ habet tm̃ vnũ teſtem et
hoc ðe ncẽm qę nõ pᷣt recnſari niſi ex iuſta cã
puta qñ dubitaret ille cui defert. cũ em hoc
zuramentũ ſit de veritate dicẽda in hoc cãu ſi
nõ admittit᷑ recuſatio p̃ᷣt a ꝓpellari. terciũ eſt
indiciale qð in indicio ꝓs defert pti · et hoc
pᷣt recuſari niſi ſit alis ðuentꝰ actõne famo⸗
ſa vt furti reꝝ amotaꝝ et huiõi hec gof·ti·
de mreiurã · et bern. ex · e · c. vlt· et plura alia
de hac materia · Itez qᷓdeuplex eſt iurametũ
ſcʒ de calumnia:de malicia:de veritate · deci
ſoꝛiũ · Turamentũ de calũnia vitanda ſcz b nõ
Omitteda ẽ. cũ quis iurat ſe nõ aĩo calũniãdi
ſ bona fide qõem mouiſſe et mouere.et ſimili
ter reus murat ſe nõ aimo calũniandi reſiſtere
Et otinet hooc mramentũ quĩqʒ ſczʒ ꝙ credat ſe
bonã cãm hre ꝓ ĩtereo gatus non negabit qð
verũ eſſe crevel nõ vtetur ſcieter falſa ꝓba
tõne· ꝙ dilatõz nõ petz in fraudẽ:ꝙ nõ dedit
nec dabit nec ꝓmittet aliqᷣd ꝙ hac cã niſi ꝑ⸗
ſonis illis qbus leges pꝓmittũt.vñ verſus· Il⸗
lud iuret ꝙ lis ſibi iuſta videt· Ec ſi queretur
verũ nõ mheier n Pmitter᷑ nec falſa ꝓba
tio detur · Vt lis tardet' dilatio nulla petet.
IJuramẽtũ vero de malicia ſeʒ vitãada vel nõ ↄ
mittẽda differt a iurameto calunie in płibus
qꝛ iuramentu calũnie pᷣſtat tm̃ poſt litem ↄte
ſtatam et tm̃ ſemel ĩ tota lite ab eadez pſona.
et habz locu tm̃ in ꝗꝓphanis ſiue ĩ tpalibꝰcãis
tam crimĩalibꝰ ꝙᷓᷓ ciuiſlibus.nõ aũt in ſpũali⸗
bus vel ãnexis ſpualibꝰ et ꝓ ipᷣm ꝓuidet᷑ ne
q̃d fiat calũnioſe in tota lite · Iuramentũ aũt
malicie pᷣſtat et ante litem ↄteſtatã et poſt et
pᷣſtatur tociens quoties aliqᷣd ꝓponit m indi
cio vel petit fieri qð ex malicia ꝓcedere pſu
mit.et habz locũ tam in ꝗꝓphanis ꝙᷓ in ſpuali
bus. et ꝓ ipᷣm ꝓuidec ne quid malicioſe ꝓpo⸗
natur vel petat Terciũ iuramentũ ſczʒ de veri
tate diceda differt a iuramẽeto calũnie qe pee
ſtat in cãis ſpũalibꝰ illud aũt nõ· Itẽ etiã rñ⸗
detur in eo de eo qð quis ſcit vñ debet ibirn
deri ſimpbr ſcio vel neſcio · ſzʒ m illo reſpõder

de eo qð q̃ͥs credit ſm goł.ſ ſm ĩino. et hoſt.
ex ·.e.lras.etiã in hoc rndet᷑ de eo qð q̃s cre⸗
mie s illud otinet pła capitula vt pabitũ e
ſupea q̃ locũ in hoc nõ habet· Ite m illo dila⸗
tio nõ impetrat cũ ſtatim rñderi poſſit credo
vel nõ credo·.ſecus ẽ in hoc qn rñdero debet
qs de vitate quã volet ab alijs diſcere · Quar
tũ iuramentũ ſczꝭ deciſozm̃ defert tam in cãis
ſpũalibꝰ ꝙ; nõ ſpnalibꝰ reo actoee ſufficieter
nõ ꝓbante mii index ĩiſpectis pꝓſonaꝝ et cãe
circũſtantijs illnd actoei viderit deferenduz
hec diẽ gor.ti·de iura:calũ·et bñ.ex·.e. inhe
retes et: c· cũ cãm. et dimiſi Pbatões gra bee
uitatis qe hec nõ ſunt itentõis pñtis· Hota
tñ ꝙ; izm bern. ex · e. lr̃as magis videt iuranð
de calunia in cais ſpualibꝰ ꝙ; in alijs:qe ĩ ilł
piculoſius calũnioſe litigat. Vñ et hodie in
cãis ſpũalibus iurat de calũnia et de verita
te vt pz ti · e·ſi de calũnia · Eſt etiã aliud iura⸗
menti qð de iuramentũ in litè et in hoc iura⸗
de affectõe vt cũ quis iurat ꝓ quãto nollet
re carere puta ꝓ. c.qnz etiã ðe iurare q̊s ĩ litẽ
cũ iurat rem tãti ee pcij vel fuiſſe et de ho. C.
et. ff. de in lite iurãdo · Quid ſi agam ↄtra te
rei vendicatõne et tu ſcias rem eè meam· et ni
hilominꝰ tu velis reſiſtere ꝓpter actõz de eui

ctõne nuquid iurãdo de calunia peccas.vi⸗

detur ꝙ ſic q negas rem eſſe meã et meętiris.
& gofr. ↄſulit ĩ ſma tide iura.calũ. vt poſt
libellũ pozrectũ ↄfitearis veritate nec de ca⸗
lũnia iurabis ex quo fateberis rem ee actoais

et nõ minꝰ ↄueniret᷑ ſtipulatõ de euictõne.
Qla terciũ argumẽetũ qrun pła.ſ.vtrũ li

ceat inrare ꝓ deũ · c ꝙ ſic et hoc pz pei
mo aucte ſacre ſcripture:dꝛ em̃ deutꝰ.vj. dnm
deũ tuũ ti · et illi ſoli ſeruies ac ꝓꝑ nome iiliuſ
iurabis Irè legit' dñs in veteri teſtameto iu⸗
raſſe in ꝓpłibus locis· vñ in põ:iurauit dns er
nõ penitebit eũ:et hoc ad ondendũ immobi⸗
litate eiꝰ qð de vt habet ad hebee.vj.ĩmo ec
pcepit in veteri teſtameto leuix. reddes dño
uramẽta tua.vñ dicit aug in hmõe de verbi
apki.ſi ꝓctm̃ eſſz iuratõ nõ diceret᷑ ĩ lege red⸗
des dño iurameta tua. reddimꝰ aũt dno iura
meta qñ iuramꝰ ꝓ deum. Scðo p? ooc rõne.ec
peimo rõne oeiginis: qe iurametũ ẽ ĩtroductu
ex fide qua credũt hoĩes hr̃e deũ veritate in⸗
fallibile et oĩm ↄgmitõz et pᷣuiſionẽ vłem. Se
cũdo rõne finis q iuramentũ introducit ad
certificandũ hoĩes et fimedũ ↄtrauerſias vt
ðe ad hebr.vjſolo em̃ iurameto credit.qn ð̊
Oſcia alicuiꝰ dubitat᷑.ex .ð ſen·ex.ſi vo aliq̃s
Sz obicit' otra pᷣdicta illuꝰ Ma: v. ego di
co vobis nõ iurare oino:et illõ jac: v.an oĩa
fres mei nolite iurare · X. quida heretici ſcili
cet manichei dixerũt om̃e iuramentũ eſſe illi
citũ nõ tm̃ inramentũ factũ ꝓ creaturã ſʒ etiaz
factũ ꝓ deũ:et occaſionem huiõi erroeis ſui
ſumpſerũt ex verbis pᷣmiſſis.qe neſcierunt di⸗
ſtinguere ꝙ aliũ ſenſum facit negatõ p̃poſita
vniuerſali ſigno aliũ poſtpoſita· ppoſita ei eqꝗᷓ

pollere facit ꝓticulari negatie·poſtpoſita vo

ſuo ↄtrario.i.vłi negatio. vñ drt dicere non

oĩs hõ cureit et oĩs hõ nõ cureit deus aut nõ

6

dixit· oĩo nõ iurabis ſ dixit· nõ iurabis oĩno
vn nõ ꝓhibuit omez iurarõz · P Phihuit ne in
raret' oĩ mõ et ſine omi cã. Vn aug li de men

datõ. hoc iõ dictũ eſt ſcʒ ne urãdo ad facili⸗

tatem urãdi venia et ex facilitate ad ↄſuetu

dine et ex ↄſuetudine in piuriũ decidat. ecc.·

xxxiij.vir multũ iurãs reple:iniquitate· Qua
re ergo dicit dñs ĩ euãꝰ.ſit ſermo vr eſt eſt nõ
nõ. & qæ affirmatõ vb negatõ que ẽ in coꝛde
debet ee in oee . ſ qe hoĩm malicia creſcete nõ
credit᷑ ſimplici aſſertõi iõ adiunxit qdð ampliꝰ
a malo eſt nõ ſcʒ culpe ſʒ pene. nõ iuranciũ
ſz iuramentũ exi getiũ · NHa meredulitas Huiõi
magis 6 pena ꝙ culpa vñ nõ dixit malũ ſeò a
malo. Hec tibi foete vid eat ꝙ des in teſte in
unanũ inuocet' eo ꝙ nõ apparet ꝙ deus ꝓ ipᷣo
qui iurat ꝓ euũ·teſtificet · qe m rich· ſi debꝛto
mõ inuoce' maĩfeſtat. vtrũ verũ ſit qð ðᷣe· ali⸗
qn ĩ vita iſta · vb mouedo cosda iudicis et ad⸗
uerſe ꝓtis ꝓ aliquã latentẽe inſpiratõzʒ qua cre
ditur iuranti.vel ponendo in palã factũ peo
quo iurat.vel dando ↄſtantiã coedi et verbo
iurantis qᷓ quandã ꝓbabilitate aggenerat ꝙ;
ijuret ver · vel puniedo metiente · et tunc e ſil
teſtis et iudex·et ſi deo nõ ꝓplacet in hac vita
teſti ficari ꝓ aliqð ſignũ. ꝓcerto tñ teſtificabi
tur m futuro qñ illuiabit abſcõdita tenebea⸗
rũ et mai.oſi· coꝛ. vt ðe· j· coꝛ · iiij .· Vtrũ in
rare ꝓ deũ ſit actꝰ bonus ex genere vel actuſ
indens · & ſzm rich.actuũ quidã in ſe oꝛdine
rõis ĩcludũt ſme legis eterne. vt diligere de
um ꝗꝓpter ſe et ſuꝑ oia:et aſſentire peime veri⸗
tati ꝓpter ſe:et huiõi actꝰ nõ pñt eſſe niſi boĩ
et iõ nõ tm̃ ſunt ſimpliciter liciti · ſ etiã ſimpli
citer a ꝓpetedòi liq vero in ſe includũt aliqð
o ꝓpoſitũ ordim legis eterne· vt adulterari et
pꝓbes alij:et hi nõ pnñt eſſe niſi mali et iõ ſunt
liciti et ſimꝑłr fugiedi. Fliqui aũt nõ inclu
důüt in ſe oedine pᷣdictũ nec aliqd ei o ꝓpoſitũ
et hi ſunt liciti q poſſũt bene fieri .· nõ tñ ſunt
ſimpbr a ꝓpetedi qe pñt male fieri et talis eſt
actus mradi p deu · Sicut em̃ dictũ ẽ ſupea iu
rare ꝓ deũ eſt ip̃ᷣm aduocare in teſte aſſertõis
ſue · nõ aũt quel ibz aſſertõ eſt debita materia
inuocatõis talis teſtis nec quelibet e illicita
materia: iõ actꝰ mrãdi ꝓ den in iſta generali
tate dictꝰ.nõ eſt moealiter bonus neqʒ; malꝰ
ex gñe ·. IJurare tñ vm ꝓ deũ ẽ bonꝰ actꝰ ex ge
nere . qe trãſit ſuꝑ materiã debitã. ſed quia ad
huc nõ inc ludit oedinẽ rõis ſimpłr nec aliqᷣd
incõpoſſibile ei iõ iurare verũ fieri p̃ᷣt bene et
male. Si aũt actus iurãdi ſit circũſtantionatꝰ
cribꝰ comitibꝰ includit in ſe ſimpłr oedinem
rõis: et iõ nõ p̃t eſſe niſi bonꝰ.vñ nõ tm e lici⸗
tus ſ etiã a ꝓpetendꝰ. hec rich· Et qe actꝰ in⸗
differes pᷣt eſſe diuerſis ex cãis occaſio cadẽ⸗
di in malũ et vitandi malũ:iõ dñs monet et ĩ
ducit hoĩes aliqñ ad mrandũ p deũ vt i vete
ri teſtameto vt ꝓ hoc reuocarent' a iurameto

ydoloꝝ cũ dicebat reddes dnño inramta tua

Fliqñ retrahit vt ĩ nouo teſtameto. vt oñdat
Piuriu eſſe fugiendũ · hec boñ. Vtrũ iurame
tũ factũ ꝑ deu ſit a ppetendũ et frequetandũ
tanqꝙ vtile et bonum. ꝙ nõ vñ ecc· xxxiij·

Pm9

vir multũ iurans ĩplebit᷑ iniqtate· et aug· in
li.ↄtra mendaciũ dicit. ꝙ p̃ceptũ ð ꝓhibiõe
uramęèti ad hoc eſt poſitũ vt ꝙᷓtum eſt ĩ te nõ
affectes nec qᷓe ꝙ bono cum aliqᷓ delectatoõne
appetas iuſiur anð. Ed cuiꝰ euidentiã oſið
randũ eſt ꝙ ilðò qð nõ qrttur niſi ad ſubuenie

du alicui defectui · nõ nunværat' inter ea qᷓ ſůét

p ſe appetẽda.ſʒ ĩter ea q̃ ſut nccia vt pz ð me
dicina qᷓ querit ad ſubueni endũ ĩfirmitati Iu
ramentũu aũt q̃rit᷑ ad ſubueniendũ alicui deke
ctui quo ſczʒ vnꝰ hõ diſcredit alteri · et ĩiõ non
eſt Hndum inter ea q̃ ſũt ꝓ ſe appeteda ·ſ ĩter
ea qᷓ ſunt huic nccia·quibꝰ vtit indebite · qui
cunq; vtit eis vltra nccitateʒ. Vñ aug· li:de
ſer. dni in mõte dicit q̃ᷓ intell igit nõ in bonis
id e ꝓ ſe appetedis · ſʒ in neceſſarijs iuratione
Hhñdam .. ſe refrenet q;tum p̃t· vt nõ ea vtatur
niſi nccitas cogat:hec tho.Et iõ jac · v dicit
nolite iurare ondens nõ tm̃ eſſe vitandũ actũ
iuratõis ſine cã:ſj etiã affectũ · vñ monemur
circa actũ iuratõis ꝓpter piculũ piurij vitare
Oſuetud inẽ et etiã actũ pᷣter nccttatẽ· et vita⸗
re affectũ · et ad iurandu nõ debʒz quis ire ni⸗

ſi coactꝰ.i aut actus iurãdi ꝓ deũu ſit cũ iſtiſ

tribus comitibꝰ ſcʒ cũ iudicõ in diſcretõe qꝰ
excludit᷑ in cautela iurãdi:et cũ veri tate ĩ aſ⸗
ſertõe· et ex cã legitia vtendi talis teſtis ĩuo⸗

cat õe:ſic includit in ſe ſimpłr oedine rõnis;

et eſt latrie actus:qᷓ em̃ deũ inuocat aſſertõns
ſue teſtem . ꝓfitet in eo ĩfallibile veritatez et
oĩm ↄgnitõzʒ et ꝓuiſiõzʒ· et ſic ðᷣo exhibzʒ hono
rẽ ſibi ſoli debitũ·et iõ talis actus nõ tm̃ ẽ li⸗
citus ſʒ etiã appetedus qe p̃dicto mõ circũ̃ſtã
cionatꝰ nõ p̃t eſſe niſi bonꝰ. Si vo aliqs pᷣdi⸗
cto triũ comitũ ibi defuerit icludit aliquidò
mincõpoſſibile oedini rõis et iõ talis actꝰ eèn⸗
licitus et ſimpliciter fugie dus · qe cũ illo de⸗
fectu nõ pᷣt eſſe niſi malꝰ.hec rich.· Vtrũ li⸗
ceat iurare p aliquã creaturã · & im boñ. iu⸗
ramentũ dupkr habet fieri · qddam ꝓ impᷣcatõ

nem vt cũ de ita viuat filiꝰ meus · et ſm hãac

fozmã iurãdi creatura ad teſtificanð nõ muo
cat ſʒ panuaii creatoei oppignozat?. m ꝙ
dicit aug et eſt licitũ:qꝛ licet oĩs creatura ſit
creatoeis tñ bonũ ł ſolatiũ qð ex creatura re⸗
cipimꝰ et eſt a deo nobis ↄceſſum. deo tanoꝙ
nrm oppignoeare poſſumꝰ hoc tn genꝰ iuram
ti m ꝙ dicit aug· grauiſſmũ · Fliud vo iu⸗

ramè tu fit ꝓ ip̃ius veritatis teſtimoniũ et ĩuo
catõzʒ vt qñ aliqs iurat ꝑ alique ad ĩuocandũ

eum in teſté . p̃t aũt creatura dupłr in teſtioni

um ĩiuocari · vno mõ ſm ſe et hoc nõ licz qę ſic
cred eret ꝙ aliqd numis eſſet in earõne cuiꝰ
veritas poſſet d
et ſic ðe Qa.v⸗nolite iurare nec ꝓ celũ quia
cheonus dei eé. et ibi dicit glo· qð pfectõis ẽ

ici ꝓ puiõi teſtioniũ ↄfirmari

4

docuit cũ dixit nõ iurare omo qð vero ſupſti

tioſum ẽ r̃ſecauit cũ ſubdit nec pꝓ celũ ꝛc. hec
boñ. Sic etiã intelligit illud· xxij.q· j· ſi quis

P capillũ. et· c.Oſidera·DHeohibet etiã ne iu⸗
retur ꝑ caput vel capillos dei ꝗpter quoſdam
hereticos qui ex quadã ruſticana ſimplicitate

Dixerũt deu hre huana meébea cũ tñ deus ſit

ſpiritus incoepoeeus vt xxiiij ·q · fi · S. fi · v. an

——

tropomoeæephite ſic dicti · quia deum putabant
hoĩiem antropos em̃ grece ðe hõ latine:pſona
tñ filij ſcʒ xpᷣus ẽ deus et hõ ex · de Hereti. cũ
ſtꝰ.ITurare tñ ꝓ creaturas nõ ẽ malũ vbi ẽ p⸗
miſſum a iure neqʒ illicitũ · m hoſt. et dicet
infra poſt pauca · Qð aũt dictũ ẽ nõ debere ꝓp
creaturas vb mebea creaturaꝝ iurari ven eſt
ab micio·hoc ei ꝓbibet ne dei honoꝛ ad cre
aturã trãſ ferat.poero exquo ẽ iuratũ · ꝓinde
habe' ac ſi eſz iuratũ ꝓ deũ·NHã q̃ mrat ĩ celo
iurat in dei theono:et ĩ eo q ſedet ſuꝑ ipᷣm vt
ex.e. et ſi xpᷣus·licet em̃ multa ꝓhibeãt tñ fa
cta tenẽt ex ·e. quẽéadmoð · .ꝙ ſi poſt huiõi.
Flioꝰ poteſt creatura ĩnocari in teſte inꝙᷓtũ
relucet in ea diuĩe veritatis veſtigiũ. et ſic li
cet iurare ꝓ creaturã hoc em̃ nihil aliud ẽ ꝙ;
iurare ꝓ eu qᷓ relucet ĩ creatura· vñ tũc nõ ve
nerat creaturã ſʒ creatoꝛẽ · et ſic dicit apkus
.j.coꝛx · ij. quotidie moꝛios ꝓ głam vr̃am fra⸗

tres. vbi ſm aug· iurauit apłs ?· Scienð aũt

ſzm hoſt.ꝙ iurare poſſumꝰ ꝓ crueè ſacratã et ĩ
mann ep̃i. xxij ·q· v.· qni iurat· tẽ ꝓ euãgeliũ
.xxij · q:j·ſi aliqua · Itẽ ꝓ oedine·.j·q.vij.quoti
ens Itẽ ꝓ ſa lute peincipis · ff.e.l.nj. I.fi.et ĩ
dicto.c. quotiẽs:qe intelligit iurare ꝓꝑ deum
cuiꝰ indicio ſalus peicipis ſiſtit. Sʒ hodie ñ
videt ꝙ ſic ſit iurandũ licz hoc fuerit antiq̃s
pribus ceſſũ.ar.xxij·q:.ł-·ſic etiã cũ ĩ li.v.
ſed oñdit ꝙ ioſeph.Itez p altare ſeu reliq̃as
xxij .q:j.habemꝰ· Itẽ ꝓ fidei interpoſitõzʒ ex ·
ꝙ me· cã:ad aures hec ho.goł·et ray· et bñ.
ex.e.et ſi xpᷣs Qui ãt iurat ꝓ creaturã ñ oceſſã
debz ſzm ray · acereime fuſtigari · et ſi pſtiterie
in vicõ nolens ſe coerigere ðz excõicari. Qui
aũt iurauerit ꝓ capillũ dei vel aliter blaſphe⸗
miã dixerit otra deũ ſi ſit clericꝰdz deponi. ſi
ſit laycus dz anathematizari.xxij ·q:j. clericũ
ſi qs ꝓ capillũ blaſphemiã credit roð· eſſe qñ
aliquis iurat ꝓ mebea dñi q̃ m alijs hoĩbꝰ re
putant inhoneſta.vñ talis moetaliter peccat
qui vo iurat ꝓ mebꝛea dñi q̃ nõ cenſent turpia
vb inhoneſta ñ peccat moetaliter niſi duceret
in cõſuetudmèe ſiẽ faciũt ribaldi.hec roð.
Vtrũ recipe liceat iuramentũ ab ydolatris fa
ctũ · ꝙ Otingit ydolatrã iurare ĩ foema cõ
ceſſa et ĩ foꝛma ꝓbhibita·. ſi iuret pꝛĩio mõ ñ iu⸗
rat ſiẽ ydolatra:et ſic licet iurametũ ab eo re
cipe in aliqꝰ cãu et in aliquo nõ. KFut em ille
qui exi git ẽ ꝓſona publica ant peiuata ſi pub⸗
lica ꝙᷓtu ẽ ex oꝛdie iuris pᷣt et dʒ vt index exi⸗
gere · ſi peiuata aut exigit ad veritatis ↄfirma
tõz aut ad veritatis ſubuerſiõz aut ad ſue du⸗
bitatõis remotõz.· Deimo mõ pt recipi iurame
tum ſine aliquo pctõ ſcʒ cũ ad hoc exigi ſolũ
vt firmioe ſit illa ꝓmiſſio et veritatis aſſertio
ſcðo mõ nõ pᷣt eẽ ſine moetali pctõ vt cũ quis
cogit alique iurare q́ᷓ nouit iurare fłm. 3⁰ qe
ſuſpica ne hõ ſime iuramẽto dicat ſibi fłitatẽ
tũc ſi ſuſpitõ illa ſiſtat ĩ generali talis exactõ
tenet potiꝰ rõem pene ꝙ; culpe · ſi vo deſcẽdat

ad ſpeale ſic eſt pcẽtm̃ veniale· dũ de ꝓxĩo ſuo

malã hʒ ſuſpitõz · et iõ dicit glo·ꝙ ampliꝰ ẽ a
malo eſt ſczʒ nõ credetis · ñ inꝙᷓ ẽ ſp a malo cul
pe.ſʒ etiã a malo pene · et ſic licz iurametũ ro⸗

=

cipe ab ydolatris et ĩfidelibꝰ ſicut a xpᷣianis
et fidelibꝰ. Si aut ydolatra iuret ĩ foema ⸗
hibita tũc dico ꝙ in mrameto facto ꝓ vdolũ
eſt duo oſiderare ſeʒ ydoli veneratõz et exte⸗
rioeis verbi ↄfirmatõzʒ· Si habea' reſpectꝰ ad
peimũ nulli licʒ mrametũ ab ydolatrꝗ recipe
vb exigere nec facere qꝛ ydoli venerat᷑õ ẽ oĩo
deteſtada iõ ðꝛ exo.xxiij.· ꝓ nome exterioeum
deoꝝ nõ iurabitis. Si vo Pabeat⸗ reſpectꝰad
izm ſic licet ab eis reciꝑe maxie ꝓ bono dũni
et ſic rec epit jacob a laban ſocero ſuo. q̃ erat
vdolatra qð pz ꝓ hoc ꝙ rachel ſibi furata fu
erat ydola ꝓ bono ſue poſteritatis ſic eẽ xp̃ᷣia
ni iurametũ a ſaracenis recipiũt ꝓ pace et vti
litate Ouĩtatis vñ licet iurare ꝑ ydolũ ſit illi
citũ qe ila ẽ foema ꝓhibita tñ vbi eſt nccitaſ
et ouũis vtilitas hoc exigit lʒz tłe r̃cipe iurame
tum.et hoc vult aug in epła ad publicolã.
loc etiã habeturxxij:q:j.mouet te:hec boñ.
Zquit videre de · iuij · ar · ſcz de comitibul
juramẽti circa qð ſcienò ꝙ iuramentũ dz
hre tres comites ſczʒ veritatẽ iudiciũ et mſtici
am.Hier·iiij· iurabitis viuit dñs ĩ veritate et
audicio et iuſticia· vt ex·e. ſi xp̃ᷣus.S iacobus
et · xxij.q·ij·aĩiaduertẽð et · ij · q· j. jurabũt. Ra
tio aũt huiꝰ e ̊m boñn·. qe iurametũ ↄpat' ad
tria ſeʒ ad iurãte a q* ꝓcedit et ſic ðbe ſibi iu
Dieiũ · *& rèe de ꝗ̃ᷓ fit et ſic debet ſibi vitas vt
ſit adeq̃tio ſermoĩs et rei · o cãz ꝓ qua fit ſic

Debet ſibi iuſticia ſcʒ vt ꝓ cã iuſta fiat. et qe

dm̃e iuramẽtũ hʒ iſtos tres reſpectus iõ om̃e
iurametũ iſtos tres comites debz hr̃e. Sermo
em nr dubiꝰ e ſjm ꝙ de ſap · ix· cogitatõs moꝛ
caliũ timide et incerte ꝓuidetie nre · iõ vt ſer
mo nt᷑̃ ꝓꝑ diuinã veritate ↄfirmet ĩdigz comiti
bus ip̃m regetibus ne ſit diſſibis ĩuocate veri
tati · hec bon. AFliter vo p̃dicta tria diſtinguit
alex · an. vt habitũ e in ti · pcedẽeti · dz ge ibi eẽ
vitas ſp ĩ ↄſcia·i.vt firmiter ſciat ita eẽ · abs
ſ tm̃ credat ñ dz de ſcia ſ de credulitate iura
ree dz etiã ee ibi iudiciũ:i.deliberatõ diſcreta
ſcʒ vt nõ iurz etiã veꝝ qsniſi ꝗpter neciĩtatẽ
vt qñ ꝑſnadet alicni aliqð veꝝ qð expedit ei
vel ẽ vtile credere et tñ nõ vult aſſertõm ſim
ꝓlici credere:hec rap·iõ ſzm holt.furioſi non
pñt mrare nec pupilli ꝓximi ĩfãcie ex · de ſuc.
ab ĩiteſt . c· fi · et· xxij·q:v:puuli nec pueri et ex
qᷓ mataccu/pol · c· fi · et eſt veꝝ ꝙ i iudicõ.i·.
coꝛã iudice n recipr iurametũ pupilłi.vñ nec
pt es teſtis · iii · q: iij · c · j⸗·ſ ex iudiciũ p̃t iura⸗
re et deierare exqꝰ hʒ ſenſũ vt exde delic · pu.
pueris:hoc ĩtellige ſi ſit capax doli.ałr nõ te

net. vel fozte capax doli nõ obligat' niſi pre

Oſentiẽte iuranerit vel ſi ꝑpr̃᷑ nõ ↄtradivxerit ꝙ;⸗
cito ſciuit· ab ↄtra vt·xxij:q:v. ꝓueri · In cau
tñ ↄuenitt p̃t qͥs rõe iuramęti p̃ᷣſtiu dũ erat im
pubes vt ſi ĩpubes iurauerit ſe pᷣſtituꝝ opas
ap̃e poſtea factꝰ pubes de hoc pᷣt Duekrieff. 8
libera:. cã·l.vlt:cłe aũt ſacrametũ qð ſcz carzʒ
iudicio.i.diſcretõe de tem erariũ et iõ ñ ſeruã
dũ vt e · e⸗ ſiẽ · hec hoſt.debet etiã m iurame
to eſſe iuſticia vt ſeʒ illð qð iurat᷑ ſit licitũ et
boneſtũ · xxij · q:j· ita ergo et ex.e·ſi xpᷣus.
4 Equit᷑ videre de quinto ſeʒ de cãis ꝓpter

quas licʒ inrare.cca qd notãdũ ſim alex- an.
ꝓꝙ he ſut młte q qda ſut ex pte boni ioncedi
qdã ex ꝓte mali mitadi Ex pte boni ſut · vij. ſcz
P veritate ↄfurmãda · ij · coꝛ·.· fidelis deꝰ qe
ſermo ni qui fuit apud vos nõ eſt i illo eſt et
n6. Kté veritate declaranda · deu. xix. in oee
duoꝝn aut triũ ſtat om̃e verbũ qe ſzm iura non
teſtis niſi iuratus/ Ite ꝙ amicicta ↄtraheda
genxxv:dixerũt viri gerare ad yſaac.ſit iu⸗
ramentũ inter nos Ate ꝓ pace refoemãda ge-
xxxj:jacob iurauit laban et ex de iudicijs: no
nit · Ite P fidelitate ſeruãda.ij. Re. v. venerũt
ſenes iſeł aò regè et peuſſit cu eis fedus coeã
dno Ete ꝓ obed tia et ſubiectõe recognoſce
da ſiẽ inrauerũt viri galaad pi pepte. iudic.
xj: dñs qᷓ hec audiuit ip̃e med iatoꝛe et teſtis e
ꝙ na ꝓmiſſa faci emꝰ te ꝙ ↄſuetudiĩe ecckie
ſeruanda:vt canoĩci.xxiiij:exo· filij iſrb data
lege mrauerũt ſe dno ſeruituros· he ergo ſe⸗
Ptem cãe ſat mrãdi ꝓpter bonũ introducenð
Deopter malũ vo amouendũ ſunt due ſcz calũ
ma ſopieda vt qn fit iurametũ de calũnia ĩ
teſtatoe litis.hebr. vj:oĩs Otrouerſie ad ↄfir⸗
matõz fims eſt uramẽétũ: et ꝓ in famia purgã
da deu:xxj: ſi iuentũ fuerit cadauer hoĩs occi
ſi maioees natu ciutatis liꝰ lauabt manꝰ
ſuas ſuꝑ vitulã·hec alex·an.hoſt· vo· e· ti · po
nit ſepte cãs ꝗpter ꝗs liczꝭ iurare ad q̃s tñ ſupᷣ
dicte nou pnt reduci ſi quis attedat·. he aũt
vij: cãe his verſibꝰ otiuentur. pax et fama fi
des reueretia cautio damnũ. Defectꝰ veri ſi⸗
bi pñt iura caueri:ſub reueretia ↄphendi ibi
obedietia. de pace ey de iudic: nouit· fama
ex · de purgatõe cano· ꝓ totũ · de reueretia ex
e. nullꝰ. de cantõne damni ex· ꝙ me.cãe. c.
.j· de fide obedietia et veritate ex·. elec. ſig
ficaſti · pdictas etiã cãs pomt bn.ex·. e.nullꝰ
DPonit etiã ray.ti:de rap. vij. caſus in qbꝰ de
bent pᷣſ bĩi vel elerici rare ſiẽ laici: ſeptimꝰ
caſus eſt cũ abſoluitur ab excõicatione . ſex
vero cãus in pᷣdictis verſibꝰ tangutur
Equit videre de. vj. ſcʒ de foema inrãdi
de hoc notat boñ.ĩ 3 ſuo. ꝙ in fozma iu
ramẽti ipᷣa veritas ĩtroducit ĩ teſtioniũ et hꝰ

p̃t eſſe multiꝝłr aut inꝙᷓ tũ tenet rõz peĩcipãatiſ

et ſic iurat ꝓ deũ·ita ꝙ ꝑ ĩpoetat habitudĩem
pꝛincipãtis· Kut inꝙỹtu ten et habitudjez pein
cipãtis et ↄgnoſcetis et ſic e hec foema ·teſtiſ

elt mihi deus ſine ſcit deus qð ide eſt Ro. ix.
Kut ineꝙ; tũ tenet hitudine rtribuetis reſpectu
bonoꝝ et ſic iurat' viuit des ſcz qᷣ vitaz alns

tribuit·.j· Re ·xij · vnnt aĩma mea ſcz ði bene
ficio Rut in ꝓꝓtu tenet hĩtndinẽ retribuetis re
ſpectu maloꝛʒ et ſic iura ĩ hac fozma.hoc fa

ciat mihi deꝰ. et hec addat · inj · Be · v· Et qm

diuĩa veritas huc maifeſte adoncitur ad Ofir
matoʒ veritatis tãaꝙ oĩis vitatis peicipiũ et ex

emplar Hinc ẽ ꝙ ĩ noua lege dupkr iurat' ſcz

ſzm peimã foemã et ſcdðᷣam.qe vero tpe pem⸗
tiue ecckie veritas nõdum erat plene mamfe⸗
ſta ſ indigebat maioei euidetia hinc e ꝙ te⸗

nebat tuc iſta foema teſtis eſt mibi deus qa

vero ĩ veteri teſtameto ↄſiderabat diuĩa veri

tas vt iudicãs et vlciſcens et remunerans: q

Pm

ſub rõne ſeueritatis et equitatis hinc ẽ ꝙ du⸗
plicẽ fo emã in veteri teſtamẽto ſeruabant ſezʒ
viuit deꝰ.et hoc faciat mibi deus.et hoc ad
dat · Si qratur cũ aliqn iuremꝰ ꝓ hanc p̃poſi⸗

tõzʒ ꝑ· aliqñ ꝑ hãc p̃poſitõz in · ſzm ꝙ diẽ apłs

ad HGo · ix · dico in xpo mhũ· et nõ mencio=· que
ſit inter has dr̃a · dicenð eſt ꝙ ꝓ masgis dicit
ipᷣaʒ veritatẽ ſub rõe teſtiflcatõis et peincipij
hec aut ppoſitõ in ĩpotat habitudine diuine
veritatis ſub rõne teſtificãtis et exemplantis
Vñ ſm rem idem ẽ irare in deo et p deuz et
dicere teſtis eſt mihi deꝰ.licz ſit dra ex parte

mãõ dicendi.hec boñ Ite qui iurat in aĩas ali

oen& nõ qð ſibi videtur ſed qð ddicit ab his ĩ
quoꝝ aias iurat dicere tene. vñ dz iurare ſie
iuro ĩ alas taliũ ꝙq ip̃i vitatẽ quã de hoc ſciũt
P me dicent. li.vj· de teſti · et at· peeſentium ·
Equit videre de.vij.articło ſcʒ de obli⸗
Satõe iuramęeti · Ytrũ iuramentũ ſit obli⸗
ſetein E& ſcòm tho obligatõ refert ad a
liqᷣd qð eſt faciendũ vł dimittẽdũ vñ nõ vide

tur reſpicere iur amentũ aſſertoeiũ · qð eſt de p

ſenti vel de pᷣterito· nec etiã iuramẽtũ de his
que ſunt xꝓ alias cãs facieda.vt ſi ꝗs iuramen
to aſſererʒ ꝙ ꝓpluuia cras futura eſ. ſj tm̃ iura

mentũ de his qᷓ ſunt facieda pꝓ illũ qui mrat.

ic aũt iuramentũ aſſertozm qð eſt de pñti vk
de pterito debz Hre veritatẽé· ita et lurametuz

de his q ſunt a nobis fienda in futurũ et idᷣo
vtru o uramentũ habz quãdaʒz obligatõeʒz di
uerſo tñ reſpectu:qe in iurameto qð eſt de pee

terito vł de pnti ẽ obligatõ nõ reſpectu rei qᷓ
iam fnit vel e. ſed reſpectu ipᷣius actꝰ jurãdi

vt ſcz iuret qð iam veꝝ eſt vel fuit. ſʒ in iura

mẽeto ꝓmiſſoeio cadit ob ligatio ecõuerſo ſuꝑ

rem quã affirmauit aliqs iuramẽto tenet em
alijs facere veꝝ es illò qð iurauit. alioqᷓn de
eſt veritas iuramẽto ſi aut ſit talis res q ĩ eiꝰ
ptãte nõ fuit deeſt iuramẽeto diſcretõis indici
um. niſi foete qð ei erat poſſbile qñ iurauit
reddat' ei ĩpoſſibile p ali quẽ euentũ · ſi vo ſit

pPoſſibile fieri ſʒ nõ debeat · qꝛ eſt ꝑ ſe malũ vł

eſt boni ĩpedimẽetũtũc iuram̃to deęſt iuſti

cia:et iõ iurametũ nõ eſt obſeruanð in eo cãu

in quo ẽ pctm vł boni ĩpedimẽtũ · m eĩ aug.
vtruũqʒ eoꝝ vergit idetenoeẽ exitũ Bic ergo
diceuò ꝙ quicũz iurat aliqd ſe facturũ oblᷣ⸗
Sat ad illudò faciendòad hoc ꝙ veritas ĩplea
tur :ſi tñ alij duo comites aſſint ſcʒ iudiciũ ee
inſticia· hec tho· Dino em̃ ſeruandũ eſt iuram̃
tũ q ſuari p̃t ſñ ĩteritu ſalutis eterne.ex·e.
ſ vo aliqs · Beda tñ veriꝰ loꝛ.xxij.q.nij.ſi ali

q̃d · vbi ſzm roð.inuit a otrario ſeſu ꝙ iuramẽ

tũ e ſznadũu qð ñ vᷣgit in peioꝛẽ exitũ et ſzm id
dem̃ bede dz ĩtelligi iꝰ.ſ.ꝙ iuramtũ huari dz
qð huari p̃ᷣt ſñ ĩteritu ſalutis eterne.vt ið ſit ĩ

teritꝰ ſalutis eterne.qð peios exitꝰ.ne videa
obſuãð eè ſi q iurauit ſe fcũrũ al iqð veĩale
cũ veiale fieri poſſit ſñ ĩteritu ſalutis eterne.

B roð · Qind ſi qs ꝓpter h ꝙ iurauit ꝙ ſupflue
Omederz b ocioſa ⸗ dicet ſupflue vↄmedit k

ocioſe locutꝰ fuit H hu · nõuit · xxij · q:nij.ſi
aliqd ꝙ moełr peccat qe facit ↄtra 1 ĩ mal

miſſis rĩſcide fid·xxij.qiiijĩ mał .Roð·vᷣo diẽ

N

ꝙ ñ peccat niſi veĩaliter qe id c. ſ.ĩ mał ſi ĩtel

ligat extedi ad veialia qᷓntũ ad illa ñ ẽ pce⸗:

ptu ſ̊ oſiliũ et hꝰ michi magis placet? Vtrũ
mram̃tum fctm̃ ꝑ ðᷣm ſit magis obligatoeiũ ꝙq;

factũ ꝓ euãgeliũ ł eouerſo & ſm Rap. qᷓ iu⸗

rat.mł tũ obliga .q̃ vo p deũᷣ et euãgelia ma
gis obliga q̃ vo his addit ſanctoꝝ reliqas
magis obliga. et ĩta creſcẽte ſolénitate obli

gacõ creſcit·hec Bay· Si vo vnꝰ iurat ꝓ denz

aliꝰ ꝓ euãgeliũ.joh.criſoſti ·dicere videt ꝙ
maiꝰs ẽ iurare ꝓ deũ · vũ dic · otra quoſdã q̃ cõ
trariũ credebãt·o ſtulti ſcripture ꝓpter deum
ſut fᷣctẽ.ñ ðᷣꝰ ꝗꝓpter ſcripturas·xxij · q · ij . ſi qᷓ
cã·et hꝰ eſt vm ceteris ꝓibꝰ ſʒm boñ.qe q̃ntõ
illud ꝓ qð iurat ẽ ſanctiꝰ tãto iuramtuz ma⸗
gis obligat · ſ.ceteris pibꝰ et ſzm jnno· ex · e.
et ſi xp̃s· ibi eſt maioe dtẽptꝰ ĩ prurio et idẽ
vult tho. Bolet tñ dici ↄuiter a doctoꝛbus
vt dicit Rap.ꝙ ſi vtrũqʒ iuram̃tũ eqᷓ ſolẽmter
fiat eq; obligat· Si vo alten ſoleniter fiat.

alterũ vᷣo nõ ſoleniter magis obligat quo aõ
ecckiaz ſolemter fctm̃ . et ꝓ eiꝰ traſ greſſone
dz ĩiũgi pnĩa maioe ſj qᷓntu ad ðᷣm eq obligat

vtrũq; ex· qᷓ cle.rurſus.hec ray · Eꝛ dicatur
ꝙ qnto iuram̃tũ ẽ ſolemꝰ tãto magis obligat
ſzʒ cũ maioꝛi ſolenitate ſolʒ fieri uramẽtux qdᷣ
fit pꝑ euã geliũ ꝙ ꝙ fit ꝓꝑ ðᷣm ergo magis ob⸗
ligat· Rñdz boñ. ꝙ ñ tin fit iuramtũ ꝓ euãge
lin ſʒ ꝑ dei euãgeliũ ita ꝙ ñ tm̃ iuracõ fit adð
deũ hitualiter rõe ſui effectꝰ.ſʒ eciã actualii
ter ĩ ſe et ad huãmtatẽe aſſumptã et ad verita⸗
tẽ ꝓpalatã · et iõ tłe inramtũ rõnabiliter dz fi
eri cũ maioei ſolẽnitate et magis hʒ obligare
Vk p̃t dici ꝙ hꝰ accidit ꝓ ſolenitatẽ ſupaddi
tã qᷓ ĩ foema illa ab oĩbus obſzuat. vñ ex · e⸗

et ſi xp̃s · dic jnno·ꝙ ĩ iuramẽtis quo ius pᷣ̃ci⸗

pit vt ẽ iuramtũ teſtis et ð calũnia.ſemp e iu
rãdũ ſuꝑ ſancta ði euãgelia ey · de iura.calũ.
c. fi · et. xj ·q · i.teſtiõnin et idẽ ẽ ð̊ oĩbꝰ alijs

iuramus q̃ a iure ł iudice ł ptibꝰ neceſſarto

dek erũt. Idẽ ẽ etiã ſi q̃ ꝓmiſerint aliq̃d iura⸗

re nulla foæma diſticta· et idẽ dicit hoſti · ſup
c.et ſi xp̃ᷣus. Vtruʒz iuram̃tũ do loſuz ſit ob⸗

ligatoemũ . hic e duplex mõꝰ dicẽdi. Vnꝰ

ẽ ꝓbabilis m boñ · I. ꝙ obligacõ juram̃ti eſt
voluütaria ſicut obligacõ voti et mrimonij · et
iõ ſicut mrimonm nõ ẽ verũ miſi ſit tibi ĩteri⸗

oꝛ dſenſus.nec votũ e obligatoꝛiũ niſi ſit in⸗

tẽcõ obligãdi. ſic nec ipᷣ̃m ĩuram̃tũ doloſum
dicẽdũu ẽ ſimpliciter obligatoeiũ in qꝰ q̃s ſic
iurat vt ꝓ illa vba obligare ſe ñ ĩtẽèdat · Du
ꝓlex ei è foꝝ · ſ.fon eecleſie et foꝝ ↄſcie.ſm
foꝝ eccleſie iuramtuʒ tłe ẽ obligatoꝛiũ· ec⸗

ecleſia em̃ iudicat ð hijs que exteriꝰ obligare
pnñt. Vñ cũ vba obligacõz expeimãt indicat
ſic iurãtez obligari ad ið qð ĩiſinuat· In foꝛo

aũt dei q̃ indicat ſzm ſecreta dſcie et ſzʒm veri

tatẽ iſte n obliga qe ſe noluit obligare · vnd
Sreg· xxvij· moæali.et het ·xxij. q· v · huãno
diẽ. ꝙ vba dehuiũt ĩtecõi et deꝰ talia vba iu

dicat q̃lia ex ĩtimis ꝓferũt. Quia tñ doloſe

jurauit et nom̃ dei iuanũ aſſũpſit ſtati in ipᷣo a
ctu piuriũ omiſit· nec repoetat ↄmoð ð mali⸗
cia nec in foꝛo eccleſie · ymo coge᷑ ab ea iura

mẽtũ tenere nec ĩ foeo di qe ex illo iuram̃to a
pud m iudica' dignꝰ pẽa eterna. et ſi veiat
ad peĩtenciã iniũgi dz ei magna pẽa et ſanuʒ
ſiliũ e et deces ꝙ impoãt᷑ ſibi ꝙ iuram̃tum

1 q“* ꝓximũ decipe ĩtedebat ĩpleat · hec bon ·

CLauere debz ec idenitati Pximi q; ddloſe in⸗
rãdo decepit. vt dicit rich SZʒz obicit qð yſi⸗
doꝛꝰ.ij.li.ð̊ ſũ.bo.c·xxxj·et habet.xxij·q v
dic · qcuqʒ arte vboꝝ qͥs murat deꝰ ſic accipit
ſicnt ille cui iura' intelligit ergo:ꝛc · E zm
boñn. ho dicit yſi.ñ qe ipᷣe ðs ad hoc reputet

hominèe obligatũ ·ſ q ex hoc qð ille ñ itedit

iurare ſicut ille intedebat recipe deꝰ q̃ hoc
rerſrebat ex veritate et iſticia · reputat ipſum
obligatũ ad penã.ł pᷣt ille mo cãtliter itelli
gi vt dica ꝙ deꝰ ſic accipit qe ſic vult accipi

ab ipᷣa eccłia et vult etiã iudicari · Eliꝰ mẽ⸗
dicedi é: ꝙ iuram̃tũ doloſum ſimpliciter obli

gat·qꝛ et ſi doloſus intedat aliũ decipe · mte
dit tñ obligatoeia vba dicere er du illa dicit
ſpõte obliga. Nec aliquoꝰ ꝓ dolũ cosdis ex⸗

cuſat. qꝛ tñ ñ tm̃ recipiẽs ſ etiã deꝰ accipit

verba ĩ ſenſu quẽ faciũt et 16 ñ tm̃ qᷓntum ad
homies ſ etiã qᷓntũ ad m obligãt· Deo hac

opiõe ẽ illud·c.q̃cũ q;· et ꝙ fraus et dolꝰ ne⸗

mini debet procinani· ex · ð reſcrip · ſecjdꝰ. et
de dolo et dtu · ex lris . Dee · in vbis oſiſtũt cõ
tractꝰ ĩ quibꝰ vnꝰ hõ alteri obligat·et ſi nõ
obligare qͥs ex vbis cũ ĩtecõ nłli pateat inb⸗
lus ſciret vtꝝ qͥs ſibi obligatꝰ eſz ergo fru⸗

ſtratoꝛij eſſent otractꝰ qð dicere e oueiens:.

Et huiꝰ ſnie e rap· et roð · vñ dicit rap · e· ti · ĩ

fi: ꝙ ſi iurãs b recipiẽs iuram̃tũ hẽat dolũ ſpꝑ
debet accipi iuramtũ m ĩtencionè illiꝰ q̃ nõ

hʒ doluʒ b arte·xxij.qv.. ſi go et. c.q pꝛura
re:et. . ex hijs· et ide dic· hHoſti. Et ſzm rod
hoc dz ĩtelligi ò dolo malo. qe ſi qͥs a me iu
ram̃tũ extosqat violeter qð prare non teneoꝛ
ille peccat extozquẽdo et ſi ego ad elidẽ daz
maliciã eiꝰ vbis duplicibꝰ vtar mtelliges · ĩ
alio ſenſu ꝙᷓ ip̃e ñ credo peccare. hec roð.·
Diſtinguit aũt gtianꝰ in dicto · S. ex hijs · ſic

aut vterq; ſ.mrãs aut iuramẽtuʒ reci piẽs hʒ

puram intencionem et tunc ſunt accipienda
verba ſjm ꝙ meliꝰ aptari pñt intencioni vtri⸗
uſq; · Kut vterqz Habet dolum et tũc fieri de⸗
bet interpeetacio verboꝛum ſecũdum ↄmunè

intelligenciam non ſecundum vtilitatem iu

rantis vel recipientis ſz publici ſtatus ne res

pereat e · de ſpon⸗-ex literis. Fut alter tan⸗

tũ habet dolum et tũc fieri debet interpreta⸗
cio ꝓ eo qᷓ nõ habet dolũ vt in.c.quacunqʒ·
Auod autem dicunt tenentes opimonem pei
maʒz · ſ. ꝙ obligacõ voti et uramenti ꝓcedit
ſzm eundem modum dicunt tenantes opiniõz

ſecundam non eſſe verum. qe votuz ꝗpeie lfit

deo ſz iuramtũ hõi:et iõ obligacõ ↄtrahit a
liter ĩ vno ꝙᷓ in alio qe in voto ↄtrahi p ĩtecõ
nẽ ꝙᷓ; ðs vidzʒ. ̊ ĩ iur ameto pꝓ liberatã vbo⸗
rum atteſtacõzʒ:· ĩ mrimoꝰ vo pꝓ ↄoſenſuz vbis
expᷣſſũ ex.ð ſpõcum locũ.et iõ non e ſiłe. Et
cca hꝰ.ſ.mrimoniũ diſtingueð ẽ de foꝛo. ſ.ꝙ;
duplex eſt foeꝛum ſcilicet dei et eceleſie · Ri ve
ro queratur qn ſunt vba duplicia ita ꝙ dolꝰ

—

nõ interuenit eꝰ intẽcõi ſtãdũ ſit · Dicẽð ſjm
boñ. ꝙ; vba illa młtiplicia ſi magis pᷣtedunt

vnũ ſenſu illiꝰ itencõi ſtãdũ ẽ qᷓ ill itellexit

ſi vo ĩdiffereter ſe habet ad vtruqʒ; cũ neut
ꝓbari poſſitſtãdũ ẽ iudicõ bonoꝝ viroꝝ qui
pẽſatis Oiecturis et rõnibꝰ ↄdeſcẽdere ðbet

ſanioei et purioei ĩtentioni hec boñn· petrꝰ au

tẽ dicit ĩ tercio ſupꝑ ſen · ꝓ qñ vbũ e młtiplex
aut iurãs iurat frauduleter et tũc ſtãdũ eſt in
tellectu recipiẽtis:ne ex dolo illiꝰ decipiatꝰ
Fut iurans iurat ſimpliciter et tũc ſtãdũ eſt ĩ
tellectui eiꝰ et illud vult tho. Quid de vxo
re ſuſpecta ðð adulterio q; ip̃a ↄmiſit· niquidꝭ
poſtꝙ de pecato ↄfeſſa fuit et penituit iurare
poteſt. ꝙ de adulterio in cłpa ñn ſit ꝓpter vitã
huũ ſcãdalũ viri qᷓ ñ p̃t aliter placari niſi hoc
juret et ad hoc ea cogit· BGñdet roð · ꝙ pociꝰ
debz oĩa mala tol erari ꝙᷓ Hmoi temerariũ m⸗
ram̃tuz ſubire cum nondũ poſſit eſſe cta ꝙ hu
iuſmodi culpa ſit ei remiſſa vt ex ð purga· ca·
accepimꝰ· Bi tam tal młr ↄpulſa iuſto metu
juraret ſub vbis duplicibꝰ q ↄtinet verũ ĩ v⸗
no ſenſa et in illo ſenſu ĩtelligeret licet vir a⸗
liter itelligeret foete ñ peccaret ſi ꝓ cautelã
hmci maliciã eiꝰ excluderet erũ mwram̃tuz
incautũ ſit obligatoeiũ & ſim rich·iuramtũ
pt eſſe incautũ ant racõe eiꝰ qð ẽ iuratum aut

racõe mẽi iurandi- Si ſedòo mõ h dupliciter
aut qe ñ eſt fetm̃ cũ deliberacõe:et ſic ñ obli⸗

Zat de neeeſſitate ſʒ de ↄgruitate tãtũ ſi ſit li⸗
citũ lud qð è iuratũ.Roð· aũt qcit qdð in hꝰ

caun ſufficit ad hoc ꝙ ſit obligatꝰ ꝙ intendat

inducere deu teſte Fut qe nõ e fẽtin cũ debi⸗
ta reuerecia et ſic peccat hõ iurãdo.q̃ᷓ obliga
tur ad obſeruãduz qð mrauit ſi licitũ e qð iu⸗
rauit juramtum auũt incautũ racõe eiꝰ qð iu⸗
ratu eſt eſt oe iuramtuʒ cuiꝰ juratum dero
gat caritati:et nłlũ tale mramtuʒ obligat iu⸗

rãte ad obſzuãduz qð iurat · et qe omnia dina

pcepta et cõſilia oꝛdinãtur ad caritate · qe vt
dicit. i: thii. fims p̃cepti eſt caritas nullum

juram̃tuʒ ẽ obligatoein qð derogat alicui pᷣ⸗

cepto ̊mo ſen ↄſilio· Quia etia q libet pec
catũ moæetale derogat alicui p̃cepto dᷣmo·. qe
eſt contra al?qdð dᷣinũ pᷣceptũ et eciã qðlibet
Pctm veniale derogat alicui p̃cepto dino. in
quãtũ eſt quedã obliquacõ a rectitudĩe dmo
rũ pᷣceptoꝝ et diſpoſicõ ad moetale pctm̃ iõ
nullũ iuramtũ de faciedo pctm aliqð moæta⸗
le vł veniale e obligatoeiũ·xxij:q.nij:diktõ.
ſi qs · Qma eciã ᷣma ↄſilia ſunt ð bonis opi⸗
bus ſuperogacõis et ꝓpfectõis iõ nblum m⸗
ramtũã de nõ faciedo aliqð bonũ ſuperogacõ

nis vel de faciedo ↄtrariũ boms opibꝰ ſuper

erogacõis ołꝑligat: nec eciã iurametũ de non

faciedo ea qᷓ meliꝰ e facere ꝙᷓ nõ facere vłk 8

faciedo ea q meliꝰ eſt non facere ꝙᷓ facere:i⸗
deo iurãs ꝙ nõ tenebit aliquẽ in ſuo ſeruicio
que alias eèt meliꝰ retinere ꝙ; nõ retinere ·
ꝙ nõ loquet cũ ꝓximo cũ quo alias meliꝰ eſ
ſet loqui ꝙ; nõ loq: vł ꝙ nõ faci et ſibi ↄſola⸗
cione b ſubuencõz tpãlez vł ſpũale qð alias
meli? eſſet facere ꝙᷓ nõ facere vł ꝙ nõ viſita⸗
bit infirmũ ĩ domo ſua què alias meliꝰ eſſz vi

ſitare in domo ꝙᷓ nõ viſitare ſic de ſimilibꝰ ñ
obligat ad obhuandũ qð iurauit · Quia eciã
ſtatꝰ religiõis et pᷣlacõis ſunt ſtatꝰ ꝓfectiõiſ
16 qᷓ iurat nunꝙᷓ ſe intraturũ religi onẽ vł nõ
receptiz p̃ᷣlacõzʒ nõ obligat᷑ ad obſeruãdum
qð iurauit · Et de ſentit tho.dicẽs · ꝙ tal is ꝓ
iuriũ incureit ꝗpter def ectuʒ mudicij· et 15 qñ
facit qð eſt meliꝰ nõ e piuriũ ſed ꝓiurio ↄtra
riũ. Idẽ dicit roð · de omnibꝰ em talibꝰ mra⸗
metis intelligit illð qð habe.xxij · q iiij · et r
citat magiſter ſentecia · li.nij· di · xxxvnj. in
malis ꝓmiſſis reſcide fide in turpi voto mu
ta decretũ.qð incaute vouiſti nõ facias · et e⸗
adẽ · q· ſi aliqͥd foete incautiꝰ noas iuraſſe con
tigerit qð ſeruatũ vᷣgat in peioꝛẽ exitũ ið ſalu
beioei ↄſilio mutãdũ nouerimꝰ. Cõtrariũ ſen⸗
tit hoſti · e · ti · ꝓ. ex quibꝰ cauſis v · qð · Deopter
tñ reuerenciag dᷣmi nominis ĩuocati et ad pu
nicionẽ cemeritatis ſic iuranciũ et peopter re
uereciã eoꝝ q̃ pᷣſunt nõ debzʒ anctoitate Æa
venire otra qdlibet iurametuʒ ĩicautuz · H ꝓ
aliqᷓbus recureere debz ad aliquẽ ſuperioꝛem
ſuuz q̃ᷓ a tali iuramẽto dz abſoluere ip̃m b de⸗
clarare eũ ñ obligatũ:maxie qñ pᷣt oeꝛiri dubi
uz · vti obſeruatũ vᷣgat in peicee exitũ ꝙᷓ; non
ob ſzuatũ .· Cõtra tñ qlibet iurametuz qð de⸗
rogat caritati ł eiꝰ ꝓfectõi ł diſponẽtibꝰ ad
eã pᷣt hõ venire ꝗꝓpᷣa auctoeitate ĩ caũ neceſſi⸗
tatis Zz obi otra pᷣdicta qę ·xxij.q: mij· ino⸗
cẽs. . fi ·di illicitũ iuramtuz obhuari ꝓhi⸗
be ñ è itelligeõò generaliter. Vide' etiam ibi
de ſentire gracianꝰ ꝙ iuram̃tuʒ ò ñ aſſumenꝰ
veſte religionis nłla auctozitate ꝓhibet ſe⸗
nari · Dee.di. lxxxv·floꝛentis vide gracianꝰ
velle ꝙ ſi q̃s tactis ſacroſanctis euãgelijs iu
ret ſe nõ recepturũ epiſcopatum et poſtea eli
gat' e repelledꝰ qð n vide verũ niſi tłe iura
mtuz eſz Huãadũ · ad hec tria· IX? primũ di
cẽdũu ꝙ ibi ñn dz teneri Stianꝰ. IY ſecudũ di⸗
cẽdũ ꝙ licet tłe iuramtũ nłla autoeitate peo
Hiheat obſuari ñ tñ p̃cipitur ſzuari · et ido ñ
ſequit ꝙ hõ ꝑ tale iuramẽtuʒ oblige? · R:d ter
ciũ dicedu ꝙ ille qᷓ mrat ſe nũꝙ; recepturum
epᷣatũ ñ repelli ab ep̃atu q tale iuramtũ ob
liget · ſ qae ſic ſoléniter iurãdo· cũ iuramẽtuzʒ
illicitũ fuerit grauiter pccãuerit · et ꝓpter hu
iuſmõi pctm̃ repellit᷑.D. Pbice ſten otra pᷣdi
cta qe joſue.ix·habe q joſue gabaoiĩtis iura⸗
uit ꝙ n occideret eos qð iuramtũ vide' eſſe il
licitũ :qe deꝰ p̃ceperat ei ne cũ hoĩbus illius
teree fedꝰ imret exo·. xxiij:et tñ joſue mram̃
cũ ſzuauit ·˖ Rd qð dicẽdũ ꝙ deꝰ ñ p̈ceperat fi
lijs iſrb occide hĩtatoꝛes illiꝰ teree niſi eſſent
iĩcoeri gibiles cuiꝰmõi nõ fuerũt gabaonite.
ꝛe · ſub iugauerũt eoſ ſzuituti q̃ ẽ moes ciuił
hec oĩa rich·¶ Yti iuramtũ coactũ ſit obliga
toꝛiũ :h bar:.et tan: et qͥdã alij dixerũt ꝙ nłe
la coactõ b nbł lꝰ metꝰ excuſat ĩ iuram̃to aſſer
toeio niſi fote a tãto.qe pociꝰ dʒ q̃s oĩa ma⸗
la ſuſtinere ꝙ;ᷓ malũ aſſerere. i· falſum iurare
xxxij·qij.ĩta ne.ĩ iuramto vo ꝓmiſſorio excu
ſat ab obligacõe metꝰ.ñ q̃de leuis ſi̊ guis ſi⸗
ne iſtus. ſ. qui cadere p̃t ĩ oſtantem vi⸗ · et
hec diſtinctõ uuani vide. ff· qð me.ca· q̃ im

N

earcerẽ. Flanꝰ vᷣo diſtinxit ꝙ ſi habeat aĩmũ

adĩipledi obliga aliter ñ ar.ex ·̊ bap.maio⸗

res cca fi. Flij vt bñ · et pe · diſti guut duplex

foꝝ ·ſ.ecce et ↄſcie ita ꝙ obligacõ iurameti

coacti eouerſo hʒ ſe obligacõi iurameti dolo
ſi reſpectu h duplicis foei· Mã in foꝛo eccle
ſie iuramtũ coactumnõ eſt obligatoeiũ hoc ẽ&
verũ vt diẽ pe · qũ ẽ grams metꝰ. Secꝰ è ſi le⸗
uis. tum qe eccleſia pᷣſumit ꝙ ille ꝗᷓ coacte iu
rauit nõ iurauit volutate impleèdi iurametuz

ſed pociꝰ euadẽdi piculũ.tũ qe ille q iurare
Opellit cũ malicioſe et doloſe ꝓceſſerit nłlũ
iuſ acqſimt nec ð malicia ↄmoð repoetare ð
bʒ vn nłlũ ius hʒ petedin foeo ãt dei iuram̃

tu coactũ obligatoꝛiũ ẽ ·qe cuʒ deꝰ reſpiciat
volũtatẽe interioꝛẽ et volũtas n poſſit cogi co

actõe ſufficiẽte ſʒ inducete · et ita volũtas co

acta volũtas ſit. vt eciã dicit augꝰ.et habet

xv.qiĩ · merito.q̃re iudicat deꝰ talem hoĩem
obligari · et iõ ĩ foeo ↄſcie ſm theologos cõ
ſuledum ẽ ei q̃ᷓ ſic iurauit· niſi relaxacõ inter⸗
ueniat iura metuz implere et h“ dico ſi iuram

tũ fuit reſpectu rei licite · Elij vo vt hoſt· rap

joh. bern. ex ð Hijs q̃ vi:abbas.xxvj.naſo. e·

ti · ad aures · dicũt ĩdiſticte ꝙ iuramtuz metu

eciã gun extoꝛtũ ẽ obligatoziũ. Vñ ſi qs me

tu graui coactꝰ iurauerit re ſuã tradere.vł e
ciã rẽ ſuã iã ab eo traditã nõ repetere:tale iu
ramẽtuʒ tenet mero iure cũ ſeruare poſſit ſine
interitu ſalutis eterne ex· e.ſi vo. Si qs ergo

in ho caũ otra iurametuʒ ſuũ rẽ ſuã repeteret
repelleꝰ ſjm hoſti·niſi abſolutꝰ a papa fuiſſet

vt eỹ de elec · venerabilẽ . penb . vbi idẽm ecẽ

papa eũ a iuramto ꝓ vim ł ꝓ metũ extosto de

rebꝰ nõ repetedis abſoluit ex· e· verũ. AAbſol⸗
uerũt aũt aliqñ romani pontifices ab hmoi

iuramtis hoĩes ñ qᷓi decernetes ea ñ eſſe obii
gatoꝛia·ſꝭ̊ hmoi obligacõʒ relaxãtes ex inſta
cã Sʒ nũquid iſte metu opulſus qᷓ iurauit da
re poterit petentẽ repellere · H. qᷓdã vt bar.
dicũt ꝙ pᷣt eũ rpellere ꝓ excepcõzʒ qð me·ca·
ff.de eo ꝙ me· ca · metum. . ſʒ qð pᷣtoe· et Em
bar.S.c.abbas·ſubuenit paſſo metũ niſi ſua
cłpa ĩciderit metũ.ff.e·ſi mer.lij dicunt vt

jo·ray · et roð · ꝙ excepcõe vtẽdo peccat qe O⸗
tra iuramtũ licitũ veire labozat. Deedicta ve

ro lex dz intelligi qᷓntũ ad fetm̃ qe iudex ex⸗

cepcõz recipiet in violeti odiũ · Iddit autez
ray· ꝙ h qð dictũ e·ſ.ꝙ vtẽdo excepccẽe pec

cat ẽ verũ niſi qñ iurabat ſe ſolutuꝝ intendiſ
ſet cõtrariũ tũc em peccauit moetaliter ita iu
rã do.ſʒ bñ pᷣt vti excepcõe ſine peccato.timẽ

dum ẽe tñ ſcãadalũ et malũ exeplũ eiꝰ intec õez
neſcietiũ · Et ſic Ray · vide ſentire ꝙ ſi iurat ſe
facturũ aliqᷓd ſi nõ intẽdat ſe obligare nõ eſt
obligatꝰ ex illo iuramto licet moetaliter pec

cet ĩ urãdo ſic. Roð . vo credit ꝙ exquo qs ĩ⸗
ducit deũ inteſtem alicꝰ rei licite facteède · qᷣc
q̃d ĩtedat k qcq̃d ꝓpoãt huae teꝰ. Qð Se rme

diũ iſte iurãs habebit ↄtra eũ q ipʒz iurare co

egit · H.· habebit remediũ ið qð hʒ iurãs vſu

ras ſoluere ↄtra eũ cui hoc iurat· de quo við

infra ti · de vſuris articło ð pẽa vſurarij qᷓ eſt
ab aduerſario. vñ ſzm hoſti · ſi qs pter iuſtuz

——

xv

metũ iurauerit bñficiũ reſignare tenebit⸗ illd
ſeruare· tñ bñficõ reſignato pᷣt reſcriptũ impe
trare et ipᷣ̃m repetere ꝓ actiõz qð metꝰ cã.ꝗq
rẽ da. licet ſit pſonalis· ſic intelligi pᷣt illuò
ex de hijs q̃ vi.abbas. Si aũt iuramt nõ repe
tere et iterũ ſibi ↄferat᷑ p̃t recipe et ex cca re .
cepcõe agere e de renũc . cũ inter · p. Hote⸗
rit etiã abſolutꝰ ꝓ papã petere ex inſtitucõne
pema . ſic ĩtelligi pt dictũ.c.cu ĩter et ex·de
ꝛzureiu·ſi vo· Sraut iurauit ñ venire ↄtra ſa⸗
cram̃tũ ·i.abſolutiõʒ non petere pᷣt adhuc ec
cleſie denũciare· et eceleſia ad eiꝰ denũciati⸗
one ipᷣm ꝓpeio motu abſoluere ex ð̊ iureiurãa.
queadmodũ ĩ fi · SZi vo mrau erit nõ denũcia
re nõ valet vt patet ibidẽ· qð ẽ verũ q? ad pe
nã pagẽdaz. ſz ſi is qᷓ mrauit ñ denũciare · hꝰ
faciat zelo recupãde rei magis ꝙ; ſalutis ꝓxi
mi ʒelo.videt' ſanũ eſſe ↄſiliũ ꝙ n denüciet ·
qe deierarz · m h intellige ð ex · ð iureiurã ·
c.i.et.c.debitoꝛes.hec hoſtie.ti · ð hijs q̃ vi·
¶In hoc tñ caũ ſzm jnno.epᷣs cognoſcet pei-
uſꝙᷓ; abſoluat iurãtẽ an fuerit iuſtꝰ metꝰ d
hoc nota ꝙ iuram̃tuʒ pᷣſtitũ ſup dãnis non re
petedis nõ obligat qn expeſe repeti poſſent
qe aliud ẽ dãnũ al iud ẽ expeſe · ex · de mureiu ·
ĩ nr̃a · Sxcipiũ aut noue caſus in qᷓbꝰ ñ va
let licet ĩterueniat ſacramentũ metu extoetuʒ
peimo in matrimonijs ꝗᷓ debet eſſe libera ĩ o⸗
trahedo ex · de ſpon · cum locũ. Secundus ĩ
omiſſione dotis eadè racõe. ff. e .ſi młier. S.
dos. Terciꝰ m alienacione rei eccleſiaſtic e
ex.ð re:ec.nõ alie·ſi q̃s peeſ biteroꝝ · Quartꝰ
ĩ iuredic · ꝓrogãda.ff.d iuð:l.ij. Quitꝰ ĩ vo
to ex · e ·c.ĩ.et deuoto licet: gextꝰ in auctoei⸗
tate tutoeis · ff · de auct · tu · l. i. ĩ fi · Septiꝰ v⸗
bi q̃s ꝑ metũ facit teſtametum.ff.de teſta. qᷓ
teſtõ. Octauꝰ ĩ ſnie ꝓlacõe·xj· qiij· iniuſtum
Nonꝰ ĩ peocuratoris ↄſtitucõe ar· ex de ꝓecu
ra accedes · Omnes hos caſus ponit hoſti.ti·
de hijs qᷓ vi metꝰ.c.fi· Et bern·ex · e · ſr. c. ab⸗
bas· Iᷓbbas ponit ſexjohã · vero tm ponit q̃ᷓ
tuoz quos etiam ponit. Bay · ſ.tres peimos et
quintu .· Roò· aũt credit ꝙ iuramẽtuʒ in caũ
pꝛĩo et ſco et qᷓnto.obligat licęt eccłia ad
obſeruationẽ nõ cogat · Vtrum iuramentuzʒ
ab vdol atra factum ꝑ vdola ſit obligatoeiũᷣ
ſzm HRay· ꝙ ſic ſi illud qð ꝓmiſit ſit licitũ
cum enmm infidel is iurauerit pétm̃ in mõ iu⸗
. D . . . . — „
randi ↄmiſit.ſʒ ſi ilud ſzuat in hoc bñ facit
et ſi ñ ſeruat peccatũ pctõ addit:criſtianꝰ ve⸗
ro ſi non poteſt aliter fidem dictis eiꝰ adhoi⸗
bere et expedit ei ab illo cautiõz habere licz
ille peccet iurãdo iſte tamen non peccat reci⸗
piendo et exemplũ huius habetur de laban⸗
gen.xxxj·et de abimelech geñ · xj. ſi tam abi
melech.per deos ſuos iurauit ſicut laban pꝓ
deos ſochot · xxij·q:i:·monet te ·. jbi enim mo⸗
uet auguſtiꝰ iſtas queſtiões et ſoluit· Id jdẽ
facit illð er·e.et ſi cri ſtus.Oeete.ſi talis infi
delis per deum verum iuraret. iuramto facili
us obuiarʒ licʒ magis peccaret. His ↄcoꝛdat
tho.dicit tamen ꝙ non licet infidelem indu⸗
cere ad iurandum per falſos deos:et ide di⸗
cit · pe · eti aʒ jnno · ſupea eodez · e · et ſi criſtus ·

Sqt videre d. viij.ſeʒ ex ꝗbꝰ ĩdda' iura
intũ illicitũ.cca qð nota ſecunð hoſti. et
Sof.q illa ex qᷓbꝰ iuramtũ redoꝝ licitu hiſ
verſibꝰ dtinetur. Si uſiurãdũ licitu diſcerne
notando. Quis. cui ꝗqo ꝓ qò ad qo cur quo

.,qnñ. Quis.qe ex ꝓſona iurãtis iudicat᷑ illici⸗

tũ iuramentũ vt patet ex ſupꝛadictis in. nij.
ar. . debet etiã eſſe ibi indiciũ gtem nullꝰ? re⸗
ligioſus vł religioſa vł clericꝰ ĩ quacũqʒ cã
ſine ciuili ſiue crimiali cogi debꝭ iurametũ ca

lumnie pr̃are in ꝓa pꝓſona ſ pñt hoc alijs v-

doneis ꝓcuratoeihꝰ delegare ſi ſue eccleſie
nouerit expedire · Vñ nb lus cleric? niſ de li⸗
c ecia epi nec ep̃s niſi de licentia pape iurare

debz. ex · de ijura. calũ . e · i. hodie tñ qᷣlibz cle⸗

ricꝰ ĩ ꝓpeia cã ſurare debz ĩ ꝗꝓpeia ꝓſona· ex · ð
iur̃.ca:ceteꝝ · SEpᷣus eciã hodie ſi vult pᷣt tra⸗
ctare cãz ſuã ĩ pſona ꝗꝓpeia et tunc iurabit de
calũma pñtibꝰ euãgelijs ſed non tanget ea.

Smiliter ĩ dicedo teſtimonio iurat eps ſ nõ

tãgit euãgeliũ.ex ·e. ti · cũ in cã · et hoc ꝓpter
reuerẽéciã dignitatis · qñ tñ abiurat hereſim

vel ſciſma tãgit euãgeliũ aliter non·i ·q vij ·
quocies Ite licet clericꝰ ĩ iuramento require
re debeat ep̃m ſepe tñ hoc nõ ſeruat nec ꝗꝓp⸗
ter hoc vicia iudicium.vt ex ·de m. cal.c·i· ĩ
glo.Nõ e eciã neceſſe ꝙ ep̃s in iuramẽto req;⸗

rat papã vt ibi.c.cũ in cãa.Cui.clericꝰ em̃ cui
ꝙ layco iurare nõ debet ſuꝑ ſancta dei euãge
lLa.xxij.q:v.nullꝰ.iõ nec teſtimoniũ dicet·
xj·q/i.teſtimo. hoc intellige niſi de liceétia p

lati ex.ð̊ in. cal.c.i. Vł dic ꝙ nec ramtuz fi

delitatis exhere debet redigedo ſuã eccleſã
in ſeruitute · ꝙ ſi faciat ſup eo pᷣt accuſari ex.·

de accu. veniẽs · qe uec ꝓ ſpualibꝰ fieri debz
homagiũ aliter ſymonia ↄmitti videꝰ· ex ð ſy

moni ex diligẽti niſi ſit rõ cur omittic admi⸗
ſtracõ e?e.nullꝰ.ymo nec is homagiũ faci⸗

et licet faciat fidelitatẽ ex ·de re · iu · c · fi · ꝰ
intellige niſi clericꝰ teneat tpalia a rege rõe
A. dici inferioe · vt ex :de maioei: ſolite.·

uid. nã rõe rei ſuꝑ qᷓ iurat' iuramètuʒ eè ali-

qñ ulicitũ:vt patet ex ſupꝛadictis · Nã ſi ſup
re turpi vł illicita vb imuſta interuenerit iu⸗

ramẽtũ nõ valet ar.ex .de pac.c.vlt.et ſic nõ

valet mramentũ qð ĩ notoeijs ſerue ꝓꝑʒ omnia
oꝛdo mris · quia poſſet ↄtingere ꝙ remaneret
maleficia impunita.ex ·e.ad nr̃azʒ. nj Nec va
let ſi vir iuret nõ habitare cũ vxoee ł eouer⸗
ſo n valet ãbo ↄtinẽciã ꝓfiteri ex·e · tua nos
Nec valet ſi fiat iurametũ ĩ detrimetuʒ eccle⸗
ſie e ·.e·ſicut noſtris. Nec ſi fiat in detrimen⸗
tũ b diminucõʒ regni: vt ſi rex in ſua corona
cõe iuret nichil alenare in piudicium regni

et poſtea faciat immoderatas alienacõs in ð
trimẽtuʒ regni nõ obſtãte iurameto ſco con

trario pꝛimo. poterit qð e alienatũ repetere·
vt ex· e· intellecto. quiſ q̃s ergo iurauerit ſe
factuꝝ aliqd qꝰ ſecuto ſalꝰ coepał vł ſpual
adimat᷑· vb nõ factuꝝ aliq̃d ſime quo vtraqʒ
ſalꝰ vb altera recuperari ł Oſzuari nõ poſſit·

ſeruare ꝓhibet᷑· et habes multa exepla.xxij.

a· i· ¶. fi · O. iuramẽeẽtuʒ itaqʒ mł tipliciter et

.

ex · e · ſi vᷣo dicit tñ i bidẽ ꝙ hoc intelligit ſi di
recte vgat in mteritũ.q ſi occaſionaliter ſer
uãð e vt ſi qs gallicꝰ iurat ſe moꝛaturũ rome
m auguſto occaſione tab iuramti vita coꝛpab
poſſʒ admi ſi tũc rome moæearet' iuramtũ tam̃
ſeruare debet . Der qᷓ̃o · ð̊ hoc habitũ ẽ ſupea
ͤd ꝗᷣd. qe fims ad quẽ tendi᷑ reddit illicitũ
ſacramtuz vt ſi q̃ſ iuret vt eligat᷑. viij· q· iij · ð

altaribꝰ.qe cuiꝰ finis bonꝰ e ꝛẽ̃. Qur. qe ſi cã
turpis ſit et iurametuʒ illicitũ ẽ·vt ſi iuramꝰ

in aliquo delicto ſocietatẽ et tale iuram̃tuʒ ẽ
deſereéduz ex · ð̊ pac:c. vl.iõ Diuracõs et ↄſpi
racõs re ꝓban Im quoſoã ſi ſint occłte qe ta
les ſũt illicite ex ·ð re ·iuò.c..et a · ſi vᷣo pu⸗
blice et ſr licita re ſũt licite ·i.q.i.lege culſ⸗
ſiõis.ſʒ ſi ſupꝑ re illicita nõ tenerent᷑. xj · qi·
ſi qmi .jo.an·diſtinxit tm̃ vt fiãt ſuꝑ re lici⸗
ta vł illicita · Qũo:qe ex mõ iurãdi ceſet illi⸗

citũ vt ſi deſit aliq̃s illoꝝ triũ comitũ de qui

bꝰ e ſupea dtm̃¶&c nota ꝙ iurameétuz teme⸗

rariũ et in ↄſulte caloee iracũdie ftm̃. nõ eſt

ſeruãduz vt dẽ de dauid · ꝗ iurauit nabal· xxij
q: niij · ꝙ dauid nõ em pecco ĩ frangendo tale

votũ ·ſ̊ ꝓpccãui qe teme re voui b iurauixxxiij

.v. vnũ Cncaute etiã iurat ꝗᷓ iurat ið qð non

.

credit eſſe peẽtm̃ cũ ſit · xxij· q ufrtrihg⸗ nan

do. tepꝰ em reddit iuramẽłtuʒ illicitũ· vt ſi iu⸗
ret diebꝰ dñicis:niſi ꝓ pace et alijs pijs cau
ſis vt ex · de ferijs · c· i · vl ĩ l · xxij ·q · v · deere
uit. Huic tñ iuri obuiat otraria ↄſuetudo· hec

abimcõ. Nã et ſi iuret tali tpe puto iuramen

tum ſeruandum vt dictum eſt ſupea.e.ti· ar.

iij·q: vtm liceat iurare ꝓ creaturas cca medi

uʒ ſolucõis· Itẽ honeſtũ e vt iuramẽta fiant a
ieiunis.xxij:q:v. hon eſtum. =

— .

CG Irca nonn notanð ſm hoſt. et bern. ex · e

queadmoðꝙ iuramẽetuzʒ ꝓmiſſoꝛiũ hʒ o

dicõs tacitas· vt faciã hoc ſi maiozi:i · pape
pꝓlacuerit.qe ĩ oĩ iurameto ꝓmiſſozio auctoei

tas pape ſiue ſupioeis ĩtelligi excepta vt ex·
e · venietes· Si · ad fi · ð papa ñ e dub i q̃n ex

cã poſſit remittere b relaxare iuramtũ ad tem
pꝓpus ł imppetuũ ex ·e · ſi vo · verũ de impatoꝛe

etiã v ar.ff·ad muĩci:impꝓatoꝛes· vbi peinci
pes graciã fecerũt iuriſmrãdi cuidã qᷓ iuraue

rat ſe nõ recepturũ honoeẽ Et ĩ oĩ fidelitate
impatoe ſpãliter dz excipi vt ĩ ↄſti · feudoꝛuz
impiale ĩ fi ·ſʒ ið facit contra qð dat intelli⸗
gere ꝙ mii ſpãliter excipia exceptꝰ nõ vide

R ꝓꝙ hac via ẽ illð ex · de reſc · reſtitutꝰ · Ttẽ ſi
ðo placuerit ſi deꝰ dederit · xxij · q. ij. btũs · ꝗ.
i. Ite ſi res ĩ eodẽ ſtatu ꝓmãaſerit. Nã ſi tibi ſa

ne metis iure gladũ reddere qñcunq; pete⸗

res furia adueniete ñ debeo ip̃m tibi reddere

ne interficias te ł aliũ.xxij.q· ij·ne qᷓs · Item

ſi michi fidem ſeruaueris ex · e · puenit · ij. iõ ſi
młier ↄtra fide ſpõſaliũ ł matrimonij venerit
licʒ iuraneri eã tenere ſemp ꝓ vxoee vł duce
re eam poſſum non obſtãte iuramento venwe
Otra ex · e. queadmoð. Itẽ ſi iure ad ctũ tepꝰ
tibi pecuĩaʒ reddere ſpe numeracõis ſubaudi
t ſi mibi pecũiaʒ numeraueris vt · C. ð pe: ñ
nuĩdubitati Ite ſi iure ad ctũ tpũs aliq̃d ſol

uere tibi· ſubaudr niſi iudex pᷣcipiat dtrariũ.

——

ar · ex .ðcẽſi·ſignificauit.Nã irs ſupioeis ſẽp
videt' exceptũ vt · ex ·e .· venẽtes · J. 1· ad fi · et
multo foeciꝰ ius canonicũ mtelligi ſaluũ ĩ iu
ramẽto ex · e · ad nr̃az · nj Ite ſi iure tibi tanꝙ;
regi ł epᷣo · te depoſito obligatꝰ non remãeo
Lde vide ſi iure tibʒ tanꝙ; epᷣo ſoluere pecuni
azʒ · poſt depoſitiõz n rema ẽo obligatꝰ.qð cre

do verũ ſi pecuĩa in vtii itate eccleſie fuerit ↄ

uerſa ex ·. ð elec· venerab ilẽ ĩ fi·et · xv.q.vj.a
liꝰ ecte ſi iurè ſtare mãdati s tuis ꝓ offẽſa tibi
vł tuis fctã ·ſubaudit' niſi pᷣcipias qd immo⸗
deratũ ĩinſtũ illicitũ impoſſibile ł ĩhoneſtum
qꝛ ĩ hmoi ñ ẽ ꝓendũ.Vñ nõ extẽdi tũc iura⸗
mẽtũ niſi ad ea de q̃bus ẽ cogitatũ vł ðᷣ qᷣbꝰ
mento debuit cogitari· vn ſi pcipias tale qᷣd.
qð ſzm Oomũeʒz pᷣſùptionẽ ñ iuraſſez ſi h ſciuiſ⸗
ſem nõ videoꝛ obligatꝰ vt exe· vemens et.c.
quinta valł.Mõ tñ ſufficit ꝙ dicã nõ cogita⸗
ui ꝙ hoc p̃cipes mihi qe ſi pẽa ñ excedit eł⸗
pam teneoe hzuare. ſi aut excedit rediget ad
arbitriũ bõi viri · vt·ff · ꝓ ſocio· ſocietateꝗ. ar
bitroꝝ hec jnno. et hoſti·ex ·e· quãto ſʒ Otra
ex·.e.queadmoð·. illud aũt mſi generaliter
iurauerit · SZ intellige iðꝰ ð eo ꝙ ñ iuraſſem in
ſpãli vt ex · de reſcriptis· ſedes · k iðd qñ a ꝓpa
ret ꝙ ĩ ho nõ ĩtellexit iurans alias ↄcodaret
iuri mũi ex pᷣſumcõe vt ex·e·q̃nta venies
Item ſi facultas ſe obtul erit:alias nõ impu
tabi vt ex ·e.qrela:neceſſitas g* ł impoſſbili
tas excuſat hoĩieʒ iõ ñ vide' deieraſſe ꝗ ex cã
Oceſſa deſerit iuramtũ vt ex. de furtis ſi quis
p neceſſitatẽ cſ̊ ſi volũtarie vemret otra tunc
imputabi er· de ↄſti.c.in. verũ cũ pᷣſumatur

ſoluẽdo q̃ᷓ iurauit dare ad certũ terminũ red⸗

dere · oſulo ei vt ãte dis venies coꝛam iudice
cedat bonis vt ex de ſolu · odaròðꝰ.· Quid ſi

qs iurauit tenere obſtagia nec habet m loco

quid ↄmedat vł vñ ſoluat. Rñdet hoſti. ꝙ ſi

nõ erat ſoluedo tépoꝛe obligacõis tene bo⸗

ſtagia huare.qꝛ vide ad hoc ſe obligaſſe vñ

victũ maĩbꝰ q̃rat vł hoſtiatim vadat ar.ex ðᷣ

ſen. ex · cũ volũtate ·˖ ꝓ. p̃dicatoꝛes ſi aũt ſolne
do erat et fctũs ẽ nõ lu do·aut pᷣt medica⸗
re ſine verecũdia ˖ vt ſi ſit vilis et abiectꝰ. et
ſic idẽ vt peius ar:di.xcnj· dyaconi . ſic p̃t
ĩitelligi ið ex.de ſen.ex.noſci.I.alios· FTut eᷣ
hõ nobilis et ĩ dignitate cõſtitutꝰ et tali eſt

ſubueniẽdũ bñficõ iuris er.e.q̃relã.et·c. bee

m.ar.ex de renũc:ad ſuꝓplicacõzʒ/Ite faciam

hoc ſi ↄmode potero er.de elec· qe ꝓpter · Ite

ſi iures mihi reddere vinũ ł bladũ ſubaudit
eiuſdẽ boĩtatis:non ergo vinũ nonũ ꝓ veteri

reddes. ff · de v. ob. tritieũ · Itẽ ſi iurẽ tibi⸗
dare filiã meã ł ſoꝛoꝛẽ ĩ vxoꝛẽ debz ſic intel

ligi · i.bona fide laboꝛare vt habeas eã ex de
ſpõ: ex litteris:ij: Itè ſi iuro alicui ſoluere
pecuniã die tercia ſubandit niſi ꝓp eum fnero
abſolutꝰ.vñ is cui iuro me pᷣt abſoluere ł ter
minũ ꝓlõgare. et hoc ẽ expᷣſſũ ey ·e.c. i. Ttez

ſ iuro alicui fidelitatẽ b ꝙ ñ ſim cõtra en ob

ligoe ad hooc ꝙ ñ ꝓcurẽ ꝙ vitã k mebꝛeũ k ſuã
tereã pdat:poæro ſi offederit me ł mipi ꝓxi⸗
mioees ł eccleſiã meã b ↄmuitate m eã. pote
ro me et illos defedere qꝛ ꝓximioꝛes videtur

excepti eſſe vt ex ·e.peticõ.ĩ tex · et głlo · Co⸗
ro qd dtineat' in iuramento fidelitatis patet
ex · e. ego et.xxxij.q·v.de foe· hec hoſti. Ate⸗
ſi iuramtuzſzuari ñ poſſit ſine ĩteritu ſaluus
eterne. vł ſi ſit otra leges b bonos moœes ſer
uari ñ debet ar. exe· qnta. et· e·tua ſzm bern.
ex e · quẽadmoð ĩ gloet ſic patet Gtẽ ꝗꝓpoſi
tũ ł ꝓmiſſũ vel iuramentũ non frãgit q̃ ilud
ĩ meliꝰ ↄmutat ex ·e.puenit.ij.ſic etiã nõ dłi
deierare qᷓ ex cã iuſta ſerit iurametum ex.de
voto· licet et·c.ſcripture et.xxij.q.inij. muli⸗
er et. c.ꝓuenit ĩ glo · tẽ qñ ꝓlati ł canomci
vł ptãtes vel rectoees vł officiales locoeuz

el ciuitatũ mrant ſtatuta et ðſuetudines ec
cleſiarũ vel locoꝝ vel cimtatũ ſcripta vł nõ

ſcripta · hm̃oi iuramẽta ſub tali general itate
peeſtita.extendunt' tantũ ad licita et eccleſi
aſtice libertati ñ ↄtraria li.vj:e · Otingit· vbi

ſic diſtinguit jo· an · ſcz ꝙ aut iurat qᷓs exp̃ſſe

ſtatuta illicita inhoneſta et impoſſibilia ſcʒ ð
iure vł de facto.aut generaliter iurat ſerua⸗
re ↄſuetudiẽs et ſtatuta illicita· et illa ſe ob⸗
ſernaturũ ĩ mẽete gerebat·et in hĩoi duobus
caibꝰ eoipᷣo ẽ largo mõ piurꝰ ex.e. ſicut no
ſtris. Eut neſciebat nec illud ĩ mete gerebat
et tũc nõ peccauit et tm̃ ad licita obligatur.
Itè ſi liberta iurauit nõ nubere intelligi de
bet de illicitis nupcijs · ff. deiurepatro · adi⸗
gere:. fi.et ex · e.denies ĩ glo:ſʒa.ĩ fi · Item
qui iurat reſidẽciã facere ĩ eccleſia ſi ꝓ nego
cõ eccleſie ſit abſens nõ mcureit piuriũ.ex · ð̊
cle·nõ reſi.ex ꝓte·ij · ymo eciã ſi ꝓ negocõ ꝓ
pꝛio ſit abſens nõ ẽ piurꝰ ex.e.peticõ.In hoc
em iuramto factũ ꝓpeiũ intelligit exceptum
ge in ſermone generali perſona loques mtel⸗
ligit excepta.C.de ſoluc· inquiſitio et in di
cto:c⸗ex ꝓte· m glo · in fi·
SEqur videre ò x ſ. ð qᷓbuſdã dubijs cca
ꝛuramẽtũ et hec ſut płapꝛĩo vt; dbittoꝛ

teneat' ꝓpter vim iurameti q' ſe aſtrixit ſolle

re debituù excõmuĩcato ð hꝰ ĩfra· vij. li. vbi a
get᷑ ð̊ excõmuĩcacẽe ti · xj· ar.ꝛij · Quid ſi q̊s
ꝛurauit alicui. ꝙ ſi iunaret eũ in ſpoliãdo ali
um ptiret ſpolia ſecũ · Nũquid tenec᷑ ſeruare
illud iurametuz · Rñdet: jo· an. ꝙ ñ.qe magis
peccat cũ ſocio ꝓciẽdo qꝙ; ſibi totum retinedo

qꝛ alijs ſoluere nõ poſſumꝰ qð alijs debemuſ

ex·e.eã te. Nec obſtat illud.xxij·q:iiij: ecce
vbi dicit᷑᷑ ꝙ grauiꝰ peccat ſi nõ fnerit ptitus
eum ſocio qe hic ðe referede ad ereoneã oſci
enciã alicꝰ q ſe teneri credit ex tali iuramen⸗
to· et iõ ſi nõ ſatiſ faciat ↄſcie moꝛtaliter pec⸗
cat hec jo.in dicto· ꝙ. Quid ſi feia Diugata
dedit fide adultero :ꝛ H mala e ſedẽ ſzuãdo ſi
bi ſʒ peioe ẽ nõ ſzuãdo:alibi dcũbendo · ſed ſj
caſtitate diugale ſzuaret bñ faceret nec tũc fi
dez frãgeret vt pʒ ĩ illo:ꝗ. ecce.et duobꝰ .c.
ſe. Quind ſi qs iuret ſe nõ feree teſtimonium
Otra alique ·& Hioi iurametuʒ eé temerariũ
et illicitũ et nõ aſtrigit: vñ ꝓ h nõ repellꝰ a
teſtionio· ex · ð teſt· mauit· Dõe aliqs ĩ m
noeibꝰ ↄſtitutꝰ iurat ꝙ; ñ celebeabit miſſaz uñn
paiꝰ fiat miles et poſtea fiat pᷣſ biter · et añꝗᷓ
celebeet feĩt ſe fieri militem.· Nũquid peccat

Reſpondit hoſlien: extra de ſpon. dmiſſam ·
tooz peccauit ſcilicet ꝙ m ſua peomotione
inrametuzʒ hoc tacut. qe licʒ iuramtuʒ ab ini
cõ licitũ fuerit tñ exq? fuit in ſacris illicituʒ
eſſe cegit· tñ ex eo ꝙ ꝓmotꝰ impleuit iuramè
tuʒ ñ accnuſo eũ ar:ex de ſpõ· ↄmiſſũ.¶ Quid
ſi peelatꝰ abiuret ius inſtituẽdi vł alind ſibe
Eindit bern: e de inſti. cũ veniſlent . ij· tab il⸗

lo iure nõ debʒz vti · nec tñ ꝓpter hoc piudica
dignitati qe tuc eccleſia pᷣt vii illo iure et ſic

interitu ſalutis eterne· ¶ Quid ð indice qᷣ ſcit

pᷣt huare iurametũ ſine pindicõ eccie et ſine
accuſatũ ad penã ene ł ꝙᷓ;cumqʒ aliã coꝛã

ſe imunẽ penitꝰ a cłpa q̃ ſibi iponit᷑ et tñ vi⸗

det teſtes ꝓpatos ad iurãdũ falſu.nũquid reci
piet ant ſi recepit iã · nuquid ꝓ illos ↄdena⸗
bie ſcieter zuoeete Por iudicare Ptinet ad iu⸗
dicẽ ſzm ꝙ fugit᷑ publica ptãte· et iõ ĩfozæma
ri debz ĩ dicõ. ñ ſzm ꝙ ipe nouit tãꝙ; pſona
pemata. ſʒ ſjm id qð iĩnoteſcit ſibi tanꝙ; ꝓſone
pꝓublice.hoc aũt inoteſcit ſibi et m cõi et pti⸗
eulari In cõi qᷣdez ꝓ leges publicas vł diui⸗
nas vł hpuãnas · Otra qᷓs nłlas ꝓhacões ad⸗
mittere debʒz ĩ aliquo ĩ pticł ari ꝓ ĩſtrum̃ta et
teſtes et alia hmoĩ legittia docum̃ta q̃ magis
ſeqᷓ debz ĩ iudicãdo quã illud qð ip̃e nouit vt
pꝓſona peinata ex hoc tñ iuuari p̃t vt diligen
ciꝰ diſcuciat ꝓbacões monctas vt poſſit ea⸗
rüũiũ inueſtigari defectũ · ꝙ ſi nõ poſſit eas ð iu
re repellexe debz vt detm̃ ẽ eas ĩ indicãdo ſe
qui.Vñ auguſtiꝰ ſuꝑ pſal.judex bonus nihil
ex arbitrio ſuo fcit· qͥ m leges et iura ꝓnun
ciat. vñn ſzm rich.tene eſſe valde ſolicitus fo⸗
uere ptẽè illã quã ĩ ↄſcia ſua ſcit eſſe verazʒ · ne
eat ꝗꝓpter def̃ectũ teſtiũ vł aduocatoꝝ b de
ile patrocini et ſi fuerit ad hoc deuentum
vt cõtra eũ faciat ꝓbacões ita efficaces ĩ fo⸗
ro exterioei ꝙ nõ pñt repelli.laboeare debz ã
te ſnĩaz diffinitiuã ꝓ oms vias ſiqᷓs ĩuenit li⸗
citas ꝙ mnocẽs ↄuictꝰ libereꝰ Bi vo nblã vi
az tale pᷣt iuemre cãaz alij.ſi pᷣt ſine ſcãdalo de
bet ↄmittere ſzm hHu:et ala. et rich. hoc eciã
Olſulit rayp Et ſi nõ p̃t credit rich.ꝙ debz ſcðz
allegata ſniare qᷓ ĩ foso exterioei iudicãt' va⸗

lere · et hoc ᷣclarari pᷣt ꝓ młta iura.ex ð off·

oedi. ſi ſaceròos et.c· nos ĩ qnẽqꝙqᷓ; et duobus
c.ſeqñ. et.ĩ :q:i.deꝰ oĩpotes pᷣt eciã hoc peo
bari ꝓ rõzʒ. iudex em magis tene eſſe ſolicitꝰ
P alre bõi ↄuis ꝙᷓ; ꝓ ſalute ꝓſone ſingula⸗
ris : maxie cũ ipᷣe ĩqntuʒ iudex ſit ꝓſona publi
ca.et ꝓ defeſiõe bõi ↄmumſ ſtatua? Eſt eciã
bonũ ↄmũue ſic nobiliꝰ bono ſingł aris pſone
ſzm ꝙ trabhi pᷣt ex ſnia ꝓphi.i·ethi.c. i. ſed ſi iu
deyx ſniaret &O aliquo ouicto ĩ iudicio q́; tñ vt
ꝓſoã peiuata ſcit innocete eſſe. licz hoc eſſet
ad bonũ illiꝰs. eſſet tñ ad malũ cõitatis: quia
populꝰ ſcãdalizare. et via ĩnocetes oppeimẽ
dDi et noxios dimittẽdi apire. qñ em iniqꝰ iu⸗
dex p odiũ vb munera vellet innocetez puni
re diceret ꝓ ĩ oſcia ſua ſciret eũ reũ eſſe · et qñ
aliꝰ ꝓpter amoæe peiuatũ vellet noxiũ dimit⸗
tere:dò iceret ꝙ ĩ oſcia ſua ſciret eũ mmocetez eſ
ſe. et ſic via malefaciedi iudicibꝰ miqꝗs eſſet
apta. Eblij tñ dixerũt ꝙ ſi index aliquẽ ouictũ

in iunudicõ ĩ Oſcia ſua ſciat eſſe ĩnocẽtez. cãz et

vcritate quã ſup hoc nouit debz ad ſupioꝛem

remittere. et ſi ſupioe nłli ſit ſubi ectꝰ et ſciat
1Illũ inoctez eſſe · debet eũ abſoluere . vel ſal⸗
ce ſiue ſnĩaʒ ferat·ſiue iſti pᷣcipiat. alleuiabi
eiꝰ ↄſcia.ſm ray ·Roð.vq cdit ꝙ iudex eũ q;
nonit inocẽtez nł lo mõ debz ad moetẽ vb mu
alacõzg ↄdẽnare vł ↄdẽnanð exponere etiã ſi
ſupoe ei pᷣcipiat et ſi hoc faciat moætabr pec⸗
cat· et pocins debz oĩa mala ſuſtinere ꝙ; hoc
facere· Scðz ec aliquos ꝓteſtari debet ſe hẽe
Oſri az ↄdenandi ipm.qę ſcit eũ innocẽtez et
boc mdicijs certis oſtedat vt coĩtas nõ ſcan⸗
dalizet'. et ſic eũ abſoluat a iudicõ ſno relm⸗
qus eis ptãtez vt cãm deferãt ad ſupioꝛez ſi

volüt ſine agat de ꝓſona ſiue de rebꝰ. Pz p̃⸗

didta ſetencia videt' eſſe ↄtra allegata pema
quia ſi obligare iudex mferios vt comesaò
trãaſ fereduz ſuã iud iciariã ptãtezʒ ĩ ſupioꝛẽ vt
m rege: m caũ illo poſſet ſibi p̃iudicari ĩ caſi⸗
bꝰ illis qe ſi ter vł qᷓ̃ter hoc faceret. rex dice
re poſſet ſe eſſe ĩ poſſeſſione iudicãdi et punie⸗
di hõieſilliꝰ ↄmuĩtatis.eiꝰ iudicõ pᷣtermiſſo
Mee.licz index qᷓ nõ habet ſupioee niſi deũ ñ
ſit ſubditꝰ legihꝰ q̃s ipᷣe cõdidit·ſjm tpᷣas tñ
eu iudicare decet ne populũ ſcãdalizet · Dee·
punire cõuictũ ĩ iudicõ nõ tm̃ ẽ de lege poſi
tia eciã ð lege dina cui index qlibz e ſubie⸗
ctꝰ. St 16 ſcda opiõe dimiſſa ſine p̃ᷣmdicõ et
aſſerc õe temeraria vide ſtãduz ſm rich. opi⸗
nioni peime qᷓ multis iuribꝰ e muita & obi
cit qe ſuꝑ iltlud Ro.xm · ome qð nõ ẽ ex fide

petm ẽ dic: glo.ið qð ẽ Otra fidẽ·i.Otra ↄſci⸗

enciã vt credamꝰ ið malũ ee.pctm̃ ẽᷣ. Hh ꝙ ſi
iudex ꝓcedat ĩ iudicõ m iura nõ facit ↄtra
oↄſciaz ̊ Im ↄſciazʒ niſi heat ↄſciẽciaz ereone
az Qnio faciet in caũ p̃dicto officiales et
executoes ꝗᷓ ſcint teſtes falſũ iurare:et tame
cogũt᷑ a indice mnocètẽ occidere vł alio mõ
punire · P ſzm ray · et roðᷣ.nõ debẽt obedire
ſi ꝓ certo hoc ſciãt · Becꝰ ẽ ſi dubitãt qe tunc
excuſant᷑ ꝗꝓpter obedĩe bonum.xj:q.nj. qᷓd er
go· Scõm aũt richet alex·an. in tercio ſuo et
tho-miſtri iudicis ↄdenantis innocẽteʒz ſi ſen
tencia intolerabilez erꝛozèe vł nuſticiã ↄtine⸗
at nũ debet obedire/alias excuſarẽtur carni
fices q̃ᷓ occidũt martires · ſi vero ĩiuſticiã maĩ
feſtã nõ otineat nõ peccãt p̃ceptũ exequedo
qe ip̃ᷣi ſupioꝛis ſenteciã diſcutere nõ habent
nec ip̃i inoceteʒz interficiũt. ſ index cui mini
ſteriu p̃bet· Quid aget· qᷓ nrauit alicui.ꝙ ce

labit homicidiũ qð ip̃e ꝓcurat · P ĩfra li. j.

ti · Ixix. ar · nj ·q:nij · Quidò ð dno q̃ᷓ facit po

ꝓpulũ vł famulũ ſuũ ł hoĩes ſuos iurare q; ei

dicet ſi quos viderint ł ſcierint vł audierint

ſureipniſſe alrqᷓd de rebꝰ ſuis b dãnificaſſe eũ

in aliquo Rñdet roð.diſti guẽs ꝙ ſi ille cui ẽ
juratũ ẽ truculetꝰ.et ferꝰ ꝓbabiliter credit
aut ſup hoc merito ſuſpectꝰ habert ille q̃ᷓ iu⸗

rauit. ſine ꝓ alios ꝓbare poſſit ſiue nõ· illud

quod de talibus vidit non tenetur reuelare
nec pꝛo iurato ſeruare quia illicitũ fuit quod
jurauit· cum per conſequens ille qui iura⸗

nit . iuraſſet ꝙ ei cooperaretur in peccando

N

AIr

vel ſe comitteret ſup h diſcrimini· vñ nõ de⸗
buit ab inicõ hmoi iuramẽètuʒ pᷣſtare ̊ pociꝰ
oĩa mala tolerare. Si aũt ille cui iuratuz eſt
credat mãſuetꝰ et iuſtꝰ.et n niſ rõnabiliter

ꝓceſſurꝰ.diſti gue qe ſi res hmmoi ð qbus iura
ut deputate ſint euſtodie iurãtis.ſme pecca⸗

to iuram̃tũ pr̃are pᷣtet obſʒuare debz. Vñ ſi ip
ſe viderit fure aſpostãtẽ res eiꝰ cuſtodie con

mẽdatas.· licet ip̃ᷣe ſolꝰ videat p̃ᷣt clamare et

furẽ maĩfeſtare et pꝰ furè ire ne ſi ĩ hꝰ negli⸗
ges fnerit teneac' dãnum reſtituere· nec repu
tabi tał ꝓditoe crimĩs ſicut nec reputat᷑ qui

ſuã miuriã aut dãnũ ꝓſequit coꝛã iudice lica

qð mtẽdit nõ poſſit ꝓbare: Si autẽ nõ tenet

ad cuſtodiã illarũ rerũ tũc ſi ꝑ alios peobare
poſſit qð ipſe ð talibꝰ ſcit dño reuelet. S ve
ro pꝛobare non poteſt non debet reuelare ar.·
ij ·q:i.ſi peccauit.et.ij:q:vij·plerũqʒ :mſi ta⸗

libꝰ pſoms qᷓ pñt ꝓdeſſe et nõ obeſſe ar.xxij·
q· v. Ho videt. Sed et ſi qñ iurauit mtendit ſe
obligare ad reuelandũ occulta q̃ ꝓbare non
poſſit· non fuit licitũ iuramẽtum nec obliga⸗
toeium ſed tal iter iurãdo peccauit Quio de
duobꝰ hñtibꝰ ↄmunẽ mẽſurã quã deferee cõ
ſueuerũt veditoꝛibꝰ bladi et mde mercedem

accipe · q̃ iurauerũt ꝙ decetero nõ poꝛtarent

eam et ex hꝰ młtũ damnificati ſũt · qe vendi⸗
toꝛes bladi ex hac occaſione ſibi de menſura

alia ꝓuiderũt. nũquid contra tale iuramẽtuz

vemre poſſũt RBñdet roð :qꝙ hoc nõ pnñt aucto
ritate a mũſi ad tantã mopiã venermt ꝙ nul
latenꝰ horent vñ alias viueret etiã de elemo⸗
ſims· Sp̃s tñ ſine tãta neceſſitate poſſet hmmoi
juramentũ m meliꝰ ↄmutare cũ nłli ſit viile

et aliqbꝰ ſit dãno Nũuũquid vno eoꝝ peie

rãte pᷣt alter contra iuramentũ vemre. Hndit
roð . ꝙ ſi alter pᷣdictoꝝ mrauit vł iurare mte
dit ſub dicõe.ſ.ꝙ uõ poetaret himoi menſurã
ſi alter nõ poetaret tuc altero iuramentũ nõ

ſernãte nec iſte tenet ſeruare ſi aut abſolnte

jurauit m omnẽ euentũ ſeruare tenet᷑ quicqᷣd
alter faciat.· Si vo neſciat quomõ iurauerit ł

quid mtederit diſti gue/ꝙ ſi emolumentũ me⸗

ſure ſit ipis duobꝰ cõe a quocũqʒ illoꝝ pete

ret.vno peierãte nichilomĩꝰ alter ſeruare te

net iuramentũ cũ nłlũ ex ho ei fiat piudiciũ

Si auũt ſoliꝰ poetãtis mẽſurã ſit emolumentũ
eſt bemgne mterp̃tanð ꝙ fidẽ ñ ſeruãti · fidezʒ
ſe ſeruatmnñ ꝓmiſit cũ ſuo dãno et alteriꝰlu

cro.vñ ñ tene ſeruare altero ñ ſeruãte.hoſti.
etiã et jnno. et bern · e · e. Ppuemt . ij. dicũt ꝙ;
ſi duo aliquid ſibi muicẽ iurẽt vno illoꝝ nõ
ſeruãte alter ſeruare nõ tenetPex ·e.ſicut.nj.ĩ
fi · et hꝰ mſi illð peomiſſuz ſit ad dei honoꝛem
xxxnj·q/v·; deo· Eſto ꝙ młtituꝰ aliqᷓ iuret
ſe facturazʒ aliqᷣd ł nõ facturã nũquid duobꝰ
vł tribꝰ ↄtrauemẽtibꝰpñt reliqui ↄtrauemre
M m roð.ſi ſimpliciter et abſolute et i oem
euẽtuz ſit iuratũ qlibzʒ tene ſuare qð iurauit
q̃cquiò faciãt alij·ſi aũt ſub ↄdicõe ł ob cãm
ſit iuratũ nł lłlꝰ tene mſi exñte ↄdicõe ł cã ꝗꝓp
ter quã ẽ iuratũ ar·xxijq vm. nõ ſolum ex ð

doi · a ꝓpo· verũ . et ex ð iureiu · ꝓpueĩt· et ho m

tellige vbi tota obligacõ ponebat m euentũ

ↄdicõ is quia·. f. iurãs non mtedebat ſe obli⸗
gare mſi exñte ł vemete ↄdicõe · alias ſi iten
debat ſe obligare nõ tĩ ꝗꝓpter illam ↄdicõez

ſed eciam ꝗꝓpter aliam cauſaʒ tenetur implere

licet non extet ↄdicõ ilta:vt ſi quis iuret aò

ſanctũ jacobum ire vt fratẽe ſuũ videat et pec

cata ſua redimat. licet ſciat fratrè ſuũ deceſ⸗
ſiſſe mehilominꝰ tene ꝓpter alhã cauſam: Et
idẽ mtellige quandocũqʒ qs iurat ex duabꝰ

vel pluri bꝰ ↄdiciõibus vł cãis et mehilomi⸗
nus mtedit ſe obligare qualibet earũ extäte
Et hoc mtellige ſeruãdũ foee m foꝛo eccleſie

nõ m foeo pemtecie· vbi iudicat ð mtecione
Quid ſi quilibet de illa mł titudme iurauit
al iq̃ð ſe facturũ ł non facturũ ſi alij ſeruarẽt
nügquid duobꝰ vel tribus illud non ſeruanti⸗
bus poterũt alij ↄtrauemre · Rndet roò · · èm
foeo pnñiali recurzendũ eſt ad mtencione in⸗
ranciũ et ſecũdum eã erit iudicãdũ · ſ. quõ ſit
mtelligenda condieõ illa ſcꝭʒ ſi alij ſeruent v

trum ſciticet ſi omnes alij ſeruent vł aliqui.

Quid ſi neſciat vtrũ illa cõdicõ mtellecta
fuerit de ommbꝰ vk tamtũ de aliquibus vl ſ
dubiter vti ſit iuramẽtuz ſub cõdicõe ł ſim
pliciter · REñdit roò · ꝓꝙ ſi iuramentũ ſpectet tã
tũ ad comodũ iuranciũ et medietas multitu⸗
dinis vł maioe ꝑs nõ ſeruet iuramentũ ceteri

nõ tenẽt qe iã nõ extat odicõ ſub q̃ eè iuratuʒ

qe qð facit medietas aut maioz ꝓs· facere di
cit vmuerſitas· Si aut medietas vł maioe ps
adhuc ſernet et hec vᷣgat m dãnuʒ ſeruãcium
et lucrũ ñ ſeruãciũ bemgne mcerpᷣtanð ẽ.ꝙ a
liq̃bꝰ ñ ſeruãtibꝰ alij ñ tenent' ſeruare. ſicut
dictũ ẽ ſupea m caũ ð meſura cõi:qe ñ ẽ veriſi
mile ꝙ aliqs iurãciũ voluerit ↄdicõz ſuã fa⸗
cere deterioze et alion melioee. Si aũt ſeruã
tes iurametuʒ ex hoc nullũ mcomodũ pacian
cᷣ nõ ẽ tutũ eis dtranemre ſʒ denũciet p̃lato
vt cogat vł iurãtes fibi muicez iuramẽtuʒ re⸗
mitrere ł ñ ſeruãtes ſeruare· Si aut qð e ijura⸗
tũ ſpectet ad dei cułtũ vł pietatẽ vel religio
nẽ · aut ſi tale q̃d ſit iuratum qð ſine iurame⸗
to teneret' facere om̃s tenet eciã ſi alij non
ſerust. Di aũt dubitet vtu iuratã ſit ſimplici
ter et abſolute ł ſub ↄdicõe · Jut ſi neſciã de

quot alijs intelligãt ↄdicõz illã.ſ.ſi alij ſer⸗

uarẽt. tenen debz certũ et dimitti icertu · et ĩ
terpᷣtanð e ꝙ iurãtes ſũt obligati ꝓꝑ hmoi iu⸗
ramẽtuʒ mſi maioe ꝓs iurãeium trãſgreſſa fue
rit llud· tũc em̃ qᷓi iã ↄdicõ non exiſtit.

laxacõe ſiue abſolucõe iurameti.cca qð
ciedũ ꝙ ſcðm bernex . e· q̃nto· papa pᷣt que⸗
libet abſoluere a iuramto ex iuſta cã puta ꝗp

Cke⸗ videre de. xj · ſ. ð diſpeſatiõe et re

ter ĩtollerabile ſcãdalũ ł ſi ꝓꝛoge ĩ multos
malũ exẽplũ:claue tñ diſcretiõis pcedẽte·hu
iꝰ ſñie fuit tan·xv·q: vj· Gutoeitate vbi plem

us ð hoc. Dicit etiaʒ bern.er.e. peti cõ· ꝙ de
claracõ ſiue mterp̃tacõ iuramti ptinet ad pa⸗
pã ſiue dubite ð ipᷣo q̃liter ſit ſeruãdũ vt ex.
e·q̃nto· ſiue dubite vti ſit licitũ k illicitum
extra · de elect · venerabilem . Boð autem di⸗
cit ꝙ non tantum papa ſed etiam epiſcopus
iurameta licita ſicut et vota poteſt m melius

.

cõmutare.maxime cum iuratur quod nulli eſt
vtile et alicui eſt damnoſũ · vt ſi quis iuret q;
nõ loq̃tur marti o vł nõ ↄmedat cuʒ eo vel nõ
itrabit domũ eius vel nõ recipiet aliqd ab eo
vb nõ huiet ei miſi iurauerit hoc vt vitet occa
ſionẽ Peccãdi quã ſolet ĩcureere qᷓs ex famili
aritate alicꝰ ꝓlone · Nec ob · ið ey · de elec · ve⸗
nerabile vbi de ꝙ et ſi iurametũ fuerit illici⸗
tũ papa ↄſuli debuit. eo q ad papã ptinet de
cernere an iuramentũ illud fuerit licitũ b illi
citũ q loq̃tur de regno alemanie qð q̃ habet
eoipᷣo impatoe debʒz eſſe.qð ſine aꝓpbatõe pa
pe nõ debʒ fieri · et fozte circa magnas pſonaſ
et ardua negocia ꝗꝓpter ſcandalũ ſolus papa
pt mterponere pte ſuã in talibꝰ iuramẽtis. et
foete etiã in iuramẽto vniuerſitatis ꝗꝓpter ſcã⸗
dalũ nõ pᷣt epus diſpeſare vel in aliud cõmu⸗
tare. licz hoc poſſit in iurameto ꝓſone peiua⸗
te · Doteſt etiã dici ꝙ qñ iuramẽtũ eſt dubium
vel licitũ ſolꝰ papa pᷣ̃t ipᷣm relaxare ſine aliqᷓ
Omutatõne:qe eius anctas excepta vi.ep̃us
vo et ſi nõ poſſit a iurameto ſimpliciter abſol

uere p̃t tñ in meliꝰ ↄmutare nec hoc ẽ ↄdtra u

ramẽtũ venire vb ipz ĩfringere . ex · de iureiu.
Puenit · ij.hec roð · I nnocẽtius auũt ęt hoſt.ex
e: debitoees dicut ꝙ ep̃ᷣus iĩi iurametis diſpe⸗
ſat ſi ſint dolo metu vł vi extoeta ·xv.q.vj· c.
· et .ij · ex .e · cũ ↄtingat imo ec ep̃ᷣus pᷣt qñqʒ
ex cã ĩ iuramętis licite factis vł pᷣſtitis diſpe
ſare·xv.q:vj.nos ſctõꝝ et.ci iuratos. Tho.
vero circa hoc diſtinguit ſczʒ ꝙ illð qðð ꝓmitti
tur ſub iurameto aut eſt maĩfeſtũ peètm̃ et tũc
nullo mõ ſeruari debz· Jut e boni maioeis ĩi⸗
peditiuũ vt cũ quis iurat ſe nõ intratuꝝ reli⸗
gione et tũc licʒ ſeruare et nõ ſzuare. et in hiſ
duobꝰ cãibus nõ indiget diſpeſatõe · Fut eſt
dDubiũ vtrũ ſit licitũ dei illicitũ · ꝓficuũ vł ne
ceſſariũ:ſimpłr ł in caũ:et in hoc quilibzʒ epᷣs
pᷣt diſpeſare· Jut e maifeſte licitũ et vtile.et
tunc vn hr̃e locũ diſpeſatio vł ↄmutatõ ſi ali
qð melius faciendũ occureat ad dũem vtilita
te qð maxie ptinere vr ad ptãtem pape q̃ eu⸗
ram habz vniuerſalis eccłie qe etiã ad papaz
Htinet ĩ oibas generaliter qᷓ ſpectãt ad diſpẽe
ſatõz reꝝ eccłiaſticaꝝ ſuꝑp qᷓs habz plentu⸗
dĩem ptãtis ·ſiẽ etiã ad vnũqueqʒ ptinet ireita
re uramẽtũ a ſuis ſubditis factũ circa ea que
ſubdunt' eiꝰ ptãti:ſicẽ pᷣt pr̃ ireitare iurametũ
puelle et vir vxoꝛis vt dᷣe nu · xxx. ſicẽ̃ dice ĩfra
de voto ·¶ ¶ Done ꝙ aliq̃s iurameto tenea ali
q̃d facere et petat dilatõz ł abſolutõz et obti

neat ab eo cui tenetc᷑ q̃rit vtꝝ ſit ex toto abſo
lutus a iurameto:et vn ꝙ nõ:qe deo reddenð

eſt mramentů · ey · e· deb toees · H ſzm raij. ſi
iuramentũ i fauoꝛẽ dei fiat vt pꝓ illud hõ ſe

obligare deo intẽdat nõ pᷣt abſolui ab homie

niſi ꝓꝑ ↄmutatõzʒ in meliꝰ ſiẽ infra dice de vo
tis· Si tu dicas ꝙ ille nõ mtendit ſe obligare
deo ſß ß bom Hiet roð · ꝙ nihilominꝰ ab
hoĩe nõ pᷣ̃t abſolui exquo iurat ſe factu ali⸗
q̃d in fauoꝛẽ di. ſiẽ̃ ſi iuraſſez tibi ꝙ darẽ ticio
x· ſob in fauoꝛẽ eius ñ poſſes mihbi remittere
hHuiõi iuramentũ. Si aũt tale iuramètũ ſit fa⸗
ctũ in fauoꝛẽ homis et ille ſpõte abſoluit pꝰ

ea nõ tenet᷑. et ide eſt de dilatõe ſolutõis faci
ẽde ſi iuratũ fuerit:ꝙ fiat circa diẽ·ex.q̊ ſpõ·.
pP. AAnaui cũ iurat vniuerſitas aliqua ſi
ue cũ mrant aliq ſe facturos aliqᷣd remittere
pñnt ſibi inuicẽ iuramentũ huiõi Bñdet raij·

et roðò · ꝙ ſi tale iuramentũ ꝓtineat ad dei fa⸗

uoæe vel cultũ vel religieneʒ vel pietatẽ ſibi
remittere nõ pñt vt ſi dus iurent ꝙ vltra ma⸗
re deo mil itare ibunt vel ꝙ religionẽ ĩtrabũt
vel ꝙ dicent duo vel tria pſalteria ꝓ inuicem

vel ſi aliqᷓ mechanici iurant ꝙ ð ſuo lucro cer

tam poetõʒ dabunt in aliquos pios vſus · Si
tñ aliqui iurent ꝙ vltra mare ſił mhunt remit⸗

tere ſibi pnt ꝙ ſił nõ eant· ſed nõ pñt remitte

re ſibi quin vadant· Qñ aũt mramẽetũ reſpicit
tpale ↄmodũ diſtingue . qe ſi ſne iuramento
facere tenent q mrant ſibi remittere nõ pñt
qe ꝗꝓpter ſalutẽ aimaax vĩ ſic iuratũ vt ſi carni
fices iurent ꝙ carnes ĩ fectas vb coeruptas ꝓ
ſams nõ vendent Fut mercatees ꝙ no ſophi
ſticabũt merces ſuas nec ꝗpter teeminũ cariꝰ
vendant. Si aut nõ tenent ſuare qð iurãt.ni
ſi q iurant.tũc diſtingue ꝙ ſi obſeruãtia iura
menti ſpectat tĩ ad ↄmodũ vel inomodu iu⸗
ranciũ:et iurent de dando ſine faciẽdo aliqꝰ
alteri ab altero·pnñt remittere ſibi: vt ſi quis
iuret alij ꝙ faciat aliqʒ opaz ſibi et aliꝰ ei iu⸗
ret ꝙ mercedẽ ei reddet· vel qñ ſocij mrant ð
Oũuicandis ſibi inuace oĩbus ſuis lucris· Si ãt
nõ iurent ſupꝑ aliquo faciendo vel nõ faciẽdo
ſibi inmicẽ·ſʒ alias ſurant ſe aliqd facturos ñ
pnt remittere ſibi vt in caũ poſite ſupea ð ha
bentibꝰ Ouem menſurã.vel cũ iurant duo ſo⸗
cij ꝙ nõ negociabũt tali vel tali mercatõne
vel ꝙ nõ ibut ad nũdinas tales. Si vero iura
mentũ reſpiciat dmodũ vel inomodũuũ alienũ
diſtingue · qe ſi obſeruatõ iuramẽti reſpiciat O
modũ alienũ ñ pñt remittere ſibi:vt ſi aurifa
vei iurent ꝙ nõ vendent opa ſua niſi de mate
ria ſic vel ſic purgata. Si aũt obſzuatio iuram
ti ſit damnoſa alijs nõ eſt obligatoeiũ vt ſi iu

rent ſutoees ꝙ nihil faciẽt in nocte de ope ar

tis ſue vel certis tpibus anni vt ꝓpter rarita⸗
tem cariꝰ vendant opꝑa ſua.vel qn ciues alicꝰ
ciuitatis vmeas hntes iurant ꝙ nõ pmittant
vinũ allatũ aliunde vendi in tereitoeio ſuo.
ꝙdiu vinũ illiꝰ tereitoeij ĩueniet venale peo
pcio tali Licet aũt huiõi iurameta nõ obliget
qꝛ illicitũ ẽ q; iuratur cũ ſit pctm̃ etiã ſine iu

ramẽto talia aut facere vel ſeruare coerupta ĩ

tentõne· tñ ꝓpter reuerẽtiã ſacramęti et ſcãda
lum alioꝝ nõ expedit ꝙ huiõi iuramẽta ſibi
remittãt aucte ꝗꝓpeia b vemãt ↄtra ea ſ̊ auẽte
ep̃i ſunt reuocanda vel potius nõ tenuiſſe de⸗
nuncianda et pnĩia de ip̃is eſt imponenda.
De piurio ti· xix·
AOſtea ↄſiderandũ eſt de piurio et peĩo
de eius młktiplici acceptoe et qᷓle pem
eiꝰ ſit veniale vł moetale · ꝛ* de guita⸗
e peceati eius ꝓꝑ ↄꝑatõzʒ ad quedã alia pecca
ta:tercio de quibuſdam dubijs circa materiã
iſtam. quarto de eiꝰ pena · ¶ Circa pemũ ſciẽ
dum quod piurium ſcòm gof.et holſt.ti.de iu
reiurã · dici᷑ quadrupliciter ſcʒꝭ falſa iuratio.

ijuram̃ti trãſgreſſio.ĩdiſcreta muratõ et m̃daciũ

firmatũ iurameto· Deimo mõ piurium ſcʒ ꝓut
eſt falſa iuratõ pᷣt eſſe tripłr· aut qe ẽ falſitas
ex ꝓte iurati tm̃ vt cum quis iurat falſum q

credit eſſe veru. Rut ex Fte mrantis tm̃ vt cũ

quis iurat veꝝ qð credit eſſe falſum · Kut ex

Pte vtriuſqʒ;.vt cu qͥs rrat eſſe verũ qð ẽ fłm
et credit eſſe falſu.Et ĩ his duobꝰ mõis vltis

eſt mendaciũ firmatũ mrameto qð eſt quartũ
menbeũ peime diſtinctõis · Vñ falſa iuratõ ꝓ
ut eſt peimũ menbeũ peime diſtinctõis erit ſo

lum qn falſitas ẽ tm̃ ex pte iurati .· Heĩio modo

falſa iuratõ ſjm gof · hoſt· et bern. ex · de iure
iurã .tua.i. ſi ignoeꝛãter fiat et hita oĩ diligen
tia nullũ pẽtin mducit.xxij.q:ij. hoiĩes · n ad
hHihita vo ol diligetia ẽ pctm̃ veiale: di · 3·· J.

ven in fi · Raij. vero dic ꝙ hHuiõi fła iuratõ ſi
ſit adhibita diligẽtia debita ẽ veiale:ſi vo
uemat ex ignoꝛãtia iuris vł facti craſſa et ſup
pina ẽ moetale ·xxij.q· v. q̃ᷓ Prurat · 2? vero et
3⁰°mõ mratõ falſa ſi fiat iocoſe vel ſimulato⸗

rie ſzm gof.ẽ pctm̃ veniate · xxij · q· ij · ] ait et
.·c.vlt.Scdz po tho.pe.et raij·ẽ pctm̃ moꝛta-
le ꝓpter reuerẽtiã dei Bi aũt fiat ſerioſe ẽ pec⸗

catu moetale ſm gof · et tho · xxi.· q:ij.hoĩies·
SGed circa hũc modũ vltimũ rich.diſti guit ſic
ſcʒ ꝙ ille q iurat aut dᷣlmerat ð dicto ↄfirmã
do et de iuramẽto p qð ẽ ↄfirmandũ · et pin⸗

rat ſolenniter in pntia iudicis: et ſic piurans
n tm̃ moætaliter peccat·ſ̊ etiã ſi ꝓ tali piurio

ferat' ſnia diffimtia otra eũ in cã accuſatõis

ẽ infaĩs.vj.q.j.ifames· Ant ðliberat ð dicto
Ofirmãdo et mramẽto nõ tñ ſolemter pꝛurat
et ſic etiaz mrans moetaliter peccat cu expᷣſſe
faciat otra dei p̃ceptũ leui.xix· nõ iurabis in
noĩe meo Eucd el werat de dicto ſz nõ de iu⸗

ramẽto et ſic p̃t ðtĩ gere ꝙ hõ piuret ſine moe
tali pctõ tñ eſt adminꝰ oeniale gue · Fut de

neutro deliberat · ſzʒ totũ ꝓfert ex ſureeptõne
et ſie piurãs peccat etiã venialiter minꝰ tñ ꝙ
in cãu pᷣcedeti hec rich.et duenit cũ eo boñn·
Ocoedat etiã ſatis cho. Vlteriꝰ addit rich· ꝙ il

lud qð ex ſurꝛeptõe ꝓcedit nõ ẽ ꝓfecte volũ⸗

tariũ.ad hot aut ꝙ qs moætaliter peccet reqri
tur ꝙ peccatũ ſuũ ſit plene volũtariũ directe
vb interpᷣtatie qð dico ꝗꝓpter illũ qui cũ deli⸗
berare poſſit et deliberare ↄtemmt · ſn r
Otemptu ex ſureeptõe piurat videt multis ꝙ
nõ excuſet a moetali.ſecus ẽ ſi omttit delibe
rare ex negligetia· Deriuriũ vo ſcðo mõ dictũ

ſezʒ qd eſt tranſgreſſio inramẽèti ſi ſit trãgreſſio

iuramsti illiciti ſic pctm̃ eſt in mrãdo ſed nõ

in ↄtraueniẽdo quin etiã nullo mõ e ſeruãdũ

xxij ·q·iij. c.j.ij · et · iij · Si vo ſit tranſgreſſio
iurameti leiti e moetale pctm̃.v·q:j·quec ũqʒ

Heriuriũ aũt ʒꝰ mõ ſczꝭ ſcðz ꝙ ẽ iuratio ĩdiſcre
ta eſt ſcz gof · pctin veniale di · xxv · S. crimi
nis in fi · hern. vo.ex ·de mureiurã· tua·iĩ .diſtin

guit ꝙ ſi fiat ex deliberatõe ẽ pctm̃ moetale ·
ex · e. ſiẽ ex literis ſi vero iocoſe et ĩcaute e ve
niale di · xxv · ꝓ. abs ea demum: et ſatis ↄcoꝛ

dãt cũ bern.boñ.rich.tho·et raij. Rd hec

nota ſzm boñ. ꝓ pPiuriũ ẽ malũ ñ tm̃ ĩ ſe h̊ eciã
Gm ſe ita q niło mõ p̃dt fieri bñ · Rõ huiꝰ ẽ du

TI= Dap . *27 .

plex.vna qe piuriũ plerũqʒ claudit in ſe men
aciũ qð eſt ſcòm ſe malũ:Scòda aut rõ e gene
ralis qe oĩs piurans ſume veritati Otumeliaz
facit dũ eaʒ ad eius ↄfirmatõzʒ inducit ad qh
nõ deberet aſſumi et 16 qe nõ deoꝛdinat hoĩiez⸗
ti ad ꝓximũ ſed etiã ad deu inde e ꝙ ſeinp e
malũ. S nũquid ſi qͥ; piuret necitate ↄpul
ſus excuſabit a pctõ.& ꝓ eſt necitas nature
et neceſſitas coactõis· Neceſſitas nature n hʒ

legẽe de ↄlſeẽ · di .j· ſic·et ex · de ↄſue· quito · vn
et a tanto et a toto p̃t excuſare· ex·e.querelã. „
Neceſſitas vero coactõis nõ excuſat a toto in

His q̃ m ſe ſut mala·. ſ̊ excuſat ſolũ a tãto.qa
volũtas ſufficiẽter cogi nõ pᷣt:ex.ð his q̃ vi.
ſacris · et ꝓpterea qe ꝓiuriũ eſt ſcðz ſe malũ ꝙᷓ⸗
tumcũqʒ qs adò illò coga' nõ oĩno excuſatur.
hec boñn:et ↄuenit cũ eo Guił .naſo · Detrꝰ ãt
diſti guit: ꝙ duplęex ẽ coactio ſczꝭ abſoluta que
excuſat a toto et ↄditio nat a q̃ excuſat a tato

Meima cadit ĩ coepe nõ in aĩma iõ actus oĩno

coepales pñt p coactione excuſari totaliter a

Petg ſe cadere pᷣt etiã ĩ aima iõ actus aie

vel ſolius vel mediãte ĩſtrumeto co⸗peo excu

ſari pñt a tanto nõ a toto et huiõi actꝰ fũt me

daciũ et piuriũ·et iõ ꝓꝑ coactõz pñt excuſari a
tanto nõ a toto.Gt ocoedat· g· naſo· et gof· in

ſu:ti.ð his q̃ᷓ vi ꝓpbat peimũ mẽbeũ pdicte di

ſtinctõis · xxxiq· v. q̃i Drran Scom menben
ex.de his q i.ſacris Qð aũᷣt de:ex · de iure⸗

/
7

iurã· verũ ꝙ illi qͥ venerùt otra iuramentũ vi

vel metu· Pſtitum ꝓ vita et rebus ſeruãdis ñ
ſunt ꝓPter hoc puniendi tanꝙ; ꝓ crimie moæ⸗
tali.hoc iõ dicit ſm rich.et tho.nõ qe ñ pec
cent moetaliter ſed q ſunt puniedi pena mio
ri :·qe vt dicit in glo:wi metus attenuat cul⸗
pam vt dðe in. c.ſacris. Vel etiam ſcdᷣm nich.ið
intelli gitur in iudicio foei.
lrca ſcõm qrunt' płba ſeʒ vtrũ piurium ſit
maiꝰ pctm̃ ꝙᷓ hoĩicidiũ: qdam dicunt
ꝙ ſic ꝓ eo ꝙ piuriũ eſt dtra rõis oedmè dire⸗
cte et imed ate reſpicientẽ deũ Et homicidi
eſt ↄtra rõis oedinẽ drecte et ĩmediate reſpi⸗
cientẽ ꝓximũ et ꝓ eo ꝙ piuriũ eſt ↄtra peece⸗
ptũ peime tabule.homicidiũ veroæ otra p̃ce

ptũ ſcᷣe tabule· Sed Otra iſta ẽ ꝙ eiſoẽ rõibꝰ
Ocludi poſſet ꝙ grauiꝰ eſſet in dnica facere o

ꝓus ſeruile ꝙᷓ homicidiũ.jõ alij dicũt vt rich.
ꝙ grauiꝰ peccatũ eſt hoĩcidiũ ꝙᷓ piuriũ q tã
to peccatũ eſt grauiꝰ ꝙto ↄtrariatur directe
maioei virtnti et actui dignioei. ſʒ piuriu e di
recte et iĩmediate otra act veritatis latrie ve
pa ex ſupioeibus· homicidiũ aũt eſt directe et
immediate ↄtra caritate rõne actus ſcõarij qᷓ
eſt ꝓximũ diligere . Certu eſt aut ꝙ nobilic⸗
virtus eſt caritas ꝙ; latria· Nobil tvoe etiam eſt
actus ꝓrimum ex caritate diligere: ꝙ ven ex

legitima cã iurare· Suiꝰ ergo peccatũ eſt ho⸗

micidin ꝙᷓ piurium ·Vtru piuriũ ſit mains
peccatũ ꝙ adulteriũ· Rñdet richꝙ ſic qe tãto
pcẽtm e guius q;to coerũpit oebdmè dignioeem
ſi eque ꝑfecte coerũpit ip̃m.ſic oedo minꝰ di⸗
gnus coerũpit ꝑ almd pctĩ. certũ eſt aũt q;
ille oedo ẽ digmoe qui debet eë hoĩs ad denñ
imediate et directe ꝙ; ille qui dz ad eẽ ꝓximũ

☛☚X

l.lo

et ad deum ꝓxio mediante. Deimus aũt oedo
coerũpit ꝓ piuriũ.ſcõᷣs coærũpiᷣ ꝑ adulteriuzʒ
nec oedo Icòus coerũpit pfectius ꝓ adulteri
um ꝙ; peiꝰ ꝓ piuriũ · Stulteriũ em nõ e ꝗꝓpin 2
quiꝰ maxie nurie q poſſit es Oↄtra deũ imo ecõ
uerſo. piuriũ em eit ꝓpinquiꝰ blaſpheme q̃
Otra deũ ex eius odio ꝙᷓ adulteriũ homicidio
4 Vt piuriũ ſit maiꝰ pct m̃ ꝙ; furtũ. Patz
ex dictis ꝙ ſic· cum piuriũ ſit maius pꝓctin ꝙ
adulcerium q eſt maius ꝙ; furtum.
Iræca terciũ qð eè de quibuſoã dubijs qrũꝰ
◻ pba ſcʒ vta necitas excuſet in urameto
ꝓmiſſioeio a piurio· vbi gra debitoe iurauit q;
in certo termio ſolueret ſʒ impeditꝰ ſoluere n
Pt ſzm raij·ſi tũc qñ iurabat credebat q;
ſoluere nõ poſſzʒ. vel credebat ꝙ poſtz ſʒ fatue
credebat. qꝛ cam credendi nõ habebat · tũc ĩ
vtroq; cãn peierauit:qe in peimo veritas ĩ cõ
ſcia deerat.in ꝛ* iudiciũ· Si vero credebat ab
inicio ꝙ ſoluere poſſet et ꝓbabiliter ꝙ;tum ad
hoc nõ peierauit et ſi poſtea poſſe ſuũ fecit · et
in termio ſoluere nõ potuit nõ ẽ ꝓpter hoc ꝓ⸗
iurꝰ ex hac cã:et mł tomagis excuſat ſi .
niã tpe debito miſit· ſ pecunia cau in via p⸗
Dita fuerit ex· de iureiurã.qrelam.Si tñ elap
ſo termio ſoluere poſſi et nõ ſolueret peierarʒ
lapſus em termi nõ ſuſtulit obligatõz iuramẽ
ti · ex. de dolo et ↄtu.cũ dilecti Done ꝙ vĩ
nerſitas alicuiꝰ ciuitatis vł collegij obliga⸗
uerit ſe iurameto ad aliqò· moetui ſut iurãtes
querit vtꝝ ſucceſſozes ſint piuri ſi trãaſgredi⸗
ant vide' ꝙ ſic· q om̃s obligatões anceſſoꝝ
tranſeũt ad ſucceſſozes· ex.de ſoluc.c.j.et de
vſur̃.cua· Ite idem ꝓpłus ẽ hodie q fuit cẽtuzʒ
ãnis retro:vij· q:j.deniqʒ . n ſut piuriob⸗
ligatõ em iurameti pſonalis ẽe ex pte iurãtis·
vñ nõ trãſit ad ſucceſſoees q;tum ad piculũ ꝓ
iurij tenent tñ adimplere ar. ex. e. vertatis ·
et pꝑ iura Sdicta, Gʒ ex pte eiꝰ cui inra tranſ⸗
Sredit pſe Dnã. vſ. ſiqs ꝓſtet iurametũ fidelita
tis p̃lato et ſucceſſoeibꝰ eius nõ teneꝰ ðD p̃ſta⸗
re ſucceſſoei etus licz ſit ſucceſſozi obligatus
ad fidelitate ſicut anceſſoꝛi hoc fallit ĩ liber⸗
to qui dʒ ĩfra ãnũ facere ꝓfeſſione prono no⸗
uo: ij. q· ij. Eepe · hec moc et bn.ſup· c.vitatis
4 Done aliqs iurauit ſe ſuatuꝝ ſtatuta in ec
cleſia ſua edita:pꝰea fit ibi ſtatutũ nouũ qð
ip̃ᷣe ꝓmittit ꝑ ide iurametũ ſe ſzuaturũ et illð
pPoſtea frãgit è ne piurꝰ. Pæ licz crãſgredi nõ
beat qð ꝓmiſit n tene eñ ad illiꝰ obuatõz
ex debito pſtiti iurameti. ex. e.clericꝰ.qᷓ iura⸗
int. et ex hoc pz ſedz bern.ꝛbide qð iurametũ
nõ extendi niſi tin ad ea de qᷣbus cogitatũ et
dictũ fuit et nõ ad ea q poſtea accidũᷣt ar.ex.
e· ad nram oc aũt intelligas ſane qñ ſczʒ de
ſtatutis pᷣteritis factũ fuit iuramẽtũ.alioqn ſi
intendebat de ſtatutis tam de peeteritis ꝙ; fu
turis tenet ad mo etiã ſi nulla poſtea fecit pꝛo
miſſiõz dum tñ ſit licitũ ſtatutu 7 Quid ð ilo
ꝗpulſus a dñno ſcienter piurat. H q; ambo
ſut piuri et moetaliter peccãt. dñs qe pcepit.
miles vel ſeruꝰ qe plꝰ dñm tpalẽ ꝙᷓ deũ vł aĩ
mam dilexit. xxij.q.v. qᷓ Opulſus · Quid de
illo ꝗᷓ ꝓuocat ad iurandũ eũ que ſcieter vl

pecu⸗

babiliter credit falſũ iuratuꝝ vel exigit vel
recipit ab eo ſacr̃m veritati otrariũ et ſcienter
M ſcõm rich et boñ.et tho. ĩiducens aliũ ad
iuranõ aut hoc facit ꝓſona publica et ſcðz oꝛ
dinẽ iuris et ſic ñ peccat licʒ eũ f'm mratuꝝ
credat·qæ facit ið ad qð ex officio tene. vnd
nõ tam dðz dici illũ ad iaran cogere ꝙ;ᷓ ꝓs ad
uerſa qᷓ petit hoc a iudice· Gut facit hoc pſo⸗
na peiuata vel etiã pſona publica nõ tñ ho fa
cit vt ꝓpſona publica · vł etiã hoc facit vt pſo⸗
na publica tñ ↄtra cedinez iuris et ſic guiter

peccat ar· xxij · q. v. ille SSõ ſi audiat ali

ꝗqͥ alin iurare fłm et ip̃ᷣe ſelt et tacz nũq̃d pec
cat · videt ꝙ ſic· qe d leui v.aĩma qᷓ audierit

vocẽ iurãtis fłm teſtiſqʒ; fuerit: ꝙ aut ip̃e vi⸗

dit aut Oſciꝰ niſi ĩdicanerit poetabit miqᷣta
tem ſuã·pᷣ.nõ carz ſcrupulo ſocietatis occulte
qꝗ maiĩfeſto facioꝛi deſmnit obuiare. Ixxxvj. di.
facientis Ecõtrario videꝰ ꝙ peccet maĩfeſtan
do. Nã qui crime occultũ pãdit nõ ereoes coe⸗
rigit ſ̊ dit vt dicit aug.ij.q.j.ſi peccanerit·.
eterea ſi ꝓdierit eũ.ꝓuniet f oete ille ĩ co⸗
pe vb occidet a indice vl etiã a pentibꝰ illiꝰ
Otra que volebat peierare. vł ipemet ꝓdito⸗
de facili poterit moetig piculũ meureere · H
aus· hãc qõem dicit es valò difficilè et ꝓple
xam: tñ ſic ſoluit eã ſcʒ ꝙ exquo moijſes in pᷣ⸗
dicta aucte leni.nõ expᷣſſit cui hoc eſſz ĩdican
dũ ſufficit iſti vt ſe ſoluat ab hoc pcti vincło
ſi ĩdicz cłibꝰ qᷓ mag poſſet ꝓdeſſe ꝙᷓ obeſſe pꝓ⸗
iurio · ſiue eñ coerigedo ſiue deũ ꝓ eo placan
do vt ſut ſacdotes vł honeſti et diſcreti pẽteſ
et ad hãc denũciatõz faciendã talibꝰ plonis
tene qlibet ſm oes q viderit aliqʒ vicinũ p̃ci
Pitio·i. pctõ dↄmittedo.xxij.q.v.hoc vi.ſʒ ad
denũcianò crimẽ iã omiſſu dñt fere om̃s doc-
ꝙ tenet᷑ p̃lati ex pcepto· EFlij ãt ñ tenent niſi
ex Sſliae⸗ ĩtelligas platos large tã eccłiaſti
cos ꝙ; ſecł ares etiã peémfamilias cca famili⸗
am ſuã·xxxiij.q:nij· duo iſta.ij.q:v.nõ putes
et ẽ ar · xxiij ·q:ni)c.j. hugo vo dicit ĩdiſticte
om̃ibꝰ ee pᷣceptũ a dno vbi ait. ſi peccauerit
ĩ te fr̃ tuꝰ ꝛc· Sꝭ ad hoc pᷣt dici ꝙ ibi loqbatur
Ons petro ꝝꝓ qð pz ꝙ pᷣlatis tm̃ dabat pᷣceptuzʒ
optimũ ar · di · xxvj.deinde · opi. Hu. ẽ nims ri
Sida vnde peima magis placet ſcðʒ raij.

¶ Iea rtũ ſcz de pena piurij ſcienð ꝙ Peo

cri mie piurij ĩpomꝰ Pnia. vijãnen vj. q

.j. qcũq; q hec ꝓnia ꝓ quolibzʒ moetali ĩponi

tur· xxxiij:q:ij:hoc ipʒʒ tñ iſpectis moĩs Piurij
et qlitate et ceteris circũſtãtijs vel magis vbk
minꝰ è aſpera pnia ĩponẽda vt habe ĩfra lio.
v.ti · de canoĩbꝰ pnialibꝰ ho & juoiꝰ aĩe. ſ ĩ
indiꝰ coepm ſi accuſatꝰ Ouĩcit ðgdabi⸗ di · xx
v. . cri mĩs· et e infamis nec ad teſtioniũ aò
mittit ꝓtumcũqʒ pniam egerit. vt ex · de teſti
bus · teſtimoniñ et. vj · q · ĩfames.exquo eiĩ ſeł

eſt ꝓbatũ ↄtra en piurii ec in moð exceptõis

expellit᷑ ſm alio iuditio. et patit hãc penã oe
dmariã qe hoc crimen nimis frequentat.xxij.
q: vltet quia ipᷣm crimen tangit fłm teſtimo

niũ: ey.· ðᷣ teſti·ſicut nobis· h ĩtellige de eo qᷓ

ſcieter deierauit ponedo fłm ꝙ vo k eotra vk
ventatem celãdo· ex· de crimine falſi:c.j· vel

„

Deniedo otra illò qò iuramento firmauit niſNi
excuſet eũ aliqᷓ de oditõibꝰ tacitis ſibi anne⸗
xis de q̃bꝰ Hhituʒ è ſupea:et hoc qn iuramẽetũ
fuit licitũ vel ſeruãdũ.ſi aũt fuit temerariũ.
aut fuit ſimplex aut colligatũ. ſi ſimplex ĩ fo
ro iundiciali ſeðz gof·peiua bnñficio er· e tua

¶.· certũ ſʒ ĩ penitetiali ĩpoꝰ ꝓpnia vniꝰ cm ani

xxij.qiiij:q̃ ſacro. VYel dic ſcðʒ hoſt ꝙ ñ per⸗
ua ĩ peĩo caſu niſi qñ pꝑ ĩqſitõz de piurio oſtat
ex.e.q̃relã vbi vo piuriũ ẽ ſimplex et temera
riũ ñ peiuat nec ĩfamis effici iõqʒ ñ repelli
a teſtionio:vt er de teſtibꝰ ĩtimauit. nec a ꝓ
mouedo ex· e.ſicẽ̃ nr̃is.ſʒ piurꝰ ſupioe cũ ſit in
famis ñ pᷣt ꝓmoueri.ex. ð accu.epo: Hã et re
pelli ab obtin edo.et hʒ locũ hec pena vbi
clericꝰ duo ↄtraria diurauit cũ piuriũ tũc vi
tari ñ poſſit: ex · e:q̃relã. Et ẽ hoc crime magiſ
puniedũ ĩ ep̃is ꝙᷓ ĩ ĩferioꝛibꝰ.vt ex ·e.cũ qdã
WX.j-Si vo iurametũ temerariũ ſit colliga

tũ vt in diuratõibꝰ vel ↄſpiratõibꝰ illicitis.

ſi elerici vel monachi ↄmiſerit ſůt degdãdi.
ſi lapci excõicandi.et fiũt ĩ fames eszehe .
xj·q.j·oſpiratõzʒ et: c.dinratõzʒ· nec adðᷣmittunꝰ
ĩ teſtimo ninex .de ſimo·pꝓ tuas: niſi agat de
gnali ſtatu ecclie vbi qde ĩtereogent et ſi di

cuũt ↄtra eũ otra que ↄoſpirauerũt dũmõ ꝓꝑ ali:

os legitie ↄ pbet ſentetia vz ſed et ↄtra alioſ

eoꝝ teſtionis ſta ex. ð re iundi: c.j. ij.et vij·

Sʒz et ad decegedũ oſpiratõz admittun et co

Zunt vbi alij teſtes deficiũt · vt ex · ð teſti · co
gen. c.vltne tin maleficiũ remaneat ĩipunitũ
Conſtitutio vo feudoꝝ ponit ſingu los tales

in vna libea auri · vt ĩ li ·feu·de pace teneda-

hac edictali. ναεticulasSz ſcz lege anti⸗

quã ꝙ pſone qlitate ad furcã tollunt' aut be
ſtijs ſubiciunt'.aut in ĩiſulã depoetant. Ff. de

peis ſiqs aliqd· S. autoees et. l:aut facta ·
· Qui etiã tales recipiũt vł defendũt otra di
iuſſionẽ penã guiſſimã patiunt᷑.C.de ſedicio
ſis · l· .· et · ij ¶ VYt tñ ꝓpiurꝰ ſit ĩfamis:diuerſi

diuerſimode dixeruũt · Ro em̃ dixit ꝙ Piurꝰ i

iuramẽto de pñti ł de pterito ñ è ifamis nec
ĩ iuram̃to ð futuro niſi veĩat otra duo·ſ.otra
iuramentũ et pactõz Ray· vo dixit ꝙ piurꝰ in
ꝛuramsto aſſertoeio ñ ẽ ĩfamis · ſʒ in ꝓmiſſoeio
ſic ·His aũt reꝓbatis gof·et hoſt·dꝛxert ꝙ P⸗
jurus e ĩfamis ſiue de pᷣterito vel pnti ſi ſcie⸗
ter et peudẽter ſub iurameto falſuʒ aſſerat ſi⸗
ue iuramentũ ſpõte factũ de dãdo vel facien
do.· voles frãgat · vj.q.j ĩfames talis eim mo⸗
taliter peccat: ergo e ifamis ĩ famia canoĩca
vj · q: jilli qui/Ite piuriũ ẽ crimèe ex·e · qrelaʒ
ergo ẽ famoſũ ·dixxv·. nũc aũt·v.ĩ epła vo
Hec obſtat id ex· de oedð.ↄgnicũ dilectus in
fi · qe teſtes quoꝝ teſtimonmiũ reꝓba inter in
fames hri ñ debet. vt ðe ibi ven e infamia le
gali q̃ generaliter ñ in iᷣo facto ſed ꝑ ſenten
tiã irrogat'.ſecꝰ e de canonica· vb dicenð ꝙ
teſtiomũu teſtiũ re ꝓbat.nec ex hoc ſolo de p
iurio ↄuincunt vt ſi negocio apta ñ ꝓferant
vb cãm ſui teſtionij mamfeſtã nõ faciãt vel p
płes ↄtrariũ ꝓbat · HG̊ hoſt· et gof· Id hec
nota ꝙ lz deꝰ ñ faciat dr̃am ĩter loqlã ſimpli
cez et loquelã iuratã ·vt habe.xxij·q:v.iura

menti ecclĩa tñ fatit qe mendax ſimplex ñ pa

t penã quo ad ĩfamiã et repulſaz a teſtionio

et a ꝓmotione ſicẽ medax iuratꝰ.et hoc ĩrelli
Se ex quo e de cnimie emedatꝰ. vt ex · de telſti.
teſtimoniũ minoe etiã pena ei ĩpone' qe mioe
ibi otẽptus:hec hoſt.·
De voto ti · xx ·
Onſequeter ↄſideranduʒ e de voto. et

7

C peĩo de fine ꝗpter quẽ dðe fieri.ſedo de
kfoema ſeð

3 quã dz fieri · tercio de qbꝰ

dz fieri. qᷓrto de votũ . qnto ð ſpẽbꝰ ſiue dil

ferẽetijs voti·ſexto q̃s p̃ᷣt vonere.ſeptio de vo

ti obligatõe · octauo de caſibꝰ ĩ qbus p̃t a vo

to recedi:nono de voti vtilitate x.de voti cõ

mutatõe · xj · de diſpeſatõne xij. de p̃dicatõne

crucisCrca peimũ querũt᷑ pła.ſ.vcꝝ tene
at votũ de re bona factũ ꝗꝓpter malũ fin.h &
ñ et hꝰ pzʒ. Nã magis depẽdz votũ a ſuo fi-
ne ꝙᷓ a ſua materia ·qe ſcdᷣm ꝓhm̃.ij.metha.fi

nis e cauſa cauſaꝝ · S votũ factũ de materia

mala ꝗpter finẽ bonu nõ tenet.: vt ĩfra oſtẽde

tur ergo multomagis nõ tenet votũ de mate

ria bona factũ ꝗꝓpter finè malũ.vñ tale votũ

vouens Suiter peccat· ꝓuta ſi quis vouerz ſe
ieiunaturũ ſi occiderz ſuũ mimicũ:hec rich.
* t teneat votũ ð re bona factũ tiñ ꝓpter
tcꝑpale bonũ puta ſiqᷓs ꝗꝓpter coæpiſ ſanitate re

cupandam vouest ſe facturũ aliqò bonũ.h
ſi voues bonũ illud ñ aſſequat ñ tenet. Nã m
tali voto implicat huiõi ↄditio ſcʒ ſi illud aſ
ſequat et votũ ↄditionale nõ tenet nõ exiſte
te ↄditõe vt infra oñde? S obi qe votu de
re bona factũ ꝗꝓpter finẽ malũ nõ tenet vt di⸗
ctũ ·ſʒ bonũ tꝑale e boni ſpualis finis malꝰ
qe finis ĩidebitꝰ ergo cc · minꝰ bonũ ñ eſt

maioeis boni finis ꝑ ſe nec debitꝰ nec ĩdebi
ctus qe nunꝙᷓ eſt finis eius ex intentione illi

us ꝗᷓ peĩcipaliter ĩſtituit oedine ĩ bonis-Non
tñ ſequit ꝙ ſi ſtatua eiꝰ finis ex mala ĩtetõe

voustis · ẽ ĩm eſſe finẽ eiꝰ ꝓ accidẽs.qð ve
re poſſit dici eſſe mani eſtũ . hec rich H

Vti
quisg vouere poſſet aliq̃d ꝗꝓpter finẽ ĩdifferen
te · M ꝙ ſic ſumèdo indifferes reſpectu adep

tiõis vite eterne ˖ vt cũ qs vouetgliqd Pprer
aliqð bonũ tpale qð hrᷣe nõ e vtilius ei ad vi

tã eternã ꝙ; eo carere:ſumedo vo indifferens

pꝓ reſpectũ ad volũtate vonẽtis nullus aliqᷣd

vouere p̃t ꝓpter fine indĩntez · ĩpoſſibile e em

ꝓꝙ aliqs intendat ſe obligare ad aliqd ꝓ ↄſe
cutõg alicuiꝰ rei ad cuiꝰ adeptõzʒ vł nõ adep

tione volũtas indrnter ſe habet · hec rich.
Squit videre de ſcðo ſcʒ de foꝛma voti.
et circa hoc qᷓrunt pła.ſ. vtaa de foema
voti ſit ꝙ fiat deo · ꝙ ſic ex · e · magne. J. j.
Hã hõ ĩ voto obligat ſe ad facienð aliqð bo⸗
nũ:nulli aũt alij a dðo pᷣt hõ de iure ſe obliga
re totũ qe ſibi ſoli ↄuenit de iure ptãs ſuꝑ ho
minẽ totũ et nullꝰ pᷣ̃t reciꝑe ð iure obligatõʒ

niſi ↄueniat ei de iure ptãs ĩ illã rẽł.et ĩiõ ſoli

deo p̃t fieri votũ Pe loqñdo de voto.qe tñ ſa
lIꝰ totiꝰ hoĩs multũ ꝓmoue ꝓ oꝛoes ſanctoꝛ

et illud aliquo mõ ꝓoſſumꝰ li ñ plene qð im··r

petrare valemꝰ?. iõ ſanctis aliquo mõ ↄuenit
poteſtaſ ſuꝑ hoĩeʒ totũ·et iõ pᷣt fieri eis aliqꝰ

mõ votũ ñ tñ hñs plene rõz votihec rich·
Vti ð foema voti ſit ꝙ fiat ex ðliberatõe :h
ꝙ votũ ðꝛ a voledo: vñ ſiẽ in nobis ẽ duplex
velle · ſ. pl enũ qð e liberatiuũ et ſemiplenũ
qð ẽ velle ex ſureeptione · ſic ẽ duplex votum
qdᷣdam hñs plenã rõzʒ voti · qdðᷣdam ñ hñs ple
nã rõz voti:de rõe peim ẽ ꝙ ſit factũ ex deli⸗
beratiõe.ñ aũt de rõe ſcði:tale em̃ pᷣt fieri ex
ſureeptõe et qe ñ hʒ plenã rõzʒ voti.iõ nõ obli
gat de neceſſario.ſʒ de ↄgruo tm·ex·e.venie
tes· et ey de regularibꝰ. ad nraʒ.et iõ venire
Otra tłe votũ etiã ꝗꝓpᷣa autoeitate ñ ẽè peccatũ
moetale vt infra dice Mec intelligas pꝓ p̃di
cta ꝙ actus voledi volutatis cũ deliberatõe
ſit de eſſentia voti ſumèdo votũ ꝓ obligatõe
ꝗ manz poſtꝙ; trãſit actꝰ ille·ſ qð de eſſentia
voti ſic accepti e ꝙ ſit factũ pꝓ taleʒ actũ.ille
tñ actus ↄuenieter ðe votũ ſcòzʒ aliã eiꝰ ſigni
ficatoz: B rich. Quid ergo ð votis mulien
qᷓ faciut ptu vel ifirmitati bꝰ vel anguſtijs
ſuis vb ſuoꝝ·aut etiã qᷓ viri faciũt moti ex ali
qua anguſtia vel turbatõe nũquidò ea ſeruare
tenent. & ſcòz roðò ſi habuerũt ĩtentõzʒ obli
gandi ſe deo cogitantes de cauſa q mouebat
eos ad veuendũ:ſ- ĩfirmitate vel piculo et ð
fine· ſ.de euaſione piculi⸗ ꝗꝓpter qð euitandũ
vonebãt teneda ſunt licʒ ex tribul atõe vł tur
batione emiſſa ſint:iuxta illud ps.reddam ti

bi vota mea que dila:me:et lo.eſt os me.in

tri · mea:ar·xvij:q/iiij.ſunt qui opes . Fec fi
unt hine vota ſine deliberatione ex quo vo⸗
uetes ſũt ĩ ſana mete ·Idẽ credo de iurametis
q non verguũt in deterioee exitů.
Squi videre de tercio ſcʒ de qbus votũ
ieri pᷣt et circa hꝰ querun plura.ſ. vcæz
votũ fieri poſſit de re inutili ad ſalutẽ. e ſe⸗

cundũ rich. ꝙ ſic de facto multi em̃ fatui qñ

q; vouent ñ tm inutilia ſed etiã nociua ad ſa⸗
lute de mere vo nõ p̃t votũ fieri nec de malo
culpe:qe deꝰ reſpuit obligatõz oblatam ſibi

„ .

malis ꝓmiſſis reſcinde fidez, et in turpi voto
muta deeretu· nec de re ĩutili ad ſalutem ſub
rõe q e ijndyęns:qe de rõe obligatõis q̃ ñ ẽ ad
dei honoee nec e vuliſ ad offeretis ſalutẽ nõ
curat et iõ talis obligatio nõ tenet ipſo iure
Et dixi ſub rõe qua ẽ indr̃ns.quia ſi ſit tale in
Orns q ꝓ aliquã circunſtãtiã ꝑ ↄpatõem ad
vouente ſit oferes ad ſalutẽ.ſic de illo p̃t fie
ri votũ:heet rõe generis ſit indris Si obiꝝ
de iepte qui ꝗꝓpter votũ filiã ſuã interfecit iu
diẽ . xj· et tũ heb⸗/xj.munerat imter eos qui ꝑ
fidẽ vicerüt regna. Dicendũ ꝙ ipſe in vueſ
do fuit ĩcautus et in reddedo votũ ĩpius ſʒ ð
illa iĩpietats penituit et iõ ſanctis annumera
tus fuit:hec rich. Ven votũ fieri poſſit de
oĩ hono vtili ad ſalurs. Fe ſcðz rich.votũ ali
ud e Imune aliꝰ ſingulare. ſiue votũ aliud ẽ
neceſſitatis aliꝰ polntatis: Cõmune ẽ qð om̃s
ĩ haptiſmo faciũt cũ dyabelo et põpis eiꝰ re
niutiare Pmittüt: et tale fit de eis qᷓ fut neceſ⸗
ſaria ad ſalur. ibi tñ diminute ĩueni rõ voti
qe votu ꝗp̈ e qo volũtariũ et reſpectu paĩci⸗

Pij a qꝰ cedit et reſpectu eiꝰ qð voue Bin⸗

Otra ſeipſum.vn vſi. et habet᷑.· xxij. q:iiij. in

głare cũ aliq̃s ꝓmittit ſe ſpõte factun aliqd
bonũ ad qð alias ñ teꝰ.liʒ teneat pꝰ votũ et
tłe votũ fieri ñ pᷣt de bono neceſſario ad ſalu
tẽ. De hiſ duobꝰ votiſ ðe.xvijq:jc·jſut q dãa
q̃ ñ vouetes debeꝰ. qdã q̃ ñ vouetes ñ debeꝰ
Rſ poſtꝙ;ᷓ ea dno ꝓmiſimꝰ nccio dᷣo reddre cõ
ſtri gim Ed hec nota ſoðz tho· ꝙ maceratõ
WPij coepis puta ꝑ vigilias et ieiunia ñ e ðᷣo
accepta niſi inꝙᷓ tũ e opꝑpꝰ vtutis qð qᷣde e inꝙ;
tũ fit cũ debita diſcretiõe vt ſcʒ Ocupĩa refre⸗
ne et ñ nimis Suet et ſub tali tenoee pñt hꝰ
mõi ſub voto caðre. ꝓpter qð ðᷣe RBo:.xij:rõna⸗
bile obſequiũ vrm iſ qe ĩ his qᷓ ptinet ad ſe xx
ſuʒ hõ defacili falli ĩ indicãdo tłia vota· cõö
ueniẽtiꝰ ſcz arbitriũ ſuꝑioeis ſũt ſzuãda b p
termitteda ita tñ ꝙ ſi ex obhuatõe talis voti
magnũ et maius grauamẽ ſen aret et facultaſ
ad ſupioee recureedi ñ adeſſet hõ tale votu ſʒ
uare n debec. Itẽ vota huiõi ſtulta vt de ñ pe
ctinãdo caput ĩ ſabbato et huiõi ſut potiꝰ de
Ie q; ſernãda.hec tho·

₰ℳ

quit videre de · inj · ſ. qd ẽ vorũ. et ẽca
hoc qᷓrun pła·ſ.vti votũ ſit actꝰ latrie

ſine religiõis. ? ſcdʒ tho. ſiẽ dictũ ẽ ſup.oẽ

opꝰ vᷣtutis ad religionẽ ſiue ad latriã pꝑtinzʒ ꝑ
moð ĩpij ſeðz qð ad dei reueretiã oꝛdinatc' qðᷣ
ẽ Pus finis latrie⸗oedĩare aũt alioſ actꝰ ĩ ſu
um fine ptinet ad vᷣtute ĩpantẽ ñ ad vᷣtutes i
Patas:et iõ ipᷣa oedĩatio actuũ cuiuſcũq; vtu
tis ĩ Ruitiũ dei ẽé us actꝰ latrie: maĩtfeſtũ e
aũt ex p̃dictis ꝓ votũ ẽ quedã ꝙꝓmiſſio facta
deo. ꝓmiſſio vo nihil alið e ꝙ oedĩatio qdam
eiꝰ qð ꝓmittit ĩ eũ cui ꝓmittic᷑. vñ votũ ẽ o⸗
dĩatio qdã eoꝝ q;ᷓ qs vouz ĩ diuinu cłtu b ob⸗
ſequiũ· et ſic pzʒ ꝙ vonere eẽ Bus actꝰ latrie
Quid ẽ votũ ſeðz diffõez · ſcdm rich.ex p-
dictis voto pᷣt colligi tłis diffõ voti · votũ
ꝓoſiti ſuꝑerogãtis boni ꝓmiſſio do facta·
ꝓpter bonũ finè ex deliberatõe firmata · ſupe
rogãtis boni de ad dr̃aʒ voti q e de bono ne
ceſſario ad ſalutẽ ĩ q? voto ñ plene ĩuemit rõ
voti · ꝗꝓpoſiti · i· rei ꝓpoſite·ðᷣo facta ðᷣe ad dr̃az
ꝓmiſſiõis hoĩ facte q̃ ñ hʒ rõzʒ voti ꝗpe dicti:
Pter bonũ finẽ dᷣe ad excludedũ vota facta
Apter fine malũ:q̃ lʒ ſint de re bona ñ tñ ꝓPe
loqndo ſũt vota:ex öliberatõe firmata ðe að
dr̃agʒ votoꝝʒ q̃ᷓ finᷣt ex ſureeptõe ĩ qbꝰ n iueni
plene rõ voti vt ̊ dictũ e Gliq aut ſupaddũt

intẽetõʒ obligãdi ſe ad ĩplendu ꝓmiſſuz. dice

tes ex nuda ꝓmiſſione eẽ ex oliberatõe facta
ñn obligari ꝓmittete: ſola em liberatio ñ fir⸗
mat Ppaullens Wrevicta auũt diffõ e cõis vo⸗
to tã publico ꝙᷓ puato· ſiue ꝑ vocẽ ſenſibilez
expᷣſſo ſiue ꝑ locutõzʒ ĩterioꝛe tm̃. Nla aũt dit᷑
finitõ:votũ ẽè Oceptio melioeis ꝗꝓpoſiti aĩ ðli
beratõe firmata:e diffõ voti taciti qð fit deo
P locutõʒ ĩterioe tm.diffõ vo voti quã poĩt
m&œr ſniaꝝ· li. niijdi,xxxviij. ſ. votũ e teſtifi⸗
catio qdã ꝓmiſſiõis ſpõtanee q deo et de his
q̃ ſant dei fieri dz :Oueĩt voto ꝓ ſenſibile locu
tõz exp̃ᷣſo ſiue ſolem ſiue pemato·hec rich
Ed ho nota ꝙ votũ p metũ emiſſuʒ pꝑ patietiã
et ꝓſeuerãtiam ſeqntis tpis fit validũ·ex·qui

cłivel vo:mſmuante.—

Dee⸗ videre ð v. l. de ſpẽbꝰ et dẽijs voti

cca qð ſcienò ꝙ ad ẽ nccitatis ad volũta
tis qᷓ patet ex dictis ſupra ar· iij ·q: vt votũ
fieri poſſit ð oĩ bono vtili ad ſalute.Votũ vo
volũtas cõiter ſolz diuidi in votũ ſimplex et
ĩ votũ ſolenne· votũ ſimplex ẽ qð ſimpliciter
et ſine aliqᷓ ſolẽnitate emitti. Votũ vo ſolẽne
ſcðz roð.cui certa notificatio vel exp̃ſſio de

jure vel de ↄſuetudine ĩtroducta adhibe· pun

ta ĩ voto teree ſancte ſolenitas adhibet ſu⸗
ſceptõz crucis:.tñ ſcðz gofet hoſt. ſolũ votuʒ
Otinetie ſolenizat. Doteſt etiã ſeðz rich.dici

ꝙ ñ tm̃ votũ ↄtinetie·ſʒ etiã votũ religionis.

et ꝑ ↄſeqũs votũ ↄtinetie et votũ obedientie
et etiã votũ pauꝑtatis ſoleniza.qa votũ reli
gionis ĩcludit vota p̃dicta Solenitas aũt de
q loquit᷑ roð.ẽ potius q̃dã publicatio ꝙᷓ; ꝓPe
dicta ſolenizatio hꝰ aũt ſnie ẽ tho.qe ñ pticu
laribꝰ actibꝰ ſiue opibꝰ ſʒ aſſumptõi noui ſta
tus ſolz ſolẽnitas adhiberi vt cũ q̃s de nouo
fit mileſ ł ↄiunx·et iõ cũ q̃s vouʒ aliq̃ ꝓticła
ria opa ſolẽnitas tali voto ñ ↄgruit ſʒ tm̃ vo
to quo ſe totabr dei ſzuitio ſubicit.qð q̃dẽ vo
tũ qᷓi vmuerſale multa opa pticłaria ↄphẽdit
tho? Vñ ſciẽð ꝙ ſcðz rich.ꝗpᷣe loqñdo dr̃a
ĩiter votũ publicũ et ſolene q qdᷣlibet votũ
coꝛã multis et ĩ publico factũ pᷣt dici publi⸗
cũ ſʒ qð ñ qðᷣlibet tale pᷣt dici ſolene · ñ em̃ ðe
votũ ſolene niſi 45 hʒ ĩ ſe aliq̃d annexũ vt in
publicũ debeat venire et ꝓ qð voues po' ĩ al
teriꝰ hoĩs ptãte et tale e votũ ĩ ſacri oꝛdĩs ſu
ſceptõe ꝓ quẽ ſuſcipies ↄſtituit miſter ecclie
ad uiendu do publice et po' aliter ꝙ; añ ſub
epi poteſtate vñ tale votũ eſſet ſolẽne etiã ſi
pᷣdictũ oedinẽ ab epᷣo ſuſcipet ĩ ſecreto: Deo⸗
feſſno etiã ĩ religione facta ĩ eiꝰ manu q pᷣt eã
recipe hʒ aliq̃d annexũ ĩ ſe quo dzʒ ĩ publieuz
vemire. vñ tab ꝓfeſſio ſolenizat votũ etiã ſi in
eiꝰ manu fierz q p̃dt eã recipe ĩ ſecreto qe talẽ
opoetet ſingularẽ vnã dimittere et ĩ clauſtro
cu alijs ſui oꝛdĩs ↄuerſari·et ad h p̃ᷣt ꝑ pᷣlatũ
cogi·qre aũt tbe votũ dirimat matrimoniũ iã
ↄtractũ dice ĩfra li.viij·ti · xvj·q:j· Ex p̃ᷣmiſſiſ
aut dictis rich.vi aliter poſſe dmidi votũ ᷓ;
dimſuz ſit ſupius ſcʒ hoc mõ. Votũ alind ẽ ſe
cretũ vt illuò qð ẽ voueti et deo notũ· aliud
pnblicũ vt illð qð e coꝛã aliqbꝰ alijs ꝓſonis
factũ ſiue notificatũ Et publicũ votũ almd ẽ

ñ ſolene vt ꝛᷣ qð ẽ q̃litercũ qʒ alijs ꝓſonis no

tificatũ.alind ſolene vt illud qð pʒ in ſe ali⸗
quid annexũ vt ĩ publicũ debeat vemmre et p
qð vouẽs po ĩ alteriꝰ ptãte vt dictũ ẽ ſupꝛa
ſedm rich· Vel poſſet dici ꝙ votũ ſolẽene ẽ cui
ſolenitas expᷣſſa ĩ iure adhibe'. Iub voto aũt
ſimplici ſcz ꝙ iura equunt ð eo ĩtelligo cõ
pᷣhedi votũ ſecretũ et votũ publicũ ñ ſolene
Itẽ votũ alid puꝝ et abſolutũ vt cũ ſimpłr
emitti alið ↄditõnale vt qñ ↄditio appo ꝓpu
ta cũ ðᷣe voueo ieiunare ſi deus pᷣſtiterit mihi
filiũ.h̊ rich.Sʒ ꝓ quid hʒ votũ ſolẽnizari :H
ſup h̊ diuerſi diuerſa ſcripſerũt qbus ad pna
omiſſis dicẽdũ ẽ ſcðz hoſt· ĩ ſum:ſua ti:q cłi.
vk vo.mat· otra po·cca fi ·et ſcðz rich. vtz ex
ſupea dictis et etiã ſeðz tho/et pe· vorũu ſo⸗

lẽniʒat tm̃ duobꝰ ᷓ dictis mõis.· Vnoꝰ ꝑ ſaẽ
oedis ſuſceptõem vt ꝓba di.xxix. dyaconi.
Flio mõ ꝑ ꝓfeſſionè ex de regł aribꝰ ſtatui⸗
mꝰ. et ·xxvij.q.j. vt lex otinẽtie · et hoc curia
tenet vt hoſt. dicit et hoc è expᷣſſum.li.vj·e.
qð votũ:et hoc ĩtelligit᷑ de ꝓfeſſione facta

tacite vł exp̃ᷣſſe alicui de religiõibꝰ a ꝓpbatis

p apoſtolicã ſede Eſt eĩ ꝓfeſſio duplex·vna
vera et exp̃ſſa vt qñ vbis expeimit.vt.xx · q· j
vidua et ex · de duer · Diu · dudũ . Flia ẽ tacita
et pᷣſumpta et hec inducit' ſcðz hoſt.ex moea
cpis puta qe p annũ ſtetit ſine reclamatõe.ex
ð regularibꝰ .apłicazꝭ.ł ꝓ euidẽtia ſigna.pu
ta qe qñ ĩtrat renũtiat ſeculo.facit teſtametũ
ac ſi moei deberz et trãſ fert oĩa bona ſua ĩ he
redes et legatarios et ĩ pias cãs et mutat ha⸗
bitũ · vb hitum ſuſcipiẽdo renũtiat euidẽter ſe
culo et bñficio illiꝰ eretalis ex ·ð regł ari bꝰ
ſtatuimꝰ.et illiꝰ ñ ſolũ. vel abſolute aſſumit
hitum ꝓfeſſorum.vel ſi non e diſtinctus ha⸗
bitus peofeſſoꝛ ab habitu nouitioꝝ adminꝰ
legit et cãtat et facit oĩa ſicẽ ꝓfeſſus:ex .de re
gularibꝰ vidua et eſtatuimꝰ.et:c.ↄſulti·et·
c.poerectũ.et xxvij·qj·vidua:et dicit hoſti·.
ꝓꝙ ſi aliqð pᷣdictoꝝ ĩterueniat debz inde fieri
ſeriptura publica ne negari valeat· xxvij · q. j.
om̃s feie.ĩ qᷓ ꝓfitea ſe velle religioſe viuere
xxvij.q.j· ſim vidua tan.et bn. Ex pᷣdictis ha
be ꝙ votũ ſoleniza etiã ꝓꝑ hĩtus ꝓf eſſoꝝ ſu⸗
ſceptõz tãqꝙ; ꝓ pᷣſũptã ꝓfeſſione ex ·de regł ari
bus · ex pte et e qui cłi.ł vo.ĩſinuãte. et B̊ ẽ

ven ſcòm gof · et hoſti ·qñ votũ p̃cedit hĩtus

ſuſceptõz Si vo habitꝰ ſuſceptio p̃cedit votũ
ñ ſolemza ex ·qui cłi · vł vo.ↄſuluit.et ſic dz
ĩtelligi ið ex de regłaribꝰ.ex pte. Sic etiã dz
iĩtelligi ꝙ; hĩtꝰ ñ facit mõchũ exv ·.ð regłaribꝰ
poerectũ · Vk p̃t eẽ dici ſcðz hoſt.q; B ĩtelligi
de habitu ꝓbatõis qe dz eſſe drña ĩter hĩtuz
batõis et ꝓfeſſionis.vt in arnim ĩ fi ·
6⸗ rap.notat ꝙ habitꝰ er monaſteriũ aſſump
tus ñ iducit ꝓfeſſionẽ pᷣſumptã ſʒ tm̃ ſimplex
votũ · et ſic ĩtellexit decretales illas ↄſulti et
poerectũ · Si vᷣo qs habitũ ſuſcipiat in domo
ꝓPa et votũ emittat ĩ manu publige pſone vi
der votũ ſolẽniſaſſe et ſepat matrimoniũ po⸗
ſtea ↄtractũ:ſic ĩtellexit iꝰ er.q cł i.ł vo.inſi
nuante. et B ꝓpter ꝓfeſſionẽ quã fecit ũñ ꝗpter
habitũ ſuſceptũ alioquin ↄtradicerẽt pꝛĩa iu
ra · ſʒ mag placz ip̃i hoſtdictũ gof· Nũuc vᷣo
qͥ poſt.xiiij·annũ religionis habitũ aſſumpſe
rit ſi illũ ꝑ annũ geſtauerit ex tũc religionem
aſſũptã p̃ſumit vere fuiſſe ꝓfeſſus · vbi ꝓfeſſo
rũ et nouitioꝝ habitꝰ ẽ diſtinctꝰ.ſecꝰ e de i
lo qui añ ↄpletũ annũ xiiij:aſſumpſiſſet.diſti
ctus aũt habitꝰ ĩtell gic eſſe ſiue ſint diſſibes
veſtes ſiue bñdicant qñ ꝓfitẽtibꝰ ↄcedunt
ſiue aliq̃d aliud fiat ᷣ qð habitꝰ nouitioꝝ a
ꝓfeſſoꝝ habitu diſtingua H̊ oĩa li.vj. de re⸗
gularibꝰ.is q̃· puta ſeðz io/an:qe datc a cer⸗
tis pſonis ł certis diebꝰ vel foemis:nũc aũt

li:vij· de regnlaribꝰ.eos q̃ ðe ꝙ eũ q̃ ↄſtitutꝰ

ĩ diſcretõis etate nouitioꝝ habitũ ĩ aliq̃ reli
gione ꝓ annũ poetauerit hoc ipſo religionez
illã decernimꝰ eſſe ꝓfeſſuʒ niſi hinõi habitꝰ

in coloee ſeiſſura vł foema ſit manifelle diſti⸗
ctus ab habitu ꝓfeſſoꝝ Nunquid votũ cõ⸗

tineétie ſolenizari p̃t ſine religione b ſacro oe⸗
dine remanedo ĩ ꝗꝓpeia domo ita ꝙ impediat

matrimoniũ ↄtrahendũ et dirimat iã contra⸗
ctum. h ſcòz roð · ad ſolénizatõeʒ talis voti
neceſſaria ſunt qᷓtuoe ſine quibꝰ nõ erit huiuſ
mõi votũ ſolene q;uis fiairo mũudo ſcʒ con
ſenſus de pᷣſenti in ppetua ↄtinentiã vt dictũ
et notificatio eiuſoe ↄſenſus facta publice
ꝓlſone ſic ĩ matrimonio carnali neceſſaria eſt
notificatio cõſenſus Item traductio facta in
manu publice pſone· lte aꝗpbatio et receptõ
facta pꝓ illa publicã gſonã q ꝙᷓtũcunq; voue
at aliqs vel tradat ſe deo q;tũ m ſe ẽ in huiõi
matrimoniũ ſpuale · tñ niſi aſſit vicariꝰ dei qᷓ
loco eiꝰ acceꝑtz et recipiat hiiõi votũu et tra
ditõzʒ ñ erit niſi votu ſimplex qð emittit a ſe⸗
culari ĩ ſeeulo remanete.B roò-liqui tñ di⸗
cut ꝙ n e votũ ſolene niſ alicui religioni ſe
ſubiciat et habitũ eiꝰ induat Sʒ que é diece
da quo ad B pſona publica. Pe epᷣs ·xxvij· q.j
vidua · vel eiꝰ vicanꝰ qui ſup h̊ habeat eius
madatũ generale vel ſpeale· Ite abbas vel
abbatiſſa ex:q cł i.ↄſuluit.t ſiłr qcũqʒ alius
Platus alicuiꝰ religionis ad quẽè h ſpectat ſe
cundũ ſui oedinis ſtatuta vel canonicꝰ regu⸗

laris vł etiã monachꝰ.ſ.ad q; miſus ex ·de do

na: ĩter dilectos: ſecꝰ è ſi ñ ſit ad q̊ miſſus ex.
qu cbi :vemies · dicit etiã mno.ey.de regula⸗
ribus.ſuper c.pꝓoerectum. ꝙ ad hoc ſecularis
ericꝰ vb laycus ſufficeret de mãdato abba

tis: et ide e etiã ſi ſne mãdato noĩe tñ eius fe

eit et poſtea ratu Habuit exde ↄuer.ↄm. du⸗
dũ.ſed añꝙ; ratificet· votũ ſolenne ñ erit. nec
matrimon poſtea ↄtractu dirimit Ex pᷣdi⸗
ctis ſcõm rich·et roðvide q; ñ ſit bñ dictuʒ
ꝙ aliqs votũ ſolenʒat ſi ſupꝑ altare voueat lz
ĩ domo ſua pmaneat q ibi n e pſona publica
ꝗ M recipiat So B nota ꝙ hodie mĩoeibꝰ et

pdicatoz bꝰ et ceteris oedinu medicantiũ imn
hibe vtute obedietie et ſub pena excõicatõ

nis ne an ꝙbatiõis annũ elapſũ quenꝙ;ᷓ aò ꝓ
feſſione oꝛògs ſui ſeu renũciatõz ſeculi facien
dã recipiãt. Nee etiã aliqᷓtenꝰ impediãt quo
minꝰ infra illũ annũ ad religione aliã ꝙᷓ ma⸗
luerit trãſeat vel euã ad ſeculũ oĩo redeat ni
ſi maioe·xiiij· annis exns ſit ꝓfeſſuſ tacite vł
exp̃ſſe · aut euidẽeter ↄſtet illu voluiſſe vitam
mutare qð tñ ñ peeſumit niſi clara ꝓbatõe k
Opetetibꝰ indicijs oſtedat' puta ſcòm io.an.
ſi bnficio renũtiauit vel de bonis ſuis verbo
et facto diſpoſuit vel alijs ſił ibus modis q
ſi aliqs foete pdictoꝝ infra annũ ꝓbatõis a
liquem recepit receptꝰ nullatenꝰ illi oedimni
obligat᷑et recipies a receptõe quoeũᷣlibz ad
ꝓfeſſione eiuſde oꝛdiĩis e ipo facto ſuſpeſus.
et inſuꝑ pene q fratribus ipſius oedĩs P cul⸗
pis grauioeibꝰ ↄſueuit infligi ẽ ſubiciendus
li. vj:de regularibꝰ.ñ ſolũ.et c. oſtitutionez
St dicit holſl⸗ꝙ ſupioe qui ñ peccauit eum ab
ſoluere poterit ar· ex· de ſen.ex. nup. In oedi⸗
nibꝰ aut nõ mendicàti bꝰ ꝓfeſſio exp̃ſſe ł taci
te fieri p̃t licite iĩfra annuũ·ſʒ exp̃ſſe emiſſa etiã

ſeculari habitu ñ mutato illi religioni pᷣciſe
obligat quã ꝓfites e ꝓfeſſas:tacite vo facta
ifra ꝓbatõis annũ ꝓ ſnſceptõzʒ habitꝰ ꝓfeſſo
rum n ille ſpealiter cuiꝰ habitꝰ e ſuſceptꝰ ſʒ
generaliter religioni alicni obligat ſi ſit eta
tis apte:et ſi ſcies et volũtarius ac triduo ꝑ⸗
ſeneret li.vj:de regł aribꝰ.ↄſtitutõz Ex his
patet ꝙ ꝙtũ ad obligatõʒ ex tacita ꝓfeſſione
infra annũ nõ e drna inter mebicãtes et non
mendicãtes· ſed in expᷣſſa ſic.qe huiõi ꝓfeſſio
in n mendicantibus obligat illi religioni:m
mendicãtibꝰ aut nõ obligat illi religiom. ſz
religiom tm̃ in genere.
Equy videre de ſexto . ſ. quis poſſit voue
ree circa qe ſciendu ꝓ votũ vt dictu e ſu⸗
pea é quedã ꝓmiſſio facta deo-Nullus aũt p
ꝓmiſſione p̃t ſe firmiter obligare ad iꝰ qð eĩ
alteriꝰ ptãte · ſʒ tm illud q e oĩo ĩ pᷣtate ſua.
unt aut ſex genera hoim q; n ſut ↄĩode ĩ po⸗
teſtate ſua ſed alteriꝰ.et iõ n habet liberã fa⸗
cultate vouedi.ſ.rel igioſus epᷣs clericꝰ ſecu
laris ſeruug.filiuſfa:et vxoe⸗ · Deeoicti tñ ſe⸗
cundũ tho·vouedo n peccãt. qꝛ ſubintelligi
ĩi eoꝝ voto ſi placuerit ſupioeibꝰ ſuis .· De p⸗
dictis auũt ſex genenbꝰ p oedinèe e dicendum

De religioſo igit è ſciendũ ꝙ ñ p̃t vouere ali

qnid ſine licetia pᷣlati ſui: vnde de. xx ·q: inj.
monachũ ñ lz vouere ſine ↄoſenſu abbatis ſin
ſi aũt vonerit frãgendũ erit. Ratio hꝰ e ſcdᷣm
tloo-qe religioſus e ſubditꝰ plato ꝙtũ ad ſu⸗
as opationes ſcm ꝓfeſſione regule:et iõ liz
ad hoeã aliqd facere poſſit qñ n occupat cir
ca alia a ꝓlato:qe tñn nullũ tps e in quo ñ poſ
ſic en platꝰ circa aliqò occupare nullũ votuz
eiꝰ è fermum niſi ſit de ↄſenſu pᷣlati:ſcõm aũt
rich.rõ hꝰ e qe vota religiõiſe tãte altitudĩs
ꝙ ola alia ↄmutari pñt i ilõ vt ifra dice? et
iõ ecclia ↄſiderãs hꝰ voti altitudine et Huma
nã mfirmitate voluit autoeitate dei nullũ vo
tũ poſſe ſupaddi voto religõis ꝓpter picłm
trãſgreſſionis ·qua etiã de cauſa mura ↄlſentire
videntn vota ꝗᷓ fecit hõ an ſin ꝓfeſſione in
religione qᷓ p̃latꝰ eũ recipiès ignoeauit. reuo
care pᷣt poſt votũ ſibi fecerit qdð ꝓbat᷑ ꝑ hꝰ
ꝙ religioſus e plꝰ ſub p̃lato ꝙᷓ; vxoe ſub viro
t vt Sexxxiij. q. v. voluit. ſi adhuc innupte
mulieri oceſſerat pater vota pſoluere: ſi ante
ꝙᷓ; pſoluerit nupſerit et eiꝰ viro q̊ͥ ↄgnito. nõ
placuerit· ñn ꝓſoluat:et hoc oĩo ſine peccato.
ex h̊ argiit glo· abbate reuocare poſſe votuz
monachi qðò emiſit añ monachatũ ſcòʒ rich.
Scðz hoſtaũt ſi talis peio tpale votũ ĩplerz
et poſtea religione iĩtraret tutiꝰ facerzʒ qe tũc
vtrũqʒ ĩpleret ar:ex ·e.ꝑ tuaſet meliꝰ de ſpõ
ſa: ↄmiſſam . Dicit aũt inno · ſup:c. ſcripture.
ꝙ ſi religioſus voueret dicere vnũ pſalteriuʒ
vel aliã ozatõz votũ ſeruet De ep̃o ſci enð ꝙ
votũ facere ſine licetia pape ꝓhibe p qð vi⸗
eulũ ĩter eũ et ſuã eccleñã diſſoluat.ex. de re
nũc.niſi eù peide ĩ fi.: Nec ecẽ aliꝰ ꝑ qd ecclie
ſue Suiter p̃iudice. ex: de iureiur̃.ſic· Vn non
pᷣt etiã ſine pape licetia generale ł ſpẽalę vo
tum pegrinatõis emittere ꝓpter quã opoeterz
eum diu a ſua ecclia abſentari, ex:e:magne

Si aũt ñ opoeteret eũ diu abeſſe ſufficerz licẽ

tia archiepi· vt dicit roð. Et ide vult inno⸗ex
e · ſup c · magne·votũ tñ abſtinetie et elemoſ

ne tpate pᷣt emittere ar· vnj . qj. clemes.et exẽ

de teſti · rel atũ · ij · et be euter pᷣt emittere qðli
bet votũ ꝑ qð pᷣbeat bonũ exeplũ qe ad h teꝰ
ex ·e.ma gne..· ¶ De ſeculari clerico ſciẽduzʒ
ꝙ ſi hʒ ſub epo aliqð bñficiũ debes reſidẽtiã
ñ pᷣt ſine liceua ep̃i votũ lõge pegrinatõis e⸗
mittere · vt ĩ · c· magne. et de vſe · di · v. ñ opoꝛ
tet · Nec etiã aliud votũ ꝑ qð eũ opoeteat ſuã
eccleſiã relmquere.er ·de renũc · amonet· ex⸗
cepto ꝙ pᷣt emittere votũ de intrãdo religiõ⸗
ſine licetia epᷣi ſufficit em̃ ſibi licentiã petere
xix · q· ij · due · et etiã ſcᷣm aliquos de accipiẽ
do crucẽ.ex · de votoex multa qe ad hoc licẽ
tiati es vden ꝓ papã illi q̃ pñt eſſe vtiles ter
re ſancte · Fliq vo ĩtelligũt ꝙ pᷣ̃t emittere vo
tũ trãſmarinũ de licetia ꝓlati vel ſedis apłi⸗
ce:ar·ex.de cleri.nõ reſi-fraternitati. et ex.e
magne. J. veꝝ · Ei aũt votũ caſtitatis et ab
ſtinetie facere p̃ᷣt ſiẽ dictũ ẽ de epo & B no
ta ꝙ ſicut habe li.vj:de regł aribꝰ.hñ ficiũ.
bnficiũ eiꝰ qui ĩtrat oꝛdine ñ ẽ alicui ofere⸗
dũ infra ꝓbatõis annũ niſi ipſe ↄſentiat aut
oſtet ꝙ voluerit abſolute vitã mutare.ↄſtet ĩ
quã clara ꝓbatõe vel ↄpetetibꝰ indicijs li.
vj . e.ti · ñ ſolũ vel ꝓfeſſionez expᷣſſam fecerit.
ſubaudi. ſcðz io· an· alicui de religionibꝰ ap
ꝓbatis.vj·de voto c · vno · ſiune ſcieter habitũ
Pfeſſoꝝ recepit · ¶ vbi ẽ diſtictio Quid ſi mi
no·xiiij:annis ĩgredia oedinẽ . RBndʒ io:an.
ꝓ hoc ꝙ ðe infra ꝓbatõis annũ ꝙ bñficiũ ta

le ↄferei ñ p̃t an finẽ anni.xv.qe annꝰ.xv.eſt

annꝰ ꝓbatõis ĩ eo li⸗vj:ð regł ari bꝰ.c.j. qð
ẽ veꝝ niſi poſt·xviannũ aliqð ſequẽtiũ ibidẽ
iĩterueniat Sʒ nũquid ↄſtituto in ꝓbatõe pᷣ̃e
bñficiũ ↄferei credit io·an.ꝙ n.qe iam fingi
religioſus quo ad bñficiũ emunitatis.vj . de
ſen.ex·ex religioſo·Rꝰ.ij ·et hoc intelligit de
bñficio qð ꝑ resulares poſſideri ñ p̃t· d epi⸗
ſeopatũ tñ talis eligi pᷣt vj · de elec. nullꝰ
Sʒ nunqᷣd canonicꝰ ecclie cathedealis ĩgreſ
ſus oꝛedine añ ꝓfeſſionẽ vocari dz ad electiõzʒ
epᷣi ſi ſit ĩ loco vicino de quo dðʒ alias vocari
Eñdʒz io·an· ꝙ ñ · et ad B facit optie ꝓ ſił e de
ꝓcuratoee.vj· ł ꝓcur̃.c.ij.Secꝰ ẽ de prono ł
eo ad que ñn iure collegij ſů iure ſingulari ele
ctio ptinz hec io:an·. ſuꝑ c·bñficiũ Qui fi
et interim de bñficio talis · Bñdet in fi.illiꝰ
c.bñficiũ:ꝙ ille p almũ debebit deſeruire ſcz
in diuinis officijs et etiã ĩ cura ſi ſit bñficiuʒ
euratũ aſſignata ſibi bñficij eiuſdẽ ↄgrua poe
tione. et ſcðz io:an.ibidẽ reliq̃ poetio ↄſerua
bic vel ĩ vtilitatẽ ecclĩie expende. vj. de ele·
qꝛ ſepe.nec dz illi dari S83 bar·beixien. dicit
ꝓ tan . tenebat ꝙ ile ĩterim haberz fructꝰ? qe
nõduz ẽ monachꝰ et p̃t reuerti · Eate tñ ꝙ cõ
ſuetudo ĩ otrariũ ſe hʒ. Mandaby aũt p̃dicta
ꝓuiſio ꝑ ep̃m executõi:.vj:de ele:cũ ex eo·ꝗ.
poero De ſeruo ſciendũ ẽ ꝙ ñ pᷣ̃t vouere ali
q̃d eoꝝ qᷓ ĩpediũ̃t eũ a ſeruitio dñ̃i ſui ſime il⸗
lius volũtate di-liiij.ex antiquiset.c.ſi ſer⸗
uus ſciẽte Quid ſi ſeruꝰ icrauerit religionè

I

dire tene · ſz otrariũ vide. ex · de duer · Diu . qꝗᷓ

EM ſi ſit pſona nota vel etiã ignota. qe neſci
vt“ ſit liber k ſeruꝰ.recipi ñ d0 ad monacha
tũ an trienmniũ.Ita ꝙ; ſi ſeruꝰ vb obligatꝰ rõci
nijs.ſ.reipublice vel colonꝰ.i.oeiginariꝰ vb
aſcripticiꝰ qᷓrat a dño ſuo:redde ei cũ oĩ bus
his ꝗ attulerat fide tñ accepta de eiꝰ ĩpunita
te · Si aũt ĩfra triennium ñ fuerit requiſitꝰ ꝓpo
ſtea qri nõ p̃t ar · xvij·qij.ſiquis incognitus:
Longiꝰ tñ tpᷣs ↄcedit ſi nimm diſtat. vtz ibi⸗
dẽ Sʒ qñ ĩicipiet illò trienniũ ↄputar· dixit
hu:ꝙ a tpe igreſſus et curret ↄtinue ĩ fauoee
religionis. Laurẽetiꝰ aut et io· et płes alij di⸗
cũt ꝙ a tpe ſcie dñi·ar.pᷣdicti ·c.ſiquis incog
nitus in fi · vbi ðᷣe mii ſit tã longe ꝙ iueniri n
poſſit Sʒ qᷓre ſeruꝰ ignoeãte dño ꝓmotꝰ in
clericũ repeti ñ p̃ᷣt infra annũ vt dice ifra li.
vj · ti · de ſeruis n oedinãdis · ᷓ monachus p̃t
repeti ĩfra trienniũ Rñdʒ inno· ex ·de ſeruis ñ
oꝛdi · ſuꝑp c.de ſeruo · ꝙ rõ hec e qe clericus
manet publice monachꝰ ſecrete Quid ſi re
cepint eũ ad ꝓfeſſionẽ añ tp̃s pᷣ̃dictu. Rñdet
ray· et hoſt. ꝙ ille dz ĩ oedie remanere et mo⸗
naſteriũ dʒ ſatiſ facere dño:qe fuit ĩ culpa eũ
recipiẽdo ar.di. Liiij · ſi ſeruꝰ abſete · et H ſcðz
roð :qñ bona fide mõſteriũ ĩtrauerit credens
ſe liben eſſe acr⸗ vi reſtituedus dño ſi ipſe
ſcz dñs velit · VYel dic etiã ſcðz ray · et Hoſt. ꝗq;
ſi iſte icognitꝰ erat et ſe liben eſſe aſſerebat l
foete hq̊ ꝑ teſtes falſos ꝓbabat ſi dñs noluerit
ex gtia dimittere ſpoliabit᷑ tanꝙ;ᷓ vilis et ĩdi
gnus habitu que accepit furtiue et reſtituet
dño ar · ex · de ſeruis ñ oedi·de ſeruoꝝ Sed

nunqᷣ d talis ẽè monachꝰ vi ꝙ ñ. cũ ſeruꝰ iui⸗

to dno ñ debeat fieri monachus·xvj:q·j· qui
vere ſcðz roð .quidã dicũt ꝙ ñ pᷣ̃t fieri mo
nachus · ſ̊ hu.vr velle ↄtrariũ qe ſeruus ↄti

nentiã vouere et gpijs abrenũtiare et ſedz re

gulã monacho viuere ſaluo iure dñi qð hʒ
ĩ cope ſerui et aiam do obligare pᷣt ĩuito do⸗

mino licet ñ poſſit alijs ſubicere coepꝰ.ſʒ ſub

iectio corpis ñ exigit ad monachatũ qę ĩ do
mo ꝗpa pᷣ̃t quis eſſe et fieri monac hꝰ ar · xxvij
q·j. de viduis Quid ſi fuerit poſtea manu⸗
miſſus nũqd poſtea reuerti tenebi ad mona⸗
ſteriũ vbi ꝓfeſſus fuit · H ſcðz roð. dicũt qui
dã ꝙ ñ. ſed hu. innuit xvij:q:ij: ſi qs in cogni
tus ꝙ huiõi ſeruus licet dica ꝙ ñ fuerit mo⸗
nachus qe tñ ꝙᷓtũ ĩ eo fuit · monachꝰ fuit re⸗
daz ĩtrauit. Squide difficile è reſpõdere dato
ꝙ ſeruus nõ poſſit fieri monachꝰ. ſed dato ꝙ;
poſſit ſiẽ ſentire vide hugo facilis ẽ rñſio qe
al ind ẽ de vno intrãte monaſteriũ ĩuita vxo⸗
re qe monachus ñ p̃dt eſſe · cũ annexa ſit dtine⸗
tia monachali regule vñ reuocatus ab vxoee
de monaſterio nõ tenet ea moetua ad mona⸗

ſteriũ redire·quia nunꝙᷓ fuit monachus. ſed

ſeruꝰ accepta libertate reuerti debet qe fuit
monachus Qund de voto pegrinationig Ffa
cto a ſeruo· Hſecundu hoſt.non poteſt ipᷣm
exequi innito domino niſi qñ e neceſſaria.ex.
de ſen. ex · relatũ in fine · St dic hic de ſeruo ſi
cut dice' infra de fil iofamilias cũ ſeruus ſit
dno aſtrictus tanꝙ; patri filius De filiofa.

ſun introitũ ñ ẽ neceſſe ſeòðm

diſtin guendu é ſeðz io. lau:tan.ray.Hoſt. et
inno.ex.de regularibꝰ ſup c.ad noſtrã. ꝙ ſi

ſit impubes ſe n p̃t alicui voto obligare ſime

patris vel tutoeis autoeitate ex de regulari⸗
bus ſiquis · et intellige maſculũ impubẽ vſq;

ad xiiij- annũ. femina vſqʒ ad.xij· annũ ople⸗

tum · vñ ſi talis ſcʒ impubes ĩtrat religionem
P ſe pater vel tutoe qui hʒʒ eũ in ptãte poteſt

eiũ reuocare ſi infra annũu et die peicipi· i. pa
pe aut ꝗpo epo vel regi vel miſſo dnico.i.of

ficiali qrelaz deponat .xx · q.ij·puella.et ex.
de regularibꝰ.c.ij · Sʒ quare addi dies aò
annũ · H ſcõʒ roð.qe ſic ꝓlacuit uris odito⸗
ri ·poſtea vo nõ audiet niſi monaſteriũ foete

elſſet valde remotũ qe tũc indulgebit' maius

tepus ſcðz gof:ar:xvij.q:ijſiquis incognitꝰ
et ey⸗/ð̊ ꝓceur̃.dilectos:et cureit annꝰ pᷣdictꝰ

a tpe ſcietie ar⸗:uliꝰ.c. ſiqiis ĩcognitꝰ.ibi lõ
ge ſcëm gof:et meliꝰ ſcòm hoſtex.de oaceſlſ-
pben.qæ diuerſitate:et er:de ſup:negł.pᷣla.li

cet: B hoſtet gof.Si auũt tal ñ reuoce et cõ⸗

pleto anno:xinj: in anno ſequeti ſczʒ.xv. ſue e⸗

tatis ꝓfeſſione faciat vel habitũ ꝓfeſſoꝝ ſu⸗
ſcipiat vel ꝓfeſſione peius ſczʒ añxiiij. annuz

pↄpletũ factã exp̃ᷣſſe ratã habeat irrenocabiłr
obliga alioquin exire pᷣt libere ĩfra annũ ſe⸗
quente.ſ. xv.qð ſi ↄpleto.xnij.anno p annuʒ
ſeqñtẽ ſcꝭ.xv· ĩtegrũ ĩ religione pmãſerit vbi

habitꝰ ꝓfeſſoꝝ et noniti oꝝ ẽ dillinctꝰ ꝓfeſ
ſionẽ vide tacite emiſiſſe niſi ibide nulla di⸗

ſtinctio habitus habeat. puta qe ꝓfeſſi et no
uicij et alij ↄmune cũ eis vitã oucetes ſimili

pemtꝰ habitu induunc li.pj. de regularibꝰ
is qui. Si aũt talis ſez impubes ponat ab a⸗
lio in monaſterio· ſ.patre vel tutoee· aut ipſe
ñ oſentit et tũc pᷣt egredi quãdocunqʒ volue

rit vſq; ad etatẽ legitimã.xx.q.j.puelle.et.ij
q nij:patris · Iut ↄſentit et tũc licet cõſenſus

ille qui fuit an tp̃ᷣs pubertatis ñ teneat tamẽ

n Poteſt exire peiuſꝙ veĩat ad etate legitimã
xxx: q:j· illud:ad inſtar carnalis matrimonij.
ex: de deſpõ:ĩ pub.de illis.j.ſʒ qcito puene⸗

rit ad etate legitimã p̃t egredi.xx.q.iij. pr̃is

et eỹ · de regularibꝰ cũ ſcimus · G̊ rap.et idez

dicit hoſt. vt ſcm hoſt. foꝛte infra triduũ pꝰ
ꝙ; ad etatẽ legitimã venerit ex · de regularibꝰ
ad noſtrã · qe tunc etiã in ↄtinenti egredi ĩtel

ligit' ar. C.de iudic.l.fi.et ex.de elec. in cau

ſis. Si vero tũc exire noluerit ſed pouꝰ mane
re pᷣelegerit extuc irreuocabiliter obliga. qe

ipſo facto cũ moea tꝑis tacite ↄſentire vide

ar · e · de deſpõ· ad ið qð. G̊ tñ intelligendum
qñ oblatus ſiue poſitus ibi fuerit xij.ł.xiij.
anno. vt ſic ibidẽ adminꝰ ꝓꝑ annũ moꝛã ↄtra⸗
xerit ar. e pe regbaribꝰ.ſtatuimus. et expᷣſſe
ar · C. de iudic. pparandũ.vñ qð dixit gof.q;
filius oblatꝰ a patre qñ ſtetit vſqʒ ad tpᷣs ap⸗
tũ ꝓfeſſioni dz intereogari vti habeat ratuzʒ
. eſſe Polt. qe nec mue
nit ꝙ talis ſit magis inter⸗ogad⸗ ꝙ aliꝰ bn.
tñ dicit ex de regł aribꝰ ſigmificatũ:qꝙ hoc fa
aegali religioſi et bñ cã maioꝛis certitudĩs

c⸗ſane: Pſi ĩpubes de Pſenſu pPentũ ł tutoꝛz

ota eẽ ꝙ inno.dicit er.de regharibꝰ ſup

tacito vel exp̃ſſo religionez intrauit ñ poteĩr̃t

eum poſtea reuocare eỹ · de regularibꝰ ſigni⸗
ficatũ · et ſi hʒ tin vnũ parentẽè ille ſolus pᷣt eũ

offeree · et ſi hʒ tutoꝛes alios ꝙ pentes· pen⸗
tes tñ inuitis tutozibꝰ eos offeree monaſteri

is pnñt Credũt etiã al iqui ꝙ et ſi aus: habeat
in ptãte filiũ et nepote gater ĩuito auo p̃t euʒ
offeree et ñ ecõuerſo et e ratio ꝗe in ſpualibꝰ
ius naturale poſitiuo p̃f ert Qð vero dictũ
Eꝓꝙ ipubes maſculꝰ exire p̃t ĩtelligebat hu·
qqñ malicia ñ ſupplebat etate· alias ſi diſcre⸗
tus eſſet exire ñ poſſet niſi ↄtradiceret⸗et idez
pi ſenſiſſe rap⸗dic es qꝙ ſic in mrimonio carna
li malicia ſupplet etatẽ ita et in ſpali. cũ em̃
obligare ſe poſſit dyabolo.multomagis deo

vt ex · de delic · pu· purilſ. et ſic ĩtelligebat illd
ex ·e·vi x· In hac etiã opi⸗fuit inno·39. ex de
regularibꝰ poſtul aſti·q̊ em decre.ñ e hodie ĩ

infra annũ quin exire poſſit li. vje-nõ ſolum

fozma ĩ q̃ eſſe ſolebat. Vñ hodie ñ pᷣt obligari

et e rõ qe graue e inexptos hoĩes monaſterijſ

applicarexix:q:iij :· monaſterijs ſcm hoſti·

illò tñ c.nõ ſolũ loquit tm̃ de p̃dicatosibus
et minoeibꝰ. extedit tñ ꝓ ca· ſe · ad om̃s edi⸗
nes mẽdicãtes· Si tñ ipubes doli capax ſpõ⸗
te ĩitrauerit ↄſulit ei ray·ad cautelã ꝙ n exeat
vel ſi exiuit ꝙ redeat niſi duxiſſet vxoze nõ di
cit tñ eu teneri niſi ſcdᷣm diſtinctõem p̃ᷣmiſſam
NIod B nota ſcdᷣm ray·ꝙ ſi impubes doli ca⸗
pax emiſerit votũ alið ꝙ ↄtinetie vñ ꝙ ſit ob

ligatus niſi pater ſtatim cũ audierit reuecet.

xxij.q.inj.mulier · Et ide credit roð· de voto

Otinetie citra ingreſſum religionis.qe n pote
rit reuocari niſi ſtatiʒ reuoce'.et H ĩtellige tã
de voto filij ꝙ;ᷓ filie:licz numeri ·xxx· fiat men
tio tm de filia. t expone ſtatiz· i. ipſa die ar.

numeri xxx. vbi de et ĩ alteꝝn die diſtulerit ſe⸗
tentiã · In trãſitu vo ad religione da patri an
nus et dies qe ꝑ illũ eximit᷑ a ptãte patris vłᷣ
tucoꝛis ñ ſic aut p alia vota: B rod Quid ſi
vouerit ſe ſeruaturũ otinetiam vel ingreſſui
religione cũ venerit ad etate legitima vł cuz

pater eiꝰ obierit nũquid pater votũ illud re⸗
uocare vb irritare pᷣt ↄtradicẽdo Rñdet roð.

ꝓ h ñ pt ſcðz opi ·hu. ſed ſcõz opi. q̃ ẽ huma⸗

moe:pt· vñ nõ tenebi᷑ illð ſeruare niſi iteꝝ
voueat vel iuret. qe obligatio ſemel extincta
nõ reuiuiſcit.nec pater nec tutos peccat ĩ re⸗

nocãdo.qe B ſibi ↄcedit' a iure et a deo. hec
roð:et inno· ſup. c· ſeripture Mota etiã P li
cet ñ oblige quis ex voto qð ĩ mioei fecit ſta
tu ſi tñ maioe poſtea factꝰ illud ratuʒ habuit
q vouit obligat? erit ex · e . c. ij. ĩ tex· et glo.

ſim bñ · et ĩno · diẽ ei ino. ey · e · ſup c. ſcripture

q ĩpubes ſi ſit doli capax et fecerit votũ abſti
næetie ł pegrinationis vel aliud dʒ ĩplere pꝰ
ꝙ̃ᷓ patriã exiuerit poteſtatez · qe ſe potuit obli⸗
Zare deo ſic et dyabolo er.de delic. pu.c.j.
cũ huiõi tñ è facile diſpeſãdũ cũ ſint mexpti
DODe filio aut familias adulto ſiue pubere

ſciendũ ꝙ p̃t votũ religionis vouere circa qð
nota ſeðz hoſt· ꝓ talis aut ĩtrat ꝑ ſe religiõez

et tüc exire p̃t qñcunqʒ vult anꝙ; faciat fel
ſionẽè tacitã l expᷣſſam· poſt aũt fecerit eã ex

pᷣſam vel tacitã exire ñ p̃t· xx ·q:j.puełle:et.ij.
q· i c.j· et ij· Et moẽ ſedz ray. Bi aũt ĩtret ob⸗
latus a pr̃e aut ĩtrat ſpõte aut iuitꝰ. ſi ſponte
ſcʒ qe ñ dtradicit tenet ĩtroitꝰ et obligaĩ ſiliꝰ
ñ tñ irreuocabbłr. ſic ĩtellige iꝰ.ex · de regka
ribus auna Frpertabi erge et expectabit
pamũ et dis · Na ñ pᷣt exire ſcðʒ tho. ex · ð
regł aribus ſignificatũ·et ↄpleto anno et die
ſi voluerit exire b remanere poterit et ſi rema
nere dſenſerit decetero exire ñ poterit vt ĩ e.
ſignificatũ ·et e· ti · cũ ſcimꝰ.et·xxx·q·jilluò
Si vo ĩtret inuitꝰ exire pᷣt niſi pꝑ aliquã culpã
ibi ponere ad agenð penitetiã ſcʒ imppetuũ
vel ad cỹs · xx · q·j.ſic̃ et.xxj.qij. ꝓlacuit.et
di ·l. ſi ille:et ĩtellige inuitũ qm ĩtrauit ꝓptrer
metũ qui cadere pᷣt in dſtante vn ex·q; me·
cã:platũ.et c.cũ dilectus·et ide dicit rnap·
Qð aũt ðe ex.de regulari bꝰ cũ vn · ꝙ mona
chũ facit aut paterna dðᷣuotio aut pa ꝓfeſſio
itelligi c ſcᷣz hoſt.et bernibidẽ.ſequeti rati
habitione filij mõ ſupeadicto. et ſic exponi
ibi aut ꝓ et· Intelligi etiã pᷣt occaſionałr de
paterna oblatõe ſiue deuotõe qe liz ad hoc ñ
cogat᷑ honeſtũ tñ e ꝙ filiꝰ in hoc obtꝑet pri
Sʒz qᷣd ſi nõ metu ſed dolo inductꝰ intrauit
aliqs religionẽ nunqᷣd al legare pᷣt deceptõz
et enre . ſcðz ray · ꝙ ñ. qe ñ pᷣt dicere ſe de
ceptũ cuiꝰ ↄd:tio ẽ melioꝛata· nec alteriꝰ do
lo ſ̊ ſue potiꝰ fatuitati aſcribat.ex · q; me.cã·
cũ dilectꝰ.et de duer · om.ex ꝑpte tua· Jut ob
tinet otrariũ regłariter ꝙ dante dolo cãm cõ
tractui n tenet ↄtractꝰ.xv.q·vj.c.j.Scʒ aũt
hoſt · tb is ñ p̃t exire exquo fecit ꝓfeſſione ex.
ð doueriu· venies· et· c. dudũ · ITdẽ e ſi ex fal⸗
ſa cauſa fuit inductꝰ ad ho faciedũ eð · de cõ
uer · Diu · ex pte · ij · qe dolꝰ ĩ ſpuᷣalibꝰ ñ reſcin⸗
dit Odtractũ ex · ꝙ me.cã.c.penł.h hoſt· VYotũ
aũt ali a voto religiõis ꝑ qð guiter prie ptã
ti pᷣiundicarevł pr̃ nde ſcãdaliſare.ñ da iui
to pr̃e filiuſ fa.obſeruare. ꝓ eo ꝙ ñ ẽ ſue voluᷣ
tatis cũ ſit obligatꝰ pr̃i iure pr̃ie ptãtis ar.ex
de ſen · ex· mulieees et expᷣſſe dicit lex ꝙ ñ pᷣt
ſiẽ nec ipubes nec ſeruꝰ.vt.ff.ð pollicita.l.
ij· S. je Quid g ſi vonerit elemoſinã dare de
peculio ꝓfectitio · H& ↄſiderãda e pſone pris
qlitas et elemoſine quãtitas et ſcòz hoc vi e
poſſit elemoſmã reddere mſi pr ↄtradicat ex⸗
peeſſe.et idez ĩtellige de vxoee et mercenario
modicã elemoſmã paupi dãte·ar.ad H̊ expᷣſſe
ff.ð̊ dona.filiuſ faS.j·et.ij.hec etiã lex e cõ
ſiderãda ñ ĩpꝛobãda ar·e.de do· ceten · hec
Hoſt · ¶Sz nundqd pbt fil iuſ fa· emittere votũ p
egrinatõis longinqꝗ· Rñndz Hoſt · ꝙ ñ · vt vi qe

— S
— —

mmis pindicaret prie ptãti· Excipe pegrina-

tiõʒ voti trã ſmarini ar · ex · e· ex multa· aut
Et cãm neciaz. vt ſi ſit a papa abſoluedꝰ.ar.
ex · de ſen · ex. rel atũ De vxoee ſcienð ꝙ ñ pt
vonere ſine licentia viri abſtinere ſiue iemna
re pegrinari ſiue religionẽe ĩtrare· qnimo ſi añ
mrimoniũ otractuʒz abſtinetie votũ emiſerit ñ
dz iuito viro illꝰ adiplere ſz et ſi de licetia v
ri votũ ab initio emiſerit idẽ erit:qe ſp ĩ huiõ⸗
dz obedire viro licz vir peccet ð qð ↄceſſit ꝓ
hibẽdo.xxxiij.q:v:voluitet c:manifeſtũ.Idẽ

intelligũt quidã de viro vouete qe ñ ad impa
ria iudicant.xxxij.q.j·ſi qs vxoe · ꝙlij dicũt
ꝙ ĩ voto abſtinetie vir e ſupioe · qe caput · vt ĩ

c · manifeſtu.q e ↄcedendũ ſeðz hoſt· niſi cir

ca debitũ reddedũ piudicare vxoei· tale em
votũ vir ſeruare ñ poſſet iuita vxoee.qe nulla
exceptio obſtat in ho caſu e ·de ↄm.lepeo.ꝗJ.
fi · ergo nec votũ ꝓegrinatõis facere pᷣt vnus
Oiugũ ſine oſenſu alteriꝰ.ar.xxxiij.qv.q; ðᷣo
vn dicit bar · in qonibus ꝙ ſi qs ire romã vo⸗
uit et poſtea ↄtraxit · vxoee ↄtradicẽte ire nõ
poterit Pallit tñ hoc ĩ voto trãſmarino.qð p
ter volutate vxoeiſ vir pᷣt emittere vt tñ ↄſen
tiat dz attentius ãmoneri ex ·e.ex multa · J. ꝙ
aũt et q̃ ñ vult remanere ſequat vn ſuũ ex · e

ꝙ ſup his·.fi. H̊ hoſt.rap.et inno· ex · e · ſcri⸗

pture Sʒ nũq d pñt viri ſibr irritare mrame⸗
ta vxoꝝ facta an mr̃imoniũ dtractũ vel poſt
Rñndʒz roð ·ꝙ nõ niñ ſint de abſtinetia ſcðzʒ q;
inuit glo·aus· numeri.xxx ·¶ MNotauit ecẽ hu.
xxxiij·qv ·voluit.ꝙ ſi an mrimoniũ ↄtractuzʒ
obligaumt ſe mulier alicui hoĩ · ñ poſſet pꝰ cõ
tractũ mr̃imoniũ vi eiꝰ deobligare ea ab il
la obligatõe.Idẽ credit roð · ꝙ ſi ꝓpꝰ ↄtractũ
mrimoniũ iuraret aliqd alicui ꝙ ipſa poſſz cõ
tradicẽte viro facere:ip̃e ñ poſſet tale iuramèe
tũ irritare · alias credit ꝙ poſſji/ Quid ſi vo⸗
ueat vxoe ꝙ ñ ibit ad ↄuiuiũ vel aliqd al iuò
ex domũ ꝓam cũ viro ſuo Rñder roð. ꝙ vir
Huiõi votũu ſi tñ ẽ votũ vel etiã iuramentũ re⸗
uocare p̃t· hu.tñ notauit · xxxiij.q.v.maĩfeſtũ
ꝙ vir illa ſola vota vxoriſpᷣt reuocare q̃ pᷣa ſi
ne ſcãdalo viri impl ere ñ pᷣt vt ð ieiunãdo adð
matutinas ſurgedo et ĩ camſſia önocte iacen⸗
do· alia aũt ñ pt reuocare nec vxor tenet eiꝰ

reuocacõi obedire vt ſi vouerʒ ꝙ ali qᷓd ð

daret ſi pafernal ia haberet ł ſi vouerz multa
ater nr k multos ps ſingulis diebꝰ ł nocti⸗
b⸗ dicere vl ꝙ decetero debitũ ñ exigeret vl
ſibia · De voto aũt ↄtinetie vt alter ↄmguʒ
eã vouere poſſit ſine licetia alteriꝰ Diugis dòi
ce ĩfra li.viij·ti ·de bono fidei ar· ij. et ti · de
bono ſacr̃i · ar · ij· et ti · ð ĩpedimeto voti ↄtinẽ
tie · et ti · de ĩpedimẽto oedis ẽ
AEquit videre de ſeptio. ſ. de obligatõne
voti et circa G qrunt? plura ſcʒ vt om̃e
votũ licitũ ſit obligatoeiũ vpoueti ad ĩplendũ
illo qð vouit · ꝙ ſic · vñ deu · xxiij . cu votuʒ
voueris dño ðo tuo ñ tardabis reddere · ge re

Iret illðò dñs deus tuꝰ . et er.ð̊ voto.lizʒ.dici

tqꝙ vlqʒ adeo ſolutio ẽ nccia poſt votũ vt ſi-

ne ſalutis ꝗꝓpe diſpedio ñ liceat alicui reſiſte
re · Rõ huiꝰ qe oĩs ꝓmiſſio licita facta cũ ĩ⸗
tẽcõe obligãdi ſe et etiã öliberacõne ſi acce⸗
pte ab eo cui fit obligat ꝓmttetez n tãtũ ex
pcepto legis diuĩe ſ etiã legis nature.ſʒ vo⸗
tũ licitũ ẽ Huiõi ꝓmiſſio·et om̃es tale ꝓmiſſo
nẽ recipit deꝰ. gꝰ gea Nraradi aüt ſzm tho.
iiij · ſen · ꝓ qdqd votũ fieri ĩpediret ſi pñs eet
obligacõz voto etiã facto aufert.vñ ſi aliqᷣd
voue et poſtea fiat ĩpoſſibile qntü ad h obli
Sacõ tolli.vt ſi aliqſ diues vouerz ecctaz edi
ficare · ꝙ poſtea ſupueniete pauptate ñ poſſet
facere ñ obligat᷑ niſi ad ᷣ qð pt. Sʒ nun qd

vouẽs votũ licitũ tene ſtatiz ſoluere ipᷣm
ſcòm rich.obligatõ voti cauſat ex ꝗpa volũ⸗
tate et ĩtentõe · vñ leui · xxiij · qð ſemel egreſ⸗
ſuʒ ẽ de labijs tuis obſeruabis et facies ſicut
Pꝓmiſiſti dño deo tuoet a volũtate locutꝰ
es ex oee tuo:et ideo ſi ð intentione et volun
tate vouentis ſit obligare ſe ad ſtatim ſoluen
dum ſtatim ſoluere tene'. ſi aũt ad certũ tp̃us
vel ſub certa oditoõe ñ tene ſtatim ſoluere.ſʒ
nec tardare dz vltra ꝙᷓ ĩtendit obligare ſe ðᷣo
ðe em ibidẽ votũ voueris dño tuo.n tardabiſ
redðre qęe reqret dñs deꝰ tuꝰ ilico· et ſi moea
tus fueris tibi reputabr in peccatuʒ· t ſcᷣm
roð · cu aliqᷓs vouz ſine ↄditõe ł tpis pᷣfixione

tene ſtatim ð exequi cũ pᷣt niſi ĩ vou edo ha⸗

puerit aliud ĩ mete⸗da tn ei tp̃ᷣus ad arbitriuũ
boni viri ad diſponendũ de rebꝰ ſuis · Poero
ſcðm tho.ſuꝑp:nij.ſen:.ſi is qͥ vouerat religiõzʒ
ĩtrare ex moa circa reꝝ diſpoſitõz. ꝓbabibr
timet ppetuũ ĩipedimentu· tene vlteriꝰ ñ dil
feree Quid de eo qᷓ vouit ſe itraturũ religio
nẽ q̃ nõ vult eu recipe· ſcðʒz rich.talis aut
determiat ſuã intentõz ad vnã religione tm̃.
aut nõ.ſi ſic ñ tene aliquã religionè ĩitrare ſi
illa noluerit eũ recipe:qe qð vonit ñ pᷣt ĩple⸗
re· Si n. tene' ſe tot religiõibꝰ offeree ꝙ vnã
mueniat ſip̃t q velit eũ recipe:niſi ſit talis &
qᷓ ꝓbabibr credi ꝙ ſi de ea cogitaſſet nulloꝰ
itrare Oſenſiſſet.· Hric . Et ſi nullaʒ ĩueniat q̃ᷓ
eũ recipiat ſit ſub obedientia ep̃i et ſi mona⸗
chꝰ eiꝰ ſcõzʒ inno⸗Si aũt dubitet quã ĩtentõzʒ
habuerit ſcõz tho.ſup.nij.ſen.et in ſuma viã
tutioeẽ eligere dz Cuid ſi aliqs vouit infra
ctũ terminu aliꝙ religione ĩgredi: et e recep⸗
t et pꝰea pᷣlatꝰ ñ vult eũ recipe ſeðz bn·
ex . e · ꝓ tuas· ñ ẽ trãſgreſſoꝛ voti qe ꝓ euʒ ñ ſte⸗
tit ſʒ Platꝰ ille cogi ꝓt ꝙ ipᷣm iduat exquo re⸗
cepit en · mſi aliqd rõnabile obſiſtat ar.ex.dð
regł aribꝰ c. vlt Quid ſi ouerſi trãſeãt ad ee
cleſiã regularem. Æα intelligi' eos vouiſſe et
Peijs renuntiaſſe· et ſi habitu huiõi poetet ꝓ
annu ſolénizãt votũ. ſi aũt trãſeant ad ecciaʒ
ſecularẽ n intelligi eos vouiſſe ſcðzʒ io·xxvij
q·j· vt lex VIſto ꝙ aliqs vouerit religionẽ imn
trare et anteꝙ; ĩtret in epᷣm eliga. nũqd tene ⸗
religione ĩtrare:vi ꝙq ñ:qe ſi ꝓfeſſus eſſʒ ĩ re⸗
ligione poſſet ꝓpter epᷣatum rel igione dimit⸗
tere xvnj:qj·c ·j· ꝙ nihiloĩꝰ tene intrare
e · de voto ꝓ tuas· nec eſt ſiłe de ꝓfeſſo quia
tranſgreſſoe voti e in peccato moetali Fe eie⸗
ctio tał ẽ ireitada qe ad ſacroꝝ ammiſtratiõz
eligi a quoꝝ pcepcõe tpe electiõis erat pei⸗
uatus · ſz ꝓfeſſus in religione epatũ recipies
nõ fraudat religionem qę ab ea ñ recedit.o

Poetet em̃ eiferee habitũ eiꝰ.ex.de vi:et ho.

cle· clerici officia.ñ dz eẽ a peioꝛi ꝗꝓpoſito re⸗
cedere xvnj: q:de mo nachis . qd e ĩtellige
dũ ſcᷣm glo.ibide quo ad ea q ſunt de ſubſtã
tia monachatꝰ: cuiuſmor ſũt habitũ religiõis
feree deinentiã ſeruare Pum ñ hre. ñ em epi
ſũt dinitigz dmi ß diſpeſatoeꝛes . Fd tp̃s aũt
et ex cã pᷣt habitũ aliũ deſupꝑ fer⸗e· xvj. q. vij⸗
noua ĩ glo. et ex. de vi. et ho. deꝰ. HMõ dz etiã
ep̃atũ ſme pᷣlati licetia recipe:xpiij.q: ij. quã

ſit ĩ tex. et glo ¶ Vtꝝ votũ tenerz ſiue obliga
ret ſi aliqs n intrare religiõez voueret · ſe
cundũ hoſt. ꝙ tene ſernare votũ licz fuerit ĩ
diſcretũ niſi poſtea ĩſpir e' ſibi a dño ↄtrariuzʒ
illectꝰ ergo n itret · xx · q· iij · oſtituit · et e de
ueroiu:òudũ:ex reuelatõe vo ſecure intret
ex·de diuo:gaudemꝰ.Sc cðz has duas vias
dicit Pcedere rõs ꝓ et ↄtra ex iuribꝰ ſũptas
et B ſolutõ ſatis a ꝓpba.xxij:qij.beatꝰ.et ex
ð iureiurã.c·ij .RBratianꝰ vo iſtã q̃ſtione ſolue
re vr̃ dices ꝙ ſiquis a paretibꝰ coactꝰ vł cle
ricatꝰ tonſurã vł religionis veſte ſuſcipiat ſi
neutꝝ ſe factun iurameto firmauerit.liʒ hoc
iuramẽtũ aliquibꝰ videa rep̃heſibile.qe opꝰ
caritatis iurameto ſe ñ facturũ ꝓmiſit nulla
autoꝛitate ſeruare ꝓhibe et ſi nunꝙ;ᷓ hoc łᷣ il
lud faceret ñ tñ illo minꝰ ſalute ꝓmereri va⸗
leret:cũ ñ nulli in lapcali habitu ſanctiſſimi
et ðᷣo dilecti ĩuenian.xxij·qiiij. . vlt.añn fi.
et di. lxj:c · ij · hec de hoſtScòzʒ aut rich. in q
ſtionibꝰ.ille qꝗᷓ inrauit b vouit ſe nunꝙᷓ ĩ tratu
ru religion ñ è obligatꝰ ad ñ ĩtrandũ. ↄſtat
em̃ ꝙ xpᷣs ↄſuluit opa pfectiõis et ſuperoga
nonis ĩtrare aut religionè e ſuperogatõis.er
g o cadit ſub oſilio xpi:ergo cu ipſe ñ ſit ſibi
Otrariꝰ. ꝓmiſſum eiꝰ oſilio ↄtrariũ ñ vult eſſe
firmũ⸗pᷣterea due ſũt ptes iuſticie ſcʒ declĩa⸗
re a malo et facere bonũ⸗ ergo ↄtra ĩuſticiã ẽ
ome iuramentũ qð e ↄtrariũ deelinatõi mali
et opationi boni⸗ergo illicitũ e iurare ſe ali⸗
qð bonũ nõ factuꝝ cũ ergo mntrare religiõeʒ
ſit valde bonũ:illicitũ e jurare ſe nunꝙ; itra⸗
turũ religtõz SZʒ obr ꝙ iurametũ de re lici⸗

ta e ſeruandũu:⸗ſed n ĩtrare religione è res lici

ta· ergo ꝛc. h ymo iuramentũ de re liclta ñ
ſeruandũ qñ excludie bonũ qð ſub ↄſilio ca
dit. Si obicia illud qð ſupea dictũ e. ſcz de g

tiano ꝙ tale mrametũ ñ ꝓhibe ſeruari.dice⸗

du e ꝙ ibi ñ bene ſenſit b p̃t dici curialiꝰ qð ñ
dieit ꝙ illud inramentũ obliget · ſ̊ intẽ dit ꝙ
ñ ꝓhibe ſeruari :qe qui ſic iurat ñ ꝓhibe in
ſeculo remanere· G rich. ¶ Vti voues ĩtrare
religione et poſtea intrãs cũ intentõe exeũdi
ipl eat votũ ſuũ. ſcom rich.voues intrare
religione aut actualiter ꝓonit ĩ religione re
manere ita tñ ꝙ ꝓpoſitũ illud ñ eadit ſub vo⸗
to ſʒ tm̃ ipᷣm ↄcomitat. Fut actualiter ꝓpoĩt
eã expin · vt ſi ſibi placuerit ibi remaneat. et

ſi diſplicuerit exeat Tut de nłlo illoꝝ actua

liter cogitat · ſed G̊ tin vouet qe vn ſibi aĩe ſue
eſſe bonũ Rut dũ vouet ĩitrare hʒ actuałr 4Pp0
ſitũ exeũdi poſt ̃ intraueritSi pꝛĩo mõ vouit
aut qn ĩtrat hʒ abſolute ꝓpoſitũ exeũdi et nũ
ꝙ; dandi opam vt mute' ſuũ ꝗꝓpoſitu aut hʒ P⸗

poſitũ exeudi:tñ cũ volũtate dandi opam vt

mute ꝓpoſitũ ſuũ:peĩoꝰ intrãs ñ ĩplet votum
ſuũ ſcm iudiciũ dei qe talis hʒ ex malignita
te ꝓpoſituzʒ exeũdi. in his aũt qᷓ dño offerund
deꝰ mas peéſat intentõz ꝙᷓ factũ. Scdoꝰ“ ĩcrãs
ĩplet votu qꝛ ñ hʒ abſolute nee ex malicia ꝓ
poſnũ exeũdi ſ magis ex infirmitate ſiłr dici
pt ſi vouerit ĩtrare ſcõoꝰ ł ʒo ſi aut vouerit q̃r
toꝰ ſic ĩtelligi pᷣt tripłr.vnoꝰ ꝙ ita vouz ĩtra⸗
re vt exeat · aliꝰ ꝙ vouʒ ĩtroitũ et exitũ · 3ʒꝰ ꝙ ñ

vouet niſi ĩtroitũ·et votũ comitat exeũdi ꝓ⸗
poſitũ et quolibʒ illoꝝ triũ mõꝝ voues pec⸗
cat et ñ tenet votũ qe e temerarin vt patzʒ intu
enti · patet ergo ꝙ vouèes ĩtrare religionè eo
mõ quo tenet votũ.ñ implet votũ ſcòm dini⸗
nuz indiciũ · nec abſoluit ab obligatõe facta
deo.ſi intret cũ ꝓpohñito exeũdi abſolute et cñ

volũtate ñ dandi opam vt mute ꝓpoſitũ ſuũ

Vtn ex nuda ꝓmiſſiõe oꝛia obl igatio· H
ſem rich.nuda ꝓmiſſio ðe que ñ ẽ firmata fi
dei interpoſitõe nec iurameto:aut ergo ẽ cum
intẽtõe obligãdi et tũc obligat: aut n e cũ in
tentõe obligãdi ſe et tũe ñ obligat in foꝛo cõ
ſcientie de neceſſitate ſalutis vt quidã dicunt
X.d qð facere vide illd ex · e: literaꝝ · vbi de
de quodã qui pauoee moetis ptereitꝰ dixit nõ
diu hic moꝛaboꝛ ꝗꝓpones in aĩo ꝙ religionẽ ĩ
traret ꝙ ſi ꝓplus ĩ voto ñ ꝓceſſit· eius trãſgreſ
ſoe dici nõ poterit ſi ñ impleat qð dixit. et ðe
ibide in glo:ꝙ nõ divxit aĩo ſe obligandi et
nemo ſe obligat niſi qui ſe obligandi animũ
habet · Id hoc etiã facit · ff. de ac. et ob.obli
gationũlicet em̃ ex iure nature ꝓmittes ob⸗
lige ad implenð qð ꝓmittit niſi tñ obligare
ſe intederit·illa obligatio ñ ẽ neceſſitatis ſed
honeſtatis et ogruitatis et iõ ↄtraueniẽs non
peccat moætaliter ſ venialiter· et hoc rõnabi
le vide.qe multi ex deliberatõe dicũt aliqua

bona ſe facturos q̃ hoc ñ dicerẽt. ſi ꝓꝑ hoc ſe

obligatos ad faciendũ illud tanꝙᷓ; neceſſariũ
crederẽét · Fiqui tñ dicũt ꝙ quelibet ꝓmiſſio
ex deliberatõne facta.obligat ꝓmitente ohb
uigaroe neceſſaria ad faciendũ qð ꝓmittit ſi
ſalute ↄſequi velit xij:q:ij:quicũqʒ ſuffragio
et eadẽ · ꝗ · v ·qe io:et xxij:q:v.iuramẽeti Roð.
vo ti .de voto notat ꝙ ſine piudicio credit ꝙ
ſolũ ꝗꝓpoſitũ ñ obligat:nec ẽ moetale ↄtraue
nire niſ adda ꝓmiſſio vel votũ expᷣſſaz k taci
tã ſiue pᷣſlumptũ Vtꝝ votũ interpᷣtatiuũ ob
liget · ſcðʒ tho· ſup. nij· ſen · ꝙ ſie· vñ ſiq
pꝰ tpᷣs ꝓbatõis in monaſterio remãſerit obli⸗
ga ex voto interpᷣtatiuo niſi foete ꝓpter aliꝙ;
cauſaz fuerit ſibi terminꝰ ꝓcelatꝰ vel in tali
loco ↄſueuit ꝓtelari.tũc aũt facientes huiõi
votũ tenen' ad tria peicipalia vota religiõis
ſed ad alias obſeruãtias qᷓ trãſgreſſio ex di
ſimulatõe pᷣlatoꝝ inducit obligari ñ viden

p̃cipue ſi ſint ſimpliceſ talia ſufficiter diſcer

nere nolakene Hee tho: ] Vrn ex ingreſſu re
ligionis oblige' q̃s ad remanendũ ibi. H ꝙ;
n ymo gres:ix:ſtatuit ꝙ nountij in ꝓbatione
poſiti pnñt ad ſtatũ peioee redire libere infra
annũ.niſi ĩ tribꝰ caſibꝰ.peimꝰ è ſi accepunt
habitũ ꝓfeſſoꝝ · ſcds ſi ꝓfeſſione fecerut · 32
ſi euideter appareat ꝙ taleſ voluerit vitã mu
tare et ĩ religione ðᷣo ppetuo ſeruire ex· de re
Zularibꝰ ſtatuimꝰ Sʒ quõ apparet ꝙ vitam
qͥs mutare velit · Rñdz ibidẽ glo. ꝙ H appars
ſi expᷣſſe ſeculo renũtiet·ł ſi aliq̃d dicat ł faci
at ꝑ qð eiꝰ volũta&̊ appareat· de hoc vide iꝰ
qð hoſt.dic S· e·ti · ar · v. q. l p qd hʒ ꝛc¶ Et
nota ꝙ illa decretals er · de regk aribꝰ ↄſulti
q̃ fuic gS· ix: hodie ñ vn hr̃e locũ vt ibi dicit
glo.apter dictã decretale ſtatnimꝰ q fuit ps

ſterioe et fuit ĩno · tercij ( S qualiter ſciet q·
fuerint ĩ ꝓbatione · Rñdz ray· ꝙ B ſcie vel qe
ꝓteſtati ſunt ſe velle eſſe in ꝓbatõe vłb qe ac⸗
ceperũt habitũ nouitioꝝ· qð hʒ locũ in reli⸗
Sionibꝰ illis in quibꝰ habitꝰ nounioꝝ ẽ di⸗
ſtinitꝰ ab habitu ꝓfeſſoꝝ· vel qe ẽ oedo taliſ
qui ñ oſueuit aliquẽ ad ꝓfeſſione recipe niſi
Hhabita ꝓbatõe. vbi aũt Habitꝰ ñ ẽ diſtinctus
ſc̊ᷣm ꝙ habe in illo.c.ſtatuimꝰ.debet tpe ꝓ
feſſonis bñdici veſtes qᷓ ꝓfitentibꝰ ↄcedun⸗
tur vt habitꝰ nouitioꝝ a ꝓfeſſonꝝ habitu di
ſcerna? Quid ſi ĩ aliqꝰ p̃dictoꝝ triũ caſuuzʒ
redeat adò ſeculũ et ↄtrahat mrimoniũ .· Bñdz
roð :ꝙ in caſu peĩio et ſcdᷣo ñ tenebit matrimo
niũ nec etiã ĩ tercio ſi talis ſimpliciter renun
tiauit ſeculo ꝓmittes ſe decetero victurũ ĩ re
ligione:tale votũ vł ꝓmiſſione appeobãte p
lato rel igionis illiꝰ.tũc em̃ votũ ſolenizaſſet
ſed ſi tm̃ habitũ nouitij recipet et volũtatem
manif eſtaret votũ ſimplicit er eſſet qð tin mri⸗
moniũ ↄtrahbendũ iĩpediret Vt votum ſub
ↄditione factũ q̃ ↄditio ñ imple ꝓpter culpã
vouentis ſit obligatoꝛiũ. ſcðᷣm rich.ꝙ; ſic
ad qð facit illð qð ðe er ·de ſpõ.ſiẽ̃ ex literis
de quodã qui mulierẽ quandã ſe ductun ĩ cõ
iugem infra certũ terminũ iurauit nec p vnz
ſed ꝓ mulierẽ ſtetit ꝙ ipſe iurametũ ñ ĩpl euit
qð viro ñ ẽè imputandũ ymo ꝓ ↄpleta ditõe
e habeda Ide ergo ẽ qᷓtũ ad equmaletiã ad HBᷓ
vt teneat ꝓmiſſio implere ↄditione appoſitaʒ
et non ſtare ꝓ ilũ qui debet eã implere quo
minꝰ impleat᷑ ſed qn ꝓmittens ĩpedit eiꝰ im
pletionẽe illo qui debebat ĩplere pato:p peo⸗
mittentè et non ꝓ al m ſtat ne implea haben
da eſt ergo ꝓ ↄpleta· cũ ergo ſua ꝓmiſſio te⸗
neret ſi ↄditio implere' nihilominꝰ etiã tenz
qn ꝓ eius culpã ſtat ꝙ ñ implet᷑.vñ cũ aliq̃s
deo vouet aliqð ſpẽale obſequiũ ſi a peccato
a quo tepta p̃ᷣſeruauerit eũ ſi mcidat illð pec
catũ nihilominꝰ tene iplere votũ.qe ꝙ deus
eũ nõ pᷣſerunauerit ab illo peccato· ſtetit ꝓ euzʒ
ñ ꝓ deũ.qui illũ a peccato illo pᷣſeruaſſet ſi il
le voluiſſet Eſto ꝙ aliquis oeres ↄmittere
aliqð magnũ ſcelus qð nunꝙᷓ intedit omitte
re · voueat q ſi ↄmittat ĩtrabit aliꝙ; religio⸗

nẽé quã nõ vult ſed hoeret ĩtrare · et poſtea 18

ſcelus ↄmittat· nunqᷣd tene mtrare religiõeʒ
Bñdz rich. ſup· iiij . ſen · di · xxxviij·ꝙ ſic qe vo
tũ ſub ↄditõe factũ de re bona et ꝓpter finez
bonũ ẽ obligatoeiũ exiſtente ↄditõe· ſine illa
Oditõ ſit bona ſiue mala· Vc votũ de ñ vo
uendo aliqd niſi illud qð voue expeima ver
bo vł dicto vel ſeripto ſit obligatoeiũ. ꝙ
ſic.ita ꝙ ſi poſtea voueat et votã ſuũ verbo ł
ſcripto ñ expeimat peccat· Hã tale votũ e bo
nũ.qꝛ ꝑ voti expᷣſſionẽ ĩ verbo vel ſcripto ha
be de voto facto certios eognitio.et pᷣcauetꝰ
in vouendo pᷣcipitatio quoꝝ vtrũq; e bonũ.

nihilominꝰ tñ vr ꝙ teneat illud votũ ſi aliaſ

ſit licitũ · q cũ vouere ſit bonũ et a ſpũſancto
oſulat ꝑ ps·vouete et red·do·deo nrᷣo om̃es
qni ec· VYotũ vo de nõ vouendo ñ obligat.vñ
votũ de quo ẽ ꝓpoſita q̃ſtio ñ obligat ad nõ
vouendũ ſed obligat ad expeimedũu p verbuz

vel p ſeriptũ ſi ↄtigerit emirtere votn. Vty.
votu magis obligz ꝙᷓ mram entüͦ. H
quos ꝓꝙ ſic:qe obligatio voti cauſa' ex libero
Oſenſu volũtatis hoĩs et fidelitate quã dz ðᷣo
obligatio vo iuramęti ex libero ↄſeſu hois et
reueretia quã dz ᷣo in ꝓꝙtũ e vitas peĩa. ĩfide
litas aũt ſerui ad dñm e guioe offenſa q̃cũqʒ
alia irreuerẽtia quã ſeruꝰ dno facere poſſit et
Pꝰ ſentetie e tho. Flij diſtinguũt de iuram̃to
qe aut fit hoĩ aut fit deo.pꝛĩoꝰ nõ ita foetiter
obligat ſic votũ qꝛ obligatõ q̃ fit ðᷣo ĩ voto ẽ
foetioe obligatõe q̃ fit hoĩ.ꝛo mõ magis obli
gat mrametũ ceteris pibꝰ.votũ em̃ ñ ipoꝛtat
niſi ꝓmiſſione deo factã ex öliberatõe facta
cũ ĩtetõe ſe obligãdi hoc aũt totũ ĩpoetat in⸗

ramentũ et addit adductõz pſone vitatis ĩ te

ſtimoniũ ad maioee ofirmatoe; ꝓmiſſionis.B

rich? Vti heres tenea adiplere votũ illius

cui ſucceſſit· Enſio ſedz ray. pr ñ p̃t iniungere
filio neceſſitate ꝓegrinãdi.vt ex · e. Licz. vbi ĩ
iunctio pr̃na tenuit qe filiꝰ appeobauit.pecu
niariã vo ſatiſ factõez miũgere p̃t eẽ · de vſur·
tua: et de ſolu.c.j. n ſcðʒ hoſt.diſtingue.qꝛ
ſi hereſ hereditate adierit votũ eiꝰ cꝰ e hereſ
tene iplere ſi vres heèditaus pati antᷣ. maxie
ſi ſuſcepit ſpõte· vt ey.e:liʒ.Nã obligatõzʒ vo
ti Ooſtat ad heredẽe trãſire:ff. pollicita.l.ij.ĩ.
fi· Si vo ñ adierit ñ te qe nec heres niſi ſpon
te ꝓmiſertt/ et tũc ſi ĩ oĩ cãau intedit pſonã ſuã
obligare⸗dz iplere:ñ tã ob ꝓmiſſione factã a
teſtatoee ꝙ;ᷓ ob ſuã· ſʒ ſi taq; heres ꝓmittebat
ſperãs hereditate adire.poſtea tñ mutato oſi
lio abſtinuit ñ te ar.ex. ð elec · venerabile . F.
fi · et ſic ec ĩtelligi p̃t ꝛð ex.e.lizʒ. Sz qcũqʒ He
Ditate adijt obliga vt ꝓbatũ eet ar. ex · ð ſo
luc.c.j. Inno.vo ſuꝑ c. liʒ.dici q; qᷓ vo tũ trãſ
marinũ emittit ꝙ ſubſidio terre ſãcte ſi ĩpedi
ac moete ł abr: cogi alij ↄmittere qᷓ votũ cõ
pleat · ar· dicti:c. imo ſi alijs ñ omittat Bedeſ
cogi pñt vt vł illud ↄpleat ł expeſas aut ſub
ſidiũ qð pr̃ vł teſtatoe facturꝰ eſſet faciãt. Se
cus ẽ ſi vouet ꝓpter deuotõez vł aliã cãm. qe
tüc ſi pſonaliter ire ñ p̃dt mittere ñ tene'. quia
ſubintelliger ſi potero et huiõi.
Equi videre de viij. ſcz de caſibꝰ in qbꝰ
pt a voto diſcedi. cca qð ſcdz hoſt. nota
P vbicũqʒ; voueo b ꝓmitto aliq̃d facere qfa
cto b aliqd ñ facere qe n facto ſalꝰ coæpalis
ſpualis amitti ł pctmm moætale incurrit:ñ &
ſeruandũ votũ ł iurametũ ł pactũ negqz ſue⸗
tudo neqʒ lex neq; pᷣceptũ neqʒ eẽ aliqð vin⸗
calu firmitatis· xxij q: nij:c. fiiet c. inter ce⸗
tera ex: de iureiurã· ꝙto. in ĩdifferetibꝰ aũt q̃
ſi fiãt ñ e pctm̃ moetale et ſi nõ fiãt nullũ eſt
moetalig peccati piculũ.tenz votũ et ẽ ſeruã
Dũ · ar: ex,ð no.o.renũc:.cũ ex ĩiũcto· . ſupꝑ eo
mſi alið dica rõe pſone q ẽ ĩabilis ad vouen
du: de qð habitũ e ſup̃ arꝰ ð vouete et dumõ
obligatõi Pcedẽeti licite. ñ ſit Otrariũ ar.ex.ð
lureiura: eã te ĩ fi: et c. venies ĩ fi:qe nec tũc
de facili ſine peccato Poſſet exequi ar.xxij.q.
v: iurameti. ᷓ hoſt. vñ notanit hu. xxij· q fi.nñ
ſolũ: ꝙ ſiq fect votũ de carnibꝰ ñ ↄmedẽdil
et infirme ita ꝙ a medicis Se ꝙ ĩ piculo ni

83 ali

ſi carnibꝰ vtatc et ꝙ aliter ñ pᷣt euadere · de p
cepto maioꝛis et ec ſine p̃ᷣcepto pᷣt carnes cõ
medere · qe ẽ cã nccitatis · et ĩ hiuõi voto ðdi⸗
tio tacita fuiſſe vi᷑ niſi necitas cogeret et pᷣce
ptũ maioeis adeſſet te ſcdᷣm hoſt.ſiq̃s voue
at dare ctã meſurã annuati et ñ ðtermiet ĩ ar⸗
bitrio eiꝰ ẽè ad quã mẽſurã det ex ·de ceſi:·ex p

te CLicz igi votũ ſit regł ariter ĩplenð ĩ caſibꝰ

eñ ab eo diſcedi p̃t · St notauit hoſt.płes caſꝰ
quoꝝ peimꝰ è ſi ↄmute i meliꝰ ex ·e. ſcriptu
re·et de iureiurã · ciij/ĩ peicipio: alicubi aũt
requiriꝰ autoeitas ſupioeis vt dice ĩfra Icõs
caſus ẽ ſi ñ ꝓceſſit ad actũ ex ·e.lranꝝ · Terciꝰ
ſi votũ ↄditõnale fuit cũ ðditio ðficitxxxij
q·viij:nñ ſolũ et h itelligas ſiue ſit ↄditõ ſpea
lis et expᷣſſa:.ex.ð ↄdiappo:vm.et c·de illis
ſiue ſit tacita q̃ ex ſui natura ĩeſt voto vt ſi po
cero ſi vixero:ſi deꝰ ᷣderit.niſi deꝰ ałr reue⸗
lauerit ſeòz gof.ſi tñ aliq̃s voueat ex duabꝰ
cãis ł płibꝰ ł ſub duabꝰ oditõibꝰ b plibꝰ et

nihiloiꝰ ĩtsdat ſe obligare q̃libzʒ illaꝝ cãn ł

oditõʒ exnte te votũ ĩplere liz öficiat vna il⸗
laꝝ ł płes.dũmõ extet vna eaꝝ vt diẽt ray.
et roð.q̃rtꝰ ẽ vbi vouesg ñ hʒ liberã facultatẽ
vouẽdi vt hitũ e ̊⸗arꝰ ð̊ vouete· quĩtꝰ ẽ vbꝛi
ſupioeis autoꝛitate dilatũ ẽ ł redẽptũ ł muta
tũ· ſextus vbi votũ ex ſui natura ẽ illicitũ vbi
qᷓdẽ ñ tm̃ a voto pᷣt yꝓmo dʒ oĩo diſcedi HO
taut eẽ gof/aliũ caſũ ·ſ.qñn cã ꝗꝓpter quã votũ
emiſſuʒ ceſſat ex·e⸗magne ĩ fi · liʒ.ſecꝰ fit in

voto religiõis qð ex cã falſa ñ vicia.vt ex ·ð

Duer.ↄiu.dudũ · hoſt· vo dicit ꝙ eẽ ĩ alio vo⸗
to ñ ceſſat votũ ceſſãte cã·liʒ redẽptio faciliꝰ
admittaturet G; ẽ qð dicit᷑ ex·e .·magne · J. fi·
vt ꝓbat' ibi ſpealiter nos ĩduxit et ibi faciliꝰ
ceſſare potuit:ceſſzʒ gꝰ ið etſi ita ñ eſſ.nã faci
le erate vt innuit ibi faciliꝰ Et h itellige vbi
fuit cã ĩductia ſiue ↄpulſiua b eẽ fialiſ:ſj G ñ
exp̃ſſit·ff.ð̊ viob·.q̃dq̃d aſtrĩgẽꝰ: et ſic pᷣt ĩtel
ligi et ſic eè itellexit rayp:ex:de ↄuer· Oiu. ex
pꝓte vo· G.j. Si vo expſſit hoc:dceẽs ꝙ ſi talis

ceauſa deficeret obligari nol ebat patz ꝙ ceſſa

nit qñ ceſſauit cauſa ex:de appel.cũ ceſſante.
ſic et ſi ↄditio defeciſſet
Equit᷑ videre de ix. ſcʒ de vtilitate voti.
eet cca h; querũt pła.ſ.vta expediat hoĩ
vouere · Me ſcðz rich. vouẽs aut vouet bona
quoꝝ obſeruatõ vr ꝙbabłꝑr ꝗꝓpoetionata ĩfir
miati ſue ſpũali:aut ipeopoꝛtionata:peĩoꝰ ex
or Huis vouere qe p B ampliꝰ firmat vo⸗
ltate ſuã ĩ bono et excludit a ſe ꝓ magna p⸗
te libertate malefaciedi.et facit actuz vtutis
latrie et iõ vouẽdo mere ꝗꝓpter qðð monet põ⸗
vouete et red.dño deo vr̃o:ſcõoꝰ nõ expedit
nec licet· tale em̃ votũ ñ haberet diſcretõem
comitẽ.cũ ꝓ q̊ vouẽs magis vi ſe illaqare ꝙ;
agere ſecuritatẽ de ſua ſalute· quilibz tn repu
tare O; obſeruãtiam voti religionis eſſe ꝓpo⸗
tionatã ſue infirmitati ſpũali miſi ꝑ certã expi
entiã ↄſtet de ↄtrario ſibi.Et ꝗpter bona exẽ⸗
pla qᷓ ſepiꝰ vidẽt et audiũt · et ꝓpter maoꝛes
conſolatões ſpũaleſ quas ex dei benignitate
ob fauoꝛs religionis et ſancta ſocietate reci⸗
piᷣt obſuãtia aliquoꝝ bonoꝝ e ꝗpostõnata

— —2èSZMW
2 2 ⸗ — —–
*

—— —

alicui ĩ religiõe exiſt?ti·q̃ nõ eſſ ꝓpoecionata
eidẽ in ſecko remanétt. Sz obicic' qe Suius
peccatu ceteris pibꝰ e pctim̃ religioſi ꝙ;ᷓ layci
vñ dicit anſ. li. de ſikitudibꝰ ꝙ ſi penitere re

ligioſus noluerit maioei dãnatõe ſubiacebit·

ergo vouere ñ expepit · ꝙ licz ex voto pec
catũ aggraue tñ in bñfaciendo ec magis me
re vt ĩ ſe .q:oñde' et etiã de peccato penites
maioee miſericoediã ꝙᷓ penites ĩ ſecło ↄſeqᷓc
ſcòm anſ.ĩ li ·pᷣdicto.̊ rich/ Vtꝝ ide opus
bonũ factũ cu voto ſit magis meritoeiũ ꝙ; fa

ctũ ſine voto· ſcðʒ rich· ꝙ ſic deꝰ em̃ cum
acceptet opꝰ ꝓpter opantẽ tãtomagis accep

tat opꝰ ꝙᷓ;to è ab hoie ad eius ſernitiũ magis
et ſpealius dedicatũ · ceteris aũt paribꝰ ſpea
lius dedica hõ ad dei ſeruitiũ ꝓ votũ ꝙᷓ; ſine
voto.Dꝛeterea vt dicit anſ.de ſibitudinibꝰ ſi
cut obſequiũ eiꝰ qᷓ dño totã arboee cũ fructu
offert e acceptiꝰ dño ꝙᷓ; obſeqũ ciꝰ q dat dño
de fructu arboeis ꝙ;tũ vult ñ tñ dat arbore.

ſic ſeruitiũ religioſi e Stiꝰ ððᷣo ꝙ; hoĩs ſeckłariſ

Eꝗm' videre de x .· ſ. de mutatõe voti et
cca h̊ qrũt pła.ſ. vti votũ omutani poſ
ſit & ſm rich. vt habitũ e ſupea voton qdã
ſit necitatis et B redimi łk omutari ñ poſſũt
qꝛ nõ poſſunt omitti ſine peccato.ar.xx · q: i⸗
ſut qdã. Glia ſũt vota volũtatis et talia fere
oĩa rdimi et ↄmutari poſſunt. fere dixi ꝗpter

vota r᷑ligiõis et ↄtinetie ð qbꝰ ſpecialiter q⸗

ret ĩfra:ſ.ĩ ſe·ar.ſic em̃ dicit hern. ð pᷣcep·et
diſpẽ. niij.c.iiquũ foꝛet ſi ſtatutũ ꝓ ſola cari
tate otra caritatẽ teneret: votũ ãt fieri debet
ex caritate:et ꝓ caritate:vñ eiꝰ obligatõ te⸗
nere ↄtra caritatẽ ñ debz.ↄtra caritatẽ ãt te⸗
nerz ſi illud ĩ meliꝰ ↄmutari ñ licerz Votũ gꝰ
Omuctari p̃t ĩ meliꝰ bonũ ex·e.mag.NHoc aut
fieri nõ debzʒ ꝗqᷣa autoeitate ip̃iꝰ vouetis.q⸗
nullꝰ debz eſſe index in ſua cã et ſic dᷣe leui.
vlt.aĩal qð ĩmolari pᷣt dno ſiqͥs vouerit ſãctã
erit et mutari nõ poterit· ſed autoeitate iuris
votũ tpale omutari pᷣt ĩ Ppetuã obſeruãtiã r
ligiomis vt dice ĩ ſe · q· et votum religionis
laxioeis in artioꝛem. peius tamen licetia ſui
plati petita.ſiue obteta ſiue nõ.ex· de regula
ribꝰ ſaneet. c. lLicet. Iura vero qᷓ dtrariũ dice

re vidẽc' mtelligi debet ð eo qui cã leuitatis

et nõ petita licetia trãſit ad oꝛdinẽ aliũ.ſi tñ
licetia nõ petita trãſijt redire nõ tenet' ad bo
nũ mferiꝰ qð reliq̃t vt berñdicit li. ð̊ p̃cep·
et de diſpe.c:xxxvj. Nec B eſt otra pᷣdicta qꝛ
multa fieri pibent q̃ tenet poſt ꝙ;ᷓ facta ſut.
hec rich.et oueĩt cũ eo berñ.ex.ð.regu· liczʒ
Ei tã trãſeat cã leuitatis licẽtia etiã petita re
uocari poteſt ſcðz hoſti ·xix:q;: iij:mãdamꝰ et
eſtatuimꝰ· et ex.de etate·ĩtelleximꝰ VYel ĩte

lige eẽ ſcz holti · ꝓ leuitas pᷣſumit' qñ licen

tia nõ petit vt ibiõ.ſecꝰ eſt ſi petat᷑ vt dici
in e:licet vñ ꝙ dicit c· ſtatuimꝰ.ſine ꝝpmiſſiõe
prig ſubaudi petita licet nõ obteta? Quid ſi
dubitet' vt ſic laxioꝛ ł artior rel igio ad qꝙ;

trãſire petit et e prin Hqͥ ex temeritate b ex

diuia inſpiracõe: H ſcðz hoſti. et roð. H Eſu
pioeis arbitrio relmquenõ ne· ſ· ſathanas ſa
traſfoꝛmet ĩ ãgelũ luc: ey ·ð regularibꝰ licz.

Quid ſi ſapioe arbitr iniq· ſcðʒ hoſti.ad
ſupioeẽ ſupioeis ẽ rcureenõ. ex de el ec. ne ꝓ
defecta.¶Quid ſiqs regalaris ĩpetrauit ab
abbate ſuo licetiã trãſeudi ad religiõz artio⸗
ꝛẽ et poſtea penitet eũ · Nuquid abbas ille te
net recipe eãũ reuertẽtẽ · ſcðʒ rodᷣ.ſi ille ñ
pt inuenire religiõʒ artioee vbi recipiat' aut
ſuſtinere ñ pᷣt eiꝰ auſteritatẽ poſtquã eã ꝓba⸗
uit tenet᷑ eũ recipe ſi ruertat an factã ꝓfeſſi
onẽ.nec repelli pt pᷣtextu peioeis licentie vel
renũt acõis:ſi renuciauit monaſterio peimo.
cũ facta ſit ex cã ſcʒ trãſendi ad r᷑li giõz artio
rẽ et cã ñ ſit ſecuta aliter r̃cipe eũ ñ tenet
Quid ſi petiuit licetiã trãſeudi et abbas dixit

qꝙ; deliberaret et añquã ĩſpõdeat peniteat eũ
et dicit ꝙ nõ vult traſire abbas tñ poſtea li⸗

ceciat eũ nũq;d exire tenetꝭ. : ſcðz roð.ꝙ ñn
exq nõ ocurrũt volũtates petẽètis et licetiã⸗
Pse Hotat eẽ hu .ꝙ nõ ſufficit licetia p̃lati
ſine licẽtia ↄuetꝰ cũ ĩ alienacõe pᷣdij qð miꝰ
valet ꝙᷓ; hõ reqrat oſenſus capł i.Sed rodo.
credit ꝙ vbi petit licetiã trãſeũdi ad religiõʒ
artioee ſuffic t licetia ſoliꝰ ab batis · . laxio
eë aũt religiõʒ trãſire nõ pᷣ̃t etiã de ↄſenſu ab
batis et ouetꝰ qe ẽ dtra ius· Qñ aũt abbas et
Ouetꝰ licẽtiãt alique ſimpliciter et ille rnũci
at ſimpliciter monaſterio ſuo ex oeꝛdio foete ł
rãcore ł alia cã nõ valz qð agitᷣ.qe h ñ ẽ niſi
ei dare licẽtiã euagãdi:VYota ãt ꝓpegrinacõis
et abſtinetie et Huiõi ↄmutari poſſat autoeita
te epi.iura em̃ G; poſſe ab ep̃is ñ excludũt ar.
ex ·e.c.i.ĩ tex:et glo. Inferioꝛes vo pᷣlati epiſ
nullũ votũ ↄmutare poſſũt niſi fuerit eis ſpe⸗
cialiter omiſſu ſiue ↄceſſuz p̃ter p̃latos r̃ligio
ſos qͥ diſpeſare poſſũt ĩ votis ſubditoꝝ ſuoꝛx
ota aũt otinẽtie et religiõis et trãſmarinuzʒ
Omutari ñ poſſũt autoeitate ep̃i.ſꝭ ſolꝰ papa
diſpẽſare pᷣt ĩ łlis:ex·e.ex młta.i. Ro.ĩ fi · et
c. venies et qᷓtuoꝛ c.ſe. Et idez e ſeðz hoſt.de
voto crucis cuiuſl ibʒ·xxnij·q:i.quotiẽs:Rõ
cuiꝰ e ſeðʒ ric;. qe ñ è diſpeſanò ĩ votis illis
miſi ꝓpter omũueʒz eccie vtilitatè b aliquã mag
nã neceſſitatẽ. et ĩiõ omutatõ eoꝝ merito r̃ſer
nat pape qᷓ curã habz totiꝰ vb is eccie Yu⸗
qͥd votũ de ieiunãdo ĩ ſabbato ſp ẽè ↄmutãdũ
Reſpõdz roð. ꝙ ñ opoꝛtz huiõi votũ rᷣuocare

ob ↄmutare. p̃ᷣt tñ ĩ meliꝰ ↄmutari. Nã et ſim

canonẽ veterẽ. de dſe. di· ii· ſabbato· ieiunã⸗
Oũ e ĩ die ſabbati.q̃ tñ canõ ł loqt de ↄſilio
vel eſt abeo gatus · Quid de voto feriand:
in ſabbato·Reſpondet rodoñ.ꝙ nan eſt ſim⸗
pliciter irritãdum vel neceſſario commutan⸗
dum niſi vouens ſuſpectꝰ ſit ꝙ iudeizare ve⸗
lie Quid ſiquis vouit diuerſavota. Reſpõ
det tho.ſuper mjſen. ꝙ ſi vnum eſt alteri cõ
oſſbile debz vtrumque ſeruare · mii foete
bi commutet votum peecedens m melius ſe
quens. Si vero vnum ſit incompoſſibile al⸗
teri debet maius ſeruare et de minori ad arbi
trium peelati ſatiſfacere? Vtrum quodli⸗
bzʒ votu omutari poſſit ĩ votũ rligiõis. ẽ? vo
les facere ꝓfeſſioneʒ ĩ rligione ſi act ualiter
ſeu habitualiter rmaere velit obligatꝰ ad vo
ta ꝗ fecerit ĩ ſecło ñ omutã ĩ votũ rligiõis tñ

poſtqꝙ; ad noticiã pᷣlati deuenerit eum ab illis
votis abſoluere poterit maxime ſi ignoe-abat
pm eſſe ligatũ ill is votiſ tpe Pfeſſioꝛis ſi aue
actualiter ſeu habitualiter ĩtedt ſe ñ teneri ã

pliꝰ votis illis ſa ſolo voto ſue religiõis ab⸗
ſoluit ab illis ꝓ votũ religiõis ꝗpter eiꝰ alti
dinẽe et ꝓfectõeʒz · ex · e · ſcripture. Vnñ mſta ↄmu
tatõ fit auẽte iuriſ ſi tñ rex vnꝰ ł ĩpatoe voue
rit ꝙ vſqz ad certũ tꝑꝰ in terra ſctã mil rtab:
vel vnꝰ aliꝰ magnꝰ dñs exiſtẽs dux tociꝰ ex

ercitꝰ cruce ſignatoꝝ ·et ð cꝰ abſentia deſo

laret exercitꝰ vellz religiõz intrareIn G; ca⸗
ſu viorec ſzm hoſt. et roð papa ↄſulẽdꝰ cer⸗
tũ ẽ tñ ꝙ pſona mediocris abſolueret a voto

trãl marino ꝓ religiõis ĩgreſſum et ꝓfeſſiõezʒ

ĩ ea:cũ em̃ votũ religiõis ſit ꝓpetuũ ẽ maius

voto pegrinacõis terre ſcte qð e tpale: ut ha
bet.ex.e.reus.Reus fracti voti ñ habet qui

tpale obſeqũ noſcit ĩ ꝓpetuã religicis obſer

uãtiã ↄmutare Si dica ꝙ ꝑ votũ aſſumpcõis

crucis ĩ ſubſidiũ terre ſcte cõſeqt hõ remiſſi⸗
one oim peccatoꝝ et ita nidet᷑ eſſe vtiliꝰ vo⸗
to religiõis ergo ꝛc. Doteſt ſcz tho.rõnabi⸗

liter dici · ꝓ etiã ꝓ ĩgreſſum religiẽis oſeqtur
q remiſſiõz oĩm peccatoꝝ ſi ei aliqbꝰ elemo

ſinis factis hõ pᷣt ſtatim ſatiſfacere ð pecca⸗
tis ſuis: ſm illò dañ. v .peccata tua elemo⸗
ſinis redime młtomagis ĩ ſatiſ factõz ꝓ oĩbꝰ
peccatis ſufficit ꝙ hõ ſe totaliter diuis mãci

pet obſeqis ꝓ ĩ greſſũ religiõis q̃ excedit om̃e

Zenꝰ ſatiſ factõis ecẽ pemnitetie publice vt ha⸗

bet.xxxiiij:q:ij·admonere: vñ in vitis pata

legit ꝙ eãade gratiã oſequũt' intrãtes religi

onẽ ꝙ; Oſequũt baptiſati ·ſi tñ nõ abſol uerec
ab oĩ reatu pene michilomĩꝰ ingreſſus religi

onis ẽe vtilioe illa qᷓntũ ad ꝓmocõz in bonuz
q p̃põderat abſolucõi a pe
ſcepit votũ implenð ꝓ matre Nũqᷣ d p ĩgreſſũ

religiõis p̃ᷣt abſolui. ſcòm tho.ĩ qᷓdã que

ſtiõe de quolibzʒ· ꝙ exquo ingreſſus religiõis

tali ſufficit ꝓ ſe ſufficit etiã ꝓ matre. vel eẽ
ſi vult abbas illò votũ pᷣt implere Quid ſi
aliqs cruce ſagnatꝰ vel aliꝰ vouit ꝙ expẽde

ret vł mitteret in ſubſidiũ terre ſcte cẽtũ mar

cas et poſtea ingredit religiõeʒ.· nũqᷣd ẽ libe
ratus cĩo: ſcðz roð . ꝙ ſiequo ad labozẽ
pegrinacois nõ quo ad pecuĩam p̃dictã. qe
nłlꝰ ſine licetia ſpeciali pape pᷣt omutare vo
ta terre ſctẽ. nec ip̃ᷣo iure mutat᷑ ꝓ ingreſſum
religiõis niſi quo ad laboee pegrinacõis.
Quid ſiqs vouerit dare cẽtũ libeas pauꝑibꝰ
vel alicui certe pſone vel eccłkie ł facere ec⸗
cleſiã vel domũ alicui religiõi.Nuũqᷓd huiõi

votũ pmutaxi poterit in votu religiõis Rñde

odc aut ex ctali ꝓmſſõe vel voto ẽe alicui ł
aliqbꝰ actio acq̃ſita aut nõ.ſi ſic. nõ liberat
P ingreſſum religiõis niſi ↄſentiret illi qbus
donauit vel ꝓmiſit.ſi nõ. liberat' ſi ĩtedat il⸗
lud miꝰ honu omurare in ̊ maiꝰ duʒz tñ fi⸗
at autoaitate epi ſii ſeðz roò. videt' tñ ꝙ ad
hoc ſufficiat autoeitas juris e.e.ſcripture

S quomõ vota debẽt redimi vk Omutari ·⸗H

ad Hꝙ illð fiat licite et canõice reqrit? auto
ritas ſupioeis vt dictu eſt et cãà rõnabił que

Quid ſiq̃s ſu⸗

ſubſit · de bz ãt ſapioꝛ ibi attedere tria ſcllicʒ
q̃d liceat ſcò0 eqtate · q̃d ᷣceat ſcðz hõeſta⸗
tem.et qͥd expediat ſzm vtilitatẽ ſiue nccita⸗
tẽ ex · e · magne · J. i. vn debz vſiderare q̃litatẽ
pꝓſone et cãm et qlitatẽ et qntitatẽ ↄmutacio
nis vt ex B colligat an ↄmutacõ ſit melioe et
deo acceptabilioæ· Debz ec oſiderare cãm p
ter ꝙᷓ votũ ẽ emiſſum. Mã ea ceſſante ceſſat fa⸗
ciliꝰ et effectꝰ.vt in c.mag· in fi· In voto gꝰ
pegnacõnis fieri debet redẽptio vt expeſe qᷓ
fieret in eũdo moeãdo et redeũdo in alias pi
as cãs dent.et laboe itineris ieiunioꝝ vigi
liaꝝ et oeatõnũ l abozibꝰ ↄpẽſe' vt in c· mag
ne · T. penb · ad fi · et c. ꝙ ſup his · B hoſti · et
ray · Oblacõʒ etiã quã vouẽs ĩ eccł ia illa að
quã ire vouerat facturꝰ eſz ſcðz ray· ad ip̃az
mittere debz · In voto vo abſtinẽtie debet ha
beri racõ aſperitatis iemnioꝝn panis et aq̃ et
afflustia vouẽtis.ex e:ci:et cmagne ·¶. pe
nul.m fi:vñ aliqs pauꝑ parua pecunia b oea
tiõe ſi nichil haberet votũ redimere poſſet v⸗
bi regi vel comiti magna ñ ſufficeret·ar.ex·
ð medic · c.ij.hec hoſti · Nã paupi operario O
cedit'redimere ieiunia ſexte ferie denario v⸗
no di ⸗ vin · pbẽ. In voto aũ̃t trãſmarino ↄſide⸗
rari debz itecio vonetis ſez vt itendret pe⸗
Srinari vel bellare. Si em itendebat pegna⸗
ri et ſit habilis ad eũdũ ꝙ;uis nichil ad pũg
nãdũuũ n redimat . SZi vo ĩtendebat pugnare et
ſit ihabilis ad pugnãdũ redimat niſi foete ↄ
ſilio ſtrenuꝰ ſit ł foete ſecũ pugtoꝛes ducere
poſ talis em nõ e cĩo impotes· ex · e.ꝙ ſuper
his . penb · et fi · et c· ex młtq.. æ qſiſti · et· YꝓI.
fi ·ĩ fi·ł ñ ſic agricola vł artifex q̃ ſit ibi vti
liczʒ ñ młti taliũ ibi ſint opostuni ꝓpter puita
tẽ poſſeſionũ et paucitate ihabitãtiũ · vt ĩ c. ꝓ
ſup his:i. Hꝰ Sed ĩiter illos q̃ habẽet ĩpedimẽ
tũ tpale vt his dilatio ↄceda vel ꝓppetuũ vt
ab his roeptio recipiat' e ſubtiliter diſti guẽ
ðᷣ.vt ĩ ceꝙ ſup his· in clericis etiã voueti
bꝰ oſiderari debzʒ.ſi clericꝰ cruce ſignatꝰ ſic
ibi vtilis et necarius vel ↄſilio vel pdicacõe
vel qe deputatꝰ ẽ alicꝰ magnatis ſeruicõ vł
qꝛ ſecũ milites bellatoꝛes ducere pᷣt· et tũc ñ
recipit᷑ redeptio· Si vo nõ ſit ibi opoetũꝰ tũc
recipit. vt.ex·e. ex młta.ꝗ. fi:et c·poſtulaſti
Nã ad pngnãdũ pſonaliter et inhab ilis · vtz
di ·l.clericũ q̃ paganũ ·ſed et aliquotiens po
teſt votũ redimere eẽ ſi bel latoꝛes pᷣt ducere

vt ſi ſit nimis ſenex fragilis et ↄfractꝰ.ex.e.

mag. . ven etatis et ex · de renũe. niſi cũ p̃dẽ
ꝗ.alia vo cã eſt. Optz etiã ↄoſiderare vt ex
facilitate aĩ iuueĩilis votũ ſit emiſſum.qe tũc
eſt rmittedũ rmiſſione ↄpetẽti reepta.ex ·e.ve
nies · Nec debet p̃termitti ꝙ lieet votu hiers
ſolimitanũ ſit magne fauoeis:vt pzʒ· ex:e.ex
mbta . S. ꝓ fiũt · ſi tñn ꝓpter abſentiã vnd ploẽ
pPiculu immineret toti terre ſiue pꝛonitie· con
ſulte votũ r̃mittit vel differt᷑.nec vorũ trãſ⸗

greditur qui autoeitate ſedis appoſtolice il⸗

lud diſtulit adĩple.ex.e.ñ ẽ· G hoſti · Quid
ſi publica metrix ꝙᷓ młti ſequu votũ emiſerit
trãſmarinũ · nũqᷓd romere poterit ið. H ſcdz
hoſti: niſi coeriga. nec ip̃a· nec ballatoꝛes qᷓ

ſequũt eã ex amoee coerupto debẽt admitü.
nec eiꝰ votũ appeobari qe nec oblacõ ſua de
bet reipi vt dicit᷑ ĩfra·vj·li.ti. ꝰ prochijs.
Eqtur videre ð ·xi.ſ.ð diſpeſacõe voti et
circa h qri᷑ vt ome votũ ſit diſpeſabile

hu. et eiꝰ ſeq̃ces dixer̃t ꝙ diſpeſacõ dup?

pᷣt ſumi vno mõ ꝓ rlaxacõe iuris et ſic nł lo
mõ votũ ẽè diſpenſabile · qe ꝙ ꝑ votũ deo fa⸗
ctũ ab eo q̃ è libere poteſtatis in vouẽdo vo
nes ſit obligatꝰ.h è de iure diuĩo·papa aute
ius dinũ relaxare n p̃t· xxv.q·i.ſũt dã . Flio
mõ ꝓ iuriſ claracõe et hꝰ mõ aliqᷓ ſũt diſpe
ſabilia vt ea q̃ pnt ĩ meliꝰ ↄmurari qe papa
pᷣt ĩterpᷣtari et ðclarare iuſ ᷣmũ liq̃ vo ñn ſut
diſpẽſabilia vt ea qͥ dignã recõpenſacõz ha⸗
bere nõ pnt vt votũ otinetie et religiõis hꝰ
ſetetie ẽ eẽ rax Boñ.eẽ ſup ini·ſe.di.xxxviij.
huic opi · mag faue vit'. Et ſi dica ꝙ poſſi⸗
bile e ꝙ ĩ matrimõio pax eccł ie det᷑ q̃ e vtiti⸗
taſ cõis q̃ eè p̃fereda peinate gᷣ zc Rnde ſcðz
eũ ꝙ voues debz eſſe mas ſolicitꝰ ð ſalute ſu
a ꝙᷓ; alioꝛx · et pᷣterea neſcit᷑ vti ex matrimo⸗
nio pax daret et certũ dimitti ñ debz ꝓ ĩcto
Deo hac etiã opi: exẽplũ beati mattz. apl:

q oſentire noluit ꝙ effigenia vgo deo ddica

ta regi nuberet q̃ ſe fieri xpᷣianũ cũ oĩ populo
ꝓmittebat qnpotiꝰ moete ſuſtinuit Tho·aũt
dilſtixit ð voto ↄtinęetie ſcʒ ꝙ eccłia diſpe ſare
pᷣt m ipᷣo ſolẽ nizato ꝑꝓ ſacri oꝛdinis ſuſceptio
nẽꝓ eo ꝙ debitũ dtinetie ñ è annexuz eſſenci
aliter ſacro oꝛdini ſʒ ex ſtatuto eccłie ſ ñ p̃t
diſpeſare in voto ↄtinetie ſolênizato pꝓ religi
onis ꝓfeſſiõz· qe dehitũ ↄtinetie eſſencialiter
ſtatui religiõis ãnexũ:p qᷓ; hõ ſe mãcipat to
tal iter dei ſeruicio qð ñ pᷣt ſi ſtare cũ matn⸗
mõio mi quo ĩcũbit neceſſitas ꝓcurãd:i vxoee
ꝓlẽ et ea q̃ᷓ ad hoc reqrũt ar.ad Gᷓ; ex ò ſtatu
mona.cũ ad mo naſteriũ in fi:vbi dicit ꝙ ca
ſtitas è ãnexa regłe monachali. Gi obiciæ ꝙ
tale votũ p̃t eſſe impeditiuũ melioeis boni ve
pacis:vniꝰ magnergiõis Di ceò q; pieub re
½ hanaꝝ é obuiãdũ p res hũanas ñ ꝓꝑ B ꝙ;
res diuĩ Oouertãt ĩ vſum hũanũ ·religioſi aũt

moetui ſunt ſeculo et viuũt deo: vñ n ſunt re
uocãdi ad vitã hũanã occaſiõe cꝰcũqʒ euetꝰ

ſcðz tho· Sed otra hoc obici ſcðz rich. qe vt
detm̃ ẽ ̊ p̃latus religioſus diſpeſare pᷣt in vo
tis ſubditoꝝ ſuoꝝ ſiqᷓ ſupaddũt necrijs ad

ſalutẽ q ſunt ſuperogacõis ergo etiã papa pᷣt
B reſpectu oĩm cũ in eo ſub deo ſit pleitudo

p̃ᷣtatis. Videt ergo dicẽdũ ꝙ om̃e votũ ꝓprie
detm̃ ſcz að ẽ de his ꝗᷓ ſunt ſupꝑerogacõis eſt
diſpeſabile.qꝛ ĩ quolibʒ tali voto pᷣt inueniri

cã diſpẽſacõis rõnabilis ſcʒ vel ꝓfe aio
ris boni vel vitacio mali:et B vel reſpectu
reipublice vel reſpectu vouẽtis· Gefoemacõ

em̃ pacis inter regna eſt maiꝰ bonũ cõitati qᷓ

Otinẽtia vniꝰ pſone iin tali ergo cãu ſi pſona
qↄtiñtiã vouerat ꝓ obediẽtiã pape nubat ma

—

5 meret obediẽdo ꝙᷓ ↄtiñdo·q̃ntũ ad peimuʒ

ubſtãciale:aliter obligacõ facta ꝗꝓpter cari

tatẽ mil itaret ↄtra caritatẽ · Peeterea recta vi
detur dictare rõ aliquẽ eſſe loco dei ĩ terra qᷓ
pielłl is cõitatũ et pſonaꝝ peſatis ĩ firmitati⸗

bꝰ vtilitatibꝰet damnis poſſit rõnabiliter ob
mare . et dico rõnabiliter.qe vbiñ eſſet diſpe
ſandi rõnabilis cã ſi diſpeſaret.ñ eſſʒ diſpe ſa
cõ ſ diſſipacõ ſcðz bn.ʒ? ð ↄſideracõe ad eu
geniũ c.xniij. et hec e opi ·rich· ho.et hu:· car
dinal ſetè ſabine · ꝙᷓ ho·allegat ĩ hac·q· Et ĩ⸗

no.ex· de ſta.mo.ſuꝑ c.cũ ad mõaſteriũ. et.

jo·cheutonicꝰ q dicit ꝙ vidit de facto diſpe⸗
ſari · Tho aũt dicit ꝙ diſpeſari pᷣ̃t in voto tpa
lis otinetie ſicut et in voto tpał abſtinentie
Sʒ vtra dictã ſolucõz pł a obicii.et pemo
illꝰ ecẽ.xvjoĩis põderacõ ñ ẽ ddigna aĩe ↄti
nẽtis · ergo videt ꝙ diſpeſari ñ poſſit in voto
Dtiñntie · ſcðz glo.ibidez aĩa otines.i.xpᷣo
deſpõſata ĩ ſpuali ſcia ↄpat opibꝰ mundi et
ſapieti e ſec ulari b intelligit ſm hu.cardialẽ
de Otinẽtia a pctis et hoc nõ ẽ ↄtra p̃ᷣdicta.ſi
em ĩtelligeret ꝙ ĩ nullo actu eſſet maioe rõ
meriti ꝙ ĩ obſeruãtia ↄtinetie·falſus eſſi ĩtel

lectꝰ.qe ĩ ſuſtiendo martiriũ eſt maiꝰ meritũ

vel ſeðz tho·illa autoritas debz intelligi q̃n
tũ ad hoc ꝙ nec fecũditas carnis nec aliqðᷣ
coæpale bonũ eſt cõpanð otinetie que ↄputa
c inter bona aie vt dicit augꝰ li.de ſctã vgi⸗
mtate: vñ dict ſignãter aie ñ carnis otiñtis
Obici᷑ etiã qe ex.de ſta. mo.cũ ad mõaſteriũ

dicẽ ꝙ abrenuciacõ ꝓPetatis ſicut et cuſtodi
a caſtitatis eſt ita ãnexa regb e monachali. vt

nec ↄtra eas papa valeat diſpeſareergo ec.
xX licz papa ñ poſſit facere ꝙ qs ſit mõachꝰ

et nõ renũciet ꝗetatẽ·qe hoc eſſet facere ꝰ⸗

tradictoeia ſił pt tũ de monacho facere ñ mo
nachũ · ſi aſſit rõnabil cã ſcðz ala. ł ſcðz ho⸗
ſti. dicẽdů cũ dicit ꝙ papa hoc ñ p̃t.veꝝ ẽ ð̊

iure cõi p̃t tñ ð plenitudĩe pᷣtatis licet ñn ce

at eũ ſic eẽ exponit.xxxij.q· v · paulꝰ vel ñ p̃t
ſine magna et euidẽeti cã ꝙᷓ putet magis deo
placere · e · e · c. i. poero de pleĩt udĩe poteſta
tis pᷣt de iure ̊ ius diſpeſare · ex · de cõ. pben.
oſuit.ñ peccat ige ſʒ meret mõialis obedi
edo in h dno pape et cũ aĩia ſua ſaluari poſſit
et multe alie acqᷣ rãt· vt ſiqs rex ſaracenoꝛx
offert ſna et terre ſue ↄuerſiõez ſi moĩab aliqᷓ
daret' ſibi ĩ diuge Obicit᷑ iten ꝙ religiõil
votũ nõ poſſit in meliꝰ ↄmutari cũ omia alia

vota omutari poſſint in ip̃ᷣm vt detm e 5 ergo
ñ pt ĩ eo diſpeſari ſzm rich. ꝙ imo p̃t mu

tari ĩ maiꝰ bonũ cõe licz ñ ĩ maius bonũ pei⸗

uatũ talis ei ðdiciõis poſſet eſſe qᷓ vouit ꝙ vo

tũ illð ↄmutari poſſet ĩ aliud bonũ magis ex

pedies ſibi lieʒ n poſſz ↄmutari ĩ magis expe
dies ſimpliciter Rd hG nota ſzm rich. ꝙ ſict·

ñ ẽ icõuenies ꝙ ſi aliq̃s reſuſcitaret a moete

coæpali aliq eſſent ñ diuges licʒ qtea diuges
fuiſſent ita ſi aliqs ab illa moete ꝗᷓ dicit᷑ moꝛi

p ingreſſum reli giõis reſuſcitaret: p hoc ꝙ; ð
mõacho fierz ñ mõachꝰ p papã n eſſʒ ĩpueĩes
ꝙ aliq̃ eſſent ñ diuges ꝗͥ fuerãt atea ↄmges ñ

earãliter copł ati VYt votũ ð nũꝙ;ᷓ petèdo a
papa diſpeéſacõʒ ĩ aliqꝰ voto ſit obuigatoriũ

E Hm rich votũ ð ñ petedo illð qð e vtule
aĩe vouetis ñ ẽ obligatoeiũ ſʒ qñqʒ e vtile aĩe
eius qui vouit ꝙ diſpeſet ſecu in voto quia

qñq; eſt ei nims graue ad obſeruãdum ita

S

ꝓbabiliter tiet tranſgreſſõis piculũ g votũ

8 nuꝙ; petedo diſpeſacõz pape ĩ aliquo voto
nõ eſt vniuerſaliter obligatoeiũ.In can tñ in
quo vtiliꝰ eſſet aie voneẽtis diſpeſacoez ñ pe⸗
tere q; petere obligatꝰ eſſet ad ñ petedum q⸗
ſiqs voueret aliqð qð min vno cãu p̃t eſſe vti⸗

le ad ſalutè et ĩ aliqꝰ cãu ĩutile· votu tene? ſzʒ
uare in eo cãu ĩ ꝗ e vtile ad ſalute.et ñn in ii

lo in quo ad ſalutè inutile niſi vouès i ten⸗
ðit ꝙ in nullo cãu obliget'ſi ñ in oĩ obligat

9 Vtꝝ abbas retractare poſſit votũ qð fecit

bditꝰ de licetia ſua · H ſcõm rich.ſi abbas
licenti am reuocet antequã ille faciat votũ et
pꝰ reuocacõzʒ voueat pᷣt retractare.ñ tñ illud
votũ e irritũ:ſi aut votũ fecerit añ rrſuocacõez
licetie tenet · donec cum eo fuerit diſpeſatum
Sed nũquid ið abbas cũ eo diſpeſare pote

rit videt qbuſdam ꝙ n·qe cum ſubdito ſuo li

ceẽtiã vouedi illõ dederit·ſibi piudicauit vt ĩ
illo diſpeſare n poſſit⸗ Elij dicũt ꝙq; ſicut ex
rẽnabili cã en licẽtiare potuit vt voueret ita
ex rõnabili cã ſi occurreret diſpeſare poſtea
poterit Nã et idẽ ꝓpapa ĩ voto facto ð ſua licẽ
cia pᷣt diſpeſare poſtea.Iʒ ſcõʒ alios n videt
B ſibe bonũ:qe papa ſub deo habz ſuꝑ omes
ꝓlenieudĩiez poteſtatis. ñ ſic aut abbas ſupõ
nes monachos ſuos.vñ ſcöm rich.tutiꝰ ↄſili
um eſſet ꝙ ille monachꝰ de voto ſic facto ſe
per papã abſolui faceret:et ſi religioſus ille
pꝓlures habeat p̃latos ꝓ ordinèe ſe habetes-
ita ꝙ qdqᷓd p̃t in ferioe pt ſupioe et plꝰ.ſi vo
luit de licecia ĩferioꝛis.pᷣt de illo voto abſol
ui a ſupioei·ſed ð voto facto ð licecia ſupio⸗
ꝛis: abſolui ñ p̃t ab inferioei.
SZequit videre de xij. ſ.a quo debz crux
pdicari et otra quos·et circa qrũt' plu

ra.ſ.Otra quos pᷣt et debet p̃dicari · Gſcm

Hhoſti · cõtra ſaraceos et Beticos.vt patz ex
e · ſup his et c. ſe· et c. fi·et ex·de HBetic. ex

cõmũicamꝰ Sedð nũqᷣ d p̃dicari pᷣt crux ðdtra

ſciſmaticos et inobedietes et rebelles Hẽ ſe
cũdũ hoſti · Hñ eĩ iure expᷣſſa.ſʒ certe h̊ ñ ſp
reqri debet qe ꝓła ſunt negocia ꝙ; vocabula
ff.ð pᷣſcp· ver ·l.iiij:et iõ mure deficiete ð ſi⸗
miibꝰ ꝓcedi debet ad ſib ia: ex. ð reſcp· ĩter
cetera:et naturalibꝰ rõibꝰ eſt vteèdum.ſi em̃
crux tranſmarina F ꝛecupacõe terre merito p
dicat multofoetiꝰ ꝓ vnitate eccłie ſeruãda
crux otra ſciſmaticos pᷣdicabit.xxiiij.q.i.lo
quit et cſe : maiꝰ em̃ piculũ imminet in H̊ q;
in illo.qꝛ aĩa eſt pᷣcioſioe rebꝰ.Deeterea ſi ꝑ⸗

ſonaꝝ offeſas attedamꝰ magis peccãt criſtia

ni ĩjobedietes et ſciſmatici q ad fidẽ ſeł ſuſce
ptã redire pᷣciſe debet cogi qᷓ; ſaraceni q̃ fidẽ
recipe nõ cogũt᷑ inuitixxiij · q. v.ad fidẽ·et
di · xlv· de iudeis. Deeterea nullũ eſt ſciſma

qð ſibi ñ ↄfigat aliqꝙ; hereſĩ ·xxiiij·q: i:ſciſma

ECuiꝰ autoꝛitate pᷣt ſiue debet crux pᷣ̃dicari

& ſcᷣm hoſti. ꝙ autoeitate pape ad qué eſt
S fidei piculo et de cãais maioribꝰ recurrenð

et ꝗ]xp̃i vicariꝰ generab. ex de traſla.epi. c

i. Sz nüqᷣd autoæitate epᷣi crux p̃t p̃dicari .
EX ſcm hoſti ·ꝙ ñ peĩo qe nec rmiſſionẽ tãtã
facere poſ qᷓnta crux reqrit· vt patz ex·e.c.fi

Scðo q ad ſolũ papã ptinet ð fide rſpõdere
et eiꝰ piculis obuiarexxinj.q/i·quoties ·2.
qe ad eũ ptinz votũ crucis ſi tñ epꝰ habeat
tpalẽ iuriſdictõeʒ ĩ aliquos exq ſteterũt ex
cõicati tpe Opetẽeti·tũ qe ẽ ep̃ᷣs et xpᷣi vicariꝰ
xxiin:q: i militare· tũ qe e dñs tpał ipᷣos tã⸗
ꝙ; ĩ fideles et res eoꝝ ſatuo eo ꝙ nullꝰ occi
dat nec mutilet ꝙ ſp excipe debz exponere
pᷣt et hoc dico ſi ꝓſeqt niuriã eccłie ſiue rei
publice·Becꝰ è ſi itenderet vlciſci imuriã p⸗
ſoe ꝓe·et curialiꝰ et tutiꝰ faceret ſi ad papã
rcurrerzʒar:C.de pigno.l.ꝭ. Gʒ et tales auto
ritate eccłie ł peicipis ſine ſignacõne crucis
poſſant ipugnari cã iuſticie et obedięetie et fi
dei defedes. ñ cã cupiditatis ł vlcõis ꝗpe ſic
ĩtel ligexxiij.q:iiqᷓd culpa.et.ij·qij.c.ĩ . et

ij· B hoſti: Quid ſi tales ↄuertãt nũqᷣd pꝰ

eoꝝ ↄuerſiõz eiſ ſatiſ facere tene illi qͥ dãna
ðdert ⸗HK ſcòz holti. ꝙ ñ imo e ĩputãð duricie
et culpe eoꝝ · ex ·ð̊ hoĩci.poſtulalſti⸗/qe nec
peccauer᷑̃t·xxiij.q.iiij·q ꝓeccat.p̃t tñ illoꝝ g
tis ꝗᷓ voluerit miſereri · ex · de Heticis · vgetis
ĩ fi · ¶ De adiuracõe ti:xxj. “
Liſde oſiderãdu eð adiuracõe et de
)i qrũt pła.ſ. vtꝝ liceat adiurare
boies · & iurãs iuramto ꝓmiſſoeio p
iuocacõz diui nois·q cõfirmacõz ſue ꝓmiſ
ſiõis adducit firmiter ſeipCᷣʒ dtermĩat ad facie
du qð ꝓmittt.ſic̃ àt hõ ſeipᷣʒʒ ötermĩare pᷣt að
aliqd agenò ł pacieð ita etiã pᷣt alios ĩ duce
re.ſupꝑiozes q̃de depᷣcãdo·ĩferioꝛes aũt ĩpan
do:cu igi ̊ b ibi ĩiuocat᷑ nomẽ dei ł alicꝰ ſa⸗
cre rei adiuraꝰ dᷣe ee: vñ hoĩes adiurare è eoſ
p ĩuocacõʒ noĩs dei ł alteriꝰ ſacre rei obſeẽn
do ĩpãdo eol ĩcliare ad ageð aliqd b pacie
du Eſt ant hõ dnſ actuũ ſuoꝝ ñ aũt agedoꝝ
ab alio:et iõ ſibi nccitatẽ pᷣt iponere ꝓ ĩ uoca
cõz diuĩ noĩs ñ aũt alijs n ſubditis quoſ pt
ex öhito iuramti pᷣſtiti ↄpellere:Si igi aliqs
p iuocacõʒ diui nomiĩs ł alteriꝰ ſacre rei ali⸗
cni ñ ſubdito ſibiadiurãdo necitatẽ agedi a
liqd ĩtẽdat apponere.ſicut ĩponit ſibi mrãdo
huiõi iuracõ e ilicita qꝛ ſibi pᷣtate vſurpat ĩ
aliũ ꝙᷓ; ñ habz.· et ſie dit oeigs · ſup mt. ꝙ ſi ñ li
cet iurare ſcdᷣm euãgeliũ.notũ e ꝙ nõ licʒ ad
iurare altenx et iõ maĩfeſtu ẽ ꝙ ĩ euãgeꝰ pein
ceps ſacerdotũ adiurat illicite ih;̊m per deũ
viuũ:tñ ꝗꝓpter aliqꝙᷓ nccitate ſupioees ĩfeeio⸗
zes ſuos tali gene adiuracõis pñt aſtrigere.
Si vo itẽdat ti p reueretiã diuĩ noĩs b alteri
us ſacre rei aliqᷓd ab alio obtinere ſñ necita⸗
uis ĩpoſicõe .Huiõi iuracõ licita e rſpectu oĩm
vñ et den obſecrãꝰ ꝑ aliqꝗᷓ ſaẽ eũ obteſtãtes
apoſtolus etiã fiᷣles obſect ꝑ mĩaz dei· vt pzʒ
ro.xij· qð ptiere viò ad adjuracõez ) Vcbi
ceat adiurare mones· ſicut detm̃ eſt du⸗
ele adiurãdi modꝰ.vnꝰ ꝓ moð depcacoia
iductõis ad rueretiã alico ſac.ſie ñ licʒ de
mões adiurare:qæ hꝰ viðt' ꝓptinere ad quãdaʒ
beniuoletiã b amiciciã q̃ ñ lieʒ ad dᷣmões vti.
Fliꝰ ẽ ꝓ moð ↄpul ſiõia. et h mõ licꝗ nobis
ad aliqd vti· et ad aliq̃d n. ðᷣmões ei nobil ĩ⸗
hac vita aduerſant.nñ autem eoꝝz actus nre

diſpei ſubdu tz diuie diſpõi et ſetz ãgłoꝝ

qe vt dicit aus. 3.· de tri · ſpuũs deſertoe reg p
ſpiritũ iuſtũ·poſſumꝰ ergo demones adiura⸗
do p mi noiĩs vtute tãꝙ; inimicos repellere
ne nobis noceãt coeæpaliter b ſpiritualiter ſe⸗
cũdum poteſtate datam a xp̃o.ſzm id luc. x.
ecce ðdi vobis poteſtate cał.S ſer· et ſcoe· et
om.vᷣtu. im et nichil vobis no. St math.
vlt . ĩ nomĩe meo demo. ei · HNõ tñ liczʒ eos adò
iurare ad aliqd ab eis addiſceédum vb p eos
obtindũ ſicut faciũt nigromãtici.h̊ em ptine
ret ad aliqꝙᷓ; ſocietatẽ cũ eis habedaz. miſi fo⸗
te ex ſpeciali inſtinctu vel reuelacõe dina ali
qui ſcti ad aliquos effectꝰ demonũ opacõe
vtãtur ſicut legit de beato iaco bo ꝙ p demo
nes fet hermogene adduci ad ſe. Vtn lice
at adiurare irracõnales creaturas. h ꝙ ſic·
vñ apłi ſymõ et iudas legut adiuraſſe dra⸗
cões et eis pᷣcepiſſe vt ĩ deſztum locũ abiret
co euidetiã ſcieò ꝙ creature irracõnales
ab alio agũt ad ꝗꝓprias opacões ea aute
accio eſt acti et agetis·ſicut motꝰ ſagitte eſt
qdaz opacõ ſagittãtis et iõ opacõ irrõnalis
creature ñ tm̃ ei attribuit ſi peicipaliter deo
cꝰ diſpoſicõe omnia mouetur. ptinet etiã ad
dyabolũ q pmiſſiõe dᷣina vtit irrõnal ibꝰ cre
aturis ad nocedũ hoĩbꝰ.Sic ergo adiuracio
qua qs vtit ad irrõnale creaturã.pt ĩ telligi
dup. vno modo vt referat᷑ ad eã ſzm ſe et ſie
eſſet vana qe ñ ĩtelligit eã · lio mõ vt refera
ad eũ a quo agit᷑ et mouetet ſic duplꝛciter
adi urat rrõnalis creatura. ſ. p moð de p
cacõis ad deu directe · qd pti net ad eos q pĩʒ
uocacõeʒ dei miracula faciũt.vel ꝓꝑ modu ↄ⸗
pulſionis q̃ refert ad dyabolũ qui vtit irrõ⸗
nalibꝰ creaturis ĩ noſtrũ nocum̃tum.et talis
modus eſt ĩ exoeciſmo ꝓ quẽ poteſtas demo⸗
nu excluòi ab irrõnalibꝰ creaturis.
De ʒ pᷣcepto qð e ð obhuãtia ſabbati ti·xxij.
OInnſeqnter ↄſiderãò e ð tercio p̃cepto
C ꝙ eſt ð obſzuãtia ſabbati et peiõ ðò ip
ſiꝰ ſabbati obhuacõe a deo pᷣcepta. ſe
cũdo Stia ipᷣiꝰ ð feſtonꝝ alioꝝ obſznacõe ab
eccleſia ĩdicta· Circa peimu peĩo ð vboꝝ hbꝰ
pcepti expoſicõe.ꝰ de hꝰ pᷣcepti qltate·ſ. v⸗
ti ſit moꝛale vel cerimõiale· 3°de obſzuatie
ſabbati ceſſacõe et dnice ſucceſſõe.q̃rto a qᷓ
bus opibꝰ debebat i ſabbato. et nuc ĩ dnica

debʒ hõ vacare: qnto vtrũ laborare in aliis

diebꝰ ſit in pcepto ſicut qeſcere in die.vij. k
peimo Circa peimũ g ſciedum ꝙ vha qᷣbꝰ

tradit terciũ p̃ceptũ exo.xx.ſunt hec.ſ. mem

to vt d iè ſabhati ſanctifices ſex diebꝰ opabe
ris et facies oĩa opa tua. ſeptio aũt die ſab⸗
batũ dñi dei tui eſt. Nõ facias om̃e opꝰ tuũ.
et filiꝰ tuus et filia et Guꝰ tuus et ãcilla tua.
ium̃tũ tuũ et aduena qui e ĩtra poetas tuas.
In pᷣdctis vbis ponũ tres clauſule quaꝛx pei
ma pcipit ſctificacõez cũ dicit mem̃to vt dis
ſabbati ſctfiices· ſecuda in ſex diebꝰ opacõʒ
ibi ſex diebꝰ æc tercia ĩterdi ĩ ſabbato omne
opacõèʒ ibi ñ facies ac⸗ Quãtũ gꝰ ad peimam
clauſulã dicit· mem̃to·circa ꝙ nota ꝙ huic p
cepto et nõ alijs addit vbum cõmemoeacõ
mis ſzm. alex· an · qe ĩ pcedenti ſeptura fuerat

ip̃ᷣis indeis ð ſabbati obſzuãtia mẽtio facta
Señn:.ij et exo·xvi.ł ſzjm rich · qe B pᷣceptũ ſimł
erat moeale et cerimoniale cerimonialia au
tem nõ ſunt ita de lege nature ſicut moealia.
ita nec ita firmiter meti impreſſa Sequi
vt diem ſabbati ſectifices ſctificacõ ſabbati ẽ
ad deũ vacatio· ſctm̃ em ſzm oeigenem dicit
ſepatum ab vſu cõuni ad cultũ dei · p̃ceptum
ergꝭo ſanctificatõis eſt vt cos a curis ſupfluiſ
ſeparet et diuĩio cultui mãcipeꝰ·et h e vaca
re deo.h aũt fit tripliciter·peio generaliter.
ſ· dũ nos a vicijſ ſepamꝰ et ĩtentõez noſtram
ad ſabbatũ . i. requiez etermtatis habeꝰ. ſcᷣo

ſpecialiter dũ ſcʒ cpibꝰ ſtatutis et ad ho öðpu

tatis ſepantes nos eẽ a licitis opibꝰ. ðo oeã
do et meditãdo vacaꝰ et ; e ſctificatõ ſabba
ti · tercõ ſpealiſſime ſicut ẽ ĩ viris ↄtẽplatiuis
q̃ᷓ ab oĩibꝰ mũdanis ſe ſepãt vt deo familiari⸗
ter ĩtendãt. peia ſcti ficatõ e neceſſaria.ſcòa ẽ

Sbita.tercia ꝓfecta · Notãð vo q; vacatõ qᷓ

ẽ ad deũ ĩtelligi p̃t dupliciter ſcz ĩ habitu et
ĩ actu ĩ habitu nõ r̃cipit taxatõʒ tpit quãtuz
ad eos ꝗᷓ ſunt ĩ carit ate:qe offerũt in habitu
deo totũ tepꝰ vite ſue tñ quãtũ ad ſeruienteſ
ex timoee pene taxa tempꝰ. Vacatio vero in
actu recipit taxatõz tpis · qe degetibꝰ in hac

vita moetali ñ e poſſibile ſp actu do vacare·
Intelligenð etiã ꝙ obſeruatõ ſabbati p̃t du⸗

pliciter iĩtelligi.· vnoꝰ termĩate vt dica dieſ
ſabbati dies reqꝗei et ſic dies dnica et etiã qli
bz alia dies ĩſtituta ad vacanð do· p̃t dici di⸗
es ſabbati · vñ deuv.ponit᷑ interp̃ᷣtacõ talis.
ſabbatũ e.i · reqes ònñi dei tui.et h mõ ſemp
etiã tpe gre obſernat. Flioꝰ dies ſabbati de
dies ðtermiĩata ſcʒ ſeptima xo xv Porx di e⸗
bꝰ facietis opꝰ ſeptima dies erit ſabbatũ · et
hoc mõ licz eſſz moꝛale diſciplme. erat tñ fi
gurale vñ trãſijt figura ↄpleta Doſtea ſubdi
ꝓ rõe motiua ſeti kegröle ſab bati · ſex ei die
bꝰ fet deꝰ celũ et terꝛã et ĩ ſeptia die reqemt
1i ·nouas ſpes facè ceſſauit· Eſſigna aũt ma⸗
is rõ ĩ hoc p̃cepto et ĩ peĩo qu ĩ alijs p̃ce⸗
ptis qe alia habet rõʒ mamfeſtã· et iõ ñ opo⸗
tuit ĩ eis ratõzꝭ reddi ſi peĩio peesepto et huic
addit' aliquid cerimoniale vł öterminauuũ
pᷣcepti moealis ↄmunis vt ĩ peĩo ñ facies tibi
ſculptile zc.ĩ iſto terminatur dies ſabbati.
1õ et vtrohbiqʒ rõ debuit aſſigri · Seqc ſcda
clauſula ĩ q̃ pcipit opari ðtermĩato tpe ↄtra
ocioſitate· cũ ðe ſex diebꝰ operaberis et faci
es oĩa opera tua.ſed ad opera diuerſa tenet
hoĩes diuerſi · Sequit' tercia clauſula in j
ĩiterdicit opatõz in ſabbato.cũ dicit' ſeptimo

aũut die ſabbatũ dñi dei tui e:ñ facies om̃e o⸗

pꝰ tuum et fi:teet fi·et ſ.t. et an t. iu.t.et að
nena q ẽ ĩtra portas tuas:̊ aũt poteſt ĩtelli⸗

gi dupliciter⸗ vno mõ literaliter vt hõ vacz

a coæpalibꝰ opibꝰ q̃ vacacõʒ ad deũ ĩ pediũt
ĩ ſolenitatibꝰ vt negociacõ et huiõi.et i 6 e
de irrõnalibꝰ pᷣcipit᷑ vt qeſcãt.q̃ ſine ducatu
hoĩs ñ laboꝛãt· al io mõ ſpecialiter vt p qetẽ
iſtã quies a vicijs deſignet᷑. Sic ergo pceptũ
H mirabiliter ad ſummam oedinat bonitatẽé.

peima em̃ clauſula p̃cipit ad deũ cõuerſione

ſcða pᷣeipit dei imitacõez P epa miſericoꝛdie
mah̊.vii·eſtote miſe · ſicut et pr vr ce · miſe ·ẽ
Hõ em e illa boĩtas ocioſa imo dif fũdit ra

dios ſue bñficentie ſup bonos et malos vnð

ibið q̃ ſolem ſuũ oeiri fa·ſr̃ bo·et ma.tercia ĩ
jũgit oĩs malicie vitacõz ꝗᷓ pᷣcipit᷑ a vicijs qᷣe
tudo?“ Sʒ qre mag pᷣ̃cipitobſzuacõ ſabbati ĩ
ſpeciali ꝙᷓ aliaꝝ ſolénmitatũ· & oẽs ſolenita
tes veteris leg ſunt inſtitute in smemoeacõʒ
al icꝰ dðim bñficij·ł pᷣteriti memoæati:ł futu

ri pᷣfigurati inter oĩa aũt beneficia dei memo

ꝛãda peimum et pᷣcipuũ eſt bñficiũ creacõis
et memoꝛeatur i ſanctificacõe ſabbati vñ exo·
20ο. ratione hꝰ pcepti de ſex diebꝰ fecit deꝰ
celu et teraʒ ec. · Inter oĩla vo bñficia p̃ᷣfigurã
da Peipuũ et finale erat qes mẽetis in dᷣo:vel
in pñti ꝓ gratiã vel in futurospꝑ głam qᷓ figu
rabat ꝓꝑ obſzuãtiã ſabbati/vt dicit ꝓſa.s⸗ſi
auerteris a ſabb ato pede tuũ vocaberis ſab⸗
batũ dñi delicatũ et ſctin dñi gloeioſum Hec
em beneficia peimo et peincipaliter ſunt ĩ me
te fil i Eie vo ſolenitates celebeãt pter
aliqᷓ bñficia pticularia tpaliter trãſeũtia vt
paſca ꝗꝓpter bñficia pᷣterite liberacõis dee⸗
gipto · et ꝓpter futurã paſſione xp̃ᷣi que tpali
ter trãſiuit- inducens nos in qetẽ ſabbati ſpi
ri tualis et ideo inter·x.pcepta fit metio ð ſo
lo ſabbato·

¶ Iea ſzm ſciedum ꝙ B p̃ceptũ literaliter

intellectũ ẽè pti moeale et pti cerimoĩale
moeale qdem ĩ qᷓntũ hoĩ pᷣcipit ꝙ ðputet ali
qð tꝑꝰ vite ſue ad vacãdũ dinis ·ĩeſt ei hoĩ ĩ
cl inacõ naturalis ad hoc ꝙ cunlibʒ rei neceſ
ſarie ðputet aliquod tꝑꝰ. vt coepali refectõi
dozmitacõi et alijs huiõi vnðò etiã ſpirituali⸗
refectõi qua mens hoĩs reficit' in do ſm dic
tame racõis naturalis aliqð tꝑpꝰ ðputat hõ.
et ſic habere tꝑꝰ aliqð ad vacadum ð mis ca
dit ſub moꝛeali pcepto Eſt aue cerimoĩiale in
quãtum in h pcepto oterminat' ad G̊ ſpeciale
tpꝰ .ſ. dies ſeptima in ſignũ memoeatm̃ gene

ralis beneficij·ſ· ꝓductõis mudi. ſex em die

bus mudum fecit et in die ſeptiã reqeuit Spi

ritualiter aũt intellectũ eſt cerimoniale: Nã

allegorice ſignat xpᷣi qetem ĩ ſepulchro q fu⸗
it in ſeptima die · Moæaliter aũt ſignificat ceſ
ſacõz ab oĩ actu peccati et qete mentis in ðo
et ſm Hoc eſt qdãmõ pᷣceptu generale.Gna⸗
gogice vo ſigficat quiete mi fruicõis ĩ pa
tria futurã ĩetate ſeptiã·ſzm em̃ au.li.lxxxiij.
q:lviij · q:etx ij.O tra fauſtũ:peiã etas gene⸗
ris humãai fuit ab adã vſqʒ ad noe.ſcda a noe
vſq; ad abeahã·tercia inde vſqʒ dauid.quar⸗
a dad vſq; ad tranſmi gcõz babilonis:q̃ᷓnta ĩ⸗

de vſq; ad aouetum dni. ſexta ĩ de vſqʒ ad fi⸗

nẽ ſeculi. ſeptima in reqe beatoꝝ Et qe hoc p
ceptũ quo ad aliqd eſt moale quo ad aliqᷣd
eſt cerimoĩale idðo quandoqʒ ponit᷑ ĩter pcep
ta moealia- quandoque inter cerimonialia

Qbaa terciũ ſciẽdum ꝙ obſzuacõ dei ſab⸗

bati debuit ceſſare · ſignificabat em̃ obſʒ
uacõ ſabbati futura qets dni ĩ ſepuichro die
ſeptĩa et reqeʒ beatoꝝ ĩ celo pꝓ xpᷣi meritũ fu
turã etate ſeptima:et iõ adueiente vitate ðbu

it la figura ceſſare: et etiã ꝓpter excluſiõez
errozis:ne forſan ex hoc aliqs crederz ꝙ ad
huc obligacõ ad cerimõias veteris legis ma
neret · vñ greg · de dſe · di · 3. Pueit · dicit ꝓpneĩt
ad me quoſdã puerſi ſpũs hoĩes pᷣua ĩter vos
aliqᷓ et ſãcte fidi aduerſa ſemiãſle.ita vt ĩ die
ſabbati ꝓhiberẽt aliq̃d opari ec· Et apłs ad
coł.nemo vos iudicet ĩ cibo et potu ſiue ĩ p
te dei feſti· aut neomeie aut ſabbatoꝝ qᷓ ſunt
vmbea futuroꝛ · coepꝰ aũt xpᷣi·i · veritas hꝰ
vmbee ẽ xpᷣe · i.ptinet ad xpᷣęm b ſignat coepꝰ
xpᷣi·qð ſcʒ ſumpſit ð vgine ł qð ẽ eccłia · Mul
tu etiã diſputat ſuper hq̊ apłos heb· 3.· et · niij⸗
Magis aut buit ſabbatu cõmutari in peimã
diez ſeptimãe cᷓ; ĩ aliã diẽè cũ ꝓpter memoriã
nr̃e creacõis qę illa die creauit deꝰ celum et
terrã.tũ m memoriã nr̃e redeptõis pᷣterite et
reſurectõis futurereſurectio eĩ xp̃i mãifeſta
cio fuit nr̃e re deptõis et exemplar nr̃e future
Sł oſe reſurrectõis.et qe die illa xpᷣc reſurr ex
it: vocata ẽ dies illa dies dnica ꝓpter xpi rue
retiã et ſue reſurrectõis memoeiã qᷓ vocabat
eius dies ſolis · vt ha bet. C.· de ferijs · l. ij.
De hꝰ aũ̃t diei ſ.ònice excelletia et celebealt
õe hab et de vſe · di · 3. ſahbato⸗ et· c· ieiunia.
et di. lxxv.ꝙ die dñico VYocaba aũt peima di
es ſeptiane dies ſolis peiꝰ.qe vt dicũt qdam
ĩ peima hora illiꝰ diei dñat᷑ſol et ĩ pꝛiã ſecũ⸗
de ferie lũa·et ĩ peima tercie mars:et ĩ peima
ꝗrte mercuriꝰ.et ĩ peima ꝗnte iupiter· et ĩ pei
ma ſexte venꝰ.et ĩ peima ſabbati ſatnꝰ. Suc⸗
ceſſit g ĩ noua lege obſeruacõ dnice diei ob
ſuatõi ſabbati.nõ tñ ex vi pᷣcepti legis·ſʒ ex
Oſtitucõe eccł ie et ↄſnuetudie ꝓpłi xp̃iani pᷣdi
ctis de cãis Hõ e aũt figurał obſuacõ diei
dñnice ſicut fuit obſzuatio ſabbati veteri le⸗
ge:et iõ n ẽ ita arta ꝓhipicõ opãdi ĩ dñ ico ſi
cut fuit arta ĩ ſabbato Vnñ qᷓdam opa ĩ dñico
ↄceduc᷑ q̃ in ſabbato ꝓhibebãt᷑.vt decoctio
ciboꝝ et huiõi:et etiã in qbuſoã opibꝰ ꝓhi⸗
bitis faciliꝰ diſpẽſat' ꝓter nccitate ĩ noua le
Ze ꝙᷓ ĩ veteri · quia figura ptinet ad ꝓteſtacõ
nem veritatis ꝙ nec i modico o Poetet pter
re:· opa aũt ſm ſe cõſiderata mutari poſſunt

loco et tpe.
ea quartũ qʒ eſt a qbꝰ opibus erat ceſ

ſandũ m ſabbato.ſcienò ꝙ m obſzuantia
ſabbhati duo ſũt ↄſiderãda quo 22 vnũ ẽ ſiẽ fis
et hoe eſt vt hõ vacet rebꝰ dinis· qð ſignifi
cat' ibi: memẽto vt die ſab. ſan· Ila em in le
ge ſctificari dicũt que diuino cultui aꝓpli⸗
cam. alid e ceſſacõ oꝑpm.qᷓ ſignifica ibi ſepti
ma die dñi dei tui ñ fac om̃e opꝰ tuü SZz q⸗
ope ĩtelliga' leuixxxiij. expor om̃e ĩq̃t opus
ſeruile nõ fa.ĩ 1o.Geus aũt tzuile a Buitute
ðe. Sſt aũt triplex ſeruitus: vna ẽè Gutus dei
et ſim hoc opꝰ ſeruile dici poſſet opus latrie
qð ptiet ad dei ſeruieiũ · IFlia ẽ qᷓ hõ ſuit pec
cato ſim illò jo.s.qui facit pctin ſuꝰ pec⸗
cati et Im h om̃e opꝰ peccati dici ſzuile · ter

cia &̊ hõ ſzuit ho. eſt aut vnꝰ hõ ſeruus al⸗

teriꝰ nõ ſm mẽtem ſ m coepꝰ et iõ ſzm hoc
opera ſuilia dicut' opa coepalia in qᷓbꝰ vnꝰ
hõ alteri ſeruit. Opꝰ aut peimo mõ dictũ. nõ

ꝓhibet' ĩ die ſabbati.quia G̊ eẽt ↄtrariũ fini
obſuacõis ſabbati et ſibr etiã nuliiꝰ actꝰ ſpi
ritua b exerciciũ ẽ ↄotra obſuãtiã ſabbati pu

ta ſiqs doceat vᷣboł ſcripto.vñ nũeri ·xxvij.

di. glo. ꝙ fabei et huiõi artifices ociãt ĩ die
ſabbati. lectoe aũt dᷣine leg̊ ł doctoe ab ope
ſuo ñ ðſiſtit· nec tñ amĩiat ſabbatũ pꝰ au
tẽ ſu ile ?* mõ vel tercio dictũ ↄtrarlat obſzʒ
uãtie ſabbati ĩqᷓntũ ipedit aꝓplicacõzʒ hoĩis
ad dinina· et qe magis impedit hõ a dinis ꝓ

opꝰ peccati ꝙᷓ; ꝑ opꝰ licitũ licz ſit co-pale iõ
ↄtra pᷣceptũ hoc magis agit qui peceat ĩ die

feſto ꝙ; ſi aliqð opꝰ coepale licitũ facit. VYnd
augꝰ.li:dex · coꝛdis dicit meliꝰ faceret ius⸗
us in ageo ſuo aliqd vtile ꝙᷓ in theatro ſediti
onis aſſilteret· ñ tñ peccãs venialiter ĩ ſabba
to Otra hꝰ p̃ceptũ facit qe veniale ſanctitatẽ
nõ excludit· Opera aũt coeꝑalia ĩtãta ſzuilia
dicũt' in qnta ꝗꝓprie ptinet ad ſzuietes. ĩq̃ntũ
aũt ſunt cõia ſzuis et liberis nõ dicũt ſzunlia
qlibet aũt tã ſzuꝰ ꝙᷓ; liber tenet ĩ nccarijs ꝗqs
uidere nõ tãtũ ſibi ſ etiã ꝓximo pcipue ĩ pti⸗
netibꝰ ad ſalute corpalẽe.ſzʒm illò ꝓuer.vriij
erne eos qui ducuũt ad moete. ſecũdario aũt ĩ
dãnis reꝝ vitãdis ˖ Gm illo deu. xxij. nõ vide
bis bon aut ouẽ fratris tui erranteè et p̃teri⸗
bis ſed redaces fratri tuoet iõ opꝰ coepale
pPtines ſiue ad ſalutẽ coepis ꝗpj vel ꝓximi ſi⸗
ue ad vitaãdum dãnũuũ imminens exterioeis rei
nõ eſt ↄtra ohbſzuatõʒ ſabbati vñ dns jo: vij.

michi in dignami quia totũ hoĩez ſaluũ feci
ĩ ſabbato et mat:xij:qͥs erit ex vobis homo qᷓ

Habet vnã ous et ceciderit ſabhato ĩ foueam
nõne tenebit et ligabit eã.ar.ex.ð ferijs liczʒ
et· xxiij:q:s·:nł la:et de oſe· di · i. ſic. hec tlo
Vtn aut ĩ diebꝰ dnicis vacãdũ ſit ab oĩ ope
Huili patet ex rſpõſios qᷓſtionis p̃cedẽtis.q
idez diceẽdum eſt de dnica qð dictũ e ò ſabba
to.po teſt tñ ſzm rich. cõſiderari et notari p
alin modum ꝙÿ ſupea ſit habitũ quod eſt opꝰ
tzuile . Scis dũ ergo ſzm ip̃m ꝙ opus ſzuile op
pon i opi liberali quoꝝ vtrũqʒ inqntũ hu⸗
iõi penſari debet maxie ex ꝓximo et peimo fi
ne ita ꝙ ratiõe ꝓximi et ꝓprij finisnõ qᷓdem

finis accidetalis que oſtituit in tecio agẽtis

ſz eſentialis quẽ peĩicipaliꝰ reſpicit qntu e ex
ꝓte ſua.iudicari debet opꝰ ſzuile ſimpliciter
vel liberale: et rẽe finis ꝓxim que oſtituit ĩ
tentio agentis debet foemaliter iudicari opꝰ
ſuile vel liberale p reſpectum ad agẽtem.ve
em vult ꝓꝑh̊s.v.ethi.ciiij:ſi quis luxurietur
vt lucret auarꝰ ſi aũt vt dlectet luxurioſus
viðbit. Certũ eſt aũt ꝙ coꝛpꝰ debz ſuiliter
aie ſubdi et· aia deſupꝑ ſedere ſic libera Ella
ergo opꝑa q̃ tanꝙᷓ finẽ Bũ et ꝓximũ reſpiciũt
tepoꝛzale bonũ corpis ipiꝰ opantis ſunt hui⸗
la:etiã ſi materialiter eſſent ſpiritualia·vn ſi
q ĩ coede ſuo meditet aliqᷣd ſciẽtiale oꝛdia⸗
tũ vt ad ꝓximũ et ꝓpriũ fine ad tpale lucꝝ.
illð opꝰ e magis huile ꝙ; ierale Pir ſi qs
aliqdð opꝰ faciat q e materialiter ſeruile et
illò oedinet vt ad finẽ ꝓximũ et ꝗꝓpriũ ad bo⸗
nũ ſpuale ipᷣiꝰ an ime magis eſt liberale ꝙᷓ ſer
nile ſaltem ꝓ reſpectũ ad agetem vt ſcribere

aliqᷓd nõ ꝗpter tpale lucꝝ · ſi ꝓpter edificacõ

ne aĩaꝝ et ꝗꝓpter ðinũ cultũ .· qð cõfirmari p̃t

ex ·de ferijs ↄqueſtꝰ et de ſta ·moã·cũ ad mo⸗A

nalſteriũ · Cuũ ergo ſit vacãduʒ in dniciſ diebꝰ
ab omni ope coepali oediatoſicut ad ꝓximũ
et Pũ fine ad tpale bonũ ꝗprij coꝛpis:vacã
dum é illis diebꝰ ab oĩ ope qð materialiter
et fmaliter et foemal iter eſt Guile ſimpliciter
et ꝓ reſpectum ad agetem. & b opi bꝰ aũt qᷣ
ſunt materialiter libera et foemaliter ſzuilia
vt cũ adnoccatꝰ ſtudzʒ et cogitat ð his q cras
vult ꝓponere ꝓpter lucꝝ tpale.et ruſticꝰ de
aracòe terre ſue ꝙᷓ in ẽſtina die vult arare.ñ
ꝛta aſtringit hõ abſtinere in diebꝰ p̃dictis ſi

eut ab opꝑpibꝰ qᷓ material iter et foemaliter ſũt

huilia.qe facilius eſt abſtinere ab his ꝙᷓ; ab
illis. vñ ꝑ tales actꝰ ñ hõ peccat moetaliter
niſi ꝓꝑ hec excludat vacacõ illa ꝙᷓ; neceſſario
debet cultui dino· &b opibꝰ aũt qᷓ ſunt ſʒuili

a materialiter et nõ Foemaliter ꝓ reſpectũ ad

agetem.nõ teethõ neceſſario ceſſare ĩ dnicis
vn. ff.deferijs inis:dicit lex ea q̃ ad milita⸗
rem diſiplmã ꝓtinẽt euã feriatis diebꝰ pa⸗
gẽda vt addit a ꝓparatꝰ.et ſic ſcol ares lege⸗
re et ſcribe pñt. Et rõ è qe talia opa qᷓntũ ad
ſun fine ꝓximũ et ꝓgm ſunt liberalia.̊ rich;.
C Vrca quintũ qð e vta laboeare ĩi alijs di
ebs ſit ĩ pᷣcepto ſiẽ reqeſcere ĩ die ſeptio
Scienð peio ꝙ triplex eſt laboe ſcʒ ðöbitꝰ ↄceſ
ſus et ꝓhibitꝰ. Debitꝰ eſt duplex vnꝰ exclu⸗
des ociũ aie mimicũ:et ad hũc tenen omes.
qe oms tenen ſe exercè ĩ aliqꝰ vtili rõe cꝰ ex⸗
eludãt a ſe tẽptacõis ĩgſſũ ſjm iðꝰ ecc.xxxinij.
mitte illũ ĩ opatõz ne vacz· mł tã em̃ maliciã
docuit ocioſitas. liꝰ e ĩtroduces fructũ. et
ille e triplex vnꝰpᷣlatoꝝ de cura ſubditoꝛx ðᷣ
quo · chi·v· q bñ pᷣſunt ꝓſ bri dupli.ho. digni
habeant maxim qui labo.ĩ ver · et doct. Fli
us actiuoꝝ et hoc circa tempalia vt habeãt
vñ vinãt et alijs ſubueniant de quo eph.inj.

magis autem laboeet homo operando mam⸗

bꝰ qð bonũ ẽ vt habeat vñ trihuat. neceſſita⸗
tẽ paciẽti et ad huc tenent᷑ foetes coepe ne
cogãtur viuere ocioſe ð bõis q dbent alijs
Fut circa ſpiritualia vt ẽ labos pᷣdicatoꝝ et
pſbiteroꝝ ſacmenta miſtrãtiũ:et ſic cũ apłs

dixit · j coz · 3· e go plãtaui ec· ſubdidit vnꝰ qͥ
qʒ ꝗꝓpriã mercede acci:ſim ſuũ la:ʒ? eſt vOtem

platiuon in ꝗbus et ſi qeſcat mes a ſtrepitu

mũdi tñ in vigilat ſolicitando dᷣo placẽedi et

alijs Stiã impetrãdi:et ſic dicit ſponſa Can.
nip ego dozmio et coe meũ vigi. Nã in doemi
cõe ẽ quies ſů ĩ vigilia labo/ð his laboeibꝰ
ðe ſapie:ꝭ.bonoꝝ laboꝛ gloeioſus ẽ fructꝰ.
fe pᷣdictis laboeibus laboeãtes viuere poſ⸗
unt ð elemoſiã· qᷓa ꝙ illis a quibꝰ accipiũt
vtiliter labozãt:Gonceſſus laboe e hoĩm mũ⸗
di circa occupacões tpaliũ vt habeãt vñ vi⸗
uant et ꝑ tꝑalia acqrãt eternaecc.i.ognoui
ꝙ m eis eſſet laboe et afflic· ſpiritꝰ. ꝓhibit⸗
eſt laboe curioſitatis et cupiditatis qui extin
guit ſpũalem quietem m deo de quo hiere·ix
vt mique agerent laboeauerunt.
Def ferijs ti· xxiij:

Oſtea cũ nõ tm̃ vacãdũ ſit in diebꝰ do
minicis ſ etiã in aliqbꝰ alijs feſtis qꝗᷓ
P eccleſiã indicũt ideo ad maiceem
ſtructionẽ oſiderãdũ eſt H̊ de ferijs· et pꝛimo
vñ dicãt' et qᷓliter diſti guãtur.? qñ feſta et
alij dieſ ĩcipia et finiãt·3˙ q ĩ eiſ agi poſſint
et qᷓ nõ ſjm iura ”¶ Scieð igit ꝙ ferie dicunt
q̃ſ foerie q p̃ᷣſtant vacacõeʒ ab his q agi ſo⸗
let in foꝛo:vel dicũt᷑ ferie q̃ſi feſtiue Eeriaꝝ⸗
alie ſunt tpanee vt qᷓ dãt' ꝓ fructibꝰ colligẽ
dis et ſunt duoꝝ meſiũ quoꝝ vnꝰ datc᷑ Stia
meéſiũ alter gtia videmiaꝝ · et he ferie ſzm di
uerſas regiões citiꝰ et tardiꝰ ĩdicũt · et iõ a
pſidibꝰ pcipiũt .ex ·e · Pſides · et ĩ his nõ ðbzʒ
fieri ꝓceſſuſ indicialis:niſi ex ↄſenſu ptiũ · ex
e.queſtꝰ. et dicit ibidẽ hoſti:ꝙ ĩ oĩ terra de
bẽt dari ferie ꝓ meſſibꝰ eẽ ſi ñ creſcit ibi ãno
na.qꝛ hoĩes habẽt ſibi ↄmuniter de gno ali⸗
quo teẽpe ꝓuidere·. q̊ videmijs nõ dabut
niſi vbi ſunt vinee k ſalte vbi e cõiter vſuſ vi
ni. Flie ſut repetine. ſeʒ qᷓs peiceps ſue ĩ pa⸗
toe ĩdicit: vel ꝓpter victoeiã:vel qe duxit vxo
rẽ.vel qe fuliꝰ e ei natꝰ. Et ſi aliꝰ ĩdixerit ca
rebut noĩe et ꝓ ↄſeques effectu:e:a nullo: et
Dicũt' repetine qe nõ ſunt certe:imo repeceĩ⸗
dicũt. Flie ferie ſunt ſolenes ſiue feſtiue.
ꝗbus peĩcipaliter hic ĩtẽdimꝰ e aüut ferie ke
ſtiue ſunt pcipue feſtiuitateſ circulũ ãni·ſ.

natiuitatis dni:ſancti ſtephai:ſancti·o· eua⸗

geliſte.ſanctoꝝ ĩnocſancti ſilueſtri· circũci
ſio dñi· eph̊.purificacõ ſãcte marie.paſca cũ
tota eba ſua:GRogacões tribꝰ diebꝰ. iſti tñ
tres dies non obſzuãt de ↄſuetudie qᷓntũ ad
mãuale laboeẽ ſceſio dñi:dies pethecoſteſ
ſ.ipᷣa dies cũ duohꝰ diebꝰ ſe · ſancti · jo. bap.
xij:apłoꝝet maxie pe:et pauli:ſacti laueẽ
cij· aſſumpcõis beate marie-natinitas eius er
ĩia feſta eiuſdẽ· vt dicitᷣ.ex·e.ↄqſtus.dedica
cio ſaãcti michahelis:et hec oĩa ꝓbãt' & oſe.
di · 3. ꝓPnũcciãdũ.dicacõ cꝰlibʒ oꝛatoꝛij. fe⸗
ſti uitas oim ſãctoꝝ · ſancti martini· et ille fᷣe
ſtiuitates qſ epᷣi ſinguli ĩ ſuis epᷣatibꝰ b eccie
ſijs cũ ꝓpło laudauer̃t-q̃ ſunt nõ generaliter
oinbꝰ ſed tm dicinis circuſtãtibꝰ ĩdicede. qoᷣ
tiñ itelligi debz de ſanctis canoſiſaus autoei⸗
tate eccleſie romãe qe ep̃ᷣus ꝓſe nõ poſſet ali
quẽ ſanctũ canoniſi are:ex.& reliq.c.j.Geliqᷓ
vo feſtiuitates ꝑ ãnũ cogi nõ debet ad feriãð
nec ꝓhiberi vt ĩ · c· ꝓnüuciãdũ · Ite ſtatuit euſe
biꝰ papa feſtũ iuencõis ſancte crucis ſoleni⸗
ter celebeari · de oſe · di · 3. crucis · feſtũ etiã ex
al acõois crucis celebeari dzʒ. De anũciacõe
vo nõ fit ibi mẽtio cũ tñ ſit celebee feſtũ·q̃a
foete tpe illaꝰ cõcilij nõ erat illa ſolenitas ĩ
ſtituta Ed h nota ꝙ e · ð feriis.qm dicit
ꝙ feſtiuitas ſancte trinitatis ſm diuerſaꝝ O
ſuetudines regionũ a qbuſdã ↄſueuit ĩ octa
na pent:et ab alijs ĩ dñica peima ãte aduetũ
dñi celebeari. Sccleſia q dem romana ĩ vſuñ
habet vt huiõi cel ebearet ſpecialiter feſtiui⸗
tatẽ · cũ ſingulis diebꝰ Gła patri.et. fi.et.ſ.
ſ. et ↄſimilia dicãt adlaudẽ ptinẽetia trinita
tis · Ite pᷣlatis eccleſiaꝝ pᷣcipit ꝙ feſtũ coep⸗
is xp̃i feria quita pꝰoct/pent:ãnuati ſolẽni⸗

ter celebeet et ꝓp oẽs eccł ias faciãt ſolẽniter
celebeari· et oĩbꝰ vere peĩtẽtibꝰ et okeſſis q̊
matutinis eiuſdẽ feſti ĩ eccleſia ĩ qᷓ i feſtũ fi
et vel miſſe vel peimis vel ſcdis veſperis in⸗
terfuerit · ꝓq̃libet haruzʒc· dies· ꝗᷓ vo prime
tercie ſexte none et ↄpleto⸗io ꝓ qlibz haꝝ·
xl.qᷓ vs px octauas eiuſdẽefeſti matutis miſſe
veſperia et p̃dictis hoeis ĩ terfuerĩt.c· dies p
octauas diebꝰ ſimgulis de iniũctis peniten
cijs relaxãt.vij·ſ.li.hoc eſt ĩ clement.de re⸗

liquijs ſi dominum.
Bire⸗ ſcdm ſciẽdum ꝙ dies incipit et fini
S diuerſis tpibꝰ et hoꝛis ſm diuerſitatẽ
eon de qbꝰ agit.·Rd feriãdũ em̃ regulariter
incipit ĩ veſpera pᷣcedẽti et finit ĩ ſe· veſpera
e.e. oes iniciũ tñ et finis feſton ſiderari
debet zm qlitatẽ eoꝝ et diuerſaꝝ ↄſuetudi
nẽ regionũ:et ſicut magnitudo feſtoꝝ exigit
celebeari.ſic viᷣt ea debere peiꝰ ĩcipe et tar
diꝰ termĩaei· ex·e.qm̃. Quo vᷣo ad oꝛdinãð ĩ⸗
cipit dies ĩ veſpea et finr ĩ mã e ſequẽti · vt pzʒ
di.lxxv.qð a patribꝰ.Quo ad iudicãð aũt in
cipit ĩ ſolis oꝛtu et fimt ĩ occaſu cũ ſcʒ udex
iã ꝓ tri bunali ñ p̃t honeſte ſedere · vt e . e · de
offi · dele · oſuluit· Quo ad ſoluenð vo ĩcipit
iĩ medietate noctis vniꝰ et fin ĩ medietate
noctis alteriꝰ.vt di:e:moe romãoQuo ad
treugas ſuãdas ĩcipit ĩ ſolis oetu et fint' in
occaſu.vt.ex ð pace et treu:c.j· Quo ad ieiu⸗
nã vo ſexta feria incipit poſt cenã die ionis
et finit in mãe ſabati· et ið ẽ ð ieiunijs al ijs
vt. de ole . di . iiij · de eſu · hec gof·⸗

rca terciũ ſcieð ꝙ ĩ diebꝰ feſtiuis ðöbẽt

bomines vacare himnis pſalmis et cãti⸗
cis ſpiritualibꝰ.de vↄſe·di ·2· i eiunia · Itẽ p̃di⸗
cacõi et vtutibꝰ et regulari diſcipline · ſed et
reli gioſi regulari obſzuãtie tũc magis ꝙq ĩ di
ebꝰ alijs · ex.de vi·et ho. cle · cũ ðᷣ coꝛẽ:et de
ſta.mo.cũ ad mõaſteriũ·et de ferijs licet. Vt
aũt iſtis hoĩes meliꝰ poſſint vacare debet vt
dictã eſt ſaupea abſtiere ab oĩ uili ope· vt a
mechãicis agculturis et ab alijs ſecularibꝰ
negocijs· ſcʒ mercaturis placitis ſentetils · iu

dicijs ſacramtis niſi cã faciende pacis. ex · e ·

oes.et de ↄſe.di ·3. rogacões· et.xv.qiij. c·
j:et.ij. Vñ nec ſentẽtia lata nec indicialis ꝓ
ceſſꝰ factꝰ in feſtis ob dei reuerentiã huãdis
etiã ſi ptes oſetiãt tenz niſi neceſſitas cogat·
vt ſi res eſſet tpe peritura ł pietas ſuadeat ·
vt ſi ſit cã debrliũ vel mißabili pſonaꝝ vt
dicit bern. et hoc ĩ diebꝰ exp̃ᷣſſsex.e.ↄqſtꝰ.
et expeimũt' ibi oĩa feſta ſupᷣdicta et ſepte di
es dnice paſſiõis:nõ tamen ponũt ibi tres di
es rogacom OQð aũt dici ex· e· oẽs ꝙ ſacram̃
ta pᷣſtare non debent in diebus huiõi intelli
genõð niſi ꝓ pace vel al iea neceſſitate · vel ſe⸗
cũdum bern· ꝓfide ꝓ obedietia Ffama-e ·
de. elec · ſignificaſti · dicit hoſti · ividẽ ĩ glo·
ꝙ B et ſi ſit honeſtũ nõ tamẽ neceſſariũ vnde
generaliter nõ ſzuat᷑· Itẽ nõ debemꝰs infeſtis
flieſtere genua n ĩ tribꝰ cãaibꝰ. vnꝰ eſt cum
epiſcopi conſecratio vel clericoꝝ oedĩacõ ce
lebea Tũc em̃ oſeẽns et ↄſectꝰ tin genua flec
tere pñt ſʒm ꝙ modꝰ ↄſeccõis reqrit Seðꝰ ẽ

cũ ex ðnocõe aliqs ĩ ſecreto genua flectit· ex
e · qm ·. 329 & cu ex duocõe flectit qᷓs ĩ eleuatõe
coæpis xpi.qð etiã de ↄſuetudie obhua. hec

ray · Doſſunt aũt oĩibꝰ diebꝰ feriatis agi ea qᷓ
ſunt volutarie mriſoictõis vt adoptio emãci⸗
Pacõ excõmũicacõ abſolucio:vbi n reqrit cãe

Snicõeʒ puta ĩ cmĩiꝑꝰ notorijs et mãumiſſio
Ce.actꝰ.G. his. Ite ea qᷓ fieri nccitas vrget
ł ꝓietas ſuadet.vt ex ·e.oqueſtꝰ.vrget aũut fi
eri nccitas agculturã.piſcacõz vt cu multitu
do piſciũ ĩmergit'.terre foſſurã. mũdacõz vi
neaꝝ qðò ĩitelligi dz cũ hec ita fieri ñ pñt in
alijs diebꝰ.ne occaſiõe momti pereat ↄmodi
tas conceſſa ꝓuiſione celeſti. vt. C. e.oes hec
Sof . Vn ſm roð.ſi iacetibꝰ ſegetibꝰ in agris

aut feniſ ĩ peatis tẽpeſtaſ imineat ant pluuia

q coerupet aut ðterioearet mł tũ talia a ſolo
ſepata.dñi illaꝝ reꝝ ñ ſunt ꝓhibẽdi eas re⸗
mouere ſů̊ pñt ĩdenitati ſue Peauere · Carnifi
ces etiã et pĩcerne q ĩ feſtis Ppaeãt ea qᷓ ome
dẽ debẽt ĩ craſtino ĩ mercato ł ĩ ſtacõibꝰ ſuis
et ceteri q pparãt victualia ĩ feſtis ſi ñ potue
rũt ĩ die Pcedñti omode p̃parare aut p̃paea⸗
ta ſine piculo »“ihdare moetalite ñ peccãt.Meo
ꝗnta aut nccitate liceat ĩ feſtis opari potiꝰ ẽ

lim tãaõ ad ar bitriũ boĩ viri ꝙᷓ; ad aliq; doctri

nã gnale. Mõ è etiã dicenò ꝙ ꝓpter modicũ

opꝰ hõ moetaliter peccʒ ſʒ ꝙᷓtũ opꝰ hõ ſñ pec

cato facẽ poſſit ẽè recuree ð ad arbitriũ hoĩ vi
ri: G roð Itẽ nota ſim ray.q; eccł a.i.epᷣs lo
ci b ſi ↄmode ñ pᷣt epᷣſ adiri pᷣſ biter ſimplex di
ſcretꝰ.ĩdul ge pᷣt ilb qᷓ mſtũ hnt bellũ et artã
magna neccitate ꝙ pñt arare.fructꝰ collige
foſſata facere et alia huiõi ĩ diebus dnicis et
al iis feſtis· ꝓpter picł m hoſtiũ.pterqꝙᷓ ĩ maio
ribꝰ feltis et tuc etiã· ſi maioe nccitaſa pare
rz aò vict nccariũ acqreð. ita tñ vt ð̊ uił ſtu
ðant ꝓ poſſe largioees ełas erogare.xxiij.q
.:ſi nulla.ex·.e.licet. hec raꝝp.Ge addit roò.
ꝙ; poſſit nccitas es tãta.et tã notoria ꝙ auto
ritate Ga poſſent facere talia.hec roò. Itẽ ſi
vrget necitas. fieri qſtiões latronũ et maxĩe
yſauro ꝑ qð multoꝝ ſalꝰ ꝓcurat. vt. C· e.
ꝓuĩciaꝝ · Ite ſi vrgz nccitas aꝓpellari: vñ nõ

quolibʒ tpe aꝓpellat᷑. vt. C. e. lL.i. In excerce⸗

da aũᷣt a pellacõe ſibis è ophuãtia feriaꝝ ſo⸗
leniũ et rpetina. qe ĩ neutris a ꝓpellacõ exer
cet vt: C·e.l.i.tñ n ↄputãt' om̃es diesvt.C
ð a ꝓpel. l.ea. G ið. Dietas vo ſuadet dari tuto
es et curatoees pupillis et aljs miſerabili⸗
bꝰ ploĩs· vt. Ff.e· l. i. S. excipint . Suadet etiã
diſciplimã popularẽ et ſiłr Eolaſtca et cleri⸗
cale. vt.ff e. vꝛuꝰ. Suadet etiã ptinentia ad
pacè et ↄcoediã · vt· C.e.l.fi.¶ Scieð etiã ꝙ ĩ
tempoeibꝰ his in quibꝰ agi nõ poteſt ſi tñ ac
tio ſit peritura eatenꝰ ꝓcedit vt litis ↄteſta⸗
tio vel executoeis ouetio fiat. vt in d· . exci⸗
piũt In duobꝰ aũt mẽ ſibꝰ qͥ gcia fructuũ ↄ⸗

cedũt agi poteſt ex ↄſenſu partiũ.qd qdẽ nõ

Oti git ĩ feriis ſtatutis ob honoẽẽ dei peĩcipiſ
vel ciuitatis · vt · ff· e: ſi feriatis:et ex.e.c.fi

ĩ fi · hec gof·¶ Sʒ nunqd ĩ feſtis laboeari p̃t

ad opꝰ pauꝑpũ puta agros eoꝝ arãdo qdri
gaãdo vel alioꝰ: & eredo ꝙ ſic:ſi hoc fiat pu

n,

re ꝓpter deũ · dũmõ nõ ſit a p̃latis ꝓhibitum
et ↄſuetudim loci ↄtrariũ·ita tñ ꝙq n ꝑ Ris to
tã nec vſqʒ ad fatigacõzʒ magnã nec etiã ꝓp⸗
ter hoc omittat' audire miſſam. Cum his oue
iit rich. vt patet ex pᷣdictis et roð · Plunqᷣd
moetaliter peccãt qui ad mercata vadũt qᷓ in

Dnica vel alijs feſtis maxie p̃cipuis fiũt · NC
ſzm rodo.ſiqs faciat h aliqñ ꝓ ſua necitate
nõ ↄſuetudĩarie ñ peccat moætaliter.ſi aũt du

cat ĩ Oſuetudieʒ aut hꝰ facit ex ĩ ꝓpba cupioi⸗
tate luẽndi vt faciũt mercatoezes q; ꝓpter fre⸗
qntãda mercata et nuůdinaſvix aut nuꝙ;ᷓ eccliĩ
as ĩtrãt moetaliter peccãt.mercata tñ qᷓ fiũᷣt

de victualibꝰ ↄpetetibꝰ ipis feſtis.ñ ſunt il⸗

licita aut facile ꝓhibñda · dũ tñ ꝓpter h non
dimittãt audire mna officia. ¶ Quid ð illis
qᷓ ĩ vigilijs feſtoꝝ feriãdoꝝz mittũt equos ł
alia ad ferèda necaria ĩ die feſto. Gnoʒ roòͤ·
ꝙ ſi ea qᷓ affer̃t ſint nccaria ad die feſti.ita ꝙ
ſme eis ñ poſſent ipz ↄmode trãſire nec añ ſu⸗
p his habedis ſibi poterãt ꝓuidere . pñt excu
ſari ꝓ nccitatẽ.ab ñ.maxie ſi faciãt h ĩ F eſto

vt habeãt ſua vehicła et alia ad quotidiana
opa exerceda ꝑ huiõi ei nccitate ſut excuſabi

les vectoees merciũ et vinoꝝ ad loca remo⸗
ta: cum ſine graui incõmodo nõ poſſent in fe

ſtig vacare ab eudo et q̃drigãdo Qund ð ilk
qui a dñis ſuis opari cogut ĩ feſtis · Seſpon
det roðd. ꝙ ſi faciãt hoc iuſto metu iducti vi

det poſſe excuſari · qui vo debet dñis ſuis ve
ctura blado et afferũt diebꝰ feriãdis vt di
ebꝰ alijs vacare ꝓP.js laboeibus liberiꝰ poſ⸗
ſint ñ ſunt excuſabiles niſi foete ad hoc arta

necitas eos cogat.Quid de ſcolaribꝰ.Be⸗

ſpõdit roð.ꝙ ñ licet eis diebꝰ feriatis aliqᷣð

grãde de qterno ĩ qᷓternũ trãſcribere:lectões

tn ſuas ꝗᷓs ſine ſcriptura nõ poſſent memoeie

Omẽdare vel ſermones quos ſtilo vel plùbo

notauerũt poſſunt ſcribere et etiã lectões li⸗
beoꝝ quos audiũt emedare.· LQuid de bar⸗

baris et mmutoeibꝰ b vectoeibꝰ pegrinoꝛ
ĩ ſuis vehicł is aut iumentis aut de ferrato⸗i

bus equoꝝ · Reſpõdet roò ·ꝙ credit eos excu

ſari poſſe ſi faciãt hoc peincipal ieer ꝗꝓpter ne

ceſſitates eoꝛ quibus opas Huiuſmoi faciũt
Si vero talia faciant peincipaliter ꝓpter que
ſtum aut im ꝓbã cupiditate nõ debent excu⸗

ſari Illi aũt qui faciunt ĩ Hhuiuſmõi feſtis bar
bam ſibi radi aut equos ferrari ſunt excuſa⸗

biles ſi ſuꝑ his non poterũt antea ſibi ↄmo⸗
de ꝓuidere Quid viatoeibꝰ et curſoeibꝰ

Beſpõdet roð ·ꝙ ſiue hec faciant ꝓ pecunia

ſiue non.non audet eos ↄdemnare· Raxime

cũ ſecũdum legem ↄceſſum fuerit ire in ſaba⸗

to licet ñ vltra mille paſſuſ qð itef᷑ ſabbau ap

pellatur actuumj.“ Quid de molendinis
ad ventũ b ad aq;· Reſpõdzʒ roò· ꝙ; cũ offici-
um huiuſmodi molendinorum expleri poſſit

ſine magna opera hominis credit ſeruandam
ↄſuetudinem eſſe regionis non peohibitam a
prelatis circa feriationem a talibus m feſtis
feriandis· de mol endinis autem que trahun
tur per iumenta credit ꝙ equi quieſcere de⸗

bent diebus keriãdis ſiue celebeandis cum

ſeðz lege n tm̃ hoĩes ſed etiã iumẽta ſabhata
ſint vacare iuſſa exo.xrxrxr —
De quarto pᷣcepto ti:xxnij.

HOnſequeter oſiderandũ ẽ de quarto p
( cepto qð po exo·xx.ſic honoea patreʒ
tu.iu et matre tuã vt ſis lõgeuꝰ ſuꝑ ter⸗

rã deu· vo.v.de ſic:honoea patre tuũ et. m.t.
ſicut pᷣcepit tibi dñs vt lõgo tpe viuas: et bñ
ſit tibi:hic ergo peio oſiderãdu ẽ de huiõi p̃ᷣ⸗

cepti iuſſione ſcdo de ꝓmiſſionis additõe. 3
de ho p̈cepti bligaroee cire⸗ parmũ qrunt⸗

plura ſczʒ qs ðᷣe pater et mĩ ĩ boc p̃cepto. Hẽ
pr de multipłr.ſ.creatõe vt deꝰ deu xxxij. nõ
ne ipſe e pr tuꝰ qui poſſedit fecit et creauit te
Platõe vt pᷣlatus.vt ibide Intereoga prem tu
um et an.tibi ꝛc et ꝓpagatõe ſcm carne· Oĩ⸗
bus his modis pᷣt hic accipi pr. Deeceptũ em̃

illo pt ĩitelligi tripliciter· peio ſcᷣm ꝙ de eſſe

a lege nature.ſeòo ſcòm qð è legis ſcripte a

Deo ſſpirate. tercio ſcdz ꝙ accipr ſcðʒ allego
riam eie peio mõ ĩtelli gi pater carnalis

natura em n nouit niſi patre carnale q ẽ Pein
cipii ĩ eſſe nature. Scðo ĩtelligit pr̃᷑ ſpũalis:

lex em ſcripta reputet prez ñ tm illũ qui e pei

cipiũ ĩ ee nature ſʒ ec illũ q̃ è peĩcipiũ ꝓ miſte
riu ĩ eſſe gr̃e ſcᷣm iꝰ coꝝ: ij.ĩ xpᷣo hieſu ꝓ euã
gZeliũ ego vos genui.3° mõ é deꝰ. Dicendũ ẽ
ero ꝙ hic qe et ꝑpſe honoeari pcipit᷑ hõ qui
e peĩcipih in eſſe nature vł ĩ eſſe gre · vñ dicit

Zlo. ſup io deu. v. honoea prez. ſ-carnale vel

ſpuales. Illegoeice tñ et im ꝓ55ꝗ̊ᷣe des. vñ glo.
alia ib idẽe dicit deu et eccliazʒ. t ſibłr pꝑ accñs
ſiẽ em ĩ d lectõe ꝓximi ĩtelligit amoe dei · ſic
ĩ honoee pris mtelligit᷑ honoe dei a quo oĩs

Prnitas ĩ celo et ĩ terea noĩat. Be aũt et p ſe

Honoeari pcipit' deꝰ ĩ peĩo p̃cepto.hec alex.
anIn quo oſiſtit honoe iſte· P? ĩ duobꝰ
ſcz ĩ reueretia et ſuſtetatõe vt dicit glo.· ſup idð

eph. vj. honoea patre zc. reuerstia Oſiſtit i tri⸗

bus ſcʒ ĩ affectu timèdo pr̃is offeſam ex amo
re.leui.xix: vnuſqſq; prezg et matre timeat. In
effectu.ſ.obediedo eph.v. filioli obedite P⸗
entibꝰ vris. In ſigno ſcʒ aſſurgedo et hꝰmẽi
ſic ſumi hono⸗ Bo:xiipcem honoꝛe honoeez
vtz ꝓ glo. Suſtetatio etiã oſiſtit ĩ tribꝰ.ſ.ĩ ſo⸗
latio verboꝝ ieroꝰ nemo prez aſperis ver
bis ledat hoc filij loquant qðᷣ parétes del e⸗
ctat andire·. In ſzunio opm ecc· nj. qᷓ timet do

minũ honoeabit paretes et qᷓi dñis ſeruiet hbiſ

q ſe genuert ĩ ope et hmone. In exhibitoõe ne⸗

ceſſarioꝝ vñ eph vjhonoea preʒ æc. glo. po

noꝛare patrẽ ẽ ei reueretiã exhibere et neceſ⸗
ſaria miſtrare.et hoc mõ expoĩt dñs hꝰ pcep

—

tũ Mach. xv· Debet aut vterq; hono⸗ Pdictꝰ

ſcʒ reuretie et ſuſtẽtatõis tã pri carnali ꝙᷓ; ſpi
rituali.qe om vterqʒ ẽ peincipiũ iõ debe vtri
q; reueretia · qꝛ etiã vterqʒ ĩdiget iõ vtriq; de
be⸗ ſuſtétat. Peeteren pre carnali ſpealis
To reueretie.rõ gnatõis ec&τι. vij. mem̃to qm ni
ſi p illos ñ fuiſſes. et ĩ pre ſpuali p̃eminẽtia
ſublimitatis Ro.xnij. oꝛs aĩa ptãtibꝰ ſublimi
oerbꝰ ſi ubdita ſit. te ĩ pre carnali ſpealis rõ
ſuſtetatõis rõ educatòis ecc.vij· retribue ilł

qm et illi tibi In pre vo ſpuali diſpeſatõ ĩſtru

ctionis Gab. vj: ↄmunicet aũt is q̃ cathezi3
verbo ei ꝗᷓ catheʒzizat ĩ oĩbꝰ bonis· hec alex.
an · Doteſt etiã dici ꝙ paretibꝰ inm tũ Huiõi ð

bet' honoe reueretie i ſuſtetatio et alia debẽ

tur eis rõe alicuiꝰ accidẽtis ſcz rõe ĩdigentie
vel alicuiꝰ huiꝰmõi:et qe qð ẽ ꝓ ſe.ẽ peiꝰ eo

qð e p accns Ido ſpeałr pcipi honoeatõ pen
tũ in qua ſiẽ ĩ quodã vicipali mãdari intelli
Zit et ſuſtẽtatio et qᷓdquid aliud paretibꝰ de
bet. hec tho. Hota etiã ſeòʒ tho. ꝙ ĩ pcepto

iſto ĩtelligit mandari qdquid ptin et ad red⸗
dendũu debitü cuieũq; pione ſicut ſcdᷣariuzʒ in

clud in peĩcipali. Nota etiã ſeðz alex · an · ꝓ
ſcðʒ ꝗam rõem nõ pcipit hic mñ honoe eiꝰ
qꝗᷓ p̃t dici eie pater vel mater.i.peincipiũ p

generatõʒ ſcʒ carnale vel ſpirituale·i. patris
carnalis vel ſpũalis.ſ.pᷣlati. Scðz ↄmunez tñ
rõzʒ pᷣt reduci ad hoc pᷣceptuʒ honoꝛ ſenis qui
ðe pater etate· ſiẽ ðe ·j· Cyt ·iiijſemioꝛẽ ne in
crepaneris· ſi obſecra vt patre. St honoe reg

q̃ pater ðe miſcõia: ecẽ.vij. In iud icando eſto
pu.miſericoes vt pater· t honoe ſocij ſcòz q;
Rpio⸗ eſtimat· St honoe cuiqʒ; pſone alij ex⸗
hibendus? Quiꝰ vtutis e actꝰ honoeare pa⸗
tr. H& qꝙ; é actꝰ cujuſdã vᷣtutis ſpealis qꝗᷓ pie

tags de· et a tullio pars iuſticie po. vt imfra i⸗

ſcðòðo li:tãgit. Cum em̃ ad rõz iuſticie pti neat

q; debitũ alij reddat. vbi inuemt ſpealis rõ
Debiti alicui ꝓpſone · ibi e virtꝰ ſpealis dtẽta
ſub iuſticia. debet' aũt aliqᷣd alieui ſpealiter
qe è peincipiũ ꝓducẽès et gubernãs ĩ eſſe hoc
aũt peicipiũ pietas reſpicit ĩquantũ penubꝰ

et patrie et hig qi ad hoc oꝛdinant' officiuʒ

et caltũ ĩpendit et ſic ptz ꝙ pietas ẽ vtus ſpe
atalis ad iulticia reducibilis et ꝙ ad eã ptinz
Honoæs pentibꝰ exhibere? Hlota ꝙ tulliꝰ di

cit ꝙ hec vᷣtus· ſ.pietas exhibzʒ patribꝰ et pa⸗

trie officin et cultũ. vt officiũ referat ad ob
ſequiũ ·cultꝰ pero ad reuerẽtiã et honoes. qe
vt aug· dicit:x.ð ciuitate dei:colere dicimur
hoĩes quos honoeificatione vł recoꝛdatiõe ł
pᷣſentia frequstamꝰ Et quidã in cultu Pentũ
itelli git cultꝰ oĩm ↄſanguinecꝝ qui ſic dur
qꝛ ex eodẽ patre ꝓceſſerunt vtz ꝑ phũum.viij.
ethi· In cultu vo patrie ĩtelligit cultꝰ ↄcimũ
et oĩm prie amicoꝝ.· et iõ ad hos peĩcipaliter
pietas ſe extedit. Sic ergo cultꝰ et offieiũ vt
dicit tuliꝰ debent' oĩbus ſanguine iunctis et
pr̃ie beniuolis.ñ tñ eque oĩbus ſʒ peipue pen

tibus. Klijs aut ſcòz paʒ facultate et decen
tiã pſonarũ 001
anS. x. de ci: dei moæe vulgi. nomse pietatis e
tiã ĩ opibꝰ miſcdie frequetat' qð iõ arbitro⸗

.d hoc iten nota ꝙ ſicut dicit

euenſſe ge hie pcipue fieri deꝰ mãdat ea q̃ſi
bi ꝓ ſaenficihs piacore teſtat ex qua etiã cõ⸗
ſuetudine factu ẽ vt ip̃e deꝰ pis dicat Sed
quare nõ e datũ p̃ceptũ de honoee filioꝝ et

alioꝝ hoim ſicut de honoæee pentũ: H& rõ na

turalis ñ ſtatim dictat ꝙ aliqꝗd ſit ꝓ alio faci
endũ niſi cũ hõ aliquid dzdebitũ aũt filij aò
Patrè è maxime mamfeſtũ et ideo nõ ponitur
ſub aliquo p̃cepto decalogi vt aliqð beneki⸗
cium vel obſequiũ alicui niſi parètibꝰ impe⸗
dat. paretes aut ñ viden' eſſe filijs ðbitoees

— — — — — — —

pter aliqua beneficia ab eis recepta.ſʒ poti⸗

us ecõuerſo filiꝰ q̃ e aliqd pris et pres amãt
filios vt alidd ip̃oꝝ · vt ð vnj. ethi. vñ eiſdẽ
rõibꝰ nõ ponũt aliq̃ p̃cepta ptinẽtia ad amo
rẽ filioꝛx · quibꝰ nõ ponunt' aliq̃ p̃cepta oꝛdi
nãtia looĩez ad ſeip̃3· Quare iter pᷣcepta ſcde
tabule peĩo po' p̃deptũ de pentibꝰ honoeãdiſ
E& eſt rõe peicipij cuiꝰ honoe p̃cipitur.
vñ ſiẽ in oedĩe ad deu peimũ p̃ceptũ ẽ de ho⸗
noee peĩcipij qð eſt deus in peima tabula.ita
in oedĩe ad ꝓximũ peimũ pᷣceptũ ẽ de honoꝛe
peĩcipij qð e hõ ĩ ſcdᷣa tabula vñ ſiẽ dicit hu.
de ſctõ vic · vtrobiq; peĩcipij digtas honoꝛa
Irca ſeðz qrũt pła ſcʒ qre magis ꝓmitti
p̃miũ ĩ peĩo p̃cepto et in q̃rto ꝙᷓ in al ijs
p̃ᷣceptis· H hoĩes vt in ꝓpłlbus ad vtilitatem
aliquã oꝛdinãt ſuos actꝰ.et ĩ ilłł p̃eeptis op⸗
tint ꝓmiſſione addere p̃mij.ex quibꝰ nlła vi⸗
debat vtilitas ſequi vel aliq̃ vtilitas impedi
ri· qꝛ vero pentes iã ſunt in recededo nõ expe
ctat' vtilitas de eis:et iõ huic p̃cepto addit
Pmiſſio · Silr et p̃cepto peĩo ð ꝓhibitõe ydo
latrie qe ꝓꝑ hoc videbat a ꝓpares vtilitas im⸗
edin · quã hoĩes credũt ſe ꝓꝑ pactũ cũ dðᷣmoni
us mitũ · Oſequi poſſe· Quare lõgeuitas ꝓ
mittit P Pentu honoee · ihe P Ogruũ eſt vt ei
qui gratus ẽ beneficio beneficia ↄſeruet. in⸗
Sratus aũt beneficõ peiuari meret. benefici
um aũt vite coæpab poſt deũ a pentibꝰ habe⸗
mus:et iõ pentes honoꝛãs qᷓi bñficio gratus
meretur ĩ vita ↄſeruari.qui vo nõ honoæat tã
quã ingratꝰ meret vita pemnari·qe vᷣo lõgeui
tas ñ alliceret niſi cũ ꝓſperitate eſſz. iõ deu.
qð exodũ explanat·lõgeuitatẽ ꝓmiſſaz ĩ exo.
runctã hor̃e ꝓſperitatẽ determĩat addẽs et be⸗

ne ſit tibi ſm alex · qe vᷣo bona vel mala pñtia

nõ cadũut ſub merito vel demerito niſi inc;tũ
ordinant ad futurã remuneratõz. 16 qñzʒ ſzm
occultã rõem diuioꝝ iudicioꝝ q maxie remu
neratõz futurã reſpiciũt · aliq filij pij ĩ pentes
citius decedunt:aliqui vero impij in eos diu
tius vinũt ſzm tho.
Irca terciũ qð eſt ð obligatõe h p̃cepti
querũt pła ſcz ĩ qbus tenec filiꝰ pñi obe
dire · ο ſzm Sdꝰ ſupiontatis é modꝰ obediti
onis·q bt ðᷣe Po.xiij. oĩs ptãs a deo ẽ.et oĩs
aima ptãtibus ſublimi oeibꝰ ſubdita ſit.ẽ aũt

ſupioeitas ↄſtituta in ſpũalibꝰ et tꝑalibꝰ.et
in tpalibus dupliciter ſczʒ qᷓtũ ad regimè rei⸗

publice et ꝓeie familie.peĩo mõ pᷣeſt p̃latus
ſpũalis · ꝛꝰ pꝓlatus ſecularis. 3 pr carnalis Bi

cut ergo determiat' obediéetia p̃lati ſpũalis ĩ

—

Ppualibus er p̃lati ſecularis ĩ tpalibꝰ reipub
lice. ſic obediẽtia pr̃is in diſpoſitõe reifamili
Aris.· et ſzm hoc p̃t dici ꝙ filiꝰ patriſ familias

tene obedire patri ĩ oĩbus ꝓbabiliter ptinẽ⸗

tibus ad necitateʒ vel vtilitate reifamiliaris
ſic intelligi debʒ illð ad coł · iij. filij obedite

pentibus veſtris in oibus.et ſibi mõ intelligi
debet autoeitates ↄſił es “4 Od ãt de deu. xxj

ſi genuerit hõ fil iũ ↄtumacẽ qͥ nõ andiat pñis

et matris impiũ lapidibꝰ obeuet eũ oĩs ꝓpłs
quo debʒz mtelligi oñdit᷑ in ſe· autoeitate vbi
dicit monna pr̃is audire Otemnès et omelſſa⸗

tõibus vacans atz luxurie . vñ otemptꝰ coere⸗

ptõis ẽ petm̃ et malicia ↄuerſatõis q̃ nõ coæri
Sit ꝓ momta pĩis vñ pz q; filiꝰ tenet⸗ obedi⸗
re patri ĩ diſciplma bonoꝝ moꝛa qð intelligi
debz de neceſſarijs ad ſalutẽ · hec alex. an.
lota ergo ꝙ feliꝰ ꝙᷓdin vtit boms pr̃is debʒ
ei obedire in exercitatõe actuũ vi rtuoloꝝ ſi⸗
ue ſalubeiũ · ĩ diſpenſatõe tpaliũ et ſubmiſtra
tõe obſeqoꝝ · qñ eẽ vimt ſeoeſũ a pa tre viuere
debz ſzm eins mpiũ. et ſi expedit ſubmiſtrare
obſequium . ſi tñ pr̃ aliq̃d pᷣcipiat qð ſit cõtra
ſalutis ꝓfectũ nõ è ei obediẽdũ ſzm illo luc.
xiij· qui nõ odit pr̃em.ſ ecA Vtrũ honoꝛ ſit
exhibendꝰ ex hoc p̃cepto malo pᷣlato et vide
tur ꝙ ñ. qe · j. chi . v· qui bñ p̃ſunt ꝛc.glo. vt ei
ſpualiter obediãt et exterioea exhibeãt ſʒ ille
honoe nõ determĩat niſi bñ pᷣſidenti ergo ꝛc.
Otra ibidẽ alia glo.Ile duplex honoe exhibẽ
dus é oĩbꝰ pᷣſ biis.ſʒ maxie his q̃ labo⸗at vbo
et doctrina· ſzm alex.an. malo p̃lato ho⸗
noꝛ debet qdiu ab ecckia rolerat⸗ Ee licz ma
le pᷣſideat haberi debz vt bñ pᷣſidens quouſqʒ

ab ecckłia deponat. vñ nõ debẽt debita ei ſub
crahi a ſubd itis . Et generaliter è dicenò ꝙ in
ferioꝝ nõ eſt iudicare de ep̃is vtꝝ ſcʒ bñ op⸗

ent Ro.xiiij.tu qͥs es q iudicas alienũ ſzuum

tñ eos èns iudicabit pſa.iij. ſtat ad iudicanð

dñs et ſequitur verbũ ad p̃latos.vos depaſti
eſtis vineã meã·ra.pa. eſt ĩ do.vr̃a.hec alex
an? VYta filiꝰ accauſãs pe& hereti cũ ſoluat
hoc pᷣceptũ · hereti cus aut ſibi tm̃ obfuit
vt qn hereſis e occulta.aut etiaʒ alios peaua
doctrina coerũpit· Et hoc ſcòo mõ tenet filiꝰ
accuſare pꝛẽm.ſʒ prio mõ ñ tenet. Ratio huiꝰ
eſt qe honoeẽ pr̃is celeſtis tenet p̃ᷣferee hono
ri patris carnalis· vñ pr̃ carnalis qui ðhono⸗
rat pr̃ez celeſtẽ nõ e ſuſtentãdꝰ. vñ in tali cãu
tenet illud euãgelicũ qui honoeat peem aut
matrẽ plus ꝙᷓ me nõ eſt me dignꝰ. et in deu.
in laudè leui· dicitẽ q̃ dicũt patri et matri ne⸗
ſcio vos· hec alex· an· Vcn occaſiõe religi⸗
onis ſint p̃termittẽda pietatis officia ĩ paren
tes · religio et pietas ſũt die vᷣtutes nulla
aüt virtus alij vtuti repugnat. qe ſim phĩ in
pdicamẽtis bonũ nõ eſt bono ↄtrariũ. vñ nõ
poteſt eẽ ꝙ pietas et religio ſe mutuo impe⸗
diant . ad pietatẽ aũt ptinet exhi bere pentibꝰ
officiũ et ceultũ.ſzʒm debitũ moð·ñ eſt aũt de⸗
pr̃em ꝙ deũ.ſi ut dicit ambꝰ.ſupꝑ luc.nccĩtu⸗
dini generis· diuie rᷣligioĩs pietas anfertᷣ. Br
ergo cultus pentũ a cultu dei nos abſtraherz
iam cultui pietatis pentũ inſiſtgre eſſz ↄtra de
um deo in tali cãu p̃ᷣtermitteda ſunt pietatis
officia in pentes ꝗꝓpter religioĩs diuinũ cul⸗
tum. Vñ ĩ hoc cãu dicit hiero.ĩ epła ad elyo
doꝝ · ſi pr in limme iaceat. ſi mr̃᷑ vbera ꝗqbus
te lactauit oñdat.p calcatũ ge peem. p cal⸗
catã ꝓge mr̃eʒ. et ſiccis oculis ad vexillũ cru

cis euola. ſummũ genꝰ pietatis E m hac re ee

crudelè · Sic etiã dins dicit luc. xinj. ſi qs ve⸗
nit ad me et nõ odit eẽ̃· SGi vero exhibedo pen
tibus obſequia debita nõ abſtrabat qs a cul
tu diuĩo hoc iam ad pietate ptinebit et ſic nõ

bitus modꝰ vt hõ plus intẽdat ad colendum

opoætebit ꝓprer religiõz deſerere pietate et in
HPoc cãu dns math.xv. r—darguit ꝓphariſeos ꝙ;
religionis intuitu· honoeem parentibus de⸗
bitum ſubcrabere docebant. Et ſic patet ꝙ ſᷣ
pentibus nr̃is carnalia obſeqa nr̃a ſint neceſ
ſaria. vt ſine his ſuſteétari nõ poſſint · nec nos
ad aliquiò otra deũ inducãt. eos intuitu re⸗
ligioĩs deſerere nõ debemꝰ Si aut ſine pecea
to eoꝝ obſequijs vacare nõ poſſumꝰ. vel etiã
ſine obſequio nro ſuſtetari poſſint· licet eoꝝ
obſeqa omittere vt ampliꝰ religioni vacemꝰ
de hoc li:ij.ti. lxix. n · c. ¶ Quid de religioſiſ
in hoc cãu e dicẽdũ · aliter et aliter e de O
ſtituto in ſeculo et de ꝓfeſſo in religione · pei

mus em ſi pentes habz qui ſine eo ſuſtetari ñ

poſſint.nõ debet eis relictis religione intra⸗
re.qe trãſgrederæt' pceptu de honoeatõe pen

tum licet quidã dicant ꝙ etiã ĩ hoc cãu licite

poſſet eos deſerere deo ↄmittedo curã eoꝝ ſz
ſi quis recte ↄſideret hoc eſſet tptare deu cũ

habes ex puano ↄſilio quid agerz piculo ſub

ſpe diumi auxilij pentes exponeret· Si vo ſñ
eo pentes poſſent vitã trãſigere licerz ſibi pa⸗
renti bꝰ relictis religione intrare qe filij non
tenent ad ſuſteutatõz ꝓentũu niſi ĩ necitate vt
dictuũ é licet inꝙ eis intrare etiã otra ꝓhibi
tõz pentũ qe quilibet ĩigenuus ẽe liber ꝙtũ ad
ptinetia ad diſpoſitõz ſui ſtatus p̃ſertim ĩ his

que ſut obſequij diuim Et magis è obtempan

du patri ſpuali vt viuamus ꝙ;ᷓ pentibꝰ arnis
hebr.xij. vñn dñs vt legit᷑ macth⸗viijet luc.ix.
rephendit diſcipłm q ſtatim nolebat en ſequi
intuitu ſepulture pr̃is· poterat em ꝑ alios ſe⸗
elini vt dicit criſe . Seuc aũt ſcz ꝓfeſſus ĩ re
ligione reputat' qi mudo moetuꝰ. vñ nõ debz

occaſiõe ſuſtentatõis pentũ exire clauſtrũ m

quo xpᷣo oſepelit et iten ſe negocijs ſecula⸗
ribꝰ iplicare· Tenet tñ ſalua ſin pᷣlati obediẽ

tia et ſue religioĩs ſtatupin ſtudiũ adhibere

qũo ſubueniat᷑ parẽtibꝰ eiushec tho.et ſatiſ
Ouenit cũ eo alex.an:Deeterea ſi talis nõ ſit
obligatꝰ ad exhibitõz coepale honoeis parè

tum.eſt tñ obligatus ad exhibitõz ſpuale ſczj
in reuerèdo. in ↄſolando:oꝛando ad bonũ in
ducendo. et lalute aie ꝓcurando. in exhibici
one em ſpũali maxime habz pfici hoc pceptũ

in quo ẽ ↄfirmato ad deũ·hec alex an. in 3⁰.
V Ae quinto p̃cepto:ci ·xxv.·

tcepto qð eſt nõ occides exo· xx·. et pei
mo ð ipᷣo homicidio qe ibi ꝓhibet' ex
plicite. ſco de alijs imiurijs qͥ ↄmittunt᷑ in ꝑ
ſonã ꝓximi ꝓhibitis implicite vt pzʒ ma · v.
Circa peimũ peĩio videndũ eſt de beeui huiꝰ p

0 Enſequeter ↄoſiderandũ eſt de quĩto p

cepti expoſitõe:ſcdo ad maioeẽ inſtructõz de

multiplici circa hoc dubitatõe Circa peimũ

ſciendũ hoc p̃cepto explicite ꝓhibet homici

diu . implicite vero oms motus ire ſic expli⸗

cat dñs· Eſt ãt homicidiũ hoĩs ab hoĩe facta
occiſio · ꝓhibe ergo hoĩez occidi ab hoĩe · ab

hoĩe inꝙ vt ab hoĩe ſiue vt ẽ hõ·ñ ãt ab hoĩe
vt a lege ſine vt e legis m ſter duũmõ nõ deſit

iuſtus oedo. iuſta cã iuſtus aĩimꝰ. vñn nõ ꝓhi⸗

betur occiſio inſta ſed miuſta. eſt aut miuſta

ſi deſit aliqð triũ p̃dictoꝝꝛ · deeſt aũt iuſta cã
cũ aliquis ſine merito occidit᷑.deeſt oedo iu⸗
ſtus cũ occidit ille q nõ eſt legis miſter· deelt
iuſtꝰ animꝰ cũ iudex occidit libidĩe vindicte
nõ amoæe iuſticie. Eit aut homicidiũ triplici⸗
ter· peimo volũtate vt cũ fit ex intentõe · ſceᷣo
caſu vt cum fit pᷣter intentꝑʒz. et Hoc p̃t eſſe tri
pliciter ſcʒ vel dando opam rei illicite vel li
cite · et ad hoc adhibedo debitã diligenti am.
vel nõ adhibendo. In peĩo cãu et 5° nõ excuſa
tur a toto ſed a tanto: in ſco excuſat' a toto
tercõ fit homicidiũ ex necitate et Hoc zautne
ceſſitate vitabili.vt cum fugere p̃t et nõ vult
ꝓpter verecundiã vel cauſam aliaz . Fut meun
tabili vt cũ quis oceidit alm nõ liuoee vinei
cte ſed amoee ↄſernatõis vite et ajme e ne ſcz
ꝓdat vitam et aĩmam et hoc cũ moderame in
culpate tutele peimo mõ excnſat' a tãto· ſcõo
mõ ↄcedit impfectis nõ ꝑpfectis: et excuſa a
toto ſim aug· li. de l ibe.ar. et hec ad pñs de
differetijs Homicidij ſufficiãt · quia ĩ fra li · vj

ademaeerrre Rar⸗ s=

.

A frca ſedᷣm querunt' pł a.ſcʒ vtrũ occidere

Plantas et alia beuta ſit peccatũ vel ſit ↄ
tra illud pceptũ · H œ nõ. vt em̃ dicit aug/⸗
de ciuitate dei ꝙ dictu eſt nõ occides mtelli
gitur de homĩe: nullꝰ ei peccat ex hoc ꝙ vti
tur aliqua re ad hoc ad q; eſt: ex oedinatõne
aũt dei ꝓplante oꝛdinant ad vſum aimalm̃et
aimalia ad vſum hoĩim qð fieri nõ poteſt ſine
moetificatõne eoꝝ · dicit em̃ geñ.]· ecce dedi
vobis omem herbam et vninerſa ligna vt ſint
vobis in eſcam et cũctis aimam.et gen· ix · de
om̃e qð mouetur er wmuit erit vobis in cibum
MHec obſtat ꝙ occideti bouẽ vel ouem alte
rius determĩata ſtatuitur pena exo· xxij.qe ta⸗
lis peccat nõ qe bouez occidit ſed qe Homini
damnũ in ſua re facit · Vnde nõ ↄtinerur ſub
eccate homicidij ſed furti vel rapine Vtn.
iceat occidere hoĩem peccatozꝛem. ꝙ ſic
exo.xxij.maleficos nõ patieris viuere· et ro·
xiij· no ſine cã gladiũ poztat:dei em miſter ẽ
vindex in iram ei qui male agit· Scom ei ang
in qõnibꝰ ſup mathcum hõ ab hoĩe occiditꝰ
hoc fit aut cupiditate nocẽdi ſiẽ fit ab hoſte ·
ł nuſte aliqd auferẽdi ſic fit a latrõe aut oedi
ne obediedi ſicut fit a indice· aut neceſſitate
ſubueniendi. ſicut fit a milite:· im peimo et ſe⸗
cũdo cãu nulli licet occidere. in tercio aũt et
quarto licet · Omis em pars eſt naturaliter ꝗp
tertotũ· vnde videm? ꝙ ſi expediat ſaluti cozꝛ
Pis hHũani pciſio alieuiꝰ mebei . ſecz qe Eputri⸗ .
dum et alion mebeon coeruptiun- laudabili
ter p̃ſcidit᷑ · quelibet aũt pſona ſingularis cõ⸗
paratur ad totam ↄuitatem vt pars ad totum
et ideo ſi quis ſit cõitati ꝓpiculoſus et eiꝰ coꝛ
ruptiuꝰ ꝗꝓpter aliqð peccatum.iuſte ecciditur
vt bonũ ↄune ↄſeruetur. Si ergo maleficꝰ oc
cidatur ameee obedientie ſeu inſtlicie · nõ pec
cat iudex ↄdemnans:nec miſter a iudice iuſſꝰ
cecidens peccat tamẽ vterqʒ ſi faciant hoc iu
ris oedme nõ ſeruato · xxiij · ꝗq · iii · ¶plt · et ·
v.miles·¶ Nec obſtat ꝙ dñs mathxin · ꝓ⸗

hibuit extirpari zizʒania que ſũt filij nequam ·

vt ibidem dicit · qe hoc feeit vt parecret᷑ triti
co.i.bonis·q fit q mali non poſſunt occidi
qum ſił oc cidant' et honi: vel qe latent inter
bonos vel qe habent ſequaces multos ita ꝙ
ſine piculo bonoꝝ nõ pꝓñt mterfici· vt dicit
aug. otra ꝓmenianũ qñ vero ex oceiſiõe malo
rũ nõ immmet piculi boĩs ſ magis tutela et
ſalus.tũc mali licite pñt occidi⸗Vrrũ liceat
ꝓſone pemate hoĩezs peccatoæe occidere · F ꝙ
nõ· vn aũg. j·. de ci ·dei:qui ſine aliqᷓ publica
amiſtratõe maleficũ mterfecerit velut homi⸗
cida reputabit.ſic em̃ dictũ eſt· occidere ma⸗
lef̃actoee licz inꝙᷓtũ oꝛdinat ad ſalutẽ totius

ODũuũitatis et iõ ad illos timn punʒz q̃bꝰ eura ↄmit

ti tur Omunitatis ſeruãde· Deeterea ðde in lege
da beate lucie.hõ poteſt eẽ miſter moetis nõ
vite ·. qe omis vita eſt a ſolo deo: nec eam denſ
dare voluit ꝓ miſteriũ alicuiꝰ.ſic eĩ auferee
rem alicuiꝰ ſine autoeitate et vol utate eiꝰ nũ
quã licet·ſic et multofoetiꝰ occidere qð ẽ vi⸗
tam auf eree ſine dei volũtate et autoeitate nũ
quã licebit deu · xxxij ·et ego occidã eꝰ vi· fa.
ꝓcu:æc deoqʒ; quicũqʒ nõ accipit ptãtem vł
a diuĩia autoertate q̃ᷓ eſt in lege · vł ab eius vo
lnntate ſcʒ ↄgnita ex inſpiratõne. ſi interficit
Otra illud pᷣceptũ facit.· Nec obſtat qð exo·xx
xij:pc epit moyſes·occidat vnuſquiſqʒ ꝓximũ
ſuum ꝓ peccato vituli cõflatilis qe fecerunt
hoc ex din p̃ᷣcepto. Vt lic eat clericis ma⸗
leficos occidere · c& ꝙ non.. thi · iij · Opoetet
ep̃m ſine crimie eſſe nõ violentũ nõ pcuſſoeem
et bn. ad eugeniũ li:de ↄſideratõe dic aggre
dere ſubditos ſeò verbo nõ fereo.quiò denuo
vſurpare gladiũ cemptes que ſemetl iuſſus es
ponere in vaginã ſcʒ in petro cni dictũ e. mit
te gladiũ tuũ in vaginã· Ratio huiꝰ eſt. qe hꝰ
pᷣcepto nõ occides ꝓhibet quilibz occidere
ſua autoeitate·qe ergo miſtris veteris teſtam⸗
ti erat autoeitas Omiſſa:- miſtris vero noui te⸗
ſtameti nõ eſt ↄceſſa vt ꝓ ſe interficiãt:ido ex
ſequeti ꝓhibent᷑ illo pcepto clerici intertfi⸗
cere in cã iuſticie · Ratio aũt Huiꝰ eſt qe mi ſut
clerici ad miſteriũ altaris in quo rep̃ſentatur
paſſio xpᷣi occiſi:·qui cũ penteret᷑ ñ peuciebat
vt dicit . j. pe · ij.· miſter aũt debet ſun dum imi
tan m illud ecc· x.ſzm iudicem populi ſic et
miſtri eius:et iõ nõ ðpetit eis ꝙ pcutiant vel
occidant · Nec obſtat ꝙ pe:act.inj·anamiã et
ſaphirã interfeciſſe refert' qe hoc ꝗꝓpeia autoei
tate nõ fecit ſed ꝓotius dei ſmiam de eoꝝ moꝛ
te ꝓmulgauitvb potius eoꝝ moꝛteẽ quã dya
bolus inferee debebat p̃dixit et cauſaʒ ſczʒ cul
pam patefecit· Sr obicia ꝙ impatoe autoei⸗
tatem accepit a papa maleficos puniendi. di⸗
cendũuũ ꝓ a deo p papam ſuſcipit autoeitatẽ vt
ſit miſter legis et iuſticie diume . SZʒ ab ipa le
ge autoeitatẽ habz vſus miſterij iuſticie · vnð
aug · in qᷓnibus leui · cũ homo mſte occeidit
lex occidit nõ tu·loquit᷑ iudici ſeculari ·/ Si
obicit ꝙ ille facit cinꝰ antoaitate fit· vñ pa⸗
pa et ep̃i qui ppoſitos habẽt et indices in cã
ſanguĩis vident occidere ˖ dicenduů ꝙ duplex
eſt autoæitas ſcz iubendi et innuedi. perma eſt
penes impatoꝛł· ſcdᷣa penes papã et p̃ſbros:

xXNy

hec em̃ eſt pᷣdicatio ðiuĩe legis et hoetatio ve
pemcipes obediãt ei: de peima autoeitate no
de ſcda intelligi debet ꝙ itle facit cuius au⸗
toertate fit· vñ bn· ad eugeniũ li· inj· de olio⸗
ratõe oſtendit qũo vterq; gladius e eccłlie ſeʒ
materialis et ſpũaliset ꝙ; ad eam ptinet gla
Oius materialis nõ ꝙᷓtum ad vſum vel muſſum
ſʒ ꝙᷓtum ad nutũ ·qu inq̃t materiale gladium
negat tuũ.nõ ſatis mihbi videt' attendere ver
bů dñ dicentisouerte gladiũ tuũ in vaginã
ergo et ipᷣe foste tuo nutu et ſi non manu tua
euaginandꝰ.alioquin ſi nullo mõ ad te ptine
ret dicentibꝰ apłis:ecce duo gladij hic · ñ re⸗
ſpondiſſz dns ſatis e ſz nimis eſt· vterq; ergo
eſt eccłie ſcʒ materialis et ſpualis/ſed is ꝓcc
cleſia. ille vero ab eccłia exercẽò. ile ſacer
dotis is milititis manu ſed ſane ad nutũ ſac⸗
dotis et iuſſuʒ impatoe s & Vtaνι alicui liceat
ſe occidere.ih& q; non. vñ aug..· de ci. dei · q;
dictũ eſt nõ occides intelligit de hoĩe. nec
ergo alten nec te· nec em al iud ꝙq hoĩem oc⸗
cidit qui ſe occidit:eſt aut hoc illicitũ.peimo
qe peccat otra ſeip̃m· facit em̃ ↄtra naturalem
inclinatõʒ; et legeet etiã otra caritate qua qᷣ⸗
libet tenet diligere ſeipᷣm: et ideo ſemp ẽ pec
catũ moetale:* qe peccat in deũ· ſicut q̃ ſeruũ
occidit alienũ peccat in eiꝰ dñm.· et etiã vſur
pat ſibi iudiciũ diuinũ· ptinet em̃ ad deũ ſolũ
moetis et vite iudicin m illõ deutꝰ. xxxiij.
ego occidã:et ego vi:fa.ec· Nec obſtat ꝙ ſam
plon ſe cũ hoſtibus occidit vt habet iudicũ.
xvjqu tñ numerat᷑ inter ſanctos hebr.xj.qe
vt dicit aug.j. de ci · dei · ho ſibi ſpũs dei laten
ter ſuggeſſit· et eandẽ rõz reddit de qbuſdã fe
miĩs ſanctis quaꝛx memoꝛia ab eccłkłia celebea
tur.· Nõ obſtat etiã ꝙ razias qui ſe occidit lau
datur qe ex hoc nõ laudatꝰ ſʒ ꝗꝓpter zelũ legis
qu onditur ex hoc ꝙ ſe occidit licz occidere
nõ debuerit vt etiã dicit aug.j· de ci · dei . nul⸗
lus ſibi debet manꝰ inicere vt effugiat hoĩeſ
Bed obui qe math. x.dicitᷣ.qmii ꝓpdidit aĩiam
ſuã ꝓpter me ſal.fa eam.et aĩam vocat ibi vi
tam. ſed qͥ ſe occidit illo deſideꝑio de quo diẽ
apłbs cupio diſſolui et eſſe cũ xpᷣo ꝓdit aĩimam
ſuã ꝗꝓpter deu· ergo mueniet eam. H ſeðz ſan
ctos ibi aima de vita aĩalis qᷓ debet vno mõ ĩ
terimi:alio mõ ſaluari. ſm ei platone duplex
eſt moes vna nacure ſcz cũ aĩma egredit alia
virtntũ ſcz cũ ꝓ virtutes hõ vicijs et volupta
tibꝰ moeit. peima e expectãda.ſcdðᷣa ꝓcurãda
ꝓdenda eſt em vita aialis ſcdᷣa moete· nõ peĩia
ſi tñ illa peima ꝓ xpᷣo mferat᷑ patienter e ſu⸗
ſtinẽda. Vc liceat mulieri ſe occidere ne
ab alio coerũpatur · HC ꝙ nõ qę aõ debet in ſe
Omittere crime maximũ qð eſt ſui ipᷣiꝰ occiſio
vt vitet? minꝰ cri mẽ alienũ. nõ em eſt crimen
mulieris ꝓ violentiã molari ſi ↄſenſus nõ aſ⸗
ſit. qe nõ coinqnatur coepꝰ miſi de oſenſu me⸗
cis vt lucia dixit:foznicatõ ant vł adulteriuzʒ
eſt etiã minꝰpeccatũ ꝙ; homicidiũ: pᷣcipue ſun
ipᷣius· eſt etia piculoſiſſimũ pctm occid ere ſe
qe nõ reſtat tpus vt ꝓ penitetiã illð peccatũ
expiet·¶ Vta liceat alicui ſe defendedo ali

que occidere·H ſcòm rich. ꝙ ſic·et hoc patz

pẽĩo autoeitate· diciꝰ em̃ exo· xxij · ſi effringes
fur ſuffodiens fuerit muentꝰ et accepto vul

nere moetuꝰ fuerit · ꝓcuſſoꝛ ñ reus erit ſangni
nis ſ mł tomagis licet defedere vitã gpeia ꝙ;

domũ ſuã ꝑ ecc Voc ec ꝓba ꝓ·C·ad l · coenel

de ſica. l.i· et · ij · et ex · de hoĩci · ſigficaſti · ij·

vim em vi repellere leges omes et oĩa iura ꝑ

mittũut ið tñ fieri dz cũ modᷣamie ĩcłpate tute

le.v dicit gloſeruat equũ moderamè ſi tãtuʒ
fiat ilð quo omiſſo violetia repelli ñ poſſit· ſi
ꝰ violetũ ĩterficis ſi moetis piculuzʒ ab eo vꝛ
tare ñ poteris ſine pena ĩterficis.et pꝰ pauca
ſubdit · iniuriã vo illatã ꝓſone ex ĩteruallo re
pellere nõ licet. qe ſic eſß vmdicta · et ſic ĩtel
igunt' iura qᷓ vident' ↄtraria. Scdõo onditur
hoc rõe:omes ĩ hoc ↄueniũt ꝙ q interficit no
centẽ vt miſter legis nõ eſt trãſgreſſoe pᷣcepti

de nõ occidedo. ſ qᷓ vult ĩiuſte aliũ occidere

nocẽs ſzim lege huanã.et etiã ꝓpter diuinaz
qe ꝗꝓpter hoc e iĩ moæetali ꝓctõ. et qᷓ defedẽdo
ſe tale occidit eũ occidit vt miſter legis qe B
lex ſibi ↄcedit vt allegatũ ẽ ergo ꝛc.hec rich.
Ed maioæè ãt euidẽtiã ↄſideranð e ſm tho ·

ꝙ nihbil ꝓhibet eſſe duos effectꝰ vniꝰ actus
quoꝝ alter ſit tm ĩ ĩtentõe alter vero ſit pter

intentõz. moæzales aũt actꝰ accipiũt nomẽ ab

eo ꝙ intedit nõ ab eo qð eſt pᷣter intẽétõzꝭ cuz
ſit cã ꝑ accidẽs Ex actu igit᷑ alicuiꝰ ſe defen
detis pᷣt ſequi duplex effectꝰ.ſczʒ ꝗꝓpeie vite ↄ
huatio et ĩuadetis occiſio.· Actus igit huiõi

ex hoc ꝙ intedit ꝙᷓtum ad peimũ nõ bʒ rõem
illiciti cũ ſit naturale cuilibz ꝙ ſe qᷓtů p̃t ĩeſſe

oſeruet . Doteſt tñ aliqs actꝰ ex bona mtetõe

ꝓuemes illicitꝰ reddi ſi nõ ſit ꝓpoæcionatꝰ fi
m. et 1õ ſi aliquis ad defendeẽdu ꝗꝓpeiazꝭ vitam
maioei vtat᷑ violetia ꝙ opoetz erit illicitũ. Si

vero moderate erit licitũ vt pz ex ſupeadictis
Bed qe hoĩes nõ licʒ occidere mſi publica au
toentate ꝓpter bonũ ↄũᷣe vt pz ex ſupiꝰ dictis
iõ illicitu ẽ vt hõ intedat hoĩez occidere vt ſe
defẽdat· niſi ei qui publicã hʒ autoeitate qᷓ in
tẽdens hoĩez occidere ad ſui defeſiõz hoc re⸗
fert ad ꝓpubl ũ bonũ vt pz ĩ milite pugnante
Otra hoſtes et ĩ miſtro indicis pugnãte ↄtra
latrones· hec de tho. Quidã tñ Ootrariũ di⸗
cunt ſcʒ ꝙ nõ licʒ hoĩez occidere ĩ defendedo
ſe.qe vt dicit aug:j. de li·ar:loques de illiſ ꝗ

hoc faciũt tales nõ ſũt a peccato liberi.apudò
lege diuinã.q ꝓ his rebꝰ q̃s optet ↄteni ſũt
HhHuana cede polluti ·ſʒ ſm eiꝰ metẽ ibidẽ coꝛ⸗
pꝓus nĩm e inter res qs optet ↄtemni.hꝰ etiazʒ
ide videt dicere ĩ epła ad publicolaz. p̃terea
plus tenet' qlibet diligere aĩaʒ ꝓxi ꝙ coepuſ
Peim ·ſ̊ vol a aliũ occiòere ſiuſte:e ĩ moeta⸗
li pctõ:ergo ſi ſe defedens occidat eum ĩ tali

ſtatu ppoĩt ſalute coepis ſui ſaluti aie ꝓximi
hꝰ opĩo. fuit Hu.di.l.G. ſi irã· Sꝭ ad hoc rñndz
rich. Od autoenate em aug dicit ꝙ intelligi
debz ĩ cãu ĩ quo ſcʒ fugiedo vel adiutoeiũ in-
uocãdo:poſſet hõ ſaluari et nõ vult ꝓpter ve⸗
recũdiã vel qn ꝑ aliã viã cohibere poſſit male
factoꝛẽ · vel qn iam accepto vulnere moætis ĩ
ſequit et occidit recedetezʒ. F rõem dicit
nõ ille qᷓ ĩterficit eũ ſe defededo. ſzʒ potiꝰ ip̃e

ẽ cã ſue moetis et damnatõis inꝙᷓtũ ſcz illum
alũ ad occidenð eũ q̃i interpᷣtatie cogit· vñ ſi
rõ illa valerz minꝰ peccaret occidẽs nocentẽè
qꝙᷓ; inocente.· Sʒz qd de clericis nũqd licet eiſ
ſe defeden do aliquẽ occidere · & aliꝗᷓ dixer̃t
indiſticte ꝙ hoc nulli ꝑſone peiuate ſiue cle⸗
rico ſiue laico licʒ · vt vfũ eſt ſupᷣ · Flij vo ĩdi
ſtincte dixerũt ꝙ hoc cuilibet licʒ · Quidã ãt
diſtinxerũt inter clericos et laicos dicẽtes ꝙ
Hoc clericis nul la necitate liczʒ · hꝰ opivibe
fuiſſe laur̃.et bn.ex. hoĩici · ſuſcepimꝰ ĩ glo.
vbi ðe ꝙ clericꝰ nõ debz ꝗꝓpter calia etiã otra
ſaracenos armis ſe def edere et ſpoliãte ĩterfi
cere · ar · xxiij .q:vii.c.ij· et.c· Ouenio· et. c. ſu
ſcepimꝰ.et er de voto ex multa.et di· l. cleri⸗
cus qᷓ paganũ· laicꝰ vo pᷣt patriaʒ et res ſuas
defẽdere · et hoſtẽ etiã puenire· ar. C. vn vi.l.
.1. de⸗ rrij. d j. d⸗ Fer, aũt alex· an. qe ex
ege nature nõ ẽ diſtinctõ clerici et laici et iꝰ
pceptũ e ex lege nature·iõ ſi ꝓhibeant cleri⸗
ci ĩ canone laico ↄceſſo occidere hoc non erit
ex ꝓhibitõe pᷣcepti ſʒ ex inſtitutõe ecckie · vñ
illa diſtinctõ reſpicit eccłie iſtitutõz«/ Æ£ loo
nota ꝙ ſzm legẽ reus homicidij ñ erit qᷓ furez
nocturnũ occiderit.qð ĩtellige ſi ſme piculo
reꝝ et pꝓſone ei pcere nõ potuit etiã ſi ſe telo
nõ defedat vt tn B ei elamwer teſti ficetᷣ.ſecꝰ
eſt de diurno · Batõ e q de diurno diſcerni p̃t
ꝙ ad furandũ nõ ad occidẽdũu venit. Idem tñ
de nocturno ĩtelligit᷑ et diurno ſi ſe cũ armis
defedat et ꝓ Piculo pſone.ex · e· ſi pfodies et

ff.ad·l.coeneb · de ſic:fure. Et Em aliquos ſi

diurnꝰ? velit me iterficere poſſuz eũ puenire.
ar · C. ad.l.coeneb ·de ſic. l.ij.iij· et. iij . Batõ
bu:e q ſi nocturnꝰ cũ rebus recedat eũ pꝰea
nõ ↄgnoſcã.ſecꝰ ẽ ð̊ diurno.vñ eũ poſtea ac⸗
cuſare poteroideo nõ tam facile occidi p̃t
Vtꝝ aliqs hoĩem caualiter occidẽs incureat
hoĩcidij reatũ· & ſzm phᷣm. ij. phi. caſus ẽ cã
ages pᷣter ĩtetõzʒ· et iõ ea q̃ ſũt caſualia ſimpli

citer loquedo nõ ſũt ĩitenta neq; volũutaria·et

q? ome pctm̃ eſt volũtariũ ſzm aug· ↄſeques ẽ
ꝙ caſualia inꝙ;tũ huiõi ñ ſũt peccata ↄtingit
tñ illud qð nõ e actu et ꝓ ſe volitũ vb intetn
eẽ ꝓ accidẽs volitũ et intetũ ſzm ꝙ cã pꝑ acenſ
ð̊e remouẽs ꝓhibes: vn qn qͥs nõ remouet ea
ex qbus ſeqtur homictdiũ.ſi debeat remouere
ðe qdᷣamõ hoĩciòiũ volũtariũ:hoc auũt ↄti git
dupkhr Vnod qñ dat opam rei illicite glio mo⸗
qñ nõ adhibz debitã curã:et iõ ſzm iura ſi ali
quis det rei licite opam et debitã adhibz cu⸗
ram.et inde ſequat hoĩcidiũ nõ incureet hoĩ
cidij reatũ Si vero det illicite rei opam ł etiã
dans rei licite opam et nõ adhibz debitã cu⸗
ram.ſi ſequaPinde hoĩcidiũ nõ euadit homici
dij reatũ · di · L. ſepe · ¶ Vtrũ hq̊ pᷣcepto ꝓhibea
tur occiſio hoĩs quolibet mõ dicta ꝙ Bpꝓ
hibet ꝗꝓpeie occiſio coepalis imꝗpeie vero et
ex ↄſequeti et ĩterpᷣtatiue occiſio ſpualis ſi ei
moes aĩme peioe eſt moete coepis qᷓ ergo =dbi
bet inferee moetẽ coepis multomagis aĩe · Nõ;ÿ
tn ꝗꝓpeie pᷣt dici moes ſpũalis ſiue aime ab ali
quo inferee alicui.qe nõ ꝓ cãm ſed tm̃ ꝑ occa
ſione ·qe culpa nõ p̃dt eẽ ĩ aliquo niſi eo volẽéte

licet ei aliquis poſſit occaſionẽ verbo vel fa⸗
cto p̃bere · ms s q̃ ꝓpctinet ad homicidium
maxime de differeujs looĩcidòij et ireegularita
te et alis penis quas quis incureit require i⸗
fra li.vj.ci.xnij·
1 Oe imurijs coepalibꝰ alijs ab por ti xxvj
Oſtea ↄſiderãdũ e de alijs ſiurijs que
Omittũt in piłnã ꝓxĩ que etiã iĩplici⸗
te ꝓhibent cũ ε nõ occides . vtz ma.
.v.et circa hoc qeunt pła ſcʒ vti in aliquo
caſu liceat aliquẽ mutilare mẽbeo· H ꝙ ſic·
hoc em̃ licet publice ptãti gpter aliqð malefi
ciũ exo·xxj·oculũ ꝙ ocnlo:licʒ etiã pemate p
ſone ex volũtate eiꝰ cuiꝰ e mẽby vel etiã eiꝰ
q̃ gerit curã ipᷣiuns p̃cidere mebʒ putidũ ꝗp⸗
ter ſalutẽ ꝗpeij coepis oↄſeruandã Fliter vero
nũqꝙᷓ licet · vñ etiã ĩ nullo cãu liczʒ pᷣcidere mẽ
beũ ꝗpter qdcunqʒ peccatũ vitandũ. qę ſaluti
ſpuũali ſy pᷣt aliter ſubneniri ꝙ; ꝓ abſciſiõʒ mẽ⸗
bei.qe pctm̃ ſubiacet volũtati · vñ criſo· ſuꝑ iꝰ
math.ix· ſunt enuchi q ſe caſtt̃. ꝗꝓpter reg· ce·
exponẽs dicit.i.nõ mebeoꝝ ablſciſiõe ſʒ malo
rũ cogitatõm ĩterpᷣtatõe· eſt em̃ obnoxiꝰ male
dictoni qui mẽbꝝx abſcidit etem q;̃ ſunt hoici⸗
dan talis p̃ſumit· et poſtea ſubdit· nec ita cõ
cupiſcẽtia fit mãſuetioe ſʒ moleſtioe· Fliunde
em fontẽ habz ſperma qð ĩ nobis · et pcipue
a ꝗpoſito ĩcõtinẽte et mẽte negligẽete. nec ita

Opꝛimit abſciſio mebei teptatões vt frenũ co⸗-

gitatõis Vtꝝ liceat patribꝰ verberare fili
os aut dñis ſʒuos· &ο iferee nocumètũ alicui
nõ licet ꝑ modũ pene niſi ꝗpter uſticiã NMuliꝰ
ãt iuſte punit aliquẽ niſi ſit eiꝰ diſpeſatõr ſub
iectus et iõ vᷣberare aliquè ñ licet m ſi habeti
ptãte aliquã ſuꝑ eũ q̃ vbera.et qa fi liꝰ ſubdi
cur ptãti ꝓatris et ſeruꝰ poteſtati dñi iõ licite
vberare pt pr filiũ et dñs ſeruũ cã coerectõis
et diſciplime . iõ ðe ꝓu. xiij· qͥ pcit vᷣge odit fi⸗
liũ ſuũ · et ecc·xxxiij:ſʒuo maliuolo.toetura et
ↄpedes · p G̊ aut ꝙ apłs dicit eph.vj.pees no
lite ad racũdiã ꝓuocare filios nõ ꝓhibetur
pr̃ibus quin verberẽt filios cã diſcipliĩe ſʒ ne
affligãt eos verb eribꝰ ĩmoderate qð auũt ſub⸗
dit infra ibide et vos dñi eadẽ facite ſzumſ re

mittẽtes mmas dupliciter p̃t ĩtelligi · vno mõ

vt remiſſe minis vtant᷑ qð ptinet ad moderati
onẽ diſcipline · Fglio mõ ꝙ n ſemp impleãt qð
ſunt ↄmĩiati qð ptinet ad B ꝙ; indicin quo qs
ↄmĩatus ẽ penã qñzʒ tempet ꝓ remiſſioĩs miſe
ricoꝛdiã Zz obicit᷑ gqe phũs dicit · x· ethi·ꝙ
ſermo paternꝰ habzʒ ſolã monitõʒ nõ aũut coa⸗
ctionẽ ſ verberatõ ẽ qᷓ̃dã coactio.g nõ licet
pentibꝰ filios vᷣberare · maioe ptãs debet
habere maioeẽ coactionèe ſic aũt ciuitas ẽ ꝓfe
cta duĩtas · ita peinceps ciuitatis hʒ ꝓfectam
ptãtem coercedi.et iõ pᷣt infligere penas iree
ꝓabiles ſcʒ occiſioĩs vel mutilatõis pater ãt
et dñs qui pᷣſunt familie domeſtice ẽ Duĩtas ĩ
pf ecta ptãtem hʒ impfectã coercendi hm pe⸗

nas leuioꝛes qᷓ nõ inferũt ireepabile nocumẽ

tũ cuiꝰ modi ẽ verberatõ? Vtꝝ liceat alique

icarcerare · H ꝙ ſic ſcʒ ſm oedinẽ iuſticie aut
in penã aut cautelã aliciuꝰ mali vitãdi · vnde

leui·inj.ðe.ꝙ quidã ꝓpter peccatũ blaſphe

2

mie incarceratꝰ fuit· ſimpliciter auũt aliqnẽè in
cludere vel ligare ptinz tm ad eũ qui diſpone
re hů vniuerſaliter ð actibꝰ et eiuns vita: qe
hoc etiã impedit᷑ a bonis agedis cuilibet tũᷣ
licet hoĩem detinere ad hoꝛã ab aliquo illici
to ope mox ppetrãdo. pꝓuta ne de alto ſe ꝓici
at. vel alteꝝ feriat ggraust aut pctm̃ huiꝰ
mõi miuriaꝝ ex hoc ꝙ inferũt in ꝓpſonas cõ⸗
iũctas.Sed cui opetit actio iniuriaꝝ et

tra quos et inqtũ · P actio dat imuriã paſ

ſo.patit aũt q̃̊s in ſeipᷣo et ĩ filio quẽ hʒ ĩ po⸗
teſtate · Inſtitu ·de iureiur: patitur et ſił᷑i rõne
epᷣus ĩ clericis. et abbas ĩ monachis·et dñs ĩ
ſeruis . vt ibide · C. ſeruus aũt · et vir ĩ vxoee. qᷓ
ſi ſit filiafamilias dat actõ tribꝰ ſczʒ ip̃ et vꝛ
ro et patri:nec vna actio ↄſumit ꝓ alia.Si tñ
iniuria fiat viro actio nõ dac vxoei·qe equũ ẽᷣ
vxoæees a viris defẽdi nõ ecõuerſo· ffee . l. j. da
tur etiã hec actio ſpõſo ſi fiat iniuria ſpõſe· ff.
e.l.apud ·qð mtelligit de ſpõſa in pñti:dat

etiã heredi ab miuriã illatã cadaueri eiꝰcuiꝰ

eſt heres ł ſi fama eiꝰ ſit laceſſita · ff.e.l.j.a
tur etiã actõ nõ ſolũ otra pcuſſoe ſ̊ etiã otra
eum qui ꝓcurauit ꝙ; peut eret. ff· e· l.nõ ſolũ
Doſtqꝙ; aut oſtiterit ĩ iudicio ð iniuria ſi ſit fa⸗
cienda ↄdemnatõ pecuniaria index defert iu
ramentũ iniuriã paſſo ꝙ iuret iꝙᷓta de ſuo de⸗
diſſe vellet añꝙ; tale mniuriã ſuſtineret·. Et qe ſi
aimoſe iuraret mdex peiꝰ taxabit certã quãti⸗
tatem pecunie ĩfra quã iurabit· Et ↄſiderabit
qualitatẽ miuriã paſſ:ſcm em gradũ digni⸗
tatis et honeſtauis vite creſcit et mmuit᷑ eſti⸗
matio iniurte mſtitu· e · ꝓ.pena: SZzʒ poſtea ꝙ; in
ratũ fuerit nõ licebit in minoei quãtitate odẽ
nare.C.de iudicijs:et in auteẽ·hodie ꝛc·
De duello.ti .xxvij.

de ipo. de pena eiꝰ Crrca peimũᷣ
querũt pła ſcz quid ẽ duel lũ · duellũ eẽ ſin
Sularis pugna que fit ad ꝓbatõz rei alicꝰ ita
ot q ſic ſe ꝓbaturũ offert et vicerit ꝓbaſſe cre
datur.ſi nõ vicerit etiã in ꝓbatõe defeciſle pu
tet᷑. Dicit aũt duellũ q̃i duoꝝ tellũ. dicitur
etiã monomachia qſi vnica et ſingularis pu⸗
gna·dicit eciã in pleriſqʒ ꝓtibus iudiciuʒ eo
ꝙ ibi iudiciũ dei expectet?“ Vtu duellu ſit

Ennde 4 ex duello ſepe ꝓuenit hoĩci⸗
diũ iõ de duello e hic diceẽdũu et peimo

lLicitũ.& ꝙ nõ etiã inter laicos qe ibi deꝰ tẽe⸗

Ptat . et ſcriptũ eſt deu· vj: et mathiiij . nõ te⸗
tabis dñm deuz tuũ et · xxij. q:ij. queritᷣ. Nec
obſtat ꝙ dauid pugnauit cũ golia: ij:q v.mo
nomachia:.qꝛ peiuilegia paucoꝛx nõ faciut le

Jem ↄuem. xxvj. q.i nõ exemplo. Re ꝓpbatur

etiã duell ũ ſcðm legẽ romanaʒ: vt;: C· de act.
et obli.negãtes:et de gladiatoꝛsbꝰ.il.j.li.xj.
lex tñ lumbarda et muicipalis ĩ mł tis caſibꝰ
duellũ admittũt · et ↄſtitutio friderici de pace

tenẽda:l.ſi quis hoĩem.dꝛcit ſi quis hoĩez in

ter pacem ↄſtitutã occiderit· ſe ꝑ duellu defẽ
dere p̈t ꝙ ad ſui coꝛpis tuitõz eũ occidit ·˖ Bed
ſIzm hoſtin aliquo cãn nõ debet admitti vt di

ctũ eſt qe eſt ꝓbatio deceptoꝛia et iõ nõ tran⸗

ſit in rem iudicatã ſnia. mo debet retractari
veritate comperta;: vt er · de pur. vul. c · j. Hlec

obſtat ꝙ erimè leſe maieſtatis dicit cerimen ꝓ
duełlliois. ff.ad·l. iub · l. vlt. qe nõ iõ d crime
pduelliqꝙ p duellũ poſſit ꝓbari:hic quidã ma
le mtellxerũt· ſz qe Pduelles dicut hoſtes⸗
iõ id crime dᷣe crime ꝓduellioĩs.i. crim hoſtis
vel hoſtile.ff.de v.ſig: ꝙ nos hoſtes ?c (¶ Sʒ
cũ inualuerit ↄſuetudo ↄtrana fere vbiq; ter
raꝝ· HNuquid talis ↄſuetudo excuſabit a moe
tali pctõ · dicũt quidã ꝙ ſie iducetes illð
ambr·xxiijq:iiij:obiciũt᷑ iacob qᷓtuoe vxoeeſ
ꝙ qñ mos erat erime nõ erat.ſʒ ið fun diuma
ruelatõe ↄceſſũ qᷓ qñʒ ðe mos:qnʒ fas ex :ð di
uoe: gaudemꝰ.ꝗ.qe vero pagani⸗Flij diſtin⸗
guũt dicetes ꝙ ſi qs duellu offerat vel obla
tu ſponte ſuſcipiat moætaliter peccat Zi vo ſit
iudice cogete delatu· cum aliter piculũ coe⸗
Pis vel rey euadere nõ poſſit excuſat · ex. de

Hoici. mterfeciſti · et hec opi eſt tolerabilio⸗

ꝙᷓ peima ſm ray.et gof.nõ tñ admittũt eam.
Tercij dicũt cũ ala.qbꝰ ↄſentint ray · et gołf⸗
et hoſt.ex · e.c.j.q; ille qui iudice cogete mui
tus duellüũ ſuſcipit et ↄmittit excuſat a tanto
n a toto· metꝰ em ille pctmi attenuat nõ oino
euacnatex . qð me:cã·ſacris.· potiꝰ em debet
oĩa mala pati ꝙ pctõ mœætali ↄoſentire· xxxij· q
v.vane:grauiꝰ tñ peccat offeres ſpõte ꝙᷓ ſu
ſcipies iudex deferes ſiue autoꝛitate pbens-
aſſeſſoꝛes et aduocati: et quiuis alij ad hoc ↄ
ſiliũ auxil iũ vel fauoze dantes. ꝓſbñi etiã be⸗
nedictione m ↄſuetudine aliquoꝝ locoꝝ p
bentes · BRod· tñ dicit ꝙ ſcdᷣa opinio· videt eẽ
rõnabilis et maxie vbi innoces accuſat ð cri
mie ad mortem. qui ſi duellu oblatũ recuſet
ſtatim ſuſpeò t' dun em videt᷑ dicere ꝙ tal is

teneat᷑ ſe potiꝰ ſuſtinere ſuſpendi ꝙ; in duello

ſe tueri · Et foete diſtingnedu e ſzm eunde ĩ
cã crimĩali licʒ duellũ ſuſcipere ñ offeree. In
cãu vero cinili de cpalibꝰ nõ liczʒ offeree nec
ſuſcipe: cũ in tpalibus debeat qͥs potius om̃e
damnũ ſuſtinere ꝙᷓ duellu ſic ſuſcipe · BZed tñ
ſi lie laico res ſuas cũ arms defedere et eas
defendedo raptoꝛè occidere ſinõ p̃t aliter de
fendere vt aliqᷓ volũt nõ aꝗꝓparet ratio quare
ꝓ defenſiõe reꝝ ſuaꝝ laieus nõ poſſit ſuſci⸗
pere duellũ ſibi oblatũ vel ꝓotius illatũ a iu
dice · et hec opi · eſt benignioe et etiã ꝓbabili
oꝛ zm roð. tñ otra eum eſt ꝙ duellũ ꝓhibitũ
eſt vt patuit in qõne pcedenti.· ericus autẽ
in nulla cauſa et nullo mõ ꝑ ſe vel pꝑ aliũ po⸗
teſt duellũ offeree vel etia oblatum ſuſcipere
ſed eccleſia ſiue ep̃us debz eum efficatius de

fendere qe eſt de iuriſdictõne ſua.ex de foꝛo

Opetenti ·. c.j·. et.ij· Quid ſi clericus ↄtra fa⸗
cit ſcʒ off erendo vel ſuſcipiendo⸗ de rigo⸗
re iuris debeg deponi.ex · e.c.j.vt ſtati dicet
¶ Irca ſcm ſciendũ ꝙ pena pugnantiũ eſt
cp ſi ſint clerici debent depon vt dictů e
Si tame nec moes nec mutilatio interuenerit

pP epᷣm ſu cum eis poterit diſpẽſari: ey· e. c. j.

et . ij · Si tame p̃ſ biter vł aliꝰ clerieus in duel

lo oblato vel ſuſc epto ab eo ptem digiti pdi⸗

Diſſet ñ tamè tantã quin ſine ſcãdalo poſſit ſo⸗
lenniter celebeare ꝙ; tũcunqʒ ſit grauis exceſ⸗
ſus ep̃us eius cũ tali poſt pactam penitẽtiam

poterit diſpẽſare· ex: eic.j. Sed et ſi hoĩcidiũ
interuenerit· poteſt ſedz ꝗqð notat gofadhuc
ſecũ in benefieio diſpenſari:ex · e· c. ij. in fi ·
Qð aũt dicit᷑ al ibi eũ homicida diſpeſari non
poſſe · vt di . . miroe et in pluribus alijs iuri⸗
bus ĩ officio loeu habzʒ. Nam eun alis diſpen
.

ſatur in beneficio et nõ in officic. vt di. L. ſtu

deat ;· Sedm tñ ꝙ no. hofli · in beneficio curam
animaꝝ habẽete cũ tali nõ diſpenſabit ĩrerice
papa· Contra vero laicos qũo ſit in talibꝰ ꝓ
cedendũ reqre infra li.ij.ti · de ſcãdaloc/ SFo
B nota ſic notat gof·et ray· ſi otingeret aliqʒ
ĩ duello moei imputaret oibus qu dediſſent
ad B ↄſilm auxil iũ vel fauoẽee et eſſent om̃es
tales iree gulares· xvij· q: inj· omes · « Quid
de clericis illis q reliquias afferũt pugilibꝰ
ad iurandũ nũuquid fiũt iree gulares ſi ſequac᷑
hoĩcidiũ in illo duello: ray· videt innue
re ꝙ ſic. vt in illa.q.Sed cũ inualuerit ec.Ta
les em vident coadiuuare aò ho ꝙ fiat duel⸗
lum ſiẽ et lli qui dant benedictione · hoc tñ
ſzm roð.duꝝ videt. dicere tñ ↄtrariũ nõ ẽ tu
tum. ¶ Quid de ep̃is et capitkis et ab batibꝰ
qui eogunt᷑ in curijs regũ duellũ ſubire aut
res eccłiaſticas amittere Quid etiã hHuiõi
pſonis Habentibꝰ iuriſdictionẽ tꝑa lem ĩ quo
rũ curijs duella oedinant.· Gndet roð . ꝙ ñů p
ſe vel ꝓ alios de ſpeali mãdato coꝝ duellummn
offerat vel ſuſcipiat᷑ vel etiã pᷣſtent auteeita⸗
tem ſpẽalem ad hoc faciendũ: moetaliter perc
cant et fiñt ireegulares ſi mees inde ſequatur
Si vero h̊ fiat ꝓ laicos qi curã gerunt rerum
ip̃on ſme ſpeali eoꝝ mãdato licʒ peccẽt moe
taliter ſuſti nedo et diſſi ando talia fieri in eun
rijs ſuis ſiue ſuoꝝ baliuoꝝ cũ mi ſciant.non
tñ ex hoc fiᷣt ireegulares exquo ſup hoc non
pᷣſtant autoeitate licʒ ſuis balinis pcipiãt ꝙ ĩ
tali vel tali cauſa iuſticiã faciant.qe in hnic̃i
Senerali mã dato nihil mandari mtelligiv de
duellis. Si vero rex vł peinceps aliꝰ plonam
eccleſiaſticã velit cogere ad duellũ aut ꝓpter
recuſatõz duelli ei bona ecckie vel ſua aufer⸗
re debent epi ſe inuice materialiter adiuuare
et debent potiꝰ oma mala tolerare qꝙ; ↄſenti⸗
re · poteſt etiã dici in publicis pᷣdicatõibꝰ mo
deſte tñ et quaſi Opatiendo ꝙ qᷓ hoc faciũt in
ſtatu ſalutis nõ ſunt· Et hoc maxie vbi credũ⸗
tur muris ignoꝛãtia laboeare:que nõ eſt colera
bilis in eccleſiaſticis viris ſiue pſonis.hec ãt
q̃ dicta ſut de duello debent ĩtelligi etiã ð iu

dicio ferei candẽtis ·˖ et aque frigide · et alns
buiꝰ modi · hec rod. L

¶ De toeneamentis ti · xxviij

2 Oſtea ↄſiderandũ eſt ðò toꝛneametis ex

quibꝰ etiã qnʒ ſequitur homicidiũ.di
cüuütur aũt toeneamẽeta quedaz nundime
vel ferie· nõ inter hoſtes ſʒ mſtar hoſtilis pu
&ne facte· et dicunt nundine gqe ad ea de di⸗
uerſis ptibus et cã lueri ſicẽ ad nũdinas oueni
tur · dicũtur etiã ferie a feriando.qꝛ tunc mili
tes ab alijs opibus vacant Qneri auᷣt vtꝛx
toꝛneamęetũ ſit licitũ .· aliqᷓ dixerũt ſimpti⸗
citer ꝙ nõ · ꝓ eo ꝙ fit ad oſtentatõzʒ. et ẽ ibi vi
te dilerimen · et ideo quidqᷣd inde ſequitur vt

mutilatio et moes· tłibꝰ ſie pugnãtibꝰ ĩputat
gt ſi dicat ꝙ oceſſum fuit fdijs iſrł vt diſce⸗
rent artẽ certãpi cũ hoſtibꝰ iuð · in · dic üt ꝙ B

nõ fuit eis ↄceſſum niſi vegete necitate: nec ↄ

tra ſe inuicẽ ſ ↄtra eos quos expugnare debe
bant ſeʒ chananeos Et ſi dicatur ꝙ bellare in
cãu eſt licitũ.ergo et diſcere bellare qð fit ꝑ
exercitiũ eſt licitũ · dicũt ꝙ licitũ eſſtz ſi debito
mõ et ſine ſalutis piculo fieret ſy ſic nõ fit in
toeneamẽtando. Flij diſtin guũt tale exerci
tiũ fieri p̃t cũ moderamĩe ↄflictus et ſine di⸗
ſcrimie ſalutis ſi adhibeat' debita cautela et
in pᷣparatõe et in executõe · et tũc aut fit ad o
ſtentatõez potentie ſiue vane gloꝛie.vt ꝗpter
queſtũ auaricie et tũc ſimpliciter e licitum.
Fut fit ꝗꝓpter expientiã ꝗꝓpeie foetitudĩs et vſe
armoꝝ et bellice induſtrie vt habeat' idonei
tas bellãdi ꝓ fide et pace ecckie et tũc eſt li⸗
citũ.Sic ergo ſi hoc fieret cũ bono moderami
ne.et bona intentõe et ꝓgter eccłkiam nõ eſſet
ꝓhibitũ nec eſſz pctm̃· ſʒ eſſet velle defeſio⸗
ne reipublice. et 15 nõ eſt ꝓhibitũ in ciuili iu
re qð pz. ff. de alea.ſolẽt vbi ↄcedũt ludi in
quibus virtus coæpalis exercet᷑. Deohibetur
auũt ſjm ius canonicũ ꝗꝓpter abuſum ludẽtium
apter quẽ ſepe ꝓuenit inde moes hoĩm et pi⸗
culũ aimaꝝ · Obligat tñ eos ꝓhibitio quacũzʒ
toeneent intentõe· qe ſtatutũ e generale.ex· ð̊
toenea · c · ·Dena tozneametantiũ eſt ſjm ca
nones ꝙ toeneãs ſi què etiã cãu occiderit hoĩ
cidij reus et ireegularis erit qe em̃ talis ludꝰ
eſt ꝓhibitꝰ tanꝙ; multũ piculoſus quioq̃d ex
eo ſeq̃t ludẽti totaliter ĩputat.ar.ex. ð pᷣſũp.

.c.j.nec ab hac pena necitas ĩmines i toeneã

do excu ſabit qꝛ ad hanc necitatẽ ſponte et ex
ꝗꝓpolito ſe ingeſſit· et ideo imputet ſibi:ar.fł.
qðᷣ me. cã· ſi młr. G̊e peimo ile aũt qui in toe

neãdo occidi carere debz eccłiaſtica ſepultu
ra. licet ei ſi moetuus fuerit vel letale vualnns

accepit ei peniteti pnĩia nõ negetur. ex· e. c. j·
nec ꝓ ons viaticũ· ar · di · l. penitetes · et ex · de
penitetijs qð in te:et ſic qdð plus ẽ ↄcedit et
qð minꝰeſt negat᷑ qð eſt hic ſpeale· vt B̊ tereo
re deſiſtãt milites ab hoc ludo HNãc aũt penã
patiũtur illi ſoli q illuc aĩo toeneãdi veniunt
et ibidẽ decedut. et ſubaudi. vel letale vnlnꝰ
accipiũt: S aũt aliqs curioſitate videndi to⸗
naamẽéta vel cã repetẽdi debita vel alia ſimi⸗
Ll cã vadensg illuc moztuus ꝛbi foetuito cãu
fuerit non negabit' ei eccleſiaſtica ſepultura.
maxime ſi xp̃i coepꝰ recepꝑpit · et vnctꝰ oleo ſa⸗
cro fuerit· ex · e· c· ij . Ideo vero dicitur ibi ma
xime quia ſuf ficiunt ibi certa ſigna peniten⸗
tie extra de ſenten. ex: a nobis.ij. In clerico
tñ qui ad videndũ toeneamętũ iuit et ibi de⸗
ceſſit foꝛte locũ habebit pena decreti · xxiij ·q;
vlt.q̃ eſt ꝙ licet ſepeliat ꝓ eo tñ nec oꝛõ nec
oblatio fiat ſzm hoſt · ¶Quid de militibꝰ qᷣ il
luc aĩmo pugnãdi accedũt.ñ tñ oſtendũt· ali
qui tñ ab alijs occiſi ſunt nũquid tales ad oeꝛ⸗
dines ꝓmoueri poterũt· & ꝙ nõ ſzm gof · ray
et hoſt.qe ad rem damnatã et ꝓhibitã acceſſe
runt. et idem dicunt de illo qui mtereſt bello
illicito impedit em̃ talis ꝗp ter culpã pᷣceden

tẽ · xv.q:j·.c · fi. et de Pe: di. j. ſi 48 cũ telo Eo
ceſt tñ vt dicit rap.cu talibus diſpeſare epus
dũmõ nec moes nec mutilatõ mebei fuerit ſub
ſecuta. ar.etiã ð cleri · pug· ĩ duello. c.· j· et · ij·
St ĩtelligit roð ·ſi ñ fuerit ꝓ illos licet fuerit
pꝓ alios ſubſecuta · Quid de bhis qᷣ mil ites b
alij lucrant in toeneamẽetis nuquid pnt ea re⸗
tinere · . ſzm rich. in quadã · q · de quolibz et
ſzm roð.ſi quis ↄtra lege toꝛneametoꝝ aliqᷣd
lucratus fuerit.ſi ſcit a q habuerit tunc ei re
ſtituetᷣ vel ꝓ eo paupibus dabit᷑· ſi habet vñ
poſſit· ſi aũt ſzm legez toeneametoꝝ nõ tenet
ei reddere a quo habuit· ſ̊ ĩ foꝛo penitẽtie in
Onci debet ꝙ illð in vſus pios eroget ſi antẽ

hanc penitetiã ſuſcipe nolic nõ debz ad eã co
gSi · ſ alia pnĩa dz ei ĩponi et abſolutõ impẽdi

CEeVDe bello ti. xxix ·
Sinde q in bellis pł a fiut hoĩcidia cõ
ſequeter de ip̃is ſut aliqua hic notãda
quedã em̃ querũt de eiſoe infra li · i· ĩ

ti. de caritate ꝓ eo ꝙ determmnat ibi de pace

que ẽ effectꝰ caritatis cui ſcʒ paci o ꝓponitur
bellü. Querit ãt ibi vti bellare ſemꝑ ſit pec
catũ et vtꝝ ep̃is et clericis liceat bella face⸗
re. et vtꝝ liceat vti inſidijs in bellis · et vtrũ
liceat bellare in feſtis· his ergo qõnibꝰ hic p
miſſis·peimo videnõ eſt ꝙ bellũ pt dici iuſtũ ·
ſceðᷣo vtꝝ liceat ſe defẽdere ·Circa peimum
ſciendum beeuiter. ꝙ ſicut dicitur infra ibide

in ſolutione peime queſtionis muſte bellare li
cet· Id hoc autez ꝙ ſit bellum iuſtum tria re

quirũt'. ſcʒ autoeitas peincipis cã iuſta et ĩte
tio recta vt ꝓbat ibide. Su poſitis ergo his
que dicũtur ibi addendũ eſt ad maicee inſtru
ctionẽe de hac materia ꝙ ſiẽ no·hoſt· in fůma

ti ·de treuga et pace multiplex ẽ bellu⸗ vnum

qð eſt inter fideles et mfideles et hoc e iuſtũ
rõne fideliũ et nõ reſpectu mfideliũ · ex · ð he
reti· excõicamꝰ.Flind bellum èe inter fideles
hinc inde. et h fit aut autoeitate in:· aut ꝗapa

volüũtate · ſi fiat autoatate iudicis legtim nõ

ereãtis · ꝓuta qe hi otra quos dat autoeitatem
ei ſubſũt ĩmediate · et habz ius exercedi ĩ eos
me imꝑpiũ nec eſt iudex in cã ꝓpeia nec ereat
dici poteſt iuſtũ · ff · qd me·cã · Sti net gitᷣ con
tra nõ ſubditos nõ dabit actione. q actoe ſe⸗
quit᷑ foꝝ rei niſi foete in def ectũ indicis ĩiu⸗

riantis. ius reddere noletis · vt· xxiij · q- nj · c · ij

Ideo etiã qui nõ habz meꝝ imperiũ hãc acti⸗

onẽ dare nõ pt. fl · de iurdi· om. iudi: l. in nul
lus etiã in ca ꝗꝓpeia p̃t eſſe udex · xxii·q.·. j·

MNõ excuſabit aũt ereoe iudicis impugnãte ſa
tem a toto.ex. de tẽpoꝛi. oe. dilectꝰ. ꝗ. cũ igi
Nam et ſi ꝓbabilis eſſʒ · ↄopto tñ ereoee ſatiſ fi
eri debz. ex. de fri. firmitatis· Squãuis · eſt tñ

pꝓ autoꝛitate iudiciaria pᷣſumendũ niſi a ꝓare

ret ↄtrariũ.ex·de renũc · in pñtiaſ git qui au⸗
tozitate indicis talis ſcʒ legitimi nõ ereantis
al iñ impugnat iuſte impugnat·. Impugnatus
aüt iniuſte ſe defedit qe tanto magis a pparet
de Otumacia et rhellione pᷣſũptuoſa· ar · ð̊ pe·
di. vj. J. fi:ad fi · Idem e ſi fiat autoeĩtate iuris
vbicũq; ocedi a mure qꝰ ad eũ cui ius ↄcedit
ſicut e ponere exemplũu in aſſimmis quos ſi qs

—

receptauerit eſt hodie a ꝓpło romano ppetus

diffidatꝰ.ita ꝙ pnt occupari eiꝰ bona: ita ꝙ
nulla reqrit alia diffidãtia li/vj:de hoĩici: ꝓ

Huaĩ. . fi· Sxemplum etiã mn· C·: qñ liceat vni
cuiqzʒ ſine iu· ſe vm . l..· Idem in ꝓxi vel vici⸗
ni repelleda imuria: Si aut no iterneniat au⸗

toeitas iur̃. vel iundicis hine inde e iniuſtũ q⸗
ad pugnãtes Iuſtũ aũt quo ad defẽdẽetes. ff.

de muſticia et iure vt vne ergo bellu iuſtů ſzm
Hoſt· ibide qd edicto publico peicipis gerit
rebꝰ repetedis aut ꝓulſandoꝝ hoſtiũ cã
xxiij:·q:ijiuſtũ.et S.: cũ ergo· Et beeuiter q au
toeitate indic ꝗꝓpeij recte ſupuemete gladium
accipit ſine iubetis ſme ↄſetistis iuſte bellat

xxiij. qiij· ecce. Qui ergo autoeitate ꝗꝓpeia

gladin accipit e gladio ferienꝰ.xxiij· q:j· J·
j· St qᷓ ſine iuſſu peincipis bellũ mgerit tene?

lege iulia maieſtatis-ff. ad. liub: ma.l. jij. li
cet iminete necitate ſufficiat auctas mgri of
ficioꝝn vt: C·.de fabeiceſi bꝰ in fi- li. xj. .

hoc nota ſzm tpoſt:ibidẽ ꝙ qn eſt bellũ iuſtuz
nõ tm haretici ſ; oms capꝛut' et ſpoliantur et
ſpolians fit òñs rei:xxiij:q:v.dicat. et di.j⸗

ius naturale.et.Ff. acꝗ:redo.l.naturale·

vlt . Sin tñ aliqs ſub aliquo militet tota p̃da ẽ

dnin ſ; ons tene eaz eql ter diuidere. vt · xxiij⸗

q·j militare. fit ãt hec dmiſio ſm qualitatez⸗
plionaꝝ aut dicit' in dicta. l. naturalẽ. q;
ea q̃ capimꝰ in bello nr̃a ſunt·veꝝ ẽ ꝙ ſut ac
cipietis· tenet tn illa dno dare vt ea dmidat

ſeòm ꝓſonaax merita hm. jo· σ Inſuꝑ nota q;

Oeficiste iuſticia cinitas vel dñs teree ſi negli

gens fnerit rendere iuſticiã pᷣt impeti·xxiij·q
i]. dns et aduerſariꝰ depdari vt li. de feu·
de inueſtitura quã ticiꝰ accepit a ſempeoĩo:ꝙ.
fi-qe intelligi bʒ gladio ſpuali pmiſſo.ex. de
iudi. cũ n ab boie Ex pmiſſis elici p̃t m hbo.
ibidẽ ꝙ e bellu ſeptuplex· peimũ ſcz qo ẽ ĩter

fideles et infideles pt dici romanũ qe roma ẽ

caput et mr fidei nire et B eſt iuſtũ. ſcðz e ĩter

fideles pugnãtes auẽtate iudic et p̃t dici iu⸗
diciale. et e iuſtu.terciu ẽ qð faciũt fideles iu

dici otuaces et è imuſtũu et pᷣt dici pᷣſũptuoſu.

ꝗrtũ e qd faciut fideles aucte iur et pᷣt dici li

citũ: quitu e ο faciut fideles ↄtra auctẽ iur

et Be immſtũu et pᷣt dici temerariũ.ſextũ eſt qðᷣ
faciut auẽte ꝓpeia atios impugnãtes et G è in
iuſtũ et pᷣt dici volutariũ.ſeptimuũ e qð faciũt
fideles auctate iur ſe defededo ↄtra eos qui
volüũtarie impugnãat et h; e ſtũ et pᷣt dici vo⸗
lũtariũ necariũ In hello ergo romano mdici
ali licito et necio nõ tene qs ad reſtitucõzʒ. In
p̃ᷣſuptuoſo vo temerario et volũtario tenetx᷑ q⸗
libet ad reſtitutõz ſim G itellige illð.ex.ð iu⸗

reiur.ſic ¶ Quid ergo de comtibꝰ et alijs do
minis qᷓ ſine dactate pemcipis arma ſumunt

et ſum faciũt et vaſallos ꝗpeios exheredant.
MX hoſti· nõ du bitat quĩ ad reſtitutõz teneãt
niſi ſeruèt oedinè iuns ꝗᷓ eſt ſeʒ ſi vaſallus

inni ſtare velit audiat' ſi tumax è impugnetc᷑

að fieri pᷣt iur̃ auctate vel iudice p̃cipiete. C.
de epis et cle. ſi qui ĩ hoc genꝰ.ſi ergo ẽ dñs

qui imediate ſubeſt peincipi ↄquerat de va-
ſallo ꝗpeio et nõ dicat ius libi. ſʒ auẽtate pein

cipis gladiũ aſſumat vel ad dyoceſanũ vaſal
li recureat· Sd cuiꝰ monitõzʒ ſi noluerit obedi
re exc cicabitur rõe peccati: ex · ̊ iudic. nouit
et ſi pꝑ annũ excõicatꝰ ſteterit extũc dyoceſa⸗

nus eñ et res eiꝰ exponere poterit:ar:xjq.iij
rurſus · et· c· quiqͥs debet em ſeculare beachin
recureere adò eccłiaſticũ ſiẽ fit ecõuerſo: ex de

iudi: cũ ñn ab hoĩeG. fi. o Quiò ſi barões ſub⸗

Diti comitis vel ducis habẽet guereã ↄtra eu⸗
vel etiã comes ↄtra regem vel ecõuerſo cuiꝰ
peincipis autceitas e reqrenda. RLñdit rod.
peĩceps q̃ nullũ hʒ ſuꝑioee ſine ſit rex ſiue im

Patoꝛ poteſt autoæitate ꝗpeia ſi ſubſit cã iuſta
mouere bellũ tam ↄtra ſubditos ꝙ ↄtra extra
neosg. Doteſt etiã ſuis ſubditis ↄcedere autoer
tatẽ bellanbdi tam otra peincipeʒ extraneũ &
Otra ſubditos eiꝰ ſi cã ſubſit et expedire vide
rit: ̊ nõ ↄtra ſubditos ꝗꝓpeios qdiu poteſt in
iuriantè iuſti ficare vel ꝙdiu vult cozaz ecvt
coꝛã ſuo iudice iuri ſtare.ſi ſit iudex inter loꝰ
mõi peincipẽ et imuriante Si aut nõ poſſe reñ
iuſtificare·aut ſi ille nõ vult iuri ſtare nõ tiᷣ
peinceps huiõi ſ̊ etiã iile pemmceps qui ſuper
ſe ſupioeem hHabz mouere poteſt bellum ota
Huiõi iniuriante: ſi ſubſit ei mediate vel unme

Diate et paſſo belladi otra eum licentiã dare⸗

Si aut inuriãs nõ ſubſit ĩmediate vł mediate

peincipi ſuꝑ ſe ſupioeem habẽéti· peinceps ille
Dare nõ pt autoeitate ſubdito ſuo mouendi ar
ma ↄtra eum. Seò autoentas peicipis ſupiceif

eſt reqrendamaxime ſi miurians ille ptineat
mediate vel imediate ad muriſoictõz ilu pein
cipis ſupioeis. Qum ergo vaſallꝰ comitis :
guereã Otra comitẽ autoeitas regis e reqreda
ſi ãt comites ↄtra regęe et rex nolit eis ius er⸗

hibere p pares curie humiliter reqſitus ſi ius

ſuũ ar mis defendãt cũ moneramiĩie iuculpate
tutele nõ peccãt· Sᷓutceitate tñ eia regez n
poterit impugnare.papa tñ facta de regis ex
ceſſa denũciatõne ſi rex nollet a peccato deſi
ſtere p oſſet eũ excoĩcare et creſcete Otumacia
autoz itatè moueò ↄtra en arma dare. Cu aut
rex Habz cãm gueree ↄtra imꝑatoæe vel econ⸗
uerſo nõ credit ꝙ vterqʒ vel alteruter teneat
ius ſuũ ꝓſequi in fozma iudicij cũ neuter illo
rum habeat ſuꝑ ſe ſupioꝛs·peccarzʒ tñ mouen⸗
do bella miuriã paſſus ſi in iuriatoe ſatiſ facti
onẽ offert ad arbitriũ bonoꝛ viroꝝn de pla⸗
no et ſine ſtrepitu iuòncio ·Ad HB̊ nota m
hoſti.et inno· er de reſti.ſpo.ſuꝑ.c.olim cãm
et de iureiurã· ſic. ꝙ bellũ aliqñ dici ꝓpeie. et
ſic ſolus pemceps qum ſupioee nõ habʒ pᷣt idi
cere bellu etiã ↄtra eos qui nõ ſunt de iuriſei

ctone ſua ſ̊ alteriꝰ pemcipis et tũc p̃t capere

pſonas et res hoſtis et etiã alioꝝ iniuſte inu⸗
uantiũ eum et capti ſunt capientiũ ſerui. Fli⸗
qn bellu ðᷣe large: et ſic quiſqs p̃ᷣlatus habes
iuriſoictione tpalem ↄtra ſubditos mobedie
tes licite mouet armaxv:q.v.autoꝛitatẽ et.c
ſanctoꝝ · ſicut etiã talis licite mouet beilũ p
tuendo iure ecckie cui etiã poteſt mtereſſe li⸗
cet nõ debeat ꝓſonaliter pugnare:xxiij· qiij ·
maxianꝰ.et.ij.q viinj.i.et in his caibus non
dicit᷑ ꝓpeie bellum fieri: ſed melius executio

juriſdictõis ł iuſticie.ff.de rei ven· q̃ res.lcẽ
qñ quis vim vi repellit incõtinenti:nec ĩ his
capti fiũt ſerui:dicũt tñ aliqui ꝙ ſi bellũ non
eſt indictũ otra aliquẽ· ſ aliquo dictoꝝ mo⸗
doꝝꝛ ꝓcedit ↄtra eum:tũc niſi foete ð muni⸗
tõibus eoꝝ lederect᷑ ille qᷓ ꝓcedit ↄtra eũ · nõ
poſſet cape res vel ꝓſonas auxiliatoꝝ eiꝰ.ni
ſi peimo ꝓfereet ſenetiã ↄtra eos · ij ·qj· nos
in quequã.St ſi nõ eſt de ſua iuriſoictõe ſ al⸗
terius debet coꝛã ſuo indice iuſticiã de eo pe⸗
tere · xxiij.qij ·dñs· Si vero iundicem nõ habe
at coꝛã quo poſſit ſuã iuſticiã obtinere.licet ſi
bi recupare ſua ꝓpeia autoꝛitate · C. de iudeis
iundei · et · l. nullꝰ .certũ ẽ tñ ꝙ ſi pſonas ł res
eoꝝ i bello capiat · dũ ſuã iuriſdictõʒ exercet
pᷣt ꝓpſonas punire et res tenere · ꝗe in eiꝰ terei
toꝛio deliquerũt et eiꝰ iuriſdictõz impediũt⸗
Ate dicũt quidã ibidẽ ꝙ vbi qͥs ꝓ aliũ rem ſuã
et ius ſuũ dſequi nõ p̃t licet autoeitate ſupio⸗
ris arma mouere et bellũ idicere ꝓ ſuis recu
pandis vel etiã furtiue ſua vel equalens · ſine
tñ alioꝝ ſcãdalo et ꝓiculo accipe.xxiij.q.nj
c.ij:tñ ſi ſuꝑ ſe pemcipẽ habet faciat hoc au
toꝛitate ſua vt eade.q:cij. hec inno.et hoſti.
aid ſi qs dtra aliquẽ bellũ mouit et cãm
iuſti mouẽdi · qe ꝓ damnis ſibi illatis · nõ tam̃
intentõnẽ rectã nec autoeitatẽ habuit.Nũqᷣd
talis tenebꝝ reſtituere quiòq̃d ĩ illo bello ac
quiſiuit· Rñdet roð ·p nõ in Foꝛo penitentiali

niſi cepit vel damnificauerit aduerſariũ plus

qꝙᷓ ille niuſte de ſuo habuerat vł eũ damnifica
uerat de hoc vide ifra li:nj·ti · de pace arvij
ꝗq·. j·¶¶ Quid ſi clericꝰ dnm ſuũ in guerea iu⸗
ſta comite et de ea aliq̃d ↄſequat' nũq;d iſtudò
reſtituere tenet H ſcòm roò.ꝙ ſi datũ ſit ei
ab illis quibꝰ licnit rapepoteſt illò retinere
ſi aũt ipᷣe rapuit cũ rapiendo peccauerit indu
ci debet ĩ foꝛo penitetiali ſi pᷣt ꝙ illð rſtituat
ei cui abſtulit · ſi ſcit quis ille ſit. ſin ãt ꝙ det
paupibus·Huiõi em̃ clericꝰ rem illã rapiendo
nõ fecit ſuã.qe ſiẽ dñs eiꝰ ñ potuit ei dare au
toeitatẽ bellãdi.ita nec rapiendi:.tñ rem tali⸗
ter raptã pᷣt ð ↄſenſu dñi ſui retinere· dũ tñ il
lã oceſſerit ſibi adhuc guerea durãte:qe tũc ꝓ
inde eſt ac ſi eam ſibi dediſſet.
Equit de ſcðo ſczʒ vti liceat vim vel in⸗
iuriã repellere videt' em̃ ꝙꝙ nõ p illò e

v. dico vobis nõ reſiſtere malo: Ps ad qõem

hanc valent illa q dicta ſũt ſup̃ ſeʒ ti·de hoĩ.
q: vta alicui liceat ſe defẽdedo aliquẽ oeci
dere et · q: ij · ſcz vti liceat clericis · Et ſiẽ ibi

ſũt tres opi ita et hic·quidã em̃ vt hu dicunt

ꝙ nulli licet vim repellere repeutiendo · ſzʒ tã
tũ defendẽdo · puta oꝓponẽdo baculũ vel ali
drale. Fiij dicũt ꝙ laicis nõ clericis licz re
cutere· vt laur̃.et bern· TCercij dicũt ꝙ HB etiã
icet clericis · diſti guũt tñ ꝙ vis aut infertur
pſone aut rebus.ſi pſone tũc eſt vis repellen
da peiuſꝙ; ſit ũlata.qe ſzm legem licet occide
re inſidiante· et occidere volentẽ · qð ĩtelligiꝰ
niſi manꝰ eius aliter euadere poſſit. ff.ad.l.
acquil · l.iiij · et · v· ãt ſit vis illata aut ꝓcuſ
ſus videt eum qui pcuſſit paratũ repeutere· et
tuc licet eũ repcutere · aut videt en quieſcere

et diſcedere tüc nõ licet ſibi eu cutere qe hꝰ
nõ eſſz ſibi inmriã repellere ſz̊ vltionẽ expete
re ↄtra illò.c.ſeditionarios dixlvjrequmit
ergo ꝙ peutiat ſe defẽdendo nõ vlciſcẽdo. xx
iij ·qj·qd culpa.et ide dicit inno ex · de reſti .
ſpo·olim caulſam.et gof ·ti · de hoĩci · et bñ · e ·
ti · ſignificaſti · et ꝙ ſe defendat cũ moderamie
ex · de reſti · ſpo· ol im cãm in fi :·moderamẽ itel
ligit' vt ſi vis cũ armis inferat cũ armis rpel
latur· aliter vᷣo ſine armis.ff. de vi et vi ar.l·
· vim vi re:et vt nõ magis ledat aduerſa⸗
rius maxie a ꝗꝓpoſito ꝙᷓ exi gat illata violentia
ſzm roð.debʒz tñ circa Hq̊ ↄſiderari q̃litas pſo⸗
ne vt iterdů Puus vel debilis cũ armis ſe de
fedat ·ſi Otra ſe eleuato pugno magnꝰ ł foetiſ
vemat ar.iijq:vij:. nã verſi.ſi vero ĩ vno au
ditoꝛio. Si qs tñ defendẽdo ſe moderamẽ ex⸗
cedat nõ tñ a ꝗpoſito.nõ tene ad aliquã ſatiſ

faction· niſi ad cautelã. fłf.ad.l.acquił · ſi ex

plagis: ꝗ. tabernariꝰ.Si aũt excedat a ꝗꝓpoſito
tenet anc opimõ p̃miſſo ray· recitat et aʒ p
bat et ↄueit cu eo goł·de tñ ray. ꝙ licz ille qͥ
ſe defẽdẽdo dtra clericũ exceſſerit ñ a ꝓpoſito
nõ incidat ĩ excõicatõʒ · tuciꝰ tñ credit ꝙ tene
atur ad ſatiſ factõz aliquã de exceſſu· vł etiaz

ꝙtum ad penitetiã et meegularitatem ſi foꝛte

ꝓpter ſuã pcuſſionẽ moes ſecuta fuit · Si tñ ex
ꝓpoſito exceſſiſſet ad maioꝛẽ ſatiſ factõzʒ et pe⸗

nitẽéti am teneret· ex · de ſen ex. cũ ab hoĩe ꝓ⸗

pendimꝰ.et de reſti.ſpo.olim cãm et de hoĩ·
ſignificaſti· S. vlt.· Bi aũt vis inf eraꝰ rebus re
pellere licz vim illatã et ĩferendã et potiſſime
MNlatã· dum tñ fiat incõtinẽeti.i.qᷓcito ſcit vim
illatã · peiuſq; diuertat ad otrariũ actũ.Adem
bn. vt ĩ. c· palle:et.ff᷑. de v.ob.ↄtinuꝰ ĩ peinꝰ
t ſzm roð · et bn· ex.de hoĩcið.ſignificaſti·et
hHoſt ·ex ·ð ſen.ex:ſup decretalẽ inno.dilectõ
Continnuatõ iſta ĩtelligeda ẽe ſzm negocij qua⸗
litate ꝓut exigit ad p̃paratõz maioee vł mino
rẽ tpis tractũ · Gctꝰ vo ↄtrarius intelligitẽ ſi

diſſi et miuriã et deponat animũ ꝓſequedi rẽ

ſuam alijs occupatõibꝰ dando opam Quid
ſi foete dũ ille cui vis infert' vult hoſtem ex
pellere de ſua poſſeſſione quã occupauerat in
ꝛuſte et male.aliqui occidan? vel vulnerent.
M credit ray · ꝙ tenet᷑ ſcdðm modũ ſup poſitũ
ĩ defeſione pſone vbi ſcz diſtinctũ eſt vi de
fendẽs ſe excedat a ꝗꝓpoſito.et ꝓ eadè iura · et
ſatis ↄuenit cũ eo inno.et ho.ex.de reſti ·ſpo.
olim cãm·et hoc intellige iſm ray · de impfe⸗
ctis · ꝓfectis aũt repcutere nõ ſicet qð ondit
dñs dicens Mt v. ſi qs te pcuſſerit in vnã ma
xillã peebe ei et ali:et ad ro.xij.nõ vos defe⸗
dentes cariſſimi. ̊ date locũ ire et ſimilia.Si
aũt querat qui ſũt iſti ꝓfecti · Gęſpondet roð.
ꝙ hoc debet itelligi de ſolis illis qui ꝓ votũ
vel p̃ceptũ vel ſtatutũ obligati ſunt ad nõ re
PeucRondi quales fuerũt apoſtoli et diſcipu⸗
1 in eccleſia peimitiua qui tenebãt' ex cõſti⸗
tutione domini nõ repercutere cũ p ſangumè
martirũ erat eccleſia fecũdãda ·Id B nota
ꝙ; ſzm ray · et roðet inno. de reſti · ſpo · ſup·. c·
olim cãm ꝙ; ꝙ rebus repetẽdis et defenſione
patrie p̃t moueni bellũ ſine autoꝛeitate peĩcipiſ

.
vel eccleſie quia cnilibzʒ licet ð iure naturali
vim vi repellere meõtinenti et cũ moderamĩe
inculpate tutele. di ꝙ ius naturale et ex. de
ſen. ex· ſi vero· et dicut inno⸗ et roð · vbi õ̊ ꝙ H̊
8e bellũ vti armis ad defendedu ñ ad pugnã
du· St dicit rod:· ꝙ noĩe re ↄphendũt nõ tã
tũ res coepales ſed etiã murie ꝙ ꝗᷓbus etiã il
latis pᷣt moueri bellũ ad ↄſequedaʒz ſatiſfacti
onẽ nõ libiòme vidicte ſ zelo iuſticie vl ꝙtu
ad intereſſe · &.lex/aũt an.aò qõem peĩcipaleʒ
reſpõdens in z ſume ſue. ſic diſti giit ꝙ min⸗
ria qᷓ infert aut e pſonalis et puata vel publi
ca ſi ſit publica ꝓpulſanda ẽe iuſſu peicipis et

manu militis ad ro:xiij . nõ em ſine cã poeꝛtat

glad iu.dei em miſter e vindex in irã ei qᷓ ma⸗

le agit.dicit de pemcipe em etiã pter B de⸗
P

termiat tributũ Mt. xxcj reddite q ſut ceſ. ce.·
zc· et ipis militibꝰ ſtipedia·luc.iij· eſtote otẽ
ti ſti pen. vris ſ̊ nõ niſi ꝗpter defenſiõz reipub
lice ꝗᷓ fiert n p̃t ſine repulſa hoſtib miurie· Si
aut ſit mmria pſonalis de illa itelligi iluo

Ne. v. dico vobis nõ reſiſtere malo.ſzʒ cũ diſti
ctõne:qe iniuria pſonalis repelli p̃t tripl ici⸗

ter · ſeʒ vno mõ impediede ſic apłs act. xxiij.
ꝓeurauit mliites a tribuno vt Buaret illeſus

ſic licet oibpus miuriã repellere· nec ꝓhibetẽ

Hoc Mt. v. Hoc em̃ nõ de ꝗꝓpeie reſiſtere· G&.1ιι½*
vbis arguedo: et ſic dns pcuſſus alapa peuſ⸗
ſoꝛem rephendit nec alterã p̃buit jo·xviij. ſic
etiã licet oĩbus · vñ de etia glo · ibidem · ondit

dñs patientie pcepta nõ qſtetatõe cozpis ſ P

paratõe coedis eſſe facieda⸗et ſic itelligit 10
Mt. v. ſi quis te pPeuſſerit in dextrã maxillã p⸗

be ei et alterã. i. paratus ſis aliã patienter ſu

ſtinere · tercio mõ repugnãdo et hoc duplici⸗

ter. vno mõ necitate cogente. vt cum leſio ali
ter vitari nõ p̃t: et B̊ aut ſine arms et ſic pmit
ti tur clericis et laicis et hoc flagrãte malefi
cio cũ moderamie inculpate tutele et meõti ⸗
nenti⸗et ſic mtelligit illa lex canonizata vim

vi repellere licet in ĩiſtanti ·qꝛ nequaqꝙ; facto ĩ
teruallo. ꝓut cũ armis et hoc mõ pmittit' lai
cig nõ clericis· et hoc cũ cireũſtãtijs pᷣdictis
nõ eſſet aut moderamẽè ſi infereet vis ſine ar⸗
mis et repelleret' cũ armis. Flio mõ vlciſcen
di libidine ſic nulli licz. ſic ĩtelligit illð Ho.
xij. nõ voſmetipᷣos defeden.cariſſimi ec ſiłia·
Sic ergo miuriã repellere impediedo vł vbis
arguedo lieʒ oibus:.repellere vo repugnãdo

neceſſitate cogente ſine armis licz clericis et

laicis rpugnado aũt libidine vidicte neutris

licet· et ex his patzʒ quo intelligit hoc qð ðe
non reſiſtere malo differenter de conſilio et

de pcepto·pᷣdicta ſuf ficiãt ad ꝓns ð belł Ma
de hoĩcidijs ꝗᷓ eueniut de bellis habet infra
li.vj.ti ·xiiij. tum ad ireegularitate qꝗᷓ ꝓuenit

ex eis:de rapmis vero que fiunt in bellis et

in guereis dicetur infra cum agetur de. vij.
Peecepto- “ è
(be creugis ti · xxrxx.
Oſtea oſideranoũ e de trenga que ſolz

fieri tpe gueree.Eſt aut treuga ſecuri⸗

tas p̃ſtita rebus et boms ad tepus.di
ſcoꝛdia nõdum finita · pax aũt eſt diſcoedie fi

nis. Treugam due ſunt ſpẽs. vna ouentionał
alia canonica Cõuentõnalis fozmã recipit ex
Duentõne . vt . ff · depoſiti · . ·.· G.ſi ↄueniat illo
aut tpe qð eſt in ↄuentõne eſt hoſti fides ſer
uanda. etiã infideli.vt.xxiij ·q.jnoli.qð ẽ ve
rum ſi etiã infidelis ſeruet fideli alias non vt
ex. de mreiurã⸗ puenit. vñ illi qui tye treuge
ſaracenis bona ſua rapiut ad reſtitutõzʒ tenen
tur · pñt etiam punirt a peincipe cuiꝰ treugas
frangunt niſi eſſent ꝓpſone eccleſiaſtice.Cano
nica treuga e que pᷣter omez ↄuention certis
diebus et tpibus e ſeruãda· certis diebꝰ ſcz a
quarta feria poſt ſolis occaſum vſqʒ ad ſcdazʒ
ĩ ſolis oꝛtu.et ſic debz huari treuga feria.v·
Pter aſceſiõz dñni feria:vj.ꝗpter paſſõz ſabba
to qe ẽ dies requiei · et dnica apter rᷣſurꝛect õʒ
Eſt etiã ſeruãda certis tꝑibus ſcʒ ab aduentu
dñni vſq; ad octauã ephie: et a.lxx · vſqʒ ad o⸗
ctauã paſce·ex· eic·.j·c Sed de quo bello ĩitel
ligit pdictis tepoeibus et diebꝰ? es ab eo ceſ

ſandũ ſcz iuſto vel imuſto HBñdet gof . ꝙ p̃t in

telligi de vtroqz;· de inſto quidẽ qe et ſi ab eo
nullo tpe ſit ceſſandũ minꝰ tn eſt tunc inſiſte⸗
dum . de iniuſto vero.qe et ſi nunꝙ; ſit facienð
minus tiñ tunc vt ſic et ſi homiĩies nõ pñt in to
tum coerigi tñ refrenent vtcũqʒ; · & bhas treu
gas ſeruandas ↄcureit triplex funiculꝰ ſcʒ ex

coĩcatio dyoceſanoꝝ ↄfirmacõ epoꝝ vicino

rum:et mutuum ↄſilium a coepiſcopis impen
dendũu ex · e · c. j. & Sed queri vt' epi ſint traf
greſſoees ſi hoc nõ ſeruent· Reſpondet gof.
q; non quia BG̊ non ſunt vtentin moeibus agp⸗
bata· iiij. di · ꝓ. leges· Et ꝛdem ſentiunt bu et
hoſti · in ſũ · et ↄvuter magiſtri alij. ſed hoſti .· in
a ꝓparatu.ex. e.c·. j·dicit ꝙ ẽus qui pᷣceptum
loc nõ ſeruat moetaliter peccat.qð patet per

hoc qò dicit᷑ in dicto.c. oꝛdĩs ſui ꝓiculo ſub

iaceat·piculo.ĩ.excoĩcationi ſcᷣm bn.et ho-
vel piculeid eſt. depoſitõi ſcòm hoſti.q̃ qui⸗
dem pena nõ infligit niſi ꝓ peccato moetali
xj·qiij :nemo epoꝝ · dictũ em. c. Otinet pᷣce⸗
ptũ et ſic imponit neceſſitatem nec ↄſuetudo
m tal ibus excuſat er?.de ↄſue.c.·ci:nec ille·-
leges · intelligit' de ſtatutis pᷣceptoeijs ſed in
ſimplicibus · Sciendum etiaz ꝙ ſunt alique

i one certe quibꝰ ꝓpetno treuge canonice de

ent᷑ vt ſunt pᷣſ biteri monachi ↄuerſi pegrini
mercatoæes ruſtici euntes et redeunces et in
agricultura exiſtentes · ammalia que arant et
que ad agrum ſemia poetãt · ex· e ·c.ij. romipe
te oezatoeia viſitantes· xxiij. q:inij· romipetas.

Hota inſuꝑ qð peelatus maxime epᷣus peiuſ

de plano et ſine coactione poſtea vero iudici
aria poteſtate debet diſcoedantes ad ocoediã
reuocare vt di · xc· c.j.et litigautes reconcili
are. ff· de offi · pſi:illicitas · ¶ Sed obici qe ſ
ſic inter litigãtes manebunt crimina impuni⸗
ta qð eſt ↄtra legem ff.ad.l.acquił.illa vul⸗
nerer⸗ Le qð dicendũ ſcom gof · ꝙ dictuũ pei
us locũ habʒz in cãis ciuilibꝰ in actione iniu
riax quã ꝗlibz remittere pᷣt· ſi uria eccłiaz ñ
atti gat.xxiijq:nij.ſi is q:æt ſi ſit facta ñ faci
enda:ff· de pactis · ſi vnꝰ.G. pacta. Itẽ H intel
ligit᷑ de ciuilibꝰ actõibꝰ eo ſaluo ꝙ ĩ qbuſdã

caſibꝰ.ↄpoſiciõis remediũ ñ hʒ locum ex · de
pac.c.fi· Tcẽ H ĩtel ligi vbi de cmine ciuiliter
agit. lie em q́s neget ẽmẽ remittere p̃t tñ a
ciuili actiõe imo ec ab aceuſacõe deſiſtere e
de accu· veniẽs S videt ꝙ ep̃s ininriã eccle
ſie poſſit rmittere q ẽ pẽ eccie dixev eſto·
pꝛ aũt ĩiuriã illatã filio p̃t remittere er ð iu⸗
reiurã ·ſi vnꝰ.rñd gof ·ꝙ etſi ep̃s dica ꝓr ec
cleſie eſt tamen eiꝰ ꝓcuratoæ· ex de do · c · ij
¶ De. vj · pᷣeepto/ſ.ñ mechaberiſ ti·xxxj

qð ẽ ñ mechaberis.cca qð nota ꝙ hꝰ
eepto nõ tm̃ ꝓhibe adulteriũ ſicut ſo
nat verbu mechãdi · Oechari em e adulterari
et oĩis mechꝰ adulter eſt ymo ſicut dict᷑ augꝰ
ꝓPhibe oĩs illicitꝰ conꝰ et illoꝝ menbeoz
oĩs illicitꝰ vſus · Omez aũt illicitũ ↄcubitum

(U Onſequeter ↄſiderãð ẽ ò p̃cepto · vj·

determĩat ꝓ ſeptẽ dẽ ias · ſ.foenicationẽ · meræ⸗

triciũ.adulteriũ.ſtupꝝꝝ · ſaclegiũ.ĩceſtũ:et ſo
domiticũ. Doſſet etiã addi octaua dẽia qᷓ poſ
ſet ꝓ circũlocutiõz noĩari·libidinoſus coitus
ↄmgalis·hec ant pñt ſic diffiniriEoenica⸗
cio eſt inoꝛdĩiatꝰ ↄcubitꝰ quo ſolutꝰ ſolutam
naturali vſu ↄgnoſcit:et intelligit ſolutꝰ et
ſoluta quolibz vicło · ſ.oiugij ↄſangnitatiſoꝛ
dims religiõis ſeu voti tinẽtie· natural vo
vſus dicit ad dẽam illiꝰ qͥ ẽ dtra naturã · e
retriciũ vo dicit duobꝰ mõis quẽadmodũ et
meretrix eretrix em dicit vnoꝰ ꝗqᷓ vagã libi
omẽe ſequruret ſzm hũc moð meretriciũ ẽ va
ge libidinis ĩſectatio/vaga aũt libido dicic
ad dẽam foenicacõis in q̃ᷓ e libido determĩa⸗
ta reſpectu vniꝰ pſone · vt cũ vna er matrimo
ni adheret vni:ex matrimoniũ dico vl qoli
bʒ alioꝝ pᷣdictoꝝ vicł oꝝalio mõ dicit me
retrix· cuiꝰ publice venab ẽ turpitudo/et HGm
hũc modũ meretriciũ ẽ mulieris ſolute publi
ce venal ↄeubitꝰ. Fdulteriu vo e inoedĩatꝰ
ↄcubitꝰ quo diugałb thoꝛꝰ violat. Vnñ adul
teriũ dic' qᷓ acceſſo ad alienũ thoꝝ · Stupeũ
vero e inoedĩatꝰ ↄcubitꝰ quo vgialiſ integri
tas coꝛrũpi · Saclegiũ vo ſzm nome ſuũ non
appeopeia alicui differetie luxurie · Saerile⸗
giu em ẽ leſio ſacre rei·tñ ꝓnt Otrah ad dif
Fereẽciam luxurie. dici ſacrilegiũ· tñ ꝓpeiꝰ et
meliꝰ dicitur ſacrilegꝰ ↄcnbitꝰ inoediatꝰ cõ
cubitꝰ quo tinẽtia deo ſacrata ledit ſiue vi
olat'. Cõſecratã dico otinẽtiã ĩ monialibꝰ et
religioſis et his qᷓ receperũt ſacros oedĩes ł
emiſerũt ↄtinẽtie votũ · oĩm em̃ taliũ ↄcubitꝰ
ſacrile giũ ẽ.· Inceſtꝰ vᷣo ẽ moedĩatꝰ coitꝰ quo
vinculu ↄſangnitatis et affinitatis vł pater⸗
nitatis coærũpit᷑. Deccatũ vo ſodomiticũ ẽ in
oedĩatꝰ coĩtꝰ.quo naturalis vſus in illũ per⸗
nertit᷑ qᷓ e dtra naturã Cibidmoſus coitꝰ diu
gał młtipliciter accipi.iõ notãduz m ꝙ di
ſiinguũt magiſtri ꝙ coitꝰ ↄiugab aliꝰ e licitꝰ
aliꝰ fragiliſ aliꝰ impetuoſus icitꝰ e triplex
ſ.vł cã ſuſcitãde ꝓliſ ad cultũ dei b eã reddẽ
di debitũ lb cã foznicacõiſ vitãde permmꝰ e the

oſebie vtutis ſcz pietatis qᷓ oedmat ad cultuz

dei · ſcðꝰ wſticie · tercius cautele· et in his di
cũt nullũ eſſe peccatũ Eragib vo determĩatur
qui ex fragilitate ꝓueit et ĩ vxoæe fragilẽ de⸗

que eſt gramus peccatũ furto pꝛopeie ſump⸗

lectacõz q̃rit.qꝛ ñ cã ꝓlis:nec cã red dẽdi de
bitũ nec cã vitãde foenicacõis ̊ cã ðlctãcõiſ
delectacõis.aut pᷣponi deo aut poſtponitur
pᷣpouit'.ↄſtat ꝙ moetale peccatũ e· B eſt ſi
di ligat plꝰ ꝙ; deꝰ. ſibr et coenbitꝰ ꝓuenies
ex tali amoee moetale peccatũ eſt· ſi vo poſt⸗
pona deo. ita ꝙ deꝰ ſp plꝰ diniga veniale e
et Ocubitꝰ ꝓuemens ex tali amoee veniab eſt
et hoc ꝗpter graciã ſacram̃ti· ꝗmpetuoſus ẽ qꝗᷓ
ex ſola libid ine ꝓuemies metã honeſtatis et
ratiõis trãſcend.et iðo ſempꝑ ẽ moætale. et fit
qnqʒ; mõis. peimo cũ fit cã ſaciãde libidims
p meretricias blãdictas · ſcòo cũ fit ↄtra natu
rale modũ· tercõ cũ fit tpe ꝓhibito·qᷓrto cuzʒ
fit ĩ loco ꝓhibito:qnto cũ accedit᷑ ad p̃gnã⸗
tem ptui vicinã vł q ẽ in fluxu meſtruo · Hec
ad pns ſufficiãt de luxuria et ſpeciebus ſine
differetijs eiꝰ qe de his aget pleniꝰ infra in
li·ſe·ti · de luxuria⸗et in li :viijſpecialiter de
adulterio.
¶De ſeptimo peecepto ſcz nõ furtum facies
vbi peimo de rapina ti · xxxij·

GOInſequeter oſiderãò ẽ de ˖ vij · pcepto·
qð ẽ nõ furtũ facies:circa qð ſciẽdum

w furtum tripliciter ſumitur ſm alex·
an. ſeʒ Pe cõmũiter et ĩterpᷣtatie · Deopeie di
eit otrectacẽ rei aliene ignoeãte dno ↄtra ſu
am volũtate nec opoætet aliud addere vt di⸗
catur ſicut quidã volũt rei aliene mobilis.qe
intel ligit no ĩe otrectacõis · res em̃ immobil
Otrectari nõ p̃t et B mõ diſtingur ab vſura et
rapina· Hapina em̃ eſt dtrectatio rei aliene
ſciẽte dño ↄtra eiꝰ volũtate·vſura vo ẽ ↄtre⸗
ctacõ rei aliene ſciẽte dño dtra eiꝰ vol ũtatez
abſolutã.ſʒ nõ otra cĩiodam volũtate · Cõiter
dicitur furtũ oĩs illicita vſurpatio rei aliene
ſ-m ꝙ dicit augꝰ.i li.ix ·exo·xxij· ꝙ nõie fur
ti intelligit' ols illicita vſurpatio rei aliene·
nõ em̃ rapinã pmiſit qᷣ furtũ ꝓhibuit h a pte
totũ intellige qᷣc qᷣd lcice rerũ ꝓPximi aufer
et Em hoc noĩe furti mtelligit rapina et vſu
ra. Interpᷣtatie vo dicit᷑ furtũ oĩs illicita poſ
ſeſſio rerũ: augꝰ ad macedone Nõne om̃ſ qui
ſibi vident gaudere licite ↄquiſitis eiſq; vti
neſciũt. alienũ poſſidere ↄuincuntur· hoc em
recte alienũ ñ eſt qð iure poſſidet ·hoc autez
iure qð iuſte · et hoc iuſte qð bene · qeqd ergo
male poſſidet alienũ eſt male aũt poſſdet ꝗᷓ

male vti. .nbeo. nemo dicat ꝗpein qð one e

pluſe ſufficit ad ſumptus violenter obtentuʒ
eſt. Cum igitur furtum dicatur tripliciter vt
viſum eſt dicendum eſt de eo ſecundum om̃s
tres modos et ideo ad plenam ꝓſecutiõz hu⸗
ius materie peimo ↄſiderandum eſt ðͤ rapina

to.ſco ð̊ furto Ge ſumpto·tercõ ò ſaclegio
qð e qdã ſpẽs furti Be dcti vt videbi.q̃rto ð
furto iterptatio Girca peimũ ſciendum perꝰ
qꝙ raptos dicitur dupliciter. eſt em̃ raptoæ re
rum· et rapto⸗ hominũ et pᷣcipue femmarũ · et
dicit' PBe rapina reꝝ et raptꝰ młieꝝ · maxĩie
vᷣginũ:ſʒ ad ꝑnñs nichil de raptu młierum ſedò
tantũ de rapiĩa reꝝ · G aut om ittit cũ q̃s ꝓ vi

olẽtiã vi et apte res alienas rapit vndecũqʒ;
excepto ſacro loco vb re eccleſiaſtica.q⸗ tunc
omitit' ſacrilegiũ De rapia aut reꝝ diceduũ
eſt peimo.vtaʒ ſit peccatũ · ſcdᷣo de peã eiꝰ. ter
cõ ð rapma ꝗᷓ fit ĩ naufragijs· q̃rto de rapina
q̃ fit ĩ pedagijs: qᷣnto de rapina qᷓ fit queſtis
et tallijs et ſibibꝰ.ſexto de rapĩa q fit gZuer
ris · ſeptio de his q̃ᷓ ſequũtur vł inducũt alioſ
ad rapieèdũ octauo ð his qᷓ accipinᷣt de rebꝰ
raptis· nono de his qᷓ eueniũt ð rebꝰ raptis·
decio ð his q eccleſias incendũt vł ĩ eis etiã
aliquid rapiũt. vndecĩo de reſtitucõne rapto
rũ Circa peimum queruntur pła. ſ. vtrum

rapĩia fieri poſſit ſine peccato & ꝙ ñ. vñ yſa.

lxj:ego dñs diliges mdiciũ et odio hñs rapi
nam m holocauſtũ.qð ñ diceret ſi rapia pec⸗
catũ nõ eſz· Rapĩia em quandã coactiõz dicit
P quã contra iuſticiã aufert alicui qð e ſuuʒ
In ſocietate autẽ hoĩm nullꝰ coactiõz hʒʒ niſi
publicã ptãteʒ · et iõ qcumqʒ ꝓ violentiã a⸗
iqd aufert hoĩ ſi ſit ꝓſona pemuata ñ vtes po
t eſlate publica illicite agit et rapinã ↄmittit
vt patet de latronibꝰ.peincipibꝰ vo publica
poteſtas ↄmittit᷑ vt ſint cuſtodes iuſticie · et

— . „ . . — „ . D . .
ideo nõ licet eis vti violetia et coactione niſi

ſzm tenoẽẽ iuſticie vel ↄtra hoſtes pugnand
vłb Otra ciues puniedo malefctõees.et qð au
fert ꝑ talẽ violetiã· nõ hʒ racõzʒ rapie cũ non

ſit contra iuſticiã. Si vero ↄtra iuſti ciã alicui

res eiꝰ ꝓ publicã ptãtez abſtulerint illicite a⸗
gũt et rapinã omittũt· vñ reſtituere tenent.
Vtrũ furtũ et rapia ſint pctã ſpecie differen⸗
cia · ꝓ ſic · vñ phꝰ.v.ethi.diſti guit ĩter ea
ponæes furtũ occłtũ:rapinã vo violetã · licet
em habeãt eunde fine remotũ.ſ.habere alie⸗
na hñt tñ diuerſos fines ꝓximos.qe rapto⸗
vult habere ꝑ ptãtez ꝗꝓpeiã fur ꝓ aſtuciã · vnð
vtrũqʒ hqʒ rõeʒ peccati ex hoc ꝙ e acceptõ rei
aliene inuoluntaria ex ꝓte eiꝰ cui ſubtrahit
ſed in f urto e inuolũtana ꝑ ignoꝛãtiã.in ra⸗
pꝓina ꝓ violetiã vt ðe ·ij.· ethi ·¶ Vtrũ rapina
ſit peccatũ guiꝰ kurto⸗ Ge
peimo q directiꝰ opponi violẽetia qᷓ ẽ ĩ rapia
volũtati ꝙᷓ ignoꝛãtia q e in furto. Scðo q⸗
rapmã nõ tm infert alicui dãnum in rebꝰ 5
etiã vergit in qndã ignomĩam ſiue iniuriã p⸗

ſone qᷓͥ pponderat fraudi et dolo qᷓ ptinent ad

furtũ · vñ et magina Suiꝰ punit ꝙᷓ; furtũ.vt in
fra patebit·

mines ſenſibꝰ mherẽtes magis gloꝛiant ð vᷣ
tute extenioen que patet in rapma ꝙ de virtu
te interioei que tollit ꝑ peccatũ:et iõ minus

verecundant de rapina ꝙᷓ de furto.

Irca ſecũdum ſcièdũ ꝙ pena raptoꝛis re⸗
rũ ſzm leges é ꝙ infra anum punit' in q́⸗

deupluü re ipa m qᷣdeuplo Oputata. poſt ãnuʒ
vo in ſimplu.ff.de vi.bo.rap.l.i.et.ij. et hꝰ

ſi agat Otra eũ ciumnter · i. ad penã pecunia⸗
riam· ſi autem crimialiter.i.ad penã coepoeiſ

tunc diſtiguit inter vim peiuatã i. ſine armiſ

et vim publicã.i. cũ armis ꝓpter peimã reus
depomt ab oediãtione rerù ſuaruũ qge pdit fa
ctiõz teſtamti et terciã ꝓꝑtẽ bonoꝝ ſuoꝝ · ap⸗

ꝙ ſic duplici rõne

ec obſtat p̃dictis ꝙ hoĩes ma
is verecũdant de furto qm de rapia.qe bo

4

ter ſecũdã mittiẽ ĩ exiliũ ĩſtitu· ð publiciſ iudi
cijſ· ¶. Itẽ lex iulia.vñ v.viſ peiuata reꝝ ðᷣpo

nit ab oedie rerũ· ſ̊ depoꝛta ſi vis armata ꝓ

bat. Szm vo canones excõmuiĩca ab ep̃o cu
ius dyoceſi rapinã ↄmiſit er ·e · c·ĩi · et· i.· Otra
Hhit em foꝝ rõe delicti ex. ð fo.Ope· licʒ · nec
abſoluit᷑ niſi peiꝰ emẽdet ex·e.c.i. Si aũt no
lit cũ poſſit ſatiſ facere vł ſatiſ faciẽdi plenaʒ
ſecuritate dare · dene get' ei bñficiũ penitẽcie
BSi vo vſqʒ ad obitũ ĩ obſtiacõe fuerit et tũc e
mendacionem vel emendãdi ſecuritatem p
terit penit eci am et viaticũ et eccleſiaſticã ſe
pulturã habet. Si vo ĩ moete ſatiſ facere no
pPoterit ↄtritꝰ viaticũ habebi et eccleſiaſtica
ſepultura carebit·e·c. ſup eo:et hoc ad tereo
rem alioꝝ · vł ad ↄfuſiõz ↄgnatoꝝ.vt pꝑ hoc
inducant ad ſatiſ faciedũ.Et ĩtelligit h ho⸗
ſt · ſi ſepe ſit ãmonitꝰ.r vo ſuꝑ hoc nũꝙ; fu

erit ã monitꝰ.vb ſi fuerit ſʒ modico tpe cõtu⸗

max fuerit abſolutꝰ ꝑ pᷣſbiterũ ꝓuz. ſepelien
de erit· et heredes coge ꝓ ceſurã eccleſiaſti⸗
cã ſatiſ facere ſjm facłtate defũcti.ex.e.in li

teris: et idẽe e ſi oſtitutꝰ.ĩ moete ſatiſ facere ꝓ

miſit ſi dualeſceret.et añ ſatiſ factiõzʒ deceſůt
vt ibidẽ· Si etiã in vita ſatiſ facere nõ poſſet
non negare' ei penitecia ſzm hoſti. ſi ſe emda
re ꝓmitteret ſi ad pinguioeẽ foetunã veniret
Qlerici qᷓ contra p̃dicta fecerĩt· ꝓuta ſi contu
macibꝰ pniaʒ ĩ vita dederint · vb pñitentes ĩ
moete:qui diu ſteterũt ↄtumaces et tũc erũt

inopes ſepeliuerit vł ełias eoꝝn acceperint k

rapias eoꝝ pti cipauerit·bñficõ eccleſiaſtico
careãt et oꝛdinis ſin dãnũ ireecupabiliter pa
cian?. ex ·e ſr̃ eo· . vlti .et ſim glo· ibidẽ. et ſe
cũð rodo.loq; ð raptoeibꝰ notoꝛeijs ñ ð ocul
tis ¶ &· h nota ꝙ ↄſiłr punit᷑ p̃do ſicut rap

toæ: p̃do em̃ ðᷣe vnoꝰ q̃ al ios ĩmuſte pᷣdai. vt 4

ſpoliat viatozes· SFlioꝰ ðe miles q̃ qrit vltr a
ſtipediũ ſibi taxatũ.xxiij.q.i.militare et vtri
uſq; hoꝝ ẽ pẽa q̃ et raptoꝛis cuʒ vterqʒ poſſit
dici raptoe vt p̃do dtineat' ſub raptoꝛe ſicut

ſpẽs ſub genere · xv. q.i.ſane. Doteſt ec ſcðᷣm

Sol · et hoſti · pᷣdo dici pᷣlatꝰ qᷓ̃ vt ꝓcuratiẽz ł
ſeruiciũ aliqð impẽdat legato ł alij. plꝰ exi⸗
8 a ſubditis ꝙ ſoluat q̃rès pᷣdã potiꝰ ꝙᷓ ſubſi
diũ in ſubiectis er · de cen · qe pleriqʒ · judex e
ciã ſcðz hoſti · q iurgiũ alienũ reputat pᷣ̃dã ſu
az ðe p̃do⸗C· ad. l. iub . repeti .

¶ Irca terciũ qrit᷑ qd de peincipibꝰ ł alijs

qᷓ de lõga dſuetudĩe ſpoliãt naufra gãteſ

Fs tenent⸗ reſtituere qᷣcqd de ip̃o naufragio
habuerũt ſiue illð ſit captũ de ipᷣo naufragio

ſiue ð mari ſiue ð litoee· ff. incenrui.nau.
ſiq ex naufragio.nec excuſa? a peccato mo⸗
tali qcũq; recipit niſi ea intentiõe recepit. vt

ei reſtitueret cuiꝰ erat.nec aliq̃s excuſat ali⸗

qua ↄſuetudie vł ſtatuto vł p̃cepto.qꝛ hoc ẽ
tra dei p̃ceptũ.leui ·xix.diliges pximũ tuũ
ſiẽ te ipʒʒ et thob.· quecũqʒ oderis tibi fieri
2cEpus vo vk quilibz aliꝰ p̃latꝰ vk ckicꝰ 4
tati crimis pticeps ł ↄſetaneꝰ eſſʒ ðpoĩ debe⸗
ret ar. accu.cũ dilecti Laicꝰ vo niſi ãmoni

t ſati ſfecerit anathematizari dz arxxiiij. q.

ij · illi qᷓ et ex ðᷣ treugis ĩnouaꝰ.Szm vo leges

tenent infra ãnũ ĩ qᷓ̃deuplũ poſt ãnũ vᷣo ĩ ſim
plüũ.ff.ð mnee· rui · nau · l· i. hoc aũt ĩtelligas
niſi ſint nauigia qᷓ exerceãt piratã peauitatez
et tiramd e·b ſint xpᷣiano noie inimca vt in ꝰ
ſti. friderici ad decꝰ.ꝗ. nauigia.· Quid ð peĩ
cipibꝰ ilł qᷓ ↄueĩunt cũ nautis ꝙ eis dent an
nuatim ꝓ ſingłis nauibꝰ ꝑ eoꝝ terminos trã
ſeütibꝰ certã pecune ſummã ꝓ tali abuſu qᷓ⸗
tando· Bñdet roë.ꝙ cũ deberet gratis quita
re q̃cq̃d hac de cã accipiüt tene reſtituere qe
nõ ↄueniũt cũ eis naute ð illa ſpõſiõe ſimpii
citer ſponte· ſed ne ſuſtineant grauioea ·

Irca qrtũ qð ẽ de pedagijſ notat hoſt.ti.

ð cenſi.ꝙ exactõs pedagioꝝ et ſaliãrio⸗
ru et guidagioꝝ ſũt rpeobate n ab ipatoæꝛe ł
rge ł lateranſi ↄſilio ſint oceſſe ł alias ex lõ
giſſima ↄſuetudĩe e nõ extat meõ:ia debite ĩ

troducte · ex · ð vᷣ · ſig: ſup quibuſdã· . pterea
ff.de public:iudic.nec vectigalia:et q̃ alias

ipas recipit niſi ãmonitꝰ ſatiſ faciat et ſecũð
cañ.excõicandꝰ.ex ·.de cen.iunouamꝰ.ſʒ ſim
leges eſt ꝓpetuo exilio dãnandꝰ.C.noua ve
cti. inſtitui nõ poſſe · l. vlti · et qdð dictũ e qð a
rege pᷣt ↄcedi pedagiũ · intel ligit ipᷣe ho · cĩ
de rege romãaoꝝ · Querit aut ho. m ſpecia⸗
li de rege frãtie · vt H habeat ptãtem pedagia
Ocededi: et q̃de ſm aliquos papa reſpondiſſe
videt in Oſili queſtiõe ꝙ ſic ex. qᷣ fi · ſunt le p
venerabile . S. in ſup. TPi aũt hoſti. vide ꝙ& nõ
niſi papa dederit ei eãdez ptãtem ꝗᷓ data e et
impatoꝛi ar.ff.ð̊ oeig·iu· l.ij. S. ðmde . qe dif
ficile.et hĩ pnt B ↄcedere ĩ pmdiciũ ſuoꝝ tã
tũ n exneoꝛx · niſi foete exneos dicas fetõs ſu
os rõne tereitoeij qð ẽ veriꝰ ſm hoſt.jnnoce:
autẽe ex ·ð̊ cen.innouamꝰ.dicit ſimpliciter ꝙ;
reges pñt imponere pedagia noua peccãt tñ
ſi faciut hꝰ ſine inſta cã. Ide dicit bern.ibiò.
et tñ bern· ex · de v. ſig · ſup quibuſ dã.di⸗
cit ꝙ lolꝰ peic s pᷣt ̊ Hatuere ñ ciuitas·C.
noua vect.inſti.nõ poſſe.l.ij.et.nij ·¶ Id hᷣ
nota ſm bern. ſup· c. ſup quibuſoã ꝙ pedagi
a dicunt qᷓ dãtur a trãſeutibꝰ in locis a pem

cipe ↄſtitu. Guidagia dicũt᷑ q̃ dan ꝓ ducatu

p tereã alicuiꝰ vt ꝗqs eat ſecurꝰ.Salmaria que

dantur ꝓ ſale · . vt Pmittãt ſal emere vel ve⸗
dere · Sz nũquid hoc ſine cã ocedere pᷣt ꝛhxE

ray· innuit ꝙ ñ ymo requirit᷑ cã · puta ꝓ defẽ
ſione ſtrate ꝓpublice otra p̃ᷣ̃dones in terea vel
piratas in aq vł ꝓ defeſione fidei et patrie ↄ
tra paganos ł hereticos ł alia cã ↄſiłi iuſta ĩ
quibꝰ caſi bus ſi is q recipit illud facit ꝓpter
qð inſtitutũ e licite et ſine picło ↄſcietie reci

pit illuò.Tdẽ e ſi nõ facit q e pax m terea GB

firmiter ꝓponit ꝙ B faceret ſi neceſſitaſ immi

neret · ar · xij · q:ij:nobis·ad fi· et.ff. locati · et
duc · ex ↄducto·.· ſi vno·et h ĩtelligit ray ·

ſiue ſit nouũ ſiue atiquũ:facit tñ hãc differe⸗

tiã · ſ. ꝓ nouũ nłlatenꝰ e recipiedũ niſi cõſtet
de cã ꝗꝓpter quã e impoſitũ. Intiquũ vo reci
pi pᷣt licʒ ñ poſſit cã maĩfeſte ſciri · dũmõ ↄſci
etia poſſt ꝓbabiliter foꝛmari ꝙ ꝗꝓpter vnã ð̊

cãis pᷣdictis et ab illo qᷓ ↄſtituere potuit oſti

tutũ fuit aliter e rapina et reſtituere tenet· et
ſic induxit antiq̃tas ex · de cen · puenit · et · c.

2 —
T —
—

cum apł9.. ꝓhibemꝰ.loſti.vᷣo credit ꝙ ſi a
peincipe ↄcedat etiã cã nõ expᷣſſa· vl ſi ↄſue⸗
tudo hoc aꝗꝓpbet cuiꝰ nõ extat memoeia ſine
ſcrupulo recipi p̃t. is tñ ꝗ recipit illuò tenet
ſaluare ſoluente i nfra ſun diſtrictum in pſo⸗
nis et rebꝰ zm poſſe ſuũ .qꝛ ꝗpter hmmoi ſolui
ODſueuit pedagiu.et ſi hoc n faciat guiter pec
cat qe etiã ſine pedagio ad hoc teneret. non
tñ ob hoc tenet ad reſtitucõz pedagij niſi cõ
ſtet q hac cã Oceſſum fuit· Licʒ qð plus eſt ad
ſatiſ factiõz integrã teneat ſi in defectu iuſti
cie inueniat.xxiij.q·ij·dñs et.q:v.adðmiſtra⸗

toes· et. C·de appella·.ſi appellacõez . Si em̃

ſnĩa ray· eſſet vera vix aut nuꝙ; ſaluaret aliq̃ſ
recipietiũ pedagia im hoſt. Quid ſi merca
toꝛes alicuiꝰ loci faciũt pactũ de certa pecu
ma ſoluenda ꝓ beſtia alicui dno teree⸗ ita ꝙ;
eos defẽdat · Rñdet hoſti · ꝙ tũc Habet locum
opĩo ray.ar.ex.de cõdi:a ꝓp· verum ſi tñ dñs
metũ intulerit ĩiuſte recipit et oĩo reſtituere

tenet. ff. ꝙ me. ca.metũ. J. ſed licet· nõ tame

tenet hoc pactũ niſi inter eos inter quos eſt
habit ũ.ffið pactis· ſi vnꝰ..ante oĩa·. ꝙ ſi ta
lis nõ faciat illud qðð ꝓmiſit nec illi merca⸗

toees ei fidẽ ſzuare tenet.ex.̊ mreiurã· pue
nit. i ?· Quid ſiqſ postare faciat neccia ad v⸗

ſuz vite ſue et familie uũquid ꝓ eis teᷣ pa⸗

giũ dare et videt ꝙ ſic ge ita tenet ↄſuetudo

Sed ſm hoſti · Oſuetudo tab eſt ireõnabil et
ſic nõ eſt teneda ex · de Oſue · c. fi · et ↄuenit cũ

eo bern · ex ·ð v.ſig.ſup quibuſdã.nec obſtat

ff.de publi.nec ſi publicanꝰ.o.fi.qꝛ illud ĩ⸗
telligit' de his qᷓ cauſa mercimonij· deferun⸗
vt ſequitur · nam in his tribuit ius cõſuetudo
cuiꝰ nõ extat memoeia.C. ð vecti:et omiſ.o.
ad fi. et ſiqs ↄtrauenerit m leges decapita⸗
ri debet · vt dicit lex ibidẽ exp̃ſſe · l. vt ſi Puin
cialesdicit tñ lex ãtiꝗᷓ:q; pᷣſes hec publicão
ſignificare debet per lras manu publica ſcri
ptas reꝝ qntitatẽ ↄtinetes et ſi plꝰ poetaret
ulð ↄmitti.ff.de pub.et vect. ſi publicano.

G. i ·Sz nuũqd laycꝰ ſime peccato pedagium

exigere pᷣt a clerico cũ G ius ha beat a xemci⸗
pe layco · Hñdet hoſti · ꝙ non q nullꝰ lapcꝰ
ptãtem habet in eccleſiaſtic rebꝰ ex. de olti ·
eccia·et multommꝰ in pſonis⸗ Nũquid xp̃i⸗
ani tenetur pedagium ſoluere ſaracenis. ih
ray · dicit ꝙ ſic du tame ipᷣos trãſeũtes defen⸗
dant ˖ nã et hoſti eſt fides ſeruãda · xxij.q.nij.

innocentes ·et xxiij ·q:i ·noli.et hoc důmodo

illuc tpe gueree nõ vadant nec merces ꝓhi⸗
bitas deferãt.alias ſi hoc faceret vt pumiren

tur iu quo deliquiſſent eis iniungendum eſſʒ

vt poneret illð ſcʒ pedagiũ in redeptioneẽ ca
ptinoꝝ vł in ſubſidiũ fidei xpᷣiae vb ipmet
in eodẽ ſubſidio expenderẽèt ſi ad hoc idonei
eſſent. Fllegat eỹ · de voto magne et. e. qð ſu
per his· ſim ray .· tñ nolũt hanc peniten⸗
ciã recipe non credit roð· ꝙ ſint ad eã cogen
di pcipue dũmodo velint alias penitere.·
Secundum autem ho. criſtiam non tenentnur
ad illam ſolutionem quia criſtiani non ſub
ſunt ſaracenis ſi tamen volunt habere com⸗
moditatem teree ſaracenoeum opoetet quod

ſoluãt qe nec alias eoꝝ trãſitũ ſuſtinerẽt · Ro
doñn. vero dicit ꝙ xpᷣiani ten en⸗ a8 15 rde pPa⸗
cti ſi ĩteruenit et etiã rõe ſtatuti · cũ em ſarace
ni ſint in ptãte ſtatuedi et dnandi i tereis q8
tenet nõ ſunt ſpoliãdi alicꝰ peꝛiuate ꝓſone au
toeitate. vñ nõ ſunt ſpoliãdi ſiue defraudadi
pedagijs ꝓ aliquẽ xpi anũ trãſeutem ꝓ tereazʒ
eoꝛz · Ro B nota ſm ray· et hoſti . ; vbicü⸗
q; quis exigit miuſtũ pedagiũ:et vbicũqʒ; qͥs
trãſiens negat mſtũ vł fraudat ipᷣm tenet q⸗
libet reſtituere ei a quo extoeſit b que frauòa
uit vb heredi eiꝰ ſi muemat᷑.aut erit in pias
cauſas cũ ↄſilio eccleſie erogãdũ · xiij. q: vj·
ſi res aliena· Ite dicit ray · ꝙ ſi recipiẽs pe⸗
dagium nẽ ſernet illð qað debet vb etiã ſi nõ
recipiat iuſte tranſeutes nõ tenẽtur illð dare
et ſi x mẽdatiũ ſubtrahãt furtiue licʒ peccent
ſalte vemaliter in medactio.tñ reſtituere non
tenetur · Item dicit roð: ꝙ ſiqs furti pedagiũᷣ
aſpoꝛtauerit vł omiſerit furtũ vł aliud ſibe ſu
P qbꝰ ẽ pena ſtatuta.nõ debet ſibi miugi in
Foeo pñiali ꝙ ſoluat hmoi penã: niſi tunc de
mũ cuù in foeo iudiciali fuerit ↄdenatꝰ ſ ſuk⸗
ficit ꝙ intereſſe ſoluat. St ſi intulit iniuriã að
arbitriũ bõi viri ſatiſ faciat
SEdqui videre de qnto. ſ. de queſtis et tal
lijs et ſibibꝰ qᷓs dni exigũt a ſubditis ſci⸗
end ergo hm ray. ti · de rapto . et holſti · ti · de e
mu.ec · ꝙ regłariter dñs petere non debet a
ſubditis miſi ea de qbꝰ inter eũ vl eiꝰ ãteceſ
ſoees vł ipᷣos vł eoũ ãteceſſoees plane bõa
fide ſine dolo et coactiõe ↄuenit ð his ſolent
fleri inſtrumenta· oĩa ergo ab micõ impoſita
dũ tñ nõ ſint turpia vel ↄtra deũ pñt peti et
debét ſolui qe quilibet in traditiõe rei ſue le⸗
gem quã vult ponere p̃t ey·de pac · ãtigonus
et qcqd ſubdit? de his · l. q ſunt certa ſine do
mini volũtate ſubtrahberet diminueret vb ce⸗
laret ſcieter ſitut fur reſtituere tenere. et ide
intellige m roð:ſi nõ extet inſtrumtũ·ẽ tñ ã

tiꝗᷓ et certa tallia a tpe cuiꝰ nõ extat memoei

a:et ſcitᷣ b ꝓhabiliter credit ꝙ ab micõ fue
rit impoſita iuſta ð cã ita tñ ſzm ray· cet ip̃e
dns opleat ſiquid ex illa cã vel inſtitucõe ↄ⸗
plere debeat. e tñ ponit᷑ in inſtrumto in⸗
befinite collecta tallia vł hmoi debet intel
ligi ꝙ dʒ ec moderate petere iſpectiſ onerib⸗
et facultatibꝰ ſubditoꝝ ex · de cen · cuz apkꝰ
et idem credit roëſi ↄotineat m mſtrumento
vb etiã ſi ſit cõſuetudo talis ſme ſcripto:.ꝙ ta
lia facere poſſit ad placitũ ſuũ.t ſi ð hoc òo
minꝰ habeat ↄſcietiã ĩiduca ad reſtitucõzʒ fa
ciẽdaz · Si autẽ accepit dũs vltra ↄueta et ſta
tuta inter eũ et ſubòitos eiꝰ.aliqᷓ ſponte obla
ta nulla frau adhibita b minis vbł coactiõe
in directa. reſtitue nõ tenet.i.q:ij. placuit.
et· c. ꝙᷓ ꝓpio Exactio ĩidieecta enſer h eis iuſtici
am ne garet b eos nõ defederet ſzm ꝙ deberz
vt ſic ab eis aliqd extoe ꝗret. vb eis inſinuari
faceret ꝙ; ab ip̃is aliqd habere vellet. Si tñ
ex aliqbus circũſtancijs a ꝓpareret reſtitucõ
impoſſibilis vł multũ difficilis. ſatis videt
ꝙ oſuli poſſet his dñis ꝙ in recõpenſationez
remitteret ſubditis · omumter cũ oſenſu eoꝝ

et libera volũtate· aliqᷓm huitutem vł ãnunaz
pᷣſtacõzʒ ĩ ꝓpetuun vł ad tepꝰ ita ꝙ videre eis
pꝓleniſſime ſatiſ factũ.vł etiã ꝙ facerent in re
miſſione illoꝝ quibꝰ teneban' aliqð hoſpita⸗
le vb aliqð opꝰ ſibe pietatis cũ oſenſu tñ eo⸗
rundẽ vbi pt reqri · Et hoc debet intelligi ni
ſi iuſta cã ipᷣm dñm ad talẽe exactionem faciẽ⸗
dam inducat · Sũt em quledã cãe iuſte · vna ꝓ
defenſione patrie cũſ.inuadit ab hoſtibꝰ im
iuſte . ex · de emu · ec · puenic · Flia ẽ ſi domiꝰ
vult ire ad exercitũ indictũ ab eccleſia vel a
peincipe ↄtra hereticos vel paganos nec de
ſuo ſine Sui dãno expeſas facere poſſet· terci⸗
a ſi dñs in guerꝛa vb in bello iuſto ex pte e⸗
ius ſit ab hoſtibꝰ captꝰ.nec de ſuo redepcõz
ſine Sui dãno ſoluere poſſit.quarta ſi vult ad
peincipem ire ꝓ peiuilegio ſpealis ꝓtectõis
ꝓ ſe et ſuis ſubditis obtinenòo.nec pᷣt de ſuo
facere expenſas ſme gui dãno · Deo his cãis
et aliſ ſikibꝰ emergẽtibꝰ dominus a ſuboiiſ
auxiliũ petere pᷣt:dũ tñ ſy moderate et nõ cũ
eoꝝ guamie et cũ caritate nõ ex violentia pe⸗
tat· x· q:iij . vnio:circa mediũ.et ex ·ð cen. cũ
apbꝰ.. ꝓhibemꝰ.ſjm ray. Scdm etiã roð.cãe
pᷣter pdictas alicubi vſitate et a peobate ſuůt
qn dns filiũ militez facit vel fil iã nuptu tra
dit vl feudũ ſuũ releuat vb nouũ comꝑat· hu
iuſmodi em reſpiciuüt modũ ſubditoꝝ qe ex
talibꝰ dñns fit potẽetioe vł ditioe ac ꝓ hoc par
cere pᷣt ſubditis pluſeq; ante · Et ideo videt᷑ q;
ꝓ talibꝰ poſſit accipe a ſubditiſ vbi e oſuetũ
vb oↄſtitutũ · dũ tñ accipiat moderate m roð;
Si aũuũt dñs velit ad aleas ludere vb vltra vi⸗

res ad vaitate ĩ veſtibꝰ hoſpitibus et ſibibus

expedere nõ dz ꝗgpter Hmoi exigere· qð ſi fece
rit tenet reſtituere· Et idẽ e ſi captꝰ ĩ bello m
iuſto exigat totã redẽpcõz vb ꝓtem quã hoſti
bꝰ ſoluit ſm rap · Bich.vo cca tall ias qᷓs im
ponũt dñni de nouo ſubditis ſuis diſti guit ſic
ſ. q ſubditi aut ſunt ſzui aut liberi. ſi ſerui do
mini ſimpliciter poſſunt eis de nouo tallias ĩ
ponere etiã ſi nõ vergãt niſi ĩ bonũ dnñnoꝝ ip

ſon et ſz ui tenetur eis obedire qe ſzuꝰ et res

eiꝰ ſunt poſſeſno dmvñ ph̊ᷣꝰ peimo politico⸗
rum dicit ꝙ ſuus ẽ res poſſeſſa:.et ido ſi fugi
unt dñm debent rellitui ſibi ex · de Huis nõ oe
dinã · de uoꝛz. Si aũt ſint liberi. ſta ꝙ dñs
dominet᷑ politice aut dñs ille eſt rex vł pein⸗
ceps aut dñs inferioe.ſi peimo mõ pᷣ̃t autoei⸗
tate ſua ꝓ vtilitate bõi cõis de nouo tallias
ſuiſ ſubditiſ imponere ↄpẽſata ſubditoꝝ facł

tate et negocij q; ẽ ꝓ bono cõi qualitate er

quantitate.ff.de ꝓub·et vecti :vectigalia.qð
debet mtelligi niſi facłtat eſ ſufficiãt regi vł
peinciꝑi ꝓ boi cõis ꝓmotiõe et defenſiõe . Si
autẽè ille tallie ĩ nullo ſint ad vtilitatez boni
cõis nec rex nec peinceps tpalis pᷣt eas ð no

uo ĩponere. t ſi eas impoĩit ſubditi ñ tene o⸗

bedire quia ptãtis ſue limites exit. Si aũᷣt ſit
inferioe non poteſt de nouo ſubditis tallias
imponeꝛe.t ſi impõit cũ exeat limites ptãtis
ſue · ſubditi nõ tenen obedire · maxime quan⸗

do ſine oſenſu regis vel pemcipis imponunꝰ?

et ho ẽ exp̃ſſum ex· ð cen· innouamꝰ Ett ſiquis

dera fecerit et ammonitꝰ non deſtiterit donec
ſatiſ fecerit cõione careat xpᷣiana vt ibidẽ dðe
et e · de v. ſig · ſup quiquſ ð et.C.noua vecti.
inſi.ñ poſſe ·:l:ij:iij:et niij ?«¶ Sed tra ſupꝑ iꝰ
MNRachei · vn⸗/ ergo lben ſunt kilij · dicit glo·
ꝙ liberi ſunt fitij resis i oĩ regno multoma⸗
Sis ſũt hiberi filij illius regis ſub qꝰ ſunt oĩa
regna:ergo videtc q; xpᷣᷣiam. æc· filios re⸗
gni vocat xpᷣianos illoſq̃ reliqrũt oĩa tpalia
Pter xpᷣm· tales em̃ nõ tenent ad aliq̃s exa⸗
ctiones tpales · Deo altera pte obicit illð
i.pe:ij.hGui eſtote ſubditi dñis · nõ tm̃ hbõis et
modeſtis ſ eẽ diſcoł · ergo·ecc̃ · aut loq̃t ð̊
ſubditis huis · aut ſi loquit ð̊ ſubditis liberiſ
intelligẽdũ eſt ꝙ debet eis eſſe ſubditi in his
ad qᷓ ptãs eoꝝ ſe extẽdit ſzm rich·¶ Sciẽdum
etiã ſzm ric;.ꝙ aliqñ tallie q̃ de nono impo⸗
nũt ſũt directe ad vtilitatẽ bõi cõis · puta qñ
fiũt ꝓ defeſiõe fidei ł regni:ł ꝓ refectiõe põ
tiũ b viarũ ·qñqʒ aũt ĩdirecte et ñ ſta aꝑte · vt
cũ aliqᷓ iniuria ĩfert regi er ſnũ regnuzꝓuta

qe ab aduerſarijs detinet captiuꝰ eius frater

filiꝰ vł ꝓximꝰ.vbł aliqᷓ terea q de nouo eſt de
uoluta ad regẽ poſſdet violenter ab aduer⸗
ſarijs de facto·et rex ĩponit ſubditis tallias
p ꝗs ius ſnũ recupare poſſit.tũc ille redũdãt
in bonũ ſubditoꝛꝝ · qꝛ cum rex viriliter impu
gnat aduerſarios tereã ſibi de iure debitaz e⸗
ripiẽdo· vł fratre ſuũ b dſangneũ iniuſte de⸗
tetũ liberãdo·ex hꝰ ipᷣe magiſ honoe alet ab
aduerſanijſ timet:et pꝑ oñs eiꝰ ſubditi fideleſ
gandẽt ·et ſua bõa ſecuriꝰ poſſident.et in ma
ꝛoei habent honoee:et ſunt ĩ melioei ↄdicõe
Vñ ĩ tali caũ ſi ad hoc nõ ſufficiãt facłtates
regis pᷣt a ſubditis etiã liberis aceipere auxi⸗
liut moderatũ.conpenſata negotij qualitate
et viilitate et ſaubditoeum facultate· videtur
tamẽ ꝙ negocõ expedito:ſi regis facł tates
abundãter augeãtur. et aliq̃ Duitates nimis
notabiliter ſint grauate· rex eis ſubuenire de
bet· ſm exigẽtiã et ꝗpoetiõz ſicut ei ſubuene⸗
rũt in ſua neceſſitate· cũ em̃ caput egrotat ei
mẽbea alia ſũmiſtrat et ſiłr ecoõnerſo caput a
lijs mẽbeis · Sciẽð etiam ꝙ qe facłtates re
gu ſunt eis date ꝓpter ꝓmocionẽ et defẽſiõz
ↄmuis vtil itatis ſi facłtates regis ſufficiant

ꝓ defeſione regni vbł fidei · ñ debet eẽ in illo

caũ ſubditos talliare.nõ tñ ẽ dicendũ facłta
tes regis ſufficere qñ ñ pᷣt regnũ ł fidẽ defen
dere · miſi ita ſe depaupet ꝙ nichil ſibi remaẽ
at ĩ theſauro qꝰ ſe iuuare poſſet.ſi iten infra

beeue tepꝰ ab alijs aduerſarijs ĩuadere. ma
xime ſi młtos habeat inſidiatoees ·tali eĩ regi

neceſſariꝰ è theſaurꝰ pecuĩe.qe aduerſarij ſci
entes eũ ſic eſſe munitũ magis timẽt eũ·et ex
ↄſeqnti mag pacifice poſſidet regnũ ſuũ.licʒ
multoplꝰ valeret ſibi theſauriſare amoeẽ ſub

ditoꝛ ꝙ argẽtuʒ et aurũ· Gᷓ; rich · Quid gꝰ* ð̊

mil itibꝰ ilł qui cũ violẽtia faciũt ĩ caſtris ſu

is tallias ſemel et bis et quotiens videt eis
nũc plꝰ nũc minꝰ.Hñndet Hholti · ꝙ taleſ ſunt p
dones et raptoꝛes et tenet ad reſtitucõzʒ. nec

aliq̃ ↄſuetudo ſiue abuſꝰ excuſat eos · cuz em̃

incerta ſit oſuetudo quã allegãt:qe nũc plus

—

nũe minꝰ. nõ habz locu oſuetudo· maxie ſi cũ
violetia fiat ar.ĩ autẽ·de indi. S. furtiue quo⸗
q; res ·¶ Quid ſi fiat ſtatutũ ꝙ det aliqᷣd cer
tũ · Rñdet hoſti.ꝙ vʒ ſi fiat de cõi ðſenſu ipſo
eũ ſubdito' · ¶ Quid ſi detur alicui peiuile⸗
giũ ꝙ ñ teneatur ad dãdũ collectam ilł caſi
bᷣꝰ inꝗbus atłij cõiter aſtriĩgũt. Rñdet hoſti ·
ꝙ nõ valet etiã ſi ↄſentiãt vicini/C. decurio⸗
mbꝰ.vacuatis· li.x·Quid ð dñis illis qui
vtunt᷑ tali Oſuetudine in hominibꝰ ſuis.ꝙ ð
mobilibꝰ eoꝝ capiũᷣt q̃ntũ et qñ volũt: et cũ
ſuſpicãtur eos velle tranſire ad aliũ locũ om
nino ſpoliãt eos · Gñdet roð · ꝙ ſi certuz ſit ꝙꝙ;
ab ĩicõ fuerit ĩpoĩtũ onꝰ tłe teree ſñ malicia
et fraude · vide tolerari poſſe ꝙ intãtũ vtan
hmoi ↄſtitucõe ꝙ; nõ guet ſubditos vltra mo
dũ aut ſtãtes aut recedẽtes · et ꝙ dñiñ tenen
tur ad reſtitucõzʒ taliter receptoꝝ · Si aut nõ
ſit certũ aut ſi credat ꝙ nõ fnerit ab inicõ le
gitie inſtitutũ.hm̃oi ſpoliatõnes ipᷣo genere
facte ſunt male.et faciẽtes eas tenen ad re⸗
ſtitucõz · In h tñ caũ et ſiłibꝰ qᷓ tolerãtur ab
eccleſia ꝓ eo ꝙ pᷣt eſſe ibi dubitatio aliq̃ ð iu
re ł factò.nõ e abſolutio ſimpliciter denegã
da ſ e faciẽda · tñ cũ q̃dã dubitacõne ſic.· Ib
ſol uo te de hoc inq̃ntũ poſſuzʒ.ſʒ timeo vł cere
do ꝙ nõ ſufficiat tibi ad ſalute niſi te aliter
habueris in hoc caũ·hec roð· Quid ð illis
q̃ emũt pᷣ̃poſituras ſeculares vbi nõ ſunt red⸗
ditꝰ ſʒ ſole exactiões et munera et ſzʒuicia que

recipiũt hm̃oi pᷣpoſiti ·nũquid talia reſlituere

tene et ſi cogũtur a dñis hmor officia exer⸗
cere · nũquid tenet' potiꝰ oĩa ſua dimittere q;
in hoc obedire · Et qd de dñis qᷓ vendũt hm̃oi
officia exercè ſñ pctõ moꝛtali.ðbẽt potiꝰ oĩa
mala tolerare ꝙᷓ ea aſſumere· et peccãt moeta
liter quociẽs accipiũt munera ꝓpter faciẽdaʒz
Sratiã alicui in pᷣindiciũ alteriꝰ.aut ſi minis
et tereoeibꝰ aliqd extoeqant · aut ſi quoſdam
Suẽt vt alij timetes eis ſeruiãt ne talia patiã

tur:tenentur ad reſtitu cõz oĩm taliũ ſi poſſint

nec ſunt aliter abſoluẽdi .· Dñi vo q ppoſitu
ras vẽdũt aut alios ad emendũ cogut guiter
peccãt: cũ gtis eas ↄmittere deberet exquo
nõ ſu nt ib iuſti redditꝰ aut ꝓuẽtꝰ. et tenet

ad intereſſe ilł qᷓ ꝓ hmoi p̃poſituras ſunt tali

ter ſpoliati · et hoc e veru de ib p̃poſitis qui

reddũt wura · ¶ De bedell aũt mĩoeibꝰ quoeũ

officiũ ẽ tantũ citare vł exequi indicata vel
mãdata maioꝝ · tenedũ eſt qð dicit' mfra de
officialibꝰ.ti · lxxviij·ar.vj .¶¶ Sʒ nũq̃d dñis
licet accipe mutuũ ab hm̃ci officialibꝰ.vt ip
ſi dũ ſunt in officijs tantũdẽ accipiãt a ſubdi

tis H ſzm tho· in q̃dã epiſtola ſi cłes hoc pa
cto mutuet vt accipiãt officiũ.tale pactũ eſt
vſurariũ.vũ tene' reſignare officiũ taliter ac
quiſitũ. Si aũt det' eis gratis officiũ:et poſte

a recipiat ab eis mutun.h“ ſine peccato fie⸗
ri poſſet ·¶ Quid ð hominibꝰ alicꝰ mlitis.q̃

cuù haberẽt vſurariũ in quodaz nemoze.· dñs
ſaꝰ abſtulit eis · nuquid tenetur reſtituere · Zi
quis eciam eis aliquid auferat. nunquid ſuf⸗
ficit ſi ille ſatiſ faciat domino eoꝛum · cum

pᷣpoſituras· Gñdet roð ·ꝙ ſi nõ poſſunt himoi

ille dñs hac vta oſuetudĩe. ſ. ꝙ de bõis eo⸗
rũ accipiat quãtũ et qñ vult.Hñnñdet roð ꝙ ſi
ſint vere ſerui · totũ hoc fieri p̃t · ſi aut ſint hui
de coꝛpe qꝗᷓles ſũt ĩ frãtia qdã hui eccleſiaruzʒ
et quozũdã nobilmũ· dñs hoc facere nõ pᷣt· et
imł tomagis h̊ ñ p̃t ſiñ ſint alias ſui. niſ ĩ tĩ
ꝙ dñs eoꝝ pᷣt ð ↄſuetudĩe ꝗᷓntũ et qñ vult ð
bõis eoꝝ cape· et ĩ hmoi reſtrigi debz tab ab⸗
uſus potiꝰ ꝙ ̃ axari · Quið ð militibꝰ nũqᷣd
rtine pñt emedas qs leuãt ſim ↄſuetudĩez ſuã
et aſſiſias terre ab ilb inter quos iudicãt · et
ab ill ꝗᷓ foeeſtis ſuis de offeſis delĩquũt:cũ
pena ſit mto maioæ dãno illato · & ſzm roð
tã militeſ ꝙᷓ pſone eccleſiaſtice emedas q̃s le
uãt ſm ↄſuetudĩez legitimã et iudiciuz regis
poſſuut retinere ſine peccato· qñ ſubẽ cã et ſʒ
nat iuris oedo. nec e coerupta ĩtẽtio vt ſcz fa
ciãt q̊ ñ ꝓpter auaritiã ſ̊ ꝗpter iuſtitiã.. Nec
ohſtat ꝙ pẽa ſit maioz dãno·qe pene hmoi ñ
cm̃ ꝗpter interſſe · ſ ec ꝗꝓpter arceda cmĩa ſunt
ſtatute · ſunt tñ tpande pęeſatis negotioꝝ et ꝓ
ſonarũ circuſtãtijs qe cłpa e ꝓſeqᷓ totã cłpazʒ
vñ nõ debet habene miicibꝰ laxari maxie in
hac ꝓte mim ↄſilio aĩe· lſecuriꝰ tñ eſſet hmoꝛ pe⸗

nas in pios vſus ↄuertere inqntũ ſcʒ excedũt

damnum illatum.

Equit videre de· vj · ſ.de rapinis et ð dã

mn qᷓ fit ĩ guereis: et cca hoc q̃rũt᷑ pła

ſ.qͥd de dominis ilł ꝗᷓ guereas ad inuicẽ ha⸗

betes vterqʒ paupes et ruſticos alteriꝰ ſpoli
ant capiũt mcarcerãt:et crutiatibꝰ vb redime

re ſe cogunt vł miſerabiliter expirare · PBñdet

ray. ti ·de rapto· et hoſti · ti · de pe/ et re · ꝙ& mi
les habes mſtũ bellũ ↄtra alin militez licite
facit ſuũ qcq̃d ab hoſte capit.b ab auxiliatoei

bꝰ eiꝰ.ſiue a ſabditis ſuis ſiue ab alijs. quo⸗

ulſq; m ↄſcietiã ſit ei ſatiſ factũ ð oĩ dãno da
to minſto et laboæe et operis ſuis et ſuoꝝ ho
minũ. p? donec ipᷣe hoſtis offerat ſius b velit
ſatiſ facere ſibi di.i.ius getiũ:et.xxiij·q.vij· ſi
de rebꝰ.ſubditos aũt illos qᷓ deũ plꝰ ꝙ Boõieſ
timẽtes nolũut dno ſuo in bello illicito impẽ⸗
dere auxiliũ ↄſiliũ vel fanoæc᷑. nullatenꝰ de⸗
bet in aliquo dãnificare pea em̃ actoees ſuoſ
debet tenere · Zec e vlteriꝰ ꝓtraheda ꝙᷓ cłpa
ex.de his q fi ·a ma:par·ca:qſiuit·et.i.q:iij.

c. i Quid ſi habes inſtũ bellũ fecerit ĩcoedia
vel effracturas · vł extirpauerit arboꝛes vel

vineas m terea ꝗꝓpeia ſui aduerſarij ł Hoĩm e
lus: nuũquiò ꝓ his tenebi in aliquo⸗GBñdet
roð. ꝙ de ilb danis n tenebit᷑ qᷓ bõa fide intu
lit· aut a qᷓbꝰ abſtinere ↄmode nõ potuit ſzm
induſtriã et ↄſuetudine bõa fide pugnãtium.
Si aũt aĩo craſſandi et malicioſe ea intulit cũ
alias poſſet ↄnode ſibi oſulereteneb it et O
pPeſabunt illa dãna cũ dãnis datis ſibi et ho

mimbꝰ ſuis vſq; ad ocureetes qᷓntitates· et dð

eo qð ſuꝑ exercuerit tenebit' ſatiſfacere illis
quos damficanit. Quid de eo ꝗqᷓ mouit iniu
ſte bellũ.nuquid tenebit de ommibꝰ dãnis a
ſe vb ſuis illatis aduerſario ſuo et homibꝰ ei
us · Beſpondet roð. ꝙ; ſic· NHunquid etiam ta
teneby Hhomibꝰ ꝗꝓpenſ dãnis illatis eis ab ad
uerſario ſuo et hoĩbꝰ eiꝰ.duz ille aduerſariꝰ

3

inſte rebellat. Rñdet roò ꝙ ſic. niſi etiã poĩeſ

eiꝰ mala fide iuuerit eu:·tũc em ñ hñt otra eun
actiõzʒ cũ nullꝰ ex cłpa ſua ↄſeqᷓ debeat actio
ne · hoc ẽ verum ſecundum aliquos in fozo 9
tẽtiolſo·ſi tñ iuuerint eum ad hoc inducti eiꝰ
Oſilio b timoee ł coactiõe ł quolibet alio mõ
alias non facturi.tene eis ad reſtitucõg ĩ fo⸗
ro pmali·qe qui dat oceaſione dãmi dãnũ de
diſſe vide· MHobib aũ̃t ille qui iuſte pugnat ſe
cundũ rod.nõ tene hommibꝰ ſuis de dãnis
que paſſi ſunt ab aduerſarijs· cum et ipſi et ſe
et ſua ꝓ domino ſuo exponere teneant. non
tene mꝙᷓ niſi fuerit ĩ culpa eos negligenter
def endedo · De hac materia dicit inno. ex · ð
jureiurã .ſupꝑ·c·ſieut ꝙ vocati ad iuſtũ bellũ
Habent actiõz mãdati Otra vocantem niſi ex
debito tenean'. vb niſi ex cã pietatis ł huma⸗
nitatis vł paretele faciãt.xxiij.q:iij.nõ infe⸗
rẽda · Vocati vero ad bellũ miuſtũ nunꝙ; ha
bent ↄotra vocãtem actionẽ mandati vel aliã
adimpendia vel damna ↄtingeétia occaſione
dicte vocationis vb mandati.qe in re turpi ñ
Otrahit obligacõ.ff. mandati.ſi mandauero
:qui edẽ ¶ Quid ſi duo nobiles ↄponãt ſu⸗
per guerea ſua·nunqd poſſunt oponere vb trã
ſire ſupꝑ dãnis datis hominibꝰ ſuiſ nulla reſti
tucõe facta illis· Rndet roð .ꝙ ſic ſi fiat hoc
de ↄſenſu dãmficatoꝝ · alias ille qui bellum
mouit iniuſte· non poteſt per ſuam ↄpoſitiõezʒ
peeiudicare homimbꝰ ſuis qᷓn ip̃e ð ꝗꝓpeio te
neatur eis ſatiſfacere de dãnis ſuis: niſi et ip
ſi pariter cũ eo fuerit ĩ cłꝑa vt dictũ e.ĩ q ca
ſu etſi nõ tenetur eis in aliquo in foeo dtenti
oſo·ꝓ eo ꝙ pticipauerũt ei in crimine ſciẽter
in foꝛo tamen peniteciali ſi H fecerũt ad ſuazʒ
ꝓſuaſionẽ aliter nõ facturi tene. Qui autẽ ha
bent iunſtum bellů non debẽt cum aduerſario
ↄponere cũ pᷣindicõ hoĩm ſuoꝝx · ̊ vel ip̃e de
bet eis redoere dãna ipſis illata· vł ꝓcurare
ꝙ ab aduerſario reddantur. hoc tamen intel⸗
lige de illis danis que paſſi ſunt in incendijs
et rapinis rerum ſuaruz; · De expenſis autẽ qs
fecerunt ad exercitum veniedo vel ibi moeã⸗

do. ſatis ſolent dñi ↄponere illud diſſimilare

ꝓpeia autoæitate · Quod etiam de peiuatis dã
nis ocedi poteſt ſi ipſi domini viderint ex cã
ꝓbabiili ea potiꝰ remittẽda eſſe· qᷓ; modo pa
cis carere:et pericula belloꝝ incureere. Et cũ
in hoc caſu domini gerãt vtiliter negotiũ ſu⸗
bditoeum tal iter oponendo · ſubditi debet ra
tum habere. SBed etſi ab inicio ↄtradicant ne
compoñnicio fiat niſi refuſis ſibi damnis ſi ex
iuſta cauſa domini viderint expedire · poſſũt
a bellando deſiſtere ˖ licet foete non poſſent
damna illata quitare·qe ſicut penes peinci⸗
pes ẽ autoertas bellum mouendi ita et auto⸗
ritas deſiſtedi·G̊ roð · Deedictis ↄcoedat ho⸗
ſti · dices ꝓ ſi inter duos milites b peincipes
fuerit guerea iniuſta·et hinc inde damna me⸗
ta illata:et poſtea pax inter eos ſit facta et
damna hinc inde data remiſſa.non videtur H
remiſſio ad homimes et validioees vtriuſqz
extendenda. niſi de conſenſu eozundem ſit fa
cta ar· C. ð trãſac· l.i et e: de maio· et ob · c.

E☛

fi. vł niſi foeſan aliter ꝓax haberi ñ poſſit ibi

qᷣdẽ vtiliter gerit negociũ vtriuſq; pPtil. et ſic

ĩtelligi p̃t· ff .· ð pac · Ouetio·aliter ñ poſſũ ius
remittere hõis mei:cum nec poſſim ab eo tan

tundem extoequere ſine rapina-
gqtur videre ð · vij· ſcz ill qᷓ ſequũtur ra⸗
ptoees ad pᷣdã capiẽdã vl ip̃os maioees
ad rapieduz inducũt · Et dicit ray. ꝙ ſeqntes
ſcieter raptozes.vł ignoeãter poſtea tñ ſcien⸗
ter eos ad rapiẽdũ iuuãtes et ipᷣos ad h qꝰ⸗
quoꝰ ĩducẽtes · ſi ſciãt vł credant illos ꝓprer
eoꝝ ſeqlã ſiue coepale auxiliũ b inductionez
ſuã feciſſe rapinã aliter nõ facturos · quilibzʒ
tab in ſolidũ tenet·i.de toto dãno:alias nõ
tenentur niſi de his ꝗqᷓ inde loabuerunt.et de
omni dãno qð ip̃i vł aliqͥ ð familia ſua fece⸗
rũt directe vł occaſionaliter·ar:ad hãc diſti⸗
cti õʒ ey.de ſen· et re ·iudi:c.i · et · ij · de eta et
q̃li.tuã:et ð ſen. ex· inter alia:hec richet cõ
uenit cũ eo hoſti · ti · ð pe · et re. Et addit ibið
ꝙ ſi credãt ꝙ etiã ſme adiutoꝛio ſuo vł ĩſtiga
tiõe dãnũ feciſſent ñ tñ tm tenẽ ad ið qðð ꝓba
biliter credũt eoſ plꝰ feciſſe ꝓpter ſuũ auxiliũ
vb inſtigacõez. Qd aũt dixit ð his ꝗ tenẽtur
inſolidi.intelligas etiã ð̊ hijs qᷓ defedũt ip⸗
ſos raptoees in ereoæe ſuo· et recipiũt eos in
caſtris ſuis·ſez ꝙ teuet' inſolidũ . qñ ꝓpter ð̊
fenſiõz vł receptiõzʒ hmoi · impediũt' dãnifi⸗
cati recupare dãna·. Idẽ etiã ĩtellige ð ilł aꝰ
rum noiĩie fit rapina. ſi ipᷣi peiꝰ ꝙ rapina fie⸗

ret eã fieri mãdauerũt:ł qð noĩie eoꝝ geſtũ ẽ

poſtea ratũ habuerunt · xj· q· iij · ꝗᷓ dſentit · et
duobꝰ.c. ſe.et ex ·ð reſti · cũ ad ſedẽ · G ray·.

et idẽ dicit hoſt· ¶ Quid ſi peĩicipalis vł etiã

vnꝰ eoꝝ qᷓ tenet᷑ inſolidũ ſatiſ fecit ð toto dã
no. nũquid ceteri liberãtur qꝰ ad ip̃ᷣm dãnuz
vb intereſſe . Rñndet ray · ꝙ liberãtur · qe bõa fi
des nõ patit vt idẽ bis exiga· ff.de re:iuris
bona fides · St m roð· intereſſe ðphedit hic

et expẽſas et momoda qᷓ qs incureit occaſiõe

dãni ſibi illati le aũt cur ſaus fit·tene' ſatiſ
facieti cedere actiõez; ſibi ↄtra alios ↄpetẽtẽ

quo ad iudiciũ aĩe · nõ vt ab vno petat mſoli⸗

dũ ſz a ſingłis ꝓ rata· excepto peĩcipali.niſi
is qui ſatiſfaeit inſolidiu eſſet pꝛĩcipalis· ñ te
netur autẽ quo ad iudiciũ ↄtẽtioſum· qꝛ q̃ frõ
te pᷣt petere ceſſiõz qᷓ punic ex ↄtumatia ſua·
ff.ð aminiſtra ·tu · ſi plures· ij.·B; rap · Sem au⸗
tẽ hoſti · qd dicit ray·de ceſſiõe faciẽda m iu⸗
dicõ aĩe nõ videt młtũ vtile · cũ ex ea agi nõ
poſſit mſi de volũtate ↄfitetis publicet. ſed
nec ex hoc agi poterit in foeo ↄtetioſo ob le⸗
gẽ p̃dictã. ſiue tñ ſit facta ceſſio ſiue nõ:alij

qui nichil ſoluerũt ad releuandum eum qui

ſatiſ fecit inſol idũ.ſunt ꝓ ſuis ptibus effica⸗

citer inducẽdi·quia ſolues geſſit vtiliter eoꝝ
negociũ:ergo tenentur id qð fecit ratũ habe

re:et ei ſatiſ facere/ar·ff.de ne · geſto · cũ pe
cuniã· et· · pomponiꝰ.in fi· et· ¶· ſe · B Hoſti ·
¶ HNota ſm tho·ſi principabł in facto ſoluit:o

mnes alij ꝗᷓ·ſ. fuerunt ab eo inducti ad dãnũ

faciẽdum ſunt liberati:ſi vero aliꝰ ſoluit.ili

qui ſunt peiucipales in facto.et illi ad quos
res peruenit. illi reſtituere tenetur./ HNota ec

ſecundũ inno. ex. de homici · ſcut di gnum . ꝙ
ſi ſpoliatꝰ liberaliter raptoei dimitteret: tuc
credo ↄſiliariũ eſſe liberatũ:qe liberatꝰ è ille

q̃ peincipalioe tene bat et q̃ res habuit· Sʒ ſi

ũᷣliariꝰ eſſet abſolutꝰ a ſpoliato ñ credere a

lios liberatos ad quos res ille ꝓpuenerũt. ni⸗
ſi eos exp̃ſſe ĩtẽderit liberare· nec etiã eü qun
rapinã fecit ſi de rapma nichil habuerit. dqa

naturaliter et etiã de iure diuino ↄuenies eſt

ꝙ ſublato peincipali tollatur acceſſoꝛiũ ſes

n ecõuerſo·ex· de oſti · trãſ lato· ymo ec ſi libe
raliter liberaret᷑ raptoe peincipal is: ñ ꝗꝓpter
hoc liberare ↄſiliariꝰ a reſtitucõe ſiq̃d pueit

ad eũ de rapĩa:niſi aliꝰ ꝓ eo ſatiſ feciſſet· Nã

et ĩ ho caũ in aĩe ↄſilio dicedũ ẽ ↄſiliario ꝙ
ſatiſfaciat illi peincipali qui ꝓ eo ſatiſfecit
nõ aũt offeſo:qe iã ei ẽ ſatiſ factũ. Secꝰ antẽ
fieret in iudicõ.G̊ inno · Intelligendũ autez⸗
q; vno ſatiſ faciete ceteri nõ liberan quo ad

penã.ymo p̃t ab eis exigi pena qᷓ̃deupli· ſcili

czʒ in iudicõ vt dictũ è ſupea pena raptoeis
et pena vniꝰ nõ liberat aliũ: xij·q:ij·cũ deuo
tiſſimã. Quid ſi plures fuerũt raptozes qua⸗

ſi pares.qe nłlłꝰ aliũ induxit ad eũdũ · nec e⸗

rat alter alteriꝰ dñs·ſʒ quilibet ꝓ ſe iuit. P

rap· dill guit· qe aut ſimul vadũt aut ñ· ſi ſic

quilibet tenet inſolidũet hoc ĩtelligit roð.
cũ vnꝰ ſine alijs nõ auderet vel nõ poſſet dã
nũ inferee arad B e? . ð hoĩc. ſiẽ̃ dignũ· ali⸗
as quilibet tenetur tin ꝓ illa ꝓpte dani quam
intulit. Si aũt nõ iuerũt ſimul ſed quilibet fa

ciebat ſepatim ꝓ ſe dãnũ· nõ ꝓuocans alios
ad dãnificãdũ: quilibet tenet ꝓ eo qð fecit

Vel foete in vtroqʒ caũ tolerari poſſet ꝙ qui⸗
libet de his q̃ habuit ſatiſ faceret: et alios ꝓ
poſſe ad ſatiſ faciẽdum induceret· Sꝭ peimum

dictũ e tutiꝰ ſm ray · et ho· Dicũt tñ hoſti · et
inno.ſupꝑ.c.ſicut dignũ.ꝙ ĩ h eſtimatio e ha

benda . vt qui ẽ magis ſtrenuus et ꝗᷓ maioeem
incuſſit timoꝛe· etiam ꝓplꝰ hoſtibꝰ teneat ·Vo

lunt etiã ibidẽ ꝙ cũ aliqᷓ vadũt cũ raptoeibꝰ

vel furihꝰ.et nõ cooꝑant᷑ eis ad aliqð dãnũ

faciẽdũ.nõ videntur ĩ aliquo tęneri. ſi nichil

receperint de rebꝰ ablatis:caueãt tñ ↄſcietie

qe ſi pati erãt eos ↄtra ſpoliandos defedere

et ꝓpter ſnã pñtiã et ſocioꝝ ſuoꝝnõ audebãt
dãnificãtibꝰ eos reſiſtere.nõ pnt eſſe liberi a

reſtitucõe.Si etiã aliq̃ vadũt cũ eis nõ aio ob

eſſendi vlb defèdendi . nõ excuſan' niſi hoc no

tificèt aduerſarijs· qᷓ alias foete res ſnas de⸗
federe nõ audèt · ide em̃ ẽ ac ſi iuuaret· B m
inno.et hoſti.De hac materia vide infra ti · ð

furtis

Beane videre de . viij . ſez dallis qᷓ nec iu

uant nec ↄſenciũt ad rapienð· de raptis

tñ accipiũt· et ꝗᷓdem tenentur reſtituere ̊ di⸗

uerſis mõis· diſti guit tñ ray:ꝙ q dono accipi
unt p̃ciſe tenent ad reſtitucõzʒ. qð e verũ ſʒm

hoſti · ſiue accipiant ſcienter ſiue ĩignoꝛãter ſi

veritatẽ poſtea ꝓcipiunt.ff· ſi cer· pe.ſi et me
et ticiũ:niſi foeſan G ↄſumpſilſent ãteq veri⸗

tatem intelligerent: C· de rei ven. certum eſt

Qui vero edunt bihunt vel in vſus neceſſari⸗
os expendunt niſi in caſu ſcil icet cũ agũt cãzʒ

ſpoliatoꝝ monẽdo et inducen ꝓ poſſe rapto
rée ad reſtituedũ · tũc em ñ tenetur etiã ſi reſti⸗
tutio nõ ſeqtur·nõ tenetur inquã de his que
expeoerut ꝓ tpe ꝗ“ circa eiꝰ emedacoz labo
rauerũt:nõ em ceredit roò · ꝙ vxoe et faĩlia ð
rebꝰ raptis viuere poſſint ꝑ totũ anũ ꝗꝓpter v
nã ãmonitiõzʒ ł ꝗpter duas· vn ſatis videt ꝙ
religioſi eũtes ad raptoees vt inoucant eos
ad reſtituedu excuſen. ſi vmedãt apdð eos pᷣci
pue ſi ↄmode inueire ñ poſſunt apð alios· ꝓ
bant hec ex·ð accu.ex pte· et e exp̃ᷣſſuʒ li.vj.
de ſen . ex · cũ volũtate· S. pdicatoꝛes:et hoc ĩ
telligas cũ moderamine ſcz ſi ꝓbabiliter ha⸗

beat ſpes de coerectõe eiꝰ.et ſi etiã pter ex

peſas eoꝝ n ſubtrahat᷑ raptoꝛi reſtituedi fa⸗
cłtas ĩ toto ł ĩ magna pte arij.qvj:ãteri oꝛ·
C. id. Quid faciet vxoe vb faĩlia raptoeis ſi
nõ habe ſpes de eiꝰ coerectiõe·b videt vrũ
ad inopiã vergere: et qᷓi fieri nõ ſoluedo x.
ſzm ray: diſti guo:ꝙ aut ibi ſunt aliqᷓ iuſta a
nõ inſtis diſticta- aut nichil e wi niſi de ra⸗
pꝓmaaut ſunt mixta.In peĩo caſu pᷣt expedere
de iultis In ſcòo caũ nłlo mõ comedat inde
ſ aliũde ſibi victũ ꝓcuret:b ab amicis vł cõ
ſangumeis ſuis. b laboeãdo mambꝰ ꝗꝓpeijs.b
alio mõ honeſto. Diſtiguit vo ĩ hoc caũ roð.
ſeꝙ de ipᷣa re rapta eade numero nõ licet ali⸗
quid expẽedere niſi in caun vltime neceſſitatis
de re vo empta de re rapta poterit comedere
etiã ſñ caũ vltie neceſſitatiſ cũ ꝗꝓpoito rſtitue⸗
di · b faciet ſim ꝙ dicet in ſe:q: In tereõ vo ca
ſu m roð ·idẽ dicẽdũ e qð dictũ e in ſcðo ſci
Licʒ ſi ita ſint mixta ꝙ nõ poſſint diſcerni· vel
licet poſſint diſcerni vir tn nõ pmittit eã acci
pere niſi de rebꝰ raptis· Sim vo roð· in caſu
quo ſunt ita mixta iuſta cũ iniuſtis ꝙ nõ poſ
ſunt diſcerni.poterit licite neteſſaria ſumere
ſi vir ſit ſoluedo dũ tñ habeat ĩ mente viuere
de licite acqſitis · ſi aut nõ ẽ ſoluedo idẽ dies
duʒ e qð dictũ e in ſcòo caũ.ſeʒ qn nichil eſt
ibi miſi de rapina · Quid faciet vxoe ł fami⸗
lia ſi nichil mueiat niſi de rapina nũqd moei
et fame HE ꝙ nõ.ſʒ ſzm ꝙ notat rap.ſubẽ ei
triplex auxiliſ. Vnũ eſt vt recupet d otẽ ſi p̃t
poteſt em recupari dos ec ↄſtãte matrimonio
ñ v ad inopiã vᷣgit · C. de iure dotiũ . vgit.
cm e ꝙ denunciet amicis eiꝰ b decano vel
archidiacano vł epᷣo vł alijs ꝗᷓ poſſint vł ve
lint ꝓdeſſe · qui ꝓſuadeãt ei· vł eciaz ſi ꝓbari

pᷣt ↄpellãt eũ vt paſcat eaz de iuſto.ij.q:i.ſi

peccauerit:et ex ·deiureiurã· quzadmodu vel
tradat ei dotẽ · vb ꝓtem dotis · pł ↄmittat ali
cui pſone honeſte q de honeſto lucro ꝓumat
ſibi. ex. de pig· ex litteris· et de donaci. Pter
nup. et de dote reſti · poſt di:·p nras⸗Tertiuz

Eꝙ ſi eſſet adeo in arto poſita ꝙ nec inuenirz

comederet etiã ełiasnec vl teriꝰ ſine pi⸗
cło pati poſſz neceſſitatẽ faĩs.tũc poſz etiam
8 raptis rebꝰ ip̃is ſumere neceſſaria.qe neceſ
ſitas n0 habz lege⸗8 Dle⸗di. i · ſicut qcq̃d tñ
ſic expenderit doleat in aio: ec ꝓponat firmi⸗
ter reſtituere ꝙᷓcito poterit qcqᷓd inde expede
ritan omni tamen caſu peedicto tenetur vxoe
viro reddere debitu er econuerſo mſi ſubſit

aliud impedimentum. xxxiij · q · v. ſi dicat.
Hecolligendo ergo beeuiter peedicta.poteſt
dici ꝙ bonis vſurarij raptoeis et furis etiã
ſi nichil habeãt de iuſto.pᷣt qs licite ꝓcipe ĩ
ꝓluribꝰ caſibꝰlet peimo ſi cãm expoliatozꝛum
agat · ¶· ꝓcurãdo fideliter ꝙ eis reſtitutio fi⸗
at Scðo ſi recõpẽſet pum ſi eis ĩ licitis et ho⸗
neſtis huiat. Tercõ ſi ſe recõpenſaturũ ꝗꝓpõat
et ſe hitu facłtate ad h babiliter credat
Quarto ſi neceſſitas cogat · puta qe alias nõ
pt ↄmode habere vñ vmat.vt accidit paupe⸗
ribꝰ medicãtibꝰ.et hoc etiã mõ excuſari poſ
ſunt filij et filie exiſttes in domo patrũ · qui
alias viuere non poſſunt: et ſiłr vxoees · q̃nto
ſi eos tales eſſe neſciat.
Equñ videre ð. ix. ſcʒ ð ilł qᷓ emũt ð rebꝰ
raptiſ cca qð ſcieð ꝙ raij.diſtiguit ꝙ aut

raptas eſſe ſciebãt· vb ꝓbabiliter credebant.

aut de iuſto eſſe putabat · aut michil de ho ſcz
vt eſſent rapte vł non cogitabãt·. In peimis
dDuobꝰ caſibꝰ ſubdiſligue·qe aut emit qᷓs ma
la fide · i · cupiditate acq̃redi ſibi aut bõa fide

volütate reſtituedi dño rei Eqn pemo caſu te

indiſtincte reſtituere qᷓcqd ð illa poſtea fiat
ab eo vb ab alio.et e racõ:qe ↄmittit furtum
Otrectãdo re alienã inuito dno:et fur ſp eſt ĩ
moæea: vñ nec pᷣciũ qð dedit ab eo cꝰ è res re⸗
petere poterit: nec expẽſas ſiqᷓs ibi fecit·. teꝰ
etiã reſtituere omez vtilſtatẽ quam ex illa re
habuit· nõ liberat etiã ſi reſtituat reʒ illa de
terioæe ꝙᷓ ad eũ pueit:et ſi aliquo tpe medio
Ffuerit res melio ꝙ;ᷓ fuerat tpe empcõis vł e⸗
ciã qm fuerit tpe quo poſtea vẽdidit eã alij.
eiꝰ q plimi fuerit eſtimacõ facieda erit· ff.ð
fur.ĩ re furtiua:hoc intellige qñ res nõ ha⸗

bet᷑.· ſʒ ſi res habet credo ꝙ ſufficiat ꝙ relſti⸗

tuat eq;ᷓ bõa ſicut erat qñ fuit ablata· et qð di
ctũ ẽ de pemo emptoꝛe intelligi debet ð ſe⸗
cũdo et omnibꝰ alijs ſequetibꝰ.qui cũ mala
fide re illã emũt.ſ.ꝙ ſemꝑ tenentur reſti tuere

rè illã quocũq; mõ pierit m maioæe eſtima⸗

tiõz tociꝰ tpis medij· Si tñ raptoe plene re⸗
ſtituit rei eſtiatiõzʒ cu toto intereſſe ceteri qui
emerũt b dono acceperũt liberãtur qᷓntũ ad ĩ
ſtitucõzʒ faciẽdã dño rei · Credit tñ ray · ꝙ qᷣc⸗
qd inde ex lucro habuerũt ſcz ãte reſtitucõez
factã.ſiue totũ ſi res fuit ſibi gratis data.ſi-
ue qð ſupeſt deducto p̃cio peo re illa dato.ſi
fuit empta.dzʒ cũ ſilio eceleſie in vſus pau⸗
perũ erogari · S hoc facere ſam hoſti.et roò.
nõ e neceſſariũ ſ̊ ẽ ↄſiliũ.qe ille penes quem

res illa e· iã intelligi eã ex volũutate dñi poſ

ſidere · ſ. ex quo ſibi ſatiſfactũ eſt plene.ar.ff.
de euic : ſi ſuꝰ. . duplo · debet tñ qlibet ta?
agere pñiaʒ de furto qð ↄmiſit.xiiij·q. i.qui
Babeas nũquid ſatiſ faciẽs poterit ſibi
Oſulere de pᷣtio ſoluto aduerſus veditoes.·Re
ſpõdet ray· ꝙ nõ:niſi qñ emit expᷣſſe ſibi cau⸗
ciõz fecerit: obſtat em eiꝰ turpitudo.x.q.ij·
ius in fi · Si vero emit quis rẽ raptã vł fur
tiuã bõa fide · ſ. intencione reſtituedi dño. p̃t

ab eo repetere illd quod peo ipſa re bona fi⸗

de dedit: et etiaz quicquiò ꝓ eiꝰ ↄſzuatiõe ex
Pe dit.niſi: foæte cu re illa aliqᷓ lucratꝰ fuiſſet

de qbꝰ illas expẽſas recompẽſare poſſet· Et
beeuiter qcqd adẽ ſibi ex illa re/vt peno mer
ces fructꝰ b ſiłe· tenet reſtituere· qcq̃d vo ſi⸗
bi abe vt pᷣciũ et expeſe moð rate · pt reperere
vk cu eo qð ex ipᷣa re ſibi aduenit vſqʒ ad q̃n
titatẽ Ocureetẽ Opẽſare. Dicit etiam hoſti · ꝙ
pᷣt repetere oĩa pᷣdicta es ſi res ſine ſua ełpa
peat ł pdai.rõ e qe geſſit negociũ vtiliter do
mini rei · ꝓbã hec ex. ð accn ex pte et li· vj ·
ð ſen· ex · cũ volũtate · S. p̃dicatoꝛes·ſ̊ ſim ho
ſti. licet ĩ mdicõ aĩe ei ð ſua dſcia credaꝰ·ĩ iu
dicõ tñ ↄtẽcioſo ei ñ credere? niſi publice hꝰ
ꝓteſtare . C. de furt · l. ij · et ey · de elec · qe
ter. G. fi · Zz qᷣd ſi üle qᷓ bõa fide emit fecit ꝑ
qri diligeter cmnꝰ res eſſz vt ipᷣaz ei reſtitueret
et ĩuenire ñ potuit He q̃cquid res illa valet
vltra illud qð iſti ẽptoꝛi debeꝰ· cũ autoeitate
eccleſie ĩ pias cãs ꝓ aĩa eiꝰ cuiꝰ res fuit ero

get · St oſulit rap . ꝙ hoc fiat publice vt omis

ſuſpicõ euite. ec ſic erit liberatꝰ qe eciã ĩ ho
geſſit vtiliter negociũ eiꝰ ar· ad hoc xijiq ĩj
quatuoæ·cca fi · t dicit hoſt · ꝙ ſi panp eſſet
poſſet a p̃ᷣlato ſibi relinqui ſic alij pauꝑi-In a
lijs aũt caſibꝰ.ſ.ſi ſciebãt aut eredebãat eſſe ð
iuſto qð ẽmebãt.vł foꝛte habebãt aim ĩdiffe
rẽtem. i nichil ſup hoe cogitante· excuſant
H diuerſimode · Nã q ſciebant vł ꝓbabiliter

crede bãt eſſe ð iuſto:ſimpliciter ñ tenet ĩ ali

quo·.ſ.durãte bõa fide · ꝗqᷓ vo temere credebãt
ł ignoeabãt ignoeãcia craſſa et ſupmna ·.t ap⸗
ter fatuã ſimplicitatẽ· ł ſup hoc mehil cogi⸗
tabãt.reſtituere tenet. et dicit roð ·ꝙ ignoꝛã
cia d craſſa et ſupia ꝑ ſiłitudiez hõiſ craſſi ł
ſupini ·qui non videt ea que ſunt apud pe⸗
des eiꝰ vk gpe · Id hanc aut diuerſitate ple
niꝰ diſcernedã diſtigne ſzm ray· eũ aug“. ꝗ;
raptoꝛ aut erat dñs et tũc teneè vð qð dictum
ẽ ſupea m qõe illa ſcʒ quid ð dñis ilł qᷓ guer⸗
razʒ · c.· Tut erat ſubditꝰ · et tũc diſtingue. qꝛ
ſubditꝰ qui mouet bellum peo domino ſibi

mandante. aut ſeit bellum eſſe uſtum aut in⸗

juſtum aut dubitat· In peimo caſu ñn tenetur
reſtituere ea q accepit ab hoſtibꝰ niſi ſzm edi
ctũ dñi.nec peccat niſi coeruptã intecõnẽ ha
beat. ſ·ꝓ cupiditatẽ et odiũ ł ſiłia An ſecũdo
vᷣo caũ ſcz cũ ſcit k ꝓbabiliter eredit bellü eſ
ſe nuſtũ tene?. qe tene plꝰ timere ðᷣm ꝙ hõez
In tercõ nõ tene .qe excuſat ꝓpter bonũ obe
dietie. licet foete peccet dñs ↄtra ᷣm male p
cipiẽdo. xxiij:q·i.q̃d cłpa· vñ hm roð · ſi va⸗
ſallꝰ ducis vł comitis ab eo vocet᷑ ad bellũ
mouẽdũ vtra hoſte ſuũ ↄtra qᷓᷓ ñ licʒ autoei⸗
tate ꝓa mouere bellũ · excuſat ſi dubitz vt
dñs eiꝰ ſup ho autoeitatẽ hẽat a rege · et ſic ð
alijs cãis ex qͥbꝰ bellũ ẽ iuſtũ ł miuſtuz · Im e
nim hoſti. tab excuſa ꝓpter bonũ obedietie ſi
inꝗſimit qᷓntũ potuit et pitios es dſuluit et ſꝑ
dubiꝰ rmãſitalioqn affectatoe ignoꝛãtie ſic

nec expers ſcietie pumreꝰ.ex · ð̊ clamð · ðſpõ ·
cũ ab micõ:. ſiqs vo. nec excuſa timoee per

dẽdi feuð k icureedi aliqð tpale dãnũ · xxxij.
q· v. ita ne· licʒ metꝰ cłpam attenuet quo adð

penitẽciam iniũgendam circa oeatiões et ie

iunia:ex ·ꝙ mecaſacriſ· It cũ autoeitas iur

ℳ 1

e iudic requiratur ad hoc ꝙ bellũ ſit iuſtũ di
ci poteſt. ꝙ vbi habe autoeitas iudicis ſi in⸗
dex ereauerit. ad pugnãtis tñ ↄſciẽtiaz ſul fi

cit · Et ĩ hoc caũ ⸗ Habere locum dicta diſtin
li

ctioĩ foꝛo pñiali. Secꝰ ẽ in ↄtentioſo vbi er⸗
ros detegere tpe ſuo.hec holli.¶ Sz nüquid
ſic excuſantur amici et cognati bellates qᷓ nõ
ſunt eiꝰ ſubditi · et mlites exnei ſtipẽdiarij ſi
credãt bellũ eſſe iuſtũ H m roð·nõ excuſat
eos bonũ obediẽtie ſicut ſubditos· nec Omit
tere ſe debẽt diſerimini vt iuuet aliquẽ in pee
iudicium alteriꝰ. xiij:qv. deniq; · Sic ergo
ꝓcede circa emptoeẽ ſzm ray· ꝙ. l. ſi ſcit ven⸗
ditoee iulſte et ex iuſto bello habuiſſe · licite
pᷣt emere nec tenetur reſtituere q̃ vo de iuſto
bello eſſe neſciebat.ſʒ peobabiliter credebat
qe om̃s eiꝰ vicini ł maioꝛ ꝓs ł ad minꝰ ſapie
tes ita credebãtñ tenetur bac bõa fide durã
te.ſʒ ſi poſtea fciat rẽ de rapĩa fuiſſe debet re⸗
ſituere· ſet rẽ et fructꝰ eiꝰ extãtes:de ↄſup⸗
tis em bõa fide nõ tenetur.et ſi ꝑ ſentenciam
iudieis reſtituit/pᷣtiũ a veditoee etiam muito
ſi vult repetere poterit · xij · q: ij⸗ vulterane⸗
Si vo ſimpliciter ſczꝭ ſme autoæitate iudicis.
vẽditoe ſibi tenet' m foꝛo pñ̃iali ad intereſſe
ſ ad hoc iuditio ↄtẽtioſo ñ poterit cogi · ff·
de euic . ſi re · et ex ð ep · et ve · ſi vẽditoe · Qui
vo emerũt de rapĩia ignoeãter ignoꝛãtia iuris
q̃ m talh caũ ñ excuſat.vł etiã ignoꝛãtia facti
craſſa et ſupina·qꝛ ſcʒ oms vicinos b ꝓ maio
ri pte b etia pautioæes et ſapiẽtioꝛes audier᷑̃t
diestes bellu io eſſe in iuſtu et ↄtra ðᷣm · ł foꝛ
te qe eccleſia ꝓhibebat ł exomuiĩicabat publi
ce autoees et peincipes ipᷣiꝰ belli: tenet ad

reſtitucẽz.xij· q·ij·qᷓ et huãnis· et ex· ð oꝛdi.

ab ep̃o reqſiuit

Squit videre de · x· ſ. de his qᷓ ĩ eccleſjs

aliqd rapiũt vel pas eccleſias ledũt qri
tur ergo pzimo ꝗ;d de ilb q rapiũt ĩ eccłijſ aut
de bõis cłicoꝝ aut eccleſian qᷓ funt in terea
eiꝰ ↄtra que uuſte gerit bellů. Nũquid ra⸗
ptores tahũ reſtituere tenentur-Rñdet roð·
ꝙ ſic niſi fecerit ho auto ꝛitate pᷣlati eccaſtici
Qnid ð ilk ꝗᷓ cõfugiũt ad eccłias imminen
tibꝰ hoſtibꝰ et ibi capiũᷣtur ab eis· nuqnid e⸗
os ibi capiẽtes debet ip̃os dimittere libeꝛos

Rũdet roð.ꝙ ſic.niſi eccleſiã incaſtellauerit

aut inde hoſtes ĩpugnauerit· tunc em̃ cũ vio

lẽt emunitatẽe eccleſie ñ debẽet emunitate ec⸗

cleſie gaudere · Idẽ etiã credit ſi ibi reponant
nvictualia ſua ð qbꝰ in impugnauõe hoſtinm
ſuſtẽtant ſcʒ ꝙ ſi rapiãtur ab aduerſaniſ mſte

bellãtibꝰ reſtituere ñ tenẽt·et foete etiam ra
iẽdo nõ peccãt·¶ Quid de ill qꝗᷓ incẽdũt ec⸗

cleſias ĩ bello iuſto · nũquid teneclr de dãno
dato · Bñdet roð · ꝙ ſi ñ ſint incaſtellate· et
ho ex ꝗꝓpoĩito fiat tenen . Si ãt ſint ĩcaſtellace
aut ſi n ex ꝓpoſito ſo a can incedan duz . l. illi
juſte bellates operaz rei licite pzeſfant. quia
ſeilicet hoſtiũ machinas villã vł caſtrũ incẽ
dunt qð alias expugnare vmode non poſſunt
non tenentur. ⸗ H
Soni videre de. xj · ſcz ð aliquibꝰ ptinẽ⸗
tibꝰ ad reſtitucõʒ raptoꝛx · et qrunt pła

ſcz quid ſi huiuſmõi ꝑpſone q ſſtituere tenẽt re

liituedo re vł eiꝰ emdacõem·ado paupes re

maneãt ꝙ foete cũ filijs et failia n habet ali

quid vñ viuãt · Rndet ray· ꝙ ſi pᷣt ſcire eun vk
eius ſucceſſoees cuiꝰ res fur.ondat ei reſtitu
edi volutateet ſuã neceſſitate· et p̃t petere qͥ⸗
tacõem vł dilacõe;. Et ſi iſti bñ Otrito. vb re⸗
raciter voleti etiã modicu illud qð habet re⸗
ſtiruere · ſpoliatꝰ totũ vel pteʒ remiſerit. libe
ratꝰ ertt. Si aũt quitacõez vł dilacõem ñ poſ
ſit impetrare: dz totu q ſuũ eſt facere · veden
do ſcʒ oĩa boõa ſua:ec ſi opteat eũ et eiꝰ fatliã
mẽdicare vt d icit roð. Sr vo ñ poſſit ſcire de⸗
bʒ ĩ pias cãs ið cũ eccleſie oſilio erogare .· Et
pᷣt ei dilacõ dari et ꝑs ł totũ remitti.ſi expe⸗
diat ad neceſſariã eiꝰ ſuſt etacõz ſicut alteriꝰ
pPaupꝑis hm ray et roò· De hoc eciã vide ifra
li. nj. ci· ð̊ vſu: ar. viij. reſti ·vſura qõe qᷣd

ſi is Cnid & ile qᷓ ſ vellet ſupfluas expeas

Oimittere poſſent rapta reſtituere. Quio eciaʒ
8 ilł ꝗᷓ oĩa bõa ſua reſignãt ĩ man pniarij·
mictẽtes ꝙ tantũ faciet dãmificatis ꝙ erũt o⸗
tẽti putãtes hoc modico ſe facere poſſe. qe
ihbh ſe credut totũ amiſſiſſe. Quid ec ð ił qᷓn
reſignaret ĩ maũ pniarij niſi crederẽt eis to⸗
tũ b ꝓtẽ dari qñ neſciũt cui debet reſtitui. nũ
ꝗqdð tales ſunt in ſtatu ſalutis · Snoet roð.·p ñ
opoetet em ꝙ fide bõa et ſine fraude rapto⸗

faciat qcq pt dãnificatis· ſi nouit eos ſatiſ⸗
faciat:et ſi nõ nouit pauperibꝰ tribuat. aliter

abſolui nõ debz a pniario ſi oſtet de eiꝰ impe
nitecia b intecione peaua. Mõ eſt tñ neceſſe ſe
cudũ roò. q; fiat hmoi reſignacio ĩ man pnia
rij dũmodo ſit patꝰ hoc facere ad arbitriũ eꝰ
vel boni vmri . Jed et de hoc vide infra. I iij
ti· de vſu.in.vnj.ar.q. cuiꝰ autoeitate male
ablata:ꝛc. Fd hoc nota ꝙ rich.et ſco. ſig òn
ſti guũt in. iiij· ſuo de illo q dãnũ italit et ni⸗
chil hʒʒ pᷣter neceſſaria ſibiſ- ꝙ tal aut hʒ ali⸗
ꝗd vltra neceſſaria ad ſuſtetacõz nature. licz
ſit ei neceſſariũ ad victu vł dececiã ſui ſtatus
et ꝓpſone.aut n.ſi ſic tenec reſtituere. n em li⸗
cet alicui viuere ð aliea re cũ bonoee ſeckari
Mec etiã valet tm ſtatꝰ ſolemis alicꝰ perlone
ꝗntũcũqʒ heceſſariꝰ reipublice quẽ teneret p
nõ reſtitucõʒ. qntũ valet inſticia et ſ idelitas
eiꝰ et iuſticia ↄmunis pꝓ reſtitucõʒ Pi anut no
habeat vl tra neceſſaria ſuſtetacõi nature. tuc
dãnificatꝰ vb nõ indiget ad ſuſtetacoz natn⸗
re re ſibi ablata.vł mdiget.ſi nõ indiget n6
tene ei reſtituere.qe neceſſitas facit oꝛa omu

nia . ff · de . l. rodia· cũ ĩ eadẽ. in textu et glo.
Zi ant indiget tũc aut peiꝰ fctus e indigens
¹

la re ad ſuſtetacõz nature ille qui abſtulit.

aut peiꝰ ille cui è ablata:aut vterq; eodẽ te⸗

pe. pꝛio mõ nõ tenet reſtituere. qæ reſilla

facta eſt ſibi neceſſaria ſultentacõi nature er

jus fuit ei acqſiti in re illa. cũ tũc dãnifica⸗
t0 nõ eſſz neceſſaria · Secudo aut et tercõ mõ
pᷣt dici ſne pᷣmdicio ꝙ tene⸗ reſtituere· qe res

illa ſo fuit danifrcati de iure Qud ſi peimo
caũ detetoe deuemat poſt extremã nec eſſitatẽ
2 foetnna pin guioeâ n quid tũc reſticuere
tenet. RNñdit ſcotꝰ ꝙ ſic qe obligacé ila ad

o

reſtitucõz rei ablate vł equiualẽtis Peedit a
pPeima occupacõne illiꝰ rei qᷓ fuit imnſta an
re neceſſicatẽ extremã· Et iõ illa obligacõ per
neceſſitatẽ extremã ñ e exticta ſz tm̃ le opitaE

vo nũ occupaſſz re illã ãte nec eſſitate extre⸗

mã · tuc ſimpliciter iuſte occupaſſ eã tac re
ſuã. nec tenere ad reſtitucõʒ aliquã. Emd ſ
picbz imiet ſpoliatõ · et ille q tẽ ĩduci ñ p̃t
ad ſatiſ faciẽð ſtati · nec ſpoliatꝰ ad dãdu ali⸗
quã dilaciõʒ· Rñdet hoſti ·ꝙ pᷣſ biter dileret⸗
infoemare pᷣ̃t ↄſciam ſuã ex eo ꝙ mtẽdit vtil
ter Serere negocia creditoeis· vt ſi videt ꝙ ñ
p̃t aliter imppetuũ recupare ł ñ ita ↄmode.
pᷣt recepta fufficieti cautiõe dilatiõz ↄcede⸗
re · et ſub hac odicõne · ſ. ſi hoc fecerit pecca
toæeẽ abſoluere · vt ſic et creditos qð ei debec
recupet et peccatoꝛ ñ deſpetar.f.&̊ ſoluci.
ſoluere-· ,—=
¶De furto ꝗpe ſumpto ti. xxxiij.
Sinde oſiderãdũ eſt de furto Pe ſum⸗
pto t pꝰ qd eſt et vñ dicat. ꝛc de ſpe
ciebꝰ ſiue differetijs eiꝰ. tertio vtru⸗

ſit et qle ſit peccatum furti. q̃rto de eiꝰ pena

qnto de eiꝰ reſtitucõe.Quãtũ ad pe imũ ſci en
Du ꝙ furtũ pe ſumptũ eſt frauduloſa aliene
rei ↄtrectacõò muito dno q̃ fit aĩio lucrãdi. ſ.
gratia rei vł poſſeſſiõis eiꝰ vł vſus ff. e.l.i.
; aũt ðᷣe ↄtrectacõ qe ſine ea ñ ẽ ꝗe furtuʒ
3 interueiat volũtas vbũ ł ſcriptura vt · ff.
e. l.i · Vñ ſiq dcupiſcat illicite rẽ alienã ſine
ODtrectacõe:Facit ↄtra almò pceptũ ſcʒ nõ cõ
cupiſces:æc Erauduloſa vo addit qe ſiqͥ cre
debat re ſuã eſſe · ac ꝓ hoc licere ſibi eã ſurei⸗
Pe · nõ Oomittit furtũ · inſti.vi bo.rap· q. ge tñ
et. I. ſe. jnuito dño a ꝓpoĩtur. qę ſi credit oñm
pmiſſuru et iuſta cã ſubſit hoc credeẽdi.nõ te?
reꝰ furti eciã ſi dñs nõ erat pmiſſurꝰ.ſi aũt iu
ſta cã nõ ſubſit hoc credẽdi tene. ff. e.ſj 18.4
rem. Gi vo facere credebat inuito dño:et tam̃
dominꝰ velit· furtũ facit qᷓntũ ad intẽtionem
moꝛtaliterq; pccat · ñ tñ te ad rſtitucõz. nec
Dominꝰ petere p̃t ebſtante ſibi eiꝰ volũtate
ffe. mter oms . penb · Bei aliene iõ adiũgi⸗
qꝛ nõ ↄmitut furtũ ĩ re pleniſime Pweia le
mſſime dixi. qe ſi aliꝰ haberet ius ĩ re la vt
ſociꝰ ł creditoꝛ vł aliꝰ ſiłis.etiã dñs rẽ laz

furtiue ſureipies alicui cali· furtũ facerz et te

neret' actiõe furti ·̊ res ñ eſſʒ furtiua·fſ ð
ſi res. J. i. et. l. ſi is ꝗᷓ re. et. l. ſi ſociꝰ. Inimo
lucrãdi ꝓo ibi:qe ſiqs alicꝰ ãcillã meretricẽ

rapuerit ł celauerit nõ lucri ſed lbidmis ca
no facit furtũ licet alias guiter peccet. ff e.

ven. Gratia rei vel poſſeſſiõis eiꝰ vb vſus po

—

nunt ibi. qe nõ ſolũ ↄmittit furt ã ꝗᷓ lucriface
re vult ſie furtiue rei dominiũ · Sʒ etiam q rei
poſſeſſiõa vłb vſum.di.l.qꝗᷓ ſacrũ· et. FF. e.iume

ta.Dici aũt furtñ a furno.i. nigro ł obſcuro
eo ꝙ clã b obſcure et plerumq; de nocte fiat
ff. e. l. i. Dotelt etiam dici a furno in quo fur

plerũq; latz. Ex pᷣmiſſis patet ꝙ qui accipit e⸗

qui b rè aliã ↄmodatã vſqʒ ad loenʒ certũ · ſi
cũ illa re vltra locũ certũ ꝓcedat furtũ Omit

tit. niſi in caſu poſito ſupea in vſu illo.· ſ. in⸗

eõceſſam ad vtendũ alij ↄmodauerit- nũquid
omittit furtũ: vtiq; · qꝛ nõ ẽ ſibi oceſſa ad vſũ

iũ· Deeterea videt᷑ ̊ facere gra ſin lucri· ſpe

cies em̃ ẽ lueri ex alieno beneficio ſibi debi⸗
toeẽ acqᷓrere-Siłhr et creditoe furtũ ↄmittit ſi
vtatur pignoee ſibi obligato· ff·e· ſi pignoee
et beeuiter in omni ccntrectatione rei aliene
Otra dñi voluntatem omittitur furtum· vnde
circa hoc inhereas verbis diffinitõis ·
4 irca ſcðm argumẽetũ ſcienð ꝙ furtoxx ali
u é maifeſtu vt illð cũ quo fur dephẽdi
eur ãtequã ad locũ veniat deſtinatũ. ĩtelłligit
ar locꝰ deſtiatꝰ ille ĩ q eodẽ die diſponebat
manere. Flmd ẽé nõ mai feſtũ vt illud cuʒ quo
fur nõ dep̃hendir . ff · e . l. ij · et · iij · Itẽ furtoꝛꝝ
q̃dã retinet nomẽ gnale·q̃dã vo hñt rõe mate
rie ſpealis nomẽ ſpeciale/et hoꝝ ẽ qᷓ̃deuplex
deñtia qe furtũ rei ſacre ðe ſacrilegũ · furtũ rei
publice ðe peculatꝰ.xxiij:q·iiij· q̃d igi. et · ff
ad. l. wuli.pecula . l.j. furtũ ex grege de abige
atus.ff. de abigeis· S.j. furtũ hoĩs ðᷣe plagiũ
vc cũ ꝗs hoĩem libeꝝ vẽdit k emit donat ver
accipit ł ꝓmutat · ff.ad· l . flamã de pla S. l. j.
et idẽ ſi alienũ ſeruũ vel ancillã ſolicttauerit
k expoetaũit · ſ. furtie ad aliã ̃gionẽ. C.e.· ·. j·
Irca terciũ argumetũ qᷓrunt' pła ſcz vt
L furtũ ſemꝑ ſit pctm̃· ꝙ ſic · vñ exo. xx ·
5 furtũ faci es habet aũt furtũ rõez peccati
ꝗpter duoDeĩo rõe ↄtrarietatis ad iuſticiaʒ qᷓ
reddit vmcuiqʒ qð ſuũ ẽ· opponi em̃ ĩuſticie ĩ
qᷓtum ẽ acceptõ rei aliene· Scdo rõe dolĩ quẽ
fur omittit occulte rẽ alienã vſurpãdo· vñ pz
ꝙ om̃e furtũ ẽ pctĩ· Scienð tñ ꝙ accipe ali
ena.aucte mdicis hoc decernẽtisnõ ẽ furtũ·
q iã fit ibi debitũ ꝑ hꝰ qð ẽ ſibi ſentetialiter
adiudicatũ: vñ multominꝰ fuit furtũ qñ filij
afre tulerũt ſpolia egiptioꝝ ad dñi iuſſu · ꝓ eo
q; egipeij eos affligebãt ſine cã· iðᷣo ſignãter
dicic ſap.x· iuſti tuler̃t ſpolia impioꝛx?c ¶ Vtix
furtũ ſit peccatũ moetale · ſie · cũ ſit vtra
riũ caritati ſim quã ẽ vita ſpũalis · ad caritatẽ
em̃ ptinet vt ꝓximo velimꝰ ec optemꝰ bonum
p furtũ aũt infert' ei ĩ rebus damnũ· vñ zachᷣ
.v. oĩs fur iud icabit'.nullꝰ aut ddemna ſzʒm
dei iudiciũ niſi ꝓmoetali peccato“ Mota tñ
ꝙ accipiens furtiue mĩma: vt vnã acũ vł pen
nã.· p̃ſumere pᷣt hoc ñ eẽ dtra dei volũtatẽ · et
tanto p̃t excuſari a moetali peccato · ſi tamẽ
habeat aĩm furãdi et inferẽdi ꝓximo nocum̃⸗
tum. etiã in huiõi pᷣt eſſe moetale peccatũ . ſiẽ
etiã in ſolo cogitatu ꝓꝑ ↄſenſũ · hec tho· Hõ eĩ
qð furto ſublatũ eſt ſʒ mes furãtis attẽditur
xinij. q · vj·c· vlt? Vtaa liceat furari ꝓpter ne
ceſſitatẽ· ea q̃ ſunt iuris hũani derogare ñ
pñ̃t iuri naturali vel diuĩo· ſcdᷣm aũt oedinem
naturale ex dei ꝓuidentia inſtitutũ · res inferi
oꝛes ſunt oꝛdinate ad hoc vt ſubueniãt hoĩm
neceſſitati·et ideo ꝗpter reꝝ diuiſionẽ et ap⸗

peopeiatõz ex hano iure ꝓcedente · nõ impe

dit quin ex eis ſit hoĩm necitati ſi ubueniend
et ideo res quas ſupabũdanter habẽt aliq̃ de
bent paupum ſuſtẽtatõi· VYVñ ambꝰ. et habetur
di . xlvij · ſiẽ .· Sſunẽtiũ panis ẽ quẽ detines/nu
doꝝ indumentũ ẽ qd recludis miſeroꝛz rede

ptio et abſolutõ eſt pecunia quã ĩn terea effo
dis· Sed qe multi necitatem patiũtur et nõ pᷣt
ex eadẽ re om̃ibus ſubueniri ↄmittit arbitrio
vniuſcuidcũq; diſpeſatio reꝝ ſua vt ex eis
neceſſitatẽ pati entibꝰ ſubueĩat· Si tñ adeo ſit
vegens et euidens necitas. vt maifeſtũ ſit in
ſtanti necitati de rebus occuræetibꝰ ſi ubueniẽ
dũ eſle . puta cũ imminet piculũ pꝑſone· nec ali
ter ſubuemii p̃t· tũc licet ex rebꝰ alienis ſiue
maiĩfeſte ſiue occulte ſublatis ſue nccitati ſub
uenire · nec hoc hʒ ꝗpeie rõem furti vł rapine
tum q illud naturale ins et dñium exigit vt
dictũ eſt· tũ qe necitas om̃ia ũia facit · di · xx
xiiij· C. j· et · xij . q:j· dilectiſſimus/tũ qe dñs rei
tũc ei ſubueĩre tenere ſi pñs eet ·di ·lxxxvj/pa
ſce.vñ talis licite potuit et debuit credere do
minũ pmillſurũ et ita nõ omiſit furtũ.tũ qꝛ ne⸗
ceſſitas legẽ nõ habet · de vle · di · ſicut· Si ãt
ſit neceſſitas ſʒ non tanta peccat · ſed pctm̃ ne
ceſſitas attenuat et in tali cãu loquit · ex ·de
fur.ſiq;: ſiquis inqᷣt ꝓ neceſſitatẽ faĩs aut nu
Oitatis furatꝰ fuerit veſte vel pecus peniteat
ebdomadas tres Quid ſiqᷓs rem vſurario ł
auaro furat vel r Pint vt inde elimoſinã faci
at. H ſcom ray· talis furtũ vel rapinã omit⸗
tit· qꝛ nõ ſunt facienda mala vt eueniant que
cunqʒ bona · xxx · q:j noſſe . et· xxxiij· q· niij · ſiẽ
nõ ſunt Sed vider ꝙ ille nõ faciat furtũ⸗qe ñ
facit hoc aĩmo lucrãdi· ſj nõ eſt ita · qe ſpecieſ
lucri eſt ex alieno largiri · vt habitũ eſt ſupea
in ar·peimo· In cãn tñ in quo piculũ ĩminet ꝓ
ſone nec pᷣt aliter ſubueniri · poteſt etiã aliqs
Em cho.occulte rem alienã accipe. vt ſubue⸗
niat ꝓximo ſic indigena: Quid ſiquis fure
vt reſtituat dño et hoc faciat · G ſcoᷣm ho· ta
lis videt' excuſatꝰ.ar.ff · depoſiti · bona fideſ
MNaz etiã vtiliter gerit negociũ furis · ergo co
gitur ratũ habere · ff. de ne. ge · ſ an vltd. J· j·

Hũquid peccat qui rem ſuã apud aliũ ðpo⸗

ſitã vł iniuſte detentã accipit furtine · iʒm
cho.in ſama.q:de furto ꝙq peimꝰ peccat · qe de
poſicariũ grauat · qꝛ tenet reſtituere et innoxi
um ſe oſtedere/ vñ ſic accipiẽs tene eũ indem
nem reddere · Scdus vo peccatOtra ↄmunem
iuſticiã · dũ vſurpat ſibi rei ſue indiciũ· iur̃ oꝛ
die pᷣtermiſſo⸗ et iõ tenet' dño ſatiſfacere et
opam dare vt ſedet᷑ ſcandalũ ꝓximoꝝ ſi tam̃
ſit cetũ.nõ aũt tenet aliqd reſtituere · qe non.
grauat detentoꝛe · ¶ Quid ſi aliqs xp̃ianos fu
ret captiuos a paganis detetos·. vt libertati
reſtituat eos. He credit ray- ꝙ talis nõ tenet
hoĩem tale reſtichere· et maxime ſi pagani cir
cũciderãt eũ in Otemptũ fidei xp̃iane · dixit ei
dũs ad ioſue ſcz · xxii · q-ij· ꝙ conſtitueret ſibi
dñs retroæſũ inſidias· i·bellates inſidiãtes
Hoſtibꝰ vt dicit augs·cũ q̃s mouet bellũ iuſtũ
vti apte an ex ĩſidijs ihbil ad inſticiã ĩtereſt
et g6πι btra hoſtes fidei nõ tm̃ apte laboean⸗
du elt. xxi viie peidẽ · Deeterea qᷓd inte
dit ille niſt aĩazꝭ liberare a peccato ydolatrie
et occaſiõz peccãdi ĩfideli fubtrahere· gꝰ oꝑa
tur ſalute aĩe vᷣtriuſq; . neuter gꝰ iuſtã hzʒ qre⸗
lã ¶¶ Sz vi de obuiare dictũ auꝰ. ſ. ꝙ fides eẽ
hoſti ſzuãda e.xxiij·q:j· Id qð rñdʒ ray · ꝙ ið

*

eſt verũ qñ fides eſt hoſti ꝓmiſſa ſcʒ tpe tr eu
ge. et ſic videt᷑ velle ꝙ xpiam pñt furari p̃i
anos detẽtos a pagais tpe gueree nõ aunt tpe
treuge · Quid ſiqs furet tpe trenge. Hñndet
ray:·ꝙ; ſi paganꝰ illũ cepat et detine bat gqe ſi⸗
bi damnu intulerat.· et qe fidẽ ſibi fregerat. il
le qᷓ furatus ẽ eũ ſibi tenet illi reſtituere·non

Hhoĩem ꝗꝓpter aĩie piculũ ſʒ damnũ ab illo ſibi

illatũ vt ꝓ intereſſe ꝓbabiliter eſtimato:mo⸗
deratũ redẽptõis pᷣcium·et hoc ſi non ↄpulit
captiuũ illũ ad circũciſionẽ vel ydolatriã vel

moetale peccatũ. Si em̃ ad aliqð tale ipᷣm cõ⸗

puliſſet furãs eũ penitus liberatꝰ eſſet· ar · di.
ANnij· nulla.quantũ aũt ad hoĩem què furatꝰ
fuit nibo mõ peccauit ſi rectã mtetõzʒ habuit
imo potius meruit dumõ alias ſatiſ faciat vt
dictu e pemus Sʒ q;d ſi pagani in bello cepe
rint xpᷣianos:nũquid tpe treuge poſtea facte
licebit eos furari · RBndit ray · ꝙ ſi treuga ita
generaliter ſit facta vt nõ liceat alterutris in
uicem aliqò auferee vel ſureipe nec violenter
nec alio mõ.nõ licebit eos furari. ſi aut fue⸗
rit Ouentio facta ti de violentia nõ inferẽda

licite xpiani pñt furari nõ tm huiõi captiuos

ſed etia caſtra qᷓ de terea xpᷣianoꝝ occupaue⸗
rãt lateter intrado et ſme violẽtia occupãdo
nec ſup his ad reſtitutõz aliquã tenebũt Sʒ
ꝗd ſi pagani redeãt ad recupandum Hmõi ca

ſtra et violeter rpellãt.nũqᷣd erit fracta treu

ga· Endet roò · ꝙ nõ·qe qñ uentõ fuit facta
de violẽtia nõ infereda . et nõ fuerũt fraudes
et furta excluſa. fuit intelligèdũ de violẽtia
nõ infereda in igreſſu poſſeſſoĩs.nõ aũt de il
la q fit ꝓ re iam obteta defedenda. niſi et de
illa expᷣſſa metio ſit facta.Quid ſi xpᷣianus
captiuus furet' al iqd ſaraceno qᷓ detinet eum
M ſm ray. ti · de furtis. et hoſt. ti ð pe.et re.
ſi fuit captꝰ cpe treuge qe eam frãgebat et ſic
fuit in culpa et nõ immebat necitas famis te
net ad reſtitutõzʒ. ſi aũt imuſte detinebav. vłe
tpe belli captus fuerat.vel necĩtas famis im

miebat:cũ tale ſaracenꝰ paſcere teneat adò .
reſtitutõzʒ nõ tenet. St dicit roð. tũc fit ope

ſatio rei ſie ſuyzepte cũ iniuria detentõis illiꝰ

xpᷣiam ñuſte· Deeterea cũ huiõi ſaracenus ſit

hoſtis nõ refert qũo noceatur eidem ar. C. de
mer: et merca· l. ij·

0 Irea qᷓrtũ argumẽtũ qͥ ẽ de pena furti ſciẽ

dum ꝙ ſzm hoc é varia: ſcdz ꝙ agi varie
ðᷣ ipᷣo qnz ei agiꝰ crimialiter.i.aò coꝛpis penã
qnqʒ ciuiliter.i.ad penã pecuniariã qn P cãu
nõ debet fur ſuſpedi vk demẽbꝛeari vel exocu⸗
lari ſʒ aliter caſtigari puta ꝓ fuſti gatõz vł exi
lium vel alio mõ· ꝓut videbit' indici . qdð ẽ ve
rum de fure ſmplici SRi aũt ſit plꝰ ꝙ fur quia
aggredit viol eèter cũ armis vel ſine armis in
domo vel in itinere vł in mari· ſubiciet lega⸗
libus Penis. vt i auct. vt nulli iuð ꝗ. vlt.coł.
iĩx · ſũt aũt pene ille ſca q; fures capite puniã
vel ſuſpedant; ſi ſepius huiõi omiſerunt et fa
moſi ſint . ceteri aut in metallũ damn ant k eẽ
m inſulã relegant'. vt. ff. de penis. l. capitali

um· J.craſſatoæes.et. . famoſos. Dicit ãt rod.

licʒ fur ſedm iura ſcnpta noõ ſit ſuſpedendꝰ

5

Otrariũ tñ in multis locis de Oſuetudĩe hnat
et p̃t addi ꝙ hec ↄſuetuoo ẽ ſatis rõnabił. cũ
Pter Oſjnatẽz ouis pacis et quietis · tů ꝗpter
incoerigibilitate vt in płibꝰ malicie talis. In
2 vero caũ ſcz cũ agi' ciuiliter pena furti maĩ
feſti eſt qᷓdeuplũno maifeſti vo duplu. ex. e.
cc · ij · et inſti · de obli . qꝛie naſ · ex de · ꝗq pena ·
et hoc Opetit et peti p̃t ꝓꝑꝰ ãnũ. inſti.de ꝑpe.
et tẽ ; ac . J.· furti · &ÿgit ergo ↄtra furẽ vt vinuzʒ
E ciuiliter et crimĩaliter et eouerio.ff̃.de fur.
l. fi· Otra vo rem ſureeptã agit᷑ ↄditõne fur⸗
tiua. MNã actio furti penã hʒ legitimaz · Odii/
rem ip̃am. vñ nõ vna ↄſumit? p aliã.fr. & Oo.
furſi xꝑ furẽ· ꝗ· furti. Sc m aut canone ſi fur⸗
tũ ſit occultũ et fur ſit ſpõte ↄfeſſus. poſt relſti
tutõzʒ ſi tñ eam facere poſſit ſubaudi ſcd ho.
et poſt pactã pnĩam vel ꝓte pnie recte ad ſa⸗
cros oedines ꝓmouet'. ex. e: ex literis. Sics
tñ m ipᷣo peccato dep̃heſus fuerit interfectꝰ
cum cõſtet e deceſſiſſe ĩ peccate moetali non
oꝛabit ꝓ eo· Secꝰ è ſi an moꝛtèe ſit ↄfeſſus.qꝛ
tũc eoĩo nõ negat'. ex.e.c.ij.accuſatus aũt er
Ofeſſus vel ↄuictus deponit et ĩ monaſterio
detrudit᷑ . ex · de penis tue. Tenet aut reꝰ fur
ti · nõ tĩ is qui furat.ſʒ etiã is qui furi ↄſiliũ
vel opem dedit . oſiliũ dat q̃ ſuadet ĩpellit et
inſtruit aliquẽ ad furandũ. opem fert qᷓ mini⸗
ſteriũ et adiutoꝛiũ p̃bet ad rem ſureipiẽdã. in⸗
ſti · eo · ꝓ. interdũ. et tene furti ñ maiĩfeſti. i.
xlij: is qui opem. nõ tñ tenet qs de ↄſlio. m⸗
ſi ſit ſecutũ. ff.e.ſi is qui. . ficu· Itẽ ille qᷓ cnzʒ
fure partit' ẽ fur· ex.e.qui cũ fure · Dat aute⸗
actio furti otra furẽ etiã ſi ſit mpubes dũmõ
ſit doli capax. Ff.e.impuberẽe. L3 qo de eo
qui ſcit furẽ vel rem furtiuã nũquiò tenet eũ
vel eam ĩdicare intereogatꝰ ab eo cuiꝰ ẽ vł a
iudice · et videt ꝙ ſic· ar · C. de furcis· ciuile ẽ
Sed dtra qe ñ tenet᷑ ĩdicare ſũ iudio.i.ſñ ſa
no nõ em̃ turpiter accipit· ff. de pᷣſcrip.v.ſo
let· cui ſñie dicũt ſtandũ legis doctoees dicõ
tes ꝙ nullo ſpeali iure cogi qs mdicare furẽ
ar · . l. p̃dicta.et· ff· ð offi·pᷣſ.l.m.Doteſt eẽ
dici ſzm hoſt· ꝙ m foꝛo mdiciali ſine canoĩco
ſine ciuili refert· vtx nolit indicare ꝗpter lu⸗
crũ qʒð inde ſentit·vel qe ꝓticipauit.vel a⸗ꝛ pe
cumiã a fure recepit ne idicarʒ et tũc tene ſi⸗
fur · et H ẽ qð nõt decre ex.e.q̃ cũ fure parti
tab ei accipit eẽ ſzm lege.ff᷑.ð̊ ODdi:ob turpezʒ
cãm:ſi a ſuo meo. Fut nõ vnlt indicare Pter
amiciciã et hũanitatẽ quã hʒʒ cu fure· et tuc ñ
cogendꝰ ſzʒ ẽ ĩ eiꝰ ptãte an velit amiciciã vẽ
dere ꝓ pecuĩia. et talis nõ turpiter accipit. vt
ibid P. : turpiter ãt accipet ſi tenere ĩdica
re:vt ibið · l: vlt·et ex.de ſymo.nemo lieʒ ãt
talis nõ accipiat turpiter. tñ inboneſte perit
bac de cã:ff. de varijs et ero⸗:cog:l.j. In po
ergo cãn doloſe nõ vult ĩdicare:et iõ ẽ cogẽ
d. et ſi ꝗd ẽ datũ p actõnẽe de dolo repetit. ĩ
ey licitũ e et iõ ñ repeti.ſj G ẽ qð diſti guit lex
ffide p̃ᷣſerp.v.ſolet·et ſic ptit aĩcicie ·ff.de
recep · l. i· ſ ĩ iudicõ aĩe reꝰ udicat. et ſic lo
quit' er·e·qui cũ fure Il aũt nõ ẽ repbanð
ſcʒ ꝙ; index eũ ex officio cogat· ſz licʒ quis nõ
cogatur furem indicarecogitur tñ Otra eum

1.

teſtificari de quo dic vt infra ti· de falſo teſti
monio ar.iiij- Siqs aũt furi vel ſocio eius ali
qd dederit vt ei rem ſuã reddat vl indicet · re⸗
petit pꝑ ↄduõʒ ſeʒ furtiuã·ff.de di·ob turpẽ
cãm.l.iiij m fi · ¶ MNota ꝙ ille q ſeit vbi ẽ reęſ
rapta vel furtiua et nõ indicat cũ de hec req⸗
rit ab eo peccat · vñ Heroꝰ.ũñ tĩ fur ſʒ ec ille
reus tenet qᷓ furti ↄſeius qrente poſſeſſoꝛe · i·.
dño nõ indicat· ey · de fur · qꝗᷓ cũ fure.· talis tñ
ſzm tho.et roðreſtituere nõ tene niſi ad hoc
ex officio teneat· Quid ſi ex re furtiua vt
ancilla ptus ſit editꝰ/nũqᷓd erit furtiuꝰ.et te
nebit᷑ actione furti ille apud què eſt editus ·
Rũñdit hoſti ·ꝙ ſi aliquis ancillã peegnãtẽ ſur
ripiat · et apud eũ piat· ptus eſt furtiuꝰ et ille
apud quẽ eſt edic? tenet' actõne furti· ſi autẽ
piat apud aliũ bone fidei poſſeſſoꝛẽ · licʒ ꝓtus
ſit furtiuꝰ.ille tñ nõ tenet actõne furti qð in
telligas de vacca furtiua. licet otradicat. ffᷣ.
de vluca · ſi aliena · ¶. j· qe illud coerigit ſcðᷣm
230. ff. e.qui vas· S. ſi ancilla. Siłr ſi ſureipiat
nõ peegnãtẽ:et apud eũ ocipiat et pariat· ꝓtꝰ
eſt furtiuꝰ.et ipᷣe tenet᷑ actõne furti· et ĩ his
cãibus ſcʒ qñ parit apud furẽ vel ↄcipit apud
furez et parit apud bone fidei poſſeſſoꝛẽ · certũ
eſt ptũ vel fetũ vſucapi nõ poſſe.· Si aũt ↄcipi
at et pariat apud bone fidei poſſeſſoꝛẽ· nõ eſt
furtiuꝰ.nec dat actio furti —S; nuqhd bone
fidei poſſeſſoꝛ impedi vſucape⸗/ ſi ſciat ma
crẽ alienã anteꝙ; ocipet impedit⸗ ſi poſtꝙ; cõ
cepit ſimpliciter ſciuit alienã nõ furtiuam et
ſic ignoꝛat viciũ rei.nõ impedit᷑ vſncaꝑpe.Fł·
de vſuea · S. de illo. ſed ſi anꝙᷓ pariat ſciat fur⸗
tiuã:impedit' vſucape.ſi vᷣo hoe ſcinerit poſt
pitũ impedi vſucapio · niſi dñm certificauerit

ſe hr̃e ancillã et ꝓtũ eius:Si tñ hoc faciat · p̃t

et debz denüciare dño ꝙ veniat et agat dtra
eũ ſi ius hʒ.qe ẽ Fatus rñdere:et ̊ valde no⸗
tanð ẽ ſeʒ ꝙ poſterioe ſcĩia de ptu impedit B
vſucapione.qꝛ ĩ ptu ↄmittit furtũ cũ ĩ ip[ʒ nõ
lhabeat titulũ.liczꝭ hret ĩ mrem.ff. ꝓ ſuo:ſi an
cillã.ſecꝰ ẽ ſi habeat ĩ ip[a titulũ ſim azʒo· hec
Hoſt. ¶ Quid ð vxoee filijs et ſeruis ſi ſureipi⸗
ant occulte ð rebꝰ viri pentũ et dñoꝝ · H
mittũt furtũ:ſz vir nõ aget ↄtra vxoꝛẽ nec ecõ
uerſo actõne furti ↄſtãte mrimoĩo ſ actõne ĩ
factũ :q tñ opẽ ferũt vxoꝛi ad furanð viro fur
ti tenent. ff.e.ſiq̃s vx·pr̃ vo agit ↄtra filiũ ſi

habeat caſtreſe peculiũ alias nõff·e.nec cũ

filio.Ið ẽ ſi ꝓr̃ ſureipiat aliqd filio de caſtrẽſi
pecu.Seruꝰãt pᷣt vberibꝰ caſtigari · ſʒ ñ ĩ indiꝰ
ↄueiri niſi ↄtrectet poſt maũmiſſiõzꝭ· C. an ſer
uus ex ſuo facto.l.vlt. Seruietes vo ſiue mer
cenarij ↄueniri nõ pñt actõe furti aꝓpter vilia
qꝛ talia furta nõ ſũt publice vĩidicãda. ff · e · ſiꝛ
libertꝰ. hec hoſt · et Sof · nid de muliere qᷓ
hñs ꝓdigũ vin celat aliqd de rebꝰ cõibꝰ ↄ
tra ꝓhibĩtõzʒ vii · Bñdet roð · ti · de ſecularibꝰ
vbi agit᷑ de eła· ꝙ ſi vxoꝛ hoc bona fide faci⸗
at ſcʒ vt ſibi et viro de his q celauit ꝓ tpe ꝓ
mdeat · nõ peccat.nec tenetur obedire viro p
cipienti ꝙ ei omnia tradat · quia ei oma tradẽ
do daret quaſi gladium furioſo·
G Irca quĩtũ artieulum · q̃ ẽ ð reſtitutõe fur

ci qᷓrunt᷑ pła ſcʒ ve dãnificãs aliũ iniuſte in
exterioꝛibꝰ bonis ꝓ furtũ vel alio mõ teneat
ad reſti tutõz · ꝙ fic. vñ aug ad macedonẽ
et habe.xiiij.q.vj.c.j.ſi res aliena ꝓpter quã
peccatũ e cũ reddi poſſit ñ reddit᷑.pnia n agi
tur ſʒ ſił atur. G̊ aug · Nõ ſolũ ãt ille q̃ ẽ execu
toz dãmficatõis riuſte· ſ etiã om̃s pticipes in
illo crimie tenent' reſtituere· ꝓticipare ãt ĩ cri
miĩe Otingit:ix:mõis q̃ ĩ bis vſibus ↄtinent⸗
Iuſſio.oſiliũ.oſenſus palpo recurſus· Dartici
pãs· mutꝰ.nõ obſtãsnõ maĩfeſtans· Iuſſio vt
cũ dñs iubet ſeruo vł ſubdito vt furet·xj·q
ꝛij. julianꝰ.et.c.ſi is q̃ p̃t · Cõſiliũ dupliciter ĩ
pendit furi · Vno mõ 1pÿ facto vt cũ qᷣs ſcalã
furi ſuꝓponit.ffde fur.ĩ furti actõne· S· recte
et talis ſcᷣm leges tenet furti nõ maifeſti · vt
ibid· l.ſi is q̃ opem. Flio mõ ſolo verbo· et ta
lis ſzm leges vt quidã dicũt de furto nõ tene
tur. inſti.de obli:qᷓ ex deli.naſꝗ. n opem.vbi
dðe. q̃ nullã opaz ad furtũ adhibuit ſʒ tm̃ oſili
um dedit ·˖ ñ tener' furti iz H e veꝝ ñ furtũ fue
rit ſub ſecutũ · tuc ei etiã ſcðz leges tene. ff· e⸗
ſi is ꝗ·G.· ſi tu· ſcðz etiã ius canoĩcũ et diuinuz
tenet. qe ſcð canones ĩ foꝛo pñiali maleficia
volũtate et ꝓPoſito diſti guũt .ex · ð ſen · ex · cũ
volũtate t. xij.ex vᷣbis tuis ðdenaberis Cõ

ſenſus ſcz expᷣſſus·qꝛ facientẽ et ↄſentiẽtẽ par

pena oſtringit.ijq:j:notũ ſit · et dẽ roð ·ꝙ in⸗
telligi de ↄſenſu coopatõis · Dalpo· i· adula
toꝛ ꝗ ſcʒ laudat aliquẽ de furto ł rapina ł de
trahit alicui apnud furẽ vel raptoee · dicèdo ꝙ;
Zuiter eũ offedit·et ſic ĩcitat eũ ad furãdũ k
rapienð ſibi:ar.inſti· de obli.q̃ ex deli:naſq·
vñ id. v. ſolicitauerit. Recurſus ſiue receptãs
ſcʒ furẽ cũ furto ĩ domo ſua·.vtł etiã q̃ defedit
furẽ recurzẽtez ad eũ ne cogat' reſtituere rem
furtinãtalis ei eque puni ſiẽ fur· ff.ð̊ recep·
.l.ij . Darticipãs·.i.ptezꝭ accipies ĩ furto⸗ex · e ·
qui cũ fure · Qutꝰ ſq q videns aliq̃d vłb ſciẽs
aliquẽ patũ furari vel rape tacet doloſe· cum
tñ impedire ſolo verbo poſſet ſine ſuo piculo
Otra ið ꝓuer.xxiiij. erue eos q̊ ducũt ad moꝛ
tẽ·et qᷓ tra · ad ĩteri ·libe · ne ceſſes · B tñ ñ tene
tur reſtituere niſi ex officio teneat reclamare

Elõ obſtans ſcz facto cũ ſine ſuo piculo reſi⸗

ſtere poſſit· qꝛ nõ caret ſcrupulo ſocietatis oc
culte qui maĩfeſto facioꝛi deſmit obniare · di ·
lxxxvjivbi ðe culpã ꝓculdubio faciẽtis habz
qui qð pᷣt coꝛrigere negligit emedare· et Hͥ lo
cũ tm habʒz in his quibꝰ incũbit ex ſuc officõ
hibere · ar · ex · de ſen . ex · ꝙᷓte pᷣſp · Hõ maife
ans qui ſcz ſcit vbi ẽ res furtia· et n indicat
ſꝭ celat ſciẽter·et maxie cũ itereogat a iudice
vel ab eo cuiꝰ e · ſi ſciat furẽ vł vem acceptam
furtiue.cũ tñ ſciat ſe poſſe veritatẽ ſme vłlo pꝛ
culo rñndere:talis em ſcðz canones ẽ reꝰ furti

ex.e.qui cũ fure·et xj·qeiij:·quiſquis. n foꝛte

cũ alicui p̃ᷣſ bẽo renelaret ſecrete ſe furtũ ↄmi
ſiſſe.tũc em̃ pᷣſ biter nõ deberet eũ indicare·ex

de exceſ.pᷣla.dilectꝰ filius.de h tñ latiꝰ ẽ ha

bitũ g arti pcedẽeti · q. ſ⸗ quid de eo qui ſcit
Di ſtinguit at nuũiter de quolibz p̃dictoꝛꝝ G
mõ ſczʒ ꝙ aut ſine ipᷣo damnũ ſecutũ fuiſſiU aut
nõ.ſi ſic nõ tenet inſol idũ ſed ſolũ intm̃ ꝙᷓtũ

—

habuit inde. ſi ñ tene' ad cotale reſtitutõz dã
m dati:qe qui dat occaſiõz dãni damnũu dediſ
ſe videt᷑. ff. ad:l. acquib · ꝗᷓ occidit· et ex · de ĩ⸗
iur. et dã· da: ſi culpa · Quidã tn ̊ ↄcedũt tin
ð eo ꝗᷓ dat occaſiõzʒ dãni: et bʒ dnñium 2 auẽte
ſup eu qᷓ iniuſte itulit damnũ cũ alias ille nõ
ituliſſet vñ dicũt ꝙ ſi nõ habeat dnium vel
auẽtate ſupꝑ eũ cui pcepit vel dedit oſiliu vel
auxiliũ.no tenet inſolidũ licz alias nõ feciſſʒ

ar:xxiij·q:imi:foete.et.c.iſta duo noĩia.pemui

tñ dictũ tutiꝰ videt ſzm rich.et ſco. VYno tam
reſtituste omes alij nõ tenen᷑ dãnificato re⸗
ſtituere · ſʒ illi qᷓ fuerũt pemcipales ĩ facto.et
illi ad quos res puenit.rſti tuere tenent' illis
qꝗ reſtituerũt. ꝓ rata potõig qᷓ eos ↄti get ſzm
ſco·rich. et ouiter omes · Quid ſi res furtia
cãu furtuito pereat. nũqd fur poſtea tenebit
reſtituere eã · HC ꝙ ſc.a⸗ fuit ſemꝑ ĩ moea re⸗
ſtituedi: et iõ nõ liberat' iteritu rei ſic nõ vio⸗
lentꝰ. C.e.ſubtracto:C·ꝙ me. cã.l.j. et HG eſt
ven niſi res interierit poſtꝙ; eazx fur dno loco
et tpe ogruis reſtituedã obtulit et eã recipere

noluit· ſam em mo:ã purgauit.C.de Odi · fur ·

. vlt:et:fł:e:ti:ĩ re furtiua. Reſtituet ãt fur
rem furti uã cũ fructibꝰ pceptis et qͥ pcipi po
tuiſſent a peĩio poſſeſſoee.ex.· de reſti. ſpo· guis
.ff.de rei ven.ſi gie E gnaliter. et ſi res pe
rijt fiet eſtimatõ eiꝰ ꝓ
luit a tpe furti:ff.e.ĩ re furtina. .ſi ex cã.et ſi
mili mõ fiet ſi res ſit deterioꝛata:et hec eadez
ĩtel lige de re rapta ſcdᷣz ray. Quid ſi fur rez
furtiuã ſumptibꝰ ſiis melloæauit· nũqd expen
ſas repetet vel retinebit. Bñdet ray. et hoſti.
et gof· ꝙ nõ.imo etiã nec ĩs qᷓ mala fide emit
ex · rebꝰ ecc.nõ ali:ad audĩazʒ.xvj.q.iij. vni
uerſos · et . x· q: ij.hoc ius poerectũ. in fi:n de

euictõne ſibi ꝓſpexerit vt tũc otra veditoꝛezʒ

regreſſũ Hre poſſit. C. de euic. ſi. fundu⸗ bone
auũt fidei poſſeſſoe expeſatz repetit· ex ð i inte.
reſti · reqſuit:xij:q:il:vulterane. Ot aut roð.
hoc ſcʒ ꝙ fur nõ pᷣt petere vł retinere expe
ſas quas fecit m melioeatõe rei: ẽ veꝝ ſi aga
in foso indiciali.S ri go⸗ ille nõ e obſeruãdꝰ

in foæo pñiali ee exquo plene ſatiſfactũ ẽ da-⸗

nificato iniquu e illũ locupletari cũ alteriu
detrimẽto Quid ſi furtũ ſit ↄmiſſũ m vſur
et nõ in pa te .· ꝙ fur etiã poſt reſtitutõem
rei tene? ad eſtimatõzʒ illiꝰ vſus:aliter em̃ non
eſſet purgatu furtũxinj.q· vj.ſi res CQuid 5
herede fur. H tenet' mſolið ſi ſolꝰ fuerit he
res· ſi aũt fuerint płes heredes.q̃libzʒ tene⸗ P+
illa ꝓte qua heres exiſtit. ff. de Odi: fur. in
ↄditõe:ſi tñ res furtiua ĩ totũ ad vnũ eoꝝ p⸗
uenerit. ille tenebit in totũ. ff. omodati.l.j.
heres Qimd de vxoee q; furtũ fecit añ ma
trimoniũ vł poſt ꝓ ſe vel cũ viro ſuo:. n uqd li
cebit ei de rebꝰ coĩbus ſibi et viro ſatiſ facere
Hũñdʒ roð ꝙ vbi de oſuetudĩe regioĩs cõicat
ſibi credita et debita ex otractu vł malefitio
ſi res furtina quã mulier ſurepuit añ mfimo⸗
niũ vel poſt extet adhuc ĩ eoꝝ ptãte· vxoe eã
reſtituere p̃t vero dno et etiã Otradicete viro
Si aũt res ſit ↄſũpta.ł ſi ſolꝰ vir furatꝰ? ſit eazʒ

er mulier Pticipauit Oſentiedo vł medendo

tpe in q* plus va-

ſpontanea vel inuita.p̃t vxoe ſi vir nõ otradi
cat viri negociũ geredo et ſeibaz lberão eſti⸗
matõz rei ↄſũpte vero dño latẽter r̃ſtituere ð
coĩbus boiĩs ſi aliter nõ p̃t. nec erit furtũ. qe
nõ eſt ↄtrectatõ frauduleta nec aĩo lucrãdi.
Viro aũt ꝓhibẽete facere nõ dzʒ huiõi reſtitu⸗
tõz. cũ ip̃a nñ habeat res admiſtratõzʒ ſed vir.
Si tñ ĩ hoc cãu faceret lateter rſtitutõg bona
fide de coĩbus boĩs nõ eſſ ei pñia qᷓi ꝓ moæ⸗

tali iniũgenda.jo.xiiij ·q v·c. vlt. Cuid ſi

aliquis re furtiuã emt ignoꝛãter et ẽ bona fi⸗
de et ĩ foeo publico et publice nũqd p̃t ſalteʒ

pciũ qð dedit a dño petere cũ dep̃hendit rem

furtiuã eſſe. vel rem retinere donec ei ſit pciũ
pſolutũ. H ꝙ nõ. C.e.ĩ ciuilẽ.nec ſe defede

re p̃t occaſiõe alicuiꝰ ſtatuti ſup hoc editi cũ

ſit ↄtra deũ· poterit tñ a venditoee petere pᷣci
um:xij ·q:ij:vulterane.poterit etiã expeſas re
tinere quas exiſtes bone fidei fecit ꝓ rei ↄſer
uatõe vel melioeatõe.et nõ tenet de fructibꝰ
pceptis et ↄſũptis durãte bona fide.de extã⸗
tibus tñ tenet᷑ ad reſtitutõʒ. exquo ĩcepat ha
bere malã fide . ex · de reſti. m inte · reqhuit et
ex. re.eciñ ali:ad nr̃aʒ Nõ tenebi eẽ ſi durã
te bona fide res perijt ł eã alienauit. vtroqʒ;
em hoꝝ caſuũ nõ tenet ꝗpter bonã fioe. et in
peimo etiã qe nõ erat ĩ moea. et in e* q nõ de⸗
ſijt dolo poſſdere.et qe pᷣciũ ex re furtia reda
ctũ nõ e furtm̃.ff.ę.q vas. G. vlt.et ex ð alie.
ĩu. mu·cã facta. c.j. et. ij. ar. a otrario ſenſu.
In ſũma ergo nõ ꝙq; male fidei poſſeſſoe re p
dita vel in aliũ trãſlata.tenet ad veꝝ rei ⸗
cium cũ circũſtãtijs poſitis ſupᷣ qſtione illa.ſ.
qd res · Doſſeſſoe vo bone fidei tenet reſtitue
re ſi hʒ:ſi aũt nõ habet.de lucro tene intan⸗
tũ inꝙ;tij è locupletioe factꝰ et nõ ꝑlꝰ:qa non
tenec' de ↄſupcis.ffł.de peti· he. ſi poſſeſſo. .
reſtituere.et m/l.intm̃.et.l.ſi rem.lsec rap· et
roð Emptoe auùt bone fidei eẽ videv. qui aut
i Snoeauit rem alienã es: aut putauit veditoes
vendedi ptãtem hre, ff· de · v. ſig. bone fidei ·

4 Eui è reſtitutõ kacienda · H ſeðz ray. ei cui

res fut ſureepta· dumõ ſua ĩterſit ex cã hone
ſta:rem nõ eſſe ſureeptã vt qe habebat ĩ re ma
pignoeis vel vſum vb ſiłe. ff.e.is cuiꝰ.ſi em
et ip̃e eiſz fur nõ ſibi ſʒ deo eſſet reſtitueda. dłᷣ
ei cui peĩo fur ſureipuit ſi ſua ĩtereat vt dictũᷣ
eſt ex cã honeſta rem nõ ſureipi. caute tñ fiat
P mediũ pnialez vel alterã pſonã religioſam.
tacito noĩe furis.G̊ rap.· Id hec nota.ꝙ qñ
res alicui cuiꝰ non intereſt ſubtracta.puenit
að alique qᷓ vo dñno reſtituit illã. dz ei cui res
eſt ſuberacta ſignificare ꝑ ſe vł ꝓ aliũ.tacito
noĩe ſno:ꝙ liberatꝰ è a delicto illo.ſi tñ reſti
tuat ei qui ſubtraxit licʒ grauiter peccʒ eo *
nõ reddit ei q ius habʒ in re.liberat tñ ita
ei reſtituere nõ tenet cuiꝰ . qe nõ tenec᷑ ei ni
ſi rõe rei:et nõ rõne alicuiꝰ iniurie quã intule
rit ſibi:et iõ deo obligat qñ reſtitit eã ĩ ſtatũ
peiſtinũ ĩ quo eã repit. St qð dictũ eſt de reſti
tutõe facienda ſpoliat itelligendũ eſt euã de
hered ibꝰ eoeũde moetuis ei ſpoliatis regula
riter dz fi eri reſtitutõ heredibꝰ ſuis ſi pnt ine

teſtamentu et certã ſummã legauit · ſi a t man
dauit ĩ teſtamto diſtribui ꝑ executoees q&ν

a eũ ſpectabat de mobil ibꝰ et deb nis debet
fieri reſtitutõ eiꝰ executoeibꝰ ꝓ rata· et hbe⸗

ris eiꝰ ꝓ rata· et vxoei eiꝰ ꝓ rata. ſi vxoæ ł li⸗
beri debet hre ĩ rebꝰ illis aliquã poꝛtõʒ· ſi vᷣo

Stẽpſit teſtari dʒ ſolutio fieri illi qᷓ debet ſuc⸗

cedere ſibi.et idem e ſi moete p̃uentꝰ nõ potu
it teſtari · miſſi foꝛte loci ↄſuetudo heat q; ꝓ ta
licer decedete . teſtametũ eccłia faciat· tuc eĩ
ad ↄſiliũ eccłie fiet reſtitutõ ꝓ aĩa eiꝰ.h̊ roð·
Si vo nõ ĩueniũt ſpoliati vel etiã ignoꝛãtur.
tũc ſcðzʒ rap · cum oſilio et auctate eccłie ſiue
nmalis diſtribuat' in pias cãs· et hꝰ i ula vil
a:vel ſi villa neſciat᷑ ĩ illa dyoc.vbi e facta
rapina·ar · op· ex · ð rapto· c. j. Et dt roð.qꝙ op
tet ꝙ talis reſtitutõ fiat in eadẽ villa.ſi ↄmo
de fieri poſſet· alias ſi ſit multũ remota vel ex
alia iuſta cã ſufficit ꝙ alibi fiat ( Quio de pe
cunia vł re alia iudeo vł vſurario furtim ſub
lata vel etiã ĩuenta ab aliquo:nũqd liberabi
tur eã illis rſtituedo a quibꝰ ille iudeꝰ k vſu⸗
rarius accepit vſuras· Gñdet roò· ꝙ ſic maxie
qn ille iudeꝰ vł vſurarius nihil hʒ niñ de vſu
ra. Diſtinguedũ tñ ẽ circa pecunià vel etiã rẽ
aliã furtiuã · ꝙ ſi ſit adhuc ĩ illa ſpe ĩ qua fait
ſublata apud fure potius dz reſtitui indeo vł
vſurario·ne fur alijs eã reſtituedo.adhuc pſe
ueret ĩ culpa furti rẽ aliã ↄtrectãdo.ſcðz eos
qui dicũt ꝙ; ĩ vſura trãſ fert dñium. aũt ſit
Oſuũpta.tũc locũ hʒ qð dictũ eſt ſcez ꝙ fur libe
rare ſe p̃t reſtitueòo illis q̃ dederũt vſuras il⸗
li iudeo vel vſurario· Geðʒ vo eos q̃ dicũt ꝙ ĩ
vſura nõ tranſ fer dñum nõ bꝑʒ pᷣdicta diſtin
ctio locũ · Et ſcs aliquos etiã ſi ĩ vſura trãſfe
rat᷑ dñium · tñ qe ↄpetit repetitõ.et ad reſtitu
endũ cogi pᷣt· imo pleniꝰ ius hꝑʒ in re vſuraria
ille 4 ſolait dſurã ꝙ;ᷓ vſurariꝰ.et ꝓ oñs ei poti
us reſtitii dzʒ · In oĩbus tñ cãibus pᷣdictis li⸗
berabit fur reſtituedo indeo vel vſurario cui
ſurepuit Quid de eo q̃ furatꝰ è decimas q̃s
laicꝰ ꝓcipiebat nuſte vſurpãdo ius eccłie cui
rſtituet ſceʒ laico ł eccłie · Rñdz roð.ꝙ ſiue iſti
ſiue illi reſtituat liberatꝰ erit· meliꝰ ãt e ſi nõ
timeat ſcãdalũ ł pi culũ reſtituetis · ꝙ reſtitu⸗
at eccie: geredo negociũ militis.qð ip̃ᷣe cũ ſi
vtiliter geſtuů tenet hr̃e ratũ.dzʒ tñ denũciare

illi laico ꝓ ſe ł ſalte ꝓ aliũ ꝙ intm̃ ẽ liberatꝰ.

¶] De ſacrilegio ꝓut ẽe ſpes furti. ti · xxxinj.

Oſtea ↄſideranð ẽ de ſacril egio qð eſt
ſpes furti ꝗpeie dicti vt habitũ e ſupea
circa qð peio videnò e q; d e ſacrilegiũ
vñ de et an ſit ſpeale pctm̃. ꝛ q̃hꝰ modis O

mitti. 3°q pena eiꝰ Quãtũ ad peimũ ſcienð

ꝙ ſacrilegiũ e ſacre rei violatõ vł eiuſdẽ vſi ur

patio·et ðe G̊ violatõ ↄũiter q̃cũqʒ ireeuerẽtia
vel dehonoeatõ.vñ ðe ſacrilegiũ q ſacri ledi

um ꝗq ledit ſacrũ.vł ðe ſacrilegiũ ab eo ꝙ q̃s

legit:i.furat ſacrũ.ð aũt aliqd ſacrũ qe oꝛdi

na ad dei cultů· et ex H ꝙ aliqᷣd puta ad ðdi
cultũ fit quiòdã diuinũ et ſic ei ꝗdã reueretia
debe q ĩ deũ refert᷑.et iõ ome illò qð ad iree

nerétiã ſacraꝝ rexꝝ ptinet ad iniuriaz dei pri

net et rõz lacrilegij Hhʒ Eſt aut ſacrilegiu ſpeci

ale peccatũ habet em ſpecialem rõem delce⸗

mitatis· qe ſcʒ res ſacra ꝓ aliquã ireeueretiaʒ

violat'. vn et qnz iuenit᷑ ab alijs ſepatũ.vt ſi

iuòex rapiat aliqʒ ð loco ſacꝰ que alibi licite

capere poſſet· V JMUB⸗ 35
Nire ſcðz ſcienð ꝙ ſacrilegiũ omittit qnʒ

rõẽe pſone.vt cũ qs verberat clericu vt ꝓ

ſonã religioſazʒ· xvij.qiiij·qſquis.qnz rõe lo⸗

ci vt cũ emunitas ecckłie vel cimiterij violac

qnz rõe rei. vt cũ res ſacra vel ſacro vſui depn

tata violat ſiue vſurpatꝰ.et hoc p̃t eè triplici
ter. ſcʒ aufereèdo ſacꝝ de ſacro ſczʒ loco. ł nõ
ſacrũ de ſacro:vel ſacrũ de non ſacro.xvij.q-
iiijlarge tn ðe ſacrilegiũ q̃ articulos fidei ł
pcepta dei neſcièdo ł negligedo violat et of

fendit . xvij · q; ij · omittut · Ite qm de iudicio
Peincipis diſputat vel iudicat reuocãdo ſcz il
lud i dubiu vt de ibide ˖ ſecus ẽ ſi ꝓpter diſcuſ

ſione vel euidentiã maioæe fiat hoc. et h ẽ ve⸗

rũ niſi ↄſtaret enideter iudiciũ illð eè ↄtra de
um. rõ hec e. qe ſcðz0 ꝓphᷣm.j·echi · ↄũe bonũ gẽ

tis é quiddã diumũ et iõ ãtiqtus rectoees rei
publice diui vocabãt qi diuie ꝓuidetie mini
ſtri· et ſic ꝓ quãdaz noĩs extenſionẽ.illð qð ꝑ
tinet ad ireeuereétiã peincipis ſcʒ diſputare de
iudicio eiꝰ an opoeteat illõ ſequi · ſcz quãdã
ſibitudine ſacrilegiũ de Ate qᷓ Smittũt officia
it · rõ huiꝰ e.q? ꝓPłus xp̃ianꝰ ꝓ fidẽe et ſacra⸗
mèta ſancti ficatꝰ ẽ. ſcòz illð.j coꝝ · vj. ſ ab⸗
iniuriã xp iam ſczʒ qe ĩfid eles ei pᷣficiũt ptinzʒ
ad ireeueretiã rei ſacre:vñ ðe ſacrilegiũ. Item
quicũqʒ re eccleſie datã retinuerit vł accepit
contra voluntatem eiusxvij·q: im. ᷓ qui au⸗
tem. et· ꝗ. nemmi.et.xij.q . ij· nulli. Item traſ⸗
Sreſſoe iuris publici quod cõſiſtit circa ſacra
et ſacerdotes et adminiſtratoꝛes de quo ha⸗
be di j. jus publicũ? Diſtinguũtur autem
ſpes ſacrilegij ſcz diuerſazʒ rõ; ſctitatis rerũ
ſacraꝝ qbus ireeueretia exhibet attribuitur
auteʒ ſctitas et pſonis ſacris et diuino cultui
dedicatis et locis ſacris et quipuſdã alijs ſa⸗
cris. Oedĩat aut loci ſctitas að ſetitatè ho's
qui cultũ exhibʒzʒ ĩ loco ſacro. mach;.d. Non
apter locũ gete ſʒ ꝗpter gente locũ elegit dris
t iõ ſacrilegiũ quo peccat ĩ pſonã ſacraʒ eſt
Kanis: ſut tn in vtraqʒ ſpecie dmerſi gradus
còm dentiã pſonaꝝ et locoꝛ ſacroꝝ Siłlr et

luti eſtis ſʒ ſanctificati eſtis. et ita ið Fre in

tercia ſpes qᷓ cca alia ſac omittic hzʒ diuerſes
gradꝰ ſcʒ denñtiã reꝝ ſacraꝝ· inter qs ſũmuzʒ
tenèt locũ ſacr̃a qᷓbus hõ ſctificat᷑. quoꝛꝝ pᷣci
puũ ẽ euchariſtia otines ip̃m xp[a· et iõ ſacrile
fn er⸗ eã omittit e grauimmũ. Scðʒz vo
locu poſt ſacra tenet vaſa oſecrata ad ſacme⸗

m quibꝰ ſancti qdᷣamõ venerant vel dehono

rant. Deinde ptinetia ad oenamenta eccleſie

et miſtro. Deinde deputata ad ſuſtetatõem

miſtroꝝ ſiue ſint mobilia ſiue ĩmobilia. Qui

cũqʒ; aũt ↄtra aliqð pᷣdictoꝛ peccat.ſaclegiũ

omittit? R hoc nota ꝙ ome peccatũ qð ſac

pſona omittit materialiter et qſ ꝓ aeñs eſt
lacrilegiũ · vñ dòt hiero. ꝙ nuge i oꝛe ſacdotis

publica indeis ſut ſacrilegi.xvij.q inj · Oſtita

toꝝ ſuſceptõz. et ip̃e imagies et ſctõꝝ reliqe

ſut facrilegiũ vł blaſ hemia: fozmaliter ãt et
ꝗꝓpeie iludò ſolũ peccatũ ſacre pſone è ſacnile⸗
giũu qð agi òrecte et ↄtra ſctitatẽ eiꝰ vt ſi v⸗
So deo dicata fcemce eað eẽ rõ eſt de alijs.
trFtrca terciũ articulũ q̃ ẽ de pena ſacrilegij
C Scienò ꝙ pena eiꝰ ſcðz leges e decapita

tio ſi ꝓpſone eccłiaſtice atrox miuria fiat· C. de

epiſ et cleſiqs ĩ ho. alias iudicis arbitrio re⸗
ſerua ꝓ qlitate pſone.rei.tpis: et loci:diuer
ſimode moderãda·ff.ad·l.mł .pecu.l.j..·j:et
l.ſacrilegij· Scz ãt canones e duplex pena.
ſcʒ ſpualis et pecuĩiaria.ſpualis p̃ᷣter pnĩiam ẽ
excoicatõ:cu diſtictõe tñ. qe ꝓ ſacrilegio i p⸗
ſonã eccłiaſticã ↄmiſſo e maioe excõicatõ ipo
iure . ꝓ ſacrilegio vo ĩ rebꝰ ↄmiſſo ẽ minoe ex⸗
coĩcatio·pᷣter quoſdã cãus ĩ qbus ẽ excõicatõ
maioe. vt cũ q; eccłiam ĩcendit vel frãgit de
quo pleniꝰ habetur mfra li.vij· Cõuemes em̃
eſt ꝙ q ſacris nuriat a ſacris arceat qd fit ꝑ
excõicatõʒz:qe tñ ꝓꝑ hãc penã multi n ſuffice⸗
ter a peccãdo arcen. iõ ſ'm lege s adhibe de
capitatio:et ſeds canones pena pecuiĩaria ˖ vt
ſic a ſacrilegijs reuocem. Qualis vo et quãta
ſit pecuia ꝓloluẽda ꝓ ſacrilegio ↄmiſſo ſiue ĩ
pſona ſine ĩ rebus habeꝰ.xvij·q:iiij.ſiqs ĩue⸗
tus.ſiqs deinceps.ĩ quibꝰ qdez caritulis di
uerſe pene ponut᷑ et diuerſimode: qᷓ quide cõ
trarietas ſolui ꝓꝑ hoc ꝙ ſut diuerſe pene ſeðz
diuerſas ↄſuetudĩes diuerſaꝝ eccłiaꝝ VYei
pᷣt dici ꝙ pena arbitrio iudicis imponetur.
e furto interpᷣtatiuo ti·xxxv⸗

nde Oſiderandũ ẽé de furto interpᷣta⸗

tciuo.Et peĩo de illo q ↄmittũt aliqui
dinites laici. de illo qd ↄmittüt ali⸗
qui clerici:3²⁰5 illo qð ↄmittũt aliqᷓ pſone ma
le accipiedo de clericis:q̃rto de illo qdð ↄmit⸗
tit ꝙ peccato carnis Circa peimũ qrit vti
diuites ꝗᷓ nolut in neci tate paupibꝰ ſubueire
debeant ĩterpeetari fures et raptozes. Bñdet
alex:an.in ꝭ“ ſuo ꝙ ſic.liczʒ em̃ ſubtractõ bene
fici) in ꝓtu ex eiꝰ defectu paup perit· ſit tra
illud p̃ceptũ nõ occides.tñ inꝙ;tũ nõ coĩcan
in necitate bona paupi: eſt ↄtra illò ſczʒ ñ fur⸗
tu facies· de es eccle.iiij. fili elam pau. ne de
frau.et ſequc redde illi debitũ ſuu. g? dun⸗
tes debet ebas dare paupibꝰ. Si ergo nõ redò
dant ĩ neciĩtate cũ tũc ſit tpus reddedi debitũ
q̃d aliud ſut n raptozes. vtpote re alienaz ſczʒ
paupibus violeter detinetes. Nõ em̃ vt dicit
ambꝰ. è mioeis crimis ꝙ;ᷓ habeèti tollere.cum
poſſis et abũdans ſis ĩidigentibꝰ denegare · Et
iten idé. Nemo ꝗapeiũ dicat qð ↄũe eſt pluſq;
ſaf ficit ad ſũptus violeter detentũ e. Ex pdi⸗
ctis pzʒ ꝙ diuites qui retinẽt ſupflua et vltra
ſumptꝰ necefſſaria.cũ ſctãt et videãt paupes ĩ⸗
gererapmã ↄmittũt Hec tñ intellige ſalua
necitate ſcᷣm ſtatũ pſone.pła em̃ ſut necia re
Se c comiti. et comiti ꝙᷓ mliti. Neceſſariũ e ei
rei theuſauriʒare vt ĩſurgetibꝰ hoſtibus otra
resnũ habeat vnde poſſt mil itibus ꝓ defen⸗
ſione regni ſtipendia miniſtrare- S
O Irca ſcðz qrit qd de eccłiaꝝ p̃latis et a⸗
iijs clericis qᷓ bona eccie paupibꝰ debi⸗

ta dant meretricibus. ↄſanguineis potetibus

diuitibus et ſibibꝰ. nunqᷓd tales ſunt cẽſendi

raptoees · & ſi ↄferãt pſonis ihoneſtis ñ ꝓρ⸗

ter ſuſtetatõz nature·ſʒ ꝗꝓpter laſciuiã carms.
et ſi etiã ↄferãt dſangumeis apter affectũ co
gnatõis· vt ſczꝭ eos ditet vltra ſtatũ ſue ðditio
nis et ſui generis· ita vt cũ ſint nati de huili
genere.poſſint cũ magyatibꝰ mrimomũ ↄtra
Here . Ite ſi ↄferãt potetibꝰ et ditibus ñ ꝗꝓp⸗
ter aliquã cãz licitã et honeſtã · ſʒ pter ſeculi
fauoꝛe et põpã raptoæes ſũt · et ꝓ vns tenẽtur
oĩa rſtituere q taliter ↄtulert Deccãt ãt tripli
citer.Deio bona ecckłiaſtica idebito mõ ſeruã⸗
do ſi em laicꝰ ſeruãs res as vltra ſũptꝰ ſu
os cũ ſciat paupes ĩdigere violẽtiã et rapinã
ðe Omittere. vt dictũ é multomagis clericus
ĩ cãau ↄfili ↄſeruãs bona eccłiaſtica q̃ ſũt ſpea
liter paupibꝰ debita.qꝛ vt di hiero.ad dama
ſũ papã qdquid hñt clerici paupũ e. Scðo bo
na eccłie male expedendo. Vñ bn. ad quẽbaz
canonicũ.Cõcedit tibi vt altari ſernias·ð al
tari miuas. nõ vt frena deaurata et ſibia emas
ergo qᷣdq̃d p̃ter nccium victũ et veſtitũ ð alta
ri retines tuũ nõ ẽ.rapina ẽ.ſacrilegiũ ẽ · d

ideé. xi. q: ij- ſi illi. Tercio pſonis ĩidignis ↄfe

rẽdo. JFus. et habe.di.lxxxvj:Donare res ſu

as hiſtrionbꝰ viciũ eè imane·i.magnũ. St iteꝝ

18. e. di. Qui venatoeibꝰ et hiſtrioĩ bꝰ et mere
tricibꝰ donãt ñ attedũt ilii naz opis der ſy ne⸗
ꝗciã opis hũaĩ . De ide.xvj.q.j.decie · Hõ
rõz dicti hie· dicetis · ꝓ qᷣdq hnt clerici pan⸗
pũ ẽ · qð hu.nõt·xxij.q.jexpedit · ꝓ Petas re
rũ ecciaſtican e ecckłie b dei n clericoꝝ · et ꝙ
clerici ꝓeipieꝰ fructꝰ ſuan p̃bedaꝝ ñ faciũt

eos ſuos ꝗq* aò ꝓPetatẽ · et ꝙ ñ licz eoſ expede

re n ĩ vſus domeſticos et cãs pietatis · Sut ãt
res eccłie ꝓaupũ vt exponũt qdã ñ qtũ ad ꝓ
Reiarar⸗ et dñiʒ · ſz ꝙõtu ad debitů· I. qe eis de
en Sʒz nuqd pᷣdictã reſtitutõz facere tenet
ð boĩs primoialibꝰ ſi hñt eaaut ſufficit q ea
ĩrſtituãt ð fructibꝰ eccie quos hñt ł hĩturi ſũt
Rñdz rod · et ho.ꝙ cũ q̃dqd ſupeſt vſibꝰ eoꝝ
de ꝓuẽtibꝰ eccleſaꝝ paupibus debeat'. non

ſufficit facere reſtitutione de talibꝰ.ſi habẽet

bona pr̃imoĩalia vel aliũde ꝙᷓ ð eccia acqſita
niſi q̃tenꝰ ſibi ſubtraherẽt de necijs. vel qua⸗
tenus expediſſent circa vtilitate eccie de boĩiſ
pnmonialibꝰ aut alinde ꝙᷓ pꝓ ecciazʒ acq̃ſitiſ
Quid ð illis ꝗᷓ bõa eccłie ĩ necarijs expeèdũut
eccłie tñ ñ ſuiũt.nũqd ſũt raptoꝛes ceſendi
Hndet alex:an. ꝙ ſie.rõ hꝰ eſt qe ad h̊ eis ec⸗

cleſie bñficia dãtur vt ĩ eccleſia dei labozet.

ſi g ñ laboeãt hr̃e ñ debẽt· q̃ eĩ ñ laboꝛat nõ

mãaducʒ· ſi em agricole darec pecunia vria⸗
gro laboearet·et ip̃e accipet· ñ tñ laboꝛaret.

nõne fur et latro eſſet.ſicut ec vi ð iſtis.Cæe
terea d hiero. ꝙ eccł iaʒ fraudare e ſaclegi.
ad H eĩ bnficia da eiſ vt ſzuiãt eccłie. tales ei
ſũt ſaclegi et raptoꝛes ¶ Quid de pᷣlato ł cle
rico admiſtratõz hñte et male admiſtrãte.nũ
qd tenec' ecciaz ĩdemnẽ reddere · ſem ray·
et ho. ꝙ ſic b ſi ip̃e ñ fecerit tene ad h̊ eiꝰ he

redes. ſi ip̃e foete aliq̃ de rebꝰ eccie expẽdit ĩ
melioeatoz ꝗpeij primonij. vel etiã ſi ꝗpter m
miã diligetià reꝝ ꝗpeian neglexit res eccie.

T

et ita diminute ſũt aliq. vel amiſſe ꝓpter ſuam
culpã · & m ho · de culpa ſen negligęetia ſui
ꝓcur atoeis. vicariꝰ teneri vi.ð offi· arch· ea
que . VYbi etiã dicũt bn · et hoſti . ꝙ p̃latꝰ teneꝰ

de boĩs eccleſie amiſſis dolo et culpa lata et?

lem. Sihr et eouerſo hm ray· et ho · ſi de rebꝰ
ꝗpeijs expedit aliq̃ ĩ vtilitate eccie ip̃e et he⸗
redes eiꝰ cũ G oſtiterit rcupare de rebꝰ eccĩe
p̃t vt hinc inde ↄpẽſatõ debita fiat·ar· ad hꝰ
ij. q. vij· lato ĩ fi: et· xij · q · inj · c · · et · i. Noc
tñ hm ho: ĩtellige qñ e leſio guis vb ec ꝗq ad
alienatõz vel dminutõz reyz imobiliũ ł mãci
pioꝝ ecciĩe ł eẽ ſuoꝝ reddituũ · ñ eĩ ꝓhibe p
latꝰ quo minus poſſit de fructibus et redditi
bus eccleſie ꝓceptis quos ſuos facĩt aliqᷓ ero
gare ſi tñ in hoc excederet rep̃hendi poſſet ·
Irca tercium qrit qᷓ̃d de focarijs et huiõi
eurpibs pſoĩs et alijs ſupᷣdictis qᷓ ſic di⸗
tant' vł paſcuùt ò rebꝰ eccie · nũqd et ip̃i tenẽ
tur ad reſtitutõz . Bñdet ray · ꝙ ſic · q nõ ĩmt
titᷣ pctm̃ ñ reſtituat' ablatũ ·xiiij .q· vjſi res a
liena ſ differeter Nã turpes pſone ĩdiſtincte
reddere tenẽt ſi pnt niſi foete fuerit eis datũ
cã eł e cũ eſſent ĩ ſma necitate qð debuit fieri
di . lxxxvj· ñ ſatis· v. paſce Diuites vᷣo et potẽ
tes ſiliter tene' ad ĩſtitutõzʒ ſi recepint ꝓ frau
des vl minas b ꝓ indebitã ĩpoetuitatẽ b aliaſ
ſme cã iuſta. Clericꝰ tñ ł p̃latꝰ excuſare ĩ tłi
cãu.ſi dedit vt ſuã redimerz vexatõzʒ a qᷓ̃ ñ po
terat aliter liberari · e·de ſymo. dilectꝰ filiꝰ
d . Si vo nõ data ad G opa · ſj cãn foꝛtuito ꝗp
ter aliquã cãm ncciam et honeſtã venerũt · et
iĩpediti ad ꝓpeia redire nõ potuer̃t· nec ĩuene
rũt aliqd ad emedũ vel ñ habebãt vñ emerẽt
tũc ſi ꝓcurati fuerunt tpate cã hoſpitalitatis
et ele. ñ tenet aliq̃s ad reſtitutõʒ · ar · xj · q: iij ·
qm̃ multoset dixlij·qeſcamꝰ Idẽ dicenð eſt

ſi erãt bñ meriti honeſti et ſpũales viri · pᷣſerti

qe iã ĩpenderãt eccie ſeruiciu ſuũ defendendo
eã ↄtra p̃ᷣdones et tirãnos vel pᷣſtãdo ſibi pt̃o
ciniũ in cã.vel dãdo ſibi ð rebꝰ ꝗꝓpeijs ł alijs
ſimilibꝰ mõis· talibꝰ em̃ tenet᷑ eccia repede⸗
re vicẽe · xij . q ij·qᷓcũzꝭ ſuffragio ecciaſtic Qð
aũt p̃dictũ e ꝙ pſone ſupᷣdicte reſtituere tene
ea ꝗᷓ taliter a clericis ceperũt veꝝ ẽ ſi clericꝰ
qᷓ̃ dedit ꝓꝑ huiõi donatõzʒ factꝰ ſit nõ ſoluẽdo
tenent tñ de eo qdð habuerũt ꝓ fraudẽ vel ĩiu
riã vel violetiã vel huiõi eẽ ſi clericꝰ ſit ſolue
do Quid de illis q̊ dono. foete alicuiꝰ ſerui
cij p̃cedẽtis occaſiõe.accipiũt ĩ ꝓpetuũ vł ad
vitã ſuã vſuf ructũ alicꝰ poſſeſſiomis ab eccijs
vel monaſterijs · H ſzm ray. ti · de vſur. ſi ali⸗
q́s aduocatꝰ gtis ſerumit mõaſterio ł eccĩe ł
eẽ aliq̃s diues gtis mutuauit pecuniã ſuã lici
te recipe pᷣt huiõi Stis · i. ex dilectõe · liz ſit ex
oæta ex pᷣdicto ſzuicio.xij.q.ij·qᷓcũqʒ ecciĩaſti⸗
cis caritatẽ· Ide dicenð e ſi adhuc nullo ĩpen
ſo huicio.tales donũ a mõaſterio recepũt · dũ
mõ ſtudeãt ð ↄpetẽti ſeruicio fideliter rñdere
ne alias vid ean bona paupibꝰ debita ↄſume
re. ꝓpter qð ſtrictiꝰ iudicat᷑ de rebꝰ ecciĩe · licz
Stis receptis . ꝙᷓ e rebꝰ platoꝛꝝ ¶Sʒ cui pdi
cta reſtitutõ fiet · Bñdet ray.ꝙ auẽte iudicis
pnia lis fieri debzʒ eccĩe cui ſic urioſe ablatũ

eſt. ita ꝙ ñ illi eidẽ q̊ dedit cũ turpiter dedit
tũc em nõ ſibi ſ ſncceſſoei eiꝰ poterit fieri· vel
in vtilitate eccie ↄuerti· vel ſi pniario videbi
tur expedire eiuſde loci paupibꝰ elar giri· ar.
xvij.q: nij· ſiqs ĩ atrio.et ex· ð offi·oe· cũ noſ
et ſzm roð· vltimũ ẽ meliꝰ cũ paupes moiget
et eccia ſatis abũdat· aliter meliꝰ ẽ ꝙ i vti lita
te eccie paupis ouerta? Inſup nõ ꝙ pᷣlatꝰ du
pliciter aliqd p̃t eccie ſureipe · Vnoꝰ ſureipie
do re deputatã alteri ñ ſibi· vt rẽ capłi · et tũc
reſtitui dʒ ei cuiꝰ ẽ· lio mõ rẽ eccie ſue depu
tatã·trãſ ferẽdo in dnium alteriꝰ.vt ſcʒ ↄſan⸗
gu inei vel amici:et tũc talis res reſtitui debzʒ

eccie vt ↄuertat᷑ ĩ vtilitatẽ eiꝰ vel cuſtodiat

ſucceſſoꝛi ¶ Qð aũt dicit ray · de auẽte iudicis
pnialis ẽ veꝝ ſzm roð · ſi ſuꝑ talibꝰ diſponen
dis habeat poteſtatem·

—

7 Irca q̃rtũ queriꝰ qd de muliere qᷓ pecuĩaz
recepit ꝓ carnali ope · Bñdet rod· ꝙ ſire

cepit a clerico ſeculari de rebus ꝗpeijs.nõ te⸗
net reſtituere ec ſi ſit moĩalis·ſꝭ acqrit᷑ mon⸗
ſterio eiꝰ illð qð accepit· honeſtiꝰ tn ẽ ꝓ mõa
ſteriũ illð nõ rtineat. ſ eroget ĩ pios vſus Si
ãt accepit a clerico ſeculari de rebuſ eccie · dz
fieri reſtitutõ ſzm qð dictũ ẽ ĩ pᷣcedẽti gõne · ñ
ep̃s velit diſpeſare cũ muliere q̃ recepit ꝙ re⸗
tineat illõ ſi ẽ ſecularis.aut cũ mõaſterio ſi
regularis K aũt recepit a pſona regulari · de
rebꝰ monaſterij. qdð pᷣſumend ẽ.ñ de Otrario
ſtet· aut recepit ab hñte admiſtratõz aut a ſim
plici clauſtrali. In peĩo cãu dz fieri reſtitutio
mõaſterio vł peioeatui ł admĩſtratoei de cuiꝰ
boĩs datũ ẽ. et p̃t fieri reſtitutõ eidez ꝓſone qᷓ
dedit ſi adhuc remanet ĩ admiſtratõe illa. ma
xime ſi credit coærectꝰ.alias tutiꝰ eſt ꝙ ei nõ
reddat ſʒ fiat qð dictũ ẽ S· ſi tñ tali nõ coere
cto facta ſit reſtitutio liberata ẽ q̃ accepit.Si
aũt amotꝰ ſit ab admiſtratõe illa:aut ſi ẽ ſim⸗
ꝓlex clauſtralis qᷓ dedit · fieri dz reſtitutõ mo⸗
naſterio vł peioeatui vel admiſtratoei: nec li⸗

pberabi ſi ſoluerit illi qͥ dedit niſ tũc demũ cũ

Oũuſũ fuerit ĩ vtilitatẽ eccie mõaſterij · peioꝛa
tꝰ vel admiſtratõis nec retineri poterit a moa

ſterio illiꝰ mulieris rĩgularis ſllð qd accepit

a regulari alteriꝰ loci: n de ↄſenſu abbatis et
Ouetꝰ ſi donũ fuerit magnũ aut abbatis ſoliꝰ
ſi fuit puũ vel ecẽ mediocre · ¶ Qð aũ̃t dictũ ẽᷣ
de rebꝰ taliter datis a regularibꝰ pſoĩs·ĩtel⸗
lige eẽ de rebꝰ datis a ploĩs ſecularihꝰ eẽ lai
cis · ꝗᷓ nõ ſũt ſui iuris. vt cũ ſeruꝰ et filiuſfaĩ⸗

lias· qñ dant talibꝰ de rebꝰ etiã peculiaribꝰ.

niſi reꝝ illaꝝ heant ita liberã admĩſtratõz ꝙ
qᷓ pr̃faĩł.ð eiſdẽ diſpone poſſint Itẽ qð dictũ
de molali reſpectu viri regł aæis· teneð ẽ eo
uerſo qñ vir regularis recepit aliqd a mulie⸗
re regulari. Vir ãt ſecularis qð a muliere diu⸗
gata recepit ꝓ carnali copula dðʒ reſtituere vi
ro ſi illa de rebꝰ dotalibꝰ vel ↄuibꝰ dedit · ſi
aut dedit de pafernalibꝰ.aut ſi mulier ſoluta
ſui iur̃ dedit aliqd amaſio ð rebꝰ ꝓpeijs· liʒ ſit
honeſtũ ꝙ expẽdat illò in pias cãs.ñ tñ tene
niſi velit poterit eẽ ei reſtituere qð dedit .
videt' melius ſi peniteat vel egeat ·¶ Nuqᷣd
Pſona regularis reſtituere p̃t aucte ꝗꝓpꝛia qðᷣ

54

accepit ꝓ carnali ope vel qð habuit de furto
vel rapina. Gndet roð · ſi cui ꝙ Opetit repeti
tic rei date.diſtingueð ẽ ꝙ ſi adhuc extat res
data penes eũ cin data ẽ· et nõ audet vel timz
vel nõ p̃t ĩpetrare ꝙ ſiat reſtitutõ ꝑ p̃latũ col
legijrſtituat autoeitate ꝓa ſzʒm fozmã ſupea⸗
dictã etiã ↄtradicete p̃lato. qe magis ẽ deo o
bediedũuũ ꝙᷓ; hoĩbꝰ.Si aũt nõ extat qe iã inanis
eſt actio quã excludit ĩopia debitoꝛis.Si aũt
nõ ẽ ↄſumpta penitꝰ ſʒ e ↄuerſa ĩ vtilitatẽ mo
naſterij vel hʒ aliqd qð ↄpauit ex re ſibi data
ſi n p̃t vel ñ audet vel timet iĩpetrare ꝙ fiat re
ſtitutõ ꝓ p̃latũ · gerat bona fide negociũ mõa
ſterij reſtituèdo cui debe vt dictũ e. vel ſi fuit
datuũ de bois eccie ſecularis impetrãdo diſpẽ
ſatõz epᷣi ꝙ poſſit a mõaſterio retineri vel ĩ pi
os vſus erogari:nõ tñ ↄtradicẽete p̃lato faciat

hB ꝗpᷣter bonũ obeditie. niſi res illa ſit ↄpꝑata
de pecũia eccie vel ꝓpſone ĩ h̊ pᷣuilegiate·ſ. q O⸗

re emptã ð ſua pecuia poſſit vedicare vt e mi⸗
les et pupillꝰ.i quo cau.ſ. cõtradicẽeẽte p̃lato
eã reſtituere pᷣt ſi eã habeat.vt dictũ eſt de ea
re qᷓ adhuc extat penes illam perſonã que ac⸗
cepit
De.vnj. p̃cepto vbi po ð medaꝰ ti · xxxvj
õſequeter ↄſiderað eſt ð.viij.pᷣcepto
quo ðe exo.xx· et deutrov.õ loqeis
tra ꝓximũ tuũ falſũ teſtioniũ.jn quo

q̃dẽ ſim aug·li de mẽdacõ om̃e genꝰ medacij

ꝓPhibe. Scm em̃ alex· an.ĩ 3⁰ ſuo teſtiomum
Large ðe oĩs ſzmo qꝗᷓ atteſta de aĩo dicẽtis. St
ſic dicit augꝰ li: de mẽdacõ:Quiſqs aliqd ã⸗
nũciat teſti oniũ ꝓhibet aĩo ſuo.et ijm B om̃e
medaciũ e falſũ teſtioniũ. Stricte vero ðe te⸗

ſtioniũ ſzmo apud iudicè ut ñn ereet ĩ iudicãdo

b ec apud eũ ꝗq docet᷑ ĩ doctrina ſalutis.ne e⸗
ret ĩ fide · vt dicit angꝰ ĩ eodẽ li · et ſic patz q;
ĩ hoc pᷣcepto ꝓhbibet mẽdaciũ . et B explicat᷑
le.xix · vbi ðᷣe ſic.Nõ mẽeciemĩ.nec ðcipiat vni
nuſqſq;ʒ ꝓximũ ſun· DHeohibe eciã ĩ B p̃eepto
falſi tas · vt dicũt ibi glo.et iſið.et q̊ ẽ verum
ſzm alexan:.de falſitate a pte dicẽtis q̃ attẽdi⸗

tur ĩ meèdacõ·¶Sz nuqd Phibe' taciturnitas

veritatis cũ vefitas reqeit. Rndz alex. m 3

ſic.qa ĩ iſta negatiua ſczʒ nõ loqeis otra ꝛc. in-

cludit᷑ affirmatiua qua pᷣcipit obſzuãcia ve⸗

ritatis adꝭ ꝓximũ Negatiua tñ obligat ſep et

ad ſꝑ· et affirmatiua ſpꝑ ſj ñ ad ſẽp. ſʒ ꝓ tpe et

cã:cã ergo facit taciturnitate vitatis eſſe cul⸗

pabile.xj·q.iij.qſqu iset e auꝰ ad caſulanũ.
et criſo·dt.ꝙ nõ tm̃ ẽ ꝓditoe veritatis q̃ palazʒ
mentit ſʒ ecẽ q̃ nõ libere ꝓnũciat veritate quã
libere ꝓnũciare opoetz: ant ꝗᷣ li bere vitatẽ ñ
defedit quã lihere defedere duenit. Cauſa ec
et opoætuĩtas facit taciturnitatẽè eè licitazg. vñ
ang· li medacõ Liczʒ p̃dicatoꝛi celare qdqᷣd
ſibi ꝙ tpe videc. metiri aut nũꝙᷓ;ᷓ. de h vide in
fra ĩ ſe.·ti· articulo.v. Qe igit' vt pzs ex p̃dictis
medaciũ ꝓhibet ĩ hoc p̃cepto.iõ peimũ dice ẽ
du e de ipo medatio qò eſt cõiꝰ.? de teſtimo

nio falſo qð e peſſima ſpẽs mẽdacij vt de glo.·

Nidendñ e go peio q;d ẽ mdaciũ. 2°7 quo dil⸗
ferũt hec tria.ſczʒ metiri dicere falſũ et mẽdaci
um: 3* quot ſũt ſpẽs ſiue deñtie medacij. q̃rto

vtꝝ mẽdaciũ ſit pctm̃ et qñ eſt peccatũ moꝛta
le et qñ ẽ venialequĩto ð qᷓbuſdã dubitabili
bus circa medacium.

G Irca peimũ ĩ ſciẽdũ ꝙ mẽdaciũ ſzm aug.

li.de mẽdaꝰ.e falſa vocis ſignificatõ cũ
intetõe falledi. xxij · q F ille go· Rd cud i
telligetiã ſciẽð ꝙ dictũexteriꝰ ꝓlatu hʒ du⸗
plice ↄpatõzʒ.vnã ad re ſigmficatam. et ſic dᷣe
ſermo verꝰ cũ ſcʒ res adequa ſermoĩ.ł ec fal⸗
lax cu ſcʒ nõ adequat.alterã ↄpatõz hʒ ad in
tẽtionẽ dicẽtis·et ſic ðe ſermo verax· cu ſcꝗa in
tentõ adeq̃t ſermoĩ · gꝗg medaciũ noĩat dictu⸗
pP patõʒ et ad re et ad dicẽtẽ · iõ ad ↄopletam
medacij rõzꝭ duplex falſitas ↄcureit · vna ꝑ cõ
Patõzʒ ad rẽ·altera ꝓꝑ Oↄpatõz ad loquetis intẽ
tione · et H duplex falſitas tãgit᷑ in dicta dif⸗
finitõe medacij:peima falſitas ĩ mẽdatõ tenzʒ
rõz materialis· ſcᷣa rõz fozmab et ab illa ſcda
ðe qs medax · Sʒ vi ꝙ dicta notificatõ nõ ↄ

ueniat medacõ officioſo et iocoſo. qe ĩ neutꝰ

hoꝛ intedit qs fallere ſz ĩ officioſo mtendit
ꝓdeſſe ĩ iocoſo delectare.ergo ꝛc. e ꝙ in di
cta notificatõe vbum falledi n tm̃ imptat de⸗
cipere ſj etiã falſũ dicere·et h̊ eſt oĩ medacio
Oũune.falſũ em̃ dicere exteriꝰ qdᷣãmõ fallere ẽ
du hõ dicit illò qð p̃t hoĩem ad falſitatẽ de⸗
ducere et ꝓons fallere et decipꝑe· vñ mèdaciũ
iocoſũ et officioſũ ex ipᷣo genere opis rõe⸗ Hhaʒ
fallẽ di · liʒ ex ĩtẽtõe dicẽtis ñ dica ad falleð

C Irca ſcᷣm ſcienð ꝙ metiri ̃ ethimologi

am vocabuli e ↄtra mentẽ ire · i. dicere k
facere aliq̃d ↄtra illð qð è in ↄſcia. JFugꝑꝰ aũt
ſtrictiꝰ ſumit metiri ꝓut ſcz ẽ in ſermõe dices
Qui menut᷑ ↄtra illò qð aĩo ſentit loqt voiũ
tate falledi.xxij.q:ij.is aũt. Oicere fłm e di⸗
cere aliꝗ; d eſſe ita·qð nõ eſt ita non diſtincto
vt intedat dicere veꝝ vbl falſũ Qedaciũ vo
Ophendit vtrũqz;· eſt ei medaciũ vt dictũ eſt
falſa ſignificatõ vocis·ecce falſũ dicere.cũ ĩ
tentõe falledi. ecce mẽtiri. Ex his pz ꝙ; B duo

ſcʒ falſuʒ dicere et mẽètiri ſe habet vt exceden

tia et exceſſa qe nõ oĩs qui metit dicit falſum
imo aliqñ dt veꝝ licet intẽdat dicere falſum
et ecõuerſo nõ oĩs q̃ dicit f'm mentit' imo ali
qñ credit dicere veꝝ licz dicat falſuz. ergo ꝗᷓ
mentit' ſemꝑ fallit volũtate.licz qñʒ falia in
facti veritate·et idᷣo ſemꝑ peccat·qe ream Im
Suã ñn facit niſi mes rea · xxij·q:ij. hoĩes. i fi.
qui vo dicit falſũ non ſempꝑ peccat aliquan⸗
do em dicit falſum cũ intetõe · et tũc eſt pecca
tũ et mẽdaciũ:aliqñ dt falſũ et credit dicere
ven et tůc ſi adhibuit debitã diligetiã ñ pec
cat: ſin aũt peccat veĩaliter.vt in c. hoĩes. 4
aut dicit mendaciũ ſp peccat · vt · iiij . q· j· ĩ fi·

(Nbas terciũ ſcienð ꝙ ſpẽs ſiue deñtie men

datioꝝ ſeðz aus. li ·de medatõ et habet
xxij.q:ij ·pe imũ.ſũt octo.peimũ ẽ mẽdaciũ in
dectrina religioĩs · et ſm alex·an.ĩ ꝛſuo.re⸗
ligio ſumic qᷓ Duiter ſcðz ꝙ nos religat ad te
nendũ. nõ tm̃ ea qᷓ ſũt circa fidẽ.ſʒ ecẽ ea q ſũt
circa mozes bonos.In his em̃ duobꝰ ↄſillit ſũ
ma xp̃iane religioĩs.Scòm vt alique ledat in
iuſte qe ſcʒ eſt tale vt nulli ꝓſit et alicui obſit
vt mendacium detractõis et falſi teſtis in cã

=

crimĩali. Terciũ ẽ qð vni ꝓdeſt et alteri obeſt
vt teſtimoniũ in cã pecuĩaria. Quartũ eſt qð
fit ſola mentiẽdi fallendiq; libidine.vt cũ qs
delectat in aſtucia medacia ↄponedi. et ſicut
dictũ ẽ ſupea libido falledi nõ ðᷣe q̊ libido de
cipiedi . ðᷣe libido falſũ dicedi · et ðe B men⸗
daciũ fieri ſola libidĩe mẽtiẽdi · qe cum libido
dicat a libẽdo:mpil hʒ hoc mẽe daciũ · neq; in
ſe neqʒ in cã.ex illũ ĩ quo ẽ libido ſcʒ mẽtietẽ
bter qð etiã aug vocat ip̃ᷣm medaciũ mex ñ
ic de alns medacijs · qe hñt cãm ex mentietez
ſcʒ nocedi et iuuãdi vel placẽdi. Nota etiã
H ꝙ libido p̃t dici dupꝰ · vno mõ ſtricte et ꝓpe
ſedðz qð de aug. ꝙ libido ẽ aꝓpetitꝰ aĩ quo ali
qð tpale p̃poni bono eterno. et ſic ñ è radix
n moetal m pctõꝛx · et ſic nõ ſumit ĩ nij · mẽdaꝰ
2 mõ dᷣe ouiter ſcʒ ꝓut ẽ radix ñ ti moetaliũ
ſ eẽ veialm.vñ cuʒ dicat a libedo.ſic̃ libere
qð ẽ liberi arbitrijp̃t ĩoꝛ-dĩate moueri ad moꝛ
tale et veĩale: ita et G̊ libido p̃t eè radix vtri⸗
uſq; &t ſic cadit libido in rõe hꝰ medacij·hec
alex.i.ij.ſuo et boñ · ĩ.iij· quĩtũ ẽ qð fit ꝓlace
di cupiditate · vt mẽdaciũ adulatõis · ſextũ eſt
qð nulli obeſt et alicui ꝓdeſt ſcʒ ne ſibi pecu
ma aufera. ſeptimũ qð nulli obẽ et alicui ꝓ⸗
deſt vt ſcʒ moete euadat:octauũ qð nulli obe
et ad hoc ꝓdeſt ne caſtitas violet¶ Eſt et a⸗
lia diuiſio medacij beeuioe ſcʒ ĩ medaciũ Pni⸗
cioſũ iocoſũ et officioſũ.et colligẽ ex verbis
aug·ſupꝑ illð pã.pdes om̃s q̃ loquũt᷑ mẽda:et
habe.xxij .q.ij.neqᷓ̃s . Et hec ſcdᷣa diuiſio men
dacij ẽ ſzm ray · et hoſt.plenioꝛ qꝙᷓ; peꝛĩia.qꝛ ʒm
eos mdaciũ pnicioſũ ↄphedit ſub ſe peias quiĩ
qʒ dentias peime diuiſioĩs· mendaciũ vero of
ficioſũ ↄpᷣhedit reliquas tres · ſic ſʒm ip̃ʒ men
daciũ iocoſũ m ſcõa diuiſione· ſupaddit me⸗
beis peime diuiſioĩs· Scðz aũt om̃s theologot
quoꝝ ſcripta vidi ſceʒ ſzm alexan. bon.rich̊.
et pe · ophedit ſub ſe et qrtũ et quĩtũ mb eiꝰ
et G̊ veriꝰ credo.vñ vna illaꝝ ñ excedit aliã
nec ecõuerſo:et vna illaꝝ ĩcludit ĩ altera et
ecõuerſo· NHoc aũuũt ſic ps · mẽdaciũ em̃ hʒ ꝓ fo⸗
mali ↄpletiuo vt dictũ e ſupea ĩtetõzʒ falledi
et iõ ſm intẽtõz dicẽtis hʒ medaciũ ĩ ſpes diy
uerſificari · Intedit em aut ꝓdeſſe et ſic ẽè men
daciũ officioſũ:aut delectare et ſic ẽ iocoſuzʒ.
aut ledere et ſic e ꝓnicioſũ.Pernitioſũ aũt cõ
tinet tria peia mẽbea peime diuiſioĩs ſzm ꝙ ali
q̃s pᷣt ledere ł in ſpũalibꝰ.et ſic ẽ pꝛimũ pꝛeie
diuiſioĩs· vł in tpalibꝰ.et h̊ aut vt alicui ob⸗
ſit et nlki ꝓſit et ſic ẽ ſm mbi à vt alicui ob
ſit et alicui ꝓſit et ſic e terciũ ſocoſũ vᷣo dtiet
duo meébea peĩe diuiſioĩs ſcz q̃rtũ et quitũ .ĩitẽ
dit em̃ meéties delectare et B vł ſeip̃ᷣm ad ſola
ciũ ꝓuocãdo · et ſic e q̃rtũ ſcʒ medaciũ ſimpli
citer iocoſũ·ł audietes et ſic ẽ quitũ · Menda⸗
ciũ aũt officioſũ dtinet tria vltia mebea. intẽ
dit em mentiẽs ꝓdeſſe alteri vł in rebꝰ. et ſic

e ſextũ mẽbꝝʒ · vel ĩ coepe · et ſic ẽ ſepamu · vel

in aĩa et ſic ẽ octauũ · et ſic ps ꝗpoſitũ S nüũ
q̃d eſt mẽdaciũ ſiqs nõ mpleat qð ꝓmiſit
q aliqᷣò ꝓmittit ſi aĩim heat faciedi qdð ꝓmit⸗

tit nõ metit qe nõ loquit otra id qð gerit in
mente. Si vo nõ faciat qð ꝓmiſit: vide infide

liter agere ꝓ h ꝙ aĩm mutat. p̃t tñ ex duobꝰ
excuſari. VYno mõ ſi ꝓmiſit illẽ qð è illicitum
maĩfeſte · et tůc ꝓmittẽèdo peccauit: vn muta⸗
do volũtatẽ bñ facit. lio mõ ſi ſint mutate
Oditões pſonaꝝ et negocioꝝʒ · vt em de ſene⸗
ca li.de offi ·ad hoc ꝙ ꝗs facere tenea q &
miſit reꝗrit ꝙ oĩia maneãt ĩmutata: alias nec
fuit mẽdax ĩ ꝓmittedo. qꝛ qdð ꝓmiſit habebat
in aĩio ſub ↄditioĩbꝰ debitis. nec ec ẽ infideliſ
nõ impleòo. qe eedẽ oditõnes nõ extãt· vñ et
apłus nõ e metitꝰ qe choeithiũ nõ iuit in quo
ſe iturũ ꝓmiſit . vt de · i .· coꝛz · ]·· et hoc ꝗpter i⸗
pedimentũ qð ſupuenit· B tho. . hec no⸗
ta ꝙq mendaciũ p̃t ſumi triplłliciter ſcʒ peie. et
ſic è falſa vocis ſignificatõ cũ intetõe falledi
et ↄũiter accipi ꝓ pctõ duplicitatis ſcʒ cum
alind eé in meéte et aliud doloſe ſumit' m ope
ſcᷣm 10 põ. mẽdaces filij hoĩim ĩ ſtateris · Ter
cio ſumit' ↄuiſſime et ſic de glo· ſup ið põ.qe
delectaſti me:ꝙ om̃e pẽtm medaciũ e. qe ẽ cõ
tra legẽ et veritatẽ qð ð ꝙ tãto qe a vᷣo bono
elõgat et verã delectatõz quã ꝓmittit nõ dat
et ſic eẽ ſumit jo· vij·dyaꝰ · e mẽdax et pr eiꝰ
.mẽdacij·i · pcti ſzm glo·et ĩ põ·oĩs hõ men
dax · i. peccãs· hec alex ·

U Irca qᷓrtũ articulũ qrũt pła ſcʒ vtn men

daciũ ſit ſcᷣm ſe malũ et pctm̃ · ꝙ ſic ·
vñ nullo pacto·nullo fine:nulla diſpeſatõne
hũana ł diuia p̃t fieri bñ et h̊ aug ·de exp̃ᷣſſe li.
de medacio et nitit młtir ꝓbare· et ĩ H Sueni
unt duiter doctoees vt de boñ. Batio hpꝰ e. qꝛ
dupli de e aliqd malũ ſcz aut ex gne actꝰ vt
cũ actus ſuꝑ materiã idebitã trãſit· aut ex ma
licia intẽtõis · p̃ᷣt aut actꝰ trãſire ſup materiazʒ
dup ſczʒ reſpectu di et reſpectu ꝓximi.ſi reſpe
ctu dei ſic e malũ in ſe et ſ̊m ſe ·neqʒ vllo mõ
pt fieri bñ vt e deu odire . ſi reſpectu ꝓximi vt
eſt nocere ꝓxio.ſic ẽ maluʒz in ſe nõ tn ſ0·m ſe.
vñ pᷣt aliquo fine fieri bñ.qe pᷣt ibi recta ĩtetõ
ſupuenire. Si aũt aliqd e malu ex malicia in⸗

tentõis tũc ſiue ſit reſpectu dei ſiue ꝓxim ſim

pliciter e malũ.et nullo fine pᷣt fieri bn· qe de
peiuatõz dehiti finistale aut ẽè mendaciũ · qe
nõ tin dicit malũ ex h̊ ꝙ trãſitaſuꝑ ĩidehitã ma
teriã ſʒ ec qe hʒ ĩtetõis maliciã Ven. oe mda
ciũ ſit mostale pctm̃. H ꝙ nõ ſed aliqð ẽ moe
tale al iqð e vetale. medaciũ em ee ptm moe⸗
tale dup' pt ĩtelligi ·ſ.aut ꝓ ſe ſcz rõe ſue ſpei
aut ꝑ aceñs ſcʒ rõne alicuiꝰ circuſtãtie · Deio

id mendaciũ e pctin moetale qð ẽ ſcm ſuã ſpe

ciẽ Otra caritate· vt ẽ medaciu in doctrina re
ligioĩs· et medaciũ qd eſt in nocumẽtũ ꝓximi
ſiue ꝓſit alicui alij ſiue nulli:et ſic tres pemme
deñtie qᷓ ↄtinent' fub mendatio pnicioſo ſunt
pctã moetalia rõe ſue ſpei et ò huiõi ĩtelligi
ið põ.pdes om̃es ꝗqᷓ Io.mẽe· et iðꝰ ſapĩe . j.os qðᷣ
mentit occidit aĩazg“ NHluò aut mendaciũ qð
ſam ſuã ſpem nõ eſt ↄtra caritatẽ nõ eſt ſzm ſuã
ſpem peccatũ moætale ſed veniale vt medaciũ
in quo nõ ſupea ſ infra deuzʒ inteditur aliqua
leuis delectatõ b ec vtilitas ꝓximi· et ſic me⸗
daciũ dtinẽès duas dentias medacij ſcʒ quar⸗
tã et quĩtã · et mèdaciũ officioſuzʒ ↄtines tres
Vltias dentias nõ ſunt äm ſuam ſpem peccata

moetalia velalia: vnde auguſtinꝰ ſuꝑ illud
p· ꝓdes omnes qui loquunt' mendaciu Duo
mquit ſũt genera medacioꝝn in quibus nõ eſt
magna culpa. ſed nõ ſut ſine culꝑa ſcz cũ aut
iocam' aut ꝓxio ↄſuledo meétim Scðo mõ ſcz
p aceñs ec medaciũ iocoſũ et officioſu p̃t eſſe
moetale.et G ↄtigere p̃ᷣt qᷓdeupi.peĩio rõe no⸗
cumèti·vt cũ meties viderz ꝓbabiliter ex ſuo
mẽedacio alicui immere aliq notabile nocu⸗
mẽetũ.licʒ ið medaciũ nõ eſſz ad B̊ oedĩatũ · E⸗
lio mõ rõe nimie libidĩs ſiue oplacętie ſeu de
lectatõis.q Otingit in mẽdacio iocoſo.puta
ſzm roðcũ aliqs ſuã vł alteriꝰ ↄplacẽtiã ſiue
delectatõʒ ĩ ſuo med acõ dilectõi dei et mãda
toꝝ eiꝰ pponeret· tũc in tali mẽdacio moæta
pPeccareęt· vñ aug· nullũ pctm̃ a deo eſt vei ale
qð ñ fiat crimiale dũ placz· ſecus ẽ ſi delecta
tio illa eſz ſub deo:ar · xv · di· S. crimis Cercio
rõe Oↄtemptꝰ etiã ĩ medatio iocoſo·vt cũ qᷣſ ꝓ
indiffereti et ꝓ nihbilo hʒ dice tota die meèda
cia iocoſa ſicut vera.ſicẽ faciũt mimi et iocula
toꝛes et ſib es ſzm ho.ar·e.di· . ab.ſecus ẽ de
alijs qꝗbꝰ hoc accidit foꝛte raro vł ex euentu-
Vn ſi ray· et ho.qũñ dixer̃t qrtũ et quĩtũ genꝰ
medacij eſſe ꝓnicioſa et moetalia pctã ĩtelle⸗
xerũt hoc mo ſcʒ rõe alicuiꝰ circuſtãtie · puta
Otemptꝰ vb libidis vel nocumeti vel ſcadali
bñn dixerůt · Si ãt itellexerũt rõe ſue ſpei:otra⸗
riũ ſentire videt' alex. an.boñn· rich.et tho.q⸗
bus ĩ hac materia magis aſſentieò puto. Quar
to rõe ſcãdali.ſcãdalũ ãt ex multis cãais otin
gere p̃t.et dtigit frequeter rõe circũſtãtie ꝓſo
ne vt cũ menties ẽ pfectꝰ et quo ad vite ſtatũ
et quo ad reputatõez hoĩim.In tali em ſi ↄſcia
dictet ſibi ꝓbabiliter ꝙ ex ſuo medacio ſeqt
ſcandalũ. medaciũ è moetale pctm. ſecus ẽ ſi

ſit ꝓfectꝰ nõ tñ in opĩone hoĩm.licz em̃ ĩ tali

ſit Suiꝰ pctm ꝙᷓ ĩ hoĩe impfecto.nõ tñ ẽ moe⸗
tale qe nõ ſubiacet ſcãdalu.&Et ſic intelligi p̃t
qð dicit aug. ſuꝑ iꝰ ps. ꝓdes o·qel.m.ſiq̃s in
quit nõ vult hoĩez pdere ad moæete veꝝn tace⸗
at ·E falſuʒ nõ dicat ne ꝓ coepe alteriꝰ aĩam
ſua occidat· Et ſibr ið qð ide dt li. ↄtra meda⸗
ciũ ſcʒ ꝙ pf ectgn e p̃ceptũ.nõ tm̃ nõ mętiri ſʒ
nec velle metiri St hec q dicta ſũt ĩ hac ſołoe
ↄſonãt verbis bon.rich et tho. ¶ Motanð ãt
cca quĩtũ genꝰ medacijſ.mẽdaciũ adulatõis
ſzm ray . ꝙ triplr̃ qs adulat'.ſ.attribuedo ali⸗
cui honũ qð n hʒ: a ꝓpeobando malũ qð hʒa. et
ſupextollèdo bonũ qðᷣ hʒ. Deimo et ſcðo cre
dit rap· ee peccatũ moetale.ſʒ ſcðo mõ grauiꝰ
xxij·q:ij:pmũ:et di.xlvj.ſũt nõnulli.et.c.nul
tercio mõ credit veiale di. xxv. . ab ea de
mũ:Quidã tñ dicũt ĩ pᷣmo mõ eſſe veiale. hec
ray· Scðm vo looſt.pᷣmoꝰ p̃t dici moetale ĩ mi⸗
mis et ſib ibꝰ. in alijs vo qbꝰ ho accidit foꝛte
raro b ex euetu é veiale. Cuia vo de medacõ
in hoĩe pfecto ſũt diuerſe ſnĩe. iõ ut meliꝰ ſa⸗
tiſfiat lectoei referã eas ſuccicte. Dicũt em q̃⸗
da ꝙ medacia illa q ſut veialia ĩ impfectis ut
medaciu iocoſũ et officioſũ ſũt etiã veralia in
pfectis magis tñ Suia. ælij dicũt ꝙ me dacia
officioſa ſut ſꝑ in pfectis moetalia. iocoſa vo
ſunt veialia: ꝙ eo ꝙ; hõ mendacia o fficioſa ex

aĩio dicit·et ꝓ ea fallere intẽdit.nõ ãt ꝓ ioco⸗
ſa:hec ãt ſcʒ mẽdacia iocoſa eẽ veialia in ꝓfe
ctis ĩtelligenð videt ſzm ray. et hoſt. qñ ille
cui dicũt iocoſa medacia ſcit dici cã iocãdi.
ſic vide augꝰ dicere illud.xxij.q.ij. ne q̃s.et
qñ ĩ diceèdo ea nõ ẽ ↄtempꝑtꝰ vł libido nimia.
DOr aũt hic pfectus ſzm rap.et hoſti. vir clau⸗
ſtralis ſiue religioſus q x toto renũciauit mũ
do. et multo magis ſzm hoſt.epᷣs.q ſicut pᷣcel
lit ĩ dignitate. ia p̃minere dz alijs ĩ religiõe
et ſanctitate· Yel etiã vir pfectꝰ dr ſʒm hu. et
io· ut holſt.refert ille qͥ ſi decederet ſtatim aò
patriã euolaret Deima opio magis placz ray.
et ꝗᷓ tenet eã reſpẽdent ad verba aug. ut dicit
boñn. ꝙ aug nõ mtẽdit dicere ꝙ p̃dicta meda
cia ſint ꝓfectis viris pctã moætalia · ſʒ ꝙ ſint ĩ
eis gnioea et magis indecẽtia.qe meti endo ſe

et alios ad moete diſponũt · Scòa vo opio ma

gis oſonat verbis aug.q̃ vide' expeeſſe dicere
ſuꝑ illud põ.pdes oes qᷣ lo.men. ꝙ medaciũ
officioſũ e viris ꝓfectis mostale peccatũ. ipe
em̃ ꝗꝓpter magnũ veritatis zelũ maxie deteſta⸗
tus eſt medaciũ · et ideo illò ſalte a viris pfe⸗
ctis voluit elõgare ut veritas ĩ aliqbꝰ ſeòẽ ſo
lidã ĩueniret ſjm boñ.et hec ſcðòa opĩo eſt tu⸗
tioe ſm hoſt.ar.di.v.aò eius.tenet etiã eã fr
G de mara loquẽs indiſticte de viris pꝓfectis
vide etiã ei magis adherere boñ. diſtiguit tñ
rõnabiliter de viris pfectis ut iã ſtatim pate⸗
bit. Scm em qð pᷣe dicit. hõ nõ obliga ſpẽa
liter ad aliqd vltra alios niſi rõne voti emiſſi
vel officij ↄmiſſi vel ſcãdali ĩminẽtis vł oſci⸗

entie dictãtis. ſi ergo viri pfecti ſůt obligat

ad nõ mẽtiendũ aliquo genere mẽedacij.cu nõ
ſint obligati ad hꝰ ex pᷣcepto nec ex voto nec

ex officio ↄmiſſo erũt obligati ter ſcãdalũ
et oſcientie vinculũ . t ideo diſtinguendu eſt

ꝙ quidã ſũt ꝓfecti publici . quidã occulti · Dei
mis adhibetur fides tanꝙᷓ ↄſeruatoꝛibꝰ veri⸗
tatis · Et qe mendaciũ depeehenſũ facit. vt hõ
nõ credat alteri ſi ip̃i metirent᷑. iã nec eis cre
deret' nec aliqbꝰ alijs et ſie veritati p̃iudica
ret et alijs occaſio ſcãdali daret. et iõ tales
debẽet habere ↄſcientiã ꝙ ꝓ nulla re dicãt mẽ
daciũ ꝗꝓpter vitandũ ſcandalũ et veritatis cõ⸗
cemptũ · qu ãdo ergo dicũt moetaliter peccant
tũ qe faciũt ↄtra oſcientiã. tũ quia alios acti
nę ſcãdal iſant.nõ ſic aũt ſcandaliſant de im⸗
pfectis vł de pfectis occnltis.ideo tal es nõ
ſic obligant᷑ ad om̃e medaciũ euitandũ. eSʒ
Otra ſuꝑ illud ro·xiiij · omne qð nõ eſt ex fide
eſt peccatũ : dicit glo:omne qð fit ↄtra ↄſcien
tiã edificat ad gehennã. ſed omne mendaciũ
fit contra ↄſcientiã:ergo ꝛc. ad gehennaz
edificat per cauſaz peccatũ moetale ſed ꝑ oc⸗
caſionẽ ſine diſpoſitione veniale.vnde etiam
mendaciũ veniale edificat ad gehennã diſpo
ſitiue · Vel etiã ſzm pe · quidqund fit otra oſci⸗
entiã faciendi ex neceſſitate edificat ad gebẽ⸗
naz nõ auᷣt quidquid fit ↄtra ↄſcientiã facien⸗
di ex honeſtate · ¶ . hec nota ſzm alex · ĩ ter
cio ſuo ꝙ; cũ auguſtinꝰ dicat ſuper illud põ.

perdes omnes qui loquunt' mendaciũ. ꝙ vir

perfectus mentiri nõ debet peo conſeruanda

17

alteriꝰ vita ne pdat aĩaz ſuã. ñ intẽd dicere
ꝙ pfectꝰ quocũq; mẽdacõ mẽtiat moetaliter
peccet.ſ ꝙ ſp vitare meèdaciũ dzʒ ne ꝓ vita a
licꝰ ſuãda diſcrimẽè omittat in anmma ſuã.ꝗp
ter vei ale em citiꝰ veiet ad moetale· vñ cũ dᷣ
dũ vitã alteriꝰ ſuat ſupple medacõ veiali.aiĩ
mã ſuã pdat.i.aliqñ ꝓdere ðtigat mendacio
moæetali. Hee.qæ neſcit vt medaciun ꝓueiat
ex radice mala ſiue libidine·i.amoee moetali

vł veĩali.iõ dit ne foꝛte ꝛc̃·vñ ñ aſſerit ꝓpter

bhoc ꝙ ꝓdat aĩam ſuãEſt ant libido moꝛtalis
appetitus animi quo boĩs eternis q̃lipʒ tpa⸗
lia p̃ponũtur vt vult augꝰ.li:otra mẽeẽdatiuʒ
libido vo venialis eſt appetitꝰ ſenſualitatis
vel rõnis quo aliquod tempoꝛale nimis dili
gitur. tamen ſub deo: hec alexander. Sed
nunquid om̃e mẽdaciũ e ꝓhibitũ ĩ hoc pᷣce⸗
pꝓtoſ.ñ loq̃ris fłm teſtiõniũ ꝙ ſic loquen
do de mẽdacõ qð ꝓueit ex libidĩe moetali ñ
aũt medaciũ ꝓueiens ex libidine veniali · ſie
nec ĩ alijs p̃ceptis ꝓhibet' cłpa venialis· Et
qð dicit augꝰ.li.de mẽedatio ꝙ ĩ nłlo caũ eſt
metienð.ĩtelligi qe ẽè malũ Em ſe:et mẽdaci⸗
um moætale ſepat a veritate dinaveiale aũt
ad ſepatiõz diſpõit. G̊ alex.an·in tercõ Que
ric ec qd genꝰ medacioꝝ ſit guiꝰ pctm̃ h ſe

cũdũ ꝙ beatꝰ aus. dit gdꝰ medacioꝝ ſequit

oeꝛdĩe: ica ꝙ pꝛimũu ẽ magnũ.et vltim ẽè mimũ

Bõ hꝰ ẽ qe ſlm ꝙ vult pheᷣꝰ li.toſi magnũ in

vno genere excedi maximũ in alio genere · et
ſimpliciter h̊ genꝰ excedit id.vñ ad ho ꝙ ali⸗
qð genꝰ excedat alten ñ opoetet ꝙ ſimgula

h excedãt ſingł a alteriꝰ generiſ·ſʒ ꝙ ſammũ

ĩ vno genere excedat ſummũ ĩ alio genere⸗ex
emplu pᷣt põi de equo et aſmo:qm̃ ergo inter
mẽdacia oĩa ið ẽ maximũ qꝰ q̃s intendit noce
re in ſpnalibꝰ.iõ pꝛimũ genꝰ mẽ datij qð fit ĩ
doctrina religiõis cũ ad hoc oedinet᷑ e inter
omnia mẽdatia ſummũ.qe vo ñ p̃t aliq̃s ꝓ cã
maioei mẽtiri ꝙᷓ; ꝓ ↄſeruatiõe ſpuᷣal is boni vł
bono ſpũali ãnexi·ideo illud medatium ẽ le⸗

uniſſimũ qð fir Oſeuanda coꝛpis caſlitate vł

aliquo ſiłi·et ſic Sdatim aſcẽdendo et deſcen
dedo eſt videre ĩ alijs· vñ valde rõnabiliter

Irca qntũ articłm pła queruntur ſ. vt2
ſancti pzes mẽtiti fuerint in aliqbꝰ detiſ
ſuis qᷓ referuntur ĩ ſacra ſcriptura PX in ſacra
ſcriptura vt dit aug: mducut' aliquoꝝ geſta
q̃ſi exepla pfecte vᷣtutis de q̃bꝰ nõ ẽ inton

SI mẽdacioꝝ et gradꝰ oꝛdmauit.

eos męetitos fuiſſe ſiq̃ᷓ tñ in eoꝝ dictis med

cia videãtur intelligi debet eſſe dicta figura-

liter et ꝓhetice ⸗ Qd em̃ dixit abꝛaã genxxij
ſe ad ſeruũ cũ puero reuerſuꝝ nñ fuit meoati⸗

um qe Em alchumũ: et ſi intẽdebat filiũ ĩmo⸗
lare credebat tñ vt dicit aplꝰ ꝙ dñs eũ ſuſci

taret· ſciebat em̃ ꝙ firma erat ꝓmiſſio q̃ᷓ dictũ

fuerat ei. im yſaac vocabit tibi ſemẽ· vel cum

dixit reuertemur ſubintelligit ſi dñs voluer:

eſt etiã mentitꝰ abeaam·geñ.xij · et xx · di

cens ꝙ ſara eſſ ſoꝛoꝛ ſua · qe vt dicit aug in qᷓ
ſtiõibꝰ fup geñ.h̊ dices veritate voluit cela⸗
re non mendacium dicere:ſoꝛos em̃ ſua dice-.
patur qę fulia fratris oiꝰ erat · vñ ip̃ᷣe dixit ge⸗

ne.xx· pere ſoꝛo: mea eſt filia patris mei et ñ
mris mee. qe · ſ. ei attinebat ex pte pꝛis pſaac
etiã dicẽs geñ · xxvj. de rebecca: vxoee ſua ꝙ
ſoꝛoe eiꝰ eſſ ñ fuit metitꝰ · qe erat eiꝰ ſoꝛoe et
vxoe acob etiã dicens geñn· xxvij · ſe eſſe eſau
peimo genitũ yſaac nõ e metitꝰ.qe hꝰ dix᷑ mi
ſtice · ꝓ eo ꝙ peĩogenita eiꝰ daͤbebant' ſibi ð
ꝛure· et ſic jacob erat eſau peiogenitꝰ ñ ĩ pſo
na quidẽ ſed in mre peiogeniture. Vſus aute
fuit hoc mõ loquendi p ſpiritũ ꝗphie ad deſi
gnandũ miſteriu ꝙ ſcʒ populꝰ mioꝛ ſczʒ gętili
um ſubſtitueòꝰ erat ĩ locũ peimogeniti.ſ. po
puli iudeo uk etiam ad deſignano ꝙ popu
lus ab eo deſcendes erat p̃ferendꝰ qᷓntum ad
deũ · populo ab eſau deſcedente · ꝓpſaac vᷣo di⸗
xit G; jacob fraudulenter egiſſe· qꝛ eſtimabat.
vñ nee ip̃e mẽtitꝰ fuit. joſeph etiã geñ· xlij ·
dices fratribꝰ ſnig. exploeatoees eſtis · ñ fuit
metitꝰ.qe hoc nõ dix aſſerẽdo ſʒ potiꝰ teptã⸗
do ſiue intereogãdo. Nõ fnit etiã metitꝰ ge⸗
ne · xlnij. dicẽs ꝙ habebat ſcientiã auguriãdi
qe ibi ſumit' auguriũ cõiter ꝓ futuroꝝ pᷣuiſi
one· Vel p̃t dici ꝙ hoc dirit interꝛogatiue ex
eimes opinionẽ populi quã de ipſo habebat
el etiam m auguſti · v ·ſup gen· joſeph di
xit illa nõ ſerio ſ̊ joco.et ideo non eſt habeðᷣ
ꝓ mẽdatio mẽdacia em a mẽdacibꝰ ſerioſe di
cũtur qdᷣ debz intelligi Em ꝙ medaciũ ðe fła
ſignificacõ vocis cũ intecõe falleèdi· Quꝛ⸗
dã vo laudãatur in ſcripturis ñ ꝓpter pfectã vᷣ
tntẽ ſz gpter qᷓndã vᷣtutis indole.qꝛ ſcʒ in eis
apparebat aliqs affectus laudabilis ex quo
mouebant' ad aliq̃ indebita faciẽda et ſic in
dith laudatur nõ qę fuit holoferni mẽetdta ſeò

pter affectũ quẽ habuit ad ſalutem populi

P qᷓ ſe piculis expoſuit.licz etiã dici poſſit ꝙ
eiꝰ vba ſunt ſm aliquè intellectũ miſticũ va

vñ ſeòm glo.ibidem nõ dixit illa adulatoꝛie

menti edo ſ futnura ꝓ.hice p̃dicendo · Vtrum
obſtetric es peccauerint moetaliter vł venia⸗
liter in mendacio ſuo/de quo dicitur exo·ĩ · ꝙ
dixerũt nõ ſunt hebꝛee mulieres ſicut egipcie
ecẽ. in quo ſunt mentite ſecunduz glo.et ſctõs
videt em ꝓ moetaliter· qꝛ dit ihi glo:grego:
ꝙ bemgnitatis earum merces que in eterna

vita remunerari poteratper mendacij culpaz

in mercede tempoealẽ eſt omutata. HNichr
autez hanc omutacõnem facit niſi peccatum
moetale:ergo ec· Contra hoc eſt glo.alia ibi
dem dicens . Leuioeis eſt culpe ſi quiſꝙᷓ men⸗
tiatur pẽ eſtando beneficiũ: Itẽ videtur ꝙ cca
hoc hiero.ſit dtrarius grego· dices ſup pſa
vᷣſus finẽ · ꝙ dñs eis p̃parauit domos ſpũaleſ

et ſic videt ꝙ non retribuerit gis in peeſenti

H H̊ᷓ̊ eſt multiplex modus dicèndi. vnus e ꝙ;
cbſtetrices metite fuerũt ꝓ dſeruatione vite
pueroꝛũ et vite ꝓpeie et reſpectu vite pueroꝝ
mendaciuz illud fuit ex pietate· et peccatum
veniale.qꝛ erat mẽdatiuz offitioſuʒ· reſpectu
vo vite ꝗꝓpe quã masg diligebãt ꝙᷓ veritatẽ fu
it ex libidioſo amoee vite ſue · et eo tpe qꝰ ve
ritaſerat ofitẽda · ſ.qñ ĩtereogate fuerũt ĩ iu⸗
diꝰ a iud ice· et Hm G̊ fuit pct in moetale et ab
ſtul t eiſ mercede quã pꝛiꝰ meruerãt ꝓuuloſ di

2

timoee Hnãdo. et ſm hq̊ loquũt diuerſimode
ſacti.·et huic opioni magis videtur adherere
alex. an.in ſco ſuo· Sed ille modus dicendi
eſt ſcdᷣm bon.calumniabib · quia duꝝn videt
dicere ꝙ aliqs diceſ aliqð leue medatiuʒ peo
ſalute coepis ſun moetaliter peccet· Dicunt
etiã aliqͥ vt dcrich̊· in tercõ di · xxix · in lra q;
obſtetrices q reqſite in iudicõ a indice vbi q̃ᷓ
libzʒ tenet᷑ nõ negare veritate metite fuerũt.
ideo mẽetiẽdo motaliter peccaſſent.niſi fuiſ
ſet opꝰ mĩe· cuiꝰ inqſitio ad pharaonẽ nõ pti
nebat:qe nõ e data aliqᷓ ptas hõi ad agedũ a
liqd otra deu · Fliꝰ aut mõꝰ dic edi e ꝙ in ob
ſtetricibꝰ illis e duo oſiderare ſcʒ bñficiũ pie
tatis pcedes et medaciũ ſubſeques · et peimũ
fuit ex pietate qᷓdã naturali qð qdẽ ñ erat vi⸗
te eterne menttoem ò ↄοτ1no. qe noò erat i ca⸗
ritate ſʒ de ↄgruo qe diſponebat eas ad cari⸗
tate.· Bed medatiu ſubſeques diſpoſuit ad cõ
trariũ: et iõ pietas pcedes fuit tpaliter remu⸗
nerata ter medaciũ: q ad graʒ ſine carita⸗
te viã impediuit. q ꝗde facere p̃t veiale. et
Ho vult dicere Z8o· cu dicit: benigtatis earũ

merces qᷓ in eterna vita remunerari poterat·

pPoterat inquã potetia r̃mota ñ potetia diſpoõr
ta et ꝓpĩꝗᷓ: et ex ᷓ̊ nłla ↄtrauerſia inter gg⸗.
et aug: nec ec inter eoſet hiero:qe ipᷣe ñ vult
dicere ꝙ obſtetrices habuerint domos ſpua⸗
les ꝑ gr̃e aſſecutiõzꝭ ſʒ ꝙ qdðammõ pparate fu
erint ad grãz ꝓ timeæèe et pietate· St huic mõ

dicen adherz bon Huc etiã modũ põit alex·
in ſco Terciꝰ modꝰ dicedi ẽ ſim tho.i ſum

ma ſua:ſ.q; obſtetrices quo ad effectũ pᷣcedẽ
te meruerit remuneracõz eternã. vn meroꝰ.
expõit ꝙ dñs edificaut eis domos ſpuales.ſʒ
quo ad actũ medacij ñ meruerũt remuneracõ⸗
ne eternã. ſꝭ fozte aliquã tpale.cꝰↄ merito nõ

repugnabat defoemias illiꝰ medacij.ſic me

rito remuneracõis eterne. et ſic intelligi de⸗
bet vba ggo:dicetis ꝙ merces benigtatis ea

rũ qᷓ potuit eis in eterna vita retribui. p̃miſſa

cbłpꝑa medacij ĩ remuneracõz; tpale è declma⸗

ta : Mõ em ĩtellige ꝙ ꝑ io medaciũ amiſerint
remuneracozê esernã quã iã meruerãt ex affe⸗

ctu p̃cedẽti · Scoõm vᷣo alex · ĩ tercõ ſum. ſue. ſi
medaciũ obſtetricũ ꝓceſſit ex libidie moætali
pꝓuta ſi diligebãt vitã tpale hebeeoꝛꝛ ſnp de

uz· fuit moetale:et ĩ hoc caũ loqt Sgo.ſi vo
eeſſit ex veĩali libidĩe · i. amoee ſub dᷣo. fuit

veĩale et ſic loqt hieroſuppones eas ex pie⸗
tate fuiſſe metitas ſub deo vitã illoꝝ dilexiſ
ſe et iõ vitã eternã meruiſſe. Eſto ꝙ aliq̃ſ vi
deat ſibi picłm iminere amittedi caſtitatẽ nũ
quid licebit ei metiri ꝓpter id picm eutãduũ
̈. ho rudet abex· an. et bon. ꝙ ille q̃ ẽ m tali

picło oſtitutꝰ aut e ꝓpfectꝰ amatoe otinentie

aut imꝑfectꝰ.ſi e pfectꝰ ita ꝙ poſſit Ofidere

de otinetia metis n dʒ metiri ꝓ vitãda coeru⸗

ptice carms· qe ſiẽ dixt btã lucia ſi me ĩuitam
violaueris caſtitas michi duplicabiꝰ ad coꝛo
nã: ĩ tali em eſſe poſſz illa paſſio ſine cłpa.Si

aut e mpfectꝰ rõnabiliter timere dz ne ſuccũ
berz ſi ad ſtatu iluũ veirz et iõ ei ↄcedit eua⸗
dere pichm maioeis peccati pP mĩiꝰ peccatum.

vñ ſaniꝰ ↄſiliũ ẽ tali fłm aliqð dicere ꝙᷓ; illaz
paſſiõzꝭ ſuſtinere· Et hꝰ ẽ qð dic. augꝰ.li.ð̊ me
dacõ:pctã illa q̃ ita ↄmittũt ĩ hõie vt eũ fa⸗
ciãt ĩmũduʒ et ĩ pctis nris vitare debemꝰ.ac
P B nec pctã dicẽda ſunt qe iõ fiunt vt ĩmũdi
cia euitet.q ĩtelligi dz ñ ꝙ ñ ſint peccata ſiĩ⸗
pliciter ſʒ ꝙ ñ ſint Suia. St ſiẽ dictu ẽ de viro
impfecto reſpectu ſui. ſſe etiã dicẽdũuũ e de vi⸗
ro im ꝓf ecto reſpectu alteriꝰ impfecti m bo
na⸗oen liceat alicui dicere medacium vt
ad fidẽ b religiõz alliciat ꝓximũ.Rñdet boñ.
p ñ.qe ñ idigz deꝰ medacõ nr̃o.nec dʒ aliqᷣs
credere aliqᷓ (ↄuerta ꝓ fli ſuggeſtiõz ſʒ po
ciꝰ ꝓ ſpuſſancti ĩprracõz.qe vt dit ggo·inua
nu laboeat lĩgua doctoeis niſi intꝰ opet gr̃a
ſal uatoeis · Vtci p̃dicatoe et doctoe theo⸗
logie ſꝑ moetaliter peccet mẽetiẽdo cũ faciat
Otra doctrinã ſuã q è doctrina veritatiſ.Rñdz
pe·ꝙ ñ guiꝰ tñ peccat ſi ſcãdalũ ł ↄtẽptꝰ do
ctrine ſit ãnexum.tũc em ſi ſcies B; moetaliter
peccat.Si dicat ꝙ fcit ↄtra doctrinã.dicẽdũ
ꝙ facere otra ið qð hõ docet faciedũ ex neceſ
ſitate pctm ẽ mœetale· ſ̊ ñ otra id qð d ocz ex
Oſilio ł vclitate ·¶ Vca liceat alicui mtiri ꝓ
ſnãda alteriꝰ vita· Endz pe· ꝙ n. neqʒ etia ĩ
płecto.licʒ em imꝑfecto veritatẽ celare ſʒ nõ
falſitatem dicere lᷣm aug.ar . ꝓ eo.xxij·q. ij·
pemũ et di ·xiiij·ꝙ ait.q ſunt capła aug. et
xxij.q·ij·oẽ· q e capitulũ iſidoei. Impfectꝰ
S ð qſito ad moetẽ dʒ celaèe veritatẽ· ſ.ſophi
ſtice ł feguratie qᷓrẽtes öludẽdo bł oĩo tacen⸗
do b expᷣſſe ſe ñ ĩdicaturũ aſſerẽdo ſʒ ñ dz flin
dice · Si vo ex eo ꝙ n metiꝰ diectura acci piũt
n tñ pe ꝓdt. & dica ꝙ aug· dict ꝙ H̊ ñ ↄoueit
Pfectis.xxij:qij · neqs:ergo a dtrario ſenſu O
ueit ĩpfectis . H& ꝙ dit id n ↄueire pfectis. ñ
qꝛ dueĩ at alijs ſᷣ qe miꝰ oueit eiſ.vn augꝰ.li.

de mendacio de queſito inquit ad moetem

ſi neſcis te neſcire fatedũ ẽ.ſi ſcis ñ ẽ dicẽduz
neſcio·ſi aut ſit neceſſario dicendũ dices ſcio
vbi e. nuqꝙ; aũt ᷣmõſtrabo. Sm aũt hoſti. ti.
de penitecijs · t rñderi·ſi tale qriſ curee illuc

cito:· ita tñ ꝙ ſibi oñdat' alia mia ꝙᷓ fugiẽs te

neat.l aliꝰ locꝰ ꝙ; vbi latet· vł ſic młti domũ
iſtã ĩtrãt et exeũt quos ñ wdeo.neqʒ ſcio vbi
ſit.i.ĩ quo ã gulo dõꝰ.ł ſic.ñ vidi eũ diu eſt.
poſſuzʒ em ĩtelligere idð diu ſiẽ volo.ł ſic.nõ ẽ
Hic · i . in loco vbi ſum. =
De falſo teſtimoĩo et teſtibꝰ titulꝰ.xxxvij.
Oſtea ↄſiderãdũ e de fło teſtio.et pei⸗
mao ð pctõ eiꝰ.ſcòo ð pẽa eiꝰ.ʒo q̃liter
telſtis ĩ teſti ficãdo ſe hr̃e dz.q̃rto an te
ſtes ſmt cogendi et q̃liter et qñ· qnto vti te⸗
ſtes peccet ſe ſubtrahedo a teſtio.ſexto vt
liceat eis pecũiaz recipe ꝓ ferẽdo teſtiõnio.

ſeptio qꝗᷓ pnt eè teſtes et qᷓ nõ. octauo quot te⸗

ſtes reqrũtur. cetera ð teſtibꝰ relĩquo iuriſpe
ritis gra breuitatis? Circa peimũ ſciedũ ꝙ
fłm teſtioniũ ſp ẽ pétiñ moætale hʒ em̃ de fo⸗
mitate· tũ ex ꝓrurio qe teſtes ñ admittũt niſi
iurati· et ex G è ſy moẽle pctm̃ ex ſuo genere
ſicut et qᷓlibzʒ alia ĩiuſticia.tũ ex fłitate ſcðᷣm
ꝓ ome mendacium.non tamen ex hoc habet
ꝙ ſemper ſit mostale.vnð falſuz teſtimoniuam

in iudicõ ꝓlatũ ad iniuſticiam impediẽdaz ñ
habʒz rõnẽ peccati moetal ex mẽèdacõ ſ̊ ex piu
rio Nota ec ꝙ in teſtio non debʒz hõ aſſerere
ꝓ certo q̃ſi ſciẽs ið ð quo ñ ẽ certꝰ ſ»ödubiuz

dz ſub dubio ꝓfeere · et i ð quo ẽ certꝰ ꝓ cer

to dʒ aſſerere· Si q̃s tñ ſolicite recogitãs eſti⸗
met ſe certũ eẽ ð̊ h ꝙ& e fł m.nõ peccat moe⸗
taliter aſſeres id.qe n dixt fłm teſtiõniũ pꝑ ſe
ex ĩtencõe· ſ p acecñs ↄtra iꝰ qð intendit.
Irca ſcm ſciedũ ꝙ ſiẽ dit augꝰ.teſtiſ fal
ſus tri bꝰ ẽ obnoxiꝰ.ſ.ðo cniꝰ pᷣceptũ Otẽ
nit. udici que meciedo fall:. et Svie quẽ le
dit ex . ð cri · fal.c.i.ꝓpter pemũ ſeptẽnis pei
tẽtia ſibi tãq; piuro dzʒ impõi·vj. q· i · q̃cũ qʒ .
ꝗꝓpter ſcᷣm ĩ famabi. xxij· qv.ſiqs Duictꝰ.ł
vberibꝰ caſti gabi · v. ꝗ· v· illi q·ł exoedĩarie
poterit puniri · ex de reſti · c.nł lũů . ꝓpter terciũ
m moð leſiõis ↄdẽnabit ar · C· de pe · iu · qᷓ
male: ju. l. ij.
Irca terciũ ſciẽdũ ꝙ teſtis dz ꝓſoã cõiſ eſ
ſe et dz iurare tactis ſacroſanctis euãge
lijs purã et merã veritatẽ quã nouit de facto
ſup quo inducit᷑ dicere· nł la adiecta falſita⸗
te· ij· q: ix · hoꝛtamur.etiiijqĩiij·nullus· et
xinj·q:v.ñ ſane.i/ep̃s:tñ ñ tãgit enãgelia li⸗
cet coꝛã eo ponãt.p̃t etiam ei mramẽtum re⸗
mitti de ꝓuu volũtate· ex · de iureiu⸗ cũ in cã.

¶ Ires qrtũ ſic diſti gue m gof· ſcʒ ꝙ aut

requirit' teſti õniũ ĩ cã ciuili aut in crimi
nali. ſi in ciuili tũc generaliter q̃libzʒ ſciẽs ve
ritatẽ dz cogi ꝓhibere teſtioniũ veritati · C. ð
teſti · ſi q · et · xinj ·q: ij.quã ;. Si in crimiali·
aut agi de crimĩe ciuiliter· et ſic etiã ſunt co
gẽdi eỹ · de teſti · co· p̃terea. et · c· cũ Otra· Fut
ẽmiãl iter et tũc aut agit' ð cmie falſi:et ſic e
tiã ſunt cogẽdi · vt in c·cũ Otra.· Fut ð alio
crimĩe. et tuc generaliter nõ ſunt cogẽdi · ex ðᷣ
teſti · co. dilectoꝝ · p̃terꝙᷓ ſi ꝓꝑ alios veritas ñ
pᷣt liqre · vt ĩ e · quã ;· Vk mi ſe ſubtrahãt g⸗
tia odio vł timoee ex· de teſti. co. c· i. Si aut
cogẽdi ꝓ cẽſurã eccleſiaſticã· vtz ex fozma li
teraꝝ pape p clauſulã illã ſeʒ teſtes aũt· æc·
q̃ſi ñ ponat ibi vt ſolet fieri qñ ĩ eis fit mẽtõ
de crimie:-nichilominꝰ iud ex ad iura ſe refe⸗
rat et teſtes cogat vł nõ cogat m ſupeadi⸗
cta.Cõſuetudo tñ curie romãe ẽ ꝙ ĩ cãis ð fa
cto vbi agit᷑ de crimie · nłᷣ lũ teſtem cogat q̃li
tercũqʒ ð eo agit᷑.et ið Puat ĩ lris ñ apponẽ⸗
do clauſulã p̃dictã · Notat etiã ray ·ti · de ra
ptoꝛibꝰ ꝙ qn qͥs ꝓpter defectũ ꝓbacõnũ rem
ſuã ãmitterz tũc ꝓſone peiuil egiate vt p̃ſbite⸗
ri cogẽdi ſunt iurati teſti ficari · xiiij· q· ij · quã
qꝙᷓ;.non tamen in cauſa ſanguinis.
W¶AE q̃ntũ ſciedũ Hm gof · ꝙ illi qͥ ſubtra⸗
PBHt ſuũ teſtiõmũ ilh rei · ñ niſi pꝑ eos ꝓ

bari pᷣt· moꝛtaliter peccãt · et iõ cogendi ſunt

ſatiſfacere ſiẽ de alijs moetalibꝰ.vj·q: i.illi

qꝗᷓ:et maxie peccat qꝗᷓ metu alteriꝰ celat verũ ·

vñ augꝰ.xj·q· nj:q̃ſquis metu cmiuſq; ptãtis
veritatẽ occłtat irã dei ſuꝑ ſe ꝓuocat · qꝛ ma⸗
gis timet hõꝛez ꝙᷓ deu · et poſt pauca · vterqʒ ĩ
us éet qᷓ celat verũ et qᷓ medaciũ dit qe iſte
nõ vult ꝓdelſe · et iſte vult obeſſe · ¶oo. vᷣo ĩ
ſimma cca B ſie diſtĩguit · ſ. ꝙ qñ reqrit᷑ teſti⸗

moniũ alicꝰ aut req̃rit autoeitate ſuperioeis
cui tene' obedire ĩ his qᷓ punet ad iuſticiã · et
ſic tene' feree teſtimoniũ ĩ his ĩ qbꝰ ſm oedi
nẽe teſtimoniũ exigũ iuris · vt ĩ maĩfeſtis· et in
his ðͤ qbꝰ ĩfamia pceſſit·ĩ alijs vo nõ tenetur
Fut requirit nõ tñ autoꝛitate ſupꝛoeis · et tũc
ſi teſtioniũ reqrit ꝓ liberatiõe hõis ab ñiuſta
moete ſiue pena q̃cũqʒ · fła ĩfamia:ſiue etiã
ab aliqꝰ dãno. tenet' teſtificari. etũi etiã teſti
moniũ eiꝰ ñ reqri tᷣ.tene' facere qð ĩ ſe ẽ vt ðᷣ
nũciet veritatẽe al icui q̃ᷓ poſſit ad B ꝓdeſſe · ſe
cũdũuũ ið ꝓuer. xxnij· erue eos qui ducunt ad
moetẽ· et ro:i.digni ſũt moete ⁊ꝛc · glo·ſenti⸗
re ẽ tacere cũ poſſis arguere · Suꝝ his vo q p⸗
tinẽt ad ↄdẽnacõzʒ alicꝰ ñ tene aliq̃ſ teſtifica
ri niſi cũ a ſuꝑpioꝛi cogit ſzm oedĩem iuris. qe
ſi circa q; veritas occłktet᷑ nł li ſpeciale dãnuʒ
ex ho naſcit.et ſi pickhm immmeat accuſatoei
ñn ẽ curãdũ.qę ſe ſpõte ĩgeſſit ĩ hꝰ picłm alia
vo rõ ẽ de reo cui picłm imminet ip̃o nolen
te. Sz nũquid licz hõi teſtiõniũ feree ð ↄmiſ
ſis ĩ ſecreto ſibi ꝙ ñ de vmiſſis · ſ. ſibi ĩ ſe⸗
creto ꝓ ofeſſonẽe ſi nouit ea tm̃ ꝓ viã ↄfeſſio⸗
nis.qe vicłm ſacram̃ti eſt maꝛꝰ hõis p̃cepto:.
circa vpᷣo ea q̃ omittũ hõi ſub ſecreto aliter ꝙ;
p ↄfeſſionẽ ſic diſti guit tho· ĩ ſum · ſ. ꝙ ſi ſint
talia qᷓ ſtatim vt nouè ea maifeſtare tene vt ſi
ptineãt ad coeruptiõz mł titudinis ſpũalẽ vel
coꝛpalẽ vł etiã ue dãnũ alicꝰ pſone · ceüc per
ſecreti ↄmiſſuzʒ obligari ñ pᷣt qᷓn de his teſtifi
cet vł ea denũciet ·qe aliter fide frãgeret ꝙ;
alteri dz.ſi vo ſint talia q̃ qs ꝓdere n tenetꝰ
bñ pᷣt obligari ad celãdũ ex hoc ꝙ ſibi omn⸗

tuũtc .et tũc nł lo mõ tene' ea ꝓdere ecẽ ex p̃ce⸗

pto ſupioeis· qe celare ea tenet de iure natu⸗
re ſupea qð ñ e p̃ᷣlatꝰ.h tho:de hoc tñ vide ĩ

li. ſe . ti · lxvij · Quid ſiq iuret teſtiõniũ nõ ꝑ⸗

hibere · H. credt gof · uram̃tũ eſſe temerariũ
qñ nõ niſ ꝑ eos pᷣt de veritate liq̃re · tũc emzʒ

poſſent etiã ; a autoeitate Otraueire · xxij. q-

uiij. ĩ malis:et G qñ ẽ certũ .moetale ex G̊ peo
ueire peccatũ·ſecꝰ ẽ ſi dubitare · tũc em̃ eſſet

peiꝰ ſupioꝛis autoꝛitas reqrena· e· de elec ·

venerabile· Qui ſi vnꝰ iterfuit negocõ et
cũ ſciat nõ poſſe ꝓbare ꝓ vnũ iurauit ñ phi⸗
bere teſtiõmũ veritati · Credt gof·. Huiꝰ iura⸗
mẽtũ eſſe temerariũ.qe etſi vnꝰ ñ faciat ꝓba⸗
ciõzg plenã·facit tñ ſemiplenã et fit delatio iu
ram̃ti vt ꝓ ið ꝓbacõ ↄpleat .C. de rebꝰ cre · ĩ
bõe fidei · Quid ſi aduerſariꝰ ſubtrahat te⸗
ſtes H oñdit ſe fouere lite iniquã ex· ð teſti.
Oſtitutis· et expiri dz in ſe iudiciſ auẽtẽ eluſã

Q⅛ßa’⁴p r5r ſextũ ſciẽdũ ꝙ teſtis nichil dʒ recipe

re ꝓ teſtionio feredo·qe ſſt ñ dz eſſe ſen⸗
eẽtia venalis ita nec teſtiõniũxiiij · q:v.ñ ſa⸗
ne.·expẽſas tñ recipe pᷣt a ꝓducẽte eũ ·iiij. q.
iij. veturis · Quid ſi teſtis cozruptꝰ dicat te
ſtiõniũ fᷣłm·: & teſtiõniũ nłlũ ẽ·.et qe venale·
et qe fłm.et pᷣter penã fłi tenet ĩ iudicõ aĩe
illi que ſuo teſti onio leſit ad om̃e ĩtereſſe· ar ·
ex · de teſti · ſic · Decunia vo data ñ reſtituetur

ei ꝗqᷓ turpiter dedi ge ei obſtat ꝗpᷣa turpitudo·

vt i c.n ſane.ſʒ ei ĩ cuiꝰ imuria data vide · i·

q· i· jubeꝰ. Quid ſi pecuĩa ſit data ſipliciter

vt teſtimoniuʒ fereet.dici p̃t in hoc caſu m
gof ·ꝙ ille q ded: eã rpetere pt 11¹ n dedt eã aĩ
mo vt teſte coerũpet . z vt ſibi iuſticia OHuarz
ar.ex ·ð̊ ſymo·ònlectꝰ.et·xii·q· v · non ſane:
gqt vide ð ſeptio · ſ. q pnt eè teſtel et qͥ ñ
cca qð ſcieõ ꝙ ĩ teſtibꝰ potiſſiẽ vij ſũt O
ſiderãda · vñ bͤſus Codicõ. ſer. etal diſc retõ
fama·et foætũ a· fideſ.ĩ teſtibꝰ iſta reqres·Cõ
dicõ.qꝛ ſi e Puꝰ a teſtionio rpelli.inij.·q:iij.
J. Ite i cmiãli.v.ite liberi · Diſti gur tñ qe ᷣ
uꝰ aut ẽ mauᷣmiſſus et tũc recipi pt ĩ teſtioni⸗
uz eoꝛx qᷓ vièt tpe Puitutis· Rut e manes ſer
uꝰ.et tuc aut ĩtereoga ð hiſ q̃ᷓ ptinet ad dñũm
ſuũ.aut ð alijs·ĩ peimo cauũ n admitti ſcʒ nec
ꝓ dñno nec ↄtra dñm · miſi ĩ cmĩbꝰ exceptis · ſ.
adulterij . fraudati cẽéſus:et leſe maieſtatis · ĩ
tereogari tn ĩ fctõ ſuo pnt · vt ĩ dctõ·J.ĩ v. itẽ
ſeui. Quidã aut dicũt alioſ caſus duos ſcz cũ
vir vxoæee ðe occidiſſe Pm.l.ðò ſicarijs · et cuzʒ
agi occiſo dño.In his vo qᷓ ptinet ad aliũ
q; ad eiꝰ dñm admitti Huꝰ ĩ ð f ectũ teſtiũ · vt
1 dctõ vſu.ſtẽ Pui ·¶ Sexꝰ. qe młr n admittit
ad teſti onmũ cu agi de cmiĩie cmĩialiter: admit⸗

ti tn cũ agi ð cmie ciuiliter ec ↄtra cłicoſ ex

e:qmet ĩ cmĩe excepto.vt ĩ ſymo·ex ·.ð ſymo.
tãta·et ĩ cã inqſitiõis et denũtiatiõis et exce⸗
ptiõis ex · e.tã lriſ.et.c.ſuꝑ eo· et ĩ cã cirali
terꝙ; ĩ teſtamtis. ¶. teſtes· et ĩ cã matrimõiali
vt ĩ· citã lris: et ex ·̊ v.ſig · foꝛꝰ.ĩ glo · Rtas.

qe maſcłꝰ mioexinjãnox.·et feia mĩoe· xij ·

ãanoꝝ ñ admitti ĩ ciuilibꝰ.nij.qiij.c.i.In cri
mĩialibꝰ aut mĩoe·xx · ãnoꝝ iinj·q: iij· ¶. Ite ĩ c⸗
miali.ĩ v.jte teſtiuũ . DHoteſt tñ pubesxinj.an
noꝝ teſtificari ĩ cmibꝰ exceptis· vt ĩ nece dñi

occiſi: et leſe maieſtatiſ.ff·ad ſił. l. ij · et · inj ·

qiij·c.i.ĩ glo.ſꝭ̊ et pubes teſtificari pᷣt ð his
qᷓ viòt cũ erat ꝓximꝰ pubertati.ff. e.l. i. Di
ſeretio.q et furioſus et mete captꝰ repellit
ſiẽ ab officõ iudicãdi.iij.q.vij· . tria : Eama

eꝝ.e.teſtimonã.· Nota m abbatẽe ĩ cã cmĩia⸗

li repelli᷑ qs ꝓpter ĩ famiã muris ł facti·ĩ ciui

li vo nõ repllit ꝓpter ĩfamiã facti · vt ĩ .c.teſti

monm Quid b ꝓduxi otra te teſtẽ ĩfame et
eũdẽ poſtea ꝓducis ↄtra me nũq d eũ repelle
re poſſuʒ H ꝙ ñ ſcʒ rõe eoꝝ qᷓ pꝛiꝰ omiſit ꝙᷓ
ducerz en · rõe poſtea vmſſoꝝ. ſem guił.
durãdi. ¶Eoetũa:qe paupꝑ repelli q̃ ð facili
cã lucri meti.iiij:q:iij.ſte ĩ cmiali v. teſtes.
m tñ jo·ſi carzʒ ſuſpicõe bñn admitti ĩſti. ð ſu

er· cr vltg ides · qꝛ ĩfidelis ñ admitti?

Otra fidelẽ · eỹ de here. e. i.¶ Licet aũt p̃dctã
ſeptẽe potiſſime ſint ĩ teſtibꝰ ↄſiderãda· ſunt tñ
Oſiderãda et alia ſcʒ octauo.ſi ſit mmicꝰ. qe

talis repellł æò nũtiatiõe et accuſatiõe et teꝰ

ſtũo.ex ð̊ accu.cũ opoꝛteatet ab mqſitõe.qe
nimicꝰ n p̃ᷣt ee inqſitoe ibidẽ.c.ad petici õez
et a moics ex ð reſti.ſpoli Itẽ cũ qs · Relmq⸗
t' aũt arbitrio iudicis qᷓ immicitie a p̃dictis
pellãt. ff d qõibꝰ.il.i.ꝗ.qõi: Et q dẽ ſm giuł.
ec lenes inimicicie a p̃dictis repellũt·. pterqꝙ;ᷓ
a ceſtiõ. qe te ſtẽè ñ oĩo repellũt ſ̊ öbilitat·ĩ au
tẽ. teſti· ·ſi vo ·coł.vij. Hono nłlꝰ admit
tit? ĩ cã ð re ꝓPa: iiij · q.iij· jte ĩ cmĩali. Nota
m goł:nłlꝰ admittit᷑ ĩ ca ſua peĩcipaliter ł

ſecũdario.C.e·l.oibꝰ.vñ vẽditoe ĩ cã rei vẽ
dite n admitti ꝓ ẽptoee.q ;a vẽditoꝛis cã
videt· neq; debitoꝛ ĩ cã pignoeis ꝓ c redito⸗
re.ff.ð appełl.l.ab executoꝛe Eallit hoc ĩ le⸗
gatarijs et ↄmiſſarijs q̃ ferũt teſti oniũ ĩ cã te⸗
ſtamti cũ agit de hereditate ñ delegatis et fi
dei ↄmiſſiſ Eallt ec h ĩ œ&lle gijſ et coeregła
ribꝰ.oãchi em̃ et cłici ĩ cãais mõaſterij ſui
et eccłie ſue pñt teſtificari.ita tñ ꝙ ſtatuãt v⸗
nũ b duos ꝓcuratoees ad agẽdũ et rñdendu
et illi duo n pnt eẽ teſtes in cã ilia.ſʒ alij pñt
ex ·e.ĩſuꝑ· Sib r pᷣlatꝰ p̃t eſſe teſtis ita tñ ꝙ po
nat aliũ ꝓcuratoæꝛe. qe ñ p̃t eſſe ſi actoꝛ et te
ſtis ſm hoſti · Siłr yconomo b vicedño agẽte
P rebꝰ ecckie pᷣt eps teſtis ee · H hoſti. ex · e. ĩ⸗
. Inno. ↄtradicit · Decio obſcuri et i⸗
Snoti tales em̃ ñ admittũt᷑ niſi cũ toemẽtis.iĩ
aute ·e·l.ſancimꝰ.ſm gof .· Vndecimo exe⸗

cutozes negocioꝝ · vt ꝓcuratoæꝛeſ. curatoeſ

tutoæees et ſindici ñ admittũt ĩ cã ĩ q̃ ſunt exe

cutoees:ex·e. inſup · Duodecio ſocij cẽminiſ

ex ·e·veĩens.ſꝭ ĩtellige ꝙ ſocij ẽcmĩs et mune⸗
ris ñ admittũ ad teſtificãð ſʒ ad accuſanðõ ſic
ſocij vo ẽmĩs ñ muneris admittũt ad vtrũqʒ

ĩ cri mibꝰ exceptis et ad detegẽdã oſpiracõez

ex · de teſti · co · c vl. Tredecimo ñ admittit
q̊s in cã cõi:qe cã cõis duoꝝ ẽ vtriuſqʒ · ff. de
ritu · nup .· ðd. Decimoqrto pẽ ñ pßt eſſe teſtis

ĩ cã filij nec eouerſo niſi ĩ caibꝰ.pñt em̃ pꝛ et

mater teſtificari ꝓ filio ĩ cã mrimoniali vt di

cec᷑ ifra li·viipet ĩ cã ð etate et ↄgnatione et

natĩtate· ff. ̊ ꝓbac.l.ec.et ĩ cã rligiõis · xx.
qiij · pñs:et ĩ cã teſtamtaria mſti.de teſta· ꝗ.

teſtibꝰ. Oms aũt alij ↄſangnei poſt pzꝛem et

mrez admittũt ĩ cã ciuili ſiue ſint ꝓpmqᷓ ſiue
ĩmoti qe ñ iueĩt ꝓhibitũ. ff.e:l.i.In cminali
aũt cã ↄtra frez ł ꝓ fr̃e n admittit fr̃ niſi in cẽ
mie hereſis· eĩ · ð̊ pſump·. lr̃as· Bern.vᷣo ex.e.ĩ·
lris diſtiguit de ↄſangneis: aut apter affe⸗
ctiõz p̃ᷣſumit otra eos.ſic ñ admittut.aut nõ
Hſumt et ſic admittũt᷑·ſi tales apparet q̃ ve⸗
ritatẽ Stie ppenanciiij· q:iij· J. eos teſtes.

uindecimo ñ admittut domeſtici vk failia⸗

res · Nã ĩ cmiali cã ñ licʒ accuſatoees teſtes
ð domo ꝓpa ducere · iij · ꝗq· v. c · i et dicũt ge
domeſtici vł failiares qbꝰ impare pᷣt rõe pa⸗
trie b ꝓtãtis domĩce.iii ·q:iij: E. jte in cmĩ ali
vt vxoæ:colonꝰ.ſhuꝰ.libertꝰ.aſcripticiꝰ. mer
cenariꝰ.filiꝰ ĩ ptãte pris · et om ſhabitãtes ĩ
domo Nota tñ ̊m ho·.ꝙ ſi aliq̃ſ fuit colonꝰ
meꝰ b mercenariꝰ et mõ ñ e.tab ð ↄſuetudine
admittit' vt ꝓ me teſtet.· niſi ip̃m in fraudẽ e⸗
ieciſſeʒ a me vt ꝓ me teſtificaret᷑. Item EHm
guib. vxoe ꝓ viro b ql ibz domeſticꝰ ꝓ dome⸗
ſtico ñ teſtifica niſi aduerſariꝰ velt. qe ho &
troductũ ĩ eiꝰ fauoꝛe · ar. C.· de les · qdð fauoꝛe
ſiẽ aduocatꝰ alteriꝰ ꝓtiſ ab alia ꝓte pᷣ̃t ĩ teſtẽ
admitti er · e · romana·et patronꝰ.et gener · et
nurꝰ.qᷓ ſut ð faĩlia·C.ð̊ v.ſig:l.fi.ĩ peĩcipio

Eamil iares dicũt oſangnei· affineſ.aĩci· uij.
qiij jtẽ teſtiũ.ñ tñ qlibzʒ aĩcꝰ repelli ſʒ tm il

le qͥ e maxia faĩl iaritate ↄiũctꝰ.ff.de · v · ſig ·
late.nec ꝗqlibz affinis ſ̊ ꝗᷓ ex nuptijs affimta
te Otraxit ex · &̊ eo qᷓ co·diſcretiõz· ommru⸗

tñ qñq; dome ſtici ĩ cauſa crimĩali qñq; ĩ ciui
li. In crimĩa li vo ĩ duobꝰ caĩbꝰ.pꝛio cuʒ cão
nci p̃ᷣlatũ ſuum accuſant · ij · q· vij·latoe·ſcðo
cuzʒ accuſat' matrimoĩuz ꝗpter ↄſangnitatem
xxv.q· vj · c. i. ſi mõachꝰ ł cłicꝰ accuſetc
aliquẽè de collegio p̃t alios moãchos ĩ taſtes
inducere · qe ñ reputã. magis domeſtici accu
ſantis ꝙᷓ accuſati · ſi vò accuſet exneũ· tũc nõ
pᷣt.xxiiij.q.ij.ſup peudẽtia. IFomittũ etiam
qñq; dõeſtici ĩ cã ciuili.i.ĩ legatario vł᷑ fidei
Omiſſario.q̃ licʒ ſit dõeſticꝰ pᷣt ec teſtificari ĩ
cã teſtam̃ti cũ agi de hereditate· iſti · ð teſta.
C. legatariꝰ Ite ĩ his q̃ finᷣt ĩ capitło qꝛ illa
nõ facile ꝓba' niſi ꝓp caõnicos ex· e· veniens
ij. Ite ĩ his q̃ fiᷣt in domo· C. de repu · Oſenſu
Itẽ ĩ cã eccłie ſue ĩ q̃ et moãchi et clerici pñt
teſti ficari · ex. e. mſup· Caõnicꝰ aũt ñ tm̃ pᷣt el
ſe teſtis ĩ cã eccłie ſue · h etiã p̃t eſſe teſtiſ Oca
nõꝛci ſui ĩ cã a · ñ tm̃ ↄtra ſuũ ↄcanoĩcũ ſʒ ec
Otra aliũ.qe n ẽ dõeſticꝰ hmmoi.ſʒ eccleſie tm̃
m jo.xnij.q:ij. Sedecio nõ adinttũt illi qᷓ
Ognoſcũt ꝑſonas litigãtes · q · · agit᷑ de cõ⸗
tractibꝰ.ar. in autẽ.· e · G. i· et ex · e· cuʒ cãm in
glo. Decĩoſeptio exomũicati et ſu peſi· e · ð
ac.olim.qð ẽ verũ de ſuſpeſis ab hõie ſim ho
ſti ·ibið Deciooctauo piuri.ex · e.· Decio
nono ñ admittũt᷑ ad teſtificãð cmiĩioſi ſi ſint ð
crimie ouicti ł ofeſſi b etiã ſi adhuc poſſunt ʒ
uinci. e · e. ſup eo· Em aũt leges tin odẽenati
repellud. Sz nuquid teſtis cui cmè obici ex
cipe p̃t ꝙ excipiẽs ſit cmõſus Hẽ ꝙ nõ.qe ex
cipiẽs ꝓſeq̃t' ius ſuũ ſe defededo et nelꝰ ꝓ⸗
hibe' a defeſiõe iuris ſui:etiã ſi exoĩcatꝰ eſſʒ
ex.e.ſi teſtiõniũ ĩ glo.Noſti·aũt die ꝙ ſi exci
pieſſit exomuicatꝰ ł tał cui foeꝰ e ĩterdictꝰ
repelli pᷣt.¶ HNota ꝙ crimĩoſus aut ñ ẽ emen⸗
datꝰ de crimie et ſic repelli a teſtionio in oĩ
cã pᷣterꝙ ĩ cã mãſitiõis ñ · ſ. fit inqſitio tã in
capite ꝙ;ᷓ in mebeis·tũc em̃ recipr.qꝛ ea qᷓ do⸗
mi ſũt p dõeſtieos ꝓbari debet ex e· veiens ·
vñ ſufficiũt teſtes qleſcũqʒ ſint niñ ſint coꝛ⸗
rupti ł inimici ex · de ſen · et re iuð · c · j. et· a
BS ſi exnei teſtes adducerẽt᷑ tũc req̃rere ꝙ nõ

eſſent cmioſi · H gof · et jo · ij · q: i. ðð omĩipotes

Bar.ditꝙ ñ admittũt' cmiõſi:niſi ſint de cmi
ne emedati ł niſi in cmĩbꝰ exceptiſ. ſ. ſi ille ↄ
tra quẽ fit inq̃ſitio fuit ãtea de illo cmĩe infa
matꝰ.h bar.in.c·deꝰ omnipotes · Iut eè eme⸗
datꝰ de cmie · et tũc aut eũ infamia comita
aut ñ.ſi nõadòmittit ĩ cã ciuili niſi ſit piurus
quãtũcũqʒ peniteat·et idẽ ẽ in cã cmiali ſi a⸗
gat ciuiliter· ſi aut cmĩaliter repelli mſi in c
mibꝰ exceptis. ſ. ſi ꝓbz ſe ꝑ pᷣſ biten pñiaʒ e⸗
giſſe.ſ̊ in alijs cmibꝰ repelli ſiue ſit Duictus
de ẽmie in alio iudicõ ſiue poſſit ↄuĩci b ecẽ ſi
guata ſit eiꝰ opĩo· ꝓ eo ꝙ qñq; fuit ſic repul
ſus in cmie tñ hereſis admittit ec piurꝰ ſi ãt
eũ ĩfama comite. vt ſi fuit ↄdẽnatꝰ de fur⸗
to noĩe ſuo qe ñ p̃t facere iud ex ꝙ talis infa⸗
mia ñ ſeãt.ff.ð furtis ñ p̃t·ſic repellit' in q̃li
pz cã niſi fuerit peiꝰ in integ reſtitutꝰ ex · e
teſtim̃ Viceſio layci· laici ei ñ pnñt accuſare
cleticũ neqʒ teſtificari otra eu in cã criminali
† Mota tũ ꝙ aut agit de cmie ciuiliter aut ẽ

jnno. opoæetz- vna

SS

mialiter. ſi ciuiliter· ſ. in modũ excepcõis ſie

admittũtur laici ↄtra clericũ tã ad accuſanð

ꝙ; ad teſtificãdu aut cmĩaliter et tũc ñ admit
tuntur ↄtra clericum ad accuſandũ nec ad te
ſtificãdũ ĩ cmĩbꝰ ñ exceptis. niſi ſuã vł ſuoꝛx
mumiã ꝓſequãt In exceptiſ vo ſi accuſent ʒe
lo malo ñ admittutc'.ſi vo zelo bono admittu
c. Clericꝰ aũt otra què agit᷑ de cmĩie excepto
aut fuit ãtea ĩfamatꝰ de illo ẽmine et tũc ad
mittũ etiã viles pſone et cmĩoſi:et ad accu⸗
ſandũ et teſtificãduʒ pᷣter inimicos et ↄſpira⸗

toæes et pticipes cmiĩs· ſpeale tñ ẽ in cmie ſy⸗

monie et leſe maieſtatis ĩ qᷓbꝰ admittu ptici
pes cmiĩs ad accuſanðò ſz nõ ad teſti ficãdum
di. Ixx · ſiq̃ſ ꝓpter qð hugo ĩtellig ð ſocio cmi
nis n muneris qñ ſcʒ res ñ ꝓceſſit ad actu ꝗe
pecuĩazʒ ñ dedi nec recepit · qð jo · ñ cred qa
ſymonie cmẽ ꝓcedi ĩſtar leſe maieſtatis · Tut
e bõe fame ſic ñ admittũt' laici niſi bõe fame
Clerici vo otra cłicos admittũt' niſi ſint cmi⸗
noſi ł ecẽ ireegł ares ñ em̃ pñt pᷣſbiteros accu
ſare vł ↄtra eos teſtifi cari q ad ſacerdotiũ eli

gi ꝓhꝛibẽtur · ij · q. vij · ip̃i · qʒ ẽ verů Hm jo · in

cã cmiali ñ ciuili.vñ bigamꝰ nõ pᷣt accuſare
clericum cmĩaliter ſʒ ciuiliter tm̃. Siłlr nec qᷓ
mẽbeũ amiſit al iquo caũ pᷣt aceuſare clericuzʒ
oꝛdĩs ſupioeis ſ elericũ eiuſdẽ oꝛdinis vł m
fenoeis accuſare p̃t: ij · q:/ vij· clericꝰ et B ſunt

vera de accuſatiõe. ſecꝰ eè de denütiatiõe ex ·

e.cu.p·ĩ glo.¶ Viceſimopeimo accuſati de
crimine· Iccuſatus enim de crimine penden⸗
te accuſatione ñ poteſt teſtificari in cauſa cri
miãli. nec alique accuſare· niſi foete cminibꝰ
exceptis. nec etiã p̃t ad oꝛdĩeſ ꝓmoueri er· e·
c. vlti . ſ ĩ cinili p̃t admitti poſt ſnĩam· ec ſi ſit
appellatum qe adhuc ẽ ites eiꝰ ſtatꝰ vt ire⸗
ruʒ honoeibꝰ fũga. ff. de appe· ĩterpo· niehl
iceſimoſcòo oſpira-⸗
tozes. Eh em ñ admittũ ĩ teſtiõniũ otra illuz
Otra quẽ Oſpiranerunt. ſʒ ↄtra alios ſic· e· de
ſen. et re. iudi. cũ· i· et· a. Viceſimotercõ iu⸗
dices aduocati aſſeſſoꝛes appellãtis i cã peĩ⸗

cipali tales em ñ pñ̃t eſſe teſtes ĩ cã appellati

onis li.vj. e.romana:æc. Viceſiõquarto· me
diatoꝛes in otractibꝰ em̃ ñ a mittit media⸗
toe mſi de ↄſenſu ptiũ ĩ antẽ:e· qm vo · Vice
ſõquĩto ſtatu liberi·i.qᷓbꝰ libertas ẽ ſub odi
cõe r᷑licta cũ ſint ſeuiC. de ſta· lie · ſtatu li
beri ·Viceſiõſexto liberti · Hi em ñn pñt teſti

ficari Otra pzonũ et filiũ eiꝰ ł ꝓ pꝛono. ff. ð

fideiomiſſo.lib.panb. NHoc falle tñ im qbuſð
cmibꝰ Viceſiõſeptio q fuerũt in cuſtodia pu
blica ꝓ aliq“ cmine niſi peiꝰ ſe purgauerint
iij· q:iij.c.i.¶ Viceſiõoctauo hermofroditi
in hi em qlitas ſexꝰ ĩcaleſcẽces ondit an poſ
ſint teſtificari ĩ cãis cmiãlibꝰ et ĩ vitis volũ
tatibꝰ ĩ qᷓbꝰ młier ñ recipi.iiij:q:uij· Item

Bmofrodita. ſ ſiq̃s vtat' vtroq;ʒ mebeo vt ac

cidit quandoqʒ de facto tunc epiſcopus faci
at eũ eligere quo menbeo velit vti. et iurare
decetero non vtet alio menbeo em boſti:
Viceſimonono vaſalli ñ pñt ↄtra dños vel
ꝓ dñis teſtificani ĩ cã cmiali ex· de offi· dele ·
cãm. Guił.dicit ꝙ ymo pntliczʒ ñ poſſint eſſe

*

iudices Flij. diſtinguut ꝙ valallꝰ aut é obli
gatꝰ ad certa Puicia et ñ ad mramẽetnz · et tũc
pt vt patet de illis qͥ tenet decimas ab eccle⸗
na ĩ feudũ er· de deci ·. ᷓuis· Qut ad p̃ſtanduʒ
ſacramẽtuʒ fidelitatis et tũc n pᷣt· qꝛ Hmoi ſa
cramtuʒ repᷣſentat qᷓndã ſpecie luitutis arex
de re.iu.ĩdignuũ. Triceſimo Stioſii. adulato⸗
res.ij ·q: v ſibr. Triceſimopeimo ſociꝰ omni

um bono. ar.C.· e · oibꝰ pᷣ̃t tñ YVte ſocij ſui

ñ ꝙ ſua teſtis ee ita ꝙ ei nł lũ emolnmtũ acq⸗

rat· ar. ex · de pᷣbe.dilectꝰ.infi. d B nota
ꝙ q̃ repelli ab accuſado r᷑̃pelli ec a teſtifica

do· nij:q: ij:c.i łIec tñ regła fallit.peimo in
ciuilibꝰ.qe clerci q̃ ſunt ireegłares n ſuo cri⸗
mie vt bigami et mutilati admittũt ad teſtifi
cãdũ ĩ ciuilibꝰ ↄtra clericũ ñ ad accuſanduz

In criminibꝰ vo neutꝝ poſſunt. Scòo ĩ młie

ribꝰ qᷓ repellùt ab accuſando niſi ĩ exceptis
cmĩbꝰ. et tn admittu ad teſlificãd niſi ĩ vltis
volũtati bꝰ. Tercõ ĩ crimibꝰ pematis ĩ hiſ em̃
nñ pt accuſare cꝰ nõ ĩtereſt. et tñ p̃t teſtifi cari.
Ite qcũq; admitti ad accuſað admittit ec ad
teſtificadu.iiij· q:ij.c·i.ar.a Otrario. HG̊ regła
fallit· Heĩo ĩ cmibꝰ ñ exceptis qñ qͥs ꝓᷣſeqtur

iiuriã ſuã vb ſuoꝝ ·tũc em q̃libʒ pᷣt accuſare e

tiã ifamis· et tñ ifamis non p̃t teſtificari. iij.
q·xv.ↄſtituĩiꝰ.Sc̊o ĩ cmĩbꝰ exceptis vbi ad⸗

mittit lapcꝰ ifamis ad accuſatiõʒz celerici ĩfa⸗
mis ar: er·de ſymo.tãta.ſʒ nõ ad teſtificãduzʒ
niſi pᷣſumptiõe aliq̃ pᷣcedẽte·. ex. ð̊ ſen.et re iu⸗
di: cñ ĩ Oteplatiõe. HG̊ o·ĩ·qi .ſiqs ep̃s:et.iiij

q· ij.ĩ ſum ·Itè oms qᷓ ſunt ſuſpecti ĩ iudicã⸗
do ſuſpecti etia ſunt ĩ teſtificãdo· qe teſtes ſi⸗
ne ſuſpicõe et ĩfamia ðbet eſſe.ij.q:vij.teſtes

oms tñ ꝗ de iure pñt repelli ſunt admittedi ſi
is otra que ducũt eoꝝ teſtio fuerit vſus in
alio iudicõ mſi docuerit aliq̃d de nouo legi-

„

timuz poſtea emerſiſſe · iiij. q:iij· . item in cri
mimali v. jtem ſiquis teſtibꝰ.
uñr videre de. viij . ſ. quot teſtes req̃rũ⸗
tc . circa q ſciedũ ꝙ regłariter duo ad mi
no ſunt neceſſarij. ex·e·veiens.vñ ſi nõ potes

ꝓbare tnã intecione mſi ꝓ vnũ teſtem cede a

ctione tuã ex aà donacõis alicui aico tuo. et
ille ages p̈dt te et illũ ꝓducere ĩ teſtes.ar.ex.
e · mſup.qnq; tñ credic vni.et permo ĩ matri⸗
mõio ĩ fauoee matrimonij.qnñq; credi vni in
reſtitucõe ĩ integ· e de reſti. in mte.ex lite
uS. co in reuocacõe mãdati ftã ꝓcuratoꝛi
ex·̊ ꝓcura.ex inſinuacõetercõ qn ptes ↄoſᷣ
ciũt ar. C. de fideicõmiſſis· l. fi rto in papa

ecni ſoli credi.xx · q/ĩ.quicũqʒ nto qᷓntuʒ aò

ſumpti õʒ.· licz em vnꝰ teſtiſ nõ faciat plenaz

ꝓPbaciõʒ facit tñ p̃ſumptiõz. di · lxxxvj. tanta
Fexto qñ qritꝰð ↄſcia alicꝰ.ex·e.tam literis

Afi · Septio qn fama vł alia admĩcła aſſunt
ey e/ Pterea. J. I. et hoſti. ex · e· licʒ· Octauo de
rebꝰ ablatis alicui violeter credit' ei p 5huz
mrametuʒ ex. de his q vi · ſup eo. Nono qñ nñ

pindica alicun vt de baptiſmo alicꝰ. de Oſe ·
onx: cu itaq; In B tñ caũ crededũ eſt tantum

xpiano.ſi tñ piudicaret' aljcui ð baptiſſmo a

licꝰ ñ credere vni. vt ſiqd legatũ eſſz alieui ſi

bapti ſatꝰ eſſet tůc em Piudicaret' heredi Gm

quis frater nõiac'. 2c. Hic inqt apłꝰ dicendo

jo· Idẽ eſt ð̊ ↄſecratiõe ecc. Decio qñ qs vult
ꝓare ſe pniaʒ egiſſe.credi eiꝰ ↄfeſſoei.ex.ðᷣ
ymo.nemo: et pᷣt dicere in generali ꝙ ille ↄ
feſſus ẽ ſecũ et credit eũ penituiſſe ð oĩbꝰ pec
eatis. Vndecio credi vm teſti ð aliquo q ha
buit ſigna pnñie · Duodecio ĩ cã denutiacõms
vbi pſona denũtiãs cũ yno teſte ſufficit ad
bandũ caricatiuã moĩtionẽ ex?·e.in omni. Tre

decio vbi agi ad impediẽdũ matrimoniũ ex.

de ſpon. pterea. Decioq̃rto ĩ cã teſtamtaria cũ
teſtatoe vni fide voluit adhibere. ff. de dote
pleg.theoſpofus . Quĩdecio qñ qͥs habuit ꝓ
babile cãm ignoꝛãtie vt ſi vberauit clericum
qᷓ nõ habebat tonſurã ſi mrauerit ſe ĩignoæaſ
ſe eũ clericũ credi ei:ex.de ſen.ex.ſi vo. Iteʒ
qnqʒ; nõ ſufficiũt duo:et peimo cũ accuſatur
cardĩalis · ij.q.iiij.pᷣſul.ſcdo ĩ teſtamtigs codi
cillis et dõatiõibꝰ cã moꝛtis vt patebit ĩ fra
in titulis ſuis·tercõ ĩ ꝓbacõe ↄfeſſicis pftẽ
ſlucõis qnqʒ; requirã .ſalte nõ rogati. Licet
ſufficerẽt dno rogati· q̃rto cũ q̃s debitum qð
tiner ĩ ſeriptis vult ꝓbare ſe totũ vł eiꝰ ptẽ
ſoluiſſe . hoc em ñ p̃t facere miſi ꝑ teſtes q̃nqʒ

idoneos qᷓ interfuerũt. C. e.l. teſtium.

]De indicib? et eon officialibꝰ ti. xxxviij.

Eide oſideranò e ð falſitate q Omittic
Otra ꝓximũ ĩ iudicõ ꝓ alios ꝙ;ᷓ ꝑ teſteſ
et peimo de falſitate iudicum ſeòo adò

uocatoꝝ tercõ accuſ atoꝝ: qᷓrto reoꝝ ſiue eo

rũ ꝗᷓ accuſãt . De pᷣdictis oĩbꝰ tractat pleiſñ⸗
me alex: an. in tercõ ſuo.ſʒ ego de ip̃is ponã
hic aliqᷓ beeuiter magis necefſaria ĩ foeo ↄſci
Eentie relinques alia uriſpatis Reta becruratie

Sirca peimũ pemmo diceédu eé mkuplici in

cõ et ſuſpicõe et q̃li vł qꝰ iudicõ iudex poſ
ſit iudicare· ſcᷣo qꝗd iuris de ſentetie iniqꝗᷓ lati
one:tercõ ꝗᷓd iuris ð pecnĩa recepta a iudice
ꝗrto de iudic idoneitate:q̃ᷓnto ð iudicãdi mõ
et cupiditate ·
Irca peimũ nota ſlm aus. in omeł. de pe
niteéta et eſt in glo.i.coz. v.ſupꝑ il lo vbo

ſiuue qlitate · lexto de officialiũ iudicigs dolo

ſpichis vł exodĩario vſurpatoqʒ iudicõ. ſeò
pouꝰ ſem legè dei et oedmẽe eceleſie ſine vltꝰ
Ofeſſam ſiue accuſatũ et ouictũ · ſem ̊ igi ẽ
duplex iudiciũ ·ſ·indiciũ ſem legẽ di oediacũ
et iudiciũ temerariũ.peimũ ocedi hõi. et eſt
duplex. ſ. indiciũ diſcretiõis et coereptiemge
Indiciũ diſcretiõis ↄcedi oĩ hõi in maĩfeſtis
et certis· iudiciũ vo coereptiõis dcedit p̃la⸗
tis im Duictis vł ↄfeſſis.de qꝰ in pſal. erudi⸗
mmi ꝗ iudic atis tereã- Indiciũ vo temerariuz

zazt hõiem ab hõie indicari ex arbitrio ſu⸗

vniuerſaliter interdicit hõi. & aũt iudiciñ te⸗

merariũ ex ꝑte indicãtiſ et ex pte rei iudicate
ex pꝑte iudicãtis tripliciter.peio p vſurpatiẽz
ſiẽ dit glo.ſr d. t. vij. nolite iudicare gio.
temerarie· udiciu em̃ temerariũ ẽ qñ illi qᷓbꝰ
n e omiſſu iudicãt. GBo.xinij.tu q̃s es qᷓ iudi · a
li · Hunz · ſ. cõo ꝗpter indigtatem/ Ro. ij in quo
alterum iudicas teipſum condemnaseadem
enm agis que iudicas.tercõ ꝗpter ignoranti

am · dañ · xiij· ſic fatni iſfrabel non iudicantes

neqʒ qð verũ ẽ ognoſcẽtes ddẽnaſtis filiam i
ſrahbeł ·peimũ hoꝝ ẽ temerariũ ꝗpter defectũ
ptãtis:ſcòm ꝗpter defectũ bõitaus : terciũ ꝓp
ter defectũ ſcietie· Sſt aut ptãs de eſſentia iu⸗
dicij · bõitas aũt et ſcia ð ↄgruitate et idonei

tate eiꝰ. Sihr ex pte rei iudicate e iud cium

tem erariũ tripliciter. Qeimo qñ iudicat pſoã
q̃ntũ ad futurũ euetũ · vñ ſupꝑ id.t. vij· noli
te indicare:æc: dic᷑:glo:neſcimꝰ q̃lis ẽ futurꝰ
q̃ nũc appet malꝰ.de cuiꝰ coerectiõe deſpa⸗

re temerariũ ẽ iudiciũ.Scdo cũ ndicat inten
cõ incerta: vñ ſuꝑ id Mt. vij.: nolite indi· glo.

ſunt qdã ĩcerta qꝰ aĩo fiãt ð qbꝰ iudicare te⸗
merariũ e. Tercẽ cũ iudicat fctm̃ occktũ · ſ.
iudicãti · jm quẽ modũ ð ·i:coe.inj: nolite ã

te tpꝰ iudicare quoaduſqʒ; ve · dñs · c. Quã⸗

tũ aut ad circũſtãciã iudicij ðe udiciũ nõ tm̃

temerariũ ſ̊ ec iuſtũ ex puerſitate aĩ oꝛedinis

et cãe ſiẽ̃ etiã iudiciũ ðᷣe iuſtũ ex aĩo cã et oe⸗
dĩe:· Ex p̃ᷣdictis ptz ꝙ index iudicare ñ debz a
aliquè de occłtis neqʒ de incertis· nec de lois
q̃ nõ ptinet ad ipᷣm alias peccat ↄtra ꝓximuʒ
Triplex nãq; e Sᷓdꝰ ſuſpicõis Pm tho.in ſũ
Deimꝰ elt cũ qs ex leuibꝰ indicijs de bõitate
alieꝰ incipi dubitare. et hꝰ e pctm̃ vemiale et
leue· ptinet em̃ ad tẽptacõz humanã ſine q̃ ñ
duci ita vita · vt habe' in glo: ſuꝑ illð.i.coꝛ·
nij· nolite ãte tepꝰ mdicare ˖ Zcðꝰ e cũ qᷓs ex
leuibꝰ indicijs ꝓ certo maliciam alteriꝰ eſti
mat · et ho ſi ſit de aliquo gui ẽ pctĩ motale
inqntũ nõ ẽ ſme ↄtẽptu ꝓximi · vñ glo · ſubd⸗
ibi et ſi ſuſpicões vitare ñ poſſumꝰ qe hõies
ſumꝰ. judicia tñ.i: diffinitiuas ſnĩas Otinere
debemꝰ?. Terciꝰ e cũ aliq̃s iudex ex ſuſpitiõe
ꝓcede ad alique ↄdenãduz / et hoc directe p⸗
tinet ad iniuſticiã· vñ eſt peccatũ moetale.
Itẽ Em alex:an.in ſeðo ſuo eſt ſuſpicõ triplex

ſ.temeraria ꝓbabilis et violeèta:· Termeraria

eſt qñ pauca ſunt ſigna mali et młta boniet
ex tali ſuſpicõe iudicare · i. odenare eſt petmĩ
moetalo-⸗Peobabik ẽ qñ ſunt młta ſigna mali
et pauca bõi:et ex tali ſuſpicõne iudicarè ẽſt
peccatũ · ſ̊ non ita gue · veniale tñ eſt du ſtat

in ſuſpicõe. ſi vo pueiat ad firmã aſſertiõz cu,

pPtinacia pᷣſumit' eſſe moztale. Violeta eſt qñ
apparẽt oĩa ſigna mali et nulla boni et tůc ñ

eſt petm̃. De pᷣſumpeõe aũt qꝗre infra li· viij ·

ti · de ſis · v · Ex p̃dictis ptz ꝙ licz hẽi iudica⸗

re hõiezꝭ: iudic o qᷓdez m legẽ dei et eccleſie

oꝛdĩiacõz oꝛdĩiatoiñ autẽ iudicõ vſurpato ne⸗
q; iudicõ ſuſpicioſo miſi Em ſuſpicõz violetazʒ
SZi obiciat ꝙ moyſes vide' vſurpaſſe ijudi⸗
ciũ oecidẽdo egiptiũ.dicedũ ꝙ he vide feciſ

ſe qi adeptꝰ autoꝛitatẽ ex dina inſpiracõe vt
vide p hoc qð ðe act.xvij · ꝙ Pcuſſo egiptio

eſtiabat moyſes intel ligere fr̃es ſuos · ꝓ deꝰ
p manꝰ eiꝰ daret ſalute populo iſrahel. Fel

pt dici ꝙ moyſes mbi defededo hebeeũ exceſ⸗
ſit modũ debitũ · ſicut mnuit ambꝛo · li · de of⸗
fi.et augꝰ.otra fauſtũ et ĩ qõnibꝰ exo· vbi e⸗
tiã vult ꝙ licz illò fétĩ moyſi fuerit vicioſuzʒ

fuit tñ vᷣtutis future ſignuʒ: quia liberaturꝰ
erat papulum.

¶ Rlrca ſcðʒz qrit. q̃d ſi judex dolo malo ſni

quid iudices poſſunt a parte aliquiò
re · P non licet iudici vendere iudicium zu-⸗
ſtum quãuis iuriſperito liceat vendere iuſtuzʒ

az ferat miquã m ray · ti · ð rapto· et hol.
ĩ ſum.·ſi hoc faciat timoee vł amoee ſine odio
ſiue cupiditate ſiue aliꝗᷓ alia cã· tene pᷣciſe le
ſo ad om̃e intereſſe.niſñ poſſz ĩduci ille ꝓ quo
ſentetiã tulit ad mtegrãa reſtitucõzʒ · C. de pe ·

iuò.q̃ male iu.l.fi.et:xj·qiij· qᷓtuos.et pm le

ges młtas aliaſ pẽas ſuſtinere dzʒ· impoĩ etiã
debz ei pᷣter reſtitutõzʒ penitecia tanꝙᷓ ꝓ gra
uiſſimo crimme. xj · q· i · qcũqʒ ·¶ Quid ſi iu⸗

dex iniquã tulit ſenteciã ꝓ impeudetiã M ſe

cundũ ray.et hoſti ·tene leſo Em leges inqᷓn
tũ equũ et honũ videbi religiõi iudicãtiſ.ff.

de exoe· c.l.fi.in iudicõ tñ aĩe tene ad reſti⸗

tucõzʒ. in cłpa em̃ fuit cũ ſe inſufficietez ſciut
vbk ſcire debuit. et tñ cãm iudicare p̃ſumpſit ·
et idẽ ẽ ſi erat ſufficiẽs quo ad ſcietiã ſi ſtude
re vol uiſ · ſzʒ qe negligẽs fuit et ſtudere nolu
it que ↄdenare debuit abſoluit et eouerſo· Et
ꝓcede hic m diſti ctionẽ poĩtã infra ti · ð cle
ri co ꝓcuſſoꝛe artiebo de hõicidio caſuali ĩ peĩ
ci. Mitiꝰ tñ ẽ ageð cũ iſto ꝙᷓ; cũ illo q̃ fece do
loſe. Szm tñ roð.rõ ſupe adctã · ſ.ꝙ in culpa
fuit qe ſe inſufficietez ſciuit vl ſcire dehuit n

hʒ locũ niſi in iudice oedĩario· q̃ d eſſe ſuffi⸗
ciẽs ad ſuũ officiũ.delegatꝰ aũt ſepe ex certa

ſeietia delegãtis e ignarꝰ iuris dumõ ſit bõꝰ

homo.et ꝙ tab ad reſtitucõz teneret' ſi neceſ

ſitate obedĩe iudicarz et bõa fide ð ↄſilio pe
ritoꝛx iiquã ſenteciaz fereet· ireõnabile eſſet
niſi ĩ iquirẽdo ↄſiliũ cłpabiłl aut negliges fu
iſſet· tunc enim ad reſitucionem teneretur.

(en terciũ queri q̃d ſi iudex accepit pe

umiaʒz vt fereet ſentẽtiã · ſcõm ray· et
hoſt.ibið · aut recepit pecũiaz vt iudicarʒ ini⸗
q̃ aut vt bn·aut vt ſimpłr.in peĩio cãu ſi tulit
ſentetiã imiꝙ;· te ſic dictũ e S̊.ĩ illo q̃ iudica⸗
uit dolo. ꝓecuniã aũt acceptã ſiue tulerit ſen
tentiã in ꝙ ſiue inſtã ſme nullã tene' indiſtin
cte reſtituere · ñ ei qui ðdit cũ turpiter ðderit
H ei ĩ cuiꝰ iniuriã rec epit.i.q:i.iubemꝰ.et.l
iub. repedũdan · ar · xxij:q:iiij. ſiqs in atrio.
In ſcðo et tercõ caũ ſiłr tene reſtituere · qe cũ

ex officõ teneret iudicare et bñ et gratis tur

piter accepit · Se ide dicedũu eſt ſi pecuniã ac⸗
cepit vt nõ indicaret·.q/i· iubemꝰ.et.l. ꝛub.
repetũdarũ · et ex · de ſymo.nemo · et · xj · q: ij.
nõ liczʒ · Sz cui reſtituet · illi q̃ deðòt. ſi bõa
intẽcõe dedit ſcz vt ius et quietez ſibi huaret

xiiij·q· v .nõ ſane· et e? de ſymo.dilectꝰ filiꝰ

ſi vo dedit vt ſibi iudicis aĩmũ ſub recti ſpe⸗

cie mceclinaret:et ita indirecte et tacite intede

bat eũ coreũpere · ſi h ſcit index ñ itli q̃ dedit
ſed paupibꝰ vb ei in cuiꝰ miuriã data fuit re
ſtituere ðbet · vt in · c. nõ ſane · et ð ictũ eſt ſu⸗
pꝛa de eo q̃ᷓ dedit vt miq̃ indicaret Quid ſi
nullo mõ index ſentẽciam feree voluit et idðo
paup aliq̃s ł aliꝰ ius ſuũ ãmittit ̊ hem ray ·
et hoſti · iudex tene et facit litem ſuam.i.teꝰ*
reſtituere · et debet eſtimacionè litis leſo peo
pter mali ciam vel negligentiam eiꝰ.xxiij.q-
ij· dominus. ij vadin nilrgorec- e Nun⸗
cipe⸗

oſiliũ et adnocato iuſtũ pẽociniũ · xj.q.iij. nõ
lcʒ: et.xi in. q: vñ ſane· vñ indices oedinarij
n debet aliqᷓd petere ec expẽeſas cũ ſpter iulti
ciã tenẽdã ſuas habęeãt digtates et redditꝰ aſ
ſi gtos di. lxxxvj · n ſatis ·et·xxiij·q.i:·militare
Iudices vᷣo pᷣ lati qᷓbꝰ papa cãs delegat ñ vi
ſeom ho.ꝙ ec expeſaſ petere poſſint ſi tñ ſua ſii

pẽdia ſufficiãt ſibi.qe de hiſ vinere debet · vt

in. c. mi ſtare niſi foste opꝑteat eos domũ exi⸗

re. qe tũc qᷓtenꝰ plꝰ expedũt ꝙᷓ; expẽderẽt do⸗

mi petere poſſent · x·q:iij :cauẽduz ſane · Et ſic
intellige ꝙ alij dicũt eoſ expeſas idiſticte pe
tere poſſe· et ſura q ꝙ ſe ĩducũt · ſ. q; nemo te⸗
WPBij ſtipediſſ milicare · xxvin · q:i· iã mĩoe· et
ex · ð pᷣſerip·cũ ex officij· ¶ Nã et ſiqs ð mãda
to peicipiſ ad aliaʒ eat ꝓniciã expedere dz ea

q domi expederet ĩ aute·S̊ mãdato peĩ. ll 8ð

cołl.iij.ſʒ ſi litigãtes ſint paupes nichil heb
vt ðe ibidẽ. C. ſit tibi. Si etiã oꝛdĩariꝰ dat de⸗
legat expeſas facere debz· ex · ð offi:oe· iter
cetera. Hñtes em ſtipẽdia ecciaſtiea dicere nõ

pnt ꝙ mil itet ſtipe dijs ꝓpeijs e?.ð doñ. c· ij ·

ſi tñ equos: b al iqᷣd al iund occaſiõe hmoi cae
pderet q domi nõ amſſiſſent credo ꝙ petere
poſſent.ar· ff. ĩcenrui:et nau.L.ij.. ex incẽ
dio et ſi vltra G iudices petãt tãqꝙ; idebitũ re
peti pt ar·ex · de cẽſi· et ꝓcura:et ſnĩa lata oc
caſiõe iſta nõ tenet ar-e de exceſ.p̃la.cũ ad
quoeũdã.Qua em̃ frõte pñt expeſas petere · ñ
rõe ĩtereſſe qe q̊ͥ domi expediſſent. nec rõe la

boeis qe pape debẽt obedire nee rõe indicij

c' nñ d eſſe venale. NHec peti debet expeſe niſi
occaſiõe neoed⸗ qritᷣ facte ex ·̊ ꝓcur̃.
cũ ꝓ cã·vñ ſi plꝰ expẽdãt q; domi expediſſet
ið petãt vt dictũ e dũ tñ expenſe ſint modate
rſpectu pſos·ex·.de cen · ꝓcuratoæ·et · xj· q iij
ið. ᷓ̊ hoſti⸗Ont tñ dic eſexenia moðdata ſiue
modica ſpõte oblata reciꝑe vt eſculetũ et po⸗
culẽtũ et hmnoi:q̃ ſtati ſumu b ñ exteèdũ ad
muaneꝝ ꝗqntitate di:xviij:de eulogijs.ñ tñ cre

do ꝙ a litigatoænbꝰ debeãt recipe ec ſponte

oblata ꝓpter ſuſp icõeʒ vitãdã niſi ↄſideratis

circũſtacijs ĩtis infra ð ſymo.h rap · Doteſt

tñ index aliqꝗᷓ petere rõe aſſeſſoꝝ ſi ꝓpetat bõa
fi de vt qe erat ei picłoſuʒ iudicare ſine ↄſilio
q mĩꝰ diſeretꝰ erat:ar:di ·xxxvij · S. fi.ſecꝰ ẽ
ſi erat ſufficieter ad h̊ diſeretꝰ k nichil aſſeſ⸗

4.

ſoei dederit bnłluũ habuit vl ide Ptez ſibi ali

quã accepit qe tũc frauduleter petit ſm ray.
et hoſti · Cõſulit igiꝰ hoſti . ꝓ iudex aſſeſſoꝛem
heat ð oſeſu ptiũ et cũ eo ↄueiat.et ſi ñ oſen⸗
nãt hᷣ eiꝰ opĩom ſtare volũt ĩputẽt ſibi · ip̃i eĩ
ñ e picbhm dumõ iudicet ſem oſcietiã iuris · er
80 cłici nedi a malo ymo ab oĩ ſpe mali de⸗
bet abſtinere. ſic ĩtellige er . de offi.oꝛð. ĩter
cetera · qcqd alij dicãt · vm e tñ ꝙ q̃cqd ſit de
iure. de fctõobtinet ꝙ tã delegati ꝙᷓ oꝛdina⸗
rij· ta Plati cſ peſuan rquo tanꝙ; delegati ↄ⸗
Snoſcut expeſas oms he volũt ex ſua Oↄſnetu
die peana vł potiꝰ coeruptela. Qð aut p̃latꝰ
nichil a clerico ſuo petere deat Pha . xj.q· i.
ſiq̃s cũ clerico.̊ po.ci. de vi:et ho. cle.

care poſſit ſnbditos ſuos.et videt ꝙ nõ

Irca q̃rtũ qᷓritt vtꝝ pᷣlatꝰ malꝰ juſte indi

qꝛ indiciũ eiꝰ temerariũ gꝗpter eiꝰ ĩdigtate⸗
vt detm̃ ẽ ſupea imn peicipic oni⸗ ti · Dee · am⸗
beo· dit ſup pꝓg̊. beati ĩimacła· Alle ĩq̃t iudi
dicet q nõ agit ea qᷓ putat in alio punieda ne
cũ de alio iudicat ĩ ſe ſniam ferat· Cõtra Ot.
xxiij:dicit xpᷣs de malis platis iudeoꝝ que⸗
cũq; dixerit vobis fałite ec H m alex· an.
ĩ tercõ.e iudicare de officõ ptãtis et ẽ indica
re ð mdoneitate et merito ptãtis·peimo modo
indicare pᷣt platꝰ malꝰ.ſcðo mõ nõ niſi bonꝰ
peimũ ſine ſcõo eſt dãnabile iudicãti:ſalubee
tñ eſt ſubdito obtpanti: vñ mali pᷣlati dũ ab
eccleſia tolerãtur effugere iudiciũ ñ ẽ licitũ
obtꝑpare eſt ꝓficuũ . et Em has duas vias di
uerſimode loquuùt autoeitates diunerſe Fd
HG nota q Em cho.in ſcda ſcðe ꝙ illi q̃ ſunt in
Sgrauioeibꝰ pctis iudicare ñ debẽt eos q̃ ſunt
in eiſoẽ peccatis b mĩoeibꝰ vt dit cſoꝰ. ſupꝑ ið
Mt. vij · nolite iundicare et p̃cipue ſi ſint pu⸗
blica·:qe ex G̊ ſuos ſcãdaliſant· ſi vero ſint oc
culta et incũbat ex officõ neceſſitaſ indicãdi
pᷣt cũ hnmilitate et amoee ł arguere vk indi⸗
care.vñ augꝰ.li.de ſmone dñni.ſi inuenimus
nos in eode vicio eſſe ĩgemiſſcamꝰ.nec tñ iðo
hõ ſic ſe ↄdẽnat vt nouũ pctmi ↄmittat ſed o⸗
denãs alm oñndit ſe ſiłr ↄdẽnabile eſſe gpter
1dẽ vł ſie peccatũ· B tho .·Sz nũquid inferi
oꝛ pᷣt iudicare ſupioꝛẽ H ind icare ðe du . ſ.
PBe vt iudicare ex ptãte ſme autoeitate· et O
muniter exteſo vocabulo ad arguere coeripe
et monere · Frguere gꝓppe eſt ſupioꝝ reſpectu ĩ
ferioꝝ vñ apłꝰ ait thymo.argue cũ omni im
rpio · coꝛripe ẽ reſpectu piũ Mt. vij. ſi peccaue

rit ĩ te fr t. coꝛ.eu inter te et ĩm ſolũ.monere

vero e inferioꝝ reſpectu ſupioeũ.vñ bern.ad
eugemũã moneo te:n arguo· dicẽdũ igit ꝙ iu
dicare ge · ſ. ex autoeitate merita examĩando
arguedo et punieẽdo .nõ eſt inferioꝝ · ſz iudi⸗
care ↄmuiter ſumptũ.ſ. monẽdo ex caritate ẽ
bonoeum ſubditoeum reſpectu malozum ſu⸗
periozum vel peelatoeam. 5
G Irca qͥntũ qrũt pła.ſ. vt debeat iudex
iudicare m veritate quã ipᷣe nouit łk Em
allegata· de G reqre S·ti.de iuram̃to ar/x.q.
vij · Nũquið index p̃t ↄtra aliquẽ ꝓcedere
ſine eenſaro⸗e. r iudex é interpees iuſticie
inſticia vero ñ eſt ad ſeipᷣm ſʒ ad alteꝛ ·et iðo
opoætet index inter aliquos diudicet·hoc
aut fit eũ vnꝰ è actoe et alter reꝰ.Si ergo nõ
ſit accuſatoe legitimus nõ fatiget reꝰ.ex.e.
c.i· qñqʒ tñ infamia tenet locuʒ accuſatoꝛis.
Vñ ſup ið geñ·nij·vox ſang:æc.dicit glo.eui
detia patrati ſceleris accuſatoee ñ eget· ꝗpter
qð pter infamiã purgatio indicit ex.e · veni
ens· vel ſaltẽ ex officõ ſuo a ſuꝑioꝛi inquirit
ex · e · qualiter In denũciacõe aũt qe nõ inten⸗
dit? peccantis punicõ ſ coerectõ ideo nichil
Otra eũ agit cuiꝰ pctin denũciat ſʒ ꝓ eo · et
iðo ñ ẽ neceſſariꝰ accuſatos.⸗ Nũquiò tudex
pPoteſt penã diminuere ł augere c ſm hoſt.
ex ·de rapto·.in archiepᷣatu licz indici ex cau⸗
ſa penã vnã ĩ aliã ↄmutare qñ ſcãdalũ ñ ĩmi⸗
net et vbi ꝓc edt ex officõ.ff.qᷓ no.ĩfa.q̃d gꝰ
ecꝰ gꝰ qn cã nõ ſubeſt ł qñ ab alio accuſacꝰ

qe tũc nec mollioe nec durioe ĩfligi p̃t. vt. C.

ne ſctm̃ bap · it e . l. iij · ĩ fi · Bepe tñ fit ↄtrariũ

ð fctõ.G̊ poĩt pleniꝰ ið hoſti.ĩ ſũ.ti : de accu
ſationibꝰ.Bern.vo ex·:de offi dele · de cãis·
et de ac cuſatiõibꝰ ſup his dill guit ſic.ſczʒ ꝙ;
pena aut ẽ exp̃ᷣſſa ĩ iure aut ñ·ſi ſic tunc iundex
delegatꝰ ñ pt illã dinonuere nec ab ea pᷣt ap
pellari·ſi tñ diuerſe pene ſint exp̃ſſe ĩ iure mi⸗
noe ĩpona ð pe · di · i · pene · k erit locꝰ gtifica⸗
cõi ex.de iure patro.cũ aũt · vb illa ĩponat' q̃
magis time ex· vt lite ñ ↄteſt · qm̃.Tudex aute
oꝛdiariꝰ ſi ſup erimie diſpenſare pᷣt· eã pᷣt mi⸗
nuere ex . de mð · at ſi cki . ſi aũt ñ pᷣt diſpẽſare
nõ pᷣt eã minuere. Si aũt pea nõ ſit expᷣſſa ĩ iu
re :tũc reliquit᷑ arbitrio ĩudicis · vt ĩ · ·de cau
ſis · et ab hac appel lari pᷣt· vñ ſi excederet re⸗

duci deberet ad arbitriũ bõi vmi · ex · de iure

iurã .q̃nta.et.c.veniẽs.G̊ bern Æ&d B nota ꝙ;
młtplex ẽ pea qᷓ peti p̃t. ſ.canoĩca ł legalis
xvj.qi.ſtatuimꝰ.Cõſuetudĩał ·ex de o ffi · oꝛ
di · dilectꝰ. Cẽtumacie vbi pecũia peti pᷣt dũ⸗
mõ ñ excedat modum. C.ð mõ mł tarum illu⸗
ſtres. St auaricia vite vt.ſ.pecũia paupibus
det. ps aũt a pte ñ accipiat vltra ſuũ ĩtereſſe
eʒy. de do. et Otu. c. i. licʒ lex hãc totã ꝓmittat
peti · ff.ð̊ colł·bonoꝝ · l.ij.niſi vbi petit ſa⸗
tiſfactio ĩmrie:ex de miurijs oli. Iudicialis.
et B etiã peti.vt cũ q̃s obligat ſe ad ꝓbandũ
ſub pẽa · x · lib · e · ð elee · cũ dilectꝰ. IFrbitra
ria et hec petit' ab eo q̃ ñ puat arbitriũ · ex · ð

arbi.dilcti · Cõuẽtionał eỹ iudicium appoĩita

et H peu pᷣt q̃tenꝰ ĩtereſt.ff. ð̊ ac̃. emp· et ve·
pᷣdia niſi apponat' ĩ fraudẽ.vt ibidẽ ·l · papi⸗
nianꝰ.h̊ hoſti.ĩ:c·dilecti · Quid fiet de pe
nis exactis ꝓ iundices eccleſiaſticos · SKeſpõdz
gof ·titu· de pẽis. ꝙ pene exacte rõe ðlicti dã
nũ e iniuriã eccleſie otigetisapplicari debẽt

eceleſie dãnũ vł ĩiuriã paſſe·ex de peis·c · ij ·

ZI vo dãnũ k iniuria reſpiciat aliquẽ peiuatũ
applicabi ei pẽa ſiue caõnica ſine a indice ir
rogata ſinue ouẽtionalis. Nũquid licz iudi
ci pẽam relaxare. hc ꝙ ñ deut. xix · dicit de
homicida. moꝛie nec miſereberis eiꝰ et B du
plici rõe · pꝛimo ex pꝑte accuſatoeis ad cuius
ius ptinet qñqʒ vt reꝰ puniat.ſcðd ex pte rei
pꝓublice cũ fũgit poteſtate ad cuiꝰ bonũ pti⸗
net q malefactoꝛes puniãt .ſicut mẽbeũ pꝓu⸗
tridu abſcindit' ne aliq̃ ꝓs coepis cozrũpat
vl ledat'. Quãtuʒ ad peimũ nõ differt inter
indices ĩferioees et ſummũ.qe ꝗᷓ̃libzʒ iudex teꝰ
vnicuiq; reddere ius ſuũ.et qᷓntũ ad ſcom dif
fert.qe iudex inferioe ñ hʒ ptãtez abſoluẽdi
reũ a pea dtra leges impoſitas ſibi a ſupꝑioꝛe
ſz iudex ſummꝰ.ſ.pamceps cui ẽ plenarie cõ⸗

miſſa ꝓtãs publica. ſi paſſus iniuriã velit re⸗

mittere. p̃t licite reum abſoluere ſi G̊ vtilitati
publice viderit nõ obſtare · q Hec obſtat p̃di
ctis illud iac.ij· iuditiũ ſine mia fiet ei q̃ non

fat mĩiaz· qe B bhʒ locũ ĩ his q̃ indicis arbitrio

relinquũt illis em intelligi ulud eccleſia

ſteſ.vij:noli ee nimis iuſtꝰ vbi augꝰ·erga pe
nitentes miſericosdes eſſe monemur.non au⸗

tem habet locum in his que per legem diui⸗
nam vel Hnmanam determinantur⸗

0 Irca ſextũ artieulũ qͥ ẽ de officialibꝰ ju⸗

dic · ſciẽ dũ lim ray · ti ð rapto · ꝙ mp̃i ĩdiſti
cte ſi iudicẽ dolo induxerũt ad male indicãð

tenen ſem diltictiõez poĩtaz õᷣ· ti · de rapto · A

vero iudex ꝑ impeudetiã aſſeſſaꝛis male iudi
cauit. excuſatꝰ erit ſi ſimplex erat et oſcietiazʒ
bonã habuit.nec ĩ culpa fuit eligẽdo talẽ aſ⸗
ſeſſoꝛẽ · qe cõiter bonꝰ et ſufficiens credebat

magis ergo fuit aſſeſſos ĩ culpa·qe pᷣcipue eli

Siũ ꝗꝓpter ſciazꝭʒ. nõ ſic iudex· et iõ pciſe tenet
leſo.tf.ꝙ q̃ſqʒ iuris.l.ij. Si aũt officiales in⸗
ferioeꝛes vt nũcij infulati vł ſiłes habeãt cer
tos redditꝰ aſſignatos ſibi.nõ licz eis aliqᷓd
a liti gãtibꝰ ł etiã alijs ſubditis extoꝛqre · ſiẽ
ſupeadictũ ẽ de iudice oedinario; Si vo non
habet ·diſtigue ſem alex · an· in tercõ ꝙq Hm
ſuetudiẽz et moeẽ teree recipe pñt ſʒ ꝓ vim ł
immoderatã impeobitatẽ recipe nõ pnt · B di⸗

ſtictio ꝓ vᷣba auꝰ.ad macedon· ꝓba· et habe

tur ·xiiij·q: v.nõ ſane·dit tñ hoſt.ꝙ dicti offi
ciales · ſ. in ferioꝛes et ſi certũ habeãt ſalariũ
ſi tñ ſm moe teree nõ ꝓ vim vł ꝓp immodera⸗
tã impeobitatẽ extozquet aliq̃d ꝓpuũ vt obu⸗

lum b denariũ vł almd q̃d certũ · nõ tenentur

illud reſtituere·ſed inde pnñt ełiam facere· aſ
ſeſſoꝛ ãt ſi certũ hʒ ſalariũ et extoꝛ.ꝗt vltra teꝰ
ar. ex · ð̊ vi:et ho.cũ ab oĩ ·h̊ hoſti · e · ti ·
¶ De aduocatis.ti xxrix.
Einde oſiderãduz eſt de aduocatis ˖ et
peimo qᷓ debẽt in aduocãdo Puare · eꝰ
Aqui pñj et q̃ ñ aduocare.· Circa peimũ
ſciendũ ꝙ ip̃i tenent' in aduocatiõibꝰ qᷓtuoe
obhnare:peimũ e ꝙ examient cãe q̃liate · et⸗
ſi viderit eã iuſtã ſi voluerit eã aſſumãt · ſi ve⸗
ro miuſtã renuãt · vñ diligecer cauere debent
ne cãaz aſſumãt iniuſtã vł deſperatã · et ſi foꝛte
eã ignoꝛãter ab inicõ accepint et ĩ ꝓceſſu ta
lez ↄgnouerit ceſſent:ł clietulo ſuo ↄſulãt ꝙ

cedat vłb ↄponat ſine aduerſarij dãno.et ſem

gof.ſalariu illð receptũ reſtituãt · C· de indi ·
rẽ nõ nouã.tñ vt dit hoſti.illa lex nõ dit de
ſalario B q dit gofſ:qꝛ tũc nõ haberz aduoca
tus aliqᷣd ꝓ laboee quẽ foete ſuꝑijt bõa fide
Si vo nequã adnocatꝰ clientulũ ſuũ ſcienter
inducat ad moneduz b defedenð cãm iniquã
ad dãna et expeẽéſas ei tenet ar ·C.ð admi·tu.
nõ eſt ignotũ ·tene etiã ſi ꝓpter ſuã impeudẽ
tiã vł negligetiã cãm amiſerit · ff·de offi · pſi·
vtilitas · ¶· ſicut · et młto foetiꝰ ſi ꝓpter infide
litatẽ et ꝓditione . qe tũc ẽ di ſna maie pea
ff.ð̊ pems ſiq̃s· tene' eciam ꝗᷓlicũqʒ vicio ſuo
cãzʒ amiſerit.ar.ff.de euic · lꝰ eptoꝛ ſecꝰ eſt ſi
ex q̃l itate cãe vł def̃ectu ꝓbationũ· qe viciũ
eſt materie nõ artificis · ff· ad ·l.aæ quib.ſi ſer⸗
uꝰ Huũ:.ſi calicẽ · SZzjm qð obſeuare debent
aduocati ẽ· vt ſeꝛuẽt in aduocando triaprimo
modeſtiã vt nõ ꝓcaciter nec ↄuiciãdo vł vo⸗
ciferãdo ꝗꝓponãt · C· e · qm · et B niſi q̃tenꝰ litis
vtilitas expoſcit · Sedo veritatẽ· ſ.vt nõ meti⸗
antur.nec fła iura alleget. nec fła inſtrumè
ta· nec fłoſteſteſ.nec fłas rõnes ł ꝓbatiõs ĩ
ducãt · nec cauillacõibꝰ ſe iuuet·nec dilacõs
ñ neceſſarias petãt · iij .q:vij.hB̊ tria v.ſiq̃s aũt
ex litig aduocato tñ defedenti iuſtã cauſazʒ

licʒ peudẽter occłtare ea qᷓbꝰ ĩpediri poſſz ei⸗
us ꝓceſſus :ñ tñ liczʒ ei vti aliqᷓ flitate ·tercio
legalitatẽ vt de Otingẽtibus nichil omittãt.
Terciũ qð obſeuare debẽt ẽ vt petãt ſalarium
moderatũ ſiue ab inicõ cũ facit pactum ſiue
ex poſt ftõ ſi ab inicõ ñ fuit determĩatũ q̃n⸗
tu eſh: dz aut attẽèdi moderamẽ ſalarij m q̃⸗
tuoe quoꝝ peimũ e magtudo cãe· Em laboe
aduocacõis: terciu ſcia:facũdia et honeſtas
aduocãtis.q̃rtũ dſuetudo regiõis.Et Em ho⸗
rũ qᷓtuoe oſideracõzʒ pᷣt et dʒ maiꝰ et minꝰ ta⸗
xari.iij·q: vij tria: v.apud vebem. q̃rtuʒ qðᷣ
obbuare debet aduocati eſt vt neqʒ Oueniãt
ab inicõ de ſalario cũ Sm dãno litigatoeis·
et pᷣcipue ð quota ꝑte litisa·nij:q:vij arcen
qᷓnimo ec tales ab aduocãdo arcẽ vt ibidem
nec etiã poſt lite ĩceptã nullũ ineãt pactũ cũ
clientulo ſao vt ĩ· G. tria: v. ptereaſꝭ poſt pa
ctã cãz ð ſalario caueri p̃ᷣt· ff.ð̊ var.et exoꝛð·
cog. I. u . ſi cn- B ec intrepide teneduz eſt ꝙ
adhibitis circuſtãtijs peedictis licite pᷣt ſine
peccato petere ſalariũ aduocatꝰ.xj.q:iij:· nõ
licz. et qð ibi dicit augꝰ.q liczʒ mriſpito ven
dere iuſtũ ↄſiliũ Intellig rap·qñ laboeat in
libeis voluedo et ſtudedoet acta reſpiciẽdo
et foste cũ alijs pitis diſputãdo·ab vbi ſine
laboꝛe reſ õdere pᷣt credit ꝙ nichil recipe dz
imo qð gratis accepit a deo dz dare gratis ꝓ
eo.ſm illõ gratis accepiſtis gratis date. qð
nõ ĩtelligit hoſti · ſi ↄſil i petes ſit diues. qe
etſi ñ laboeat mõ·laboꝛauit tñ ſtudedo et di
ſcedo⸗ Si vo aduocatꝰ ſalariũ extoeſit vñ ex⸗
troæquere ñ debuit b ꝓluſ debuit. reſtituere
te. ſi tñ ſine fraude et dolo eiꝰ aliqᷓ ſibi a cli
entulo ſuo ſpõte oblata recipiat ñ tene' ad re
ſtitucõz· et idẽ dicedũ eſt ð iuriſcõſulto.xiiij·
q:v.nõ ſane.ĩ fi:ij.q:vj.ſi res·CTenet etiã ad
uocatꝰ reſtituere cĩa qᷓ imſte amiſerũt illi cõ⸗
tra quos patrociniu p̈ſtabat ꝗꝓpter ptinaciaʒ
eiꝰ.h̊ rap· vn dicit hoſti.ti · de pPenitecijs · ꝙ ſi
aduocatꝰ ꝓ ſuã cauillatiõz abſtuli ſuo aduer
ſario bõaʒ cãz vł Suauit eũ ĩ aliquo petendo
dilatiõz ſuꝑfluã b allegãdo falſe ↄtra ↄſci azʒ

vb faciedo poſitiõz duplicẽ b cauilloſazʒ⸗b ꝓ

inſtructiõz Falſi teſtis. ĩducedo clietulũ ſuu
ad negãdũ veritate· tene iſolidu quo ad ve⸗
rũ intereſſe te adnocatꝰ ſim rap.tenetð ſua

ſcia elinam fa cere et aduocare ꝓ miſerabili⸗

bꝰ pſoĩs q ꝗpter defectũ aduocati quẽ dduce
re nõ pñt cãs amittũt·et guãtur iniuſte · xj. q·.
iij·paup.ad inſtar med ici qͥ Stis tene lãgui⸗
do paupi curaʒz et ↄſiliũ imꝑtiri · moꝛtẽ em ꝓ
bat lãguetibꝰ ĩfligere qͥ hac cũ poſſit nõ ex⸗
cludit di. lxxxiij. ĩ peĩcipio· G̊ rap· pꝛzocinari
em cãe paupis opꝰ ẽ miſericoꝛdie · vñ ð B̊ idẽ
dicedũ ẽ qð ifra de alijs opibꝰ mĩe ſuo loco
dicet. et iõ dicẽdũ ẽ ꝙ tenet /ſ.ĩ caũ . puta ſe
cũdũ tho·cũ aliqs occureit aduocato maxie
ſibi ↄiũctꝰ.tãtaʒ ad pñs neceſſitatẽ paciẽs p
1pPzonatu n appareat quo aliter ei ſubuem⸗
ri poſſic· aliaſ ñ te. ita ꝙ peccet ñ faciẽdo ſz ſi
ſine tali neceſſitate ſubueiat laudabiliter fcit

eurationem pauperis;

t idem dicendum eſt de medico quantuz ad

¶lrea ſedðʒ ſciẽdũ ꝙ repellũ ab aduoeãdo
monachi et caõnici regł ares et qlibet a
lij religioſi tã in foꝛo ſecłari ꝙᷓ eccleſiaſtico⸗
tales em peccãt aduocãdo niſi ꝓ monaſterio
ſuo.nichilomĩiꝰ impante ſuo pᷣlato ex · e. c · ij ·
Etẽ cłici ĩ ſacs cꝛdĩibꝰ ec ñ bñftciati et cł ici ĩ
minoerbꝰ ſi ſint bñficigti aduocare ꝓhbibent
coꝛã iudice ſecłari ·nii ĩ cã ꝓa ł ꝓ ſua eccle
ſia b ꝓ iũctis et miſerabilibꝰ pſonis qᷓ ꝓas

cãs admiſtrare ñ pñt ex · e.c. i · et vi:e.cũ ſac⸗

dotis · et ita pñt H vegete neceſſitate ł cã ełie
Clerici vo in mioeibꝰ et ñ bñficiati pñt aduo⸗
care et ſalariuzʒ recipe eẽ in foeo ſecłari · ſicut
etiã ꝓpñt iuſtã negociacõʒ ſi ſint pauꝑes exer⸗
cere ex ne cle.c. i. vtriſqʒ vo licʒ aduocare
foeo eccleſiaſtico:ar:a otrario ſenſu ex. ec.
1· Sp̃i vo nec ĩ cã ꝓpa nec in cã eccleſie poſſut
adnocare · ſ̊ aduocatũ habebut · Pm goł · v. q.
iij · qe ep̃s·ſʒ intelligt hoſti:·coꝛã iudice ſecła
ri qe coeã eccl eſiaſtico p̃t ſi ꝓlacz ſibi.et ꝓ ꝓ⸗
curatoꝛẽ et ꝓ ſe litigare:ſic mtelli ex. iura.
calũ.c.fi · Nota tn ꝙ pᷣdctẽ pſone aduocare
ꝓñt ĩ caibꝰ pᷣmiſſis ita tũ ꝙ ðᷣinũ officiũ cui ĩ
tereſſe tenen n impediat᷑ ar.di.xxj. cłicꝰ.
Nota etiã ꝙ clerici ĩ cã cmiali n pñt allegare
coeã indice ſeckari .di. lj.aliquãtosniſi ad H̊
vt ſupplicent peo reis·xxiij.q v. c· i.· ¶ Nota
etiã ꝙ cłicꝰ ñ p̃ᷣt aſſumere cãzʒ ꝓ exneis ↄtra
eccleſiã ĩ qᷓ bñficiũ obtinet· et ſi ↄtra eã aduo

catꝰ vł c uratoe eſſe pᷣſumat.pᷣt tanꝙ;ᷓ ĩgratꝰ G;

bnñficio ſpoliari ey: e. cũ ſacdons · S. cłicꝰ. St
idẽ e otra ſuũ epᷣm· ex ·ð exceſſibꝰ plato: gue
Sʒ nuqd eps reputabi exneꝰ reſpectu eccle
ſie epiſcopalaut vnꝰ de caõnicis reſpectu e
piſcopi ec capiculi.Rñdz roðò. ꝙ non cũ pene
ſint reſtri gẽde nõ ãpliãde · et H qñ liti ga ð iu
re qdð illi hñt ĩquãtuz ſũt canoĩci ł epᷣs ilius
ecckie· ſecꝰ e foete ſi vnꝰ ð caõnicis ageret ↄ

tra ep̃m vb capitłm petẽdo aliq̃d iure heredi

tario:b aliꝰ ↄcaõnicꝰ eiꝰ eſſz ĩ illa cã aduoca
cꝰ b ꝓcuratoæ· Itẽ dicit jnno. ex ·e.ſup. c. fi.
ꝙ etiã laycꝰ ſi bñficiũ hęat ab eccleſia peima
ri dz bñficõ ſi ↄtra eccleſiã aduocat uin
ſi due ecclie ĩ ꝗbꝰ q̃ͥs e bñfictatꝰ agãt ad inui
cẽ Otra ſe · Cõſulit hoſti · ꝙ neutri noceat ſʒ O
coediã tractz ar· ex·e.c.fi:Si tcñ ſit pᷣlatꝰ alte
riꝰ vide ꝓ poſſit agere ↄtra reliquã et ec ius
ſuoꝝ vtra ꝗpaz eccleſiã defedere· ſi moĩta no
lit emedare· Et H̊ innuit hic qð detm̃ eè ſupea

ꝓ exneis · dicũt᷑ etiã ſui hi otra quos nõ pᷣt ſe

cũdũ leges teſti ficari er · de teſti · co. c. i. p
pꝓellatio ãt ſuoꝝ ẽ largioe q; domeſticoꝝ dr.
xlvij. I. neceſſe· ꝓpe fi ĩbi q̃ ſuos ꝛc⸗Lex autezʒ
dicit ꝙ ꝓ filijs·pentibꝰ.vxoee:oſangneis et
affimbꝰ ex trãſuerſo vſq; ad quartũ gradum
poteſt patrocinm imꝑtiri·C. de aduo. diuer.
uudi.poæcõeʒ. J. licentia ·¶Quid ſi eps et ca⸗

Pirulum liigent · Beſpõdet hoſti · ꝙ debet ad

herere epᷣo ſi credat ꝙ iniuria ſibi fiat ar. ex-
de v:ſig. cũ clertci· aliaſ adherebit capło ar-
ex · ð iureiu·peticõ ſi ãt dubitet ð pace tractz
In h tñ caũ vide' ꝙ debeat potiꝰ eẽ cũ capło
ne remaeat idefeſuʒ ar· ex·de iureiurã· beeui⸗
niſi foete ep̃s p̃cipiat otrariũ cui eſt in dubio

—⏑ — — — — — — ——

— 2—

— —

— — — — ☛

— —

obediendũu . in facto tñ ꝗpeio ho pcipere ñ dʒ

2 Nundqᷣd aliq̃s cogi pᷣt vt ꝓ miſerabil ibꝰ p⸗
onis ſit ↄtra eccleſiã a qua bñficiũ hʒ. Bñndz
Hoſt.ꝙ ſic · ſi aliꝰ haberi n pᷣt dũmõ ecclia ha
beat alm̃ ita bonũ qui foueat iuſticiã eiꝰ.abł
ſecꝰ e ar·ex · de teſtamtis cũ ĩ officijs: ſiẽ et qͥ
libet in defectu ꝓbatòis cogi dicere verita⸗
tẽ· Nec obſtat ſi ſuramentũ defeſionis ſiue fi
delitatis ipſi eceleſie fecerit q tacite hãc cõ
ditõez Habuit · ſ. niſi ſupios otrariũ ei p̃cepit.·

ar · e · ð iureiurã · venietes· . qe vo Quid ſi

q̃s cũ ep̃o cauſaʒ hñs aduocatũ ñ ĩunenit.· nun
qd epᷣs ei aduocatũ ↄtra ſe dabit· Rñdz hoſt ·
ꝙ ſic niſi deũ offedere velit. ſ̊ aduocatꝰ non

dDz ei otra ↄſcientiã obedire kte repellit ab

aduocãdo q̃s qnqʒ iudicis officio· qꝛ vtit ſił

officio aduocati et aſſeſſoeis:qe ĩ eadẽ cã ñ pt

quis duo officia exercere inij.q:iiij· c. j· et · ij·

ite qñq; repelli quis qe mdex viòes ex vna

ꝓte aduocatos rudeset ex altera peudentes
eque vult diſtribuere · et vnũ eoꝝ pti idigeti

cui denegat ſuũ prociniũ dare· C· e. ꝓuideduũ

et · j · q· vij: · tria·v.ſui vo: dòz em̃ iudex aduo

catũ dare femisꝓpupilł· dehbnlibꝰ. et lis q̃ ñ

ſunt ſue metis · vel ſi ꝓpter potẽtiã aduerlarij
aduocatos ĩuenire ñ pnt.ff.ð offi · ꝓcõ.nec
q̃dquã · J. fi:nec tũc gratiſ dare dʒ ſʒ ſalario a
ꝓte Oueto· vel ſtatuto a iudice:·moderato qdã
mõ ſupeadicto.fłᷣ·de vari·et exoꝛð.cog · l.j. B
qᷓdẽ ſcòz hoſt.moderamie adhibito ſalte cca
clericos· ꝙ ſi pauꝑ ſit is cui dat gtis aduoc
et a ðo remuneratõzʒz expectz. ſi aut aduocatꝰ
a iudice iuſſus alicui prociniũ negz ſine excu
ſatõe eundeti · ñ aduoczʒ · C.e.ad Puidend. i.

terðe ſibi officiũ aduocatõis Ate repel lic qͥs

ſi Peeunia ob nõ aduocandũ accepit.ff.ad l·.

iub · repetũda . Itẽ hereticꝰ paganꝰ et excõica

to. vi · q · jc.jet ex: de hereticiſ vergetis.et
de pe · di · ·.· nemo ł ĩ foꝛo vbi eẽ habemꝰ ꝙ iu
dex peccat et punmi dz q ſcièter tales admit⸗
tit· Itẽ q leges audinit ꝓpiſiꝰ .ex·ð peiuił · ſup
ſpecła.Itẽe qᷓ hñs pſonatũ leges audiuit et m
fra duos meſes ñ reſipuit.ex ne clerici ł m

O*
ſup ſpecka. Sũt eẽ alie pſone p̃ter pdictas p?

hibite ð qᷣbꝰ ·xiij:qvij· . tria. ſʒ pene noĩate
ſpealiꝰ ꝓtinẽt ad iudiciu aĩe · ·d H nota ſcðʒ
hoſt.ꝙ in caſu ĩ quo aduocatꝰ ñ ẽ pſona ido⸗

nea vt religioſus · vł ĩ ſacris ↄſtitutꝰ ĩ caſibꝰ

ñ oceſſis· ſi alias diligeter officiũ ſuũ exeq̃e
nec ſit ĩ culpa amiſſiõis cãe ñ tene iliꝰ qð ꝓ

ſalario recepit reſtituere ei qᷓ dedit· cũ ſaa nõ
interſit·ſʒ alias ẽ ei iniũgenð ꝙ eroget ĩ pias

cãs ar.xiij:q/v. ñ ſane. et xij.q/ij· gła epi.Si
vo imoderatã ꝙᷓtitatẽ recepit tũc illuò qð ni

mis recepit reſtituere tenet᷑ illi a ꝗꝰ extoeſit·

De accuſatoꝛibꝰ ti ·xl.
Oſtea dſiderãdũ ẽ de aecuſatoꝛibꝰ.et
peimo qd é accuſare: ſcedo vt s te⸗
neat᷑ accuſare·3 de remerarie accuſa
tõis ðᷣtectõe · qᷓrto quos qᷓs pᷣt accuſare· quĩto
q̃d iuris ẽ ð eo ꝗq pecunia r̃cepit ꝓ accuſatõe
Arca pꝛimũ ſciendũ ꝙ accuſare ꝗꝓppe è alte
t9 crime feree ad penã canoĩcã ł lega
lẽ.· Cõmuniter vo ðt accuſare eẽ ðnũtiare cri⸗

mẽ alteriꝰ ad penitétiã pagendã · Ytrũqʒ; ho
rũ ſi fiat ex caritate e licitù et ſanctuʒ qe ſiue
plectedo ſiue ignoſcedo ; bñ agẽ vt vita ho
mmũ coeriga.xxvj.qv. ꝓdeſt· ſi aũt ex ma⸗

lignitate illicitũ ẽ et eẽ moetale ptm̃ qe peio

mõ ĩtendit᷑ ł fris coerectio vt ĩ denũtiatiõeł
bonũ reipublice vt ĩ accuſatõe:ſcòo vo mõ i⸗
cendy ꝓximi leſio·dnr etiã accuſatoses large
detractoees et ſib es ſcõðz ray·
Irca ſcðʒ ſcienð ꝙ accuſatio oꝛdina pei⸗
ccipaliter ad bonu reipublice qð qᷓdez ꝓ⸗
curat' ꝓꝑ punitõz peccantiũ· ad quã agi in ac
cuſatõe.et iõ ſic qͥs tenec bonũ ꝓcurare ł eẽ
vitare malũ reipublice ſic eẽ tenet accuſare.
Vñ ſcðz tho· ſi crimẽ ſit tale ꝙ vgat ĩ detrimẽ
tũ reipublice.tenet hõ accuſare dũmõ poſſit
ill ſufficieter ꝓbare · B em incũubit accuſato
ri · vt cũ peccatũ alicuiꝰ vergit in coeruptõez
multitudĩs coepalè vel ſpuale. Si vo ñ redu⸗
det ĩ multitudinẽ vel eẽ ſi ſufficiẽter illud ꝓ
bare ñ poſſit.ñ tene illꝰ accuſare qe nullꝰ aòʒ

B; tene qð ñ pᷣt debito mõ pficerehec tho.a

lias eſſet fratris ꝓditoeiij · q. j. ſi peccauerit
et · v. q.j · c· ij. ſecretoꝛ em ſolꝰ deꝰ e cogni⸗
toꝛ et iudex · Et p̃ter penitẽtiã guis ẽ pena cõ
tra tł es iſtituta:qe ſcʒ debet excõicari di.xlvj

ſonis talibꝰ ĩ ſecreto q̃ poſſmt ꝓdeſſe et ñ ob
eſſe · ꝙ aũt ĩ caſu p̃dicto hõ teneat accuſare ẽ
argumẽtũ lem.v. vbi ſic de:ſi ꝓpeccauerit aĩa

accuſatoees frati p̃t tñ ſi ẽ occultũ dicere ꝓ

et andierit vocẽe iurantis teſtiſqʒ fuerit ꝙ aut

ipſe vidit aut ↄſciꝰ e niſi ĩdicauerit potabit
iniqᷓtate ſuã.Ex quo vt dicit augs · v᷑ hõ pec⸗
care ſi ſcit alique falſũ iurare et tacz ergo teꝰ
accuſare. Deeterea dict aug.ĩ regula ſua.ſi fr
tuus vulnꝰ hʒ ĩ coepe qð velit occultare cuz
timet ſecari: nõne crudeliter ſiteres et miſeri⸗
coꝛditer ĩdicares· ꝙᷓto ergo magis debeo vul
nus aie ĩdicare ne deteriꝰ putreſcat ĩ coꝛde.
Sʒ3 obi qę ex dicta autoeitate leui. vi ꝙ qᷓ
audit peierante dz eũ accuſare:ec ſi ſolꝰ ſciat
cuiꝰ ↄtrariũ habitũ ẽ ſupea &d qð rñdzʒ aug.
ibidẽ ꝙ a tali peccato ſe exuit qͥ tal ibꝰ idicat
ꝗ̃ pnñt piuro mag ꝓpdeſſe ꝙ; obeſſe. ſ. coerigẽꝰ
vel orãdo Vc vo hõ tenea crime alteriuſ
denũtiare · H ſupꝛea ti · de Piurio ar · ij. q. q̃dò
ſi aliquis audiat aliũ jurare ec
Uo terciũ nota ꝙ ſiẽ habe ij.q.iij..no
ãdũ. accuſatoꝝ temeritas tripliciter ðᷣ
tegi aut em̃ calũniant aut p̃uaricant aut ter
giuerſant᷑. Eſt aũt calũniari falſa crimia inte
dere ſiue ĩponere ſubaudi ſcieter et aĩo calũ⸗
mandi ex· de calũ.c.ij:Otingit em̃ qñq; ꝙ; ali
q̃s accuſat aliquẽ ex aĩ leurtate.ſcʒ qe nimis
facile credt qð audt et h̊ è temerariũ.qnqʒ vo
Otingit h̊̊ ex iuſto ereoee· hec aũt oĩa iuſtꝰ ju⸗
dex dz diſcernere · Tanta aũt et talis pena ẽ ĩ
ponẽda accuſatoei calũnioſo e⸗ et qualis e
iponẽda accuſato ſi omuiĩica. f. calũ. l. fi.
Deeuaricari ẽ vera crimĩa abſcondere.ſ.frau
duleter vt cũ accuſatoe ↄtra crimĩa de quibꝰ
accuſauit cũ reo colludes ꝓpas ꝓbatões diſ⸗
ſimulatet falſas excuſatõnes amittit. vñ ðd̊ᷣe

puaricatoz quaſi peimi ſiue pcedentis ſciliczʒ

intẽti variatoe · qe ſcʒ ꝓtem aduerſazʒ adiuuat
dita ſua cauſa. Tergiuerſari è aĩio ab accu⸗
ihtoe deſiſtere· animũu ſcʒ accuſandi ðponedo
ñ qualitercũqʒ ſed ĩoedinate · An h em q; ab
inceptis deſiſtit quaſi tergũ vertit · poteſt em
aliquis ab accuſatõe ðſiſtere dupliciter. vno
mõ ſi in ip̃o ꝓceſſu accuſatõis ognouerit eſſe
fal ſum illud de quo accuſabat.et ſic pari cõ⸗
ſenſu accuſatos et reus ſe mutuo abſoluunt.

Slio mõ ſi peinceps ad quẽ ptinet cura bonij
Omunis qð ꝓ accuſatõzʒ intedi. abſoluerit ac

. — — — „
cuſatoee · S vᷣo deſiſtat ĩoꝛdi nate puta ꝗꝓpter

Onentõem aliquã cũ aduerſario. facit miuriã
reipublice. et iõ ei remitti ñ p̃ᷣt ꝓ accuſatũ ſed
P Pemcipẽ qm curã reipublice gerit.patet er
80 ex dictis ꝙ otingit peccare m accuſatõe k
q? in iuſte ↄtra accuſatu age vł qe reſpublica
ledicᷣ.dũ ſcʒ peccati punitio impedit. peimũ
fit caluniando.ſcðʒ fit puaricando vel tergi
uerſado:.¶Hlota etiã ꝙ accuſatoꝛi calũmoſo
debe' pena duplex. vna e pena talionis vt di
ctũ ẽ ſupea.ſi tñ iudex ↄgnouerit eũ accuſaſſe
nõ aĩo nocedi ſed ex leuitate aĩ. vel ex cã er⸗
roeig iuſti ñ imponit penã talionis. ſcòa ẽ pe
na ĩfamie · et qnq; peiceps remittit penã. et ñ
abolet mfamiã.qnqʒ etiã infamiã abolet.
Irca quartũ qnerunt' plura ſczʒ vti ſub⸗
diti ꝓoſſit accuſare ſuos pᷣlatos H? ꝙ ſic
clencꝰ em accuſare p̃t ep̃m.ij.q.vij. latoꝛ.et
e· pᷣſumũt:et monachꝰ abbate ſiue peioee vbi
nõ eſt abbas·et cũ ñ habeat ꝓpenũ dz ei de bo
nis monaſterij ꝓuideri er · de accu . ex pre · ſi
tñ loculos habeat dʒ ei B̊ auxiliũ denegari.
ex ·ð̊ offi ·oæ· ꝙᷓto. et mł tomagis ẽ ſubueniẽð
ſeculari ſi egeat ſiue ſit clericꝰ ſiue laycꝰ de
bonis cõibus ſiue ĩ quibꝰ pᷣſumꝝ ius habere
C:de oedi:cog.l.fi. hhoc ec volũt multa alia
iura ſcez hoſt. Nec obſtat illud c.ij.qvij. ip̃i
apoſtoli. et c. teſtes· et ꝑ totũ.ex quibꝰ habe
q; n auoit' minoe oediĩe voles accuſare maio⸗
rẽ.qꝛ ſcᷣz hoſt.coerigunt ꝓ illa.ſ.latoe · p̃ſu

mũt· Diſtinguenõ tñ e. ꝙ ꝓhibita ẽ acenſatio

pᷣlatoꝝ ab ignotis et ec a notis crimooſis et

infaĩbus ñ aut a notis bonis ex affectu cari⸗
tatis q̃ diſtictio elicit.ij.q.vij. querendu· et
GS.· His autoeitatibꝰ et.c.p̃ᷣſumũt.et ſcòm hãc
diſtinctionèe ĩtelligi debet om̃s canones qbꝰ

ꝓhiberi viᷣ accuſatio p̃latoꝝ · ñ e etiã ꝓPhibi⸗

ta accuſatio p̃latoꝝ et a crimioſis et mfaĩbꝰ
in caſu ſcʒ cum ipi p̃lati exoebitauerint ĩ fide
ij·ꝗ⸗vij· · opponit.Scienð euã ꝙ aliq p̃la
ti n ꝓpnt accuſari ꝗpter excellentã dignitatis
vt Papa et imꝑatoe qꝛ ſut ſupea ius et legibꝰ
ſoluti.papa em ñ hʒ ſupioæe niſi deu ix. q. iij
nemo alio. niſi ĩ crimie hereſi s di.xl. ſi pa
Pa Munqd monachꝰ accuſare pt aliũ ꝙᷓ ab⸗
batè vel peioes ſuuzʒ: ꝙ nõ ex.de accu.ex
Pte: q intellig ↄtra volutatẽ abbatis. ſj de
volũtate abbatis admicte⸗ vtilitate monaſte⸗
I)exi Sete ar- de poſtu.ex pte. alias ſcom ca⸗
nenes miſ monaſterij interſit abbatis licẽtia
ñ ſuf ficit eũ ſit moꝛtuꝰ muũdo.xvj.q.j.placut
lic et denutiare Hoſſit ad penitetiam ñ tm̃ fr̃es
ſed etiã quelibz fidele etiã abbate ocradicẽte

Fd hoc em̃ tene quilibz ſcðz hu.qe generabr
dictũ e ſi peccauerit in te frater tuꝰ ꝛæc. .₰ B
xj:qiij:iulianꝰ.et ex.de iureiurã· queadmo⸗
du F. fi · Flij vo vt ala·et gof · naſon ĩtelligũt
q; monachꝰ p̃ᷣt aliũ accuſare de volũtate ab⸗
batis etiã ſi monaſterij ñ interſit·ij.q:vij·cuz
paſtoeis.· NHoſt.aũt ẽᷣ pyjme opi. Nundqd lay
ci pñt cleri eos accuſare ·H bar· et melenduſ
dixer̃t ꝙ layci bone fame admittun ad accu⸗
ſatõʒ clericoꝝʒ · et iura q̃ ↄtradicere viden . vt

ij·q.vij· c.j· et· ij· et ꝓpła alia intelligunt de

aycis criminoſis · ſ̊ eis apte ↄtradicit ex · de
ceſti.decetero· niſi ĩ criminibꝰ exceptis vt di
ctũ e S̊· In illis em dicũt quidã ꝙ oms layci e
tiã crimĩioſi et mfames admittun ad accuſan
dã et teſtificandũ ec meretrix · ex de ſimo.tan
ta ꝛcc. Iln dicũt ꝙ nullꝰ laycus admitti otra
clericos etiã in criminibuſ exceptis niſi eoꝝ
opinio ſit Suata:vel ſiqs ſuã vel ſuoꝝ ĩiuriaʒ
ꝓſequat᷑ et ſic ſentit gof.qe generaliter laici
ꝓhibent᷑ clericos accuſare. ij.q:vijipſi apbi
et c.·teſtes· et ꝑ totũ· Et ſi queratc᷑ in quo ergo
ſunt excepta crimina· Rndz qe ifames admit⸗
tun otra laycos ñ ĩ famatos et ↄtra clericos
ñ infamatos·ij.q.ĩ·in pemis. admittun etiã
in teſtes ↄtra laycos interuenietibꝰ etiã alijs
ammmicłis e? · de ſimo.liʒ: et c. p tuas. Can.
vo viã med ã tenens dixit ꝙ om̃s layci bone
fame et bone vite ĩ criminibꝰ exceptis admit
tunt' et ñ in alijs niſi ſuã vel ſuoꝝ miuriã ꝓ
ſequant'. vel niſi in caſu ex · de ſeruis ñ oedi.
nullꝰ. aliter hec crimia ñ viderent' excepta.
LCayci vo crimmoſi vel infames n admittunc
niſi ec cłici fuerit male fame.qe tũc admittũ
niſi ſint inimici:vt collige e?.de accu·cũ ·p.
et de ſimo· tanta:et c.·ꝓ tuas: excipiunt᷑ etiaʒ
pti cipes crimĩs ex ·de teſti . venies jo.tñ dict
ꝙ layci bone fame pñt acceuſare ſuũ pᷣlatuʒ qe
ſua intereſt habere bonũ p̃latum ar.ij.q.vij.
elericos · et:nij·q:illud tn· ſcᷣm etiã eundem
cõioe ẽ opinio ꝙ ñ pñt niſi ſuã vel ſuoꝝ miu
riam ꝓſequant᷑. hec hoſt. „

CQ Irca quintũ nota ꝙ ſi aliqᷓs accuſatoe pe

cuniã accepit ob accuſandũ: vł ñ accuſã
dũ crimẽ ↄcuſſionis ↄmiſit et tene reſtituere
ei qᷓ dedit ſi ñ turpiter deditalias ei in cuiuſ
miuriã data fuit ·. j·q:j. iub emꝰ ſcòʒ ray.
BDe accuſatis ti xlj.
Sinde oſideranð ẽ de reis ſiue accuſa⸗
tis ſeu iudicãdis.et peĩo qui ſunt iudi
cãdi.ſcòo vt iudicãdis liceat effu⸗
gere iudiciũ dãnationis Circa peimũ querũ
tur plura ſeʒ vt generaliter mali ſint udicã
di ſiue punjedi · ꝙ vbr mali ſunt coerigẽdi
Pammon itõʒ ſcðz illð Qat · xviij· ſi peccaue⸗
rit m te frater tuꝰ ꝛc.ſ̊ ñ ſunt vbr puniẽdi per
Odemnatõz ?c. Nõ em̃ ſũt aliq ↄdenandi niſj
Ocuræetibꝰ tribꝰ ſczʒ iuriſd ictiõe ↄuictione et
pace ſiue vnitate ecclĩe· de pꝛimis duobꝰ pz.
ex pᷣdictis ſupea ti · de iudicibꝰ ĩ pe incipio· ð̊
tercio· ſ. de pace ecclie dicit aug: ↄtra epł am
ꝓmeniani . ꝙ cuiuſꝙᷓ crime notũ ẽ et oĩbus ex
ecrabile apparetſi ñ tales habeat ðfenſpees
P quos poſſit ſciſma otungere nõ doemiat ſe⸗

neritas diſciplie Vtn abſens poſſit odẽnari
1 n niſi ſit abſens ex ↄtumatia: qles fue⸗
rũt dathã et abyron.q̃ vocati a mople nolne⸗
rũt venire numeri xvj · Abſens vo ex iuſta cã
ñ pᷣt legitime odenari· vn ſeuerinꝰ papa· ii :q
ix abſens nemo indice. qe G̊ diuine et huane
leges ꝓhibet Vcꝝ multitudo peccãs ſit pu

niẽda et vn ꝙ ñ Mat· Aij.ð ʒiʒanijs dicuc ſer

in vis imus et colli.ea rñdet dñs ꝙᷓ; ñ ne boe
te eradiceti s ſib et triticũ ſinite vtraq; creſce
re ⁊ꝛc·ihi dicit glo.ñ ẽ excõicanda multitudo
nec peĩiceps popł i Cte aus.àd boneficiũ vbi
3 Sraues diſſenſionũ ſciſſaras ñ huius aut il⸗
liꝰ hoĩs ẽ piculũ.ſed ſtrages iacet populoꝝ
detrahenðd e ſeueritati· vt maioeibꝰ malis ſa

nandis ſincera caritas ſubueniat· Cõtra exo ·

xxvij.moyſes ꝗꝓpter idolatriã peecepit occidi
multitudinẽ vlqʒ ad xxiij. milia hoim Deete⸗
rea.iiij· Be.j.helias 2elo mſticie igne celeſſi
duos quinq̃genartos cũ ſuis l.odenauit Bee
terea deu.vij.p̃cipi filijs iſrahel vt ſepte gẽ
tes qᷓ erãt ĩ tereis ꝓmiſſionis percuterẽet vſqʒ
ad interfectione ergo ec. ſcðz aug. li.cõ⸗
tra fauſtũ crimia ſunt punieda qn ſalua pace
eccleſie fieri p̃t· in quo tñ diſcretõ e adhiben
da: aliqñ em del inquẽtiũ multitudo diu ꝑ pa
tientiã e expectãda.aliqñ ẽ in paucis punie⸗
da · vt eoꝝ exẽplo ceteri tereeant᷑ et ad peni⸗
tentiã ꝓuocen' ſic moyſes et helias idolatni
am in paucis puniuerũt vt alij pterriti eã di⸗
mitteret · Fd illð qð dᷣe deu· vij. de geẽtibꝰ di⸗
cit greg Ibi patieter tolerãdi ſũt mali vbi ali
qui mueniun boni qð qe ñ erat ĩ gentibꝰ ilł
vbr diuĩo indicio ſũt delete · Der pᷣdicta pat⸗
rnſio de zizamjs.illud em̃ ñ e faciendũ vbi ii
me ne ſimul eradice triticũ.ſcdðzʒ em̃ aug qñ
multitudo ẽ m ſcelere nec ſalua pace ecelie
mali pñt puniri:debẽt potiꝰ tolerari. Vtv
index punire debeat reos in ſe delimquẽtes-
ſic.ĩtuitu honoeiſ diuim ſiue officij ſui
n aũt ĩtuitu ꝓe miurie· Vñ beatꝰ petrus ↄcu
melias illatas cum gaudio ſuſcipiebat. pctã
vᷣo q̃ ↄmittebant᷑ in deũ acerbe puniebat. vt
patet in anania et ſapbira act.d.aplũs etiã p
totã epłam ſuã ad coꝝx · pia monitiõe ꝑ ↄtep⸗
tũ delinqñtes ĩ ipᷣm ad amoꝛẽ ſi reuocat elp
mã vo magnũ q ceteros a fide retrahebat ce⸗
citate pcuſſit act.xiij:ꝙ aũt helias ignem po
ſtul auit de celo ñ cuiꝰ meriti eſſet apud deuʒ
oñdere voluit . ſz ꝙ ille verꝰ deꝰ eet que cole
bat. Beatꝰ ecẽ ſilueriꝰ papa ĩiuriãtes ſibi ana
thematiſauit· ſ B inturtu dei et eccleſie cꝰ pa
ſtoe erat fecit ·
ha ſcðᷣm querun plura ſczʒ vta qᷓs mo⸗
taliter peccʒ negãdo vitatẽ p quã ↄdem
nare · tho· dicit in ſcdᷣa ſcᷣe ꝙ ſic.qꝛ q̃cũ⸗
q facit ↄtra debitũ iuſticie moztałr peccat
Fd debitũ añt iuſticie ptinz ꝙ aliqs obediĩiat
ſuo ſuꝑioei ĩ his ad qᷓ ius ſue platõis extẽdit᷑
et iõ accuſatuſ ex debito te iudici q ẽ ſupice
eiꝰ exponere vitatẽ quã ab eo ſem foꝛmã ꝛuriſ
exigit et iõ ſi eã ofiteri noluerit vł medaciter
negauerit moetale peccat· Si vo iudex h̊ exi⸗
gat qð ñ pᷣt ſcõᷣm oꝛdie iuris.ñ te ei rũdere

iz p̃t ꝑ appellatẽz b aliter licite ſubterfugere
n tñ licz ei medaciũ diceree Kiee obſtat p̃di⸗
ctis illõ Criſoꝰ.ñ tibi dico vt te ꝓdas ĩ pub⸗
licũ neqʒ apud aliũ accuſes. qe ĩ caſu pdicto
nñ ꝓdit a ſe ſ̊ ab alio dũ ei rñdedi neceſſitas
ĩipor a ſupioei ſuo. Si dicat ꝙ ibi vr eſſe men
daciũ officioſũ q e veniale pctin· qe ibi hõ
meti vt liberz ſeipᷣm.diceò ꝙ; imo e ibi aliqd
de pnicioſo admxtũ qe iudici debituũ ſcz ofeſ
ſione veritatis negat:et accuſatoe punie ſi in
ꝓbatiõe deficiat Vta liceat accuſato ſe ca
lunioſe defedere Rñdz tho. ꝙ ñ. vñ etiã ĩ cã
crimĩali iuramentũ de calumia ẽ pᷣſtandn· ex·
de iur̃. calũ.mherẽtes Nota ec ꝙ; alid e ve⸗
ritatẽ tacerealið e falſitate ꝓponere.· peimũ
licʒ ĩ aliquo caſu:ñ em̃ tene qͥs omne verita⸗
tẽ ofiteri · ſed tin illã quã p̃t et d ab eo requi
rere iudex ſeòz oedine iuriſ.ꝓuta cũ ſup aliqꝰ
crimie p̃ceſſt infamia vel apparuerit aliqᷓ ex⸗
pſſa indicia vel etiã pᷣceſſit ꝓbatio ſemiplena
ſcòm aũt ſeʒ falſitatẽꝭ ꝓponere in nullo caſu a
Licui licet· Sic ergo accuſato licʒ ſe defẽde⸗
re ·veritatẽ illã quã ↄfiteri ñ tene occultãdo
ꝓaliquoſ ↄgruos et licitoſ modos.puta ꝙ ñ
rñdeat ad qꝗᷓ rñdere ñ tene. hoc aut n è ſe ca⸗
lunioſe defendere ß peudẽeter euadere. ñ aũt
licet ei · falſum dicere vł veꝝ illud qdð oki⸗
teri tene tacere:neq; etiã aliquã fraude ł do
lũ adhibere q fraus et dolꝰ vim medacij ha
bet et hoc e ſe calũnioſe defedere · vñ ñ licet
reo ĩ cauſa ſanguĩs coerũpere ſuũ aduerſariũ
pꝓeccat em̃ accuſatoe ſi colluòat cuʒ reo qui ẽ
noxiꝰ.qð patzʒ ex B; ꝙ penã ĩcureit legibꝰ con
ſtitutã · ijj · q iij · vñ cũ inducere alique ad pec
catũ ſit ꝓctm̃ ·patz ꝙ eẽ reꝰ peccat cũ aduer⸗
ſario colludedo·qꝙ;uis huic peccato lex ciuił
ñ adhibeat penã qe multa ſcᷣm leges huma⸗
nas rel inquun' ipunita qᷓ ſcðʒz dei indiciũ ſut

peccata · B tho en liceat reo ꝓ appella⸗
1

tõem iudiciũ decl mare · Bñdz cho. ꝓ ſic.ſi ap⸗
pellat ex ofidẽtia iuſte cauſe qe ſcʒ ininſte g⸗
uat᷑ a iudice vt habe.ij.q·vj· c.j.et ſe. h em
e pendẽéter euadere vñ apks ad ceſare appeli⸗
lauit act·xxv. Non aũt licet appellare cauſa
moæe afferede ne ↄtra eũ iuſta ſnĩia ꝓferaꝰ. HB
em ẽ ſe calũnioſe defedere qð ñ licz vt dictũ
VtHWp odẽénato ad moetẽ liceat ſe defedere
ſi poſſit Rñdz tho.ꝙ ñ ſ ſit iuſte ↄdenatꝰ. vñ
NHHo.xiij.q̃ poteſtati reſiſtit dei oedinatõni reſi
ſtit et ꝓꝑ ↄſeques ſibi dãnatõzʒ acquirit. liʒ em
iudici eũ reſiſtente ĩpugnare· vn patz ꝙ ex p

te rei ſit bellũ iiuſtũ ·et ĩõ indubitãter peccat

Si aũt ſit ddẽnatus ĩinſte liʒ ei ſe ðᷣfedere.tke
eĩ iudiciũ ẽ ſibe violetie latronũ ſem illd eze.
xxij·peĩcipes eiꝰ ĩ medio eiꝰ q̃ſi lůpr rapietes
pᷣdam ad effundendũ ſan gume:et 16 lizʒ ĩ tali
caſu reſiſtere niſi foꝛte ꝓpcer vitandũ ſcãdalũ
cũ ex hoc aliqᷓ grauis turbatio timerec. licet
auũt ei effugere ſi poſſit euã ſi ſit iuſte ↄdena⸗
tus· tene tn ñ reſiſtere agenti quin patiaꝰ qð
inſtũ eũ pati ·ſicẽ̃ ec ſiquis iuſte eſſj ↄdenatꝰ
moei fame.ñ peccarz ſi cibũ ſibi occultũ dati
ederet · qe ñ ſumere eſſet ſe occidere. hq tho.
Der falſarijs ti·xliꝗj.·

HFVInn disctũ ſit in p̃cedẽtibꝰ de falſicate
. quã omittũt aliqui ĩ f oeo iudiciali pᷣt
6 ſubici de falſitate quã aliq faciũt cir
ca lr̃as dñi pape.qᷓ·ſ.pena ſunt puniedi ſcᷣm
cañ.alia de hac materia relmquan' iuriſpitis
σSci endũ itaq; ſceòz can. pena taliũ ẽ multi⸗
plex·. Mã ille ꝗ ꝓꝑ ſe vel ꝑ al iu falſitate exercezʒ
ip̃o iure cũ oĩbꝰ fautoꝛibꝰ et defeſoe ibꝰ ſuis
anathematis vincło innodatꝰ.Iòe e de his
qui ſciẽter vtunt falſis literis apł icis · E̊ tal
infra·xx·dies a tpe ↄgmtõnis penã euitat ex
cõmunicatõis·GB dico ð vtẽtibꝰ ñ de falſanti
bus.vt ex ·e.ad falſarioꝝ · Quid ergo ſiqs p
xxx· dies lr̃as tenuit ex quo falſas lras nouit
et poſtea ꝓduxit in iudicio et cũ redarguere
de falſitate incõtineti deſtruxit b renutiauit
H ꝓculdubio excõicatus e·ſ tñ ſi occultuʒ
eũ eccleſia n vitabit · Currũt ergo eidẽ · xx ·
dies a tpe ↄſcie occulte quo ad deũ. ſʒ ꝗq ad
eccleſiã a tpe ↄſcie publicate· ad qð accedit
ilud ex .de ſimo.ſic nobis·et c.tua nos in fi.
et ex ·ð ſen.ex:a nobis.ij. Qð aũt dixi ꝙ ifra
xx · dies vitat pena · vt ex.e.dura·. intellexit
Sof· de literis quas quis aliũ ipetraut. Nã
ſi p ſeipᷣm vel ſi ↄſcius fᷣuit vel debint eſſe ſta
tim pena incureit. vt ex · e· ad fal ſartoꝛꝝ De
falſario aut dñi pape diſtingue· vti de falſi
tate dubite vel certũ ſit. ſi dubite tüc e fal⸗
ſarius capiẽdus et in carcerè mittedus et ſup
pena ẽ ſummꝰ põtifex ↄſuledus.vt di.xix. in
memoeia.ſic itellige illud ex ·e. ſuꝑ eo. et ex·
de reſerip·c.ij.· Si aut ꝓ certo ſcire ꝙ eſſet fal
ſariꝰ n ꝑ ſuſpitõz ſed pꝑ rei euidentiã ſi clericꝰ
ſit degradãdus e et ptãti ſeculari tradeòꝰ ſe⸗

—,—

cundũ ↄſtitutõs legitmas puniedus · ꝓ quaz

et layci ↄuicti legitime puniunt'. vt ex.e.ad
falſarioꝝ · Clerici ec o iure ĩ caſu officijs
et bnficijs ꝓpetuo ſunt peiuati.vt ibidẽ. et H
intelligic de illo q̃ ꝑ ſe vł ꝓ aliũ falſauit. Sʒ
ſiqs ſcieter vti literis ab alio falſatis ñ ẽ ipᷣo
iure peiuatꝰ ſi clericꝰ ſit.ſʒ officio et bñficio
ſpoliãdus·i.ſuſpẽdendꝰ ſubandi et nihiloĩꝰ
excoĩcatus quouſqʒ digne ſatiſ fecerit· Laicꝰ
ec ꝓ eande ſentetiã excoõmunicatõis ipᷣo iure
illatã ſatiſfacere cogit᷑ opeteter· et ĩitelligaſ
ĩ vtroq; ad arbitriũ pape·qe nec p aliũ reſti⸗
tui poterit nec abſolui:ſic intelligas ex·e.ad
falſarioꝝ · ·qui vo ĩ pein.et c.dura.. vl.ar.
ex · de pben · graue · J. vl . vl p̃t dici ꝙ ꝙᷓuis pa
pa abſolutõʒ ſibi retinuerit n tñ ſatiſ factõ em
cũ dicat in iſtis et in illisſ.clericis et lapcis
maliciã grauiꝰ ꝙᷓ negligenuã puniendã.Oð
aut dixi de pena ĩponenda ĩ vtentibꝰ lris ab
alio falſatis et de malicia Suius ꝙ negligen
tia punieda etiã de his qui falſas literas im⸗
petrãt ſtatuit obſeruandũ.vt er:e.ad falſa⸗
rio: De hac materia reqre mfra li⸗vij.ti. ij.
caſu vo.xxiiij · Si quis aut clericꝰ lr̃as regis
falſauerit caracteriza in facie. peĩo a ſuis oe
dmibꝰ degradatꝰ ꝓuintiã abiurabt. et ſic ab
ire ꝓmittit .vt ex.e.ad audietiã: et ide mtelli
830 de falſario cumſlibzʒ pꝛĩcipis ſecularis qe
de ſilibꝰ idẽ e iudiciũ ex· de trãſla.inter coe⸗
poꝛalia · JF. .· et de reſcrip·ĩter cetera. et ð ſta.

mo.ſupꝑ quodã · Ealſariꝰ vo ep̃i depo' et mo⸗
naſterio detrudit᷑ vt di.l. ſi epᷣs :· ſcdᷣm dam:
vel die ꝙ e ab officio et bñficio ſuſpẽdẽdus
vel ſuſpeſus nũtiandus ſiẽ et falſariꝰ capitu⸗
li donec indulgentiã ſedis apł ice merea · vt
ex · ð teſti · tã literis · S. vl · meliꝰ dictũ dam̃.
intelligi qn in modu accuſatõis ↄuincit' cri⸗
minaliter accuſatꝰ.qiaũt qͥs ĩ modũ inquiſi⸗
tionis e ↄuictꝰ.hʒ locũ qð dixi vt mnuit illa
decretalis tã literis· VYel qñ falſariꝰ ciuiliter
uenit᷑ ad hooc vt bñficio eccliaſtico peiuet᷑
q hzʒ locũ etiã ĩ falſario delegati vł quouis
alio·vt ex ·de reſcrip· olim ex lxris ĩ fi ·et de of
fi.dele · cuũ olim mgr·cũ ergo ab obteto remo
unea multofeætiꝰ ab obtinedo repellr.vt ex ·
ð excel ·.plato. ĩter dilectos· S.· p̃tea · ſʒ et q ſit
pena falſe carte ex dicto vel tacito legi. ex.
de reſcrip· ſupꝑ literis
De duohbꝰ vltimis pᷣceptis quibꝰ ꝓhꝛibe' ocu
piſcentia alienaꝝ vx· et reꝝ tixlnj.
Inſequeter ↄſiderandũ e de. ix · et x · P
(nes ſib·qe ſi ponun exo·xx · ſic. ñ ð
ſiderabis vxoe ꝓximi tui n ſeruũ.nõ
ancillã.n boue.ñ aſinũ :·neqʒ oia q il liꝰ ſut et
deu. v. ſic.ñ ↄcupiſces vxoee ꝓximi t· ñ do
mum.ñ agia ñ ſeruũ: n ancillam. non aſmũ.
et vniuerſa q illius ſunt · &d hoꝝ aũuũt euidẽéti
am pñt q̃ri pła.ſ.vti hec duo pᷣcepta ꝗ·ſ.ſut
de n ↄcupiſcendo malũ ſint pᷣcepta legis na⸗
turalis H ꝙ ſic. ge ſic ĩ coꝛde nro e ſcriptũ
ꝙ malũ ñ e faciendũ ita etiã ꝙ malũ ñ e ↄcu⸗
piſcendũ Nec obſtat i ad RBo. vij· ocupiam
neſciebã niſi lex diceret n ↄcupiſces.· qe apłs
loquit in ꝓſona eoꝝ ĩ ꝗbus lex natural erat
intm obſcurata ꝙ neſciebãt vti ↄcupiĩa eſſet
pctm.et ꝙ;tũ ad hos dicit glo:neſciebã pec⸗
catũ eſſe.in aliquibꝰ aũt n erat ita obtenebea
ta quin bñ ſciret eſſe peccatũ ſj ñ tã graue · et
qꝙ;tu ad hos dicit glo:vłb tã graue q Vti euã
geliũ ſaupabũdet a lege ſcðz illud lex cohibz
manũ nñn animũ:euãgeli ec ammũ h em n v
cuᷣ in his pᷣceptis animꝰ cohibeat.· ꝙ lex
Phibet codis actũ.ne iudei rudes et carna
les putaret ip̃m eſſe ↄceſſum · et tñ ſupabudat
euãgeliũ ĩ duobꝰ.peio ĩ generalitate ꝓhibe
di· qe Mt. v. Phibe actꝰ coꝛdis moadĩatꝰ ſe⸗
cundũ vim iraſcibile et ↄcupiſcibilᷣ. Scðòo ĩ
exp̃ᷣſſione·qe ĩ lege ñ ꝓhibe niſi ĩ 0e-dinatõ af
fectiõis cũ ðᷣe ñ ↄcupiſces·.in euãgelio vᷣo ꝓ
hibe' intetio cogitatõis Mt. v. Si videris mu
li.ad ↄcupi:æc.iſi oculũ habeas intetõis in
muliere cogitãdo vt ↄcupiſcas eã iã mecha⸗
tus es æc.· ſeðz alex·. an. ĩ 2 ° li · Vt ĩ his du
obus pᷣceptis ꝓhibeat ↄcupiſcetia gnalis.
BRñndz alex · an. in 3 ſcz fozmã p̈cepti ꝓhi
be ↄcupia generalis· ome em ↄcupitũ e e.
Fut ergo ẽ ↄmunicãs nobiſcũ aut ñ·ſi ſic· ĩtel
ligi ꝓꝑ vxoeè ſcz moð decalogi ꝑ ſinodochẽ
a pte totũ · ſi ñ· ĩtelligit᷑ ꝑ re ꝓxi / Vtꝝ G̊ ꝓ⸗
hibeat᷑ ĩterioe actꝰ ↄcupiſcetie im⸗ peĩo motu
aut in delectatõe ł in ↄſenſu. Gndʒ alex.an.
in 3 li. ꝙ tripł r p̃t ↄcupia ſumi· vno mõ pᷣt di
ei appetitꝰ vegetabilis· et talis ↄcupia ꝓut
e inoediata e a fomite mouete· ii a coeruptiõe

oeiginalis culpe- XFlio mõ pᷣ̃t diei appetitus
ſenſibilis·et qᷓ̊ ꝓut ẽ inoꝛdĩata è a mouete ſe
ſualitate cũ fomite . 3* mõ ocupiſcetia é appe
titus rõnalis et ſic e a liberi arbitrij volũtate
Concupiĩia peimoꝰ eſt in ſuggeſtione·ſcòo ĩ &̊
lectatõe· 3 in oſenſu/dicendu ergo ꝙ; ꝓſe cõ
eupiſcẽtia ꝓut ẽ in oſenſu rõnalis volutatis
Shibe'.ↄcupĩa vᷣo q̃ ẽin delectatõe ſenſuali⸗
tacis vł ex ſuggeſtione fomitis in actu vege
tabilis· ñ ꝓhibe ſimpłr ſy tm̃ ſeðz qᷣdqe non
erat ꝓhibendũne ille ↄcupie ſint in nobis.
qe Gq e ĩpoſſbile nobis.ſʒ ꝓhibent ne ſeqmur
eas ſeðʒ illnd ecc·xviij· poſt ↄcupias tuas ñ
eas· ire aũt ide ẽ ꝙ ↄſentire.ↄcupĩas aũt ſug
Seſtionis et delectatõis ñ ꝓhibet gpe · ſed ex
ꝓhibitõe oſenſus oſtendun male et vitãde
Sic ergo ꝑ h̊ pᷣcepta ñ ꝓhibet motꝰ peimus
Ocupie qui ↄſiſtit infra limites ſenſualitatis
ſ ꝓhibe directe ↄſenſus volũtatis in opus
vel delectatõz · Vtcn ad idẽ p̃ceptũ ptineat
ꝓhibitio volũtatis et opis. Rndet alex.an.ĩ
3⁰ ſuo q; aliqñ otingit eſſe peccatũ ĩ vol ũtate
ñ ſequete ope:nequis ergo crederet eſſe pec⸗
eatũ tm̃ cũ opus iungi volũtati · ſeparim ꝓhi
be mala volũtas · Quandoqʒ vo opus ſequitꝰ
voluntatẽe· et tũc volũtas et opꝰ exteriꝰ ſi cõ
ſideren᷑ in radice · ſ. libidĩe et intetõe. ſũt idᷣ
peccatũ. Si vo oſideret' volũtas in ſe. et opꝰ
iſe· alie ſunt circũſtãtie boni debite actui ex
terioi ꝙ; volũtati ·qꝛ diuerſificat modus lo⸗
cus tẽpus et quedã alie circũſtantie licet cir⸗
eunſtãtia finis ſit eadẽ· Si ergo vt dicit aug.
peccatũ e actus incidẽs ex defectu boni· ali
us aũt defectꝰ actus ẽ hinc inde · ergo ſcðm
looc aliud peccatũ:vt ergo h darec intelligi
ꝓhibe volũtas et opus.lex i gi ſcᷣm rõex la
tionis ꝓfectã · docuit vtrũq; vitandũ. In aliqͥ
bus em̃ ꝓpter vnitatẽ radicis voluntate et o⸗
pꝓus vno pcepto ꝓhibuit· vt in homicidio et
faiſo ceſti.in aliqpus vo duobꝰ ꝗpter differẽ
tiã defectꝰ inoeꝛdĩatõis vt in mechia et furto
Sʒ q̃re magis ꝓhibe ſeoeſum volũtas et o
pus iĩ his ꝙ; in alijs· qꝛ delectatio mechie
et vtilitas diuitiaꝝ ſunt ꝓpter ſe appetibilia
in ꝓtũ habẽt rõez delectabilis vł vtilis.et iõ
debuit ĩ eis ꝓhiberi opus et ↄcupĩa.ſʒ homi
cidiũ et falſitas ſcòm ſe ſunt hoeribilia. et iõỹ
n ẽ ſiłe ð his et de illis Quare magis ĩ ſpea
li ꝓhiben' auaricia et luxuria ꝙᷓ alia vꝛcia ca
pitalia· ꝙ illa duo ꝓhibent magis expli
ate · qe ꝓter ĩpeobitate libidis citiꝰ ꝓgredi⸗
um in opus exteriꝰ.nihilominꝰ tñ et alia v⸗
cia capitalia ibi ꝓhiben iplicite · Zupbia eĩ
ꝓhibe ibi ĩ adozatõe dei ·et honoꝛificatõne
Sximi. ĩuidia et ira ĩ ꝓhbitõe homicidij. ac
cidia in ſanctificatõe ſabbati auaricia in ꝓbi
bitõe furti:luxuria et gula ſibi mcta ĩ ꝓhi⸗
bitõe mechie et adulterij· vbi ꝓhibe oĩs illi
citꝰ coitꝰ et ĩmoderata ðlectatio carnalis
De pᷣceptis enãgelicis regulantibus circa o⸗
peranda et vitãda ti · xliiij ·
¶ Ebito de p̃ceptis moealibꝰ diuine legis
pvyveters· oſequenter oſiderandũ è de pce
ptis mozal ibus diuine legis noue-Leuãgel:

ce. hox aũt qᷓdaʒ ſuùt generalia reſpectu oim
vt ea q̃ Otinent' in ſermone dni ĩ monte Mat⸗
d·vj· et vij:et luẽvj.quedã vo ſunt ſpealia re
ſpectu pſonaꝝ pᷣſidentiũ:vt pᷣcepta qᷓ ſpẽałr
dant aplis Ot.x.ad pñs a ũt agendũ e tm̃ ̊
generalibꝰ.et h; ſcðz oedine euagelij p̃cipue
Mt. in quo peĩo tradunt p̃cepta de faciedis
et vrtãdis:ſcðo p̃cepta de oedinata intetione
Habẽda ĩ faciedis . vaO i attédite ne mſti⸗
ciã veſtrã fa·co·hoæc. ¶ Itẽ inter pᷣcepta pei
ma dan p̃cepta peĩio oedinãtia iraſcibile cuʒ
ðe M:t.vaudiſtis qe dictũ ẽ antiq̃s ñ occideꝶ
æc. ſcdo oꝛdinãtia ocupiſcibile cu ðᷣe ibiò. au
diſtis qe dictũ è nñ mechaberis ec. 3 oedinan
tia rõnalem.cũ ibidẽ addit audiſtis qe dictũ
nõ piurabis æc.· Itẽ oedinãtia iraſcibile cõſi⸗
ſtüt in duobus · ſ. peĩio in ꝓhibitõe ire cum ð⸗
audiſtis qe dictũ e antiquis nõ occides zccer
hec patẽet pꝓ ea q̃ dicen infra li.ij.ti.xl ix.f.ðᷣ
clemtia et mãſuetudĩe et vicijs oppoſitis ar.
iij- ſcõo in iuſſione recõciliatõis et ↄcoedie.
Recõciliatõis reſpectu eiꝰ quẽ leſimꝰ cũ dᷣe.
ſi offers munus ec· Concodie reſpectu eiꝰ a
quo leſi ſumus cũ ðe.eſto oſentiẽs ec. vel re⸗
cõcil iatõis reſpectu amici.ↄcosdie re ſpectu
inimici·et de his duobus e hic dicendũ .· Do⸗
ſtea ſequunt' p̃cepta oedinãtia ocupiſcibil eʒ
et H̊ ſunt tria·peĩo em ꝓhibe volũtas mechã
di cũ dᷣe:oĩs qui viderit muliere ꝛc.et de H re
quire infra li.ij.ti:de luxuria-ſcòo iube cli
natio occaſionis mechãdi ibi.ꝙ ſi oculꝰ dex⸗
ter ꝛcet de B diceꝰ hic · tercio re ꝓphac ſepatõ
iugij legitimi· excepta eã foenicatõis cuʒ de
Mi. v· dictã ẽ aũt antiqu is qui dimiſerit vxo
rem ſuã ꝛc. et de H̊ require infra li.viij. ar.xj.
Deinde ponun pcepta oedinãtia vim rõnale
et peĩo pceptũ oedinãs eã in ven cũ de Ot.
v. iten audiſtis qe dictum e antiquilſ ñ ꝓiura
bis:et ð H̊ require ſupea ti.de iurameto et ti.
de gnuria fe oe ponune. Scepra rõnalem oedi
nantia in bonũ: et inter G̊ e pemũ pᷣceptũ pa
tietie · ſcᷣo p̃cepta bñficetie · tercio p̃cepta di
lectõis et beniuoletie· Item inter p̃cepta pa⸗
ti entie peio peecipiᷣ patistia reſpectu leſiõis
coꝛpoꝛa·ſco reſpectu ablatõms reꝝ. tercio
reſpectu angari e oꝑum/ Ite mter p̃cepta bñfi
cetie/peĩo peecipit erogatio. ſcd̊o mutcuano.
eĩo ergo ↄſiderandũ ẽ de pᷣceptis regulanti
Puo cirea facieda et vitãda· deinde de Pcep⸗
tis regulãtibꝰ intẽtionem circa iłla.et de pei
mis ẽ agendũ ſcòz oedinẽ ſupea dictũ in titu
lo iſto pᷣtermiſſs illis de quibꝰ alibi determi
nat·peĩo igit Oſiderandũ e de pᷣcepto derr
hatõis · ſcdðᷣo de pᷣcepto ocoꝛdie· gercio de peł
cepto vitãdi occaſionẽ mechãdi ·quarto de p
cepto patiẽtie reſpecta leſionis coepoꝝ . quĩ
to de pᷣcepto patietie reſpectu ablatõis reruzʒ
ſexto de pcepto pati entie reſpectu angarie o⸗
peꝛ·ſeptimo de pᷣcepto erogatõis· octauo ð̊
ꝓcepto mutuatõisnono de pcepto dilectõiſ
mimicoꝝ· Circa p̃ceptũ ergo recõciłiatõis
ſciendũ ꝙ po' t. v. ſi offers munꝰ tuũ ec. vſ
q; vade peiꝰ recõci · fri tu:2c · ec aũt verba
ccðm qð habe ab aug.li.ð̊ ſmone dñ̃i ĩ mẽte

et a criſo.ſup Mt. ſic debent exponiſi offers

munꝰ tuũ id é tue ſubſtãtie vb opatõis bone
ad altare ecclie ł mris tue· ſcz em glo.coꝛ ẽ
tẽplũ.altare fides· cui niſi munꝰ dimitta ðᷣo
ñ placet·et ibi recoæ· fu.ꝙ fr tuꝰ hꝑʒ aliqd ad
uerſus te ſcʒ ꝓpter inmriã a te ſibi illatã· reli
que ibi munꝰ ſcʒ tui ſacrificij · et vade coepa⸗
liter ſi ſit pñs b ſpualiter · ſ.motu coꝛdis ſi ſit
abſens recõfr̃i t·ſ.ab eo veniã poſtulãdo et
ſibi ſatiſ faciẽdo · b ſi fr̃ t. hʒ aliqd aduer · te · i.
te leſit ꝓpter qð eũ odis·vade ſcz ſibi ĩ coꝛde
parcẽdo ad qd teneris de neceſſitate· Si vero
mueris cozpaliter en ad amiciciã reuocãdo et
rogãdo. B erit pfectõis et cu ſic fecens tunc
vemes offers munus tuũ deo ſcz gratũ-
Equit videre de ſcðo. ſ· de pᷣcepto ↄcoe⸗
die hoc aũt po' Mt. v. ſic eſto ↄſentiens
aduerſario tuo cito du es in via cũ eo:ne fo⸗
te tradat aduerſariꝰ tuꝰ te iudi:et iudex tra⸗
dat te miſtro et in carcerẽe mittaris· ame dico
tibi n exeas inde donec rddas nouiſſi:qᷓdean
te:hec vba pñt exponi vt patet ex glo:tripłr
ſcom qð aduerſariꝰ pᷣt dici hõ:ſermo dminul
et deꝰ. de aduerſario hoĩe ſic· eſto ↄſen. adu.
t·: i· hbnñficus ei ſubueniedo et beniuolꝰ dilige
do cito:ſ. an moete: dũ es in ma:i. in hac vita
cũ eo:ne foete ꝛc.ſic tpauit vt dicit glo.vt lo
cũ penitetie ñ auferret.ne foæte tra:te aduer.
tu:m:i.ſit cã tue traditõis iudici.i.xpᷣo jo.pr
ome iudiciũ ðdit fi:et iudex tra.te.mi.i. dya
bolo et ĩ car· ſ. inferni mittarisſ. ab eo · mẽ
dico tibi ñ exies inde donec· i. nunq;. deſi gt
em B ſcz aug· ꝓpetuitate ſic ibi donec ponã
mi. ce⸗ et Mt. j et ñ ↄgnouit eã donec pepit
fi :·ſun peiogenitũ.reòdas nouiſ.quadeaãte· i.
ſuſtineas penã mĩmo peccato debitã qe nihbil
remanet ĩpumntũ:qᷓdeans ſcòz hiero:e qᷣdam
Senus nũmi valens duo minuta et ſignificat
peccata minuta b ꝓpenã mmutis peccatis ðbi⸗
tã · et ſcᷣm aus:nunꝙ; erit ĩ ſoluedo et nuqꝙᷓ ĩ
reddedo. i. nuneꝙ; exibit. pnñt ec exponi de ad
uerſario ꝗᷓ ẽ ſermo di ſic·eſto ↄſen aduer.t.iĩ.
dei vbo. ſ. ei obediedo. et ðe dei verbũ aduer
ſariꝰ.qe nobie peccãtibꝰ aduerſat.cito dũ es

ĩ via cũ eo.glo:cũ ſermone diuĩo ĩ via.i.xpᷣo

recte gradmur. du ei obediedo ad eterna vi⸗
tã ꝓtingimus·ne foæte trate aduer.t. i. ſit cã

tue trad itõis:tercio pñt exponi ð aduerſario

qꝗ e deꝰ. aduerſat em nobis ꝗꝓpter pctã nr̃a:.e
ſto oſẽ · aduer · t. ſ· deo ip̃m reueredo et ei obe⸗
diendo cũ quo ſumꝰ ĩ via qe ip̃e ẽ vbiqʒ. alia

exponunt vt peius.
S quitc de 3¶. ſ. de p̃cepto vitãdi occaſiõz
mechãdi .G̊ aũt po' ſic . v. ſi oculꝰ tu
us dexter ſcada. te abſcide eũ et pice abs te.
Expedit em tibi vt peat vnũ menbeũ ꝙᷓ; totum
coæpꝰ t:eat in gehennã.et ſi manꝰ t.dex· ſcã⸗
da te abſcinde et ꝓyce abs te expedit em æc.
hec aũt vba ſcòðm qð apparet ex gloſis ſic ex
poni pnñt. ſi oculꝰ cuus dexter.i.exterioe aſpe
ctus.interioe cogitatꝰ.ↄſiliariꝰ Pus.ſtudiũ
quo quis vacat vite ↄteplatiue. ſcanda.te aò

malũ trahedo vbł ĩ ereoze mòucẽdo.b maluʒ

Oſuledo · k ĩ ſupbiã erigedo. reddedo ſingka

ſingłis.abſcĩde eũ · ſ. a te ſepãdo et Pyce abſ
te · ſ. ab eo lõge receoẽꝰ.et ꝓ h̊ qd dᷣe dexter ĩ
telligi illud qd fit recta intentõe · qð ſi ſit oc
caſio peccati qdqd ſit illðd debemꝰ a nobis re
mouere. et ſi dexter oculꝰ.i.qð fit en bona in
tetõe·q minoee pᷣbet occaſiõezꝭ mali dz0 remo
ueri : młtomagis oculꝰ ſmiſter · i.qð fit mala
intetõe qð pᷣbet maioꝛooccaſione mali. expe
dit em̃ tibi.i.minꝰ e malũᷣ tibi ł magis ẽ vtile
tibi vt pereat vnũ menbi tu · ꝙ to·coꝛ.t· eat
in ge · Et ſi manꝰ.t.dex·ĩi.exterioꝛ ↄtactꝰ ĩte
rioꝛ volũtas ſiue ↄſenſus· famſliaris adiuto⸗
vłb amicꝰ.ſtudiũ vite actiue ſcan.te.ſ.ad ma⸗
lũ trahedo b induceẽdo. abſcide ſcz a te ſepan
do et Pyce abs te ſcʒ longe ab ea recededo·
Nota ĩ oculo b im manu vb ĩ alio mẽbeo ↄſide
ro viciũet illꝰ e remouendũ·et actum q̃ ſi ſit
mailꝰ e ꝓꝑ ↄtinetiã declmãdus · et ipᷣm menbꝛ
ſiue mẽbei naturã q̃ e bona et illa e ſernãda;
expedit em̃ ecc. vt peiꝰ· Si dica ꝙ tale pᷣcep⸗
tũ ſit ad literã ſeruano qe ſic inuenit᷑ in vitis
patꝝ frequeter a ſanctis eſſe factu:dicenð ꝙ;
illuò ñ legi ad exemplũ ſ̊ excuſa? ꝓꝑ ſpiritum
ſanct.quo inſp irãte credr eſſe factũ · vt dict
aug. v. de ci · dei ð ſapſone qꝗᷓ ſe occidit mdiẽ.
xvj.qð ñ excuſa aliter niſi qe latẽter h ſpus
ſuggeſſerat q ꝓꝑ eũ mmracka faciebat.vñ ſcòm
can·ꝗqᷓcunq; tali occaſione ſibi menbꝛʒ abſci⸗
derit irregularis e
Squi videre de quarto ſcz de pᷣcepto pa
tietie reſpectu leſionis co⸗ꝛpm. G aut po
Mt. v. ſic andiſtis qe dictũ ẽ oculũ ꝓ ocło de
tem ꝓ dente. B dictũ ẽ exo · xxj· et ↄcedit᷑ ibi
ñ pᷣcipi lex talionis qe ñ erat pceptũ moeale
ſ iudiciale et ſequr Mat.v.ego aut dico vo⸗

bis.i.ſupaddedo nõ reſiſtere malo.i.miunte

ab alio illate· b malo·ſ.hoĩ ĩiuriãti · ſ ſiq̃s te
pcuſ. i dex· maxillã pᷣbe ei et alterã:· dexterã

dicit qe e notabile mebi et euides. q̃ſi dicat

ſiqs tibi graue et manifeſtã ĩiuriã ĩtulerit. pa
ratus ſis patieter ſuſtinere aliã vt ñ moueariſ
ꝓ im pati entiã:·et ſi graue et manifeſtã multo
ma& leu et occultã:et hoc e qð dicit.pᷣbe ei

et alterã · ¶ Nota ꝙ dicit aug. ꝙ in ſacra ſcri⸗
ptura ſunt pᷣcepta et exepla ſanctoꝝn vt p ex⸗

empla ĩtelligamꝰ pᷣcepta. hoc em̃ pceptũ ſczʒ
ſiqs te ꝓcuſ·æc. ĩtellige pꝓ xpᷣi factũᷣ ·q̃ dixit ꝑ
cutieti :ſi male locutꝰ ſum teſtimoniũ ꝓhibe
ð malo.vñn ↄcludit ꝙ huiõi pᷣcepta intelligũ

tur qꝰ ad an imi pparatõʒ vt ſceʒ hõ ſit paratuſ

patieter talia ſuſtinere ita ꝙ in coede ſit awi be
niuolęetia · dicit tñ pe: in poſtilla ſup lucã ꝙ ẽ

ↄſiliũ pfectioms ñ pᷣceptũ.· Vtn aũt liceat

vim vi repellere· re quire ſupea ti:de bello
Sʒ nuqd h̊ retracta lex talionis. Bñũdʒz alex.
an. in ſic quo ad peiuatã ꝓſonã ñ quo ad
iudice · peiuata em pſona ſi vindictã expeterʒ
malũ ꝓ malo redderet. vt dicit aug· Iudex ve
ro amoee uſticie iuſtũ ꝓ miulſto redderet . et
ita bonũ ꝓ malo. Nota ec ꝙ dicit aug· heie ñ
ꝓhibe vindicta qᷓ e ad coerectione.qe ip̃a p⸗
tinet ad miſericoediã.ſ̊ G; ñ ↄcedi mũſi cui eſt
ex oꝛdĩe data et ſine ma.vt pri ĩ filiũ.· MNota
ec ſcõʒ tho.ĩ peia ſcdᷣe ꝙ ið pcaptũ fuit nõ vt

vindicta expeteretc ſed vt iuſticia ſeruaret
Equr de · O· ſ. de Pcepto patiẽtie reſpectu
ablatõis reꝝ · B aut ſic po' t. v.· et q̃ vo
unerit tecu i indicio vtedere i. otetioſe agere
et tunicaʒz tollere · i. veſte inferioꝛem · dimitte
ei et pallium id ẽ veſtezʒ ſupioꝛe.et Gᷓ maxime
pPtinebat ad eccleſiã peimitiuã. ſ.vt vberiꝰ P⸗
dicaret. Sz ex B v ꝙ ñdiceat debitũ repetere
et ad idẽ facit illud luẽ· vj. q aufert q tua ſũt
ne repetas· et qui aufert tibi veſtimentũ et tu
nicã noli ꝓhibere· X hoc ñ licet ſub iudꝛ

ce infideli:.coꝝ ·vj. Iudet aliqͥs veſta hns

negotiũ aduerſus aliũ indicari apud iniquos
glo.i.infideles qm ſunt miq̃ fidelibꝰ quocũ⸗
q; mõ pñt· et ſeðdz pe·ibið ĩ poſtilla ſua ĩ glo:

intelligic vbi ñ habent᷑ fidelez iudices per
quos ſua repetere poſſint · Sub fideli aũt iudi

ce pᷣt quis repetere q̃deupliciter ſcʒ ex zelo in
ſticie:ex neceſſitate cũ indiget ĩ pnti ·ex infir
mitate cũ umet de ꝓxio idigere:et ex cupidi
tate vt cũ abũdat ĩ diuitijs et appetit ampli⸗
us abudare·peĩoꝰ ſcðòo et/ licʒ ſua repetere
n aũt quarto mõ licz aũt ſua repetere m cari
tate et bemuoletia: ſz n ↄtentõe et fraudule⸗
tia· et hoc ſco mõ ĩtelligit illud t. v. ſiqs
voluerit tecũ in iudi.ↄtẽ · di · ei et palliũ glo.
añꝙ otẽdas.i·cũ tetiõe repetas Sʒ qᷣd de
religioſis · ſi hñt in ↄmuni licz eis repete⸗
re debito mõ ſcz ñ vt bona ſua ſ̊ vt bona con
gregatõis et ꝗꝓpter vtilitatẽ nñ ꝓPam ſ̊ ↄmune
q ẽ qdeuplex.ſ.paupeꝝ ſuſtẽtatio maloꝝ re
rep̃ᷣſſo.q ſi ñ fieret B.dare malis occaſio a⸗
liena rapiedi:pacis et vnitatis ſeruatio q̃ ðᷣ
ſtruere ſi ñ licerz repetere ſua:et ĩfirmoꝛꝝ cõ
ſolatio q̃ turbarent'ſi ſua repetere ñ poſſent.
Si vo nihil hñt nec in ꝓo nec ĩ ↄmuni tũc ñ
lcet tal ibꝰ repetere cũ n habeant reꝝ ꝓPeta
tẽ vł dñium i; tm̃ vſum.pꝓñt tñ denũᷣtiare ł iu
dici vt ſup G̊ ꝓuideat ſcm qð ſibi videbr ex
pedire vel alteri ſcʒ ꝓcuratoei qui petat noĩe
eiꝰ ad q; dñůum reꝝ ipſaꝝ noſcit᷑ ꝑgtinere vt
ſic eaꝝ vſum poſſint hre Aar ec ſcðz glo·
aug.j.coꝝ· vj:ꝙ pfectis licet ſua repetere ſi
ne cã ſine lite ſine indicio · ñ em̃ ↄmittitur eis
mouere cãm añ iudice Infirmis vo licz repe⸗
cere ſua an indicẽ cãm monedo. ſ ñ cũ ↄtetio
ne et fraudulẽétia. nec apud iudices ĩfideles
ſcʒ vbi pñt habere indices files· Ex p̃ᷣdictis
ↄelndt alex · an· in 3 vbi tractat de B p̃cepto
ꝙ repetere ſua Otetioſe et frauduleter vel co⸗
rã iudice ĩfideli e oibꝰ ꝓhibitũ · repetere vo
ſine dtentione ſine fraude nec coã indice elt
oĩbus ceſſum·pꝓfectis vo ꝓhibitũ· vñ ñ repe
tere e ↄſiliũ ĩfirms·p ceptu pfectis: et vocat
ꝓſectos vt dicit ibidẽ q̃ renuti auerũt ꝓpens.
talibꝰ em ñ licet repetere ſua vt ſua·ſ̊ bñ liʒ
eis repetere ſua vt alteriꝰ ĩtiitu cõis boni vt
ſupea dictũ ẽ · Nec obſtat p̃dictis ꝙ ſupea illꝰ
j·coꝝ·xiij:caritas ñ q̃rit q̃ ſua ſunt·dict glo.
caritaſ n repetit ablata.qꝛ ẽᷣ venꝝ ꝙ caritas ñ
repetit cã cupiditatis · B em nutli ticet· ſ.repe
tere ex cnpiditate qᷓ amat pecuniã apter ſe · ſ
repetere ex zelo iuſticie duenit oibus impfe⸗
ctis ſcðz debitũů madũu /Sz qd ſi ex repetitõs

2„

ſcãdaliſet ille a quo repeto vi᷑ eim̃ ꝙ tũc nõ
liceat repetere·qe dicit autozitas quantũ po⸗
tes ſine peccato vitare ſcãdalũ ꝓxim debes
KEñndz alex · an. ibidẽ ꝙ opoetz tenere qð ẽè cer
tũ.certũ ẽ em̃ ꝙ raptoe e qui abſtulit. incertũ
ẽ aüt ꝙ inde ſehndalizer⸗. Vi vo ſciam ꝙ inde
ſcandalizʒabi᷑.ſi ſim mfirmꝰ et timeã meũ ca
ſum ex non repetitõe·p̃ponderat ſcandalũ ꝓ⸗
peiũ ſcãdalo alteriꝰ.et ꝓlus teneoe ipᷣm vita⸗
re ꝙᷓ; ſcandalũ ꝓximi.Si vo ſim pfectus et re
petã debito mo. ſiẽ pponderat bonũ omune

ſpeciali.ſic ppõderat ſcãdalũ ꝓPum ↄmunita

tis et pluriuʒ ſcʒ diſſpatio pacis et vtilitatis
cõis:et incentiuũ delinquedi q̃ oĩa accideret

ſi ñ liceret ſua repetere ꝗꝓpter ſcãdalũ ꝓximi

ſingulare? S& nundqd licet repetere ñ tmn ne⸗
ceſſaria ſʒ eẽ ſupflua· ꝙ; ſic.ſʒ ĩ hoc ẽ drna
qꝛ poſt repetitõꝭ potes neceſſaria retinere ·Rᷣ
ſupꝑflua teneris indigẽti bꝰ diſpeſare· qꝛ ſunt
aliena ad retinenð tua ad diſpeſanð ·· Quid
de ſeruis nunq̃d repetent · H& ſeëm aug li.
ſermone dñi in mõte. ſi ille mqt ſeruꝰ rectiuſ
et honeſtiꝰ ad colendũ deũu a te dño educat᷑
et regit᷑ · ꝙᷓ ab illo qᷓ cupit eũ auferee· neſcio
vti q; audeat dicere vt veſtẽ eü debere con

temni. q:d. in tali caſu ñ dzʒ ↄtemni repetitio

ſerui ſic pallij Æ.d G nota ꝙ ꝙ;uis lic eat re⸗
ꝓpetere ſua in iudicio ſeðz modũ ſupea dictum
n tñ expedit oĩbus:peĩio ꝓpter honeſtate ꝓuũ.
xx· honoꝛ e hoĩ qui ſe ſepat a ↄtetiõe · ſcõᷣo ꝗp
ter pacis ↄſeruatõzʒ criſoꝰ.om̃e iudiciũ irrita
tio coꝛdis ẽ·3 ꝓpter multoꝝ pctõꝝ vitatõez
id e coꝝ · vj: iam oĩo delictu è m vobis ꝙ ju⸗

diciũ habetis inter vos Criſoꝰ.difficile ẽ rez

dimittere ſed dikficiliꝰ e de indicio ſme pctõ
exire · qrto ꝓgter aduocatoꝝ maligtate ps.
cota die iniuſti ciã cogitauit lingua tua.
Equi ð ſexto pᷣcepto ·ſ.patiẽtie reſpectu
angarie opum de ꝗq?“ t. v. et qcunqz te

aägariauerit mille paſſus vade cũ eo alia duo

milia. Eſt aũt angaria mdebiti obſequij exto⸗
ſio ĩ ꝓpeia pſona· expone ergo q̃cunqʒ te an⸗
gariauerit mille paſſus· i ·Opulerit ire ꝓ mille
paſſus.St ſcdᷣm glo.dicit mille.ge ið erat iter
ſabbati ĩ qᷣ ðſignat pfectio ſpũalis q̃ oñdi ĩ
hꝰ pᷣcepti ĩpletõe· et hãc rõeʒ ponit aug.li.ð
ſamone dñi ĩ mõte vade cũ eo alia duo milia
id ẽ ſis paratꝰ aĩo patieter ire ſi fuert neceſſe
et addi binariꝰ ad deſignandũ ꝙ dz habere
ꝓfectione patientie in oee et in coede.
quit de ſeptio.ſ.ð p̃cepto erogatõis ð
qꝰð ð̊e Mt. v. q̃ aũt petit a te da eĩ. et luce
vj· oĩ petẽti te tribue:iux · qð eẽ̃ ðᷣe luc.xj.da⸗
te elemoſinã et ecce oĩa mũda ſunt vobis· ex⸗
pone qᷓ petit a te· ſ·ex neccitate eæ indigẽtia.
da ei · ſ. ex caritate et beniuoletia et ĩtelligit
H pᷣceptũ ſeðz glo:ð his q iuſte et honeſte da
ri pñt res aũt q ẽ necaria ita ꝙ nulloꝰ ea care
re poſſuzʒ ñ pᷣt dari honeſte · res vo al iena ñ pᷣt
dari iuſte · res aũt ſupflua ñ pᷣt retineri juſte.
. ̊ nota ꝙ licʒ negare rẽ peteti al iqñ ꝗpter
PBam ĩdigentiã · ſiẽ excuſat ſe młr·iij.re.xviij
apð helyã · aliqñ ꝓpter petetis ſuffiagʒ hiero.

diuitibꝰ dare nibil alið e ꝙq pòre aliqñ ꝓpter

Ty

XCX

petẽtis maliciã· ecẽ:xij:bñfac humili et ne ᷣ
deris ĩpio. Fliqñ ꝓpter meliꝰ ↄferẽdi ꝓuidẽ
tia; ſcz illud deſudet elemoſina ĩ manu tua
donec iunenies cui des· qd foete ſumptuʒ e de
ecẽc.xxx·eleoſina viri q̃ſi ſacc ulꝰ cũ ipᷣo.lia
de hac materia reqre ĩfra li.v.ti.de elèoſina
Equitc' videre de octauo ſcʒ ð pᷣcepto mu
E tuatõis ò quo Mt. v. et voleti a te mutua
ri ne auertaris · ſ. mutun negãdo.· et H ſme ſpe
alicꝰ lueri ſcõʒ illud luc.vj. mutuu date ſcz ĩ⸗
digetibus. et deu ·xxiij.fratri tuo abſqʒ vſura
illuò quo ĩdiget modabis·iõ ſequꝝ luc.vj.
nihil ide ſperãteſ. ſ. ab hoĩe vltra ſoetẽe ita.ſ.
ꝙ ꝓpter huioõi ſpem peicipalł r mutuetis.licet
quidẽ ſperare et bonũ è ſperare a dᷣo ĩde mer
cedez. qe ſiue ille reddat ſiue ñ des tñ reddet

vt dicit glo · Doteſt tñ ſine vicio vſure ſpera⸗

ri bñficiu ab hoĩe obliga em ex bñficio ſcðʒ

illud t. vj. oĩa quecũqʒ vultis vt faciãt vo
bis hoĩes et vos faciatis illis. eccac auteʒ

circa mutuuũ multipłr. peĩo ĩdigenti ñ dando
ecc.xxix · fenerare ꝓximo tuo ĩ tpe nccitatis
illiꝰ ſcᷣo datuʒ nimis ĩpoetune repetẽꝰ. qñ B;
ñ pᷣt ſoluere·yſa.lvij.omes ðbitoees vro& re⸗
pPetitis · ibi glo·q̃ ñ habentẽ repetit deo violẽ
tiã facit: tercio pignoea nccia detinedo ł de⸗

ſtruedo exo · xxij· ſi ꝓxio tuo pignus accepis
veſtimẽetũ eiꝰ an ſolis occaſuʒ reddes ei.qrto

cũ vſura exigedo ↄtra ið luc.vj: nihil in ſperã
tes:quĩto ð dilatõe termim ſolutõis munera

„

accipie ps.q̃ pecu.ſu.ñ ðdit ad vſn. et mu.

ſup mo.n accepit. lia q ptinet ad mutuũ et
vſurã rqre ĩfra li.iij.ti.ð̊ mutuo et ti.̊ vſura
Equy de · ix · ſ. de pᷣcepto dilectois inimi
coꝝ et de hoc reqre ĩfra li.ij.ti. de cari
tate et ꝙtũ ad pñs p̃t notari ꝙ diligere ꝓpter
mutue faĩliaritatis oblectamétũ e vanüů· pꝗ.
filij hoĩm vt qᷓd diligitis vanitatezʒ. diligere
Pter peccati ↄlenſuʒ e malignũ ſijm id nau.·i.
ſiẽ ſpine ſe inuiceẽ oplectunt᷑. Diligere ꝗꝓpter
bñficiũ acceptũ b ſperatũ è mercenariũ.ð qli
amico ð ecc. vje amicꝰ ſociꝰ mẽſe. diligere
Apter amoeeʒ reciꝓcũ eè nature debitu de quo
Eo·xij.nemĩ qᷣcq; ðöᷣbeatis miſi vt imice di liga
cis. Dilige vᷣð ꝓpter bonũ hĩitũ b ſpatũ ẽ bonũ
et Stuitũ et meritoeiũ· m ei aug: qᷓ diligit ꝓ
ximũ dilige dz eu aut qe e bonꝰ aut vt ſit bõꝰ
De pᷣceptis euãgel icis regulantibꝰ intentio⸗
nem ti· xlv.
t : 1 — — .. =
Einde vſiderand ẽ de Pceꝑtis regulã⸗
tibus mtetione; reſpectu faciedoꝝ et
viſtadoꝝn et qe ad oedinatã inteẽtionez
requirun duo.ſ.amoe boni.ne ſit libido ĩ vo

lütate . et Diſcretio boni.ne ſit ereoe ĩ electiõe
Ideo dan aliqᷓ pcepta de rectitudĩe intetiõis

7

cũ ðe Mt. v. attedite ne iuſti. ve. fa. ec. et aliqᷓ

de diſcretõe cũ ðe nolite iudicare ec. Circa
Peimũu peĩio ꝓhibe obliqua intetio.ſcðo eius
occaſio · ſ. iedĩata tpaliũ dilectio et ſolicitu
do cũ ðe nolite ſol iciti eſſe ec. Circa ſcdðz ve
ro ſcʒ diſcretõʒ peĩo ꝓhibe temeritas iudicã
di . ſedᷣo pᷣeipit' diligetia ſibi cauedi cũ ðe at⸗
tendite a falſis PhBis. et qe ĩ firmitati hũane
difficile et quaſñ ĩpoſſibile ĩdiſereta iudicia

vitare · iõ addun tria pcepta.peĩo vnũ de pe
tẽdo auxiliũ gr̃e cũ ðᷣe petite ꝛc.ſcdðᷣo ð ſeruãꝰ

equitateʒ legis nature reſpecta ꝓximi. cã de

oĩa qᷓcunqʒ vultis ꝛc. 3 de conatu ad amoeez
dei cũ dᷣe itrare ꝓp anguſtã poætã glo:i.carita
tẽ· Itẽ circa indiſcretõz temerarij iudicij. no⸗
ta ꝙ aliqs iudicat ex autoeitate vt p̃lati. ali⸗

„

quis ex vite dignitateyt pfecti. aliqs ex do⸗

ctrine veritate vt doctoees et p̃dicatoees et
ſcð hoc accidit indebitũ iudiciu tri płr. peĩo
ex defectu ſeu abuſu autoeitatis ĩ cauſaꝝ ex
amine et B ꝓhibe :t. vij. nolite iudicare æc
ſcðo ex indignitate vite ĩ vicioꝝ rep̃henſiõe
et H ꝓhibe cũ ðᷣe ibidẽ.q̃d vides feſtucã ec.
tercio ex defectu diſcretõis doctrine i p̃dica⸗
tõe cũ ðᷣe ibið nolite ſanctũ dare canibꝰ. Ex
pdictis collig ꝙ· ix· ſũt pᷣc epta q bꝰ ĩtentio
oꝛdina de quibꝰ e hice dicendũ ſcom oedinẽ

pdictũ beeuiter trãſeundo-peimũ igi pdidto
Pe

rũ pᷣceptoꝝ ẽ illð.attedite ne iuſti:veſtrã.i.o

pera iuſticie vre faciatis coꝛã hoĩbꝰ.ſ.hac im

tẽtione vt videamini ab eis · ſ. ita ꝙ in H. ſ. ka⸗
uoee hoĩm ñ ↄſtituatis finẽ veſtroꝝ opnz · ſic
em ſcòm greg. opus eſſe dzʒ in publico vt tñ ĩ

tentio maneat in occulto alioquin mercedem

ñ ha:.apud patre veſtꝝ ꝗᷓ in celis e et merito
qe ſeruiſtis hoibus ñ deo.et B explanac ĩ ele
moſma oẽone et ieiunio. Doſtea OMt. vj. oclu
de generaliter nolite theſaurigzare vobis che
ſau· in terea·ſ.fauoe et laude hoim de bomſ
opibꝰ appetẽdotheſauri ·aũt vobis the. ſ.
bona opa faciedo ĩ celo et ita ĩ loco tuto. In
ctheſauro ĩtelligo:quiò pᷣcioſuzʒ. copioſu. deli
cioſum·et ſtabile:qe ſerua? in futurũ:hec aut
oĩa excel leter imueniunt᷑ m celo. Nibil vero
tale e ĩ terra:ideo merito dzʒ theſaurizari ĩ ce⸗
lo ñ in terea:Doſſet aũt hic q̃ri vt teneamur
oms actiones in deũ referee· Sʒz rnſio houiꝰ ꝗᷓ
ſtionis habe' infra :ijeti eari Pceptũu eſt
illud Oth. vj. in fi:- nolite ſoliciti eſſe in cra⸗
ſtinũ.i. impoſten glo interl inealis.ñ laboe

et ꝓuidetia damnat ſed ſolicitudo mentẽe ſuk

focãs·quale aũt ſolicitudine ꝓhi beat q̃re in
fra li.ij·ti ·de pꝛudetia ar· niij. Terciũ pᷣceptũ
illud t. vij. NHolite iudicare.i.ñ affecte⸗
tis alios iudicãdo ↄdẽenare . qe ñ debetis ali⸗
os iudicare libidine vindicte ſ̈ gelo iuſticie-
Vñ ꝓhibet hic inoedinatũ affectũ ſiue appe
titũ moedinatũ iudicãdi et ñ iudicabimmi.ſ.
zudicio eterne ↄdẽnatõis:. In quo em indicio
id e in quali vb ꝓ quo iudicio iudicaueritia
ſez iuſte vel iniuſte mdicabimini.qe ſi iudica
ſtis iuſte iudicabimmi ad pᷣmmz .· ſi iniuſte ad
ſuppliciũ:Eſt aut multiplex iudiciũ ſcʒ ꝗpe di
ſcuſſionisqð lauda.i.con xjſi noſmetipſoſ
iudi. ñ vtiqʒ iudica · Diffinitõis qð pmittitur
de aptis ꝗᷓ n poterũt fieri bono aĩo ſeðʒ glo.
Kutoæitatis qð da indici bꝰ leui.xix.ſte ia

dica ꝓximo tuo. Suſpitionis de occultis iac.

iij. facti eſtis iudices cogitationũ iniquaꝝ ·.
Temeritatis cũ aſſertiõe · Ro.xiiij. tu quis es
q̃ iudicas alienũ ſeruũ · et H̊ fit qdeuplicitex ·
peĩio qn fer ſentetia de occultis coedis.ſcòo

qñ fit interpeetatio mala de dubijs tercio qñ

—
— —

diffinit de futuro ſtatu hoĩs.quarto qñ ↄtra
ius aſſum executio iuris· De hac materia re⸗
quire ſupea ð falſitate iudicẽ· Quarcũ pceptũ
e illud Ot. vij. et luc vj· qͥd vides id e q̃re cõ
ſideras feſtucã.i.leuia peccata ĩ oculo·ſ.cõ
ſcietie vel intetioms fr̃is tui id e ꝓximi· ſ. coe
ripiendo.et trabẽ id ẽ Suius crimen in oculo
tuo id ẽ ĩ ↄſcia tua n vides id e n ↄſideras vt
ſeʒ amoueas. hec em̃ natura oculi ſcʒ vt ſe n
videat ſcʒ coepalis ñn ſpualis Criſo· ſi te mag
diligis ꝙ; ꝓPximũ q̃re ipᷣm ꝓcuras et n pew te
ipſum·et poſt pauca ſequic ypocrita ſcʒ q̃ te
ſimulas bonũ ſcʒ coerigedo. cũ ſis malꝰ. ei ce
peimũ trabẽ de oculo tuo/ſ.vere penitẽdo et
tũc videbis · i. videre poteris eycere feſtuca⸗
de ocko fratris tui ſcʒ coerigẽdo Gre · impitꝰ
et im ꝓbus e medicus qᷓ alijs mederi appetit
et m vulnꝰ neſcit ·ſ̊ oms ſumꝰ tales medi⸗
ci Hylariꝰ vix muenꝝ aliqᷓs ab hoc vicio ali⸗
enus qe quitibet ſuis vicijs faues aliena faci
le rep̃hendit. De hac materia.ſ.de coereptõe
require infra li.ij·ti ·de coereptõe. Quintũ pᷣ⸗
ceptũ ẽ illud Ot. vij. Nolite ſanctũ dare ca⸗
nibꝰ.nec margaritas mittatis an poꝛcos. ne
foete ↄculcet eas pedibꝰ et caneſ ouerſi dirũ
pãt vos Nota ſcz aug· ſeðo li:de ſermone
dñi in mõte.c.xv.ſacra ſcriptura de ſanctũ qe
ñ dz coærũpi:et margarite qe ñ dzʒ ↄtemnica
nes ſunt veritatis ĩpugnatoeespoeci vo ven
tatis Otẽptoees ſcðz Hᷓ ergo ſic expo. Holite
ſanctũ.i.ſacrã ſcripturã dare eã ſcʒ apiendo
et p̃dicãdo canibꝰ id e hereticis infidelwꝰ.
neqʒ; mar·mit · p̃dicando añ poecos.i.luxurio
ſos et carnales.ne foete ↄcul.eas vilificãòo
ſcz poeci pedibꝰ.ſ.ſpũalibꝰ.ĩtellecta repᷣhen
dendo et affectu ↄtemnendoet canes ↄuerſi
ſcʒ ↄtra vos dirũpant vos·ſ.murmnrando de

vobis vb verberado vel foete occidèdo. SZʒ 5
dr⸗

vr xpᷣe Otrariũ pdictis feciſſe infidel vꝰ p
cando. ſcðʒ aus.heretici ſine ifideles aut
ita ſut obſtinati ꝙ de eoꝝ coerectõe ñ ſperat
aut ſperat.ſi ſic·ſic ẽ eis pᷣdicandũ ſic facie⸗
bãt apłi.ſi ñ aut hitant cu alijs q̃ͥ p̃dicatõem
recipiũt · et tũc ẽ eis p̃dicanð · et ſta intełlligi
qð hB̊ ðe¶ Doteſt aũt hic q̃ri rõe hꝰ pᷣcepti qò
tenea ſcire doctoꝛ ſiue p̃dicatoe· BEndz alex.
an. in 3 3 tingit tripłer docere ſeʒ ſimpbr ex
Hhoætãdo et G̊ ẽ ↄmuniter oĩm. pdicãdo et B ẽ
ſacerdotũ · cathedeã tenedo et hoc è doctoꝝ
peimis ſufficit ſcire ſimpliciter erededa et di
uma mãdata.ſcõis e neceſſariũ ſeire exponere
credẽda et mãdata ſcðʒ illud.. pe· ij. pati ſp
ad ſatiſ factõz om̃i poſcẽeti vos rõzʒ æc. Tercijs
neceſſariũ ſcire oĩa ad ſuã doctrinã ptinetia
Sz nunq; d facere tene pdicatoæ illud qð p
dicat aſſerẽdo· Bñdet alex · ibide ꝙ tene face
re quiòq; d aſſerit faciendũ de his ꝗᷓ ptinet aò
neceſſitate ſalutis· ñ aũt q̃ ptinẽt ad ꝓfectõez
ſcʒ religionis ad quã ñ oms tenent. Quid
de deccatoss nunds peccat pᷣdicãdo · Eñdet
ĩbide alex·an. aliqs docet q tene' ex offi⸗

cio quaſi de neceſſitate:aliqs docet q̃ſi ex vo

lũtate/Itẽ peccatũ aliqðᷣẽ notoeiũ aliqð oc⸗
cultũ diẽ ergo ꝙ exiſtes i pctõ nocoaio ſiue p

dicet ex neceſſitate officij. ſiue ex vo luntate
peccat.Illũ aũt q̃ͥ è ĩ peccato occłto dict pec
care cũ ex volũtate pᷣdicat et Hᷓ; rõe ↄtemptus

ñỹ auũt illũ ꝗᷓ p̃dicat ex officio dũ tñ illudò faci

at cũ timoee et q̃ſi coactus officij neceſſitate·
Simpbłr aũt vr dicendũ ꝙ exñs in peccato ſi
ue occulto ſiue manifeſto docẽs b pdicãs ſi ñ
ſtudeat dolere de peccato. ſimpliciter ðᷣe Odtẽ
nere et iõ peccare. Sextũ pᷣceptu e illud Ot.
dij · peti:et acci·q̃rite et inue·pul.et ape · vo⸗
etite fide fidliter erededo. ꝗᷓri te ſpe · fiducia
liter poſtulãdo.pulſate:caritatẽ ardeter deſt
derãdo. Et hec expoſitio elicit ex glo. vl pe⸗

tite oꝛe.q̃rite coede:pulſate ope.oĩis em q pe)

cit · ¶. illð qð dòʒ et eo mõ quo dʒ · ſ.pie ꝓ ſe · p⸗
ſeuerãter et ad ſalutẽ qd e petere in noiĩie hie⸗
ſu.accipit ſcʒ vel ad votũ ·vt qñ ſibi dat illðꝰ
qdð petit vel ad meritũ vt qñ non datur illud
i equiuales· vñ jo.xiij·qᷓdquid petieritis pa.
ĩ no.m.h̊ faciã et q q̃rit coedis öſiderio inue
nit in pᷣmio.et pulſanti ad ianunã padiſi aꝑieꝰ
hoſtiũ celeſtis pallacij· Septimũ p̃ceptũ e iᷣ
Mt. vij. oĩa qᷓcunqʒ; vultis vt faciãt vobis ho
mines ſczʒ inꝙ;tũ hoĩes:qę ſic ſut iuſti et rẽõna⸗
biles· vn intelligit de voluntate rõnabili et
ↄſiliata:vt em dicit aug· voluntas ↄmuniter
ſumpta ẽ bonoꝛ et maloꝝ · ſtricte vo ſumpta
ẽ tm bonoꝝ · cupiditas tin maloꝛx· Et vos fa⸗
cite eis qe totũ e iuſtũ qð faciũt vobis · Occe
pᷣceptũ affirmatiuũ legis naturalis:· et in ̊ i⸗
cludi aliuò pceptũ negatiuũ iuris naturaliſ
ſcʒ ñ facias alijs · qð tibi ñ vis fieri ·qð habeꝰ
thob.nij·hoc e em lex et ꝓPhete. i · in hoc im
plent'. Octauũ p̃ceptũ e illud Mt. vij. ĩtrate
p anguſtã poetã · anguſta poeta ðe vel caritaſ
rõe difficultatis ĩ ditigedo mimicos. b peni⸗
tẽtia rõe penalitatis ĩ ſuſtinèdo et hec poæta
ẽ anguſta in ingreſſa.ſʒ latiſſima in egreſſu ꝓ
uer.xv.niã ſapietie monſtrabo tibi duc ã te p

ſemitas equitatis qᷓs cũ ingreſſus fueris ñ ar⸗

tabunt᷑ greſſus tui põ·latũ man·tun imis.qę
lata et ſpacioſa ẽ via q ducit ad pditõ ez · hec
posta et via ẽ cupiditas q ẽ radix oim malo⸗
rum.j. thi.vl.et multi intrãt ꝓ es · qe vt dicit
Mt. xxij.multi ſũt vocati pauci vo electi.No
nũ pᷣceptũ e illud & vij· attedite id é dilige
ter cauete vobis a falſis ꝓhetis id ẽ qbuſli⸗
bet deceptoeibꝰ ſine ſint heretuci q̃ fallũt per
falſaz doctrinã.fidẽ et ſeripturã coerũpendo
ſiue ſint ipocrite q̃ fallũt ſanctitate ſimulanꝰ
q̃ veniũt.n mittunt a deo. ad vos ðcipiedos
in veſtimèétis oum id è in habitu et ſignis iu⸗
ſtonꝝ.· intrinſecꝰ aũt id e mterioei ꝓpoſito ſiue
deſiderio ſunt lupi rapaces· lupi ſut ratõe vo
racitatis et crudelitatis et calliditatis et ſut
rapaces qe rapiũt ab mtellectu fidẽ. ab af fe⸗
ctu caritatẽ· et ab effectu ſanctitate.a fructi
bus eoꝝ cogno:eos id ẽ ab opibꝰ eoꝝ occł
tis vł ab exitu opm·de H; reqre infra li.ij·ti.
xxvij · de ypocrini.
e lege Huana ſcripta · ſ. oſtitutõibꝰ ti .xlvj
AKbito de lege dinia et eiꝰ pceptis cõ⸗
gruitas oedis exigit aliq̃d beeuiter de
iege hũuana dic eet peio lege ſcripta

&

q̃ ðe Oſtitutio· ſcdo de lege ñ ſcripta q̃ ðe con
ſuetudoirca peimũ nota ꝙ nomẽ legis er
nomẽ ↄſtitutõis ad om̃s decretales ꝓrogari

pt · reſtricto tñ vocabulo· oſtitutões onr pei⸗
cipũ leges populi romaniedicta p̃ᷣtoꝝ · ſcdᷣʒ

q notat gof.ti:de oſti · Sumedo ergo nome?

legis et ↄſtitutõis ad ꝓñs ↄmuniter ꝓ eodez

Videndũ e pꝛĩio qᷣd eſt lex ſiue ↄoſtitutio et vñ

ðe:ſcõo q̃lis dz eſſe lex:tercio qͥs facere p̃t cõ
ſtitutões. qᷓrto ad qͥd finᷣt ↄſtitutõs. quĩto de
virtute ↄſtitutõis.ſexto qliter ↄſtitutõi dero
get.ſeptio qñ ↄſtitutio icipit artare. octauo
de pena ñ ſeruantiũ ↄſtitutiones.
Ilrca pemũ ſciendũ ꝙ lex e qdã oꝛdĩatio
rõis ad bonũ ↄmune· ab eo ꝗ curã habzʒ

cõitatis ꝓmulgata et bñ ðᷣe ꝓmulgata. qꝛ vt

ðe diiiij· leges inſti tuunt ca ꝓmul gan. Se
cundũ vo q habe di.j. S. cũ itaqʒ ↄſtituuo ẽ
ius ſcriptũ ſic ↄſuetudo e ius ñ ſcriptũ moei⸗
bꝰ vtentin appeobatũ vt ĩ di: j.ↄſuetudo. Di
cit aũt Bᷓ l ex a ligãdo ł legenꝰ oſtituꝰ vo de
qi cõe ſtatutũ qe papa cũ fribꝰ ſuis et alij p̃ᷣla

ti cũ capł is ſuis et canoĩcis faciũt ↄſtitutõs
4 Ilrca ſcõz ſciendũ q ſicẽ tradit pſidoꝛꝰ li.

echi. lex dz eſſe talis ꝙ religioni ↄgruat
ꝙ diſcipline oueniat ꝙ ſaluti ꝓficiat permuz
attẽdit' metũ duenit legi diume. ſcðz inctůᷣ
uenit legi naturetercin inꝙ tũ expedt vtili

tati huane. Itẽ dzʒ eſſe clara nibil ambiguũ cõ

tines b obſcurũ:ex.de ↄſti.c.vltimo

(ca eeteiu ſiens Em Sof er boſt. oſt

tutõs facere pñt papa cũ fribꝰ ſuis ĩ ſpi

ritualibꝰ et ecclĩaſticis.et ceteri p̃lati cũ ca⸗
nonicis et capitłis ſuis· ex· de his qᷓ fit a p̃⸗

la·ꝓ totũ ·et legatꝰ ĩ ꝓumcia ſibi vmnla.ex.

8 offi· le·c. fiiet ca:circa ea q ſpectãt ad ip̃m

ex · e · cũ acceſſiſſent·et alið collegiũ appeoba

tũ ex· e· ex literis· et ſynodꝰ ꝓuĩtialis:di⸗xvj

qᷣ dicitis:et ſynodꝰ epᷣalis di .xviij.de ocili

is· et ep̃s er ·de maio.ſiqs. Gt dicit inno.ex.
de loca.ſuꝑ eo nr̃a nobis. ꝙ ep̃s cũ capitulo
ſuo facere pᷣt ſtatuta ſup iuriſdictõe ſua. ſʒ ſa
p alijs ñ p̃t. niſi hij quoꝝ intereſt oſentiãt ł
ad minꝰ ſint pñtes· ex· de hhis qᷓ fi.a p̃la.c.fi.

Keiceps ec Pt odere legẽ cũ ꝓceribꝰ ſuis imn

tpalibus.C.de legi⸗et oſu :·hnana.et pfectꝰ
pcario.C.de offi:pfe.noema.et hi qᷓbua mã⸗
dat impatoæ. vt in ꝓlogo inſti. F. cũqʒ; q deo
WPicio·et populꝰ romanꝰ.ĩſtitutis de iure na
turali gen: et ci. . lex ẽ. licʒ dica ptãs ĩ peĩ
cipem trãſlata· C.de veteri iure.l.j. ̊ em̃ ſe⸗
cundũ gof.ðe ñ qe populꝰ eã aĩo a ſe abdica
uerat. ſʒ qe oceſſit. et olĩ eã trãſtulit.tñ eã po
ſtea reuocauit⸗ff·de oeig iuriſ.l.ij.et ſenatꝰ
ff. ð legi.et ſe· cõ.l ambigł.et ciuitas ſiue v
niuerſitas.iſti· iure naturali. . . et. ij· Nec
obſtat qð ec ał de ꝙ ſoli peincipi licet odere
lexe·qe ſupioees de qbus dictu ẽ ꝙ pñt ode⸗
re lege autoeitate peicipis odere intelli Zun⸗
Sic ec m ecciaſtic facere ĩtelligun p̈dicti cõ
ſtitutões aucte pape. vñ et ĩ ↄſilijs intellige
excepta autoeitas pape ex. de ele. ſignificaſti
et di xvn. ꝓ totũ.B Sof. PDoteſt

— et aut B queri
vtxv oĩs lex lbuant? poſita deriue' a lege na

curali. Hc vt de aug. peĩo li.ð libe.arbi.ñ vi

es lex q̃ iuſta ñ fuent. vñ q;tũ hʒ ð iuſucia tm̃
hzʒ vtute legis.in rebꝰ aut hanis ðe aliqᷣd
eẽ iuſtũ ex eo qð e ſm rõis regulã rectã peia
aũt rõis regła è lex nature:vn oĩis lex buani⸗
tus poſita intm̃ hʒ de rõe legis inꝙtũ a lege
nature deriuat· S: vo ĩ aliqꝰ diſcoeꝛdʒ a natu⸗
rali lege ñ erit lex h̊ cosruptio leg« Sciendã
aũt ꝙ aliqᷓ deriuant᷑ a peicipijs cõmus legis

nature ꝑ modũ ocluſionũ vt h̊ qð è ñ eſſe occi

denð.pt deriuari ſic ↄcluſio ab eo q nulli e
eẽ malũ faciendũ.qᷓdã vo ꝓ moð determjĩatio
nis vt lex nature hʒ ꝙ qͥ peccat puma .· ſ ꝙ ta
li pena punia' e qdã termlĩatio legis nature
vtraqʒ erꝰ inuen ium poſita lege haana. Sʒ ea
q̃ᷓ ſunt peimi mõi hñt vigoꝛẽ ñ tm̃ ex lege hua
na ̊ ec ex lege naturali ea vo qᷓ ſut ſeò mõi
vigoeẽ tm̃ hat ex lege haana.h̊ tho ·.ĩ peia ſe
cũde· Qui ooetibꝰ leges iniqᷓs ł ſtatuta
Otra dei legè et ecclie libertatẽ. tales le⸗
ges et talia ſtatuta ipᷣo iure ñ valet divnj.ꝗ

tra moeeſ et· xxxij.qvij: flagicia et facieteſ

et ↄſentiẽtes moetałr peccãt· vñ ò vſa.x·ve
q Oũt leges iniqs et ſũt ip̃i et heredes eoꝝ
niſi ea deleuerit ipo iure excõicati · de B vide
et die vt infra li vij:ti:ij . cãu:xij·et ſe. et ſi qᷓ
dãnificati fuerit occaſiõe tał legis vł ſtatuti
tales et eoꝝ heredes tenen' reſtituere iux di
ſtin t 33 poſitã ſupea ti:xxxjde ſeptio pᷣcepto
ar. de peda gijs et qſtis· tenem ec iſolidũ qꝗᷓ ĩ
daxerut peicipes ad odendũ tłes leges-Om
nes em obſłeuatoees moetabr peccãt et tenem
reſtituere oĩa q̃ᷓ taliũ legũ occaſiõe lucti ſant
P ſiłe ĩ dicto u⸗ar.vij.ð his qͥ ſequnun rapto
res. G rap·et ioæ e ſcõʒ hoſt· ſi fiant atra ius
poſitiuũ ad ꝓpaupes oppeimeꝰos et iuſticiã ĩ⸗
pediendam

Irca quartũ ſciendũ ꝙ ↄſtitutões ad hoe

fiunt vt appetitas noxiꝰ ſub iuris regła
limte'. vt ex· e . in ꝓhemio. et nut hamana au⸗
dacia coerceat tutaq; ſit inter ĩpeobos inno
centia di. niij. facte
Irca quintũ nota quatuoz actus leguʒ ſi⸗
ue ↄſtitutionũ in his verſions ↄtentos.
Quataos ex verbis virtutes collige legis p⸗
mittit punit impat atq; vetat· Inueniunt᷑ etiã
in iure conſilia que ſecundum gof.ſub pmiſ⸗
ſione tinztur/ Sed nũquid lex humana co⸗

Hibere debet oĩa vicia. Hc& ꝙ n- vnde aus⸗ de

li bero arbitrio vide mihbi lex humana iſta re
cte gmittere et diuia ꝓuidẽtia iudicare. hec
aug. lex ergo huãna recte pmittit aliqᷓ vicia.
ſcz illa qᷓ ñ pᷣt cohibere vt foenicatõeꝛ ſimpli
ce cũ meretrice:lieʒ ſit Sue peccatuz· et lege
dinina puniendũ . tñ ꝓpter hoĩm coeruptõem
difficile è a carnis voluptatibꝰ multitudin?
Hhoĩm abſtinere·iõ ne hoies ĩ mala maioza et
reipublice mag nociua vt ĩ adulteriũ et pec
catã ↄtra naturã inciderent noluit lex hůana
hoec ꝓhibere:tanꝙᷓ aliqd ꝑ rectozes mulatu
dinis puniendũ⸗ vñ aug· ſcdo de libe.ar. au⸗
fer meretrices et libidie oĩa turbas pone eaſ
loco matronaꝝ· decoꝛẽ ðhoneſtas.Illa aut
pcipit lex humana puniri que ſunt grauioꝛa

— —

et a quibꝰ eſt poſũbile maioeẽ ꝓptem multitu⸗
dinis abſtinere et pᷣcipue q̃ ſut in nocumentũ
aliquoꝝ ſine quoꝝ ꝓhibitõe ſocietas hua⸗
na ↄſeruari nõ poſſet.cuiuſmõi ſũt homicidiũ
furtũ . adulteriũ·et alia hm̃oi:hec tho·Nũ
quid lex humana pᷣcipit oẽs actꝰ virtutũ·
lex hũana ut dictã eſt oedmat ad cõe bonuʒ
et mo pᷣcipit em̃ illos actꝰ virtutũ qᷓ fut oedi
nabiles ad cõe bonũ vel iĩmediate· vt cũ ali⸗
qua fiũt directe ꝓpter bonũ cõe·vel mediate
vt cũ aliq̃ oedinan a legiſlatoꝛe ꝓtinetia ad
bonã diſciplinã ꝑ quã ciues ĩfoemãt vt cõe
bonũ iuſtieie et pacis oſenſu ſeruet. G tho·
S ſextũ ſcienð ꝙ ðᷣroga ↄſtitutõi pᷣoꝛi
C Hoſtitutõzʒ poſterioze · ex de ↄogna-ſpi:c·
j·etiãa ſi in poſterioꝛi nulla fiat mètio de poeꝛ
licet ſit ſecꝰ m reſcriptis:ex de reſcẽp.ceten·
cuꝰ diuerſitatis rõ eſt ſm gof.q ĩ legibꝰ et
ſtitutõibꝰ otinent iura:oĩa aũt mra ↄtinenꝰ
in pectoee pape uel peicipis· vt· C. de teſti · ·⸗

oĩm. Et ideo cũ papa ↄdit ↄſtitutõez poſterio

rem quaſi ex certa ſcia faciat memoe peioeis
tolli peioe· ſed in reſcriptis oↄtinent fa ſt i
factoꝝ aũt hre memoꝛeiã et in nullo peccare

eſt potiꝰ diuĩtatis ꝙᷓ; hãanitatis.C.de veteri

iure. l. j· . ſiq̃d aũt· vñ nõ pᷣſumit᷑ ꝙ papa peeæ
ſcius peimi reſcripti ocedat ſcòm:et h itelli
So in peioꝛe et poſterioee ſcòm tꝑs nõ ſcðm
oedinez ſcripture. DMU

rca ſeptimũ ſcienð ꝙ oſtitutio incip? ar
are poſt duos meéſes ab eiꝰ publicatõe

ex.ne cle:uel mo.c.vl. ante vo hoc tpus nõ
ligant᷑ ignoeãtesex·e:oↄgnoſcetes.hoc ĩtel
ligit hoſt· de ↄſtitutõe peĩcipis ut in iuribꝰ p
dictis: qe ↄſtitutio tal eſt generab et omnes

aſtringit . ex · e. c· fi · Conſtitutio aũt inferioꝝ

ſtatim ligat facta ꝓmulgatõe. niſi foete ab⸗
ſentes quibꝰ nec tin dabo nec illudò limitaàbo
qe plꝰ et minꝰ eoꝝ iuriſdicio ꝓtendit· ſ ar
bitrio bõi indicis G̊ ↄmittoex q̃ mri ·ac · pñt:

c.fi · Sxtedit' etiã Oſtitutio ad futura nõ ad p

terita ex e·c·fi· Sʒ nuꝗᷣd lex huana hõi ne
ceſſitatẽ ĩponit ĩ foꝛo dſcie.Rñndet tho·ĩ peĩia
ſede ſic.leges huane aut fut iuſte aut iniuſte
ſi iuſte habet vim obligãdi m foꝛo oſcie a le
ge eterna a q̃ deriuãt . ꝓuer.viij · ꝓ me reges

regnãt. et leguz oditoees inſta decernũt. Di⸗

cun aũt leges iuſte ex tribꝰ ↄcureeci bꝰ ſim?ł

peimo ex fine qñ ſcʒ oedinant ad bonũ cõe ·
ſedo ex autoee qñ ſcʒ lex lata ñ excedit pote
ſtatẽ ferẽtis:tercio ex fozꝛma qñ ꝗꝓpeie ſm eq̃⸗
litatẽ ꝗꝓpostõis imponunt' ſubditis onera m
oedĩie ad bonũ cõe.Iniuſte ãt ſũt leges dup?½

vno mõ pꝑ dtrarietatẽ ad bonũ hñanuʒz· vt qũ
deficit ibi aliqð triũ p̃ᷣ̃dictoꝝ et tales leges

nõ obligãt in foeo oſcie niſi ꝓpter vitanð ſcã

dalũ uel turbatõez.
re muri ſuo·ſm illð
dimit. ei et p alliũ &liο mõ p otrarietatẽ ad
bonũ dininũ vt leges tyrãnoꝝ inducèteſ adò
ydolatriã nel ad alind qð ſit ↄtra lege diur⸗
nã.et tales nõ lz ſeruare · Nũq; d oes hoĩieſ
ſubdunt᷑ legi hũane · & dup pt qs eſſe ſub⸗
ꝛectꝰ legi · vno mõ ſicut regulatũ regłe et ſic

ter qð etiã hõ dz cede⸗

ach.v.q̃ auſ ert tibiꝛ tu.

☛

oẽs ſubiecti ptãti ſubdunt᷑ eiꝰ legi. Er ſic ðe
Ho·xiij.oĩs aĩia poteſtatibꝰ ſublimioeibꝰ ſub
dita ſit· Flio mõ ſicut coactũ cogẽti et ſic le
B ſubdunt tm̃ mali:qe eoꝝ volutas diſſoãt
egi ·peĩceps aũt vt dicit iuriſpitus legibꝰ è
folutꝰ.qð eſt veꝝ q̃ᷓntũ ad vim coactiuã ſed
quãtũ ad dei mudicin debz voluͤtariꝰ lege im
plere.vñ ex·e.cũ oes dẽ ꝙ qſq; iuris ĩ alteꝝ
ſtatuit ipᷣe eodẽ mrre dz vti · Rſt etiã peinceps
ſupea lege inquantũ pᷣt cũ expedit lege muta
re et in ea ꝓ loco et tpe diſpeſare.¶ Gunqd
licet ſubdito legi agere p̃ter verba legis.hx
legiſlatos legẽ ꝗꝓponit ſm ea ꝗ ↄtingut vt in
pluri bꝰ feres intentõez ad vtilitate ↄmunè.
vñ ſi caſus emerſerit m quo obſeruatio tab le
gis ſit cõi ſaluti dãnoſa nõ e ſeruãda vt ſi in
ciuitate obſeſſa lex ſtatuat? ꝙ poete ciuitatis
maneãt elauſe· h e vtile cõi ſaluti nt in plu⸗
ribꝰ.Si tñ ↄtingat hoſtes inſequi aliquos ci
ues in damnũ cederet ciuitatis niſi aperirenꝰ
eis poete · et ðo tũc eſſent aperiẽde . et iõ die
hilariꝰ ꝙ intelligetia dictoꝝ ex cauſis eſt aſ
ſumeda dicedi. qe nõ res ſermoni ſʒ rei dz eſſe
ſermo ſubiectꝰ. Cõſideranduz tñ ꝙ etſi legis
obſeruatio ſ̊m verba nõ habeat ſubitũ peri⸗
culuʒz cui ſtatim opceat ſuccurei.nõ tñ ptinet
ad quẽélibet ut interpᷣtet q̃d eſt vtile ciuitati
et qd ĩutile · ſ h ti ptinet ad rectoees et peĩ
cipes qᷓ ꝓpter hmõr cauſas et caſus habẽet au
toeate de legibꝰ diſputãdi · Si vo periculũ
ſit ita ſubicũ ꝙ ad eos recurei nõ poſſit neceſ
ſitas diſpeſationẽ hʒ annexã. Si dicat ꝙ eiꝰ
eſt legẽ interpᷣtari cuiꝰ eſt ↄder e Dicendũ ꝙ
ilte qᷓ ſequi mtentõem legiſ latoeis nõ inter
pᷣtat' ſimpliciter lege · ſed in caſu in quo ma⸗
nifeſtũ e latoee legis aliud intediſſe:ſi enim
ſit dubiũ dz vel ſm vba legis agere nel ſupe
rioꝛes ↄſulere·rectoꝛes aũt multitndĩis diſpe
ſare poſſũt in legibus huanis qñ requirit hec
cauſa rationabilis cedes in vtilitate boni cõ
munis.hec tho.in peima ſcdee.
Q Irca octauũ ſcienò ꝙ ſiqs ↄſtitutões nõ

hʒ arguẽdꝰ eſt de negligẽtia·q̃ vo hʒ et

ñ ſeruat coeripiendꝰ ẽ de temerimte . vt di . xx

ſi decreta. ſi vero aliquis non ſeruet eas in

cõtemptũ eccleſie romane hereticus eſt cen⸗
ſendus.vt di.xxde libellis·ſal uis alijs pe⸗

nis d ſingula iura ſingulariter imponunc
nõ obſeruantibꝰ eas·

De lege humana nõ ſcripta ſeg de cõ⸗

ſuetudine. ti · xlvij.
Sinde oſiderandð eſt de ↄſuetudine. et

peimo q;d eſt et vñ dẽ · ſcõo q̃liter et ex
quot actibꝰ ĩducit'.tercio qᷓ cõſuetudo p̃iudi

cet iuri. qᷓrto qᷓ eſt dſuetudo gnalis et qͥ ſpea⸗
lis quĩto an vna Oſuetudo aliã cõtrariã tol⸗
lat· Circa peimũ ſciendũ ſm gof. ꝙ cõſue⸗
tudo eſt quoddã ius moæibꝰ.i.aſſiduis acti⸗

bus inſtitutum· et cũ lex deficit ꝓ lege ſuſci⸗

pitur. di · j· cõſuetudo quia eſt in ↄmuni vſu
Cmca ſcðʒ ſciẽò ſim gof .ꝙ ↄſuetudo ĩdu

ci cũ expᷣſſe ꝓpło placʒ aliq̃d obhuari ꝓ

oↄſuetudĩe ĩ futuꝝ · vñn ñ eoipᷣo ꝙ aliqᷣd fit iuſ

õ

ↄſuetudinariũ indncit᷑ar· ff· de itine actuqʒ;

peiuato·l.fi:Inoucit aũt vnꝰ actus ↄſuetudi⸗

nem.xxv·q:ijita nos:
Irca terciũ ſcienðo ſzm gof.ꝙ cũ aliq̃d fit
mMmultoties · ꝓuenire videt ex deliberato
iudicio rõis: et inde ẽ ꝙ ↄſuetudo ĩducta ſu⸗
peadicto mõ vbi viget tollit ius· dumõ ſit ra
tionabiłb . Interp̃tat etiã lege ex ·e.cũ di lectꝰ
ꝓ lege ſuſcipi cũ lex deficit vt dictũ ẽ ſupea
Secꝰ eſt ſi n ſit rõnabił . ff.ð le.et ſe · cõ.· ꝙ ñ
rõe: Si ãt nõ ſit inducta ſupdicto mõ ſed per
quandã aſſuefactõezʒ hoĩm ſi nõ ſit ad pᷣſcrip
tione.xl . ãnoꝝ pducta ſzm canones:nõ vicit
lege · ex · e· oↄſuetudĩs· Bi ãt ſit ad pᷣſcriptõem
ꝓducta et ius perit et legẽ vincit. ex · e · c · vl
ſed etſi tãto tpe ſeruata fuerit ꝙ nõ ſit in me⸗
moeia hoĩm qñ cepit lege vincit. ar.Fff. de aqᷓ
plu.l.j.in fi· Sibr et illa ↄſuetudo quã roma
na ſeruat eccl eſia et ab al ijs pᷣcipit ſeruari·xj
di. nolite · et qð dictuũ e p̃ſeribi ↄſuetudine in
telligit cũ inducit' circa illò qð e pᷣſcriptibi
le.alias ſecꝰ .·ex de pᷣſcrip · caʒ · ¶ Sʒ q Oſue⸗
tudo dicet rõnabiliſ . Rñdet bn. ex · e.c. fi·.in

glo.nij:q gnal iter illa ↄſuetudo e rõnabiliſ

q nõ obuiat canonicis ĩiſtitutis . Areationabił
vero eſt qͥ repeobat᷑ a mure.vt illa ex ·e.ex pPte
nrᷣa· et.c· cũ venerabib. et ↄſuetudo oneroſa
ex · e · c·j·et·c·cũ inter nos:et gnaliter vbi fit
aliqd ↄtra moæez eccleſiaſtice diſcipline ſiue
libertate·ex de elec.cũ terea.et.c.ſacroſacta
Ex ſupeadictis recol ligi poſſunt pła q̃ requi⸗
runt ad hoc ꝙ ↄſuetudo piundicet iuri cõi:· et
ſupaddit aliꝗᷓ bn·ex · e.c.fi·in glo.v. pꝓeĩo ꝙ;
ſit rõnabilb.ſcòo ꝙ ſit pᷣſcpta·tercio ꝙ ex cer
ta ſcia et nõ ꝓ ereoæè ſit ĩducta.q̃rto ꝙ ſit in⸗

ducta eo ſciete qᷓ ius ↄdere pᷣt:ff·de le. de q⸗
bus in fi · quĩto ꝙ ſit tłe ius qð poſſit pᷣſcribi

ſexto ꝙ vſus ſis illa ↄſuetudĩe ſiue vicibꝰ ill
q̃bꝰ es vſus eo aĩo ut intẽdas te ius hre ſiune

credas:et ut illò in poſteꝝ facias.ff.de iti⸗

nere actuq;p.l.vl.alias nõ ꝓdeſt vt dẽ ibi.
ſeptio ꝙ maio⸗ ꝑs ppłi ſit vſa ↄſuetudĩe illa
qe ſic mĩoe ꝑs ꝓpłi nõ poſſet mduce lege· ita

nec ↄſuetudisẽ · B bn. Dit tñ ĩ fi:eiuſõ glo:ꝙ

ad B ꝙ dſuetudo piundicet iuri ſatis vñ ſuffi⸗
cere ſzm.c.fi:ex ·e.ſi ↄſuetudo ſit rõnabił et
pᷣſcripta·¶ Sʒ nũqd qlibet młtitudo ↄſuetu⸗
dinẽ inducere p̃ᷣt · ſm tho. in peima ſce.
ſi ſit libera młtitudo q poſſit ſibi facere legẽ
pt etiã pari rõe iducere ↄſuetudinẽ. Si vo nõ

hẽat liberã poteſtate lege ſibi ↄdedi. vel le⸗

ge ſupioeis tolledi: nichilomĩꝰ tñ ↄſuetuòðo
in tali multitudĩe p̃ᷣuales vim obtinet legis

vbi pꝑ eos tolera ad quos ptinet ĩponere mł

titudmi leg ex h em viden' ipᷣaz appeobaè
Oſuetudine Sz qntũ tꝑs requirit ad h ꝙ;
olnetudo ſit p̃ᷣ
et habitũ ẽ ſup̃ᷣ.et hoſt.req̃ricᷣ tps · xl. ãnoꝝ
Scm leges tamèe e diuſitas. ut notat ho.ci.
de Oſuetud ine.qa ſzm io.bart.ſufficiũt. x:ãni
iter pntes: etxx. ĩter abſentes. Scòz vo alios
ſpectan e tꝑs cuiꝰ ñ extat memosia. Innoc.
ãt ex· e · ſup · c. dilectꝰ. dicit ꝙ in eeckia neceſ

ſaria e p̃ſcriptio.xl.annoꝛſ in alijs ſufficit

cripta · O& ſm cañ. ut dit gof.·

p̃ſcriptio:x.ł.xxiãno:et ber ſut vera ſi illᷣ

qð pᷣſcribit' uel aſſaeſcit h otinnã cãm tem
ſi ↄſuetudo ẽ gnal iter ↄtra oẽs tã otra eccle⸗

ſias ꝙᷓ alies ſufficit p̃ſcriptio·x· ãnoꝝ cõtra
oës. quidã vo diſtin guũt iter eccl eſias et pei
uatos.al iter ſi nõ hʒ cãm ↄtinuã neceſſaria ẽ
pᷣſcriptio tpis cuiꝰ memoꝛia ñ exiſtat c) Ed
Hho nota ad maioee euidætiã dram ĩter Pſẽptõzʒ
et ↄſuetudinẽ.differũt ãt ſjm Hhoſt.ci .de con
ſuetudĩie pᷣmo q pᷣſcriptio locuũ hʒ ĩ rebꝰ mo⸗
bilibꝰ et imohilibꝰ.coepalibꝰ et ĩcoepalibꝰ
vt in ſeruſtutibꝰ juriſdicõibꝰ electiombꝰ et
Hmoiſcòo qe pᷣſcriptio acqri t ſingulari cuam
puato·ſ̊ ↄſuetudo ñ magis acqrit᷑ illi ꝙ; iſte.
tercio qe ĩ pᷣſcriptõe titulꝰ et bona f᷑ides reqj⸗
runt᷑ ex de pᷣſcrip·ſi dil igeti · ſ̊ in ↄſuetudme
nõ requirit᷑ titulꝰ.hic em ñ requirit᷑ niſi vſlꝰ
et tꝑs ↄpletũ.vñ hic e vſus loco tituli. q̃rto
qe peiuilegiũ et pᷣſcriptio aliquotiẽs nõ ↄcur
rũt·ex de pſep.venies.· Sʒ ↄluetudo et peiui⸗
legiũ bene ↄcureũtex · e · cũ dilectꝰ.quito qe
p̃ſcriptio eſt actõis ſine iuris peteẽdi excluſio
ar. C· de ãnali excep· l.fi: in fi · S ↄſuetudo e
de ſui natura actõis ſiue iuris acqſitio:vt ap
paret ex de elec. ↄſtitutis· et · c· m geneſi ĩ fi.
pſcriptio vo nõ reſpicit ꝓpeie vſũ · ideo em̃ pPp⸗
ſcribit' ↄtra aliquẽ qe nõ agit uel vtit ſuo iu
re · Oↄſuetudo vo reſpicit vſuʒ· et ideo allegat'
qe ita cõiter actã eſt uel vſuʒ· nichilominꝰ et
Oſuetudo negatiua reſpicere p̃ᷣt vbicũqʒ ꝓba
ri p̃t· ſ. ꝙ tale qͥd uel tale nõ dz fieri. ar. vd de
elec· cũ eccia vulterana:ad fi ·ſecꝰ eet ſi nul⸗
lo mõ poſſʒ ꝓbari · ſexto qe ↄſuetudo ereonea
nõ iuuat.Secꝰ eſt de pᷣſcriptõe qe titulꝰ ꝓputa
tiuꝰ et ſi verꝰ nõ ſit dũ tñ ꝓhabiłb ereoe excu
ſet · dat iuſtã cãm vſucapiedi · ſed de hoc vide
infra li.tercio⸗titulo de p̃ᷣſcrip.
rea q̃rtũ ſciendũ ꝙ ↄſuetudo gnalis è qᷓ
Snaliter obſeruat ut exe · nolite· et. e.
baſilicasſpecial ↄſuetudo e qᷓ in certo loco
vigoꝛẽ et obſeruãtiã hʒ.di.xij.nonit.
krca quiĩtuʒ ſcienð ꝙ ↄſuetudo poſterio⸗
tollit ↄſuetudine peioꝛeex ðð ↄgna.ſpi.
c·j.et h eſt ven ſi diuerſe ↄſuetudĩes ĩ eode?

municipio diuerſis tpibꝰ oeiant. Secꝰ eſt ſi

in locis diuerſis·di.xij· ſcit ſancta. Vñn ↄſue⸗
tudo aliquoꝝ nõ dz ſubuerti moze ↄtrarioꝝ
di · xij .illð . te ↄſuetudo mala nullo tꝑe ↄfir
mat qᷓnimo tãto eſt ꝓnicioſios quãto eſt diu⸗
turnioæ. ex · e.c·fi te oſuetudo ĩ eccleſie gra
uamen inducta reuocari dz· ex · e · c. j·Ltẽ ſicut
iura reducũt ad ocoediã cũ mribꝰ.C.ð offi·
do.l.vna.ſic et ↄſuetudo iuri uel peiuilegio
Otraria reducit ad ↄcoediã ꝓ interpᷣtationezʒ

ex· e:cũ dilectus.

Explicit liber peimꝰ
de pceptis·

ſſti ſunt tituli ſcdᷣi libei qui eſt de virtutibus

et vicijs ·

De volũtario et inuoluntario.j.
De boiĩtate et malicia actuũ huůanoꝝ ĩ cõi · ij
De bonitate et malicia interioeis actus vo⸗
luntatis· iij.
De bonitate et maliciaquantuʒ ad actus ex⸗
terioees. iiij.)
De merito et demerito actõis humane.v.
De vicijs et peccatis in ↄmuni.vj.
In qua potetia anime eſt peccatũ.vij.

De cauſa peccati ſm qð vnũ peccatum dicit

eſſe cauſa alterius.vnj·
De virtutibꝰ im ↄmumix.
De peudetia et eꝰ ptibꝰ et vicijs o ꝓpoſitis.x
De mſticia et iniuſticia · xj.
De ſpeciebꝰ iuſticie que ſunt iuſticia diſtribu
tina et cõmutatiua.xij·.
De acceptione pſonaꝝ · xiij.
De ↄtumelia ouicio et impeoperio.xrij.
De detractione et infamatione· xv.
De ſuſureatione.xvj.
De deriſiõe ſiue illuſiõe et ſubſannatõe xvij
De maledictione·xvnj.

De maltiloquio et vboſitate ſiue linguoſita⸗

te et taciturnit ate·xix·
De ptibus iuſticie q̃ ſunt declinare a malo et
facere bonũ et de vicijs eppohſtis.xx.
De virtutibꝰ ãnexis iuſticie in muni.xxj.
De dulia. xxij·
De obedienua.xxiij.
De gratitudine et in gratitudine. xxiiij
De vindicatõe.xxv.
De veritate et virtute · xxvj.
De ypocriſi et ſimul atõne· xxvij.
De iactantia et yronia.xxviij.
De amicicia et adulatõe et litigio.xxix.
De largitate auaricia et ꝓdigalitate.xxx.
De epycheia.xxxj·
De paſſiombꝰ anime.xxxij
De foetitudine virtute et eiꝰ actu pᷣcipuo ſcʒ
martirio.xxxiij.
e timoꝛe in timiditate et andacia . xxxiiij·
e ptibꝰ foztitudims in ↄmuni xxxv

—

De magnanimttate et vicijs oppoſitis.xxxvj

He magnificentia et puificentia.xxxvij
e pacientia et lõganimitatexxxviij
De pſeuerantia et ↄſtantia et vicijs oppoſi⸗
tis · xxxix
De tpantia et intpantia et ſenſualitate.xl
De ptibꝰ tpantie in muni.xlj
De vtinentia et gula.xlij.
De ſobeietate et ebeietate⸗xliij
De caſtitate · xlinij
De vnginitate xlpv.
De luxuria et eiꝰ ſpeciebꝰ.xlvj
De adulterio et lenocinio.xlvij⸗
De ↄtinetia et incõtinetia·xlvnj.
De clemetia et manſuecndine et vitijs oppo⸗
ſitis · xlix·. S
De modeſtia et eiꝰ ſpeciebꝰ in ↄmuni.i.
De humilitate et ſuphia.lj.
De ſtudioſitcate et curioſitate· lij⸗

De modelſtia ĩ exterioꝛibꝰ motibꝰ coꝛpis liij
De modeſtia in apparatu exterioei·lniij.
De fide et articulis eius.lv
De infidelitate et infidelibꝰ omuniter· lvj
De indeis et ſaracenis.lvij.
De hereticis· lvnj
De apoſtatis a fide. lix
De blaſphemijs· lx

De ſpe deſperatõe et p̃ſumptõe. lxj
De caritate et odio.·lxij
De gaudio accidia et inuidia. xiij.
De pace et vicijs oppoſitis:lxniij
De miſericoꝛdia· xv
De beneficentia.lxvj.
De coerectõe fraterna. lxvij-
De offenſione et ſcãdalo:lxviij⸗

De pplexitatibꝰ ↄſcientie·lxix·

Incipit ſcòs liber.ODe volũtario et inuolũta⸗
rio cttulus peimꝰ.
AXpeditis p dei graʒ in li.
pcedenti his qᷓ ptinent ad
diuinoꝝn pceptoꝝ oſide⸗
rationẽ.ↄſequeter dicenð
eſt ĩ ho ſcòo li.de his que
Ptinet ad ↄſideratione vir
tutũ et vicioꝝ· et peimo ĩ
cõi ſedòo in ſpeali.e Cnrca
peimũ peĩo dicendũ e de bonitate et malicia
ꝓut ↄſiderant' ĩ actibꝰ huanis. Scðo de ha⸗
bitibꝰ mab ſcʒz vicijs in cõi.Tercio de habiti
bus bonis ſcʒz de virtutibꝰ in cõi.St qe actuſ
Humani nõ dicunt᷑ boni vel mali niſi mq̃ntũ
ſũt volũtarij·ideo peiꝰ ↄſideranðò eſt de volũ
tario et inuoluntario·et peimo qꝗd dẽ in hoĩe
volũtariũ · ſco q̃d cauſet inuolutariũ .· Cir
ca peimũ ſcienò ꝙ; illð dicit in hoĩe voluũta⸗
riũ cuiꝰ hõ hʒ in ſe plenũ domimũ ſicut e de
actu interioei qͥ eſt velle et alijs vmibꝰ impe

rare:ſ n hʒ dominiũ plenũ de actu exterioeꝛ

mebeoꝝ qᷓ facere. St ex his patz ꝙ ñ tm eſt
volũtariũ cũ actu ſ̊ ec ſine actu et qñqʒ ſine
actu exterioei cũ actu interioei vt cũ vult nõ
agere · Mota tñ ꝙ omittere actũ ĩterioꝛẽ vł
exterioeꝛẽ nõ dẽ in hoĩe volũtariũ niſi qñ ſcit

pᷣt et d velle vł impare:ſicut ſi nauis pereat

Pter abſentiã eiꝰ q n p̃t vł neſcit vł nõ debz
eã regere· nõ dẽ ſubmerſio eꝰ volũtaria ĩ illo
ſed ĩ eo q p̃t et ſcit et dzʒ . Guab · Ittendenð
etiã ꝙ n velle dẽ dupkhr hm tho.vno mõ ꝓut
ſumid in vi vniꝰ dictõis ſeʒ nolle.vñ ſicut di
cit nolo legere · ſenſus eè volo nõ legere. ſic
in ho qð eſt nõ velle legere· ſigna velle nõ
legere et ſic non velle cauſat volũtariũ.XTlio
mõ in vi oeatõis et tũc nõ affirmat' actoꝰ vo⸗
lũtatis·et hmõi nõ velle cauſat imuolũtariũ.

¶( Nkea ſcm ſcienð ꝙ juolũtariũ cãnt vio⸗

lletia et ignoꝛãtia:vñ phs.iij:etlʒ. c.j. dit

*

ꝙ inuolũtariũ eſt qd violentia uel ignozãtia

factũ eſt licet igic violentia nõ poſſit inferei
voluntati quantũ ad pꝛimũ eius actũ qui ab
ip̃a ĩmediate elicit ſcilicz velle poteſt tamen
quantũ ad actus qui ab ea imperant· ut am
bulare et loqui inquantũ ꝓ violentiam impe
diri poſſũt mebea exterioza ne volũtatis im⸗
periũ exequãt · Cauſat igit violẽtia ĩuolũta⸗
riũ qe directe opponit volũtario cum volũta
riũ ſit a pncipio ĩtrinſeco:violentũ vo ab ex⸗
triſeco.et ſic ẽ ↄtra volũtate et ꝑ vñns ĩuolũ⸗
tariũſgnoꝛãtia ãt cãt innolũtariũ ea rõe qua
peiuat ognitionẽ q pᷣexigit᷑ ad volũtariũ · vo

lũtariũ em ſzm qð dit᷑ ph̊s·iij·ethi.·et dam̃. ij ·

li:ẽ cuiꝰ peĩcipiũ ẽ in ſe ip̃ᷣo ↄgnoſcẽte ſingu

la et q̃ optz opari *1 cuiꝰ gra optet. Hõ tñ q⸗

libet ignoeãtia peiuat ↄvgmitõem hmoiſtgno⸗
ramia em tripb r ſe hʒ ad actũ volũtarium ſcz
Ocomitãter ↄſequeter et antecedeter · ↄcomi⸗
tãter qñ ignoꝛãtia ẽ de eo qð agit᷑ et tñ etiazʒ
ſi ſciret nõ ageret.et tab ignoꝛãtia ñ fact in
uolũtariũ ut dicit ꝓph̊s.qe nõ cãt aliq̃d repu⸗
gnãs volũtati.ſʒ facit ñ volũtariũ · qe ñ pᷣt ee

actu volitũ qð ẽ ignozatum· Cõſequeter ãt ſe
hʒ ignoeãtia ad volũtate inquãtũ ip̃a ẽ volũ
taria: et ;B Otingit dupſ.vno mõ qñ actꝰ volũ

tatis refert᷑ ĩ ignoꝛãtiã ut habeat excuſatõez⸗
peccati uel nõ retrahat a peccatoet B; dicit
ignoꝛãtia affectata. Glio mõ dici ignoꝛãtia
volüũtaria eiꝰ qð qs ſcire p̃ᷣt et dz·ſic ãt ñ age
re et ñ velle ðᷣe volũtariũ ut ſupea dictũ eſt.
Hoc ãt mõ dr ignoeãtia dupłr. vno mõ cũ qᷣſ
n ↄſiderat qð ↄſiderare dzʒ q è ignozãtia male
electõis ex paſſione vł hHabitu Pueniés de ꝗᷓ

pᷣt ĩtelligi illõ ꝓu · xxxiiij.eraãt q opant iniq

tate· lio mõ cũu q̊s noticiã quã dzʒ hre nõ cu
rat acqrere:et ſic ignoꝛãtia iuris quã q̃s ſcire
tenet volũtaria ð qᷓ̃ſi ex negligetia ꝓuemẽſ
et de hac ĩtelligit illð.j.coꝛ·xiiij. ignoꝛãs
ignoeabit᷑· et his modis ignoꝛãtia ñ pᷣt cãre

iuolũtariũ · cãt em̃ ſjm q̃d ĩuolũtariũ mqntuʒ

pᷣcedit motũ voluũtatis ad agenð· qͥ ñ eẽt ſcia
Pexiſtete · Fncedẽter ſe hʒ ad volũtatẽ igno⸗
rãtia qñ ẽ vqlũtaria· et tñ eſt cã voledi B qdᷣ
aliqs n velletſicẽ cũ hõ ignoeat aliquã circũ
ſtãtiam actꝰ quã nõ tenebat ſcire et ex B; ali⸗

qd agit qð ñ ageret ſi eã ſciret· ut cũ qs dili⸗
gẽtia adhibita neſciẽs aliquã trãſire p viam

ꝓiſcit ſagittã qꝗᷓ ĩterficit trãſeũte;· et tał igno
rãtia cãt iuolũutariũ ſimpłr. B thoo ·. ¶ Sʒz qd ð
metu:ↄcupiſcẽtia·ira:ebeietate· nũ q̃d G̊ cau
ſant ĩuolũtariũ. ꝙ nõ.metꝰ em̃ nõ cauſat
imo ut dẽ · iij · eth. c. ij · et idẽ vult greg. nazã
li.de hoĩe · opatões q metu fiũt ꝓcim ſũt volũ
tarie ꝓtim imolũtarie.i.mixte:·magis tñ ĩmo
qſi ſimpłer ſũt volũtarie qð patz ſic. vnũqðq;
indicanðò ẽé ſzm illò qð ẽ qñ eſt ĩ actu. nõ ſzm
illò qꝗð in appᷣhenſione ↄſiderãtis E.q ãt me⸗
tu fiũt cũ ſut in actu volũtarie fiũt · qe volun
tas mouet oegana vt dẽ ibide. inuolutaria ãt
ſut ex apphenſione dãm · vt patz in eo ꝗᷓ Pije
merces in mare. et hec ẽ ſentetia phi.et ratio
ſua ibide. Nec etiã Ocupiſcetia cãt inuolũta⸗

riũ · vt vult phus · iij· ethi · c. inj· qe ocupiſcen

cia eſt pemcipiũ mouæs intrinſecũ nõ extriſe⸗
cũ n iferẽs violentiã ſo alliciẽs ꝓ ↄplacentiã
Et multo minꝰ cãt inuolũtariũ ira qe e paſſio
magis volũtaria cũ ſit minꝰ a natura q; Ocu⸗
piſeẽtia:vñ greg: nazã.li.de hoĩe· c· xxix·. ira
tus et ebeiꝰ malũ volũtarie agũt·. De ebeieta
te tñ diſtigue qe ſi hõ ſit cã eiꝰ nõ facit inuo⸗
lũtariũ.ſi vo hõ nõ ſit zauſa eiꝰ facit ĩuolũta
riu .· Eliqs em mexpꝑptus virtutẽe vini voles ið
bibere ſi ſciret eaz nõ biberet ſi tpate bibit et
ĩebeiat·puto ꝙ opus ſeques hmõi ebeietatez
iudicandũ ſit inuolũtariũ :hec Guab·.
¶De bonitate et malicta actuum huma
noꝝ in ↄmum ti ſcöus.
Einde ↄſideranð ẽ de bonitate et ma⸗
licia actuũ hũanoꝝ et peio ĩ ↄmuni.

ſcõo ĩ ſpeciali de bonitate et malicia actuuz

interioꝝ et exterioꝝ · tercio de boĩtate et ma
licia actuũ exterioꝝ · q̃rto de his q̃ ↄſequunꝰ
bonitate vel maliciã actuũ hũanoꝝ ·Circa
peimũ eſt videnð vtꝝ bonũ et malu ſimt drie
et qles drie actuũ hůanoꝝ et vtrum aliquis
actꝰ ſit indifferes · Scienðò igit' ꝙ actuũ ipᷣiꝰ
boĩis quidã ſũt nõ moꝛales ut illi qui nõ ꝓce
dut ab hoĩe p actũ libere volũtatis· et taliuzʒ
differetie eſſentiales ñ ſũt bonũ et malũ. qui
dã vo ſut moꝛales ut illi qᷓ ꝓcedũt ab homie
P actũu libere volũtatis·et iſi pñt dupłr cõſi
derari · vno mõ inquantũ ſuùt quedã eſſentie ł
nature.Flio mõ inquãtũ ſũt moꝛales:et hoc
ſcðo mõ nõ peimo diuidunt ꝑ bonũ et malũ
moeale tanꝙ; ꝑ drias eſſentia les et ſpeci ficaſ
ſicut etiã artificial iũ inquantũ ſut hmõi ſunt
aliqᷓ dẽ ie eſſentiales qᷓ tam rõne materie de qᷓ
ſunt eis ſũt accidetales· Eſt aũt tiplex diffe⸗
rentia boni moeal et ſibr mali.qdam em̃ eſt
bonũ m ſe ut diligere deu . q;daz e bonũ ex
circuſtantia ut occidere hoĩem ꝗpter iuſticiazʒ
Et honũ ex genere ñ ꝙ ꝓpeie ſit genꝰ ſ ge eſt
ofoeme generi qe ſiẽ genꝰ dẽ ens in potentia
ad ens ↄpletũ.q̃ potetia oplet' et ſpecificat
p actũ driaꝝ ſic actꝰ trãſiẽs ſup materiã de
bitã eſt bonũ moeis tñ impfectũ . qe e indrns
ad hoc ꝙ bene fiat uel male. et cũ ꝓ circuſtã
tias determinat q ammõ ſpecificat' et ↄple
tur- ut cñ al iq̃s dr dare elemoſmã ꝓpter deuz
Sibr e triplex malũ moeis·ſ. malũ ſjm ſe vt o⸗
dire deũ · malũ ex circũſtãtia vt dare elemoſi⸗
nã ꝗꝓpter vanã gloꝛiã:et malũ ex genere ut oc
cidere hoĩem Enter hec aũt oĩa eſt repire me
diũ . MHã inter bonũ et malũ m ſe ſunt q̃ſi me
dia illa que nec ſũt bona ſim ſe nec mala e̊m
ſe · vt ſuũt bona vel mala ex genere vel ex cir⸗
cũſtantia Inter bonũ etiã et malũ ex circũſtã
tia ſũt media tam indria tam bona ꝙᷓ mala ex
genere · que omnia indiffereter fieri poſſunt
bona vel mala ex cirtùſtantia anter bonũ ãt
et malũ ex genere cadit mediũ indifferẽeſ ſim
pliciter vt comedere vel feſtucã leuare qᷓ nõ
dicunt bonitate uel maliciã moeis:et ſic patʒ⸗
ꝙ diuiſio actionis ꝓ bonã et malaz quantum
ad genꝰ opis ſiue actõis ñ ẽè ꝑ imediata et ĩ
hꝰ ↄueniũt cõiter oès. Ex pᷣdictis pzꝭ ꝙ loque
do de actibꝰ ꝙ;tũ ad genꝰ opis ſeuꝝ actionis ·

— —
D

aliqui actus ſũt indifferentes:qui ſeʒ mediu
tenet ĩiter bonũ et malũ.vñn nõ ſut moeałr bo
m nec mali S alio mõ poſſumꝰ loq de actõe
quantũ ſcʒ ad modũ agẽtis:et G̊ dupt.qe qdã
e actio hoĩs ñ ut rõnał.q̃ e actio nature ut na
tura· vt bibe et comedere et hmon· et H de ſe
e indẽns et pᷣt eẽ ĩdrĩns ĩ agete ut cu nec actu
nec habitu deliberat qᷓæ hmõi debent agi qę
ſut actꝰ nature ñ ut ẽ deliberatia · EFlia vo e
actio hoĩs ut ẽ rõnab et deliberatinꝰ ut loqꝗᷓ

diſputare. facta exterioea ł res oedĩare:et hi

actꝰ de ſe in gnali loquedo ſũt mor̃ntes· Di⸗
cũt tñ aliq̃ ꝙ qñ ſũt ĩ exercitio vł ĩ hoĩie actu
agete ñ ſũt mdrntes · opetũt em ei ut e del ibe
ratiuꝰ.et iõ ſi tales actꝰ ſut reſpectu obiecti
debiti et cũ debitis circũſtãtijs et ad debituz
finẽ relati ſũt moꝛabr bom · ſi ãt aliq̃d ho
defuerit ſũt mozabr mali.et iõ dit dñs Math̊
xxj. ꝙ de oĩ verbo ocioſo reddet hõ rõeʒz i die
ꝛudicij et ꝑ ↄns de oĩ ope ocioſo. ſuꝑ qꝰ vbo
dit greg:ꝙ ocioſũ verbũ e qð caret rõe iuſte
neceſſitatis vł pie vtilitatis · Guab · et B eſt
opi : Guab.et tho· Et videt rõnabilioz ſcðᷣm
rich. Slij dicũt ꝙ eſt aliqᷓ opatio ſiue ĩterioe
ſine exterioe q̃ nec e moeałr bona nec mala-
Nã actio ꝓcedẽs a volutate deliberatia aut
ad deũ oedĩata aut nõ·et h̊ eſt diuiſio ꝓ im
mediata ſi ſic e bona et meritoeia vite eterne
vb merito ↄdigni ſi fiat ex caritate: vel men⸗
to Ogrui ſi fiat ex caritate. Si ñn e oediata ad
deu: aut B è p inoedmatã ↄuerſionẽ ad crea⸗
turã·et ſic e mala ex ↄuerſiõe · aut ꝓp opãtis
negligetiã.et ſic e mal a ex omiſſõe: aut ꝗptc
opantis ĩfirmitatẽe et miſeriã:et ᷓ̊ neutro mõ
E mala ſ̊ eſt indrĩns· Deꝰ tñ ex ſua pietate de
creuit ꝓpter nraʒ ifirmtate multas opatões
ñ imputare nobis neqʒ ad meritũ nec aò de⸗
meritũ: et ex oñti tales actões reſpectu nri n
viden bone moeabłr nec male:vt cũ qs loꝗꝝ
alicui ex naturali pietate vel aliz ſalutat ex
ve banitate vel facit aliqd ex idigetia nature
vt qe ãbulat ut recreec b comedit ut reficiatꝰ
nec tñ h refert i deũ.tales em actões n ſunt
meritoeie·qe ad deũ n referunt᷑. dicere vo
eſſent demeritoꝛie du videtr cũ ñ fiãt gptee
icedĩatã ↄuerſione ad creaturã· nec omittut
ad deũ referei ꝗpter loquẽtis negligetia; ſed

tim̃ ꝓpter qᷓndã ifirmitate q eè in nobis ex coꝛ⸗

pꝓe coeruptibili agguãte aiaz · Hhꝰ ſnie e bon-
li.ij.di · xlj· vbi optime tractat q̃ſtione iſtaʒ·

NHuic etiã opi.ocoedare vide hieroꝰ in epła

q̃dã ad aug:q eſt ĩ numero epbaꝝ eiꝰ.xvj.di
ces ꝙ ãbulare digerere aluo ſtercoꝛa Pijce⸗
re.ꝓijcere ſputũ nec bonũ nec malũ eN S1
obiciat illò · ·coꝝ · x· ſiue mãducatis ſiue bi

bitis ſiue aliqd almd faciatis oia in głaz dei

facite· Dicũt ꝙ illð e ↄſiliũ ñ pᷣceptũuᷣ:et ideo
ill omittere n eè ſp peccatũ.&ο d illò qò dici'
ꝓ ̃ma opi · de vᷣbo dñ pᷣt dici ꝙ actꝰ q̃ͥ ñ re⸗
fer ad bonũ fine ẽ ocioſus·ſed ñ ſp optet ꝙ

referat explicite ad fine q eè deꝰ ad B ꝙ ñ ſit

ocioſus.ſʒ ſufficit ꝙ referat' ad alique bonã
fine ciuile ł coepis honeſtã recreatõz nec tñ
oĩs tab actꝰ ẽ remuneratõe dignꝰ. hec rich.

Sʒ nũqd vnꝰ et idẽ actꝰ p̃t eſſe bonꝰ et ma
lus. Rndet Enal. ꝙ duplex e actꝰ ſcʒ ĩterio⸗
ſimplex et idiuiſibił ſtatim trãſieset exterioe
Otinuꝰ et diuiſibił diu manẽs· peimꝰ n p̃t ſił
eſſe bonꝰ et malꝰ Em moꝛ cũ ſit idiuiſibilis
ſcðs ãt pᷣt qe ĩ ſui inicio pᷣt ee bonꝰ et in fine
malꝰ.mor tñ actꝰ licz ſit vnꝰ ſjm naturã ñ
tñ vnꝰ ſm moee ·iſ̊ ſut due opatõnes moea⸗
les ut cũ quis incepit pᷣdicare ꝓpter deum et
ꝗpter vanã gloeiã finit-
4 De bonitate et malicia mterioeis actꝰ
pvolutatis titulꝰ terciuſ.
Oſtea oſideranò e de bonitate et mali
cia ĩterioeis actꝰ volũtatiset peimoĩ
e·ſcòo ĩ ↄpatõe ad ↄſciazʒ:tercio ĩ Oↄpatione
ad volutate diuinã · Circa pemmũ pba qrũtꝰ
ſcʒ quid facit volutatẽ bonã· H m anßz. de
gra et li.ar.c.xj/triplex e vo lutas: peꝛma eſt
mſtrm ſiue potetia aĩe: et h̊ ẽ bona ex habitu
bono ł vtute.ſic ꝓparies è albꝰ albedĩe ·hbonũ
em ẽ qð hʒ q litate bonã vt de·j.toꝑi · Scda eᷣ
Hhabitꝰ et diſpoſitio ſiue affectõ voluᷣtatis de
relicta ex actu volũtatis ſiue vſu.et B volun
tas ẽ bona ex bona actõe et mala ex mala.q⸗
qles ſũt actꝰ tales gnant habitꝰ vel diſpoſi
tões ex. nj· eth.c.iij· Tercia eè actꝰ voluũtatis
potetie · et H pᷣter naturale boĩtate quã Pʒ eo
ꝙ ẽ quedã actio hʒ totã boĩtate ex eiꝰ oedine
ſufficieti ad debitũ finẽ · & d Hmõi ãt oed inez
alicꝰ actꝰ reqrunt ꝗqᷓ̃tuoe ſcʒ duo ex ꝓte finis

peimũ è ut illõ qð qs appetit vb vult ut finez
iit ĩ ſe bonũ:qe et ꝓpter finẽ opat᷑ qͥs ñ qe fis
ſiñ ge bonũ· et iõ de: in ·phi. ꝙ bonu et fis ſut

ide. Scom ẽ ꝙ ñ ſit tm ĩ ſe bonũ ſ etiã meliꝰ
his qᷓ appetũt᷑ ꝓpter ipᷣm· et iõ dit augꝰ.vj.ð
ci ·dei · c.ij. ꝗqᷓ laudat deuz ꝗpter pecuniã ñ
hʒ bonũ fine neq; bonã volũtate. Terciuʒ eſt
ex pte eoꝝ qᷓ oedinant' i fine. ſ. ꝙ ſint ſm ra
tione rectã oedĩabilia et apta ad tale fine aſ
ſequẽdũ. Quartũ ẽè ex pte oedinãtis ſeʒ ꝙ vo⸗
lũtas rõe regulata oeꝛdinet vłb velit hona in
gne vb in differeétia ad bonũ fine. His qᷓtuoe
ↄcureetibꝰ volũtas qᷓ è actꝰ e bõa:·et ſi aliqd
hoꝝ defuerit ñ e hona qe ut dict dyoꝰ.inij.

c.de diuis noibꝰ.bonũ eſt ex tota ſua cã.hec

Guab. et boñ . Ven vniꝰ bone voluüͤtatis ſit
vnꝰ ſolꝰ fis·HN ꝙ ſic ſcʒ fis pncipalis:.ꝗpter

qð ĩtelligenò ꝙ actũ hre ples fines pᷣt ee tri⸗

pliciter· vnoꝰ ita ꝙ vnꝰ ſit ſub altero et ꝓpter
illũ. Scòo ꝙ vnꝰ finis ſit peĩcipał. et alter ñ
peicipab.ita tñ ꝙ fis ñ peicipalis n refert᷑ ad
eicipalẽ actũ:tercio ita ꝙ vterq; ſit peicipa-
is · Exeplũ de eo ꝗᷓ vadt ad ecbaz ꝓ diſtribu⸗
tõibꝰ.ã em peĩcipabr intedit dei honoeem. et
cũ h̊ ſib intedit hrᷣe pecuniã vt ecad honoeezʒ
dei paupibꝰ diſtribuat ł ĩ alios vſus licitos
uertat:aut ĩtẽdit dei honoæè et eũ h ſib intẽ
dit acqrere pecuniã ita tñ ꝙ acq̃ſitõez illã ñ
redegerit ad dei gł am: nec tñ pecuniã illam
finẽ peĩicipalem ſtatuit qe eã ꝓpter ſe nõ dili⸗
git · Kut mtẽdit deo Placere et ſib etiã pecu⸗
niã acqrere· ut poſſit theſau ſuũ augere et iĩ
eo delectari · dnerſos fines ſtatuere· peimo
mõ ptinet ad bonã volũtate et eſt meritoziũ:

—„

ſcdᷣo modo nõ bone volũtatis loquẽdo foe⸗
maliter.nõ tñ ei ſic repugnat quin in ea ſtare

poſſit · eſt em ibi peccatũ veĩale ñn moetale· H

vult dicẽ augꝰ li.ofeſ.cũ dicit minꝰ te amat
q̃ tecũ aliq̃d amat qð ñ ꝓpter te amat30 mõ e
Otra bonã volũtatetal em̃ vult duobꝰ dñis
ſeruire qð eſt ipoſſibile· vt de tι 1 cu em ſit
vnũ ſolü et veꝝ bonũ qð q̃etat hũanũ deſide

riũ.optz ꝙ voluntas ad h; ꝙ ſit bona et recta

ſtatuat ſibi vnicũ fine vltimũ.h̊ boñ·Vti
boĩtas actuał volũtatis addat aliquã boĩta⸗
te ſuꝑ boĩtate ipᷣiꝰ hĩtus gre · dixer̃t qdaz
qꝙ nullã addit bonitatẽ a deo remunerabile.
quãtũ ad p̃miũ ſubſtãtiale.ſed quãtũ ad acci
detale ſic · S contra h̊ ẽ qð bnin li:de li:ar·
q̃ſi ĩ fine dict ꝙ ad ꝓmerenð coꝛonã deꝰ fac?
hoĩ coadiuuatõeʒz cu facit volete. G̊ e volũta
ti ſue ↄſentiente·itaqʒ volũtas ĩ auxiliũ repu
tat᷑ ĩ meritũ. Cõſtat ãt ꝙ loqur de actu volũ

tatis · Dre·actꝰ ẽ finis habitꝰ et nobilioe eo·
vñ et hitus głe oꝛdina ad actũ głe · ſi gꝰ ali⸗

qᷣd de pᷣmio ſubſtãtiali rñdet habitui gbe · vi⸗
der ꝙ; etiã aliq̃d de p̃mo illo rñdeat actuali
volũutati ĩterioꝛi ꝓ graʒ elicite· Iðo vide' ſine

piudicio dicenðò Em rich.ꝙ actualiſ volũtas

elicita a volũtate potetia ꝓ graʒ:addit habi⸗
tui gr̃e boĩtate aliquã a deo remunerabilẽ ꝙ;ᷓ
tũ ad p̃miũ ſubſtãtiale.ita q; ᷣmiũ ſubſtãtia⸗
le habitui gr̃e et actibꝰ ĩterioꝛibꝰ vol uᷣtatis
P Sr̃e hitũ elicitis coereſpõdet . vñ gpter tkel

actꝰ ꝓlꝰ hebit de pᷣmio ſubſtantiali ꝙᷓ ſi ſine
ipis a eoepe deceſſiſſet.
c

Irca ſcòm qrunt᷑ pła/ſ. vti ad ho ꝙ vo⸗
lũtaſ ſit bona nece ſit ꝙ ſe ↄfoemet ↄſcie
recte et h̊ ẽ idẽ qᷓrere·Vt oĩs ↄſcia recta li⸗
ſeer ad facienð qð dictat · H ꝙ ſic · tũc em̃ cõ
cia ẽ recta qñ ẽ recta m lege dmmã ſcriptã

nobis ꝓ regła datà·et iõ ſiẽ ad q̊ ꝙ volũtas

ſit bona nece ẽ ꝙ ſe ↄfoemet legi diuĩe· ita ec
nece ẽ ꝙ ſe dofoemet oſcie recte · qe ſiẽ lex diui
na ita et ↄſcia recta ligat volũtatẽ ad facien
du ea q ĩ diuĩia lege pᷣcipiun' et ad vitanð ea
q ibi ꝙhibent'.et ad appeobanð ↄſilia info⸗

matões et expoetatões q ibi ponũc. Nõ tam̃

volũtaſ cũ ſit liberaliga violetia ł nccitate
aliqᷓ abſoluta ſʒ oedinata qe ſi velit pᷣmiũ hre

et ſuppliciũ vitare nece hʒ ſeq̃ ducatũ cõſcie

recte· vñ hiero. dit ꝙ oſcia ſit dux aĩe.et ſʒm
dam̃ · iiij · li. c · xiiij·e lex ĩtellectꝰ nũ.Vti
volũtas diſcoꝛdans a ſcia ereonea ſit mala.
ſine vti ↄſcia ereonea liget· ꝙ ſic. cõſcia
em ut dictũ ẽ.e lex ĩtellectꝰ nr̃i.ĩ.aĩe hũane
et iõ ſicut oſcia recta q̃ ẽ lex iuſta ligat volũ⸗
tate ł hoĩezꝭ ꝑ foemã quã hʒ. ita eci ereonea
q̃ e lex ĩiuſtà app̃henſa tñ vel credita ee iuſta
et recta ligat volũtatè et obligat ꝙdiu talis

videt. hec Guabł · in queſtiombꝰ diſputatis.

Vt vſcia ereonea liget ad ereose deponẽ
dũ vl ad facienð q dictat. H& oſciazʒ ereare
Oti git dupłr ſcʒ dictãdo aliqᷣd indr̃ns ee p̃ce
ptũ vel ꝓhibitũ vt leuare feſtucã eſſe mosta⸗
e peccatũ.vł dictãdo aliqᷓd otra dei p̃ceptũ
vel ꝓhibitõez vt occidere patre eẽ licitũ·di⸗
co g ad qſtione ꝙ ĩ pꝛimo caũ ligat ad faciẽ

du ꝙdiu durat · In ſcdᷣo ñ ligat ad facienð ſʒ
ad deponenð qe nihil p̃t ligare boĩez ĩ his qᷣ
ſũt otra deũ·et q̊ videt eẽ opi ·bon· in · · ſe ·
di . xxxix:q iij· Elij vo ↄcedut peimũ dictũ et
negãt ſcòm attedẽtes ꝙ; ereonea ↄſcĩa etiã in
his qᷓ ſut ↄtra dũ dictãs·ligat ad faciẽð ſʒ px
accñs et ſm q̃d ñ ꝓ ſe et ſimpt ſiẽ recta oſcia
p accidẽs ĩquã qe n ligat ad facienð inquãtu
ereonea. ſ inquatũ credit' recta et iuſta· ſzm
q̃d mquã ·qe ñ ligat ſꝑ et ĩ oẽm euẽtũ ſjʒ ꝙᷓdin
durat · i.· vide hnti recta eẽ · d deponenð at
ſe ñ ligat:qe nec h dictat.et G̊ vi eẽ opi:· pe·
in ſcdðo ſuo. Cõcoedãdo vᷣo dici pᷣt ſim Guab ·
ꝙ ereonea ↄſcia duo ĩcludit ſcʒ ereoꝛẽ et cõ⸗
ſciam.rõe peimi ligat ad deponenð eã vincu
lo diumi pᷣcepti · vn ad eph̊.inij · deponite ve⸗
terẽ hoĩem q̃ coerũpit᷑ ijm deſideria erzoꝛis:
rõe vo ſcòi ligat viculo ↄſcie ad facienò qðᷣ
dictat· nec tñ ſimpłr ẽ pplexꝰ qe pᷣt et dz de⸗
ponere illã·et iõ ſimpłr liga·et ꝓ peiꝰ et ma
gis ad deponenð ꝙᷓ ad facienðet ſi de illa p
ſe neſciat iudicare.dz pitioꝛes ↄſulere vł vbi
deelt ſibi hãanũ dſilin dz ſe p oꝛatõz ad deñ
Ouertere.hãc q̃ſtionẽ ĩter q̃ſtiones ſuas optie
et pleniſſime tractat Guab · ſzʒ ego de ea beeni
ter tranſeo gra beeuitatis · ¶ Vtaa ↄſcia eræo⸗
nea peccatu excuſet; S lex iniqua ſuũ ↄdico
rẽ a peccato nõ excuſat ſʒ potiꝰ ↄdemnat ſm
illð yſa:iiij. ve qui ↄdũt leges iniquas ↄſcia
aũt ereonea ẽ lex miqua ab eo cuiꝰ eſt odita
et iðᷣo ſimpłr nõ excuſat ſo magis peccatũ fa⸗
cit k agguat· Id cuiꝰ euidẽtiã nota ꝙ tri pli⸗
citer ereat ↄſcia.peimo indĩr̃ia iudicãs ee pce
pe⸗ vł ꝓhibita. ſedo ecõuerſo p̃cepta ł ꝓhi⸗
ita iudicãs eſſe indria:tercio iudicãs pcep⸗
ta eſſe ꝓhibitões ł ecõuerſo. In pemo caſu n
excuſat ſʒ illaq̃at et ↄdẽnat:in ſcdo et tercio
nota ꝙ ↄſcĩa ereonea incl udit duo ſcʒ ↄſciam
putatiuã et erꝛoꝛẽ·ex peimo excuſat peccatũ
tanto qe minꝰ ↄtenit qñ foenicari putat et
nõ credit eſſe pᷣceptũ et iõ foenicat . ſʒ ꝓ tan
to agguat qęe libidinoſiꝰ et ſecuriꝰ peccat · vñ
hiere:iiij· ſapietes ſunt vt faciant mala.Quo
ad ſcm diſtiguiᷣ.eũ em̃ oĩs ereans ſit igno⸗
rãs· vt dicit augꝰ ĩ ench;.xvij · Triplex aũt e
ereoꝛ ſic et ignoꝛãtia:peima ẽè ignoꝛãtia nega
tionis qᷓ dr̃ ſimplex neſciẽtia mandatoꝝ·et ð̊
hac dicit augꝰ li.de gr̃a et li· ar · ꝓ excuſat ſʒ
nõ ſic excuſat vt ſempiterno igne nõ ardeat·
ſi ꝓpterea nõ credidit qe nõ audiuit ſed foꝛte
vt minꝰ ard eat.et ſic patz ꝙ nõ excuſa?᷑ a pec
cato moetali.ſʒ foete vt minꝰ ſit et minꝰ pu⸗
niat. foete dicit qe licet minꝰ ↄtemnat ꝓpter
oſciam· tamẽ libidmoſiꝰ et ſecuriꝰ ex B pec⸗

cato ſe imergitet iõ tm̃ nocet ex ꝑte vna q̃n

tũ excuſat ex altera.Scðda ẽ ignoꝛãtia peiua⸗
tõis qe peiuat ↄgnitõem eoꝝ que ſciri debet
et eſt eoꝝ qui ſeire nolũt: et hec non excuſat
ſed accuſat · vnde glo· luce · xij · ſup illð ſeruꝰ
qui ↄgnouerit ꝛc· qui ſcire nolũt et poſſunt ñ
ignoeantes ſed cõtemptoees iudicant. Ter⸗
cia eſt ignoeãtia diſpoſitõis ſeʒ quãdo q̃ͥs nõ
tm̃ neſcit nec ſcire vult:ſed etiã diſpoſitionez
vel habitum ſcientie inducit qua veritatem

t

— — — ꝛzx x*

— — — — —*

impugnat · de quibus iob.xiiij· ipſi rebelles
ſut lumĩ neſciert viaſ eiꝰ.et G̊B ignoeãtia ẽ Pe
m oↄſcia ereonea qe dictat otra hibitoes et
pᷣcepta·ð q̃.j.coꝝꝛ· nin:ſcribo vobis dii mã
data. ſiq̃s ãt ignoeat ignozabi glo. repeoba
bit᷑. et hec ignoꝛãtia adhuc minꝰ excnſat et
plꝰ agguat.et iõ oſcia ereonea ſimpłr nõ ex⸗
cuſat. In alijs tñ magisagguat ſcʒ quo ad cõ
tẽptũ diſcẽdi et libiðme dlectãdi:hec Gual-
Vtꝝ plꝰ ligz pᷣeeptũ diumũ ꝙᷓ ereonea cõ⸗

ſcia dietãs otrariũ·i· vtn mas peccet facies
Otra dei pᷣceptũ ꝙᷓ; faciẽs ↄtra ↄſciaʒ ĩ B caſu

H ꝓꝙ ſic.plꝰ em̃ ligat ↄſcia recta qᷓ; ereonea
qe ut dictã ẽ ſup̃ recta ꝑ ſe higat et ſimpbr. er
ronea vo ꝑ accñs et ſm qᷣd ↄſcia ãt recta eſt
qñ dei pᷣcepto ↄcoꝛdat · SZimpbr ergo ligat ði
pceptũ plꝰ ꝙᷓ; ↄſcia ereonea · Vcuꝝ oſcia er⸗
ronea plꝰ liget ꝙᷓ; pᷣceptũ pᷣlati de idr̃ntibꝰ q̃
pcipe pᷣt· Rñdet Guab · ꝙ obedies p̃lato ↄcra
ↄſctazʒ ã captiuat ↄſcie mdiciũ affectu b effe
ctu vt ſubdẽes ſe pᷣcepto p̃lati · Fut facit otra
ↄſciaʒ et affectũ volũtatis· obedies pᷣlato u⸗
moee aĩ ł amoee deoedĩato· In peimo cãu fa⸗
cies ↄtra ↄſciazʒ ñ peccat ſʒu mere.licʒ n poſſit
deponèe ↄſciazꝭ · vł ñ deponat. ſic ñ potes rñ⸗
dere rõibꝰ ↄtra fidem· volũtatez tñ captinãs
ille obedies dðo mere. ij. coꝝ ni capauãteſ
oẽz ĩtellectã i obſequin fidi·ſn ſcòo caũ pec
cat i̊ minꝰ ꝙᷓ ſi facet dtra pᷣl at pᷣceptuʒ pmo
qe agẽs ↄtra pᷣlati pceptũ mas ↄteneret deũ
qe otenẽs pᷣlatũ.nõ ãt otenes oſciaz ere-oneã
tenit deũ · vñ bñ · ð diſpẽ · et p · c· x · deꝰ coeꝗᷓ
ri et qd ammõ reputat p̃ᷣlatoꝝ reueretiã et cõ
tẽptũ · Oteſtãs eis · qui vos audit me andit. et
q̃ vos ſper ·c Bi dica ꝙ hoc ẽ ven qñ ↄſcia
ſubdu ſcit p̃ceptũ p̃lati eſſe Im deu qð neſcit
erꝛãs · Rñdet bn. qᷣdqᷣd hõ vice dei p̃cepit qð
ñ ſit certũ ðᷣo diſpl icere· haud ſecꝰ oĩo accipi

enduz ꝙᷓ ſi deꝰ pcipet· Scõo qe tab platu ĩmo

totũ collegiũ mag offedit et ſcandaliſat ꝙ; ſi

Otra ↄſciaʒ faciat· Tercio q ſe mag ad malũ

diſpoĩit · ſ. ad mobediẽtiã et aò rebell ione et
ad ſequẽdũ ꝓpeiũ ſenſũ et ad ꝓpnerteno verita
tis iudiciũ:de q pſa.ix· ve q ſapietes eſtis ĩ
oculis vr̃is·hec Guab·

(Nrz terciũ queric vta boĩtas volũtatis

hHũane depẽdeat ex ↄfoemitate voluũtatiſ
diuĩe · C ꝙ ſic.ꝛð em qð ẽ pᷣmu ĩ quolibʒ gne
młęeſura et rõ oĩm q;ᷓ ſunt illiꝰ gnis· vnqð qʒ
ãt rectũ et bonũ ẽ inꝙᷓtũ atti git ad ꝗꝓpeiã mſu
rãet iõ ad B ꝙ volũtas hoĩs ſit bona reqric᷑
ꝙ; ↄfoeme volũtati diuĩie tanqꝙᷓ; ꝓpeie meſure
cũ ipᷣa ſit peima et ſũma volũtast Gᷓ ↄfoemi
tas attẽdi ĩ volito ſcz ut hõ velit illõ qð ipᷣe

ſcit deũ velle qð ipᷣe h̊ velit Scieð ãt ꝓ deꝰ
qᷓdqd vult ſub rõe bom vult et ꝑ ons ſcienð.
q; ipe vult hoĩez velle qᷣdqᷣd vult ſub rõe boĩ

et iõ q̃cũq; vult aliq̃d ſub qlicũqʒ rõe boĩ hꝑʒ
volũtate ↄfoemẽ diuie volũtati q;tu ad rõez
voliti · S ĩ pticulari neſcimꝰ q̃d deꝰ velit. et

qꝙᷓtũ ad q̊ nõ tenem ofoemare volũtate nram

volũtati diume · In ſtatu tñ gbe oms ſciet dei
volũtatẽ nõ tmn ĩ ↄmumi ſſj etiã in pticulari:et
iõ ↄfoꝛmabũuũt volũutate ſuã volũtati diuie. ñ

tin ĩ ↄmuni qᷓ etiã ĩ ſpẽali. hec tho·¶¶ Notãð
vo ꝙ ſm aliquos nece eè ↄfoemare voluntatẽ
nraz volũtati diuĩe ſolũ qᷓtũ ad il la volita q̃ᷓ
nobis expeimũt᷑ a deo ſigno pᷣcepti explicite
vel implicite · et hoc ſufficit ad ſalute cũ xpᷣs
dicat
data· ꝙtũ ãt ad illa qͥ nobis expeimũt' ſigno
ↄſilij:e ↄgruũ nõ neceſſariũ.et ꝓ hac opi.vr
facere qð dicit augꝰ ĩ enc.c.lx ·aliqn bona
volũtate vult hõ qð nõ vult deꝰ.ſicut bonuſ
Hhõ vult patrẽ ſuũ viuere que deꝰ ñ vult vine
re · Dee · deꝰ vult aliquos hoĩes danari nullꝰ
ãt tene velle ↄdẽnari · ¶Aij dicũt ꝙ voluͤtate
ðliberatia tenem velle abſolute et oĩbꝰ peſa
tis q̃dqd ſcimꝰ deuz velle volütate abſoluta
oĩibꝰ penſatis dũ tñ nobis ↄgruat ið velle· et
dicũt ho implicari ĩ radice decalogi q̃ e amo⸗
dei · et ꝓ hac opi:vide facere glo-ſuꝑ ið ꝑs.
nõ adheſit mihi coe peauũ.i. coe toetũ qð hʒ
hõ qᷓ nõ vult oĩia qᷓ deꝰ vult. S qᷓ vult peimã
opi.tenere pᷣt ad iſta glo · rñdere ꝙ loqui de
vol ũtate pᷣcepti et nõ ſigni .· Qui vo vult tene
re ſcdᷣam opi: rñdere p̃t ad autoeitatẽ aug· ꝙ;
loqui ð his q velle nobis n ↄgriit. & ilið
vo qð ðe ꝙ nullꝰ tene velle dãnatõez · pt di⸗
ci ꝙ G̊ eſt ven · qe h velle n ↄgruit hoĩ.· Qun
dã tñ dicüt ꝙ licz ñ tenea velle hñdo reſpe⸗

ctuʒ ad ſuã naturaʒ et abſolute· te tñ Gͥ velle
ſub ↄditõe hac·ſ.ſi decedat in moætali.h̊ pe.

Vel pᷣt dici ſm tho.ꝙ deꝰ ñ vult alicuiꝰ dã⸗
natõeʒ b moete niſi ſub rõe iuſti. vñ ſufficit ĩ
talibꝰ ꝙ hõ velit iuſticiã dei et oꝛdine natu⸗
re ſeruari · S nuquid tenem ↄfoemare vo⸗
luũtate nrazʒ volũtati diuĩe ĩ foema volẽdi · ſ.
caritate · Ad hoc rñdet alex· lomb. ꝙ; hõ ñ te⸗
net ad hoc abſolute.qe ſi hõ diligat ñ ex ca⸗
ritate ̊ ex beniuoletia naturali nõ peccat. ſʒ
tene oditionaliter ſczꝭ ſi vult mereri vitã eter
nam et Oſmiliter reſpõdet pe.
¶ De bonitate et malicia quantũ ad actꝰ
exteri oees ti .inj·
Sinde ↄſideranð ẽ de bomtate et ma⸗
licia ꝙtũ ad actꝰ exterioees. circa qðᷣ
ↄſiderandũ e vt bonitas et maljcia ꝑ peius
ſit in actu volũtatis interioei ꝙᷓ; in actu exte⸗
rioei . cuiꝰ euidẽetiã ſcienò ꝙ aliqui actus
exterioꝛes pñt dici boni uel mali dupłr.vno
mõ ex oꝛdĩe eon ad fine· vt dare elemoſinaʒ
pter deũ dẽ eẽ bonu · et dare ebam ꝗpter va⸗

nã gloeiã dẽ eè malũ·et hec boĩtas nel mal:

cia ꝓ peiꝰ juenit in actu ĩterioei volũtatis cꝰ
ꝓeiũ obiectũ e finis et ex eo deriua ad actũ
exterioee · G ãt boitas uel malicia actus exte
rioꝛis tota depẽdet ex volutate · Eſt etiã oĩino
eadẽ circũſtantia actꝰ volũtatis mterioeis et
actꝰ exteriozis qñ dẽ bonꝰ vel malus ſolũ ex
oꝛdĩe ad fineſic potio amara ex G ſolo e bõa
qð ẽ ſanatiua· vñ eadẽ ẽ bonitas ſanitatis et
potionis · vñ augꝰ dicit li.retra. q volũtas ẽ
qua peccat et qua recte viuit. lia bomtas
vel malicia actuum exterioꝝ eſt quã habent

ſcðdöm ſe ſcilicet ſcòm genus ſun. et ſcòm cir⸗

cũſtantias in ppſis conſideratas ut dare ele⸗
moſinã ſeruatis debitis circumſtantijs dicit᷑

at · xix · ſi vis ad vitã ĩgredi ſerua ma

eſſe bonũ· et hec bonitas ł malicia ñ deriua
nec depedet a volũtate ſ a rõne · ex qᷓ etiã de
pendet bonitas volũtatis ſeðz0 qð in pam re⸗
fert vñ ſi ↄſidere bonitas exterioeis actꝰ ſe⸗
cundũ qð e ĩ oedĩatõe et appheſione rõis· eſt
Peioe ꝙᷓ bonitas actꝰ volutatis · ſcᷣm tñ qð ẽᷣ
executõe opis ſequit bonitate volũtatis ꝗͥ ẽ
peincipiũ eiꝰ.et hac bonitatẽ ł maliciã qn ẽ
actus exterioꝛ hʒ tũc alia ẽ bonitas actus ex
terioeis:et alia e bonitas volũtatis qᷓ ẽ ex fi⸗
ne· ita ꝙ bonitas finis ex volũtate redũdat ĩ
actũ exterioꝛe. et boĩtas actꝰ exterioeis ſcðzʒ
ſe rdũdat ĩ actu volũtatis.vt dictũ e.et ide ẽ
ð malicia ſic medicia ſaposoſa p̃ter h̊ qð ẽ ſa⸗
natia hʒ rõz delectabił ſi ge volũtas e bona

ex obiecto et ex fine exterioe actꝰ e bonꝰ.ſʒ ſi

volũtas ſit mala ex ĩtetõe finis ł ex actu voli
to actꝰ exterioe erit malꝰ.q vt dic t dpoꝰ de
diuĩs noĩbꝰ.bonũ ẽ ex tota cã·malũ ex ðfctũ
pPtis:HG̊ tho· Sciendũuũ aũt ꝙ licz qñqʒ ſit alia
et alia bomtas vel mal icia ĩterioeis actꝰ vo⸗
lũtatis et actꝰ exterioꝛis vterqʒ tñ actꝰ ꝓut
Oſidera ĩ genere moeis ſũt vnꝰ actꝰ. vñ actꝰ
exterioe malꝰ e vnũ et idẽ peccatũ fozmaliter
cũ illo actu volutatis ĩterioei a qᷣ cauſa qe a
ctus exterioe ñ ẽè moealis niſi ꝑ ↄpatõz ad a⸗
ctũ volũtatis et rõis.ſi em pfecte furioſꝰ cũ
ꝓfecta furioſa carnaliter copulet ille actꝰ ñ

erit m genere moꝛis.vñ ñ erit moꝛabr bonus

nec malus.hG; rich;. Sʒ nundqᷣd exterioe actꝰ
addit ĩ bonitate et malicia ſupꝑ actũ ĩterioꝛez
HR n loquèdo de bonitate et malicia exte⸗
rioꝛis actus quã hʒ ex volũtate fims. Et hoc
dico niſi ↄti gat ipſazʒ volũtate ſcòʒ ſe fieri me
lioꝛẽ ĩ bonis vł peyoeẽ min malis· qð vi poſſe
Oti gere tripbr· vno mõ ſcõz numeꝝ vt cũ q̃s
vult facere aliq̃d bono fine vel malo et tũc ñ
facit· poſtea vo vult et fact.duplicaꝰ actꝰ vo
lũtatis et ſic fit duplex bonũ ł duplex maluʒ
Elio ꝙtũ ad extẽtõem vt cũ qͥs aliqd facere
vult bono fine ł malo et ꝗpter aliqð mpedi
metũ deſiſtit· alius aut volũtatis motũ ↄtinu
at quouſqʒ ope pꝓficiat.maĩfeſtũ e ꝙ volũtas
hꝰ ẽ diuturmioz in bono k malo et ſcm I̊ pe
yoe vel melĩo⸗.tercioꝰ qꝙ;tũ ad intetõem ſunt
em̃ quidã actꝰ exterioꝛes qui in tũ ſunt dele
ctabiles b penales nate ſut intedere vł remit
tere volũtate· ↄtigit aũt ꝙ ꝙqto volũtas inte⸗
ſius tẽdit in bonũ ł malũ tãto ẽ peyoe vł me
lioe:loquẽdo aũt de bonitate ł malicia actꝰ
exterioꝛis quã h ſcòz materiã et circũſtãtias
ſic ↄpat ad volũtatẽ vt terminꝰ et finis.et ſic
addit ad bomtatẽ et maliciã volũtatis qe oĩs
iclinatio vel motꝰ pꝓficit᷑ in hoc qð ſ- equit fi
ne ob attingt termnũ · Vñ ñ ẽ pfecta volũtaſ
niſi ſit tłis ꝗq opoætunitate Hbĩta ope.ſi vo poſ
ſibilitas deſit volũtate exñte pfecta ita ꝙ o⸗

Pare ſi poſſet defectꝰ pfectõis qᷓ è ex actu ex

terioei e ſimpłr qd inuolũtariũ. Anuolũtariuzʒ
aüt ſiẽ ñ mere' penã ł p̃miũ in opando bonũ
et malu. ia ec ñ tollit aliqᷓd de pᷣmio ł pena
ſi deficiat ſimpłr inuolũtarie adò facienò bo⸗
nũ malu.Gᷓ̊ tho. Vñ nota ſeðz Gual in ij·
et alex· an. in tercio et ſumũt ab augꝰ ſup ge⸗

nel. et ↄcoedãt cũ pᷣmiſſis ꝙ duplex ẽ volũtaſ
mala ſcʒ incõpleta vel ſem plena q̃ n exit ĩ o⸗
pus malũ eẽ ſi habeat facultate tꝑis· et Lloci
opoetunitateet ↄpleta ſiue plena q exit in o⸗
pus malũ ſi tp̃s habeat et loců· E.d permã ad
dit opꝰ malũ qꝛ auget oſenſũ et ↄcemptũ &*
ſe dam addit opꝰ malũ qe auget libid me quã
tũ ad genꝰ peccati cynabkr· et qñqʒ; ec infert᷑

nocumentũ maxie ꝙ;tu ad peccatù qð ↄomitti

ĩ ꝓximũ:talis em̃ ñ minꝰ ↄtẽnit deu inteſiue
ſola volũtate ꝙᷓ volũtate et ope ſcʒ exteſiue.
Inteſiue tñ ẽ libido maioe executõe· De volũ⸗
tate pꝛĩoꝰ dicta intelligiꝰ glo.ſuꝑ id põ. Ep⸗
one iniꝗ̃tate ſuꝑ iniqͥ· eon: qᷓ opus addit vo
utati: miqᷓtate addit iniq̃tati· S de vol ũtate
ſcdᷣo mõ dicta intelligẽ glo. ſuꝑ ið põ. etem̃
in coꝛde iniquitates oꝑa · in terea:. ſi vis inqᷣt
et ñ potes deꝰ reputat factum· H̊ Guab. de HB̊
boñn:optie loquit᷑ li.ij. d. xli· q· ij. ¶ Munqd
euẽtus ſequẽs addit ad bonitate et maliciam
actas exterioeis · euẽtus ſeques aut e p̃co
Sitatꝰ aut nõ ſi ſic additcũ em̃ qͥs cogitat ꝙ
ex ope ſuo multa mala ſequi pñt: nec pter h̊
dimittit ex hoc apparz ꝙ eiꝰ volũtas e deoeꝛ⸗
dinata. ſi vo ñ ſit pcogitatꝰ aut ꝓ ſe ſequi et
vt ĩ plł ibꝰ.et tũc addit.ↄſtat em̃ actũ eſſe me⸗
lioee ex genere ſuo ex q ſequi pñt pła bona
et peypoæè ex quo ſunt nata ſeq̃ pła mala.Jut
ſeqc p accñs et vt in paucioeibus et tũc ñ an
dit ñ em̃ iudica de re aliqᷓ ſcm illud qð ẽ ꝑ
accñs ſed tmn ſcʒ illud qð e ꝑ ſe.hG̊ choo.
De merito et demerito actionis humane ti · v.
Oſtea ↄſiderandũ ẽ de his q̃ ↄſequum
aäactꝰ humanoſ rõe bonitatis ł mal icie
Creca qð beeuiter teneò ꝙ actꝰ bonꝰ
vel malꝰ hʒ ratione culpabilis et laudabilis
ſcz qð ẽ in ptãte volũtatis rõz vo rectitudi⸗
nis et peccati ſeòz oꝛdinẽ ad finẽ qnñ em̃ actꝰ

bois iĩtdit in finẽ debitũ ſcdᷣm oedinem rõis

et legis eterne tũc ẽ rectꝰ.qñ vo deuiat ab il
lo oꝛdine tũc hʒ rõz peccati. hʒʒ etiã actꝰ bo⸗
ny malꝰ rõʒ meriti b demeriti· et h ſcʒ rõeʒ
iuſticie ĩ patõe ad alteꝝ ſczʒ ad deñ · Fliter
ſeqre ꝙ deꝰ ñ haberz curã de actibꝰ huanis
His ige p̃ſuppoſitis qrunt᷑ pła de actibꝰ bo⸗
nis et malis p ↄpatõz ad meritũ et demerituzʒ
ſcʒ vtn actꝰ exterioe bona intetõne factꝰ ſit
m eri toꝛiꝰ.¶ itẽtio p̃t eſſe motꝰ ſuue moti
uũ volũtatis oꝛdinãtis actũ exterioꝛẽ ĩ finem
t ſic oĩis actus exterioe bona intetõe factꝰ &
meritoeiꝰ qe ille motꝰ nunqꝙᷓ ẽ bonus niſi ſit
oedo rectꝰ. Et ad H ꝙ ſit oꝛdo rectus reqᷓrit
ꝙ ſit actus oꝛdiabilis et ꝙ voluntas ſit oedi⸗
nans et ꝙ ſit finis bonꝰ et ĩ ſe et ĩ rõe fimẽdi

hoc ẽ ꝙ ſit melioe his q ſut ad finẽ et tłis aò

q;ᷓ actꝰ dʒ dirigi Pm rectũ mdiciũ rãis. Flio
mõ intetio pᷣt dicere fine intetũ et ſic ñ oĩs a⸗
ctus exteniosꝛ bona inteétõe factꝰ e meritoeꝛiꝰ
ſed tiñ ille actꝰ qui ſunt de genere bonoeum
vk illi qui de ſe ſut indrntes qui qñqʒ pñt eſſe
meri toeij rõne finis meenti Fñ dicit phᷣus. j.
ethicoꝝ c. vj.ꝙq; quedaz mox noĩata ↄuoluta
ſunt cũ malicia et poſt ſuboit non e igi circa
H dingere ſed ſemꝑ peccare hec rich⸗et boñ:.

p⸗
um
tie
„

1⸗

8
il

9

ni

tiz

1

⏑ ⏑ W —.

Vty agens tm mereat eptuũ intsdit mereri
ꝓ bo nitatẽ ſui actꝰ. agęetẽ tm̃ mereri ꝙ tuz
itẽdit duplrp̃t intelligi · Vnoꝰ ita ꝙ actꝰ tim
valeat ad meritu quantũ ages credit valere
ipm et ſic ñ e veꝝ · Xlieꝰ ꝙ; ꝓ?ta ẽ bonitas a⸗
ctus intetõis tm̃ actꝰ exterioe valeat ad meri
tũ:et h̊ e veꝝ · Ipſa aũt intẽtio ſepe maio⸗ eĩ
bonitate ĩ eo qᷣ ſuũ actũ e tm̃ credit valere ꝙ;
tũ ĩ illo q̃ᷓ ſuũ actã mag credit valere Se er
80 obicia glo· ſuꝑ ið mat ·xij · bonꝰ hõ de bo

no the. ſ. æc. q;̃ dicit tm̃ boni qs facit ꝙ;tũ mte⸗
dit dicendu ꝙ ſic dz intelligi ſcðz qdð bonꝰ ẽ
actꝰ ĩtendedi tm̃ bonꝰ actꝰ exterios elicitꝰ

ex illa intetõe qe ꝑ intetõez ẽè bonitas moeał
ĩ eo·G̊ rich · Inſupꝑ nota ꝙ qꝙᷓtitas intetõis tri
pliciter pᷣt intẽdi.vnoꝰ ꝙᷓtũ ad ꝙtitatẽ vb fer
uoeẽ affectꝰ mtedetis· St ſic ꝙtitas intetõis
mẽſurat meritũ.qe ex quãto affecta carntaus
opus bonũ facis tm̃ mereris qe meritũ penſaꝰ
penes caritate· Flioꝰ quantũ ad ̃titate opiſ/
intẽeti · et ſic ñ mẽſurat·qe tũc diues auarꝰ dãſ
denariũ pluz merere? ꝙ liberalis habes cari
tatẽ dãs centũ dena ½ qᷓtũ ad ꝙ;titate fims
ſic etiã ñ meſurat·qꝛ deꝰ e oĩim merenuũ finis
vltimꝰ qͥ ñ e aliqñ maioe aliqñ minoe· Scõm
aũt bon· hec glo.ſ.quãtũ qͥs itendit tm̃ facit
ẽ duplex ex eo ꝙ li tm et ꝙtũ pñt eẽ aduerbia
vel noia· ſi em̃ ſunt aduerbia dieũt ꝙtitatem
actꝰ itendedi et faciedi. et tc e locutõ gene
ral iter vera ſiue reſpecta bonoꝝ ſiue maloꝝ
qe quãtũ actus intedẽdi ẽ mteſus in bonitate
nel malicia tm̃ opatio exterioe ẽ bona ł mala
Omne em̃ meritũ ł demeritũ reducit᷑ ad actã
volũtatis licet aliquo mõ circũſtãtie exterio⸗
res faciãt ad maioee volũtatis dãnation᷑.Si
aũt ſint noĩa dicũt ꝙᷓtitatẽ ex pte ĩteti et opa⸗
ti · et tũc ñ ẽ general iter vera:qe opꝰ exterius
fact ũ ñ ſp ↄmenſurat' ĩteto ſepe em̃ intendic
hõ facere bonũ magnũ et facit puũ qe puam
hʒ caritatẽ· Eſt tñ aliquoꝰ vera in malis.ſ.ĩtẽ

dendo ñ diminuedo . et ſcðz qð tm̃ et ꝙ;tũ di⸗

cũt quãdã ↄꝑatõezꝭ ꝓpoetionalitatis ñ ↄmeſu
ratõʒ eqlitatis· vñ qui mtẽdit multũ peccare

maltã peccat qᷓlecũqʒ opus faciat ñ tñ qͥ pan
intedit paꝝ peccat maxie ſi opꝰ multũ ðfoe⸗

me fuerit. Ex p̃dictis patz quõ ĩtelligit glo.
ſup illud luc · xij · bonꝰ hõ de bono the. ſ. ᷓtũ
inqt bonũ intẽdis tm̃ facis Vtꝝ vltra bone
intetõis meritũ addat aliqð meritũ exterioe a
ctas · ad pñs poſſumꝰ loqui de merito du⸗
pliciter · ſ.reſpectu p̃mij ſubalis vł accñtalis
Beſpecta p̃mij accñtalis exterioꝛes actꝰ ali⸗
quã rõzʒ meriti addũt ĩterioei intetõi vñ glo.
ſuꝑ illud aò gab · vjtpe ſuo metemꝰ.dicit ꝙ
qnãtũ ſemmamꝰ in opibꝰ tm̃ metemꝰ in fru⸗
ctibꝰ Veſpectu aũt pᷣmij ſubſtãtialis vi q; a⸗
ctus exterioꝛes ñ addãt ali ᷓ rõem meriti niſi

diſpolitine ſcz inq;tũ elemoſme multiplicãt ĩ
terceſſoees ꝓ dãte thob.xij· elemoſina a moꝛ

te liberat et puer·xiij· redemptio aĩe dimtis
dinitie eiꝰ. Et in pᷣtũ exterioꝛes actꝰ excitant

act volũtatis interioze ad bonũ et ꝑ ↄſeqñũs

valet ad gr̃e radicatõzʒ et ↄſeruatione quibus
ſcʒ gratie habitui et ĩterioeibꝰ actibꝰ eiꝰ pes

miũ ſubſtãtiale debet᷑. Bᷓ̊ rich.·¶ De hac mate
ria opti me et copioſe tractat boñ·in ſco ſuo
di. xl. ĩ tribꝰ qᷓſtionibꝰ vltimis Vx peccãſ
pꝓlus demerea ꝓ actũ volũutatis ĩterioꝛe inoe
dinatũ et ꝑ actu exterioee ſimul ꝙ; pꝑ actu ite
rioee tm̃ · .Rſi volũtatis actus mterioe ſit eq
inteſus in deoedinatõe ſua ſine actu exterioei
ſic cũ ipᷣo.ñ magis demeret peccãs ꝓ vtrũqʒ;
eoꝛx ſimul ꝙᷓ; ꝓꝑ interioeꝛe tin que ope ↄplere n
pᷣt · Et hoc dico loquedo de demerito mteſine
q? tũc nõ eſt maioe otemptꝰ ĩ vtroqʒ ſimul qᷓ;
in incerioei ꝓ ſe Dicũt tñ aliqᷓ ꝙ malꝰ actꝰ ex
terioe addit demeritũ malo actui interioei re
ſpectu alicuiꝰ pene accñlis ſalteè loquedo de
actu exterioei qᷓ e malꝰ ex genere ꝗpter trãſi⸗
tũ eiꝰ ſup obiectũ ĩdebitũ. Vñ in danatis plꝰ

remurmurabit ↄſcia ↄtra eũ ꝗᷓ voluit innoce⸗

tẽ occidere et occidit ꝙᷓ; ↄtra eũ qᷓ voluit ino⸗-
cente occidere et ñ potuit ſuppoſito ꝙ fuerit
pares ĩ mala volũtate· Si aũt lo qᷓmur de de⸗
merito exteſine plꝰ demere hõ ꝓ vtrũqʒ ſimł
qꝙᷓ; ꝑ interioee tm qe pluribꝰ nocet. et ꝓpła ma
la infert et plus delectat peccantẽ. G rich.
Vtꝝ ſola intetio recta ſime ope exterioei ſuf⸗
ficiat ad meritũ aut hõ h fa cułtate faciẽ
di opus exteriꝰ qð pᷣceptũ ẽ aut ñ ſi ſic plena
volutas ponit effectũ ſi aſſit facultas abl ſi ñ
ponit cũ poſſit nõ vult· plene ſ ſemiplene et

pigre ſiẽ piger q̃ vult et n vutt · Et diet greg·

in quadã omełl .q; nemo ð bona volũutate ſibi
blandia ymo de dilectõe dei mes kingua et
manꝰ reqrat.Diſtingue tñ q aut ei occureit
tp̃s et locꝰ neceſſario impłledi p̃ᷣceptũ puta qe
vult elemoſinaʒ dare et occuręeet ei aliqᷓs cui
videt neceſſitatẽ extremã ꝓbabiliter im mere
niſi ſubueniat ei:et tũc ſola ĩtentio ñ ſufficit
ad meritũ imo etiã talis trãſgredi mãdatum
Kut ñ occurer ei tp̃s neceſſitatis ſ̊ indigẽetie
rõnabilis et ↄgruitatis· et tũc etiã intetio ſo⸗
la ei ñ valzʒ ad meritũ:liberat tñ eũ a trãſgreſ
ſione qe p̃cepta affirmatiua ñ obligãt nin ꝓ
tpe neceſſitatis · Si aũt hõ n habeat facultate
opandi tũc ſola bona ĩtentio ſine ope exterio
ri ſufficit ad meritũ ſubſtãtialis pPmj ñ autez
aceñlis· deꝰ em̃ nemine obligat ad ĩpoſſbile
et de tali pᷣt ĩtelligi illð gres · in q dã omełl. ñ
eſt manꝰ vacua a munere ſi coedis archa re⸗
ꝓleta fuerit bona volũtate B; rich. Vti ad
meritũ ſufficiat intetio ſczʒ habitũ.e ĩtetio
ſeðᷣm habitũ p̃t ĩtelligi tripłr.vnoꝰ ita ꝙ olſi⸗
ſtat in ſolo habitu reſpectu peicipij opatõis
et dtinuatõis eiꝰ vſqʒ in fine.t B nõ ſufficit
ad meritũ qe ñ e ipſiꝰ opatõis peĩcipiũ lioꝰ
ita ꝙ illa ĩtetio ſit actualis reſpest᷑u peĩcipij
opatõis ñ tñ reſpectu totiꝰ ↄtinuatõis eiꝰ vił
qʒ ĩ finẽ · Et ſic dicũt qdã ꝙ tota opatio ẽ me⸗

ritoeia in virtute actus ipſiꝰ intẽtõis p quazʒ

illa opatio fuit incepta.3° mõ ita ꝙ; ſit ĩ acn
reſpectu peincipij opatõis expliciteita ꝙer
płlicite ĩtendat opatõʒ incipe et ↄplere. Sʒ re
ſpectu totiꝰ ↄtinuatõis n manʒ inteto ĩ actu
explicite ſ̊ ĩplicite ſiẽ hõ ĩ voledo quiòqd ẽ
ad finẽ actualiter. implicite tame vult ipſum
finẽ et lic dicũt quidã eſſe necariũ ad q ꝙ to⸗

ta cpacõ ſit meritoꝛia ꝙ illa intẽtio ſit ĩ actu
explicite b ĩplicite ꝑ totã opacõz a pnci · vſqʒ
ad fi· Gᷓ rich· Scðz at boña d B; ꝙ aliq̃ opatõ
ſit merttoeia ſufricit flacõ eiꝰ hitualis ĩ deũ
St pᷣt dici hec relacõ hĩtuab dupt vnoꝰ qñ q̊s
opacõz aliꝙ rfert ad deũ actualiter in pꝛĩciꝰ
iliꝰ opacõis vel ec alteriꝰ ad ꝙᷓ; illa ↄlequẽ
ter ſe habet· Si aũt operacionem alterius ge⸗
neris ĩcipet opoterzʒ qð intecõzʒ renonaret ad
H ꝙ eſſet meritoꝛia:·Elioꝰ de B relacõ ſiue in
tẽcõ hitualis qñ nõ p̃cogito aliqd de deo vt
cum ex ſola ↄſideratiõe hoĩ opis ipᷣa caritas
ꝓmpta vel aliqᷓ alia vtꝰ caritate ifoemata ad
ill opꝰ iclinat vt cum vir religioſus obedit
Plato ſibi pᷣcipieti etiã ſi nichil cogitet ð deo
ſz tm̃ oſiderat obedietie bonũ es bonũ h̊ boñ.
G De vicijs et pctis ĩ cõi u · vj.
Einde ↄſideranò é hitibꝰ malis B e
e vicijs et pctis ĩ cõi:et ẽ hitꝰ ꝓut ð
eo B loqmur q̃litas difficile mobilis.
Eſt aũt aliqs hitꝰ bonꝰ.aliqs malꝰ.hitꝰ bo⸗
nꝰ dicit q diſpõit ad actũ ↄueniẽtem nature
ſicut actꝰ vtutũ hũane nature ↄuemũt qę ſũt
ſcòz; rõem. Sctus vo vicioꝝ humane nature
diſcõueniũt . qe ſunt ↄtra ratõez· Dicendũ aũt
peĩo hic de vicijs et peccatis in omuni. im
ſpeciali vo ↄſiderabi de eis ĩfra cũ tractabr
de virtutibꝰ in ſpecialivbi.· uxta vnãquãqʒ;
virtutem ſpecialem agetur de ſpeciali of ficio
ſibi oppoſito pꝛo eo ꝙ oppoſita iuxta ſe po⸗

ſita magis eluceſcũt Crrca vicia aũt et pec

cata in ↄmuni ðſiderandũ·peĩo de ip̃is. ſcðo
de ſubiecto peccati:3 de cã eius? Curca pei

mũ pꝛĩo videndu e quid ſit peccatuzʒ. ſcõo de

diuiſione peccati:2* de ↄpatõe peccatoꝝ ad
muice Quantũ ad peimum ſciendũ ꝙ ſcdm
aug·xxij.li:otra fauſtũ peccatũ è dictũ vł fa
ctu vb ocupitũ ↄtra legẽ dei· Et ſic hec diffõ
peccati actuab moetahs:qe è peccati actua
lig de ibi qð ẽ dictũ b factũ vel ↄcupitũ ſcðʒ
actũ triplicis potetie ſeʒ iĩterpᷣtatiue opatiue
et affectiue.qe vo e moætalig ðe ibi ꝙ e cõtra
legẽ dei · peccatũ em nenialè de peccatũ ſcðʒ
rõeʒ ĩpfectet in oedine ad pctm ad moætale
ñ em e ↄtra lege dei:qe venialiter peccãs nõ
facit qð lex ꝓhibzʒ nec eẽ pᷣtermittit idð ad qo
lex obligat p pᷣceptũ ſed facit p̃ter legẽ. qe ñ

obſeruat modũ rõis quẽ lex intédit Tene au

te ibi li vel diſiũctiue ſz mebeũ vltimũ ĩitelli⸗
gi pciſe:reliqua vᷣo mĩme Vñ ſenſus ẽ ꝙ; om̃e
pctm̃ aut ẽ dictũ aut ↄcupitũ aut factum aut
factũ et cupitũ aut ↄcupitum tim̃ · Intelligi⸗
aut dicta diffõ de pctõ ↄmiſſionis ñ de pctõ
omiſſionis ſum ibi factũ omuniter ꝓut ex
tendit' ad opatõz et ad ceſſatõzg ab ope ſcòm
q; moð hõ nipil opãs reqſitꝰ d faciat rñdz
ſe quieſcere. B rich
om̃e petm̃ ſit volũtariuũ. ? ꝙ ſic. vñ aug. li.
lretrac. c.xij. et li.de vera reli: peccatũ inq̃t
adeo volũtariũ ꝙ ſi ñ ſit volũtariũ ñ ẽ pctĩ
B aus. MHã peccatu oeiginale ẽ volutariu vo⸗
lutate aliena ſcʒ ade. pctm vo actuale moæta
le e volũtariũ volũtate ꝗpa ſcs peccãtis. Ve⸗
male vo qdðdam e voluᷣtariũ voluntate 4Pa et

Doteſt aut hic qri vti

ſimpkłr vt illõ qð fit ex deliberatõe.ſiẽ mèda
ciũ iocoſuũ.Quoddã ẽ volũtariũ medio mõ.ſ.
Ptim volũtate ſezꝭ ade·qui illud deliberatiue
voluit ex quo coeruptio ſecuta e ex q̃ ĩ nobis
oꝛiunt motꝰ ĩoꝛdinati qᷓ dnr eſſe pctã venia⸗

Lia· ꝓtim volũ‚tate Ba. vt illud qð ↄſurgit ex

repugnãtia carnis ad ſpm̃ vel coeruptõis vi⸗
ri ale tale em̃ peccætũ et ſi ñ ſit a volũtate ꝓ
peia ancedete oen tñ a volũtate Ocomitãte et
n ꝓhibete vel ñ pᷣcanèete cũ poſſit cauere ł ꝓ
hibere. hcet em ſit ſtatus aliq̃s in quo neceſ
ſe e aliquẽ ĩ aliqð peccatũ determinatũ cade
re·potuit tũ illuũ ſtatũ pᷣcauere et iõ ſi ñ peeca
uit ĩputat' eiꝰ volũtati licet illd tũc ꝓhibere
ñ poſſit iõ ðᷣe volũtariũ qdðamõ ſine ĩterpᷣtatie
&t ſcʒ augs·qðãmõ tenz rõz culpe:qãmõ pe
ne· vñ dicit ꝙ qꝛ hõ peccatũ vitare nõ voluit
dũ potuit inflictã e ei vt cũ vult vitare ñ poſ
Ere E obicia' qð ſuꝑ il lud ꝓuer·xxiiij· ſepti
es ĩ die cadit iuſtꝰ. dicit glo· ſin gulis diebꝰ
P neceſſitatẽ vel fragilitate carnis vel volen
tes vel ĩuiti peccamꝰ . Dicendũ ꝙ ibi ðᷣe inui
tus aliqͥs peccare ñ ꝓ qĩodam voluntatis pei
uationẽè ſʒ p peiuatõzʒ volũtatis plene ſiue cõ
placẽetie:ſepe em diſplicet nobis q ſic ĩoedi⸗
nate mouemur-loqui ec de neceſſitate venia

liũn generaliter ꝙtu ad olĩla venialia ñ qᷓtũ ad

H b illud determĩate vł eẽ ad aliqð genꝰ ve⸗
nialis vt in muene foeti q̃ ñ pᷣt oĩio vitare mo
tus carnis.liczʒ vitare poſſet hac hoea vbł illa
et hũc motũ vel illuũ.G̊ boñ.ĩ ſcdo ſuo di.xlj.
Exemplũ hꝰ ẽ ĩ naue exñte in mari ꝓfoata in
pluribꝰ locis cuiꝰ quidẽ nauta pᷣt qðlibʒ fo⸗
ramen ſibi demonſtratũ obturare.ñ oĩa ſimul
et 16 licʒ poſſet ꝓhibere ĩtroitũ aq̃ ꝓꝑ vnũ foea
mẽ non tamen omeʒz aq ĩtroitũ·qe dũ vnũ ob⸗
turat aq̃ ꝑ al iud intrat. Dicit᷑ aut om̃e pecca
tũ voluntariũ.qe cauſałr ſolꝰ actꝰ volũtatis
q̃ velle eè peccatũ · fozmaliter tñ et q̃ſi eſſen⸗
tialiter ẽ peccatũ ñ tm actꝰ volũtatis ſʒ etiaʒ

aliaꝝ viriũ aĩe qᷓ pñt elicere ꝓꝑ habitũ vicij in

ſe exntẽ actũ vicioſũ:Inſtrumtaliter vo et ma
teriałr actꝰ o⸗ ganoꝝ et actꝰ ĩ materia recep
ti vt homicidiũ/foenicatio ſũt peccata. Ratõ
hꝰ e qe peccatũ ẽ auerſio a deo et duerſio de
oedinata ad creaturã · vñ ang.dicit li . ð libe ·
ar·ꝙ peccatũ ẽ ſpeeto ĩcõmntabili bono mu⸗
tabilibꝰ rebꝰ adhere · Nõ ſolũ aũt volũtas ſʒ
etiã intellectꝰ ꝑ actũ ſuũ puta diſcrededo a⸗
uertit ſe a deo et ↄuertit ſe ad creaturã ĩoedi⸗
nate. ſiłr iraſcibilis et dcupiſcibilis licʒ ſcðʒ

ſe ñ auertãt ſe a deo·qe deũ ſcdᷣm qð ſut vireſ

ſenſitiue ñ attingũt · tñ inꝙtũ a vol ũtate mo⸗
uent et in ꝓtũ aliqd ↄtra dei pᷣceptũ atti gũt
q̃ſi in alio et ꝑ ali ſe a deo auertut. G Gual.

Fd B nota ꝙ aſſignari p̃ᷣt dr̃a inter vicium.

peccatũ culpa · et demeritũ licet ſepe vnuz ꝓ
alio ſumat᷑ · vicium em̃ ẽ carentia habitualis
diſpoſitõis duenientis nature rei:vñ de aug·
iij·de li.ar .qð pfecte nature ð eſſe pſpexeris
voca viciũ · Deccatũ vo ẽ caretia actꝰ debiti
quo ad peccatũ omiſſionis vel carentia recti

tud inis ĩ actu ex eo qð declmat a regula ſua.

Eulpa aũt è ĩ actu ñ recto inꝙᷓtum e m ptãte

I

Illa vo diniſio qua greg xxj· moeal iũ diuidit

— — —

volũtatisdemeritum vero eſt culpa ꝓ ↄpatio
nem ad retributi onem·
Equĩ videre de ſcðo ſcz de diuiſione pec
cati Circa qð ẽ ſcienð ꝙ męr̃ ſnĩiaꝝ li:ij·
di.xlij. ĩnuit vij· diuiſiões pcti ſ̊m eiꝰ ðↄpatio

peccatũ ĩ pctã carnalia et ſpualia reducit ad

illã que ſumit penes actꝰ ſubſtratos · Et ſcdm/

qð dicit idẽ grego· ſepte c apitaliũ vicõꝝ qu
qz luůt ſpualia et duo carnalia: peccata quidez

P nẽ ſeptep lice· pᷣt em̃ Opari pctim̃ peĩo ad cãm ſpualia dicũt' qᷓ pficiũt᷑ ĩ delectatõne ſpuali.
. ex qua hʒ oetũ et ſic diuidit ĩ oeigiale et actu carnalia vo qᷓ ĩ carnali vt gula et luxuria · vñ *
ale· Scðo ad penã ad quã termĩat et ſic diui j·:coꝛx · vij. mũdemꝰ nos ab oĩ inqnamto car
d in moetale et veial.qñ em̃ qs peccãdo ab nis et ſpũs. Siłhr ad gał · v. vhbi ðe manifeſta
p vVltimo fine auerti ꝙᷓtũ ẽ ex natura pcti et vir ſũt opa carnis ꝛc. Caro im glo·ibidẽ ſumitur
tute peccãtis ireepabiliter labit qe peĩcipiuzʒ ꝓ hoie carnaliter viuete et i6 illa dicũt᷑ opa
e vite ſubtrahi.et iõ ille ðe peccare moztaliter carnis qe fiũt a carnali hoĩe· Dicit᷑ aũt ſpeali
eternaliter puiendꝰ.qui vᷣo peccat citra auer ter de luxuria:.j.con· vj·q̃ foeænicat in copuſ
re ſione a deo ex ipᷣ̃a rõe pcti repabiliter deoedi ſuũ peccat · qe etiã in hꝰ pctõ quedã iniuria fit
ie nat᷑.qe peĩcipiũ vite ſaluat·iõ ðe peccare ve⸗ coepi dũ inoedĩate maculat· Fnaricia vo que
e nialiter · qe ſcʒ nõ ita peccat ꝙ penã ĩtermĩabi rũ peceatis carnalibꝰ numerat ad eph· v. ac
lẽ mereat Vñ auꝰ. ſupꝑ jo.crime ẽ qð dãnatõz cipi inꝙᷓtũ res ĩ qua delectat auarꝰ ẽ coepa
0 meret veniale aũt e qð nõ merer dãnatõz · cri lis · ſed ipᷣa delectatio ptinet ad ſpiritũ · et 1ðo
hl mẽ noĩat pctm̃ moetale · Opponũt i⸗ moetale ſedᷣm grego· eſt ſpũale peccatum· .
19 et veniale ſiẽ repabile et rreepabile · hoc dico Equĩit videre de 3 ſcz de Opatõe Pctõꝛ.
8 p peincipiũ ĩteriꝰ nõ aut ꝑ ↄpatõʒ ad diuiam aood inuicé ˖ Circa qð nõ ꝙ vnn Pctĩ dicit
. virtutẽ qꝗ repare p̃t omez ĩfirmitatẽ · tercio cõ⸗ maiꝰ Suius alio. xij:modis· peĩo cãlitate vt
4 patur pctm̃ ad motiuũ et ſic d iuidi ĩ pctm̃ ex petm dyaboli cuiꝰ iuidia moæs ĩtroiuit in oe⸗
5 amoee male ipflamate et ꝓctm̃ ex timoꝛe ma⸗ bem teree . ? gnalitate vt pcti ade qõ in oms
8 le huĩliante· q diuiſio ponit᷑ ab aus· ſuꝑ ilt8 hoĩes ſe diffudit· 3ʒꝰᷣ enozmitate vt pctm̃ iude
i põ· incenſa igni et ſuf foſſa· vtrũqʒ tñ hoꝝ re qrto ingtitudĩe vt pctm̃ eiꝰ qꝗᷓ ꝓła gr̃anx dona
ducit ad amoæs ſui Ideo em̃ ppõ vel bona ap⸗ recepit·v· piculoſitate vt pctin ignoꝛãtie· ſexꝰ
. petit vel mala refugit qę⸗ ſe diligit · vñ dt auꝰ inſepabilitate vt auaricia q vicijs alijs cũᷣ Ho
xiinj · de ci · dei · c · vltio ꝙ ciuitate babiloĩs fa mie doſeneſcẽtibꝰ ſola iuueneſcit⸗ ſeptio impo⸗
amoe ſui vſqʒ in ðdtemptũ dei ·q̃rto Oparat ad tuĩtate vt ſuꝑbia qꝗ etiã qnʒ ex boĩs opibus cõ
actũ ſubſtratũ et ſic d iuiditur ĩ pctĩ coedis ſurgit:octauo ꝓnitate vt luxuria. ix. maioei
oeis et opis im hiero·ſuꝑ ecc. v .Opat ad ꝓ⸗ gratie ĩpugnatõe vt pctm̃ ĩ ſpmſanctũ · decio
n ſonã offeſam et ſic ẽ diuiſio pcti ĩ deũ in ſe et offeſe magnitudĩe vt ydolatria/x)· maiori re⸗
ſ⸗ in ꝓximũ vt habe eẽ ab yſið · in li :·de ſũ · bo · ſiſtedi facultate vt pctm̃ ade·xij. maioei im ꝓ
ul ſexto ↄpat ad p̃ceptũ cui oꝓpomt et ſic diui pitate et libidie et c pctm̃ cuiꝰ libet gnis fie
ea dit ĩ delictũ et ↄmiſſum ſiue ĩ pctm̃ omiſſioĩs ri p̃t altero maiꝰ.&t hi modi ſueuerũt a do⸗
b: et mſſioĩs · peimũ ẽ dtra p̃ceptũ affirmatm̃. ctoeibꝰ aſſignari vt dicit boñ· pᷣt etiã addi pᷣ⸗
ca ſcðz dtra negatiuũ. St ẽ delictũ carẽtia actus dictis q vnu pctm̃ ðe graniꝰ alio ceteris pari
us debiti · Cõmiſſũ vo eſt caretia boni debiti ĩ ali bus.vno mõ rõẽe obiecti peĩicipalioeis. Inueni
en⸗ quo actu volũtatis · vn nõ opoetet ꝙ delictuz unt᷑ tñ et alij mõi ſo iſti ſufficiãt ad pñs tãqꝙ;
ii materialiter oſiſtat ĩ aliquo actu:qe nõ opoæ⸗ magis ↄſueti gra beeuitatis Obicit᷑ ãt Otra
n tet ꝙ caretia actꝰ debiti ↄſiſtat ĩ aliquo actu HG qd dictũ ẽ m. viij· mõ ſcz luxuria ẽ pctm̃
n ſubſtrato illi caretie .· Nec eẽ ſzm richdelictũ Fuiꝰ ꝓn tate qe g̊S o ·deĩ moea: ꝙ peccata car
e pᷣſupponit necio vel ĩcludit alique actũ tanæ; nalia ſũt mĩoeis culpe ꝙ; ſpũalia:nõ gꝰ luxu:
ſui cam vel occaſiõz · Sʒ obi ↄtra hoc qe de ria ẽ grauiꝰ pctm̃ ꝙᷓ peccata ſpualia: d H di
de lictũ ẽ pcẽtm̃ actuale · go oſiſtit ĩ aliquo actu. cenð ꝙ verbu gg.ñ dz itelligi q̃i qoͤlibet pec
be⸗ pᷣterea om̃e pctm̃ ẽ voluũtariũ.gꝰ oſiſtit m ali⸗ catũ ſpuale ſit maioeis cełpe quolibz pctõ ear
in⸗ quo actu volũtatis · *peccatũ actuale ſcða nali.ſʒ qe ↄſiderata ſola deñtia ſpũalitatis et
c, qð diuidit otra oeiginale nõ eſt tm̃ actus de carnalitatis grauioea ſũt peccata ſpualia ce⸗
a⸗ foematõis ſzʒ etiã omiſſio actꝰ oᷣbiti ꝓ tpe quo teris paribꝰ cuiꝰ rã ẽ qe qᷓnto ẽ vehemẽetiꝰ im
: debet· VYolũtariũ ec nõ tm̃ ðᷣe actꝰ volũtatis ulſiuũ tãto hõ minꝰ peccat· ꝓctm̃ aũt carna
, z etiã illð qð ẽ in potetia nrᷣa vt fiat vł nõ fi⸗ le bj vebemotis impulſiuũ· i. Ocupiĩam carnis
eſ at· ex nij· eth.c.vnj.vñ ipᷣm velle dici pᷣt volũ nobis innatã et iõ inꝙtũ huiõi ẽ minoꝛis enl
o⸗ tarium inqᷓtum eſt in poteſtate volũtatis vel pe. qð aũt dictũ eſt ꝙ luxuria è grauius petm̃
i le et nõ velle · ſeptio ↄpat pctm̃ ad vicia que Ppnitate intelligit nõ ꝙ offeſ ſit Suioe ſů qe
4 oeiñtur ex ipᷣo et ſic dimdit m ſeptẽ vicia ca⸗ ꝗpter maioeẽ ꝓnitatẽ ẽ ibi pugna maioe et ꝑ
. pitalia · de qbus redre infra vbi agetur de cꝗ̊ ons culpa mĩoe vt dictũ eſt Qð vero de . iij.
peceati ſzm qð vnũ pctm̃ ẽ cã alteriꝰ.· lnue⸗ eth.q; peccata intpantie ſũt maxie ex ꝓbeabi
6 niüt etia et alie diones qᷓ tñ ad hãc pnc redu . lia puta gula et luxuria · B tãto ðe qę ſũt cir
ci vt illa qua dmidit jeo can In Ocupiſcẽti ca delectatões illas qᷣ ſut ↄn‚nes nobis et beu
4 am carnis:Ocupĩam oculoꝝ · et ſupbiaz vite · tis vñ qdãmõ hõ ꝓ h pctã reddit beutab et in
4 reducit ad illã qᷓ eſt ex pte motiui Silr illa qᷓ de eſt ſicut dicit gregoeius ſunt maioeis in
yſið · diuidit peccatũ in peccatũ ex malicia ex famie.

infirmitats et ex pigricia de quibꝰ ifra dicet

An qua potentia aĩe ẽ peccatũ ti · vij ·

R

Oſtea oſiderandũ ẽ ð ſubiecto peccati
Circa q ſcienò ꝙ in ꝓctõ cia pñt an⸗
derari · peimn e mp̈ε aαο cMäâο iͦſ
6. Scòm e iiꝰ actꝰ vb omiſioĩs deoæzviatio-
Terciu e culpabilitatis ipiꝰ deoedĩiatõnis rõ

Hhic em accipimꝰ ꝓctin ꝙꝓ culpa.· Quãtũ ad pei

mu ho triu ille potetie ſũt ſubiectũ peccati

P qs elicit ille actꝰ q eſt pctm̃. ꝙ;tuũ ad ſecuð
me è dicenðò G excepto ꝙ actꝰ deoedĩatꝰ e ĩ il
la potetia a qua elicit᷑ ſiẽ ĩ ſubiecto imediato
et meoiãte ipo actu e ĩ potetia ſic ĩ ſubiecto.

q;tũ ad terciũ ome pctin e i ſola volutate vt ĩ
ſubiecto· Et ſic dt aug.ĩ li.de duabꝰ aĩabꝰ p
nõ n volutate peccat. hʒ tn malus actꝰ rõem
culpe nõ mꝙ;tue ĩ volutate.ſʒ in ꝓtũ è a volũ

tate: vn aug:j.de li.ar.culpa e malũ qð faciꝰ
pena vo mlu qð patim .hec rich̊. Quid de
deoediato motu ſenſualitatis. nuqᷣò eè in ſenſu
ſenſualitas p̃t dupᷣ

al itate ſic ĩ ſubiecto. N

Oſiderari :· vno mõ ſcðʒ ſe et ſic nõ è ſubiectum
Peccati · qe ſic ẽ Oũis nobis et bentis &Rhοmõꝗ
in oediatõe ad rõzʒ ſcʒ metũ ẽ a rõne ꝓſuaſibꝛ

lis.et ſic p̃t eſſe pctin in ea· Scieð aũt ꝙ ĩo⸗⸗

Omatõ ſenſualitatis qñꝭ è ſine om̃ culpa cum
ec qnʒ vitari nõ poſſit vt qn volũtas nõ è cã il
lius deoediatõis nec ↄmittedo nec omittedo

nec antecedeter nec Ocomitãter. Qñnz ãt eé cul

pa velalis materialiter ĩ ſenſualitate. foemali
ter aut nuꝙ; ſed ĩ volũtate· Et hoc ẽ qñ ĩſurgit

ioedinatõ in ſenſual ſtate ꝓꝑ negligetiã voluùta
tis tuc em imputat' volũtati ꝓ culpa veniali
ꝗꝓpter di fficultate refrenãdi ſenſualitate et re

gendi. St ſic mgr ſen. li. i. di. xxnij. p ſi in
mota ſenſualtatis tm illecebea peccati tenea
tur veniale ac leuiſſmu pẽtm e Qnz eẽ inoedi

volũtati ꝓ cul⸗

—

dinatõ ſenſualitatis mpuſ
rpa moætali.qñ ſcʒ ẽ ↄtra act

cte et nõ pᷣt · Qũo ant dr̃ant pctm̃ et culpa di⸗

ctũ ẽ ſup ti· pᷣcedeti in fi.pᷣmi arti· hec rich;.vñ
aliq beeuiter ſicdiſtin guut ſcʒ ꝙ motꝰ carnis

Otingere p̃t vł ex calefactõe coæpis ſine aliq̃ᷓ

appeeheſione meétis ſic Otingit ĩ dozmiedo. et

ſie non eſt cnlpa.vel ex aꝓpeeheſione mentis

et ſic ẽ culpa.hec pe.· Scieno aũt ꝙ pctm̃m tã
ſyũᷣale ꝙᷓ carnale pᷣt eſſe in rõe abſq; ozia*

a ſenſualitate.vñ aug. xiiij. de ci · dei · c. ]· dicit
ꝙ ꝗ ola aĩe mala putãt ex coepe accidiſſe ſunt

m ereoee · hec aug · pt em̃ hõ eligere actũ gu⸗

le et luxurie nõ meitatꝰ aliqua paſſ õe · freque

ter tñ peccata carnalia oeiũt ex ſenſualitate.

vn cũᷣ aug. xij. de tri. c.xij. in ꝓgreſſu pcti ↄp
at ſenſualitate ſerpeti. inferioꝛẽ rõ⸗ mulien et
ſupioꝛẽ rõz viro nõ loquit n de pctõ qð oeid
ex paſſiõe. Illa vo glo.q dic ſupꝑ id ps.altaria
tua do: vir. nullo mõ oꝛiri p̃t aliqᷓ mala ſuaſio

in te niſi carnis tue deſidenũ Omouerit. Intel

ligit de pctõ carnali et de ſuo mõ oeiedi vt m
płibus· Supioe ec poetõ rõms p̃t ſine iferioei
Peccare ta moæta ꝙ veialiter.tã pctõ carnali

ũ Phibit. vt ĩſur
ges ex volũtatis impio deliberato.Semp em̃
inoediatõ volũtatis ĩ nobis ẽ vicium et pctim
ſeò qð pctm diſti guit' ↄtra culpã et demeri⸗
tũ · t ſzm G̊ dt aung· li. de li.ar.ſũt quedam fa
cta ð necitate imꝓbãda vt vult hõ facere re

nit. St tunc

; ſpuᷣali. Et ſamit H rõ ꝓut op̃ᷣhendit intelle
ctũ et volutate·hec oĩa nchB. Sʒ nũqᷣd pt eẽ
petm̃ mœætale m iłerioei pcetõe rõis ſine den
ſu ſupior.h& ꝙ nõ ſine ↄſenſu me expᷣſſo k in
terpᷣtatio· vn aug.xi)ide tri.c. vij· dicit ꝙ ſi il
lecebea p cti ſola cogitatõis lectatõe tenea
ſuꝑioeis rõis auẽte oſilij mebea retineãt' et ñ
exhibeant' arma iniqtatis pctõ ſic habenð eſt
vt velut cibũ vettum ſnulier ſola ↄmedat. Ex
his pzʒ ꝙ nũùquã ꝑ ſolã opatõz postõis inferio
ris exhi bent mebea imqtatis arma peccato.
qð facit ꝗqs cũ moetaliter peccat.G aut ſic de⸗
clarac' ſm boñ.peccatũ moetale dt deoꝛdima
cõz a deo ꝗ eſt cù ↄtemptu et oſenſu.talis em
deoedinato eſt ꝓ auerſiõz St hec e ptis ſupio
ris · eiꝰ em̃ e auerti cuiꝰ eſt ↄuerti .· Oſentire vo
eius ẽ. cuiꝰ e iudicare et regere. G aut e ptis
ectã ſupioeis Et iõ nõ pᷣt aliqð pctiñ moetale
eſſe ĩ nobis qð nõ ſupioei pti ĩputet' et in quo
ip̃a nõ deoedmec p̃t tñ inf̃eriosꝛ poetõ ſine ſu⸗
Pioer ſiẽ mulier ſine viro ↄmedere.i.delectari
St H pz in ꝓgreſſu téptatõis et lectatõis car
nalis qn in cipit a ſenſual itate.tuc em̃ p eĩo de
lectabile off ert᷑ ſiue pcipic. Scdo dele ectatõ
aduertit. 3 * in iò ad q delectatõ trabit oſen
c. Delectabile pcipe eſt ſenſnalitatis. dele⸗
ctatõz aduertere e inferideis Ptis rõis qᷓ hʒ di
judicare ĩterioees motꝰ qð nõ eſt ꝓpus ſenſicie
Diffinire ãt an delectatio ſit amplexãda ł re
futãda eſt ſuꝑioeis poztõis Contingit igit de
lectari ad appeeh eſione òlectabilis ante ad
uerſionem del ectatõms. et hoc eſt ſenſualita

tis et eſt peccatum veniale. Cõtingit iten de
lectari poſt aduerſiõz delectatois ante tn ple

nũ ↄſenſum deliberatõis. St hoc è inferioeis
Ptis· St aliqn e veiale aliqñ moætale et tuc de
Omedere ſola mulier. Cõtingit iten delecta⸗
ri poſt aduerſione delectatõis et poſt plenuzʒ
oſenſum deliberatõis. St tunc dicitᷣ gmedere
vir et eſt peccatũ moetale in his peccatis quo
ru actus ẽ in ꝓhibitõe. vñ ſatis difficile wᷣ
tur diſcernere onñ ſit huiõi delectato mœetaliſ

qñ veĩalis.pt tñ ſic diſcerm. Quia ant illa de

lectatõ ſtatim repeliit et tuc eè veniale petm̃
aut retinet et hoc pᷣt eſſe tripliv.qe aut placet
ipᷣa delectatõ et opis ↄſumatõ ſi facultas ad
eſſet et tůc Omedit tam vir ꝙq mulier et tuc eſt
plenꝰ aſenſus rõis ſupioꝛis.et e peccatũ mo⸗
tale:hoc dico ĩi his generibꝰ peccaton qᷓ ſut
ex genere ſuo moætalia.Rut placet deęlectatõ
ſed diſplicet peccati ↄſummatio et tũc e ↄſen
ſus ſemiplenꝰ et tunc dicit ſim boñ.et alex·
an: ſola mulier maducaſſe· eſt tñ ibi peccatusz
moetale·qe nõ tmn rõ mferioe ſed etiã ſaupioe O
ſentit in lã delectatione Tur vtrũqz diſplicz
ſcʒ ip̃a interioe delectatio et opis ↄfũmatio .·
t tũc aut nõ aduertit piculũ delectatõis nec

repellit eã et tũc peccat ſz nõ moætaliter. gra

mus tñ peccat ꝙ; ſi ſtatim viiliter repuliſſet.·
Fur Piculũ aduertit nec illã delectatõz repel
it ſed reuolni mentè in huiõi cogitatoibꝰ ſi⸗
c ſcðᷣm mgros peccat moetaliter. qe
licet ibi nõ ſit oſenſus exp̃ſſus· eſt tñ interpᷣta⸗
auꝰ et Omedit ſola mulier ſedðm boñn· DHeccatũ

tñ illud imputat' viro.i.ſupioei poꝛtõi.qe cũ
eã opeſcere teneret nõ ↄpeſcuit· Eliqui tam
negat in illa ↄpeſcedi negligetia eſſe moztale
peccatũ quãtũcũqʒ q̃s aduertat ricnlu G

uid
qd tñ ſit de hoc via tutieæ eſt teneda. t ſi
cui hoc ↄtingat ſanũ eſt ↄſilium ꝙ de ipo ſiẽ

de moꝛtali peniteat· Nõ loqᷓmur aũut hic de de

lectatõe quacũqʒ vt deilla q̃ᷓ qs delectat co
gitãdo de pulcritudĩe mulieris ſ de illa q̃ cõ

ſurgit ex cogitatõe carnalis opis: Ex pᷣdictis
pz ꝙ mulier ↄmedere pᷣt fme viro q vir ðe tm̃
tuc cõmedere qñ plenꝰ adeſt cõſenſus.&t tũc
dicũt arma iniqtatis pᷣſtari pctõ qñ totus hõ
ibi mcuruat' ad peccatũ ſiue ſit pctm̃ carnis
ſiue ſpũs· Deccare tñ nõ pᷣt moꝛtali ſine viro
qe nõ p̃t eſſe peccatũ ſine dſenſu viri vero vel
interpᷣtatiuo⸗Datet etiã ꝙ ↄſenſus ĩ delecta⸗
tõʒ attribu it mulieri qe è dſenſus ſemiplenuſ
Oſenſus vero in opꝰ attribuit viro qe e ↄſen⸗
ſus plenꝰ.Si aũt pctm̃ ↄſiſteret ĩ ſola delecta
tõe tũc cõſenſus ĩ del ectatõe pᷣt eſſe plenariuſ
oſenſus NHec tũc ẽ ſupioꝛis ptis tm ſ eẽ infe⸗
rioris · vñ nõ tm̃ ðᷣe vm ↄſentire qe mouet exte
rioꝛa mẽbea ſʒ qe mouet volũtate plenaria Et
hãc circũloq̃t aug· ꝓ hoc ꝙ dicit virũ omede
re cũ imquitatis arma pᷣbent᷑ peccato.G̊ boñ.
Vd hoc nota ſm rich.ꝙ ſi volũtas tamdiu

moæeet' in cõplacetia cogitate delectatõis ĩ0-⸗
dinate ꝙ eque p illã mozoſitatẽ deoꝛdine' ac
ſi ſtatũ cõſenſiſſet ĩ actu tũc potõ ſupioe cõö⸗
ſentit ĩterpᷣtatiue qe tãta negligetia equiualz
ctũc ↄſenſui expᷣſſo ſi aut poꝛtõ ſnꝑpioe ↄſentiat

q; cõpleat ĩ ope ĩoꝛdĩatio cogitata tũc cõſen
tit exp̃ſſe· Nla ergo ĩoꝛdinatõ cogitata aut eſt

de genere ſuo venialis vt eè verbu iocoſum et

huiõi/Et tũc ſine poetio ſuꝑios cõſentiat inter

pᷣtatiue ſiue expᷣſſe nõ ꝓpter hoc peccat moꝛta

liter Fut eſt de genere ſuo moetalis vt eſt fo⸗
nicari:occidere cã vindicte et huiõi Et tũc ſi⸗
ne cõſentiat ex deliberatõne interpᷣtatiue ſiue
expᷣſſe eſt ꝓctin moꝛtale qñ taliter et tm̃ dele⸗
ctac ĩ illa cogitatõe ꝙ ala tm̃ deoꝛdinat p il
lam qꝙᷓ;tũ deoꝛdinat oſentiedo ex deliberatõe

Otra aliqð de dinĩs pᷣceptis· Cõplacetia vero

illa anteꝙ; rõ ſupio⸗ cõ ſentiat exp̃ſſe vł inter⸗
p̃tatiue eſt ꝓctm inferioeis poꝛtõis ſcðm ſe et
eſt veniale · Et ꝙ aug.xij · de tri. c.xij. vult ꝙ ſi

ſola mulier:i.poztio mferios ↄmedat de re il

licita·totus homo damna? Intelligit qñ muli
er comedit cũ conſenſu viri interp̃tatino.hec
rihᷣ. Ex p̃dictis pz ꝙ cõſenſus in delectatõem
aliciiꝰ actus q ex genere ſuo ſit pctm̃ moeta⸗
le · eſt pctim moetale ſim boñ Et idẽ etiaʒ vult
rich.et alex · an · Tho.aũt d ꝙ circa hoe aliq̃
ſunt diuerſimode opĩati · quidã em̃ dixerũt ꝗ;p
Oſenſus ĩ delectatõesz eſt tm̃ pctm̃ veniale·
lij vero qð eſt pct m̃ moetale.· Et hec opĩo vt
ipe de eſt ↄnioe et verio⸗· Cõcosdare ant vo⸗
lens dicit ꝙ aliqs cogitãs de foznicatõe pᷣ̃t ð
lectari de duobꝰ ſcz vel de ip̃a cogitatõe vel
de foznicatõe cogitata· delectatõ aũt de ip̃a
eogitatõe ſequit inelmatõz affectus in ip̃am
cogitatõz·qᷓ ſiq̃oẽ ſem ſe nõ eſt pcti moetale
ſz qnz tm̃ ẽ veniale:vt cũ qᷣs ĩutiliter cogitat

—

bhuiõi delectatõz Boc nih

de ea · Qñz aũt ſme pctõ cĩo vt cũ qs vtiliter
eogitat de ea vt cũ vult de ea p̃dicare ł diſpu
tare · Et iõ ꝓ oñs affectꝰ vel delectatõ q̃ ẽ de
cogitatõe Ffoenicatõis nõ eſt de genere moeta
lis pcti ſʒ qnʒ eſt veiale qnz nullu vñ nec con

W vn

ſenſus ĩ talẽ delectatõez eſt petm moetale · E

m h eſt vera opĩio peima.q; aũt aliq̃s cogitãſ
de foenicatõe delectet in ip̃a vel in ip̃o actu
cogitato·hoc ↄtingit ex hoc ꝙ affectio eiꝰ ẽ
inclinata ĩ hunc actũ · vñ 8 aliqs cõſentiat in
nihik aliud é q;ᷓ eü dſen
cire ĩ hoc ſceʒ ꝙ eiꝰ affectus ſit ĩc l inatꝰ in fo⸗
mcatõzʒ· nullꝰ em delectat n i eo qð ẽ ↄfoz
me eiꝰ a ꝓpetitui·ꝙ aũt aliqs deliberate elꝛ⸗
Sit ꝙ eius affectꝰ ↄfomet᷑ his q̃ᷓ ſam ſe ſunt
peccata moetalia eſt ꝓctm̃ moetale:vñ talis ↄ
ſenſus ĩ delectatõz pcti moetał e pctm̃ moꝛta

le vt ſca opi·poĩt. Et his cõcoꝛdat aug.xij

de tri· dicẽs totꝰ hõ dãnabi n h q̃ ſine volũta
te opãdi.tñ cũ vol ũtate tal ibꝰ aim oblectan
di ſoliꝰ cogitatõis ſentiũt᷑ eſſe pctã ꝓꝑ media⸗
toeis gr̃am remittãt. Ex his pz ꝙ tho. et boñ.
Oueniũt ĩ ꝓpoſita qõe · B cu imediate ſit
habitũ ſup de ĩoꝛdinatu motu ſenſualitatis p̃t
hic qri de pꝛimis motibꝰ q ſut inoꝛdinati mo⸗
tus vti ſint pctã.d cuiꝰ maiozẽ euidentiazʒ
pꝛĩo videnð ẽ qᷣd ſit peimꝰ motꝰ.eſt aut ſcðm
alex·an. motꝰ ſenſualitatis ſjm impul ſũ fomi

tis ipetuoſe tendẽs ad fruitõz creature dele-⸗

ctabilis· ꝓ hoc ꝙ diciꝰ ſenſualitatis tangitur

ſubiectũ in ꝗᷣ peimꝰ motꝰ. Mò tñ ꝙ ſenſua

litas mouet aliqñ ſcm regime rõis ad ſuſte⸗
tatõz nature·et tab motꝰ nõ ẽᷣ moedinatꝰ. Fli
qñ ſzm impulſũ foĩitis et ille ẽ peimꝰ motꝰ de
quo nũc loqmur·et e inoꝛdinatꝰ.&t iõ adòtt
ſcdz impulſu fomitis:et ĩtellige ꝙ ſiẽ ſe hʒ ſẽ
ſus ad rõz ſzm viaz cognitiuã · ita ſe habzʒ ſen
ſual itas ad volũtatẽ ſ̊m viã motiuã:vñ ſic co
gnitio ſcoõm ſenſu pᷣcedit ognitõzʒ Em rõeʒz. ſic
motꝰ ſenſualitaus ẽ peioꝛ motu volũtatis · et

iõ bñ ðe ꝙ peimꝰ motus e motꝰ ſ. nnaleser

d qõnem vero ꝗꝓpoſitã · rñdent aliqui diſtin⸗
Zuẽdo inter motu peĩo peimũ et ille ẽ q peio ĩ
ſurgit et nõ e pctm̃et mter moth̊ ꝛꝰ peimũ qui
ſeʒ poſtea peio occureit. et ille ẽ pctm.qe de⸗
bet repeimi exquo ſentit peĩo peimus.lij di
cũt ꝙ oĩs motꝰ pꝛimus ẽ pctm.ſʒ nõ ðᷣe pemꝰ
motꝰ quouſqʒ volũtate attingit:vñ meliꝰ poſ
ſet dici ſcz ꝙ delectatõ inosdiata ſiue libidĩo
a ꝗᷓ ꝓcedit a ſenſualtate inqꝙᷓtũ eſt p peccatũ

qe deberet eſſe ſubdita rõi:et mouet indebito
mõ p̃ter rõem· St attingit aliquo mõ a rõe nõ
faciẽte ſed ꝓmittete vel eius raai cẽ nõ cõpei⸗
mente· Sʒ obicit qe ſup illð põ. jraſcimĩ et
nolite pecca.dicit glo.ꝙ peimus motꝰ nõ eſt
in ptãte nr̃ a ſʒ nullꝰ peccat in eo ꝙ vitare nõ
pᷣt vt dt aug·li.de coe:et gra.ergo pemꝰ me⸗
tus nõ eſt peccatũ · M ꝙ hene eſt in ptãte nr̃a
vitare iſtũ motũ et illũ ſed ñ omeʒ niſ eſſz gr̃e
ſpẽéab. St nota ꝙ et ſi quelibzʒ vis motiua aĩe
peccet aliqñ ſcòm ſureeptõz venialit᷑ rõe coæ⸗

nale coerupta ðdᷣe pemꝰ motus et e pctm̃

ruptõis· pꝛimꝰ tñ motꝰ ꝗpeie ſcðᷣm qð de eo G

loqmur eſt tin in ſenſualitate ſiẽ patet ex eius

deſeriptõne ſupeadicta. hec al exã · an· in ?* ò·
Oe cauſa peccati ſcm qð vnu peccatũu diei

eſſe cauſa alterius ti vnj. “? .
„ Eunde ↄſideranð ẽ ð cã pcti ſcʒ äm qð
ptm̃ qð ꝓꝑ pnĩam nã diluic mox ſuo pondere
ad ali trahbit. huiõi ãt ſũt cupiditas ſupbia

capitalia vicia ignoꝛãtia ĩfirmitas et malicia

De his igit videnð eſt et peio de cupiditate
e de ſupbia· 3* de vicijs capitalibus · q̃rto de
ignoꝛãtia ĩfirmitate et malicia. Dicenð e inꝙ;
de oĩbus p̃dictis ad ꝓpñns ꝓut ſunt cãe alioꝝ
pctõꝝ · Circa primũ igic᷑ ſcienð eſt ꝙ enpi⸗

ditas vt ðdðe pema thi. vlt.e radix oĩim mal oꝝꝝ

Dicic aũt multipᷣ ſcdᷣm aliquos vno mõ ðe ĩ
oedinatus a ꝓpetitus diuitiaꝝ et ſic eſt ſpeale
pctmi. Flio mõ dðe moꝛdmatꝰ appetitus cuiꝰ
libet bom tpalis· et ſic e genꝰ oĩs pcti · qe in
omi pctõ eſt mosdĩata ↄuerſio ad ↄmutabile
bonũ vt dictũ e ſup Tercio mõ ðᷣe quedã incli
natõ nature coærupte ad bona coæruptibilia ĩ
oꝛdimate appetẽda:et ſic dicũt aliq cupidita⸗
tem eſſe radice oĩm pctõꝝ· q ſiẽ radix arbo⸗
ris ex terea trabit almmẽtũ · ſic ex amoꝛe rerum
tpaliũ ꝓcedit om̃e pctm̃:hec aũt ſũt vera hm
Gual :et tho. nõ ſcòm intetõzʒ apłi qui maife
ſte loquit ibiò de cupiditate ſcòz qð ẽ appeti
tus inoedĩatꝰ dimtiaꝝ · et Gm HB cupiditas ðe
radix oĩm pctõꝝ ad ſibitudiez radicis q̃ pbet
toti arboei alimentũ · quia per diuitias poteſt
Omitti qdlibʒ pctm ecc·x · pecuĩe obediũt oĩa
Scienò ãt ſcdᷣm boñn·ꝙ radix aliqñ ſumit ge

eraliſſĩe ſic ðe libido ſine cupiditas eẽ radi

cim maloꝝ qnz generaliter ſic ðᷣe eſſe duplex
radix ſe amoe male accendèes reſpectu boĩ et
timoe male hHuĩlians reſpectu mali qnzʒ minꝰ
gna ſic de ꝙ triplex ẽ radixſcʒ ↄcupĩa carnis
Ocupĩa oculoꝝ et ſupbia vite ꝓꝑ ↄpatõneʒ ad
triplex bonũ ſczʒ inferiꝰ int erius et exterius
Squit videre de ꝛ ſcz de ſupbia vbi ſciẽ
dDdDdu ꝙ ipᷣa e miciũ oĩs pcti vt ðe ecc·x· Di
cit aut ſupbia quatuos mõis: vno mõ de ↄte⸗
ptus ſocietacs al iquoꝝ nõ ꝓpter naturã ſed
Pter vitã vel moees:vñ hiero:ad euſtochiu⸗·
diſce ſcãm ſupbiã ſcito te lis melioꝛe:?“ de ĩ
oedinatꝰ excellẽtie e appetitꝰ et ſic e ſpãle
pcétm̃ ·3° actualis ↄtempt? dei: i. nõ velle
ſubeſſe pᷣcepto dei: Et ſic ẽ gnalis ↄditõ omis
moetalis pcti ·qᷓrto ðe inclmatõ ex coeruptõe
ad huiõi ↄtemptüũ et ſic ðe imeiuʒ oĩs pcti: Et
differt ſic a cupiditate qe illa e ĩ pctõ ex ꝓte ↄ
uerſioĩs:et iõ ðe radix pti qe ex delctãtõe ha

bita in ↄuerſisne ad ↄmutabile bonũ foue et

nutrit peccatũSupbia vero eſt ex pte auerſi
onms· et iõ ðe oĩis pcti imciũ:qe ĩ auerſione a
deo iniciat ome malũ Licet aut hec ſint vera
qe tñ eccłiaſticus ibi loquitur de ſupbia ſcðo
mõ dicta. vñ ſequit ibið · ſedes ducu ſupboꝛ
ſubuertit. p̃t dici ec ꝙ ſic ẽ miciũ oĩs peccati
pec Gual. Nota ec ꝙ inicium pcti trip' p̃t
ſumi ſcʒ aut ꝓut dt receſſuʒ a lege maieſtatis
Et ſic ðᷣ ſupbia ſiue ↄtemptꝰ.Fut a le ge veri
tatis ſic dᷣe ereoæ · Rut a lege boĩtatis ſic ðe in⸗

vnũ petm̃ de eſſe cã alteriꝰ pcti inq;tuʒ
dDdDiſpoit et inclinat ad ip̃e· qe vt de auꝰ

ſipientia qe Otrariat ſapĩe. St ſic dicit criſeꝰ.
ſuꝑ illud ps:a faceie inſipientie mee. ꝙ inieciũ
omnis peccati eſt inſipietia· hec voñ.
Sgquit videre de 3° ſcʒ eapitalibꝰ vicijs
ceirca q ſcienð ꝙ; hec ſũt ſepte ſcʒ inanis
gła.muidia:ira ·accidia ſiue triſticia · qe ſcðzʒ
damalſ.li.ij:e:xiij:accidia ẽ triſticia aggrauãſ
Fuaricia.vẽtris igluuies ſiue gula ſie caſtri
margia qᷓi caſtitate mergẽs SEt luxuria. Et dñr
capitalia qe ſic caput ĩfluit motũ in alia mem
bea.ita ip̃a qdᷣãmõ influũt motum ĩ alia vieia
dũ ſcz ducũt et mouent ad ea · St G illa ad qᷓ
natura hũana ẽ ꝓna ex ſui coeruptõe pmaria
et iõ multiplicãt ſcðz ea. Oĩs ãt ꝓnitas elt re
ſpectu apparetis boĩ · P g“ bonũ aut reſpicit
ſpi ſm ſe aut ſpm ĩ earne: p mõ p̃dt eſſe q̃deu
ſcòm qᷓtuoe ↄditões ad quas ẽ ꝓnꝰ appetitus
nr̃. Eppetit eĩ qͥs bonũ ſub rõne digtatis· et h
p ſupbiã.l ſub rõe etatis et G̊ ꝑ iuidiã · vel
ſub rõe ſecuritatis et G ꝓ irã ·ł ſub rõne qꝗetis
et Gᷓ̊ p accidiã · ſi vo ſit reſpectu boĩ qð ĩ̃ſpicit
ſpm̃ in carne hoc pbt ee tripi ſʒm tres ↄditões

ſub quibꝰ ſpũs carnalis appetit bonũ. b ſuffi

cies et ſic eſt auaricia ł mulcẽès ſic ẽ luxuria
vbk rficiẽs ſic ẽ gula:hG̊ boñ · Sciend ãt ꝙ; hm
boñ.inanis gła vno mõ dicit appetitũ digni
tatis et excelletie · et ſic ẽ idem cũ ſupbia et ẽ
vicin capitale q animꝰ directe mouet᷑ ad di
gnitate et excellentiã appetendã: .ο mõ dt
appetitũ laudis et ſic eſt filia ſuppie K·b
Squic᷑ videre de quarto ſcʒ de ignoꝛãtia
infirmitate et malicia. Cnrca qð ſcienò
ſũt aliquo mõ pétã et qdãmõ cãe pctõꝝn
ꝗꝓpter qð ðe ꝙ ptm eſt triplex ſcʒ pctm̃ ex igꝰ
rantia ptm̃ ex ĩfirmi tate et pctm̃ ex malicia:
ſt igitᷣ ignoꝛãtia cã accñtalis pcti ſi remo⸗
tio ꝓhibetis: qe ẽ peiuatõ ſcie ꝓYficiẽtis rõz qᷓ
ꝓPhibet actũ pcti in ꝙtũ dirigit actꝰ hũanos·
Infirmitas vo hic ĩtelligi paſſio appetitꝰ ſen
ſitiui vñ tulliꝰ li.iiij · de tuſcub . q. paſſiões aĩ
me vocat egritudĩes· vñ cũ ðe pctm̃ ex infir⸗
tate hoc magis refert᷑ ad ĩfirmitate aĩe ꝙᷓ; co⸗
Pis · Dicit᷑ tn et p̃a infirmitas aĩe infirmitas
carmis inꝙᷓtũ ex oditõne carnis paſſiones aĩe
inſurgũt in nobis· eo ꝙ appetitꝰ ſe nſitiuus ẽ
virtus vtes oegano coæpali:Dicit autẽ Huiõi
paſſio infirmitas q? ſiẽ ĩfirmitas coæꝑpalis ĩpe
dit co-pus hoĩs ĩ executõe e opatõnis· Ita
paſſio aĩe debilitat b impedit aĩiam ĩ a opa⸗
tõe dũ ſcʒ appetitꝰ ſenſitiuꝰ aliqua paſſõe af⸗
fectus e rebellis oꝛdini rõis licʒ em appetitꝰ
ſenſitiuꝰ inclinet qñz volũtate ſine qᷓ pctm nõ

Efiett nõ tñ necio et ſufficieter qe in ptãte vo

lütatis é ↄſentire b diſſentire his ad ꝗᷓ iclinat
St 16 de geñ· iiij· Sub te erit appetitꝰ tuus et
tu dñnaberis illiꝰ. Dicit᷑ igit᷑ pctm̃ ex infirmi
tate illud Hõ inclinat appetitꝰ ſenſi⸗
tiuus affectꝰ aliqᷓ paſſone.alicia ãt ex qua
dicit qs peccare pᷣt intelligi malicia habitua
lis· et ſic dicit qs peccare ex malicia q pec⸗

cat ex inclinatõ e habitus pᷣt etiã intelligi ma

licia actualis ſiue ipᷣa mali electio dicat ma⸗
licia et ſic de aliqs peccare ex malicia inctuzʒ
peccat ex electõe mali.ſiue eẽ malicia dicat

H 1

aliqua p̃cedẽs eulpa ex qua oeit ſequẽs elpa

vt cũ aliqiis impugnat fraternã gram ex mui
dia · et tũe actꝰ mterioe ẽ cã actus exterioeis
Deccat aũt graums q peccat ex certa malicia
ceteris paribꝰ ꝙᷓ q peccat ex paſſiõe qe ibi mo
uet volutas ĩ malũ ex ſeip̃a: hic aũt ex paſſio⸗
ne qᷓi ex quodã intrĩ ſeco ĩpulſa:Grauiꝰ ec pec
cat qᷓ peccat ex paſſiont ꝙ q̃ peccat ex ignoeã
tia · qe ignoeãtia diminuit de rõe volutarij nõ
aũt paſſio vt dictũ fuit ſuprae Scienð eẽ ꝙ li
cet om̃e pctm̃ ſit ↄtra tota trinitatẽ· loquedo
tñ aꝗpeiate pctm̃ ex infirmitate ðe ee otra pa
tre·pctm̃ ex ignoeãtia ↄtra fil iũ.ptm̃ ex cer⸗
ta malicia otra ſpiſctm̃. Sũt aũt ſex peccata
ꝓpeie in ſpmſcti ſcʒ deſperatõ pᷣſumptõ obſti
natio inuidia fraterne gratie· impugnatõ veri
tatis agniteet finalis impenitetia.
De virtutibus in cõmuni tiix·.
oſtla oſiderand e de hitibꝰ boĩs ſcʒ ð̊
virtutibꝰ t peio in cõi vbi peĩo dicẽe⸗
dũ eſt qᷣd ſit virtus et ĩ quas ptes diui
dit. eo de virtutibꝰ moꝛalibus in cõi« Circa
peimũ ſcienð ꝙ virtus ẽ bona qlitas metis ꝗᷓ
recte viur᷑ quã deꝰ ĩ nobis ſme nobis opa Et
colligit hec diffinitio ex verbis aug. et pᷣei⸗
pue in · ij · de li.· ar · et duenit tm̃ vᷣtutibus infu
ſis· Si vero aufera hec clauſula vltia ſcʒ quã
deꝰ ĩ nobis ſime nobis opa oueĩet ec vtutibꝰ
ĩfuſis et acqſtis. ðꝛ aũt vtus bona qe ea ẽ ali
qᷣd bonũ. Et ſumr ibi bonũ nõ ꝓ bono cõi qð
Ouerti cũ ente et ẽ in plꝰ ꝙᷓ; q̃litas.ſʒ ꝓ bono
rõis ſzm qð dt dyo.nij·c.ð di.no.qꝙ; bonũ aĩe
ẽ ſzm rõz eẽNotanð vo ꝙ aliq̃s male pᷣ̃t vti
vᷣtute ſiẽ obiecto vt cũ male ſentit ð ea łb odit
eã vel ſupbit de ea · Non aũt male pᷣt vti vtu⸗
te ſiẽ peĩcipio vſus ita ſcʒ ꝙ vᷣtutis actꝰ ſit ma
lus · Diuidit᷑ aũt vᷣtus ſʒm qð de ea nũc inten
dimꝰ in vtutes moeales et theologicas q̃ di⸗
ſtinguũt᷑ ab muice penes obiectũ·qe obiectũ
moealiũ eſt creatũ· obiectũ aũt theologicaꝛx

eſt ens ĩcreatũ ſub aliqua rõe ſub qua ẽè ſupea

nrᷣam naturale facultatẽ. Moeal ibꝰ oedinatur
hõ ad ſeip̃m et ad ꝓximũ· Theologicis ad de
um vt vndebit mfra. Dicendũ eſt aut peĩo de
moꝛalibꝰ.poſtea de theologicis Et ſic ꝓceda
tur gradati aſcẽdendo de vᷣtutibꝰ inferioeibꝰ
ad virtutes ſupioees et dignioꝛes &t de moea
libus peimo m cõi poſtea in ſpeciali .
quit' ergo videre de ſcdo ſez de virtuti⸗

bus moealibꝰ in cõi. Et peĩo de duplici

Zenere ip̃aꝝ · ſedᷣo de ſubiecto ipᷣ̃aꝝ · tercio ð
numero.quarto de noĩatione. Crrca peimũ
ſciendũ ꝙ virtutes moꝛales ſũt in duplici ge⸗
nere· quedã em̃ nos oedinãt ad ciuitate ſuper

nã ſcm illud eph̊.ij. eſtis ciues ſct õ oedi⸗

nant inꝙᷓ elenãdo ad opa meritoeia ciuitatis
ſupne · et he ſũt tm a dei gra et ideo dicunt' et
ſunt gratuite· quedã vero habilitãt ad opera
tmi moealia. nõ aũt ad meritoꝛia et ille radica
liter ſũt a natura · Et ſic de dam.li.iij.c.xinij.
ꝙ; virtutes ſũt naturales Cõpletiue vo ſut ab
oꝑm frequetia vt vult ꝓhᷣus.ij.eth.c.ij. Et hꝰ
mõ ſũt politice · De moealibꝰ gtuitis tractat
et mtẽ dit theol ogus de politicis ꝓhᷣus.Sunt

aũt virtutes moeales acſite et infuſe ſzm ali
quos diuerſe ĩ ſpẽ cũ oedinet ad diuerſa vt vi
ſu ẽ et Huiꝰ ſnie fuit tho · et ric H. ſzm aliquoſ
vero fũt eedẽ vñ ſi in hoĩe pᷣexiſtãt hĩtus vᷣtu⸗
tũ moꝛaliũ añ gr̃am illi ijde ĩ aduetu gẽe gra
tificãt.et hꝰ ſnie fuit bon. Crrca ſm ſcienð
ꝙ omes vtutes moales ſũt in pte rõnali aie
vt op̃hendit et ĩtellectũ et volutatẽ ·HG̊ ei vult

aug:xij · de tri·c·xiiij · Opoetz eẽ dicere ꝓp expi

entiã aliquos habitꝰ efſe in appetitu iraſcibi
li.pꝓ quos facile obediat rõi quos oꝑtet dicè
lhre qualẽcunqʒ rõzʒ vtutis.qe dicit phus· iij.
ethi.c.xij·de foꝛtitudĩe et tpantia ꝙ vide' es
ireõnabiliũ pciũ ſcʒ iraſcibilis et ↄcupiſcibił
et G in ꝙᷓtũ pticipãt aliquo mõ rõzʒ ꝓ hoc ꝙ na
te ſũt ei obedire ·¶ Circa terciũ ſcienð ꝙ vtu⸗
tes moꝛales ſut qᷓ̃tuoe vt habet ſapᷣ. viij · p vir
tutes em moeales oedinat᷑ et regulat ho re⸗
ſpectu ꝓximi et ſui.reſpectu ꝓximi ꝓ iuſticiazʒ
reſpectu ſui regulat ꝓꝑ ꝓꝛ udentiã m actibꝰ ra
cõis ꝑ tꝑantiã ĩ actibꝰ ſiue paſſonibꝰ ↄcupi⸗
ſcibilis ꝑ foatitudine in actibꝰ ſine paſſioĩbuſ
iraſcibilis Circa q̃rtũ ſciendũ ꝙ; pᷣdicte vtu
tes dicũt' vtutes moeales qe habilitãt ad mo
res bonos recte rõi ↄuenietes · Dicũuᷣt' etiã cõ
ſuetudĩales. qꝛ acq̃runt ex frequeti bene age
re · Dicut politice · qe reddũt hoĩem bñ oedia
tũ inter hoĩes· a polis ꝙ e płalitas. Dicũt᷑ ec
peicipales:qe omes alie vᷣtutes ad has redu⸗
cũt · Dicut cardmales a cardme.qe ſiẽ omis
motus hoſtij e circa cardmè ſic eẽ tota vita a⸗
ctiua hoĩs viuetis ſzm rõzʒ rectã circa has vir
tutes verſac. Dic ũt᷑ etiã gnales ſcz ad omes
virtutes moeales.qe ĩ qualibet alia vtute mo
rali eſt aliqua ꝓticipatio alicuiꝰ eaꝛx ·
44 De peudentia et eius ptibus et vicijs op
poſitis titulus decimus
Einde oſiderandũ ẽ de vnaqqz vtutum
moæaliũ ĩ ſpeali.et pꝛio de peudetia qᷓ
ſiẽ dt bn.ad eugeniũ nõ tm̃ e virtꝰ ſed
ec auri ga virtutũ· de iuſticia·ʒ de foetitu⸗
dine. qrto de tpantia. Dicẽdo aut de peuden⸗
tia ſib dicemꝰ de vicijs ſibi oppoſitis · dòt aute
aug·iiij· otra iulianũ ꝙ oĩbus vtutibꝰ nõ tin
ſũt vicia maĩfeſta diſcretõe Otraria vt peude⸗
tie temeritas ·ſʒ eẽ̃ vicia nõ ĩ veritate ſʒ quadã
ſpecie fallete ſibia vt peudetie aſtucia Cir⸗
ca peudẽtiã gꝰ dicend e peĩo de ipᷣa · eo de pti⸗
bus eius.ʒꝰ de vicijs · q̃rto de negligetia qͥ op
ponit᷑ ſolicitudi que ptinet ad peu dentiã·quĩ
to de vicijs q̃ falſam habęet ſiłitudinẽ cũ peu⸗
dentia? Circa pemũ ſcien ꝙ peudẽtia ſzm
qð dt ph̊s.vj· ethieſt recta rõ agibiliũ ug.
aũt dicit li:de moribꝰ ecc.ꝙ peſdetia ẽ amoe
circa ea qᷓbus adiuuamẽ ab eis quibꝰ impedi⸗
mur ſagaciter eligens ſ& B nõ intelligit eſſen
tialit ſʒ cãliter ſcʒ inꝙ;tũ amoe mouet ad actũ
peudẽetie .· Et.ctꝰ aũt peudètie ẽ triplex ſcʒ ↄſili
ari de Oſiliatis et ĩuentis indicare.ↄſiliata et
muòicata ad opꝰ applicari pᷣcipe.Et iſte terciꝰ
actus eſt peĩcipalis actꝰ peudẽtie·qe alij duo
oꝛdinã ad iſtũ · vñ ꝓhᷣs di.vj.eth.ꝙ prudẽetia
eſt p̃ceeptiua.lã auũt applicatõzʒ facere nõ pᷣt
intelectꝰ ꝓ prudẽetiam niſi motus a volũtate

V Vn, LV
„R

recta vñ hec applicatio eſt ip̃ius recte volũta
tis vt monetis St eſt rõis ꝓ peudentiã vt foe⸗

mant' itell ectualiter pceptũ de faciedo appli
catõzʒ p̃dictã: vñ qe pᷣcipuꝰ actus peudetie eſt
circa ageda de p̃cõſiliatis et iudicatis pᷣcipe⸗
re. ideo ad eã ꝓpeie ptinet ſolicitudo· qe vt de
yſi.ethi.li.ſolicitꝰ & quaſi ſolers citꝰ.ſczʒ ĩ ;⸗
tũ aliqs ex quadã aĩ ſolertia eſt velox ad ꝓle
queð ea ꝗᷓ ſũt ageda·vñ ph̊s.vj·eth.òt. optet

opari velociter oſiliata-ↄſiliari aut tarde &ſt

aut peudetia gtuita in oĩbus hñtibus gr̃aʒ qe
quicuq; hzʒ gram habʒz caritatẽ et ꝑ ↄns om̃es
alias vtutes ꝓpter ↄnexione eaꝝ · Dic ec g8.
i· mo. ꝙ cetere vᷣtutes n ea q̃ appetũt peudẽe
ter agãt vtutes eſſe nõ pñt¶ Motanð tñ ꝙ du
plex eſt induſtiia vna q è ſufficiẽs ad ea q̃ ſut
de necitate ſalutis · Et hec e m oĩbꝰ gr̃am hñ⸗
tibus et etiã ĩ indigetibꝰ regi ↄſilio alieno qᷓ
ſalte ſciut hoc ↄſulere ſibi vt aliquos ↄſulant
et bona ↄſilia a malis diſcernãt· Eſt eẽ ſm pue
ris baptiſatis Gm habitũ ſ nõ m actũ glia e
mduſtna plenioe ꝓ quã aliqs ſibi et alijs ſcit
ꝓuidere nõ tm de neceſſarijs ad ſalute ſ ec ð
quibuſcũqʒ; ad hnanã vitã ptinẽtibꝰ. Et Bͥ nõ
eſt in oĩ bꝰ hñtibꝰ gram.In pctõeibꝰ aut nõ e
vera et pfecta peudeęetia qᷓ ſcz ad bonũ fineʒ to
tiꝰ recte vite ↄſiliatur iudicat et pᷣcipit qᷓ ſola
ðe peudetia ſimp.et ſiqᷓ in eis eẽ videat peu⸗
detia vel falſa vł ſalte e ĩꝑpfecta vñ ꝓph̊s dt.vj
ethi . ĩpoſſibile e peudente ee et ñn ente bonũ ·
Irca ſcòm ſcienò ꝙ ꝓtes peudentie ponit
U tres tulliꝰ ĩ rethõ.ſua ſcʒ memoeiã itelli
gentiã et ꝓuiòentiã · Macrobiꝰ aũt ſzm ſniam
pꝓlotim attribuit pendetie ſex ptes ſcz rõz ĩtel⸗
lectu ccuſpectõzʒ .· ꝓuidẽetiã · docilitate: et cau
tione· Griſt. aũt.vj · ethi⸗dt ad peudetiã Ptine
re eubuliã.ſyneſim et gnomi. facit ec metõez
circa peudetiaʒ de eudoxia ſiue euſtochia ſo⸗
lertia ſenſu intellectu·Quidã aũt phus grecꝰ
di ad peudẽetiã ptinet · x. ſcʒ eubulia: ſoler⸗
tia· ꝓuidetia:regnatiua: militaris. politica.
yꝓconomica.rethoeica.phica.ſꝭ ille tres vlcie
ſut ptes peudetie ſumẽdo ge peudẽtiã ꝓ ſcia
vn de eis nibi ad pñs · Deedictaꝝ aũt vtutũᷣ
qdã ſũt ptes qᷓ integrales peudetie · qdã ſut ꝓ
tes ſubiectiue.quedã ſũt ptes potetionales .
Ila dicũt᷑ eè qᷓi ꝓptes ĩtegrales al icuiꝰ vtutis
q̃ opoetz ↄcureere ad ꝓfectũ actũ eiꝰ Et tales
ptes peudẽtie ſũt octo qua quĩqʒ ptinẽt ad
eã ſzm qð e ↄgnitia et tres h̊m qð e pceptiua.
Crrca vo ↄgmtõzʒ ↄſiderantur tria.peimo ipᷣa
Ognitio q ſi ſit pteritoꝝ e memoeia. ſi pñtiu e
intellectꝰ ſiue itelligetia ſiue ſenſus qe ſenſuſ
Peudeti e quẽ poĩt ph̊ᷣs.vjeth.idẽ eſt cũ intel
lectu· vñ dòt ibiòe hoꝝ igit he opoetet mtel
lectũ.H o'o eſt ſenſus· æ gnitõis acqſitio q
ſi fiat p diſciplmã ðe docilitas·ſi pꝑ ĩuentõem
ðe euſtochia ab eu qð ẽ bonũ et ſtochos qð ẽ
Diecturatõ qᷓi bona diecturatio. huiõi aũt ps
vt de :vj· ethi:e ſolertia que eſt vera medij oie
ct uratõ vt d · j·poſterioꝛx & vſus oↄgnitõnis
ſcʒ ſim qd ex cognitis aliquis ꝓcedit ad alia
cognoſceda et B; ptinet ad rõzʒ .· Bõ aũt ad hoc
ꝓꝙ recte pcipiat tria dzʒ hre.peĩo vt cedinet ali

—!ʒrqz13z3ʒ53/

quid accõmodũ ad finẽ qð ptinet ad ꝓuiden
tiã:æ* vt attedat circũſtantias negocij qð pti
net ad circũſpe ctõz. 3⁰ vt vitet ĩpedmeta qo
Ptinet ad cautõzʒ la vo dicũt᷑ ptes ſubiecti⸗
ue alicuiꝰ vtutis q̃ᷓ ſũt eiꝰ ſpes diuerſe · Et ſic
ꝓtes peudetie ſũt quĩqʒ ſcʒ monaſtica ꝓꝑ quam
qͥs regit ſeipʒyconomica ꝑ quã qs regit vnaʒ
domũ vł familiã· Mil taris ꝓ qua qs regit ex
ercitũ:peliuca architectoĩca ſiue regnatia b
legis poſitia ꝓ quã q̊s regit ciuitatẽ b regnũ.
politica ſcʒ ſimpf dicta ſubditoꝝ ꝓ quã bñ ſe
hnt ad ↄſeruatõz policie bñ oedinate · He aut
penòetie deñt ſpe ſzm ſniaz phi . vj · eth. c · ix · et
in poli.c.ij · Dartes ãt potetionales alicuiꝰ
virtutis dicutur vᷣtutes adũcte qᷓ oedinantur
ad aliquos ſecũdarios actꝰ vel materias q̃ſi
nõ habetes totã potẽciã peincipalis virtutis
Et ſjm hoc ponũt᷑ ptes peudẽecie Fubulia que
ſczʒ e bene ↄſiliatiua· Sineſis q eſt de inuentis
ꝓ ↄſiliũ bene iudicatiua ſm ea qᷓ dĩter acciðt
St gnomin qᷓ ſcʒ eſt bene iudicatiua eoꝝ in qᷓ
bꝰ opoetet aliquãdo a ↄmi lege r̃cedere .· Deu
dentia vero e circa peincipale actũ q̃ e pcipe·
Equit᷑ videre de 3 ſcz de vicijs qᷓ maĩfe⸗
ſte ſũt ↄtraria peudẽtie qᷓ ſunt ĩpeudentia
et vicia ſub ea dteta Sciend igi ꝙ impeude
tia ꝓt ſumi peiuatie et ↄtrarie. negatie em nõ
ðe ꝓPeie ta ſcʒ q dicat tĩ carentiã peudentie
que pᷣt eẽ ſine pctõ hec tñ caretia peudẽtie et
cuiꝰlibet virtutis meludit᷑ in caretia muſticie
oeiginalis que totã ꝓficiebat aĩiam et ſcðm B
omes alij defectꝰ virtutũ reduci pñt ad oeigi
nale peccatũ· pematie aũt ðe impeudetia inꝙ;
tũ aliqs caret peudẽetia quã natꝰ eſt et dz hre
t ſic eſt ꝓeccatũ rõe negligetie qua nõ habe
tur ſtudhi ad peudetiaʒ hndam.Cõtrarie vero
ſumi impeudtia ſm qð rõ ↄtrario mõ moue
Eb agit peundetie. vt ſi recta rõ ↄſiliãdo agat
et impendes ↄſilium ſpernat. et ſic de alijs ſer
uãdis in actu peudẽètis · et ſic ẽ pcti ſcðʒ pei⸗
mã rõem peudẽtie ꝓuxxj· theſaurꝰ deſidera⸗
bilis ſcz gr̃e et oleu in hĩtaculo iuſti.et hõ im
peudes diſſpabit illð. MHõ em hõ ↄtra penden
tiã agit nin diuertes ſe a regulis quibꝰ ratio
peudetie rectificat · Et ſi hoc ↄtingat p auer⸗
ſionẽ a rdulis diuĩis e peccatũ moæetale· Si vo
pᷣter eas agat ſine ↄtemptu et detrimeto eoꝛx
que ſũt de necitate ſalutis ẽ veniale Cicet aũᷣt
impeudentia ſit ſpeèale peccatũ ſic et peudẽetia
cui opponit eſt virtus ſpealis. eſt tñ peccatũ
generale qdamodo ſcz ꝑ pticipatõz inꝙ;tũ ſcz
m quolibet peccato ẽ defectus ĩ aliquo actu
rõis diri gentis qð ptinet ad peudentiã ſic ec
peudentia pticipat in omibus virtutbus ali⸗
quo mõ inꝙ̃tu eſt eaꝝ directiua. Eſt aũt ĩpeu
dentia generale peccatũ reſpectu qucrũdam
peccatoꝝ que ſunt ſpes eius quaꝝ quedã ſu⸗
mũtur ſzm ptes eiꝰ potẽtionales · et hoc ſcðᷣm
tres actus rõis ꝙq;tu em ad defectũ oſilij cca
qð eſt eubulia e pci pitatio ſiue temeritas. Di

cit' em hec p̃cipitatõ in etate qua ſcz aliqs ꝓ

impetũ volutatis vel paſſionis fert᷑ ad aliqᷣð
agendum ptranſitis gradibus medijs ꝓ quos
copoetet oedinate deſcendere recte ↄſiliando.

4 5
„
=

—
2
——

Eli aũt gradus ſunt memoꝛia p̃teritoꝝ · intelli
gentia pntiũ:ſolertia ĩ ↄſiderãdo futuros euè
tus· rõ oferẽs vnũ cũ alio· et docilitas ꝓ quã
quis acq̃eſcit ſentetijs alioꝝ Sub pᷣcipitatõe
aũt otinet' temeritasdicũt em illa temere fi
eri que rõe nõ regũt qdð quide dup' ↄtinge
poteſt:vno modo ex impetu volũtatis vł p
ſioĩſ-lio mõ ex ðtemꝑtu regule dinigetis:Et
hoc ſcòm ꝗpeie impoetat temeritaspcipitatõ
aut ſe habz ad vtruqʒ licʒ magis reſpiciat pei
mũ:Quãtũ vero ad defectũ mudicij cea qð ſũt
ſyneſis et gnomõeſt inoſideratõ qua ſcz ĩ re⸗
cte iudicãdo deficit ex H̊ q ↄtemnit vł negli
git attedere ea ex quibꝰ rectũ iudiciũ ꝓcedit
Quantũ aũut ad ipᷣm pᷣceptũ qð ẽ pmꝰ actꝰ peu
dentie eſt meõſtãtia et negligẽtia: Ex hoc em
aliqnis dðe eſſe incõſtans et negliges ꝙ ratio
deficit ĩ pcipiẽdo ea que ſunt ↄſiliata et iudi⸗
cata.Sʒ denñt qe imcõſtans deficit ĩ p̃cipiendo
qi ab alio impeditꝰ.Negliges aũt ꝑ defectuʒ
Smpte volũutatis · Itẽ negligẽetia oſiſtit ĩ defe
ctu alicuiꝰ actus iĩterioeis ad que ptinet ele⸗
ctio⸗Dicic em̃ negliges q̃i nec eliges vt diẽ
pſieth. Digricia vero et toepos magis ptinẽt
ad executõzʒ· ita tñ ꝙ pigricia dicit tarditatezʒ
ad exequedũ toepoꝛ vero remiſſionẽ in execu⸗
tõe et ſiłr deſidia ·˖ vb deſidia dicit ceſſatõz ab
executõe · vñ dicit a deſineda⸗ Quedã vero
ſpeès impeudẽtie ſumũt ꝑ oppoſitõeʒ ad ꝓtes
n ĩtegrales peudetie ſ qe omes ille cedmãt

ad dirigene tres p̃dictos actꝰ rõis.hHinc ẽ

om̃es defectꝰ oppoſiti reducũt ad q̃tuoe p̃di

ctas ꝑtes vt mcautela et ĩcircũſpectio àd in
ſideratõʒ · defectꝰ aũt docilicatis memoꝛie v
rẽis ad pᷣcipitatõz.defectꝰ vero ꝓuidẽtie ĩtel

ligentie et ſolertie· ad negligetia et incõſtan⸗
tiã · Oeiutᷣ autem p̃dicta vitia ex luxuria vt di

cit gregoeius·xxj· mor·
Aaquit videre de qrto ſeʒ de negligentia
circa quã ſciendũ ꝙ negligetia ꝓueiĩt ex

quadã remiſſione volũtatis ꝑ quam dtingit ꝙ;
ratio nõ ſolicitat vt p̃cipiat q̃ debet vel qũo
debet · looc aũt pᷣt dtigere dupliciter · vno mõ
ex pte eiꝰ qð ꝓ negligetiã pᷣtermittit᷑ .qð ſi ſit
de neceſſitate ſalutis erit peccatũ mostale· &
miſſa circa ea q̃ ſũt dei ꝙ totaliter a dei carita
te deficiat.tal is negligẽtia ẽ moꝛtalis Et hoc
maxime dtingit qñ negligęetia ẽè ex ðtẽptu· Si
vero negligetia ↄſiſtat ĩ ꝓtermiſſione alicuiꝰ
actus vel circũſtãtie qᷓ nõ ſit ð neceſſitate ſa⸗
lutis:nec hoc fiat ex ↄtemptu ſʒ ex aliquo de
fectu feruoꝛis qui qñq; impedit' p aliqð veni
ale tũc eſt negligetia venialis. Æ&d h nota

lio mõ ex pte cauſe ſi em̃ volũtas ſit re⸗

ꝙ magna negligetia ẽ culpa.ffł.de vᷣ.ſig· ma

gna.Et diſſoluta negligẽtia ape dolũ eſt. ff.
mandati ·ſi fideiuſſoꝛ rñꝰ.j.Et ſimiliter negli⸗
gentia craſſa eſt ꝓpe dolũ.ff. ðpoſiti ꝙ verna

St hec negligętia eraſſa ſcie compaturff. de

re · dubi . cum ſex · Securitas parit negligentiã
et negligẽtia parit offeſam de pe· di..· J. ſi ex
his ombꝰ. ꝓpter negligentiã remouedꝰ è pee
latus.ex ·de offi:culſto·c · j. qdᷣ intellige de ne

gligentia craſſa ſm glo:ibide· Notabilia niſi

ſpecialiter notent neglecta eſſe vident.ff.&
inmrijs· Item apud labiõz· Item negligẽtia qᷓ
m ꝗpeijs rebus ẽ culpanda . in aliems eſt vitu
reranda:C.mandati in re mandata⸗
Equit videre de quinto ſcz de vicijs que
ſimiitudine hñt cũ prudẽtia ſcʒ peuden⸗
tia carnis·. aſtutia dolus et fraus Sciedũ igit'
ꝙ circa peudentiã carmis peudens dicit aliqſ
dupj.vno mõ ſimp ſczʒ in oꝛdine ad finẽ totiꝰ

Hũüane vite. lio mõ ſcðzʒ quid ſcʒ m oediĩie aò

fine aliquẽ pticular : ſiẽ ð peudẽs aliquis ĩ
negotiatõe vel alio Bui6t. Si ergo peudentia
carnis ſumat? ſzm rõem abſolutã peudẽtie ita
ſcʒ ꝙ in cura carms oſtituat' fims totius vite
ſic eſt pctm̃ moetale.qe ꝓ hoc auertit homo a
deo cum ĩpoſſibile ſit eſſe ꝓpłes vltimos fines:
St ſic dicit BZo.viij:peudẽtia carnis eſt inmi
ca deo· Si vero ſumatur ſjm ratõez pticularis
pꝛudẽtie ſic eſt peccatũ veniale· cõtingit em
aliqñ aliquẽ affici inoedinate ad aliq dele⸗

lectabile carnis ſme au erſione a deo. vñ non

oſtituit finẽ totius vite in delectatõe carmnis
Et ſic adhibere ſtudiũ ad illã delectatõez nu⸗
dam eſt pctm veniale. Si vero aliq̃s actũ car
nis referat in finẽ honeſtũ vt cuzʒ quis ſtudet
Omeſtioni ꝓpter ſuſtentatõzʒ coꝛpis nõ de peu⸗
dentia carms·.qꝛ ſic homo vti cura carnis ad
ſuſtentatõz coepis vt ad finez.· Scienð ãt ꝗ;
aliqð pctin pᷣt hr̃e flam ſimilitudinẽ cũ peudẽ
tia dup.vno mõ inꝙᷓtũ ſtudiũ rõis oꝛdinatur
ao fine qui nõ eſt vere bonus ſ apparẽs Et B
ptinet ad peudẽtiã carnis· lio mõ mmptu ali

Is ad oſequedũ alique finezꝭ bonũ vel maluz

vtit᷑ᷣ vijs nõ veris ſʒ ſimulatis et apparẽtibus
St hoc ptinet ad aſtutiã dolũ et fraudeʒ · E ad
aſtutiã ꝓpeie quo ad excogitatõz huici viaꝝ·
Fd dolu aũt et fraude ꝗpeie quo ad executõz
opis:ſʒ dolus ↄſiſtit ĩ verbis et factis fraus
aꝓpeie in factis Siẽ tñ vt dicit aug· iiij. Otra m
Lianũ. peudentia qñz ſumit in malo abuſme·

ita et aſtucia qñz in bono.&t hoc ꝗpᷣter ſiłitu⸗

dinẽ vniꝰ ad alteꝛ · ꝓpeie tñ accipi in malo.
Fccipit' etiã dolus abuſme ĩ bono ſenſu Sʒ
q̃d de ſolicitud me reꝝ tpaliił. nũquiĩd ẽ lic i⸗
ta · M ſollicitudo hec p̃t eſſe triplex.peima ẽ
anxietatis et auaricie et hec ẽ mala.ſcða ẽ ne
ceſſitatis et ꝓuidentie et hec e bona. tercia ẽ
dubieratis et diffidetie et hec etiazʒ eſt mala:
Deima eſt ſuffocãs·ſcoa ad bonu oedinãs· ter
cia impediens· dñs ergo &αt. vj diees nolite
ſoliciti eſſe in craſtinũ nõ ꝓhibet ſolicitudĩeʒ
ſecũdam ſ peimã et terciã · t ꝙ homo nõ con
fidat plus de ſe ꝙᷓ; ð deo vnde dicit glo· inter
linearis non laboe et peudẽtiadamnat. ſʒ ſo⸗
licitudo mentè ſuffocãs: Oeiũtur autẽ p̃dicta
vicia ex auaricia vnde grego·xx·moꝛaponit
fraudem eſſe fililam auaricie-
J De iuſticia et miuſticia ti · xj.
C Oonſequèter ↄſiderandũ eſt de iuſticia

peimo de pa in ſe · ?* de ptibꝰ eius.
irca pemũ pꝛĩo dicenò eſt quot moĩs
ðe iuſticia.æ q̃d ẽ iuſticia.ꝭ* de actu eiꝰ. q̃rto
de vicio ſibi opponto · Cmca peimũ ſcienduz
inſticia tript pt accipi:penmo ꝓ ipᷣo iure · vñ

qnñʒ dicũt hoĩes de ſuo iure qð eſt ſua iuſticia
ſcoo ꝓ actu redoẽdi vnicuiqz q ſuu elt. 3 ˙
habitu inclmãte determĩate volũtate ad reõ
dendũ vnicniqz q ſuũ ẽ:et gaudedũ de ope
iuſti · qe vt dᷣt phũs · j· ehi.c·xj·neqʒ iuſtuʒ ali
quis diceret nõ gaudetez opatõe iuſta. peimo
mõ iuſticia nõ eſt virtus ̊ eſt obiectũ iuſticie
vtutis · mõ eſt actus vtutis3 mõ eſt vtus.
blota tñ ꝓ iuſticia ſm qð eſt hĩtus virtutis
pᷣt accipi quinq; mois ſczʒm rich;. vno mõ ↄuiſ

ſime ſcʒ ꝓ qualibʒ recti cudĩe aĩ:et ſic quelibz

virt? eſt iuſticia quedã · Et ſic foete ſumit anſ·
li.de veritate dicẽs. c·xi iuſticia è rectitudo

volutatis ꝓpter ſe ſeruata· &lio mõ ꝓ rectitu-

dine ꝑ qua hõ uuſtificat in oſpectu dei et ſie
ſumic ꝓ caritate · et ſic ſumit aug:li· lxxxiij.
q:q:vj.dicẽes ꝙ iuſticia qᷓ ꝓꝑ cetera diffũditur

elt dilectio dei et ꝓxi . 3 qualibz vtute o⸗⸗

dinata p iuſticiã legale ad bonũ ↄuᷣne · et ſic
eſt idẽ cũ qual ibzʒ vtute deñs tñ ſm rõem. q̃r⸗
to ꝓ hitu determiante volũtatem ad firmiter
volendũ ſeruare rectitudĩiez debitã in opatõi
bus que ſüt ad alten Et hec pbt eſſe trip Vno
mõ ad alteꝝn que e ꝓpſona ſingularis· et ſic eſt
vuſticia ꝓticularis diſticta pꝓ eſſentiã a virtuti
bus alijs nec dzʒ dici virtus generalis. Flioꝰ
ad alteꝝn qò e puĩtas Et ſic e iuſlicia legalis
St hec e omi virtuti generalis in ꝓtũ p̃cipit o
pera exterioza cuiꝰl ibet vntutis ad bonũ ↄuũᷣe
referei Im q vult phus.v.eth;.c.ix· Eſt tamẽ
vna vtus ſpealis diſticta ĩ esntia a virtutibꝰ
alijs: vn n e gnał alijs p pᷣdicatõzʒ ſ pꝑ vtute.
Squit' videre de * ſez qᷣd e mſticia. Diffi

aò alten ſic em ꝓpeie ſumit ſic eẽ hic de ea
ĩitédimꝰ a iuriſpitis ſic. Iuſticia ẽ ↄſtãs et ꝓpe
tua volũtas ins ſuũ vnicniqʒ tribuẽs .· VYolun
tas ibi noĩat actũ nõ potẽtiã ſolẽt hĩtus diffi
niri ꝓ actus· pp etua deſignat ibi ꝙ ad rõz iu⸗
ſticie reqrit᷑ ꝙ hõ habeat ꝓpoſitũ ppetuo et ĩ
oĩibus iuſticiã obſeruãdi. Cõſtãs vo deſignat
ꝙ opoetet ꝙ ĩ huiõi ꝓpoſit o firmiter pſeueret
ſus ſaũ vmcuiqʒ tribues deſignat actũ iuſti⸗
cie ꝓ patõnend ꝗꝓpeiã materiã et obiectũ: a
liqn em poni nomẽè actus ꝓ habitu qui per
actũ ſpecifica?.habitꝰ em ðᷣe ad actũ.obiectũ
em iuſticie eſt ibi dicit em̃ yſi.li.ech̊. ius di⸗
ctũ ẽ qe e iuſtũ. Iuſtũ aũt ẽ obiectũ uſticie vñ
pꝓhũs:v.eth;.omes tale habitũ volunt dicere
iuſticiã a quo ſũt opatĩ iuſtoꝝ · Scienð aũᷣt
hoc nome ius eè peio impoſitũ ad ſignificã
du re iuſta deinde e deriuatm ad ſciaz ꝗqᷓ ↄgno
ſcitᷣ qd iuſtũ.dein ad ſigficanð locũ in qᷣ ſus
reddit' vt cu ds qs opere ĩ iure · Vteriꝰ illud

ius de q reddi ab eo ad quem ptinet facere

iuſticiaeIn diffinitẽe vo p̃ᷣdicta ſumm ius
re iuſta. Siquis aũt p̃dictã diffinitõez vellet
reducere in debitã foemã dic ere poſſz ꝙ iuſti⸗
cia ẽ habitꝰ ſm quem aliq̃s oſtanti et ppetua
volutate ius ſun vnicuiqʒ tribuit. St qᷓi e eað
cũ illa quã poĩt ꝓphus.v.eth.dicẽs q; iuſticia
eſt hĩtus ſim que ðe aliqs opatiuꝰ ſzm electõ

nez uſti. licet aũt iuſticia Peie dicta nõ ſit n
vniꝰ hoĩs aò alten · methaphoei ce tñ de inſſi

ni aũt iuſticia ſzm qð ↄſiſtit in opatõibꝰ

cia eſſe in vno et eodẽ homĩe ſm qð rõ imp at

iraſcibili et ↄcupiſcibili et ille obediũt roi.et
vbr ſm qð vmcuiqʒ; pti hoĩs attribuit qð ſibi
Ouenit. vñ ꝓph̊s.v·eth.hãc iuſticiã dt metha⸗

Phoeicam. . .
SBenie⸗ videre de 3* ſcz de actu iuſti cie. cir

ca q nõ ꝙ ꝓpeiꝰ actꝰ iuſticie vt dictũᷣ ẽ
eſt reddere vnicuiq; q ſuũ e· St B ec òᷣt ambꝰ
li. .de offi. Eſt ec actus iuſticie iudiciuz ſiue
ind icare · et peimũ ꝗꝓpeie ptinet ad iuſticiã ĩ ex
equedo· ſcðz ĩ inſmuãdo.Iudiciũ em ꝗꝓpeie no
mĩat actũ iudicis inꝙ̃tũ ẽè index · index aũt ðe
qᷓi ius dices· Ius aũt ẽ obiectũ iuſticie. &t 10
iudiciũ Im peimã noĩs ĩpoſitõzʒ ĩpoetat rectã
diſfinitõzʒ iuſti ſiue iuris · ꝙ aũt aliqs bñ dif̃fi
niat aliqò ĩ opibus vᷣtuoſis ꝓcedit ex hĩtu vᷣ
tutis et iõ iudiciũ ꝓpeie ptinet ad iuſticiã. vñ
pBsS.v·eth.dt᷑ ꝙ hoĩes ↄfugiũt ad inuicè ſic
ad quãdã iuſticiã aĩatã · Vlreriꝰ eſt iu dicij no
mẽ ampliatũ ad ſignificanò rectã determia⸗
tõzʒ ĩ qhuſcũq; In oĩbꝰ aũt ad rectũ iudicium
duo reqrun.vnũ ẽ vtus ꝓferẽes iudiciũ.et ſic
iudiciu e actus rõis· ſim e diſpoſitõ indicãtis
ex qᷓ.eſt ydoneꝰ ad recte indicanð.et ſic ĩ his
qᷓ ꝓtinẽt aò iuſticiã ꝓcedit iudiciũ ex iuſticia.
Sic ergo iudiciũ ẽ qdã actꝰ iuſticie ſic ĩclinã
tis ad recte iudicãdũ ·peudẽtie vo ſiẽ iudiciũ
ꝓferetis Spualis ãt indicat oĩa.j. coꝛ · ij. qe
ex habitu caritatis inclina ad iudicanõ recte
de oĩbusg ſm regulas diuias ex qbus ꝓnũci⸗
at indiciũ ꝓ ſapie donũ ſiẽ iuſtꝰ ꝓ vtutez pen⸗
detie . iudiciũ ꝓnũciat m regulas iuris · hec
tho. Sccipic aũt nome iudicij multir. peimo
cãu Foetuito vt cũ dᷣe hoc eueĩit diuĩo ſudiꝰ
indicõ·i.cãu foetuito.ꝰ ꝓ diſcretõe aĩ vt cuz⸗
de ꝙ ĩ pueris nõ e iudiciũ:3“ ꝓ vltia voluͤtate
teſtatoeis: qrto ꝓ actõe· vñ indiciũ faĩlie her
ciſcüde · ij. actõe · quito ꝓ iſtãtia ſiue oꝛdĩatõe
cauſe facte cceã indice inter actoes et reũ · Et
ſeðz B iudiciũ e actꝰ hũanꝰ triũ ꝓſonaꝝ ſcʒ a
ctoꝛis rei et iudicis. Et ſim hãc acceptoz iudi

ciũ alind è ciuile vt io q ꝓponi de pecuia

re alia.liuò crimĩale vt io qð agit de crimiĩ⸗
bus puniedis ſiue penis ĩferedis · ſexto ſuitur
iudiciũ ꝓ ſnĩa iudicis et ſic ẽ actꝰ iuſticie vt
bea dictum eſt.
Iqui de qrto ſceʒ vicio oppoſito iuſticie
ſez de iiuſticia-Circa qð ſciedũ ꝙ duplex
iniuſticia vna illegalis oppoſita iuſticie
legali· t B im eentiã e viciũ ſpeale ineꝙtũ re
ſpicit obiectũ ſpeale.ſcʒ bonũ cõe qð ↄtẽnit
ſʒ quo aò occaſiõz ẽ viciũ generale qe ꝓ ↄtem
ptù boni ↄuũnis pᷣt hõ ad ola pctã deduci : ſic
etiã oĩa vicia inetũ ſũt dtra bonũ ↄun‚ᷣne rõem
lont ſiuſticie qᷓ ab ſiuſticia deriuata ſiẽ eẽ ſupᷣ
dictũ e de iuſticia. lio mõ ðe ñiuſticia hm in
equalitatẽ quãdaʒ ad altenꝛ ꝓut ſcz hõ vnlt
hre plus dòe boĩs vt de diunijs et honoeibus
et mĩiꝰ de malis vt de laboeibꝰ et dãnis &t ſic
hʒ materiã ſpẽeale et ẽ viciũ ſpeale ſiue pticu⸗
lare oppoſitũ gticulari iuſticie. Eſt aũt facere
iniuſtũ ex gne ſuo pcti moetale q infert no⸗
cumetu alteri q de ſe repugnat caritati · q ãt
facit ĩiuſtũ ignoꝛãs nõ facit ĩmſtũ n ꝑ accñs

—=

To, Xn n,

ge facit p̃ter intentõz eti deo meret vemã· Et
boc dice loquedo de ignozantia facti nõ auũt
de ignorantia iuris: qe illa non excuſat Vnde
phbus de agentibus iniuſta loquens. v:ethi·

dicit qᷓcũqʒ; ꝗꝓpter ignorantiam peccant veni⸗

alia ſunt·lle etiã qui iniuſticiã facit ĩ paruis
deficit a pfecta rõne eiꝰ qð e iuſtũ facere· in

quantũ reputari poteſt nõ eſſe oĩo contra vo⸗

lutatem eiꝰ qui hoc patitur vt ſiquis auferat
alicui pomũ vnũ ł aliqð tale de quo ſit ꝓba⸗
bile ꝙ mde nõ ledatur nec diſpliceat ſibi. B
tho.
De ſpeciebus iuſticie que ſunt iuſticia diſtri⸗
butiua ct omutatiua ti · xij · J
Einde ↄſiderandũu ẽ de pribꝰ ꝛuſticie ·
Et peimo de ptibꝰ eiꝰ ſubiectiuis:ꝰ q̃i
de ptibus integlibꝰ · 3 de ptibꝰ q̃i po
tẽtionalibꝰ. Circa pemũ peĩo ð ipis ꝓti bꝰ.eꝰ
de vicijs oppoſitis · Circa pꝛimũ ſciendũ ꝙ
ptes ſubiectie ſù ſpẽs iuſticie ſũt due vt vnlt
pB8 · v. eth. ſczʒ iuſticia diſtributia et mutatia
Eſt em oedo vniꝰ peiuate pſone ad aliã quẽ di
ri git mutatiua iuſticia qᷓ Oſiſtit ĩ iis que mu
tuo fit inter duas ꝓpſonas ad inuicez. Et eſt
oꝛdo eius qð eſt ↄnᷣe ad ſingulas pſonas quẽ
dirigit iuſticia diſtributia ðium ſ̊m ꝗpoetio
nalſatem. S
& De acceptõe pſonaꝝ ti xii).
Einde ↄſiderandũ eſt de vicijs oppoſi
tis pdictis ſpebus iuſticie · St peio de
vicio qð opponi mſticie diſtri butiue
ſcʒ de ꝓſona acceptõe Scòo de vicijs oppo

ſitis uſticie mutatie.· Circa peimũ querut

pba ſeʒ vti pſonaꝛx acc eptõ ſit petmĩ · H ꝙ;
ſic deu·.j.nõ accipietis ꝓpſonã cuiꝰq;. ꝓſona
aũt acceptõ opponit mſticie diſtributie cuiꝰ
quidẽ equalitas ↄſiſtit ĩ hoc ꝙ pſoĩs duerſis
diuerſa tribuũt ſzm ꝓpoꝛrtõz ad dignitates P⸗
ſonaꝝ ſi ergo aliqs ↄlideret illaʒ ꝗꝓpeietatem
pPſone et p vns illõ qð of ert ei è ei debitũ · ñ
erit acceptõ ꝓplone cauſe· vñ glo⸗ ſup illud
eph̊.vj.nõ ẽ ꝓpſonaꝝ acceptõ apud deuz dicit
qꝙ iuſtus index diſcernit cãs nõ pſonas vt ſiqᷣſ
ꝓmoueat alique ad magiſteriũ ꝗpter ſufficie⸗
tiã ſcie hic attedit debitã cãz nõ ꝓpſonã· Si vo
Oſideret tm̃ B; ꝙ e ille hõ ſczʒ petrus vel coni.
erit acceptõ ꝓſone· Id pſonaʒ em fert qlibet
oſideratio nõ facies ad cãm ꝗꝓpter quã ſit di⸗
gnus hoc dono.vt ſiqs ꝓmoueat alique ad p
Latõz vel magiſteriũ qe eſt diues vł eius ↄſan
gunieꝰ. Sic igit pz ꝙ acceptõ ꝓſonaꝝ ẽ pec⸗

catũ cũ iuſticie diſtributie opponat' in h; ꝙ p⸗

ter ꝓoztõz; agit. Hibil em mſi pctm̃ virtuti
opponit᷑ vñ acceptõ ꝓſone m alexan· eſt iu
ſticia qua pᷣfert pſona pſone ꝗꝓpter indebitam
cãm ged obicit qe deus videt ꝓſonas acci
pere · qꝛ qñũʒ de numero duoꝝ hoĩm vniꝰ ↄdi⸗
tionis vnũ gram aſſumit et alteꝝ ĩ peccato
relinq̃t ſm illud t.xxiinj· duo erunt in lecto
vnus aſſume' et alter relinquet᷑. gᷣ æc. du
plex eſt datio vna ptinens ad zuſtictã qua ſcz
aliquis dat al icui qð debet ei et circa tales
datõnes attendit acceptõ pſonaꝝ Flia eſt p
tinens ad liberalitatẽ qua ſcʒ gratis alicui da

tur qð ſibi ñ debectc᷑ et talis ẽ collatõ mumeꝝ
gre. p que peccatoꝛes a deo aſſumũt⸗Et ĩ hac
donatoe nõ habet locũ acceptõ pſonaꝝ qe qᷓ
libet p̃t line iuſticia de ſuo dare quantũ vult
et ecui vult m ið Ot. x.an nõ licz miloi qdð vo

lo facere tolle qd tuũ eſt eẽ hec tho:et ↄuenit

eũ eo alexan. qVtOι acceptõ pſonan habe

at locũ in diſpẽſatõe ſpũaliũ .· ꝙ ſic· vñ jac

.ij. nolite in pſonaꝝ acceptõe hr̃e fidem dñi
nii ibn xp̃i dicit. glo·aug⸗quis ferat ſiqs diui
cẽ eligat ad ſede honoeis eccłie ↄtẽpto pau⸗
rere inſtructioee et ſanctioee ſiẽ em̃ dictũ eſt
acceptõ pſonaꝝx inqꝙ;tũ talis otrariat iuſticie
quãto aut aliqs in maoeibꝰ iuſticiã trãſgredi

tur tãto grauiꝰ peccat vñ cuʒ ſpuᷣalia ſint tpa

lbus potioꝛa grauiꝰ eſt peccatũ accipere ꝓp⸗
ſonas m diſpeſatõe ſpuũalium ꝙ;ᷓ tpaliũ. Quia
vero pſonaꝝ acceptõ eſt cũ aliqd attribuitur
pſone p̃ter ꝓpoetõz digiitatis/ideo ↄſideran⸗
dũ eſt ꝙ dignitas alicuiꝰ pſone dup p̃t atten
di. vno mõ ſimpliciter et m ſe et ſic maioeis
digmitatis é qui magis abũdat in ſpualibus
donis gr̃e XÆ.io mõ ꝓ oparatõz ad bonũ duᷣe

Contingit em qñ; ꝙ ille ꝗᷓ eſt minꝰ ſciens ma

gis ↄferee p̃ᷣt ad bonũ dũne · ꝓpter potetiã vk
iduſtriã ſeculare vel ꝓppter aliqd aliud huiõi
St qe huẽi diſpèſatões ſpũalia oꝛdinant᷑ peĩ
cipalius ad vtilitatem aunè ſzm illud.j. coꝝ
xij. vnicuiqʒ dat maifeſtatio ſpũs ad vtilita⸗
rem. i06 qnzʒ ſine acceptõe pſonaꝝ in diſpenſa
toõe ſpu aliũ illi qᷓ ſut ſimp' minꝰ boni melioei⸗
bus pᷣferunt. ſic etiã gratias gratis datas de
us qnzʒ minus bonis ↄcedit.vn quilibʒz elige⸗
re tenet q;tum ad ↄſciam eligeètis melioees ł
ſimpliciter vel in ↄꝑatõne ad bonũ ↄũne · Et
qe ille q̃ de gremio eccłie aſſumit vt in plibꝰ

eſſe ſolet vtil ioꝛ qtum ad bonu ↄũ‚ne qe magi

Diligit ecełiam ĩ qua eſt nutritꝰ.deo ſam ſta⸗
tuta eccłkie e aliquis de gremio eccleſie elige
dus ꝙᷓtum ad hoc ꝙ electõ impugnari nõ poſ
ſit · In foeo iudiciali ſufficit eligere bonũ nec
opoꝛtet eligere meliozé: qe ſic oĩs electio ca⸗
lumniã pati poſſet ·¶ Sed obicit qe p̃lati ec⸗
cleſie ſolent ad eccleſiaſticas orgnitates ſiue
beneficia p̃cipue dſanguĩieos ꝓmouere qð vi
detur ad acceptõz pſonaꝝ panere . e circa

ↄſanguineos plati diſtinguendũ ẽ qe qnqʒ ſuůt

minus digni et ſimpliciter et ꝓ rſpectũ ad bo
nũ ↄũne: t ſi tales dignioeibꝰ p̃ferunt e pec
catũ acceptõis ꝓſona in diſpenſatõe ſpuali
um quoꝝ p̃latus nõ eſt dñs vt ea dare poſſit
ꝓ libitu ſed diſpenſatoꝛ? ſzm id. j. coꝛ iii. ſic

nos exiſti · hõ vt mi. xpi et diſpen. mi· dei · Qñz

vero oſangumei p̈lati ſũt eque digni ſic alij ·
St ſic licite poteſt ſine aceeptiòne perſonaꝛ
aliquis ſuos ↄſanguineos pᷣferee·qe ſaltem in
looc pᷣminent ꝙ; de ipis magis ↄfidere poteſt
ſeʒ ꝙ ſecum vnanimiter eccleſie negocia tra⸗
ckłent.hoc tñ eſſet ꝓpter ſcandalũ dimittendũ
ſi ex hoc aliqui aſſumerẽt exemplũ dandi bo⸗
na eccleſie ↄſangumeis etã indignis Obici
tur iten qęe faciliꝰ diſpenſat cuz diuitibus et
potentibus ꝙ; Otrahant matri moniũ in gradu
Shibitu c; cu alijs ergo ꝛc.· ꝙ diſpenſatio

*

matrimonij dtrahendi peincipaliter fieri con

ſueuit ꝗpter fedus pacis ſeruanð qð quidẽ eſt
magis neceſſariũ dum vtilitati cca ꝓſonas ex⸗
celletes. Ideo facil ius cũ eis diſpenſatur ſine
peccato acceptõis ꝓpſonaꝝ · hec tho· et ↄueit

cu eo in oĩbus pᷣbictis in ſolutõe pnñ̃tis qõnis

al ex · an · in · i .· l · ſũme ſue · ¶ F hoc beeuiter
nota ſzjm alex:an.ibidẽe ꝙp lheticie ſi ſit pu⸗
re pale licet ↄferee ↄſangumeo ſi ſit bonꝰ ex

intetione ↄſanguĩtatis.· & vero ſit annexũ ſpꝛ

rituali licet ei vferee ex intentõne ↄſangumi⸗
tatis nõ quideʒ peĩcipaliter ſed ſcòario vt ſczʒ

nõ egeat ſeò nõ ira vt luxuriet. Si vero ſit ſpi

rituale dz tin attendi rõ ſpualis. Item ſolet di

ſtingui ꝙ aliud ẽ in maioei di gnitate aliud m
minoeibus beneficijs· Et aliuð cũ eligit aliqſ
de gremio illiꝰ eccleſie· Et aliud cũ eligit᷑ de

gSremio alteriꝰ eccłie ſine poſtulat. Cuʒ ergo
epus eligit requirit ꝙ ſzm oſciĩ am vtilioe eli
gatur.m mioei vero beneficõ ſufficit q; bonꝰ
Si vero poſtulatio fiat maioe diligentia reqᷣri

tur · Vñ ſi nõ ſzm ↄſciam vel credulitatem eli
gat melioꝛe et vtilioe peccare videt'. B alex.
an·Vt acceptio pſonaꝝ habeat locũ ex
Hi ilse honoꝛũ:& honoe mihil alid eſſe vide

tur ꝙ; quedã reuerẽtia ĩ teſtimoniũ virtutis a

licui exhib ita:vt patet ꝓꝑ ph̊m.j.eth̊.Et iõ vir

tus ſola eſt honoeis debita cã · &liquis tñ ho
noꝛari poteſt nõ tiñ ꝓpter vᷣtutez ꝓpeiaz ſed eẽ

ꝓpter virtutẽ alteriꝰ ſic peinceps et p̃ᷣlati. ho

noeant etiã ſi ſint mali inꝙᷓtum gerũt pſonam
del et duͦitatis cui p̃ᷣficiuũt' et inꝙᷓtũ a deo hñt
ptãtem ſeòm alex. an· Et ſibr parẽtes et dñi ſi

ſint mali ꝓpter pcicipatõz diuie dignitatis qᷓ

eſt oĩm pater et dñs: vñ exo.xx.honoea pa:et

ma .t. et. ·· thi. vj.dicitᷣ quicũqʒ ſunt ſub iugo
ſerui dnos ſuos om̃i honoee dignos arbitren
tur. Senes aũt honoeãdi ſunt ꝗꝓpter ſignũ vᷣtu
tis qð ẽ ſenectꝰ.vñ leui.xxix. Coeã cano capi
te ſurge et honoea pſonã ſenis. hoc tñ ſignuz
qñʒ deficit· vñ ſapĩe.iiij.ſenectus em̃ honoea
bilis eſt nõ diuturna neqʒ; numero ãnoꝛꝝ com
putata.cani em ſũt ſenſus homis et etas ſene
ctutis vita ĩmaculata.Diuites etiã ſũt hono⸗
randi ꝙ eo ꝙ in dũitatibus maioeez obtinent
locũ.ſi vero ſolo intuitu diuitiaꝝ honoeent
ſcʒ vt credanc melioees qe ditiozes vel etiam
honoeibus eccleſiaſticis dignioꝛes ſzm aus. 6
peccatũ acceptionis pſonaꝝ.vnde dicitur in
glo · jaco.ij.quicũq; diuitẽ ꝗpter d iuitias ho
noꝛat peccat· hec tho.et alex.an.Secus eſt ſi
diues honoeet᷑ vt ſcãdalum eius et alioꝝ eui
tetur·ita tñ ꝙ pauper nõ dtemnat nec diues
in peccato ſuo foueat Vtrum peccatũ acce
ptionis ꝓſona? habeat in indicio locum. hẽ
P ſic · vnde ꝓuer. xviij· dicit.· Eccipere pſonã

iuſticie Peout iudex ad equalitatem iuſticie
reòncit ea que inequalitatem oppoſitam face
re poſſunt. Fcceptio em̃ perſonaꝝ quandam
inequalitatem habet inctuz aliquiò attribui
tur alicui perſone peeter ſuam ꝓpoetionem in

QJua equalitas iuſticie conſiſtit t ideo mani

feſtum eſt ꝙ ꝓ acceptionem perſa onan coerũ⸗

in iudicio non eſt bonũ.Intantũ em eſt actus

pitur iudicium. Sed obiritur quia ecc ſiij.
dicitur in indicio pupillis eſto miſericoss. Rʒ

hic videtur accipere perſonam pauperis: er⸗
gSo acceptio pſone in iudicio non eſt pecratũ
He qꝙ homo in indicio deber pauperi ſubueni

re quantum poteſt fieri tamen ſine leſione i⸗

peris non miſerebeus in iudicio hec tho ſic
erg0 equitas in indicio debet eſſe vt a verita⸗
te non declinetur occaſione huiꝰ vel illius p

ſone · NHec obſtat illuò ecc.iiij. ſcʒ eſto ec quia
intelligit ꝙ iudex debet tueri miſerabiles p⸗
ſonas ab oppeeſſione diuitũ et potentuz. Et ſi
amoee vel timoꝛe eoꝝ vel ſola rõne pauꝑta⸗

tis deficiunt pſone que ſunt neceſſe ad inſtru

cnonem cauſe Pauperis vel pſone miſ erabiliſ
iudex ex officio ſubuenire tenetur in veritate

autem ſententie neutri pti debet parcere· hec
alex.an. —“

De contumelia ↄuicio et imſpe
rio titulus · xiiij.

Oſtea oſiderandũ ẽ de vicijs oppoſits
iuſticie ðmutatiue.on aũt quedam
dnmittũtur circa omutatões inuolunta
rias puta ꝑ hoc ꝙ aliqð nocumentũ in fertur
Pximo ↄtra voluntatem eius qð quidem fieri
pᷣt dupliciter ſceʒ verbo et facto.Ffacto cũ Pxi
mus ledit᷑ in pſona vel in rebus Et de his 4

ſic ↄmittun᷑ dictũ eſt ſupea li.j. de pceptis ·

erbo aut leditur ꝓximus et extra iudiciu et

in indicio. Et quiõ de pximi leſone mi verbo
et in indicio habitũ eſt ſupea li. j. vbr agitur

de octauo p̃cepto. De illa vero que eſt er iu⸗
dicium hic dicendũ eſt. E& peimo de dtumelia
ſcdo de detractõnetercio de ſuſureatõe. qrto
de deriſione.quĩto de maleoictõne. ſexto gra
huiꝰ materie de multiloqᷓo. ſeptĩo qe oꝛe ñ tĩ
peccat in loquendo ſed etiã in tacendo dicẽ⸗

Dum eſt de taciturnitate·Circa peimũ que⸗

runt pła ſeʒ quid ſit cẽtumelia et vtx Oſiſtat

in verbis · H q ſic ꝓPe loquẽdo impoetat de
bhonoꝛatõʒ alicuiꝰ ſcʒ illã que cõſiſtit in hoc

ꝙ aliquis illud qð eſt cõtra honoee alicumus
deducit in noticiã eius et alioꝝ qð quideʒ fit
pꝓ aliqua ſigna.verba autẽ vt dicit augs. ij. de
doct· xp̃iana.inter hoĩes obtinent peincipatũ
ſignificandi.Et ideo ↄtumelia ꝗpeie loquedo
conſiſtit in verbo. vnde yſidoeus libeo ethi.
contumelioſus inquit dicitur aliquis quia ve
lox eſt · et tumet verbis iniurie. vnde contu⸗
melia ſecũdum alexandeũ an.eſt peccatum ex
impeoperio ſermonis manifeſto tendes aò no

cumentum peoximi. Quia tamèe etiam p facta

aliqna ſigmificatur aliquidò.ideo extenſo no⸗
mine contum elia etiam in factis dicitur eſſe.
Vnde ſup il lud Ho.j.contumelioſos ſupbos
dicit glo.ꝙ cõtumelioſi ſunt qm dictis vl fa
ctis cõtumelias et turpia inferũt. Elt aut con

tumelia maioe ſiquis alicui dicat eius defe⸗

ctum cceam multis qᷓ ſi dicat ſibi ſoli. hoc em̃
cedit i detri metũ honoꝛeis ſui vł reuerétie ſibi
ab alijs exhi bende. t tñ etiã ſi ſibi ſoli dicat

Otumelia e inꝙᷓ tuʒ fat otra reueretiã audiẽtis

hee ſim tho. et alex· an. Quõ Oueniũt er dil
ferũt hec tria·ſ.Ouiciũ impꝛoperiũ et Otume
lia ·H m hoc dueniunt ꝙ; ĩ verbis peincipa⸗

liter oſiſtunt qꝛ per illa omnia repeeſentatur
aliqs defectus alicꝰ indetrimetum honoeis e

ius· Huiuſmodi autẽ defectꝰ eſt triplex ſcʒ de
fectꝰ c ulpe qui repeeſentat per ouicium· q̃a

uiciuʒ dici conſueuſt non tantũ aĩe ſed etiazʒ

coepoeis. vnð ſiquis iniurioſe dicat alicui eũ
eſſe cecũ conuiciuʒ dicit:ſed non Otumeliam
Si aũt dicat ꝙ ſit fur nõ tãtum conuiciũ ſed
etiã Otumelia infert · Seðꝰ defectꝰ eſt mino⸗
rationis ſiue indigetie qui etiã derogat hono
ri quãcũqʒ; excelletiam conſequeti ·et hic rep
ſentat' ꝓ verbũ impeopij qð ꝗꝓpeie ẽ qñ aliq̃s
iniurioſe reducit alicui ad memoꝛiaz auxiliuʒ
qð dtulit ei neceſſtate pacienti vnde ecẽ· xx·
exigua dabit et multa impeoperabitquando
qʒ tamẽ vnũ iſtoꝝ ponit᷑ peo alio ſm tho. er
alex.an· Poteſt etiã rercõ dici ꝙ cõuicium di
cit racõne materie · ſ.eo ꝙ duicium vel quaſi

viciũ imponi᷑otumelia vero racõne motiui

eo ꝙ cum quodã tumoee ꝓgredit' ſm alexã ·
4 Ven orumeiſa vel ouiciuz ſit peccatũ moꝛ
tale verba ſzm eſſenuã . i. inquanrũ ſunt q̃ᷓ
dam ſoni audibiles nulli inferut nocumẽtuz
mſi foete guando auditum vt cũ quis nimis
alte loquit Inquãtum vero ſunt ſigna repee
ſentantia aliquid in notitiã alioꝝ multa daã⸗
na poſſunt inferre inter que eè vnum ꝙ homo
dãnificat' quantũ ad detrimentũ ſui honoeis
vb reuerẽtie ſibi exhibede ab alijs· hec autez
ſignificatio ex interioꝛi peocedit affectu· Ee
ideo in peccatis verboꝝ maxime ↄſiderãduz
videt' exquo affectu aliqs ꝓferat verba· Quz
igitur ouitiuʒ ſiue ↄotumelia de ſui ratẽne im⸗
poꝛtat quãdam dehonoæeationẽ:ſi intẽcõ ꝓfe
rentis ad hoc ferat'. vt per verba que ꝓPfert

honoeem alterius auferat· hoc ꝗꝓpeie et per ſe

eſt dicere duiciũ et cõtumeliazʒ. Et hoc e pec⸗
catum moetale non minꝰ ꝙ; furtũ vel rapina·
non em̃ homo minꝰ amat honoꝛe ſaum ꝙᷓ rez
poſſeſſaʒ· vn meret᷑ penã inferni ſzm illd Oꝛ.
v.·qui dixerit fratri ſuo fatue reꝰ erit gehene
igni 989· & vo aliqs vbum conunij vel dtume⸗
lie dixerit alteri non tam animo dehonoeãdi
ſz foete ꝗpter coerectiõz vł ꝗpter al iq̃d huuõi
ñ dit ↄuiciũ ł dtũel iã foemaliter ꝓ ſe ſʒ ꝑ ac⸗

cidẽs et materialiter · iquãtũ · ſ. de idad pt eſſe

uiciũ et dtumelia vnde hoc pt qñqʒ eſſe abſ

q omm peccato· vnde domiꝰ dixit apoſtolis

luc · iij · O ſtulti et tardi coꝛde·æc. qnqʒ vero
poteſt eſſe cũ peccato veniali vt ſi ſit leue cõ
uicium non multũ hominẽ dehoneſtãs et ꝓ⸗
ferat ex aliqua leuitate anim vel ex ira leui
ſine firmo ꝗꝓpoſito aliquẽ dehoncæꝛãdi· vt cuz
aliquis iutedit ꝓ huiuſmodi verbũ aliquẽè le
niter Otriſtare· vñ requiritur diſcretio · vt hõ
modeſte vtat hmor verbis:quia poſſCz eſſe ita
graue conuiciũ ꝙ per incautelã ꝓlatuʒ hono
reʒ eiꝰ Oↄtra quẽ diceret aufereetet tũc homo
ozta liter peccare poſſet etiã ſi dehonoꝛatio
em alterius non mtenderet · ſieut etiã ſiquis

al iqueʒ incaute ex ludo percutiens grauiter

Te,

ledat eulpa non catet· ideo dicit auguſtinus
de ſer. do.in mõ.raro et ex magna neceſſita⸗
te obiurgationes ſunt adhibende in quibus
non nobis ſed vt dño ſeruiat mſtemꝰ . ¶ Sed
obicit' quia conuiciari ſecũdum philoſophũ

nij· ethi· eſt actus virtutis ſcilicet eutrapelie

non ergo eſt peccatum ad eutrapeliam p
tinet dicere alianon conuitiũ leue non ad de
Hhonoeationem vel contriſtationem eius con⸗
tra quem dicitur ſed magis ad iocum et dele⸗
ctationem. Et hoc ſine peccato poteſt eſſe ſi
ſeruentur debite circumſtantie·Si vero aliqᷣs
non fozmidet contriſtare eum contra quem ꝓ
fertur huiuſmodi conuicium iocoſum vt exci

tet in alijs riſum Hhoc eſt vicioſum vt patet i⸗

bidem. hec tho.et conuenit cum eo alexan.

acram aliquis debeat contumelias ſibi il⸗
t

as ſuſtinere & ꝙ ſic quandoq;; tenemur e
nim habere paratum animum ad contumeli⸗
as tolerandas ſi expediens fuerit· NHon tamẽ
tenemur hoc ſemper actu facere ut haberi po
teſt ex verbis auguſtini li:de ſermone dm m
mõ.quandoqʒ opoetet miuriam illaraz repel

lere · tum gpter bonum vtumeliantis · ſ. vt eiꝰ

audacia repeimatur et de cetero huiuſmodi
non attemptet ſecũdum illud peouer · xxvj re
ſponde ſtulto iuxta ſtulticiã.ſ.ne ſibi.ſa.ui.
tum peopter bonum multozum quoeum peo⸗

fectꝰ impeditur per contumelias nobis illa⸗

tas·quam ratione tangit gregoꝛiꝰ.ſup er eze ·

omel . x · Et opoetet repellere moderate. ſ. ex

officõ caritatis non ex cupiditate peiuati ho⸗

noeis· vnde peouer xxvjne reſpondeas ſtul⸗

to iuxta ſtu lticiaz ſu:ne ei ſimilis effi.̊ cho·.

Fttendẽede ettam ſunt conditiones conuiciã⸗

tis et conuiciati · et ſecundum hoc opoetet cõ
uicium ſuſtinere vel non ſuſtinere · Ri enim cã
uicium dicatur a peouocato. perſone pari vel

inferi oei vel etiam ſuperioꝛi vbi non eſt miu⸗

ria offitij et pꝛeſumitur de medicina moebi ſi
ue intempantie peo ſuſtinentia ſuſtinendum e
et eſt meritoeium· Si vero dicatur ſuperioei in
miuriam offitij vel alij coraz opſo et de reme
dio temperantie mhil peeſumatur ſi ſuſtinea
tur non eſt ſuſtinendum· hoc autem difficile

eſt cognoſcere cum infertur conuitium pari.

Quando autem infertur a ſuperioꝛi ſiue de⸗
linquens ſit inferioꝛ ſine non ſuſtinere eſt o⸗
poetunum. Dre · aliund eſt arguere vel coeripe
re tempoze quo conuicians eſt ĩ furoꝛe quia
tunc non competit non enim eſt tunc aptꝰ ad
recipiendum. St alind eſt iam ſedato aliquan
tulum furoee quia tunc eſt ſili peoficuum. ſe
cundum illud ecẽ· xx· qm bonum arguere qꝙ;ᷓ
iraſci ·ꝛc· de peimo dicitur ecc· viij. non incen
das carbones peccatozum arguens eos ſcili⸗
cet tempoee quo ira eis dominatur.hec alex·
an. Vtrum contumelia oeatur ex ira H ꝙ
ſic vt dii greg: xxxj·mo.Otumelia em magnã
hʒ ꝓPinꝗtatẽ ad finẽ ire qᷓ eſt vindicta. Nłia
em̃ vĩdicta ẽ irato mag ĩ ꝓmptu ꝙᷓ iferee otu

meliã · Et ido otamelia maxie oeitur ex ra tã

ꝙᷓ ex peincipio proximo· ichil ommꝰ tamen
naſci poteſt ex ſuperbia peopter diſpoſitionẽ

1

concomitãtem. qui em̃ ſuperbi ſunt eſtimant

anos inferoæes ſe· vnd ex indignatione cõtu
melias infligunt. Sic ergo motiun Otumelie

poteſt eſſe vłb appetitꝰ vmdicte ſcʒ cũ ſe pꝑ hꝰ

eitimat vindicari:et ſic reducitur ad ram. vb

teptus mnferioeis b? qᷓſi ĩferioeis et ſic ad ſuꝑ

biã. B alexan. ta meliꝰ fiat vidicta vł ſa

tiſ factõ ſledo b ↄuiciãti rndendo e ſi fiat

conpacõ ĩ genere meliꝰ e ſilere ꝙᷓ rñdere ad

victoæiã obtinedã · plꝰ em̃ e vincere viciuz ꝙ;
ꝓlonã·ſjm iłlò ꝓuer·xvj.melioe e ſapieſ viro
foeti et qui domnat aĩo ſuo expug. vrbium.
Si vo fiat ↄpatio ſm ↄditiões pſone melms
poteſt eſſe in can rndere ꝙ; ſilere. In iudice eĩ
eſt laudahile ꝙ imponat ſtulto ſilétiũ tollic

em ſibi aliqñ pſumptuo ſapĩie ꝓ reſpõſionẽ vt
ſ.:ſuã ſtulauciã recognoſcat.G alex· an· Si quis
tñ hoc aĩio taceret vt ↄtumelſãtem ꝓuocaret

ad iracundiã h ad vindictã ptinerz ſz ſi quis
tac eat vt det locũu ire G è laudabile.vñ ecẽ.

viij. nõ liu ges cu hõie linguato et nõ ſtrueſ
in igne illiꝰ? ligna B efortn aliqs vinci
1

poſſit in ↄ mcijs ab alio niſi peiꝰ vincat᷑ a ſe⸗
ipo ſimpliciter ꝙ nõ. vmcit' em̃ qs a ſe mł
tipl iciter. peio cũ del mqt et ꝓ h̊ eſt cã Duicij
ſedo ſi deliquit tñ dolz de ↄuicio ꝓpter ſe nõ
ÿ ter ↄuicianteé⸗3⁰ cu impotétez eſtimat ſe ad
vincedu · ſi vo nullo hoꝝ modoꝝ a ſe vicat
n pᷣt ab alio vici licz victꝰ eſtime. vñ criſoꝰ

ſit aliqᷓs vir mirabilis et magnꝰ et omſ vocet

eũ furez et hnuſmodi:ille vo ñ moleſtet nec
ſit ſibi ↄſciꝰ alicꝰ talis licʒ multi de eo talez

habuerit opionẽ. nõ e ouiciũ paſſus ſʒ illi ſe⸗

ipᷣos ofuderut ille aũt ñ eè ↄfuſus. Gᷓ alex. an.
Vcꝝ ↄtumelia ſit Sunoe adulatiõe h quã

tũ ad H ꝙ ↄtumelia dicit bonũ malu eẽ SZuio⸗

ꝗntũ vo ad hoc ꝙ Otumela magis oedĩat co⸗
Smtiuã ĩ bonu faciedũ vł ad malũ declinãð
eſt miꝰ Suis: adulatio em claudit oculũ co⸗
diſne malũ videa' otuelia po occaſionaliter
apit vt videat' malũ et caueat' G alex. an. *
trũ otumelia ſit guioe detractiõe SZuioe
eſt qntũ ad ho ꝙ płibꝰ in ea publicat maluz
quantũ vero aò B; e minꝰ guis q⸗ magis caue
ri p̃ᷣt malu qð accidit ex otumelia ꝙ; qð acci⸗
dit ex detractiõe B alex an. Qua pea pumri
ðz Ouiciat' fñis & pena pecũiaria facéta eſti
matiõe inmrie arbitrio iudicis ſjm qlitate et
qntitate nurie et h ſi ciuiliter agac. ſi autez
crimjĩaliter exosdĩaria pea offi cõ judicis iĩfer
te mſti. de miur . in ſum. Biqs aut tumeliã
aut duiciũ intulerit epᷣo mox depoĩtus curie

cradat.xj.q i.ſiqs ſacerdotũ dẽe ẽ ſim hoſti.

ſi ep̃m dm ſuu publice deneganerit vt ibioẽ
videt. vb ſi ei aaxiliuũ nõ p̈buerit et occidi P⸗
miſerit b ĩ eũ maꝰ violetas ĩiecerit. ff. re m.
ome ðlictũ. . i.et fi. G̊ Ho·ti.ð cle.maledico.
BUe detractõe et infamatõe ti.xv.

uEnnde oſiderandu é de detractõne. Et

pPeĩo de Pa:2* de eiꝰ pena · Cica pei
mu qrut pła. ſ. qd ẽ detractio & de⸗
tractio eè aliene fame P oeculta vᷣba denigtio

qui em ꝓfert vᷣba otra alique in occulto quã
tuz in ſe è audieètes facit habere malã opion ?⸗

de eo ↄtra quẽ loq̃tur· hoc em̃ intẽdere viè e

et ad hoc conat detrahes vt vbis eiꝰ creda⸗

tur · vñ de detrahere q̃i ſubtrahere.ſ. de fama
eiꝰ · qð fit qnq; directe vt cuᷣ qs falſuz alij im

põit ł peccatu augz vbis.ł reuelat occultum

vb ið qð e bonũ dic intecõe mala factu · qñqʒ;
vᷣo iĩdirecte · ſ. cũ bonũ alteriꝰ negat ł malici
oſe tacz. vñ ptz Pdtractõ differt a contuel:ia
qe otumelioſus loqtur᷑ ↄtra alique maiĩfeſte ð
tractoe occulte. Et qᷓntũ ad finem mterũ ſiue
nocumetũ illatuz qe ille derogat honoei de⸗
tractoe fame. G̊ tho.et alex. an. ꝓl em. V⸗
trũ detractõ ſit pecc atũ moetale vt dictũ
S peccata vboꝛ maxie ſũt ex itetiõe dicẽtis
iudicãda · detractõ aũt ſzm ſui rõneẽ oꝛdiatur

ad denigrãòdũ famã alicꝰ. vñ ille p ſe loquen

do detrahit qᷓ ad G; de aliquo obloqui eo ab
ſente vt denigret fam eis auferee auᷣt alicui
famã e valde gue qe inter res tpales vihetur
fama pcioſioe eſſe ꝑ cuiꝰ defectũ hoõ impedit
a multis bñ agedis · ꝓpter qð dicit' ecc. xlj.
curã hahe de noĩe bono hoc em magis pme
bit tibi ꝙ mille theſauri magni et p̃cioſi. er i⸗
Deo detractio ꝑ ſe loque e peccatuù moeta⸗
le vñ ad ro.i.òe detractozes òo odibiles. q
ideo dici vt dicit glo.ne leue putet' ꝓpter Hᷓ
Oliſtit ſn vbis· Cõtingit tñ qñqʒ ꝙ aligs di
cit aliꝗ vba p q̃ diminui-fama alicꝰ nõ iten
des HB ſi aliquid aliud hoc aũt nõ eſt detrahe
re pꝑ ſe et foemaliter loqndo.ſʒ tim materiali⸗
ter et qᷓi ꝑp acens Et ſiq̃dẽ vba p fama alicꝰ
diminuit ꝓferat ꝗꝓpter aliqð bonũ vl neceſſa
riũ · debitis circũſtatijs ſuatis nõ peccat nec
v̈c dici detractio.ſi aut ꝓferat ex animi leui-
tate vł ꝗpter aliqd aliuò nõ neceſſarium non
peccat moætaliter niſi foete vbuʒ qð dit nota
biiter famã alicꝰ ledat.et p̃cipue in Honeſta
te vite · qe h ex ip̃o genere verbosu rationem
Ioʒ peccati moetal is et tenet' aliq̃s aò reſittu⸗
uiõz faciedam ſicut ad reſtitutiõz cuiuſ libz rei
ſubtracte B tho·¶ Nota ſzm alex · an. ꝙ reue⸗
lare malũ ꝓximi ei qᷣ p̃t et vult peodeſſe et eo
oꝛedine quo dzʒ et quo fine opoetet cũᷣ alijs cir
cũſtantijs debitis ad eiꝰ coerectionẽ vł no⸗
cumeti q ibiòè p̃t accidere vitaciõz e bonum
ſi vo debite cõditiones deſint malu. Et ſiqui⸗
dẽ dicat ex leuitate nec ſit volũtas nocendi
nec aggrauet ex circuſtãtijſẽ pctĩ veiale. ſi
aũt ex deliberacõe in nocumetuzʒ ꝓxĩ è moꝛta
le. I. ᷓ etiã nota gto.ſupꝑ ilið pu er. xxij.
cu detractoeibꝰ ne ↄmiſceariſ.G̊ inq̃t ſpãliter
vicõ piclitat fere totũ genꝰ hũanũ.Bᷓ 16 diæ e
tu qe pauci ꝑ viã ſalutis ãbulãt.tũ qe pauci ł
nulbh ſunt q̃ nõ aliqñ ex anim leuitare aliqᷣd
Oicãt vñ in aliquo vł leuiter fama alteriꝰ mi
noꝛat · Vn hiero.dit raro mueĩes ꝗᷓ ita ireep⸗
heſibuleè velit exhibere vitã ſuã vt nõ liberer
rephedat alienã. Ifte nota ſzm ray. ꝙ detra⸗
ctio ſine infamatio qñqʒ fit verbis planis· qñ;
q; verbis artificioſis.i. artificioſe excogita⸗
titz ſiue cãtlenis.qñqʒ nuti bꝰ et ſignis. qũq;
etiã ſcriptis q̃ dicũtur libelli famoſñi vt ciᷣ 48
ſeribit cartam in miuriam et in infamiam al⸗
teriꝰ et peoicit occulte ĩ eecleſia vl in platea

“

vel demo vt inuẽta et lecta alius infametur

et talis mosta liter peccat· Et tra ofectcoees

talan libelloꝝ· necnõ et etra inuemẽtel eoſ et
nõ ſtatim deſtruentes ſzʒ doloſe mamfeſtates

pene ginſſime ſunt iſtitute tã ſm leges ꝙ bm

canones vt flagellatio et exomunicatio m
can.v.qi.q̃ in alteriꝰ et/c.hi qui. Ethi ↄſtet
qs fecerit pᷣt accuſari etʒz depõi cũ ſit gue pec

catũ et accuſatiõe digniſmu et cõdẽnatione·

di. xxv.nũc aũt· Et ð capitacõe Em leges· C·
ð famo.libelł.l.vna· et· v.qii:ſiqs famoſũ
In foeo ãt penitetie te ad reſtitucõzʒ dãni da
ti ſcʒ ſi alias abſq; hmmoi infamatiõe nõ incur
riſſz illð dãnũ · Tenet etiã ad reſtitucõz fame
ſi foꝛte ꝓpter hoc aliꝰ ẽ infamatꝰ qð fiet hoc
mõ.ſ.vt vbi publice dixit vbis ł cãtilems pꝓ
ſe ve p aliũ· vł etiã vbi piecit libellũ famo⸗

ſum necnõ et alijs locis vbi intelligit illũ ↄ⸗

tra que hec acta ſunt infamatũ hG; eſt occaſiõe
ſui dicti vel facti b ſigni:publice ſimiliter re
cognoſcat ereoeẽ ſuũ et culpã · pꝑ ſe ſi audz· vł
pꝓ aliũ ſi ñ audet pꝑ ſe: Et ꝓ poſſe remoueat vł
ſaltẽ alleuiet infamã · tenet etiã ſecu ↄpone⸗
re et de ĩiuria hũiliter veniã poſtulare ĩ a
pſoã ſi audet · vb ꝓ alm ſi ñ audet ꝑ ſe tacito
noie Wrcbarin H.xiin · q· vj · ſi teſ.et. v. q. ij ·
quidã B; rich· m tñ hoſti. ſᷣ ille q̃ diffamauit
ex recogmtiõe ereoeis ſin magis infamaret ĩ⸗
famatũ nõ dicat ego de tali facto infamaue⸗
rã ſʒ dicat ſic·ego infamauerã talez de eo de
quo eſt inter nos infamatꝰ bñ ſcitis qd ẽ ilið
ſciatis ꝙ ego tanꝙᷓ malicioſꝰ et malꝰ.hG̊ adin
ueni : et medatiũ e qcquid dixi· et ñ dicat fal⸗
ſum ſʒ medatiũ qe ↄtra mẽteʒ dicebat ꝓximũ
infamãdo. et tñ verũ p̃t eſſe qdð dicebat Sʒ
quid ſi de diuerſis ĩfamatꝰ et a dinerſis.

tũc neceſſe ẽ vt ſpecifice' ſiẽ videꝰ· Rndʒz hoſt.

ꝙ faciat h̊ ad arbitriũ mfamati·b ſi guiter ar⸗

bitraret᷑ ad arbitriũ iudic deberz ſe purgare

ar. ex · de iureiu. veiens· et c· qntaualł. et ð ar
bitris · c· ij· De hac etiã materia. ſ. de reſtitu⸗

ciõe fame vide infra li· v.ti ð reſtitucõe·arti.
28 Sunꝰ peccatë ſ. ↄtumelia vk

ij . q. iij . f.
detractio & ꝙ ↄtumelia inãntũ hʒ maioꝛem
ꝓximi leſiouẽ ſiẽ et rapia ẽ Suiꝰ pctm̃ qᷓ fur⸗
tũ vt dictũ è ſupea · SEx quo vicio pᷣcipue ori
tur detractõ h ex ĩuidia qæ nitit' qlitercumʒ
minuere gloꝛiã ꝓximi · Vtn audieſtolerãs
detrahete guiter peccet ih& ꝙ ſic videt em̃ ↄ
ſentire detracto⸗i. vñ fit ꝓpticeps peccati eiꝰ

&t ſi inducat eũ ad detrahedũ ł ſaltẽ placeat

ei detractio ꝓpter odiũ eiꝰ cui detrahit' ñ mi

nꝰ peccat ꝙᷓ detrahes · et qñqʒ mag· vnñ bern.·

detrahere aut detrahetẽ audire qᷓd hozꝛum dã
nabiliꝰ ſit nõ facile dixerim. St hieroꝰ nõ mi
nꝰ auribꝰ ꝙᷓ ligna fugias detractiõs ſi vo ñ
placeat ei peccatũ ſ̊ ex timoee vł nesgligęetia
vl etiã verecudia qᷓdã omittat repellere ðtra
hẽtez peccat quið ſz̊ multomiꝰ ꝙ;ᷓ detrahẽſet

plerũqʒ veĩ aliter · qnqʒ etiã G̊ pᷣt eſſe peccatuʒ

moetale ł ꝓter hoc ꝙ alicui ex officõ incum
bit coæripe detrahente b ꝓpter aliqð picbm O
ſequẽs.vł ꝓpter radicẽ qᷓ timoꝛ humanꝰ p̃t eſ
ſe qñq; peccatũ moetale vt habe᷑ mfra.Non

JI. „ xV xX „dy

tñ dʒ aliqs reſiſtere detractoeĩ arguẽdo eñ ð
falſo maxie ſi ſciat eſſe veru· qdð t ſed debet
en verbis redarguere de hoc ꝙ peccat fratri
detrabeo vel ſaltem ceſtendere ei detra⸗

ctio diſpliceat per triſticiam faciei quia vt èr=

ci ꝓuer. xxj. vetꝰ aqlo diſpat pluuias et fa
cies triſtis linguã detrabẽ tez Et Hieroꝰ. ſi im
nobis eſſz diligetia ne paſſim obtrectatoeibꝰ
crederes iã oms detrabere timeret-hec tho.
et cum eo duenit alex ·
gqui videre de ſcðo:ſ.de pẽa detracto
ris. Circa qð ſciẽdũ ꝙ detractoꝛ ſm qð

notat gof.fit mfaĩs:et ab eccleſia ꝓricit vj·

q-i-deteriozꝛes· Itẽ punit vt homicida ve i⸗
bidẽ et de pe · di · i. Homicidioꝝꝛ Nõ ꝙ detra⸗
Here ſit cerimẽ ita gue ſiẽ occidere· ſ qe puni⸗
a eterna ſiẽ occidere ſiẽ dicit t. v. qᷓ di
xerit. f. ſuo racha.reꝰ erit gehene ignis·
BVe ſuſureatiõe titulꝰ.xvj·
ſtea ↄſiderãduz ẽ de ſuſureatiõe· cca
. quã ꝗruũt' ꝓła·ſ¶ vtrũ ſit peccatũ diſtin
ctũ a detractõe ihẽ ꝙ duenit cũ detra
ctiõe in materia et mõ loquẽdi qe vterq; die
de ꝓximo malũu occłte ꝗpter qð aliqñ vnũ po
ni ꝓ alio.vñ ecẽ· v.nõ appelleris ſuſureo·
ſuſureones vo amiciciã mitut' ſepare: vñ ſup
id ro.i. ſuſureones detractozes· glo·ſuſureo⸗
nes mter aĩcos diſcoꝛdiã ſemianteſdetracto
res aũt alioꝝ bõa negãt b minuũt. Crimina⸗
toe aũt differt ab vtroq; qe crimĩatoæ ẽ q pu⸗
blice cmia alijs impomt/ſaccuſando vł oni
ciãdo qð nõ ptinet ad illos.Biliguiſ aut qpe

dici ſuſureoſuſureo em̃ nitit amicoſ ab iui

cẽ ſepare ideo ad eos duabꝰ vtit lingis di
cẽs om malũ de alio.iõ dici ꝓner· xx⸗ ſi ſur
ro et bili. maledictꝰ.multoſ em turbaut pace
hñtes ·Vt ſuſureatio ſit Suiꝰ ꝑctĩ dtra⸗

ctiõe he ꝙ ſic. qe aicus pᷣmmet inter exterio⸗

ra hõa ecc. vj.aĩco fideli nulla e Opatio·:qe et
optia fama qᷓ ꝑ detractiõeʒ toli tᷣ ad hoc ma
xime neceſſaria è vt hõ ydoneꝰ ad amiciciam
habeac. Eſt etiã maiꝰ peccatũ ꝙ; Drũelia qe
melioe ẽ amicꝰ ꝙᷓ; honoe et amari ꝙ honoeari
vt dicitᷣ. vnj· echi · Vñ bñ oſt& it guitas hu
ius peccati ꝓner · vj· vbi dieitẽ ſex ſunt q̃ odit
deꝰ et ſeptimũ deteſtat? aĩ a eiꝰ. et Hh vltimuz
ponit eũ ꝗᷓ ſemĩat diſcoꝛdiã inter fratres.
De deriſione ſiue illuſione et ſubſan
natione. titulꝰ.xvij.

ESEinde oſiderãdu ẽ de deriſiõe . Et cir⸗
ca hoc querũtur plura. ſ. vtrũ deriſio
ſit ſpãle peccatũ diſtinctu ab aliji pec

catis quibꝰ ꝑ verba ꝓximꝰ ledit H ꝙ ſic·
qe finis eiꝰ e diſtinctꝰ ab alns qꝗ·ſ. e cõfuſio
et erubeſcẽtia illiꝰ q deridet᷑ᷣ · ſicut em ouici⸗
ans intẽdit dep̃ſſonẽ et detrahes inłamiã· et
ſuſureãs diſcoꝛdiã ſic deridẽs erube ceétiã In
h̊ aũt.iſ.fine ↄuenit:ſ. cũ ſubſannatiõe ſʒ dif⸗
fert ĩ modoqę ireiſio fit ozei:verbo cachino
ſubſannatio autẽ naſo rugato vt diẽ glo· ſuꝑ
illud põ ·ꝗ habitat in ceł reidebit ec 8-Tat
em̃ differetia ñ diuerſificat ſpecie vtrũq; em
differt a Otumelia ſic erubeſcetia a dehonoea
Ge eſt em̃ erubeſcentia umos dehonoæatiõis

vt diẽ dam̃ . ¶ Ven deriſio ſit aliqũ peccatuʒ
moetale H& ꝙ ſic: eu em aliqs malü vl defe⸗
ct põit in ludũ ł riſuʒ q̊ͥ m ſe e ꝓuũ malũ ẽ
veiale et leue pẽtm ſm genꝰ ſuũ ſzm cho.Do
teſt etiã es veiale peccatũ cũ quis deridzʒ ali⸗
quẽ ex leuſtate nec vellet eiꝰ malũ ſzm alex.
an. Qu aũt accipit' quaſi ꝓpuũ rõne ꝓſone ſic
defectꝰ pneroꝝ et ſtultoꝛx parũ põderare ſo
lemꝰ.aliquẽ ſic illudere vł deridere ẽ eũ oĩio
puipẽdere et eũ tã vilè eſtimare vt nõ ſit de e
ius malo curãdũ.ſ qᷓi ꝓ ludo hnñdũ. et ſic eſt
peccatũ moetale et e Suiꝰ ꝙᷓ ↄtũelia.qe Otu⸗
melioſas videt' accipere ſerioſe.illuſoz aũt ĩ
ludũ et ita videt eſſe maios ↄtẽptꝰ et ðhono
zacõ· Eſt aũt illuſio ſiue deriſio pctm̃ tãto gra
uius qnto maioe reueretia debet pſone q̃ mei
det. vñ gue pctm̃ ẽ deridere iuſtos qꝛ hoc mł
ros retrahit a bono job· xij · deridet inſti ſim

pꝓlicitas· t Sinꝰ e deridere pentes ꝓuer·xxx ·

oculꝰ qᷓ ſubſannat pꝛeʒ et deſpicit ꝓtů matris

ſue effodiãt eũ coeui ð toerẽtibꝰ. Et Suiſſimũ

eſt reidere deñ et q̃ ſunt ð ei · ſm ið yſa. xxj.

Cui expeobaſſi et ſequitur ad ſanctum ilrł. ſ.
deum. B cho- cſ
De maledictiõe ti · xviij⸗

ſp malu ih maledictio fieri p̃t ł reſpe
ctu eiꝰ qᷓ dignꝰ e bñdictiõe vel cui ↄpetit be
nedictõ⸗p̃t etiã fieri zelo iuſticie vł vidicte.
b illo etiã fieri p̃t cui ↄuemit ex officõ vl ñ

Opetit: Si ergo fiat maledictio reſpectu eius
qui meret mal edictionem cũᷣ HM debitis cir

cuſtantijſ· erit maledictio bonũ licet ſit malũ
ei ꝗᷓ maledicit ſi vero fiat illi q̃ nõ mere ma
ledictione vł deſint aliqᷓ debite circũſtãtie e⸗
rit maledictio malũ⸗hᷓ alex· an · Vti male⸗
dictio ſit dem ꝙ; blaſphemia ih?& maledictio
creature ĩ quãtuʒ creatura ẽ redũdat in denz
et ſic ꝑ acens hʒ rõnez blaſphemie.St ſic ĩ ca
nonica iude accipi blaſphemia ꝓ maledicti

one vt dicit glo·cũ inqt michael archãgeluſ

cũ dyahbolo diſputãs alt ricaret ð moyſi co⸗
poee nõ ẽ auſus iu. inferre blaſphemie. St ea
dẽ racõ eſt de detractoꝛe.G cho.et ↄueit cum
eo alex· an · Vta liceat aliquẽ maledicere
X ſic qq; ſi em aliqᷓs impeecet' vł optet
malũ alicꝰ ſub racõe mali hq̊ e mqntũ eſt ma⸗
lũ intendens ipſum maluʒz· et ſic nõ liczʒ.Et B

eſt maledicere e loquedoet ſic pᷣcipit apo⸗

ſtolꝰ Bo.vij.bñdicite et nolite maledicere.
Si aũt ſub rõe boni intẽdẽ do.ſ.bonũ ſic licet
Nec ẽ maledicere ꝓpᷣe loquẽdo ſij pꝑ accñs q̃a
Peicipab intetio dicẽetiſ nõ fert' ad malũ ſ ad
bonũn.B aũt ↄti git dupliciter qñz ſub rõe iuſti
et ſic iudex hiece maledit illũ cui p̃cipt iuſtã
pPenã ĩferei:ſic etiã eccleſia maledicit anathe⸗
matizãdo.ſic etiam ꝗphete impᷣcabant mala
peccatoærbꝰ qi ↄfoꝛmãtes volũtatẽ ſuã ðdine
iuſtitie licet hmoi impᷣcatiõs poſſint intelli⸗
Si ꝓmodũ p̃ᷣnũtiacõis · Qnñqʒ vo dicic aliqð
malũ ſub rõe vtił vt cũ qͥs optat aliquẽ pecca
toꝛs pati aliqð impedimẽtuʒ vł vt ipe melio⸗
efficiat vł vt ſalte ab alioꝝ nocumẽto ceſſet

Oſtea oſiderã dũ eſt ð maledictiõe. Et
cca B qrunt pła·ſ.vtrũ mal edicere ſit

Dicere aũt malũ alteriꝰ ꝓꝑ modũ enũᷣtiacõnis

ſic aliꝗd expeimi mõ indicatiõ ptinet ad de

tractiõz. B tho. et oueit cũ eo alex: angli.
Vtrũ liceat creaturaʒ ire=acoõnale maledicere
HX maledctio ad illò ptinet cui p̃t aliqᷣd
vb bñ b male cõtingere·ſ.rõnali creature.⸗
lijs aut dicit bonũ b malũ ↄtingere ĩ oꝛdĩe
ad creaturã rationalq Oediat aut aliq̃d ad e
am tripꝑliciter · peĩo ꝓ moð ſubueientis.et ſic
geñ· iij. dixit ð& hõi maledicta terea in ope
tuo.vt.ſ.ꝑ eiꝰ ſteri litatẽ ꝓpuniret᷑ hõ:d ꝓ mo
Du dtinẽtis · ſ. cpis vł loci ·Et ſic job maledix:
Diei natiuitatis ſue ꝓptet culpam oeiginalem
quã naſcẽdo ↄtraxit·et ꝓpter dtractas peãli⸗
tateſiet vtroq; mõ p̃ᷣt intelligi dauid maledi
xiſſe mõtibꝰ gelboe.ij · reg·i· tertio p modum
ſigficatiõis et ſic dũs maledixit ficulnee ĩ ſi⸗

Snificationè iudeoꝛ · maledicere vo eis ſim

ſe ↄſideratũ è ocioſũ et vanũ et p ↄns illicitũ
H tho. et alexan. Vtcꝝ maledicere ſit pcetin
moetale · M ꝓ ſic ex genere ſuo cũ ſzam ſe cari
tati rexugnet ꝗᷓ diligimꝰ ꝓximũ vñ. i.co· vj.
neqʒ maledici neq; rapaceſ regnũ dei poſſide
but: et eè peccatũ tãto grauiꝰ quanto ꝓſonam
cui maledicimus magis amare et reuereri de
bemꝰ.vñn leui.xx·ꝗqᷓ maledixert pꝛzi ſuoe t ma
tri moete moeiat'. Cõtingt tñ vbũ maledictio
nis Platũ eſſe pctin veĩale.ł ꝗpter mali pui⸗
tate qð qs alteri imppᷣcat. ł etia ꝓpter affectũ

Pferetis mal edictiõis vba dũ ex lem motu k

luòo: vł ex ſureepuõe aliqᷓ talia ꝓfert· qe pec
cata vᷣboꝝ maxie ex affectu peſant' vt ſupea

dictũ ẽ. Et ſic augꝰ i omełl ·̊ purgatoꝛio põit

ĩter alia pctã facile b temerarie maledicere.
icit tn alex an. ꝓ ſi talia ducãt? ĩ ↄſuetudi⸗
is pnt eſſe mostalia ꝓpter cõtẽptũ. G cho. et
aleranVe maledictio ſit grauiꝰ pctm̃
ꝙ detractio & ꝙ nõ. dicere em malũ culpe
modũ enũciatiõis qe ꝓtinet ad ꝗqtuoe vicia
pmiſſa eſt pctm̃. mꝙᷓtũ ex G ꝓxio mfert᷑ ali⸗
qð nocumetũ· Siuꝰ aũt pctm ẽ nocumẽtum ĩ
feree ꝙ deſiderare ceteris paribꝰ. vñ detra⸗
ctio ſzm cõem rõnèẽ eſt grauiꝰ peccatũ ꝙᷓ ma⸗
ledictio ſim deſiderium expeimens· Maledi
ctio vo q̃ fit ꝓ modũ ĩperij cũ habeat rationẽ
cãe pᷣt eſſe detractiõe guioe ſi maiꝰ nocumen
cũ ĩ ferat ꝙᷓ ſit denigratio fame vł etiã leuio⸗
ſi miꝰ. Et Gq accipi debet ſzm ptinetia pꝓ ſe ad

hec vicia.DOñt etiã et alia ꝑ aceñs oſiderari ꝗq

dicta vicia auget b minuut. B tho. De bac

materia hoſti.ci.ð clerico maledico notat q

maledicoꝝ alij maledicũt ſiue blaſphemare

peeſumũt deum:alij Hoĩes.alij facta höumm.

ke dicutur maledici qᷓi maledicetes. Genera⸗
ter etiã pᷣt dici maledicꝰ is q̃ obloq̃tur ð ali
quo hõie ei detrahedo l eũ depeimedo ex ·. e.

c. i Itezx ſiqᷓs maledixerit eccleſiaſtico peicipi

dicẽdo publice aliqᷓ vba ĩ depᷣſſione ſui offi⸗
cij b bnficij ſi ſit cłicꝰ ò; arbitrarie p iudicez⸗
ſuũ puniri ita ꝙ exẽplo eiꝰ ceteri tereiti otra
romanã ecciaz n ꝓrupãt ex · e. c. i. Et dẽ crede
hoſti.ð laico.vt.xxiij.q:i.tñ vt notat gof.e.
ti · papa i dice pᷣt ſic diẽ ĩpatoe ð eo qᷓ male⸗
dit ſibi . ſ. ꝓ ſi hͥ ex leuitate ꝓceſſit dtẽneð eſt

— —

ff.ad.l.muli.maie. famoſi· ſi ex inſania: miſe⸗
randum-ſi ex iniuria remittendum. C. ſiquis
male impe.l. vna· Item de pena maledicoeuz
quere infra.li.v.ti·de canõibꝰ penitecialibꝰ

De multi loqo et vboſitate ſiue lĩiguo⸗

ſitate et taciturmitate ti :xix ·
Einde ↄſiderãð ẽ ð mktiloqo ſimul et
taciturnitate · Et wĩo de multiloqo · ⸗

ca qð ſciedũ ſm alex. an· młbtiloquzʒ ðe HB̊ vt

multitudo locucõis cũ ſupfluitate vł p̃ter
vtilitate vł neceſſitatẽ · Et Gm G̊ in młtiloq̃o
eſt pctm̃. vñ ꝓuerx·.ĩ młtiloqᷓo peccatũ non
deerit· Nõ aut accipit ̊ ĩ ſua generalitate in
qᷓ p̃t fieri bñ et male opoetz eĩ młtis Gmoĩbꝰ
vti m difficilibꝰ declarãdis · Scieð aũt ꝙ a

liud ẽ PBe loquẽdo młtiloqum et aliud vbo⸗

ſitas ſiue linguoſitas· vboſitas em ſoãt ĩ ↄtẽ⸗
ptũ ꝓuejĩente ex ↄſuetudĩe ſupflue et ĩoꝛdina
te locutiõis.mł tiloqᷓũ vo ñ determĩat tiñ quã
tũ Imguoſitas ſʒ ſtat ĩ genere· Et iõ licz mlti⸗
loquzʒ ſit aliqñ veĩale pctm̃. ſ. ꝓut ẽ citra lin⸗

guoſitatẽ ꝓpter qð aug·loques ð minutiſpec

catis ĩter alia põit ið quoties loqᷓtur qᷓ̃s plus
qꝙᷓ; opoetet · NHichilomĩꝰ aũt vᷣboſitas ſiue lin⸗
guoſitas pᷣt eſſe moztale pctm̃ · vñ job·xj. nũ⸗
qd vir vboſus iuſtificabi qᷓ dicat non ·
Squit videre de taciturmitate· Circa qð
ſciedũ ꝙ tacere aliqñ ẽ actꝰ vtutis · vnð
SSdicit os diſcretũ et ↄgruo tpe vox apit ·

et rurſuʒ ↄgruo tpe taciturnitas claudit· Fli

qñ vo e nom vicij:vñ gg moderatũ ſiletum
ſi culpa ñ eſſʒ ꝗpha nõ dixiſz ve mihi qe tacui

S&i vo q̃rat ĩ quo genere pcti ſit · ſ.delicti b ꝰↄ

miſſ· òceẽdũ ꝙ ĩ genere delicti· tacere enim
nihil aliud ẽ ꝙᷓ ñ loqᷓ in eo q̃ pᷣt loq̃ ꝙ tpe et
loco et alijs circũſtãtijs vñ cu tener loq et ñ
loqtur peccat peccato delicti. ſiẽ ſi tene lo⸗
qui ꝓ loco et tpe et alijs circũſtãcijs et ñ lo⸗
quit' trãſgredi.Eſt aũt taciturnitaſ aliqñ pec
catũ veĩale aliqn moetale·ĩ his em̃ q tenetur
hõ loqᷓ tacere eè pctim mortale vᷣbi gr̃a cum te
hõ ꝗᷣm peccatuù ↄfiteri ꝓ tpe debito et alijs
circũuſtãtijs · et mederi ꝓxio ſmone medicina
li ꝓtpe debito et alijſ circũſtãtijs ĩ his ẽ pec
catũ moetale.cũ aũt n tenet ſʒ expedib decz
ẽ veĩale · Qñ aũt h̊ ẽ et qñ ñ determĩare de ſimn
gulis ẽ difficile·ſʒ ipᷣ̃a vnctio docet q̃̊ ñ ꝑmit
tit hõiez ſibi adherẽtẽ de facili ereare · Qð ãt

dicit greg· qᷓ coærigere ñ valet icrepare ñ deſi
nat ne ſe pticipẽ delinq̃ntiũ ex ↄſenſu tacitur⸗

nitatis addicat· Intelligit de illo qͥ tenet' ex
officõ coerigere et mederi alijs ĩ vbo coerecti
oniſ.ĩ talibꝰ em̃ ſi fiat omiſſio ꝓ tpe debito e
peccatũ moztale Sʒ pᷣt qri ꝗpter illud ecẽ·
xx·hõ ſapiẽſ taceb vſq; ad tꝑꝰ.qð ſit ið tẽpꝰ
Hx? ꝙ ill d tpꝰ ẽ qñ ẽ opoetuĩtas ex pꝑte audiẽ
tiũ qñ · ſ.aliqui ex eis libẽter audiut·ſic em̃ di
cit apłꝰ.ij.chi· vltiõ· pᷣdica vᷣbũ mſta· opoe·

ipoæ. glo.optune qᷓntũ ad eos qbꝰ placʒ· im⸗

poetune qᷓntũ ad eos qᷣbꝰ nõ placzꝭ Et B dico
qæ et ſi ñ placz aliqbꝰ dũ audiũt ꝓdeſſe nich⸗
ilomiꝰ impoſterũ p̃t· ſi aut n aſſmt auditoeeſ
aliq̃ ꝗbꝰ audire placeat · aut credit ta les eẽ
coenigibiles et tuc etiã inſtare dzʒ pᷣdicatoe o⸗

1

poæetune.ſi aũt credã tur oĩo eſſe icoeri gibiles
dʒ a pdicatiõe ceſſare ſm ilð OMt vyj. nolite
ſatin dare canibꝰ nec marga: ꝓi: ante poæcot
De ptibꝰ inſtitie qᷓ ſunt declinare a ma⸗
lo et facere bonũ et ð vitijſ oppoĩtiſ ti ·xx
NAOſtea oſiderãdũu ẽ de Ptibꝰ qr itegra⸗
li bꝰ iuſtitie qᷓ ſunt facere bonũ et ècli
nare a malo. Et de vicijs eis oppontis
ſ. de trãſgreſſiẽe et omiſſiõe Circa peimũ ſci
endũ ꝙ duo pdicta ſunt pteſ iuſtitie· vñ auꝰ.
de coæ:et gra:põit ad iuiſlitiã legiſilla duo ꝓ
tinere. ſi em lo qmur de bono et maloĩ Omui
pᷣdicta duo ptinẽt ad omnẽ vᷣtutẽ Et hm hoc
nõ pnt põi ptes iuſticie niſi foete iuſtitia acci
piat ꝓut ẽ oĩs vtus licz iuſticia ſic accepta re
piciat qᷓndã ſpecialẽ ratiõz bõi ꝓut. ſ. e debi
tũ ĩ oedĩie ad diuinã b humanã lege·ſ iuſticia
ſzm qð ẽ vtus ſpecial is reſpicit bonũ ſub rõe
debiti ad ꝓximũ Et ſzm H̊ ad iuſticiã ſpetiale
ptinet facere bonũ ſub rõe debiti ĩ Opatione
ad ꝓximũ et vita malũ oppoĩtũ.ſ.qð ẽ ꝓxio
nociuũ · ¶ Yd iuſticiã vo generalè ptinet fa⸗
cere bonu debitũ ĩ oedĩe ad ꝓximũ b ad deunz
et vitare malũ oppõitũ. Dicũᷣtur aũt hec duo
ptes iuſticie generalis ł ſpãlis qi integrales
qe vtrũqʒ; eoꝝ reqrit ad pfectũ actũ iuſticie
Fd iſticiã em̃ ptinet eq̃litate ↄſtituere et cõ
ſiitutã ↄſeruare · Cõſtituit aũt aliqs eqlitatẽ
ꝛuſtitie faciẽdo bonũ . i. reddẽdo alteri qð de
be ſibi. Cõſuat aũt eqlitatẽ iuſticie iã oſtitu
te decliando a malo.i:nullũ nocumẽtũ infe⸗
rendo ꝓximo? B nota ꝙ B duo ponũti
pPtes iuſticie ſem aliquã ꝗaz rõzꝭ boni et mali
vt dictum ẽ. Nõ aũt ponũtur ptes alicꝰ alte
riꝰ vtutis moalis.qe alie vtutes moeales cõ
ſiſtũt circa paſſiones in qbꝰ bonũ facere ẽ ad
medm venire qð ẽ ab extremis qᷓſi a malis de
cliãre · Et ſic redit in idem in alijs vtutibꝰ bo

nũ facere et a malo decliĩare. ſ inſticia oſiſtit

circa opatiõs et res exterioees in qᷓbus aliud
e eqᷓl tate facere et aliud factã ñ coerumpere
¶EiBäota etiã ꝙ facere bonũ è actꝰ ↄpletiꝰ m⸗
ſticie et qᷓᷓ ꝓs eiꝰ peicipab · decliãre vo a ma⸗
lo eſt actꝰ imꝑpfectꝰ et ſecari apſ eiꝰ Et idðᷣo
eſt qᷓi ꝓꝑs eiꝰ materiab ſine qua ñ pᷣt eẽ ꝓps foꝛ⸗
malis opletiua:· Sʒ obicit q ſuꝑ 1 pſal.di
uerte a malo et fac bonũ dicit glo.illõ vitat
culpã hoc meret' vitã et palma · Sed quelibz
pPs virtutis mere vitã et palmã gꝰ ꝛcẽ.· H ꝙ ð
clĩare a malo ſzm qð ponit ꝓs iuſtitie nõ im⸗
poetat negacõz purã qð nõ eſt facere malum
hoc em̃ nõ meret palmã ſe· ti vitat penã. Im
poetat ãt motũ volũtatiſ repudiãtis malu vt
ecẽ nom ðᷣcliatiõiſ oñt.t B ẽè meutoein pᷣcipue
cũ aliqſ ipugt' vt malũ faciat et rſiſtit.G̊ tho

¶ Ilrèaen qrunt pla. ſ. ve' traſgreſſo

ſit ſpale peccatũ & ꝙ ſic nomẽ em trãſ⸗
greſſiõis deriuatũ eſt a motibꝰ coepalibꝰ ad
actꝰ moales· dicitur autẽ aliquis ſm motũ
coepoeale tranſgredi quia gradit' vltra peefi
xuz termmũ ſibi Moꝛaliter vero qe graditur
vltra terminũ qui ſibi peefigit per pᷣceptũ ne
gatiuuʒ · Et ideo trãſgreſſio peie ðᷣe qñn aliqs
agit otra p̃ceptũ negatim ꝙ qᷣde materialiter

pᷣt eẽ cõe oĩbꝰ ſpeti ebꝰ pctõx · q ꝓ quãlibet
ſpe; pctĩ traſgredi hõ pceptũ aliqò Smu Si
vo ſumat' foæmaliter · ſ. Em iſtã rõz ſpalẽ q eſt
facere otra p̃ceptũ negatm̃ ſic eſt ſpãle peẽtm̃
dup. vnoꝰ ſm qðð oppoĩt generi bꝰ Pctõnz a
lijs vtutibꝰ opp oĩtis. ſic em ad ꝗpaz rõz iuſti
cie ptinet atteoere debitũ p̃cepti ſta ad ꝗpaʒ
rõz trãſgreſſioĩis ptinz attedere ↄtẽptũ p̃cepti
Flioꝰ ſim qð diſti gun ab omiſſiõe qͥ ↄtraria
pcepto affirmatio. Eſt aüᷣt ſciedũ ꝙ ſiẽ iuſti⸗
cia legab ẽ oĩs vtꝰ ſubiectie et qᷓn materiali⸗

ter· ita etiã imſticia legab eè materialiter ome

pctm.Et ſic diffinit ãbeo/pctm̃.ſm.ſ. rõzʒ iu⸗

ſticie legal dices pẽtm e trãſgreſſo les dine

hec cho· Vc omſſio ſit ſpãle pcetim ꝙ
ſic ĩ otat em pᷣtermiſſionẽ debiti bõi qð qᷣde
Ptinet ad iuſticiaz Pe · ́&. generalè qᷣdẽè ſi ſu

mat' debitũ ĩ oedĩe ad lege ᷣmã b huãnã· Fd

ſpeciale vo ſi ĩ oedie ad ꝓximũ vñ eo mõ quo
iuſticia ẽ vtꝰ ſpetial vt ſupea detm̃ · eſt et o⸗
miſſio ſpãle diſtictũ pctm a pctis oppoĩtis v
tutibꝰ al ijs · So vo mõ q? facere bonũ cui op
ponit᷑ omſſio e qdã ſpãlis ꝑs iuſticie diſtin⸗
cta a decliãtiõe mali cui oppoĩt' trãſgreſſio
diſti guit' etiã omiſſio a trãſgreſſõe. Eſt aũt o
miſſio pẽtm̃ actuale ꝓut negacõ actꝰ reduci
ad genꝰ actus · .d H; nota ꝙ qe null? tenet⸗
a ĩpoſſibile iõ nłlꝰ omittit ñ facièdo qð nõ
pt · Et ̊ dico ſi ſit ĩpotes pᷣ̃ter ſuã culpã. ſi vo

ſit ĩotes ꝗꝓpter eiꝰ culpã pᷣcedẽtẽ vt cũ q̃s in

ebeiamt ſe de ſero et ñ p̃t ſurgere ad matutiãſ

vt dz · ẽ pctm̃ omiſſiõis.qð qᷓdẽ ĩcipit ei impu

tari ad culpã qñ ẽ tꝑꝰ opandi ꝗpter cãz tam
pcedẽetẽ ex q̃ volũtaria reddi omiſſio ᷓ̊ tho.
Mota ſzm alex· an. ꝙ tũc ðᷣe oĩſſio ꝓpetrari
cũ ꝗ applicat ſe ad actũ illicitũ· impoſſibilẽ
cũ illo actu ad queʒ te vt ſi iſte tenet' ire adò
matutiãs et ſe inebeiet ł ĩ ſero ĩ colloqᷓo ĩfru⸗
ctuoſo ſtet b hinoi ꝓpter qð ñ ſurgt ad matu⸗

tiãs tc omittit⸗Si vo ſe applicz alicui opi bo
no ad qð te·et ex ho laſſus dozmiat ꝓpter qdð

nõ ſurgit ñ omittit. Si vo ſit actꝰ indifferens

tñ ĩpeditiuꝰ eiꝰ ad qð te omittit · Sʒ qd ſi ñ

ſurgat ñ ꝗꝓptæ aliquã cãm in ipᷣo ſj ti qe uis
ſenſi bil eſt m eo legata. nũquid omittit doe⸗
miedo. H P ñ tenet' em ſurgere cũ audierit
ſignu· Sʒ ſi nõ ſureexerit ex cã qᷓ fuerit ĩ eo o⸗
mittit cũ ꝓpetrat cãm lã· IF Hᷓ addi p̃t de
ocio qð ociũ p̃t dici młtipliciter· peĩo mõ ðe
cciũ ſ̊m ggo:qð carʒ rõe iuſte neceſſitatis vł
intencõne pie vtilitatis et ſic eſt peccaruʒ vel
diſpoĩtio ad ip̃ᷣm. Et ſic de Mt. xij. de oĩ vbo o
cioſo qð locu.fu.ho.red.rõʒ ĩ die iudicij ·
de ocin vacacõ ab his q ſunt ꝗe vite actiue
ſzm id Iuc.x. Maria optimã pte ele · Et ſzm B ẽ
ociũ otẽplacõis·et h̊ͥ mõ eſt bonũ qñ fit iuſta
decã.3* mõ de indrns ſm ꝙ vacare ab his q
ſunt ꝗꝓpe vite actine fieri p̃t bono fine ł ñ bo
no· Et qð ociũ ſzm qð dðe ĩpeoba volũtaſ qeſcẽ
Si ab ope iuſte neceſſitatis b pie vcilitatis eſt
peccatũ veiale ſi qes ſit ĩfra deũ.i vo ppõa
t o eſt moetale·Vtx trãſgreſſio ſit Suius
Peccatm omiſiõe & ꝙ ſic ſimpf et abſolute
loquedo· liczʒ aliqᷓ omiſſio poſſit eſſe Zuioe ali

qna trãſgreſſiõe.pctin em̃ intĩ ẽ gue inqntũ
diſtat a vtute · Cõtrarietas aũt e maxĩa diſtan
cia vt de · v.metha.vñ ↄtrariũ magis diſtat a
Otrario ꝙ ſimplex eiꝰ negacõ ſic nigꝝ magis
diſtat ab albo qm ſimplex ñ albũ. ome em̃ ni
g e nõ albũu ſed nõ Duertit. Tranſgreſſio au
te otraria alicui vᷣtuti:omiſſio vo impoetat
negatiõz eiꝰ.vñ pecgatũ omiſſionis e ſiqs re⸗
ueretiam debtã paretibꝰ nõ exhibeat. petim̃
vo trãſgreſſionis eſt ſi miuriã eis inferat et ſic
patet ꝓpoſitum ·¶ ¶ IXd h nota ꝙ delictũ cõma
niter ſumptũ ſignificat quãcũqʒ omiſſiõzʒ. qnz
vero ſtricte ſumit ꝓ eo ꝙ omittiti fieri aliqᷣd
de his qᷓ ptinẽt ad deũ .vel quãdo ſcienter et
quaſi cum quodã ↄtemptu derel mqt homo il
lud qð facere dz· Et ſic habet quandã graui⸗
tatem racõne cuius indiget expiacõne maio⸗
ri vt patet leuitic. v.G̊ tho tε½ vtrumq;
ſit péti moætale ſicut omiſſio oppomtur
pᷣcepto affirmatiuo.Ita trãgreſſio p̃ceptis ne
Zatims · Et iõ vtrumqʒ ꝗpeie ſumendo impoe⸗
tat racõnez peccati moetał . Poteſt etiã otru⸗
q; cõmuniter ſumi cx eo ꝙ aliqᷣd fit p̃ter pᷣce⸗
Pta affirmatiua b negatiua diſponeſ ad oppo
ſitũ ipſoꝝ · Et ſic vtrũqʒ eoꝝ poteſt eſſe ve⸗
niale peccatuzʒ. B tho.
VBe vᷣtutibꝰ ãnexiſ iuſticie ĩ cõmũi ti. xxj.
Einde oſiderãdum elt ð ptibꝰ iuſticie
potẽtioãlibꝰ.i.ð vᷣtutibꝰ ei ãnexis.Et
peio qᷓ vtutes annectũtur iuſticie.2* 8
ingulis ipſarũCirca peimũ ſciendũ ꝙ pteſ

potentionales mſticie ſunt mbte · qrum. vj. aſ

ſignat tulliꝰ in ſcdᷣo retho. ſue que ſunt reli⸗
Sio·pietas· gratia. vindicta obſuantia.veri⸗
tas· Et iõ ptes potẽtionales poſſunt dici qe ĩ
aliquo cũ iuſticia ↄueniũt et ad plenã ratiõez
iuſticie nõ attingũt· Cũ iuſticia qdẽ ↄueniunt
in h ꝙ ſunt cca opatõs ad alterum. & pfecta
aũt racõe eiꝰ deficiũt in hoc ꝙ pfecta rõ iuſti
cie in hoc oↄſiſtit.ſ. ꝙ alteri:·reddat qð ei de⸗
bet ex legis neceſſitate et ſm equalitatẽ pᷣdi
ctaꝝ aũt vᷣtutũ q̃dam deficiũt a rõne equalis
*¼p eas non reddi eq̃le · q̃dam aũt a ratiõe
debiti qe et ſi pꝑ eas reddat aliquo mõ debitũ
illð tñ non e debitũ ex legis neceſſitate qð ẽ
debitũ pfecte. ſed ex qdam moꝝ honeſtate.
peie ſunt religio pietas et obſeruãcia.p reli⸗
Sionẽe em̃ reddit hõ debitũ ex legis neceſſita⸗
te · ſed nõ p̃ᷣt reddere equale In quo etiã ↄcoꝛ
dat ph̊ꝰ.viij·ethi:vᷣſus finẽ. Et tulliꝰ dicit in
ſeðo retho· ꝓ religio ẽ que ſupioeis cuiuſdaʒ
nature quã dininã vocãt curam cerimomãq;
vb cultuũ affert· ꝓ pietate vero reddit hõ pen
tibꝰ et patrie qᷓ eſt aliquo mõ peincipiũ gene
ratiõis debitũ ex legis neceſſitate ſed nõ red
dit eqle qe ſzm phm vbi ſupea his honoeibuſ

ad deos et pentes ptinẽet nłlus ſecũdũ dig

tatẽ aliquãdo tribuet Et de hac dicit tullius
vbiS.· pietas eſt ꝑ quã ſanguine iuctis patrie
& beniuolis offici et diligeès cultus tribui
Der obſeruantiam etiã reddit homo vᷣtuoſis
dignitate ſupea eũ cõſtitutis et ipſuʒ inducen
tibꝰ ad vtutez miſterio et exeplo debitũ ex le
Sis neceſſitate.ſʒ nõ reddt equale vt etiã vult

— — — — — o ar

arũ ptiũ annexarũ iuſticie que a quibuſdã

phᷣꝰ. iiii. ethi · c· ix · De hac dicit tulliꝰ vbi 6.
ꝙ obſeuãtia ẽ ꝓ quã hõnes aliq̃ᷓ dignitate an⸗

teceòetes cultu quodam et honoee dignãtur

Tres aũt alie ſũt· ſ.gr̃a:veritas· et vidicacõ:
p veritatẽ hõ ſe tale exhibzʒ ꝓxio ĩ vbis et fa⸗
ctis ꝗqlis ẽ qð ñ dʒ ꝓxio ex aliq̃ legis neceſſi⸗
tate ſj ex qdã moꝝ heõſtate vt Habe ex vbis
phi.niij· ethi · c. xiij: St de hac dic tulliꝰ vbi
ſupea ꝙ veritas ẽ ꝓ quã Imutata ea q fuerunt
aut ſunt aut erũt dur. Der graz aũt aliqᷓs ↄpẽ
ſat alicui bona ſm ea qᷓ recepit ab es de hac
cul liꝰ vbi.S: gra ẽ ĩ ᷓ aiciciarũ et officioꝝ al
teriꝰ memoeia alteriꝰ remunerãdi volũtas
tinet?.p vidicacõz vero defededo et vlciſcen
do Pulſat᷑ violetia et ſiuria moderate· nõ in
tedẽdo malũ imuriãtis ſů eiꝰ emedatiõz b co⸗
Hibicõz ł alioꝝ q̃ete ad iuſticie uatiõeʒ et
dei honozẽ. Et de hac dicit tulliꝰ vbi:· vĩdi
cacõ ẽ ꝓ quã uis et ĩiuria et om̃e qð offuti.
ẽ defẽdẽedo ł vlciſcẽèdo ꝓpulſat?. Iliqd vero
debitũ ẽé neceſſariũ ſiẽ ↄfereſ ad maioes Hone
ſtatẽ ſine quo tñ hõeſtas Huari p̃t· qdð qde de
bitũ attẽdut liberalitas et amicicia et alia hu
juſmodi ꝗᷓ tulliꝰ p̃termittit ĩ numerauõe p̃di⸗

W

cta qᷓ paru hñt de debiti racõe: Obediẽtia vo

quã aliq̃ ponũt inter ptes iuſtitie icludic in
obſeruãtia quã tulłiꝰ põit qe pcellẽti bꝰ ꝓſo⸗
ms debet᷑ et reueretia honoe et obedia·. Epi⸗

cheya vᷣo quã põit ꝓꝰ.v. ethi· iuſticie adiü⸗

ctã pᷣtermittit a tullio q ñ adiũgi iuſticie p
ticulari i legali. ARl iqᷓ ãt ponũt qnq; ptes iu

ſtitie· ſ. obediaz reſpectu ſupion diſciplmam

reſpectu ĩferioꝝ eql itatẽ reſpectu eq̃tmũ. fidẽ
et veritate reſpectu oĩm·. De qbꝰ aliq̃ nõ po⸗
nũtur a tullio niſi veritas · Circa qð ſciedũ
ꝙ obedĩa ĩeludit ĩ obſzuãtia quã tulliꝰ põit
ploĩſ em excellẽtibꝰ debet et honoe reueren
tia et obĩa vt p̃dctm ẽ:fides aũt ꝓ quã dieta
fiut ĩcludũ ĩ veritate qntũ àd obhᷣuãtiã pmiſ
ſy.veritas aũt ĩ plꝰ ſe hʒ vt ĩfra pateb:. Diſci⸗
plia vo ñ debe ex debito neceſſitatis qꝛ ĩferi

oei iquãtũ ẽé ĩferioe ñ è aliqs obligatꝰ.pt tñ

ſupios obligari vt ꝓuideat ĩferioꝛibꝰ ſzm id
i. xxnij· fidelis ſeouus et peu ·q · cõ · do · ꝛc · et
16 p̃termittit᷑ a tullio· Squalitas vo ſub epi⸗
cheya ſiue aĩcicia ↄtinet᷑· Numerationes ali

nuntur omitto gr̃a beeuitatis
De dulia ti. xxij.

tutũ.eſt aũt ſupiꝰ tractatũ ð pᷣceptis
&t dictũ de religiõe ĩ peio pᷣtepto et ð
ietate ĩ 2* p̃cepto⸗Vñ nũc reſtat dicere ð ob
ſeruãtia. gra vidicacõe veritate aĩcicia. libe⸗
ralitate et epicheya. De iſtis igit᷑ ſeptẽ dice⸗
du ẽ Em oedinẽe ſem quem ſunt pnumerate.

ſtea oſiderãdèũ e de ſinguk pdictanz

QCica igit obſeruãtiã ſciedũ ꝙ p eã cultꝰ et
Hhonoe exhihet pſoĩs ĩ dignitate conſtituus·

Himoi em̃ pſoĩs rõe excellete dehbe honoe ꝗᷓ
eſt qdã recognicõ excellẽtie alicꝰ. rõe vᷣo ℳ
ficij gubernatõis debet cultꝰ q in quodã ob
ſeqo Oſiſtit· duz · . allqa eoꝝ ĩpio obedit · et
vicẽ bñficijs eorepedit. St ideo obſeruãtie
due ſũt ptes · ſ. dulia q̃ exhibz ſupioꝛibꝰ ho⸗

D

nosẽ et obedia p quam impio eon obedit.
peĩo ant dicẽdũ ẽ ò dulia poſtea de obia qu o
aut dulia ſumic mł ſpliciter et quo dit a la⸗

tria hitũ é 6. li.i. t᷑· ð̊ latria: Quãtũ ãt ad ꝓñs

cũ dulia exhibeat hõeeʒ ſupioeibꝰ qnt' vtꝝ

honoꝛ ſit aliqd cozle ł ſpůale & honoe qn

dã teſtificacõz ĩpoetat excelléna alic? vn
voleẽtes honoæari teſtioniũ ſue excelletie qrut
vt vult phᷣꝰ.vnij·ethᷣ. Teſtiẽniu ãt reddi vel
eorã ðᷣo ł corã hoibꝰ.coeã do ſufficit teſtiei
um oſcieti e· St iõ honoe qꝰ ad deũ dſiſtere pt

in ſolo ĩterioei motu coedis d L- aliqs reco⸗

gitat ł dei excelletiã vł etiꝗ alteriꝰ hõis co⸗
rã ðo.Quãtũ auũt að hõies n p̃t aliqs teſtifica
ri mſſi aliqbꝰ ſignis exteriozivꝰ.ł vboix ·l· ex
celletiã alicꝰ ꝓnũtiado.lł factoꝝx · ſ· ſe ĩcliãn
do obuiãdo b hHmoi ł oblationũ exterioꝝ re⸗
rũ ſ.exemoꝝ ł munerũ aut etiã inſtit tõis i⸗
maginũ ł alioꝝ hmoi· St ſm B̊ honoz ſiſtit
ĩ exterioꝛibꝰ ſignis coepalibꝰ. Differt ant
honoe a laude dupliciter:peĩo qe laus tantũ
ohſtit ĩ ſignis vboꝝ · honoe aũt ĩ qunbuſcuq;
exteriozipꝰ ſignis et Em B laus ĩcludit ĩ ho⸗
noæ. Scõo qe ꝓ exhibitiõz honoeiſ teſtificam
ð excelletia hõis alicꝰ abſolute· pꝓ laudex v0
oedĩe ad finẽ: laundamꝰ em bñ opante ꝓpter
fine.honoe ãt ẽè optimoꝝ q ñ oꝛdian adò finé
H iã ſunt ĩ fi:vt vult phᷣꝰ·i.echi· Gl a aũt e ef
fectꝰ bonoeis et laudis qe ex hoc ꝙ teſti fic a
mur de bõitate alicꝰ clareſcit eiꝰ bõitas ĩ no
ticia ꝓłimoꝛx · vñ gła ðe q̃i claria vñ ad ro·i⸗
dit glo.ãbeo· gła e clara cum laude noticia⸗
Differt aũt hono a reuerẽtia:qe ex vna pꝑte
reueretia e peĩcipiũ motiuũ honoeis ĩquãtũ iſ
aliꝗs ex reueretia quã hʒ adò aliquẽ honceat
eũ. Sx alia vo pte ẽ fims honoꝛis ĩqntũ · ſ· a⸗
liqs ad hoc bonoꝛat᷑ vt ab alijs ĩ reuerentia
habeat᷑. B tho: 1o Hq nota ꝙ dulia pᷣt ſumi
dupliciter. vnoꝰ cõiter ſzm qð exhibz reueren
ciã cuicũq; hõi rõe cuiuſcũq; excelletie · Et ſic

tiet ſub le pietatẽ et obſuãtiã et pcuq; Hu⸗
juſmodi vᷣtutẽ qᷓ exbibz hõi reueretiam et ſic

pʒ ptes ſpẽ diuerſas· Flioꝰ dulia ſumit ſtri⸗
te Put · l. m eã ſeruꝰ exhibz reueretiã dnõ
et ſie ñ diudn i diuerſas ſpes ̊ ẽ vna ſpecie
rũ obſzuãtie ꝙᷓ tulliꝰ põit eo ꝙ alia rõe huꝰ
reueret dñm. miles ducem diſcipłꝰ mgĩ̃m et
ſic de alijs · Pec tho·
ODODe obedistia ti. xxiij.
Oſtea ↄſiderãdũ ẽ de obia et vicõ ſibi
oppõito.ſ. inobĩa· Erit aũt Bᷓ Oſid era⸗
cõ ð obĩa ĩ cõi.Nã ĩfra livj.conſidera
biu ĩ ſpali de obĩa q̃ debet᷑ pᷣlatis eccleſiaſti⸗
cis. St etiã de obĩa religioſoꝝ · peĩo aut B; cõ
ſiderãdũ e obĩia.* ð inobĩa *&Circa vo obe
diam q̃runt' pła·ſ. vt vnꝰ hõ teneatc alte⸗
ri obedire · H q ſic · vñ ad heb. vltio. p̃cipit
obedite p̃poitis vꝛis et ſubiacere ec ſe em̃
ex oedĩe naturali reꝝ dimtꝰ inſtituto · inferi
oea in rebus naturali bꝰ neceſſe habẽet ſubici
motiõi ſupioꝝ ita etiã in rebꝰ huanis ex oe⸗
die iuris natural et m tenent iferioeeſ ſu
18 ſupioeibꝰ obedire. Sz obicit qe bonum
opꝰ ſi ex debito obedie fieret videre eè minꝰ

—

gratuitũ et oñs eſz miꝰ acceptabile H ali
qd p̃t iudicari gtuitũ dupſ. vnoꝰ ex ꝑte oꝑis
qe · ſ. hõ ad ið n obligat· &lio mõ ex pte op⸗
antis qe.ſ.libera volutate opa?. Opꝰ aũuũt red
diy vtuoſu et laudabile et meritoriũ pcipue
ſzm qð a volutate ꝓcedit. St 16 licʒ obedire
ſit debitu ſi tñ ꝓmpta volũtate q̃s obediat ñ
Pter H̊ mmun eiꝰ meritũ maxiĩe apð deũ qͥñ
tm opꝰ exteriꝰ ſʒ etiã volũtate interioꝛe atté
di. ¶ VYcn obedia ſit vtus ſpal is he ꝙ ſic· vñ
a qbnſdã poni ꝑs iuſticie vt dictũ eſt ſupea.
Nãa hʒ obiectũ ſpãle.ſ. p̃ceptu tacitũ ł expᷣſſũ
volũtas em ſupioeis quocuqʒ mõ innotelcat
ẽ qdᷣdã p̃ceptũ tacitũ:&t tãto ꝓmtioe vide' o
bedia qᷓnto pceptũ expᷣſſũ pᷣueĩt et volũtatem
ſupioeis ĩtell ectã· Sʒz otra ĩobedia e gene⸗
rale pctm̃.qe ſzm ãbeo.pctm e iobedĩa legis
ð me· gꝰ obia q ei opponi e generab vtꝰ X
obĩa pᷣt dur acciꝑi · vno mõ ꝗꝓe ᷣm ꝓreſpicit
Pĩitencõʒ foemale rõz pcepti. Et ſic e ſpalis vᷣ
te et ĩobedĩia ei oppoiĩita ẽ ſpãle pctĩ et m HB
reqrit ad obĩam ꝙ aliqs ĩpleat actuʒ iuſticie
vb alteriꝰ vtutis intẽdes ĩplere pᷣceptũ. Flio
mõ large ꝓ execucõe cuiuſcũqʒ · qð pᷣt cadere

ſub p̃cepto· Et ino bĩa ꝓ omiſſiõe eiuſdẽ ex q̃⸗

cũqʒ intẽ cõe:et ſic obia e generab vtꝰ.et mo
bedia generale pctim · Mota etiã ꝙ licz obe
diecia ꝑ ſe ↄſiderata ꝓut reſpicit ratiõez p̃ce
pti ſit ſpãlis vtus vt detm e mq̃ntũ tñ ꝓcede

ex reuerecia q̃ cl tũ exhibʒ ſupioei ſub diuer⸗

ſis vtutibꝰ ↄtinet Inqntũ em ꝓcedt ex reue⸗

recia platoꝝ ↄtine qdᷣammõ ſi ub obhuantia
Inqztũ vo ex rueretia ðᷣi ſub religiõe et punz⸗

ad deuotiõz · Vti obĩa ſit maxta vtꝰ vir
tutes theologice ſũt potioees vᷣtuti bꝰ moeali
bꝰ.vñ ſũt potiores obĩa qͥ e xſ iuſticie vñ gg.
diẽ vlt. moea:ꝙ obĩa ñ uili metu.ſʒ caritas
affectu e Pnãda.nõ timoꝛe pene.ſʒ amoee iu⸗
ſticie · St ſic ptzʒ ꝙ obĩa laudatꝰ ex eo ꝙ ꝓcedt
ex caritate:ex qꝰ ſeq̃tur ꝙ caritas ẽ peioe obe
di etia· Inter vtutes aut moealeſ tãto vtꝰ ẽ po
cioe qᷓnto aliq̃d maiꝰ ↄtenit vt dᷣo ihereat et
ꝓPter deun. Inter vo ola bõa huana pᷣcipuũ eſt
volũtas vt ſupoonit ad pñs. St 16 laundabili
oæ e obĩa qᷓ pter deũ ↄtenit ꝗꝓpeiã vol utatez
ꝙᷓ alie vᷣtutes moæaleſ qᷓ ꝓgter deũ Otenüt ali
qua al ia bõa:vñ gS. dit ꝙ obĩa iure victimis
pPponi qe p victiãs aliena caro: p obiam vo
ůa volutas mactat . Eſt em̃ obĩa vt dit pe⸗
Srinꝰ li.ð ſpeculis vᷣginũ ſpe mercedis abne
SZacõ ꝗ;e voluũtatis · Vta ĩ omiĩbꝰ ſit deo o
bediedu E ſi naturali neceſſitate oĩa natu
ralia motiõi dᷣme ſubdũtur.ita etiã qdã neceſ
ſitate iuſticie om̃s volũtates obedire p̃cepto
ðino tenetur. ꝓter qð dixerũt filij iſrł. Oia qᷓ
locutꝰ è dñs faciemꝰ et erimꝰ deo obediẽtes
Vtrũ ſubditi teneãtur ſuis ſi upioribꝰ ĩ oĩbꝰ
obedire He ꝙ et hoc dti gere p̃t ex duobꝰ. v⸗
no mo ꝗpter pceptũ pcãtis maioeis· vñ ſup id
Ho·xinj.qᷓ ptãti reſiſtũt ip̃i ſibi dãnatiõz acq̃⸗
rũt dit glo.ſi aliud iubeat Pcõſul aliud ĩpa⸗
toæ:nuquiò dubita' illo otepto iſti eſſe ſeuien

du · go ſi aliud ſubeat ĩpatoe al iud deꝰ Dtem

pto illo obediẽdũu eſt deo ſzm ið actuũ · iij · o

.
—

bedire aut mag optet deo qᷓ; hõibꝰ.Diſtĩ guẽ

dũ tñ hoc ̊m bon.cca fi · ſcði ꝙ aut ptãs ife⸗
rioæ fluit totaliter a ſupioei vt ptãs ep̃i a prã

te pape:et tũc e magiſ obedieò pape. Fut po
teſtas ſuperioe et inferioꝛ fluũt ab alia ptate
ſuperioei vt poteſtas ep̃i et archiep̃i a papa.

et tũc nõ e generaliter ven ꝙ; magis ſit obedi

enð ſupioꝛi ꝙᷓ ĩferioꝛi vt archiepᷣo qᷓ; ep o · q̃a

eps e platꝰ iĩmediatꝰ archiep̃s me diatꝰ. ⸗

lioꝰ ñ te' ĩferio? obedire ſupioei .ſ.qñ pᷣcipit
ei aliq̃d ĩ ꝗꝰ ñ ſuboi ſibi vt em̃ dic ſeneca de
bñn.coepa ſũt obnoxia dñiſ.meſ aũt ſui iuris ẽ
St iõ ĩ hiſ q̃ ptinẽt ad ĩterioꝛẽ motũ volutatis

ñ te hõ obedire hõi · Nec tñ ſem ea qᷓ ptinẽt

ad dñz coꝛ piſ ſʒ tm̃ ðᷣo qe omnes hõieſ nã ſut
Pes vt ſunt ea q̃ ptinet ad ſuſtẽtacõzʒ coꝛpꝑis et
Seneracõzʒ ꝓlis · vñ ñ tene Hui dins nec filij
pentibꝰ obedire de mrimonio otrabedo vł v
ginitate Huãda aut alia hĩoi. S ĩ his q pti⸗
net ad diſpoſitiõz actuũ et rerũ hũanarũ tene
tur ſubditꝰ obedire ſuo ſupioꝛi m ratiõz ſue
ſuꝑpioeitatis vt mileſ duci exercitꝰ ĩ his qᷓ Pti
net ad belluũ. ſeruꝰ dño ĩ his q ꝓPtinẽt ad oꝑa
Puilia exequeda · filiꝰ pẽi ĩ hiſ.q ꝓtinẽt ad vi
te diſciplmã et domeſticã curã et ſic de alijs
Nec ob 1d apłi ad coł. ii· filij obedite penti⸗

bꝰ ꝑ oĩa:·et poſtea ſubdt ſerui obedite ꝑꝓ oia

dñis:qe pꝑ li oĩa intelligt oĩla qᷓ ptincẽt adò us
patrie ł ñatie ptacis Vti xpiaĩ tenea ptã
cibꝰ ſeckaribꝰ obedire He P lic. vñ apkꝰ ad
titũ · ddmonet illos peĩcipibꝰ et ptãtibꝰ ſub
itos eſſe · Nã ex coæruptione pcti peimi ꝓm
ſumꝰ ad pturbandũ oedine iuſticie: et iõ op⸗
tuit ꝙ aliqͥ haberet ptãte vt ſic oꝛdo iuſticie
ſeruare. Nec ꝓ fide xp̃i oedo mſticie tollitur
ſ magis firma qe fides xpᷣi eſt peicipiũ et cã
inſticie ſzm id.HRo.iij· Iuiticia dei ꝓfidẽ mheſu
criſti · et iõ ꝗꝓpter fide xpᷣiani ñ eximũtur æb o
bediecia peicipũ ſecłariũ. Tene aũt obedire
ſubditi xpiani ptãteẽ hñtibꝰ iuſticie tam tpati

bꝰ ꝙ ſp iritualibꝰ.In his ad qᷓ̃ ſe extedę ptãs

eoꝛx· nõ aũt ĩ alijs de neceſſitate mſi foere in
caũ vbi ꝗpter vitãdũ ſcãdala vł picem eſſz o
bedire neceſſarniũ ſim tho. et ric. Ii. ij. di. vlt.
Et ſzm pe· ibið ſi ſit ptãs vſurpata ñ tenetur o
bedire ei niſi ettã ꝗpter ſcãdalũ ł maiꝰ malnz

quit' videre de ſcðo./ ſ. ̊ ĩobedietia. Et
circa hoc qrũtur pła.ſ. vti ꝛno bedia ſit
pPetm moetb e.HE ꝙ ſic Boi. et · ij . chꝛi. in . ptã
ti bꝰ ñ obedietes ĩter pctã mostalia numerã

Petm̃ em moetal e è q ↄtrariaꝰ caritati „ aug

vita ſpũab· caritate aũt diligit deꝰ et ꝓxi
dilectio aũt dei ẽ vt eiꝰ mãdatis obediat di
cit em̃ ſcda jo.ijq̃ die ſe noſſe deũ et mãoata
eiꝰ nõ cuſtodit medax e·qui aute ſeruat ver⸗
ba eius vere in hog caritas dei pfecta eſt e
ideo inobedientez eſſe Peeceptis diuinis eſt
pPeccatũ moetale quaſi dilectõni dei ↄtrariuzʒ
St eadẽ racõ ẽ de ho qð ẽ ĩobedꝛietez eſſe pce⸗

Ptis ſupioꝝ · qe etiã ĩ pceptis ðmis otinet⸗ p,)

ſupioeibꝰ obediat Em illud Ho.xiij· qui po⸗
teſtati reſiſtit dei oedinacõi reſiſtit· Et vlteriꝰ
mobediẽtem eſſe ſupioei otrariat dilectioni

ð

vitandum obediedo tñ m licius non peccãt·

112è

ns
e:
t
50
Bð
ba⸗
edi

pn
der
8 6
ins
ner
ſur
er
nli
ved
pe:
ene
ſue
pti
ra
vi
s
l⸗
dia
ws
pta
ad
ſub
pn
ox:
ticie
itur

eſu
v 0
die
gali
tas
in
ho
blt⸗
0
ln
it.
ſit
pii
ri

n
el

ꝓximi ĩqᷓntũ fubtraht ei obediãm debitã ſibi

Ve iohedia ſit Suiſſimũ pctmĩ R i Fui

us em pctm̃ ẽ Otnere pᷣcipietẽ q; pceptũ · vñ
SSuioeia ſunt pctã q̃ᷓ ſũt ↄtra ꝓſonaz pᷣcipiẽtis

vt plaſphemia et hõicidiũ ꝙᷓ ĩo bedĩa · Etſi obi

clat illð · i · BSe . v.qᷓ ſcelꝰ ydolatrie ẽ nolle

acq̃eſcere· ydolatria aũt ẽ ꝓpctĩ guiſſimũ·gꝰ

ec · dicẽdũ ꝙ ibi li q̃ſi ñ ẽ eqll itatis ſʒ ſibitudi⸗
nis · qe ĩobedia redũdat ĩ Ztẽptũ dei ſiẽ ydo⸗
latria ſed ?dolatria magis.
De Stitudie et ĩ gratitudiĩe ti.xxiiij·
Linde ↄſiderãdũ ẽ de gr̃a ſme gStitudi
e et poſtea ð iigtitudie. Sciendum
igit ꝙ Stitudo vt ptʒ ex pᷣdictis ẽ vtꝰ

Ke gr̃aʒ recõpẽſat ſʒ religio eſt
q̃daʒ pᷣexcelles gtitudo· vñ et Stiaꝝ actio ad

deũu e põita ſupea ĩter ptinetia ad religionem

Siqs aut bñficiũ dedi ñ vt debuit · nõ dz oĩ o

recipies a Stiaꝝ actiõe ceſſare · Minꝰ tñ tene
ꝙᷓ ſi mõ debito dedt qe et bñficiu ẽ mĩꝰ.qe vt
dict ſeneca:.ij.ð̊ bñ fi:mł tũ celeritas fac. Dʒ
aũt hõ bñficiũ recõpenſare ſtati qᷓntũ ad affe
ctũ ſ̊ tpꝰ optunũ bnfactoei dzʒ expectare q̃n
tũ ad donũ · Ve em̃ dic ſeneca:nij·de bñfi. qᷓ

feſtiat rñdere ñ hʒ aĩm Sti hõis ſʒ̊ debitoꝛis.

Dʒ etiã attẽdere magis affctm̃ ꝙᷓ donuũ vł fa
ctũ vt vult ſeneca.ĩ.ð bñfi · Debet etiam ali
quid magis retribuere m ſuum poſſe vt vult
pBus. v. etchi· M
quic videre ð ſcðo · ſ. ð ĩ Sgcitudine ð qᷓ q
runt pła.ſ.vtꝝʒ ſp ſit pcti ih ꝙ ſic.vñ
ii·thi. in. Onumerat' alijs pctĩs cũ ðᷣe ingrati
ſceleſti. Ex G em aliqd ẽ pctm̃ qe repugnat v⸗
tuti · ſiẽ aut dictũ e g̊·debitũ gtitudĩs e qᷣdã
debitu hõẽeſtatiſ quã vᷣtꝰ reqᷣrit. vñ ptz ꝙ ing
titndo eſt ſp pctim Vtn ingtitudo ſit pecca
tũ ſpã le H ꝙ ſic ſiẽ gtitudo ẽ vtꝰ ſpãlis cui
opponit ſem defectũ·hʒ em diuerlos gdꝰ ſe⸗
cudũ oꝛdieʒ eoꝝ qᷓ ad Stitudiez reqrunt' quo
rũ peimũ ẽ ꝙ; hõ acceptũ bñficiũ r̃cognoſcat
ſcm ẽ ꝙ laudes et gtias aꝑat · terciu ẽ ꝙ
loco et tꝑe Em facultatẽ ſuã retribuat. Sʒ q̃a

q vltimũ ĩ generacõe e peimũ in reſokone.

iõ peimꝰ &dꝰ ĩgratitudis e vt hõ bñficiũ nõ
retribuat· ſcõꝰ e vt diſſił et q ñ demõſtrãs ſe
bñficiũ accepiiſſe. terciꝰ et 8
cognoſcat ſiue ꝑ obliuione ſie quocũqʒ alio

mõ quos tres Sdꝰ põit ſeneca.iij· be. Et qe

ĩ affirmatiõe oppõita ĩtelligit negatia iõ ad
peimũ igratitudis Sdum ptinet ꝙ aliqᷓs retri

buat mala ꝓ bõis· ad ſcòðᷣm ꝙ bñfactoꝛẽ vitu
Pet· ad terciũ ꝙ bñficiũ q̃i malefactũ reputzʒ
= H nota ꝙ ĩ quolibzʒ pctõ ẽ materialis in
Stitudo ad deu ꝓut. ſ. hõ al iqᷓd fac qð p̃t ad ĩ
Stitud mẽe ptinere · foemaliter aũt ingratitu
do ẽ qñ actualiter bñ fieiũ Drenir Eer H ẽ ſpa

le pctm̃.h̊ͥ tho ca igrati tudo ſit peccatũ
moetale. H vt patz ex dictis aliqs ðᷣe ingra⸗
tus dupliciter· vno mõ ꝓ ſolã omiſſionẽ vt qe

ñ recognoſcit. ñ laudat ł nõ retribuit ꝓ bn

ficõ ſuſcepto· et h̊ nõ ẽ ſp moætale pcti · qe vt
dictũ ẽ debitũ gtitudis e vt hõ aliqᷓd et li⸗
beraliter tribuat ad qð ñ tenet᷑. St iõ ſi pᷣter⸗
mittt iðd ñ peccat moꝛtaliter.Eſt tñ veiale pec

iſſimꝰ e ꝙ nõ re

II

catũ · qe q̊ ꝓueit ex qdã negligẽtia ł ĩidiſpoĩ⸗
tiõe aliqᷓ Hõrſ ad vtutẽ · Doteſt etia Oti gere ꝙ
tal ĩgratitudo ſit moætał vł ꝗpter ĩterioꝛẽ cõ
tẽptuᷣ ł ꝓter oditionẽ eiꝰ.ſ.qe ſubtrahit qð
ex neceſſitate debe? bñficõ ſine ſimpliciter ſi⸗
ue in aliquo caũ neceſſitatis· AXlioꝰ ðe aliqͥs
ĩgratꝰ qe n tm̃ pᷣtermittit Stitudĩis implere de
bitũ ſʒ etiã agt ↄtrariu· Et Hͥ etiã ſm oditiõez

eiꝰ qð agit' qñqʒ ẽ veĩale·qñqʒ moetale ins⸗

titudo tn ꝗᷓ ꝓueit ex moætali hʒ pfctãz ĩgtitu
dĩis rõzʒ qᷓ vo ex veiali ipfectã B tho. & Bno
ta ꝙ dic ſeneca.ijð bñfiH lex bñficij e ꝙ al⸗

ter ſtatizʒ dz obliuiſci dati·alter es memoe ac⸗
cepti · Obliuiſci.i.ñ iactare:pt ið expõit· vij.
de bñfi · Vcn ĩgtis ſint bñficia ſubtraheda
M cca ĩgratũ duo ſũt Ooſiderãda.peĩo q̃d ſit
dignꝰ pati et ſic mere' ſubtractiõz bnficij. ꝛ
ad iudicãð ĩgtitudi qe ſepe vt òt ſeneca q̃ ñ
reddidt It? e. qe foete ñ occureit ei facłtas
aut dehita opoetũitaſ reddedi. Scðo dz ad B
tẽdere ꝙ ð ĩgto faciat Stũ.qð ſi ñ pᷣt peĩo bñ
ficõ foete faciet e.ſi vo ex bñfitijs młtiplica
ctſſare debet . hec tho.
ODe vindicatiõe ti · xxv.
Oſtea ↄſiderãdũ ẽ ð vidicacõne. De qᷓ
qritᷣ vt ſit licita. Hx T ñ i potiꝰ e a

tis ingtitudiesz augeat et peioæ fiat a bnficiſſ

deo expectãda ð em leui ·xvn· deꝰ n

faciet vidictã electoꝝ ſuoꝝ clamãtin ad ſe⸗

q:ò· ymo faciet· Nõ e inquã licita peiuate p

ſone leui.xix. nõ qres vltõez nec memoe eris
iniurie ciuiũ tuoꝝ · Eſt aũt licita ꝓſone publi
ce · ſ. iudicij. et B ex caritate et zelo iuſticie ñ
ex odio et libidĩie vidce. Ex oſiderio ccerecti
onis ñ ex deſiderio afflictiõis· et B̊ e qð dicit
augꝰ. ſupꝑ t.v. ñ ꝓhibe vidicta que fit ad
coꝛrectiozʒ. ſ etiã n ocedi mſi ei cui x tãs ex
oedĩe data è et ſine ira vt pꝛi ĩ fili · d cmꝰ
euideciã Oſiderãd ꝙ vidicatio fit ꝑ aliq ma
lũ penale ĩflictũ peccãti. Eſt ergo ĩ vĩdicati
one attẽdedꝰ animꝰ vidicãtis ſi em ĩtetio eiꝰ
ſcat e oĩo illicitum. qe repugnat caritati· Si
vero peicipaliter fera ad eiꝰ eme datiõz b ſal
tẽ cohibiuõz et al ioꝝ qetẽ et iuſticie ↄſeruati
onẽ et di honoeꝛe. p̃t es vĩidicacõ licita alijs c
cũſtãcijs deb tis obſeuatis · S obicit ge c⸗
ſoꝰ.dicit ſupꝑ t.diſcamꝰ exeplo xpᷣi miuriaſ
nrᷣas magnanimiter ſuſtinere· dei aũt niurias

ferat ad malũ eiꝰ ð̊ q vidictã ſuit · et ibi

nec vſq; ad auditũ ſufferee: ergo ec. He in⸗·
inria qᷓ ĩfert' alicui pſone qñqʒ; redũdat ĩ deũ
et eccleſiã et tũc dz vlciſci ꝓeiã miurtã · vnd
helieꝰ maledixt pueriſ ireidẽtibꝰ eũ.iiij .· Re ·
ij · St ſilueſter papa exomuũicat᷑ eoò ꝗᷓ miſerut

. „

euũ i exi li vt habe · xxxiij.q:iiij: mqntũ vo ĩ

iuria illata alicui ptinet ad eiꝰ ꝓſonã · dʒz ſi ex
pediat tolerare eã paciẽter· hinoi em̃ pᷣcepta
patietie debet ĩtelligi Em pᷣparatiõz aĩ vt diẽ
auguſtinus in libeo de ſer· do · m mõ. Obi
citur iterum quia ſuper illud · Qathei .xiij.
ſinite vtraq; creſce vſq; ad meſſez ec. dt glo.

młtitudo nõ è exomuĩcanda nec peinceps

ergo nec alia vindicacõ eſt licita P qñ tota

qd optet facere bñficũ .peĩo em̃ ñ dʒ ee facib

. . ð

młtitudo peccat qnz ſumẽda ð ea vidicta b
quo ad totã młtitudmè ſicut ſodomite vbr pe
rierũt· vł quo ad magnã multitudmis ptẽ vt
ptz exo· xxuj: in pea eon ꝗᷓ vitulũ adoeauerũt
Qnqʒ vo ſi ſequat' coerectio młtoꝝx exerceri

dzʒ ſeueritas in aliquos paucos peĩcipalioees

quibꝰ pũᷣtis ceteri tereeãt ſicut dñs numeri
xxv.mãdaut ſuſpedi peicipes populi ꝓ pctõ
multitudĩs· Si aũt ꝓs mł titudiſ peccauit tuc
ſi male ſepari poſſit a bõiſ dzʒ ĩ eoſ exerceri vi
dicta. ſi tn G fieri poſſit ſne ſcandalo alioeuʒ
Flioqn pcendũ e multitudini et detrabenð
eueritati. Et eað rõ è de pemcipe que ſequit
młtitudo. Tolerandũ em eſt pẽtm ſi ſme ſcã⸗
dalo młtitudĩs puĩri nõ poſſit niſi foete pec-⸗
catũ eſſet tale ꝙ masg noceret mł titudĩ ł ſpũa
liter vł tpaliter ꝙ; ſcãdalũ qð exmde umere
Obicit iteꝝn qe vindicta ptinet ad deñn Em
illò den. . m aliã literã michi vidictã et e⸗
80· ret · ꝛc · & ile q̃ Em Sduʒ oedis ſui vindi
ctã ĩ malos exercz nõ vſurpat ſibi ulð qð eſt
dei ſ vtit ptãte diuinitꝰ ſibi oceſſa:·ſi aut ali
quis pᷣter oedinè ĩiſtitucõis ò me viĩdictã exer
ceat. ſibi qð e dei vſurpat:et iõ peccat.ſ̊ ð̊ B
e ha bitũ S·ti. de homicidio Hoſli · auũt rñdz
ad peĩcipale qpõ̃nem et ipᷣe nõ cred ꝙ aliqs ð
beat nuriã ſuã vlciſci:ec ſi ſupioꝛe ñ hꝑʒ · vñ g
S:ſr̃ ð o.viij:ego głazʒ m.n·qẽ ꝗᷓ qrat et iu

didit illatas ↄtumelias pẽzis iudicõ rezuat

vt ꝓfecto nobis in ſinu et qntũ pacietes eſſe
debemꝰ du ſe adhuc vlciſci nõ vult ipe q̃ iu
dicat· B iõ dic q ſiẽ ibið pᷣc epit pr̃᷑ ome iudici
um dedit filio. q ;· d· ggo:oſidera miſer homo
ꝙ iudex iudiciũ eſt et tñ nõ vult ĩ fctõ 1o in
dicare. ergo nec aliꝰ hoc dz pᷣſumere qᷓntuʒ ẽ
de ſtricto iure niſi aliqᷓs ſe ſuppõat mandatis
ſuis.ĩ quo caũ ſi aliq̃d ĩmoderatuʒ pcipiat re⸗
digere dzʒ ad arbitriũ bõi viri er de wureiurã.
velens · St liczʒ peiceps ſit ſolutus legibꝰ.C.
de le · digna ·. iᷣe tñ delegat · ex · de iudi. c. i. li
cʒ miuriã Omiſſaʒ ĩ ſe punire poſſit · Qui vicõ
opponitur vindicacio h& ꝙ opponitur duo⸗
bus quorum vnum opponitur ſibi per exceſ
ſum.ſ. crudęlitas vł ſeuicia q menſurã exce⸗

dit ĩ puĩendo·alteꝝ ꝓ defectũ vt cũ qs nimiſ
eſt remiſſus ĩ puniẽdo ꝓuer· xiij ·. qᷓ ꝓpcit vge o
ꝙ; homo ſim circumſtantias debitam menſu⸗
ram in vindicando obſeruat.·
SZinde oſiderãdũ eé de venitate . Et peĩo
de ipa et poſtea de vicijs ei oppõitis
vtus H ꝙ ſic· vñ ph̊s põit eam inter vtutes
ijj· et. i · ethi . cca qð ſcieduz ꝙ veritas du pt
ſic n ẽ vtus ſ̊ obiectũ b finis vtutis ſic em̃ ve
ritas nõ ẽ habitꝰ ſʒ q̃litas qdã intellectꝰ vl
ydeã· Slio mõ pᷣt dici veritaſ q̃ aliqſ dicẽ verũ
ſᷣm að ꝑ eã aliqs dicit verax. et ſic eſt vtus

dit filiũ ſuũ .· Virtꝰ aũt vĩdicacõis oſiſtit ĩ B
„2 De veritate et vtute ti · xxvj.
Circa aũt veritatẽ qrũt pła.ſ. vt ſit
ſumi vno mõ ſeim ꝓꝙ veritate ðe aliqᷓd ven et
ſigni ad rèe intellecta vł ſignatã vł rei ad ſui

qꝛ hoc ipᷣm qð è dicere verũ eſt actꝰ bõꝰ vtuſ

aüt 6 Hoiez bonũ facit et opꝰ eiꝰ bonũ red
dit . ½Bz obicit qe de · ij· ethi. ad verita⸗

tẽ Ptinet ꝙ aliqs ↄfiteat exiſtencia circa ſe
et neqʒ maioea neqʒ; minoea ſ hoc ñ e ſpy lau⸗
dabile · neqʒ; ĩ bõis ꝓuer vle.laudet te alienꝰ
nõ os tuuũ Nec ĩ maliſ q otra quoſdã ðe yſa.
iij · pctm ſuũ qᷓi ſodoma pdi.ergo veritas nõ e
vtus He ofiteri ið qð ẽ circa ſe inqntũ ↄfeſſio
veri e bonũ ex genere ſ̊ ᷓ nõ ſufficit ad hoc

ꝙ ſit actꝰ vtutis ſ reqꝗrit ꝙ vlteriꝰ debitis ẽ

caſtãtijs veſtiat qii nõ obſeruètur erit actus
victoſus. St ſæm hoc vicioſum ẽ ꝙ aliqs ſine
cã debita ſe laudet etiã ð̊ vo· Et etiã ꝙ aliqs
pꝓctm ſuũ publicz ex B ſe laudãdo ł qᷓlitercu-
q; iutil iter maĩfeſtãdo ·¶ Vt veritaſð qᷓ lo
qmur ; differat a veritate vite iuſticie et de
ctrie H ꝙ ſic. B eĩ veritaſ ẽ ſm quã alicd
verũ. Veritaſ aũt vite ẽ Im quã aliq̃d ẽ veruz
Dicic aũt vera vita ſicẽ et q̃l ibꝑʒ res alia ex hᷣ
ꝙ attingt ſuã regłaʒ et meſurã·ſ.legẽ dmã ꝑ
cuiꝰ ↄfoemitate hʒ rectitudiez et tał veritas

ſue rectitudo ẽ ↄmũis cuilibz vtuti · Veritas
aut iuſticie ðᷣe dupſ. vnomõ ſiſjm qð iuſticia eſt

qdã rectitudo regłata im regłaʒ legis dᷣine
Et ſm h iuſlicia differt a veritate vite · qe ve
ritas vite e m quã aliqᷓs recte viuit in ſeipᷣo

veritas aũt iuſtitie ſim quã aliq̃s ſeruat recti

tudiez in iudicijs qᷓ ſunt ad alterũ. ſ ſm H ve
ritas iuſticie nõ ptinet ad veritate de qᷓ nunc
Loqmur ſiẽ nec veritas vite · Flio mõ pᷣt mtel
ligi veritas ĩuſticie ſzm qð aliqſ ex iuſticia ve
ri tate maĩfeſtat.vt cũ q̃s ↄfitet ĩ iudicõ veru
aut dieit verũ teſtiõniu. Et B; veritas ẽ qdã ꝑp-
cicharis actꝰ iuſticie· Nec directe ptinet ad
veritate ð qᷓ nũc loqmur .qę·ſ. in hac maifeſta
cõe veritatis bõ peincipaliter alteri reddere
ius ſuuũ intedit. Veritas vo doctrine ſiſtit in
ꝗqdã maĩfeſtacõe eoꝝn de qᷣbꝰ è ſcietia · vñ non
Ptinet directe ad veritate de q̃ nunc loqmur
ſ tm veritas qꝗᷓ aliqs et vita et vᷣbo ſe tale q̃ł
æ demõſtrat vt nõ alia ꝙᷓ circa ipᷣm ſunt nec
maioæa nec minoꝛa de ſe dicat Quia tñ vao⸗
Snoſcibilia ĩiquãtũ ſunt a nobis ↄgnita circa
nog ſunt et ad nos ꝓtinet ꝑ G; ventas doctri⸗
ne pᷣt ad hãc vtutez ptinere · et qcũqʒ veritas
alia ꝗᷓ ꝗ́s mamfeſtat vᷣbo vb facto ea qᷓ ↄgno
ſeit. Ven virtꝰ decliẽt ĩ miꝰ H ꝙ ſic · vt
Dicit. inj. ethi·Sciẽdũu aũt ꝙ decliare ĩ minꝰ
Dup' otingt. vno mõ affirmãdo vt cũ ꝗͥs nõ
manifeſtat totũ bonũ qð eſt in eo. vt ſcietiã ł
ſanctitatẽ vł aliud hmoi.Et hoc fit ſine p̃iu

dicõ veritatis qe mĩꝰ ĩ maioei ↄtine et ſm B
virtꝰ h declinat ad miꝰ hoc em̃ vt dicit ibið

videt' eſſe peudetiꝰ ꝗpter oneroſas ſuꝑ abũ⸗
dãtias eſſe ·hõies em̃ q maioꝛa de ſe dicunt ꝙ;

ſint alijs oneroſi ſunt qſi a lios excellere vo⸗
lentes: ꝗ aut mõea dicũt de ſe alijſ groſi ſunt
q̃ſi ꝓ quandã moderãciã alijs ↄdeſcendentes

Flio mõ negãdo.ſ.ineſſe ſibi að ineſt et ſic ñ

Ptinet ad hac vtutẽ qe ꝓ hoc incureeret aliq̃ſ
fłm qð q̃de mĩiꝰ repũgnarz vtuti nõ qdem ſʒm
ꝓpeiam ratione virtutis ſz ſzm ratiõz peudetie
quã in omnibꝰ virtutibꝰ opoetet ſaluari ꝙᷓ ſi
ſe iactat habere q non habet · Qagis em̃ re⸗
pugnat peudentie.quia periculoſius et one⸗
roſius eſt alijs ꝙ aliquis ſe eſtimet vel iactet

R

⸗

ſ.
de
o
e

e

ſne

.

les
u:
lo
td
eng
i
ita
itas
1eſt
ne
ve
ecti
zve
une
ntel
ave
veru
di⸗
1
feſt
dere
titn
non
mur
leqt
per
vad⸗
Cica
chi⸗
ttas
dgno
vt
mnimd
Pen
nil
pin

bid
vo:
ſunt
nres
en
la
hn
tie
ſ
e⸗
ne⸗
tet

babere ꝙ ñ habet ꝙᷓ qð nõ eſtimet vł ñ dicat
ſe habere qð habet· hec tho·
e ppodlſi et ſimulatõe ti/xxvij·
Oſtea oſiderandũ e de vicijs oppoſitiſ
veritati q ſunt mendaciũ ſimulatio ſiuæ
pvpocriſis i actãtia et viciũ ſibi oppoſi
tũ · ſ. iroma. De mendacio aũt dictũ ẽ ſupᷣ li.j·
vñ reſtat hic oſiderare dę reliquis et peĩo de
ſimulatõe ſiue ypocriſi· circa hãc querunc
pꝓlura ſcʒ vti ppocriſis ſit ið ꝙ ſimł atõ vhẽ
ſic · vnde yſidoeus liechi · dicit ꝙ vpocrita
Frre ðe ſimulatoe latine qui cũ intus malus
it ſe bonũ palaʒ onñdit:vpo em̃ falſum.criſis
iudiciũ/Eſt ergo ypocriſis ſimnlatio ſio n oĩs
ſimulatio ſed tm illa qua quis ſimulat pſonã
altenꝰ vt cũ ſimulat pſona iuſti · vñ ſupꝑ illud
Ot.v.ſic faciũt ypocrite dᷣ glo.ypocrita ẽ qᷓ
ſimalat qð ñ e repſentatoe alteriꝰ pſone.B̊ e
cũ vult vꝛderi bonꝰ et ñ e.Et naſcit᷑ ppocriſꝰ
vt dicit gg;xxxj· moea:ex inani glosia cũ ad
eã vt ad finè oedine Vtꝝ geres habitũ ſan
ctitatis vel religionis ñ tñ hns menitum pꝓfe
ctionis ſit ypocrita.ih& ꝙ ñ nam habitꝰ ſan⸗

ctitatis vt religionis vel cleri catꝰ ſignificat

ſtatũ quo qᷓ obligat ad opa ꝑfectionis. Et
ideo cũ qͥs hahitu ſanctitatis aſſumit intedeſ
ad ſtatũ ꝓfectionis ſe trãſferee ſi ꝓꝑ infirmita⸗
tẽ deficiat ñ ẽ ſimulatoe:vel ppocrita.qa non
tene manifeſtare ſuũ peccatu ſanctitatis ha⸗
bitũ deponẽdo:vñ gregsxxxj/moꝛa.ſut aliqᷓ
qui et ſanctitatis Habitu tenet et ꝓfectionis
meritũ exequi ñ valet:quos ñ ẽ credenò ĩi nu⸗
mero ppocritaꝝ cureere.qe aliud e ĩfirmitas
al iud mialicta. Si aũt ſanctitatis habitũ q̃s aſ
ſumeret vt ſe iuſtũ oſtèderet ppocrita eſſet St
ſimiliter ſi bona opa ex genere ad dði ſeruiciũ
ptinentia ad inane gloeiã faceret vt eẽ habeꝰ
ex verbis greg ibide Vcꝝ aliq̃s poſſit ſe ſi⸗
mulare maluʒ · quidã dicũt ꝙ nõ qe facit
aut opa bona ꝓ qᷓ nullus ſimulat ſe malũ.aut
opa mala et tuc e malꝰ.St huiꝰ poſitõis fuit
alex.an.in ſuo ſcdᷣo.Sed ſcðz aliquos hec rõ
ñ cogit· Doteſt em̃ aliqs ſe ſimulare maluz p
opa qꝗᷓ ñ ſunt in ſe mala:hñt tñ quãdaʒ ſpeciẽ
mali· Sʒ tñ ipſa ſimulatio ẽ malatũ rõe men⸗
dacijtũ ratione ſcãdali t licet ꝓ hꝰ fiat ma

lus ñ tñ fit malꝰ illa malicia qua ſimulat. c
q ipᷣa ſimulatio ẽ ſcðʒ ſe mala ñ rõe eiꝰ de q

e ſiue ſit de bono ſiue de malo peccatũ e et B;
e poſitio tho. Vta vpocriſis oppona vᷣtuti
veritatis · Rꝙ ſic· cũ em ypocriſis ſit quedã
ſimulatio qᷓ quis ſe ſimulat habere pſonã quã
ñ habet vt dictũ e ↄſequẽs ẽ vt foemaliter et
directe oppo veritati qua quis exhibet ſe ta
lẽ vita et ſermone q̃lis ẽ vt dicit᷑.iiij.ethi.

cv omnis ſimulatio ſit peccatũ. h? ꝙ ſic.·

Zimulauo em̃ ꝗꝓpe ẽ mẽdaciũ qðdaʒ in ſignis
actoꝝ exterioꝝ oſiſtens. Non refert aùt v⸗
trum quis mentiat verbo vel facto vt ſupea
dictãũ eſt. vñ cũ om̃e mendaciũ ſit peccatũ vt
habitũ eſt S. li.j.ↄſequens ẽ ꝙ omnis ſimula
tio e peccatũ Sed obi qꝛ nullũ peccatũ eſt
vtile· ſed vt dicit hieroꝰ.vtile ſimulatõem et
in tẽpoꝛe aſſumendã hyen nos docz exemplũ

qui ſacerdotes baal interfecit ſe finges vdo⸗
la velle colere.inj. Be·x. &t dauid immutan?
facie coeã rege geth.j.Rexxj. Non ergo oĩs
ſimulatio e peccatũ.h& hieroꝰ. large vti no
mine ſimulationis ꝓ quacũq; fictione·immu
tatio aũt dauid fuit fictio figuralis vt expo⸗

nit glo.in ps · benedicã dñm in omni tèpoee⸗

Simnlationeẽ vero hyeu ñ opoetet excuſare a

peccato vł medacio qe fuit malus vtpote ab
ꝓdolatria ieroboam ñ recedes. laudat' tñ et
remunerat a dee tpaliter ñ ꝓ ſimulatõe ſʒ ꝓ
zelo quo baal cultu deſtruxit· d h̊ nota ꝙ

ſicut dict aug · in queſtionibꝰ euãgelij qñ fin

gimus illud qð uihil ſignificat ẽ mendaciũ⸗
cuũ auᷣt fictio noſtra aliqd ſignificat ñ è men⸗
daciũ ſʒ aliqua figura veritatis ſic dñs finxit

ſe longiꝰ ire luẽ · vl.ad ſignificandum ꝙ ipſe

longe erat ab eoꝝ fide.vt dicit grego · Xbea
am ecẽ geñ.xxij· dicens famulo poſtꝙ; adoea⸗
nerimus reuertemur ad vos vt dicit ambeo-
ꝗꝓphetauit qð ignoeabat qe dñs ꝓ eum locutꝰ
fuit Nota eẽ ſcðz boñn.in 3⁰°ſuo. et alex. an.
ꝙ e triplex ſimulatio/peĩa e cautele et hec fᷣu
it in Pyeu et dauiò: ſcòa ẽ inſtructionis hec
fuit in xpᷣo cum finxit ſe longius ire in quo e
rud iuit exhibenð officiũ hoſpitis quo coege
rũt eum apud ſe manere p qð meruerũt etiam
eũ cognoſcere· Tercia ẽ duplicitatis et H̊ eſt

in ypocritis · Et hec tercia tenet rõez medacij

₰

„ .’

nõ aũt peima et ſcõa.Et addit alex. inij. men⸗
beum ſczʒ ꝙ e ſimulatio ſignificatõis vt cũ ia⸗
ecb ſimulauit ſe eſſe eſau Ven ypocriſis ſit
peccatũ moætale:ihc in ꝓpocriſi ſunt duo. ſcz
defectus ſanctitatis et ſimulatio eiꝰ . ſi ergo
ypocrita dicat ille cuiꝰ intẽtio fertᷣ ad vtruũ⸗
qʒ · ſ vt nõ curet ſanctitate habere ſedò tĩ ſan⸗
ctus apparere ſic ſumi ſolet ĩ ſacra ſcriptura
ſic ẽ peccatũ moetale· t ſic ðe iob.xuij. ñ veni
et in ↄſpectu eius omnis ppocrita. aũut di⸗

cac vpocrita ille qui intedit ſanctitate ſimu⸗

lare a qua deficit ꝓ peccatũ moetale.tune liʒ
ſit in peccato moetali exquo peiuat' ſanctita⸗
te vite ñ tñ ipſa ſimulatio è ſemꝑ ei peccatuʒ
moetale · ſʒ qnqʒ ẽ veniale:G̊ aũt ediſcernenð
ex fine qui ſi repugnat caritati dei ł ꝓximi e⸗
rit peccatũ moætale vt cũ ſmulat ſanctitatem
vt diſſeminet falſam doctrinã vel ↄſequat in
dignus dignitatẽè ecclĩaſticã vel qcunq; alia

tpalia bona in quibꝰ oſtituit finem. Si vero

finis intẽtus ñ repugnet caritati erit peccatũ
veniale · vt cũ quis min ipſa fictione delectat
de quo ðe iiij·ethi:ꝙ magis vi vanus ꝙᷓᷓ ma⸗
lus· Sadẽe em̃ rõ e de mendatio et ſimulatiõe
Sonungir qnʒ ꝙ aliquis ſimulat ꝓfectionem
anctitatis qᷓ ẽ de neceſſitate ſalutis et tab ſi⸗
mulatio nec ſemꝑ ẽ peccatũ moetale nec ſp ẽ
cũ peccato moetali/hec tho · Quid ſi aliqͥs
ſimulet ſanctitatẽ ad dei honoæze et ꝓximoꝝ
edific atõz · H ſi faciat h̊ tm̃ p̃dicta intetione
nõ peccat ſz mere ſi ſit ĩ carntate. vt cũ aliqs
religioſus maioæẽ religioſitatẽ oſtendit cozã
ſecularibus ꝙᷓ coam ſuis fratribus vt magis

edificent· Quare dñs tm̃ et totiens ppocri

ſim deteſtat . pter tria. peimo qꝛ illi phei

VGVGV. ⁵ 6U, . . 1 5
. 4

Pec alex-

et ſeribe quibꝰ dommus loquebat plurimum
erãt vpocrite:ſcdðo qe ꝓpocrita ẽ Otrariꝰ oꝑi
diuino vt em dicit aug m enc;⸗dommꝰ oedi
nat malũ in bonũ:yꝓpocrita aut ↄuertit bonũ
in malũ.2° qe é ↄtrarius toti trin itati. ſ. patri
vſurpat em gloeiã qᷓ attribuit patri · et filio qᷓ
veritas et vita.quiò em è ypocriſis miſi fal⸗
ſa vita apparẽs bona et exñs mala:et ſpuiſan
cto cui bonitas attribur qꝛ bonis opibus ab
utitur · G alex· an.Qui ſunt fructus ypocri⸗
taꝝ ꝓ quos cognoſcunt de quibꝰ . vij de
a fructibus eoꝝ ↄgnoſcetis eos · H& duplex
arboe ſiue intetio vel volũtas·et ſcdᷣm hoc
e duplex fructus:vna è intentio generalis fa
ciendi bonũ in genere · Et huiꝰ fructus ſunt
opa bona in genere. Et ab his ñ pᷣt cognoſci
malicia eiꝰ. Glia e ſpecialis qᷓ vult videri bo⸗
nus ꝗꝓpter humanũ fauozè vb laude humanã
vel queſtũ tpalez.q̃ quide tria ſunt eiꝰ fructꝰ
qe iſtis peicipaliter intedit frui· Et ab eis co⸗

Snoſcit' malicia eiꝰ. qe poſtꝙ; hec ↄſecutꝰ fu

erit vel ↄſequi ñ poſſe viderit · vel ea habere
deſtiterit ab opibꝰ exterioeibꝰ ceſſabit vt ha⸗
bet ſentetialiter ex verbis aug · ibidez. et ſie
tuc apparere ĩcipit vtꝝ lupꝰ vel ouis fuerit
De iactantia et yronia ti · xxviij.
Einde oſiderandũ e de iactãtia et yro
nia ſibi oppoſita:. et peio de iactantuia.
Circa quã querunt᷑ plura.ſ.vti iactã

tia opponat virtuti venttatis. ꝙ ſic. ſcðᷣm

pꝓhᷣm · ij· et.inj:ethi.Iactantia em ꝗꝓpeie videt

inmpoetare ꝙ homo ſe verbis extollat.que em

vult hõ longe iactare elenat in altũ. tuc aũt
We ſe extollit qñ de ſe ſupꝛa ſe aliqd dicit. B
aũt otingit dupł r. Quãdoqʒ em aliqs loquit
de ſe ſupea illud qð e in opinione hoĩm qd a⸗

poſtolꝰ re fugies dicitiij.coꝝ.xij.pco neqs

exiſtimet me ſupea id q; videt in me aut audi

uit aliqᷣd ex me · qñqz vo ſup illud qð eſt in ſe

qe magis e iudicandu aliqd ſcòm qð eſt in ſe
deo magisg ꝓpeie dicit iactantia qn aliqs ef
fert ſe ſup illud qð e in ſe licet vtroqʒ mõ ia⸗
ctantia dicopoſſit, Et iõ iactantia ꝗpeie dicta

p moduʒ exceſſus oppo' veritati. hec tho⸗
Quid ſit iactãtia ſatis patet ex p̃dictia. Srch

ſic ſubſceribi iactantia e oſtetatio ꝗpeie laudil
cũ veritas ñ ſubſit.Et h alio noĩe ðe arrogã⸗
tia cuʒ quis attribuit ſibi qdᷣ ñ hʒ. Quandoqʒ
tñ extenſo noĩe ðᷣe oſtentatio vana ꝗꝓpeie lau⸗
Dis etia cũ veritas ſubeſt.vt dicit greg. ſcm
illud ſi accepiſti quid gloeiaris qᷓi n accepis

tñ et hoc p̃t dici jactãtia de eo ꝙ ñ e licet em̃

habeat bonũa ſe tñ n habet. B alex. Vtcx.

iactãtia osſat ex ſupbia:e ſic frequentius.
Ex he em̃ ꝙ aliquis ꝑ arrogantiã interiꝰ ele⸗
uat ſupea ſe.q ẽ ſpes ſupbie. ſequi plerũq;
exteriꝰ de ſe iactet q dam maioæa.licz qnqʒ;
quis ſe iactet ñ ex arrogãtia ſed ex quadã va
nitate et in B delecte' qe ẽ ſcdm habitũ talis

1 tGree.xxj. moea. pomit iactantiã ĩter
ſpẽs ſupbie Intendit aũt iactato⸗ ſepe vt per
ſiia iactantia oſequat' gloziã. Et i6 ſcom gg.
xxx)· moea:oeit ex mani gloeia ſcdz rõy fims

Qeit ec qnqʒ ex diuitijs occaſionabr dũ ſcʒ a
liquis de eis ſupbit. Et 16 ſignãter Puer. vnj
opes dñr ſupbe.Oeit ec qñq; ex eis ꝑ moduʒ
finis. da ſcʒ aliqs de ſe iact at ea ex qbas lu⸗
crari pᷣt vt ꝙ e ſapies vł medicꝰ vb diumꝰ vt
8e.iiij· ethi.¶ Vta iactãtia ſit peccatũ moe⸗
tale · iactãtia p̃t dupliciter ſumi · vnoꝰ ꝓ⸗
ut ẽ qdᷣdã mendaciũ: et ſic qñqʒ e moetale pec

6

catũ vt qñ aliq̃s iactãter ð ſe ꝓfert aliqᷣd qð

ↄtra gloeiã dei.ic ̊e ecc·xxviij:cito di xi ſti
deꝰ ego ſuʒz. b aliqᷣò qð ẽ ↄtra caritate ꝓximi

vt cũ q̃s ſe iactãdo ꝓrumpit in ↄtumelias a⸗

lioꝝ vt phariſeꝰ luc.xvij:dicebat ñ ſum ſicut
ceteri hoĩm rap.iniuſti · adul.velut ec G̊ pub⸗
licanꝰ.qnqʒ e veniale vt cũ aliqs de ſe talia
iactat qͥ ñ ſunt ↄtra deũ nec otra ꝓximũ Flio
mõ pᷣt ↄſiderari ſcdᷣm cauſaz ſuã. Et ſic ſi ꝓce⸗
dat ex ſuꝑbia b inani gloeia moetali erit mo⸗
talis alioquin erit venialis.ſi vo ex appetitu
lucri iam ptinere vide ad Pximi deceptõem

et damnũ i6 magis é moetalis. vñ phᷣus nij.

ethi· dicit ꝙ turpioe ẽ qui ſe iactat cã lucri ꝙ
qui cã gloeie b honoeis · Kon tñ erit ſp h̊ mõ
moetalis.qe p̃t eſſe tale lucrũ ex quo ñ erit al

tenꝰ damnũ. B tho· Æo ᷓͦ nota ec ſcòz tho

ꝙ ſi s ſe iactet ↄtra caritatez dei vel ꝓximi.
aut ſc̊m ſe aut ſcm cãm ſuã ẽè mendaciũ pꝓni

tioſum. ſi vo iactet ſe qᷓſi G̊ ipſo delectatꝰ re⸗

ducit ad mendaciũ iocoſuniſi foæſan B; dile⸗
ctioni dei pponeret in quo ſolo mes nrᷣa ꝗeſce
re dz vt in vltimo fine. Si aũut ſe iactet gra va
ne gloꝛeie vel lucri vi ptinere ad mẽdaciũ of

ficioſum dũ tñ h; ſit ſine ꝓximi dãno qę tac ꝑ⸗

tineret aꝰ pnicioſũ. Scm aũt alex· an· ali ds
ſe iact at aut de bono qð ñ hʒ et B; vel ex ſur⸗

reptõe et ſic è veniale:vł ex deliberatõe rõis

et tuc vn eſſe moetale ſi hoc fit cũ itentõe dã

mificãdi alin miuſte. Kut iactat ſe ð bono qð
bhʒ. et B b leuiter ſine alteriꝰ dep̃ſſone et ſic ᷣ

veniale.b ita ꝙ p̃ponit laudẽ ſuã laudi diuĩie

et ſic ẽ moetaleq Vtiꝝ pfectoꝝ ſit vitare tm̃
iactãtiã ſiue oſtetatõz· licʒ oms decliare
poſſint opis oſtetatõz p ſermonẽ cũ tm̃ e oſtẽ
tatõ opis p ſermone.ñ tñ ẽ quosſibet ̊ pfe
ctoꝝ vitare vane gloeie motũ. Yñ gg valde
pfectoꝝn ẽe ſic oſteſe ope autoeis Zloeiã ãrere
vt illata laude puata neſciãt exultatõe gau
dere. Et iõ opa ſtudio occulten nccitate pub
licet.vt eoꝝ occultatio ſit cuſtodia ꝓa· et e

oꝝ publicatõ vtilitas aliena. Et ſic pʒ ꝙ oẽs

nt et tenen' vitare motũ iactãtie en ẽ moeta

lis:nec hnt neceſſicate ad motũ iactãtie veĩa
lis licʒ ſit aliqua ꝓnitas ocupĩe ad oſtentatõ

nem ſermonis· hec alex.·

Q ſcõʒ · ſ.ꝓronia qᷓrun eẽ plura. ſ. vti

ꝓronia ꝑ quã qͥs ð ſe ſingit mĩoea ſit pec

æatũ. & ꝓ aliqs de ſe mioea fingat dupkr cõ

tingere p̃t. vnoꝰ ſalua vitate dũ ſeʒ maioea ꝗᷓ

ſüt ſe tacet et qdã mĩioea detegit ꝗᷓ tn ĩ ſe es

oↄosgnoſcit:et Gᷓ ñ e yronia nec è pctm̃ ſeò gnꝰ

ſun niſi ꝓ alicuiꝰ circuſtãtie cozruptõz Flioꝰ

declmado a vrate vt cũ de ſe aſſerit aliqð vi

„ 8
EN

le qð de ſe ñ ↄgnoſcit.aut cũ negat de ſe ma⸗
Znu aliqð qð tn in ſe eſſe pcipit et ſic ẽ yroĩa

—NAN — — — —, —

— —AA— —

— Vͤ— ——

*

et ẽ ſemp peccatũ ·VYñ gg icaute ſe humiliãt
qui mẽetiedo ſe illaqdant &π B nota ꝙ amos
vi ñ mentit deces n ſum ꝓpheta . B em dicit
qe ñ erat de genere ꝓphetaꝝ · Nec ſałon ꝓu.
xxx·. vbi a dᷣo ofoetatꝰ ↄfite ſe eſſe ſtultiſſimũ
hð em̃ dicit ſcõz humanã reputatõzʒ qe ſcʒ mũ⸗
dana q̃ hoĩm ſapietia qᷓrit ↄtẽnit¶Vc yro⸗

nia ſit minꝰ pctm̃ ꝙᷓ iactãtia:c& vtraqʒ; meti

tur vel vbis ł quibuſcũ exterioeibꝰ ſignis
circa idẽ ſcʒ circa dditõem pꝓſone· vñ rõe ma⸗
terie ſiue obiecti circa qð ſunt.ſũt eq̃lia pctã
ſza vt ꝓlurimũ iactãtia ꝓcedit ex turpioei moti
uo.ſ.ex appetitu lucri vłb honois· ꝓronia vo
ex hoc ꝙ fugit licʒ ioꝛdinate ꝑ elatõz et quo
ad id e Suius. Et ſeðz heo ðe · iiij · ethi . ꝙ iactã⸗
tia ẽ Suis peccatũ yronia · Contin git tñ qnz
qꝙ hec minoꝛa de ſe fingit ex alio motiuo pu⸗
ta vt doloſe decipiat·et tũc yronia è grauioe
St ſic ðᷣe ecẽ ·xiiij·ẽ qui neq̃ter ſe humiliat ĩite
rioea aũt ei us plena ſunt dolo
De amicicia et adulatõne et litigio ti·xxix
Oſtea ↄſideranð ẽ de amicicia et de vi
cijs ſibi oppoſitis. St peio de ipſa ami

cicia.ſcdo de adulatõne:tercio de liti

gio.hec em duo opponunt᷑ virtuti amicicie ·
Circa peimũ ſcienð ꝙ ꝓ virtute amicicie oa⸗
Rnar Hõ ad alios hoĩes in cõi ↄuer ſatõe taz
in factis ꝙ;ᷓ ĩ dictis.ſ.vt ad quelibzʒ ſe habeat
ſceðz qð decet · Dicit ecẽ hec virtꝰ affabilitas
cuiꝰ etiã actꝰ pcipit ecc.iiijogregatõi pau
peꝝ af fabile te facloquit aũt ph̊s.vj:ecthi·
de duplici amicicia quaꝝ qlibet oſiſtit peĩci⸗
paliter ĩ af fectu quo vnꝰ dili git aliũ · It hec
Oſequi pᷣt qᷓẽcunqʒ virtute qe qlibet vtus ẽ cau
ſa amicicie.qe bonũ oĩbus eè amabile.vt qic?
dyo.iiij. c.de di:noibus. Et ſcòz H dicit ph̊s
vnjethi .ꝙ amicicia pfecta ẽ q̃ᷓ e ꝓpter virtu⸗
tẽ · qᷓ aũt ꝓtineant ad hãc amiciciã infra dice
cũ de caritate age · Flia vo ↄſiſtit in ſolis ex
terioeibꝰ verbis vel factis · Et B ñ hʒ pfecta⸗
amicicie rõem.ſed quãdã eius ſimilitudinem
in ꝙtũ ſcʒ quis deceter et delectabiliter ſe hz
ad eos cũ quibꝰ ↄuerſat'. NHon quide ↄuerſa⸗
tionẽe laſciuã quã virtus cauet ſed honeſtã ſe
cundũ illud ps:ecce ꝙ; bonũ et ꝙᷓ i0· ha.fra·
in vnn · Quãdoqʒ tñ ꝓpter aliqð bonũ ↄſeqñs
vb aliq malũ excludes ñ refugiet virtuoſus
eos quibꝰ ↄuiuit ↄtriſtare vt ðe iiij. ecthi. ne
ſcʒ videat eoꝝ peccato ↄſentire et peccandi
audaciã miſtrare · vñ ecẽ · vij· filie ti bi ſunt ſer
ua coepꝰ illan et ñ ondas faciẽ tuã hylarez
ad illas⸗
Equit videre de ſcðo. ſ.de adulatõe. Cir
ca quã qᷓrunt plura.ſ.q̃d ẽ adulatio.ih
ſecòm alex.an· adulatio ẽ pctm̃ ex ſermone va
ne laudis alicui exhibite intẽtione placedi-
Sunt aũt q̃tuoe differetie eiꝰ.vna ẽ q̃ bonum
ñ habitũ attribuit · Scða ẽ q̃ bonũ habituʒ ex
tollit plꝰ ꝙᷓ ſit · Tercia ẽ q̃ malũ nutrit laudã
do et dicedo malũ bonũ Quarta ẽ q̃ malũ mi
trit dimimuẽdo ipſuz. hec alex. an. ÆτVeyn a⸗
dulatio ſit peccatũ. ꝙ ſic amicicia em̃ vbi
opoetet ꝓpter aliqð bonũ dſequendũ ł malũ
vitandũ n veret otriſtare vt ſupea dictuʒ e ſi

ergo aliquis in oĩbus velit ad delectatõez al
teri loqii excedit modũ in delectãdo. et ideo
peccat p exceſſam. Stſi facit G ex intẽtõne tin
delectadi ðᷣe placidus ſcdðm phm. ſi aũt inte⸗
tione alicuius lucri de blanditoe ſiue adula⸗
toe. Cõmuniter tñ nome adulatõis attribui ſo
let oĩbus qui ſupea modũ vtutis volũt alios
verbis vel factis delectari ĩ cõmuni ouerlſa⸗
tione ·¶ Æα‿ H nota ꝙ ↄtingit alique laudare
et bene et male ſcʒ ꝓut debite circũſtantie ł
ſeruant' vel p̃termittunt᷑.ſi em aliqs velit a
Llique delectare laudãdo vt ex hoc eũ conſo⸗
let ne in tribulatõe deficiat vel etiã vt in bo
no ꝓficere ſtudeat alijs debius circũſtantijs
ſeruatis hoc ptinebit ad virtute amicicie per
tinebit aut ad adulatõʒ ſi velit alique lauda
re in quibus ñ e laudãdus qe foete ſunt mala
ſcòm ið ps·.laudat peccatoe in deſi:ani:ſ.æc.
vel qe ñ ſunt certa ſcðz i eccẽ.xxvij:an ſermo
ne ne laudes virũ· vel etiaʒz ſi timeri poſſit ne
Hhũana laus ad vanã gloeiã eũ ꝓuocet ſedz il
lud ecẽ·xj· an moꝛtez ne laudes hoĩiem. Bihr
velle placere hoibus ꝓpter caritate nutriedã
et vt in eis ſpualiter ꝓficere poſſit e laudabi
le ꝙ aũt aliquis hoĩibus velit placere gpter
vanã gloeiã vel ꝓpter luc vel etiã in malis
B eſſet peccatũ ſcm illud ps· dñs diſſpauit
oſſa eoꝝ qui ho.placeèt. hec tho. Vty adu
latio ſit ꝓctin moetale.h ſcðʒ alex.an.multi
plex e adulatõis genꝰ.vnũ e qð dic̃ malũ bo
nũ fouedo ſcʒ peccatoæꝛèe in peccato· 1ar 6
peccatũ moetale· lias vo aliqs adulatë᷑ aut
intedens alicui ꝓdeſſe et nulli obeſſe. et tũc
veniale· Fut alicui obeſſe licz alteri ꝓſit et
tũc é moetale. vr aut B; fieri ex libidine moe⸗
tali Si aũt n obeſt nec ꝓdeſt ſz dei generat
temptum ꝗꝓpter aſſiduitatẽ tunc ẽè moæetale. Si
vero fiat ex libidine veniali vt cum quis lau
dat ex ſureeptione alique in bono aut què de
bet nec mtentõe placendi ꝗpter ſe· tunc e ve⸗
niale · St de tali adulatione loquitur aug.in
cañ·numerãs eã inter peccata minuta Eſto
ꝙ aliquis ꝓ adulatione impetrauerit bñficiũ
nungqnid reſignare tenet' ipſum . . ſuꝑ B; di⸗
uerſi diuerſimode rñdent vide? tame ſecunð
alex· an. ꝙ adulatio debeat ad munus ab ob⸗
ſequio reduci · vnde ſi ei in alio non ſeruiret ĩ
digne reciperz et reſignare deberet ſicut ille
qui ſeruit de officio turpi. Offitium turpe ðe
ꝓpeie cui ẽè peccatũ annexũ · &t ad hoc facere
videt ꝙ dicit yſidoens · ſ. ꝙ tria ſunt munera
quibus puerti Homo.ſ.fauoe amicicie.adula
tio laudis · et munus rei coepoæzalis-4 d B
nota tria remedia contra adulationem vnum
intra nos· ſ. teſtimonium bone eonſcietie que
ſemp de ſe minus eſtimat· Et in agendis ſuis
timet nequid repeehenſibile inueniat'. Beliqᷓ
duo ſunt er᷑ nos· vnum ex pte hominmis mali.
ſcʒ detractio ne in bonis extollamur.ſed ma⸗
gis humiliemur. Flterũ e arguitio boni no⸗

ſtri nequid in bonis noſtris rephenſibile iue

neniat. peimũ et terciũ remediũ ponunt' ſuꝑ
illud põ·oleũ aũt peccatoeis ꝛc· ſcðz vero po
nit gregoꝰ.· hec tho. et alex·

29

. Tquic videre de tercio. ſcz de liti gio · Et
de hoc querum plura . ſ. vtà opponatur

virtuti amicicie ſiue affabilitatis ꝙ ſic vt

vult ph̊s.iiij· ethi · litigiũ em̃ ꝗꝓpeie in verbis
oſiſtit cũ ſcʒ vnus alteri ↄtradicit· In hac aũt
Otradictione duo pñt attendi · qnqz; em Odtin⸗
git ↄtradici ꝓpter ꝓlonã dicentis cui tradi⸗
cens ↄſentire recuſat ꝗꝓpter defectũ amoeis a
nimos vnientis · Et hoc vide ad diſcoꝛediaz p
rinere caritati otrariã . Quandoq; rõne pſone
quã al iquis ↄtriſtare ñ veret:et ſic fit litigi⸗
um qð opponi amicicie ad quã ꝓunet dele⸗
ctabiliter alijs cõuiuere. vñ phᷣus dicit · mj.
ethi. qui ad oĩia ↄtrariant' cauſa eius qð ẽ
Otriſtare neq; qᷣcunqʒ curãtes.diſcoli.et li⸗
ti gioſi vocanVtcꝝ litigiũ ſit minꝰ peccatũ
cq; adulatio · de his duobus poſſumus du⸗
Pliciter loqui. vno mõ ↄſioerãdo ſpeciẽ vtri⸗

uſq; · St ſcᷣm Htanto grauiꝰ e aliqð viciũ q;⸗

tomagis repugnat oppoſite virtut· micicia
aũut tedit peincipaliꝰ ad delectandũ ꝙ; ad cõ
triſtandũ· et iõ litigioſus qui ſupabũdat ĩ cõ
triſtando grauius peccat ꝙ adulatoe qui ſup
abũdat in delectãdo. Æ.liπι ſcòʒ aliqua exte
rioea motiua. Et ſcdᷣm B adulatio ẽ qnqʒ gra⸗
uioe · vt qñ intedit p deceptõzʒ indebite lucꝝ
vel honoeẽ acquirere. Quãdoqʒ; liti giũ ẽ gra
uius vt cũ quis intedit vel veritatẽ iĩpugnare
vel dicente in ↄtemptuũ adducere
De largitate auaricia et ꝓdigalitate ti· xxx.
Emde ↄſideran e de liberalitate ſiue
Largitate et vicijs oppoſitis. et peimo
de ipa largitate· ſcdo de auaricia 3⁰
de ꝓdigalitate· hec em duo opponunt' largi⸗
tatiæ Circa peimũ ſciendũ ꝙ largitas ẽ virtꝰ
habilitãs eu in quo ẽ abutendu bñ et dueniẽ
ter bonis ab eo poſſeſſis tã in ſumptibꝰ reſpe
cta ſui ꝙᷓ in datio mbꝰ reſpectu ꝓximi. vñ di

cit ꝓphᷣsiij· ethi.ꝙ liberalitas vide eſſe que⸗

dã mediocritas circa pecunias. ꝓ pecunias ĩ
telliges oĩa quoꝝ digmtas numiſmate men
ſurat vt patet ibibẽ · dicit em ibidè ꝙ conſi⸗
ſtit circa dationes et ſumptus. Quia tñ ad vir
tuoſum ptinet ñ tm̃ ↄuenieter vti materia ſua
vel inſtrumento. ſ etiã opoetunitates p̃para⸗
re ad bñ vtendũ. ideo ad liberalitatẽ ptinet
ñ tm̃ vti pecunia ſed etiã eam pᷣparare et con
ſeruare ad ydoneum vſum.
Farmeur videre de ſcõo.ſ.de auaricia de
ac querunꝰ plura. ſ.vti ſit peccatũ H

Pſic · ꝓ eo ꝙ; vult diuitias retinere vel acqui

rere ſupea debitũ modũ: vñ tullius dicit ꝙ a
uaricia ẽ immoderatus amoe habẽdi gdeo dðe
ad heb. vlti:ſint moees ſine auancia Se obi
citur qe ea qye naturaliter adueniũt nõ ſunt
Peccata.ſed auaritia naturaliter ↄſequi ſene
ctutem vt dici. nij. ethi. ergo ec. MXÆ inclina
tiones naturales ſunt regulãde ſcm rõnem.
Et ꝛdeo licet ſenes ꝓpter defectũ nature aui⸗
dius ſubſidia reꝝ exterioꝝ requirant ñ tamẽ
a peccato excuſant' ſi circa diuitias debitam
ratõmis menſurã excedant t aua ri tia ſit
ſpeciale peccatũ. E ꝙ ſic. ſ. ſcðz qdð ẽ immo⸗
deratus amoe habedi poſſeſſioneſ que nomĩe

pecunie deſignant᷑.ex qua ſumit auaritie no
men.vñ ſcõᷣm yſi/ethimo·.li.auarus dici qua
ſi aundus er.g.i.pecunie· vñ ho· j· ↄonumerat
inter peccata ſpecialia vbi dᷣe repletos omni
iniquitate et malicia foæ:auaricia ꝛc. Cenꝝ qe

verbu habendi qð ſcòᷣm peimã im goſitõeʒ ad

poſſeſſiones ptinere vide' deriuat ad alia mł
ta ſicut hõ dici habere ſanitate vxoee veſtes
et huiuſmõi · vt patein p̃dicamẽetis et p cõſe⸗
quens etiã nomen auaricie ampliatũ e adò om
nez immoderatũ aopetitũ habendi quãcunqʒ;
rem.vñ dicit greg: ĩ quadã omełl . ꝙ auaricia
ẽ non tm̃ pecunie ſed etiã ſcientie et altitudĩs
cuius ſublimitas ſupea modu ambit. Et ſic a
uaricia nõ ẽ peccatu ſpeciale.et ſic dict aug.
iinj⸗ de li:ar. auaricia ꝗᷓ dicit' ꝓhylargiria..
amoe ar genti ñ tm in argento vel nummis ſʒ
in ommbus rebus q̃ immoderate cupiunc' in⸗
telligeda 2 Arn auaricia opponat' libera
litati · auaricia ipoetat quandà im moderã
tiam circa diuitias tri pliciter. vno mõ circa
ipſam acceptionẽ et ↄſeruatione eaꝝ · ſ. m⸗
tum aliquis acqumit pecuniâ vltra debitum
aliena ſureipiendo vel retinedo et ſic opponi
tur iuſticie·&lio mõ circa affectõnes dimaa
rum vt cũ quis mmis amat vel deſiderat diui
tias aut in eis nim delectat eti ſi nolit ra
pere aliena.et ſic oppon liberalitati qᷓ mo⸗
derat affectione huiõi vt dictũ ẽ. Beienduz
autẽ ꝙ auaricia ſcdᷣm qð opponit᷑ inſticie nõ
habz viciũ oppoſitũ q auaricia ↄſiſtit in plꝰ
habendo ꝙᷓ debeat ſcom iuſticiam. Qui oppo
miturninus habere. q ñ habet rõem culpe
ſed pene · ¶deo phᷣus vult · v. ethi. ꝙ auaricia
ñ habet viciu oppoſitum. ſchᷣm aute p oppoꝰ
liberalitati habet vicium ꝓpdigalitats oppo
ſitũ qe liberalitas eſt virtus media inter duo
vicia vt patet ex ſcdo et tercio ethi. Vtrum
auaricia ſemꝑ ſit peccatum moetale. a. ſic
ſcz de genere ſuo · et hoc ſcdᷣm qð opponitur
iuſticie ſic em̃ ad auariciã ptinet iniuſte alie⸗
num accipe vł retinere· lio mõ pᷣt ſumi ana

ricia ſcdᷣm q opponit liberalitati· Et ſic diet

inoꝛdinatũ amoæe; diuitiaꝝ qui ſi creſcat tm̃
ꝙ apter ip̃m ñ vereat᷑ quis facere ↄtra amoes
dei et ꝓximi erit moetalis ſi aũt infra B; ſiſtat
ẽ venialis· E B; nota verbũ haſilij Eſt mq̃t
panis famel ici queè tenes· Nudi veſtis quam
ſeraas. Sgetis argentũ qð poſſides quo circa
tot imurias facis quot exhibere valeres· ¶Co
quit aũt in caſu quo aliq̃s tene' ex debito le
gali bona ſua pauꝑibus erogare vl pter ne
ceſſitatis piculũ vł ꝓpter ſuꝑfluitate bonoꝝ
en epus malta ↄgregare poſſit ad tunõzʒ
ſue eccleſie · ſiẽ rex ad tuitione ſui regni · Re⸗
ſpondet alexan.in ſcᷣo ſuo ĩ ca.de auaricia

vꝓpñ ẽ ſike qe rex ad G; è ↄſtitutꝰ vt ſubditos ĩ

pace teneat et ab aduerſarijs defedat · St mho

pt ad hB; res regni ogregare et ↄſeuare. ſz epᷣs

dz ouertere res eccleſie in vſuʒ eccleſie qð fa
cit paupibꝰ dando.vñ ñ dz d gregare VYt
auaritia ſit peccatux ſpuũale · cq ſic vt dieit
Srego·xxxj· moꝛa.ñ em̃ qrit circa ſuũ obiectũ

delectatõʒ coæpalem ſeò ſpualem ꝓout ſcilicz

homo delectat᷑ in G̊ ꝙ ſe diuitiaꝝ cõſiderat
poſſeſſoee rõe tñ obiecti qð ẽ coepale e mediũ
ĩiter peccata pᷣe ſpũalia et pure carnalia qe
illa querũt delectatione ſpirituale circa obie
ctũ ſpirituale.vt ſupbia circa excellentiã · et
intpantia delectationez pure coepalem circa
obiectũ coepale Vtn auaricia ſit viciñ ca⸗
pitale· H ꝙ ſic vt habitũ eſt ſupea ti · viij · Et
filie eius ſunt ſeptẽ vt cit gS.xxxj· mo· ſ. ꝓ
ditio· fraus fallacia· piuriũ· inqetudo· viole⸗
tia et obduratio ↄtra miſcdiam · Suaricia em̃

excedit in retin edo.et ſic ex ea oe᷑ obduratõ

St in acquireèdo ſcm qð ẽ in affectu.et ſic o
rẽ inquietudo metis· vel ſcᷣm qð ẽ in effectu
et ſic qñqʒ ptitur violentia · qñq; dolo qui ſi
fiat in verbo ſimplici erit fallacia·. Si aut in⸗
cludat iuratione erit piurium.Si vero fiat do

lus in ope qꝙtum ad res erit fraus.ſi quantuzʒ

ad ꝓſonas erit ꝓditio ̈ B nota ꝙ ſiẽ libe
ralitas e circa mediocres pecunias ita et illi
beralitas.&t iõ tirãni qui magna ꝓ violentiã

auferũt nõ dicunt illiberales ſeò iniuſti ꝗꝓp⸗

ter qð ðe inj· ethi· ꝙ tirannos ciuitates delſo⸗
lãtes et ſacra p̃dantes ñ dicimꝰ illiberales ſ̊
auaros Mota iĩiſuꝑ ꝙ auaricia ſeòðz apoſtolu

eph· v.ẽ ydol oꝝ ſeruitus qð dict ꝓ tanto qe

vtraq; ſubicit quis creature exterioei ñ tñ eo
dem mõ.quia ꝑꝓ vdolatriã ei ſubicit exhiben
do cultũ diumũ.per auariciã vo eam iĩmode⸗
rate ↄcupiſcendo ad vſum

Equit᷑ videre de tercio · ſ. ð ꝓdigalitat
de qua querunt᷑ plura.ſ.vtv opponat
auaricie · . ſic. vt patz ex ſcòo ethi. In mo

ral ibus em attendit oppoſitio vicioꝝ ad in⸗
uicem et ad virtutes ſcòm ſupabundantiã et
defectũ · ſic aut drñt ꝓdigalitas et auaricia.
qe auarus in affectione diuitiaꝝn ſupabudat
eas plus debito diligedo · ꝓdigus aut defie⸗
minꝰ debite ſolicitudmẽ eaꝛ geredo. Circa
vero exterioꝛa ꝓdigus excedit in dãdo et de
ficit in retinendo et acquireèdo. Guarus vero

ecõtrario deficit ĩ dando et excedit in acqui⸗

rendo et ſic patet ꝙ; eponnd ta½ Pdiga
litas ſit peccatũ.& ꝙ ſic. cũ mediũ liherali⸗
tatis cozrũpat.Eſt aut minus peccatũ ꝙᷓ aua
ricia: vt vult ph̊s iiij.ethi.qð etiã patz ꝓ hoc
ꝙ auaricia magis differt a liberal tate :· mag
em̃ ptinet ad largũ dare in qð excedit ꝓdigꝰ
ꝙ; reci pe b retinere ĩ quo excedit auarꝰs.
6 De epicheya.
Oſtea ↄſiderandũ ẽ de epicheya de qᷓ
querunt plura ſcz vtix ſit virtus PXE
aaalctus huani de quibꝰ leges dan i cõ
tingentibus ſingularibꝰ ↄſiſtunt que modis
infinitis variari pnñt. St iõ ñ pᷣt aliqua lex in⸗
ſtitui que ĩ nullo caſu deficiat.ſed legiſ lato⸗
res ad illud qð in pluribꝰ accidit attedunt et
ſeðz hoc legẽe ferũt · quã tñ in aliqbus caſibꝰ

ſeruare ẽ cõtra equitatẽ iuſticie et ↄtra bonã

Omune qð lex mtendit ſiẽ lex inſtituit depoſ
tũ reddi et tñ gladius a furioſo depoſitꝰ non
ei dum ẽ in furia reddendus. et ad hoc oedi
natur epicheya que ðe apud nos equitas.vñ
patet ꝙ eſt virtus vt vult phs v· ethi Vrnn

epicheya ſt pars iuſticie · ꝙ ſic · vt em di⸗
cit ꝓhus ibi aut è pars ſubiectiua muſticie cõ⸗
muniter dicte et ꝓpeie coerndet iuſticie lega⸗
li · et qd ammodo ↄtinetur ſub ea et qd ammõ
excedit eaz· Si em iuſticia legalis dicat' quia
obtempat legi ſiue quantũ ad verba legis ſi⸗
ue quantũ ad intentione latoeis que e potio⸗
ſic epicheya ẽ pars potioe iuſticie legalis. Si

vero iuſticia legalis dica tim que obedit ver

bis legis ſic epicheya non ẽ pars eius ſed eſt
ps iuſticie ↄmuniter dicte ↄtra iuſticiazʒ lega
lem diuiſa ſicẽ excedens ipſam. vnde p peius
dicit iuſticia de ea ꝙᷓ de iuſticia legali quia
iuſticia legalis dirigit ſcdᷣm epichepam. vñ
epicheya eſt quaſi ſuperios regula actuũ hu⸗
manoeum-
4 De paſſionibus aiĩe ti.xxxij.

Onſequenter ↄſiderandũ e de foætitu⸗
dine et tempantia Fee aute virtutes

et ea ptes habent eſſe circa paſſões
anime. St ideo p̃mittenda ſunt beeuiter qᷓdaz
de paſſionibꝰ anime magis eannne alen
mo quot et que ſunt paſſiones anime Scieõ
igi ꝙ in vi deupiſcibili anĩie ſunt tres ↄiuga
tiones paſſionũ .ſ.amoe et odium deſiderium
et fuga gaudiũ et triſticia· Similiter in maſci
bili ſut tres ſczʒ ſpes et deſperatio.timoe et au
dacia et ira cui nulla paſſo opponit. Sunt er
o om̃s paſſiones anime.xj· ſex in ↄcupiſcibi
et quinqʒ in iraſcibili ſub quibus om̃s paſ⸗
ſiones anime ↄtinentur.Daſſiones tñ peinci⸗
pales ↄmuniter dicunt eſſe quatuoe ſcz gau⸗
dium et triſticia· ſpes et timoe.vt vult boetiꝰ
in fi .j·li·de ↄſolatione . Quarũ peime due dꝛ
cunt peincipales quia ſunt ↄpletiue et fina⸗
les ſimpliciter reſpectu omniũ paſſonũ. vnð
ſequunt ad omnes paſſones · Timoe aute et
ſpes ſunt peincipales ñ quide quaſi ↄpletiue
et vltime ſimpliciter ſed tm̃ in genere motus
appetitiui ad aliqd · vnde ſunt aliquo mõ ter
mini paſſionum ↄcupiſci bilis q̃ ↄſiſtunt ĩ mo
tu · Nam reſpectu boni incipit motus ĩ amoæe

et it in deſiderium et terminat᷑ in ſpe.rxe
ſpectu vero mali incipit in odis et ꝓcedit ad

fugam et terminat in timoee. Inter paſſiones
aũᷣt iraſcibilis ſpes ẽè peima repectu hyni.
moe reſpectu mali ·ſpes em̃ ꝑ ſe e reſpectu
ni· deſperatio aũt ꝓ accidẽs: et ꝓpter aliq
annexum in ratione mali appeehenſum. Si
liter et timoe ẽ ꝑ ſe reſpectu mali audacia aũt
P acciòẽs.ſ.ꝗꝓpter victoeiã vel aliquid al iud
appeepenſum in rõne boni.Ira aũt è reſpectu
bom et mali ſimul. Obiectum aũt eius e vin⸗
dicta de imuriatione · appetit em iratꝰ vindi
ctam vt bonũ et hoc de ĩiuriãte que appeehe
dit vt ſibi maluz. p̃ſupponit aũt audaciam et
ſpem vindicte cũ nullus iraſca ꝓpter miuriã
illatã niſi ſperans vindictã et audens iniuri
anti reſiſtere vt dicit auic. vj.de naturalibus
Qum igit qð ẽ p aceñs non poſſit dici pe inci⸗
pale ſed potius illud qð ẽ ꝑ ſe deſperatio et
audacia ñ pñt dici paſſiones peĩcipales nec e
tiã ira qᷓ ẽ quidã effectꝰ Wdaecie. vñ reſtat ꝙ
inter paſſiones rraſcibilis ſpes et timos ſunt

peincipales paſſiones iraſcibilis . Doteſt igic
numerus qᷓtuoe paſſionum ſumi ſcòm drñam
peeſentis et futuri : motus em reſpicit futurũ
ſed quies e in aliquo pnñti- de bono igit᷑ pnñti
ẽ gaudiũde malo pnti triſticiade bono autẽ
futuro ẽ ſpes·de malo aũt futuro timoꝛ· Om⸗
nes aũt alie paſſiones que ſunt de hono vł ð
malo peeſenti vel futuro ad has ↄpletiue re⸗
ducunt. vñ euã a quibuſdã p̃dicte qᷓtuoꝛ paſ
ſiones dicunt peincipales q ſunt generales
qð eſt venꝝ ſi ſpes et timoe deſignẽt motũ ap⸗
ꝓetitiuũ ↄmuniter tendentẽè ad aliq̃d ſperan⸗
dum vel fugiendũ Fug. aũt xiiij · de ci · loco
ſpei poni cupiditateqe vtraqʒ ẽ reſpectu fu⸗
turi boni· Doteſt aũt hic queri vtaa aliqua
paſſio ſcòm ſpecie ſuã ſit moealiter bona b ma
la.ih& paſſio ↄſiderari pᷣt dupliciter· vel vt eᷣ
an genere nature.vel inquãtu ẽ in genere mo

ris:peĩo mõ nulli paſſioni ↄuenit ſcm ſpeciẽ

ſuam eſſe moealiter bonã vel malã.ſ.naturali
ter·ſic em illa paſſio ſcᷣm ſpeœè ſuã ẽ bona q̃
motui vitali duenit vt gaudiũ et illa mala qͥ
ei repugnat vt triſticia · de emn.iijethi.c. vlti·

ꝙ triſticia ſtupefacit et coerũpit naturã habẽ

tis · St ſie de · ij. echi · c . v. ꝙ ſcðm paſſiones ñ
Oicimur ſtudioſi vel peaui nec ſcòm eas lau⸗
damur vel vitupamur· Scòo vᷣo mõ · ſ. inquan
tu e in genere moꝛis qð ↄuenit ei ex oꝛdĩe eiꝰ
ad rõem et volũtateſic aliqua paſſio ẽ moꝛa
liter bona ſcòm ſuã ſpeciẽ vt illa q̃ ẽ reſpectu
debiti obiecti in ↄpatione ad oedinẽ rõis Se
q ꝓ ↄpationẽ ad oꝛdinẽ ratiõis malũ ꝓximi
E obiectũ dehitũ triſticie/iõ paſſio miſericoe⸗
die que ẽ triſtieta de malo ꝓxim ẽ moealiter
bona ſcm ſuã ſpeciẽ:qe etiã expectatũ duiti
um ẽ debitũ obiectũ timoeis in oedine ad rõʒ
ideo erubeſcętia q̃ ſcᷣm dam̃:li.ij.c.xxviij.ẽ
timoe expectati ↄuieij ẽ moealiter bona. vnde
dicit ibidẽ ꝙ ẽ optima paſſionũ .qe etiã bonũ
cximi e indebitu obiectũ triſticie ꝓꝑ ↄpatiõezʒ
ad oedinẽ rõis·ido inuidia q̃ ẽ trillicia de bo
no ꝓximi ẽ ſcõm ſuã ſpeciẽ moealiter mala.hBᷓ
BDe foꝛtitudĩs virtute et eius actu p̃cipuo ſeʒ
martirio tixxxiij.
ANlſltea oſideranduz ẽ de foetitudine et
teperantia· et peimo de foztitudiĩe cir⸗
ca quã peimo ↄſiderandũ ẽ de ipſa.ſe⸗
do de vicijs oppoſits · tercio de ptibꝰ eiꝰ
Circa peimu peimo dicendũ e de ipſa foeti⸗
tudine.ſcòo de p̃cipuo eius actu.ſ.martirio
Circa peimũ ſciendũ ꝙ vera foetitudo ẽ ve
ra virtus.Eſt aũt vera foetitudo vt habe ex.
iij· ethi.c. ix. ꝓ quã quis mediocriter timet et
audet ad B; ijel matus ex habitu ꝗpter bonuʒ
finẽ qui è ↄſeruatio boni ↄmunis in piculis
moetis · Fiquis aũt ages licet foetiter agere
videat ñ tñ ſeòᷣm virtutẽ foætiter agit: vñ fᷣo⸗
titudo eius ñ ẽ vera ſed appares. SSoreſt auté
foetitudo dupliciter ſum.vno mõ ſcdz qð di
cit quãdã animi firmitatẽè et ſic ẽ dditio cuiuſ
libet virtutis.qe vt ðe ij⸗ ethi.ad virtutẽ req̃⸗
rit᷑ firmiter opari Flio mõ ſcðʒ qð dicit firmi
tatẽ aĩ in luſtinedis et repelledis gimnbꝰ picu

lis.vñ tulliꝰ ĩ ſua retho·.dicit ꝙ foꝛtutude eſt
Oſiderata picłoꝝ ſuſceptio et laboꝝ pꝓpeſſio
et ſic ẽ ſpeèalis virtꝰ ñ hñs dełerminatã mate
riã Itẽ hec virtus pficit animã ad ſuſtinenduᷣ
qᷓcunqʒ picula et ñ ſufficit dare fiduciã eua⸗
dendi qcunq; picula ſʒ hãc ſpuſſanctuſ infun
dit otrariũ timoꝛẽ excludes.et huiõi fiducia
Ptinz ad foetitudinèe q̃ e donũ ſpũſſancti Fd
HB nota ꝙ ſcᷣm ph̊m de ce · et m̃ · nomẽ virtutiſ
refert ad vltimũ potetie · Dicit aũt vno mõ
potetia naturalis ſcdõᷣm quã aliqs reſiſtere pᷣt
coꝛrũpentibꝰ.a ο mõ ſcòm qð ẽ pemcipium
agẽdi vt dᷣe.v.metha.&Et qe ſcdᷣa acceptio ẽ
Omunioe ideo nome vcutis ſcðz qð dicit vlti
mũ potẽetie taliz e ↄmune. Virtus em̃ ↄmuni⸗
ter ſumpta nihil aliud ẽ ꝙ habitꝰ quo qᷓs bñ
pᷣt opari. Scðʒ aũt qð dicit vltimũ potẽtie pei
mo mõ dicte qᷓ modꝰ ẽ mag ſpealis attribuit
virtuti magis ſpeali ſeʒ foetituò ini ad quã p⸗
tinet firmiter ſtare ↄtra qcũqʒ; repugnãtia · vñ
ſapᷣ.viij · vbi ðe ꝓ ſapia ſobeietate et peu:do⸗
cet iu · et vtute · po virtꝰ ꝓ foetitudme &ſt au
ctẽ foetitudo vt ðdᷣe:ij:ethi:circa timoꝛes et au
dacias qſi cohibitiua timoꝝ et moderatiua
audaciaꝝ · St quidẽ cirea imoersPienloeum
moꝛetis è foetitudo ſimpliciter vt vult andeo⸗
nicꝰ.circa vo alia ẽ foetitudo ſcᷣm q̃d· Ictꝰ
aũt foꝛtitudis peicipalioe ẽ ſuſtinere· i. ĩmobi
liter ſiſtere ĩ piculis ꝙᷓ aggredi · vt em̃ dᷣe.iij.
ethi.ĩ ſuſtinedo triſtia maxie dũr aliqᷓ foꝛtes.

SEgqui' videre de ſcðo ſcʒ martirio. circa

qs plura q̃runt. ſ. vtaa martiriũ ſit actꝰ

foetitudinis Beſponſio ꝙ eſt elicitiue actus
foetitudĩs · ſ. Stuite:qe ĩ martirio ↄfirmat hõ

i bono vtutis dã.ſ.fide et inſticiã ñ deſerit ꝓ
pter imminentia picula moetis· Ideo de iphis
marti ri bꝰ de heb.xj. foetes facti ſunt ĩ bello
R etiã actꝰ iuſticie inquãtũ ĩ caſu nccitatis
ſuſtine' vt qñ opoetet fieri p̃iudiciũ vitatis iu

ſticie qᷓ e fidẽ vł ꝓ ſuſtinẽtiã martirij pᷣdicte

veritati teſtimoniu Fferre tũc ei ſuſtinetia mar
ttrij e ex neceſſitate legis diuĩe· Et ꝓ iſticiazʒ
qe pꝑ fidẽ ĩtelligo ome; verã iuſticiã qe obſer
uatio oĩs talis iuſticie mediate ł ĩmediate re
fert' ad fidẽ foꝛmatã · St ꝑ fidẽ dirigimur adð
calis iuſticie obſeruantiã · Doteſt igi dici ꝙ;
martiriũ ↄpꝑa ad fidẽ vt ad finẽ quo aliqᷓs eõ
firma· I. foetitudine vo vł ad iuſticiã ł ad
vtrãqʒ ſi vt ad habitũ elicientẽ· d caritatẽ
vo vt ad impantẽ· ex q̃ etiã hʒ ꝙ ſit meritoeiũ
H rich. Vta martiriũ ſit ĩ pcepto.h marti
riũ ðᷣe ſeᷣm affirmatõzʒ· St iõ ꝓ loco et tpe eĩ
pᷣcepto vt cũ qͥs ĩpugna vt faciat aliqᷣd ↄtra
fide ł inſticiã ł cũ qͥs vidʒ ꝙ; ꝓ moꝛte ſuã p̃t fi
des k iuſticia ↄſeruari ał piret. Eſt ecẽ qñqʒ in
Oſilio vt qñ e ĩpugnatio pſonalis ñ vłis nec
time' de ſubuerſione fidei ł iuſticie ſi coꝛpꝰ ñ
exponat moꝛti. Si tñ pᷣlatꝰ ecelĩie videret ex
H ꝙ fugeret ł ex eo ꝙ ſe ñ opponeret gue di⸗
ſpendiu ĩ ecẽcia generari fidei ł iuſticie· tũc te
nere' ſe opponere et moꝛti ſe exponere ne nõ
paſtos ſʒ mercenariꝰ habere .ſic fecit beatus
tho.cãtuarienſis .· Qñqʒ aũt nee ẽ ĩ ↄſilio nec
ĩ pcepto vt qñ hõ ñ videt ꝙ ex ſua moete fidi

— — * aAn

— — —

— — — AN

k iuſticie fructꝰ accreſcat ſcdᷣm illud põ. que
vtilitas in ſangume meo dũ ec. Quct er q̃
ſũt neceſſania & pfectione martirij H & tria
ſunt ſiẽ ex deſenptõe quã omuniter ponut ma
Siſtri oſtedit᷑ ſcʒ ꝙ martiriũ e volũtaria ſuſti⸗
nentia moetis ꝓ xpo · ſz beatꝰ bern. dicit ꝓ vi
tate et ſumit ex glo· ſupꝑ illð põ. qm̃ ꝗpter te
moet· tota die · hec aũt tria ſut volũtas patiẽ
Di. hanc in puulis innołetibꝰ xpᷣs ꝓ quo paſ
ſi ſunt ↄpleuit. Ictualis ſuſtineti a moetis· t
Sbita cauſa Nota tñ ꝙ martiriũ ðe triplici⸗
ter·peĩo mõ largiſſime.ſ.patiẽtia in paſſioni⸗
bus quas pati oĩs qui pie viuit in xpᷣo· Et ſic
dicit aug· in ſermone de beato lanretio omĩs
vna xpᷣiam hoĩs ſi ſcdz euangeliũ viuat crux
atq; martirtũ ẽ. ſedo large ſcʒ actualis volũ⸗
tãtis p̃paratio ad ſuſcipiendũ ꝓ xpᷣo moetẽ ſi

ue ꝙ veritate · ſic accipit in ila anth.o ſan-

ctiſſima aĩa quã etſi gladiꝰ pſecutoeis nõ ab

ſtulit palmã tñ martirij ñ amiſit· tercio ſtricte

et ꝓpeie · ſ. volũtaria ſuſtinẽtia moꝛtis ꝓ xpᷣo
ſiue ꝓ veritate ſcm qð veritas diſtingint in
vitate vite iuſticie et doctrine ſic ſumi apoc.
xvij· vidi mulierẽ ebeiã de ſanguine ſanctoꝝ
et de ſanguine martirũ xpᷣi hieſau Vc tpe
legis nature et tpe legiſ ſcripte fuerũt aliqui
martires · vt dicit bern. ĩ quadã epła tam
li qui ſecuti ſunt paſſionẽ xpi .ꝙ hi qui pᷣceſſe
runt · ſi ꝓveritate moeti ſunt martires fuer̃t
ſed drñũter vt em dicit bern. ibide martiriũ te⸗
pus cã genuſqʒ diſcernũt . Nam cũ martir ſit
106 ꝙ teltis et teſtis ñ dicat ꝗꝓpeie niſi teſti fi⸗
cet de re q̃ fuit.iõ ñ fuerũt ita ↄpetẽtes mar
tires veteris teſtameti ſicut nom Genus etiã
ſiue foema diſcernit inter ipſa qe martires ve
teris teſtamẽti paſſi ſunt.vel ꝓpter inuidiã vt
abel · vel ꝓpter doctrinã qe redarguebãt opa
tirãnoꝝ · vt yſa·hiere· et alij ꝓlures.Sʒ mar⸗
tires noui teſtameti paſſi ſunt qe fidẽ negare
nol uerũt · St qe quida martires veteris teſta⸗
menti ↄueniũᷣt m foema cũ martiribꝰ noui te
ſtamenti vt ſancti machabei qui paſſi ſunt qe
deü celi et lege ſuã noluerũt negare et pᷣuari
cari ido de eis eccleſia ſolennizat. Vcx de
feſio rei tpalis ſit iuſta cauſa martirij.ihe cir⸗
ca hunõi tpalia tria pñt ↄſiderari ſcʒ iuſticia
poſſdẽdi et vti fruendi.Et actus poſſidedi et

vtifruendi. St iniuſticia vtrũq;ʒ ĩpugnãdi. Ee
quidẽ iuſticia è quid ſpũale. Tniuſticia vo eſt

dekfectꝰ eings · Ictus aũt tpalis e ſingulariuzʒ
pſonaꝝ· Dicenõ ergo ꝙ legitima cauſa expo
nendi ſe martirio ẽ defenſio iuſticie ex ꝓpte ſu

ſtinentis · St obuiatio muſticie ex pte ĩferen

tis referẽdo in deũ ſcõm illo ecc. inj · vſqz ad
moeteʒ certa ꝓ iuſticia hoc ẽ ven pcipue qñ
iuſticia ptinet ad eccleſiã pel rempublicã vł

miſerabilẽ pſonam ſic oppoſuit ſe beatꝰ cho.

iiuſticie regis · IOctus vᷣo vtifruẽdi Yut reſpi
cit ſingulare plonã qᷓ victũ aliunde p̃t habe⸗
re ñ ẽ ꝛca iuſta cauſa exponedi coæpalem vitã

Ven alias poſſit eſſe martir occidedo ſe HE
1

ſibi moetẽ inferee triplici motiuo.
pPeĩo ex deſperatõe dt cũ imaginat᷑ aliqð ter⸗
ribile ſibi ſupuenire qð putat ꝓ moete euade⸗

.*

iquis p̃t

re. ſedo ex verecũdia alicuiꝰ fame quã vnlt p
moetẽ purgare St vtroq; mõ n marti riũ ſ ma
gis ſuppliciũ dʒ dici.30 ex vicij deteſtatoõe Et
qe talis moes p̃t fieri aliqñ inſtinctu ſpuᷣſſan⸗
cti · aliqñ ex illuſione dyaboli. ideo dubitat
de ipſa ſi tñ facta ſit ex inſtinctu ſpũᷣͥſſancti ẽ
martiriũ.vt patet in ſampſone iudic·xiiij. Si
aũt ex illuſiõe dyaboli eternũ e ſuppliciũ et
hec ſentetia habe ex vbis aug. peĩo de ci. dei
De timoee ĩtimiditate et audacia rrii,
Sinde oſideranðò e de vicijs oppoſiti
foetitudini et peĩo de timoee. ſcðo de
ĩitimiditate · 3 de audacia Firee pei⸗
mũ ſcʒ timoee querunt plura.ſ.vti timoe ſit
peccatũ timoe inoedinatꝰ e peccatũ vt qñ
appetitꝰ p timoee fugit ea ꝗᷓ ratio dictat eſſe
ſuſtinẽda ſiue ꝓſequeda vel deſiſtit ab his qᷓ
Sſequi dz. vn N.Rti.nolite timere eos qᷓ oc⸗
cidunt coæpus· Qui vo refugit illꝰ q ẽ ſcòᷣm
rõem fugiendum non elt inoedinatus nec eſt
Ptm̃ · Vti peccatũ timoꝛis oppona foeti
tudim· XÆο timoæ inoedinatꝰ includi in quo⸗
libet peccato vt auarꝰ timet amiſſione pecu⸗
nie et intpatus amiſſionẽ voluptatis et ſic de
alijs · ſed timoe p̃cipuus ẽ moetis · vt ꝓba?: iij
ethi.et iõ inoꝛdĩatio talis timoeis oppo foꝛ
titudini q̃ ẽ circa picula moeti ꝗꝓpter qð eciã
anthonomatice dici timiòitas opponi foeti⸗
tudini vt ecẽ vnlt phꝰ ij. et in · echi . ti⸗
moe ſit peccatũ moetale.ih inoedĩatio timo⸗
ris qñqʒ oſiſtit tin in appetitu ſenſitiuo et ſic ẽ
tm̃ venialis. qñq; attingit appetitũ rõnalem
qui ðdᷣe volũtas et tunc qnqʒ e moætalis vt cũ

quis ꝗpter timoẽ ſic e diſpoſitꝰ vt faciat cõo-

tra dei pcepta· vñ et timidis debe pena infer
ni ſcᷣm illud apoxxj· timidis pꝓs erit in ſta⸗
Sno ignis æc.· Qñqʒ ẽ venialis vt cũ qͥs timo⸗
re retrahit a bono qð eſt de pfectione ↄſilij.
Quãdoqʒ vo ñ peccatũ vt cũ q̃s hʒ rõnabi⸗
lem cãm timoeis ſcᷣm tho· et alex· an eeK
cimoe excuſet a peccato. H ſiqᷓs ꝗꝓpter imoꝛe

vt fugiat mala ſcòm rõem magis fugiẽda.nõ

refugt mala minus fugieda ñ e peccatũ ſicut
moes coepalis magis e fugiedasp amiſſio re⸗
rũ.Siquis aũt ꝓpter timoee ecõtrario faceret
totaliter exenſari a peccato ñ poſſet. qe talis
a moꝛ moedĩatꝰ eſſet· peccatũ tñ eiꝰ diminuiꝛ
qꝛ minꝰ ẽ voluntariũ qð ex timoæe agit'.vnde
nij · ethi · phᷣus dicit· uiuſmõi q fiut ex timo
re ſunt ex voluũtario et inuolũtario mixta. vñ
1·q. j· oſtat. ð̊e ꝙ vim paſſus et innitus ab he⸗
reticis oedinatꝰ coloꝛẽ excuſatõis habz Vt
terius ad plenioæe euidentiã hꝰ materie notã
dum ꝙ duplex ẽ metus ſiue timq · vnus eſt ci⸗
moe iuſtus ſiue ꝓbabilis· alter eñ ꝓbabilis
ſiue leuis · ꝓbabilis ẽ qui cadit ĩ vi oſtãcezʒ
et aioſum et hic excuſat vt metus grauis dã⸗
ni rex · St ſcᷣm gof graue damnũ reꝝ dicit
damnũ omniũ rerũ vel maioeis ptis ar. ff. de
excuſa.tu.l.ꝓpter litem Et metꝰ m oetis.ſeri⸗
pte ſeriitutis:cruciatus coepoeis. minaꝝ qñ
ſeʒ ꝓpſona potens minac magnũ malũ et veri
ſiłe è ꝙ ĩplebit illd Bern. tn dicit ꝙ reli quic

arbitrio iudicis an mine vł potetia hommis

I.

ſint inſta cauſa timoꝛis. ff ex quibꝰ can.ma.
I. iij. St metꝰ excõicatõis ex · de reſti.ſpo· olĩ
inter ſcòm hoſt. Gof.vo dicit ꝙ; metꝰ excõica
nõis ñ excuſat· aut em̃ e iniuſta et ſic ñ ligat
apud deü · aut e inſta et tůc imputet ſibi ꝙ ſic
meruit excõicari Leuis metus ẽ q̃ cadit in vi⸗
rũ puſillanimẽ·et hic ñ excuſat in matrimoĩa
exde ſpon.venies: HNec ĩ voto er̃ qui clerici
c·vltimo An electione tñ excuſaret et eã vici⸗
at · hec gof · et bern. ex · de his q ui·c·penbł · et
ex ·qui clerici c.vl ’ ſte nota ſcᷣm gof.v.q
vj⸗c.j· ꝙ; metus damni excuſat in dato q repe
titur · Ea ñ⸗ miſſo qꝛ ñ ſoluit. Et in remiſſo qꝛ
petit·ſedò n excuſat in cõmiſſo.qꝛ ob metũ dã
ni ñ debet moetale ↄvmitti quin potiꝰ debent

mala oĩa tolerarixxxijq:v-itane· Inſuꝑ no⸗
ta ꝙ cũ quis ĩcidit metũ ſine culpa ſubueni

ſibi Et ea q̃ ꝑ metũ facta ſunt ſi ſint pfecta re
ſcindunt' ꝓ actionẽ qð me:ca·q? ꝓbato metu
reſtituit qð dedit. Si vo ſint impfecta reſcin
dunc' p exceptõem qe abſoluet' a ꝓmiſſo.ff·
qð me:ca.l.metum. Si aũt ĩcidit ex culpa ſua
ſic ñ ſubueni ſibi niſi ĩ caſibꝰ de quibꝰ dictũ
E G. li⸗j·ti ·de iuram̃to ar·vij:q.viijcca fi·

Squuèt videre de ſcòo: ſ.de intimiditate

de qua qrunt plura ſcz vt ſit peccatũ·
zH ꝙ eſſe ĩpauidum e vicioſum ſiue cauſet ex

defectu amoeis vt cũ quis minꝰ debito amat

vitã ꝗꝓpeiam et ea que oeꝛdinan' ad eã ſiue cau
ſet ex elatõne animi de ſe pᷣſumentis et alion
Otemnentis ſiue cauſet' ex ſtoliditate qᷓ tamẽ
ſi ſit muincibilis excuſat a peccato Vcꝝ in
timiditas opponat᷑ fostitudini · ꝙ ſic vt

ðe nij:ethi.et B ꝓpter defectũ timoeis inquã

cũ ñ timet qð timere opoetet ſic timiditas op
ponit᷑ foetitudimi ꝑ exceſſum timoeis inquãtũ
ſcʒ timet vbi ñ opoꝛtet.
Squi videre de tercio.ſ.de audacia.Cir
ca quã ſci endũ ꝙ andacia ẽ vicioſa ſcdᷣm
qð dicit exceſſum paſſioms q;̃ ðꝛ audacia· vñ
ecẽ·viij· audacis ſocietas diſſuade?.cũ auda⸗
ce inq̃t ñ eaſ in via dñ pzʒ ꝙ oppo foetitudĩ qᷓ
circa timozes et audacias vt dictũ e ſupea.

De ptibus-fgetitudĩs in ↄmuni ti ·xxxv.

Oſtea oſiderandũ ẽ de ptibus foꝛtitu⸗
dinis· Et peimo ĩ ↄmum · ſcᷣo ĩ ſpeali
Zirca pemũ ſciendũ ꝙ tulliꝰ in ſua re

tchoꝛica ponit quatuoe ptes foætitudĩs. ſ.ma⸗

Inificentiã patientiã fidentiã et ꝓpſeuerantiã
Id emus euidenciã ſciendũ ꝙ foeti tudini ſe⸗

cundũ qð e virtus ſpealis ñ pñt aſſignari par

ces ſubiectiue· qe ñ diuidi in multas virtuteſ
ſpecie drñtes qe ẽ circa materiã valde ſpẽalẽ
Flſgnan' aũt ei ptes quaſi ĩtegrales et potẽ
tiales. Integrales quidẽ ſcòz ea qᷓ opoetet cõ⸗
currere ad actũ foztitudĩs: potẽetiales vᷣo ſe⸗
cundũ ea qᷓ foatitudo obſeruat circa difficili

ma.ſ.moꝛtis picula.Tlique aũt alie virtutes

obſeruãt circa quaſdã alias materias minus

difficiles que quidẽ vᷣtutes adiungunt fozti⸗

rudini ſic ſedarie pꝛĩcipali. Sicut aũt dictu ẽ
ſupea duplex ẽ adha
ſuſtinere · Fd peimũ duo re qᷓrun quoꝝ vnũ ꝓ
tinst ad pparationeʒ vt⸗ſaliqs ꝓmptũ heat

pᷣſumptõis et ip̃m nome manifeſtat vñ pz

9 foetitudĩs. ſ.aggredi et

animã ad aggrediendũ· Icð; ad opis execu

nonẽè ſczʒ ne deficiat in executiõe eoꝝ q̃ᷓ fidu⸗
cialiter inchoant. quãtũ ad Rimãũ poit tulli
us fidentiã ꝙtũ ad ſcdz magnificentiã · G igi
duo ſi coartenc' ad picula moꝛtis erunt qſ ꝑ
tes integrales foꝛtitudis. Gi aũt referant ad
aliqᷓs materias minꝰ difficiles adiungent' ei
ſic ſcarie peicipali ſiẽ magficęntia · uij · ethi ·
ponit᷑ circa magnogſumptꝰ.agnammitas
aũt q̃ vr ioẽ eſſe fidẽte cca magnos honoꝛes
Fd actũ etiã ſuſtinedi duo requirunt. vnũ ẽ
qð p᷑ difficultate ñ deficiat· lteꝝ ẽ ne ex di
uturnitate deſiſtat · ꝙᷓtũ ad peimũ ponit pati
entiam · quantam ad ſecundum ꝑpſeueranti am
HG etiã duo ſi coercear ad ꝓpꝛiã materiã foeti
tudĩs erũt q̃ſi ꝓtes ĩtegrales eiꝰ.ſi aũt ad q̃ſ
cunqʒ materias minꝰ difficiles referant᷑ erut
virtutes a foztitudĩe diſtincte et tñ adiũgenꝰ
ei ſieut ſcdᷣarie peĩcipali: Gd has etiã p̃dictaſ
quatuoꝛ ptes foztitudinis reducunt' alie ab
alijs poſtte.

De magnanitate et vicijs oppoſitis ti· xxxvj·
Ende dↄſiderandũ ẽ de pcibus foꝛtitu
dis in ſpeali · Et peĩo de magnanĩtate

qnã ph̊s ponit in loco fidetie. Et pꝛĩo
de ipſa · ſcdᷣo de pſumptõne · 3⁰de ambitõe . q̃r
to de ĩani gloꝛia·quĩto de puſillanĩtate · H ei
ini opponunt' magnanmitati Eirca pemũã
ſcienð ꝙ h virtꝰ vt habe .iij · ethi · ẽ circa ma
gnos honoees. Eſt aut et alia virtꝰ circa ho⸗
noees mediocres q̃ ẽ mnomiata Nommatur
aũt ex ſuis extremis qꝗᷓ ſunt ꝓphilothomia i· a⸗

moꝛ honoꝛis et aphilotoĩai· ſine amoꝛe ho⸗
noeis· lauda' em̃ qñqʒ; qui amat honoꝛe · qñ qʒ

auũt qui ũ curat de honoæee ꝓut ſcz vtrũqꝛ mo⸗
derate fien p̃t. Pertinet aut ad magnanitatẽ

fidęetia quã tul liꝰ poĩt·qe magnanitas ẽ ꝓPe

cirea ſpem alicuiꝰ ardui-Eiducia aũt ĩpoetat
qðdã robur ſpei ꝓueniẽs ex aliq̃ᷓ ↄſideratiõe

ꝗ facit vehemete opĩoneʒz de bono aliꝗꝰ aſſe⸗

quedo. Securitas vo q̃ᷓ dicit pfectã qᷓetez aĩ a
timore iĩmehiate ptinet ad foetituò mèe. Conſi
deranð tñ ẽ ꝙ ſic ſpes ẽ cã audacie ita timoe
ẽ cã deſperatõis. et iõ ſic fiducia ex ↄſequeti
ad foꝛtitudinẽ ptinet in ᷣtũ vt aundacia. Ita
et ſecuritas ex ↄſequẽeti ꝓtinet ad magnaiĩtatẽ
in ꝓtũ repellit deſperatõem.
Eaquit videre de ſcoõo . ſ. de Plumptione.
Circa quã ſciendũ ꝙ oppo' magnanitati

p exceſſaz· vñ.ij·et· iiij·ethi · d̊e ꝓ magnanita

i p exceſſam oppo' caymꝰ ł ventoſus quẽ di
cimꝰ pᷣſamptuoſũ:vt em̃ dictũ ẽ ſupᷣ magnam

mitas ſiſtit in medio ſcz ꝓpoꝛtõez ad pam
facultatẽe · ñ em̃ in maioꝛa tedit ꝙ; ↄueniãt ſi⸗

bi pᷣſumotuoſus aũt ſedðz ꝓpoetion ſue facul⸗
tats excedit. Vicioſuʒ aut ẽ et pctm̃ q̃ſi exñs
Otra naturalẽ oꝛdinẽ ꝙ aliqs aſſumat ad agẽ
dũ ea qᷓ pᷣferunt' ſue vᷣtuti qð ptinet ad rõem
ꝙ ẽ peccatũ Si obicit᷑ qꝛ pᷣſumpuo po' ſpes
peccati in ſpmſanctũ qð ñ ppenme⸗ magnni⸗
miati ſed magis caritati ergo ꝛc· E n qlibʒ
pᷣſumptio ponit peceatũ in ſpm̃ſanctũ .· ſ̊ illa

Jua qs diumã ꝛuſt ciã otamnit ex mordinata

X r

— —

—

-2=

+ ☚ —

ofidentia diuine miſericoedie. Et talis p̃ſum⸗
ptio rõe materie. ſ.inquantũ p eam ↄtemnit
aliq̃ᷓd diuinũ po' caritati vei potius dono
timoeis cuiꝰ e deu reuereri- Inquãtũ tñn talis
Otemptus excedit ꝓoetionez Pe facultatis
pt opponi magnammitati Nota tñ ꝙ n mu
tũ ſolet dici qs pᷣſumptuoſus ſi in aliquo mo⸗

dico ꝓpeias vires excedat ſi tñ dicat᷑·talis p

ſumptio ñ oppo⸗ magnaximitati ſz illi virtu⸗
ci q & circa mediocres honoees-
Equi videre de tercio ſcʒ de ambitione
circa quã ſciendũ ꝙ ambitio opponi ma

gnanimitati ꝓ exceſſum. Impoætat em inoedia
tum appetitu honozis.hoc aũt otingit tripli

citer · vno mõ ꝓ hoc ꝙ appetit teſtimonim de
excelletia quã ñ habet. lio mõ ꝓ hoc ꝙ ſibi
cupit fieri honoeẽ ñ referendo m deun.tercioꝰ
p hoc ꝙ appetitus eiꝰ in honoee quieſcit ñ re
Fferes eũ ad alioꝝ vtilitate· Intm̃ em debet te
ſtimoniũ alioꝝ de eius excellentia placere ĩ
quantũ alijs ex hoc pᷣt ꝓdeſſe · vñ pz ꝙ ambi⸗
tio ẽ ſp peccatũ qð etiã patz ex G̊ ꝙ repugnat
caritau ſcdᷣm illud .jcoꝝ·xmij caritas non ẽᷣ
amhicioſa.
Squit᷑ videre de quarto ſcz de inani gła
ESt circa hanc querunt' plura: ſ. vti ap⸗

retitꝰ gloeie ur peccarn 1oe appetitꝰ gloeie
de ſe ñ noiat aliq̃d vicioſum vt em dicit tulli

us in ſua rethoeica.gloia ẽ freques de aliqꝰ*
fama cũ laude· Et ambeo.dicit ꝙ gloeia e cla
ra cã laude noticia· ᷓppetere aut land abilez
famã n eè peccatũ qumimo vi eſſe landabile
ſem illuꝰ ecẽ.xj. curã Habe de bono noĩe: et
Bo·xij: undentes bona ñ ſolu coꝛã deo ſed

etiã coea hoibus Sciedũ aũt ꝙ ad pfectiõz

loĩs ptinet ꝙ ipſe ſe cognoſcat ſed ñ ꝙ reco⸗
gnoſc ac ab alijs Et ideo pꝑ ſe nõ è appeteda
oteſt tñ appeu mtũ e aliquid vtile · ſ. ad
ꝓalij ꝓficiãt ex bono qð cognoſcũt ĩ alio
vel ad h̊ ꝙ; ipſe homo in boms q in ſe cogno⸗
ſcit ꝓ teſtimoniuʒ alioꝝ ſtudeat pſeuerare et
ad melioza ꝓficere. Et ſcᷣm hoc laudabile e
q; curã habeat de bono noie ñ tñ delectetur
inaniter in hominũ laude. ſic em dicit aug v
de ci: ſamꝰ videt qui laudis amoæe vicin eſſe
cognoſcit. Sᷓppetitus aut inanis głoeie viciũ

impoetat · NHam qlibet vanũ appetere vici 3

ſum ẽ ſcᷣm illud pſal.vt quio diligitis vani.
et qri · me. Doteſt ãt dici vana gloꝛia triplici
ter⸗vno mõ ex pte rei de qua quis gloꝛia qrit
ve de eo qʒ ñ eſt gloeia dignũ ſicut de aliqua
re fragi li et caduca.lio mõ ex pꝑte eiꝰ a quo
gloꝛiã querit vt hoĩs cuius iudiciũ ñ ẽ certũ
Tercio mõ ex pte eius qui gloiã appetit· qui
ſcʒ appetitũ gloꝛie ſue ñ refert in debitu fine
vt ad honoꝛeʒz dei vel ſalut? ꝓximi. B cho· et
Ouenit cũ eo alex an Vtn ĩanis gloia op⸗
ponat' magnanimtati · H ꝙ ſic. vt em dictũ
. gloeia & quidã effectus honoeis et landis-
Ex hoc em ꝙ aliqs lauda vel ei reuerẽtia ex
hibec clarꝰ in noticia alioꝝ reddit'. St quia
magnammitas ẽe circa honoees· Oſequẽs ẽ ꝙ
ſit circa gloeiã vt ſq; ſiẽ honoꝛe ita et gloꝛia
moderate vtat᷑ et ideo inoꝛdinatꝰ appetitus

gloeĩe oppo' magnanimitati directe Vtn ĩ
anis gloeia ſit peccatù moetale. G. ex B ali⸗
qð peccatũ ẽ moetale ꝙ otrarta cantati.· hHoc
aut peccatũ ſcòm ſe ñ videt ↄtrartari dilectõ
ni ꝓxim ſed pᷣt ↄtrariari dilectioni dei dupti
citer. vno mõ rõe eiuns de quo quis gloeia vt
j·coꝝ · nij/quid gloꝛiaris q̃ſi n accepis. F.li
mõ ex pte gloerãtis qui ſceʒ m gloeia tanꝙ; imn
vltimo fine quieſcit ꝓ quo etiã ↄſequeèdo nõ
ptermittit facere etia ea q ſunt ↄtra den· et v
troq; mõ ẽ peccatũ moetale: Si aut amoe Hu⸗
mane gloꝛie licet ſit inanis neutro pdicton
modoꝝ repugnet caritati e venialis vn cri⸗
ſoꝰ.dieit ſup &ρt. ꝙ manis gloꝛia etiã locum
Hhz in ſeruis xpi· in quibꝰ tñ nullũ e peccatuzʒ
moetale.Gᷓ̊ tho. Ite ſcᷣm alexan.manis glo⸗
eia erit venial is:tũ ꝓpter ſureeptõez · tũ Pter
maxi mã ↄcupie ꝓnitatem· ſignat em ꝓꝑ pulue

rẽ de quo ðdᷣe t r. apł is-excutite pul: de pe-

ve.vñ dicit greg· pᷣdicatio vix ſine aliqua mi
xrtione pulueris trãſit· pdicans em aut ad idi
gnationèe trabit' ſi Otemni. aut ad inane gio
ꝛiã ſi ab auditoeibꝰ honoeat· Conſtat aut ꝙ
apoſtoli a pfectõe ꝓpter honiõi inane gloeiaʒ
ñ cadebant Quot et qᷓ ſunt filie manis glo⸗
rie cũ ſit viciũ capitale· vt hHabitũ eè ſupea ihx
ꝙ ſunt ſeptẽ ſcdᷣm greg·xxxj· moea. ſ. inobeoꝛ
entia:iactantia yꝓpocriſis Otentio· ꝓtinacia · ſ.
ꝗpe ſentetie:diſcoedia.ſcʒ volũtatis ab alijs
et nouitatũ pᷣſumptio Hota ꝙ iactãtia vt di

ctum ẽ ſupea po' ĩter ſpecies ſupbie · quo ad

interioee eius cauſam qꝗᷓ è arrogantia. Iactan⸗

tia vero exterios vt ðe iiij:ethi: oꝛdinat qnqʒ

ad lucrũ.ſʒ ſepins ad honoee vel gloeiam. St
ſic oeit ex inani gloeia
gquit vrdere de v. ſ. de puſillanimitate
circa quã ſcien ꝙ directe oppo' magna
nimiati ſc̊m defectũ q ſicut magnanimꝰ
animi magnitudò me ad magna tendit. Ita pu⸗
ſillammiſ a magnis ex animi puitate retrabot
Sicut aũt ꝓ pᷣſumptõem aliqs excedit ꝓpoetõ
nem ſue potetie du nitit ad maioea ꝙ poſſit.

Fta etiã puſillanimis deficit a poetione ſue

potẽtie dum recuſat in illud teuere qð ẽ cõ⸗
menſuratũ ſue potetie · St ideo ſicut pᷣſumptõ
ẽ peccatũ ita et puſillanimitas
De magmificetia et puificetia ti · xxxvij.
AOſtea Oſiderandu 6 de magnificentia
et puificentia. Circa q ſciendu ꝙ ma⸗
teria magnificètie ſunt magni ſumptꝰ
Gt vult phůᷣus nij· ethi· qe intedit ad aliqd ma
gnũ opus faciendũ et requirit οοοttonatos

ſumptus. Doteſt etã dici materia magnificẽ

tie ipſa pecunia qua vtit ad faxi enð magnol
ſumptꝰ et amoe pecuĩe qua magmęicꝰ mode⸗
rat ne magni ſumptꝰ impediant· Opponitur
aũt ei puificẽtia ſcᷣm ph̊m ſcõo et qrto ethi.
magnificꝰ em vt hab e ex · iiij· ethi.peicipali
ter intedit magnitudme operis · et ſecuũdario
magnitudinem ſumptus quam vitat vt ma⸗
gnum faciat opus·ꝓuificꝰ aũt ecõuerſo pein⸗
cipaliter intedit ad ꝓpuitatem ſumptꝰ et p oſe

quẽs puitate opis et ſie defieit a ꝓpoetione qꝗᷓ

de aliquo qð ↄtrariat' diuie reueretie ſcòz id

dz eſſe ſcm rõem inter ſumptꝰ et opꝰ.et ĩta ẽ
vicioſus. Daruificetie aũt oppo' viciũ q̃ quis
expenoit vltra debitũ modũ · Et ðe grece bo⸗
nauſia a furno dicta:qꝛ ſcʒ ad moduʒ ignis qᷓ
i furno ↄſumit oĩavñ latie p̃t ↄſuptio dici:
De pacientia et longanimiate ti xxxviij.
Einde oſiderandũ e de patieétia. Circa
quã ſciendũ ꝙ pacietia ꝙ;tũ ad habitũ
pon virtꝰ ꝓ quã mala equo aĩo tole⸗
ramꝰ vt dicit aug.li. de patiẽtia. Quantũ ad
delectatõem quã hʒ in actu po' inter fructuſ
Gab . v·. St pci pue qᷓtuʒ ad hoc ꝙ anmꝰ ꝑ pa⸗
ti entiã pᷣſeruat ne triſucia obenat.p hoc aũt
qð ðꝛ iac.j.patietia opꝰ pfectum hʒ.habe' ꝙ
pPatietia ẽ ꝓpfectios ſcdᷣm qd alijs vtuubꝰ .ſ. ꝙ;
tuũ ad tolerãtiã aduerſoꝝ·ñ aut ꝙ ſit pfectio⸗
ſimpliciter · Cauſat' aut patietia ſcm qð ẽ vir
tus a caritate ſcòm illud.j.coꝝ ·xiij: caritas
paties e.H̊ aut ha beri n p̃t niſi ꝓ gratiã ſcðᷣm

zlud Eo⸗vrcoritas dei diffu:e in coꝛdi. nr̃is

— —- — — — — ⸗
p ſpmſanctũ ꝗᷓ datꝰ ẽ nobisvñ pz ꝙ pati ẽtia
ſine auxilio gtie ñ habe. Non e aut patientia
idẽ ꝙ longanimitas. Sicut em̃ magnanimꝰs tẽ
dit ĩ magna ſic et lõganimis tedit ĩ aliqᷣd qð
diſtat in Ionginquũ .· St 16 ſiẽ magnammitas
masis reſpicit ſpem tendentè ĩi bonũ ꝙ;ᷓ auda
ciã vel timoes vel triſticiã qᷓ reſpicit malũita
et longanmitas· vñ magis vide ↄuemre cuzʒ
magnanĩtate ꝙ; cu patietia Seðʒ tñ ꝙ ſub rõe
mali ↄtriſt tis reſpectu cuiꝰ ẽ patietia:pᷣt cõ
Phendi et dilatio bom ſperati qᷓ punet ad lõ⸗
ganitateʒ. t laboe que ſuſtinet hõ in ↄtinua
ta executõe opis bom.qᷓ ptinz apb oↄſtantiã tã
lõganitas ꝙ;ᷓ oſtãtia Ophenduntc ſub patia
De pſenerantia et oſtantia et vicijs oppoſitis
ti · xxxix.
QOſtea oſiderandu ẽ de laoppaüue:
8.

Pꝛeio de ipſa. ſcdo de vicijs oppoſiti
CLirca pemmũ ſciendũ ꝙ pſeuerãtia é q2
a virtꝰ ſpealis ad ꝙᷓ ptinet m opibus vtuo
ſia diuturnitatè ſuſtinere ꝓut ẽ neceſſe.vñ diẽ
tulliꝰ in rethoꝛica ſua ꝙ pſeuerãtia e in rõne
bene dſiderata ſtabilis et ppetua pmãſio.Qñ
aunt dicit aug. li.de pſeuerãtia ꝙ nullꝰ poteſt
diei pſeuerati habere dũ vimt miſi pſeueret
vſq; ad moete. ſumit pſeuerantiã P actu eius

Oſumato.Conueniũt aut oſtãtia et pſeuerãtia

in fine · qe ad vtrũqʒ; ptinet ĩ aliquo bono fir
miter pſiſtere· Differũt aũt qe pſeuerãtia Pe
facit pſiſtere otra difficultcate qᷓ ꝓuenit ex di
uturmtate actꝰ.ↄſtantia vo ↄtra difficultatẽ
ꝗPuent ex alijs ĩpedimentis exterioeibꝰ
Queri aut vti pſeuerãtia indi Zeat gabe
ce· H ſic. vñ aug.li. de pſeuerãtia dicit aſ
ſerimns eſſe donũ dei pſeuerantiã ꝗᷓ vſqz in fi
ne pſeuera iſ xp̃o. VYt em̃ pza ex pᷣdictis Pſene
ratia e dupłr. vno mõ ꝓ habitu pſeuerãtie
ſcdz e virtus et ſic indiget dono hĩtualis
Stcie ſicut et cetere vtutes infuſe. Flio mõ P
actu pſe eueratie vſqz ad moete durate⸗ Et ſedz
Hhoc indi get ñ tm̃ gratia habituali.ſjʒ etiã gra
tuito dei auxilio ↄſeruãtis hommè ĩ bono vſ
q; ad finẽ vite. qe cum libeꝝn arbitriũ de ſe ſit
vertibile et hoc ñ tollat ei ꝑ gr̃as habituala

1

pñtis vite ñ ſabeſt ptãti liberi arbitrij eẽ ꝑ S⸗
tiã ĩfoemadi vt ſe imobiłr ĩ bono ſtatuat· liczʒ
m eius ptãte ſit ꝓ hõ eligat/ꝑlerũq; em̃ e in

ptãte nra electio nõ aũt executio· hec tho.

Squit videre de ſcòo ſczʒ de vicijs oppo⸗
itis pſeuerãtie· ſ. de mollicie et ꝓtinatia
De mollicie igit ſciendũ ꝙ oppo' pſeuerãtie
vt valt ꝓh̊svij/ethi.ð̊e aut ꝓPeie ſcᷣm ph̊ᷣm
mollis qui reced a Hana pter triſticias cau
ſatas ex öfectu electcionu qi cedes debili mo
unenti? Sz obi qe ſuꝑ illud.j.coꝝ · vj:nec ad
ulteri nec molles dicit glo.i.muliebeia patie
tes.ſed h oppo caſtitati ergo ꝛec · pᷣdicta
molliu es dupłer cauſa?. vno mõ ex ↄlſuetudie
cũ em̃ aliqͥs ↄſuemit voluptati bꝰ frin diſfici⸗

lins p̃t eis carere·Alio mõ ex naturali diſpo

ſitõe qe ſcʒ hʒ animù minꝰ ↄſtante ꝗpter com
plexionis fragilitate et ſic ↄopat feia ad ma⸗
ſculos vt dᷣe:vij.ethi⸗Et iõ illi qui muliebeia
pꝓatiunt dicun᷑ molles qſi effecti mul iebees
pPeio mõ mollicies oppo' ꝓſeueratie: ſcõo mõ
caſtitati. De ptinacia aũt ſciendũ ꝙ opponit
pſeuerãtie vt vult tulliꝰ ĩ rethoei-ſua-ſic em̃
dicit yſið· li· ethi. ptinax ðe qui eſt ĩpeudeter
teneg qᷓſi oĩo tenaxet idẽ ðᷣe ꝓtinax·qꝛ in ſuo
aꝓpoſito ad victoꝛiã pſeuerat.pſeuerat em ĩ ꝓ
peia ſententia plus ꝙ opoetet mollis minꝰ ꝙᷓ;
opoetet-pſeuerãs ant quantũ opoætet
De tꝑantia et imtpantia et ſenſualitate ti.xl.
Onſequẽter ↄſiderandũ è de tpantia.
St peio de ipſa poſtea de ptibus eins.
Circa peimũ peimo dicendũ ẽ de tpan
cia· ſcᷓo de vicijs oppoſitis Circa peimum
ſciendũ qð nomẽ tpantie dupꝑłr ſumi pᷣt. vno
mõ ſeðʒ ↄmunitate ſue ſcniftcarsie et ſic eſt
virtus generalis q ſignificat quandã tẽperi
em. I · moderatõzʒ quã rõ ponit in humanis o⸗
penibus et paſſombꝰ qð e ↄmune ĩ omm mo⸗
rali vᷣtute.· Gllio mõ anthonomatice ſcòm qð
refrenat appetitũ ab hiſ qᷓ maxime alliciũt ip
ſum et ſic è ſpealis virtꝰ vtpote hñs materiaʒ
ſpecials. Eſt em circa delectatõs maximas cu
iuſmodi ſut delectatões tactꝰ.ſ.ciboꝝ et po
tuum et venereoꝝñ è aũt circa delectatõs a
lioꝝ ſenſuũ peincipaliter ſa ex ↄſeqñti · ſ. inq;
tũ referunt ad delectatões tactus
. Aauñ videre de ſcdo. ſ. de vicijs oppoſi⸗
tis tẽperãtie circa qð ſciendũ ꝙ oppo' ei

intpantia ſcm exceſſum et e viciũ maxie exꝓp

beabile.vt vult ph̊ᷣs .ij .ecthi. ꝓ eo ꝙ ẽ circa
delectatõs ↄmunes nobis et beutis et p̃t ali
qñ eſſe pctmĩ moetale aliqñ veniale vt ꝑ ſe pzʒ
Opponit etiã ei ĩſenſibilitas ſceðz defectũ vt
pult ph̊s ſeðo et iij:ethi.ſiq̃s em̃ intm̃ ð lecta
cione refugeret p necia ad ↄſeruatõz nature
idinidui ł ſpeciei p̃termitteret peccaret qᷓm re
pugnãs oedòmi naturali et B ptinet ad viciũ ĩ
ſenſibilitatis· Sciendũ tñ ꝙ ab huiõi òlecta⸗

tõibus ↄſequetibꝰ huiõi opatões qñqʒ ẽ lau
dabite k ec neceſſariũ abſtinere ꝗꝓpter aliqueʒ

finẽ ve ꝓpter ſanitatẽ coꝛpale vel ꝓpter alicꝰ
officij executõz. k ꝓpter aĩe recipiendã ſalutẽ
ł apter diuioꝝ oteplatõzʒ nec aliqð p̃dictoꝝ

Piinet ad ĩſenſibilitate qꝛ ſũt ſcðʒ rectã rõem

—= — r

—
—

ꝛ ——

¶De partibus tpantie in omuni ti. xlj.

et penno m cõi. ſcdo in ſpeali. Circa

Einde olideranò eſt de ptibꝰ tpantie.
R peimũu ſcienð ꝙ tulliꝰ in retho. ponit

tres vᷣtutes tpantie. ſcʒ ↄtinentiã. clemetiã et

modeſtiã. Qacrobiꝰ vo ſupꝑ ſomniũ ſcipioniſ
Ponit multo plures·ſcʒ modeſtiã verecundiã
abſtinentiã caſtitats honeſtatẽ moderacionez

parcitatẽ ſobeietatẽ eꝑpudiciciã· Indeonic?

aut dicit ꝙ familiares tpantie ſut auſteritas.

Otinetia Huilitas ſimplicitas oenatꝰ et bona

oedinatio et ꝑ ſe ſufficientia.haꝝ aũt vᷣtutũ
due ſũt ptes itegrales tpantie ſcʒ verecũdia
P quã aliqs refugit turpitndinẽ tpantie ↄtra
riã · vt ſumac verecũdia nõ ꝓ paſſione ſp peo
habitu· Et honeſtas pꝑ quã aliqs amat puleni⸗
tudine tpantie· ptes vero tpantie ſubiectiue
ſũt qᷓtuoe.tpantia em eſt circa delectatões ta
ctus· qua qdam oedinant' ad nutrimentũ-
et i his quantũ ad cibũ eſt abſtinena.quantũ
aò potũ e ꝓpeie ſobeietas. quedã vero oedi⸗
nant' ad generatõeʒ· et in his quãtũ ad dele⸗
ctationẽ pncipalẽè ipiꝰ coitus e caſtitas. qn⸗

tũ vero ad delectatões circũſtantes qᷓ ſeʒ ſut

in oſculis tactibꝰ et amplexi bꝰ attẽdit pudi
cicia· Dartes vo tpantie potetiales. quedam
refrenãt appetitũ in interiozꝛibꝰ motibꝰ aĩe.
qdam in exterioeibꝰ motibꝰ cospis· quedã in
rebꝰ exteri oꝛibꝰ.Deeter motũ auᷣt denpiſcen
tie que moderat et refrenat tpantia tres mo⸗
tus inueniunt᷑ m aĩa tendẽtes in aliqò.pᷣmꝰ
qdeʒ e motꝰ volũtatis Omote ex ſpe reſpectu
paſſionis · et hũc refrenat otinentia ne ſcʒ hõ
nimis vincat'. Eliꝰ ẽ motꝰ ſpei et audacie qᷓ
lſequic ip̃aʒ quẽ refrenat huĩlitas.Cerciꝰ ę
motꝰ ire tendetis in vĩdictã que refrenat mã
ſuetudo ſiue clemẽétia Motus aũt et actꝰ co
poeis refrenat modeſtia quã andeonicꝰ diui⸗
dit in tria ad quoꝛ p̃ᷣmũ ptinet qͥd et q? oꝛ⸗
die ſit agenð et qᷣd dimittenð·et quo ad ̊ po

nit bonà oedinatõez & bd ꝙ bõ in hoc qd

agit decentiã ſernet et ſic poĩt oꝛnatũ.terciũ
e in colloquijs amicoꝝ vł qbuſcũqʒ alijs et
ſie ponit auſteritatem. Circa vo exterioza du
plex e moderatio adhibẽda. peimo ↄtra ſup⸗
flua et ſᷣc ponit parcitas vel p ſe ſufficietia.
ſcõᷣo otra nimis exquiſita et ſic ponit᷑ mode⸗
ratio vł ſimplicitas.
ſDe cõtinentia et gula ti. xkij.
Oſtea oſideranò e de ſmguł ptibꝰ tẽ⸗
pPerãtie · et qdez de Ptibꝰ eiꝰ integrali
vraus ſcʒz verecũdia et honeſtate ſuffici
nt dicta m ti · pcedẽti · Vñ dicenð ẽ de ptibꝰ
eiꝰ ſubiectiuis.et peĩo de abſtinẽtia.ſcëo de
ſobeietate· tercio d caſtitate · Circa pᷣmũ peĩo
dicenð ẽ de abſtinetia.ſcᷣo ð vicio ſibi oppo
ſito ſceʒ ð gula.De ieiunio vo q̃ è actꝰ eiꝰ age

tur ĩfra tractatu de pemitẽtia Circa peimũ

ſcienð ꝙ nome abſtinẽtie ĩpoꝛtat ſubtractõʒ

ciboꝝ · Baũt ſm qð ↄſiderat abſolute ſigni

ficat qdᷣdã indrnsſʒm aũt qð e rõe regulata
ſigficat vᷣtutis habitũ ł actu et h ſignat.ij.

pe·j · vbi de miſtrate in ſcia abſtinentiã . G̊ em
oſtedic ut hõ a cibis abſtineat ꝓut optet. vt

ſm qð dicit augꝰ ho faciat ꝓ oↄgruætia hoĩm
cũ quibꝰ viuit et pſone ſue: et ꝓ valitudò mis
ſue neceſſicate. 4
Squin videre de ſcðo ſczʒ de gula. Et cir⸗

ca hãc qrunt pła ſcʒ vtv gula ſit petim

„

S ſic. qe reddit appecitu ededi et bibedi
ĩoedinatũ ſjm qð ab oedĩie rõis recedit ut dit
Sres·xx· moz.ꝙq ad ↄflictũ ſpuał agonis nõ

aſſurgit niſi peiꝰ hoſtis itra nos poſitus ſczʒ

Sula deuincat᷑.· Vtꝝ ſit pctm̃ moæetale. x
ſi ſit tãta ĩoedĩatio eiꝰ ꝙ hõ ſit paratꝰ facere
Otra dei p̃ceptũ ꝓpter hmmoi delectatõeʒ erit
petm̃ moetale.Et ſic dit greg.xxx. moꝛ. qnqʒ
duante gula ome qð hores foetiter egeruũt p⸗
düt. Si vo eiꝰ inoedĩatio ſit ĩfra deũ ut qe li⸗
cet nimis ↄcupiſcat qs ciboꝝ delectatõz nõ
tñ ꝓPter HGq̊ aliqd faceret otra dei lege è pctm̃
veiale · Et ſic dit aug· ĩ ſermõe ðð purgatoeio.
quoties aliq in cibo et potu plus accipit ꝙ;
neceſſe ſit ad ꝓctã minuta noueris ptinere.
9 Quot et q̃ ſũt ſpès gule.c ꝙ ſut qnq; vt
it greg·xxx· moꝛ.et hñc' de ↄſec.di.v.et cõ
rine ĩ hᷣ vſu· p̃peopere laute nimis ardẽter
ſtudioſe . ppeopere·i.añ debitã hoeã.laute.i.
quantũ ad p̃cioſitate cibi.nimis·i.in quãtita
te:ardeter.i.nimis aunde et guloſe.ſtudioſe.
ſczʒ ꝙᷓtũ ad nimiã curã pᷣparatõnis. Et he ddi
tões imoderatõis attẽdunt' cõir in cibo et in
potu.iSʒ qñ ĩ dictis ſpeẽbꝰ gule ẽ pctm̃ ve⸗
niale et qũ moꝛtale· in peia ſpecie ſcʒ pee
Pere.nõ ẽ pctm̃ niſi voluptas cibi ſit in cã.
ſi em ſit ex aliq̃ᷓ necitate ĩfirmitatis ł itineris
vel hmoi nulli eſt peccatũ· Et etiã qñ volup
tas eſt in cã adhuc nõ ẽ peccatũ moetale niſ
appetitꝰ eſſet adeo immoderatꝰ ꝙ hõ ſeqret⸗
eu etiã ſi eſſet ↄotra dei vł eccleſie p̃ceptũ. In
ſcða ſpecie ſcʒ lauta p̃paratõe ſi fiat ex necita
te ĩfirmitatis vł peiſtine oſuetudĩs nõ e pec⸗
catũ.cũ hoc augꝰ in regula ſua ↄcedataliaſ
pe ccatũ eſſet · S ſi immoderãtia appetitꝰ eet
cauſa eiꝰ eſſet peccatũ nõ tñ moætale. mſi ap
petitus adeo eſſet effrenatꝰ. vt etiã ↄtra dei
vb eccie pᷣceptũ cib is illicitis ſine nccitate lł
diſpẽſatõe tpe ieiunij veſceree En tercia ſpe⸗
cie nõ eſt peccatũ ſi nõ ſnmat ſcienter vltra
WPoetione ſumetis iln qrta ſpecie ſi ſit ex ſola
natura nullũ e peccatũ.ſi vo tali delectatõni
rõ plꝰ ꝙ; optet ihereat ẽ pctm veiale. ſi ãt ta
lis delectatio ↄomibꝰ alijs ppona ſicut eſau
Pter eſcã vendidit permogeita ꝗpter qð re
ꝓPbatꝰ fuit hebee · xij. eſt pctm moetale. In qn
ta vo ſpecie ẽ peccatũ moetale qñ totꝰ aĩmꝰ
ẽ deditus tali cure. Cura vo hec eſt peccatũᷣ
veniale vel etiã nullu peccatũ cũ ſezʒ hoc re⸗
qrit infirmitas vł ↄoſuetude vł Honeltas ſiue
dignitas lcni rn Sula ſit viciũ capi⸗
tale . M ꝙ ſie quia eiꝰ filie ſi ut quĩq; vt vunl
greg·xxxj· moꝰ· ſcʒ mepta leticia ſenreilitas.
18 iocularitas qdazʒ ꝓuenies ex defectura
tõis ſinmũdicia qᷓ p̃t attendi ſzm moedinat
emiſſionẽ qᷓrũlibet ſuꝑfluitatũ.vł ſpecialiter
quantũ ad emiſſione ſemims. vnde ſup illu⸗
ephe · v. foꝛnicatio aute et omnis immũdicia
26. glo-i é incõtinentia ptinens ad tibidine

„

D

quocũq; mõ.multiloqmũ et ebetudo mentis
circa intel ligentiam ſczʒ ꝗpter fumoſitates ci
boꝝ pturbantes caput· “”
De ſobei etate et ebꝛeietate ti · xliij·
inde dſiderandu eſt de ſobꝛeietate et
peimo de ipa · ſcðo de vicio ſibi oppo⸗
ſito ſcʒ ebeietate·¶ Circa permũ nota
ꝙ oĩa que ad tpantiã ꝗpeie ptinent ſüt neceſ⸗
ſaria vite pñti et exceſſus eoꝝ nocet· et ideo
in omnibꝰ neceſſariũ eſt haber e menſuraz qðᷣ
pPtinet ad ſobeietatem · vñ dicit ſobeiꝰ quaſi
beiam.i.menſurã ſeruãs:idec noĩe ſobeieta:

tis tpantia ſignificat'· BGed modicus exceſſuſ
in potu ſcz ꝗ pᷣt inebeiare plꝰ nocet ꝙᷓ in aljs

et ideo ebeietas e ſpealiter circa potũ ·Re⸗
quirit aũt hec virtus in aliquibꝰ duplici ra

tõe: vno mõ qe ſunt ꝓnioees ad ocupiſcetias

vt iuuenes ꝓpter feruoeè etatis: et mulieres
ꝗꝓpter fragi litate metis · vn ſm maximũ vale⸗
rinũ mulieres apud romanos nõ bibebãt anti
quitus vinũ.lio mõ qę eſt magis neceſſaria
eis ad peiã opatione ipoꝝ · Vinũ aũt immo
derate ſumptu pcipue impedit rõis vſu.Et iõ
in ſenibꝰ m quibꝰ ratio vigere debet ad eru⸗
ditõnem alioꝝ et m epis et in alijs eccleſie
miniſtris qui denota mete debet inſiſtere ſpi
ritual ibꝰ officijs:et regibꝰ qui pꝑ ſapientiam
debent ſubditos gubernare. ſpecialiter dz in

eis ſobeietas eſſe · Ideo ðe adò tytũ.ij· exhoꝛta

re ſenes ut ſint ſobeij· et.j· thi.iij · optet ep̃ᷣm
ſobeiũ ee: et ꝓu.xxxj. noli regibꝰ dare vinũ.
SEquu' vndere de ſcdo ſcz ð ebeietate. cir⸗
ca qð ſciendũ ꝙ ebeietas dup' p̃t ſumi.

Sno mõ ꝓ defectu ꝗᷓ ꝓuenit ex nmmia vini po

tatione: et ſic e pena ↄſeques ex culpa K 0
mõ ꝓ actu quo quis incidit in illũ defectuz.
et ille actus dicic cauſare dupłr ebeietate.
vno mõ ex vini feetitud ine pᷣter opmionè bi⸗
bentis et ſic pᷣt eſſe ſne peccato. .lo mõ ex
ĩoedinata Oocupiſcetia et vſu vimi et ſie e pec⸗

rxatũ· Eſt aũt qnq; peccatũ moetale vt cũ quiſ

bene aduertit ꝙ& potus eſt potes inebꝛeiare et
talig ꝓpeie ðᷣe ebeiusqñ vero nõ aduertit tuc
pᷣt eſſe cũ peccato vemali Nota tñ ꝙ cũ ali
quis multũ cemedit et bibit hzm medicie oſi
lm ad vomitũ ꝓuocandũ nõ e reputandꝰ ſu
pPfluꝰ potus uel cibꝰ.potus tñ aque etiã te⸗
pide cauſat vomitũ et 16 ꝗꝓpter illã nõ excuſa
ret: ab ebeietate. Querit vt' ebeietas ex
cuſet a peccato.ih in ebeietate duo attẽdun
tur. ſcʒ defectus ↄſequẽes et actus p̃cedens.
Heimũ excuſat peccatũ mquãtũ inuolũtariuz
canſat ꝓ ignoꝛantiã. Circa ſcòm vo diſtigue
ꝙ ſi ex actu illo ſecuta ſit ebeietas ſine pecca
to. tuc peccam ſeques a culpa totaliter excu
ſatᷣ.vt foete ac cidit in loth.q̃ excuſat ab in⸗
ceſtu ꝗpter ebeietate eo ꝙ nõ diſcreuit ꝙ el⸗
ſent filie ſue · vt dicit aug.:xxij.li.ↄtra fauſtũ
Si aüt actus pcedeng fuit ulpabit ſic excu⸗
ſat. nõ a toto peccatũ ſeques eo qð redde

volũtariũ ex volũtate actꝰ p̃cedẽtis. ſʒ a tãto

q? dimmuit᷑ ibi rõ volũtarij. Quia tñ ex ebei
etate reſpublica multũ dãnificat. Ideo etiazʒ
ſm aliqᷓs leges poſitiuas faci entes aliqᷓ tur⸗

pia ex ebeietate puniunt᷑. Et qe cales oĩ pee⸗
cato ſe exponũt. iõ alicubi magis punmut ꝙ

ſi nõ eſſent ebeij vt magis ſolicig ab ebeieta⸗

te caueant: et credit rich. ꝓ ebius occidens
homine eſt reegularis.
L De caſtitate ti · xlin ·
Oea oſiderandũu e de caſtitate· et pei.
mo de ipa. ſcòo de vᷣginitate qᷓ eſt ꝑs
caſtitatis· terei de luxuria qᷓ oppon

Libi. Circa peimũ ſcienõ ꝙ nomèẽ caſtitatis ſu

mit᷑ ex ho ꝙ p rõem ↄcupiſcetia caſtigat q̃ e
ad modũ pueri refrenãda. vt patz ꝓp phᷣm · nj⸗
ethi. vñ caſtitas inquãtũ e ſim rõezꝭ opantis
e vtus. Inquãtũ vo habʒ delectatõez in actu
ſuo ↄnumerat᷑ ĩter fructꝰ gab · v. Doteſt autẽ
caſti tas ſum dupłr ſeʒ ꝗpeie et ſic ẽ ſpecialiſ
vtus hũs ſpealẽ materia· I.delectatões vene
reas. et methaphoeice et ſic ẽ caſtitas ſpual
q̃ & q mens boĩs delectabiliter ↄiũgit᷑ deo ·
ſim m.ij.coꝝ · xj. deſpõdi vos vni viro vᷣgi.
ca:exhi:xp̃ᷣo i at delectabiliter ↄtra debitũ
oedĩis diuini pigat᷑ qbuſlibet rebꝰ alijs di
cet foenicatio ſpaalis.ſjm illud hiere · in · tu
ãt foenicata es cu ama:mł. Scòo mõ accipiẽe
do caſtitate eè virtꝰ generab ge ꝓ quãlibet v⸗

tute meg retrabit ne rebꝰ illicitis delectabꝛ

Liter igat peicipaliter tñ hmor caſtitatis
r oſiſtit i vtutibꝰ cheologicis q̃bꝰ mes diũ⸗
git deo· Sʒ qũo ſe hʒ pudicicia ad caſtita⸗
te· H pudicicia ð a pudoee in quo verecun
dia ſignificact. t iõ optet ꝙ pudicicia ρ
ſit circa ila de qbꝰ hoĩes magis verecudãat
vt de venereis · Intm etiã ut dict aug · vere
cudia nõ careat ↄcubitꝰ ↄiugab Et h qe mo
tus illo mẽbeon nõ ſubdit imperio rõis:
Verecũdat᷑ ãt hõ nõ ti de mixtõe venerea ſʒ
etiã de qbuſlibet ſignis eiꝰ ut dit phᷣus ĩ.ij·
retho.vt ſut aſpectꝰ impudici:tactꝰ.oſcula.
Ot qe hᷓ ſolẽt magis repᷣpedi:iõ pudicicia ma
gis reſpicit hmoi ſigna exterioea: caſutas ãt
magis ipazꝭ omixtione: et iõ pudicicia ad ca⸗
ſtitate oedinæ n qſi vtꝰ ab ea diſticta ſe̊ ſic qᷓ
Oã circũſtantia eiꝰ.qñʒ tñ vnũ ꝓ alio pon᷑ᷣ.
De virginitate te xlv.
Olea dicendu e de vginitate . et peio
de eiꝰ eſſentia et qdditate ſcz qd eſt et
vñ de. ſcðo de eiꝰ amiſſione · tercio de

pmio aureole virginitati debite⸗ q̃rto de vir⸗

n oecrars⸗ Curca peimũ ſcienð ꝙ m
rich;. vginitas p̃t duptᷣ ſumi · vno mõam ꝓpeie
ꝓ mtegritate carnis· et ſic qlibet mulier naſ⸗
cit virgo:et ſic nõ e virtꝰ q tota eſſentia c
iuſ libet vtutis è in aia ſzm aug.j· de ci. dei .
xvij. & lio mõ p̃t virgĩtas ſumi ꝓ habitu quo
niſi rõnabił necitas aſſit vacãdi copł e carna
li.determmat volũtas ad reſpuendũ ꝓmpte
et faciliter oem delectatõez venereã etiã lici
tã· ut mes liberius ſpũalibꝰ vacet. qe ut dici
tur.j.coꝝ· vij virgo cogitat q̃ᷓ dñi ſunt ntt ſit
ſancta coepoee et ſpiritu. St ſic dicit augꝰ:li:
de nuptijs et ↄcu:ꝙ virginitas e mi carne coe
riptibili incoeruptõnis ꝓpetua meditatio · P
meditatseʒ ĩtelligit᷑ ꝗpoſitũ rõis q̃ dʒ eẽ ꝓpe
tua qe ad ho ꝙ ſit ve vgo dz B gere ĩ ꝗꝓpoſito

— — —

„ — —⏑ E

vt ĩ hꝰ pſeueret ꝓpetuo. et hoc mõ vᷣginitas
virtus. Ex pᷣdictis pʒ ꝙ vginitas carnis nõ
de eſſentia vdutis vginitatis ·ſj e qdã eiꝰ de

coe accñtalis extriſecus exiſtes ꝗpter qð pdi

pt hne diminutõe virtutis vginitatis vt pz in
virginibꝰ violenter oppᷣſſis m ang.j·.de ci ·
dei · c · xvij· et · xix · Vbi dicit expeeſſe ꝙ ſi ĩ vio
tenter oppᷣſſis pudiciciꝗg piret animi virtꝰ nõ
eſſet· IZmiliter habet.xxij ·q v.in pemcipio
et.c.tolerabiliꝰ.hec rich;. ddit aut virgimi
tas ſupꝑ caſtitatẽ Oiugalem ſtatũ ꝓfectionis:
Et m aliquos nõ diſtinguit᷑ ab ea p eſſentiã
led difrerut ſicut virtus pfecta et impfecta:
Et huiꝰ ſententie fuit neß Feðm vero alios
eſt virtus ſpecialis diſtincta ab ipᷣa p eſſen⸗
tiã ꝓpter ſpecialem difficultate quã habet et
Huius ſententie fuit tho in ſcòa ſcòe. 6 ed
obicit cõtra p̃dicta ·qma nulla virtꝰ ꝓditur
ſine peccatoſed virginitas pditur ſine pec⸗
cato ꝓ matrimoniũ·ergo nõ eſt virtus· d hꝰ
reſpondet tho.qꝙ licet ſine peccato pdi poſſit
integritas carms nõ tame virginitas m qð
eſt virtus·qe impoꝛtat ꝓpoſitũ voto firmatuʒ
integritatis ꝓpetuo ſeruande.dicit em̃ augꝰ
li ·de virginitate ꝙ pꝑ virginitate integritas
carms deo vouet' oſecrat et ſeruat·et ſic pa
tet ꝙ nõ ꝓditur ſine peccato hec thoFliqui
tamen dicũt ꝙ ſtatus ꝓfectionis quem dicite

vltra caſtitatẽ vmgale pdi poteſt ſine pecca⸗

to· Doteſt etã dici et meliꝰ ꝙ ſi modo neceſ ·
ſitas immineret vacãdi copule carnali ex p̃⸗
cepto dei:ſi virgo ꝗꝓpter hoc tantũ carnaliter
copularet᷑ firmiter ꝓpones ꝙ hac neceſſicate
ceſſante oĩmode cõtineret. in ea virginitatis
habitus non minueret et adhuc vere virgo
eſſet mente licet nõ ſm ↄmun vſu ſim quem
dicit virgo q̃ copule carnali nunqꝙ; ↄſenſit.
hec ric;. Nõ ſolu aũt virginitas eſt virtꝰ ſed
eſt maxima virtutũ in genere caſtitatis · Et qꝛ
caſt:itati attribuiv decoꝛ·ideo p dſequens at
tribui᷑ virginitati excellentiſſima pulcritu⸗
do . Vñ ambꝛo· li.de virgimtate: pulcritudi⸗
nem maioẽẽ qͥs eſtimare poteſt decoꝛe virgi⸗

ms que amat a rege ꝓbat᷑ a indice dedicat

dño.ſecratur a deo.Et ideo ſm hiero.attri⸗
bui virginitati fructꝰ centeſimꝰ. viduitati
ſexageſimꝰ.et matrimonio triceſimꝰ.ſczʒ pꝛo⸗
pter excellentiã virginatis ad illa duo·Qd
aut dicit augꝰ de bono diugali.ꝙ virgimtaſ

iohanms nõ pᷣfertur merito diugio abeae in

tellige reſpectu p̃mij ſubſtãtialis nõ accidẽ
talis. Videc' aũt nomen virginitatis ſumptũ
a viroꝛe.qę ſicut illud dicit virens in ſuo vi
roꝛe pſiſtere qð nã eſt exceſſu calosis aduſtũ

Eta etiã virginitas impoꝛtat ꝙ pſona cui ĩeſt

ſit immunis a ocupiſcentie aduſlione q̃ videꝰ
eſſe in ↄſmatione delectatõnis veneree. vñ
ambeo.dicit li. de virginitate: ꝙ virginitas
eſt expers cogitatõis de carnali del⸗
to integntas S
SZquitur videre de ſeðo ſcʒ de amiſſione
virginitatis. circa qð ſciendũ ꝙ tũc ſolũ

virginitas pdit ſm aliquos qñ volũͦtaria ec.

ꝓcurata dalectatio carnalis m actu pollutõ

4

is oplet. et tũc etiã coepus coerũpi dicit' .
Goernpttone inquã vicij ſiue paſſionis · ſcʒ ex
laxatse venaꝝ et viaꝝ ꝓ quas reatus volun
tatis explet'.Nequirit aũt ꝙ; talis delectatõ
ſit volũtaria·ſcʒ ex volũtate opante vel oſen
ti ente vel nõ diſſentiente vel nõ quantũ p̃t re
tinente ſcz vt etſi coepꝰ nõ poteſt defendere
ſaltè nõ ↄſentiat delectatõi ↄcupiſcentie· vt
ſiqua patit pollutionè doemendo. vb aliqᷣd
turpe imaginandovel dũ tangit' a viro non
tamẽ ad hq̊ data opa nec ex ꝗꝓpoſito. recupare

p penitentiã virginitatẽ poterit et inter vgi⸗
nes ↄſecrari· licet etiã ei poſt hmoi pollutio

neʒ placuerit taliter eſſe pollutã · Scõm vero
alios nõ tin pditur virginitas quãdo volũta

rie pollutio ↄplet.ſed etiã quãdo ſine ea coi

tus pficit᷑. ſicut facit qui ante tempꝰ ſeminiſ
p ſui turpem tactuzʒ hmoi delectationez in ſe

Pficit vel ab alio in ſe fieri pmittit· et huiſas

lententie videt hu.Ffuiſſe· Item cũ dicit aliꝗᷓ
muolũtaria cognoſci· Inuoluntariũ n õ ẽ hic
iudicanduz ſzm aliquos in ipᷣa delectatione
vbi ratio abſoꝛbet᷑ ſ ante et poſt.· &.l ij vero

dicũt ↄtrariũ. Qund de puellis que in ãnis

puerilibꝰ anteꝙᷓ mceipiant pubeſcere agunt
hm̃oi turpia· non debent dici coerupte
in talibꝰ ante ãnos diſcretionis cum necdu
ſciunt in hoc eſſe bonũ uel maluz nec pollu⸗
tio nec delectatio coitus eſſe Poteſt. Qund
de feminis fluxũ pati entibꝰ ſeminis · nõ

debent ex hoc dici coerupte:qe talis diſtilla⸗

tio non fit in eis ex ꝓpoſito quĩimo cũ ſint in
ſancto ꝗꝓpoſito ſentiuᷣt diſtillatione Humoeis

Zuadenduz elt tamen eis ꝙ ſe tpent a collo⸗

cutione et aſpectu viroꝝ que eis occaſio poſ
ſut eſſe · ¶ S nũquid p pollutionẽ m ſomnis
ꝓditur virginitas. H ꝙ nõ quia tũc volutaſ

et deliberatio talis delectationis nõ habet*

nec haberi poteſt· Eredunt tamen aliqui ꝙ ſi

delectatio pollutionis nocturne placeat de⸗
liberate ante uel poſt virgimtas pditur. Iòẽ

credunt de eo qui cauſam dat in vigilia tali

pollutioni ꝓ dſenſum in talem delectationeʒ
vel actum Quid de mulierib gue in ebeie
tate vel dozmientes a viris ognoſcunt'. ſe
dicit tho·ſuꝑ · iij · ſenten.di·xxxiij. ꝙ ſimilis

ratio eſt de his et de pollutõe in ſomnis mſi
foete hac intentõe iuerint dozmitũ vel ſe in⸗

ebeiauerint vt a vro Ognoſcerent'. Quid

de his que a demonibꝰ incubis ↄgnoſcunt'.

Rtcho · dicit ibidẽ ꝙ nõ pdunt virginitatem
ſi tamen quantũ poſſũt mente renitan. Fd

ho nota.qꝙ ſicut dicit' triplex humo fluit de

ſenalſb mébeis ſcʒ ſemen. vxina. et humoz

ſimilis ſemini qui eſt medius inter ſemen et
vrinã: et diſtillat quãdoq; ꝗꝓpter ſolũ femine
tactũ vel aliquoꝝ turpiũ auditũ · ꝓdi aute

virginitas ꝓ ſolam ſemiĩs reſolutionez qe ip̃a

ſola locũ coitus ſupplet vel eius delectatio⸗
nem oplet · Quid de illa que violenter co⸗

rupta fuit · &Æ ꝑ hoc virginitatem nõ amiſit

dumodo ꝓpoſitu ſernandi eam ppetuo cuſto⸗
dies illi actui nõ oſenſerit vllo modo. Et ſoꝰ
ſiue ꝓ fide ſiue quacũq; alia cauſa violenter

vñn beata lucia dixit ſi me inuitã violare fece
ris mibi caſtitas duplicabr ad coꝛonã. Intel
liges ꝙ ex hoc duplex pᷣmiũ repoætaret· vnũ
ꝓ virginitate ſeruata· al iud ꝓ iniuria illata
His ocoedat augꝰ.j.de ci ·dei · c · xix · dicẽs de
vꝛiolenter coeruptis ꝙ ꝗꝓpoſite animi manete
P qð etiã coepꝰ ſanctficari merniſſet. nõ au⸗
fert ip̃i coepi ſanctitatẽ violetia libidis alie
ne quã ſeruat pſeuerãtia ſue ↄtinetie.· Bic em
integritate metis deꝰ reſtaurare pᷣt metis co⸗
rupte penitetia.liczʒ nõ poſſit facere quin fue
rit cozærupta.ita mtegritate carnis deꝰ reſtau
rare pᷣt licʒ face ñ poſſit quin fuerit coꝛrupta
qꝙ;ᷓuis integritas carnis ad illõ qðò eè de eſſen⸗
tia virginitatis nõ ſit neceſſaria· hec rich.
Quid de illa qᷓ fuit coerupta tm̃ mete ſʒ nõ
carne. talis ut etiã tactu eſt in qſtione pᷣ⸗
cedeti ꝓꝑ verã penitentiã ad plenũ recupabit
in coeruptione metis·etſi in tali ꝓpoſito ĩ fie
vite fuerit aureolã habebit. qd em dẽ virgini
tas meditatio ꝓpetue icozruptoõis·refert ad
finale incoeruptionè ex pte metis. Ex pte vo
rarnis optet eſſe ꝓpetuã icoeruptionẽ quãtuʒ
eſt de volutate metis hec alex· an.
Squit' mdere de tercio ſcz de aureola vᷣ⸗
gintatis ſcʒ qᷣd è et eui debet᷑. Circa qðᷣ
ciend ꝙ anreola eſt qd;ᷣdã peemiun Puilegiatũ

reſpõdens victoeie peiuilegiate · Et ideo ſzm
qð ſũt tres victoeie peiuilegiate eo ꝙ ſint ce⸗
teris alijs excelletioꝛes In tribꝰ pugnis im⸗
minetibꝰ cuilibet homini ſic ſumunt tres au

reole· Nam potiſſimã victoeiã obtinet virgo

Otra carnẽ· martir otra mundũ. doctoe cõtra
dyabolũ · du nõ tantũ a ſe ſed etiã ab alijs re

mouet ipᷣm· Et ideo his tribus aureola ꝗꝓpeie

dicta debet.· Debect' aũt aureola tmm illis vir

ginibꝰ q̃ ꝓoſitũ ſeruãdi ꝑpetuo virginitate
Hhabuerint.et hoc ſzm rich. ſiue ꝗpoſitũ illudò
firmauerit vote ſiue nõ.liczʒ illò ꝓpoſitũ aliũ
de fnerit intereuptũ integritate tame carnis
manste:.dumõ in tali ꝓpoſito mueniat᷑ in fi⸗
ne vite · Tho. vero videt' velle ꝙ optet illud
Ppoſitũ eſſe voto firmatũ vt patz er dictis in
peimo articũl in ſolutõe argumèti ibi poſiti
vñ debet coernptist ſola mete dũmõ vere pe
mtuerint et in tali ꝗpoſito reperiant in fine

Debec etiã violeter uel nõ volũtarie coꝛrup
tis ſola carne nõ mẽte vt etiã patet ex dictis

in ſco articulo. Debec etiã ſzm rich;. his qᷓ
ſut virgines ex neceſſitate vt ſunt naturaliter
fri gidi et eunuchi ſi volũtats habuerint ĩ co⸗
ruptionẽ ꝓpetuo ſeruandi etiã ſi facultas ad⸗
eſſet coeundi.
Squit᷑ viðꝭ ere de q̃rto ſcʒ de ↄſecratione

virginũ· St circa B qrunt' pła. ſeʒ quare

ſolꝰ epus ↄſecrat et virgines velat. Hẽ ſiẽ p
matrimonmi carnale repᷣſentat matrimoniuʒ

ſpũᷣale inter xpᷣm et eccleſiã quantũ ad fecun
Oitate: Ita p virgineã velationẽ rep̃ᷣſenta? ma

trimomũ ſpuale quantũ ad ei integritatẽ vt

patet p oĩa q ibi gerunt' et ꝓferunt. Et iõ ſo
lus epᷣs cui eccleſie cura ↄmittitᷣ vᷣgines ve⸗
lãdo deſpõſat· nõ ſibi ſʒ xpo q̃ſi paranimphꝰ

et amicꝰ ſpõſi.¶ Sʒz qre ſole vᷣgines et nõ vi
Ddue oſecrant. ih qe in ↄtinetia virginali p̃t
eſſe integritatis ſignificatio ppena-B; ĩ vidua
li eſt ſemiplena. Ideo viduis dat᷑ aliqð vela
ſedò nõ cum illa ſolennitate cũ qua virginibꝰ
dat Quo tempoꝛe ſunt virgines ↄſecrãde
de ho quere mfra li.vj.tide tpe et loco quo
debent ordines ↄferei ·¶ Vta in ↄſecratõne
virginũ gratia deturdh m tho. in ſen. di.
xxxviij: ꝙ ſic·ſicut in vntione regum et alijs
hmo benedictiombꝰ niſi ſit impedimentũu ex
Pte recipientis· Sʒ tamen nõ dicunt᷑ ſacrame
ta qꝛ nõ ſũt ad curatione moæbi peccati ſicut
alia ſacramenta inſtituta Vtꝝ occulte co⸗
rupte debeãt ↄſecrari ꝗꝓpter vitatione ſcãda⸗
li. in oſecratione illa fiũt et dicunt aliqᷓ
que ptinent ad eius ſubſtantiã vt verba qᷓ ex
peimut virginitatèe· et henedictõ veli ſm foꝛ
mã oſecrationis et modũu velandi. Et aliqua
que ptinent að eius ſol ennitate· vt accenſio
candelan:denudatio capitis et come en ꝓ⸗
ducunt. Dicut ergo ↄmuniter omnes ꝙ m ve
lando occulte coæruptas ſine a viro ſiue alio
modo nullo mõ licet ſimulare uel vere face⸗
re uel dicere ea q ſũt de ſubſtantia ↄſecratio⸗
nis· tum qę circa eccleſie ſacrameta vel ſacra
mentalia nulla debet interuenire ſcienter fal
ſicas uel ſimulatio qꝗe fieret miria ſacramen
to⸗tũ qma eſſet otra decretũ·xxj ·q:j.deuotis
Circa vero ea que ptinent ad ſolennitatez
ſecratõis adhiberi pt cautela ꝓpter vitatio⸗
nem ſcãdali et mfamie ſm aliquos et h per
epm cui mulier debz ſecrete dicere ſuũ ſtatũ.
poterit em̃ diſpone ꝙ talia fiãt et caute ſub⸗
ticere verba qᷓ ſut de ſubſtantia ↄſecratõis ve
li et nome virginitatis in nome caſtitatis mu
tare. Flij dicut ꝙ tales coerupte nullo modo
debet ſe ſociare ſacris virginibꝰ.in ↄſecratio
ne etiã quantũ ad ea que ſut de ſolenitate cũ
talem ſanctitatẽ ſimulare ſit ypocriſis maxĩa
Doſſũt aut ſuã infamiã vitare aut ſe Phumilia⸗
re dicendo ſe nõ eſſe dignas tali ↄoſecranones
ꝓpter periculũ infirmitaus Huane ne i poſte⸗
ru dſecratio ↄtaminet. St ſic magis Honoeat
qꝙᷓ infamet'.qe omnes ſi vellent ſe ſic excuſa⸗
re poſſent· aut tpe dſecrationis ſumendo ne⸗
Sociũ aliqð impedies ↄſecrationẽ· ut etiaz
tũg infirmitate ſimulãdo iacẽdo in lecto vel
aliqᷓd ſimile ſaluo mel ioꝛi iudicio vtraqʒ opi
nio eſt ſatis tolerabilis:ſed ſcdᷣa videtur eſſe
fnao-Saαα de violenter oppeeſſis · q⸗
loca genitaliũ ſut valde neruoſa: Ideo tactꝰ
eoꝛx titulationẽ cauſat.et ꝓꝑ ↄſequens ad vo⸗
luptate inclinat:hoc auᷣt allicit ad ↄſenſum.
vel ad miꝰ impedit ne homo totaliter cone
aò Otrariu· Sc ideo cũ de pleno diſſenſu oſta⸗
re nõ poſſit eccleſie ſtatutũ eſt vt tales humi
liter abſtineãt a dſecratõe.xxxij.q:v. ille fa
milie · et · xv.q.jſiquis nõ iratus.
DODe luxuria et eius ſpebꝰ ti · xlvj.
Oſtea dicenò eſt de luxuria. et peima
de ipᷣa· ſcðᷣo ð adulterio qð e qdã ei
WMſpecies de quo ꝓlixiꝰ dicet ꝓ ð alijs
peciebꝰ eius · vñ de ipo erit titulꝰ ſpecialis

☛ – —

Ddis eſtn

Circa peimũ peimo dicendũu ẽ de luxuria er
de ſpebꝰ eiꝰ in cõi.ſcõo in ſpeali de ſimplici
foenicatõe.tettio ð ſtupeo·q̃rto de raptu·qn
to de ĩceſtu·ſexto de ſaclegio.ſeptio de vicio
Otra naturã. Circa peimu ſcienð ſicẽ dit᷑ pſi:
li. ethi.luxurioſus dicit aliqͥs q̃ſi ſolucus in
voluptates:voluptates aũt maxime veneree
ſoluut ammũ hois·et igluxuria ẽ peĩcipalit⸗
in eis· ſcdᷣario ãt ðe eſſen qᷓbuſoã alijs ptino
tibꝰ ad exceſſũ.vñ ad gał · v. die glo · ꝙ luxu
ria è quedã ſuꝑpfluitasꝓti net aũt ad rationẽ
eiꝰ ut excedat circa venerea oꝛdinẽe rationis
et ideo ẽ pctm̃.Sſt ãt luxuria viciũ capitale·
vt dicit greg·xxxj·moꝛ.vt habitũ ẽ ſupea. St
ſzm eundẽ ibidẽ ex ea oꝛiunt᷑ octo filie · ſ. ce⸗
citas metis· incõſideratio. incõſtantia· pcipi
tatio·amoꝛ ſui.odiũ dei·affectio pñtis ſecłi
hoeroe ſiue deſperatio futuri · Scòm vo pſiò.·
ex ea oꝛiunt᷑ qᷓtuoe·ſ.turpiloqa·ſcureilia· lu⸗
dicra.et ſtultiloqa·que qtuos naſcunt ex pte
ſermonis· ſermo em̃ dz eſſe decens vtra qð eſt
turpiloquiũLicitꝰ otra qð ẽè ſcureilitas· Ex⸗
pedies dtra qð ẽ ludicra· St ſale ſcʒ ſapietie
Ohitus otra qð e ſtultiloquiũ. Spes ãt luxu⸗
rie ſũt ſex · vt habet᷑.xxxvj.q.j.ſcʒ foꝛnicatio
ſimplex·adulteriũ· inceſtꝰ.ſtupeũ·raptus·et
viciũ cõtra naturã · Quid autẽè ſit vnũqðq;
iſton habitũ ẽ ſup̃ li.j.ti · xxxj· et habetur in

ſequetibꝰ articulis ·

Squit videre de ſcðo ſců de foznicatõe
ſimplici.Circa qð firmiter tenenð ꝙ fo⸗

nicatio ſimplex ẽ peccatũ moetale: qð patz ꝓ

H qd apłus ad gab . v. p̃miſſa foenicatõe et qꝗᷣ
buſoã alijs vicijſ ſubdi q; q̃ talia agũt regnu
dei nõ poſſidebut · Eb hoc aũt nihil exeludit
niſi peccatũ moetale. Sciendũ ãt ꝙ foeni⸗
catio qñq; ſumit' gnaliter 3 quocũqʒ pecca⸗
to moꝛtali.vt ĩ pſal.pdidiſti oes q̃ͥ foemabſ
te · Fliqñ ꝓ peccato carms. vt.j. coꝝ · v. fu⸗
gite foenicationeqñq; ſpẽaliter ꝓ coitu ſolu
ti cũ ſoluta·et ſic diuidiᷣ ↄtra alias ſpes lu⸗
xurie ·qñqʒ; ꝓ ſcð is nuptijs.et ſic dicit criſo.
ꝙ accipe vxoꝛẽ ſcõᷣazʒ ẽ foeꝛmcatio· ſʒ hꝰ vltio
mõ nõ ẽ peccatũ ſ incõtinetie ſignũ Sʒ qᷣd
de tactibꝰ.amplexibꝰ.oſculis et himoi illece
beis alijs nũqd ẽ ibi eccaru mostte Pe ali
q̃d dici eſſe peccatũ moꝛtale dupłr. vno mõ
ſzm ſpẽm ſuã:et ſic talia ſm rõem ſuã nõ ſune

peccata moetalia poſſùt em̃ fieri ſine libidie

vel ꝗꝓpter patrie ðdſuetudmẽ vel ꝗpter neceſſi
tatẽ aliquã vel ꝓpter cãm rõnabile.· Flio mõ
ex ſua cauſa vt cu q̃s dat elemoſinã ut aliquẽ
m hereſim ĩducat moetał r peccat ꝗꝓpter inte⸗
tionẽ coeruptã·dictũ ẽ ãt ſup̃ ꝙ vſenſus ñ t̃
in act ſʒ etiã ſin delectationẽ peccati ẽ pec⸗
catũ mortala⸗Be ideo cũ foenicatio eſt pecca
tũ moetale. ↄſequẽes eſt ꝙ ↄſenſus ĩ delecta⸗
tionẽ eiꝰ moꝛtał. Se iõ cũ p̃dicta fiũt ꝗpter
del ectatõeʒ himoi ſũt peceata moꝛtalia · et ſic
tm dicunt libidinoſa.Dre:ipᷣe etiã aſpectus
libidinoſus ẽ mortał · m illð Oath. v: qͥ vi
derit muli· ad Ocupi· eã jã mecha. ẽ eã in coæ=⸗
de ſuo ·. vñ aug· ĩpudicus oculꝰ impudici co⸗
Aius. ergo multomagis alia qᷓ ſunt

*

illi actui ꝗꝓpinquioea ſant mortalia. Nota
ſm aug · nõ ait q ocupiuerit ſʒ qui viderit ad
Oeupiſcenð.i.vt ocupiſcat qð ẽ plene libidi⸗
ni oſentire · eſt em ↄcupiſcere duyłr.ſ. ex mo
tu ſubito ſine deliberatõe uel intetione perfi
ciendi.et hoc e veniale:et cũ deliberatõe et
intentõe ꝓficiendi et hoc eè moetale. qui mo⸗
dus ſcous meliꝰ expeimit' p ad ocupiſcendũ
Sumit aũᷣt viſũ nõ tm ꝓ ſenſu extericꝝ ſi etiã
interioei · St qð dicit de muliere mtelligit de
quacũqʒ alia re cuiꝰ abuſus ẽ ↄtra dei pcep
tũ · q ergo dicit grego· nõ licʒzʒ intueri qð nõ
licet dcupiſci·eſt veꝝ qñ viſm diũgit' inten
tio ſiue ↄſenſus:et ꝓ viſũ mtelligit etiã alios
ſenſus · Intueri em̃ eſt mtꝰ tueri vel intꝰ tede⸗
re:et hoc eſt peccatũ moetale ·
REquit᷑ videre de tercio ſczʒ de ſtupeo. cir
aca q ſci enð ꝙ ſtupꝛʒ ẽ illicita defloza⸗
tio virginũ ſub cura parentũ exiſtentiũ. ſ nu⸗
meri . v. vbi ðᷣe ſi latet adulteriũ et teſtibꝰ ar⸗
Sui nõ p̃t.qe nõ ẽ inuta in ſtupso ꝛc. ſtupꝝꝝ
ſumi cõiter ꝓ om̃i coitu viri ↄmgati cũ alia
muliere ꝙᷓ cũ vxoee· Imuriat' aũt ſtupeatoe et
virgini et patri eius et ideo ſatiſ facere teneꝰ
vtrobiqʒ · vt habet exo·xxij· et deutro · xxij·.
Quid de illo q̃ defloeat virginẽ ſolutã nu⸗
quid ducere uel maritare tenet eã im qð di⸗
ci videt' er de adult.c.j.ih ſm roð:ſi deflo
ret eã volũtarie nõ tene: ſi aut muitã aut do
lo inductã ad dſenſũ · mũgendũ ẽ ei in foꝛo
penitẽetie ꝙ; ei ſatiſ faciat vł cũ ea ↄponat.ad
penã aũt illiꝰ decre·nõ tenet in foeo ciuili.
St exponũt eã glo.de raptoꝛe qͥ a domo pr̃is
virginẽ ſeducit · i · ſeoꝛſũ ducit et vi extrahit.
Iccuſatc᷑ aut ſtuꝑꝛ infra quiquenniũ qñ ſine
v eſt ↄmiſſũ:ſi aũt vi ſit oppeeſſus maſculꝰ ł
femina ſme pᷣfinitõe tpis accuſat.ff.e.mari
ci · ¶. quĩquenniũ · et· J· vlt· Dumt quoqʒ ſtu⸗
petoe ſi ſit honeſtꝰ ſzm leges punitõne me⸗
dietatis bonoꝝ ſuoꝛx · huĩlis vo religat' et ĩ
coꝛpoꝛe coercec᷑. Inſti.de publi.J. ite lex mł
tũ de adult · et hoc qñ ſine vi qͥs oppeimit᷑. ſi
aũ̃t vi decapitat᷑.vt patz ibið· S. ſin ãt ꝑ vim.
Ide fit qñ ↄmittit᷑ etiã ſine vi in pueꝝ .C.e.
cũ vir. Itẽ ſi tutoꝛ ſtupeauerit eã cuiꝰ e tuto⸗
depoetat' et eiꝰ bona publicant᷑.C.e.ſiquis
eã · Scòm vero cañ.ſtupeatoꝛ puellã dotabit
C.·de dote cau:nõ nu.l.ij:et eã ducet in vxo
rez ſi pater ↄſenſerit·ſi aũt pater rẽnuerit ſub
audi· et puella alias ↄtra:ex:de adult. et ſtu.
c·penbłt.rnſo.j. Tenet dotè aſſignare ſim m
du ſzm quẽ virgines ſolet accipe· ex .ð adul.
c.j·ſcʒ ↄſiderata Oſuetudĩe regionis et facul
tate aſſignãtis et dignitate virginis ad arbi
triũ bom viri · ar · xxx ·q v nullus. Si eã vero
vxoeem accipe renuit verberat' excõicatus.
ſcʒ quo ad cõionẽ ſacramtoꝝ quouſq; vide⸗
bitur iudici reuocãdus. et in monaſteriũ ad
agendam penitentiã ppetuo detrudendꝰ .ex
de adult. puenit.
Boqnie videre de qrto ſcʒ de raptu. Circa
gqa5 ſcienò ꝙ raptꝰ ꝓut nuc de eo loqui⸗
mur qnqʒ in idem coincidit cũ ſtupeo ut cum
quis virgineʒ viołenter defloꝛat qͥ violentia

qñqʒ infertur et virgini et patri: qnq; patri
tm.Itẽ ꝓpuella qñq; de domo parẽtũ violeter
educũu et violeter coerũpic. qñʒ violeter edu
cta volũtarie cozrũpit' vel foenicarie uł ma
trimonialiter · St vtrobiqʒ ẽ raptꝰ.qnʒ etiã in
uenit᷑ raptꝰ ſine ſtupeo et qñʒ ſtupꝝʒ ſine ra⸗
ptu ut x ſe pzʒ · ¶ Sʒ cui rapte reſtituent.· VE
ſi ſint alijs deſpõſate· ſũt ſpõſis reſtituede. ſi
ñ ſint deſpõſate ſũt pᷣmo pri reſtituede · et tũc
ð volũtate parentũ poſſũt eas vxoees accipe
ali mr̃imoniũ illicite ↄtrahi ñ tñ iã otractũ
dirimet · Vñ illõ ↄcilij meldeſis placuit vbi

vi dici Otrariũ ẽè abeogatũ. Quid ſiqs vio⸗

leter ſpõſazʒ ſuã ð domo pentũ auferat et car
naliter ↄgnoſcat. H ſponſus ius aliqð hʒ in
ſpõſa ſua ex deſpõſatõe et iõ lz peccet violen
tiã infereèdo excuſat tamè a crimine raptus·
Que ẽ pena raptoeis· M ſzm leges decapi
tat.et eꝰ ſubſtãtia rapte applica?.ſ.ĩ foꝛo iu
diciali:et ſi rapiat muliere honeſtazʒ.ſecꝰ ẽ
ſi meretrice.ff·ò furt.l.nullũ.Secꝰ ec e ſi ra
piat ancillã ł libertã qe tũc ti decapitat Ec
B et ꝓba alia hñt .C.ð raptu virg·l.j.hac ec
pena puniũt᷑ comites raptoꝝ · Et q ab dãt eiſ
auxil in.Serui ãt et ãcille hꝰ facti culpabileſ
burutet ↄdemnato appełllatio denegæ. ut
patz ibið· NHoc aũt delictũ vĩdicare pnt pa⸗
rẽtes rapte:ↄſangnei · tutozes· et curatoꝛes.
et foete comites eoꝛ · Idẽ foete e etſi feia ra⸗

uerit vi Mec pᷣt pr remitte ſiuriã iſtã.C.e

qe parẽtibꝰ.qð e veꝝ pᷣcio ſ̊ pᷣcibꝰ. ſic ſjm
hoſt · e · ti · Nec p̃t rapta ↄſoetiũ raptoeis eli⸗
ge · etſi B fecerit.· raptoeis ſubãm a lege ſibi

datã pdit · ĩ aute· de rap· mu·qͥ rap.nu:col.ix

ſzm cañ · raptoe fit ſeruꝰ rapte niſi ſe velit
redime · xxxvj.q.j·de rap.dʒ etiã cũ ſuis fau⸗
toeibꝰ excõicari · e·q· c.j · et· nij·ſj ſi rapta ve⸗
lit p̃ᷣt cũ raptoee Otrahe.ex·.e.accedẽs. licz ẽt
pentes ↄtradicãt· Nec ex B ꝓde dommũ reꝝ
raptoeis·qe lex ſupᷣdicta abeogata eſt.ex.de
ſceðis nup·dñs · Raptoees ãt pueroꝝ cã abu⸗
ſus exq̃ſitis penis capitalibꝰ puniũt ſm le⸗
Zes · C· ad · l · iub · de adult . l. cũ vir· Si vo peĩ
ceps ↄmittat eęccleſiaſtico iudici punitõez ta
liù citra moet ł mebei trũcatõeʒ ł ſangniſef
fuſionẽ ſcʒ enoemẽ poterit iubere tale icarce
rari b flagellari vłb ꝓpecunia mulctari. et ho ẽ

vex ſm hoſt.ſi nõ accuſat᷑.ſi ãt accuſat nõ

pt diminuere penã · et ideo dzʒ eã peincipi re⸗
ſeruare· ex ·e · in archiepiſcopatu.
₰◻S quit᷑ vidẽ de · v· ſcz de inceſtu Circa qðᷣ

ſciendũ ꝙ ↄſangneaꝝ et affiniũ abuſus

athonomatice ðe ĩceſtꝰ ꝑ pᷣuatõez ſczʒ caſti ta⸗
tis · Szʒ pone ꝙ deficeret genꝰ hũanuz ſiẽ tpe
noe . nũqd tũs ſi ſupſtites eſſent fr̃ et ſoꝛoe li⸗
cite copularent· Gndet alex· an. in. ij · q; B ñ
liceret eis facere autoeitate a qe B Phibe
lege diuĩa· ſj ̊ fieret eis licitũ diſpẽſatõe di⸗
uina. Dumit ãt inceſtꝰ ſi ↄmittat Otra leges
ſciẽter eað pena ſzim leges qᷓ adulteriũ.Si po
PiSgnoꝛatia ſuris a viro ↄmittit pena mitiga
tur· et ſic exaudiri debz qð de puniedi coere⸗
ctõe ĩceſtũ excuſari.Ff.e.ſi adul ceriũ. Si auũe
mittat a feĩa ꝓꝑ ignoeãtiã iuris naturał vel

2 D

gẽtiũ punit ut maſculꝰ Si vo ꝓ ignoeãtiã iu
ris ciuib excuſat in totũEt ide eè de mĩoee ut
ðe ibide. Sʒ etſi diſtrahat illigtã ↄiunctione
anteꝙ; accuſet hac pena nõ tenec᷑ ut ibidem
St e H pᷣſtitutũ qnqueniũ vt in lenocinio· ff.e
I. mariti · Scòm aãt can.q̃ᷓ macula ĩceſtꝰ e pol⸗
lutꝰ ifamis et etiã qlibet oſenties ſibi · ij. q
iiij· t h ĩfamia ꝑ penitetiã ñ delet. xxxv·q·
vj· ſi duo. Rt dũ ſtat trimĩe vſqʒ ad miſſazʒ ca
thecuinoꝛx· i. vſq; ad ſurſũ coeda tm̃ ĩ eccłia
admitti.et cũ eo nec cibꝰ ſumi dzʒ·xxxv.q: ñij
de his· et h; dicta ſufficiãt ad pñs ð ĩceſtu qe
de ipᷣo infra li.viij·de impedimeto crimmis
aliqua dicentur.
gquit᷑ videre de.vj.ſczʒ de ſacrilegio: cir
ca qð ſcienð ꝙ ↄmittit᷑ ĩ re ſacta· Res ãt

ſaẽta ẽ uel pſona ſacrata qᷓ ↄcupiſcit' ad ↄcu

bitũ · et ſic ptinet ad luxuriã · vel q Ocupiſcit
ad poſſdenð.et ſic ꝑtinet ad ſiuſticiã Doteſt
etiã ſacrilegiũ ptinere ad irã.vt ſiqs imuriet
ex ira ſacre pſone.vł ſi cibũ ſactũ aſſumat gu
loſe ſaclegiũ ↄmittit· Specialiꝰ ãt ſacrilegiũ
luxurie attribuit q caſtitati opponit᷑. Id cꝰ
obſeruãtiã aliqᷓ ꝑſone ſpẽaliter ↄſecrãt. Nõ

ponit' tñ ſaclegiũ ĩter ſpes luxurie · xxxvj. q.

I·qe ibi numera illa qᷓ ſut ſpẽs luxurie m ſe
pᷣazʒſaclegiũ ãt e ſpes luxurie ſm qð oedĩa
ad finẽ al teriꝰ vici · Et pᷣt ↄcureere cũ diũſis
ſpẽbꝰ luxurie.Siq̃s em̃ abutatẽ pſona ſibi cõ
iũcta m ſpuale ognatõeʒz ↄmittit ſacrilegiũ
ad modũu ireſtꝰ. Si vgine deo ſacta qᷓ iguair
xpᷣi ſpõſa è ſaclegiũ ad moð adulterij.Inq̃n
tũ vo e ſub cura ſpualis pris ẽe qdᷣdaz ſpuale
ſtupeũ. Etſi vis ĩferat ẽ ſpũalis raptꝰ. q etiã
ſm leges grauiꝰ punit ꝙ; alius raptus.
quit videre de· vij · ſez de vicio ↄtra na
turã. Circa qð ſcienð ꝙ Hᷓ pᷣt multipt ↄtĩ
Sere.vno mõ ſi ĩ ſe pollutio ꝓcuret.et ſic ðe
immũuũdicia b mollicies &lio mõ pꝓ coitũ ad rẽ
alteriꝰ ſpei et ðᷣe beſtialitas Tercio ad rẽ eiuſ
de ſpei ĩidebiti ſexꝰ et ðᷣe ſodomia · q̃rto ſi nõ
ſeruet naturab modꝰ coeũdi.l quãtũuᷣ ad ĩſtru
mentũ nõ debitũ ł quãtũ ad mõſtruoſos ↄcũ⸗
bedi modos⸗ODeccat ãt hõ h faciẽdo mag cũ
vxoꝛe ꝙᷓ; cũ meretrice·qe mag teneæ cauere ma
lũ vxoeis ꝙᷓ; alteriꝰ mulieris· Eſt ãt viciũ cõ⸗
tra naturã maximũ inter ſpes luxurie vt vult
augꝰ li.de adulterinis ↄiugijs· poſt H̊ iceſtꝰ
vn adulteriũ vicit ab ĩceſtu vt dit augꝰ. qð
veꝝ accipiedo vtrũqʒ ĩ ſuo ſũmo. Qaiꝰ eſt
em peccatũ coire cũ matre ꝙᷓ cũ alteriꝰ vxoee
Fdulteriũ vo ẽ Suiꝰ ſtupꝛo et vtrũq;ʒ ag gua
P violentiã·idðᷣo raptꝰ vginis e Sinꝰ pctm ſtu
peo. St raptus vxoeis adulterio. B etiã vi cia
oĩla agguant ſm rõez ſacrilegij. Infimũ vero
ptm̃ iter ſpẽs luxurie ẽ foenicatio ſimplex qᷓ
ↄmittit' ſine iniuria alteriꝰ pſone Inter vicia
vo ↄtra naturã ĩfimũ ẽ pcti immũdicie: gra⸗
uiſſimũ ãt e beſtialitas.poſt q̊ aũt ẽ ſodomia
deinde ẽ pctm̃ in quo nõ ſerua ↄcubendi de
bitus modus· Magis aũt ſi nõ ſit vas debitũ
ꝙᷓ ſi ſit inoedinatio ſm aliqua alia ptinentia
ad Ocubitus modũ · Dunitũ aũt fuit hoc pec
catũ ante legez incendio·.geoñ · xix · Ec m lege

veteri gladio. iundiẽ · xix. Irgo multomagis
mõ tpe gratie in quo aſſumpta eſt humana na
tura a filio dei hmoi viciũ igne et gladio
elt pumendũu · o etiã omni genere toemen⸗
toꝝ exterminandũ a ſeculari poteſtate q̃ᷓ nõ
ſine cauſa gladiũ poetat ro · xiij · IFkb eccleſia
ſtica vero poteſtate omm genere coertõis et
abiectõis ab eccleſia velut putridiſſimi ſunt
tales a coepe abſcidendiñ tales nõ tm̃ qꝗᷓ fa
ciunt · ſed etiã qui ſnadent ſodomiã hm leges⸗
capite puniunt· JSacri vero canones ſub 613
tio tranſeũt in deteſtationẽe tãti crimis et fla⸗
gicij qð nõ debeat noĩari. dz tñ iudex eccle⸗
ſiaſticꝰ ipᷣm pena Suioei ꝙᷓ ſcelera punire·
PBe adulterio et lenocinio ti · xlvij.
Einde oſiderandũ eſt de adulterio ˖ et
O peimo q; d eſt et vnde dic. ſcðo de pu
nitõne adulterij· tercio de lenocinio ·
De his vero q ptinent ad accuſatione adulte
rij ſufficiãt illa q dicent' infra li.viij·ti ·xxxv
cetera vero relinquant' muriſp eritis.·Circa
pemũ ſciendũ ꝙ; adulteriũ e alieni thoꝛi vio⸗
latio·xxxij.q: v.nõ mechaberis uel ſui thoei
deturpatio.qñq; em̃ ↄmittit' adulteriũ reſpe⸗
ctu viri et mullieris · qñqʒ reſpectu viri tantũ
quãòoq; reſpectu mulieris tantũ.ꝗpeie tamꝰ
loqueno adulteriũ in nupta ↄmittr.ff. e.l.
inter liberas:S. lex mlia· Extenſo etiã voca⸗
bulo dicit adulteriũ aliquãdo cũ ꝗꝓpeia vxo⸗
re: et hoc ſm quandã iuris mterptationem.
ſm illud hiero. ardentios amatoꝛ vxoæns eſt
adulter · vt qᷓndo ita diligit vxoꝛe ꝙ eã ↄogno
ſceret etiã ſi alteriꝰ vxoe eſſet. ODicit aut adul
teriũ quaſi acceſſꝰ ad alteriꝰ thoꝛx . vñ ꝗpeie
dicit vt dictũ eſt qñ accedit' ad ↄiugatã.
Equit videre de ſcðo. Circa qd ſciendũ

ꝙ ꝓ adulterio ſim leges impom pena
moetis . C· e.l. quãuis femma aũt a miro ver⸗

berata in monaſterio includit quã itra bien⸗
niũ viro recipere licet.bienmo vero trãſacto
vel viro moetuo anteqꝙ; vxoꝛe de monaſterio
educat adultera tonſa monaſtico habitu ſu⸗
ſcepto.ihbi dũ viuit maneat. duabus partibꝰ
ꝗꝓpeie ſubſtantie liberis applicãdis et tercia

monaſterio: Si aũt liberos nõ habeat paren⸗

tibus eius peccato nõ ↄſentientibꝰ applicet
Ps tercia.et dne monaſterio parentibꝰ ãt nõ
extantibꝰ tota ſubſtãtia applicabit monaſte⸗
rio pactis dotaliuz inſtrumentoꝝ omni caſu
ſeruatis· vt in autẽtica vt nulli iudic. J. mani
feſta colł.ix.et ponit ſm.· C· de adult. Sʒ ho⸗
die ſi vi in ꝓbãdo deficiat tenet ad talione
vt ibide · Jꝓ. adult · Sʒ ſzm HG vir voles ab vxos
ſepari indirecte oſequi poterit q drecte nõ
pᷣt·accuſabit em̃ vxoꝛẽ de adulterio calũnio⸗
ſe etſi deficiet in ꝓbatõe in monaſteriũ detru
det. Et ſic idirecte ab vxoee ſepabv. M nõ
tũc H fiet ſzm aute· ſ aliter vir puniet ſez vk
in bonis ſuis vel caſtigãdo aliter ł aliter nõ
ſequet .qe erit in voluùtate mulieris ſibi re⸗

cõciliare viruʒ vt pᷣdictũ eſt ſup̃ᷣ etiã de viro·
ſcoᷣm aũt vetus teſtamentũ mulier de adulta

rio ↄuicta lapidabat nõ autẽ virxxxiij.q.v.

huiꝰ imago. Scòm vero cañ.m foso eccleſia

—

* — —
ſtico agi ad ſepationẽ.ex de peutr̃. tue · Et ad
dotis uel donationis amiſſionem. ex de dote
polſt diuoe · reſti.plerũqz;. Bcëöm vero cañ. cle

ricus adulter deponic: et laicus excõica di.

lxxxj.ſiq̃s clericus· ar. vj.q.j.ili ꝗ· &AQ. d Bͥ no
ta ꝙ ea q̃ mmiſtrat in cãpo nõ p̃t accuſari de
adulterio. C. e · l. qui adulteriũ. Et h qe pſo⸗
nas hmoi vite vilitas nõ credit legu obſerua

tione dignas · vt dicit ibidẽ. qdᷣ ſm can.non

ꝓcedit ut dicit gof ·
quit videre de tercio ſcʒ de lenocinio.
Girca qð ſciendũ leno eſt qui adulterũ ł

adulterã ſubicit vł ꝓ operto ſtupeo pecuniã

accipit vł damnatã de adulterio accipit ſine
ducit ·˖ vel queſtũ de adulterio vxoeis lacit. ł
dephenſam adulterã retinet. SZecus eſt ſi ha⸗
beat eã ſuſpectã et pᷣtextu ĩcredulitatis igno
rantiã valeat obũbeare. Sed et pena lenoms
tenet' is cuiꝰ ope uel auxilio vel ↄſilio dolo
malo factũ eſt vt dep̃henſi in adulterio ſe pe

cunia redimerẽt vel interuemeéte alia pactõe
C.e. L. ij·ec.l· caſtitati · Eſt ãt eade pena leno

nis qᷓ eſt adulteri.ff.de mĩoꝛibuſ auxilm̃.
4 De otinentia et incõtinetia tixlviij.
Oſtea ↄſiderandũ ẽ de ptibꝰ potetiali
bus tpantie ·˖ Et pemmo de continentia
„ ſcðo de clementia tercio de modeſtia
Circa peimũ videndũuũ peimo de ipᷣa ↄtinetia.
ſcðo de incõtinetia ſibi oꝑpoſita· ꝙ Circa pei
mũ ſciendũ ꝙ nomè cõtinentie dupr ſumicur
a diuerſis · quidã em ↄtinentiã noiant ꝓ quã
aliquis abſtinet ab omni delectatõe venerea
vnde apkus ad gat · v. eam caſtitati Omnm git·
et ſic ↄtinẽtia ꝓfecta et pemcipalis eſt virgi⸗

nitas et ſcdaria viduitas · Vnde ſzm B eadem

ratio eſt de ↄtinetia q̃ de virginitate ꝙ ſit vir
tus · vñ et andeonicꝰ ſic loquẽs de ↄtinentia
dicit q eſt habitꝰ muictꝰ a delectatõe.· Flin
dicũt Otinentiã eſſe ꝓ quã reſiſtit aliqᷓs ↄcupi
ſcentijs peauis qꝗᷓ in eo vehementer exiſtũt.et
ſic accipit.vij·eth·et in collatõibꝰ patꝝ et
hoc modo dtinentia habet aliq d de rõe vir⸗
tutis mquantũ ſcz ratio firmata eſt ꝓ eã ↄtra
paſſiones ne deducat' ab eis. NScamè atun⸗
git ad ꝓfectã ratione virtutis moealis. ſcòm
quã etia appetitus ſenſitiuꝰ ſubdit᷑ rõi.ſic ut
in eo nõ inſurgãt vehemetes paſſiones ↄtra⸗
rie rationi.ęt ideo dicitᷣ.nj · ethi. ꝙ tinetia
nõ eſt virtus ſed quedam mixta ſcʒ inquantũ
habet aliquid de virtute et in aliquo deficit
a virtute· et in ſepti mo cõdiuidit᷑ virtuti ſc
inquantũ deficit a vircute Large tamen ard
piendo virtutẽ ꝓ quolibet peĩcipio laudabi⸗

liũ operũ dici p̃t ↄtinentia virtus· Eſt autem

Otinentia ꝗꝓpeie circa ↄcupiſcentias delecta⸗
tionũ tactus · Eſt em̃ circa eadẽ circa q̃ ẽ tpan
tia.vt dicit .vij. ethi In hs em eſt optimũ et
difficilimũ ↄtinere · Oomuniter aute et ſm qd
pᷣt dici in quacũqʒ alia materia.
quit' vide de ſcðo ſcʒ ð incõtinetia. de
qua qrit an ſit peccatũ. incõtinentia

poteſt attedi circa aliquid dupłr. vno modo

ꝓpeie et ſimpliciter · et ſic eſt circa ↄcupiſcen⸗
nas delectationũ tactꝰ.et ſic ẽ pctin duplici

ratione. ſim ꝙ dicit. vij· ethi · ꝙ incõtinentia
vituperat nõ tantum ſicut peccatũ qð ſcz eſt
per receſſũ a ratione· ſed ſicut malicia quedã
ſcʒ inquãtũ ſequi᷑ ↄcupiſcẽtias pꝛauas.XInτιι
modo incõtinentia dicit circa al iqd ꝗpeie in
quantũ homo recedit ab eo qð eſt ſzm ratõezʒ
ſed nõ ſimpliciter. vt cũ aliquis nõ ſeruat mo
dũ rationis in ↄcupiſcetia honoeis diuitiarũ
et alioꝝ huiuſmodi que ſm ſe viden eſſe bo
na: Circa que nõ eſt ↄtinentia ſimpliciter ſed
ſzm quid · ſicut ſupeadictũ eſt de dtinentia et
ſic incõtinentia eſt peccatũ nõ quiòẽ ex eo ꝙ;
al iqs ingerat ſe ↄcupiſcetijs peauis ſ̊ ex eo
q; nõ ſeruat modũ debitũ ratõis in ↄcupiſcẽ
dis et rebus appetendis ·
De clementia et mãſuetudine et vicijſ
ↄppoſitis titulꝰ.xlix ·
Sinde conſiderandũ eſt de clememtia
et mãſuetudine· et peimo de ipis. ſcdðᷣo
de crudelitate qᷓ opponit clemetietercio de
ira que oppomt mãſuetud ini ·Circa peimũ
ſciendũ ꝙq ex paſſone ire puocat' aliquis ut
gramoeẽ inferat penã · &d clementiã aũt pti
net directe ꝙ ſit dimmutiua penaꝝꝛ qð impe
diri nõ pᷣt per exceſſum ire:t ideo manſuetu⸗
do inquantũ refrenat impetum ire ocureit in
eundẽ effectũ cñ clemetia.differũt tñ mquã
tum clementia eſt moderatiua exteriozis pu⸗
nitionis · Mãſnetudo aũt ꝗꝓpeie diminuit paſ⸗
ſione ire · et inde ſequit alia differentia quã
ponit ſeneca:ij. li.de clemęetia ſeʒ ꝙ clemetia
eſt lenitas ſupioeis ad inferioeè ſcʒ ĩ ↄſtituen
dis penis : manſuetudo aũt eſt cuiuſlibet ad
quelibet ·· HNota etiã ꝙ miſericodia et pie⸗
tas cũ his ↄnemũt inquãtũ in eundẽ effectũ
Ocureũᷣt qui ſcʒ eſt ꝓhibere mala ꝓximoꝝ . ſʒ
differũt quantũ ad motiuũ.qe pietas hoc fa
cit ex reuerẽtia qnã habet ad aliquẽ ſupioeez⸗
ſczʒ deũ uel parente · Miſeri coꝛdia vero ho fa
cit ex amicicia quã habzʒ cũ ꝓximis:. manſne⸗
tuòo inquantũ remouet irã incitante ad vin⸗
dictã · Clemetia vero hoc facit ex ammi lem⸗
tate inquantũ iudicat equũ eſſe ut qᷓs ampliꝰ
nõ puniat? Domt' ãt mãſuetudo ſiue mititas
inter beatitudines QMath. v. Et inter fructus
ad gab · v. Nã beadtudines ſũt actus virtutũ
fructus aũt ſut delectatões de actibꝰ virtu⸗
tũ. Et ideo nihil ꝓbibet mãſuetudinem poni
et beatitudinè et fructuʒ. ſim qð nomen eius
diuerſimode ſumi poteſt.
S Squi videre de ſcðo ſcz de crudelitate
circa quã ſci enð ꝙ hoc nomen ſumptum
eſſe videt a cruditate. ſicut aũt ea q̃ ſunt de⸗
cocta et digeſta ſolet habere dulcè et ſuauez
ſapoꝛe. ita cnda habẽet aſpeꝝ et acrez. dictũ
eſt aũt ſupa ꝙ clemęetia dicit quanda animi
lenitatẽ ſiue dulcedinẽ p quã quis ẽ diminu
tiuꝰ penaꝝ.et ſic crudelitas directe oppont᷑
clementie · Nomẽè aũt ſeuicie et feritatis a ſiłi
tudine feraꝝ ſumit. que etiam ſeue dicunt.
et deo gpeie loquèdo feritas uel ſeuicia di⸗

. 2 2 =— .
cit ſm quã q̃s ĩ cruciatu al ieꝰ delecta et ſic

ſub beſti al tate cõtinetꝰ.talis em̃ delectatio
nõ eſt humana ſz beſtialis. Crudelitas vero

culpã in eo qͥ punit attendit ſed in puniedo
modũ excedit: et ideo differt a ſeu icia ſic ma
licia huana a beſtialitate· vt dicit. vij.eth·.
vnde ſeuicia non oppon dfrecte clementie
ſed excellentioei virtuti quã ꝓBus vocat he⸗
roicã uel diuinã:et ſjm nos dici p̃t ꝙ dwrecte
opponi' dono pietatis·Seuerus aũt dicitur
quaſi ſeuus et verus vt dicit yſidoꝰ li:ethi.
qe ſine pietate iuſtichã tenet·
Squit' videre de tercio ſcʒ de ira:.et circa
hoc querunt᷑ plura ſczʒ vtꝝ ira ſit pecca
tũ · ira ut dictũ eſt ſupea eſt ꝓpeie quedaʒ
paſſio·paſſio aũt appetitus ſenſitiui intantuʒ
eſt bona imnquantũ rõe regulat᷑.ſñi aũt oꝛdinèe
ratienis excludit eſt mala.Oedo autè rõis in
ira poteſt attẽdi quantũ ad duo · pmo quãtuzʒ
ad appetibile in qð tendit q; eſt vidicta. vn
ſiqs appetit ꝙ m oedinẽ rõis vmdicta fiat·.
landabilis eſt appetitus ire:et dicit ira per
zelũ. Si aũt appetat ꝙ fiat vindicta qᷓlitercũ⸗
qʒ cõtra oedine rationis eſt ira p vic · Glio
modo attendit quantũ ad modũu iraſcendi ut
ſcʒ motus ire nõ immoderate ferueſcat inte⸗:
rius ł exteriꝰ qð ſi pᷣtermitta' nõ erit ira ſine
eccato.etiã ſiqs appetat iuſtam vindictam-
4 ti omis ira ſit moetalis · ꝙ nõ. vnde
ſuꝑ ill pſalTraſcimini et no.pec· dicit glo·.
vemalis eſt ira que nõ ꝓducit' ad effectum.
motꝰ em ire poteſt eſſe peccatũ dupliciter vt
dictã eſt. vno mõ ex pꝑte appetibilis · vt cum
quis appetit vmdictã et ſic ex genere ſuo eſt
moetalis qe ↄtrariat᷑ iuſticie et caritati · poſſ
tamen talis appetitus eſſe vemalis ꝓpter im⸗
płectione actꝰ. et hoc uel ex ꝑte appetentis
vt cũ actus ire pᷣuenit indiciũ rationis· vb ex
pꝓte appetubilis·vt cũ quis appetit ſe in aliqꝰ
modico vindicare qð etiã ſi inferat non erit
moetale:vt ſi quis parũ trahit alique pueru⸗
p capillos et hmoi:lio mõ quantũ ad moõ
iraſcedi et ſic ſm ſe nõ eſt ex genere ſuo moe⸗
talis · poſſet tamen eſſe moetalis puta ſi ex ve

hementia ire excidat a dilectione dei vl ꝓxi

mi. (Vtrum Math. v. dñs ponat ogrue tres
modos uel gradus ire. illi gradus ire nõ
ptinent ad diuerſas ſpeci es ire·ſed accipiunꝰ
izm ꝓceſſum actus humani in quo pemo ali
quid coede ↄcipit.et ſic dicit qui iraſcit fra⸗
tri ſuo·et loquic de illo qͥ vult grauiter ꝓxi⸗
mo nocere:talis em̃ ira eſt moætalis. Si vero
motꝰ lems eſſet cui ratio nõ ↄſentiret veniał
eſſet · Scõo per aliqua ſigna mamłeſtat' exte⸗
rius etiã anteꝙ; ꝓrumpat in effectũ. et ſic di
cit qui dixerit fratri ſuo racha:qð eſt interie⸗
ctio raſcentis·tercio peccatũ interius cõce⸗
ptum ꝓducens ad effectũ. Eſt autẽ effectus
ire nocumentũ alterius ſub ratione vindicte
minimũ aũt nocumentoꝛx eſt qð fit ſolo vbo
et ſzm hoc dicit qui dixerit fratri ſuo fatue· et
ſic ptz ſcᷣm addit ſupea pmũ · et terciũ ſuꝑ
vtrũ qʒ· vnde ſi peimũ eſt moetale peccatũ in
caſu in quo loqu dominꝰ vt dictũ eſt mul⸗
comagis alia⸗Reideo ſingulis eoꝝ ponunt
coereſpondẽtia aliqua ptinentia ad ↄdemna⸗
tionẽ · ſed in peimo ponit iudiciñ qð e mminꝰ?

ty
vi
ia.
ben
eu:
lio
lit
ne
m.
de

o.

ce⸗
vb⸗
elt

jin

qe ut dicit angꝰ.in indicio adhuc dat defẽ⸗
ſionis locus En ſcðo ponit ↄſſliũ in qno m⸗
dices inter ſe cõ rat qua pena ſit pumendꝰ.
En tercio pomit᷑ gehẽna i gnis q é odemnatõ

em̃ qͥs ↄunĩicit de delicto iudex eũ iudicat ee
punien.et h̊ eſt illi magna pena ſcʒ ꝙ ſoi
ad penã indicanð.ſj vlter e ſi bi Snioe Ena
qñ ſcit ſibi determinatã eſee penaz· Iʒ adhuc e
ei grauios pena qñ fert pene ſentẽtia: peimũ
vocat' iudiciũ · ſcdᷣm oſiliũ:terciũ gehena:. qe
tũc eſt pena guiſſima:et ſicut gradatim ſzm B
tria creſcit pena. ta ire m illas tres dẽias
maioe et mios debet pena:et B oia haben ex
glo. ſup Krriele ira ſit victũ capitale.
ꝓ ſic ut vult gregxxx: moꝰ?· Scienð cñ ꝙ;

„
Fn poſſumꝰ loq duptᷣ. vno mõ ꝑ aceñs ſcʒ
inquãtuzʒ impedit iundiciũ rõis ꝓ qð hõ retra-

hit a malis:et ſic pᷣt eſſe peĩcipiũ peccatoꝝ·

vñ ſup illud puer· xix:vir iracũdus ꝓuocat
rixas:dicit glo anua oim vicioꝝn e iracũdia

lio mõ directe et ꝑ ſe et ſic eſt cã aliquoꝛx
ſpeciali pctõꝝ qᷓ fut filie eius · Et he ſut ſex
ſm greg·xxx·moꝛ.·ſcʒ rixa:tumoꝛ metis · otu
melia:clamoæindignatio et blaſphemia. Su
mit᷑ ãt hic tumoe metis nõ ꝓ ſupbia ſʒ ꝓ qua
dã conatu ſeu andacia hoĩis intetantis vidi⸗
ctã · blaſphemia vo ĩ quã aliq́s ex aĩ omotõeę
ꝓrũpit ex ira ꝓcedit·. blaſphemia vo in quaʒ
q deliberate ꝓrupit ex ſupbia hoĩs ſe otra
deũ erigetis ꝓcedit Odin vo et ſi naſcat᷑ ex

ira hʒ tn aliquã potioꝛẽ cãaz ex qᷓ directe ꝓce⸗
dit uel oeit' ſcʒ triſticiã: ſiẽ ecõtrario amoe na

ſcit ex delectatõe Ex triſticia aut ilata qnq;
in irã qñq; ĩ odi aliq̃s mouet. vñ oueientiꝰ
fuit od i ponere oeiri ex accidia:licʒ aug-di
cat m regła ꝙ oꝛit ex irag Hen ſit al iq vi
ciũ oppoſitũ iracũdie ꝓuetens ex ofecta ire

P ira pᷣt dup intelligi · vno mẽ ſimylex mo

tus volũtatis quo aliqs ex iudicio rõis penã
iftigit: et ſic defectꝰ ire eſt pctimet ſic ſumit
criſoꝰ.mrã ſuꝑ .dices qᷓ cũ cã ñ mraſcit pec
catpacietia ãt irꝛæationabił vicia ſemiat ne⸗
gligetiã nutrit.et nõ malos tm̃ ſʒ etiã bonos

ad maluz innitat. Xlio mõ ſumit ira motu

appetitꝰ ſenſitiui q ẽ cũ paſſione et traſmuta⸗

tõe coepali.Et GB motꝰ nccio ↄſequit' in hoie

ad ſimplice motũ volũutatis:qꝛ appetitꝰ infe⸗
rioe naturaliter ſequit motũ appetitꝰ ſupio⸗

ris niſi al iq̃d repugnet· et iõ ñ pᷣt totabr defi

cere motꝰ ire ĩ appetitu fenſitio mſi ꝓ ſubtra
ctõez uel debilitate motꝰ volũtatis· et iõ ex
Oſequęæti etiã defectꝰ paſſionis ire eſt vicioſꝰ
ſicut et defectꝰ volũtarij motꝰ ad punienda
ſm indiciũ ratiomg · G
7 De modeſtia et eius ſpebꝰ in cõi.ti ·.L.

cõi:ſcdo de ſpebꝰ eins· Circa pꝛimũ
ſcienõ ꝙ diuerſimode aliqᷓ viden' loqᷓ
de modeſtia . vbicũqʒ; em̃ oſiderauer̃ſt aliqua

ſpsalez delectatõeʒ boni uel difficił ĩ mode⸗

rãdo ſabtraxerũt ill modeſtie reliquetes eã

circa mioea Oanifeſtũ e aut oĩbꝰ ꝙ refrena
tio delectatõz tactꝰ quãdã ſpeciale difficul⸗

Oſtea oſideranð e ð modelſtia. et pᷣmo

tatẽ Hʒ. vñ oẽs tpantiã diſtinxert a modelſtia
tulliꝰ vo qe ↄſiderauit qðdaʒ ſpeale ee bonũ
in moderatõe penan · ido etiã clementiã ſub
traxit modeſtie pones modeſtiaz cca oĩa alia

q̃ rel mquunt moderãda · hec aut vident' eſſe

qtuoe:quoꝝ vnũ e motꝰ aĩ ad excelletiã alti
quã quã moderat huĩlitas. ſcòm e deſideriũ

ptinentiũ ad ↄognitõem.et in B moderat ſtu⸗

dioſitas.tercium ꝓtinet ad coeæpales motꝰ et
actões· vt ſcʒ decenter et honeſte fiãt. qᷓrtũ e
qð ptinet ad apparatũ exterioꝛe. Dici at mo⸗
deſtia a modo:modꝰ em qꝗ cõiter ſeruat᷑ in oĩ
vᷣtute ſpecialiter vᷣtuti q̃ ponit modũ in mini
mis appꝛopeiat'· ſicut nomè cõe ãgeloꝝ ap⸗
pꝛopeiat infimo cedim angeloꝝ.
CDe hHumiltate et ſupbia ti.lj. D
Einde ↄlideranð é de ſpebꝰ modeſtie
q̃ᷓ ſut qᷓtuoe vt patz ex pdictis·et pᷣmo
de bumlitate. Circa quã peio dicenð
eſt de ip̃a.ſco de ſupbia ſibi oppoſita: Cir
ca peimũ ſcienò ꝙ huilitas ſm ꝙ eſt vtus di
cit in ſui rõe quandã laudabile deiectõem aò
ima.h aut fit qñq; tm̃ ſʒm ſigna exterioꝛa. et
B eſt falſa huĩilitasde q̃ dicit augꝰ in qdam
epła q ẽ magis ſupbia:qnʒ aũut fit ſm ĩcerio⸗
rẽ motũ aĩeet Gᷓ huilitas ꝓpeie ponit virtuſ
qe vtus peicipaliter oſiſtit in electõe metis.
vt patz.j.ethi Geſpicit aute huĩlitas p̃cipue
ſubiectõez hoĩs ad deũ ſzm quã etiã alijs hu
miliãdo ſe ſubicit· vn qlibet hõ ſzm illðò qð e
ſuñ in eo ſe ſubicere debz cuilibet ꝓxio quã⸗
tũ ad id qò e dei in ip̃o:hoĩs em eſt defectus
dei aut eſt qdq̃d boni ẽ in hoĩe:oſee.xij pdi
tio tua ifrabel ex te ex me tam auxil m tun· p̃t

tn aliq; reputare aliqd boni eſſe in ꝓxio q&

aũt anſ. vij. gradꝰ quoꝝ peimꝰ eſt ſe ↄtepti
biè eſſe ↄgnoſcere.ſcòs de B dolere tercius
B ↄfiteri.qᷓrtus B ꝓſuadere ſcʒ ut velit B cre⸗
di: quĩitus ut patienter ſuſtineat B dici: ſextuſ

ut patiat' ſe ↄteptibiliter tractari . ſeptiꝰ ut H
amet.glo· vo Ot. in. dicit ꝙ pfecta huilitas

hʒ tres gradꝰ.peimꝰ e ſubicere ſo maiei et ñ
pferee ſe eqli q eſt ſufficiẽs ·ſcõs e ſubdere ſe
eqli et nõ pferee ſe mioei G̊ eſt abũdãs· terciꝰ
ſubeſſe mioei qui eſt ꝓpfectꝰ. Sʒ iſti gradꝰ ñ

accipiunt ſzm naturã humilitatis ſed ꝑ pa

rationẽ ad hHoĩm gradus ·

—

circa hãc querunt plura ſczʒ vtrũ ſupbia
t peccatu. Pe ſic.ſicut em dicit vſido. li.

hoc aute eſt ↄtra rationeet ꝓ ↄſequẽs e pec
catũ.qe ſim dyo.c.nijde diuinfs noĩbꝰ.ma
lũ anime eſt pᷣter rationẽ cquſe· vnde patz ꝙ
ſupbia eſt peccatũ/ Ye ſuphia ſit ſpecia⸗
le peccatũ · ſupꝑbia pᷣt duplicit ſumi. vno
modo ſzm peiã ſpecie quã habet ex rõe ꝗꝓpei
obiecti.et ſic eſt ſpeciale peccatũ qe habz ſpe
ciale obiectuzʒ: eſt em inoedinatus appetitus
Apeie excellentie ut dictũ eſt· Elio modo ſ̊m
quãdam redũdantiã in alia peccata: et ſzm. B

hbabet quandam generalitatem ſcz imquantũ

—
.

ipᷣe ñ hʒ.vel aliqd mali in ſe eſſe qad 1 alio nõ
eſt exquo pᷣt ei ſe ſubicere ꝓ huilitate. Doni

quitvidere de ſedo ſez de ſupbia. et

ethi.ſupbus dicit qui ſuꝑ vult videri ꝙᷓ eſt.

ex ea oeiri pñt oĩa pctã:et hoc dup?. vno mõ
ſe inquãtũ·ſ. alia peccata oedinan' ad finẽ
Ppbie qᷓ eſt a excellentia ad quã oedinari
pᷣt ome qð qͥs appetit inosdĩate· SGlio mõ ĩdi
recte et q̃ſi ꝑ accides:ſ. remoueẽdo ꝓhibens
inquãtũ ſcʒ hõ ꝓ ſuꝑbiã ↄtenit lege diuinã ꝑ
quã ꝓhibe a peccado· hm illð hiere · ij · ofre
giſti ingũ men·Intelligendũ tñ ꝙ pctã nõ ſp
oenunt ex ſupbia qꝛ nõ ſy fit peccatũ ex ↄtem
ptu ſʒ qñq; ex ĩfirmitate et qñq; ex ignoꝛãtia
et iõ dicit augꝰ li:de natura et gra: ꝙ multa
pctã ſunt q nõ fiũt ex ſupbia ·¶ Vt ſupbia
ſit peccatũ moetale · H ꝓ ſupbiã hõ ſe extol⸗
lit ſup illð qð eſt ſibi p̃fixũ a deo et ita aliq̃li
ter nõ ſubdit' deo et regule eiꝰ.ho aũt ẽ auer
ti a deo · t ideo ſupbia ſzm genꝰ ſuũ eè petin

moetale·aliqui tñ motus ſupbie ſũt vemales

ꝗꝓpter eoꝝ impfectionedu ſcz ei rõ ñ ↄſentit

. ſupbia ſit viciuz capitale. ſupbia
d

płr p̃t ſumi ut dictũ eſt ſupᷣ ·:vno mõ ꝓut ẽ
ſpeciale peccatũ⸗ Slio mõ ut hʒ qnãdã gnali
tatẽ⸗ Vicia aũt capitalia ponunt eſſe quedazʒ
peccata ſpealia ex qᷓbꝰ oeiunt' multa pcto.
Sna.St ideo qdaz ↄnderãtes ſupbiã peĩio mõ
ponũt eã eẽ vicin capitłe vt yſidoꝛꝰ et caſſia
nus. gres vo ↄſiderãs eã ſcòo mõ poit ipᷣaʒ
reginã et matrẽ oĩʒ vicioꝝxxx· moz. IFd hꝰ
nota ꝙ greg/xxtij· moꝛz. poĩt qᷓtuoe ſpẽs ſup⸗
bie. peia ẽ cũ qs bonũ qð hʒ a ſe hre eſtimat.
ſcdᷣa cũ dat ſibi deſup ꝓ ſuis meritis dari pu
tat· tercia cũ ſe iactat hre qð ñ hʒ. qᷓ̃rta cũ de
ſpectis ceteris ſingulariter appetit videri hba
bere að non habet.
De ſtudioſitate et curioſitate· ci. lij.
Oſtea ↄſideranð eſt de ſtudioſitate. et
peio de ip̃aſcòo de curioſitate oppoſi
ta.Circa pᷣmũ ſcienð ꝙ; ſtudiũ ẽ vehe⸗
mes applicatio metis ad aliqd mes ãt nõ ap
plicat ad aliqd niſi ↄgnoſcedo illð. et iõ ſtu
diũ 3 peiꝰ reſpicit Ognitõz· et ꝑ poſteriꝰ qᷣcũ
q al ia ad qᷓͥ opãda directõe ognitõis indige
mꝰ:et iõ ſtuòioſitas qᷓ dẽ a ſtudio ꝓpe dẽ cca
gnitõz · ſ. acqrendãvñ ꝗpe ptinet ad eã mo
dari appęetitũ ꝓut tedit ad ogtione acqredã-
Equit vode de ſcðo.ſ.ð curioſitate.h ãt
é appetitꝰ imoderatꝰ ↄgnitõis acqrede
qᷓ qdeʒ dup pᷣt eſſe viciũ:vnoꝰ ꝓut diugit' ei
p accñs maliũvt qñ q̃s ſtudet addiſce ad ſu⸗
pꝓhbiendu uel aliter peccandð. Flie mõ ex ip̃a
voedinatõe appetitꝰ et ſtudij addiſcẽdj veri⸗

vtile retrahit aliqs a ſtudio qð ſibi necio i
cũb:. ſcdᷣo ĩquãtũ aliqs ſtudet addiſcs ab eo
a quo ñ liczʒ· vt a dyabolo tercio inquãtũ nõ
refert qͥs ad ebitũ fine· ſ. dei ↄgtionẽ. q̃rto
ĩquãtũ qͥs ſtuoet ↄgnoſce veritate ſup̃ ĩ genij
apeij facultatẽ.qsv G qũqʒ q̃s facile labr im
erꝛoꝛẽ⸗ et H dicta ſut auatk ad Ognitõz itelle
ctiuã.quãtũ vo ad ſenſitinã dup pᷣt ee vjciũ.
vno mo mquãtũ ↄgnitio ſenſitia nõ oedinat
in aliqd vtile ſi magis auertit Hhoĩezʒ ab aliqᷓ
vtili ↄſideratõe.Flio mõ iquãtũ ↄgnitio ſen
ſitiua oꝛdina ad aliqð noxiu. ut ĩſpectio mu
lieris oedinat' ad Ocupiſcenð. et dili ges inq́

tatẽ · Et H qᷓdeupꝰ vnoꝰ inquãtũ p ſtudiü mĩiꝰ

ſiuo eoꝝ q̃ ab alijs fiũt oedinat ad detrahe⸗
du. Siq̃s aunt ↄgnitione ſenſitiuã intedit oedi

nare ꝓpter neceſſitate narurg ſaſtentande uel
Apter ſtndiũ veritatis imm
ſitas eſt virtuoſa-

late ſua ſtudio⸗

Ve modeſtia in exteriozibus motibus

ELinde oſideranð ẽ ð modeſtia ꝓut oſi
ſtit in exteri zeibꝰ motibꝰ coepꝑis qᷓ ſe⸗

rie agun et G; pᷣmo de ludo.ſcòo de ſcureili⸗

tate ſiue de ſtultiloqo q̃ ſolet in talibꝰ admiſ
Circa pᷣmũ ꝗqrun pła vtia ĩ talibꝰ poſ
ſit eſſe virtꝰ et viciu · Hvtus moꝛeab oſiſtit in

hoc ꝓ ea q̃ ſut hoĩs ꝑ rõeʒ oedinant᷑. manitfe

ſtũ ẽ ãt ꝙ exterioꝛes motus hoĩs ſũt ꝑ rõeʒ o⸗
dinabilesqe ad imperiũ rõis exterioza mbea
mouent᷑.et ideo circa motꝰ eoꝝ pᷣt eſſe virtꝰ

moeab.ſ.ſi ſint ꝑ rõeʒ oꝛdĩati puta modeſtia.

et viciũ ſi ſint deoꝛdĩati ti in ludis poſ
ſit eſſe aliqᷓ vtns · ꝓ ſic hõ em̃ idiget qete
aliqñ ad ai fatigati recreatione. qes aũt aĩe
ẽ del ect atio.vñ die ph̊s.viij·ethi ·ꝓ delecta
tio ſi ſit foetis expellit triſticiã. et iõ otra aĩe
fatigationẽ opꝑtz adhibẽ remediũ aliquã de⸗
lectatõez ↄueniente itermiſſa intẽtõe inſiſten
di opibꝰ ſiue ſtudio rõis/cuiꝰ exẽplũ het᷑ in
io:euã geliſta i eiꝰ legeda: Dicta ãt b facta ĩ

tal ibꝰ vti ad qndã qete aĩ:et Iᷓ eſt qð de.inj.

echi. ꝙ in hꝰ vite ouerſatõe qᷓ̃dã reqes habæ
cũ ludo.Circa hoc tñ ſut p̃ᷣcipne tria caueda
quoꝝ peimñ et pncipale e ꝙ pᷣdicta delecta⸗
tio ĩ aliqbꝰ opatõibꝰ vbis turpibꝰ noxijs ñ
qᷓrat.ð tłi em ioco de tulliꝰ li.ð offi.ꝙ ẽ Ra
Sicioſus et obſcenꝰ.ſcõm ẽ ne totabr aĩe gii⸗
tas reſo lua?. vt dit ãbeo.li ð offi.terciũ eſt ꝙ
Ogrnãt pſone tpi et loco et m alias debitas
circuſtatias oꝛdinet vt tulliꝰ dit ibið. LHmoi
at ſm rõis regulã oedinen. Hĩtus ãt ſm rõzʒ
oꝛdinãs ſiue opans ẽ vtꝰ moeab·et iõ cca lu⸗
doſpᷣt aliq̃ᷓ vtꝰ eſſe quã ph̊s eutrapeliã vocat
a bona ↄuerſiõe:qe·ſ. bñ ↄuertit i ſolaciũ ali
qua dicta b facta·et iquãtũ hõ ꝑ iſtã vtutem
refrena ab imoderãtia ludoꝝ ſub modeſtia
Otinet Vtn in ſupfluitate ludi poſſit eſſe
cti. h& ꝙ ſic:ſupfluũ em̃ ĩ ludo de qð regu
ãa rõis excedit⸗ et H p̃t ee dup'. vnoꝰ ex ipa
ſpe actionũ q aſſumũt ĩ ludo · vt ſuͤt turpia v⸗
ba ł facta.vł eẽ ꝓxio noxia et ſic ẽ ibi pctm̃
moetale · lioꝰ ſzm defectã debitaꝝ circuͦſtã
claxx· et ſic p̃t ibi eſſe pctm̃ ·qñzʒ moetale ut cũ
q̃s delectatõem ludi p̃ponit dilectioni dei ·
qñz veĩale·vt cũ q̃ͥs nõ tm̃ afficit ad ludũ ꝙ
wꝛter h om itcere vellet aliqᷓd ↄtra p̃ceptũ dði
vk eccie · Ed h nota ꝙ riſus aliqs pueit ex
ſerenitate oſcie et p̃guſtatõe ſuauitatis diaĩe
et ille ꝓptinet ad fructũ ſpiritus qᷓ eſt gaudiũ.
Fliq̃s ex aſſecutõe celeſtis gloꝛie. ꝓu.vl. ri
debit in die nouiſſimo. Fliquis ex mãſuetudi
ne nature. et ſic atteſtat bonitate nature· Fli
quis ex ĩoꝛedinatõe inepte leticie· ð qꝰ ecele·
vij · mel ioe eſt ira riſu·et ſic ridere nõ eſt ſine
peccato. ZSier ludꝰ uel ſaltatio qnqʒ ꝓuenit
ex ſpũali iocũditate.et ſic eſt meritoꝛiꝰ ſicut
dauid luſit et ſaltauit coꝛam archa domini.

N

4

ſe⸗
lr.
ml
ol
in
lke

ta.

egu
ip
A
n

i

ene

=

quãdoqʒ aũt ꝓuenit ex fereatione qñz ꝓ cxer
citatiõe et ſic poteſt eſſe ſine peccato· qnq; ex
diſſolutione mettis laſciue: et ſic eſt peccatu·

B alex· an· in ?: Quid de ĩſpectoribꝰ ludo⸗⸗

vel ioculationũ:hc inſpectio quedã eſt in trã
ſitu nõ tendes vlteriꝰ ad delectatõʒ pcti mo⸗
talis vt fonicatõis et hec ẽ venialis. quedã
eſt ſtudioſa in q̃ ſcʒ ẽ fomyntũ pcti moetalis ·
et G qñʒ e moetalis· ſtẽ iulatõ qdaʒ ẽ hiſtii

onica quedã coꝛealis mulieꝝ laſcinaꝝ que

daz cauſa exercitij ł faſtidij tollèdi ſiue acci⸗
die vitãde fit Inſpectio ergo ſtudioſa iocula
tois peime et ſede vergere pᷣt in pctm̃ moeta⸗
le.tercie vo et quarte pᷣt eè veialis· B alex· an
in ? Quid de coꝛeatricibꝰ nũquidò peccant
mortalitee ducẽdo coreas · & roð. cred it ꝙ
ſic.ſi faciãt hoc vt ſe ł alios ĩcitẽet ad libidĩe⸗
łᷣ ſ faciãt hq̊; de ↄſuetudine licet ñ coreupta in
tentiõe qe talia de ſe habet ad libidĩez mcita
re.Si aũt aliq̃ raro ſine intẽtiõe coreupta coee
is ſe immiſceat:dubitat an moetaliter peccet
cũ exponat ſe Ficulo alios ad libidinem ꝓuo
candi.et exempla p beat alijs ſimilia faciedi

Quid de hiſtrionibꝰ . vt ſup dictů eẽ lu⸗

dus eſt neceſſariꝰ ad ↄſeruatõz vite hũane ad
oĩa aũt qᷓ ſũt vtilia hũane uerſatõi pñt aliqꝗᷓ
of ficia licita deputari · et iõ officiũ Hiſtrionũ
qðð oꝛdina' ad ſolatiũ hoĩm nõ ẽ ſm ſe licitũᷣ
dũmãõ ludo vtanc moderate ſcz nõ vtendo ali
ꝗbus verbis vel factis illicitis et nõ exhiben
do ludũ negotijs et tpibus indeb itis vñ illi
qui moderate eis ſubueniũt nõ peccãt ſy iuſte
faciũt dũ eis mercede ſui miſte rij tribuũt . S:
qui aũᷣt in tal es ſuꝑflue ſua ↄſumũt vel ſuſti⸗
neant illos hiſtriones qꝗᷓ ludis ilticitis vtunt'
peccant qᷓi eos in pctõ fouendo·. vñ aus. ſup
lo.dt ꝙ donare res ſuas hiſtrionibꝰ viciũ eſt
ꝛimmane.niſi foete aliqͥs Hiſtrio eſſet ĩ extrema
neceſſitate in qua ei ſubueniedũ eſz hec tho.

aũt coꝛpus xpᷣi ſit dandũ hiſtrionibus
1

qre infra li.uij:ti.xvij· ar · iiij/ «1 Vty in de
fectu ludi ↄſiſtat aliqð peccatũ · ꝙ ſic vñ
pjs. ii· et;ᷣ· ponit defectũ in ludo eſſe vicio⸗
ſum.eſt em̃ ↄtra rõezʒ ꝙ aliq̃s exhiheat ſe alijs
oneroſum dũ ſcz nibil exhibet de ſe delectabi

le et etiã delectatões impedit alioꝝ Et dicũ

tur tales duri et agreſtes vt ðe:iiij · eth;. vnde
ſeñ.dicit ſic te geras ſapieẽter vt nullus Pabe
at te quaſi aſpeꝝ nec dtemnat q̃i vilem·
Squit videre de ſcdo ſcz de ſcurꝛilitate ſi
ue turpiloqo·et circa hoc querũt plura

ſcʒ vtꝝ ſit idem ſcureilhtas ꝙ ſtultiloqᷓum· Rñ
der alex · in ?* ꝙ hec ꝓpeie loquèdo differunt

qe ſtululoquiun refert ad diſcretõz rõis· ſcur⸗
rilitas ad laſciuiã af fectõis pñt tñ in ĩuicem
incidere et vnũ alten otin ecee ſcureila
tas ſemꝑ ſit pec catũ · BReſpõdet idem ꝙ ſcurei⸗
litas ꝗꝓpeie dicta eſt pctm. ſumit tñ aliqnñ peo
vebanitate ſermoĩis et hoc imgpeie · et tunc ſi
aſſit debitꝰ finis vt ↄſeruatio bone amicicie ·
vel remotio ſecularis triſticie vel accidie non
eſt peccatũ.dũmõ nõ fiat ꝓ turpia verha Gi

auüt fiat vba turpia ł ĩutilia et ti riſum inoe

dimatũ ꝓuocantia pctm̃ erit et ſic ðᷣe ad eph̊.

v. nõ noĩetur i vobis ſiẽ decet ſanctos dei⸗

turpitudo aut ſtultiloquiũ aut ſcureilitas que
ad rem nõ ptinet. i. nulliꝰ eſt vtilitatis · Vl
terius nota ꝙ talis ſermo ꝓcedere pᷣt ex lubei
citate lingue et impetu iraſcibilis et ocupiſci
bilis et ſureeptõe rõis vel ex deliberatõe rõiſ
et mala aſſuetudĩe lingue· et puerſa affectõe
iraſcibilis et cupiſcibił et ſcðᷣm hoc refertur
ad libidme moetalè vel veniale tanq ad radi
cem et ſcòm hoc erit moetalis vel venialis e/

Quid ð auditoæibꝰ taliũ · Rñdet idẽ ꝙ illi qui
ſuſtentãt turpiloquos vt talia dicant' magis

peccãt ꝙᷓ turpiloq· Tuditoees em̃ ſceleris ſũt

magis ĩ culpa ꝙ;ᷓ miſtri:ex maioei em libidine
peccãt· qui vo caſuali audiũt tñ hñt oplace⸗
tiã minꝰ peccãt. Criſoꝰ.vis oſtedere maifeſte
ꝓꝙ in talibus nõ letaris nõ audire patiaris;
De modeſtia ĩ apparatu exterioe ti · liiij ·

Oſtea ↄſideranð eſt de modeſtia ſʒm ꝙ
Oſiſtit in exterioꝛi apparatu: et circa B
WVgqrunt pła ſcʒ vta poſſet ibi eẽ vᷣtus et
viciũ .· Nꝙ in ip̃is rebus exterioꝛibꝰ quibus
vtitᷣ h nõ eſt aliqð viciũ.ſʒ ĩ hoĩe q̃ immode
rate vtit eis.et hoc p̃t eſſe dupt.vno mõ ? cõ

patõnez; ad oſuetudĩes hoĩm cũ quibus vinit
aliqs: dicit em aus. li ij. Ofeſſionũ q; turpis

eſt ꝓs oĩs ſuo nõ ogruẽs vniuerſo .lio mõ ex
ĩoedĩato metis affectu. et h̊ p̃t eſſe dup. vno
mò ſzm exceſſuz vt qñ aliãs ĩ ſuꝑ fluo cultu ve
ſtiũ hoĩm głam vel ec carnis delicias qrit· vl
etiã nimiã ſolicitudinẽ appoiĩt· vñn criſoꝰ.nõ ẽ
ſimul coæpus et aĩam oenare. qð e ven ſcoðm
alex· an.qn eſt tanta libido in oenatu coæpis

ꝙ de oenatu aĩe nõ curat᷑·Cicz tñ ſcedðᷣm eüdez
et ſzm cho. vti veſtibꝰ p̃cioſis ſzm ꝓſone nobi
litatẽ ſzm teree ↄſuetudinẽ· et ſim officij b miĩ
ſterij dignitaté duůmõ abſit libido ĩ voluͦtate

et ſcandalũ in extericoei ope . Flioꝰ p̃t eè inoe⸗

dinatꝰ affectus ĩ exterioꝛi cultu ſim defectũ

vt qñ hõ ipᷣʒʒ plus debito ex pigricia negligit
vel etiã in defectu tali głam qrit vñ aug:li.

de ſer . do. ĩ mõ. de q; in veſtibꝰ ſoꝛdidis iactã

tia pᷣt eſſe .· Siq̃s tñ veſtibꝰ vilicꝛibꝰ vtat ꝙᷓ a
lij ꝓpter carnis maceratõz et ſʒus huĩliatõne

hoc ptinet ad tpantie vtutẽ· hoc autẽ pcipue
Ouenit his q̃ alios verbo et exẽplo ad pniam
vocant · vt hrerig de quibus de hebee xj · cir
E

cuierũt ĩ melotis in pellibꝰ capemisVtruz
oænatus mulieꝝ poſſit eſſe ſine pctõ moetali.
eultus muliebeis viros ad laſciuiã ꝓuo⸗
cat im illud Puer. vij: mulier occureit illi or
natu meretricio p̃parata ad capieèdas aĩmas:
poteſt tñ mulier Dingata licite opam dare ſci
licʒ oenãdo ſe vt placeat viro ſuo ne p eius ꝰ
temptũ in adulteriũ labat'. vnde.j. coꝝ · vij ·
mulier nupta cogitat qu t mũdi quũo place
at viro. ulier autẽ que nec virũ hzʒ nec vult
Habere et è in ſtatu nõ habendi ſi ſe oenet vt

alios ad ocupiſcendũ ꝓuocet peccat moꝛta?

ſi aũt ex quadã leuitate vł etiã vamtate ꝓpter
quandã iactãtiã nõ eſt ſemp peccatũ moꝛtale
ſed veniale . autez ſit mulier virgo nubilis
liquatenꝰ plus hr̃e debet de oenatu· q̃ tamẽ
nõ ꝓuocet ad libidinèe ſed heat in ſe decentiã

muliebeem.vñ aug. ad poſſidoniũ.nolo vt de

oenametis ꝓeiã habeas in ꝓhibedo ſentstiã
miſi in eas q neqʒ ↄiagate ſut neq; diugij ca⸗
paces qᷓ cogitare debet quo placeant deo Qð
aut dicit cipeianꝰ lide hitu vᷣginũ ·manꝰ dni
infirmãt.qui illõ qð ipᷣe foemauit ref oemare
Otẽdũut ſc adhibedo aliqd quo pulcrioæꝛes vi⸗
deant.loqtur in cãu quo fit hoc ꝓpter laſciui

am vel m dei dtemptũtũc em e peccatũ moe⸗

tale · et eodẽ mõ debent ĩitelligi ſimiles auto⸗
ritates· Hota tn ꝙ aliud e fingere nõ habi⸗
tã pulcritudine aliuò e tegere turpitudinẽ ex
aliqua cã ꝓuemente·hoc em licet:hec tho. et

alex. an. Vti femis liceat vti veſte virili lb
viris veſte mul iebei · & hoc ẽ de ſe vicioſum
qe vt dictum e ſupea:cultus exterioe ↄpetere

debet Oditioni pſone ſim duũnem dſuetudinez
et pᷣcipue qe hoc p̃ᷣt eſſe cã laſciuie et ſpealiter

ꝓhibetur deutꝰ.xxij.qe gentiles vtebant ta⸗

lr habitus mutatõe ad ſupꝑſtitõz ydolatrie · pᷣt
tñ hoc qñnz licite fieri ꝓpter aliquã neceſſitatę⸗
OQð aũnt dicit rabanꝰ ꝙ; otra naturam eſt virũ

muliebeia facere· Expone ſcz alex·. dtra natu

rã: 1. Otra nature decentiã · Quid de artifici
bus huiõi oenametoꝝ.· h mulieres vt wſaum

eſt ſupea licite ſe poſſũt oenare vel vt ↄſeruèt
dbecentiã ſui ſtatus vel etiaz aliqd ſupaddere
vt placeant viris ſuis. Et ideo artifices taliũ
nõ peccant in vſu talis artis niſi foete inueni
endo al iqua ſuꝑflua et curioſa. =

e fide et articulis eiꝰ ti. lv.
nſequeter ↄſiderandũ eſt de virtuti⸗
bus theologicis et vicijs eius oppoſi
tis · Circa qð ſcienòũ ꝙ virtutes theo⸗

logice ſunt tres ſcᷣm illud.j.coꝝ xiij. Nunc
aut manent fides ſpes caritas tria hec. cuius
ratio eſt qe deus eſt obiectũ cuiꝰlibet virtutiſ
theologice· Deus aut nõ pᷣt eſſe obiectũ virtu

tis miſi ſub rõne ſumi veri vel ſum ardui. vel

ſumi boni.peimo mõ eſt obiectũ fidei · ſecůdo

ſpei · tercio caritatis.p fidem em̃ vni rõnaliſ

cũ deo· ꝓ ſpem iraſcibilis · p caritatem ocupi⸗

ſcibilis · p quas tres potentias ſumꝰ vnibiles
cum deo · Decunt aũ̃t he tres vᷣtutes theolo⸗

Sice · tum qꝛ denʒ hñt ꝙ obiecto inꝙᷓtũ p eas
recte oꝛbinam' in deũ · tum qę ſola dei reuela
tione m ſacra ſcriptura tradunt'. Haz autem

triũ virtutũ peima eſt fides vt patet in pᷣmiſſa
autoꝛitate· et 16 peĩo dicẽdũ eſt de ea et de vi
cijs ſibi oppoſitis· De fide aũt peimo dicendũ

eſt qd ſit . ſeðo de eius obiecto qð è credibile
tercio de eius actu.qrto de eius ſubiecto.
ECirca peimũ ſeciendum ꝙ fides ſcᷣm apłm al
hebee · xj· eſt ſubſtantia reꝝ ſperaãdaꝝ argum
tum non appgrentiũ· Dicit' aũt fides ſubſtan

tia rex ſperandaꝝ mechaphoeice · qe ſiẽ ſub⸗

ltantia eſt ſubiectùĩm accidentium et cã exi

ſtentie eoꝝ ſic fides eſt totiꝰ ſpualis edifi cij

fundamentũ et diſpoſitõ qua res ſperande raz
aliquo modo exiſtunt in nobis et exiſtent ĩ fu
turo realiter. Et qe hoc eſſe nõ poſſet niſi p ba
bitü bonu ideo in hoc implicite cõtinet ꝙ fi⸗
des eſt habitꝰ bonus: qe etiã argumentũ e ma
mfeſtatm· intellectꝰ aut eſt maĩteſtatõis ſub⸗

iectũ Ideo cũ dicit fides eſt argumentũ ĩpli

catur ꝙ fides eſt maĩfeſtatia et ꝙ; intellectus

eſt eiꝰ ſubiectũ . Bes aut nõ apparẽtes ſeʒ per
aliquid exiſtens infra facuſtatẽ rõnis natura
lis ſunt fidei obiectum.res aũt ſperande ſüũt
eius finis· eum ergo ðe fides eſt ſubſtãtia ec.
ſenſus eſt.fides eſt habitꝰ bonus totius edit̃i
cij ſpũalis fundamęntũ exiſtens ad res ſperã
das o?dinatus mayifeſtatiuꝰ veritatis trãſce
dentis facultatem nr̃e ↄgmnitõis naturalis Eſt
ergo fides habitus vtuoſus · et quide ſi ſit fir

mata eſt ſimpliciter virtus· qe omia ↄueniunt

ſibi que requirunt ad plenũ eſſe virtutis q et
hHntem et actũ credendi pficit et y eam pe a
ctus refert' debito mõ in finẽ vltmum.fides
aũt mfozmis ᷓ; nõ facit et ideo nõ eſt ꝓpeie v

tus poteſt tñ large dici virtus ꝓut virtus di⸗

citur quicũqʒ habitꝰ determinãs ꝓctentiã ad
alique actum ĩſpectu obiecti debiti m nic B.
Omes alie diffinitões a p̃dicta ſũt explicatio
nes diffinitõis p̃dicte. Qð em dicit aug. ꝙ fi

des eſt virtus qua credunt' que no vidence

idem cũ eo q ibi dicit argumentũ nõ appa⸗
rentiũ et ide eſſet facile videre ð diffinitõibꝰ
alijs · Diſtinguit aũt fides ꝓ hoc ꝙ dicitur ar
gZumentũ ab opione ſuſpitõne et dubitatione
p que intellectus nõ adheret firmiter ad ah⸗
qd:Der hoc vero qð dicit nõ apparentiũ di⸗
ſtinguit᷑ a ſcia et mtellectu ꝑ que fit aliquid

apparens·ꝓ ho qð dicit ſubſtanti a ſperàdanz

reꝝ diſtinguit' virtus fiòes a fide ↄuiter ſu⸗
ꝓta que nõ cedinat' ad beatitudinẽ ſperatam
et ſic fides ꝓ ea que ponũt᷑ in diffinitõe a ki
diſtingur ab cĩbus alijs qᷓ ptinent aò intelle
ctu ·¶ Mota inſup ꝙ argumentu peie de me⸗
dium in cuiꝰ virtute ↄtinet totus ꝓceſſus ar⸗
gumentatoõis· vñ dicit boetiꝰ.ij.tepi· ꝙ; argu
mentatõ eſt argumæti p oeatione explicatõ. St

inde trãſlatũ eſt nomè argumẽti ad omez bee
uem p̈libatõz nareãdon et lic beeues ꝓlogi

in epł as pauli dicũt argumeta· Et inde vlte⸗
rius tranſlatũ eſt ad ome lume intellectꝰ ma
nif eſtatiuũ veritatis peiꝰ mognite. et hoc ter

cio mõ fides dici argumentũ m rie B. vel t

dici argumentũ ibi ſumit ꝓ effectu argum
ti m tho· p argumentũ em iuducit' itellectꝰ
heĩs ad mherendũ alicui vero. vn ipa firma
adheſio intellectus ad fidei veritate nõ aꝑpa
rente ðᷣe hoc argumentũ vn alia litera hbr oui

ctio.qe ſcʒ p diuinã autoeitate intel lectꝰ cre⸗

dentis Ouincit ad aſſentiendũ his qᷓ nõ videt
B Equit⸗ videre de ſcoo ſcz de obiecto fidei
Circa qð ſciendũ ꝙ duplex ẽ obiectum fi

dei ſic et cuiꝰlibet alterius habitus ↄgnuiui

ſcʒ foemale et materiale · obiectũ fidei foema
le eſt peima veritas.nõ em̃ fides de qua loqui
mur hic aſſentit alicui vero· niſi inctuz eſt re⸗
uelatum a deo. vnde innitit verttati peime ſi⸗
ue diuie tanquã medio. vnde dieit dyoniſius
vij· c·de di · no· ꝙ fides ẽ circa ſimplice et ſy
exiſtentẽ veritate· hec aũt e veritas pema: Ob
iectũ aũt materiale fidei ẽ ñ tmi ipe deus ß eẽ
multa alia que tñ ſub aſſenſu fidei nõ capunt
mſi ſcm qð habent aliquez oꝛdine ad deum

̃

h.
10

ꝓut ſcz p aliquos deitatis elffectus homo iu⸗
natur ad tendendũ in deu et ideo etiã ex hac
parte obiectũ figei eſt qʒd;ʒ ãmodo veritas pma
ſicut etiam obiecb medicine eſt ſantas quia
nichil ↄſiderat niſi ĩ oedine ad ſanitatem · hec
aũt que ſũt fidei obiectũ materiale per certos
articulos diſtinguũtur Frticon aũt grece qð
dicit' articulus latĩe ſigt coaptatiõz aliquaꝝ
ptiũ diſtinctaꝝ · vñ credipilia fidei dicũr p
articnlos diſtingui metum in ꝓꝑtes quaſoam

diuidũt hñtes aliquã ad inuice coaptatõem

Eſt aũt obiectũ fidei aliqd nõ apparens ſiune

nõ viſum vt dictũ eſt ſupꝛa · et ꝛdeo vbi occur
rit aliqd rõne ſpeali nõ viſũ· ibi ẽ ſpealis arti
culus.vbi vo ſunt multa ſzm eande rõz ogni

ta ibi nõ ſunt articuli diſtinguedi ſiẽ aliã dif.··

ficultatẽ req̃rit ad vdendũ ꝙ deus ſit paſſus
et aliã ꝙ mortuus reſureexit · et ideo ſunt di⸗
uerſi articuli:ꝙ aũt ſit paſſus moztuꝰ et ſepul
cus ſut ſimiliter difficilia qe credito vno nõ ẽ
difficile credere aliuò · Et ideo hec omia pti⸗
nent ad articulũ vnũ·ratõ em̃ foemalis obie⸗
cti fidei p̃ᷣt ſumi dup' ſcz ex pte rei credite · et
Bᷓ eſt vna oĩm credibiliũ ſcʒ veritas peĩa Et ex
pte nia et h eſt vt ſit nõ viſũ.et ex ꝓte huꝛꝰ ſe
cũde rõis et nõ peime articuli diſtinguunt' vt
dictũ eſt . Sciendũ aũt ꝙ aliqᷓ ſunt credibi⸗
lia de quibꝰ eſt fides ſzm ſe · alia vero ſůt cre

dibilia de qubus fides nõ eſt tm ſe. ſed tm ꝗ

oꝛdine ad alia.ſicẽ̃ etiã in al ijs ſcietijs quedã
ponũt' vt ꝓ ſe intenta·et quedã ad maifeſtan

dũ alia· qꝛ vero fides pemcipaliter ẽ de his
videnda ſperamꝰ ĩ patria: ſcðz illud fides eſt

ſubſtãtia ſperandaꝛ reꝝ · ideo pꝑ ſe ꝓtinẽt ad

fidem illa q̃ directe nos oedinãt ad vitaz eter

nam vt ſüt tres ꝓſone oĩpotentia dei: miſteriũ
incarnatõis xp̃i et alia huiõi:et ſjm hoc arti⸗
culi fidei diſtingnũt. quedã vᷣo ꝗꝓponũt in ſa⸗
cra ſcriptura nõ qᷓ peincipaliter mtẽta ſed ſiẽ
alioꝛ maife ſtatia vt qdð abeaã duos filios ha
buit et ꝙ ad tactũ oſſia helyſei moetuꝰ ſuſcita
tus fuit:et alia huiõi q̊ nareant᷑ ad mai feſta⸗
tionẽ diuine maieſtatis vel incarnatõis xp̃i.
et ſm talia diſtinguere articul os nõ opoetet

Ex pᷣdictis pz ꝙ articuli fidei diſtinguũt' ſcos

ea quoꝝ viſioneet in prñ̃a ꝓpfruemet ꝑ q ad
patriã ꝓducemur. Duo aũt nobis wi videda

ꝗꝓponũt ſcʒ occultũ deitatis cuꝰ viſio beatuz

facit.et miſteriũ hhũanitatis xp̃i ꝓ qð in głam
filioꝛꝝ dei acceſſum habemꝰ vt ðᷣe ad Ro.v.
vnde ſo· xvij · hec ẽ vita eterna vt ↄgnoſcãt te
ven deũ . et quẽ miſiſti ihm̃ xpᷣm · Et ideo peia
diſtinctio credibiliũ eſt ꝙ quedaz ptinent ad
maieſtatẽ deitatis · qdã ad miſteriũ huanitatiſ
xp̃ᷣi · d pꝛimũ ptinent tria ſcʒ vnitas deitatis
de qua eſt articulꝰ peimus.et trinitas ꝓpſona⸗
rum de qua ſũt tres articuli ſcᷣm tres pſonas
et tria opa ꝗꝓpeia deitatis ſcʒ creatio quo ad eſ
ſe nature hoĩsſanctificatõ quo ad eſſe gratie
et carnis reſureectio et vita eterna quo ad eẽ
gloeie de his tribus ſũt tres articuli.et ſic ſe⸗
ptem articuli ꝓtinet ad deitatẽe · Sibr ad huani

tatẽ xp̃i ptinent alij ſeptẽ aruiculi · peimꝰ ẽ de

incarnatõe ſiue ↄoceptõne · ſcõs de natiuitate.

terciꝰ de paſſione moete et ſepultura· qᷓrtus ò̊
deſcenſu ad inferos· quitus de reſureectõne ·
ſextus de aſcẽſione· ſeptimꝰ de aduetu ad in⸗
dieiũ. Omes aũt p̃dicti articuli ponũt᷑ in ſim
bolo mĩoei qð a lanctis · xij· apłis ↄditũ fuit
qð quið fuit neceſſariũ ↄponere· vt em̃ ðᷣe ad
hebee. xj· accedente ad deũ opoetet credere·
nõ p̃t aũt qͥs credere niſi veritas credibilis ei
ꝓponat'. et iõ ncẽm fuit fidei veritatẽ in vnuzʒ
colligi vt faciliꝰ oĩbus poſſit ꝓpoĩ neqͥs ꝑ igꝰ
rantiã deficeret a fidei vitate:et ab huiõi col
lectõe fidei ſumit nomẽ ſimboli qð ðe a ſym
qð ẽ ſi et bole qð eſt ſnĩa · vñ ſymbolũ q̃ᷓi ſen
tetia ſił a płibus ↄſtituta ðdᷣe .· Cõtinet aũt ſuf
ficienter in p̃dicto ſymbolo doctrina xp̃i · Siẽ
etiã m alijs ſciẽtijs ſũt quedã peincipia Dũia
q̃ ſupponi vt digtates· qdã ſiẽ peĩcipia ꝗpeia
illaax ſciaꝝ· vt ſut peincipia intri ſeca ſuaꝛ ð
monſtratõnũquedã ña vt ſũt ↄcluſices coꝛ
relarie.ſic etiã in doctrina fidei quedã ſũt an⸗
cecedẽtia vt ea que ſũt de dictamie iuris natu
ralis. licet em reſpectu peĩcipioꝝ iuris natu⸗
ralis nõ ſit actꝰ credẽdi ꝗpter emdentiã eoꝛ⸗
tñ reſpectu ocluſionũ ex peĩcipijs illis ſeque⸗
tiũ p̃t eſſe actus credẽdi in illis q neſciũt eli⸗
cere illas ſzm rich· quedã ſut peincipalia vt il
la ad que directe dirigit illuĩatio fidei · et hec
dicũt᷑ articuli· quedã ſũt ſequentia vt illa q̃
ex articulis pñt elici et ad eos hñt ſequi · Do⸗
ctrina ergo fidei qtũ ad ea qᷓ ſut in ip̃a peinci
palia et ꝓpeia vt ſut articuli ſuf̃ficieter in pᷣdi
cto ſymbolo ↄtinent'.hoc aũt pzꝭʒ dup· peimo
ex pte articuloꝝ ſtitutoꝝ eo mõ quo dictuʒ
eſt ſupea. ex ꝓte autoꝝ Oponentiũ q ibi cõ
uenit vniuerſitas apłoꝝ quã ñ latebat aliq̃d
Panen ad fidei Oplementũ:et vt maioeẽ ha⸗
eret firmitate ſinguli poſuerũt ibi ſuas ꝓtes
et omes inſimul ſingulas aꝗpbauerũt vt vna
eccłia ſuꝑ apłos fũdata. vnã fidei credulita
tem et ofeſſionẽ hr̃et q̃ diceret᷑ fides catholi⸗
ca:i.vłis qe ſcʒ vniuerſis data·et ab vniuerſiſ
apkis qui erãt fundamẽtũ vłis eccłie oſtitu⸗
Videamꝰ igit᷑ quis apłs quã poſuit ꝓtẽ
beeuẽ vt opoetet expoſitõz adicigtes Scien
dũ ergo ꝙ petrus poſuit pemò ſuã ptez dicẽs
Credo in deũ pa.o·crea·ce. et teree · In qua qᷓ
dẽ pticula tres articuli dtinent᷑ ſcʒ articulus
de vnitate deitatis articulꝰ de pſona patris ·
et articulꝰ de creatõe. Credo mq̃t in deũ iſte
articulus exponit' in ſymbolo maioei vbi ðe·
credo in vnũ deum . vbi excludit' ereoꝛ genti⸗
lium q nõ credũt in deũ ſ̊ ĩ ydolũ vel aliquã
creaturã· vel ereoe maĩcheoꝛ ꝗ dicũt eſſe plu
res deos ſeu pła peincipia · e Sz nüqᷣd exiſteſ
in pctõ moetali dicere pᷣt ſine ꝑeccato credoĩ
deun videt nõ. qe di auger credere m deum
eſt credẽdo tẽdere ĩ eũ · cckedendo eũ amare · et
credẽdo ei mcoæpari · et ita videt ꝙ talis me⸗
tia cũ dicit credo in deũ . ↄfeſſio fidei tra
dit' in ſymbolo qᷓi ex pſona totiꝰ eccłie.fideſ
aũt eccłie ẽ fides foꝛmata q̃ è in oĩbus illis q̃ᷓ
ſunt de eccleſie numero et merito et iõ ↄfeſſio
fidei tradit ĩ ſymbolo m ꝙ vↄuenit fidei foꝛ
mate.vñ exiſtens ĩ pctõ moetali nõ mentitur

*

dicsdo enedo ĩ deũ cũ nõ ſit ſmo eiꝰ ſʒ ecckie
Sequit.patrẽ oĩpotentem· hHic bant plura
alia oſequẽtia·ſi em̃ e oĩpotẽs pt creare celũ
et tereã · et p̃t dimittere pctã et ſic de alijs Et
licʒ oĩpotetia ſit vuis toti trinitati · tñ ꝓ aꝗpen

atõʒz attribui patri.et ſzm rich;.hec oĩpotetia

inc lndit om̃em ſciam et ſummã bonitate et ex
ↄſequeti ꝓuidentiã reſpectu oĩim. Seq̃t.crea⸗

tozẽ celi et terꝛe·hoc expones mams ſymbo⸗

lũ addit. viſbiliũ oĩm et ĩuiſibiliu. Celũ ei ſu
mit dup!. eſt em celu qð videt ·et e celu qð ñ

videt' vt ꝓbat ill ps. Celu celi dño. qd ni
Hhil eſſet dice:niſi adminꝰ eſſent duo celi.vtrũ

qʒ & creauit deꝰ cũ vtruqʒ ſit celuʒ vt dt ſcri

ptura.In pemꝰ creauit deꝰ celum et tereã ſiłr

et ↄteta ab eis· Celũ em̃ iuiſibile ↄtinet ĩuiſi⸗

bilia vt angłos.celũ vo viſibile ↄtinet viſibi

lia vt coꝛꝑalia Ideo ogrue ſm qð expoĩt ſym
bolũ maius ꝑ celũ itelligunt᷑ iuiſibilia oĩa q̃ᷓ

nobis celant.et ꝓ tereã oia viſibilia.ſic videꝰ

psdicere:tereã aunt dedit fili/s hoĩm. St licet
ereatio ſit ðuĩis toti trinitati tñ ꝓ aꝗpeiatione
attribuit pri Sʒ q̃re oiciv᷑ᷣ B creatcze ·et in

maei ſymbolo factoꝛc· & creare e de nibi-

lo facere Eacere vo ↄuiter dictũ ẽ ↄũᷣe ad opꝑ
ari aliqd de nihilo et ad opari aliq̃d de mate
ria: vt ergo oſtenda opatoe nõ tm̃ factoꝝ de
nihilo vt angeloꝝ aĩaꝝn et materie peime ſ
ecẽ oim ꝓductoꝝ ex aliqꝰ ↄfitem nõ tm̃ crea⸗
toꝛẽ ſe eẽ factoæe Scðo poſuit ande eas. &t ĩ
ipm̃ xpʒ fi:eiꝰ vni:d:n· Eius· i.pris · Fug.·li.ð̊
ſymbolo:cũ audis fil i dei agnoſce deũ.ſi eĩ
e verꝰ filis e ið q e prſi ergo pr e deꝰ filiꝰ
eſt deus. Ynicu·: i. vni genitu⸗in quo oñdit' ꝙ;
licet a pre ꝓcedat filiꝰ et ſpuſſanctꝰ tñ eẽ tĩ
vnus feliꝰ qꝗᷓ ꝙcedit a pre ꝓꝑ moð gnatõis.IBʒ
xp̃ᷣm dñm niĩm ſcʒ iure creatõis gubernatõnis

et vlteriꝰ redẽptõis. Eſt aũt dñium increatuʒ

et hoc nõ aꝓpatur filio cum dicat athanaſiꝰ.
dñs pr̃ dns filius dñs ſpũᷣſſanctꝰ et eſt dñium
creatũ:et B aꝗꝓpatur filio vt etiã inꝙᷓtũ hõ cre
dat dnñs creature αε. vlt data é mibi oĩs po
teſtas ĩ celo et in terea ſm alex⸗an. nr̃m dici
ter pꝑticipatõz nr̃e nature ſcʒ huane et ꝗpter
executõz miſtertj redẽptõis in aſſũpta carne.
.5 hunꝰ aũt articuli expoſitõz maiꝰ ſimbolũ
addit pł a dices · t ĩ vnũ ꝛcc. Expeimũrt᷑ ãt ibi
de filio ſzm deitatẽ · v. ad excludendum quĩqů
ereoees areianoꝝ peimꝰ e ꝙ nõ ẽ eiuſdẽ ſub⸗

ſtãtie cũ pzꝛe.ↄtra qð ibi de et ĩ vnũ repete de

um cũ pr̃e.ſcdᷣus e ꝙ filiꝰ eſt mĩo⸗ pr̃e.cõtra
qð ðᷣe dñm i̊m xpᷣmiequalẽ pꝑatri et ſpuiſcõ
in dñio et poteta·terciꝰ e ꝙ nõ ẽ filius natu⸗
ralis ſ̊ adopꝑti uꝰ.ↄtra qð de filiu dei vnigei⸗
tum.q̃rtus e ꝙ natꝰ eſt ex tpe nõ ab eterno.O
era qð ðe ex patre natũ añ ola ſecula.quĩtꝰ ꝙ;
eſt pura creatura. Res ꝙ ſi filiꝰ eſſet a patre
vt fuliꝰ naturab cũ nullꝰ pr̃ ſine ſui dimnutio

ne et deciſione generet filiũ equaleẽ ſibi et id

de deo dicere ſit abſurdũ . Beſtat ꝙ des pater
nũqꝙ; habuit filiũ naturalẽ Otra qð de deuz de
deo lumẽ de lumĩe· ſiẽ em̃ lumẽ ſine lui dimi⸗
nutoe generat aliud lume ſic pater filiũ. Gau
ſa ãt ereoeis eoꝝ ẽ qe qð ẽ creature attribuũt

deo ſine creatoei. Ex p̃dictis ãt erꝛoibꝰ ĩcide

rũt im ꝓfũdũ ereoꝛ vt diceret xp m eſſe ꝓxuram
creaturã· et nõ eſſe deũ naturar ſz adopuue ke
P Sram.ↄtra qð ðe deũ veꝛ de deo vero gei⸗
tũ nõ factũ ↄſub.pa · i.eiꝰdẽ ſbe cũ pr̃e ·p que
om̃ia facta ſũt. Kug.ſi ꝑ ipᷣm facta ſut oĩa.iã

nòô e factꝰ iã nõ e creatura.ðe tñ fuliꝰ factus
Hm hũuͤanitatẽé

ad r.· et in płibꝰ alijs locis.
ercts poſuit joſes · Qu oceptꝰ e de ſpů⸗
ſctõ natꝰ ex maria virgie· E&t ſumi G̊ ex mi. i.
inneta e ĩ vtere hñs de ſpi ſtõ MNota q am-
de li.ð ſpuſctõ.qð ẽ ex aliquo aut e ex eiꝰ ſub
ſtãtia vt filiꝰ a pr̃e.ant ex eiꝰ ptãte vt ex deo
oĩa · ſic ſumit hic de · qꝛ ptãte et opatõne ſpus

ſti ↄceptus ẽ xp̃s·iõ xps nõ ðe filiꝰ ſpãũſſcti.

In ſymbolo vero maioꝛi explica' ille artculꝰ
ſic · ꝗ pter nos hoĩes ec· vlqʒ ibi.et hõ factꝰ
eſt vbi nota? ꝙ deſcedere ðᷣe de cilio dei n 4e
ſ trãſſuptiue ad ſignificano incarnatõz. ſic ei
qui deſcẽdit de ſurſũ ĩ deozſuʒ tẽ dic.ſic cu ðᷣs

factꝰ ẽ homo.deus qꝗ eſt ſuꝑ oĩa iĩfimã ſibi na

turã vn uit · Mihil ergo e aliuo hic deſcedere
ꝙᷓ in carne huili apparere« Quarto poſuit ja
cobus maioe · Daſſus ſub pontio pilato cruci⸗
fixus moæetuꝰ et ſepultua.huic articulo n ihbil
addit ſymbolũ maiꝰ Quiĩto poſiit thomas
Deſcedit ad inferos tercia die rſureexit a mo⸗
tuis. In hac pte Otinent' duo articuli. vnus ẽ

deſcedit ad inferos ſcʒ m aĩam qꝗ p̃mittit in

maioei ſymbolo ꝗę circa eã nullꝰ ereoe erat ex
oetus t iõ nõ opoetuit circa B explicatõz ali

quã fieri· IFlter eſt reſureexit a moetuis em ni⸗
Hil addit maiꝰ ſymbolũ ad explicatõz.cꝭ Sex

to poſiit iacobꝰ mice· EFſcedit ad celos ſedet
ad dexterã dei pris oĩpotentis.hHhuic articulo
nibil addit ſymholu maiꝰ.Si querat m quã
naturã aſcehit · DMicendũ ꝙ ſi li ̊m dehgnet O
ditõz aſcẽdentis ſie aſccẽdit m qð hõ ſine le⸗
cunòu naturã hanã qᷓ loco ↄtinet' ęt mo cui
ſubici p̃ᷣt· nõ aũt aſcẽdit ſm naturaz dᷣminam
qᷓ eſt alcoz vniuerſis: et e imobilis et loca⸗
bilis. aũt deſignet cãm aſceſioĩis ſic aſcen⸗
dit nõ ſm qð hõ.ſꝭ ſim ꝙ deus.qe aſcenoit ex
virtute diuitatis· ſ̊ nõ hanitatus. Vr aug.m
ſermõe de aſcẽ. de nro fᷣuit ꝙ filiꝰ dei im cruce
pepedit.de ſuo ꝙ aſcendit · Iſcedit aut xpᷣus
ad ſummã ptem celi ſupᷣmi.qꝛ cũ ſit nobilim⸗
mũ locatũ debet eſſe ĩ nobitiſſimo loco q ẽ ſu⸗
Pioe locus celi ſumi.St ſic ĩtelligi dʒ iliðò põ.

aſcendit ſup celũ celi.et ið ad eph.nij.aſcen⸗

dit ſup om̃es celos. Mõ tĩ anᷣt aſcẽdit co⸗puſ
xpᷣi ſup omem creatnurã coæpalẽ ſů̊ eẽ ſup om̃ezʒ
ſpnale qe ꝓpter dignitatẽ vnioĩs eas omes ex
cellit · ep H.j.oſtituit illũ ſup om̃em peincipa
tũ et ptãtem et ſuꝑ om̃e nome qð noĩat ĩ hoc
ſeculo ſiue in futuro. Doteſt ec exponi ꝙ xpᷣuſ
aſcendit ĩ celum m glo:eph̊.inij· qui deicen⸗
dit pe eſt qͥ aſcedit.ibi glo.ad equalitate pa
tris ſcᷣm diuĩtatẽ nõ in re ſj in noticia. tũc eĩ
in notuit hoĩbus eũ eſſe equale patri:ꝙ autez

xp̃us ſcòm ꝙ; homo in loco ſupeadictoreſide
at ita ꝙ nũꝙ alibi ad modicũ tpus ſe tranſfe
rat nõ eſt aſſerendũ ſzm ric h. cũ poſt eiꝰ aſcen
ſum nareetur aliqñ apparuiſſe aliquibꝰ i hac

lo

et

lo

us

II

vpita. NHec apparet aliqua rõ cogens: quare nũ
gquã ad alia ptem celi ſe trãf erat· Die ec credi
pt ꝙ xps in celq nullũ habeat retro ſe ſʒ oms
electi aſpiciũt in faciẽ eiꝰ Pequit᷑ ſedet ad

dexterã ?c Eirca qð nota ꝙ dexterã mtelli⸗
git vel gła vel honoe diuĩtats ſm dam̃· iij·
li. ł btitudo ꝓr̃is ſjm aus·li: de ſymbolo· ſm

1i p. Delectatões eiꝰ ĩ extera eiꝰ. Yel iudi

ciaria ptãs ſzm aug in qnodã ſzmone de ſym⸗
bolo.Seſſio vo ſim aug ibidẽ deſignat ł ha⸗
bitatõz ſiue quiete vel regiã vel indiciariam
ptã cem. Sic igit ſi li m deſignet vditõez na⸗
ture xpᷣs ſcðz ꝙ deus ſedet ad dextraz patris
i. inequalitate pris · ſcdðᷣm aũt ꝙ hõ ſedet a de

xtris pris.i. in potioeibꝰ bonis pris· p ceteriſ

.i. in maioei beatitudĩe· et hñs iudiciariã ptã
tem. vo deſignet vnitatẽ ſuppoſi ti ſic etiã
ſzm ; hõ ſedet ad dexterã ſzm equalit atẽ ho⸗

noeis ſeʒ inq;tũ eode honoze veneram' filinz

dei cũ natura aſſũpta· Ex pᷣdictis pzʒ ꝙ quocũ
q;ʒ pᷣdictoꝝ modoꝝ ſumat' ſedere ad dexterã
ſignat hr̃e beatitudine quadã dñatiua ptãte ·
qð nulli alij nec angelo:nec hoĩ Duemt·. niſi
ſoli xpᷣo.vñ hebee·j·ad que aliqñ dixit ange⸗
loꝝ lede a dextris meis · i · ſm glo· in potioei
hus boms.vt li m onotat diuitatem.Doteſt
tñ dici ꝙ oĩs ſanctꝰ qui ẽ in beatit udie ẽ oſti
tutꝰ ad dexterã di ſzm d Mt xxv · ſtatnet oues
a dextris ¶ Sz nũqd poſſet dici pater ſedere a
dextris filij· H ꝙ nõ. qe li ad denotat cũ per
ſonali diſtinctõe oedine originis· filiꝰ aũt et
ſpũſſanctꝰ oeiginãt' a patre nõ ecõuerſo·Sed
et ſpuſſanctꝰ pt ꝓpꝛeie dici ſedere ad dexteram
patris vel filij· licet ſim quãdaʒ aꝗpatõz attri
buat' filio cui aꝗꝓpeiat' equalitas· Vñ aug· d
ꝙ in pfe eſt vnitas · in filio eq̃litas.ĩ ſpuſctõ
vnitatis et equal ſtatis Ongrio⸗ Jeptio poĩt
ꝓbilippꝰ. Inde veturus eſt indicare viuos et
moetuos . i. eos ꝗᷓ in eius aduentu vini reperiẽ
tur ꝗᷓ in mometo moeient et poſtea reſurgent
cũ eis qui pꝛio erãt moꝛtui·huic ar ticulo ad⸗
dit ſymbolũ maius cuiꝰ regni nõ erit finis ſe
cundũ id luc . j· et regni eius nõ erit finis Ao
ctauo barthol omeꝰ ponit. Credo in ſpmſctin
hoc expoĩt maiꝰ ſymbolũ addens:dñm et vi⸗
uificantẽ·qᷓ ex patre ꝛc · Vbi expeimũt .v. de
ſpũ ſcʒ ptãs qꝛ dñm·.honitas qe viuificanteʒ·
jo.vj.ſpũs eſt qͥ viuificat· Diſtinctio pſonaliſ

qun ex patre filioq; ꝓcedit · ualitas:qᷓ cum

pfre et filio ſi adoꝛa et gloꝛifica· Et ꝓ ̃ q̃tu

oe pᷣdicta excludit᷑ ereoz et hereſis euticis et

neſtoeij · qᷓ dixer̃t ſxmſanctũ eẽ ſeruũ pr̃is et fi
lij. St ꝙ de filioq; · addiderũt latini ꝗpter er⸗
ros em grecoꝝ · quĩto expemi doctrina· q lo
cutus e p ꝓphas ↄtra ereoꝛẽ quorũdã qni dix⸗
erũt ꝙ gphete locuti ſũt ſiẽ fanatici dt monta
nus et quidã alij qMono poĩt matheus ſan⸗
ctã eccłiam catholicã .loco cuiꝰ dicit ſymbo
lũ maius:et vnã ſanctã catholicã et apoſtoli

cam eccłiam· Decimo poĩt ſymõ chananeꝰ

ſanctoꝝ Omunione r̃miſhonẽ pctõꝝ · loco cꝰ
dicit ſymbolũ maiꝰ ↄfiteoꝛ vnuz baptiſma in
remiſ.pec · Et hec ꝓs ſymoiĩs et mathei Ptinet
in vnũ et eundẽ articulũ . q ſcʒ de opatõne dci

1

eſt ꝓ quã dat nobis eè gratie: et è ſenſus · Cre

do in ſpmſanctũ facientẽ: ſanctã ſiue ſanctita

te eccłiam catholicã i. vłez in qua ẽ cõio ſan
ctoꝝ et remſſio peccatoꝛ· vñ nõ deber dici
in ſanctã vt dicit leo papa· ſj ſanctã· vel e ſen
ſus.creòo catholicã eccłiaz eſſe ſanctazʒ ſczʒ p
opatõz dei· Scckiaz inꝙ hntez Omunione ſan

cton et remiſ. pec· Ea qꝗᷓ dicit ſymbolũ maius

quo ad hũc articulũ ſie expone. Et vnã ſic ſcz
in fide et caritate· apłicam · i · ſup apłoꝝ do⸗
ctrinã fundatã · Cõfiteoꝛ vnũ baptiſma in re.
pec·¶ lota ꝙ qe baptiſmꝰ dari pᷣt ab oĩbus ĩ
neceſſitate ideo fit magis mentio de eo ꝙᷓ de

alio ſacramẽto in ſymbolo fidei qð ptinet ad
omes.nec fit hic mentio de coĩone ſctõn · qꝛ

intelligic' ꝑ ̊ að dᷣe ibi vnã · VYna em̃ eſt eccle

ſia nõ tm fide et caritate· ſʒ ec ſctõ Eicipa 2
um

tõe que ẽ coĩo ſanctoꝝ · Vñ ad hũc articulun
reducit fides de ſacramẽtis:qe in eis coĩicãt

fideles et ſũt mſtrumeta ſanctificãdi et ex cõ

ſequẽti peccata remittẽdi« Vndecimo ponit
judas thadeus·carnis reſurꝛectõz ?Duodeci

mo poit mathias · vitã eternã· Et e ſenſus · Cre

do ꝙ deus reſuſcitabit nos et dabit nobis vi
tam eternã :et iſti ſũt duo articuli loco quoꝝ
dicit ſymbolũ maiꝰ.Et expecto reſureectõnez
moetuoꝝ et vi· ven. ſcłi· Et exquo deus tanqꝙ;
iuſtus iudex bonos remunerabit vita eterna ;
ſequit. q; eẽ reꝓbos puĩet pena eterna · et iðo
nõ ponit eccleſia ſpeale articulũ de punitõne
maloꝝ · Fd Bᷓ̊ nota ꝙ credere deliberatiuã
trãſgreſſione diuinoꝝ p̃ceptoꝝ eſſe moetale
peccatũ eſt ad ſalutẽ neẽm tanꝙ; aliqᷣd qð eſt
de dictamĩe rõis naturalis· Et ſic vrᷣ eẽ de an
tecedentibꝰ ad fidem. Sed ꝙ deꝰ hoc k illud
pcepit deſignatis aliãbꝰ ſingularibꝰ pᷣc eptis
qᷓ ſacra ſcriptura narzat deũ pcepiſſe magis vi
dent' iter illa q ad articulos ↄſequũt. G̊ rich·

Mlihil ãt ponit' Bᷓ; q paulo et barnaba aapeie

tur. qe fuerũt electi poſt diuiſionẽ apłoꝝ ad
pᷣdicandũ vt pz in actibꝰ apł oꝝ · Eñ aũt diui
ſionẽ ſymbolũ ↄſtitui debuit ab om̃ibꝰ apłis
inſimł ↄgregatis« Sqz q fuit rõ ↄponedi alia
ſymbola poſt ſymbolũ apłoꝶ& eũ ĩ ipᷣo dtine⸗
at ſufficiẽter doctrina fidei vᷣt viſum e· et qð
ipoꝛꝝ ẽ peĩcipaliꝰ. & ꝙ ſmbolũ apłoꝛ eſt

pncipalius vñ eẽ dici maiꝰ nõ quidẽ ſcriptu

re quãtitate.ſʒ potiꝰ ẽ ſjm Hq̊ͥ minꝰ qę eſt ad pᷣ⸗
ciſam articuloꝝ exp̃ſſone · IFla vo duo ſunt
ad maioẽee fidei explanatõzʒ et hereſũ ↄfutati
onẽ vnde ſüt qᷓ explanatões illiꝰ.ſed ſmbo⸗
lũ athanaſij eſt maxime ↄtra ereoæe areij· ENt iõ

maxime expeimit vnitaté eſſentie et trinitatez

pſonaꝝ vt ꝙ eſt equalis patri filius im diui

nitatẽ et mmnoe pr̃e m huanſtatẽ · ſmbolum

vero niceni ↄcilij ſine ſapatoꝝ patrũ fuit cõ⸗
ditũ ad of utatõz multimodan Hereſuz pullu
lantiũ. et ideo hec duo ſunt maioea in ſcriptu⸗
ra. IHlud tñ licet ĩ ſcriptura ſit minuseſt tñ et
ðe maiꝰ.tũ qe plꝰ ↄtinet de ſentẽtia ĩ virtute
tũ rõne plenioeis ↄtinẽtie articuloꝝ fidei vt
pz ex p̃dictis·tũ rõne maioeis autoꝛitatis ipᷣo
rum ↄponęetium. Sx pᷣdictis pz que fui t ratio
ↄponèedi alia duo ſymbola 4 ciendũ eſt aut

*

ꝙ lymbolua apłb oꝝ Otcinet fidei fundamentunm
ideo in eccłia quotidie dᷣe.et Boc ſi umiſſe qe ↄ
ditum fuit tpe veritatis nõdũ ꝗꝓpalate. Et ma
ne et ſero ↄtra tenebeas ereoꝝ pteritoꝝ et fu
turoꝝ · Flia vo duo dicũt tm in diebꝰ ſolen⸗
nibꝰ qñ populus ad eccłias ↄuenit et hoc al
te qe ſut ad declarandũ illð aphoꝝ et vpeſcẽ
duũ gareulitatẽe Heretico · et qe fuerüt Odita
tpe veritatis maĩ feſtate et eccłia pacẽe haben
te.¶ Sed cuiꝰ eſt exponere ſymbolũſ idei ·
ſol ius pape vel ec romane eccłie ad quã ſunt
deferende cauſe maioees vłis eccleſie vñ pti
net tm ad eam ogregatõ generalis cõcilij vt
habet di.xvij. generalia et maxime eſtz ad eã
defereda dubitatõ de via ſalutis ſi oæirec' vt
patet ibidem. nec licuit. vnde ſi necitas emer
Serʒ adhuc ecelia romana ſymbolũ alid facè
pPoſſet vt ec habet ex ſnĩa anſ.li.de ꝓceſſu ſpi
rituſſti verſus fine Si aũt obiciat qꝙ; atha⸗
naſius nõ fuit papa ſed priarcha alex. et tam
ↄdidit ſymbolu. Dicend ꝙ ipe ñ Opoſuit maĩ
feſtatõzʒ fidei ꝑ modũ ſymboli ſedò magis per
modũ cuiuſoã doctrine vt patʒ ex mõ loquen
di: qe tñ fidei veritate beeuiter tradidit · eius
doctrina eſt autoeitate pape recepta vt habe⸗
atur quaſi fidei regula. .
quit videre de tercio ſcʒ de actu fidei.
et peimo de act u interioꝛi q eſt credere
eòo de actu externoei qui ẽ feſſo.Circa pei⸗
mũ videndu ell de quidditate ecrededi vel ne
ceſſitate · Gciendũu igit ꝙ Hm aus. li. de pᷣde ·
ſanctoꝝ · credere eſt cũ aſſertõe cogitare· et ſu
mit hic eredere ꝓ actu intellectꝰ deliberan⸗
tis.· licet em fides nõ habeat inqſitõz rõis na
turalis demõſtrãtis illò qð credit. hʒ tñ mqᷓ
ſitõz quandã eoꝝ ꝑ que inducit: hõ ad cred
dum puta qę ſunt a deo dicta et miraculis cõ

firmata. Pſſenſus vero ſumt hic actu ĩtel⸗

lectus ſm ꝙ ad vnũ p voluntatẽ determinat
ſzim tho. Si ergo credere ẽ vni Pti firmiter ad⸗
herere. in quo ouenit cũ actu ſciendi et intel⸗
ligendi.nõ tñ eſt ↄgnitio pfecta ꝓ viſionem
mamfeſtã in quo ↄuenit cũ actu dubiãdi. ſu⸗
ſpicandi et opinandi. et ſic actus crededi di⸗
ſtingui ab eitus actibꝰ intellectus ꝗᷓ iut cir
ca ven et falſum. Scdz aũt aug. li. de verbis

dñi . et ſup jo.et habet etiã · ij . li. ſen. di. xxiij.
tripliciter contingit credere Eſt em credere
deo credere deũ. et credere in deum credere
deu eſt credere ꝙ ven eſt deũ eſſe · credere ðo
eſt credere ꝗ⸗ vera ſunt que ip̃e dicit. credere
in deũ eſt credendo amare credendo in eü ire
credẽdo ei adherere et eiꝰ mebꝛeis incoæpari.
Et p̃dicti quiòẽ tres actus credẽdi ſzm bon. p
tinere pñſt ad eundẽ habitũ et ad diuerſos ha
bitꝰ. Heſpiciũꝰ em̃ vnã et eandem veritatẽ ſcz
Omiam ſͦ diuerſ e·qe credere deum reſpi
cit eam vt cbiertu Kedane deo vt motiuu Cre
dere in deñ vt fine vltimũ.que quidẽ tres cõ
Patoes habet circa eunde Habitũ repiri Et qe
fides nõ tendit pfecte in deũ niſi m ꝙ e cõ⸗
iuncta caritati· ideo actꝰ credẽdi m den diffi
mntur ab aus. li. de pdeſti · ſctõ.ex quo pᷣdicta
verba ſumũut' p actà amandi nõ tancq; p actuʒ

4

Peium ſed tanqᷓ p actũ annexũ . Et ponit aug
in illa diffinitõe qtuoe actus adò quos oedĩat
fides ꝓut eſt caritati ↄiacta ſeʒ crededo ama
re quo ad effectũ.credẽ in eum ire quo adò
opus bonũ.credendo ei adhere quo ad tole⸗
rantiã mali. cred endo eius mebeis incoꝛpari
quo ad dilectõz ꝓximi Doſſũt etiã pᷣdicti actꝰ⸗
ad diuerſos ha bitꝰ Ptinere . p̃t ei homo cre⸗
dere deu ex habſtu naturali ſiune ex ductura⸗
tõis naturalis· Credere deo p̃t ex habitu acq̃
ſito p doctrinam theologie ſzm i jo. ſi moyſi
crederetcis· crederetis foeſitan et mbi. de me
em ille ſcripſit. Credere auũt in deũ p̃t ex habi

tu mfuſo. et de hoc credere dicit aus ibidem

qð e ĩ nobis a do·ita ꝙ nec cogitare nec aſſen

tire ẽ a nobis. de quo jo·xiiij· creditis in derz

et in me credite. vñ v. crede deo credaſqʒ deu
pꝓlus credòo valere. Si credas in eũ ꝙᷓ vel ei vk
eum. Vrſo qd eſt credere videndũ e de neci
cate actus crededi- Circa qðò ſciendu neceſ⸗
ſariũ eſt hoĩ ad ſalute credere aliqᷣd ſup rõem
naturaleʒ ad hebee.xj. ſine fide ĩpoſſibile eſt
placere deo. Vltima em̃ beautu do hoĩis conſi
ſtit mn quadã ſupnaturali viſiõe dei ad quã P⸗

tigere nõ p̃t niũ p modũ addilcẽtis a deo. Hm

illud jo.vj. oĩs qui audit a patre et didicit ve

iit ad me · hunõi vero diſciplĩe fit hõ pticeps

ſucceſſiue ſim modũ nature ſue. om̃is at talis
addiſcens opoetet ꝙ credat vt ad pfectã ſcie
ttam pueniat. ſic et ꝓphuũs dicit ꝙ dilcenté op⸗

tet credere.vñ vt homo pueniat ad beatitudi
ne opoetet ꝙ credat deo ſic mgro. Mon tm̃ ãt
eſt hoĩ neceſſariũ credere ea que ſat ſupea rõez

ſed etiã aliqua que rõne naturali poſſunt ꝓba
ri · vt deũ eſſe vnũ et incoepoæꝛeũ vt citius et ↄ
nenientius et certiꝰ hoĩes Omina ↄgnoſcant.
hec tho. cj gi qu erat que ſũt illa que credere
neceſſariũ eſt ad ſalute· Dicendũ ꝙ; om̃s xpᷣia
ni poſt aduentũ xp̃i credere tenent⸗ omes arti
culos fidei. Floc aũt tripliciter pt eſſe ſcʒ aut
om̃es credere implici te aut om̃es credere ex⸗
pPlicite:aut aliquos implicite aliquos explici
te · Credere omes implicite eſt fidei diminute
Fdeo em noticia quoꝛũdã articuloꝝ eſt mani
feſta ꝙ nullus hns vſum rõnis eos ignoꝛat n
oĩno negligat et ↄtemnit dei cultũ et ſuam ſa
lutez · Gredere aũt quoſoã articulos implicite
et quoſdam explicite eſt fidei aò ſalurẽ neceſ⸗

ſarie · poteſt etiã ſimpliciũ fidei ſufficere · te⸗

nent' em ad illos explicite credẽdos quos eiſ
maiĩfeſtat nõ tm̃ pᷣdicatio ſʒ etiã eccłiaſtica cõ
ſuetudo vt eſt ð vnitate et trinitate quã noſce

re pnñt ex actu ↄſignatõnis ↄſignant em ſe ho

mies in noĩe pr̃is et filij et ſpuᷣſſancti. Siẽ eciã
eſt de natiuitate paſſione et reſureectõe quas

poſſunt noſc ere ex ip̃is feſtis.ſic etiã ẽ de pec

catoꝝ remiſſione quã noſcere pñt ex actu pᷣſhi
teron · ideo nullꝰ rõe vtens ab ign oꝛãtia ta⸗
liũ excuſat qe nõ p̃dt eſſe talis ignoeãtia ſine
negligentia et dtemptu. Credere aũt om̃es ar
ticulos explicite et diſtincte eſt fidei iam pꝛo
uecte et nõ de generali fidei neceſſitate. ſed ſi
hoc eſt neceſſanũ alicui neceſſariũ eſt illis

osnitöne fidei ꝓfecerũt · et ſpealiter illis qii

N
ama
0a
dle:
Pari

ich

ar
necl
l
den
eſt
onſ
ip
hn
tve

4
Wus

ſci
:
ndi
ni⸗
oe
ha
to

dre
bia
Nri
nt
ex:

ſa

ie
ni
en
nſ
te

fidem alijs manifeſtare tenent. vel etiam qui

officiũ docendi et p̃dicandi aſſumpſerũt. hec
boñ.et cũ eo ↄnenit ric h. Si aũt eſſent aliqui
quibus xpᷣus locutꝰ nõ eſſet nec ꝑ ſe nec ꝑ ali

um nec p inſpirationẽ interioꝛem ñ tenerent
credere explicite ſcm ricG· niſi illð qð crede
batur in lege nature · vñ xpᷣus dicit indeis jo ·
xv.ſi nõ veniſſem et locutꝰ eis fuiſſem pecca⸗
tũ nꝗ haberent ſcʒ de hc qð nõ credebãt in
eum dt dicit glo · ¶ Zed obicit· quilibet tene
tur vitare quêlibet ereoee otrariũ cuilibet ar⸗
ticulo.ſʒ hoc nõ pᷣt facere niſi Ognoſcat quem
libet articulũ ergo ꝛc · RKñdz rich· ꝙ vitare er
roꝛẽ ſine nõ ↄſentire ereoi eſt p̃ceptũ negatm̃
vñ obligat ſemꝑ et ꝓ ſemp. Credere aũt arti⸗
culũ explicite eſt pceptũ affirmatim· vñ nõ ob

ligat ꝓ ſemp ſed ꝓ illo tpe quo homo nõ cre

dedo Alũ explicite ↄſentirzʒ ereoꝛi · VYel poteſt
dici ſcm aliquos ꝙ minoæees nõ credendo a⸗

liquos articulos explicite poſſunt ereꝛoees il⸗

lis ↄtrarios eis ab aliquo ſuaſos vitare vel re
cureendo ad oꝛatione ł ad viroꝝ ꝓbatoꝝn in
ſtructõnem vel tenẽdo ſe in hoc generali ſcz
ꝙ hoc credãt qð tenet eccleſia:hec rich;. vnð
ſimplices nõ debent exaĩari de ſubtilibus fi⸗
dei niſi qñ habet᷑ ſuſpicio ꝙ ab hereticis ſmt
depeauati ſi tñ tales nõ adhereant ꝑptinaciter
pꝛane doctrine ſ potius ex ſimplicitate defi⸗

ciant eis nõ imputat' m tho:minoees nanq;

fidem implicita nõ habent in fidem maioꝝ· n
quatenꝰ maioees adheret doctrine diuĩie ˖ vñ
et apłs·ij.coꝝ · iinj· dicit · imitatoꝛes mei eſto
te ſic et ego xp̃i. vn ſiqui maioꝝ a doctria di
uina deficiant nõ imputat' fidei ſimpliciũ qᷓa

credunt eos rectã fidem habere niſi ꝓꝑtinaci⸗
ter ad hereãt ereozibꝰ eoꝝ in pticulari ↄtra fi
dem vbis eccleſie . que nõ poteſt deficere dño

dicente luc xxij · ego rogaui ꝓ te petre vt nõ
deficiat fides tua·hec tho.c¶ Xd hoc nota ꝙ;
obiectum fidei ꝓ ſe eſt ũlud quo homo fit be
atus vt dictum eſt ſupea. ꝓ accidẽes aũt vel ſe
cũdario ſe habent ad obiectũ fidei omnia que
in ſcriptura diuintꝰ tradita otinent'. vt ꝙ y⸗
ſaac duos filios habuit· et huiõi ſm tho. er⸗
8o quãtũ ad peima cred wilia qᷣ ſũt articuli fi
dei tenet homo explicite credere ſiẽ et tenet
fidem habere. t ſi homo nõ poteſt hoc ex ſe
poteſt tamẽ cum auxilio gratie dei:qð quidezʒ
aliquibus ex miſericosdia datur· aliquibꝰ ex
iuſticia nõ datur in penam peccati p̃cedentis
ſaltẽ oeiginalis:vt dicit aug· li.de coe· et gr̃a

Flia vero credibilia in diuia ſeriptura ↄten-

ta nõ tenet homo credere niſi implicite ſcz in
fide maioꝝ vel in pᷣparatõne aĩ inꝙtum ppa⸗
ratus eſt credere quidqᷓd eſt in diuia ſeriptu⸗
ra·ſʒ tunc huiõi tenetc᷑ credere explicite cũ ſaA
bi ↄſtiterit ea in doctrina fidei ↄtineri · De
certitudine quoqʒ fidei loquẽs rich.ð ſancto
vic · peimo li · de tri · c. ij · ſic dicit vtinã atten⸗
derent iudei et pagani cum quãta ſecuritate
oſcie ꝓ hac pte ad diuinũ mdiciũ poterimus
accedere nõne ↄfidenter poterimꝰ dicere deo
dñe ſi erege elt a te eegii ſumus· nam iſta i
nobis tantis ſignis et talibus ↄfirmata ſunt

tia in carcere ſarace

que nõ niſi ꝓ te fieri potniſſent. certe a ſumme

ſanctitatis viris nobis ſũt tradita· et cũ ſuma
et autẽtica atteſtatõne ꝓbata teipo coopante
et ſermonem ↄfirmante ſequetibus ſignis Ma

ximus etiã ep̃us in ſermõe płimoꝝ martirũ lo
quens fic ait magni piculi res eſt ſi poſt aphe
taꝝ oeacula:poſt apłoꝝ teſtionia· poſt mar⸗

tirũ vulnera veterem fidem qᷓi nonellã diſcu⸗
tere pᷣfumas:et poſt tantos duces in ereoeꝛe p
maneas: et poſt moeientiũ ſudoees ocioſa di⸗
ſputatõne Stendag⸗e Quid de puero ab infã
noꝝ incluſo:·nũquid dam
nabit quia nõ habet fidẽ. Rñdʒz alex· an.ĩ. ij ·
ꝙ talis cum ad etateʒ adultã venerit nõ habz
omno impotentiã credendi ·qe ſi faciat qð in ſe
eſt deus illuiabit eum ꝑ occultã inſpiratõem
aut p angelu aut ꝓ hoĩrem. Videt tñ p aug.li
de queſtiombꝰ nou et veteri teſtameti · ꝙ ſi ñ
fuerit a quo didicerit nec ad eũ rumoe doctri
ne fidei puenerit ĩmunis erit. Sed hoc ĩtelli⸗

gi debet de doctrina extericei vel intericei. 0
poꝛtet aũt ꝙ faciat qð in ſe eſt ſez vtendo rõe
p quã opeehendere poteſt deũ eſſe et dei adiu

toꝛiũ inuocare. Dicit em beda ꝙ quilibet itel
ligere poteſt eſſe deũ et indicium eius ventu
rũ de incarnatõe aũt ſi faciat qð in ſe eſt voca
bitur interiꝰ et ſi nõ exterius· Sed nunquio
etiã ante aduentũ xpᷣi neceſſariũ fuit ad ſalutẽ
credere mediatozꝛem. ꝙ ſic· vñ au .ĩ ench.
.c.penł.nec quicũqʒ ãtiquoꝝ iuſtoꝝ potuit
p̃ter xp̃ᷣi fidem inuenire ſalutem:hec aug· cuz
em̃ gratia et veritas ꝓ ihĩ xp̃m ſit facta:et li
beratio a peccato a deo ſit ꝓ xp̃i merita: et B
nõ extendãt ſe niſi ad eos qui finũt eius mebea
et ei copulant' ꝓ fidem· impoſſibile fuit vnꝙ;
alique ſaluari poſt lapſum niſi aliquo mõ ſczʒ
explicite vel implicite crederet in xpᷣm vb ipᷣe
ꝓ ſe ſi eſſet adultus·vel aliꝰ ꝓ eo ſi eſſet puu
lus· vt em habet' ex verbis hu·li.j. de ſacra⸗
mentis pte· x· c: v· ſemꝑ in eccłia dei fuit poſt
lapſum fides mcarnatõis et paſſionis xpᷣi que

etiam in ſacrificijs illius teèpoeis ſignificaba
tur· St ad hanc fidem explicite, habendã tene

bantur maioees quibꝰ hoc fult diuinitꝰ reue⸗
latum.Flij aũt teneba nt᷑ habere fidem illazʒ
ſaltem implicitam in hoc qð tenebant᷑ maio⸗
ribus aſſentire. Et tanto ptinentia ad xp̃i mi⸗
ſteriũ diſtinctius cognouerunt quãto xpᷣoꝓ⸗
pꝓinquioees fuer̃t· hec omia ex ſnĩia hu· ed
obicit qe multi gentiles adepti ſunt ſalutem
3 miniſteriũ angeloꝝ vt dicit dyo: c: ix: eccle
laſti ce ger:et tn fidem non habuerunt de xpᷣo
vt videtur qæ eis nulla reuelatio fuit facta er
g o ꝛc· H imo multis fuit reuelatio facta de
xp̃o:vt patet pꝑ ea que de po p̃dixerũt: Nam

iob.xix · dicit ſcio ꝙ redᷣmptoe meꝰ viuit ꝛc·

Sibilla etiã quedã de rpᷣo p̃dixit vt aus · dicit

inuenit etiã m hiſtoeijs romanoꝝ ꝙ muétuz

fuit qdᷣdam ſepulcrũ in quo iacebat hõ lami⸗
nam aureã hns in pectoæe in qua ſcriptũ erat

xpᷣus naſcet' de virgine et credo in eum:ſiqui
tn ſaluati fuerãt quibꝰ nõ fuit reuelatio facta
nõ fuerũt ſine fide mediatoeis ſaluati:qe ha⸗
buer̃t implicitã fidẽ ĩ diuia ꝓuidetia credẽteſ

☛ -

deu eſſe mediatoeem et liberatoes hoĩm ſedðᷣm

moduũ ſibi placitũ et aliquibꝰ ab eo reuelatuzʒ

ſzm illud iob. xxxv.qui docet nos ſup umeta
teree · ſim tho. « Ieſtat nuc videre de actu ki⸗
dei exterioei qᷓ eſt ofeſſio.irca qð ſcienduz
Ofiteri nõ ſemꝑ vel vbiqʒ è de neceſſitate ſalu
tis ſed aliquo tꝑe et loco.vt qn pꝑ omiſſioneʒ
huiꝰ ↄfeſſionis ſubtraheret honoe debitꝰ ðᷣo
et vtilitas impedenda ꝓximo.vt ſiq̃s inter⸗o

gatus de fide taceret:et ex hoc credere vł

nõ haberet fidem vel ꝙ fides nõ eſſet vera.ł
alij ꝓpter taciturnitate eiꝰ a fide recederent.

ſdeo ðe ad ro.x. oꝛe aũt ↄfeſſio fit ad ſalutẽ

Zed quid ſi turbarent infideles de maifeſta
feſſione fidei · BGñndet tho.ꝙ in tali cãu nõ eſt
laudabile ſme vtilitate fidei ſiue fidel mũ fidẽ
puplice ↄfiteri · vnde dñs M.q vij. dicit nolite
ſanctũ dare canibus nec mar. ꝓi: ante poꝛcos

ne vouerſi drum. vos.ſed ſiqua vtilitas fidei

ſperaret aut neceſſitas aſſit. otempta infideli
um turbatõne debz homo fidez publice ↄfite
ri. vñ mę.xv.cũ diſcipuli dixiſſent dño q; phpa
riſei audito eiꝰ vbo ſcãdalizati ſũt Dns rundie
ſmite illos ſcʒ turbari ceci ſut et duces cecoꝝ
Eaquit vndere de qrto ſceʒ de ſubiecto fid
O Eſt ãt fides ĩ intellectu tanqꝙ; in ſubiecto
Et ſcòm aliquos e pemeipaliꝰ ĩ intellectu pea
ctico·ſ̊ B relĩqꝰ ineſtigatõi maioꝝ. Querèda
aũt ſunt alia plura ſczʒ vti fides ſit in intelle
ctu dyaboꝰ. Eñdz rich.ꝙ fides p̃t ſumi tripy.

vno mõ ꝙ quadã credulitate exosta p euiden

tiam ſignoꝝx · ſcdᷣo ꝓ habitu infuſo determian

te intellectũ ad actũ crededi infoꝛme· 3 fi

de fozmata peimo mõ fides eſt in dpabolo. vi
det ei talia ſigna teſtificãtia veritate quã ſan⸗
cta eccłia credit qe velit nolit credit eſſe venz
qð ecebia credit Alam tñ veritate nõ videt.
et ſic dicit iacobꝰ.i.demones credunt er otre
miſcunt.loquendo vero de fide 2mõ et 3⁰ fi
des nuꝙq fuit nec eſt in dyabolo.nec ante la⸗
pſum qe nõ infũditur ſine gr̃a qnaʒ illi nunqꝙ;
habuerũt. nec poſt lapſum eſt eis infuſa quia
digni nõ ſunt · ¶ Vtu in eo qui diſcredit vnuz
articulũ fideigſſit ee fides infoemis de alijſ
articulis · ꝙ nõ. ſpeẽs em cuislibet Habituſ
dependet ex foemali rõne obiecti qua ſubla⸗
ta ſpecies habitus manere non Poteſt Eoema
le aũt obiectum fidei eſt veritas pꝛeima ſcòm
quod manifeſtat᷑ in ſcriptura ſacra et eccleſie
doctrina. vnde quicunqʒ; non inheret ſicut in⸗
fallibili et diuine regule doctrine eccleſie qᷓ
Peedit ex veritate peima ĩ ſcriptura ſacra mai
feſtata nõ habet fidei habitũ.ſed ea que ſunt
fidei tenet aliter ꝙ; ꝑ fidẽ. Manifeſtũ ãt eſt

2

inheres doctrievecckłie tanꝙ; infallibili regu⸗

le aſſentit omĩbus quę eccłia docet. al vero ſj
ipoꝝ aliqua tenet aliqᷓ nõ.nõ iam inheret do
ctrine eccłie ſiẽ infallibili regule ſed volũta
1i Pꝛie. et ſic patz ꝙ hereticꝰ qᷓ Ptinaciter diſ
credit articulu vnũ nõ eſt patꝰ eccłie doctri⸗
nam in oĩbus ſequi.ſi em nõ ptinaciter nõ eſt
Heretic? ſed tm ereãs. vnde Patz ꝙ talis here⸗
ticus nõ habz de alijs articulis fido ſeò quan
dã opĩoezʒ ſim ꝓpeiã volũtate. hec tho. Vt/

epoſtoli inſtante paſſione xp̃i habuerũt fidez
EX ꝙ mter apł os quidã oino pdiderüt fidez

vt iudas· vnde ſup idð yſa. v. xe q trahbius iniqᷓ

tatem in funiculis. d glo. ꝙ iudas ſe ſuſpen⸗
dit ꝓputans nihil eſſe poſt moæte quidã vero p⸗
diderüũt fidem tm quantũ ad fozmã caritatis ł
Sratie et nõ quantũ ad cerutudinẽ agmtoni
vt petrꝰ Et ſic ið ĩteligi ambꝰ.fidelioe factꝰ
petrꝰ poſtqꝙ; ſe fide pdidiſſe fleuit. atʒ iõ ma
iorem gram repit qꝙ amiſit· quidã vo pdider̃t
fidem ꝙ;tum að vtrũqʒ; qe dubitauerũt vt me.
vlt · videntes aut aòoꝛauerũt.qᷓdam aũt dubi
tauerũt c. o- bap- dubitauerit de al iquo
fidei articulo cuũ dixit O:t. xj. tu es q venturu
es ꝛc. ꝙ ipᷣe de xpᷣo nõ dubitamt quin eſſet
homo et deꝰ. cũ dixit jo.j.ego vidi et teſtimo
niu ꝓhibui · qe hͥ eſt filius dei.nec quĩ eſ paſ
ſurus ꝓ genere hũano cũ de eo dixit. ecce a 3
nus dei:ecce qui tollis pctã mũdi. Sed vt qui
dam dicũt neſciebat vtn eſſz ad inferos ĩ 4a
pſona deſcenſurꝰ licʒ bñ crederet virtute paſ
ſioĩis eius ptingere vſqʒ ad aĩcos eiꝰ qui erãt
in limbo cuᷣ ſeriptũ ſci ret zach.ix. tu quoqʒ in
ſanguine teſtameti tui eduxiſti vinctos de la
cu in quo nõ erat aqua. Qui ſentẽtie vide⸗ g8.
Oſentire m quadã omel. ſup id Mt. xj. tu es q̃ᷓ
venturꝰ es.et ſic opoetz dicere ꝙ btũs o. nõ
tenebat explicite credere xp̃ʒ ad inferos Pp
ſona ꝓpeia deſcenſu · Quibuͦſoaz vero B dice
nõ placet cum xp̃ᷣi deſcenſus ad ĩferos ſic vnꝰ
de articulis et veriſibe ſit ꝙ beato jo.reuela⸗
tus fuit cũ xpus de eo dicat. Inter na. mu.nõ
ſur · ma·o · bap· Et iõ verbũ ggS. exponũt du
bitauit· i. ꝓ modũ duh itantis ſe Pabuit ſcz rõ
ne intereogatõis. Vel diſtinguũt ꝙ muluplex
eſt dubitatõ. vna infidelitatis qᷓ fuit in iudeiſ
alia tarditatis que fuit in duobus diſe cipulis
eütibus in emaus. tercia puitatis fidei qua 4
nõ tm̃ ofidit ſic opoætet et ̊ ðe dubitatio pu⸗
ſillanimitatis . iι—–modice fider qre dubi
taſti · St ille due fuerut in quibuſdã diſcipulis
ꝗ̃rta eſt pietatis et admiratõis et h̊ fuit in j0.
et huiõi ſnie fuit ambeo.ſuꝑ lucã dicens · ꝙn
queſunt ex dubitatõe vł ignoꝛãtia ſʒ ex pieta
te · St dicit hiero · ꝙ ſi io es dubitaſſet nuquã
xp̃ᷣus eum coꝛã plebe tot landibus extul iſſet
Eriſoꝰ.autez ſup Mοα t. omeb. xxxvj· dicit ꝙ non
queſiuit qma ignoearet ſed vt ꝓ xp̃m eius di⸗
ſcipulis ſatiſfieret · vnde xpᷣus aò beati jo. in⸗
tentionem et diſcipuloꝝ inſtructionem reſpi⸗
ciens eis reſpondit oſtendens opeꝝ ſigna.
De infidelitate et infidelibus cõ⸗
muniter titulus. lvj.
Oſtea conſiderandum eſt de vicijs op⸗
poſitis fidei.Et peimo de infidelitate
que opponitur fidei quantũ ad actum
eredendi. ſecundo de blaſphemia que oppo⸗
nitur fidei quantum ad actum confitendi r
ca peimum peimo dicendum eſt de infidelita
te in cõmuni: ſecundo de ſaracenis et iudeis ·
tercio de hereticis· quarto de apoſtotis. Circa
Peimũ peimo de infidelitatis peccato.ſecũdo
de eius ſpeciebus. tercio qũo xpiani ſe debet
ad infideles hab ere · Circa peimũ ſciendum

— — —, —⏑

— - ————

„ — —⁄Q. .

ꝙ infidelitas dupliciter poteſt ſumi · vno mõ
ſm purã ne gatõʒ vt ſcʒ quis dicat infidel ex
hoc tm̃ qð nõ hʒ fidem vt illi qui nibil audie
rũt de fide. et oc mõ infidelitas nõ hʒ rõem
peccati ſed magis pene qæ talis ignoꝛãtia di⸗
ninoꝝ eſt ↄſecuta ex peccato peimi pentis et
tales nõ damnant' ꝗpter peccatũ ĩfidelitatis

I

ſz ꝗpter alia peccata ꝗᷓ ſme fide remitti nõ pñt

vnde jo. xij. ſi ñ veniſſez ęt locutꝰ eis ñ fniſſez
peccatũ ñ haberentqð auꝰ.expoĩt de peccato
quo nõ crediderũt in xpᷣm. Slio mõ poteſt in
fidelitas ſumi ſſjm cõtrarietatem ad fidem ſ.
inquantuʒ ei repugnat et ↄtemnit cum andit⸗
ſzm illnd yſa. l. dne quis credi.audi: nr̃o· Et ĩ
boe peie ratio infidelitatis opletur et oeitur
ex ſuphia ex qua ↄtingit ꝙ hõ ſuũ intellectuzʒ
nõ vult ſubicere fidei et ſane doctrine patrũ·
vñ ggS. xxx·moꝛa .dt ꝙ ex inani gloꝛia pᷣſũptio
nes oei ũtur nouitatũ. Licet dici poſſit ꝙ ſicut
virtutes theologice nõ redncunt ad cardina
les ita nec vicia eis oppoſita reducũtur ad vi
cia caꝑgitalia:et hoc ſcðo mõ infidelitas ẽ pec
catũ . t cũ ꝓ eam homo maxie elonget qe nõ

tĩ quo ad affectionẽ ſed etiã quo ad ognitõzʒ

eſt mas oĩbus pctis que dtingũt in puerſi⸗
tate moꝛx · ſecus ẽ de pẽtis que opponut' aliſſ
virtutibꝰ cheologicis vt inf̃ra dicet᷑·vñ auꝰ.
ſup illud jo.ſi nõ veniſſem et lo·ꝛcẽ· magnũ in
qmt peccatũ qð ſub noie generali vult intelli
gi qdð ſcʒ e infidelitas· Sic aũt habet᷑ · vj. q· ·
vtn · aug p̃cipitare noluit ſnĩiaʒ de catholico
malo et heretico ab.nõ peccãte qs eſſet peioꝛ
qe et ſi peccatũ heretici ſit grauius ex genere
pᷣt tñ ex aliqua circũſtantia alleuiari· et econ
uerſo peccatũ catholici ex aliqua circũſtantia
aggrauari licet eẽ infidelis peccato ĩfide⸗
litatis Suiꝰ puĩa? ꝙᷓ aliꝰ peccatoe ꝓ quocũqʒ
alio peccato conſiderato genere peccati ·
alio tam pctõ vt ꝓ adulterio ceteris paribus
Suius puniet fidelis ꝙᷓ ĩiſidelis · tũ ꝓPter no⸗
ticiam veritatis ex fide· tum ꝗꝓpter fidei ſacra⸗
menta quibꝰ e imbutus peccãdo ↄtumeliam
facit Sʒ nunqd infid elis facere pᷣt aliqð bo
num opus ˖ H ꝙ ſic ſcʒ illð ad qð faciendum
ſufficit natura ſcʒ opus de genere bonoꝝ.nõ
aũt pᷣt facere illõ ad qð requirit gratia ſcʒ o⸗
ꝓus meritoꝛiũ· NHec obſtat glo·que ſuꝑ illud
ro.xinj. om̃e qð nõ ex fide eſt peccatũ eſt dicit
ꝙ omis vita infidel iũ peccatũu eſt·qꝛ ꝑ hoc ñ
intelligit ꝙ in omi ope ſuo peccent. ſʒ ꝙ pec
cant qneunq; ex mfidelitate opus aliqð opã
tur. vnde ſubdit ibidem ꝙ om̃is ĩfideliter vi⸗
uens vel agens vehemẽéter peccat⸗vel etiam ĩ
telligi pᷣt illa glo·qꝛ vita infidelium nõ pᷣ̃t ee
ſine peccato cuᷣ ſine fide nõ tollant peccata·
De coenel io vero de quo in actibꝰ apłoꝝ ha

bet. nota ſzm tho.ꝙ nõ erat infidelis alioqui

eius opa nõ fuiſſent deo accepta cui ſine fide
nullus placere poteſt. habebat aũt implicitã
fidem nondũ mamfeſtata fidei euãgeln veri⸗
tate· vñ petrus ad eum mittit pleniꝰ ĩſtruedũ
Qean videre de ſcdðo ſcz de ſpeciebꝰ infi
. delitatis· circa q ſciendũ ꝙ ſi infidelitaſ

attẽdatur ſzm comꝑatõz ad fidem. ſpecies ĩfi

delitatis ſunt diuerſe et numero determinate
ſcʒ tres· peccatũ em̃ infidel ttatis ðſiſtit in re⸗
mittẽdo lfidei et hoc vel fidei nõdum ſuſcepte
vt m gentilibꝰ ſiue paganis vł fidei ſuſcepte
et hoc vel ſuſcepte in figura vt in iudeis: vel
ſuſcepte in maĩfeſtatõe veritatis vt in hereti⸗
cis. Si vero ſpẽs infidelitatis diſtinguan ſzm
ereoeẽ in diuerſis que ptinent ad fidẽ · ſic nõ
ſunt determĩate qe ereoꝛes in ifinitũ multipli
cari poſſunt · vt pʒ ꝑ aug· li.de hereſibꝰ. Dee⸗
dictaꝝ aũt triũ ſpecieꝝ infidelitatis ſimplici

ter eſt peſſima infidelitas hereticoꝝ · tũ quia

magis fidei reſiſtit · tum qe gramꝰ peccat qui

nõ implet qð ꝓmiſit· ꝙᷓ qui nõ implet qð nõ ꝙ&

miſit. hinc de·ij· pe:ij: meliꝰ erat illis nõ ↄgꝰ
ſcere viã muſticie ꝙ; poſt ↄgnitã r̃troeſũ ouerti
quit' videre de tercio ſcʒ qũo xpᷣiani ſe
debent ad infideles Habere vbi videnda

ſunt. v. ſcʒ vtrũ cũ infidelibꝰ ſit publice diſpu

tandu vti infideles ſint cogẽdi ad fidẽ · vt
cuʒ eis poſſit coĩcari · vti hre dñium ſuꝑ fide⸗
les ſint ꝓmittendi· et vtrum ritus eon ſint to

lerandi. Eunrca peimũ ſciendũ ꝙ in diſputa⸗

tõne fidei duo ſũt ↄſideranda· vnũ ex ꝓte di⸗
ſputantis· aliud ex pte audientium. Ex pte di
ſputantis attendi debz intentõ. ſi em diſputet
tanꝙ; dubitans ĩ fide peccat tanq; infidelis ·

Si vero diſputet ad ofutatõzʒ ereoꝝn vel ad ex

ercitiũ eſt laudabilis. Ex ꝓpte vero audientiuz
diſtinguendũ eſt qe ſi ſint inſtructi et firm in

fide nullũ piculum eſt cozam eis de fide dil⸗

putare · & vero ſint ſimplices. aut ſunt ſolici⸗
tati ſiue ꝓpulſati ab infidelibꝰ fidem in eis co⸗
rumpe niteètibꝰ et tũc neceſſariũ ẽ diſputare ð
fide ſi ſint aliqui apti ad ofutandũ ereoꝛes ꝑ
hoc em ſimplices iĩ fide firmabunt taciturni⸗
tas vero eſſet eis occaſio ereoeis. vñ gg-ſicut
mcauta locutio in ereoꝛẽ ptrahit ita ſilentiuz
indiſcretũ eos qui poterant inſtrui ĩi ereoæee re
linquit. Eut nõ ſunt ſolicitati vt in tereis in qꝗᷓ
bus nõ ſunt aliqui infideles·et coꝛ-am talibꝰ
diſputare ð fide e Piculoſum q fides eoꝝ ex
hoc eſt firmioe ꝙ nihil ↄtrariũ audiunt ei qd
eredunt · ¶ d hoc nota ꝙ Ui pſone laice
licet publice vel ſecrete diſputare de fide. qᷓ
vero ↄtra fecerit excoĩcet· vjie.quicũq;: S. j.
Circa ſcdᷣm nota ꝙ infidelin quidã nunꝙ re
ceperũt fidem. vt getiles et mdei et tales ſut
ad fidem autoꝛitatibꝰ rõmbus et blandimen⸗
tis inducendt et non cogendi:quia credere é

voluntatis et ſeruicia coacta deo non placet

di. xl v.de iudeis · Si tamen Oditionaliter coa
cti vt ꝓ minas·reꝝ ſuarũ ablationem· ꝓ ver⸗
bera vel ſimilem coactõnem bapti ſmũ recepe
rint: et poſtea a fide receſſerit cogi debent re
dire ne fides ↄtemnat · vs ibidem. BDi tame ab
ſolute coacti baptizarent' non reciperent ſa⸗
cramentum baptiſmi: nec deherent ad fidẽ co
gi · ex · de bap·maios es:tales tamen qui fidez⸗
nunꝙ;ᷓ receperunt debent a fidelibꝰ ſi poſſint
compeſci :ne aliquo modo impediant fioe xp̃i
ꝓpter qð qñnzʒ otra eos bellum monent· Fliqui

vero mfideles qnʒ fidem receperunt · vt here⸗

tici et quicũzʒ apoſtote.et tales eẽ coæpaliter

cogi debent vt ſernent quod ꝓmiſerunt Et ſic
dicit aug: ↄtra epłl am ꝓmeniam.qnq; cuiuſq;
crimen ita notum et oibus execrabile a paret
vel vt nullos ꝓeſus vei nõ cales habeat defe
ſoꝛ es ꝓꝑ quos poſſit ſciſma contingere nõ doe⸗
miat ſeueritas diipline- H nota ꝙ con
tra xpianos qui ad ritum tranſierut vel redie⸗
rũt ubheon ettã ſi huiõi redeuntes dum erãt
infantes ſcʒ mioꝛes ſeptẽénio vel moetis metu
en tñ ablolute vel pciſe coacti fuerunt ba⸗
Pti ſati· ꝓPcedendum eſt tanꝙ; ↄtra hereticos
ſi fuerint de hoc ofeſſi:-aut ꝑ xpᷣianos ſeu iu⸗
deos cõuicti · Et ita ꝓcedendũ eſt ↄtra fauto
res receptoees et defenſoees talin:- ſic contra
fantoees hereticonꝝ et defenſoees. l. vj. e.cõ
tra:et ſic apte òt tales puniedos vt hereticos
ergo eoꝝ bona nõ deuoluutur ad filios vt li

vj·e.cum ſm Et ſic ꝑ hoc·c.ↄtra coerigitur

ſm jo.an.ill̊ᷣ.j.q:nij. mdei.vbi dicit q bo⸗
na udeon deuoluutur ad filios catholicos:
nec opoetet ꝙ lex noua coærigens pᷣcedentem
de illa faciat menticne. li. vj· de Oſti . c. j·· q Sʒ

nũquid liceret ſecrete ꝓpuulos moeoꝝ k alio

rum infidel in baptiſare· credit roò · ꝙ ſic
ſi ipi ꝓPuuli eſſent in articulo moetis alias nõ.
nõ tñ rbaptiſarent' ſi poſtea adulti ad fidez ↄ
uertanc. tñ ne deuoeandi lup.i. ind eis relm⸗
quant᷑.cunc patrini taliũ laboꝛare debent ꝙ ĩ
fide et moaibus inſtruant'. qCirca terciũ no⸗
ta ꝙ Omunio cũ aliqua pſona fidetlibus inter
dicit dupliciter· vno mõ in penã eiꝰ cui ↄmu
mo ſubtrahit'. Æ.lο mõ ad cantelam eiꝰ cui i⸗
terdicit ne ↄmuicet et vtraqʒ; cã ełlci p̃t ex v
bis apłi:coꝝ v.peimo mõ nõ mterdicit ec⸗
cleſia fidelibus omunione infideliũ qui niło
mõ fide receperunt ſcʒ paganoꝝ vel iudeon
qe non habet de eis iudicare iudicio ſpuali ſʒ
tpali in cau. vt cu inter xp̃ᷣianos moꝛãtes ali⸗
quazʒ culpam omittũt et ꝓ fideles tpaliter pu
niunt'. ſen hoc mõ ſcʒ in penam interdicit ec⸗
cleſia ↄmunione illoꝝ infideliũ qui demaue
runt a fide recepta ſcʒ eos excõicando. Quan
vero ad cautelam diſtinguendũu é ꝙ firmi
in fide nõ ſuns ꝓbibedi coĩcare cũ infidelibꝰ
qui fidem nõ receperunt et maxime ſi necitas
cogat.Simplices vero et mfirmi in fide quo
rum ſubuerſio poſſet ꝓbabiliter timeri ſũt a
munone infidelium Phibendi et maxime ne
magnam familiaritate habeant cũ eis neqʒ ſi⸗
ne necitate omunicent cũ ipis. c Circa qᷓrtuzʒ
ſciendũ ꝙ nullo mõ pmitti debet ꝙ infideles
de nono inſtituant dñi vel plati vel officia⸗
les ſup fideles hoc em cederet in piculum fi
dei quia dni de facili poſſunt ſubditos puerte
re niſ ſint magnle virtucis. Cederet etiã i fidei
Otemptu dum ſcz mainfideles noſcerẽt deke⸗
ctus fidelium. Cederet etiã in ſcandalũ er de⸗
trimentũ fideliu dum ſcz mfideles eis ſub tali
Ptextu mmiũ eſſent infeſti · ex· e. cũ ſit. et. linj.
di nulla. vnde et apłbs.j.coꝝ . vj. ꝓhibuit ne
fideles m mdicio cõtenderent coꝛam indice
infideli poteſt tñ dominus redditus ſuos võe⸗
dere iuòeodeputato cuſtode xp̃iano a qꝰ ip̃oſ
recipiat ſta ꝙ ꝑ hoc xp̃iani nõ grauent a iu⸗

deo. Bi vero loqmur hic de dñio vel ̃latõn e
exiſtente ante diſtinctõnez infidelim et fide li
um illnd dnium vel pᷣlatio nõ tolletur ꝓ talez
diſtinctõz ſzm ſe oſideratã · qlia dñium et pla
cio introducta ſũt a ſure huano. IHlla vero di⸗
ſtinctio eſt ex iure diumo.Ius aũt diumũ ẽ ex
Gratia et nõ tollit ius hũanũ qð eſt ex ratõne
naturali. Et mdeo illa.diſtinctõ nõ tollit domi
niũ pexiſtens infideljũ ſup fideles · q Sed p̃t
etiam dici ꝙ dnium et p̃latio introducta ſunt
ex iure diuino.quia ſeruitꝰ que nõ eſt ſine do
minio introducta eſt ſzm gof᷑. de iure diuino
di · xxxv· ſexto· Conbfirmata de iur geñ · di.j. ijuſ
gentiũ· Et aꝗ ꝓpbata de mur̃ canoĩco· xij .q. ij . R
quos de ſeruisDoſſet tñ ius talis dñij vel p⸗
lationis iuſte totli ꝓ eccleſie ſententiã vel o⸗
dinationem autoeitatez dei habentis quia in
fideles merito ſue infidelicatis meren amit⸗
tere poteſtate ſuꝑ fideles . I hec eccłia qanqʒ
facit vt patebit infra de ſeruis mòeoꝝ qnqʒ;
non facit ꝓpter ſcandalũ vieandrn ſichet dus
Mt. xvij: oſtendit ꝙ excuſari poterant a tribu
to quia liberi ſunt filj. mandauit tñ ſolui tri⸗
butum ad vitandũ ſcandalum. St apłs loqueſ
de dñis infidelibus. j. thi. vj . cum dixiſth⸗ ſerun
dommos ſuos honoeent. ſubdit. ne nome din
et doctrina blaſphemet'. Circa qumtu ſcie⸗
dum ꝙ humanũ regimẽ a diuino regimie deri
uatur et ipᷣm imitari debet. deus auté pPmittit
aliqua mala fieri ĩ vnmerſo que ꝓbibere polſ⸗
ſet ne ſublatis illis maioea bona tollerent' ł
peioa mala ſequerent'. Sic etiam et ĩ regimie
Hhũano illi qui poſſent aliqua ꝓhibere tolerãt
ne aliqua hona impedian vel ne maioea ma
la ſequant.ſiẽ dicit aug· li.de oeòine · Fufer
meretrices de mundo et turbaſti oma p libi⸗
dine. Sic igitur licet infideles in ſuis rintbus
peccent tñ tolerari pñt vel ꝓpter aliqð bonuz
q Yuenit ex eis· vel ꝓpter aliqð malum vitã⸗
dum. Ex hoc aũt ꝙ indei obſeruant ſuos ritus
in quibus olim figurabatur fidei veritas ꝓue
nit hoc bonũ ꝙ ſceʒ habemꝰ ab eis noſtre fidi
teſtimoniũ· Et mdeo in ſuis ritibus tolerantur.
Flioꝝ vero infideliũ ritus qui nibil verita⸗

tis vel vtilitatis habent nõ ſunt tolerandi ni⸗

ſi foete ꝓpter vitandam almd ſcandalum vel
malum vel diſſidium qð ex hoc ꝓuenire poſſz
vel impedimentum ſalutis eoꝛ qui ſic tolera
ti paulatim Oouertuntur ad fidem. “
S Pe mdeis et ſaracenis ti· lvig ·

Einde conſiderandum eſt de judeis et
ſaracenis. St peimo qui dicuntur iudei
eet ſaracem. Secundo quomõ ſe debet
habere aò eos ceiſtiani vbi plura que dicta
ſunt in titulo peecedenti m generali explicã⸗
tur magis in ſpeciali:tercio de pena traſgreſſi
onis:quarto quid iur̃ de ſeruis eozum ſi ſunt
vel volũt fieri xpiani · Circa peimũ nota q;

iudei dicunt qui legem moyſi tenet ad literã

fe circũcidendo et alia legalia faciedo· dicti
indei a tribu dignioei ſcʒ iude priarche Para
cem vo dicunt qi nec nouũ nec vetꝰ teſtame
tum recipint·qui cũ vocari deberent agareni

— — — —

qe nati ſũt ð agar ãcilla abeae fe a ſara vxoe

ciꝰ etc l ibera noĩant ſaracenos· ſunt tñ qindã
inter eos ſcʒ ſamaritam a ſamaria ciuitate di

cti qᷓ qᷓnq; libeosmoiſi receperũt ſů ñ & Betas

Irca ſcdᷣm no· ꝙ xp̃iam aliquo mõ nõ de
bet cũ iudeiſ comedere nec habitare nec
eos ad ſua cõniuia reci pe ·xxviij:q i:nullus
omneſ.cũ ſaracemis vo pꝑñt omedere· xj · q· iij ·
ad meſam. Rõ huiꝰ diuerſitatis eſt qꝛ udei fi
dez noſtrã magis impugnãt p ſcripturaꝝ ab
uſum et ciboꝝ noſtroꝝ tẽptũ · Quidã tame

vt laur̃-jo-et multi ſequaces eoꝝ dicüt indi

ſtẽcte et meliꝰ ſzm ray.et gof.ꝙ nec cũ ſara⸗
cenis debent xp̃iam facere pᷣdicta qe et pſ
hodie iudayzãt · ſ. ſe circũcidedo et quoſdam
cibos diſcernedo. vñ eade eſt cauſa ꝓhibitio
nis vtrobiq; Excipi tamen caſus in quo licʒ
vti cibis appoſitis a paganis tpibꝰ en ſerua⸗
tis ab eccleha ſtatutis vr cũ ad p̃dicandũ c⸗
ſti fidẽ ad eos accederẽt xp̃iani er · e. quã ſit ·
Et ſic intelligit illud/xj·q/nj:ad meſam du⸗
mõ nõ eſſet dictum eis ꝙ illud eſſet ĩmolatnz
ydolis · qe tunc vt dicit auguꝰ.ſanctius eſſet
fame moei ꝙᷓ; ydolotico veſci.xxij· q:iiij · ſicue
qð eſt mtelligedũ ſi veſceretᷣ ad veneracõnẽ

ydoli alias in ſumma neceſſitate famis poſſet

eo velſci · ſ. ꝓteſtãdo ꝙ non comederet ad ve⸗
neracõz ydoli.quia neceſſitas nõ habet legẽ
de Oſe. di. l. ſicut · Icẽ xp̃ᷣiani non debent cum
ſint infirm iudeos vocare nec ab eis medici⸗
nã recipe nec ſe cũ eis in eiſoe balneis balne
ari. xxviij.q:i.nullꝰ cmes· Item iudei non de
bẽt pmitti nouas ſynagogas erigere ſed ami
quas non tñ latõees vel altioees vł pᷣcioſio⸗
res ſolito reficere et ſuos ritus et ſolenitates
ſeruare er·e. iudei · c. ↄſuluit.Ite ĩ ſabbatis ñ
debẽet ad iudicia trahbi nec alios trahere. nec
ſepulcra eoꝝ effodi obtetu alicunꝰ pecunie
C.e.die ſabhato et exe⸗ſieut iudei nec ð bẽt
in ſuis feſtis pturbari vt dicit ibidẽe tẽ non
ſunt pmittedi in triduo ante paſca et maxime
in die veneris ſancti hoſtia vel feneſtras ap⸗
tas habere impublicũ ꝓdire ex.: e · q · Eo ꝙ ñ
nulli ex eis die illo ſolent criſtiams illudere

ex.ein nonnulb. ſic eẽ et alias abhõmatões

et abuſus ꝓhibentur facere ex · e · etſi indeos
ſtem cogi debẽet in omni criſtianoꝝ ꝓuincia
omĩ tempoæe tale ſignũ vel habitũ deferee qꝰ
diſtinguantur ahb alijs maifeſte ex·e in nõnb

lis · Ite iudei cogi debet deciãs ſoluere pᷣdia⸗

les ey · de deci · tereis · Item debet cogi teſtes
criſlianos ↄtra ſe recipe ex · de teſti · indei . u
dei vero dtra xpianos teſtificari non poſſunt
vt dicitᷣ ibidem in glo · et · ij · ꝗ; vij. ſi Hereticꝰ
HNec reges nec peĩcipes debent peiuilegia o⸗
cedere vel oceſſa ſeruare· vel ſeruari ꝓpmitte⸗
re iudeis vel ſaracenis ꝙ p xp̃ianos ↄuinci ñ
poſſint ex · li· vij.ð teſti· cũ iudei· Item xpᷣiani
non debẽt indeos grauare ex· e · ſicut · niſi fo⸗
te circa penſzonũ exactõnes ĩ peincipio loca⸗
tiõis non poſtea· vt ſic cogãtur ouerti· xxiij.
q:vj.iam vero tem nullꝰ iudeo vel pagano
poteſt aliquid in teſtameèto relmquere. qð ſi
fecerit etia poſt motez iudicabit nachema

I1 J,„ 95

j. anathematizabit. eẽ · de here · ſiquis ex : et
xxnij.qij.ſane. Dicit tñ hoſti· vniuerkitati
indeoꝝ legare non poteſt. C. e.l. 1. ſed ſingu
lis foste ſic laico ſed clerico nõ licz etiã ſi iu
deus ſit frater eiꝰ. Sos tñ paſcere licet· Roð.
vero credit qð ſiue cłericꝰ ſiue laicꝰ daret in
deis ſine legaret eis: maxie ↄſangneis vt eo⸗
rum ſuccurꝛerz arte neceſſitati puniri nõ debe

ret. Item ſi iudei vel ſaraceni vemũt ad fidez

nullatenuſ a poſſeſſoni bus ſuis excludantur
et habeant partem hereditatis ſue· Et hoc eſt
verum peeter ſeruos qui peeceſſerũt eos m fi⸗
de quos non recuperabũt · C· de epiſcopis ᷣo
nobis.et.ex.e.iudei · i· cũ tamen indei ſint
ui non poſſdeant eas vt ꝗꝓpeias ſed vt peculi
uz vñ poſſent illis peiuari ꝑ dominos ſuos ni
ſi cum ↄuertuntur ad fidez: qꝛ tunc nõ debẽet
in fidei fanozem niſi eas habeant per vſurazʒ
In quo caſu reſtituere debent eas vel peetinz
earum ſi compate fuerint de vſura. illis b he
red ibus eoꝝ a quibꝰ eas habuerunt ſi ſcian⸗
tur· alias poterunt ſic conuerſis tanꝙ;ᷓ paupe
ribꝰ p epiſcopum aſſignari ſecundum rod· et
bern · ſup· c. iudei · ij . ¶ltem licet dommi ter⸗
rarum res iudeoꝝ cum ſint ſerui poſſint acci⸗
pere · vt dictum eſt non tam debent eis neceſ
ſaria ſubſidia vite ſubtrahere:nec exactioni⸗
bus vltra ſuoeum peedeceſſoꝛum conſuetndi
nem peegrauare· ſi tamen ipſi indei nichil p̃⸗
ter vſuras haberent. accepta ab eis ex cauſa
lucratiua ſine ex cã lucri captãdi puta ꝑ exa⸗
ctione: donatione et punitione licite retine⸗
re non poſſunt ſed illis quibꝰ ipſi iudei reſti
tuere tenebantur ſi inuen iretur reſtitui/alias
in pios vſus erogari deberent· Mabita vero
ab ipſis indeis mehil pᷣter vſuras habentibꝰ
Habita inquam ex cauſa non lucratiua ſiue cã
damni vitandi vt ꝗpter venditionez vel loca
tionem. poſſunt licite retineri dummõ non ac
cipiatur res ipſa vſuraria eadem numero· Et
idez dicedum eſt de receptis a criſtianis mich
il peeter vſuras vel furta vel rapinas haben
tibꝰ . Item non permittitur indeis vei ſarace⸗
nis in domi bus ſujs habere mancipia criſtia

na ex. e. iudei . ij . Ite xpiani ꝓ Ma mercede ex

ponãt ſe ſeruicõ iudeoꝛũ qð ĩtelligi in domi
bꝰ iudeoꝝ Etſi nolĩt ab eis diſcedere ſũt ex
ↄmũicãdi vt ĩ c· iudei · Etſi iudei nolit eos di⸗
mitte ꝓhibet criſtianis cõmerciũ cũ eis ex ·
e.etſi iudeos.poſſunt tamen colere peedia:ex
e.multoꝛum tem eccleſra neutros admittit

ad actus legitimos. ij · q· vij alieni. ſic igit

ꝛudicat in ꝓpluribꝰ iudeos eccleſia licet ſimt
infideles . Nec tamen facit ↄtra illud· i. coe·
vj. quidò mihi de his qᷓ foeis ſut iudicare· qe B
intel ligit de pẽa ſpirttuali directe · ſic em di⸗
recte eos ñ iudicat.ſ.eis Renã ſpintuale infli
gẽdo. vł regulas religiois ĩponedo. ſᷣ infli⸗
git eis pena tpalex· ſ.coeporale vł pecuniari
am.vel etiã ſpirituale indirecte ſcilicet criſti
anos ab eon conmumone remouendo hbec
alexan. angli:in ſecundo: Item iudei poſſunt
agere et conuenire apud iudices criſtianos
ſed ñ apud ſenioꝛes eoꝝ arbitrariuz poſſunt

ð

eligere indicium cuiꝰ ſententiam oedina rius
exequa. C.·e.iuòei romão Cte peiciꝑes catho
lici n debẽt in tereis ſuis pmittere ſaracenos
alta voce aliqꝗᷓ verba dicere in honoze macho
meti.nec alique ſaracenũ vt ſanctũ venerari
lbeo. vij · de moeis· cedit.

Ernca terciũ ſcieèduʒ ꝙ trãſgreſſoees oĩim

pdictarũ ↄſtitucõnũ ĩ hoc titulo poſita⸗
rum puniũᷣtur hoc mõ. Si clerici ſint et admo
niti canonice ſatiſ facere nolit officõ et bñnfi⸗
cõ ſũt pꝛiuãdi:. Si vo ſũt laici xpᷣiam ſiue pꝛĩci
peſexeqᷓ noletes.ſine alij ĩpedietes debent ſi
aòmoiĩti nõ ſatiſ fecerint excõdicari. Si vo ſut
iudei vb ſaraceni tamdiu xpᷣiani ſunt ab eoꝝ
ↄſoetio commercõ et muione ſub pena excõ
mũicatiõis ſi expedierit remouèdi: donec nu
triceſ et huietel xpian aſ dimiſerit et rſtituerit
omĩa bõa ſua illis qui de ritu ſuo fidẽ xp̃ianã
elegerut · et donec etiã in vſus pauperũ xpᷣia
noeũu ſzm Puidẽtiã ep̃i dyoc ↄuertat quicq̃d

a xpᷣianiſ adepti fuerit occaſione offitij ſuper

xpianos ſuſceptai. Et hoc intellige ð indeis et
pPaganis. Statuit etiã eccleſia los udeos
pnublice cededos qui ſubuertere attẽptauerĩt
ex infidelibꝰ baptiſatos et ſimiles peas. Qñ
qʒ etiã ſtatuit otra tales penas pecmarias ſe
cundũ qᷓlitate delicti moderatõne tñ habita
m verberibꝰ ꝙ eius ſtatutũ in vindictã ſang
nis trãſire mime videat᷑. tab em pena indiſle
cte & relinqm iudici ſecłari.eo bant om̃es
iſte pene·xviij.q:i:ſepe.et.c.nullus.et ex. e.
ſicut et/ c. etſi iudeos et c. cũ ſit. et ex . de rap;

in archiepᷣatu et. xvij.qiiij.Oſtituit. Item xp̃i
am ꝓhibiti ſunt deferee ſaracenis arma fer⸗
rum et lignamina. Et cõtrariũ facietes ip̃o fa
cto ſunt excõicandi exe.quoeũdã ad liberã⸗
da St i eſt de illis qui eis galeas vł naueſ
vedũt· aut ĩ nauibꝰ eoꝝ piraticis curã Zuber

nacõis exercet. vel quibuſoã alis machmis

impedunt eis aliqð ↄſiliũ vł auxiliũ in diſpe
diñ teree ſancte · vt in c: ad l:berãdam. De ho
etiã vide infra li.vij.ð cen.ec.ſiue ti.ſcõᷣo ca
ſu.xxv.Flie vero merces nõ ſunt ꝓhibite te⸗
poee treuge ęr· e.ſign ficauit.
Irca quare ſcieduz ꝙ ſeruꝰ indei aut eſt
vnaculꝰ. i. de ãcilla ꝗ;a natꝰ aut eptici
8. ſi vernaculꝰ ſi ſit vel velit fieri criſtianus
ſtatiʒ efficit' liber nullo p̃tio dato.C. ðdepiſ.
et cb.deo nobis ar.di. Inij. fratermitate. B61
vo eſt epticiꝰ aut erat xpᷣianꝰ qñ fu it emptꝰ?
aut paganꝰ.ſi xpianꝰ idiſtincte liber efficit
nłlo p̃cio dato:di.liiij.mancipia. Siłr ec ſui
hereticoꝛx impune pñt et dños relinquere et

ad eccleſiã ↄfugere· C. ð hereticis.et manich

eos · Si aut eraupaganꝰ aut fuit emptꝰ cã ſer
uitij et tũc ſi vult feri xpᷣianꝰ efficit' liber ſi
ne peõ · di . liiij· fraternitatem. Fut cã merci⸗
monij:et ita ſi mfra tres meſes eũ nõ expoſue
rit venale poſtea ſi velit fieri criſtianꝰ ſine P
cio liberabitur.qꝛ pᷣſumꝝ emerit ꝓ ſeruicõ
ſi aũt eũ expoſuit ifra tres moeſes et ipᷣe vult
fieri xpᷣianꝰ mfra ſpaciũ illð vł poſt dů tñ p
dnm ñn ſteterit qo minꝰ eũ vediderit infra ſpa⸗
ciu i liberabit redd ito ptio·xij.ſoł.di.liiij

fraternitatẽ. et ex· e.c.i.et.ij.et vltimo et h⸗
intellige mii dñs ei noletem cum diceret ſe
velle fieri xpᷣianũ circũcideret vel eiꝰ alteriꝰ
ſecte ſignnʒ impꝛimeret · tũc m ꝓ mmuna coe
poeis ꝓpeij.ſine pᷣcio liberabit.di.linj:nulia
aut dictũ eſt ſeruis iudeoꝝ idem dicéò
eſt ꝑ oĩa ſm laur᷑.jo.et multos alios ò ſermis
ſaracenoꝝ lug veo dixit de vxerraculi iu
deoꝝ · ꝙ etiã ſi fiãt xpiam dñis paganis ſer
uire tenent. et ſic paganꝰ pt eſſe dñs xpiani
ſz nõ fieri vt etiã ſupra dictuʒ eit in ti · Pcedẽ
tci · Secꝰ eſt ð vernaculiſ iudeoꝝ Pter pfidi
am et mas ſuſpectã cohabitatione illoꝝ · pei
mũ magis placʒ ſzm ray. et alex· in ſcdo.quia
Hodie eade ſuſpicõ et ide periculũ eſt de vtriſ
qʒ vt etiã ſupea dictuʒz elten Bed cuiꝰ monete
erüt illi. xij. ſob. ſi nradieli eg dieui quidã qꝗᷓ
bus videt' oſentire gof᷑. ꝙ ſolidꝰ ibi accipit
aureo inſti · de pems te. li. . fi. ln dicunt
quibꝰ aſſentit ray:ꝙ erũt illiꝰ monete qᷓ habe
tur ibi ĩ vſu.ff.de le. tercõ. nũmꝰe Sʒ nuq
ile ſic redemptꝰ fiet redimetis ſeruꝰ q; ñ
ſed reddet ei pecuniaz et erit liber. ar. inſti. de
noxa · ac· . dñs · et ſi n pt ei reddere hoſtiatiz
querat vb mpi redimeti aliquãto tẽpoee ad ar⸗
bitriu boni viri ſeruiat ar.xxxvj.qi. rapto.
Si tñ ab aliquo ex pietate redimat' aĩo nõ re
petẽdi:nec ptiũ reddet' nec ꝓ pᷣcio ſermetur
qe qð ex pietate dac ꝓphibet ius ne repetatur
qð ſemꝑ pſumit' niſi dtrariũ ꝓteſtet. ff.de re
lig· et ſum. fu.l.ſiquis.. mterdumæQuid ſi
pꝓlures ocureãt ad redimeduz. Beſpõdet gof᷑.
et hoſt.ꝙ ep̃ns loci magis eligat idoneu ar.
ff· de ac. ſi plures· vel ſi ſint pares eps Stifi⸗
cet cui velit ar. ex · de iurepa.cũ adnocatus.
fee nuquid xp̃ianꝰ p̃t emere mdeũ vel pa
ganũ ꝙ ſic. ex etſi iudeꝰ.ſed iudeũ ſecũ in
familia no habebit · xxviij.q.i.ſepe et.c.nł⸗

lus. Er ſi ille velit fieri xptanꝰ no pt pohibe⸗

ri · xix · q· ij. due · et e de renũ.niſi cũ peidẽ· .
ſed dices haptizatꝰ tñ remanebit ſeruꝰ domiĩ
xij·q.ij. eccleſiarum ſeruꝰ.
De bereticis titulus. lvii.
Oſtea ↄſiderãduʒ ẽ de hereticis.et pei
mo quis et quot mõẽis dicit hereticus
ſcòo ꝗᷓ pena ferian heretici.tercõ qua
pena feniãtur fautoees eoꝝ.quarto qua pena
feriãtur dñi negligeteſ hereſim extirpare. qͥn
to qualiter ab hereſi redies recipiat᷑. ſexto qᷣſ
relapꝑſus ceſeat.ſeptimo qui notarij et qui te
ſtes i officiũ inquiſitiõis admittãtur. octauo

quãta et qualis poteſtas inquiſitoeibꝰ datur

Circa peimũ ſciendũ ꝙ nomẽ hereſis grece
ſonat electionem laune Coquimur auũt nũc ð
Hhereſi ſm qð e circa ea que ſunt fidei. lectio
em eſt eoꝝ q ſunt ad fine p̃ᷣſuppoſito fime. Et
ideo recte dicitur hereſis ſpecies ĩfidelitatis
pertines ad eos qui xp̃i fidẽ ꝓfitent ſed eiꝰ
doctrinã puertunt ι 1 em xp̃o tanqꝙᷓ; fini aſſen
tiunt ſed m eligedo ea de quibo criſto aſſen⸗
tiant deficiũt qe nõ eligunt ea que vere ſunt
a criſto tradita ſed ea que ſibi ſuggerit mens
Pãa Anuenit ãt hereticꝰ dici multipr. ðe em
hereticꝰ ereãſĩ fide vñ auꝰ.dt P hereticꝰ e q̃

— — — — —

—— — ——,⸗

—

— ——

falſag opinioẽz de fide vel gignit ˖ vt Hereſi⸗

archa. ſ.areiꝰ.ſabelliꝰ.et macedeniꝰ.vel ſeq̃
tur vt qui hereſsarcham imtatur vt areram-
ſabelliaĩ et macedonianixxiiij· q:iij:heticꝰ.
et c. qdem·dicit aut hereticꝰ vt dꝛcit hꝛieroꝰ

qui ſeripturã aliter intelligit ꝙᷓ ſpũſſanctus a

quo ſeripta ẽ efflagitat⸗licet ab eccleſia non

. — 2*7 „ . .
receſſerit· xxiij .q:nj. hereſis · ᷓ̊ aũt facit qui

expoſitiõz ſacre ſcenptur ad H̊ retozquet qð o
traria ei qd reuel auit ſpuſſant᷑tꝰ. En eze · xiij
dici c de falſis hetis. ꝙ pſeuerauerũt ofir

mare ſermons ſczʒ ꝓ falſas expoſicões ſcriptu

re. Dicit' enã hereticꝰ qui a ſacram̃tis eccle
ſie et ↄmuione fideliũn eſt diuiſus · nij · q · i · ꝓ
aunt vt excõicatꝰ.Dicit' etiã hereticꝰ qui ẽ ſa

cram̃toꝝ pu erſoæ· vt ſimomacꝰ qui vedi vel

emit bona ſpiritualia vł eccleſie ſacram̃ta· vt
1. q.i. patet· Itẽ du biꝰ m lide e · e · c. i. vñ in
leui articulo deuiãs a fide cẽſetur hereticus
C.e.l.ij.tem qͥ conat' auferee eccleſie roma⸗
ne peiuilegium a xpᷣo ſibi traditũ · xxj· di. c. i·
Omes pᷣdictos ſex modos ponit gof·et hoſt.
Fodit autez pᷣdictis hoſti · ſcz ꝙ large pᷣt diet
hereticꝰ oĩs qui nõ tenet articulos fidei ·

ſic indei et getiles ſũt heretuci· et hoc mõ nõ

oĩs hereticꝰ eſt excõicatꝰ. tez dicit᷑ hereticꝰ
qui omnnionẽ eccleſie catholice nõ recipit.
in antẽ· de peiuile · dot here · mu . ñ p̃̊· poſt peĩ
cipiũ colb · vnj Ctẽ q̃ trãſgredic p̃cepta ſedis
apolſtolice · di · xix · nullꝰ Item qui nõ recipie
easg· di · xx· debilis. Sʒ ſtricte dicit hereticus
qm al ter ſentit de articulis fidei ꝙ ecclefia
romana.xx ·q:iĩ.h̊ eſt fides:tem nõ ẽ docenõ
nec ſentiẽdũ de ſacramentis eccleſie aliter ꝙᷓ;
ſentit eccleſia romana Mi em̃ ꝗ faciũt hoc ſi
ſit notoeiũ et oms alij lic ab micio occulti
exquo ſinguli epᷣi ꝑ ſuas dioc· cũ Oñ lio eleri
coꝛuz vel pſ clerici ſede vacante cum conſi⸗
lio ſi optuerit vicinoꝝ epoꝝ eos iudicauerit
Hereticos ſunt anathematis perpetuo vĩculo
in nodati.ex ·e·ad abolendã.rñũlo.i.G̊ hoſtie.
umerãtur aũt · xxinj ·. q:ij · quidã · vſqz ad ki⸗
ne ꝗqſtioms ſecte hereticon. lxxviij. qrũno⸗
ue vltimas nõ nõiat actoꝛ ſpeciali noĩe: ſant
aute oms hereſes hodie dãnate ex · e · ad abo⸗
ledã. Eſt aut pnñᷣtis ĩtẽcõis oſiderare de hereti
cis Em permũu modũu dieẽdi hereticu m quez
etiã modũ dicic hereticꝰ qᷓ de articłis fidei bł/
ſacram̃tis eccleſie ſentit aliter ꝙᷓ romana ec⸗
cleſia.Sciedũ aũt ꝙ ſicut dicit augꝰ.et habe
tur.xxiiij ·q:iij·dixit apoſtolꝰ.Oi quidã ſentẽ
ciã ſuã licʒ puerſam nulla pti naci animoſita⸗
te defedũt querũt aũt cauta ſolicitudine veri
tatẽ pati coerigi cũ muenerit nõ ſunt inter he
reticos ↄputãdi.qꝛ ſcʒ nõ hñt electiõʒ ↄtrari
am doctrine eccleſie· Siquis aũt determiacõi
vbis eccleſie ptinaciter reſiſteret hereticꝰ ce⸗
ſeret· cꝰ quidẽ autozuas peicipal iter ĩ papa
reſidet · ij · q ; i. quoti es et·c. B eſt fides. Ex hiſ
patet ꝙ nõ quicũqʒ deuiat a fide· ſed qᷓ ꝓꝑtina⸗
citer demat ꝗꝓpeie dicitur hereticꝰNuüquid

hereſis· ad oĩla credibilia ſe extedit. Eñòʒ a⸗

lex · an · in ? ſumme ſue ꝙ hereſis ad tria ge⸗
nera credibiliũ extedit ꝓ opoſitione ad fi de

tamẽ ſim quandam anologiam. Mã racõ fidei
peime et pemcipaliter eſt circa artieulos fidi
et per oppoĩtum hereis fides exteditur
ad il la qᷓ docet ſacra ſcri ptura cca moꝛes- ve
q; foemcacõ eſt peccatũ mortale et ꝓ oppoſi⸗
eu hereſis. 32 fides extẽdit ad hiſtenas i bi⸗
blia otẽtas.et p oppoſitũ hereſis.qui em aſ
ſereret aliquam hiſtoiã biblie eẽ fᷣłazʒ et hoc
Fainaeiter hereticus cenſeret· peima eredibi
la peiꝰ eredũtur et poſtea intelligunt. ſcõa
ſimul mtelligunt᷑ et credũt'.tercia credũtur
et nũqꝙ; mtelligunt.¶ Sz nũquid excuſat a⸗
liquis ab ereoæe ſi teneat opioez magiſtri quẽ
audit ih& in his qᷓ nõ ptinẽt ad fidẽ vł moees
poteſt aliquis ſine piculo ſequi hãc opiniõez
vel ilã. In his vero que ptinet ad fide vł bo
nos mozes nullꝰ excuſat ſi ſequat opionem
ereoneã alicꝰ In dubijs em̃ nõ debʒ quis de
facili aſſentire-& ve dicit augꝰ lic iij de do;
xp̃ianadebz oſulere regulã fidei quã de lo⸗
cis planioeibꝰ ſacre ſcripture et autoeitate

eccleſie ꝓcepit qᷓ crgo aſſentit opiõni alicuiꝰ

mamfeſte ↄtrarie ſacre ſcripture· vel etã pu⸗
blice doctrine eccleſie excuſari nõ pᷣt ab ereo
rec Et hic nota ꝙ; ſm alex· an · in ſcòo ſũme
ſue tria Ocureunt ad pfectã racõz hereſis ſczʒ
falſa credulitas ĩ rõnali puerſa voluũtas in ↄ
cupiſcibiliet defeſionis ſiue impugnationis
Ptinacitas ex pte iraſcibilis ·.hm peimũ atten
di WMud Hiero. ſ. qui ſcripturã æc vt; 6. ſcᷣm
peimũ· et ſcm attedit deſcriptio aug. li. de
vtcilicate crededi ſcʒ ꝙ hereticꝰ eſt q̃ alicꝰ te⸗
poꝛalis ↄmode et maxie gloeie peincipatuſq;
gratia falſas opiõnes vb nouas gignit vel le
quit Et tãgit hic augꝰ.ill qð frequeter ac⸗
cibit cũ dicit qui alicꝰ ꝛc. Scõm vero terciuz
ſuppoſitis peimo et ſcdðo attẽdit᷑ diffinicõ q̃
ponit' in glo:ſuꝑ illð·i.coexj · Auòio inter
vos ſciſſuras eſſe·qᷓ mquit in eccleſia dei pea⸗
ua ſua dogmata defeſare pſiſtũt heretici lunt
AEau tur videre de ſcðo. ſ. qᷓ pena hereti⸗
ci fertãtur. Circa qð nota ꝙ puniunt vi⸗

tacõe excõicacõne· depoſitiõe· ryruũ ablatiõe

et miitari ꝓſecutiõe · DHuniũtit quide vitacõ
ne:cirea qð nota ſcm alexan.m ſco ſuo ꝙ;
multiptex eè ↄmuio. t ſimiiter multipl ex eð
mũuionis peiuatio · Eſt em ↄmunio ſpuahs. ſcʒ
que eſt in ↄſenſu vero vel interp̃tattuo·. Et hꝰ
mõ nõ eſt cu hereticis mnmandũ ſic intelli
gitur illð.ij· coæ · vj · exite ð medio eoꝛũ glo.
ſpiritualiter· ſ. vt eoeuzʒ ſcelera increpetis: ?2⁹
eſt ↄmũio in ſacrametis· t hoe mõ etiã non e
Omunicandum cũ hereticis notatis ſiue noia⸗
tis · qui etiã licet nõ ſint notati ſiue noĩati qᷓn
tum tamen eſt de ſe peiuãtiy effectu cõmons
ſacramtoz qe ipᷣo iure fſũt excõicati· ſiue ſint
occulti ſme maifeſti ex ·ð hereti· excomuicaꝰ
tercõ eſt vmmo in cibo potu et hmoi. Et hoc
etiã mõ nõ eſt cẽõmũicandũ cũ illis hereticis
q̃ p̃ciſ ſunt ab eccleſia nõiati.q̃rto e cõio coꝛ
poꝛalis vt cohabitacio in eadem etuſtate Et
talis cõmunio non vitabatur in pemcipio p
ter multitud mem hereticozum.et etiã adhuc

alicubi non vitatur. ſi autem ab aliquibus

timerec de lapſu rutiꝰ eſſet non Habitare cuz
eis · et ſm hãc diſtinctiõzꝭ ſolui pnt niqᷓ obiciã
tur?Sedð obi cic ilõð ρι. xnj: ne foete colli⸗

getes ʒiʒania eradicetis ſimb et triticu ſnnte

vtraqʒ creſcẽ vſqʒ ad meſſe zizania ſ ut hereti
ci triticũ fideles:meſſis finis ſeculi.ergo he⸗
retici ſunt tolerãdi inter fideleſ·et nõ ſunt ab
eis ſepandi vl vitãdi vſqz ad finẽ ſeculi i
lud dictuü p̃t intelligi de heretis occultis qꝰ
rum hereſis dep̃hedi nõ pᷣt· tales em etſi excõ
municetur excõicacõe generali nõ tñ excõi⸗
cacõe ꝓſonali:nec extermiant gladio materi
ali.niſi cũ mł titudme ĩfideliũ manifeſtoꝝ in
nemãtur·. Vb mtelligi pᷣt de catholicis malis
vñ rabanꝰ hs diſcretiõis exẽpluz eqnimiter
tolerare debz maloſ ꝗpter bonos · S&m aũt ꝙ;
meſſiſðe ið tꝑꝰ quo heretici maifeſte coerupti
ui ahioꝝ ſunt abiciedi enãgelica falce· zm HB
intelligitur ꝓmiſſio ꝓ tpe ilo quo nõ diſcer⸗
nitur plene an ſit hereticꝰ.cũ aũt innotuerit
plene eccleſie coeruptio ſua ẽ pſonaliter pci⸗
dendꝰ. vñ augꝰ? li.de vera reli.dic ſentẽtiali
ter ꝙ ĩ eccleſia tamdiu ſuſtinet ereoe alicuiꝰ
donec accuſatiõz inueniat aut opmione pea⸗
uaz ptinaciter defendat. Cũ aũt dicit. i. coe·
xij· neceſſe eſt hereſes eſſe.wi dicit. neceſſe ẽ
illò qð e vtile ꝓ aceñs ſiue pᷣter intencõz he⸗
reticoꝝ · ſ.ad hoc vt ab hiſ qui ſe exercèt ĩ di
uina ſcriptura pigricia eã diſcuciẽdi excutia
tur.et magis fidei veritas declaretꝰ. et hᷣ ha
bet ex glo· ibide . vñ et ſzm q habet ex glo·.
ſup illð yſa· vij · G̊ dit dñs deus ꝛc. ſemꝑ· ſ.vſ
qʒ ad fine ſeculi erũt aliqᷓ hereſes vł malicie
hominũ ad exercẽdũ fideliu pacietiã et ſapie
tiãc Duniunt etiã heretici excõicacõe qꝛ oĩs
hereticꝰ ſiue occultꝰ ſiue maiĩtfeſtꝰ ẽ ipᷣo iure
excõicatiõe maioei excõicatꝰ ex.e.ad abolen
dã tẽe depoſitiõe · qe indiſtincte ſiue ſit cle⸗
ricꝰ ſme laꝛcꝰ papa vł impatoe vłb quil ibz in
ferio⸗ꝛ depomi debz ab omi dignitate di.xl.ſi
papa ·et·xxiiij·q/i.qui ↄtra pacẽè et ex.e.ad a
boledaz· Danati vero p̃ſentibꝰ ſecularibꝰ po
teſtatibꝰ aut ęoꝝ baliuis relinquãtur aniadò
uerſione deb te puniedi · Clericꝰ peiꝰ a ſuis
oedinibꝰ degradat. niſi ↄtinuo poſt dep̃heſi
onẽ erzoeis ſpõte ac cancĩce recureerit ad fi
dei vnitatẽ · ex· e · ad aboledam et.c.excõica⸗
mꝰ.i.et c·excõicamꝰ.ij. Degradationẽ aũt ĩ
tali caũ ſine p̃ᷣſbiteri ſiue alteriꝰ in ſacris cõ⸗

ſtituti facere poterit ſolꝰ epᷣus ↄuocatis ab-

batibꝰ alijſq; pᷣlatis et religioſis ꝓſonis ac li
teratis ſue dyoc· de qbꝰ videby expedire li.
vj · e. c.i. Et ſzm jo· an · ꝓ hoc qð dicit' ſolꝰ.ñ
excludit᷑ c.ſui xviij.q:ij·nullã. Degradati
one aũt celebeata picet eps poteſtati ꝙ in ſu
um foꝝ recipiat degradatũ et ſie intelligit
ſibi tradi. ꝓ eo tñ debz efficaciter eccleſia ro⸗
Sare vt ctra moete puniat᷑ e? · e. de vᷣ. ſig. no
uimꝰ. Sũt aũt heretici ſm leges puniẽdi vlti
mo ſupplicio.C.e.areiani. de Oſuetudine tam̃
cremãtur«ꝙ & quomõ dep̃hẽ det' ereoz He di
cunt aliqui ꝙ ereoe dep̃hendit᷑ aliqñ p facti
euidetiam · al qñ ꝓ ↄfeſſione in iure factã a⸗
liqñ ꝓ ꝓbatione teſtiũ vł mſtrumetoꝛz; Dixe

rũt ergo aliqui ꝙ pᷣdicta exceptio ſcilicet riſ
Otinuo· mtelligit de dep̃henlione erꝛoris ſe⸗
cundũ duos peimos modoſ liq aũt dixerũt
ꝙ etiã ſzm terciũ modũ. Sʒ qe ſzm roð.Oſuetu
do aliter ſe habet ꝗᷓ eſt optima legũ interpeeſ
credit ipᷣe roð · ſine pᷣiudicõ ꝙ loquit tm̃ ð de
peeheſiõe ereoens in facto ſcʒ cũ inuenit᷑ p̃di
cans vel docès ereoꝛẽ aut facies reueretiam
ſzm ritũ taliũ quom& dicit᷑ furtũ dep̃henſum
cũ fur dephe dit' in furãdo vel cum furto añ⸗
ꝙ; ſe recipiat ad locũ deſtinatũ.vnde poſt ta⸗
lem dep̃henſionẽ licet ſic dep̃henſio ad vnita
tem fidei reuerti Otinuo.i.anteqꝙ; diuertat ad
actũ ↄtrariũ.vel ſicẽ aliqui volunt et alicubi
de oſuetudòme ſeruatur otinuo· i· peima die ꝗᷓ
examinatur cã illaita etiã ꝙ B faciat ſponte
i · non metu ꝓbationũ vel cruciatuũ et canoĩ⸗
ce:ita ꝙ Patꝰ ſit hereſim ab mrare et ad man
datũ eccleſie penitere · Siqui aut de p̃dictis
poſtqꝙ; fuerint dephenſi redire noluerint ad a
gendũ ↄdignã peniteciam ſunt imppetuo car
cere detrudẽdi ex · e. excõmuĩcamꝰ.ij · ¶. ſiqui
Item puniuntur reꝝ ablatione q oĩia bona
eò oↄfiſcari debent eccleſie cui ſeruiebant ſi

clerici erant et idem eſt ſi erant laici eccleſie

tempoealiter ſubiecti.&ιιπäτ Qtvero laicon bo
na peincipibꝰ ex.e · excõicamꝰ. ij.et di.viij·
q mre · Süt aũt bõa hereticoꝝ ipᷣo iure cõti⸗
ſcata ſʒ ñ debẽt appeehedi ꝓ dominiu ſecula
re niſi peiꝰ fuerit denũciatuz ſuꝑ crimine ꝑ ec
cleſiaſticũ iudicẽ ꝗᷓ hoc poſſit li.vj·e.cũ ſcðzʒ
Sũt ãt ↄfiſcata a tpe cminiſ ↄmiſſi.C.e . . iiij
eti am ſi habeat filios catholicos ſam jo.an.
quia nec textꝰ diſtinguit · Non tamẽ ter he
reſim viroꝝ dotes denn catholicarũ cõtfi⸗
ſcari debent miſi ipſe foete ↄtraxiſſent cũ illis
quos tales tũc eſſe ſci ebant li. vj. e.decreuit
tem vaſalli ſunt ipſo iure abſoluti a fidelita
te in omni pacto vallato quacunqʒ firmit ate
quo hereticis tenebant᷑.ex·e.c.fi · q Item mi

litari pſecutiõe:qe ſi aliter fieri non pᷣt manu

miliari omnia bona debet eis auferei.qe nł⸗
lo iure poſſunt ab eis poſſideri di.viij·quo iu
re et.xxiij · q vij· c· i. ij. et · iij · ¶ Sʒ nuquid ca
cholici poſſunt hereticos autoeitate ꝓeia ſpo
liare. Videt ꝙ ſie· videt' em̃ eccleſia eis da⸗
re Seneralem autoeitate ipſos extermmandi
Cõcedit etiã extermiãntibꝰ jdem pemilegiuz
q euntibꝰ in teree ſancte ſubſidium eſt ↄceſ
ſum.xxiij.qvj:ſi vos:et ex e. excõicamꝰ.ij.
BC.· catholici Tamẽ ſatis videtur tutũ ꝙ ſem-
per fiat ex edicto peincipis vł eccleſie ne ab
al ijs ex cupiditate vł vltione potiꝰ ꝙᷓ; ex iu⸗
ſticia vel obediẽtia videant pugnare. xxiij.
qii .quid culpat / Quid ſi ↄuertan poſtea
ad fidẽ nũquid eis ablata reſtituanc. h ꝙ ñ
niſi ex gra ·ex ·e· vergẽetis in fi. Quid ſi here
tici habeãt filios vel alios ↄſangneos oetho
doxos. nũquid illi hona ſua debent habere
videt ꝙ ſic qe hoc dicũt leges · C: e. maniche
os· et l. ↄgnouimꝰ. et ĩ aute nibi ſignata ið in
neſtoeianis. Sꝭ Otrarnũ videt qe jnno· argueſ
a minoei de crimine leſe maieſtatis d mine
cõſtituit etam filios oethodoxos a paternis

S:⸗ S. — ☛ ☚ = =

te
0:
an
1r
di
a
n
ſie

90

bonis penitus excludendos ex. e. vᷣgentis in
fi · qdð vide' intel ligeduz ſzm ray. cu pater ꝓpu
blice p̃dicatotra fidẽ vł publice ꝓfitet' vel
defedit ereoee vł coꝛã p̃ᷣlato ſuo eſt ↄuictꝰ ł
ofeſſus vł ſentẽcialiter ↄdenatꝰ ð hereſi.ex
de v. ſig · ſup qbuſdam · Bed circa HB diſti guit
laur̃. et · jo. q; Miue c: vᷣgentis coeri git leges
illas.qð etiazʒ vider Jenſiſe ray.et jnno.ſuꝑ
c·excõicamꝰ ar.ff.dò legi.et ſti ·nõ ẽ nouũ
et ex · de ↄgS ſpiri . c.i. Gof.a t dicit ꝙꝙ decre
talis pualet legibꝰ in teeris eccleſie romans
tempaliter ſubiectis vt in peincipio dece · in
nuit' mãifeſte:leges vero pualęet in alijs ter⸗
ris cũ otineãt equitatẽ decretalis aũt rigozẽ

Eaquitas em pferen da eſt ri goꝛi et iuri ſtricto

C.·de iudi · placuit· ff.l.eos.leges aũt puni

unt filios eoꝝ q̃ ↄmittũt cerimẽ leſe ma ieſta-

tis · qe timuerũt ne imitarẽtur patres·. vj. q. iĩ
ſiquis cũ militibꝰ.ſj ſi eccleſia videat ꝑ indi
cia certa fide et deuotionẽ filioꝝ hereticoꝝ
quũo puniet eos cũ filiꝰ nõ debeat puniri peo
patre · C.ne filiꝰ ꝓ patre.cũ etiã oms debeat

iuuare et amare. vnj. q.i.clemes. Se 8of·. cre
dic ꝓ inno. ↄſiderauit q; pentes puniũt' i pe
nis filioꝝ · ff·. qd me. ca. iſti qdem. Et ſepe pu

nit eccleſia tẽpoꝛaliter ꝓ delicto patris· lij.
q· vlti · cũ multe· hec gof tẽ emãcipatio fili
oꝝ uloꝝ quoꝝ pentes poſt emãcipacionem
hm̃oi apparuerit añ ipᷣ̃am ad heretice ſu pſti⸗
cõis viciũ decliãſſe nulla eſt. velut facta de

homibꝰ ſui iuris qęe filij hereticoꝝ nõ ſunt in
poteſtate eoꝝ li. vj.e· quicũqʒ. J. nij Ace reli
Si oſi ſunt immutatiõis pena vł alia Suiꝰ pu⸗
niei ꝙᷓ ſeculares.ſ.laici vł clerici ſi muenti
fuerit in hereſi vel ſimilibꝰ deliquiſſ li. vj.

eaccuſatus· I. fiad h ar· ex · e. c. penł· G. .

de dſilibꝰ habes li. vj· e.c. accuſatꝰ.. ſacer⸗

dotes Atem heretici puniunt' ĩ ſepultura er

m ſepelietibꝰ eos nõ em̃ debẽt tradi eccleſia

ſtice ſepulture tradẽtes vero ſcienter ſepultu

re hereticos.credetes rceptatoꝛes defeſoꝛes

vel fautoses eoꝝ ſunt excõicati vſqz ad ſatiſ

factio “ idoneã · Nec abſoluunt' niſ: publice

Peijs manibꝰ exrumulłẽt et piciãt hinoi co⸗
poꝛa dãnatoꝝ et locꝰ ille ꝓpetua careat ſe⸗
pultura li.vj·e · quicũqʒ in peicipio.p hooc q;
dicit ſciẽter patzʒ ſm jo · an · ꝙ ignoeatia ꝓba
bilis eos excuſat.ex de cłi.ex.mi. apoſtolice

Itcem ꝙ dicit' extumuletæc. intelligit' eſſe ve

rũ Izm ſo. an.ſi oſſa eoꝝ diſcerni pnñt ab oſſi⸗

bꝰ alioꝝ fideliũ alias ſecꝰ eſt ex· de ſepk. ſa
cris elete heretici credẽtes receptatoꝛes de
.

fenſoꝛes et fautoꝛes ecrum p̃oꝝ q; filij vſq;

ad ſcdaʒz generaciõzʒ ad nullũ eccleſiaſlicũ be

neficiũ ſen publicũ officiũ admictãtur. et ſi ſe

cus actũu fuerit ireitũ erit li. vj.e. quicũqʒ .

ij · Nota m jo· an · ibið ꝙ p hoc qð dicit᷑ vſq
ad ſcdᷣaz generatiõz ↄpꝛeheẽdunt peimꝰ et ſe
cũdꝰ Sdus · i. filij· et filij filioꝝ in linea pa⸗
terna· ſed extẽdit tantũ ad gdum peimü in li
nea materna li.vje·ſtatutũ ·ij. c. 1. vñ ſi ti⸗

ciꝰ fuit hereticꝰ receptatos vł Huiuſmodi et

habuit filiũ et filiã vterq;.ſ.filiꝰ et filia ſub

iacebit iſti ꝓhibitioni et etiã filij filij.nõ aũt

filij filie. Item ſi mulier aliqᷓ eſt Hererica et
habeat filios ip̃i m hac ꝓhibitiõe includurn
nõ aũt filij filioτ. et o e verũ ſi pater ſit ca⸗
tholicꝰ et nõ habeat᷑ eiꝰ reſpectꝰ.et intelli⸗
Zitur hoc ð filijs nõ mfectis. fili em infecti
de pctõ ꝗꝓpeio punirẽtur. Itez quicũqʒ v ri
eccleſiaſtici ad p̃ces hioi peſulẽtiũ pſonarũ
pꝓſonatus dignitates et quecũqʒ; alia bñfitia
ſunt adepti· ipᷣis ſic acqmſitis ipᷣo facto ſunt
peiuati ita ꝙ etiã habitis ꝓpetuo carent. Etſi
receperut illa ſcieter.ſ:qe ſci ebãt ĩpos eſſe ca
les nõ ſunt ad alia vł ſiłia poſtea admittedi
li. vj.e. quecuũqʒ· S. ij. ¶ Item qui fuerit inueti
ſola ſuſpitiõe notabiles de hereſi niſi ad arbi
triũ ep̃i ſe purgauerint ſentẽtie ſimłi ſubiace⸗
bunt ex e · ad abolendã. G. laicꝰ.et er de ſen.
ex · vt ſane· Item ſzm hoſti ·ſuſpectꝰ ex diſſiden
tia moꝝ vel alias. ſi vocatꝰ ofitet uimoee ꝓ
bacõis et ſperat coerectiõe poteſt ei mdex
iniũcta ſibi penitetia ſalutari ꝓcere et multo

masgis ſi venerit ſpõte·. Si aũt diffiteret et ſit

infamatꝰ ſi non pᷣt ↄuinci expurgabit ſe qð ſj

non fecerit punit' vt ouictꝰ. Infamat' auũt q8

de hereſi ecẽ argum̃to leui.i. ꝓbabili.i. ſi nul
lo mõ velit iurare vl hm̃oi.¶tez ſi ſuſpectꝰ
de hereſi vocatus ab eo cuiꝰ mtereſt vt de fi
de reſpõdeat excõmunicatꝰ fuerit ꝓ eo ꝙ pa

rere ſubterfugit vł ↄtumaciter ſe abſentaue⸗

rit et excõmunicatiõ: p ãnum ſuſtinuerit aĩo
pti naci extũc velut herecicus Odẽenet li vj.
e. cũ Otumacia. t ſm jo·.an.notat' ibidòe per
hoc dicit' vacatus vt de fide reſpõdeat.
hoc ꝙ decretũ habeat locũ requmitc Ho ſit
exp̃ſſum · ſ. vt de fide veniat reſponſurꝰ.
Equitur videre de tercõ. ſ. de pena credẽ
tiu et fautoꝝ hereticoꝝ Circa qð ſcieno

ꝙ pᷣter penas ꝓximo ſupiꝰ taxatas credetes

receptatoses defẽſozes et fantoꝛes eoꝝ. ipo
iure ſunt excõicati maio:i excõicauõe.ex. e.
excõicamꝰ.Item ſiquis taliũ poſt5; fuerit ab
eccleſia excõicacõe innodatꝰ nõ ſatiſfenit in⸗
fra annũ a lata ſnia ip̃ᷣo re extũc eſt infamiſ
effectꝰ nec exereè ̃t aliqð obftciũ legitimuz
i. qð a iure ſoætit effectũ. etſi fecerit nõ vale
bit quicqᷓd ꝑ eũ dictũ vł factũ fuerit. Si vero
fuerit clericꝰ ab oĩ officõ et bñficõ ſuſpdaꝰ
Etſi aliquis clericꝰ hinoi peſtiletibꝰ eceleſia
ſtica ſacramẽta exhibuerit vel eos ſepulture
tradiderit vel oblatiõs eoꝝ ł elemoſinas re
ceperit peiuari debzʒ officõ ſuo ad qð nuꝙ; re
ſtituer' ſine indulgetia ſedis apoſtolice ſpeci
alt. Et idem eſt nõ obſtãte aliquo peimilegio
de regularibꝰ obſeruandum & e. ad abolen⸗
damvergentis.
Equitur videre de q̃rtð.ſ.q̃ pena ferian⸗
rectoes negligetes hereticoſ extirpare

Circa qð ſciẽdũ ꝙ tales ſunt monedi ecli ne⸗

ceſſe fuerit ꝓꝑ eccleſiaſticã cenſurã cogendi o⸗
mnes hereticos ab eccleſia mnodatos de ſu⸗
is peouintijs bona fide ꝓ ſuis viribus exter⸗
minare. Et cum de nouo quis eligit' in recto
rem perpetuũ vł tpalem debet hoc ip̃m jura⸗

re. S vero peopter ſuam negligetiam excon⸗

municatꝰ fuerit et infra annũ nõ ſatiſ fecerit

ſignificari dʒ dño pape vt ip̃e vaſallos om̃s
ab eiꝰ fidel itate denũutiet abſolutos· et tereã
exponat catholicis occupãdã · et Uuz ſi vide
bit expedire deponat a ſua dignitate Bed
nuquid ante denutiatoõnez Hm̃ oi ſtatim cũ eſ
ſet excõmuĩcatꝰ erunt vaſalli abſoluti. Rñdz
huge ꝙ erũt abſoluti vaſalli ab ex hibitione
eoꝝ qᷓ hmoi fidelias exegiſſj nõ ab ip̃a fide
litate ſicut notatũ eſtxv.q:vij:·nos ſanctoꝝ
iuratos.: Inſuꝑ epᷣi et archiepi q circa extir⸗
pandã hereſim negligetes fuerit cũ illud in
dicijs certiſ patebit ab epᷣali officio deponã
tur. In quoꝝ loco debet alij ſubſtitui qui ve⸗
lint et poſſint hereticã ofundere peauitatem.
Oia ſupeadicta ꝓban' ex · e. ſi ad uerſus excõ
muicamꝰ.ij Ate ſʒm hoſti · ep̃i tenent ſaltem
ſemel in ãno ꝓ ſe vł ꝓ alios ad h̊ idoneos qre
re hereticos vbi eſt fama eos habitare et co⸗
gere iurare quos credũt ð hoc aliqᷣd ſcire vt
indicet hereticos ſiquos habẽet ſuſpectos ꝗp
ter ꝓticłaria duenticula vel alia ſigna ex · e.
cũ de muncto ſtem illi qᷓ pſunt ciuitati vel
loco alicui ad pñs vel p̃fuerint in futurum
quocũq; nomine cenſeant ad requiſitionẽ eo
rum quoꝝ intereſt debent mrare pcipne attẽ
dere et inuiolabii iter ſeruare ac facere ab oĩ
bꝰ ſuis ſubditiſ obſuari toto tpe regimiĩis ſui
oſtitucões mim fauoeè fidei a ſede apłica ꝓmt
gatas ac etiã appeobatas.q̃s qui mrare nolu
erit et ſeruare vt infamis et tãꝙ; hereticozuz

fautoe ac & fide ſuſpectꝰ officõ et honoee ſui

regimimis ſpolietur. NHec vlteriꝰ ad dignita⸗
tem aliquã vłb officiũ publicũ aſſumat· Mec
teneat aliquid qð fecerit vt poteſtas baliuꝰ
conſul vel rectoe ex· li.vj.e·. vt offitiũ.ꝗ. ſtatu
imꝰ.Item rectoees locoꝛũ quocũq; nõie cen
ſeant' de crimine hereſis nõ poſſunt mſi ſzm
beneplacitũ inquiſitoꝝ intromittere· quibꝰ
etiã tenentur in his q ptinent ad ſuũ officiuz
obedire et dãnatos ab eiſde relictos ſibi.ſta
tim debita pena puniedos ſuſcipe · non obſtaã
te aliqᷓ appellatiõe. Cõtrariũ vero facieteſ et
nõ parẽtes eiſqʒ im hoc nõ fauetes ſunt excõ
muicati · Etſi eõmũicatiõz ꝓ annũ ſuſtinue⸗
rint animo ꝑti naci debent extunc velut here
tici cõdẽnari li · vj:e · vt inquiſitoꝛes· & b illa
aũt excõmũicatione poteſt epiſcopus eos ab⸗
ſoluere . qe nõ reſeruat papeꝗ Bed quid ſi e⸗
piſcopus et inquiſitoe in mãdato diſcoedant
qꝛ vnuſ mandat puniri alter dimitti · Rnñdz ſ0.
an. qꝙ ſatis ſuperſededum videtur donec pa⸗
pa ſulat᷑ li.vj.e.pꝓ hoc Item rectoeꝛes alicu
ius regni ꝓuincie ſeu loci liczꝭ ſint excõmuni
cati excõmunisacõne maioꝛei etiã publice vel
defacto tantum gel non deiure · iuriſditionẽ
habentes et eoꝝ officiales ad requiſitionez
oedinarioꝝ vel delegatoꝝ ipſoꝛũ aut inqui⸗
ſitoũ heretice peauitatis nõ valetiũ ſine mo
re di ſpèdio vel negotij periculo ad ſupioꝛes
recure ere qui legitime poſſint in his locis iu
ſtitiã exeqmi. poſſunt et debent iuſticiã et ſuũ
offitiũ exercere otra hereticoſ credentes fau
toees et receptatoæes et defeſoees eoꝝn · Et re
quiretes hĩoi excõĩcatos ꝗpter h̊ excõicatio

nẽ hinoi nõ incidũt ſʒ maioꝛẽ ł mĩoꝛẽ ſzm jo·
an· Hõ tamẽ ideo pᷣlibatis re ctoibꝰ vel offi
cialibus eozudem m alijs eebe intelligirer
eſſe ↄceſſum aliquid vel ꝓmiſſum li.vj· e · pſ⸗
detes· Hota ſm jo· an.de hH qð dicit ſine mo

re diſpẽdio ꝙ quando poſſent ̊ ſmne moꝛe di⸗
ſpendio eſſent excõmũicati eos requuredo qᷣa

cõmuĩcãſ excõmũicat᷑o eſt excõmũicatꝰ ſerua
ta diſtinctione · eỹ · deſen · ex · nup · ¶ Ex p̃dictiſ
collige ꝙ peincipes ſeuli et dmi tepalesnon
tin ꝗꝓpter hereſim ſuã ſed etiam ꝗꝓpter neglige
tiam extirpandi hereſim alioꝝ ſunt excõmui⸗

candi ab eccleſia deponẽdi. de tereis ſuis ex

pelledi· et teree eoꝝ occupande a catholiciſ

poſſunt exponi: Et idez ſi peiceps circa re⸗
gInũ et mſticiã faciẽdaʒ ĩiuentus fuerit negli

Sens inſufficiens · et ineptꝰ xj·q: nij:ſiquis ðᷣ

inceps · et.xj.q:i: nullꝰ.et·xxxij·q · v · pᷣceptũ

Vnde zachanas papa depoſuit ludouicũ re
Zem francoꝝ p̃deceſſoꝛem pipini patris caro
L.xv.q:vj.aliꝰ.et jnno·ottone imperatoꝛem
Bacõ huꝛꝰ eſt q quilibzʒ nullo excepto ↄtra⸗
hit foꝝ eccleſie ex peccato. ex · de indi . nonit
poteſt etiam eccleſia gter ipſoꝝ indicũ ne⸗
gligetiã de illoꝝ ſubditis iudicare ex · de fo⸗

ro ↄpeteti · ex trãſmiſſa· licʒ ex tenoæee · xxiij· q/

vadmiſtratiões· Certum eſt em ꝙ des eſt ſu⸗
per omnes poteſtates di: viij. q̃ circa moꝛes
in fi · ergo et eiꝰ vicariꝰ qui vices gerit in ter

ris ex · de trãſla.p̃· inter coꝛpalia· Vnde dicit

dominus ad hieremiam ecce ↄſtitui te pein;.

ſuper omnes gentes et regna · xxvj · di · ꝓ. ecce
Et hoc ſum gor· maxie locuz habet etiã ſi peĩ⸗

ceps de cmꝰ pena queritur alium ſeculare

ſuperioꝛem non habet ·

S

CSquict' videre de ˖ v. ſ. qualiter ab Hhereſi
reòies recipiat'. Circa qð ſcieèdum ꝙ ſi a
iquis hereticꝰ vb Hereticoꝝ credes recepta
toe.fautoz:defenſoz. necnõ et de hereſi infa⸗
matus vł ſuſpectꝰ ad vnitatẽ eccleſie redire
voluerit · Ed arbitriũ epiſcopi ꝓpeij peius ab

iurare dz ereoꝛẽ et ꝓmittere et etiã ꝓ ſcriptu

ram firmare: ꝙ tenebit firmiter ad mandatuz

eccleſie catholicã fidem· Et hoc publice vel

pemate ſzm qð eiꝰ crimẽ fuerit publicũ ł pꝛi⸗

unatum i · ꝗ · vj · quotiens · et de vſe · dꝛ . ij. ego

b. et ex· e· ad abolendam · poſtea debet ſecuð
eccleſie foemã abſolui de q̃ habetur · xj ·q · iij·
cu aliquis:et ex de ſen. ex· cuʒ deſideres po⸗
ſtea ei debet imponi qð in talibꝰ ſolet mingi
vt in c· quotiens et c · ego · b· Et quanòo tales
volut reuerti pe?ouideri debet ſol erter ꝙ ſint
vere duerſi ſi deb eãt recipi li · vj·e.vt officiũ
G.i. NHotandu autem ſzjm jnno. et hoſti . ex . de
ſen.ex· ſuꝑ c·a nobis· ij· ꝙ hereti ci in extre⸗
mig agẽtes non recõciliantur ſine ſolenitate
peemiſſa ſi aſſt facul tas:ſi autem ↄfiteri non

poſſunt ſigna tamẽe pnie peeſſerint tũc ec ſine

ſolenitate pᷣmiſſa reconciliãt. lex em̃ q̃ aliuò
ſtatueret ĩhũana eſſz. Biqs aũt taliũ poſt ab⸗
urationeʒz ereoris vł poſtꝙᷓ ad arbitnium ep̃i
apeij ſe purganerit dep̃heſus fuerit ĩ hereſim

abiuratã recidiſſe ſerulari iudicõ è ſine vlla

audietia reliquedꝰ ex ·e· ad aboledã· . illos

gt intelligit G ſcdz rodo· quãdo deỹhẽdit p
fti euidetiã ł ꝓ ↄfeſſõz Paʒ vl x teſtes · In
qꝰ caũ nõ pcitur ei nec qꝰ ad vitã nec quo ad
tempoealem ſubᷣſtãtiã · Si autem ſine huiuſmo
di dep̃henſiõe occulte a fide recedat et occł⸗
te penites ad eccl eſiam redeat ſibi parcetur
qꝰ ad vtrũqʒ ·et abſolui poterit eẽ ꝓ p̃ᷣſbiteꝛ
ſimplicè niñ ep̃s ſibi tabũ retinuerit abſoluti
one. Nõ eſt aũt ↄtra pᷣdicta illð qð ðe · xxiij·
qnij.duo iſla·ſczʒ ꝙ eccleſia nłli claudit gre
min redeũti qe hoc intelligit qᷓntu ad ea qͥ ꝑ
tinẽt ad ſalutẽ aĩe ſcʒ q̃ntũ ad ad miſtracõʒz ſa
crameẽtoꝝ · ſ.pñie et euchariſtie ſi ea humili⸗
ter petierit.et in eis pñie maĩfeſta ſigna ap⸗
paruerint Elle aũt· . illos intellig quo ad

penã cospoꝛalẽ li.vj·e· ſup eo · Vt ãt taleſ

ad fidẽ ouerũ poſſint de iure cõi vł ſaltez di

ſeſatie ꝓmoueri vł ĩ oedĩbꝰ receptis ab he⸗

reticis mĩſtrare· vide infra tractatu ð ſacram
to oꝛdĩs titulo·a qꝰ oedies hñt ↄferei:Sci
enõ tñ ꝙ talesſ.ab hereſi redeũteſ de iure ↄ
muni nõ debet recipi niſi ad laicã dĩonẽ · i. q·
vij·.c.i.aòhibet tñ circa eos qᷓ̃deuplex diſpẽ
ſatio ſcʒ ſemplena ·vt recipiãt in oꝛdĩbꝰ iaʒ
receptis ſublata eis omni ſpe ꝓmotiõis.i ·q·
1. ſiquis heretice · Dlena vt fieri poſſmt pᷣſ bi⸗
teri et nõ vltrai.q:vij.Ouenientibꝰ. Dl enio⸗
vt fieri poſſint ep̃i et archiep̃i ſʒ nõ peimates·
di · xij · nos dſuetudinẽᷣ· Dleniſſima vt ad om̃s

„

dignitates poſſint ꝓmoueri · xxiij · q · nij · ipſa

pietas · Quis aũt diſpẽſare poſſit dice infra

de ſacramẽto oꝛdĩs ti de diſpenſationibꝰ.

dquit videre de · vj · ſ. q; relapſus cẽſeat

Circa qð nota ꝙ; qñ q̃s eſt de hereſi ac⸗

cunſatꝰ ob ſuſpectꝰ et nõ plene ↄtra cũ ꝓbat

ſi hereſim in iudicõ abiurauit.et poſtea ĩ ip̃a
mictit · aut erat tra eũ oeta ſuſpicõ magna
et vehemes:et tũc dʒ cenſeri qᷓ̃daʒ iuriſfictio
ne relapſus. Fut modica et leuis et tũc non
dz ꝓpumri pẽa relapſoꝝ m hereſim licz ſit Sui
us pumedꝰ qᷓ; ſi nuꝙᷓ abiuraſſz li · vj· e·accuſa
tus·rñſo.ĩ.de hac pẽa er · e · ad aboledã · ¶. il
los quoqʒ · et· ꝗ.· ſuper eo.fictiõe ideo di ſzm
jo.an.qe nõ pᷣt vere dici relapſus de qᷣ nõ O
ſtat an fuerit relapſus· ꝓpter tñ vehemetẽ ſu⸗
ſpitionẽ fingi lapſas· Ita ꝙ poſt abiuratiõzʒ

redies finget relapſusinra em̃ ſepe fingunt

talia:de hoc di.l.fer · Item qui in vna here
ſis ſpecie ł ſecta ↄmiſit aut in vno fidei arti
culo vł eccleſie ſacramẽto ereauit · et poſtea
hereſim fimpliciter vel generaliter abiurauit
ſi extuc ĩ alia hereſis ſpecie ſiue ſecta aut arti

culo alio ſeu ſacramẽto ↄuĩcit᷑ dz vt relapſꝰ

in hereſim iudicati li ·vj:e.accuſatꝰ . . j .p B
qð dicit ſimpliciter ꝓputat o an · ꝙ ſi abiuraſ
ſet tantũ ĩ vno articło licz relaberet in alio
nõ dicerev relapſus.qe indefinita nõ eq̃pol
let vli ad ið de pemib · qꝛ circa · Dutat etiã ꝙ
intamatus nõ tenet ſe de oĩbꝰ pur gare . ſi tn

h faciat valet · Et habeb: poſtea locũ pena re

lapſoꝝ vt ſequit in dieto⸗F. Ve pᷣt dici ſim e
undẽ ꝙ nõ querit᷑ an ſit relapſus in hereſim
illã in qua fuerat peimo lapſus ſed an fuerit
relapſus in hereſim poſt abiuratiõzʒ lapſus li

cet ĩ alia ſpecie ſiue ſecta dicit relapſus· Itẽ
ille de cuiꝰ lapſu in hereſim ante abiuratioez
Oſtiterat vł nũc oſtat ſi poſt abiurationẽ illã

hereticos receptet· deducat · viſitet ſeu aſſoci

et. aut dona vł munera eis donet vel mittat
vel fauoꝛẽ eis impẽdat qui excuſari nõ poſſit
etiam ſine abiuratiõe debz indicari relapſus
cum illũ ex ereoeis a ſe peiꝰ appeobati ðſeqñ
tia nõ ſit dubiũ feciſſe talia vt in e· accuſatꝰ.
G. ij ·¶¶ Hota ꝙ; donũ et munꝰ differũt qe mu
nꝰ ex cã dat .donũ vo ex cã et ſine cã·ff.ð̊ vᷣ
ſis· inter donũ · Nota etiã ſzm o·an. ꝙ dicit q̃
non poſſit excuſari qe ſi ꝗpter famis neceſſita⸗
tem daret.vel qe eos eẽ hereticos ignoæaret
excuſaret de peimo.di ·xlij·qeſcamꝰ de ſcòðo
de regu iu. ignoeãtia · e:
Equit vndere de ſeptimo · ſ.q̃ notarij· et
q̃ teſtes in officõ inquiſicõis aòmittãt

Circa qð nota ꝙ ocedit' religioſis oĩbꝰ q̃ cũ

eſſent in ſeculo notarie offitiũ habuerunt et
exercuerũt. Et etiã clericis ſecularibꝰ oĩbꝰ i⸗
ſiud officiũ habẽtibꝰ etiã in ſacris ↄſtitutis
ꝙ libere poſſint exercere officiũ p̃dictũ quo
ad faciẽdũ olĩa q̃ in officõ mq̃ſitiõis ptinent
ad offitiũ notarie nõ obſtãte aliquo ſtatuto
Otrario canonis ex · de reſcrip · nõnulli.vł ce
dinis qnimo ert pᷣcipit᷑ oĩbꝰ et ſingulis fratri
bus religionis eiuſdẽ cũ inquiſitoꝛibꝰ q̃ m ſe
culo illud officiũ habuerũt et exercuerũt. Et
illis quibꝰ idẽ officium ratiõe p̃fati negotij
fidei fuit ab apłica ſede ↄmiſſum et impoſte⸗
rum ↄmittet li.vj·e· vt officiũ:. ad ſeriben⸗
dos · Ite cũ mqrit de hereſi excõmuĩcati · Ec
pticipes vł ſotij crimis aò teſtimoniũ admit
tunt᷑ contra hereticos credẽtes receptatoees
fautoees et defeſoses eoꝝ · ſi ex circũſtãtijs
vera dicere p̃ſumãtur li.vj:e.in fidei · Secus
eſt ſi ꝓcedat pꝑ modum accuſatiõis vel exce⸗
ptionis tũc em tales teſtes nõ admittent' vt
dicit idẽ jo:an Ite quia in tã graui crimme.ſ
hereſis opoetet cum multa cautela ꝓcedi. te
ſtes reci piendi ſuꝑ peedicto crimine ipſumq;
Otingentibꝰ coꝛã duabꝰ pſonis religioſis et
diſcretis debet examĩari et ecsunde teſtiũ de
poſitiones vł ꝓ tabellioneʒ ſi poteſt haberi ł
p duos idoneos viros fideliter oſcribi ii.vj.
e.vdt officiũ·. verũ ·Itẽ licet periuri etiã poſt

penitétiã a teſtimonio repellãtur.ſi tamen hi

qui coꝛã inquiſitoꝛibꝰ mrantes tã de ſe ꝙᷓ; de
alijs ſup facto hereſis dicere veritate ea ce⸗
lando deierãt· et poſtea etiã ex mteruallo a⸗
lias nihil eſſet B fauoeis ſzjm jo· an. vt ex · de
teſti · co. pᷣterea· velint coeri gere dictũ ſuũ cõ
tra ſe et alios ſuos ↄplices dponedo eũ hu
iuſmodi crimẽ ſit exceptum ſi indicijs manife
ſtis apparuerit taleſ nõ ex Enitate animmi aut
fomite odij ſeu coeæruptione pecunie ſed ʒelo
fidei dictũ ſuũ velle cozrigere in fauoeem fi
dei. ſtari deberet eoꝝ atteſtati õibꝰ tã ↄtra ſe

ꝙ ↄtra reliquos miſi aliud obſiſtat.ſ. qm p̃di⸗

ctũ piuriũ dt in c·accuſatꝰ .G. licʒ.vñ ſi ð fal
ſo redarguere eoꝝ dicto ñ ſtabi ex.de teſti ·
ex tenoee · Itẽ filij vłb heredes illoꝝ qui dum
eſſent infirmi petierunt hereticos conſolatos

vt ab eiſꝓ manꝰ impoſitionẽ reciperẽt Oſola
tionem ſicqʒ deceſſerũt· admitti non debent
ad peobandũ ꝙ ipi defuncti conſolationem
illã nõ ſane metis effecti vł poſt ꝓditã loq̃lã
recepint ſi dũ vinebãt erãt de hereſi diffama
ti et ſuſpecti aut legitime cõſtiterit ꝙ ſane mẽ
tis exiſtẽtes himoi hereticos petierùt. Flias

pdicti filij vb heredes admitti ꝓpoterũt ad P⸗

andũ p̃miſſa · ſ. ꝓ tũc ſane mẽtis nõ erãt ł lo
quelã pdiderãt· nec memoeiã oedinatã habe
bãt · dmittẽtur aũt ad ꝓbandũ ñ q̃dẽ ꝓ vxo
res filios familiares vł de ſuis aliquos. ſed
per alios teſtes fide dignos et ſpetialiter fi⸗

dei zelatoꝛes li · vj · e · filii ·
Eaqun · videre de octauo ſcz qᷓ̃nta et q̃lis
Ptãs inquiſitoꝛibus dat.· Circa qð nota

ꝙ ĩ negocõ inqſitiõſ ꝓcedi pᷣ̃t ſimpliciter et ð

pꝓlano et ſine aduocatoꝝ et iudicioꝝ ſtrepi⸗

tu et figura livje:ſtatuta ĩ peĩ · Et ſim o·an.

pP hoc ꝙ dicit ſine figura· inqſitoꝛ nullu ordi
ne indicianiũ ſeruare tenet' imo ſufficit ſentẽ
tia ſol ẽniter pᷣmiſſa· vñ ſi ex publicatõne noĩ⸗
nũ acceuſatoꝝ vl teſtiũ· ip̃ᷣis Sue piculũ imi⸗

neret eoꝝ noia debẽet expeimi nõ publice ſz
ſecrete coꝛã ep̃o· vb eo abſente eiꝰ vicario qñn

inquiſito? ꝓcedòt qñ vero ep̃s ann⸗ coꝛã inqꝗᷓ
ſitoꝛe ſi mode poſſit haberi. t mchilominꝰ

qncũqʒ ꝓceſſerit coꝛã aliqbus alijſ ꝑſonis ꝓ

uidis et honeſtis iuriſqʒ pitis qᷣbꝰ etiã totus
ꝓeſſus debet ĩtegraliter explicari et de eoꝛz
Oſilio ad ſententia vł ↄdẽnatiõz ꝓcedi. et eiſ
pᷣt ep̃s vł inqſitos ſecretũ indicere et etiã in

eos ſi reuelauerint excõmuĩcacõis ſentẽtiam

ꝓmul gare · Ita tñ ꝙ hac de cã inqſitoe ñ excõ
municzʒ ep̃m nec ecõuerſo·tenet᷑ tñ vterqʒ pꝓ
obedietiã pape ad hmoi p̃ceptũ · Ceſſante aũᷣt
tali piculo debẽt accuſatoꝝ et teſtiũ nomĩia
pꝓublicari livj·e·cũ ſzʒm. tñ nõ publicaren
tur nõ tñ ꝗꝓpter hoc pꝑte tacete victaret ꝓcel⸗
ſus vt dit o · an · ad hoc li · vj de accu.c.i. et
ij · Ite mqᷓſitoꝛes pñt q̃ntũ ad ea q̃ ꝑtinent ad
ſuũ offitiũ citacõnes et ſentẽtiaꝝ denũtiatio
nes cõmittere·pitoſ clerũ et populũ vt eis aſ
ſiſtãt ↄuocares ꝓtra hereticos q̃ de ſua ꝓuin⸗
cia in aliã ſe traſtulerit ꝓcedere · ſeripta inq̃⸗
ſitiõis fctã aut ꝓceſſuſꝓ quoſcũqʒ autoꝛitate
ſedis aplice vł legatoꝝ eiꝰ habitos ↄtinen

tia aſſignari ſibi facere:vna cũ p̃latis penas

Omutare et mitigare · dignitatibꝰ et alijſ bñfi
cijs eccl eſiaſticiſ ac offitijs publicis et hono
ribꝰ quibuſcũq; eoſdẽ hereticos:credetes re
ceptatoꝛes:et defeſoꝛes eoꝝ peiuare:et pei⸗
uatos denũtiare . Et hot fieri dz quo ad bnfi⸗
tia eccleſiaſtica de ↄſilio ep̃oꝝ vel vicarioꝝ

eoꝝ in abſentia ipᷣoꝝ niſi ip̃i ſciẽter talibus

bñficia otuliſſent e. vj.e.vt Omiſſi ·¶ Quid ð
eo ꝗ crimè hereſis al ibi ↄmiſit et mõ ẽ ĩ ꝓuin
tia himoi inqſitoeis· Reſpõdet jo· an. ꝙ pote⸗
rit Onoſcere ec ↄtra eũ ꝓcedere.qe vbi quiſ
inuenit' de crimĩe ↄnenit.C. vbi de c. agi o⸗
Poetet · l. i et ſic interdũ duo ĩq̃ſitoꝛes ↄgno
ſcerét gtẽe ſtatutũ loci cuiꝰcũq; ꝑ qdð nego⸗
ciũ inqſitoeis directe vł ĩdirecte vł qnomõ⸗
libz retardari poſſet vł impedii nulliꝰ eſt ro

boꝛis· Et eius rectoees quocuq; nomine cẽſe
ant' cogi debẽt p cẽſurã eccleſiaſticã illðò re⸗
uocare vł ſaltẽ ſic moderari ꝙ p illð ꝓceſſus
inq̃ſitiõis nullatenꝰ impediaæ vb retardetur
li. vj·e·ſtatutũ · vñ ĩ ſtatuto ð nõ postãdis ar
mis excipie familia inqſitoeis et his ſimilia
ulota tñ m jo· an · ꝙ directe ipediret ſi ſta
tuerec ne aliqs illiꝰ Cci poſſet accuſar i vł ↄ
tra euz mqri ſup crimje hereſis vł e tiã dtra a
liũ teſtificari et hmoĩ.Indirecte vero ſi ſtatu
eret ne aliqs poſſet ꝓ aliquo crimie aliquem
pꝓunire vł cape niſi ptãs vł ſimilia Oftez of⸗
fitiũ inqſitoꝛis etiam re integra non expirat
moetuo papa .li.vj· e·ne aliq· Item ſi ſint plu
res inqui ſitoꝛes in eodem loco ſimul vel ſe⸗
Patĩ aut ſingulariter poſſunt ĩ his que recui⸗
rit officiũ ſuũ ꝓcedere ꝓut vtilitas ſuadebit
li · vj · e · vt officium · rñſo · i. ¶ Item inqſitoꝛes
poſſunt q̃ſtuarios opeſcere ab officõ pᷣdicatõ
nis niſi ↄtigerit ꝓ negotio inqſitiõis congre
gationè fieri b alias ex h̊ͥ idẽ negociũ impedi
ri li · vj · e · vt offitiũ · ꝓpeſcedi · Doſſunt etiã
ſi indiguerit ꝓ ſuo officõ inuocare auxclium
beachij ſecularis dtradictoees ꝓ cẽſurã eccle
ſiaſticã Opeſcẽdo·nõ obſtãtibꝰ aliquibꝰ per⸗
uilegijs quibuſcũqʒ.ſub qᷓcũqʒ foꝛma ↄceſſis
vel impoſteru ↄcedẽdis ibide . J. deniq;· lte
nullũ obſtaculũ inqſitiõis officio ꝓuenit ex
ↄſtitucõe de duabꝰ dietis edita in Oſilio ge⸗

nerali vt ibidẽ de illa ↄſtitucõe · e de reſep.

nõ nulli.St eſt hoc quoddã ſpeciale fidei fa⸗
uoee qð nõ toll i ꝓꝑ ↄſtitucõz generalem po⸗
ſteriꝰ editã li · v · e · de reſcrip · ſtatutũ · ¶tem
inquiſitoees de cmĩe hereſis:otra ep̃os et ſu
pea nequnt inquirere vł pᷣtextu eiꝰ ꝓcedere
ſine ſpeciali mãdato ſedis apłice· tz ſi ſciue⸗
rint eos in ilo cmĩe culpabiles eſſe tenebũůt
hH ſedi apłice nũciare li · vj.e.inq̃ſitoꝛes· Ttezʒ
Pp poe negotiũ hereſis alicui a ſede apłica
generaliter omittit Dioceſanis non derogat
ꝗqn et ip̃i autoeitate oꝛdinaria vł delegata ſi
Habẽt poſſint ꝓcedere in eodẽ li·vj.e.p hoc
dũ tñ ꝓcedãt ſzm moð inquiſitoꝛibꝰ a ſede a
poſtolica datũ vt ibidẽ in fi·t m jo.an.bñ
dicit general iter qe ſecꝰ eſſi ſi certi crimĩs et
certe ꝓſone ↄmiſſio fieret·qe q̃ntũ ad cãm il⸗
lã p̃ᷣindicaret' oꝛdĩarie poteſtati ex·de offi.
le · ſtuduiſti · Nota ꝙ; dicit delegata ſi habẽt
qꝛ foꝛte habet delegatam vł ab hoĩe.qð ac⸗
cidit m oedĩario vł a iure ſicut eſt videre in
Hhoc crimĩe ſup exẽptoſ ex ·e.ad abolẽdã ĩ fi.
vñ de eodẽ facto poſſunt ep̃i et inquiſitoꝛes
inquirere vomuniter b dmiſim.Et ſi dmiſim ꝓ
ceſſerint tenetur ſibi inuicẽ cõicare ꝓceſſus;
vt ꝓ hoc poſſit veritas meliꝰ inueniri.Et miſi
in hoc caſu in ſentetie ꝓlatione ſibi inuicem
deferãt ꝓ vtroſqʒ ſimul ſentẽcia ꝓferat᷑ vt in
c · p B· J. i. ¶ Sz quid ſi ꝓceſſus ilti ſunt dtra⸗
rij · H tũc iudices eos q dicũt ꝓximioea veri
tati oſiderabũt et ꝓꝑ eoꝝ dicta ſe informabũt
ex· de teſti. in noſtra. Si autem non ↄueniunt
in ſententia peoferenda ꝑ vtroſqʒ · negotium
ſuffitienter inſtructum ad ſedẽ apoſtolicam
remittat.vt in c ·p B · S. i · Nunc auũt officiuʒ

— Om, Oo e

— —

inquiſitionis debz exerceri tã ꝓp dicceſanes
ꝙ; ꝓ inquiſitoees a ſede apoſtolica deputatoſ
vb etiã p alios ad hoc ab eiſdem ſubſtitutos.
Quõ aũᷣt p eoſdem dz exerceri · et qũo hereti⸗

ci debét cuſtodiri et eiſ neceſſaria miſtrari ha

bec.vij· li · de here · multoꝝ · vbi etiã ponit᷑·
caſus ſuſpenſõis et excõmuĩcatiõis otra inꝗᷓ
ſitoꝛes exceſſus ibi ꝓhibios omittetes· ð̊ qꝰ
caũ reqre ĩfra li· vij· ti · ij:caũ.xcj · ſtcẽ nulli
mitti debz offitiũ ĩquiſitiõis here ticoꝝ · niſi
q̃deageſimũ attigerit annũ · qui ſi p̃ᷣt extu iſtiꝰ
offitij quouiſmõ illicito pecunmiã ab aliqꝰ ex
toeſerit vł etiã ſciẽter eccleſiarũ bõa ob deli⸗
ctũ clericoꝝ fiſco et eccleſie applicauerit ip
ſo fctõ excõmuĩcatꝰ erit· nec abſolui poteſt
niſi ĩ articło moetis donec ei a quo extoeſerit
de pecũia ſic extoeta plene ſatiſ fecerit nullis
ſuꝑ hoc peiuilegijs pactis vł remifſõibꝰ va
lituris. Notarij vo et offitialeſ dicti offitij et
fratres et ſotij imqᷓſitoꝝ vł ↄmiſſarioꝝ ip̃oꝝ
qᷓ ſecrete notauerit eoſoẽ talia ↄmiſiſſe tenen

eos Guiter arguere in ſecreto· Etſi ea ꝓba⸗

re poſſint pᷣlatis eon nũtiare debẽt · qui qdem
plati eos inde reos reptos ab officõ a mone⸗
re:et amotos punire debite ſiue coerigere de

bẽt. qbus ꝛið agere negligetibꝰ oedinarij p̃di
cton locoꝝ pmiſſa oia ſedi apłice tenentur

P obediẽtiã ĩtimare · WMoꝛro ĩquiſitoees nõ de
bet abuti quẽl ibzʒ ↄceſſiõe armoꝛx · nec offici
ales non ſibi neceſſarios habere:taleſq; qui

ſe ↄferãt ad ſua cũ ip̃ᷣis officia exequenda li.

vij. de here · noletes Itẽ inqſitoees poſſunt p
ſbiteros et alios clericos q̃ officiũ inqſitiõis
iſtruẽdo hereticos b eoꝝ credẽtes citatos de
celãda veritate vł dicẽda falſitate ſen liberã
do eos ĩdebite fuerit ĩueti ĩpedire · ſ. manife⸗
ſte vel nõ maĩfeſte dũmõ de hoc poſſit vſtare
a talibꝰ ↄpelſcere et pẽa debi ta caſtigare tas

pꝓ eaptiõz pſonarũ ꝙᷓ alias ſjm exigẽtiã culpe

li. vj:e·accuſatꝰ.ꝗ. ſacerdotes Itẽ qañ qᷓs ꝓ

eo ꝙ hereticos acceptauit vł derẽdi vel eis

fauit nõ tñ exiſtẽs hereticus obligaut ĩquiſi⸗

tozibꝰ bõa ſua ad recipiedam ab eis peitenci

az et ↄplẽdaʒ ſi talis decedat añꝙᷓ iiungat ſi
bi pemiteciã ĩllã eiꝰ heredibꝰ ſatiſfactionẽ .
ponet. Si vero decedat peitentia ĩã ĩcepta nõ
tñ pacta ſi ꝑ bmoi peitetiã onꝰ impoiĩtũ fue⸗
rat ad ſalutẽ ꝓficies ĩ bõis eiꝰ tpalibus exe⸗
quẽdis vt ꝙ fũdaret vł edificarz eccleſiã ho⸗
ſpitale vł aliqd ſiłe· ad ↄplemetuʒ eiꝰ cogẽt
inqſitoꝛes heredes ł alios ad quos eiꝰ bona
cũ ſuo onere deuenerũt · vt ĩ c. accuſatꝰ · J.· ſi

ð0· et· . poero. S otra h ꝙ dicit nõ exiſtenſ

hereticꝰ vide eſſe id eẽ · e. c · penb · vbi dy ꝙ ð
feſoꝛes et fautoꝛes hereticoꝝ ſunt bheretici⸗
edente · ſ de credete · tem i can qa² here
des ad ſucceſſionẽ admitti nõ deb et ; ob here

ꝓ illð c. ſm jo · an: loꝗtur ð nõ fauẽte er
ef

ſim ſui actois puta q ñ fuit reicos patꝰ vni⸗

uerſitati eccleſie:mquiſitoꝛes poſt moetẽ eiꝰ

ad occupatiõz bonoꝝ eiuſdẽ ꝓcedere debet

nõ obſtate ꝙ hoc eo viuete ñ fuerit eius mo⸗
te ĩterueniete declaratũ ꝓ ſentetiã · vt in c ac
cuſatꝰ..ĩ eo vo· Et ꝙ; dicit poſt moꝛte: itelli

ge vſqʒ ad.xl.ãnos. poſtea em abdicari non
koee rũt etiã ab eccleſa romana a filijſ cacho
icis qᷓ illa tãto tpe bõa fide poſſiderut · qdð e
verũ ſi pentes tpe moætis catholici putaban
C li · vj · de p̃ſcrip · c· fi Atem inqſitoꝛes here⸗
ſis a ſede apłica deputati et m tominꝰ alij ſe
nõ debet ĩtromittere ð diniãtioĩbꝰ et ſoetile⸗
gijs niſi ſapẽt hereſim maifeſte vt ĩ c.accuſa⸗
tus. F. ſane. Maiĩfeſte aũt ſapent hereſim vt ò
jo.an.B.ſ.circa aras ydol oꝝ nepharias pee

ces emittere-ſacfitia offeree demones ↄſule⸗

re eoꝝ rũſa recipe et ſibia· lxij· q: ij · Hi. qꝗᷓ et

q: iiij · igit genꝰ . Et ꝓ hoc ꝙ dit maifeſte eſt

argu · ꝙ ĩ dubio nõ hnt iuriſdiciõezꝭ · Hõ pñt
etiã ſe itromittere ð qſtiõibꝰ vſuraꝝ mous e
tiã Otra illos qbꝰ reſtitutione vſurarũ ĩ peni

tẽtia ꝓ cmie hereſiſ inixerit. ac illi ſe et ſua

ad hoc faciẽdũ in ndicõ eceleſie obligarũt
vt in.c.accuſatꝰ..de qſtionibꝰ.Etſi nõ poſ⸗
ſunt ↄtra illos.mł tomiꝰ ↄtra alios ?X *+¾ B
nota ꝙ papa bõifaciꝰ ↄfirmat oĩa ꝓ ſues añ⸗
ceſſoees tradita ĩ nigor hHeretice peauitatis
q̃ nõ obuiãt ſuis ↄſtitutiõibꝰ ſuꝑ eodẽ editis
vt in c. cũ ſzmĩ fi· Altèé leges pꝓ fridericũ olĩ
romanũ impatoꝛẽ ĩ faunoæè fidei facte et caõ⸗
mbꝰ ñ otrarie appeobate ſunt et ſerunande li.
vj· e · vt mquiſitiõis in peincipio⸗.
gne⸗ apoſtotis a fide ti. v·
ind

mo quid ſit apoſtoſia. ſeðo quot et q̃ᷓ
ſunt dĩrie eiꝰ. poſtea qᷓ ꝓpena apoſtote

feriãtur.et qᷓliter reuertetes recipiant deino

dubitatiõs de apoſtoſia mouetur/ Circa pei
mũ ſciedũ ꝙ apoſtoſia ẽ temerariꝰ a ſtatu fidi
obediẽetie vł religiõis receſſus· Et dicit apo
ſtoſia q̃i poſt ſtatio vł retrogda ſtatio ·xxvj·
q·vij. nõ ob ſeruetis.vbi ðe ſciat ſe apoſtota⸗
i · retro abeũtẽ· Eſt aũt triplex apoſtoſia · ſ. pfi

die inobedietie · et irregl aritatis · ꝓfidie ·ſ. qᷓ

q̊s reced: a fide vt iulianꝰ apoſtota:d e ꝗq· ij⸗
qvij· ñ pᷣt · nobedietie qᷓ.ſ.qs traſgredi ſpo⸗
te p̃ceptũ. vt adã et eua.Et q ſacris canoĩibꝰ
obedire vtent · de hac · i : q: iiij. alicui:et ex·.
de ma et obe · ſiqs · Ireegularitatis qꝗᷓ qs a ſta
tu religiõis aſſumpte recedt. ve cũ apoſtotat
clericꝰ monachꝰ vł aliqs religioſuſ vł ouer
ſus. de hac di. l· c. fi:et di · xlvij · quãtũlibz. et
xvj·q:i-legi .· De peima aũnt apoſtoſia· ſ. pfi⸗
die qᷓ ſimpii et peicipaliter e apoſtoſia tĩ B
dicet alijs duabꝰ apoſtoſijs ad ſua loca reſ
uatis · DMeeter etiã p̃dictos modos pᷣt genera⸗
liter dici apoſtota qᷓcũq; recedit a deo moeta

liter peccãdo· ſm ið ecc.x/ Iniciũ ſupbie hbo

mis apoſtotare a deo:qm ab eo receſſit c oe il
liꝰ. ꝓpoſtota a fide eſt hereti e· Et ideo ẽ ſiẽ
hereticꝰ punieẽdꝰ de q̃ pea qctũ ẽ ĩ ti · pcede⸗
ti· vñ ẽ excõmunicatꝰ res eiꝰ publicãtur.ñ te
ſtat.nec ĩ ſtatũ peiſtinũ ec pacta pnia reuer⸗
tit' ĩfamis ẽ et a digtatibꝰ multiſq; alijs re⸗
pellic᷑ e?· de urein · qrelã·. et. vj.q:i. ĩ fames.
et ð oſe · di . iij · celebeitatẽ · Hedeutes ab hac
aelle cũ fuerit hererici tanꝙ; reuerteétes
ab hereſi ſunt recipiedi. ð qbꝰ dictũ ẽ ſupea
Nec obſtat illò·xj·q:iij.iulianꝰ.vbi dicit ꝙ;

e ↄſideradũu eſt ð apoſtotiſ. et Pe

G 9

milites catholici obediebãt iuliano apoſto⸗
te im patoei in omibꝰ q non erant contra deũ
quia ipᷣe tolera bat ab eccleſia Pter ſcanda⸗
lum qð timebat · Doteſt aũt hic dubitari ſic·
ecce multi xp̃ᷣiam reſidet in al iquibꝰ ciuitati
bꝰ ſaracenoꝝ;· Et aliquis eoꝝ ꝓfite macho
metũ eſſe nũciũ dei ad veneratioʒz eiꝰ ſicut fa⸗
ciũt ſaraceni. l iqs uero ipoꝝ oſculat᷑ ſepul
crũ quaſi ob reueretiã eiꝰ ac ſi eſz ſanctꝰ.Fli
us publice ſe gerit ꝓ ſaraceno.et occulte ꝓ
xpiano· à qrit' vtaa iſti et ſimiles ſint a⸗
poſtote vł heretici iudicãdi · Æ. has qſtiões
rndet ray· et alex· an· in ſco.ꝙ ſi xp̃iani ſpõ⸗
te et ex fide.qe ſcilicet ita credũt ꝓfitẽtur il⸗
lüũ eſſe dei nütiũ vb eiꝰ oſculãtur ſepulcrũ vel
publice ſe ꝓ faracenis gerũt q̃ſi deo placere
P hoc intedẽtes tales om̃s indiſtincte ſunt a
poſtote et heretici mdicãdi et ꝓ dſeqñs excõ
municati. licet em iſti nihbil dicant exp̃ſſe con
tra aliquè arti culũ ſpeciale tñ tacite cõtradi⸗

cüũt cu dicãt vł ſentiãt verbo vł ſigno ulũ ꝓ

fidu eſſe ſanctũ que ↄſtat fuiſſe hereti cũ. Et in
caũ ſiłi fuit anaſtaſiꝰ.q̃ntꝰ de hereſi dãnatꝰ

di. xix· anaſtaſiꝰ. Ii vo ꝓfite H tin vbo b faci

unt ter victũ· ſed in coꝛde in nullo deuiãt
a fide nõ ſunt ꝗꝓpeie apoſtote nec heretici nec
exconmuicati pctm tñ moæetaliter quãtũcunq;
metꝰ fuerit magnꝰ.vñ poſſunt dici ↄmuniter
apoſtote.qe recedũt a fide ↄfeſſione ſm alex·
vnde augꝰ.ad mẽdatiu in doctrina religioniſ
ſcilicʒ xpᷣiane dicedum nulla ↄditiõe q̃s debz
abduci · xxij ·q;ij.peimũ.Ec o. criſoꝰ.nõ tm̃ il
le e ꝓditoe verttatis qᷓ̃ palã loqtur mẽdatiuz
ſed etiã ile qꝗᷓ nõ libere ꝓnũtiat veritate quã
libere ꝓnutiare opoætet aut nõ libere verita

teé defedit quã libere defedere dueit · xj. q: nij ·

nolite·. de dicit inno. ex. ꝓ me.ca.ſacris. Et
idẽ dicedum eſt de his qᷓ ꝓpter metũu filios ſu
os circũcidũt vł circũcidi ꝓmittũt.quia licet
moetaliter peccet ñ tñ ꝗꝓpter hoc ſunt apoſto⸗
te vel heretici· niſi aliter Pabeãt intẽécionem
coeruptã · Nec obſtat id de pe·di.i. p̃t fieri. v
bi viet᷑ talis excuſari.qe illud intelligitur
poſt ꝓpenitenqevb intelligit de alleuiatiõe pe
ne ꝓpter metu. Nuqᷣ d licet xp̃ᷣiano aſſumere
habitu ſaracenoꝝ et ſic ſe ſmulare ſaracenũ
Heſpõdet roð .ꝙ hoc fieri pᷣt ex racõnabili cã
ſic ſebaſtiãꝰ ſub veſte militari miliciã xp̃i ge
rebat ſecrete· Si auũt a liqð ſignũ vł aliqs ca⸗

racter peicipaliter eſſet ↄſtitutꝰ ad diſcernen

du ꝓfeſſoees alicꝰ infidelitatis nõ liceret ali
cui fideli feree himoi habitũ vł caract ere cui

eoip̃o ꝓfeſſoze talis infidel itatis ſe Pfiteret

fidei peofeſſihem
ede binſphemijs.ti. lx.
Oſtea oↄſiderãdum e de blaſphemia qᷓ
opponitur fidei qᷓntũ ad actũ ↄfitedi
Eirca q ſcieèdũ ꝙ nome blaſphemie

et ſic ꝓ tale ſignũ metiretur mendacõ contra

„ 2. — — . . — .
videt impoetare quãdã derogatione alicuiꝰ

excelletis bonitatis et pcipue diuine. deꝰ aüt

nvt dicit diomhꝰ. li. de diuiuis nõibus eſt ipa
eſſentia bomtatis. vñ quicq̃d deo ↄuemt pti⸗

net ad bomtateè eiꝰ.et quicqᷓd ad ipᷣm non p⸗

cinet lõge eſt a ratiõe pfecte boĩtatis que eſt
eſſentia eiꝰ qcũqʒ igit vel negat aliqd de dᷣo
qð ſibi ouenit·vel aſſerit alꝛiqd de eo qð ei nõ
Duenit dine derogat bonitatt · qð qᷓdem ↄtin
gere pᷣt vł ſecunð intellectu tm̃. vł etiã ſzm ĩ
tellectũ et affectũ. Et vtroqʒ mõ Humſmodi
Derogatio ſi ſit tim in coede e blaſphemia coe
dis· ſi vero ſit in oee è blaſphemia oeis q̃ᷓ qð
opponitur ↄfeſſion fidei ñ peia· blaſphemia
vero ſanctoꝝ ex ↄnti redbudat ĩ deuũ · Et autẽ
Peie blaſphemia in verbis · Exteſo tñ noie ẽ
eò in factis ſiẽ eè ↄfeſſio et negacõ.licet e
ſint in verbis· nichilominꝰ tñ accipiũtur i fa
ctis · Im illud ad titũ. i. confitentur ſe noſſe
deum factis aũt negant. Blaſphenmne aut ſe⸗
cũdum aliquos ſunt tres ſpecieæs vna ẽ cu at⸗
tribuitur deo qð ei ñ ↄuemt· ſcda cu ab eo re
moue qð ſibi ↄuenit.tercia cũ creature attri
buitur qð deo appeopeiat'. zm vero tho. le⸗
cũduʒ illa tria n pnt ꝗꝓpeie loquẽdo ènſtingui
diuerſe ſpecies blaſpheme· pema em̃ duo ñ
Differũt niſi Im affirmatione et negacõez. qꝗᷓ
quide dria nõ diuerſificat habitꝰ m ſpecie · qe
P eãdem ſententiã mnoteſcit falſictas affirma
tionũ et negationũ. Et ꝓ eande igncãtiam v
troqʒ mõ ereat. ꝙ auteʒ ea qᷓ ſunt eia cre
aturis attribnãtur. ad qᷓ ptinere videt ꝙ ali⸗
quid deo attribuac qð ſibi nõ ↄueit. qcꝗd ei
eſt deo ꝓpeiũ attribuere B creature eſt dicere
deũ idẽ eſſe creature·. Eſt aũt blaſphema pec
catũ moetale ex genere ſuo cu repugnet cari⸗
tati diuine. qe derogat honitati diuine vt di⸗
ctã e que eſt obiectu caritatis · Vñ puni mo⸗
te· leui·xxiiij: qᷓ blaſphemauerit nome domi
moete moeiat'. Sr aut aliq̊s ex ſureeptiõe in vᷣ
ba blaſphemie ꝓrũperet ita ꝙ Boc qð dicerzʒ
blaſphemiã eſſe nõ aduerteret vemaliter pec
caret·et ratiõz blaſphemie ꝗpe nõ haberet ſe
cuũduz; cho. et alex· in e*. Eſt aut maximũ pec⸗
catũ ſicut et infidelitas ad quã ptinet et etiã
ipᷣam aggrauat ſi ſupuemat deteſtacõ volum⸗
tatis et adhuc magis ſi ꝓrumpat ĩ verba.hic
ſuꝑ iliò yſa·xviijad populuũ tereibilem. æc.
Dicit glo.ꝙq; om̃e peccatu blaſphemie ↄpatuʒ
Leuiꝰ eſt nãquid ho peccatũ remiſibile
eſt · videt ꝙ ſic · qe dicic t.q xij. ome pecca
tũ et blaſphemia remittet homĩibus. Pʒ otra
nũu vdetur per hoc qð ibide inmediate ſequi
cur · ſpiritus ant blaſphemie ñ remittetur H
blaſphemia ſi fiat ex coactõe peccat otra pa
cre.ſi ex deceptiõe ↄtra filiũ· ſi ex certa mali

cia ↄtra ſpirituſanctũ · SBcom em veritate om̃e

peccatũ e cõtra trinitatẽ· appeopeiate tñ pec⸗
catũ miſſum ex infirmitate dicit eſſe Otra pa
trem cui potetia appeopeia omſſum ex igno
rantia ↄtra łiliũ cui ſapietia.dmiſſum ex cer⸗
ta malicia ↄtra ſpmſctĩ cii boĩtas appaopei
atur ¶ Hõ eẽ ꝙ mreemiſſibile ðe tripliciter · v⸗

no mõ negatie · ſ. ꝙ nł lo mõ p̃t remitti vt pec

cata demonuz et dãnatoꝝ · Flio mõ vtrarte

ſ.qð hʒ otrariã diſpoſitionẽ ad remiſſionẽe vt

Pa q fint ex certa malitia ꝗᷓ dicũt' ireemiſſi⸗
bilia.i. valde ðò difficili rmiſſbilia ꝶ mõ pei

uatie· ſ. q in ſe nõ eſt aptũ natũ vel dignum

—

⸗ ◻a¼ev⏑

remitti vt qdᷣlibet peccatum moꝛtale⸗Si ergo
blaſphemia fiat ex coactõne vel deceptõe de
remiſſibilis q ſecũ habet cãm annexã diuine
miſericoꝛdie ꝓuocatinã ad remiſſiõz · Et de ta
li blaſphemia ĩtAligi illò · om̃e pctin ſcʒ ꝑpe
tratũ in ope et hoc ex infirmitate vel impote
tia et blaſphemia.i· peccatũ ꝓpetratũ ĩ verbo
et ho ex ignozãtia remittec hoibus . i· remiſſi
bile. vel remittet᷑ ſcʒ ſi peniteat qe ex circum
ſtãtia que peccatũ attenut dignũ eſt remitti·
Si aũt blaſphemia omittat ex certa mal icia
tunc dicit' ire emiſſibilis nõ qe nõ poſſit remit
ti vel quia nõ remitta aliqñ ſeò qe nõ habʒz ſe
cũ cauſam motiuã ad remiſſonẽ· Et de hac ðe
piritus aũt blaſphemie. i. blaſphemia illata
ex certa malicia et qlibet aliud peccatum fa
ctuʒ ex certa malicia nõ.i:vix ſiue difficulter
remiſſbile qe nullã excuſatõz habet. Eſt autẽ
blaſploemia nõ tm̃ in viatoeibus ſʒ eẽ in dãna
tis ſm illò apoc.xvj. blaſphemauerũt nomẽ
dñi habentis ptãtem ſuꝑ has plagas· nõ tñ ẽ
in eis demeritoeia ſed ꝓtinet ꝓtim ad penam
damnatõis· Eſt aũt in eis blaſphemia coedis
qe deteſtant᷑ iuſticiã dei eos punientis· credi
bile etiã eſt ꝙ poſt reſureectõz erit in eis blaſ
phemia oeis Iic et in ſanctis laus vocalis ·
¶WPOe ſpe deſperatione et p̃ſum⸗
ption e titulus. lxj·.
Onſequenter ↄſiderandũ eſt de ſpe et
vicijs ſibi oppoſitis ſcʒ de deſperatõe
et p̃ᷣſumptõe:¶ Girca igitur ſpem nota
ꝙ ſpes pᷣt quadeupt ſum ſczʒ ꝓ ſpe ſm qð eſt
paſſio. et ꝓ actu ſperãdi · et ꝓ re ſperata · et ꝓ
habitu ꝓ què elicit actus ſperãoi:peimis tri⸗
bus mors nõ eſt virtus.q̃rto mõ eſt virtus. Et
quidẽ ſi ſit habitus caritate f oematꝰ e ſimpiiꝰ
virtus · pficit em habentẽ eam et actum eiꝰ et
actum illũ debito mõ refert in fine vltimũ qᷓ
requirũt᷑ ad plenũ eſſe virtutis Fit aũt illa re
latio ↄpletiue ꝓ caritatem. Si vero ſpes ſit in
fozmis ſic eſt virtus ſcòm qð virtus dũuũiter ſu

mitur ꝓ quocũqʒ; Pabitu determiante potenti

am ad alique actum reſpectu obiecti deb iti
Et vtroq; mõ ſpes eſt habitus infuſus cũ ꝑ eã
ꝓStendat appetitꝰ aĩe in bonũ arduũ ſcz eter⸗
ne gloeie qð eſt ſuꝑ omem facultatẽ nature
Sciendũ aut ꝙ ſpes large pᷣt dici credulitas
Pbabilis ſcòm qð dicit aliqs de aliquo ꝙ ſpe
rat eum eſſe futurũ bonũ hoĩem et ſiłia et ſic
ptinet ad ↄgnitõz · Flio mõ p̃t dici ꝗꝓpeie ſcðz0z
qdð eſt queda ꝓtenſio apꝑpetitꝰ in bo nũ arduũ
vt dictũ eſt et ſic ꝑtinet ad affectõnez. et ſic ẽᷣ
bic intentio de ea:diffinit aut eam haymo ſic
et habet' li.iij·ſen·di.xxvj·ſpes eſt certa expe
ctatio future beatitudĩs ꝓueniens ex diuina
gratia et meritis pcedentibꝰ vel ipᷣaz rem ſpe
ratã vel ſpe· St vult ꝓ hoc dicere ꝙ ipᷣa meri⸗
ta ꝓ que hõ diſponit ſe ad ſperandũ p̃ cedunt
ſpem vel in re vel in ꝓpoſito · Cum aůũt dicitur
ſpes eſt certa expectatio ꝛc.· nõ eſt ibi p̃ᷣdicatõ
P eſſentiã ſed ꝑ cam.ef Fd qð nota ꝙ duplici
ter otin git aliquẽ merita ſua intuen. vno mõ
a ttribuendo ſibi et hoc è ſuꝑbie et vanitatis·
Flio mõ attribuẽedo gre dei et hoc ẽ huĩlita⸗

tis et veritatis.et ᷓ mõ motus ſpei ex intunu
oeitur me ritoꝝ ·
rca deſperatõz ſciendũ ꝙ deſperatio eſt
peccatũù imo ec maximũ peccato ſc3 †⸗
tũ eſt ex ꝓte nra.infidelitas em et odiũ dei ſe
cundũ ꝗꝓpeiã ſpẽm ſũt grauioza ꝙ; deſperatõ qe
ia duo ſut ↄtra deũ ſm ſe ſczꝭ ifidelitas que
nõ eredit diuĩe veritati et odiũ dei qð ↄtraria
tur diuĩe bonitati ſ deſperatõ eſt ↄtra deũ nõ
ſEm ſe ſʒ ſcm qð eius bonũ pticipat᷑ a nobis·
Seò ſi pᷣdicta tria ad innicẽ compent᷑ ex pPte
nra ſic deſperatio ẽ piculoſioꝛ qe ꝑ ſpem reuo
camur a malis et introducim' in bona ꝓſequeẽ
da et ideo ſpe ſublata ireefrenate hoĩes in vi⸗
cia labunt' et a bonis opibus retrahbunt. vñ

yſi·de ſũmo bono dicit· ꝓppetrare flagiciũ ali

qð moes eſt ſed deſperare e deſcẽdere in infer
nũ. Oeitur autẽ ſjm qð dicit SS:xxxj mon ex

luxuria ex qua ꝓuenit ꝙ Hpõ faſtidit bona ſpi⸗

ritualia.et nõ reputat ea bona ardna . ſʒ ſpeci
alius etiã ſzm eundeé ibidem oꝛit' ex accidia qᷓ
eſt triſticia quedaz ſpus deiectiua Nemedium
aũt peincipale ↄtra deſperatõez eſt ↄfidentia
de xpᷣo paſſlo ꝓ genere hũano qð erat ĩ pecca⸗
to· vnde lup illud ro · v. ꝓ impijs moetuus eſt
dicit glo:ne deſperes de eius potẽtia cuiꝰ ap
paret im moete tanta beniuolentia a quo taleſ
areas accepimus ꝙ donamt impijs ſuam moe
tem qui ſeruat iuſtis ſuam vitam.
Irca pᷣſumptõem ſciendũ ꝙ; duplex eſt pᷣ⸗
Aſumptio vicioſa:· vna que oeitur ex ꝓpeia
virtute que eſt ſpecies ſuꝑbie et oppoĩtur ma
gnan mitati ·eſt em ſupabundãtia eius et oeit
cx mani gloeia: vnde SSxxxj moꝝn ponit p̃⸗
ſumptione nouitatũ filiaʒ inanis gloeie- ꝓlia
ſumptio vicioſa eſt que ↄſurgit ex cõtemptu
diuine inſticie que ſi ex ſola electione ꝓcedat
eſt peccatum in ſpiritumſanctũ et hec orrecte
opponitur ſpei. eſt em quedam ſpei incedma⸗
tio ex ſola electione ꝓcedens ſm rich.et hec
Directe videtur oꝛiri ex ſupbia ac ſi talem qͥs

ſe eſtimet ꝙ etiam eum peccantem deus nõ pu

niat vel a gratia nõ excludat. Iſt aũt pᷣſumptõ
ne deſperatio peioe· quia voluntas pꝑ deſpera
tionem totaliter a deo recedis em innititur
miſericoedie quã ↄtemnit. nec iuſticie qe quã⸗
tum poteſt eam refugit. ꝓ p̃ſumptionem autez
in deum licet inozdinate tendit. ¶¶ Æ B nota
pᷣſumere qnqʒ ponitur ꝓ ſperarè. vt dich·
ix exaudi me miſeram et de tua miſericoeꝛdia
pſumentemratio huiꝰ eſt quia ſpes recta que
habetur de deo videtur p̃ſumptio ſi ſcᷣm hũa
nam conditionem menſuret. non autem eſt p⸗
ſumptõ ſi diume bonitatis imenſitas attenda
e caritate e? odio ti. lxij.
Onſequenter ↄſiderendum eſt de cari⸗
tate t peimo de ipᷣa· ſcdo de effectibꝰ
ſequentibus actum caritatis. Et ð ip̃a
caritate permo ꝙᷓtum ad eiꝰ eſſentiãaſcòðo quã⸗
tum ad eiꝰ ſubiectũ · ꝙᷓtũ ad obiectuz. qrto
qꝰ ad oed ine v. qꝰ ad actũ ſſexto qꝰ ad oppoſi
tu viciũ ſcʒ odiũ. Crca pmũ ſcieò ꝙ caritas
ſic diffim li.iij·ſe·di.xxvij:caritas e dilectõ

qua diligit deus ꝗꝓpter ſe et ꝓximꝰ ꝗꝓpter deũ

licet em caritas et dilectio ſint ideʒ in re deñnt

tñ rõne·dil ectio em ẽ implus ꝙ; caritas vnde
Oſueuit dici ꝙ amo eſt naturalis dilectio vo⸗
luntatis deliberatiue · vñ caritas noĩiat habi⸗
tũ et di lectio actum· et ita diffinit caritas p
dilectõnem ſic minꝰ ↄuᷣe ꝓ magis ↄue vel ſiẽ
Hhabitus ꝓ ſuũ actum.ꝙ aut caritas ſit ſimpliv
virtus imo maxima oĩm virtutũpatet ꝑ aug.
xv.de tri.c.xviij ·dicente · ꝙ nullũ donũ eſt
excellentiꝰ dono caritatis . G̊ ei ſolũ eſt qð di
uidit inter filios eterni regni et filios eterne
ꝓditionis· Eſt etiã caritas oĩm virtutũ foꝛma
vt dicit ambr̃.qð intelligit᷑ inꝙ; tum cetere v⸗
tutes quãtum ad rõem tendẽtie in fine vltimũ
ab ea recipiũt ↄplemẽetũ ꝓpter qð ꝓfectio me
riti attribnit caritati ·qð bene dat intelligere
aplS.jcoꝛa · xiij ·dicẽs· ſi tradidero coepꝰ m.

ita vt ar.cari ·ãt nõ habuero nihil mibi ꝓdeſt

vñ et glo.ſuꝑ illð gab.v.fructus ſpũũs eſt ca⸗
ritas:dicit glo:ꝙ ſine caritate cetere virtuteſ
non reputantur eſſe virtutes.
Equit videre de ſcðo ſcʒ de caritate quã⸗
tum ad eius ſubiectũ.Crrca qð ſciendũ
ꝓꝙ cũ virtus caritatis ſit virtus infuſa ſzm illð
ro· v.caritas dei diffuſa eſt in coe.no·p ſpiri⸗
tumſctm̃ qui datus eſt nobis. Non infudit ſe
cundũ capacitate naturalm̃. ſʒ ſcᷣm volunta

tez ſpũſſancti diſtribuẽtis· vñ.j.coꝛx ·.iiij· Hec

om̃ia opatur vnus atz idem ſpiritus di.ſimn. ꝓ
ut vult· Doteſt aũt caritas augeri loquẽdo ðᷣ
caritate vie ·vñ aug. ſuꝑ jo.caritas meret au⸗
Seri vt aucta mereat pfici · Doteſt etiã caritaſ
amitti in ſtatu vie.qe nõ tollit a libero arbi⸗
trio vertibilitate. ideo dicit. j. coꝝ.· ix. q̃ ſtat
videat ne cadat · Imittit aũt caritas ꝓ hoc ꝙp
auertit a deo voluntas qð fit ꝑ qdᷣlibet peẽtin
moetale: vn aug. viij· ſup geñ. dicit ꝙ hõ deo
pnte ſibi i luminat.abſente vero dtinue tene
beat.a quo nõ locoꝝ interuallis ſed volũta
tigs auerſione diſcedit᷑: Gecuꝑatur aũt caritaſ
P penitentiam quia tollit anerſione illã. vnde
aug·li.v.ↄfeſſionũ:penitentia eſt quedam res
optima et ꝓpfecta om̃es defectus reuocans aò
ꝓfectum. Recupatur aũt caritas maioæ vł mi
noe ſcm ꝙ homo ſe plus vel minꝰ pᷣbparat et
diuina largitas diſpenſat.Nõ poteſt aliqs exi
ſtens in hac vita ſcom ũuᷣem legẽè ſcire certitu
dinaliter ſe hr᷑e caritatẽ. cũ ꝓpter caritatis et
dilectionis acqſite ſimilicudinez. vt dicit bñ.
de amoee: tum ꝓpter diuinã diſpenſatõz gpter
quã deus claudit ocnlos ſeruoꝝ ſuoꝝ ad ea
de qbus pnt eff erei:hinc de ecc· ix. nemo ſcit
vt odio vel amoee dignus ſit · Qð tñ quidã
dicũüt eſſe veꝝ quedo de amoee finali oĩ
tpe et abſolute· Der ſuſceptõz em̃ peitentie qᷓ
eſt ſacramentũ ad dibita omi diligeètia que ad
hoc reqritur vt digne recipiat'. poteſt ꝓ illo
tunc ſcire certitudĩaliter certituòine fidei ca⸗
ritatem ſe habere ſcm eos.
Equi videre de cercio ſeʒ de caritate qᷓ;⸗

tum ad eius obiectum. Circa qð ſcieè dã

foemale obiectnz et peimu peĩcipale carita

tis rõne cuiꝰ diligit quidqᷣd ex caritate dili⸗

gitur eſt ſũmitas bona.vñ anſ.in monołc lx
vn:dicit ꝙ creatura rõalis nihil diligere de
bet niſi ſummã eſſentiã aut ꝗpter illam. plura
aũt alia ſunt diligenda ex caxitate ꝗpter ſum⸗
mã boĩtate ł ꝓpter deũ ſub ròe ſũmi bom quo
rum numeꝝ et etiã oꝛdine debitũ ponit aug.
li · ij. de doc · xpiana · c. ij. dicena · quatuoe ſũt
dil igenda ſcz qð ſupꝛa nos eſt ſcʒ deus qð noſ
ſumus.qð iuxta nos eſt ſcʒ ꝓximus. qð infra
nos eſt ſcz coepus · d hec qᷓtuoæ reduci pñt
omma. Engeli em ↄtinentur nomĩe ꝓximi. vt
dicit aus. j· de doc· xp̃ᷣiana:coapus vero ꝓxi⸗
mi dtinetur ſub quarto membeo qe ẽ infra nos
ſicut nr̃m coepus. Imbeoſiꝰ aũt pomt ſex dili
Zenda ex caritate dicens ante omia deum de
inde noſipᷣos· poſtea pentes.deinde filios.de
inde domeſticos.poſtea inimicos diligamus
NHoꝝ quinqʒ; mebea reducũt᷑ ad terciũ mebꝝʒ
aug· ſcʒ ad dilectione ꝓximinec ẽ ibi otrarie
tas qe ambeoſiꝰ oſiderauit differetias diligi⸗
biliũ accidentales guguꝰ vero differẽtias et
gradus magis eſſenti ales vt ifra melius pa⸗
ubucgetendn aũt ꝙ aliquid diligi poteſt ex
caritate dupliciter: vno mõ p ſe ſiẽ obiectum
ad qð dilectio terminat'. Slio mõ ꝑ accidens
ſiẽ aliqð bonũ qð obiecto illi ex dilectõe op⸗
tatur. vnde in actu dilectõis eius includitur
peimo mõ diligit᷑ aliquid amoee amicicie. 2*
amoæe Ocupiſcentie· Scðo mõ nõ peimo dili
Zun ex caritate virtutes gratia et gloeia eter
na· St quia accidens nõ facit numeꝝn cũ ſubie
cto·ideo ipᷣ̃a nõ numerat aug. vel amb⸗o. in⸗
ter diligenda ex caritateſntendũt em aſſigna
re tm̃ numen diligendoꝝ ex caritate amoee
amicicie · ¶tem aliqd p̃t diligi ex caritate du.
pliciter · vno mõ ex caritate impante ſic diligi
debent ex caritate om̃ia que ſpectãt ad ſalutẽ
nram et diuinã laudem. Slio mõ ex caritate e
liciente ſic diligit illud ex caritate ad qð tan
qꝙ; ad obiectũ termina' foemalis et ꝗꝓpeiꝰ actꝰ
caritatis ſeʒ amoe amicicie:tale em nõ eſt niſi
ſũmũ bonũ vel illud qð natum eſt beatific ari
in ſummo bonopeimo mõ creature ireõnales
et maĩmate diligende ſunt ex caritate ſed nõ
ſcdᷣo mõ ſcᷣm aliquos.vnde ſcòm eos eaꝛx di
lectio a caritate impatur.ſed non a caritate h
otius a naturali volũtate elicitᷣ. m vero a⸗
Fanos a caritate elicit'.vñ ſcòðz hos diligede

ſunt ex caritate elicitiue nõ dilectione amici⸗

cie e loquendo.ſeò inqꝙᷓtũ ex caritate volu⸗
mus eas ↄſeruari ad hoĩm vtilitatẽe et dei ho⸗
noẽẽ · ſic etiã deus eas diligit. ſcòm i ſap·xj.
diligis omia qui ſut.peime ſnie fuit boñ.ſede
rich̊.· Deccatoees aut qui ſũt ꝓximi nri ratõne
nature ſcòm quã ſunt capaces eterne gloeie
ſunt ex caritate diligedi · ſed ratõne culpe ſũt
odiendi · et hoc eſt ꝓfectũ odiuʒ de quo phe
ta: pfecto odio oderam illos. SEt ꝓſper. ſic di
ligendi ſunt homĩes vt nõ diligan eoꝝ ereo
res · Nec obſtat ꝙ; in ſcri ptura ſacra ſancti vi
dent optare peccatos ibꝰ mala ſcòm illò põ·
conuertant' peccatoeꝛes in infernum.qe hmõi
autoeitates intelligi poſſunt· vel ꝓ modũ pee
nunciatõis vt ſit ſenſus ↄuertant·i. Ouertẽtꝰ

vel ꝓ modum optatõnis· Et hoc vt deſiderinz
attendat᷑ vel reſpectu diuine iuſticie vl reſpe
ctu remouende culpe· Dyabolus aũt et etiaz
demon eſt nomẽ ꝓature ĩ malicia obſtinate.i
Ocedi nõ debz ſm rich. ꝙ ſit diligedus ex ca
ritate niſi rõne nature que naturaliter bona ẽ
on eſt tñ natura ex caritate diligenda amo⸗
re amicicie quo vitam etęrnã optamꝰ amato.
ſed potius ex caritate debemus in eius eterna
pena dei iuſticiaʒ diligers volendo eaz ad dei
gloeiã ꝓmanere·¶ Sed qͥd de inimicis nuqᷣd
tenemur eos diligere ſzm affectum. PX dile⸗
ctio mmicoꝝ tripliciter p̃t intelligi. vno mõ
inq;tum ſunt mimici·ꝰ quo ad naturã in vłi.
tercio quo ad naturã in ſpeciali.diligere ini⸗
micos peĩo mõ eſt puerſũ·qe hoc eſt diligere
eos imꝙtũ ſunt mali · ſcðo mõ eſt ad ſalute ne
ceſſariũ . v. diligite ĩimicos vros· 3⁰°mã ſcz
vt aliquis in ſpẽali mouea amoæee ad inimicũ

no eſt de neceſſitate caritatis abſolute ſed ſzm

pᷣparationẽ aĩmi ſcʒ vt animꝰ ad hoc ſit ꝓatꝰ
ſi nec eſſitatis occureeret caſus·hoc eĩ p̃ter ne
ceſſitatẽ implere eſt de caritatis ꝓfectõne · Et
ſie dicit aug· in ench;iꝙ diligere inimicos nõ
eſt tante multitudis quantã credimꝰ exaudi⸗
ri. cum in oeatione dicit dimitte nobis debi⸗
ta noſtra. ſi c.· Vltenus nota ꝙ dilect ẽis
affectus eſt duplex ſcʒ innocetie et beneficen
tie.peimo af fectu tenemꝰ om̃es mimicos dili⸗
gere ne eis opꝑptemus mala ꝑ ſe· i · inq;tũ ſũt ma
la.poſſumꝰ tñ eis ꝓꝑ accidens optare mala in⸗
qꝙᷓtum credimꝰ illa eis vel reipublice expedi⸗
re. vnde omes tenent' inimicos nõ odire et ò
eoꝝ malis nõ gaudere niſi foete ꝓ accides vt
dictũ eſt ꝓuer · xxv· cũ ceciderit mimicus tuꝰ
ne gaudeas · ſcᷣus affectꝰ ſcʒ beneficè tie eſt
duplex vnus eſt peincipal quẽ caritas peimo
et ꝓ ſe elicit vt optare dilecto bona ſpualia:
ſcʒ gram et gbam.· It hoc affectu tenem om̃s
diligere eẽ actu inimcãtes· Elter eſt ſecũda⸗
rius vt optare bona tpalia· Et hũc impat cari
tas ſ ñ elicit Im aliquos. ſzm alios vo ec eli
cit ſed nõ peimo et ꝓ ſe et peincipaliter · ſed ꝓ
accidens·ſczʒ inꝙᷓtũ bona tpalia credunt' ali⸗
quo mõ expedire ad ſalutẽ aĩe· Et hoc ſedo af
fectu inimices diligere non eſt necitatis ſiue
ſint inimici ꝓſone ſiue eccłie·ſ ſi ſunt inimici
pꝓſone ẽ pfectõis niſi ꝓ accidens ſczʒ inqtũ bo
na tpalia eis vel alijs credunt' foze nociua.
mimicis vero eccłie optare ꝓſperitatem tpa⸗

lem eſt potius impfectõis ꝙᷓ; ꝓpfectõis niſi per

accidens e Nunqd tenem diligere inimicos

etiã ꝙᷓtum ad effectũ . ſiẽ in affectu ita et

in effectu ab eo ꝓcedente diſtinguendũ e Di
lectio aũt inimicoꝝ ſim affectũ adminꝰ ĩ cõi

eſt de neceſſitate p̃cepti abſolute · In ſpeciali

aũt nõ eſt abſolute · ſʒ ſim p̃paratõzʒ aĩ · vt ſup̃
dictum ẽ. ſibr etiã dicendũ eſt de dilectõne ſe
cundũ effectũ· tẽ q;tum ad effectũ innocen⸗

tie omes tenent' ſcʒ vt inimicis nõ inferãt ma

la niſi foete ꝑ accidens ꝓpter bonũ pſone vel
reipublice. De effectu aut beneficẽtie diſtin⸗
guendũ eſt · qe beneficia quedã exhibent' ↄũi
ter alijs · vt cù quis ꝓ populo in cõi oꝛat · vel

ei p̃dicat vł aliqð beneficiũ ei dat:et talia ex

Hibere immicis eſt de necĩtate pcepti · Si ve⸗

ro ab huiõi excludant' inimici hoc ptinet ad

liuoss vindicte. ↄtra id leuixix:nõ queres vil
tione et nõ eris memee iniurie cium̃ tuoꝝ Te
netur etiã q̊s zm rich. eis impedere effectuzʒ
ſalutatõis que ↄuniter impendit᷑ niſi in cau ſczʒ
qn timeret eos ꝓuocariotra ſe vel aliq ma⸗
lum oeiri ·. Quedã vero beneficia exhpibent P⸗
ticulariter aliquibus pſonis. t hoc exhibere
inimicis nõ eſt de neceſſitate ſalutis niſi ſcòᷣm
pparatõem aĩſcʒ vt ei ſubueniat in cau neceſ
ſitatis · et tũc eſt opus iuſti cie potiꝰ qᷓ; amici⸗
cie · qe vt dicit᷑.·j.o.nj.qui habuerit ſubſtan⸗
ti am Hhuiꝰ mũudi et viderit frem ſcʒ neceſſe hr̃e
et clau:viſcera ſeʒ ab eo quo cari:di manet in
eo·. Sic etiã intelligit illud ꝓner·xxv.· ſi eſuri
erit inimicus tuꝰ ciba ill uʒ·ſi ſitit potũ da illi
Extra vo caſũ necitatis huiõi beneficia exhi⸗
bere mimico ꝓſone eſt pfectõnis· vnde ſuꝑ ið
Mt. v. benefacite his ꝗᷓ ode · vos· dicit glo · be
nefacere mimicis eſt cumulus pꝓfectõnis · Et
hoc eſt ven niſi ꝓꝑ accidens ſczꝭ inꝙ;tum huiõi
beneficiu eſt ſibi vel alteri occaſionaliter no⸗
ciuũ:tunc em ſubtrahere eſt meliꝰ.vtilius em̃
vt dicit aug: panis ſubtraloic' ſi de cibo ſecu⸗
rus iuſticiam negligat ꝙᷓ eſurtenti panis fran
git᷑ vt iniuſticie ſeductus acquieſcat.Inimico
vero eccleſie beneficiũ ſubtrahere pꝓfectiꝰ eſt
et melin:s miſi ꝑ accides inꝙtum ſczʒ ip̃m bene
ficium ſperat᷑ vtile foee eccleſie·qe ꝓ benefici
im ſperatur recõciliandus eccleſie· DHeedicta

Ddiſtictio ſcʒ inter inimicos eccłie et pſone po

nitur a petro in tercio ſuo· & B nota ꝙ di⸗
mittere rancoe inimico eſt nccitatis dimitte
re aũt rancoeem et ſigna rancoꝛeis eſt pfectõiſ
izm bon · vñ ad hoc nõ tenet hõ niſi in cãu.ſ.
qñ deuote et huiliter venia poſtulat᷑.ſcðz aũt
rich;.nõ tenet hõ inimico etiã petenti veniã.
remittere ſatiſ factõem ſiue emendã ꝓ imuria
ſed ꝓ illa ↄpetit de iure actio in iudicio ↄtra
imuriante.niſi foete ſit homo talis ſtatus ſiue
ligatus tali obligatõe ratione cuiꝰ ſibi nõↄ
ueniat in iudicio Oueniri. ec qbpſtat p̃dictis
qð dicit᷑ leui·xix· n queres vlłſone ec. qe ꝑ hꝰ
et ſimilia intendit' actio otra minriantẽ ʒelo
vindicte et nõ zelo iuſticie. vel ſũt ↄſiia mo⸗
uentia ad illud qð eſt ſuꝑperogatõis et nõ ne⸗
ceſſitatis·hec ricceſ Sed qð eſt maioeis pfe⸗
ctionis et meriti ſcʒ diligere amicum vel mi⸗

micum. ſuꝑ hoc diuerſa ſcribunt᷑ a diuer⸗

ſis quibus omiſſis gratia beeuitatis: dicendũ

eſt ad p̃ᷣſens ꝙ ſicut tradit boñn.ſi loqmur de

iſtis actibus Put ꝓcedunt ab eodem habitu
caritatis qdaãmodo ſũt equaleæſczʒ reſpectu p̃⸗
mij ſubſtantialiset qãmo&d mutuo ſe exce⸗
dunt ſcʒ reſpectu p̃mij accidetalis.NHam mo⸗
tus dilectionis erga amicos e intenſioe et fre
quentioe:erga vero inimicos ẽ purioe et diffi
cilioæ· It ideo ꝓfectioe et melioe eſt ſimplici⸗
ter ille motus in amicũ m aliquos.et motus
in inimicũ ſem alios:peimũ vide aꝓpbare ma

Siſter ſen.li. nj· di · xxx· SGcm vero aug vide

ꝓPblema facere dices in ench.c.xl. magnũ eſt

erga eum qui nihil mali tibi fecit eſſe beniuo⸗

lum et beneficũ:illud vero multo grauius et
magmiꝗicentiſſime bonitatis eſt vt tuum dili⸗
Sas inimicum. .
gaquitur videre de quarto ſcz de cari tate
quantũ ad oedinẽ ſzm quẽ eſt ex caritate

DVvnus plus alio diligendꝰ.de quo can·ij.oedi

nauit m me caritatem. Et quidez oedine Huiõi
aug· et ambeo· ponũt ſimul cũ numero dilige
doꝝ ex caritate ex verbis ſupea poſitis ĩ pem
cipio articuli p̃cedentis· Sed dent quia oꝛdo
aug. reſpicit caritatem ſzm ſe· et ideo attendit

ſzm peincipales differetias boni que ſunt bo

num ſupea nos·bonu intra nos·bonũ iu? nos
et bonũ infra nos que deñtie attendun' penes

bonũ magis bonũ.et maxime bonũ. Oedo vo

ambeoſij reſpicit caritatem ꝓut eſt in natura
quã dirigit et regit· et hic oꝛedo nõ attenditur
tm penes differetias boni ſed etiã penes rõezʒ
Apeij et alieni ꝓpinqui et remoti et hic oedo
multiplicat᷑ in ſex deñtias vt habitũ eſt ſupea
ad quas quidem om̃s alie pñt reduci · pater ei
ſpualis reduci ad patrem carnale: ceteri con
ſan guinei ad filios:dommꝰ et ſeruus· diſcipu
lus et magiſter. et etiam ſm petrũ vxoe ad do
melticos. ¶ Sciendũ igit m oedinẽ quem
ponũt aug. et ambeo.deꝰ eſt ſup oĩa et ꝓpter
ſe ex caritate diligendꝰ. cum ipe ſit ſůme bo⸗
nus. SEt res tm̃ eſt amabilis ꝙtum eſt bona · vt
dicit anſ.li.ij.cur deus homo.c.xiiij .te plꝰ
debet homo ſe diligere ꝙᷓ ꝓximũ.qe ſcðz auꝰ
xj.de ci .dei:c.xxvij.G̊ eſt amoe in ſpũalibus
qð pondus in coæpalibꝰ pondus aũt plꝰ tra⸗
hit coepus in quo eſt ad locũ ſibi debitum ꝙᷓ;
aliud coꝛpus ſibi annexũ. Nec eſt cõtra illud
aug. viij·. de tri · c. viij·tin caritatis deb emus
fratribus impendere quãtum nobisqe ibi tĩ
ſa mtur ꝓ nota ſimilitudis non equalitatis·
Sed nunqd debet ſe homo plus diligere ꝙ
eum inetum homo. Kñdet bon · ꝙ hec deter
minatio inꝙtum· aut impotat vnitatem ꝓpſo⸗
ne et ſie xpᷣus inꝙtum homo eſt diligendꝰ ſu⸗
pꝛea nos.q? ſic eſt nr̃ creato⸗ et redeptoꝛ· Iᷓut
oditõem naturę aſſumpte et ſic eſt nr̃ ꝓximus
et iuxta nos dᷣligendus. Et idem dicendũ eſt
de beata virgine. Debet etiã homo ſe plus di
ligere ꝙᷓ; totum aliũ mundum.vt expeeſſe dicit
Hu.li. de ſacramęetis.ꝓte·xiij.c.ex · debz tamẽ
Homo pꝓlus diligere ꝓximũ ꝙqᷓ coepus ꝓpeium

et hoc quãtum ad ſalutem aĩme:ↄſociatio em
in plena pticipatione heatitudinis que eſt ra-
tio dilĩigendi ꝓximũ eſt maioe ratio ꝙᷓ ꝓpticipa

tio beatitudims ꝓ redundantiam que eſt ratõ
diligendi coepus ꝓpeium. Debet etiam hbõ ma
gis diligere vnum ꝓximũ ꝙᷓ alium et affectu
et effectu · Heuem tanquã obiectũ fozmale
caritatiue dilectionis:et ipᷣe diligens tanquã
efficiens ꝓ caritatem.ſunt peincipium carita⸗

tiue dilectionis t ideo ſzm maioee ꝓinquita

tem diligibilis ad alten iſtoꝝ peincipion é

maioe dilectõis affectus:qe in oĩbus in qbuſ

innent aliqð peincipiũ attenditur oeòo per
conpatione ad ipᷣm. Vnde qe quãto diligibi⸗

le eſt melius tanto eſt ðo ꝗpinquius. tantoq;ʒ

magis eſt dil igendũ ceteris pa ribꝰ.Similiter
quãto diligibile eſt diligenti ꝓpinquiꝰ. tanto
magis eſt diligendũu ceteris paribꝰ Et ſic patz
q; homo debet magis ceterig pibus diligere
ꝓximũ magis bonu.et ſimiliter ſibi magis cõ
iunctũ. Ceteris paribꝰ dico qe vnus ita paruʒ
excedere poſſet alium in bonitate. et ita paruʒ
excedi ab eo imn pmguitate ꝙ magis deberet
diligere melioee extraneum ꝙ minus bonum
ꝓinquioæe · Quod aſ̃t dicit aug· peio de doc ·
xpᷣiana ꝙ oms hoĩes ſunt eque diligendi. In⸗
telligi debzʒ rõne boni optati ſcʒ eterne gloeie
quã oĩibus optare debemꝰ ½4 Mota tame ſcoᷣm
rich.· ꝓPter eſſe qd habet a pentibus nõ de

bet aliquis magis diligere alique ꝙ;ᷓ patrem

ſuum . quantũcunq; excedat eum in bonitate
nõ peiuilegiata. qð dico ꝓpter bonitate hũa⸗
ne nature xp̃i et beate virginis qui magis de⸗
bent diligi ꝙᷓ pater et mater·qe ꝓꝑ eoꝝ bonita
tem ꝓuenit nobis maius bonu ꝙ p parentes·
¶h Zed qd ſi parentes nr̃i ſint mali Endet boñ
ꝙ duplex eſt amoe ſcʒ ↄplacentie et beneficè
cie. amoee Oplacentie diligit quis aliqueʒ qñ
aꝗpbat eius facta· ſed amoee beneficetie oiti
git quis alique quando vult ei benefacere. et
amat eum non tm̃ qe ſit bonus.ſed vt ſit bonꝰ
In peimo amoee p̃ᷣponderat bonitas in ?* ꝓpi⸗
quitas vñ dato ꝙ pater meus ſit malus et ali
us extraneꝰ ſit bonus. magis debeo velle et
deſiderare et ꝓcurare ꝙ pater meꝰ ſit et rema
neat honus ꝙᷓ ꝙ alius extraneꝰ.licet eũ et fa
cta eiꝰ ꝙqᷓdiu ẽ in pctõ nõ debeã aꝗꝓpbare. Sic
ergo debeo prem meũ diligere et affectu ite⸗
ſiozi.et effectu maioei: Debeo tñ magis dili⸗
gere illũ extraneũ bonũ rõe boni maioeis op⸗
tati · et hoc ꝓ illo ſtatu in quo ſunt ad pns qe
hoc requirit iuſticia dei · dũ tñ ꝑr᷑ meꝰ e ĩ ſtatu
vie . debeo velle ꝙ ĩe ꝓpueniat ad bonũ ſtatũ
et ad maius meritũ: et p ↄſequens ad maius
pmmm ·. Sed quẽ debet hõ magis diligere
ſcʒ patrem carnalem vel ſpũalem· Beſpondet
ric B. ꝙ prem carnalẽ oĩbus penſatis magis in
quã.i.ĩtenſiꝰ et optãdo ſibi maiꝰ bonũ·licz ei
maius bonũ recepit a pr̃e ſpũali ꝙᷓ carnali.pr
tn ſpualis nõ dedit illi niſ miniſterialiter · pr
vero carnalis dedit filio eſſe nature ſic cã effi
ciens· Sxteriꝰ vo debet fieri aliq̃ᷓ reuerẽtia pa
tri ſpuali qᷓ nõ debet' carnali:qe vt dicit ꝓhus
ix· ech;.nõ oĩbus eadem reddendũ neq;ʒ; patri
oma. Diligendus eſt igit pr̃ ſuꝑ om̃es alios
Pximos et ſibr mater· Vnde diligi debẽt plus
ex caritate ꝙ;ᷓ filij ceteris pibus. licet filij ma
gis diligant dilectione naturali· Et plus ꝙ;
vxoe cmibus penſatis· pater vero diligi debz
plus ꝙ mater ceteris pibus. filij aut debent
diligi plus ꝙ; domeſtici · Domeſtici tñ vt dicit
magiſter ſen.li.iij· di ·xxiiij.ſi ſint bom ſũt ma
lis filijs p̃ᷣponendi.hG̊ aũt exponũt aliqͥ nõ ꝙ;⸗
tum ad affectũ·ſed quãtum ad effectũ nec q⸗
lecunqʒ ſed illum qui eſt collatio beneficioꝝ
vel eleuatio ad regimẽ alioꝝ tpale vel ſpua
le. oteſt etiã ſcᷣm rich.exponi quantũ ad af
fectũ:quia beatitudo debet optari bonis do⸗
meſticis nõ aũt malis filijs ꝓ ſtatu in q* ſunt

ta

ſi
et
n
⸗
li

ma
tfa
de

ſter

ſp
zus

98
u8
ma
6
nt
cit

poteſt eſſe etiam tanta malicia in filijs et tãta
bonitas ĩ domeſticis ꝙ ſimp' ex affectu maio
ri magis debet diligi ꝓfectus domeſticoꝛ &;
filioꝝc Vñ notandu licz aliquãdo pᷣpoſte

rare caritatis oedinẽ ſupea dictũ · H ei ↄtingit
fi eri aliqñ ex debita cã · vt cũ quis ecełie bo⸗

nuũ ꝗꝓpeio bono pᷣponit in tꝑalibus Ex hoc licz
videatc ppoſteratõ magis tñ eſt ꝓfectioe oedi

natio et meriti cumulatio· Fliqñ pᷣter cãm de⸗

bitam vt ſi qs ex ſola liberalitate voluntatis

ſue ſe magis exhibeat alicui extraneo ꝙᷓ do⸗

meſtico et ↄſanguineo et etiã patri ſuo· oſide⸗
rando ĩ eo magis aliquã ſtrenuitatẽ ꝙᷓ dei vo
luntate vel meriti dignitatẽ · et hoc nõ me⸗
retur· Fliqñ dtra cãm debitã vt ſi pater meus
indiget et eo neglecto ſubueniã extraneo · et
hoc eſt peccatũ · t ſic dicit magiſter ſen · li · iij
di. xxix · peccat qui p̃poſtere agit · hec boñ·
Fd euidentiã aut maioeẽ louiꝰ materie ẽ notã
dum ſzm boñ.ꝙ tripliciter pᷣt affectus accipi
aſt em̃ affectus paſſio queòã mulcebeis ↄpla
centie qua ſcʒ delectoe m alterius bono Ec eſt
affectus motus ſczʒ quedã rõnalis eligẽtia et
ille eſt duplex· quida eſt a caritate elicitus qꝰ
ſcʒ quis optat alij ſummũ bonũ quidã vero ẽ
impatus quo ſcz quis optat alij tpale bonum
aò Oſernatõzʒ nature oꝛdinatũ· Eſt igit triplex

affectus et peimũ mime Feſp ir FrA carita:
iquis

tis pᷣſignatus:ſicẽ patet ꝙ a plus dele⸗
ctatur et gaudet in reſpiciedo ſocium p̃ᷣſenteʒ
qꝙᷓ; m recolendo ꝑr̃em abſentẽe·licet magis dili
gat eum.ſcòm vero affectum reſpicit pꝛinci⸗
pal iter magis em̃ debet quis optare deum ſi⸗
bi ꝙ; alij ·.poſt ſe ãt mag patri et ſic deinceps
tercium vero reſpicit minꝰ peincipaliter · d
diuerſis opoꝛtunitatibus et Oditionibꝰ
do ille ꝙ;ᷓtũ ad illum affectum variari poteſt
et p̃poſterari· Similiter etiã effectus eiꝰ ẽ tni
plex ſcʒ ꝓcuratio eterne ſalutis· releuatio tpa
i8 neceſſitatis· et omiſſio ſiue collatio benefi
cij ſpiritualis ſczʒ eccleſiaſtici · peimus et ſcdᷣus
reſpiciũt ꝓſonam.ſed tercius reſpicit vtilita⸗
tem omnnez. peimũ reſpicit oꝛdo caritatis peĩ
cipaliter·peiꝰ em hõ debet ꝓcurare ſalutẽ ſu⸗
am ꝙ; ꝓximi · et peius patris ſui ꝙᷓ alterius · et
ſic deinceps ꝓcedendo Zeðm effectũ reſpicit
minus peincipaliter vñ ſcòm diuerſas opo⸗
tunitates et ↄditiones poteſt et debet hõ ma
gis eſſe beneficus alijs · Tercium effectũ mi⸗
nime reſpicit osdo caritatis in collatione em

bnñficioꝝ eceleſiaſticoꝝ paꝝ aut moil ſan⸗

Zuinis ꝓximitas et multũ meriti dignitas de
bet attendi.Id hoc nota ꝙ oꝛdo caritatis p
aſſignatus cadit ſub pᷣ̃cepto · cũ em̃ de deu · vj ·
dil iges dñũm deum tuũ ex to.coꝛ. t.æc.dat in

78

telligi ꝙ deus debet Pdne diligi · cum ve

ro p̃cipitur ꝓximus diligi ſicut ſe:pfertur di⸗
lectõ ſui dilectõni ꝓxim. Sigmficatur etiam
ꝙ ꝓximioꝛes ſunt magis diligendi . St pillð
jο debemus P fratribꝰ aimas ponere.
iò eſt vitã coꝛpalem·. Innuitur ꝙ plus debemꝰ
diligere ꝓrimũ ꝙ; coepus nr̃m. St ad gab. vj.
opemur bonũ ad omes:maxime aũt ad dome⸗
ſti cos fidei · Innuit ꝙ mter ꝓximos melioꝛes

et ꝓximioees ſunt diligendi magis⸗SZed nů
quid p̃dictus oꝛdo caritatis in patriã remane
bit. ſzm rich. et tho·. ꝙ remanebit quantuʒ
ad hoc ꝙ; deus eſt ſup omia diligendus · Boͤe
vero bom optati diliget melioꝛes plus ꝙᷓ ſe ·
Mmmꝰ vero bonos diliget minꝰ qᷓ ſe · hm ve
ro intenſionem dilectõnis plus diligit ſe ꝙ ꝓ
ximum etiã melioee ſed quo ad oꝛdinẽ ꝓximo
ruz ad inuicè ſimpliciter diligit qs magis me
lioꝛẽ ſim caritatis amoee · Cõtingz tñ ſzm thoo·
in patria ꝙ aliqs ſibi diunctũ płibus rõibus
diliget· nõ em ceſſabũt ab aĩmo beati honeſte
cãe dilectõis. OQmibus tñ rõibus alijs ratõ di
lectõis ex ꝓpinquitate ad deum p̃fertᷣ. Et ſm
rich.ceteris paribus intenſius vult diunctio
ri ſibi illud bouum qð habet·
Squitur videre de quinto ſcz de caritate
quãtum ad eius actu· Circa qð ſciendum

iſti ſunt plures et ſ̊m ſpeciẽ differetes qe vo⸗
luntas ꝓ caritatẽ impat actus oĩm aliaꝝ vir⸗
tutum.vn.j.coꝝ ·xiij.d icit ꝙ caritas oĩa cre

—

cꝙ actuũ caritatis quidam ab ea impantur · Et

dit omia ſperat ꝛc· quidã ab ea eliciũt. et iſti

etiã ſunt plures· p oꝛdinẽ tñ ſe habentes lle
tñ qui immediate elicit' a caritate et mediãte
quo alij actus ab ea eliciũt' nõ pors eſſe niſi
vnus ſzm ſpẽm qui eſt actus diligendi mediã
te anarlictru actus ðᷣſiderãdi bonũ futurũ
gaudendi de bono pnti· odiendi malũ ↄtrari
um bono ex caritate amato.et fugiendi illudò

rũ eſt futuꝝ · et triſtandi de illo cũ eſt pꝑns 7

Hoteſt aũt queri de actu diligendi deũ:· vt
Hhabeat mond⸗ Pe aliqs actus tripli dicitᷣ ha
bere modũ ſcz aut ſzm imitatõz eſſentie · aut ſe
cundũ determiatione debitaꝝ circũſtantia;
Fut hm ꝗpoꝛtionẽ medij inter ſupfluũ et di⸗
minutũ:peimo mõ om̃s actus habet modüũ ſe
cudo mõ omis actus virtuoſus 3r°modo omiſ
actus virtutis cardinalis· Sctus vero virtu⸗
tum theologicaꝝ vt caritatis eſt duplex ſzm
pet: Ynus exterioe ĩ effectu et hic hʒ modũ
Flter interioe ĩ affectu et hic nõ habet modũ
qꝛ menſurã accipit ex ratõne obiecti mouente
que eſt ĩmenſa ꝗꝓpter qð nullꝗ cveatura poteſt
deum diligere quãtũ eſt diligibilis· vnde diẽ
bñn.li.de dligenòo deũ · cã diligendi deñũ eſt
modus ſine modo.vnde nimis ſe poteſt homo
affligere in ſeruicio dei: ſed non nimis eum
amare.eo ꝙ homo exterioꝛ ꝓ excellentias co⸗
rumpit'. ſed interios roboꝛat'. Excellentie em
ſenſatoꝝ cozrũpunt ſenſum ſed nõ excelletie
intelligi biliũ intellectũ:ex ſcðo de aĩa· S=
nüuquid modus diligendi deu qᷓ attendit ſzm

determmacõz debitaꝝ circũſtantian ·˖ et qꝗᷓ p⸗

cipit' deutꝰ.vj· et mi.xxij/diliges dñm deũ tu
um ex toto cosde tuo ꝛc imeeri pᷣt in via · ¶
ꝙ ſic aliquo mõdiligere em deum ſm coꝛ ſu
um poteſt tripliciter itelligi: vno mõ ita ꝙ to
tum coe homis feratur actu ſemp in deum et
Hoc erit in patria quia eſſe nõ poteſt in via ꝗp
ter humanã infirmitate· SFlio modo ꝙ homo
ſtudium ſuũ deputet ad vacandu deo et diuis
om̃ibus alijs pᷣtermiſſis niſiquantum requirit

neceſſitas vite pᷣſentis.et hec pᷣt eſſe in via· nõ

W, 6

ↄmunis om mbus Habentibꝰ caritate
cercto mõo q; aliqs hab itualiter ponat in den
totum coe iuum ita ſcʒ ꝙ nibil velit dmine vo
luntati trariu bec eſt munis oibus Habeti
bas caritate: peima totalitas vt terminus vie
nobis oſtend'. ſedᷣa oſulit'. tercia p̃cipit. De
peimo intelligit illud qð dicit aug: li. de pfe
ctione iuſticie. It in patria implebi illud. di
liges dnñm deu tuum ex toto coede tuo ec.
Circa modũ vero diligendi ꝓximũ nota ꝙ bõ
diligere ꝓximũ debet ſicut ſeipᷣm · Ot. xxij:di⸗
liges ꝓximũ tuũ ſicut teip̃m. et ibi tangit rõ
dilectois p li ꝙximũ ſcʒ m naturale dei ima
gine et gloeie capacitate Hec refert vta dica
tur ꝓrimus vel frater · vt dicit. j. jo. inj. vel a
micus. vt leui:xix:qe hec cmia idem ſignifi
catur· Tangit' etiã ibi modus dilectionis ꝓ
hoc q dici ſicut teip̃m. qð nõ debet intelli⸗
gi equaliter ſeo ſimiiter tibi · Et hoc triplici⸗
ter. peimo vt diligas eum ꝓpter deũ ſiẽ teipᷣm
diligere debes. ſedo vt velis ſibi tantũ m bo
nis hiceut et tue voluntati ſatiſ facere debes tã
tum m bonis:tercio vt nõ diligas eum ꝗꝓpbter
aliam vtilitatez· ſed qe vis bonu ſibi. ſicut vis
tibi.et ſic dilectio ꝓximi erit ſancta ex pte fi⸗

nis- Iuſta ex ꝓ?te regule dilectõis. Et vera ex

parte recte dilectionis. ꝙ Sed nunquid cari⸗
tatis actus poteſt eſſe mercenarius· Pe tri⸗
plex eſt merces ſczʒ deus et creatura ſcʒ beati⸗

tudo qua beauficamur ĩ deo·et merces tpaliſ

loquedo de pema mercede et ſcòa actus cari
tatis poteſt eſſe mercenariꝰ.vnde qe ad carita

tem ꝓtinet amare deũ tantũ ñ àamoee amicicie
ſed etiam deupiſcentie · vnde ambeo. ſup illud
luc. xxv.quãti merc enarij ec. multi inquit mer

cenari] boni ſunt qui ſpe eternoꝛx deo ſeruiuũt
Et ſi obiciatur illuò bernar. li.de diligendo
deuz: et ſi ſine peemio nõ poteſt deo ſerniri ſer
uniendum tamẽe eſt ei ſine intuitu peemn. Dicé
dum ꝙ intelligit' amoee amicicie. ſi em homo
Paffectum amicicie amicum ſine intuitu pee⸗
mij diligit vt dicit phũs. młtomagis vult ho
mo deo bonuʒz amoæee caritatis ſine intuitu ali
cuius merceò & ſed ꝓ hoc nõ excluditur quin
caritas optet amoee ↄcupiſcentie illam ſum⸗
mam mercedem obtin ere Ellud quidem deſi⸗
derium non eſt amoeis naturalis nec acquiſi⸗
ti ſed ꝓpotius gratuiti pᷣcipue illud de quo di⸗
cit apb us.cupio diſſolui et eſſe cuʒ xpᷣo.et hec
videtur eſſe munis opinio. F.liqui tamen di⸗
xerunt ꝙ cum amoe caritatis ſit gratuitus nõ
intnetur peemium. ſed omnino liberaliter fa⸗
cit ſeruire deo ſicut patri filius. vnde hm eos
intunus mercedis non eſt a caritate. ſed bene
poteſt eſſe cum varitate et eſt ab effectu natu⸗
re caritatem ↄcnitante Coquendo autez de
mercede tempali nõ eſt diligenous deus ꝗp⸗
ter mercedem ſcz peincipaliter · ſed dil igi po⸗

teſt ꝓgpter talem mercedez ſicut ꝓpter aliquod

admuangs ad motum dilectionis ſicut diſtri⸗
butio quotidiana eſt ratio aliqua ꝙ canonicꝰ
vadat ad eccleſiã. ̊ nõ debz eſſe ro peicipalis
Seaui videre de ſexto ſcz de odio· quod

„ opponit dilectioni.Erca qð ſcienduz

ꝙ odium dei eſt maximum peccatoꝝ · ſemp em̃
qð eſt m ſe eſt ꝓouus eo qð eſt hm almdan
odio aũt dei volutas auertit a deo ſzm ſe
alijs aũt peccatis auertic a deo nõ ſm ſe. ſed
ſcom aliud ſcʒ in ꝓtum appetit aliquã ĩoedina
tam dilectionem:que habet auerſione; a deo
annexam vnde odium dei ſcòm tho- eſt maxi⸗
mum peccatum in ſpſanctum/ſcòm ꝙ pecca
tum in ſpmſanctũ nomimat aliqð genus ſpeci
ale peccati Ideo tammen nõ computatur inter
ſpecies eius:qe in om̃i eius ſpecie muenitur ſe
cundũ tho Intelligendu tamen ꝙ et ſi de? vt
appeehenditur in leipᷣo non poſſit odiri. quia
vt dicit dyoniſms.inj. c. de diuinis noibus·
omnmus amahile eſt pemũ bonũ oorri tamen
poteſt a ꝓpuerſis ſchm quod appeehenditur vt
actoe aliquoꝝ effeétuũ qui repugnant eon
inoedinate voluntati cuiꝰmodi ſunt mflictio
penaꝝ et ꝓhibitio peccatoꝝ. Oum etiam
ꝓximi cum opponatur cearitati eſt peccatum.
vnde. j. o.ij·qui odit fratre ſuum in tenebeis
eſt ſceʒ ſpiritualibus que ſunt peccata. imo eſt
etiam grauſſimũ peccaton que cõmittuntur
in ꝓximum grauiſim inquam quãtum ad vo
luntatis deoedinatõzg- licet ea que ↄmittuntur
erterius ſint granioza quantum ad Pximi leſi
onem. OQertur aũ‚t odium ex inuidia directe ſe
cundũ tho.Et hoc vult ggxxy. moꝝ Ex ira
vero diſpoſitiue.quidã vo dicũt vt refert nrich
ꝙ; potius odium oeitur ex racudia. liczʒ aliqðᷣ
odium ex aliqua inuidia oeiatur-
. e gandio accidia et inui⸗
SDiꝛia titulus. Ixiij. .
Einde ↄoſiderandum eſt de effectibꝰ cõ
ſequentibꝰ actum caritatis peincipale
qui eſt dilectio.et de vicijs eis oppoſi
tis et peimo de ef fectibꝰ iterioeibꝰ.ſcõo ð ex⸗
terioeibus. Inter vo intenozes peimo de gau
dio. ſeëo de accidia:tercio de iuidia que duo
gauòio appo nuͤr Circa peimũ ſciendum ꝙ
amoe caunſat gaudium qñ adeſt amatum cari⸗
tastz ant eſt amoe dei qui ex hocip̃ᷣo ꝙ amatur
eſt in amante ꝓ nobiliſſimũ eius effectu ſcm
illud.j. jo. inij · qui manet in caritate ĩ deo ma
net et dens in eo et ideo ſpirituale gaudium
q de eo Habet ex caritate cãtur.
gquic videre de ſcoo ſc; de accidia Cir
ca qð nota ꝙ acciòia hm dam̃.eſt quedaz

criſticia aggrauãs que ſcʒ ita depeimit anmũ

hoĩa vt nibil ei libeat agere: et ideo accidia
impoetat qdam tediñ opandi vt pz ex glo-
ſup illuò plal. omem eſcam abho.eit aĩia eoꝝz
Et a quibuſoã dicit ꝙ accidia eſt toepoz men
cis bona mchoare negligeshec aut triſticia
eſt ſemp mala et peccatum vnde interdicitur
eccleſiaſtici.vj.non accidieris in vinculis eiꝰ
fceʒ ſpualis ſapientie. Et ſcòm alex · in ſcðᷣo ſeri
bitur ꝓ vnum. c.quia dicit ab acedine. vnde
Suer · diciturſicut acetum dentibꝰ ee fumꝰ
oculis.ſic pig his qᷓ mi ſerũt eum.hinc compa
tur pigricia ſinue accidia acetoqe ſic acetum ĩ
fert dentibꝰnocumentũ coæpale ſcʒ acredine
Ita hoc peccatũ infert aime nocumetũ ſpuale
ſcʒ quandã acredinẽ ſpirituale ex qua ꝓuenit

i:
tur
n
na
en

Er

,

tedium ſpũale boni ſpnᷣalis · Scm vero ſon-
dicitur ab aci greco qð eſt cura ſiue anxietas
aĩ ſcedᷣm vero grecum debet ſcribi cũ aſpiratõe
ſicut achidia vt dicit frater jotheutonicus ;

Eſt aũt accidia m genus ſuũ peccatũ moeta⸗

le · cum ſm ꝗꝓpeiam rõem ↄtrariet᷑ caritati· Nã
ꝗꝓpeius ef fectus caritatis eſt gaudiũ de deo ·

vt dickũ eſt ſupꝛa Eccidia vero eſt triſticia de

bono ſpũali inqꝙtuzʒ eſt honũ diuinũ · et 15 ſjm
genus ſuũ eſt moetalis: es hoc e veꝝ qn motꝰ
eius ptingit vſq; ad rõemita ꝙ ꝓcedit im fu⸗
gam et hoeroæs er deteſtatõem boni dmini

qñ vero ſiſtit tantũ in ſenſualitate tũc ẽ venia

lis · eſt etiam vicium capitale vt vult ggS. xxxj
moꝝ · et eius filie ſũt ſex ſzm grego· ibidẽ ſcz
malicia qua qͥs deteſtat bona ſpualia:rancoe
ſcʒ ↄtra homies ad bona ſpũalia inducentes
puſillanimitas reſpectu ↄſñlioꝝ · deſperatio
toæpoæ circa p̃cepta:vagatõ metis cca illicita
S quiur videre de tercio ſcʒ de inuidia ·
Circa quã ſciendũ ꝙ; ſiẽ̃ dicit dam:m.ij.
li. inuidia eſt triſticia de bonis alienis obie⸗
ctum em triſticie eſt ꝓpeiũ malũ· t ſzm hoc ð
bonis alterius p̃t eſſe triſticia ꝓut appeehen:
dit vt malũ ꝓpeiũ·et hoc facit dupliciter· vk
inq;tum ex eo nobis aliqð piculum mminer

ſcz vt ab eo ledamur.et huiõi triſticia ñ eſt in

uidia . ſed eſt effect? timoeis vt dieit Ps ĩ 2*
rethoeice· et pᷣt eſſe ſine peccatovt dꝛcit gS·

xxij . moꝝ · vel inetum eſt diminutiuuz peie

gloeie vel excellentie · et Hoc eſt qñ excedit⸗
ab alio m illo bono:et hec triſticia eſt ꝓpeie ĩ
uidia.et eſt ſemꝑ peaua vt dicit phs ij:· retho

rice et eſt ex genere ſuo ſemꝑ peccatũ mozta⸗

le cum repugnet caritati·qe dol et de bono ꝓ⸗
ximi de quo caritas gaudet· job. v.puulũ oc⸗

cidit inuidia⸗Sunt tñ peimi motꝰ inuidie qnz

etiam in ꝓpfectis vins qui inſurgũt ex ſureepti

one qui ſunt veniales· St imile eſt de inuidia
ꝓuuloꝝ in quibꝰ nõ eſt vſus rõis:et de mota
inuidie ſm qð ẽ paſſio ſenſualitatis · Scðo p̃t

eſſe triſticia de bono alterius inꝙtuzʒ deeſt no
bis illud bonũ qð ipᷣe habet. et hec peie eſt
zelus vt dicit phũs ij· rethoꝛice · et ſi ſit de bo
nis honeſtis eſt laudabilis ſcᷣm illud.j. coꝛx

xiiij: emulamĩ cariſmata melioꝛa: ſi aute ſit 8
bonis tpalibus pᷣt eſſe cuʒ peccato et ſine pec

cato. Doteſt eẽ triſticia eſſe de bono alteriꝰ in

ꝓ̃tum ille eſt illo indignusque quidẽ triſti-

cia vt dicit phũs ij· rethoꝛice eſt de tꝑalibus
bonis et dicit izm eum nemeſis et ptinet ad

bonos moꝛes.St hoc ideo dicit:q reputabat
illa magna. ſed ſzm fidem nihil ſunt reſpectu
futuroꝝ bonoꝝ que ſeruant' bonis. et ideo
Hhuiõi triſticia ꝓhibet in pſal.noli emulari in

malignantibus æc. q Mota inſupꝑ ꝙ inuidia ſe
cunduũ ph̃m jj. rethoeĩice opponit' nemeſy et
miſcðie⸗ſʒ mie directe m oppoſitõʒ peincipa
lis obiecti·triſtat em de bonis ꝓximi:milſeri⸗

cosdia vero de malis Nemeſy vero opponit
ex pte eius de cuiꝰ bono triſtat᷑· triſtatur em
de bono dignoꝛz: nemeſis vero de malo indi

gnoꝝ miſericcadia aũt virtus eſt et ꝓeiꝰ ca⸗

ritatis effectus:vnde inuidia opponit᷑ miſeri

WWW

cosdie et caritati · It aũt inuidia viciũ capica
le vt dicit grego·xxxj· moꝛx · et tñ eſt filia ina

nis gloeie⸗dicit em phᷣs. ij rethoeice ꝙ ama⸗

tozes honoꝛis et gloeie magis ĩuident et foe
te ꝓpter hoc m tho.nõ ponit vicium capita
le.eq; ab vnñᷣ.li.de ſũmo bono. MHeqʒ a caſſi
ano li.de inſtitutis cenobioꝝ · Sed tñ vt dicit

grego· ibidem vicia capitalia intantũ ſũt ſibi

Oiuncta vt nõ miñ vnũ de altero ꝓf erat᷑. vnð
nõ eſt ↄtra rõem capital is vicij qð ex alio oei
atur· Inuidie vero filie ſm grego.xxxj· moꝛ⸗
ſunt quinqʒ ſcʒ odium ſnſurꝛatio qua ſcʒ quis
Ominuit gloeiã alterius in occulto: detractõ
qua quis dimmuit manifeſte. Exultatio in ad

uerſis ꝓximi: et afflictio in ꝓſperis eius hec

tamẽ vltima eſt.vno mõ ipᷣa inuidia inctũ ſcz
aliquis triſtat de ꝓſperis alicuiꝰ ſjm qð hnt
quandã gloeiã. SÆ.lio mõ eſt filia inuidie ſcðz
ꝙ ꝓſpera ꝓxim eueniunt ↄtra conatum inui
dentis. Smulatio aũt et inuidia ꝓ eodem ac⸗
cipitur in ſcripturis ſanctis inuidiam gene⸗
raliter ſumendo· ſumẽdo aũt vtrunq; ꝓpeie ſic
inundia attendit' in actu interiozi · Emulatio
vero in actu vel effectu exterioei vt de glo.

ſuꝑ illud ad gał v:emulationes inuidie-

ADe pace et vicijs oppoſitiſ
titulus.lxiiij·
Oſtea conſiderandũ eſt de pace et vi⸗
cijs oppoſitis ſibi:et peimo videndum
elſt de pace.ſcõᷣo de diſcoꝛdia que ẽ in
coede . tercio de vtentione que eſt in oee:quar
to de rixa:quinto de ſeditione.ſexte de ſciſma
te.ſeptimo ò bello:·hec em̃ quatuoe vltima op
ponuntur paci quantum ad opus eire⸗ Pei
mum ſciendum ꝙ vbicunqʒ eſt pax ibi eſt con
coedia non tame ecõuerſo ſi nomen pacis
ſumat Concoꝛdia em̃ ꝗꝓpeie ſumpta eſt ad alte

rum ſczꝭ inꝙ;tum vol untates diuerſoꝝ coedi⸗

um ſimul ↄueniunt in vnum cõſenſum. Et ſic
Ocoedia impoetat vnionez appetituum diuer
ſoꝝ appetentiumet ſcòm hoc ↄcodia poteſt
eſſe aliquoꝝ impioꝝ in malo. Sup hanc ant
vnionem qnz mpoetat vnionem appetituũ et
motuum vnius appetentis. ſcʒ appetitus ſen⸗
ſitiui.et appetitus intellectits et hec nõ ẽ im
pioꝛum⸗qe pax non eſt impijsvt dicit yſa·v.
non eſt pax impijs·. Qax aut vera et pfecta p
quam om̃es appetitus vniunt quietati ĩ vno.
habetur tantu in patria.hec em̃ eſt vltimus fi
nmis creature rationalis:òe qua in pſal.qui po
ſuit fines tuos pacem.pax vero que habetur
in via eſt impfecta·qe etſi peincipalis motus
anime quieſcat in deo repugnãt tamen alnj in
tus et ex qui ꝓturbant pacem iſtam. ppetũt
tamen omnia pacem vt dicit qug · xix · de ci · et
dyo.c· ixde di · no· omne eiy appetens appe⸗
tit tranquille et ſme impedimento ꝓpuenire aò
illud quod appetit m quo ↄſiſtit rõ pacis quã
aug· xix:de ci:dei oꝛdinis trãquillitate dirfi⸗
nit · nõ tamẽ om̃es appetũt verã pacem. ſʒ qui
dam apparentẽ vt mali appetunt miquã p acẽ
mõ et appetitu ſibi ↄpetenti· be łlantes etiam
appetunt pace qe bellãdo ad pfectioꝛe pacez
quã habeant ꝓuenire qrũt· Sicut ãt vult ph̊ᷣs

* 4

ix. ech;. ad amiciciã gtinet ocoedia in bonis ↄ

ferenti bꝰ ad vitã et p̃cipue in magnis. vñn et
tulliꝰ de amicicia dicit ꝙ amicoꝝ eſt ide vel
le et nolle · vnde diſſenſio de mims et de opa
ti onibus nõ repugnat impfecte paci que ha⸗
betur in via· Eſt aut pax ꝗpeiꝰ effectus carita
tig: m illo pſal. pax multa dili- legem tuam.

Equitur videre de ſeðo ſcz de diſcoꝛdia ·
irca quã ſci endũ ꝙ cum opponat ↄco⸗
die hoc p̃t eſſe dupliciter · vno mõ ꝓ ſe vt cum

quis a hono ꝓximi in quo ↄſencire debz diſſen
tit ſcienter et ex ĩtentõe · et h eſt pctin moet ale
ex ſuo genere ꝗꝓpter otrarietatẽ quã habet ad
caritate ex qua ↄcosdia cãtur. vnde ad gal · v
diſſenſiones.i.diſcoꝛdie ponũt᷑ inter opa car
nis · de quibus ſubdit ibi qui talia agunt re⸗
gnũ dei ñ ſubſequũtur·peimi tñ motꝰ hiꝰ di⸗
ſceoedie ꝗꝓpter actus impfectionẽ pec cata ſunt

venialia. Elio mõ ꝓ accides vt qn aliqui inte

dunt aliqd bonu ptinens ad honoeem dei vk
vtilitate ꝓxim.ſeò vnꝰ exiſtimat hoc eẽ bo⸗

num aliꝰ nõ Et tunc diſcoedia eſt p accñs cõ⸗

tra bonũ ꝓximi vt fuit inter barnaban et pau
lum act·xv. q ptinebat ad defectũ hůanum
licet hocip̃m fuerit ex diuina ꝓuidetia gpter
vti litate ↄſequente oedinatũ Et tũc diſcoꝛdia
nõ eſt peccatũ nec repugnat caritati miſi ſit cũ
ereoee circa neceſſaria ad ſalute.vel niſi ſit cũ
indebita ptinatia Eſt aũt diſcoꝛdia filia ina⸗
nis gloeie. vt dicit SS xxxj· moꝝ · et hoc ẽ ve
rum loquedo de diſcoedia p quã quis ꝓſequi

tur q ſuum et recedit ab eo qð eſt alterius
ꝙ vero ab alteriuns volũtate recedat ꝓptinet ad

inuidꝛiã· Vnde ſcm hq̊ ab muidia cãtur.

ter,: vno mõ ꝓut dicit impugnationẽ veritati ſ

et modu inoedinatũ ſcòm ꝙ dicit ambeo.qꝙ ↄ

tentio eſt impugnatio veritatis euz ↄfidentia

clamoeis et ſie eſt peccatum moætale.erklota
qꝙ hec clauſula ſcʒ cum fidentia clamoꝛis ẽ
circũſtantia aggrauãs vñ etiã ſine ea pᷣt impu

gnatio veritatis eſſe otentio · vñ ſedm alex. ge
neraliter pᷣt dici tentio impugnatõ veritatis

Pſiſtens in ſetume cã vincendi. hec em̃ oditio
videc' poni in glo:.ij.chim̃.ij.ſup illud noli

Otendere verbis:nemo inquit ſe patit' vinci

licet ſciat vera eſſe que audit· Flio mõ ꝓut

impugnatõ Falſitatis cum debita acrimonia.

et ſic eſt laudabilis. tercio mõ poteſt ſum peo

ut eſt mpugnatio falſitatis cum modo inoedi
nato et ſic poteſt eſſe peccatum vemale · mii

foete tanta ſit inoꝛdinatio ꝙ ex ea alij ſcanda

liʒentur.vnde apłus cum dixiſſet. ij. Mim. ij·
noli ↄtendere erbis. ſubdit· ad nihil eſt vu⸗
le niſi ad ſbn Ponen audientiu. Contentio
autè de qua dicit᷑ job.xix:nunqd qui ↄtendit
cum deo tam facile quieſcit· ſumitur ibi ↄmu

niter ꝓ diſputatõne Item ſzm alex. contentio

Poteſt fieri pluribus de canſis. peimo cauſa
maligmtauis vt cum quis vult iniuſte vincere
vel aĩmos ſimpliciũ ſubuertere. er ſie eſt petm̃
mortale:et ꝓhibet᷑. ij. chim.ij. noli otendere
verbis:ſi tũ hoc in his in quibꝰ nõ eſt piculũ

aquitur videre de tercio ſcz de Otentione
cieca quã ſciendũ ꝙ poteſt ſumi triplici⸗

ex quadã leuitate fieret pct m̃ moꝛtale nõ eſſet
8ðo cã neceſſitatis ſic nõ eſt peccatũ· vñ ſup
illud ꝓuer· nõ otendas aduerſus hoĩem fru⸗
ſtra.glo:.nõ vetat dtendere tra malefacientẽ
vt coꝛrigat qe hoc fruſtra nòᷣ fit.qꝛ certa ncci
tas cogit·tercio cã exercitatõisſic nõ eſt pec
catum moꝛtale. licet aliqñ ꝗpter mdebitũ mo
dum dtingat eſſe veniale.quarto cã eruditõis
ſic nõ eſt ꝓctm̃·quĩt ex quadã titillatõe głie
vel honoꝛis · ſic videt᷑ eſſe pctm̃ veĩ ale.ſic vi⸗
det accipi luc.xxiij.facta eſt ↄtentio qᷓs eoꝛx
videret' eſſe maioꝛ · ſexto p̃t dici dtentio cona
tus bone opatõis.ſm illud luc.xiij. ↄtendite
intrare ? anguſtã poztam Eſt aũt otentio filia
inanis głie · eſt tamè affinis inuidie ſcʒ inꝙtũ
diſſentit ab eo cum quo ↄtendit.-
Eauitur videre de q̃rto ſcʒ de rixa. Brca
quã nota ꝙ ſiẽ dicit glo.ad gał.v. vbꝛ ri⸗
xe ponũt inter opa carnis.rixe ſunt qñ hoĩes
ex ira ſe ꝓcutiũt.et iõ rixa videt' eſſe qdᷣdam
peiuatũ bellũ qð agitur ĩter ꝓpſonas pematas
nõ ex aliqua publica anẽte· ſed magis ex ĩ0e⸗
dinata volütate· et iõ ſemꝑ eſt pctm.et ĩ imua
dente iniuſte e moetale In defendete vero ſe
qnz p̃t eſſe ſine peccato.vt ſi ſolo aĩmo repelle
di miuriam illatã et cũ debito moderamine ſe
defendat · vnde nec rixa ꝗpeie dici p̃t ex parte
eius · Qnz fit cuz pctõ vt ñ aĩo vindicte ł odꝛij
vel euã ĩmoderate ſe defendat.ſʒ cũ veniali qꝗ
dem qñ aĩmo motus lenis vmdicte vbł odij ſe
immiſcet · vel cũ nõ multũ excedit moderatam
defenſione · Qum moetali aũt qñ aĩmo effrena
to inſurgit in impugnantẽ ad occidendũ eum
vel grauiter ledendũ ¶nuadentes aũt publi⸗
ca poteſtate nõ dicunt' rixari ·ſiłr moꝛdinate
ſe defendẽtes reſiſtendo publice poteſtati. Eſt
aũut rixa filia ire vt dicit grego.xxxj·moꝝ .· ꝓ⸗
uer · xv· et·xix· ðe vir iracudꝰ ꝓuocat rixas æc.
Equitur videre de quiĩto ſcz de ſeditione.
hpec aũt impoꝛtat qᷓndã ↄtradictõz et in B
uenit cũ bello et rixa · ſ̊ differt ab eis ĩ duo
bus· peĩo qꝛ illa ĩpoꝛtãt mutuã impugnatõʒ ĩ
actu · ſʒ ſeditio p̃t dici ſiue hniõi ĩpugnatõ fi⸗
at in actu ſiue ſit p̃paratio ad tale pugnã. vñ
ij : coꝝ·xij:dt glo.ꝙ ſeditões ſunt tumultꝰ ad
pugnã ſczʒ cum aliq ſe pparãt et intẽtant pug⸗
re. Fen qꝛ bellu eſt ꝓPeie ↄtra extraneos et
hoſtes qᷓn multituoĩs ad multitudinẽ.rixa aũt
eſt vnins ad vnũ vel paucoꝝ ad paucosſeoi
tio vero ꝓpeie eſt inter ꝓtes multitudis vmnus
inter ſe dſſentietes vt cum vna ꝓs ciuitatiſ ex
citatur ad tumultũ dtra aliam.differt autez a
ſciſmate:qe ſciſma opponĩit' ſpuali vnitati mł
titudinis ſcz eccłiaſtice et impoetat diſſenſiõz
ſpuᷣalem · ſeditio vero opponit' vnitati multi⸗
dinis tpali vel ſeculari: impoetat ec p̃paratõzʒ
ad pugnã coꝛpale. Eſt aũt ſeditio pcẽtin moæta
le ex ſuo genere · vñ. i. coꝝ · xij · ꝓhibent᷑ ſedi
tiones inter illa que ſũt peccata moztalia.Etc
tanto eſt grauiꝰ ꝙᷓto bonũ dũne qð impug⸗
tur pꝓ ſeditione eſt maius ꝙᷓ bonũ peiuatũ qð ĩ
pnugnat' ꝓ rixamꝓtinet aut peccatũ ſeditõis
peimo et peincipaliter ad eos qui ſeditõz ꝓcu

rant q̃ grauiſſime peccãt·ſcedðo ad eoꝝ ſeqces

e
up
e
neci
1 no
tois
glie
evi:

ona

di

ſ

3
7

1
6

18

qui vero reſiſtunt eis ꝓ defenſione duũis boni
nõ ſunt dicendi ſediti oſi · Derturbatio vero re
gimiĩs tirannici cũ non ſit uſtum.qe nõ oedĩa
tur ad bonũ ↄuũne ſed ad peinatũ ·vt patet per
pꝓhm.iij· poł · et · vi· ethi : nõ habet rõem ſedi
tõis vnde landat? qui multitudineʒ; liberat a
tyrãnica ptãte niſi foete qñ ſic inoedinate per
turbat regimẽ tyranni multitudo ſubiecta
patit' maius detrimentũ ex pturbatõe ↄſequẽ
ti ꝙᷓ ex regimie tyrãni· s ant tyranus le
ditõſus elt qui in populo ſibi ſubiecto diſco⸗
dias et ſeditões nutrit vt tutiꝰ dnari poſſit · H

em̃ eſt tpeannicũ cum ſit oꝛdinatũ ad Funn

bonũ pᷣſidentis cũ damno multitudĩs HNon cõ
putatur aũt ſeditio ĩter peccata capitalia nec
anter ea que oenunt᷑ ex illis vt patz· xxx mo.
q; ↄtinetur ſub diſcosdia ſiẽ et ſciſma ·

ma aũt ſcòm yſi· li:ethi:a ſciſſione ðe ani

B gquit videre de ſexto ſcz de ſciſmate. ſciſ

mon ſciſſo vero opponit vnitati et ideo ꝗpe

peccatũ ſciſmatis eſt pctm̃ ſpuᷣale ex hoc ꝙ qᷣſ
intẽdit ſe ſepare ab vnitate quã caritas facit
et ideo ꝓpeie ſciſmatici dicunt q̃ ſponte et ꝓ⸗
peia intentõe ſe ſepãt ab vnitate eccleſie que
eſt vnitas peincipalis· vnde ſciſma a canoiſtiſ
deſeribit' qð eſt illicitus ab vnitate vel ↄnita
te diſceſſus · xxiiij· q.j· ſciſma Ynitas aũt eccle

ſie attendit' in duobꝰ ſczʒ in vnexione mẽbeo⸗

rum eccleſie ad inuicẽ ſine dũicatõe.et oꝛdĩa
tione oĩm membeoꝝ eccleſie ad vnum caput
ſcʒ xpᷣm.cuiꝰ vicariꝰ eſt papa · et ideo ſciſmati

ci dicunt' qui ſubeſſe renuũt pape et hoc cum

quadam rebellione ſcʒ cũ ꝑtinaciter peecepta
eius ↄtemnunt:.et eius iudiciũ ſubire refugi⸗
unt. et etiã illi qui mebeis eius ↄmumcare no
lunt·. Differt aute ſciſma ab hereſi qe hereſis
eie opponit' fidei · ſciſma aũt vnitati eccleſi
aſtice caritatis· vnde ſunt diuerſa vicia. Et pt
etiam dici ꝙ differũt ſiẽ ſpecies et genus qg⸗
cmis hereticus eſt ſciſmaticus et nõ ecõuerſo
niſi ſciſma durauerit.qe tunc in hereſim ĩcidit
In fine em ſibi ↄfingit hereſim vt recte videa
tur ab eccleſia receſſiſſe vt dicit hiero·.xxiij · q·
iij· inter ſeiſma. vnde infidelitas vel hereſis ẽ
gramꝰ peccatũ ſciſmate in genere ſuo.qe illa
eſt ↄtra deum ſcõm qð eſt in ſe veritas peima.
hoc aũt eſt contra eccleſie vnitatem que e m
nus bonũ deovnde hereſis peimũ locũ tenet
in penis. xxiij.q.vij· qui eſt in oĩbus· Do ſſet
tamen ↄtingere ꝙ aliqiis ſciſmaticus pecca⸗
ret grauiꝰ ꝙ aliqs infidelis· vel ꝗꝓpter maioee
Otẽeptũ.vel ꝓpter maius piculũ qð inducit vł
apter aliud lauiõi iero· cñ videtur ſentire ꝙp
ſciſma ſit grauiꝰ peccatũ hereſi et oĩ alio pec⸗
cato.qꝛ deus ipᷣm grauiꝰ puniuit ſicut patet
pᷣcipue ĩ choee dathã et abirõ.quos viuos ter
ra abſoꝛbuit numeri · xvj. et ·xxiiij·q:j· ñ aufe⸗
ramus. d qð dici poteſt ꝙ ſciſma exquo ẽ ra
dicatum et firmatum habet hereſim annexam
Vnde peccat ↄtra illum articulũ fidei · vnam

ſanctam catho:eccleſiam. et ſic ẽé idem crime

qð hereſis et pena equalis. vel foete illi de qᷓ
bus dicit hiero: omiſerunt ſciſma ex maioei
tumacia · et tẽptu ꝙᷓ alij ydolatriã ꝓpter qð

ſcðm ꝙ oſtendit

magis peccauerũt et ideo grauiꝰ puniti fuer̃t
NPuniunt aũt ſciſmatici et a deo vt pᷣtactum ẽ

et ab homie iudice ſez ſpuͦali p excõicatõz · Et
ſi nõ reſpuerint deponunt.dixxiij· in nomie
Dũñi · Qt ſi non poſſit aliter deſtrui inuocandum

eſt beachium ſeculare. x.q:j·petimus· puniũt
etiã pecunialiter.xxiij.q:vij.qꝙ aũt· Quid aut
int᷑ ſit de oedinatis a pᷣlatis ſciſmaticis vide ĩ
fra tractatu de ſacramento oꝛdinis.ti · a q ha

bent oedines ↄferei. Quid etiã iuris ſit de ali

enationibꝰ factis a ſciſmaticis · vide infra tra
ctatu de ſacrameto oꝛdinis ti:de cãiset foꝛ⸗

ma alienãdi res tꝑyales eccłiaꝝ · Sciſmaticus

aũt volens redire ad vnitatem eccłie cũ ome
ſciſma vix aut nunꝙᷓ; ſit ſme hereſi ſciſma debz
abiurare et ad mandatũ eccłie ſatiſ facere · et
recipi cũ manus impoſitõe vt accipiat ſanctũ

ſpm qui extra eccleſiã nõ eſt nec dari p̃t· xxiiij

qj.dicimus putandũ ſciſma · Si aũt recõcilia

tus dicat ſecuʒ circa oꝛdine miſericoꝛditer di

ſpenſatũ ꝓbare habet et ꝙ ab eo qui pt diſpe⸗

lare. ex · e · c· vltimo.

gquic videre de ſeptimo ſcz de bello. de
hoc aũt habitũ eſt ſapea li.j·.ti · de bellis
iiloꝰ tñ pᷣter ea q̃ᷓ dicta ſunt ibi pñt B plu

ra queri ſcʒ vtꝝ bellare ſemp ſit —
i

ꝙ nõ nam bellare mſte ſcðz lege diuinã eſt li
citum et etiã regibus et pꝛincipibꝰ teree pᷣce⸗
ptum.jm ꝙ dicit aug· ad boni faciũ comitem
ſuꝑ illð ꝓps.et nũc reges mtelligite ꝛcẽᷓ · qũo in
quit reges ſermũt in timoee niſi ea que cõtra
dei iuſſa ſũt religioſa ſeueritate ꝓhibendo atz
pꝓlectendo·aliter em̃ ſeruit rex q hõ aliter qꝛ
rex·qe homo eſt ſeruit deo viuendo fideliter
q rex eſt pugnando ſm legem inſticie virili⸗
ter· Bellare aũt Tiuſte licitum e et ꝓhibitũ
baruth.iij · vbi dicitur de gi
gantibus qui ab inicio fuerũt ſtatura magni
ſcientes bellũ.nõ hos elegit deꝰ ꝛc· Æ.; ma
ioꝛem ergo euidentiã ſciendũ ꝙ ad hoc qð ali
qð bellum ſit iuſtum quatuoe requiri.peimo
autoeitas peincipis cuiꝰ mandato eſt bellum
gerendũ. xxiij.q:ij.c.j.vndò e et peincipibꝰ di⸗
citur in ppᷣ.eripite pau:et egade ma⸗ pec.li⸗
berate. Scdo cã iuſta vt illi ſcʒ qui impugnan
tur ꝗpter aliquã culpã impugnatõz mereant

xxii:q:ij.dñs. Vñ augin li·lxxxiij. qſtionum

Inſta bella ſolent diffinini que vlciſcunt iniu
rias.ſic gens vel ciuitas plectenda eſt que vł
judicare neglexerit qð a ſuis impeobe factũ e
vel reddere qð p iniuriam ablatum eſt. Sunt
aute iuſte cauſe plures ſcz maloꝝ cohertio·
bonoꝝ ſubleuatio.xxiij.q:japud. Reꝝn abla
tarum repetitio· Iniurie a ſe gel ab alijs ꝗpul
ſatio.xxiij·q:ij c..et· c · D atrie defenſio
infirmoꝝn ꝓtectio·xxiij.q:nj.foetitudo·tercõ
requirit' vt intentio bellantiũ ſit recta.xxiij ·
·ꝗq.j·quid culpat᷑ ·et capitulo apð.vbi dt auꝰ
li.de verbis dñi:apudò vos dei cultoꝰꝛ es etiaz
bella ꝓtractantes ſunt qui nõ cupiditate aut
crudelitate ſed pacis ſtudio gerũt vt mali co
herceant' et bom ſubleuentᷣ quarto requirit
modeſtia · Et hec cõſiſtit m duobus peimo vt
tartũ accipiat vt ſibi reputet ſatiſfactũ et nõ

vltra. Oiles em loabens ↄtra aliquẽ iuſtũ bel
lum.ſuu facit licite quiò qᷓd capit ab hoſte vłk
ab adiutoeibus eiꝰ? ſme ſubditis ſine alijs do
nec ſit ſibi ſatiſ factũ ſcòm ſuazʒ ↄſcientiam de
omni damno dato· et laboee et opis tam ſuis
qꝙᷓ; hoĩm ſuoꝝvel donec hoſtis ius offerat et
ſatiſfacere velit: vltra q̊ aute nihil accipe de⸗
bet niſi ꝗꝓpter immanitatẽ crimis peiuari meru
erit omibus bonis · vt ꝓpter hereſim vel crime
leſe maieſtatis .ſim ray·et roð · Scðo oſiſtit in
Hoc vt nõ ledat eos qni ĩ nullo pᷣſtant aduer⸗
ſarijs ſuis auxiliũ vel fauoꝛem mouens em̃ in
ſtum bellu poteſt nõ tm̃ aduerſariũ.ſʒ etiã va⸗
ſallos et ſubditos eius.et ↄplices ledere.ex.
de offi · dele · c. j. Flij di cũt ꝙ nõ poteſt res p̃⸗
dictoꝝ cape vel pſonas niſi ꝙꝓdiu pugnant
Otra eum.niſi foete de rebus illoꝝ vel ediki⸗
cijs ledere hec hoſt.ex.de reſti ·ſpo.olim.Si
aliqð hoꝝ deſit eſt miuſtũ bellum. SZi tamen
hec omia deſint et tantũ ꝓ rebus repetendis
quis bellet nõ tenetur reſtituere niñ illuò ad
abſtulit vltra ið qð habuit ille ð ſuo S obi
citur Otra pᷣdictaillud t⁄½ xxvj- oiε qui acce
Perir gladium. gladio pibit · vt dicit aus:
i· ij. otra manicheos. Hle accipit gladiũ qui
nulla ſupioei aut legitima ptãte iubente b cõ
cedente in ſanguine alicuiꝰ armat .qui vo ex
autoeitate peincipis vel mdicis ſi ſit ꝓſona pᷣ
uata vel ex zelo iuſticie qᷓi ex autoeitate dei · ſ
ſit pſona publica gladio vtit'.non ip̃e gladiũ
accipit ſed ab alio ſibi ↄmiſſo vtitur vnde ei
pena non debetur. Nec tamè illi qui etiã cum
peccato gladio vtunt ſempꝑ gladio occidunt
ſed ip̃i ſemꝑ ſuo gladio peunt.qꝛ peo peccato
gladij eternaliter puniutur niſi eos peniteat-
Obicit' iten illud Ot. v. ego ant dico vo⸗
bis non reſiſtere malo· i ꝙ huiõi pcepta vt
dicit aug: li:de ſermone dñi in monte ſp ſunt
ſeruanda in p̃paratione aĩmi· vt ſcʒ homo ſem
per ſit paratus nõ reſiſtere vel ſe nõ defende⸗
re ſi opus fuerit· Sed quandoq; tamẽ aliter a
Zendu eſt gpter ↄomune bonum et etiam eoꝝ
cum quibus pugnat᷑ qe vt dicit aug. in epiſto
la ad marcelltau cni licentia iniquitatis eri⸗
ritur vtiliter vincit'. e Vtrum inſte bellans
oſſit hHhomies capere et rebꝰ ſpoliare · Hẽ bel
um aut eſt iuſtum ſimpliciter aut ex cã.ſi ſim⸗
pliciter puta ex edicto peincipis. liberi hoĩes
capti · fiunt ſerui capientium et in dommum
eoꝝ tranſeũt res occupate.ff. de capti.et pꝰ
liminio reuerſis· l. hoſtes.Et tunc peccat ſer⸗
uus ſi a dommo receſſerit. xxiij.q. v. dicat.
vnde res feudales in bello capte erunt occu⸗
pantis·ſaluo tamen mure dñi innocétis. ex · de
Pere:grecican Wel vero ſit iuſtum ex cã puta
quia fit ad defenſonem et ꝓſecutioneʒ iuris
tunc aut bellans habet iuriſditioem ſuper il⸗
los quibus monet bellum aut non.ſi ſic quia
ſcilicet ſubditi ſunt rebelles tũc poteſt res eo
rum muadere et ſuas facere.ff. de le. iij.l. j.
Si aũt nõ habet iuriſpitionem iuſte tamen pu
gnat·quia alius inuadit eum. vim vi repelle⸗
re poteſt et hoĩem ꝓcutere cum moderamine
inculpate tutele · licet· Non lieʒ aũt ei pſonaʒ

vel bona eius capere vel detinere ſed res ſibi
ablatas poteſt vendicare. ff.de rei ven.l. rẽ
actio.hec hoſti.e de mureiurã.ſic· &r aũt res
eius ſint diſtracte· et ip̃e locò eaꝝ tantunde;
de rebns illius abſtulit reſtituere non tenet'.
Debet tamen pemtentia ſibi imponi ꝓ rapina
ſicut dicit' de illo qui furatus eſt.x.li. ei qui
debebat ſibi x. Ve clericis et ep̃is liceat
facere bella.c ꝙ; mõ·ſcz bella illa q ad ſan⸗

Zumis effuſione oꝛdinant' quinimo potiꝰ de

bent eſſe parati peiũ ſanguine effundere peo
xpo vt ope imitenct' qð gerunt miniſterio alta
ris in quo ſub ſacramento repᷣſentatur xp̃i paſ
ſio· St ꝛdeo ſtatutũ eſt vt effundẽtes ſangumẽ
etiam ſine peccato ſint ireegulares· nulli aũt
alicui officio deputato licet illud p qd reddi
tur indignus illo officio:hinc dicit petro in
Pſona epiſcopoꝛꝝ et clericoꝝ · Ot. xxvj mitte
gladium tuũ in vaginãac ſi aꝑte dicat.ac
nus tibi tuiſqʒ; pᷣdeceſſoeibꝰ immicos dei coꝛ⸗
pVali gladio licuit pſequi. decetero aũt in exẽ
plum patietie gladiũ in vaginã ↄuerte xxiij·
q:viij:clerici · Hoſſunt tame plati et clerici ex

autoeitate ſupioeis bellis mtereſſe nõ vt ma⸗

nu ꝗpeia pugnent. ſeo vt iuſte pugnantibꝰ ſpi
ritualiter ſubueniant ſuis cohoætatõibꝰ ablo
lutionibus et humſmodi ſpiritualibus ſubue⸗
tionibus . Doſſunt etiam diſponere et induce
re alios ad bellandum uuſta bella. non em̃ in

terdicitur eis bellare quia ſit peccatum ſeò qe

non conuenit eis tale exercitium.xxiij · q; viij.
Hhoꝛtatu En pſona vero ꝗpeia debent vti armiſ
ſpuᷣalibus.ſcòm illud.ij·coꝝ·x. arma militie
noſtre nõ ſunt carnalia ſed ſpiritualia que qui
dem ſunt ſalubees admonitones denote oeati
ones contra ptinaces ſententia excõmũicatio
nis F. hanc etiã queſtionem valent ea que di

cta ſunt li . j. ti · de homicidio. queſtione · vtrũ

liceat clericis maleficos occidere· De hac ma
teria ho· ex ·de ſum.tri · ſup decre· ĩnoc.· xp̃i di
lectio et modo habetur in ſexto poſitis ſuꝑ
hoc diuerſoꝝ ſententijs in fi.ſententiazʒ ſuam
ponens.dicit ꝙ clerici habentes iuriſditõem
tempoæalem indiſtincte poſſunt a rma ſumere
ꝓ ſua et ſuoꝝ defenſione:quia hec omnia iu⸗
ra ꝓmittũt. et ꝓbatur.xxiij·q.j. noli.et.q·fi
G. ij · his ita.vſqʒ ad·I. in regiſtro.et.c. ſcire ·
SZi vero tpaleʒz mriſoitiõzʒ nõ habent · tene qð
notauit jo·et alij ſupeadicti ſcʒ ꝙ talibus nõ
licet ſumere arma in ꝓpeia pſona niſ ad defen
ſionem ſui.vel niſi hoetando.vt.xxiij.q·fi·.
ecce ꝙ hec hoſti erum liceae vti inſidijs ĩ
bellis · ꝙ ſic aliquo modo in bellis iuſtis
Inſidie em̃ oed mant᷑ ad fallendũ hoſtes. Du⸗
pliciter aũt poteſt quis ex dicto vei facto al⸗
terius falli · vno mõ ex hoc ꝙ dicitur ei falſuʒ
vel nõ ſeruat ei ꝓmiſſum et hoc nunꝙᷓ licet·
Vnde hoc modo nullus debet fallere hoſtes.
Funt aũt quedam iura belloꝝ et federa etiaz
inter ipᷣos hoſtes ſeruanda vt dicit ambeo.li.
de offi · llio mõ ex eo ꝙ nõ aperit᷑ ei ꝗpoſituʒ
hoc aũt nõ ſemꝑ tenet homo facere· vnde do

minus iuſſit ioſue inſidias ponere ha bitatoꝛi

bus hay. vt ha bet ioſue. vꝛij · Et hniõi inſidie

——— — —

—

non dicuntur ꝗpeie fraudes · nec repugnãt iu

ſticie nec voluntati oedinate · Eſſet em̃ moꝛdi⸗

nata voluntas ſiqs vellet ſibi nibil ab alije

occultari Vtrum in feſtis liceat bellare Pæ
obſeruatio feſtoꝝ non impedit ea que oꝛomã

tur ad hominum falutem etiam copozalem-
vñ dominns argun iundeos. o· vij· dicens · mi

pi indignamini quia totum hominem ſaluum

feci m ſabbato:multomagis aũt eſt conſeruã⸗

da ſalus reipublice ꝙᷓ ſalus coꝛpozalis vnius
homims· Et ideo ꝓ tuitione reipublice fide⸗
lium licet iuſta bella exercere in diebus feſti

uis · ſi tamen hoc neceſſitas poſcit alias non
xxiij·q· viij:ſi nulla ..
De miſericodia ti:lxv.

Einde conſiderandũ eſt de miſericoe⸗
dia· huic ꝓpeie opponit᷑ inuidia vt di⸗
ctum elt ſupea ˖ dicitur antez miſericoeꝛ⸗
dia quia habetur miſericosdia ſuper alterius

miena · vnde dicit aug· ix · de ci · dei · miſeric oꝛ
dꝛa eſt aliene miſerie in coꝛde noſtro ↄpaſſio

qua ſi poſſamus ſubuenire cogimur.vnde mi⸗
ſericoꝛdia non eſt ad ſe niſi ſimiltudmarie ſiẽ

et iuſticia ſcdᷣm ꝙ in homie conſiderantur pꝑ⸗
tes diuerſe vt dicitur ˖ v. ethi · Et ſim Hoc dici
ecẽ.xx· miſerere aĩme tue placens deo EFſt aut

miſericoꝛdia potiſſima inter om̃s virtutes ad
peoximum ptinentes:ſicut eſt etiam actus po
tioꝛis· ſupplere em defectus alicuiꝰ inꝙtum
huiõi eſt ſuperioꝛis et melioꝛis · vnde ſup illð

j. thi · v. pietas ad om̃ia valet · dicit glo · am⸗

bꝛo:ſumma diſcipline xpᷣiane in mſericosdia
et pietate eſt · Et loquitur quantum ad opera
exterioꝛa· Interioꝛ tñ affectio caritatis qᷓ deo

iungit dilectioni et miſericoꝛdie ĩ pꝛoxmos
peefertur.

VDe beneficentia ti· lxxj ·
Oſtea conſiderandum eſt de exterioei⸗
us actibus vel effectibꝰ caritatis:Et

neficentie . ſed de ĩa dicet infra li · v · Tercio
de coæerectione fraterna que eſt quedaʒ elimo

ſma. Quarto de offenſione et ſcãdalo que op
ponunt' beneficentie et coerectioni· De bene
ficentia autem ſatis dictum eſt titulo de cari⸗
tate arti. iij · et iij · e .d p̃ᷣſens autem nota

benefaciendum eſt bĩbus ſcm illð gab · vlt ·

dum tpus habemꝰ? opemur bonũ adò cem̃es cũᷣ

beneficentia ſit effectus caritatis que ſe extẽ

dit ad omnes Et ſi om̃ibus nõ poſſumꝰ bene⸗

facere in ſpeciali nullus tamẽ eſt de quo non

poſſit caſu occureere in quo opoeteat in ſpe⸗

ciali ſibi benefacere t ideo caritas requirit

vt homo et ſi non actu benefaciat habeat ta⸗

men in anmo ſuo vt cuiqʒ benefaceret ſi loci

et tempoeis opoetunitas adeſſet: Fliquibꝰ ta
men vt excõmunicatis et hoſtibus reipublice

potius ſunt ſubtrahenda beneficia inquãtum
P hoc arcentur a culpa· ſi tamen neceſſitas im
mineret eis ſubueniendum eſſet: modo tamen

debito · ne natura deficeret niſi ſcõᷣm oꝛdinem

juſtici e paterentur Licet autem omnibus ſit
benefaciendum ꝓ loco et tempoee magis ta⸗

Apꝛimo de beneficentia: ſedᷣo ↄſideran⸗
dum eſſet de elimoſma que eſt quedaz pars be

men ceteris paribus nobis magis comunctis

Gratia ei et virtutes oꝛdinem imitant natu⸗

re quem mſtituit dens· Eſt aut talis oedo na⸗

ture vt qdᷣlibet agens naturale x peius magiſ

diffundat actionem ſuam ad gginquioea ſibi

ſicut ignis magis calefacit ꝓgpinqmoæea · et 18606

debemus eſſe magis benefici ounquioeibus
nobis· Peopinquitas tñ vnius homis ad aliũ
attendi poteſt ſcm diuerſa in quibus ↄmuni
cant hommes admuicem vt dſanguinei in na
turali iunctione:conciues in ciuili. fideles
in ſprrituali:et ſic de alijs· Et ſcdðᷣm diuerſas
Oiunctiones ſibi diuerſimode diuerſa benefi⸗
cia ſunt diſpenſanda·hoc tamẽ poteſt variari
ſcᷣm dmerſitatem locoꝝ et tꝑm et negocioꝝ
NDe coerectione fraterna ti. lxvij
ſtea conſiderandu eſt de cozrectione
fraterna· St peimo cuiꝰ virtutis actus
A eſt coerectio fraterna ſecũdo quid eſt

fraterna coærectio· tercõ ve et qũo ſit aliql
coeripiendus· quarto de obligatõe ꝓcepti de

coerectione fraterna quinto vtaà p̃ceptum iꝰ
Mi. xviij. ſi peccauerit in te frater tuus vade
et coꝛ·æc. intelligi debz tm̃ de peccãte octulte
ſexto de oedine fraterne coærectõis · ſeptimo ð

teſtium adductione:octauo vti frater qui iu

cratus eſt fratrẽ coezripiendo eum inter ſe et

ipᷣm ſolum.teneatur pᷣlato pᷣ̃cipienti ꝑ obediẽ

tiam reuelare ip̃m coereptum Circa peimum
ſciendum eſt ꝙq duplex eſt coærectio delĩiquen

tis vna que adhibet remedium peccato mquã
tum eſt qdðᷣdam malum ip̃ius peccantis Et hec

eſt ꝓpeie coerectio fraterna que cedinatur ad
emendationem delinquentis remouere autez

malum alicuiꝰ eiuſdẽ rõms eſt et bonum eiuſ
ꝓcurare. ꝓcurare aute fratris bonum ꝑptinet

ad caritatem ꝓ quam volumus et opamur bo
num amicovnde et coærectio fraterna actus
eſt caritatis.quia ꝓ eam repellimus malũ fra
tris ſcilicet percarumn cuiꝰ remotio ꝓtinet ad
caritatem magis ꝙᷓ et

ro coerectio que adhibet remedium peccati ð
linquentis ſcðm quod eſt in malum alioeum
et p̃cipue in nocumetum ↄmunis boni. et ta⸗

lis coereptio eſt actus iuſticion eſt ſeruare

rectitudinem iuſticie vnius ad alium.

¶Q Nia ſcᷣm ſciendum ꝙ ſiẽ ex verbis domi
i. et ſanctoꝝ colligitur. fraterna coere⸗-

ctio eſt admonitio fratris de emẽdatione pec
catoꝝ ex fraterna caritate ꝓcedens · d cuiꝰ
euidentiam ſciendum ꝙ coeripere fratrem eſt
coꝛ eius de malo ad bonum rapere:rapi autez
dicuntur que cito et quaſi ſubito auferuntur ·

Vnde et ſillaba coæripi dicitur que raptim et

quaſi ſubito ꝓnunciatur· Cito aut frater ð ma
lo ad bonum trãl fertur dup iter · peimo cuz
turpitudo peccati ſibi et pulẽritudo vł hone⸗

neſtas boni oſtenduntur· ſecundo cum pena
inflicta ſentitur vel mfligenda enerur. F
cundũ hoc duplex e coæreptio: vna eſt frater
na m qua bonu fratri ꝓpſuadet a quoc ũqʒ · Et

t ſe⸗

etiam remotio exterioeis
damni vel etiam cozpalis nocumenti · ꝓFlia ve

d c

turpitudo peccati vel puleritudo boni dimiſſi

oſtenditur- Flia eſt pocteltatua in qua pena

infligenda cõminatur vel iam infligit vt de
peccato ad ſtatum bonũ coæreptus reuertat'.
&c hoc eſt platoꝛ peima diffinit' hic et non
ſecunda. &t nota ꝙ cũ dici coereptio frater
na eſt admonitio fratris. Nomie fratris intel⸗
ligit omis homo peccatoꝛ ſiue inferioꝛ. ſiue
par.ſiue ſupioe. Omes em̃ fratres ſumus ĩ xpᷣo

potius tñ ponit nome fratris ꝙᷓ homĩs b pec⸗

catoeis qe frater eſt nome amoeis et caritatis

et huiõi: NHec aũt coereptio fit vel fieri debert
ex fraterna caritate· Inde aug. de verbis dñn

ſup t. vj · debemus amando coeripere nõ no

cendi cupiditate ſed ſtudie coerigendi? Fd
hoc nota ꝙ coeripe interptatur· i. ſimul rape⸗

re vel coerapere · Mõ tranſ fert' ãt nec ſumit

m hac materia rapere ſcòm ꝙ ſonat in violen

tiam. ſed ſm ꝙ dĩcit feſtinatõzꝭ quaſi ſubito ðᷣ
malo as bonũ tranſlatõem. udito em̃ a coe
ripiente ꝙ;ᷓ turpe· ꝙᷓ damnoſum ꝙᷓ puniendum

ſit peccatu ↄmiſſum et quantum ſit bonum di

miſum merito raptim et feſtinanter debz pec
catoe peccatũ dimittere et ad virtutez redire ·;
Irca terciũ querũt᷑ plura ſczʒ vtrũ aliquis
ſit coeripi endus · ꝙ ſic ſcm illud Ot
xviij·ſi pecca.ĩ te frater tuꝰ æc. Eſt aũt frater
coeripiendꝰ quadeuplici de cã ſcdᷣm aug. li .ð
cos· et gratia: peimo vt peccatũ ſuum et ſe co
gnoſcat. ꝓuer.xxix· virga et coæreptio tribuũt
ſapientiam.ſcðòo vt de peccato ↄgnito dolo⸗
rem pudoeem et timoee habeat.tercio vt pec⸗
catoe ſe defoæmem ex peccato vidẽs· refoema

tione deſideret. et deum oeet ne in tali fedita

te ꝓmaneat.quarto vt ſi coeripiens in coere⸗
pto non ꝓficiat tamen coæripere ſibi valet vt
peccatum effugiat et meritum ſibi acquirat.
vnde. xxiij ·moꝝ · xx.c ·dicit gSι. caritatis 3elꝰ
mala que coerigere nõ valet increpare nõ de

ſinat ne ſe pticipem delinquetium ex conſen⸗

ſu taciturnitatis adijciat· Et aug·li.de coꝛ. et
Sratia:dicit ſine deſperatõe coeripiamus.q ſi
filius eſt pacis quẽ coeripimus requieſcet ſup
eum pax noſtra ſinaũt ad nos reuertet Sʒ
obicit' qe ꝓuer: Ix · de.qui arguit impiũ ipᷣe ſi
bi maculam generat. Holi arguere deriſoeem
ne oderit te:ege peccatoꝛ nõ eſt coeripiendꝰ
E& ſalomõ loquitur in cãu nõ abſolute. ſcoᷣm
Sres·vij·moꝝ· c· lix · vbi exponit illud verbůᷣ
quando em pec catoe vel deriſoe credit ꝓba⸗
biliter ex coerectõne peioæ futurus · tũc nõ eſt
coerpiendꝰ vt dieit ibidez. aliter em quando
ſperatur coerectio eſt coeripiendꝰ.In cãu eti⸗

am aliquo qñ non ſperat coerectio· coeripitur

tñ ne ꝓceòat plus in malo Vnde aus de coꝛ ·
et gratia· ſi aliquando timoee nõ coeripiamus
ne aliquis peret cur etiam timoee nõ coeri pi
amus ne aliquis de plus pereat · ꝗ Vtrum
coereptio fraterna ſit dure vel lemter facien⸗
da. HK licet hic ſit difficile certam et vnaz le
Zem de coeripiendo dare. quia lex non poteſt
dari de pticularibus in pticulari. vt habetur

· ethi coereptio autẽ eſt actuũ ſingularium

ſcʒ peccatoeum. Doteſt tamen diſtingui ex par

te Peccatoeum: quia quando peccatum fit ex

ignoꝛantia et infirmitate tunc debemus coeri

pere leniter et moderate · gab · vj · fratres ſi pee
occuꝑpatus fuerit aliquis in delicto vos q ſpi

rituales eſtis inſtruite huiõi in ſpiritu lenita⸗
tis· quando vero fit peccatuʒ ex paſſione et ſu
per inducta mala conſuetudĩne tunc eſt coeni
pPiendum partim leniter partim dure. vt dicit

ethicoꝝ · ij. iuuenis paſſionum ſecutoe nõ ſo⸗
lum perſuaſionibus et monitionibus coeripi⸗
endus eſt. ſed etiam obpeobeijs et cotumetijs
frequenter indi get apter quod hely qui fili⸗

os ſuos muenes tales leniter coæeripuit et nõ

dure:dicitur eos non coæripuiſſe · quod aũt le
mter coeripuerit· habetur · j.· Be . ij. Luãdo auũt
lereari⸗ fit ex ꝓteruitate malicie et certa de
iberatione·tunc cceripiendum eſt antentice
et dure · vnde grego· im paſtor᷑. nonnulla pec⸗
cata ſunt vehementer increpanda. vt cum cul
pꝓa ab autoee non cognoſcatur quanti ſit pon
deris ab increpantis oee ſentiatur Ex parte e⸗

tiam coeripientium diſtingue quia illi qui co⸗

ripiunt aut ſunt peelati ·aut ſu bditi·. ſi ſubditi
ant ſunt iuuenes et hi coenpere vel monere
debent humiliter. ſi autem ſunt ſenes coæripi
ant iuuenes moderate et mature.alios autem

ſcilicet conſenioees reuerenter. peelatos huĩ⸗

liter. Si autem ſunt peelati coeripiant ſenio⸗

res obſecrando iuuenes pſnadendo · j. chi· inij

ſemoeem ne increpaueris· ſed obſecra vt pa⸗
trem- muuenes vt fratres· hoc dico conſideran
do conditiones coeripientiũ non conditioneſ
alias peccantium·q? quo ad huiõi vix beeuis
et Oũis regula poterit inueniri · Quia tñ gene
roſus eſt animus homis·et ideo meliꝰ ducit
ꝙ trahatur ſcm ſenecam.dico ꝙ coereptioni
dure ſemp miſcendum eſt aliquid blandiciei
ſaltem vt videatur eoereptio fieri ex compaſſi
one. vnde leñ.in ꝓuer· ſemꝑ obiurgationi ali
quiò blandiciei admiſce · Quod aũt dicit apo⸗
ſtolus thi ·ij. pcipe doce cum omni imperio ex
ponens gSmox xxiij: c· xxj · dicit ꝙ aplus HB
dicens ſcʒ peecipe ec· nõ damnationẽ potentie
ſed autoeitatem ſuadet vite: cum im perio qp⸗
pe ſuadet qð peius agitur ꝙᷓ dicatur Ham do
ctrina ſubtrahit fiduciam quando conſcientia

imedit linguam hec guunab.
quitur videre de quarto ſeʒ de obligati
one peecepti de coereptõne fraterna. Et

circa hoc querunt' plura ſcz vtrum illud ρ.

xriij.ſi pec· in te frater tuus. vade et coæ:æc.
ſt pᷣceptum vel ↄſilium. ſcoᷣm gunał·ĩ que
ſtionibus diſputatis:coꝛripere fratrem non o
poetet niſi de peccato· ſcm illud t. xviiijj · ſi

pec: in te et cetera: peccatum autem eſt du⸗

plex ſcilicet veniale et mostale· coereptio au-
tem fit ad lucrandum fratrem amiſſum ꝑ pec⸗
catum. Vnde Math· xviij· ſi audierit te lucra⸗
tus eris fratrem tuum non amittitur fratris
anima niſi per pececatum moetale patet ergo
coeripere fratre m eſt peeceptum quãdo pec

cat moætaliter Et ſic dicitur eccleſia:xvij· vni

ciq; mandauit deus de ꝓximo ſuo Eſt aũt ↄ
ſilium qñ peccat venialiter· et hoc vide dice
re aug· li. ð ſer · d· dices · audiuimꝰ admonẽte

et magna cura p̃cipientem · ſi pec. in te frater
tuus va.et coe·ipᷣm ta ꝙ admoitio ĩtelliga⸗

tur de peccato vemali nõ ò moetali. B guab-
glo · enã ſuꝑ pᷣ̃dictũ verbũ dicit · ita peccat q

fratrem videt etꝶ tacet · ſieut qui peccãti nõ in
dul get · hec glo· ſed peeceptũ eſt peccãti iduil
gere· ergo p̃ceptũ ẽ fratre coeripere · Sʒ obi
citur qe augꝰ.peimo de trim·c . x · dicit · al iqñ
a coeripiẽdis fratribꝰ deſiſtũt homines ł ꝗp⸗

ter laboæꝛe vłk ꝓpter verecũdiaz · vb ꝓpter vta

tionem nocumeti tpꝑal qu ãuis diſpłiceat eis
malũ eoꝝ · Nec tñ incidut in illam dãnatiõez
q̃ poſt pãc vitã talibꝰ peepaꝰ·ſʒ ſi coꝛreptõ fr
na eſſet peccatũ deſiſtẽtes ab ea ꝗꝓpter vitãdũ
incõmodum tpale incureeret dãnatõnis de⸗

meritũ:ergo talis coereptio ſub p̃cepto nõ ẽ

H m rich. ſup quartũ ſen· di · xix · ꝙ deſilte⸗
re a coereptione fraterna p̃t ↄtingere triplici
ter· vno mõ meritoeie·ſ.qñ homo deſiſtit coꝛ
ripere:quia tempꝰ nõ eſt nec locus· Flio mõ
pernicioſe qñ ſclicz homo ꝓbabiliter ſperat
et credit ꝙ poſſit ſuo verbo fratrẽ a peccato

rtrahere· et H̊ omittit facere ꝗpter aliqð ↄmo

dum tempoꝛeale · tũc em̃ puertit oedine carita

tis plus diliges bonũ tꝑale ꝙᷓ animã ꝓximi

et honoeem dei · tertio mõ p̃t hoc omitti ita ꝙ
Hhec omiſſio non ſit peccatuʒ niſi veniale · quã
do ſczʒ ꝗpter aliquod tẽpoꝛale modum habẽ

dů vel mcõmodũ vitandum ekficitur hõ tar⸗
dioe vel minꝰ diligẽs circa ꝓximoꝝn coerepti

one. Nõ tñ ĩ tin qum ſi cõſtaret ſibi ꝙ ipſum

poſſet a peccato moetali retrahere · boc nõ o

mitteret ꝓter incõmodũ tpale.&t hoc tereõ
mõ intelligit autoeitas augꝰ Vtrũ coeripe⸗
re ali ſit omnibꝰ pᷣceptũ &Æο notanit . jo. ij.
q:ieſi peccauerit in te ꝙ opi.dicentiũ ; om̃s
tenentur ad p̃ceptũ de coereptione fraterna
dura elt et teneri nõ debet· eo ꝙ ↄoſtituit oma
trãſgreſſoꝛes· St ideo dicit ꝙ mãdatuʒ hoc ex
tenditur ſolũ ad eos qui ſunt in gradu vł ma
giſtratu oſtituti· & otrariũ huiꝰ habe.xxiiij
q:iiij. tam ſacerdotes. Abi dicitur ꝙ tã ſacer
dotes ꝙᷓ reliqui fideles om̃s ſummã debẽt ha

bere curã de his qui pereũt q̃tenꝰ eo redar

Sutione a peccatis coæri ga aut ſi incoerigibi
les appareant ab eccleſia ſepent᷑ vñ ad eph̊.
v:dicit omĩbꝰ.nolite cõicare opibus infru
ctuoſis· magis aũt redarguite · Id illð autez
quod timet.joet dicit ꝙ ſi eſſet pceptum omi
bus om̃s ↄſtitueret tranſgreſſoꝛes.· Heſpondz
guab ·ꝙ non eſt verũ quia eſt peeceptũ affir⸗
matm ligãs tantũ ꝓ loco et tpe neceſſitatis·
vt patebit infra:· Dicendũu eſt ergo ꝙ coeripe
fratrem peccantem infligẽdo penã eſt tm̃ pᷣla
ton:ſedò coeripere admonendo ad ſui et pec⸗
cati coerectione eſt omniũ · qð patet peimo ꝓ
legem naturale ꝗᷓ dicit hoc fatias alijs qð ti⸗
bi vis fieri:auꝰ:qð tibi vis fieri ·i.debes vel
le fieri debes aũt velle ꝙ aliꝰ te coerigat qñ
peccas vt te emedes:igi᷑ et tu debes hoc a⸗
lij vnicuiqʒ facere· ſecudo hoc patet ꝓ legez
moſaycã:deutꝰ.xxiij. nõ peeteribis boue aut
ouem ereante ſed reduces B de bemignitate
legis eſt obſeruãduz ad literam magis aũuũt te

netur quilibzʒ fratri ere ãti vł peccanti qᷓ; boni
ſi ergo bouem ereantẽ tenet reducere⸗ ergo
et fratrem erzãtem coeripere qð eſt ad deu re
ducere⸗tereõ hoc ptz ꝓ legem euãgelicã · O
xviij-Nam ibi dicitur ſi pec · in te frater tuus
nõ dicit ſubditus · Et ſubdit etiã lucratꝰ eris
fratrẽ tuum.quia ergo omnes ſumꝰ fratres o

mnes tenemur muice reniger⸗ quando otig?

alique noſtrum peccare.· Jed obicitur quia
t.xviij⸗ pꝛicitur.ſi pec·ĩ te cc.ſi ergo peccat
in alium vel in deum nõ teneris eum coæꝛripe
re·ergo coæripere nõ eſt ommiũ ꝙ illð &t
in te intelligitur in te ſciẽtem.nõ in te leſum
Ita ꝙ amoee tui illũ coeripiasſecundũ aug.

vel die ꝙ quicũqʒ peccat in deũ vel in quecũ

qʒ ꝓximum in te peccat:tum quia deus eſt ca
put noſtrum. tum quia menbea ſumus eiuſdez
coepis miſtici ꝓpter quod dicit pã · particeps
ego ſum omnium timentium teet cuſto · ma-
tu· hec gual.et ouenit cum eo rich;. Vtrum
peccatoe teneatur coeripere del inquétem H
ſzm gual · aliud ẽ coeriperealiud e ſine petõ
coeri pe · peimũ pᷣt et dʒ pctõe ꝓpctõ ñ o bſtãte
nã obligati onẽ coeripiendi tria faciũt que eẽ
in peccatoee poſſunt eſſe·peimuʒ eſt imunctio
peecepti:coeripere aũt Aee rviij imiuͦgt tur in
diſticte ommi hõi tam iuſto ꝙᷓ peccatoei. ſcõzʒ
eſt cognitio peccati·peccatoꝛ aute poteſt pec
catuʒ fratris ſui cognoſcere etiã meliꝰ ꝙᷓ ip̃e
Inde ettam in dogmate ph̊oꝝ dici neſcio ꝗᷓ
infirmtate impedimur vt aliena peccata me⸗
lIius ↄgnoſcamꝰ ꝙᷓ noſtra·tertiũ eſt amo? ꝓxi
licet autem in peccatoee non ſit amoe carita⸗
tis reſpectu fratris peccantis· eſt tamen in eo
amo natu ralis vel amicitie quo poteſt mo⸗
neri vt coeripiendo ſubueniat liirca ſe⸗
cundum pemci pale nota ꝙ peccatoꝛ coeripi⸗
ens peccantem in duobus caſibus peccat· et
in duobus non.peccat em̃ cum ipſe maoea O
mittit et minoea quaſi grauia rephendt vnde
hi eroꝰ.ſup illud t. vij. quid vides feſtucã
zc̃.de his mquit loquit᷑ qui cuʒ crimine mo⸗⸗
tali detinẽtur obnoxij:minoea peccata fratri
bus non cõcedunt. Secundus caſus eſt quan
do ſic coæripiendo peccatum ſum palliare ĩ
tendit · St in vtroq; eum caſu lcandaliſat quã
tum in ſe eſt · vnde cri ſoſtomus ſuper coe⸗
ripe fratrem vt ſalues ipſum non vt ſalues te
ipſum ſcz vt ꝓꝑ bonam doctrinã malos actus
tuos poſſis opire et ſcientie lau dem ab homi
bus querere. Jon peccat autem quando pec⸗
catum ſuũ eſt occultũ:et illũ coeripit ex amo⸗
re naturali vel amicitie. bonũ ceſt eniʒ qð fact
et bonum intendit nec ſcandaliſat hoc fatien
do ꝗꝓpter qð non peccat · tertius caſus eſt qñ e

peccatoe manifeltꝰ? et roani aliũ peccã⸗

tem ſimul et ingemiſcens co⸗ctpit vł accuſat
ſeipſum· vñ auꝰ. ijj · li.de ſermõe do. in monte

et de verbis domini ſuper & ſermone · xvj .· ſi

quem vis rep̃hendere vide an ei ſimiis ſis.
ſi ſic pariter ingemiſce:nec tamen ipſum tibi
optes obtempoeare. ſed pariter conari mone.
¶Sed obicitur quia &ι . ſuper illo. quiò
vides feſtucamæc.· dicit gloſa.trabes totius

malicie eiciẽda eſt. vt poſſis coeripe: ergo cũ
peccatoe nõ eiciat totam maliciam.nõ potelt
ꝛuſte coerpere peccatoꝛem & ꝙ trabes toci⸗
us malitie eicienda eſt vt poſſis coæripere di
gne non vt poſſis coeripere· hec Sual· Rich.
autem ad peedictam · q: ſic beeuiter reſpondz
ſcil icet ꝙ peccatori criminoſo manif eſto non
licet fratrem coeripere in publico ꝗꝓpter ſcan

dalum.ſi autem peccatoꝛ occultus fratrẽ coꝛ

ripiat in occulto aut in manifeſto ſi factũ exi
gat· aut ſi manifeſtus coærigat in occulto et
hoc Ffati at humiliter peauitatem ſuam recogi
tans et ſeipſum minus reputans ꝓ eo ꝙ non
laboeat a ſe remouere imuſtitiam quam repee
hendit in alio non peccat ſed benefacit et lo
eo et tempoee facere tenetur. Vtcu frater ñ
ſperans ex ſua coereptione fratrez coerigi ſed
potiꝰ timens eum deterioari teneatur ipſum

eoeripere· t iuxta hoc queritur cum coeripe⸗

re fratrem peccantem ſit p̃ceptum affirmatm̃
et huiuſmodi peeceptum liget ſemper· nõ aut
peo ſemper ſed tantum ꝓ loco et tempoee ne⸗

ceſſitatis quãdo ſit locus et tempus neceſſita

tis coeripiendi fratrem peccantem ita ꝙ qui

non coeripuerit extunc tranſgreſſoꝛ ſit ſe⸗

cundum guab ad han vltimã queſtionem ꝙ
tribꝰ concureentibus ex parte coeripientis et
tribus alijs ex parte fratris peccantis tranſ
greſſoe eſt qui non coæripit·alias non·peimuz
ex parte coeripietis eſt certa peccati cognitio
ꝓpter quod dicitur ecẽ.xj· peiuſqꝙ; intereoges
non vituperes quenquam·et cuzʒ interꝛogaue
ris coæripe iuſte· ſcòm eſt manſuetudo in coæe⸗
ripiendo· quia coæripiens cum ira magis ad
peius ꝓuocat qꝙᷓ; coeripiat· ideo dicitur imn pg
ſuperneniat manſuetudo et coeripiemur · terci
um eſt qð in alio non ſit tanta ad coeripiendũ
aptitudòo.quia ſi ipſum fratrem peccantem vi
deant alij eque boni ſicut ego vł melioees et
ei foste magis familiares vel peelatus ſuus

ꝓhabiliter ſupponere poſſum ꝙ aliquis iſto-

rum in quibꝰ eſt deb tum et aptitudo ad coe⸗
ripiendum illum coæripiat ipſum cuʒ dicatur
ꝓPuer · xij· quis eſt filiꝰ quem non coæeripit pa⸗
ter · et· uij · Se ·xx. cuſtodi virum iuſtum qui ſi
lapſus fuerit· efiẽ anima tua ꝓ anima ipſius
Inde non debeo credere ꝙ peelatus ſuus ſit
immemoe ſalutis ſue quod eſſet ſi negligeret
ipſum coæerip ere· Si aute certum eſſet ꝙ om̃s

nesgligerent eum coeripere ·tunc teneretur a⸗
lijs tamen cõditionibꝰ cõcureentibꝰ. Deimũ

vero illoꝛum trium que concureunt ex parte
peccantis eſt ſpes ꝓbabilis de coæerectione.
quia cum coæreptio ſit inſtituta ꝓpter coerecti
onem.vt pateęt xwiij·ſi hoc non ſperatur
ſed peiozatio iereeur cozreptio non debet
fieri · ve ꝓuer. ix oli arguere deriſoꝛemne o
derit te · Jecundum eſt ꝙ ſuum peccatum ſit
moetale non tantum veniale· quia coæreptio
pPeecipitur vt coeripiens fratrẽ lucretur t.

xviij · ſi te audi. lu.e.f. t. Tertium eſt ꝙ nõ ſit

ſpes ꝙ habeat maioꝛem opoætunitatem tepo⸗

. „ . 2*

ris aò coeripiendum, vnde aug . v. de ci ix · c.

ſi apterea obmurgandis coeripiendiſq; male a

inferioe pote

gentibus parcit · quia tempus epoztunius in
quirit non eſt occaſio cupiditatis ſed conſili⸗
um caritatis· Dico ergo ꝙ cum coeripere ſit p
ceptum affirmatiuum. mo obligat ad executi
onem ſui tempoꝛe neceſſitatis tunc autem eſt

neceſſtas quando ᷓ ſex concizut ſimul. ita

ꝙ ſi non concuerant licet hoc peecepto lige'
non tamen ligatur ad exequendum. id eſt ad

coæri piendum:ſed poteſt differre ſine pecca⸗

to·quouſqʒ hec ſimul cõncuerant· quod dico
de non peelato de quo ad peeſens queſtio fu⸗

it · Der hoc etiam patet reſponſio ad queſti õʒ

peimam quia ſoluitur per quartum menbeum
dico em ꝙ frater non tenetur coæripere fratrẽ
quando credit peobabiliter ꝙ ex coereptione
peioe fiat·de peelato tamen in hoc caſu alia
eſt queſtio Gz obicitur quia debemꝰ imitari

deum et ipſe illũ coeripit de quo ſcit ꝙ peioæꝛ
erit · vt patet de mda peoditoee · ergo et nos
ſimiliter ſcm auguſtinum deum vel ꝓxi

mum imitari debemꝰ in operi bꝰ miſeri coꝛdie
et humilitatis et hmoi.in operibꝰ iuſtitie et
excellentis poteſtatis· Iudam autez coeripint

licet eum futurum peioꝛem ſciuerit·qe ex hoc
plura bona elicere ſciuit et potuit · non ſic eſt

de nobis quia nec talis potentie nec ſcientie
ſumus· Yel dic ꝙ hoc fecit ex offitio vt peela

tus . vnde et peelatus debet ex offitio coeri-
pere eum que ſcit petoꝛem ex hoc futurum vt
alij tereeantur et vt alijs caueatur vt nichil
conmunis iuſtitie omittatur. non ſic autem eſt

de fratre reſpectu fratris· B guab· et conue⸗
nit cum guiłbde mara. et ric H. ¶ Vtrum ex n⸗

lo peecepto ρvii)-ſi peccat in te frater tu

us ꝛc· teneatur inferioꝛ coeripere ſuperioꝛem

Mẽ peelatꝰ ſuperioꝛ eſt ex officõ·pater ex bñ
ficio · ſed eſt frater ex fide vel religione vel
ſaltem nature cõfoemitate · peccatoe vero pᷣt
eſſe ex opere: quia ergo peelatus eſt ſuperioꝛ

debet ei ſubditus reuerenuam et hHonoeem. qꝛ
pater debet ei amoꝛem.quia frater adiutonũ
frater em qui adiuuatur a fratre quaſi ciuitas

firma. ꝓuer . xvij· et ſic debet ei coereptionez

AAen nota ꝙ coeripere aliquem contingit ꝗᷓ
tuo? modig· peimo amicabiliter monedo · vn

tullius li:de amicitia: monere et moneri ami
coꝛum eſt. vnum libere facere aliud libenter

recire-ſocung reuerenter obſecrando. et ſic
coeripere ſuperioꝛeʒ · vnde gre
Soeius · in paſtoꝛ· c.·xxvij· ſunt ſubditi vt duz
culpas peepoſitoeum conſiderant contra eos

audatioees fiãt ſeò ſiqua eoꝝn valde ſunt pea
ua ſic apud ſe diiudicent vt tamẽ dei timoee
cõſtricti· feree ſub eis iugum reuerentie non

recuſent· hec gregoꝰ. ꝓmo et ſuperioe ſic de⸗
bet coeripere ſuũ ſenioꝛẽ licet officõ ſubditũ
i . thimo.v.ſenioze ne increpaueris· obſeẽ

vt patre.glo· ſenioee etate vb moꝛibꝰ. tercio

aſpere increpãdoita ꝙ ſuperueniat manſue⸗
tudo pꝓõgᷣ · ſupuenit manſuetudo et coæeri · Et B
modus eſt ſeniozum aò iunenes pems enim
vleus fereo aperitur · et poſt emplaſtrum miti
gatiuum apponitur.eccle.xxxvjſi eſt lingua

curatiõis et mitigatõis et miſericoꝛdie · rto

*

f —— ee,, — — —

— — ——...,. ——

1

penam infligendo quod eſt ꝗpeie et tantum
peelatoꝝ · quibus . xviij. poſt illò.ſi pec.
in te frater tuus ꝛc·dicitur quecunqʒ liga · ſu
per tereamerit c&. hec guabł· et ↄuenit cuz eo
rieH·qui etiam addit ꝙ hac coæereptione qᷓ eſt
actus vindicatiue iuſtitie-inferi ores coerige
re non depent ſuperioeeꝑ miſi manifeſte erea
rent in fide· tunc em̃ ſi nõ adeſſent ſuperioꝛes
vindicantes vel vindicave nolentes pꝑ inferi
oees poſſent puniri quia hereſis reddit hereti
cum catholico inferioeez non tantum in foeo
interioꝛi ſed etiam exterioꝛi·hec ric B. Hic tñ
nota:ꝙ ſubditi nunquã debent ſibi aſſumere
modum coæripiendi platoꝝ niſi in caſu p̃di⸗
cto quia ipſis non licet alios punire ſed pꝛe⸗
lati poſſunt et debẽt nonnunquã aſſumere co⸗
ripiendi modum alioꝝ · Debent em̃ aliquan⸗
do amieabiliter monere· aliquando aſpere in
crepare aliquando obſecrare: vnde gregoꝰ ĩ
paſtoza·vicia ſubditoꝝ al iquando ſunt leni⸗
ter coeripienda:aliquando aſpere et dure in⸗
crepanda.hec rich;. Sed obicitur quia. i-q
vij · paulus petrum repeehendit ꝙ non aude
ret niſi ſe non imparem ſciret· hoc concludit
ꝙ inferioꝛ ſuperioꝛem repeehendere nõ debeꝛ
reſiſtere coꝛam ommbs in fati em ſuo ſupe
noei inferioeem non decetet ideo paulus nõ
feciſſet niſi aliquo modo par fniſſet petro q̃n⸗
tum ad fidei defenſionem. ſed in occulto mo
nuiſſet reuerenter. nec intelligendũ eſt ꝙ pan
lus par fuerit petro in officõ eccleſiaſtice di
Snitatis·ſolus em̃ petrus inter apoſtolos ge
rebat peimatum vt dicit textus· hec rich.et o
uenit cum eo guab.
gquitur videre de quinto ſez vtrum illò
Mi. xviij ſi peccat m te frater tuꝰ zc. to⸗

tum intelligi debeat de peccante occulte

ſzm guab.duplex eſt peccatum occultũ ſe ;
et publicum. Occultum autem dicitur tribus
modis: vno mõ quod ſolus deus noui tvel ho
mo per conteſſionem et de hoc nõ eſt queſtio
qia hoc ſpectat ad deum nõ ad nos quo ad
iſtam coereptionis foemã vnde glo. .xviij
ſuper illud in te.qnia ſi in deum peccat nõ e
noſtri arbitrij.i:ſolo deo ſciente·ſecundo dici
tur occultum quod homo ſolus.i.non cum a
lio nouit· geñ.ij· non eſt bonum hominem eſ
ſe ſolum.i.non cum alio.tercõ modo dicitur
peccatum occultum. quod ſolus quis nouit
i: vnus cum paucis familiaribꝰ.ſicut rex dici

tur eſſe vel facere aliquid in occulto vel eſſe

ſolꝰ.qũ eſt cuʒ paucis ſibi familiaribꝰ treñ:

i· quomõ ſe det ſola ciuitas plena populo.i.

qnomodo que ſolebat plena eſſe populo eſt ſo
la·i ·paucos habitatoꝛes habens. Dico ergo
ſine peeiuditio ꝙ peeceptũ de coerectiõe fra⸗
terna. Mt. xvnjdatum mtreiligitur de pecca
to occulto.ſcòo et tercõ mõ dicto· Et de pec
cato publico ita ꝙ quilibet tenetur fratre ſu⸗
um coæripere de hoc triplici peccato. intenti

one tamen et obligatione affirmatiua qua li-
gat ꝓ loco et tempoꝛe ſta tamen ꝙ enilibet

peccato aptetur modus et foema coæeripiendi
ſecundum ꝓ opetit. Nam ſi fratrem peccantẽ

ſolus non cum alio vidi vel noui:debeo eum
coæripere inter me et ipſum ſolum-non euz a
liquo alio:ſi me andit Incratus ſum eum· ſi ñ
andit debeo adhibere mecum vnum teſtem ñ
duos · ꝓbatio q; poſſum et ꝙ debeo·ꝙ poſſaz
patet quia dominus ponit diſiunctinaz dicetz
adhibe tecum vnum teſtez vel duos ergo cũ
de diſiunctiua poſſim eligere partez et imple
re ſine tranſgreſſione poſſum vnum tantuz et ñ
plures adhibereiꝙ antem facere debeam pa
tet.quia ſi duos vocarem quando ſcirem ſolꝰ
et nullꝰ alius poſſet frater ſcandaliſari· vtpo
te quia plunthus dicerem ꝙ ſolus ſcirez Et qe
etiã videretur eum ſub teſtimonio plurium
vellem capere in verbis et facere per teſtes
duos ſi fateretur manifeſtum qð fuit occultũ
Elet autem meum periculuz quia ſi coꝛ⸗ã duo
bus ſibi dicerem funm peccatum occultũ poſ
ſet negare et me ꝓ illos duos teſtes a me du⸗
ctos cosã iundice connincere ꝙ peccatuz ſibꝛ
impoſui quod ꝓbare non potui/et ideo ipſuz
a me diffamatum poſſet conqueri. NHec poſſez⸗
me defendere per e uãgelium.quia non dicit
adduc am duos.ſcʒ vnum vel duos. Si di⸗
catur igitur mibi licet alterum illoa qò vo⸗
luero facere cum ſit diſunctiua. Geſponderi
poteſt ꝙ dmiunctina eſt ꝓbabiliter et vatio⸗
nabiliter adaptanda.non em̃ eſt credendũ q;
dominus noſter iheſus criſtꝰ autoe omnis pi
etatis voluerit ꝙ duos adducerem ſuꝑ pecca
to occulto quod eſſe poſſit in fratris ſcanda⸗
lum et in meum periculumpeecipue tamen v
nus ſolus adductꝰ cum pſona peincipali ſuf⸗
ficiat ad intenc õnem domim ꝓſequendaz. ve
infra patebit:ꝙ etiã hoc ſit verum pꝛobatur
per illud leui v.ſi peccaun erit anima et audie
rit vocem iurantis teſtiſqʒ fuerit ꝙ aut iĩpſe vi
dit ant eenſcius fuit niſi indicauerit poztab:
iniquitatem ſuam glo.interlinearis indicaue
rit ſacerdoti vel ei qui pꝛoſit vel nõ obſit bi
autem loqnuitur tex de peccato qð ſolus non
cum alio noſti Et dicit glo.ꝙ dicat ſacerdoti
non ſacerdotibus vł ei nõ eis:ergo in hoc ca
ſu tantum vnus eſt adhibendꝰ?. Ri autem nec
ſic te audierit dic eccteſie· pꝛelato tantum
qui ꝓdeſſe poteſt in occnlto.et obeſſe non de
bet · Naz ſi diceres muititudini eccleſie nibit
valeret imo tibi noceret quia peobare nõ poſ
ſes · ſuffictt ergo tunc peelato dicere et non a
lij qui peeeſt eccleſie· vnde aunguꝰ in regula
frater peccans debet in ſecreto coeripi deinð
ſi contradixerit peelato oſtendi Gi vo ſit ſic
occultum ꝙ tu ſolus non cum multis ſed cuʒ
paucis familiaribꝰ noſti anc iam debes te
nere foemam coeripiendi ſie· vł peimo inter te
et ipſum ſolum coæripias·ſi te nõ andierit ad⸗
hibe tecum vnum vel duos teſtes qmn tecum
nouerint non alios qui non nonerunt.vt G̊m
auguſti. li . de verbis domim. ſermone. xvj. v⸗
bi malum contigit ibi moeiatur. Duos inquã
teſtes vt dicit glo· Qathei. xviij.ſtudio coe⸗
ripiendi vel conumcedi ſcilicet ꝙ pecc aſti · et
te ad meam cozreptionem emendare nolui
ſti· Si autez te nec alios andꝛerit òꝛc eccleſial

id eſt.peelato· inquantum peeſidet eccleſie
vt coerigat ad tuam denuntiacõnè et illoeuz
qui viderunt teſtimonium ſicut nouerit expe
dire hec guab · et ↄuenit cũ eo rich;· et guił.
de mara. Si autem peccatum fuerit publicum
tunc ſzm rich;. et plures alios non eſt neceſſa
rium lſecretã admonitione pᷣcedere denũtiati⸗
onem.qe pt dicitur ex · de pe·et re c.i. mani⸗
feſta peccata non ſunt purganda coereptiõe
occulta:ſeò manifeſta vt eiꝰ pena alij tereeã⸗
tur. Eſt etiam circa peccatuz publicum dicta
foꝛma tenenda ſic· ꝓ pe imo coeripias inter te
et ipſum ſolum·etſi te audierit lucratꝰ es·łf ·t
nec vltra pcedenð elt a te qui ſolũ queris fra
tris cozrecti onez: ꝓlatꝰ aute qui ex officõ de
bet tollere ſcandalũ et alijs dare occaſionem
vitandi oſimile peccatũ·poteſt et debet eum
arguere in publico vt ceteri qui viderint ter
reantur · vt dicitur.i:thimo·v.peccantes coꝛã
omnihꝰ argue vt ceteri timoꝛem habeant. Bi
autem te non audierit adhibe tecuz teſtes ſtu
dio coeripiendi vel conumcèedi ſi te audierit
tuc vt peius:ſi vero non audierit dic eccleſie
i ·peelato publice vt publice coerigat quod
publice peccatur· Qò autem hec foema euan
gelica ſit in pᷣcepto de peccato publico licet
multi B; negent vt dictuʒ eſt.tñ ſecũdũ guab·
ꝓbatur pꝑ illam decretalem er · de iud tijs no
uit · et · xj ·qiij ·pᷣcipue ſcribit em nicolaus pa⸗

pa regi lothario de facto publico ſic. ceterũ

pcaue ne qñ nobis m pᷣceptuz dñi duos aut
treſ teſtes adhibeamꝰ.ꝓmo nec adhuc ſancte
eccleſie dicamꝰ.q non optamꝰ decetero fi⸗
as ſicut ethmicꝰ et publicanꝰ.Sic ergo patet
ꝙ pᷣceptum eſt fratrem peccantez coeripere ſe
cundum fozmã in euãgelio & xvin datam⸗
tam de occulto qð ſolus quis nouit· ꝙᷓ de oc
culto qð cuʒ paucis nouit:ꝙ etiã de publico
Fed quia eſt ꝑzeceptum affirmatiuuʒ ligans

ſemp ſed non ad ſemp ſed tantum ꝓ tempoꝛe

neceſſitatis ꝙ eſt qn oms ille ſex ↄditiones ↄ

cureunt·non eſt timenduz multũ de tranſgreſ.

ſione homini bone voluntatiſ· Sed obicltur
. . . .
quia petrus g.πιä vj' manifeſte de manifeſto ar
guit ananiam et ſaphirã dicens · quid tempta
uit ſathanas coæ tuũ mentiri te ſpirituiſancto
2c.· nec tamen legitur aliqñ eos cos ripuiſſe ĩ
ter ſe et pſum ſolum. quod tamen vt videtur
feciſſet ſi pꝛeceptum domini de peccato maĩ⸗
feſto datum fuiſſet· ergo nõ eſt datũ de pecca
to manifeſto. ſed tantu de occulto ꝙ pe⸗
trꝰ illos duos coeripuit inſpiratus a domino
qu peiꝰ vt creditur eos coæripuerat· ſedòm il⸗
lud apoc:iij· o ſto ad hoſtiũ et pulſo¶ Obi
citur iterum quha paulus ad gab ·ij. coeripunt
tantum manifeſte petrum quia aperte deliq̃t
Inde dicitur ꝙ in facie ſibi reſtitit ꝙ pau
lus ſcdᷣm quoſdam peiꝰ coæripuit petruʒ in ſe
creto ſed poſtea ad tollendũ ſcandalũ alioꝝ
in publico.vel dicendu ꝙ neceſſitas fidei cõ
firmande non permiſit differee coæreptionem
donec in ſecreto facere poſſet. ᷓ̊ gualk.
Equrtur videre de ſexto. ſ.de oedine coꝛ
reptiomis fraterne· Et queritur vtrum ſit

peeceptum ꝓꝙ caritatiua admonitio vel coere⸗
ptio pꝓcedat denũtiacõnem ecclłeſie faciendaz
M ſcðm guab·ſicut fraterna coæreptio ẽ ſub
peeceptoita et oedo ſciliceq denũtiationẽ
peecedat ſecreta correptio vel admomcõ.Eſt
autem fraterna coerepuo nobis data ſub pᷣce
pto affirmatiuo vt viſum eſt ſupea· Ita etiã et
iſte oedo· peeceptum autem af firmatiuum li⸗
Zat ſemper·ſeò non.ad ſemper.ſed tantũ quã
do il luò impleri eſt neceſſarium. Sunt autem
quatuoꝛ caſus inquibꝰ ſecretam coereptione
peemittere non eli neceſſarium.peimus eſt qñ
frater venialiter peccat non moetaliter · quia
non eſt peeceptum niſi de peccato per qð fra
ter amittitur et coereptus lucratur Ot. xviij.
lucratus eris fratem tuum. ſecundus eſt quã
do coeripiens fratrem ex ſua ſecreta coærepti
one peioꝛem foee foemidat Tertiꝰ eſt qñ licet
ſit ſpes coerectionis per ſecretam admonitio
nem tamen moea periculum habz tunc omiſſa
peiuata coereptione ſtatim denuntiare debet
Mec hoc eſt contra foꝛmam legis euangelice
datam de coereptonis oedine lex em interp⸗
tanda eſt ꝓ vtilitate illiꝰ ꝓ quo data fuit et
ex legiſlatoeis intencõne· ↄſtat autem ꝙ in⸗
tencõ eriſti legiſlatoeis fuit coerectio peccã⸗
tis que etiam eſt vtilitas eiuſdem coæreptiõi
EIt ideo licet qñ tn poſſis coeripere fratreʒ · tñ
moꝛa traheret periculum quod periculum vi
tari poſſit per denuntiacõnem.non eſt ↄtra le
Sem coereptioms ſed ſecunõ illam dimirttere
peiuatam admonitionemvñ tulliꝰ peimo re⸗
thoeꝛice: c ix· ex vtilitate reipubli.non ex le⸗
gis inſpectione que in literis eſt leges inter⸗
peetari debent ob quam inſtitute ſunt· Hhoc eĩ
eſt epicheya vt habet v. ethi .· Quartus caſꝰ
eſt quando coeripiens ſine culpa coæripere ñ
valet· vnde. xxij ·. moꝝ · c· xv.dicitur perfecte
magnitudinis laus eſt perpeti exterius foeti⸗=⸗
ter · et interiꝰ clementer. Mam ſunt nönulli qᷓ
in ipſa familiarium ↄuerſatione coerigi neq;⸗

unt ſine culpa coerigẽtis atq; ideo cũu vł co⸗

rigentem inqumant · vel nõ omni mõ ; agen
tes aggrauant magna miſterij arte diſſimulã
da ſunt recteqʒ diſſimulatione tolerãda.«Sʒ
ohicitur quia er · de accuſa:cum dilectꝰ dici
ſic.ſi vobis ↄſtiterit pᷣfatum epiſcopum nõ fu
iſſe pꝛemonitum ab eiſdem:a denũtiatione eo
ſdem repellatis· ſed non repellerem a denũ⸗
tiacõne niſi fuiſſet peeceptum admonitionem
peem ittere: ergo peemittere eam eſt preceptũ
MÆο licet in foeo contentioſo peetermittens
admonitionem caritatiuã ſemper a denuntia
tione repellatur:· non tamen dicit decretalis
ꝙ pᷣ̃termittens illam ſemper peccat· NHã ex cã
et ex caritate aliquando poteſt dimittere et p
lato denuntiare ſaltem in foo penitetie vel
conſcientie vbi ſolum agitur ad fratris coere
ctionem non ad aliquam penã exterioæex· Vel
die ꝙ hmoi iura que illum qui non peemittit
monitionem repellunt ſunt data in fauoꝛem
peelatoꝝ et pacis: qꝛ ſubditi defacili inſur⸗
Sunt contra peelatos ꝗpter quod ius aliquã⸗
tulũ artauit fozmã coerectionis euãgelicam

quantum ad fœum extrinſecum et publicima
non quantũ ad foꝛũ penitẽtie peiuatum. ) △
bicitur teꝝ qd ex de accuſa-qualiter et quan
do dicitur ꝙ ſicut aceuſationez peecedere dz
legitima inſcriptio et denũtiacõnẽ caritatiua
admonitio·ita inquiſitionẽ p̃cedere debet cla
moſa inſinuatio. ergo illicitũ eſt denuntiare
niſi p̃cedat caritatiua aæ&monicõ vł coereptõ
E hec racõ verum deludit in foæma uuris nõ
in foema peiuate denũtintõis· vel amicabitis
que fit in viſitacõe coꝛam pᷣlatis religioſoꝝ·
Vnde in inquiſitionibꝰ viñtacõnum in religi
onibꝰ que de dſuetudine vel exoedinatiõe a⸗
liqua certo tpe fiunt·non opoꝛtet obſernare
hmoi foemã ſcʒ ꝙ pᷣcedat clamoſa inſmuacio
vnde eẽ de accu · qualiter et qñ in fi · poſtqᷓ e⸗
git de foema accnſatiõis inquiſitiõis et denũ
tiacõnis dicit ſic· hunc aũt oꝛdinem circa per
ſonas regulares nõ credimꝰ vſq; quaqʒ obſʒ
uandum. vñ etiã in accnſatione nõ ſemꝑ p̃exi

gitur inſcriptio.ſʒ ſufficit caritatina admoni

tio· vt patet.ijqvij:accuſatis.ſiquis inquit
aduerſus eos.ſ.p̃latos vł eoꝝ eccleſias con
motus fueritpeius ad eos recuerat caritatis
ſtudio vt familiari colloquio ↄmoti ea ſaner
que ſananda ſunt·¶ d oppoſitũ aũt ſcilicet
ꝙ admonitio nõ eſt neceſſaria ante denuntia:
cõnem oſtenditur ſic xpCGs peccatum inde de⸗
nuntiauit apoſtolis quaſi eceleſie jo· xiij: nec
tamen admonitionẽ caritatiuã legitur pmiſii

ſe· ergo nec nos pꝛius tenemur monere ꝙᷓ de⸗

nuciare He vel iudaz dominꝰ? p̃monmt pei
us ſecreto interiꝰ in coꝛde vł foeſan non pee
monuit:quia ex hoc peioꝛem foꝛe p̃ᷣſciuit · vel
dic ꝙ apoſtolis non denũtiauit vt p̃lato vel
eccleſie · ſed vt illos ꝑ il ind qð eis ſam notuz
aliquo moo erat inſtrueret. q Obicitur nterũ
ꝙ religioſi in capitulis et viſitacõibꝰ freque
ter denunciant defectus fratrum p̃lato nulla
admonitione pᷣmiſſa nec hoc repꝛobatur nec

ꝛecipi eis vt p̃mittant huiuſmoòd admoni-
P

tionem ergo nõ eſt neceſſaria H vt habetur
ex ·de accuſa:qualiter et qñ ꝙ huiuſmodi fo⸗ꝛ
ma denũtiacõnis et inquiſitionis:et oedo nõ
ſunt vſq;quaqʒ ſeruanda circa regulares ꝓſo
nas · vel dic ꝓÿ viſitacõnes religioſoꝝ vt fre⸗
quentiꝰ ymo quaſi ſemper ſunt de venialibuſ

de quibus non datur p̃ceptũ coereptionis ee

p conſequens nec oedo hm̃oi eſt obſeruandꝰ
vel dic ꝙ factum religioſoꝛz in capitulis co⸗

werneus magis debere attendi qᷓ foema verbo
rum. vr cuz deus dixit curato a tepea Mi. vij⸗
vine nemmi dixeris et tñ ilie diffamanit euz
qma magis attendit apter quid dixent ꝙ& dqo
Siunlhicer H magis debz attedi finis coærepti⸗
oniιει¼/ú emédatio peccantis ꝙ; oꝛdo verboenz
Si qñ ergo videatur frater peccãs ſalubeius
coærip ꝓ alium q; potelt et vnlt ꝓdeſſe p ſe ſe
cure poteſt ei indicare · Et B eſt qð dicit anh·
li.de ſibitudimbꝰ cauend ũ eſt ne qius aliqd
ſiniſtrũ alicui de aliquo loquat᷑ niſi dł vt il⸗
le de quo loquitur emendet vel ille cui loqui
tur ei familiaritate iungatur et ab pſo coeri:
piatur.Item angꝰ.exponens verba criſti Ot.
xviij· dicit aliqñ nobis ab vxoꝛibꝰ adulteria
viroꝝ ſecreta ꝓduntur nos vero non ꝓdimꝰ
ſed ſecrete coeripimꝰ.vt vbi malũ cõtigit ibi
moꝛiatur· vnde cum vxoꝛes non repꝛehendã⸗
tur de hoc ꝙ manifeſtãt ſecreta peccata viro⸗
rum.patet ꝙ non tenemur ſemper ſeruare oæ⸗
dinem peedictum.
&Eauitur videre de ſeptimo ſcilicet de te⸗
ſtium adductione. Et circa hoc queritur

vtrum teſtes ſint adducendi ex neceſſitate P⸗

ram p̃lato nõ eſt ꝓpeie denũtiacõ nec accuſa⸗-

tio nec inquiſitio de quibꝰ iura loquuntur.ſʒ
potius eſt quedam viſitacõ ſuo tempe ſim ſta
tuta cuiuſcunq; religionis racõnabilia faciẽ
da ꝓut patres inſtituerũt Et iõ modꝰ cniuſli
bet religionis eſt appꝛobandus ſi non eſt pia
ne dtra deum et caritatez fraternã hec guał.
St ouenit cũ eo guił.de maraet rich. Fd
B nota reſponſionem cuiuſdam magni a o⸗
ris ad queſtionem peincipale premiſſam ſcili
cet ꝙ in his q̃ tradit dommꝰ ſernanda aliqñ
eſt pꝛeciſe foema ſeruãda.et in calibꝰ nõ licʒ
recedere a peeſcriptis verboꝝn foemis quia in
ipſis virtꝰ ſacrameti ↄſiſtit · liqñ vero finia

cepti anteqꝙ; denũtie' eccleſie vel peelato pec
catum ꝓximi · H ꝙ ſic niſi ſubſit cauſa quare
hoc non expediatvñ ſecundum oꝛdine debi⸗
tum ↄmunem frater coæripiens fratem peccã
tem· peimo debz eum inter ſe et ipſum leniter
coeripere Et ſi ſic nõ ꝓficiat debz ſcdo adhi
bere teſtem vnum vel duos ſtudio coeripien-
di vel conuincendi hm aug. m glo· Mt. xxnj ·
Et ſi ſic non ꝓficiat.debz tercõ denutiare il⸗
liꝰ pᷣlato qui debz eum admonere vt ſe coeri⸗
gat Et ſi pᷣlatus ſic monendo nõ ꝓficiat denũ
tiatum conuictũ excõicando a menbeis eccle
ſie ſient menbeũ infectũ ſepet ne alios infici⸗
at· m illud Q&ι xviijſi eccleſiam non audt-
ſit tibi ſicut eth.et publi. quecũqʒ eĩ ligaue.
ſuꝑ ter.æc̃. Si tamen frater nõ ſperet fratrem
peccantem ꝑ ſe vel cũ teſtibꝰ adducedis poſ
ſe coeripere ſed magiſtimet eum ex coæreptio
ne peioeenm foꝛe.vel ex moea ſi non denuntiat
pericenlũ aliquod imminere· crvſt et debz te
ſtibꝰ dimiſſis ad monendum ſtatim p̃lato de.-
numtiare qui remedium adhibeat monendo kł
puniendo ꝓut ſibi videbitur expedire· Er in
tali caſu coeripies ſic faciẽdo non facit cõtra
oꝛdinem coerectionis euãgelice.ſeruat em̃ in
tentionẽ legiſ latoꝛis et attingit finem inten⸗
tum ab ipſo quia vt dicit aug· ad macedonem
ſiue plectedo ſiue ignoſcendo hoc bene agit
vt vita hominum coerigatur.hG̊ guałet dueĩt
cum eo rich.et guił. de mara E nota· teſti
um inductio de qua loquimuic fit triplici
de cauſa·peimo ad efficatius oſtendendũ fra
tri ſuum peccatum et reuocandum ipſum ab
eo· ꝓecundo ad efficatiꝰ ↄumcendũ euz ſi ite
raret peccatum. Tertio vt coeripiens poſſit ꝓ
bare ꝙ fecerit in ſe eſt· quia qii nõ p̃monu
it fratrem repellitur a denuntiacõne ex. de ac
cu · cũ dilecti · et ĩõẽ ꝓbare dʒ ꝙ pmonuit eum
ex · de iudiẽ · nouit ille. B rich;. Sed obicic
quia augꝰ. in regula talezꝭ oe-oinem ponit ſicz

q peimo frater inter ſe et ĩ pſuz ſecreto dz coe
npi. Secundo ſi nõ audit illum debz Plato di
ct. Tercio oebet teſteſ adhiberi · Quarto ĩ pu
blicuà adduci ſed nomme plati intelligit' ec⸗
cleſa.ergo peaꝰ debet pᷣlato vel eceleſie dici
ꝙ; teſtes adonci & ꝙ pᷣlato peccatuʒ fratris
dici poteſt dupliciter ſeʒ vel vt amico et pri
vel vt iudici · peimo mõ loqui augꝰ.exquo
em̃ te non audit· et exquo ſim foemã dñi Pt.
xvij: datam opoetet vnũ teſtez vocare ꝗᷓ plꝰ
peccanteʒ ligit et ꝙ quo ille plus faciat ꝙ;
peelatus inquãtuʒ pater et frater et am icꝰ. ſe
cũdo mõ loquitur ons in fine autoeitatis qnñ
dicit · dic eccleſie · ideſt · plato vt iudici qui il⸗
lum ab eccleſia expellat niſi peiꝰ ſue admoni

tioni acquieſcat Obꝛcitur iten qe · x)·. q· iij ·

cipue dicitur ſic pcaue ne qñ nobis duos ł
tres teſtes ſzm dni pᷣceptũ adhibeamus· ergo

nec vnus teltis ſed ꝓplures ſunt adducendi er

go non bene videtur in euãgelio dictũ· adhi
be tecum vnum Ot. xvij · ꝙ illlud capitu

lum pcipue loquitur in pſona iudicis volen⸗

tis ꝓcedere ad puniedum q facere non po⸗
caſt miſi per duos vł tres teſtes · Dominꝰ aũt
Ot. xvi. loquitur de pſona coæeripientis cui
ſuffieit vnus teſtis aò coeripiendũu et etiã aù
teſtificanoũ iudici ꝙ admonitꝰ ẽ quia perſoã
coeripiens vel denuntiãs in hoc caſu ꝓ teſte

accipitur:et ũle vnꝰ adductꝰ eſt teſtis ſcðus
et ſic ibi duo ſunt teſtes qm ſuffitiut ſic ſuſce⸗
pti in cauſa denũtiacõis vt dicit illa decreta

lis extra de teſtibꝰ in omni negocõ. HB guab.
Aquitur videre de octauo ſcʒ vtꝝ frater
qu lucratus eſt fratrem p coereptionem

inter ſe et ipſum teneat' peelato pᷣcipienti per

obebiétiam reuelare peccatu fratris cozrectũ
H ſecundum guab· ꝓpeccatum peiuata coere⸗
ptione coærectu aut fuit publicuz aut occul⸗
tum. Etſi occultũ hoc eſt dupliciter quia vel
illuo orcultuʒ permo deuenit m alioꝝn cogni
tionem aut remãſit occultum ſicut ante coere
ptionem In peimo caſn tenetur p̃lato pᷣcipiẽ⸗

ti p uramenta exigenti obedire- nõ tantumĩi

caſa denũtiacs imo etiã inquiſitionis vł ac

cuſationis ſi ageretur cõtra illũ coerectũ iſto
vel illo modo quia licet ſit correctũ quantuz-
ad illius peccatoeis oſcientiã: nõ tamen quaã

tum ad alioꝝ ſcandalum et infamiã In ſcðo
caſu etiam dicendũ eſt pᷣlato·ſ tm̃ coꝛã illis

ad quoꝝ noticiã deuenit et nõ coæaʒ alijs vt
ibi infamia moenatur vbi habebat oetum. di⸗
cente augꝰ. de verbis dñ ſermo.xvj· vbi pec
catuʒ oeitur ibi moeiatur et ſimili mõ dico dè
inf amia In teręõ caſu etiã tenetur dicere pla

to ſed iph ſoli AIn coeam alijs· non vt pecca⸗
tum coærigatur · quia iam coærectũ eſt· nec vt
infamia tollatur quia nulla eſt nec fuit· ſ vt

peelatus ſubditum ſuum ognoſcat ſcm illðö
peouer · xxvij:diligenter agnoſce vultuz peco
ris tui· et gnitum peout indiget cuſtodiat ĩi
hono:et cuſtodito a malo caueatſecundũ il⸗
lud.iij· Ee·xx· æuſtodi viruzʒ iſtum qui ſi laplꝰ
fuerit erit anima tna peo anima eiꝰ. Iicut emm

pix inquinat tangenteʒ ſzm illud ecẽ xiij:qui

tetigerit picez inquinabit' ab ea et ſicut vul
nus coæpoꝛis etiam curatum rel inquit in coe
poꝛe cicatricem. ſic ſunt nonnulla peccata et
fere omma que etiam coerecta reli nquũt ĩ eo
qui illud ↄmiſit aliquam ꝓmitatem ad illuo
iterum ↄvmttendũ.ver bigracia:ſiquis pecca⸗
uerit cũ berta delectacõ carnis guſtata et an
tiqua ofidentia incl iat ad peccandũ cum il
la etiam plus ꝙᷓ cum alia. et ſic ſuo modo eſt
de alijs peccatis · Quia ergo p̃latꝰ ſubditi P⸗
nicatem ad malum ↄgnoſcere et eum cuſtodi
re et ei cauere vt paſtoe nõ poſſet.niſi ille qui
ſolus ſcit ſibi pᷣcipienti diceret · Et ipeo ſoli p
lato non cozam alijs tenetur dicere. vtpote il
li qui debet poteſt et vult ꝓdeſſe ei et nõ eb⸗
elſe.ſim glo.aug· leui ·v· et · xxij .q· v.hoc vi⸗
detur. B guab · It ↄouenit cum eo ric h· et guib·
de mara et heeuiter quilibz doctoe de oꝛdine
beati frãciſci·et dicere ↄtrariũ foꝛet regulariſ
diſciplme maximũ detrimentuzʒ· Fodit etiam
rich.ꝙ talis denũtiacõ non eſt m p̃mdicium
fame fratris ſi p̃latus ſit talis qualis eſſe dʒ
Si em pꝓ ſigna valde ꝓbabilia timeretur. ꝙ ex
ula denuntiacõne fratrem coerectũ mfamare
vellet tunc crimen occultum fratris iaz vere
coerectum p̃ᷣlato denũciari non deberet. hec
rich;̊.hoc tamẽ dico ſuppoſito ꝙ ad hoc ſe ex⸗
tendat poteſtas peelati quia dicitur Mt. xxiij
ſuper cathedeã moy · ſede · ſcribe er phᷣet omia
quecunqʒ dixe · vobis ſer · et fa · glo·oĩa ad ca
thædeam ptinentia p̃lato ergo ad cuiꝰ cache
deam Ptinet plenitudo poteſtatig obediendũ
eſt in hoc caſu et in omnibꝰ vt eſt ſummꝰ põ⸗
tifex. peelatis aũt qui ſunt vocati in partẽ ſo⸗

licitudinis obediendum eſt ſim datu eſt ip

ſon cathedeis vt ſunt ep̃i et inf erioæes illis·
Gimiliter dico ꝙ platis religionũ tantuzʒ obe
diendum elt quantũ ſpectat ad cathedeam ip
ſoꝝ·i. qnã tum extendit ſe votũ ipſoꝝ ſubdi⸗
toꝝ· Vn bern. li. ij · de dif. et peecepto.c. vj⸗
ponant peepoſiti metam obedientie ſubdito⸗
rum et votis labioꝝ ſuoꝝ modꝰ obeditiõis
eſt tenoe ꝓfeſſionis lli ergo religioſi qᷓ vo⸗
uent obedire in omnibꝰ que nõ ſunt ↄtra ani
mam ſuam et regulam certum eſt ꝙ iſti m hoc
caſu obedire debent.Alli etiã in quoꝝ regła
non eſt expᷣſſum ꝙ ſic in omnibꝰ obehiant· ex⸗
peeſſum tamẽ eſt ꝙ voluntatem ꝗpeiã ſimꝑli⸗
citer abroenuncient:ꝓputo etiã ꝙ min hoc caſu o
bedire debent · NHam ſic obedire eſt ſim deum
nec ↄtra votum eſt ſed ſm votum ipᷣoꝝ. eſt e
ciam ſecundũ euangelij intencõnem peimum
ſ. ſit ſecundũ deũ patet· dicit em̃ bern li · de
diſ. et peecep· c· viij · eadem cauſa obedienduz
eſt deo et dei vicario· Et idem c. ix. pꝛelatum
quem ꝓ deo habemus in omnibꝰ que non ſũt
apte otra deum andire debemꝰ?. ſcoðm ſ. ꝙ ſit
ſecandum ipoꝝ votũ patet p bern · li · de diſ ·
et peecep.c· v.regularis inquit ꝓfeſſio qua ſe
minoe ſpõte ſubdit maioei eque alligat et pei
ozs omuis equideʒz pacti reoe vtrũq; part ne⸗
ceſſitati teneri· vnũ fidelis cure · alten fidek
obedientie: cura aũt non tm̃ eſt ad curandum
ſed etiam ad pꝛeſeruanòum a peccato et caſu

E.

be
p
du
vj.
to⸗
61s
vo⸗
Ini
c

li⸗

Et hoc ñ p̃t fieri niſi ꝓpctm̃ coerectũ ex q ẽ ꝙ
nitas derelicta ↄognoſcat nec ↄgnoſc· pᷣt miſi
per te qui ſolꝰ noſti ergo tenens dicere ad bo⸗
nu fratris mi-Et gpter officin p̃lati qʒ debet
exequi·et etiã ꝓpter bonum obedietie ex pte
tui Certin ſcilĩcet ꝙ ſit ſzm intencõnem euan
geli patet· Nam dnñs . xmij · c · dãs peꝛece⸗
ptũ de fratris coerepticonon ſolum mrendit
peccatuz omiſſuʒ coærigere ſed etã coerecto
de reſiduo cauere vel a peccato impoſteru p⸗
ſeruare· erat em medicꝰ &t. ix et aι☚.nDſn
eſt opus valentibꝰ medicuspeelati euã eins

vicarij ſunt medici: Intencõ ergo eiꝰ eſt ꝓnõ

ſolum peccatum quaſi moebũ curent. ſed etiã
vlteriꝰ moebum caneant in ſubdius et peeſer
nert ela⸗ obici qe bern. h. de diſ · et Pcep·
dicit dienti⸗
tamen omnmodam. ſed determmate leom re
gulaʒ. nulla autẽ regula dicit ꝙ peccatũ cos
rectum ſit p̃lato p̃cipienti reuelandnm. ergo
nemo in hoc obedire tenetur. He licet regła
nulla hoc dicat explicite dicit tñ inplicite ·
tum qæ dicit p̃lato voluntatem ꝓpeiam eſſe re⸗
nuntiandaz. tum ge vt dicit bern · non tm̃ obe
diendum eſt in eo qdð eſt in regula expᷣſſum · ſ
etiam in eo qð eſt in ea implicitum.
De offeſione et ſeãdalo ti· lxviij·
Einde oſideraãdum elt de okfenſione et
ſcandalo que opponunc bnficenuie et
coereptiom fraterne- Et peimo qd eſt
candalum. ſcòo vtrũ ſcãdalum ſit peccatum
et quale peccatum ſit:tercõ vtrum ſit im viris
pfectisquarto quid ſit omittendũ vel facien
dum pter ſcandalum vitandum
mum ſciendum ꝙ ſcandalum eſt dictum vł fa
ctum minus rectum-peebes alteri occaſionez
rume. Et hec deſcriptio magis elicitur ex ver
bis hiero.exponetis illò Mt. xv · ſcis qe ꝓ Bei
audito HG̊ verbo ſean·ſunt ꝛc. d euius ende⸗
tiam ſciendum ꝙ ſicut dicit hieroꝰ. bidem ꝙ
&rece ſcandalon dicitur: nos offenſionem vł
ruinam vel impactionez poſſumus dicere . C0
tingit em̃ qnq; ꝙ aliquid exponitur alicui m

vra coꝛpoꝛali cm inpingens diſponi ad rui

nam.et talis obex dicic ſcandalum. e ſimti
ter in ꝓceſſu vie ſpiritualis ocingit alique di
ſponi ad ruinam ſpiritualem ꝑ defectuʒ vł fa
ctum alteriꝰ mquãtum ſcilicet aliquis ſua adʒ
monitione vł inductione aut exemplo alten
trahit ad peccatum· et hoc ꝗꝓpeie dicitur ſcan
dalum. Nichil aũt ſecundum ꝓpeiam rationez
diſponit ad ſpiritualem ruinam. niſi quod hz
aliquez defectum rectitudinis qe illud quodò
eſt perfecte rectum mag munit hominem con
tra caſum ꝙ;ᷓ ad caſum vel rumam inducat · Et

ideo ↄuenienter dicitur ꝙ dictum vel factum

mimus rectum peebens occaſione rume ſit ſcã

dalum. Nota ꝙ minus rectum bic non dicit?

qð ab aliquo alio ſuperatur m rectitudine ·
quod habet aliquem rectitudims defectum.
vel quia eſt ſecundum ſe maluʒz ſicut peccata
vel ge habet ſpetiem mali ſicut aliquis incũ⸗
bit in ydolo quãuis em hoc ſecundũ ſe nõ ſit
peccatum ſi aliquis hoc non faciat cozruꝑta

8 qii ꝓfitet ſpondet obedientiaz nõ

irca peis

—

intentione· quia tñ habz quandã ſpetiẽ vel ſi
militudinem venerationis ydoli poteſt alte⸗
ri peꝛebere occaſionem rume-Ee ideo apoſto⸗
lus monet pemma ad theſſ: ab omni ſpetie ma⸗
la abſlinete vos Et ideo Ouemienter dicit mi
nus rectum vt ↄpeehendantur taz Mla que ſe
cundum ſe ſunt peccata ꝙ;ᷓ illa que habent ſpe
ctem mali-Nota etiam ꝙ qe michil poteſt hoi
eſſe ſufficiens cã peccati qð eſt ſpiritualis rui
na niſi πD J voluntas- ideo dicta et facta al
teriꝰ hominis poſſunt ſolum eſſe cauſa impfe
cta aliqualiter inducens ad ruinam Et ꝓPpter
hoc non dicitur dans cauſam rimne-ſed dans
occaſionem ruine quod ſignat cauſam imper
fectame Nota inſupꝑ ꝙ dictum vel factum al
teriꝰ poteſt eſſe cã peccandi alten dupꝑiceter
vno mõ ꝓ ſe .· Flio modo per accidens: per ſe
quiòem quãdo al iquis ſuo malo verbo vł fa
cto mtendit alium ad peccatum inducere ˖ vl
etiã ſi pſe non intendat hoc· ipſum tamen fa
ctum eſt tale quod de ſui racõne habet vt ſit
inòneti uum ad peccandum. puta qñ aliquis
pꝓublice facit peccatum. vł quod habet ſimili
tud imem peccati · t tunc ille qni humſmodi
actum facit ꝗꝓpeie dat occaſionem rume. vno
vocatur ſcandalum actinũDer accidòens aut
verbum vb factu vmius eſt et alteri cauſa pec
candi quando p̃ter intentionem peccantis et
peeter ↄditionem operis aliquis male diſpoſi
tus ex huiuſmodi opere moueitur ad peccan
dum. puta cũ aliquis inuidet bonis alioaz et
tunc ille qui facit huiuſmodi actum rectuz n
dat occaſionem quãtum in ſe elt. ſeò alius ſu⸗
mit occaſione. m illuò ro.vij: occaſione aut
accepta ?c. St ideo hoc eſt ſcandalum paſſiuũ
ſine actiuo.quia ille qui recte agit quantũ eſt
de ſe non dat occaſionem ruine quaʒ alter pa
titur. Qnandoq; vero ↄtingit ꝙ enã ſit ſimul
ſcandalum actiuũ in peimo et paſſiluum m al⸗
tero·ꝓputa cum ad inductione vnius aliꝰ pec
cat· Quandoq; vero eſt ſcandalum actiuum ſi
ne paſſuo.puta cum aliquis inducit verbo k
facto alium ad p eccanduʒ et ille non ↄſentit
hec thoet conuenit cum eo rigłe ſuper qrtuz
ſen. et alex· in ſcdᷣo ſumme ſue⸗·
Aquitur vdere de ſeðdo⸗St eirca hoc que
runtur plura ſcilicet vtrum ſcãdalum ſit
peccatus H& ꝙ ſicut iam ſupea dictum eſt du⸗
plex eſt ſcandalũ ſcilicet paſſuũ in eo qui ſcã
daliſatur Et actiuun in eo qui ſcandaliſat oãs
occaſionem ruinme. Scandalũ autem paſſinum
eſt ſemper peccatum in eo qui ſcandaliſac in
quantuz ruit aliqualiter ſpirituali ruma que
eſt peccatum. poteſt tamen ſcandalũ paſſmuz
eſſe ſine peccato eius ex cuius acto aliqs ſcã
daliſatur. vt cum quis ſcandaliſatur de his

alius benefacit. Similiter etiã ſcandalu acti⸗

num ſemper eſt peccatuz i eo qui ſcandaliſat
quia vel ipſum opus quod facit eſt peccatum
vel eti am ſi haheat ſpetiez peccau dimitteou
eſt ſemper ter ꝓximi caritatem quia tenet
vnuſquilq; ſaluti ꝓximi ꝓuidere. et ſic qi nñ
imittit contra caritatem agitpoteſt tamen
ſcandalum actiun eſſe ſine ꝑeccato alteriꝰ ſiẽ

ſupea dictũ eſt? S obicit. quia peccata nõ e
uemint ex neceſſitate · ome em peccatuʒ eſt vo
luntarium vt ſi nea habitum ẽ· Sed Ot. xviij .
dicit'. neceſſe eſt vt veniãt Andala erde ſcã
dalũ nõ eſt peccatũ & ꝙ; hoc qð dicit' neceſ
ſe eſt vt veniãt ſcandala:non eſt intelligen⸗
dũ de neceſſitate abſoluta ſed ðdicõnali:qua
ſcilicʒ neceſſe eſt pᷣſcita vel pᷣnũciata a deo e⸗
uemre.ſi tñ munctim accipiat. VYel neceſſe e
euenire ſcãdala neceſſitate finis:qe vtilia ſũt
aò G ꝙ; qui ꝓbati ſunt maĩfeſti fiãt.· Vl neceſ
ſe eſt euenire ſcãdala ſzm ↄditiõz hõim · qui ſi
bi a peccatis ñ caułet: ſicut ſi aliquis medicꝰ
videns aliquos indebita dieta vtentes dicat
neceſſe eſt tal es infirmari · qð intelligenð eſt
ſub hac odicõne ſcʒ ſi dietã nõ mutẽt· Et ſimi
liter neceſſe eſt euenire ſcãdala ſi hõies duer
ſationeè malam nõ dimittaut:hG̊ tho· et Oueit
cũ eo rich.et alex.an.Et etiã neceſſariũ in vni
uerſali nõ m pticulari:ſcãdalũ em̃ ñ ſemp eſt
moetale ſed quãdoqʒ ẽ veniale vt dicet infra
vnde etiã ruma in diffinitõe ſcãdali ſumtur
large ſcʒ ꝓ ruina vel diſAirione ad ruinam
vnde etiã in greco ſcãdalon nõ tantuʒ ſignat
ruinã · ſed etia impactiõem pedis q̃ eſt di ſpoſi
tio ad ruinã liczʒ nõ neceſſaria.nõ em oĩs qui
pedibꝰ impingit ruit.G ric;. Vti ſcandalũ

ſit ſpeciale peccatũ :i vt ſupea dictuz eſt du

plex eſt ſcãdalum actiuum et paſſiunz · Haſſi⸗
uñ aũt ſcãdalũ non pᷣt eſſe ſpeciale peccatum

quia ex dicto vel facto alteriꝰ aliquèẽ ruere O
tingit m quodcũqʒ; genꝰ peccati· Hec hocip

ſum qð eſt occaſione ſumere peccãdi ex dicto
vel facto alteriꝰ ſpetiale ratione peccati ↄſti
tuit: qe nõ impoetat ſpeciale defoꝛmitatẽ ſpe⸗
ciali virtuti oppoſitã · ſcandalum aute actm̃

poteſt accipi dupliciter· ꝓ ſe ſcʒ et ꝓꝑ accidenſ

et quid ſit vtrũqʒ; dictũ ẽ ſupea:ſcãdalum aũt
actm̃ ꝓ accides nõ eſt peccatũ ſpeciale. quia
qð eſt ꝓ accides nõ ↄſtituit ſpecie. Scandalũ
autẽ actiuũ ꝓ ſe eſt ſpeciale peccatũ ꝗꝓpter hbꝰ
ꝙ intendit ſpeciale ꝓximi nocumetuʒz. Et op
ponitur directe coærectiõi fraterne in qua in
tendi ſpiritualis nocumęti remotio. Mã ex in
tencõe ſpeciali finis ſoetitur peccatũ ratione

ſpecialis peccati quia finis dat ſpeciẽ in

ral ibꝰ vt hab ũ eſt ſupea.HGq̊ tho ·:XZK§: Vtrũ ſca
dalum ſit moetale peccatũ & ſicut ſupꝛa di⸗
ctum eſt ſcandalũ impoetat impactiõem quã
dam ꝓ quã aliquis diſpomtur ad iner Et 16

ſcandalum paſſiuũ poteſt qñqʒ eſſe peccatum
veniale quaſi habẽs impactione tantum puta

cũ aliquis ex mosdinato dicto vel facto alte
riꝰ mouetur motu vemialis peccati · qñqz ve
ro eſt peccatũ moetale:quaſi habẽes cuʒ impa
ctione rimãputa cum aliquis ex moꝛdinato
dicto vel facto alteriꝰ ꝓcedit vſq;ʒ ad pecca⸗
tũ moetale· Scãdalũ aũt actm̃ ſi ſit ꝑ accidẽs
poteſt eſſe qñq; peceatũ veniale:puta cũ ali⸗
quis vel actũ venialis peccati ↄmittit ł actũ
qi nõ eſt m ſe peccatu·ſed habet ſpeciẽ ma
li cũ aliqua leui inductiõe: Qnñqʒ vero ẽ pec⸗
catũ moetale ſiue qe ↄmittit actũ peccati mo⸗
talis · ſiue qe Otemnit ſalutem ꝓxi mi vt ꝓ ea

ſeruanda non peetermittat aliquis facere qd
ſibi libuerit · Si vero ſcãdalũ actiuũ ſit per ſe
puta cum inteudit alium inducere ad pecca⸗

tum. ſiquidem intendat in dacere ad peccanð

moætaliter eſt peccatum moetale· Et limiliter

ſi intendat inducere ad peccanduz venialiter

per actum peccati moꝛtalis. Si vero intẽdat
inducere peoximũ adpeccandũ vemialiter p a
ctum peccati venialis eſt peccatũ veniale . B
tho.et ↄuenit cũ ec' alex.et richardꝰ.
Equitur videre ð tercio· et circa hoc que
runtur plura ſcʒ vt ſcandalũ paſſiuum

5— poſſit in perfectos cadere H ꝙ ſcãdaluz paſ

ſiuum impoetat quãdam ↄmotionem anmm a
bono in eo qui ſcandalũ patitur. NHullus aute
cõmouetur qui rei immobili firmiter inberet
Maioꝛes autem ſiue perfecti ſoli deo inherẽet
cuius non eſt mutabilis bonitas.quia etſi ſu⸗
is peelatis mhereant non tamen inherent e⸗
is niſi inquantum illi mherent criſto.ſm illò
i · coz.iiij ¶mitatoæees mei eſtote ſicut et ego c
ſti· vnde quantumcunq; videant alios inoedi
nate ſe habere in dictis vł factis ipſi a ſua re
ctitudine non recedunt.ſzm illò ps ·. qui con⸗
fidunt m domineo ſicut mons ſpon. non ↄmo.
ineternum. qui habiin hieruſalem. Et ideo ĩ
his qui pfecte deo adheret per amozm ſcan
dalum non muenitur.ſcõm illud põ: pax mul
ta diligen· le.tu:et nõ eſt illis ſcandalum:vñ
hi eroꝰ.ſuꝑ illð t. xvrij· qui ſcanda· vnũ de
puſillis iſtis· dicit nota.qui ſcãdaliſatur par⸗
uulus eſt:· maioꝛes em̃ ſcandalum non recipi⸗
unt hec tho · Ytrum ſcandalum actiuũ poſ⸗
ſit inuenni in viris ꝓfectis & ꝙ ſcandalum
Peie eſt enm aliquis dicit vł facit qð de ſe a
ptum natum eſt inducere ad ruinã.qð quidez
eſt ſolum illud qð inoꝛdinate fit vel dicitur.
Fd pfectos autem ptinet ea que agunt ſm re
gul am racõnis oꝛdinare ſecundũ illð · i · coe ·
un · omnia honeſte et m oedineʒ fiant in vo⸗
bis.et peecipue hanc cautelã adhibet in his
in quibus non ſolum ipſi offenderent ſed eti⸗
am alijs offenſionem pararent. St ſiquidem
in eoꝝ manifeſtis dictis vł factis aliquid ab

hoc moderamine deſit hoc ꝓuenit ex mfirmi

tate humana ſecundũ quã a pfectione defici
unt.non tamẽe intantum vt multuz ab oedine
racõnis recedat' ſed modicuʒ et leuiter quoò
non eſt tam magnum vt ex hoc rationabilliter
poſſit ab alio ſumi peccandi occaſio.vz obi
citur·quia paſſio eſt effectus actionis ſed ex
dictis vel factis perfectoꝝ aliqui paſſiue ſcã
daliſantur⸗m illud .t xv. ſcis qe phei au⸗
dito hoc verbo ſcan.ſunt ergo ĩ perfectis vi⸗
ris poteſt inueniri ſcandalum actiuum &Æο& ꝙ
ſcandalum paſſiuuʒ ſemper cauſatur ab aliqꝰ
ſeãdalo actiuo.ſed non ſemꝑ ab aliquo actio
alterius ſed eiuſdem qui ſcandaliſatur · quia
ſcʒ ſeipſum ſcandaliſat· hec tho· .
B quitur videre de quarto:.t circa hoc q
un plura ſcz vtrũ bõa ſpinitualia ſint ꝗp
ter ſcãdalũ dimitteẽda Pꝙ cũ duplex ſit ſcã⸗
dalũ actiuũ ſeʒ et paſſuũ queſtio iſta ñ habzʒ
locum de ſcandalo actiuo qe cum ſcandalum

ul

er:

pr
ol⸗

ea

actiuũ ſit dictũ vel factũ minus rectũ nihil
eſt cũ ſcãda lo actiuo faciedum·habet autem
locum queſtio ſi intelligatur de ſcãdalo paſ
ſiuo ſcz ſub hoc ſenſu· Vtrũ aliquis teneat⸗
dimttere bonum dpus ne ſcandaliſetur ꝓxi
mus. Conſiderãdum eſt igi tur quid ſit dimit⸗
tendum ne aliꝰ ſcandaliſet · Eſt aute de ſpiri⸗
tualibꝰ bonis diſtinguepdũ · Nã quedam ho
rum ſunt de neceſſitate ſalutis qᷓ ptermitti nõ
poſſunt ſine peccato moetali. Maniſteſtuz eſt
autem ꝙ nullꝰ debz moetaliter peccare vt al
teriꝰ peccatũ impediat:qe zm oedinem cari⸗
tatis ꝓlus debet homo ſuã ſalutem ſprritnale

diligere ꝙ alteriꝰ.Et ideo ea que ſunt de ne⸗

ceſſitate ſalutiſ pᷣtermitti nõ debent pter ſcã
dalum vitandu. In his aũt ſpiritualibꝰ boniſ
que ñ ſunt ð neceſſitate ſalutis vide diſti guẽ
dum. qe ſcandalũ qð ex eis oꝛit᷑ qñq; ex mali
cia ꝓcedit· cũ ſczꝭ aliqui volũt impedire hu⸗

iuſmõi ſpmitualia bõa ſcãdala ↄcitãdo Et hꝰ

eſt ſcandalũ pheoꝝ qui de doct rina dñi ſcã
daliſabant qð eſt ↄtẽ nendu. vt docet domĩꝰ
Mt. xxv. ſimite eos:ceci ſunt inquit et duces

cecoꝝ · Quãdoq; vero ſcãdalum ꝓcedit ex in

firmitate vel ignoꝛãtia de ꝗq dñs de querẽti⸗
bus deagma ait petro. vt aut nõ ſcãdaliſemꝰ
eos vade ad mare ?c· Et hm̃oi ſcandalũ ẽ pu⸗
ſilloꝝ · ꝓpter qð ſunt ſpiritualia oꝑa vł ceccł
tanda vk etiã mterdũu differéda vbi piculum

imminetquouſq; reddita rõne hinoĩ ſcãdalũ

ceſſet. Si aut poit rationẽ redditã ſcãdalũ du
ret videt iam ex malicia eſſe· et ſic ꝓpter ipᷣm

non ſunt hm̃oi ſpiritualia opa dimttenda · HB

tho.et Ouenit cũ eo rich. j Vtrũ opꝰ iuſticie
ſit al iqñ ꝗpter ſcandalũ dimittendum XÆο du
plex eſt opus iuſticie ſez vnicuiq; qð ſuũ eſt

reddere. et penã infligere · peimũ nuneꝙ eſt ꝗp

ter ſcandalu dimittendu maxie quantum ẽ de

volüũutate ſzm illud e · de re u·qᷓ ſcanda vti⸗

liꝰ ſcãdalum naſci ꝓmitti ꝙᷓ veritas relmqua
tur· Szm vero. ſ. ſtatutas penas infligere po⸗
teſt aliquãdo ſuſpendi ꝓpter pericula que m⸗

de poſſunt euenwre· et maxime qñ peinceps vk

multitudo eſt in ſcelere et eimet ſi pena infli
gatur· inde ſciſma vł aliud magnu malũ eue

nire · m qð angꝰ.li.otra epłaʒ ꝓpmeniani do

cet ꝙ tũc pene inflictõ non ptinet aò verita⸗
tem iuſtitie ¶Diſtinguit tñ vlterius qe ſi ta⸗
les peccatũ qð fatiũt quadã autoꝛitate defẽ⸗
dant ad modu hereticoꝝ quaſi non ſit pecca
tum·tũc dtra tales dozmire nõ debʒz ſeueritaſ
diſcipline quin excõicentur. Nam et tales he
retici poſſũt dici ð · pe· di · vj · c· i. ĩ fi · et di · l·
dño ſancto.et di.lxxxij·plurimos· P vero nñ
defendãt peccatũ ſuum et timeatur ſciſma· vł
aliud magnũ malũ:diſſimulari poteſt et debz
q;? vt dicit augꝰ.ad bonifaciũ.vbi multoeum
ſtrages iacet detrahedum eſt aliquid ſeneri⸗
tati vt maioeꝛibꝰ malis ſonãdis caritas ſince⸗
ra ſubueniat · di · vt ↄſti tueret· fiant tñ omi
nacõnes de ſcripturis Et interim alliciantur
caute eoꝝ diſcretioꝛes quoꝝ autoeitate cete
ra multitudo frangaturdixlnij oſtentacõs
hec alex· an. in ſcdðo Et cõuemt cum eo ray·.

*

caa doctrina ſit dimittẽ da Pter ſcãdal uz
& ꝙ circa doctrinã duo ſunt conſideranda-
cʒ veritas que docet᷑· et ipe actꝰ docendi . q
rũ permũ eſt de neceſſitate ſalutis· vt· ſ. Otra⸗
rium veritati non doceat · ſed veritate ſim cõ⸗
Frentiam tpis et ꝓſonarũ ꝗꝓponat ille ceni of
cium incumbit docendi Et ideo zpter nkiunz
ſcandalũ qð ſequi videatur debet homo p̃ter
miſſa veritate falſitatẽ docere:Sʒ ipᷣe actꝰ do
cendi inter ſpirituales elemoſinas ↄputatur
et ideo eade racõ eſt de doctrina et de alijs
miſericoedie opibꝰ de quibꝰ aget infra li v

¶ Kd h nota regulã hiero· ſ. ꝙ dimittedum e

ter ſcandalũ om̃e qð p̃t pᷣtermitti ſalua tri⸗
plici veritate · ſ. vite · iuſiitie.· et doctrine · vnð
ex · de re.iu.qui ſcãdaliſauerit dicitur vtilius
ſcandalũ naſci ꝓmittit' ꝙ veritas relinquatur
ſcz vite ꝛuſticie et docirne-vͤnerlas⸗ Beſioa .
la ꝓ vita doctrina iuſticia Ja nõ effugies
ſunt in rel iquis fu ienda. Ve ſic· ſcãdala nõ
vitet iudex doctoꝛ bene viues · But alij duo v

ſus qui vidẽtur ↄtrarij p̃miſſis· ſ. iſti Eſt veri⸗

tas vite doctrine juſticieq;ʒ · Deimum ipꝑ habe
duo ꝗpter ſcãdala linque· Mõ ſunt tñ eis tra
rij.ſi bñ mtelligantur · vt patz ex ſupeadictis
et infra dicẽdis. Diſti guit aut ſzm alex· an.
in ſcdᷣo:ſ.ꝙ veritas vite ꝓtinet ad oms⸗&Gt ↄ⸗
prehendit omna pcepta et cõſilia· Veritas iu
ſtitie ad platos.Et ↄpᷣhend ſeueritate ĩ puni
endo reos et liberalitateè ĩ ſuſtinedo miſeros
Veritas doctrine ad p̃dicatos es et magiſtroſ
HNota etiã ſzm tho·. ꝙ ſub iſta triplici veritate
non tm̃ ↄphendit illð qð eſt de neceſſitate ſa
lutis · ſed etiã illð quo ꝓuenit᷑ pfectiꝰ ad ſa⸗
lute.ſzm illð.i.coexij: emulamini cariſmata
melioza. Vnde etiã ↄſilia nõ ſũt ſimpliciter p
termittenda neq; etiã miſericoꝛdie opa ꝗpter
ſcãdala ·ſʒ ſũt ĩterò occł tãda ł differeèda ꝓp⸗
ter ſcãadalũ puſilloꝝ vt dictũ ẽᷣ · Qñq; tñ oſili
oꝝ obſzuacõ.et impletio open miſericos die
ſunt de neceſſitate qð ptʒ ĩ his q̃ iã vouerũt ↄ
ſilia·et in his quibꝰ ex debito imminet defe⸗
ctibꝰ alioꝝ ſubuenire · vł ĩ tpalibꝰ puta pa⸗
ſcendo eſuriente· vł in ſpinitualihꝰ.puta do⸗

cendo ignoꝛãtez· ſiue hmoi fiãt Sebita ꝓpter

iniũctũ officiũ· vt patet in p̃latis. ſiue ꝗpter
neceſſitatẽ ĩdigẽtis · St tũc eadẽ ẽ rõ de hm̃oi
ſicut de alijs que ſũt de neceſſitate ſalutis.B
tho.et ↄuenit cum eo rie 8 nunquid in
termittẽs ad tepuſ bonũ ſuperogatiõis ꝓpter
vitãdum ſcandalũ ꝓneniẽs ex infirmitate vk
ignoꝛantia pᷣiudicat merito ſuo · H ſm rich.
ſup qᷓrtum ſen.di xxxviie nõ: qe talis inter
miſſio meret pmiũ equale p̃mio ðbito opi ſu
pererogaticis qð omittit· vel nuiꝰ qe nichil
de pfecctione caritatis diminuit ſed magis ad
angmentum diſponit ·¶ Quid de operibus qᷣ
ſunt indifferentia ex genere cuiuſmodi ſunt
carnes edere:vinum bibere tempo-alia licite
acquirere et huiuſmodi ihe ſecundum rich.
ibide talia opa quoen omiſſo nulli p̃iudicat
nec operanti · debent omtti ꝓpter vttandum
ſcãdalum peoximr peoueniens ex infirmitate
vel ignoeantia quando ꝓbabilter apparz ꝓ

ꝓximus ſcãdaliſabitur inde · Etſi ſit ꝓpbabile
q; ſcandaliſe moætaliter omſſio ẽ ſub pcepto
ſi aũt ſit ꝓbabile ꝙ nõ ſcandaliſet᷑ niſi venia
liter omiſio eſt ſub ↄſilio.poſtꝙ; auũt eſt ꝓxio
oſtẽſum et debito mõ ſuaſum ꝙ ex tali ope ñn
debet ſcandal izari nõ tenet homo illò omit⸗
tere:qe ſi poſtea ſcandaliſetur hoc erit ex ma⸗
licia etꝰ¶ Done ꝙ aliqs habeat purã ↄſcien⸗
tiã apꝰ deũ multi tũ maluũ ſuſpicã ð eo· et ſic
ſcan dalizant qᷓ;d aget is PB qð dicit auguꝰ
et habet .xj.q:iij. nõ ſunt audiedi. Nobis e
neceſſaria vita nr̃a alijs fama noſtra. t ideo

quantũ ẽ in ſe dʒ illis ſatiſ facere ſuã bonã in

tentionem oſtendendo. Et ſpetiem mali et oc

caſionẽ ſcandali qjm ꝙ pᷣt remoueèdo. Si autẽ

nolũt ſatiſ factionẽ recipe de peccato illoeuz
debz dolere et tůc ſufficit ei bona oſcientia·
qe iã apparet ꝙ ſcandalum eoꝝ eſt ex malicia
hr. liceat peccare venialiter ne aliꝰ pec⸗
cłt moæetaliter & quidã direrũt ꝙ peccatum
veniale eſt omittendum ꝓPter vitare ſcãdalũ
ſzʒ hoc implicat otraria · ſi em̃ faci endũ eſt iã
nõ eſt malũ neqʒ peccatũ · Hã ptm̃ non pᷣt eſ
ſe eligibile.otingit tñ aliquidò ꝓpter aliquã c
cumſtãtiam n eſſe peccatũ veniale qð illa cir
cũſtãtia ſublata eſſ veĩale peccatũ qñ abſqʒ
vtilitate dicitᷣ. ſi aute ex caã rationabili ꝓfe⸗
rat non è ocioſum neqʒ peccatũ.quãuis aute
p peccatũ veniale gratia nõ tol lat? ꝓpquã eſt
lhoõis ſalꝰ Inquãtũ tñ veiale diſponit ad mo⸗
tale vgit in detrimentũ ſalutis h̊ tho.eVt
tpalia ſint dimitteda ꝓpter ſcãdalũ H circa
bona tpalia eſt diſti guendũ. ꝓut em̃ ſunt no
ſtra aut ſunt nobis ad ↄſeruãduz ↄmiſſa ſicut
bõa eccleſie ↄmittũt' p̃latis.et bõa cõia qui⸗
buſcunqʒ rei publice rectoꝛibꝰ.Et taliũ ↄſer
uatio ſic et diſpſatio imminet his quibꝰ ſunt
ↄmiſſa ex neceſſitate·et ideo nõ ſunt ꝗꝓpter ſcã
dalũ dimitteda ſicut nec alia qᷓ ſunt de neceſ
ſitate ſalutis · Cpalia vero quoꝝ nos ſumus
dñi dimittere ea tribuẽdo.ſi penes noſ ea ha
beamꝰ. vel nõ repetedo ſi apud alios ſint ꝗp⸗
ter ſcãdalũ · qñqz quidẽ debemꝰ · qñqz at nõ
ſi em ſcadali er Hhoc oꝛiat ꝓpter ignoeãtiã vł
infirmitatẽ alioꝝ qð ſupea diximꝰ eſſe ſcãda⸗
lum puſilloꝝ·tuc vb totaliter dimitteẽda ſũt
tempalia.vel aliter ſcãdalũ ſedandũ ſcilicet
Paliquã admonitiõ/vñ dit augꝰ.in li · de ſʒ⸗
mone dm̃ in mõte . dadũu eſt qo nec tibi nec al
teri noceat quãtum ab homine credi p̃t· Et cũ
negaueris port indicãda eſt ei iuſticia. et
meliꝰ quiò dabis cu petetem iniuſte coerexe
ris· Fliqn vero ſcãdaluʒ naſcit᷑ ex malicia qð
eſt ſcãdalũ phiſeoꝛ · Et ꝗpter eos q̃ ſic ſcãda
la ↄcitãt· nomſunt tpalia dimittẽda.qe hGͥ etiã
noceret bono cõi:daret em malis rapiẽdi oc
eaſio.et noceret ipᷣis rapiẽtibꝰ qui retinendo
aliena in peccato remanerẽt · vñ dicit greg .
moæea:quidã cũ nobis rapiũt tpalia ſolummõ
ſunt tolerãdi. quidã vero ſeruata caritate peo
hibendi . non ſola cura ne noſtra ſubtraban
ſed ne rapientes nõ ſua ſemetip̃os pdãt?¶ Zʒ
obicit ꝙ tpalia nullo duenietioei mõ ↄſerua
re aut recupare poſſuꝰ ꝙᷓ; ꝑ iudiciũ · indicio

vti ñ licz et p̃cipue cũ ſcãdalo.Du em̃ t. v.

ei qui vult tecum in iudicõ ↄtendere et tuni⸗

cã tuã tollere dimitte ei et paliũ ergo.ꝛc Hx

hm auguſtinũ · li · de ſmo. d. in mõ· illud p⸗

ceptũ domini intelligeduz eſt de p̃paracõne
animi.vt·ſ. homo ſit patꝰ peiꝰ pati iniuriam
vel frandẽ ꝙ;ᷓ iundiciu ſi hoc expediat·.qnqʒ tñ
non expedit vt dictieſtIteʒ obicit qe apo⸗

ſtolꝰ ſemmans ſpiritualia non accepit ſtipen

dia tempoealia ne effendiculũ daret euãge⸗
lio xpᷣi.vt patet·i.coæ.ix · Et ex ſimili cã eccle
ſia in aliquibꝰ tereis non exigit decimas ad

vitandum ſcandalum.ergo multomagis alia

tempoealia ſunt ꝗpter ſcandalum dimitteéda

HSHẽ ꝙ ſcandalum qð vitabat apłus ex ignoꝛã

tia ꝓcedebat gentiliũ qui hoc non ↄſueuerãt
Et ideo ad tempus abſtinendũ erat vt peius

inſtituerentur hoc eſſe debtum · Et ex ſimi⸗

li cauſa eccleſia abſtinet de decimis exigeẽdiſ
in teſtis in quibus non eſt ↄſuetum decimas
ſoluere · B tho· et ↄuenit cuʒ eo rich;.q Quid
ſiquis petat a me rem meã nũquidò teneoꝛ ſi⸗
bi eam dare ſi ſciam eũ ſcandaliſari niſi dem
illam ſibi. Geſpondet alex.an.ĩ ſcdᷣo reſpõ⸗
dent quidam ꝙ rem dare opoetet · ſin caũ non
ſemperaut em petit rationabiliter vel mreacõ

nabiliter. ſi ſecundo mõ non teneoe duplici

de cauſa · peimo ꝗpter bonũ publicum ad qðᷣ

Ptinet vt dominium rerũ ſine ratione ñ trãlke

ratur· ſeo vt petẽtium temeritas refrenetur.
ſi peimo modo vt cũ paupꝑ petit veſtem et tũc
aut eſt magis nec eſſaria michi ꝙᷓ illi.et tunc

etiam non teneoæ tum ꝗꝓpter ſeruandũ carita⸗

tis oedinem. tum ꝓpter repeimendam peten⸗
tium temeritatem. Sut eſt magis neceſſaria il
li ꝙᷓ mihi. Iut ſupflua mihi neceſſaria autem
illi. Et ſiue ſic ſiue ſie· Fut ꝓpono rem illam
alij dare ꝙ;ᷓ ſcio magis indigere. aut eã reſer⸗
uo ad tempꝰ ĩ quo multos credo ꝓbabiliter

indigere. At in vtroqʒ; caſu non teneo⸗. tũ vt

petentiũ temeritas repeimatur.tũ vt bonum
publicũ ↄſeruetur ad qð pertinet vt quilibet
ſua diſpenſet ꝓut meliꝰ poteſt. aut non ꝓpo
no eã alteri dare · et tunc teneoe ſibi dare · ſi ꝓ
babiliter credã ꝙ ſcãdaliſetur niſi dedero ſi⸗
bi de hac materia vide ſupea li.i.ti.xliiij.ar·
v · qui eſt de pᷣcepto patietie reſpectu ablatio
nis rerum. 2 *
2 e pplexitatibꝰ ↄſciẽtie ·ti.lxix.
Oſtea qe ratione ſcandali ſepe ꝓplexi⸗
tas oeit' in ↄſcietia dum timetur ex p⸗
te vna ꝓximi ſcandalum: et ex pte alia
caſus in peccatu: ↄuenieter poſt titulum de
ſcandala ſubdit titulꝰ de Pplexitatibꝰ ↄſciẽ
tie · Vbi peimo videndũ eſt de multiplici per
ꝓlexitate · ſco vtrum ſit ponere ꝓplexitate ꝓ

ut eſt ineuitabil itas peccãdi·tercõ ð qbuſdã

caſibꝰ pplexis — Circa peimum ſciẽduz ꝙ ſiẽ
notauit alex· an.in ſecũdo ſuo.triplex eſt per
plexitas.peima e mtell igentie verboeũ ſacre
ſeripture . ſecunda eſt cognicõms faciendo⸗
rum. Et tam iſta ꝙᷓ peima poteſt eſſe in homi⸗
nibus bonis.tercia eſt meuitabilitas peccan

di · peima tollitur per conſideracionẽe caufaruũ

— — A¶ --·- ———

–

dicendi in dinerſis locis ſacre ſcripture· qe in
telligẽtia dictoꝝ ex cauſis eſt aſſumenda di⸗
cendi vt dicit hylariꝰ.Scða tolli ꝑ vnctio⸗
nem ſpirituſſancti que òð omibꝰ docet. Tercia
pꝓ depoſiioneʒ corſſcientie erꝛonee de qua eſt
ad peeſens intencõ· L
Olina izm ſcisduz hm eũdẽ alex · ꝓ duplex
eſt pplexitas ſcz inrig et facti · Auris qñ
due autoeitates ocureũt circa aliq̃d faciẽduz
trarie ſcᷣm apparẽtiam.facti eſt vt cũ quis
ſic ereat ꝙ ſi vnn peccatũ fugiat aliud ſe ꝓppe
trare credat.peima remouen p̃t ab hõie in qꝰ
cumqʒ ſit ſtatu · ſcdða remoneri nõ pᷣt ab homi
ne maęnte ĩ tali ſtatu vt qñ aliqs ex pctõ ꝗꝓpᷣo
eſt ꝓplexus talis em dũ in illo ſtatu manet vi
tare non pᷣ̃t quin peccet de nouo ſcʒ vł peoxi
mum ſcãdalizando vbł ↄtra ↄſcientiã faciedo
vt patebit infra m quibuſdã caſibꝰ.qui tamẽ
ſi de peccato peniteret iam dubius ſine pple

xus nõ eſſet· De hac ꝓplexitate gresſup illð

iob.xl.nerui teſticulozuzʒ leniathan perplexi
ſunt · loquens de ſuggeſtionibꝰ dyaboli:dic?
ꝙ plureĩ ſic peccare fcit ꝙſi fozte fugere pec
catum appetunt.hoc ſine alio peccati laqueo
non euadũut · ¶ Nota etiã ꝙ duplex eſt neceſſi⸗
tas peccãdi ſcʒ peonitas et inenitabilitas · ð
peima mtelligitur illud pëͤſaluaſti de neceſ
ſitatibꝰ animã m.St illud qð dicit augꝰ. li.ðᷣ
natura et gratia. ꝙ neceſſitas peccandi non ẽ
ex cõdicõne ſed ex vicio nature·audiat ergo
homo vt hec neceſſitas non ſit · dicat deo · de
neceſſitatibꝰ meis erue me.hec augꝰ. liberat
em deus a peonitate ita ꝙ non deducit ad ef
fectũ · Si etiaʒ a deo mſtanter peteret ꝓut de
beret in peccandi in euitabilitatem no cade⸗
ret:aliqnãdo etiã ñ caderet ſi peiꝰ peniteret.
rca tercium queritur de pluribꝰ caſibꝰ.
Eſto ꝙ aliquis ſit ꝓmetus ſymoĩace ad
ſacerdotiũ et ex officio teneat ꝓſonaliter ce⸗
lebeare nunquid celebꝛabit . ſi ſic moetaliter
peccat.ſi non populum ſcandalizat· Reſpõdz
idem alex.ꝙſi peccatũ talis ſit occultum ſu⸗
ſpenſus eſt ipſo iure quo ad ſe tantũ· Et tũc ſi
ſit m officõ celebꝛãdi cum doloee penitentia
li ꝓficiat miſſam.ſic em̃ vitat maius maln. Si
vero nondũ ſit in officõ celebrandi dimittat
id officõ ꝓpter qð tenetur pſonaliter celebea
re:et expectet diſpeſationis gratiam ſi poſſit
eam obtinere· Si vero peccatum eius ſit maĩi⸗
feſtũ tunc dupliciter ꝓpeccaret.ſ.quo ad ſe et
quo ad alios quos ſcãdalizaret · ¶ Quid de il
lo qui vitã heremiticam gerit ex voto et vo⸗
catur ad ciuitatem.et dicit' ei ꝙ multas aĩias
pᷣt lucrari ſuo conſilio et exemplo ſecunð
eundẽ alex · non debet ire · qe contra votum et
ꝓfeſſionẽ ſponte venire eſt manũ ad aratrum
mittere et retro aſpicere · Nec ꝓdeſt homĩi to⸗
tum mundum lucrari et anime ſue detrimẽ tuʒ
pati · hoc dico excepto caſu vbi fides pericli⸗

tatur et per eum releuari creditur vł etiã ſi p
Papam cogatur Quid de exiſtente in ſeculo

habente parentes paupes ac ꝑ hoc timente
ſi relinquat ſeculum tranſgredi peeceptum ð
parentibꝰ honoaãdi8 · et ex alia ꝓte vouit re⸗

7

linquere ſeculum quid talis agi debet:Reſpõ
det alex· an. in ſcdᷣo vbi agitur de ſcãdalo ꝙ
talis exquo vouit iam de ↄſilio factum eſt ei
p̃ceptum relinquere ſeculuz · S vlteriꝰ eſt di
itinguendũ.qe aut vouit cum pfimcõne tẽpo
ris aut non. ſi ſic· infra tempus illuꝰo ꝓundeat
parentibꝰ ſim qð potelt vltra em̃ illud non ii
cet ſibi differee ſine diſpenſatione · S non · te
netur ad ſtatim niſi aliqua ↄditio mterueniat

impeditiua. t tunc etiam pendente illa cõdi

tione ꝓuideat eis ſcdᷣm qð poteſt· alias tene
vel ſtatim intrare vel adninnꝰ accelerare quã
tum poteſt dictãte ↄſcietia et cõſilio ſalubei
aliter eſſet in periculo veritas vite · Bi vero ñ
mteruenit obligacõ ſed eſt tantũ conſilium.
In caſu poteſt et debet differei · p̃ceptum eniz
peo tempoæe ꝓ quo eſt peeceptuũ:eſt implenð
vnde vtrumq; eſt implendũ ſecundũ pꝛeiꝰ et
poſteriꝰ non ꝙ tranſgrediat' ſi non adimple⸗
at conſilium.ſed vnũ eſt implendũ· qe peece⸗
ptũ·al ind vero eſt faciedũ ſi velit eſſe ꝓfectꝰ
lecunduz ꝙ dicitur in euãgelio· Hec creditur
ſemp eſſe differendum oſimz gpter dtemptũ
nec depit eius vtilitati ſpuali ſi nunc non im
plet ↄſilium.ſed ſi non implet qñ ſpiritus dei
qui omĩa ſcrutatur dictat eſſe implendũu · ſpiri
tus em̃ dei quantũ eſt ð ſe mouebit vt fiat eo

modo quo melioei ouenit. B alex· de hac ma

teria vide li.i.ti ·de · iiij · pcepto ar · ii· q· fi.
Alnid de illo q alicui iurauit ꝙ ſecreta eiꝰ
celabit.et poſtea ille cui mrauit ꝓcurat ali⸗
cuiꝰ homicidiũ quid ille aget· & iijm alex.
an. monere debet eũ in ſecreto fraterna coæ⸗
rectiõe ꝓut dicit :. xviij et ſi nolit ceſſare
dicere poteſt in generali ei cuiꝰ homicid ium
ꝓcurat᷑. EFliquis te vult interficere ita ꝓ nõ
depeehbedatur ab aliqua circũſtantia quis ſit
ille.vt habet' ex de offi ·oꝛdi ·ſi ſacerdos.vł
ſi ſit periculum dicere illi dicendũ eſt alicni
qui poteſt ꝓdeſſe et non obeſſe in generali ut

peeſ bitero ꝙ pᷣmoneat eum dummõ ſic dicat

ꝙ; nullo modo pſonam illam ↄpeehendat · St

hoc modo ille non eſt reus periurij qe ſecre⸗-

tum illliꝰ non indicat.ecẽ · x·denudare ami⸗
ci miſteria deſperacõ eſt anie infełicis Bun

quiò poteſt quis ↄmittere veniale vt alius vi

tet moætale Beſpondet alexan.ꝙ ſzm quoſdã

pfectꝰ nõ debz ↄmittere veĩale vt aliꝰ vitet

moetale ·h penã tempoæeale pᷣt ſuſtinere · Imp⸗

fectꝰ aute poteſt. Ilij dicũt ꝙ etiã pfectꝰ pt

ↄmittere veiale vt aliꝰ vitet moetale. ſed qð⸗
ammõ cadit a pfectiõe· vide' aũt ꝙ nulla ſit
tentio ad peccatũ vei ale · ſed pt eſſe tẽtio ad
ſaluandũ aliũ a peccato moetali: etſi non p̃t
al iter ꝙᷓ ꝓ veniale SZed obicit Alud ad ro.
ix · optabam fieri anathema ꝓ fratribꝰ meis
i ·. ꝓ ſalute eoꝝ· Dicedũ ꝙ anathema ibi ſumi
tur ꝓ illa pea q etiã aliqn ĩfligi iiuſte· et tũc
n e ibi mſi tantũ pẽaet tab pea ẽ ſuſtinẽda ꝓ

ſua et ꝓ aliea ſalute ſpirituali. Szm ãt qð die

penã uſte ĩflictã icluò: pctim moetale ſi tota
rõ iuſtiti e aſſit. Et B mõ apłꝰ n optabat. Mul
ti alij caſꝰ pꝓplexi·poſſent Gᷓ põi.quos omitto
qe eos al ibi poſui in alijs locis.

õ

. —
ſti ſunt tituli tercij libei qui eſt de eon⸗
tractibus cõmunibus
De appeopeiatione rerum.j·
De peeſcriptione /
De ↄtractibus in ↄomuni iſj·
De obligatione et ſtipulatione· iij ·
De renũtiatione bnficioꝝ iuris · v·
De pactisvbijj. 5
De tranſactione· vij. 8
De emptõe et venditione· viijſ ⸗·
De pmutatione · 1x ·
De mutuo. x·
De vſura · xj·
De ſocietaus tractu·xij·
De pignoꝛibus xii /
De locato et conducto·xiiij ·
De emphiteoſi · xv·
De ↄmodato· xvj⸗
De depolito · xvij ·
De feudis · xviij.
De ſolutiombusxixx
De donationibꝰ inter viuos · xx ·
De donatiõibus cauſa moꝛtis·xxj ·
De legatis·xxij MD
De fideicõmiſſis·xxiif.··
De hereditate · xxriiijjj·
De heredis inſtitutõe· xxx·
e ſubſtitutõnibus.xxvj·
Qui teſtari pnñt·xxvij ·
De teſtametis xxvnj⸗
De Puidentijs teſtiu · xxix ·
De teſtibus teſtamentoꝝ · xxx ·
De teſtameto in ſcriptis ·xxxj·
De teſtameto ceci·xxxij.
De cauſis quibus teſtamentũ inutile reddit
vel rumpit. xxxiij-
De codicillisxxxnij·
De ſucceſſionibꝰ ab inteſtato.xxxv·
Xd quid heres teneat.xxxvj·
De ſuffragijſ defunctoꝝ · xxxvij·
De oꝛationibus exiſtentium tam in patria ꝙ; ĩ
purgatoꝛio ·xxxviij·
Oe contractu pꝛecarij quere ĩ li.vj·ti · xxxvij·

„

Incipit liber terciꝰ. De appeopeiatõe reꝝ ti.j

Initis ꝓ dei gratiã duabus p
tibus huius ſumme ſcz peĩia
de pᷣceptis et ſcdᷣa de dᷣirtuti⸗
bus et vicijs · Beſtat ꝓſequi

terciã ptez einſoẽ de dtracti

bo et volutatibꝰ vltims. Et
qe in quibuſdã ↄtractibus et
dolũtatibus vltimis tranſferunt reꝝ dñ ia qᷓ
quidẽ trãſ ferei nõ poſſent iuſte ſi nõ eſſent di

ſtincta et appeopeiata· ideo peimo oſideranꝭ

ẽ de reꝝ appeopeiatõe. Et circea hãc querunꝰ
plura · ſ. vti poſſeſſio reꝝ exterioꝝ ſit hoĩ na

turalis ME ꝙ ſie vt ondit ph̊s pꝛĩo politico

rũ ꝓ h̊ ꝙ impfectioea ſunt ꝓpter pfectioea hin
iuſmõi em̃ exterioea ſoli deo ſubiacẽt ꝙtũ ad

ſuã naturã qe ei ſoli oĩa ad nutũ obediũt ſʒ q;

tũ ad vſum hʒ hõ naturale dominiũ eoꝝ qe pꝓ
rationẽ et voluntatẽe eis qᷓi ꝓpter ſe factis vti
pᷣt ad ſuã vtilitatẽ vñ G dnum ↄuenit hoi ſe⸗
cundũ rõz in q̃ dei imago ↄſiſtit qdð bñ oñoic
eñ.xx·faciamꝰ hoĩez ad ima.et ſiłi ·no.· et p
it piſcibꝰ maris ꝛc. c VYta reꝝ dnia ĩ ſtatu ĩ
nocétie fuiſſent diſtincta. c ſcm ſcotũ ſuꝑ·.
iiij. ſen · di · xx · ꝙ ñ imo erãt cõia· Et ſcðz lege
nature · vt pz ꝓ illnd qð ðe di · viij · c· j· Iure ve
ro nature ſunt oĩbus oĩa cõia et · xij · q· j· dile⸗
ctiſſimis· Et ſcð legẽ diuinã · vñ ð pe:di · wij
q iure et eè dictũ aug: ſup joiure inqt diuio
dñi ẽ terea et plenitudo eiꝰ.iure vo loano ðe
HB domꝰ ẽ mea ꝛc. Batio aũt hꝰ ẽ duplex vſus
reꝝ em ita ↄpetere dz hoĩbus ſcõm rectã rõzʒ
ſic ↄgruit ad pacificã ↄuerſatõʒz et ncciam ſu
ſtẽtatõzʒ · In ſtatu aũt innocẽtie cõis vſus reꝛ
ſine diſtinctõe dñioꝝ magis valuiſſz ad vtrũ
qʒ qꝛ tũc nullꝰ occupaſſet qð alteri necim fu
iſſet ſed quod quilibet permo ſibi neceſſarium

ad vſum occupaſſet hoc ad vſum habuiſſet · B

etiã mõ tũc magis ad ſuſtẽtatõzʒ vſus reꝝ cõ⸗

munis ſuffeciſſet ꝙᷓ ſi ꝓꝑ appeopeiatõz vni fa⸗

ctã alijs vſus p̃eluſus fuiſſet. B 4 Vtn p
ceptũ illd ſeʒ de hñdo oĩa cõia adhuc mane⸗
at vta ꝙ nulli rè aliquã ꝗꝓpeiã poſſidere liceat
Hẽ ꝙꝙ ñ éſ e poſt lapſũ reuocatũ ꝗlinimo dict
aug. ð hereſibꝰ ꝙ ſũt aliq̃ heretici qᷓ ſe voãt
apłicos ex hoc ꝙ putãt nullã ſpem hore eos q̃
vtunc' his rebꝰ qbꝰ ipſi caret· ſ· oiugibꝰ et a
liqᷣbꝰ poſſeſſonibꝰ q̃i ꝓpis · Eſt aũt poſt lap⸗
ſum reuocatũ rõnabiliter ꝓpter duo ſupᷣdicta
pꝛĩo qꝛ eſʒ ↄtra pacifieã ↄuerſatõzʒ vt ꝑ ſe pʒ
ſcðòo qꝛ eſſet ↄtra nceciam ſuſtentatõz qe hoĩes
ñ ita ſolicite cõia ꝓcurarẽt et ecẽ foetioꝛes ne
ceſſari a debilibꝰ auferrẽtSBciendũ tñ ſcdðᷣm
tho.qꝙ circa huiõi necia duo dueniũt hoĩ ſcʒ
ptãs ꝓcnrãdi et diſpenſandi· et quo ad G hoĩ
aliqᷓ tanꝙᷓ ;a poſſidere ẽ licitũ et ẽ humane
vite ncẽm vt pᷣdictũ ẽ · Flid ẽ vſus rei ipſiuſ
et quo ad G̊ ñ dz hõ habere res exterioꝛes qn
ꝓeias ſʒ qᷓſi munes vt ſczʒ facile omunicet e
as alijs in neceſſicati bꝰ.i.chi .vl.diuitibꝰ hꝰ
ſeculi p̃cipe· ſequit facile diſtribuere et mu
nicare · Et ſic dieit ambeo · et habe' di . xlij. ſic
hi.nemo inq̃t dicat ꝓpeium qð e ↄmune æc.
ged dato ꝙ ſit reuocatũ illud p̃ceptũ querii

p quã legẽ facta ſit apᷣatio reꝝ · BEñdz ſcotꝰ
vbi S ꝙ n e facta ꝑ lege diuinã vt pz di. viij·
quo iure· nec ꝓꝑ legẽe nature qe ñ apparz ꝙ lex
nature determinet ad oppoſita ipſa aut deter
minauit ꝙ ola eſſent mmuma. Vn vi dð ꝙ fa
cta ſit ꝓ legẽ poſitiuã · d hoc aũt ꝙ illa pꝛia
diſtinctio fuerit iuſte facta opoetz ꝙ illa lex
eſſet iuſta · d HG; vo vt illa lex eſſʒ iulta nccim
fuit ꝙ eiꝰ latoe hr et duo ſcz peudẽtiã in ſe vłk
in ſuis ↄſiliarijs ꝓ quã diſcerneret ſcòm rectã
rõz qð faciendũ erat ꝓ cõitate &t ſcòo autoei
tatẽ ſine qua eiꝰ ſentetia ñ ligaret. Eſt aũt au
toꝛitas ſiue peĩicipatꝰ duplex. vna e paterna
et heec ẽ iuſta ex lege nature q̃ omnes filij te⸗
nene pribꝰ obedire nec ẽ ꝓ lege aliꝙ; ſcʒ moi
ſi vel euãgelij reuocata ſed magis ↄfirmata·
Flia autoeitas ẽe politica q̃ ẽ ſuꝑ exneos· et B
pᷣt eſſe iuſta ex cõi ↄſenſu et electõe ipſiꝰ cõi⸗
tatis · vt talẽ auctem hns ↄdere poſſet legẽ ꝓ
quã dnia reꝝ diſtinguerent'. Et hoc mõ ꝓba
bile e factù fuiſſe · Ham vł noe pꝰ diluuiu di
ſtinxit tereas filijs ſuis vel ipſi diuiſerũt ĩter
ſe · Et lex aliqᷓ ꝓmulgata ẽ vel a patre vel ab

aliquo ab eis el ecto in peincipẽ vel a cõitate

cui ſcʒ electo ↄmunitas ipſa ↄmiſit iſtã auto
ritate tereas diſtinguedi vł occupãdi q̃ lex fu
it aut potuit eſſe iſta· ſ.q; res tũc nõ occupata
illiꝰ eſſet qᷓ peius eã occuparet · Et tüc diſpſe⸗
runt ſe ſup facie teree et vnꝰ occupauit regio

nẽ vnã aliꝰ et aliã · B ſco · Obi aũᷣt qe ðᷣe ab

ꝓſið.iiij:ethi·li .· cõis oĩm poſſeſſio e natura
is⸗ hoc ꝓ tãto ðᷣe qe ſcoòm ius naturale ñ
facta diſtinctio poſſeſſionũ.ſʒ ſcᷣm codicez
humanũ ꝙ ptinet ad ius poſitm. vñ ꝓpeietas
poſſeſſionũ ñ ẽ ↄtra ius naturale ſij ei ſupaddi
tur ꝓ adinuentõʒ rõis hũane · Scðz aũt alex.
ĩ tercio ſumme ſue notãdũ ꝙ cirea Omunitatẽ
et etatẽ reꝝ lex naturalis aliqd dictat qe
debitũ. aliq̃d q bonũ aliqᷣd qe equũ · Quia de
bitũ dictat ꝙ in nccitate ſut oĩa cõia et G̊ mõ
reꝝ cõicatio ẽ ſub pᷣcepto:qe vo bonũ dicta⸗
bat in ſtatu nature bñ inſtitute oĩa eſſe cõia.ĩ
ſtatu vo nature coerupte dictat ꝙ bonũ ẽ ali

q̃ eſſe ꝓpeiaqs equũ dictat aliqᷓ eſſe inappꝛo⸗-

peiabilia vt aere mare litoza · Et ꝙ aliq qᷓ ſũt
appeopeiabilia ſi in nulliꝰ ſint honis occupã
ti ↄcedan qð em ſub nulliꝰ e dñio ↄcedi oc
cupãti · Et dicit yſi.ꝙ naturab e acq̃ſitio eoꝝ
qꝗᷓ terea mariq; capiun vt captõ auin et piſciũ
De pᷣſcriptõe ti.ſcðᷣs.
Oſtea ↄſideranð ẽ qũo reꝝ dñia iuſte
tranſ ferant᷑ · hec aut trãſ latio fieri p̃t
dupłr. vnoꝰ autoeitate publica.ſ.pein
cipis vł legisg · Olioꝰ aucte peiuata ipſiꝰ dñi ĩ
mediate poſſidetis. pꝛĩa fit in pſcribẽdo ſcõᷣa
in dtrahedo vłb donãado . Deĩio aũt oſideranð
e de pꝛimo ſez de pᷣſeriptõe et peĩio qᷣd ẽ pᷣſcri⸗
Ptio· ſco quot et q̃ exigunt᷑ ad pᷣſcriptõeʒ.3
quot ſunt ſpes p̃ᷣſcriptõnis.q̃rto q res pᷣſcribi

—

Pnt et ꝗq n· quĩto qbus modis interrũpr pſcri⸗
Ptio· ſexto qs ſit eiꝰ eſfectꝰ Circa permũ ſci
endũu p̃ſcriptio ł vſucapio ẽ acquiſitio vtił
dñ ij vł directi ꝑ ↄſernatõz poſſeſſõis tpis le

gis diffiniti · i. p ſpaciũ tpis a lege dif finituz

*

..- . .
Eſt aüt dðniuʒ directũ idqð h verꝰ et peĩcipa

lis dñs rei vtile dñium e illꝰ qð hʒ ille qᷓ ñ eᷣ
dñs ſcðz veritate ſʒ hʒ rei vtilitateʒ ac ſi eſſet
dñs eiꝰ vt vaſallꝰ feudatiꝰ et huiõi· Eſt au
te vſucapio ꝗp̃e pᷣſcriptio in ĩmobilibꝰ ac euã
ĩ rebꝰ meoepalibꝰ vt ſunt ſeruitutes actões
et huiõi er de cã poſſ· et ꝓpei:cũ eccleſia
Irca ſcòᷣm videndũ ꝙ in pᷣſcriptõe canoĩ
Aca q̃tuoe req̃ryn .peimũ e bona fideſ. ſ. ꝙ
is q poſſidʒ rẽ quã poſſidz credat eſſe ſuã ł cre
dat tradẽete eſſe dñm vb hfre ius diſtrabedi liz
ĩ facto ereet.ff.de ver · ſig · bone fidei · Et hec
bona fides ſꝑ pᷣſumi niſi mala ꝓbe cũ peeſu
ma ignoꝛãtia niſi ꝓbe' ſcia · ff· de ꝓba · veriꝰ
ðe eẽ bona fides licet ereet ĩ iure · e · de iure
pPatꝰ.cura.liʒ ſecꝰ ſit de vſucapioĩbꝰ.ff·e · nũ
ꝙᷓ; ſcᷣm gof Noſt.vo et bñ.ielligũt·c. cura.
qñ pᷣſcribes ereat ĩ facto vt qñ epᷣs dedit ſine
oſenſu capituli:et credit ꝙ habuerit oſenſuzʒ
capituli licʒ em̃ recipi ẽs erret in facto ĩtelli⸗
git tñ bonã fidẽ hre. Sʒ et ſcòm ip̃m hoſt.ðe
bona fides liʒ erret ĩ iure ſi vir dederit re ali

enã vxoꝛi putãti donatõez valere ex qᷓ dona⸗
tõe ñ ſit factꝰ pauꝑpioe tũc em vxoꝛ vſucapiet

ꝓ donato.ff.ſi vir vxoei. niſi foꝛte an vſuca⸗
pionẽ ↄpletã diuoꝛtiũ fiat· ff.e ·l ·· Si di
cat ꝙ erꝛoe ijuris ĩ vſucapioĩibꝰ ñ ꝓdeſt vt di
ctũ eſt. Rndet hoſt.ꝙ ſpeale ẽ in hoc caſu ꝙ
erroz iuris ꝓſit cũ alter bonã fidẽ haberz. cre
de ei ꝙ vir ſit dñs et ſic ereat ĩ facto et ꝓ poſ
ſit dare et ſic errat ĩ iure ꝛõ cũ ſit ereoes mixtu
nñ nocet erroe iuris. ff.e.l.nũqꝙ;. Dici etiã qs
hre fidẽ honã· licet habeat ſclam dubiã. ff.e

gnid ſi · ꝓbone · ODeeſumit' aũt mala fides ſi
denuntiet emptoꝛi ꝙ ñ emat· C.· de rei ven · ſi

fundũ.vł ſiqs ↄtra leges merce.C.de ag· et
cen.quẽadmoð.b ſi emat a ꝓcuratore meo p
colluſionevel ſiq̃s emat a luxurioſo vel ꝓdi
So cui alieãtio bonoꝝ ĩterdicta e cũ ſciat eun
pꝓecuniã ſcoeto datuꝝ · ff.e.ſiqs · Qnqz tñ hzʒ
q̃s oſciam rei aliene et tñ vſucapit eã · vt ſi iu
dicis decretũ ĩterueniat ex · e · c. j.q Sciendũ

ãt ꝙ ñ obeſt accipieti mala fides tradẽtis ar-

ex · e · de q̃rta . qdð e ven i pᷣſcriptõe.xxx·vel·xl
annoꝝ dũmõ nolit poſſeſſoe vti acceſſione tẽ⸗
poeis illiꝰ ſcʒ tradetis et h ſi recipies igno⸗
rabat illũ malã fidẽ habuiſſe.ff.de acqᷓ. poſſ.
pomponiꝰ..cũ q̃s · vñ ñ obſtat.C.de pᷣſcrip.
x·:b ·xx· annoꝝ · hodie aũt intelligit᷑ de pᷣſcri ·
x·vel·xx. annoꝝ ĩ q̃ ex vtraqʒ pte reqr bona
fides · ꝓbant' hec oĩa ex·e.ſi diligeti ·ĩ glo.
Id hoc nota ꝙ exigit᷑ bona fides emęetis no⸗
mine ſuo ſi vo quis emat noiĩe alteriꝰ vt ꝓcu⸗
ratoe b ſeruꝰ noĩe dñi.diſtingue ſcðz hoſt ·. de
ſeruo ſcʒ ꝙ aut emit noĩe peculiari et tũc ſiue
tũ mãdato dñi ſiue ſui ſcia ſiue ignoꝛãtia · ig⸗
noꝛãtia Pui ñ dñi inſpici niſi foꝛte dño pñte
et non ↄtradicẽte emerit·tũc em̃ ſcia dñi in pᷣ
iundiciũ inſpicitꝰ.ſi tñ pñs ↄtradicere ñ poſſet
ei ñ obeſſet Fut emit noĩe tm̃ dñi et eiꝰ mãda
to St tũc aut mandatũ recipit de ĩcerto et tũc
ide ẽ ꝙ g et ſi ſine mãdato emat dño ſeruũ vi
cioſum aut mãdamt de certo et tũc inſpici ſci
Stia dñi ñ Hui. Et ið dicenð ẽ de vſucapioĩbꝰ

Et ſiẽ ẽ diſtinctã de ſeruo· ita eẽ diſtinguenð
de filiofami ias ſcõz azonẽ Qñ aũt ꝗs emit
vt ꝓcuratoe ł nuntius ſcia vel ignoꝛãtia dni
ſpectãda tẽ ſotat hoſt.ꝙ ĩ vſucapiombꝰ
requirit᷑ tp̃s traditõis ñ tpᷣs ↄtractꝰ vt in em
ptõne bona fides·puta credo me tibi debere
x · lib. ex ſtipulatõe do ti equũ alienũ quem
poſſideo ĩ ſolutõz ꝓ his.x· lib.vtiqʒ vſucapi⸗
es hũc equuũ.ff.e.l.j. Ec ſæ inſtus ereoe dat ti
tulũ vſucapionis ſecꝰ ẽ de emptione ſi em ex
cauſa emptõis putẽ me tibi teneri ad traditozʒ

equi et iõ trado ñ habet locũ vſucapio ꝓ em

pto qe emptio ñ pᷣceſſit neqʒ pꝑ ſolutũ ex cauſa

emptionis credat'. diuerſitatis hꝰ rõ ẽ qe in

ceteris cauſis tp̃s ſolutiõis inſpicit ñ em re⸗
fert cũ ſtipuloꝛ vtꝝ illð qð ſtipuloꝛ ſciazʒ alie
nũ eſſe vel nõ ſʒ ſufficit ꝙ putem eſſe tuũ cum
ſolueris ĩ emptõe aũt inſpicit᷑ tpᷣs ↄtractꝰ et
ſolutõis· ff· ꝓ emp.l.ij.q Scõm qð requirit⸗
ĩ p̃ᷣſeriptõe ẽ inſtꝰ titulꝰ ex.e.ſi diligeti et ðe
qͥ titulꝰ cã poſſidẽdi.vt donatio eptio et hu⸗
iuſmodi·exigit aut cauſa vera n legitima ſe⸗
cundũ gof·qe ſi legitima foꝛet locuù pᷣſcriptio
ñ haberet· qe eadẽ res ex duabꝰ cauſis acqui
ri ñ poſſet ex · de fide inſtru· ĩter dil ectos· ver
bi gra in donatõe qᷓ fit ab ep̃o ſime ↄſenſu ca⸗
pituli verꝰ ttulꝰ n tñ legitimꝰ nec ſufficies
pſtat cauſaʒ poſſibedi et pſcribendi.Et ſeðz H
intelligi pᷣt illud ex· e · de qrta. ſic et titulꝰ er
rôneus pᷣſtat cãm pᷣſcribẽdi. ff. ꝓ ſuo.l.fi. ſe
eundũ gołvñ n requirit ꝙ ſit iuſtꝰ titulꝰ ta
lis q̃ tribuat dñim·ex·e.veniẽs ſʒ titulꝰ aliq̃⸗
lis dat cãz pᷣſcribedi.vt ex · e·ſi diligẽti ĩ glo.
vbi ðe ꝙ titulꝰ ꝓ tãto ðe iuſtus qe dat cauſa⸗
pᷣſcribedi liczʒ in vitate ñ ſit iuſtus qe tũc non
eſſet pſceriptio nccia vñ minꝰ iuſtꝰ titulꝰ dat
cauſam Pſcribedi ſi aſſit bona fides ſczʒ vt cre⸗
dat titulũ ſufficere“ S nunqd neceſſe ẽ titu
lũ allegare et ꝓbare · H circa h̊ fuerũt ples
opi·ſed tene qdð notauerũt bern· et moderni ĩ
c.ſi diligẽti quoꝝ opi·appeoba li·vj.e.ep̃ᷣm
vbi ðe ꝙ mi pᷣſcriptõe ſufficit bona fides vbi
ius ↄmũe pᷣſumptio ñ ẽ ↄtra pᷣſcribẽte alias
opoꝛetet id e neceſſe ẽ titulũ allegare et ꝓba⸗
re.ni ſi ſit tãti tpis pᷣſcriptio cuiꝰ ↄtrarij mẽo⸗
ria ñ exiſtat vt ibidẽ·Et aduerte ſcðʒ jo· an·.
ibidẽ ꝙ alid eè ee ↄtra ius cõe et ali ↄtra ins
peiuatũ.ñ em̃ ẽ ↄtra ins cõe ꝙ aliq̃s in fudo
meo ſeruitute acqrat ſed potiꝰ ẽ pᷣter ius cõe
ẽ aũt ↄtra ius meũ·ĩputet' ergo mibi ſi negli
gens fui · ex · e · vigilãti · vbi ergo petitoe fun
dat intentõʒ ſuã ſuꝑ ius cõe pᷣſcri bes hʒ titu⸗
lũ ꝓbare aliter ñ mſi pᷣſũptio habeat ↄtra eũ
SZʒ quõ ꝓbabit pᷣſcriptio tãti tꝑis · ſcðʒ
oſt. ex · de v. ſig .qdð p nouale · ꝓbabit pꝓ te⸗
ſtes qui dicẽet ſe hre talẽ ↄſciam ꝙ ſp viderũt
et audierũt ita eſſe nec vncq; Otrariũ et ꝙ cõis
ẽ et ſp fuit opĩo ꝙ ſic fuerit. Si aũt aduerſari
us ↄtra hoc ꝓbare velit . teſtes eiꝰ dicere de⸗
bẽt ſe tale hre ↄſciaz ꝙ tali tpe ↄtrariũ a tali
bus vider̃t vł andierte Quid g* ſi ps vtraqʒ
ꝓPbat· ? pᷣferam teſtes magis vdonei et qui

dicũt aptioea ex. de teſti. ĩ nra. vbi de H et ſie

dicẽtes ſe vidiſſe ↄtraniũ pᷣferei deberent ecum

Tc, „

facti ſatagãt negatiuã.vj.qfi:actoc Quid
ſi aduerlſariꝰ vellet ꝓbare pſeribente nullo ti
tulo poſſediſſe ſʒ potiꝰ ꝓ violentiã et ſc mala
fide ab mitio.nunqꝗd dzʒ audiri · Bndz bn· ex.
e · qm ꝙ ſic.qe iſte poſtea pᷣſcribere n potuit.
ex · e.ſi vigilãti ·et in.·c ¶ Terciũ qð requiri ẽ
Oti nuatio poſſeſſonis.ſ.ꝙ res ſit poſſeſſa Oti⸗
nue vſqʒ ad fine pᷣſc riptõis ſine intereuptõe.·
ex · e · illud ergo ſi poſſeſſio ntereũpat peĩa tẽ
poea ↄtinuari ñn pnt cũ ſeqntibꝰ.imo reqmrit
ſpacii.xxx·annoꝝ ſi pᷣſcriptoe poſtea naciſca
tur poſſeſſionẽ· vel xl: annis poſtea pᷣſcribit᷑.
Itẽ niſi ĩ illo caſn qn poſſeſſoæ recupat ſit bo⸗
ne fidei · tũc em foꝛte ſtatuto tpe pſcnberet.
C.de pᷣſcri ·xxx:annoꝝ.l.fi. Qnqʒ tñ et ſi poſ
ſeſſo ñ ſit ↄtinua pfici p̃ſceriptio.imchoata ei

a defucto ꝓficit᷑ vacãte hereditate et tñ poſ⸗

ſeſſio n e in Hereditate ff.de vſucapi.nunq.
Et itellige ꝙ pᷣſcribes ñ tene ꝓbare ↄtinua⸗
tõem poſſeſſionis qe B eſſet ipoſſibile ſʒ ſuffi⸗
cit ꝙ ꝓbet ſe poſſediſſe ĩ tpis peicipio medio
et fi. C.de ſtatu defũc.ſi mater ad fi Auar
tũ ẽ qð res nõ ſit vicioſa · res aũt dðᷣe vicioſa ſ2
ſit furtiua vł vi poſſeſſa quã ñ tm fur b rapto⸗
ſz nec aliq̃s aliꝰ licz ab eis emerit b aliter bo
na fide habuerit pᷣſcribere vel vſucapere p̃t
inſtit · e . S. furtiue Tte pᷣter p̃dicta ſcdᷣʒ hoſt.
requirit in vſucapione rei traditio vel qi. pu
ta pſumit᷑ tradita ꝗꝓpter patietiã et ſciazʒ et ſᷣu
iuſmõi:qe nec ſine poſſeſſone q̃ n acqumit ſi⸗
ne traditõe vel q̃i. vſucapio ꝓcedit. Ff.e.ſime
poſſeſſione · Requiri' ec ꝙ diſtrabes et trades
mhabeat honã fidè ſi em male fidei poſſeſſoz a⸗
lienauerit re alienã dno ignoꝛãte ſpectat p̃⸗
ſeriptio·xxx · annoꝝ ſi aut eo ſciete impute ei
ſi i fra ſua tpa litem n fuerit dteſtatus.
EZaqui videre de z* ſcz de ſpebꝰ p̃ſcriptõiſ
he aũt ſunt due quantũ ad materiã pᷣſen

iẽ vna ẽ lõgi tpis vt·x· annoꝝ ĩter pnñtes qui

ſeʒ ſut in eadẽ ꝓuincia vel.xx inter abſentes
ſcʒ qͥ ſunt ĩ diuerſis ꝓuitijs· altera è lõgiſſima
vt·xxx·.vb.xl·ãnoꝝ et vtraq; ſcz peia et ſca
p̃ſcriptio hʒ locũ dtra lapcos et ꝑſonas peiua
tas· vt· xvj.q.iij. . pᷣt·hodie emm vt dictu e ſu
pea male fidei poſſeſſoꝛe alienãte rẽ ignoeãte
rei dño ſpecta pᷣſcriptio.xxannoꝝ · Ipſo auũᷣt
dño ſciẽte ſi ñ fuit litè ↄteſtatꝰ ſufficiuũt x.an
ni mter pntes et· xx. ĩter abſentes vt in auẽ.
vt ſpon · Largi. rurſus colb.ix.nec G credit
Hoſt.coerectũ eſſe ꝓ ociliũ e me . qd ſi
Ppſcri pꝓſi re tuã te pñte ꝓ· v ·annos:et deinde
te abſente pꝓ quĩq; nunꝗd pᷣſcriptio ẽ Opleta.
ꝙ n ſ ſiẽ duplicat' decenniu vbi nullo te
poee fuiſti pnñs· ſic ð decemo quidqd te abſen

te trãſijt duplicari dz vt ĩ dicta auct. . de p

ſcriptõe· Contra aũt om̃s eccłeſias nccia ẽ p⸗

ſcriptio.xl. annox ſiue pſona peiuata otra ec

cleſã pᷣſcribat ſiue vna eccleſia ↄtra aliã ex.e
id ↄtra tñ epᷣm negligetẽe ouertere plebe ſuaʒ
ad fidẽ pꝰ ſex meſes ↄputãdo a tpe monitõis
ſibi facte a vicinis ep̃is pᷣſcribit p tres annos
et ſex mèſes ↄputãdo a tpe monitõis ſibi fa⸗
cte · vacat ei ꝗ Duertit eã ſcʒ vt heat ipᷣazʒ ex.e

c.j. in tex et ĩ glo: Ite otra eccleſiã romanã ẽ

necia p̃ſcriptio cẽtũ annoꝝ:ex·e. cũ a nobis
Vſucapio vo ople trienio ex · e · c. .· etiã ĩ rebꝰ
eccliaſticis mobilibꝰ ſcz hoſt.et gof᷑.xvj. q
iij · S. qs ac· Quidã tñ dixer̃t ꝙ ñ ĩplet ĩ huiõn
rebꝰ trienio ſ qᷓdeiennio ſiẽ ĩ rebꝰ fiſci. vt in
ſti · e· . res fiſci hoc aũt trienniũ pfici c᷑ cũ ad
aliquã hoꝛã diei vltie puenit.ff.e:in vſuca·
Inſuꝑ nota ꝙ peiuatꝰ ipſo iure ł ꝓ ſnĩaʒ ho
Juns qꝗᷓ tenet a romana ecctlia vł alia. ñ pᷣſcri
bit illa minoei ſpacio cent annoꝝ ↄtra ro⸗
manã eccleſiã vł/xl.ↄtra alias⸗Catholici vo
qui bona fide poſſiderũt⸗/xl:annis bona here
ticoꝝ poſt moete ipſon qͥ quidẽ catholici pa
tabant ſup ł boms ab ecclia romana bł alia
ñn pñt moleſtari li-vje.ſiqui
SEqu videre de qrto ſcz q̃ res pᷣſcribi pñt

et q̃ ñ.circa qð ſciendũ ꝙ generabr om̃es⸗

res pᷣſcribi pñt/om̃e ius:oĩs actio·ex ·e:ad au
res. Excipiun᷑ tñ qdã q̃ nullo tpe pnt pᷣſcribi
vt in crimibꝰ qᷓ nullo tpe pᷣſcribunt ſʒ potius
ex tpꝑis diuturmtate augent᷑·ex de ſymo⸗cũ ĩ
ecclie ſte ñ p̃ᷣſcribi ↄtra obedientiã viſitatõzʒ
et ꝓcuratõʒ qᷓ debe rõe viſitatiõis· ex·e⸗cũ ñ
liceat.et:c⸗cũ ex officij· Sz otra ex·e:auditiſ
et de capel · mo· c. ij · et de peiuib · cũ olim ꝓp⸗
ter. et de excep. cũ venerabilis i oĩbꝰ illis in
nuit' ꝙq ↄtra ſubiectõez et obedietiã pᷣſeribit
Bñdet ad hoc gof ·ꝙ ſubiectꝰ.ꝑ ſe ti n pᷣſcri

bit ſcz libertate otra ſubiectõz· ſʒ et ſi penile

giũ libertatis ↄceda ĩ ipᷣo caueri pᷣt ꝙ hHuiõi
peiuilegiũ reuoce ex.ð dici:dilecti:H̊ tñ ius
iploꝛãdi pᷣt a ſubdito pᷣſcribi. ad qð accedit⸗
C.·de funð.pater·l.fi⸗:li.xj:vel ſubditꝰ Oↄtra
obedietiã pᷣſcribit ñ noĩie ſuo ſ̊ eiꝰ cui ſe obe⸗

dietiã tãto tꝑe pᷣſtitiſſe allegat vt pᷣſcriptõ ſit
ducta ſic vᷣ loꝗ:c⸗cũ olim⸗pᷣt ec ſubditus p

ſe p̃ſcribere aliq̃ qᷓ̃ ptinẽt ad platũ ſuũ:vt ex
e. de qrta⸗et de iure patꝰ.cura.¶Ite eceleſie

et eẽ loca religioſa necñ decie peimicie et ob

latões ñ pnt a laycis pᷣſcribi qꝛ nec poſſideri:
ex · e · ſi dil igeti tẽ ñ pᷣt pᷣſcribi limes ł qð ad
heret limiti eßatuum ꝓuimtiaꝝ ł prochiaꝛx⸗
e ne terminpuiĩitiaꝝ ep̃atuũ b ꝓprochiaꝝ cõ
fundant.Ite nec liber hõ ꝓ ſeruo poſſeſſꝰ pᷣe
pꝓſcribi⸗xvj⸗q:iij· I.pt.Nec publice functões
agroꝝ:i:peſiões a colono pᷣſcribun vt ibið

Nec colonꝰ pᷣſcribit fundũ quẽ colit.C.de p

ſcrip·xxxł · xl· annoꝝ· male agi. Nec via pu
blica amtti ñ vtẽdo. ff.de via pub.viã.Nec
aq̃ductus⸗C.ð aqᷓductudiligeter li.xj. Nec
quedã inſigma eccleſie romane⸗di.xcnij. illꝰ
de his vero. ex · e· cũ ñ liceat 1
Equit videre de. v. ſcʒ qbus mõis ĩtereũ

Pit p̃ſeriptio.circa qð ſcienð ꝙ ĩtereũpi
Dupfr ſcʒ naturałr et ciuiliter. naturałr ĩter⸗

rumpit᷑ pꝑ aq̃ᷓ iundatõzʒ.pꝓ violentã a quocũqʒ
factã deiectõʒ et ſi res ſit furco ſublata. ff⸗e
naturabr. Itẽ ſi habitã dimiſerit poſſeſſione vł
aliq alio mõ amiſerit. ff/ð ſeui. va. p̃. ſi edes
Ennliter intereũpit in indieio et e? indiciũ⸗
ĩ iudicio ꝑ libellũ peicipi oblatũ.quinimo pꝓ
ſolã p̃cũ oblationẽ et ad eas reſcriptõz et hoc
vʒ in annalibꝰ et ptoeijs actõibꝰ q ꝑ h̊ ꝑpetu

anc ſcʒ q“ ad ĩterenpendã qᷓi.p̃ᷣſcri ptõzʒ · C.qñ
libel.pei.ob.n.cõ.Ffa.l.i.et ij. Itẽ ꝓ qrelã iu⸗
Diei factã et rei ↄuentõz ſecutã · et h̊ vʒ ĩ oĩbꝰ
actiõibꝰ.C.de pᷣſeri ·xxx·atnoꝝ ſic̃ ĩ rem. Itẽ
p litis ↄteſtatõzʒ et ̊ ec mm oĩbꝰ vz vt ibide. l.
fi· Itẽ ꝓ q̃ſi litis ↄteſtatõzꝭ·vt ꝓ denũtiatõz fa
ctã colono ĩ indiciũ pocato ex· vt lite ↄte · qm
ad fi · Extra iudiciũ ec multipłr ſcʒ ꝓ ſolutõe⸗
vſuraꝝ et ꝑ cautõſcòaʒ a debitoꝛe factã. C
de pᷣſcrip ·xxx·an.cũ notiſſim Ctẽ ꝓ ꝓteſtatõzʒ
factã coꝛã iudice oꝛdĩario ł coꝛã publicis et
honeſtis ꝓſonis cũ ſcʒ ipeditꝰ cã aliqᷓ ꝓcede
ñ p̃t ex · de appel.ſi iuſtꝰ Ite pꝑ denũtiatõzʒ fa
ctã colono.ex.vt li.ñ ↄte:qm.vt qñ citat co
rã iudice ꝓ re quã poſſidʒ noĩie alieno- Ltez p
ꝓclamatõez ſynodale.i.ĩ ſnodo factã cũ ali
ꝗs p̃ᷣſbiter clamat ꝙ aliꝰ pᷣſbiter tenet re ec⸗
clelſie ſue⸗St idẽ e ſi ĩ ↄcilio ꝓuĩciali ł genera
li ex. e-ſanctoꝝ· St de His Ffere oĩbꝰ nota . ex
e· lludò Scienð aut ꝙ ſũt qdã tꝑa in qbꝰ pᷣ⸗
ſcriptio n intereũupit᷑ ſʒ qeſcit ſiue dozmit.pei
mo tpe p̃lati male alienatis ſcʒ quo ad rè alie
natã male ſczʒ ꝙdin viuit et tenet eccleſiã · xvj
qiij.ſi ſacerdos:ſcòo tpe vacatiõis ecclĩe:ʒꝰ
qdiu pſ biter ecclie ẽ hereucꝰ.ex·e.c.j.q̃rto
tpe ſciſmatis execũ a nobis·quĩto tꝑe excõi
catõis: excõicatꝰ em̃ n pᷣt agere ad intereũpe
dã pᷣſcriptõzʒ q̃ cureebat otra eũ:ĩ tpe ergo ex
cõicatõis ñ cureit p̃ᷣſcriptõ qð ĩtelligit rap.ſi
excõicatꝰ n ſit negligẽs petere abſolutõzʒ. t
ꝛ28 de ſuſpeſo⸗v-tpe pupillaris etatis.C. ĩ
quibꝰ cauſis ñn e necia ĩ inte:re:l.fi.ſeptio tẽ
pꝓpoee q“ qs iuſta cã ipeditꝰ agere ñn p̃t. et iſte
caſus e generalis.ex.ð aꝑppel.ex rõe- octauo
cpe pri e ptãtis.Gᷓ em̃ ĩpedit ne filiofaĩlias pᷣ⸗
ſcriptio currat.C.de bonis q liber.qᷓcũqʒ· et
H e veꝝ de adueticijs H rap-nono ñ currit pᷣ⸗
ſcri ptio ĩ dote mul ieris ñ ſoluto mrimomo vł
vergete viro ad mopiã:C.de iure dot. ĩ re bꝰ

dDecio-n cureit pſcriptio bitoei niſi aduenie⸗

te die vl exñte debiti oditõe vñ ſi ꝓmiſi cre⸗

ditoꝛei centũ lib.- ſi nauis mea venerit ñ cureit

pPſcriptio ↄtra eũ quouſqʒ venerit nauis ſiłr ſi
credidiſti mihi centũ lib. vſqʒ ad · x. annos ñ
icipit currere ↄtra te pᷣſeriptio miſi ↄpleus ilł
x⸗annis.C· de pᷣſerip·xxx/an⸗cũ notiſſim. xj·
the abſentie vt ſi is ↄtra queè pᷣſcribit ſit ꝓfe

ctus ĩ terre ſancte ſubſidiũ ł ecclie ſubducit

de tpe pᷣſcriptõis tm̃ tp̃s ꝙᷓtũ fuit ĩ eiꝰ abſen⸗
tia lapſũ nt.ff.qᷓbꝰ ex ca.l.videlicz. Flij vo
dicũt tũc ſolũ debere deduci tp̃s abſentie cũ ĩ
eiꝰ abſentia b ꝓaꝝn pꝰ eiꝰ reditũ pᷣſcriptõ ẽ cõ
Plera et hec accur⸗Ff.ex qᷓbꝰ.ca.in.ab hoſti⸗
9. peia ſnĩa vr mag placere gof. ſ̊ pꝛĩa ẽ eqͥ

oꝛ. ſcda ſecurioꝛ ſcz leges:de caſibꝰ p̃dictis

nota li.vjie:cũ ñ liceat.ĩ glo.fi ¶ Quid de ð

bitis annuis ł iſtrumẽtis ł cumſ libzʒ alterius

tpis ſingł aris⸗St qͥd ſeðz leges pᷣſcriptio cur
rit ñ ab exodio obligatõis ſij a peicipio cinuſ
libet anni b meſis k alteriꝰ tpis vt ĩ:l.cũ no⸗
tiſſimi. Qð intellig ſedz mar.plac.ſ.q opoꝛ
tet eſſe tot pᷣſcriptões quot dñr eſſe ſolutõs q̃
bus dicta lex fauere vr. Bulgarꝰ vo ĩtelligi

ibi dz elſe tñ vna p̃ſcriptio · ſ.xx· annos um

ↄputãdo a peĩcipio cuiuſlibet tpis quo ſolu⸗
tio fieri debebat h ceſſatũ e in ſolutõe. C· de
vſuca·eos · Quidãa vo diſtinguũt ꝙ ſi noĩent⸗

anni vt bini anni vel trini tot erũt ſtipulatõs

quot anni et tũc hʒ locũ ſnĩa peĩa· Si vo dica
generabłr puta ſingulis ãnis erit vna ſtipula⸗
tio et tũc locũ hʒ ſnia ſe da jo. vo et azo diſtin
Zuũt ĩter legata et ꝓmiſla.ĩ legatis ei qe tot

ſut actões quot debita.tqt eade rõe opoꝛtet

currere p̃ᷣſcriptõs iõ tale legatũ ñ vrẽdo ñ pᷣ̃t

amitti · et ĩ his ẽ va ſnĩa peĩa In ſtipulatõibꝰ

aũt ẽ vera ſnia ſeda· Scðz vo hoſt· peĩa ẽ eq̃o⸗

et maioz quo ad ius canonicum.
Equit᷑ videre de ſexto ſczʒ ð effectu pᷣſcri
ptõis circa qð ſciendũ ꝙ ſcðʒ gof:ex pee
ſcriptõe tã lõgi tpꝑis ꝙᷓ lõgiſſimi acquiri exce
tio ↄtra dñm rei ł creditoæe cui res fuit ob⸗
igata. C.de p̃ᷣſeri ·xxx·annoꝛ · ſiqs in pnꝰ Et
cu exceptio ſit actõis excluſio·ff.de excepꝑ ·
ij . pzʒ ꝙ directũ dñim remanz apð veterẽ dũm
vñ et rẽ vedicare p̃t a quolibzʒ poſſeſſoee p̃ter

qᷓ; a pᷣſcriptoee ł ab illo q poſſdzʒ ab eo:p̃ſcri⸗

ptoꝛ aũt hʒ vtile dñim. C.de bonis prnis l·ij
vñ hʒz vtile rei vendicatõz ec ↄtra dñnz vetere
cũ ſcðz leges pᷣſcriptõe dñim mute. ff· de v⸗
ſuca.eũ qui edes· Hec mireris ſi ꝓꝑ vſucapiõe;

acquire dñim directũ re mobiliũ· et p pᷣſcri

ptõem vtile ĩmobil iũ qe mobilia faciliꝰ tran
ſiunt et mutant vt pʒ de ipſo noiĩie et pzʒ· ff · ð
acq̃· poſſ.ſi rẽ mobilecISi q̃ra q̃re ꝑ pᷣſcriptõ
nem tollat actio ꝓpothecaria vt in. l. ſiqs: et
ñ ꝓ vſucapionẽ triennij· ff· ð̊ pigno.l.j·· cũ
pᷣdium· H qe pꝑ pᷣſcriptõem acquirit᷑ exceptõ
qᷓ excludit omne actõemex · e·ad aures ̊ per
vſucapione triennij acquirit ſolũ dñim· mte
tio aũt pignoeis ab intetõe dnij ſepatur vt in
F. cũ peediũ.ſcðz jo· et azo · SZʒ ſcom hoſt. ec
ꝓ vſucapionẽ acquirit exceptio qe cui dat᷑ a⸗
ctio multo foetiꝰ exceptio.C.ð ꝓba· ſiue poſ
ſidetis dab ergo rõe vſucapiõis et pᷣſcriptõ
nis legitime actio ſi ñ poſſdeat ·et exceptio ſi
poſſideat ſiẽ ait mar · et ꝓbat᷑ ĩ lege quã ꝓ ſe
adducũt. C. de pᷣſcrip · xxx · an · ſi ꝗqs emp.Qua
re ergo aliud ẽ ĩ vſuca:et aliud ĩ pᷣſcriptõibꝰ
Hẽ ꝓl ixiꝰ tpᷣs h̊ facit · B rbo Ex pdictis pz
ꝙ in pᷣſcriptẽe nccia ẽ ↄtinua bona fides ita
m nulla pte tpꝑis pᷣſcriptõis pᷣſcribens ↄſci
entiã habeat rei al iene · ex · e · c· fi· et ita abro
gate ſunt om̃s leges q̃ admittũt p̃ſcriptionez
cũ mala fide et ↄtinua ſcz quo ad peincipium
mediũ et finẽ totiꝰ tpis pᷣſcriptõis; in longĩ
qua tñ pᷣſcriptõe requirit ec ſcõzʒ leges bona
fides m peinꝰ licz ñ in medio vel in fine xvj;
qiij.pᷣſcriptionũ nec mirũ qe ecclĩa et iura et
alia ſecularia trahere p̃t ĩidirecte ad foꝝ ſunʒz
rõe ptãtis cuiꝰ iudiciu ſcdᷣm cozpꝰ et aiam ꝓ
tinet ad ipſazʒ. ey · de iudi. nouit · lex eẽ dic t ꝙ
ſacre leges ñ dedignant᷑ ſacros canones imi
tari de H̊ nota · e. e · c. fi. in glo· j· c 23 qb ſi
tꝑe pᷣſcriptõis habuit oſci am leſam et poſtea
incipiat hr̃e nõ leſam · NHunqd ꝓpter h e p̃ſeri
ptio interꝛupta · ſcᷣm bñ · ex· e · c. fi·ĩ glo·.
nij· et inno · ſup idẽ · e· ñ vider qe eraonea fuit
vñ eã deponere dz · ſed ſcðᷣm hoſt · ei Otradic?

exp̃ſſe ex.e.c.fi.vbi in nulla tpis pte ꝛc· et·

plt. ad fi · ibi ſi vo nõdũ ꝛc.vt em ibi ꝓbat et

in pcedẽtibꝰ ſiquis pᷣſcripſerit ñ obeſt poſtea
mala fides ſed ↄtrariꝰ actꝰ ſi vo e in pſcri bẽ
do. ſupueniente mala fide pᷣſcribere ñ p̃t NHec
dici p̃t fuiſſe ereonea qe aut petens ꝓbauit ſe
dñm et ſic ñ errabat in hoc ꝙ putabat rè alie
nam aut ñ pbabat et ſic ñ e necia ꝓbatio pee

ſcriptionis· C.de rei ven· l. fi . Et ſic videt q

H intereuptio ſit naturalis qe oĩbus ꝓdeſt vt
etiã plene innuit᷑.xxxnij:q/ijſi vgoeSʒʒ qᷣd

ſi dubitet an res ſit ſua et hʒʒ juſtã cauſam du

bitatõis · Bñdet bern · et Hoſt · in dicta glo. ꝙ
adhuc ðe bone fidei poſſeſſoꝛ et vte fructibꝰ
et pᷣſcribit in G̊ caſu licʒ habeat oſciam dubiã

qe neſcit adhuc an ſit aliena · Inquirere tñ de

bet ð re illa ab alijs vt ſic pueniat ad verita
tẽ ar · xxxiij · q:j·occiditꝙ Quid ſi platus con
ſcientiãm habeat rei aliene et eccleſia hbabe⸗
at bonam fidem. Geſpondet bern. in glo. pee
dicta ꝙ domio rei ſignificabit vt petat et ſic
ↄſcientiã purgabit q̃ ſi veniat et petat in iudi
cio tenet? p̃latus defendere eccleſiã ſi ñ obe⸗
rit eccleſie ↄfeſſio eiꝰ niſi de facto ſuo agereꝰ
hoſt.vo dicit ꝙ caute faciat ſi ↄciliũ habeat
capituli ſui et alioꝝ ꝓboꝝ et qui meliꝰ no
uerint veritatẽ · Et ſi iuenerit ꝙ res ſit aliena
nñ ſua reſtituat eam.ſi vero p̃latus habeat con
ſcientiã leſam capitulũ aũt bonã. dicat pᷣlatꝰ
dekfendatis vos q;to meliꝰ poteſtis xvj·q.vij
filijs π B nota ſcòm ꝙ tradit hoſt. ſic ma⸗
la fide ñ peeſceribunꝰ res ita nec actiones rea
les.ſi em̃ dñs remaneo ñn obſtante pᷣſcriptõne
cũ mala fide· ergo et ipſam rem potero vedi⸗
care.ff.de rei ven.in rem ſecꝰ è de pſonalibꝰ
actionibꝰ vñ quo ad eas ñ derogat legibus
an tiquis· Nam et ius canonicũ.ex.·.e.vigilãti
et. c. qm.et xxxiiij:q:ij.ſi virgo tm̃ in realibꝰ
locũ habeat h; ex eoꝝ lectione pꝑzʒ· In his em
Oſiderat ius canonicũ malã fiòẽ poſſidentis
rẽ Otra oſciam et ñn negligentiã ñ petetis quã
leges ↄſiderãt ñn curãtes de peccato vt imnui
tur.ex·e.vigilãti · Et iõ ꝓpter aĩe piculum nõ
pᷣſcribit aliquis cũ mala fide in alibꝰ. in ꝓ
ſonalibus vo ↄſiderari n p̃t mala fides circa
rem poſſeſſam cũ nulla poſſideat' ſed potiꝰ ẽ
ↄſiderãda negligẽtia ñ agetis nec em̃ moeta⸗
liter pecco ſi tibi ñ ſoluo dũmõ ñ teneã te in⸗
uito: maxime ſi ignoeo· NHam nullus regulari
ter alicui obligat' niſi ↄſentiat: vñ ſi vendis
mii rem.x.lib.vel mutuas mihi·x· libeas de
volũtate tua habeo eas·et facili poſſum obli

uiſci ꝙ eas debeam tibi. et etiã ſi recoedoe p̃⸗

ſumere poſſum ꝙ ſi ñ petis nis Sonare vel g⸗
tiam tẽpoeis facere ergo nec pecco nec malã
fidem Habeo· Et ſi petas et ego ſoluere noli
licet ꝓpter metũ ñ me voces in iundiciũ ĩppe⸗
tuum n pᷣſcribo et ſic equũ ẽ in omni caſu con
ſiderare bonã fidẽ · C.de act · et obli.bonã fi⸗

dem. H̊ hoſt. Done ꝙ pᷣſcriptũ ſit canonice

et poſtea pᷣſcriptoe ĩcipiat hr̃e oſciam rei alie

ne nundqd tene reſtituere . videt ꝙ ſic quia ñ
remittit peccatũ mſi reſtituat ablatũ.xinij.q

vj · ſi res· et nullo iure ſe defendit · xxxnij· q.j

ſi virgo· Sed otrarium vide qe p̃ſcriptõe com

plera tutus ẽ p̃ᷣſcriptoe ſ com ius vtruqʒ; ex · e·

de quarta et . c· ad aures · et xvj · q · inj · c. ij · et ·
iij. erge poſſidz iure· et ſi iure. iuſte · et ſi iuſte
bñ.ergo iam ñ poſſidz alienũ ſed ſuũ · ergo re⸗
tinendo ið ñ peccat ·xnij:q:iiij·quid dicã ·qui
em̃ peccat legis autoeitate ñ peccat · xxiij·q;
inij·qui peccat: iure em hũano h ẽ meũ er H
Etuum dꝛi.viij· quo iure· Deeterea ↄditoe leg
et canonis pᷣt dare rem alienã. et ſi donat tu⸗
tus ſũ:ff.ð euicti ·luciꝰ.Dotuit ergo ſtatuere
ꝙ qui ꝓ·xl:annosrẽè alienã poſſideret eiꝰ fie
ret· ¶: circa hoc diuerſi diuerſimode ſenſe
rũt:multi em theologi dicũt: ꝙ talis reſtitue
re tenet ꝓpter rõnes peimas et ſib es · doc · vo
iuris fere om̃s dicũt ꝙ ñ tenet hoc idẽ ſentit
jo· ſcotus in.inj.ſuoaAſti fulciũt opinionẽ ſu
am virbus · ſ. ſcdᷣo allegatis et ſibibus fulcie
vat etiã idem jorõnibus et vna ſumit' ex pte
pacifice ↄuerſationis latoe em̃ legis iuſte ſta
tuere pᷣt lð qð è neceſſariũ ad pacificã ↄuer⸗
ſationem ſed dominiũ rei neglecte ſiẽ negli⸗
git᷑ in pᷣſcriptõe et vſucapione trãſ ferei ĩ oc⸗
cupantẽ eſt huiõi q alias lites eſſent ĩmoeta
les et dñia reꝝ eſſent incerta et ↄfuſa ex HB ſe
qui poſſent multa mala ergo ꝛc·et Brõ tangiꝰ
xvj· q:iij· . pene et/ex ·.e.vigilãti · Sca ratio
ſumit ex pte iuſte punitõis pᷣt em latoe legis
iuſte punire trãſgreſſionez qᷓ vergit in pturba
ti onez pacis ſubditoꝝ. ſed talis trãſgreſſio ẽ
negligere tãto tꝑe rem ſuã ergo ec· Tercia ra
tio eſt ↄogruitatis ſcʒ bona fides poſſeſſoeis · ſi
ergo papa et impatoe quibꝰ deꝰ regnũ mũdi
Omſit di.x.qm.B ſtatuerũt ꝓ vtilitate reipu.
quis audeat ↄtradicere· ꝓpter G et ſimilia di⸗
cit ꝙ talis reſtituere n teneꝰ. Et iura peimo in
ducta intelligunt' añ pᷣſcriptionem ↄpletam.
Mam poſt pᷣſcriptionẽ legitime ↄpletã res iazʒ
ñ eſt aliena ſed e ſua · vt m.c.qð dicã · et · c. qꝰ
jure. Flanꝰ vo diſtinguit qe poſſeſſos aut ha⸗
buit rem ex cauſa lucratiua et tũc tene ar.ff.
de His que in fraudẽ creð · ꝙ aũt· aut ex cã ñ
lucratiua · tũc et ñ tenet᷑ ar · xxxinj . q.j · qð de
bet. ſed B eopie ſcòm hoſt.repeobat. C· de p⸗
ſerip · lon.te.in l · plt ·. et ex · de don · aplice ·
Hx.· j. ad fi · Say· vo diſtinguit qe talis poſſeſ
ſoꝛ aut habet ↄſcientiã remoedentẽe ſczꝭ ꝙ non
poſſit rem pᷣſcriptam ſine peccato moetali re⸗
tinere aut n·ſi ſic reſtituat eã qe qui facit ↄtra
oſcientiã etiã erroneã edificat ad gehennã. xj
q: iij.cui e illata·ſi ñ habet ↄſcientiã ↄſulit ꝙ;
reſtituat eã ſaltẽ ꝗpter ambiguũ duplicitatis
ſcʒ ne cupiditas excecauerit eũ qð ſi nolit re⸗
ſtituere n diſlinit pᷣciſe eũ in ſtatu ſalutis b dã
natõis eſſe ꝓpetue. Gof.vo dicit ꝙ facere ſe⸗
cundũ peimã opinione ẽ ↄciliũ et arbitrariuzʒ
n neceſſariũ et facere ſcm ſcòaʒ ñ eè malũ de
hac qſtione.ex.e.vi gilãti:in glo. Quid cõ
ſulendũ ẽ ei qui añ pᷣſcriptõez ↄpletam pcipit
eum a quo emit dñm ñ fuiſſe. nec ius vendedi
Habuiſſe nundqd et rem et p̃cium pdet · PBndet
Ray · vel denuntiet dño vt petat rẽ ab eo in
iudicio vł pſonã aliquã ſupponat q̃ noĩe dñi
petat et ita res ab eo pꝑ ſentetiã euinca?. ff.ð

nege · geſ· ac qui vo peius tñ quam ſentẽtia

legat denũutiet vẽditoei ꝙ res euincit ab eo

ff· de euic. ſi re.et poſtea ſi ipſe qui emit non
fuerit abſens tpe ſentẽtie qamul gate nec ↄtra
ius ſentetia lata fuerit p̃ciũ a vẽditoꝛe repe⸗
tere poterit aliter nunꝙᷓ poſſet . ff. de euic · ſi
rem. ꝗ.j.et exde emp· et ven. ſi vẽdito? · Nec
obſtat ꝓ dðe · ff· de neg· S.acq· ↄtra:¶. cũ male
abſente · ſcz ꝙ ei pexẽe ꝓ dño dz exceptõz obi
cere ꝓcuratoeiaʒ ſeʒ dicẽdo ꝙ ñ ẽ ꝓcuratoe ł
aliã ſimile.qe bñn pᷣt obicere exceptõem dila⸗
toꝛziã iudicij qᷓlis e hec liczʒ ñ dilatoꝛiã ſolutõ

nis Ff. man. ſi fideiuſſoæ Sʒ quõ ꝛurabit iſte

de calũnia cũ ipſe ſciat ſe poſſidere mala fide
Eñdz ray · ꝙ ſub hac fozma iuro ꝙ veni ad li⸗
uganò cã iuris mei ↄſeruãdi ff. ̊ bonis lib.
ſiqs lib eratoe · vel p̃ᷣt ſimpłr ofiteri ꝙ res ñ ẽ
ſua nec ↄtra venditõem piudicabit ſibi: qe te
net pcere ſuo pudoꝛi qð ñ faceret ſi ſciens ve
rum negaret · fł.man·quintꝰ·
ODe otractibꝰ in cõi ti · iij ·

ibus ↄtrahun obligatões. et he ali
ñ ñ tenet niſi apponant oditões et iten in
ↄtractibꝰ iteruemũt pactiones iõ ad plemo
rem inſtructõem peĩio dicendũ ẽ de ipſis ↄtra
ctibꝰ in cõi. ſcdᷣo de obligatõibꝰ.3⁰ de renũ⸗
tiationibꝰ.q̃rto de pactis de quibꝰ oĩbus cõ
pendioſe dicent plurima ſine iuriũ allegatõi
bus trãſeũdo cã beeuitatis. Circa peimũ vidẽ
dũ ẽ peĩio qᷓd ſit ↄtractꝰ.ſcòo de diuiſione cõ
tractuũ· tercio de otractibꝰ ĩutilibꝰ ratione
pſonaꝝ · q̃rto de ↄtractibꝰ inutilibꝰ rõe reꝛx
et B;; qᷓtuoe ad expeditõz faciliozẽ et beeuioꝛe
ponent᷑ ſcᷣm ꝙ in ſumma rolandina ↄtinent⸗
et ea que de his dicent' fere oĩia ꝓbari poſſet
P inſti · ð̊ inutilibꝰ ſtipla“ Qnantũ ad peimũ

AInnde oſiderandũ ẽ de dtractu. It pei
mo in cõi- ſcòo in ſpeali-qe vo in dtra⸗
4

igit' dicendũ ꝙ ↄtractus e eie vñ vltro ci⸗

troq;: i.hic inde oer obligatio: ꝗꝓpe ðe ibi ad
drnam ↄtractꝰ impeopꝛeie b etiã magis impeo
peie dicti in ↄtractu em̃ ꝗꝓpeie dicto ꝑs vtra⸗
qʒ mutuo obligat᷑ vt in emptõe et venditõe ĩ
locatõe et ↄductõe et in arraꝝ datõe vt ifra
patebit de ſingulis hoꝝn · Impeopeie de ↄtra⸗
ctus qñ vna ꝑs obligat᷑ ñ ecõuerſo vt in mu
tuo. Aasis ipeopeie ðᷣe ↄtractꝰ qñ ex nulla
Pte obligatio oeĩt.ſʒ magis obligatio facta
diſſoluit᷑ vt in trãſactione · Scm aũt roð · ti·
ð nego·ſecularibꝰ.ↄtractꝰ ẽ vltro citroqʒ ob
ligatio ex volũtate et pacto ſurgens pciũ.vt
emptio vẽditio et locatio· qᷓn dtractꝰ è obli⸗
gatio q̃ qͥ obligat᷑ alij ex aliquo officio lici
to et honeſto licz ñ ĩterueniat expᷣſſa volũtas
vtriuſqʒ partis vt tutela et cura tutoe enim
pupillo et curatoꝛ minoei vel furioſo obligã
tur ex ſua adminiſtratõe ↄtraxiſſent cũ eis
Conſtat aũt ↄtractꝰ ex tribꝰ ſcʒ pſonis rebus
et obligatõibus et G ĩ pluribꝰ vtz ex pᷣdictis
ILquꝝ videre de ſcdo ſcz de diuiſiõe dtra
ctuũ. Circa qð ſciendũ ꝙ ↄtractuum alij

ſũt noĩati alij inoĩati et alij mag innoĩati·No

minati ſũt vt vẽditio ẽptio locatio et ðductio
ↄmodatũ ðᷣpoſitũ ·mãdatũ ſocietas et pignꝰ

.— = — — S

— —— — — — — — 2 —

Qui ideo dũr noĩati ·qꝛ nomẽ cuiuſlibet eoꝝ
ita ꝗꝓpeie ſibi ouenit vt nulli alij ↄtractui ac⸗
cõmodari poſſit. Innoĩati ↄtractꝰ ſunt ĩ qᷓ̃deu
plici dr̃na· vna ẽo vt des vt do tibi domum
meã vt des mihi vineã tuã · Scða facio vt fa
cias.vt ſeribo tibi libeũ vt edifices mihi do⸗
mũ.tercia ẽ do vt faciag · vt do tibi equum vt
ſcribas mihi libia · qᷓrta e facio vt des vr do⸗
ceo te gramaticã vt des mibi tritici menſurã
vnã · Dicunt aũt iſti ↄotractꝰ innoĩati qe eoꝝ
noĩa ita vaga ſunt ꝙ alijs otractibꝰ noĩatis
accõmodan pñt vñ do. vt des pᷣt accõmodar
emptõi et venditõi:venditor em̃ dat rẽ vt em
ptoe det p̃ciũ· do aũt vt faciaſ pᷣt accõmodari
locatõi et ↄductioni qe ↄductoe dat pẽſionezʒ
vt locatoe ſibi faciat·i.p̃ſtet ptãtem vtendi.
Contractꝰ magis innolati dñr pacta ꝓ eo ꝓꝙ
nomẽ pacti ẽ adeo generale ꝙ oibus ↄtracti
bus nomiatis et innoĩatis accõmodari p̃t · St
Otinet oĩa que fiunt cauſa obligatõis otrabpe
de vel tollende. HJZZ
Squy videre de 3*⁰. ſ. de vtractibꝰ inutili
bus rõe pſonaꝝ · Circa qð ſciendũ in

Sniuerſo colligi pnt.xiij·drñe ꝓpſonaꝝ quaꝝ

tractꝰ regulariter e inutilis· regulariter di⸗
xi qe aliq̃ ex eis in aliqᷣbus caſibꝰ ſe pnt obli
gare vt infra patebit. Viciatc᷑ aũt Otractus ex
ipſis pſonis quidã rõne etatis · quidam rõne
conditionis · quidã rõe moebi quindã rõe deli
cti · de qubꝰ oĩibꝰ p oꝛdine e videndu. Bõne
etatis reddit otractus inutilis ĩ qᷓtuoe ꝑſoĩs
q̃ᷓ ſunt infansmaioe infante · ꝓximꝰ puberta
ti et pubesq Æ‿ quoz euidẽétiã ſcienò ꝙq om
nes pſone aut ſunt etatis legitime aut n gtas
legitima e a:xxv.ãnis et S̊· et huiõi etatis ho
mines ſunt maioees. Stas autez illegitma eſt
infra·xxv. annos et huiuſmodi etatis homi⸗
nes dicun mĩoees· It hoꝝ ſcʒ minoꝝ alij di
cunt puberes alij impuberes. puberes ſut a
xinj: anno et S maſculi. et· xij· anno ſunt feie ·
et hi eẽ dicum adulti et adoleſcẽtes impube
res vo ſũt maſculi minoeesxinj- annis et iſti
ec vocant᷑ pueri et puelle minoeesxij anms
et ſi patrè ñ hñt dnñr pupilli ſmpuberũ aũut a⸗
lLij ſunt infantes · ſ. maſculi et feie a die natiui

tatis vſqʒ; ad ſeptimũ annũFlij ſunt ꝓximi ĩ⸗

fanti vt qui ſũt ſeptẽ annoꝝ et ſupea vſq; ad
xj. annũ et dimidiũ maſculi . feie vſqz ad x · et

dimidiũ . deĩde vo vſqz ad xiiij. maſculi et vſ

q; ad xij · femine dñr ꝓxim pubercati .is vi
ſis ſciendũ ꝙ infans nec naturaliter nec ciui
liter pᷣt obligari alij nec aliũ obligare ſibi al

le aũt qui maioe ẽ infante ſine qui ꝓximꝰ eĩ⸗

fanti aut otraht aliũ obligãdo ſibi et h̊ bene
p̃t q pᷣ̃t ſuã vtilitate facere ec ſine tutoeis au
toꝛitate vt.ff.rẽpub.ſal. fo.l.ſecuriꝰ. Fut cõ

trahit ſe obligãdo alij. et tũc diſti gue.qꝛ aut

Habet tutoꝛẽ aut ñ·. ſi ñn hʒ ↄtrahere n pᷣt· niſi
in duobꝰ caſibꝰ ſczʒ in ſpõſalibꝰ de futuro et
qñ fit locupletioꝛ · ſi aut hʒ curatoꝛẽ aut tra
Hit cũ eo aut cũ alio ſi cũ eo ñ tenet ↄtyactus
nec obliga naturaliter nec ciuiliter. S tñ cõ
trahat autoeitate alterius tutoeis ſi hʒ alium
tutoæẽ tũc liczʒ ſi deceptꝰ eſſet reſtitutionẽ pe

tere poſſet. obligat naturabr et ciuiliter · Si

cum alio aut ↄtrabit cum autoeitate tutoeis

et tunc obligat' naturaliter et ciuiliter licz ſi

deceptꝰ fuerit reſtitui poſſt. Eut otrdhoit ſine
autoeitate tutoeis:et tůc obliga naturaliter
tm̃.ſola tñ obligatõ naturalis eè inefficax ad

agendũ tm̃ et ſic ↄotractus oſtat ex vno latere

tin qe qui emit obligatꝰ e pupillo ñ aut pupil
lus ſibi niſi ſit factꝰ dicio·ff̃.ð act. emp. iu
lianus G. plt. Et q dictũ ẽè de ꝓximo infanti
dicendu e ecẽ de ꝓxio pubertati excepto vno

caſu ſcʒ qñ ꝓximus pubertati ĩ ↄtractu omit⸗
tit dolũ tene inſolidũ vt inſti · de inutt · ſli · ¶.

upillus et. . ſed ꝙ diximꝰ in tex · et glo. Ou
es mĩo⸗.xxv.annoꝝ ſiue ſit prfamilias ſine
feliuſfamilias tenet de Otractu facto a pᷣde⸗
ceſſoee ſuo et hoc ſi ipſe p̃ᷣdeceſſoe teneba ali

as nñ. de ↄtractu aut facto a tutoee ſuo quon⸗
dã tenet pubes talis ſi tutoe otraxit ſuꝑ rebꝰ
qꝗ̃ᷓ ſeruãdo ſeruari n pnt nec reſtitur niſi ĩ duo
bus caſibꝰ ſcʒ ſi patat damnũ vltra dimidiũ

iuſti pᷣcij et ſi tutoe dolũ ↄmiſit etiã ĩ modica
quãtitate · ſi vo tutoe ↄtraxit ſuꝑ rebꝰ q ſerua⸗
ri pnt aut ĩteruenerũt ea qᷓ interuenire debẽt
ſczʒ decretũ iundicis et cã legitima vt ſi minoe
grauabat' debito feneratico et tũc tenet. de
damno tñ ecẽ modico reſtitu. Fut ñ interue⸗
nerut ſed aliqð eoꝝ defuit et tüc ñ tenet.
Circa vero ea qᷓ ipſe pubeſ geſſit diſtin guo qꝛ

aut hʒz curatoæee aut ñ hʒ ſi bʒ n obligat ſine

tutoeis autoeitateſi non habet obligat na⸗
turaliter et ciuiliter· ſi tñ èe deceptꝰ ĩ modico
dãno etiã mĩoei dimidio iuſti p̃ cij dũmodo ñ

ſit ita ꝓpuũ ꝙ pᷣindicet maioei rei vł ſumme.pt

reſtitutione in mtegrũ petere toto tpe mino⸗
ris etatis et ea finita poſt quadeienniũ ↄtinu

um . Hanc aũt reſti tu tõez poterit petere de his
g amiſit: i. dedit et de his q̃ nõ acquiſiuit.vt
ſi ðlatã ſibi heditate repudiauit· et ð Bꝙ ali

cui oneri ſe implicuit.i.ſi ꝓ alio fideiuſſt.Et
ad HB ꝙ reſtituac dz ſe minces eſſe ꝓbare et ſe
deceptuũ e d Gunt tñ quinq; caſus in q̃bꝰ
minoe de ↄtractu inito ab eon reſtituit' etiazʒ
ſi ꝓbet ſe decopraigpein ſiſt u murauit ſe

vendẽedo alicui vel alienãdo ad p̃cium vb lu

crũ ꝓticipandũ qę in hoc ñ reſtituit/ſcõs e ſi
maioei rei vb ſumme piudiciũ generet. i. ſi pe

tat reſtitui ꝓ minima pte in qua dicit ſe dece⸗

ptũ qe melius ẽ ꝙ tolleret damnũ illiꝰ mime

ptis ꝙᷓ totus otractus infringat ſtercius ẽ ſi
minoe ſit vſus iure cõi vt qe hereditate locu⸗
pletẽ adiſt vel ſeruũ neceſſariũ emit et poſtea
res nate pierũt vel ſeruꝰ interijt ñ em̃ videt⸗
deceptꝰ ſi iure cõi ſit vſus ſq̃rias ẽ ſi dolũ im

Otractu omiſit· Quintꝰ è ſi iuramt in quo di⸗
ſtingue qe aut iurauit ſe ñ venturũ otra otra

ctũ aut iurauit ſe maioꝛ ſi iurauit peimũ ver

bo tin mramentũ illud mhil opac ſů ſi ſponte
iurauit coæpaliter facit valere otr actũ qui a⸗
lias ñn valerʒ et peiuat ipᷣm minoee reſtitutõe

ſi vᷣo iurauit ſe maioꝛèẽ et coepaliter nullo mõꝗ
poeerir petere reſtitutõez: ſi aut iurauit tm̃ ver

o pᷣt petere reſtitutõʒ ſi ꝓbet ſe minoee fuiſ

ſe ꝓ inſtrumentũ factũu de die natiuitatis ſue

aliter ñ audi eẽ ſi vellet H ꝙbare p teſtes· Sʒ
qd ſi tm verbo dicit ſe maioꝛẽ · aut H dixi
iductꝰ aduer ſarij calliditate et tũc petere pᷣt
reſtitusõem aut ſua ſimplici voce et tuc ſi dixt
ᷓ ſciẽs ſe minoæè eſſe reſtitutõzʒ ñ p̃t petere qꝛ
vi dolũ ↄmittere. Si vo h dixit credẽs ſe ma
ioæe eſſe tũc pᷣt reſtitutõz petere ſʒ ſi dubicaꝰ n
pᷣt petere:ſ.de modico dãno qe vi dolũ ↄmit
tere tñ ðð enoemi pᷣt mram̃to ñ obſtãte · Derſoe
aũt qᷓ viciãt ↄtractũ rõe ditõis ſũt ĩ duplici
dra ſczʒ filiuſfa.et ſeruꝰ ꝓ eo ꝙ; ñ ſũt ſui iuris
ſz alieni· filiuſ fa:igi qͥ e ſubiectꝰ ptãti pris ł
am b ꝓaui.ſi ↄtrahat cũ ꝓr̃e ſuo vł auo b ꝓa
uo ñ obligat᷑ alicui qe ĩterpᷣtatõe iuris ẽ eað
ꝓſona filij et pris niſi de peculio caſtreſi b qᷓ̃i
caſtreſi de qꝰ pᷣt ↄtrahere cũ pre qe in ipᷣo tãꝙ
prfa·habe. Sʒ ſi ↄtrahat cũ quocũqʒ alio na⸗
turaliter et ciuiłr obliga n tñ pmittit ei rem
ꝓr̃is obligare ſime ↄſenſu eiꝰ In mutuo vo liz
naturabłr et ciuiłr oblige defendir tñ ꝓ exce
ptõz macedoniani ſenatꝰ ↄſulti q eè facta ĩ o⸗
Diũ feneratoꝝ et iõ ñ p̃t ei filiuſ fa· renũtiare
vñ ſi pecuniã vere et ñ ficte recepit mutuo ñ
tene ad eã reddendã nec pr eiꝰ. Adeo aũt di⸗
ctũ ẽ vere et ñ ficte qꝛ ſi mutuũ ficte fiat vt ſi
filiuſfa· emat vnũ equũ et ñ ſoluat pecuniam
ꝓmittat tñ ſoluere et notariꝰ inſtrumentũ fe⸗
cerit de mutuofil iuſ fa.nõ pᷣt opponere exce
ptione macedoniani imo teꝰ. Sũt tñ aliq̃ᷓ caſꝰ
in quibꝰ ipᷣe filiuſ fa·bł pr̃ eiꝰ de mutuo ↄtra⸗
cto a filio teneꝰ.peimꝰ è ſi filiꝰ ſe premfamili
as mendaciter dicat- ſcòs e rõe publice igno
rãti e vt q pr̃fa·płeriſqʒ videba et ſic agebat
ſic ↄtrahebat ſic muneribꝰ fũgeba.39 e ſi ꝓpu
pillus ſine auẽte tutoꝛis b adultꝰ ſme curato
ris aucte filiofa · mutuauit·q̃rtꝰ ſi mutuũ filij
ſit verſũ ĩ rẽ pr̃is· vt qe inde ſoꝛoꝛẽ dotat᷑ b pa
triſ familiã aluit ł pris debitũ ſoluit qꝛ tũc pr
tene reddere pecumã illã.quĩtꝰ ſi mutnũ ac
ceperit vſqʒ ad ꝙᷓtitate illã ꝙᷓ; pr̃᷑ ñ deberet re
cuſare dare ſibi qñ alibi gebat ꝓ aliq̃ᷓ cã cõ
peteti vt ꝓ ſtudio b ſie i. ſextꝰ ſi pr ↄſenſit ł pᷣ⸗
ſens ñ ↄtradicit qñ filiꝰ mutuũ accepit ł ſi fi
liꝰ lras pri delinauit ꝙ mutuũ accepat· et pr̃
H ñ ĩpꝛobauit et B ĩtellige de pr̃e ĩ cuiꝰ ptãte
E filiuſfa·ↄſetiedo filio ſuo q̃ e ĩ ptãte aui ſui
ꝙ eeſſet exceptio macedomani.ſepumꝰ ſi mu⸗
tuũ accepit vt ſe liberaret ab aliq creditoꝛe
quẽ n poterat remouere Licz aũt noĩe pecuĩe
cõiter ſupte otineat qoqᷓd è in numero põde
re et mẽéſura.Ff.ð lega·talis.h̊ tñ licite ſumi
ꝓS pecunia illa q̃ e in numero ſcʒ qñ dictũ ẽ g

ꝙ fumſfa.n tene de pecunia mutuata·Secꝰ
e ſi accepit aliqᷓ̃d qð oſiſtat ĩ põdere et mẽſu⸗

ra qꝛ tũc tenebit·niſi fraus adhibita ſit a cre
ditoꝛe vt qe dedit filiofamilias frumentũ vł
vmũ vt eo diſtracto pecunia vteret bÿ
nota ꝙ exceptio macedoniani ñ dat᷑ tm̃ filio
fa·ſʒ eẽ heredi eiꝰ et ſucceſſoei eiꝰ vñ eadẽ ex
ceptõe defendit fideiuſſoꝛ Inſup nota ꝙ fi
liuſfa · qñ hʒʒ peculiũ caſtreſe ł qᷓi caſtreſe ceſ
ſat macedonianũ vſqʒ ad illius pecunie ꝙti⸗
tatẽ· Itẽ ſi minos mutuauerit pecuniã filiofa.
maioei eã repetere p̃t.ſi aũt filiafa.minoꝛei re

4*

petere ñ p̃t ſi ſit dfumpta ł pꝓdita · ff.de mi · ſi
minoeé; Beruus de dtractu cũ ſuo dño ciuiłr
n obligæ · ſ pᷣt paciłci cũ extraneo acquirenꝰ
dño· hʒ em̃ ex pſona dñi ins ſtipulãdi ñ obli⸗
Sar aũt efficaciter alij cũ ꝓ moæetuo reputet
Conuenit᷑ aũt dñs ex ↄtractu ſerui de pecu⸗
lio eiꝰ ł de eo qd verſũ e ĩ vtilitatẽ ipᷣiuſ dñ
vel de Otractu factõ ab eo iuſſu dñi gunt aut
tres caſus in quihus dnñs de peculio ſerui ñ
tenetc ſcʒ cũ ſeruus donat vel vouet vel fide⸗
iubʒzʒ ex curã peculiare. Sihr nec dns paciſcẽs
cũ ſeruo ſuo obliga ex huiõi pacto niſi de li
bertate paciſcat. C.de tranſac.interpoſitas ĩ
tex · et in glo· Derſone q viciãt ↄtractũ rõe
mobi ſunt tres ſcꝭ furioſus mutus et ſurdus
furioſus em̃ vł mente captꝰ tꝑe furoꝛĩs ↄtra⸗
Here ñ p̃t.· ſi tñ ↄtrahat recepta mẽte vł qñ hʒ
lucidũ interuallũ ↄtractus tunc initus ab eo
valet · Iteè mutus et ſurdus naturaliter cũ ſũt
tales otrahere ñ pñt ꝑ ſtipulationẽe qæ ſtipula
tio habet fieri ꝓ interrogatõʒ et reſpõſionem
vtriuſqz Otrahetis ꝙqᷓ; vterqʒ debet audire qoᷣ
pdicti ñ pñt facere. pñt tñ facere ↄtractus q̃ᷓ
pficiunt ſolo dſenſuq Derſone vo que viciãt
Otractũ rõe delicti ſunt q̃tuoe ſcʒ ꝓdigus he
reticꝰ apoſtota.et ↄmittes enmen leſe maie⸗
ſtatis · Deodigus em̃ cui G; ius ẽ interdictũ ñ
obligæ reliqs tri bꝰ ẽ interdictũ a lege ↄmer
cium ↄtrahendi.c Licet aũt mulier nõ ſit de
pᷣdictis ·xiij:pſonis et ſe ſuo noĩe poſſit obli⸗
gare tñ in fideiuſſione regulariter iuua' bene
ficio velle iani ſenatꝰ ↄſulti.vñ ſi mulier fi⸗
deiubeat ꝓ alio vel ſi det fideinſſoꝛe ꝓ alio
vel ſe ↄſtituat debitricẽ ꝓ alio vel ſuã rem ꝓ
alio obliget pignoei nipil actũ e etiaʒ ſi hoc
P viro vel filic fecerit· Sunt aũt aliqᷓ caſus ĩ
qui bꝰ mulier fideinbẽdo tene' et G; bnjficio ñ
iuuat vnuſ ẽ ſi fideiuſſit ꝓ pecunia data ꝓp
cio manumiſſionis ſerui dno eius ſcðs ſi iter⸗
ceſſit ꝓ dote mulieris alterius. gꝰ è ſi certifi⸗
cet de bñfieio ſupeadicto et nihilominus re
nuntiet ifireus e ſi accepit ꝓ ĩterceſſione pᷣ⸗
cium vel aliquid loco pᷣcij quitus ſi volnerit
decipe creditoẽꝛẽ ſci es ſe eſſe tutã ꝓ beneficiũᷣ
ſupeadictuz cũ eredito: illud ignoeet qe eins
fragilitati ñ calliditati ſubuenit᷑. Sextus ſi ĩ
cterceſſit vel pignus vel fideiuſſoꝛẽ ꝓ alio de
dit et poſt bienniũ a peĩia cautõe ↄputãdo ite
rũ ſe ad idem obligauit vel fideiuſſoe vel pi
gnus dedit⸗Septimus ę ſi res ſit ꝗꝓpꝛia eius·
Eetauus ſi ſuccedat ei qui ſoluere dʒ · vñ ver⸗
ſus.Caſibus ĩ ſenis mulier ſpondẽdo tenetur
Peo libertate ꝓ dote renũtiet et ſi. Decipiat
pᷣcium capiat. caueatqʒ ſcdo. Caſus adde du
os ꝗ̃tto ſi ꝓpeia res ſit vel ſi ſuccedat ei q̃ ſol⸗
nere debet Æπ h nota ꝙ mulier fideiubere
vel ſe obligare ñ pᷣt ꝓ vio eẽ qualitercunq;
renũtiet bñficio velle iani.qꝛ tuc vr̃ dare vi
ro quod ẽ ꝓhibitũ ſibi miſi ꝓpter nuptias vel
cauſa moꝛtis·
quit videre de. iiij · ſ. de dtractibus in⸗
ntilibus rõne reꝝ circa qð ſciendũ eſt ꝙ

ſunt quedã res ſuper quibꝰ ↄtrahi n p̃t brer⸗

iuris ꝓhibicõnem. Et quedã ſunt ſuꝑ quibus

— — —

Otrabhi ñ pᷣt ꝓpter ipſaꝝ dditionez De peimis
peimo videndũ è circa qð nota ꝙ ius ꝓhibet
alieari pᷣdia et Gᷓ̊ ſiue ſint vebana ſiue ruſtica.
om̃eſqʒ; res alias minoeis et ĩpuberis qᷓ ſeruã
do ſeruari pñt vaun argentũ et veſtes pᷣcio
ſas et huiõi.&t B; niſi ĩ tali alienatõe interue⸗
niãt hec tria ſcʒ autoꝛitas tutoeꝛis:decretũ iu
dicis · et debitũ immines · qð ſibi creditoe ſol
uni veget· vel qdð pſum minoꝛe vſura grauat:
Gontingit tñ ꝙ pᷣ̃dium menoeis aliqñ ſine de⸗
creto p̃t alienari·.ſ.qñ defunctꝰ ex cuiꝰ boniſ
pᷣdiũ illud ad minoze deuenit hoc in vltima
volũtate iuſſit vł etiã ſi minoꝛ B a peicipe im

petrauit· Ees vo alie minoeis q̃ᷓ ſeruãdo non

pñt ſeruari pñt a tutoꝛibꝰ ſme decreto vedi⸗
Dꝛohibet etiã ius filiofa alienare aliqð ðᷣ
e

bus prnis ſine iuſſu prisꝗq Deohibet etiam

pr̃ifaalienare res q̃ obuenerũt filio ex pecu⸗
lio aduenticio qð et a filio ñ p̃t alienari ſine
oſenſu pris cũ ꝗꝓpeietas peculij illiꝰ ſit filij v
ſus vo pr̃is qñ tn filio immmet debitũ veges

vel grauãs pᷣt pater aduenticiũ filij alienare

zimo mobilia et poſtea immobilia- De pecu
io vo ꝓfecticio ñ pᷣ̃t filiuſfa.dtrahere cũ m⸗
hil ad eum ſed totũ ad pr̃em ptineat pleno iu
re.De peculio vo caſtreſi vel quaſi ca · p̃t filiꝰ
facũ patre et quolibet alio paciſci qe ĩ eo vt
pr̃fam.habet᷑ et totũ ſcʒ ꝗꝓpeietas et vſus ſpe
ctat ad filiũ et nihit ad patreᷣ¶ Meohibet eẽ
ius alienari fundũ dotale· ſ. ineſtimatũ datuz
in dotẽ · ſi em̃ eſſet eſtimatꝰ ñ diceret dotalis
ſed empticiꝰ.vñ ad hoc vt ſit fundꝰ dotalis
requirit ꝙ ſit legitimũ mrimonmũ·et ꝙ in do
tem det' et ꝙ ineſtimatus tradat ſidem etiã ẽ
de fundo quaſi dotali ·et ðᷣe fundus q̃ſi dotal
ille qui legatꝰ ẽ ſeruo ineſtimatꝰ dato in do⸗
tem licet autẽ fundus dotalis alienari ſpõte
nõ poſſit pmittit' tñ in neceſſitate ĩ caſibꝰ qui
buſdam de quibꝰ videndũ ẽ infra li · viij · ti · ð
dotibus . Deohibet etiã ius alienari illã rem
quã teſtatoꝛ in ſua vltima voluntate ꝓhibuit
alienari apponẽeẽdo certã ꝓpſonã in ꝙᷓ res pue⸗
nire deberet ſi heres eã alienari vellet vel ap
ponẽdo certã penã ſoluendã alicui certe ꝓſo
ne vel eccleſie vt inſti · de le · ad fi ¶ ¶ Deoribz
etiã ius alienari rẽ litigioſam et ðe hic res li⸗
tigioſa de cuius dñio cauſa mouet inter peti
toẽ et poſſeſſoꝛẽ·et fit res litigioſa incõtinen
cei oblato libello et quidẽ iſte qui recipit eam
titulo emptõis vel donatõis vel cuiuſſlibz al
terius ↄtractꝰ ſcienter cogit rem reddere et

etiã peiuat p̃cio qð etiã ille qui alienauit et

ille qui recepit cogit dare fiſco et tm̃dem de
ſuo · Si aũt ignoꝛãter debet rem oĩo reddere
et pᷣcium ſibi reſtitui a venditoee qui etiã ven
ditoꝛ tm̃dem dabit de ſuo emptoꝛi. et fiſco· ſ·
terciã ꝓtem emptoi et reliquas duas ptes fi⸗
ſco.Et hec pena etiaz locũ habet in donatoee
rei litigioſe vt ſcʒ facta eius vera eſtimatione

vterq; puniat in p̃cio mõ ſupeadicto· pꝓmitt

tñ lex alienari rem litigioſam ex cauſa dotis
vel donatõis ꝗꝓpter nuptias vel trãſactioms
vel diuiſionis.Inutilis eẽ ẽ Otractꝰ ſi quis
rem ſuã pure ſtipule vel emat· Sed quid erit

de pᷣcio.H aut emptoꝛ ſciebat rẽ eſſe ſuaz· et
tüc perdit p̃ciũ qe vr donaſſe · Fut ignoꝛat qe
fuit inſtitutus heres et tũc p̃cium petere p̃t·
et idẽ ẽ ſi res ſit vmunis mipi et tibi ꝙ tñ ha
beo ad ptem meã. C· de Otrahen.· ens. cũ res
Si aũt ſub ↄditõe emat valebit emptio in eus
tu ↄditionis vt ſi emat ſi res ſua deſmat · valz
etiã emptio rei ꝗꝓpeie rõne poſſeſſonis quã em
pꝓtoe ñ habebat·vel rõe alteriꝰ qð ei in re ſua
deficiebat · De emptõe aũt rei aliene dice⸗ in
fra ti · de emp· et ven · ¶ Sunt etiã quedazʒ res
ſup quibꝰ ↄtrahi ñ pᷣt ꝗꝓpter eaꝝ qualitatẽe ſi

ue conditõem vt ſunt ille q̃ n ſunt ĩ reꝝ natu

ra nec fuerũt nec eſſe pñt vt chimera vel ea qᷓ

impoſſibilis è dari vt mõs aureus vel ea que

liczꝭ fuerint tñ mõ ñ ſunt vt equꝰ moetuꝰ ſi tñ
moꝛa pceſſerit moꝛtẽ vt cũ quis equũ dare ꝓ⸗
miſit et die ↄſtituta ñ dedit ſed in moea fuit
et poſtea equꝰ obijt tenet in eſtimatiõe eius
q fuit in moz-aꝗ Contractus aũt ſuꝑ rebus qᷓ
future ſperant᷑ tenet.vt ſiquis emat futuros
Ptus vel fructꝰ.vel ſi emat iactũ retis qe in⸗
eſt ↄditio ꝙ ſiq̃d capiat illud debeat e Deo⸗

hi bet etiã alienatio mancipij xp̃iani in iude⸗

um qę ñ licet iudeo poſſidere mancipiũ xp̃ᷣia⸗
num ; Item ſeruus dũ eſt ĩ fuga vendi ñ p̃t. p⸗
curatoꝛ tñ ad Hhoc pᷣ̃t ↄſtitui vt ipſum qrat et
inuentũ vendat · ff.de emp· et ven. qð ſepe. ſe

cundũ hᷓ; intellige illud.xij·qij.c.fugitiui

Deohibet᷑ etiã alienatio reꝝ illaꝝ q̃ ſunt ex⸗
empte a ↄmertio hoĩm vt ſunt res ſacre.reli⸗
gioſe · ſãcte publice et liber hõ.Res ſacre ſũt
q ꝓ epos ſunt rite dedicate · Beligioſe ſunt ſe⸗
pulcra in quibꝰ hoĩes moetui inferun. ſan⸗
cte ſunt poete et muri ciuitatũ et municipioꝝ
q pena capitis imponit᷑ violatoeibꝰ eaꝝ vt
ſiquis ingrediat ciuitatẽ vel mu nicipiũ aliũ
de ꝙᷓ; ꝓ poetas· Dublice ſunt poete et flumia
q̃ dedicata ſunt vſui populi et foꝝ et ſtadinz
Eſt igit inutilis ↄtractus initus ſup p̃dictis
rebus· ſi emptoe et venditoe ſciuerint res eſſe
tales· imo emptoz qui rẽ huiõi acceꝑit pdit
pᷣcium et rem.ſi aũt ĩgnosãs a venditoee ſcieẽ⸗
ce ↄpauerit tenet ſibi venditos ad id qð ſua
intereſt ſe nõ eſſe deceptũ.fhedẽ Otrahen. ep.
L· iiij Eallit tñ hoc ĩ libero homĩe maioei.xx.
anms qui ad pticipandũ pᷣciũ vł alind lucꝝʒ
patit ſe venũdari vel alienari ñ ignarus ſue
Oditionis· ſecus ẽ ſi acceptos eius ↄditõnem
ignoeet et venditus in veritate pᷣciũ pticipet
hec jo.xxix.qij.relatũ·

WBe obligatione et ſtipulatione ti.iiij·

Oſtea ↄſiderandũ ẽ de obligationibꝰ
At peĩio ẽ obligatio et qᷓ eiꝰ diuiſio
ſcðdðo qualiter otrahit'etercio qᷓ pñt ob
tigari: quarto ſubnectunt quedã de ſtipula⸗
tiõee Eſt ergo ſciendũ ꝙ obligatio ẽ iuſtũ vĩ
culũ quo nccio aſtringim ad aliquid danduz
vel faciendũ p iura ciuitatis romane 4 Obli⸗
gationũ alia naturalis tm̃. alia ciuilis tantuz
alia naturalis et ciuilis ſimul. Naruralis ob⸗
ligatio ẽ que in ſe naturale otinet equitatem
hec naturalis obligatõ dtrahitur p naturale

vinculü · i · p oſenſum et poteſt fieri inter om̃s

Hoĩnes et tolli᷑ ꝑ actũ otrariũ naturalẽ ſcʒ ꝓ
actũ ppetuũ de nõ petẽdo· Et hac obligatõe
ſola obligat pupillus ꝓximꝰ pubertati ſime
auẽte tutoeis ñ factꝰ locupletioꝛ nec dolum
ↄmitt&& Ite ſeruus cuiuſlibet ꝓſone Itẽ pr̃ ꝓ
filio in eius ptãte exñte· ſtem filis patri · ſz ñ
tenet qe huiõi obligatio ẽ inefficax ad agen
dũ · Ciuilis obligatio ẽ cũ quis ſolenitate iu⸗
ris eſt altrictꝰ ſa naturalis eq̃tas eũ teneri nõ
ſuadet vt cũ quis fuit ↄfeſſꝰ pꝑ ſcriptcurã ſe ex
cauſa mutui pecumꝛaʒz recepiſſe ſub ſpe future
numeratõis quã tñ ñ recepit vñ talis ifra bi
enniũ pᷣt opponere exceptõeʒ ñ numeratioms
pecunie ꝙ ſi ñ fecerit imputet ſibi vñ G̊ obli⸗
gatio ꝑ ſe e inefficax ad agendũ Naturalis
et ciuilis obligatio ſimul e cũ pſona q̃ pᷣt effi
caciter obligari ſe cũ ſolénitate iuris obligat
ſcʒ cũ natural equitas vult eũ teneri et iuris
ſolenitas interuenit et G obligatio e efficax
ad aSen 4 Ohligactann ãt naturaliũ et ciui
lin vt habe inſti.de obliga:alia ẽ ex otractu
alia ex qᷓſi ↄtractu:alia ex maleficio:alia ex qᷓ
ſi maleficio · Obligatio ex ↄtractu ẽ q̃ᷓ pacto
Otrahit᷑ et qᷓ ex ipſo pacto et ↄtractu deſcedẽ
vt emptio et venditio locatio et ↄductio do⸗
natio et huiõi Et ex q̃ſi ↄtractu.cum q̃s gerit
negociũ alicuiꝰ ſime mãdato eius vt tutoe et
curatoe et huiõi/Iſti em ñ ↄtraxerũt cũ eo cu
ius negociũ gerũt· vñ qe ñ tenen ex otractu
reſtat vt tenean' ex q̃ſi ↄtractu · Obligatio ex
maleficio e: cũ q; furtũ vel rapinã vł inmriã
alicui facit· Ex q̃ſi maleficio e cũ quis ñ dire
cte deliquit ſ̊ quaſi.vt cũ ex eius domo ę ali
quiò effuſum qð alteri nocuit.
quit᷑ videre de ſcðo.ſ.q̃liter obligatio
Otrahit· Circa qð ſcienò ꝙ obligatio cõ
trahit' qdeupliciter · vnod re vt in mutno de⸗
bito ↄmodato poſito pignoee. Flio“ verbis
vt ſtipulãdo·. Eſt aũt ſtipulatio vboꝝ ↄceptõ
quibus his qui itereogat datu vel factuꝝx
illud de quo intereogat' ſpõdet et ðe ſtipula⸗
tio a ſtipuloe.ſtipuluũ aũt idẽ e ꝙ; firmũ deſcẽ
dens a ſtipite · vñ ſtipulatio ponit ꝓ intereo⸗
gatõe. debet em ſtipulatio fieri p intereoga⸗
conẽ pᷣcede eet reſponſionẽ incõunenti ſub
ſeqnte. et debet fieri reſpõſio p̃ciſe ſine ſuſpẽ
ſione vocis vñ nec mutꝰ nec ſurdꝰ nec ĩfans
nec eẽ abſens ꝑ ſtipul atõz ↄtrahere pñt qe ex
audire ſeinuice debet. ff. de v.obli.ↄtinuꝰ et
inſti · ð̊ inuti ·ſtip.mutũ.Cercio mõ lr̃is vt qñ
qͥs in lris ↄfitet ſe mutuo habuiſſe.x.lib.ſub

ſpe futuri numeratõis.talis em̃ niſi ĩfra bien

niũ opponat exceptõeʒ ñ numerate pecunie a
ſtrictꝰ erit naturabr et ciuiłr pecuniã illã ſol
uere · Quarto Olo ↄſenſu vt in ſocietate man⸗
dato ẽꝑtõe.veditõe.locatõe.In his em̃ ñ reqᷓ
rit ſcriptura neqʒ pᷣſentia ſed ſuf ficit eos qui
Otrahũt oſentire ꝓ ſe ł ꝓ nuntiũ ł ꝓ epłam et

hec oĩa ꝓbant᷑ ꝓ inſti.qui mo.recõtra.ob. et

pluribus alijs titulis ſe. S
Lauit videre de 20. ſ. qᷓ res obligari pñt-

Circa qò ſcienð qð obligari pñt qᷓcunqʒ

n ꝓhibent' obligari. fauoæe religionis qdaz

ſunt q̃ nõ pñt alienari· vt monumentũ.C.que

res pig: obli.pñt.l.ĩij. Et ecel eſie ĩ anten. de
nõ aliemph J. qm et vaſa ſacra vel veſtimta
vel oenamẽta eccliaſtica. C.· ð ſacroſan. eæcci.
ſancimꝰ nemi- niſi iuſtiſſima necitare vegẽte.
e · de pig· c. j.· de h̊ͥ ecẽ habſtũ eſt g̊.ci· pᷣcedẽti
ar. iii.
G₰◻ Rquit᷑ videre de iiij· ſ. de ſtipul atõe· Cir⸗
ca quã ſciendũ að ſtipulario q̃ fit vᷣbis ſi

ne oſenſu nulla eé· ff de pact.l.j.Ite oĩs ſti

pulatio ad heredes et ↄtra heredes tranſmmt
tit. C.de ↄtrahenda et ↄmit.ſtip. veteris · Hꝰ
ven ẽ qñ ẽ tale factuzʒ qð p̃t ↄpleri ꝑ aliu ſe⸗
cundũ glo·.ibideæ Itẽ nullus alteri p̃t ſtipu⸗
Hari vel paciſci niſi ſit eiꝰ ſeruꝰ vel ꝓcuratoꝛ
vel fulius qui eſtimat eade pſona cuᷣ dño vel
cũ patre inſti· de mutilibꝰ ſtip. . ſi quis alij.
Rirem p iudices officiales executoæees et ta
belliones alteri pᷣt acquiri.ff.de in ius vo.ea
Pꝓ quo· Nota tñ ſcᷣm o.j.q:vij.quoties · ꝙ ſi
ꝓmitto tibi me daturu ticio.x. lib.teneoæe iu⸗
re canonico maxime ſi iuro. Ite nemo factum

alienũ ꝓmittes obligat ad ud mſi ad dan

„

dam opam qua pᷣt ꝙ ille faciat qð iple pmiſit
ff. de v.ob.ſtipulatio iſtac( Itẽ nõ vʒ legatnz
vel ſtipulatio fundi in genere facta nullo fũ⸗
do demõſtrato.Ff. de iu.do.cũ poſt diuoetiu
G.Sener a loco:vñ ſiquis ſtipulat inſulã fie⸗
ri · et ũ adiciat locũ vbi fieri deheat ſtipulatõ
nñ vʒ· ſf.de eo ꝙ certo loco l.ijG. ſiquis inſu
lam.tñ ſcdᷣm guil.ſi dictũ eſſet tu facias do⸗
mum mihi vbi voluero bñ valeret. NHo ta ec
ſcᷣm guil.ꝙ aut ꝓmittit' incertũ re. ſed cer⸗
tũ genere:aut certũ re et genere· aut incertuʒ
re et genere· ſi peimoꝰ“ vt cũ de bñfaciã G; peo
tuo PPuicio tũc peti ñ p̃t a ꝓcuratoee·C.mã.
ſaluianũ:ſecus è de aduocato qui ꝓ mõ facũ
die et negocij qualitate petit ſalariũ incerte
pollicitatẽis:ff.de varijs exoedi.cog.·L. j. G. ĩ
Hhonoearijs· Si ſc“ vt cũ ꝓmitto equũ pᷣt pe
tere et agere p̃ſcriptis verbis et taxabit arbi
trio bom viri. C:de man⸗l. j. tercioꝰ vt cuz
ꝓmitto talẽ equũ tũc peti pᷣt Itẽ ſi ꝓmiſiſti re
dare et vacuã poſſeſſione tradi vemũt fructꝰ
in ſtipulatõem. Si aũt ꝓmiſiſti tm̃ mihꝛi dare
rem ñ pveniunt fructꝰ in ſtipulatõez. ff. de v⸗
ſur.ſi Hipulatus ¶ Ktèé cũ quis ꝓmittit infra
certos òes ſiſtere indicio tũc dies ĩ qua cau
tio ꝓmitte et dies in ꝗᷓ ſiſtere dz ñ ↄpntat imn
ter illos diesff.ſi quis eau .l: .ctca ſiqs ad
calen. ianuari ſtipulatꝰ fuit de illis cale. m⸗
telligi debet de quibꝰ e actu inter ptes ſed ſi
n appareat de quibꝰ e actũ tũc de peĩs cale·

iannarij intelligi dz. ſi aũt ĩ ip̃ᷣo die caledana

tũc de ealẽ. ſequẽtibꝰ.fᷣf.ð vᷣ⸗ob· eũ q̃ calæ
itẽè actus ſtipulantis et ↄpeomittẽtis debz
eſſe ↄtinuus vt nullũ fere momentũ interue⸗
nire poſſit· ſi vo poſt intereogatõeʒ ſe diuertit

ad alia nibil ꝓderit licet eode die Pmiſiſſet

vt ibidẽ. l. Otinung . q Item in oibus obliga⸗
tionibꝰ in quibꝰ dies ñ ponit pñti die debe
ff⸗de re/iu· in oĩbus.qIte ſi ꝓmiſſum fuerit
ſic ſeʒ faciã B cum omodum erit h̊ è cum pote
ro ſine meo incommodo.ff.de v.ſigm.nepos

AItem omms ſtipulatio aut fit pure nt cum

— — —

— — —

aererrr e r — — —

—*$ X — —*

—–

—

quis ſpõdet libeas.v.et tũc illò ſtatim pᷣt pe
ti · aut in die et tüc ſtatim debet ſz peti nõ Pt
anteq; dies veniat nec etiã ipᷣa die in ꝗᷓ ſtipu
latio facta fuit peti pᷣt qꝛ tota dies illa arbi⸗

trio ſoluetis tribᷣi dz aut ſub ↄditõne et tuc

ille qᷣ ſipulatꝰ fuit licet ante ↄditõez deceſſe
rit poſtea exiſtete ↄditõe heres eiꝰ agere pᷣt·
St idẽ eſt ex pꝑte ꝓmittetis. inſti · de v · obli .·
oĩs ſtipulatio·et. . cũ qiis · hec ad pñs de ob
ligatõe et ſtipulatõe ſufeiciãt · vt iuriſperitis

alia de hac materia relmquant.

VDe renũciatõe beneficioꝝ iuris ti · v·
Einde ↄſiderandũ e de renuciatõe be⸗
neficioꝝ iuris· Et pᷣmo qᷣd eſt renũcia⸗
tio· ſcdᷣo de bñficijs qᷓbꝰ renũciari nõ
pᷣt.tercio de bñficijs quibꝰ renũciari pᷣt·q̃rto
de bñficijs qᷓbꝰ renuũciari p̃t ſm ꝗd et ſm qᷣd
nõ pᷣt.St hec qᷓtuos notabunt᷑ gra beeuitatis
ſm qð in ſũma rolandma ↄtinent. quĩto no
tanc in gnali cui juri tm et cui nõ p̃t renucia
ri · Circa peimũ ſcienò ꝙ renuciatio ꝓpeie ẽ

rei et iuris ſpõtanea refutatio·ſz ad pns e tm̃

intentio de renũciatõe iuris ſine qua qñqʒ; ob
ligatio nõ tenet. Scienð ergo ꝙ defenſiones
exceptões et bñficia a legibꝰ inuenta quedã
ſunt in fauoꝛẽ quedaz in odiũ introducta. Ec

iſte pſone ꝓ quibꝰ ſunt introducta ꝑ illa iu⸗

uant'ne de illis obligatõibꝰ q̃s fecerũt obti
gen. Quãuis aut regulariter liceat renucia
re his qᷓ ꝓ ſe ſunt introducta. aliqua tñ ſunt
qbꝰ renunciare nõ impedit quo minꝰ ip̃a bñ
ficia et exeeptões poſſint opponi· Fliqua ãt
ſunt qᷓbꝰ renunciatio facta tenet et muari p
ea impedrret. Fliqᷓ aũt ſũt quibꝰ renũᷣciari p̃t
quo ad quid et quo ad quiò non:de ſingulis
Poꝝn eſt videndu.

Aquit vidẽ de ſedo ſcz de bñſicijs quibꝰs

renũciari nõ pᷣt ita ꝙ renunciatio facta
impediat ne poſſint opponi .Sciendũ igit o⸗
qðdaz eſt bñficiũ ſcʒ bnñfietũ macedoniani ſe
natuſcõſulti et ↄpetit filiofa:q̃ pecumã acce
pit mutuo ſme pris volũtate· et opetit ei nõ
tm dũ e in ptãte pr̃is ̊ etiã poſteꝙ; factꝰ ẽ ſui
uris· et etiã ↄpetit heredi filijfa:et eiꝰ fide⸗
iuſſoei ·et huic bñficio renũciari nõ pᷣt q è m
feneraton odiũ introductũ Eſt et al md bñ⸗

ficiũ ſcʒ bñficiũ reſtitutõis qð ↄpetit minoei
vus toto tpe mioeis etatis et eo etiã finito in
fra qᷓdeienniũ ↄtinuũ ſi in mioei etate decep

ti fuerint eoꝝ facilitate vel aduerſartj calli⸗

ditate: huic etiã bnficio renũciari nõ p̃t q eo

ipᷣo mioe decipet᷑ ſi renũciaret Eſt ãt et almo

bnñficiũ ſcʒ vt qᷓs ↄdemnet inquãtũ face p̃t.

et nõ vltra et habita rõe ne egeat· et H bene

ficiũ ↄpetit viro et eiꝰ pri qñ ↄueni ab vxo

re.Opetit etiã vxoei et eiꝰ pri qñ ouenit a vi⸗
ro.Opetit etiaʒ ꝓprono qñ ↄuenit᷑ a liberto et
ſocio qñ douenit a ſocio.et pr̃i qñũ duenit' a fi
lio vel filia et huic bñficio renũciari non p̃t
Eſt aliud bñficiũ ne liber hõ ad onꝰ alienuzʒ
obligeti.pignoꝛet'.et huic bnñficio nõ p̃t re
nũciari qe G̊ renũciatio eſſet ↄtraria libertati
Eſt aliud bñnficiũ ſiue puilegiũ ſeʒ foeꝛi qᷣ
petit fozenſi ſcʒ ꝙ reus ouemiri dz ſub iudice

et fit dtra legẽ ꝓ non facto dʒ haberi.⸗

y V

/

ſuo.et hoc eſt veꝝ ante litẽ oteſtatã· Nã lice

Oteſtata nõ pᷣt reus opponere pemilegiu foei
qe videt in llum iudice oſenſie ſub quo dre
ſtatus eſt licem· et huic peiuilegio ſc; foei ſo
lo pacto nõ renũciat. Sed ad hoc ꝙ reus cõ
ueniri poſſet alibi ꝙᷓ ĩ foec ſuo ſufficit ſi peo⸗
mittit ſolutione facere vbicũuqʒ fuerit petituz
ab eo. Eſt al inud bñficiũ ſmne pemilegiuʒ foei
qð ↄpetit clericis ſcʒ ꝙ nõ tenent reſpodere
coꝛã iudice ſeculari.et huic peimlegio muris
aliquo mõ renũũciari nõ p̃t q eſt introductuʒ
in fauo: em totiꝰ cleri: q Exceptio nõ nu.pe.
ſiue nõ tradite vel reddite rei:aliqn ↄpetit in
fra duos annos.aliqñ infra.xxxdies. aliqũ
infra annũaliqñ infra tres menſes. Debito⸗
em qui ↄfitet ſe pecuniã mutuo recepiſſe quã
nõ recepit opponẽ pᷣt exceptionẽ nõ numera⸗
tõis pecunie infra duos annos a die ofeſſio⸗
nis. Ereditoe vo qᷓ ↄfeſſus e ſub ſpe future nu
meratõis pecuniã traditã ſe recepiſſe a debi⸗
toee hʒ exceptõeʒ nõ ſolute pecunie ĩfra.xxx
dies. Vir aut q̃ ofeſſus ẽ ſub ſpe future nume
ratõis ſe dote recepiſſe habzʒ exceptõez nõ nu
merate dotis ꝗqᷓ debet opponi vel infra anmmũ
poſt mrimoniũ ſolutumſi mrimomi duramt
minꝰ biennio vel ĩfra tres meſes ſi mrimoniũ
durauit plꝰ biennio vł miꝰ decemo ſe vxltra.
x·. an. nõ extede renuciatio pecunie nõ nume
rate· Deedictis aũt exceptõibꝰ renũciari ñ p̃t
quo minꝰ in fra p̃ᷣdicta tpa oppom poſſit·peo
deſt tñ renũciatio quo ad aliqd ſcʒ qe ſi renu
ciatio nõ eſſet facta debebat aduerſariꝰ oficẽ
tis ꝓbare ſe pecuniã ſoluiſſe.S poſtꝙ; eſt fa⸗
cta renũciatio incũbit ofitenti et renũcianti
ꝓbare pecuniã nõ eſſe ſolutam Cex vero illa
rubei et nigri tituli codicis· ſ. ne fideiuſſozes
vel mãdatoꝛes dotiũ debet ꝓhrbet fideiul⸗
ſoꝛem dari ꝓ dote reſtituenda ſi eueĩat ꝙ re⸗
ſtitui debeat · huic legi ſi renũciet renũciatõ
nõ valet qe tale fideiuſſoze lex ꝓhibet dart

quit᷑ videre de tercio ſ. bnñficijs illi⸗
bꝰ renũciari p̃t: ita ꝙ renũciatio ĩpedit

ner poſſit opponi . hec ãt ſut pła.pnũ eſt noua

.

Oſtitutio de pl ibꝰ reis debendiq drcit ſi ſint

ꝓlures rei debendi i. ples debitoees qᷓ omeg
ſunt ydonei et ſolueèdo habẽt bñficiũ diuiſio
ms qę dicere p̃t qlibet ꝙq tmim ꝓ ſua pte tenet⸗
Fd HB vᷣo ꝙ q̃libet teneat' inſolidu ſe obliget
et dicto bñficio renũciet. Ilten é epła diui

adeiani qᷓ eſt quedã lex diceès ꝙ ſi ſint płes fi

deiuſſoees q ſut ydonei ſolusdo dz qlibet cõ⸗

ueniri ꝓ rata· ad G vo ꝙ; quilihet teneat inſo

lidũ optet ꝙ renũcient epłe p̃dicte · Cerciũ ẽ
noua ↄſtitutio de fideiuſſoeibꝰ dices ꝙ ſi peĩ

cipalis et fideiuſſoꝛ ambo ſint pdonei et ſol⸗

uedo. peincipał ↄueniri e peiꝰ ꝙᷓ; fideiuſſoe.
ad Hho vero vt fideiuſſoe ↄueiri poſſit qneuq;
creditoe voluerit p̃dicte oſtitutõi renũùciabit
Et nota qn płes pncipales ſe pncipaliter ob
ligãt et inſolidũ locu ht ibi oes tres pᷣdicte
renũciatões. Et debet pom B̊ mõ renucianteſ
nouaꝝ oſtitutionũ de duobus reis debedi.
et fideiuſſoꝛibꝰ. et epł is dini adeia.bñficio.

vns em̃ ꝓ altero ĩtercedit qñſe obligat vltra
Ptem q ſe tingit · Qnartũ ẽ oditio inde biti qᷓ
dicit ſiqs indebite ſoluit vt q nõ teneba ſol
uere p̃t petere illõ · Hhuic ðↄditõi bñ renũciat.
Quĩtũ vᷣſt ↄditio ſine cã q dicit ꝙ ſiqs ẽ obli⸗
gatus ab inicio ſine cã vł ex iniuſta cã nõ te⸗
net. et B eſt veꝝ niſi ꝓ ſtipulatõeʒz ſit obliga
tus qe tũc bñ tenet et huic bñficio renũciari

pᷣt niſi G fieret ꝓpter dolũ.Sextũ eſt execeptio

doli mali ſcʒ ꝙ aliq̃s dicat ſe dolo et callidi
tate alicuiꝰ inductũu eſſe·et Huic exceptõi re⸗
nũciari pᷣt · Septimũ eſt bñficiũ foꝛi qd ↄpetit
ſcolaribꝰ.ſcolaris em̃ qᷓ moꝛat bononie ꝓꝑ hhꝰ
bñnficiũ nõ pᷣt ↄueiri ſub indice cõitatis boñ·
ſi velit potiꝰ ↄueiri coꝛã ſuo doctoee et huic
bñficio renũciari pᷣt. Octauũ ẽ bñficiũ ðditio
nis incertũ qð hʒ locũ qñ aliq̃s heres inſtitu⸗
tus e rogatꝰ hereditatẽe vł certã eiꝰ ptẽ reſti
tuere.vł qn aliq̃s ẽ iſtitutꝰ heres etſi ipᷣe de⸗
ceſſit ſine liberis ẽ ei ſubſtitutꝰ aliꝰ heres·qe
ſubſtitutꝰ hʒ ius ĩ ipᷣa hereditate eo ꝙ adue⸗

niete ↄditõe dz in eü heditas puenire . Rt heꝰ*

tale fidei ↄmiſſũ dᷣe incertũ ↄditõis. qe incer
tũ e an heres inſtitutꝰ decedat ſine liberis et
Huic ↄditõi ſubſtitutꝰ ille renũciare p̃t · No⸗
nũ e bñficiũ iuris ypothecaꝝ qð ↄpetit vxo⸗
ri in bonis mariti.qe oĩa bona viri ſũt ei taci⸗
te obligata ꝓ dote ſua et huic bñfiꝰ p̃t vxoꝛ
renũciare et viro et ↄtrahetibus cũ eo et h ſi
certi ficet de bñficio p̃dicto et ei exp̃ᷣſſe dica

illõ qð ↄtinet ĩ ipᷣo.Cõpetit etiã dictũ bñfi⸗

ciũ creditoei ſi bona ſui creditoꝛis ſint ei taci
te vb exp̃ſſe obligata et huic bñficio p̃t credi
toe renũciare.· Decimũ ẽ bñficiũ velleiani ſe⸗
natuſcõſulti,ſ.ꝙ ſi mulier ꝓ alio fideiubeat
id eé obliget ſe regulariter n tene' et huic bñ
ficio mulier renũciare pᷣt ſi certificet de eo-
Fd hoc nota ꝙ qñ mulier recipit tutelaʒz filij
vel auia tuitione eius nepotis debet renũcia
re ſcdis nuptijs.
S Sgair vide de qrto ſcʒ de bñficijs illis
qᷓbꝰ quo ad qͥ d renunciari pᷣt et qꝰ ad q̃d
nõ.et B etiã ſũt pła.peimũ ẽ bñficiũ redibito
rie et ↄpetit ei qᷓ ignoeãter emit rẽ mosboſam
vk vicioſaz è bnficio p̃t emptoe agere ↄtra
vẽditoee vt reddat ſibi pciũ et recipiat rẽ. et
H redibitoeia Opetit infra ſex meſes . ſcom eſt
bñficiũ qð ðᷣe ꝙ;to minoeis qð dicit ſiq̃s emit
aĩal vł re vicioſam ignoeanter p̃t agere dtra
veditoee petendo pte illã pᷣcij ſibi reddi quã
n dediſſet ſi viciũ eiꝰ p̃ſciuiſſet · et q bñficium
Opetit ifra annũ·pᷣdictaꝝ ãt actionũ bñficio
pᷣt emptoe renũciare· Et renũciatio ꝓdeſt ven
ditoei ſi viciũ ignoeabat · ſi ãt illð ſciebat nec
emptoꝛẽ certif̃icauit ñ ꝓdeſt renũciatio ꝓpt⸗

dolũ ab eo ↄmiſſuz·terciũ ẽ bñficiũ ne qͥs vo

cet' in ius diebꝰ feriatis · aliqñ tñ dtingit ꝙ;
rennciari pᷣt ferijs et diebꝰ feriatis. et aliqn
nõ·ſi em ſint feriati rõe meſſiũ vł vindemia⸗ꝝ
pᷣt pis ferijs renũciari volũtate litigantiũ.ſi
tñ ſint feriati ob honoꝛẽ dei nõ p̃t.
¶ Irca quintũ nota ꝙ; renũciari p̃ᷣt iuri pᷣua
to.:xex de puib. ſi de terza:et.ff.ð pac:pa
cilci · et H niſ pactũ ſit factũ ĩ crimĩis odiũ vt

ſiqs vẽdat ancillã tali pacto ꝙ ñ ꝓſtitua.pa

ctu HBmõi poſtea remittere nõ pᷣt q factũ e in
odium crimĩs·ar.C.ſi mãcipiu ta venerit ne
ꝓſtituat ·l.j. Renũciari aũt ñ pᷣt iuri publico
ſi ſit itroductũ non tm̃ in fauoꝛẽ aliquoꝝ ſʒ
etiã in odiũ aliquoꝝ ſicut ẽ illð ſczʒ ꝙ clerici
nõ teneant᷑ rñdere coꝛã iudice ſeculari · ex · ð

fo.ↄpe · ſi diligeti ·etallð ſeʒ ꝙ clerici nõ pñt
ſe ſubicere vberibꝰ alicꝰ lapci. ex de ſen· ex.

Otin git · Hec em duos ſũt introducta ĩ fauoeezx
clericoꝝ et odiũ lapcoꝝ q̃ nimis clericis ſũt
inf eſti · ij .· qvij.laycos· Si vo ius publicũ ſit
introductũu tm̃ in fauoæeei renunciari p̃t. vñ
renũciari pᷣt velleiano qe introductũ ẽ tm̃ in
fauoꝛẽ ſcʒ mulien · ff.ad velł.l.vlt.ſʒ nõ ma
cedomano qꝛ introductũ eè nõ tm̃ in fauoꝛem
ſe; filioꝛũfa·ſʒ etiã m odiũ creditoꝝ · vñ etiã
poſt ſententiaʒ exceptio dat·ff᷑. ad macedo.
eũ qui ·vel etiã nõ pᷣt aliqs renũciare iuri ſuo
cũ ex eiꝰ renũciatõe pᷣmdicat᷑ iuri alteriꝰ.vñ
clericus nõ pᷣt renũciare foꝛo ſuo:.qꝛ ex h; p̃iu
dicaret ep̃o ſuoxj ·q.j·clericũ · hec gof ·ti · de
renũc. et hec er de foꝛo ↄpe·
— 7 De pactis titu · vj ·
ſtea ↄſideranð ẽ de pactis.Et peimo
in generali.ſcðo in ſpeali ſcʒ de tranſ
actõibꝰ q̃ ſũt quedã pacta:irca pᷣmũ
videnð ẽ·peimo q; ſit pactũ et vñ dici. ſcðo
de diuiſionibꝰ pactoꝝ tercio ad quos poæ⸗
rigunt vires pactoꝝ · q̃rto ſuꝑ q̃bꝰ rebus pᷣt
q̃s paciſci ·quito de pactoꝝ effectu· ſexto de
Oditõibꝰ appoſitis in dtractibꝰ. Circa pei
mũ ſcienõ ꝙ pactũ eſt ↄſenſus duoꝝ ob plu⸗
riũ in idẽ alteri ab altero paciſcentiũ danduz
vł facienò .ſi em̃ paciſcar tecũ inuito ticio ꝙ;
ipᷣe det petro aliqd pactũ nullũ erit · Si vero
paciſcar tecũ ꝙ des ticio pactuʒ erit qñqʒ tñ
vtile qñqʒ; inutile ad agendũ · ff.de v· obli.
ſtipulatio iſta.lex tñ talẽ ↄuentõez pactũ vo
cat · C.e· debitoꝝ · et ex · e · c · vlt. Dicitẽ ãt pa⸗
ctũ a pactõe· pactio vo ðe a pace et actõe q̃ſi
pacis actio·. 12 qui paciſcunt᷑ ex diuerſis et

trarijs motibꝰ aioꝝ poſt multa et varia cer

tamina m vnã ↄſonã ſniaz deducunt᷑. Eſt aut
nomen pacti gnale ad oĩa q̃ inter ptes agun

cã ↄtrahede vł tollede obligatõis? Doteſt

aũt ̊ notari ad maioꝛẽ euidentiã dĩa ĩter pa
ctũ · pol licitatõezꝭ · ↄuentõez.ſtipulatõez et ꝓ
miſſionẽ.qe pactũ ẽ duoꝝ vł pluriũ ↄſenſus
ad aliqᷣd dandũ vel facienõ vᷣbis exp̃ſſus · ita
ꝙ vba pmittant᷑ a ꝓmittẽte et ſubſequeter a
recipiete vt dabo tibi dece vt tu vẽdas mihi
libeũ et tu reſpõdes placz.ſʒ ſi recipietis ver

ba p̃mittent᷑ tunc eẽt ſtipulatio vt inſti · ð vᷣ.
obli.in pnꝰ.Dollicitatio vo e ſoliꝰ offere tis

ꝓmiſſio.optet ãt ꝙ ibi ſit pſona pñs cui fiat
pollicitatio·ff.de pac.l.j. NHome ãt ouetõis
gnaliſſmũ·nã et ſcolares in ſcolis et cleri⸗
ci in capło et populꝰ in foꝛo ↄuenire dieunꝰ
vt ibide · ꝓ. ↄuenies · ꝓmiſſio vo referei p̃t vel
ad pollicitationẽ vel ad nudũ pactũ et ſtipu
latione. ff. de edil . edi · ſciendů ·
Nquit vide de ſcõo ſ.ð diuiſiõe pactoꝝ

Circa qð ſcienð ꝙ pactoꝝ qdã fiũt in rẽ

quedã in pſonaz. In rem eſt pactum quotiens
paciſcoꝛ ne petam. In pſonam vero eſt quoti⸗
ens ne petam a pſona. ff.e.idem. S. pactum.
Item pactoꝝ alied eſt cõnentum vt illudò qdᷣ
eſt ex certis verbis expeeſſum et ſub certa fo⸗
ma redactuz· aliud eſt tacitum vt illud qð nõ
eſt factum ſed habetur ęx aliqua lege ſpecia
li ac ſi eſſet factum. vt res conbuctoeis do⸗
mus illate m illã tacite ſũt obligate pignoei
dño domus. Item pactoꝝ qdam ſut vtil ia
q̃dam inutilia. vtilia ſũt padta qᷓ ſunt veſtita
rõne pſonaꝝ et reꝝ et que fiũt iuris oꝛdine·
H eſt ꝙ pſone q̃ paciſcunt' ſe obligare poſſũt
vt res ſup quibꝰ fit pactũ nõ ꝓhibeant᷑ alie
nari a uure et oedo iuris ſeruet᷑ in obligatõe
vt ſupea dictũ ẽ de pſonis rebꝰ et obligatõi⸗
bus.Inutilia ſũt que deficiũt ĩ aliquo iſtoꝛ
pᷣdictoꝛ et G̊ vł apte vt cũ p̃diũ mĩoeis Hie
nat᷑ ſine decreto et ſił ia. ve Randnlerer Pie
aũt ibi fraus multipłr.peimo de pſona ad ꝓ
ſonã vt cũ tutoe emit de bonis pupilli p ĩter
poſitã pſonã ſuo tñ noĩe · Scðo de re ad rẽ vt
cũ q̃s filiofamilias nõ mutuat pecumã quia
ꝓhibet᷑ .ſ aliã re vt ip̃e illa vendita vtat pe
cuma.Tercio ð ↄtractu ad ↄtractũ vt cũ vir
et vxoꝛ ↄſtãte mrimonio nõ donant muicẽ qe
ꝓhiben᷑ ſʒ cã donatõis vendũt · Quarto de
noie ad nomen xvt cũ ille qᷓ ꝓbibet eſſe ptãs
alicuiꝰ teree ſe facit eligi in defenſoꝛe ł ꝓceu
ratoꝛẽ qð idẽ eſt mutato tñ noĩe. Quĩto de fa
cto ad factũ vt cũ q̃s vendit tibi ancillã ſuã
eo pacto ne ꝓſtituas eã in lupanari tu vo po
ſiiſti eã m caupona vt ibi miniſtret qð ẽ mdez
qᷓ;tuʒ ad effectũ. te pactũu rei turpis vł pa
ctũ turpe vł pactũ impoſſibilis rei de inre vł
de facto nullã obligatõez indueit · vt ex · e · c⸗

vltpactũ aũt rei turpis ẽ ſi dicã ꝓmitto tibi

ꝙ ĩterficiã tale· pactũ turpe ẽ pactũ turpiter
ſiue turpi ↄditõe de re licita factiᷣ · vt Pmit⸗
to tibi·x· ſolidos ſi ĩterfeceris talẽ.pactũ im⸗

poſſibile de iure et de facto eſt ſiqs ꝓmittat

ſol ẽ penetrare: impoſſibile ð mre poſſbule
de facto ẽ ſiqs ꝓmittat re ſacrã.poſſibile ſed
ſu b ↄditõe impoſſibile è ſiqs ꝓmittat mihix
ſol idos ſi dedero ſibi ſolẽ · t vo ſit pactu poſ
ſibile de jure et de facto valet · ex · e· c. ij. ſi ãt
ſit poſſibile de iure et impoſſibile de facto ſi
impoſſibilitas ſit ppetua nõ valʒ.ſi ſit tpalis
valet.ſ expectat' donec poſſibilitas adueiat
niſi ſit votra bonos moꝛes · Itẽ pactuz inter

dtrahetes vt dolus p̃ᷣſtet nõ tenet · Hh em̃ eſt

iudicio bone fidei ↄtrariũ.ff.de re:iur̃.otra⸗
ctus · te pactoꝝ alia ſũt nuda alia veſtita
Muda ſut illa q̃ nõ ↄtinet cãm.nulliꝰ em̃ effi
cacie eſt alicuiꝰ rei traditio ſme cã. et etiã di
cunt nuda pacta illa q̃ non veſtiunt aliquo
ſex infra ſeriptozuzʒ et hec pacta nuda nõ ſũt
efficacia ad agendũ vł obliganð licz poſſmt
ad def endendu · Dacta vo veſtita dicunc ſex
modis ſcz re · vbis· lris.dſenſu · coherẽetia con
tractꝰ.et interuẽtu rei · de pᷣmis ꝗq̃tuoe ſunt ex
empla ſupᷣpoſita ti : de obligatõibꝰ ar.iij · de
coheretia dtractꝰ eſt exemplũ tale vedidi do
mũ et in ipᷣa venditõe interueit pactũ ꝙ ego

„

debeã moeari in ip̃a domo vſqʒ; ad annũ · hoc
pactũ ſi ꝓ ſe nudu eſſet nõ valeret· ſʒ qe veſti⸗
tũ eſt coperetia Otractꝰ vł vebitõis valz· de
interuetu rei tale pᷣt exemplu pom ꝓmiñ ali⸗
q̃d dare tibi vt dares vel faceres almò mihi
vñ ſtatim cũ dedero tibi qdð ꝓmi veltitũ erit
pactũ ex ꝓpte mea: et ido interuetu eiꝰ qð de⸗
di tibi es obligatꝰ mihi ad dandũ illõ qð p
miſiſti mibi. vn hmõi pacta veſtita ſũt effica
cia ad obligandũ et ad agendu ꝓba B inſti.
de v. obli te pactoꝝ alia ſũt clara et hoc ſi
ſint ſolemter facta ſùt oĩno ſeruãda. Slia ſut

obſcura vt illa qᷓ poſſunt hr̃e duplicè intelle
ctũ et ̊ ſũt ĩterpᷣtanda ↄtra ꝓferente qe in eꝰ

—

Squit videre de tercio ſcʒ ad quos poe⸗
Irigun' vires pactoꝝ Circa qò ſciend ꝙꝙ;
poeri gunt' ad pſonas illas inter ꝗᷓs ſũt facta
regulariter.poerigunt' etiã ad ꝓſonas alias
in caſibꝰ aliqbꝰ.vn qð ðᷣe ꝙ pacta ĩter alios
acta alijs obeſſe nõ debęet: ex·de trãſac·. veni
ens · ho ven ẽ qñ ſũt oĩno alij· obeſt em et ꝓ⸗
deſt pactũ ꝓcuratoꝛis dño· debitoeis fideiuſ
ſoꝛi:mgr̃i ſocietatis ſocietati · ꝓdeſt ec pactũ
tutoeis pupillo·ſerui dño.filij patri ·et ð his
oĩbꝰ.ff.ð pac·de Pᷣmo.l.vna.et note ᷑ ð ſcõᷣo
l.vlt.et de tercio.l.mgri.de q̃rto.l. tutoees.
de quĩto et ſexto. l . ſi tibi · et · l. ſe · Item pactũ
pdec eſſoeis obligat ſucceſſoꝛẽ ſicẽ pr̃is filiũ ſi
fuerit pactũ vtile eccleſie:ex · de ſo·c.j·.alias
ſecꝰ eſt.ex.de p̃ca:c.ij.: Quartũ ſcz ſupꝑ q̃bꝰ
nõ poſſumꝰ et ſup qbꝰ poſſumꝰ paciſci ptʒ ex

S Wer ea aptiꝰ ꝓferee . ff · e . veteri bꝰ.

ſupᷣdictis in ti:dò ↄtractibꝰ inutilibꝰ rõe reꝝ

Mota tñ h ꝙ multa poſſũ facere ad q̃ ñ poſ
um me aſtri gere pacto· Itẽ pactũ de futura
ſucceſſione nõ tenet niſi de ↄſenſu eiꝰ cuiꝰ eſt
hereditas.C.e.l.inde.Ite nullꝰ paciſci pᷣt ð

rebꝰ alteriꝰ niſi ð volũutate eiꝰ vt ibidẽ.
Sne vide de quito ſczʒ ð effectu pacto

ru. Circa qð ſcienð ꝙ pactoꝝ effectꝰ eſt

vt illõ qð in pactũ deducit obſernet. ex. e.c

et · iij · St licet m leges ex nudo pacto non
oꝛiat᷑ actio vt etiã dictũ e ſup̃ et hetur .ff. e.

iure · gen . J. ſzʒ cũ nulla:niſi in qeuſdã caſibuſ

ſizm tñ ius canonicũ ex nudo pacto et ſimpti⸗
ci vbo aliq̃s efficaciter obligat' et ↄtra eum
actio dat · ex · e· qliter· St ẽ rõ qe cuʒ qͥs vemt
Otra ſimplex verbũ moetaliter peccat.xxij.q
j·pdicandũ. In ſũma igit nota ꝙ ſeruanð eſt
ome pactũ ſi ſit tale qð ſeruari poſſit ſine de⸗
trimto ſalutis eterne vł ſalutis coæpab etſi ſit
licitũ et poſſibile.ſecꝰ ẽ ſi ſit illicitũ et impoſ
ſibile et mhoneſtũ · ex · e · c · vlt · Inde e ꝙ ex pa
cto nõ hzʒ locũ ſucceſſio ĩ ecciĩ a dei ·ex · e.acce
pimꝰ.nec pᷣt augeri ceſus.ex· . clerici⸗pactũᷣ
tñ autoeitate pape factũ ẽ ſeruanð.er· e.c. ij.
alias ſi ſit ĩpoſſibile de iure b de facto ñ ten⸗
vt dictũ ẽ ſup· ff· de re. iur. ĩpoſſibiliũ.etiazʒ ſi
interueĩ at mrametũ · Nota etiã ꝙ frãgenti fi
dẽ nõ eſt fides ſeruãda etiã ſi ſit mramero fir
mata . ex · e de ſymo· dilectus et · C. e. cu ꝗpo
nas · Ite pactũ qð ſit dolo mitũ nõ valet:ex.
de rey pmucuʒ vninerſoꝝ. Etem ſi ſit alteri
capcioſum.ff·de rei vendi: ſi illud qð in fi.

—

Sõ”õ

Fd hec etiã nota ꝙ pactuʒ poſteriꝰ piudicat
peioei· C.e·pacta nouiſſima · ar: ex· de cen. cũ
olim. Itẽ Ootractus ex duentõe ſiue pactõe
lege es foemã accipiũt.ff.ð re· iur̃.l.ↄtractꝰ
Ite ſi mn pactõe ↄtractꝰ appoſita ſit pena · ſo⸗
luta pena ↄtractus nõ tenet niſi ſit dictuʒ ꝙ;
pea ſoluta otractꝰ maneat firmꝰ.ff.ð trãſa·
qui fidẽ /tẽ qñ ↄtractꝰ nõ tenet:pena appo⸗
ſita nõ tenet.ex·.de foꝛo ↄpe·ſi diligenti·qñ
vo ↄtractus tenet pena tenet· ar· ex · de arbi.
dilecti ·et ð pca.ð pcarijs in glo:Ite volũta⸗
tes Otrahentin mag ꝙᷓ exceptio vboꝝ ſüt in⸗
ſpiciende . ff · q res pig · obli.poſ.ſiq̃s · Htẽ qñ
dubitat de intentõe dtrabetiũ tũc fozme cõ
tract us e ſtandũ:ex ·de pigno.illo.ſ ſi oſta⸗
ret de ↄtractu ſcptura eſſet intplesoa n 2
va . qð agit᷑.l.j.et.iij·et in.c.illo.in glo· Ite
pacto p̃uatoꝝ iuri publico nõ derogat nec
renũciari p̃t · ex · de fo. ope· ſi diligeti · vbi ðe
qꝙ clerici nõ poſſũt renũciare iuri illi.ſ. ꝙ cle
rici nõ tenean rñdere coꝛã indice ſeculari qe
H ẽ introductũ in fauoæzẽ totiꝰ cleri.Diſtiguit
aut gof · ti .· de Puib · ꝙ ſi ius ſit publicũ auẽte
ſcʒ inſtitue tis et vtilitate ſcʒ cõitatis: pactis
pᷣuatoꝝ tolli nõ p̃t vt ſi paciſcar ne furti cõ⸗
mittẽdi noĩe agaz· ho em ius ſczʒ vt maleficia
punian' e ius publicũ aucte et vtilitate et iõ
p pactũ tolli nõ pᷣt. ffde pac·ſi vnꝰ.ꝗ.pacta
et idẽ e de ſil ibꝰ. Si vo ius ſit publicũ auẽte
et peiuatũ vtilitate vt tutele et cure.cca hãc
actõeʒ ſcʒ iuxta tutelã et curã tollendã habz
pactũ et renũciatio locũ.vt.C.et.ff᷑. de pac.
in ꝓb ibꝰ legibꝰ. et idẽ ẽ ð ſib ibꝰ. Ius g pub
licũ ↄtingens vtilitate nõ cõem ſ̊ perndtap
pactũ tolli p̃t. Ite ea qᷓ ꝓmittunt ob nimiã
reuerentiã alicuiꝰ nõ obligãt.vñ ſi libertus
ob nimiã patroni reuerentiã ↄſtringit ſe pe⸗
nali obligatõe ſi patronũ offederet nõ obli⸗
Sat᷑.ff.q̃:re ac·nõ da.l.j.c tẽe oĩa
bonos moæees ĩ pacto vb ſtipulatõe deducũt
nulliꝰ ſũt momęti · C. de inuti · ſti · ex eo. Atẽ
ſim cañ.ſi ꝓmiſi ñ accuſare debeo denuciare
Si vo ꝓmiſi nõ denũciare pactũ ẽ illicitũ.ex
e·c. vlt.in lo· te pacta duẽta q̃ neqʒ do⸗
lo malo neqʒ ↄtra leges neqʒ in quibꝰ fraus
alicui fit facta ſũt ſeruãda·ait p̃toe.ff.ð iur̃.
Sen·. Item pactũ pena vallatu ſi ſit dtra le
ges ſiue ↄtra canones nec pactũ tenet nec in
ramentũ ſuꝑ hoc pᷣſtitũ vt ibidẽ· . vlt. Si vo
ſit p̃ter leges ñ tenet pactũ ſʒ pena tenet p̃ter
legẽ eo ꝙ fiat ſtipulatio alteri · vñ ſi tał ſtipu
latio fuerit vallata pena:pena tenet ſʒ nõ pa
ctũ ·ff · de v·obli.ſtipulatio iſta.ꝗ. alteri.ſi ãt
ſit ſim leges gunc tenet et pactũ et pena. ita
tñ ꝙ alteꝝn qð voluerit petet · ff. e · reſcptũ. ¶.
ſi pacto· hec inno· ¶ Item ſiqs ꝓmittat gnali
ter alicui dicẽs qᷣdqꝗd petieris dabo tibi in ta
li ꝓmiſſione mtelligunt excepta oĩa illicita
et ea ꝗͥ ſpecialiter nõ ꝓmiſiſſet-hec bñ. ex · de
homi.cũ iuramẽeto.ar.ex.de iurein. veniens
¶Anſup nota ꝙ pacta mita p fres mĩos es vł
Picgto⸗s vel alios medicantes cũ rectoei⸗
bus peochialiũ eccian ſup iuribꝰ peochiali
bus·puta exhibitõe ſacramtoꝝʒ oblatõnibꝰ

tra

12

4

iure funerãdi et ſib ibꝰ vel ſupꝑ alijs qᷓbuſcũq;
ſi facta ſint ꝑ pꝛioees vł gardianos de ſuoꝝ
Ouentuũ ſiue locoꝝ ↄſenſulicz auẽtas ſedis
apoſtolice nõ interueneri twel licentia ſin ge
neralis p̃lati vel capituli ſunt ſeruãda dũmõ
ſint alias licita et honeſta.li.vj.e.quãuis.
quit᷑ videre de ſexto ſcʒ de ↄditõibus
appoſiis in ↄtractibꝰ.et quidẽ de cõdi
tõibꝰ appoſitis in ↄtractibꝰ ſponſaliũ et ma
. SSSõõ
trimonij determinat' infra libeo octauo. vbi
agit de ſponſalibꝰ et matrimonio. vnde hic
agendũ eſt tantũ de oditõibꝰ appoſitis in cõ
tractibꝰ alijs 4 Circa qð nota ꝙ in ↄtracti⸗
bus alijs apponi pᷣt ↄditio ↄtractuʒ ↄſtituẽs

verbigra dono tibi h ſi feceris aut dederis

michi illò. te em donante vel facitente illud
donatio ↄſtituit.ff·de cõ.et de · qui heredi.
qnq; addi pᷣt ↄditio ↄtractũ pimens ſen adꝛ⸗
ens vbigra dono vel lego tale fundũ ſi nõ
manumiſeris tale ſeruũ:ſtatim em donatõ vłb
legatio tenet vel valet.ſj ſi manumiſeris adi
mic vtrũqʒ vt ibide.l. cũ ſub hac oditõe·
¶De tranſactõibꝰ ti· viſ.
Emde ↄſiderandũ eſt de trãſactõibus
At peimo ꝗᷣd eſt traſactio et vñ dicit.
ſcdᷣo ſuꝑ quibꝰ trãſigi p̃t· tercio q̃s eſt
trãſactionis eff ectus· Circa peimũ ſciendũ ꝙ;
trãſactio eſt de re dubia et lite mcerta necda
finita nõ gratuita pactio.ff.e.l.j.qð autẽ ðe
et lite incerta pon trãſitiue· q̃ſi di.et re ĩcer⸗

ta lite · i . ꝓpter litẽ qe q; diu lis pẽdet facit rẽ
dubiã et incertã- lite aũt intelligo pñte et fu

turã qe etiã ante litem ↄteſtatã trãſactio fieri

pt.fᷣ.de cõdi· et demõ. ele ganter. J ſiqs poſt
litem etã intelligo iuſtã vel iniuſta. C. e. l. ij

ſi tamen agens credat ſe iuſtã cauſam fouere
alioquin ↄtra. ff.de ↄdi.inde.in ſũma. ita tñ
ꝙ diſtingnat inter in ſiſtentẽ et reſiſtentez vt
ſi actoe ꝓꝑ calumniã inſiſtat nulla fit trãſactõ
Si vero reus per calummã reſiſtat tunc actio
quo ad eum valet. C. e. ſub pᷣtextu. licet per
aliã viam hoc eſt p actionem de dolo vel re⸗
plicatione doli cõſul atur actoꝛi vt ibidez di⸗

cit᷑ quãdo reus dolo inducit actoæe ad trãſi⸗

gendum. Hõ gratuita ideo dicit᷑ qe trãſactio
vllo dato vel peomiſſo vel retento niſi peoce
dit. ex · e · ſup eo.et.C.eo.tranſactio. Mõ fini
ta ideo dicit quia ſi iudicatum eſſet nec ap⸗
pellari nec retractari ſententia poſſet. nec ſi

dubitaret᷑ de ea tranſactio nõ teneret: Ff. eo

et poſt rem.poteſt enim eſſe ꝙq reus dicit con
demnatus ſum tibi ad decem ſolidos · et veꝛꝛ
eſt ꝙ debeo ſi tñ vis eſſe ↄtentus de quĩqʒ ſta
tim dabo et tunc trãſactio nulla eſſet· ſed etſi
iudicatũ negaret ꝓbatio tamen ita apta eſſet
vt negare non poſſet adhuc idem eſſet. C. de
poſt·.ꝗ ſententiã · Dici aũt trãſactio q̃ſi actio

nis trãſitio eo ꝙ qͥ tranſigit ab actõe trãſit et
diſcedit et ita dicitur ꝗpeie tranſigere actoe.·
impeopeie vero reus. C. e. l. ij.
Caquit᷑ videre de ſedo ſcz qui tranſigere

poſſant.· ¶ Circa qð ſci endũ ꝙ trãſigere
poſſunt dominus compos mentis habens li⸗
beram aòmiſtratõem.maio⸗xxv· an. mĩoess

7

——LcLeaͤnone

em̃ hic ſicut al ibi vł dſernan illeſi nel reſti⸗
tuunt' ĩ intega ſi fuerit adulti tutoees ñ hñ
tes · ¶ Ite tutoees et curatoees eoꝝ et pſides
ꝓuĩtiaꝝ et pᷣlati cł iaꝝ et ꝓcuratoees hñ⸗
tes mãdatũ ſpeale ł etiã gnale cũ libera ad⸗
mĩſtratõe· Kce dati in rẽ ſuã·fł.de ꝓcu· mãda
to Cte capłm traſigerę nõ p̃t vacãte ſede·
ar.ex.ne ſe· va· c. ij · et. uj. Ite pᷣlatus trãſige
nõ p̃dt in cã eccĩe ſine ↄſenſu capłi· ex·e· Otin
Sit.ſiẽ nec p̃t alienare· x.qᷣ·ij· h iusſi vᷣo hha
beat lr̃as de rato a capło ſuo.ſ. Otinetes ſim
phr ꝙ qdq; d ſuꝑ tali negocio fecit ratũ Hebit
trãſigere pᷣt · vt in· c iij · in tex · et in glo · Et ꝙ
ðde ibi ꝙ ſi trãſactio fuerit ſeruata aliquot an
nis capł m eã reuocare ñ poterit· ac ſi in eã ñ
ↄſenſerit. h idðo ðᷣe qę ſi trãſactio fiat ſjm fo⸗
mã iuris pᷣt reſcindi ĩfra qᷓdeienmũ ſi eccia ſe
leſam ꝓbauerit. ex · de reſti. in inte · reqſiuit ·
alias nõ pᷣt venire ↄtra trãſactõz· etiã ſtatim
exquo oſenſit · C· e. qnãuis · t ſim hoc ſupple
maxie qe idẽ eet ſi ſeruata nõ fuiſſet· ſic expo
nit glo · bn ·ponit etiã ibi alia expoſitio quã
omitto“ Nota eẽ ꝙ ſi trãſactio et Oↄpoſitõ fa
cta inter ꝓſonas aliqᷓs ꝓ ſuperioæẽ ſceʒ oꝛdina
riũ ofirmet. ſ.a pnꝰ eſt reał et ppetua alias
eſt pſonałvñ nõ durat miſi din viuit ille qᷓ
trãſegit ¶Ile tñ q̃ trãſegit eã reuocare nõ p̃t·
ex. e.venies · in tex· et ĩ glo.Cõfirmatio tam̃
pape trãſactõzʒ q̃ ꝙᷓtũ ad ꝓſonas erat pꝓſonab
fact realẽ ſi papa h̊ faciat ex certa ſcia qͥ etiã
facere p̃ᷣt ꝙ illa q̃ᷓ nulla ẽ ſit aliqᷓ · xvj·q·j·c·
fi . eſt maiꝰ.h̊ bn. Ep̃s vo et alij inferioꝛes
nõ pnt immutare naturã rei: et iõ ſi trãſactio
ẽ plonalł pꝓſonalẽe ↄfirmat.ſi reab realẽ ita vi
det qᷓbaſoã. tẽ qñ trãſactio vł pactũ ab im⸗
cio nõ valuit ꝓꝑ pape ofirmatõz vigoeẽ ſumit

pᷣt · Circa qð ſcienð ꝙ trãſigi pᷣt in oibaus

cinilibꝰ.C.e.cãs In crimĩbꝰ aute interueire

pᷣt trãſactio in his q penã ireogãt ſangnisC
e· trãſigere. et· ij · q: iij· J. notandũ · v. in oĩ bꝰ.

actoꝛ tñ tũc ĩcidit ĩ turpilianũ · ff· ad turpił
ab actore ſſz B nihil ad reũ cui ignoſcit᷑ ſi ta

li mõ redimat ſangnẽe ſuũ:ff.ð bo:eoꝝn qᷓ añ
ſnĩaʒ ꝛc.l.j.Noc tñ fallit in adulterio· vt ĩ ·.
trãſigereſqð tñ vide hodie coerectũ in autc-
vt nulli iudi ꝗ. adulterjũ ſvel foste obtinet ĩ
maritoſol veriꝰ trãſigi ibi nõ de re dnbi
lite ĩcertaſſʒ recõciliat ↄuict a ſtn crimibꝰ
q̃ nõ ireo gãt penã ſangnis ñ p̃bt fieri trãſactio

2

ex . e · c.·.· in tex · et glo· .
Sea vidẽé de tercio ſcz ſup qᷣbꝰ trãſigi

ſ fit gtuita pactio ł remiſio.ff· ð wureę:fiſci·

l. in fiſci · t ide ð adulterio pᷣt dioiſ ſi ãt reꝰ

data pecuĩaſtraſigat cũ actoꝛeſtrãſactõ nulla

eſtſet reꝰ habec ꝓ ofeſſo· ff. de p̃ᷣuaricato:in

oĩbꝰſet in dicto· . notanð.v. in oĩbꝰ
fallit in crimie falſi.C.e. trãſi gere
u nullũ crime ireoget pena ſangniſ
xxiij.q his a q̃bꝰ ſet ex.ne cle·ł mo. ſnĩaʒ
in nullo g crimie trãſigiꝰ tẽ in alimetis nõ
trãſi gic niſi cum decreto pᷣtoꝛis qð nec alter
mãdare p̃t· inqrit tũ pᷣtoꝛ de cã ð mõ et ð pſo
ni8. ſi tñ alimeta ſint futura et debita ex vo⸗
Lũtate vlteima.vł donatõe moꝛtis cã.vl ſi ali

qð hoꝝ defuerit trãſactio ñ tenebit· In caſu
tn nõ reqrit p̃toe·ſcʒ cũ alimtariꝰ ↄditõʒ ſuã
melioeat. C.e.de alimetis· Iteʒ in otrouerſijs
ꝓficiſcentibꝰ ex teſtamto nõ pᷣt trãſigioenſi im
ſpectis vᷣbis teſtameti · ff· e.l · fi.¶ Ite trãſigi
tur ſuꝑ ſeruili et aſcripticia ↄditõe· ff.e.l.fi.
Icẽ nõ trãſigit in accoibꝰ famoſis deſceden⸗
tibꝰ ex maleficio vt in actõe Ffurti · et bonoꝝ
raptoꝝ miuriaꝝʒ · ſecꝰ e in actõibꝰ deſceden
tibꝰ ex ↄtractu vt in actõne mãdati.tutele et
depoſiti · ff. de his q̃ no-infa.l.furti.et.l. m
actõibꝰ.In ſpualibꝰ aũt nõ pᷣt trãſigi · ſ.vt de
tur aliq̃d tpale ꝓ ſpuali q h ſymoniacũu eèt
ex ·e.oſtitutꝰ iĩmo ſi aliqui litiget ſupꝑ bñficõ
nõ pñt trãſigere·ita ſcʒ ꝙ vnꝰ expẽeſas in lite
factas ſoluat et alter lite cedat. ex ð pac. cuᷣ
pdem.pᷣt tñ in eis amicabib ↄpoſitio fieri · ex
e. ſup eo. Scom tñ gof· in ſu · e.ti · et ex · e. c · ij
et hoſti ·ſi tpale detur ꝓ ſpũali auẽte iudicis
ſiue ſupioeis ꝓ bono pacis expiat? viciu ſy⸗
monie: e? ·de pben.nihbil. cñ bn.vide ibidem
ſentire otrariũ dices. ꝓ ſi papa nõ toleraſſet
Opoſitõzʒ ibi factã auẽtas iudicis nõ ſufficie
bat qe h de iure nõ poterãt · vñ dicit ibi papa
nos eã hoc adhibito moderamie toleramꝰ et
ad cpꝑs tm̃ vt ſequit ibidẽ· Dotelt tñ fieri trãſ
actio in ſpalibꝰ vt de' ſpuale ꝓ ſpuali ſicut
dicimꝰ m pmutatõe· ex · ð re ·pmu.adò qſti ões
in tex · et glo:et inno: er ·e · ſtatuiꝰ. Diſti guut
tamen quidã ꝙ dare ſpirituale peo ſpirituali
eiuſdem generis eſt licituzʒ · vnde poteſt fieri
tranſactio talis ſcʒ ꝙ vnus accipiat decimas
in vna prochia et alter m alia. vel vnus be⸗
neficiũ vnũ et aliꝰ al iud cũ ↄſenſu ep̃i ſiẽ fit
in ꝓmutatõedare vo ſpuale ꝓ ſpuali alteriꝰ
generis eſt illicitũ vt beneficiũ ꝓ iure patro
natꝰ. Et dicut quidã ꝙ ho bn· ĩnuit.c. ſuꝑ eo
in ſuis ex emplis· ſtẽ trãſigi nõ pᷣt ſupꝑ mmria
illata ſine iudicis aucte· ff. qᷓ no.imfa.l.furti
Itez nec in mure pronatus cũ ſit ſpuale.ex.e.
pᷣterea· Itẽ nec in iure ſubiectõis ſpũalis.ex.
e · Pterea · Stis tñ remitti p̃t.ex de puib.cũ oli
eps vo p̃t in remiſſione reſtituere cenſũ ſibiĩ
recognitõezʒ dommij ſoluenò ꝓxe cenſi.oĩs
aĩa · vb ad pcepte libertatis indicium. ex. de
puił · recepimꝰ· venit aũt in gnale remiſſone
remiſſio oĩm tpaliũ.nõ aũt viſitatio nec ꝓcu⸗
ratio·ex ·de dona ·paſtozał.nec cathedeaticũ
vt ibidẽ:vñ nec iuriſpicio ·xvj.q:ij:viſis ĩ fi.
nec reueretia· C.ð bo.li.l.vl.Sʒ et ſm guil.
ex ·e·pᷣterea:et hoſt.nõ tenet Facta trãſactio.
ec ĩ ſubiectõe tpali qᷓ e ĩter dñm et ſeruũ niſi

ſit dubiũ vtu ſit ſeruꝰ ille de ꝗo qrit᷑᷑. C.e.in

terpoſitas· hoetãdꝰ tñ e dñs ſeruae pactũ.C
de liberali cã affines· in tex· e glo.¶Quid
ſi ſuꝑ eccia agat nũq̃d trãſigi poterit. S q;
nõ. ex.e· ↄſtitutꝰ.qð ĩtelligit qñ agit de ec⸗
cleſia tanꝙᷓ de ti · ſine bñficio ecciaſtico.ex.e
ſup eo ſi tñ duo epi b duo moãſteria agãt de
eccĩa ↄtẽ dẽtes ð etate eiꝰ ł de ꝓgetate ali
cꝰ pᷣdij· vtxvjqnj: iter memoeatos.tũc trãſ
actio locũ hʒ ſiẽ et pmutatio dum tñ nõ det
tpale ꝓ ſpuali: ex:ð re ·pmu·ad qõnes.puta

ꝓꝙ vnꝰ habeat vnã ecciaʒ et alter aliã vł vnꝰ

habeat aliqᷓ ſpũalia in vna eccłia· et alter in
alia· hec gof · et bi· in. c· ſupꝑ eo· et idẽ inno.
ex ·e.c·ſtatuimꝰ. Nota mſuꝑ ꝙ qᷣdã ſũt ĩ q̃bꝰ
nec ↄpoſitõ nec diſpeſatio nec trãſactio locũ
hʒ.vt ꝙ; vir dimittat vxoæeè et aliã ſubducat·

q; monachꝰ exiſtes monachus ꝗpe iũ habeat
cꝙ ſubiectus ſupioꝛi in licitis et honeſtis nõ

obediat · et in ſimil ibꝰ. ex · e · c .· fi·
Squit' vide de qrto ſczʒ ðò trãſactõis effe

ctu. Circa qð ſcienð ꝙ trãſactõnis effe⸗
ctus ẽ vt ome inſtrumentũ ꝓtinẽs ad cãz ſuꝑp

qᷓ eſt trãaſactũ et q̃dqd aliud eſt qð opẽ ꝑtibꝰ
feree pᷣt ſit oĩno caſſu:et ſola trãſactio robur
obtineat ꝓpetuũ:ex · e.c.j.hꝰ ẽ veꝝ ſm glo·
niſi dolo tal trãſactio ſit extoeta · qe tũc n va
leret · C. e · ſub textu . lle tñ q̃ dolũ adhibuit
eã reuocari nõ p̃t.vñ liczʒ poſtea inſtrumenta

repiant. niſi tn lis reſtaurabit.C.de trãſac.

l. ij ·. et ex de ſen . et re · iu. inter monaſteriũ · et
c · ſe · hec bn. Itẽ trãſactio pena vallata ma
net infirmitate ſua etiam ſoluta pena.ff. de
trãſac.qᷓ fidẽ q Ice trãſactio tenet etiã ſi trãſi
Sges decipiat᷑ vltra dimidiũ iuſti pᷣcij. qe ma⸗
Znũ ↄmodũ è a lite recede · ff· ad treb · lucius

· fi · et ex de emp· et ven.cũ cã.vbi ꝓła de B
in glo:· ſi tñ trãſactio inita fuerit ex falſo m⸗

ſtrumeto liczʒ ĩteruenerit iuramtuʒ retractani
dz ꝙᷓtũ ad illð qð fuerit ↄpoſitũ ex inſtrumto

falſo alijs manetibꝰ firmis · C. e·.l. penalis.
ite ex eo dat exceptio in oĩ eo de quo fue⸗

rit actũ et trãſactũ · Vñ ſi fuerit gnalis peti⸗
tio et nal is trãſactio in oĩbꝰ obſtabit excep
tio.C·e· nõ ẽ.niſi reꝰ occultauerit dolo ſpem
de ꝗᷓ deceptꝰ ẽ acto⸗.ff.de pac.tres Si vo ſit
gnalis petitio et ð ſpe facta trãſactio in illa
tm ſpe nocet exceptio. Et idẽ eſt ſi ſit ſpẽalis
pPetitio et generab ꝙtũ ad vᷣba trãſactio.C.e.
cũ aqliana · et· l.q̃ cũ tutoeibꝰ..fi.Et idẽ eſt
multo foetiꝰ ſi vtraqʒ ſpeab fuerit· ff.de pac.
ſi vnꝰ..pacta· Si vo petitio ſit indefinita ſic
ꝗcũq; trãſactio ſequa nõ obſtat niſi in ſpẽbꝰ
ĩ iudiciũ deductis · C.· ei ſi ex fłis. t G e effe
ctus trãſactõnis ex ꝓte rei. Ex pte vo actoꝛis
nõ dat actio òe trãſactõe vt illõ det uł fiat
qð ↄuenit dari uel fieri vt recederet' a lite qꝛ
redire pᷣt ad veterẽ actionẽ. Et ſi opponatc᷑ ex
ceptio ex trãſactõe replica bit actoꝛ ꝙ fides

nõ dz ei ſeruari qᷓ vult ↄtra pacta verſari.C.e

ſi apud acta·et er ·de iureiu· puenit. Si autẽ
actoei nõ ſupeſt actio vetꝰ.dat' ei ðditio ob
cãz ðtra reũ vt ſe reponat ad pᷣmã obligatõeʒ

ff. de Oodi · cã · data ſiqᷓs · VYel dac actoꝛi actio
pſcriptis vbis ad intereſſe · qe do vt des vt B

remittere ſit dare· ff.de p̃ᷣſcrip. v.ob cã .ð do

lo aũt nõ agi? actoꝛ qe ad traſigendũ dolus

nõ fuit licet ex poſt facto reus dolo qᷣdẽ fidẽ
nõ ſeruauerit· ff.de do.l.j.G. ſiqs . Si ãt acto⸗
ad trãſigendũ dolo inductus fuiſſet de dolo

aget. C: e.l. actione.

BDe emptione et venditõe · ti · viij.
Oſtea ↄſideranõ e de ↄtractibꝰ inſpe
ciali. Et peĩo de emptõe et vendirõe ·
Circa qð videndũ peimo de areis ꝗᷓ ſo⸗

let dari vt in plurib⸗ ante veditõez · ſcðo q̃d

eſt vẽditio et emptio· tercio de vẽditõis diui
ſione · quarto de quo quelibet venditio pfi⸗
ciatur · quinto ad queʒ ſpectet periculum rei
vendite · ſexto ad quid tenet veditoe empto
ri et de actione vmꝰ contra alium vt faciat
qð debet · ſeptimo de impedimento pſtito cõ⸗
tractai ꝑ ereoze dolj uel deceptõez. octauo
qd de põderibꝰ vł meſuris falſis · nono ð ca
ſibꝰ m q̃bꝰ cogit᷑ ꝗͥs vendè rẽ ſuãdecio ð ne
Sociatõibꝰ ſiue metcatõibꝰ q̃ ↄſiſtũt in ven⸗

dẽdo uel emẽdo· vndecio de qbuſoã caſibus

dub itabilibꝰ circa materiã iſtã · duodecĩo de
monopolijs · Crrca peimũ videnð eſt qd ſit
datio area et qͥd opet et q̃ ſit pena areaꝝ ·
4 Circa pᷣmũ ſcienð ꝙ donatio areaꝝ e argu
ẽtuz emptõis et vèditõis otracte.vñ bñ pᷣt
emptio et vẽditio ↄtrahi ſine area ſʒ ꝑ eaʒ fit
euidẽtiꝰ iter emente et vedentẽé de pcio ↄmiſ
ſo.ff·de ↄtrahe · emp · qdᷣ ſepe in pnꝰ. Si etiaʒ
interuenerit area nichilommꝰ pᷣ̃t vterqʒ; rece
de ab emptõe b vẽditõe. licz pemtẽs penã ar
raꝝ ĩcureat.niſi ið qð e datũ loco pᷣcij ł ꝓtis
Pcij interueiat · vt qe dicat emptoꝛ do B noĩe
aree et ꝓ pte ſolutõis pᷣcij . tũc em altero eo⸗
rũ iuito n recedet᷑ a ↄtractu vẽditõis. qe cũ
pciũ vł ꝓs pᷣcij ſit ſoluta res deſimit ee integ
qð nõ fieret ſi noĩe tm̃ aree datũ eet · ꝓban
C·qũ li .·ab emp.rece.l.ij .· aree em nõ pcia ſʒ
pignoea dicũt [Opat aũt datio areaꝝ vt
ptes Otractũ pꝓficiãt metu pene aree· Free ãt
pena ẽ vt ſczʒ ea ĩterueniete ſi pꝑ emptoee ipᷣm
dantẽe ſteterit quo minꝰ impleat᷑ pdit qð de⸗
d it. SBi vo ſteterit ꝓ veditoæe areã recipientè
reſtituere cogit duplũ.i.illud qð recepit et
em de ſuo ſiue vẽditio ſit celebeata ĩ ſcnptis
ſiue ſine ſcriptis vt inſti · de emp.et ven · J. in
his aũt:et mchilomiꝰ ſm bulg· et io· agetur
ad ĩitereſſe · ſzjm mar.et accur · ſatis e ꝙ amit
tant aree · SGcõm vᷣo hoſti. ſi area det᷑ ꝓ area
et ꝓ ſolutõe.va eſt ſnĩa pᷣma.ſi aũt tm ꝓ area
vera ẽ ſcdᷣa?«« Sz nũqd idẽ ẽ de pignoeibꝰ da⸗
tis ſcʒ ꝙ is ꝑ quẽ ſteterit ꝓpdat ꝓignus.· c ꝙʒ
ſic qe aree ut dictũ ẽ pignoꝛa ſut · et ſiłr ꝓ da
tionẽ pignoeis res nõ deſinit eſſe integ. Et B
intelligo ſi illð qð ẽ datũ ſit pignꝰ ſimpłr et

ineſtimatũ · Si vo eſtimatũ ſit et adiectũ ꝙ ce
dat peo area et ſolutõne tunc res deſmit eſſe

integra ſicut dictum eſt ſup̃ de area.ar. C. de
reſcin · ven. pᷣcij.
Equit vidẽe de ſcoõo ſcz qd ẽ venditio et
emptio.Circa qð ſcienð ꝙ vẽditio ẽ ali⸗

cuiꝰ rei ꝓ certo p̃cio datio.Et emptio ẽ alicꝰ

rei ꝙ certo p̃cio acceptio Et ſic colligi ꝙ ĩ B
Otracta dñt eſſe duo.ſ.res et p̃ciũ.res qᷓ̃dẽ ex
ꝓte vendẽetis· Et ↄplecti q nomẽ rei tã coepa
lia q̃ de ſui natura pñt tangi vt fũdꝰ veſtiſ et
ſibia ꝙᷓ incoepalia vt iura et actões.tã pñtia
vt ꝗᷓ iam ſũt in reꝝ natura·. ꝙᷓ futura vt q̃ nõ
ſunt ſed futura ſperant᷑ vt futuri fructus an⸗

cille et iumeti ptus· tã demõſtratiua ad ocu⸗

lũ vt que ſubiacent ſenſui viſus et tactus.q;

demõſtratiua ad ĩtellectuʒ vt qᷓ pcipiũt ſolo

ĩtel ectu vt ẽ dimidia l tercia ꝓs ſumdo ꝓ ĩdi

uiſo Et ſie res oẽs vẽdi pñt dumõ ſint tłes ꝙ

ſi
mif

8

tur
red⸗

red

da⸗
d
eb
ret
ce
ſſe
„de

et
Ar
c⸗
16

pe
et
t
n
n⸗

do
d

ſup his otrabi poſſit· ſũt em̃ aliq̃ res ſupꝑ qᷣbꝰ
trabi nõ pᷣt ut habitũ e ſupea de otractibus
mutibibꝰ roe reꝝ · x pte vo emẽtis dz inter⸗
uenire pciuù ven ecertũ et oſiſtes in pecuia
numerata. ven dicoĩ. vero aĩo dʒ ſolui. nõ
ſiłatu.qe ſi pᷣciũ apponaᷣ ꝓmagĩarie vł p ſi⸗
mulatoõeʒz nulla ẽ vediti debz etiã pciũ eſſe
quãtitate ſcʒ certã Otines quãtitatẽ vt· x· vel
xij.ſolið.vt inſti·e· ¶. p̃ciũ amũt · Et dzʒ eſſe quã
titas ila pecuĩe numerabilis· qe pᷣciũ in ſola
pecunia oſiſtit aliter nõ eſſet veditio G pmu⸗
tatio vel aliꝰ otractus innoĩatus vt ĩiſti · e. .
pciũ · ¶ Ï?d ho nota ꝙ pᷣciũ nõ dz nec pᷣ̃t ofer⸗
ri in arbitriũ alicꝰ ↄtrahentiũ.vt dicat ven
do tibi quãti voluero ł quãti volueris qe nul
la eſſet vẽditio vt· C.de ↄtrahẽ · emp· in ereã
tis · tñ ſi pᷣciũ uel etiã rei qᷓ emi uel augmen
tũ uel diminntio in alteriꝰ pſone tercie arbi⸗
triũ oↄferat'.tũc ſi ille terciꝰ noĩiatꝰ fuerit et
pᷣciũ arbitreᷣ tenet veditio:.Si tñ ille iniq̃ ar

bitret ad arbitrium boni viri:i iudic. recur-

rat.ff.de v.ob:ↄtinuꝰ.i.cũ ita:et hʒ h lo⸗
ũ in ↄtractibꝰ bone fidei et ĩ dtractibꝰ ſtri⸗
cti iuris.vt.ff·de opis li.ſi libertꝰ.Si vo ni⸗
Hhil arbitret nõ tenz veditõ nec ad alteriꝰ ar
bitriũ recureic vt. C.ð̊ ↄtrahẽ. emp:l.vlt.
Jeauin vidẽé de tercio ſcz de diniſiõe vedi
tõis Circa qð ſcienò ꝙ veditionũ quedã

dicunt' fieri in ſcriptis qᷓdam ſine ſcrir tis· Di

ci aut vẽditio et qlibet aliꝰ ↄtractꝰ fieri in
ſcriptis qñ in ↄtractu nel ante ꝓtes dueniũt
ut inde ſcri ptura fiat · Sine ſcriptis vo ðdᷣe qñ
nõẽ agit' inter ptes vt inde fiat ſcriptura etſi
etiã poſtea fiat ad cautelã· tñ exquo nõ fuit
actà ab micio dici fieri ſine ſcripto et multo
magis poſtea ſi fiat nulla ſcriptura· ſic in ve
ditoibꝰ reꝝ exiſtentiũ in numero pondere et
menſura. In venditione em talmm nõ ſolent

fien inſtrumenta .
R uit᷑ vide de q̃rto ſcz quũo q̃libet vendi
tio pficiat. Circa qð ſcienð ꝙ venditio

illa ã̃ fit ſine ſcriptis ſolo ↄſenſu pciũ ð pcio
et de re pficit.ex h̊ em̃ cogit et veditõe rem

tradere uel intereſſe pſtare vt de ac. eæmp· L. j.
et emptoe pᷣ̃ciũ ſoluere ut ibipe· l.ĩulianꝰ ꝙ.
offerei.veditio vo ꝗᷓ fit in ſcriptis requirit et
oſenſũ et finale ipᷣiꝰ ſcripture ↄoplementũ:qd
tũc eſſe factũ intelligo qñ ſolenis ſtipulatio
ſuꝑ illo ↄtractu celebeata· et teſtibꝰ adhi⸗
bitis fact e mandatũ a notario ꝙ vtraq; pte
pñnñte ſcribant᷑ vt· C.de fi:inſtru:otractus Et
anteqꝙ iſta ſint facta q̃libet ꝓs recedere p̃t a
Otractu et neuter agẽ pᷣt vt ibide.Si tñ vedi
toꝛ anteqꝙᷓ pᷣdicta ſint ↄpleta rem tradat bene
trãſ fert domimũ ſʒ agere pᷣt ad rẽ recuperan
dã niſi peiũ ſoluat.·C.de reꝝ ꝓpmu.rebꝰ.
eEgujĩ videre de quito ſcez ad quẽ ſpectet
Mpericulũ rei vẽdite. Circa qð ſcien ꝙ ſi

vẽditio fiat pure ſine ſcriptis de re certe ſpei

qᷓ̃ deguſtatõʒ nõ exigit om̃e periculũ rei epte
ſpectat ad emptoꝛẽᷣ· etiã ſi res nõ ſir emptoei
tradita mſti.e: . cũ aũt pᷣter caſũ publicatõiſ

miſi pactũ culpa vł moꝛa interueiat. pure iõ

dixi qꝛ ſi vẽditio eſſet oditõnał ante Oditõis

euentũ periculũ iĩmineret ad veditoeẽ h dete
riozatõ ad emꝑtoꝛẽ vt.ff· de picu· et ↄmo:rei
veᷣ . l.lò .iõ aut dixi ſine ſcriptis qe ſi fiat in

ſcriptis piculu ſpectat ad vẽbitoee antee ſcp

tura pficiat. vt. C.de fi.· mſtru:otractꝰ.NSo
vo certe de.qe ſi ſub alternatõe fiat eptio di⸗
uerſaꝝ reꝝ piculũ pᷣmi ptinet ad veditoeem
vt ſi tibi vendã ſtichũ b ticiũ piculũ peimi p⸗
tinet ad venditoæe piculũ ſcõi ad emptoæe.
vñ ſi ſtichus obijt dabic᷑ ticius· vt · Ff. e. ſi in

emptõe.S. ſi emptio/So ãt dixi ſpei q ſi fiat

veditio ĩ gne piculũ ñ ptinet ad emptoæs. vt
cu vedo hoiĩeʒ et nõ dico què qe qð debet m
gne nõ pᷣt pire · C· ſi cer · pe · incẽdiu · ¶ Quið
ſi vendã incertũu de ctis vt vnũ de ſeruis meiſ
vb . o. coebes ex G dolio et oẽs peant. Endet
Hhoſt.ꝙ emptoe repetet pᷣciũ ſi dedt qe ſine cã
eẽ apud me et ſi nõ dedòt hʒ exceptõez et ſic n
ptinet ad eũ piculũ.Ido ãt dixi q̃ deguſtatõzʒ
nõ exi git qꝛ ſi ſit res qᷓ̃ deguſtatõeʒ deſideret
vt vinu zmziber et Hmoi et vẽda in ſpe · poſt
deguſtatõez nõ ante perit et deterioeꝛat eꝑto

ri · & vo vẽdat in gne tuc ſut duo nece ſſaria

vt peat et deterioꝛet emptoei ſcʒ deguſtatio
Omeſuratio ſiue põderatio et GB m i0. bulg.
et plac.ſʒ aʒo.dixit ꝙ de vino ẽ ſpeale vr ſta
um facta venditõne i ſpẽ etiã ante deguſta
tõ ez peat et deterioæe ẽptoꝛi.Ff.e. ꝙ ſepe. .
in his .¶ Ite piculu publicũ ptinet ad vendi
toze.vt.fFf.loca·et oduc·ſi fudus. Ite ſi ſit in
certũ pactu ꝙ piculũ reſpiciat vèditoee ñ pe
riret emptoei ſiue de caſu foætuito dictuzꝝ eet
ſpealiter ſm bulg.ſiue gnaliter ſzm mar.Idẽ
ſi vẽditoe fuerit in culpa b dolo ꝙ res peat
vb deterioeet. ¶de etiã eſt ſi veditoe fuerit in
moꝛa qe piculũ ſpectat ad moæoſũ etiã ſi res
erat pitura penes alm̃ ſm io:et azo.Sʒ mar.
dicit dtrariu. vltima vo moea ſp nocet illi qᷓ
facit eã · ff.de ꝓicu:et ↄmo.rei ve.id. ̊ ĩſti ·
e· E. ſi ãt in glo· Et hoſt· addit ꝙ ſi cal liditas
interuei at ex pte veditoeis:. ſcʒ q bontatem
duraturã affirmauit uel etiã ſciuit ñ duratu⸗
rã et tacuit imputat' ei· ff.ð̊ picu·et Omo.rei
ven. ſiqs iura.e tem ſicut piaula ptinet ad
emptoæeẽ ita et Dmoð.ff.de re.iur᷑.ſjm naturã
et iõ qð ꝑ alluuione accreſcit et fructꝰ et ꝓtꝰ
rei vedite ſpectat ad emptoæè· C. ð ac. emp.

et ven.l.ſi fructibꝰ⸗ Qui ſi res vedita apð

vẽeditoẽꝛẽ ſit furto ſublata· aut iter eos cõ
uenit de cuſtodia · et tůc damnũ erit mpiꝰ ve⸗
ditoꝛis· aut nõ oueit et tũc ſuf ficere dz ꝙ ve
ditoe talez cnſtodiã adhibuerit qualẽ bonus
paterfamilias rebꝰ ſuis adhibz · qð ſi fecerit

in nullo tenet. ff· e. ſepe · F. ſi res ·

qui' vidẽ de ſexto ſcʒ ad qd tenet ven
ditoe ẽptoꝛi et ecõuerſo: Circa qð ſcienò

Pp vẽditoꝛ te rez tradè ita ꝙ emptoe heat va⸗

cuã poſſeſſionẽ ho e ita ꝙ emptoꝛs ſit potioe ĩ
poſſeſſione ita ꝙ ab ea nõ poſſit adnocari.Nã
ſiqs eã aduocauerit pinde eſt ac ſi tradita nõ
funſet. vt · ff · de ac · emp. et vẽ. l. . . ]. hec ãt
traditio facit emptoꝛem dñm ſi vẽditor erat
dñs . Si vero nõ erat dominꝰ obligat' nomie
euictõis dũmõ pᷣciũ ſit ſelutũ uł eodem noĩie

ſatiſfactũ ut ibidẽ· l. emp:Si vo veditoe nol:
rem tradere tenec ad mtereſſe ut ibidem.l. j.

nuq;d mann militari ab inuito vèditoe

res Ndita poterit extoqri.· HG; viſũ eſt dño
mar· ꝙ ſic ꝓ lege·ff.de rei ven.l.q reſtituere.
S3 m gof·ar.otra ꝓ legẽ·C.de ac. empt.et
ve · emptio · H. j. Debz em penus pᷣciũ offeree
ꝙ; vẽditoe re tradere qnimo in veditõe ñ trãſ

fert dominiũ etiã re tradita niſi pᷣciu ſit ſolu

tũ vel alias ſatiſ factũ.ſecus e de ꝓmutatõne
et alijs ↄtractibꝰ.h̊ dico niſi venditoe fuerit
ſecutꝰ fidẽ emptoeis · inſti·de reꝝ diui · p tra
ditõez . ꝓ. vẽdite . Si vo neuter fide habeat de
altero ciu et res deponat apud ſeqſtrũ.ff.
de ſolu · l.ſi ſoluturꝰ.h̊ bñ.ex ·de ſymo. intm̃
vñ emptoe agè nõ p̃t ex empto. anteꝙ; ſoluat
vł offerat p̃ᷣciũ veditoei vt in.. vedite NHo
tanð ãt ꝙ ſiq̃s mãdauit tribꝰ de re ſua vẽden
da et vnꝰ eoꝝ ematveditio nõ valet et reuo
cari p̃t:qe videc mãdatũ vt alij vendãt. ff. e.
licet·G̊ bñ.m qſtionibꝰ.Ite ſi vẽdo tibi alter
natim rè illã ub lã habeo optione nõ tu niſi
ſit aliter dictũ · ffie.ſi ita diſtrahitx. ̊ accur.
Ite ſi vedidero tibi bibliothecã.i.armariũ

Ten hac Oditõe · ſ. ſi poteris hr̃e locũ ĩ qꝰ

eã ponas et ꝓ te ſteterit quo miꝰ locũ heas.
agere poſſũ tra te ex vedito q̃ſi ↄpleta ↄdi⸗
tõe cũ ꝑ te ſtet quo mĩꝰ ↄpleat.ff.e.l.ab eo

1 ſtẽ qn Otractꝰ fit ſic ſeʒ ut liceat emptoei a

tractu diſcede ſi emptio diſpliceat tuc vſqʒ
ad · xl · dies et nõ vltra emptoe diſcedẽ poteſt
niſ deces ſit ꝙ qñcũqʒ velit diſcedere poſſit.
ff · de edi. edic · ꝙ ſi nolit.et er ·de pigno.illo
ĩ glo“ſte ſiqs pᷣdiũ emerit cui aqdnctꝰ de⸗
bet ius aque ſic ad emptos ptinet etiã ſi nõ
ſit dictũ ſicut et ipᷣe fiſtule ꝑ qs aqua pᷣa du⸗

cit' licʒ ſint er edes.et h̊ eſt rõe acceſſiõis.ff

eſi aqductus · c Ite ſiqs p̃dia vediderit hac

ditõe · ſez ut emptoe ſatiſ faciat reipublice ſi

emptoe nõ ſatiſfecerit nõ iõ dtractꝰ caſſat.ſʒ
veditoe agere pᷣt ad intereſſe vt fiat q ↄueĩt
C.·de reſci:ven.ea Oditõecꝙ tẽ ſi vinũ qʒ eſt
ĩ dolio ſit veditũ h̊ vide actũ ſeʒ ut expedia

dol i opeceti pe ꝗpter nouã videmiã vñ ve⸗

ditcoꝛ illiꝰ nõ ante habebit doliũ expeditũ ꝙq;
emptoæ euacuet ipm niſi vindemia ſupueiat·.

l mſi veditoe ſit vini mercatoe qᷓ Oſueuit eme

et reuedere vinũ.ff.de picu.et Omo. rei vẽ. l
j·F.· vlt . G gof. Vñn ſi eptoꝛ nolit accipe p̃t vẽ⸗
ditoe meſurare et effudere cosã teſtibꝰ ſi va⸗
ſa ſint neceſſaria ſibi ſʒm hoſt ·LCtez ſi res ſit
vedita duobꝰ potioe e ſcs ſi pᷣmo ſibi trada
tur: et idẽ ẽè de donatõe.C.de rei vẽ. quotiẽs
niſi pᷣmꝰ emptoe emſſſet noĩe eccie em̃ e ſpe

ciale ꝙ domfnin aeqrit ſine traditõe . ar.ex.

de oſu. ex lris:et expſſe · C. de ſacroſan.ec.vt
iter dninz. Et etiã ſi ſcdᷣs emerit noĩe eccĩe pᷣ⸗
fertᷣ peĩo.ff.de ꝓcu.in cãe.ſj veditos te' cni⸗
mie ſtellionatꝰ. et etiã. l.coeneł.ð fł is et. ff.
De crimie ſtel. I. ij. Kte licet res ſit empta
mea pecuĩia nõ iõ fit mea niſi emat noĩe meo
C. de rei vẽ.ſi ex ea Eallit ãt ̊ in re empta ð
pecunia eccłie. ar. ex de pecu. cle.c ijn et. c.
penbł.vel de pecuĩa militis vł pupilli uł mio

ris uł data olugi.C. de rei vẽ.ſine. C. de ar.
in · l. iij · et de· ff.de dona.inter vi.et vxo.vel
de pecuĩa vſuraria· ex de vſur᷑. cũ tu. in. . fi.
ſm quoſdã·de quo dic infra ti· de vſura.
ar · ð pems vſurarioꝛꝙ Ze upꝑ nota ꝙ ð re ve
dita euicta agit emptoe de euictõe. ho tñ fal
lit in multis caſibꝰ:ſcʒ ſi emptoꝛ ſupꝑ re vedi
ta impetitꝰ nõ nũciauit vẽditoei vł fideiuſſo
ri ſi veditoꝛ ſit ab ſens.vł ſi ẽptoe otumaciter
abkuit tpe ſnie · vl ſi ꝓpter miuniã ſuã ↄtra eũ
lata fuit ſnĩa· ex · e.c.vlt.vel ſi non tẽpeſtiue
denũciet ſ iam ꝗꝓpe ſniazʒ vt.ffr̃.de euic.ſi rezʒ
quã. S.vlt.niſi ſit in ↄtractu remiſſa neceſſitaſ
nũciandi vt. ff. de euic.l.penłt.c Sut etiã et
alij caſus in qbꝰ emptoe nõ agit de euictõne
ſeʒ ſi ↄpeomiſit et ſnĩaʒ ↄtrariã repoetat vt.ff
de euic. ſi dictũ · J. ſi vmſero gite ſi ſua cul⸗
pa poſſeſſionẽ amiſit vt in.l.rẽ quã.I.ſi culpe
Item ſi habuerit re ꝓ derelicta vt ibide · l. ſi
ſecutũ ẽ.Item ſu ancillã emptã ꝓſtituat vt ibi
dẽ · l. ſi mancipiũ : Ctẽ ſi emptoe vſucepit rẽ
emptã vt ibide rem alienã · ¶ tez ſi veditoee
abſente emptoe ↄdemnatꝰ nõ appellat vt ibi
dẽ.l.herenius . ſtẽ ſi rẽ alienã ſci ẽter emit
niſi de euictõe ſpealiter ſibi ꝓſpexerit. C. de
euic · ſi kundũ. vł niſi aliqd caſuale ↄti gat· C
cõia deb · l. fi:et ex de re:eccle.nõ al ie ad au
dientiã ¶ Etẽ ſi veèditoe volũtate emptoeis ĩ
loco vẽdito ſepultꝰ fuerit.ff.de euic.ſi ꝑ im
peudentiã· tẽ ſi emptoe vſucape potmnt et
nõ vſucepit vt in.l.ſi dictũS. ſi cũ pᷣt.et ex·e
c· fi· in glo:vbi pła habent᷑ de hac materia.
ſKtẽ vẽditoe tenec emptoei re vedita euicta
in ſimplũ tantũ. et ad intereſſe. et ĩ rebꝰ pꝛe⸗

cioſis culuſmõi ſũt indumeta oenamẽta prio

ſioea· vel e hꝰ relinquẽdũ arbitrio iudicis.ſ.
q̃ ſint res pᷣcioſe.et tũc cogit᷑ in duplũ ꝓmit⸗
tere aliter ↄdemnabit᷑ in duplũ ſic intellige
ff.e.l.ij ·et.l.emptoei. et intelligit dupꝑplum
pcij ↄuenti.ff.e.l.cũ fũdus.ſtipulatio tamẽ
poteſt fieri ex ↄuentione in quãtucũq; volũt
ptes. C· e· ſi cuni liberam-
ELaquit videre de ſeptio ſcʒ de impedimẽ
to pᷣſtito ↄtractui pꝑ ereoee dolũ vel dece
ption.ꝙ Eirca qð ſcienð ꝙ vẽditto nõ tenet

ſi erꝛet᷑.peĩo m pᷣcio vt ſi putẽ vẽdere tibi ꝓ

x · ſoliò · et tu putes eme ꝓ· v· ſecꝰ ẽ ſi ecõuer⸗
ſo.ff.loca·ſi locẽ: Scðo in ↄtractu nt ſi pu
tem vẽedere et tu putes donari · ff. de re cre.
ſi eius · Tercio in coæpe ut ſi putem vedere
vnũ fundu. et tu putes emere nõ illũ ſʒ alm̃.
ff·e· in veditõibꝰ.ſʒ ſi vendã tibi pet cocũ
cũ nõ ſit·et is q̃ ẽ vocat? huugo.ſi noĩa ſeruo
ſint nota:tũc is debe q̃ eſt noĩatꝰ.Si vo ſint
ISnota.tũc is videt veditus cui artificiũ eſt

adiectũu . ff · ð rebꝰ dubijs q̃ hebat Quarto

in materia vt ſi veèdat auricalcũ ꝓ auro. ff.e
in vẽditõibꝰ. Oignꝰ nõ tenʒ ſi q̃s obliget es
ꝓ auro.łkf.de pigno.ac.l.j. Cuĩta ĩ ſubſtã
tiali qualitate·nt ſi vendat acetũ ꝓ vino qð
ab inicio fuit acetũ. Secꝰ e ſi ab ĩicio fuit vi

nũ et poſtea coacuit ut ibidẽ· Si eẽ in pte er⸗

ret ĩ qᷓlitate ſubſtãtiali ñ tenzʒ ꝓ pte ĩ q erꝛa
ff.e.quidã. Camẽ erꝛoꝛ aut ꝗᷓlitas accntalis

4

el
a⸗
ve
el

nit⸗
ige
um
mi
lit

me
dece
enen
hip
ner
ipn
ce⸗
dere
i.
oci
on

ſint

neſt
arto
ffee
tes
Ni
Dc⸗
e
eer⸗
t
le

nõ viciat otractũ· vt ſiq̃s emit agrũu ſterilem

quẽ credit eſſe vberẽ · xxix · q·- is ita · NHoc eᷣ
vex ſzm io· an.niſi in tribꝰ caſibꝰ.vnus eſt ſi
deceptꝰ ẽ vltra di diũ inſti p̈cij · ſcðus eſt ſi
ager peſtiferas herbas hret· C. de edi . edic .
L.ij. terciꝰ ſi dolꝰ cãzʒ ↄtractui dediſſet · ff.ð
dolo.l. elegãter /ſexto ðſexu vt cũ puto ven
dere puellã et tu putes eme pueꝛ · ſi putes
emere vᷣginẽ et ẽ coerupta ęmptio tenet · ff· e
alioqn · S. ꝙ ſi ego:ſʒ veditoe ſciẽs eſſe coeru⸗
ptã te' actõe ex epto ad reſoluendũ ↄtractũ:
ff. de ac· emp· et vẽ· ex empto. I· ſiqs vᷣgineʒz.
e o de eſſentia vt ſiqs vedat domũ q̃ eſt

uſta et vterq; ignoeat h·ſi em res vendita
eredat extare cũ nõ extet nulla e epcio · ff. e ·

domũ . S ſi veda domꝰ ꝓ maoer pte ↄbuſta
tũc aut vterqʒ · ſ. ẽptoꝛ et vẽditoe ignoeat do
mũ eſſe ↄbuſtã et ſic nõ tenet et te eptoe ven

dDditoei ad ĩitereſſe · Out ſolꝰ eptoe ſciuit et tuc
vẽditio tenet et tenet ſoluere p̃ciũ totũ · Fut

vterqʒ ſcinit eã eẽ ↄbuſtã ·aut totã· aut ꝙ ma
ioꝛi ꝓte et tũc nihil e actũ et dolꝰ dolo ↄpen

ſat᷑. Ff. e.domũ. Et qð ð nihil actũ eſſe ĩtelli

ge quãtũ ad pꝓtez ↄbuſtã·hec accur.et hoſt.
Octauo in pſona ·vñ ſiq̃s ẽ pactꝰ ſe vẽditu
agrũ petro et poſtea veit ticiꝰ dicẽs ſe es
petax et emat agruʒz ab eo-ille ñ de vedidiſſe
agrũ ticio ſʒ petro·ij.q:j. his ita· ¶ Ite con
tractuũ qdam ſũt ↄtractꝰ ſtricti ris vt mu⸗
tuũ et traſactõ.qᷓdã bone fidei:n pmis ſi do

lus det cãz dtractui vł incidat m tractũ te

net ↄtractꝰ ſʒ actio ex eo elidit᷑ ꝓꝑ exceptõex
ff.de v.ſig·ſiq̃s · aliter· In ↄtẽtibꝰ ãt ſcðis
ſcʒ bone fidei aut dolꝰ ĩteruenit aut nõ.ſi ſic

ant ergo dat cãz ↄtractui aut ĩridit ĩ ↄtractu

ſi pᷣmo aut dolꝰ e adhibitꝰ ꝑ ↄtrahẽ tes aut

p mediatoæ ˖ ſi pꝑ dtrahetes ſic ñ tenet ↄtra⸗

ctꝰ.vt ſi dolo te ĩiduxi ad vedendã re quã ali
ter ñ vẽdidiſſes · vbigra tu voles emere dcre⸗
tales meas qris a me ſi volo vẽdere eas er rñ
deo ꝙ nõ. et tu dices ſi ſcires illð qð ſcio ſcʒ

aliã opilatõez ee veturã libenter vẽderes et

iõ vẽdo tibi nõ tenet dtractꝰ.Si vo dolus ſit

adhibitꝰ ꝓp mediatoꝛẽ ſic tenet ↄtractꝰ ſ̊ daꝰ

actio de dolo ↄtra medi neoru⸗ n ſubſid m tñů
etiã ẽptoeꝛ te ſjm hoſt. ff. ð dolo elegãter..
j·petit᷑ ãt ſalariũ qð ei dz dari iure licito ·ffᷣ.
ð ꝓſenet . l. j. Si ãt dolꝰ icidit in ↄtractũ pu⸗
ta vẽditurꝰ erã ſʒ ꝓpter dolũ tuũ vedidi peo

misei tenet otractus ſʒ agit' ad reſiouu ople
mẽtũ.ff.ð acti · emp.iulianꝰ.o.ſi vẽditoe· Bi

ãt nõ ĩterneit dolꝰ aut g ↄtrahes ẽ deceꝑtꝰ
in re ipᷣa ſine alteriꝰ dolo aut nõ.ſi nõ tenet
Otractꝰ.ſi ſic ñ tenet · vt ſi vẽdat aun ꝓ au⸗
ricalco.aut ĩ quãtitate rei ſic agit ad ſupple

mentũ etiã ſi deceptꝰ ſit cca dimid iũ rei · niſi

fuiſſet depoſitꝰ termiꝰ mſurãdi rẽ illã·et ille
q̃ accepiſſet de ꝙtitate nõ renũciaſſet · vt ſi vẽ
didi tibi qᷓtuoꝛ modios vinee et dixi ꝙ ĩfrax
dies méſurares et mihi ð qtitate renũciares
ſi mibi nõ renũciaueris. et miꝰ habueris dã⸗
nũ erit tuũ ·ff.e·ſi fundũ· Et ſi meſure denun

ciatio frauduleter fuit dilata te actõe ð do⸗

lo h̊ bn.ex.e.cũ dilecti · aut in pᷣcio et tůc ſm

Hoſt. ſi in pcio ſit decept⸗ nõ ex poſito dtra

hetis ſiquidẽ vltra dimidiũ iuſti peij: agit de
ceptꝰ vt otractꝰ reſcindat vb iuſtũ pciu ſup
pleat data optõe decipiedi · C. de reſcch.ve.
l.j. G. ad h.tamẽ bn·dicit ꝙ electio ẽ empto

ris qñ miꝰ dimidio iuſti pᷣcij emit·ex.e. cu di

Lecti · et. e·cũ cãm. gꝰ a dtrario ſi vltra dimi⸗
diũ iuſti pᷣcij· vt ſit emptoe deceptꝰ ſic dabi
electio veditoꝛi ſic ĩtelligit azo· Gmit at ſzm
agʒores minꝰ dimidio iuſti p̃cij· ſi res valzʒ.x
ſoliò.et vedit¶ ꝓ. v ·minꝰ vno denario. et ſic
decipit vẽditoe · ſi aũt valet · x· et emat ꝓ.xv
et vno denario deceptio ẽ vltra dimidiu iuſti
pcij et ſic decipi eptoe · Xlij dicũt ꝙ tuc e de
ceptio vltra dimidiũ iuſti pᷣcij qñ res valesx
emit · xxj·ſʒ pᷣma ſnĩa verioe eſt ſm hoſt. et

bn. Si vo deceptio nõ excedat vltra dimidiũ

iuſti pᷣcij · et vterqʒ ↄtrahetiũ eſt maioe et pᷣua
tus .tolerat ſzm l eges:qęe licʒ ↄtrahentibꝰ ſe
inuiceʒz decipe naturaliter ·i. bona fide ſczʒ ꝙ;
veditoꝛ credat vedere mſto p̃cio· aliter eſt ſi.
aliter ſciat· důmõ nihil dicat ꝙ alter mouea
ad emendu ſzm accur · ar · optimũ.ff. de dolo
ꝙ veditoe · Qinoe vo et eccłia reſtituerent' ſi
Suiter lederent·et ſiłr reſpublica.hec hoſt.
Quãdoq; tñ ↄtractꝰ nõ tenet et tñ ex eo agi
vt ſiqs colludete meo ꝓcuratoe emerit ab eo
paſſũ aget ex empto vł ut emptio maneat in
totũ vł ut reſtitua in totũ. Et ſibr ſiqs mio⸗e
xxv·ãnis circũuenerit mĩoei da' actio ex emp
to vt emptio in totũ remaneat vel in totũ de

ſtruat᷑. ff.de ac:emp.iulianꝰ.ꝗ.ſiqs .hec bn.
ex · e. cũ dilecti.· NHota tñ ſim guil. ſiqs ſciẽ

ter emerit rè vltra dimidiũ inſti pᷣcij ñ ſuccur

rit ei li.vj.ð re.iur̃.ſcieti ñ infer dolꝰ ar.cõ

tra. qe ius nõ diſti guit ſi ſciuit vł ignoeauit.

Hota etiã ꝙ in ↄtractu dʒ attẽdi tꝑs veditio

ms·vñ ſi ſilua q eſt vedita ꝓ·xl .libeis valet

tmĩ · x· tpe vẽditõis et poſtea tpe litis ↄteſta⸗
te ↄmunter valeretxxx· veditio reuocaret.

ex.e.cuũ dilecti :ĩ glocSʒ qᷣd ſi aliq̃s iuraue⸗
rit Otra veditõeʒ nõ veire · Nũqᷓd audie' ſi de
ceptus vltra dimidiuʒ iuſti pᷣcij velie agere.
Endet bn.ex · e.cũ cãzgz · ꝙ talis ſſt maioe nõ

audiect'. ſi vo mĩoæe audiet. qe ꝓ iuramentũ ñ

excludit' niſi beneficiũ qð hʒ ex etate et non
ius cõe.vñ iure cõi pᷣt agere uel ad ſupplenð
pᷣeiũ vel ad reſcindenð ↄtractũ.ſʒ reſtitutõeʒ
in integ petere nõ p̃t ꝓpter iurametũ·ſi aut

iuraſſet nõ repetere re ex eo ꝙ eſſet deceptus
vltra dimidiũ iuſti p̃cij tũc nulla via audire
hec bn.io.aũt.x.qij.. hHoc ius. videt ſenti⸗

re ꝙ nõ licet otrahetibꝰ ſe decipe licet G̊ lex
Ocedere videat'. ¶ Done ꝙ res empta minuſ
dimidio iuſti p̃cij peat apud emptoæé. Nuqᷣd
vẽditoe agere pᷣt ad ſupplementuʒ iuſti p̃cij.
Rñdet bart · in qſtionibꝰ ꝙ pᷣt qe emptoe tene

bat᷑ vel rè reſtituere vel iuſtũ pciũ ſupplere.

vñ cũ non poſſit facere vnũ tenet adꝭ alten .

¶ SZed quo iure agitur ad ſupplendũ iuſtum

pᷣein vel reſcindendũ ↄtractum.dicũt quidã
q; officio mdic · C· de reſcin. ven.l.ij. et m
hoc tantum agetur vſqʒ ad quatuoe ãnos et
vſq; ad illð tẽpus dpetit reftitutio m integx

— J 77

C.de reſ.ĩ integrũ re.l.vlt.Slij dicũt ꝙ odi⸗
tõe ex · l. ij· C· de reſcin · ven · et ſm hoc aget
vſqz ad·xxx·ãnos qe cũ oẽs ditões ſint pſo⸗
nales ſunt ꝓpetue· imne · vo credit ꝙ agit' ex
Otẽtu ſcʒ ex vedito·G etiã ex ·e· cũ cãzʒ ĩ glo:
Equit vide de octauo ſcz de meſuris et
põderibꝰ puta publica auẽcte vł ↄſuetu⸗

die iĩſtitutis · et q eas cã lucri mutauerit pemi

teat· xxx· diebꝰ in pane et aq. ex · e · c . ij · et ex⸗
cẽicari p̃t ſi penitetiã agè nolit· xxxinj· q. nj.
ſiqs roĩpetas. Æν plenioee ãt noticiã hꝰ ma⸗
terie diſti guit hoſt.ꝙ ſi falſis mſuris et põde
ri bꝰ meſurat᷑ et nõ fuit dictũ q̃bꝰ meſuris et
põderibꝰ ſtaret et ẽptoe ſcies ł ignoeãs plꝰ
iuſto recipt et dñiũ e trãſ latũ veditoꝛ repetit
að plꝰ inſto dede p ↄditõez ĩdebiti · ff. de do
lo ar.Si vo dñiuʒ nõ ſit trãſlatũ ẽ locꝰ rei ve
dicatõi et actõi furti et ↄditõi furtiue.ff. de
furt·ſiq̃s vxoei· et q̊ vbi eptoe ſcies plꝰ iuſto
recipit· Si vo ignoꝛãs plꝰ recepit ñ facit fur
tũ cũ dolo careat vñ tuũc tene ↄoditõe ĩdebiti
Sr̃a poſſeſſionis et rei vedite et foete actõe ex
Otractu:exemplũ hꝰ eſt qñ veditoꝛ dict.ego
trado tibi et tñ apparet ꝙ plꝰ iuſto tradioil⸗
ſem dommiũ trãſferee·ſi aũt ꝙᷓtu debuit ĩdi⸗
ſtincte te' vèditoe actõe ex empto.ff. dolo
ar · Et ſic ptz qũo vnꝰ agit ↄtra aliũ qñ nõ eſt
dictũ ꝙ ſtet põderibꝰ illis. Si em h dictuʒ
ſit et vterqʒ illa ſeiebat ee fła neuter agit· =
vo vterqʒ ignoeahat.dicũt q̃daz ꝙ deceptus
age pᷣt et male.ff.de Hedi.vł acc.vẽ. ꝙ ſi in
veditõe · Si vo deceptꝰ h ſci ebat et altꝰ igno
rabat nõ agit qꝛ a ſe decipi.ff. de rei vẽ.l.is
qᷣᷓ ſe · ſʒ ſi deceptus ignoaabat et alter ſciebat
tuc age pᷣt qę ſciẽs pᷣdicere debuit ꝙ erãt fła
ff · de Be · vł ace· ven. H̊ aut. Et ſic in h̊ caſu p̃ᷣt
intelligi ꝙ dz age penitẽtiã.xxx.dieꝝ ut di⸗
ctũ ẽ ſup.e Yli at q falſas meſuras tenẽt vo⸗
canꝰ in legibꝰ dardanarij a quodã dicto dar
dano ꝗqᷓ maximã dabat opam.vt ãnona carioꝛ
fieret emedo omne quã iuemre poterat nt po
ſtea ſolꝰ vederet ſicut vellet et tłes ſim lege
penis varijs puniũt'.aliqñ em̃ eis negociatã
iterdici. aliqñ relegant' et abilioees ad opꝰ
publicũ dant . ſʒ et dñs adeianꝰ tenẽtes eas
lege coenelia de fłis dixit teneri ſi fuerãt eiſ
vſi·:ſi vo nõ ſut inueti eas hre. pñt relegari ł
aliter e oꝛdinarie puniri· ff. de pems darda
narios· quo aũt teneant ↄmodãtes falſa põ⸗
dera dicet infra ti · de cõmodato.
Lquit videre de . ix. ſez de caſibꝰ in qᷣbꝰ
q̃s cogi vedere re ſuã?/ Circa qð ſcien⸗

dDu ꝙ nemo regłariter ab micio inuitꝰ diſtra

here ub emere cogi᷑ᷣ.C.eę.inuitũ.et.l.dudũ.
Siqs tñ re e ponat venalè et p̃ciuʒ quo vult
vedere ſit miuſtũ cogi p̃t ꝑ indicez vt tpet ið
ex ·e.c.j:et·Ff.de offi.pfecti·vr. G. cũ caſus.
ota tn ꝙ qs cogit vedere rè ſuã in pluribꝰ
caſibꝰ. peĩo qñ qͥs hʒ ſeruũ cõem cũ alns tũc

em pt manumittere ſernũ alijs ſocijs inuitis

ita tn ꝙ det ſerui pᷣciũ et ita cogũd ei nẽdere
Pte quã hũñt in ſeruo. C. de cõi ſeruo mãu.l.j
ſcðᷣo qñ q̃s hʒ ſ epuleruz et nõ hʒ iter ad ip̃ᷣm-
tuc em ptoæ cogit vicinũ ſibi redðe iter in lo

co opoetuno vbi nõ paua detrimetũ · ff. de

reli:ſiqs ſepulcruʒ:tercio qñ qͥs hʒ pom cõe-

cu fr̃e ſi fr̃ vẽdiderit alteri ꝑtẽ ſuã ille pᷣt age
re cõi iure duidũdo vtrꝗg emptoæs ita ꝙ eſti⸗
mabit totus fũdus et dubit ille pᷣctũ eproei
P ſua ꝑte et pte ſuã vedet.et h ſi pciũ ñ poſ
ſit mode diuidi algas vterqʒ optinebit ſuaʒ
ptẽ :C.·cõi di:l:.j.q̃rto qñ qͥs domũ hʒaʒ ruinoſã
quã q̃ paup ẽ reficere nõ pᷣt· et iðo vt a dãno
vicinoꝝ cauea e vẽdere alteri qᷓ eã reficiat
coget' aut publico ei ſolue· ff.ad ſilleianũ
leges .quĩto qñ qs hʒʒ ſeruũ otrahentẽ cũ an
cilla alteriꝰ dñ ꝗᷓ eſt in alia ꝓuĩcia tũc cogi
vnꝰ dñs alteri vedere ſzm io · j· q: j. eos. ſexto
qñ qs hʒ re cõem cũ alio vẽdere pᷣt eã reſtitu
endo ptẽ p̃cij illi cũ quo habzʒ eã cõez ꝓ vita
C· cõi:dmiad officiu. ſeptio qñ q̃s hʒ plus
iuris in re· C. de dona.ſancimus· J. ne alias.
vbi de ꝙ q̃ bhʒ maioꝛẽ ſũmã in re donata ptt et
pciũ offeree alijs et rem donatã poſſidere.
ELaqui videre de x· ſecz de negociatõibꝰ
et mercatõibꝰ q ↄſiſtũt in emedo et ven⸗

dẽdo.⸗Circa q; pła qrunt. ſ. vti ſit licitũ ne

Sociari vel mercari · & ad maioæ ez hꝰ qſtio⸗

nis euidetiã diſti guenõ e ſzm alex an. ali

qͥd de illicita multip.vno mõ illò qð ẽ de ſe
malũ ex ip̃a inoꝛdĩatõe actꝰ ut ẽ vſura et foe⸗
nicatio et ſic nõ e illicita negociaꝰ ꝗpe ſũpta
Et ſzm B; dicit augꝗ li.q̃ſtionũ no· et vete· teſta
meti.foæmcari hoĩbus ſpꝑ nõ licet. negociari
vpo aliqñ licet aliqñ nõ. Flio mõ dicit' illici⸗
tũ qð eſt ex aliqua circũſtantia malũ puta ex
circuſtãtia cãe · pſone·modi.tpis.loci: Omer
cij·et oĩbꝰ hiis modis negociatio p̃t fieri lici
te et il licite. Ex circũſtantia em pſone è illici
ta negociatio·cũ clericꝰ negociat.vñ augꝰ.
ĩ eode li.anceꝙ; eccleſiaſticꝰ qͥs ſit licz ei ne⸗

Sociari:facto at iã nõ licet ſczʒ ſi retinere vel

peiuilegiũ clericale.fit aũt qͥs eccleſiaſticus
id ẽ pſona eccleſiaſtica ꝑ peimã tonſurax Ex
circũſtãtia cauſe ẽ illicita negociatio etiã lai
co cũ ꝗꝓpter cupiditate vel aliũ malũ fine ne
Sociat.et ſim hoc caſſodoꝛꝰ dicit ſuꝑ id põ.
nõ Oognoui laturã vbi alia lr̃a dicit negocia
tõem ꝓ negociatoees illi cxterminãt᷑ q p ĩoꝛ
Omatã ambitõez pecuma polluunt.Ex circũ
ſtãtia modi è il lcita negoceatõ qñ exerce cũ
medacijs et piurijs · et m h dicit criſoꝰ. ſup
Mit.xxj.c.q; mercatoe ꝓijciat de eccia· loqᷣt
em̃ de illo qᷓ cũ moacijs et piurijs negociat

Vn ſtatim ſubdit mercatos ſine mèdacijs et p
iurio eſſe nõ p̃t:i:vix pᷣt· Ex circũſtantia cpis

illicita negociatio cũ fit diebꝰ feſtiuis oꝛa⸗
tom et vacatõi diuine deputatis Ex circuſtã

tia loci e illicita cũ fit in loco diuino cultni
Sputato.vñn dñs :.xxj:eiecit eme. et ve · de
teplo. qð exponit dili geter.xvj·q:vij. Ex cir

cũuſtantia ↄmercij e illicita cũ res cariꝰ vedi
trãſeũtibꝰ ꝙ; manetibꝰ.vñ dicit ↄciliũ alba.
pᷣſbiteri plebes ſuas moneant vt hoſpitales
ſint et nõ cariꝰ vendãt trãſeũtibꝰ ꝙᷓ in merca

tu vendere poſſent · ex · de emp · et vendi⸗pla⸗

cuit · Licita autè negociatio eſt cum exercet:
a perſona ↄgrua vt laica· Et cauſa neceſſaria

— — — — .dN——

—- — — — -

— — —

— SSee ———

=

–w — —— ⸗ℳ%

vel pia vt · ſ.poſſit familie ſue ĩ necijs ꝓuide
re ł epa miſcðie exercere· t mõ ðöᷣbito.ſ.ſine
piurio et mẽdacio·Et tpe opetẽeti· vt in die ñ
feſto.Et in loco ↄceſſo et tali exercicio apto·
Et iuſta eſtiatõe rexet ↄmertij ꝓut cõiter ven
ditur ĩ illo loco in qꝰ negotiari otingit· Et ſe
cunð hoc dicit canon ex epła clemetis · ꝙ ne
gotia mũdana et oꝑa ſełularia ſibi ĩuicem ex

hibeãt vacantes laijci. Sic ergo dicendũ ẽ ꝙ

negociatõ ſiue mercatio ſuſit ꝓmiſſis circũſtã
tijſ veſtita e licita et etiã a iure naturali aʒꝓp
bata.cũ em ſit vnꝰ peĩceps oĩm vt ſacraſcrip
tura et ſancti teſtanꝰ qð etiã non latuit genti
les vt dicit ꝓhũsxij:metha.vnus ergo ẽ peĩ
ceps·.Oſtat ꝙ om̃s hoĩes ſcom rectũ dictamẽ
nature debẽt ſibi inuicè in ſuis neceſſitatibꝰ
ſubuenire inq;tũ viuunt ſub vno peicipe:ille
aũt peĩiceps ẽ deus· Nunc aut ita ẽ ꝙ alique
ꝓtes mũdi abundãt in aliqbꝰ vtilicatibꝰ ad
vſuz hHunmanũ ĩ quibꝰ aliqᷓ teree deficiũt et iõ
rectũ iudiciũ rẽis naturalis dictat ꝙ terea il
la q̃ abũdat in vna re hũano vſui apta ſubue
niat de illa alij teree q̃ oficit ĩ m̃a ſed qe ſcðzʒ
phũm . v. echi. diłfficile erat poꝛtare rem ꝓ re
quotienſcũqʒ; hoĩes indigẽt maxime ter 16
Sa ſpacia tereaꝝ et picula viaꝝ iõ mueta ẽ

cõis mſura venaliũ et hec ẽ nümiſma?᷑Vci

mercatões poſſint ſimul eſſe iuſte et lucratie
M vt dictů ẽ S. rectũ iudiciũ rõis naturalis
dictat ꝙ terea illa q abũdat re hũano vſm ap
ta de illa ſubueniat alij terre qᷓ deficit in ip̃a
Cõſtat aũt ꝙ ĩ terea q abũdat in blado minꝰ
reputari dz bladum ꝙ; in terea qᷓ deficit ĩ bla
do· et ſibr dico de vino et alijs rebus vite ne
ceſſarijs cũ ergo terea qᷓ oficit ĩ blado et abũ
dat ĩ vino recipit ſextariũ bladi et miſtrat do
liũ vini ĩ illa terea et illi teree q̃ oficit ĩ vino
et abũdat ĩ blado.fit mercatõ ſcòðʒ rectũ rõiſ
iudiciũ · et tũc dat vnꝰ quantũ recipit aliꝰ et
ſic e mercatio iuſta et tñ è etiã lucratia. dimi
diꝰ em modiꝰ bladi valz hic. v. lib · et ĩ illa
teraa vbi deficit bladuʒ vz. viij· lib. et doliũ
vini valz in illa terea · v· lib. et hic · vnj. lib.
ſi erꝰ ego accipio.v.lib.qð ẽ hic pᷣciuz dimi⸗

dij modij bladi et do alicui terea illa ꝓ do

lio vini et facio illud huc deferei et vedo
viij · lib· ᷓtũ hic vʒ·remanebũt foete mihi ð
lucro dᷣductis expeſis vecture.xxx · ſolidi · et

ſic vẽdo doliuz vmi ꝙtũ vʒ ĩ illa terea et ven

do etiã hic ip̃m quantũ hic vʒ feci mercaturã
iuſtã.et nipbilomiꝰ lucratiuã· Sʒ foece dicet
aliqs ꝙ tũc ñ poſſit eſſe iuſta mercatõ qua hõ
mercat᷑ cũ ſuo vicino ĩ eadẽe villa. ꝙ vnꝰ
indigz blado et ſupabũdat ĩ vino et aliꝰ ecõ
uerſo et tũc ſi vendat mẽe ſurã vini et de pecu⸗
nia inde recepta emat menſurã bladi lucrat
qe ꝓ re ſupabũdãte et nõ neccia ipſe acqrit rẽ
ncciaz ſibi:et hooc e lucrũ licz ille res ex pte

ſua ſint equiualẽtes· Et ſihr dicẽð ẽ de lo qᷓ

ðficit ĩ vino et ſupabũdat ĩ blado ꝙ; Sdie
mõ facienꝰ luera et ſic vnꝰ vicinꝰ cũ alio iu
ſte lucrat mercãdo· Deeterea foete ille q̃ vi⸗
nũ emit defert illð ad tereã q ĩ blado derficit

et lucrabr oterqʒ ille de blado qð emit magᷓ

qꝙᷓ fuiſſet lucratꝰ de vino qð vendidit. qe foꝛ
te ↄomodis ire pᷣ̃t ad tereã deficientẽ ĩ blado
ꝙᷓ; ad tereã deficientẽ in vino et foete meliuſ
ſcit vedere bladũ ꝙᷓ vinum alius aũtæcõuer
ſo et ſic vterqʒ ẽ lucratꝰ ꝗpter tractũ licitũ
cũ vicio ſuo:.oſſent etiã poni aliq̃ alij mo
di mercationũ lucratiarũ ſeruata eqtate iuriſ
naturalis de quibꝰ ðe ĩfra ti de vſura arꝰ. vj
hec rich· in quadã qõne de quolibz. beeuiter
aũut ſcòm ſcotũ circa ↄmutationeẽ negociatiuã
ſunt duo attendẽda ad hoc ꝙ ſit iuſta. vnũ e
ꝙ tab ↄmutatio ſit vtilis reipublice. puta q
vtile ẽ reipublice habere aliquos ↄſeruato⸗
res reꝝ venaliũ v ꝓmpte poſſint ĩueniri ab ĩ
digentibꝰ eas emere volentibus Mtile etiaz
e reipublice habere aliquoſ deferetes ad pa
triã aliꝙᷓ illa neceſſaria quibꝰ nõ abudat illa
patria.et ex hoc habet ꝙ ille qui talia cõſer
unat et ad patriã aliꝙᷓ in talibꝰ deficientibus
appoetat actu vtili reipublice ſeruit · Bedm e
ꝙ quilibet ſeruies reipublice de honeſto et v
tili ope·p̃ciũ ſuo laboei ſolicitudini ĩduſtrie
et piculis coereſpõdes digne et iuſte p̃t acci
pere. Et ex his ptz qũo ſunt vitupabiles mer
catoꝛes illi qui res venales nec trãſ fert nec
Oſeruant nec ſua induſtria melioeãt nec certi⸗
fFicat aliquis aliꝰ ſimplex de valoee rei eme⸗
de ſed mõ emũt vt ſtatim vendant ſime omni
bus oditionibꝰ iſtis tales a rdpnblica eſſent
exterminãdi vel exulãdi qe faciũt qlibet ve
nale vel vſuale carius emeti et vilius vende
ti ꝙᷓ; eſſe deberet hec ſcotus e Si quis aũt foe
te velit inculpare negociatoes ꝓpter menda
cia et piuria qne dicunt· Beſpõdz aus. ſuꝑ il
lud ps̊.qm̃ nõ cognoui lr̃atu:.æc. loques in p
ſona negociatoeis ego mentioæ. non negotiũ
poſſem em dicere ſine medacio· tãto emi tan
to vendã ſi placet eme· omnes artifices men
tiuntur ſutoees agricole et alij. ſi ergo pter
mẽdacia ſutoꝝ vel agricolarũ nõ e in culꝑa
ars ſutoia vel agricultura. ergo negociatio
culpari nõ dz ꝓter negociatoꝝ medacia. J
SZi quis etiã culpare velit negociatoeeſ peo
ter cupiditate acquiredi ⸗ neg:atozes op
tant tepus carum vt annonã quã ſeruauerũt
carius vendere poſſint· Beſpõdet aug. 1 bidez
Hhoc nõ faciũt boni negociatoees ſicut nec bo
ni agricolehec em̃ ſunt peccata hominũ nõ
rerũ nec negociatio facit me malũ ſed iniqui
tas mea et mdaciũ meũ“Vtꝝ aliq̃s poſſit vẽ
dere licit e re plꝰ ꝙᷓ vz vł mĩꝰ eme ꝙᷓ vz · Hꝓp
ñ ſi faciat hoc fraude adhibedo.ſi vo ñ adhi
beat fraundẽe tũc diſtinguo:qe de emptione et
venditione ↄtingit loqui dupliciter· vno mõ
ſcðm ſe · et ſe om ho emptio et Nenditio videt
itroducta eẽ ꝓ cõi vtilitate vtriuſq; dũ · ſ. v⸗
n9 idigz re alteriꝰ et eccuerſo vt pz ꝑ phm.j
* poli.qð aũt ꝓ omuni vtilitate ẽ ĩductũ ñ dz
mas eſſe ĩ Saame vnd ꝙ alteriꝰ et iõ dz ſcðz
equ ĩitatẽ iuſticie Otractꝰ ĩter eos interuenire
quãtitas aũt ren qᷓ veniũt ĩ hoĩis vſnz meſura
tur ſcõz pᷣciũ datũ ad qð iuentũ ẽ nũmiſma ſe
cunð phm v.ethi:.et iõ ſi pᷣciũ ꝙtitate valoꝛiſ
rei b ecõuerſo res excedat pᷣciu tolle eqlitaſ

iuſticie et ĩõ cariꝰ vẽdere aut vilius emere r
ᷓ vzʒ ẽ ſeðʒ ſe nuſtũ et illicitũ.· Fliomõ poſſu

mæ loq de emptõe et vẽditõe ſeðz ꝙ ꝑ accñs
cedit ĩ vtilitatẽ vniꝰ et detrimetũ alteriꝰ .vt
cũ alis multũ ĩdiget re aliqᷓ et aliꝰ ledit ſi
careat illa et tẽ iuſtũ pᷣciũ erit ſi attẽda ñ tm̃
ad rẽ qᷓ vendy ſed etia ad damnũ qð vẽditoꝛ
inde patit· et ſic licz al iqd vedere pluſ ꝙᷓ va
let ſcom ſe licʒ nõ vendat plꝰ ꝙᷓᷓ vʒ habenti.

Si vo aliqs muue multũ ex re alteriꝰ ꝙᷓ; emit·

ille vo qui vedit ñ damnifice careèdo ñ decz
eum ſupuendere. qe vtilitas q̃ accreſcit ñ eè ex
vendete ſed ex emetis ↄditõe · Nullus aũt vẽ
dere debet qd ñ e ſuũ · licet em vẽdere poſſit
damnũ qð inde patit · ille tñ qui ex re alteriꝰ
accepta multũ iunat᷑ ſpõte pᷣt vendeti aliq̃d
ſuperogare qð ad eius ptinet honeſtatez hec
tho.et ſcotꝰ ſuꝑ niij. ſniaꝝ di · xv. q: ij/ Nota
etiã qð· x · q. ij. hꝰ ius dicit glo.ꝙ ſi in vendi⸗
tõe offerac plꝰ ꝙᷓ res valeat etiã recipe ñ dzʒ
niſ iuſtũ pᷣciũ qe iuſtus otractꝰ nõ dz facere
dolũ er de dona.ꝓ tuas Vtꝝ lic eat alicui
negociãdo cariꝰ aliqd vedere ꝙᷓ emic · H ne
Sociari é ↄmutatõibus reꝝ iſiſtere · omutatõ

vo rex e duplex vt diẽ ꝓphũus ·. j.poli: vna e qꝗᷓ

pPtinʒ ad iconomicos b politicos hnñtes curã
ð rebꝰ nccijs ad vitã domu ł ciuitati b etiã
Snintie et hec e laudabilis qe deſeruit natu⸗
rali nccitati · Flia è q fit ꝓpter lucrũ qᷓrenduʒ
et hec ẽ vitupabib qę ꝙᷓtu è de ſe huit cupidi
tati lueri:lucrũ tñ qð è tab negotiatiõis finis
oedinari p̃ᷣt ad aliquẽ fine nccium vł etiã ho
neſtũ · et ic negociatio licita videre vt cũ qᷣſ
lucrũ moderatũ qð negociãdo qrit oꝛdĩat ad
ſue domus ſuſtentatõz vl etiã paupum ſubuẽ
ti one vel etiã cũ qs ĩteèdit negociatõni ꝗꝓpter
publicã vtilitatẽ ne ſczꝭ necia ad vitazʒ patrie
deſint. et luc ↄſtituit nõ q̃ſi finẽ ſj q̃ſi labo
ris ſtipendiũ Si qs etiã aliqᷣd ꝓ ſe emat· et
poſtea ꝗꝓpter aliquã cãm illuð vedat licite p̃t
illò carius vedere vel qe illò melioeauit. aut
qe pᷣciũ rei ẽ mutatũ ſcdᷣm diuerſitatẽ loci vel
tpis vb ꝗꝓpter piculũ cui ſe exponit et laboæs
quẽe hʒ vt ĩ trãſ ferèdo re de loco ad loce S⸗
obi qe criſ& ſap Oat. xxj · c.dicit qcũqʒ rem

Opat vt ĩtegrã et ĩmutatã vẽdendo lucret il

le e mercatoe qᷓ de teplo dei eicit' go ⸗c BRñ
Det alex· an· ꝙ faciẽda ẽ vis ĩ hoc ꝙ dicit rez
ĩtegrã et ĩmutatã et ĩ hoc ꝙ dicit vt lucret.
Loquitur em de illo negociatoee qui in nego
ciãdo ĩtedit lucrũ tanꝙ fine vltimũ et cupit
ſine laboee et ſolicitudie ex auaricia diuitias
Ogregare: vñn p̃dictũ vbuz nõ hʒ locũ in eo qᷓ
negociat' ꝓpter ꝗꝓpeiã nccitatèe vel reipublice
vtilitate vel gxime pietatẽ. Nec etiã ĩ eo qui
vẽdit re imutatã ꝙᷓtu ad ſubſtãuã. mutatã tñ
ꝓtuʒ ad locũ qæ talis rõe laboeis et piculi li
cite pt qrere mercede· ec etiã ĩ eo qui ĩ emẽ
do Oſiderat empte rei piculũ ĩ ſeruãdo. ge p̃t
deterioæari vel cremari vel furto pdi. talis eĩ
pr mercedẽè qrere rõe incertitudĩs euetus fu⸗
turi et ſuſceptõis piculi. vñ in emẽdo ñ e cer

tus vt integrã et immutatã vendedo lucrer.
Obicir iteꝝ q ſuꝑ illõ ps.qm nõ ognoui

litera · eẽ· dicit caſſiodoꝛus ꝙ ne gociatio ẽ cõ
parare vilius et diſtrahere cariꝰ qð xp̃us re⸗

bauit dũ hoc faciẽtes de teplo eiecit ſentẽ

tia eius ẽ ibi · Bndet ad hoc alex · an. ꝙ ĩtelli

git de his diuitibꝰ cupiais qui ſibi totũ foꝝ
reꝝ venaliũ accipiũt vt poſtea ad libitũ ſuũ

cariꝰ alijs vendãt ꝙᷓ ĩ foꝛo venderem. et hoc
faciũt de frumeto et᷑ alijſ rebꝰ hũane vite ne
ceſſarijſ· tales em̃ ſũt deo abomĩabiles. et exꝰ
xpᷣi eſſent ab ecclia eiciẽdi · p̃dictis oꝛibus cõ
ſonat cho. ĩ ſum . hec nota ſcðz raij · ꝙ il

li qui tpe meſſũ bladũ vł tpe vindemie vinũ
emunt viliꝰ vt vẽdant cariꝰ ↄmittũt peccatũ
et turpe lucrũ·et hoc ĩtelligit᷑ vt ipſe poſtea

dicit de illis qui faciũt hoc nulla peſata ne⸗
ceſſitate vel vtilitate vel ex ſola cupiditate.

Suius aũt peccãt hoc faciedo clerici ꝙ; laijci
ar . xiij · q nij · quiſqs tpe · et bñ ↄſonat ſupᷣdi

ctis ĩno· et hoſt.ex · ne· cle: vł mo.c. j. Et ad
dit raij· neutroſ·ſ.nec clericos nec laicos di

co teneri ad reſtitutõeʒ certe pſone ſů dz tale
lucrũ in vſus paupeꝝ erogari· et idem ſentit
Sof·ti · ̊ vſur.hoc aut ĩtel ligit roð.de ↄſilio

non de neceſſitate.
BAeae videre de xj. ſ. de qbuſdã caſibꝰ

dubitalibꝰ circa emptõz et venditiõz. ſ.

—8 vtꝝ lic eat alicui emere ad vitã ſuã vel here⸗
ditarie ꝓ ſe et heredibꝰ ſuis certã ꝙ;titatẽ pe

cunie annuatim ſibi reddendã? H quidã di
cũuũt ꝙ talis dtractꝰ e illicitꝰ qe pecunia ẽ ad
hoc inuenta vt ſit mediũ et pᷣciu et meſura in
emptõne et veditõe. ñ aũt ad hoc vt emat et
vendat et iõ in tali emptione e vſus pecunie
ad illud ad qd ñ é ĩſtituta. Sʒ ſi quis vtit ali
q̃ re ad illò ad qò ñ ẽ inſtituta abutit ea. erꝰ
ĩ tali emptõe ẽè abuſus ·et ſic ex ſua fozma ẽ
Otractus illicitꝰ ſiue fiat hereditarie ſiue ad

vitã pcipue cũ talis ↄtractus n videat poſſe
reduci niſi ad ↄtractuz; mutui recipieédi noĩe

emptõnis · In ↄtractu aũt mutui accipe vltra
ſoets e vſura· vn ĩ euãgelio mutuũ date nihil
inde ſperãtes luc. ij .q etiã autoꝛitas recitat
ex de vſur. ↄſuluit. Flij vo dicũt ꝙ ñ ẽ ibi cõ
tractꝰ mutui ſzʒ eptiõis et vẽditõis neqʒ ẽ ibi
Otractus illicitꝰ ex ſua foema qe ibi nõ emit

pecunia ſed ius pcipiedi tale quãtitate pecu

nie annuã ſup bonis ipſiꝰ vedentis: tale aũt
ius ñ ẽ pecunia ſ cũ iure iſto qð vendi p̃t trã
ſit pecuĩa q̃ ñ pᷣt emi neqʒ vedi ſicut videmꝰ
ꝙ ius pr̃onatus directe n p̃t emi nec vendi et
tamẽ trãſit ĩ fundo pᷣdij vel ville q̃ emi Nicʒ
alia de cã nõ pᷣt vedi ius pronatus qe.ſ. ẽ an
nexum ſpuali et alia de ca pecunia vtzʒ ex pee
dictis · vn homo p̃t licite ꝓ centuz lib. emere

vnũu peediũ et ipſuz dare poſſet alicui heredi

tarie vel ad vitã ſuã ſub tali pacto.ſ.ꝙ ipſe
et hedes ſui obligarent ĩppetuũ vel ad vitã
eiꝰ ad reddendũ ei b hedibꝰ eiꝰ certã pecuĩe
ſummã annuati mediĩãte ẽptõe et veditiõe pᷣ⸗
dij ipſiꝰ.ergo cũ in ↄſpectu dei ñ differat hꝰ
facere mediate b ĩmediate vide ꝙ licite poſ
ſit quis emere ius pcipiedi quolibzʒ anno ſine
hereditarie ſiue ad vitã ꝓ cta qtitate pecuĩe

Ortactus ergo talis ñ e illicitꝰ ex ſua foema:

et
1,
an
pee
ere
di
ſe
ti

„

HNon ẽ tñ ↄtractus taliſ ita honeſtus et ita ðᷣ
cens ſiẽ ẽ ↄtractus pᷣdialis eo ꝙ nõ clare vi
quid ẽ qð emit᷑ ĩ hoc Otractu ſiẽ ĩ ↄtractu p̃⸗
diali.qꝛ etiã ĩ fructibꝰ p̃dioꝝ ĩpedimẽta mł
ta pnñt accidere et poetz multã ſolicitudinẽ
et laboꝛeẽ apponere iõ ĩ otractu pᷣdiali pᷣt eq̃ᷓ⸗
litas clariꝰ apparere ꝙᷓ ĩ dtractu in quo em
ius pcipiedi quolibz anno ſiue hereditarie ſi
ue ad vitã certã pecunie ſummã 8 Hoteſt etiã

ille ↄtractꝰ male fieri ex ꝓte emetis vel ex p

te vedentis puta qñ ñ ſerua eq̃litas iuris na
turalis ĩter ementẽ et vedentẽ ·˖ de quo vide ĩ
fra ti · de vſur.ar.v.q.vj·et·vije Si dicat q;
itentio recipiedi vltra ſoete facit vſurã · er de
vſuris oſuluit.ſeò ĩ Otractibꝰ pᷣdictis emẽs ĩ
tẽdit recipe vltra ſote ergo ibi ẽ vſura⸗ MX
ꝙ peĩa ꝗꝓpoſitõ ẽ vᷣa ĩ dtractibꝰ mutui·ĩ ſupea
dictis aut ↄtractibꝰ nõ ẽ mutuũ ip/ emptio et
veditio hec rich.¶ S dubitatc᷑ ſup peedictis
dictuʒ ẽ em̃ ibi ꝙq qn in emptione e notabilis
exceſſus pᷣcij ſupꝑ rem emptã vł rei empte ſuꝑp
peiuʒ ita ꝙ clarũ ẽ ibi ementẽ et nõ vendetẽ
notabiliter ledi ꝓꝑ ↄpationẽ ad rem emptã cõ
tractus ẽ ulicitꝰ.ſʒ qñ emit᷑ hereditarie vłl p
dium vel ius pcipiedi certã ꝙ;titatẽ pecunie
quolibet anno e notabilis exceſſus rei empte
ſup pᷣciũ qe valoe fructuũ quos pcipit emens

et eiꝰ ſucceſſoꝛes ĩcõpabiliter excedit p̃cium

ab ipſo emeète datũ ergo talis dtractus e illi
citus7 & ius naturale dictat ꝙ hõ id qð e⸗
mit magis diligat ſibi ꝙᷓ filio et magis filio
qꝙᷓ; nepoti et magis nepoti ꝙᷓ ꝓnepoti.vñ nul
lũ ius naturale nec etiam poſitiuũ dictat ꝙ e
mens iſtã re hereditarie tm̃ ꝓ ea teneat dare
q;tũ ꝓbabile e ꝙ ipſe et eiꝰ ſucceſſoees debe⸗
ant ind peipe. qe ſiẽ ilò qð emit᷑ hereditarie
ñ poſſet bñ cadere ſub eſtimatõe· ſʒ ↄſideranꝰ
qtũ ip̃e emeſ deberz diligere re quã ip̃e emit
P ſe et heredibꝰ ſuis vſq; ad aliquẽ gradũ ð⸗
terminatũ et ſił etiã pèſando ꝙ;tum pciũ qð e
mens dat es pᷣt vtile vedenti et heredibꝰ ſuis
vſqʒ ad alique gradũ determinatũ·dz emens
ꝓpoetionare pᷣciũ rei empte et ſic ↄtractꝰ ẽ li
citus qe res emit᷑ qᷓtũ vzʒ·vel ſalte nõ apparzʒ
ibi aliqs notabił exceſſus· hec rich.q Sᷣ po
ne ꝙ młr· xxv· annoꝝ reddit? ad vitaz emat

ꝓ pᷣcio tali ꝙ infra octo an:recipiat ſoꝛtẽ · nũ

quid talis ↄtractꝰ ẽ licitꝰ. ꝙ nõ.talis em
młr licet moꝛi poſſet infra octo an· tñ claruzʒ
et ꝓbabiliꝰ ꝙ viuere debeat ĩ duplo ge h
frequetiuſ accidit · ꝙ aũt mulier ·xxv·an.ſana
infra octo an· moꝛia raro accidit·et ſic ẽ cla
ru ĩ tali otractu ꝙ emes ꝓbabiliter hʒ nota⸗
biliter ꝓtẽ melioꝛem Et iõ ſaluo melioei iudi
cio credo ꝙ tałb ↄtractꝰ e ilicitꝰ niſi mulier
illa eẽt ĩfirmitatibꝰ guata ł tot piculis expo
ſita ꝙ ñ clare vire qð hoꝛ eſʒ ꝓbabiliꝰ.ſ.
an ipaz vmere p tm̃ tpᷣs ꝙ vẽdes notabilr le
deret᷑ ſcõᷣm exigentiã rei vẽdite· aut eã moei
infra octo annos.ł nii aliq̃d ꝓbabile picu⸗

lũ eſſet de umpedimẽto ſol utõis rei empte · tm̃

em̃ piculũ poſſet eſſe de ĩpedimẽto ſuꝑ vendi
tõe rei empte ꝙ dubitatio poſſidedi rè emptã
pacifice ↄtractũ ad eq̃litateʒ poſſet reduc ere

hee rich. Vc poſſint emi redditꝰ pcipiedi
vel ius pcipiedi redditꝰ.puta molendini vel

pedagi ꝓ mmoꝛi pcio qe ſtatim ſcz ſoluit ꝙᷓ;

dare ſi ſolutio ſingłis anis expectare'e H
ꝙ ſic · dumõ de p̃ciuũ iuſtũ. ſ. vt tm̃ deᷣ Juantũ
res valet tpe ↄtractus in iuſta em eſti matiõe
nõ attẽd it tẽpus ſequẽs ſ- ts pñs·ſ.quo fit
ODtractus· vñ res q̃ vendit nõ debet eſtimari
q;tũ ẽ valitura toto tꝑe ↄtractus· et iõ emenſ
licite ꝓlus recipit tpe ſequẽti ꝙᷓ dederit qe to
tũ illò qð pcipit è ð ſoete ex qꝰ vedit et iuſte
emit « Dzʒ otra ſiẽ ſe hʒ eptoe ad veditoẽẽ ita
ecõuerſo veditoe ad ẽptoee.ſzʒ venditoe ſi plꝰ
accipiat rõe dilatõis ſobonis ẽ vſurariꝰ ergo
ſiłr emptoe ſi minꝰ det ꝓpter anticipatõez ſo
lutõis erit vſurariꝰ:ſʒ ſic ẽ hic qe minꝰ datur
eo ꝙ pᷣciũ anticipat.d hoc dicendũ ꝙ ilð
de anticipatõe tꝑis hʒ locũ qñ res q̃ vendic
ſtatim nõ tradit ſj pᷣciũ ſtatim dat᷑ et res ex⸗
pectat' ſʒ ĩ ꝓpoſito res qᷓ vendit᷑ · ſ. ius pcipi⸗
endi ſtatim tradit licet vſus ſiue fructꝰ vel
redditꝰ expecte vel ſucceſſiue pcipiat · Dee
terea ñ dz Pciu iudicari minꝰ qð e iuſtũ et ꝓ⸗
poꝛtionatũ rei vẽdite reſpectu tpis qꝰ res vẽ
dit licz ſit foete minꝰ reſpectu tpis futuri.
Licz aũt pᷣdicti duo caſus quoꝝ vnꝰ ẽ ex pte
emetis et alter ex pte vedẽtis videant differ
re penes anticipatõʒ et dilatõz tpis · pnt tam̃
ambo reduci ad dilatõz qe in vtroqʒ eè aliqd
expectandũ licʒ in vno caſu res et in altero p
ciũ:hec alex Quid ſi cõitas aliquos reddi
tus ſuos vediderit alicui vſq; ad certũ tp̃s ꝓ
pᷣcio certo et minoei ꝙᷓ ſi cõnas ſolutõzʒ faciẽ
dam certis termĩis expectaſſeti Pẽ ide ẽ diee
dũ qð m pᷣſenti caſu talis em̃ otractus ñ pec⸗
cat nec ex pte rei vẽèdite qe e vendibil . nec ex
pte pᷣcij.qe ſupponit ꝙ ſit iuſtũ nec etiã ex hꝰ
qꝙ aliqᷣd pcipit᷑ vltra pciũ qe totũ illud qð in
de Pcipit emes ẽ de ſoete eins · ſ. emetis · hec
alex. lombar.¶S eſto ꝙq; p̃dicta cõitas ĩfra
aliud tp̃s recupare voluerit et recupauerit ĩ⸗
nito emptoee redditꝰ illos ita tñ ꝙ emptoe il
le habuit annuatizʒ ꝓ redditibꝰ ilhs certã pe
cunie qᷓtitatẽ· ſ. vnj· lib.et nihilominꝰ ipᷣa cõ
munitas qñ vellet illũ emptoze d peiſtinuz
ſtatũ ·ſ.pcipiẽdi redditus illos reducere poſ
ſet · et inſ e emptoe tandẽ ĩ hec oĩia cõſenſerit.
VN ille ocractus vide eſſe licitꝰ qe vi wbi
eſſe ꝓpmutatio iuſta dũmõ ſerue ibi eqtas iu-
ris naturalis ꝓmutat em mus pcipiedi reddi⸗
tus illos ĩ ius pcipieèdi reddit?. . viij. lib. an
nuatim. hꝰ ſentetie fuit alex: lombar. ¶) Eſto
ꝙ aliqͥs habeat centũ libeas ĩ banco alicuiuſ
recipiedas vſq; ad qᷓtuoe meſes· nũquid lice⸗
ret alicui emere ilas centũ ꝓ lxx · ita ꝙ lici
te poſſet recipe centũ ꝓ. lxxx· I⸗ñ̃ hoc dicunt
multi ꝙ ſic q ñ em pecuma ſed ius. ius aũt
centũ libearũ minꝰ vʒ ꝙᷓ; centũ lib. tuuꝰ & em
pignoꝛi ĩicumbere qꝙᷓ; in pſonã agere. et ſiłkr re
habere ꝙᷓ ius ꝓ re· inſti · de obliga · que ex de
lic.na ·. . furti ·et iðo minoe pcio p̃t emi Ktij
dicũt quibꝰ aſſenti ebat alex·lombar. ꝓpoſitu
caſum eſſe dubm · et hoc ideo quia emes plꝰ2
er minus dat ſcom ꝙ plus et mmus ſolutõez⸗

N

expectat ita ꝙ lucrũ ibi ꝓuenire vide gpter
dil atõz tpis et mĩoeitaſ pcij apter anticipatõ
nẽ ſolutõis:lucrũ aũt ꝙ ꝓuenit rõe tpis nõ ẽ
licitũ · ex ·de vſur.ĩ ciuitate et·c. namgãti.ca
uendus é ergo Otractꝰ ille ex eo maxie qę vi⸗
det fieri in fraude vſurarũ et vide eſle indi⸗
rectũ mutuũ vt quaſi qͥs mutuet ĩ p̃ᷣſenti.viij.
ſ.ꝓ ·xx ·poſtea recipiedis vltra ſoeteᷣ. Xd ra
tione de iure dicendũ . ſi pecunia b res alia
recipiẽda ĩ piculo eſſet ĩ manu alicuiꝰ a quo
ſine ſumptu et laboæee recupari nõ poſſet tunc
minꝰ? dare et recipe plꝰ liceret qe res q ei pi
culo ceteris paribꝰ minus vʒ ꝙᷓ q ex piculũ
Becuſ ẽ aunt in ꝓpoſito qe pecunia in banco ñ
e ꝓbabiliter ĩ piculo alias hoĩes merces ve⸗
dentes ñ eſſent ↄteti expectare ibi fiendas ſi
bi ſolutões: Qui vellet tenere opmionẽ peiazʒ
diceret ꝙ illud q ðe de vſur.c.ĩ ciuitate · et
c·nauigãti.nõ obſtat qe ibi ñ ius ſed res ipᷣ̃a
vedit ꝗ ſtatim tradit᷑ et p̃ciũ differ.hoc aũt
pᷣcium ſtatim traditur et ius recupandi ipᷣaʒ
rem et ñ res dat· et ſtat pecunia ipſa piculo
emptoeis iur e eſto aliquis ſale detulit ianu
am et vedidit ꝓ certo pᷣcio recipiedo.ſ.tunc
qñ alij vendidert etiã ſale eide ↄmunitati mõ
ille noles tãdiu expectare ſolutõz vult vede
re ius q hʒ ſup eõitate nuquid licebit emeèti
ius illo minꝰ ꝓ illo dare vt xx. lib. et ĩ poſte
rũ plus recipe·xxv.& caſus iſte ñ vide' dif
feree a pᷣcedeti et iõ idẽ vide? hoc et ibi Veꝝ
vedicio reddat im uſta et illicita ꝗpter defe⸗

illius ptis peecij ꝙ; nõ dediſſet ſi hoc ſciuiſſet
C.de ac· emp.l.j.q Quid ſi veditoꝛ dicat ꝙ;
nullã ſeruitute debebat et ſi aliqua apparerz
teneri nolebat. ſi ſciebat ſeruitute deberi
pactũ nõ ꝓderit ei quin yneat ad mtereſſe ·
ſi vo ignoꝛabat ꝓderit ei ꝓactum:ffᷣ.de acci·
emp · l. j. J. j·· ¶ Qund ſi equũ vendẽès in ſpatu
la patiente in qᷓ tñ nõ apparebat pati niſi pꝰ
fatigatõz itereogatꝰ ab emptoee an eſſet mo⸗
boſus· rñdet inſidipſe vedo tibi equũ recalci

trãtez ſiue habente ſpatule viciũ · licz ille

exp̃ᷣſſerit viciũ:qe tñ nõ expᷣſſt hoc vere·emp⸗
toe credidit ipſum nõ habere ſpatule vicium
ſed qe mſidioſe dixerit talia emptoe p̃t agere
actione redibitoꝛia. ff.e.ea q· . fi . hec guil.

dui irs vẽeditoe cuiuſ libzʒ aĩaliſ pᷣſtare debz

aĩal lanũ potes omedere et bibere vt opoetz

ſiue vendat ꝓpeiũ ſine alienũ . C. de ac · emp ·

emptoX Ite ſiquis vedat vaſ vicioſuʒ ſciẽter
tene ad ĩtereſſe intra re et ex reʒ· ff. loca:ſi a
deo . S. . HNota tñ ꝙ; aut veditoe nulloꝰ tra:
dit re venditã et tũc tene' ad itereſſe intra re
Kut tradit eam ſed vicioſaz pnta vendidit pe
ens moeboſũ.et ſi ſcienter tene ad ĩtereſſe in
tra re et er re·ſi vo ignoeanter tũc tene emp
toei ꝙ;to mĩioeis erat empturꝰ.ff.de ac· emp.
iulianꝰ q Quid ſi venditoe ſciat rẽ quã vẽdit
in ꝓximoò eſſe futurã minoeis valoeꝛis ꝙ;ᷓ ꝓ ea
recipiat · ꝓ eo ꝙ ipſe ſcit negociatoees in ꝓxi
mo ſupueturos qꝗᷓ de illa re abũude deferẽt ſe⸗
cũ qð tñ ab emptoeibꝰ ignoeat. Gñdet tho.

ctü rei vendite · ꝙ ſic ſi veditos defectum qp veditoe qui vedit re ſcoᷣm ꝙ pᷣcium ĩuenit ñ
rei vendite cognoſcat committit fraudem in videt facere ↄtra iuſticiã ſi qd futurũ ẽ ñ ex⸗
veditione · vñ peccat et vlteriꝰ tene reſtitue⸗ ponat · ſi tñ exponeret vel de pᷣcio ſubtraherz
re · Et hoc dico ſine defectꝰ ſit ſcðʒ rei ſpeciẽ abundãtioeis vtutis eſſet.liʒ ad hoc ex debi⸗
vtſcũ aliqᷣd alteriꝰ reiſe admixtũ vt aqᷓ vino.⸗

vel ſcõᷣm qutatẽ q ſcdm meſurã ↄgnolſcic vk
ſcðʒ ql itate vt ſi aial aliqð infirmu vendat qᷓ
ſi ſanũ· ſi vo iĩgnoeat ñ peccat tene tñ cuʒ ad
noticiã eius puenerit damnũ emptoei recõpe⸗
ſare . Et ide itelligendũu e de emptcee. ↄtingit
em qñz ꝙꝓ vẽditoe credit re ſuã eſſe minꝰ p̃cio
ſam quo ad ſpecie vt ſi veèòat aurũ loco auri⸗
calci emptoe hoc ſcies ĩiuſte emit er ad reſti⸗
tutõz tene vet ibr e de ðfectu q;titatis et qua
litatis hec tho· ¶ Vti vẽditoe teneac emp⸗
toei dicere viciũ rei vedite · ꝙ ſic ſi ẽ occk
tũ aliter erit ilicita et doloſa vedicio qe dat
emptoei damnũ et piculi occaſionẽ. vñ tene⸗
ad damnũ recõpenſandũ: ſi vo ſit mani feſtuʒ
vt ſi equꝰ eè monoculꝰ.vel ſi vſus ẽ re licʒ nõ
Opetat veditoei p̃t tñ aliquis cõuenire.aut ſi.
Ppter huiõi viciu ſubtrahat ptem qtaz dz de
pcio nõ tene manifeſtare vicium rei · qe foꝛte
ꝗpter huiõi ciũ emptoe vellet plꝰ ſubtrabi
de pᷣcio ꝙq; ſubtrahendũ eſſet· Vnde vẽditoe li
ctte pt id emnitati ſue ↄſulere rei viciũ retice
do hec tho.Quid ſi res vendat' alicui ſzui
tuti Srauamini vel oditioni ſubiecta nũquiò
Hoc vedito⸗ emptoei dicere tenet᷑. He ſi hoc
ſciebat et doloſe celauerit emptoei tenebit a
ctione ex empto ad ĩtereſſe. Si aũt ipſe igno⸗
rabat nibilominus tenebic' emptoei nõ ad m
tereſſe· ſ tim quãto minoeis.i.ad reſtitutioneẽ

to iuſticie teneri mmime videatꝙQuid ſi qs
vendat anrũ vel argentũ alchimice factũ ꝓ
vᷣo auro b argeto Endet tho. ꝙ ſi nõ habeat
verã ſpecie auri vel argeti e venditio fraudu

lenta et iuſta. p̃ſertim cũ ſint aliqᷓ vtilitates

auri et argẽti veri ſcᷣm opatõzʒ naturale eoꝝ
que nõ ↄueniunt alchimico auro. ſic ꝙ habʒz
ꝗpeietatẽe letificãdi et ſanat quaſdã ĩfirmita⸗

tes · ſepiꝰ etiã p̃ᷣt poni in opatõe et diutiꝰ ma

net ĩ ſua puritate · ſi aut fieret alchimice ven
aurũ nõ eſſet illicitũ ill ꝓ vero vedere qe ni
hil ꝓhibet artẽ aliquibus cauſis naturalibꝰ
vti ad ꝓducendũ naturales effectꝰ et veros
vt dicit aug: iij· de trini.loqũñs de his que fi⸗
unt mons arte?¶c! Quid faciet ↄfeſſoe ð mer
catoeibus et pelliparijs et huiõi qui nec emẽ
ſciũt nec vedere ſime medacijs et qñqʒ; piurijſ
Bñndz raij·et Hoſt.q quoties qs ſcienter et cã
decipiẽdi ꝓximũ piurat vł menti peccat moe
taliter· et tene ad reſtitutõez ĩquantũ decipit
ꝓximũ eidẽe decepto vel heredi eiꝰ faciendã
pt ſi aũt nõ pᷣt ꝓcedat vt dice infra de vſu
rarijs· ſi aut ignoꝛãter dicat falſũ credes di⸗
cere ven vel etiã ſcieter ſed ĩtendat p illud
mendaciũ ſibi ꝓdeſſe vt ſe ſic ſeruet indemne
et ꝓximo nõ obeſſe q nõ decepit eum vnã rèé

ꝓ alia vendedo nec in rei valoee.qe nõ vedit

ei vltra bitũ valoæe. Tale mdaciu ſcðz raij·

pt dici foꝛte veniale.ſic p̃t ĩtelligi · xxij · q· ij·

peimũ ſeðz hoſt·aũt ex quo aſſdue et Oſuetu
dĩarie mentit moetale vn ſiẽ ebeietas ſi ſit aſ
ſidua e moetalis dixxv· . alias:ſi vo piurat
peccat moetabr vł veniabr ſeðz diſtinctõz po
ſitã de piurio ̊ · D zz etiã iſte talis p̃ter reſti
tutõzʒ ĩiduci að largas eccelias faciẽdas ꝓ aia
bus illoꝝ quoꝝ de reꝑꝰ ignoeãter aliq Ha⸗
bueniteꝙ Fd hoc nota ꝙ; ĩ veditõnibꝰ illõ qðᷣ
Omendaàdi cã de ꝓ ñ dicto habe · ff. dolo·
ꝙ venditio · Fut em ↄmendãs ſiſtit in genere
dicẽs ille e bonꝰ ſeruꝰ vel hec ẽ bona domꝰ
et tũc nõ obligat᷑ niſi ſcieter ↄmendʒz rẽ vicõ
ſaz qe tũc de dolo tene vt ibidẽ de aut deſee
dit ad ſpecialia et tũc tene' ex eo ꝙ omenda⸗
do plus vedidit vt ſi dicat ſeru eſſe bonũ ar
tificẽ vł literatũ hꝰ p̃ſtare dz vt qdð ↄmeda ĩ
euidẽti ſit vt ſi dicat ancillã ee ſpecioſã et do
mũ bñ edificatã · ff·e.cã qͥ habe·xix · q· i · c· ij
Quid de illis q faciũt vł vedut gladios q;⸗
rellos et huiõi qbꝰ hoĩes occidunt. Qnid ð
illis eciã qui faciũt et vendũt venenũ vł toxi
cũ. Quid etiã de illis qui faciũt vł vedunt ſo
tulares pictos et aurifrigiũ et ſiłia q̃ ñ defe⸗
runt ad neceſſitate vel ad vſũ ſʒ ad vanã glo
riã et abuſum. REndz rai.·ꝙ ĩ talibus e intetio
reqrenda. ſi em̃ aliq̃s faciat huiõi vel vẽdat
vel tribuat alicui que credat talibꝰ abuſurũ
talis ĩquã ĩtetio ẽ peccatũ moetale Suiſſimuz
et qm ſic facit ẽè coopatos oĩm ſceleꝝ inde ꝓ
uenietiũ . et iõ ẽ ꝙ obꝰ puniedꝰ?. ij · q; j· notũ
ĩ ſumma. Si vo credebat illũ talibꝰ ad aliqð
licitũ vſurũ vł nibil ſup hoc cogitabat vł ig
noæeabat ꝙ talia facere vł vedere eſſet illicitů
tũc diſtinguo:qe talia aut ad aliquẽ vſuʒ lici

tũ eſſe pñt vtilia vt arma ĩ bellis iuſtis · auri⸗

frigiũ ĩ oenameètis eccliaſticis et venena qdã
ĩ quibuſdã medicinis et tũc nõ peccat:aut ta
lia ad mihil valet niſi ad peccandũ vt q̃dã ve
nena moetifera et ſupflue et ſumptuoſe cami

ſie quas pᷣcipue faciut hiſpani ·et tůc peccat
q̃ ttia facit tenet vẽdit vł alienat ar/de libel
lo famoſo quoq; ñ dʒ aliqs ondere ſ̊ deſtrre

re alias guiter peccat · v· q·j· ꝓ totũ et ẽ opti
ma lex ad hoc · ff.ð dtra:emp: ꝙ ſepe · S. vene
m mali.vbi po' p̃dicta diſtinctio de veneno
Et de tali illð pᷣt ĩtelligi ꝙ qui occaſionẽ dã⸗

ni dat damnũ dediſſe vy er de ĩiur̃· ſr culpa·

Qui ð factoeibꝰ taxilloꝝ ſcacoꝝ et alea
rũ .: Bñdz roð. ꝙ ñ vide eſſe tutũ de Huiõi arti
ficijſ viuere:qe eoꝝ vſus ẽ vt freqñtiꝰ ad ma
lũ liczʒ aliqñ ſit ad recreatõz et remediu triſti⸗
cie et cogitationũ noxiarũ · de talibꝰ ergo ſe⸗
cunð iĩtentõz é iudicandũ . Quid ð illis qui 8
faciũt ſerta de floꝛibꝰ maxie in feſtis. Bñder
roð ꝙ ñ credit eos eſſe excuſabileſ ꝗpter picu
Lũ qð ex hoc pᷣt de facili ↄtingere:qe ſũt mei
tatiua luxurie et ſigna laſciuie licet talia qñzʒ
valeãt ad ↄfoꝛtatõzꝭ nature.VYiolat etiã obſʒ
uantia diei feſti de hoc ſupea li:pꝛĩo ti · xxij ·
Equꝝ videre de xij · ſ de monopolijs.ẽ ca
„ qð nota ꝙ hec ſut ꝓhibita ſt aut mono

polm coæzpꝰ ſiune ſocietas monopolaꝝ be ec

opꝰ vb pactũ ĩter ſe vb etiã cũ ciuitate mono

polarũ · Eſt aut hic monopola vł monopoluſ

popłs is q̃ ĩpetrat ꝙ ſoli ſibi liceat ĩ cinitate
aliqᷓ ſpealia vẽdere b emere vb facere· Et mo
nopole dũñr q ĩpetrãt ꝙ ipſis ſolis liceat hꝰ⸗
mõi facere vł etiã ĩ vendedis rebꝰ? cetis cer
tũ p̃ciũ ſtatuere ↄtra qð nemini liceat vedere
Et quidèẽ ſi ſcriba ꝓ duplex·.l.ð a monos qð
ẽ vnꝰ et polla qð e vẽditio eo ꝙ vni vel illis
qᷓ ſunt de vna ſocietate tm̃ liceat illa vẽdere
Vel ſi ſcribat ꝓꝑ vnũ.l.ðe a polis qð ẽ ciuitaſ
eo ꝙ ĩ ciuitate ſit tm̃ vnꝰ.vel ſocietas vna ex
pacto hꝰ facies:pacta aũt talia ſiue ↄmercia
ſunt ꝓhibita· NHec vʒ peagmatica ſanctio ſuꝑ
hec impetrata. ſiquis aũt hoc exercuerit ppe
tuo exilio damnat bonis ꝗꝓpeijs ſpoliat'. peĩa
tes vo ꝓfeſſionuz vna libea auri pena afficiũ
tur· ꝓemceps aũt teree ſi diſſibauerit penã xl.

libeaꝝ patit'. C.de monopok · l. vnica

¶q)’De pmutatione ti · ix ·
Einde oſideranð e de Pmutatõe q̃ᷓ vi
cina ſiue ſibis emptõi.vt.C.·e.· ꝓmuta⸗
tõeꝙ Circa qð videnðõ e peimo qᷣd e p⸗
mutatio. ql iter ↄtrahit' et de natura eiꝰ et
uenetia et differetia cũ vẽditõe · zo q res p
mutari poſſit et q ꝓ qᷣbus.q̃rto cũ quibꝰ pſo⸗
nis pᷣt ecclia ꝓmutare·quĩto de arte cãpſoeia
Circa peimũ ſcienð ꝙ pmutatõ ẽ vniꝰ rei ꝓ
altera vicaria pᷣſtatio· C· e.l.j.in fi.et ẽ ꝓpmu
tatio otractꝰ ĩnoĩiatus qe multũ ẽ incertꝰ eo
ꝙ large ↄpᷣhẽdit omnẽ otractũ ex quo aliqᷣd
dat vel accipit᷑. Ham vẽdicio et locatio pnt
dici ꝓmutatio. Contractꝰ etiã innoĩatꝰ puta
do vt des dici p̃t ꝓpmutatio:et ſic adaptari pᷣt
Otractibꝰ noĩatiſ et innoĩatis et iðo habzʒ no
men generale nõ ſpeale ꝗꝓpter qð merito otra
ctus innoĩatus cenſectc.

hit' tũc qñ ↄuenit inter aliquos vt ſpes
certa de ꝓ ſpecie cta vt iſte eqꝰ ꝓ iſto boue.
Si vo de res ĩcerta ꝙ ĩcerta vt bos ĩ genere

CQI ſcm ſcienð ꝙ ꝗꝓpeie ꝓmutatio ↄtra⸗

ꝓ boue i genere ñ erit ꝓPe pmutatio ſ̊ alms

Otractꝰ ĩnoĩatꝰ puto do vt des ff.de pᷣſcrip ·
naturab·S.]· et· ij · Eſt ergo natuta ꝓmutatõis
vt reꝝ interuetu ↄtrahat' n ſolo pacto. qe ex
ſola ↄuetõe pꝓmutatõis nulla re hainc iñ ſecu⸗
ta neutri opetit aliqᷓ actio vt · C. e.ex placito

H arr vo ſibes ꝓmutatio et venditõ qe ex v

aqʒ; pᷣſtat cã vſu capiẽdi et emptõ et redibi
tio· Ite ſic actio deſcedens ex veditõe ẽ bone
fidei · vt inſti:de act· S. actionẽ aũt bono fidði
ita et actio deſcẽdens a pmutatione. q Gunt
aũt diſſimiles qe venditio ſine ſcriptis pficit
ſolo ↄſenſu.pmutatio vero ñ ꝓficit niſi re ab
altera pte ſecuta· Vnde ei qui rẽ ſuã tradidit

dat actio · ſ. ex pacto otra eum qui rem ſuã ñ
tradidit. vt in dicta.l.ex placito· ſtẽ in vedi

tione vnus ẽ emptoe alter venditoe. in pmu⸗

tatione aũt vterq; ẽ ꝓmutato⸗ tez pmntatio

habet locũ in ſpiritualibus nõ aũt emptio.rõ
pꝰ e ſeðz bñ·exe·ad qões· qe nulla è emptõ
ſine pᷣcio quod in ꝙ;titate et pecunia conſiſtit
quod nõ eſt in permutatione · ſed vterqz e qi
emptoe et veditoe. ſtez in venditione emptoe
cogitur facere pᷣcium accipietis et veditoe ñ
eene facere re ementis q ſufficit q venditoe

de euictione ſe obliget.ſed in ꝓpmutatione pv⸗

terqʒ cogit᷑ rẽ a ſe datã facere aecipietis ar-

ff.e.l.j.ſed ſuꝑ hhoc diſti gui qe ſiquis rem ñ
ſuã ſʒ qlienã ꝓmutauit ꝓmutatio tenet donec
euincit᷑. Et ideo poteſt agi ↄditõe ob cauſam

datoꝝ ad repetenð qð datũ e quaſi mioil ab

altera pte ſit datũ vt · ff· e.¶. j· in fi · —D
Equit de · ii. ſ. que res ꝓmutari pñt et qᷓ

quibus· Circa qð ſciendũ ꝙ ꝓmutatio

ſpecialiter ſumpta ꝓut ẽ vnius rei ꝓ alia vi⸗
caria p̃ᷣſtatio ꝓmutari poſſunt tepozalia cum
tẽpoealibus nõ autè ſpiritualia cum tpalibꝰ
vñ nec decima cũ pecuĩa ex ·e.c. vlti. ꝓ quodð
pꝓatet ꝙ laicus nõ p̃it eximere ſe a pᷣſtatione ð

cime licet det ꝓtem fundi. Spiritualia autez

cũ ſpũalibus eiuſdem generis pmutari poſſut

et ſic eccleſia cum eccleſia dignitas cũ digni

tate: canonia cũ canonia:beneficiũ cum bñnfi

cio:et decime cũ decimis nõ aute bñnficium

cum iure patronatus qðò e ſpirituale alterius
generis ꝓmutari p̃t · Et rõe poſſeſſionũ vnius
eccleſie ſi pponderet poſſeſſionibꝰ alteriꝰ ec⸗
cleſie pecunia pᷣt refundi dummõ ↄtractꝰ ad
inuicẽ mmime miſcean' ita ꝙ ſepatim fiat cõ
tractus eccleſiaꝝ a ↄtractu poſſeſſonuz · vel
ſcm inno · hoc vult dicere ꝙ caueãt ꝓmuta⸗
toees ne occaſione ſpiritualiũ iurium de qui⸗
bus pꝓlus hʒ vna ecclĩa ꝙ;ᷓ alia pecnĩa tribua
tur ex· e · ad qſtiones·xvj.q.fi. nemini.nõ ob⸗
ſtãte ꝙ aliquis expectet ꝓximo vacaturaʒ li.
vj · e · licet hoc ĩtellige qn fit autoentate ſupe
rioeis vt ibide· ex.de cenſi· ꝓhibemus alias
nõ licet ex ·e · queſitũ et de pꝛeben.· maioerbꝰ
Et ſi qui hãc ꝓmutatione autoeitate ꝗpeia fe⸗
cerint ſunt eis peiuãdi er.e:cuʒ olim niſi ſim

pPlicitati venia de er · e · cũ vniuerſo ⁊ Vnð

£

ſi obiciat ꝙ pꝓmutatio non ẽ otractus gtuitꝰ
ff.e.l.j.ergo nõ p̃t interuenire ĩ ſpiritualibꝰ
q̃ ſunt gratis ofereda.j.q.jgratia: et ſimilia
dicendũ ꝙ; hoc totũ ſoluit autoeitas ſupioeiſ
ex cuius arbitrio omnia pendet vt · xvj · q· fi.
nemini et ex:de cenſi · ꝓhibemꝰ ? otat aũt
roð: ꝙ hꝰmõi pmutatio eccliaꝝ ꝓ eccleſijs
nõ hʒ locũantęr pſonas q nõ hnt niſi vſu fru
ctum eccleizarfe. et hoe tin ad vitã ſuã.ſed in⸗
ter ꝓſonas eccleſiaſticas quibꝰ ꝗpeietas tali
um eccliaꝝ imppetuum ẽe ↄceſſa vt.c.ad que
ſtiones ꝛc NHotandũ etiã ꝙ bñficiũ poteſt ĩ⸗
telligi ꝓmutari dupłr.ſ.aut tanꝙ; ꝓPetas ſic
ꝓmutari poteſt cũ bñficio vt cũ duo epiſeepi
litigat ſuꝑ aliqua eccleſia quã vnꝰ dicit eſſe

debere ſibi ſubiectã et alter negat qi poſſi⸗

det eã pmutatio fieri p̃t vnus ha beat vnaz

eccleſiã et alter aliã· ut tanꝙᷓ bñficiũ vt cũ

quis ad p̃latiene recipr᷑ vel ad aliqð bñficiũ
intitulat ſie nõ poteſt bñficiũ cũ beneficio p
mutari ſme autoꝛitate ſupioeis vt dictum è S
Sed nũquid ſufficit autoeitas ſupioꝛis vbi
non ad eũ ſed ad capitulũ ptinet collatio et

inſtitutio p̃ᷣbendarum. H ꝙ ñ ar. ex. de offi⸗
arch.ad hoc · . fi. et de offi dele. ſup eo ad

fi Nunqò ſuffitit in eodẽ caſu capituli auto⸗
itas et videt ꝙ nõ qe nõ ↄcedit ei q; diſpen
ſare poſſit otra ↄſiliu ſed tm epo er·de p̃ᷣben.

3.

4

—

vacãte ſcdᷣm hoſt. Vbi vᷣo collatio ptinet ad
epiſcopũ et capitulũ.fiet libera reſignatio in
manibꝰ vtriuſq et ſi ſint ĩ diuerſis dioceſibꝰ
illa bñficia qlibet reſignabit in manu ſui ep̃i
vel alicui alteri ↄmittet &O meliꝰ vide ad hᷣ
e · de ſen · ex · cũ illoꝝ · Si vo ad canonicos pꝓ
tineat electio et ad eym ↄfirmatõ neceſſe erit
ꝙ ĩterueniat oſenſus illoꝝ q hñt eligere ar.
ex ·de offi · archi · ad hoc in fi: ſedᷣm io.an. Si
vo epᷣus pmutet cù capitulo.facere dzʒ h au⸗
toꝛeitate archiepi e?.de re. eccle.ñ ali.c.j. Si
vᷣo pmutet cũ alijs ſuf ficit dſenſus capitlłi ſe
cundũ hoſt· Mancipia aũt eccliaꝝ cu mãci
pijſ peiuatoꝝ ꝓmutari ñ pñt niſi ad libertatẽ
id è ad hoc vt liberi fiãt · ex · e.mancipia qð ẽ
ven ſcðm hoſt. niſi vbi expediret ecclie cui
donari poſſint vt.xij.qij:ecelia multo foꝛtiꝰ
Ematari:poc em ſcðz laur. ꝓhibitũ fuit qe ad
Laicoꝝ ſuggeſtionẽe ſepe ĩutilia mancipia per
mutabant' peo vtilibꝰ. et ceſſante cã ceſſabit
Oſtitutio di lxj.de his et ex·e.mãcipia ĩ glo.
Iñ ſcðm mimno·fugitiui ꝓmutari pñt et diſtra
hi ex ·. e. ii uſtũ:qð e veꝝ exquo redierũt pate⸗
facto vicio emptoꝛi ſcòz bern. ſecus ẽ ſi ſint ĩ
fuga. C. ad.l.flaui:de p̃la.in fuga.Et qð di
cit ſeruu ecclie poſſe pꝓmutari aò libertate in⸗
telligas ſi duo alij dem ſibi alias nõ·xij·qij
ep̃us qui mancipia
SEELauñᷓ de iiij · . eũ quibꝰ pſonis poteſt ec
clieſia pmutare.Circa qð ſciendũ ꝙ pmu

tare pᷣt vna ecclia cũ alia idemnitate ſeruata

vtriuſqʒ x · q·ij· hoc ius· Et etiã eũ peicipe do
mino recipiat rem eqmualente interueniete
Peagmatica ſancione:hec ſcòm hoſt.venx ẽ ſi
pPeiceps egeat tali ꝓmutatõelicet aliter ĩtel
tigat ab illis ex.e.c.j· Nam ſi tm ecclĩe vtili
tas atcendat' vt vr velle bern. nullũ erit peĩ
cipis peiuilegiũ ſeòz hoſt 4e aũt peagmati
ca ſancio illò qð pꝛiceps de ↄſilio ꝓcerũ ſta
tuit et ſanxit · C·de dier. reſcrip. l. vlti · Sed
cũ peiuatis ecclia ꝓmutat ita demũ ſi ſi ec
cleſie expediat vt ex. de · re· eccle.nõ alie.vt
ſupꝑ in fi · Et ſi pmutatio incõſulte facta ſit ſuc

ceſſoe pᷣt reuoc are:ex·e.c. ij.
Edquit᷑. de· v· ſ.de arte cãpſoeia ĩ qua con
mutatur pecunia ꝓ pecunia et q̃ri/ bt
ſit licita · Reſponde ſcòm alex. lombar. ꝙ ſic
cuiꝰ ſignũ è ꝙ eccleſia damnat et pſequic' v⸗
ſurarios nõ aũt campſoꝛes.ſed potius eis fa⸗
uet vtz in eccleſia romana &d cꝰ euidentiã
ſciendũ ꝙ opoetuit eſſe cãpſoees· tũ ꝓpter di⸗
uerſitatè nümiſmatũ ĩ diuerſis regiombꝰ ſic ĩ
eadẽ diuerſifican. tũ ꝓ vtilitate legatoꝝ di
uerſas regiões ccueũtiũ·tũ ꝓ ↄmutatõe reꝝ
neciaꝝ vite hoĩ· reꝝ ei ↄmutatio e necaria qᷓ
ñ pᷣt fieri vmode ſime nũmſmate qe reſ omode
ferei nõ poſſent ad loca remota ꝓ oↄmutatõne
facienda et iõ neceſſariũ funt nummiſma · Ne
ceſſaria igit' fuit ars campſoꝛia. Mon aute ha
bet locuʒ in tali ↄmutatione ratio mutui qe ñ
ſperat ibi lucꝝ ꝗꝓpter temporis dilatõz· Mec
iteꝝ reddit' ſoes cãpſoei eadẽ ſpe vb numero
qꝛ dat monetã vmꝰ generis· et recipit mone⸗
tã alteriꝰ generis:Nõ ẽ eẽ wbi ꝓpe emptio vel

venditio · ſed põt ſimpliciter dici permutatio
Alceriꝰ ẽ attẽdendũ ꝙ; valoe nũmiſmatis ſiue
monete pᷣt pẽſari dupłr · vnoꝰ ſcm naturã rei
vk põderis ſiue materie · Flioꝰ ſcðm taxatiõz

legis poſitiue · et Xa accidit ꝙ aliqð genꝰ

monete ĩ aliquo l ñ tim̃ vz ꝙᷓtũ vʒ ĩ alio lo
co ſcðʒz legẽ poſitiuã · Et iõ qñ campſoe aliqðᷣ
. Bens monete accipit mſcðz eſtiatõz legis po⸗
ſitiue h põderis vł materie· et aliud genꝰ mo

nete dat ſeðz eſtimatõz legis poſitie fit ibi re

cõpẽeſatio et eq̃litas inter datũ et acceꝑtu co⸗
parãdo ið qð vʒ moneta data ſcðz lege poſiti
uã ad id qð vʒ moneta recepta ſcðz põdus ſu
um et materiã. Et ſeruat' ibi iuſticia ſiłis illi
q;̃ẽ in emptõe et vedõe qę fit ibi recõpenſa⸗
tio ſcds amplioꝛẽ vtilitate dati aꝑꝰ recipietẽ
a cãpſose ꝙᷓ recepti ab eo et iõ ñ pᷣt ehr
ſibe de iſta pmutatõe et mutuo q n reqntc ꝙ
Otractꝰ tał ſit Stuitꝰ ſiẽ mutuũ · ꝗꝓpter qð hꝰ
ſperari p̃ᷣt lucrũ et ñ ibi.&t pᷣt lucru trãſire in
dommin pmutãtis et ñ ĩ dmium mutuãtiſ hec
alex·lõbardus· De mutuo ti· x·
QOſtea oſiderandũ ẽ de Otractu mutui

ſet circa hoc videndũ é peĩo vñ dicat .
ſcðdo ĩ qᷣbus rebꝰ ↄſiſtit ſiue ↄtrahit.
tercio q̃liter Otrahic'. Circa peimũ ſciẽð ꝙq;
mutuũ ðe q̃ſi de meo factũ tuuz· et dicũt aliq̃ᷓ
qꝙ eè nom̃ opoſitũ ex coerupto et ĩtegro · qe qðᷣ
fuit meũ mutuãdo facio tuũff · ſi cer · pe · l. ij
C.appł ata· SFlij vᷣo dicũt ꝙ ñ e nomẽ opoſitũ
iz ſimplex deriuatuz a muto mutas q ab vno
mutat'ĩ aliũ et ꝙ ðᷣe mutuũ qſi de meo factũᷣ
tuũ ẽ ethĩologia ñ ↄpoſitio· Et a muto ðde mu
tuo mutuas mutuare qð ẽ neutruʒ · et mutuoe
mutuaris mutuari qð e deponẽs· et ſignificã
tur duo qe mutuare e mutuum dare · mutuari
vo ẽ mutuũ accipe vñ verſus mutuo tradenꝰ
ſiz mutuoe e accipiẽdo · ita dicit papias
Equit᷑ videre de ſcdo · in quibꝰ otrahit
mutuũ·circa qð ſciendũ ꝙ Otrahit tĩ in
pHis et ð his rebꝰ q tm̃ oſiſtũt ĩ numero põde⸗

re et meſura·i. m his rebꝰ qᷓ dan ad numexx

vt qlibʒ moneta q q;e de pecunia numerata.
et qͥ dant ad põdus vt es auruʒ et huiõi:et qᷓ
ad menſurã vt granũ vinũ oleũ ĩſti · qvꝰ mo·
recõtrahit᷑ o bliga.circa peincipiũeSʒ nun⸗
q̃d ẽ mutuuzʒ ſi ·x·beachia de panno ſcanfoeu
vel alio dan vt totidẽ ĩ termmo certo reddã
tur vi em̃ ꝙ ſic q talia videt᷑ ↄſiſtere ĩ meſu
ra Rñdz rod · ꝓ e veriꝰ ibi ↄtractꝰ ꝓmutatõ
nis ꝙ mutui. et nomè meſure reſtringit? hie
ad modios et lagenas et alia vaſa quibꝰ me
ſurari ſolet grana et liq̃da pᷣt tñ huiõi ↄtra⸗
ctus in fraude fi eri vſurarũ Quid ſi dem li⸗
beũ ad põdus vl oues ad numeꝝn recepturꝰ

„△

libꝛũ tanti põderiſ vł oues tãti numeri?
nõ erit mutuũ qe in mutuo dʒ attẽdi natura l
aptitudo et ↄſuetudo reꝝ vt dent ad põd?b
numen . ff· de ↄtrahen. emp. et ve · l · j. vt fru⸗
meti naturalis aptitudo et ↄſuetudo ẽ vt a⸗
menſurã det et eris vt ad pondus et monete
vt ad numen Libeoꝝ vo equoꝝ ouiũ et ſili
um n e naturalis aptitudo et oſuecudo vt de⸗
tur tali mõ:ſeò ſcðzʒ eſtimatoe; valoeis eoꝝ.

—
7
.

gqe cũ res mutuata ñ eadẽ ſed ſibis debeat red
di nõ poſſet m hutõi rebꝰ ſiłitudo oĩoda re⸗
piri ita ꝙ ſup om̃s oĩo ſiłis reddere · hec azo
Zaquit᷑ de tercio circa qð ſcienò qð otra⸗
hit' mutuũ tali mõ.ſ. vt dans mutuũ da⸗
re ĩtelligat ĩtentõe recipiedi ĩ termio ñ eãde
rem ſed ſilez et tm̃dem ĩ eode genere et eiuſ⸗
dẽ vtil natis · et p̃cij et eode mõ · vt ſi dedit pe
cuniã nõ eandè ſed ſił em.ſi granũ non idem

ſed ſimile. ſi em̃ idẽ numero recipi deberet ñ

mutuũ ſj ↄmodatũ vł depoſitũ eſſet · ff.de cõ
trahẽ · emp · l. ij· res etiã eiuſde generis dz red
di ge ſi reddere' alteriꝰ gnis vt ꝓ vio granũᷣ
ñ eèt mutuũ ſ ↄtractꝰ innoĩatꝰ.ſ.do vt des
ff.ſi cer·pe.l.j.Nec ſic ðbitoe l berare ſi fie
ret creditoee ĩuito vt ibide· l. ij · niſi ĩ caſibꝰ
quos require infra ti · de ſolutionibꝰ ar · v· cir
ca pein.¶¶ S quid ſi argentũ ad põdus reci⸗
piat et pecunia ad numeꝝ reddat ſedz azo;
vñ ꝙ liceat vt · ff.de au:et ar:lega· l..· . vlt ·
et hoc ſi ſit pecunia argẽetea ñ ↄtamĩata ere·
tũc em idẽ genꝰ reddit et tmdem. Non acci⸗
pðᷣ em̃ genꝰ hic ſic accipit poephiriꝰ. ſed po⸗
nit' ſpealiter ꝓ quibuſoã rebꝰ q̃ ſunt ĩ nume⸗
ro põdere et młéſura ñ ꝓ alijs:hec azo tem
ĩ mutuo dʒ ↄſiderari ñ tm̃ natura ſʒ etiã actuſ
ſi em̃ pecuniã dedero ñ in ꝙtitate ſed ĩ ſaccu⸗

lo vt mibi tin pecunie ſacceulũ reddas nõ erit

mutuũ.qæ licet qð ẽ datũ habeat naturã mu⸗
tui ñ tñ ſie ẽ datũ vt mutuũ · debuit em̃ ĩ quan
titate dari· dzʒ ergo inſpici natura et actꝰ cuz
his q̃ data ſunt quoꝛ ſi qd defuerit mutuũ ñ
erit.vñ ſi querat an ſic fiat mutuũ cũ do tibi
panẽ vb vmũ vt mihi reddas eqᷓ bonũ alium
dicenduũ ẽ ꝙ ñ · ſed ↄtractꝰ innoĩatꝰ vt do vt
des . hec azoꝙ Ktẽ trahi mutuũ duphr. vno
mõ ſolo rei mutuate traditõe· du ſcz creditoe
rem debitoꝛi tradit eã ſibi mutuãs vel põde⸗
rãs vel menſurãs · vñ tunc ðᷣe obligatio ↄtra
hi.mſti · quibꝰ mo.recõ:ob.in pem.Et ðe ta
le mutuũ naturale· qñ ſcʒ res tradit n ſecuta
ſtipulatõne q̃ ẽ de iure cinili.vt.ff.ſi cer.pe.
certi ↄditio· S. nũmularij. in fi . Et iõ nõ datur
certi ↄditio de mutuo niſi ĩ ti quantũ ẽ datũ
nõ vltra · ſi em̃ tibi dem vt m⸗hbiveddas ñ con
trahitur ipſo iure obligatio vt ĩ· L. ff· de pac.

ſi tibi dece · NHon em̃ obligatõ recõtrahi ꝓt mi

ſi ĩiquantũ datũ e.ſic ergo debitoe reddere teꝰ
tm illud qð recipit ex mutuo. Nec liberat᷑ in
tẽtõe · C. ſi cer · pe· cũ nec alio eaſu foetuito ĩ
ſti · quibꝰ mo.recõtrahi·obli:.ſtẽ ſecꝰ eſt ſi
data ſit pecunia in ſacculo ↄſignato.vt · ff. ſi
cer. pꝓe · qð ab initio· SFlliomõ ↄtrabic obliga
tio mutui ñ tm̃ rei traditõe ſp etiã ſtipulatõe
vt ſi parũ an vel paꝝ poſt peguĩe numeratõzʒ
ereditoe ſtipule illam pecuniã ſibi reddi. ał
ſtipulatio n valerz · ff · de ver · obli. l. j. St tue
mutuũ ðe naturale ꝓpter numeratõzʒ ĩ qᷓ opat⸗
natura · et ꝗꝓpter ſtipulatõzʒ q è de iure ciuili ĩ
ſti · de acẽ · .de pecunia autem. Et ſi ſtipule⸗
tur ſibi plus reddi ꝙᷓ tradidit contra naturã
mutui facit et contra equitatem iuris natura
lis vt patet ex iam dictis et patebit plenius
ex his q̃ dicũt in tiſe:ð vſuris Ex peedictis

patet natura ↄtractus mutui ad qð etiã valẽt
ea que dicunt ti · ſe· ar· iij· in fi · ſolutionis q⸗
ſtioms peime de differetia ĩter mutuũ et ↄmo
datũ et ea qᷓ dicunc in:iiij·ar.caſu:x. de dr̃a
iter muguũ et locatũ · Cui aũt actio ex mutuo

de et otra q; et ꝗᷓlis actio eè ad ꝑpnñs iuriſperi⸗

tis relinqu edũ gtia beeuitatis pcipue cu tał
Oſideratio ſit fozma iudicialis n penitetialis
¶. De vſura. xj.
Zinde ↄſiderandũ ẽ de vſura q̃ ↄmittũ
X jotractu mutui · et peio quid ſit vſura
et vñ dicat ſcdo quot et q̃ ſint ſpecies

et modi eiꝰ.tercio vti vſurã accipe copale

ſit ꝓeccatũ:quarto vt liceat in aliquo caſu
recipe aliq̃d vltra ſoꝛtẽ:quinto de quibuſdaʒ
caſibꝰ dubitabil ibus vta ibi ſit vſura.ſexto
de pems vſurarioꝝ · quibꝰ ſcòm ius poſitiuũ
ꝓuniunt᷑ et ad reſtitutõz ↄpellunt· ſeptio de
reſtitutõe vſuraꝝoctano de foema iſtrumeti
obligatõis vſurarij vel etiã raptoꝛis ad reſti
ſtituendũ male ablata“« Circa peimũ ſci endũ
ꝙ diuerſz derſimode deſeribunt vſuram ſed
hoſt.ĩ ſumma ſua vide deſcribere ipſazʒ ople⸗
tius dices ꝙ vſura ẽ qcuqʒ; ſolutioni rei mu
tuate accedit pſius rei vſus gra:pactione in
terpoſita vel hac inteétione habita in ↄtractu
vel exactione habita poſt ↄtractũ. Qöcunqʒ
i6 ðe qe quidq;d ſit i et qd cunqʒ nomè ei ĩpo
nat᷑ ſiue illo ↄſiſtat in dãdo ſiue facieẽdo vſu
ra ẽ ex quo vltra ſoetẽ exigit vt·xinij · q· iij · v
ſura et · c.· pleriqʒ · Rei mutuate iõ ðᷣe qe vſura
habz locu in ↄtractu mutui ſcòm go:et ray-
et quaſi oms· t adde ſcòm hoſt.regulariter-

ge in quibuſda caſibus et in ↄtractibus bone

fidei vel legatis et fidei ↄmiſſis ex moa vel
quaſi moꝛa autoꝛitate legis vſure dant licet
ibi nullũ mutnũ ſit ↄtractuʒ;. verbi gratia vt
referã vnuʒ ex multis.ſi quis legauit mihi rẽ
aliquã vt ea vendita vterer pecuma et heres
in tradẽ do mihi eã adhibuit moꝛam mihi te
ad vſurã ſed ſi ligauit eã vt vterer ipſa nõ ca
piaʒ vſurã ſine verecũdia vt.ff.e. in fidei cõ
miſſo· JF. vlt· hec tñ ſcdᷣm ius canonicñ et diui
nũ nõ ꝓcedut. vt etiã dicũt gof. et hoſt. niſi
vſura ꝓ inteseſſe petat. Quod g ſcribit rap-
vſuram ñ ↄmitti niſi tm in his rebus in quibꝰ

.

Oſiſtit mutuũ· Intelligit hoſt. quo ad otractũ

qe in alio ↄtractu nõ de regulanter vſura cõ
mitti vt dictũ e ſed alið e quantũ ad vſus na
turã ſi qð tibi mutuez et tu ꝓ hè mutuo mihi
cmittas veſtẽe b equũ ł peed iũ vł aliqᷣd alið
qð non oſiſtat ĩ pondere numero vel mẽſura
vt xiiij ·q:iij·pleriqʒ et.c.vſuraApſius rei v⸗
ſus gratia de iõ · qe ſi ñ gtia vſus· i. Oſumptio
nis ſed loco pene apponeret ſine frande ſe⸗
eus eſſet· vt paꝛet ex· de arbi.dilecti.et.xij.q
ij- fraternitas. Eſt auũt dra inter vſurã et penã
qꝛ vſura dat rõne certi ſpacij tꝑis vt menſis
aut anni vt.C. e.in auc.et hoc· Et eti ã da? vt
ſoꝛs ñ ſoluat᷑ z potius ſoetis ſolutio differa
ex·e.oſuluit: Dena vo dat ñ ſcm ſpaciũ ali
cuius tpis ſed ſceðz q ptes inter ſe ueniũt.
ex de pems ↄſtitutus. Dat etiã qꝛ non fit qðᷣ
Duen b qe nñſelui qdð debe ex.ð arbi: dile.

Dactõe ĩterpoĩta iõ addi qꝛ ſi niło pacto ab
initio ĩterueniete:nec vhabita ex poſt facto ex
actione:debitoe aliq̃d gratis offereʒ ſine ali
quo peccato recipi poſſet·dũmõ ab initio ĩtẽ
tione mala caruiſſet nullã em̃ maculã oblatõ
ſuſcipieti ĩgerit qᷓ nõ exigtis pactõe Peeſſit ·
1· qijſicẽ epm ¶ Vtrũ aũt is q̃ ſola ſpe ↄmittit
vſuram teneat ad rebituendũ ea q̃ vltra ſoe⸗
tẽ accepit dicet infra de reſtitutione vſuraꝝ
q·quid de eo q̃ ſola ꝛc. Dicit᷑ aũt vſura ab v
ſu rei qe dat ob vſſm rei.i.pecuĩ e:vñ ðe vſu
ra quaſi vſus rei vel q̃i vſus rea: Vel vſura.i.
vſus eris · i. pecunie vel q̃ſi ex eris vſus ꝓce⸗
dens· et hec expoſitio ĩ idẽ redit cum peioei.
Hoiĩe aũt pecunie atinet' qdquid hoĩes hñt ĩ

= de ſcðo · ſ.quot et ꝗ̃ᷓ ſint ſpecies ſi
jnue modi vſure. circa qð ſciendum ꝙ ſunt

¶ due . vna ẽ ſpualis et equa:de qua math.xxv·
nonne opoetebat te pecuniã dare nũmularijſ
et ego venies cũ vſuris exegiſſem eã·et ſumꝰ
hic vſura methaphoeice ꝓ ſupexcreſcẽtia bo
noꝝ ſpuᷣaliũ quã exigit deꝰ a nobis voles qꝙ;
ꝓficiamꝰ ſemꝑ in bonis ab eo acceptis qð è
vtilitas nr̃a ñ ſua. Vñ hanc debemꝰ exercere
di ·xlvj.ſic nõ ſuo.Et aug· miſer hoõ cur fenera
ueris hoĩ fenerare do et cẽtuplũ accipies et
vitã eternã poſſidebis.et ſap·viij.fenerat ðᷣo
qui miſere paupi.Slia vſura ẽ coeꝑpab et ini⸗
qua de qua agit hic et hoc ðᷣe im ꝓbum fenꝰ
qui hãc ſcdᷣam exercet ipᷣo iure e ĩfamis etiaʒ
ſcòm leges.nij:q:vij/G. tria· ſcedzʒ vo canones
ĩ vtraqʒ peccatũ moetale ↄmitt et ĩfamia ir
rogat · vj.q.jĩfames Ite vſuraꝝ alia ẽ vſu
ra directe alia indirecte:Directe dupkr ſine
pacto et cũ pacto.ſine pacto dupłr. vno mõ
cũ inſinuatõe vt cũ dicit vſurariꝰ ñ facio pa⸗
ctũ ſ mipi dabis ad libitũ tuũ qui niſi lucrũ
inde ſperarz pecuniã nõ mutuarz · Glio modo
qñ ſimpliciter mutuat nihil diceẽdo peĩcipali
ter tñ mutuat vt aliqð lucrũ mde pcipiat vſu
ra em ↄmittic ſola volũtate ſcᷣm illð mutuũ
date nihil inde ſperãtes · et tunc vſura e picu
loſioe qe ĩ foꝛo cauſaꝝx repeti ñ p̃t Ite cũ pa
cto ↄmittit' tripliciter· peimo qñ capitale et
lucrũ po ĩ certitudĩe vt cũ òꝛ mutuo tibixx
ſoł · ꝓ xxn.ſcòo qñ capitale ponit' ĩ certitudi
ne et luerũ ĩ foetuna · vt cũ ðᷣe mutuo tibi:x.
et ſi lucratꝰ fueris mihi tm̃ de luero ł ad vo⸗
Nũtate dabis:ſi vo nihil lucratꝰ fueris nihʒil
dabis· h quiòqd de lucro fuerit.mihi reddeſ
penitꝰ capital e.tercio qñ lucrũ poꝝ ĩ certitu⸗
dine· et capitale ĩ foetuna vt faciũt q mutuãt
ad foꝛtunã maris vt ſi nauis piclitet᷑ ſibi red
dere ñ tene etiã capitale:de quo ex · e.naui⸗
gãti. Indirecte aũt fit vſura qñ fit ĩ fraudẽ p̃⸗
cepti mutando ↄtractũ:vt ſi dicat nõ mutuo
tibi ꝓpecuniã ſ vẽdo mutat em̃ ↄtractum mu⸗
* tui in cõtractum ficte veditionis et intend it
Hinc inde lucrari lIdè è ſi is qui in vendedo
oĩ die merces ſuaſ ꝓpter dilatõz ſolutõis cari
us vẽdat eas niſi viſiłr dubitz vt plꝰ vb mi
nꝰ ſint ĩ ſolutõiſ termio valiture vt dice ĩfra
Sunt et alie ſpecies vſure ſcdðᷣm leges quas

Wt◻ α — —

omitto gratia beeuitatis omnes em̃ ſunt ꝓhi
bite. et legeſ ꝑmittetes eas ſunt abrogate vt
dice ĩ ar·ſeet iõ eas hic ponere eſtz modicũ
Otle⸗
Eaquit viðre de tercio · ſ. vtn accipe vſu
ram coæpale It peccatũ Æια. cuiꝰ euide

tiam ↄſiderandũ ꝙ actus humani ex electõe

ꝓcedetes quidã ſunsde ſe boni ꝓnt tñ male
fieri · vt dare elemoſinã ẽ de ſe actꝰ vtutis pᷣt
tñ male fieri vt ſi fiat ꝓpter vanã gloiã · qdã
aũt ſunt de ſe et ſcdᷣm le boni.et iõ nõ pñt ma
le fieri vt deũ vel ꝓximũ diligere ex caritate
quidã ſunt de ſe mali qui tñ cũ debitis circũ
ſtãujs pñt bñ fieri vt homicidiũ licz de ſe ſit
malui ptãti tñ ſeculari zelo iuſticie e licitũ et
bonũ · quidã ſunt de ſe et ſeðz ſe mali:et iõ nõ
pñt bñ fieri vt odire deũ ꝓximo ĩuidere que
nulloꝰ ex nulla circunſtãtia pñt bñ fieri :qui
dã ſüt indifferẽtes qui nec boni nec mali ſũt
de ſe nec ſcom ſe vt ambulare vel loqiun cqDi
cendũ igi ad queſtionẽ ꝗꝓpoſitã ꝙ vſura ẽ qᷣd
quid accedit ĩ mutuo ſoeti pacto vel ĩtentiõe
peĩcipali et ſic ẽ de ſe et ſeðz ſe ꝓpctm̃ et nł loꝰ
nullo caſn p̃t bñ fieri · Et hoc ondit᷑ peĩo rõe·
ſcdo autoꝛitate· Oſtendit aut ad pñs duplici
rõe ꝙ vſura de ſe ſit mala et ſcòm ſe.peio qe e
Otractꝰ cupiditatis ñ neceſſitatis vt aũt vult
aug. li ·ð fide ad petrũ venenũ caritatis e cu⸗
piditas.Et ſi dicat ꝙ neceſſe ẽ ee aliquos ſic
pſtantes dico ꝙ neceſſitas et vtilitas ñ e atteẽ
denda in re publica qñ ẽ cũ dãno et ineqlica
ce · In vſura autẽ vt patebit ẽ dãnoſa vtilitas
et pnitioſa ĩ equal tase Scðᷣo qe ẽ otra ratõʒ
et oedinẽ caritatis ſeòz0 quẽ debet homo ꝓxi
mo indigenti ſubuenire:et quanto magis ĩdi
Set tanto magis tenet.et ſic magis peccat ſů
vnlt ei vedere qð tenet ei dare:et ſic neceſſi⸗
tas ꝓximi quã quidã aduertẽtes licz inaduer
tẽtis fenoeis excuſatõzꝭ fenꝰ aggrauat et cõ
demnat ſedðʒz veritate· vñ beatꝰ io. in can· ſua
dicit qui viderit fratrẽ ſuũ neceſſitatez hre et

clauſerit viſcera ſua ab eo qũo caritaſ dei ma

net in illo.qd.nullo mõe Quod aũut vſura ñ
tm̃ de ſe ſed etiã ſcðm ſe ſit peccatũ oſtendid
triplici rõe·peio ꝓ hoc qð e ↄtra rõz naturał
ꝓetatis pecunie. d qð ſequit᷑ vlteriꝰ ꝙ ibi
vendit illud qð ñ e · Fd cuiꝰ euidentiã ſcien
dũ ꝙ quedã res ſunt quaꝝ vſus ẽ ipſaꝝ ren
ſumptio·ſicut vinuʒ ↄſumimus vtedo eo ad
pꝓpotum et ↄuertendo ad cibuz. vnde in Huiõi
nõ debet oputari vſus rei ſeoꝛſum a re pſa ·ᷣ
cuicunqʒ vſus rei ↄcedit᷑ eo ipſo res ipſa cõ
cedit. et ideo in tal ibus ꝓꝑ mutuuʒ tranſ fert

dominiũ. ſiquis ergo vellet ſeoeſum vendere

vinuz et ſeoꝛſuz vſum vmi vederet eandẽ rez

bis et venderet illud qað nõ eſt. vñ manifeſte

Pecearet ꝑ ininſticiã. Simili rõe omitttit ĩiu⸗
ſticiã qᷓ mutuat triticũ vel vinũ petẽs ſibi fie⸗
ri duas ↄpenſatões:vnã quidã reſtitutõez eq̃ᷓꝰ
lis rei: alterã vo p̃ciuʒ vſus qð ðe vſuraQua
dam vero res ſunt q̃ᷓ vſus n e ipaꝝ reꝝ cõ⸗
ſumptio ſic vſus domꝰ e inhitationõ autem
diſſipatio et ideo ĩ talibꝰ pᷣt ↄcedi vtrunqʒ ſe
oeſum vt cñ quiſ tradat alteri dominiũ domꝰ

reſeruato ſibi vſu eius ad aliqò tp̃s vel econ
uerſo ocedit vſum domꝰ reteto ſibi dominio
ipſius et iõ licite pᷣt hõ recipe pᷣciũ ꝓ vſu do
mus et p̃t petere donũ moderatũ vt patet im
Oductione et locatõe domꝰ. Oecuia aũt ſcõzʒ
phᷣm · v. echi · et. .. poli:peincipaliter ẽ inueta
ad Oomutationes faciendas· et ita peiꝰ et pei
cipalis vſus pecunie ẽ eius ↄſumptio ſiue di⸗
ſtractio ſcðz qð in ↄmutationibꝰ expendit et
iõ ſcòm ſe e illicitũ ꝓ vſu pecunie mutuate p
cium accipe qð dicit' vſura:qe hoc e vendere
ide bis vel vedere illud q nõ eſt.ꝓ qð ineqꝗᷓ
litas manifeſte ↄſtituit qᷓ iuſticie ↄtraria vñ
pꝓhũs.j.poli.dicit ꝙ vſura ðᷣe a cathos q; eſt
ptus qe ↄtra naturã rei.ſ.ꝓpecunie vult vſura
rius ꝙ pecuia pariat · dicit em in vſura catha
os ſeipſuʒz facit vñ et nomè ið accepit:ſil ia eĩ
Vta generãtibꝰ ipſa ſunt·cathos auũt fit num
miſma ex nũmiſmate quare et maxie p̃ᷣter natu
rã iſta pecuniaꝝ acqſitio è hic phũs. Et hãc
rõz ponit tho· in ſũma ſcðe ſue ¶Scdo oſten
dit ꝙ vſura ẽ peccatũ ſcòm ſe:qe ẽ ↄtra rõezʒ
mutue ſocietatis·qe cũ laboee et piculo ꝓxi⸗
mi ſtat certũ lucrũ vſurarij.hoc autè e ineq̃ti
tas: aut em pecunia mutuo accepta trãſit ĩ do
miniũ debitoꝛeis ita ꝙ fit ſua:aut nõ trãſit ſed
e ſemꝑ ipſius creditoeis: ſi peio mõ hec è in⸗
equalitas magna ſcz ꝙ aliquis ĩ re ſui ꝓximi
et que ꝓxio ſuo ſtat et cadit neceſſario luca
reqrat eũ nullũ damnũ inde quidad de re cõ
tigat ĩicureat· Si ſecdo mõ adhuc ẽ ĩequalitas
maioe · ſ.ꝙ res dno ſuo non poſſit pire cũ ipſe
met poſſit deficere hoc em̃ ñ pati natura nec
ditio poetat humana eeterea nullũ fructũ
Habet pecunia ex ſua natura· ſed tm̃ ex vtetis
induſtria quã non accepit ab illo a quo acce
pit pecuniã ergo ille querit iniuſte fructũ ex
ea: t hanc rõzʒ tangit ſcotus ſuꝑinj.ſen.di·
xv.qij.patet igit meqlitas et iniuſticia que
maxie ẽ in vſuris?* Tercio q dtrectatio rei
aliene manẽètis aliene et hoc ĩuito dño et pei
uat' volũtas abſoluta non ↄpatiua. debito⸗
em ſimpłr nollet dare aliqd vltra ſoeteᷣ. mag
tñ vult aliqd vltra ſozte dare qꝙᷓ; pecunia ca⸗
rere ſicut em ſcieter ↄgnoſcerevvxoee alienaz
manete alienã e malũ ĩ ſe et ſeðʒ ſe ſic ex mu⸗
tuo recipe re alienã manẽte alienã et eã otre
ctare vt ſuã e ↄtra ius naturale t hec tercia
rõ ẽ alexð an:et rich·.qᷓ volũt ꝙ; ið ꝙ accipi
vltra ſoetẽ ex vi mutui n trãſit ĩ dñium credi⸗
toeiſ recipietis qᷓ rẽ mhil valz ſcòzʒ illos qᷓ di
cũt ꝙ tranſit · Deedicte etiã opi. fuerũt bon.
et ſcotꝰ in.nij. ſen · di . xv· et hu · et ray· in ti.
de decimis Contrarie vo opmionis fuerunt
gob·ti.ð ðᷣci · et bn·ex ð ðci · ęꝓx trãſmiſſa.lʒ hꝰ
n dicat exp̃ſſe · et glo·xniijq.nij:ſiquis. Q8
etiam vſurã accipe ſit ſcòm ſe malũ oſtendit
multiplici autoeitate ſacre ſceripture ðe enim
eze xviij · ſi genuerit quis filiũ latrone effun
dentẽé ſanguinẽ et vxoꝛẽ ꝓximi polluente pi⸗
gnꝰ ñ reddẽete · ad yꝓdola leuante ocłos ſuos
ad vſuras dantẽ et ampliꝰ accipientẽ nunqᷣd
viuz qui vn merſa deteſtãda hec fecerit. Fbi
ſiderãð ꝙ cĩa ibi poſita cũ vſura ſut de ſe et

ſcm ſe mala et peccata moetalia ergo ſimiłr
et vſura⸗Itẽ põ ·dðo ·q̃s habitabit ĩ tab. t.æc.
poſtea ſubdit qui pecuniã ñ dedit ad vſurã.q
dſi dederit ad vſurã nõ hitabit in tab. dñi ſ
nullꝰ exæludit a tab.dñi mſi ꝓ peccato moe
tali ergo =c Itẽ põ·nõ deficit de plateis eius
vſura et dolus · Et iteruʒ ex vſuris et iniq̃tate
redimet aĩias eoꝝ dolus aũt et iniquitas ſut
mala ſcòz ſe ergo et vſure q̃ cũ eis ponit᷑. Itẽ
cũ vſurariꝰ aliena appetat et ↄtrectz facit cõ
tra duo pᷣcepta.ſ.otra illud ñ furtũ facies et
Otra illuò nõ ↄcupiſces rẽ ꝓximi tui.pꝓ q cĩa
patet ꝙ vſura ẽ ſcm ſe mala et peccatũ mo⸗
tale ¶ VYVlteriꝰ crimen vſure ẽ ꝓhib tũ oĩ iure
ſcʒ diuino et naturali.canonico et ciuili. De
jure diuĩo pʒz ex ſupeadictis et exoxxij.ſi pe⸗
cumã omodaueris populo meo pauꝑi q habi
tat tecũ ñ vegebis eũ qᷓi exactoæ. nec vſur̃᷑ op
peimẽs eũ.et etiã ĩ multis alijs locis veteris
teſti. Et luẽ.vj:mutuũ date nihil mð ſperãteſ
Vbi ñ tm̃ actus ſed etiã ſpes accipiẽdi a ꝓxi⸗
mo vltra ſoete ꝓhibe. Et beeuiter quoties in

ſacra ſcriptura dilectio ꝓximi p̃cipi ꝓbibe

Et ſic etiã eam vtri uſq; teſtameti pagina dete
ſtat ex .e · ſup eo Eſt etiã ꝓhibita iure canoni
co di.xlvij·qm multi· vñ et ipſum ius canoni
cũ vſuras reſtitui cogit vt ĩfra patebit qnimo

etiã ſcʒ ipſũ ſi qs ꝑtinaciter aſſerat vſuraſ ex

ercere ñ eſſe pctm̃ e vt hereticꝰ puniẽdus et
Peedi ocra diffamatos ł ſuſpectos de hꝰ⸗
mõi ereoee ſic ↄtra diffamatos de hereſi vel

ſuſpectos· li·vij.ð vſur̃ ex graui. Eſt ettã ꝓhꝛ

hita iure ciuili qdð oñdit dupłr in Zlo.xnij.
q:iiijquid dicã. Deĩo ꝙ jmpatoe iuſtinianus
dicit ſe amplecti qᷓ̃tuos ↄcilia generalia adðo
vt ꝓ ea ſuis legibꝰ derogeſ.micenũ ↄſtanti
nopolitanũ epheſmũ et calcedoñ in auẽ. de
ecc:ti · colł.ix:circa peincipꝛũ.In ↄcilio autẽ
niceno ꝓhiben vſure di: vij: qm̃ młti. Et hec
Pꝛia rõ tangit ec ex⸗ de vſuris.qe ĩ oĩbus . in
glo · .· SGcdo pꝑ h ꝙ dicit ĩpatoe ꝙ ſacre legel
n dedignan ſacroſ canones mitari ſpealiter
i matrimonijs et vſuris ĩ auẽ. vt clerici apud
qꝓPos epos due.: et ð dſe. di⸗iij. G. hĩc colligi
et de no.opennũ. qm ĩtelleximus.Si geo vſure
Phibent ſcm ſacros canones ergo etiã ſcðʒ
leges · Nec obſtat ꝙ ille canõ ſcʒ qm mł ti.lo
quit tin de clericis:qe auẽtas ibi poſita q̃ eſt
qui pecuniã ſuã ñ dedit ad vſurã: clericis et
laycis ẽ cõis.Mõ obſtat etiã ſcz leges. C. et
ffie.pñnt peti vſure:qe lex ſupᷣ allegata q é in
auẽ:e poſteri oe illis vñ oms leges vſuras p⸗
mittẽtes ſũt abrogate Baicon tñ ꝙ iuſti nia
nꝰ peiꝰ ꝓmiſit vſuras leuiſſimas ñ q̃i eſtimãs
eas eſſe licitas· ſ̊ ad maiꝰ malũ vitandũ · Nã
hoĩes impij ſui bidit eẽ ꝓnos ad dandã vſu⸗
ram:et iõ Opatina ꝓmiſſione ꝓpꝓmiſit minꝰ ma⸗
lũ vt nõ fieret peiꝰ. Ilte tñ leges qᷓ pmittũt v
ſuras exigi rõe intereſſe vł rõe moæe ſũt bone
et agpbande ſi intelligant ſane ſeðz ray. Cõ
ſtat igit ex pdictis cnimè vſure eſſe deteſtabi
le ſem om̃em rõem et legẽ .· IFgguant aut mk
ta crimè vſur arũ q tñ p̃termitto Sgratia beeui⸗

tatis · de quibꝰ ĩ ſũma de vicijs ſufficiẽter po
teris zuenneg Sic ergo ↄſtat ꝙ vſura ñ tin ẽ
peccatũ qe a deo ꝓhihitũ ſiẽ fuit laboꝛare in
ſabbato apud iudeos vel in dñica apud xp̃ia
nos iĩmo vſura e ꝓhibita qe ẽ peccatũ et ſcðz
ſe ẽ malũ et ↄtra dictame aris naturalis ita
P nullo mõ et nullo caſu pᷣt bñ fieri· et ĩ ea ñ

pᷣt diſpeſari.vñ ec ñ dzcieri ꝓ redimẽdis cap

tiuis ex · e · ſup eo.Nõ em̃ dz impietas pᷣtextu
pietatis ↄmitti .j.q.jĩ.ñ ẽ putãda· Id hoc au
tẽ vt ſciat meliꝰ natura mutui ĩ cꝰ ↄtractu tã
tũ regulariter vſura ↄmittit' vt dictũ ẽ S̊. no⸗
tanda ẽ dr̃na mutui ↄmodati et locati Sciẽ

du igit ꝙ ſiẽ habet ex glo · xinij · q· iij . ĩ peinꝰ

mutuũ vt eẽ dictũ ẽ s ĩ pcedẽti ti.oſiſtit ĩ his
rebus ꝗᷓ dant᷑ ad põdus numeꝝ et menſuraz
et ille res q̃ dant ſic ꝙ in dñium accipientiũ
tranfferunt᷑ et nõ eedẽ ſed alie eiuſdem qᷓlita
tis et generis reddunt. Vñ ðdðᷣe mutuum q de

meo fit tuu-Cõmodatũ vero ẽ qð alicui tradi

tur ñ vt ſit ſuũ ſed vt vtat eo et ab eo idez re
ſtituac omodare em̃ ẽ ad vſuz tradere.n hꝰ
aũt dueniũt ꝙ vtraqʒ de natura ſua volũt eẽ
Stuita · Iñ quidqd ĩ mutuo plus exigic᷑ e vſu
ra et in hoc ſolo caſu ↄmittit vſura ·ſ.regula
riter vt dictũ e In ↄmodato vo ſi quid exigaꝰ

ſtatim omodatũ eſſe deſinit.et ĩ aliã ſpem cõ

tractꝰ trãſit· qe aut aliqͥd exi gitẽ ꝓ re ipſa cõ
modata aut ꝓ vſu eiꝰ ſi ꝓ ipſa re aut pecuĩa
et tuc vẽditio et emptio⸗aut res alia et tũc
e Pmutatio·.Sibr ſi ꝓ vſu rei aut pecuĩa et ſic
locatio et ↄductio:aut res alia· et ſic e ↄtra
ct as inoĩiatus:qe do vt des vel facias· Oms
iſti ↄtractus ſunt liciti ipſis laycis. De drña
vo mutui et locatiõis vide infra ti: ſe:caſu:x.
Sʒ otra hec obiciunt' pła.dicit em̃ ambeo
ius vt habe. xnij.qiiij: ab illo exige vſuras
eui merito nocere öſideras cui mure iferunt
arma.ſibi legitie ĩferunt vſure. Ex his vn ꝙ
vſure poſſint exigi ab aliqbꝰ. Et ide videt? p
illud deutꝰ.xxiij: nõ feneraberis ꝓxio tuo ſů
alieno.Deetea fenerari pmitti ꝓ lege huata
ĩ pᷣmiu deuꝰ.xxviijfenerab eris getibꝰ młtis
et ip̃e a nullo fenꝰ accipies gꝰ ñn e pctm.Dee
terea p̃termittere ↄſilia ñ obligat ad pctm̃ ſj
luẽ· vj.ð̊e mutuũ date nihil ĩde ſperãtes · po
inter alia ↄſilia alias ſi est pceptũ q̃libzʒ pec

caret qͥ ñ mutuarzʒ qð ñ credit gꝰ qͥ ↄtra facit

ñ peccat et ſic vſura vi ee licita. DHeeterea ar
geẽtũ ĩ vas foematũ et argẽtũ monetatũ ñ dif
ferũt ſpẽ ſʒ lʒz aceipe aliq̃d vltra ſoetẽ ꝓ vaſe
argẽteo g et ꝓ moneta: Deetea qᷓ accipit mu
tun p̃t ſcit et vult vſurario dare re ſuã diẽ em̃

do tibĩ p̃ter ſoetè pecuĩam iſtã ponat ergo
det pecuiaz ſibi pecũia illa fit et è ipſiꝰ vſura
rij ergo vſurariꝰ ñ facit rẽ alienã manete alie

nã iuito dno tãꝙᷓ ſuã.et ẽ otra i qð ſuppoj õ
ĩ vltia rõe poſita ĩ ſolutõe qᷓonis DHeeterea pe
cuniã recipe ꝓ eo qð ñ te qs facere ñ vi eſſe
petm̃ ſcᷣm ſe ſʒ n ĩ oĩ caſu te hõ hñs pecũiazʒ
pecuniã mutuare ergo æc· Deeterea cuil ibz lz
ĩ Otractibꝰ ſeruare ſe indemnẽ ſiẽ vẽdens pᷣt
vẽdere ꝗpter vitatõz dãni pᷣcio maioꝛi maxie

ꝝ ̃

añ ĩduci ab emẽte ergo ſiłr ſi ille qͥ mutuat ĩ
ducat' ab eo cin mutuat Iſ0 ſibi ſe huare idem
nẽ. Peeterea ſi vſurariꝰ e fur et raptoe q̃re iu
dex ſecularis vſurarios viuere ſuſttet cũ alioſ
fures et latrones ad moætẽ ↄdenet· Fd pei⸗
mũ hoꝝ dicendũ Ade illo vbo ambeo. ſut di
uerſe opi · et varie expoſitões qᷓe due ſuffici⸗
ant ad pñs gr̃a beeuitais q̃ vident eſſe rõna
bilioees et munioees · vna ẽ ꝙ; dz ĩitellidi et
exponi de paganis et hoſtibus reipublice ſiẽ
lra ſonat plane talibꝰ em̃ ea q̃ male detinent
modis oĩbꝰ qbꝰ poſſumꝰ apte et ĩſidioſe tãq;
ab indignis debemꝰ auferee · ſecꝰ ẽ de deiſ
q̃ ſut nri ſui et ſzuire nobis pati.xxxiij ·q: viij
diſpar et · q · vij . c. j.· et.ij . Gia opi ·q e cõioe ſe
cundũ ray·ẽ ꝙ a nullo hoĩe xp̃ᷣiano pagano
vel alio licʒ vſurã exigere. &t ſedz hoc ið ver

bũ ĩtelligi dʒ yromce et negatie ſicab illo v

ſurã exige o tu qᷣcũqʒ es cui merito deſideras
nocere ſ& nłli merito nocere debes òſiderare
& a nullo debes vſurã exigere &t hic duplex
rõ habe·xiiij ·q:inj ·cũ n ab hoĩe ĩ glo.
Fd ſcðz dicendũ ꝙ ꝓ caſu iſto ꝗq? filij ſſrrahe
nuſte ab alnjs patiebant et bona eoꝝ detine
ban licuiſſet eis ꝑ vſuras bona fua recupare
ſic ðe ð clerico q̃ pbendã ſuã occupatã viole
ter p̃ᷣt ĩ pignꝰ recipe nec te ið qð ide recipit
ĩ ſoetẽ Ooputare ex·de vſuris plures cłlericoꝝ
ĩ fi · V iudeis ꝓhibitũ fuit vſurã recipe a fri
bus ſuis· ¶· udeis ꝑ qð dat᷑ ĩtelligi ꝙ vſuram
accipere a quocunqʒ homine eſt ſimpliciter
peohibitum quia quel ibet homo debet habe
ri quaſi peoximus et frater potiſſime in ſtatu
euãgelij ad que oms vocant᷑· vñ in põ·q pe.

ſuã nõ de ad vſu . et eze · xviij · qui vſurã ñ ac⸗

cepit · qd aũt ab erneis vſura accipent ñ fuit
eis ↄceſſum quaſi licitũ ſʒ pmiſſum ad maius
malu vitandũu ſcz ne a iudeis deũ coletibꝰ v⸗
ſurã accipent ꝓpter auariciã cui dðditi erãt vt
Habe va. j.lh
la additio ſʒ alieno· Sʒ fuit p iudeos appoſi⸗
ta in ſui excuſatõeʒ tale q̃le . Et hoc habemꝰ
ſcdm alexde an· ar·ꝙ ſi ñ poſſumus obtinere
ab vſurarijs ꝙ totũ reddant debemus facere
qð poſſumꝰ ꝙ ſaltẽ ꝓptem reddant · tercio pᷣt di
ci ſceᷣm aliquos ꝙ illa acceptio vſure a genti
bus ĩter quoſ habitãt iudei potiꝰ erat ſue rei
recuꝑpatõ ꝙᷓ vſura qꝛ tota illa terea fuit iuðis
a dño data et ĩiuſte poſſdebat ab iltisÆα
terciũ dicendũ ꝙ ihi fenꝰ ſumit large ꝓ om

mutno ſciz itlò eccẽ.xxiiij.fenerare ꝓxio tuo

ĩ tpe nccitatis.I udeis gꝰ ꝓmitti ĩ pᷣmiũ abũ
datia diunſtian ad qð folʒ feneratio ſeq· vnð
po ibi ↄſeqns ꝓ ancedete · q: de tantã abudã
tiã hebis ꝙ poteriſ młtiſ enerare ſi volueriſ
et a nbio mutuari idigebis .) Fd qrtuzʒ dicẽ
dũ ꝙ pᷣſtare ĩ certiſ caſibꝰ ñ tin e oſil iũ h̊ eciã
pᷣceptũ·et iõ nihil e vltra ſoꝛtem exigendũ.ſi
aũt nõ ſunt tales caſus ñ te' hõ pᷣſtare. ſi aũt
p‚ᷣſtet tenet vltra ſoetẽ nihil recipe pacto vel
peĩicipali ĩtẽtõe pᷣeũte Zic ergo dare mutuũ ñ
te hõ ſꝑ et ſeðs hoc po' iĩter ↄſilia· ſ̊ ꝙ hõ ex
mutuo lucruʒ ñ qrat hoc cadit ſub peecepto-
d quintũ dicenð ꝙ vſus peincipalis vaſa

icit aũt ꝙ in va lr̃a ñ fuit i-⸗

rum argẽteoꝛx nõ è ip̃a eoꝝ ſumptio et iðᷣo
vſus eoꝝ pᷣt vẽdi ſeruato rei dmo·vſus autẽ
pemcipalis monete ẽ diſtractio pecunie ĩ cõ⸗
mutatione.vñ nõ licz eiꝰ vſuz vedere cũ hoc
ꝓ aliqs velit eiꝰ reſtitutõz qð mutuaſit Scisẽ
dũ tñ ꝙ ſcdarius vſus vaſis argęetei p̃t eſſe cõ
mutatio et tale eiꝰ vſũ vedere nõ liczʒ. St ſibr
p̃t eſſe aliqs vſus ſcdariꝰ pecunie argetee vt
ſiquis pecuniã ſignatã ad oſtentandũ ſe diui
tẽ vel pignoeandũ ocederet et talis vſus lici
te poſſet vendi vt etiã hebi ĩfra ti · ſe · caſu ix·

Ed ſextũ dicẽð ſcõm alex. ð an.qꝙ argumè

tũ ñ valz ille pᷣt ſcit et vult trãſ feree rẽ ſuã in
dñium alteriꝰ.dicit em̃ ei do uibi pecuniã iſtã
ergo trãſ fert licʒ em poſſi trãſ feree nõ tñ ſic
pᷣt trãſ feree qe huiõi dtractꝰ e oĩ iure ꝓhꝛibi
tus iõ nullo mõ p̃t fieri ipſius vſurarij·licet
etiã ꝓferat verbu dandi nõ tñ dat ˖ de verbis
em nulla ẽ q̃o ſzʒ de ĩtétione · Intetio aũt fene
ratoeis ẽ ꝙ re manęetè alienã faciat ſuã IERA d
ſeptimũ dicendũ ꝙ ille q̃ᷓ nõ tenet mutuare
recõpenſatõz eiꝰ qð fecit pᷣt acci pe ſʒ ampliꝰ
ñ dz exigere . ſcðz aũt iuſticie eqlitatẽ ſibi re⸗
cõpenſat' ſi ꝙᷓtũ mutuauit ei tm reddat.vnð
ſi ampliꝰ exi gat ꝓ vſu rei q̃ aliũ vſum ñ habz
niſi ↄſumptõʒ ſubſtãtie exigit pᷣciuz eiꝰ qð nõ
ẽ et ita exactio eiꝰ e ĩiuſta ꝙd octauũ dicẽ
dũ ꝙ ſi ille qͥ mutuat ñ vult dãnificari reßnet
pecuniã ſibi neciam qe nullꝰ eũ neceſſitat ad
mutuandñ ſz ſi ip̃e mutuat neceſſitat' ex lege
vt nõ viciet mutuũ.ſ.accipiendo aliqd vltra
ſoetẽ · d illud qð poſtea querit dicendũ q;

index ſeculariſ rẽpublicã gerit ꝙ;tũ ad cpalia

et 15 liʒ vſurariꝰ ſit fur tñ qe ẽ fur domeſticꝰ
nec ꝓ violentiã furat.et ex furto eiꝰ etiã vti
litas aliq̃ reipublice ꝙᷓtũ ad tpalia ꝓuenit v
ſurarios viuere pmittit ſecꝰ ẽ de alijs furibꝰ
et raptoeꝛibꝰ / Vtꝝ quis poſſit ꝓ pecuĩa mu⸗
tuata aliqð amodũ expetere · ꝙ n· vñ eze.
xviij· qui ad vſurã ñ ↄmodat et ampliꝰ ñ acci
pit vita viuet· et luc· vj· mutuuʒ date ec. hoc
etiã ꝓbant aug· iero· et ambeoxinj · q. iij. c.
ij · et · ij · et ẽ expᷣſſum ex ·e.· oſuluit. ſecunð em
pꝓhm.v.ethi.ome ill ud ꝓ pecuĩa habet cuiꝰ
pciũ p̃ᷣt pecuĩa mẽſurari · Et io ſieſiquis ꝓ pe
cunia mutuata vł q̃cunq; re alia qᷓ ↄfum ex
eiꝰ vſu pecnniã expetit vł expetere ĩtẽdit cõ
tra iuſticiã vſurã ↄmittit vt ſupeadictũ é. Ita
etiã ſi expetit vel ſperat q;cunq; rez aliã cuiꝰ
pᷣcium meſurari pᷣt pecuĩia.Recõpenſatõezʒ vᷣo
eoꝛ que nõ menſurãt' pecuĩa exigere ꝓ mu⸗
tuo licet.vt beniuoletiã et amoeè eiꝰ cui mu⸗
tuauit vł aliqᷣd huiõie Sʒz obi qe ꝙ pecunia
pᷣt hõ pignꝰ accipe vt domũ vel agru cꝰ vſuſ
pcio vedi poſſet ergo ꝛc· q; oũc mutuãs v⸗
ſum illiꝰ pignoeis in ſoste aoputare tene ey. e
c·ij:alias vſurã omittit. niſi foete eſſet talis
res cuius vſus ĩter amicos ſine pᷣcio ↄcedi ſo
let vt ptʒ de libeo ↄmodato ſcòᷣm tho.de hoc
infra ti · de pignoee ar · vj · q: quid ſiqs equuzʒ
Anen liceat pecumiam mutuo accipere ſub
ura· & ꝙ nullo modo liz inducere ad pec⸗
eandũ licet tñ vti peccato alicꝰ ad bonũ ſuũ
Nam et deus vtit oĩbus peccatis ad bonũ q⸗

4

—–—

ex eis elicit aliqdð bonũ vt dicit aug.ĩ. ench.
Ita etiã in ꝗꝓpoſito nulloꝰ licet idncere aliquẽ
vt mutuet ad vſurã licet tñ ab eo qᷓ paratus e
facere et vſuras exercet accipe mutuũ ad vſu
ram ꝗpeer al iq bonũ qð ẽ ſubuetio neceſſita
tis ſue vł alteriꝰ hec tho.lec intell igitc᷑ ſcðʒ
rich·.hic neceſſitas illa q e extrema ſedò qñ hõ
dãnificare notabibr vel notabile penuriã pa
teret' ſi nõ accipet ad vſurã· Et ſedm monalð
ꝓ quãta neceſſitate liceat hoc facere ñ deter
inat ars vel ſcietia ſʒ intetio caritatis·

BEauit videre de q̃rto: ſ. vtia in aliqꝰ ca
Aſu liceat al iqd accipe vltra ſoetec Circa

ad ſcienð ꝙ q;uis regłariter veꝝ ſit et firmiſ
ſime tenenduz ꝙ ñ licet aliquid accipe vltra
ſoete ho tñ fallit ĩ aliqbꝰ caibꝰ.peĩio qñ eccia
a vaſallo ſuo feudũ qð ab eade hʒʒ tenz in pi⸗
gnoee· ſic tñ vt intenim vaſallꝰ ð feudo nõ te
neat ſeruire ex · e. ↄqueſtus· et de feu.c.j.Et
ſcdᷣm bern.ihide ſi vaſallꝰ vult ecclie ſeruire
ꝓPter hoc vt fructꝰ ↄputent in ſoꝛtẽ ñ debet
admitti . qð dicũt quidã vt rap.roð· et bern.ĩ
c·Oqueſtus eſſe ſpeale in feudo ecclĩaſtico et
ven qð de feudo layco ñ inuenit᷑ expᷣſſum
Frguit aut ↄtra eos hoſt.ſic aut ẽ licituʒ aut
ilicitũ.ſi licitũ ergo et in layco qe eadeʒ rõ
ergo et idẽ ius.ex. de ↄſti.tranſ lato.ſi illici⸗
tũ multominꝰ dz ↄcedi clerico ꝙᷓ; layco ex· e⸗
c.j⸗et:ij ·multofoetiꝰ ergo hic locũ hʒꝑ in ſecu
lari feudo · Deeterea ex tenoee dicti capituli
peimi de feudis apparz qð nõ ẽ peiuſlegiuz ſ
ad ↄſultatione factã rndet de iure:Deeterea
ſi vſura fit ibi qũo papa peiuilegiabit aliquẽ
Otra pꝓceptũ dei · Ratio aut huiꝰ ſcðᷣm eundez
hoſt.naturalis aſſigri p̃ᷣt de vtroq; qe vaſallꝰ
ſcõm aliquos ñ e dns licet habeat vtile actõ
nem. vel ſcom alios ñ e maioꝛ dñs ſiue dire⸗
cte ſed vtiliter tin vnde vaſallꝰ peeſumi vel
le dare fructus: qe è ad antidota obligatus
ey · de reſti⸗cũ in officijs.Ges etiã in id de fa
cili redit qdð ab mitio ius et natura ſibi oceſ
ſit ex. de cen· cũ venerabilis.ibi nec ĩtelliga

2c· ¶¶ Sʒ dices ꝙ trãſ fert' aliqñ ñ ſꝑ feudũ in

vaſallũ imo ſepe is qᷓ poſſidet et aliene reco⸗
gnoſcit illæabalio ſpõte recipit vł vt a tirã⸗
nis defendat et ſic dicta rõ deficere videt⸗
. qꝙ licz ſic ſepe fiat tñ naturã feudi recipit
ergo ſic feudi iudicandũ e ar.e.de ſta.mo⸗
coloree Ji cm ergo de vſu fructua⸗
rio et Betario obligãte.Rndʒ hoſt. ꝙ ide vi⸗
det ſi ᷣe cauſaʒ habeat liberã a Petate. Fli
as Otra⸗Hotauit tñ ray.ſub ti.de deci JF. qò
ſi miles ꝙ quidã volũt ad colonias extedere
lhoc peiuilegiũ et male qꝛ hic nõ iuenit expᷣſ
ſum: q · d · ꝗ; eyxcuſat ab vſura hoc peiuilegiũ:
ſzͦ in hoc nõ bnᷣ dixit vtz ex pᷣdictis ſedz hoſt.
¶ Quid ergo ð emphiteota obligãte domĩo
emphiteomata Bñdz hoſt. ꝙ foete e idẽ qe ea
dem ẽé ratio· VYel dicendũ q; nõ e ſimile qe em
pPhiteota ñ ita gtuite recipit ſiẽ vaſallus cum

introitu certã pecume qtitate donauerit k

Di cendů ſuꝑ hoc papã oſulendũ hec Hoſt⸗
Bedo qñ clericꝰ Poſſeſſiõz tpale alicuiꝰ eccie
aſſig natã ſibi ꝓ bñficio a layco qu tenet eaz

iniuſte redemit ſibi mutuãda.p̃t em̃ ille cleri
cus b illa ecclia eã ĩ pignoee recipe:et mbidẽe
res et fructꝰ eius vltra ſoetẽ recipe· ſʒ hoc ñ
fit cã lucri ſi clericꝰ redimat ð manu layci qe
ſic foete reuertet ad eccliam q̃ᷓ alias foete ñ
pPoſſet recuꝑari nec ẽ vſui qe recipit tm̃ ſuuʒ
ex · e · c..·et· c.cõqueſtꝰ. Sibr laycꝰ redimere
poſſet hoc mõ poſſeſſionẽ ſuã de mann detinẽ
tis ĩiuſte· ¶l ienã vo poſſeſſionẽ ſic non poſſet
redimere qe fructꝰ illi ñ ſunt ſui · vnde ſi eos
retineret vſura eſſe? .I dem eſſet de clerico qui
poſſeſſone eccleſie qᷓ ꝓ bñficio ſibi aſſignata
non elſet · taliter in pignus reciperet mſi de
licentia ecclie hoc facerz quaſi ꝓpcipiedo eoſ

noie ecclĩe hec oĩa er· e.c.j.in glo:Tercio qñ

ſine oĩ pacto dat gtis oblatũ · dũmõ ĩtetio ñ
ſit coerupta ex pꝑte creditoeis vt ſi foete credi
dſ pecuniã peicipabr ꝗꝓpter ſpez lucri ĩ qᷣca
ſu vtꝝ teneat ad reſtitutõz dice ĩfra de reſti
tutõne vſuraꝝ q̃ſtione qͥd de eo q̃ ſola ĩtetõe
Quarto rõe dubiij vt ſiqs dat x.ſob:cca paſca
vt ĩ autũno totide ſibi grani vini vel olei me⸗

ſure reddant᷑ ꝗᷓ licz tpe ↄtractꝰ val eãt ꝓlꝰ ꝙq;

x· ſob · teñ veriſibr dubitat vta plꝰ veĩ miĩꝰ ꝙ;
x·ſob · ſint valiture tpe ſolutõis · ſi vo darz in
autũno·x·ſob.qñ tal ia ſolet ee ꝓui pᷣcij. vt ad

paſca totide meſure taliũ ſibi redoren qñ hꝰ

mõi ſcðz ↄſuetudĩs vſũ ſolet eẽ carioæa eſſz v⸗
ſura qe ñ veriſibr dubita? ſʒ ꝓbabibr credi ;
ꝓlus valebũt tpe ſolutõis ꝙ valeãt tꝑe dtra⸗

ctas· Eõe etiã dubij excuſat' qui pãnos vinũ

Sranũ oleũ et ſibia vedit ita vt ampliꝰ recipi
at ĩ certo termio ꝓ eiſdem ꝙᷓ valeãt tpꝑe ↄtra
ctus·ſi tñ tpe ↄtractꝰ ñ fuerat ea vendituruſ
ex:e⸗nauigãti·ietijſatis tñ ↄſulte hoĩes
agerẽt ſi a tali ↄtractu ceſſaret cũ cogitatões
deo nequeãt occultariex·e. ĩ ciuitate · Si tñ
ad terminũ lõge maioei p̃cio ꝙᷓ tpe ↄtractus
valeãt venderet vſura eſſet qꝛ tũc nõ veriſibr

dubitare vt' plus vel minꝰ ſint valiture ſzʒ

pᷣſumitur ꝙ longe minꝰ ex ·e.Oſuluit .Ratiõe
em dubij ſeðz alex · lom. poteſt equitatẽ iuſti⸗
cie fac ere et ꝑ ↄſeques ab vſura excuſari liczʒ
pꝓlus recipiat ꝙᷓ det.qe ratio huiꝰ dubij · ſ. de
valoee rei eſtimat valoeẽ re ſcðm naturam
eoꝝ que in tali ſpecie pñt pluſ vel minus va
lere ĩ vno tpe ꝙᷓ in alio vñ cũ non cauſa tpis
ſed cauſa dubij de valore rei plus accipit ab
vſura excuſat'. Sic etiam vide excuſare ratio

picali ꝑ quã abundantia poteſt recõpenſari·

res em er piculum exñtes plus valent ꝙᷓ res
eiuſdem ſpeciei ĩ piculo exntes · Et ſic hec re⸗
cõpenſatio deducit ad naturaz rei que ꝓpter
periculũ eſtimat plus vel minꝰ valere Et ſic

perieulũ et dubin excuſant ab vſura.ſ.qñ in⸗

ſunt rei de qua fit ↄtractꝰ ex natura ſua. Vbi
aũt piculuʒz ñ ineſt ex natura rei ñ excuſat ab
vſura vtz in mutuo pecuĩe nautice de q̃ ere ·
nauiganti.vt dicit' infra ar· v. vbi de ꝙ ſi ali
quis alicui nauigãti pecuuiã ꝓpter ſpem ati⸗
cuius lucri ↄmiſerit vſurã ↄmittit etiã ſi picu
lũ ſoetis ꝓBe ſupꝑ ſe accepit S etiaʒ aliquis
mutuauit alicui · c. lib. vſq; ad: v: annos ita
ꝓ ſi infrax:annos alter eoꝝ deceſſerit q mu

ni
wpi
tra
uſ

er

oe
ſt:
1
de

va
38

— ⏑ ⏑ ☛ —

tuũ accepit a debito liberatus ſit: ſi vo ambo
ſupuixerit dabit q̃ mutuũ accepit · cc · lib · ei qᷣ
mutuũ dedit tale picłm ñ excuſat qe ↄtractiũ
ad eqlitate mſticie ñ reducit · tab em̃ ſupabũ⸗
dãtia nec ex laboee nec ex vſu rei ꝗꝓe nec per
recõpenſatõz alte rei reducit ad eq̃litatez⸗
hece alex· lombꝙ Quiò ſi credat pecuĩia ꝓ pe
cunia. vt marca argetòp alia marca ad termi
nůu pſoluenda et granũ ꝓ grano vinũ ꝙ vino
ad eande menſurã · ſcm roð·ſi veriſibe ſit

ꝓ tal ia ñ ſint futura p̃cioſioea tpe ſolutõis ꝙᷓ

ſit epe ↄtractꝰ nõ ẽ vſura.Si vo ſit veriſike ꝙ
ſint futura p̃cioſioaa tꝑe ſolutõis diſtingue·
qꝛ aut creditoe ñ erat ſeruaturꝰ illã pecumã
et tũc ẽ vſura ·aut erat ſeruaturꝰ eã vt ſic ſer⸗

uãdo ad tpᷣs certũ · lucraret᷑ cũ ipſa· Et tüc ite
ruʒz diſtingue qę aut creditoe aufert debitoei

libertatẽ miterim ſe liberãdi et debitũ ſoluen
di et tũc ẽ vſura qe pᷣſumit ꝙ; ideo credit eam
vt debitoze piculo oneret et ſe exoneret Fut
nõ aufert ei ſʒ ↄcedit vt pecuniã reddat ſibi
qñcunq; voluerit ĩfra terminũ·et tũc mere ſi

faciat hoc ex mĩa vt releuet inopiã debitoeiſ

ſi aũt hoc faciat ĩtentõe eoerupta · ſ. vt ſe exo
neret piculo eã ſernãdi peccat. ñ tñ è cogen⸗
dus ad reſtituendũ lucrũ licz hoc eſſet ĩ peni
tena oſulendũ · vl ꝙ paupibꝰ daret · Sibr etiã
diſtin guendũ et videndu qñ dar ſpes ꝓ ſpe
ad terminũ. vt granũ ꝓ grano vinu ꝓ vio et
huiõi . SEt hec debet ĩtelligi ſi ea tpe Otractꝰ
nõ fuerat vèditurꝰ ar. ex · e.nauiganti· F. ij ¶
Quid de his q̃ emũt certos equos ſibi redde

dos a veditoee ĩ certis nundĩs emũut inqꝙᷓ; mio

ri p̃cio ꝙᷓ valeãt tpe ↄtractus. ſcðʒz roð.qꝙ
vſura niſi veriſiłr dubite equoſillos tpe ſo
lutõnis plꝰ vb minꝰ valituros vt dictũ ẽ ſupᷣ
ĩ quibuſoã caſibꝰ.vłb niñ ſciat ł ꝓbabilr ere
da ꝙ tidez plus ł minꝰ ſint valituri Quid

ſi petrꝰ exiſtes ianue emat a ticio turonenſes

recipiedos ĩ francia ĩ talibꝰ nundĩs. x ſcðʒ
alex· lom. ↄtractꝰ vr illicitꝰ ſi minꝰ det emeſ
ꝓpter tpis dilatõʒ et maxie ſi pecuĩa recipien

da ĩ termĩo ꝓbabiliter credat' plꝰ valitura-

tũe em̃ vi eſſe mutuũ ĩdirectũ:puta vt ſi quis
det minꝰ? ꝓbabiliter recepturꝰ ĩ termio plus

ſecꝰ e ſi dubiũ eſſet ſiẽ dictũ e in pᷣcedẽti cãu

Similiter ſcdᷣm hoſt.qñ quis emit fructus ali

cuiꝰ agri ad tp̃s licʒ fructꝰ quos inde pcipit

multo plus valeãt ꝙᷓ dederit vẽditoei.tñ ñ te
net aliqð reſartire rõe dubij ſiue ĩcertitudĩs
vt ĩ · e. ſi ea Licet aũt iſte ↄtractꝰ nõ ſit vſura
riꝰ ex foema ↄtractꝰ p̃t tñ fieri ĩ frandẽ vſura
rũ.nt ſi ager ſit tantꝰ et talis ꝙ veriſike ſit q;
fructꝰ inde colligẽdi valeãt multopiꝰ ꝙᷓ; ẽp⸗
toꝛ ð derit · puta eptos dedit · x. lib. et veriſike
ẽ ꝙ valeãt·xxv.vel.xx.maxiĩe ſi talis ẽ pſona

ꝗq vtractꝰ huiõi ↄſueuit exercere· Iᷓn huiõi em̃

ad pᷣſumptões ẽ recureendũ ĩ foꝛo cãrum. In

foeo aũt penitẽtiali ſtabit ofeſſoni et multũ

ẽ p̃ſumendũ ↄtra tale et ei ĩ pñia e reſtitutio ĩ
dicẽda ſi veriſiłr credeban longe pꝓlꝰ val ere
ſi iuſtꝰ eptos ĩuemreꝰ ſi aũt ꝓbabiłr dubita⸗
vtrũ ſint plꝰ ł minꝰ valituri n ẽ vſura ar .ĩ c.

nauigãti ?Sz obi otra ſupeadicta qꝛ liʒ atra

—

19 „

hẽtibꝰ decipe ſe ĩuicẽ citra dimidm iuſti pᷣcij
ex · de emp. cũ Silecti org licz alicui vedere
pipꝑ valens v.lib. ꝓ.vijlib.¶¶ Endz bern · in
no· et hoſt · ſup i c. in ciuitate · ꝓ emes P· vij
lib · illud qð vz. v. lib. aut ſcieter plus dat ꝗp
ter dilatõz ſolutõis ita ꝙ ipſe ñ decipit in iu
ſto p̃cio et ſic ñ ẽ vſura qe licʒ ↄtrahetibꝰ mu
tuo ſe deciꝑe vſqʒ ad dimidiũ iuſti pcij · Zed
ſcm hoc ille qᷓ decipit ex malo ſuo lucrũ cõ
ſequi qð ñ facit ille qui nõ decipit.· Deeterea
vi ſcõz hoc ꝙ mercatoe poſſit vedere merceſ
ſuas p̃cio maioei alicui ſimplici q neſcit valo
rẽ rei ꝙᷓ al icui ſapieti qð iniquũ vi eẽ cũ ſcðʒ
leges p̃toe ñ ſubueĩat ſcieti ſʒ ignoꝛãti.ff.qð
cũ falſo tu.l ij So alij diſtinguũt de igno
rantia et de ðceptõe nõ em̃ ↄdtingit ðᷣcipi miſi
ignoeanter ẽ aũt duplex ignoꝛãtia.ſ.ĩ di ſcer
nendo ſiue iudicãdo et hoc oppo' ſcie.ſic em
nullꝰ ſciens eSa οοο..ia & ignoeãtia eli
gendo et hec ignoꝛãtia ñ oppo' ſcietie.multi
em ſcietes ĩ indicãdo ſũt ignorãtes in eligen
do . Silr duplex e deceptie. ſ. in indicãdo ſic
nunꝙᷓ decipit' ſciẽs ĩ ↄtractibꝰ.ſ.qñ ſcit rẽ a⸗
liꝙ; n valere tm̃ · tñ ꝓpter affectõez quã hʒ ad
rẽ magis eligit ↄpare p̃ᷣcio ꝙᷓ re ðſiderata ca⸗
rere vtroqʒ mõ licz dtrahbẽtibꝰ ſe ðᷣcipe. et ſe
cũdo mõ mas liczʒ ꝙᷓ peĩoꝰ vt credũt. licz bñ·.
Otrariũ dicat:ſ de hoc vide infra ar.v.q.q̃d
de his qͥ emũt ab ecclĩa ꝛce Ëà ho nota ſcðʒ

aliquos ꝙ liʒ vedẽtes ñ poſſint ꝗpter dilatõzʒ

ſolutõis pᷣciũ augere pñt tñ ꝗpie acceleratõʒ
ſolutõis pᷣciũ minue. vñ eſto ꝙ mercatoe ſta⸗
tuat ĩ coꝛde ſuo ꝙ pannũ quem habuit ꝓ. vj
ſol · velit dare p· ix · ita q oĩ volenti ſibi dare
tm̃ ſiue ſtatim ĩ otinẽti ſine ad terminũ certuz
dare velit et lõge libetiꝰ ſtatiz ſolueti ꝙ;ᷓ vſqzʒ
ad terminũ aliqʒ ſi talis mercatoe hoc apuò

ſe liberãs ſiłqʒ cũ hoc de lucro pate ſolutõ

nis cogitãs ap ſe dicat· licʒ ĩ coede id lucꝝ
taxaueriĩ qᷓcũq; tñ p̃ciũ patũ hr̃et cũ qꝰ de lu
cro mõ aliqd oedĩare poſſez de p̃cio taxato di
minuere tał ñ è vſurariꝰ vt volũt aliq· hec ð
tabł a iohĩs· Quidã etiã dixer̃t ꝙ liʒ ↄtractꝰ
qꝰ q̃s vẽdit maioꝛi p̃cio ꝓpter dil atõzʒ ſo lutio
nis ſit de ſe vicioſus.tñ exculari pᷣt ex pte vẽ
dẽtis · puta ſi ñ ĩtendat vedere cariꝰ ꝓpter tẽ
pus ſ̊ ꝗꝓpter damnũ et laboæe q; iminere ſibi
videt in ꝓcuratõe ſolutõis hñde. Et rectitn⸗

do hꝰ intẽtõis apparz qñ mallz ñ vẽdere tki⸗

bus qᷓ; vedere eis ad credentiã · et qñ libetiuſ
vederz alijs ꝓ p̃cio mĩoei ꝙᷓ iſtis ꝓ pᷣcõ maio
ri · vñ licz hic caſus ſit dubiꝰ ñ tñ pt excuſari
ſi ꝓpter credetiã re plꝰ vedit ſimpłr vel ꝙᷓ ſit
veriſiłr valitura tpe ſolutõis. vel ſi nõ vede
ret alicui niſi ꝓpter credetiã .aꝰ recipet. hec
alex·. lom. Quid ſiqs vendat ꝓ p̃cio qð mõ
cureit bladũ ita tñ ꝙ ſi plus valuerit vſqz ad

paſca ł ꝙ ſi ið plꝰ ſibi ðᷣſit nihil oĩꝰ tñ ñ vult
P pciũ minua ñndz hoſt. ꝙ e vſurariꝰ cum
claudicʒ ĩ pcio ar. Q. de ſolu.l.penłt Quiò
ſi vẽdã tibi hoc ꝓ tãto ꝙᷓtũ valebit illa die 4
cureet ꝓ maioei peecio vſq; ad paſca.Iſte ca⸗
ſus ẽ multũ vicinꝰ p̃cedenti Bñdet ſcotus

ſup · iiij · ſen · di · xx · q· ij . talis otractꝰ ẽ vſa

rariꝰ. Et ponit duaſregł as circa iſtã materiã
obſeruãdas. vna ẽ ꝙ ↄmutãs nõ ↄmutet vel
vendat tpỹs qe nõ ẽ ſuũ · Scða ẽ ꝙ nõ ponat ſe
in tuto de lucero et llũ cui vedit ĩ damno· In
tuto dico k ſp vk vt in pluribꝰ. t ↄotra hãc re
gulã fierzʒ ĩ oſito caſu qe vẽdito certificat
ſe de lucro etiã vltra ꝙ; huana induſtria ptin
gere poſſit ſiquis ↄſiderete Quimto qñ vſure
petunt q̃ſi ĩtereſſe vt ſi fideiuſſoe vſuras cre⸗
ditoꝛi ſoluat p̃ᷣt eas a debitoꝛe petere ꝓ quo
fid eiuſſerat qe nõ ſunt vſure qᷓ;tu ad eũ ſʒ poti
us ĩitereſſe · i. vitatio dãni ex · de fideiuſſo· oſti⸗
tutus· Sibr ſi paratus ſim emere merces ꝓ· c.
lib. in quibꝰ erã lucraturꝰ ſcm ſanã ↄſciẽtiã
et ſpez futuram.x. lib. vſqʒ ad meſem ipſis aò
certũ locũ deductis . t tu ꝗpter nimia mſtã⸗
tiã tuã me ĩpedis ne emã et hãc pecumiã reci⸗
pis et ꝓmittis mibi infra meſez reddere . c. et
x:lib.nõ ẽ vſura ſcðz hoſt.qe loco ĩtereſſe ſuc
cedit et ſibis caſus po' ĩ ar.ſe·q:iiije Quid ſi
quis denarios ſub vſura recipiat et poſtea au
toeitate ꝗpeia alicui amico ſuo ſub eadẽ vſu⸗
ra vb etia minoei mutuat. ſcribit monaldòꝰ
ꝙ tene ad reſtitutõzʒ illi amico ſuo:qe ipſe fᷣu
it peicipalis ĩ hac vſura ſi aũt eſſet tm media
toe vel fideiuſſoe ita ꝙ obligatõ eſſet de ami⸗
co ad vſurariũ facta n tenerec. Sʒ rõ p̃dicta
nõ vide valere · Eſto em̃ ꝙ aliq̃s ad p̈ces ali
cuius amici ſui accipiat ꝓ eo pecunia ad vſu
ram ab aliquo qui e mimicꝰ eiꝰ tũc ñ eſſet ob
ligatio de illo amico ad vſurariũ ſ̊ ad eum qꝗᷓ
mutuatꝰ fuerat pecuniã vt illi mutuarʒ eã re
cepturꝰ ab eode capitale et vſurã de qꝗᷓ ↄueĩt
cũ vſurario:et tñ ille ſic faci do vſurãa nõ cõ
mittit ſed damnũ ſuũ enadit · Et ide vi dicen
dũu de caſu pᷣmiſſo ꝙ ſine vſura fieri poſſit. Iteẽ
ſcðz hoſt.qn is qui mutuanit occaſiõe mutui
laboꝛẽ ſubijt ĩ cuiꝰ recõpẽſatõz fructꝰ pcep⸗
tos facit ſuos qð ptinet ad intereſſe· vt ex. de
reieccñ ali.ad nraʒ·b ið papa q̃ ẽ dñs ecclie
fecit vt res ecclie ciciꝰ recupare poſſit ar.ꝛ bi
dẽ ad audientiã qdte rõe moæe vſure petunt
qſi ĩtereſſe ſcz laur.et bern.ex.e. ↄq̃ſtus.qñ
vendo tibi fundũ ꝓ certo p̃cio qd; mibi tene⸗
ris infra ceſtũ es ſoluere et ñ ſoluis elapſo
termĩo poſſũ vſuras petere cũ facias fructus

tuos rei vedite · vt · C. e. l. ij. Et ide e de Otra⸗

ctibꝰ bone fidei et tũc ñ petit' q̃ſi vſura·ſʒ ꝙ ĩ
terſit mozã adhibitã ñ fuiſſe.ff. ꝓ ſocio:ſociũ
qð ĩtellige qñ intereſſe ẽ ĩtra rẽ vt cu peti cã
dãni vitãdi nõ lucri captãdi·ff. de ac.emp.
et ven · ſi ſterclis· ¶. cũ ꝑ venditoee. Et iõ cau⸗
te dicit canon ĩcremęeta ſuſcepit· xiiij.q.inj.
ſiquis obitꝰ.ſcõʒ gof.et bern.ex ·e. ↄqueſtus
vel dic ĩ hoc caſu actionẽ ↄpetere ex ↄtractu
vel officio iudicis ñ ad vſuras ſed ad ĩtereſſe
qð ẽ veriꝰ ſcdᷣm hoſt.C.de ac.emp.et ven.l.
ij:et. ff·ð ac emp.b.ij.et ſceðz gof·xiiij.q. niij
qm:licite eĩ p̃t qd agere vt reddat ĩ dẽnis ex
de fideiufſ. oſtitutꝰ. et. c. Puenit Silhr ſi debe
as mihi cen⸗lib.ĩ termio certo et noluiſti mi⸗
hi ſoluere ĩ illo tpe.et iõ ꝗpter mea negocia
tractãda optuit me pecuniã ſub vſura recipe
ſi ſolui eã teneris mihi illã reſtituere: vł ſi ñ

ſolui teeriſ liberare me ab ip̃a obligatõe ſeðzʒ

ray · ꝓban hec eỹ · de fideiuſſ puenit et · c· cõ
ſtitutꝰ.Itẽ ĩtelligi pᷣt de caſibꝰ ĩ quibꝰ ex mo
ra vemũt vſure ſcðz leges:qe ibi nõ ðe aliq̃d
receptũ vltra ſoetez ſʒ potiꝰ intereſſe · Et ſcðᷣm
canones iĩtereſſe peti p̃t · xij ·qiiij.qm̃ ibi ad
queſtũü et · vij · q:ij · ſiquis cũ clericis.t idem
foete eſt vbi pena perunttitur a lege et ſucce⸗
dit loco pene nõ fraudulete· NHec obſtat illð
j· q · ij · pluriũ · qe illꝰ ĩ mutuo locũ hʒ · Et ꝙ ðe
quidqꝗd acceòit ſoꝛᷣ ẽ vſura illõ e veꝝ qñ ex
ceptio dat' vel aliqò ĩ fraudẽ vſurarũ excogi
tat. hec hoſt.et bern.ex ·e · Oqueſtꝰ.Dinina e
tiã pagina ĩ multis locis vſurã ĩ mutuo tin ꝓ
hibere vide. ĩ euãgelio mutuũ date ni · inde
ſpe· et in põ · qii pe · ſu.nõ de · ad vſuraz · hec
hoſt ·qui quidẽ ponit ſub tribꝰ caſibꝰ ea q̃ po
no ſub hoc quito caſu:et hoc iõ facio·qꝛ ĩ hiſ
oĩbus ẽ excuſatio ab vſura rõe ĩtereſſe ꝙ Sex⸗
to licʒ accipe vltra ſoetẽ qñ poſſeſſiões ſunt a
ſoẽo ꝓ numerata dote pignoei genero obli⸗
gate tuc em̃ fructꝰ ñ ↄputant ĩ ſoetẽ ex ·e.ſa
lubeiter · v. ſane genex · Cuius rõ ẽ qe dos cõ
ſtituit pter matrimonij.onera ſuppostanda
ex de do· pꝰ di.re:pꝓ vr̃as.vñ ſiẽ ex aliq ho⸗
neſto lucro ſuſtentaren onera matrimon ij ſic
ex fructi bꝰpoſſeſſonũ q ſuccedũt loco pᷣcij ex
e·cũ tu· in fi ·hoc aũt ĩtellige cũ vir ſuſtinz o
nera matrimonij·. Flias nõ vt ĩnuit᷑ in fi · pdi⸗

cte decre.ſalubeiter.Doteſt etiã et alia rõ hꝰ

caſus aſſigri ſcz hoſt. hoc.ſ.vt dos ſalua ma
neat mulieri qᷓ alias ↄſumeret᷑ et ſic vtilitas
publica ledere.ff.ſo.mo·.l:j.Deeterea nullũ
mutuũ ibi ↄtrahi.rõ em̃ peĩia pᷣt mutuo adap
tari ſi em̃ recipiã a te pdiuz mibi obligatũ ꝓ
x· lib. qᷓs mutuo tibi et de quarũ lucro viuere
aponã.pᷣdiuʒ ſuccedit loco pᷣcij et tñ fructuſ
debet ĩ ſoete Oputari ex · e · c· ij · et rõ e qe mutu
um ibi otrabhitc᷑ ĩ qꝰ regłariter et ñ ĩ alio ↄtra
ctu locũ hʒ vſura vt dictũ ẽ ſupea nec etiã ibi

vtilitas publica verſat. Nota etiã ſcðz hoſt.

ex · e ·ſalubeiter . ꝙ dictũ peiuilegiũ extendit
ad virũ q;diu tenet vxoꝛe alere heredes aũt
n hñt hoc peimlegiũQuid ĩ caſu duerſo vt
ſi ſoluto matrimoio heredes viri poſſeſſionez
aliꝙᷓ; obligant mulieri peo ſua dote quia non
hũt ꝙ ſoluãt nunqᷣd fructꝰ ↄputabun ĩ ſoetẽ
Eñdet hoſt.in ſũma ꝙ ſic.ff·de ſolu.tcicia ·et
idem vult ex . e · ſalube ter . Et idem vult ino·
ibidem mulier diſcreta non recipiat rem ob⸗
ligatã ſed potius faciat eaz diſtrahi vel acci
piat ĩ ſolutũ ab fructꝰ extennabũt ſoetem.
Quid ſi gener poſſeſſione tłr ſibi obligatã cũᷣ
rure qð ibi hzʒ ocedat alij· recepta ab eo ſũma
qᷓ fuerat ſibi ꝓ dote ꝓmiſſa nunq; iſte p̃t lu⸗
crifacere fructꝰ ꝓpceptoſ donec ei pecuia pᷣdi
cta fuerit ꝓſoluta ſiẽ poterat gener. Hẽ ſeðz
roðò.ſi gener aĩio dãdi totũ ius qð hʒ ĩ pigno

re ñ ꝓpter pecunie ↄtractũ ab eo recepte · ʒ qe

eiꝰ ↄſangumeꝰ ł alias ↄiunctꝰ amicꝰ et il
le ñ ꝓpter fructꝰ lucrifaciẽdoſ ei numerat pe
cuniã ſʒ ꝓpter dilatõz aut grauamen pᷣt abſqʒ
picło vſare fructꝰ lucẽfaceè nec ẽ ille vtractꝰ
vi noĩis mutuũ:niſi ſit ductũ ĩ pactũ ꝙ gen ei

—
=ä2

———ʒ YJðð
— —

tenea pecuniã reddere ſi ille voluerit repete
re · et iõ mutuauit ĩ qꝰ caſn eẽt vſura ſi fructꝰ
lucri facere vellet. Septio qñ vẽdo tibi p̃di
um tali pacto ꝙ ſi vſq; ad duos ãnos ego vł

heres meꝰ tibi ſoluro ego vł heres meꝰ pᷣdi

um recupabo·hoc em̃ facit fructꝰ ſuos vt· C

de pac inter emptoeẽ Bmiſſoeie. qò ĩtelligit᷑

qñ p̈cium ẽ iuſtũu et nihil fit ĩ fraudẽ vſurarũ
Flias ↄtra · ex · de vtrahen · emp · ad nram · et
de pig illo et· C· de pac:fnter emp · ſi fund·P
ſumit aũt talis vẽditio fieri ĩ frauèe vſuraꝛx
ex eo ꝙ ẽ modicũ p̃ciuʒ reſpectu valoꝛis rei·.
Et ex eo ꝙ aliqd vltra ſummã receptã ſol uit
qñ venditio reſcindit. Et ex eo ꝙ emptoe vſu
rarius eſſe Oſueuit · ꝓbant hec ĩ dictis c· ad
nrᷣaz et c · illo hec hoſt.et bern. ex · e. oq̃ſtꝰ
Octauo qñ pecunia noĩe pene ꝓmittit vt pe
cunia metu pene cto die ſoluat. Et hec pena
Duentionalis ðe qe de ↄſenſu vtriuſqʒ ꝑtis apꝑp
poj. Doteſt cñ hoc fieri ĩ fraudẽ vſurarũ vt ſᷣ
creditoe credit aut ſperat obitoꝛzè ĩcureere pe
nã · xij.q:ij.frnitas·et.c.ĩ legibꝰ et ex.de ar⸗
bidilecti · hec hoſt⸗ Ss& nuqd licz exige talẽ
penã ad ĩtereſſe tm̃ an eẽ vltra ĩtereſſe Rñdz
oð · ꝙ vbi ſñn fraude ẽ pena a ꝓpoſita exigi pᷣt
tota qe publice vtilitatis ĩtereſt pacta ſzuari

et creditoees a debitoeibꝰ ñ fraudari · Heeſu

mit᷑ aũt tale penã ĩ fraude vſura apponi ſi.

ille qᷓ appoſuit vſurariꝰ eẽ ↄſueuit. ff.ò̊ acc.

ẽp:et vẽ. Iulianꝰ et er de pig:illo ĩ fi.pᷣſumi
etiã ſi pꝑ ſingl os meſes vł annos dica ↄomitti
C. de auẽ . P· ad hoc · Et idẽ ẽ de ſilibꝰ q ſolẽt

ab vſurarijs ſpealiter exerceri·tł ia em iducũt

ſemꝑ pᷣſumptõʒ facie peima ꝙ ſit vſura.In iu
dicio tñ aĩe ſtandũ e ſue ↄfeſſiõi ſʒ ꝓpter pᷣſũp
tõez otrariã diligẽter et caute dzʒ ↄſcĩa eiꝰ ex
aĩari ſcðz em̃ hoſt.pᷣſumedũ ẽ Otra apponete⸗
penã ĩ mutuo.niſi foete pena q loco intereſſe
ſuccedat petat᷑ vt ſupᷣ dictũ e·ł niſi ex hone⸗

ſtate pſone releue ar. ex.de ꝓcu:ĩ nr̃a.. noſ

vo demu Noſt· hoe ee arbitrariũ dic. ſcðᷣz vo
ſcotũ ſignũ e manifeſtũ ꝙ ñ appo' ĩ frandem
vſure qn creditoe mallz ipſo die p̃fixo ſibi pe
cuniã ſolui et ꝓ ↄtrariũ e in fraudẽ vſure qñ
ñ mallet.Eſt aut alia pena qᷓ ðe indicialis vt
ſi iudex p̃cipiat debitoeꝛi ꝙ mfra mẽèſez ſatiſfa
ciat ſub pena.x.ſoł.vł ſibłi.hoc etiã nõ ẽ vſu⸗
ra:qe ẽ appoſita ꝓ pumeda debitoeis ↄtuma
cia ar.di.xxiij· quanqꝙ; Hono qñ pecunia cõ

modat' ad pompã qꝛ tũc ñ ẽ mutuũ ſed potiꝰ
modatũ ſiue locatũ·ff.ↄmod ·l.iij. . penłt.

et · l. ſe et · xnij.qiij.ſi feneraueris.in glo.et

ex· e.oqueſtus ĩ glo.s Oecio ĩ ↄtractu loca⸗

tionis ĩ quo vltra rẽ locatũ recipi merces P
vſu ipſius rei locate Zed quare magis licet
exigere vltra ſoꝛtẽ ĩ locatõe ꝙ; in mutuo. Hx
Hhuiꝰ rõ ẽ ſcdm aliquos qe picłm rei mutuare
ſpectat ad debitoee· ff.de rei ven. ſi nauis ſy
piculu rei locate ad locatoꝛẽ niſi ſit expᷣſſum
1tractu ꝙ peineat ad ↄductoee di: lxxxviij.

eicies et. xiiij.: m). ſ feneraueris ĩ glo.· ſ e⸗

cundũ hoc fenꝰ nauticũ eſſet licitũ qð ẽ fłm
vt videbit infra Pcm vᷣo alios ẽ rõ qe mu⸗

tuũ dʒ eſſe Stuitã nõ ſic locatõ· Mec iſta rõ vi

de valere qe exqꝰ pecuĩa interueniret mutuũ
ĩ locatõzʒ trãaſiret · Scòm hoſt.aũt et gof· et a⸗
lex· an· rõ ẽ qe locãs retinet dmum rei locate
adeo ꝙ Oductoe q̃ſtionem de ꝓPetate ñ p̃t re
feree · C.ð pigac·l.neqʒ creditoꝛes·et io ipᷣe
locãs ꝙ vſu rei qᷣe qᷓ ↄcedit pecuĩaʒ recipit
licite qe nemo cogit᷑ de ꝗo alicui bnficiũ fa
tere · xij · q:j·pcarie· ſed rei mutuate ònium in
accipiete trãſ fertᷣ.dðo vſus rei locate e ſine
Oſumptõe vſus vo rei mutuate nulluſ eſt ſine
ſumptõe· Itẽ res locata deterioꝛat vſu qð ñ
Oti git ĩ mutuo vbi ñ eadẽ pecuĩa q̃ mutuo re⸗
cipit. ſed alia generis eiuſdẽ reddi. ff. de re
buſ credi · cũ qd et ꝓo' rõ.xinij.q.nj.ſi fenera
ueris · in glo.po' etiã a gof. Et ſic pzʒ ꝙ ñ e ſi⸗

mile de domo et de pecuĩa · Datẽt etiã quĩq;

dẽe ĩter mutuũ et locatõz qᷓ peĩa qᷓrta et qn
ta tãgunt' di. lxxxviij eicies qð c·ẽ gg. vt di
cit:xaij·qᷓ allegat ipᷣm.aliq tñ libei ñn Hñ̃t illð
Squi vire de. v. ſ. de qbuſdã caſibꝰ du
bitabilibꝰ vtu ibi ſit vſura· Et circa hoc
queruut' pła.ſ.vtꝝ ſola ſpes recipiedi aliqᷣd
vltra ſoete facit vſurariũ .· H qdã fauẽteſ vſu
rarijs dicũt ꝙ nunꝙ vſura omittit niſi ex pa⸗
cto det.ſed hoc ẽ tra illud luc.vj. mutuum
date mhil inde ſpe. glo. vltra ſoꝛte ſupple ab
Hoĩe· ſed a deo dicit etiã ibi glo.ſpirituũ pon
deratoe e deꝰ.i.voluntatũ ꝓner· xvj.ſola erꝰ

volutas recipiedi aliqᷣd vltra ſoete vſurã fa⸗

cit apud deũ·ſic etiã ſola volũtas occidendi
Hhoĩezʒ homicidã.j.io.iij.qui odit fratrè ſuum

homicida é S dicenò é ſcòm opi. ↄmunè et

verioꝛẽ · ꝙ licz ſcdᷣm lege humanã ſola ſpes ſi
ue volũtas talis ñ faciat vſurã qe tab lex co⸗
hibet manũ nõ aĩm. facit tñ ſceòm legẽ diuinã
q̃ cohibet vtrũqʒ· vñ talis nõ poterit vſurari
us cenſeri in foeo iudiciali ex · e. in ciuitate ſz
penitẽetiali ſie · e · e. Oſulic Sciedũ tñ ꝙ ſic
ðe ibidẽ ĩ glo· aliq̃s p̃t alicui mutuare pecu⸗
niã ꝗꝓpter ſpem dupłr.vnoꝰ peĩcipabr qn non
mutuaret niſi inde lucrũ ſperaret · lioꝰ ſcdᷣa
rio vt ſi ſibi alias mutuaturꝰ eſſet.et ſecũda⸗
rio ſperaret vt ei ſubueniret ł retribueret. Di
cẽð gꝰ ꝙ ſpes luc̃ Pmoꝰ facit vſuvᷣariũ.et hoc
inuit glo.ſup ið nihil ĩde ſpe· glo.ñ ab hoĩne
ſpe mercedis figẽtes · Hõ figetes· ſeita ꝙ ali⸗
as ñ mutuaretis mſi inde luca ſperaretis ex.
e. c· · et · c · oſuluit·et.xiiij ·q:nj.ſi feneraue⸗
ris · ſ ſpes lucri ſcòoꝰ ñ facit vſurariũ ar.di.

lxj:quiò ꝓderit et di. Ixxvij. in ſingulis.cũ eĩ

aliqs dat alicui mutuũ ſcit vł ſcire debz eſſe ſi
bi debitoeez ad antidota naturaliter obliga⸗
tũ · ar. j· q · ij. ꝙᷓ pio:et ex·de teſti bꝰ.cũ ĩ offi⸗
cIjs · Et ſic ſcᷣario aliqᷣd ſperaxe et etiã ex tki
ſpe aliqd recipe ñ ẽ malũ ex: e. Oſulit in glo:
Boð ·: vo dicit ꝙ ſi credat ꝙ; ei ſit datum n 4
ter dil ectõz ſed ꝓpter mutuũ reſtituere tenet⸗
alias nõ de ho vide ĩfra ĩ· viijarticło.q. qd

de eo qui ſola ſpe ec et· q: ſe Vtrũ aut ille ꝗ

mutuaun peincipaliter ꝗꝓpter ſpeʒ lucri tenea
tur reſtituere ea qᷓ vltra ſoete accepit habet'ĩ
fra de reſtitutõe vſuraꝝx Vcꝝ ſit vſura ſi ac
cipiat' aliqd ꝓ pecunia nautica ł traiecticia
Errca qð ſcienð ꝙ nautica pecuĩa ðᷣe qᷓ uauuſ

dat traiciẽda vel traãſu eheda· eadẽ tñ ðe tra⸗
iecticia qe traicit dat aũt piculo creditoeis
vt · ff · de nauti · feno · l. j· et · l. pPiculi.ſʒ locum
hz naujigio accepto vel peiuſcq; nauẽ nauiga⸗
re duemt vt ibidẽ ĩ · l. iij · qd veꝛ ẽ niſi öbito
ri poſſit aliqd ĩputari vt qe nauigij locum nõ
ſeruauit vel qe merces ꝓhibitas trãſpoætauit
tunc em qe nõ ex maritima tẽpeſtate ſed ex a⸗
uaricia vel audacia debitoeis detrimentu ac
cidit:imputatur debitoei. ff.de nau·feno.l.
cũ ꝓponaſ/¶ & d h quoqʒ ſciedũ ꝙ ibi e vſu
ra no obſtãte ꝙ creditoe ĩ ſe retinet piculũ pe
cunie vtʒ exe:nauiganti. Cuius rõ naturalis
ſcðm hoſt.quidqd dicãt alij e:qe recipies aut

inuat ſe de illa pecunia aut nõ. ſi non iniquũ

ꝙ creditoæ ab eo lucrũ petat qð n habui ſi
ſic ge dnium ñ remanz apð creditoeẽ qe ĩ con
ſumtione amittit᷑ et alteriꝰ effici vt· ff.de ſo

lu.ſi alicui: vnde res empta debitoꝛeis effici

licet eã emerit pecunia aliena· C. de rei ven ·
ſi ex ea:· quare ptz ꝙ ab eo ñ dz lucz exigere
ſi re vtat ꝓpeia et lucra ex ea piculũ igi qᷣ
in ſe retinet ĩ nullo eũ releuat ſed potius one
rat. Imputz ergo ſibi qui tale pactũ appoſuit
Piculu em ĩ ſe recipe potuit.et iõ videlicʒ pa
ctu vltra ſoete exigere voluit ſed nõ potuit.
vt ex de pac.c.fi.ptem lucri ſtipulari potuit
vt ex.de dona.inter vi:et vx·et ſi neceſſe· ſeò
noluit et iõ nõ habebit.· Scom vo gof.rõ eſt
quare in pecunia nautica e vſura qe etſi 18 q
pecuniã dat piculũ in ſe recipiat.pecunia tñ
ſalua manete vltra ſoete habebit ſiue merca⸗
toe inde lucret ĩ mercibꝰ ſiue pdat · Bcðz aut
rich.in.iiij.ſuo ratio ẽ qe raro accidit niſi fue

rit culpa vel negligęetia eiꝰ qui accipit ꝙ illa

pecuma pereat vn trades eam heʒ in fauoæeez
ſun illud qð ſepe accidit Et ↄtra ſe nõ habet
niſi illõ qð raro accidit· dẽ dicendũ de eo qꝗᷓ
mutuat enti ad nundinas pecuniã recepturꝰ
aliꝗd vltra ſoꝛtẽ ꝓ eo ꝙ in ſe piculũ ſuſcepit
id e ſi pecuniã vł merces ex ea emptas ſaluaſ
poetauerit aliter ñ tenea' ſibi etiã de ſoete vt
in e· nauigãti· et · xiiij · q· iij · putãt in glo.dẽ
etia dicende e de eo qui mutuat ce:aureos ia

nue vt totidẽ recipiat rome qę ſcit vel credit

eos ibi plus valere recipit tn piculũ in ſe ſiẽ
pdicti hec raij. ar.ĩc.p̃dicto Doteſt tñ hic
excogitari ſcòz raij:et hoſt.in.c.nauigãti.ca
ſus in quo nõ eſſet vltra ſotẽ aliqd accipe v⸗
ſura:puta duʒ ego emo vel paratꝰ ſum emere
certas merces de pecunia et tu ꝓpter nimiaʒz
inſtãtiã me ceſſare facis a tali emptõe vt mu

tuoʒ ti bi et dico ego volo ꝙ ibi reddas mihi

tm̃ ꝙq; tum habiturꝰ eſſem de mercibꝰ iſtis ſi il
luc eas deferæm.recipio tñ in me piculuʒ vt
dictũ ẽ ſupea:ſi tali mõ vltra ſoete aliqd reci
Pio nõ e vſura q recipio illud tanꝙᷓ intereſſe
Nicit aũt roò. ꝙ receptio piculi in ſe potiſ
ſimu excuſat ab vſura:ſed tũc eadẽ rõe excuſa
ret ab vſura in p̃dicto caſu de nautica pecuĩia
vñ meliꝰ vide' dicere raij.ſ. ꝓ vitatio damni
excuſat Hone ꝙ aliqua eiuitas mutuo rece

pit centũ lib· a quodã eiꝰ hĩtatoꝛe ſub tali pa

cto.ſ.ꝙ donec ſibi redderet nihil ꝓ collectiſ

ſolueret et ſic diu è ſeruatũ · demũ cõitas ſol⸗
uit et ab eo collectas nõ ſolutas tanqꝙ; vſura
repetit quiò erit iuris q REeſpõdet guil . in ſpe
culo·ti ·̊ vſuris· ñ e ibi vſura qꝛ aliud e ð
ſuo lucro nõ tribuere et qliund nõ cape ff · de
dam. infec· ꝓculꝰ. Et aliſd ẽ ñ acquirere et a
liud ñ amittere . ff · deg olb. bo · l. 3. G. ſi is qui
bona·St alid è lucrũ et aliud ſumptus quoſ
quis erat facturꝰ. ff.de le.iij: ſi melioꝛes. Et
aliud e penã euadere et aliꝰ aliquid lucratie

Pcipe · ff.e.impatoe· Sʒ moueoe in ↄtrariuʒ xꝑ

hoc ꝙ ide ẽ remittere qð dare e · de reſti · ve⸗
niens. et. viij.q:iij·talia.et· ff.de calũ. quin
etiã cũ ergo in caſu p̃ᷣdicto ciuitas collectas
remittat eas etiã dat ergo ibi ẽ vſura/Quid
ſi aliquis dũ vellz vſqz; ad certũ tẽpus emere
tereã valentẽ ſingulis annisx·. lib. ad inſtãti
am alteriꝰ dedit ei pciuz qð volebat dare ꝓ
illa terea eo pacto ꝙ ipſe vel heres eiꝰ ſolue
ret ei tm̃ de redditibꝰ annuatim vſq; ad illð
tepus . ſcðz roð.ſi licitus fuit ↄtractꝰ pei
mus.·ſ.ꝙ volehat emere tereã vł veriꝰ fructꝰ
credo ꝙ etiã ſeðs ſit licitꝰ aliter aũt nõ.ſiłis
caſus habe m.c. pcedenti caſu quĩto ĩ peinꝰ
4 Quid de his qui oues vendũut et donant et
adũt monaſterijs ſub hoc pacto ꝙ ꝓ quali⸗
bet oue recipiãt anuatim du vixerint duoſ ſo
lidos· cũ fructꝰ cuiuſ libz ouis valeat·v.ſoli
dos et licʒ om̃s oues tradite moeiant' nihilo
minꝰ remanet ex pacto monaſteriũ ac ſi viue⸗
ret obligatũ poſt moeteẽ tñ tradẽetis ptinet o⸗
ues ad monaſteriũ etiã ſi ſnde locupletatꝰ eſ
ſet ex vi pacti · Gndz hoſt · hoc licitũ eſſe · Mec
pᷣt eccleſia reſtitutõzꝭ petere exquo leſa ñ fᷣuit
in traditõe· licet moetalitatis euentꝰ ſequat
qð ven eſſe intelligas niſi oues eſſent ĩfecte
et ad moetẽ parate et nõ ꝓſpexit monaſteriuzʒ
moetẽ euenire poſſe vt.fłᷣ.de mĩo ven · S. ſi Ilo
cupletioe · Conſuluit tñ ide hoſt. tradeti ꝙ ſi
caſus talis euenerit in ſuſpecto lucro qð mo
naſt eriũ fecit ĩ ouibꝰ qᷓs foete lõgo tpe habu
erat ĩ ſolið ñ exigat ł remittat et patia et ſen
tiat ptẽ dãni.nec cũ iactura monaſterij velit
locupletari vt· ff.de cõ.inde· nã hec natura.
Itẽ caneat ſibi trades ꝙ mſi ↄuetꝰ totꝰ ↄſen⸗
tiat · ñ teẽ monaſteriũ de ouibꝰ abbati b celle
rario ſub pacto p̃ᷣcedẽeti vł ↄſiłi traditis ł do
natis e · de depoſi . c. j· et de dona · c. iij . hec
hoſte Quid ð ſois q emũt ab eccijs ł mõſteri
is ctas poſſeſſiões tenẽdas toto tpꝑe vite ſue i
ta ꝙ pꝰ moete eoꝝ debeãt ad eccias redire.
Mο ſcðʒ gof:ꝙ tab ↄtractꝰ e vſurariꝰ qe hoĩeſ

ſperãt din vine et thes ſic ↄtrahetes ſperãt p

cepturos fructꝰ valituroſ maioæe pecuniã ꝙ;
dederint . Et ſola ſpe ↄvmittit vſura vt dictů e
S· S ſiqs eccie vnã poſſeſſiõez ðderit et equa
lente recepit vſurꝰ et fruiturꝰ vtraqʒ in vita
ſua: et poſt moete eius demũ ambe ad ecciam
cuù pleno dñio reuertant ·lle ↄtractꝰ licitꝰ
erit ñ em ẽ dtractꝰ pecuĩaꝝ imo ĩ hoc cãu lʒ
ab eccia recipe poſſeſſõz ĩ duplo ꝓplꝰ valente
ꝙᷓ ſua quã ↄfert ſʒ ſi ſuã ex nuc velit ĩ ecciam
trãſ feree oĩo vt ipſe ea ñ vtat ſeu frua pote⸗
rit ab eccia poſſeſnõʒ ĩ triplo valetẽ recipe vt

„—1

=-

q ij. peecarie. hec gof. Noſt. o ſentit ꝙ ita
n e licitꝰ ↄtractꝰ peimꝰ.ſ. emptõis et vedi⸗

tõis ſiẽ ſcs ſcʒ pᷣcariaꝝ niſi fiet ĩ fraudẽ vſu

raꝝ vterq; em aꝓpbat a iure vt ex · ð emp· et
ven · et de Pca. ꝓꝑ totũ · St etiã hoiĩes ita ſpe⸗
rãtes lucru in ſcdᷣo Ntractu ſic ĩ peĩo · Ĩe eciã
So ·ſcripſit ꝙ vſura vabz locũ niſi ĩ mutuo
Ideo dicendũu ꝙ ↄtractus ille rõe ĩcertitudi⸗
nis excuſat. C.· e · l. ij. hec hoſti · J.d iilud aut
qð dicit gof:ꝙ ſola ſpes Lacit vſurariũ dicen
dũ ꝙ ho e veꝝ de ↄtractu mutui qæ ſpera ali
quid qð ñ e de ſoete · etiã ſcm rich · ĩ quadã
q: de quolibz talis ↄtractus ẽ licitꝰ dũmõ ſer
ue ibi eqlictas ris naturalis. Od hoc enim
ꝙ dtractus emptõis et venditõis ſit licitus·
requirit ꝙ inter ementẽè et vendentẽ eqlitas
iuris naturalis ſerue que ẽ ꝙ tm̃ valeat res q̃ᷓ
emit quãtũ valz ꝙ ꝓ ea da et ecõuer ſo · hec
tñ equalitas magnã latitudinẽ hʒ vñ paruus
exceſſus eq̃l icate illã nõ coerũpit ſed tunc tm
coerũpit eã qñ ẽ ibi tantus exceſſus ꝙ ĩequali
tas ibi clare vñ et tab exceſſus ↄtractũ vicio
ſum reddit Et hoc qñqʒ tm ĩ ↄſpectu dei ſiue
in foeo ↄſcientie· vt qn ẽ citra dimidiuʒ iuſſi
pcij· qnʒ etiã ĩ foꝛo iudiciali:vt qñ e vltra di⸗
midiũu iuſti p̃cij . Quãdo ergo p̃diũ aliqð vel
aliqd ſiłe emic hereditarie vel ad vitã emẽ⸗
tis e Otractꝰ licitꝰ ex foꝛma ſua qe ẽ ↄtractꝰ
vere emptionis et venð· Et dico ex foema ſua
ge poſſet eſſe ĩ emẽte et vedẽéte ĩtentio coerup
ta · Sſt inqnã licitꝰ ſi ibi ſerue tãta eq̃litas ꝙ
Openſatis oĩbus circũſtantijs ſcᷣm rectã rõʒ
ex oĩ ꝓpte nõ apparet manifeſte quis · ſ.vẽdes
vel emes heat i illo dtractu pte notabitliter
mehoæet:et tuc vnꝰ alteri reſtituere nõ tenetc
quiòqd ↄtigatſi vero appareat mamfeſte ꝙ
alter habeat ibi ꝓte notabiliter peioæe tùc ẽ
Otractus illicitus· qe ibi coꝛrũpit eq̃litas iu
ris naturalis ꝗqᷓ ſeruari dzʒ ĩter emente et ven⸗
dente hec rich. et cũ eo ouenit hoſt.ĩ ſum. et
ĩ glo.ſuꝑ c.ĩ ciuitate·et inno· ſup ide cq Dee
ſumit aut talis venditio fieri ĩ fraudẽ vſura
rũ ex circũſtantijs poſitis articulo.nij.hꝰ
ti · caſu · vij · ſic etiã ex etate et ſanitate. ex qui

bus p̃t hri vtn; paꝝ vet multũ debeãt vine⸗

re qe ſcdᷣm hoc maiꝰ vel minꝰ rei empte pᷣciũ
dz eſſe · in indicio aĩe ſtandũ ẽ ofeſſioni ſue ·ſ
examĩa ↄſcientiã eoꝛꝛ ꝗꝓpter ↄtrarias pᷣſump⸗
tiones diligeter et caute ne decipiaris. Si tñ
ĩ tali venditõe monaſteriũ eſſz deceptũ eno⸗
miter vel manifeſte licz ibi fuerit pura vendi
tio et recta intẽtio nec fuerit dolus habitꝰ et

iõ excuſet ab vſura.le tñ qui decipit dz re⸗

mouere deceptõʒ vel pᷣciũ iuſtũ ſuppledo vel
reſtituedo p̃cio qð habuit ſibi reddito er · de
emp· et ven. cuʒ dilecti Eiat aũut eſtimatio de

ceptõis nõ ſcom tepus pᷣſens ĩ quo foete res

e multũ melioeata ſed ſcom tẽpus ĩ quo fuit
veditio facta ex ·ð emp·cũ cã Hõ tene etiã
fructꝰ quos pcepit tꝑe medio ↄputare ĩ pᷣdi
cto excuſat em ꝓ bonã fidẽ et iuſtũ titulu et

Laboee et cetera ex? de rebꝰ ec.nõ alie ad no

ſtrã et · xij · qij · vulterane. eỹ de reſti · ĩ ĩite · re
q̃ſiuit · Hec raij· Et ĩtelligi ſcðz roð · hec eno⸗

mis deceptio nõ tm vltra mediũ iuſti p̃cij ſed
etiã citra· et hoc credit ſeruandũ ĩ deceptiõe
peiuate pſone maxime ſimplicis et ſi nõ iure
foei tñ iure poli.Si tñ ille qui decepit nołlʒz
al iquid reſtituere taliter decepto nõ eſſet ꝓp⸗
ter hoc ei negãda abſolutio:cuz inra ciuitia
ſuſtineãt ꝙ dtrahetes citra dimidiũ iuſti pᷣcij
ſe ĩiuice re ipſa decipiãt·dũ tamẽ ſine dolo et
fraude hec faciãt·qñ vo deceptio ẽ vltra di
midiũ mſti p̃cij ñ tm eccleſia ſ̊ etiã pſona pᷣt
agere ad reſcindendũ venditõz vel ad recipi

endũ ab eptoee iuſti pᷣcij ſupplem̃tũ Tta tñ q;

in optione emptoeis ſit facere quod hoeum
duoꝝ ſibi placuerit hec roð · Scm aũuũt rich.
ĩq· ſupᷣdicta qñ exceſſus notabib apparz ma
nifeſte ex pte emętis ſiue ſit vltra dimid i iu
ſti pcij ſiue citra·tene emens ã pᷣciũ iuſtũ ſup
plere aut totũ qð vltra ſoetẽ recepit reſtituẽ
et ↄtractũ qtare:qñ vo ẽ ex pte vedẽetis tene
vendens aut illð qò vltra iuſtũ p̃ciũ accepit
reddere aut ſalte qtare ↄtractũ aut dimittere
re emptã ĩ manu illiꝰ q̃ emerat quouſqʒ de re
epta ſoete recepit vt qn p̃diũ erit ad vitã ſuã
et moer anꝙᷓ ſoetẽ receꝑit hec rich.et ↄuenit
cũ eo tho.ĩ ſum· Quid de illis q a ditati bꝰ
ciuitatũ vb a monachiſ emũt ctos redditꝰ an
nuos ad vitã ſuã nũqᷣd ẽ vſura · H ſcðm roë.
ꝙ n. ſ.ex foema ↄtractꝰ cũ huiõi ãnuꝰ reddi⸗
tus ſit ꝓpſonalis ſiue burſalis ñ p̃dialis· licʒ qᷓ
dã iuriſte ↄtrariũ dicãt ꝙ ſit ↄtractꝰ illicitꝰ.
tũ qꝛ creditoe facile poſſet emptoeiſ moete de
ſiderare vt ſic liberatꝰ eſſʒ.cũ qe nullũ picłm
ẽ eptoeis de teree ſterilitate aut tẽpeſtate.qðᷣ
picłhm et ðtrimetũ ẽptoees ſepe ſuſtinet p̃dio
rũq Inſuꝑ notat roò D·: qn emunt' aliqᷓ ꝓuen
tꝰ vb redditꝰ? ad vitã veditoeis huatis debi⸗
tis ccũſtãtijs huiõi emptio ẽ tolerabilis qe ñ
e Piculũ ꝙ alter moetẽè alteriꝰ ðᷣſiderz ſʒ qn e
mit᷑ ad vitã eèptoꝛis tũc ñ e tutũ ne vedens ð̊
ſiret moetẽ ẽptoeis:iõ ẽ ĩhibita ꝓmiſſio p̃ᷣbe
de ñ vacãtis. Hõ tñ pᷣciſe dicendu eè ee pẽtm̃
moetale vedere vb emere ad vitã ementis qe
Hoc ñ iuenit ꝓhibitũ vbi huant bite circũ
ſtãtie hec roð · Quidqd aũt dicat ꝓoð·tenenð
ꝙ ↄtractus talis ẽ ex foemaꝰſuà licitꝰ dum
mõ ſue' eqtas iuris naturalis de qᷓ dictũ eĩ

pᷣcedenti · q hoc em tenuit richĩ quadã.q:pa
tuit p̃cedeti ·hoc ide alex: lombar· fr minoe· ĩ

quodã ſuo quolibz ianue licitũ eſſe determĩa
uit et etiã ↄiter oms doc· piſieñ· quos viorat

pᷣter vnũ ho ſenſiſſe me pᷣſente dixit· Et eẽ ſcðz
hoſt.tab otractꝰ ꝗꝓpter vite ĩcertitudinẽ excu

ſat vtz ex his q̃ dicta ſũt ſcòᷣm eundè ĩ qõne
imediate pᷣcedeti et õ̊ · v · ar · Hꝰ ti · caſu. inj. ꝗ.
ſibr ſcᷣm hoſt q &ʒ nũquid ſi emant certi red
ditus annuatim mppetun · Hidẽ dicendu
qð ĩ pᷣdicto caſu dicut p̃dicti docto.ſ.rich.et
alex·.ĩ omnibꝰ alijs a pecunia ſiue emant' ad
tp̃s ſiue imppetuũ·:e S quid de illis qͥ emut
oues vłb boues a paupibꝰ quos foete nõ Hñt
F ſeðz roð · qñ q̃s emit huiõi aĩalia a paupe
diuite qᷓ ſcit b credit eũ ñ hr̃e· et q̃i iã ei tra⸗
didiſtz locat ei ꝓ certa ãnua peſione vſura ẽ
vel p̃ſumendũ ẽ hoc fieri in fraude vſuraruʒ

Idem ẽ de his qui ñ hnt·ſi aũt ſine fraude et
bona fide emptio fiat huiõi· nõ ẽ credendum
qᷓ;diu bona fides durat emptoeem peccare-
Quid ſi quis mutuet pecuniã recepturꝰ in
termins aurũ vel argentuũ vel alteriꝰ generiſ
monetã⸗? ſcòðm goł.ſi faciat vt eſtimatone
lucret᷑ vſurarius ẽ·et ide dicit hoſt · ex· e. cõ⸗
ſuluit· et de hoc habitũ ẽ ſupea.iiij·ar.caũ.
iiijQuið ſi mutuet veterẽ annonã vt recipi
at nouã· vſurariꝰ e ſi hoc ido facit vt me⸗
lioꝛe recupet ſcom raij:et gof·ſi aũt hoc faci
at ne ſua ſibi pereat vel foete vt recipieti gra
tiã mutuãdo faciat ñ ↄmittit vſurã E Hoc ẽ
verũ ſcd̊m roð.dũmodo nõ auferat libertate
ſe infra terminũ li berãdi veterẽ ſoluedo. vel
ſi ꝓbabiliter dubitec᷑ vtꝝ plus vel minꝰ ſit
ſolutionis tpe valitura· c/ Quid ſi mutuẽ tibi
pecuniã ꝓ pcio vt iteꝝ remutues mi. Hun
quid es vſurariꝰ.? ꝙ ſic.· licet em obligeriſ
mihi ad antidota.ff·de pe · heredi. tz ſi ĩ lege
G. Oſuluitet ex · de teſta·.cũ ĩ officijs Illã tñ
obligatõz naturale deducere in ciuile e ſpes
lucri et iõ e vſura ſcdᷣm glo.xinij.qiij. ſi fene
raueris Et ſcᷣm raijet gof· Mouet᷑ tñ hoſti·
Otrariũ qe hic nihil accedit ſoeti et alias il⸗
luò qð ſine pacto debec licite pᷣt ĩ pactũ de⸗
duci ex ·de pac·. ſignificauit. qᷓd em ſi debes
mihix.q̃ nõ poſſum recupare et mutuo tibi a
lia·x· cũ hoc pacto vt ſatis des opoꝛtune ꝙ ĩ
fra certũ tp̃ᷣs ſoluas mihi.xx. Nec obſtat ilið
luẽ· vj ·mu:da.næc.qe illuò ĩtelligit hᷣ mõ
nmihil ſcz ad lucrũ vel ſupabundantiã vk ꝙꝙ ſit

plus re ex · e· ↄſulnit · et · xiiij · q:iij · p totũ·qe

tñ mul ti caſus poſſent accidere ĩ quibꝰ pecu⸗
niã mutuatã amitteres et ego lucrarer iõ opi

nioni peime é adherendũu etiã ſcðz hoſt. quia

qð e tutiꝰ e tenendũ ex ·de ſpõ. iuuenigs. Bed
qð ſiue q;tũ tenebit᷑ reſtituere ĩ hꝰ caſu · q¶ HE
ſcdᷣm monaldũ ꝙ tene reſtituere tm̃ qtũ e al
ter dãnificatꝰ ſiue tm̃ ꝙᷓtũ tot denarij valere
ſolet vel ſcᷣm quoſdã quantũ inde fuerit luẽ
tus · tñ ſi ↄponat ſe ad libitũ eiꝰ liberatꝰ erit
ſcðz quoſdãꝙ Quid ſiqs mutuet pecuniã hac
ſpe ſiue intetione peĩcipaliter alicui.vt ille a
lia vice remtutiuet ſibi. mutuãs ſperare il⸗
lud p̃t ĩ ſiłi caſu ab accipiete nõ tñ ex vi mu⸗
tui ſed ex accipietis caritate · Et qe ex p̃cepto
dei tenemur idigeti mutuare.ſi hac ĩtentione
peĩcipaliter mutuet nõ ẽè ſibi meritoeiũ.qꝛ nõ
ponit finẽ deũ · immo ðe luẽ.vj.mutuũ da.n.
2c.· ſ.ab hoĩe· ſed a deo ſcòm alex.de an. vnd
ſcòᷣm roð · ſcolares qui mutuãt campſoibus
vel alijs ſco lanbꝰ peĩcipaliter hac ĩteutione

vt illi remutuéet ſibi qñ indigebunt vſurã cõ⸗

mittunt; et idoſentit gobk· et Hoſt OQuid de
dominis molendinoꝝ qm pecunia piſtoeibꝰ
mutuãt vt ĩ eoꝝ molendims molãt · H ſedðz
roð · vſurarij ſũt:accipiũt em̃ vltra ſoetẽ in fa
ciendo et auferũt debitoeibuſ libertate mole
di vbi voluerint. ſi tñ debitoees ꝗpter hoc ñ
ſunt damnificati nõ tene eis ad reſtitutione
faciẽdã niſi qᷓtinus eſtimari dz libertas molẽ
di vbi vellet penſatis etiã circũſtãtijs de ma
ioei et minoei remotõe molendinoꝝ et facili

tate et difficultate moleèdi Quid ð notarijſ
qui ſuꝑ vſuris ſcieter ↄficiũt publica inſtru⸗
meta · piuri ſunt·qe qñ creant᷑ iurãt ꝙ bñ
faciẽt et ñ male.ergo nec de cetero teſtiłica⸗
ri ꝓpoterũt nec ↄficere ĩſtrumeta:piurus enim
teſtificari nõ p̃t ꝙᷓtuncuijʒ egerit penitentiã
ex de teſt · ex pte · et c · j· Et hi etiam ſunt infa
mes ꝗbꝰ ſunt actꝰ ległttimi interdicti ex · de
teſti · licʒ ex qᷓdã · Rꝰ.i:ad fi · hec hoſt ·/Quid
de pᷣlatis ↄtractibꝰ vſurarioꝝ ſubſcribẽtibꝰ
et ſigilla apponẽtibꝰ. ſcðm hoſt · ſi p̃latꝰ
tenoeẽ nõ legerit vel ſi legerit vſura tñ ſit ve
lata qe foete ibi poniᷣ᷑ maioe qᷓ;titas ꝙᷓ; mutua
ta ſit ĩ veritate· nec diligeter ſcrutat' et exa⸗
minat. et iõ ñ ĩtelligit· fatue agit ſed ĩ verita
te ñ oſentit.fłide pigno:ac. grauis· Si vo le
gerit et veritatẽ ĩuenerit pticepſ e crimĩs vſu
rarum ſed ñ ↄmodi.Nam ſubſcriptio ĩ multis
iuris articulis ↄſenſum et aꝓpbationẽ ĩducit
ex · ð re · iudi·cũ inter hec gor᷑.et hoſt. Eſto
ꝙ cõitas alicuiꝰ indigeat pecuma ꝓ cuiꝰ re
cupatõe imponit mutuũ cimbꝰ ſuispoſt hec
aut pᷣ̃dicta ↄmunitas nolens ciues ſuos agg
uare ſed releuare aſſignat cuilibz qᷓ̃ mutuauit
ſuꝑ aliquibꝰ redditibus ſuis ꝓ certa qꝙtitate
mutui certã pecunie quãtitate annuatim redò
dendã vt ꝓ cetũ· lib · viij. lib· annuatiz e Oo
do qritur vta talis excreſcetia vltra ſoꝛtẽ li⸗
cite recipi poſſite dicũt aliqui ꝙ ſie · pꝛĩo
qꝛ ſuppo ꝙ ibi mutuũ a peincipio fuerit et ex
poſt ſemꝑ ſit violentũ et nõ voluntariũ·de rõ

ne aũt vſure e ꝙ ↄmittit᷑ circa mutuum volũ

tariũ · Scdðo qe ↄgruũ ẽ et rõe ↄſonum ꝙ omu
nitas ſi pᷣt releuat ciues ſuos quos mutuare
coegit · Et h ſentẽtie fuit fr̃ ioheſ de ſaxonia
qui fecit tabulã iuris ſcðᷣm ꝙ fert rñdiſſe · Be
cundũ aũt alex· lombar· ꝓbabiliꝰ dicũt dicẽ
tes caſum ꝓpoſitũ nõ eſſe licitũ qe rõne mutui
nõ licet accipe vltra ſoete ſcdᷣm illudò luc · vj ·
mutuum date ꝛc. Diſtinxit aũt qe releuatio pᷣt
fieri dupłr · vnoꝰ ꝑ modũ Stitudinis qę · ſ. cõ⸗
munitas Stis et liberaliter releuat mutuãteſ
et tũc licite recipit᷑ · Flio mõ ꝓ modũ obliga
tuonis qe ſcʒ ↄmunitas ad hoc faciendũ ſe ob
ligauit et tũc nõ pcipi licite · Et ſpẽaliter qe
ex tali obligatõe mutuũ incipit eſſe nouũ et
fi eri ꝓpter ſpez lueri .· Mihi aũt vide ſaluo ſp
iudicio melioei ꝙ ſi is q̃ mutuauit ſemꝑ mal⸗
let ſi poſſ ſuũ mutuũ recupare ꝙᷓ; ꝓuentꝰ ha⸗
here · licite poſſit eos recipe:p̃cipue cũ cõitaſ
ad hoc ſe obligauerit ſpõte vt ſuppo ad pñs
Quid ſi ciues p̃dicti velint vendere ius qð
hHhabẽt ſuꝑ cõi ſuo:ꝓ capitali et ꝓuentu ꝓ eo
ꝙ nolũt expectare vel etiã dubitãt ſibi picu⸗
lũ in ↄmuni imminere nũquid licite poterint
iſti ius illõ vẽedere et alij emere ꝓ p̃cio tãto
vb mĩoei ꝙᷓ ðderint vł pᷣſtiterint ad hoc
fer rndiſſe ſupᷣdictꝰ iohes ꝙ ſic:q iuſto titu
lo iuſ aliqð inſte poſſides iuſte pᷣt vẽde et ali
us iuſte eme ius illð .qe qð iuſte vẽdi ñ iniu
ſte emi.et hoc pᷣ̃cio eq̃li k mioꝛi vł maioei ꝙᷓ
fuerit datũ ·qꝛ res tm̃ valet quantũ vendi p̃t·

Auid ſiquis habẽs aliquã monetã quã du

bitat ſequeti tpe minꝰ qua nũc valiturã ſcðᷣm

—⏑

⏑ S.

— — — — —

△

—

ſtatutũ leg poſitie mutuat eã ſub tali pacto
ſcʒ vt ſibi reddat᷑ in pᷣcio eq̃li in quo ẽ tepoee
mutui·nũquid hoc lieebit nibi aliqbus
vide ꝙ n. alijs ꝙ ſic · qe ꝙᷓuis in mutuo nõ li
ceat ſperare luerũ licʒ tñ vitare dãnũ qð hic
mutuãs mneic o⸗ etiã tm̃ accepit ꝙtũ
reddere tene hꝰ ſcdᷣe Epi. fuiſſe vi alex · lõb·.
Munq; d licz mihi mutuare cõi meo ꝙ aliqꝰ
officio hñdo ex quo ſpo ↄſequi magnu hono
rem et lucrũ.d hoc fer p̃dictꝰ fr iohẽs rñ
diſſe ꝙ nõ.qe mutuãs exp̃ᷣſſe recipit ex mutuo
vltra ſoetẽ Nuũqd licite poſſum emere ab ali
quo debete recipe a ſuo cõi vel ꝓ ſuo ſolario
vel qe mutuauit centũ lib· ꝓ aliqꝰ officio ha
bedo· ius ꝗpter qð recipe dz. pᷣcio mioei ꝙᷓ re
cipe dz · d hoc fert᷑ dictꝰ fr io.rñdiſſe ꝙ hꝰ
licʒ:dumõ ho cũ modramie et ſine fraude fiat
quit᷑ videre de vj·ſ.de peĩs vſurarioꝛx
quibꝰ ſcʒ puniunt᷑ et ad reſtitutõzʒ ↄpel⸗
unt· hec aũt e multiplex:.qe alia imponit a
canone:alia a iudice:alia ab aduerſario p ex
ceptione ? Eſt S peio ↄſiderandũ de illa qᷓ
imponit a canone:hec aut e multiplex vſura
rij manifeſti qe nec ad ↄmunione altaris ad⸗
mittun?.nec ad xpᷣianã ſepulturã ĩ hoc pctõ
decedẽétes recipiunt. ſed nec viuoꝝ oblatõs
recipi debet. Sʒ ſiquis clericꝰ ↄtrauenerit.ſ.
ſepeliedo vł recipiedo· cogit᷑ reddere qðᷣ ac⸗
cepit· et ab officij ſui executõe manet ſuſpen⸗
ſus: donec ad arbitriũ ep̃i ſui ſatiſ fecerit · ex·
eiqe.ð quo ↄſilio ſꝑ dʒ fieri metio ĩ literis cõ
tra vſurarioſ impetratis:cũ ðe eos ad reſtitue
dũ qòquid vltra ſoete pceperũt ꝓ penam ĩ la
trianeſi ↄcilio ↄtra vſurarioſ ed ſta ↄpellatoſ

eæx· de ep. et ve· ad nraz · vñ ab hac pena ſemꝑ
e icipiendũ tanꝙᷓ a mimo:exde teſti.cũ tu in
glo:Sſt aut dictꝰ canon.qe ſeòz hoſt.et bn.

ibide ſentetie nõ late ſů̊ ferẽde. ſi em vſurariꝰ
qui ẽ peĩcipalis n icureit penas expſſas ĩ iure
multomiꝰ talis clericꝰ Sʒ cui reſtituet cleri
cus oblatõz quã accepit· H alanꝰ dixit ꝙ;
ep̃ᷣo loci:et aufert ecclie in penã recipietis.
ſicut patzʒ xx·q:iij.Oſtituit Guil.aũt naſ.dicit
ꝙ reſtituet illi q obtulit ĩ oꝓpbeiũ eꝰ.ar.ex.e
cũ tu.G ſuꝑ his:et de homicidi.ſiẽ dignũ.
eos Bn.vo dicit ex · e · qe ꝙ reſtituet ei a ꝗs re⸗
cepit · vt reſtituat ei a quo habuit ar.ĩ ꝓximiſ
dictis capitulis oſt. vo ĩ.c.qe tenzʒ cu alãao.
vt ſcʒ de epo qui reſtituat ei a quo vſurarius
accepit ſi iuenat alias paupibus eroge ar.
xx· q: iij. oſtituit. Qui dir hic manifeſti vſu
rarij · & vſurarij notoeij ſunt qui hñt euiden
tiã facti · vt qñ vſurariꝰ menſaʒ tenz pataz ad
mutuandũ cmilibʒ ſub vſuris·ſicut meretrix ĩ
ꝓtibulo ptz cuilibet ar.er · de coha.cle. tua
et c· fi :· et in h caſu ipᷣo iure ſupeadictã penã
canonis patiunt. ſiue ſint notoeij iuris· vt qe

ſunt pꝑ ep̃m publicati · Secꝰ ẽ ſi adhuc ab ec⸗

eleſia tolerant ar·ex de coh.cle.tua.Nam ſi
manifeſti ſint ꝑ famã tantũ nõ tñ notoeij . nõ
patiunt hãc penã po iure ſed ꝓ publicatõeʒ
ſic itellige illud ex · e · cũ tu Hx· i. ſcðz hoſt·

Sufficit aut ad publicatõz faciedã ꝙ vocati

Ofiteant'· vel ꝓ teſtes ↄvmunicãt᷑. vt er de co

II

õ

ha ·cle.tua.ſufficiũt etiã certa argumẽta cũ
fama. vt ex·e.cũ in tua:licz aũt nullꝰ accuſa⸗
toe ſup hoc appareat· ꝓcedet tñ nibilominꝰ
ep̃s ex officio. vt ibide·qꝙᷓ cito aũt ſaaſ faciũt
ceſſat hec pena· vt ibide hec hoſt· Satiſ tamẽ
Poſſet dici ꝙᷓ;tũ ad caſuzʒ iſtũ vſurariꝰ manife
ſtus ſcᷣm 10. an.et Guil.naſone·qui coꝛã pee
[bitero et teſtibꝰ fatet ſe eſſe vſurariũ:et mã
dat vſuras reſtitui tradẽs foete libeũ rõnum.
Quid ſi ſit notoeiũ alique recepiſſe vſuras
hi tñ qui ſoluerũt nõ repetũt·vel qe ñ audet
vel qe iurauerũt nõ repetere¶ Hx ſcðz hoſt ·
ecclĩia ad denũtiatõeʒ alicuiꝰ ł ex officio ſuo
Seedet et eũ reſtituere cogz · ex · e. cũ ĩ tua et
ex·de jureiurã· ad noſtrã.ij·¶ Quid ſi ep̃us ĩ

vita vſurarij recipiat oblatõz. ſed eũ poſt moe

tẽ ad ſepulturã nõ admittat· Rñdeo ꝙ ſe pu⸗
niendũ affirmat. vt ex·.e.qe in oĩbus i fi. Nazʒ
eui cõmunicamus viuo æc· er ·de ſepul.ſacris
Quid ſi publicatꝰ decedat · hereſ tñ de vſu
ris ſatiſ faciat · ſcðòm hoſteũ non eſſe ſepe
liendũ niſ de dtritõe certis ſignis appareat
ar · ex · de ſen. ex · a nobis · ij · et · xxiiij · q:ij. nec
quiſquã Sũt aũt et alie pene vſurarioꝝ pee
ter penas p̃dictas.q̃ ponunt᷑ li vj.e.vſurarũ
vbi inhibec ne collegiũ vniuerſitas vel aliq̃
ſingularis pſona cuiuſcũqʒ ſit ↄditõis digm

tatis aut ſtatus alienigenas etiã ſi ſint ciues

vel incole ſcᷣm io:an:. vel alios nõ oedos
de terea eoꝝ: qui ſcʒ nõ ſunt ciues vel ĩcole.
publice pecumiã fenebee exercetes vel exer⸗
cere voletes:ad hec domos ĩ tereis ſuis ↄdu
cere vel ↄductas habere aut alias hĩtare p⸗
mittãt.ſʒ huiõi vſurarios manifeſtos om̃s in
fra tres menſes ſczʒ a tpe publicatõis hꝰ oſti
tutionis expellãt· nunꝙ; aliquos tales de ce⸗
tero admiſſuri · Deecipit etiã ibide ꝙ nemo il
lis ad exec endũ venus domos locet vel ſub
quocũqʒ alio titulo ↄcedat:qui vo ↄtra fece⸗
rint ſi fuerit ꝓſone ecclĩaſtice priarelge archi
ep̃i vel ep̃i ſuſpeſionis·minoees vo ſi ſint pſo
ne ſingulares excõicatõis:ſi aũt collegiũ vł
vniuerſitas ĩterdicti ſentetias ſe nouerit ipſo
facto ĩcurſuros:quã ſi ꝑ menſemĩo ĩdurato
ſuſtinuerit· teree eoꝛꝛ ꝙ; diu ĩ ipſis moeant ec
cleſiaſtico ſubiaceãt ĩterdicto · ceteꝝ ſi laici
fuerit ꝓ ſuos oedinarios ab huiõi exceſſu.ceſ
ſant e oĩ peiuilegio ꝑ eccleſiã ↄpeſcante In⸗
ſuꝑ qe ſtatutũ erat vt habitũ ẽ ſupᷣ vſurarios
manifeſtos ĩ hoc crimie decedẽtes ñ debere

admitti ad ſepulturã vt ex · e · qe in oĩbus · ipſi
aũt vſurarij vt penã illã deluderet.ĩ vltia vo

luntate mãdabãt ſatiſfieri et ita ſepelieban
et ſic dicta pena deludebat. ſatutũ ẽ poſtea
li · vj.e.quãqꝙ;·ꝙ licʒ mandent ſatiſ fieri.dene
ge tñ eis eccliaſtica ſepultura. donec de vſu
ris fuerit ſcòz facultates eoꝝ pleniꝰ ſatiſ fa⸗
ctũ · vb idonee cautũ ilb quibꝰ debet reſtitui
vbi ſunt pñteſ vel alijs qͥ poſſunt eis acqᷣrere
vb eis abſentibꝰ loci oedĩario vł eiꝰ picario

vel pᷣſbitero prochie ĩ q̃ hĩtat vſurariꝰ.vł ta

bellioni de mãdato oꝛdĩarij ita ꝙ cẽta ꝙtitas

expeima' ĩ cautõe ſcʒ · ł ꝙ;titas maĩfeſta expei

ma ſi apparz. vł ſi ñ apparzʒ ꝙtitas maĩfeſta

expeimat ꝙtitas illa ſcðz arbitriũ eiꝰ qui re
cipit cautionẽ.qui ſi ſceieter minoee poſuit ꝙ;
veriſiłr credit᷑ ad reſiduũ tenebit᷑.ſ.ꝗpter ei
us maliciã vł negligentiãe SZʒ3 quid ſi nullã
quãtitatẽ ponat.Gñdz io · an · ꝓ tener ĩ totuʒ
g caute faciat ſi certã veriſiłr ꝙᷓtitatẽ expei⸗
matet addat etiã ꝙ etiã vltra illð ſatiſ fiet ĩ⸗
quantũ ↄſtabit eũ rõe vſurarũ teneri· Antelli
gunt᷑ aũt noĩe idonee cautiõis pignoꝛa et fi

deiuſſoꝛes.ff. man.ſi mãdato ticij. fi · Fliaſ

caucõ ſigt nudã ꝓmiſſionẽ.C.· de v. ſig· ſanci
mug S⸗ quid ſi cautõs pignoea vł fideiuſſo
res dare ñ poſſet · ſeðz gar.et io·an· iuret
hoc dare ñ poſſe et facturũ qð canet li.vj· de
ſen. ex. c · fi · S. ilb · Nota etiã ꝙ illi q̊ pñt ac
quirere no bis ſũt filij quos habemꝰ in ptãte
nrᷣa Atẽ ſerui ꝗpeijIte ſerui ĩ quibꝰ habemus
pſu fructũ.Ite ſzui alieni quoſ bona fide poſ
ſideꝰ Ite liberi quos bona fide poſſidemꝰ tã
quã ſeruos inſti ·p quas pſo:nobis acꝗ· G:
Sed nunquid ꝓcuratoe acquiret dño abſenti
Hhãc pſonale obligatõzʒ rñdʒ gar.et io:an. ñ̃
pꝓ legẽ ·ff·de acqui.poſ·quocũqʒ · J.· fi ·tẽ
ꝓ loci oedinariũ ĩtelligo ſcòʒ io-an· ep̃m ð in
reet ide de dðcano archip̃ſ bitero vb abbate
qui alias de ↄſuetudine iuriſdictionẽ haberz
ĩ ſpualibꝰ.Ot ĩtellige de loco ĩ quo vſurariꝰ
degze Ktẽ qð dicit de p̃ſ bitero ſiue rectoee ꝑ
rochie ĩ qua vſurariꝰ hĩtat.mł to foetiꝰ itelli
ge de rectoee prochie illiꝰ leſi cui reſtitui dʒ
cũ ſit quaſi iudex et miſter eiꝰ ſcᷣm gar·et io
an.ff.de ĩ ſius vo · ꝓ quo Itez ꝓ hoc ꝙ dicit
mãdato oedinarij arguit io:an. ꝙ tabellio in
Hꝰ caſn ñ acquirit actõzʒ extraneo ex ſua ſtipu
latõe.mſi faciat ſſtud de mãdato aedinaric.
Vlteriꝰ oes ſiue religioſi ſiue alij manifeſto
vſuranos recipietes ad eccliaſticã ſepulturã
Otra foemã ſupeadictã ſubiacet pene ĩ latria
neſi ↄcilio ↄtra vſurarios ꝓmul gate li.vj·e
Gn. o aũt.de Ocilio illo ex·e.qe ĩ omi
busEt ex hꝰ notat gar.ibidẽ ꝙ tales ñ ſũt
recipiẽdi ſicut nec vſurarij maĩfeſti ĩ vita ad
omunione nec ĩ moete ad eccliaſticã ſepultu
rãeSʒ io · m· notat ↄtrariũ ſeʒ ꝙ hoc ñ habʒ
locũ pena ſtatuta ↄtra vſurarios. ſ̊ pena ſta

tuta ↄtra recipietes eos ad oblatõs et eccle

ſiaſticã ſepulturã.ndũ ibi ĩ latrianenſi ↄcilio
tra vſurarios ſubaudit edita fte teſtamuſ
vſurarion manifeſtoꝝ nullꝰ interſit.nec eoſ
ad dfeſſionem admittat ſiue abſoluat.niſi de
vſuris ſatiſ faciãt.vł de ſatiſ faciedo ꝓ ſuarũ
facultatũ viribꝰ pᷣſtet vt ſupeadictũ e idone
am cautione teſtamẽta vo eoꝝ facta aliaſ ſcʒ
ñ facta ſatiſfactõe nec pᷣſtita idonea cautõe
i valet.vt.c. quanꝙ· S. fi·¶ Qnid ſi teſtamtũ
facit et poſtea cauzʒ. nundqd poſtꝙᷓ cauit teſta

metũ valebit · dixit gar· ꝙ nõ qe ab initio

nullũ fuit li. vj.de re-iu.nõ firmat. ſed ſcðz
10. an. ſatis vi det᷑ ſufficere ſi cauit añ motẽ
cũ teſtam̃tũ ĩ moete firmet. NHec obſtat regu
la illa ſcz n firmat.qe de ſolo tractu cpis lo
quit. t quida io eqtati meliozi inniti vide
eoꝙ; að Oſeuatõz teſtamtoꝝ nitit ꝓut oĩa in
2 ra nirůt⸗ vt · C. ð̊ ſacroſan · ecc.l .j. Eacit euã

ꝓ eo qꝙᷓtũ ad legata ad pias cãs ꝙ ſeðz legeſ
ff.ð le.iij .l.j.G. j. Legata relicta a filio fami
lias vel a ſeruo licz tpe teſtam̃ti ĩſpecto ñ va
leãt.ſi tñ ſeruꝰ manumiſſus vel filiꝰ emanci⸗
patus ĩ eadẽ volũtate pſguerauerit valebũt

accipe em̃ cautõʒ ẽ qñ cyſiq; accipe · ſic et da

re ẽ qñcũqʒ dare · j. q.eosQuid ð codicil
lis nunqd valebũt facti ab vſurario manife
ſto. Rñdʒ guil.gar.et io:an:ꝙ nõ · Et idẽ eſt
de q̃libet vltia volatate.vt pz ex peĩcipio di
cti c.quãqᷓ;et ar.ex · ð teſt.cũ eẽs. qꝛ etiã co
dicillꝰ large ðᷣe teſtamẽtũ qꝛ teſtaꝰmetis·xiij
q:ij.ſed aliud Quid ſi iſte vſurariꝰ ſcðz foꝛ
mã pᷣdictaʒ ſatiſ dedit. Nunq; d ex hac ſatiſ da
tione tenebit᷑ ſoluere ſi ↄualuerit. dicũt
guil.gar· et io· an · ꝙ ſic ar .· hic · Et qe etiã ſi
nõ ſatiſdediſſet cogedus eſſet ſoluere ex ·e.cũ
Girca vo penã q̃ imponi vſurarijs à iu
dice que qñqʒ ſequit ex pena inflicta a cano
ne ſi ↄtumacia exigat e ſciendũ.ꝙ ſi vſurariꝰ
ſit clericꝰ ab officõ bñficie ſuſpedit vt ex
e.pᷣterea ſuſpedit᷑ inꝙᷓ a vñficio obtento. et
multomagis repelli ab obtinedo. e · de pee
ben · ĩter dilectoſ· p̃t tñ cũ tali diſpẽſare epi
ſcopus poſt ſatiſ factõz et penitetiã · qe hoc ñ
ꝓhibet.vt ðe ĩ glo.d.c.pterea. Et ſi adhuc
n deſiſtat e degdandꝰ. vt ex · e · c.· ·· et. xuij · q
iiij. canoñ·qua tñ penã euadit ſi deſiſtat.naʒ
de iure ↄmuni ẽ degdand? niſi peniteat · ſic
intellige dicta iura· di ·xlvij· c.·· et · ij · ſcðz
gof · et Hoſti. Exiñ ſi fuerit ĩcoeri gibilis ſcðzʒ
rai·ad mãdatũ ep̃i·ſi ñ pᷣt alr̃ coerigi coerce

br p potẽetiã laicalẽè er de iudi.cũ ñ ab hoiĩie

et di. xvij · nõ licuit. Si vᷣo ſit laicꝰ et peĩia pe
na ĩflicta ñ ſtiterit: maioei excõicatiõe ꝓcu
tietur ex · e · qto et · c. pᷣterea ĩ fi · Et hec ĩtelli
gas qñ delegatꝰ e cui mandat ꝙ a pena ↄci
lij icipiat ſecuſẽ ſi mandet᷑ ei ꝙq ꝓ cenſurã ec
cleſiaſticã eũ cogat.ſecꝰ e etiã ſi oedĩariꝰ ſit
qꝛ? talis a peĩcipio poterit eũ excõicare · ſic in
tellige illud e?.e.tuas. et de iuriſiure debi
toeel hec hoſt.q Sz qre iudex eccliaſticꝰ ma
gis ĩtromittit ſe de pena vſurarioꝝ qui ſunt
fures et raptoꝛes.vt habitũ ẽ ò̊ ꝙ de pena a
lioꝝ furũ et raptoꝝ · aꝓpter dãnuz ſpeale
qð ex vſura videt accidere· Et etiã qe vſurarij
cũ dteptu pᷣcepti diuini et dãno ꝓximi adin⸗

uenerũt ſibi officiũ et modũ viuẽdi et ditãdi

Nec obſtat ill augs: ad macedoniũ.et habe

xiiij ·q.iiij:qnidò dicã·velle mqᷣt ꝙ reſtituerẽ

tur vſure ſio n e qũo iuſte repetant oc ei di
cit ad factũ ñ aò ius reſpiciendo· Et loqnit
ꝓ tpꝑe quo nondũ reſtitutio vſuraꝝ erat oedi
nata. vt pz ibidẽ in Zlo:e Nunqd etiã heres

vſurarij cogit᷑ reſtituere vſuras · ꝙ ſie · et

ho etiã p̃miſſis mõis et penis·et hoc ſiue he
res ſit filiꝰ ſiue ex᷑ᷣneꝰ.vt ex·e.tua nos et.c.
michael. Et tene' heres ĩ ho qð ad eũ puenit
ar · xnj.q:.ij .epᷣs qͥ filios · et·xpj ·q·vj·ſi epᷣm
Exqꝰ ei ĩ itegrũ ſihi ſuccedit pᷣſumr ad eũ reſ
pueiſſe vt ex e:tua ſeðz hoſt · Sʒ laur̃.et alãꝰ
diẽt ꝙ hereſ ñ tene. n qᷓ̃tinꝰ vires heditatis

patiũtᷣ.vt er de appel.q̃ frõte·et ex ð rapto

i literis · qbus ↄſentit hoſti · et bern. in c· tua

— — ———

— —w⏑

— —

=

S

—— — —

— — +☛ +Ü,-☛rmU- —
—

— —— —-

.

et jo· an. li. vj · ð̊ vſu.quãq; — Quid ſi alter he
reòũ Factꝰ ſit nõ ſoluedo nundqd alter tenet⸗
inſolidu . P? ſcoᷣm holſt· in ſum. ꝙ tene inſoli
dum incptu ſalte ad eũ puemt de Hereditate .
Kam et res hereditaria vide obligata er e.
cuᷣ tn · ¶. fi · et idẽ dici bern. imn.c.tua· Ho· tñ ĩ
glo.dicit ꝙ pᷣdicta N ab oĩbus appeoba⸗
ta et iõ otradicere nõ dadet. Conſiderata tñ
veritate et ſubtilitate iuris cũ certũ ſit mbtos
aliqᷓ poſſdere q̃ notũ ẽ fuiſſe vſurarioꝝ ·qᷓ nu⸗
ꝙ;ᷓ de vſuris ſatiſfecerũt· drũ e ſentire ꝙᷓ oms
tales ea qᷓ poſſidẽt taliter reſtituere ten eant

maxime cũ foete xl anni vł plures ſint ꝙc illi

vſurarij deceſſerũt. et grauiꝰ è tot aias ðdem

nare. Tdeo diſtinguit· ꝙ is qui e heres tenec:

inſolidum ſi ñ fecit inuetariun alias ſecꝰ e. 18

aũt qui ñ ẽ heres et ad quẽ ab · puenit n vide
teneri: eẽ ſi ex cauſa lucratiua ad eũ res pue⸗
mt. vt. C. de denac· Beres alicui. niſi ſaltem
eſſet de pecunia fenebei empta de quo ettam
ſunt opi. vt mfra dicet᷑. c Quid ſi de pecuĩa
vſuraria ſit poſſeſſio empt nũuquid is qui de⸗
dit illã agere p̃t actione reali.vt ſeʒ agat adð
vendicandã poſſeſſionẽ illã emptã de ſua pe⸗
cuma. H alanus dixit et ray· ꝙ ſic et hoc eſt

—

ſpeciale · ſiẽ eẽ alibi ↄtingit · vt · C· de rei ve.
ſi ea pecuma Gof· tñ hoc n admittit· cui eẽ cõ
ſentire vide hoſt. imo dicit mdiſtincte agen
du eſſe actione pſonali Otra vſurariũ vl here
de eins. St index ex oflicio ſuo coget eu vſu⸗
ras reddere ſi habet vñ ſoluat ſine diſtractõe
lias ad poſſeſſſones vendedas eu coget er
ic ſatiſfieri de vſuris faciet:. Et ſic intellige·
ex. e.cũ tu· . poſſeſſiones·X Quid ſi creditoe 6
pecuĩa fenebei poſſeſſones emat et dmm vé
dat· et de pecuma recepta ꝓ ipſis alias emat
nunqd idem ins é de ipſis bis ſcdðis poſſeſſio
nibus qð in peimis · H ſcõm Sof · ꝓ ſic qe ſuc
cedũt loco pꝛioꝝ · ar· ex· vt lite pen. eccleſia
et · ff. ð le. . impatos ui ſi poſſeſſo em
pta ex pecunia fenebei traſeat in ali⸗nundqd
ĩs qui pecumã illã dedit. bnficiũ ide hHa bebt
Otra e?neũ poſſeſſoꝛẽ qdð habet otra vſurariũ
vel eiꝰ heredẽ vt vẽdere cogat᷑· et ſatiſ face⸗
re agẽti · H ſcᷣm gof · ꝙ n. mſi extraneus poſ
ſideat ex cauſa lucratina St vſurariꝰ vel eins
peres onent? excuſa' ſi ñ ſit ſoluedo ar · inſti ·

de lega. C. ſi aliena. Secus ẽ vt dicit bern. ex.

e.cũ tu ſupꝑ illud vendi· et roðò· ſi ipſe extra⸗
neus emiſſet. vel ex alia cã n lucratina adep⸗
tus eſſet rem illã bona fide ab vſurario. ñ cre
dens koete eũ eſſe vſurariũ. ant credens re il⸗
lam ñ eſſe emptã de pecuma fenebꝛei aut vſu⸗

rarium aliter hre vñ poſſet reddere vſuras I
Quid ſi res epta de feneber pecuia pueiat e

titulo lucratiuo ad eũ ꝗ vſuras ſoluit· nuqᷣd
ille ad quẽ peius ex ſibi cã uenit res eadẽe li
berac vt ↄtra eũ agi ñ poſſit. P ſcðᷣm gof· p

ſic. ff. de act. et obliga oms debitozes vſura

rius tñ vel eiꝰ heres ſcdᷣm hoſt· mime libera
ff.de ſolu.quotieſe Circa penã aut q e ab ad
uerſario ↄtra vſurariũ excipiẽdo. ſcienð p
exceptõem remouec a dignitate ſi foꝛte ſit e⸗
lectus et in ludo mutuauerntt · xj· q·xij· Nõ ob

ſtat ꝙ dicat ſe canſa ludi feciſſe ſub obteétu

alicui oſuetudiĩs ſeu coeruptele · vt e de ex⸗
ceſ.pla.inter dilectos Aire ſiquis lras ſuper
vſur. ĩpetrauerit ñ audit miſi peĩio reſtituat ſi
quas vſuras qnqʒ extoeſit · qe fruſtra legis in
uocat auxiliũ ꝗᷓ in lege ↄmittit vt ex · e? qe fru
ſtra. Nec ſufficit in tali caſu cautio de reſti⸗
tuẽdo ar. ex · de re iudi · cũ aliquibꝰ.niſi foete
interuemat magna cã vt. ff· de re in. l. nij. 4.
at peetoe puta qe ñ e ſoluedo. tůc em̃ ſufficit
cautio. et debz audiri vt poſtea reſiſtat ſimile
vt ey?. de ſoluẽ. odardus· vel ſi is cui debe ſit
Otentꝰ. ex.· de re iudi: ꝙ ad oſultatõz. B holt·
et bern. ex. e· qe fruſtra Quid ſi nullꝰ appa
ret qui agat ↄtra ipſum· ſcõm joet tanẽ ·
facta denũti atione in publico ſi nullꝰ appa⸗
reat audie ſcõz vo hoſt et bern. ex. e · qe fru
ſtra.et gar · Li · vj.e. quã· et o· an· bide ſcdz
qꝙ; dictũ e ſupea ſi ſit publicꝰ et notoems iu⸗
dex ex officio ſuo repellet eũ · licet nullꝰ ap⸗
pareat ar · ex · S iureiurã· ad nr̃azʒ · et de excep·
exceptõz. et ex · e· cũ in tua:q et ſi nullus pe⸗
tat. tñ reſtituere tene vt ex · e · cũ tu . J.· j. Si au
te occultꝰ erat:et aduerſarius obiciat et incõ
tinenti ſit paratꝰ ꝓbare audie et B bato re
pellec. ar· ex· e· de reſti. ſpo· lras. ꝗ· pᷣterea et
maxime ſi ꝓbet infra vnj. dies ex · de excep·
tua. ſi vo ſit occultꝰ et nipil obiciat ñ repel⸗
let. vñ tũc tenet ſentẽtia jo· et tancẽ · ¶ Nota
R ꝙ ex· e. cuʒ in tua ðe ꝙ licet vtra vſurariũ n

appareat accuſatoe- ſi tñ alijs argumetis oſti

terit eoſoẽ eſſe vſurarios manifeſtos poterit
judex in eos penã ↄotra mamifeſtos vſurarios
i ocilio latrianeſi editã libere exercere. Et o⸗
bicit bern. ꝙ ſi loquit de manifeſtis notoeijſ
ñ opꝰ alijs argumẽtis· ſi ñ de notoens tuc
euides ꝓbatio requirat ſcm oedine inris· xj
q·j·eoꝝ et reſpõdet ad B ꝙ hic notoeiũ ñn hʒ
pſeuerantiã f acti · vñ reqmrunt alia argumè
ta.vel dic ꝙ ſolennis fama docet iſtos eſſe v
ſararios et 15 puniunt ꝗpter famã et argume
ta alia qe ad odemnatõeʒz ñ ſufficit ſola fama
ex · de iuremrã · ex lris Quid ſi notoeiũ ſit ꝙ
vſuras hHabuit is tñ a quo extoeſit eas ñ inue
ny nec heres eiꝰ. P index facigt pecuniã fe
nebeem panpibus exhiberi · uo facto petitio
eius admittit'. ex · e· cũ tu· S. j· ſcõᷣm hoſt. et ſe
cundũ bern vel ſcõm ſo · an · li. vj · e · c. quãq;
epᷣus pᷣt vſuras illas recipe et ſoluere eis a qᷓ
bus habuit vſuras ille qui petit/ Quid ſi lre
obtẽte ſint ↄtra vſurariũ et ſe moeiat' añ ci
tatõez nunq̃d heres ꝓ hniõi Ir̃as poterit oue
niri · He ꝙ ñ ſcðz gof· et Holt · p illud.c. ex. 8
reſcrip · ſignificamt. niſi fiat ibi metio de he⸗
rede: vt ex· de offi:dele: cũ olim mter.p. Nec
obſtat illud ex:e.tua: qe ð do oedinario ha bz
locũ qui heredẽe iudicare potert vt defunetůᷣ
Quid ſi debitoe murauit ſoluere · E tũc hʒ
duo remedia vnu vt denütiet eccie vt cogat
p cenſurã eccleſiaſticã creditoee ꝙ; iurametũ
relaxet: vel ab exactione ceſſet· e· de iureiur.
c·j·et ex · e · tuas qͥ ſi velit excõicatõem potꝰ
ſaſtinere ;ᷓ iuramentũ relaxare·puniri p̃t per
ptãtez mima ptinacia exigete cu ecclia vltra

hoc ñ habeat quid faciat· vt ex.de cle.exco.

inter · c. ij· et de iudi.cũ ñ ab hoĩe. qui eũ foe
te velud hereticũ Odemnabit. xj.q.iij.rurſus
et ex · de hereticis. excõicamns·g. j· et.ij. vel
ſiẽ fit in quibuſdã locis vt ĩ anglia capie' ad
mandatu ozomanij- Hel quol ibet meſe ſoluat
certã pecunie quãtitatem ſiẽ fit in francia.et
ſpealiter in ptibus tholoſanis.ſʒ nibilommꝰ
adneniete die ꝗꝓpter iuramentũ ſoluere tene⸗
niſi ꝓapa interim eũ abſoluat.vel ec epus exi
Sente otumacia vſurarij excoĩcati in penã cõ
tumacie eius. Scðm ẽ ꝙ ſi ipſe ſoluerit Ppter
iuramentũ. tñ pᷣt repetere. vt ex.de iunreiur᷑.̊ð
bitoees ſcòʒ gof.i Quid ſi iurauit ſoluere et
ñ repetere · n dʒ in iudicio repetere Pter
vm iramenti. Hᷓ em̃ eſſet directe reperere Pt
tñ idirecte repetere crimè eiꝰ denũtando eæ⸗
cleſie.ex · e.tuas i glo.St iudex ex officio ſuo
p̃t cogere eũ ad relaxandũ iurametũ q ſi ad
hoc induci ñ potuerit p̃t eũ cogere ad reſtitu
endũ · Fliq̃ᷓ tn noua ca poſſet ſupuenire rõne
cuius poſſet repetere puta ſi vſi urarius in fine
penitens oedinaret ꝙ heredes ſui oibus illis
vſuras reſtituerent qui ſe vſuras dediſſe Pꝓba
rent ex. de iureiur: ad nram. ij. in tex. et glo.
J Quid ſi rauit ñ denuare. P? mramentũ
tale è temerariũ ſcᷣm oms.qe ad hoc quilibz
tenet. vñ nõ tenet ſernare ipm.ex. de iurein.
queaòmodũ m fi.ſcòðm gof.et hoſt.in ſum.et
bern· ſup dictu·c. ad noſtrã · ij. oſt. tñ in ap
paratu diſti guit. ꝙ ſi talis magis moue⸗ 3 elo
iuſticie et cozrectionis fraterne ꝙ; amoee rei
ſue recupande denũtiet. ſi vo ecõuerſo nõ de
nuntiet ne piuret et ita occurei fraudibus
vſurarioꝝ/ Quid ſi iurauit etiã ñ recipe · P
iuramentũ tenet . vt e? de renũ. cũ inter. p. et
de his qꝗᷣ vi. ad audientiã. Cogi tñ dz vſurari
us ꝙ iuramentũ relaxet · ar. ex de iureiur̃.c.j.
vel ſi ad hq̊ peimo induci nõ poterit.ñ audiec
anñquam ſe liberauerit. In hoc ergo caſu erit
paupibus eroganda ſi fiat fides eccleſie.ali⸗
ter nõ audiet niſi papa eũ abſoluerit.et pt
denũtiare ecclĩie debitoe p̃dicto iurameto nõ
obſtãte. G̊ hoſt. in ſum. Cuid ſi is otra quez
ſunt lre iĩpetcrate appellet.nunqᷣd repellet: in
cauſa appellatdis ꝙ ñ. eỹ. de excep. cũ m
ter peioæé: et c· fi de dicendũ ẽ ſi vſurariꝰ 4
lras ĩpetrauit appellet. ſupꝑ peicipali tñ nũq;
audie niſi peius reſtituerit. vt ſup ſcðz holt.
Et eẽ ſcðʒ h̊ peius expedie cauſa appellatõis
ꝙ; audiat' ſup peĩcipali ar· ex·e.qe fruſtra ibi
niſi peiꝰ reſtituerit vſuras quas pater ſuꝰ pei
us extoeſit ab alijs vt ex. e.michael. cũ em̃ ex
pſona pris agat tenet eũ defendere.ff. de re
judica:ex qᷓ pſona ſcòm bern.et hoſt. Quid
ſi niſi fiat m lis mentio de pr̃e: nũquid ↄtra
en excipi poterit ex pſona ſiue facto pris.RBñ
det bn. et arguit ſup B ꝙ et otra e e. micha⸗
el. et deinde dꝛcit ꝙ credit ꝙ ſic . qe tenec vſu
ras reſtituere quas pr eiꝰ extoeſit cũ ſuccedat
ei in bonis eloſt. vo dicit ꝙ ſi ſit heres ł vni
nerſalis ſucceſſoꝛ.bona epta de pecuĩa vſura

ria poſſides ex cã lucratia.p̃t excipi ↄtra eum
cũ ſit ſucceſſoe vicioꝝ · ar.j Pnoĩatis qſtiõibꝰ

ĩ p̃cedẽti ar · q· nunqᷓd heres · et. q. qͥd ſi de pe⸗
cunia·et. ff.de calu.q̃d ſi ĩ heredẽ Secꝰ è ſiñ
ſit heres nec poſſideat bona ẽpta de pecuĩa v
ſuraria. licet bona alia titulo donateis a pre
recepit bona fide.vt. C.de dona.eris alieni.
et. ·ſi patri tuo« Quiʒ ſiq̃s tutoꝛ curatoe vk
Peuratoe receꝑpit ñ ie ſuo ſo alieno.· qui
dã dicũt vt bern.ex łe.michael.ꝙ ñ repellet
qe nec ille vſure repeti pñt ab eo:cũ nihil ver

ſum ſi i vtilitate eiꝰ.ſʒ male dicũt ſcðz Hoſt.

et ſcðz jo. vt Hab in glo. di . xlvj· c. vl · qe in
delictis illuò ñ attendit. ſj ipᷣm factũ et deli
quetis volũtas et Poſitũ·xxij:qv.q̃ᷓ Piurat

et e · de ſen . excõ. cũ voluũᷣtate Nam et ſi Pcu

6

ratoe meus te deiciat de fundo tuo teneoꝛ ti⸗
bi mterdicto vñ vi:nibilominꝰ et ipe licz m⸗
hil ad eũ puenerit vt.ff. ̊ vi et vi ar · l. uij · J.
cũ ꝓcuratoe illud tñ qð ĩ eius vtilitatẽ verſu
· peĩcipaliter teneret et peio.aliꝰ vo in ſubſi

diũ. Fff. de eo ꝓ que factu ẽ. ex H edicto. Et ſic
talis tenet' ſi peicipalis ñ vult k ñ p̃t. vñ ſi tu

toe vſuras recipiat pupilli noĩe.functo offiꝰ

tutele· poſſum ab eo vſuras recipe.qe ꝓ alio

n debnit peccare. e. di. c. vlt. ſʒ in alijs Otra⸗
ctibꝰ mihil ab eo poſſum petere.C. de admi.
tu. ſi n ſubſerpſiſti · licet lecꝰ ſit de Peurato⸗
re · ff. de ꝓcura. ꝓcuratoꝛ·qꝛ tutoe fit volũta
te · ꝓcuratoe neceſſitate .
S Equit videre de vij. ſ. reſtitutõe vſuraꝝ
dert circa h̊ͥ querunc plura.ſ.vtix. vſurarij

teneant’ ad reſtitutõzʒ v uran . ꝙ ſic. et B

P3 Ppzĩo ꝑ ius diuinũ. luc.xix- Si alique ðfrau
daui reddo qᷓdeuplũ ait illi hieſus.qe hodie
ſalus huic do.fa.ẽ ergo peiuſq; haberet volũ
tate reddẽdi defraudato ñ erat ei ſalus.Scõo
hH pzʒ p ius poſitiuũ: ſczʒ p ius canonicũ ſcòᷣm
qð quil ibet tene vſuras reſlituere ſiue xpia⸗
nus ſiue judeꝰ ſiue clericꝰ ſiue lapcus.vt ex.
e·c.j· et: ij:et c.poſt miſerabile.et c. qto.Et S
dDem qᷓliter ad h; cogat᷑ xp̃ᷣianus dictũ ẽ artiꝰ
Pcedẽti Deeterea quicũqʒ; hzʒ alienũ tene illd
reſtituere· ſʒ illud qð q̃s accipit ꝓ mutno vl⸗
tra ſozte ẽ alienũ ñ ſuu.ñ em̃ trãſit in dñm ei
us ·: ꝓbatõ quicũqʒ; ẽ alicuiꝰ rai dñs ẽ aliq iu
re n miuria dñs eius. ſj rei ac q̃ſite p vſurã v⸗
ſurarius n e aliquo iure dñs. qe nec iure em⸗
Ptõis: nec liberalis donatõis. nec locatõis.

certũ ẽ em̃ ꝓ in locatõe ñ trãſit dñim rei loca
te nec iure pmutatõisnec iure mutui. qe ac
ctꝑe ꝓ mutuo ne ius ſj in iuria. et ſic de alijs

ergo vſurariꝰ ñ ẽ dũs rei cjuã acq̃ſiui pꝓ vſurã
ergo tene' eã reddere ſine reſtituere Deeterea

vſurariꝰ ið qð accipit vltra ſoete accipit ↄtra
cia iura. vtz ex ſupeadictis ſczʒ ↄtra naturale

diumũ canomcũ et ciuile.et p ↄſequẽs nec a

liqd acqrit.qe ĩiuſtꝰ titulꝰ P ñ titulo e babẽ⸗
dus . ff · de peti · here. nec vllaz. St male fi dei

poſſeſſoe de qͥ dtra legũ ĩterdicta mercatᷣ. C.
de agrico que admodũ ergo ꝛc Vñ vſure omi
iure ſunt ꝓhibite et ĩdebite et ĩ nullo caſu cõ
ceſſe · nec eẽ ꝓ captiuoꝝ redẽptõe.ex.e.ſuper
eo· iõ rpeti pñt ſolute vt habitũ ẽ 5̊. Deererea
eſto ꝙ vſura trãſeat ĩ dñim vſurarij nihiloĩus
eã reſtituere tene' ſiẽ mutuum trãſit in dñnium

per
ſin
Pe
em.

th
ran
die
oli

— —

recipiẽtis et tñ tene tiñdem reſtituere credi⸗

toei St qe vſurarij ſic vt plunmũ ↄtrahũt v⸗

ſurã ꝙ vix ouinci pñt· iõ cũ age ' de vſuris co
ices rõnũ ſuaꝝ exhibere ceſura eceliaſtica
ſunt cogẽdi li. vij e vſuris ex gui · Et ꝓcedi
pᷣt ĩ cauſis de vſuri decetero ſimp' et de pla⸗
no ac ſine ſtrepitu et figura ꝛudicij · li · vij · de
iudi diſpedioſam e te nota ꝙ qᷣcunqʒ cõita⸗
tũ officiales fauoꝛe vſuarioꝝ aliqd ſtatueꝰ
vel iudicãdo ꝙ eiſdẽ vſurarijs vſure ſoluanc
vł ꝙ ſolute ñ repetant᷑.ł ñ reſtituant᷑ fecerĩt
ipſo facto ſunt excõicati · vt ĩ · d. cle. ex Zui . ð
quo pleniꝰ tangi.ĩfra li · vij · ti · ij · can · lxxxij
et · lxxxiij. lxxxnij.¶ Sʒ qre ec ius ciuile n co⸗
Sit ad reſtitutõz vſuraꝝ · qę aliter iudicat
alienũ lex diuĩa et aliter hãana.lex em̃ diuĩa
iudicat alienũ q̃dqd poſſde' otra lege dei ꝗᷓ
ẽ verꝰ dñs oĩm.ſic aũt poſſidz vſurã vſurariꝰ
lex aũt hũana iudicat alienũ qð poſſi de p̃ter
voluntatẽ eiꝰ q̃ e verꝰ dñs ipſius. vñ qe ĩ vſu
ra ẽ volũtariũ mixtũ qð ñ ẽ in furto et rapina
iõ magis indieat alienũ in his ꝙᷓ; in vſura·et
eẽ qe ꝑ illa ledi magis bonũ cõe ꝙᷓ vſurazʒ
lex aut diuĩa iudicat ĩ vtroqʒ eſſe alienũ.ſ.tã
illo qð ẽ ↄtra legẽ dei· vt in vſura.ꝙᷓ ið qð eſt
tra legẽ dei et volũtatẽ ꝓximi. vt ĩ furto et
rapina. et iõ indicat reſtitutõʒ fieri in vtroq;

B alex· lomb.q Sʒ nũquid vſurariꝰ reſtituere

tenet rẽ eande in numero quã accepit P vſu⸗
ra ſiẽ tenet᷑ fur et raptoꝛ.h ꝙ ñ. hꝰ rõ ẽ pei

ma qe qð accipit᷑ ꝓ vſura n ẽ oĩo inuolũtariũ

Scdða rõ ẽ qe vſura fit in dtractu mutui ĩ quo
n requmit ꝙ ille q̃ accipit mutuo reddat mu⸗
tuanti ĩidẽ numero.ſʒ ſufficit ꝙ reddat eq̃le ĩ

bvcio · Et idẽ vr dicenð de eo qð accipit vlcra

ſoetẽ rõe mutui ·ſ.ꝙ ſufficit ꝙ reddat' eq̃te in

5pcio· B alex· lomb. Sʒ otra p̃dictã rõez ſcdðam

poſſet obici ꝙ ñ ẽ ſiłe de eo qð accipi mutuo
et ð eo qð accipi ꝓ vſura.qe res q̃ accipiꝰ mu
tuo trãſit ĩ dñim recipieẽtis· res vo q̃ accipi ꝓ
vſura ñ trãſit.vt dictũ e õ ſeðz cõioꝛeʒ opi.er

80 ꝛẽ · ꝓpter qð dici p̃t etiã ſcdz eundẽ ꝙ quã

tũ ẽ de lege diuĩa cogi dz ad reſtituendũ rem

eandẽ numero ſi res maneat apud eñũ er ſit in

eius ptãte:niſi ꝓꝑ aſcenſum repetẽtis libereæ.
alias tene' reſtituere equiualentẽ ſi res ſit cõ

ſumpta vel in dñm alteriꝰ qui ſit bone fidei

Poſe e trãſ lata Quid de cõitati bꝰ vł col

legijs danti bꝰ pecuniã ad vſurã.nũqd om̃es

et ſinguli ſunt vſurarij et tenen' ad reſtitutõ⸗
E ꝙ ſic ſcdᷣm ray.om̃s illi.ſ.quoꝝ auẽte vł
Oſenſu fit H.ar.ex.e.ↄqueſtꝰ et.vij.q.j. ſicut
vir et xxuij .qiijſi heres.t ſcdᷣm hoſt.om̃es

illi quibꝰ hec in mẽte ſua placẽt et ratũ hñt
et dſentiũt et ꝓhibere pñt et ñ faciunt ex · de

Hõ ſinguli de collegio vel
ciuitate tenen reſtituere inſolid ũ qð habuit
collegiũ ex vſuris · ſcdᷣm roð Lʒz ili quoꝝ
auẽte et ↄſenſu talia fiũt ſint vſurarij. vt dict

ray · tñ ñ tenent ad reſtitutõem niſi tum ad

eos ꝑuenit de vſura.vel qtũ releuati ſunt ab

expẽſis quas de ſuo feciſſent in ſuſtinedig o⸗

neribus cõitatis niſi fozte p̃ſtiterint auẽtem

pellẽedo aut p̃cipieẽdo cõitati taliter fenera⸗

ri.q̃ aliter q̊ factura ñ eſſet.ĩ quo caſu inſoli⸗

dů tenen?? Quid de regibꝰ et alijs dñis qui

cogũt debitoees dare vſuras. H ſcoʒ rodðᷣ ·

tenent' ad reſtitutõz eẽ ſi nibil ad eos puene
rit· Scõz vo alex·lom.dñi qi vſurarijs fauet
vel eos in tereis ſuis retinent nihil reſtituere
tenent' ſi nibil ad eos de bonis eoꝝ puenit.
licet alias peccẽt· Quid de illiſ dñis qᷓ mul
ta recipiũt a deis cũ ſciet eos nibil babere
niſi vſuras·et ꝙ bona ecꝝ q̃ poſſidet ad relſti
tutõem ñ ſufficeret · S ſcᷣm roð.ꝙ tenentur
ad reſtitutõem taliter ꝓceptoꝛꝝ ſi ex cã lucra
tiua ꝓceperũt· pñt tñ ab eis accipe qð ſibi ð⸗
bent ſiẽ et alij grenkors g Gund de vxoee et
familia ñ mercenaria vſurarij P ide dicenð
ẽ qð de vxoee raptoeis dictu ẽ ſupea titulo ðᷣ
raptoeibꝰ. Et pᷣt hic addi ꝙ vxoi vſurari c9
dos ẽé de vſura et vir ñ hʒ niſi de vſura ſuccur
rit vt viuere poſſit de his qᷓ ſunt in domo viri
ſi ipſa laboeat in domo ſiue nendo ſiue ſuedo
ſiue etiã bona ne pereãt cuſtodiendo. qe H in
creditoꝝ cedit vtilitatẽ· Si ecẽ vir habeat bo
na plura ĩcerta.tũc auẽte ep̃i qui debet pau⸗
fenbe Puidere licite pᷣ̃t de eis viuere.ar.òi.
xxij · . generaliter · et: c. ep̃us. cauere tñ dʒ
aliter ene; nunq d p̃dt vxoe reſtituere ma
le ablata viro ipſo viuete et ignoeãte RX
cũ ñ ſit dña reꝝ tñ viro data e ĩ adiutoemũ en
ius ſalute ꝓcurare tenetur. et iõ ſiẽ de boms
ꝓpꝛeijs viri pᷣt facere elemoſmas moðratas vi
ro ignoeãte et ñ ꝓhibẽete qe ſic agit cauſaz eiꝰ
ita eodẽ mõ facere p̃t reſtitutõeʒ.et ſi reſtitu⸗
at viro ſciẽte et ñ otradicete tuciꝰ facit. ſi au
cem vir ſciat et ↄtradicat et ꝓhibeat vxoe te⸗
net ñ reſtituere.qe ec alias n tene ad illd ho
nũ ex neceſſitate. heo viro aũt de furto ñ te⸗
net reſtituere niſi qᷓ;tũ ad eã de bonis eius P
nenit vel in tũ bonis eiꝰ vſa fuerit. vo m
hil de talibꝰ bonis puenit.ł etiã in domo ei⸗
us de dote ſua vel ec aliũde expeſas ſufficis⸗
ter habuerit in nullo tene. qe nibil inde ha⸗
buit qð ñ recõpẽſanit mulier? Quid ð gene
ro raroeis vel vnaref nuncjð ꝑt accipe do
tẽ de bonis eius cũ quid qͥ d habet ñ ſufficiat
ad reddendũ qð talis habuit de vſura · Po ſe⸗
cundum roð.licet dos ñ ꝓueniat ex cã lucra
tiua ſa accipiat ꝗpter onera mñimonij ſuppoe
tãda ſi tñ talis veritatẽ ſciens aut craſſa igno
rantia ductus ↄtraxit cũ filia talis.ñ dzʒ dotẽ
recipe de rebus huiõi de eq̃tate canonica.liʒ
de ſubtilitate iuris ciuilis aliter fozte poſſet
dici. Bi aũt fuit ductꝰ ignosãtia ꝓbabili. pu
ta q credebat ſocerũ ñ eſſe vſugrariũ vel alias
ſolusdo eſſe. p̃t recipe dotẽe licet poſtea mtel
ligat veritate Quid de creditoee. nunqd re
cipe p̃t qð ſibi debet᷑ a tali vſurario vel rap⸗
toꝛe. euiꝰ.ſ.oĩa bona q hʒ ñ ſufficerẽt ad redò
dendũ ſua male ablata·. P& ſcòm roð. hic n6
ẽ opꝰ diſtõe p̃ᷣcedẽti ſʒ diſtingueð è aliter.ſ.
ſi creditoꝛ credidt talẽ pecuniã vt ex ea cõ

modũ ſuũ faceret. et ex ea lucrãdo foete ſe li⸗

beraret · tũc ̃t recipe debitů ſuũ de rebꝰ taliſ
Iſſec ẽ ſike de genero ꝓtu ad dotẽ.quia ſocer
dãado dote genero paupioꝛ efficit niſi qtinꝰ

ab onere alede filie releuat.ſʒ debitoe nõ fie
pauperioe recipiẽdo re vel rei vendite pᷣcium
Si auũt gredidit mala fide pecumiã· puta ad a
leas ludeti · vel meretrici daturo.vel hiſtrio⸗
ni vel alicui bona ſua dilapidãti · ñ dz huiõi
pᷣciũ recipe de bonis pᷣdictis ·ſiłr nec ille qui
ex cã lucratiua agit · Om̃s aũt alij quibꝰ ex cõ
tractu debetur vel quaſi ex maleficio recipe⸗
re poſſunt ex Puiuſmodi rebus quod ſibi de⸗
bet᷑ dũ tñ re furtiuã vel raptã vel vſurariã in
ipſa ſpe n recipiãt· maxime ſcm illos qui di⸗
cũt qð in vſura dñim ñ trãſfert. Scðm ec eos
qui dicũt ꝙ traſfert dñim ĩ vſura credo ꝙ ip
ſa res vſuraria ĩ ſpecie inſolidũ recipi ñ debz
ge debitor qui dedit eã dtradicere p̃t ſi extat
nec eo muito creditoe aliã ꝓ ea ſoluere poſſʒ
H roð ·¶ Quid de ſeruiẽtibꝰ vſuranoꝛ . Hſe
cundũ roð· aut ſeruiũt vſurarijs in licitis et
honeſtis et necijs · et ſic pñt accipe mercedez
de huiõi rebus· qe vtilitas quã ↄſequunt vſu
rarij ex opibꝰ eoꝝ ↄpenſat cũ mercede quaʒ
dãt eis· vñ nõ pnt dici paupioꝛes ꝗpter mer⸗
cedẽ datã: cũ loco mercedis habeat ↄmoda
opm. Kut ſeruiũt in illicitis et ĩ Honeſtis · et
ſic ñ debet recipe mercedẽ de Huiõi · Idẽe dicẽ
du ẽ de cultoeibꝰ p̃ᷣdioꝝ et mercenarijs alijs
vſurarioꝝSz nunqd illi ſeruiẽtes vſurario
rum ꝗᷓ ſeruiuᷣt eis m fenerãdi officio· ſ. ꝓ eis
pecuniã ad vſurã numerãdo et vſurã accipie⸗
do de eoꝝ; mãdato ad reſtitutõez tenent. cuz
nihil ad eoſ puenerit ſcðz roð. ꝙ ñ tenet
pſertim cũ ydẽ vſurarij pꝑ ſe vel ꝑ alios mini
ſtros exerceret huiõi vſuras licet nõ ꝑ iſtos.
Eliqn vo vt monaldꝰ diſti guũc dicentes · ꝙ
eruiẽs aut mutuat pecuniã dni ſui ad vſurazʒ
ð generali mãdato dni di cẽtis ſibi ꝙ mutuet
cuicũq; voluerit pecuniã ad vſurã ſub nomiĩe
ipſius dñi:et tũc ſeruies tene' ad reſtitutõz ſi
dns ñn reſtituat:qe ẽ ĩ B peĩcipalis et ĩ optõe ẽ
mutuare et nõ mutuare. Fut B facit de ſpeali
mãdato dñni ſic mãdãtis ſibi mutua de pecuĩa
mea.x.lib.noĩe meo.et tunc licet peccet hoc
faciedo· tien tenec' ad reſtitutõem Quid de
illo qui ſine mãdato geredo negociũ alienuz
fenerat ad opꝰ eiꝰ cuiꝰ gerit negociũ. H ſe
cundũ roð:ꝙ tenet᷑ ad reſtitutõz qe fuit ↄtra

ctus vſurarij miſter et acto?? Quid de illo qᷓ

cũ velle mutuare pecuniã alicui gtis indux?
me ꝙ ñ darẽe eã ſibi niſi ſub vſur̃. Endz roð.q;
reſtituere tenet qe iĩpediuit idebite vtilitate
Pꝓrimi · ꝓcurãdo ne mutuũ Stis ſibi daret. ¶
Quid de eo qᷣ ↄſulit alicui vt feneret? Quid
eõ de eo qᷓ dat amico b ↄſanguineo b ↄmodat
Stis pecuniã vᷣt ex ea feneret.· Quid ec de eo
ↄtrabit ſocietatẽ cũ alio ad fenꝰ exercenð
Quid ec de eo q mutuat vſurario pecuniã ad
pPtiicipatõz lucri vſuraꝝ · & ſcòz aliquos ta⸗
les qᷓ mducũt aliquos ad fenerandũ tenen i
ſolidũ ſi aliter ñ erãt feneraturi.ſi aũt alias e
rãt feneraturi ñ tenent niſi ꝙᷓtũ ad eos pueiĩt
Scðm vo roð.ĩ neutro caſu tenent' niſi ꝙᷓtum
ad eos pueit· t melioe e ðditio taliũ ĩ G caſu
ꝙꝙſ ĩ furto et rapina · vbi ꝗᷓ pᷣſtãt autoꝛitate ad
reſtitutõz tenent eẽ ſi nibil ad eos puenerit

de maleficio· et B iõ.qe rapina et furtum ↄtra
voluntate dñi fiuᷣt qui patit damnũ· ſ̊ vlſura
de volüutate puenit ad creditoæet᷑ · Nec inueni
ꝙ iura dent actionẽ debitoei otra huiõi idu⸗
ctoꝛes ad repetendũ vſigas ab eis qs debito
res ſoluerãt taliter id etis ꝓ alios cũ adò ĩdu
cetes mhil inde puenerit Quid de eo qᷓ pe
cuniã deponit apud vſurariũ· ſiqs ↄmitte
ret pecuniã ſuã vſiyario ñ hñti alias vñ vſu⸗
ras exerceret b hac intẽtõe vt inde copioſius
ꝓ vſurã luerare ·ei matenã peccãdi daret · vñ
et ipſe culpe pticeps eẽt· Si vo vſurario alias
Hñnti vñ vſuras exerceat aliqs pecumã ſuã cõ
mittat vt tntiꝰ ſerue' ñ peccat.ſ̊ vt ad bonũ
hoĩie malo h tho · Qmd de eo qꝗᷓ ſola ſpe ſine
intẽtõe pꝛicipali vſurã ↄmiſit· nũqᷓd tenet᷑ re
ſtituere qᷓ vltra ſoꝛte accepit. tki ſcðz gof.
et eẽ rich;.in q̊ eiꝰ ſequace ĩ ſuo q̃rto· ñ ẽ opꝰ
reſtitutõe ad purgatõzʒ delicti · ſʒ ſola penitẽ⸗

tia ſufficit ſibi.ſic in ſimonia metali. ex de ſy

mo.c.fi. Sʒ ↄtrariuʒ ſentit hoſt· et bn. et rod.
qe ↄtra gof· expᷣſſe e illud c· ex ·e · Oſuluit · vñ
ſcòm eos talis vſurariꝰ ad reſtituedũ ea qᷓ re⸗
cepit vltra oetem ẽ efficaciter inducedus et
tenec᷑ ĩ fozo penitetiali q dictũ ꝑ dñm ẽ luẽ.
vj. mutuũ da . nihil inde ſpe · Et tene' ſcðz roð
reſtituere qᷓdqd vltra ſoꝛtẽ pcepit q̃cũqʒ inte⸗
tõe ei debitor dederit · ſiue ꝓpter dilectõez ex
Oetã ꝓpter mutuũ ei datũ · vł ꝗpter aliud· ſine
ꝓpter recipienð ꝓlixioꝛẽ terminũ· qn tñ debi
toe dat creditoei ꝓpter ſolã dilectoz ñ pᷣt repe
tere nec ꝓ retẽtõem ſibi ↄſulere ſi foete heat

ab aliqd de bonis creditoeis. de HB .· ar · v. cir

ca peinci ·¶ Quid ſi ñ ſit coerupta intetio cre⸗

ditoeis debitoe tñ ꝓpter mutuũ acceptuz vel
ovlteriꝰ retinenò dat ei aliqd . nunqꝗd creditoe

tenet reſtituere illuò.& ſcòm roënõ tenet
de ↄſumptis fide bonanec· etiã de extãtibus

ꝙdin ꝓbabiliter credit ꝙ ex ſola dilectõe ei

dederit. ſi aũt credat vel ꝓbabiliter dubitet
Pter illã canſaʒz illi ſeruierit reſtituere te⸗

net᷑. quando aũt debitoꝛ non gratis dat vel

creditos non gratis mutuat ſi alias habeat
de boĩis creditoeis et per retentõnem ſibi cõ⸗
ſulat de vſura quã dedit ñ ẽ cogendꝰ ad relti

tuendũ ĩ foeo penitetiali.Quid de illis qᷓ ve⸗

niete ſolutõis termio nolũt dare dil atõez de
bitoei qᷓ iuramẽto aſtrictꝰ e ſoluere mſi data

eis pecunia aut alique equipollete · exp̃ſſe tñ
aliqd ñ petũt · tenent' ad reſtitutõeʒ ex·. e.

ↄſuluit ſcᷣm rap·ſi tñ debitoe creditoꝛẽ volẽ
tẽ recipe pecuniã ſuã p̃uemat muneribꝰ Stis
rogãs eũ vt det ſibi dilatõeʒꝝ ꝓpter amiciciaʒ
ł pter deü · et Stis recipiat creditoe illa mu⸗

nera rõe p̃teriti tpis ñ futuri licet poſtea det

indigenti beniuole dilatõeʒ quã alias ñ darz

ſi eũ ingtũ vidiſſet· det dico peicipabr ꝗꝓpter a
miciciã vel ꝓpter deũ · ſcðario vo ꝗꝓpter Stitn⸗
diinẽ debitoeis ˖ et hec faciat rõe pᷣteriti tꝑis n

futuri ñ ẽ vſura.vñ ille ñ tenet ad rellitutõz
eoꝝ q̃ᷓ ſic accepit ſeòz quoſdã:HG̊ de monaldo

¶Quid ſi qs vẽdat bladũ alteri ꝓ · xx · ſok . i

meſſe qð ẽ tm · xv· ſoł · ſedz boni vini eſtimatõz
p̃fixo termino valitix · et poſtea caniſtia ve

A
ni
Nu:
to
de
be
tte
ſu:
is

me

ite:

niat et dictꝰ emptoe id bladũ xxv· ſob· vẽdat
nũqᷣd peimꝰ vẽditoe aliq̃d ẽptoei reſtituere te
ne et vr ꝙ ñ qe ẽptoꝛ ĩ nł lo è dãnificatꝰ imo

lucratꝰ Sz otra qe otractꝰ ille fuit vſurariꝰ

ergo te aliqd reſtituere veditoꝛi veditoe
ſcz ille ſcðz monaleaen e emptoer reſtituere
totũ ið qð ſuꝑuedidic Eltra ſceðz eſtimatõz bo
ni viri · qe licz eptoe ñ ſit dãnificatꝰ hic qpter
euẽtũ rei qͥ ñ excuſat ab vſura.dãmificatus tñn
fuit qe multo plus emit qᷓein termio valebat
ſcðʒ eſtimatõz boni vin · Quid ſiqs det vſu⸗
rario modiũ bladi ꝓ vſura qui mõ vʒ x · ol · et
poſt annũ idẽ modiꝰ vʒ · xx· ſoł . nũqd vſurar
us tene' reſtituere modiñ bladi illi qᷓ dedit
valoee ĩ quo mõ ẽ vel qꝗ fuit qñ dedit lcri
pſit monaldòꝰ ꝙ G; erit ĩ optõe recipietis quia
cũ vſurariꝰ vſqʒ mõ ñ reſtituit· et moea reſti⸗

tuendi pindicare debeat ſibi reſtitutio ſcõᷣm
optõem recipietis dz fieri vt dictũ ẽ 6.· Bed

quoꝝ ſolutio peiꝰ dʒ fieri·ſ. male ablatoꝛ l
legatoꝝ · ſcm alex·lom.rõ vr ondere
eiꝰ ſunt reſtitueda male ablata ꝙᷓ ſolueda è=
ita·qꝛ reſtitutio male ablatoꝝ tollit imuriã
factã deo et ꝓximo:et maxie in furto et rapi
na. in ſolutõe aũt debitoꝝ ñ tolli niuria leò
ſaluat iuſticiaet iõ vr hoc peiꝰ faciendũ.Et
ſi fiat ↄtrariũ vt ĩ pluribꝰ.̊ fieri vr qe debi⸗
ta ſunt clara et manifeſta: reſtitutões auũt nõ
ſic ſz ſunt inquirede. ceteris aut pari bꝰ claru

pcedit incertũ · Deiꝰ aũt ſũt reſtituenda male

ablata ꝙᷓ ſoluẽda legata:qꝛ donatõ legatoꝝ
ex deuotõe legãtis· et iõ ẽè ſuperogatcis· ſ̊
reſtitutio ablatoꝝ ẽ necitatis iuſticie· peiꝰ au
tẽ opoetet ſoluere ið qð e nccitatis ꝙᷓ qð e ſu
perogatõnis · vñ ſcᷣm jo·an.li:vj:de vſu· ꝙ;⸗
quã ·peius deduci debęet vſure et male abla⸗
ta tanꝙᷓ es alienũ ꝙᷓᷓ ſol nant legata et alia q̃ᷓ

ſunt titulo lucratiuo relicta.intelligi em he

reditas ð ducto ere alieno.C.:de lega· ſi vm⸗
uerſe De hac materia vide ĩfra de teltis ti ad
quid heres tene· qõne ſed quibus ſatiſ faciet

peĩio Vty vſurariꝰ teneæ reſtituere ñ tmm vſa

rariã pecuniã ſ ec qᷓ̃dquid lucratꝰ e cũ illa et

fructus pceptos ex re empta de pecunia vſu
raria·. H. ſic ſupꝛa dictũ e· reꝝ quedã ſunt q̃⸗
rum vſus e eaꝝ ſumptio.q̃ ñ hnt vſufructuz

pein' ſcòz iura. et iõ ſi tales res ſint ꝓꝑ vſuram

extoete · vt denarij triticũ vinum et huiõi ñ te

net hoõ ad reſtituendũ.niſi lind qð accepit.
qe illo qð de tali re ẽ acquiſitũ ñ e fructꝰ hu⸗
ius rei ſʒ huane induſtrie et laboeis cuiꝰ ipſe

hõ ẽ dñs.niſi foꝛte ꝓ receptõem ł detentione
talis rei debitoꝛ ſit dãnmificatus amittedo ali

quid de bonis ſuis· tũc em̃ tenet ad recõpen⸗

ſatõz nocumęèti vt ſi domũ ſuã vł aliqd houiõi

opoꝛtuit eũ ꝓ pᷣcio vilioꝛi diſtrahere ꝙ; vale⸗

ret vt vſuras ſolneret · Quedã vo res ſùt qua⸗

rũ vſus ñ eè eaꝝ ſumptio ſeu diſtractio et he
hñt vſufructũ vt domꝰ ager et ſił ia:et iõ ſiqᷣſ
alteriꝰ domũ vel agrũ extoeſiſſet · n tin tenec
reſtituere domũ vel agrũ ſed eẽ fructꝰ inde p
ceptos deductis peius laboꝛibus et expeſis·
qꝛ ſunt fructꝰ reꝝ quaꝝ alius e dñs.et iõ de
bent ei : hec tho.rich·et roð · Cum quibꝰ etiã

tia p? nuntiũ vł ꝓ epł am. vt. ff.de ceſ. bo.i

cũ tu· et xiiij:q· vj·ſi reſ·ablatũ dico ſi

hoſt.ocoedare vr᷑ dicẽs.ꝙ vſurariꝰ tene ad
reſtitue ndũ vſuras et ĩtereſſe debitoeis in qꝰ
quidẽ damnũ et lucrũ ſuũ ẽè ↄputandũ· ſc ſa⸗
tis exp̃ſſe legit᷑·fſ·de eo qð certo loco.l. iij ·
¶: plit.in fi: ſe.Vn ñ placet ei interpᷣtat᷑io quã
ray.ꝓ vſurario facit:oↄſulens ꝙ vſurariꝰ poſt

ꝙᷓ; ſatiſ fecerit de vſuris petat a debitoee ven

am ad cautelãqe foete tenere᷑ ei ampliꝰ ali
quid reltituere ꝓ intereſſe et dãno:. Iſõ vult e
tiam holti · ꝙꝓ debitoe vlłtra fuun intereſſe poſſict

lucrũ petere:qe hoc eſſet ſuũ repetere cu vſu⸗

ris· Idem etiã dicendũ ẽ ſcòðz roò .de lucro ha
bito de re furtiua vel rapta ꝑ negociatõem ł
ↄpationez redditꝰ vel p̃dij factã de re Huiõi
furtiua vel rapta Vt aliquis teneat reſti
tuere damnũ qð incureit ille cui re abſtult ex
illius ablatõe · dupkr qᷓs dammifica. vno
mõ q ſibi aufer ið qd hꝑʒ actu.vt qe aliqs òr
rupit domũ eiꝰ et tüc debet ſibi reſtitui ;tuz
valet domꝰ.Slio mõ qę aufert' ſibi n illõ qh;
hʒz ſed qe impedit' ne habeat id ad qð haben
dũ in via erat· et tũc ñ debet eq̃le ſibi reſtitue
re.qe ſcʒ minꝰ e hre ĩ potetia et eſſe in via ad
habendũu ꝙᷓ habere in actu. vñ ſiquis effodi⸗
at agrũ alicuius ſemiatum.ñ tenet᷑ reſtituere
totu valoẽ meſſis future· Flij dicũt ſic leʒ ꝙ
in reſtituendo duo debẽét attedi. ſcʒ valoæ re
ablate: et illa eade e reſtitueda vel equiualeſ
Et damnũ ſecutũ ex ablatõe illiꝰ rei · hoc aũt
damnũ aut e ↄſecutũ inde peio et ꝓ ſe et dire⸗
cte aut ꝓ ↄſeqñns:peĩio mõ dãnificãs teneꝰ re⸗
ſtitu ere damnũ iðꝰ.verbi gra:alicui e ablata
pecunia ex qua volebat necta emere. vel etiazʒ
empta vel debita ſoluere · et iõ opostuit eum
poſſeſſiones vtiles ſibi vendere vel pecuniaʒ

mutuo ad vſurã accipe tũc tenet damnũ ſic

ſecutũ reſtituere. Zi vo illud ſit ſubſecutũ ĩdi
recte et ꝓꝑ accñs.puta qe dãnificatꝰ ñ e ↄſecu
tus lucrũ qð ex pecuia ſibi ablata ↄſequi ſpe⸗
rabat.tłe dãnũ dãnificãs reſtitue ñ te?. qe pe

cunia de ſui natura ñ multiplicac. Secꝰ auũt e

ſcðz iſtos in iſtis qᷓ ex natura ſua multiplicari
pñt vt in aĩalibus:et 16 ſpoliatoe talm tenet
reſtituere tm qᷓtũ erãt valitura tꝑæ reſtitutio
nis · De H̊ tñ ẽ dubiũ ſcz vti teneat' ad tantũ
tũ qꝛ talis valoe ẽ in potetia· tũ qe aĩalia poſ
ſent interi moei ꝙ Qnid ſi is qᷓ vſuras extoeſit
ad inopiam deuenerit · licet vſurarius ĩtel
ligat᷑ ſempꝑp in mo⸗a eſſe · vt · C. de furtis. ſub⸗
tracte·tñ ſi pauptas eũ excuſet vel bonis ce⸗
dat: eſt excuſatꝰ et abſoluendꝰ tenet tñ ſatiſ

facere ſi ad pinguioꝛe foetunã puenerit.i. ha

bita rõe ne egeat · ff.de re· indi · m ↄdenatiõe
ſup quo exponet ydoneã cautõeʒ. vt ex. e.euʒ
tu· J. plt: et de ſolu ·odardꝰ. Eo p̃t quilibet e
dere añ lite oteſtatã in pncia vel etiã i abſen
pPlt · et · vlt · St hoc è veꝝ ĩ indicio ↄtetioſo 2
Zʒz nuqd ita e ĩ foeo penitstiali He ſedz of.
ꝙ ñ· imo dice ei ꝙ totũ reſtituat ablatũ ex. e.
pinã ſiue ꝓ furtũ ſme vſirã·xinij. q. v. ſi dun
inueniſti ·hoc vr ecẽ velle bn.in.c.tu.in glo.
ſup id facultatibꝰ· Sed in otrariũ opponens

Hoſt.dicit ꝙ ñ amittit peiuilegiũ ex cã iuſta ſi
bi datũ· Ham ſi tpe famis licz alienũ ſine pec
cato accipe multo foetiꝰ retinere B hoſt.Flij

aũt volũt ꝙ ſi talis ðtritus ñ potes ẽ ſatiſ fa-
cere· Petere tene dilatõez vel remiſſone ſibi

fieri cauſa elemoſme ab illis quibꝰ tenet re⸗
ſtituere · et ſic erit ĩ ſtatu ſalutis alias ñ.xnij·
q:vj·ſi res · S hoc vi nimis durũ.vñ credo
ꝙ ad ſalute ei ſufficiat ꝙ ſi ad pinguioee foe⸗
tunã venerit · reſtitue firmiter ĩ coꝛede gponat
. nundqd clerici vſuras qᷓs Hnt vel habue
rũt de rebꝰ ecclie reſtituere pñt · ſcðz ray·
ꝙ ñ:qe tales res ſunt paupex. niſi qᷓ̃tenus ex
pecunia vſuraria ł qᷓlibz alia ſua expediſſent ĩ
vtilitate eccleſie.ſʒ potius reſtituere debet ð
rebus ſuis prionial ibus ꝙᷓ de ecclĩa acq̃ſitis
fideliter iuxta ſuũ poſſe · Roð .vo credt ꝙ ſi H
ñ poſſint de bonis ſuis facere de fructibꝰ ec⸗
cleſie quos pceperũt legitime pñt ſe liberare
Cui e vſura reſtitueda · x ſi ſciat a quo ex
toæta ẽ reſtitueda ęe ei ſi ſit pñs ex.e.cum tu..
ſup his· Si vo ſit abſens eiꝰ heredi vel ꝓpcura
toei ſi ſit · Si vo nec ipſe nec heres eiꝰ vł ꝓcu
ratoe ſit pñs.et vſurariꝰ nouit vbi ille hitat.
dz ei mittere aliquoꝰ ſi pᷣt fieri fideliter et ſe⸗
cure B em̃ ſemꝑ faciendũ ẽ qñ ↄmode fieri pᷣt
Et ſcdᷣm quoſdã vt bern.mitti dz ſumptibꝰ ip
ſius debitoeis abſentis ar·ff.de op·li · ope · ſi
tñ expẽſe itineris nimis excedũt ſummã illiꝰ
vſure · tüc dz paupibꝰ erogari.vt.ij.q.vj.an⸗
terioꝝ · et ex · de iudi · cum ſit · et ex · e. cũ tu · in
glłooſt.vo diſtinguit ꝙ ſi vſurarius qui eſt
male fidei poſſeſſoe alibi ſe trãſtulit ꝙ; vbi v⸗
ſuras exercuit tũc ꝓpeijs ſumptibꝰ mittere te⸗
net. Bi vero is a quo vſuras extoeſit vel he⸗
res eius alibi ſe trãſtulit tũc locũ habet qð il
li alij dicũt·et ꝓbatur G.ff.de rei ven.ſi res.
et l. ſi vo. et l. ſe.Et m oĩbus ſcm ꝙ roð.dict
peſande ſüt ccũſtãtie et ꝙᷓtitas rei öbite remo
tio loci · expenſe q fierẽt in mittedo.et paup⸗
tas vel diuitie eius cuius reſtitutio debʒz fie⸗
ri · qe taʒ parua poſſet eſſe ſumma rei reſtituẽde
et tãte expenſe qᷓ fierẽt in mittedo.et tã diueſ
cui debz eſtitui · ꝙ nulloꝰ deberet velle ꝓ re
tam modica ꝓximũ tm Suari. vñ ñ opoetet ꝙ;
tũc mittat:Et in talibus recurrendũ e ad arbi
trium bom viri G; roð· Ceteꝝ ſi de eius aduẽ
tu ꝓximo ſperet᷑. tunc pecunia depone' et cõ
ſignabit.C.de vſuacceptã ſedðᷣm gof.ſtem
ſi res eſſet magni valoꝛeis et ñ poſſet illi ↄmo
de mitti cuiꝰ e.deberet in aliquo tuto loco ð
poni et ei ſignificati ſcòz tho. Si vo vſurariꝰ
neſciret nec ſperaret ꝙ defacili ſcire poſſʒ vbi
ille hitaret.n em tenet vagari vt qrat et ĩue⸗

niat eũ· ar · Fſo de opis lib · l. ꝙ niſi fiat · S. j. et

ex.e.cũ tu.in glo.vel ſi ſcirz ei tñ ↄmode mit
tere ñ poſſet debet eã paupibꝰ erogare. ij. q.
vjanterioꝝ et melius. ex·e.cũ tu.ſecundum
ray: et bn. ꝛbidẽ Et idẽ itelligendũ ẽ ſi ſcire ñ
Poſſit a ꝗ eã recepit· Et qdð dĩctũ ẽ de eo a qꝰ

extoꝛte ſunt vſure.ide intelligendũ ẽ pꝓ oĩa ſi
ille ñ ſit ſupſtes de eiꝰ herede fieri debere

Se nũqᷣd peiꝰ dz fieri reſtitutio vni ꝙᷓ alij. HE
ſic ĩ caſu· vt qñ reſtitutio vniꝰ e clara et de

ſuſpecta quo ad Faupes xp̃ianos ab ecclia.
C

cerminata alteriꝰ aũt ñ ſic. tũc em̃ vp ꝓ cete⸗
teris pibus peiꝰ ſit faciẽdũ iſti ꝙ; li. Ceteris
eẽ pibus vi peiꝰ reſtituendũ paupꝑi ꝙ; diuiti.
Si aũt vterqʒ ſit eqᷓ pauꝑ vel diues. vi ꝙ re⸗

ſtitutio ſit peius illi facieda cmi peius facta é

iniuria.B alex·lom. Muid ſin ſufficiat here
ditas ad ſatiſfaciedibus nũquid ſatiſ fiet
peĩo veniẽtibus · & dixit guil. Li. vj · e · quãcq;
ꝙ ñ. imo ſatiſfiet eis et alijs ꝓ rata:ar.ex.de
telta· relatũ · ij.ĩ fi et· fFf. de pac.ſi ꝓlures Io.
aũt an · dicit ꝙ ſatis vi in B; caſu tepꝰ ↄſiderã
dum. vt qui peĩo ſoluit qð ſuũ e integre reci⸗
piat · et ſic de ſingulis.li.vj.de reiu.qui pei⸗
oe· ſzʒ peimũ dictum magis placet mihi. et de
HB infra ti . xxxvj.q.ſʒ quibꝰ Cuius autoꝛita⸗
te male ablata incerta ſũt paupibꝰ erogãda
H ric;. dicit ꝙ auẽte oedinari]: qᷓ ẽ pr paupe
rũ vbi oſuetũ ę talia fieri ꝓ oedĩariũ:vbi auᷣt
ñ e ↄſuetũ pᷣt facere ꝓ ſeipᷣm.ñ em̃ interde per
ius ſcriptũ ei q̃ᷓ tenet᷑ reſticuere in dicto caſa
erogare pauꝑpibꝰ pꝑ ſeipᷣʒ ſi faciat B; fiòliter et
de dſilio bonoꝝ viroꝝ. Scoëm vo rap. in ſu.
eiꝰ.ij · li.ti · de rap·iur fi· G. foꝛma reſtitutõis.
reſtitusda ſunt male ablata incerta ad ↄſili
epi vel penitetiarij diſcreti · Scm vo hoſt. in
ſum.eiꝰ ti · de pmia. S. vlt · ad fi · ſub. S. ſʒ ᷓ fos⸗
ma v· itẽ et vbi reſtitueda ſunt ad. ↄſiliũ epᷣi.
et ẽ ꝓ eo: xij · q:j.pᷣcipimus. Ons vo guido de
baiſio archidyaꝰ honoñ· auditoe cõtradicta
rũ ĩ curia pape. qᷓ fecit apparatũ ſuꝑ decretũ
et ſextũ decretaliũ· intereogatꝰ ſupꝑ h ſic ſeri
ptis reſpõdit.ſ.ꝙ ſnĩa hoſt.ẽ vera vbi nullus
deputatꝰ a teſtatoe qui hoc exequat xij:q
il de laycis· in fi· vbi vo certa perſona ẽ de⸗
putata illa dʒ exequi vt ibidẽ et c.de epis · et
c.· nulli· et ex. de teſta· tu.et c iohes et in au-
de ecc.· ti· .ſiqs .· imo etiã ipᷣe ꝗᷓ hʒ bona ĩcerta
q̃ debet pauꝑibꝰ dari p̃ᷣt ea pauꝑibꝰ erogare

ſme aucte et licetia epi vel alterius iudic ec⸗

cleſiaſtici:·vt colligitur extra.de vſur. cum tu
G.j· v. vel Hisg . in textu et glo. hoc etiam in⸗
nuit clare er · de homi.ſiẽ dignũI. eos.ſuꝑ il
lud aliena·. Hec obſtat ið ex de iude · cu ſic· ge
loquit᷑ de iudeo cuiꝰ diſpeſatio merito habe

et 15 bene ibi ðᷣe ſedðᷣm ꝓuidentiã dpoc.· epi · qᷓ

ſuſpicio ceſſat ĩ xpᷣiano fideli. hec archidpaꝰ
et ſic ep̃ᷣus ſcoᷣm eũ ñ habet ſe intromittere de

talibꝰ in defectu. Scotꝰ vo ad q̃ſtionem iſtaʒ

rñdens dicit ꝙ vbi lex diuina vel ecclialtica
nñ determĩat pſonã ſequenda è rõ naturalis. B

aũt dictat magis ꝙ ille qͥ tene reſtituat pau⸗
pibuꝰ ꝑ ſe ꝙᷓ pꝑ aliũ . n tñ excludedo alterius

bom viri ↄſiliũ·qe tali ↄmittere poſſet q̃ ñ be

ne fideliter diſpeſaret . Dicit aũt guil. dur̃. m
ſpe· ꝙ in H caſu ꝗꝓponi dz publice edictũ m lo
cis a quoꝝ incobł vſure ſunt extoete · ꝙ om̃s a

quibꝰ ſunt extoete veniãt· et ſi qui appareant
quibꝰ fides ſit adhibeda potiꝰ illis reſtitnet

qꝙ; paupibꝰ eroge · ad h̊ ar · ex ·de homi · ſicut

dignũ. ¶. eos · et ↄueĩt cũ eo joan. q v& pone

ꝙ xp̃ianꝰ recepit vſuras a iudeo eui reſtituet
X liberabr eide reſtituèdo·. Conuenientius
tñ ẽ ſcᷣm ray:et hoſt· ꝙ ipſe noĩe illius indei

in.

ere

bo.

tu

in.
dil

— — — — —

cũ autoeꝛitate ecclie illis xp̃ianiſ ſatiſfaciat a

quibus ille iudeꝰ vſuras exegerat vel quibꝰ
alias obligatus erat.et ſic liberatꝰ erit · fſ· ð
nege . ſoluedo et . l. cũ pecunia. vel apud edez
ſacrã vł aliũ locum tutũ cũ auẽte eccleſie no
mine illiꝰ? iudei peaniã deponat . vt cũ iude
us ille reſtituerit ei reſtituac· Et ide intellige
dum ẽ ſeðm ray· qñ debet fieri reſtitutio vſu⸗
rarum pᷣ̃ceptaꝝ a xp̃iano vſurario· Quod aũᷣt
dictũ e ſupea. ꝙ ouenientiꝰ ẽ ꝙ ipᷣe noie illiꝰ
ec. ſcdᷣjm roð.ẽ veꝝ qñ factũ è occultũ et ñ ti
met ſcandalũ nec piculum taliter ſoluetis· a
lias ſufficit ꝙ reſtituant illi a quo ſunt acce
pte Qnñ debet fieri reſtitutio · & ꝙ ſtatim · ñ
em̃ remitti peccatũ niſi ablatũ reſtitua vt di
cit aug· li.de verbis dñi. tene aũt ho facere

quãtũ in ſe ẽ vt ei remitta peccatũ. ex · de ſy ·

matheꝰ. ibi celeriter ·et · c. cum in eccleſia· ðe
ꝓꝙ tãto ſunt granioea crimina qto diutiꝰ deti
nent infelice aĩam alligatã· n caſu tñ ille ꝗ
reſtituere debzʒ ñ eè in moea · nec imputat᷑ ſibi
ſi ñ reſtituit ſtatim · et peimo ſi reſtitutio ſit cõ
tra bonũ ꝓximi. ꝗꝓpter qð nõ tenet᷑ quis red⸗
dere gladm furioſo· ſcòo ſi fiat hꝰ de libera
voluütate eius cui reſtitui debet. tercio qn ex
pecta' opoetunitas reſtituedi cũ maioei pace
et honeſtate · vt ſi üle cui reſtitui debz ðbitũ
ignoꝛet et ñ ſine ſcãdalo vel aliqᷓ ihoneſtate
ſtatim ſibi reſtitui poſſet· q̃rto ſi facultas n aſ
ſit· ar · xiiijq:vj.ſi res aliena·ibi ſi reddi poſ⸗
ſit · et ex · de vſn · cũ tu · ibi facultatibus ?e Eſto
q; ille qui debet reſtituere ñ poſſit reſtituere
ſine grãdi diſpedio ſuoꝝn bonoꝝ puta qe fo⸗
te nõ innenit qui bona eiꝰ ꝓ ↄpeteti peecio e
mere velit . quid faciet · dici p̃t ꝙ talis ab
eo cui reſtituere debet differẽdi reſtitntõem
licentiã petat et obtineataut ei de dãno qð ĩ
cureere pᷣt ex dilatõe ſatiſfaciat· aut tm̃ det
de rebus ſuis eidẽ ꝙtum res vel pecunia ſua
valz Quid ſi is qui dʒ reſtituere ſit indiges
multũ et qᷓſ in extrema necechtate · &† B rndzʒ
alex. lom. ꝓ ille cui talis reſtitutio fieri debz
aut eq indiget ſicut ipſe aut ñ multũ mdiget
In peio caſu vn ꝙ debeat ſtatim reſtituere · qe
nullus facere debet ꝓfectũ ſuũ cũ alieno et
däno eius emꝰ ẽ ipſo inuito In ſedo caſu aut
ille qui reſtituere debet ẽ in tãta indigetia ꝙ
ſi ſciret eã is cui reſtituere dz. ſcm dictamen
recte rõnis et caritatis tenere ſibi ſubuenire
vel remittere in toto vł in pte vel dilatõz da

re . Kut ñẽ in tanta indigentia quin ſcz reſti⸗

tuere poſſit in toto vł in pte.In peĩo caſu dif

ferri p̃t de cõſilio iudicis eccliaſtici dummõ

reſtituere ſit paratꝰ ſi ad foꝛtunã venerit pin
guioꝛe In ſedòo caſu ſtatim reſtituere debet
Zʒ nũquid ſufficit vſurario in moztis piculo
Oſtituto odere teſtamentũ in ꝗq oꝛdinet ſuoꝝ

male ablatoꝝ reſtitutõem. ꝙ ñ. qe tetaniꝰ

tũ ẽ de his q̃ quis vult fieri peſt moetẽ eiꝰ qñ
iã ñ ẽ locꝰ pnie.et iõ opoꝛtz ꝙ ĩ vita velit re

ſtituere alias ñ remittit ſibi peccatũ: ſi ergo

hʒ pecuniã eã exponat reſtitutõi peius ꝙ; mo⸗
riat. vñ ſi ſit vſurariꝰ manifeſtꝰ dʒ ei ſepultu
ra eccliaſtica denegari donec ſcðzʒ ꝙ eiꝰ pati⸗

ſi reſtitues vult re

unt' facultates plenarie fuerit ſatiſfactã qui
bus reſtitin dz ſi pᷣſto ſint· aut alijs qͥ eis acqᷓ
rere poſſint.vel eis abſentibꝰ loci oꝛdinario

aut vicè eiꝰ gerẽti ſiue rectoei pꝛochie ĩ qua
teſtatoe inhabitat· ex ð vſu:q; quã · vt habitũ
s in ar.pᷣcedẽeti.et fiat hm ꝙ ðde ibi · Quid
ſi feneratoe ptem pecuie fenebeis ei Jas ipſe

Habuit vel Heredi eius reſtituat. et de eiꝰ vo

luntate pꝓtẽ retineat· dicũt quidã indiſtin
cte eũ ñ eſſe liberatũ niſi offerat totũ Scdðz ve
ro gof:et hoſt.ſi G̊ ex pacto fiat liberatꝰ ñ ẽ

ar.ex · de ſymo. veniẽs · ſi vo ptem liberaliter

et ſine pacto offerat et ſoluat:et ð reſiduo mi
ſericoꝛdiã petat:et debitoe liberabr remittat.
liberatꝰ e nec vltra reſtituere teneꝰ. t ſcòðm
Hhoſt· iudex ex certis diecturiſ animi ſui motũ
fozꝛmabit · ſi em̃ debitoe ſit pauꝑ et vſurarius
diues et potes . ñ e peefſumendũ ꝙ debitoe ex
coede remittat ſʒ facit vt ſtatim ilð modicũ
Habeat et ñ totũ ꝓdat · ſi aut ſit dineſ et potẽeſ
qui ſolet eẽ mĩimis tm ð ſuo tradere · p̃ſumi pᷣt
ꝙ H faciat ex oed Kn B nota ſzm aliquos
ituere aliqᷓd. ſalte duo
dz ondere ei cui tenec. ſ. velle et poſſe. et ad

minus velle ſi ñ hʒ poſſeEt ita ſine totũ ſine

ꝓtẽ ſiue nihil recipiat creditoe ſolutꝰ e debi⸗
toe.q aliq̃s ẽ qᷓ hʒ poſſe et ñ velle q̃ᷓ dicit cre
ditoei ſi volueris ↄcoꝛdare mecũ ego ↄcoeda
bo tecũ.h e dictũ.ti bi ſatiſ faciã ſi volueris
ad vol untatẽ meã ñ ad tuã · ge ſi crederz ꝙ to
tũ vellet accipe nihil darz: at creditoe potiꝰ
vult aliqᷓd hr̃e ꝙᷓ nihil.talis em ſatiſ factio ñ
ſalutifera qe ñ ſatiſfacit alteri ſed ſibi. Item
alius oñndit velle et ñ poſſe dices. libeter tibi
ſoluere oĩa ſ̊ ñ habeo·vñ nec iſta e ſalutifera

ſi p̃t· q creditos audies impotẽètiã velit nolit

opoetet ꝙ ſcʒ abſoluat eũ.qe ait lexinanis ẽ

actio quã ĩopia debitoeis excludit. G̊ de mo⸗
naldo.Atẽ pone ꝙ quidã vſurariꝰ offerat li

bere totã pecumiã creditoei ondens plenariã
voluntate cũ tñ ñ habeat:qe ſi crederet ꝙ; ali
q̃d accipet ñ offereet ei creditoeꝛ aũt nihil pe⸗

nit? vult accipe ſed liberaliter dimittit totuᷣ

nundqd talis ſatiſ fecit · & ꝓiſte ꝓplenarie ſa⸗
ti ſfecit ꝓxio ſ; ñ deo. et iõ poſtmodu ſufficit
ei ſola ↄtritio nt ſatiſfaciat deo · Vn ↄſulenð
en otritis vt ad minus liberã ſatiſ factionẽ fa

ciãt peius deo· Scõm hoſt. vo ĩtelligi eſſe ſa

tiſ factũ creditoei exquo remiſit ſibi ex coꝛde
qu alitercũqʒ ſatiſfactũ fuerit ſibi dummõ ſit

talis ꝙ; remittere poſſit.ꝗ remiſſio ex quo e fa

cta ñ reuocat pnia· te ſunt aliqui vſurarij
q̃ nitunt deciꝑe deũ . q numerata vſura et ac
cepta tũc exponũt eã danti cxedẽtes ꝙ ñn acci
piat qe ſi crederẽt ꝙ retineret ñ pñtarent.at
ille verecũdia vel timoee ductꝰ nihil vel pa⸗

rũ recipit reſiduũ donãs eis · et tłes ſatiſ feciſ
ſe ſe dicũt qð ñ ẽ ven ¶dẽ e de eis q̃ ↄocosdãt

recipiendo vſuras· optet g poſtmodũuũ de
nouo ſatiſfatiãt oñdendo liberã voluntatem
HB de monaldo.te nota ꝙq quinqʒ ſunt mod:
ſatiſ faciẽdi ſcᷣm aliquos · peimꝰ e cũ pecuĩa
libere offert ſme malicia et exactione. et Hic
ẽ pꝓfectus · ſcdᷣs ẽ cum ñ hnñs pecuniam offert

pignoea ſuffña. terciꝰ ẽ cũ nec pecuniã hñs
nec pignoea ſuffña facit tñ inſtrumetũ vt po⸗
ſtea tã ipſe ꝙ; heres poſſit ad ſolutõem ↄpelli
qn venerit ad pĩguioeẽ foꝛtunã· q̃rtꝰ ẽ cũ me
diante ſacerdote vł aliqᷓ religioſa pſona fit li
bera et voluntaria ocoedia.iſta tñ media pſo
na ſp dz ondere velle et poſſe liben ðbitoeis
ita ꝙ nulla ſit coactio creditoeis directa ł in

directa · quitus ẽ cũ de ↄſenſu et mera ac libe

ra volũtate creditoeis ponit aliã poſſeſſionez

in manu alicuiꝰ honeſti viri · ex cuiꝰ fructibꝰ

Peoſin tpis oĩa bita ꝓſoluan.et pꝰea poſſeſ
i0 redᷣat ad heredes ł ita remaneat ĩppetuũ
ſi debitoe voluerit ꝓ ĩcertis · Et ſciendu ꝙ ſe⸗
cundũ quoſdã licz hoc fiat de licetia ep̃i ł ſa
cerdotis diſcreti · ſi tũ fiat abſq; libera volun
tate et oſenſu creditoeis ñ ſufficit ad ſalute.
qn ſciun cte pſone ꝗbus reſtõ fuert facieda.
Eaquit᷑ videre de viij . ſ. de foema ĩſtrumti
obligatõis vſurarij ł raptoeis ad reſtitu

endũ aliena· Eirca qð ſciendũ ꝙ tale inſtrum

tũ dʒ fieri manu publica. ſ.tabelliõis cui aũt
debeat fieri ſupea habitũ ẽ ĩ G ti · ar. vj· E. zſu⸗

P qę ſtatutũ.dice aũt ſic· Dnñs petrꝰ voles ſa
luti ſue aĩe oſulere p reſtitutõez plenã oĩm qᷓ

indebite et miuſte acquiſiuit habet et habut
ꝓmiſit dño.C. p̃ſbitero talis ecclĩe in cuiꝰ ꝓ
rochia habitat ꝓmiſſione recipieti et ſtipulã

ti noĩe et vice oim quoꝝ itereſt reſtituere oia
et ſin gula q̃ᷓ ad eũ b patrẽ ſuũ ł auũ ł aliũ eiꝰ

noĩe puenerũt ex cã vſuraꝝ ł alia qcunqʒ cã
iniuſta et idebita acquiſitõe ł exactõe.oĩbus
et ſingulis pſonis vniuerſitati bꝰ et collegijſ
a quibꝰ ipᷣm vb patrè eiꝰ ł auũ ł aliũ eiꝰ noĩe
B b aliqð eoꝝ apparuerit habuiſſe vł pcepiſſe
ſiue hᷓ apparuerit libeis ł ſcriptis rõnũ ſuaꝛx
b inſtrumetis ſiue alia legitima fide vł ꝓba
bili rõe· Et etiã quibꝰ reſtituendũ videbi di⸗
cto dño.C. vb fratri tali cõfeſſoei ſuo de pu⸗
ra et ſimplici ↄſcia eoꝝ· ↄfite' nanqʒ et reco
lit nõnulla indebite habuiſſe qͥ ñ poſſent legi
tima rõe ꝓbari.Ctez ſcit ſe feciſſe mutuãdo cũ
aliquibꝰ ꝓſonis quoſdã otractꝰ vſurarios q̃⸗
dã palliatse vglatoſ de quibꝰ ↄfecta ſunt in
ſtrumeta in quibꝰ vſura ñ poſſit facile depᷣhẽ
di · Itẽ ꝓmiſit reſtituere tali.x.lib. Itẽ tali cõi
tati · c· lib· qᷓs ꝙᷓtitates habuit a pᷣdictis ꝓ vſu
rariã peauitate vb aliã iniuſtã exactione. Itẽ

Pymiſit dare p̃dicto dño. C.b fratri H. ↄfeſſo⸗

ri ſuo· xxv·lib. ſoluedas ꝓ eũ et ↄuertẽdas in
lais et circa ea q ſibi ſecrete ↄmiſit. Ite cũ ſci⸗
at ſe quedã illicite ꝓcepiſſe et habuiſſe qꝗᷓ ſcʒ a
qui bꝰ habuit apud ſe e mcertũ· ꝓ aĩabus om
niũ eoꝝ a quibꝰ habuit ipſa dare ꝓmiſit: c.
Iib. p̃dicto diſo. C. diſtribuendas ab eode de

Dcilio et volũtate p̃ᷣfati Nↄfeſſoeis ſui. vb ſi

ipſe ñ poſſit ĩtereſſe ad ↄſil iũ et volũtatẽ gar

diani aſtenſ⸗. mõ quo magis aĩe ſue viderit ex

pPedire· Itẽ ꝓmiſit ſupeadicto dño⸗ C. noĩe et

iure quo ſupea. reſtituere oĩbꝰ et ſingul pſo⸗
ms collegijs et vniuerſitatibus oĩa pignoea
mobilia et iĩmobilia q ʒ ec qᷓ ſũt ſibi obliga⸗

ta & vſuris et alijs miuſtis et ĩdebitis cauſis
cõtineti ꝓ ſola ſoꝛte · Om̃es quoq; vſuras ab

eo recipieẽdas· iuramẽta.fideiuſſoezes et obli⸗
gatõnes ꝓinde ſibi factas relaxat remittit et
abſoluit inſtrumeta irritat et caſſat· ica ꝓ per

ea niſi ad ſolã ſoete et iuſtã ſolutõem ñ poſſit
aliqᷓs ↄueniri:vel in aliquo moleſtan· Ite peo

miſlit dare et traðre in Etinẽti in manꝰ et ptã

tem pᷣdicti dñi·C· oĩa inſtrumeta ad p̃dictas

cauſas ptinętia ꝗᷓ hʒ apð ſe et apð notarios b
alias poterũt inueniri· Deo p̃ᷣdictis aũt oĩbꝰ

et ſingulis faciedit et plenarie exequedis ob

ligauit ſupꝛadicto dño· C. iure et noĩe ſupea⸗

dicto tale domũ ſpealiter.et generałr oĩa bo
na ſua habita et hñda mobilia et immobilia.
dãs et tribues ei plenã ac oĩodaʒ ptãtẽ et mã
datũ· vt abſq; eiꝰ ↄtradictiõe ł heredũ ſuoꝛx

Apeia auẽte accipiat et accipe poſſit p̃dictam

domum et alia bona eius que volnerit et ea
que ex eis voluerit poſſit diſtrahere vendere

et obligare conuenire de peecio illud reci⸗
pere. poſſeſſionem tradere. de euictõe cauere

et ob illꝰ certa bona obligare· et omne in eis
et ſuꝑ eis ↄtractũ facere quẽadmodũ ipſe fa⸗
cere potuiſſet tẽ dãs et tribuẽs ei plenam et
ĩodam ptãtem et mandatũ agendi et exercè
di actõs ſuas petedi exi gedi et retinẽdi trãſi

Zendi quoqʒ ac paciſcedi- ↄueniedi et cõpeo⸗

mittedi refutãdi quitatẽez faciediet ĩ aiam
eiuſdem de calũnia et veritate diceda iurãd

et qlibet licitũ iuramentũ pᷣſtandi .cũ pſoniſ

illis et otra eas qᷓ̃ bona ſua mobilia et imobi

lia detinẽt vel poſſidẽt. et ↄtra ðbitozes ſuos

om̃s ? ſpealiter ↄtra tales et ↄtra illos quos

ex eis voluerit eligere· et ab eis ſuffici etẽ ꝙᷓ;⸗

titate ex debitis exigedi petẽdi et retinedi ꝓ
dictis oĩbꝰ et ſingulis pficiedis et plenarie
exequẽdis· Necno ec das et tribuẽs ei ſuper
oĩbus et ſingulis ſupeadictis generale man⸗
datũ cũ libera admiſtratõe- Et omes pᷣdictos
et ſingulos ↄſtituic ꝓcuratoees ĩ bonis ſuis

tanꝙ in re ſuã. Ite ꝓmiſit dicto dno.C. nomie

ſupeadicto rekicere et reſtituere om̃e damnuz
mutuũ expeſas et ĩteree q̃ fiet ꝓ oĩibꝰ et ſingu
lis ſupeadictis exigedis recuꝑpãdis et eẽ exe⸗
quedis in iudicio vel e? quocũq; mõ. oĩibus
et ſin gulis quoꝝ itereſt vel ĩter fuerit ꝑ ſe vł
pP nũtios ſuos.credẽedo eis de pᷣdictis et q;ᷓti⸗
tate eoꝝ ſuo ſimplici verbo ſine teſtibꝰ et ſa
cramto·. Et H̊ oĩia et ſingula ſupeadicta ꝓ ſe
ſuiſqz heredibꝰ ꝓmiſit et iurauit ad ſimplicẽ
reqſitõzʒ ſine petitõe libelli et dilatõis ĩplere
et rata ĩppetuũ hr̃e et tenere· nec ꝑ ſe nec pꝑ a⸗
liũ de iure b de facto ↄtrauenire· renũtiãs ex
ceptõi doli mali et actõi ĩ fctm̃ et ↄditõi ſine
cã ł ex iuſta cã et peiuilegio foꝛi:et oibꝰ fe⸗
rijs et ĩducijs:et oi ſtatuto b capło ciuitatis

loci.et ſpeałr tłis.et oĩ alij legũ auxilio qꝰ

k qbꝰ ſe ðfendere poſtſz q minꝰ oiĩia pᷣdicta et

ſm gula adiplerz . Et quotieſcuq; ip̃e b Bedes

ſui b aliꝰ noie eiꝰ venerit ↄtra p̃dicta ł ↄtra
aliq pdictoꝝ·toties ſe et ſuos ↄdenauit cã
pene. c.lib.dno epᷣo tali ł dño tali applican⸗
daꝝ· qᷓ pena ſtipł ata ł ꝓmiſſa. ſoluta ł ñ.m⸗

biloiꝰ pdicta olia et ſingła executõi mãdent

Deo pᷣdictis aũt oĩbꝰ et ſingłis attededis et

eg
ere
ci⸗

4

obluãdis p. et h. q̃l ibz eoꝝ et pein’ et ĩiſoliðᷣ
Oſtituerũt ſe fideiuſſoꝛes et peicipales debito
ees et pagatoees ſub obligatõe oĩm bonoeunz
ſuoꝝ pnñciu et futuroꝝ et ſub pea p̃ᷣſẽpta.ꝓ⸗
mittẽtes p̃dicto dñꝗ. C·recipieti et ſtipłanti
vice et noĩe ſupᷣdictò oĩa et ſingula ſupᷣdicta
attedẽ et obſuare · rnũciãtes epłe diui adeia
ni et oſtitutõi ò duobꝰ reis ðbedi et puilegio
foei ꝛc.vt ̊ Foema aũt ipſtri vedicois facte
a ↄmiſſarijs ð rebꝰ teſtatoais p̃t eſſe talis· Cuũ
a. in ſuo teſtameto. C. lib · ꝓ reſtituẽdis male
ablatis vł ꝓ aĩa ſua reliquiſſet reſtituedas et
diſtribuedas Yut diſpoſuit et legauit per ma
nus dñi . C. p̃ſ biteri K.ↄfeſſoeis ſui quos ſu
os ad B; inſtituit ↄmiſſarios et reliquit· dans
eis plenã et liberã ptãtez licentiã et autoeita
te vẽdendi obligãdi et alienãdi de bonis ip

ſiuus teſtatoeis et de quibꝰ voluerit ſine ↄtra⸗

dictione ſuoꝝ Hedũ vb alteriꝰ pſone · ꝓ ipſis
male ablatis reſtituẽdis vł ꝓ legatis ſoluen

dis . vt B patet pꝓ eiꝰ teſtametũ ł ꝑ publicũ in

ſtrumentũu ſcriptũ ꝓ manꝰ talis notarij·iõ idẽ

diñs. C.vel nide ↄmiſſarij ipſiꝰ a.ł ipſiꝰ teſta⸗

toꝛis volũtatẽ fideliter adiplere eiꝰ aĩam et
ſeipſos de huiuſmõi ↄmiſſo ł de pᷣdictis exo⸗
nerare voletes. cũ ꝓ aliã velocioꝛẽ b ↄmodio
rẽ viã ð bonis ipſiꝰ.a pecuĩiazʒ ꝓ pᷣdictis pꝓfi⸗
ciẽdis neqãt ꝓcipe ł hbre ex ptãte licetia et au
toeitate eis ab eodẽe tradita vt ſupea otinetur
ↄmiſſario noĩe et vt ↄmiſſarij oli:a·ſupᷣdicti · ð
derüt vẽdiderũüt et tradiderũt ticio domũ vnã

erx bonis ſiue hereditate dicti. a. poſita ĩ tali

loco ꝛc. ꝓut habe' ĩ ĩſtrumetis veditõis· ꝓ p̃⸗

cio:C.·libeaꝝ ·qð peeciũ dicti ↄmiſſarij ↄfeſſi

fuerũt et ↄtẽti ſe ab ipſo emptoze habuiſſe et
recepiſſe dandi et ſoluedi in reſtitutiõe male
ablatoꝝ b in ſolutõe legatoꝝ dicti ·a.quam
domun pdicti ˖ C. et NH.ↄmiſſario noiĩie et vt cõ⸗
miſſarij olim dicti · a ſe ꝓ ipſo. T. et eiꝰ noĩe
Olſlituer̃t poſſide· donec mpe · P. ipſiꝰ domꝰ poſ
ſeſſionẽ accepit copale·quã accipiedi ſua au
toeitate et retinẽdi deinceps licetiã dederut
Pmittẽtes ↄmiſſario noĩie et vt ↄmiſſarij olim
dicti:a · dicto · T. ꝓ ſe et ſuis heredibꝰ ſtipulã
ti litem ł ↄtrouerſiã æcc.vt ĩ iſtrumetis veditõ
nig· vſq; ad oim bonoꝝ obligatõem. et tũc ĩ
fra dᷣe · ꝓ q̃bꝰ oĩbꝰ obſeruãdis iidẽ ↄmiſſarij

ↄwmiſſario noie et vt ↄmiſſarij dicti ·a obliga⸗
nerüt ola bona ipſius- a. i4

bito mõ facta ẽ licita. et aliqñ ſub pal
lieo ſocietatis latet vſura iõ ↄſideranð
ẽ de ↄtractu ſocietatis·et peĩo q̃ᷣd ẽ·ſcðᷣo qũo

N De ſocietatis ↄtractu ti xij.

ODtrabhit᷑.3° inter quos. q̃rto ĩ qᷓbꝰ rebꝰ.quĩto

ꝗqs modꝰ? qð pactũ apponi poſſit· ſexto quot

et quibꝰ modis ſoluit᷑.ſeptio q̃ actio et qñ exx

ea naſcit et ad quid:et quibus. et otra quos
detur . et q̃lis nr CEirea peimum ſciendum ꝙ;
ſocietas ẽe duoꝝ ł ꝓpluriuʒ ↄuetio: otracta ob
ↄmodioꝛẽ vſũu et liberioꝛe queſtũ . B deſcriptõ
Habetur a marco tullio:et accedit ad G quod
dicitur vnius induſtriam. fł· e-ſi non mmus
F ita

Einde qæ vſura ẽ illicita et ſocietas 8

fIrra ſc ſciendũ ꝙ ſocietas dtrahi ſolo

oſenſu.vñ ſi meꝰ ſocius aliquẽ admiſerit
quẽ meũ ſociũ eẽ voluit:ei ſoli ſociꝰ en mihi
ff· e · q̃ admittit. Et ↄtrahit ad tepus et imꝑ⸗

Fetnũ uou viuit ſociꝰ et ſub ↄditõe. vt · ff · e ·

j·et.C.e.l.plt. Ineternũ aũt·i · vt ſine fine
duret ñ pt · ff· e · l. nulta
FkErea terciũ ſciendũ ꝙ ſocietas ↄtrabit ĩ⸗
ter pſonas illas q̃ᷓ alias pñt ↄtrahere et
obligare ſe · de quibꝰ habitũ e S̊·titulo de cõ
tractibꝰ in ↄmuni ar.nij
frca q̃rtũ ſciendũ ꝙ ſocietas ↄtrahit qñ⸗

q; vniuerſoꝝ bonoꝝn qnqʒ; alicuiꝰ nego

ciatõis t̃ qñqʒ vniꝰ rei·ff.e.l.vlt. In re aũt
turpi et flagicioſa ↄtrabi ñ p̃t · ff· e.ñ p̃t.
Q Nrc⸗ quĩitũ ſciendũ ꝙ in ſo cietate ↄtrahẽ
da ñ poteſt modꝰ adici vt qcũqʒ ex ſocie
tate obueniũt cã donatõis ptineãtſad ſocium
meũ et ego nibil habeã:qe tũc magis viderer
mer cenariꝰ tuꝰ ꝙᷓ; ſociꝰ.ff·e.l l Ter ñ p̃t
adi ci vt ſocius de dolo nñ teneat.vñ ſi a peĩici
pio dolo te inducaʒz vt mecũ ↄtrahas ſocieta⸗
tẽ quã alias ñ ↄtraheres · ñ tenet ſocietas ipᷣo
iure · ff. e · l.nij · . vlt. Ite nec vt trãſeant ad he
redes · ff·e.nemo.et h in ſocietate vectigaliũ
publicon.· trãſit ſocietas ad heredem. et HB ſi
fuerit dictũ:et ꝓſona heredis ſit ſocietati cõ⸗
unenies. ff· e·adeo.et. l. ven · Si aũuũt in ſocieta
te otrabeda aliqd expeimat᷑ de lucro.idẽ ta⸗
cite dictũ vi de dãno et ecõuerſo inſti. e· J. il
ð. eadẽ em dðʒ eſſe rõ dtrarioꝝ ar. ff. lega-
iij · . vl. Et h è ven de dãno qð caſu dtingit·.
ſi ei ↄti git dolo ſocij vł ełpꝑa ex q̃ᷓ teneæ ex q̃ᷓ
ðducit ex ſocietate dãnũ tłe ·ſ̊ potiꝰ induciꝰ
actio ꝓ ſocio.q̃ ↄuentꝰ ille q̃ dãnũ dedit dã⸗
num cog reſarcire.ff.e.ñ ob eã.tte ĩ ſocieta
te pᷣt adici pactũ vt ptes ſocietatis ↄſtituantꝰ
arbitrio ticij· & ſi ipᷣe nihbil arbitret ſocietas
nihil vz ff. e·ſi cognita·. Si vo ticiꝰ miq arbi⸗
tret ad arbitriũ viri boni. i. iudicis recurrit'
ff.ð v:ob.atinuꝰ..cũ ita? SZʒ qd de ſocieta
te qᷓ Otrahĩ ĩter aliquos·ſ.qꝙ; vnꝰ ponat pecu
niã et alter opagʒ.nuqò talis ſoc etas e licita
H ꝙ ſie · dũ tñ omuniter ſqhtiãt lucrũ et dã⸗
num.qñqʒ tñ ſocietas ĩta pᷣt coiri vt alter nul
lã ptẽ ſentiat dãni et lucrũ ſit ↄmune.vt ſi tan
ti ſit opa ꝙᷓti ẽ damnũ. ſepe em̃ tãta ẽ ſocij m⸗

duſtria vt plus ↄferat ſocietati ꝙ; pecunia.vt

ſi ipſe ſolꝰ nauiget ſolꝰ pegrinet᷑ ſolꝰ picula
ſubeat ff. e. ſi ñ fuerit. .j· q Quid ſi xiculũ p
tineat inſolidũ ad recipientẽ et lueꝝ inſolið
ad tradete · ꝙ talis ſocietas ẽ illicita et eẽ
leonina vt ibide. . fi. / Quidò ſi recipies inſo

lidũ ſentiat piculũ vt pcipias lucꝝx. Æ alber
tus dicit ꝙ talis ſocietas ex vi pacti n iure ſo
cietatis ẽ licita · ſ̊ quĩtꝰ mutiꝰ òt ꝙ oĩo e ilti

cita· et huic ſnie adherzʒ jo· et archidyacoꝰ et

alij doc. Mã qtũ ad ſocietatẽ ptinz miſi aliud

dictu ſit ptes ſunt eq̃les Æi tn pᷣt incõtrariũ
ſeʒ ꝙ ad vnũ ptineãt due ptes lucri ad aliuzʒ
tercia·dũ is ꝗᷓ plus recipit ſocietati plꝰ pecu

nie b ope k cumſlibz artiſ Otulit. ff.eſi n fue
rit · J. j· Fliter vo qe ſocietas ẽ alicuiꝰ firmita

tis vt ibidem l. veꝝ et ideo ex vi pacti talis

N
B “

ſocietas ñ valebit.lʒ ĩ alijs ↄtractibꝰ teneat
appoſitũ pactũ · NHec obſtat ĩiſti · ſo. . adeo
Otra:qæ ibi dicit poſſe ↄueniri vt qͥs ꝓte lucri
ferat amno ñ tenea·qð opoetz de lucero mer
cimoni ĩtelligi ł epe ñ capitali. Et ̊ ẽ qð di
cit ſupiꝰ.neqʒ em̃ lucꝝ intelligi niſi oĩ dam
no deducto · Ldeo ſic ſcripſit gof.in ſũ.ti. de
vſur̃ · Vis dare pecuniã alicui mercatoei ſin
pPeccato· pone pecuniã et ipſe opam ꝓ ſe n
Pecuniã tantã b minoe⸗ꝓlurimũ em̃ qð deeſt
pecunie opa ſupplet. omunicet picula dãna
et lucra⸗ffie.l.vj.G. j⸗et l.ſi ñ fuerit et ſe·hec
Hoſt. 4] Iſto ꝙ tradat aliqs alicui ꝙci tate tã⸗
tã pecunie ad opandũ fideliter et diligenter
cũ ea ĩ tali arte b ad mercandũ in tali merca⸗
tiõe vſq; ad annũ tali pacto.ſ.ꝙ ĩ fine anm ſ
inde lucratus fuerit ſoetẽ et quartã ptem lu⸗
cri ipſi · a· dabit ·˖ ſi aũt dãnuz euenerit ipe. C.
dam tres ptes.a.vo quartã ptẽ postabit nun
qd dↄtractus talis licitꝰ erit. e ſeòʒ aliquos
ꝙ ñ· imo erit vſurariꝰ hac rõe. qꝛ ſi otingat il
Lã pecuniã b illã re ex ea emptã diuĩo iudicio
E caſu foetuito pdi ipſe⸗C. debito⸗ tres ptes
ſentiet dãni⸗ qe qdqò otingat res ptes ſoetis
reddenè? ipſi a· creditoꝛi- Et 16 qdqᷣd. a.Oſeqt
de luero ꝙ;tũ ẽ Pillis tribꝰ ptibus qᷓ ñ ſubia⸗
cet eiꝰ piculo e vſurariꝰ.qð aũt ꝑeipit quãtũ
e de quarta pꝑte qᷓ ꝓtinet ad eiꝰ piculũ eſt lici
cũ lucrũ Done ꝙ:a.tradat ipſi.C. boues du
os eſtimatos ad.xx.li.ad labozandũ cũ eis fi
deliter et diligeter vſq; ad annũ tłi pacto ſcʒ
ꝙ ipſe · C. teneat ipſos boues fideliter ſerua
re cuſtodire paſcere et tenere oĩo de expenſis
ſuis: et in fine termini eoſde boues ł pdictaʒ
eſtiatõez cũ q̃rta pte lucri ſi lucratꝰ iñn fuit·E
eo tãto minꝰ ipſa eſt. atiõe ꝙᷓtũ fuerit q̃rta ꝑs
Däani ſi dãnũ inde euenerit tenea' ipſi· a⸗dare
et oſignare: nunq; d talis ↄtractꝰ erit licitus.
ille caſus ẽ ſił is p̃cedeti vt patet ĩtuenti⸗
Ideo dicendũ vi idẽ hie et ꝛbi⸗Srit aũt licitꝰ
alle caſus ſi adda' in pacto ſic. ſ⸗ ſi dãnũ ali
qð ſine culpa ł negligetia ł dolo ipſiꝰ.C. vł
eius nũcij hfamiliaris venerit. ad ip̃m⸗a. to⸗
cũ et totaliter nebꝛit⸗Dictũ tñ dãnũ ñ tene
bit dictꝰ.a ſibi ↄputare mſi ipſe.C. p teſtes
tres legales et bone opinionis qᷓ ñ ſint ei fa⸗
miliares b oſoetes potuerit oñdere. Sihr ſi in
pacto caſus pᷣcedetis clauſula ↄſiłis ei ope⸗

tẽes appoſita fuerit licitꝰ erit. Debz aut Inczz

itelligi iꝰ q deductis eſtimatõibus opeꝝn et
laboꝝ ipſiꝰ debitoꝛis.et expeſis factis ð bo
ms eiuſde in illa arteł mereatẽe ł in bobus
et eoꝝ opationerepit ſupeſſe facta diligeti
et fideli putasõe et eſtimatõe q Quid de eo
tradit boues alteni ꝓ certis ſextarijs bladi
vſqʒ ad annũ tali pacto.ſ qꝙ ſi moeiant b de⸗
terioeent' ↄductoe ſubeat medietateẽ dãm.ſi
aũut meliozanc habeat medietatẽ lucri EX ita
Urcet alteri locare boues ad certũ terminũ
certo pcioſicẽ equos dũmõ ibi ſerue eqᷣtas in
ris naturalis⸗qð fit qũ ñ apparet euideter eꝰ
ſit ↄditio melioæ ł deterioz:ſ-locatoꝛis ł du
ctoeis. In pacto aũt ꝓpoſito vi⸗ notabilr dte⸗
rioe dditio dductoeis: q vix aut nunqꝙᷓ Hor̃e p̃t

tm̃ ↄmoõ de boũ mel ioꝛatõne ꝙᷓtũ dãnificari

pᷣt de moete · ſi tũ locatoꝛ ꝓpter B tale pactuzʒ
apponat qe timet ne ↄductoꝛ boues Suet fir⸗
miter ꝓpones ꝙ ſi boues pirẽet ſine culꝑa eiꝰ

ł nũcij ſui nullã recõpgſatõz peterzʒ · ñ pecca

ret· niſi foæte pter malũ exẽplũ eiꝰ itentõʒ ig

noꝛeantiuũ. Yeꝝn é tñ ꝙ ↄductoꝛ p̃t in ſe recipe

Piculũ rei ↄducte ꝙᷓtũ ẽ ̊ natura dtractꝰ.ñ
1I caſu ꝓpoſito ñ è ſolũ locatõ et ↄductio·ſj ec
ſocietas ĩ boũ meliozatõe et deterioꝛatõe ·
Done ꝙ· a. tradat ipſi.C. vnã vaccã ꝓ v· lib·.
eſtimatã.tali pacto ꝙ ipſeC. tenea eã et oez
eiꝰ futun fetũ et fructum fidełr et diligẽter
cuſtodire ſzuare paſcere ac tenere aο de ſuis
expẽſis: et ipᷣaʒ b alique eiꝰ fetũ ł fructũ ñ vẽ
dere b alienare ſine ipſiꝰ.a.licentia ſpẽali.ex

fructibꝰ vo et feabꝰ eiꝰ pᷣoeibꝰ tiñ ipſiada⸗

re e t oſignare·donec ſibi de dicto pcio ſit ĩte
Sre ſauſ factũ:q facto totiꝰ eiꝰ luc qð ab eĩ

hic inde fuerit habitũ ſi ·a.dare dimidiũ.et

ſibi tenere reliquũ· ſi tñ vacca aut aliqᷓs eius

fructꝰ b fetꝰ ipſiꝰ.C.b nũtij eiꝰ ł familiaris
culpa aut dolo b mala cuſtodia pierit.aut p⸗

ditꝰ aut vaſtacꝰ fuerit·reſtituet ipe · C. ite gre
pciũ pᷣdictũ cũ oĩ dãno et ĩtereſſe ſuo ipᷣi.a.ſi
aũt B iudicio diuĩo ł caſu foztuitu euenerit.
ad ipᷣm.a·dãnu oĩodũ ꝑtinebitnũqᷣd tab cõ⸗
tractꝰ licitꝰ erit· Et vi ꝙ ſic q ipᷣe.a:ĩ ſe dmi
iudicij et cãꝰ foetuiti piculũ ſulcipit.et iõ nõ
dz videri Zue ſi peiꝰ ſoꝛtẽ recipiat ꝙᷓ aliqᷣd in
De pcipiat-Sʒ Strariũ e- qe euideter alterius

ditio· ſ. ipiꝰ. C.ẽ terioæqe foete euemre po

cerit ꝙ poſtqꝙ; ipſe.a.ſoetẽ recepit vacca cũ oĩ
fetu et fructu ſuo pibit.et ſic de oĩbꝰ ſuis ex⸗

peſis et l aboeibꝰ cca vaccã hĩtis nilbeil hebit
qð impium eſſe vi. Et iõ dicendũ ꝙ ñ é licitꝰ

Otractꝰ.Mota tñ ꝙ ſi ad hũᷣc calũ ador ꝙ; Pa
ſtoz mox vt de cura aĩaliũ ſe ĩitromiſerit heat
omnẽe fructũ de lacte venientẽ quouſqʒ dñs

oniũ ſoꝛtẽ de lana ſubleuabi ñ vn qre ſit illi

citu Eſto ꝙ ipſe:a.tradat ipſi.C. xx: oues e⸗
ſtimatas adx- lib. tali pacto ꝙ ipſe a medie
tate ſoꝛtis Puentuũ reddat.ſ.v.lib. qᷓdqᷣd po
ſtea de ouibꝰ atingat:nũqᷣd h̊ licebit· RHeſpõ
Det roð.ꝙ GB pidẽ e ac ſi:a:creditoe dediſſ ip
ſi· E· mutuo.v. lib- ex qbus ẽptis.x⸗ou ibs ſo⸗
cietatẽ ad iuicẽ Otraxiſſent et oĩa cõia hrent-
In G; caſu ſi:a⸗/ipᷣm⸗C.rõe mutui Guet vſura eſ
ſet qſto ꝙ aliquis emat duas vaccas et eas
cradat alicui agricole tali pacto ſcʒ ꝙ ip̃e il⸗

las paſcat et cn eis teream colat.ita tñ ꝙ ipᷣe

eptoꝛ de fructibꝰ peimis eaꝝ recipiat medie
tatẽ p̃cij quo recepto medietas eaꝝ erit agri

cole et alia medietas ẽptoeis. et eſiter onii

dẽt fructꝰ. ᷓ acto iter eos fiat pacta ꝙ agco⸗
la dare dẽat annuati vnũ ſextariũ tritici ẽpto

ri· eo ꝙ colit teraã cũ vaccis.et ſi vacce moæi

antc᷑ cõicabũt eqᷓ dãna:nũqᷣd otractꝰ ille ẽ li
citꝰ. /ꝙ ſic· et õ mag ibi otractꝰ locatiõis

qꝙᷓ; ſocietatis:qe rlle locat vnã vaceã qᷓ ẽ fua ꝓ

vno ſextario tntici ãnuatim et ꝓ paſtn vacce
et ferꝰ eiꝰ.alias vo nihil recipit qe illa ñ ſüt
ſua agcole Done ꝙ. a.tradat.xx.oues ip̃i

C. vſq; ad duos annos tali pacto⸗ ꝙ ipſe. C.

18

— —

— — — —

—

E

teneæ eas et om̃s fetus eiꝰ et fructꝰ futuros
diligenter cuſtodire et ſaluare paſce ac cura
re oiodis ſuis expenſis. fructuũ vᷣo et fetuũ
medietatẽ fideliter ip̃i.a.oſignare et dare et
ĩ fine termini ipᷣas vaſde oues vł alias qᷓ eis
ex eis tũc tpis extabũt ipᷣi.a.reſtitue et oſig⸗
re ſi tñ ip̃e oues aut aliq̃ eaꝝ aut ipᷣaꝝ fetuſ
vb fructꝰ ipᷣiꝰ.C.vł eiꝰ nucij ſiue familiaris
culpa vł dolo aut malauſtodia pierint·aut
pditi vel deuaſtati fuerint ad ipᷣm. C. totum
dãnũ ſpectabit. Si vo diuino mudicio vł caſu
foetuito G enenerit ad ip̃m.a.ptinebit dũůmõ
ipᷣe · C. ip̃i · a.· p pᷣſentatõzʒ cutis ouis moetne ł

aliter fecerit plenã fide.·Muqd tał otractꝰ li

citus erit · & credo ꝙ ſic.qe ſatis vide eque

bona ditio vtriuſqʒ .¶ Quid ð eo qᷓ tradit.x

oues alicui cuſtodiedas et paſcẽdas ſub pee
cio certo· Rñdet roð .ꝙ tał otractꝰ ẽ licitꝰ ſi

dñns ſibi piculũ diuĩ iudicij et fostuiti caſus

oĩo retinet nec alter in duentõibꝰ alteꝝ gra
net · ¶ hec nota qð notat roð.gnaliter ꝙ

vbi Pbabiliter dubita' vriꝛ hins vel illiꝰ de

terioe ſit Oditio ĩ fozma pacti adhibiti in ſua
ſocietate ñ eſt pctm̃.vbi ãt alteriꝰ Oditio eſt
deterioe ad arbitriũ boni viri·peccatũ eſt ex

pte guantis ſi fiat B ſcieter. et tene ad reſtu⸗

tutõez . ¶ Nota etiã ꝙ ſi vnꝰ frat aliqd lu⸗
crat de pecuia cõi dzʒ lucꝝ alijs cõicare ff.
de vſu et habi. ſi ita· I. fi ¶ Itẽ ſi det᷑ aliquid
vni fratrũ ꝓpter negociatõez cõem cũ alijs:
dz illõ diuide cũ eis. S vo de' ei ꝓpter aliqõ
ſeruiciũ ſpẽale quo ſibi meriit aliqd dari nõ
diuidet cũ eis inſti.:p q̃s pſonas nobis ac·.
in· et · ꝓpterea.Ite ſi ſint.x.ſocij et om̃s pᷣter

vnũ ↄcedãt mihi ſeruitutèẽ in fũdo cõi. nihil

acquirit mihi.et tamen qui ↄceſſerũt reſilire
non poſſunt.ff.de ſerui.ru.p̃di:.pꝑ fundũ·.
Cauit᷑ vide ð ſexto ſcʒ quot et qᷓbꝰ moĩis
ſocietas ſoluit. CQurca qõ ſcienõ ꝙ ſocie

tas ſoluis peio mõ moæte heĩim naturali. niſi

ſupſtites reintegret ſocietatẽ.ff.e.actõne· .
moete et· l.pꝓlane ſi hi. Vł niſi ſit actũ ꝙ vno
moꝛtuo inter ſupſtites duret.inſti. e· . ſoluit
ſco cinili moete vł capitis diminutõe maxi
ma vel mediatercio moete reꝝ ł naturali ve
cũ eſſe deſierũt.vel ciuili vt cu oditõez muta
uerũut qe ↄſecrate ſũt vel ꝓpublieate quãtũ ad
vſu et ꝓetatẽ.ffie.veꝝ· G. vlt:et.l.actoõe · ¶.
ꝓnblieatõne.:q̃rto volũtate vt cũ qͥs renũciat
ſocietati·ſi em̃ renuciat tẽpeſtiue et if ra tps
pacto opᷣhenſũ nõ aget ↄtra eũ ad intereſſe·
ff · e · h ſi ſociꝰ. ꝗ. vlt: niſi aliter ſit dictũ ꝙ ec

tepeſtiue renũeiari poſſit. Ooceſt eẽ qͥs intem
peſtine renuciare ſi ditio appoſita nõ ſerua

ſibi.vel etiã qe ſociꝰ ẽ ita dãnoſus vł iniurio
ſus ſibi vt nõ expediat eũ pati.vel etiã qe nõ

lcet frui vł vti illa gra cuiꝰ negociauo e ſ&

ſpecta:vel eẽ q cã reipublice diu et inuitus
e affnturꝰ.nec pᷣt ꝓ aliũ ſocietatẽ admiſtrare
vel ſocio ydonęo ↄmittere.alias nõ eſſet ex⸗
cuſatus.ff.e:ſi ouenerit.et:l tẽ qꝛ.et.l.ſedò
ſociꝰ.Si aũt q̃s renũciet ſocietati dolo malo
iò e⸗vt aliq luc obnenis ip̃e ſolꝰ habeat
puta heditatẽ dilatã ſibi cũ eſſet oim bonoꝝ

w

uus erat manumiſſione vel alienatõëe.

„ yn

ſocius ↄmodũ hereditatis illiꝰ ſocio cõicare
tenec damnũ aũt ipe ſolꝰ ſentit. qʒ aũt è acꝗ
ſitũ poſt renũciatõeʒ ñ te' alter ſociꝰorenucia
ti cõicare · inſti . e · ¶. manet ãt · et · ff· e actoe·
J·diximꝰ.h aũt renũciatio fit ꝑ ipᷣm ſociuʒ ñ
P eiꝰ dñm.ff·e·ſi ſeruꝰ ſocij·et ſit ſocio pnte
nõ abſente anteꝙᷓ ſciat eſſe ꝙ renũciãs acqui
rit exqꝰ ñ ſciuerit abſens ſeruãt' pòicta.ff. e
ſi et ſociꝰ.ꝗ.ſi abſenti. quĩito ſo cietas ſoluit
cũ q̃s ex ſocijs cedit boĩs ſuis et ꝓpter eiꝰ de
bita publica ñ pᷣuata ſubſtãtia ſua vedr.in B
tñ caſu ſi ↄſentiãt ĩ ſocietatẽ vide incipe ſo⸗

cietas noua . inſti · e · ꝓSpenbt. ſexto ſi ſocietas

ſit Otracta ĩ vna re cui impoſitꝰ e finis.inſti.
e:ꝗ.·Itẽ ſi alicꝰ. ſeptio actõ e ꝓ ſo cio ꝓempꝑta

vb mutata . pt ſi qd mihi debebas actõe ꝓ ſo

cio aio nouãdi ab alio ſtipuler vel ↄtra aliũ
lite ↄteſter vt liberer·tacite em̃ v᷑ renuciatũ
ſocietati .ff.e⸗ ven · J. penb.et·.l.actõe .Et hu⸗
iuſmõi renũciatio p̃t fiert ꝑ iᷣm ſociũ tm vel
p ꝓcuratoæe eiꝰ ſpeale vb ec gnale qꝗ liberax⸗
hẽeat admiſtratõeʒ· Flia ãt ſimꝑlex renũciatõ
q̃ nõ exti guit actio ;a fiet ꝑ ꝓcuratoee ge
nerale foete ſi ñ habʒ liberã admiſtratõzʒ mii
dñs renũciare ꝓhibnerit cũ a ↄtrario renũcia
ri n pᷣt ꝓcuratoꝛi ſocij vt renũciãſ libere niſ
ip̃e ſociꝰ ratã heat renuciatõeʒ. ff.e· actõe. .
renũciare· octauo ſoluit ſocietas ſocij q ſer⸗
ſi in
eadẽe mutato ſtatu ꝓmanſerit alia inchoa . ff
e ·ſi lluò.. penłt. Nr .
JEquit vidè ð ſeptio ſcʒ ð actõe ꝓ ſocio
Circa qð ſcienð ꝙ naſcit actio ꝓ ſocio

demu fina ſocietate. vt. C. e.tãdiu. niſi ĩ ca

ſu ſcʒ in ſocietate vectigaliũ eũ ñ ꝓferc ĩ me

diũ qð puenit ad alteꝝ ve cũ neutri expede

—

a ſocietate diſcede/ffᷣ.e.actõe · ¶. nõnupꝓ. Et
foete idę eſſet in pᷣuata ſocietate ſi nõ cõicetꝰ⸗
a ſocio qð cõicanð:etſi nõ expediat adhuc
ſoc ietati eã diſſolui. Item ſcolaris ſociꝰ repa
triare volès ſm guil.nõ pt aliũ ĩ ſua camera
pone alijs ſocijs inuitis. mſi al ud ſit actũ ĩ
trahẽdo. ff/e.actõe· J. ſoci eta. MNec p̃t pe⸗
tere ꝓptẽ ↄmuniũ reꝝ nec alij ſocio dare miſi
finito vſu ad quẽ ſüt ẽpte · ff.e. ſʒ et ſociꝰ. vt
ſi aſmꝰ fuerit emptꝰ ad poetãdũ ligna de ne
moee lignis poetatis p̃t ſociꝰ ptẽ aſini petere
Eõpetit ãt actio ꝓ ſocio ad facienð collatõzʒ
ſz attendendð é an ↄtracta ſit ſocietas oĩm bo
non exp̃ſſe · aut ſimpbr.an alicuiꝰ negocij. ff
e.l · v.ſi em otrahat pᷣmo mõ tũc cõiomn acq⸗
rũ heditas et legatũ et q donatũ ẽ aut alia
rõe acqſitũ · vnde ſtati oĩa bęna coepalia ſũt
cõia · ſecꝰ è de ĩcoꝛpabilibꝰ.ĩ.iuribo et actsi

bus. ff.e.cuip̃· ſic et oĩo expeſe debset eſſe cõ

munes· q Itẽ qñ aliqᷓs ẽ dãnatꝰ ſolus iuſte ł
imuſte ex cõi ſolui dʒ niſi qᷓs culpa ſua vt 4r
Otumaciã ſit dãnatus·ob qð maleficiũ acqui
rit nõ ↄfert ſi ſit ĩ medio ſic collatũ cõe erit

lucrũ · In quo caſu ſi ex illo maleficio poſtea

fuerit dãnatus totũ illò in qꝰᷣ dãnatus es de

cõi ſolue poteſ ſi m ſeieti tuũ maleficiũ cõica

ſti lucꝝ.· ſi ãt mihi i gnosãti dicaſti tolles 10

tm qð ĩcaſti · Et ̊ totũ ẽ ſeruanð cũ ſocietas

Otracta in qua cõicatum eſt furtũ erat licita.
ſi em peĩicipaliter ↄtraheret ĩi delictis nulla
eſſet· ff.ꝑ·cũ duobꝰ.o.vlt.et.l.ſe · vo ſocie
tas otraba' ſcòoꝰ.ſ.ſimpłr tũc acq̃rit cõioni
ome illð·et ſolũ illõ qð ꝓuenit ex queſtu ſczʒ
lucꝝ ꝓuenies ex veditõe emptõe et ↄductio

ne et locatõe · q̃ſtꝰ em ĩtelligit᷑ qð ex opa cu

iuſcũqʒ deſcẽdit . ff. e.choei.Si vo ↄtraha ſo
cietas tercioꝰ ſczʒ in re vna ł płibꝰ ł aliqꝰ ne
gocio om̃e ꝛð et ſolũ ið qð ex illis acq̃rit cõi
candũ eᷣ. ff.e.cũ duobꝰ..cũ duo- unid ſi
Ouetio facta fuerit ꝙ ſi iuſta heditas obuene
rit ſit cõis · & B nõ vide eſſe dictũ niſi ð he⸗
ditate qᷓ ab iteſtato defert᷑.ñ ex teſtato· ff· e ·
l. vi.· G. ſʒ de illo.ODe hBeditate em̃ certi homĩs
fieri nõ poſſet pactũ ·qe ꝓhibitũ ẽ paciſci de
futura ſucceſſone.vt etiã het ſupᷣ ti ·de pac·

veit bona fides vt aſſit· Itẽ in hãc actõeʒ veit

bona fides ſiue aſſit· Ite culpa ſi ñ pᷣſtet dili⸗

gẽtiã illã quã in rebꝰ ſins hr̃e ſolet· vltra vo
nõ te Imputet aũt ſibi qᷓ ſociũ paꝝ diligẽte

aſſumit. inſti · e. . vlt· Nec relenat ſociꝰ a cul
pa qæ pleriſqʒ alijs ſua diligetia lucꝝ ſocie⸗
tati Otulit.ff᷑. e.n ob eazʒputa lucrat᷑ in ſale
et negligeter agit in vino.Sʒ cũ ĩ eadẽ nego
ciatõe lucrat' ĩ vno et negligeter in alio tuc
fit recõpenſatio:Itẽ veit ꝓcipienð oẽ es alie⸗
nũ q manęte ſocietate ẽ pure ↄtractũ .Si vo
ſit ↄtractũ in die vel ſub ↄditõe caueri dz de
indemnitate . et ſi vnꝰ ſocioꝝ ſoluedo nõ ſit
damnũ h ad ceteros ſocios pꝓtinebit . ff.e.l.
ome · et.l.ſi ſocij. Ite ſi ſint tres ſocij·et vnus
eoꝝ ages ↄtra ſociũ dſequit ĩtegre ꝓpte ſuaʒ

reliquꝰ ãt ages ↄtra eundẽ ñ poſſet ĩtegre cõ

ſequi ꝓte ſuã:qe ille nõ hʒ vñ ſoluat eã · ꝓptes
erut adequãde. ff.e.veꝛx · I. ſi cũ res.ſte neu
tri ſocio recõpẽſanð ẽ damnũ om̃e qð ĩcureit
ð cõi ſine ſua culpa gereèdo negocia ſocieta⸗
tis · ſiue ill caſu foetuito euenerit ſiue a la⸗

tronibꝰ illatũ fuerit·tã in rebꝰ ꝙᷓ; ĩ pecunijs

ꝙ; eẽ in expeſis in medicos et medicias:ĩpen
ſis ſiue ꝓ ſe ſiue ꝓ ſuis · ff· e. cũ duobꝰ. ¶. q dẽ
Tte veniuᷣt erpẽſę in refectõe rei cõis impeſe
vt ·l.cũ duobꝰ.dẽ.Ite etſi alias in rẽ cõezʒ
impendã agam ꝓ ſocio vł cõi diuidũdo. ſz ſi
ꝓpter ſocietate ꝓficiſces agã ꝓ ſocio ñ cõi di
uidũdo qe in re cõem nõ parãdo·Itẽ agi ꝓ ſo
cio pᷣt vł de cõi diuidũdo ↄtra ſociũ ſi fructꝰ
ex re cõi ꝓcipiat.vł in eã damnũ dederit . vk

p fallacia vł doli rẽ cõem amouerit vł eam
Qio celandi ↄtrectauerit. Deo dãno ec agi p̃t
acdlia et ꝓ furto furti actõe ad penã dupli b

q̃deupli.ff.e· ꝓ ſocio· ſi totũ et·l. rei cõis.
ſOciꝰ tñ ita demũ furti te' ſi cũ dolo malo eiꝰ
Otrectaſſe re cõez aꝑte ꝓbeꝰ. Da ãt hec actio

ſocio et HBedibꝰ eiꝰ otra ſociũ et hedes eiꝰ.et

directa ex vtraq; pte qe vnꝰ nõ ẽ mas ſociꝰ

ß alter et vterqz ad idẽ ſcz ad lucrand tẽdit.

inſti · de pe · te. Liti· . ex qᷓbꝰ.Eſt ãt h actio fa

moſa:. dãanatus em̃ ea fit infamis vt ihide. In

Odẽnatõe tñ dz diſcretio adhi beri. vt ſcz ip̃e

ſociꝰ nõ inſolidũ ſi mquãtũ p̃t face ddemne⸗
q tpe rei iudicãde ſpectat. niſi dolo ſuo vel

pacto bñficiũ illð amiſerit· ¶ Dolũ accipe ſi

ne ↄueniat ex eo qð fecit dolo ſiue ex eo qðᷣ
fecit culpa.ec extedit G bñficiũ ad hBedes
vel patre ł dñm ſocij. Defenſoe vo ſocij h̊ bñ⸗
ficio gaudet. Quiſqs etiã G̊ bñficiũ hʒ gaudzʒ
nuda ꝓmiſſiõe de ho ꝙ að pñs ſoluere nõ pᷣt
ff.e.veꝛ poſt · S. j· ij· et.iij · et · ꝓtpus tẽ hec
actio e ppł aris ꝓpetua et bone fidei · Et hec
de ↄtractu ſocietatis ad pᷣſens ſufficiãt gra⸗
tia beeuitatis· .
De pignoꝛeibꝰ ti.xiij·

Einde qe vſura ſepe ↄmittit eo ꝙ fru⸗
ctus pignoꝛis in ſoztẽ nõ ↄputancõ

ſequeter oſideranð e de pignoeibꝰ. et
peimo qd ẽ pignꝰ et vñ ðe · ſcᷣo quot et q ſũt
drie pignoꝝ· tercio qᷓ rea pnñt pignoei obliga
ri ·q̃rto qũo pignoeis obligato ↄtrabic. quiĩ
to ad qᷓd datoe et ad q̃d receptoæ pignoꝛis te
net. ſexto de venditõe pisnneis Circa pei
mũ ſcienò ꝙ pignꝰ è res obligata ꝓ debito
ad ſecuritate ereditosis hm gof. Vl e obliga
tio rei licite ꝓ debito:ita ſm hoſt · ꝙ tuciꝰ ẽ
pignoꝛi inſiſtere ꝙᷓ in ꝓſonã age: inſti · ð ob·
qꝗ ex delic·naſ.. furti · Scõᷣm ãt Smaticos dr̃a
iter pignꝰ pignoeis et pignuſ pigneris · vñ
Sreciſmꝰ. Dignoea natoꝝ dicũt pignera re⸗
rũ-ſ nõ inueni hãc driazʒ in iure poni. Dicic
at pignꝰ ꝗꝓpeie rei mobib q̃ſi res a pugno ſiue
manu tradita. ff⸗de vᷣ· ſig · pł es · rei etiã ĩmo⸗
bilis traditõe pignoꝛis obligatõ ↄtrabit ac
pignoꝛaticia actio naſcit. Vbi ãt res in cre⸗
ditoꝛe nõ trãſit ꝓpotheca ðde:ff.de pig· ac· ſi
re.qᷓ;tũ tñ ad actõez ypothecariã nihil refert
iter pignꝰ et ppothecã:voce em̃ tm̃ differũt
ff.e.res vpothece· Et Sᷣe ypotheca ab ypos

ꝗqðẽ ſub et theſis poſitio. inde ypotheca·id ẽ

ſuppoſitio vł res ſuppoſita ſeʒ obligatõi·
Irca ſcõm ſcienð ꝙ pignoꝛis dñie m le⸗
ges ſut tres ſ. pignꝰ ↄnetionale: qð ſic
8ðe a ↄuentõe.Dignꝰ ptoeiũ ſic dictũ a ptoee
vt ſi fiat ꝗpter illInd qð pᷣtoeꝛ iubet fieri:puta
vt caueat de dãno infecto vł alio ſiłi. Et pi⸗
gnꝰ iudiciale ſic dictũ a iudice · vt cuz iudex
mitti iubet in poſſeſſonẽ· vł ſniaz diffinitiuã
mãdat executõi · Et ðᷣe qñq; pignꝰ indiciale

ptoænm et pᷣtoz iũ iudiciale.qe vtrũq; oſtituit

a iudice . C. de pᷣto ·. et ho · p. l. ij .
rca terciũ ſcienò ꝙ pignoei pñt obliga
ri qcuqʒ; pñt vẽd.qᷓ aũt nõ pnñt vendi nõ
pñt pi gnoer obligari · ff.qᷓ res pig· obli.poſ.
T.j. G. vlt. Quedaz tñ pignoꝛei nõ pñt dari que
pnt vendialiena em̃ poſſumꝰ vendere. ff · de
Otrahe·emp.et ven.re alienã.nõ aũt niſi nt̃a
pñt pignoei obligari .C.· q̃ res pig·obli.poſ.

qui filios. Qð aũt dictũ eſt re alienã poſſe vẽ

di eſt veꝝ de ĩmobilibꝰ qe ſi res mobilis ali
ena vendat furtũ ↄmittitet iðo nec emptio

mec veditio ↄtrabit'. ff.de otrahbẽ· ẽp. et veo.

ſi emptoz. Batõ ãt ſzm gof·qᷓre aliena pñt vẽ
di nõ aũt pignoei obligari eᷣ: qe in venditõe

agit vt res tradat et venditos de enictione
obliget. vt. ff.de ac· emp · et ven · empto · ſed

de pignoee agit᷑ vt ius in re ðſtituat· vñ cõ⸗
uentio pignoeis credò tori parit actione in rez
ff · e · titu · pignoꝛis· Vnde cereditoe qͥ accepit

☛ –

—— — — —

nes. de quo het p

ſalie pñnt eſſe aliqꝰ mõ licite quãtũ adð laycos

5
=ð

alienã rẽ in pignoee ñ hʒ in ea ius pignoeis
pꝓpotece.q creditoe qð nõ hʒ nõ potuit dare
Aͤ obligari pñt res pñtes et future vt fru
tus pẽdentes ptus ancillaꝝ · fetus pecoꝝ
et ea qᷓ naſcunt᷑ · ſtẽ res coꝛpales et mcoe pa
les·vt cautões et noĩa debicoꝝ te ſeruitu⸗
tes pſonales vt vſufructꝰ.et ſeruntutes pᷣdia
les ruſtice · ꝓbant G̊ oĩa ꝓ iura · ff· e · Ite qui

obligauit ĩſtrumta ſuoꝝ agroꝝ ð ip̃is agriſ

R;N videt. C. qᷓ reæpig· obli. poſ · l· ij
43 6pñ̃t ãt obligari iura p̃dioꝝ vebanoꝝ
ff.e.ſi is· S. vlt· Ratõ diuerſitatis hmõi ẽ Gm

gof.ne ex varietate vſus et vtentiuz edificia

deſtruand et ĩutilia fiãt · Dici tñ poſſet ꝙ cõ⸗
moditas ſeruitutũ p̃dio vebanoꝝ obliga⸗
ri pᷣt· ſiẽ H̊ ↄtigit in ruſtico.vt ſcz liceat ire et
agere creditoꝛi.ff. e.l.ſed et a iure · m Sof ·
MNec hoĩes liberi pñt ꝓ debitis eẽ ſi res de
FPeri detineri · ex · e· c. ij · qd è veꝝ ſi boĩs ce
dãt . Rlias ĩ carce detrudẽt'. C. qᷓ bo.ce. poſ·
l.j.vt ðᷣe ibidẽ ĩ glo· Tenet tñ in caſu obliga
tio liberi hoĩs·. vt in redẽpto ab hoſtibꝰ q ꝑ
qnqueniũ iubet ſeruire ñ poſſit pᷣciũ ſoluere

C.de in. poſtlimi . l. vlt · Et ꝗpter famẽ pᷣt pr

filiũ obligare q ec pᷣt vẽdere eũ · C· de pa · qᷓ
fi.diſt.l.ij. Moteſt etiã liber hõ ↄoſentiẽs ĩ ob
ſtagio poni:ex· de iurein· ex reſcripto⸗Nõ cñ
vt ius oſtituat in re ſ̊ vt qð ↄueit fiat. Yel ñ

pt hõ liber ꝓ pecuĩa obligari. ſ ꝓ pacto pa

cis meũde vel ↄſiki. ex⸗de arbi. expoſita m
gof.in ſũ · et ſm bñn · ex · e . c. ij · et ſlup · c· expo⸗
ſita · et · c. ex reſcripto· pñt etiã obligari
pignoei eccie: in auten de alie. emph· . qm.
Mec res eccie niſi ꝓ certis cauſis· vt.xij.q·ij
am · ſiẽ nec pñt alienari·ſicẽ dicet' pleniꝰ in
fra li.vj.ti ·xxxvij. Nec ec eccleſiaſtici reddi
tus vb ſtipẽdia ſzjm inno· et bn. ex · ð fideiuſ.
ſup.c.pꝓuenit.pnũt obligari ſpeali ouentõe. ſh̊
a indice ꝓ debito canoiĩici et cã iudicati pnñt
obligari· Itẽ pignoeatões qᷓs vulgꝰ vocat

repſalias ꝓhiben' in vtroq; iure ſcz ciuili et
canonico obhgari Et qᷓcũq; eas ↄtra pſonas

ecciaſticas b eaꝝ bona ocedit et oceſſas exte
dit ꝙᷓtũcũqz gnaliter pᷣtextu cuiuſiis ↄſuetu

disnſiſi renocauerit B ifra meſem ſcʒ a tpe cõ
ceſſionis ł exteſionis ſi ſit pſona ſingularis e

excõicatus·ſi ſit vnmerſitas ſubiacet ecciĩ aſti
co interdicto.li.vj.de iniur.et ſi pignoꝛatio
lents ifra li.vij:ti·iij. caũ·
xlix · ¶ Sʒ nuqd p̃dicte pignoeatões ſiue rep
vide ꝙ nõ qe vt dᷣe m.c.etſi pignoeatões· ci
uili Oſtitutõe ſũt ꝓhibite tanꝓ gues legibꝰ
et eqtati naturali ↄtrarie⸗et ſjm leges q̃cũqʒ;
aliũ pignoꝛat q̃deuplũ reſtituit et ab actõne
ꝓ qua h facit cadit. vt in autẽ ne fiat pig. qᷓ
autẽe·poni. C.ne vxoz ꝓ ma.l.vlt. et ĩcip? ſ-

oĩio ¶ ↄtra.xxiij:qnj.dñs nr. vbi de iuſt

bella dici ſolet qᷓ vlciſcut ĩmrias.ſic gens et
ciuitas peteda eſt. i: impeteda. q vł indicare
neglexerit qð a ſuis impeobe factũ ᷣ.vł red⸗
dere qð ꝑ iiurias ablatũ e⸗Gndet ab B io. an

ſup:c:etli pignoeatões. ꝙ doc. dicüt ꝙ B. c.
dñs nr/ẽ coerectu x illõ.c. eth pignoeatões.

qũñ nõ vult facere iuſliciã dñs vel ciuitas de⸗

bito mõ requiſita· ita tñ ꝙ etiã tũc ad ꝓſonaſ
eccleſiaſticas nullatenꝰ exteèdat.
Ilrca qrtũ ſcienð ꝙ pignus ↄtrahit qnqʒ;

gnaliter. vt cũ qs obligat oĩa bona ſua

in ꝗb caſu intelligũt obligata habita et ha⸗
beda et etiã ſeruꝰs. ff.q̃ res ꝓig ob ·poſ.l.vl.
In hac tñ obligatõe gnali nõ ↄtinent᷑ ea que
veriſib e eſt queꝙ nolle obligare· vt ſupellex
veſtis. mancipia valde neceſſaria:. ff.e· c bli⸗
gatõe.·Qnqʒ ſpẽaliter vt ager·liber· equꝰ. et
ſiłia.Ite ↄtrahiᷣ pignꝰ qnqʒ; expᷣſſe· qnqʒ taci

te.Tacite em̃ obligata ſùt bona miſtri eccbie

ꝓ admiſtratõe reꝝn eiꝰ ip̃i eccie:ar.xiij . q: ij.
illð. Gt bona viri vxoei ꝓ dote . Et ſibr eiꝰ bo
na q̃ dotẽ ꝓmiſit obligan.C. de rei vxo.ac.
l.vna.et ex.e. ex dis. Bt bona ↄtrahbent᷑ cum
fiſco ipi fiſco.t bona tutoeis pupillo.Et bo
na curatoeis mĩoei. t bõa ↄductoeis ĩuecta
et illata ꝓ penſione. patet hec oĩa ꝑ iura. ff.
e. Scienò aũt m hoſt. ꝓ bona ↄductoe i8

mnuecta et illata ĩ ruſtico pᷣdio dñno ſciete miſi

ad cꝑs inferant dno tacite obligant ꝓ pen
ſione In vebano aũt nõ diſtingu vty dñs
ſciat vł neſciat.C.de caĩs pꝑig·ta.ob.l.q;uis
ſz et bona pris tacite obligant filijs ꝓ rebꝰ
adueticijs et pᷣcijs earunde Itez bona miis
ſcðo nubẽtis ſũt fns pemi mi tacite obli⸗
ata vt eis reſtituant que a peimo vmo fuit
lucrata. Item tacite obligant' bona defuncti
legatis et fideicõmiſſis·
rca quĩtũ ſcienò ꝙ datoe pignoeis tene
tur ſolue debitũ etiã ſi pignus perit ſine

cł pa creditoeis · niſi ſit actũ ꝙ amiſſio pigno

ris liberet debitoꝛẽ · C. de pig · ac · q foeꝛtuiter
Itẽ ſiqs dz ꝓbare amiſſione pignoeis ñ optet

q;? ꝓbet ꝙ ſine dolo ſine culpa amiſerit·qe eo

ipᷣo ꝙ; dolus ñ ꝓbat pᷣſumr ꝙ ſine dolo ami
ſerit· vt in.l.ſi creditoe:tẽ impẽeſas ĩ pigno⸗
re bona fide factas a creditoee dzʒ redde niſi
fuerint immoderate· ff·de pig:act· ſi ſeruos.
Itẽe rẽ impignoeatã vni nõ dz impigno ꝛari
alteri: alias ſtellionatus crimie poterit accu
fari · C· de cri. ſtel . l.j.niſi ſistalið res q ſuffi
ciat vtriqʒ te ſi debitoe ſcieter rẽ alienã ſime
dñi volutate obligauerit vł obligataʒ ſurei⸗

puerit crimĩs ſtellionatus reꝰ erit. C. de cri.
ſtel.l. ij. Wignoeis ãt receptoe ſcʒ creditoe nõᷓ

ðe ꝗꝓpeie pignꝰ poſſidere.Ff.q̃ ſa. da.co.l. ſci
endu . Et nullo tpe pᷣt illò pᷣſcribere.C.ð vſui
pignoei · Et debito ſibi ſoluto integre pignꝰ
tenet reddere. Ideo dixi integre qe ꝓ pte tñ̃
ſoluto debito pignꝰ tin remanet obligatũ.C
de adul. pig⸗ dia · ¶ Itẽ te xeddere pignus
non alij obligatũ nec deterioeatũ.ff.e. cre&:

toe.St ſi peri erit b deterioꝛatũ fuerit te deb⸗

toei ſatiſ facere pignoeaticia actõe. ho e vex
ſi culpa eiꝰ b dolo h euenerit.ñ ãt in cãu fo⸗

tuito ſine culpa eiꝰ. C. S pig· ac.· l. ij. iij. jiij

et · v. It ſi cred itoe illò ĩipignoeauerit non tnᷣ

rip̃m in ꝑlꝰ obligare potuit ꝙᷓ ſibi fuerat obl
gatũ · ex. ð iurepa.ꝙ aũt ĩ fi. et ex. e.cũ Otra.
i glo·v. Tenet eẽ ipᷣm redde debitoei qnñecuq;

venerit n ſit diſtractũ· C.ð diſt.pig. ſi pignꝰ

Ite licʒ pignꝰ poſſit ꝓpignoꝛari: ſostẽe tñ exte⸗
nuãt fructꝰ pc epti. Et mo qᷣcũqʒ ſit poſſeſſo⸗
pignoꝛis mei te illò reſtituere mih licz obli
gauerit ið alij·dũmõ p ſatiſ faciaʒ creditoei
t ꝓ quaſcũqʒ manꝰ poſſeſſio trãſierit ide ius
erit · ex · e · illo.HG̊ hoſt.&t ſtati cũ fructꝰ ade⸗
quat ſoti dño ſuo dz reddi.tene em̃ poſſeſ⸗
ſoe ĩ ſoetẽ ↄputare ñ tm̃ fructꝰ quos ipᷣe pce⸗
pit h ettã oes quos anterioees a tpe pᷣm cõ⸗
tractꝰ pceperũt.niſi ip̃ᷣemet debitoe obliga⸗
uerit pignꝰ ſcðo debitoꝛi ·c Tenet aũᷣt debi⸗
toæ ĩ ſoetẽ Oputare vſũ pignoꝛis ſiue fructuzʒ
deductis expenſis. ex de vſur̃. c. j. et. ij · Et ex⸗
pẽſe iſte ñ debet eſſe ſupflue.ar.ffᷣ.de rei vẽ.
m füdo. Et ille tm expeſe ſut deducẽede. qᷓ in
ipᷣa re et ꝓ fructibꝰ colligẽdis ſũt neceſſario
facte· C. de pig.in fi.p̃t & retinẽ rem donec
deduxerit expeſas.hG̊ bn.ex ð vſu · c. j. 8ʒz ſi
debitoe eũ expẽſas deducèe nõ ꝑmittit q; d fa⸗
ciet creditoe · & ſzjm ray·pete pᷣt actõe pſoã⸗
li coꝛã iudice.C.de pig·qꝙ;uis ꝓſonalis. Do⸗
teſt eẽ pignꝰ ſibi obligatù alij pignoeare.C.
ſi pignꝰ pi · da · ſit. l. j. Sʒ ſi creditoe re red⸗
dit peiꝰ ꝙᷓ expeſas deduxerit poſt qᷣd faceret
M m bn. ex. e. c. j. petat p oditõez indebiti
ff.de impe·.in res dota.factis.l.qd dicit᷑.G.
ſi dos · vel ꝑ ↄtrariã pignoæaticiã·ff. de pig.
ac:ſi neceſſitas·
Equit vidè de ſexto ſcz ð vẽditõe pigno
ris· Circa qð diſti guenð eſt ſic ſcʒ ꝙ aut
debitoe ↄuemnt cũ creditoꝛe ꝙ vedere poſſet
aut ꝙ nõ vederetaut ð ho nulla mẽtio fuit.
In pᷣmo caſu dz creditoe peĩo debitozi denũ⸗
ciare et poſtea poterit ſzm foemã ↄuentã ven
dere alias nõ. In ſcðo caſu dʒ ſibi peiꝰ ter de
nũciare vt ſoluat et ĩter vnam denũciatõez
et aliã dzʒ triduũ eſſe ſiẽ in citatõe accuſati ab
ſentis · ff · de pub.iudi.inter accuſatoꝛẽ· et de
pigac· ſi ouenerit iu glo lodie tñ accuſati
ſũt citãdi ꝓ ĩteruallũ xxx.dieꝝ · ſi ñ ſolue⸗
rit vẽdere poterit· Si vo ante trinã denũcia⸗
tõez vẽdiderit furti te. In tercio caſu ſeł de⸗
nũciare ſufficit et poſtea elapſo bienio vẽdi
poterit · ꝓlan B.ff.de pig.ac.ſi ↄuenerit de
diſcrahedo. Et ſi vendito pignoee bona fide
creditoz mĩꝰ accepit foete pᷣt ad reſiduũ age
ſi vo plꝰ te debitoꝛi reſtitue.C. de iure dot.
l.vlt. Si vo nullꝰ velit emere et creditoe ve⸗
lit iure dñij pignꝰ poſſide.tũc pꝰ bienniũ ad
eat creditoꝛ iudicẽ q̃ dz ſtatuere debitoꝛi tꝑſ
certũ ĩtra qð dʒ pignꝰ redimere· Et ſi debitoꝛ
ñ inuenit tuc iudex certũ tꝑs taxabit ĩtra qðᷣ
pignꝰ redimere poſſit·qð ſi tpe ſtatuto inuen
tus ñ fuerit ł totã pecuniã ñn ſoluerit · tũc cre
ditoe iudicẽ adeat et petat ꝙ ſibi ius dñij il⸗
liꝰ rei adiudiczʒ: et poſtꝙ; B factũ fuerit ſi de
bitoe ĩfra bieniũ offerat creditoei q̃ ia eſt fa
ctus dñs cũ vſuris et dãnis q̃s ſuo lacr̃o cre⸗
ditos declarabit recuꝑat pignꝰ ſuũ poſt biẽ
nin aut recupare ñ p̃t· ff. e·ſi ↄuenerit · et. C
S iur. do. ĩpe. l. vlt. c Quid ſiqͥs equũ ſibi im
Pignoꝛatu ad ſua negocia eqtat vł alias lo⸗
cat · tab eſt vſurariꝰ ſi ille cinꝰ è equꝰ ſol⸗
uit cibaria eiꝰ. Idẽ ẽ de veſte et ſikibꝰ quibꝰ

creditoe vti ad ſuã vtilitatẽ cũ dãno alteriꝰ

qnimno tab furti te. ff.de fur· ſi pignoze.Bi tũ

creditoꝛ ip̃ᷣm paſcet et eũ ſine piculo et gua⸗
mie ipiꝰ ſcʒ equi eqᷣtaret vſura ñ eſſet· qꝛ ꝓxi⸗
mũ nõ Suaret ſ̊ potiꝰ eqnũ paſcedo iuuaret·
vñ in hmõi caſibꝰ ↄſiderand ẽ vtꝝ ſit eqlis
vtil itas hicinde mutuo circũſeripto et ſi ſic ñ
eſt ibi vſura· dẽ eſt de eo ꝗᷓ pignoꝛat alicui
domũ ſuã inutile ſibi qe nõ vult eã locare al⸗
teri et mutuãs ea vutit' et ꝓꝑ eũ a ruina p̃ſerua
de B ſup̃ ti · de vſur.ar.iij.in ſolutõe ar. ſcðe
queſtionis · ¶ . h nota ꝙ; qnqʒ aliqᷓ coloꝛe
qſito fraudẽ faciũt iuri canoico qð vſuras ꝓ
hibet et eaꝝ repetitõi fauet· dũ ſcʒ trãſeunt
de ↄtractu pignoeis ad otractã emptõis.qʒ
quide omitt ex foema dtractꝰ.et ex ↄpatõe
pᷣcij ad rẽ emptaʒ. et ex qualitate creditoeis.
ex . e · illo. et de emp. et ven. adò nraz · / MHota
inſuꝑ ꝙ ſi fiat pactũ inter creditoee et debi⸗
toee · ꝓ miſi debitoe ſoluat ad terminũ.pignꝰ
ſit creditoeis nõ valet oĩno pactã tale. qæ eſt

Otra bonos moees. et ideo e a lege ꝓhibitu.

Ssʒ ſi fiat pactũ ꝙ ſi pecunia nõ fuerit ſol uta
creditoe poſſideat iure emptõ: s re pignoꝛati
ciã iuſto p̃cio eſtimandã tenet pactũ.qe ẽ que
dã venditio oditõnabk . Et dici pactũ pcedẽs
pactũ legis omiſſoeie ſiue pactuz omiſſoeiũ.
qð quide repꝛobaᷣ in pignoeibꝰ. Et ſi fiat n
obſtat qn pignꝰ reddi debeat · ſi tñ iuramen⸗
tũ interuenerit ſuꝑ pacto tenet illò ſernare.
ex · de iureiu:cũ Otigat.in glo. Mõ repeobatc

aũt pactũ tale ſcʒ ↄmiſſoen in vẽditõibus. ſi

em̃ ſic dicat' vedo tibi fundũ tali pacto. ꝙ ſi
infra menſem nõ ſolueris fũdus ſit memptuſ
licita è vẽditioff.de lege ↄmiſſoeia.l.ij.hec
pauca de pignoeibꝰ ad pñs ſufficiãt·pła em̃
de ip̃is in iure ciuili tradunt qᷓ ſiq̃s ꝓſequi
vellet lõgu reqreret tractatũ.
— 3be locato et ↄducto ti · xiiij.
ſtea ↄſideranð e de ↄtractu locatõiſ
et ↄductõis · q̃ etiã valde ſiłis ẽ ↄtra⸗
ctui emptõis et veditõꝛs · vt. Ff. e. l. j.
Et peimo dicenð ẽ q; d ſit locatio et Oductio.
et q́s dicat locatoe et qs ↄductoe. ſcdo q̃li⸗
ter Otrahat'. tercio qᷓbꝰ p̃dia locari non pnt.
q̃rto qᷓ locari pñt· quĩto quo tpe peſio dʒ ſol⸗
ui · ſexto in qbꝰ caſibꝰ p̃t expellere dñs inq⸗
linũ·ſeptio de qbuſdã dubitatõibꝰ circa iſtũ
Otractũ · octauo q̃ actões naſcunt ex locato
et eto. d Circa peimũ ſcienð ꝙ locatio ẽ
pſone vel rei ad vſũ facta oceſſio:mercede in
pecunia numerata ↄueta. Flias ſi de alia re
danda vel faciẽda duenerit.nõ erit locatõ ſ-y
Otractus innojĩatꝰ et aget' p̃ſcriptis verbis.
vt. ff. depoſi.l.j Cocatoe ðe q̃ re ſua pmittit
aliũ vti mercede ſibi oueta.vt cum ego loco
tibi domũ meã ad habitanð dicoe locatoe et

tu oductoꝛ. ex · e · c. j. Fliqñ vo locatio ðe fir⸗

ma.vt ex ·ę.nr̃a:qð intelligit gof. dictuzʒ ſjm
vulgare alicuiꝰ ꝓuĩcie. Fliqn etiam locatio
ponit ꝓ emptõe et ecõuerſo.vt.ffᷣ.ð ac· em.
et ven veteres
(Jne ſcm ſcieò ꝙ locatõ et ↄductõ ↄtra
C hr qbnſcũqʒ mõis otrahi eptio et vediꝰ

net⸗
Nis
ſeß
eni
a⸗

dee

p

nt
toe
ns.
lot
n
eſt
tu.
ata
l
jne
eg

re.
ba
ſt
tuſ
ec

ESt iõ illa q̃ ſupᷣdicta ſũt in ti . ð̊ emp· et ven· ð
Oſenſu.rebꝰ et p̃cio:hic mtelligas repetita.

Locatio fieri pᷣt imꝑpetuũ et ad tempus.· Stſi

moꝛiat oductoe infra tꝑs locatõis ſucceòdit
heres in iure ↄductõis:.ſecus eè in vſufruétu
qm eſt pſonalis et extingnit cũ pſona · vt · C
eſi vNiam. L
VIrca terciu ſcienð ꝙ mil itibꝰ p̃ᷣdia loca⸗
ri ñ pñt ne omiſſo vſu armoꝝ ſe ↄferant
ad opus rurale.C.e milues. et.l· curial es et
l. vlt.nec monachis.ex ne cle.ł mo:c.j. mſi
cã nccãttatis faciãt· vt cũ p̃ᷣdia nõ hñt ſuffi⸗
cientia.ex de deci ·dilecti · Si tñ locaui militi
tanqᷓ; pagano ignoꝛãter poſſuʒ ab eo exigere
mercedẽé· ff· e. ſi ignozans.
K q̃rtũ ſciendũ ꝙ locari ꝓñt oĩa q pnt
C vendi · et qᷓ nõ poſſut vẽdi nõ pijjᷣt locari·
Seruitutes pſonales nõ pñt locari a Heieta
rio·ſʒ ſi locent ab vſufructuario tuc ꝓ moetę
ipᷣiꝰ vſufructuarij extinguit locatio· C· ð iur
do. ſi ſociꝰ.h̊ hoſt. Dicunt aũt ſeruitutes ꝓ⸗
ſonales vſus et vſufructꝰ qe cũ ꝓpſona moeiũ
tur et finiunt. Reales aũt dicunt' ſermitutes
pᷣdioꝝ ruſticoꝝ · vt iter actus et via:
Ifrca.v.ſcienò ꝙ ↄductoe dʒ ſolue loca⸗
tozi mercede et penſionẽ hm gor · eo cpe
quo inter ſe ↄnenerũt.ꝙ ſi nõ appareat ſernã
da eſt ↄſuetudo regioms ·q ſi appareat qe fᷣo⸗
te inuenit varia qd; miꝰ eſt ſeruabit.ſ. vt in
fine ãni exi gat. ex de re· iur. ſp in ſtipulatõi⸗
bus · vñ qui ſoluere ꝓmittit ĩ certu die vl an⸗
nũ vb in certis nũdinis ſp tranſactis nũd mis
vel ãano vb die ſoluere dz · ff. ð v.obli:eũ qui
caledis. Bi vo ſinguł ãnis ꝓmittat aliq̃d da⸗
re debz in pnꝰd anm ſoluere ff. qn dies lega.
cedat.nec ſemel in ꝑpnꝰ.h inno:et accur:ibiõᷣ
in. L. j. Vnuerſus. Innua ſi debes tũc inſpici⸗
es caput ãni.nno ſi debes ĩ fine teneberis
anni. licet aũt debito tpe dñs poſſit exi ge tñ
ſi mꝗl inꝰ ſpõte ñ ſatiſ faciat ſibi ·impune po⸗
terit eũ expellere. vn ſi locatoꝛ ꝓmiſit penazʒ
ſi vi ductoee expellet. intelligit B ↄditõ.ſ.
ſi dductoe ſolueret pẽeſione· .e.q̃ res.
QANkc ſextũ ſcienð ꝙ dñs pᷣt inqlinũ expel
Alere in ꝗqᷓtuoe caſibꝰ. Deimꝰ e ſi domꝰ lo
cata ſit eiꝰ habitatõi necaria. qð ĩtelligo cũ
tpe locatõis aliã domũ habuit qꝗᷓ caſu periſt.
ſi em̃ tũc aliã nõ habuit illã etiã ad habitan⸗
dũ recuperare nõ poterit.G̊ em a pncipio ꝓ⸗
undere debuit. Fff. e:ſiqͥs domũ.Scòds ẽ cũ do⸗
mus eget refectõe qe minat ruinã quã nõ m
nabat tpe locatõis alias ſecus e in caſu pee
miſſo· et in his duobꝰ caſibꝰ m oes fiet re⸗
miſſio peſionis ꝓ rata tpis vł ꝓuidebit dñs
inqlino de domo eqᷓ ydonea ad habitand . ff
e· cũ in pł es.Terciꝰ e ſi ductoꝛ in domo p⸗
uerſe ouerſec᷑.et ĩ G caſu etiã fiet ſim aliquoſ

remiſio Peſionis P rata tpis · Scom vo ali
2

nõ fiet · i dño domꝰ dabit actio legis aqlie

ptra ↄducto⸗s: B gof.Hoſti.vo dicit ꝙ ſi cõ⸗

ductoe meretrices publicas tenet expelli ee
nichil remittis. ſzʒ ſi alias puerſe ↄuerſet᷑ ſcʒ
arboꝛes incidẽdo k pdin ſuo tpe nõ coledo ł
poꝛcos in ſolario locãdo facieda eſt remiſſio

Et agat dñs ↄtra colonũ de dãno ſibi dato.
ff.e.q̃ res.G̊ hoſti ·ex · e · gpt⸗ ſterilitate.· Quar
tus ẽ cũ inqlinꝰ ãnonaʒ ꝓ bienniũ nõ ſoluit ·
ſczʒ cũ q̊s ↄduxit domũ ad aliqð longũ tꝑs vt
ad ſex vl ad dece ãnos · Niſi cito poſt bieniũ
ſoluerit · ex · e. ꝓpter ſterilitate· ſecus ãt eſt in
re data vbi ſzm leges ſtatuit᷑ trienniñ ĩter p⸗
uatos.C.de iure emph.l.ij.ſ̊ m re eccb· bie⸗
niũ.ex.e.potuit·. fiſcus vo nõ ſoluentẽè ſtatim
expellẽ pᷣt. ff.de pub·et vec· vectigalia. hec
Hoſti · De qᷓtuoe pᷣdictis caſibus habet.ex·e·
ꝗꝓpter ſterilitate in tex·et glło:. nõ pᷣt tñ fiſcus
recupare agros publicos ꝗᷓ ꝓpetuo ut loca⸗
ti niſi autoeitas peincipis accedat vt ibide. B

hoſti. et bn. ex · de dila · litere·

Eauit videre de ˖ vi . ſcz de qbnſhdã dubi
tatõibꝰ circa ↄtractu locatõnis et ↄdu⸗
ctõis ſcʒ vti merces ł penſio ſit mmueda vł
etiã totabr remittẽda vel augenda in aliquo
caſu · H ipᷣe locãs aut locat cospa aut agroſ
aut res:aut opas.ſi coepa ſic nocet locatoei
caſus Ffoetuitus ſcʒ vt nõ heat mercede niſi ꝓ
rata.vñ ꝗpter ſteril itatẽ remittit᷑ peſio.Si vo
locet res· aut ſtat ꝓ locatoꝛe quo mĩꝰ re ↄdu
cta vtac aut ꝓꝑ ↄductoæet᷑· ſi per locatoee aut
ſtat ꝓ eũ pure et ſic tenet ad intereſſe.vł per
caſũ in pſona eiꝰ ↄtingentẽè et ſic peſio remit
ſe⸗Rur ꝓ ðductoeè et ſic tota penſio ſoluit
ſiue ſtet p eũ pure ſiue ꝓ caſuʒ p eũ ↄtingentè
Bi aũᷣ᷑t locet q̃s opas aut ſtat ꝓ l ocatoee quo
minꝰ oꝑas ſuas pᷣſtet aut ꝓꝑ ↄductoꝛe. ſi ꝓ lo
catoꝛt.aut ſtat ꝓ eũ pure et ſic tenet᷑ ad ĩiter⸗
eſſe · vel ꝓ caſũ foztuitũ in eiꝰ pſona ↄtingen⸗
te et ſic tenet penſionẽ remittere vl reddere
ꝓ rata tpis quo nõ p̃ſtitit eas· Si aut ꝓ ↄdu⸗
ctoꝛẽ ſic locatos mercedẽ totiꝰ tpis ↄſequit
ſine ſtet ꝓꝑ ↄductoꝛẽ pure ſiue ꝑ caſũ foetuitũ
p eũ ↄtingenteff· loca:ex ↄducto. in tex. et
glo· Circa ſterilitatẽ vo et vbertate rei ↄdu
cte ſie diſtingue ſczꝭ ꝙ; ↄductoe ꝗpter ſterilita
tẽ ·aut afficit dãno paruo et tũc nihil remit⸗
titᷣeaut magno et ho vel caſu foetuito vł cul
pa coloni vel vicio rei · Si pᷣmo mõ penſio re⸗
mitti debz ꝓ rata ſcz in toto vl is pte ita ꝙ ſi
mhil recipit nichil ſoluat. Niſi ſterilitas per
vbertate ãni ꝓximi pᷣcedetis vł ſequetis poſ
ſit ↄpe nſari.tuc em integra penſio illiꝰ anni
quã remiſerat poterit exigi niſi aliud in loca
tõe ſit actũ · C· e· licet · et ex · e. ꝓpter ſterilita⸗
te. vñ vbertas anni interpolati nõ ꝓdeſſe ſed

nocere videt. Si vo hoc otingat ex vicio rei

Oducte h pᷣt eſſe vł ſine culpa vł cũ culpa co
loni.ſi ſine enlpa vt q terea non pᷣt ſuſtinere
magnã ſiccitate vł ꝓluuiã et colonꝰ nõ p̃t oc
cureere qn ſuffocet.tũc idẽ ẽᷣ qð in pᷣcedenti
caſu·ſi vo cũ culpa co loni vt qę⸗ herbas peſti
feras nõ extirpauit vł ſibia. nõ remittit pen
ſio·ff.ei·ex cõducto..j.Dicit? aut è ſterilitas
ſizm aliquos cũ nõ percipit᷑ etiã ſemen vt j..
pᷣdicto · Cof · vero et io. intelligũt ſter litateʒ
et vbertateʒ ſim vulgi opinione. vt cũ dicũt
hoĩes cõir bonum tempꝰ eſt vel malũ.ff. de

fũdo inſtruc · l· delatõe · C. licet· Biłr de vhber
tate dicendum elt ꝙ ſi ↄtingat caſu foetuito

augẽéda ẽ peſio⸗ ſi vero diligétia coloni no é
augẽda . ff.e⸗ex ↄducto · S. j· HB bñ. ex · e · Pter
ſterilitatẽ MHec autẽ q̃ dicta ſunt intelligant
de colono qui dat annuatim certã quãtitatezʒ
pecuni vel etiam certos cosbes nõ autez de
partiario qui damnum et lucruʒ patitur cum
dñg. ff. e · ſi mercęs· ꝗ apparet. Mota etiaʒ
ꝙ ſiẽ remittic peſio ꝓpter caſũ foꝛtuitũ ſic ec᷑
ꝗꝓpter neceſſariã refectõez edis · ff.e·l· e des·
vñ ſzm hoſtĩ ſũma/ſi Oductoe fũdi aliqd ne
ceſſario vł vtiliter expẽdit augẽdo b edificã⸗
do b inſtruèdo aget ↄtra locatoæẽ vt illðò reci
piat licʒ nõ ↄuenerit.et ꝓ doli exceptõz ſũp⸗
tus retinere poterit.Quid ſiq̊s locauit ſal⸗
tũ paſcuuʒz in q creſcit herba peſtifera ita ꝙ
inde pecoea fiũt moebida uł deterioeata · Hh
tab aut locat ſcieter et tũc tene ad intereſſe.
aut ignoꝛãter et tũc nõ petet pẽſione· ff.e· ſʒ
addes. J. j Bcienð ãt ꝙ ius ciuile ſiẽ ĩ eme⸗
do vel vedendo ↄcedit ꝙ płis e miceis eme
et qdð mioeis pbis vedere et ita ſe inuicẽ deci
pere citra dimidiũ iuſti pᷣcij· ita eẽ in locãdo
et oducẽdo.ff.e. Ite p̃cio.ſecꝰ aũt eſt ſjm ius
diuinũ et ius naturale:videc᷑ etiã ſzʒm io.x.q
ij· S. licʒ ius ſentire B illicitũ ee· licz lex B vi
deat' ocede.¶ Quid ſiq̃s locet rẽ ſuã tali pa⸗
cto ꝙ ſi qlitercũq; ꝓpdat recupet eiꝰ valoeeʒ
H dicũt aliq ꝙ e ibi vſura qę res exti ata lo⸗
co pecunie ĩtercedit. vñ nõ e ibi vere locatio
q locatoe re ſuo piculo tradit ꝓ q̃ mercedeʒ
ſibi ouentã recipit.h̊ vo ↄductoe rẽ ſuo pieu
lo accipit et inſuꝑ mercedẽ additvt ſi michi
equũ loces vſqʒ ad certũ terminũ qͥ valet.x.
libeas et ego ubi teneoe in x· lib. ſñi perierit
equꝰ quocũqʒ mõ· puta ſi ec perierit moꝛbo
vel fulmine . ſi em ↄductoeis culpa vł negli
Setia periret ñ eſt dubiũ qn eiꝰ valoꝛẽ reſti⸗
tuere deberet ¶Quid ſi locaui alicui boueſ
meos cuſtodiedos data ſibi certa mercede et
tpe noctis eos in paſcuis dimiſit in qbꝰ alia
aialia dimitti ſolebãt· veit aũt fur vł lupꝰ er
eos abſtulit ł occidit. nũqd cuſtos ille mibi
tenet. videt ꝙ ſic qe mercedẽ ꝓ cuſtodia re⸗
cepit· ergq, de ꝓpiculo ↄuenit.ff.loca.q̃ mer⸗
cedẽ · debuit enreos cuſtodire et ñ ſine cuſto
dia dimitte. ff. omo.ſi nec certo.J. cuſtodiã.
Et certe ĩ culpa eet ſi cuſtodẽ miꝰ bonũ reli⸗
quiſſet· ff.ð pᷣſcrip.v.apð labionẽ. q;to mag
ſi nullũ reliqt· Diligetiꝰ em eos cuſtodiſſem
niſi ĩ eo ↄfiſus fuiſſeznõ igit debeo ſub eiuſ
ſpe deceptꝰ eſſe · Eõuerſo vide' qe ibi et alij
ſic eos dimitte ſolet.gꝰ ſi ſic fecit ſatis ẽ · C.
de pig·ac·pignꝰ.diliges em̃ fuit ſiẽ alij. ſe⸗
curus igit dʒ eſſe·ff. de otrahẽ.em.qð ſepe.
Jꝗ. ſi res · Ereda ꝙ excuſat a mala opinione.
opmatꝰ e qð alij opinãt. g inoces a ma
la eiꝰ cuſtodia qᷓ cuſtodit ſiẽ alij vicini euſto
diũt· ar. C. de teſta.l.j.Et maxie quo ad G̊ va
let ſi dñs boũ in ilł paſeuis boues ſuos aliũ
de ſme cuſtodia dimittebat· ar. ff. de pig· ob
ligatõe. Heetea qñ qͥs legat nůmos num illi
debent q in ↄſuetudĩe hnc. gꝰ q cuſtodire P
miſit ð cuſtodia ꝓmiſiſſe vi qͥ m regione illa
fieri Oſueuit/ar:Ffide re.iur:ſpꝑ H̊ vi *Eſte

ꝙ facultates eccie q̃ dare dñt ãnuati penſio
nẽ ſint augm̃tate· nũqd dz peſio angeri Pindzʒ
bñ · ex · de pac · cũ clerici · ꝓ nõ ſi diligetia ſit
dãnoſa · C· de allu · l. vlt: ſi ãt aliũde ſint au 3
mentate pᷣt et dzʒ penſio augeri ·qe iuſta cauſa
ſubeſt augedi: ar:de cenſi · to.de G etia het
e · ti · c· ꝓHibemus·in glo.ꝗ Quid ſiqs locet

vas vicioſũ · tene ad intereſſe ſiue fecerit

B ſcieter ſiue ignoꝛãter· ſecꝰ ẽ de vaſe vicio⸗
ſo omodato vbi tm ad itereſſe te vt in. J. Pdi⸗
cto· Quid ſiquis locet ecciaʒ ſuã ad aliqdᷣ

tys ſub cenſu ãnuo et ĩfra tpus illò moeiat'.

nũqᷓd ſucceſſoe otractui ſtare te. H ſi pecu⸗
ma iã ſoluta ↄuerſa fuit in vtilitate ecciĩe te⸗
ratũ hr̃e.ſi nõ.nõ tenec niſi foete impetratuʒ
eſſet a peicipe ꝗꝓpter ſtudiũ vł aliã cãm. C. de
hig qᷓ veeta· ĩpe.l.j. H̊ hoſt.ex ne p̃lavi.ſu.
c·ij ¶Eſta ꝙ aliqs ↄueiat cũ eccia aliqua ꝙq;
molend mũ eiꝰ ſcz eccie ꝓpetuo ſibi et ſue fa⸗
miie molat ↄſtituta ſibi cca penſione.poſtea
decedes reliquat filios płes quoꝝ qlibet tã
tã familiã hʒ qnãtã habebat pr. nunqo eccia
tenebit oĩibꝰ mol cũ ſint oss de fam:lia de
Ffuncti · obſeruandum eſt qð actum eſt qo
ſi nõ appareat eccia nõ tenebi vltra ilõ qðᷣ
dekfucto teneba. vñ tm̃ molet oĩbꝰ heredibꝰ
ꝙtũ molebat defũcto.qe ñ ẽ veriſib e ꝙ eccia
ſe obligaret in ĩfinitũ · ff.de picu. et cõ. ſiqs
vna·HB; bar · in qſtiombꝰ ¶ Quid ſiquis locet
hoereũ ꝓpones nolle ĩ piculo ſuo recipe au⸗
rũ argentũ et hmõi St poſtea ſciẽter patiaꝰ B
inferen · obligatꝰ erit ac ſi ꝓpoſitũ remiſiſ
ſet. Ff. e.cũ ĩ pł es.ꝗ.locatoꝛ.q Quid ſiqs lo
cet fundũ ad mediuz alicui colono et ip̃e co⸗
lonꝰ ſominet ĩm et lecatoe euʒ vẽdat. nũqd
emptoe poterit colonũ expellere et omẽes fru
ctus colligere. & ꝙ nõ ſz colonꝰ medietatẽ
bhabebit. Ii vo emptoe oes fructꝰ ꝑcepit co⸗
lonꝰ aget ↄtra vẽditoꝛc· ff.ð le.j. mil ĩ fi.
ðᷣ colono tñ fiſci ẽ ſpeale p̃ml egiũ fiſci q̊ guil
9 Quid ſiqs locet fundũ aliem ad mediuũ nłk⸗
la facta mentõe de arboeibꝰ.nũquid colonꝰ⸗
aliquã ptem habebit fructuũ. ꝙ nõ iſz lo⸗
catoz habebit eos oes. ff. de vſufructa.⸗ St
ſi colonꝰ arboꝛes deſtruat tene'. ſi aũt aliq̃s
eiꝰ odio excidat eiꝰ culpe imputatur.ff.e. ſi.
merces·. S.· cłpe · Quid ſi ſcptoe alicui oꝑaſ
ſuas locet et poſtea ꝑ menſem ſtet ꝙ ñ ſeribat
qꝛ ille nõ dat ſibi ad ſeribenð.e ſi tab inte⸗
rim opas ſuas nõ locet pᷣt pete mintereſſe illiꝰ
mẽſis·ff.e.qui opas.ſi aũt locet nõ petet.ff.
e · Had eos · hec Srule Quid ſiquis locauit
opas ſuas duobꝰ. ſatiſ faciat pᷣmo.ff.e. ĩ.
operis· Quid ſiquis ↄduxit vaſa trãſpoetaàda
et illa frãgant᷑ nũquid tenet. H& ꝙ vel fran

gZunt' culpa ſua vel eo n quoꝝ vtitur opa et

ſie tene. vł adhibuit tantã diligetiã quã pa⸗
erfamſlias diliges adhiberet et ſic ñ tenee
Fe.ſi merces Ite ſiquis aecepit ad polienð
veſtimẽta mea et mures roſerunt ea de culpa
te. Et ſiłr ſi vitulos ad paſcenò ł gemmã ad
ſculpendũ ł ineludenð te . niſi vicio materie
frãgat tũc em̃ ñ te.niſi ꝑ pactũ ſpeale. Biłhr
auniga ſiquis dũ cureũ mmiũ extededo alios

ire nõ pmittit ip̃ᷣm eureũ euertit et ſernũ ł bo
us occiderit te ex locato:ðbuit em tꝑare eur
rũ et volũtatẽ ſuã · vt G̊ etiãẽ ꝓbant᷑ · C·e.¶· ·
Quid ſi vnꝰ m gr̃ ↄduxit ſcolas et aliꝰ po⸗
ſtea ſcolas illis ita inqᷓs ꝙ voces eoꝝn ad
inuicẽ ↄfũdant'. H pmꝰ expellet vltimũ.C
de ſtu.li.ve.rome·l.vnica.li.xj· t hec ca tra
ctari p̃t in ferijs meſſis · G̊ holt· ex · ð iudi · ſi g
ficauerñt· O Fen lite pendete ↄductoe deat
ſoluere pẽſionẽ· Pẽ ꝙ ſic· ej.q:nij· volumus
S otra ar. C. de agri et cen· litibꝰ. vbi ðe ꝙ
lite pendẽte colonꝰ denegat dno penſione ;
HE qñ eſt otẽtio ĩter dñm et colonũ vt q co
lonꝰ negat ei dare penſionẽ quã petit· dices
eũ nõ eſſe dñm q̃ ſibi rẽ ab inicio dedit · tunc
penſio ſequeſtrat·qe dñs ẽ ſuſp ectꝰ niſi colo
nus ſoluiſſet lõgo tpe penſionẽ · Si vo ſit ote
tio inter dñm et alma. tunc nõ fit ſequeſtratio
penſionis· qꝛ lite pendete nichil eſt innouã⸗
dum. ex de oſti · ců tu.·
gquit videre de octauo · ſ.qᷓ actões nal⸗
cant ex locato et ↄducto Circa qð ſcien

du ꝓꝙ ex H ↄtractu naſcũt᷑ due ſcʒ actio ex lo

cato q̃ dat' Iocatoeꝛi:et in hac venit pᷣmo mer
ces ſoluẽda de qᷓ ↄuenit · veniũt et alia de ꝗ;
bus actũ ẽ ſupea in ↄtractu. vt · C· e · lege · Et
actio ex ↄducto qᷓ dat ↄductoei vt ꝛbidez · et
q̃dez ſi ↄductoe fuerit bone fidei hʒ actõem
Otra locatoꝛẽ alienantẽ. xij · q· i· vulterane · ſi
auũt male fidei tũc nõ hʒ·xxvj· di· F. te · v. vni
uerſitas. niſi de euictõe ꝓſpexerit ſibi · C· de
euic. ſi fundũ.¶ Fd ho nota ꝙ locatio facta
nõ ꝓbat dnium nec poſſeſſione· ex · ð fi· iſtru ·
inter dilectos. St B iᷣo qe euã ↄductoe loca
re p̃t reʒ ↄductã ſi nihil aliud ouemt · ff · e · q̃
inſulã.Et B intelligit ſjm glo.de eq̃ ydoneo
et ad enndẽ vſum · Itẽ ↄductoe nõ pᷣt liugare
cũ locatoꝛe de ꝓPBetate rei locate puta domꝰ
niſi peiꝰ poſſeſſionẽ reſtituat locatoei · C· e · ſi
qͥs ↄductõis Inſuꝑ nota ꝙ; dñs hz ius ꝓpo
thece in re locata. ſi em locet᷑ pdiũ ruſticum
oĩa muecta et illata tacite obligant' dño. ſi
eo ſciente ſint intromiſſa.ſi aũt pdiũ vebanuz
. gee etiã dño ignoꝛãti· G̊ intelligũt qdã
etiã uᷣ ſep tẽ ptes perierũt· Flij vo h intelli⸗
gũt ſi medietas r̃mãſerit qd ẽ equiꝰ ſm hoſt ·
ar. Ff.de vſufruc·pe · l. et ptis:etiã dño igno⸗
rãti.C. e.certi· Dicit aũt pdiũ ruſticũ qð eſt
uſne oĩ edificio pᷣter domũculã ꝓ fructuũ re⸗
poſitõe. Yebanu vo dðe vbi ẽ edificiũ ad habi
tandũ. Et etiã p̃t eſſe in villa ſicut in ciuitate
etiã p̃t eſſe p̃diu ruſticũ ſcʒ ad vſus ruſticanoſ
vt ad cuſtodienð oues et boues .ff · ð · ſig ·
De emphiteoſi ti · xv ·
Einde ↄſideranð ẽ de ↄtractu q̃ dicit
emphiteoſis q̊ͥ qdem ẽ medm inter cõ⸗
tractũ locatõis et venditõis vt in ſe⸗

qustibꝰ patebit· Eſt ãt nomẽ grecũ et ĩde em

phiteoticus ca:cũ. Inde ↄtractꝰ emphiteoti
cus.· ↄceſſio emphiteotica inſtrumetũ emphi
trceoticũ. Et inde ðe emphiteoticanꝰ aet ſumi
tur ꝓ illo cui ↄcedi jn emphiteoſim · Et mde
etiã ꝓ eodẽ G̊ et hee emphiteota · Et inde eẽ
ho perbũ emphiteotico· cas:care⸗i. m emphi

teoſim ocedere . ¶ Videnð ẽ igi qd ſit emphoi
teoſis · ſcdᷣo ĩ qbꝰ oſiſtit· tercio qliter ↄtrahĩ
q̃rto quid dñs ibi ocedat retineat recipiat et
qñ p̃ᷣt emphiteotã expellere· quito vtv ephi⸗
teota ſuas meliozatões et ſua emphiteomata
poſſit deſtruere · ſexto in qbꝰ ↄueit cũ vendi⸗
tõe et locatõe et in qbꝰ differt ab eis · ¶Cir
ca pemũ ſcienð ꝙ ↄtractꝰ emphiteoſis ẽ cõ⸗
tractꝰ melioeatõis ꝓpeiã habens naturã ſins
pactõibꝰ fulciendã licet vẽditõi et locatõni
mulcũ ſil ez Iſte em ↄtractꝰ fuit muetus Pci⸗

ue vt ↄcederet ad tꝑs res ſterił alicui qᷓ di

igeter eã excolèdo melioearet et fertle red
deret fructꝰ ſibi interi applicãdo Emphiteo
ſis em grece melioꝛatio ðe latie· vñ olm em
phiteoticabãt ti ſterilia· nũc eẽ ẽphiteoticã
tur ec fertilia. C.ð̊ ſacroſan· ec· aut · ꝓppetua.·
vñ alioꝰ pᷣ̃t dici ẽphiteoſis poſſeſſio rei ĩmobi
lis ad certũ tꝑs alteri facta ↄceſſio ·dño ge
tate retẽta: ſub oditõe peſionis ãnne et reno
uatõis finito ↄceſſiõis tꝑe faciẽde Et ille cõ
tractꝰ ſzm diuerſay tereaꝝ diuũſas dↄſuetudi
nes diuerſis noibꝰ noĩat· ſ.ẽphit eoſis. pca⸗
ria.libellꝰ.ↄceſſꝰ.fictũ.et pł ibꝰ alijs · et ful
ci diuerſis pactõibꝰ ſzm diuerſas ↄtrahetiũ
volũtates · et Im hũc modü p̃t dici ẽphiteo⸗
ſis ab em.qð e fides et theſis qð e poſitio qᷓ
in fide i. in ↄtractu bone fidei poſitio.
Irca ſcm ſcienð ꝙ oſiſtit ↄtractꝰ iſte tã
tůũ in rebꝰ imobilibꝰ. vt in autẽ · de alie ·
emphi· otractu ſczʒ. · habita·

Irca terciũ ſcienòð ꝙ dtrabi otractꝰ iſte

ſcriptura ĩterueiente ñ aliter vt· C.ð ep.
jure. l. j· St p̃t vtrahi imppetuũ · i. ſine tpiſ p⸗

finitõe ł ad certũ tꝑs lł vſq; ad certã pſonazʒ

et gnatõz ſezʒ ſcðᷣaz l terciã · eſt vt res ſit pe
nes ẽphiteotã · et ſcᷣm et terciũ ſucceſſoꝛe. pt

etiã ↄtrabi ſic· vt cũ ad q̃rtaz ꝓpſonã puenerit

reuocatio fiat · Cõtrabit ec ſic vt tpe ↄceſſio
nis aliqd ꝓ dceſſione dño det. Ite nouꝰ em⸗
phiteota pᷣt in poſſeſſſonem induci ꝑ dñm nõ
pꝓ aliũ.C· de em. cõ · l. vlt · in fine.

— —

Aſola poſſeſſio naturab·òñs ãeĩ ſe retinet
dñiũ et Petatẽe et hʒ ciuilè poſſeſſone.et hĩc
ẽ ꝙ ẽphiteota dzʒ dare dño ãnuatim peſioneʒ
vt inſti · de loca · S. adeo · dz aute ſolui ſp tota
Ouẽta pẽſio niſi res pereat ex toto.C.ð emp .
iure.l.j. Scienð ãt ſzm Hoſt. ĩ ſũ .· ꝙ in H̊ dtra⸗
ctu veĩt culpa leuis cũ vtriuſq; gra celebee

(Ai⸗ q̃rtũ ſcienò ꝙ ĩ Ootractn iſto dcedit⸗

licz ali qᷓ ↄtrariuz dixerint.inſti.ꝗ· mo.re.ob.

¶. fi· Et licʒ de dãne dato ab alio nõ teneat
tenet tñ de cuſtodia f:e ·ſ ð dãno et. l. qui
mercedẽ ꝓ cuſtodia recipit· Tenectc᷑ etiã de le
miſſim a culpa.et idẽ ſzm io · t azo. et ſzm by.
et innocẽ et er · de re. iur · ſup · c. quãuis. Si di

cat amiſſaz ouẽ ei ꝓbatio incũbit ꝙ dolꝰ ac⸗

creuit cũ alijs· qᷓ dolũ alligat dolũ ꝓbare d
ff. de ꝓPba quotiẽs St idẽ dicit boſti. iboe;
glo. S caſus foztuitꝰ nõ venit in Gqᷓ ↄtractu

niſi per ſpeciale pactum vt dicit hoſti. etiam
1in ſum. ſtem licet domino ſua autoeitate ex⸗

pellere ephiteotã et eꝰ ſucceſſoæe ſi ꝑ trieniũ
ceſſauerit ſolue pẽſionẽ· Sʒ eccia et ſiłr fiſcuſ

p̃t expellere eũ ſi ceſſauerit ꝓ bienniũ niſi ee⸗
leriter ꝓoſt bieniũ ſatiſ fecerit. ec obſtat ſi
oñns ei n denüciet ꝙ ſoluat.qe ſtatuta dies ꝓ
dño ĩterpellat·ex .ð lo.et Oduc. potuit. Et iꝰ
modidũ tps qð dat ſibi poſt bienniũ nõ ẽ in
iure taxatũ ſʒ ẽ arbitrio iudicis rel ictũ ex. de
offi · dele: cauſis. Si etiã emphiteota ſolue
re ꝓmiſit penã ſi nõ ſoluerit penſionẽ.et dñs
penã petierit nichilomiꝰ eũ expelle poterit.
ar· ff· de trãſac.qui fidẽ.meliꝰ tñ facit ſi euz
autoꝛitate iudicis expellit.Si tũ emphiteota
alij poſſeſſonẽ tradidit vł ab alio expelli nõ
deiciat dñs poſſeſſoes aucte a. e? de loca.
et ↄduc· potuit.in glo.lte ſi emphiteota ceſ⸗
ſanit ꝓ bieniũ et tato ampliꝰ ꝙ; nõ poſſit pur
Sare moeãſi dñs poſtea penſionẽ recepit eũ
expellere non poterit qe iuri ſuo renũciauit.
Bibr ſi pᷣlatus de oſenſu capki recipiat peſio⸗
nem nõ p̃t eũ expelleè ſ ſi ſolꝰ p̃latꝰ q faciat
nõ obeſt eccleſie qñ eũ poſſit expelle niſi po⸗
ſtea capłm oſenſiſſet. Item vnꝰ ſolus p̃ſ biter
ſiue rectoe in eccia vł capella ſi recipiat pen
ſionem credit bñ . idẽ ſez ꝙ ãmodo nõ poterit
emphiteotã expelle.ſi tñ aliqs penſionẽ cuzʒ
Steſtatõe dices ſaluo iure meo recepit talis
expellere poterit.qe etiã ſi eũ expelle vellee
nichilomĩꝰ penſionẽ petẽ poſſet. x:q·ij.h̊ ius
Poerectũ Iteè ſi płes ſint coheredes et om̃es
penſionẽ ſoluãt pᷣter vnũ nõ p̃indicat' ſolue
tibꝰ dũmõ ſoluãt totã peſione et poſtea agẽt
Otra nõ ſolnentẽ.h̊ oĩa er de lo.et oduc. po⸗
tuit in glo· Ite ſi emphiteota rẽ eccte ↄductã
vb in emphiteoſim acceptã deteriozauerit vłk
p bienni penſion nõ ſoluerit errelli pt. ira
tñ ꝙ ſoluat tociꝰ tpis peſionẽ et reſarti at rei
leſione.nõ repetiturꝰ ſiqᷣd impẽdit in melio⸗
ratõez · x.q.ij. G. Bᷓ jus. Ite ſi ẽphiteota Pbz p
Ouos qximos ãnos ĩ eccleſiaſticis vel ꝓ tres
in ſecularibꝰ peſionẽ ſoluiſſe.liceʒ antea P· x·.
ãnos nõ ſoluerit expelli ñ poterit.C. de ap.
l. penb. in fi· G̊ hoſt. Itẽ ſiq̃s ſtãs in fũdo per
xxx· an.pẽſionẽ ſoluat.fũdũ ſibi ↄceſſũ i em⸗
pPhiteoſim ſufficienter ꝓbat.C. de fun. rtB
totũ · B pe de ſamp. Cuid ſi emphiteota f
dũ que ab eccĩò habuit ẽptoei bone fidei vẽ⸗
didit · et tñ ꝓꝑ.xl.an.penſionẽ ecciĩe ſoluit. nũ
q̃d emptoe p̃ᷣſeriptõe tutus erit ſi fundũ eccia
repersrit. Ha ñ qꝛ ecciĩa in culpa ñ fuit cũ
veditõeʒ ignoeauerit· Et optõez habebit cõ⸗
tra quẽ p̃mo agẽ velit.C.ſi tu.et cu.interue.
l.vlt. hec bart. in queſtionibꝰ. S
Irca·v.ſcienð ꝙ hmõi ↄtractuſ natura ẽ
ꝙ emphiteota meliozatões ſuas vẽdẽe pt
ita tñ ꝙ pꝛĩo req̃rere dz ab eccĩa an velit jus
ſuũ emere. et de ei dicere eᷓtũ p̃t ab al ijs hre
et ſi eccia dixerit ꝙ nõ vult eme pᷣt alijs ius

— —

ſuũ vẽdere. ſi ant eccia nihil dixerit expectae

dz ecciaʒ h duos meſes.· qbꝰ elapſis vendere
pPoterit alijs.dũmõ nõ vẽdat illis qᷓͥ emere ꝓ
hibent᷑. vt ſerui eccie et capitanei et ges ma

ioꝛes pſone qᷓ defacili nõ pñt cõneniri. puta
nimis paupes nimis potẽtes. vñ eceĩa poſſit
pindicin pati. vt e?. de loca.et ↄduc.c. vlt.

in tex · et glo · Et ſi ẽphiteota aliter fecerit iuſ

ſuũ pdit · ltẽ ẽphiteota p̃t ſine oſenſu dñi ſui
emphiteoſim donare et eẽ pignoei obligaẽ ſi
eñ n ſatiſ fecerit ð cautõe ſolui pignꝰ ut ibið
Irca ſextũ ſcienð ꝙ ↄtractꝰ iſte ↄueit eũ
emptõne.:qꝛ vtrobiqʒ qñ dotrahit᷑ aliqᷣd
dat. cũ locatõe vo duenit qe vtrobiqz dñiuz
retinet et ãnuatim aliqd pcipit. Differt aũt
a vẽditõe qe trãſfer ibi dominiũ B̊ nõ. t ita
vt dicit bn·magis accedit ad naturã locatio
nis ꝓpter qð bn · æ potuit.qð ẽ de emphiteoſi
magis ponit in ttulo de locato qe oueiĩt uz
eo.E' locatõe vo differt qe ibi pẽſio in certis
caſibꝰ minuit᷑ et auget'. ̊ nec auget' nec mi
nuit niſi res oĩode diſi traha? In locatõe etiã
ductoe regulariter nõ hʒ in re nomẽ.nõ ven
dit nec vedicat rẽ·ſz emphiteota pᷣt rẽ vẽde⸗
re et hʒʒ vcile rei venditõez. vt. kf. de pig· ac.
tutoæ· G. vlt. Differt vᷣo ab vtraqʒ ſił ſ cz vedi⸗
tõe et locatõe qꝛ otraqʒ haꝛʒ ẽ de rebꝰ immo
bilibꝰ et mobilibꝰ et ſe mouẽtibꝰ. eęt in neu⸗
tra ſeriptura requirit. ſʒ ille ↄtractꝰ ẽ tm̃ de
immobilibꝰ.nece fieri p̃t ſine ſeriptura. G bñ.
ex · de loca · c. vlt ſtrẽ in emptõe pᷣciũ et in lo⸗
catõe merces reqͥrunc in pecunia. ſz m h̊ con
tractu penſio p̃t eſſe in pecumia et qual ibz re
alia vt patz ex ſupᷣdictis.Deedicta aũt omma
emphiteoſi ↄuenienter adaptan' ſiue celebee
tur ab eccleſia ſiue a ſeculari ꝓſona.vñ ſi ali
qua pacta de volũtate ptiũ nõ appareãt · taci
te intelligunt facta ea que ſupᷣdicta ſunt de

tractu hmõi.nã tacite mtelligum eſſe facta

Si qua etiã alia pacta inter ptes fuerint ous
cta ommmode ſũüt ſeruãda. C. e · l · j. ¶¶ Sʒ p̃ter p̃
dicta requirunt' aliq̃ ſpecialia in emphiteoſ
eceł ie ſcʒ ꝙ fiat ex ca vtili et neceſſaria et qp
interueniat ↄſenſus ep̃i et etiã capłi.ſʒ de ho
dicet pleniꝰ infra li.vj.ti.de alie.re.ec.
3 De ↄmodato ti:xvj.
ſtea ↄſideranð ẽ de modato. et pei
mo quide qᷓd eſt ↄmodatũ et vñ dici.
ſcðo in quibꝰ rebꝰ oſi iſtit · tercio inter
quos iſte Otractꝰ pᷣt celebeari.q̃rto in quibꝰ
Omodatoe et ↄmodatariꝰ ad inuiceʒz tenent.

quito q;d muris de eo ꝗ Omodat vala vb etiaz
põdera vicioſa ſexto qͥ actões naſcunt' ex h

Sraetn: Circa peimũ ſcienð ꝙ ↄmodatum
eſt alicniꝰ rei ad alique vſũ ſpecialẽ gratuita
facta oceſſio· Ideo dicit oceſſio nõ trãſlatio
qe Oↄmodãs rei dñiuz et poſſeſſionẽ retinet et
ſolůũ vſũ deedit · vt · ff.e.rei modate deo dðe
Stuita qe ſi interueĩat pecunia erit locatio ſi
res alia erit ↄtractꝰ innoĩatus.vt inſti·man.
J. vlt · Ideo vᷣo addit᷑ ad aliquẽ ſpẽ alẽ vſum
qe vſus ad quẽ fit debz expᷣmi.vt Omodo tibi
equũ vt eũ ducas ad bellũ vł ad oillã.omo⸗
do tibi libeum vt exemples aliũ vł coꝛrigas
tuũ · vñ dicit omodatũ ꝗᷓſi vtẽtis ↄmodo da⸗
⁊ũ·vñ renocari nõ pᷣt niſi expleto vſu ad quẽ
factũ. Et ĩ q̊ differt a p̃cario qð fit ſine p̃fi
nitõe vſus certi:vñ p̃t qñcũq; reuocari.vt.ff
e:in ↄmodato·J.ſiẽ. G oĩa bn.ex.e:c. vmico.
Irca ſcᷣm ſcieð ꝙ ↄmodatũ oſiſtit ĩ rebꝰ
2. mobilibꝰ et ſe mouentibꝰ et ĩmobilibꝰ.
itẽ ĩ coepalibꝰ vt ĩ ſzuitute hĩtãdi vt. ff.e l. j

4 .

nͤ ſui
Naeſ
tbi
Alid
diin
ttai
cato
tteoſt

ta

ei
ven
dede⸗
.
dede:
mno
hen:
nde

lo⸗
con
yte
ma
bꝛe
a
taci
tde
Act
Due
oſt

pi
1
.

Ra vero que vſu ↄſumũtur et q̃ cõſiſtũt in nu⸗
mero ponðere et meſura nõ ↄmodari ſzʒ mucu
ari dicũtur · et in H differt a mutuo ↄomodatũ
p̃dicta tñ ↄmodari pñt ad pompã vt ſczʒ quis
ditioe videac'. ff.e· ſʒ michi. . vlt. et ex· e.
inglo· vn panis imꝓpeie ðᷣe ↄmodari ſʒm ac⸗
cur · Doteſt etiã qs ↄmodare nõ tm̃ ſua ſy etiã
aliena que poſſidet. Sʒ ſi aliena ſci enter poſſi
det ita ꝙ ſit fur vel pdo et ↄmodanerit actõzʒ
haheat omodati. ff.e.omodate- S
Irca terciũ ſcienð ꝙ pᷣt ↄmodare et ei cõ
C modari q p̃t ↄtrahere · Vn nõ tantũ p̃la⸗
tus p̃t hoc ſedò etiã yconomus nam ↄtrabere
poteſt.xij.q:ij.hoc ius.
(QIrea qrtũ ſcienð ꝓ natura omodati eſt vt
lip̃ᷣa res reſtituat'. B & em ð aure naturali
di · j· ius naturale·nec p̃t pᷣtextu debiti retine
ri · vt · C· e.l.vlt.ſi tñ Omodatũ ↄſiſtat ĩ pecu⸗
nia et debitũ infra duos menſes Pbariolſſit
admittit Openſatio.inſti:de acti· J. in bone.
Sadem inquã res ðʒ reddi. vñuerſi us⸗ Ontuo
vult ſilez cõmodatũ qrit eands.Sade inꝙ; reſ
nõ deterioeata. aliter ñ vide reddita et ideo
pᷣſtabic᷑ ĩtereſſe.ff.e.ſi mihi.G. j. Sj vo res nõ
reſtituat pꝑ ↄtumaciã iurabit in lite oteſtatã
Otra Otumacẽe. Si ãt nõ fuerit ↄtumax ſů cul⸗
pa ceſſat re reſtituere. eſtimabit quãti ſit res
a tpe moee vſqʒ ad ſnĩaz. ſz in iud icijs ſtricti
iuris eſtimaret' a tpe moee vſq; ad tpus litis
dteſtate · vt in di · l. J. ĩ hac. hec gof J 23 qb
erit ſi res penes ↄmodatariũ peat ł deterio⸗
fiat· H ſm gof. et bnñ. Fut accipit q̃s omo⸗
datũ gr̃a ſui·aut gra ↄmodãtis· aut gr̃a vcri⸗
uſq;ʒ: ſi gra ſui qð frequẽtiꝰ ↄungit tc tenetrꝰ
de dolo et lata cnſpa et leui et leuiſſima qge
debuit in ↄſeruãdo rẽ adhibere curã magnã
et etiã maioeez ꝙ;ᷓ de rebꝰ ſuis adhibere ſole⸗
bat · ſi aliꝰ diligetiꝰ rem illã cuſtodire pote⸗
rat. Hone de pᷣdictis exemplũ. Cõmodatarij
dolo perijt qñ fraudẽ oↄmiſit vt equꝰ ↄmoda
tus ſibi ſureiperet'. ius lata culpa fuit quã⸗
do equũ er domũ nocte reliq̃t:et ↄpar ̊ do
lo. ff. man: ſi fideiuſſoꝛ Leuis culpa fuit ſi e⸗
quũ in domo poſuit. domũ tñ aptam dimiſit.
leuiſſima culpa fuit ſi domũ clauſit nõ tũ bñ
interiꝰ frmauit In his omibꝰ tenet dño ad
eſtimatõeʒ rei cũ acceſſibꝰ ſcʒ fetibꝰ ptubꝰ et
fructibꝰ. ff.e.in rebꝰ. Oe caſibꝰ autẽ foetui⸗
tis quos etiã diligens et fidelis hõ ꝓnidere
nõ poſſit ↄmodatariꝰ nõ te' niſi in tribꝰ caſi⸗
bus. Vnꝰ ẽ ſi caſus ille ſua culpa accidit. vt
ſi equũ tibi ↄmodaui vt duceres aò villaz et
duxiſti ad bellũ · Et ideo ſi aliquo caſu equuſ
Perijt iudiciũ tuũ erit. culpa em̃ tua caſũ P⸗
ceſſit. Sibr ſi re modatã remiſiſti ꝑ nũciũ nõ
ydoneũ teneris. ſ̊ nõ teneris ſi ydoneꝰ fuit.
licet ↄtrariũ euenerit. ff · e argentũ. Et idem
ẽde depoſito. ſed in mutuo nõ teneris.ex. de
Pis · ſignificauit. Quiꝰ rõ ẽ qe qͥ omodat ł lo⸗
cat vł deponit rei etatẽ et poſſeſſionẽ reti⸗
net . It ideo cũ eiꝰ em credit' nũcius nõ ydo⸗
neus pecuniã depoetat: pecuniã ↄmodãtis ł
deponẽtis ᷣpoetat.ſʒ in mutuo dñiũ trãſfero

et ideo ſi pecunia pdit᷑ ei qui eã mutuo acce

pit pdit. Scus caſus eſt ſi pactũ interuenit
tũc em de caſibꝰ certis et determĩatis et ĩ pa
cte expᷣſſis teꝰ. Caſus em foetuiti dñt ĩ pacto
ſpealiter expeimi ſzm bn. Scom vo Hoſti · qñ
aliqui caſus ſpecificãt et poſtea gnalis clan
ſula ſequit.tůc de omni caſu fostuito te euz

vdix poſſent oẽs caſus ſpecificari. Fliqui tñ di

cũt ꝙ ſi ↄtingat alius caſus a ſpecificatis et
noĩatis nõ te . licz etiã clauſula gnalis ſubſe
quat .vt·ff.ð cau:ſʒ et ſiq̃s· .queſitũ. Inił.
vo naſo diſtiguit ſ. qe aut ꝑ ðmodatariũ ſtat
quo minꝰ oes caſus numerarent'. puta qe dii
lõgu eſſet omes caſus numerare de oĩbꝰ ego
volo teneri · et tũc de oĩbꝰ ten e. ff. ſi cer · pe.
cu quid· Fut nõ ſtat p eũ ſ̊ ↄomodãs dicit vo⸗
lo ꝙ tenearis mihi de tali et tali caſu enume
rãs quoſoã.et poſtea ſubdit de oĩbꝰ volo q
tenearis· et tũc de numeratis tm tencꝰ? qe illa
clauſula generał tm̃ ad ſpecificata trabic. ff
de trãſac:cuzʒ aqliana· Si vo dicat volo ꝙ te⸗
nearis de om̃i caſu foetuito tũc ð nullo tene⸗
St ide è de ↄductoꝛe.Tercius caſus ẽ ſj moea
pceſſit caſũere.c. vno. In p̃dictis tribꝰ ca⸗
ſibꝰ te omodatariꝰ de foetuito caſu etiam ſi
apud cõmodantẽ res eodẽ mõ fniſſet pPeritu⸗
ra. ff.de lega.j.cũ res LZi vo quis accipit
cõmodatũ gr̃a cõmodãtis q raro accidit vt
cũ qs oenamta cõmodat ſue ſpõſe vt oenatio⸗
dicat᷑. tũc tenet tm de dolo et lata culpa. ff
e·ſi ex certo/. interdu. Si aũt cõmodatũ fiat
gra vtriuſqʒ ſcʒ cõmodãtis et cõmodatarij vte
cù cõem amicũ inuitamꝰ et tu curꝗ eiꝰ rei ſuſ
cepiſti et ego argentũ eiꝰ tibi tõmodaui rene
ris de dolo et lata culpa et leui h̊ nõ leuiſfia
ff.e.in re bꝰ.ꝗ.j e cõmodatariꝰ il los ca⸗
ſus nõ pᷣſtat qbꝰ reñſti ñ p̃t vt ſũt moetes aĩa
tin que ſine dolo et culpa eiꝰ accidũt.latro⸗
nu hoſtuũqʒ; incurſus.pirataꝝ ĩſidie. naufra
Ziũ . incendiũ et hmõi. It qð dictũ e de latro
nibꝰ piratis et naufragio veꝝ eſt ſi res aò 33
ſit alicui cõmodata vt eã ſecũ pegre ferat. ſ
ſi alicui argentũ omodam qe ſe amcos inun⸗
taſſe drit. et ipᷣe ſecũ pegre tulit. & caſus pi
ratau latronũu et naufragij ſiſtinere. Ff. e. in
rebꝰ ¶ Ate ſi cõmodatariꝰ in re Omodata im
penſas fecerit retentõi locus erit. puta quia
equa ſaluari fecit. vñ aget ad recupandas ex
peſas maioees intellige.modice em expenſe
vt cibarioꝝ ptinet adð eü · ff. e. in rebs. S. pñt

Ete ſi res cõmodata tradit⸗ eſtimata tunc p

eſtimatõez adicit Sradus · vt ſi cõmodatariꝰ
tenebat tm de lata culpa mõ tenebꝝ de leui
ſi ð leui mõ tenebi ð leuiſſima. ſi ð leuiſſima
mõ tenebi ð caſu foetuito. ff. e. ſj ex decreto
: omod atũn. et· tũc videnð. ̊ hoſt. ex. e. c.ꝰ
vnd ktè illi qui rebꝰ ↄmodatis aliter vrute
P eas ad vtenõ ceperũt.ſi dño nolente B fa⸗
ciãt vel etiã q̊ dño inuito ſe facere credãt fur
tu Omitrüt. ſi at q oño volete faciãt.vł hoc
etiam ſi nõ muito domino hoc facere ſe cre⸗
dant furtum nõ cõmitcũt. vt inſti. de obli. qᷓ

dicitur fieri quando non datur actio furti.
fit tamen furtuzʒ ſʒm aliquos. ſim vero alios

no fit furtũ · Fiqui vero ſic diſtinguũt in ca

ſu quo credit dño diſplicere ſcʒ ꝙ aut ve diſ⸗
plicet dño⸗ et ſic ille fura er futrum fit· Qut
placet ei et tũc iſte furatur· nõ tamen fit ibi

furtũ qe nõ otrectat ibi res aliena inuito do
mino qs eſt de rõe furti · furari vero dicit cõ

trectatione rei aliene ſicut qnqʒ; aliqs men⸗

.

tit nõ tñ dicit mendaciu ·
Irca quĩtũ qð ẽ de vaſis et põderibꝰ vi⸗
Acioſis ſcienõ ẽ et pᷣmo de vaſis ꝗ ſcien
ter vaſa vicioſa ↄmodauerit ſi ſit effuſu vinũ
vłb oleũ vł coeruptu tenet᷑ de effuſob coeru
pto vt ibide ſecꝰ e ſi ignoꝛãter B fecerit · fF.
e · l. penb.· et ex · e .ĩ glo.q CEirca en vo ꝗq ↄmo⸗
dauit põdera viciola.ſic diſti guit hoſt· ſ. ꝙ ſi
ignoæat ea vicioſa nulli tene. ff. Omo. rebꝰ
Sʒ locatoe ecẽ ignoꝛãs tenet· ff.loca·et ðdu·.
ſz addes . Si vo ſciat et omodet emptoei ſcieti
et veditoe decipiat.tuc ſi dñm ñ ſit trãſlatũ
tñ emptoe facit furtũ et ec modãs ope ferẽ
do:et iõ ↄueniri pᷣt a veditoee actõe furti et
Oditõe furtiua.ſ̊ ſi dmũ ſit trãſ latũ et eẽpto⸗
ſit ſoluẽdo veditoe aget otra eum qꝗe ſciẽter
plꝰ iuſto accept ſi ſi eptoe n ſit ſoluedo aget
Otra ↄomodante actõe de dolo: It ide e in ca⸗
ſu p̃cedẽeti ſi ẽptoe nõ ſit ſoluedo. Si ãt eptoe
ſit deceptꝰ qᷓ ſcieter recipit vicioſa ñ aget· Et
ide ſi vterq;.ſ. eptoe et venditoæ ſciebat. Sʒ
ſi vterq; ignoeabat et vedicoꝛ é deceptus te⸗
ↄmodãs actõe de dolo:.Et ioe e ſi eptoe ſcie⸗
bat ſj nõ eſt ſoluedo. Si vo vterq; ignoeabat
et ẽptoz e deceptꝰ hʒ otra ↄmodante Otrariã
Omodati ꝓ quã ab eo ↄſeque ſi qd ſua ĩterſit
It ide è ſi emptoe ignoꝛat et venditoe ſciat li
cet em qᷓ̊̃ veditoe teneat nichilomiꝰ et omo⸗
dãs⸗Si ãt ↄmodet veditoei et ipe ſit deceꝑptꝰ
in nullo caſu habz ↄtra ↄmodantẽe actõez de
dolo. cum habeat aliã ↄtrariã· ſ. modati· SBi
vᷣo eptoꝛ ſit deceptꝰ ᷓ in quo caſu ſupdictu ẽ
dtra veditoee Pʒ regreſſa: age ñ pᷣt otra cõ
modantẽ aliq̃ᷓ actõe:ſ in ꝗ cam regreſſa nõ
pʒ vt qñ eptoe et vedtoe ignoeꝛabãt et dixert
ſtare illis ſiue eſſent eꝗᷓ ſiue nõ et ĩ duobꝰ
caſibꝰ ĩ qbꝰ dictũ ẽ venitoæe teneri ſi n e ſol⸗
nedo tene omodãs actõe de dolo⸗ Et ſunt B
vera qñ dictũ fiit qꝗbꝰ põderibꝰ ſtaret et mẽ
ſuraret.ſi ãt G̊¶ nõ ſit dictu ſenſiſſe vrde ð põ
deribꝰ i regione ↄſuetis· ff ·ð̊ emp. et vẽ · im⸗
patoꝛes· St ſi ̊ nõ appareat ð mimis vr ſen⸗
ſiſſe.ff.ð̊ re.iur:ſemꝑ· et exde cenſi. ex pte.

¶ Kea-vj q ẽ qᷓ actões naſcunt ex B otra

ctu.Scienðdð ꝙ due actoes ex eo naſcunt
ſczʒ directa et ↄtraria:directa dat ↄmodãti et
eiꝰ Heredi osra omodatariũ et eiꝰ herede ad
ea q̃ ſibi tenet.q̃ etiã patet ex ſupᷣdictis:Con
traria vo dat ↄmodatario et eiꝰ heredi ↄtra
Zmodante et eiꝰ heredẽ ad ea qᷓ ſibi tenet q
ſiłr patent ex ſupeadictis: “
BDe depoſito ti · xvij⸗
Oſtea ↄſideranð ẽ ð depoſito. Et peĩo
qd ẽ et vñ ðde · ſcðo in qbꝰ rebꝰ oſiſtit·
tercio quo hꝑʒ fieri· qᷓrto in ꝗbꝰ tenet⸗
depoſitariꝰ deponeti. quĩto de actõe depoſiti
4) Circa pemũ ſcienð ꝙ depoſitũ è qð alicui

cuſtodienð ẽ traditũ. NHam rei depoſite cuſto

dia et a deponete ſperat et depoſitario ex to

to omittitᷣ. Et hinc ẽ ꝙ ðe depoſitů qſn deoe⸗
ſum ſcʒ a deponete poſitũ· vt oſtenda totũ fi
dei depoſitarij eſſe vmiſu quãtũ · ſ· Ptinet adð
cuſtodiã· Et in hoc ꝙ dicit cuſtodiendũu pz ꝙ
rei depoſite ſicut et modate poſſeſſionẽ do⸗
minnũ et ꝓPpetate retineꝰ. ff· e. liczʒ · S· rer Qnqʒ
tñũ dominiũ rei depoſite tranſit in depoſitarij
dñium. et tñ agit Sepoſiti:vt cũ apud te de⸗
pono aliqᷓd eoꝝ qᷓ̃ ſut in nuo põdere et meſu⸗

ra:et oueio tecu in ̊ vt mde reddas mihi ve

tm̃ eiuſòs generis q; obtines ſiue illð expᷣſſe
Duemã ſiue tacite videar duenire vt cu aliqd
ex p̃dictis apð te depono nõ ſigtuʒ nec clau⸗

ſum.ſi em ſigtũ vł clauſum depono videoe te

ꝓhihere ne vtaris eo niſi in ↄtrariũ agat · vt
ff.e.luciꝰ. et· l.die ¶. ꝗᷓ pecumã ·
Pea ſcom ſcienð ꝙ depoſitũ oſiſtit in re⸗
bus mobilibꝰ et ſe moustibꝰ. et in rebꝰ
q nõ ſuͦt depolitari. en nõ rem meaz apun
me deponis qe neq; ↄmodatũ neq; depoſitu
neq; pcariũ neq; ↄductõ tenet in re mea 5
niſ re meã ab eo quẽ ſcio eã poſſidere ĩperre
pᷣcario vł oductõe vb alio ſib mõ. vt · ff· e · ᷓ
rem-Caſual iter aut deponi res immobib cũ
res de qua habetc qtio ſequeſtrat·apud ſe
queſtrã deponi res immobiłl cu his ouenit
bñ. ex. e- bona fides- ”
Irca terciũ ſcienð ꝙ depoſituz ſolet fieri
0 cyrogphũu vł cũ cyeogpho·hmõi vero
cyrogra hũu ſolet diudi et vna ꝓs da depo⸗
ſitarto. altera vo remanet deponęti vt mucta⸗
ra ptiũ pbatio fiat:ſed hec ꝓbatio nec eſt iu
ris nec de iure. qe nõ credit puate ſcripture
niſi ſubſeriptõz; heat trin teſtiũ fide digno
vt.· Fff.qᷓ po:in pig:ha.ſcripturas·
Irca qrtũ ſeʒ in quibꝰ tenet depoſitariꝰ
¶Adeponsti eſt ſciendũ ꝙ natura depoſiti ẽ
vt res depoſica reddat'. ho em de ure natura
li eſt vt di : i us naturale: reddat inquã de⸗-
ponẽti Hallit aut in qtuoe caſibꝰ. peimꝰ ẽ
cũ qns gladiũ deponit et fures repetit. xxij·.
q:ij: nequis· ſcdᷣus cũ deponẽes fuerit depoe⸗
tatas. bona em̃ eiꝰ in publicũ deferunt. ter⸗
cius eſt cũ fur deponit et repetit⸗ ſi repetitio
veri dñi cũ furis repetitõe cõcureit qe tũc po
tioæ eſt cauſa dni:ſi tñ fure repetat dz ſibi re⸗
ſtitui ſzm azo. et bñ· ex.e.bona. Iñ actio de⸗
politi dat' fuari nõ aũt furti· ff·de furt· itaq;
quartus cũ fur apno illũ depomit a quo ſurer
pit vł Peietariũ. ff. e·bona fides· Hebz aute
res poſita reddi nõ deteriozata alias actõe
depoſiti p̃t agi:cũ em deterioe redoi pᷣt di ci
dolo malo reddita eſſe að intellige ſiſit dete
rios ata vicio depoſitarij:ſecus eſt ſi vicio rei
vel caſu foꝛtuito.ff. e.lL. j.et ex · e · bona fideſ
i glo Quid ſi res apud eccleſiã pom qð fie
ri videc c in theſaurariã vel ſacriſtiã infer
nãquid eccleſia de ea tenebit ſi amittat.·
ꝙ ſie ſi ſit illata pnñebꝰ pᷣlato et capb oe tũc
vide omedata eccleſie nõ pſone cm̃· ſicut di⸗
cit nauta et caupo de rebus muectis er illa⸗
tis teneri: vt.ff.naute· cauſtabu· l· j· S. vlt ·

1e

du)
ſiti
e
ette

ci
ſe

t

leri
vero
po⸗
tn
ſtin
ure

ri⸗
ſtie
urd

rn
nne
toe
ici
ett

= —

Becus eſt ſi p̃latus et capitulũ nõ ſint pᷣſenteſ
tunc em̃ nõ eccłia ſ̊ pſona q̃ rem recipit obii
gatur· bene tñ tenet᷑ eccłia de re illa ſi in eiꝰ

pvtilitatẽ fuiſſet ↄuerſa q tũc teneret eccłia ·

Et ſi apud eã vel aliquã eius pꝓſonã nõ fuiſſet
depoſita.ex. e·c.j· in tex·et glo.¶ Quid ſ de⸗
poſitarius reddat depoſitũ alieno ĩgnoꝛanter
ẽ liberat. ff.e. l. j·. ſi rem. Nõ em tene ᷑ tũc
niſi cedere actõz deponẽeti Odtra illũ cui reddi

dit. ff. de peculio· qdð debe. ſecꝰ ẽ de debito⸗
re qᷣ nõ libera' ſoluẽdo fło ꝓcuratoei licz cre

dat eũ ꝓcuratoꝛe.et Gͥ iõ qe depoſitariꝰ tene
ti de dolo.et iõ ſufficit ꝙ cedat actõzʒ depo⸗
neti · Eſt eẽ obligatꝰ ĩ ſpecie imo cuʒ —
deſmit illã ſpẽz ſine fraude liberat ſ debitoꝛ⸗
ẽ obligatꝰ ĩ genere · iõ ſoluẽdo alij nõ libera
ff.ad le.fal.noĩe· . ꝛõ et · ff· de · v. ob. ſi ex le⸗
gati ·hec ho·er· de iureiur · eã te¶ Quid ſi plu
res depoſuerũt nũqd reddet alteri eoꝝ ſi pe⸗
cet· G qꝙ ſic.ſi B ĩ deponedo ſit actũ alias ꝓ
pte tm̃ qe eẽ duo heredes ꝓ pte agũt. ff. e · l.
C. ſi pecuĩazʒ · Si ãt dno deponãt hoc pacto ꝙ
nõ reddat vm ſine altero hoc ſeruari dzʒ Yñ ñᷣ
reddat vni neuter agere pᷣt· ſi depoſitariꝰ ne⸗
at ſe reddidiſſe nec redde cogit᷑ alicui· ge ñ
ili cui reddidit· q ille nõ p̃t agere· nec illi

cui nõ reddidit.qe nõ ten et ſine alio reddere

H ho.¶ Sz nundd depoſitariꝰ tenet᷑ in hꝰ cãu
deponeti ſi res depoſita perie. Pe res depoſi
ta aut perijt dolo ł culpa depoſitarij/ aut cãu
foꝛtuito ſi dolo tene· eſt ãt dolꝰ ſtudioſa ma⸗

chinatõ. ff. ð̊ dolo.l.j.vt cũ depoſitariꝰ late⸗
ter ſignat furi vbi res depoſita ſit vt eã tollat
et ſecu diuidat Tenet' ãt de dolo intm̃ ꝙ ſi ec

de dolo ↄueiat ne dueniat*tal ouentõ ñ valet

q ẽ ↄtra bonos moæes· ff· e · l. ·· G. ſi dueniat·

Si vo perijt culpa depoſitarij ant culpa lata
aut leui aut leuiſſima Zſt ãt ełpa lata ſi rẽ ꝓpã

poſuiſti ĩ archa. et rẽ depoſitã reliqſti ĩ banco
et GH ↄpat᷑ dolo.ff. man.fideiuſſo⸗· pᷣſumi em

dolꝰ ſi curã eãð ñ huiſti ð ðpoſitis quã hũiſti
ð tuis bona fides ec abeſſe pᷣſumr.ij.ſm gof·
dolꝰ adeſſe p̃ᷣſumi ſi rebꝰ tuis ſaluis öpoßfas
amiſiſti ex · e ·bona fides Ceuis ãt culpa ẽ ſi rẽ
depoſitã in archa poſuiſti et eã clauſiſti.ſjʒ cla
ue incaute dimiſiſti · ſi em̃ periſt culpa lata.te
net ſiẽ de dolo ae HB ̃ſumn dolꝰ ſic dictů
et ſufficit H p̃ſumptõ ad ðdẽnatõzʒ ſm bn. Si
vo perijt culpa leui et leuiſſima tene in płibꝰ
cãibus.peimo ſi depoſito ſe obtulit qꝛ ſibi de
poni pecijt· vt er.e:cij. Icðo ſi aliqd ꝓ cuſto
dia recepit· et tũc ſi recepit pecuĩazʒ age otra
eũ actõe ex ↄducto.Si vo ſpem vł oꝑas age
actõe pᷣſcriptis vᷣbis vt.ff.eę·l.j.. ſiq ſeruu
3³⁹ſi p pactũ in ſe culpã leuè et leuiſſimã rece⸗
pit vt in d.l.ꝗ.ſi Oneniat.q̃rto ſi moꝛã in reſti
tuẽdo fecit· ff.e.ſi ĩ alea· G· vl t· quĩto ſi reſ cã
ſui apud eũ fuit depoſita ſczʒ vt vteret᷑ eaff.
I.ij· ·ſi pecuĩa:cũ his ↄuenit bn· ex · e.c.ij ·
Si vo perijt cãu foetuito nõ tenet᷑ qe caũs foꝛ⸗

—

tuiti neqneũt pᷣuideri·Tenet᷑ tñ ec tũc in plu⸗

ribꝰ caſibus.pꝛimo ſi pactũ de eo interuenit.
vt ex . e · c · ij · ff· e . · ij . J. ſepe · ita tñ ꝙ om̃s cãnſ
ſpecificẽt in pacto äm bñn · ß de hoc plenius

in p̃cedeti titulo p̃notatũ eſt· Scdðo ſi moea in
reſtitusdo p̃ceſſit caſũ vt qe candelã ardentez
in camera plena palea dimiſiſti et Obura do
mꝰ in qua Uber erat depoltus . vel ſi rem de⸗
oſitã p nunciũ incertũ remiſiſti · Tercio ſi do
us caſum pᷣceſſit vt ſi alijs rem depoſitã ven⸗
didit. et eã poſtea redemit vt hr̃et eã in canſa
depoſiti.etiã ſi ſine dolo eius periſt tenet q̃a
ſemel ↄmiſiſſe dolũ ſufficit · ff · e · l. .· G. ſi rẽ · Si
tñ pnia ductus eã redimat et ĩ ꝗpeio ſtatu ha
beat viciũ purgat᷑. ff ·de vſufruc · l. ſe · ꝓ. Item
labeo. Et idem e ſzm gof· ſi dolũ nõ in alienã
do ſed in vtendo vmttat: vt · ff. de con. fur · q
furtũ ·q̃rto ſcdᷣm aliquos ſczʒ iſm gof·ſi apð a⸗
lique tm gratia eius res depoſita fuit · ff. e · l ·
ĩ· .q; ſepe alij ↄtra.In pᷣdictis cãaibꝰ tenetur
depoſitariꝰ.etiã ſi res apud deponente ſimili
mõ periſſet. ſufficit eĩ ꝙ res potuit nõ pire· ff
de le . j. cũ res · S. vlt· hec go f · et bñ . ex · e · c · ij·
et hoſt .· Itẽ nota ꝙ ĩ depoſiti repetitõe non
habet locũ ↄpenſatio in toto nec deductio in
te vt ex · e · c· ij.· ¶. ſane · Vbi eẽ notat' ꝙ depo
itũ cũ depoſito nõ ↄpen ſac ſʒ q peimo depoĩt
peimo rcipit· C. e.l.vlt. Nõ hʒʒ etiã locũ ꝗꝓpter
expẽſas retentio ſm gof ·ſꝭ accur · dt Otrariuʒ
ſcʒ in cãu qñ depoſitariꝰ fecit expẽſas rõe rei

depoßite petere em̃ p̃t eas a deponẽte · ffe e · a⸗

ctõe eĩ. Nec doli exceptõ · ff· e· l.· penkł · Vñ de
poſitariꝰ nõ pᷣt excipe dtra deponentẽ depoſi
tũ repetentẽ ð̊ dolo.dicẽs repetis dolo·qe fe
ciſti mibi pactũ ꝙ vſq;ʒ ad meã moetẽ nõ repe⸗
teres.depoſitũ em̃ qncunqʒ repeti pᷣ̃t etiã ſi cũ
pacto depoſitũ fuerit vt poſt moꝛte depoſita⸗
rij repetat.poterit em̃ deponẽs mutata volũ⸗
tate repetere. ff· e.l.j. G. vlt.niſi apud ſeqſtrũ
res depoſita fuerit q̃ repeti ñ poterit mſ lege
ſequeſtratõis impleta. Mec ec ibi locũ habet
exceptõ ſpoliatõis im aliquos. Ilij dieüt ve
rius ꝙ bene habet locũ exceptio talis ſaltem
in modũ recõuentõis q̃ faunoꝛabilioe videt ꝙ;
actio depoſiti licet illa ſit bone fidei H̊ bñ· ex ·

de oꝛ:co.c.ij.et ho. Hota inſuꝑ ꝙ depoſita

rius vtendo re depoſita ↄmittit furtũ ſi ſit ex⸗
peeſſe ꝓhibitũ ne ea vtat᷑. fi.e· ſſſtichus· ali⸗
ter nõ ↄmittit dũmõ G; putat dñm ꝓmiſſurum·

etiã ſi hoc miꝰ ꝓbabiliter putet. ff. de furtiſ

qui rem. Cõmittit eẽ furtũ ſi depoſitũ cã inter
cipiendi abſcõderit · ff.de furtis S Ho
etiã nota ꝙ ea q̃ rebus depoſitis accedũt de⸗
poſita nõ ſũt vt ſi homo veſtitus deponat᷑ ve⸗
ſtis nõ eſt depoſita ſed hõ.vel ſi equus cũ ca⸗

piſtro deponat᷑ ſolus equus eſt depoſitꝰ.ff. e

L¶ ·j· . ea que depoſitis· vbi attendendũ ſcoᷣm
accur·ꝙ ſiquis dicat ſic depono equũ cuʒ ca⸗
pſtro tuc deponit non tm̃ equum ſed et ⸗
ſtrũ Si vero dicat depono equũ qm e capiſtra
tus non deponit capiſtrũ tene' tñ de cuſtodia

eius ille apud que deponit equus.aliter de⸗

poſiti aget otra eũ nõ tim̃ vt ꝓ depoſito ſed vt
ꝓ acceſſoꝛio depoſito·ar.ff. Omo. ſiue certo

F. vſq; adeo· æc̃ · Hepetic aũt depoſitũ qñcũ
qʒ placuerit deponeti nõ obſtãte aliq pacto

vt dictum eſt ſupea:.ex ·e.bona.m tex:et glo.
¶ Nirca qumtũ quod eſt de actõne depoſiti

ſciendũ ꝙ; hec actio datur deponenti. hoc tñ
faliit i caſibꝰ ſupeadictis. dac ec Bᷓ actio dño

et nis veponetts. ff-e. 1. j ¶¶ Datur etiã furti

et peebom deponenti non obſtante ſuo deli⸗
cto vt eda dictũ eſt ſupea. IFgũt em̃ ex ſuo cõ

tractu: ff⸗eſi p̃do:ſed furti nõ pñt agere nec
ↄſequut actoʒ ex ſuo ſcelere · ff. de fur· Datur
aut Hh acto otra depoſitanũu vł eius heredẽ ex

dolo hefuncti et multomagis ex ſuo.kf.ð ac.

et obli:ex depoſiti· St tenet heres eẽ de pᷣcio

rei iznoeanter vendite · ff.e. l. j. ij · et · iij. Fd qᷣ

vero et inꝙ; tu ̊ actio det pz ex ſupeadictis

damnatus fiat infams:C⸗e.qᷓ depoſitum.
De feudis ti xvnj.

cendu e quid ſit feudũ et vñ de 2 quot

.W Einde ↄliderãdu e de feudo. Et peĩio di

et q ſut dentie fendi.3 qᷓ res pñt infen

dari: qᷓrto qͥ pſona p̃t infeudare·quĩto q̃s pᷣt m
feudari·ſexto quo ↄceſſio feudi fiat·ſeptio in

quos feudũù ex ſucceſſiõe ꝓueniat: octauo qui

bus ex cãis feudũ pdat'.nono coꝛã q debz ꝗ
ſtio fendòi vetilari:q Circa peimũ ſcienduz qð

feudũ eſt ĩmobilis rei ob homagiũ beniuola
Oceſſio·Et hec deſcriptõ colligi ex li.feudo⸗

rũ articulo qᷣbꝰ cãis feudũ amittit.. bñficiũ

Phoc qð ð ĩmobilis rei:nota ꝙ fendũ p̃t eö

cedi tm in rebꝰ ſoli vel ſolo coheretibꝰ vt ſüt

fructꝰ in ſolo pendẽtes q tanꝙ; ps fundi ißpi
fundo coherere dicũt vt ff· de rei ven. fructꝰ
aut · St ĩ his q inter imobilia ↄputãt' vt cũ de

cauerna vł camera fendũ dat vt ff. de m.do.

A: vlt. . p̃terea· Dicit etiã ob homagiũ · i. ob
fidelitatẽ et fioelitatis debitũ a vaſallo pᷣſtã
du⸗Vn Hhomagiũ qᷓ hoĩs actio ðe. G eim vaſal⸗

lus ſe hoiem dñi agit et eidẽ certis ex cauſis
Ppetuo hoi ſe ſuppomt. Dicit' aut beniuola.

qe fit ex Sta bemuolẽtia vñ vocat' beneficiuz

ĩ pdicto.. beneficiũ. er h̊ ãt qð ðde deeſſio et

nõ trãſlatio notat ꝙ apud dñm directuů domi
nium et ꝓpeietas directa remanet. Yaſallꝰ vo
acqrit ſibi vſufructũ et habet eẽ naturale poſ.·
ſeſſonẽ. ff. de ac:poſ. naturalir et:l.poſſeſino.

poſſdet em ſibi

lo d ommo peeſtatur.

Irca ſeòm ſcienõ ꝙ feudoꝛz alid eſt pater

Eſt ant h̊ actio bone fidei. inſti.de acc.ꝗ actãa
nu: Sſt etiã famoſa et intm̃ vt heres ſuo noije D

hʒ qi dominiũ et vtilem rei
vedicatoz. ff. ſi as: vectigał.ł emphi. pe. 1.j.
Dicit ant feudũ a fidelitate vel fide quam
valaliꝰ dno iurare et pᷣſiare tene vt in li. feu
Do titulo ꝓ quos fiat inueſtitura G. nulla Ei
delitas aut hic dicit uſiuranò quod a va ſal⸗

.3 .

ri nõ pnt in feudũ dcedi vt ĩ titulo p quos fi⸗

at ĩueſtitura.HNã m ↄceſſõe feudi fit alienatõ
ſalte vtilis dñij.· Vñ ſjm gof.res feuòales.i⸗

qᷓ̃ in keudu dari Oſuenerũt pñt ĩ feudũ ocedi
vero keudales nõ ſũt feudari nõ pñt niſi ĩ qua

tuoe caſibꝰ. Deimꝰ è ſi feudatariꝰ moꝛiat et

feudũ ad eccĩam reuertat.tũc em̃ platꝰ pt id
feudũ alteri dare· nõ obſtãte iurameto qð fe⸗
cit de nõ młfeudãdo de nouo e ·e.ex ꝓte.Se⸗
cũdꝰ eſt ſi vaſalluæfendũ e ccĩe alienauit. et
Pter hoc illud pdidit.tũc em̃ p̃latus p̃t illð

dare filio alienatis vel eiꝰ ↄſangnuineo ſine li

cẽtia pape vt ibide.Terciꝰ ẽ ſi vaſallꝰ eccłie

feudu alienauit ꝙ eccia facile rcupare ñ poſ⸗
ſit · tũc em̃ p̃latus dare pᷣt id alicui layco ꝗq pᷣʒ
recupet et ab eccia recognoſcat. Quartus ẽ ſi
p̃ᷣlatus aliqs aliquibꝰ ꝗpter obſequiũ ſibi ab

eis pᷣſtitũ dceſſit ð licetia pape terꝛã aliquaz

ſub certa meſura in feudũ: et illa terea poſtea
ſub illa meſura fuerit inueta deficere. tũc em̃
ſueceſſos menſurã illa poterit integre. F· do
na. ꝓ tuasEx pᷣdictis pʒ et habet ꝙ iuramen
tũ de nõ feudãdo de nouo nõ extẽdie ad feu
da antiqua.· ſy tĩ ad illa qᷓ nunꝙ; fuerũt ĩ feu⸗
dum data. Ite nullꝰ debz cogi ꝓ ſpualibꝰ ho

magia facere. hoc eĩ eſſ ſimonia. ex· de ſino
ex duligenti Ity ãt decime in feudũ poſſnn

Ocedi require infra titulo de decimis Fd vi⸗

dendu etiã que res infeudari pñt valent ea 3

dicta ſunt imediate poſt deſcriptõzʒ feudi.

QEaquit videre de qᷓ̃rto ſcʒ quis p̃t infeuda

Xre: Qirca qò ſciendũ ꝙ archiep̃us. ep̃s ab
bas et pᷣpoſitus ſi ↄſuetudo fuenit.fendũ oce
dere pñt.Item marchiones.duces et valuo
ſoꝛes: vt in li.de feu.ĩ titu.j.te mĩoees et mĩ⸗
mi vt ĩ eoò li.ti. ð natura feudi. Et Gᷓ eſt veꝝ
ſi hahent legitime ſuoꝛꝛ bonoꝝ admiĩſtratõeʒ

qui em rõe qualibet ꝓhibet aliqd de bonis

ſuisg alienare-nec iueſtiturã feudi p̃t facere

ota tñ ꝙ qñ fit ĩueſtitura ꝑ mĩioꝛe. aut fit de
bencficio veteri:et tunc valet· aut de nouo et

Eaquit' videre de quĩto ſcz qs pt infeuda⸗
Ear quito lcz ꝗs pt in

ri vñ ſcienð ꝙ circa ᷓ̊ nõ diſtin guit'. Nazʒ

et ſeruus infendari pᷣt niſi ignosantia ptenda

vt qe liber putabat.et lhooc eſt veꝝ ſi ſit talis

qui ſeruire de feudo poſſit: ſgit mutꝰ ſurdus

bent perount. vr in auc an mutꝰ. Moteſt etiaʒ
mioe· i impubes in feudari.nõ faciet tñ fideli
tatem anteꝙ venerit ad pubertatẽ. et ſi eã añ

claudus vel alias impłectus. clerici ec et om
nes religioſi feudu accipe non pñt imo ſi ha-

num. ſeʒ qð a Duni patre è acqᷓſituʒaliud
maternũ qð e p mr̃ez acqſitũ·alid nouũ qð ſcz⸗
De nouo è acqſitit. Hõ eſt aut feudũ nouũ ſcz
qd erato ofert᷑ ex·e.ex pte· Vn almd ẽ ĩfen⸗ .⸗
Ddare qð nõ licet: alid re ĩfeudare.qð liczʒo ITteꝛ
ſm guib. duẽ. duplex ẽ homagiũ ſczʒ ligiũ et ñ
ligiu. ligiũ eſt ill qð fit impatoꝛi vł regi nul
lius alteriꝰ fid elitate ſalua · Et dicit ligiũ qi
ligatm vł q̃i legalitatis Oteẽtm. Mõ ligiũ è %
qð fit alijs ſalua fidelitate impatoꝛis ł rfis.·
Kqur videre de 3 ⁰ſcz qᷓ res pñt infeudari
circa qð ſeiendũ ꝙ res qᷓ ꝓhibent' aliena

fecerit non tenet᷑ quia fidelitas illa vt dictũ
eſt ſupea· fit ꝑ iuramentũ quod firmamentum
nõ habet ab impuberibꝰ factũ.vt ti .ſi de feu
do Otrouerſia fuerit · Poteſt etiã femĩe cõcedi
feudum. et dicit feudum femĩeum vt in ti · de
benelicio femie · Doteſt aũt infeudatõ etiaʒ P
nuncium vel ꝓcuratoeem a pte qualibz expe⸗
diri vt in ti · ꝓp quos fiat mueſtitura. =
Eaquit' videre ð ſexto ſcʒ qũo ↄceſſo ſuie
inlſtitutio feudi fiatcirca qð ſciendũ qð
fit ꝓ honoæe dñi et amoꝛe vaſalli et ꝑ inuelti
turaz · vt in ti ·quibꝰ mõis poteſt fendũ ↄſtitui

—7

eſ
ed
nqh
e

Eſt autez inueſtitura ꝓpeie poſſeſſionis rei tra⸗
ditõ ¶Im ꝓpeie vero eſt alicuiꝰ copei·loco poſ
ſeſſonis in maĩbus poſitõ vt qñ dñs vaſallo
poerigit haſtã vel aliqᷣd ſiłe dicẽs ſe facere in
ueſtiturã · vt in ti · qqd eſt ĩueſtitura · De bet aũt
mmueſtitura coꝛzã teſtibꝰ fieri · nõ quidẽ qe ſine
teſtibus vel inſtrumẽto nõ valeret ·ſ vt veri⸗
tas ꝓbari poſſit ſi opoeteret &t ſiquidẽ dñs in

neſtiturã faciat de beneficio nouo tũc ſi pareſ

i. vaſallos habet coꝛã tribus vel ſaltem duo
bꝰ ex illis eam facere tenet . Si vero nõ habz
pares ſufficit ꝙ faciat eam coꝛã alijs ydoneiſ
teſti bus . Si vero inueſtiat de veteri beneficõ
coꝛã quibuſcũqʒ teſtibus ydoneis ſiue paribꝰ
ſiue alns hoc facere p̃t vt in titulo q teſtis ſũt
ncẽcij. Si vero clericus faciat inueſtiturã et 8
rebus Peijs tũc idem debet ſeruari qð ĩ inue
ſtitura layei · SFi vero faciat de rebus eccleſie

teſtes adhiberi poſſunt indifferéter pares et

extranei izm hoſt · ¶ Facta vero jueſtitura de
bet vaſallꝰ dño ſacramentũ fidelitatis p̃ſtare
uiõi aũt ſacramentũ ſcm diuerſaꝝ curi anx
varias oſuetudĩes oꝛdinatꝰ. Et quide in ſũma

rolandima talis oedo tradit᷑ ſcʒ ꝙ vaſallꝰ peo
mittit dño et cospali᷑ iurat ad ſancta dei eua

gelia decetero ſibi et fidelibꝰ ſius eſſe fidelis

vaſallus ipᷣmq; et heredes ſuos· res:vura· et

honoees eoꝝ · ꝓ poſſe fideliter conſeruare et
nullatenꝰ aliqd qð in detrimentũ piculum ſi⸗
ue damnũ pſone vel pſonaꝝ reꝝ iuriũ et ho⸗
noꝝ ſui ſuon q; heredũ verti poſſit ꝓ ſe vel ꝑ
alium ↄtractare vel mõ alio machmari imo ſi
quos hoc vel eoꝝ aliqd tractare vł ꝓcurare
ſenſerit q cito poterit ei indicare · Et qdãd ſibi

de fide et credẽtia ab eode depoſitũ fuerit ſe⸗

cretũ tenebit/et ꝓſonã res iura et honoees cõ
tra quoſcũq; exceptis imperio romano et is
qubus debito fidelitatis miꝰ peius aſtrictꝰ
erat tueri et totis vribꝰ adiuuare · Et genera
liter veram et puram fidelitatẽ ſibi ſuiſq; here
dibus reddere ac ꝓ oĩa mptiri · Plis v̈o ſic fa
ctis tene' dñs vaſallũ ĩducere ĩ vacuã poſſeſſi
onẽ.vt in ti·q̃d ſit ĩueſtitura Moetuo aũt dño
vaſallꝰ vel eiꝰ heres dñm vel eiꝰ ſucceſſcꝛem
infra annũ et diẽ honoꝛifice debet audire et ĩ
ueſtiturã petere et fidelitatem ꝓmittere · dñs
vero ĩ ↄtinenti debet inueſtiturã fac ere et fið
litatis ſacrametũ recipe·qð ſi nõ fecerit vaſal
lo nõ debz obeſſe exquo inueſtiturã ſic debuit
poſtulauit·quĩimo ſi dñs vltra annũ et diẽ ho
facere differeet ꝗꝓpeietate peiuari dʒ · ſiẽ etiã ſi
valſallꝰ vltra annũ et diẽ mueſtituram petere
differzet beneficio dz pemnari.articulo qᷓliter
dñs gpꝛietate peiuet et in ti · ſi de feudo Otr o
uerſia fuerit · . dño Omittẽte· Ex p̃dictis patet

Hm ho· ꝙ lieet vaſallꝰ generar iuret ꝙ ĩ oĩ bꝰ

cãis iuunabit dñm.et ↄtra quelibzʒ nõ tñ iuua⸗
bit eù dtra dñm anti quioꝛe niſi ſit excõicatus
vel a rege bannitꝰ.qe interĩ vaſallꝰ eſt a ſat⸗
mento fidelitatis abſolutꝰ. NHec etiã inuabit
eũ ↄtra impiũ vł papã · ex de iureiur̃.venieteſ
Flias vaſallꝰ dz muare dñm vtra omez hoiĩiez
etiã Otra fr̃ez vel filiũ· ASciendů auũt vnus
pᷣt eſſe vaſallꝰ pluriũ:ex ·de pꝛiui·:cũ capella.

*ã

eñ nullꝰ p̃t eẽ hõ ligiꝰ diuerſoꝝ dñon bñ

Põ nõ ligiꝰ ꝓ diueris feudi qs tenet a dmer
ſis. ey. de ſu: ne.p-grãdi⸗ Eſt aut hõ ligius ali
cuiꝰ qᷓ eſt hõ eiꝰs iuriſditõi ſubiectꝰ quo ad p
ſonã et quo ad alia bona ſua q hʒ ab alio ĩ fen
du eo ei ip̃ᷣo qe pſonã ſuã ei ꝓnj ſubicit vñ ipi
bona ſua ſubieciſſe ar. ff. ð adop · ſi pater · Eõ
vero nõ ligiꝰ alicuiꝰ ẽ q̃ nõ eſt eiꝰ iuriſpitõni
ſubiectꝰ niſi inꝙ; tũ fendũ ſe extẽdit · Si igitur
ſit aliqᷓs hõ nõ ligiꝰ duoꝝ dnoꝛ ↄtra ſe inui
cẽ bellantiũ iuuet illũ ꝓſona cui peimo fecit

Pomagiũ et alteꝝ iuuet ſzm vires ſui feudi p
aliũ ſubſtitutũ G̊ guił·¶ ¶ Quid ſi vaſallꝰ mino

res pł es fi lios reliqrit· Rñdet ho· ꝙ om̃s faci
ent fidelitatẽ et feudũ hñt indiuiſũ. ſi vᷣo ad
vnũ eoꝝ ex dimliõe puenerit ille ſolus mura⸗
bit · ¶ Id hoc nota ꝙ pactũ ↄmiſſonũ ita ẽ in
fendis ſiẽ m pignoeibꝰ ꝓhibitũ puta ſi pactũ
fuit ꝙ ſi pignꝰ infra certã diem nõ redimatur

creditoeibs in feudũ det᷑. nõ valet vt ðe ĩi li.

de fendis. Quid aũt ſit pactũ omiſſoeiũ: vide

ſupea ti.de pignoeꝛibꝰ ar. vj·circa fi · Sʒ nũqd
vaſallus ſequet dñm ad exercitũ ſub ſũptibꝰ
dni vel ſuis · ZRñdet guil · ꝙ ſumptibꝰ ꝓpeijs ſi
pingue fendũ hʒ.ſi vero modicũ ſequet᷑ ſũpti

bus dñi.ff.de ope·li· ſuo victu .hoc tñ magis

pendet ex p̃dictis Munq;d vaſaliꝰ tenet ſe⸗

qui dñm vltra mare · H gquidã dicunt ꝙ ſic ſi
anteceſſoees dñi oſueuerũt pugnare cũ barba
ris vt rex frãcie:mſtar ꝓr̃oni ꝗqᷓ Oſuetas opas
mndicere pt liberto· ff· de pig· ac· vniuerſoꝝ ·
rex tñ tenet' ſibi ꝓuꝛdere de expẽeſis in toto ł
in pte arbitrio boni viri vſiderata quantitate

feudi. Si vo nõ ↄſueuerũt nõ tene. giub. 1

Eſto ꝙ aliq̃s ep̃ᷣus heat aliquã villã ĩ feuduzʒ

a rege et de illa barone mfeudat · et rex pꝰea

emat eã a barone.nundqd rex faciet homagiũ
ecckie · quidã dicũt ꝙ nõ tenet᷑ ſed faciat
quãdã ↄpẽſatõzʒ dicẽs er̃o·tu tenebaris mihi
homagiu facere ꝓ tali villa. et talis baro in
cuiꝰ locũ ſucceſſi tenebat illð facere tibi. vñ
ſis liberas ab homagi] pᷣſtatõe ar.ff.ſi ꝑs he
re.pe.l.j.. plt · poſt · c · Flij dicut ꝙ deber ho
magiũ ſibi inuicẽ facere vt ſic ſibi muicè ſer⸗
uiant bona fide ar.ff.ſi cextũ pẽ.eiꝰ qui in ꝓ
uincia · B guił · ¶ Nũqᷣd filiꝰ vaſalli mei ẽ va⸗
ſallus meus · H homagiũ p̃t fieri ꝓpter tria:
peimo ꝗpter emendã iniurie illate· et tũc fili
us homis met nõ ẽ meꝰ q filius nõ poztabit
iniquitate patris· Hã ſi ꝗpter delictũ patris fi
lius nõ ꝓdit bona:multomĩiꝰ debet pdere ſta
tum pſone.ar.in autẽ.vt nulli iu· I. vlt. Scðo
ꝗꝓpter bona vt cum quis mihi ſubicit bona ſua
et a me recipit in feudũ itla et tũc qe videtur
mihi ea tradidiſſe ſi filius a bonis patris ab⸗
ſtinere voluerit homo meꝰ nõ erit · Cerciop
ter tuitõz pſone vt cũ quis peincipaliter ſe fa
cit hboĩem meũ vt a me defeudat᷑·et tũc pſona
filij erit homagi aſtricta· pater ei filmũ impu
bere ſub tutoeis ptãte ↄſtituere p̃t· g et pP cõ
ſequẽs ſub dñi ptãte· ff. de tutelis.l.j.G̊ guit
is de vaſallo vaſalli mei.nũquid ẽ vaſal
lus meꝰ. ꝙ nõ.ã libertꝰ liberti mei nõ ẽ
libertus meꝰ.fł.de v.ob. nã ſoci· Bciendu

aũt ꝙ ſic dño fidẽ ſeruare tenet' vaſallꝰ ſic et

vaſallo dñs et ſic vaſallꝰ ſi nõ ſzuet fidelita-

tẽ dño feuð pdit ſic eẽ et dñs ſi nõ ſzuet fideʒ
vaſallo dñio peiuat qð ĩ eo habuit et ad ſuꝑi

oꝛ e feun trãſit vt ĩ ti · queadmoð feudũ amit·

hec jo· xxij· q: vlt.ex dilecti .· Et ide vult hoſt.
in ſuma· Doteſt tn vaſallus feudũ inuito dño

retinere· et tũc nõ tenet dño ſerumre.In memo

riã tñ antiqui dnij nõ debet en offedere vt in
eodẽé li. de feudis . Mota tñᷣ ſiẽ muit ex.
de exceſſi.pla.graueet in glo.bn· ibioẽ cũ de

gpter fidelitate nõ ſeruatã ad dñm amittat

feudũ· Intelligit ꝑ ſentetia ſuꝑ h̊ latã nõ ip̃o
iure · libr et eouerſo.ſi dñs aliter ſe habeat cir
ca ſuhditũ ꝙ; debeat vi ꝙ ſubiectꝰ ip̃o iure ñ
debeat ei obedientiam denegare vt muit di.
xcv· eſto ſubiectus:agat g ꝑ ſupioeeʒ. ar. xj·.
ꝗg:iij · ſi es · et idẽ vult ho.¶ In quibuſdã tñ
cãibus poit ipᷣo iure vt ſi feudũ ſit alienatum
ſzm jnno. ex . e · ſup. c· ij. q DDd hoc nota ꝙ dño
indigeti dz vaſallꝰ alimeta p̃ᷣſtare· ff.de libe.
agnoſcnecare. Inſup nota ſzm hoſti. in ſuma
e.ti · ꝙ vaſallus ſeruire deber ſem ep Duentuz
eſt et feudi natura reqrit ſm diuerſaꝝ ↄſuetu
dies regionũu et ipis deficietibꝰ vtit' iure ſeri⸗
Pto. Vñ in feudo añ omia ſeruãda ſunt pacta
quibꝰ defteientibꝰ ↄſuetudo regionis dʒ iſpi
ci:qua deficiente iure ſcripto poterit vtii.·
Beae videre de ſeptio ſcʒ ad quos feudũ
iure ſucceſſioĩs pueniat· circa qð ſciendã
ꝓ in feudo nõ ſuccedũᷣt aſceèdentes vt pr filio
ſz deſcẽdentes · peĩo filins nõ filia poſtea ne⸗
pos ex filio nõ neptis· et ſic ĩ imfinitũ maſculi
deſcedentes ex maſculo.His vo deficientibꝰ
Peimo ſuccedũt fratres et fratꝝ pmoetuoꝛx fi
inj deinde agnati vlterioees et ſic in ĩfi nitũ · vt
in ti: de natura ſucceſſioĩs feudi.c.j. Wicit tũ

Hoſti. ꝙ de ↄſuetudie imperij nõ ſuccedit niſi

filius ꝗqᷓ deſcedit imo feuoi ad imperium red
it et ſic ĩ alemania p Pares dicari vidit . Qd
aut dictũ eſt ꝙ ĩ feudo filius patri ſuccedit.

telligit de filio naturali et legitio Fhb mitõ

em̃ nõ ſuccedit adoptiuꝰ.nec naturab b natuſ
ante deſponſatõz mſi poſtea factꝰ ſit legitimꝰ
vt in ti: ſi de euò⸗ Otrouerſia ſit· aòoptiuꝰ
et ·: c:naturalis.h̊ etiã vult ho:ex. qᷓ fi· ſur:lac.
i: Mon ſuccedit ec natus de ſeða vxoee moei⸗
Smatica lege accepta.dicit aũt lex moeigma
tica qñ aliqs habens libezos de peima uxoee
ea moæetua duc᷑ ſcdòaʒ tali pacto ꝙ nec ip̃a nec
filij eius ſuecedãt neg ò bonis patris habeãt
mſi qᷓtum tpe ſpõſalioꝝ accepit.· et talis ĩ fũ
do nõ accedit. imo nec etiã in ꝗꝓpeietate extan
tibꝰ liberis vxoeis peime.vt in eadez . l. ti de
filijs natis de miimonio.c.quidã hñs filium.
Quod aüt dictũ eſt ſupꝛa ꝙ defici entibꝰ ma⸗
ſculis ex maſculo deſcedentibꝰ? ſuccedut peĩo
fratres eſt ĩtelli geqũ de feudo acqſito ab an⸗
tiquo.i.ab eo q fuit pater oũis tociꝰ Ognatio
nis · aliter ſecꝰ eſt. ſi em̃ aliqᷓs fuerit de nouo
heneficio mueſtit?. eo ſine maſculo legitimo
defuncto nõ ſuccedit frater eiꝰ vel filius fria
in feudo ſed ad dñm reuertet. ve ti.· de natu
rali ſucceſſige feudi Vñ ec Ouobꝰ fribus inue

ſtitis vno ſine ꝓle defũcto.nõ ſuccedit ei al⸗
ter in feudo. imo pars eiꝰ ad dñm redit. niſi
ex ea lege inueſtiti fuiſſent ut ſibi ĩuicẽ ſucce
deret vel niſi illud de ↄui pecuĩa a vaſallo e⸗
miſſent dnño ↄſentiete.qe alias venditõ nõ te⸗

neret. vel niſi kuiſſet acqſitũ ꝑ vtriuſq; fratris

ſer uici ũ· puta ſib fuerũt in exercitu regis ho⸗
ſtes debellãdo. ſcom hoſt. vt in ti · q feuò da⸗
re pnt. S. cũ vero Q vero dictũ eſt ꝙ filia
vel ꝓles ex ea deſcedens nõ ſuccedit in feuð
fallit in duobꝰ cãibus. vnus o ſi ſit feudũ fe⸗
mmenũ vel femĩe oceſſum. tũc em̃ defici entibꝰ
maſculis aò femias ptinebit. vt in ti: de bene
ficio femĩe. Scons elſt ſi ſit tali pacto acquiſi
tũ vt ſcʒ defictentibꝰ maſcu lis ad femias de⸗
uoluat'ge qð fuit actũ eſt ſeruandũ vt in ti. de
ſaceeſſiõe feu·. filia « Muquid filius pt feu
dũ reunere repudiata hereditate patris ad h

vt nõ teneat' ſoluere debitũ eiꝰ. Reſpõdʒ ho.

in ſamma ꝙ non. ſʒ aut totũ debet repudiare

aut totũ retinere: niſi dñs eum tanqꝙ; de nouo

beneficio inneltiat agnatis oſentientibꝰ.quia
tũc illud bene retinebit ſine aliquo onere he⸗
reditario· ſecus aũt eſt ſi agnati nõ ↄſentiant
qe ſibnp̃is pnñt feudũ retinere repudiata here
rtate ſine aliquo onere hereditario- Ft in cõ

ſtitutoe friderici de feud: an agnatꝰ vel filius

defunctꝰ retinere poſſit repudiata hereditate
feubu:c.hi otigerit. q; Quid ſi diuerſe oluetu⸗
dines de feudis zjnueniunt' in Dzuerſis locis.
Beſpondet ibidẽ hoſti. ꝙ ſaluis legibus impi
alibus ꝗᷓ ↄotinent in ↄſtitutõne friderici feudi
natura et cauſa m diuerſas regtonũ oſuetu⸗
dines eſt dmerſimode terminãda. Et oſuetudi
ne deficiente in aliqua regione recureendũ é
ad alian rgionu oſnetudies &t ſi nec illa ap⸗
Pareat oſtizutce vel lege ſcripta ſine calũnia
vti pnt· huc nota ꝙ ſi vaſallus ſine herede
mgeulo decedat et feuduũ ad dñm redeat. aut

decedit poſt auguſtũ et an chalendas marcij⸗

et tũc omes anni fructus pendẽétes ptinẽet ad

Onm: Rut poſt chaledas marcij vſq; ad augu
ſtum et tuc fructus ad heredes malculi perti⸗

nent. vt in ti. lex regni h finn. c. ſi vaſallus.
tẽe ſi valallꝰ fecerat in fendo aliqð edifici⸗
um vel illð pecuĩa ſua melioeæanerit. et poſtea
ſine liberis deceſſerit heredes inde pñt aufer
re illiud edificiũ niſi dñs ſoluat meliozatõnis
pᷣcium vt m. c. pᷣdicto.Inſupꝑ nota ꝙq; ducatu
marchionatꝰ comitatꝰ nõ diuidũtur.ſed feu⸗
Dum didi p̃t ita tamẽ ꝙ ꝙ vno feudo vaſal⸗
lus plures dnos nõ cogatur habere. vt in cõ

ſtitutione friòerici.hac edictali.

IEaun vioe & octauo ſeʒ ꝗbus ex cãis feu
è⅞dum amittit᷑·circa qð ſciendum ꝙ amitti

tur:xviij· modis· peimus ſi vaſallus fiat mutcꝰ

ſi tame feuoũ ſit magnũ:et ille non poſſit ſine
feudo ſuſtentari tantũ ſibi debet de feudo re⸗
lmqui q inde poſſit ſuſtentari· vt in ti · quibus
mo. feu:amit. S. vlt· Et hoc debet intelüigi de
feudo nouo:ſeò feudũ paternũ retinebit totũ
ſurdus mutꝰ? et claudus.æ ſi fiat clericꝰ vel
religioſus vt in ti · qui arma bellica depoſuit
3 ſi 1̃e nõ petat poſt moete dñi ab eiꝰ herede

lare

o

Zau erit fendü b ptem eins· xj · ſi dñ
nerit vel cõtra eum teſtimoniũ tulerit vel ad⸗
nocauerit vel ꝓcuratoe fuit in actõne ciuili b
criminali et ꝗpter plures alias cãs ingratitu-
dinis que numerant in li. feu· ſi tñ ꝓſequatur
inmiuriã ſuã pᷣt dnz accuſare xij · ſi i dicta pub
lica expeditõne vocatus ad dnm non venib.

infra diem et annũ mueſtiturã. vł ſi heres va

ſalli imfra diẽ et annũ nõ petat ĩueſtiturã „
CE —

eſt veꝝ ſi ſit maioæxiiij·anis· ſecus eſt ſi

pubes Impubes vero debz eã petere ĩfra aãnũ

et meéſem vt ĩ ti · quo tpe miles inueſtiturã pe⸗
tere debeat. c. i. Et hec vera ſunt qñ doloſe o⸗
miſit.· ſecꝰ ẽ ſi ex iſta cã vt ꝗpter inmcicias
capitales ł abſentiã iuſtã· qqrto ſi monitꝰ nõ
velit iurare fidelitate dño inueſtiturã pollice
ti · qquĩto ſi ĩfeudauit feudũ tali ꝗqᷓ illud deſer

nire non p̃t. vel ſi infendauit illõ alia lege ;

ip̃e Pabet· puta habuit ĩ ſe et ĩ ſuis heredibꝰ
maſculis· et ip̃e infendauit ſibi ĩ ſe et ĩ ſuis he
redibꝰ maſculis et femiĩis ſib.pᷣt tñ feudũ dare
vaſallus alij in feudũ debitis circũᷣſtãtijs ob
ſeruatis ſi ſit keudũ paternũ. vt in ti · de feudiſ
aliter ſi chentulꝰqſexto ſi feloniã·i.fraudẽ ĩ
dñm Zmiſit otra tenoee iurameti fidelitatis ·
vt ſi dñm relinqᷓ̃t m bello cãpeſtri nõ moæetuuz
nec ad moætẽ vulneratũ:ſſeptio ſi cũ vxoee ł
cũ ↄcubina dñi ↄcubuit vel turpiter luſit · vk
ſi cũ filia vel vxoee fiłij vel nepte ex filio.vel
cũ ſoeoee dñi in domo dñi cõcubuit.vt in ti · q̃
bo modis feudũ amicig ĩij octauo ſi occidit
fratre ꝗꝓpeiũ vel fili fratris vt ip̃e ſolus ha⸗
beat totã hereditate. In quo cãu ſi feuõ ſit pa
ternũ pdit ið.tñ redit ad ſuos feudatarios nõ
ad dñm vt ibide . S. vlt · Sxponit aũt bn· hoc de

fratre dñi· ey · e · c · ij. in fi · Slo·. ſz male · ſzm loo ·
et accur ·q nono ſi alienauit feudu b eiꝰ ꝓtez

niſ iuret q; hoc ignoꝛãter fecerit· Nullo titu⸗
lo vaſallo licet feudũ vel aliquã ꝓtem eiꝰ vẽ
dere impignoeare vb quocunqʒ modo aliena
re b etiã in dote dare mſi maioei dñno pmittẽ

te ad quẽ feudũ ſpectat.Et ſi ſecus fiat ireituz

eſt · nulla pᷣſcriptõne impediẽte· et ꝓs aliena⸗

ta redit ad dñũm vt m oↄſtitutõe friderici hac e
dictali⸗St ſi'r nec idem trãſferee p̃t feudũ in

aliũ ſine oſenſu dñi vt ibide AXon Phibet' tñ
feudũ paternũ alienari inter agnatos cũ poti
us refutatio ꝙᷓ alienatio videatur vt ibidem
Moteſt etiã ireequiſito dño feudũ paternũ ad
vitam vaſalli in dotem dari ex · e. c. ij. in glo.
J Vtrum aũt fenduʒ poſſit ꝓ aima eccleſie da
rł.require· infra ĩ ti · de imunitate: ec.circa fi:
tñ bn. notat:ex ·e⸗ex ꝓte:ꝙ ſi vaſallus alienet
totum feudũ vel maioeꝛem ptem pdit feudum
cum dñs a quolibet poſſeſioee poſſit illud re⸗
uocare. ſi vero minoꝛem eiꝰ pteʒz det ĩ libello

vel obliget pignoei důmodo remaneat in ſer
nitio dni non pdit ꝓpter hoc feuduz vt in li.

feudo: qbꝰ moĩs amittit leudil ij. 3xr.ſ ne
accuſa

nec alium ꝓſe miſit vł dimidium redituũ fen
di vnius anni dno nõ miniſtrauit. vt in oſtitu

tione hac edictali cxiij · ſi tant del mquat ꝙ

feuduũ pdere debeat tüc em ꝗꝓpter eiꝰ delictũ

filij ſui ꝓpdunt feudũ⸗vide tñ ꝙ iðꝰ pdere ñ de

beat ſi patri nõ fuerit qſtio mota ar:exdedo⸗
na.c.fi:Gof·aũt allegat ad hoc ꝙ et Otra · et
tandẽé dicit ꝙ recureendũu eſt ad Oſuetudies et
oſtitutõnes feudoꝛ ·⸗ xiii ſi ñ fec erit obſer .
uari que circa cardinaliũ incluſione in electõ
ne pape ſunt ſtatuta vt in li.vj.de ele: c · vbi
ec. Becioquĩto ſi filiũ ſuũ ad ſatiſ faciedũ do
mino nõ induxerit. ſi em filius vaſalli offen⸗
derit dñm pater requiſitus a dño inducat fili
um ad ſatiſ faciendũ vel ſeparet a ſe fuliũ ali⸗
ter feudo peiuet. ſi vero pater eum ad ſatiſ fa
ciendum mducat et ip̃e ↄtemnat· patre mos⸗
tuo ei in feudo nõ ſuccedat niſi peius ſatiſfa⸗
ciat vt in ↄſtitutõne hac edictali.l.jq Decio
ſexto.ſi ſuũ vaſallũ nõ induxerit ad ſatiſ facie
dum dñno. ſi em̃ vaſallus de ſuo feudo vaſallũ
aliũ habeat. et ille alius vaſallꝰ vaſalli dũm
dñi ſui offenderit.niſi fecerit hoc ꝓ ſeruitio
dñi ꝗpeij· que ſine fraude peiꝰ habuit feudo
peiuet et ad dñm a quo illud habuit reuerte⸗
tur niſi ab eo reqſit us paratꝰ fuerit ſatiſface
re maioei dño que leſit. Et ſiłr niſi dñs valalli
requiſitꝰ a ſuo dño requiſierit eũ qui illũ dnm
ſuũ offendit vt ſatiſ f aciat illo feudo peiuet
vt ibið ·.qq Decioſepꝰ ſi dñs ĩfeudauerit ſuũ al
lodiũ et poſtea illð otulerit alieui eccłie vel
ꝓ oblatione vel ꝓ aliquẽe ↄtractũ tũc vaſallꝰ
nõ pt illud retinere niſi ꝓꝑ gram ip̃m ab eccia
recipiat tanꝙᷓ nouũ p̃t tn tuc vaſllus agere
ad intereſſe otra dñm vel vt det ſibi feudu vk
eque bouũ.vt in ti ·de pace iurameto firmãda
A¶.vnica · S. ꝓplt.· Deciĩooctauo.ſi pᷣlatꝰ eccłie
vaſallus alicuiꝰ peincipis.ↄtra dñm feloniaz
omittit eccleſia feudũ ꝓdit dum ille p̃ᷣlatus
viuit .· ſed poſtea recupat illud ſcz cũ ille obie
rit· vt in titulo ſi clericus vel ep̃ᷣus.hq̊ ho.Bn.
etiã plura ex p̃dictis poĩt.ex ·e.c. ij. Qund ſi
vaſallus ↄmittat crime leſe maieſtatis contra
peincipem ꝗpter qð publicant' oĩa bona ſua.
nũquid ad pemcipe puenient bona feudalia.
AEger guib · dur. ꝙ ius ĩ re qd opetebat va
ſal lo ſcʒ vtile dmum pueniet ad pemncipe ſʒ dr
rectũ dnium apud imediatũ dñm remanebit
qe vero nõ decet peicipẽ ꝓ fendo ſeruire nec
P ſe nec ꝓ ſubſtitutũ peinceps pᷣciũ recipiat
eſtimatõe vtilis dñij· dñũs immediatꝰ recipiat
ꝓtem aliam pcij ꝓ directo dñio.ff.de lega. ij
qui ſolidũ. S.·j· fiſcus em pᷣt vendere rem quaz
cũ alio habet ↄmunẽ reſtituedo alteri ꝓ rata
pcij · C· de cõmuni reꝝ alienatẽne.l.ij. li.x.
8 Squitur videre de nono ſczʒ coꝛã quo que
ſtio feudi debet ventilari.circa qð nota.
ꝙ aut agit᷑ de feudo poſſeſſoꝛio aut petitoꝛio.
ſi poſſeſſoꝛio tunc coꝛã oꝛdinario vel delega⸗
to debet cã tractan · ex · de fo. Ope. ex pte · b·
In multis tamen locis dominꝰ ↄgnoſcit ð feu
do ſiue agatur de poſſeſſione ſiue de ꝓpeietate
ſzm gof· et ho.Sed bn. intelligit dictũ.c. de
ꝓſoms miſerabilibus qe loquit de vidua que
feudo fuit ſpoliata imo cozam oedinario vel
delegato erit tractanda quia ep̃i dicunt cõſʒ
uatoees viduaꝝ et miſerabilium pſonaꝝ· di.
lxxxvij· c · .· et · c. inj · et· xxiij.q.v. Fdmiſtrato
res · Si petitoꝛio ſic eſt diſtinguedu · ſi eĩ qſtio

vertat' inter dñm et vaſallos ſucs.aut vertit
ꝓ feudo ſcʒ vta vaſallꝰ debeat illud habere

vel nõ: et tũc debet pares.i:vaſalli cãm tra⸗
ctare dnꝶ em et vaſallꝰ pñt de oũ̃i oſenſu iu⸗
diciũ ad mictere pariu qe h; neutri p̃iudicat . ſi
vero dñs pares nõ hʒ arbitri ſuccedũt inſtar

iudicu ſuſpectoꝝ ar·j· q:j.ſi clericꝰ clericam
Fut dñs hʒ pares vocabit omes et ex illo eli

git vn ũ dns et vaſallus aliũ.ar·ij ·q:vj.pla⸗
cuit. In multis tñ locis ſolꝰ dñs eligit pares
Ene vortt P iure dñn · ſcz qe petit ſe recogꝰ⸗
ci doñm. et vaſallꝰ q̊ negat qe negat feudum

et tũc cã debet tractari coꝛã oꝛdinario vb de

legato.et ſi vaſallꝰ ſuccũbat pdit ius qð in
feuòo habebat.vt in ti ſi de feu. ↄten.fuerit

vaſallꝰ Si vero qſtio vertat inter duos vaſal

los ſcʒ quis eoꝝ ſit potioe tũc dñs feudi ðbzʒ

recognoſcere vt ibide.q;diu em dns feudi pa
tus eſt iuſticiã facere:et vaſalli parati ſut co⸗

ram dno rñdere⸗nullꝰ alius ſe debet de illa
cã intermittere er · de iudi · ceren.· niſi oſnetu⸗
do vel peinilegiũ obuiet · vt ibidẽ in. c. nouit

ſed ſi negligens eſſi tũc iudex aliꝰ oedinariuſ

vel del egatꝰ mdicare poſſet · ex · de fo · ope · ex
erãſmiſſa- Si aũt inter dñm et vaſallu vel etiã
inter vaſallos agat' actõe pſonali que non ſit
de iure feudali.licet ſit circa rem feudalẽ vt
pignoeaticia vel depoſiti.tũc ſemꝑ coꝛã oedi
nario eſt agendũ Et hec ſũt vera vbi tm̃ res et

iuriſditio eſt ĩfeudata alias dñs feudi ↄgno⸗
ſceret de oĩbus cãis iure oꝛdinario et appel⸗

labit' ad illu qui ſibi iuriſoitõzʒ ĩfeudauit.ta⸗

les aũt ſunt epi abbates:duces et comi tes:qᷓ
nõ tm̃ rem iuriſoitõz habẽt infeudatã · vñ in

talibꝰ appellan debz ad dñm ſupioꝛeẽ ꝓximũ

feudi quia ille hʒ iuriſoicõez oedĩariã a lege

friderici · SGi vo qſtio vᷣtat' ĩter vaſallos et ali

os q̃ ñ ſunt vaſalli.vt ſi agat᷑ de re illa rei ve
dicacõe tũc dñs ñn cognoſcet.qe tẽ ĩ ſua cauſa
iuder eſſet · G oedĩariꝰ b legatꝰ ↄnoſcet. SZ

aũt qſtio vtat' ĩter dñm et al iuʒ q ñ & vaſallus

eiꝰ puta ẽptoꝛem fendi vel alias feuðò poſſidẽe

tem:tũc cognoſcet ille iudex ſub cuiꝰ iuriſdi⸗

tione res ipa veł reus · B hoſti.ex de iudi.· ce
dhuc nota ꝙ eccia vacãte capitulũ de

terz
feudil eccie cognoſcere ñ p̃t ex ð fo.ↄpeveꝝ
Inſuꝑ nota ꝙ qñ ẽ ↄtrouerſia inter dñm et va

ſallù vaſallꝰ nõ dzʒ exigere a dño iuram̃tũ ca

lumnie et ꝑ ↄñs nec dñs a vaſallo.qe qð qᷣſqʒ

juris ꝛc vt ĩ li.de feu. .
De ſolucõibus ti:xix.

ꝰacõ tollit᷑. Ideo poſtꝙ; ↄſideratũ eſt
de obligatiõibꝰ. nuc ↄſiderãduz é ð ſo

Oſtea qę pꝑ ſolucõʒ eius qð debec' obli

lusiõibꝰ.Vbi peimo vidẽduz eſt qd ſit ſolutio
e quot et que ſunt ſpecies eiꝰ 3quis ſoluere

Poteſt et debet.quarto cui debet ſolui.quinto

quid ſit ſolusduʒz. ſexto quis eſt ſolucõis effe

ctus ECirca peimũu ſctendũ ꝙ ſolutio e eiꝰ qðᷣ

debet redditõ. et colligic' ᷓ deſcriptõ inſti ·

quibꝰ mois tollv obli.Vel largo mõ ſumpto

noĩe ſolutõis.ſoluuo eſt ab obligatõe libera⸗

. „

tio.liberatio mæꝙᷓ quocũqʒ mõ facta vt . ff· e ·
ſolutionis. òèòG

Irca ſcm ſciẽdũ ꝙ ſolutõis ſpẽs ſũt due

Iſcz naturalis ſiue vera que fit ꝑ redditio
nem eiꝰ qð debet. St ciuilis ſiue imaginaria
et hec fit multip. t qe ꝓ ſolutõz tolli obli⸗
gatio vt pʒ ex pᷣdictis ideo ad maioꝛẽ euiden⸗
tiã notandũ ꝙ aliqu ſunt moĩ quibꝰ oĩno tol
litur et extinguit ip̃o iure quelibet obligatio
tam ciuilis ꝙ natnralis. Fliqui vo ſunt modi
quibus tollit oino ip̃o iure obligatõ naturał
ſed ciuilis nõ oĩno solli ſʒ debilitartz e qui
dã modꝰ quo tm obligatõ ciui lis elidit᷑ᷣ. ſedò
naturalis nullatenꝰ ibi ↄcutit᷑. Modi aũt qui
bus oĩno tolli om̃is obligatio ciuilis ſczʒ et
naturalis ſunt multi· G̊ em pꝛĩo fit p verã et le
gitimã ſolutione. e ꝓ acceptilarõz qua tol⸗
lic obliꝰ verbis ſeʒ ſtipulatõe dtracta de qua
ſcʒ acceptilatõe·reqre infra de v. ſig · 3 a
quilianã ſtipulatõz qua tollũ peioꝛes obliga
tões aliter ꝙ verbis ↄtracte puta re et oſenſu
vel literis et de his tribꝰ mõis habet inſti. q̃

bus mois ob.tol.p̃dicte em̃ obligatões pꝑ ac⸗

ceptil atõz nõ tollut qe ꝓp eam ſola obligatio
verbis ↄtracta tollit⸗ ſt hoc eſt veꝝ.· n dicte
obligacões peimo reducãtur p ſtipulacõz acqᷓ

lianã · vt ſi ĩterꝛogẽ te hoc modo⸗id qð debes

mihi ex tali mutuo vb ↄmodato vel deſpoſito

Ite illuò qð debes michi ex obligacõe cõſen⸗

ſu ↄtracta ex tali vèditione vel locatione vel
ſeterare Tre lud as miehi debes ex obliga
tiõe otracta ex talibꝰ literis tuis · ꝓmittis te
michi datun et ſoluturũ et reſpõdeas ꝓmit⸗
to·ccce mõ peioees obligatiões re vel ↄſenſu
Otracte vel literis. nuc de nouo reducũtur in
Nipulacõzʒ acqlianam ſic dictã a gallo acqᷣlio
ꝗᷓ eã inuenit ꝑ quã tollu.qꝰ facto ſequi debz
acceptilacõ adò tolledu ſtipulatiõz acqlianã.
vt dicat' hoc mõ.qð nũc ſtipulatiõe ꝓmiſi t⸗
bi habes ne G̊ acceptũ.et reſpõdeat habeo
acceptu ꝗ tuli Vñ mhis talis foema debet in

inſtrumto huari· abſolnat eũ ꝑ acqlianã ſtibuu

latiõz pᷣcedentẽ et aeceptilatiõz ſequentẽe legi
time iterpoſitas ¶ Quarto ꝓ obligacõeʒ.vt ſi
debitoe pecuniã offerat pntibꝰ teſtibꝰ eo lo
co quo debet fieri ſolutio· Quito ꝑ poſici⸗
on· vt ſiqs pecuniã apð ſe depoſitã ðponat
coeã pᷣtoꝛe ł ꝓſoms honelſtis apud edem ſacrã
ff.depo·l.j· ſi pecumã · ꝙ Gexto ꝓ oblacõ⸗
ne tocius pecunie òbite ſoloniter factã. C.·e
obligatiõe. SFliq tñ vt gof: hos modos ꝓxie
dictos accipiut ꝓ vno mõ.vt ſi creditoæe no⸗
lente ſolntiõez accipe debitoe ſibi eã offerat
demũ deponat et cõſũgnet vt mhidem · Opoeter
auũt depoſitõem eſſe diuturnã.q ſi debitoe re⸗
ſeruat pecuniã nec depoſuiſſe vide eam ff.de
vſur᷑.debitoꝛ ſeptio x interitũ ſpeciei q̃ erat
in obligatoe:fk · e · ſ ex legati Ynde ðe ꝙ ſi ex
legati cauſa vel ex ſtipulatu certũ hoĩez mihi
debes et ille peiꝰ ꝙᷓ; des eũ mihi moetuus fue
rit nõ aliter teneberis niſi ꝑ te ſteterit qꝰ miꝰ
eum vinũ mihi dares.tũc aũt ꝓ te ſtetit ſi ĩter
pellatus nõ dediſti vel occidiſti ·.e octauo ſi
creditoe ſuo maleficio ſuã actõem amittat per
l.: ſiquis ĩ tantã ·et edictuz diui. marcij· vt. C
vn vi:ſiquis in tantam.et ffiad le. iuli.de vi

due
ti
ni
Dl
den⸗
otol
ano
nodi
grae
ei
ſed
quj
Zet
tle
tol⸗
qua
blig,

ln

ac:
Ati
icte
ac
*
ſito
en⸗
vel
iga
8 te
mit:
enin
n in
Ilio
ebz
.

ipn
legi
vtſi
lo
ci
nat
cii
eo⸗
*
rie
ho⸗
rat
tet
re⸗
de
rat

ibi
i5

er
ſ

pua.l.pꝓlt. quono ꝓ nouatõem ſic dictam per

nouã obligatõz in quã peioꝛ obligatõ debiti
tranſit puta ſi id qð debes mihi ſtipulatꝰ ſim
a ticio mihi dari· Nam internẽtu noue pſone
naſci obligatõ noua· Et fit Im iura nouatio
cuũ expeeſſe agit' inter ↄtrahetesꝶ ꝙ tollat ob⸗
ligatio peima· et inducat noua.vt inſti qui ·
mo.tcol.ob. . peetereaalias manet obligatõ
peima cũ noua. ita vt ex vtraqʒ ſit debitoe o b

ligatus.licza de eadem ti ſemel exactõ fiat vt

ff.de re· iur. bona fides:q x· ꝓ delegatõeʒz vt

cũ qs dat ſuo creditoꝛi ↄſẽcieti ꝓ ſe al m̃ ren

Oſentiente.ff᷑.de noua:delegare· xj·p ↄope⸗
ſatõem qᷓ eſt debiti et crediti inter Otrabetes
tributõ.ff.de Openſa.l.j. xij.ꝓ ſncceſſonẽ
vt ſi creditoei debitoe vel ecõuerſo ſuccedat

ff.de fide iuſ.ſtichũ . a ticio:xii: ꝓ nuduz

Oſenſum ille em̃ obligatões qᷓ ſolo ↄſenſu con
trahunt' vt ex vendito locato ſocietate· et mã
dato.ſicẽ ↄſenſu inducũt' ita volutate ↄtraria
diſſoluunct'. ſi tñ res ſit integra:vt ecce ego et
tu inuice ↄuenimꝰ.vt pᷣdium meũ emptõis cã
hr̃es ꝓ pᷣcio·x· libr demũ re nõdũ ſecuta · i p⸗
cio nondũ in toto vel in pte ſoluto et re non:

dum in toto vel ĩ ꝑte tradita volũtate dtraria

recedere ↄſenſimꝰ ab pᷣa venditõe et emptõe
certe hoc mõ liberam inuicè et obligatõ et a
ctio ex ip̃a venditõe et emptõne deſcedens ex
ſolus oſenſus ↄtrariꝰ nõ ſufficit ad reſcinde⸗
dum peimũ ↄtractũ: ſed nõ ex eo dat actõ ad

tin Saie MDen q̃d ſi res nõ eſt ĩitegra · tũc
e

repe tendu qð eſt ſolutũ.ff.de pac.ſi ab emp⸗

tõne . vlt. opoetet g actũ peioꝛi ſibem inten
dere vt · C. qn li.ab em.diſ.l.j.h; eſt ven hm

aza0.· vt emptoe tradat rem et venditee p̃cium.

St ide intellige de alijs ↄtractibꝰ ex ↄſenſu ð

ſcedenti bꝰ. vt inſti.qbus mo.tol⸗ob. in fi.

xiiij· ꝓ fructuũ adeptõz· er.de pig· cũ tra·

Modi aũt bus tm naturab actio tollr ip̃o iu

re. ſꝭ ciuilis remanet eliſa tñ vt defacili ei per
exceptõis auxiliũ reſiſtat ſũt płes.h̊ em fit p
tranſactõzʒ· Eſt aut trãſactio de re dubia· lite
certa necdũ finita nõ gratiita pactio.dicitur
aut trãſactio qᷓ actõis trãſitõ· qꝛ craſigit tranſ
it et diſcedit ab actõne: et ita de ꝓpeie tralige
re is qui agit vt recedat a lite. p hanc em̃ tol⸗
litur obligatõ naturalis et remanet ciuilis qee
trãſigens p̃t ĩtm agere et petere ilud ſuꝑ q?

eſt tranſactũ:ſ reus ſe def endere p̃t ꝑ excep⸗

tione trãſactõis. ff.e.liij: * ꝑ pactũ de nõ pe
tendo de quo ĩtellige id qð dictũ eſt de trala⸗
ctõne a q̃ dr̃t qe pactũ de nõ petẽdo p̃t fieri S
tis et nõ gratis:trãſactio vero nõ fit gratis·.3
ꝓ iſſtrumẽti debiti redditõz vel cãcellatõem
de qua et d idẽ intellige ff·. e · ſtich ů · S. natu⸗
ralis· et ̊ ſi fiat de volutate creditoeis:alias
ſecus ẽ· C. e. ſi debitoei Sed nuͤqd erit idez
ſi reddat pignꝰ.:h ꝙ nõ.rõ huiꝰ ẽ qe redd?⸗
tio inſtr̃i in nullo eſſz vtilis creditozi niñ eſſet
a debito liberatꝰ.ſj redditõ pignoæeis pᷣt aliaſ
vtilis eſſe debitoꝛi qe p̃t eo vti · q̃rto ꝓ iurame⸗
ti delati receptõz vt ſi debitoe deferete credi⸗
toee iurauerit ſe nihil debere. ip̃o iure ſublata
eſt obligatõ naturalis:ciunlis vo elidit' pꝑ ex

ceptẽz iuramẽti · Oodus aüt qno rollite obli⸗
Satio ciuilis et remanet naturalis e ꝓ ſnie ab

iolutõz vt ſi obligatꝰ ciuiliter et näaliter eras

et otra te fuit actu m iudicõ et fuiſti ꝑ ſniam
ablolutꝰ ſublata eſt obligatõ cimilis ita vt p
exceꝑtõʒ rei iudicate nõ ſoꝛtat' effectũ. rema
net tn natura b vt inſti · de excep· S. ite ſi in iu⸗
dicõ. Bes em indicata cũ ſit de iure ciuili po-⸗
teſt tolle ea qᷓ ſut iur cimił ñ ãt ea qᷓ ſũt iur nãł
Aggquit videre de 3° ſcz qs tenet' et p̃t ſol⸗
nere. circa qð ſciendũ ꝙ tenet et p̃t ſolue

re obligatꝰ vel heres eiꝰ in que obligatõnis
uactio trãſit ſi tñ ſit ↄpas mtis et maioæ.xxv. ã

nig ſi ei pupillꝰ ſit debitoe altenꝰ et velit ſol
uere creditoei. ſi talia det in qbus alienandis
decretũ exigit.de bet in eis ſoluèdis adhibe⸗
ri tutoeis autoeꝛitas et decretũ.ałs ſolutõ ipo
iure nõ tenet. Et qð eſt ſolutũ ſi extat a mmoei
pt vendicari ſi tñ ↄſumpſit dð credi liberat
minoe facto creditoeis · bt inſti: qᷓbus alie.li.
F. vlt. Bi vero pupillꝰ det ea in quibꝰ alienã

dis decretũ nõ exigi' tenet ſolutio facta ab eo
cũ tieis auẽte · vel a ſolo tutoꝛe.Si ãt adul

tns eſt debitoæ et nõ habeat curatoeem et ip̃e
ſoluat ſolutio tenet· et ip̃e ſoluens liberatur
ſiue qð ſolutu eſt ſeruari poſſit ſiue nõ poſſit.
vo habeat curatoæé et ipᷣe ſoluat ſolutõ te⸗
net ipo iure.licet in his oibus etiã qñ ſolutio
ipᷣo mure tenet adhuc reſtat ei beneficiũ reſtitu
tõiꝶ in integrũ ſi doceat ſe ſoluendo leſum.qꝰ

beneficio peinabitc' ſi mrauit. Sũt aũt qᷓ ſoluè
tenen' qui tñ nõ ſut obligati vt tutoæes et eu

ratozes et om̃es legitimã admiſtratõz habẽteſ
ff · de admi.tu quoties. I. ſic aũt. lte quelibʒ p
ſona legitia ꝓ debitoꝛe ſoluere p̃t. et ſoluedo
1Snoeantẽ liberat euã ĩnitũ vt inſti.qui . moð

tolob· i.rñſo· Ite quelibz legitia pſona pᷣ̃t ſol
uere creditoei muito noie debitoeis ſi ſpes vł

quãtitas erat in obligatõne· ſecus ẽ ſi factum
t Ff·ę.inter . Itẽ nõ ꝙ ſi tutoꝛ ſit debito⸗ pu

pilli ſin ſoluere debet ei nec dz expectare quo

uſq; dueniat' ꝓ iudicè et qð ſoluit debz admiĩ
ſtrare cũ alia ſubſtantia pupilli. St econuerſo

ſ pupillꝰ ſit debitoꝛ tutoꝛis qe tutoꝛ fuit cre⸗

ditoe patris pupilli. poteſt a pupillo exigere
et ſibni ſoluere dummodo ſit pecuma pupu
li de qua poſſit ſibi ſoluere. SZci endũ aut p
filius tenet' ſoluere debita patris ſi eſt heres
ex ·:e.c.j.vbi no·ſzm bn. ꝙ fgu aut e heres
aut ñ.ſi nõ ñ tenet ꝓ patre nin in cã pꝛimpu

arij · C. de p⸗'impu· cũ ex ſola.li.xij. Si aũt eſt

heres aut e inſtitutꝰ heres ĩ certis rebꝰ et ſie
nõ tenet' ſoluere debjita pris· qe qui ĩ certis re

bus inſtituit' loco legatarij habe. C. de he. ĩ

ſti.quoties. Fut vłr in oĩbus et tũc aut feat i

uentariũ aut nõ.ſi fecit:ſic nõ tenet ſoluere n
ꝙ;tum hereditatis vires ſe extẽdunt.C. de iu.
deli. l. ſancimꝰ. ſi nõ fecit·tuc in indicio poli
nõ tenet ſoluere miſt chrum Hereditatis vires
ſe extendũt· ſed in iudicõ foꝛi tenet' ſolue oĩa
debita ex ↄtractu vel qᷓi.debita vero deſcẽdẽ
tia ex maleficio ſiusdelicto vel q̃ſi: nõ tenec
ſoluere niſi quãtuʒ ad eum puenit vel niſi lis
cu defuncto fuerit oteſtata:C, de delic· defuů ·

”cG
M

na.-1Hota tñ ꝙ m duobꝰ caĩibus nõ da
cotra berede niſi ꝙõtum ad ipm puenit.
ne8 6 qn aliqs agit otra menſoee male renũ
UntS.- vt ſi aliqs fuit mibi demnatus ab. x-
aera Anédaet ip̃e ſoluit miꝰ ꝙ;. x. et i80
bepoſui querelã cozã indice et iõ iudex miſit
menſoes ꝗq renũciauit ſibi. ꝙ ·x. in gera tradita
eſſent mihi et ꝓpter ho ille fuit abſolutꝰ.actio
mihi dat Otra meſoæzé ſz nõ ↄtra eiꝰ heredẽ ni
ſi quàtum ao en pnenit. ff.ſi men.fal.mo:di ·
ſ puohꝰ. ꝗ. vlt. Scs e cũ qꝗs agit ↄtra alique
actot e tributoeia q nõ dat ↄotra herede n quã

tum as en ꝓpuemt.ff. tribu:ac illò. J. j. Scðz

aut canones heres tenet' ex del icto defuncti
ex. de ſepul. c. vl.et de rap· in literis· Vnde
nota ꝙ quilibet heres ſiue filiꝰ ſiue extraneuſ
tenet ſoluere oĩa debita defũcti ſiue ex ↄtra⸗
ctu vel qᷓi: ſine ex delicto vel qſi.G̊ rich· et bñ
ex: ec. 1. et ſepulc. vl. St ſiqnide tm ſit vnꝰ
Hereg lie tenet' inſolidũ ſi vero ſint heredes

pbes qimet tene' ꝓ ea pte ꝓ qua heres exiſtit

Miſi oete in duobꝰ cãibꝰ Vnus eſt qñ res fur
tua tota Puenit ad vnũ ille tenet reſtituere
totã: Ff. omo. l. i. heres- Hec gof. Scõs eſt
ſi ante reſtitutõꝝ rei furtie alter hereò fiat nõ
loluædo ar.ex ·de vſur.cũ tu.et.c.tua ĩ glo:
Ktez ſi filius ex otractu patris iuſſu eiꝰ mutuo
pecuĩiam accipit nõ tenet eam ſoluere credi⸗
toei miſi ſit heres patris. C. qð cũ eo q in alie⸗
na ptãte eſt. ex ↄotractu.B eſt veꝝ ſzm glo · ſ-
accipit vt nunciꝰ et miſter· Non ſolũ aũt pein

cipalis debitoe et eiꝰ heres ſoluere tenentur

ſ ec in defectũ hoꝝ fideiuſſoæ et eiꝰ heredes
ff.de fideiuſ.poteſt· J. ·.· Debet aut pᷣlatꝰ ſolue

re debita ſui pdeceſſoeis ꝓ eceleſie vtilitate ↄ

tracta: ex. e. c.j:aliter ↄtractus eſſ inualidus

x ·qij.hoc ius et refundi ꝓ in iĩtegrũ reſtitu⸗
tõem ex · de reſti: in inte.reqſiuit.pᷣlatꝰ em̃ q̃ſi

ſui pdeceſſoeis heres eſſe videc. di. xl. c. j· ſm

em Inno:eccia b ciunitas nũqꝙ; obliga n ſit vſũ

m vtil itate eiꝰ. ff.ſi cẽᷣ·pe · ciuitag Quid de

illo qui ſoluere tenet' nõ tamẽ pᷣt q nõ hʒ vñ

ſoluat.· ꝙ talis tenet' vel ↄuenitur. aut ex
maleficio· at ex Otractu:.ſi ex maleficio tũc ſi

nõ eſt ſoluedo punire p̃t et verberari · vt nota

tur · xi ij·q: vj.ſi res· Nec eius pena eſt pᷣcio re

dimeda:q: i debemꝰ. gt exquo talis penam
cospale ſuſtinuit ꝓ debito nõ tenet ſoluere·
imo liberat. q ꝙ eode nõ debet bis iudicari
vt m· c· ſi res· Si aut ↄueniat' ex ↄtractu ñ eſt

cospaliter puniendꝰ. ſ ſufficit cedat boĩs

C. ꝗ bo: ce · po · l. vlt. tñ ſi poſtea venerit ad pi
guioæe foetunã.vt ex·e.odardòꝰ.tenet ſolue⸗

re ſe nõ totũ·ſʒ ꝙᷓtum p̃t habita rõe ne egeat
inſti. de ac. S. j. Tame in iudicõ aĩe totũ reſtitu
et etiã ſi nihil rmaneat ſibiqe nõ dimitti pec

catũ niſi ablatũ reſtituat' vt in.c.ſi res:·Gͥ bñn·
et hoſt.ex ·de homi.ſicẽ dignũ et jo.di.lxxxvj.
I. Hoc nota ꝙ qñn

nõ ſatis· et· ixiq·vj: c.j· B
iudex dubitat veꝝ quis totũ vel ptez ſoluere
poſſit ſi ferat ſentetia excoĩcatõis ↄtra nõ ſol

uentẽ tenet · Sed ſi certꝰ eſſet q; nihil ſoluere
poſſet· vel ſi bonis ceſſiſſet nõ teneret vel ſi te
neret qð eſt tucius dicere iniuſta eſſtz. et iſte ſñn

difficultate abſolui deberet · et tene tur iudex
ad intereſſe · hec bñ.ey.e.odardꝰ. Inanis ei ẽᷣ
actio quã inopia debitoeis excludit.ex. de re
ſti:ſpo.olim.j. Nota etiã ꝙ ſolueẽdo nemo ĩtel
ligit eſſe · niſi qᷓͥ pᷣt inſolidũ ſoluere.ff.de ver.
ſig: ſol uedo ¶ Quid ſi mihi ꝓmittas pecuniã
quam mutuani tibi ſoluere certo loco et non
ſoluas in iſto loco · teneris mihi quãtũ in
teęrerat mea fuiſſe ſolutũ in illo loco. et iðo ꝓ
officin iudicis ad iptereſſe vodemnabens mihbi

qꝛ abſtuliſti mihbi vtilitate loci:et ita ĩ hoc te⸗

necxz ti bi:·hec em actio vtilitatẽ ↄtinet vtriuſ⸗
q; ſcʒ actoꝛis et rei:ff.òe eo qð cer·lo.l.ij Et
icit B actio certi ↄditio· n em̃ petit peinci
pale debitũ peincipali actõne. puta ex teſtimo
mo vel certi ↄditione tũc debet intereſſe peti
officio judicis et ̊ in ↄtractibꝰ ſtricti iuris ſz
in ↄtractibus bone fidei.vt in emptõibꝰ et lo
catõibus· et huiõiſi ꝓmiſiſti mibi ſoluere cer
to loco venit intereſſe iure actõnis B; hn·ex.
ofli.delęe.p. et. g. Et ide vider dicendũ de eo
q nõ ſoluit in termio p̃fixo⸗q Sed nunqd dies
ſobois a debitoee poterit p̃ᷣneniri. H? aut dieſ
ſobois eſt adiectꝰ in fauoes debitoꝛis:et tunc
debitoe p̃t illu puenire q plus ſoluit qͥ añ cẽ⸗
pus ſoluit.inſti·de ac· ꝓlus aũt. Zut in fauo⸗
rem creditoeis et tuc nõ pᷣt p̃uenwe.ff. de au-
et ar. le · eũ ꝗ: hec jo.de ↄſe· di· j. ſolent · ſʒ re⸗
petere nõ pᷣt quis añ termmũ pecuiaz debitaz
ex·òe ꝓlꝰ pe:c.vno.NHoc tñ fallit. pꝛĩo ĩ mari
to ad mopiã vergente . de quo re qre circa fi-
ti:·de matrimoĩo. Scõo in deb itoꝛe f ugiente.
ff·qᷓ imn frau:cre· ait pᷣto⸗· . ſi debitoꝛẽ· Tercõ
in debitoee ſuſpecto qe pᷣt cogi dare cautõem
If·q ſa.da.co.ſi fideiuſſo·G.· fi ·̊ ho.ex ·ð plꝰ
Pa- vne uiò ſi aliq bona ↄñia habẽt et
vnꝰ eoꝝ ↄtrahit es alienũ et poſtea diuidant
nũquid ambo debita ſoluet. Bndet guib. dur ·
ꝙ aut es alienuũ fuit otractũ ab oĩbus et tunc
omes ſolnet· aut ab vno tm et tũc aut eſt ↄtra
ctum occaſione oĩm bonoꝝ et i ↄnñem vtilita
tem et ꝓfectũ verſum. et ſic ſoluet de oĩbus
boms ſi ↄtrabẽs H̊ ꝓbauerit. ff.de ne · ge · põ
pomus. j. Fut nõ eſt in ↄnᷣem vtilitatẽ verſuz
vel nõ ꝓbat ꝙ ſit et ſic tm ↄtraloes ſoluet.ff.
de re. iu. nõ debet alteri · ¶ Nota ꝙ ſi debituz
ſit ſcriptu et debitoe velit ꝓbare ꝓ teſtes ſine

ſcriptura ſol em opoetzʒ ꝙ ipe ꝓbet p· v · teſtes

rogatos· et iſti pnt teſti ficari ꝓ ſołoe quã de⸗
bitoe facere voluit.vel ꝓ ſołone facta ip̃i cre
ditoei.vel ꝓↄreſſione creditoeis:ñj · qꝛx ſi ñ
debitum. St ſzm jo·omes illi teſtes rogati di⸗
cũtur qui rogati ſunt a iudice licet ad alind
venerit · ff.de teſtams.heredes ·. Si vero debi⸗
tum ſit cancellatu liberat debitoe niſi ↄtrari
um ꝓbet creditoe· ff. de ꝓbatõſi cy-ogphũ.
Aquit videre de qrto ſcʒ cui ſit ſoluendũ

-circa qð ſcienòũ ꝙ ſoluendũ eſt creditoei
vpvel eius ſucceſloei cui opetit actio obligatõiſ

ſi tamè ſit compos mentis et maioexxv· ãnis-

In mioeibus aut ſic diſtingue· cũ creditos tuꝰ

eſt pupił lꝰ et ipᷣi ſoli ſoluis ipCᷣo mure nõ tenet
ſobo nec es liberatꝰ.imo ſi pupillꝰ pecuniaʒ
nõ habeat ſalnã poteſt iten petere qð ſoluiſti

⁶

nt
dte:

nci

iu⸗

t;
an
Afi.
nte⸗
res
em
ls

nt
I.
me
d
it
us

— — eo — »„

Zi vero pecunia habeat ſaluam liberar̃ quidẽ

nõ ĩo iure ꝓ remediũ exceptõis. qe ſi iteꝝn

petat amouebit exceptõe doli mali. Si vo ſol
uas pupillo cũ ſui tutoeis ancte tenet ſolutio
et liberatus es ipᷣo iure · ſi tñ ip̃ᷣe pupillꝰ pecn

niã ↄſumpfſerit aut vi vel furto amiſerit repe⸗

tet iten ꝓ beneficiũ reſtitutõis in integrũ · Si
aũt ei ſoluas autoeitate mdicis vel eo volete
deponas iuſſu iudicis pecuĩam apnd edem ſa
cram ne ip̃e pupillꝰ ꝓdat eaz ip̃ᷣo iure ſoło te
net. et reſtitutõis beneficiũ ceſſat: etiam ſi tu⸗
tozis auctas interneniat? De adoleſcẽtibus

aut ſic diſtingue ſczʒ ꝙ adoleſcẽs aut habz cu⸗
ratozẽ aut nõ/ſi nõ ſic ei ſolnedo liberaris ipᷣo

zure. Deocurabis tñ ꝙ ip̃ᷣe iuret moꝛe minoꝛ;
ne alias pdita pecuia reſtituat' in integrũ⸗ Si
aut habet aut in ſolutõe internenit auẽtas en
ratoꝛis aut nõſi ſic ſolutio tenet et liberaris
ipo mre· Lcet ipᷣe adoleſcens ꝑdita pecuĩa re
ituat in integrũ qua reſtitutõe peinabitur ſi
jurauit·. Si vero nõ interueĩt· ſoło nõ tenet · et
ideo nõ es liberatꝰ nec da ei reſtitutõ ip̃ᷣo in
re nõ valente qð actũ eſt. Item ſolui pᷣt tutoꝛi
vel curatoei minoꝛis et tenet ſolutio ip̃o iure
licet mioei reſtitutõ det᷑· Ite in ſtipulatõe ad⸗
iecta quicũ z ſit ille etiã nolete creditoee niſi
peĩo cũ eo lite ↄteſtet᷑ vel niſi ſtatus adiecti
mutetꝰ in ↄditionẽ deterioꝛẽ ff.e.ſiq̃s ſtipula
t9 Ite ſeruo creditzis ff· e.ſiq̃s ſeruo tem ſi
ſoluo creditoꝛi creditoeis mei liberoæ niſi Foꝛ
te intereſſe creditozis mei nõ fuiſſz ſolutũ ff·
de ne. ge · liber hõ. Et B eſt ven ſi quãtitas de
bet.ſecus eſt ſi factũ .ffie.inter artifices .hec
hoſt te ſi aliquis mãdauit vt ticio ſoluãde⸗
mũ ꝓhibeat enz recipe ſi ꝓhibitõzʒ ignoeo ſol
uendo ticio liberoe:ſi aũt ſcio nõ liberoꝛ · ff· e

ſiquis ſtipulatꝰ ſtem ſi innito et ignoꝛãte cre

ditoee alteri ſoluat' nõ liberat debitoꝛ · C· e · ĩ
uito niſi ille alter eſſ ſociꝰ.ff.de pac/ſi vnus
vel ꝓcuratoꝛ cuiꝰ mandatũ ignoꝛet᷑ eſſe reuo
catũ· ff · e· ven · cuicũq; aũt volũtate credito⸗
ris ſoluat' liberat. C e· nihbil ꝓcuratoꝛi vero
litis nõ ſoluit᷑.ff.e.̊ iure Cte qui ſoluit ꝓdi
go non liberat᷑ puta q̃ᷓ ſoluit luxurioſo vt det
meretrici ·ff. de ãnn.l.eum q̃ᷓ regate Qnid ſi

debeo tibi centum libeas et ↄuᷣe cogit me ſibi

ſoluere illas centũ nũqd poteris a me petere
illã pecuniã. Geſpõdet guil.ꝙ aut tua bona e
rant obligata ↄũni ex ↄtractu aut nõ ex dtra⸗
ctu·ſi ex ↄtractu iure retinet:et ñ potes a me
petere· ſi vero nõ ex ↄtractu:aut fuerũt publi
cata ꝗpter delictũ et ſic ſum liberatꝰ.nec te⸗
neoe tibi in al iquo·aut fuerũt alicui data ꝗp⸗
ter vtilitatẽ publicam vel ꝗꝓpter ſtatutũ cimta
tis ſeʒ ꝓ ſtipendiarijs militibꝰ et huiõi et tũc
teneoꝛ tibi ff.ð rei vendi · Ite ſi verberatũ. ꝗ.j.
S Equit videre de quĩto ſcz qd et quãtũ eſt

ſoluenduCirca qð ſciendũ ꝙ ſoluenduz

eſt illð qð eſt in obligatõe ſcz res vel quãtiꝑaſ

ab obligato debita ſi tñ ſit res cozꝑalis qe in
copalia nõ recipiũt ſołoem vel traditõzʒ.ff.ð

acqꝗ·redo ſernus. S. incozæpales.nõ ergo ali⸗
ud eſt ſoluendu miſi qð erat in obligatõne q⸗
aliud ꝓ alio ſolui nõ pᷣt mſi creditoee dſenciẽ

de ix

ce. vt inſti ·qᷓ mo-tol/ob. ꝗJ · Fliqn tñ cogicur
aliud ꝓ alio accipe vt in eccia debitrice . Et i
co ꝗ dzʒ aurũ cũ in eiꝰ ſubſtãtia nñ repit᷑ aurũ⸗

,7

Et ĩ eo qͥ dz ſeruũ cuiꝰ vult ſoluere pciũ qe dic
euz ſaũ eſſe ↄgnatũ vt C· ð ſacroſan:ec · H ius⸗

et C.e.auãẽt.mũi debitoe:et ff.e lesjſi domꝰ
F. in pecuĩa.Itẽ m noxali actõne. ff· de re. iu
di. miles. F. j-etij-(Jed qualis moneta dabi
rur ꝛn ſolutõe·G ſolutõ fieri debz ad illã mo
netã que curzebat tpe ↄtractꝰ.ex ·de cenſi. c·
plt.H̊ glo.ex.de iureiur.olim HNota ſjm ho·
cꝙ m moneta tria requtrũt᷑ ſcʒ ꝓonòꝰ.materia
et foema.vñ re ꝓbat ſi deficiat in materia vel
pondere vel foæma debita vt qꝛ nõ eſt tal foꝛ
me q̃ cureat et recipiat vñ creditoꝛ mutuãs ꝓ
uideat ꝙ in inſtru mẽto ponat qð ſibi debec
pecuĩa eiuſdẽ materie valoꝛis et ponderis et
eoð eurq ⸗ q̃d ſi mercatoꝛ ð G̊ ſibi ñ ꝓuið
rit et dñs teree curſum mutuate pecuĩe ꝓhibe

at. et ſic diminura ſit libea in duobꝰ vel tribꝰ

ſolidis cuiꝰ erit damnũ .· Rñdz hoſt· e de iure
iu. venies ꝙ moneta aut repeobatc᷑ ex cã iuſta
ſcʒ qe diminuta eſt in valoee et tůc damnũ erit

debitoeis et nõ creditoꝛis FF. e.credito⸗ Fut

ex cã iniuſta ſcʒ qe dñs vult ↄſequi lucꝝ et tẽ
aut debitoe fuit oſcius fraudis vel culpe aut
nõ.ſi ſic erit ſuũ damnũ.ff.ſi certũ pe nihil
ſi nõ.ſufficit ꝙ debitoꝛ pecuĩam in eodẽ pon
dere et valoee quo ad pondus reddat licet ſit
dimmnnta quo ad curſu.nmiſi aliud dictũ ſit vt
ibidẽ.l.ij. ¶ Quid ſi alieni nũm inſcio vel i⸗
ito dño ſunt ſoluti · Reſpondz azo. ꝙ ſi diſcer
m poſſunt ab alijs manent eiꝰ cuiꝰ fuerũt · et
eosꝶ vendicare p̃t· Si vero nõ pñt quia ſunt mi
yti cũ alijs ſunt eiꝰ qui accepii :nec pᷣt eos do
minꝰ vendicare ſed ei opetit actio furti in dã

tem ff.e.ſi alieni Noca ecẽ ꝙ; quis tenet'

ad alten duo ſub alternatõe liberat᷑ q vo
luerit pᷣſtando· inſti · de here · inſti · ꝓ. ſi plures

loc ant fallit peimo in legatis.?? in fideicõ

miſſarijs libertatibꝰ.q̃ quide duo ſi relinquan
tur ſub diuerſis oditiombꝰ et incertis nouiſſi
me parcehdũ eſt ff. de cõ. et demõ. ſub diuer⸗
ſis. et· l. ꝓ fideiomiſſũ.3ʒ qñ duo tenent᷑ mſo⸗
lidum ſub alternatione ad aliqua · tũc em̃ cre
Ditoeis eſt electio ffde ↄdi.inde/plane:q̃rto
in legatis in genere vt cũ teſtatoꝛ habes duaſ
conchas legat concham ſine determĩatõe · tũc
em electio eſt legatarij. ff.de le.j. qui duas · B
bar.vel beocardicis:et guil:ex de teſta· indi⸗
cante · Bed bn· ex de reſcenp. inter ceteras lo⸗
quens de pᷣdicto · qrto cãu dicit ꝙ heres habz
optõem niſi ſit in moꝛa· quia tunc ad legatan
um optio ptineret ris ſiquis ſoluit ampli
us ſuo creditoei ꝙᷓ debuit cũ q̃s indebitũ
ſolmit·aut ſol nit ſci eter auta gnoꝛanter ſi ſcie⸗
ter ant ſponteet ſic nõ poteſt repetere.qe bi⸗
detur donaſle · ff· de vdi · inde · l · ij · Fut coactꝰ
pꝓ metũ iuramenti et ſic pᷣt repetere.vt ſiquis
iurauerit vſuras ſoluere debet ſoluere et poſt
ca repetere. ex · de iureiu · debitoꝛes in glo. et
tex · Si vero ſoluit ĩignoeãter.aut ꝓ ignoꝛantiã
iur̃ et ſic nõ pᷣt repetere aut facti et tunc aut ꝓ
ignoeantiã ꝓbabilem et ſic pᷣ̃t reperere · vt ſi

Dirdei detulit iuramentü et ille falſo iuranit
ii itm eile obligatũ inſti · de ac . . ſtez ſiqs po
ſtulauerit· Tercõ qñ cã tranſactõis ſolur. C.
de ddi inde . . ij · Quarto qñ ſoluit ex cã q cre
ſcit ꝓ inficiatõz vt actio legis acquilie qᷓ dac
in ſimplũ ↄtra ofitente et in duplũ ↄtra negã
tem. vt ſi occidiſti aĩl vicini tui. ff. ad leacq.
vVvñ nera ciꝰ. . hec actio.Quĩto qñ ſoluit ex pi
etate. ff. de Ooi. inde. cũ is· S. plt. Sexto qñ a⸗
liquis ſcieter ſoluit. C. de ↄdi.inde. jndebitũ

is cin ſucceſſit ſatiſfecerat de dehito quia qui
ſuc ceſſc in locũ alteriꝰ hHabz iuſta ignoeantie
caãm. aut minꝰ ꝙbabile ſic nõ p̈t repetere. C.
ad le.fal: ereoe“ Mota mſuꝑ ad maioæe eui⸗
dentiã ꝙ in iure cimili aliqd dicit' indebitum
multip vno mõ dicit indebitu iure tĩ cinili
qa5 tamen eſt debitũ mure naturali. vt 10 qd p̃t
retineri ꝓ lege fal. Et ſibr ſi puus vel pupillꝰ
Ppittat tenec naturaliter nõ ctuiliter &t qui
ſoluit indebitũ tale ꝓ ignoeantiã facti pᷣt illð

. repetere. vt ſi legatu de quo falcidiã detrahe

re potui integre lolui credens hereditatez ad
oĩa ſufficere tenet' legatariꝰ reſtituere. SG ãt

HB tñ ſm canones fallit ĩ vſura q̃ indebite ſolu
ta repeti. ex. de iurłin. debitozes · hec accur.
C. de odi . inde · l. j. vñuerſus · Cudicat et ꝛurat

tranſacta negat pietas ſcit. Quid ſi ſup mai
oe quãtitate ꝙ; ſibi debeatc fecerit qͥ ſcrenter
et doloſe a debitoee ſihi caueri · Bndet bn. ex.
de plus pe· c. vno et guil. ꝙ ſi talem penitue⸗
rit fraudis et ofiteat' ventate ante litẽ oteſta
tam debitü nõ pdit · ſed punier m expeñis qᷓ̊s
reus fecit. Si vero pſiſtit in crimie et tandẽ ð
adiecta falſa quãtitate Ouincat' in toto debi⸗
to punitmſi in dnobus cã ibus. vnꝰ e qñ cre
ditoe ouictus trãſigit cũ debitoee ſup pena et
ſup doloſitate illa mo ſiq̃s eſt dolo mductus
ad trãſigendũ de illa doloſitate nõ p̃t accibe ”
re de dolo peius omiſſo in extosqueda cautõe
turali ſimul. vt ſi tibi tenebar in aliqua pecu⸗ 5SP de dolo pnti. Scdus é qñ peius extoztã do⸗
nia p inſtrm et feciſti mihi pactũ de nõ peten Alo cautõem debitoꝛ oliter' ſe totũ debere. C.
do. vb mraſti nõ petere et reddidiſti inſtr̃ᷣm ſo eEe. l. . nd ſiquis bis creditosi pecuĩazʒ ſol
luta eſt obligatõ naturalis p pactũ vel inram̃ nat ꝗe neſcinit ſe peimo ſoluiſſe et poſt recoæ⸗
tum. et ciuil is ꝓ inſtrumeti redditõz · Et Hoo in deb. Kindeb u p̃t repete · ſz ĩe tenet? Pha⸗
ccãn ꝓ quãcunq; ignoæantiã ſoluat repetet ſ ſi re ꝙ ſoluta ſit indebite vbi creditoe negarz ſo
ſciens ſoluat nõ repetet qe donaſſe vide. ff. lntõʒ factam ſibi fuiſſe.et tũc ſi ꝓbabit ſibi
D0i inde · l. j. Quarto dicit aliq& indebitũ p ſpolutio facta:opoetet q credito⸗ ꝓbet ꝙ illa
exceptõem. qò tñ eſt debitũ iure naturali vel preoecuĩa ſibi fuerit debita. e. e. is q. Bᷓ intelli⸗
ciuili: vel etiã vtroq; · hec aũt exceprõ aut eſt Sit' de ꝓſonis nõ peiuilegiatis. Secus ẽ ĩ pei⸗
tempalis aut ppetua aut introducta ad ſuã⸗ uilegi atis vel de pupillo ſiue minoæe: mulie⸗
Dum inrig rigoæem. Bi ergo ſit aliqᷣd indebitũ rre miiite ruſtico. ſimplicitate gaudente · ſſti ei
PpP exceptõem temꝑpalem et ſoluat' repeti nõ pt no tenent ꝓhare indebitã fuiſe i qui recipit
vyvt ſi ꝓmiſi aliqd dare cuz moꝛiar. ſi dedero añ Phare debet debitã fuiſſe . ff. de ꝓba. cũ de ĩi⸗
L rrepetere nõ poſſũff.de odi. inde.nã ſi cũ mo⸗ debito. S.ſi aũt· hec bn.ſota ꝙ qm peĩo ne
riar · Pi vero ſit indebitũ p exceptõzʒ ppetuam Sanerit pecuĩam numeratã et poſtea de ̊ ↄui
:i· generale.aut g illa eſt fauoeab:lis et ſi ſo ctus fuerit ꝓonere nõ p̃t exceptõz ſołois in
lutu eſt p ereoee indebitũ. poteſt repeti vt cõ⸗ pecniam mendaei). C. de nõ nume · pe · auẽt. qᷓ
tingit in velleyano. qe ꝗpter fauozë mulienz AJpeiam Kte neqʒ; delicatꝰ debitoe nec onero⸗
ꝓ nõ fide iubeãt eſt ſtatutu · Fut eſt odioſa vt ſus creditoe a udice audiat'. ff. de pig. ac. ſi
ſi filiuſfaĩlias ↄtra macedonianũ mutuũ acce ſleruus Et quidem ſzm glo.delicatus debito⸗
pPit et pr̃familias ſoluerit nõ repetit?ᷣ. macedo eeſt qui nec vnũ vult ſolnere nümum.ſed one⸗
nianñũ em in creditoeis odiũ datur. imo ſi in⸗ roſus creditoe eſt qui ſibi vult ſolui vſq; aò 4
Debſtu p ipz p ignoeantiã ſiue iuris ſiue facti deantem vltimu. S
ſoluat' nõ repetit Si aũt exceptõ ſit dubia pu
ta ꝓmiſi tibi centũ libeas ſi veniret ð aſpa na
nies mea . hec em exceptõ eſt dubia an ſit cpa⸗
lis vei ppetua: qe ſi nauis veniat fuit tempał
ſi nunꝙ venerit ꝓpetua: ſic ꝓcedit ac ſi eſſet
Ppetua et fauoꝛabilis vnde indebitũ ſolutum
reꝑpetit'et de his tribꝰ mebeis habetur.ff.de in peincipio· b hoc autem vt tollatur om̃is
D9. ĩbe. p exceptõz. Si vero ſit exceptõ intro obligauo. opoetet vt ſolutio plene et integre
Ducta ad ſeruandũ rigoæeè iuris· vt exceptõ rei figt. et tunc fit liberatio peo illa ſolũq Sʒ qᷣd
mãicate. tũc indebitũu ſi ſcienter ſoluat nõ re ſi plures debitoses erãt inſolidũ obligati· et
vnꝰ ꝓ ſe ptem virilem ſoluit et creditoz admi ẽr
ſit.H& p hboc obligatõ eon ĩſolidũ tolli et al B

. in nolrae Hota iten ꝙ; indebitũ ſolutu non
ter ꝙ altero poſtea n exigi aut ouenr. h qlibz
eon tm ꝓ ſe et pte virili exceptõne oppoſita

P ignoeantiã iuris ſic nõ repeti. C. ad lefal.
ereoe · niſ ſolua a pſona pemilegiata ſczʒ a mi
lite ruſtico: minoee vel muliere· F: de ꝓbac.
cũ de mdebito-Gimiliter ſi aliqs poſt pᷣſceripti
one ↄpietam ꝓmiſt ſe ſolutuꝝ ſcienter tene
ſed ſi ignoeãter no tenete. ff. ſiquis cauci.ſʒ et
ſ᷑᷑ſ̃ · hec Sunl. Bcëo dicit' aliqoò indebitum iure
naturali tantu ſed debita iure ciuili vt p in⸗
ſtrumæetũ ſi tenebar tibi m aliqua pecuie quã⸗
titate· feciſti aut mibi pactũ de nõ petedo vel
inuralſti nõ petere ſoluta eſt obligatõ naturaliſ
remanet tn ciuilis vn ſi pſolui repetere poſſũ
Tercio dicit᷑ aliqᷓd indebitũ iure ciuili et na⸗

lutõis:eſt aũt æffectꝰ ſobois dũmõ legi⸗

Eauitur videre de ſexto ſcz de effectu ſo⸗
tnme liat eo moòo quo dictũ eſt ſupea vt tolla
tur omis obligatõ quecũqʒ ſit illa tam peinci
palis ꝙᷓ fideiuſſoꝛia. vt inſti.qui.mo.tol.ob.

repetit in ſex caſibꝰ.peio qñ ſoluic ex cã iudi
cati· vt &ρ„ane dictũ eſt· Scðo qñ debitoæs cre⸗

—

anit
po
C.
cre
dat
te,
eg.
rpi
na:
dti
ſoln
eur.
Urae
m
ter
.
ae:
eſa
3 68
dez
cre
et
u8
pe
toe
0:

ol

w—
.1

:
3lo

ſbi

—
2 —

— *

— — — — ☛ AuAN

Circa peimũ ſcie dum· ꝙ donacõ eſt mera i

pacti taciti · niſi dictũ ſit in Otrariũ.vt.C.de
pac·ſi cereditoee·tẽ qñ plures aliq̃d ꝓmmttůt
aut ꝓmittũt pecũiam et tũc quilibzʒ liberatur
ſoluedo ptem ſuã · ffde ddi · inde . cũ duo aut
ſyẽm. et tũc nõ liberat᷑.fł · de · v. ob. l. ij. Fut
factũ·et tũc ab omibꝰ ↄpleri debet · ff.de ma
nu. teſta . et ſi ita fuit ſernus· hec hoſt. er · de
pe.ↄſtitutis· Iteʒ ſiquis ꝓmiſit.xl.libẽ.ĩ ali⸗
quo termĩo ſub pea · x. libẽ.hñᷣ ſoluerit·xxx.li⸗
bẽ. infra termim nõ dðʒ exigi pea niſi ꝓ·x · nõ

ſolutis e · de pe · ſuã . VYbi nota ſim bern · ꝙ il

lud qð Pmittitur ſub pa aut oſiſtit ſn dãdo
aut in faciẽdo · ſi in dãdo ſie in totũ pea omit
titur. licet ꝓ pte ſit ſatiſ factũ.ff · de vbo · ob ·
ſtipulacõnu ·ꝗ.ſi ſoete · Ita dicũt om̃s legiſte

pᷣter dñm men q̃ᷓ dixt ꝙ oppoſita doli excepci

one repelle' a pena ꝓrata ptis ſolute· et ẽ cũ
eo gob . ti · de peis ar · Sm eos · ff · de v· obli · l.
ij· S. vlt/et Bᷓ equitas ſeruatur ĩ · c· ſnã · qe non
debz quis cũ alteriꝰ iactura ditari vt ibidem
dicitur. S& ĩ faciẽdo:aut ergo illò qð fieri dzʒ

eſt moiuiduũ:.i.tale q nõ ꝓ̈t diuidi ĩ ptes· et

ſic in toto pena ↄmitti ſi nõ fiat · vt ſi mihi ſit
a te ſeruitꝰ ↄſtituta ſub certa pena· et ðcedas

pluribꝰ heredibꝰ relicti S et vnꝰ ec tiñ me

impediat pena ↄmittit' in totũ ·ff. de v.obli.

eade:J. caro.i peicipio. Fut ẽ diuiduũu vt cuz

quis ſti pulat' generaliter hõiem vł vas qdii
bz et ſic ꝓ pte tantũ omittit pena m tracti
bꝰ.vt ſi ꝓcuratoe ſub certa pena ꝓmiſit dñm
ratũ habiturũ ſuꝑ re certã· et ſunt plures ſuꝑ
qbus ſtipulacõ rata ẽ habita ſi dñs in vno Oↄ
trauenerit nõ omittit pena niſi ꝓ pte. ff. reʒ

ra.ha· ſi ꝓcur᷑.ſj ĩ indicijs pena Omitttt inſo
liũ:excepcõ tñ doli opponit ꝓ pte ff. ſi ꝗs
can:ſi ſeruus.In peimo tñ caũ·ſ.cu pena dↄſi⸗

ſtit in dãdo diltinguit guil · ſ. ꝙ ulð qð dari

debz dat' aut ab vnd aut a pluribꝰ.ſi ab vno
tũc ſi ꝓꝙ pte det᷑ pena inſolidũ Omitiit' vt in

I.ſtipulacõnũ· a płibꝰ.tũc pẽa ꝓ ptre ↄmit

tit et exigi. ff. ð ðd. in de. q duobꝰ. mꝛlli
płes loco vmꝰ heantur vt ibide in. S. cui fun
dus. Item ſiquid ſub ꝓena ꝓmiſi et nen ſolui
pena elſt cõmiſſa ſi tame poſtea ſoluo liberoe⸗

a pena: ff·de ar.l.vl.hoc eſt verũ m accur.
ſi ſoluo añ indiciũ ceptũ et añꝙ creditoeis in

terſit vt in · . ſieut dies· J. vlti.

de donacõibꝰ iter viuos ti · x ·

Linde qꝛ dictũ ẽ ſupea de vẽdi cõe et p
mutacõe in quibꝰ reꝝ dñium trãſ fer
nõ Stuito· Nuùc dicedum eé de donacõi

bꝰ in quibꝰ trãſ fertur dñium reꝝ gStuo. vi⸗

dendu eſt ergo· peimo qͥd ſit donacõ et vn di

citur-ſcedo de ſpebꝰ donacõis· tercõ q̃s p̃t do
nare·q̃rto cui pᷣt donari · qᷓnto qᷣd pᷣt donari ·
ſexto:quũo donacõ fiat · ſeptio ad qd donato⸗
tenet᷑ octano ex quibꝰ cãis donacõ reuocet'

eralitas qᷓ nullo iure cogete aliquid dcedi

ff·e·l·ĩ · et · ij· VE ſm hoſti:eſt rei licite nullo
iure cogęete mera liberalitate facta coliacõ.
Sola aut obligacõ ciuilis p̃cedes nõ impedt
donacõʒ. q illa nõ eſt e fficax ad ageduz. vkł

retinẽdʒ l oſtituẽduz. ſeò naturab ſic. qe ſuf⸗
ficit að ↄſtituẽdiz. ff· e· H̊ iure · J.· vlt⸗ Oera ic
diciqe ſi fit ex neceſſitate nõ eſ donacõ. ff.
de aòèmé. legatis-rẽ legatã Dicicur autez do
nacio a dono. quaſi doni dacio ff·de dona⸗
ca:moe:ſenatꝰ.. i. *

Q H ſcᷣm ſecienð ꝙ; donacõnũ alia eſt ſim

plex alia ob cãm. Simplex eſt illa q non
Pz cam et eſt ir⸗euocabilis ita vt nullo caſu
donatoe velit ad ſe reuerti rẽ donatã · ff· e ·
Donacõ ob cãm eſt cũ iuterponit vt aliquiò
fiat vł nõ fiatvt eſt donacõ ꝓpter nupcias et
cã moetis et dotis· Secꝰ è foꝛte de donacõne
ſponſalioꝛ ſjm azo.qæ ipᷣa fit pure et ſimpli
licet mſt ↄdicõ tacite p ·l.ff.e. H iure· . vlt.·
Item donacõ alia ẽ inter viuosvt qñ re quazʒ
dono malo bẽe illum cui dono qᷓm me. Flia
cã moetis.vt cũ rẽ ꝙᷓ; dono malo me hẽe ꝙ; en
cu dono.ſ̊ magis ip̃m qᷓ; heredẽ meuz. ff. de
do. ca.moæ· l.i. Id pfens autẽ mtencõ eſt di
cere de donacõe inter viuos.G̊ aũt vt dictnzʒ
elt debz eſſe mera.dz etiã eſſe ꝓpura nõ ficticia

vt.· ſ.donatoe heat ꝗp oſitũ traſ ferẽdi ꝓpeieta

tem. al iter em dñium trãſire nõ p̃t.ff.e.in edĩ

bus. J. vlt. debz etiã eſſe ſimplex. i·. ſine cã et

ire euocabilis vt dictũ eſt ſupea · ideo etiã in
inſtrumetis de donacõibꝰ inter viuos dicitur
donanit pure libere ſimpliciter et ireꝛeuocabi

liter inter vmos-De donacõe vo dotis et de

donacõne ꝗpter nuptias et de donacõe inter
ſponſalia habet᷑ infra li.viijti:de matrimo⸗
nio circa fi .· De donacõe aũt cã moetis Habe
infra ti ·ſequeti: Item donacõnũ alia pſonaliſ
alia realis· ſi em̃ epᷣs donet rẽ eccleſiaſticã a⸗
licui ꝓſone magis eſſet donacõ pſonaliſ ꝙᷓ; re
alis · x · q· ij · Hoc us· Si vero donet plibꝰ ꝓſo
ms immedaiate ſibi ſuccedetibꝰ pᷣſumit' eẽ rea
lis q pᷣſumit᷑ donaſſe dignitati ex. de dona.
cum veniſſent. Si aũt donet eccleſie p̃fſumit
ec eſſe talis·. reab.qꝛ eccleſia nõ poteſt mo⸗
fi · hec bexn. m · c· cum veniſſent · HZ
Irca terciũ ſciendũ ꝙ donare non poteſt
monachꝰ vel ↄuerſus. di. liiij. ablati.
nec abbas ſeruuz eccleſie niſi dent' eccleſie

ri. et iſte pſumit᷑ perpetuo donalle · xvj. qi· c·

dDuo ſerui eiuſdẽ meriti et Peculij· xij· q · ij · e⸗

piſcopus qui mãcipium alias vero eos cũ cõ
ſenſu capituli vł ſolus donare poteſt ſed cum
ſolꝰ donat qntitas dati et ↄſuetudo teree di⸗

ligẽecius debz attendi · Et m hoc donatũ eſt

ratum vel ireitum indicandum. ex· e · ceterum

Dicit autem ibi bern. ꝙ ſeòm alanum abbas

poteſt facere donacõnem loquedo de paupũ
erogacõe quã poteſt facere quilibet pᷣlatꝰ ec
cleſie ita tame ꝙ non ꝓrogetur ad munerum
quãtitatez vt iunuit in dictec- ceten ar. di.

lxxxvj. non ſatis: conſiderata conſuetudiſe
et facultate eccłeſie· ex·de cenſi. cum apoſio

lus·in fi · Yel p̃t etiaʒ dici ꝙ abbas pᷣt facere

donacõnez veraʒ quam poteſt facere p̃latus

ſi hoc habet loci conſuetudo que dat miriſen⸗

cionem et liberioꝛem aditum e · de His que
fi· a ma-ꝓ· ca-nouitita tame ꝙ eccleſia eno⸗
miter ñ guet᷑ ex. e. fraternitate. Itẽ donare ñ

poteſt mino⸗ · xxv· an.niſi maioe factꝰ ratum
habuerit · vt ĩ · l· vlt · Nec furioſus nec ꝓdigꝰ
ff.e.modeſtiꝰ..·penult.ec de cur᷑.furi.l.vlt.
Nec ignoꝛãs · Nec is cui ẽᷣ alienacõ ĩterdicta
vt qe Smiſit crimẽ leſe maieſtatis vł ẽ hereti⸗
cꝰ.C·adle:iu.ma.l.vl.et de he.et ma.l.ma⸗
nicheos et ex ·ð here.ad abolẽdã.In alijs au
te cmimibꝰ donare nõ pᷣt quis poſt ſentetiã ſe
eus eſt ſi donet añ . ff. e ·poſt ↄtractũ.Mec ec
ſzuus nec filiuſ familias niſi heat peculiũ ca
ſtreſe vł qᷓſi vł mſi habeat liberã admiſtracõ
ne peculij ꝓfecticij.et hoc ĩm ſit ſpecialiter
ei ↄceſſuʒ.vb niſi ſit filiꝰ comitis vł marchio
nis ł ſenatoeisaliter nõ quantũcũqʒ magnꝰ
et diſcretꝰ ex.e.filiuſ familias.Itẽ ſi impato⸗
donet domũ interp tamur eã cũ oĩbꝰ iuribus
et ptinentijs ſins eſſe donatam. C.de bo.va.
here. l. ſi qn.· li. xj·.
Irca·iiij· ſciedum ꝙ donari pt pñti et ab⸗
WA ſenti noto et ignoto.ff.e.l.vl.aĩco et a⸗
mice eẽ meritrici. miſi ſit miles ille qui donat
amice: qe mil es ñ pᷣt donare meretrici.docto
ri vel nõ docẽti ·ff. e.affectõis et. C.ð̊ dona.
inter vi . et vx · l.iij. prifa.et filiofamilias:Ex
neo tñ.C·e.ſiue emãcipato.vxoei ãt mee do⸗
nare nõ poſſum.C. de dona.inter vi· et vx · Et
dicit hoſti· ĩ ſum· ti.ð̊ do.m.vi.et vxo:ꝙ qᷣd⸗
quid de donacõe inter virũ et vxoem dicitur

ꝓPhibitũ Idẽ pene ĩtelligas ð donacõe inter

pẽ em et film.Ite ſi aliquis de curia ł de curi
alibꝰ dederit ſubſtãtiã ſuam alicui quocũqʒ
mõ ſiue ĩter viuos ſiue ĩ vltima volũtate qrta
ps debet᷑ curie· Excipiun' aũt loca pia quibꝰ
pt dare totũ ita ꝙ curia ñ detrahʒʒ qrtazʒ · xxiij
q:viij· quãuis etiam.
CJHaD qntũ ſcienð ꝙ id et ſolũ illð p̃t dari
gqg5 pt ĩ dnium alteriꝰ trãſ ferei.ff.e.ĩ edi
bꝰ.. vlt.Ite nõ pᷣt a pᷣlato dari miſi cũ ↄſenſu
capituli ey? .e.paſtoeal mſi res mo dica.vt ſu⸗
Peadictũ eſt de abbate pᷣter qnquageſimaʒz et
ceteſimã ad eccleſiã ↄſtruẽdã vł ↄſtructã am
pꝓliãdam.vt ex ·de his q̃ fiũt a pᷣla.paſtoꝛalis
alias ñ p̃t fieri ab eo ꝓpetua don⸗acõ niſi fo⸗
te moderata ſzm ↄſuetudinẽ patrie vł niſi cã
elemoſine hie exneis ſiue ꝓpĩquis ex.de teſt.
ad hoc ĩ fi:et·c.relatũ.Vb niſi ex cã de oſilio
pape vb maioeis ptis ſui capłi.ex.e.p tuas.
et: c·paſtoꝛalis· Cõſuetudo etiã generab tenz
ꝙ pᷣlati ſui cõpotes pecniam equos fructꝰ et

res ſe mouẽtes et mobiles donãt ꝓ libito vo

luũtatis· Doſſent tñ ſi nimis excederet rep̃hen
di qð ẽ omittẽduʒ arbitrio boni viri.ar.ex. e.
aplice· ceteꝝ fraternitate.hec hoſti.e.ti. Iteẽ
nõ ꝑñt aliqᷓ donari ĩ enoemè leſione eccie.ex.
e. frn ĩtate · q Sʒ qᷣd ſi ꝑ młtas donacõs pᷣla
tꝰ ecciam ledat nuùquiò ille donacõs reuocã
t bern. ex · e. fraternitatẽ·ad hoc arguit
P et Otra· ꝓ iura· Gq̊ tñ ĩdetermĩatũ derelĩquit
Ite ſupeadictam qnquageſimam et cẽteſimazʒ
donare pᷣt ep̃s tam de redditibꝰ eccleſie ꝙᷓ ð
poſſeſſonibꝰ dumõ eccleſia non ledat ex. e.
aplice in tex. et glo·:iij. in fi· eius.
¶ Iirea ſextũ ſciedũ · donacõ olim ſim ve⸗
tera iura fiebat tin ſtipulacõe hodie aũt

6

p̃t fieri ſolo pacto ? verba pñtis tpis vt do⸗

no ſnudiſ vbis ↄleniun tũ donatoeis et dona

tari] in terueniete· aliter nõff. e.nuda.ymo
ter pntes et ab ſentes ꝓ nũciũ vł epłam ĩ ſeri
tis et ſine ſcriptis fieri p̃t. C.e. ambiguũ · et
ſi aliqᷓ̃d⸗niſi foꝛte duenerit inter ꝓtes ꝙ in
ſcriptis fiat· C.de fi.inſt.otractꝰ.vł mſi foꝛ
te fiat a patre in filiũ emãcipatũ.vł niſi fiat
inter ꝓſonas diuctas.C.e.ſiquis ĩ emãcipa⸗
tum et . l. ſe . G niſ excedat qngentos aureos
nulla dz fieri in ſcriptis · Et dicit Hic ſceunꝑ tu⸗
ra in ſnuacõ apud iᷣagiſtratꝰ ↄuenietes.hoc
eſt ꝙ donatoe apꝰ eos expeimat qꝙ tali dona⸗
re velit et ſcriptura inde fiat adhibitis pſoĩs
publicis nõ pꝛiuatis. et hoc ſi fiat in actis ñ
opoetet aohibere teſtes. C. e. in donacõibus
Sũut tn quidã caſus in quibꝰ donacõ vltra q̃n

Zęetos aureos ſme ſcriptis tenet vt cũ fit pijs

locis·ĩ autẽ·de nõ alie:auti ꝓmu.re.ec.
C.ſi mĩꝰ.et cũ fit a peĩcipe in pematũ.C.e.
ſcimꝰ. vb ecõnerſo a peinato in peĩcipem vł a
maxgiſtro militũ in milites vł a peiuato in pei
uatũ in repacõne domoꝝ · vł a peiuato in pei
uatũ in donacõe ꝓpter nuptias. C.e. i autẽ-
Item et a peiuatis· et m autẽ· vt ſi fiãt pigno⸗
ra· . illud quoq;et · C· de dona:an.nup· ĩ au
ten· eodẽe curſu.vb cũ vſure futuri tpis remit
tunt:ff·e·modeſtinꝰ.fit ecia; donacõ ꝓ vᷣba
futuri tpis· ff.de v.ob.ſtipulacõnuz 4 Quid
ſi plures donacõs alicui fctẽ ſint diuerſis te⸗
poeibꝰ q̃ruʒ nullla pꝓ ſe excedit ſummã pᷣdctãzʒ
ſed om̃s mſimul excedũt · Bñdet hoſti · ꝙ do⸗
nacõ valet licʒ nõ ſit inſinuata· C.e.ſancimꝰ
·ſi aũt· q¶ Quid ſi donacõ facta ſit in ſingu
los ãnos eiꝰ qᷓntitatis qn nõ excedit ſummaʒ
ſed om̃s ſimul excedũt· Bñdet hoſt.ꝙ eſt do⸗
nacio vna.ff.de do:ca.moꝛ.ſenatꝰ..fi.ſi tñ
pſonalis fuerit qe:ſ.nulla de heredibꝰ facta
eſt mecio nõ exigit ſi aũt de heredibꝰ vtriuſ⸗
q; ·¶(.donatoeis et donatarij. vł alteriꝰ eozuz
metio fiat exigit eẽ ſciptura.C.e.ſcĩmꝰ..fi.
Irca ſeptimũ ſcienò ꝙ donator tene tra⸗
dere qð donauit vb equipolles · inſti. e.
G. Pficiũt nõ tenetur aũt de euictiõe.ff.e.ari
ſto · mſi ex pacto duenerit. C.e.l.ij. Et ho qñ
incepit a tradicõe vł vbi donacõ incepit a P
miſſione . ff · de vᷣ· ob. vbi aũt non apparet· .
vlt . poſſum agere de dolo ↄtra donatoꝛs ſi mi
hi det ſciter rẽ alienã. ff.e.ariſto.. vlt.ſm
jo· vij ·q:i.c.iij. Cenet aut dare mqntũ face⸗
re p̃t· i:ha bita racõe ſui ne egeat.ff.ð re.iu-
in ðdenacõe· Nota ꝙ in donacõe nõ obligat
quis abſenti niſi ĩ caũ. peimo ſi mittat q̊ rem
ſibi ferat. Secũdo ſi rẽ penes ſe habeat et eaʒ

ſibi donatã eſſe ſciat ſ ſi neſcit eazʒ ſibi eſſe da

tã:vel nõdum accepit eã ſibi miſſazʒ.nõ ſit do
minꝰ rei donate · ꝗq ſi ꝓ eiꝰ ſernum fuerit ſibi
miſſa.niſi ea mete fuerit eius ſeruo data vt ſta
tim eiꝰ fiat· Cercõ ſi habeat aliquẽ pñtez qui
noie eiꝰ accipiat rẽ illã.C.e.abſenti.et.ff.ð
ne · ge· ſi ego · ¶tem qñ duobꝰ res aliꝗᷓ dat vł
venditur ſemper eſt pocioe is eni res peimo
traditur. non cui penno dat. C. de rei vendi ·
quociens.hec hoſti.ex.de ſponſali.du.· tuas

—

Itẽ donatariꝰ donatcei naturaliter ẽ oł lige⸗

donacõ reuocat'. circa qð ſciedum ꝙ

res data eſt er. de cle. cõ . qð a te · eð ꝓpter di
cõnem adiectã ex · ð ðdi · ap:veꝝ · 3 pter dã

tis impoteciã de q̃ dictũ eſt ĩ q̃rto ar· nijPpP⸗
ter pacti turpitudine eỹ ð ſymo·venies qnto
Pter dati enoꝛmitatẽ·xjij· q·ij·ſquis iraſci
vbi dicit ꝙ ſi pater tm donet ꝙ filiꝰ exſsere⸗

ditet' debet donacõ reuocari⸗:vj⸗qpter recipi
entiũ fraudẽ · xvij·q:vlt. ſtituit· vbi dꝛcit ð

illis abbati bꝰ qᷓ inducũt aliq; ad deponẽduʒ

pecumiã ꝓpter turpe lucrũ · ꝙ res eoꝝn bheredi

bus reddere debz· ſeptio pter ſupueniẽtez fi
lioꝝ natiuitatẽ · xvij · q· i · q cũqʒ · vbi dicitur

ꝙ; quidã nõ hñns filios res ſuas eccleſie ded:
vſufructu ſibi retẽto· Doſtea vo natis ſibi fi⸗

lijs res ſunt ſibi reddẽde:et H̊ nõ iure foei .ſj
poli vt dicit bern.ex ·e·c· vlti. viij· qᷓ̃tenꝰ mo
dũ excedit . xij·q.ij·hi quos vbi dicit᷑ ꝙ ep̃s
poteſt ſeruũ bñ meritũ manumittere et ei ·xx ·
ſołos dare· et ſi vltra dederit ꝓ ſucceſſoꝛẽ po

terit reuocari· ix· ꝓpter ĩ gtitudinẽ ex:e. c · fi⸗

Vñ ſiquis ĩpugnat eũ a quo bñficium pʒ bñ⸗
ficiũ pdit ex · de poſtu . c · vlt · ſic etiã pdit' feu

dum di · xcvj· ſi impatoe· vel legatü. ff. de in
offi:·te.papinianꝰ.ꝗ. manumiſſeſie etiã reuo⸗
cat ĩ ſermtute libertꝰ qui patronũ impugnat
C. de obſepa.pee.ſi manumiſſio: et.xij·q:i.
liberi. Sũt aũt et q̃dã alie cauſe cimles ꝗpter

q̃s donacõ reuocat· reuocat em̃ donacõ fa⸗
cta liberto:peimo ꝓpter obſequiũ ñ pᷣſtitũ xpa

trono⸗ita etiã ꝙ reuocãtur epta de pecnia do
nata:C.de reuo/do.l.i.Ex hac tñ cã nõ reuo

catur libertꝰ qe in nõ faciẽdo leuiter deliq̃c
C.de libera:ca:ſolo:ſi tñ deliqrit ↄtra patro
nu in faciedo offeſam etiã leue poterit reuo⸗
cari in ſeruitutẽ⸗ St lic debet intelligi · C. de

libẽ · et eo. li · l. ij · qdð añt dictů ẽ ꝙ ꝓPter obſe
quiũ nõ pᷣſtitutũ nõ reuocat libertꝰ in ſerui⸗

tutẽ eſt verũ de liberto pꝛinati · ſecꝰ eſt de li⸗
berto eccleſie q̃ rediget᷑ in ſernitutezʒ de quo

vide infra li. vj· de ſer· nõ oe· Scoᷣo donacõ li
bertis fctã tota reuoca? ꝓpter liberos poſtea

a prono ſuſceptos qᷓnimo eẽ ĩpᷣe filiꝰ poſtea
genitus totũ reunocare p̃t· C.de reuo·dona. ſi
nũqꝙᷓ. et.xvij.qvlt·qᷓcũq; Donacõ vero fctã

filio emãcipato ſine alicui de liberis nõ exñ⸗

tibꝰ in ptãte donatoeis ſine etiã exneo reno-
cat ꝗpter qᷓnq; cãs ingtitudĩspaima ſi dona-
tariꝰ atroces minrias donatoei intnlerit. vt

qe dixit ei in platea vł loco ſimili ꝙ erat fur

vel aliud ſike · Scda ſi manꝰ impias in en inie

cerit · Tercia ſi Sue dãnũ rerũ ſuarũ intulerit
Quarta ſi vite picłm ei inferee attẽptauit vt
qꝛ eũ mtoxicare voluit· Quĩta ſi ↄdicõzʒ appo
ſitam nõ impleuit· De his caſibꝰ habe. C.de
reuo:do.l/vlt.pꝛime vero qᷓtnoe cauſe tangũ

tur exe:c. vlt· Qater vero qᷓ donauit fil io et

poſtea traſiuit ad ſcòa vota donacõz renoca⸗
re nõ pᷣt niſi ex tribꝰ caſibꝰ.ſ.ſi vite eiꝰ mſidi

et' vel in eã manꝰ inferat vel iact urã tociꝰ e

4

ãthidota · ff· ð̊ pe·he. h et ſi le · ꝗ. Oſuluẽ
quit videre ð octauo· ſ.de cãis ex qui

reu ocat'ipæaimo ꝗpter defectũ cãae Aprongua .

jus ſlubſtatie moliac. C. & reuodonâ anten⸗

Pec quan et auten⸗de mep⸗ maxime tame. HB
etiã notat P Sor.in ſum e. ti ꝛet p vern · e E
c· vlt.:¶ Eſt aut hoc ius renocãdi pſonale ab
vtraqʒ pte. Vñ ñ trãſit ad heredes onatoeis
qui tacuit ſup hoc in vita ſua· q? tacendo re
nũuciaſſe videt. Nec ad peredes donatanj.C
e.l.vltiĩ fi:niſi donatoe in vita ſua ſe p̃paue
rit ad ageno vt dicit hoſt:ey·e.c· vlt.ar. C.ð
in offi:teſt ſi ꝓpatet. St niſi in donacõe facta
liberto qꝗᷓ liberis poſtea ſuſceptis etiã a filio ĩ

uocatur· Quidiſi ĩ donacõne pactũ fieret
donatoe donacõnez pᷣtextu alicꝰ ingratitudi
nis nõ reuocaret & tale pactũ nõ teneret qe

equitati naturali otrariũ eſſz · ſ. ꝙ aliquis im⸗
pune ingtitudis viciũ ↄmitteret ·˖ C· de inuti ·
ſti · ex z N hec nota ꝙ ſi qui clerici illis
eccleſijs q

debẽt reuerti ex· de cle· diu⸗· qð a te · et · xvj . q

vj. de lapſis · Sed ↄtrariũ videt .xij.q-ij.nul⸗
S Leaap 5

li liceat · et ex · de ↄdi · appo · verum

fuerunt diuerſi mõi dicedi. vt dicit in glo · l

liꝰ. c.qð a te · Sʒ dicit bern· ibidẽ ꝙ illdð· c· qʒ

a te: et ſimilia loquũtur de benignitate et di⸗
ſpeſacõe.otraria vero de ſtricto ure:Vk dicẽ
dum ꝙ ſi tpe ingreſſus res ſint expᷣſſe donate
nuꝙq poſtea ſũt reſtituede⸗C/ſi reꝰ ac· moæꝛ⸗

fu:·l.vl.niſi clerici vellẽt ei grãm facere·ſi ve
ro ſint tacite donate pſonã ſequũt et ſic intel
ligi pᷣt · e·qð a te.qe bona ſunt acceſſoꝛia ꝓmo

ſequũtur ꝓſonã B bern.ſIm aũt jo·xvj · q vj. ðS
lapſʒ. bõa ſibi reddẽet᷑.ſi ſint immobil ia qntũ
ad vſufructũ qe tpe vite ſue vtet.ſed etas
apud eccleſiã remanebt S quid ſi aliquis ĩ
uita vxoee monaſteriũ intret et poſtea reuoce
tur ab ea.nũquid illa: q̃ ↄtulit menaſterio ſi-
bi reddẽtur H bar.ĩ queſtionibꝰ di cit ꝙ ſic
qꝛ illa ñ fuit aliter daturꝰ niſi teneret ingreſ
ſus Inſuꝑ nota ꝙ donacõ pᷣt moð accipe vt

.

do tibi H̊ vt facias mihi illõ · Cõdicõez vt do
tibi B ſi feceris mihi illud·Cauſã vt do ubi B

qꝛ feciſti mipi illuð · Demõſtracõæʒ vt do tibi
ſeruũ meũ ſtichũ ecoquũ· vide de H ĩfra de mo
do otrahẽdi ſponſalia ſub cõdicõne li. viij.

g fiat donacõ ſub odicõe nõ tenet niſi cõ
dicõe extãte · nec donatariꝰ petere pᷣt reʒ ſbi

donatã anteꝙ;ᷓ ðdicõ extet etiã ſi cauere vele

de Odicõe impleda.ff. de con.et de mõ.q pPbe

redi· . fi. Vñ ſi pendẽte ðdicõne res tradat
et poſtea ↄdicõ nõ tenet· res tradita repetic
ff· de ↄdi · inde · qdð aüt ſub Oodi cõe · Si vero fi

at ſub mõ donacõ ſtatim tenet et donatarius
ſtatim pᷣt petere re ſibi donatã ſi cauere velit

de mõ impledo.ff. de conlibẽ. cum inteſtõ

et ex. vt ec.be. c. vno in gioniſi ſub mö⸗ Võ
magis obligatus ẽ qui donat ſub modo q; qᷓ

ſub condicõne.et hec donacõ non reuocatur
quãdm modꝰ ſeruatur· Si autem modꝰ nõ ſer

ua .tũc aut in ↄdicõe expᷣſſa fuit reuocacõ eiꝰ
modo non ſeruato:aut nõ.ſi ſic donacõ reuo

catꝰ. mõ nõ ſeruato.ſi nõ.nõ reuocat ſed agi

ad intereſſe: vt fiat quod dou enit · C. ð reſcin.

ibꝰ fuerãt intitulati in poſſeſſoni
bꝰ vł alijs bemis aliqᷓ donaſſe noſcun cũ ab
earũ miniſterio et bñficõ fuerit amotiad eas

.. 1

ven. ea ↄdicõne · B ber· ex. de Odi: ap. verum
Si aute fiat donacoõ ob cauſam.aut fit ob cau
ſam futuram aut peeteritam. ſi ꝓpter futuram
aut illa cauſa nõ expemitur et tunc nõ poteſt
repeti qod donat'. cauſa em non impedit do
nacõzʒ niſi expemat᷑.C.ð̊ ðdi·ob ca.da.ſi rpe
teoi:b niſi ĩtelliga a iur.ff.ð iu.do.ſtipłacõ
Vbi dicit ꝙ ſipulacõ q̃ᷓ fit ob cãm dotis non
habʒ in ſe tacitã ↄditionẽ ſi nuptie fuerint ſe
cute · Jut expeimi et tũc aut dat ꝓpter odi⸗
cione honeſtã· et tũc repeti p̃t ſi illò Pter qð
eſt datũ nõ eſt ſecutũ · Aut ꝓpter eãm turpẽ et
tũc aut illa turpitudo eſt ex pte accipietis tm̃
et ſic pᷣt rpeti et ſi res ſit ſecuta.vt ſi dedi tibi
ne mihi facias im iuriã·i.q:ij.iubemꝰ.et. c. ſe ·
Fnut ex pte dãtis ſic nõ p̃t repeti vt id qð dat
meretrici· Hla em turpiter facit ꝙ eſt meretrix
ſed nõ turpiter accipit cũ ſit meretrix· p̃t tam
pignꝰ ab ea repeti.n actõne pignoeaticia ſed
rei vedicatõe. C. ſi ob. tur.ca. L. ij.ĩ glo .· Fut
ex pte vtriuſqʒ vt ſi de' pecũia iudici vt mibi
iudicet et tuc repeti nõ pt · xj · q· iij. que recte
Eloc aut fallit in magiſtro qᷓ dat ꝓ licẽtia do
cendi. q pᷣt repetere qð dedit.et ̊ fit ĩ odium
eiꝰ q recept ex ð magi:ꝓhibeas.· fallt etiã ĩ ſy
moniaco regulari cui pecunia redditur vt cũ
ea in monaſteriũ artiꝰ recluda.ymo monaſte
rio potiꝰ ꝙ ꝓſone dat'.e.de ſymo·veniens.
MNota tñ ꝙ qñ turpitudo ẽ ex pte dãtis ł vtri⸗
uſqz tũc licʒ dãs nõ poſſit repetere. fiſeꝰ tam̃
repetere pᷣt.f.·̊ do.inter vi.et vx.cũ hic ſta
tus· ꝗ. vlci· Si vero aliqd dec ꝗpter cãm p̃teri
tatem.vt do tibi: qe B feciſti mihi.tũc non re
petit etiã ſi cã ſit falſa ꝓpter qð dat'.ff.de Oↄ
di · inde· caſus ſi aut fiat donacõ ꝓpter demõ
ſtracõz tũc etiã nõ repeti. etiã ſi fit demõſtra
cõ falſa qe demõſtracõ vel cã falſa legatũ nõ
Pimit. ff· de fal.ca· ad· l. ij: Fd hoc nota ꝙ ſi
verbũ ĩ inſtro donacõis ſit dubiũ largiſſime ẽ
interpᷣtandũ:qe in ↄtractibꝰ plena.m teſtam̃
tis ꝓplenioe.m bñfitijs eſt interp̃taeõ pleniſſi
ma facieda ey. e · cum dilectꝰ ad fl.
e⸗ Odicõibꝰ cã moetis ti· xxj.
Iſo de donatõe inter viuos. videndnʒ
eſt de donacõe cã moetis· St peimo qᷣd
elt donacõ cã moetis. * quis p̃t dona
re ·3 cm pᷣt donari. q̃rto quid p̃t donari.q̃nto
quot et ꝗᷓ ſunt ſpẽs eig. ſexto Jliter Kaate. eptio
ex quibꝰ cãis renocet.octauo ĩ q̃bꝰ hm̃oi do
nacõs ſunt ſi es et diſſi łes legatis.nono de
effectu huiꝰ donacõis.decio de fosma ĩſtru
meti eiꝰ ꝙq Quid ãt ſit donacõ cauſa moetis di
ctũ eſt peiꝰ ꝗpe peĩcipiũ:ti. p̃cedẽtis · pt etia⸗
dici ꝙ eſt qdã ex moetis vł alteriꝰ inſtãtis vł
futuri piculi ↄſideracõe ł metu diſpeſacõ vo
litatis ff·e.l.ij. Et addit ĩ diffinicõe pᷣ̃dicta
hoſti.liberaliter fctãqe ſiqs cã moetis ſibi O
mmate re ſuã ofereet nõ valeret.licʒ piculuzʒ
immmeret. ff. ꝙ me. ca· metũ · et hoc intelligi
tur quando metus ideo mihi infert'vt aliqd
done alias ſecus eſt.Ff.e.l. iii,j.
ira ſecũdum ſcienðò ꝙ hmoi donacõs fa
cere pt omis qui teſtari p̃t. qui auũᷣt teſta-
ri non pᷣt eã facere nõ p̃t.hoc tñ fallit in filio

familias·qe licet patre cõſentiẽte teſtari non
poſſit donacõʒ tñ facere pᷣt ꝓpente in cuiꝰ ptã⸗
te eſt olentiete · C. e.l.penul.quis autẽ teſta⸗
ri poſſit dicetur infra-
JIrca terciũ ſcieèdũ ꝙ om̃ibꝰ donacõ fieri
C. poteſt quibus legatũ de iure relimqui po
teſt · de quo etiã habet᷑ infra ti· ſe. ff.e. omni
bus in quo quiòẽ tepus nõ donacõis ſed moꝛ
tis mſpicit.ff·e ·moetis.ergo ſi ſit excõicatꝰ
donacõ enaneſcit ær de ap· paſtoꝛalis. . fi.
rca qrtũ ſciẽdu ꝙ donari poſſũt res mo⸗
biles et immobiles coepales et inco⸗pa
les.łff.e.ſi moetis· St ſi cirogpha ð biton deo
debita vł empta ibi otẽta donata vident. ff.
e· moetis cã · Et beeuiter donari poteſt cã mo⸗
tis qcqd ĩter viuos dari p̃t de q vide ſupiꝰ.
Irca ꝗqᷓntũ ſciẽdũ ꝙ hm̃oi donacõis tres
¶Aſunt ſpes vna q̃ fit ab homme ſano eo ꝙ
eogitat ſe qñq;ʒ moeiturũ.alie vero due fiunt
ab homie q occaſione lãguoeis b alteriꝰ cãe
amet ſibi moætẽ vel aliud piculũ ð ꝓximo im
minere. qᷓrum vna fit ita vt res donata et ſta⸗
tim fiat accipietis . Iltera vero vt tũc fiat ac
cipiẽtis cũ donãs deceſſerit· ff.e.l.ij. Cadt ãt
harum donacõnum qlibet inter vi.et vxo. de
quo vide li.viij ad fi· tractatꝰ de mrimonio-
Arca ſextũ ſciẽduzʒ ꝙ ᷓ donacõ fit triplici
er. ſcʒ tradicõe pollicitacõne et ſtipula⸗

cione · ff. e.ſenatꝰ.. ſed qᷓ moetis cã .ſub q̃cũ⸗
qʒ autem ſpẽ fiat vel quocũq; mõ inſeri dz in
ea ꝙ fiat cã moetis vel alteriꝰ piculi talis.qꝛ
alias eſſet donacõ ſimplex inter viuolſ qᷓntũcũ
qʒ fi eret in articulo moetis:qe nõ eo ipᷣo ꝙ qᷣs
moeies donat donare moætis cã videt'. ff. e.
ſenatꝰ.. vlti·ſm azo. Sm aũt hoſti.hoc eſti
mandum erit ex verboꝝ affecttone et qlita⸗
te ꝓſonarũ et ſtatꝰ. Et ſi nibil apparet p̃ſami
tur mter vmos donatũ vt dicit in fi.peedicte
legis· Et debẽet in ea qᷓnq; teſtes adhiberi. C.
e· l. fi · debet etiã pᷣſens eſſe pſona cui fit vel a
lia que vice eiꝰ recipiat eam. vñ ſi vult dona⸗
re cã moetis paupibꝰ vł eccie donet notario
ſtipulãti rcipieti nõie paupũ ł eccie.ff.e.ĩter

Irca ſepti mũ ſcieduʒ ꝙ G donacõ cuiuſcũ

q; ſpẽi vel modi ſit ipo mure tripliciter re
uocatur . ſ.ſi donãs ſupuixerit ſeu de piculoĩ
quo erat ↄualuerit vb eũ penituerit vel dona
tariꝰ peiꝰ deceſſerit inſti · e. in pem.i tñ do⸗
nãs ireenocabilẽ eã dixerit eſſe ireeuocabilis
erit · vt ſi dicat ſic.donacõnẽ hanc quãtumcũ
qʒ donatariũ aut me ſupuiuere vł penitere o⸗
tingat tñ ireeuocabile eſſe paciſcoz. et iubeo
voles eam nulla rõne vel cã infringi vel irei⸗
tari poſſe.ff.e.ſenatꝰ . .moetis cã · et ſic ha⸗
bebit effectum implicis donacõnis licet di
catur fieri cauſa mostis. . P

(Jnta octauũ ſcidũ ꝙ hec donacõ differt

a legato. peimo.qe legatũ ſemp dat' ab
herede ſed donacõ cã moetis vel ab eo vel a
defũcto· Secundo qe filiiſ familias patre p⸗

mttẽete hanc donacõnem facere poteſt nõ aut

Poreſt legare vl teſtari quia hoc ex alieno ar
bitrio pendere non debet. ff:e. tam is · Tercõ
da teſtem ſi accuſo legatum perdonon auteʒ

0
ta⸗

po⸗
nni
n
G
fi.
mo⸗
ba
10e
H.
tres

unt

1
ucn
4

60.

donacõz. ff. quibꝰ vt indig . legs. ãt poſt lega

tũ · et mſti · de dona · F. i. in glo· kere · vbi etiaz
lures alie ponũt' di fferetie · Cõucit aut ců

egato qꝛ ĩ moete Ofirmat᷑· et ex ea falcidia ð
trahit'. C.ad le.falci .l· fi et i tm̃ ẽ ſiłis ei vt
cum ipᷣo fere ꝓꝑ omnia onumeretur · iſti · de do
na · J. 1. in tex · et glo· M
vIrca· ix· ſcienð ꝙ effectꝰ huiꝰ donacõniſ
leſt vt res ſi fuerit tradita retineatur. vel
ſi nõ fuerit tradita vẽdicęt nõ obſtãte vſuca⸗
pione · ff.e.ſenatꝰ..i:expẽſe tñ neceſſarie vk
vtiles ꝓ doli exceptiõz recupant.ffe.ſi moꝛ

tis. ITtem vt iuſtꝰ titulꝰ vſucapiedi trãſ ferat

ff.e.qui aliena: et h̊ ſunt vera niſi donacõ fu
erit reuo cata⸗· H B

S Irca. x. ſciẽð ꝙ ſi fiat donacõ cã moetis

Ap obligatiõz ab hõie ſano qz nullũ ĩſtãs
piculũ terꝛet dicet ſic.· Detrꝰ ſanꝰ exiſtẽs ſci
ens tñ ſe qñq; moeitun pnñtẽ cã moꝛtis fecit
donacõnem.donauit enim cauſa moetis johbã
ni fratri ſuo ibidez pñti p̃dium tale pollicita

cõne of ferẽſ vel ſic ſoleni ſtipulacõe interue

mente ꝓmittẽes dicto johãni dare tradere et
exhi bere poſt moꝛtẽ ipiꝰ donãtis di ctũ p̃di⸗
um.et voles atz paciſces vt ſtatim poſt moe⸗
tem eiꝰ ip̃i johi peticõ et exactõ dicti p̃dij cõ
petat pleno iure.niſi vel donatariũ pᷣmoei ł

donatoee donacõis pᷣdicte penitere et eaz in

vita ſua ſpetialiter reuocare otingat Moꝝ ei
duoꝝ altero ↄtingẽte donacõ euaneſcit Si
vero donacõ cã moetis ꝓ traditionẽ fiat metu
moetis ꝓxime vbł alteriꝰ piculi de ꝓximo im

minetis dice' ſic.petrꝰ lãguẽs et ꝓxime mo?

tis picł m metuẽs.vel ſic· petrꝰ de ꝓximo ma
re trãſiturꝰ vł ad bellũ iturꝰ times naufragij
vel belli pichm ꝓ dei reueretia et ſuoꝝ deli
ctoꝝ venia· moetis vł dicti piculi cã.donau
ohãni ꝓcuratoꝛi Duetus taliũ rel igioſoꝝ no
mine ↄuetus eiuſdẽ recipieti p̃diũ tale et dãs

et tradẽs in pñti ip̃i johãni dictũ p̃dium· vel

ſic cõſtituẽs ſe ex nuc dictũ pᷣ̃diũ ipſiꝰ jo · do
natarij p̃dicto nõie poſſidere vel qſi:et voles

vt ex nuc dicti p̃ᷣdij donacõ in eudem donata

riũ p̃dicto nõie ſit trãſlatũ · et pᷣ̃dictũ pᷣdiũ de
cetero eiꝰ nõie ſepe dicto fiat· niſ ł donato
rem ip̃m ab hac egritudĩe liberari vb donati
onis penitere ti gat.ita · ſ. vt qdᷣcũqʒ hoꝝ ↄ⸗
tingat donacõ euaneſcat· Si vero filiafamili
as nupta faciat donacõzʒ cã moetis dicet᷑ ſic

Domiĩa berta filia petri et vxoe ticij ↄpos me
te et egra coepe qꝛ in patris ptãte ↄſtituta te
ſtari non poterat infra ſcriptam cã moetis do
nacõz picłm moetis imminere de ꝓximo co⸗
gnoſcẽs pᷣdicto patre ſuo pᷣſente et ↄſentiete

mõ infra ſcripto facere ꝓcurauit·peimo nãqʒ;

de daeb⸗ ſuis et iuribꝰ ad ſe ſpectãtibus cã

moetis donauit ꝓ aĩa ſua · c. libẽ · expẽdẽ das

hoc mõ· ſtẽ ꝓ fratre ſuo x · libr.ꝛc. Reliquun

vero ſiune reñduũ dotiũ bonoꝝ et iuriũ ſuoꝝ

mortis cã donauit p̃dicto ticio viro ſuo reci,-

piẽti vice et nõie.C.et· h· filioꝝ eiꝰ. Ita tam̃
ꝙ ſi aliqs p̃ᷣdictoꝝ filioꝝ eiꝰ deceſſerit añ ip

ſam eiꝰ poꝛtio ſupueniat donacõe cã moꝛtis·

ꝓmittens ſoleni ſipulacõe interueniete cuili

wede qe vt dict uz eſt legatis valde

bet p̃dictoꝝ donatarioꝝ ibide pncin reripie
ti ſuo nõie ꝓ donacõe ſibi facta·et vice i lnn
ſiue illoꝝ cuiꝰ vł quoꝝ nõie eſt donatum:⸗⸗
notario ſupꝛadicto recipiẽti · ec · eidẽ dare vel
tradere vł exhibere qᷓntitate rem vłres ipas
donatas ip̃iꝰ donãtis moete ſecuta· Et voles)
atqʒ paciſc ẽs vt qᷓntitatis rei vł reꝝ donata⸗
rũ ilico poſt mostem eiꝰ peticõ et exactõ ↄpe
tat pleno iure niſi donatariũ vel donatarios
ip̃os p̃ᷣmoꝛi aut eã ab hac egritudine liberari
vel donacõis penitere tingat· quocũqʒ em̃
iſtoꝝ otingente donacõ reuocata ſit penitus
et euaneſcat.
Oe legatis ti xxij.

ſunt ſimiles donacões cã moetis. iõ O
ſequẽter dicẽduz eſt ð ip̃is legatis · Etc,
peimo qd ſit legatũ et fideicõmiſſum· ſcðo q̃s
pt legare.tercõ cui pᷣ̃t legari · quarto qᷣd p̃t le
gans legare· q̃nto m q̃ vltiã volũtate pᷣt lega
n. ſexto qliter et q̃bꝰ verbis fit legatũ .ſeptio
quot et q̃ ſunt ſpẽs legatoꝝ et quo oꝛdine de
bent ſcribi legata·octauo de fozmis ſcriben⸗
di legata relicta ꝓ reſtitucõe male ablatoꝛx
nono de foemis ſcribedi legata vxoei relicta
decimo quid iuris ð legatis ĩ genere relictis
vndecĩo de legatis relictis epo ł eccleſie ca
chedeali vel alij eccleſie quomõ debẽt diuidi
inter ep̃m vel eccleſiã cathedealẽ vel aliã ec
cleſiã.duodecĩo de determiacõe quoꝛũdã du
bioꝝ circa legata. tredecio quibꝰ mõis lega
tum ex tin guit. Circa peimũ ſciendum ꝙ le
gatũ eſt donacõ quedã a defũcto relicta ſed
ab herede pᷣſtãda qe debe poſt moꝛtẽ teſtato
ris et poſt aditã hereditatem ab herede · ff. de
le.ſi ti bi. . cũ ſeruus · Nõ em̃ debz legatariuſ
occupãdo legata ius ſibi dicere ſ- ab herede
petere·ff. quoꝝ lega·l.i.rñſo·i.qe ſi poſt a⸗
ditã hereditate legatũ occupet actio legati
denegaret' ſibi · C. e · ñ dubiũ · et ſic in poſſeſſi
one et ꝗpꝛietate ſibi pᷣiudicaret · ſi vero an he
reditate àditã occuꝑpet ſibi in actiõe et ꝗpeta
te nõ piudicaretpoſſeſſionẽ tñ nõ reſtitueret
ff.quoꝛx le.l.i.G. ꝙ actoꝛ· Vñ ſi ox teſtam̃to a
deat' hereditas deficit legatũ niſi ſit infra re
lictũ ꝙ aduemetibꝰ ab inteſtato p̃ᷣſtetur.C.ð
fideicõmiſ·eamq;· Itez nota ꝙ licʒ legatũ pe
ti nõ poſſit niſi adita hereditate· ſi tñ legata⸗
riꝰ poſt moetẽ teſtatoꝛis decedat etiã an here
ditate aditã trãſnnttit ad heredẽe ſuũ legatuz
C.de cadu.tol.l.cũ igit᷑ .Et hoc ẽ verũ niſi le
Ratariꝰ habeat ſubſtitutũ vel ↄiũctũ ·qꝛ tunc
trãſit ad eũ·et peimo að ſubſtitutũ .· Si vero
legatariꝰ teſtatoꝛe viuo decedat deficit lega
tũ et remanet apud heredesvt ibidẽ. C. ſed vt
manifeſtet. Et hoc eſt verũ eũ legatũ relĩdui
tur pure vł in diẽ certã vt ĩ paſca·ſi aut relm
q̃t᷑᷑ ſub ↄdicõe in diẽ imcertã pꝓuta cũ ticiꝰ mo
riet tũc ſi ante diẽ vł ðdicõʒ legatariꝰ moeir⸗
at nõ trãſmittit legatũ ad ſuũ her edez qe nũ
ꝙᷓ valuit vt ibide· G. ſi aũt aliq̃d ſub condicõ⸗
ne Eideicõmiſſum fere idẽ eſt ꝙ legatũ ſed fi
deicõmiſſum dictum eſt qe fideicõmiſſa olim
p ẽdebãt ex fide heð·ſʒ hodie fere adeq̃ta ſüt

legata et fideicõmiſſa et ꝗqcqo iuris eſt ĩ vno
eſt etiã in alio·Cõmiſſarij aut vb etia fideicõ⸗
miſſarij dicunt quibꝰ legatũ aĩe ſoluedum O
mittit Vñ in multis locis teſtamtoꝝ execu⸗
toees vogant qe legatu anime exequunt'.
raſeß⸗ ſcienò ꝙ legare pᷣt ſolꝰ ille et o
Amnis ille qui p̃t teſtari· ff. ð le.i.l.ij:que
autem pſone teſtari poſſint habebitur infra.
legatũ em̃ reliqui nõ pbt niſi in teſtamto vł co
dicillo. Nã ad h equipollèt iſta.ſ.teſtari co
dicillari.et legari vñ qui pᷣt vnũ illoꝝ pᷣt et
reliꝗq· ff de codicil.diui· codicillos.
WT tertiũ ſcieð ꝙ pt illi ſoli legari. qui
MWAApoteſt heres iſtitui.ſʒ quis heille habebi
tur infra: dz aut legatarij pſona eſſe certa ali
ter ñ valz legatũ. ff.de ſtatu ho. duo.
Irca quartũ ſcieduz ꝙ legari p̃t res teſta⸗
toeis et res bereòis. nec refert an ſciue⸗
rit vł ĩgnoeauerit teſtatoe re eſſe ſuã vł here⸗
dis inſti · e.· J. ſiquis rem ſuã tẽe heres legata
rij p̃ᷣt erogari vt nõ tm rem ſibi legatã ſed eti⸗
a3 Peiã alteri reſte tuat:· hoc obſzuato ne plꝰ
reſtitnere roget ꝙᷓ cepit ex teſtamto.inſti · de
ſingulis rebõ. ꝓ fideicõ:re. G. p̃t aũt Itẽ res a
liena ſi tñ teſtatoe alienam eſſe ſciebat.et te⸗
eas res heres emere et pᷣſtare vł eiꝰ eſtimacõ
nem legatario.et he eſt verũ ſi res illa ſit ta⸗
lis que vedi poſſit alias nõ inſti· e. G. nõ ſoluz
et· J. ꝓ aũt⸗t ſi heres eã nõ redemerit vł pᷣci⸗
um eiꝰ legatario nõ dederit. nichilommꝰ ip
ſe legatariꝰ ſi rẽ illã alienã habeat tenec eaz
reddere ſed cõtra heredẽ poteſt agere. Si vo
teſtatoe ignoæ et illã re elnk allen⸗ nõ tenet le
gatũ niſi cu legat pſone ↄiũcte· vt vxoꝛi vel
alij pſone cui tantũdem relicturꝰ erat de ſuo
C:e·cuũ alienã: et niſi eũ libertas relinquitur
ſeruo:.ffide fideicõmiſ:liber.·paulꝰ. Opoꝛtz
aute legatariũ ꝓbare teſtatoee rẽ alienã ſcie
ter ſe legaſſe.inili·e· Sq; auteẽ h notat? ꝑ ho⸗
ſti · et hern·. ex de teſta.filiꝰ.et pᷣt p̃miſſa diſti⸗
ctio vt dict hoſti· ĩ qᷓtuo⸗ caſibꝰ ſaluari. Mec
obſtat· c. filiꝰ.vbi dicit ꝙ heres cdgi ſjm le
ges ſecłi ñ ſm leges dði ſoluè ſi teſtatoe rẽ a⸗
lienã ſcieteę leget·qꝛ loqꝗᷣt ĩ caũ ĩ qꝰ res lega
te erãt cindã eccie in qbꝰ legatũ ñ tenuit · pᷣt
etiã ĩcelligi et ĩ alijs rebꝰ legatis qñ heres e
ges remaneret ſi redimeret ł pciũ ſoluerzʒ.Nõ
eĩ debẽet viri eccleſiaſtici eẽ exactoes impo⸗
tuni ĩ Sue p̃iudiciũ alioꝝ quibꝰ potiꝰ debent
de ſuo i neceſſitatibꝰ ſubuenire ex.ð cenſi. ex
Pte · Jed et layci etã ad hoc ſzm hoſti.tenen
ar · ex · de cenſi:licet:qe etiam ad eos racio de
cretalis extẽdi. vt ptz ex:de teſta.filiꝰ.Atem
ſiqs legat rẽ obligatã creditoꝛi ſuo ſcieter.qe
ſ.ſeit eaà ee obligatã tũc Bes dʒ eã luere· i. re
Ommere ſi tñ nolui et h expᷣſſit ꝙ legatariꝰ e
am lueret tũc heres nõ tenet eã luere. ſecus

aut eſt ſi legat ignoeãter · inſti· e· . ſi rem. tũůc

em heres nõ luet ſz legatariꝰ niſi cũ legatur
pſone diũcte· vł ꝓ tãto eſt res obligata quã⸗
tũ valzʒ. ff. de fideicõ. libz: obligata et. ff.e.
l.ſi res obligata cem ſiquis re ſuã credes eã
eſſe alienã legz valz legatũ et ſi putat eã eſſe
legatarij· valzʒ etiã inſti·e. . ſiquis rẽ ſuã. Itẽ

ſi cui leget' res eiꝰ nõ ꝓdelt nec dualeſcit le⸗
Zatũ ſi legatariꝰ ea alienet inſti · e. ¶. ſi rez le⸗
Satarijet hog eſt verũ niſi teſtatoe legauerit
eã ſibi ſub oditiõe hac ſcʒ ſi eã alienare t ipſo
teſtatoee viuete ar. ff.e.l.ceteraCte ſi alicui
fundꝰ alienꝰ legatꝰ fuerit et eiꝰ Peietatem
detracto vſufructu emerit· et vſufructꝰ ad e⸗

um ex cã lucratiua poſtea puenerit · ipe lega⸗

tariꝰ poterit fundũ petere et heres officõ iu
dicis coget ꝗꝓpeietatis illiꝰ eſtiacõnem ei P⸗
ſtare · inſli · e. . ei cii Ite ſiquis res ſuas lega
uerit· et poſtea eas veòiderit nichilominꝰ le
gatũ tenebit mſi vedendo legatum admmere
voluerit inſti: e· S. ſi rem ſuã Et in dubio ꝓba
bit heres volũtate defũcti mutatã q̃tuoe teſti

bꝰ glo.ibide. Secꝰ e ſi eã donauerit qe tũc in

diſtincte videt adimere legatũ. vt in eadem⸗
glo. Et ide eſt de eo qui pᷣom qð legauit. po⸗

ſtea pignoe obligauit poterit em̃ legatanꝰ a

gere cu herede vt pdium luat· habita tñ diſti
ctione ſupeadicta· inſti. e · S. e. in tex: et glo.
Bi vero pteʒ rei legate teſtatoe alienauerit ꝑſ
nõ alienata oino dehet. De pte vero aliena⸗

ta idẽ dicẽdum eſt qð p̃dictu eſt de re tota.ĩ⸗

ſti · e· J. ſi vero qs · Item teſtatoe p̃t legare rem

quam habʒ ↄmunè cũ alio et tũc legatariꝰ tã

tũ habz Ptem eiꝰ.ff.de lega.i.l.fi.ſte poteſt

mihi legari vt mihi liceat cedere lapides in

ſolo eiꝰ.hoc tñ legatũ nõ trãſibit ad heredeʒ
men mͤ ſit nomẽ adiectũ.ff.e.l.apud iul· E.
ſiquis· Item poteſt res que nondũ eſt in reruzʒ
natura dũmodo ſit futura legari.vł fructus
qui in illo fundo nati erũt· aut qð ex illa ãcil
la natũ erit inſti · e· . ea quoq; res Cegari er⸗
8Zo poſſunt et ea que ſũt.et ea que futura ſunt
ſed legari non poſſunt ea que nec ſunt nec fu
erunt nec erunt vt chimera.nec ea ꝗᷓ fuerunt

ſed eſſe deſierüt vt hõ moetuus inſti. de inuti
li ſtip̃ · in peincipio. Si vero dubiter et tpe

teſtamti an res legata ſit in rerũ naturaputa

an homo legatꝰ viuat agi quidẽ poteſt ex te⸗

ſtamto ſed officõ iudicis ↄti net vt cautio in
terponat cauet em̃ heres rem il lam ꝓſecutu
rum:et ſi nactꝰ eã fuerit ip̃am legatario reſti
tuturuũ· ff·e · Suo legato. Ite ſi tpe teſtam̃ti ſʒ
uus legatꝰ eſſz in fuga vł lõge abſens · tune
debz heres opam et pcium et ſumptꝰ impẽde
re vt recupet . Si vo poſt teſtam̃tũ fugerit ĩi⸗

renſis et piculo legatarij debz queri qe herel

rem legatã m illo loco debet pᷣſtare in quo re
licta fuit a teſtatoee.ff.e.cũ ſzuus et . l. ſi ſer⸗

uus H?. I. ſtez legari poſſunt nõ tiñ coæpalia

ſed etiã mcopalia: vt ꝛura actõnes et ſeruitu
tes et iõ ſi teſtatoꝛ mihi legauerit qð alius ſi
bi debet . herel debebit mii cedere ſuas acti

ones dãdo qñ etiã ſme hoc habeo vtilẽ actio

nẽe niſi teſtato⸗ viuꝰ exegerit pecuniã In du
bio em ſemꝑ pᷣſumit tũc voluiſſe legatũ exti⸗
Zui.niſi ↄtrariũ ꝓbet᷑.vł qe eo nõ petete de⸗

Sitoe ei vltro obtulit.vł qe exactazʒ ꝓ legata

rio depoſuit inſti:e · J. cũ autem ĩ tex· et glo.

(ſſttem poteſt quis debitoei ſuo liberacõnem

legare ec tenz legatũ ĩſti·e· S. ſiqs ðᷣbitoꝛi · niſi
teſtato? viuꝰ exegerit iſli · e · . cã ãt· Zʒ et meo
=2 . * 2

em⸗

creditoei legae poſſuz q ð ð beo·et cũ plꝰ ſit ĩ
legato ꝙ;ᷓ ĩ debito· et ſi ex legato cõmode ali
qd ei repᷣſenteꝰ.puta qe pure lega qð ĩ diẽ vl
ſub ↄditõe debeat᷑ · qe tůc añ die vel ↄditõnẽ

aget ex legato vel quia exceptiõem habebat
P debito. vel quia defitiebat ei ꝓbacõ debiti

Et hinc eſt ꝙ vtile eſt legare et expemere illi
cite ablata illis a ꝗbus ſunt extoꝛta ĩſtli· e · I·
e· Ite pᷣt legari fctm̃ vt lego tibi ꝙ heres me
us vẽdat tibi rem illã et tuc heres tene ven
bere pᷣtio vo· g; ſi heredemeũ dãnauerim ve
dere p̃cõ certo.neceſſario habebi vedere tãti
ꝗqnti è dãnatꝰ. ff.e.l.fideiuſſoæ· · fi· tem vt

peres meꝰs emat a te rẽ talẽ pᷣtio iuſto. ff· e ·

et ſi ego · ¶̈. h' nota ꝙ legari ñ pñt res de
quibꝰ ñ ẽ ↄmertiũ łᷣ q alienari ꝓhi bẽturet ſi
tales res leget' nec ipᷣe nec eaꝝ eſtiatio debe
tur inſti : e· . H ſi talis res· vt ibidẽ ĩ glo. Et ſe

cũdũ aʒo.ti: de lega: diſti gue ꝙ rei legate vl

nullũ eè ↄmerciũ vł᷑ ẽ quide i̊ cũ grãdi diffi⸗

cultate vt ĩ p̃dijs neceſſarijs ceſar:et tũc nec

ip̃a res nec eiꝰ eſtimacõ debe' niſi vol ũtas te
ſtatoeis otraria appareret · ff· e · J ſiqs mq̃li⸗
nos· Excipit᷑ etiã caꝰ aliꝰ vt ĩ hõie libero vt
aliqñ ſibi pᷣt legari vt ſi redemeri en ab hoſti
bꝰ. ꝓficiet em̃ ſibi legatũ ad liberacõz viculi
pignoeis qò habui ĩ eo tacite qe redemi⸗ffie
l. ſenatꝰ. Si vo illiꝰ rei omertiu ſit ĩ Omuni ſʒ
nõ huic ſiquidẽ nõ ſit ei q̃ dãnatꝰ ſit pᷣſtare · P
ſtabit nibilomiꝰ legatũ ſi aũt ſit ei qui pᷣſtare
debz h nõ ei cui dz pPpſtari · aut hoc eſt pter e
ijus delictũ vel ſectã vt qꝛ her eticꝰ ẽ vl iude
us q mãcipiũ xp̃ᷣianũ poſſidere nõ pñtet tũc

nec res nec eſtimacõ debe· aut Pter ↄditiõz

ſtatꝰ vt q eſt ſzuus cni mil itia legat. Rut ꝗp

ter viciuũ coepis cũ cõtracto legat ſtipendiũ

curſois. Et in his ſi teſtatoe ſci ebat hmoi q̃⸗

litatce plonaꝝ eſtimacõã deber alias nõ. Icem

nec ea que ſunt edibꝰ iuncta ne vebs defoe⸗
met rumnis ff· e. l.cetera:dtem ſi res eadem
in dnobꝰ teſtam̃tis.i.duoꝝ hõim eiſdẽ lega⸗
ta fnerit.et ip̃ᷣe ex peimo teſtam̃to rẽ ſuazʒ exe
cutus fuerit tũc ex ſcedo teſtõ nihbil petere pᷣt

qe due cauſe lucratiue in eundẽ hõieʒ; et ĩ eã⸗

de rẽ ocureere ñ ꝓñt· ſi vo ex peimo teſt amto
executꝰ eſł᷑ rei eſtiacõne tũc mehlomiꝰ ex ꝰ
teſtam̃to pᷣt petere re ĩſti ·e· . ſi res aliena·

Irca·v. ſieduz ꝙ legatũ relinquit in te⸗

ſtamto ꝓfecto et in codicilł pfectis nõ ĩ
donacõne caà moetis qe legata ĩ multis diffe
runt ab eis vt Habitũ eſt ſupea ti·peece ·

D ¶ Ica vj· ſcieduz ꝙ legatũ p̃t pure relinqᷓ

vot tali lego:c.libr. Et ĩ diẽ vt lego vſqʒ
ad paſca: Et ex die vt a paſcate ĩ Enrea ſub
Odicõe q̃ apponit pꝑ ſi vł cũ.vt lego tibi ſi fi
liã meã in vxoꝛe accepis · vł cũxinj· ãnoꝛum
fueris et ineſt ei ↄdicõ B.ſ.ſi ðpl eueris· xinj

annum. ff:e.l. ſi em̃ leget· et · C. e · l. fi. In li⸗
bertate tñ eſt ſpale vt videat potiꝰ eſſe relᷣ
cta in diẽ ſi dicat teſtatoe illũ huũ eſſe liberũ
iubeo. cũ filiꝰ meꝰ erit. xxv ·ãnoꝝ· C· ð̊ fidei

Omiſ.libr.fideicõmiſſaria · ſtẽ legatuz pᷣt fieri
quibuſcũq; vbis aptis tñ et ydoneis.vt ſi di

co do lego dari iubeo volo rogo poſco opto

vt des credo te daturuz et ſimilia · C·. Omuia

Agatoꝝn legãtur em aliꝗᷓ ꝙ reſtituedis ma
e acquiſitis ſi teſtatoe acquiſiuit et babet a⸗
liqd tale· Eliq̃ vo ꝓ funeris inpẽeſis et elemo
ſinis et alijs aime fuff ragis · Fiqᷓ vero vxo⸗
ri et ꝓximis et alijs carnalibꝰ amicis· Et qui
dem Ogrue pſona dz p̃mitti in ſcribedo alijs
legatis qe nulla alia legata deben niſi dedu
cto ere alieno.C.eę. ſi vmuerſe · Ynð illa intel
ligũtur bõa q̃ nõ ſunt alièo ere deducta · ſcõo
loco poni debẽet ſcdᷣa tanꝙ dignioea · Doſt ve
ro has duas ſpès legatoꝝ dz eligi· certa pꝑſo

AJage ſeptimũ ſciẽdũ ꝙ triplex eſt ſpẽs le⸗

na vl certe pſone qᷓ ↄmiſſarij vł fideicõmiſſa⸗
rij ſeu executoees dicũtur ꝗqᷓ ad pᷣdicta legata

Oſtituãturraro em G̊ fidei ↄmittũtur Heredu
quibꝰ ita poĩtis· tercõ debẽet poni certa lega⸗
ia quoꝝ quide ſolucõ heredi ſolet relmqui-

le ablatoꝝ vel acquiſitoꝝ qᷓtuoz ſolent
Otingere et ſzm G̊ variat fozma eoꝝ q̃ legan
taliũ reſtitucõe peimo qñ teſtatoe pauca ta
iũ habʒ et eſt memoe eaꝝ et pſonarũ a quibꝰ
habuit. et iõ pñt beeuiter notari in teſtõ. Vñ
tunc poſito ꝓhemio dicet᷑ ſic · pemo quidem
voluit diſpoſnit et mãdauit ꝙ reſtituãt' petro
x· libẽ · et jobãni.x· et ſic de alijs qs qnctates
habuit a pᷣdictis ꝓ vſurã vł aliã exactiõz ilii
citã et hec eſt via tutiſſma Scðꝰ caſus eſt qñ
teſtato⸗ ꝓſonas res qᷓnutates et cãs illicitas
ꝓpter timoæe iĩfamie in teſtamto nõ vult expei
mi. et tũc ſolet habere ea notata manu ſua vł
alteriꝰ ſecreto in aliqua cedula quã ſuo ↄfeſ⸗
ſoei vł alteri ꝓſone fideli coꝛã duobꝰ teſtehꝰ
ignorãtibꝰ quid ↄtineat ſigillatã tradit quo
facto in teſtõ dicet᷑. pꝛimo quidẽ · VYb itẽ reli
quit de bõis ſuis tali pſone c.libẽ.ſoluendas
in his et circa ea qᷓ ſibi ſecrete ↄmiſit · Cerciꝰ
cãꝰ eſt qñ lõgo tpe multa illicite acq̃ſmuit· q̃
particłariter ĩ teſtamto ñ poſſunt expeimi et
tũc ita dicoë peimo ꝗqdez voluit diſpoluit et
mãdauit ꝙ reſtituant oĩa et ſingula q ad eũ ł
ad al m eiꝰ nõie ꝓpuenerũt ex cã vſure vb ex a
lia quacũqʒ iniuſta acquiſitõe vł exactiõe oĩ
bꝰ et ſingulis pſonis ł vniuerſitatibꝰ a qui⸗
bꝰ iᷣm vł aliũ eiꝰ noĩe hec vel aliqd eoꝝ ap
paruerit habuiſſe vł ꝓpcepiſſe ·ſiue hoc appare
at ex libeis ſiue ex ſcripturis rõnũ ſuaꝝ · ſiue
ex alia legitiã fide vł ꝓbabili rõne· Et etiã qꝗᷓ
bus reſtituẽduz videbit' omiſſarijs ſuis de ſi
plici et pura dſciẽtia eoꝝ · Quartꝰ caſus ẽ qñ
ſcit ſe aliq̃ illicite habu iſſe et habere· ſed a q̃
bus habuit eſt meertus · vnde tuc debz ea ꝓ
eoꝝ aĩabꝰ reliquere dicedo bᷣc · Lte cũ ſciat ł
credat quedã Ullicire abuitſe a qᷓbꝰ tñ ea ha
buerit eſt incertꝰ reliquit ꝓ aĩabꝰ eoꝝ a qui
bus habuit ipᷣa c.libẽ · ſoluedas et diſpenſan
das a ſuis gmiſſarijs in fraſcriptis ð oſilio ta
li fratrũ eo mõ quo eis melis ꝓ liberacõe
anme ſue videbitur expedire Eoeme vero le
gatoꝝ ſcòe ſpei et tertie ꝗpter ſui facil tatez

C Irca.niij. ſciẽduz ꝙ circa reſtitucõnẽ ma

notarij pendetie reliquã qi diligeter ea foz⸗

met ſzm qð exegerit intecõ mp̃iꝰ teſtatoeis.

te vron legauerit legatũ ẽ vtile ſibi eẽ ſi nih

Eqrur vide ð · ix· lI. ð foemiſ ſcribedi lega
ta vxoæi relicta.cca qð ſciedu ꝙ ſi vir do

l vltra dote ei reliqu erit qe plenioe e actõ ex
legato ꝙ& dote. inſti · e · S. ſ ſi vxoei.qe ſicut
dicit ibi glo:legatũ ſtati debet.dos vo ſi oſi
ſtat in mobilibus debet poſt annũ. Si autem
nõ in mobiliibꝰ debet ſtati.Itẽ de dote agit᷑
inquãtuʒ pᷣt facere vir vb aliꝰ heres ſuus de
legato vo ĩſolidũ niſi obſtet falcidia vel bñ⸗
fitiũ imuetarij Ate ſi qᷓ facta pᷣdicta ſint in pᷣin
ditiũ młieris tollent hñficõ legati:tñ ſi quã
vir nõ accepit dotẽe legauit ſimp legatũ erit
inutile ſi vo ĩ legãdo certã pecuiazʒ et certum
coeꝛpꝰ vb inſtrumetuz dotis. ſ. in quo fuit cõ⸗
feſſus ſe dote recepiſſe quã ñ receꝑat demon⸗
ſtrauerit.legatũ valebit vt ibide:Teſtatoe er
Zo volens aliqᷓ vxoꝛi ſue in teſtõ relinquere·
peimo ei dote ſuã reliquere dz et tũc debz eiꝰ

ꝗntitatẽ ſpecificare alias teſtametũ ñ ſuffice⸗

ret. niſi ipazʒ ꝗqᷓntitate dotis ꝓ ĩſtrumtũ łb teſteſ
ꝓharet. C.de fal.ca·l.iij.ſolet etiã ei qñqʒ a⸗
liqd de ſuo reliquere et tũc dz pqri diligeter
intecõ eiꝰ.qnqʒ; em vult ꝙ tm̃ habeat alimta
et tũc dicet᷑ ſic.reliquo vxoei mee alimta vel
victũ et veſtitũ q ide e in vita eiꝰ dũ vixerit
caſte. Et ĩ hoc caũ dz Hẽe cibũ potũ veſtimen
ta lectũ et hitacoʒ et ea ſine qbꝰ viuere ñ poſ
ſet. ff.de ali:et ciba.lega·l. legatis et de v.
ſig· vbo victꝰ. Qnqʒ etiã vult ꝙ vltra alimta
aliqð dñum regimis domꝰ heat et failie ſiẽ
in vita eiꝰ hebat et tũc dicèe' ſie· reliquo vxo⸗
rez meã ĩ domo mea domĩiaʒ et vſufructuariã
oim hbõeum meoꝝ dũ vixerit caſte.p hoc ꝙ di
cit dnam hebt curã et gubernatiõz familie . p
hoc ꝙ dicit vſufructuariã hebit victuz et ve
ſtitũ· ita ĩterpᷣtan ſapietes illa vba vt notat
C·ſi ſe ·nup·mbr.ſuꝑ aute · Ho locũ.qũq; vut
ꝙ; hẽat om̃s fructꝰ oĩm poſſeſſonum ſuaꝝ vt
poſſit facere de ilb quicꝗd placuerit ſibi.etiã
ſi eſſent vltra qᷓntitate alimtoꝝ et tũc dicit
ſic·reliquo vxoei mee iure legati vſufructum
oim bõeuz meoꝝ dũu caſte vixerit . vel ſic relĩ
quo vxo:meã vſufructuariã oĩm bonoꝝ me
oꝝ ĩ quo caũ hèbit ĩſolið vſufructũ oĩm bõ⸗

rũ vt·ff.ð̊ vſu:legavxoei mee.iſi filios ha

beret ĩ quo caũ filij herent ſalte legitimã ꝓtẽ
ĩ vſufructu ſIim dnñm odofredũ ſiẽ ipe notauit
de ĩ offi. teſt· ſup aute · noniſſima· vbi dit ꝙ
illa lex·ſ. vxoei m. coerigi ĩ fil ijs et ñ ĩ extra
neis· tẽ ſi teſtatoe ĩtẽdat ĩ aliqꝰ cãuũ p̃dicto
rum ꝙ vxoe du heat alimta de domo viri. de
domo dote nõ erᷣhat nec fructꝰ dotis pcipiat
debz hoc expeimere.ſ. alterutro ſit ↄteta aliaſ
haberʒ vtrũq;. T.alim̃ta et fructꝰ dotis.C. ð
rei vx · ac. l. E. ſci èduz
Eqnitur videre de · x . ſ. quid iuris eſt de⸗
legatis ĩ genere relictis· cca qð nota ſe⸗

cundũ aʒ0· et ſzm glo.acc . iſti · e · . ſi gener

liter · ꝓ legatũ ĩ genere relictũ aut ſuis certi
finibꝰ naturaliter otine'. vt hõ bos equꝰ.aut
nõ· ſi ſic oĩo tenet legatũ ſiue ↄſiſtat ĩ ſpẽ· et
tuc de ĩ diuiònũ vt ticiꝰ.ſiue ↄſiſtat ĩ genere
ſ.illo qð dyaletici vocãt ſpẽm· Et tũc pᷣt dubi

tari cuiꝰ ſit electõ. Sʒ diſti gne ꝙ teſtatoe le⸗
gãs Huũ ĩ genere· aut reliqt ſzuos ĩ heredita

te ſua aut nõ.ſi ſic tũc legatariꝰ ex eis elige⸗
re debz vt tñ nõ eligat melioee· ff. e.l. legati
ſi nõ reliquit tũc heres el igere debz · ff. de tri
ti · lega·l. ij · · i · VYVbi ãt teſtatoe ex certis ̊
uis reliquit certũ · aut ſenſit de certo·qę· ſ. ip
ſam ꝓpꝛeio nõie ĩ legãdo expᷣſſit · et tunc hereſ

eliget.aut nõ ſenſit de certo qſ.le gau vnũ

ex eis et tũc legatariꝰ eliget · ff. e · l. qᷓ duos ·
Si vero legatũ ſuis natural ibꝰ fin ibꝰ nõ dti
neè aut eiꝰ ſola deſtiãcõe dſtituit vt fũdus
et tũc oĩno nõ tenet legatũ qe heres pᷣſtare fũ
duz vniꝰ digiti vł vnguis poſtz qð eltz deriſo
riũ · Ff · e.L. qð ĩ reꝝ· ¶. ſiquis aũt. Rut ad oſti
tucõz eiꝰ requirit factũ vt domꝰ.Et tũc aut
legãs domũ ĩ genere reliquit domos aliꝗs
aut nõ · ſi nõ deriſoeiũ ẽ·ff.e.l.ſi do mꝰ.ſi ſic
coget heres vnã ex eis quã heres ipᷣe volue
rit legatario dare vt ibidẽ.Si aũt legatũ con
ſiſtat ĩ genere generaliſſimo ·vt eſt ſubſtantia
res ens nullũ eſt. Et idẽ eſt ſi in genere ſubal
terno vt eſt aĩmal·qe heres liberare dãdo fe
ſtucã vel muſcã · Opoꝛtet ergo legatũ otinere
certã ſpẽm vł quãtitatẽ vł factũ·alias nullũ
eſt.niſi in caũ vt cũ aliquid ãnuũ eſt relictuʒ
ſine adiectõe ſũme pcipiet em̃ legatariꝰ qð te
ſtatoꝛ ↄſueuerat ei dare ł certũ aliq̃d ſtatue⸗
re ex digtate pſone · ff.de lega·iij·ſi tui.
S Zquit videre de · xj · ſ.de legatis relictiſ
epo vel eccleſie cathedeali vł alij eccie

gqũo debẽt diuidi . Circa qð ſciẽdũ ꝙ ſic habe

tur exð teſta·requiſiſti.aut teſtatos legat ſic
dicẽdo· reliquo illð ep̃ᷣo.Fut ſic relinquo ið
eccleſie.Kut ſic reliquo idð eccleſie et ep̃o.ſ.
Oiunctim. ut ſic relmqꝰ G epo et illò eccle⸗
ſie· ſ.diniſim· Si peimo mõ aut rel inq̃tur ep̃o
ab e?neo aut a ꝓg'mquo. ſi ab exneo. generali
ter verũ eſt ꝙ pᷣſumit eſſe relictũ ĩtuitu eccle
ſie nõ pſone. Ee 16 tũc de illo eccleſia cathe⸗
dealis pt petere canonicã poꝛcõzʒ· et hoc verũ
eſt niſi teſtatoꝛ expeimat ꝙ velit ulð eſle tin
ep̃i ·i.ꝗpeiũ nõ eccleſie.tũc em̃ nihil pᷣt eccle
ſia cathedealis petere · ſecꝰ eſt ſi de aliqd e
piſcopo inter viuos qꝛ tũc ſm glo. p̃ſumtur
intuitu amicitie vb ſpe remuneracõiſ datũ. Si
vero aliquiò da' ep̃o a ꝓpinquo pᷣſumi eſſe re
lictũ intuitu ꝓſone nõ eccleſie · niſi foꝛte con
trariũ ꝓbaret Vñ hec eſt p̃ſumpcõ iuris ñ
de iure m ꝗᷓ ꝓbacõ ĩ ↄtrariũ admittitʒ. Talis
etiã eſt pᷣſumpcõ in caũ pᷣcedẽeti · Et in hoc caũ
mpil pᷣt eccleſia petere: maxie in vita eiꝰ.Ec
pᷣt hic accipi hm glo· ꝓpinquꝰ vſq; ad quar⸗
tũ gradũ:ex · de ↄſang·et af· nõ dz. quidã vo
dicũt ꝙ accipit' vſq; ad ſeptimũ cũ canõ non
diſtĩ guat hic · xnij·q:iij.c.ĩ · et ex de teſta. qa
nos. Si vero teſtatoe reliquat ſcdðᷣo mõ hoc ẽᷣ
Sccleſie tũc epᷣo ↄpetit ſua poꝛcõ·etiã ſi expei
mat qð velit ill ee eccleſie tm̃ et ñ ep̃i. quia
puata diſpoſicõ teſtatoeis ñ p̃t generalẽ oſti
tucõzʒ canonis immutare qᷣ·ſ. canõ habec. xij
q:nj · põtifices· GEõem vo huiꝰ diuerſitatis · ſ.
ꝙ; qn relmquit' eccie tm· meGlomiꝰ epᷣs hʒ ſu
am pte.qñ vo relĩquit ep̃o tm̃ eccia mbil hʒ

—

Růᷣͤ.

le
1
e:
ni
ti

6,

feſ
wi
d
Di
dus
fü
iſo
di
Ant
tiis
iſe
olne
con
na
al
fe,
ere
li

te
ue⸗

cti
ccie
nabe
t ſie
.ſ.

0
gli
le
he⸗
eru
tin
cle
de
tur
ene
con
lis
au
E
ar⸗
vo
0
64
ce
i
1

— ——

ſivis iĩnenies e. de teſta. requiſiſti. Secꝰ eſi᷑·
ſecunduʒ glo.ſi dico rel inquo hoc canoniciſN

qꝛ tuuc pᷣſumit᷑ eſſe relictũ intuitu pſone etñ
eccleſie · ideo ep̃s de illo nichil hebit. Si vo
relinq̃t'.tercõ modõ.ſ.epᷣo et eccleſie tũc ĩter
ipᷣos eſt equaliter diuidedũ· Si vᷣo relinquat

qrto mõ dicẽdo lego ho eccleſie et illud ẽõo
ſiue relicta ſit eqlia ſiue ineq̃lia ad diuiſio⸗
nẽ ſunt canonicã inter ep̃m et ecciam reduce:
da niſi velit ãbo es teſtatois diſpoĩtione cõö
tẽti.quã ſatis decz.licz nõ ſit neceſſariũ ob⸗

uare ꝗpt fauoꝛẽ vltie volũtatis v nec fraus

interueĩt nec dolꝰ nec quiſꝙ; nimiũ frauda

debita poꝛcõe qe decẽs ẽ ꝓ modico Odtencõz
nõ heec dſlege et a⸗
liqd alicui eccie· ſ.n cathedeali aut mõaſte⸗

rio ł alijs pijs loẽ & vt hẽtur exỹ de teſta· re
qmſiſti · ¶. ſecꝰ. tũc ið qð ẽ epᷣo legatũ diuideꝰ

iĩter epᷣm et ecciam cathedealẽ. Et de illis q le

qᷣd ſi leget᷑ ſepati aliq̃d epᷣo et a⸗

gata ſũt alijs eccijs ep̃s hẽbit cãonicã poꝛcõ

nẽ ¶ Æâ nota ꝙ ſi aliq̃d ſpecialiter elerico

non hñti p̃latiõez b admiĩſtracõzʒ eccie qᷓ Puz

poſſt hẽre a ꝗpĩqꝗꝰ ł etiã eᷣneo lege.relictũᷣ

es ĩtuieu ñ eccie ſʒ pſone ĩtelligi niſi dtrariiũ
ꝓhbey. et iõ de illo nec ep̃s nec eccia ĩ vita eiꝰ
aliqd ↄſequę et hoc ẽ verũ qñ fraus nõ ꝓcu
rat᷑ vt ibide:.illð aũte nſuꝑ nota ꝙ ſiqs ĩ

teſtõ legauit ep̃ᷣo Paʒ poꝛtionẽ et alia multa

mõaſterijſ łeccijs ſi eã pi epᷣo abſolute nega

uit· mchł omiꝰ poæcõz ſibi debitã de ceteris

exigere potenit · VBi vo eã ſub ↄdiiõe reliq̃t · ſ.

vt ea ſola ↄtentꝰ eſz et H ep̃ᷣs acceptauit poz

tionẽ de alijs exigere nõ p̃t. Ri vᷣo poſtea vſti

terit ꝙ ep̃o poztiõz modicã frauduleter lega

uerit vt.ſ.alioꝝ poetione debita fraudaret.

poꝛcõz debitã ex ilł exigere poterit licʒ teſta-
to? ditiõz appoſuerit et ipſe peiꝰ acceptaue

rit ex · de teſlaoffitij· qe teſtatoꝛ ptẽ ep̃o dðbi⸗

tã ex oditiõe auferee ñ potuit erde teſta⸗reqd
ſmi. Vide etiã m glo. 6. c. offetij. , ee age
re poſſit ad ſupplemtuz ſi relĩiq̃tur ei miꝰ legi
tima poetiõe· qꝛ B poꝛcõ Suamè nõ admittit

ſicut nec quarta debita iure nature.

Equit videre de . xij . ſ. de determĩatõne

——

du Hds qrtã pꝑtẽ legare voluerit et dimidi⸗
az ſcripł

—

it debe tantu ꝗqᷓrta-Et ſi.l.legare vo⸗:

luit et cẽtũ ſeripſit debetur.l.ſʒ ſi ꝓxlnra lega⸗-⸗
re voluit et miꝰ ſcripſit legatũ valebit.ff · ð
le · i· q q̃rtã ·Ite ſi aliqs ex tlo dolio legauert

— —

q̃tuos ãphoꝛas.et ibi ñ ſint q̃tuo⸗ ſed pautio

res:tãtuz accipiet quãtuzʒ in ueiet ff/de le.
i .ſiq̃s ſzuũ.Itez ſi legaui tibi.x.libr.ſi volue—-
nis tłe legatũ ñ trãſit ad heredẽ miſi expᷣſſeris
te voluiſle · ſecꝰ è ſi legaui tibi.x·.pure qe illð
trãl t. ff·ð le.i.ſi tibi legatũ ſit· Itẽ legator ſi
ĩ noĩie ↄgnõie ł agnoiĩe legatarij ereanerit dia

tñ certũ ſit ð quo ſenſerit ereo⸗ꝛ himoi nibil ve

ritati officit·ff.teſta/ſi ĩ nõie· cCt idẽ eſt ſi ĩ fũ

di vocabulo ereauerit · ſecꝰ ẽ ſi erꝛauerit ĩ ap

pellatio.vt ſiq ſcere dat appellatõe auri dtine
ri auri calc et legat au nõ dabic illi aurnm

ff · de le · i l. ij · et inſti ·e · . ꝙ ſi alind· Diſtin
guit tñ glo:in appellatiuis ꝙ ſi teſtato⸗ꝛ paa.

d

ereet ve ſi libꝛos appellet mẽbeanas valee le⸗
gatũ maxie cũ ſic ↄlueuit appellare⸗ Bi autẽ
multũ ereet nõ valet vt in dicta.li ¶ Itẽ falſa
demõſtracõ nõ perimit legatũ vt ſiqs degʒ ſic
ſtichũ ſzuuz que emi a titio lego petro licz ſit
emptꝰ ab alio ꝙᷓ a titio meh̊ᷣlomiꝰ tenet lega
tu dumõ voſtet de ſzuo inſti . e · . hinc · Et ꝛdem
eſt ſim glo.ibið ſi ñ emit.ſimiliter nec cã fal
ſa nocet legato. vt ſiq̃s leget ſic· lego tali iꝰ
qe fecit mihi ſuitiũ tale:licz uitiũ illò non
fecerit tñ legatũ tenet inſti/e/ lõge. Si vero
cã illa ſit ↄditi onaliter appoĩta ſecꝰ erit · vt ſi

oicat᷑ ticõ ſi negotia mea curauerit lego:x·/li

beas. vt eidane ſi lãcez maximã miõeem et
mimã reliq̃t et le gauit ſie:ſilancẽ mĩoꝛem il⸗
li lego:lancẽ medie magnitudis legatã ee vi
der ſi nõ appareat de q̃ intellexerit·ff·ð au⸗
et argen:le.qui lancẽ:Itẽ ſiq̃s leget aliqᷣdð
ſic.lego hhoc petro et filijs eiꝰ:tunc petrꝰ ha
bebit medietatẽ et filij eiꝰ ↄſequenter aliam
medietate. ff. ̊ vſufru:actõe:ſiq̃s titio⸗et ex

de teſta.raynaldꝰ.in glo ſtẽ ſiquis cyrogra⸗

phũ legauit leganit actiones ĩ eo dtetas· ff;
de le · in . q cyrogphũ.ſtẽ ſiquis legat alicui
ancillã bertã et poſtea vẽdit eã et emat ancil⸗
las alias q̃rũ vnã vocet bertã G̊ ſcdᷣa berta di
cit᷑ eſſe legata.ff/de ddi · inde · filia · S. a titio
Item qñ aliqs habzʒ płes ſnos. et legat alic

vnñ ex ill . ſ. illũ que elegerit vł optauerit. p

toe p̃figere dz legatario terminũ ĩfra quẽ eli⸗
gat:etſi heresan eiꝰ el ectõz et an terminũ ſʒ
uos vł un vediderit k maũmiſerit vedicõ· k
maumiſſio ireitat. et ſzuꝰ ille cedz legatario
quẽ ꝛpᷣe elegerit Si aũt legatariꝰ infra termi⸗
nu ñ elegerit hes poſtea pᷣt ſzuos vedere nec
hehit legatariꝰ actõz legati · ſʒ in legaus fu⸗
turis ñ p̃t termĩꝰ pᷣ figi vt ſiquis legz vnũ fe⸗
tuz naſciturũ de grege ſuo li ·vj · de dceſ. pᷣ. q⸗

cũctis · S. ſi extitit et · J. le · i tex · er Bl le⸗ ſi a⸗

licuĩ legat opcõ ex uis vł ex rebꝰ alijs tan
tuz ſemel optare pt · ff. de le · i · l. v. rñſo.i. Si
aũt opcõ relinquit' pluribꝰ vł etiã vni et ille
decedat añꝙᷓ; optet pluribꝰ heredib relictis
et ĩter eos ſit diſſenſio de opeõe · ſoꝛte dirimi⸗
r ſtio inter eoset q;ᷓ ſoss pᷣelegerit ceteris
paribꝰ eſtiãcõnẽ ptiũ ital E aut legaue⸗
rit mihi ſhuũ que optabit titiꝰ et ille infra ã⸗
num nõ optet vł q? nolit vł qe ñ potuit poſt
annũ optõ vide' miboi relicta. C.ↄmũia ò le.
I.fi.Ite ſiquis legz mihi oĩa bõa ſua mobilia

mei erũt oms fructꝰ a ſolo ſeꝑati tpe ſue moꝛ

tis · dũ nõ adhereat ſolo ꝓs fũdi.ff.ð rei vẽ·
l · fructꝰ Ezʒ nũquid ꝑ hec vba hebo oĩa no
mia · i. relicta ðbita ſua H& ꝙ nõ niſi aliter o⸗

ſtet de meéte eiꝰ.qꝛ nõia nec inter mobilia necꝰ

inter immobilia cinen. ſʒ ĩ tertiã ſpem cadũt
ff.ð re iudi:a diuno pio:pᷣterea nec eſt noſtrũ
qð nobis debe .ſ̊ tantũ illð qð poſſumꝰ vẽdi
care· ff. ð̊ au·et ar.le.ij:et.l.qe.Et ið ẽ dicẽð
de lingnis et lapidibꝰ ad edifitiuʒ patis· ar.
ff · de le · ij · ligni appellatõ.. fi. ̊ guił. Itez
ſiquis legauit alicui.x. libẽ.· et ſi illas perde
ret iterũ reliquit ei alias.x.non eſt onerãdus

heres vt quotiens illas perdiderit tantůdem

tel. tuere teneatur. ſed tantũ ſemel vt ibi⸗
m. l.teiconmiſſa: . ſiquis: x ’q Item ſiquis
æSet mõaſterio ſcte marie · x· libeaſ et ñ deter

eumiat gun mõaſterio cũu ſint pła mõaſteria ſã

cte mane dabi paupioei ar. ĩ aute. ð ec.ti. ꝗ.
liqs i nõie: et ex · de teſtam.qe iudicãte ĩ glo.
Quio n n apparet qð ſit pauperius. Bndet
Hoſti · ꝓ epᷣs cui Stificare voluerit dare pote⸗

rit ey de teſta.tua Ite ſi eade res duobꝰ ſit le

gata ſiue incti ·ſ.dicedo titio et petro ſtich⸗

um Hun meù lego:ſiune diſiũctim.i.ſepati di⸗

cẽdo ticõ lego ſtichũ ſzuun meũ· et petro lego
ſtichũ ſuũ meu ſi ãbo pueniant ad legatũ eq;

dinde' iter eos. niſi alias mes appeat teſtato
riſ.ff.e.ſi ꝓłibꝰ ſi vo alic alter ðfitiat · ſ.qð ł
legatũ ſpeeut aut viuo teſtatoee poſt teſtam̃⸗

tuʒʒ deceſſerit vł alioꝰ defecit· vt p moete ſzui

le:ad collegatariũ ptinet totũ legatũ · Si vo
teſtatoe moetuo decedat trãſmittit ið ad he⸗
redẽ ſuũ. inſti . e · . ſi eadez res· in tex· et glo.
4 Quid ſiqs hns duas cõchas q̃rũ vna e meli
de altera- legat alicui cõchã cuiꝰ erit opcio

MX& ſm bern: ex· de teſta/iudicante· optõ erit
Heredis. ff:e. l.ſiquis a filio· I. ſiqᷓs. It G̊ mſi

Hherel ſit ĩ moea:qe tũc eſſz legatarij.Ite ſi edi
fitiũ leget' vt fiat mõaſteriũ:nec in quo loco
fieri debeat determinet heres ad facieẽdũ iðd
obligatꝰ nõ videt ar. ff·ð v·ob.qꝗᷓ mſulã. P23
ſm laure·dicenð ẽ aliter cã religiõiſ vł fauo
re vltie voluũtatiſ.et ſim canoneſ teſtam̃ta ſũt
pleniꝰ interpᷣtanda er · &̊ dona.cũ dilecti. Et
res ad pias cãs relicte libere ſũt ab inſcripti
onibꝰ lucratiuoꝝ xxiij.q:viij· . quãuis.hHec
ber.ex· de teſta. . nos quið.Sihr ſi legatũ ſci

ri nõ pᷣt ex teſtamto nõ valz.vt ſi dicaꝰ des fũ

dum titio de quo rogaui te.ff.de iure fiſ.fidᷣi
Itez qñ dubitat de eodẽe legato cui plꝰ debe⸗
at dari heres eliget cui ſoluat.ff.de le· ij · ſi⸗
quis· I.· ſi inter duos Itẽ ſi res aliea alicui fu

erit legata et poſtea viuo legatoee legatariꝰ
illius rei ex ca emptõis fctũs fuent dns:ex a
ctiõe teſtamti p̃t pᷣtiuʒ ↄſequi:Si vero ex can⸗
ſa lucratiꝗ vt ex donatiõe vł alia ſimili cã vt
legati·agẽre nõ nt· etiã ſi ſua deſinat eſſe po⸗
ſtea vt ibide ĩ tex · et glo· Ite ſi res legata ſme
facto·i · moꝛa heredis perierit legatio pibit.
vt ibidem. J. ſi res legata-

quit᷑ videre de · xiij· ſ. quibꝰ mõis lega

tũ exti gnit.circa qð ſcienð ꝙ id qð relin
qnuit᷑ mi teſtamto:fit et dicit caducũ.vno mõ
qñ habet ꝓ nõ ſcripto/Et hoc ↄtingit tripliv
ſeʒ qa aut ei legat᷑ qͥ deceſſit q; teſtato⸗ꝛ vme⸗
re credit: aut q illud qð legat nõ eſt in reꝝ
natura. vt equꝰ ꝗ eſt moetuus quem teſtato⸗

ruere credt: ł qe legat ſzuo pene. Scðo di

caducũ ĩ caſu caduci:et B dupliciter.ſ.aut qe
aliqd lega?᷑ vino ſʒ ip̃e pᷣmoꝛit teſtatoꝛi · Rut
q Zues inimicitie ĩteruemũt ĩter legãtẽ et le
Satariũ ſi tñ redeãt ad amicitiã reintegratc᷑ le

Zatũ · ꝓpter vo leues inmicitias nõ extiguit

legatũ vel fidei miſſũ.ff.de adimẽ. le ga.l.
iij legatariꝰ aut aduocãs ↄtra legantez pdit
legatu:ffide inof.fi.teſta. papiniaꝰ.. memi
miſſe · Certõ dicit ꝗ;e caducũ qð poſt moꝛtem

teſtatoꝛ iſ deficit qᷓcũqʒ rõne vt ſi legatariꝰ le
gatum ſpernat vł Odicõ ſub qua eſt Iegatum
defitiat · C· de cadu. tol.l:vna.
3. ade fideicõmiſſis titu·xxiij ·
Oſtèa qꝛ vt ſupeadictũ ẽ ĩ teſtam̃to ſo⸗
lẽt oꝛdinari fideicõmiſſarij.ſiue execu⸗
toees teſtamtoꝝ ad ſoluẽð ea q ſũt le
gata ꝓ reſtõibꝰ et elimoſinis faciẽdis · jõ pꝰ
ꝙ dictũ e de legatis diceduz ẽ de cõmiſlarijs

ſiue executoæibꝰ ceſtamẽtoꝝx· Et peimo pone⸗

de ſunt foeme oꝛdĩandi ipſos.ſcòo ſoluende

ſunt quedã dubitacõs circa ip̃ᷣos¶ Circa pei⸗

mũ ſcieẽduz ꝙ oꝛdĩiatis legatis reſtitucõnu et
ełiaꝝ ſolet teſtatoz ad ea exequẽda ↄmiſſari⸗

unm vel ↄmiſſarios eligere de quoꝝ fidelita⸗
te et caritate ofidat ꝙ ea diligeter ſtudeãt ef

fectui demãdare vel etiã ipᷣm heredẽ·quĩimo
etiã nullo alio ↄmiſſario dato hereſ exequi te

netur ipo iure:hmoi aute; omiſſarij tãtum et
nbil plus hñt de ptãte ꝙ; eis dat a teſtatoꝛe

qe ſunt mãdatarij:et jõ honũ oſiliũ eſt ꝙ pile

nũ mãdatũ et plena autoeitas eis det᷑. Doſi⸗
us ergo legaus reſtitucõnũ et elemoſman i⸗

ta Otinuabisomiſſarios aũt ſuos et hĩoi te⸗
ſtamti executoees ad p̃dicta oĩa et ſingła faci
enda et opleda es volnit et diſpoſuit talez et
taleʒ. Et H̊ mõ ſimpliciter electi dicunc meri
miſtri :· vñ pecũiam eis datã pñt diſpeſare · ſed
tra heredeſ agere nõ pñ̃t. Si aũut teſtatoe da
re volut eis autoe tate plenioꝛe poĩitis nõibꝰ
eoꝝ ita otinuabis dãs et tribues eis plenam
et oĩodaʒz ptãtẽ atz mãdatũ petedi engedi et
recipiedi ab Heredibꝰ infraſcriptis ſufficien
tem et incegrã pecuĩam ꝓ oĩbꝰ et ſingub exe⸗
quẽedis.et otra eos ob hãc cãm agẽdiĩ · et ipᷣoſ
cuũ effectu ↄueniedi · mãdamt heredibꝰ ſu

is infraſcriptis ip̃am pecuĩam dictis ↄmiſſa⸗

rijs libere ſine moleſtia vel lite tradi vł exhi
beri · Alioqn eos cã pene dãnauit ĩ cetũ libeiſ
dictis omiſſarijs eon 5 nõie recipiẽtibꝰ le
Zati nõie applicãdis· et p̃dicta oĩa et ſingka
nic hlomĩiꝰ executiõi mãdari · vb ſic dãs et at⸗
tribuẽs eis plenã et oiodã ptãtem et mãdatũ
agẽedi et exercendi ſuas actõs ↄtra ſuos debi
toees. et otra quos ex eis voluerint et ab eis
ſuf ficietez qᷓntitate ex debitis exigẽdi et reci
piendi pᷣbictis oĩbꝰ et ſinguł ex equedis.ł
ſic dãs ꝛc· et mãdatũ vt ſua autoeitate recipe
oſſint et accipiãt de bõis ſuis et ð quibꝰ vo
uerit. et ea qᷓ ex eis voluerĩt diſtrahere aliea
re vedere et obligare de pᷣtio ↄueire illò reci
pere poſſeſnones tradere· de euictiõe cauere.
et ob id bõa cetera obligare et om̃eʒz in eis et
ſup eis ↄtractum ꝓficere quẽ idem ipᷣe viuẽes
Pficere potuiſſet ꝓ pᷣdictis omnibꝰ et ſinguł
exequendis· Et in fine haꝝ diſpoſicõnum ad
des ſic: dãs et attribuẽs ſuꝑ omnibꝰ et ſingu
lIje§s ſupeadictis generale mãdatũ cũ libera ad
miſtracõeq Itẽ voluit et diſpoſuit vt ſi aliqs
vł aliq̃ ex eis pᷣmoæerent᷑ ł abeſſent vt p̃ᷣdicta
exequi nõ poſſent vł nollet aliꝰ vł aln mehk
ommꝰ pᷣdicta omnia et ſingła ĩſolidum exe⸗
quantur. VYel ſic· Item voluit et diſpoſuit ve
ipi omiſſarij om̃s ſimul et ↄcosditer omnia et

o
nam
n et
tien
re⸗

ſu
ſa:
ber
9gle

t
ti
wi
66
reci
g
cipe

v0

jea
eci
re.

r .

ſingula exeqnant᷑ b oſilio et aſſenſu tał ha
bito et obtẽto ceteri exequant Vel ſi pᷣdicti
ↄmiſſarij ĩ aliqꝰ diſſenuret id ĩ quo maioe ps
Oſenſerit executõi mãdet᷑ ſp aũt diſpona ſm
qð placuerit teſtatoei Si ant teſtatoe plene n
Ofidat de ↄmiſſarijs ꝙ faciãt ea qᷓ magis ex⸗
pediũt aĩe eiꝰ addat·ꝙ ipſi oĩla faciãt ſcòz co
ſiliũ alicuius viri ſpũalis et diſcreti noĩando
eu. et id qð fecerĩt ñ ſcdᷣm eiꝰ ↄſiliũ irritũ ſit
In quo caſu nihil valebit qdqd fecerit miñ fe
cerint ſcòm ↄſiliũ illiꝰ. ff. 9
J.papꝰ.et ex· de elec.cũ ĩ veteri Det eẽ teſta
toe ilu viro ſpuali plenã et li berazʒ ptãtem ꝙ
mutare poſſit vmnſarios.b ſureogare alios qꝰ
tiens ei videbi expedire · qbꝰ ſureogaus det
eandẽ ptãte oĩbꝰ quã dederat pems iubes
Hhr̃i ratu et firmũ imppetuũ quid q̃d ꝓ eos hm
ↄſiliũ alicuiꝰ viri fuerit factũ ar · ꝙ talis cõ⸗
miſſio valeat· ex.oe teſta.cũ tibi.

¶e ſcðz querunt plura.ſ.vtx religioſi

poſſint eſſe executoees teſtamtoꝛ · M ꝙ
ſie de licetia ſui ſupioꝛis · et vt ĩ pluribꝰ ẽ vti
leꝙ ſint aĩie teſtatoꝛis·qꝛ vereſimile e ꝙ fide
lius exequar. Nec obſtat ꝙ ex· ne cle · ł mo.·
ſacerdotibꝰ ðe. Glericis tuis denũties publi⸗
ce ne miſtri laycoꝝ nec ĩ rebꝰ eoꝛ ꝓcurato
res exiſtant. qe multũ drñt ꝓcuratoe et execu
toꝛ qe ꝓcuratoe res alicuiꝰ viuetis admiſtrat
ad tpale eiꝰ neceſſitatẽ · Sxecutoe vo res moe⸗
tui diſtribuit ad eiꝰ aĩe ↄſolatõem. SIme lice⸗
tia aũt pᷣlati ſui ſi ĩtret religioſus executõem
alicꝰ teſtameti vt executoꝛ peccat qe facit qð
de iure ñ pt vij· li.de teſta · religioſis · qe qui
recipit executõeʒ alicuiꝰ teſtameti ſe obligat
ad exequedũ . religioſus aũt ſe obligare n p̃t
ſmie licetia ſui Fiag. rien e executoꝛes
teſtametoꝝ teneant infra annu executõʒz cõ⸗
plere · aut teſtatos determinat tp̃us infra
qð vult teſtamentum eſſe opletũ aut nõ. ſi ſic
n tenent de nccitate executozes vſq; ad tps
ið teſtm oplere niſi viderẽt ſe citiꝰ ipledo aie
fũcti mag ꝓdeſſe.tũc eĩ ad ciuꝰ oplenò eoſ
oſcia dzʒ artare: Si aut ñn determĩat tpᷣs aut ex
ecutoꝛes hñt libere bona de 5 B
teſtametũ iĩplere aut n.ſi hnt tenen iplere qꝰ

citiꝰ pñt qe ſũt debitoꝛes illis quibꝰ ſut lega

ta et vt ðe.ff.de re.iu:. ĩ oĩibus obligatoibꝰ i
quibꝰ dies ñ po' pñti die debet. ODeeterea ꝙ
to citiꝰ teſtametũ implet tãto citiꝰ aĩa defun
cti alleniat' dt ðe ĩ q̃ſtione ſequęti:alias tł es
ecẽ negociatoeibꝰ egentiũ ↄpant᷑.xiij·q. ij. ꝗᷓ
obligatõibus.Executoꝛes ec ſi ꝓ ſe retineãt
illa bona furtũ ↄmittũt vt.e.c.ſi ſacn legium
xvij.q.iiij·ſacrilegiũ Vñ ſi executoꝛes infra
annũ ſalte admoniti ab epo pias volũtates ð̊
functoꝝ ñ implẽet cũ iĩplere poſſent p ep̃m im
pleri debet.ec ſi teſtatoꝛ ꝓhibuiſſet ne epᷣs ł
alia pſona ſe ĩtromitteret de ſuo teſtameto ni
ſi ſoli executoꝛes ſui talis ei ꝓhibitio ñ valʒ
vt ex ·de teſta.nos qde et c:tua:ĩ tex: et glo·
et· c· iohes · Si aũt n habeãt bona m ꝓmptu
de quibꝰ poſſint infra annũ teſtametũ iplere.
ñ credo ꝙ ꝓpter h̊ deuoluat᷑ poſt annũ ptãs
eoꝝ ad eỹm tenent᷑ tñ fagere qð ĩ ſe è vt bo⸗

us ſtatim put

na habeant et hita diſtribuere debent citiꝰ
pñt ̊ ric¶ Id hoc nota ꝙ executoæ teſtame
ti tene reddere rõem de illis qᷓ diſtribuit pee
ſentibꝰ heredibꝰ et legatarijs · in aut· de ſan
ctiſ.ep̃. S. yconomꝰ.et hodie qcunqʒ rdligioſ
etiã exẽpti deputati ad executõez cuiuſuis vl
time volũtatis q̃ ſi ſint p̃ᷣlati tenent de execu
cõe ſuſcepta locoꝝ oedinarijs reddere roem
Flias ſũt puniedi ab eis quocũqʒ; peiuilegio
ſi ipſos ĩ hoc ĩuenerint deliqſſe ñ obſtãte:li.
vij. de teſta· religioſis Vti dilatio executõ
nis ĩ aliquo p̃iudicet aĩe defũcti · E ꝙ ſic. cꝰ
rõ ẽ duplex.vna ẽ qe ꝙᷓto cl erici citiꝰ eccleſie
et paupes quibꝰ legatũ è recipiũt legata ſua
tanto citiꝰ et feruetiꝰ oeãt ꝓ aĩa defũcti et p
H citiꝰ al leuia et expedi Scða rõ e qe ſic òfu
cti ĩ caritate aliqd purgabile ſecũ poztantes
ĩ hac vita meruerũt vt ſi dent ꝓ eis elemoſi⸗
ne ꝓſint eis ñ ad augmetũ Stie· ſzʒ ad alleuia
tõem et abbeeuiatõem pene. ſic teſtametũ fa⸗

cies et in caritate decedẽs teſtametũ faciedo

meret᷑.vt eiꝰ executio poſt moete ſibi valeat
ad alleuiatõem et abbeeuiatione pene hHumſ
mõi B rich;. Sic aũt quantũ ad effectũ elemo
ſine ̃iundicat dilatio eiꝰ anime defuncti.n qe
ꝓ dilatione aĩa puniat ſi0»üqe ei remediũ ñ ad⸗

hibec· ſz quantu ad merttũ elemoſine ex hG ei

nullatenus p̃iudicat maxime ſi quãtũ in ipſo
fuit curam adhibuit. vt Huiõi elemoſine cito
darent qe meritũ peincipaliter ex volũtate et
intentione depedet
De hereditate ti.xxiiij.
Einde qe vt habitũ ẽ ſupea legata ſũt
ab herede p̃ᷣſtanda iõ poſtꝙᷓ dctũ ẽ ſu
pea de legatis · dicendũ ẽ nuc de here

dibus ˖ Et peio de hereditate · ſcðo de heredis

inſtitutõe.· Circa qð ſcienð q̃ͥd ſit hereditas
et in quot et qᷓs ptes diuidi. Hereditas e ſuc
ceſſio in vniuerſuz ius qð defũctus habuit tẽ
pore moetis · ff·de . v. ſig· l. nihil. Et hec dᷣe a
põdo b põdus ł libea hec em̃ quatuoe ſunt ſy
nonima. Dĩniſio aũt hereditatis ſolen is fit a
iure in. xij. vncias ſiue ꝑtes qᷓ aſſis noĩie ↄti⸗
nec. Iñ qlibz illaꝝ ꝓcium.xij. ẽ maioe vncia
et minoe aſſe:et qlihet ſuo neĩie ꝗpeio vocat.
peima ðe ſeſcuns· ita ꝙ eiꝰ tercia lr̃a ẽ ſ qe cõ
ponit' ex ſemis et vncia otinet em̃ vnciã et di
midiã· ſca ſextans.qe ſignat ſextã ptem here
ditatis. i. duas vncias· tercia qᷓdrans qe ſigt
quartã ptẽ hereditatis·i:tres vncias. quarta
triens qe ſignat terciã ꝓtẽ hereditatis· et ita
qᷓtuoe vncias. Vñ p̃ᷣdicta quatuo⸗ noĩa ſumũt
ĩterpᷣtationẽ ex eo ꝙ ſignãt quotã ptem here⸗
ditatis poꝛtõem.ſequetia vo noĩa octo habet
ethimologiã ex eo ꝙ ſignãt certũ numeꝝ vn
ciax· Vñ quinta ðᷣe quincuns·qe ſignat quĩqʒ
vncias.ſexta ðᷣe ſemis qe otinet medietate Ppe

reditatis ſ. vj. vnciaſ.ſeptia ðᷣe ſeptãs octaua

bes· nona dodeãs·decia dextrans.vndecima
deuns ouodecĩa as. qð ſignat pondus. xij.
vnciaꝝ licz aliqñ as aſſis ponat' ꝓ obulo vñ
verſus as obulus põdus as ẽ poſſeſſio tota.

Teſtatoe aũt in plures vł ĩ pautioees vncias

hHereditatẽ ſuã diuidere p̃t ꝓPbant hG̊ inſti.de

he. inſti.· ÆW B nota ꝙ bereditas e nomẽ iu
ris · ſiẽ et bonoꝝ poſſeſſio· ff.de v.ſig. Hedita
tis nome: qñ vendit Beditas vendi vident'ñ
res Beditarie ſy ip̃m ius ſuccededi qe ipſe res
nñn ſunz hereditas ſcòz accur.

deranð é de inſtitutõe hereð
et pꝛiĩio qᷣd e iſtituere heredẽ · et vñ de
ſcðdðo quibꝰ verbis inſtituat.3 in q̃ᷓ vl
tima volũtate inſtituat'. q̃rto de diuerſitate
heredũ · quito de inſtitutõe aſcendẽtiuz. ſexto
de ĩſtitutõe extraneoꝝ. ſeptio quedã de fo=⸗
mis inſtitutionũ heredũ. octauo de cauſis ex
heredãdi Circa peimũ ſciendũ ꝙ heredẽ im
ſtituere è aliquẽe poſt moetẽ loco ſui in bonis
ſuis dñm ſtatuere.vñ ðe inſtituere quaſi ĩtus
ſtatuere. qe ſic ſubintrat heres dñim ſubſtãtie
defũcti · vt eadẽ pſona eſtimet cũ eo.Dici ei
hereſ ab hero.i.dño inſti · de heredũ quali.et
differen. J. ꝓ heredũ auũt. B
W¶Iea ſcðz ſciendũ ꝙ inſtitutio heredis fit
ver bis directis. vt ticiꝰ mihbi heres eſto
vb hereditatis mee dñs eſto. et verbis ĩflexiſ
id e obliqs caſibꝰ vt illũ herede meũ facio ł
inſtituo. vb iura inſtitutõis ei relinquo. C.de
ceſta· qm.Ideqʒ ẽ tibi relmquo mea bona.C.
de ſecun:nup·hac·edictali.quod eſt veꝝn ſe⸗
cundũ guil.niſi aliũ iſtitnerit tũc em̃ ꝓ lega⸗
toeio habet'. C. e-quoti es Ite ſcᷣm hoſt.nõ
refert quãtũ ad pfectionẽe teſtamẽeti · vta dicã
petꝝ heredèẽ inſtituo vł volũtate meã eius
diſpoſitioni ↄmitto qe talis ñ vi decedere in
teſtatꝰ.ex de teſta.cu tibi.qð.c. multi intel

2 De heredis inſtitutõe ti·xxv.
ſtea oſi

—

ligũt de relictis ad pias cãs. ſed meliꝰ eſt q;

ſimpliciter intelligatur ſiue generaliter. ſi tñ
teſtatoe teſtabat' ſimpliciter n ſoleniter.qe ſi
ꝗqᷣs alique heredè in re ł poꝛticẽe certa ĩſtituat
de toto patrimonio ſentire vr. niſi de ipſo ali⸗
ter diſponat'. C· de here . inſti· quoties. quin⸗

imo ſcõm aliquos in tali caſu etiã oꝛatio imp

fecta herede facit·. vt ſi dicat ticius he res vn
ſfufficit ſi dicat ticiꝰ heres.vł tieiꝰ eſto.C.e.
erroe. Sʒ et noĩs ereoꝛ ñ nocet ſi de volũtate
Oſtet · Ce · l. fi · ergo multofoetiꝰ valet ex quo
ſtat de ꝓſonaꝝ qcunqʒ verba ſit relictũ ar.
eÿỹ .· de reſcrip · ſigmficãte Quid ſi dicat tin Hᷣ
nomẽè.ſ.ticiꝰ. nñ ſufficit Nec obſtat illa lex
ereore qꝗᷓ innuit ꝙ vz. et ſi deſit heres eſto · q⸗
HB bñ dixerat ſz ho omiſit notariꝰ vt dðe ibi.er⸗
8o q heredẽ inſtitnit eiꝰ diſpoſitõni ſua bona
reliquit et ecõuerſ. v. Nee e curandũ de vbis
teſtaton qe ſepe aliter loquunt. C. de teſta.
l.fi· Hec obſtat. ff.e.l.illa inſtitutõ. qe ĩtelli
ZSit' qñ fit in fraude ł qñ ꝓ talia vba ñ mtẽde
bat inſtituere Heredẽe· St ſi aliqð ius otrariuzʒ
*inueni d itelligas qñ teſtatoe dixit ꝙ ſolen
niter teſtari volebat. bonꝰ tñ iudex inſpectis
Pſonis an inſtituti ſint diuncti vł extranei · te
ſtatoe lratus vł ſimplex.ↄſtitutus in articło
moꝛtis vel ñ facile poterit terminare B hoſt.
Zedm aüt bern. ex de teſta.cũ ti bi.licet ille q
volũtatem ſuã extremã alteniꝰ diſpoſitõm cõ
mittit · de bemgmitate canonica videat teſta⸗
mentũ feciſſe vt in c. cũ ubitñ reuera ñ ẽ te⸗

ſtatus qe nullum ẽ teſtamentũ vbi ñ expeimi
nomẽ heredis. C. de teſtamen. iubemus. Bo⸗

teſt aũt quis ↄmittere factionẽ ſui teſtamenti

alteriꝰ diſpoſitõni.et tũc teſtamentũ tenet · qe
tunc n omitti teſtamentũ expᷣſſe arbitrio alte
rius ſed tacite alterius voluntati · Fut ergo
voluntati heredis et hoc licet et tacite et ex
pæeeſſe · ff· de condi. inſti. verba hec. Fut vo⸗
luntati extranei. Fnut ergo tacite vt inſti tuo
te heredez vel lego hoc tibi.ſi talis capitoli
um aſcèderit et ſtt valz. Rut exp̃ſſe vt inſtituo
illüũ herede que ber · voluerit · et ſic ñ valz. ta
lis em̃ ĩſtitutio ẽ captatozia.i. adulatozia. C.
de admi teſta. captatoeias Gᷓ bern.«Opoetz
aũut in inſtitutõe certũ heredẽ demonſtrari qꝰ
tiens em ñ apparet quis ẽ inſtitutꝰ inſtitutio
nulla eé. miſi ex alijs aptiſſimis ꝓbationibus

appareat de quo teſtatos ſenſerit. ñ tñ ad de⸗

ſignandũ heredẽe debet dici circũſtantia con⸗
tumelioſa: G dico ſpecificado ↄtumelie cã
ſecus eè ſi in genere diceret filiꝰ meꝰ impijſſ
mꝰ ð me male meritꝰ et cãaz ñ expeimet.tũc eĩ
inſtitutio valeret mſti.· quoties · In caſu tñ pñt
incerte pſone inſtitui vt paupes intuitu pie⸗
tatis · C. de epi: et cleri · id qde¶ Cte fieri pᷣt in
ſtitutio pure et ſub ↄditione · ex certo autem
cpe· ant ad certũ tẽpus heres quis inſtitui nõ
pt ·. imo vicio tꝑis ſublato de medio tenet in⸗
ſtitutio.vt ſi dicat inſtituo te vſqʒ ad paſca łᷣ
a paſca inantea · inſti. de heredi. inſti · S. hereſ
et pure. QMiles tñ hoc facere pᷣt. ff. de re.nu-
ſi miles · Tamẽ ſi hoc fiat ad tẽpus mcertũ vł
ex tẽpoꝛe incerto bene valet.vt ſi dicã vxoꝛeʒ
meã mihi heredẽ inſtituo quãdiu vixerit · poſt
moetem meã ticium mihi herede inſtituo cum
ab ſolutus fuerit ab excõicatiõe.ff. de here.ĩ
ſti· in tepus Alte poteſt quis inſtitui in vniuer

ſo et in certa Pte et in certa re vł qtitate · In⸗

ſtitutus tñ incerta pte ſubire debet onus eris
alieni ꝓ ea pꝑte qua e inſtitutus Inſtitutus ve

ro mcerta re vł quãutate ꝓ legatario habet
et ideo ñ ſubit illud onus. C.de here. nſti.
quoties· St GB̊ ven qñ alius e heres inſtitutꝰ
in vniuerſo. Non ẽ aũt ſcᷣm hoſt. p̃termitten
dDum ꝓ quis inſtitui p̃t in certa ꝓte dum tñ aſ
ſignatio pedeat ex arbitrio teſtatoꝛis qꝛ volũ
tati alterius expᷣſſe ↄferei ñ poſſet tacite tñ ſic
vt dictum ẽ ſupꝛa ſcdᷣm bern.quedã em̃ ſi in
teſtamẽtis expeimunt᷑ ñ habhet effectuz. ff. e.
talé· St idẽ e legatis · ff. ð le· l.j. H hoſt-¶/
Etem pñt iſtitui plures ſimpl ici ter ꝑtibns ñ
expeeſſis:et tune ex equis postionibꝰ ſunt he
redes inſti · de here · mſti. I. ſi plures· Et nota
ꝙ ſi vnus heredũ faciat ſumptus in milicia ł

in nuptijs aut fecit illos ſumptus pater ↄmu

nis et tunc ille filins habet hoc pᷣcipuuz. aut
ipſe fil ius fecit poſt moetẽ patris· et tũc erũt

de ſoete ſua ñ de ↄmunibus bonis niſi hoc in

der heredes ſpecialiter actũ eſſet.ff.famiher
ci · ſi filia:· idem ſcribit et. · neraeius ſtem
inſtitutio fieri p̃t prim ĩ capita et puim in ſtir⸗
pes · vt petruʒ et channè filios meos ſcʒ quẽ

libzʒ eoꝝ ꝓ tercia. et a. et b. nepotes meos fi

lios quondam . c.filij mei peo alia tercia pte

i
bo:
en
t⸗ge
lte
ergo
et er
tvo:
kienn
pitol
ſitn
hi
10.
etz
ri
tutio
udus
dde:
Acon⸗
ci
eſn⸗
iput
awe:
Ptin
utem
i no
tin⸗
ſcal
derel
eehn⸗
rüd
xoꝛ
poſt
cum
reij
uer
ln:
eris
8ve
ber
nſti.
tut⸗
itten
tnal
voli
ſe
ſin
ff.e⸗
the
ta
ial
mu
erut
ein
ber
emn
ir⸗
ni
fi

hHeredes mihi inſtitno. ſic em̃ et ab inteſtato
vocant inſti · ð he · qᷓ ab inte · defe · C. et qe pla
cuitEd hoc nota ꝙ pactũ de futura ſucceſ
ſione pſone certe n tenet niſ de vſenſu eiꝰ cꝰ
e hereditas ita tñ ꝙ in illo ↄſenſu pſeueret vſ
qʒ ad moetẽ.C.de pac.il.vl.licet aut alnj paci
ſcenti de hereditate mea poſſim oſentire · n tñ
ex pacto poſſum me aſtrigere ꝙ quis mihi ſue
cedat in hereditatẽ.qe B eſſet ↄdtra bonos mo
res poſſum tñ heredẽ ſine pacto inſtituere · C
ð traſac.cũ donatõis · Nec obſtat· ff. ſocio
l. nj· S. de illo. vbi ðᷣe ꝙ ſocietas ita coiri p̃t
vt ſi aliqua hereditas alterutri obuenerit cõ
munas ſit qe hoc intelligi ſcòm accur. qñn eſt
pactũ de pſona incerta · Vñ pactũ de futura
ſu cceſſione in genere tenet ñ in ſpecie
Irea tercin ſcienð ꝙ heredũ inſtitutio di
recta ñ poteſt fieri niſi in teſtamẽto. ꝓpu⸗
ta cũ quis recto iure inſtitui᷑ heres ad que te
ſtatoe vult hereditatẽ ſuã ſiue illð in quo euzʒ
inſtituit pue nire.et illud cape nullo median
te. Obliqua vo ſiue fideicõmſſaria heredit aſ
relinqui pᷣt in teſtamẽto et codicilto vt cu ro
ga in codicillo heres inſtitutꝰ in teſtameto
vel heres ab inteſtato vemes vt hereditatez
reſtituat alteri:is em cui reſtitur᷑ hereditas e
rit heres ꝑ fideicõmiſſum inſti.de codicil · ¶.
plt. et ð fgics be F. plr Qui ſi ſic dicat te
ſtatoe in teſtamẽto ſuo inſtituo heredẽ quẽ in
codicillis noĩiauero vel tale ſi eum in codicit
lis inſtituero· Rndet hoſt. ꝙ valet ñ iure co⸗

dicilloꝝ ſed teſtamenti. et ſub tali oditione

pt inſti tui quilibz pᷣter filiũ.ff.e.aſſe.·

Squr videre de quarto ſcʒ de diuerſitate

heredu . Circa qd ſciendũ ꝙ heredu. Flij

ſunt neceſſarij tm̃.alij ſui et neceſſarijalij ex⸗

tranei · heres neceſſariꝰ e ſeruus qui inſtituit
Heres a dno ſuo ita tñ ſi ↄſequa hereditatem
et libertatẽ ſimul ex dñi teſtamento vt qe tꝑe
teſtameti et moetis erat in dñi ptãteſit eciam
ignozãs et inuitꝰ liber et heres. vñ velit no⸗
lit tene hereditatezx eciã ſuſpectã adire.et 15

dðe neceſſarius Sui et neceſſarij ſunt liberi qui
ſut in ptãte teſtatoꝛis tpe moꝛetis vt filiuſfa.
et deſceẽdentes ex maſculo filio. filij vo filie
ſunt in ptãte patris eoꝝn et aui paterni. H

Sue tñ inter filiũ et nepoteè ex filio· qe filius
meus iõ ẽ mihi ſuus heres qę e in ptãte mea.
et qe nibil e med ium inter me et eu. et hoc ſe⸗

cundũ deficit in nepotibꝰ ex filio ipſo viuen
te et ideo ñ ſunt mihi ſui heredes ſed ſi fi liuſ

meus me viuo moeia tuc nepotes ex eo tẽpo
re moetis mihi ſunt filij heredes qe in poteſta
te mea ſüt · et qe ſublatu ẽ de medio caput pei
mum qð eos pᷣcedebat ſczʒ pater eoꝝ Et e idẽ
de nepotibꝰ et ceteris libens · Dicunc᷑ aũt iõ
ſui · qe domeſtici et vino pre qdammodo eſti⸗
man dñi deo vo dicun neceſſarij qe de iue
ciuili cogeban ſerui inuiti heredes fieri ſʒ ð
iure p̃ᷣtoꝛio pꝓmitti eis ab hereditate abſtine⸗
re ſi belint. S
ſubiecti iuri teſtatoeis ſiẽ filij emancipiti ſut
her edes exnei. SEt liberi ec a mre inſtituti. qꝛ

femme ñ hñt liberos in ptãte· ꝓbanc' GB; noia

xtranei here des ſunt qui ñ ſunt

inſti.de here. qᷓli:et di.in pein· et. S. ſin aut et
J.ceteri.Ite heres aliꝰ ẽ teſtametariꝰ vt qui
ẽ in teſtameto ſcriptus Slius legitimꝰ vc is
qui ipſo iure et ſine teſtamè to defucto ſucce⸗
dit · Fliꝰ fideicõmiſſarius cui ex fideicõmiſſo
e hereditas reſtituta· &Alius e ſubſtitutꝰ ſcz qᷓ
alij ſubſtitun heredi ¶Inſuꝑ quidam ſunt aò
quos in ſtricto iure legitima ſpectat heredi⸗
tcas vt ñ inſtituan vel rite exh ereden. teſtam
tũ aũt ipſo iure ẽ nullũ aut reſcindi. d quoſ
cognoſcẽdos nota tres eſſe Sdus b lmeas cõ
ſanguineoꝝ ſcʒ aſcedentiũ ſiue parẽtũ· deſcẽ
dentiũ ſiue liberoꝝ· et collateraliũ· TCeſtato⸗
aũt quamdiu habʒz aliqui ò de deſcedentibus
tene illũ heredẽe inſtituere b exheredare et ſi
illũ heredẽ inſtituat ñ tene de aliq aſceden
cium m inſtitucõe mencione facere:. ipſi em̃ ĩ
infinitũ ceteris p̃ferun. inſti. de he · q ab ite.
in pnꝰ. Deficiétibꝰ aũt deſcendetibus legiti⸗
mis tene ſuos aſcẽdentes legitimos ſi quos
HPz heredes in ſtituere b exhedare.C.·ad ſena.
Oſul·oe.quotiẽs· Collaterales aũt nũꝙ; tene⸗
inſtituere b exhedare .· ſzʒ deficiétibꝰ deſceden
tibus et aſcedentibus legitimis p̃t quos vult
ſiue collaterales ſine alios ſibi n attinetes in
ſtituere heredes nułla facta òð collateralibꝰ
menttone.
Equÿ videre de v · ſcz de inſtitutõe deſcẽ
dentiũ · Circa qꝗð ſci enð ꝙ deſcendentinz
ſiue liberoꝝ quida ſũt legitimi et naturales
ſimul quidã naturales tm̃.quidã legitimi tã⸗
tum· Item eoꝝ qui ſunt legitimi et naturales
quidã ſunt nati quidã naſcituri ſiue poſthumi
Itẽ quidã ſunt peimi gradꝰ vt filij.quidã ſcði
vel vlterioeis vt nepotes et deinceps· eimo
aũt dicenõ ẽ de ĩſtitucõe liberoꝝ naturaliũ
et legitimoꝝ peimi gradꝰ. ſcòo de inſtitucõe
libeeꝛoꝝ ſecũdi gradꝰ. 3° 8 inſtitucõe poſthu
moꝛx · ꝗrto de quibuſdã documẽtis Zenerali⸗
bus circa inſtitutõz libeꝛoꝝ · quĩto de inſtitu
cõmus liheroꝝ legitimoꝝ tm. De inſtitucõe
vo ſiue ſucceſſione liberoꝝ naturaliũ et ſpu⸗
rioꝝ vide infra in tractatu de mrimhoni o ti.
filijs De inſtitucõe igic Ijbero naturaliũ
et legitimoꝝ peimi gradꝰ ſci endũ ꝙ teſtatoe
ſiue pater ſine mater ſuos liberos legitimos
et naturales maſculos et feĩas virgines nup
tas et viduas in ptãte eius exiſtetes et emaãci⸗
patos inſtituere debet vł rite exheredare aut
rite vel legitime pᷣterire aliter teſtabi inutili
ter inſti.ð exhere· libe· rñſo.j.et:. noſtra vo
Et intellige ꝙ femiĩe licz ſint nupte nib ilomi
nus tñũ de iure romano ſune in ptãte pr̃is ſeò
de iure lombardoꝝ ſunt in ptãte vrri ñ pris
inſt. de ſena. ↄſul.tercu Pſtea autq Sotz
aũt q̃ri. Vci dotataſ dẽat ĩſtituere tm̃ ĩdote
dixerũt aliqui doc.legũ ꝙ ſic. Fz0 vo er

an alij di cũt ꝙ opoetet inſtituere ñ cm̃ in

ote ſed eẽ in aliquo ſaltè modico p̃ter dotez
vñ gꝓpter piculũ huiõi duhitatõis. tucius E
ſemꝑ inſtituan in aliqꝰ vltra dote. et ſic age

ñ pnt mſi ad ſupplementũ ſi qð ðficiat de le⸗

Sitima in qua ec dote oputare debent. Mam
ſi ab inteſtato ſuccedere vellent eã fratribus

ofereẽt· C· de inoffi.teſta· qm nouella⸗/gtẽ ꝓ
feſſi in religione debet inſtitui ſic et ceteri.C
de epi · et cle⸗l.fi· ecẽ cognitũᷣ. Ete licet filiꝰ
ſuccedat mr̃i ex teſtameto. et ab inteſtato. pr
tñ in c poteſtate ẽ filiꝰ hʒ vſufructũ m poſ⸗
ſeſſonibꝰ relictis a matre filio qui eẽ omnez
diligentiã tnende rei dz Habere . ñ p̃t tñ eã a⸗

lienare b donare · C. de in inte: reſti · l. . et · ij
et ex. e. c.· oſtituimꝰ in glo DHone ꝙ aliquiſ
Hñns filiũ ex ↄcubina ↄtrahat tñ cuʒ alia ex qᷓ

hʒ filios Illa vo moetua otrahat cũ Ocubma
et ita filiꝰ eiꝰ ẽè legitimatꝰ q̃s ſuccedet patri
et ſit ↄſuetudo teree ꝙ vnꝰs ſolꝰ ſuccedat Be

ſpõdet hu.et bar. in queſtiõibus ꝙ ſuccedz il
le qui peĩo fuit legitimꝰ.i.de peĩo mr̃imonio

nat?α Quid ſi due mres ꝓ eodẽ filio atedãat
et ambe lite pendete deficiãt. nunq d ille pe⸗

tet hereditate vtriuſq;· Rndz bar.ĩ qõibus ꝙ;

n·ſed tin ſuccedʒ illi q erat in poſſeſſione filia
tionis eiꝰ.ſi vo neutra poſſidebat.tũc ſi velit
alicui eaꝝ ſuccedere opoetz eũ ꝓbare ſe filiũ
eius eſſe · De inſtitutõe aũt liberoꝛx ſcdi gra
dus ſci endu ꝙ ſi ego pares maſculꝰ ł femma
tpe teſtameti mei filin habeo vel filiã ſiue in
poteſtate mea ſiue ñ et ex eo ł ex ea habeo ne
potẽ ł nepte· et inſtituã filiũ ł filiã ñ opoetet

ꝙ; de nepote vel de nepte faciã mentione. Bi

tñ tꝑe quo teſtoe filiꝰ meus b filia pᷣmoetu

ſit · tc nepotẽ b nepteʒ quẽ ſupſtitẽ habeo

ea b ex eo q emãcipato ł emancipata inſtituã

inſti · ð heredu q̃li: et di. I. ſin aũt et neceſſarij

ESt ide ẽ de ceteris liberis vñ p̃moetuo filio l
nepote ꝓnepos ex nepote natus inſtitui dz ĩ
ſti · de he. q ab inte · defe · J. ita demu Tdem eſt

etiã de poſthumis et nepotibꝰ et ceteris libe

ris vlteriosis gradus qe ſi nurus mea ex filio

meo pᷣmoetuo ↄceperit et teſter ea p̃gnante ðᷣ
beo eũ qui naſce' ex ea heredẽ inſtituere.C.ð
poſtu·here · qd creatũ Item ſi poſt meũ teſta
mentñ fel ius inſtitutꝰ me viuo moeiat'. et de⸗
mũ moꝛiar nullo alio ↄdito teſtameto incipit
nepos natus ex ipſo filio in loco'eiꝰ ſuccede
re et quaſi agnoſcedo efficit᷑ mihi auo ſuus
heres.iccti · de legi · agna· ſuc · J. Pximꝰ autẽé·

EStt iõ qe m teſtameto tunc inſtitutus ñ inueni
tur rumpet teſtamentũ Ide facit nepos ex fi⸗

lio emãcipato p̃moætuo inſtitutꝰ . Sʒ ↄtra pi⸗

culum illo habes ↄſiliũ.l.velley.quo potes
dupliciter vti · vnoꝰ“ vt filiꝰ et nepos natꝰ ex

eo pPiter ĩſtituãaꝰ. EæFlioꝰ vt filiꝰ pure:et nepos

ſub ↄditõe inſtituan. vt petrũ filiũ meũ.ł eo

miioi pᷣmoetuo nepotes vel neptes ex eo ſup
ſtiteſ natos et poſthumos mihi heredes inſti

tuo. ꝓPbant' hec inſti · de ex here. liberoꝝ. .

poſthumoz aũt De ĩſtitutõe aũt poſthumo

Tũ nota peimo ad maioæẽ euidetiã: ꝙ poſthu⸗
mus dðde dupkr. ſ. ſtricte vt ille qui i vita teſta⸗

toeis nceptus poſt eius moetẽ e natus · vñ ðe
oſthumus quaſi poſt humũ patris natus Et

large . ſ. ille qui poſt teſtamentũ oditũ viuo e

—

tiã patre ẽ natus. ff. de imu. rup.· teſta. l. rij· S.
. EaAiee igit poſthumos qui rite vult teſtari
Den

bet inſtituere ñ aũt p̃t eos exheredare cum
nullã ingr atitudinẽ omiſerint inſti·de ex he.

lib· ¶.noſtra vo·ſi aũt poſthumus p̃teritus fu
erit vt ñ inſtituatet ipſe naſcat miuus voce
emiſſa b ñ emiſſa.dũ tñ ↄſtet eum viuũ natum
lex ſecto ventre editũ integrũ b ñ integrum
alias cũ ſpiritu· tñ teſtamentũ rumpet. ff.de
poſthu.he. ꝙ ðe niſi declinet ad monſtv vel
ꝓdigium. ffF.de ſta.ho.ñ ſunt.qui aũt naſcit
moetuus ñ vide oceptus. C. e. l.j.¶ Qd aũt
dictũ ẽ de pᷣteriti one filij poſthumi teſtamen

tũ rũpi · veꝝ e quantũ ad inſtitutõzʒ. ſ ſtat fir

mũ quãtũ ad legata inſti.de ex he. lib. H j.

et idè ẽ de q̃ſi poſthumo vt ſi teſtatoe pꝰ teſta

mẽétũ alique ĩ filiũ areogauit· NHã qᷓi agmtõne
ſui heredis rũpe' teſtamtũ inſti.ꝗqᷓ.mo-teĩfir.
H.· j. Ide etiã ẽ de eo qᷓ loco poſthumi· vt qᷓ
ĩ tpe teſtameti ñ erat ſuꝰ heres. ſzʒ tpe moetis
teſtatoeis inuenit ſuꝰ vt dictũ ẽ in ar. p̃cedẽ
ti · Et qð dictũ e de poſthumo p̃terito a pr̃e ið
itellige de poſthumo p̃ᷣterito a matre in caſu
tñ ꝓpolthumꝰ n rũpet teſtm matris vt cũ mi in
Puerpio decedit et iõ ñ rumpit eiꝰ teſtim ꝑ qᷓ
rela in of ficioſi teſta. C.de inoffi.teſta.ſi mẽ.
De generalibꝰ documstis circa inſtitutiõzʒ
liberoꝝ nota ꝙ ſi ea qᷓ dicta ſunt de inſtitue⸗

dis b exheredãdis b p̃ficiedis liberis ñ fuerĩt
obſauata· pñt ipſi liberi diuerſis vijs ad teſta

mẽeta pentũ infirmãda venire . k dicẽdo teſtm̃
ipſo iure nullũ ł peteèdo bonoꝝ poſſeſſionem
Otra tabulas teſtameti.b ꝓponedo qᷓrelã inof

ficioſi teſtameti · NKon ſolu aũt inofficioſũ te⸗

ſtamentũ reuocat ꝑ qrelã ſa eẽ inofficioſa do
natio et inofficioſ: dos et inofficioſa veditõ
qꝰ? ad legitimã vt.C.ð ĩoſfi.do.l.j.et.l.ſi to⸗

tas et. l. fi. qᷓ oĩa rel inqꝰ iuris pitis gra breui

tatis eIte ſi alicui pᷣdictoꝝ liberoꝝ qꝗᷓ ccio
ſũt inſtitnedi ł exhedãdi aliqᷓò ĩ teſtamto tm̃

iegatũ ſit: teſtamentũ ñ tenebit. qe is vr p̃te⸗
ritus qui ñ e inſtitutꝰ b exhedatus pᷣterire em̃
alique omittere eo n inſtituto ł exhedato ĩ⸗

ſ:de here:qᷓ ab inteſta.de . eadẽ hec. Non

tũ dico ꝙ cuilibet pᷣdictoꝝ legari ñ poſſit dã
in ſit in aliquo inſtitutus.q Sed quid ſi teſta

toe ſimpłr dixerit filio meoC.relinquo cen⸗

cũ lib. nunqᷓd valebit teſtamentũ. SHe ꝙ ſi te⸗

ſtatoe di xerit filic meo.C.reliquo bona mea
ſine dimidiã ſiue terciã ptem bonoꝝ meoruz
tenet teſtamentũ ·qe iure inſtitutõis intelligi
eſſe relictũ. Si vero dixerit filio meo. C.relĩ⸗
quo centũ lib .ł agrũ illũ.ñ tenet teſtamentũ
q iure legati intelligit eſſe rel ictũ et filmũ eẽ

pteritũ · C. ð here · inſti · quoties qftè ñ refert
in quo ob in ꝙᷓto aliquis p̃dictoꝝ inſtituatur
vt in vniuerſo aut m pte.vel in re ł in quan

titate certa⸗ Et ſi ſit inſtitucꝰ in eo quod e ſua
poetio legitima ł vltra ſtabit otentus. Si vo

in minoei tenet teſtamentũ ſed aget ad legiti

me ſupplementũ.C. de inoffi.teſta.oĩodo. qᷓ
tiã legitia de ðbita bonoꝝ ſubſidiũ ſine poſ

ſeſſio debita iure nature.t e hodie tercia ps

Hheredò tatis · ſi ſint quatuoe filij ł pautioees.
Si vero ſint quinqʒ ł plures ẽ medietas inter
eos eqᷓ diuideda .vñ ſiqs ſit inſtitutꝰ in ſua ꝑ
te tercie ptis b medietatis ſtabit contentus ·
alias aget ad ſupplementũ vt dicta e· De eo

ſit

tis
ede
e 5
aln
in

nf.

III

vo qð ſupeſt vltra ptẽ terciã ł medietatẽ . te⸗
ſtatoe quidq̃d vult facere p̃t. vñ verſus· qua⸗
tuoe aut infra dãt natis iura triente· Bemiſſez
vo dant natis quiqʒ ł vltra. Irbitriu ſequit'
ſubſtãtia cetera pris. Debet' aũt dicta poetio
tm filijs et ipſis moetuis debe' nepotibus ex
eis legitime natis.nec eis pᷣt ĩpom grauame
ꝓ legata et fideicõmiſſa.pnt tñ grauari ꝑ de⸗

bita · ñ p̃t eẽ eidẽ apponi dditio vł modꝰ. etſi

„

4

ſunt ſua male ablata ꝙ; oĩa ſua bona. SBilr ma

lie ablata certa q̃ tñ ꝓbari ñ pñt relinquat ilł
pſonis a quibꝰ miuſte habuit ea Et male ab
Lata certa qᷓ ꝓbari ñ pñt ſunt ſic es alienũ·

Sʒ3 nũquid pt quis inducere duas ertas ſcʒ 8

apponac ꝙ ñ addita habet“ Fo B nota

triplex ẽ poetio ſcʒ legiu a et trebellianica ſic
dicta a trebellio autoæe:et falcidia ſic dicta
a falcidio autoꝛe:peima debe' iure nature de
qua dictũ e.ſcda debet iure ſubſtitutõis·et e
rta ꝓs hereditatis totius vt cũ aliquis è in⸗
ſtitutus heres et ro gatꝰ vt reſtituat alij Gedi
tate.ſi ſine liberis decedat.iſte ſic inſtitutus
retinere pᷣt quartã ptem totiꝰ heditatis· Cer⸗
cia debet iure inſtitutõis erx᷑neo inſtituto he⸗
redi·et ẽ quarta ꝑs quã deducit et retinʒ ſibi
inſtitutꝰ de legatis et fideicõmiſſis · qñ ſupea
dodeantẽ · i. tres ptes Beditatis ẽ aliqd lega⸗
tũ qñ em̃ aliqs ẽ inſtitutꝰ hereſ et ila heredi
tas ẽ ex iuſta cã legata et fideicõmiſſa tũc in⸗
ſtitutꝰ pᷣt detrahere quartã pte de legatis et
fideicõmiſſis ex de teſta.raynaldus· In iſta et
ſeda poetione.i.in legitia et trebellianica cõ
putanv oĩa hereditaria et legata et fideicon⸗
mila. Hn ſi filiꝰ ł rogatꝰ aliꝗ Fcepit de lega
tis fideicõmiſſis a teſtatoee.illa ↄputabt in

legitima trebellianica. In tercia vo. 1. m fal

cidia ↄputant' ſola hereditaria n legata nec
donata nec fideicõmiſſa ex.de teſta·raynutiꝰ
hec bern. Vñ deductio falcidie ẽ Oditiõis
melioeis ꝙᷓ deductio legitime ꝙᷓtũ ad h̊ ꝙ do
nationes et legata ñ oputan᷑ in ea. Vñ ſ in⸗
ſtitutꝰ aliquid de legatis ł fideicõmiſſis a te
ſtatoꝛe ꝓcepert ið ĩ falcidia ñ ↄputabit cq Sci
endũ aut ꝙ falcidia ceſſat in his q ſic leganꝰ
vt ad ſucceſſoees eiꝰ cui relicta ſunt debeãt p
Puenire · C. ad.l.fal.l.ſ̊ inneate. Ceſſat etiaz
in relictis cã pietatis vt ibidem c aut. Siłer
ceſſat ec in teſtameto militis · C. de teſta. mi.
inteſtõ. et er de teſta.raynaldꝰ.c.vl.te ceſ
ſat falcidia in male ablatis incertis qᷓ bñ pnt
dici legata eſſe ꝓ aĩia mł tomagis quã legata
alia:pñt etiã dici legata ad pias cãs qe ad li
berandã teſtatozꝛis aiam Monaldꝰ tñ ſeripſit
in ſua ſũꝙ ꝗpter male ablata incerta ſi ñ pñt
ꝓbari ñ credit ꝙ liberi kł petes ſi oſentire no
lint poſſint legitima mre nature ſibi debita ð
fraudari:alias poſſet teſtatoꝛ de leui fingere
male ablata multa vt pᷣdictos illa legitima ð
fraudaret qð iniquũ eſſet.qe ſi talia male ab⸗
lata n poſſint ꝓbari ñ te heres ſoluere vt de
bitũ. ſeu vt es alienũ ſʒ vt legatum.C.de fal·
mo · I. ij: et iij Et iõ bonũ ↄſilũ e ꝙ ipſe teſta
toꝛ ſatiſ faciat de illis dũ viuit ł faciat ꝙ fili
us obliget ſe ad ſoluedũ inſol idũ illa legecia
ñ detracta.In quo cãſu tenebi ar.anſti.de ex⸗

cu.tu.G.ſicẽ ↄtrariũ. Si aũt ñ poſſit ad q̊ in-

ducere film ñ faciat teſtamentu ſ̊ codicilluʒ
ĩ quo oedinet ꝙ dia bona diſtribuant' paupi⸗
bus ꝓ male ablatis incertis aſſeres ꝙ plura

bitã iure nature et trebellianicã · dicuůt q⸗
dã ꝙ ñ niſi quãtũ e plus in ſcõa ꝙᷓ in peĩa:C·
ad.l.fal.l.plt.XKlij dicũt ĩdiſticte ꝙ ſic Rʒo
vo diſtinguit ꝙ aut qꝗᷓs e rogatꝰ reſtituere HBe
ditate incõtinęeti et tuc e va ſnia peia.C.de i⸗
offi.teſta.qm ñnulla.b vſqʒ ad tps vt ſi dece

dat ſine liberis et tũc e vera ſnia ſca.C.de ĩ

offi · teſta· qm̃ ĩ peioeibꝰ et ĩ aute. rſti.autẽ.
pPlt · colb.· vnj. Rõ hꝰ diuerſitatis ẽ qe vbi qᷣs
rogatꝰ reſtituere Beditate poſt tepus certũ
vel ſi decedat ſine liberis· p̃t incõtineti dedu
cere terciã debitã iure nature qę illã ſine omi
guamine dz qrere vt ꝓbãt autetice p̃dicte·in
Sꝓceſſa aũt tpis deduczʒ trebellianicũ.An qua

cũ fructꝰ pcepti ↄputent' minꝰ diminui ſub
ſtãtia hereditatis ꝙ ſi reſtituerʒ incẽtineti. et

i6 tuc ñ deducerz ge tuc ſubſtãtia defalcaretꝰ
ñ aũt fructꝰ Aus aut canonicũ apꝑte fouet ſen
tetiam aliã ex de teſta.raynutiꝰ et.c.raynal⸗
dus . in tex· et in glo· Itẽ nõ p̃t vti qͥs bñficio
falcidie in tribꝰ caſibꝰ.peimꝰ e qñ exneus in
ſtitutꝰ heres rogatꝰ e reſtituere Beditate alij
et n ĩplet volũtate teſtatoeis infra annũ a iuſ
ſiu iundicis. Scs e ſi ñ fecerit muentariũ Ter
cius ẽ ſi teſtator certꝰ Oe qtitate ſui primoni
ꝓhibeat exp̃ᷣſſe deduci falcidiã in aute.ð he⸗
re .et fal.J.illud et..ſi ñ fecerit inueta et. g.
ſi vo exp̃ᷣſſum·et G̊ vide infra ti. de Puidetijs
teſtatoeis ar.j· ſ. de Phib it õe falcidie alte qnñ

vm plureſ res ſint legate tũc ſi ſoluit a 18 1l

laru integre p̃t ĩ ali js retinere plenã falcidiã
p doli exceptõzʒ.ff·ad· l.falci.ſi ex pluribus.
Ite ſi legatũ ſit tale de quo falcidia ñ dʒ ðᷣdu
ci puta ad pias cãs. p H n oneranc' alij lega⸗
tarij:qe cuilibet legatario ſu fficit onꝰ ſuu vt
deducat. C. ad.·l. fal.ĩ autẽ.ſiłr. Iftẽ legatuzʒ
aut e relv᷑tũ vni ꝓſone aut pluribꝰ.ſi vmi aut
legatũ ẽ vniꝰ.et tũc ſi ſolit totũ nihil detra
Hhet· aut ĩ cepit tm ſoluere ſic det wbz. Fut ſüt
legata pluriũ · et tũc ſi ſoluit vni pt ötrahere
de alijs . Bi vo ſit relictũ plnribꝰ tũc ſi ſoluit

vni totũ ñ detrahet. C. ad.l.fal ci · aute. ſzʒ cuz

teſtatoe ſi ex pluribꝰ.h̊ guil. Ite qñ fructꝰ pꝑ⸗
cipiun volũtate teſtatozis vt qñ quis ẽ roga
tuſ reſtituere alteri editate pꝰ aliqð tp̃s tuc
Oputat fructꝰ in q̃rtã trebell ianicã · et qð ſupᷣ

quartã recepit ñ reſtituet niſi ſit de liberis pei

unt ex negligẽetia ñ petetis ſic n ↄputat in qr

mi gradòꝰ.qñ em̃ e ro gatꝰ frater peimi Zgradꝰ
reſtituere fribus Heditate.ſi deceſſerit dz reti
nere qrtã ſmne ↄputatõe frutuum niſ pcepit
eos pꝰ litis ↄteſtatõezꝭ tũc em̃ Oputabit ipPe
in quartã qe ẽ malefidei poſſeſſoe. Ji vo peipi

tã· et qdqᷓd ex eis hʒ vltra reſtituer. C. ae cre⸗
bell. iubemus«) De inſtitutõe vo liberoꝝle
Sitimoꝝ ſeiendũ ꝙ pater arrogãs et auus ne
pote adoptãs tenent filios ſuos arrogatos
et adoptiuos ſi tpe moetis ſue hñt eos in ſua

adoptiua familia ĩ teſtameto ſuo ĩſlituere vr

exhedare ſiẽ ſi eſſent filij eoꝝ legitimi et na⸗
turales alias inutiliter teſtabunt. Si vo tem
poꝛe moetis ſue eſſent emãcipati ab eis tũc ñ

tenent᷑' eos inſtituere nec exhedare . gqe ſut lo⸗

co exnegꝝ pater etiã naturalis huiõi fi lios
quãdiu ſunt in adoptiua familia nec inſtitue
re nec exhedare tene .qe ſũt loco exneoꝝ · Ex
eo tñ tꝑe quo a pr̃e adoptiuo fuerit emãcipa⸗

ti incipiũᷣt in ea cã eſſe ſic ſi fuiſſent emãcipa⸗
ti ab ipᷣo naturali pre.inſti.de he · lib · C. adop

tiui liberi · et. S. emãcipati vo qIs aũt qui ad⸗
optauit exneum dens teſtametũ.filiũ ſuũ ad
optiuũ nec inſtituere nec exh̊edare tene cum
nihil iuris habeat ĩ bomis eiꝰ niſi ꝙ ei ſucce⸗
dit ab inteſtato inſti.de adop· ꝗ. ſ̊ hodie · Et
nota ꝙ illa documenta qᷓ ſunt tradita in artiꝰ
pᷣcedenti hñt etiã locũ in liberis tin legitimiſ
Quid autẽ ſit adoptatio et arrogatio vide in
tractatu de mrimonio titulo de adoptõe
Equit videre de ſexto artiꝰ peĩcipali ſcʒ
de inſtitutõe aſcẽdentiũ · circa qð ſci enð

ꝓꝙ ſi ego teſtatoe ł teſtatrix nullũ habeo lie⸗

rũ a me neceſſario inſtituendũ ł exheredand
Habeã tñn parente vel pentes legitimos et na
turales· et ſim in ſtatu in ꝗqꝰ liceat mihi teſta⸗
ri · vt qe ſuʒ emãcipatꝰ b aliter mei iuris factꝰ
tũc ſi teſtari vtiliter voluero eos inſtituere ð
beo.C·ad ſena.oſul.oæphi.quotiẽs.liczʒ ſi ha

beã etiã deſcedentes eos ſcʒ aſcẽdentes ſi vo

lo poſſum inſtituereInſtituã ergo ꝓentes me
os nulla dr̃na habita ĩter prnos et maternos
ſalua tñ gradꝰ p̃rogatiua puta ſi patrẽ et ma
trẽ habeã vtrunqʒ inſtituam vel ſi ſolũ patreʒ

vel ſolã matre illũ vel illã inſtituã . De alijs

aũt aſcendentibꝰ ñ teneoe facere mentionem

qꝛ pᷣcedit eos vno gradu pr̃ vel mr̃ᷣ. Sʒ ſi prez

—
4

vel mr̃em ñ habeo. tũc ꝓximioees mihi in g⸗
du aſcendentiũ inſtituere debeo⸗ eode em mõ

ſuecedũt ab inteſtato:vt in aute. de here. ab

inteſtata:veni. . ſi igit᷑ defunctꝰ poſſuʒ autẽ
inſtituere in toto vł in certa ꝓte.tn ſufficit ſi

pentez inſtituendũ inſtituã in ſua legitia poe

tione Pentibꝰ debita iure nature. qᷓ eſt tercia
s bonoꝝ meo · vt ĩ autẽ. de triete et ſemil
le· S. j·. Et Nin minpei inſtituero mihiloĩnus te
net teſtamentũ · licʒ agi poſſit ad ſupplemẽtuz
vt de liberis dictũ ẽ⸗ Doſſuz aut meos penteſ
exhedare b pᷣterire ſcʒ noĩatim et legitima cã
adiecta·alias teſtamentũ meũ reſcindere. in

autẽ · vt cũ de ap· cog..ſi talis igit col.viij.

. OQ EZqui videre de ſeptio peĩcipali ſczʒ de in
. ſtitutõe exneoꝝ · circa q ſciendũ ꝙ ſi il⸗
lũ vł illos que ł quos habeo legitios deſcen

dẽtes b aſcedentes inſtituedos ·ł exhperedan⸗

dos· inſtituã quide n tñ in vniuerſo ſy in pte.

re certa.tũc erneũ m reſiduo vniuerſalem

herede inſtituere potero. ſi em ñ inuenirec v

niuerſalis tũc is ꝗᷓ eſſet inſtitutꝰ ĩ pte ł re cer

ta habere ꝓ vłi. C. de here. inſti · quoties. Si

aũt eos oĩo exheredauero tũc erneũ inſtituazʒ

alias teſtm ñ teneret ĩ quo mſtitutio Bedis n
eſſet inſti · de fideicõmiſ· here. J. ĩ peimis .QDñ

vo nullũ habeo deſcendentiũ ł aſcendentiuz

inſtituã herede alique exneum ſine ſit meꝰ na

3

tudine· hec guil
poſſit tria tpa ↄſider an' ſcʒ tépus inſtitucõis
nvt ſcia veꝝ mſtitucio tenuerit. tepus moetis

alienũ. et . l. ſeruũ . Vnde ſi heres inſtitutꝰ ab

turalis·ſine aliq̃s de collateralibꝰ meis· ſiue

qcunqʒ; alia pſonapꝓuta dicẽdo in peia vel in
tercia pſona ſic· in oibus aũt bonis ſuis q̃tu⸗

oe actionibꝰ.i.filiũ eiꝰ naturalẽe ł patruũ vel
huiõi ſibi heredẽè inſtituit ł talè eccliam ł cõ
uentũ b hoſpicale tanꝙ; xpᷣi paupes iĩtuitu pie
tatis ſibi herede inſtituite Hotandũuũ aut ꝙ ſi

Ddica generaliter pauꝑes xpᷣi libi heredes in
ſtituit diſtri butio ↄpetit ep̃o dyoc · qᷓ ẽ ꝓcura

toe paupeꝝ generalis ſue dyoc· Et iõ ad hoc
vitã dũ ſolet ſic adði · Hlos ſcʒ paupes quos
eius ↄmiſſarij dixerint eligedos: quoꝝ quęli
bet tm illã poetioneẽ quã ipſi ↄmiſſarij ei deſi⸗

gnauerint ex hac Beditate cape voluit et di⸗

ſpoſuit·et ipſos ↄmiſſarios vice dictoꝝ pau⸗
peꝝn et hereð hãc hereditatẽ adire·Licz aũᷣt
inſtitutio talis videa alieno arbitrio ↄmitti.

et iõ n valere · tñ bñ vz q teſtatoe peima facie

ſuo arbitrio inſtituit paupes xp̃i q; facere po
tuit licet eos reſtrinxerit ad certoſ paupes et
Hheredes ad omiſſarios expoſt facto declaran
Ddos. S vo dicerz illũ ĩſtituo que talis volue
rit tunc oĩio omitteret ar bitrio alieno. et eſſet
oĩo inutilis inſtitutio. Æ&à p̃ᷣdictũ aũt dubinz
vitandũ · ſolet teſtatoe aliquã fidele ꝓſonã he
redẽ inſticuere:diſtributõez ipſius Bebitatis

P aia ſua eius fidei ↄmittẽdo· dicendo ſic . in
oibus aũt bonis ſuis dñm tale herede ſibi in

ſtituit diſpones et iubes qᷓtinus ꝓ ala ſua he⸗

reditatem ipſam eroget et diſtribuat in pias

cauſas.et diſtri butõez ipſaz eiꝰ fidei et carita
ti ↄmittes ·licz aũt videæ eſſe quoddã fideicõ
miſſum.q̃r vti inde poſſit trebellianica po⸗
tio defalcari et vr᷑ ꝙ ñ cũ in relictis ad pias

cauſas oĩo falcidia ceſſet· in aute⸗ de ec. ti · S.

ſi aũt heredeſe I boc nota ꝙ frater ñ habzʒ

querelã inofficioſi teſtameti· ſi frater eius Be
dem exneum inſtituerit niſ ꝓpſonã infamè iſti

tuiſſet et H habet locũ in fratre ↄſanguineo

et vterino ſimul et in fratre conſangumeo tã

tũ et ñ in fratre vterino tm. ff.de ĩoffi.teſta.

l.j· vñ qui hʒ fratre ex patre et mre tm ſi inſti
tuit pſonã turpẽ et infamẽ dðʒ inſtituere fratre

ſalte in aliqua re alias rũpet frater teſtm. mſi

omiſerit cãm ingtitudmis vt qe ↄtra eũ moe⸗

tẽ intentauit vł accuſatõem crimĩialem indu⸗
cere voluit ł ſubſtãtie eius iacturã grauẽ mo
litus fuit ꝓbant' hec in autẽde nup. J. in Sti
TItẽ ad ho vt quis inſtitui

teſtatozis·. vt ſcia vtzua effectũ habuerit · et tẽ

pus adicionis Heditatis q tp̃s maxime expe

ctandũ e.quo ſczꝭ heditas acquira. Ff. de fur.

a ticio · Medio añt tpe ĩter factũ teſtm̃ et mo⸗
ctem vbłb ↄdicione inſtitucõis exiſtente. muta⸗

cio iuris heredis ñ nocet q tria tépoea cõſiò

ran' et h̊ quo ad eneos et eos qui ñ ſunt ĩ po
teſtate teſtaton · n Bedibꝰ vo ſuis et nccijs
cempus moꝛtis tiñ vide expectandũ inſti. de⸗

here · qli. et di · S. in exneis et. I. ſui · In heredi⸗
bus vo necijs duo tm̃ tpa ſunt expectãda ſczʒ
teſtamenti et moætis · ff. de heredi. inſtitu. ſi

—

— —

*

—— — - –⏑

E

extraneo ſit excõicatus tpe inſtitucõis łb mo⸗
tis ? aditionis ꝓ mhilo habe'. Bi aut medio
tpe ñ nocet.vñ ſi ꝑꝰ inſtitucõem fuit excõica
tus et añ moete abſolutus heres erit.ſ de h
habebi infra pleniꝰ li.vij·ti · viij · nſuper
nota ꝙ iſtirui n pñt iſti · ſ.depoetatꝰ in inſulã
C· de he·inſli.l.·.dãnatus in metallũ.qe pe⸗
Srinus ẽ effectꝰ.ff.de his qᷓ ꝓ n ſcriptis ha⸗
ben᷑.ſi in metallũ heretici.C· de here · inſti ·
l. j.· manicheos. Baptiſm iteratoees · Epoſto⸗
te xpᷣiani qui ydolis ſacrificaret · C de apoſto
tis hi qui et · I.manicheos. Collegia illicita
id ẽ peiuilegiũ ſpeale ñn habencia eo ꝙ ñ ſunt
a ſenatu b peicipe appeobata.C.òde he. inſti.
collegiũ te ſpurius teſtatoeis ab eo inſtitui
nñ pᷣt ſteʒ inceſtuoſus.in aute:qui.mo.nae᷑.
ſui · ꝗ. fi · Item nec mulier q̃ nubit infra tepus

luctꝰ ſcðʒz le.in autẽ.de nup· S. j. et · C. de ſe ·

nup. l.j. H.iij.hoc tñ ſcdᷣm canones ñ tenet
ex · de ſe · nup · c· plt. et vlt te mcerta pſona ñ
pᷣt inſtitui·hoc tñ fallit in paupibꝰ xpi.ff.de
he· inſti · quoti es.Itẽ ſeruꝰ accuſatꝰ de adulte
rio cũ domina ſua omiſſo q̃ etiã dña de eodez
crimine fuerat accuſata:ab ipſa dna ñ p̃t iſti⸗
tui inſti · de Here . inſti · ꝓ. ẽ aut caſus · Omnes
vᷣo pſone alie a p̃dictis pñt inſtitui Ed hoc
nota ꝙ ſi ſeruꝰ ſit inſtitutꝰ heres ñ p̃t niſi iuſ
ſu dñi adire hereditate et ſi dño iubete adeat
acquiri dño ac ſi eſſet inſtitutus inſti ·p quas
ꝓſo·nobis acq; itẽ nobis Nota tñ ſedzʒ io⸗
hannẽ · xiij · q · · UNud. ꝙ licet ſerui ñ poſſint
hBeditatez poſſidere· Oſuetudo tñ ẽ in pluribꝰ
locig ꝙ filijs relmqui peculiũ qð habuit pr
Squr videre de vnj.peincipali.ſ.de foꝛ⸗
mis inſtitutionũ heredũ:vbi ſciendum ꝙ

dictatoe teſtameti ↄſiderare dehet vtv inſti⸗

tua vnus heres ł plures et an liberi b aſcen⸗
dentes b exnei et an plures inſtituan eq̃liter

vel inequabr. et an in capita b ſtirpes. Et qui⸗

de ſi teſtatoꝛ habeat vnicũ filiũ ł filiã et euz
inſtituat heredẽ in vniuerſo.poſitis oĩbus le

gatis dice' ſic En oĩbus aũt boniſ ſuis iuribꝰ

et actionibꝰ.c.filiã eius heredẽ ĩſtituit. Et ſi
p legẽ vel leyanã ꝓuidere velit ne q̃ſi agna⸗
tione ſui heredis rumpa teſtamentũ dice ſic
tale eius fi liũ inſtituit ł eo pᷣmoeiete liberos
ex eo ſupſtites natos et poſthumos in ſtirpes
et ñ in capita heredes ſibi ĩſtituit · Si aũt ha⸗
beat pł es filios et filias et velit eos eq̃liter
Heredes inſtituere ſibi dice ſic· C.et p.filios
eiꝰ equis poꝛtionibꝰ ĩſtituit· Et ſiqs dictoꝛx
filioꝝ eius ipᷣo teſtatoꝛe viuo deceſſerit in lo
cũ et ptem eius liberi ex eo ſuperſtites nati et
poſthumi in ſtirpes et ñ in capita ſint Bedes
Bi vo aliquos eoꝝ velit inſtituere ſibi Hedeſ
in re certa ł pte et aliquos in vniuerſo dicet

ſic petrꝰ bertã eiꝰ filiã Gedem ſibi inſtituit ĩ

centũ lib.qᷓs ecẽ eam habere voluit cũ nupſie
ł religione intrauit et interim ĩ domo ſua de

centia et ſuffña alimeta. Si tñ dictas centuʒ

lib · anꝙᷓ nubat ł religion intret exegerit ex⸗
tũc ñ habeat alim̃ta. Si aut filia ſit nupta ſic
dice' petrꝰ bertã filiã eius vel ea pᷣmoetua li

beros ex ea ſuꝑſlites in ſtirpes ſibr herede in

ſtituit in eo qð ipſi berte dotis noĩe dedit an
nupſit et inſup im x· libeis· Ri vo filia ſit dedi
cata in aliquo monaſterio.pᷣt eam pr vel mo⸗
naſteriũ in quo ẽ ſi voluerit herede ſibi inſti⸗
tuere in certa ꝙᷓtitate · Moteſt ec fili emanci
patũ heredẽ ſibi inſtituere in certa pte· p̃t eẽ
in vniuerſo piter cũ alijs in ptãte ſua retẽetis
p̃t eẽ aliquos eoꝝ quos hʒ in ptãte heredem
ſibi inſtituere in certa pte· Poſitis aũt heredi
bus pticularibꝰ dzʒ inſtitui heres vłiĩis ſic· in
oĩbus aũt alijs ꝛc· vt ̊.· Eactis aut inſtitucõi⸗
bus vl ibus et pticularibꝰ liberoꝛ viuentiuz
debet fieri inſtitutõnes poſthumoꝝ ne alias
teſtamentũ rumpat: ſc. Bi vo ex ipſa dña ber
ta omge eius nati fuerint ei filij vnꝰ vel piu
res maſculi vel femme poſthumi vł medio tẽ
poee nati ad lucẽ puenientes:ſi maſculi b ma
ſculus fuerint ipᷣm ł ipſos cũ pᷣdictis a:et.b.
iam natis pariter et equiſ poztionibꝰ in omni
bus bonis ſuis ſibi Bedes inſtituit E vo feĩa
fuerit vna vel plures pſaʒ b ipſas ſiue quãli⸗
bet eaꝝ in centũ libeis heredè ſibi inſtituit.
De foemis aũt inſtitutionũ aſcendentiũ et ex⸗
neoꝝ patet ex pᷣdictis · SFttẽdat ec, teſtameti
dictatoe · ꝙ ſi fiat experedatio legitime fiat.
et ꝙ teſtatione ipſa exheredatio ancedat. quo
aũt foeme exheredationũ fiant patet ex his q̃ᷓ
dicent' in ar. ſe.
gquñ videre de ix · ſ. de cauſis exheredã
di qęe em̃ habitũ e ſupea· ꝙ pentes filios
et fuij pentes exheredare pñt deo videndũ
ẽ quibꝰ ex cauſis exhedatio fieri poſſit.et pei
mo quibꝰ ex cauſis exheredari pnt filij. ſcòo
ex quibus paretes Sciendũ ergo ꝙ. xinj. ſunt
cauſe quibꝰ pater vel mater auus vel ama fi
lios et nepotes exheredare pñt. pema è ſi fi⸗
lius manꝰ imecerit in patre ut offenderit eũ
Secũda ſi grande iniuriã ei fecerit et ↄtumeli
am· Tercia ſi patre accuſauit in crimnalibus
cauſis pᷣterꝙᷓ de crimine leſe maieſtatis vł de
offenſa otra ↄmunitatẽ ſue ciuitatis facta vł
de hereſi· Quarta ſi filiꝰ maleficꝰ cũ malefi⸗
cis ↄuerſat. Quinta ſi filius machine ł inſi⸗
diet' in necè patris· Sexta ſi fil ius alũnioſe
litem mouerit patri a qua ſrpater defecerit o
poetet eũ damna grauia ſuſtinere. Septia ſi fi
lius rogatꝰ a patre ob debitum in carcere de
truſo vt fideiubeat ꝓ eo et nõ vult fideiube⸗
re in illo ꝓ quo creditoees eiꝰ fideiuſſoze re
cipere volũt qð tm̃ in filijs maſculis locũ ha
bet · Octaua ſi filiꝰ ꝓhibuerit patrez teſtari.
Hona ſi filius ſit ioculatoe dtra voluntatem
pfris niſi pater eande habuerit ꝓfeſſionez. De
cima ſi filia n ↄſenſerit patri voleẽti eam hone
ſte maritare et dotare ſcõzʒ vires primonij. ſe
potiꝰ vult luxuriari · Yndecima ſi filiꝰ miſca
tur cũ ſua nouerca aut ↄcubina pꝓr̃is ſui. Duo
decima ſi filiꝰ neglexerit patrẽ furioſuʒ in qs
caſu etiã ipᷣo iure ẽè exheredatꝰ.Tredecima ſi

filiꝰ patrẽ captũ a ſaraceis redimere noluit

in quo caſu ſi pater ĩ captiuitate decedat He⸗
reditas ad eccleſiã ſpectat. Decimaqrta ſi pr
ſit catholicꝰ et filius eneticde Gauſe autez
ꝓPter q̃s filij parẽtes et nepotes auũ et auiã

exhedare pñt ſunt octo.peima ẽ ſi pr̃ filiũ de
cnmine accuſauit pᷣterꝙᷓ de crimie leſe maie⸗
ſtatis · Scõa ſi pr vite filij ꝓꝑ venenũ ł aliter ĩ
ſidiatus fuerit· Cercia ſi pater vxoei vł cõcu
bine filij ſe immiſcuerit · Quarta ſi pater ꝓhi
buerit fil iũ teſtari de his de quibꝰ poterat te
ſtari · Quĩta ſi pr n redemerit filiũ captũ a ſa⸗
racenis ſubueniedo ſibi. qe tũc ſi filius ĩ cap

tiuitate cedat bona de quibꝰ ip̃e poterat te

ſtari debẽt eſſe eccleſie. vel dari ꝓ captiuoꝝ
redẽptõe.ſi vo reðdat rite patre exheredare pᷣt
Sexta ſi ꝑr̃ neglexerit curã filij furioſi.· Septi
ma ſi pr ſit hereticꝰ et filiꝰ catholicus.Octa⸗

nuna ſi pr̃ vxoei filij dederit venenũ ad moetez

b mentis alienatoz.b aliter inſidiatꝰ fuerit vi
te eiꝰ.et eodẽ mõ ſi mater marito filie ꝓbant
hec oĩa in aute. vt cũ de ap. cogno· I. cãs et
J. om̃s col.viij. Et oms iſte cauſe ingtitudĩs

tollunt' ꝓ ingreſſuʒ religionis. vt dicit bern.

ex·de apoliteraꝝ ¶¶ Id hoc nota ꝙ exheda

tio ñ tenz niſi cã aliqᷓ de ſupᷣdictis noĩatim ex

peimat'.vt dicẽedo ſic. inſupꝑ petrus filiũ eiuſ
qe manus atroces in eũ iniecit oĩo exhereda⸗
uit et ex omm ſubſtãtia et hereditate ſua alie
nũ dſtitui · B. vo ſibi heredè inſtituit i vero

nec inſtituere nec exheredare velit p̃t p̃terire

inſerendo tñ cauſam ſic.petrus ber.feliã eius
nec inſtituit nec exhedauit qe cũ eaz honeſte

maritare vellet maluit luxuriari · p· vero here
dem ſibi inſtituit . talis em p̃ᷣtericio facta cir⸗

ca eam tm valz ſicut exheredatio &t ſimili mo

do liberi et aſcendẽtes ſeruos exheredare vk

p̃ᷣterire ꝑñt inſerendo aliꝙ; de cauſis ſupeadi

ctis. Itẽ ſi teſtatoe dicat exheredo filiũ meum
ſine expeeſſione noĩs cum plures fil ios habe

at nullus erit exheredatꝰ.ff.de libe: et poſt⸗

hu,nominatim· Inſup nota ꝙ filius excludi

ab hereditate pr̃is ꝓpter ꝓlura crimina. peĩo
Pter crimen hereſis· ex · de hereti. vergetis · ĩ
fi · ſco ꝗꝓpter crimè leſe maieſtatis. ar.de pe·
di . j· ſiquis tñ in militibꝰ.Et ſcðᷣm quoſdã ſp⸗
monie qð ei pificat'.tercio ꝓptererimen iter⸗

fectõis vel mutilationis rectoeis eccleſie.ex

de peni& in quibuſdã. q̃rto ꝗpter crimẽ mce⸗
ſtus cũ monacha ↄmiſſuʒ ar ·xxij.q.j.ſiquis ſo

licitauerit in tex · et glo.

De ſubſtitutõibꝰ ti · xxpj.
de qe inſtitutis heredibus plerũ qz
ſubſtituun alij . I deo viſo de inſtitutõ

nnibus videndu é de ſubſtitutiõibꝰ. Et

peĩo quid ẽ ſubſtitutio · ſcdᷣo quot et qᷓ ſut ſpe⸗

cies ſiue differetie eius.tercio de ſubſtitutõe

vulgari:q̃rto de ſubſtitutõe pupillari · quĩto
de ſubſtitutõne exeplari.ſexto de ↄpendioſa.
ſeptio de ſubſtiutõe beeuiloqua. Circa pei
mũ ſcienð ꝙ ſubſtitutõ ẽ ſcdaria et ðditionał
inſtitutio⸗ſubſtitutio em ↄtinet in ſe inſtitutõ

neym. vt cũ a.mihi heredẽ inſtituo et ſi:· a: non
fuerit heres vł ſi deceſſerit · pe· ſit heres et pz

ꝙ:a· heres inſtituit pure et peimo gradu ſed

Be erec eligi ſub dditõe et ſcdᷣo gradu.Et

licet ſubſtitutio poſſit ab vno in aliù multipli

cari · qlibet tñ ſubſtitutio ðᷣe gradus ſcdus ſiẽ

ſcðᷣe nuptie dñr om̃s que ſequunt᷑ peimas.

Arecta alia obliqᷓ.directa e ꝓꝑ quã quis ca
Pit hereditatẽ defũcti nullo alio mediãte vel
ſibi cooꝑante · vt cũ ðe.a.mihi heredez inſti⸗
tuo·. et ſi ipſe non fuerit heres· p. ſit heres
tunc enm adueniente ↄditõe ſtatim immedia
te hereditas pueniet ad.p. et ip̃e pꝑ ſe nullo a
lio coopante poterit eã abire. Pubſtirutio vo
æbliqua ſiue fideicõmiſſaria vł pcaria ẽ illa p
quã quis capit hereditate alio mediãte vt cũᷣ
reſtatoe fid ecõmilerit heredi vt hereditatem
reſtituat alij dice ſic.a.heredẽ mihi ĩiſtituo.
ſ rogo eũ ꝓ fideicõmiſſuz vt ipſazʒ hereditatẽ
reſtituat · ꝓ. liʒ ergo ꝓ fideicõmiſſuzʒ · p.ſit ſub⸗
ſtitutꝰ ipſi a.peĩo tñ.a.dz HBeditatez adire· et
aditã · p · reſtitnere . It ſic a.mediãte et oꝑante
hereditas pueniet oPe Scienduz aut ꝙ ſi
a · adierit ſpõte hereditatẽ tũc ᷣfal cata et re
tenta ſibi poetione trebellianica ſcʒ qᷓdeante
id ẽ q̃rta pte hereditatisreliquũ dodeãtẽe:i.
reliquas tres ꝓtes hereditatis rſtituet petro
Si vero iudicis officio ↄpulſus adierit. totaz
Hereditateè reſtituet inſti· de fideicõ. here · .
peimis · Sʒ G; ſubſtitutio ſub dicta vboꝝ foe⸗
ma raro fieri ↄſueuit· ſub alijs aũt verbis ſe⸗
pe dtingit vt qn mſtituo.a.filiũ vł fratre me
um et ſubicio · ꝓ ſi dictusa.qñqʒ deceſſerit ſi
ne liberis ſubſtituo ei. p. q̊ eim verba repeeſen
tant fideicõmiſſanã ſubſtitutõem vt inkra di⸗
cet cũ de ↄpend ioſa age?· Sed quid ſi ecele
ſia ſit hereſ.et rogata reſtituere hereditatẽ al
teri · Nunqd detrabere p̃t quartã trebelliam⸗
cam· OOQ/ hq;ᷓ nota jo·.xijqiij .c.plt. ꝙ pᷣt eã de
traloere ſi debet hereditatez reſtituere pſone
peiuate·ſi aũt eccleſie ñ dubitãt legiſte vtruʒ
poſſint detrahere:C.ↄmuma de le.l.j. Itez ſi
quis rogatus ſit reſtituere pluribꝰ heredita⸗
tẽ ſi ſine liberis moeient'et vnus illoꝛ pee⸗
mbeiat' et relinquat filios:alter aut ſupuiuat
Illi ſoli ſupuiuenti debe hereditas ł fideicõ
miſſum.qꝛ tpe extantis oditionis ſolus mue⸗
nit et filijs peemoetui nihil debe'. qꝛ deceſſit
ante die fideicõmiſſ cedentẽ · C. cadu. tolk. l
vna. J. ſi aũt aliquid. et ex de teſta.raynalòꝰ
in glo·.q Rd hoc nota ſcom bern.et guil.ex·.
de Pbatõe · in pᷣſentia ſup illud nõ intelligit
ſine herede ðcedere qmi monaſteriũ ſibi inſti⸗
tuit heredem ꝙ qñ quis ẽé rogatus reſtituere
hereditate alij vel legat' aut e rogatus reſti⸗

Ns ſcm ſciendũ ꝙ ſubſtitutio alia ẽ di

tuere loco religioſo vel eccleſie vł paupibus

ad pias cauſas. et tũc p ingreſſuʒ meũ nõ eua
neſcit ſubſtitutio · Eas peiuare pſone et tunc
aut fit mentio de liberis vel heredibꝰ? aut nõ
ſi nõ puta mſtituoa·heredẽ tali ↄditione vt
reſtituat· p.hereditatẽ · et tũc euaneſcit ſubſti
tutio · ſi a· poſtea filium vel nepotè ex filio p
moꝛtuo habuerit licet mentio de liberis ñ ſit
facta. C. de fideicõ.cũ acutiſſimi· Fut fit me⸗
ſto de liberis puta inſtituo· a.tali cõditione
vt ſi ſine lib eris deceſſerit hereditate reſtituat
p·tũc ſubſtitutio enaneſcit in pluribꝰ caſibꝰ.
peimo ſi ſubſtitutꝰ decedat peiuſꝙ; inſtitutus
vñ filijs ſubſtituti pᷣmoꝛtui nihil debe . vel ſi
ſint moetui añ diem fideicõmiſſo cedente. C.

di

ve
ll
teg
die
lo⸗

te
tem
es
lb
et
te
ſ
tre
ne
tro
t;
i

0e:

me
tſ
en
di⸗
cle
al
m.
de
ne
ri,
ſi

e⸗
at
(0
e⸗

de cadu . tolb. l. j. Scðõo ſi inſtitutus ingredia
monaſteriũ vel aſſiſteriũ ita ꝙ monachatꝰ te⸗
neat qe tunc monaſteriũ vł aſſiſteriũ heres e
us intelligi eſſe· Si vo ñ intret monaſterium-

tũc grauatus ſubſtitutõe ñ p̃t inſtituere mona

ſterin herede vn ið qð dðe ĩ.c.pᷣſentia· nñ vide
ſine herede decedere· ven e monaſterium in
grediedo ñ tim̃ inſtituedo Tercio ſi habeat fi
liũ naturale. ff.de trebel.ex facto· Quarto ſi
n habeat fili ſ nepote ex filio p̃moetuo.Nõ
euaneſcit aũt p̃dicta ſubſtitutio ſi inſtitutꝰ fi⸗
liũ habuerit et ille pᷣmoeiat' qe tũc vide ſine
liberis deceſſiſſe ex.de teſta.·rapnutius. Non
euaneſcit ecẽ ſi fiat clericus niſi duo dcurrant

ibi. ſ. ꝓꝙ in eccleſia ꝓpetuo maneat. et ꝙ reli⸗

cta expendan vel relinquan' in pias cauſas
MNon euaneſcit etiã ſi ſe et ſua tradat eccleſie
ſeculari niſi ↄcureãt ibi etiã pᷣdicta in autẽ.ð̊
ſanctiſ ·epi. S. E̊ G pᷣſenti· Si vero fiat mentio
de herede puta inſtituo.a:tali oditione vt ſᷣ
ſine herede deceſſerit reſtituat Hereditatẽ p.
tunc noĩe heredũ ſoli filij intelligunt᷑. vt in-
l.ex facto·et noĩe filioꝝ nepotes et alij vlte⸗
rius deſceèdentes· Directa auũt ſubſtitutio alia
vul garis alia pupillaris:alia exeplaris-alia
opendioſa:alia beeuiloqua:de quibꝰ ꝓꝑ oedi⸗
nem e vdenduͤ⸗ HM
Squit videre de tercio ſcz de ſubſtitutõe
vulgari· circa qo ſcienõ ꝙ talis alia è ex

Pe alia tacita· Expᷣſſa fit ꝑ iſtã negatione nõ

ooc mõ. ĩſtituo mihi herede.a.et ſi ipᷣe noluit
vel ñ potuerit heres eſſe pe· ſit heres· vel pe·
ſupſtituo· Tacita e qn negatio ñ expeimi᷑ ſed
includit. vt cũ ðᷣe a:et pe· mihbi heredes inſti
tuo ex B;; em̃ colligit᷑ ꝙ ſi alter eoꝝ heres nõ
fuerit ſcʒ qe noluit vł n potuit.qe deceſſit an

te aditã Pereditate alter ſit Beres inſol idum

Dicic aũt vulgaris ſubſtitutio talis qe a quo
libet de valgo ſcz teſtatoꝛe maſculo vel feĩa
pente vel exneo p̃t fieri · p̃t etiã fieri cunlibet
ſcʒ pupillo:adulto:et maioei ĩ ptãte ↄſtituto
vel emãcipato ſuo vel exneo.Effectus aũt ei

us ẽ vt bona teſtatoeis pueniãt ad ſubſtitutũ

ſczʒ illa tm̃ q̃ puenire debebãt ad inſtitutũ qui
noluit et ñ potuit heres eſſe et n bona illius
Heredis inſtituti qe teſtato ꝓ tale ſubſtitutõzʒ
ſubſtituere potuit in bonis ſuis · nõ aut in bo

nig heredis. vñ ſubſtitutus directe fit heres

ip̃i teſtato⸗i. ĩſti · de pupil.ſubſti.qꝰ caſn.Ex
pirat aũt G; ſubſtitutio ꝙ cito adierit heditateè
ſiue poſtea decedat cũ liberis ſiue ſine liberiſ

C.⸗de impubeꝝ et alijs ſubſti:poſt aditã

quit videre de qrto ſczʒ de ſubſtitutõne
pupillari circa quã ſciendũ ꝙ ad eã qua⸗

tuoe ocurrũt peimũ ẽ vt ille cui fit ſubſtitutõ

ſit de liberis teſtatoꝛis · Scdm ꝙ ſit impubes
erciũ ẽ ꝙ ſit in ptãte teſtato⸗is. Quartũ ẽ ꝙ
ille cui fit ſubſtitutio inſtituat vel exhereòe
et ꝓban H inſti · e. DHoteſt aũt h̊ ſubſtitutofie

ri ñ tm ipuberi filio iã nato·ſ̊ ec poſthumo ſi

tñ ipᷣe poſthumꝰ naſciturꝰ erat in ptãte ceſta⸗
toꝛig ſi teſtatos ipſe viueretpt ec fieri nepoti
ex filio ſi tñ ñ ſit recaſurus in ptãte patris ſui
poſt moetẽ aui · ff. ð̊ vulga:et ꝓpupilla:. ſubſti.

4

l.ij. &. poſthumus. Diciti aũt hͥ ſubſtitutio Pa
pillaris.qe fit ſoli pupillo.nec pᷣt tps excede

re pupillare.qe expirat ad introitũ pub ertatiſ

pᷣbt aũt fieri in minus tepus vt dicat ſi filius

meus infra quartũ vł quintũ annũ yl etiã mi

nus deceſſerit ille ſit heres. ff.e· maſculo·
Eſt aũt ſubſtitutio pupillaris alia tacita alia
exp̃ſſa.Expeeſſa e illa q̃ fit ꝓ verbũ affirmati⸗
uum et facit exp̃ᷣſſe mentione de pupillari eta
te. vt cũ ðe ſic.a.filium men herede mi hi oſti
tuo.et ſi ipſe mhpi fuerit heres· et in etate pu

pillari deceſſerit · p· ſit heres vel.p· ſubſtituo.

acita è qᷓ habet expᷣſſe foemã pupillaris. ſed
ſub quibuſoã alijs verbis includ. vt cu de·

a.filiũ meũ herede mihi inſtituo et ſi ipſe he⸗

res mihi ñ fuerit· p·. ſit heres · ec ẽ ſubſtitu⸗

tio vul garis exp̃ᷣſſa et ſub hac includit' tacita

puta ex eo ꝙ dico ſi ñ fuerit heres reſultat v⸗
traqʒ ſubſtitutio ſceʒ vulgaris et pupillaris vñ
ſiue· a. ñ ſit heres ſiue ſit ſi in etate pupillari
deceſſerit hereditas directo iure pueniet ad
p· ſed ex vulgari ſuccedet tin in bomis teſtato
ris· ex pupillari vo ſuccedet in bonis teſtato
ris et pupilli Et ſimiliter ſub pupillari expᷣſſa
inc ludit' vulgaris tacita inſti.e.ĩ peicipio et
ff.e.nam hoc iure · Effectꝰ ſubſtitutioms pu
pillaris expᷣſſe ẽ ꝙ ille qui e ſubſtitutꝰ ĩpube
ri decedeti infra tẽpus pupillare fit directo
nure heres teſtatoei et pupillo. et capit here⸗
ditatẽ vtriuſq;. Item effectus eius ẽé exclu⸗
dit matre impuberis et omnè aliã pſonã que
ipſi pupillo ab inteſtato ſuccedere potuiſſet.

ſti. e.ff.e.lutius. vn licet teſtamentũ videat

eſſe vnũ ꝓpter oꝛdinatoꝛẽ vnum ſcʒ patrẽè e ta
men dua hereditatuʒ ſczʒ patris et filij· cum
em pupilluſ non poſſit teſtari ꝓmittitur Fak

teſtamentũ ipſi filio facere. et de herede ei

uidere ; et Btantũ infra tépus pupillare inſti.
e· .· quo caſu:In pupillari aũt tacita.aut ip̃i
pupillo ſubſtituit alter filius teſtatoeis et fr
eiuſdem pupilli et tuc ſubſtitutꝰ totaliter ad
mitt. et mater et qtibz alia pſona venies ab
inteſtato repellit Gut ſubſtitui exneus. et
tunc mater admittit et ſubſtitutꝰ ꝓpellitur.

C. de impu · et alijs ſubſti gũ quidã.Euaneſcet

aũt ſubſtitutio pupillaris peĩo ſi pupillꝰ erit
ibes inſti. e· . qua rõe Scdo ſi hereditas pa
tris ñ ſit adhuc adita·qe cum teſtamentum pr
num ſit deſtitutũ exquo nullus apparet hereſ
euaneſcit ecẽ pupillare.ff.e.ſi plures.Tercio
ſi naſcatur poſthumus de quo non fuit facta
mentio.ff.e.ſi pr᷑. Quarto ſi ꝓupillus patiat

capitis diminutionem maximã vłb mediam vk

etiam mimmã.ff· de adoptionibꝰ l.nec ei Et

quibuſdã etiã alijs modis quoſ relĩiqꝰ iuniſpi
tis gratia beeuitatis: .

gquit᷑ videre de quĩto ſcʒ de ſubſtitutõe

exeplari · Circa qð ſciendũ ꝙ pſa fieri p̃t
in quocũqʒ pente mare b feia filio furioſo vł
mente capto.exñti vł ñ exñti in pria ptãte dũᷣ
tñ ſit pubes vel maio? · Nam ĩpuberi furioſo
vel mete capto puidetur p ſubſtitutõem pu⸗

pillare. ff.de tuteb:l.iij.dz ei teſtatos certas
plonas et certo oedine ſubſtituere furoſo. ſi

em furioſus habeat liheros· ei peĩo ſubſtituet
allos ſi vero n habeat liberos ſed fratres ſub
ſtituendi ſunt ei ipſi fratresſi vo nec liberos
nec fratres habeat tuc q; voluerit ſubſtituet
C·.de impu.et alijs ſubſti ·hũanitatis. Et ſub⸗
dit' in hac ſubſtitutõe talis ↄditio·.ſ.ſi ipſe fu
rioſus decedat anteꝙ; mente et cerebeo ſanus
fiat· Eſt & ſubſtõis hꝰ foema tabł·a.filiũ meũ
furioſũ vel mente captũ herede mihi inſtitno
et ſi ipſe deceſſerit anteꝙ; mente et cerebeo ſa
nus fiat· tal is eius filiꝰ vel frater vel talis a
lius ſit heres.vel ſic.tale eius filiũ vel fr̃em
vel talẽ alium ſubſtituo· Dicit aũt h̊ ſubſtitu
tio exeplaris . qe fit ad exemplũ ſiue ſimilitu⸗
dine ſubſtitutõis pupillaris. ſicẽ em pupillus
teſtari ñ p̃t.ſig nec furioſus. et ideo ſic pater
ꝓPuidet filio ſuo pupillo ð herede ſic et filio
furioſo·vñ ſubſtitutꝰ capit vtraqʒ bona ſcz te
ſtatoeis et heredis ſicut in pupillan. Differt
tñ hec ſubſtitutio a pupillari · peĩo qęe illa fit
tm a parente ei quẽ habet in ptãte h; vero fit
etiam ei quẽ n habʒz in poteſtate. Scðo qę illa
fit tantũ pupillis ĩfra tépus pupillare:G̊ aũt
adultis vel maioeibꝰ. Tercio qe pupillo ſub⸗
ſtitui pt quilibzʒ ad libitũ teſtatoꝛis.ſed furio
ſo certe ꝓſone ſunt ſubſtituende Quarto quia
illa expirat adueniete pubertate ſz hec adue⸗
niente ſanitate ꝓban hec inſti · ð̊ pupil.ſub.
C· qua ratione c. Sed quid ſi habet lucida in
terualla . pt dici ſcdᷣm hoſt. ꝙ ſi habet tan
ta quod poteſt facere teſtamentũ ſubſtitutio
euaneſcit. etiã ſi ñ fecerit.et imputet ſibi ſiñ
H euitauit ar.f.de re.iu.qð quiſq;. vł dic ꝙ;
ſi fecit euaneſcit ſi vo ñ fecit nec facere potu
it ũ euaneſcit ar. C.de legi:qð fauoæe.
Equitur videre de ſexto.ſ.de ſubſtitutiõe
opendioſa.hec aũt aliqñ fit a milite.ali
quãdo a pagano:i.nõ milite. milites de qui⸗
bus loquit' lex noſtro tpe nõ habemus Pt iõ
p̃termiſſa illa q fit a milite·dicendũ e de illa
q fit a pagano. Huiꝰ aũt ſubſtõnis fozma ẽ B
a: filũ meù heredẽ mihi inſtituo. ſi tñ qñcun
q deceſſerit· p. ſit Hhereg meus.ffe. verbis.
Hoc pcognito ſcʒ ꝙ ↄpendioſa fieri ñ poteſt
a pagare mſi filio pupillo in ptãte exnti .ſiẽ
nec pupillaris et hec ↄpendioſa ↄtinet in ſe
pupillare expᷣſſam.qe habz eundẽ effectuů Et
dicit opendioſa qe ſub ↄpendio huiꝰ aduer⸗
bij qñcunqʒ otinet pupillarẽ que alias fit P⸗
lixioaibꝰ verbis Et licet hoc aduerbiũ qñcun
q; ſcᷣm ſignificatõz ꝗpeiam ſe extẽdat ad om
ne tempus. reſtringit tñ hic ad tẽpus pupil⸗
lare· virtute hoꝝ verboꝝ · p. ſit heres qe per
huioi verba directa videos voluiſſe filio meo
infra tẽpus pupillare ꝓuidere de herede qð
infra tepus illud facere mihi ñ licet inſti. de
pupil.ſub. I. quo caſu Licet aũt p̃dicta ſubſti
tutio ex ſui natura ſimpłr ſit directa.alias tñ
in ea poſſet addi b mutari qð eã ad naturaʒ et
ius fideicõmiſſarie dduceret.h̊ aũt fieri pᷣt ſub
qtucz foemis· pzima ẽ tał. et ſi dictꝰ.a.filiꝰ
meus b frater qncuqʒ; ðceſſerit p. ſubſtituo.Bᷓ
em̃ verbũ ſubſtituo trahit hãc ſi ubſtitutõz coꝛ
poꝛaliter ad fideicõmiſſum. C. de ĩpub. et ali

is ſub· pᷣcibus Et h̊ aduerbiũ qñeunqʒ reſpic:?

ome tcepus . ff. de re ·du.quotis. Et iõ quocũ

qʒ; tpꝑe·a:moꝛeiat᷑ vide virtute hHuiꝰ verbi ſub

ſtituo. rogatus eſſe a teſtatoee ꝓ fideicõmiſſuz

poſt moete reddere hereditate et bona teſta⸗
toeis· vñ quocũqʒ tpe·a.moeiat mater et qui
cũqʒ; ſucceſſoees eius adibũt ipſam heredita⸗
tẽ et aditã ſubſtitut o reſtituet ex iure fideicõ⸗
miſſi·. inſti ·de fideic õmiſ.he. . ſed qæ ſtipula⸗

uões. Defalcabũt aũut et retinebũt peimo· p⸗

ſius · a· legitimã ſcꝭ terciã pꝑtẽ totius Beditatiſ
ſi ip̃e a· erat · de libens teſtatoꝛis ad quos le⸗
getima ſpectat· in hac em teſtatoe eũ grauare
non potuit · C. de inoffi.teſta.qm̃.de relictis
vo duabꝰ ptibus defalcabũt trebelliamcam
id ẽ quartã et ſic habebit mediã hereditatem
alterã ve medietatẽ reſtituet ſubſtituto ex iu⸗
re fideicõmiſſi. RGetinebũt etiã ſibi omnia bo⸗
na ipſiꝰ.a.qe teſtatoꝛ de ſuis tin bonis rogalſ
ſe intelligit n Here dic⸗ Fi vo.a.nõ erat de li
beris defal cabũt tm̃ trebellianicã et hab eb
etiã alia bona que pſe a:aliunde qſiuit ec

eñm ſubſtitutio qe fideic õmiſſi ius habet · fieri

pt cuicũqʒ heredi et a quocũqʒ teſtatoꝛe ĩſti.
de fideicõmiſ. he· J. in peimis et ſe · Fttendas
aũt diligeter ꝙ licet in dicta fozma dica ſim
pliciter qncunqʒ deceſſerit et ñ addat' ſine li⸗

beris.ſi tñ a.erat de liberis teſtatozis B clau

ſula ſcʒ ſine liberis tacite ſubintelligit᷑. de e
gula ẽ ꝙ qñcunqʒ rogat aliquè de liberis ſui
Hereditate alteri reſtituere pꝰ moete ſuaz hec
Oditio ineſt tacite ſcʒ ſi deceſſerit ſine liberis

quia nõ ẽ veriſlibe ꝙ velim meã hereditatẽe ex⸗

cluſa ꝓle filij mei ad aliũ ꝓuenire · Sed in ex
neo herede ſie rogato ñ ineſt ↄditio talis niſ
adda exp̃ſſe. C. de inſti:ſub aditõe factis ge

neraliter. S. vlt-. Scda fozma ẽ tab.a.mhi he⸗

rede inſtituo·ſed ſi dictꝰ qñcunqʒ ſine liberiſ
deceſſerit.p· ſit heres:et hec ẽ totaliter fidei⸗
cõmiſſaria:qꝛ licʒ hec verba p.ſit heres.dire⸗
cta videan tñ ꝓ iſtã add icõem ſcʒ ſine liberis
trahunt' ad fideir õmiſſuʒ· vt ꝓbat. ff. ad tre⸗
bel.l.ſcęuola.qe illa additio ſit. innuit ĩ qᷓ
cũqʒ; etate decedat ſine liberis vr᷑ rogatꝰ eſſe

p fideicõmiſſuzʒ Beditats reſtituere pꝰ moæte.

et iõ quocũq; tpe ſme liberis moeia mji er q̃⸗

cũq; ſucceſſoꝛes eiꝰ HBeditatẽ reſtituẽt ſubſti⸗

tuto deductis ſupᷣdictis · ff·de vul · et pu · ſub
hẽ. G. cũ fil ie· TCercia foæma ẽ talis.a.mihi Be
dðẽ inſtituo. ſ ſi dictꝰ.a.qncũqʒ ðceſſerit ſine
liberis· p. ſubſtituo.et hec eẽ oĩ tpe e fideicõ⸗
miſſaria: et idẽ ius et eunde effectũ hʒ ꝑ oĩa
qo et qʒ lLont alie due pᷣcedẽtes · tũ rõe S ver
bi ſubſtituo ·tũ rõe huiꝰ adiectõis ſcʒ ſine li⸗
beris · Et qcũqʒ dicta ſunt de illis duahus de
iſta tercia itelligi debet . Quarta foema e tał
ſ.a.filiu meuũ mihi hedẽ ĩſtituo ſi tñ filiꝰ meꝰ
deceſſerit in pupillari etate łk qñcunqʒ poſtea
ſme liberis · p.ſubſtituo.ſub hac foꝛma opheé
dun' tres ſubſtões.vna pupillaris expᷣſſa pꝑ H
qð de ſi deceſſerit in pupillari etate et ex hac
reſultat tacita vulgaris q̃ ſub ꝓpupillari exp̃ſ⸗

ſa ↄtinet' vt habitũ è ſupea Et nota ꝙ G qrta

foema fi eri ñ p̃t niſi filiofami · pupillo ꝗpter

NMð

X

pupillare exp̃ᷣſſam qᷓ dtinet in ea vt dictũ eſt
etſi dictatoe teſtamti voluerit ꝙ iſte tres ſub
ſtitutões clariꝰ ex pᷣdicta foema ↄſurgant di⸗
ce ſic.p.ꝓupillariter vul gariter et ꝓ fideicõ
miſſũ ſubſtituo:Inſup nota ꝙ ſi teſtõe habne⸗
rit filiũ impubere cui nõ tmi in pupillari eta⸗
te · ſʒ etiã abinde ſup̃ ſubſtitus herede volue⸗
rit licʒ qᷓrta foema pmiſſa ſuffice videa bonũ
tñ ẽ ↄſiliũ ꝙ quãlibet ſubſtitutõeʒz ꝑ ſe faciat
et pᷣmo pupillarẽ ſic·a.filiũ men mihi Bedez
inſtituo.ſi tñ dictꝰ.a.fi iꝰ meꝰ michi heres
fuerit · et in pupillari etate deceſſerit · p. ſit he
res vł ſic fres eiꝰ ſuꝑſtites ſint hedes · vb ſic
frẽs eiꝰ ſuꝑſtites et pᷣmoꝛtuoꝝ fratꝝ eiꝰ li⸗

beri in ſtirpes et nõ m capita ſint Bedes· po

ſtea faciat fideicõmiſſariã ſic· Si vo dictꝰ.a.
fres puberes qncũq; deceſſerit ſine liberis·
ſic iffra·xx · ãnũ vel aliud tale tꝑs etatis ſue
deceſſerit ſme liberis ꝓ fideicõmiſſu ei ſubſti
tuo.p. vł ꝓ fideicõmiſſũ ei ſubſtituo ſupſtiteſ
fratres eiꝰ.et pᷣmoetuoꝝ fratꝝ eius l iberos
in ſtirpes et nõ in capita Et qð ðe de liberis
pᷣmoetuoꝝ fratrũ m vtraq; ſubſtitutõe poni
debz ſi teſcatoe extẽdere velit vſq; ad liberoſ
fratꝝ · ſubſtitutio em̃ nõ extedit vltra mos
quos teſtatoe expeimit· Vn ſi ĩſcitutis tribꝰ ł
lłibꝰ adda ſic:et ſi aliqs eoꝝ deceſſent ſine
Rberis ſubſrituo ſuꝑſtites · cte ſi decedat vnꝰ

illoꝝ relicto filio deinde moeiat aliꝰ ſine li

beris filiꝰ eiꝰ q pꝛimo deceſſerit nõ admittit

cũ patruis. ſine ſime patruis ad fideicõmiſſa⸗
riã hereditatẽ uliꝰ filij mei q ſine liberis de
ceſſerit qe nõ exu ut oditio ſubſtituteis in

ſona patris eiꝰ.HNlos em tm ego teſtatoe ſub
ſtitui qii ſupuiueret illi qi deceſſerat ſine li
beris⸗

Lquðÿ vide d ſeptĩo ſcz ð ſabſtituthe bee

uiloqua vł recipeoca⸗Girca qð ſcienò ꝙ

teſtatoe habẽs duos filios vł płes impubes
in ſua poteſtate ſubſtitutõez hãc facere p̃t B
mõ a·etb. fulios meos impuberes mihi be⸗

redes inſtituo et eos muicez ſubſtituo· Et de
hec ſubſtitutõ beeuiloqua · qꝛ m beeui ↄtinet
qtuoe ſubſtitutões ſcʒ duas pupillares expᷣſ
ſas· et duas vul gares expᷣſſas.Vñn ſi.a.fuerit
peres et in pupillari etate deceſſerit. b. ſup⸗

uimens heres erit de iure directo et ecõuerſo

et in vtroqʒ; excludunt mater et ceteri veniẽ
tes ab inteſtato pꝑ effectũ pupillariſ expᷣſſe· et
ſic ſũt ibi due expᷣſſe pupillares· vna vniꝰ il⸗
lox. et altera alteriꝰ.qᷓ vtraq; ẽ exp̃ſſa quo
ad effectũ licʒ nõ quo ad vba. Cõſur gũt etiã
ex eiſdẽ vbis due vulgares qe ſi vnus illoꝛ
nõ fuerit heres:qe nolit b nõ poſſit alter nõ ẽ
inſolidũ heres· Dicit ec hec ſubſtitutio reci
ꝓca qꝛ fit ibi reci ꝓcatio vmꝰ ad alten. Nõ
ꝓt aũt ſubſtitutio fieri niſi iſtituti ſint filij ꝓu
pilli in poteſtate teſtatceis alias nõ eèt ſub⸗
ſtitutio beeuiloꝗqᷓ:ſz tacita vul garis vt patz p
ſupᷣdicta ar.de ſubſtitutõe vulgari.Et attede
dDũ ꝙ licʒ ĩ hac ſubſtõe ponaæ ho verbu ſubſti⸗
tuo.nõ tñ uertit eã ad fideicõmiſſariã. In qᷓ⸗
cũq; em̃ ſubſtitutõe ponat.nature illiꝰ ſu b⸗
ſtitutõis ſe coaptat et eã in directo iure oſer⸗

nat.excepta ſola ↄpendioſa in qua ſi ponat-
ſtatim eã ad fideicomiſſariã ouertit vt dictuzʒ
eſt ſupea in ar.pᷣcedenti·
Gan teſtari poſſunt ti.·xxvij.
Olteꝙ;ᷓ habitũ è de legatis et peredum
inſtitutõibꝰ et ſubſtitutõibꝰ ꝗq habent
ffieri in teſtamtis oſequeter dicedu eſt
de ipis teſtamtis pᷣus ãt videnõ e ꝗᷓ ꝓit teſta
ri:ho aut patebit ſi numeren? illi qᷓ teſtari nõ
pñt qe qð nõ ẽe ꝓhibitũ videt᷑ eſſe ↄceſſũ.C.·
de appel.pᷣcipimꝰ ĩ fi·Illi ãt qᷓ teſtari nõ pñt
ſũt iſti · ſ.fil iuſ familias etiã ex ↄſenſu pentu
de aduséticio vł ꝓfectitõ. ff.de teſta.qᷓ in po
teſtate· Et ſi teſtamentũ fecerit licʒ ſue pote⸗
ſtatis factus deceſſerit nõ idðᷣo magis valebt
inſti · e. . pter hos igit Et hec ſũt vera de fi
liofaĩlias pagano.filiofami.em militi pmiſ
ſum e in armata b literata milicia de peculio
caſtrenſi vł q̃ſi caſtreſi facere teſtamtuz eẽ pᷣ⸗
ter patris volũtatẽe· ff.de macedo.l.ij. Ite im
pubes · inſti · e· . ̃terea. Ite furioſus ſi tñ mo
ribꝰ reſipiſcat ad tꝑs interim teſtari pᷣt dũ tñ
teſtamentũ cõpleat anteꝙ; furoe ſupuemat.
inſti · e item nec furioſi. Er idẽ intellige de
mentecapto· ff.de vbo.obli:.a ticio. SBcien
du aüt ꝙ qñ ↄſtat teſtatoee peius fuiſſe furio
ſum· legatariꝰ tenet? ꝓbare eũ fuiſſe ſane mẽ
tis qñ fecit teſtamentu.iij.q·xiiij· indicas qn
vero hoc nõ ↄſtat tũc heres tenet ꝓbare euz
fuiſſe furioſũ qñ ddidit teſtamentũ ſi negaue
rit legatũ·ex ·de ſuc · ab inte.c. fi.in textu et
Slo·: ¶ Item ꝓdigus cui eſt bonoꝝ ſuonꝝn ad⸗
miniſtratio interdicta.licz illò q ante inter
ditione fecerit ratũ ſit· inſti ·e· J. itez ꝓdigus

ſitem ille qui naturaliter a natiuitate eſt ſimł
mutus et ſurdus · ita tñ ꝙ oĩno nec loqui nec

audire poteſt· ſiqᷓs aũt ex caſu vł aliquo acci
denti loquelã et auditũ ꝓdiderit ſiquidẽ ſit li
beratus·p̃t teſtametũ et codicullos manuſcri⸗
bere nõ aũt ꝑ aliũ niſi impetret hoc a pncipe
Et ide eſt de eo qᷓ eſt accidetaliter mutus tm̃
Ille verq q ẽ tm̃ ſurdꝰ ſine natural iter ſiue ca
ſu dũ tamen poſſit articulate loqni pᷣt teſtari
inſti · e · Jitem ſurdus in tex · et glg.; De teſta⸗
mento vero ceci habet' infra titulo ſpeciali.
Item obſides dati ꝓ captinis populi romam
Item ↄdemnati de crimĩe famoſo.Item dubi⸗
tantes de ſtatu ſuo.an ſint manumiſſi vł emã
ci pati Item ſerui. tẽ damnati ad moetẽ.id ẽ
vt moꝛiant᷑ vb vt fiant ſerui pene · ſiue ſint in
inſulã depoetati· RBelegati aut qe nõ amittũt
ciuitatẽ vel libertate teſtamentuz facere pnt
ſiquis tamen eoꝝ fuerit damnatus et appel⸗
lauerit interim teſtari p̃t. ꝓbantur hec.ff.de
teſta. obſides· et · I. j8 cui. et · ff· de ſtat. l. ij.
et.l.ſi filiuſ fami.et·l.eius qui. Nota ꝙ br⸗
uus nõ poteſt teſtari·qe peculiũ eius eſt dmi.
xiij ·q n· illud ·ſcᷣm tamen io. licet nõ poſſit
herede habere· Oſuetudo tamen eſt płimoꝝ
locoꝝ ꝙ peculiũ qð pater habuit relmqui
filijs nõ tanꝙᷓ heredibꝰ ſʒ tanꝙ;ᷓ ſermns. Fſeri
pticiꝰ aũt teſtari p̃t · C. de epiſ.et clłe. ſiqs p̃ſ⸗
biter· libertus vero teſtari poteſt ſi relimquat
patrono legitimã poætõeʒ mſti .de ſuccel. lib ·

Ite nec heretici niſi fůios habeãt fideles q
eis poſſũt teſtari · C· de here·et ma·maĩicheoſ
vbi ðe bona hereticoꝝ deuoluunt᷑ ad filios
oethodoxos. Sʒ hodie ſzym canones. ex ð he.
vgentes.filijs heticoꝛ ecẽ catholicis nihil eᷣ
relinquènò de paternis boms. et BG e exp̃ſſuʒ
in ↄſtitutõe friderici. hac edictali.G̊ notatur
in glo · c · vgentisſte credẽtes receptatoꝛes
fenſoees et fautoees heticoꝝ ſut excõicati
et ꝙᷓcito qlibet taliũ fuerit excõicatõe deno⸗
tatus:i.m eccleſia ꝑ ſniaʒ excõicatõis expᷣſſo
ꝗpeio noĩe publicatꝰ.niſi ſatiſ fecerit ĩfra an
nũ nõ p̃t teſtametũ facere: nec aliqᷓd ex teſta
meto cape eỹ de he. excõicamꝰ.j. credẽtes
tẽ excõicatns nõ pᷣt nec ex teſtamento aliqᷣd
cape· Im ꝙ no.hoſt.ex.ð excep.pia.et gar
ex de vſu.quãqꝙ;· te nec vſurariꝰ manifeſtus

m ſi peiꝰ ſatiſ fecerit· vel ydoneã cautõez ðͤ ſa

tiſ faciendo pᷣſtiterit · li.vj·de vſu · quãc. ¶tez
nec rei pduellionis et q ↄmiſerũt crime leſe
maieſtatis. C.ad le.iulma.l.penłt. Itẽ mo⸗
nachꝰ et qlibet aliꝰ religioſus ꝓfeſſus · C. ð
ſacroſan:ec- aute ingreſſ· Etſi teſtamentũ fe
cerint ante ꝓfeſſione ofirmat᷑ ſicut ꝓ moetezʒ
C· de epil. et cle · de vbis· et ex de teſt · qe i⸗
Zredientibꝰ in tex·et in glo⸗-NHeremite et alij
ſolitariã vitã ducẽtes qᷓ nulli eccleſie ſe tra⸗
diderũt teſtari poſſũt · xix·q:iij· . maria. et· .
paulꝰ.¶¶ Quid de bãnito nũqd p̃t teſtari ·
aut ẽ hanitus ꝓpter cãm leueʒz vt ꝗꝓpter pecu⸗
niã et ſie p̃t teſtari · Fut ꝓpter cãz guẽ · vt ꝗp·
maleficiũ · et ſic nõ pt · ff· de teſta. L. eius · ¶· q
inſulã q bannitio loco depostatõis habe et
olim ꝗꝓpter maleficia in inſulã depostabant
hec guil « Sʒ q;d de clericis ſecularibꝰ bene
ficiatis: nuqd poſſũt teſtari de fructibꝰ vbñfi
cioꝝ eccleſia; · & bn er de pecu-cle. ſiq̃s
et de teſta · qꝛ nos·dicit ꝙ nõ niſi cum quodã
moderamiĩe de quo habet e. ti · cc ad B. et. c.
relatũ · et · J. licet · e Vñ ſzm bn.· in. c · ſiq̃s· et
c·qe nos· ¶lerici vo pñt vſurarijs ↄpari qbꝰ
vti licʒ tm ad quotidianũ vſũ.inſti, de vſu et
Pa. J. j. De moderamie pᷣdicta de in. c. ad hec
clerici viuetes et ſui ↄpotes moderate pñt
aliqᷓ de ênis mebilibꝰ nõ rõe teſtam̃ti. ſʒ in
tuitu elemoſne efogare in egritudĩe ↄſtituti
ESt in. c. relatũ ðᷣe ꝙ in moete pauperibꝰ et re
Ligioſis · et his q̃ ſibi ſeruiunt ſiue ↄſangneis
ſiue exneis pñt aliq ſm ſeruicij merituʒ elar⸗
giri · ¶ Quid de ho ſentiat gof· vide infra li.
vje de pecu· cle. Scòm aũt gar.li.vj.ð re.ec.
nõ alie ·G ↄſultiſſmo·et hoſti.et inno. ex de
pecu.cle·ſiqs ſane·et io:an.li.vj. ð̊ offi ·oe·
Pnti diſtingue ſic ſcʒ ꝙ aut clericus hʒ admi⸗
niſtratõez aut nõ.ſi hqʒ qᷓdiu vmit et ſanꝰ ẽ p̃t
de eis ſuã facerò volũtate·dũ tñ donet mode
rate· ex de dona· ceteꝛ · ↄpa em̃ vſufructua⸗
rioqe ius eiꝰ moete finit᷑.ſicẽ ius vſufructua
rij· vt in. c.ſiq; ſane: cũ aũt incipit mfirman
Opat vſuario æt ita nihil hʒʒ niſi vſuʒ · elemo⸗
ſinã tñ facere pᷣt· er de teſta.ad B. Teſtari vᷣo
no pt vt ex· e.c. cũ in officijs. Si vo nõ habz
admiſtratõeʒ ſʒ ſit pſonaliter et ſimpłr bñfi⸗
ciatus · Opat et in vita et ĩ moæte vſufructua

rio quo ad faciendum fructus ſuos et de his
ceſtari p̃ᷣt-eccleſia tñ ſuccedit eis in iſtiſ ſi de
cedant ab inteſtato.ex de teſta· relatu · ꝓba
hec diſtinctio.ex. e· ti · reqſiſti · illõ · Et oſue
tudo gnalis qᷓſi appeobat eã · St qð dictũ eſt
de clerico ſimpłr beneficiato ꝙ facit fructuſ
ſuos debet intelligi de fructibꝰ pceptis et re
cõditis · Flij vero fructus ꝗꝓpter iura allega⸗

ta ad eccleſiam ptinebũt· DBe rebꝰ vero alnjs

ſiue eas ex primonio habuerint ſiue ptẽ acqᷓ
ſierint· ſiue eis intuitu pſone date vl relicte
fuerit·teſtari pñt clerici indiſticte ex de teſt·
C ·j· et. c·cũ in offi · et· c· qe nos.
3 De teſtamentis ti ·xxvnij ·
nde dicendũ eé de teſtametis · et pei⸗

X . mo qꝗdð ſit teſtamentũ et vñ de · ſcðo de

effectu eiꝰ.tercõ ad quẽ ptinet defen
ſio eiꝰ.q̃rto de ſpeciebꝰ ſiue differẽtijs teſta
mẽti · quit o quot et q ſint ptes eiꝰ.et quũo dñt
Oedinari· ſexto de ꝓhemio teſtamti · ſeptio de
clauſula finali. Circa pᷣmũ ſciendũ ꝙ teſta
mentũ eſt volũtatis nre ſententia iuſta de eo
qð q̃s vuit fieri poſt moete ſuã cũ inſtitutõne

Heredis. Ff. e. L. Dicit' aũt ſententia iuſta. i·

diſpoſitio legitima.i. ſzm ius cedinata aliter
nõ valet. C. e.teſtadi cã. St dᷣe teſtamentũ q̃ſi.

teſtatio metis: i:declaratio volútatis- inſti. e

in pncipio Optet aũt ꝙ fiat vno ↄtextu nullo
alio actu incerpoſito niſi fiat ex neceſſitate-
vt depoſitio põderis · ſũptio medicamĩs b lã⸗

Zuoe beeuis ifirmitatis· C. e-l. cũ antiqtas.

Irca ſcᷣm ſcienõ ꝙ ef fectꝰ vltime volũ⸗
tatis ẽ vt ei oĩno ſtet. ex·e.nos quudem
vnde volũtas teſtatoeia eſt lex vt in aute- de
nup· J. di ſpponat.

tinet ad eccleſiã.ex ·.e.ſi heredes: nõ aũt
icatio· C.· eↄſulta diualia.
Irca quartũ ſcienò ꝙ teſtametũ aliud eſt
oditũ m ſcriptis.aliud nũcupatiuũ ſine
ſcriptis.· Feſtamentũ nũcupatiuũ ſine ſcriptiſ
e illud in quo teſtatoeis hered:s et legata⸗
non noia et omnia ꝗqᷓ in eo ↄtinen' cozã teſti
bus nũcupant'.i. manifeſtant᷑. et dicit ſine
ſcriptis · i: ſine ſubſcriptõe teſtiũ et ſolennita

CJe terciũ nota ꝙ teſtameti dekenſio p⸗
publ

Libus alijs 1 Jquirunt' in teſtamento m ſccri⸗

ptis facto. Et etiã ꝗe pᷣt quis nulla ſcriptura
inde Ffacta nũcupatiue teſtari duůmõ coꝛã te⸗
ſtibꝰ numero et ↄditõe legitimiſ nücupet he
redem et ſuã explicet volùtate. ſcriptura em
nichil ad teſtamenti ſubſtantiã opat. ſed tm̃
ad h̊ vt teſtamu tenos faciliꝰ ↄpeobe. miſti.
de teſta. J. fi · Si ergo teſtatos notariũ hr̃e nõ
poſſit ſaltẽ legimũ numeꝝ legitioꝝ teſtiuʒ
adhibebit coꝛã quibꝰ volutate ſuã apte nar⸗
fabit expeimès legata hereduʒ inſtitutões et

alias ſuas teſtametarias diſpoſitõnes. et de⸗

mũ pᷣſentes ipᷣos rogabit vt ſint teſtes. Moe⸗
tuo ãt teſtatoee index ad iſtantiã alicꝰ cui ex
ipᷣo teſtõ ius ↄpetit.ipᷣoſ teſtes citabt. Citabe
etiam nucio vł voce pᷣconia eos qui poterãt
ab inteſtato ſuccedere vel quia ex alteo ius
ſe dicerent in teſtamento habere er ip̃ozum

teſtium teſtimonia recipi ſolenniter Faciat-

f ꝝ ð

etſi cõcoeꝛdauerint in teſtatoeis noĩe etate et
metis ſobeietate et in legatarijs et legatiſet
heredis inſtitutõibꝰ. et alijs qᷓ ꝓ diſponetis
volũtate et iuris neceſſitate im his ↄcureere

debẽt . PPa teſtibꝰ pnñebꝰ et ad hꝰ legitime ci

tatis p̃dictis qᷓ ius haberet · et etiaz pntibus
ſeptẽ alijs teſtibꝰ recitabit· et finaliter ea ex
tũc ꝓ plena ipᷣiꝰ ꝓbatõe teſtameti haberi
nũciabit · NHotarius aũt iudicis in bono pꝓga
meno appoſitis ãnis dñi et ceteris publica⸗
tõibꝰ ipas atteſtatões zudicis ꝓnuciatõnes
et pñtiã vł citatõez teſtiũ p̃dictoꝝ oꝛdinarie
ſcribet et demũ ſupponet illoꝝ ſeptẽ teſtium
noĩa q̃ recitatõi et ꝓnũciatõi iudicis fuerint
adhibiti · et hec oĩa rediget in publicã et au
tenticã foꝛmã · Ex pᷣdictis patz ꝙ teſtamentũ
nũcupatiuuʒ nõ ſolũ p̃t fieri cũ ſcriptura ſed
etiã aliqñ ſine ſeriptura ·
Squi vide de quiĩto articulo ſcz quot et
ẽ̃ ſũt ptes teſtamti et qũo debet oedĩari

cCirca qð ſcienò ꝙ ptes teſtamẽèti ſũt ſeptem·

quaꝝ qᷓ̃tuoꝛ reqrunt ad foemã cuiuſlibet te
ſtam̃ti elegãter et debite oꝛedinandã ſcz ꝓhe
miũ inſtitutio heredis: clanſula finał ·et nu⸗
merus teſtiũ legitimoꝝ · ꝓꝑ peimũ hoꝝ teſta⸗
mentũ decoat. ꝓ ſcdᷣm roboꝛatur qę ſine eo
nullũ eſt · inſti · de fideicõmiſ · he · . in peimis
p terciũ piculo caſualis fruſtratõis volũta⸗
tis teſtatoeis occurꝛit·ꝓ quartũ ꝓbat. Flia
vero tria ex ſola teſtatoꝛis volũtate depedut
qe ſine his et qnolibet hoꝝ teſtamẽti foꝛma
ſubſiſtit. et hec ſũt legata· ſubſtitutões et q̃⸗
dam alie teſtamtarie diſpoſitões · Elegãs aut
et legitimꝰ oꝛdo p̃dictoꝝ ſeptẽ ĩ teſtam̃to ẽ
vt pmo ponat ꝓhemiuʒ · ſcðo legata· tercio
inſtitutões heredũ.q̃rto ſubſtitutões· quĩto
volũtarie ꝓuidentie teſtatoais· ſexto clauſu
la gnalis et etiã finalis·ſeptio teſtes· De tri
bus bo habitũ ẽ ſup̃ ſcʒ de legatis inſtitu⸗
tõibꝰ et ſubſtitutõibꝰ.vñ reſtat agere de reli
quis ꝗqtuoæ·et peimo ð phemo.
JELaquit᷑ igit᷑ vidẽ de ſexto ſez ð ꝓhemio
Circa qd ſcienð ꝙ tenoꝛ ꝓhemi dz eſſe
talis vł ſił is· qe nihil e certiꝰ moꝛte:et nihbil

incertiꝰ hoꝛa moꝛtis · idðᷣo dns talis ſaluti aie

ſue ꝓuidere volẽs in ſtatu ſobꝛietatis coꝛpiſ
et aie ꝓ dei gratiã cõſtitutus re et bonoꝝ

ſuoꝝn diſpoſitõz ꝑ pᷣſens nücupatiuũ teſtama

tũ ſine ſcriptis ↄdidit in hũc modũ ·peĩo qᷣdẽ
ec. Si vo teſtatoꝛ ſit eger dicat᷑ ſic iõ dñs ta⸗
lis licʒ eger coepe·tñ ſanꝰ mẽte ꝛc vt ſup̃·
Equit vide de ſeptio ſczꝭ de clauſula fi⸗
nali. Circa qð ſcienð ꝙ ad h̊ vt teſtato⸗

ſuã hereditatẽ legitime oedinet et eiꝰ diſpo⸗

ſitio teſtata rite ꝓcedat:multa debẽet ↄcuree⸗
re.de quibꝰ infra dicet᷑ titulo quibꝰ ex cau⸗
ſis teſtamentũ reddit᷑ inutile ſtẽè licet ĩ tota
ſerie teſtameti nichil virtutis vł inris defue
rit et nullũ accidẽs vicioſũ emerſerit. Fdhouc
tñ pᷣter hec oĩa lex ꝓpter ſuſpectã hoĩm infi⸗

delitatẽ et ꝓpter ſeruandã teſtamtoꝝ ſinceri⸗

tatẽ adhHiberi voluit quaſdã ſpeales ſolemita
tes ad faciendã plenã fidẽe et ꝓbatõeʒ · puta

legitimũ numen teſtiũ legitimoꝛ · et teſtium

quide rogatonꝝ iſtẽ in teſtamto ĩ ſcriptis ſub

ſcriptões teſtiũ et ſigilla et quedã alia ð qui

bus ſuo loco dicet᷑ mfra· Siqd igi hoꝝ de⸗

fuerit ſiue iuris ſiue ſolènitatis debite vires
teſtamẽti dicunt᷑ expirare· C. de teſt non du
biũ · . ſed illð · Elis itaqʒ pᷣmiſſis cũ dicat im
clauſula finali ſi nõ valet ꝛure teſtam̃ti vale⸗
at iure codicilloꝝ · Sciendũ ꝙ ſi teſtamentũ
patiat defectũ vel repugnantiã iuris in his

qꝗſũt de ſubſtãtia eiꝰ.nullo mõ reſurge pᷣt in

ius codicilloꝝ quãtũcũqʒ teſtatoe h expᷣſſe
rit mſi teſtet inter liberos ſem c õem opinie⸗
nẽ·et ideo tũc finab clauſula nichil opat· et
eſt ratio qe deficiente iure velut ſpiritu et vi

ta teſtameti nichil addi pᷣt vt reſurgat· Si vo

patiat defectũ ſolenitatis debite pmiſſe · tũc
ſi clauſula finalis appoſita nõ fuerit illa vo
lũtas vltima. nec iure teſtamęti· nec iure co⸗
dicilloꝛꝝ valebit· Si vo appoſita fuerit ĩ ius
codici llonꝝ reſurgit · C. de codi.l.fi .· dũ tam
tot et tales ſolenitates ſũt ꝙ ſufficiant codi
cillo qui minoeibꝰ ſolennitatibꝰ ẽ ↄtentus·
vᷣbigr̃ᷣa vt teſtatoꝛ adhibuit tm ſex vel quĩqʒ
teſtes · vel etiã ſeptè nõ rogatos·et adiecit ſi

noô valet iure teſtameti ec. tũc licet nõ teneat

vt teſtamentũ tenet tñ vt codicil lus cui ſuffi
ciũt quĩqʒ etiã nõ rogati · Et ide ẽ vbicũqʒ fu
erit adhibita ſolenitas mſufficies teſtameto

ſꝭ ſufficiens codicillo. Srit aũt illiꝰ talis co

dicilli effectus duplex · vnus ꝙ legata in eo
relicta debẽt. inſti · de codi · in pncipio · Fliꝰ
ꝙ inſtitutio q̃ᷓ in eo erat ſcripta licet directa
videat. tñ in caſũ fideicõmiſſi ↄuertit᷑.ff.ad
trebel · I.ſceuola.vñ cũ ip̃ᷣe paterfamilias m
teſtatꝰ deceſſerit· veniẽtes ei ab inteſtato re⸗
ſtituent ꝓ fideicõmiſſuʒ hereditatẽ ei q̃ in ipᷣa
vltima volũtate in codicil lũ redacta inſtitu⸗
tus erat· q̃ſi tacite videant' rogati her⸗dita⸗
te reſtituere · ar · ff · de fideicõmiſ. eã quã.Frit
aut clauſule finalis foema talis. et hãc ſuazʒ
vltimã volũtate aſſeruit eſſe velle quã vale⸗
re voluis iure teſtamęeti · qð ſi iure teſtamti nõ
valeat ſalte eã iure codicilloꝛ vł curuſqʒ al
teriꝰ vltime volũtatis valere volujr et tenere
Fel ſic ita ꝙ p̃dicta omnia et ſingula diſpo⸗

ſitione ſue vltime volũtatis aſſeruit eſſe velle
quã vt teſtamentũ et iure teſtameti voluit va

lLere · et mãdauit ꝙ ſi aliq̃ cauſa pñti vel futu
ra iure teſtameti nõ valeat ·ſalte eã ius et ef⸗
fectuz codicilloꝝ habe voluit et tenere ſine
alteriꝰ cuiuſcũqʒ volũtatis vltime. Et ipᷣa et
oĩa et ſingula ĩ eis ↄteta ab oĩ hede et ſucceſ

ſoæee ſuo ĩ uiolabili obhnari· et efficacit⸗ ad

e De ꝓuidetijs teſtiũ ti · xxix· impleri
Oſtea ↄſiderandũ eſt de volũtarijs +
unidentijs teſtatoeis· Et Pmo quũo n⸗
det ne heres detrahat falcidiã de le⸗
gatis· ſcdo ne rez al iquã alienet· tercio quo⸗
modo ꝓuide pupillo de tutoze· quarto quo

modo alijs vltimis volũtatibꝰ deroget'. quĩ

to quo ꝓuidet vt teſtamentuʒ ſeruet. Circa

pmũ ſcienð ꝙ teſtatoe p̃t ꝓ lege falcidiã tres
ꝑtes bonoꝝ ſuoꝝ legare et nõ vltra. ita q;

Hedi inſtituto remaneat integra qᷓ̃rta bonoꝝ

—

C.

Zi vo legata excedant tres ptes hereditatis
heres ꝓ legẽ falcidiã detrahere p̃t ð legatis
ſeʒ de quocũqʒ legato ꝓ rata tm̃ qᷓtũ eidẽ eſt
legatũ ad qrtã habendã . inſti · e. j. H Et hhꝰ
eſt veꝝ niſi teſtatoꝛ ꝓhibnerit heredi ne fal
cidiã detrahat de legatis dicendo ſic:p̃terea
ſciẽs modũ primoniſ mei ꝓhibeo expᷣſſe meũ
herede detrahere falcidiã ð legatis. tũc em̃
optebit heredè ſtare ↄtentũ eo ꝙ ſuperit a le
Satis et integre ſoluere legata niſi repudia⸗
uerit hereditatez. inſti · de · l. fal. S. ex diuerſo
Meeterea heres nõ ↄſequet falcidiã mſi fece
rit inuetarin.C.ð in.deli.ſancimꝰ. Si tñ he⸗
res inſtitutꝰ ſit de liberis teſtatoꝛis ad quẽ p
tinet poꝛtio naturab.peimo ex tota heredita
te deducet ip̃az legitimã poetione · ſeʒ terciaz
id e·qᷓtuoꝛ vncias: ex reliqᷓs vero octo vncijs
falcabit ꝓ le:falcidiã iure inſtitutõis qrtã-
id ẽ·duas vncias reliqᷓs vo ſex vncias.i.me⸗
dietatẽ hereditatis diuidet inter legatarios
rata inſti e· . cũ aũt · Differt ãt hec poætio
cʒ falcidie a trebelliamca. qe pꝓ falcidiã de⸗
Ducit quarta nõ ex tota heditate ſz̊ ex ſingu
laribꝰ relictis vt dictũ ẽ.ſʒ illa ſcʒ trebellia
nica habzʒ locũ qñ heres rogat᷑ hereditate al
teri reſtituere · et tũc detrahi q̃rta ex tota he
reditate ſtem teſtatoe non pᷣt auferee heredi
ꝗrtã trebellianicã.inſti⸗de fideicõmiſ. he. .
ſtz ge· ſed bene pᷣt ꝓhbẽ hBedi ne detrahat fal
cidiã de legatis vt dictũ ẽᷣ. atio hꝰ diuerſi⸗
tatis qe ꝓ fideicõmiſſariã heres cogi Bedita⸗
tẽ adire et reſtituere vt dictũ e ſupea.et ſic in
hoc grauat ꝙ adire cogi et iðo ↄgrue ĩ alio
releuaꝰ·ſ. vt trebellianica p̃uari nõ poſſit.Sʒ
Hes Pter legitimã ñ cogi Beditate adire. et

ita in hoc releua et iõ in alio Suat.ſ. vt fal

cidia peinari poſſit ne eã detrahat ð legatis.
Aquit vide de ſcðõᷣo ſcʒ qũo teſtato? ꝓui
de poſſit ne heres rè aliquã alienet. d
cuiꝰ euidentiã diſtigue ꝙ talis ꝓhibitõ aut
fit ad tpus aut imppetuun. Item talis phibi⸗
tio ſiue p̃ceptũ.aut ẽ ſimplex et nuda lcʒ non
Otinẽs cãzʒ ſufficientẽ. aut e veſtita veſtim̃to
cauſe adaæcte ꝗpter fauoꝛẽ alicuiꝰ pſone·Gꝛ
Phibitio fiat ad tpus bonũ ↄſiliũ eſt ꝙ pena
adiciat· dicendo ſic ſtẽ dicto heredi meo ꝓ⸗
hibeo talis p̃dij alienatõez.vſqʒquo ↄpleue
rit · xxv · etatis ſue.vel vſqʒ ad.xx.vel.x.ãnuʒ
poſt obitũ meũ vł aliud tꝑs qð ſi ↄtra factũ

fuerit ipᷣm heredẽ meũ pene cauſa ↄdemno ĩ

centũ libeis pᷣſtandis ab eo tali vel tali mo⸗
naſterio iure legati.legata em q̃ cã coercedi
heredis pene noie relinquunt᷑ tenẽet.inſti.de
lega· . vlt:demũ coge heres vł volutats te⸗
ſtatoeis ſeruare ꝓł legatũ pᷣſtare. Ideo autẽ
in hoc caſu dz adici pena.qe hmõi p̃ceptũ te
ſtatozis nõ ſerue' metu legati p̃ᷣſtãdi nõ ẽ ne⸗
ceſſe ſeruari eo ꝙ eſt nudũ vt infra dice'. nec

Omode infra illð tpus beeue veſtiri poſſit cã

ſufficienti annexa fauoee pſone⸗Bi aũt ꝓhi⸗
bitio fiat imppetuũ et ſit ſimplex.et nuda.et
nõ adiciens cãm pſone cuiꝰ intuitu re aliena
ri ꝓhibuit cũ p̃ceptũ eiꝰ ſit nudũ nõ hʒ hereſ
illðò neceſſario obſeruare.ĩmo tali pcepto nõ

obſtãte poterit rẽ alienare.et do miniũ eiꝰ in
accipientẽ trãſ feree qe nõ apparet pſona que
ex voluntate teſtatoeis ius habeat rei vendi
cande. Bi auũt ↄtineat cãm reſpiciente fauoee
alicuiꝰ ꝓſone vt qꝗe rẽ alienari ꝓhibuit eo ꝙ
voluit eà ad deſcedentes et liberos eiꝰ l ad
pꝓſonã aliã in poſten puenire· tũc res ꝓhibi
ca nõ poterit alienari q qdammõ ꝓ fideicõ⸗
miſſuʒ puenire dz0 ad pſonas qu aꝝx intuitu ẽ
ꝓhibitio facta vñ ꝙ;diu apparebit aliqᷓ ex p⸗
ſonis illis rè vendware poterit.ſi res fuerat
teſtatoeis qe ex volùtate eiꝰ dominiũ trãſiuit
in ilas quãtũcũqʒ nonduz natasquãtũcũq;
etiã ĩgnoꝛãtes. Nã et in legatariũ etiã igno⸗
rantẽ dominiũ trãſit. ꝓban hec.ff. de lega.
. fi · . diu · Hec vide' alia cã ſufficere niũ fa
uoe pſone q ius habeat rei vendicãde. vt di⸗
ctuʒ eſt.· Eoema aũt hmo veſtite ac efficacis
Phibitõis pᷣt eſſe talis ſcʒ vt dica ſic ¶tẽ ꝓ⸗

Hibuit oĩno imppetuũ talis rei alienatõez di

ſtractõeʒ lõgi tpis locatõem et oceſſionez. et
omnẽ ↄtractũ ex quo alienatio ſequet vł qꝗ
fraudẽ alienateis fieri pſumeret᷑ ł p̃ſumi poſ
ſet et hꝰ ideo qe voluit rẽ p̃dictã in poſteros
et liberos eiꝰ mareſ.et ex maſculina linea ex
eo vb ex eis deſceèdentes imppetuũ puenire.
Etſi teſtatoei placet addi poſſet.qꝙ ſi aliqñ cõ
ti gerit vt nullꝰ ex ipᷣis liberis ſupſit k appa⸗
reat:voluit re ipᷣaʒ ad tale monaſteriũ ꝓpueni
re ea tamẽ oditõe et lege vt nullo mõ poſſit
imppetuũ alienari. 6 S loc nota ꝙ heres
ſubſtitutõe grauatuſ nõ pᷣt alienare vel obli⸗
gare res que ſubſtitutõi ſubiacẽt mſi q̃tinus
Oti gerit eũ ratõe tercie ł quarte.C. cõia ðle.
l· vlt.Excipiunt᷑ aũt aliqui caſus.permꝰ ẽ q;
qñ rogatꝰ vel rogata ẽ pſona nec reſiſtere pᷣt
ſtimulis ſathanetũc p̃t cauſa dotis vł dona
tõis ꝗpter nupcias tales res alienare vł ob⸗
ligare ꝓ modo pſonaꝝ honeſtati cõgruo vt
ibide. Secũdo quia libertatẽ peeſtare poteſt
ff/de trebel.quidã.. fi · Cercio qe poteſt res
illas obligare cauſa redemptõnis pſone me⸗

Die. in autẽ · de reſtitutõe circa mediũ: C. ſi vo

colł.viij/tamen quartã trebellianicã poteſt

ſibi retinere-St ſi filius ſit rogatus pᷣt ſibi re

tinere quartã trebellianicã cũ quarta debita
ſibi iure nature·vt er̃ de teſta.raynalò 2. et. c
raynucius· Si aũt ſit rogatuſ reſtituere qᷣdq̃d
ſupeſt de hereditate.tũc ad minꝰ q̃rtaz reſer
uabit ſubſtituto· C. ad trebel.at ↄtra ſi roga⸗
tus · hec bn:ex de ꝓba.in pñtia.et hoſt.ex.ð
teſta raynuciꝰ.Ite nota quãdo moue alicui
queſtio ð hereditate quã poſſidet ꝓhiberi de

bet ne q;d diſtrahat de Hereditate niſi p̃ſtet

cautõem de reſtitutõe hereditatis ꝓmittit᷑ tñ
aliqd diſtrahere in caſu et pᷣmo ratione ſepul
ture faciende · ſcðo ꝓpter ſuſtentatõem fami⸗
lie.tercio ꝓpter redemptõem pignoꝛis qð ſcʒ
diſtraheret niſi redimeret. q̃rto qn res peri⸗

ret niſi diſtraheret. ff.de pe. he. diuus.

Squit᷑ vidè de tercio ſczʒ qũo teſtatoe pt
Puidere alicui pupillo de tutoee. Girca
H aũt eſt diſtinguendũ ꝙ alicui pupillo dat
in teſtamento vł codicillo tutoꝛ. aut a patre

ant a matre.aut ab extraneo.ſi a pr̃e aut dat'
filio pupillo exiſteti in ptãte.aut nõ exiſtenti
Sciendũu ergo ꝙ pater hñs filiũ pupillũ ĩ po
teſtate que herede inſtituit pᷣ̃t ei dare tutoee
in teſtameto vł etiã codicillo.ſi tñ teſtm̃ pᷣce
dat vel ſequat ĩm codicillũ aliter nõ tem
ſi quidã tutoees ſint dati ĩ teſtamto et quidã
in codicillo oẽs tutoꝛes manebũt mi teſta⸗
toe dando poſterioeẽ caſſauerit peimu/te da
ri dz tutoe certus.nõ incertus· vñ ſi ſint duo
petri pater et filiꝰ.et dauis ẽ petrꝰ nec appa
ret de quo ſenſerit teſtatoa· nõ òfecit ius ſed
ꝓbatio vñ neuter erit tutoæ: Ite pater dare pt
tutoee nõ tm̃ natis ſʒ etiã poſthumis. Si tam
nabpcituri erãt in ptãte eius ſi viueret· Dotelt
etiã anus dare tutoze nepotibꝰ natis ex filio
in poteſtate eiꝰ exiſteti bꝰ.ſi tñ in ptãte prᷣis

nõ ſint recaſuri moetuo auo. hec ꝓbant oia

inſti · de tute . Ite pater dare pᷣt tutoꝛẽ vnũ vb
pł es mares·nõ tn femĩas ꝗꝓpt⸗ matrèẽ et auiã
pupilli.p̃t etiã pꝰ moete vmꝰ tutoeis de alio
Puidere dicẽdo ſic. p· filij mei tutoeè eſſe vo
lo.etſi deceſſerit antec; officiuzʒ tutele depo⸗
ſuerit eiꝰ tutoꝛ ſit tał .Ite ſi minoꝛe.xxv.ãnis
tutoe reliquerit · qe nequit eſſe tutoe niſi cõ⸗
pleuerit · xxv ·annũ p̃ᷣt iteꝝ aliũ tutoeem dare
gquouſq; factus ſit ille maioe. ff. de teſta· tu ·
iure nr̃o.et.l.tutoꝛ datus .et.l.tutoꝛ inc ertꝰ
Tales ergo tutoꝛes ſic dati et a tali pr̃e et ta
libꝰ pupillis ſũt veri et ꝓpeij teſtametarij et
gaudẽt peiuilegijs multis. ꝓcedũt em̃ omes
alios legitios datos et donatos:et non indi⸗
gẽt firmatõe iudicis· licet ꝓpter admiſtra⸗
tõem indigeãt ſicut ceteri decreto iudiciali.
HNõ cogũt᷑ etiã ſatiſdare· mſti. de ſatiſda·tu·
Jꝗ.ſʒ hꝰ nõ eſt.· Si vo pater pupillo legitimo
et naturali emãcipato vł etiã tm̃ naturali in
eo ꝙ ei vſq; ad terminũ legitimũ tutoæé reli⸗
Arit· Et ſibr ſi mater fihu pupillũ herede in⸗
ſtituerit · et ei tutoꝛẽ reliqrit · licʒ m his e aſi⸗
bus nõ teneat ex teſtamto ipᷣo iure datio tuto
ris · tñ tales tutoꝛes debebut p indices ofir⸗
mari. Et illi nõ erũt tutoæees teſtamẽetari]· ſed
datiui qe ex tali ↄfirmatõne vident a iudice
dati · ſatiſdatio em remitti eis.inſti .· de tute·
Jꝗ. vlt. Si ãt exneꝰ pupillũ alique heredẽ in⸗
ſtituerit et ei tutoee reliqrit et pupillꝰ nichil
habeat pᷣter bona illa in qbꝰ e inſtitutus nõ
male indiciũ eſt ſequendũ. et ip̃ᷣm tutoeẽ ꝑ iu

dicè ↄfirmandũ qe eũ nouit et pupillũ ita di

lexit vt eũ herede inſtituerit. ſʒ foete ſati ſoa⸗
tio nõ remittit᷑ in hꝰ caſu·ff. e.tutoꝛes. Cete
rũ cũ tutos teneat innetariuʒ facere recepta
et data in ſcriptis redige · tutela depoſita ſue
geſtionis actꝰ exhibere admiſtratõis ratõez⸗
reddere . et ex his et alijs multis. iudicio te⸗
neat tutele.t aliqñ pñs mi ↄfectõe teſtamti
vehemster inſtet vt teſtatoꝛ ab oĩibꝰ pᷣdictis
eũ abſoluat.ſi voluerit euʒ abſoluere potetrit
notariꝰ abſolutõez ſic foꝛmare.ticij aũt pᷣdi⸗
cti filij ſui tutoꝛem eſſe ·p. noluit et diſpoſuit
abſolues et liberãs eũ ab inuẽtarij ofectõne
ac etiã ab admiſtratõis ſue reddeòa ratione-
Tailis tñ abſolutio e ſem lena.q etſi ſit tu

tos liberatus ab his q debebat ex negligẽtia

non ti ab his q̃ debebat ex dolo et culpa. qe
dolus ex hoc nõ eſt remiſſus· ff. de liberatoe

leg:aurelio·S.fi. Et ideo tutoe aliqn ſapien⸗
tũ ↄſilio infoꝛmatꝰ petit ſe a teſtatose plene
abſolui ita vt nullũ mi eũ vł eiꝰ hedes redũ⸗
dare piculũ poſſit quibꝰ ſi teſtatoe aſſenſerit
ita foemari poterit abſolutio tutoæs aũt filij
ſui pupilli.p.voluit et diſpoſuit eſſe.c.noles
et oĩno ꝓhibes eũ mramentũ pᷣſtare inuenta
riũ ↄfice·accepta et data et cumſcũqʒ geſtio⸗
ms omnis eius actus in ſcriptis redigere et
redactos oſtendere. Item rationem admmi⸗
ſtratõis aliquo tpe reddẽ vł exhibere. a qbꝰ
oĩibus et ſingulis ab oĩ lege tut ele eũ eiuſq;
heredes liberauit penitꝰ et abſoluit.Dãnãs
Heredẽ ſuũ ne qᷣd ab eo petat vel exigat nec
pᷣdictis occaſionibꝰ ↄtra eũ ſuã actõeʒ exer⸗
ceat · Etſi dictus · e.vł eiꝰ heres occaſione p⸗
dictoꝝ vl alicuiꝰ eoꝝ fiue etiã otrectatõne
dicte tutele bene vel male geſte omiſſe vl ne
glecte ſine doli culpe vł negligętie in aliq
tenere vb dãnaret ill totũ vł tmmdem ð ſuo
eiꝰ iure legati relinquat ·¶ ÿ hGq̊ nota ad ma
ioꝛẽ euidentiã ꝙ triplex eſt tutela. ſeʒ tutela
teſtamentaria · vt qñ pater dat tutoee filio in
teſta mẽto. Et tutela que ſcz defert a lege ſjm
quã qñ nullꝰ tutoe datus ẽe a patre filio in te
ſtameto ille qᷓ deberet ab inteſtato ſuccedere
tenet tutelã hmoi accipe· Et tutela datiua.ſ
q̃ dat a indice qn ſcʒ nullo tutoee dato ĩ teſta
meéto et nullis extãtibꝰ ↄſanguineis vdoneiſ
ad tutelã iudex dat tutozem de officio ſuo.
Ite nota ꝙ religioſi vt monachi et canoni
ci regulares de licẽtia ſui p̃lati recipe poſſũt
tutelas miſerabiliũ ꝓpſonaꝝ vł etiã le gitias
xvj:qj· monachi · tutelã tñ teſtamentariazʒ et
datiuã nullo mõ recipe pñt.et ita pñt intelli

Si iura cõtraria di lxxxviij.c. fi.et.xvj.qj·

gnaliter · et · xij· q: nij·cipeianꝰ.
Fquit᷑ videre de qrto ſcʒ qũo teſtato⸗ pt
alijs vltims volũutati bꝰ pᷣcedetibꝰ k ſe⸗

quẽtibꝰ oᷣrogare.Girca qð ſcienð ꝙ ſiq̃s fece

rit duo teſtã etiã ſzʒm iura pfecta vna peiꝰ al
teꝝ poſteriꝰ.quoꝝ vtrũq; foemã dem z qe
ſcʒ in neutro aliqd otinet ꝑ qð alteri deroge
certe ſm regulas iuris poſteriꝰ ip̃o iure rum
pit peiꝰ qe nouiſſima volũtas ſeruari dzʒ.ĩſti.
qᷓ· mo.teſta.infir. . poſterioꝛe. dumõ ſic rõna
bilis.qe ſiqs ſuũ filiũ ſine cã exheredare vel
oſſa ſua ꝓici in mare velit. talis volũtas nõ
ſeruãda: ex de teſt. tua nos in glo. Cõting'
tamen aliqñ ꝙ teſtamentũ licet nũcupatiunz
tn quãtũ p̃t facit ſecretũ in quo ſuã volũtate

dinu delib eratã oedinat a quo diſpomit vltra

recedere: timet aũt ne qñ erit in grauis mfer

mitatis articulo ↄſtitutus ſibi a ꝗꝓpinqs ſuia

ſuadeat vb foꝛte ꝙ peiꝰ eſt coga? mutare vo
lũtatẽ · vł foete teſtĩ ne aliqð falſũ poſt illᷣ
veꝝ appareat factu et ido vult otra hmoĩ pꝑi
cula Pꝓuide et qtũ p̃t ̊ teſtm roboeare ita p
etiã pᷣualeat poſterioeibꝰ.Querit 8²vryz bo“
facere poſſit · Iꝓdð cuiꝰ eundentiã eſt ſcieno

ꝓter ſucceſſus varios ſtatus et foetun e Poĩis

que ſepe mutant. voluerunt leges ꝙ aliquis
ſuã volũtatez infirmare poſſet vt ip̃ᷣi ab eadẽ
recedẽ nõ liceret:qꝛ tũ q̃ demergũt de nouo.
nouo indiget remedio.ff. de miozibꝰ emiliꝰ
et deambulatoeia ẽ volutas hoĩs vſq; ad ex⸗
tremũ vite · ff · de adime · lega · l. iij · etiã ſi pa
ctuʒ interuenerit ne mutare poſſit· C.de pac·
pactũ qð dotali.et etiã ſi ꝑ ꝑeincipe firmatũ
fuerit · C.de teſt · oim ¶icet ãt ita ſit p̃t tn te⸗
ſtatoꝛ in teſtamto qð hodie facit aliqᷓ verba
inſerere qbꝰ adeo derogabit' poſterioei vo⸗
lũtati vltie vt poſſibile ſit hãc peimã tene et
oſterioz? nõ valere:puta dicẽdo ſic· fte iu⸗
bee et di ſpono hãc meã vltimã volũtate omi
bus alijs qᷓs decetero apparuerit me feciſſe.
pleniſſime puale· etſi qcũqʒ; vł cuiuſcũq; ge⸗
neris alia volũtas vltia poſt hãc diceret vl
apparèt ꝓ me facta volo illaã oino nihil vale
re.niſi in ea ſcripti eſſent teſtes ti tres tales
vel ſi in ea ſcriptũ eſſet ho verbũ ſurgite mo⸗

tui venite ad iundiciũ vel aliqò aliud verbuz

qð diuinari nõ poſſet · certe ſi talia vᷣba dero⸗
Satiua addan in beioe: vltia volutate et po
ſtea appareat poſterioz in ꝗᷓ de illis verbis
nulla mẽtio in gne vbł ſpecie fiat tenebit pᷣo⸗
et nõ poſterioe:qe nõ videc᷑ teſtatoe rec eſſiſſe
a peima volũtate eo ꝙ in ſcda n appon illõ
qð in pꝛĩa dixerat in ea apponi debè nec ali⸗
ꝗd in peima ðe ꝑ qð volũtate mutaſſe videa
ff· de le . j.l · ſi mihi ꝛcẽ in fi ¶ ZRʒ obicit qe h
poſſet eſſe valde piculↄſũ eſto em̃ ꝙ aliqs fe⸗
cerit ianue teſtm habes vba derogatia⸗ dein
de velit apud cypeũ facere alind teſtm vbi ñ
hʒ peimũ.nec ẽ memoe ꝙ ↄtineat aliqd tale.
Nuquidò valebit illò ſceòðm. ꝙ bene p̃t pei
mũ caſſari ꝓ ſcõm quãtũcũqʒ nõ fiat in eo ſpe
cialis metio ð illis derogatis.Si tñ teſtato⸗
dixerat in ſcðo p̃terea teſtm̃ olim a me factũ
manu talis notarij ſcriptũ et oèm aliã vltimã
volũᷣtate cuiuſcũq; gnis et cuiuſcũqʒ; notarij
manu ſcriptã hactenꝰ a me factã reuoco pe⸗
nitus et caſſo ſi in aliqua eaꝝ ↄtineat ꝓꝑ qð
pnti vltime volũtati derogaret in aliqꝰ. ea
oĩa et ſingula ſpealiter et noĩatim volo et iu
beo noõ valere · Nã me penitet oĩo quoꝛũcũqʒ
derogatiuoꝝ et cuiuſcũq; peioeis vltie vo⸗
lũtatis · ꝓban hec.f.de le.nj. ſiquis in pnꝰ
¶ Id hoc nota ꝙ glo.di.xviij·dicit· ꝙ non
optet in ſcðo teſtõ face metõzʒ de peĩo niſi in
duobꝰ caſibꝰ.vnꝰ eſt ſi peimũ ſit factũ inter
liberos· C. de teſt. hac ↄſultiſſima.ſcõus eſt
ſi teſtatoe impoſuerit ſibi lege caſſandi. vt ſi
dixerit in pe imo ſi fecero teſamerd aliud va
Leat.Ff.ð le.iij.ſiquis.
Fquit᷑ videre de quĩto ſcz quo teſtõe ꝓ⸗
uidere p̃t dð᷑ᷣt eiꝰ diſpoſitio obſeruet . Cir

ca qð ſcienð ꝙ teſtõe aliqñ diſponit aliqᷓ pꝰ

moete obſeruari q ip̃o iure habet autoꝛitatezʒ
et q̊ heres neceſſario hz ſeruare etiã nulla pe
na adiecta qlia ſut fere oĩa q̃ dicta ſũt de no
lutarijs ꝓuidẽtijs teſtatoeis· al iqᷓ vo aliqñ p
cipit qᷓ nõ hʒ heres neceſſario ſeruare vt ſi p⸗
cipiat filijs heredibꝰ ſuis vſqʒ ad certũ tpuſ
ſił et cõiter habitare et ad diuiſione nõ veire

Vel ſi pᷣcipiat filio ꝙ nõ feneret' vł ꝙ filiam
ſuã tali hoĩ nõ copulet ↄiugio et ſil ia · et tůc

ge hmõi nõ pᷣcipiunt᷑ ſeruari aliqua ſpeciali

lege teſtatoe debz adicere penã: et heredẽ ſi
Otra fecerit in legato cã pene pᷣſtande dãna
re ac coercere· tale em legatũ hodie bene te⸗
neret · dũmõ qð pᷣcipit nõ ſit impoſſibile vel
turpe vel legibꝰ interdictu · inſti · de le · . pe
ne quoqʒ·et·G.· fi · Sdiciet' aũt pena ſic.Item
voluit diſpoſuit et mãdauit ꝙ filij ſur ſimb et
cõiter habitent· eg ad duiſionẽ bonoꝝ oĩim
Omuniũ nõ veniãt vſqʒ ad·xx·an· peſt moete
ipᷣiꝰ teſtatoeis vel ſic quouſq; q̃s mioe miter
eos fuerit·xxv.ãnos ↄpleuerit · ꝙ ſi ↄtra fece
rintæc vel ſic ꝙ ſi aliqs aliquẽ vel eoꝝ cete
ros að diuiſionẽ ꝓuocauerit dãnauit cã pe⸗
ne illũ vel illos ex eis q ceteros ad diniſiõez
Pꝓuocauit in centũ libeis tali monaſterio vel
pꝓſone noie legati pſoluedis.vel ſic in centũ
libris ceteris qᷓ diuiſioni nõ oſenſerint pſol
uẽdis⸗ Et m alijs ſil ibꝰ p̃ceptis vł ꝓbhibitõi
bus ↄſibr adiciat penã. Doteſt ãc teſtatoꝛ pe
nã adicere quantu ad illa qᷓ tenent heredes
ſeruare eti ã ſi nulla pena adĩecta eſſet Bmõ.
Item voluit ſtatuit et mãdauit ꝙ ſi heredes
Otradixerint vb impedmerit quocũq; mõ ne
legata ſua ſoluant᷑ vb male ablata reſtituanꝰ
mõ ſupᷣdicto.hoc ip̃o cadãt ab hereditate et
Hhereditas tota ad tales deuoluat quos eis
ſubſtituit hedes. vł ꝓ ſuos fideicõmiſſarios
tali mõ diſtri buat vł ſi vnꝰ cm heredũ ↄtra
Dicat vł impediat alteri tota heditas appli⸗
cet? Ed hoc nota ꝙ volũtas teſtatos is ad
pPias cãs dbʒ executõi mãdari ab herede qꝙ;
ſi nõ fecerit et ad iudiciũ tractus legatũ piuũ
negauerit cedat mn duplũ.inſti .de acci · . Itẽ
mixta- ſecus eſt ſi teſtin deceret nõ tenere ſzm
Sofac accur:ibidẽ. ſtez heredi dicto mõ ne
gligenti debet ẽus interdicere res oes ſibi
relictas cũ omnibꝰ fructibꝰ et emolumetis-
donec n leat vota dekfuncti . ex ð reſti · ſi he
redes debet etiã epᷣus eius negligentiã ſnp
plere.vt dicit ibidez. c. nos nnvemnec Mec
ob· di · lxxxviij. vbi dici ꝙ epᷣus nõ ſuſcipiat
tuitionẽ teſtamentoꝝ · qe hoc intelligit ſzm
io·ꝙ nõ ſuſcipiat vt aduocatus ·ſeò debet ſu
ſcipere vt oꝛedmariꝰ.et hoc ei teſtatoe inter⸗
dicere nõ poteſt.ex de teſta.tua nobis. Item
Heredi qui nõ implet voluntatẽ defuncti to⸗

ta hereditas eſt auferenda.ex de voto et vo·
re. licet · et. xj.q.j.ſilueſter · VYbi bnñ. diſtiguit
ꝙ heres aut eſt extraneus:et tuc pdit totam

Hereditate. aut filiꝰ.et tũc aut hereditas eſt

diuiſibilis aut nõ:ſi ſic nõ ꝓdit totum ſed re

ſeruat legitima ſibi.C. de fideicõmiſ · aute.
hoc amplius. ſi nõ eſt diuiſibilis vt ſut digni
tates que nõ debẽet diuidi: vt regnũ duc atus
vel peincipatꝰ ſic pdit totũ.ex ð̊ voto et vo.
re · licet m fine· õ poteſt tñ oueniri niſi poſt
Ddies nouẽ numerãdos a moete defũcti · C. de
ſepul.l.fi. in auten.ibi poſita.
26” teſtibꝰ teſtametoꝛa ti ·xxx.
ſtea dicendũ ẽ de teſabꝰ adhibedis

1 „ in cteſtam̃tis· Circa ergo hoſ attẽdẽda

E

ſunt tria ſeʒ numerꝰ.ↄditio et modꝰ ſine foe⸗
ma. Circa numeꝝ nota ꝙ regulariter m teſta
mentis nucupatiuis adhiberi debeét ſepté te⸗
ſtes legitimi iter quos ec notariꝰ ↄputa ĩſti:
de teſta. . fi· et vbi notariꝰ nõ Habet᷑ vnꝰ te⸗

ſtis ꝓ eo adhibetc. cre· tñ vult ꝙ duo. ex · S

ꝓbac.qm ↄtra Eallit aũt hec regula m ali⸗
quibꝰ caſibꝰ.qe in teſtõ ceci ſũt nccarij octo
In teſtõ ruſtici qð fit ĩ illo rure ĩ quo ꝑl es in
ueni ri nõ pnt quĩqʒ ſufficiunt An teſtõ facto
iter liberos ſiłr ſufficiũt qnqʒ: q̃ ſi alind ſo⸗
lene peiꝰ fecerat dũ tn illõ nõ vale dxat · In
teſtõ vo cuimſcũqʒ facto in pñtia im ꝑatoeis
pᷣcibꝰ ſibi poerectis vt audiat ſufficit vnꝰ te
ſtis In teſtõ aũt in ſcriptis ddito ſi ſcribat iꝰ
teſtatoe ſufficiũt ſepte teſtes·ſi vo teſtõe ſcri
bere neſciat vł nõ poſſit adhiberi dʒ ſcripto⸗
et ſeptẽ teſtes · ꝓbant B. C.de teſta· hac cõ⸗
ſultiſſima· et. l.oĩm.ↄſiliũ tñ e qð in teſtis p
cipue nũcupatis vltra numeꝝ legitimũ ali⸗
qui addãt ita ꝙ ſi aliqᷓ ex eis eſſent minꝰ vydo
nei ſaltẽ de legitimis nus ſupſit legitimꝰ Itẽ
qñ teſtõe dicit ꝙ nõ vult ſtare ſuã volũtatem

poèꝛ ſufficiũt tres. C.e.ſancimꝰ.t idẽ ẽ qñ

vult declarare ſnã voluũtate · C. e · Heredes
Quid ſiq; Odat teſtm nũcupatinuz in pᷣſentia

ſepte teſtiũ et tabellio ĩde ↄficiat inſtr̃m ĩ qꝰ

duos b tres teſtes tm̃ poĩt· nũqᷓd ꝓba tellim
P tale inſtrm. H azʒo.i0.b.la. fran. cremon-
dixerũt ꝙ nõ · teltm em ꝓbari nõ p̃t ꝑ tres vł
qꝗqtuoe teſtes· g nec ꝓ inſt̃m ↄtines totidẽè te
ſtes. C.de fi :· inſtru.in exerceẽdis et ex defi ·
inſtru. cu io hes . poero. Sz pla:. et mar. di⸗
cũt ꝙ bene ꝓbare poſſit ꝑ duos teſtes et per
tale inſtrumentũ.ar.C.de arbi.tu·l.Ffi:et ex·
de dona. in donatõibꝰ. et B opi ·Em hoſt.ap⸗
Pbat exp̃ſſe · ex de teſta·relatũ.cũ eſſes· Licz
aliqᷓ has decretales intelligãt de le:ad pias
cãs· Quid ſiqs fecerit teſtm in qꝰ vxoꝛi ſne
centũ libeas legauit.et deide coꝛã duobꝰ te

ſtibꝰ ita dixerit centũ lib.ꝗqᷓs ĩ teſtamẽèto meo

legauerã vxoei mee nolo paʒ hre.nũqᷣd vxoe
poterit legatũ petere · H dici p̃t him hoſt ·
ſi teſtm fuit nũcupatiun valet adiectio vt ex
de teſt. relatũ· cũ eſſes. Si vo in ſeriptis cõdi
tũ fuiſſet nõ tolleren legata niſi oſiłis ſole⸗
nitas adhibita eſſet· ar· ex de reg · m. oes res
Et ſm bas duas vias pñt di uerſimode ĩtelli

gSi diuerſa iura qᷓ circa B pñt allegari. ſzm tñ
10. indiſticte adiectio tenet· Ite militeſ duᷣ

ſũt ĩ domo ꝗpeia vł aliena teſtari debẽet iure
cõi dũ vo ſut in exercitu teſtant cũ duobꝰ te

ſtibꝰ. du at ſüt ĩ bello teſtari pñt ſiẽ volũt eõ

ſine duobꝰ teſtibꝰ. ſerihbedo etiã ſangne ꝓpᷣo
in clipeo. inſti · de mili. teſt · J. illis · et. C· e·.
milites a .d B nota ꝙ ſzm canñ.ĩ legatis ad
pias cãs ſuffi cit ꝙ teſtõe coꝛã pᷣſbitero peo⸗
chiali et duobꝰ k tribꝰ teſtibꝰ ea faciat· ð
teſt . cũ eſſes.et.c.ſe:In relictis vo ad alia le
galis ſolemtas e ſeruãda ſim bn.ibide.et. c·.
vlt · et jo · ij. qnij placuit.· Scom vo guil et
bar. p̃dicte decretales loquũt᷑ de oĩbꝰ reli⸗
ctis ·¶ Sʒ nũqd e ibi ſpy necna pñtia pᷣſbiten·
H pe:ð ſãp · dicit ꝙ ſie q a regula iuris izm

quã req̃runt' cõiter ſepte teſtes recedi nõ p̃t

niſi qᷓ̃tenꝰ e exp̃ᷣſſuz · Enil · aut dicit ꝙ in reli⸗
ctis ad pias cas ſufficiũt duo teſteſ ſine pᷣſbi

tero· ex · e· legatũ · Hoſt · vo ſic diſti guit circa

hãc mat eriã ſczʒ ꝙ ſi agat᷑ in foꝛo eccleſiaſti⸗
co et inter pſonas eccłiaſticas tũc duo vel
tres teſtes ſufficiũt· ex ð teſt· cũ eſſes · qꝛ nec
ſcriptura exige'.ð ſacroſan. eccle.· gnali ĩ fi.
Si vo agat᷑ in foꝛo ſeculari et ĩter ſeculares

tũc iudex ſecularis ̊m legẽ ſuã iudicabit· ar

di . xcvj· duo ſũt. et. e. ſi impatos. n ãt ĩ foꝛo
eccleſiaſtico et ĩter ꝓſonas ſeculares qᷓ ſut de
tpali iuriſditõe eccleſie iudicabũt ſzm cañ.
ex.de foeo ↄpe · qð clericisEt idẽ ẽ ſi laici ſe
ſubiecerint ꝓꝛogãdo epᷣi iuriſditõem in ſe qe
tũc ꝓ idẽ ẽ ac ſi ↄgnoſcet oadĩarie· er ð offi.

Sle.pꝓ· et vj · Et B̊ vbi dictũ eſſet a ꝓꝑtibꝰ ꝙ ſzm

lege huanã iundicari nolebãt:. Si vo index ex
legatõe alicꝰ pncipis foete in ciuilibꝰ ↄgno
ſceret tũc ſjm lege Huanã mdicaret· et idez ẽ
ſi in foeo ciuili inter clericũ agente et laycũ
reũ ſit qſtio ·Excipe tñ relicta eccijs vł alias
ad pias cãs in ꝗᷣbꝰ in vtroqʒ foo duo teſtes

ſuffice debet . ex de teſt. relatũ ¶ohʒes tñ ſcri⸗

pſit ꝙ in B̊ coerigunt leges:qe ſzjm lege diui
nã et canoĩeaʒ in oꝛe duoꝝ kb triũ teſtiũ. ſ. fi
dedignoꝝ ſtat om̃e verbũ.nõ obſtãte lege ł
Oſuetudiĩie ↄtraria vt ĩ ·e·oes · et· c.relatũ.· Se
cus ẽ qñ teſtes ſut ſuſpecti in quo caſu lex lo
qui videt · C· de fideicõmiſ. l. fi· ibi lex etem
et ex · de teſt · iubemꝰ. hec ð hoſt.
Rqui' vide de ſcðo ſcz de ↄditõe et q̃li⸗
tate teſtiũ.Circa ꝙ nota ꝙ adhiberi pñt

teſtes oes qᷓ nõ ꝓbibent a ure. ꝓhibern aũt

a mrre iſti ſez mulier ꝓpter incõſtantiã eiꝰ licz
in alijs cais et ↄtractibꝰ admitta. Et in codi
cilł etiã ꝓhibea· ff· de teſ· qᷓ teſtamti· . mu⸗
lier tẽ hermofrodita ĩ q pualet muliebeia

ff. de ſta.ho.qrit te impubes etiã ſi factus

ſit pubes tpe moetis teſtatoeis licet alias te
ſtificet qꝑ hoc ꝙ vidit in etate pupillari· vt
de ſeruo de.ff· de v·ſig: notione. . inſtrorum
Atẽ mutus et ſurdus tẽ furioſus niſi tpe in⸗
termiſſionis Atẽ is cui hoc ĩterdicta è a lege
vłk a i udice Itẽe ſeruus niſſ illo tpe liber cõn
reputet tẽ is qui ẽ m ptãte teſtatoꝛis tem
heres ſcriptus te oĩs q hereditatẽ ꝓ ptãtem

Otingit · vt pater qͥ ip̃ᷣm heredez hʒ m ptãte et

filiꝰ vł nepos et deiceps · et frater Bedis que
ip̃e Bes hʒ ĩ ptate· et fr Bedis qᷓ piter cũ eo ẽ
in eade poteſtate· in hac em̃ re domeſticũ te⸗
ſtamtũ repeobat teʒ ſi filiuſ fa.faciat teſtm̃

de peculio caſtrenſi.poſt emiſſone pr eiꝰ nõ

pt eſſe in eo teſtis nec illi qui in eiꝰ ptãte fut
Si vo ante emiſſione ſez de milicia faciat te⸗
ſtamentũ de peculio caſtrenſi·pater eius po⸗
terit eſſe teſtis · phant' hec omia inſti. de teſ.

FSGteſtes · et · c· ſe · tem nõ adhibet teſtis qui

nõ ẽ teſtamenti capax. vnde nõ ſpurius teſta

toeis · nõ hereticus. non iteratos baptiſmi.nõ

apoſtota:non depoetatus in inſulam.nõ dam
natus in metallũ ſtez nec hi quos leges im⸗

ꝛobos et mteſtabiles iubet eſſe vt de erimie

famoſo damnati muliebeia paſſi · ffe de teſti.

ob cauſaz · Sed qᷣd ð omſſſario et de legata
rio pñte· nũquid pbt eſſe teſtis · ꝙ ipᷣe et is
qui per poteſtatem eum cõtin git nõ eſt ydo⸗

neus teſtis · ſed ſi queſtio vertatur inter eũ et

Heredẽ eccaſione ſui legati tũc ñ het ꝓ teſte

ſi vo ĩter herede et exnen q̃ſtio moneret tũc
valeret teſtm eiꝰ. C. ð teſt · oĩbꝰ. et inſti ·e.t.
J legatarijs·St iõ nõ legatarij·ſʒ magis alij
q̃ poſſunt haberi debet in teſtes aſſumi·
Equit vide de tercio ſcʒ de mõ ſiue foe⸗

ma aſſumedi teſtes. Circa qð nota ꝙ le⸗

cto teſtamẽto et ꝑ teſtatoe appeobato.vel ſi
in ſcriptis è clauſo et ĩuoluto teſtibꝰ oblatis
eos qᷓ pñtes ad ipᷣm teſti vocati ſũt teſtõe ro
Sare dzʒ teſtes oes diceſ. rogo vos vt teſtes ſi
tis qᷓ quide rogatio in ſcripturã pnblicã redi
gat.qð qdez ſi nõ fieret teſti deficet· ff. de
teſt. Heredes . vlt. Vnde nõ valeret teſtin in

quo teſtes determinarent muiti. ff. qui teſt·

fa:poſ·qui teſtamento.
PBe teſtamento in ſeriptis ti · xxxj ·
Eide dicenð ẽ de teſtamto m ſcriptiſ
et pꝛĩo ſcʒ quo ↄficit᷑ et q̃re ſic noiat.

. ſcòo qñ et coꝛã qbꝰ aꝑpi Nota igi

ꝙ qñ q̃s arbitriũ ſue volũtatis vltie cupit ſe⸗
cretũ eſſe · p̃t teſtm ĩ ſcriptis ↄdere cuiꝰ teno⸗
rẽ vt volũt leges pᷣ̃t a teſtibꝰ celae.licz ſi ſpõ
te velit eis poſſit apire. tał ergo ſi lratus ſit
et ſcribe poſſit ſciat et velit teſtm mãu ſua ſcri
bet alioqn ſcriptoꝛẽ quecũqʒ aliũ adhibẽe po
terit · Iſſumet' ãt mebeana bona et ſolida in
cuiꝰ ꝓte ſupioi relinqꝗᷓt᷑ ſpaciũ triũ ł qᷓtuo⸗
digitoꝝ et ſibr tm̃de ĩ late dextro et ſiniſtro.j
pPte ãt inferioei ſupeſſe dz tm ſpaciũ ꝓ quant
palma manꝰ digitis exteſis ꝓtendi Et circa
hec et m medio hoꝛ ſpacioꝝ ſcribet ſeries
teſtamenti.quo facto plicabit᷑ carta:oↄiuget
ſpaciũ inferius cũ ſupioei:et figent ibi tres

coedule In plicatura vo dextri ſpacij due et
ſiniſtri alie due· ita ꝙ coꝛdula qlibet habeat

duo foamja lr̃az interioꝛẽ nõ atti gentia.qui
bus coedub ſingula ſpacia ſinguliò ↄiũcta li

Sen ita ꝙ interioe lr̃a videri nõ poſſit. poero
de illo magno ſpacio ĩferioei tin dz relimmqui

diſcooptũ et vacuũ ꝙ poſſint patetes et apte

ſcribi ſubſcriptões teſtiũ et teſtatoꝛis . Quibꝰ

vno et eodẽ die vel pl ibꝰ diebꝰ antea ſic in
ſcriptis factis et oꝛdiatis poſtea qñ placue⸗
rit teſtatoei vocabit ſeptem teſteſ viros vtiqʒ
lratos et ſcribe ſcietes et nullũ iuris impedi
mẽtũ hntes:et coꝛã eis ipᷣazʒ ſcripturã clauſã

et muolutã et dictis coꝛduł ligatã in maĩbꝰ
tenes dz offeree dices illò eſſe ſuũ teſtm ſua

vb tał manu ſcriptũ et eos in teſtes rogare et

rogãdo inqdeare qᷓbꝰ ip̃i ſe teſtõ ſubſcribant
t illð deſignet. et ip̃e eẽ ſe ſubſeribe ſua ma

nu dz vt dicet ĩfra· Igit ibide et in pñti vno

Otextu anteqꝙ; ipᷣe teſtatoꝛ vł aliq̃s teſtiũ diſ⸗

cedat inde dz qlibet eoꝝ ãnulũ vł ſigillũ ca
racterizatũ ad vnã ex dictis coꝛduł pedens
apponęè ſuũ ł alteriꝰ ex teſtibꝰ.ſiq̃s em̃ teſtiũ

nõ heat ſigillũ. poterit cũ alteriꝰ ſigillo ſig⸗

re:pñt em̃ ſignare ãnulo dũmõ heat caracte

rẽ. kf · de teſt · ad teſtiũ et alieno ãnulo:et oẽs

teſtes ecẽ vno ãnulo· inſti · de teſt · S¶. pñt · vide
etiã tabule ſignate ſi ſigna ſint ĩpᷣſſa lintheo
qꝰ tabule ſunt ĩuolute · vt in glo· ad tel · S. fi·
Doſt hoc cõtinuo interioꝛi ſpacio diſcoopto
fiẽt ſubſcriptões.peĩo em̃ ſi teſtatoe teſtamtũ
ſua manu ſcripſit ſe ſubſcribzʒ ſic. ego a · quon
dã petri pñtẽ paginã clauſazʒ et ligatã ĩ mani
bꝰ tenes ĩfraſcriptis teſtibꝰ oĩibꝰ ſił pñtibꝰ
ꝓ me ad h adhibitis et rogatis obtuli ab eiſ
ſm iuris oedinẽ ſignãdã et ſubſcribendã aſſe
rẽs qð in ea ſcriptuz ẽ meuʒ foæꝛe teſtm̃ et oĩa
et ſingula in eo tẽeta eſſe a me ſcripta.necnõ
coꝛã eis ibide ſubici ẽs ꝓpeia manu ſubſerip⸗
tõez pñte · Mõ tñ reqrit neceſſario ꝙ teſtõe ſe
ſubſcri bat vel aliꝰ ꝓ eo in caſu pᷣ̃dicto ſcz qñ

ipᷣe totũ teſtin manu ſua ſcripſit et q̊ bi ſpea⸗

licer poſuit ſcʒ ꝙ mann ſua ↄfecit.ſi aũt ð mã
dato teſtõeis aliꝰ teſtametũ ſubſeripſerit ipᷣe
taliter ſe ſubſcribet.ego:C. mãdato anthonij
lran ignari vel ſcribe impedi ti teſtm eius et
bona et ſingula in eo ↄteta ſuo mãdato mea
manu ſcripſi et eo poſtea pñte paginã clauſazʒ
et coꝛdub ligatã ĩfraſcriptis teſtibꝰ ab eo vo
catis et rogatis oĩbꝰ ſił pñtibꝰ offerete et aſ
ſerete illð qð ĩ eis ↄtinet ſuuʒ eſſe teſtm̃ et a
me ſcriptũ · pntez ſubſcriptõez meã vice et no
mine ſuo et eiꝰ mandato appoſni. et in teſtm̃
me ſubſcripſi.Siłhr et qlibet ex teſtibꝰ ſbidez
incõtineti taliter ſe ſubſcribat· ego.C. me ac
infraſcriptis vel ſupᷣſcriptis teſlibꝰ.ad oĩa et
ſingula et h;̊ pagine pñtis mif erioei ſpacio fa
cta ↄteta et ſcripta oĩbꝰ ſil pnñtibꝰ et rogatiſ
in ipᷣa pagina eiꝰ vtiqʒ teſtamto anthonn ſuo
mãdato mea manu me in teſtem ſubſcripſi · et
eã ſigillo ꝓpeio vel ſigillo infra vel ſubſcrip
ti petri ſignaui hñte ĩ circulo fozmã talez qð
ad vnã ex coꝛdul is pᷣdictis cere impᷣſſi. Ore⸗
miſſis aut oibus et ſingulis mõ p̃miſſo rite ac
oedinate pfectis teſtõe ip̃ᷣm teſtm in aliqꝰ lo⸗
co ſecreto et tuto deponet poſt eius obitũ vt
infra dicec le gitime ꝓferenð aperienð et di
ſtribuendũ. x pꝓmiſſis patz vera foema modꝰ
et oedo teſtamti in ſcriptis B em ſũt ſcripta ſo
lenia ſiue ſolenitates ꝗꝓpter q̃ ðᷣe in ſcriptis·i.
in legitimis ſolemtatibꝰ factũ ex q̃bꝰ eꝰ ſub
ſtãtia pedet. Et iðo ſi qᷓ̃ eaꝝ defuerit teſtm̃ ẽ
irertũ niſi foete fuerit ĩter ſuosſ.qe eſſent te⸗
ſtatoeis ſui heredes alias ſi eſſent exnei tunc
aliqᷓ dictaꝝ ſolenitatũ deficiete oĩo deficet
teſtm . ꝓban Hoĩa.C.de teſt· hac ↄſultiſſima
et · l. cũ antiqᷓ̃tas· ꝗ. fi ·et inſti ·e. . poſtea vᷣo.
quit videre de ſcòo qñ et cozã qᷓbꝰ te⸗
ſtamentũ in ſcriptis aperia et deſcriba
irea qð ſciendũ ꝙ; moetuo teſtatoee aliquis
cuiꝰ intereſt poſtulabit cosã pᷣtoee teſtamtuʒ
aperiri et exhiberi.et eo iurante ſe illõ nõ ca
lunioſo aĩo petere.p̃toꝛ vocatis ſignificatõi
bE oĩbus ſi ↄmode potuerint repiri ubebit
teſtamentũ exhiberi et ipᷣis teſtibꝰ aſſeretibꝰ
ſe ſigilla et ſubſcriptõnes ſuas ognoſcere fa⸗
ciet illud cozam eis apiri et recitari· Et man
dabit notario vt illuo obſeruata omni ſolen⸗
nitate debeat exemplare et heredibus et his
quoꝝ intererit exhibere. quo facto interim

deſignari et deponi iubebit oeigĩale vt ad iꝰ
quãdo neceſſitas b vtilitas exegerit recurea
Ceten multa alia ad bãc materiã ptinetia p
tranſeo beeuitatis gra:pᷣcipue cũ in vſu raro
veniat hmoi teſtamti fozma etſi volueris de
hmoi apitõis et deſcriptõis ꝓceſſu aptiꝰ vi⸗
dere poteris m ſuma dni ao. Bubeica. ſ. quẽ
admodũ teſtm̃ apiat. Notanð ãt ꝙ ſiue ꝑ mo
dü exẽpli ſine autẽtice ſiue oeiginaliter exhi
bend fuerit teſtĩ qðcũqʒ · exhibebis illð He⸗
di totũ et integꝝ qe ipᷣeᷣ Beditatis vł is dñſ
et ſucceſſos:et cunilibet heredũ inſtitutoꝛx et
ſubſtitutoꝛx et fideicõmiſſarioꝝ · ff. de acqͥ·.
poſ·cũ Bedis in pnꝰ.legatario ãt ſiue alteri
cui aliqð pticulare relictũ ẽ aſcriptũ. exhibe
bit certã ꝑte teſtam̃ti illazʒ.ſI:q̃ de relicto ſibi
facit mentõez H̊ mõ. DHetrus ꝑ dei gr̃aʒ ſanus
mẽete licet languidus coepe ſuaꝝ reꝝ et bo
non oĩm diſpoſitõeʒ ꝑ pñns aĩ teſtm̃ ſine ſcri⸗
ptis fecit in hũc modu n peimis reliquit de
bonis ſuis ꝓ ala ſua · xx. lib.æc. et ĩter alia q ĩ
eodez diſpoſuit . t. tale legatũ fecit his vbis
expᷣſſam· pterea de alijs boĩs ſuis reliq̃t iure
legati a:ſuo nepoti · v. lib. In fine aũt ipiꝰ te
ſtamti ſic ↄtineꝰ In oĩbꝰ alijs bonis ſuis mo
bil ibꝰ et ĩmobilibꝰ. iuribꝰ et actõibꝰ pñti⸗
bus et futuris· Q.filiũ eiꝰ ſibi Bedẽ inſtituit
et hãc ſuã vltimã volũtatẽè eſſe velle.quã va⸗
lere voluit mre teſtamenti qð ſi iure teſtame
ti non valeat valeat ſaltem iur e codicilli vł
cuiuſ libet alterius vltime voluntatis· Et ſic
nota ꝙ quando pars ſumitur debet teſtamen
ti pncipiũ et fims et ſpealiter inſtitutio here
dis et illud legatũ occaſiõe cuiꝰ ps ſumit᷑ in
medio poni ſzm foemã p̃dictazʒ· Inſuꝑ nota ꝙ;
viuo teſtatoee ſme expᷣſſo eiꝰ mãdato ĩterue⸗
mete. nulli peteti teſtm̃ vł aliã voltimã volun
tatẽ dz notariꝰ exhibẽ· aut legi vel videri p⸗
mitte· qe viuo teſtatoꝛe ñ debet apiri tabule.
ff.quẽadmoð teſta·ape:·l.ij. ſi dubitet.
De teſtamento ceci titu· xxxij.
ſtea dicenð ẽ de teſtam̃to ceci.ſ.na⸗
turaliter vł ex accideti lumine oculi
nVvtriuſqʒ; pᷣuati. In cuiꝰ qᷓdeʒ teſtamẽto
debẽt q̃daz ſpealia obſeruari · quoꝝ ſi qᷓd de
fecerit teſtm̃ nõ valebit.qScienð ergo ꝙ ce
cus teſtari voles vocae dʒ notariũ que ſi hrᷣe
nõ poſſit tũc deide aliũ quẽcũqʒ ſcriptoꝛe ad
Hhibẽ ei licebit. vocabit ec ſepte teſtes legiti⸗
mos et ſcribè ſciẽtes· et coꝛã eis dicet ſe vel⸗
le teſtari ſme ſcriptis· Inſuꝑ hereð noĩa quoſ
iſtituit et indicia· i · pᷣnoĩa et digtat es et offi
cia · et in qꝰ et ĩ ꝙᷓto eos inſtituit legata et fi⸗
deicõmiſſa dz coꝛã eis oꝛe o declarare. de⸗
inde debet ihidẽ HB oĩa ĩ pnti ſcribi et ſeripta
recitari.vb ſi ante fuenint ſeripta mchilomĩiꝰ
tũc coꝛã ip̃ᷣis teſtibꝰ debet ab ipᷣo teſtãte oꝛe
tenꝰ explicari: et ſeripta ab ip̃o notario poe⸗
dinẽ recitari nõ em̃ refert vtn eodẽ tpe vł di
uerſo teſtm̃ ſcribæ vł ꝓfera.C. de teſta. hac
illi eſſe ſuũ teſtm̃ et p̃ᷣdictos in teſtimoniũ re
uocatos rogabit hmoi ſui teſtam̃ti teſtes eſſe
Noſt h̊ aũt in inferioei carte ſpacio quilibet

ex coedulis ſubicies et apponens.

ipoꝝ teſtiũ ſubſeribet ſe. Inſuꝑ appoſitis · vij

coedulis et ĩ q̃libet eaꝝ cera ſufficieti debe
bit tam notarius ſiue ſcriptoe ꝙᷓ; qlibet ipᷣo
teſtiũ ſignũ ſuũ·ſ.ſigillũ vł ãnulũ caracter
zatũ ad vnã ex coꝛdulis cere impmre Et pu
to ꝙ inſtar teſtam̃ti in ſcriptis potent qlibet
ex teſtibꝰ ſiue ſuo ſiue alterius alioꝝ ſigillo
gnare Hicit aũt G teſtm nũcupatiuũ qe oĩa
q̃ in eo ↄtinent debẽt coꝛaz teſtibꝰ nũcupari
et declarari:licz ſit valde ſibe teſtamto ĩ ſcri⸗
ptis. Inſuꝑ nota ꝙ oĩa p̃ᷣdicta ſic in teſtõ ita
et in codicillo ceci ſũt ſeruãda.ꝓ bant G̊ oĩa
C:q teſ·fa·polſ hac ↄſultiſſima.Eoema ãt pᷣdi
cti teſtam̃ti erit tal. · licet oculoꝛx viſione

puatꝰ coepe tn et mete ſanꝰ.vel mete ſanꝰ et

coepe lãguid us:vocatis me notario et teſti⸗
bus ĩfra ſcriptis ꝓteſtatus ẽ ſe xp nũcupatõzʒ
et ſme ſcriptis velle teſtari declarãs et expei
mes ĩfraſcripta legata et ĩfraſcriptoꝛꝛ HBedũ
noĩa dignitates officia et indicia et ceteras
ĩfraſcriptas diſpoſitões lIncide oee o coꝛaʒ
nobis · Itaqʒ bona ſua teſtãdo diſpoſuit ĩ hũc
modũ:peĩio nãqʒ ꝓ ala reliq̃t ð bonis ſnis li⸗
beas cetũ. ꝓut teſtatee vo luerit diſpone· Cũ
ãt ſeripte fuerit om̃s eiꝰ diſpoſitões legibus

Oc eſſe et de eiꝰ arbitrio ꝓPcedentes. et deide

appoſita fuerit clauſula finalis ſubiciet ſic.

Agit pdictis oĩbꝰ coꝛã dictis teſtibꝰ apce re

citatis et lectis dictꝰ.a. ꝓteſtatꝰ e h eſſe ſuũ
teſtm̃.rogãs ĩ fraſcriptos ad teſtm adhibitos
teſtes eſſe· et vt ſubſcriptõnes ſuas et ſigilla
ſzm iuris oedine ſubiciãt et apponãt. poſt hꝰ
ãt ſe ſtatim ſubſcribet q̃libet teſtiũ hoc modo
ego· I· quondã petri ſit cũ ĩfraſeriptis vł ſupᷣ
ſcriptis alijs teſtibꝰ.a conr̃.teſtatoꝛe adhibi

tis et rogatis Hnic teſtõ et eiꝰ recitatõi oĩbꝰ
et ſinguł ſupeadictis pñs interfui. et ab eos

teſtatoee rogatus in teſtimoniũ me ſubſcripſi

ſigillũ meũ vł ĩfraſcripti dñi: hñs in circulo
foemã agni in vna ex coedulis cere expemoeg

et apponens·et ſic qlibet alioꝝ teſtin ſe ſub⸗
ſcri bet. In fie vo notariꝰ ſiue ſcriptoꝛ ſubſcri
ptõem ſuã ſic ſubiciet · ggo io·notarjꝰ ab ipᷣo
a·teſtatoee vocatꝰ p̃d icta oĩa et ſigula eiꝰ
mãdato ſcripſi⸗et ſcripta cdeaʒ dictis teſtibꝰ
reſtitui et lęgi:et in publicã foemã redegi ab

eo rogatꝰ ĩ teſtẽ me ſubſcribẽes et ſigillũ ꝗpuũ

vel talis habẽs tals foemã peẽdens ad vnam

De cauſis quibus teſtamentũ inutile
reddit vel rupit' ti. xxxiij.

Einde dicenð ẽ quibs ex cauſis teſta-
mentũ inutile reddat' vbł coerũpatur.
Circa qð ſcienò ꝙ ſũt quedã teſtameta q̃ non

iure facta dicũt .ſʒ poſtea rupi et irettari poſ

ſunt.inſti .q mo.teſ. infir. S. alio aut mõ. In⸗

telligit aũt teſtamentũ ab micio factũ nõ iu
re nec legitime factũ pł ibꝰ modis:·ſ cz ſi teſta
toæ nõ erat habilis ad teſtandũ. vel ſi teſta⸗
toe nõ inſtitnit al ique heredẽ. vł ſi ĩſtituit he

redẽ nõ tñ capacẽ hereditatis.· vbł ſi pterijt iã
natũ que inſtituere vel experedare debuit vl

ſi defectus aliquis appareat in ſol ennitate.

purn ſi ñ ſit adhi bitꝰ legitimꝰ numerꝰ teſtiũ

——

et ceſtiũ legitimoꝝ et teſtiuʒ rogatoꝝ vel ſi

deſit ĩ teſtamto aliqᷓ de ſolenitatibꝰ debitis.
de hmõi aũt impedimetis oĩbꝰ dictũ eè ſupea

Teſtamentũ vᷣo a pncipio legitie ac ſolémiter
factũ ðᷣe poſtea rupi vł ireitari etiã płibꝰ rõi

bus:· ſcz ſi teſtatos nõ pᷣuidit de poſthumo qͥ
poſt teſtamentũ e natus. Si tñ ide poſthumꝰ
viuo teſtatoꝛe moꝛiat᷑·teſtamentũ ꝗq ad effe
ctũ nõ rũpit᷑.ff. iniu.teſta.l.poltiumꝰ.Ee
ſic ſoluit᷑ ↄtrariũ · C.de poſthu.he.inſti.l.ij.
Adẽ eſt etiã de q̃ſi poſthu.vt ſi teſtatoe poſt te
ſtamentũ adoptauit illũ qui veniret ab mte⸗
ſtato· C.de adop.cũ in adoptiuis.vb ſi areo⸗
Zauerit extranen. inſtie · S. ꝙ ĩtellige maſcu
li:·teſtamentũ em̃ femie nõ rupit᷑ hoc mõ · ff.
de libe · pꝰ.galb.agit tñ poſthumꝰ.de ĩoffi.
teſta · C· de moffi · teſt . l. ij .· ¶[de eſt etiã de eo
q̃ eſt loco poſthumi/ſczʒ qui tpe teſtamẽti non
erat heres ſuꝰ tpe vo moetis heres ſuꝰ mue⸗
nit vt dictũ e ſup̃ ti · ð inſtitutõe libeeoꝝ na
turaliũ et legitimoꝝ Ate licz teſtatoe eũ quẽ
inſtituere vel exheredare debebat. rite vel
expᷣſſa cã ingtitudinis exheredauit·ſi pꝰ mo⸗=
tẽ eiꝰ ſcʒ teſtatoꝛis ꝗꝓpoſita qrela inofficioſi

teſtameti reſciſſuz e ꝓ ſententiã teſtamentũ.te

ſtamentũ rũpit.C. liberis pᷣteritis aute. ex
cã Atẽ ſi heres nõ adinit vel ante aditã here
ditatẽe deceſſit vel ↄditio ſub q̃ inſtitutꝰ erat
Defecit· tũc em̃ teſtamentũ remanet deſtitutũ
nullo ex eo hede apparẽte ſtte ſi teſtatoe pa⸗
tiat capitis diminutõzʒ niſi iteꝝ fiat ciuis ro
manꝰ vb ſui iuris:et ille moòꝰ et pcedes ap⸗
peobant.inſti ·q̃ mo:teſ.ĩfir· . poſterioꝛe.et
CG.alio aũt mõ.et.ꝗ.nõ tñ ꝓ oĩa.lte ſi ab eoð
teſtatoze poſtea teſtamtũ aliud rite et ꝓfecte
factũ appareat exquo hereditas adiri poſſit.
vt in · ꝓ· poſterioꝛe:niſi peimũ ſit derogatoꝛiũ
ſcðo vt dictũ ẽ ſupꝛa· et niſi in ꝓpꝛio inſtitue⸗
rit hedes liberos ſuos et in ſcòo exneos.tũc
em nõ tolli peimũ niſi B expᷣſſe dicat teſtato⸗
in ſeðo · ſ· nolle pꝛmũ teſtamentũ pale· C/de
teſta·autẽe·hec ĩter li beros Cte ſi ã tpe dditi
teſtamẽeti peimi elapſo decẽenio teſtatos dicat
ſe nollllð valere h̊ coꝛã tribꝰ teſtibꝰ expꝛi
mẽdo.C.de teſta? ſancimꝰ. Itẽ ſi teſtatoꝛ in ci

derit vb abſtulerit lume vł ſigcula illiꝰ teſta
mẽti qð ditũ ẽe in ſcriptis · C. e.l.fi.· q Quid

ſi habes duo teſtam̃ta tenoꝛis eiuſde mcide⸗
rit alteꝛx · nũqd ꝓ H reuocaſſe videt᷑ integ
Hũñũdet hoſti·ꝙ nõ niſi ꝓbet᷑ ꝙ h fecerit hac
intentõe · ſ. ꝙ decedet inteſtatꝰ. ff.de his qͥ i
teſtõ ð ·.l.fi.Ite ſi teſtm̃ cũ nũcupatõe vł ma⸗
cula appareat vbł aliter ſit ſuſpectũ.ff. de fi.
inſtru. l. ij. ¶ I h nota ꝙ qñ teſtm̃ ẽ nulluʒ
r pᷣteritõe iã nati · vł rüpit ex pᷣteritõe ptiũ.
vel reſcindit' ꝓ ſententiã ꝓpoſita qrela et cõ⸗
tra tabulas.tuc in quolibz hoꝝ caſuũ ðe de
ficere quo ad inſtitutõez· ſʒ in legatis firmuz
pſeuerat jiure nouoꝝ auté. Vn licz inſtitutio
nõ teneat legata tñ debent.C. de liberis p⸗
teri: aute:.ex cã:et agi ꝓ dictis legatis actõ
ne ex teſtam̃to.vel ↄditõe ex lege.niſi ĩ teſta
mẽto fuerit adiecta illa vba.ſ.ſi nõ valet iu
re teſt am̃ti valeat ꝛc.tũc em̃ petunt ab iteſta

SS

to Im quolſdã vt in dicta nota aute· Nota
etiã ꝙ licet teſtamentũ ſit falſũ:legata tñ ex
eo pᷣſtanda ſut · ff. de he · inſti · l. fi · vbigr̃a p·
inſtituit · b· filiu ticij et ſubſtituit ei ipᷣm ticiũ
patrẽ eiꝰ.moꝛit ciciꝰ et idðo·p:mutauit teſta⸗
mentũ qᷓſi etiã · b.moetuꝰ eſſet dices qe hedeſ
quos hre volui hr̃e nõ poſſũ.tu·a·eſto heres
moæeĩn. p. q̃s habebit hereditate eiꝰ. H. b. et
dabit legata ex ſcðo teſtam̃to licz ſit falſũ qe
Otinet falſitate.· Nota etiã ꝙ qñ peimũ teſtĩ
ꝓfectũ rũpit ꝑ poſterius impfectũ·vt qñ in
pꝓmo iſtituti ſũt heredes q̃ nõ poterãt venire
ab inteſtato et in ſcdo inſtituũt᷑ q̃ ab inteſta
to vocant᷑ ad Geditatẽtũc em poſterioe ſcri
ꝓPtura liczʒ impfecta ſeruabit.nõ vt teſtamtũ
Bſ q̃ſ volũtas inteſtati.in qᷓ̃ depoſitões quĩ q;
teſti ũ iuratoꝝ ſufficiet aliter valebit peimu
teſtm.C.de teſtahac ↄſultiſſima. ꝗJ. ſiquis Et
ſcòm ĩpfectũ ñ valebit iure codicilli.qe ille
teſtatos voluit nõ teſtari qe non potuit·C· de
codicil.lejItẽ licʒ ꝓ poſteriꝰ impfectũ ñ fir⸗
met peimũ·qꝛ teſtm impfectũ nullũ e. inſti · e
C.ex eo aũtſi tñ teſtatoꝛ in ſcðo teſtõ imꝑfe
cto declarauit peios heredes ñ mereri volũ⸗
tatẽ ſuã vł eos indignos eſſe eis Beditas au—-
fer et fiſco applicabr.C.de codi · Heditas·
¶ d habendã ãt plemoæs hꝰ materie ſniam
iſti guit ſic hoſt. cũ q̃s teſta ant ẽ pr᷑.aut mr
aut fułliꝰ.aut collaterał.ſi ſit pr et inſtituit ſi
bi fil iũ planũ ẽ ꝙ filiꝰ ſuccedet ex teſtõ eciã
impfecto.C.ð teſta .hac ↄſultiſſima.ſi vo in⸗
ſtituit exneũ et exheredat filtã adiecta cã in
lege ſcripta nõ pᷣt ei ſubueniri niſ pꝑ qrelã in⸗
officioſi teſtam̃ti.C.ð inoffiteſt· oĩo. Si vo
pterit filiũ et filiꝰ erat ſuꝰ heres electõez hʒ
an dicere velit teſtm nullũ ł ꝓꝑ bonoꝝ poſ⸗
ſeſſionez ↄtra tabulas ſubuertere teſtm. et ſic
loqur.C. liberis pᷣteri · vb exhe.maximũ·ꝗ.
penb. Nec obſtat ꝙ dica' ſublata dria patrie
ptãtis et emãcipatõnis:vt in autẽ · de he⸗ ab
inteſt· colł.ix.qe illð ẽè ven quo ad ſucceſſio
ne ab inteſtatoaliter em̃ antiqᷓ iura manet fir
ma. Si vo teſte mĩ wbi ſi filiꝰ agit qrela ĩoffi
cioſi teſtam̃ti · qꝛ pᷣteritio mr̃is et materne li⸗
nee · habe ꝓ exheredatõe pris vł pr̃ne linee
vt.C.· de inoffi/teſt· filiã:ſcm h intellige/C
ð libe.pᷣteri ·autẽ·ex cã:teſtamtũ ex cã Beda⸗
tõis vel pᷣteritõis eſſe ireitũ q;tũ ad inſtitutõz
cetera ãt manet firma exhedatõis· ſ. quo adò
lieã paternã.p̃teritõis quo ad mrĩ̃nam. Item
exhedatõis qñ cã nõ ẽ adiecta:ſi em adiecta
eſſet filiꝰ nõ haberet q̃relã⸗vt ſupea dictũ eſt
In quo caſu teſtamto ꝓ qrelã ſubuerſo nec le
gata nec libertates relicte ĩ teſtamto deben
ff.ð̊ moffi ·teſt.deterani· . R. Ratio hꝰ diner
ſitatis ẽ qe vbi nõ ẽ adiecta cã nullũ ẽ teſta⸗
mentũ quo ad inſtientõez· et ſic legata depe⸗
dqre nõ pñt ex teſtam̃to ſine inſtitutõe ꝗᷓ nul⸗
la eſt· ſed ꝓ ſe et ex vi legis firma ſubſitunt·
Quãdo vero nõ ẽ adiecta cauſa tenet teſtam
tũ et inſtitutio ipᷣo iure et ſic legata pendent
ex eo inſti · dele · ꝓ. ante Bedis iſtitutõzꝭ · ILõqz
teſtõ p querelã ſubuerſo legata ex eo pẽèden⸗

tia ſabuertun· ar.Fff.de re:iur. cn pꝛincipals

Si aũt teſtet᷑ filius in ptãte ↄſtitutꝰ de caſtrẽ
ſi vel qᷓi p̃t facere teſtametũ intm̃ ꝙ nec ð inof
ficioſo poterit impugri · C· ð inoffi · teſta.l.fi·
Tamẽ filiuſ fa.clericꝰ quedã de aduentitõ te
ſtari p̃t· ex · de teſta·tua nos· vo emãcipatꝰ
erat et filios habeat diſtigue eo mõ vt ſupea
dictũ eſt de patre · ſi vero nõ filios ſʒ tĩ pen⸗
tes heat· et eos heredes ſibi ĩſtituat· planũ ẽᷣ
hereditabũt. Si aũt extraneos inſtituerit et
pentes exhereditauerit adiecta cã in lege ſcri
pta nõ pᷣt eis ſubueniri n Rquerelã inoffi· te⸗
ſta.qᷓ rupet teſtm̃ et ſuccederet niſi heredes
ſcripti ꝓbent exhereditatõis cãm eſſe veram ·
qe tũc querelã nõ rũpet · Si vo nulla cã ĩ le
gibus ſcripta ſit adiecta nullũ fit teſtm̃ ꝙᷓtuʒ
ad inſtitutõz vt õͤ dictũ eſt· qñ pater fecit te⸗
ſtamentũ.Et hec omia ꝓbant᷑ in auẽt · vt cum
de appel · cog · ¶. et hoc quið· et ꝗ. ſancimꝰ ita
qʒ coł.viij Vbi ãt pr̃eʒ ñ exheredauit h̊ p̃terijt
Opetit patri bonoꝝ poſſeſſo ↄtracta ·ff. de in
offi.teſta· pater. SGi aũt teſtet collateralis cõ⸗
petit qeela:turpi pſona inſtituta nõ alia fratri
ſuo ↄſanguineo et nõ alij alicui. C. de inoffi ·
teſta. fratres. Ex his pz ꝙ inducũt qᷓeelam ĩof
fi.teſta. exheredatõ in lmea paterna· et p̃teri
tio in linea materna et hoc qñ exheredatõ fa
cta eſt ſine cã·ſi ei facta ſit ex aliq̃ cã adiecta
in legibꝰ ſcripta et ꝓbet tũc ceſſat q̃rela.Itezs
ceſſat elapſo quĩquennio ab adita hereditate
n qᷓrelã iten expoſuerit is cui ↄpetebat. et co
git heres ſcriptꝰ adire vł repudiare ſi ſit ĩ ea
dem ꝓuincia elapſis menſibꝰ.vj · ſi aũt in alia
elapio anno· Ceſſat etiã ſi legatu agnouit vel
alias teſtamentũ exp̃ᷣſſe vł tacite aꝓpbauit vł
legitimã recepit · C.de inoffi · teſta · l. plt · ꝗ. fi.
et . l.cũ querit' et.l.pentibꝰ.Excludit ec ſi ci
poſſit aliter ſubueniri · vt qe ðpetit ei bonoꝝ

poſſeſſo vel ðditio ex lege diui pij in boĩs ar

rogatoꝛis · mſti · de inoffi · teſta · · cã aũt.
IWe codicillis ti · xxxiiij.
Oſtea ↄſiderandũ eſt de codicillis.Et
peimo q; d eſt codicillus et vñ de. q̃s
codicillari poſſit· 3* qñ pñt fieri codi⸗
cilli.qᷓrto m qᷓbus Oueniũt codicilli et teſtam
tũ:quĩto in qbus deñt · ſexto de foꝛma codicil
loax ſeʒ qualis debeat eẽ · ¶ Circa pꝛimũ ſcien
dů ꝙ codicillus eſt quedã ſine heredis inſtitu
cõne diſpoſitio vltime volũtatis· dicit aũt vlti
me:q ſic teſtamentũ ita etiã codicillus moete

Ofirmatur.C· de cadu:tol.l.j.quare aũt dicat

ſine heredis inſtitutõe patebit in v.ar. Dicit
aũt codicillus a codice qe ẽ diminutm̃: dicit
em̃ teſtamentũ codex.qꝛ ꝓfectã diſpoſitõz cõ⸗
tineri debet patrimonij tpalis ſed codicillus
id ẽ· ꝓpuus codex dictꝰ eſt qꝛ in eo de vna re k
aliquibus rebus aut de pꝑte vel de quantitate
certa diſpoſitio Otmetur·
Irca ſcᷣm ſciendũ ꝙ oĩs ille et ſolus ille
aqui pbt de iure teſtari·p̃t et codicillari·C·
de codicil· nec codicillos·Ideo dixi de iure qe⸗
ſi aliq̃s de facto nõ poſſet teſtari eo ꝙ nõ ha⸗
bet ſeptem teſtes habet tamen quimqʒ qmn ſuf
ficiũt codicillis poterit codicillari.ff. de le.
cõmiſſaria· I. codicilli quomodo.

=

Irca terciũ ſciendũ ꝙ p̃t quis codicil los
facere et ante teſtm̃ et poſt et omes vale⸗
bunt niſi ſcdᷣus otradicat peimo· C· e:cũ appo
nas· Vñ licet s teſtamentũ nec fecerit nec fa
cturꝰ ſit ſed ſit moeiturus ab inteſtato· poteſt
tñ codicillos facere in quibꝰ legata vel fidei
cõmiſſa relmquat que tenebunt eius heredes
venientes ab mteſtato p̃ſtaæe et ſic patet ꝙ ab
inteſtato poſſunt fieri codicilli · inſti · e · ꝓ.non
tantum autem.
Irca q̃rtũ ſciendũ ꝙ teſtamentũ et codicil
Alus ↄueniũt·peĩo in diſponẽte qe cui peo
Hhibet' teſtari ꝓhibet codicillari vt dictu eſt
ſupꝛa. qe vtrũqʒ fieri p̃t nũcupatiue et ĩ ſcri
ptis. C.de bo.li br.l.ij.ʒꝰ qe eiſdem moĩs qui

pus ĩifirmant᷑ teſtamenta infirmãt' et codicil

li.niſi fiant ab eo q̃ vult decedere inteſtatus
qꝛ tũc ñ ĩfirman a gnatõe poſthumi. C· e · l. .·
Irca quintũ ſciendũ ꝙ teſtamẽtũ et codi⸗
◻— cillus deñt· peĩo qe in teſtamento fieri p̃t
inſtitutõ directa et fideicõmiſſaria· ſʒ ĩ codicil
lis tantũ fideicõmiſſaria s em q̃ͥ codicillatur
p̃ᷣt heredẽ pñti teſtamẽto inſtitutũ ſiue legiti⸗
mũ:.i.ab inteſtato venientẽ ꝓ fideicõmiſſu ĩ co
dicillo rogare vt alteri reſti tuat hereditatez·
Inueĩt' tñ caſus ibi quo directa ĩſtitutõ facta
in codicillo trahbit ad fideicõmiſſũ:q̃ notatus
eſt ſupꝛa ti· de effectu clauſule finalis.ꝰ per
codicillũ nõ adimt᷑ hereditas heredi inſtitu
to in teſtamẽto.niſi vno mõ vt ſiqs in teſtõ płi
bus heredibꝰ mſtitutis · deinde faciat codicil
lũ in quo dicat vnũ ex heredibꝰ ſuis ſcz ticiũ
ñ mereri volũtatẽ ſuã · tũc ei hereditas aufer
a. vti mdigno.jn alijs tñ heredibꝰ ĩſtitutõ te
net · ff· de his qbus vt ĩdig· hereditas/Itez et
ſi dicat omes nõ mereri volũᷣtate eius.vel ſi fi
lio vno inſtituto dicat eũ nõ mereri · ff·de adi
mẽdis. l. diui ˖ Sz licz ita ſit ð hereditate lega
ta.tñ et fideicõmiſſa in pñti teſtõ vel codicu⸗
lo relicta pñt ĩ ſequeti codicillo adimi et trãſ
ferei.et eis p̃t addi et detrahi.mſti. de adep·
leg · ꝑ totũ:ʒ exheredatio fit in teſtõ nõ aũt ĩ
codicillo.inſti · e. . codicillꝰ.q̃rto heredi pu⸗
re inſtituto in teſtamẽto nõ poterit qaici ↄdi⸗
cio que obſit ſibi qn codicillo ſic inſii · e · ¶. di⸗
recto·quĩto qe heredi inſtituto in teſtõ nõ p̃t
fieri directa ſubſtitutõ · In codicillo bñ licz ſi
facta fuerit trahat ad fideicõmiſſariã. videt
em̃ teſtatoꝛem rogaſſe mſtitutũ hereditatez il
li reſlituere quem ĩ codicillo ſubſtituit.ff·ad
crebelli.ſceuola· ſexto qe ĩ teſtõ req̃rũt᷑ regula
riter ſeptẽ teſtes et rogati ſʒ ĩ codicillo ſuffici
unt quiqʒ nõ rogati · C·e.l.vl.In codicillo ec
mulier é ydon eus teſtis licz ſecus ſit in teſtõ
ff. de teſt. q teſti · ¶. mulier · ſeptĩo qe nemo p̃t
decedere duobꝰ? teſtametis relictis ita ꝙ teve
at vtrũqz ſed bñ pᷣt quis decedere plibꝰ codi
cillis relictis et om̃s tenebũt.ff.e.diui. octa
no qe ſiquis dũ eſſet filiuſfa·ĩ teſcameto vel
ſzm fideicõmiſſũ in codicillo reliquerit ·et pꝰ⸗
ea prfamilias deceſſerit eadẽ volũtate durãte
valebunt codicilli .hoc aũt eſſe nõ p̃t in teſta
mento· ff. de legatis · iij· ¶.· filiꝰ &
Equit vidè de ſexto ſczʒ de for̃ codicillox

Circa qð notandũ ꝙ foema codicilli facti añ
teſtm. vel facti nullo ante vł poſt ↄdito teſtõ
etalis · S p dei grazʒ mete et coepe ſanꝰ b men
te ſanus licet co⸗pe lãguidꝰ.volens hac pti
culari dſpõne ꝓumere ſue vltime voluntati
pñtes infra ſcripto mõ ↄdidit codicillos peĩio
elegit ſepultura ſuã apud tale eccłiam. Ate ꝓp
aima ſua rliquit ec.et ad hec exequeda voluit
eſſe ſuos fideicõmiſſarios tales. Ite reliq̃t dñe
berte vxoei ſue dotes ſuas qᷓ fuerũt.c.libr.Ite
reliq̃t eide de boĩs ſuis iure legati.x.libr. Itẽ
legauit tali amico ſuo quinqʒ libr.Et ſic lega
ta et fideicõmiſſa ꝓut teſtatoe voluerit diſpo⸗
nere poterit. Si aũt ſubſtitutõz fideicõmiſſariã
facere velit dice ſic Inſup heredes ſuos legi
timos· i.ab ĩteſtato ei ſuccedetes rogauit ꝓ fi
deicõmiſſam his pnubꝰ vt ipᷣ̃az hereditate vl
tale eius ꝑte reſtituãt petro.In fine vo ita cõ⸗
cludet. et hanc ſuã vltimã volũtatẽ aſſeruit e
velle ꝙ; valere voluit iure codicilloꝝ.ł eu⸗
cunqʒ alteriꝰ vltie volũtatis qua meliꝰ vale
pᷣt et eam ab oĩ herede ſuo firmiter et inuiola
biliter obſeruari. Si vo fiat codicillꝰ pꝰ teſtĩ
Dicet ſic. veꝝ e a:teſtm ſup bonoꝝ ſuoꝝ di⸗

ſpoſitõz feciſſe manu talis notarij ſcriptũ.ſ qe

voluũtas hoĩs è deambulatoeia vſqʒ ad extre⸗
mũ vite 6. a:poſt teſtm p̃ᷣdictũ. volũtate cir
ca quedà mutata deliberato ↄſilio.pntes ſup
vltimo velle ſuo ↄdidit codicillos.peio nan⸗
q; legatũ·x.libr.qð ĩ ipᷣo teſtõ petro reli qᷓrat
his pntibus codicillis ademnt et ſubtraxit ei⸗
dez. Ite de alio legato.l.libr.q̃s ip̃e tali reli
quit in ipᷣo teſtamto ademit eide.x.libr te ta
li cui legauit m ipᷣo teſtõ.l.libr. addidit aliaſ
l. ex. Se le.cetenz Si aut fideicõmiſſariã ſub⸗
ſtitutõem facere voluerit dicet ſic.p̃terea.c.
que ſibi hereðe in dicto teſtõ inſtituit his pñ
tibus codicilHis rogauit per fideicõmiſſum vt
Pam hereditate vł tale eius pteʒ reſtituat pe
tro. Gi vero alicui de płibus heredibꝰ inſtitu
tis pereditatem adimere velit ſic dicet Inſup
vnũ ex heredibꝰſuis ſcʒ.b.dixit et declarauĩit
nõ mereri voluntate ſuã.poſtea oĩbꝰ coꝛ il⸗
laribꝰ &ſpoſitõibꝰ oꝛdĩatis infert ſic.In ce⸗
teris aũt in ipo teſtõ ↄtetis ip̃a teſtm pleniſſie

Ofirmanit et hanc ſuã vltiam volũtate eẽ vt ẽS

E vero fiat codicillꝰ poſt teſtametũ et codi⸗
cillũ vel codicillos dicet' ſic. veꝝ e. a. feciſſe
teſtm ſcriptũ manu mei notarij vel talis nota
rij·et poſt ipᷣm teſtm̃ feciſſe codicillũ ſeriptum
manu talis notarij quia tamẽ vbi ſuadet ratõ
libeꝝ e vſqʒ ad finem vite mutare ↄſiliũ Idẽ
aniten pntes addidit codicillos in ꝗbus reli
quit ꝓ amima ſua ec· de legatis potenit etiã in
codicillis filijs qus pupillis de tutoee vł tu
toe ihus ꝓuidere vel eos de nouo ↄſtituendo
es ꝙ in alia vltima pñti volũtate de illis nul
lam fecit mentõz vel aliqᷣd peiosibꝰ addendo
In fine aũt dicet ſic cetera vo in ipis teſtamé
to et codicillis pñtibꝰ ↄtenta aꝗphauit et cõ

firmauit et hãc vltimã ſuã volũtatẽ ecẽ · vt ſußᷣ

Linde ↄſiderandu e de ſu cceſſoĩbꝰ ab in
teſtato· vbi peĩo videndũu ẽ quot et qbus

De ſucceſſionibꝰ ab ĩteſtato ti·xxxv.

di inſti. de he. qᷓ ab inteſta.defe. m peinꝰ. Qu

— —
—

modis dicit qᷓs decedere ab inteſtato.?* qui⸗
bus ab inteſtato hereditas deferat. 30 in ſpe⸗
ciali de ſucceſſoĩbꝰ clericoꝝ qᷓ decedũt mite⸗
ſtati · Circa pemũ ſciendũ ꝙ ſex mõis pᷣt qs

dici decedere inteſtatꝰ. peio ſi moeiens nulilu
fecit teſtametũ vł qe noluit. vel qe nõ potuit

vel ge filiuſfa.vel pupillꝰ erat vel aliqð ſiłe
iuris impedimentũ habebat Scðo qę etſi teſta

mentũ fecit nõ tñ iuris q ſcʒ nõ habuit legiti

mũ numeꝝ teſtiũ legitimoꝝ. vel defuit alia
ſolennitas legitia.Tercio qe ſi teſtametũ fecit
illud tñ poſtea factu eſt ruptum ſcʒ poſthumi
generatõe vel ireitũ ſcʒ ꝓp capitis diminutõez
teſtatoeis · Quarto ſi teſtm ex oĩ pte ſit legitie
factũ nuillꝰ tñ ex eo heres apparet qę ſez k in⸗
ſtitutꝰ eſſe nolunit vel viuo teſtatoꝛe aut ec an
te ad tã Hhereditate deceſſit vel ↄditio ſub qua
inſtitutꝰ erat defuit · ꝓbant aũt iſti qtuoe mo⸗
to ſi filiꝰ noĩatim et cũ cã legitia ſit exhereda
tꝰ et poſt moete teſtatozis ꝓpoſita qrela inof.
teſta. et Heredis cãm in gtitudis nõ ꝓbãte te⸗
ſtametũ ꝓ ſniam ẽ reſciſſu. Sexto ſi teſtm de in
re p̃ᷣtozio ꝓ tabulas reſcindat. Et his duobu

vltimis moĩis de qms expoſt facto teſtõ dece⸗

dere inteſtatꝰ. C.ð colla.nec liberis. Inſuper

nota ꝙ nõ vide decedere inteſtat? vel ſine li

bens qui rel iquit eccłiaʒ heredẽ: ex · de ꝓPba.
in peeſentia.

MW NRea ſcm ſciendũ ꝙ ſiquis deceſſerit inte

ſtatꝰ et relinꝗt filios legitios et natura⸗
les:vel eos ꝗᷓ legitimoꝝ loco adoptati ſunt ·
Ap̃i filij tam femie ꝙᷓ maſculi.tam emancipati
qꝙ; ſeri i.tam poſthumi ꝙ nati:tã ĩ monaſterio
qꝙ; ſeculo ad hereditatẽ eqᷓs poetõibꝰ admittũ

turexc luſis oibus aſcẽdentibꝰ et coliaterali

bus ip̃ius oefucti.qe liberi vſq; ad infinitum
ceteris pferũt' mſti· de here. qᷓ ab ĩtel · de · .j.
Sed ſi cu p̃dictis filijs r᷑linq̃t etiã nepotes ex
ꝓſiibus pmoetuis liberis natos ip̃i nepotes
cũ ſuis patruis et amicis admittẽt. patriu tñ
et amici ðĩ capita.nepotes vero i ſtirpes aomit

tent'. et hoc é ven ec ſi ſint in Son ꝗrto ↄſttu

ti· Idem dicendũ e qñ ſupſunt ſoli nepotes et
deiceps qꝗę tũc etiã vocant' in ſtirpes. inſti.
he.q ab ĩteſ.. cũ filus.et płibus alijs. . Si
aũt moeiens mteſtatꝰ relmqt aſcedetes legiti
mos tuc vocabut' peĩo pater et mr· vel alter
eoꝝm qui ſupeſt inde excluſis ceteris aſceden
tibꝰ Si vero nec pf nec mater ei ſuꝑſit tuc vo⸗
cabũtur alij aſcedentes gdus ꝓximioeis tam
patrũ ꝙ matrũ vt paternis qdaz legitia mater

ms vero alia legitia debeat licʒ diſpar ſit eo

rum numerꝰ et hoc qñ in eoòe gradu Ocureut

ſmul patꝝ et matrũ· Fliter is ꝗqᷓ ꝓximioe ẽ de

functo ſiue paternꝰ ſiue maternus fuerit ad⸗

mittat. auũt nuliꝰ deſcendentiũ vel aſcede⸗

tiũ ſupſit h ſupſunt tm collaterales tũc voca
bᷣꝶtur in capita. peĩo fr̃es et ſoꝛoees ex vtroqʒ
pPente ↄiuncti defũcto et ec ↄſił iũ frjm et ſoꝛo
rum pᷣmoetuoꝝ filij.liczʒ in ſtirpes. Sꝭ nũquid

cum fratribꝰ vocabi nepotes· i. fi lij filij alte

rius fris· vide ꝙ ſic q noĩe filioꝝ ↄtinen' ec
nepotes. ff· de v. ſig· libero Sʒ dicendũ eſt

cõtrariũ ſam guil.qꝛ G peiuilegiũ datũ ẽ filijs
vñ ñ trãſit ad alios · ff.ꝙq; cũ eo q̃ ĩ aliena poſ.
ſunt · ſzʒ etſi · Si vo p̃moetuoꝝ oĩm fratza et ſo⸗
roꝝ filij p̃dꝛctoꝝ ſoli ſine patruis et amicis
ſupeſſent tũc ſzm azo·et hoſti · vocarent in ca
pita nõ in ſtirpes.licz ſecꝰ ſit de nepotibꝰ na
tis ex filijs · vt dictũ ẽ ſupea · .ſʒ ſicut pᷣdictis
vñ tẽ excludet fr̃es et ſoꝛoees ex vno tm̃ ꝓẽte
Diũcti ðfũcto et ↄſiłiũ fr̃m et ſoꝛoꝝ filij Si vo
inteſtatꝰ tm relinqᷓ̃t fres et ſoꝛoees ex altero
pente ſibi iũctos ip̃i ad.eius ſucceſſionẽ ad⸗
mitten. et cũ eis ↄſiłium frjm et ſoeoꝝ filij ĩ
ſtirpes · Si aũt hoĩ ab inteſtõ decedẽti nullus
oĩno ſuꝑſit frater ſiue ſoꝛoe ſine ex vtroqʒ ſiue
ex altero ꝓente diunctꝰ ł nullꝰ ex eoꝝ liber⸗
tis .·ſʒ̊ ſupſint ei alij collaterales·tũc qᷓ pꝛioe ẽ
ex eis in gradu potioe ẽ in ſucceſſione· ſublata
om̃i deñtia ſexꝰ patrie ptãtis et cognatõnis et
ſuccedũt in capita· G vero is qᷓ moeit' inteſta
tus ſił relinq̃t pentes et fratres · tũc ꝓr᷑ vł ma
ter vel alter eoꝝ qui ſupeſt· aut eis pᷣmoetuis
auus et auia vel q̃libet alter aſcendentiũ Pxi
mioe defũcto fres et ſoꝛoees ex vtroqʒ pente
Oiuncti defũcto piter et equis ꝓostõibꝰ m ca
pita vocabũt᷑ cũ quibꝰ et ↄſiłium frm et ſoꝛo
rũ p̃moetuoꝛx filij ſuccedũt ĩ ſtirpes excluſis
fribus et ſoꝛoeibꝰ ex altero tm̃ pente diũctis
hi em̃ fres ab aſcẽdentibꝰ repellũtꝰ. ꝓbant B
in auct · de he · ab inteſta. ve · et in auct · vt frĩ̃m
filij. Et intellige illũ pentem eẽ gradu ꝓximi
oeẽ quẽ nullꝰ pcedit.i inter quẽ et defunctuʒ
nullꝰ medius erat · ff · de v · ſig · Pximꝰ ſi quem
erit. Siquis aũt relinquat aliquos fr̃es vten⸗
nos tm̃ et aliquos ↄſanguineos:certe ĩ rebus

paternis p̃ferũt fr̃es ↄſanguinei: In maternis

vo vterini. In alijs vero bonis vocabũtur ↄũi
ter. Qui vo ex vtroqʒ pente ſunt cũ vtriſq; ad
mittent vt · C · de le · he · emãcipatis in fi· et C.
cõia de le.ſuc.l.fi.ſʒm aʒo·.ſ̊ la.fran.cremoñ
dicit ꝙ indiſtincte admittent' et ſi nõ ſuꝑſint
fratres ex vtroq; latere vt· C· coĩa de le · ſuc.
auẽt.itaqʒ · Et hoc ĩ allodijs· Nã in fendalibꝰ
de ↄſuetudĩe ĩ multis regioibꝰ ſnĩia azo· vedi⸗

cat locũ vt dicit hoſti · hec dicta ſũt de fribus

naturalibus et legicis.c¶ Sʒ qd de nãl ibꝰ tm̃
ſizm a30. ſuccedũt ſibi inuicẽ · inſti. de ſuc.
Ogna. S. vulgo:ſ̊ hoſt.ↄtradicit in auct· qᷓbus
mo.effi.ſui:. filiũ colł.vij⸗ Deficietibus aũt
oĩbus tam aſcendẽtibꝰ ꝙᷓ; deſcẽdentibꝰ et etiã
collateralibꝰ.ſuccedit vi vxoei et ecõuerſo.
in auẽt · de he. ab inteſta · ve · ĩ pemꝰ qbꝰ ſucce
dit fiſcus · C. de bo · vacã · habe. l.j. et · l. iiij ·
hoc veꝝ niſi pactũ vł ↄſuetudo pindicet ſzm
hoſtte ſi matrimoniũ ſit ſine dote aut dona⸗
tõe ꝓpter nupcias · et diunx pᷣmoeies ſit diues
ſupſtes vo pauꝑ ſuccedet illi cuʒ liberis ↄũni
bus alteriꝰ matrimonij in q̃rta ſi ſint tres libe
ri vel paucioꝛes. Si vo ſint plures ſuccedet in
virile · i · equalẽ poztõz· ita tñ ꝙ ſi habeat lebe
ros eiuſde matrimonij ꝓpeie illis ↄſeruet Iiliſ
aũt nõ extãtibꝰ dñiũ habebit C. vñn vir et vx ·
auẽt · Pterea · Et idem è ſi nõ ſuꝑſint liberi ſedð
aſcẽdẽtes m accur· Siłhr cũ vir ſine cã di mit⸗
tit vxoꝛẽ · vxoe hre debet quartã ptez in bonis

viri. C. de repu.mariti¶. j. hec bñn· ex · de teſ.
raynuciꝰ. Re odemnatis ꝙ crimĩie ad moetez
deſcedentes et aſcẽdentes vſqz ad terciũ gra⸗
dũu ſuccedũt in bonis eoꝝ · vo vxoees hñt
ille et dotem et donatõz ꝗpter nupaas accipi
ent. ſi vero p̃ᷣdictoꝛꝛ nemmè hnñt eoꝝ bona fᷣi

ſco cedet ꝗpter crimẽ leſe maieſtatis i quo bo
na eoꝝ mfiſcãt' ĩ auẽt· vt nulli mdi: G· fi · col·

ix. Item ſiqs moeiens donatõzʒ facit in meſura
ille qui ſuccedere debet reuocare nõ pᷣt dona⸗
tõz illã niſi ꝙᷓtũ ſufficit ad quartũ·C.de inof ·
teſt. l. j. qᷓrela aũt de inofficioſa donatõe non
dat' niſi qᷓbus nec eſſe ẽ aliqd relinꝗᷓ. C.· de in⸗
offi · do.ſi totas.pᷣſbr aũt nõ tene aliq̃d lega
re de ſuis ꝗꝓpeijs n velit iõ hec qrela locũ non
labz in eis · G bn.ex ·e.c.fi· Ed h̊ nota ꝙ fi
liofa. inteſtato moꝛiẽti hñte caſtreſe vel qᷓ ca
ſtrenſe peculiũ:ſuccedet filij eius legitimi ex⸗

cluſis oĩbus alijs· et ſi liberi nõ ſupſint vocãꝰ

aſcẽdẽtes ꝓpinꝗqoꝛes et cũ eis fr̃es vtrimq; cõ
iuncti defuncto Eiliofamilias vo habẽti ad⸗
uenticiũ ſczʒ in iure qdð habebat in aduẽtitõ eo

dẽ mõ et ab eiſdẽ ſuecedit mõ quo p̃dictũ eſt

inſti · ꝗq; nõ eſt ꝓmiſ.fa.·teſt· · ſi vo inteſtati·
Qualiter aũt et in ꝙto ſuccedãt ab ĩteſtato li⸗
beri naturales et eis ſuccedat' infra dicet m
tractatu de matrimonio ti· de filijs
VIrca terciũ nota ꝙ om̃s clerici pñt in vita
ſet m moæte facere quidqd placet eis ð re
bus ill qᷓ obuenerũt ip̃ᷣis intuitu pſone. Si vo
decedant ĩiteſtati · tũc diſtingue qe aut certũ ẽ
ꝙ habebant aliq̃s res tales ant dubiũ eᷣ · ſi ſit
certũ.aut tales res ipᷣoꝝ ſunt diſticte a rebꝰ
ecckie. et tũc ſuccedẽt ↄſanguinei hm oꝛdinez
pnotatũ · xij · qij·ſi ſunt maĩifeſti. Aut ſũt ꝓmi
xte· et tũc aut ſcit᷑ q̃ res fuerũt clerici et qᷓ ec⸗
cleſie et ſic eẽ ſuccedũt ↄſanguinei · Fut neſci
tũc ſm ric h· et gof .pᷣſumi ꝓ illo q̃ͥ e im poſſeſ
ſione rei de qua ẽ queſtio: vñ ſi eccia poſſidet

inc ubet Heredibꝰ ꝓbatio· ſi heredes mncuũbet

eccleſie.ar·xij.q:inj:c.j·et.ij · Fcõ̊m vo jo · et
bn.ex·e.ſancto.jn G cãu peculiũ diuindi debet
in qᷓtuoe ptes.quan vna erit epi:ſecũda eceĩe
in qua admiſtrauerũt · tercia paupibais dabit
quarta erit ꝓpentũ ſi ſint ydonei ·ſi vo nõ ſint x
donei/puta qꝛ ſunt heretici · tũc ep̃s illã in vti
litate eccłie diſtri buet·vt in.dò·c·ſancto.Sed
Otr a h eſſe vide ·xij ·qinj.c.j. vbi ðe ꝙ; ſi du
biũ eſt equaliter diuidet᷑ inter ecciam et here
des · Rndet bñn· ſzm laur ·qð. c· ſancto ĩtelligł
de pᷣſbris illis q̃ ex ſeruis facti ſunt pᷣſbiteri·
et ſic pentes nõ erant ydonei cũ eſſent ſerui et
ſic acquirere ſibi poſſent· vñ ꝙ dici ſi ſũt ydo
nei ſubaudi.qe ſunt manumiſſi · ⸗qʒ id aliud.c.
loquit ĩ alio cãu.dicit eẽ by · ꝙ n credit ꝙ ho
die talis diuiſio locũ haberet. imo ꝙ ĩ hu:õi

rebus oↄſanguinei ſuccederet · xij · q· vlt · c. vlt.

Si aũt ſit dubiũ vt habuit aliquas res ꝓp̃as

totũ vẽdicabit eccłia.q? ꝓ eis pᷣſumit n ↄtra

rium bet. ar. xij. q. iij. quicuqz. ff · de rebus

dubijs · ciuibus. ¶ Qund ſi cſericꝰ ab inteſtato
decedes fuerit ĩ płibus eccleſijs beneficiatꝰ.

Xbona eiꝰ ſi nõ habeat ↄgnatos diſtribui
debẽet miter eas rata beneficioꝝ qᷓ obtinuit

in eiſoe· ex · de teſta. relatũ.ij· S· vlt· vt ſcz plꝰ

cei det' a qua plus recepit. Et ſm bñn. ibide at

tendũ e vtꝝ ſeruierit vni magis ꝙᷓ alteri ar.

ex · de feu:c·j· et de pben · cũ ſm apłb m. vbi ðe

q; qᷓ altarj ſerint de altari viuere debet gſiñ
ſeruiuit vel paꝝ ſeruiuit plꝰ ei reſtitui debet
B hbn. d hoc nota ꝙ ſi clericꝰ vxoꝛatus nõ
hñs cognatos inteſtatꝰ decedat vxoꝛe ei ſucce

Ddit in ꝓpeijs bonis et pᷣfert eccie. C. de epiſ.
P

et cle · ſiq̃s pᷣſ biter deficietibꝰ aũt ↄgnatis et
vxoee ſuccedt eccia qᷓ fiſcꝰ ex.e.c.j. niſi ecele
ſia eſſet ſibi ĩgrata tũc em nõ ſuecederet ſibi·
C.·de moffi.teſ.liberi· vbi mater excludit' a
poſſeſſiõe filij ꝗpter ingtitudinẽ ↄmiſſazʒ erga
filiũ · H guil.et bn.ex · de poſtubł ·cũ ſacerdotiſ
Sed qd mtelligi h noie eccłie· Rñdz hoſt ·
4 intelligit ille a q beneficiatꝰ erat vbi ec⸗
cleſia vel certũ beneficiũ nõ habebat· Flias
intellige ſucceſſoe· vt ex · de pecu · relatũ · ij · ·

noine eccie. et c. req̃ſiſti· S. fi ᷓdeoq; rectoꝛ ec
cleſie bona ſucceſſoꝛis dz hrᷣe nec ea dz ep̃ᷣus

occupare al ias furti crimie ireeti · x· q · ij · c · fi
IYd qd heres tenet ti · xxxvj·
Oſtea ↄſiderandũ ẽ ad qͥd heres tene.
Irca qð ſciendũ ꝙ heres tene ad totũ
ill ad qð defũctus tenebat · qe vt di⸗
ctũ ẽ ſupea hereditas ẽ ſucceſſio ĩ vniuerſũ iuſ
qð habuit defũctꝰ. habita tñ diſtinctõe an fe
cerit inuétariũ vel nõ. an adierit hereditatẽ b
nõ qð ſolius aĩmi eſt. ff.de acqᷓ·. he. ꝓ hereð
Tenet eẽ heres defũcti volũtatẽ ĩplere · xiiij·
q:ij ·vltima volũtas·tene aũt heres ſiue fili
us ſiue extraneꝰ omia debita defũcti ſoluere
ſiue ſint ex ↄtractu ſiue qi iue ex maleficio ſi
ne quaſi:ſiue res ꝓ qua ðbitũ fuit ↄtractũ ad
Pm herede pꝓuenerit ſiue nõ.ſiue lis fuerit cũ
defuncto ↄteſtata ſiue nõ et de mre canoni
co· xvj·q.vj.ſi ee m·et ex.de pigno·ex literis·
et de ſolu.c.j.ſʒm mno.lan.jo· et ray · et hoſt.
vident eſſe ſentetie huiõi liczʒ alanꝰ diſtinxe⸗
rit de maleficijs vtꝝ lis ↄteſtata fuerit cũ de
functo vel nõ.p.l.C.ex delictis dafuncto.l.
vna. Quid ſi nõ ſufficiat hereditas ad debi
ta ſolnenda⸗Hẽ diſtingue ſzm leges an fece⸗
rit uentariuũ vel noſi ſic nõ tenet vltra vireſ

Hereditatis.ſi nõ tenet. C.de iure delibe.ſan

cimꝰ.et idem vide' ſzm ms canonicũ ex · de te
ſta.raynaldꝰ.. plt.et fi.In mdicõ ãt aĩe ſim
hoſt.et ray·nõ tene vltra quã ad eũ puenerit
de ipᷣa hereditate licz poſſet imputari ſibi.qꝰ
ad falcidiã efragende⸗ Bed qbus Pii faci
et peĩo. Hñdet hoſti · peĩo debitoeibꝰ.o dã⸗
na paſſis in foꝛo tencioſo:et G̊ inſolidũ ſine
aliqua detractõne:q legatarijs et alijs q̃ cãz
lncratiuã ꝓſequi detracta falcidia ſi neceſſe
Fuerit de legatisqe in ilila grauari nõ potuit

in auẽt . de tel . J. plt . colk. vnj . et ex . ð teſ· ray

nuciꝰ.et.c.raynaldꝰ et h̊ ſi fecit inuentarium
ſi vero nõ fecit tenet' eẽ in vtroqʒ foꝛo inſoli⸗
dum ipa legata ſoluere inꝙᷓtũ hereditas patiꝰ
no em tenet vltra in indicõ aĩe vt ecẽ p̃dictuʒ
eſt in pcedenti qõne et ſic eẽ intelligi pᷣt quoð
mhidẽ de inuetario dicit. Sʒ et peimis debito
ribus peĩo ſatiſ fieri debet ·? ſcðs et ſic Poæ⸗

dinẽ ita tñ ꝙ rõ peiuilegiatoꝶ habeat᷑ et hoe
ſ ſimul veniũᷣt creditoæes et legatarij Hã ſi ſe

Pacim liberat heres ꝓ oedinẽ ſoluendo cili
et venitcti · dũ tñ ſit ſine dolo ·qꝛ ſeʒ nõ e facti

oſcius nec aliqᷓd de hereditate ſubtraxit in qꝰ

cãu reſtituere tene in duplũ mð qð celauit· Fli
ter nõ tenet' de ꝗꝓpꝛio ſatiſ facere ** vemetibꝰ
licet eſſent pocioꝛes in iur.qui tñ actõem hnt

Otra creditoes poſterioꝛes vel legatarios ꝗqᷓ⸗

bus iam ſatiſ factũ eſt.et nibilominꝰ ↄtra he
rede ſi penes eũ alidd de hereditate remanſit
deductis tñ om̃ibus expenſis neceſſarijs quaſ

fecit occaſiõe hereditatis ſiue cã funeris ſiue

cã inuetari] ↄficiendi vel alia ↄſiłi · Et beeui⸗
ter ſi nõ facit luci vbi hereditas nõ eſt ſolue
do ita nõ debet grauari ĩ aliq“. ꝓhbant' B oĩa
C· depoſi .l.fi Pi tñ heres p̃ᷣdictù oedinẽ ĩ ſol
uendo mutauerit nõ abſoluit in foeo ↄſcien
faciat q̊ ignoeanter credẽs hereditate ad oĩa
ſoluenòa ſufficere:vel neſcies hũc pocioæꝛs ees

de hoc ſup̃ ti · de vſu . ar. vij · q : Sed quoꝛ Et

q· Sed nu qd peiꝰ.et.q: ſequẽti:licet aut obli
Sgatio ſic traleat ad hecoẽ pena tñ piurij b vo

ti facti et q libet al d qd ex ſna vi vel foꝛma

nõ pᷣt excedere ꝓſonã ſingulare ñ trãſit ad he
rede · ſic mtellige · vij. q.· deniqz et eỹ · de iu⸗
reiur᷑.veritatis. G holt.et rayx ·q; R q ſunt ĩter

creditoæes pociozes · & pocioꝰes ſut illi qui
hñnt pigno · ſcʒ vt ſoluat᷑ eis ꝙ;tuzʒ valet pignꝰ
ꝙ qui hint ꝓſonales tm̃ actões Inter vo credi

toꝛes ypothecarios peioꝛ in tpe ẽ pocioe in iu
re niſi in ꝗbuſdã caſibꝰ ſpealibus·q ſolet no⸗
tari in· c. ꝗ poci:in pi Inter vo hntes actõnes
pſonales tm eſtimãt peiuilegia nõ ex tꝑe ſ̊ ex
cã ſcʒ fiſcus· et mulier ĩ dote pferẽdi ſut cece⸗
ris nõ peinilegiatis: Ite actio tutele et actio
depoſiti ſibes ſimt peiuilegiate · vt ſcʒ peiꝰ de
bitũ ſoluat ꝙ; qð debet ex alus actõibus nõ
peiuilegiatis hoc aũt ſolet notari ꝓpleniꝰ.C.ð
bo· an · pn · ꝓoſ.q Cuid ſi ſint plures heredes
nunqd quilibz creditoeibꝰ inſolidũ obligat
Bñndet ray· et hoſt · ꝙ nõ ſed ꝓpoæcionabiliter
tm̃.C. de here · ac · . . et · ij.· Excipiũt᷑ tñ caſus
in quibꝰ inſol idũ qlibet obligat᷑· peĩꝰ e ſi ali
qð indiuiduũ eſt m obligatõe· vt ſi teſtato? ꝓ

miſit ſe opus aliqð factuꝝ · ff · de . v· ob·. ĩ exe⸗

cutõibꝰ.ſcðs ſi res que reſtitui debet ab vno
inſolidũ poſſideac. C. de here . ac · l· ij · An his
em cãibns heres inſolidũ tenet.terciꝰ ſi ali⸗
męta ſint legata:tũc em ꝓ volũtate defuncti
vel iudic peti poſſũt ab vno ĩſolidũ vel a plu⸗
ribus ꝓ ptibus deſignatis. ff.de alimẽł.le.·¶.

iij qrtus ſi teſtatoe ab vno herede legauerit

creditosi heredtario ↄpenſandi aĩo:tũc eĩ he
res ille vſqz; ad ꝙᷓtitate debiti ſuſtinebit onus
legati · ff· de le · ij · cũ ab vno· quintꝰ in expen
ſa funeris vxoeis qᷓ nõ tm̃ aſtringit heredes ꝓ
poecionibꝰ hereditatis· ſz vin; ꝓ poꝛtõe que
adeeũ puenit . ff. ð re:et ſũp· fu quoti ẽs G̊ ho.
et ray · ¶ Quid ſi heres ſit pupillꝰ nũquid pᷣte

xtu pupil aris etatis dif̃feret ſolutõ debitoꝝn

Bũdet hoſti · et rap· q nõ dumõ haheat tutoꝛeẽ
C.· de here · ac · ſub ptextu·ſi tñ tutosꝛ debitum
qð nõ debebat ſoluere ſoluerit r̃ſtitutõ ↄpetit

46
7*

vt ſuffragia facta p

I
—

C. ſi aduerſus ſolntionem. l. j·

e ſuffragijs defunctoꝝ ti. xxxvij.
6e1 o de teſtis in qbꝰ teſtatozes ſolet ali

qua legare ꝓ u ffragijs poſt moꝛtẽ eo
rũ ꝓ aiabꝰ fiedis · oſequeter ↄſiderãð
eſt de ſuf fragijs defüctoꝝ · et pꝛĩo in gnali·
vnũ valere poſſint alijs
2°quon ſułfragia ꝓſut ðᷣfuũctis · 3*² qbꝰ ſuffra⸗
gia ꝓſũt.q̃rto q ſuffragia ꝓſũt eis: quito ꝙtu
ꝓſint. Peĩo gꝰ qri vta ſuffragia facta pꝑ vnu
ꝓdeſſe poſſint alijs · & ꝙ& ſic. vn ps · pꝓuiceps
ego ſũ oĩm timẽtiũ te · F̈d cuiꝰ enidetia ſciedũ

ꝓ actus ni ad duo valere p̃t· peio að aliqu
ſtatũ acqrendũſiẽ̃ ꝓ opꝰ meritoꝛiũ hõ acqrit

ſtatũ btĩtudĩs ·* ad aliqͥd ↄſeques ſtatũ · ſicut
hõ p aliquẽ actũ meret aliqð pᷣmiũ accñtale
vel dimiſonẽ pene · d vtruůqz aut hoꝛ actꝰ
nr̃ dupt?ᷣ valè p̃t· vno mõ ꝓ viã meriu· alio mõ
p viã oꝛõis Et ẽ deñtia ĩter iſtas duas vias· qʒ
meritũ initit' inſticie · o?o miſcdie qe oꝛãs ipe⸗

trat petitũ ex liberalitate eiꝰ q oꝛa· Dicendũ

ergo ꝙ opus vniꝰ nullo mõ p̃dt alteri vale ad
ↄſequẽdu ſtatũ ꝑ modũ meriti · vt ſeʒ ex his qᷓ
facio aliqs mereat' vitã eternã qꝛ ſoꝛs głie rd
dit' ſzm mẽſurã accipiẽtis · vnuſqſq; ãt ex actu
ſuo diſponit et nõ ex alieno· Et ̊ dico de di⸗
ſpoſitõe dignitatis ad p̃ᷣmmũ· Sʒ p viaz oeõnis
etiã qtum ad ſtatũ ðſequẽdũ opꝰ vniꝰ alteri
dum elt in via valere pt · ſiẽ cũ vnꝰ hõ alteri ĩ
petrat permã gr̃am. cum em̃ impetratõ oꝛonis
lit m libertate dei q oꝛat'.ad oĩa illa ipetra⸗
tio oꝛzõnis ſe pᷣt extẽdere qᷓ ptãti diuĩe ſubſut
oedmate. S qtũ ad aliqd qð eſt ↄſeques ł ac
ceſſoeiũ ad ſtatũ opus vniꝰ p̃t ałteri valere ñ
ſo ſũ pꝑ viam oeõnis:ſ̊ eẽ ꝓ viã meriti qdᷣ q̃dez
dup' otingit.vnoꝰ ꝗꝓpter ouicatõʒ ĩ radice op
is merttoen qꝗᷓ ẽ caritas· t ſic om̃s qꝗᷓ inuicẽ ca

ritate Onectut' aliq emolumetũ ex mutnis o
Pibus repoetãt ſim meſurã ſtatꝰ vniuſcuiuſq;

qꝛ vnuſqᷣſqʒ ĩ patria gaudebit de hoĩs alteriꝰ
Et iñ e ꝙ arti culꝰ fidei ponᷣ dnionẽe ſanctoꝛx
Flio mõ ex intentõe faciẽtis · vt cũ qs aliqua
opa ſpealiter ad hoc facit vt talibꝰ ꝓſint· vñ
iſta opa qdãmõ efficiũt eoꝛꝛ ꝓ qbus fiũt q̃ſi
eis a faciste collata vñ pñt eis valere· vel ad
impletõz ſatiſfactõis· vel ad aliq huiõi qðᷣ
ſtatũ eoꝝ non mutat ·
Rquit' videre de ꝛ* ſcʒ quoꝝ ſuffragia ꝓ
ſunt defũctis· Et cca G̊ qrũt' pła ſcʒ vti

moꝛtni poſſint uuari ex opibus viuoꝝ · c q;

ſic qꝛ q̊ pz ꝓ illõ ·ij. mac h·xij· ſancta g et ſa⸗
lubeis eſt cogitatõ ꝛc̃. caritas nãq; q̃ eſt vincu
lũ eccleſie mebea vniens.nõ ſolũ ad viuos ſe
extendit · ſi ecẽ ad moetuos q̃ in caritate dece⸗
dũuũt. Caritas ei cũ vita cozpis nõ finv. j·coꝝn·
xiij· caritas nũꝙᷓ excidet· Siłr eẽ moꝛtui ĩ me⸗
moꝛijs hoĩm viuũt et 16 intentio viuẽtium ad
eos dirigi p̃t· Et ſic ſuffragia moꝛtuis dup ꝓ

ſunt ſiẽ et viuis ſcz ꝗꝓpter caritatis vnionemm ee
Apter intetõzʒ ad eos directã · Hec tñ ſic eis va

lere crededa ſũt viuoꝝ ſuffragia vt dictu eſt
ſczʒ vt ſtatꝰ eoꝝn mutet de miſeria ad felicita⸗
tem vb ecõuerſo. ſzʒ valent ad diminutõz pene

ſeu miti gatõz et abbꝛeuiatõz vel aliqd pbunoiꝛ

.

34

qð ſtatũ moetui nõ trãſmutat · qe vt dicit aug.
in ench̊. c.lxv. du in hac vita viueret meruere
vt hec ſibi poſtea ꝓdeſſe poſſent · Hon obſtat
illò. ij· con v. om̃es nos maijfeſtari opoztet
ante tribunal xpi vt referat vnuſq; ꝗpeia co?⸗
pis ꝓut geſſit ſiue bonũ ſiue malũ: ꝓPa coꝛ⸗
pis cicũt quecuq; ĩ coæpe meruit ſiue merito
ah ſoluto ſiue ↄdicõnali.ſic aut quicuq; deceſ
ſit meruit iunari p? ſuffragia ecckie ſi fiant · q
nihil almd fuit ꝙ; facere ſe habilẽ ad recipie⸗
du ea ſi ꝓ eo fieret· Vel ꝗꝓpeia alicuiꝰ dicuᷣtur
dupr. vel vere qᷓ ipᷣe facit· vel mterpᷣtatie q ali
us facit ꝓ eo. VYel ſm dam.li· quodã ð ſuffra
ijs moetuoꝝ · llud intelligit ꝙ;tũ ad retri⸗
butõz qᷓ fiet i finali iudicio· qᷓ erit eterne gkie
vel ererne miſerie. m ꝗᷓ ql ibz recipiet tm̃ ſcom
qð in coæpe geſſit. Interim ãt iuuari pñt vmo⸗
u ſuffragijs · Nec obſtat ið ecc.ix: vbi de de
moꝛtuis qò nõ hnt ptem ĩ ope qð ſub ſole ge⸗
rit. qe B ꝓ tãto ðᷣe qꝛ moetui tali ope nõ coopꝝ
ant'. hñt tñ ptẽ in fructu opis ꝓpter rõez pᷣdi
ctam. Vti ſuffragia ꝓ peceatoꝛes facta
ſint· H ꝙ ĩ ſuffragijs q̃ ꝑ malos fiũt duo pñt
Oſiderari· peio ipᷣm opus opatũ ſic ſacrificinzʒ
altaris. Et qe nr̃a ſacra ex ſe ipᷣis efficaciã hoñt
abſq; ope opantis quã eq̃liter explent ꝓ quoſ
cũq; fiãtIdeo qtũ ad hoc ſuffragia ꝓ malos
facta defuctis ꝓſunt.ſcòo ip̃ᷣm opꝰ opans et
ſic diſtinguo qe ſuffragiũ pᷣt fieri ꝓꝑ malũù dupꝰ
vłb vt actoꝛè et ſic nõ ꝓſut niſi foꝛte ex oñnñti ee
p accides inqꝙ;tũ ſcʒ ꝑ ebias mali homis boni
paupeg excitati · oꝛant ꝓ defuctis iliis ꝓ qui
us ille malꝰ eis dedit. Yel vt ꝑ miſtrũ et hb
dupr. vel qe facit vt mĩſter publicꝰ dei vł ec⸗
cleſie:ſic ſacerdos q̃ celebeat exedas moꝛtuo⸗
rũ:et talia ſemp ꝓſunt q malicia miſtri no no

ęget opi boĩ actois Vl vt miſter puatꝰ ſcz pei

nate pſone · ᷓut go ad mãdatũ pſone exiſtetis
in caritate ſiue defuncti ſine alteriꝰ. qt ec ad
Oſoꝛtium exñntis in caritate vt cũ duo legunt
pſalmos ſimul vnꝰ bonus alter maiꝰ et talia
Pfunt. Vnñ ſi aliq̃s m caritate decedes pᷣciꝑiat
ſibi ſuffragia fieri valent ipi fũcto licer illi
P quos fiũt ſint in pctõ ſi tñ in cautate eſſent

magis eis valereèt· qe tuc ex duabꝰ ptibus me

ritozia eſſent · Rut ad mandatũ pſone nõ exñ⸗

tis in caritate· Rut & * nõ erat in caritate quã⸗

ſunt
quo illa opa mãdant' executõi niſi tuc illa ite

do mãdauit fieri aut qñ opus mãadatũ eſt exe⸗
entõi· ſi peimo mõ tũc illa opa defuctis nõ ꝓp
quibꝰ fiunt. licz ſit in caritate ꝓ tepe

rũu fieri mandet et demandatõzʒ factã de nouo

acceptet.qe nõ ſu nt eius oꝑa niſi nꝙtũ man

dat vel acceptat fieri illa· Fut erat in pecca⸗
to moꝛtali qn mandan oꝑa illa executõi. erat
tñ in caritate qñ p̃cepit illa fieri· et tũc daſun
ctis ꝓſunt ꝓ quibꝰ fiuntqe maxime ſunt ap⸗
cipiete rõne illiꝰ actus volutatis que habuit
qn ea fieri pcepit· hec tho·etpe.
quðÿ videre de tercõ ſcʒ qbus ſuffragia
Phnt · Et circa hoc qrunc pła ſczꝭ ve ſar
fragia qᷓ a viuis ꝓ moetuis fint· facietibꝰ peo

ſint· opus ſuffragi qð ꝓ altero fit p̃t on⸗
prliciter oſiderari· vno mo ꝙtu eſt expiatiuum

pene. St ſic nõ abſoluit faciẽtẽ a debito pene
Be qe in tali recẽpenſatõe Oſideratur equali
tas iuſticie:opꝰ aut illud ſatil factoeiũ ita pᷣt
adequari vm reatui qò n adequa' alterireatꝰ
em duoꝝ peccatoꝝn maioæé ſati factõzʒ reqrit
qꝙᷓ reatꝰ vnius· Deoſunt tñ ei ad remiſſionẽe ali
quã pene ꝑ modũ meriti de ↄgruohoc eſt qð
dicũt aliqᷓ ꝙ q ad B ꝓſut ei ex gra nõ ex debi

to· lio mõ pᷣt ↄſiderari mꝙᷓta e meritoein vi⸗

te eterne qð hʒ ꝙ; tu ꝓc edit ex radice caritatis
facere em ꝓ defũctis ſuffragia ẽ opus carita⸗
tis et virtutis et iõ ſacieti e meritoeiũ aungme⸗

ti pᷣmij ſui in vita eterna.et m H̊ nõ ſolũ ꝓſuat

ei ꝓ quo fit· G̊ ec facieti mag· vñ ps .· oeõ mea
in ſinn meo ↄuertet.hec tho. qvVtꝝ recipie⸗
ti multos ad pticipatõzʒ bonoꝝ ſuoꝝ ſua opa
ſint miꝰ vtilia · H e ñ qe plꝰ ↄfert ſibi id opꝰ
caritatis ſcʒ receptõ talis in bona ſua Duican
do:ꝙ; ſibi ötrabat' ec quo ad pene ſue rmiſſõʒ
de fruétu bonoꝝ coĩcatoꝝ Et bona ec ſic coĩ
cata facienti ea in nullo ſut vtilia minꝰ ſzo ma⸗
Sis quo ad augmetũu głie pᷣmij in głia B rich.
Vtrũ ſuſfragia ꝓſint exñtibꝰ ĩ inferno. Hẽ
3 nõ et ho pʒz peio aucte eccłie qᷓ canit ꝙ ibr
nulla e redemptõ.dicit ec aug· in enc. c. lxv·
qꝙ huiõi opã ꝙꝓ valde malis facta nulla ſunt
adiuuameta moetuoꝝ ſunt tñ qualeſcuqʒ ſo⸗
lutõnes viuoꝝ ꝗpter qð ipſe dicit.injj. de ci·
dei ꝙ ſi ſciret prem ſuũ ĩ iferno nõ oearzʒ ꝓ eo
ſiẽ nec ꝓ dyaboloScðo pʒz h rõe triplici q
peima ſumit ex pꝑte culꝑe· qe manète cł pa ma
net pena Lulpa aũt nõ pᷣt minui vel etiã ad tẽ

pꝓus ſuſpendi ſuffragia eccłie·qᷓre nec pena

cða ex pte pene:ſi em pena minui poſſz p ſuk
fragia eccleſie aut qꝰ ad acbitatez aut quo adò
duratõzʒ ſi peio mõ cũ acerbitas nõ ſit ĩfimta
py aliquota ſuffragia poterit totaliter tolli.ſi
ſco mõ g pena ĩfinita pᷣ̃t minui et finiri.Ter
cia ex ꝓte caritatis ↄuicatiue · ſuffragia eĩ cõi⸗
cant' virtute ouis caritatis· damnati aũt ñ ſũt
mebea eccłie:nec hñt caritat:. qᷓre ſuffragia
ecełie ad eos nõ deriuant. ¶ SZʒz ob rit' cõtra
pdicta iꝰ aug· in ench̊.vj:vbi dicit ꝙ qbuſdaz
ſuffragiæel ad ᷓ ꝓſunt vt ſit plena remiſſio
vel ad hoc vt tolerabilioe ſit eoꝝ damnatio.
H. ꝙ in verbis illis damnatõ large ſumit ꝓ
quacũqʒ; punitõe et ſic ĩcludit ecẽ penã purga⸗

toeij ꝗᷓ totaliter qñʒ expiat. qñz aut nõ ſ̊ dimi

nuv. q Obici eẽ qð in vitaſpatrũ legi.qð eẽ
dam̃ in ſermõe quodã ręfert ꝙ machariꝰ ĩue⸗
ta in via caluaria caput cuiꝰdã defũcti or̃one
pmiſſa qſiuit cuiꝰ caput fuiſſet et caput rñdit
ꝙ fuerat ſaceròotis gẽetilis qᷓ in ĩferno fuerat
damnatꝰ.et tñ ofeſſus e oꝛõne macharij ſe et
alios iuuari. H& qvillò adiutoꝛiũ ñ erat ꝙ pe
navoꝝ diminueret. ſz in B ſolo vt ibidẽ dici
ꝓ eo oꝛãte Ocedebat' eis vt mutno ſe viderẽt
et in H aliqð gaudiũ nõ veꝝ ſ fãtaſticũ habe
bant· dũ implebat' qð deſiderabãt ſiẽ eẽ ðmo
nes gandere dicut' dü hoĩes ad peccata ðtra
hũt qᷓuis ex hoc pena eoꝝ nullatenꝰ minua'
ſiẽ nec minui gaudiũ angeloꝝ pꝓ hoc ꝙ mał
niis Opati dicũt'. Obi ec vlteriꝰ qð dam̃· ĩ

quodã ſermõe nareat ꝙ S& o——᷑ᷣ§u trapano

fundẽs audiuit vocẽ ſibi diuĩtꝰ dicentè vocẽ
tuã aud iui et veniã trayano do· Et huiꝰ rei ve

dicit dam⸗ in dicto ſermõe. teſtis ẽ oꝛiens o?is
et occidens. Oſtat autem trapanum in infer⸗)

no fuiſſe qe multoꝝn martin necem amarã in⸗
ſtituit vt ibide de dam̃. c de facto trayani
H mõ pᷣt ꝓbabiiter eſtimari ſcʒ ꝙq; pᷣcibus bea⸗
ti SS· ad vitã fuerit reuocatꝰ.et ibi gr̃am ↄſe⸗
cutꝰ ſit · ꝓ quã remiſſiõʒ pctõꝝ habuit et ꝓ cõ
ſeques imunitate a pena ſiẽ ec apparʒ ĩ oibꝰ il
lis q fuerunt miraculoſea meætuis ſuſcitati.
quoꝝ pł es ↄſtat ydolatras et dãnatos funſe
De oibꝰ em ſihr dici opoetz ꝙ ñ erãt in ĩferno
finaliter ðputati ſʒ ſzm pñte oꝝ iuſticiã me
ritoꝝ · hm aũt ſupiozes cãs qbꝰ pᷣiudicabant
ad vitã erat aliter de eis diſponeèdũ. Ykł dicẽð
ſzm quoſdã ꝙ aĩa trapani ñ fuit ſimpf a reatu
pene abſoluta ſſj eiꝰ pena fuit ſuſpẽſa ad tpus
vſqʒ; ad die iudicij.Hec tñ opoætz ꝙ G; fiat ↄũi
ter ꝗ ſuffragia:qe alia ſut q̃ legi cõi accidũt ·
et alia q ſingular ex peiuilegio ↄcedũ aliqᷓbꝰ
Vtn ſuffragia viuoꝝ ꝓſint exñtibꝰ in pur⸗

atoꝛio · E& ꝙ ſic. et h̊ pʒ peĩo auẽte bti ang ·

Dicẽtis· ꝙ ſufragia nõ ꝓſunt valde boĩs nec
valde mab ſzʒ mediocriter boĩs et medi ocriter
malis: tales aũt ſunt ꝗᷓ ſũt ĩ purgatoeio. Scðo
pꝓʒz rõne.qꝛ ſuffra gia q̃ q̃s facit ꝓ alio ſũt ĩ ſap
Plemẽetũ ſatilfactõis ꝓ eo Vñ ſiẽ p̃t hõ ſatiſfa
cere ꝓ altero viuo qꝗᷓ ꝓ ſe nõ p̃t ita pᷣt ꝓ defũ⸗
cto· AÆA. ä boc aũt ꝙ hmõi ſatiſ factio ĩ moꝛtuo
opet' duo ex ꝓte eiꝰ reqrum' ſczꝭ indigẽtia iðᷣo
no ꝓdeſt btis t meritũ ↄdicõnale. Vñ aug.
in ench.c.lxv.q̊ om̃e meritũ oꝑat᷑ quo poſſie
hanc vitã releuari.iõ nõ ꝓdelſt dãnatis · Ytrũ
1 vero e in eis q̊ ſt ĩ purgatoeio:iõ ꝓdeſt ilk
bec pe. OQñ ↄſequũt defucti fructũ ſuffragi
o &ο ſuffragia valet ex duobꝰ ſcʒ ex opere
Operãte.et ex opere operato. Et dico opus op

atuũ ñ ſolũ eccie ſacr̃m·ſʒ ec effectũ ſequẽtẽ ex
opatõe c̃ ex collatõe ełiaꝝ ↄſequũt paupim

releuatio· et eon ozõ ꝓ defucto apud deu · Si
militer ec opus opans p̃t accipi vł ex pte pei
cipalis agetis vł ex pte exequẽtis · Dicenð gꝰ
ꝙ ꝙcito moeies diſpoit aliqᷓ ſuffragia ſibi fie
ri pᷣmiũ ſuffragioꝛ ↄſequit anteꝙ; fiant ꝙᷓtuʒ
ad efficatiã ſuf fragij qᷓ erat ex opere opante
pemcipꝑalis agętis · ſ̊ ꝙᷓtuz ad efficatiã ſuffra
Sioꝝ ꝗᷓ eſt ex ope operato vel ex ope operãte
exequetis nõ ↄleqi fructũ anteꝙᷓ ſuffragia
fiant Etſi poſteriꝰ otingat ip̃m a pena purga
ri · ᷓtũ ad hoc fraudabi ſuffragioꝝ fructu
ꝙ certe in eos redudabit quoꝝ culpa defrau
datur· Mõ em e incõuenies ꝙ; aliqs defraude'
P culpã alteriꝰ in tꝑalibꝰ.pena aũt purgato⸗
rij ẽ tepoꝛalis licet ꝙtu ad eternã retributõez
nullus defraundari poſſit niſ per ꝓpeiã culpã·
Vnde ſi legata q̃ qs facit nũꝙ; ſoluerẽtur vel
male ablata que pcepit ĩſtitui per executoꝛes
nõ feſtitueretur nõ ꝗpter hoc perpetuo rema⸗
neret in pena licʒ multo tardiꝰ liberare' a pe⸗
na. q VYta ſuffragia valeant pꝓneris exntibuſ
in lImbo. ihc ꝙ nõ et hoc pʒz auẽte ſcti aug· q̃
Dicit ꝙ ſuffragia nõ ꝓſunt illis qui ſine fide
operãte per dſectõne hinc exinerunt · 2* parz

—

rõne qꝗe pueri nõ baptiſati nõ detinent' in lim
bo niſi ae dekficiũt a ſtatu gratie vñ cũ ꝑ opa
viuoꝝ nõ poſſit ſtatus mutari defunctoꝝ ma

xime ꝙᷓtũ ad eſſentiale p̃miũ vel eternoꝝ ſup⸗
pliciũ pueris exñntibꝰ in limbo ꝓdeſſe nõ poſ⸗
ſunt ſuffragia viuoꝝ · cVti aliquo mõ peo-⸗
ſint beatis· Sẽ ꝙ nõ.vt pz ex ſupꝛadictis· vñ
dicit aug· imuria ẽ in eccia ꝓ martire ozare i

ipe intelligit de eo quẽ certũ eſt nobis marti
r6 eſſe de his vero de qbus nõ ↄſtat nobis ꝙ

ſint beati dicit in encHh. c. lxv · ſacri ficia ſme
altaria ſiue quarũqũzʒ elian defüctis valde
bonis facta grãn ſũt actões· Nec obſtat pᷣdi⸗
ctis illud qð habet in collet᷑ta miſſe ſiẽ ſetis
tuis ꝓſunt ad głiam ſcʒ ſacra. ita nobis ꝓfici
ant ad medelã ge huiõi collecte nõ ſut ſie ĩtel

ligende quaſi ſanctis in głia ꝓficiant Jꝓtum
ad ſe ꝙ eoꝝ feſta recolimꝰ.ſʒ qe nobis ꝓPficit

qᷓ eoꝝ głiam celebeamꝰ. ſiẽ̃ ex hoc ꝙ deũ co⸗
gnoſcimꝰ vel laudamus· et ſic qdãmodo eius
gloeia in nobis erelcit · et nihil deo ſed nobis
ac creſcit · hec pPe ·
gquñ videre de qrto ſczʒ qᷓ ſuffragia ꝓſũt
defunctis· et circa hoc q̃rũt᷑ pła ſcʒ quot

ec q̃ ſuffragia ꝓſũt eis · H¶ ſuffragia Pſunt de

functis ad ſolutõz pene nõ ad p̃miũᷣ vite eter⸗
ne· E&:bſolui aũt poſſunt a pena duobꝰ modis
ſcʒ p viam gr̃e vel ꝑ viam uſticie Der viã gra
tie dupliciter vt ꝑ interceſſione publicã que ẽ
ip̃ius capitis ſcʒ x oblatõʒ ſacramẽti altaris ł
interceſſionẽ pꝛiuatã mebeoꝝ ſcʒ p oꝛõnes
ſanctoꝝ · Ite ꝓ viã iuſticie dup q⸗ vel p moð
redemptõis pene ſezʒ ꝑ ełiaꝝ largitõem vel p
modũ ſolõis pene ſcz p ieiunioꝝ alfle z. 6
BZed hic diſtinguũt qᷓtuo⸗ modi generales ſu
fragioꝝ ad quos omes alij reducũt. Et hos
q̃tuos modos aſſignat &S· dices ꝙ aĩie defun⸗
ctoꝝ quatuoe mois ſoluũtur ſcʒ oblatõibꝰ ſa
cerdotũ · aut pᷣcibus ſanct oꝝ · aut ebis caroꝝ

aut ieiunijs ↄgnatoꝝ: Eunevero ponit tres

modos tm pᷣtermittẽs vltimuz memb tanq;

min? efficax · ¶ Beiend u ec ꝙ oblatõ ſacerdo
tis ſeu ſacr̃m euchariſtie et ſi p modũ ſacramẽ
ti nõ ꝓficiat niſi ip̃m ſacramẽtaliter mãducan
tibus moetuis tñ ꝓdeſt ꝓ modũ ſacrificij· ſic
em̃ ꝓdeſt oĩbus indigẽtibꝰ eccie mebeis qᷓ
bus offert᷑. hec pe ·Qð iſtaꝝ pᷣualzʒ · iſta
ſuffragia Oũicant᷑ ex caritate · vñ m qð plus
Pticipant de vᷣtute caritatis plus ꝓſunt · OPe⸗
lius eſt aũt opus caritatis qð dirigit in deuz
qᷓ; in hoĩem vnde qe duo peimi mõ dirigũtur
in deum ideo melioꝛees ſunt qᷓ; duo vltim niſi
p accñs inꝙtũ ſeʒ ełia impetrat oꝛõnes ſctõnz
Quia vero meliꝰ ẽ opus caritatis oũis ſcʒ to⸗
cius eccleſie ꝙᷓ; peiuate ſeu ſpealis· iðo meliꝰ

eſt ſuffragiũ ſacramenti altaris ꝙᷓ oꝛõnis ſan⸗

ctoꝝ·qae etiã bonũ hũanũ ꝙᷓto cõmuniꝰ tãto
mel ius: ideo ełia melioꝰ è ieiunio· hec pe·

Vt miſſa lecta ꝓ viuis eque ꝓꝓſit defũco ſiẽ

miſſa ꝓ defũctis · ꝙ ꝙtum ad virtutẽ ſacra
mẽti equaliter valet defuncto qcũqʒ miſſa ſed
qᷓtũ ad virtutẽ oꝛõnũ plus valet miſſa ꝓ defũ
ctis · quẽ tñ exceſſum pᷣt recõpenſare maioe de
notio vel celebzãtis vel celebeare faciẽtis vl

cto ꝓſit · ſep
nos et ꝗꝓpter moztuos: ꝗꝓpter viuos quidem ne

.

ſancti ꝓ cuiꝰ renerẽtia dicit pr̃ocimũ.hee pe
41Vι indulgeétie quas eccia facit Plint de⸗

functig. H ꝓ indul getia poteſt alicun Pdeſſe

dupli. vno mõ pein alio mõiſecudario.· pein
ꝓdeſt ei ꝗqͥ inoulgẽtiã accipit ſcʒ qᷓ facit hoc
ꝗ* dul getia datur· vñ cũ moztui Eᷓ poſſint a
liqd eoꝛ facere quibꝰ indulgeétie dantur⸗

eis moulgentie directe valere nõ pñt· Secun

dario aũt et indirecte ꝓſunt ei ꝓ quo aliquis
facit illud ꝓ quo indulgẽtia datur. Quod qñzʒ

Otin gere poteſt qñzʒ nõ· Nã indulgẽtie qñz dã

tur ſimp' ſine ampliatõe ad dekfunctos · et tũc
nõ ꝓſunt eis· aliqñ cũ ampliatõe ad defũctoſ

t tunc ſm foemã indul getie ꝓſunt eis · nõ tñ
quaſi ꝓ modũ indul getie ex autoeitate · H ſuf⸗
fragij ſeu cuiꝰdam beneficij eccleſiaſtici ex ca

ritate virtute meriti Oditionalis quo dũ erãt
in eccleſia meruerũt ſi poſt moetẽ eis indulge
tie fi erẽt ſibi ꝓdeſſe · NHec tñ immediate ſz me⸗
diante alterius ſuffragio· Nec eccleſia

eos abſoluit ſʒ ꝓ eis ſoluit · Hec tñ ſequit ꝙ
latus eccleſie ꝓ fuo arbitrio poſſit aimas a
Purgatceis liberare · qe ad hoc ꝙ indulgetie

val eant requirit cã ↄueniens indulgẽtias fa

ciendi. heec tha c Vtz cultus exeqaꝝ defun
ultura adinueta é et ꝓpter vi⸗

eoꝝ oculi ex turpitudie cadauen offedãtur

et coepa fetoeibus inficiãt᷑· et hoc ꝙᷓtũ ad coꝛ
pus. Sed ſpũuᷣaliter eẽ ꝓdeſt viuis inetũ p hꝰ

aſtrui eoꝝ fides. Sꝭ moztuis ꝓſunt quo ad
hoc ꝙ inſpiciẽtes ſepulcra memoꝛiã retinet ðᷣ
functoꝝ · et ꝙꝓ defũctis oeant · vñ et mon umẽ
tum a memoeia nomẽ accipit · dici aũt monu⸗

mentũ quaſi monẽs mentẽ vt dicit aug. li.j· ð

ci.dei · et ĩ li.ð cura ꝓ moetuis agẽda · Zʒ vlte

rius ſepultura in loco ſacro mostuo ꝓdeſt · nõ

quidẽ ex ip̃ᷣo oꝑe oꝑato ſp- magis ex ipo opere

opante dũ ſcz vel ipᷣe defũctus vł aliꝰ coepuſ

eius tumulari ĩ loco ſacro diſpones pr̃ocinio
alicuiꝰ ſancti eũ ↄmittit. cuiꝰ pᷣcihus ꝑ hꝰ cre
dendũ eſt adiuuari Et ecẽ pr̃ocinijs eoꝝ ꝗ lo
co ſacro ” ꝓ tumulatis apð ſe fre
quẽcius et ſpealiis oꝛant· Ceteris gẽ pibꝰ ex
diuĩa oedòinatõe triũphãs eccĩia ſpealius oeat
iillis qui ſunt in loco ſacro ſephulti. Be ila
que ad oznatũ ſepuiture adhibent᷑ vt luĩaria
panni et huiõi ꝓſunt quidẽ viuis inetuz ſunt
vinoꝝ ſolacia·ſed defũctis poſſunt ꝓdeſſe nõ
quidẽ pꝑ ſe ſed ꝓꝑ accñs inꝙtũ ſcʒ ꝓ huiõi here
des excitan ad opatiendũ et ꝑ ſe ques inꝙ;

eum ad oeãdũ. vł mnqtũ ex ſumptibꝰ ſepultu
re vel paupes fructũ capiũt vel eccĩia decoꝛa*

ſic em̃ ſepultura inter ceteras ełias Oputa
EZaquit videre de quto ſcz ꝙᷓtũ ſuffragia
Pinne Ee circa hoc qfũt pba ſcz vt ſuf⸗

frasgia que fint ꝓ vno defũcto exnte m purga

toeio ꝓſint eẽ alijs ibi exntibus & ſuffragiũ
dupr ꝓdelt ſcz vel okoꝛtãdo virtutẽ ſuſtinetis
vel mmuendo grauitate ponderis. ſic releuat
hõ oneratꝰ.aut potu vim letificãtis: aut alle
matõe oneris· peĩo mõ ꝓdeſt ſuffragiũ ꝙ vno
factũu etiã alijs .q⸗ mnertcosea dei ꝓPuidente

ſuffragia facta ꝙ quocũz exñte ĩ purgatoꝛio

oibus alijs innoteſcut. Et quia ſeſe ex carita⸗
te diligüt nec ſibi immeẽ in aliquo imdet. idᷣo
de alleuiatoe pene ulliꝰ quo Ffacta ſunt oms
gaundent. qlibet aut gaudiũ reddit gaudetez
minꝰ diſpoſitũ ad pena ↄtriſtantẽ.qe ſzm ſniaz
pbᷓ;i, vij:sth: c. vlt. cuncuq; triſticie repugnat
ſzm fomã generis quecũz delectatõ.et iõ mi⸗
tigat eam et poteſt eſſe tam foetis qꝙ; totaliter
tollit eam et expellit. Sed p̃dictũ Zaundi ĩi ꝓ
poſito ñ eſt tĩ ꝙ oĩno penã eoꝝ expellat nec

foete abbeeniat. ſ intehenẽe eiꝰ mitigat. Scdo

mẽõ nõ ꝓdeſt alijs qe ſic virtus eoꝝ nõ atti git
mſi en ad quẽ determĩant'. et qᷓi applicant Pp
intétione agentis. peimo mõ ꝓdeſt ꝓ modũ o⸗
Stulatõis. Et ̊ vtilitas nicat ſim vtutẽ cari
tatis · Magis tñ ꝓdeſt ſuffragiũ etiam iſto mõ
illi ꝓ quo fit ꝙᷓ; alijs ſi caritate hñt equalẽ.qꝛ
cetertis ꝓibus magis gaudz quilibet de bono
ſuo ꝙ; de bono alteri?. Fliꝰ tñ tantã Pt hre ca
rtatẽ ꝙ plus ↄſolat' ð ſuffra gio qð fit alio
ꝓ; ile ꝓ quo fit. vñ vtilitas Boc mõ ẽ maioe ĩ
huyutibus maioæé caritaté. Scòo mõ ꝓſunt per
modu ſatiſ factõis vel ſoł ois pene debite . Et
hec vtilitas m intentõzʒ ſoluetis ↄicatur vt
à22d eos ꝓ quibꝰ fiũt ſuffragia ſpecialiter deri
uentur ſic ergo ulli qᷓ ſunt equalis meriti eque
Zaudét de bonis opibus qᷓ fiũt P vinẽtes · ſed
nõ eque ? ea liberav᷑. hec tho. et pe ·¶ Quibꝰ
plunt magis ſuffragia in cõi facta ſcʒ b digni
oeibus vb his ꝗᷓ magis indiget · q; qe ĩ omi
Oope dñi eſt miſericoꝛdia et veritas duo ſunt q
faciũt valere ſuffragia eccleſie ſeʒ necitas et
disgnitas. iuſticia oſiberat dignitate. et digni
ſunt qui in caritate deceſſerũt ab alijs mebeigs

ececleſie iunari · maxime ſi ĩi alios iuuer̃t HNI
ſericoedia vero oſiderat nccitatem · Vtrũqʒ vo

lhon eſt ĩ bis ꝗᷓ ſunt in purgatoeio et hoc ſzm
plus et minꝰ? ſeom ꝗpoetõz ad eoꝝ dignitate
et neceſſitate niſi aſſit intentio facietis ad ali⸗
qu vel aliquos ſpealiter directa.rõe cuiꝰ ma

Sls ꝓpſunt eis ꝓ quibꝰ ſpeal iter fiunt vt ſupea

dictu eſt. Vn ſuffragia coĩa magis Pſunt ei qͥ
magis meruit vt ſibi ꝓdeſſent cetefis pibus
pPuta ſi eque indigeãt:. Vti ſuffragia facta
vno meetuo a viuis ꝓſint etiã om̃ibus vi⸗
uis · ꝙ ſuffragia:p vno moetuo facta nõ P

ſunt oĩbus viuis etia exñtibꝰ in caritate ꝗq ad

remiſſionẽ pene quocũq; pᷣdictoꝝ modoꝛz · qe
nõ omihus viuis hec ĩnoteſcũt.lis tñ qhbus
innoteſcunt ſcòo mõ ꝓſunt ſcʒ quo ad mitiga

toõzʒ pene quã hũñt in hac vita · qe exntes in cari

tate Sandent de cõi mebeonz ſuoꝝ vtilitate.

LVe ſuffragia facta ꝙ multis tm ꝓPſint ſin⸗
Zulis eoꝝ ꝙᷓ̃tuʒ; ꝓdeſſent ſi vno quoqʒ ſpea
liter fierent. H Ppoſitiuꝰ dixit ꝙ ſic niſ ꝙ ei
P quo ſpecialztor fonnt maioe reuerẽtia fit ſicut
camela accenſa et lectõ lecta plibus tãtuʒ
quelibz iuuat ꝙ; tũ vnũ iuuaret ſi ꝙ eo ſolo cã
dela accenderet vel lectõ legeret. Flij dicũt
P ſi ita eſſet vt dicit opĩo pᷣdicta ille q̃ tenetur
Dicere vnã miſſaz ꝓ vno defucto· et vnaz peo

alio. ſi illis duobꝰ vnã diceret cuilibet lol⸗
ueret q ſibi teneret'. Weeterea bonũ finitum
q ſukficeret ad pene liberatõz vnins aĩme de

purgatoꝛio ſufficeret ad lib eratõz oĩm alio
ad equale penã obligatoꝝ · Deeterea ↄſuetu⸗

dDo recleſie eſſet mutilis qᷓ ſuffragia facit ali⸗

qñ ꝙ ſpecialibꝰ pſonis. que om̃ia ſunt falſa ·
Coõcoedando g vtranq; opinionẽ dicendũ *

ſiẽz tangebat⸗ ſupea ꝓ modu acceptõis ſeu cen
gratulatõis aut oſołonis eque Sſũt qᷓtũ ẽ de

ſe ſingulis eoꝝ eque diſpoſtis in equali cari

tate ↄſtitutis ac ſi ꝙꝓ quolibet fierẽt ſigillatim

innidie regnätis in eis
quo fint ꝙ alij ſi earitate habet equale vt di⸗

ge omeg gaudent de illis g quocuũqʒ kiãt tãꝙ;
P ſe factis rõne caritatis cõis ſme vllo motu
¹ Magis tñ ꝓſunt illi ꝓ

ctuũ eſt ſupea:p mon vo ſatiſ factõis ſuf fragia

facta ſpealiter ꝓ vno tm̃ magis ꝓſunt ſibi ꝙ;ᷓ
alijs: imo alijs nõ ꝓſunt de lege cõi.Exẽpla

que ꝓ opĩone peima addncebant nõ valent

ge lume candele et vox doctoꝛis ſe ↄnicant P

vature neceſſitatẽ ſʒ ſuffragia cõicanꝰ p ſuffra

et haber de oſe.

ZSantig een ros obicit.qꝛ dicit hiero-
1:b.nõ mediocriter ꝙ cũ ꝓ
cũctig aĩmabus pſalmꝰ vel miſſa dicit nõ mi⸗
ni q;ᷓ ſi ꝓ quolibet vno ip̃oꝝ diceret⸗ acciprꝰ.

HH ch ills debet intelligi vt pz ex adiuctis q

29’ meritũ facientsnõ quo aò vtilitatẽ eis

guo fſit hm boñ. Flij dicũt ꝓ illud debz intel

ligi ſim valoee ꝑ viam ↄſołois izm tho. et pe.

Fiijs non vi hoc ven qe plus gaudet q̃libet

de bono ꝗqο alion. Vn dicũt ꝙ hiero.dic

B opmione alioꝝ referẽdo. hec rich;. et O ueit

cö o ho.· ec pe:c; Ye tm̃ valeant ſuffragia
n

cõia illis ꝙ quibꝰ nõ fiũt ſpecialia tũ illis
ꝙ qiubꝰ ſpealia fiũt valent ſimul ſpecialia et
ↄuia · He ſi ſuſfragia ꝓ aliquo facta nõ mindiſ

ferenter omibꝰ ꝓſunt F eis maxime ꝓ quibuſ

fiũ̃t vt ſupea dictiᷣ eſt. nõ eſt dubiũ qꝙ; plꝰ va⸗
lent ſimul cõia et ſpecialia ſuffragia ꝙ; tantuzʒ

dyuia/Sʒ obi æuchariſtia cũ totũ cõtineat

„
„»

xp̃m habʒ quodãmõ efficatiã infinitã. videt⸗
8 vna oblatio enchariſtie qᷓ Dũiter fit vale

at ad plenã liberatõz eoꝝ qui ſunt in purga⸗

toꝛio. et ta tim muant ↄuia ſuffra dia ſola q;⸗

tum inuant ſpealia et ↄa ſimul. Pp licz vir⸗

deeſt vm alteri ſuppleat.

tus xp̃i que ↄunet in ſacro euchariſtie ſit inſi
nita tamẽ determĩatus ẽ effectꝰ ad que illud

ſacrm oꝛd inat᷑.· Vn nõ opoet; ꝓ vnũ altans

ſacrificiũ tota pena eoꝝ qui ſunt ĩ purgatoeio
expiet' ſic etiã nec ꝓ vnũ ſacrificiũ qð aliquis

offert liberat a tota ſatiſ factõne debita peo
peccatis:Vnde et qnʒ płes miſſe in ſatiſfactõ

ne vnius peccati iniagunt'. Credibile tam̃ eſt
P pdiuĩam miſcdiaʒ ſi aliqᷣd de ſpeal ibꝰ ſul⸗
fragijs ſu pſit his ꝓ qᷓhus fiũt vt ſi eis nõ ĩdi⸗
geant alijs diſpenletur ꝙ quibus non fiunt ſi
eis indigeant vt pz ꝑ dam.in ſermone de doe⸗

mientibus ſic dicente deus tanqꝙᷓ inſtus ome⸗
cietur impotenti pPoſſbilitatem.tanꝙ;ᷓ ſapiens

nature defetuũ cõmutationẽ negociabit. qᷓ
quidem negociatio attẽditur ſedᷣm illud quod
Zed obi ge ſcdðᷣm
pdicta cũ non fiant tot ſuffragia pauꝑibuſ

quot ꝓ diuiti bꝰ peioeis ↄdicõnis ſunt paupe

res ꝙ dinites-H gν moil ꝓhibz diuites qᷓtũ

a0 aliqd eſſe melioeis ddĩicionis ꝙᷓ; panpes ſic

—

quãtum ad expiatõem pene:ſʒ hoc quaſi nihil
eſt ↄpatũ poſſeſſioni regmi celoꝝ in qua pau⸗

peres melioeis odicionis oſtendũ dicẽte xp

luc.vj.bti paupes qm vrm eſt reg · ce · ¶ Fd H
nota ꝙ qe ſuffragia ꝙ vno facta aliquo etiam
mõ alijs ꝓſunt · vt ex p̃dictis ꝑzʒ Iõo cũ ꝙ vno

ðe miſſa nõ eſt mncõuenies vt eẽ orones ꝙ alijſ

fiant. Non tñ eque ꝓdeſt illis ſiẽ ei ꝓ quo ſpe
cialiter ðe miſſa· Vnde ꝓ huiõi addicionẽè vti
litas pein' intenti nõ minuit'. non em̃ addũt'
alie orones· vt ſatiſfactõ vniꝰ ſuffragij deter
minet ad alios ſpecialitr · ſed vt illis ec oza⸗
tio ꝓ eis ſpecialiter fuſa peoſit
De o=atõibus exnciu tam i pria
ꝙᷓ in purgatoꝛio ti· xxxviij.
Einde ↄſiderandũ ẽ de oronibꝰ ſctõꝛ
in patria exñciũ et eẽ in purgatceio St
peimo vtia ognoſcant orones nias. 2⁰
de oronibꝰ beatoꝝ · 3²de oꝛõnibꝰ exntium in
purgatoeio· q̃rto de noſtris inuocatoi bꝰ ſctõ⸗
rum. ¶ Circa peimũ querũt pła. 0 ſcz vtrũ
beati cognoſcãt noſtras oꝛõnes · H ꝙ duplex
eſt ↄgnitio aĩaꝝ ſanctaꝝ ſiẽ̃ et angeloꝛ · qdã
veſpertina ſine naturalis re in ꝓpzio genere
St hac nõ vident ea q circa nos agũt. quedaz

matutina ſcz rey in verbo hac vident quedaz
hon ſeʒ illa que aliqno mõ ad eoꝝ głiam p⸗
tinent et laude· quedã aũt nõ vident ſczʒ nõ p⸗
tinentia ad eos niſi quatinus verbum reuelat

eis. ꝙꝙᷓuis em̃ verbũ videant nõ tñ ĩ illo videt

oñmia: qe nõ vident illud ſzm totalitatẽ vᷣtutis

ſue. ſed tm vident omnia ad beatitudine eoꝝ
pPtinentia · Fd eo vero beatitudinẽ pertinet
laudari ab hoĩbus et muocari et inuocãtibus
ſubuenire Fd beatitudĩs nanq; ꝓfectõz requi
ritur vt hHomo habeat quiòqd vult· nec aliqᷣd
moedinatũ velit. vt infra dicet Hoc ãt recta
volũtate quilibet vult vt ptinẽtia ad ip̃m ↄgꝰ
ſcat· vnde cũ ſanctis nulla rectitudo deſit co⸗
gnoſcere volunt ꝑtinentia ad ip̃os t iõ opoꝛ
tet ꝙ illa in verbo cognoſcant· hoc aũt ad eo
rum głiam ptinet ꝙ auxiliũ p̃beant indigenti
bus et ſalutem · ſic em dei coopatoꝛes fiũt qꝰ
nihil eſt diuiniꝰ vt dicit dyo c · i ecẽ . gerar
ch̊̊.vñ patet ꝙ ſancti cognitõem habẽt eoeu
que loe requirũtur· Et ſi ic manifeſtũ eſt ꝙ
verbo cognoſcunt vota oꝛõnes deuotõneſqʒ
hoĩm que ad eoꝝ auxiliũ Ofugiunt · Rd viſio
nem aũt veſpertinã ꝑtinet obſcure ↄgnoſcere
alioꝝ facta ſcm glo· ſup illud yſa:lxinja⸗
beaam neſciuit vos:moætui inquit ſancti neſci
unt quiò agunt viui etiã eoꝝ filij· et ſumitur
ab ausg in lͥi.de cura ꝓ moztuis agenda. &8
cognitõz vero matutinã ptinet illò gS. quio
eſt qdð non vident qͥ videntẽ omia vident ſup⸗
ple de ptinentibus ad głiam eoꝛx · ¶ F̈d hoc
nota ꝙ aĩme beate hñt voluntate ↄfoemẽ vo⸗
luntati diuine etiã in volito· Ideo q;uis affe⸗
ctum caritatis retineant ad ꝓximos: nõgamẽ
eis aliter ſubueniunt videntes eoꝝ neceſſita⸗
tem ꝙ ſcm iuſticiã dei vident eſſe diſpoſitum
Credendũ eſt tñ ꝙ multũ eos inuant ꝓ eis a⸗
pud deũ intercedendo· VYti aĩme exñtes ĩ
purgatoeio cognoſeãt oeõnes nr̃as: & aĩme

„

. 25
„9 3

exñtes in purgatoꝛio quis ꝑ effectum cogno
ſcant ſuffragia efficacia ꝙ qualibet iaꝝ fa⸗
cta.tñ vt dicunt quidã ſi eis poeri gimꝰ oeæões
vt ꝓ nobis dñm dep̃cent eas nõ cognoſcunt
qe nõ cognoſcunt eas in verbo qð adhuc non
vident. nec eas virtute naturali ꝑſſut ↄꝑno⸗
ſcere. et ideo ſeᷣm iſtos inanes ſut oeõnes · ſi
quas eis poerigimꝰ. Elijs aũt magis pie ſenci
entibꝰ videt ꝙ ſi quas eis oeõnes poeri gimꝰ
eas ↄgnoſcunt nõ tñ naturali vᷣtute nec ĩ ver
bo ſed qe aliquas audiũt ab eis q̃ hinc ad eos
moꝛeiendo ꝓpgunt aliquas ab angelis boms a
liquas ex reuel atõne diuĩa · vt em dicit aug. ĩ.
li.de cura ꝓ moæ.agẽ· G triplici mõ aliq̃ ð fa⸗
ctis viuoꝝ vemiũt ad Oognitõz ſpirituũ defun
ftaxFz
Squit videre de ?* ſcz de oꝛõnibꝰ? beato⸗
rũ. Et circa hoc querũ pła ſcʒ vti ſancti
ꝗᷓ ſunt in patria oeent ꝓ nobis · H ꝙ ſic alias
fruſtra eccleſia ſanctos rogaret vt oearẽt peo
nobis fruſtra eẽ btũs petrꝰ dixiſß · ij. pe·· da

bo opam habere vos ĩ memoeia pꝰ obitũ meũ

Sancti igit' qui ſunt in patria ꝓnobis deũ ro

gant ꝗpter caritatẽ qua feruet · ꝗꝓpter nr̃am ne

ceſſitatẽ quã vident · et ꝓpter dimnã volũtatez
quã in hoc oplent vult em̃ deꝰ ꝙ membea ſeĩ
uicẽ zunene⸗1ed obici qe beati aut volunt
fieri qdᷣ oꝛant aut nõ.ſi nõ ergo ficte oꝛant ſi
ſic ergo fit ſtatim vt volũt eẽ antec; oeent qe

ome qð volunt beati fit · ꝙ licet velint fie⸗

ri nõ tñ pñt facere ꝓ ſe nec volunt fieri pꝓ ſe · H

p deum et ideo opoꝛetet rogare ipᷣm· ¶ Obicit

iten qe qui oeat ꝓ alio peeces eius alteri rep̃
ſentat.ſʒ ſupflue p̃ceſ nr̃e deo pᷣſentarent gꝰ.
Hẽ aliquidð repᷣſentare apud alte poteſt eſſe
dupliciter vel vt diſcat vel vt impleat ſiue vt
audiat vel vt exaudiat· peimo mõ nõ rep̃ᷣſentã

tur a ſanctis angelis oeõnes noſtre deo ſed ſe

cundo.Obicitur vlteriꝰ exquo em̃ ſancti vi
dent dei voluntate · aut ergo videt deu velle
illuò ꝓ quo deum oæeantet ita ſupflue ozant
aut nolle et ita ſtulte oꝛant · ꝙ vident deũ
iſtud vdlle fieri nõ tame abſolute ſed ̃is ro⸗
gantibꝰ quedam em̃ vult deus facere ꝑ ſe et ðᷣ
his nõ rogant· quedã ꝑ oꝛõnes alid et ð hiſ
rogant ej Vtrum beati cando nobis cõſe⸗
quantur aliquam vtilitatem ꝓ ſeip̃is · H ꝙ ñ
niſi in hoc ꝙ in augmęetatõe numeri ciuiũ ſup
noeum creſcit aliqualiter accidentale gaudiũ
ſingnlone um beati oꝛent ꝓ his qui ſunt
in purgato ſe⸗ ꝓ ſic· vt em dicit magiſter
ſen. li.iiij.di.xlvj.c· v. Ille qui in articulo fi⸗
mis ſeculi migrabit ſuf fragijs tamẽ indigens
adiunuabitur meritis et ĩterceſſionibꝰ eccleſie
celeſtis· quare a ſimili et illi qui ſunt in pur⸗
gatoeio interceſſionibꝰ cleſtis curie adiuuan
tur. ſic em in coepoze naturali membea fòetia
ſubuemunt indigentibꝰ ſic in coepoee miſtico
eccleſie non tantũ debent ſubuenire membea
inter que eſt indigentia mutua · ſed etiã illa qꝗᷓ
non indigent admuari ↄueniens eſt indigeti⸗
bus ſubuenire . ſic aut elt in ꝓpoſito vt Eſepa
tet . Sed obicit ze oꝛõnes beatoꝝ ſemp ex⸗
audiutur · g ſi ꝙ exntibus ĩ purgatoeio oꝛaret

ſtaum inde exirent · & hoc non ſequitur. quia
nec hoc ſancti petunt ſeoò vt deus ſnbueniat
eis quantum vident ipſum velle ſubuemirt eis
eecibus eoum Vtrum oeationes ſancto⸗
um peo nobis ſemper a deo exaudiantur. H
ancti dicàntur dupliciter oeare peo nobis
vno mõ eatione expſſa du votis ſuis ꝙ nobis
aures diuine clementie pulſant. g.lio moòo
oeatõne quaſi interp̃tatiua ſcʒ ꝑ eoꝝ merita qᷓ
in cõſpectu dei exiſtentia nõ tm eis cedũt ad
głtam.led etiã ſut nobis ſuffragia et oeõnes
quedã:ſicut etiam ſanguis xpi ꝙ nobis effu⸗
lus dicic vemam petere. troq; aũt mõ ſan⸗
ctonꝝn oeatõnes ſunt cqtum eſt in ip̃is efficaceſ
ad impetrandum quod petunt· Sed ex pte no⸗
ſtra poteſt eſſe defectus ꝙ nõ oſequimur fru⸗
ctum ipaꝝ hm qò ꝓ nobis oeare dicutc' ex hꝰ

ꝙ merita eon nobis ꝓficiut. ſed m qò ceant

nobis votis ſuis aliquid poſtulando ſemꝑ
exaudiũtur:quia nõ volunt niſi q; deus vult-
nec petũt niſi qʒ fieri volunt.qð ãt ſimpf᷑ deꝰ
vult imple mi loquam' de voluntate antece
dete ſzm quã vult oms hoĩes ſaluos fieri qᷓ nõ
ſemp implec' vnde nec e mirum ſi etiã qð ſan⸗
cti volunt ꝓ hunc modũ volũtatis nõ implet

9 Beo Otra p̃dicta obiciũtur płaSEt peĩo illð

ð apor.vj.martiri bꝰ vindictaz petentibꝰ de
lois que ſunt ſuꝑ teream dictum eſt vt requie⸗
ſcerent modicum.tempꝰ donec impleretur nu
merus fratrũ ſuoꝝet ſic nõ exaudium de per
tinentibꝰ ad eos ergo multomiꝰ de ꝑtinenti⸗
bus ad alios. & illa verba im glo.nõ ſũt v⸗
ba oeatõnis ſed inſinuant deſideriũ eoꝝ ð ob
tinenda ſtola coæpis et ſocietate ſaluandoꝝ.
et ↄſenſum quo conſenciunt diuĩe muſticie ma
los punienti«Obicit ſcõo illò hier.xv.ſi ſte
terit moyſes et ſamuel cozam me nõ eſt aima
mea ad populũ iſtũ⸗& dñs loquit ibi de ilk
P pocheſim ſm ſtatum viatoeis ſi em in car
ne tunc eſſent et ꝓ popnlo oearent iram dei a
populo nõ auerteret. VYel dicendũu ꝙ iß̃i tunc

erant m limbo nõ in celo:¶ Obicit cercio qe

quiicunqʒ oeatõne impecrat aliqd quodãmodo
meret' illad· ſed ſancti ꝗͥ ſunt in patria ñ ſunt
in ſtatu merendi. ergo nõ poſſunt aliqd nobis

ſuis meritis impetrare apud deum. Pẽ ꝙ licet

ſancti non ſunt in ſtatu merendi peo ſe poſtqᷓ

ſunt in patria:ſunt tamèe in ſtatu merendi alijſ

vel pocius ex merito p̃cedenti alios iuuandi

et hoc apuò deum viuentes meruerunt. vt eo

rum oeationes exaudirentur poſt moztem.
VYel dicendum ꝙ oeatio ex alio meretur et ex
alio impetrat:meritum enim conſiſtit in qua⸗
dam adequatõne actus ad finem ad quem eſt
qui ei reddetur ſed eõnis impetratio immitit
libæ alitati eius quĩ rogatur. impetrat em̃ ali

quis qnqʒ ex l iberalitate eius qui rogatur qd

ipſe non meruit. Et ita licet ſancti non ſunt in
ſtatu merendi. non tñ ſequitur ꝙ non ſint in
ſtatu impetrandi.
Zqun videre de tercio ſez de oꝛõnibꝰ exi
entiũ in purgatoeio Et circa hoc querũ

tur plura ſczʒ vti exñtes in purgatoꝛio oꝛent

nobis · &ι ꝙ ſic oeare em̃ opus eſt caritatiſ

ip̃i autem confirmati ſunt in caritate⸗ſi enim

exiſtentes in caritate non confirmati ante

moetem peo nobis oz-abant . peobabile eſt ꝙ
peo nobis oæꝛent in caritate iam confirmatic
trum exiſtentes in purgatozio oꝛando no
bis conſequantur aliquam vtilitatem. SH p
ſic· Interdum em oeationes quas peo nobiſ fa
ciunt redundant in alleuiationem pene eoeuz

non ꝙ in hoc mereantur cum ſint extra ſtatum

merendi loquendo de merito ꝗꝓpeie dicto. ſed
quia nos melioees Reoenm oeationes effecti
efficacioꝛa facimus ſuffragia ad ſubleuatio⸗
nem eoeum pene. ) Ycrum exiſtentes in pur⸗
gatoeio oeent ꝓ ſeip̃is. ſic: cum em men
taliter clament ad nos vt eis ſubueniamꝰ qð
nobis ſpecialiter mcelligi datur. job.xix. vbi
in pſona eoeum dicitur nohis miſeremim mei.
æc. credendum eſt ꝙ multofoecius clamãt ad
deum vt eis miſe ereatur. Vtrum oeationes ex
iſtentium in purgatoeio ſint eis. e ꝙ ſic.
non quidem quantu; aòd au gmentũ gracie vk
gloeie ſed quo ad mitigationem et abbeeuiati
onem ſue pene· HNec ideo ſequitur ꝙ ſtatim a
ſua pena liberentur. quia nec hoc petunt ſed
deum rogant vt ſcm beneplacitum ſuum eo⸗
rum miſereatur·et hec oeatio exaudit Vtz
oeati ones exiſtentiuũ in purgatoeio vinis ſe
per exaudiantur-P& ꝙ Foste ozationes eozum
non ſemꝑ exaudiuntur ſicut nec noſtre quia ñ
ſic vident voluntatem domini ſicut beati:eo⸗
rum tamen ozationes ꝓſunt multis viuis imo
omnihus niſ ſit impedimentũ ex ꝑte noſtra.ſi
em̃ non ꝓſunt aut hoc eſt qma ſunt in pena et
tunc ſimiiiter oeationes noſtre qui ſumus in
pena non ꝓdeſſent: Fut quia ſunt extra ſtatuzʒ
merendi et tunc ſimiliter oeationes animaruz
beataꝝ nobis non ꝓdeſſent· aut quia cum hꝰ
quod ſunt extra ſtatum merendi adhuc careẽt
viſione dei et hec ratio nulla eſt. quia vt ha⸗
bet.ij.mach.c.vltimo:neemias qui extra me
rendi ſtatum erat et adlouc viſione dei care⸗
bat ꝓ filijs iſrael oeabat · et eius oeatio exau⸗
dita futt.
quitur videre de quarto ſcilicet de no⸗
ſtris muocationibus ſa nerdelm⸗ Se circa
Hhoc queruntur plura ſcilicet vtrum debeamuſ
interpellare ſanctos ad ozandum peo nobis.
Beſponſio ꝙ ſie· vnde job . v. voca ſi eſt qui re⸗
ſpondeat tibi ad alique ſanctoeuzʒ conuertere
Hoſtrũ antem vocare vt dicit ibi gregoaius
Humili peece depoſcere Decreuit autem deꝰ
et voluit q ſanctos rogare deberemus.peimo
peopter noſtram inopiam in merendo vt vbi
noſtra merita non ſuppetunt iuuent aliena.ſe
cundo peopter ſanctoeum gloeiam quia deus
vult ſanctos ſnos gloeificare:et per eos mi-
racula facere in coepozibuset ſalut em in ani
mabus vt ipſos laudemus· tercio peopter dei
reuetentiam. vt peccatoe qui deum offendit

non andeat deum in peopeia perſona adire

ſed amicozum patrocinium imploeare. c-
Vtrum muocandi ſint ſancti non tantum ſu⸗
perioees ſed etiam inferioꝛes. Beſponſio ꝙ vti
le eſt mterdum etiam minoæees ſanctos oeare

Apter quatuoe.pꝛimo qe qnq; aliquis habet
maioꝛze deuocõnẽe ad ſanctũ minoe ꝙᷓ ad ſan
ctũ maioee · deuocõe aũt magis dependet
oꝛacõis effectꝰ.ſco qe quibuſdã ſanctis da⸗
tũ eſt in aliquibꝰ ſpecialibꝰ cauſis pᷣcipue pa
trocinari ſicut beato anthonio ad igne infer⸗
nalem.tercõ vt honoe debitꝰ exhibeat' omnmi
bus a nobis·q̃rto qe plurium oeacõibus qua

doqʒ; impetrat' qð vniꝰ oeacõe nõ impetrare

¶ Cueritur etiã quare nõ inuocamꝰ xp̃ᷣm vt o
rat ꝓ nobis cum ip̃e ſim qð homo dicat ſan
ctus ſanctoꝝ · et ei hm qð homo oeare ouemi⸗
at oꝛõ eſt quidã ae Fe⸗ aüt ſunt pticu
lariũ ſuppoſitoꝝʒ · et ĩideo ſi diceremꝰ xpe oꝛa
ꝓ nobis niſi aliqd addere. videremur hꝰ ad
ꝓſonam xpᷣ referee· Et ita videret eſſe Oſonũ
vel erꝛoꝛi neſtoeijqui diſtinxit in criſto pſo⸗
nam filn hominis a pſona filij dei · vel ereo⸗
ri areij qui ponit ꝓſonaʒ filij minoeem patre ·
Jaͤ ad hos erꝛozꝛes vitandos nõ petimꝰ eius
oꝛacõnem dicentes xp̃ᷣe oeꝛa ꝙ nohis ˖ ſed poci
nus eius mieracõnem dicentes xpe audi nos
et miſerere nobis.¶Sed obicit' ↄtra p̃d icta
quia aut ſumꝰ digni vt ſancti ꝓ nobis oꝛent
et tũc etiã nobis non muocantibꝰ eos ꝓ no⸗
bis oearent Jut ſumus indigni et tüc etiã ſi
eos muocemns ꝓ nobis nõ oeant ergo ſuper
fluũ videtur omino ĩterpellare ꝙ nobis
oꝛent c ꝙ nõ eſt ſupfluũ.qꝛ ex hoc aliquis
dignꝰ fit vt oꝛet ꝓ eo aliquis ſanctꝰ.cum ad
ip̃m in ſaa neceſſitate cũ deuocõne recureit ·

1

Q

De ſacramtis in cõi. j·.
De catheciſino et exoꝛciſmo⸗if.·
De baptiſmo.nij.—
De effectu baptiſmi·ieij.
De baptiſantibꝰ-v.
De baptiſandis vj.
De ſacramto confirmacõis·vij·.
De ſacrameto euchariſtie· viij ·
De materia euchariſtie· ix.
De foema ↄſecracõnis euchariſtie · x·
De onerſiõe que fit in euchariſtia et quomõ
coꝛpꝰ xpᷣi eſt ibi poſt ↄuerſionemxj·
De accidentibꝰ remanetibꝰ ĩ euchariſtia · xij ·
De miniſterio euchariſtie · xij.
De celebeacõne miſſe · xnij · 222
De defectibꝰ ↄtingentibꝰ m miſſa xv·
De audicõne miſſe · xvj.
De vſu euchariſtie · xvij ·
De impedimentis vſus euchariſtie · xviij·
De efficacia euchariſte·xix·

Incipt liber H ſacẽmẽtis ĩ cõi ti · ᷣmꝰ
. .

editis p dei graciã ꝓ mo⸗
dulo tenuitatis mee tribꝰpy⸗
tibꝰ huiꝰ ſumme · . peima· ð
x· pᷣceptis Et ſecũda de vᷣtuci
bẽ et vicijs · Et tercia de con
tractibꝰ. Beſtat vlteriꝰ ꝓſeqᷓ
quartã ꝓtem eiuſdem qᷓ eſt de

ſacramentis . Et peimo dicendum eſt de lacra⸗

mentis in cõi.ſcõo de tribꝰ ſacramentis ĩ ſpe

ciali.ſ.de baptiſmo ↄfirmacõe et euchariſtia

Circa peimũ peimo dicenòð quid ſit ſacramẽ
tů et in quibꝰ ↄſiſtat · ſcdᷣo dato ꝙ ſacrameta
Oſiſtant nõ tm̃ in rebꝰ ſed etiã in verbis ð va
riacõne verboꝝ ſacramentalium tercõ de nu
mero et oꝛdine ſacram̃toꝝ none legis·q̃rto ð
effectu ipoꝝ · qᷓnto de mimiſtris·ſexto de ite⸗
rõe. Cirea peimũ ſcienð ꝙ de rõe ſacramẽeti
noue legis ð ꝗ ̊ eſt mẽcio ſũt tria.ſ.naturał
ſimilitudo ex ꝗᷓ hzʒ aptitudine rep̃ᷣſentandi .·
ctualis ĩſtitucõ occulta ł expᷣſſa ex qᷓ̊ Pabzʒ oe⸗
dimacõz determĩatã rſpectu huiꝰ ſigficati· St
ſpualis ſan cti ficacõ ex qᷓ hʒ vtute efficiẽdi
illò ſignatũ· hec aũt tria Oↄplectit expᷣſſe diffi
nicõ ſacramẽti quã ponit hu·ð ſancto.vic· li.
vj·de ſacram.pte nona ·c·ij · dicens ꝙ ſacram
tum eſt materiale elementũu extrinſecus ocubłk
ſuppoſitũ.Ex inſtitucõe ſignificãs. Ex ſimili⸗
tudine repᷣſentãs· Et ex ſanctificacõne aliquã
Sraciã inuiſibilẽ ↄferens · Sumitur aũt in pdi
cta diffimcõne elem̃tum ꝓ quacũqʒ re ſenſi⸗
bili. Oculus vero ſumitur ibi cõiter ꝓ quo⸗
cumqʒ ſenſu:ſimilitudo aũt ſum᷑ ibi nõ ꝙ ſi
miiuoine pticipacõnis · ſ.eiuſoez qualitatis
quia talis ſimilitudo nõ poſſet eſſe viſibinium
ad inniſibilia· ſed ꝓ ſimilitudine repᷣſentacõ
ms ſz̊m quãdam ꝗꝓpoæcionabilitate;· Yt ſicut
ſe habet aqua ad lauandũ ſoedeſ coꝛpales ſic
gracia ad ſpirituales.Eſto aũt mũe omibus
ſacramẽtis tam legis nature ꝙ; legis ſeripte
ꝙ legis noue ꝙ conſiſtant in rebus viſibili⸗
bus inuiſibilez graciã ſignificãtibꝰ. ſpeciale
tamen eſt ſacramentis noue legis ꝙ ↄſiſtant

etiã in verbis cuz ſint oedmata pencipaliter

ad ſanctificacõnem ſanctificacõ vero creatu
re fit p verbum dei et oꝛacõnem ſcòo thi. iij·

⸗„ „

nde magiſter ſen· li. iiij· diſtin · i. dicit ꝙ ſa⸗

cramenta ↄſiſtunt in duobꝰ.ſ.in verbis et re⸗
bus qꝗᷓ etiã duo tanguntur in peedicta diffini
cõne:Nam res tangunt᷑' ibi ꝓ hoc qð dicitur
materiale elementù verba vero intelligunt
pꝓ hꝰ qð dici ex ſanctificacõe qe h fit ꝓꝑ verbũ
dei vt dictũ eſt. Bequirũt᷑ etiã ĩ ſacmetis fctã

ſzm hu. ꝗᷓ ſm mgrm pᷣhendi pnt ſub rebꝰ.In

tencõ ec ꝓferetis reqrit' q́ in vbis ĩtelligit.
Irca ſcòm.ſ.de variacõibꝰ vboꝝ ſacme
tal iũ qrunt' ꝓplura.ſ.vta liceat variare v
ba determĩata ĩ alia vba ſignificãtia ið q;
ñ vñ h̊m cheologoſ ſubtiliꝰ ↄſiderãtes bapti
ſmꝰ ñ eſſz ſiqs ĩ nõie genitoeis et genni bapti
ſarz qꝛ nõ eſt data uis niſi noibus pſonas peĩ᷑

cipaliter ſignificãtibꝰ. dctã vo noia licʒ ꝓ p

ſoĩs ſupponãt ñ tñ ſigficãt mõ peĩcipali ſʒ po
ciꝰ nocõs ſiue eẽ actꝰ pſoãles ſjm pe:et ſco·

Quidã vo canoniſte vt gof · et jo · dixerüt ꝙ ſi
quis mõ pᷣdicto· ſ·. in nomĩe genitoꝛis et gem

ti baptiſaret baptiſatꝰ eſtz. tuciꝰ tñ eſſet ꝙ re
baptiſaret ſub ↄdicõe Ytu addicõ vł di⸗

minucõ impediat baptiſmũ · & ꝙ circa om̃es

iſtas mutatõs que poſſunt in fo ema ſacramen

toꝝ ↄtingere duo poſſunt ↄſiderari vnũ qui⸗
dẽ ex pte eiꝰ qii ꝓfert verba cuiꝰ intencio
requiritur ad ſacramtũ vt infra dicet.et ideo

ſi intendat ꝑ hmoi addicõnem vł diminucõz

aliũ ritũ inducere qui nõ ſit ab eccleſia rece⸗
pꝓtus nõ videt pfici ſacramentũ qe nõ vider
ꝙ mtendat facere qð facit eccleſia · Fliud e
ex pꝑte ſignificacõis verboꝝ · cum em̃ verba o
perentur in ſacramtis qᷓntũ ad ſenſum quẽ fa⸗
ciut· optet ↄſiderare vt ꝓ talem mutacõneʒ
tollatur ſenſus verboꝛx debitꝰ qe ſi ſic mani
feſtũ eſt ꝙ tollitur virtus ſacramti · Circa di⸗
minucõʒ igitur ſcienð ꝙſi diminuat aliquiò
eoꝝ que ſunt de ſubſtãcia foeme ſacramtalis
tollitur debitus ſenſus verboꝝ et ideo nõ ꝓ
ficitur ſacramtũ. Vñ dicit diomſiꝰ.li.de ſpiri

tuſancto ſiquis ita baptiſari ꝓcuret vt de pee

dictis noibus vnum pᷣtermittat.ſ.patrem aut
filiũ aut ſpiritũſanctũ ſine pfectõe baptiſabit
Bi aũt ſubtrahat' aliq̃d qð nõ eſt de ſubſtan⸗
cia fozme tab · diminucõ taliſnõ tollit debitũ
ſenſum verboꝛ · et p ↄſequẽs nec ſac ram̃ti p⸗
fectionem.ſicut in foꝛ ma euchariſtie q eſt. B
eſt em̃ coꝛpus meũ·li em ſublatũ nõ tollit de
bitũ ſenſum verboꝝ et iõ nõ impedit pfectio
nem ꝙuis poſſit dtingere ꝙ ille qᷓ pᷣtermittit
ex negligecia vł ↄteptu peccet.e Circa addi
cionẽ vero ↄſiderandũ eſt ꝙ ↄtingit aliqñ ap
poni qð eſt coꝛruptm̃ debiti ſenſus·puta ſi ali
quis dicat ĩ nõie patris maioeis et filij mino

ris ſicut areiani baptiſabant· et iõ talis addi

cõ tolłlit vtute ſacram̃ti.Si vo fit talis addi⸗
cõ que nõ auferat debitũ ſenſum· nõ tollit᷑ vᷣ
tus ſacram̃ti Sz nũquid refert vti talis ad
dicõ fiat in peicipio:medio et fine · ꝙ nõ
vñ ſi aliquis dicat.ego te baptiſo i noĩe pa
tris omnipotentis et filij eiꝰ vnigeniti et ſpi⸗
rituſſancti pacliti erit verũ baptiſma. Et ſimi⸗
liter ſiquis dicat ego te baptiſo in nõie pꝛis
et filij et ſpũſſanctiꝰ et beata vᷣgo te adiuuet
erit verũ baptiſma·et ſimiliter ſiquis dicat e
8o johãnes baptiſo te · ec · hec tho. Quid ſi
dicatur ego te babtiſo. in nõie patris et filij
et ſpi . ſ. et beate vᷣginis ꝙ nõ eſt haptiſa⸗
tus quia dicitur· i. coæ·x· nũquid paulꝰ ꝓ no
bis crucifixꝰ eſt aut in noie pauli baptiſati e
ſtis. ſed hoc verum eſt ſi in nomine beate vir
Sinis intelligat baptiſari ſicut in nomine tri
nitatis quo baptiſmꝰ ↄſecratur.talis em ſen⸗

tute ſacramti.ſi vo ĩtelliga ꝙ addi ĩ noĩe
ate vigis ñ ꝙ nomẽ beate vginis aliqᷣd ope
ĩ baptiſmo. ſʒ vt eiꝰ interceſſio ꝓſit baptiſato

ſuꝶ ↄtrariꝰ eſt verł fidei et ꝑ ↄñs eiranebe

àd ofereòð Sciã baptiſmale. ñ tolli pfectõ ſa

ẽmẽti. H tho.q Quid ſi oeacõ aliqᷓ diſtingua
Ota fozmã baptiſmi Hñndit ſco.ꝙ nõ eſt bapti⸗
ſinꝰ qe diſtinctio nõ pᷣt determiare alteram ꝓ
tem et idem dicit ſi appponat odicõ aliqua

q̃ ñ extat. Vcꝝ coeruptio impediat effectũ
ſacramenti MÆα aut eſt tanta cozrupcõ ꝙ non
manet idem ſenſus aliquo mõ Aen eſt ſacẽ
mẽetũ.aut ñ ẽ tãta qn maneat ſenſus ſʒm vſus
accõmodacõnem licet nõ ſecundũ inſtitncõiſ

peime rectã fozmacõnem . ſicut patet in pue⸗
ro balbuciete qᷓ tamè mtelligit᷑ et eſt exeplũ
ñm peiſci:ſi dicere' olli ꝓ illi.et tũc eſt ſacra

mentum ſi fiat ex ſimplicitate non ex dĩoe ſi⸗
ne apteañ ſiue aptepoſt · vñ dicit de vſe di·
iiij· retulerũt· Qð ſi Otingat aliquẽ infringen
o linguã ꝗꝓpter igndꝛãciã dicere in nomme
patrias ?c. nõ ẽ vholei ſandꝰ gqe ſanꝰ eſt 1n ⸗
ſus hec boñ.q Vt intereupcõ impediat

cpſi ſit tanta interꝛupcõ verboꝛũ ꝙ mtercipia

tur intencõ ꝓnũuciãtis· tollitur ſenſus debitꝰ
et ꝓ oñs vtꝰ ſacram̃ti ñ tñ tollit᷑ qñ ẽ ita ꝓua
intereupcõ ꝙ ꝓferetis nõ aufert intencõʒ et ĩ
tellectũ .hec cho. Vtꝝ trãſpoſicõ impediat
M ſi mutet ſenſum locucõis qʒ hʒ ex vi oꝛdi⸗
nis verboꝝꝛ impeditur virtꝰ ſacramti vt ſi di
cat' ego patris et filij baptiſo te in nõie ſpiri⸗

rituſſancti.qe ex vi oꝛdinis tab eſt ſenſus ego

qui ſum patris et filij· baptiſo te ꝛc · qꝛ ex vi v
boꝝ nõ eſt ſenſus ꝙ ego baptiſem te ſʒ aliqd
in te ꝓꝑ nomè patris æc· Si autẽ ſenſum locucõ

nis nõ varient nõ tollitur virtꝰ ſacramęti ſe⸗

cundũ qð ph̊ dicit qð nola et verba trãſpoſi
ta idem ſignificãt·. G̊ rich;. KRttẽdenda eſt etiaz
intencõ ſi em fiat trãſpoſicõ ex ſimplicita te ſi
ne ereoꝛis dogmatiſatione nõ noczʒ vt ſi dice
rem in noĩe pa:et fi·ꝛc · Racõ huiꝰ eſt qe oꝛdo
intelligit' in ipᷣis vᷣbis eo ꝙ filiꝰ ꝓcedit a pa
tre:et ideo ita nõ opoæstet expeimere oedinez
ſicut noĩa ꝓpſonarũ.Si aũt fiat ex malicia no⸗
cet.qe mutare foemã eccleſie nõ eſt bonũ.

Irca terciũ:· ſ.numerũ et oꝛdine ſacmęto⸗

Nꝛũ noue legis ſciẽdum ꝙ ſacram̃ta noue
legis ſunt.vij.ſ.baptiſmꝰ.ↄfirmacõ euchari⸗
ſtia·penitecia: extrema vnctio· oꝛdo·et matri
moniũ ſunt em̃ oedinata ad medicandũ infir
mitates ſpũales que ſunt ſeptem.eſt em̃ minfir
mitas pene ct culpe·. Infirmitas culpe eſt tri⸗
pꝓlex·ſ.oeigialis ↄtra quã eſt baptiſmꝰ.actua
lis moetalis contra quam eſt penitencia. et
actualis vemalis contra quaʒ eſt extrema vn⸗
ctio· Defectꝰ aũt pene eſt qdeuplex.ſ.ignoeã
cia dtra quã eſt oꝛedo m quo traditur ptãs di⸗
ſcernendi Infirmitas ↄtra quã eſt ↄfirmacio
Nalicia Otra quã eſt euchariſtia·et ex his cõ
flata ↄcupiſcentia ðtra quã eſt matrimonium
Nec em̃ qᷓ̃tuoe vt dicit beda ex peccato nobis
inflicta ſunt · Sciendũ em̃ ſm rich.ꝙ ſemꝑ di
Sne recipieti ſacramentũ oedinis ofertur ali
qua illuiacõ ↄtra ignoꝛãciaz que eſt in homi
ne racõne peccati oeiginalis tantũ.licet non
ſemper appareat m effectu hominẽ illumina
cõnem recepiſſe talem illa tñ illuminacõ totã
illa ignoꝛãciam non tollit ſed minuit. Dicit
aũt quodlibet p̃dictoꝝ ſacramentoꝝ vnum
ſacrametum ab vna ꝓfectiõe finis ſicut dici
vna domꝰ.qæ liczʒ in ipſa gerãtur plura totuʒ
tñ qð ibi gerit ad vnũ ſignificanð et efficie⸗
dum oedinatur. Deimo aute oedinantur illa

ſacramẽta qᷓ̃ reſpiciunt cõiter om̃s puta bapti
ſmꝰ ofirmacõ euchariſtia pñia extrema vncti

Doſtea qᷓ reſpiciũt ſpecialiter ahquoſ vt vlti⸗

ma duo oedo et matrimoniũ- Inter pema vo

Inq;· peimo oedinatur illud qð eſt ſacram̃tnz

intrãciũ·ſ.bap·vlcio illud qdð e exeũciũ · ſ.ex⸗
trema vnctio.media aũt ſunt ꝓgredieciuz⸗ m
ter que peimo oedinatur illò qò ptinet ad S⸗

cie collate ↄſeruacõnem.ſ.ↄfirmacõ.ſcðo il⸗

lud q eſt ad eius augmẽtum et roboeacõneʒ
ſ.euchariſtia.tercõ illud qð eſt ad eiꝰ ſi ſit a⸗
miſſa repacõnem.ſ.penitencia. Inter vltiã vo
dDuo·peimo oꝛdĩatur illò qð reſpicit pfectos
ſ.oꝛdo.ſcðo illò qð reſpicit impfectos.f.ma⸗
trimoniũ · c Wubitarʒ aũt aliqs de aſpſione a

que bñdicte an ſit ſacramtũ ꝓ eo ꝙ eſt otra p

dicta vemalia remed iũ e ꝙ nõ eſt ſacramtu
qꝛ ꝓ aſpſionẽ aque bndicte remittũtur venia
Lia ꝓ modũ meriti inquãtum.ſ. excitat motuʒ

volutatis ſiue feruoæze caritatis ꝓ quem fit re

miſſio peccatoꝝ veniatiũ nõ canꝙ; ꝑ vmm ſac
menti:ſacram̃ta vero ſignificant rem ſacrã vt
ſaerantẽ actu ꝓ virtutẽ ſacram̃ti ñ ꝓꝑ modũ me
riti · hec ric B. ſzm aũt tho-m q̃rto· aqua bñdi⸗
cta oedinatur directe ad tolledum impedim

tũ vñ datur ↄtra neq̃ciaʒ demonũ et venialia

et ome qð p̃ᷣt impedire ſacramtoꝝ effectũ. Vn

de nõ eſt ſacramtum ſed quoddã facrametale

quaſi diſpoſicõ ꝗdaʒ ad ſacram̃ta eE nota
cũ aqua nõ hñdicta ador aque bñdicte · fit
EHm boiĩ.nij· ſen.di.xn.q:v. tota bñdicta.et

ide eſt de oleo nõ ↄſecrato ex · de ↄſe· ec · in

dubijs et idem dicunt tho· et Pe Hubiraret
etiã aliqs de iuramto vta ht ſacrametum cu
vocetur cõnter. Daeram̃tum iuramẽti q; Hʒ
q̃ndã habituòinẽ ad res ſacras. mqntũ.ſ.eſt
cõteſtacõ qã ꝓ ſacra vł aliqd ſac · et ex hꝰ
dicitur iuram̃tũ eſſe ſacrametũ. nõ eadem rõe
qua nũc loqmur de facram̃tis ſed eqnoce ſum
pto nõie ſacram̃ti vel anologice. ſ. ſm diner⸗
ſam habitudinẽ ad aliquid vnn qð eſt res ſa⸗

frea qrtũſ: effectũ ſacram̃ton ſcienduz

ꝙ effectꝰ ſacrametoꝝ noune legis eſt du
plex· vnꝰ peincipalis.ſ.gracia gtũ facies ad
quã peincipaliter oꝛdinãt. lius ſecudarius
pambulꝰ er diſpoſicõ et oedmacõ ad vlterio⸗
rem ꝓfectionẽe ·ſ. graciã gtu facietez Et iſte di
citur caracter vł aliquis oænatꝰ aĩe m ſacra⸗
mentis in qui bꝰ nõ impeinntur caracter. Di⸗
cuntur aũt ſacrameta cauſare duo p̃dicta ſm
boñn.nõ quaſi faciãt ea in aia ſed qꝛ vᷣtꝰ dei ſu
ſcipientibꝰ ſacram̃ta aſſiſtit ad infundendum
illa ex oꝛdĩacõne ſua.mt. vlti·qui crediderit

et baptiſatus fu.ſal.erit. Vñ dicit augꝰ. ix · ð

ci · dei · c. vij . ꝙ ſpuſſanctꝰ opat intrnſecꝰ vt
valeat medicina qᷣ exhibet extrinſecꝰ. ſñſtit
aũt ad hoe tũc vᷣtus diuina merito paſſicis

xp̃i. Iñ ſup illð Ho.v.in ſibitudinẽ pᷣnaricaci

onis ade · dicit głoex latere xp̃i ꝓfluxerunt
ſacram̃ta· ſ.aqua ablucõis et ſanguis redem
pcionis · ꝓ que ſaluata eſt eccleſia:et ſpeciali
ter de baptiſmo haber de ole · di. inmj · Peie et
e de bap.maioees:ccaute. S querat' qᷣd

ſit earacter ꝓut hic accipit. dicenð ꝙ ſzm ꝙ
elici poteſt ex ſcriptis magiſtro“ caracter eſt
quoddã ſpuale ſi gnũ aĩe diumitꝰ impᷣſſum · S
cie gnificatm̃ et qᷓntũ eſt de ſe as graciã dꝝ
ſpoſitiuũ:dei cuiꝰ gracia eſt et ſmmilitudo cõ
figuratm̃ et popuii dei ſm fidei ſtatũ diſticti
uũ reddens hoĩem habẽtem ip̃m ſpualiũ actu
um ↄmunicatm cuiuſmodi ſunt miſtracõ vł re
cepcõ ſacram̃toꝝ et indelebiliter pmãſiaum
vn angs.caractere ſemel impoſito nunq; ali⸗
quis eo carebit · G aũt verũ nõ eſſet niſi ꝑ ſac
mentũ illò aliq̃d ꝓpetuũ aĩa recipet. Qma ve
ro vt dictũ eſt caracter eſt ſignũ diſtinctm̃ po
puli dei hm ſtatũ fidei Ideo impeimit tiñ in
ſacramentis recipientibꝰ determinatum fidei
ſtatũ·Priplex è autezʒ ſtatus fidei in eccleſia
militante et ſecundum hoc eſt triplex diſtin⸗
ctio ſicut in exercitu:pꝛima cõmunis tociꝰ ex
ercitꝰ ab alio exercitu/ſcda ſpecialis milituʒ
a popularibꝰ.tercia ſpecialſſima ducis ab v⸗
triſq;· peima reſpicit ſtatũ fidei gignende et B
fit ꝓ caracterem baptiſmi· ſcda ſtatũ fidei de
fendende ab aduerſarijs et B fit p caracterez
Ofirmacõnis.· tercia ſtatũ fidei multiplicande
m alijs et docẽde et hec fit p caracterẽ oꝛdi⸗
msS· peima eſt bonoꝝ a malis ſen fideliũ ab ĩ
fidelibꝰ.ſecunda foecium ab mfirmis · tercia
clericoꝝ a laycis hec boñ-
C Arca ꝗntu.ſ.miniſtros ſacramtoꝝ qrunt
plura · ſ.vtꝝ poteſtas miſterij ↄuemiat e
ciaʒ malis in ſacram̃tis c ꝙ ſic: qdã em̃ ſunt
de ſubſtãcia ſacram̃ti et G̊ omiſſa ſacrameta e
uacuant. quedã vo ↄgruẽcia et hec ſi omitta
nõ euacuãtbonitas vero miniſtri de ↄgruen
cia eſt nõ de ſubſtãcia.Haz ea que ſunt de ſuh
ſtãcia opoetet eſſe certa.bonitaſ vero miniſtri
incerta eſt iõ ſi deſit nõ eſt minꝰ ſacramtũ vñ

augꝰ.ſup ið jo.peimo ſup quẽ videris ꝛcdic

quid inquit tibi facit miſter malꝰ vbi bonꝰ
dñs et habet' de dſe . di inj· baptiſmus· Id B
etiã eſt æ · e.di.c.romañ.ex.e.qcnoe.c. ſequẽ
tibꝰ et płurihꝰ alijs .· Vta ſanctitas miſtri
opetur aliquid ad effectũ ſacram̃ti oc eſt qᷓ
rere vtrũ ſanctioꝛ miniſtex melioꝛe effectũ ſa⸗
cramẽti faciat & ꝙ nõ vn auguꝰ. ſupꝑ jo.tra⸗
ctatu · v. et habet de conſe · di· ij · cũ baptiſa
cur.n datur inquit imp baptiſmꝰ ꝓ impes mi
niſtros⸗G i etiã ꝓbatur in pluribꝰ alijs· c. e
iuſdem diſtinctõnis. Sciendũ tñ ꝙ in ſacram̃
to quedã ſunt ſubſtãcialia et in his nõ plꝰ va

let opacõ boni miniſtri q; mali q deus ibi o⸗

peratur vt actoe hõ vt miniſter. quedaz vero
non ſunt ſubſtãcialia vt ſacram̃talia et cæões
et himoiet in his p̃t valero ſanctitas et boni
tas miniſtri et ;̊ᷓ pꝑ accides nõ pꝑ ſe quãtũ.ſaò
aliquos effectꝰ accidetales ſacram̃to nõ eſſẽ
ciales ſm pe: et ric̊. vel dicenð ꝙ illud qð e
effectꝰ ſacramti nõ impetrat' oꝛõne eccleſe

vE mmiſtri · ſed ſolũ paſſione et merito xp̃i:en

ius vᷣtus opatur in ſacram̃tis vt dictũ eſt. vñ
effectꝰ ſacrameti nõ datur melioæ p munſtrũ
melioeé. aliqd tñ annexũ impetrar pt recipie
ti ſacramcũ pꝑ denocõzʒ miſtri. ſʒ tñ mſter nõ o
Patur ſ impetrat opandũ a deo-ſancti em̃ ali

qa muemuͤtur baptiſando obtinuiſſe Piſ quos
Haptiſabãt ſamtate coepiſ. vt ſanctꝰ ſilueſter
onſtantino mundacionem lepee. Vtrum
mali peccent diſpenſando ſacramta ρα ꝙ ſic
nam aliquss in agedo peccat ex hoc qò opa
nõ ſIʒm q opꝑtet vtz p ꝓphm.v.ethi:ẽ at ↄueni
ens vt m miltri ſacramtoꝝ ſint iuſti et mundi

qe mniſtri debent dño ↄfoemari ſzm illud le⸗

uiti ·xxix· ſcti eritis . æc.et ideo nõ ẽ dubiũ q̃n
mali exhibentes ſe miniſtros dei et eccleſie ĩ
diſpenſacõne ſacrametoꝝ peccet · et qe B pec
catum ptinet ad ireeuereciã dei et ↄtaminaci
onem ſacramtoeũ quãtum eſt ex pte ip̃iꝰ hõis
peccatoeis: licʒ ſancta im ſe et mcontamma⸗
bilia ſint. ↄlſeques eſt ꝙ tale peccatũ eſt mo⸗
tale ex genere ſuo.hec tho. Vta malꝰ mi⸗
niſter cui offert᷑ puer baptiſandus in piculò
moetis exiſtens ſit ꝓplexus vt infra vbi a
gitur de his que requimrũtur ex pte baptiſanci
um. q Vtꝝ ſuſcipies ſacramtuʒ a malo mini⸗
ſtro peccet E ille qui ad ſacramẽeta accedit
ſuſcipit quidem ſacramtũ a miſtro eccleſie nõ
mquãtum eſt talis pſona ſed inquãtum eſt mi
niſter eccleſie· et ideo quãdiu mimiſter ab ec⸗
cleſia toleratur· ille qᷓ ab eo ſuſcipit ſacrame⸗
tuzʒ nõ ↄmũicat eiꝰ peccato ſed cõicat eccle⸗
ſie que tã ᷓ mmiſtrũ exhibz eũ vñ ñ peccat in

Hoc niſi foete ꝓ accidẽs cõicando eiꝰ pecca⸗

to vel ↄſenctendo ſi Bᷓ ipᷣ̃o faueat ei vel foue⸗
at eũ in peccato.vñ dato etiã ꝙ malꝰ pᷣſbiter
peccet ſacram̃tum ↄferedo nõ tñ opoetet qð
ſumes vł petes ab eo ec pᷣter cãm neceſſitatis
peccet. ꝓpter duo. peimo qæ nõ p̃t eſſe certus
ꝙ ille ſit ĩ peccato moetali cui ſpirituſſanctꝰ
cooꝑpatur miſtrati iuſti ficacõz impij. ſecundo
qe petit qð iuſtũ eſt qꝛ ſacramta a ſuo p̃ſbite⸗
ro recipe debz. nec ꝓ hꝰ cogit nec inducit eũ
ad peccãdum qę ille reddere p̃t nõ peccando
qð debz . Bi vero ab eccleſia nõ tolerat' puta

cum degradatur ſuſpendit vel excõicat. pec

cat qui ab eo recipit ſacram̃tuz. qe cõicat pec
cato ipſiꝰ niſi cũ in neceſſitate ſuſcłpet ab eo
baptiſmũ . H de tho· et pe.q VYti angeli poſ⸗
ſint eſſe mĩſtri ſacramtoꝝ e vt ſupea dictuz
eſt tota virtus ſacamentoꝝ a paſſione xp̃ᷣi di
uatur ꝗᷓ eſt eiꝰ Gm ꝙ hõ cui in natura ofoꝛmã
tur hõies nõ angeli ſ̊ iſzm paſſionẽ dicit mo⸗
dicũu ab angelis mmoeatꝰ vt patet ad hebẽz.
xij· et ideo ad hõies ptinet diſpenſare ſacra⸗
menta nõ ad angelos. Sciendũ tñ ꝙ ſicut po⸗
tenciã ſuã nõ alligauit deꝰ ſacramentis quin
poſſit ſine ſacram̃tis effectꝰ ſacramtoꝝ ↄfer
re ſta etiã potenciam ſuã nõ alligauit miſtris
eccleſie quin etiam angeli poſſint veritatẽ mi
niſterij ↄferee m acramtis·et qe boni angeli
ſint nucij veritatis ideo ſi aliqdð ſacramẽtale
miſteriũ a boms angelis ꝓficeret' ratum eſſe
hah endũ qe ↄſtare debz hoc fieri autoꝛidiui
na ſicut quedã templa dicuntur miſterio ãge⸗
loꝝ ſecrata.Si vero demones qui ſunt ſpuũs
medacij aliq ſacramtale mĩſteriũ exhiberet
non eſſet ratũ habend ũ . hec tho. We inten⸗
cõne aũt et fide vti requirãtur in miſtris ſa⸗
crameto vide infra vbi agitur de his qᷓ rej̃

e

runt ex pte baptiſanciũ·
¶ Mn ſextũ. ſ.iteracõzʒ ſacram̃toꝝ qᷓrunt

plura·.ſ·vtrũ poſſint iterari & tria ſac̃⸗
meta penitꝰ iterari non poſſunt nec debẽt ſcz
baptiſinꝰ et oꝛdo·i.qi :quidã in pemcipio ſi⸗
militer ofirmacõ. de dſe. di · iiij · dictuz eſt et
c.de hoĩe q ergo non pnt iterari ideo nichil

facit qui iterat:qe vero nõ debẽt · ideo qui ſci

enter iterat Suiſſime peccat· Geliqua vero q̃⸗
tuoe iterari poſſunt · ſ.matrimoniũ· xxxj·q· ĩ · a
periant et· ciſe · Itenmeuchariſtia de dle · di · ij ·
quotidie· Itẽ penitẽcia ex · de pe· et re · omnis
Kem extrema vnctõ xxxv · di · ilõ. Racõ aute
Pon eſt q nullum ſacramẽtale nec ſacramtuũ

qð habet effectũ ꝓpetuũ debz terari · qe oſtẽ

deret ſacramtũ nõ fuiſſe efficax ad facienduz
illũ effectũ et ſic fieret miuria illi ſacrameto
i.qi.quidã·. ſacram̃tuz aũt qð habz effectum
nõ ꝓpetuum poteſt iterari ſine iniuria vt effe
ctꝰ pditꝰ merito recuꝑet.qe ergo peima tria
effectũ habent ꝓpetun.impeimũit em caracte

rem indelibi lẽ mm aĩa qui exquo ſemel impꝛi⸗

mic᷑ ampliꝰ nõ poteſt impeimm et ile ekffect?
peimꝰ ſie quo nichil fit eſt ꝓpetuus ideo nõ

poſſunt nec debent iterari · et qe etiã ſic ſtatu⸗
it dñs.vñ ſi aliquis reſuſcitaret non eſſet re⸗

baptiſandꝰ vel reoedinandꝰ vel ↄfirmandꝰ.
GSecꝰ aũt eſt de alijs quatuoe ſacramtis· ꝓba
B diuerſitas ab aug· xxij·q· vij· licite et · 1. q· i
ꝙ quidã · Quidã aut dicũt ꝙ nullũ ſacram̃tuʒ
eſt iterandum. ꝓ quibꝰ facit aug dicens nul
li ſacramto eſt miuria facieda ergo nullũ ſac
mentũ eſt iteranð qꝛ de tali iniuria loqtur de
Oſe.dꝛ.nij·oſtenditur· Cõcoedãdo vero p̃t di
ci ſine pᷣindicõ ꝙ ſacramẽtum iĩterari p̃t intel

ligitur dupli. vno mõ reſpectu eiuſdes ſume

tis et ſic veꝝn eſt ꝙ ſupeadicta qᷓtuoe ſacrame
ta poſſint iterari ·qe ab eodẽ pñt pluries ſumi
Flio mõ reſpectu eiuſdẽ effectꝰ et ſic verũ ẽ
ꝙ etiã illa quatuoe iterari nõ debẽt · ſi em ite⸗
rarentur ad eundẽ effectũ in numero ad queʒ
peiꝰ fuiſſent ſumpta et collata.fieret ip̃is ĩiu
ria acſi fuiſſent peiꝰ ab effectu ſuo vacua cuʒ
tamẽ ſemꝑ habeãt ſuũ effectũ niſi aſſit impe⸗
dimentum ex pte ſumętis· Iterari tam poſſunt
ab eodẽ ad effectũ nouũ ſine miuria ſacramẽ
ti rõne p̃dicta.Que eſt pena iterato ↄferen
tis bapti ſmũ qi ſcienter aliquẽ rebaptiſa

nerit ſzm hoſti · ti · de apoſtoſia talis ſi ſit cle⸗

ricꝰ eſt ſzm canones deponedꝰ ar · de dſe · di.

iiij. eos quos et · c· qui bis· ſi ſit lapcꝰ ẽ excõ
muicandꝰ et pena guioei plectedꝰ vt dicitur

ibidem nec pᷣt oꝛdinari vñ etiã acholitꝰ qᷓ mi⸗

ſteriũ p̃buit ſcicter p̃ſbitero rebaptiſanti ſi pu

hlieũ ſit nõ debz ad oedines ꝓmoueri niſi re⸗
ligionẽ intret vbi fauoee rel igiomis pᷣt ſecum
diſpenſari. Si vero ſit occultũ cũ de pena pe⸗
niteciã egerit ꝓmoueri pᷣt e de apoſto· ex li⸗

teimn Si vero rebaptiſ⸗ auignoeãter ign oꝛã

ci a facti · exhibita debita diligeneia oĩmode
ex cuſatur.Si aut ignoꝛãcia iuris non excuſa
qꝛ tab ignoꝛãcia in talibꝰ nõ excuſat⸗ Szm le
ges vero q̃ᷓ rebaptiſat e ſi ſit laicꝰ ðᷣcapitãdꝰ
D vo ſit pᷣſ biter ẽ tãq; indignꝰ ſacerdocio de

ponẽdꝰ.C.ne ſan. bapeiſ.ite. l. i · ¶ Que ẽ pe
na ſuſcipientis iterato baptiſmuz · ſecudũ
leg es videt᷑ eſſe decapitãdꝰ vt pdicta lege
ſzm vero canones qui ſponte vel coacte odi⸗
cõnaliter fuerint rebaptiſati · nõ poſſunt ꝓmo
ueri · Et idez intellige ſi ignoꝛanter et poſtea
cũ ſcinerint ratũ habuerint di.l.Ofirmãduz et
1.q:vij· in qualibzʒ ·hoc aũt fuit ſtatutũ ter
reuereciã ſaerameti et in deteſtacõnem murt
ancium ſacrameto n habitu tam clericali ð⸗
bent iſti vinere et ſic retinebũt peiuilegiũ cle
ricale·di.lxxxj·dictũ · et de ðſe⸗ di · v· dictum
qui aũt ignoꝛãter fuerit rebaptiſati ſicut inter
dum fit de pueris vł coacti abſolnte ꝓoſſunt
ꝓmoueri de iure ſzm aliquos ex ꝗbꝰ eſt hoſt.
ſzm vero alios de diſpenſacõne ep̃i · et hoc eſt
tucius ſzm gof · et . i · q· inj · placuit · de vtriſq;
habe di . ii · eoſ quoſ· Obuiae tñ p̃dictis vnde
t de conſe. di. iiij . qͥ bis . vbi dicitur ſiãs eſt
ignorãter rebaptiſatus non indiget ꝓ eo pe⸗
nitere ſed tamen ireegularis eſt et non p̃t peo
moueri niſi neceſſitas magna cogat ſecũs
dum bar . hoc intelligitur de ignorãcia iuris

que nõ excuſat et cũ dicit ꝙ talis nõ indiger
ꝓ eo penitere ſupplet verũ eſt rãtũ quãtuʒ a⸗

alias . Izm hu.vero intelligit nõ tm̃ de igno

rancia iuris ſed er facti · et factũ fuit hoc oli
in odiũ rebaptiſancium· ſed hodie bñ poſſunt

tales ꝓmoneri qura tales oĩno excuſat igno⸗

rãcia facti et he reſponſiones haben in glo-·

pᷣdicti.c.qui bis·ponunt etiã a gof· ptim in
ſumma ſua ti· de ſacrameètis nõ iteranðò · Quod
vero dicitur ibi niſi neceſſitas cogatet addi
quia imminẽete neceſſeate eſt cum talibus ꝓp e
piſcopũ diſpenlandũ · Zzm aũt ſcotũ illð· c. qᷓ
bio. ch accipiatur ex penitẽciali theodo⸗i epi

ſcopi eantuari · infligere ñ p̃t irregularitates
niſi foꝛte dicatur ꝙ oĩa:c.a graciane in coe⸗

pe decretoꝝ incoæpata ſunt a papa ↄfirma⸗
ta:hoc tame non eſt mamfeſtũ ſicut eſt mani⸗
feſtũ ꝙ oĩa que ſunt in coꝛꝑe decretal iũ ſunt
per papã ↄfirmata· hoc em patz y ꝓhemiunm
bonifarij viij Etc ſi di catur liez ile epiſcopꝰ
nõ potuerit ius illud odere. innuit tn papaz
illud ius odidiſſe cum dicit hm canones H
gloſatoꝛ deberet oſtedere vbi ſit ſup hboc edi⸗
tus canon et hoc nõ facit.poreſt ergo dici ꝙ
ignoꝛãtia dumõ ſit ꝓbabilis ſient excuſat to⸗
taliter oferẽtem a pena ireegularitatis · ita et
ſuſcipientẽ. vmuerſal ter em pena canõica ñ
incureitur niſi a latoꝛe canõis inferat vbi er
8 0 nõ inuenitur ex vi verboꝝ inflicta· dicen
dũu eſt ꝙ nulla eſt. verba em̃ ↄſtitucõnuz pena

lium nõ ſunt amplianda ſed pociꝰ reſtringen

da ſecundu regulam iuris. hec ſcotꝰ. Qð aũt

dictũ eſt de rebaptiſato. intelligendũ eſt etiã

de reoꝛdmato vel recõfirmato ar. di lxviij⸗
c· i. et de dſe . di · xj · dictuz · et di · l. p̃ſ biteros ·
ita dicũt canomſte · Jed ſcotus dicit Otrat᷑iuz
cum nõ inueniatur expeeſſe in iure irzegulari
tas inflicta ꝓ iteracione ↄfirmacõnis. et hꝰ
Ofirmatur per illð ·c.dictũ.vbi infligitur pe
na ꝓ iteracõne ↄfirmacõnis et nõ pena iree⸗
gularitatis · Sed magis innu oppoſntũ · ſ· ex

erciciũ officij clericalis. De pena etiã talibꝰ
imponeda dicetur infra cuz de menſura ſatiſ

factionis aget' Quid de illo qui dubitate ꝓ

babiliter vtrũ ſic baptiſatꝰ vel dfirmatꝰ vel
oꝛdinatus h ꝙ ſine piculo ꝗꝓpter tale dubiũ
poteſt bapti ſari osdinari et Ofirmari quia no
intelligitur iteratũ qð neſcitur eſſe factum · de
conſedi.i. ſolennit atẽ et di · inj · ſi nullam · et
ex · de p̃ſbitero nõ bap · veniẽs vnde ſi habna
diligentia requirendo·ſ.a familiaribꝰ eiꝰ et
notis.de eo p aliqnẽ ſciri nõ poſſit ꝙ baptiſa
tus fuerit intrepide rhaptiſari poterit de dſe ·
die iin·cũ itaqʒ quinimo etiã tenetur et debet
in dicto.c.ſi nullam. vnde in tali caſu q illᷣ
eſt ſgnũ ꝓbabile ꝙ nõ ſit baptiſatus· eũ qui
baptiſmũ iterat ignoꝛãcia totaliter excuſat ðᷣ
bet aũt tũc oferens baptiſmũ his verbis vti
ſi es baptiſatus nõ rebaptiſo te · ſed ſi non es
baptiſatus ego baptiſo te in nomie pa· et fi.
et ſpirituſſancti · ex· de baptiſmo · e · ij · et eãdẽ

foemã ſeruet mali Quõ de aliquo dſta⸗
bit ꝓbabiliter ꝙ baptiſatus ſit ι vni? hHo⸗

mims teſtimonio. Naʒz de baptiſmo et Ofirma
cõne creditur teſtimonio vmꝰ hominis · ſecꝰ
eſt de oꝛdine di · lxxxix · affros· et eſt racõ · ſe⸗
cundum greg. i · q: i. ecce cuʒ honoeis/quia
circa talia.ſ.que etia ad alios oꝛdinant vt ẽ

oedo maius piculum vertitur di⸗-xlij · qeſcaꝰ

H nota di.iiij· placuit ĩ gło⸗Eſto ꝙ ĩuenia
infãs expoſitꝰ et a qꝰ ſit expoſitꝰ neſciaꝰ “
nitꝰ nec cñ eo ſignũ vel veſtigiũ inueni ꝙ ba
tiſatus ſit. nũquid eſt talis baptiſandus ab

iolute vel ſub ↄdicõe & talis e bapti ſandus

qja in dubio quiſqʒ baptiſari debz de cõſe · di⸗
nij · puulos.et.c.ſi nulla.quia tamen non eſt
certu eũ non eſſe Paptiſatũ ideo ad vtandum
om̃e piculũ baptiſandꝰ eſt ſub ↄdicõne vt pᷣ⸗

dictu eſ⸗g Aud ſi aliquis ꝓbet ſe eſſe oꝛdia
tum quo ad ſp

eciẽ facti tame alms excipi cõ
tra eù dicens euʒ nõ fuiſſe baptiſatũ · Nuquid
crederetur tunc vmꝰ teſtimomo baptiſmum-

dic hu. ꝙ qñ ñ eſt in pᷣiundiciũ credit aliaſ

autẽ nõ. vnde nõ poſſet quis de baptiſmo ſuo
teſti moniũ facere per vnum · ſiquid ſidi lega⸗
tum eſſet ſibi relictũ ſub hac odicõne · ſ. ſi ba⸗
ptiſatus eſſet qꝛ · ſ. fieret piudiciũ heredi de O
ſe.di · e .placuit in glo ·¶Quid ſi dubitet de
moetuo vtaz fuerit baptiſatus ꝙ ſeeꝰ eſt
de uiuo et de moꝛtuo· vbi em̃ dubitatur ð vi⸗
uo habet' ꝓ non baptiſato et baptiſat' de cõ⸗
ſecra.di.iiij. cũ iſtã · vbi vero dubita de moe
tuo pᷣſumendu eſt eum eſſe baptiſatum .· er de
pᷣſbitero non bapti ·c. ij · et · ij · vbi dicit. ð eo
qui natus eſt ex xp̃ianis pentibꝰ et inter xpᷣia
nos eſt fideliter onerſatus oaz violeter p̃ſumi
tur ꝙ fuerit baptiſatus vt G̊ pᷣſumpcõ ꝓ eetti
tudine ſit habenda donec euidẽtibꝰ foeſitan
argumentis otrariũ ꝓbaret' de G etiã eſt ar ·ðᷣ
conſe · di . nij · ſi eos · vbi etiã h;̊ notat ĩ glo.
Be cathecifmo et exoæciſmo ti · ij.
J7J Onſequenter oſiderãdum ẽ de ſinguliſ
Atlacramentis in ſpeciali ſim oedinem p
. miſſuz vñ pemo ↄſiderãdũ ẽ de cache⸗
ci ſmo et exoꝛciſmo q̃ duo p̃parãt ad baptiſmũ

vr er/*

ſcdᷣo de ipſo baptiſmo.tercõ de efficacia ba⸗
ptiſmi. ꝗqᷓrto de miniſtris baptiſmi · qᷓnto de ba
ptiſandis· Circa catheciſmu aut qᷓrunt' plura
ſ.vtruũ catheciſmꝰ pᷣcedat exoeciſmũ vel econ
ureſo K& baptiſandꝰ ſit adultꝰ et capax do
ctrine tuc ſecꝰ e ꝙᷓ ſi ſit puulꝰ.vñ in adultis
pᷣcedat catheciſmꝰ in ꝓuulis vero exoeciſmꝰ
et 16 mutatꝰ eſt oedo hm aliq̃s eceleſias nec
obſzuatur ille q ↄſueuit eſſe in eceleſia peimi⸗
tiua qe tůc baptiſabant' adulti nũc aũt puu⸗

li. Vtu debeat catheciſmꝰ pᷣcedere bapti⸗

ſmũ h ꝙ ſic· de cõſe·. di.inj:añ baptiſmu: et
c· pꝓſonaſcũ em baptiſmi ſalꝰ per fidei verita⸗
teʒ ſitjmerito requirutur a baptiſando ea que
ſunt de neceſſitate fideiſhec aũt ſunt tria · ſ. fi
dei ſuſceꝑcõ feſſioſet ſeruacõjet ideo ꝗp⸗
ter hec tria cacheciſmꝰ eſt inuetus in quo fit
inſtructõ de articulis cõibꝰ diſtincta ad fidi
ſuſceptione.fit etiã reſponſio ad fidei ꝓfeſſi⸗
onem.fit etiã reſponſio ſiue obligacio ad fi⸗
fidei obſeruaconem qᷓs vero adultꝰ peccatuzʒ
eiũ habet et ꝓ ſe credere poteſt.requirũt᷑ B

4

2
„

de neceſſitate ab eo· et ꝓ ſe ipᷣm ſaee vero puu⸗

lus nec peccatũ actuale habet nec ꝑ ſe actu &ο,
—WRs

credere poteſt. ideo requirũtur ab eo de con⸗
Sruitate et ꝑ vicariũ ·ſ.patrinũ ſuum.q; Vtrũ
verũ dicat patrinꝰ reſpondeẽs ꝓ puulo credo
H ꝙ ſie quia reſpõdet ꝓ eo de fidei ſacramẽ
to ſm auguſtinu· in pnñti · vt ſit ſenſus credo.i
fidei ſacram̃tũ ſuſcipio vel ſuſcipe pᷣſto ſum et
no eſt ſermo falſus vel mſolitꝰ.qe vt dicit au
Sguſtiꝰ.ad bonifaciũ ſepe ſignũ ſumitur ꝓ re
ſicut dicimꝰ cras erit reſureectio dñi·et vidẽſ
furnũ dicit ſe videre ignẽ. Vl reſpõdet de ob
ſeruãcia fidei in futuro ſecunduz dyoniſiũ. ve
ſit ſenſas credo.i.qnãdo ad pfectã etatẽ ve⸗
nerit credet · et hoc quidẽ ↄfiteri pᷣt ex ꝓpoſi⸗
to ſolicitudims circa eũ adhibede. Fut alioꝰ
poſſet eſſe ſenſus.credo·i.operã dabo ad hoc
credat. 4/ Vtrů puuli ſint cacheciſandi Hẽ
ꝙ ſic licet em̃ catheciſmꝰ ꝓpter adultos fuer:
inſti tutꝰ.ſunt tñ catheciſandi etiã pauli hicet
nullã poſſint app̃hendere inſtructiõz circa ex
Peimenã veritatem ſiue vtilitatez baptiſmi
tu etiã ꝓpter maioæ ſolenitatẽ · tů etiã vt pa
trini meliꝰ ſciant ſuꝑ quibꝰ debeãt puuloſ in
foemare· tum etiã vt ꝓuulꝰ fideʒ et religionẽ
xpᷣianam diligentiꝰ cuſtodiat P hoc qd ſciet

ſe eã ꝑ aliũ in baptiſmo ꝓfeſſuz fuiſſe. c) Ba qᷓ

ritur in cuiꝰ pſona ſui reſpondeãt patrini H?

Pt dici ꝙ in pſona ſui vł in pſona puuli vt pa

tet ex ſupeadictis . VYtra autez ex illa rñſione
Patrini obligetur de hoc habet infra vbi agi
de ritu haptiſmi. Vtrũ puulꝰ per eos ob⸗
liget· c quedã ſeint neceſſtatis· et ad hoc
pehomo ꝓꝑ aliũ obligari quedã volũtatis et
ad hec requiritur ꝗpeius conſenſus. obliga
ergo ꝓ patrinos voto generali nõ ſpeciali ad
ea que ſunt neceſſitatis ñ ad ea que ſunt ſupe
oSacõnis de conſecraci· diſtin: inj parnuli
H bon.q Vti hm̃oi obligacõ ſit votu H
non ꝓẽeie qe votũ ꝓpꝛie eſt de eo qo eſt ſupe⸗
rogacois · exteſio tn nomine eſt votum · ge eſt

voluntaria obligacõ.vñ ſuper ilud põ.voue

e

re et reddite · ꝛc· dieit glo · ꝙ votũ emittitur ĩ
baptiſmo.nõ facit aũt duplex peccatũ venien

do tra:quia nõ obligat poſtea magis ꝙ; pei
us ð neceſſitate.ſʒ de bono et equo.hec boñ.

Irca exoeciſmũ ſcienð · ꝙ baptiſmũ pᷣuei⸗

re debz nõ tm̃ catheciſmꝰ ſed etiã exoeci
ſinꝰ de dle · di · iiij · ſue puuli vſq; ad.c. illud
venit ſacerdos · qe ꝑ exosciſmũ aſſiſtente ſibi

vᷣtute diuina poteſtas dyaboli expelli a ba⸗
ptiſando ſic intelligendo ſm rich;.ꝙ artatur

Foæeſlas Dpalyoli reectu illiꝰ ne ceteris pi⸗
us tantũ poſſit decetero ↄtra illũ q̃ntũ velit
ſed p exoeciſmũ fit ne maxime impediat bapti
ſandum a ſuſceptiõe baptiſmi et effectu eius
vnde nõ debet exoꝛciſmꝰ aliquo mõ pᷣtermitti
niſi in neceſſitate· et tunc ceſſante picło debz
ſuppleri vt ſolenn itas et vnifoemitas ſerued
in baptiſmo· Et etiã qe ſm ric G̊. Habet effica⸗
ciã etiã poſt baptiſmuũ repeimẽdo dyaboli po
teſtatẽ quã dyabolꝰ accepit ſup hõiem ꝝ pec
catuzʒ · licet em̃ in ꝓuulo poſt baptiſmũ nõ ſit
peccatũ.tñ ĩ eo remaẽt actualiter fomes pec⸗
cati · Cu pᷣdictis ↄueniũt tho.et alij doctoꝛes
Debz etiã baptiſ ãdꝰ catheciſari et exoꝛciſari
pᷣſ bicerũ de conſe. di. inj· ſacerdotes. Fd

oc nota ꝙ adulti baptiſandi.debet tribꝰ ſe⸗

ptimamis ante baꝑtiſmũ catheciſari et exoeci
ſari in quibꝰ doceãtur ſimbolũ ·ſ.credo in de
um:et in cena dñi debent eßo et pſbitero re⸗

ſpõdere et poſtea baptiſari in ſabbato paſche
de dſe ·˖ di · uij · baptiſandos et · c. ſe ſnge a ut

Zꝗquiafrequeter ad vomitũ redeũt debet ante

baptiſmũ.xl .diebꝰ catheciſari et in abſtinen
cia ꝓbari di: nij · ne quod abſit. Quid aute
ſignificent ea que fiunt in catheciſmo et ex⸗
oꝛciſmo ponnur de dſe · di · inj · ab illo.c. po⸗
ſtea. vſqʒ aòc· venit · et · c· perſona. hHabetur
etiã h infra de ritu ſoleni baptiſmi q̃ſi in fi.
= De baptiſmo ti·terceiꝰ.
Oſtea oſiderãdum eſt de ip̃o baptiſmo
et pꝛeimo de quo baptiſmo eſt h̊ mencio
ſedo quid eſt baptiſmꝰ de quo ; inten
ditur. tercõ a quo fint inſtitu· inj· de eiꝰ ma

teria ſiue liquoee in quo habet fieri·qnto de

foꝛma verboꝝ eius que debent ibi dici · ſexto
de locõne · ſeptimo de ritu baptiſmi et quare
baptiſmꝰ nõ poſſit iterari?X Circa peimũ ſciẽ
dum eꝙ triplex eſt baptiſmus vt dicit augꝰ li.
imn:de vnico bapti ſmo et habet.de cõſe. di.

inj· baptiſmi vice.ſ. flumĩs ſanguinis et flam
mmis ſiue ſpunͥſſancti · ð̊ peimo jo·iij· et poſt B

venit iheſus in tereã iudeã et baptiſabat.de
ſcðo jo.xij.bapti ſmo hoc habeo baptiſari de
tercõ actuũ ſcòo· vos aũt baptiſabimĩ ſpiritu
ſancto.Deimꝰ dicitur ꝗq;e baptiſmꝰ.alij duo
methafoꝛice· qꝛ vterqʒ inſtar baptiſmi aq ha⸗
bet purificare et ꝑ ↄſeques vicem eiꝰ ſupple⸗
re.¶ Eſt aut potiſſimꝰ baptiſmꝰ ſanguinis vn
de dugꝰ ad Ffoꝛtunatum et habet᷑ de ↄſe.di⸗
iiij · cathecumini:baptiſatus ↄfitetur fidẽ ſu⸗

am coꝛam ſacerdote martir coꝛã perſecutoꝛe:

ille poſt ꝓfeſſonem ſuã aſpergitur aqua · hie
ſanguine·peeſens autem intencõ eſt de bapti
ſmo aque ·

⸗ .

ſeſt baptiſare ꝙ grece idẽ eſt ꝙ lauare la

Jaſe ſecundũ ꝙ baptiſmꝰ dicit᷑ ab eõ ꝙ

tine vñ baptiſmꝰ pᷣt dici lauacꝝ qð eſt aq̃ de
putata ad lauãdu·vł locio qð eſt effectꝰ vel
vſus lauacri · Sm aũt ꝙ baptiſmꝰ eſt nomen
ſacramenti diffinit' ſic a magiſtro ſen· li. nn ·
di.iij . baptiſmꝰ eſt ablucio coepis · facta ſub
foema verboꝝ certa.i.determĩata· et ſtat ibi
æ&ρucõ anthonomatice ablucõe aque · ſtat
etiaʒ locõne coꝛpis paſſiue et li coæpꝰ ſtat
anchonomatice ꝓ coepe huãno · Sciedum tñ
q in baptiſmo eſt aliqd dð eſt ſacramtuz tin
vt locõ exterioꝛ et aliquio qð eſt ſacramtum
et res vt caracter et aliq̃d qð res eſt tm· ſ.mũ
dacõ interioe. Et ideʒ intellige de alijs ſacra
mentis·pei mũ eſt cauſa ſcdi et tercij· ſcòm eſt
ſignũ peimi et tercij· da' aũt deſcripcõ p̃dctã
de eo qð eſt tãtũ ſacram̃tũ in baptiſmo·.

64 Irca terciũ.ſ.a quo baptiſmꝰ fuit inſtitu

Atus. Scienð ꝙ dns ſacramtũ baptiſmi in
ſinuauit inſtituit et ↄfirmauit Inſinuauit qᷣdẽ
facto cũ baptiſatꝰ fuit a johãne · et verbo cũ
pᷣdixit nicodemo. jo· iij· niſi quis renatꝰ fue⸗
rit ex. æc. Inſtituit aũt facto cũ baptiſare diſci
pulos fecit jo· nj. poſt hoc venit ihus ꝛterum
in indeã et baptiſabat et tunc inſtituit verbo
et facto·qꝛ dicitur ibi ꝙ baptiſabat · et ſi non
in ꝓſona ꝗꝓpeia tamen diſcipuli in ſua pᷣſentia
ſm qð ipe volebat · et iterũ miſit diſcipulos
ſuos ad pᷣdicãduz et baptiſandũ· luc. x· Cõfir
mauit aut baptiſmũ euã facto cum.ſ.de late⸗
re eins non tm fluxit ſanguis ſed etiã aqua in
ip̃ᷣa paſſonis ↄſumacõne· St vbo quãdo poſt
ruſureectionem omes diſcipulos et ſingulos
aè pᷣdicandum miſit machei . vlti · Et ſic patet
ex ſcriptura quãdo inſtitutus eſt baptiſmꝰ et
quomõ ſcriptura diuerſimode loquit᷑· patet e
ciã ꝙ bapuiſinus inſtitutꝰ fuit ante paſſionem
et poſt ſed añ inſtitncõne pemata·poſt vero ĩ
ſtitucõne ꝓpublica:cũ oĩ bus publicatũ et im⸗
poſitum eſt euangeliũ peima inſtitucõ erat q̃ᷓ
ſi in ↄſilio· ſcdᷣa in pᷣcepto · cuiꝰ vnuſquiſqʒ ex
eo tempoꝛe debitoꝛ eſſe cepit· ex quo ad eum
inſtitucõ ꝓu enit m boñ · et rich· et guab.
Irca quartũ ſciẽdum q; baptiſmꝰ fieri dz
in aqua. GKacõ cuiꝰ eſt inſtitucõ diuina:
Inſtitucõnis vero hm̃oi patet cõgruecia qe in
bapti ſmo anima mũdat ꝓ graciã et ſme eo ſe
cundũ omunẽè lege nullꝰ ſaluatꝰ. ꝓpter q̃ duo
optime ſibi ↄuenit aqua·ſ.quãtum ad peimuʒ
quia eſt naturaliter ablutiua: et quantum ad
ſecundũ quia eſt inter oms liquoees ↄmuniſ⸗
ſima. ¶ Vnde debet fieri nõ in aqua artificia⸗
li ſed i naturali q illa ab omĩbꝰ iter et fa⸗
ciliter poteſt haberi non ſic aũt aqua artifici⸗
alis · Potelſt autez fieri in omni aqua naturali
nõ tantum ſimplici ſed etiã mixta et in aqua
qualitercũq; tranſmutata dũmodo ſit ibi ſpeſ
aque ſalua.alias ſecꝰ eſſet.¶ Vñ pt fieri In a
qua maris in lixiuio et in aquis ſulphureis
d ſcienð aũt diſcernere ſpeciem aque opoe⸗

tet attendere tria m guabk . ſ. liquoeis oeigi⸗

nem racõne cuiꝰ patet ꝙ baptiſmꝰ nõ poteſt

fieri in aqua roſacea ł de ruta et himoi facta

nec in vrina nec in ſaliua e de baptiſmo non

vt apponeres:quia he nõ habent aque elemẽ
taris oziginé. et ideo nec ſpecie et foemam ra
cõne cuiꝰ patet ꝙ non poteſt fieri in poereta
pulmẽeto et hmmoi liquoeibꝰ mixtis· qe nec ma
teriam nec ſpeciẽ aqᷓ habent et effisaciã· rõe
cuiꝰ patet ꝙ nõ poteſt fieri in clareto luto et
cerumia et hinoi · Medo aũt ſpecie aque tenet
ideo in eo poteſt fieri baptiſmꝰ licet meliꝰ fi⸗
at in aqua· Cum pᷣdictis ↄneniũt ric· et alij
doctoees· Si aũt aliquis eſſet baptiſatus in a
liquo liquoee de quo dubiũ eſſet an haheret

ſpeciem aque rebaptiſandus eſſet vt dicit ſco

tus ſub Deiczne: Sz nũquid in aqua palu⸗
dinoſa poteſt fieri baptiſmꝰ ꝙ ſic · qꝛ licet
coiqumet' coꝛpus accidentaliter ꝓpter eiꝰ ↄ
fuſionem cũ immundicijs groſſis ſaluatur ta⸗
men in ea ſpeci es aque cui ex natura ſua pꝓ ſe
Ouenit habilitas abluendi.et etiã aliquo mõ
remanet in ea ꝗꝓpeietas ablutiua qð ido dico
quia ſi nullo mõ remaneat in aqua actu ꝗꝓpeie
tas ablutiua.vt in glacie grãdine niue et hu⸗
juſmodi. quã diu ſic eſt diſpoſita baptiſari in
ipſa nõ p̃t hec rich;. Si etiam aqua paludino
ſa eſſet ita incraſſata ꝙ recederet a vera rarita
te aque.nõ eſſet in ea baptiſandũ ſicut ſi eſſet
lutum.alias ſecus eſſet quia adhuc ſpecies aqᷓ
remanet · hec ctho. Ber nũquid etiaz m beo
dio carnium p̃t fieri baptiſmꝰ E ꝙ ſic· Mam
admixtio criſmatis nõ ſoluit ſpecie aque. niſi
foete facta ſit tanta reſolucõ carniuʒ coctan
in aqua ꝙ liquoe plus habeat de aliena ſub⸗
ſtancia ꝙᷓ de aqua quod ex ſpiſſitudine pſpici
poteſt ſi tam ex liquoee ſic inſpiſſato expeima
tur aqua ſubtił poteſt ĩ ea fieri baptiſmꝰ ſicut
etiã in aqua que expeimitur de luto licet in lu
to fieri nõ poſſt baptiſmꝰ.hec tho.¶Nũqᷣd
ad baptiſmũ requiri aqua ſanctifi cata M du
plex fit ſanctificatio in baptiſmo vna eſt que
fit in baptiſmo ꝓ verbũ aduenies el em̃to.⸗
lia eſt qᷓ fit ante baptiſmum ꝓ oꝛacõnem a pee
bitero peima ptinet ad neceſſitatez baptiſmi
ſicut et igſum verbů · ſcᷣa ad ſolennitatem.
Dicendũ ergo ꝙ ad baptiſmũ requir ic᷑ ſancti
ficacõ aque· peima de neceſſario.ſecũda vero
de Ogruo ita tamen ꝙ niſeneceſſitas hoc reqᷓ
reret in aqua nõ ſanctificata quis b aptiſari ñ
debet qᷓ aliter faceret moætaliter peccaret ſe⸗
cundũ boñ· Siquis aũt velit in ſabbato paſce
et penthe · de aqua dſecrata recipe ad ſue do⸗
mus aſperſionẽ recipiat eaz an criſmatis infu
ſionem de conſe. di · iij· in ſab bato ·
CJa qntũ · ſ.foꝛmã verboꝝ que dicuntur
1
la foꝛma.etſi eſt ila que ponitur er ð baptiſ.
ſiquis et de ↄſe. diinj:a qnodã · et· c· multi.
ſ. ego te baptiſo m no.pa · et · fi · et ſpi · ſ. H
ſic· In hac enim foema baptiſim due particule

continentur vna pertinens ad ſanctificatiõez

elementi ſcilicet inuocacõ trimtatis. Flia p⸗
tinens ad determmacõnem mtencõmis mini⸗
ſtri ſcilicet expᷣſſo actꝰ baptiſandi:peima ha⸗
be ex inſti tucõne ðòma et eſt eadẽ apud om̃s
eccias et ſzm omne tꝑꝰ.Nam circa illam duo

n baptiſmo queruntur plura · ſ. que ſit il

Ocureũt: ſ.exp̃ſſio ipᷣiꝰ actꝰ.et ꝓſone in quam
trãſit actꝰ et hoc eſt iterũ ↄmue apud omes
vñ videt deſcedere a peima ↄſuetudie et tra⸗
dicõe baptiſandi apłica.Et mõꝰ expe imendi
et hic eſt duerſus apud latios et grecos. Cũ
ergo baptiſma vnũ ſit illoꝝ qᷓ baptiſant'ĩ ec
cleſia latinoꝝ et qui in foema grecoꝝ que e
baptiſetur petrꝰ ĩ no p·et.b·et ſp.ſ.iõ opoe⸗
tet ꝙ de ſubſtãcia foeme ſit vna pꝑs foeme il⸗
la que ptinet ad ſancti ficacõz elementi· Flia
vero quãtum ad expᷣſſione actꝰ et pſone bapti
ſate ſimiliter è de ſubſtãcia. qᷓntũ ad modum
vo expᷣſſiois ꝗᷓ variꝰ eſt nõ eſt de ſubſtancia ſʒ
accidit ex ſtatuto eccleſie qᷓ pt obligare mini
ſtrũ ſed nõ pᷣt mutare ſubſtacialiter ſacmentũ
ideo etiã ille moòꝰ e de nec eſſitate faci entis
et nõ facti licet quidã dicãt ꝙ ſit de neceſſi⸗
tate vtriuſqʒ ita ꝙ aliter baptiſatũ neceſſe ſit
rebaptiſari: ſed opĩo peima eſt verioe et ↄmu⸗
moe h de pe·ꝗ Vtn expᷣſſo triũ pſonarũ ſit ð
neceſſitate fozꝛme baptiſmi H ꝙ ſic. cuiꝰ rõ
eſt qe baptiſmꝰ pꝑ foemã ſuã ↄſecratus eſt ſm

apoſtoluù epheß: v. mũdãs eã lauacro in vbo

vite · et etia augꝰ.li.de vnico·baptiſ. dicit ꝙ;
baptiſmꝰ verbis euãgelij oſecrat᷑.et iõ opo⸗
tet ꝙ ĩ foema baptiſmi expematur cã ſanctifi
cacõis.ſ.trinitas ꝓpſonaruzʒ?· Scienð tñn ꝙ
feſſio fidei pᷣt fieri qᷓdeupliciter in baptiſmo.
Fut ita ꝙ ſit plena in coꝛde et oee ſed nõ in fi
de eccleſie et tũc eſt vacuuũ. Sut in oee plena
ſed non in coede et tuc eſt ꝓlenũ qę fit in fide
eccleſie et nõ pſone· Sut plena ĩ coede ſed nõ
in oꝛe⸗et h̊ aut fit ex volũtate et tũc eſt vacuũ
aut ex neceſſitateſ.moetis ſupueiĩentis vel in
firmitatis · et tuc non eſt ſimpli plenũ ſed ex
O mina pietate ſupplete pie putari pᷣt eſſe ple⸗
nũ:vt:ſ.ſummꝰ ſacerdos ñ dimittat inpfectũ
qð erat mchoatũu et in hoc caſu intelligitur
verbũ ambeo. li.ð ſpuũſancto:.c. iij: ſi fide mi
ſteriũ trinitatis teneat: et vna pſona tim noĩe
tur plenũ eſt ſacramtũ vel expone plenũ eſt
ſacrametum.i.plena eſt fides ſacramẽeti ſed ñ
effectꝰ eiꝰ.vñn ſi talis moeia debʒz ſepel iri in
cimiterio· Si aũt anꝙ; oĩa verba ↄplerent' im
pedirec hapti ſatꝰ Ita ꝙ Opleri nõ poſſet puer
iterũ baptiſandꝰ elſet ſub hac Odiche rõe du⸗
biij ſi tu nõ es baptiſatus ec. ſm rich.et cũ eo
ODueniũt alij doctoees. ¶¶ SZʒ obicit otra p̃di⸗
cta qe bern.dicit in quadã epła qndaʒ eſſe ba
ptiſatũ in noie dei et ſancte crucis:aſſeres q⸗
ris vtrũ ſit baptiſatꝰ ego vere hũc baptiſatuzʒ
puto & ꝙ ſi li in noĩe dei:diſtinctam intelli
git trimtatis expᷣſſionẽ verũ dicit qe adiectio
facta ex denocõe nõ viciat ſacramtuz. ſi vero
nõ falſum dicit ſm pe ·¶ Qund ſi dicatur no
mane triũ pſona? nõ eſt baptiſatꝰ vt ha⸗
bec de oſe . di; iij · multi ſunt in glo. Vtruz
in nõie xpᷣi poſſʒ quis bapᷣtiſari & ꝙ nõ.nam
nũꝙ; licet fozmã cõem a criſto traditã ð muo
cacoe trinitatis mutare ĩ ſpeciale ſine ſpecia⸗
li ↄſilio ſpuũſſancti de cuiꝰ ↄſilio tpe peimmi⸗
ue eccleſie apłi ĩ nomie criſti baptiſabãt du
plici racoõne· ſ. ꝓpter modũ ſignificãaòi. Mam
qamm noie cniſti tota trinitas intelligitur

6£

vt ambeoſiꝰ exponit. criſtus enim vnctus di
citur· et ideo vngetem vnctũ et vnctionẽ inſi
nuat · Et ꝓpter reueretiã ſignificati · ſ. vt nomẽ
criſti virtuoſum et celebee oſtẽderet ceſſante
uero hac cã iã nõ licet ſic baptiſare nec pᷣ̃t vt
theologi cõiter dicunt ſic tradi baptiſmꝰ ſzm
bon. et Pe .¶ SZed obicit qe nicolaꝰ papa de
Oſe:di:-iiij.a quodã · dicit ꝙ ſi in nõie trinita
tis vł in nõie criſti baptiſantur baptiſati ſunt
Vnũ em idemqʒ eſt· vt ſanctꝰ exponit ambeꝰ.
M nõ mtellige & verba oĩno 1dẽ ſonãt
ꝙ; modꝰ bapti ſandi in eccleſia primitiua con
foemis fnit mõ quẽ nũc tenet eccleſia qe m cẽ
ſto intellectꝰ claudit᷑ trinitatis vt dictuʒz eſt
ſupea tñ implicite et remote.vł idẽ eſt qe eiu
em vtutis et efficacie in caſu in quo eſſiz ea

dem ceã baptiſandi. vn et eadem diſpẽſacõ eſ⸗

ſet ſpirituſſancti im boñn. et pe · vel p̃t dici ꝙ
qe in noĩe criſti intelligit tota trinitas vt di

ctũ eſt iõ pter dubiũ vty eſſtz baptiſatꝰ qui
in criſti noie bapti ſaret'.dicit papa nicolaus
ꝙ nõ eſſet baptiſandꝰ qð è intell igẽdum abſo
lute qe mõ ſi aliquis hoc mõ baptiſaret debe

ret rhaptiſari ſub ↄdicõe ſm rich. Szm vo ſco
cũ qe ñ legit vbi p̃dicta diſpenſacõ fuerit re
laxata dubiũ eſt an talis ſit baptiſatus.et iðo

ſub ↄdicõe eſſet baptiſandꝰ. Sm vero j0. de

. „

Oſe⸗di/ iiij · a quodã et bern⸗ex. e· ſiqs · ſiquis
in noie criſti bapti ſaret baptiſatꝰ eſſz licz nõ

ſic debeat baptiſari· Sm vere hu.e. &i. młti.

nõ eſſtz baptiſatus et hᷓ̊ qd dicit nicolaꝰ papa
refert ad tempus eccleſie peimitue hoc no⸗
tatur ex · de baptiſmo.c.i.in glo.c.huiꝰ ſecũ
de opi⸗eſt hoſti.Quod aũt dicit ncolaus pa
pa in noĩie trinitatis.intelſigitur explicite p
ijs noibꝰ pſonaꝝ exp̃ſſis vt dict glo.pᷣdicta.
Vt expſſio actꝰ baptiſandi ſit de neceſſita
te baptiſim e ꝙ ſic.dicit em̃ alex· terciꝰ ex.
de bapꝑp· c. i. Gctꝰ baptiſandi ẽ de neceſſitate
fozme.Rõ huiꝰ eſt diuina inſtitucõ.Rõ aũt in
ſtitucõis eſt qe intencõ neceſſaria eſt ſacra mẽ

txo· et Hhoc eſt ſacrametum neceſſitatis et eſt ad

alterum⸗immerſio aũt p̃t fieri ꝗpter plura eti
deo ꝗpter piculũ defectus intencõis 456 ver

vo debz expeimi intencõ in foema. Quiò ſi di
catur ego mergo te ĩ nõie pa.æc. vt habe
de dle · di · mij . multi ſunt in glo.nõ eſt bapti⸗

ſatꝰ.qꝛ mergo nõ eſt ſinonimum cum h̊ verbo
haptilo Quare dicit in nomie et nõ in noi⸗
bꝰ &α£ qe licz ſint tria nõia pſonalia triũ pſo⸗

naru. tñ eſt vnũ nomẽ eſſenciale. vᷣtus aũt di⸗

uina que opatur m baptiſmo ad eſſenciam pti
net et ideo dicitur in noĩe et nõ in noĩbus ſe
cundum tho. VYl dicendu ꝙ nomẽ ibi non tm̃
ſumitur ꝙꝓ voce ſignãte ſi ꝓ noticia que quo⸗

dãàmõò vno eſt triuz pſona mquantũ eſt vna
Veritas triũ et inquãtum vnũ coærelatm̃ intel

ligitur in altero ſm pe. Dicenduz etiam ſm
pe·æ ibi ſumitur ſingulare ꝓ plurali.et ſm
iſtam ſentenciã videtur ꝙ ſi diceretur in noiĩ⸗
bus patris·ꝛc.eſſet baptiſmus.ſecũdum vero
alios non eſ baptiſmus qe ſicut mutacõ no⸗
minis impeò t baptiſmũ ita et mutacõ numeri

ę alia è ſentecia et H eſt Põ · bo Vtn ſi H

ponte nõ potes

p̃poſicio in ſcienter omittat᷑ ſit baptiſmꝰ
ꝙ; nõ.qe nõie patris nichil eſt dictũ vł nõ eſt

eadẽ ſignacõ que peiꝰ ſi ſi ex de fectu lingue

vel eiunſde ydeomatis mõ et getate dimitte⸗
ret' eo ꝙ in illo ydeomate ide ſignificet ꝓp li
in nõie· et ꝓꝑ li nõie·et eouerſo pie poteſt cre⸗
di ꝙ eſt baptiſmꝰ hec gual. Vtrum ego ſit
de neceſſitate ſiue de ſubſtancia foeme bapti⸗

ſmi & ꝙ nõ q h vox · ſ. baptiſo· generat ple⸗

nũ ſenſum ar. ð oſe · di · iiij · retulerut · vbi dici
tur ſiquis ita dicat baptuo te in no·pa·æc· ba
ptiſmꝰ e licet nõ ponat' hꝰ ænomen ego hHoc
notatur er.de baptiſmo·c · i. in glo ·b. Eſt tñ

eſt de hac dictõne · Ime · ¶ Vtꝝ peccẽt gre⸗-
. — . — — — „₰ . . . .
ci nõ ſeruãdo foemã noſtrã licnit eis fo⸗⸗

maz noſtrã ad tpᷣꝰ dimittere ꝓpter remouenð
eraoꝛe quoꝛũdam qu vtutẽ baptiſmi baptiſã
tibꝰ attribuebãt dicẽtes ego ſu gauli ego au
tem appollo.æc. tñ illo ereore ſublato debue
runt ad ip̃az redire · vñ credit ꝙ ſic baptiſan⸗
do moætaliter peccęt ſi foemã eccleſie romãe
Oteẽnant. Hli vo qui ipſam nõ dtenũt ſů̊ ſuam

ex antiqua dſuetudĩe ſeruãt moetaliter vt pu
to nõ peccãt.qꝛ? eccleſia romana de illis gre⸗

cis qui ei obediũt ̊ diſſilat et in alijs hone⸗
ſtis eos recipit. hec guab. De hac aũt mate⸗
ria· ſ.de variacõne fozme baptiſmi quere am⸗
plius ſupea ti·de ſacramtis in cõmuni ar. ij.
irca ſextũ. locõeʒ faciedã ĩ baptiſmo te
nedum eé beeuiter m docto. ꝙ ablucõ ẽ
de neceſſitate ſacramti baptiſmi. Modus aut
determiãtꝰ? ablucõis puta ꝓ aque aſpſione in
fuſionẽ vel immerſione et numerꝰ ablucõms
nõ ſunt de neeſſitate ſacramẽeti baptiſmi.Vnð
in hiſ ↄſuetudo cuiuſlibet eccleſie eſt Guãda
quã qui nõ ſeruat Suiter peceat.mſi caſus oc
cureerit ſpecialis vel neceſſtas q̃ᷓ impediat ð
dſe · di. inj · poſte vos et · uij · c · ſe · et · c. ꝓpter
utoꝛitates aũt ꝗᷓ dicũt ter immergendun in
telligunt vbi ↄſuetudo talis erat. Ille vero
que dicũt ſemel immergenð intelligunt vbi
ſuetudo erat cõtraria · Sʒ ſi vna immerſio
ſufficit ad baptiſmũ et ſcòa et tercia additur
Nũquid ſco et tercõ baptiſa? ſicut infra
dicet intencõ requiritur ad baptiſmũ et ideo
ex intencõne miſtn eccleſie qui mtendit vnũ
baptiſma dare· trina immerſione.efficitᷣ vnũ
baptiſma. Si aũt ad ſingulas immerſiões re⸗
peteret vba fozme peccaret qᷓntũ eſt de ſe plu
ri es haptiſans.vñ qñ fit trina immerſio t pei
ma debʒ nõiari pater ĩ ſeòa filiꝰ.in tercia ſpi⸗
rituſſanctꝰ et tuc nulla ſupfluit qe nõ eſt cõ⸗

pletu ſacram̃tuz donec termĩatũ ſit verbũ. in⸗

cipit em immerſio cũ verbo et termiatur cum
llo· ODebet aũt baptiſans qᷓnto magis pᷣt bo⸗

no mõ ſimui abluere et verba ꝓferee non eſt

tam neceſſe m rich· et ſcotũ ·qð ſimul pnctu

aliter vtrũq; meipiat et termĩetur · ſed lufficit

ꝙ ꝓlacõ vboꝝ añ incipiat᷑ ꝙᷓ; ablucõ termie
tur vl nel- ldenat ꝙ aliqs exiſtat ſup
uã habere ad baptiſanduz

pueꝝ · que cũ timeat cito moei.ſi intendes ꝓ⸗

uidere ſaluti pueri ꝓf eres verba in quibꝰ oſi

li ego de intecõnis exp̃ſſione· t idẽ dicenda

1

ſtat foema. ꝓ iciat cũ in aquã intẽcione bapti
ſandi. et poltea puer aliqꝰ caũ euadat nuꝗd
debz reputari baptiſatus credo ꝙ no quia
ꝓxima materi a eſt ablucõ in aqᷓ: qmi aut aqua
ablui peimo aqᷓ coopitur in toto vł in pte et
poſtea diſcoopit. In ꝗpter pemũ repſentat
xp̃i ſepulturã · ꝓpter ſcòm eiꝰ reſureectiõzꝭ quã
us aũt puer ĩ caũ pᷣdicto pꝓ actũ illiꝰ qui ipm
ꝓicit in aquã immergat᷑ nõ tñ eſt actꝰ oedia
t? ex ſui natura ad HB vt puer abluat ·ſʒ vt ſub
mergat. et iõ ſi aliquo caũ ꝓ illos vł ꝓ eunð
ꝓciẽtem ſe ĩ aquã puer exhat de aqᷓ: non ꝗp
ter hoc ꝓuer eſſet baptiſatꝰ.qe illa immerſio
qꝗᷓ fuit facta ex ſui natura nõ oedinaba' ad ele
uacõz pueri de aq̃ ſed ad ſubmerſiõz· G̊ rich; e
Eſto ꝙ aliq̃s exiſtat ſupꝑ puteũ ad cuiꝰ aquã ñ
pᷣt ꝓtingere maũ nec vas ha bzʒ cũ quo poſſit
haurire ſed habzʒ calatũ et coꝛdã · mõ quero ſi
per coeꝛdã dimittat pueꝝ in calato in aquam
et ex hoc baptiſare intendẽs· et verba in qui

vus ↄſiſtit foema ꝓferens · Vtu puer ſit bapti

ſatus ẽ? ꝙ ſic dũ tñ calatus ſit talis ꝙ aqua
ſub intra uerit ad abluendũ corpꝰ pueri qᷣa ꝙ
baptiſans tãgat illũ immediate que ł aptiſat
vel aliquid aliudò nõ eſt de eſſencia baptiſmi

et in p̃ᷣdicto caũ eſt immerſio et eleuacõ de a⸗

qua et eſt im merſio talis q̃ ex ſui natura ñ oe⸗
dinatur ad pueri ſubmerſione ſo ad eiꝰ de aqᷓ
eleuacõem qð patet ꝑ hoc ꝙ ille qui eũ mittt⸗
ſemp tenet eũ cũ cosda ad eleuãdũ · Zi tñ oci
cureerit p̃ᷣdicta neceſſitas deberẽt mitu pãn
in aquã et poſtea illis extractis deberz aqua
expeimi ſuꝑ coepꝰ pueri ſub debita fozma v⸗
hoꝝ et cũ intencõne baptiſandi hec rich;

(Nreca ſeptimũ · ſ· ritũ baptiſmi ſciẽdũ ꝙ in

ſacram̃to baptiſmi de neceſſitate eius ſüt
hlucõ in aqua et verba debita. Et alia que ĩ
ritu baptiſandi ſeruãtur ptinẽt ad ſolenitatezʒ

Fdhibent' aũt hmmoi· tũ ad excitãdam denoci
onẽ et reuereciam ſacram̃ti · tum ad mſtru łõzʒ

fideliũ.tũ aò cohibicõz demonũ ne ſacramen
tal em impediãt effectũ: debz aũt in baptiſmo
aliquis adeſſe qii baptiſatũ leuet ð ſacro fõ⸗
te recipies eũ quaſi nouiciũ in ſuã inſtructõzʒ

et tutelã.qe puuli et nouvij pᷣter curam ↄmu

nem indiget cura ſpeciali · et ille talis qui le⸗
uat de konte dicit᷑ patrinꝰ.qe vt dicit hu. de
ſancto vict. in oblacõne baptiſandi et reſpõ⸗
ſione quodãmõ facit ad regeneracõnem eius
Obligatur aũt ſuſcipies de ſacro fõte ad eius
inſtructõnem de dle · di · nij · nos · ſi ipᷣe ſentirz
q; neceſſitas mieret.In qꝰ caũ·ſ.neceſſitatiſ a
liquis admitti nõ deberet niſi de diuinis do
ctus eſſet vt dicit dpoꝰ. Hõ baptiſatus aũt ñn
ße ſuſcipere bapti ſandum.de conſe.di·iiij. in
aptiſmo-licet non baptiſatus poſſit baptiſa⸗
re quia perſona baptiſans eſt ð neceſſitate ſa⸗
cramenti nõ autem perſona ſuſcipiens. Deobi
betur aũt abbatibꝰ et monachis de baptiſmo
conmatres habere et hoc ꝗpter famliaritateẽ
que ſolet ex hꝰ oꝛiri inter patrinos et matres
carnales pueroeum ar.de conſe di. niij. mona
chi⸗et. c· non licetet. c·ſequen Et idem intel

lige de canciĩcis regularihꝰ et alijs reli giotßz

4

ar · ex depoſito· ex pꝑte et hoc ẽ veꝛ leuãdo et
tenedo h; tñ licet baptiſando.debz aut ad le
uãdum im̃ vnus admitti · tu vt ↄfuſio diſcipli
ne vitet tũ ne ꝓpter ↄgnacõʒz ſpiritualez ma⸗
trimomũ impediatur ſed quedã eccleſie hanc
ↄlſuetudine nõ ſeruãt plures ad ſuſceptionez
pꝓuuloꝝn admittetes de ↄſe.di.iiij. in catheci
ſmo: et·c.ñ ꝓlures:et iõ oeitur ↄgnacõ ſpiri⸗
tualis ad oms tenetes impediẽs matrimoniũ
Otrahenð et dirimẽs poſtea ↄtractũ Et ide in
diciũ eſt de ↄfirmacõe li.vj.de ↄgnaſpi.quã
uis · It dicit ibi jo.an. ꝙſi neceſſitas vrget v⸗
nuſpoteſt eſſe patrinꝰ ĩ catheciſmo baptiſmo
et ↄfirmacõe.õ eſt aũt decẽs licz nõ ſt ꝓbi
bitũ dinges ſimul leuare pueꝝ alteriꝰ de ba
ptiſmo·. ij· qiiij· ꝙ aut⸗õ debet aũt aliquis
baptiſare aliqus alibi ꝙᷓ m eccleſijs vbi ſunt

fontes ad hoc ſpecialiter deputati niſi eſſet

filiꝰ regis vb peincipis aut talis neceſſitas e
merſerit ꝗꝓpter quã ſine piculo ad eccleſiaz ac
cedi nõ poſſit li.vij·de bap·pñti ·¶ Scienduʒ
tiã ꝙ oꝛdo ꝓtinentiũ ad ſolenitatez eſt iſte.

peimo em inſufflat vt virtꝰ dyaboli exterio⸗ꝛ

expellatur et exteriꝰ expelleda ſignifice. Se
cũdo ſignũ crucis fit in pectoꝛe et in frõte vt

demõ ſe ↄgnoſcat expellenð tã in occulto co⸗ꝛ

dis ꝙᷓ in publico ↄfeſſõis. Tercõ ſal ĩ oee po
nit vt ſignifice ꝙ ꝑ baptiſmũ ſapoꝛ ſapietie
pparatur. Quarto fit auriũ et nariũ cũ ſputo

Imicõ vt ſignifice' gra ad diſcernenð et obe

diendũ · Quito fit Iinicõ olei ſancti qað dicit
oleum cathecuminoꝝ in pectoee et ſcapulis
vt ſigmficet vnctõ ad deu amãdũ et eiꝰ one
ra poztãduʒ· Sexto fit poſt babtiſmũ munctõ
criſmatis ĩ vertice vt ſignificet apcõ mentis
imputribilis ad ↄteplanð. criſma em̃ ofectuʒ

eſt ex oleo lucète et balſamo ↄſeruante.et de

bet hec mũctio fieri criſmate nouo nõ veteri⸗
de oſe · di. in · ſiquis · Ẽo tñ pñti nõ debet p̃⸗
ſbiter criſmare infantes baptiſatos in verti⸗
ce mſi ep̃o iubete ſiẽ etiã nõ debz benedicere
mſi de iuſſu ep̃i epᷣo pnte.de conſe.di.inj.oĩ
tpꝑe · Septimo veſtit veſte mũda et alba vt ſi
Snifices cãdos mnocecie et ſtola reſureectio
mis . VYltimo cereꝰ nonit ĩ maibꝰ vt ſit lucer⸗
na pedibꝰ eiꝰ verbũ dñi. et lumẽ ſemitis eius
Dyoꝰ aũᷣt aliũ oedinẽ ponit ſacramentalium
baptiſmi qͥ m peimitiua eccleſia ſeruabat' in
ſolèni celebeacõe baptiſmi.qñ adulti venie⸗
bant ad baptiſmũ, hu.etiã de ſan.vic, aliam

Ponit foemã· modꝰ tñ pᷣdictꝰ magis eſt vſita
4 Id hoc nota ꝙ eoꝝ que agũ⸗
tur poſt hapti
ficat ſʒ etia efficit puta vnctõ que fit in verti

tus ſzm boñ.
iſmũ aliqᷣd eſt qdò nõ ſolum ſigni
ce ꝗqᷓ opatur oↄſeruscõez gracie baptiſmał.ali
qdeſt qð nichil efficit ſʒ ſolũ ſignificat ſicut
dat? eis veſtis candida ad ſignificãduzʒ no
uſtateʒ vite ſzm tho.pedes aũt baptiſatoꝛum
non ſunt lauãdi aqua bñdicta ſiue cõſecrata
i:q:i.emũdari ·populo tñ mediolaneſi ꝓmitti
eur hoc facere qe hoc faciũt amꝑeoſij autoei⸗
tate vt dicit glo.ibidem.

Qu octauũ ſciendũ ꝙ baptiſmꝰ nõ po⸗

teſt iterari cuiꝰ cã eſt duplex vna ẽ cõis

—

ſibi et alijſ.ſ.impᷣſſio caracteriſ q̃ ĩdelebiliter
manet in aĩa. Et alia ꝗꝓpꝛeia ſibi et h eſt triplex
vna qe oeiginale cui opponit' nõ iterat. Se⸗
cũda qe moeti criſti que tm ſemel facta eſt aſſi
milat · Tercia eſt qe ꝓ ipᷣm venialiũ purgacõ
efficitur et qe ſi ꝓpoſſet iterari · hHõibꝰ ſemp in⸗
centiuũ peccãdi daret᷑ · Sm aũt ſcotũ rõ qua
re baptiſmꝰ nõ eſt iterabilis eſt mſtitucõ diui
na cuius nõ eſt alia cã peioꝛ niſi volũtas eiꝰ
ſedò patet ↄueniẽcia eiꝰ ex pᷣdictis·reliqua ad
hanc materiã ꝓtinẽcia· quere ſupea vbi agit᷑
de it eracõe ſacramentoꝝ in conmuni.
2 effectu baptiſmi ti.q̃rtus.
inde vſiderãdu eſt de efficacia et pꝛei
mo de efficacia baptiſmi in adultiſ. ſe
cundo de impedimẽeto efficacie bapti⸗

ſmi in adultiſ. tercõ de efficacia baptiſm in

puulis· ꝗqrto de efficacia baptiſmi an ꝑ aſſõʒ
criſti Circa pemũ querũtur plura.ſ. VYtꝝ p
baptiſmũ auferãtur oĩa pctã H? ꝙ ſic de dſe ·
di. nij · rogete ·et.c.penitẽcia rõ huiꝰ ẽ diui⸗
na liberalitas que tãtam huic ſacramẽto ↄtu
lit efficaciã · ꝙ quidẽ dↄueniens fuit q bapti
ſmꝰ eſt ad regenerãð inſtitutus. Vñ ibi traſit
hõ de ptãte tenebꝛarũ m adoptiõʒ filioꝝ dei
et maxime apitur largitas dᷣine mãꝰ in peimo
aduetu · et hoc e qð dicitur thi.ij.ꝓ lauacruzʒ
regeneracõis et renouacõis ſpũſſancti ·quẽ ef
fudit in nos abũde ꝛc Vtr p baptiſmũ hõö
liberet᷑ ab omĩ pena H& ꝙ ſie p̃ᷣterꝙᷓ a veng
Otracta · vñ ambeoꝰ ſuꝑ illð ro.ij.ſime pentẽ
cia ſunt dona dei et vocacõ et habec de ↄſe.
di · iiij · ſine penitẽcia:graxia mquit dei in ba⸗
ptiſmo Stis oĩa ↄdonat:ecnz enim vt ait dam̃.
baptiſmꝰ ſit peincipiũ vite ſpnalis taʒ gracie
ꝙ; gloꝛie tollit illò qð retardat vł excſudit a
vita⸗/pena vero quedã eſt eterna qᷓ oĩo exclu⸗
dit a vita.quedã tẽpoealis aſſumpta quazʒ hõ
meruit hec retardat moeietes nec excludit. qᷓ
dã tempalis ↄtracta G a vita nõ retardat nec
excludi.ideo baptiſmꝰ peimã tollit.ſj ſcdðᷣam
et terciã non q nõ opponit' effectui eiꝰvV⸗
trũ per baptiſmũ auferat' ocupiſcentia & p
baptiſmũ ocupiſcẽtia extinguit' nõ vt non ſit
niſi foꝛte hoc fiat miraculo vł dono dei ſpeci
ali ſed vt nõ obſit q ibi gracia mfũditur q̃ ſu
perari poſſit· hec augꝰ.et habe de conſe · di ·
uij. c.ij. Yñ ocupiſcetia inquantũ hʒ racõneʒ
culpe extinguic ꝓ baptiſmũ.inquãtum Hhabz
racoõnem vicij ſiue pene manet.¶ ¶ Vcꝝ pꝑ ba-
ptiſmũ tollat' ireegularitas · ſzm 1o.· ſi iree
gularitas ꝓueiat ex defectu ſacramti nõ tol⸗
litur ꝓ baptiſmũ vñ bigamꝰ añ bapiiſmũ non
t pꝰ baptiſmũ ꝓmoneri. Nec eẽ coreupta añ
aptiſmũ p̃t pꝰ baptiſmũ velari ·qꝛ vgo vela
ta ſigficat eccleſiã triũp hantẽè in ꝗᷓ nõ eſt ma
cula neq; ruga:de his duobꝰ habe di·xxvj ·
c.·ij. Si vero Pueniat ex delꝛicto collit p ba⸗
ptiſtnũ. vnð ſiqiis añ baptiſmũ hõies occidiſ
ſet voluntarie poſt baptiſmũ ꝓmoueri poſſet
Si aũt ꝓueniat ex inſtitucõe eccleſie nõ tolli
tur ꝓ bapti ſmum. vnde iudex executez teſtis
aduocatus in cauſa ſanguinis nõ poſſũt poſt
baptiſmũ oedmari · hec johã · di · xxvj · deinde

Et eiuſdẽ ſentẽtie ẽ bar.Sʒ gof.et hoſt· et hin
dicũt ꝙ baptiſmus ec tollit hanc irregnlari⸗
tate qe ñ debet melioeis oditionis eſſe peccãſ
ꝙ nõ peccãs.di · v.ſi quis viduã. et di.iij·ꝗ·
ecce in glo· Scòz aũt theologos aliquos nul
la irregularitas tollit ꝓ baptiſmũ · ꝓ baptiſ⸗
mũ em̃ ſolũ tollun peccata et ea que ſequunꝰ
ex ipſis ſub rõne qua peccata ſunt irregulari⸗
tas aũt ñ ẽ peccatũ qa qñqʒ nõ ſequit ex pec⸗
cato ſed ex opere meritoeio vt cum quis occi
dit hoĩeʒ zelo iuſticie vel ĩ iudicio iuſto·ex qꝰ
ſequit ꝙ irregularitas n tollitt ꝓ bapciſmum
Non em̃ vide' rõnabile ꝙ baptiſmꝰ tollat pe⸗
nã ex cauſa meritos ia Otractã. Si dica ꝙ fal⸗
tẽ tollat irregularitatẽ ex cauſa culpabili cõ⸗
tractã · H ꝙ nõ ẽ veꝝ qꝛ et ſi ↄtrahat ex cul
pabili cauſa aliqn.nõ ↄtrahit cñ ſub illa cõ⸗
ditõe qua ẽ culpa ſed ſub rõne alia Et ad hoc
eſt autoꝛitas aug· li.de bono iu· et habe in
glo. ſupꝑ id ad titũ peĩo vniꝰ vxoeiſ vir· habeꝰ
etiã in decretis dixxxvj · acutiꝰ inquit intelli
gunt qui nec eũ qui cathecuminꝰ aut paga⸗
nus babuerit alterã: oedinandũ cenſuerüut qe
de ſacramẽeto agit ñ de peccatot Sed obicit
ge hieronmimus ſup epiſtolã ad tytũ dicit · ꝙ ſi
quis añ baptiſmũ plures· vel vnã ante et alte
ram polſt habuerit ñ ẽ bigamus.· H ꝙ in hoc
ñ tene' eius opinio· ſed opiaug· hec rieh. et
cũ eo duenit ke. Scðm aũut ſco · ꝓ baptiſmum
tollie irregularitas homicidij cuiuſcuq; nõ
aüt bigamie ſicut dicit opi ſcda: et B habet
expeeſſe in glo·di.xj.ſi quis viduã.vbi ſuꝑ il
i verbũ poſt baptiſmũ arguit glo.a ↄtrario
ſenſu.ergo ſi añ baptiſmũ fuit homicida non
nocet.Gatio huiꝰ diuerſitatis ẽ inſtitutio ec⸗
cleſie hoc voletis et hoc nõ ſine ratione · ſ.qꝛ
homicida nõ e ad oꝛdines mhabilis niſi ꝗp⸗
ter hoeroe ſanguinis qui quide tollit in ba⸗
tiſmo·qꝛ ſupponit' ꝙ ſit factus agꝑnꝰ de lupo
ſed in bigamo nõ tollic defectus ſigmficatõ
nis ꝗꝓpter que è að oꝛdines inhabilis. ¶ Vtꝝ
quelibet imfamia ꝓ baptiſmũ tollac vł dimic
tatᷣ. H qꝙ ſie de p ſe · di. inj . ſine penitetia in
glo.dictũ eſt em̃ ꝙꝓ p baptiſmum tollunt' pec
cata et ea que ſequun ex peccatis ſub rõne qᷓ
peccata ſunt· vñ cum infamia dſequat ex pec
cato ſub rõe peccati toll ꝓ baptiſmũ i.: Vti
index ſecularis indulgebit illi penã qui omi
ſit maleficiũ ſi baptiſet. c in penis que ĩ iꝛ
dicio humane nfornnte⸗don ſolũ attenditur

qua pena ſit homo dignus quo ad deũ ſed eti

am in quo ſit obligatus quo ad hommes qui
ſunt leſi et ſcandaliſati ꝓpter peccatũ alicuiꝰ
et ideo · licet homicida liberet ꝓ baptiſmum
a reatu pene quo ad deũ remanet tñ obligatꝰ
quo ad hoĩes qꝛ iuſtũ ẽ hoĩes edificari de pe

na ſicut ſunt ſcãdaliſati de culpapie tñ peim⸗
ceps talibus poſſet indulgere penã· ̊ tho·

Ven ꝓ baptiſmũ oↄferant hoĩi gra et vtietes.
Hẽ ꝙ ſie vñ apłus ad tytuz· ſaluos nos fecit
p lauacrũ regeneratõis ·i. ꝓ baptiſmũ et reno
nationis ſpũſſancti que effudit in nos abude
et ad remiſione peccatoꝝ er copiã virtntũ ſe
cundũ gloſam ibi Seò nõne p penitentiam

fectũ baptiſmi in adulti
pliciter vel quo ad ſuſceptõz vł qꝰ ad coactõ

etiã aliquis adultꝰ añ baptiſmũ dſequit gra
tiã et virrnraa Pe ꝙ ſic ſcᷣm qð habz baptiſ
mũ in voto implicite vel explicite poſtea vo
in baptiſmo ↄſequit maioe copiam gratie et
virtutum.

(Jrea ſemſez impedimentu efffcacie bar

tiſmi in adultis querunt plura.ſ. vta ef

fectꝰ baptiſmi ſit eq̊lis m oibus · duplex
ẽ effectus baptiſm.vnus ꝓ ſe · ſ. illud ad qð

E inſtitutus ſeʒ regeneratio hoĩs in ſpirituale

vitã: et hunc Ffacit eque in oĩbus qui ſe hñt e
qualiter ad baptiſmũ vt in puulis. adulti vo
qꝛ quidã cũ maioe deuotõne ad baptiſmu ac
cedunt iõ quidã plus quidã mmus de gratia
nouitatis accipiũt. ꝓFlius e effectꝰ baptiſmi
p accides · ſ· illud ad qð baptiſmꝰ ñ e oꝛdina⸗
tus.ſ̊ diuina virtꝰ hoc ĩ baptiſmo miraculo⸗
ſe opꝑa· ſicut ſuꝑ illud ro.vj· vt vltra ñ ſeruia
mus peccato dicit glo. ñ hoc p̃ſtat' in baptiſ
mo niſi foete hoc miraculo ineffabili creato⸗
ris vt ocupiſcetia que è ĩ mebeis totaliter ex⸗
tinguat. et tales e ffectꝰ ñ ſuſcipiunt equałr

a baptiſatis etiã ſi cũ eq̃li denotiõe accedãt ſʒ

diſpenſat huiõi effectus ſcòm oꝛdine diuine

ꝓuidẽtie hec a Nr fictio impediat ef⸗
ultis · fictio dicic du

nem baptiſmi.qe ſcʒ pᷣtendit ſe velle ſuſcipere

baptiſmũ vel ↄferee nõ vult vere ſed ſimula⸗
te tm̃.vt in iocoſa immerſione.vel quo ad di
ſpoſitõem qe pᷣtendit ſe diſpoſitũ eſſe ex cũ ſit
indiſpoſitus intra. pe ima fictio impedit ſacra
mentũ licʒ em̃ augꝰ.tra dictũ don. ꝓpe finẽ
n determinet vtꝝ tales eſſent baptiſati vel ñ
ſed dicat diuinũ indiciũ p alicuiꝰ reuelatõis
ſup hoc eſſe oꝛaculũ implozandũ qð etiã ha⸗
ber de dſe · di. iiij . ſo let · vide tñ dicere ꝙ nõ
recipiũt baptiſim ſacramentũ qð certũ e.ſi ba
ptiſans nõ intendebat illã ablutiones facere
vt ſacramentũ ſed cauſa ludi vt dicit ibi glo.
qð tñ dicit ibi glo.ſ.ꝙ ſi baptiſans intendat

baptiſare qualecunq; intentione habeat bap
tiſatus recipit ſacramentũ ñ e ven vt é oſten
ſum ſupꝛa ſcðʒ rich· SOcða fictio impedit effe

ctum baptiſmi qui e tin ros· ſ. gratiã et remiſ⸗
ſionem peccatoꝝ ñ tñ impedit effectuz qui ẽ

res et ſacramentũ· i.caracterẽ de ↄſe.di. iiij.
oſtendit᷑.qe actus actiuoꝝ ſunt in patiete pᷣ⸗
diſpoſito· hec aũt indiſpoſitio ſeu ↄtraria di⸗
ſpoſitio p̃t eſſe tripliciter·ſ.aut diſcrededo qꝰ
ad rõnemaut indeuote accedẽdo ſcz cũ 4po⸗
ſito peccãdi aut malũ appetendo quãtum ad

ↄcupiſcibilẽ: aut ſacrametũ ↄtemnedo ſcz ac⸗

cipiẽdo irreuereter.pexi git em fides et deuo
tio ſcʒ volũtas abſtinedi a ꝓeccato et reueren
qũo ſumit fictio qᷓ impedit ſacramentũ dicen

dũ ꝓ fictio hec qd ammodo includòt om̃e pec
catũ moetale qð
Vetn recedẽte fictione baptiſmꝰ habeat effe

ð Otrariat Sratie. hec tho.

Kuz. H ꝙ; ſie ð ↄſedi· iiij· oſtendi in fi. Du

plex e em effectus baptiſm interior. ſ. cara⸗

cter qui ẽ ſacramẽetũ et res.· et gra qͥ eres. pei
mus n opponi culpe aut fictioni. ſed ſeòs iõ

caracter cũ ea recipit' ſz ñ gra.caracter enim
quantũ ẽ de ſe ẽ diſpoſitio ĩmediata ad grati
am ſicut oeganiſatio coeꝑis ad aĩe infuſionezʒ
ſed impedit' ꝗpter otrariã ſibi in eodẽ ſnbie⸗
cto an ime Diunctã fictionẽ iõ illa ſtante gra
nõ infunditur recedẽte autem ſtatim infundi
ſicut dyaphaneitas aeris impeditur recipe⸗
re lumè ſolis ꝗpter obſcuram nubem qua re⸗
ſoluta ſtatim recipit lumè a ſole. vñ augꝰ.li.
de bapti et habe de oſe.di. iiij. tunc valere
incipit ad ſalutẽ baptiſmus cũ fictio illa ve⸗
raci Ofeſſione receſſerit. Et quia ſacramentum
reſpicit culpã p̃cedente nõ ſequente hinc ẽ ꝙ;
plenã facit gratia ſupinfuſa remiſſionez totiꝰ
culpe et pene pᷣcedentis et qᷓ̊ ꝑ ſe. totiꝰ vero
culpe ſequetis p accides qꝛ ñ p̃t vnam ſie a
lia tollere · vñ tollit culpã venialeẽ ſequentez
ſi quà muenit de qua hoĩem ñ peniteat in ge
nerali et in ſpeali.ſi tñ tollit.non tollit etiazʒ
totã penã qe culpa et pena ſeques magis tol⸗
litur in eo virtute penitetie ꝙᷓ baptiſmi· vnde
tam de fictione ꝙᷓ de peccatis poſt baptiſmuzʒ
ppetratis ei è penitẽtia iniungeda ſcdm boñ·
et pe· vñ ſi veniens ad baptiſmuz ↄteratur de
oĩbus ſuis peccatis moztalibꝰ.mſi de vno ſo
lo qð ẽ caula fictionis eius in baptiſmo opo⸗
tet ꝙ vere peniteat de illo peccato et in ſe et
inquantũ fuit cã fictionis eiꝰ.quo facto deꝰ
Ofert ei gratiã baptiſmale in remediũ ↄtra a⸗
lia peccata q̃ fuiſſent in baptiſmo deleta niſi
fictio ĩpediuiſſet et iõ de illis alijs ñ opoætet

loabere verã penitentiã nec foete attrittonem

nouã pᷣter illaʒ quã habuit añ baptiſmũ. ec

ſem ſcotuzʒ poetet dicere caracterẽ in ficto

aliquidò opari ſed ſolũ ex eadẽ pactione qua
alſiſtit ei qui baptiſmuʒz ſine fictione ſuſcipit.
Fſſiſtit etiã ei qui bapuſmũ ſuſcipit qñ fictio
recedit. Sed eſto ꝙ aliquis accedat ad ba⸗
tiſmum cũ motu peccati venialis: nunq;d ta⸗
is Dſequit' effectũ baptiſmi · quidã dicũt
e duplex fictio · ſ. ſimplex et ſcm qᷣd. fictio
ſimplex aufert totũ effectu baptiſim et h̊ ẽ cũ
volũtate moetaliter peccandi. fickio aüt ſcdz
quid hec ẽ venialis et ñ impedit ingreſſum 8
tie ſed ↄplementũ· vnde in tali ñ habz pfectuù
effectũ ·quia ñ dłlet veniale illud et etiã mi
nus recipit de gratia qe minus ẽ diſpoſitꝰ ꝗp
ter illud. Fliter tñ p̃t dici.ſ.q motus veniak
nõ facit fictum ſimpliciter ſed ad tẽpus quia
Sratiã ñ expelli ſo retardat dũ homo ñ eleuat
ſe ad recipiendũ diuinã gratiã. et qñ talis mo
tus ceſſat ſtaum baptiſmꝰ hʒ plenũ effectũ et
HPunc motũ et alia peccata delet eẽ ſi ñ ſupue
niat ð illo ↄtritio noua:hec boñ.et pe.permꝰ
modꝰ dicedi magis placet et ouenit cũ ſcoto
E Irca terciũ ſe efficaciã baptiſmi ĩ puuliſ
querunt plura. ſ. vt puuli recipiãt ſan
ctificationem in baptiſmo. c ꝙ ſic. Fbſit em̃
qum puulis miſericoeſ deꝰ ad ſalutis remedi
um baptiſmũ curauerit. er de baptiſ. maio⸗
res· ꝙ. cante. Vnde puuli baptiſmo purgant
a peccato oeiginali er ; merito paſſionis xp̃i
er aliene fidei. ſ. eccleſie et virtute ſacrameti
Ve Puuli recipiãt in baptiſmo plene rem

id ẽ gratiã cũ habitibꝰ virtutũ · HE ꝙ ſic. reci

piũt em̃ ſcoᷣm omnes gratiã ꝓ quã iullifican

Ouenit em̃ vt ſicut ↄtrahut alio ꝓmerẽete cul

pam ſic eẽ alio ꝓmerente recipiat iuſti ficatio

nis gratiã vt ſupea dictum ẽ. De virtucibꝰ ve
ro ſunt plures opi. Ouenientioꝛ tñ et verioe ẽ
opi · magiſtri ſen-li.iiijdi.xlviij.ꝙ paruulis
dant' virtutes in baptiſmo in munere ſiue in
Habitu pfecto ſed ñ in vſu·ad vſum em̃ nõ tm̃
requiri ꝓpfectio habitus ſed ecẽ̃ potetie q̃ defi

cit in puulis.liceꝑ em habitus innatus et ac⸗

quiſicus pfectus eſſe nõ poſſit añ pfectionem
potetie·infuſus tñ pᷣt q eius pfectio nõ depẽ

det niſi a creatoꝛe · Scien tñ ꝙ in puulo vir

tutes habet aliquos actꝰ. Flrtus em virtutuz
ſat quatuoe · ſ. trariũ expellere ſubiectũ pfi
cere· et ad vltimũ finem oꝛdinare et iſti tres a
ctus cum habitibus oferunt. q̃rtus ẽ bonum
opus elicere et iſte ñ ofert puulo nõ ꝗꝓpter ð
fectum virtutũ ſed ꝓpter defectũ potentia⸗
in eo· et ideo bñ dictum ẽ ꝓ pꝓuulis nõ dant'

virtutes in vſu:qe ergo eunde effectum loabzʒ

bapti ſmus in puulis et adultis· iõ dicit augꝰ
ad bonifaciũ:regenerans ſpiritꝰ in maioeibꝰ
offerẽti bus et puulis oblatis ↄmunis ẽ. hec
Zunl. Vtꝝ in punlis baptiſmus habeat eqᷓ

lem effectũ · H ꝙ ſie ꝙᷓtum ẽ de lege ↄmuni

equale em̃ ẽ ex pte dantis illud mediãte quo
Ddat gratia ſcʒ ſacramtũ equalis ec ẽ ex pꝑte re
cipiẽtis Ogruitas vel diſpoſitio· hec em̃ nõ at
tendit ſcᷣm naturale capacitate ſed ſcðzs vo
luntariã p̃parationeʒz q̃ nulla in eis pᷣ̃cedit · ſʒ
ꝓ diſpoſitiõe ẽ eis ecclaſie fides.q̃ equaliter

reſpicit omnes punlos qui baptiſant'. p̃t tam

deꝰ mais dare de gratia vni ꝙᷓ alteri de pei
uiegio ſpeciali qe eius potetia nõ eſt ſacram

to alligata.hec rich. Vcꝝ effectus baptiſ

mi ſit equalis in puulis et in adultis· ñᷣ
caracteris em̃ impſſio e equalis.ſed reſtitutio

innocetie penes terminũ a quo ẽ inequalis· in
fuſio ec gratie e ĩequalis · qe vnicuiqʒ magis

Pdeſt fides et diſpoſitio ꝓpeia ꝙᷓ aliena cete⸗
ris paribꝰ. I dulti ergo plus recipiũt de gra
in bapuiſmo ꝙᷓ puuli.hec ricB.
YIrca qꝗᷓrtum ſcz de eĩ ficacia baptiſmi a te
ATbachon xp̃i:ſciendũ ꝙ baptiſmꝰ xp̃i ha⸗
buit eande virtutẽ añ paſſionẽ et poſt quia ſi⸗

cut poſt ita et an paſſionẽ caractere impeeſſic

omn culpã deleuit gratiã otulit et ꝑ ↄſeqñs
Ocupiſcentiã minuit.· ꝓbabile tñ ẽ ꝙ poſt paſ
ſionem maioe gratia ↄferat' in baptiſmo quia
paſſio xp̃i a qua baptiſmus efficaciã habzʒ ma
ioꝛis debet eſſe virtutis exhibita ꝙ Yui ſa · et

ypleta ꝙᷓ inchoata 2

De baptiſantibꝰ ti.v.
Oſtea ↄſiderandũ eſt de miniſtris bap
tiſmi· Et peimo quis p̃t baptiſare. ſcdòo
de numero bapuſantiũ et baptciſando⸗

rusn. tercio de intecione quã debz habere ba⸗

ptiſans. q̃rto de fide eius · quito de bonitate
eius· Circa pe'imũ querunc plura ſeʒ ad quẽ
ptinet ex officio baptiſare · P ꝙ ad ſolum p̃⸗
ſbiteꝝ de ſe.di·inj. ↄſtat. vñ etiã dyacões
Abſqʒ; ep̃o vel pᷣſbitero ñ audet bapaniſare niſi

rl

p̃dictis oedini bꝰ longius ↄſtitutis neceſſitas
extrema pellat di.xciij.dyacões Vtia lay
cus poſſit ſacramentũ baptiſmi oferee. ſe ve
habet de ↄle · di · iij . Oſtat et. c. m neceſſitate
er · e· ſanctũ ẽ· baptiſare neceſſitate immineẽte
tapcis xp̃ianis plerũq; tedit. Ratio huius
de inter alia ſacrameta maxime neceſſitatis
haptiſmꝰ qui è regeneratio vite ſpũalis ho
minis qe pueris aliter ſubueniri ñ p̃t· et adul
ci n pnt aliter ꝙᷓ; ꝑ baptiſmũ remiſſionez Oſeqᷓ
ſeʒ quantũ ad culpã et quantũ ad penã· iõ vt
circa remediũ tam neceſſariũ homo defectum
Pati ñ poſſit inſtitutũ ẽ vt materia baptiſmi ſit
Omunis· ſaqua q̃ a quolibet defacili haberi
pt et miniſter baptiſmi ſit q̃cũqʒ eẽ ñ oꝛdĩatꝰ
ſeʒ in neceſſitate et ᷓ̊ ẽ veꝝ etiã in aqua ñ fſan
ctificata ſi alia haberi ñ poſſit alias nõ Si au
tẽ pᷣter neceſſitatẽ baptiſaret quis ñ peeſbiter
ſiue laycus peccaret moetaliter baptiſmi tñ
ſacramentũ cõfert.H̊ tho.dñ ex de cle.ñ oꝛ· c

1· Se ꝙ ſi ñ oedinatꝰ baptiſanerit vel aliud di

uinũ officiũ ñ opetens exercuerit ſupple ne⸗
ceſſitatis articulo ñ exigète ab ecelena abici
debz et nunquã oedinari Itn ñ pᷣſ biter ba
ptiſans facere poſſit vel debeat ſacrametalia
baptiſmi . E illa ptinet að ſolennitatẽ baptiſ
mi ñ ad neceſſitate. et iõ fieri n debet nec pñt
a layco vł clerico ſed ſolũ a ſacerdote cuiꝰ ẽ
ſolenniter baptiſare.B tho Ytrum muler
poſſit bapti ſare · H ꝙ ſic neceſſitate inſtante
xxx· q: iij. ſaper quibus.ali as baptiſare pꝛohi

betur de cõſe. di. ij · mulier· qꝛ tamen caput
mulieris e vir: et caput viri xpᷣs· vt ðe · j· co?ꝛ·

ij. ñ debet baptiſare mulier ſi aſſit copia viri⸗
ee lapens pᷣſenti clerico.nec clericus p̃ſen⸗
ce pᷣſ bitero·qui tñ pᷣt baptiſare pᷣſente epiſco⸗
o eo ꝙ hoc peinet ad officiũ ſuum. tñ min
ier pᷣter neceſſtatẽ baptiſaret rebaptiſandus
nõ eſſet ſient eẽ dictũ e de lapco:.peccaret tñ
ipſa baptiſans et alij qui ad hoc coopen᷑ vł

baptiſmũ ab ea ſuſcipiendo vel alique bapti⸗

ſandũ offeredochec tho Vtꝝ non baptiſa
cus poſſit baptiſare.P ꝙ ſi

eleſie ſeruet de dſe · di . iij. c. baptiſmate: et rõ

ẽ qe ſieut ex ꝑte materie quãtũ ad neceſſitatẽ

ſalutis ſufficit qnelibet aqua ita etiazʒ ſufficit
ex pte miniſtri quicũq; homo et ideo etiã nõ

baptiſatꝰ in neceſſitate baptiſare poſſet·ſi vo
ex articulũ neceſſitatis hoc fieret vterqʒ gra⸗
uiter peccarz. ſ. baptiſans et baptiſatus· et H̊ ĩ·
pediret ſacẽmẽt effectũ lz ñ tollerz ipᷣm ſacm⸗

tum· Hᷓ tho. Vtaʒ exccicatus poſſit baptiſa
re · Hꝙ ſie· ptãs em̃ miniſtrãdi ſacramentum
ptinet ad ſpirituale caracterẽ qui indelibiliſ

ẽ ſient pʒ ex ſupeadictis.et ideo ꝓ hoc ꝙ quiſ

ab eecleſia ſuſpendi vel excõicat' vel eẽ de⸗
Sradat᷑ ñ ꝓpter G amittit ptãtẽ ↄferedi ſacra⸗
mentũ ↄłfert quidẽ ſed peccat ↄferẽdo viſi in
neceſſitate baptiſaret·ſiłr etiã ille qui ab eo ꝑ
cipit ſacramentũ et ſie ñ peipit rem ſacramẽti

niſi fozte ꝓ neceſſitatẽ vel ignoeantiã excuſeꝰ

Penendũ ẽ igit beeuiter cirea p̃dicta ꝙ actꝰ
baptiſmi ſiẽ et alieuiꝰ alteriꝰ ptãtis ↄuemit a
leui dupltr᷑ ſeʒ ł ex officij antoeitate ſic oueit

“
* „
D

c dumõ foemã ec

ſolis p̃ſ biteris.dł ex eccleſie pmiſſone ſic eẽ
ODuenit alijs maxie in caſu neceſſitatis Jen.

quis poſſit baptiſare ſeipſum. ? ꝙ; ñ q cũ in
foema baptiſmi expeimatur duplęx pꝓſona ſczʒ
baptiſans et baptiſata alius debet eſſe bapti
ſans a baptiſato· St qð inno: papa dicit ĩ qua
dã decretali ꝙ indeus ſeipſum in aquã merſit
de vſe · di . iij · dices me baptiſo in noĩe pa:ec
ſi deceſſiſſet tũc ad patriã euolaſſet. intellige⸗
dum 6 pter vim ↄtritionis ex cuiꝰ magnitu⸗
dine he ꝓcedere videbat vt inter iudeos cõ
ſiſtens qſi ſe offereet piculo moetis. oſte⸗
dendũ ant ꝙ alius ẽ baptiſans a baptiſato vo

luit dñs baptiſari a iohe me.njet ex de bap.

debitum.
J Irca ſcᷣm ſcz numeꝝ baptiſandoꝝ et ba
ptiiſantiũ· querunt' plura ſezʒ vtz plures

poſſint ſimul baptiſare & ſacramentũ baptiſ

mi pᷣcipue habet virtute ex foꝛma quã aplus

noiat verbũ vite ad eph̊. niij. et ĩõ ↄſiderare o

Poetet ꝙ cũ plures ſimul vnũ baptiſant q̃ fo⸗
ma vtan·. ſi em̃ dicãt nos te baptiſamꝰ in no.
pa· æc· dicũt quidã ꝙ nõ ↄferunt ſacramentuz
baptiſmi·eo ꝙ nõ ſeruare foema eccleſie que
ſic habet ·ego te baptiſo in no.pa.æc. ſed Boe
excludit ꝑ foꝛmã baptiſandi quã habent gre
ci · pñt em̃ dicere baptiſe ſeruus dei b. in no.
pa·æc · ſub qua fozma greci baptiſmũ recipiũt
que tñ foema magis diſſił is ẽ fozme qua nos
vtimur ꝙᷓ ſi dicere nos te baptiſamꝰ deo no
randũ ꝙ ſub tali foema nos te baptiſamꝰ ex⸗
peimit talis intetio ſeʒ ꝙ plures ↄneniãt ad
vnũ baptiſmũ ↄferendũ. qð quidẽ videt eſſe
Otra ratione miniſtri: homo em nõ baptiſat nĩ
ſi inquantũ ẽ miniſter xpᷣi et vice eius gerens
ſed ſicut xp̃s ẽ vnus ſie opoetet eſſe vnũ mini⸗
ſtrum qui ipſum rep̃ᷣſentet ꝓpter qð ſignanter
dicit aplũs ad eph̊ᷣ.niij· vnus dñjs vna fides v
nũ bale nnaur don Srrari intetio videc ex
cludere ſacramentũ baptiſmi. hꝰ etiã ſentetie
vide eſbe ſco. Di vero vterqʒ diceret ego te b.
in no.p.æc̃· vterqʒ expeimeret ſuã lintentions
quaſi ipᷣe ſingulariter baptiſmũ ↄfetꝛet qð pt
Otingere ĩ eo caſu quo æentioſe vterq; aliq?
mõ baptiſare conare . et tũc dicendũü e ꝙ ille
qui peius verba ꝓferæzet peius ↄfereet baptiſ
mi ſacramentũ alius vo quãticunq; ius bap⸗
tiſandi haberet nibil faceret. Seo ſi verba P⸗
nuntiare pᷣſumeret punisdus eſſet tanꝙᷓ reba⸗
ptiſato · Si aũt ſimul ambo verba ꝓfereẽt et
hoĩem ĩmergerent vel aſpgerent eſſent punie
di de inoedmato mõ baptiſandi ñ de iteratõe
baptiſmi.qꝛ vterq; intẽderet ñ baptiſatũ ba⸗
ptiſare et vterqʒ quãtuʒ ẽjn ſe baptiſaret. nec
traderet aliud ſacramentũ ſed xp̃s qui ẽ vhus
interiꝰ baptiſans vnum ſacramentũ vtrũqꝗ
ofert · hec do] Vtꝝ eſſet baptiſmꝰ ſi vnus
ſolꝰ baptiſaret dicẽs nos baptiſamꝰ te ec. H
ſup plurale numeꝝ nõ fit vis aliqua niſ que
fit Em curſũ ſolitũ ſeʒ ſm ꝙ papa de ſe vmco
diẽ noſ dicimꝰ.et m vulgari h̊ vcimur lingua
gio · iõ ñ dᷣe tũc foema mutata ſʒ coerupta.ſed

ſi verbũ ſerioſe dicere' et cũ põdere.euiꝰ ſen⸗

ſus aliũ generaret intellectũ ñ eſſet baptiſmꝰ

B boñ ·¶ Vcv vnꝰ poſſit ſimł baptiſare płes
MH in calu neceſſitatis vnus p̃t ſimul baptiſa
re plures ſub hac foema· Sgo vos baptiſo pu
ta ſi iminet ruina ant gladius aut aliqd aliꝰ
Hhuiõi qð ſi pateret moꝛã vt ſingillatim om̃s
baptiſarenꝰ· Nec p hoc diuerſificaret foꝛma
eccleſie qꝛ plurale ñ ẽ niſi ſngulare gemma⸗
tũ ſeðz peiſti · cũ ꝓłr dicat mt.vl.baptiſantes
eoſ ꝛc· nec e ſiłe de baptiſante et baptiſato qe
xpᷣs qui pein baptiſat è vnus ſed multi ꝓ bap
tiſmũ efficiunt vnũ cũ xpᷣo:hec tho.e Vtx.
ſi duo baptiſarẽèt vnus mancꝰ qui verba ꝓfe⸗
rat et alius mutꝰ qui immergat ſit baptiſmꝰ

Pð ſiẽ̃ ſupeadictũ eſt integritas baptiſmi oſi

ſtit in verboꝝ foema et in vſu materie · et ĩðo
nec ille qui tin ꝓfert verba baptiſat nec ille
qui tin immergit et iõ ſi vnus ꝓfert verba et

alius immergit nulla foema verboꝝ poterit

eſſe ↄueniens· nõ em poterit dici ego te bapti
ſo.cũ ipſe nõ immergat et ꝑ dſeques non ba⸗
ptiſarzʒ :nec etiã poterit dici nos te baptiſamꝰ
cũ neuter baptiſaret.: Si em̃ duo ſunt quoꝝ v
nus vnã ptem libei ſcribat et aliꝰ alia nõ eſt
ꝗpeia locutio nos ſcripſimus iſtũ libeũ ſed ſy
nodoica inquantũ totũ poni ꝓ pte ſcðz tho·

boñ · et rich. licʒ em̃ determinatꝰ modꝰ expei⸗

mendi actũ baptiſandi ñ ſit de neceſſicate ef⸗

ficacie ſacrameti · expeimere tñ actũ eſſe ab eo

a quo ñ e derogat efficacie ſacramęti ſic eſſet
in Hh caſu· Si em ille qui verba illa ego te ba
pti ſo ꝓfert nõ abluit· expeimit actũ baptiſan
di eſſe a quo nõ ſiue expeimat in ſingulari ſi
ue in plurali:qe dicit ego te baptiſo.i.abluo

et tñ n ablueret ꝓ caſum ſed ſociꝰ ſuus vnde

ĩ illo caſu de cõi lege puer nõ eſſet baptiſatꝰ
ſcòm rich;. Conuenit cu p̃dictis hoſt.ti· de ſa
crametis:qe ſacramta eccleſiaſtica ſunt ſacra
menta vnitatis et ñ ouenit ea diuidi. de ↄdi-
ij · qe paſſus. It idẽ dicit ſi vnus dicit vnã ptẽ
verboꝝ et alius aliã· Licet aũt vt dictũ ẽ ſu⸗
pea ſcòm aliquos baptiſans debeat ęſſe vnus
aliqui tñ dicũt ꝙ vnitas miniſtri vł baptiſan
tis n ẽ de neceſſitate · dummõ qñ plures bapti
ſant quilibet intẽdat facere totuet qñ vnus
pꝓlures intẽdat bapꝛiſare vel oms· ẽ tn de cõ⸗
Sruitate ꝗꝓpter maioeẽ diſtinctõem. ideo ñ dz
fieri ſine neceſſitate vñ ſiue vnus ſiue plures
Dicãt baptiſamus te in baptiſando vnũ ſiue e
tiã vnꝰ dicat in baptiſando plures vł vnum
baptiſo vos baptiſatũ ẽ qe modus expemmedi
actũ baptiſandi et exp̃ᷣſſo pſone miniſtri ñ ſüt
de ſubſtãtia foꝛme⸗ſunt em̃ ex traditõe ecclĩe
et ꝓ iſtã additõem foema ñ muta cũ nõ ſit ad
ditio coerũpens ſed ſaluãs Vnde de neceſſita
te ꝓnius actus baptiſandi ẽ vnitas miſtri · ſo⸗
lũ ad vitandũ peccatũ baptiſantis: miſi foete
in caſu plures eſſent neceſſarij ad pueꝝ ablu⸗
endũu.ñ aut e de neceſſitate ad efficaciã ſacra

menti vñ pueꝝ ſimul a pluribꝰ ablui ñ vide

efficacie baptiſmi repugnare. et hec eſt opi-
rich· et pe Cuid ſi monſti natũ ſit cũ duo
bus capitibꝰ nũquid dz baptiſari vt vnꝰ hõ ł
Ot duo· RKñdz tho. in quada qõne de quolibet
ꝓ tale monſti aut certũ ẽ bahere duas aĩas

rõnales puta ſi ſint duo capita dno colla et
duo pectoea: qꝛ p ↄſequẽs erũt duo cozda et
in tali caſu baptiſandi ſunt ibi duo. et licet p
ſumat ꝙ plures poſſint ſimal baptiſari·dice⸗
dum ego baptiſo vos· tutiꝰ tñ eſſet eos bapxti
ſare ſingillatim · Koo nõ ſit certũ puta ſi nõ
ſunt duo capita bñn diſtincta vel due ceruiceſ
fundate in eadẽ vitta ſiue in eodẽ trũco tunc
peĩo dz baptiſari vnus et poſtea dzʒ alter ſub
dubio baptiſari· dicedo ſi ñ es baptiſatꝰ ego

te bapti ſo ecẽc *

C Irca terciũ ſcʒ intẽtionẽ baptiſantis plu⸗

ra ꝗqrunt᷑ ſcʒ vtꝝ intetio miſtri ſit de ne⸗
ceſſitate baptiſmi · ꝙ ſic diet magiſter ſen⸗
Li. iiij· di. vjĩ hoc et in alijs ſacrametis ſicut
foema ſeruãda ẽ ita et intetio lud ↄferendi·
cuiꝰ rõ e ſcòz ſco.qꝛ ille actꝰ ad que quis ob
liga dz in eo eſſe humanꝰ n caſualis ł foetin
tus in quibꝰ n cadit obligatio Humanus aũt
effectꝰ e ꝓpeie qui ꝓ intellectũ et voluntate
cauſat ab hoĩeet ita e intentꝰ ab hoĩie ipſa
ec obligatio ẽ vt homo intedat actũ iſtũ ſeò
Hõ obligac ad actũ ↄferendi baptiſmũ lo⸗
co et tepoee.ergo obliga vt intendat dkeree
baptiſmũ ꝓ loco et tepoꝛe ?Vtꝛ⸗ requiratur
metalis intentio in miniſtro. e aliqui dicũuᷣt
ꝙ ñ.qe miſter ſacrameti in verbis qᷓ ꝓferunt
expeimit intentione eccleſie qᷓ ſufficit ad ꝓfe
ctione ſacramæeti· niſi Otrariũ exteriꝰ expeima
ex pte miniſtri et ex ꝑte recipiẽtis ſacramẽtuʒ
et hec ẽ opi:tho.Flij vo dicũt q ñ ẽ ſacramẽ
tum licet ibi ſint verba niſi ibi ſit mẽtalis in⸗
tẽtio in miſtro qe vt dicit Sregoin moẽ. ñ dz
intetio verbis deſernire. ſed verba mietioni .
et hq̊ maxie locũ hahet in G̊ ſacrameto:et ideo
ñ baptiſatur quãtum e ꝓ illud qð p hoies: ge
ſtum ẽ mii aſſit intetio Sanclfancis et ali⸗
ter nõ ſaluet᷑ niſi ſit intẽtio in miniſtro. Hẽ ſi
adultus baptiſat vt debet fides interioꝛ ſup
plet.ſi ꝓuulus piũ ẽ credere ꝙ ſummꝰ ſacer⸗
dos ſuppleat .ſi tñ ñ faciat iuſte facit· et nos
incertos eſſe voluit de ſalute ad deponendaz
ſuꝑpbiam et excitandã diligentiã vt attentius
et a pſenis dignioeibꝰ et ſenioeibꝰ requirat
credendu tñ e vel ꝙ deuns reuelet vel ꝙ inte⸗
ro ſuppiz niſi peccata nr̃a impediãt. H̊ boñ·
Hoc aut qð dictũ ẽ ſeʒ ſi adultus baptiſat Fi⸗
des ĩterioe ſupplet ſi puulus piũ ẽ eredere ꝙ
xpᷣs ſuppleat aliqbus vt thome ñ placet · dict

em̃ ꝙ et ſi hoc ſaus dici poſſit quo ad vltimuʒ
effectuʒ qui è iuſtificatio a peccatis tñ qꝰ adò

caractere ñ vide' qe caracter nunꝙ;ᷓ impeimi
niſi ꝓp ſacramentũ.Sʒ rñdet' ei ꝙ. vltimꝰ effe⸗
ctus bñ ſufficit ad ſalute deꝰ ec ſine ſacramẽ
to bñ poſſet ĩpe imere caracterẽ q Vtꝝ actua⸗
lis intetio requirat in miſtro. H ſcòz ſco: ꝙ
pᷣter intentionẽ actuale et habituale e ponere
meꝭdã ſcʒ intentõez virtuale · ꝓbatio:ſi quis ĩ
peincipio mtedens dicere miſſaʒ poſtea autez
ad alia diſtraha' tũc ñ hʒ ĩtẽétione actuale dũ
eſt diſtractꝰ nec ti habʒ intẽtõnẽ habitualẽ
ꝗqe ecẽ doemes tale hʒ. hʒ em̃ habitũ inclinan
ce eũ ad tale actũ hʒ ergo ſe medio mõ q me⸗

dius modus dit poteſt intentio virtualis⸗ q⸗

in virtate alieniꝰ intetõis peiꝰ habite adtna
liter facit oĩa que facit tanꝙ; ex radice.Nice⸗
dum ergo ꝓꝙ in baptiſante ñ ſufficit ſola ĩten⸗
tio habitualis: qe ꝗꝓpter illã ſolã nõ dicit᷑ ac
tus hũanꝰ nec reqrit ſp intetio actualis· qe
nõ obligat deus hoĩem ad impoſſibile vł ni⸗
mis difficile cuinſmodi e nõ diſtrahi: qe ſzm
augu:ꝭ. li.de li. ar.ñ e in ptãte nr̃a quibus vi

ſis tãgamur.ſʒ ſufficit intetio virtualis · ſ.· ꝓ

aliqn habuit intentõeʒz actuale ex qua deſce
dit nũc actus ille bapttzãdi. ſine in illo actu
Hhabeat intetõez actuale ſiue nõ. et intelligo
ꝙ deſcẽdit ille actꝰ ſmne omi motu volũtatis
cõtrario interueniete iem ſco · Scòm rich.cñ ſi
bapti ſans ñ ſit diliges ĩ applicãdo intentõez
ſuã ſcðz qð decz ad ip̃m actũ ñ excuſat᷑ a pec
cato · ¶ Quid ſi ꝗs putet baptiſare pueꝝ cui
imponit nomen petri cum ſit puella:. Nun⸗
qͥd babtiſmꝰ caret effectu c ſcòm hoſt.aut
intẽdit baptiſare ꝓſonã cuiuſcũqʒ ſexus eſſet
et ſic eſzʒ baptizata·aut intedit baptizare ma⸗
rez ti et nõ feminã et ſic ñ eſt baptiſata. Aut
ſimplr᷑ baptiſat et tũc eſt baptizata Dicit tñ
hoſt. ꝓ ĩ his caſibus et ſimilibꝰ ſi adðhuc vi⸗
uat baptiſari põt ſine erroꝛe ſ̊ ĩ hoc ñ aſſencõ
ſibi · ¶ Vti ebeioſus koſ̃i baptizare · H diß

feretià eſt inter ebeioſu et ebeiũ ebrius dicit

acta ebeioſus ex dſuetudĩe et bñ põt aliquis

cõſuetnus inebriari aliqñ eſſe ſobeins ĩ actu et
tũc baptiſat. ebrius vero ſi habeat ligatã rati
onẽ ita ꝙ tollat᷑ intetio·qę · ſ.neſcit qd faciat
n baptizʒat.Si aũt ratio libera e tm ſaltẽ ꝙ ſci
at qd faci at ñ tñ òo eſt ↄpos ſui tũc tenen⸗
dũ eſt ꝙ ſit baptizatꝰ etiã ſr lĩgua aliquo mõ
balbutiat qe illudò nõ eſt ſꝑp la Rentss ſignü li
gamiĩs rõnis·vñ ſi foemet verba intelligibili
ter licʒ ñ oĩno pfecte baptizat. Si aũt ita co⸗
rupte ꝙq cõiter intelligi n poſſet ẽ re baptizan
dus poſtea. h̊ boñ.q Vtrũ ſi qs al iqne iocoſe
baptizaret vere ſit baptizatꝰ. ꝙ ſic ſi bap
tizans et ille q̃ baptizat intentẽõezʒ baptizãdi

actu vel habitu in generali vel ſpãli hbabeat

qð expᷣſſũ eſt.i.q:i.ſpũſſanctꝰ.. ecce quãdo
Quid ſi ſciri ñ poſſit certitudinalr᷑ intetto ab⸗
luetis vel abluendoꝝ · H ſcòᷣm angu. li. de
vni.ba implozandũ eſt ſupꝑ q̊ diuinũ cõſuliuʒ
qð ſi ñ reuelet deus ſub cõditione ſic ablutꝰ
eſt hapti ſandꝰ.et hab et de ↄſe ·di. iin. ſolet ·
Vtrã reqrat' recta intetio miſtri ad ſacra⸗
neti prectoʒ. intetio miſtri põt puerti du
pꝓliciter· vno mõ reſpectu ipᷣius laẽ menti·pu

ta cũ q̊s ñ intẽdit ſacramentũ ↄferre ſʒ delu⸗

ſoeie aliqd agere:et talis puerſitas tollit vir
tute ſacram̃ti pᷣcipue qñ ſuã intentõ ez exteriꝰ
maĩfeſtat. SGFlio mõ põt puerti intentio miſtri
ꝗntũ ad illud qð ſeqtur ſacramentum puta ſi
pſ biter intedat aliquã feminam baptizare vt
abutat᷑ ea.vel ſi intedat ↄficere coꝛpꝰ xpᷣi vt
eo ad veneficia vtat·et qe priꝰ nõ depedet a
poſterioꝛi inde ẽ ꝙ talis puerſitas ſacmeti ve

ritate nõ tollit. ſ ipᷣe miſter ex tali intetione

guiter peccat.hec tho·. Vta ĩ offerentibns
puulũ ad baptiſmũ reqrat recta intetio. ſ. ꝙ;
regenerec'. H& ꝙ ñ vñ auguꝰ ad bonifacium

et habetur de cõſe. diſt. ii. nõ illud. ſi no ea
dem fide ad baptiſmũ puulos ferãt vt ad vi⸗

tam regenerent᷑ eternã:ſ eos p utant B̊ reme
dio tpalem retinere vel recipe ſanita te ñ ꝗꝓp⸗
terea illi nõ regenerãtur quia nõ æ iſtis hac
intentõne offerũtur· .

ra.ſcʒ vtrũ ad cõpletũ eſſe baptiſm ne⸗
ceſſaria ſit fides alicuiꝰ articuli. fides ne

CIe q̃rtũ.ſ. fidẽ baptizʒãtis querũtur plu

ceſſaria eſt om̃ibꝰ ſacmentis qe oĩa ſacrameta
Habet virtuteè a fide vt dicit hu:de ſan.victi.
ſpãliter vero ẽ ĩ baptizato neceſſaria cum am
broſius dicat ꝙ baptiſmus eſt fidei ſacramen

tum et fundamentũu et ianua ſacramentoꝝ ſi⸗

cut fides eſt ianua virtutũ de cõſe:di.ini.cũ

itaqʒ · et extra de p̃ᷣſ bi.nõ bap.ven ies gratia
em ſacrametalis compatur ad xpi paſſionem
ſicut ad meritũ et ad ſanctã trinitate ſicut adð

peincipiũ effectiuũ: et ideo in ſacramẽètis vt ĩ

eis magis ꝙᷓ ĩ alis paſſio xp̃ᷣi oꝑetur et diſpo
nat et ſancta trinitas influat nec eſſaria eſt fi⸗
des vtruſqz. ſ. paſſion is et ſancte trimtatis.

cum baptiſmus ſit lacramentũ nõ ſingu laris

Hhoĩis ſ eccleſie ſicut etiã efficaciã habet a fi⸗

de eccleſie. hec boñ · Vcrũ recta fides req;⸗

ratur in baptizãte · ſ. ꝓ infidel is nõ poſſit tra
dere ſacramentũ baptiſm · H ꝙ nõ de cõſe.

di:iin· ro manus· et.c· a quodã· et. c · eceleſia
põt etiã cõtingere ꝙ aliqs patiat' defectũ fi⸗

dei circa aliq̃d aliud et n circa veritatẽ ſacra
menti qð exhibet.puta ſi aliq̃s credat iuram
tũ i omi caſu illicitũ tñ credat baptiſmũ ef⸗
ficaciã habere adò ſalutẽ et ſic talis infideli⸗
tas ñ impedit intentõeʒ cõferendi ſacramen⸗
tum. Si vero patiat fidei defectũ cõtra ipſuʒ
ſacramentũ qð exhibz licet credat p illud qðᷣ
agitur exterius nullu interioẽ ſequi effectũᷣ
non tñ ignoeat ꝙ eccleſia catholica intendit
P pmõi que exteriꝰ agunt' ſacramentũ pᷣbere
vñ ñ obſtãte mfidelitate põt inte dere qð fa⸗
cit eccleſia licet eſtimet illud nihᷣil eſſe et tałk
intetio ſufficit ad ſacramentũ quia vt ſupeadi
ctũ ẽ miſter eccleſie agit in pſona tatiꝰ ecele

ſie ex cuius fide ſupplet qð deeſt fidei in mi

niſtro· NHotandũ aut ꝙ hłereticoꝛ quidam in
collatione ſacramentoꝝ nõ ſeruãt foemã ec⸗-
cleſie in his que ſunt ſubſtãtialia foeme et ta
les nec ſacramentũ ↄferũt nec ſacramẽti rem
quidã vero ſeruãt foemã eccleſie et tales cõ⸗
ferũt ſacramentũ extra de ſum tri. firmiter. ꝙ.
ſacramentũ·qꝛ liczꝭ ñ ſint mebea nec miſtri ec
cleſie ſimpłr tñ ĩ h coferũt etiã rè ſacramenti
niſi aſſit defectus ex parte baptizãdi.baptiſ⸗
mus em̃ datus i foema eccleſie a quocũqʒ ſp
habet effic aciã niſi obicẽnueniat ex pte ſu⸗
ſcipietis de cõſe· diſ.inii ·romanus.et pluribꝰ
aliis · c· eiuſdẽ di · Tuc auũt habz obicè qñ ille
qui baptizat hereſi cõſentit et ᷣ põt eſſe tri:
pliciter. Aut qe eſt hereticus et fauet erroei.
Kut ſi ñ e hereticꝰ vadit tñ ad hereticũᷣ pciſũ
ĩ eccleſie dtemptũ. Gut ſi ñ e hereticꝰ p̃ciſus
vadit tñ ad occultũ quẽ ſcit es hereticu pter
aliqð cõmodũ vł fauoes et tũc nihil gre req
pit qe ab heretico vt eè hereticus accipit. vñ

augꝰ.li.de fide ad petrũ:nullatenꝰ dubites
extra eccleſiã baptizatos ſi ad ipᷣazʒ ñ redierit
baptiſmo cumulari pniciẽ et·i.q.j.firmiſime
et de cõſe· di.nii:qmuis.vñ talis poſtea peni
tẽs recõciliãdus eſt ꝓ ĩpoſitione manus. licz

em bapa ſmus nõ poſſit iterari impoſitio tam

aliqᷓ manus· ſ.recõciliatozia põt repeti vt di⸗

cec' infra· Tuc aũᷣt ñ oſentit qñ Hhabz ĩpotetiã

diſcernedi vt puer vel qñ iſte hereticꝰ eſt oc⸗
cultus et credit es catholicus. Fut qñ hõ ẽ
in neceſſitate ↄſtitutus ſolũ neceſſitatis intui
tu.talis em recipit ſacmentũ et rem ſacram̃ti
qe dũ ĩ moetis piculo catholicꝰ ñ inuenitur.

ſanctiꝰ ẽ ab heretico baptiſmũ recipe ꝙ;ᷓ ine⸗

ternũ pire di.v. ꝓter ̊ aũt· . poero.vñ talis

ñ e recõciliandꝰ ꝓ ĩpoſitõez manus· i.q:i. hi
qui et.c.manꝰ.

et recipietes a ſymoniacis et fosnicatoeibus
notoꝛiis· qe baptizati ſcieter et p̃ter neceſſita⸗

tisg piculũ ab hereticis et ſciſmaticis et etiam

oeꝛdinati ſcieter ab eiſoẽ cũ veniũt ad ecciam

ñn recipiũtur ſine manꝰ ĩpoſitõe· GBaptizati vo
et oedmati pᷣdicto mõ a ſymoniacis et foeni⸗
catoeibꝰ notoꝛiis recipiũt' ſine manus impo

ſitione. di.xxii.. verũ ĩ tex.et glo. IFd hec

etiam nota ꝙ illi qᷓ baptizʒati ſũt ab hereticis
in nomie trinitatis cum redeũt ad eccleſiazʒ

ſanctã recõciliãt.qñqʒ criſmatis vnctõe ſiue

firmatione qñqʒ manus impoſitione. ſ.recõ
ciliatoeia. qñqʒ ſola fidei ꝓfeſſio ne.pᷣmo mõ

recõciliant' arriani in eccleſia oeietali. ſſcdo

eccleſie . de oſe. di. ini. manꝰ. ¶
Sm jo. ꝙ ſicut habet ĩ glo.ĩpoſitio manus q
dam eſt ↄfirmatoꝛeia et hec nõ repetit.quedã

mõ ĩ eccleſia occidetali.tertio mõ monoſeli⸗
te· et alii.de eõſe:di. iin.ab antiqᷓ. monoſeli⸗

te aũt ſic dicti ſũc a monoſo autoee hereſis eo

ruũ · iſti ſut vt puto ꝗ dicunt⸗ monoſiaci.ð ↄſe.
Dir iin. hi qͥ. ſʒ qdã libei hñt ibi bonoſiaci per
:iſti ñ credebãt xp̃m eſſe dei filiũ natura lez

ſ adoptiuum. vt ĩ dicto.c.v.mono ſiaci ec

aut dinerſitas recõciliatõẽis hereticoꝝ vt ba
be' ibidẽ ĩ glo. ꝓueniebat ex diuerſis modis
erroꝝ ipoꝝ hereticoꝝ vbł etiã ex diuerſa cõ⸗
ſuetudie eccleſian arriani nõ criſn?abãt ĩ cei

ente· cciſmabãt aũt ĩ occidẽte. vñ erãt de diu
ſis ſectis.ido illi recõciliabantur ſmate. iſti
vo manus ĩpoſitõt vt oñderẽt' es de vnitate
iiii ciendũ aut

coſe ctoeia ſiue oedĩatoeia et hec etiã ñ repe⸗
tit. qdã bndictoeia. et ſimiłr nõ repetit.ſʒ
ſi omiſſa fuerit ſupplet. extra de ſac vn. c.i.

vbi de ꝙ ſi manꝰ ĩpoſitio omiſſa fuerit ĩ oedi

Q

natõe ſubdyaconi dz ſuppl ere.qᷓdam curato

nia . mt.vlti · ſupꝑ egros manꝰ ĩpoet bñ ha. et

hec repetit qᷓdã ecõciliatoꝛia. et hec ipomt⸗
excõicatis et hereticis peniteti bꝰ.hoc nõ eſt
ſacrametũ et repetitar. . e
Irca quintuſ.bonitatẽ poſſet queri vtrũ
bomitas requirat' ĩ bapciſante ad hoc
poſſit oↄferre ſacmentũ vł baptiſmi effectũ et

vtν melioe miſter melioæe cõferat effectũ. et

otrũ malus miſter peecz; baptizãdo. et vtrum

Peccʒ recipies baptiſmũ a malo miĩſtro.ſʒ ho⸗

nie Vñ nota differẽtiã inter re
cipietes ſacmenta ab hereticis et ſciſmaticis

bec boñ · 3

rum rñſio habet ̊ ĩ peimo.ti· huius li. ar· v.

Vñn ſuppoſitis illis que dicunt᷑ wi et ſpãliter
ꝓ mali miſtri peccet baptizãdo·qrere ſufficit
vtrũ malus miſter cui offert' puer baptizadꝰ

in piculo moetis exiſtes ſit ꝓplexꝰ. videt q

ſic ˖ qe videt peccare ſiue baptizãdo ſiue non
4 Pece P

baptizãdo ipᷣm . cũ ſit ĩ peccato· et cũ ex offi⸗
cio ſuo facere teneat'.ð cõſe.di.iin.oĩs pee⸗

ſbiter · H aut malꝰ miſter baptizat cũ ſolen⸗

nitate vt miſter eccleſie cui ex officio cõueĩt.

et tũc peccat moætꝗbr ſi peccatũ ſuum recolit
et nõ pemtz vt habet᷑ ĩ glo:ſup illud leui · ii·

q̃ acceſſerit mũdus ad mũda accedẽdum. nec

tn talis eſt ſimpłr ꝓplexꝰ. qe põt de peccato

Penitere et licite miſtrare.nõ eſt aũt ĩcõuem⸗
es ꝙ ſit pꝑplex ↄſuppoſito velit remanere ĩ
eccato· F.t tat baptizat ſimpłr ĩ caſu neceſ
Erado: quo etiã laycus baptizare poſſet. et

tũc nõ peccat. Becꝰs aũüt eſt de aliis ſacramen

tis qᷓ ñ ſũt tãte neceſſitatis ſicut baptiſmꝰ. vt

infra patebit. Hᷓ cho. pe. et rich. Fliter põt di
ci: ꝙ malus miſter aut eſt occultꝰ aut noto⸗iꝰ

et vtroq; mõ e diſtinguendũ.q aut e neceſſi

tas et timet ſcãdalũ:et tũc ñ peccat baptizã⸗
do ſz ĩ hoc ꝙ negligit ſe p̃parare.et cũ timo⸗
re et reueretia ad ſacmentũ accedere. Kut nõ
eſt neceſſitas nec timet ſcãdalũ.et ſic non dʒ
baptuzare· niſi priꝰ ſe pᷣparet ad iuſtifi catõezʒ

qð ſi nõ facit ñ tm peccat negligẽdo. ſʒ etiazʒ
ꝗntã eſt ĩ ſe ↄtumeliã ſacrameto fatiendo.et

vſurpãdo id ad qð ñ eſt ydoneus. Si aũt ẽ no

toeius peccat ecẽ ſcãdaliʒãdo·ideo dicit augꝰ
ſup jo · v · ciuſtos optz eẽ ꝑ quos baptizatur.
“HZ „de baptizãdiĩt · ti · vy.
Deinde oſiderandu ẽ de baptizãdis et
peimo de eoꝝ obligatõe ad baptiſmũ

fſ(ſcòo de tpe et ſtatu ĩ quo dñt haptiza⸗-
ri· tertio de his qᷓ reqrunt' ĩ eis añ baptiſmuz
vel etiã dũ baptizãtur.q̃rto de his q requirũ⸗

tur poſt baptiſmũ ) Eirca peimũ. ſ. obligati

one ad baptiſmũ qᷓrunt plura.ſ. vtrũ aliquis
poſſit ſaluari ſne baptiſmo.eρ n jo· iii. niſi

Is renatus fnerit ex aq̃ᷓ et ſpuſancto.ñ intra⸗

bit i regnũ celoꝝ · et de cõſe.di.ini.ncẽm. et
c:iii:et. nii · Cũ aũt vt habitũ eſt s triplex ſit

baptiſmus. ſ. flumĩs flãmĩs et ſanguĩs.ſcien
dů ꝙ baptiſmo flumis vel ĩ re vel ĩ ꝓpoſito ſi

hri n poſſit ĩ re. fit ſalus inquantũ è de vtnte
eius /PBaptiſmo vo flamis fit ſalꝰ adulto.dũ
tñ baptiſmꝰ flu miĩs ſit ĩ ꝗꝓpoſito.de cõſe.diſ ·
iin. baptiſmꝰ. et excra de pᷣſbi.nõ bapti· apo⸗
ſtolica. vbi etiã habetc'. ꝙ cred es ſe baptiza⸗

tũ.liczꝭ ñ ſit baptizatꝰ.nihilominꝰ ſi decedat
ſaluatur· ꝓuulo aũt ñ fit ſalꝰ ꝑ baptiſmũ fla⸗

minis. niſi de priuilegio ſpãli. vt ptz de ſanc-⸗
tificato ĩ vtero. qe n habʒz vſũ liberi arbitrii.
Baptiſmo aũut ſanguis fit ſalꝰ vtriqʒ . ſ.adul⸗
to es puulo et hog ſi fit ꝓpter deũ · Vtrũ ſan
ctificatꝰ iĩ vtero teneatur ad baptiſmũ. HE ꝙ

ſicut patz p o. q dicit ſe a xpᷣo debere bapti⸗

ſari · et H qᷓdem ñ ꝗꝓpter indigentiã remedu. ſz
Apter imp̃ſſione caracteris:et hmõi actus ca
ricatis · ſ. ꝓpter bonũ obediẽtie · qꝛ de? pcepit

pt om̃s qui naſcũtur renaſcãtur · Et apter Hhu⸗
militatẽ· qe debz ſe reputare peccatoeem · et
in di gere xp̃i redemptõe:et ꝗꝓpter cõfoemita⸗
tem vt ab aliis xpᷣianis ñ diſcosꝛdet.qe tñ ba
ti ſare ſibi p̃ceptũ e affirmatiuũ ideo nõ ob⸗
i gat ip̃m niſi ꝓ loco et tꝑe· vñ ſi añ adultaz

etatẽ ſeu opoetunitatẽ habitã moeic᷑ ſaluat

qꝛ nõ habebat opus baptiſari ꝓpter remediuũ
ſz gpter p̃ceptũ.¶ Vtrũ apoſtoli fuerit bapti
zati · H ꝙ ſic · vñ glo. ſup illud jo·xin · q lo⸗
tus eſt. dicit his verbis mtelligimꝰ baptiza⸗
tos apoſtolos.et ſi ñ legatur vbi et qñ. de cõ
ſe.di.iiii:qñ ab hieroſolimis:et.c. ſi eos · et
ſut capitula augu· Bimibr dici põt de beata
virgine et de jo· baptiſta· latro vero tũc ba⸗
ptiſmo ſanguinis et flaminis fuit baptiſatꝰ
qn in cruce äxpᷣm eſt ↄfeſſus· de cõſe:di·iii ·
bapti · ꝙ inuicẽ · ¶ Eſto ꝙ paruulꝰdũ ad bap
ti ſmũ defertur ab infideli interficiat. nunqᷣd
ſaluabitur · nullꝰ puulꝰ ſaluatur qᷓntum
eſt de lege ↄui niſi virtute ſacmenti · ñ qe ꝓuu
Ins teneatur ex p̃cepto · ſʒ qe ſine faẽcmeto vel
aliquo qð equipolleat · deꝰ nõ diſpoſuit dare
gratiã· Si vo paruulꝰ ꝗꝓpter hoc ſolũ occiſus
eſt a ꝓpſecutoꝛe cũ poꝛtaretur ad baptizandnz
ne baptizaretur moeitur ꝓ bapuſmo· ideo ĩ ſã
guine ſuo pie creditur baptizatus· ſi aut alia
de cauſa occiditur. qᷓntumcũq; deferatur ad

baptiſmũ· dãnabitur. * nunqd ex quo te⸗

netur ad baptiſmũ aliqᷓ8 · peccat recipiẽs ba⸗
ptiſma a malo miſtro · & huius haber ſupea
in primo ti·de ſacmentis ĩ ↄui ·¶ Sz eſto ꝙ ſa
cerdos nolit ſine Rõ baptizare.q̃d ẽ tũc faci
endu · Kſi baptizandus ſit adultus · ſufficit
ſibi petere baptiſmũ ad ſalutẽ· qꝛ baptizatur

baptiſmo flamĩs.nec debz Pter hoc ſymoni

am ↄmittere· qæ ñ ſũt fatiẽda mala vt veniãt
bona · roma .iii:tñ ſi eſſet ibi aliqs laycus de⸗
beret ſe potins ab eo facere baptiſari. ſi tñ ſit

puer.tũc ipᷣemet debz eũ potius baptizare ·

pcium ſacrameti ſymoniace dare ꝓ baptiſmo
ſi ñ ſit pᷣſto alius pᷣſbiter q̃ velit baptizare pu
erũ debito mõ. et licz ei aquã emere· non tñ
ſanctificatã · vbi põt habere aliã aquã · ſi ali⸗
as aquã habere nõ poſſ· qe aqua ñ è ſacramẽ
tum.ſi aũt emit aquã ſanctificatã · la ñ opa⸗

tur ad baptiſmũ: de neceſſitate eius exiſtens

quaſi ſacrific ata·ſ̊ q̃ſi aqua· et ideo nõ emit
vt ſanctificatã ſʒ vt aquã · G̊ tho.DNicũt eti am
aliqᷓ vt rich;.et ꝓbabiliter· m hoc caſu da⸗
ri põt pecunia ꝓ aqua ſanctificata ſine vitio
ſymonie.qe ꝑ hoc redimit᷑ vexatio iuris pu⸗
eri.cuius ĩ hoc caſu ſure nature et diuino eſt
aqua illa.ꝗᷓ eſt neceſſaria ad vſum baptizãdoi·
Fliis aũt vt boñ· ſimpłr videt ꝙ ĩ hoc ca
u pciũ dari põt pᷣſ hbitero ꝓ baptiſmo non ad

emendũ ſacramentũ vel aquã: ſʒ ad redimen
dam vexatõeʒz ſui iuris et hoc vt dicüt vide

magis cõſonare pietati et bonitati et iuſi. Se

cundũ aũt ſco·potius pꝓmitti debet moꝛi ſine

baptiſmo ꝓuulꝰ.qꝙᷓ; ematur bapti ſmꝰ. qꝛ hoc
fieri nõ poſſet ſine peccato moetali · poſſet tñ
emi aqᷓ ec ſãctificata:nullomõ hñdo ĩtentõe
ad oſectõz et etiã laboꝛ baptizãdi q; pᷣſbiter

III 9,

habet emi poſſet nullo mõ hñdo intentõeʒ að
actũ illũ.inq̃ntũ eſt ſacmentał ·¶q Eſto ꝙ mã⸗
cus roget pᷣſbiteꝝ vt baptizet pueꝝn iminen
te moetis articulo et nullus aliꝰ aſſit qii euʒ
baptizare poſſit . et p̃ſ biter eũ baptizare nolit
niſi pecumiã ei dederit q; d ille faciet · rich
dicit ꝙ ille mãcꝰ debz potius pmittere puu⸗
lũ moꝛei ſine baptiſmo ꝙ; dare pecuniã ꝓ ſac⸗
mẽto baptiſmi.qꝛ ñ fũt faciẽda mala vt eue·
boroma.in. SFliq̃ tñ dicũt ꝙ ĩ G̊ cãu pecuĩia
dari poſſʒ. ita tñ ꝙ dãs ñ intenderz eã dare
ſacmeto·ſʒ ꝓ vitãda dãnatõe pueri:et remo⸗
nẽda ĩſania pbiteri· Secus ẽ de alns ſacmen⸗
tis qᷓ ſine piculo dãnatõis ex cã pñt differri
B rich;. Quid ð p̃ᷣſbitero qui facerz · e niſi
ſe coerigerz ſpõte honoꝛe relmquẽedo ˖ debet
ſubire piculũ ꝗꝓpeii honoeis·i. q/i· baptizan⸗
dis ĩ tex · et glo ·ðꝛ etiã de cõſe · di. ini · qcun
qʒ pᷣſbiter nollet ꝓ intentõe muneris · vł peo
al ia excuſatõe baptizare al ique ĩ piculo mo⸗
tis: ſi ille ſine baptiſmo decederz deponi de⸗
beret · ¶ Quid ſi p̃ſbiter catheeumiĩos a bap⸗
ti ſmo repellat·et ip̃i interiz añ tꝑꝰ oſtitu tuʒ
ſine baptiſmo decedãt nũquid imputabit᷑ ſa⸗
cerdoti · H ꝙ n. abſit em̃ vt ea q̃ ꝓpter bonũ
et licitum facimꝰ aut iubemꝰ. ſi qd ꝓ B p̃ter
nr᷑̃aʒ volũtate cuiꝙᷓ male acciderit· nobis im
putet.xiiii :q: v· de occidẽdis· G notatur de
cõſe · di iii · ð cathecumĩs in glo:¶ Id hec
nota ꝙ qñ pᷣſbiteri ſubditis ſacmenta negant
malitioſe·tuc ſubditi poſſũt ip̃a ab aliis reci
pere · ar · extra de reſcrip.venies.ĩ tex.et glo.

vi.q̃ ponit' ſuꝑ illud.c.paſtoealis.qð ẽ verũ

de peimlegiatis et ĩ caſibꝰ oceſſis·ſ.ĩ baptiſ⸗
mo et pnĩa·que recipi poſſunt ab aliis in ne⸗
ceſſitate· ſed in alnis recurrendũ eſt ad ſuꝑio
rẽ extra de mre patrona:nullus.hec rich;.
IIrca ſcõm . ſ.ſtatũ et tẽpꝰ ĩ quo debet qᷣs
baptizari qrunt ꝓpła:ſ.vt baptiſmꝰ ſit
differẽdꝰ adultis · H adultis ſubuemiri põt
p deſideri ũ baptiſmi· et ideo adultis cũ duer
tunt.ñ ſuatizʒ e ſaẽmentũ baptiſmi dferedũ.ſʒ
opoetet differre vſq; ad aliqð certũ tempus
primo qᷓdẽ ꝓcautela eccĩe.ne decipit' ſacra
mentũ ficte accedetibꝰↄeres· ꝗpter qð ꝓba
tio ſumit ð̊ accedẽtibꝰ ad baptiſmũ qñ p ali
qð tempꝰ eoꝝ fides et moꝛes examinantur.
ſcòo hoc ẽ neceſſariũ ad vtilitatẽ eoꝝ q̃ᷓ bap
tizant. qe aliquo tpꝑis ſpatio indigẽt ad G ꝙ
plene inſtruant' de fide:et exercitent' ĩ his ꝗ
ptinet ad vitã xpᷣianã·tercio hoc ẽ neceſſariũ
Pter reuerentiã ſacmenti ·dũ ĩ ſolẽnitatibus
pcipius·ſ.paſce et pẽte·hoĩes ad baptiſmum
admittunt et ita deuotiꝰ ſacmẽètũ ſuſcipiũt.
de ole · di · iin · cathecumin?· et . c. venerabiłk.
Quãto vero tpe adulti baptizʒãdi debeãt ca⸗
checiſari et exozciſari an baptiſmũ habet'. ti.
de exoꝛciſmo/Et diſcrecio ĩ hmõi ẽ p̃ᷣmittẽda
duplici rõe · peimo q̃dez qñ illi qͥ ſũt baptizã:
di apparẽet pfecte inſtructiĩ fide et ad baptiſ
mũ vdonei ·tũc ſtatiʒ pñt baptizari.ſic philip
pꝰ ſtatiʒ baptizauit enucũ.vt habet' act.viii
et pe· coeneliũ et eos q̃ cũ ipᷣo erãt act.xviii.
ſcdð Ptr ĩfirmitatẽ vł aliqð piculũ moetisꝰ

de cõſe · di · ii· cathecumĩs . et. c. ſe.ſi tñ ali⸗
qs moæete pᷣueniat arti culũ opoetunitatis ex⸗
cludete · dũ expectat tempꝰ ab eccleſia cõſti⸗
tutũ ſaluatur· licet ꝓ ignẽ vt dictũ e. peccat
aũut ſi vlta tempꝰ ab eccleſia oedĩatũ differt
accipe baptiſmũ niſi ex cã neceſſaria et licẽtia
platoꝝ eccleſie·licʒ hoc peccatũ deleri poſ⸗
ſit cũ aliis ꝑ ſuccedentẽ ↄtritõeʒ q̃ ſupplet vi
cẽ baptiſmi vt dictũ eſt. Nec ẽ ↄtra p̃dicta id
qð dictũ e· de cõſe · dil. iiii:· cathecumimnꝰ. ca⸗
thecuminũ licz ĩ bonis opibꝰ defũctũ. vitazʒ
habẽe ñ credimꝰ.excepto dũtaxat niſi martirij
ſaẽmentũ cõpleat qꝛ icdðᷣm regulã ibidẽ ĩtelli
gitur de eo ꝗ baptizari nõ qrit vel alias ĩ ali⸗
quo peccato ↄſiſtit · Vcrũ pueri ſint baptizã
di · & indiſticte ꝙ ſic. mdiſticte em̃ vox euã⸗
gelica intonat niſi qs renatus fuerit ex aqua
et ſpũſancto.ñ ĩtra·in regnum dei hac gene⸗
raltate nec ſexũ nec etate excludes.extra de
bap.maioꝛes · Ratio hHuiꝰ e. qe moꝛbꝰ ẽ cõis
puulis et adultis. et medicina eſt cõueniens
iſtis et illis. ſt aut vtilius et ſecuri us ſtatizʒ
Puulo baptiſmũ ↄferri ꝙᷓ differre vſqʒ ad eta
tem adultã tũ ꝓPter piculũ moetis et dãnatõ
nis· de cõſe:di:uin: venerabilis ĩ glo⸗cũ pro
Pter ĩfeſtatẽes demonũ qui minus poſſũt ĩ ba
Ptizatis ceteris pibꝰ. tũ qe dum hõ ẽ puulus
certũ e ĩ eo nihil eſſe qð ĩpediat effectu bap⸗
tiſmi.tũ ꝗꝓpter bonũ aſuef̃actõis et q̃ſi educa
cõig ĩ his ꝗᷓ ſit religionis xp̃ianeet hãc rõeʒ
aſſignat dyoniſiꝰ vlt.c.celeſtis ierarchie. Sʒ
obicit qe legatꝰ ñ debzʒ excedere fines mãda
ci·ſ̊ dñs mãdat m.vlt. credentes baptigari.
ergo puuli ñ ſut baptizgzadi.ih lzʒ ilud mãda
tum ſcõᷣm fozmã mãadati ſpãl iter ligz adultoſ
tñ ex alio eiꝰ mãdato.jo.iii.niſi qs renatꝰ fu
erit ꝛc· inuenit etiã ad ꝓuulos ſim intentõeʒ
mãdati erfadiErn pueri hereticoꝝ vł iu
deon et alioꝝn infi
parẽtibꝰ. filii infideliũ aut habẽt vſũ ra⸗
tõis aut nſi habẽt iã tm̃ ad ea q ſut iuris dini
vel naturalis ĩcipiũt ſue ptãtis ee.ee iðᷣo Pa
volũtate etiã inuitis penti bꝰ pñt baptiſmum
ſaſcipe ſicut et mriomũ ↄtrahere.et ideo ta⸗
les licite pñt induei ad ſuſcipiendũ baptiſma
Z vo ñ hnt adhuc vſũ rõis vel liberi arbitrii
Em ius naturale ſũt ſub eura pẽtũ q̃nd iu ſibi
Puidere nõ pñnñt vñ etiã de pueris antiquoruz
de ꝙ ſaluabant᷑ in fide pentũ.et ideo ↄtra iu
ſtitiã naturalẽ eet ſi cłes pueri inuitis petibꝰ
kaprilarent ſic ec ſi aliqs habẽs vſũ rõis ĩui
tꝰ baptizaret ·ſz ec piculoſũ tałt filios infi
deliu baptizare qe derfacili rediret ad infide⸗
Litatẽ ßeer naturale affectũ ad pentes· et iõ
nñ habz B; eccĩie ↄſuetudo ꝙ filii infideliũ ba⸗
ptzent᷑ muitis paretibꝰ. fuer̃t em retroactis
tempoe ibꝰ multi catholici peĩcipes potentiſ
ſimi vt cõſtantinꝰ et heodoſiꝰ qbꝰ familia⸗

„

res fuerũt ſanctiſſimi ep̃i. vt ſilueſter cõſtan⸗
eino et ambroſis ceodoſio q; nullo mõ p̃ter⸗
miſiſſent H ab eis ĩpetrare ſi Hhoc fuiſʒ ↄſonuzʒ
racõihec tho. Scdòm aũt ſco. ſi peĩceps aliqʒ
Puulos ĩfideliũ pentibꝰ inuitis baptizari fa
LCeret cu bona cautela.ſ.ne pPentes peius cog

deliũ ſint baptizãdi ĩuitis

noſcẽtes Gq̊ futun occiderẽt eos:et facerz eos
educari religioſe laudabiliter facerz. Et ide
dico eẽ ſi cogãt paretes minis et terroeibꝰad
bapaſmũ ſuſcipiendũ et ſeruandũ ſuſceptũ. et
hoc videc poſſe ꝓbari:qe ſimile cõmendatur
de dſe · di. imi · pleri qʒ. Dreterea dato ꝙ non
eſſent om̃s vere fideles ĩ coede· tñ minus ma⸗
lum eſſet eis ñ poſſe ipune legẽ ill icitã ſerua⸗
re ꝙᷓ; poſſe· et etiã eoꝝ fũln ĩ ſcõa et tertia ge
neratõe eſſet foete vere foete fideles.¶/ VYtxꝝ
infidelis petes bapeizari debeat ſtatim bapti
zari · & hm hoſti-aut ẽ ĩ piculo ne · ſ· alii infi
deles eũ interficiãt ſi h̊ ppendãt· et tũc ei ſta
tim fides debzʒ exponi et baptizari ·ð ↄſe· diĩ ·
ini: ne ꝙ abſit. Fut nullũ piculũ iĩminz et tũe

vel p octo meſes vłarbitrarie debz ĩter cathe

cumios retineri.ſic intellige illud de ↄſedi.
un . ijudei· et. c. ſe. ta in vtero exiſtentes
pPoſſint bepaiari Fl P ñ de conſe · d in · ſi a
mr̃is· et pluribꝰ aliis.c.opoetz em̃ ꝙ caro eiꝰ

q baptiza ſzm totũ vł m pteè imedꝛiate laue⸗
nvñ ſi puer ĩunolutus totałr i vno cosio ĩ aquã

imergeret ſub debita verboꝝ foema ꝓpter HBʒ
ñ baptizaret. hec rich;· cq Vtrũ vterꝰ mris de⸗
beat apiri vt puer extrahat᷑ et baptize . ñ
ſũt facièda mala nt eueniũt bona vt de ad ro
iii · et idᷣo ñ debz hõ occidere mr̃em vt bapti⸗
zet puerũ ſi tñ moetua ſit vinete ꝓle in vtero
debz apiri vt puer baptizet᷑.hec tho⸗ Fen
debeat expectari oĩoda egſſio pneri de vtero
anñqꝙᷓ; baptizec· ꝙ ſie niſi moes imineat · ſi
tñ peimo caput egdiat i quo oes ſenſus fun⸗
dant debz baprtizari piculo iminete et nõ eſt
poſtea rebaptizãdꝰ ſi ↄtingit eũ naſci ꝓfecte
vñ etiã reputat' eſſe hoĩs ſepultura vbi ſepul
cũ eſt eiꝰ caput.ff. de re:et ſump. fu.l. cu in
diuerſis· et poſt caput pectꝰ qe ſedes coꝛdis
eſt q̃ſi ĩ pectoee et cũ ãbo iſta nõ poſſũt ablui
magis debz ablui caput maxime facies qe ibi
magis patet aie opatões ð etiã videt᷑ facie
dũ qᷓcunqʒ alia ps egdiat piculo iminete. qe
tn ĩ nulla exterioꝝ ptiũ integtas vite ita oſi⸗
ſtit ſicut ĩ capite · videt qbuſdã ꝙ ꝓpter dubi
um ꝗᷓ cunqʒ alia pte coꝛpis abluta puer pꝰ ꝑ⸗
fectã natiuitatẽ ſit baptizãdꝰ ſub hac fosma.
ſi ñ es baptizatꝰ.ego te bapti⸗ʒo ecẽ. Fl iqbus
tñ vide ꝙ puer etiã tũc eẽt baptizatꝰ qe aĩa ẽ
cota ĩ qualibz pte co:pis.et huiꝰ ſentetie eſt
Suabin.iin. ſen.eo ꝙ nõ eſt pᷣceptũ magis q;
caput ĩmergat qm alið mebꝝ et iðo ñ magis
CE neceſſari lzʒz ſit rẽnabile: eiuſde ſentẽtie eſt
gloſatos · de conſe · di · iiii. ꝓpeie⸗are.di· nec
qmeũqʒ peimũ cõmunius tenet᷑ vt dicit rich.
fiet de tali eænius alia pars qm caput
abluta ẽ ſi decedat añ pfectã natiunitaces.
pie põt tab puer reputari baptizatus ſi fuerit
moꝛtuꝰ.vñ ẽ ĩ cim terio ſepeliedꝰ ſʒm guał.
9 Vt puer exiſtes adhuc ĩ vtero mris rege⸗
nerai poſſit baptiſmo lã guimis · Oẽ quidã di⸗
eũt ꝙ nullo mõ nec ꝑ effuſione ſàgumis nec
P aliã viã de lege coi põt puer i vtero mris a

peccato purgari. Fliis aũt videt' pie diceduů

ꝙ licet puer in vtero mĩris baptiſmo aq bapti
ʒari nõ poſſit:qe nõ põt ipᷣm lenſibile ſacmtũ

—

peicip
illatã ꝑ fide põt ab oeiginali peccato purga

ſuſcipe et ecoleſie ignotus eſt qe tñ ad iẽ m ef

fuſio an guinis puenire põt et deo notus eſt
alr baptizat. is p infuſiong ſãguinis

ri · vñ illud augꝰ li. n · de baptiſmo ꝓuuloꝛ·
qui natus ñ fuerit ñ põt renalſci: intelligenou
eſt de regeneratõe baptiſm aque dicit rich; ·

Q tertiũ articulũ:.ſ.circa ea q̃ req̃rũt' ĩ

baptizandis añ baptiſmũ vel etiã dů ba
ptiʒãt querunt plura ¶. vtvà ĩ adultis añ ba⸗
ptiſmũ pnĩia req̃rat'. in adultis baptiſmuʒ

pcedit pnĩa neceſſario quantũ ad attritõeʒ qe

volũtas ſemel fixa i peccato remanet ſp ĩ eo

fixa actu vel hitu niſi ꝓꝑ actuale diſſenſu euel
lat᷑ ab eo ĩ ſpãli.vel ſalte ĩ generali. et qᷓnti
ad hoc dicit augꝰ.li.i.ð̊ pnia ꝙ nullꝰ ſue vo
luntatis arbiter ↄſtitutꝰ nouã vitã põt icho
are n eũ peiteat veteris·qᷓntũ aut ad ↄtritõez
pcedit pnia baptiſmũ de ↄgruo rõe huiliatio

nis et iſtructõis · ſ̊ qᷓntũ ad abſolutõeʒ et ſa
tiſfactõez neutro mõ.i.nec de necio nec ð cõ
gruo peecedit· et qꝛ ſaẽmẽtũ pnñie cõpletũ ẽ ĩ
abſolutõe et ĩ pnia ſzm qð ẽ eccleſie ſacmetũ
ideo ſequit ꝙ n p̃cedit baptiſmũ cũ baptiſmꝰ
ſit ianua Rcrameroz chze⸗ obici cõtra pre⸗
die raſſe iudeis venietibꝰ ad baptiſmũſindicẽ
da pnĩa ac abſtinẽtia · xl · die? · qua cõpleta
ſũt baꝑtizãdi.vt habet de cõſe.di. nn. ne ꝙ
abſir. Pe ꝓ illa pnia nõꝗ indicit᷑ iudeis apter
ſacramenti inefficaciãſſʒ ꝓpter eiꝰ renepenei/
et indeoꝝ recipietiũ baptiſmũ ꝓbatõzſvñ ei
nõ indicebat poſt ſuſceptõez baptiſmi ſz ãte ·

☛muis ſic obſeruaret/tñ mõ n opoetʒ G obſer

nare / ſim qð vide dicere glo udee intel⸗
ligoſvbi ñ ẽ cõſuetudo dtraria.B e Aia
in adultis req̃rat vſus rõis ad ſaſcipiẽdũ ba
ptiſmũ · H ad ſuſcipiẽdũ ſacmetũ hapeiſmi et
re eiꝰ ñ e neceſſaria ꝑ ſe aliqꝗᷓ actio ex ꝑte ſuſci
piẽtis .ſ̊ꝭ ſufficit ꝙ in eo ñ ſit aliqd ꝓhibes p⸗
dictoꝝ ſuſceptõez ꝓhibens aũt ñ eſt niſi pec
catũ moetale de quo hõ nõ e attri tus nec cõ⸗

tritus· et ideo licet aliqui adulłti fiãt caretes

vſu rõis añqꝙᷓ; moꝛtałr peccauerit ſi bapti zanł
recipiũt ſacmentũ et re ſacmenti etiã ſi tuc cõ
tradicãt qꝛ illa cõtradictio ñ ꝓcedit a volun
tate rõis ſm quã ſũt capaces gre baptiſmał-
Si aũt anꝙᷓ fiat furioſi vel obdoemiãt moeta⸗
liter peccauerit cõmittẽdo vel obmittedo et
nõ fuerint de illo peccato cõtriti nec attniu-

etiã ſi baptizant ñ ſuſcipiũt rem ſacmenu. liʒ 4

ſacramentũ ſuſcipiãt tpe quo furiã intrauerũt
vel obdeemierunt intentõe ſuſcipiedi ſacme⸗
tum actu vel hĩtu:tcñ quantũcunqʒ ↄſtaret

talẽ intentõez habuiſſy ñ debzʒ aliqs baptiza⸗

re dozmiente vel furioſu hñtem lucida mter⸗

ualla dum actu ẽ in furia ſ̊ expectandum eſt

furioſi lucidũ interuallũ et dozmietis vigilia
et q̃ fac ↄtrariũ peccat ñ ſm ſuũ iudiciᷣ ꝓba
biliter ĩmineat piculũ ſi tale differat baptiza
re·q̃ntum aũt ad furioſum non hñtem lucida
interualla nulla eſt dilatio facienda- et Gᷓ; ha
bet extra de bap-maiozes. hec rich;-. Mul⸗
Ins ergo debet baptizare ali ue dozmientem
niſi pᷣſumat ꝙ non enigi let añ mostẽ. et niſi

pᷣſumat᷑ de eius pñti volũtate ꝑ verba vł ſal⸗
tem ſigna ꝙ de xpianis ſit natus· et in h caſu
his cõcurretibꝰ baptizari debz ſicut etiã augꝭ
narrat i q̃rto li.cõfeſſ:de quodã amico ſuo q
baptizatus eſt neſciẽs ꝓpter ꝓiculũ moetis·
et ide dicendũ eſt de furioſo· hec boñ. Sʒ
qre adultis amentibꝰ et doemiẽtibꝰ qͥ nõ cõ⸗
ſenti ebãt dum eſſent ĩ vſu rõis · baptizare nõ
ꝓdeſſet ad tollendũ peccatuzʒ oeiginale ſicut
ꝓdeſt puub.Eõ qe vt habet· ex de bap · maio
res. . verũ dñs ꝗᷓ totũ hoĩem ſanũ fecit ĩ ſab
bato opꝰ impfectõis ñ vult et ideo peccata
nõ ex pte ſed ex toto tollit qð facerz ſi baptiſ
mus oeiginale delerzʒ et ñ actuale qð ſine cõ
ſenſu deleri ñ põt .· Sed ponat ꝙ doemꝛentes
excitati ratum habeãt ꝙ; ſũt baptizati licʒ nol
Lent peiꝰ baptizari.H nõ ꝓdeſt gqe nihil reci
piunᷣt· et ideo non eſt vule ꝙ ratũ habeãt ſz ite
rũ debent baptizari . ex · de bap · maioees · J.
item qritur in glo·h. trũ adultis habe⸗
ti bus vſũ rõis qñ baptizant reqratur intetio
adò hoc ꝙ recipiãt ſacmentũ baptiſmi .· M ꝙ ĩ
talibꝰ de cõmuni lege ad hoc ꝙ recipiãt ca⸗
ractere baptiſmale reqrit intentõ actu vl ha
bitu tam in illo qᷓ oſentire põt ꝙ;ᷓ ĩ ilio qͥ cõſe⸗
tctre non põt ad ſuſcipiendũ ſacramentu. ꝓ ſu
ſceptõez em caracteris baptiſm intrat hõ ec⸗
cleſiã mil tantè et aſcribit' exercitui eccleſie
militantis · ad B;̊ aũt obtinedũ requirit' eiꝰ cõ
ſenſus actu vel habitu ſi eſt ĩ ſtatu ĩ quo cõſẽ
tire poſſet · ꝓbabile em̃ eſt ꝙ ab illo plus reqᷓ
ratur qui ↄlentire põt qm ab illo q̃ cõſentire
nõ põt ſicut videmꝰ ĩ catheciſmo rndent pro
Puulo patrini · et ſi adultꝰ eſt debet rñndere p
leip̃o · de cõſe · di · iii · ꝓparuulis · Id hoc aut
non eſt ſemp neceſſaria determĩata intentõ in
actu qe qñqʒ ſufficit ĩtentõ ĩ habitu:ſi em ali
quis cathecuminũ nõ actu cogitantem de ſu
ſceptõe ſacramenti baptiſmi ſʒ de re alia ab⸗
luerz ſub foema verboꝛ debita intendẽs ſibi
miſtrare ſacramentũ baptiſmi.iſte cathecumi
nus reciperz baptiſmale caractere. qᷓmuis em
intentio ĩ habitu ñ ſufficiat ad cauſandũ ef⸗
fectũ · põt tñ eſſe ſuffities diſpoſitõ ad ſuſcipi
endum.maioe em̃ actualitas requirit᷑ ĩ agen⸗

te ꝙᷓ in paciente· cum res agat ꝑ ſuã actuali⸗

tatem et paciat ꝓ ſuã paſſibilitatẽ · qñqʒ tam
intentõ ĩ actu determiate reqrit ꝓꝑ accidens
ſ.vel ad remouendũ ꝓhibens. vel qñ ñ oſen
tire in actu et nõ oſentire ĩ habitu ſe cõcomi⸗
tant'.ſi em in accedente ad baptiſmũ eſt actu
vel habitu intetõ non recipieèdi ſacmentũ ba
ptiſmi ·hmõi intentõ ꝓhibz ſacramenti ſuſce⸗
ptõez· et tũc neceſſariũ ett illã intentõez ex⸗
pelli pꝑ cõtrariã intentõeʒꝝ in actu ad B vt lle
recipiat ſacramentum baptiſmi.ſi etiam acce
dens ad baptiſmũ admoneattur diligeter vt
actu cõſentiat requirit ꝙ conſentiat in actu
ad hoc vt tũc vere recipiat ſacramentu quaſi

tũc ibi nõ conſentiret in actu:tũc etiã nõ con

ſentiretur in habitu· ſic em̃ accipimꝰ conſen⸗

uire in habitu in aliquam rem:quando homo

ſic diſpoſitꝰ eſt ꝙ ſi actualiter et del iberate

cogitaret de illa re ꝙ actu oſentiret in illam

„

in actu qm mi habitu non eſt mtentio ſuſcipi

endi ſacramentũ: nunquid eſt rebaptizandus
H ꝓꝙ ſic· ſed vbi hoc nõ conſtaret eſſet dicen

dum ſi non es baptizʒatus ego baptizo te ec·
Nec debet teneri glo.de cõſe·di.nni.que dic
ſolet etiã dici ꝙ ſi baptizans baptizare inte⸗
dat qᷓlemcũqʒ intẽtõez habeat baptizatꝰ ſuſci
pit ſacramentũ- ti ad recipiendũ ſacra⸗
mentũ baptiſmi reqratur voluntas libera vel
ſufficiat coacta. & cum quis cogitur ad ba

pꝑtiſmum aut cogitur coactione abſoluta ſiune
ſufficiente quia ſcʒ violenter eo renitente ma

nibus et pedibꝰ immergitur et tunc non reci
pit ſacramentũ nec rem ant coactione cõditõ
nata ſiue inducente vt minis et flagellis ita
ꝙ potius vult ſe ſubicere ſecramẽto eccleſie
qm moete pire et tunc aut intendit alios illu

dere et moetem euadere et tũc etiam neutruz

ſuſcipit· quia tamen eccleſia pee ſumeret cõſẽ
ſiſſe talem interius ꝓpter cõſenſum exterioeẽ
talis deberet cogi ad fidei xpᷣiane obſeruatõ
nen er vult pocius circa ſe fieri quod facit
eccleſia qᷓm pire et tunc recipit ſacramentum

et hec fere omnia patent extra de baptiimo.

maiozes . item queritur in texet gloſa g·
¶ Mota igitur beeuiter ꝙ ſuſcipientiũ baptciſ⸗
mum quidam nunquã habuerũut vſũ rationis
vt puuli et ꝓpetui furioſi et natural iter ſtulti
et in his volutas ñ requiritur · quidam autez

aliquando habuerunt licet tunc non habeãt

et in his volũtas antecedens requiritur liczʒ
non concomitans.quidam vero habent tunc
cum baptizgantur.et in his cũ cõditio eoꝝ ibi
melioeet' ſufficit volũtasↄditionata. Ven
fides requiratur ex parte baptizati · H ĩ par
uulis qui ꝑ ſe ñ poſſant credere ſufficit fides
aliena ſczʒ eccleſie que eſt.vel ſi hec deficeret
ſufficit meritũ fidei que fuit in eccleſia.dicit

em̃ augꝰ ad bonifaciũ cum offeruntur puuli

ad percipiendã gratiam ab omnibus offerri
intelliguntur quibus placet ꝙ offeruntur fi
des tam vccleſie militantis nunqʒ deficit vni
uerſaliter nec deficiet ſcðz illð mat.vlt. ecce
ego vobiſcũ ſũ vſq;ʒ ad cõſũmatõeʒ ſeculi. et
H diuina ꝓuidentia faciente. nec vnquã fuit
nec erit quin ſemper eſſet aliquis qui deo pla
ceret· in adultis vero requirit fides ꝗꝓpeia ñ
quidem ad ſuſceptõez ſacramenti. id eſt cara⸗
cteris:qe ſacramentũ non ꝓficitur ꝑ iuſticiaʒ
hoiĩs dantis vel ſuſcipientis baptiſmuʒ ſ per
virtutem dei ſz requirit ad ſuſceptõeʒ rei ſac⸗
menti. i. greSed contra hoc videt eſſe ilð
hiero.fides in aquis baptiſmi gingnit' et nu
triter. non habenti etiã datur et habeti auge
HX fides paruulis in baptiſmo datur ſed
adultis augetur vel infozmatur ſi erat infoæ⸗
mis.vñ fides infoꝛmata pᷣexigitur ſʒ foꝛmata
ibi datur adultis. hec pe-. Vcrũ ſine recta fi
de poſſit haberi intentio ſuſcipiẽdi baptiſmũ
SG nõ habens rectam fidem circa a iquos
articulos põt habere rectam fidem circa ſaẽ⸗

mentü baptiſmi ſi tñ etiazʒ circa ᷓ̊ ſaẽ mentũ ñ

recte ſentiat ſufficit ad ꝓceptionem ſaẽmenti

hec rich;. q Quid ergo de adulto in quo tam

materia · q̃rto de fozma· quinto de efficacia ·

generalis intentio ꝙ intendat ſuſcipe baptiſ⸗

mũ ſicut xp̃ᷣs inſtituit et ſicut eccleſia tradit·
Irca q̃rcuz · ſ. cca ea q reqruntur ad bap⸗

cizatũ poſt baptiſmũ:querunt plura·ſcʒ
P qꝗᷓ opa nuꝑ baptizati ſint exercitãdi ad iuſti
citiã · & nõ pꝑ oꝑa penalia · ſed ꝓ opa facilia
vt q̃ſi quodã lacte facte facilis exercitij pᷣmo
neant ad pfectioea vt dicit glo· ſuꝑ lò ps.
ſicut ablactatꝰ eſt ſuꝑ mr̃eſua:·vñ etiã duũs di

ſcipulos ſuos de nouo cõuerſos a ieiunio ex

cuſauit vt patet mat᷑.ix · et hoc eſt qð dicitur
ꝓrima pe.ñ. ſicut mõ geniti infantes lac ↄcu-
vt in eo creſcatis in ſalutem. Vt teneant
reſtituere illis quos leſe rät. de reſtituere ãb
lata et ſatiſ facere de iniurijs illatis eſt ceſſa⸗
re a peccato et hoc ip̃m nõ facere eſt detine⸗
re aliena: et ꝓximum leſũ nõ placare eſt pec⸗
catum.et ideo peccatoꝛibꝰ baptizatis ẽ miũ

SZendum ꝓ ſatiſ faciãt ꝓximis ſicut etiam ꝓ a

peccato deſiſtãt· hHec tho.
De ſacramento ↄfirmatõis · ti · vii.·
Einde cõſiderandũ eſt de ſacram ento
cõfirmatõis.et primo de eiꝰ mſtitutio
nceae. ſcdo de eiꝰ neceſſitate: tertio de eiꝰ

ſexto de miſtris eius · ſeptimo de ſuſcipietebꝰ
ipᷣm. octauo de ritu et celebratõe hums ſacra
menti · Circa peimũ⸗ ſ. inſtitutõez hunus ſac
menti ſetendũ ꝙ hoc ſacramentũ xpᷣe iiſtituit
ſm aliquos apoſtolis exhibẽdo. licʒ hoc nõ
ſit ſcriptum.ſzm alios ꝓmittedo.jo·x. ſi autẽ
abiero mittã eũ ad vos· et hoc idᷣo:. qæ ĩ B ſac
mento dat' plenitudo ſpũſſancti q̃ ñ erat dan
da añ reſurrectõʒ et aſcẽſione·. ſzm illð jo. vii
nõdũ erat ſpũſſanctꝰ datus qe xpᷣs nõ dũ fue
rat gloeificatus· et hec ẽ opi.pe:ſm vero ali
os inſtituit ̊ ſaẽmentñ pueris manus impo⸗
nẽdo et eos bñdiceèdo. mt.xix. et hec eſt opi·
ric;. Flii dicũt ꝙ fuit inſtitutũ ab apł is ꝗᷓ le
Zunt afirmaſſe act. viii. Gln dicunt ab ec
cleſia qᷓ primo legit' ip̃ius ritũ ſoleni cõſilio
inſtituiſſe et pᷣcepiſſe · hec videt᷑ eſſe opi.boñ
Flii dicũt ꝙ xpᷣs inſtituit figuratiue.ſ. ĩpone
do manus pueris · mi.xix · et ſpũᷣſſancti inſpi⸗
ratõe et autoeitate apoſtoli traditõe et eccle
ſiaſtica appeobatõe. Sſt em inſtitutõ duplex-
ſczꝭ exp̃ſſione facti vł p̃cepti·ergo vpᷣs iſttuit
iſpirãaꝰ.apłi fati edo.et eccia pᷣcipiedo· et ſʒm
B oes ſupdẽe · op· ve ſũt ĩ pte et ̊ è dictũ pe.

VIrca ſcõᷣm.ſ. neceſſitatẽ ↄfirmatõnis ſciẽ

Adũ ꝓꝙ gr̃a qͥ dat' m cõfirmatione e nccia

ñ qe ſine ea ſimpłr ñ ſit ſalꝰ.ſʒ qe ſine ea vel p

ſacmentu vł alias accepta· pugnãdo nõ pue
nit' ad ſalutẽ.ideo dicit melchiades papa de
conſe· di.v.ſpuᷣſancto ĩ baptiſmo rgeneramꝰ
ad vitã ĩ Ofirmatõe ofirmamur ad pu gnã· et
lieet ↄtinuo trãſituris ſufficiat regeneratõis
bñnñfiu victuris tñ ſũt neceſſaria ↄfirmatõis
auxilia: Ex ĩſtitutõe aũt eccie ẽ ꝙ nullꝰ ab H
ſacmeto excipi vt ſit q̃libʒ ſtrenuꝰ pugnatoꝛ

Aðo ſi qs cũ hʒ loci et tpis opoꝛtuĩtate negli

ZBẽedo ↄtemnit piculo ſe expoit · et ſic dz intel⸗
ligi ilud hu. li. de ſacra·pte· vn. e. in· timen
dů eſt de his qui ꝓꝑ negligentiã amittunt ep̃i

ꝝ2— =

— ——2=

feſtinare debuerũt dũ potuerũt·

ea terciũ.ſ· maceriã ofirmatõis ſcienð
2

qꝙ materia huiꝰ ſacramèti ẽ qð ↄponitur

ex oleo et balſamo:et hoc bñ cõuenit ſigfica
tõi effectꝰ huiꝰ ſacram̃ti q̃ eſt duplex·quoꝛꝝ

peimꝰ ẽ nitos fidei in vera credulitate coꝛdiſ
ſeðs ẽ odoe fame in cõfeſſione · pemꝰ ſignat

in oleo·ſcs in balſamo q pᷣ̃cipue ẽ odoeife⸗

rus. Opoætʒ aũt ꝙ eriſma qð eſt hiuꝰ ſacmẽti
materia peius fuerit ab epᷣo cõſecratũ· Sacra
mẽtoꝝ aũt qᷓdaz fũt neceſſitatis · et licʒ in hiſ

requirat ſanctificatio materie ad ſolenitateʒ

nõ tñ ad neceſſitate ot in baptiſmo. q̃daz ſunt

pfectõis· et iðo in his reqri ſanctificatõ ma

terie ad ſolemtatẽ et neceſſitatẽ vt in hoc ſac

meto et extrema vnctõe. hec pe · Sicut autez

habet᷑ de cõſe · di . inj · om̃i tpe · i · omni ãno vᷣt
exponit glo.licebat criſma ↄficere · qe tũc ſo

leniter baptiſmꝰ ad quẽ reqri criſmatis vſuil

in vigilia paſce celebeat· ido ↄgrue oedĩatũ
eſt vt ꝓꝑ biduũ ante ab epᷣo criſma bnñdicat vt
poſſit ꝓꝑ dyoceſiʒ deſtinari· dies etiã ille ſacis
Ogruit ad materias ſacẽmẽ toꝝ bñdicsdas m
quo fuit euchariſtie ſacramẽtũ ĩſtitutũ ad qðᷣ
oĩa alia ſaẽmenta qdᷣamõ oedmnãt. Debz aut
eps qñ vult criſma ↄficere miſſã celebeare et
B in eccleſia cathedeali niſi ex iuſta cã impe
diat. ex de cele · miſ · vreferete · Zingub ãt ãnis
debz in cena dñi nouũ eriſma ↄfici et vetꝰ in

eccleſia cremari ·de⸗dſe · di · nj · literis · Nõ de

bet etiã criſma accipi niſi a ꝓpeijs epᷣis.ð oſe·
di. iij · p biteri · et q̃l ibet pᷣſ biter dʒ illõ acci⸗
pere quolibet ãno vełl ꝑ ſe vł ꝑ dyaconũ·di.
xcv.p̃ᷣſbiteri:vñ abbates peccãt q̃ accipiũt il
lud ab alijs niſi ſint peiuilegiati ꝙ poſſint ac
cipe a qbꝰ velmt vt dicit glo· ibide · ¶Quid
ſi aliqs ofirmãdus oleo ꝓ criſmate eſſet vn⸗
ctus.ꝛH nõ eſſet ſacramentũ ↄfirmatõnis ite
randũ.ſʒ eſſet caute ſupplenð qð eſſet omiſſũ
ex ð ſac:ite:paſtoealis· Inno.et hoſt. ex ð ſa.

vnc · e. j.dieũt q q̃ Ofirmatus ẽ oleo debz ite

rũ eri ſmate limri et debz illa oꝛatio iterari ſi⸗
gno te ſigno crucis· &lie aũt oꝛatões q̃ pce⸗
dũt et que ſequunt nõ iterant'.

Irca qrtũ ſeʒ foemã Ofirmatõis ſcienð ꝙ

foma vboꝝ huiꝰ ſacmenti e cõſigno te

ſigno crucis· ofirmo te criſmate ſalutis no

pa ⁊c̃. Fl iqui dicũut ſigno te et aliqui dicunt
criſmate ſanctificatõis · ſʒ ꝓꝑ hoc nõ coerũpũt
ſubſtantiã foeme p̃dicte cum eadem res vtro
bꝛiqʒ ſigmicetur·

llrca quitũ ſcʒ efficaciã ofirmatõis ſcien

du ꝓꝙ m ↄfirmatõne impᷣmit caracter vt
etiã habitũ ẽ ſupea ti · de ſacramẽtis in cõi ar
ticulo q̃rto·p̃ſupponit autẽ caracter ofirma⸗
tõis caracterẽ baptiſmi· ſicut aagmetũ pᷣſap⸗

ponit generatõez ↄfer etiã in ↄfirmatõe gra
gratũ facies.vñ dicit rabanꝰ ꝙ ꝓ impoſitõezʒ
manuũ põtificis ſpũſſanctꝰ dat baptiſato.

Irca ſextũ ſcʒ miſtros ↄfirmatõis ſcienð
ꝓ ex oꝛdimaria poteſtate ſoli ep̃i poſſunt

Ofirmare. ip̃i em̃ ſũt ſucceſſoꝛes apoſtoloꝝ ð

Finiam et nõ ſuſcipiũt manns impoſitione ne
oete ꝓpterea damnen ſcʒ niſi peniteãt quia

omitto gratia —— epiſcopi de

„„

quibꝰ ſolis legit᷑ in actibꝰ ꝙ ꝓ impoſitionez
manus dabant ſprritũſanctuex de ſa· vnc · ꝗ.
P frontis. Ex omiſſione tamẽ pape poſſet etiã
ſimplex p̃ᷣſ biter ofirmare · qð ꝓbat· di·xcv.p
uenit . vbi p̃ſ biteri ex ↄmiſſione beau grego⸗
rij Ofirmabãt ad tpus ꝓpter ſcandalũ euitan⸗
důu . poteſtas em̃ ↄfirmandi vt dicũt quidã fũ⸗
dat ſuꝑ diſpoſitione vicarij xpᷣi hec rich.ſaup
hoc etiã ſunt plures alij modi dicenòi quos
gradati poſſint ↄfirmare· aliqui dixerunt
qꝙ cum poteſtas ofirmandi fundec' ſup digni
tate que epiſcopo ↄfert m ſua ↄſecratõne et
illa dignitas ab eo auferei nõ poſſit ꝑ hoĩeʒ
quia dignitatem apłatus omnes apłi quoꝝʒ
ſucceſſoꝛes ſunt ep̃i immediate acceperunt a
xp̃o·epiſcopi degradati ofirmare poſſũt. lic/
hoc facere nõ debeãt qe eis ꝓhibitus eſt ſim
pliciter illiꝰ poteſtatis vſus lij dicũt ꝙ epi
ſcopi degradati cõfirmare nõ poſſunt nec de
iure nec de facto.qe vicario xp̃i conceſſa fuit
a xpᷣo poteſtatis plenitude oꝛdinandi de coꝛ
poꝛe xpᷣi miſtico qð eſt eceleſia et eiꝰ mebeis
ſʒm qð exigit ratio recta:ſuꝑ aute ſuũ verum
coꝛpus nullã ſibi cõceſſit poteſtate.nec etiaʒ
ſup illos qui ſacramentũ baptiſmi nõ recepe⸗
rũt qð eſt ianua qua intrat m eccleſiã militã
tem cõceſſit aliquã poteſtatem directe · vnde
apłus.j·coꝝ · v.quid de his michi qui foeis
ſũt mdicare:et idðo qꝛ poteſtas ep̃alis directe
reſpicit coꝛpus xp̃i miſticũ et eius mebea: po
teſtas aũt ſacramẽti euchariſtie directe reſpi
cit veꝝ coepꝰ xp̃i:et poteſtas baptiſandi nõ
tm̃ reſpicit illũ ſolũ qui è eccleſie mẽbeũ. ſedð

etiã illũ q̃ nec eſt nec fuit eccleſie militantis

mebeũ. ideo vicariꝰ pᷣt ab illo anferee digni
tatẽ epiſcopalẽè nõ tñn ab hoĩe poteſtatẽ bap⸗
tiſandi nec a ſacerdote poteſtate cõficiendi.
Secus aũt ẽ de ſuſpeſis q ꝑ peiuatõeʒ ſeu de
gradatõem tollit poteſtas.ſʒ ꝑ ſuſpenſioneʒ
ꝓhibet poteſtatis vſus· et ideo ſi epᷣs ſuſpen
ſus ofirmat vere ↄfirmatũ ẽ ſ̊ ↄfirmãdo moꝛ
taliter peccat·qe vtit poteſtate cuiꝰ vius eſt
ſibi ꝓhibitus · hec ric.) Vtix nõ pᷣſbiter ex
Omiſſione pape poſſit ↄferee ſacramentũ ofir
matõis · H& m bn:e de ↄſue.quãto.in glo.
i· quilibet etiã clericꝰ ex cõmiſſione pape po
ſet cõfirmare dũmõ ipᷣe cõfirmatus nke e
videtur aliquibꝰ ꝓbabiliter ꝙ nõ mſi ſolus
pᷣſbiter. gr̃a em̃ deſcendit in coepus xp̃i miſti
cum cuiꝰ caput eſt cheiſtus pꝑ ipᷣus xp̃i meri
tum.et ideo oedinauit xp̃us vt poteſtas cõfe
rendi ſacramentũ ↄfirmationis eo ꝙ per eius
ſuſceptõem digne ip̃m ſuſcipienti cõfert abũ

danter augmentũ gratie ad ofitendum ↄſtam
ter cruci fixione veri cogpoꝛis xp̃i/dependeat
ex poteſtate cõficiendi cozpus cheiſti verum

quam poteſtatem nõ habent niſi ſacerdotes.
vnde etiã dicitur iaco·v· inducant pᷣſbiteroſ
ec· Nec te moueat ad diſcredendũ qð dictuʒ

eſt ꝙ in ſacra ſcriptura nõ innenit' exp̃ſſuʒ: qe
ſient dicit dam̃: nij · li. c. iiij. apoſtoli walen
non ſcripta tradiderunt nobis. hec rich.

Quid ſi papa poſt conceſſioneʒ ſuam criſmare

p̃ᷣſbiterũ ꝓhibet · M p̃ſ biter ille nihil ofert
ſñ poſtea criſmaret · er ð ↄſue.q̃nto in glo.vij
¶Vtꝛ2 alij ep̃i vel archiep̃i criſmare poſſint
in dyoceſi alteriꝰ ep̃i. ꝙ ſic de licetia al⸗
teriꝰ epe. Ppi em ea qᷓ ſut iuriſditõis vt iudi⸗
care excõicare et ſiłia pñt alijs ↄmittere etiã
nõ habentibꝰ muriſditõez· que vo ſũt oꝛdinis
et ep̃alis autoeitatis nõ pñt demãdare vel eẽ
delegare alijs qᷓ ſut gradꝰ ĩferioꝛis: ex ð oſe.
eccle·aqua.ho notat in glo.ſupᷣdicta.
S Arca ſeptimũ ſe ſuſcipiẽtes ↄfirmatõem
ſciendũu ꝙ omibꝰ ↄpetit ho ſacrametũ qe
caracter eiꝰ e ſignũ diſtinctiuũ in milicia ſpi
rituali q imminet oĩbꝰ. licʒ em̃ hec milicia ñ
Duemat pueris ꝓ ſtatu illo tñ ꝓ ſtatu futuro
4 Vtruʒ ↄueiat moeientibꝰ.ẽ ꝙ ſic qe quis
ſubtrahant eis p̃lia tñ ꝓgũt ꝓ p̃miũ militan⸗
tiũ idᷣo cõiter accipiũt milicie xp̃iane ſignuz.
Vel ↄpetit eis ꝗꝓpter obedientie meritũ et gre
augmeètũ·ideo dicit hu:ꝙ; oĩo pi culoſuz eſſet
ſi ab hac vita ſine ↄfirmatõe migrare vti nge
ret nõ qꝛ damnaret᷑ aliq̃s niſi foꝛte ꝓpter cõ⸗
temptũ ſed qꝛ detrimentu pfectõis pateretur
vñ et pueri ↄfirmati decedeẽtes maꝛoee głam
Oſequunt᷑ ſicut et hic maioꝛẽ obtinet gratiã.
Sz obicit illð melchiadis pape dicetis.li
cet Otcinue trãſituris ſufficiãt regenerationis
beneficia· victuris tñ Oↄfirmatõis bñficia ſüt
neceſſaria · G& ill intelligit quantũ ad hoc
ep moeituris nõ eſt neceſſariũ hoc ſacramẽtuzʒ
Apter pugne pᷣſentis periculũ.Vtx debeat
dari peccatosibꝰ. & ꝙ nõ qe hoc ſacramẽetũ
dat' ad ofirmandũ gratiã quã peiꝰ inuenit et
io nõ dʒ dari niſi his qᷓ habet gratiã et pt⸗
Hoc ſicut nõ dat nõ baptiſatis ſic nõ dz dari
adultis peccatoeibꝰ niñ p penitentiã p̃para⸗
tis · vñ dicit' in aureliañ.cõcilio vt ieiuni ad
Ofirmatõem veniãt et moneant' ↄfeſſione fa⸗
cere · vt mũdi donũ ſpũſſancti valeãt recipere
et tũc ꝓ hoc ſacrametũ ꝓficit penitetie effe⸗
ctus ſicut et baptiſati.qꝛ ꝓ gratiã collataʒ in
hoc ſacrameto ↄſequit᷑ penites plenioeez re⸗
miſſioqns peccatoꝝet ſiq̃s adultus in pecca⸗
to exiſtẽs cuiꝰ ↄſcientiã nõ hʒ vel ſi etiã nõ p
fecte dtritꝰ accedat ad ſaẽmentũ dũmõ nõ fi
ctus accedat pꝑ gr̃aʒ collatã in hoc ſacram̃to
Oſequit remiſſioneẽ peccatoꝝ · hec tho.
Irca octauũ ſcz ritũ et celebeatõez cõſir⸗
matõis qrunt' plura ſcz in qua pte debe⸗
at fieri inũctio in ho ſacramẽto. æ ꝙ in frõ⸗
te vnctio em̃ fit ad ſignificanò illò qð ↄfer
in ſacramẽto· vñ qe in ↄfirmatõe ↄfert auda
cia ↄfeſſionis cuiꝰ oppoſitũ ſcʒ timo⸗ vel eru
beſcentia peimo euidentiꝰ in fronte manife⸗
ſat. ideo fit vnt᷑tio in fronte qui tñ criſma⸗
tus nõ fuit in baptiſmo dʒ in ofirmatõe criſ⸗
mari ab epo peius in vertice poſtea in fronte
de cõſe.di.iiij· nullus.debzʒ aũt frons cõfir⸗
mati ligari donec exiccet ne frõs inũcta cõ⸗
trahat aliquas ſoꝛdes. Et etiã ſzm hn· li · iiij ·
de ſa . pte. vij. c. vlt. ↄfirmati nõ debet lauare
caput vſq; ad. vij- dies ꝗpter ſeptẽ dona ſpũſ
ſancti: eccleſia em ſepte diebꝰ celebeat aduẽ
tũ ſpũſſancti· Sciendũ aũt qp pPannus ille quo

caput pueri cri ſmati tangitur vel quo vertex
criſmati innoluic p̃dt alteni ↄfirmãdo vel hbap

tiſando ĩteꝝn circuùcingi · de Oſe . di . iiij · ſiquis

volueierklorani ergo ꝙ inũctio ertſma⸗

tis triplex fit in tribꝰ ſacramẽtis quo ꝝ diuer
ſitas ex fine accipit᷑ᷣ qꝛ in baptiſmo fit in ver
tice ad ſignificandũ fidei ſuſceptõem qe ver⸗
tex eſt locus cellule rationalis . n ofirmatõe

in fronte ad ſignificandũ audaciã ofeſſionis

cuiꝰ impeòmentꝶ ſczʒ timoe et verecũdia ma

gis mamfeſtac in palloee et ruboꝛe frõtis ex
Pinquitate cellule imaginatiue.ſn oedine
vero in manibꝰ ad ſignificandũ poteſtate cõ

ſecrãdi dominicũ coepꝰ.hec petet ita ponit

* manꝰ p̃ᷣſbiteri inũgunt' criſmate·hoc idem
ſc

ripſit Sof· in ſum. Sʒ h nõ ẽ veꝝn ſm hoſt.

ſed inugunt oleo benedicto et hec ꝓbantur

in oedinario· di.xxij. papa. vbi hec no. hu.

en ille qͥ ↄfirmat debeat ab alio teneri.

Xcu hoc ſacramentũ detur ad robur·eoipᷣo
ꝙ homo ad ſuſceptõeʒ eiꝰ accedit oſtendit q
ſufficies robur ſtandi ꝑ ſe habere nõ pᷣſumit
et ideo ad hoc ſignificandũ inſtitutũ e vt ab
altero teneat'. & vero aliqs ofirmatꝰ abſqz B
ab alio teneat. ſacramentũ ſuſcipit licʒ hꝰ

fieri non debeat niſi neceſſitas aliqua exigat

hoc: EKquo et a quibꝰ debet teneri ille qui

criſmat. ꝙ mſtitutũ fuit ꝙ nõ tenere' niſi

ab vno eo ꝙ cognatões ſpũales matrimonia
impediũt· vñ ð ↄſedi.iiij· nõ plures ad ſuſci⸗

Pien dũ infantẽ in baptiſmo ꝙ;ᷓ vnꝰ accedant

hue vir ſiue mulier. In firmatõne idipm fiat

tñ vbi eſt ↄſuetudo vt plures teneãt nõ e& ꝓ⸗
hibitũ ſi hoc p̃t coopari ad amicicie nutrime

tũ · Kõ aũt debet teneri ab illo qui nõ eſt ofir

matus ſicut nec in baptiſmo debet teneri ab
illo qui nõ eſt baptiſatus. de cõſe. di. nij. in

baptiſante· ſi cñ otrariuz fiat licet fien nẽ de⸗
beat caſu neceſſitatis excepto nibilomꝰ ille
qui baptiſat vel Ofirma vere ſuſcipit ſacra⸗
mentũ et nõ debet teneri a monacho. niſi ſit
neceſſicas:vnde de oſe · di . nij. nõ licet abba⸗
ti vel monacho ð baptiſmo ſuſcipe filios nec

SDmatres habere· Der ſacramentũ autẽ cõfir⸗

mationis ſpualis cognatio otrahi.xxx- q- inj

ſiquis vnꝰ.tamen pᷣdicta ad neceſſitatẽ ſacrꝗ

menti nõ referun. Doteſt aũt teneri vir a mu
liere et ecõuerſo licet magis deceat virũ a v
ro teneri.magis etiã ↄgruit ꝙ tenetes et ille
ꝗ tenet' ſint eiuſdẽ ſexus ꝓpter Hericulũ affi⸗
mtatis vt ſcri bit bon. In caſu aũt neceſſicatiſ
poteſt tenen ab illo q̃ tenuit in baptiſmo. vñ
de cõſe · di:inj in catheciſmo. In catheciſmo
baptiſmo et ↄfirmatõe vnꝰ patnnꝰ p̃t fieri ſi
neceſſitas cogat· nõ eſt tñ ↄſuetudo romana.
ſed p ſingula ſinguli ſufficiũt· ad h̊ etiã vt in
pł ibꝰ amicicia otrahat᷑. Vtꝝ certũ tps ſit
deeermmatũ in quo dat hoc ſacramentuù. e

ſiẽ melchiades papa dicit ita diũcta ſũt hec

duo ſacramẽèta ſeʒ baptiſmus et ofirmatio vt
niſi moete p̃ueniete nullatenꝰ poſſint ab inui
cẽe ſegregari et vnu ſine altero recte pfici nõ

Pt· et iᷣo eadẽ tpa ſũt p̃fixa bapti ſmo ſolẽm⸗

ter celebeãdo et huic ſacmeto ſ̊ qe G̊ ſacmẽetũ

ü

a ſolis ep̃ia dat' q̃ nõ ſũt ſp p̃ſentes vbi pᷣſbi
ceri baptiſant. opoetuit quatũ ad cõem vſum
ſacmentũ ofirmatõis etià in alia tpa differei
Vtrum ↄfirmãs et ↄfirmandꝰ debeant eſſe
ieiemi · ꝙ ſic. vñ de cõſe:di. iiij· vt ieiuni⸗
Teiuni ad ofirmatõem veniãt pfecte etatis et
moneant facere ofeſſione peius hoc aũt non
referc ad ſacramenti neceſſitate ſeo ad reue⸗
rentiã et ad hoc vt ſuſcipies ſacramentuʒ mæ⸗
lius ſit diſpoſitus ad recipiendũ rem ſacram̃
ti · i. gratiã · di · ꝛiij. etiã dit᷑it' vt ep̃i ieium per
impoſitõez manuũ ſpũͥſſancti grazʒ tradãt· ſed
hoc nõ ptinet ad ſacramẽti eſſentiã reueren
tiã · b illa vero ꝓhibitõe excipiunt mfirm
et moete pericl itãtes vt legit᷑ ibidesʒ· et ideo
apter mł titudinẽ fideliũ et ꝓter picula im
netia ſuſtine vt hoc ſacrametũ qð nõ niſi ab
epis dari p̃t et etiã a nõ ieiunis det᷑ et accipi
at.qe vnꝰ epᷣus maxie in vna magna dpoceſi
nõ ſufficeret ad tot hoĩes ↄfirmãdos ſi ei tẽ⸗
pus artaret. vñ h multi epi de facto nõ ſer⸗
uãt · vbi tamen ↄgrue ſeruari pᷣt-ouenientius
eſt vt ibi a ieiumis det et accipiat hec tho·
ſcribit etiã rich;. ꝙ ſi epᷣs nõ ietunꝰ hoc ſacra
mentũ tradat pᷣter neceſſitatẽ peccat.
Qut nonu qð ẽ de vnctõe ſacra:ſcienò ꝙ
duplex ẽ vnctio ſcʒ exterioe in cope. et
interioe in coꝛde: et hec ſcʒ exterios ẽè lignuʒz
interioeis vnctionis et ſignũ gre inniſivilis
quã vnctio viſibilis auget et agit ſi digne ſu
mat᷑. Vngit' aũt pontif ex criſmate cũ ↄſecrat
in capite et in manipꝰ et vngit᷑ ſolꝰ pontifex
in capite qe pſonã capitis xpi ſignificat. vn⸗
git᷑ etiã peinceps nõ criſmate h oles: vt oſte
dat quãtũ differt poteſtas pontificis a potę
ſtate regali:Ite vngit' peiceps oleo vt dictũ
eſt. nã in veteri teſtamento reges vngebanꝰ
di · lxxv· c.j.ſed tũc vngebant᷑ in capite: nũc
aut vngi debent m beachio humero vb armoꝗ
Cõſuetudo tamen aliqua vt dicit hoſt. ſeruæ
vnde rex francie et rex anglie vngunt᷑ in ca⸗
pite.Inungit᷑ autẽ imperatoꝛ a papa vel alio
de mãdato eins ex de elec. venerabnlis · Flij
vero reges a ſuis metropolitanis. Si aũt ve⸗
lit inügi de nouo ↄſueuit a papa petere ſicug
rex aragonie fecit vt dicit hoſt.pᷣt tamẽ paꝑa
ſi vult ſuꝑ hoc aliquã eccleſiazꝭ peiuilegiare-
Item inũgitur pᷣſbiter cũ oꝛdina in manibꝰ
cleo benedicto ſicẽ patz in oed mario· di· xxiij
papa·vbi hoc notat hu.Item vngit᷑ quilibet
xp̃ᷣianꝰ bhis ante baptiſmũ oleo bnoicto· peio
in pectoze·ſecũdo mter ſcapulas· et his poſt
baptiſmũ ·pꝑ pᷣſ biteꝝ peimo ſtatim poſt bapti
ſmũ criſmate in vertice· ſco in ↄfirmatõe cri
ſmate etiazꝭ ab epiſcopo in fronte. In lege em̃
veteri mũgebant' ſacerdotes reges et ꝓhe⸗
te. In lege aũt nona qe xp̃ianos fecit in ſang
ne ſno reges et ſacerdotes:ideo ↄgrue megi

UIII

vnctio'ante baptiſmuʒ et poſt ad pᷣſbiteros.

vm

Do.

De omnibꝰ pᷣdictis vnctionibꝰ et qd ſigmifi
cent habet ex de ſa· vnc · p totuü.
De ſacramento euchariſte ti. viij·

nſequeter oſiderandũ è de Tacramẽ⸗
to euchariſtie · et peimo de ip̃o ſacme⸗

to.ſcðo de eius materia: tercio de foe
ma. ꝗrto de ↄuerſione q̃ fit ad ꝓlationẽ foe⸗
me ſczʒ verboꝝ · quĩto de accidentibꝰ manen⸗
tibus ibiſexto de miniſtro huiꝰ ſacramenti.
ſeptio de ritu celebꝛãdi Hoc ſacramentũ ſiue
de celebeatõe miſſaꝛ · ↄctauo de dekectibus
Otingentibꝰ m celebeatõe· nono de miſſaruz
anditõe. decio de ſuſpeſione huiꝰ ſacrameti.
vndecio de his q̃ habet retrahere vlb impedi
re ab hoc ſacramento·duodecio de efficacia

eiꝰ.Circa peimũ pᷣmo dicenò ẽ de huiꝰ ſacra-

mẽti inſtitutõe·ſcòo de eiꝰ ſigficatõe. tercio
de p̃ᷣfiguratõe.q̃rto de eiꝰ noiatõe. quĩto de
eiꝰ neceſſitate ·. Circa pemũ ſciendũ ꝙ ſicut
ſzm ph̊m duplex eſt opꝑatio vite coæpalis ſczʒ
generare et alimeto vti:. ita poætionabiliter
Oueniebat duplex eſſe oꝑpꝰ vite ſpũalis. ideo
xp̃s pater et magiſter vite ſpualis ꝓ ſe pſona⸗
liter et expᷣſſe inſtituit baptiſmũ ꝓ quẽ filij di
generãt.et euchariſtiã ꝓꝑ quã reficiunt? Euit
aũt ↄuenies ſacmentũ euchariſtie inſtitui in

cena dñi ꝗpter ſpualem refectionẽe qᷓ eſt in B

ſacmento⸗et in cena vltima ꝓpter coepalis pᷣ⸗
ſentie ſubtractione et ꝓpter maioee recõmen⸗
dationẽe vt ſcʒ m receſſu traditũ apłis diligẽ
tius retineret · de ↄſe · di. nj. liquido-
Irca ſcòm ſczʒ ſignificatõz eucHhariſtie ſxi
endũu ꝙ in hoc ſacmèto ſunt tria ſcʒ ſpẽs
viſibilis.coꝛpꝰ xp̃i ven:et coepꝰ xpᷣi miſticũ
ſczʒ eccleſia· Et ſm qð dicit hu. peimũ ẽ ſignũ

ſcdi et tereij· ſcm e res et ſignũet cã tercij .

et terciũ ẽ res ſcòi et veritas peimi.òe hho ex.
de cele · miſ/cũ marthe · . di ſtinguenð . Fo
cuiꝰ euidentiã ſciendũ ꝙ ſpeeies vilibilis ſez
pams ſi paret ad materiã fit ex granis pu⸗
riſſimis ad inuicẽ vnitis et ſic habet ſimilitu
Dinèe cũ coepe xpᷣi vero qð ↄſtat ex pures hu⸗
moꝛibꝰ et mebeis:et cum coꝛpoꝛee xpi miſtico
qð ↄſtat ex fidelibꝰ puris fide et caritate co⸗
pulatis . Si aũt oparet' ad effectũ q̃ eſt ciba⸗
re tũc habet ſimilitudinẽ ad coꝛpꝰ xpᷣi veruʒ
qð eſt vere cibꝰ.Si obicis ꝙ ſpecies nõ ↄme

dit nec reficit · ꝙ retinet ydeomata vl P⸗
pꝛietates ſpeciei q̃ peius ibi fuit et rõe illius

eſt ſignũ ↄuenies· SGi aũt Oparet᷑ ſpes viſibił
ad mediũ ſczʒ coapꝰ xp̃i verũ nõhabz rõz can⸗

ſandi illò niſi adiũcto verbo vt patʒ in aqua

tur quilibz xp̃ianꝰ.Itẽ vngit᷑ eccleſia cenſma⸗

te cũ dedica altare ·peimo oleo. ſcdo criſma
te, calix et patena criſmate. VYnctio etiã peiu⸗
cipis patriarchaꝝn· p̃ſ biteroꝝ · eccleſie:alta⸗
ris. calicis· et puulo oſignatio poſt bapai:
ſmũ in fronte ad epos ptinet · ꝓuuloeuz vero

reſpecꝑn caracteris: ſic etiã de ſpẽe reſpeͤctu
cozpiſ licz em nõ effieiat ilłõ ſimpłhr tñ facit
eſſe illõ ſub illa ſpecie vo ↄpare ad terciũ
habz rõem efficiedi mediãte ſcòo ſic ablutio
exterioe cũ caractere. ſiłr he ſpes exterioees
ſũt cã coꝛpis miſtici rõne coepis veri interiꝰ
Dtenti qð vnit et coopit ipᷣ̃as.ꝙ aũt veꝝ xpi
coꝛpꝰ ſignatũ et res ſit reſpecte ſpaciel pan
patʒ ex pᷣdictis · ꝓ etiã ſignũ et cã ſit reſpectu
coꝛpis miſtici:patet qa ſic coꝛpus xp̃i ↄſtat ex
puriſſimis membeis· ſic coꝛpꝰ cheiſti miſticũ

oſtat ex hominibꝰ p fidem et caritatem puri

ficatis et ita eſt eius ↄuenjens ſignũ.etiã eſt
canſa eius quantũ ad fozmã.i. vmonẽ qua pꝓ
fidẽ et caritatem ad muicẽ copulãt.et rõne
Huiꝰ vnionis coepꝰ miſticũ eſt res et effectꝰ
huiꝰ ſactamenti . t qð dictuʒ ẽ de ſacramẽte
coꝛpoꝛeis intelligit᷑ ſił iter de ſacrameto ſan
nis · ¶ Querit' aut vtrũ hꝰ ſacramentũ ſcz eu⸗
chariſtie ſit vnũ ſacramentũ · G ꝙ ſic ab vna
ꝓfectõne finis vt habitũ eſt ſupea de vnitate
ſacramentoꝝ in cõi:vñ licet ſint plura mate
rialiter eſt tñ vnũ ſimpliciter. ꝓpter qð greg.
in quadã collecta q ðe poſt ſumptõez ſacram
ti · pemo dicit pluraliter.purificet nos ſacra⸗
męta qͥ ſũpſimꝰ.et poſt ſngulariter ſubdit · et
pᷣſia · vc tuũ ſacr̃m ñ ſit nobiſ reatꝰ ad penã

QK◻e tercinz ſcʒ pᷣfiguratõez huiꝰ ſacmeti

ſcienð ꝙ ↄueniens fuit hoc ſacramentuzʒ
p̃figurari et rõe dignitatis vt famoſiꝰ oſtẽde
ret et rõe difficultatis cũ ſit inter oĩa credi⸗
bilia difficiliꝰ ad credendũ vt hoĩeſ aſſuefie
rent quadã figuraꝝ manuductõe Euerũt aut
huiꝰ ſacramęeti qᷓtuoæ figure ſzm magiſt. inj
li. ſen · di. vij · ſcz ſacrificiũ melchiſedech. ma
na agnꝰ paſcalis.et ſanguis qᷓ ꝓfluxit de la⸗
tere xp̃i: Datet aũt haꝝ ſufficietia habito re
ſpectu ad p̃figurata.eius em̃ qð ẽ in hoc ſaẽ⸗
mento ſacramentũ tm̃ ſcʒ foeme viſibił panis
figura fuit ſacrificiũ melchiſedech. eiꝰ ãt qðᷣ
eſt res et ſacramentũ ſiue rei dtente et ſignifi
cate ſcʒ xp̃i paſſi agnꝰ paſcalis.rei tin ſigmifi⸗
cate ſcʒ gratie et etiã copis xpᷣi miſtici: man⸗

vᷣtutis vero dãtis efficaciazꝭꝝ ſanguis qᷓ ma

na qʒ reficiebat· omnẽ ſapoꝛe ſuamtatis hñs

tenet rõem cãe:nichilominꝰ tamen habet ra⸗

tione figure· penſatis ↄditõnibꝰ ſczʒ ꝙ de iam
paſſo et moztuo fluxit.
Irca q̃rtũ ſcʒ noĩationem huiꝰ ſacramẽti
ſcienò ꝙ hoc ſacramentũ ſzm qd ẽ ſignũ
rememoꝛatiuũ paſſionis xp̃i.q̃ fuit ſacrametũ
veꝝ dici ſacrificiũ.ſjm vo qdð e ſignũ demon
ſtratinũ eccleſie vnitatis cui aggrsgant ho⸗
mines ꝑ ip̃m ðe cõio·ſNm aũt qð ẽ pᷣfiguratm̃
diuina fruitõis q̃ eſt in patria ðe viaticũ. qe p
bet nobis viã pueniendi ad illam. vel etia qe
dat trãſeuntibꝰ & hac vita ad ip̃m. ſjm vero
otinet realiter xp̃m qᷓ eſt plenus gratia di
cit' euchariſtia.id è. bona gratia ab eu qð eſt
bonũ et charis gratia.

—0— Irca quintũ ſczʒ neceſſicatẽ euchariſtie no

ta ꝙ ſiẽ ad ſalutẽ vite coæpalis ita et vi⸗
te ſpuab eſt aliqd neceſſariũ dupbr ſcz vk ſine
quo nõ eſt ſalus vel quo ſalus ꝓcurat' meliꝰ
Peimo mõ euchariſtia regulariter nõ ẽ de ne⸗
ceſſ tate ſalutig ſed in caſu in quo eccleſia ſta
tuit· ſco mõ ẽ dè neceſſitate ſalutis ſiẽ et qð⸗
libet alind ſacramentũ.ſ̊ magis iſtud. qe licz
ome ſacramentũ ſit ſignũ et cã gr̃e.niſi ſit im⸗
Pedimentũ ex pte ſuſcipientis illð tñ cum ſit
maxime pfectõis inter ſacramenta hʒ plures
vtilitates vt patebit ĩfra de eiꝰ effectu.e SR
obici illð ĩo· vj·caro nõ ꝓdeſt quicq; ; ſpus
eſt qui viuificat. ergo inutilis eſt maoucatio
carnis xp̃i· loquit' ibi de carne xp̃i m in⸗

tellectã eſtimantiũ eã viſibiliter nõ ſacramẽ
taliter mãducandã. Obicit' etiaʒ illò aug. vt
qd paras dentè crede et mãducaſti. ſzm em H
videt ꝙ ſufficiat mãducatio ſpualis · qᷣd
paras dente ſupple tm.vel loquit de mãdu⸗
catõe ſpũali ꝓ modũ meriti ·de hac etiaz que⸗
ſtione vide infra ti ·de vſu huiꝰ ſacramenti ar
ticulo.iij. queſtione vti liceat oĩo ceſſare a
omunione.
De materia euchariſtie ti· ix·
Einde oſidexandũuũ ẽ de materia hꝰ ſa⸗
Jcramtiet peimo in cõi ð materia co⸗
peoeis et ſanguinis ſib. ſcòo in ſpeciali
de materia copis· tercio de materia ſangnis
4 Circa peimũ ſcienð ꝙ panis et vinũ ſũt ma
te:ia huiꝰ ſacramenti. cuiꝰ cã eſt inſtitutio di
uina. Inſtituit aũt dñs in his potiꝰ ꝙᷓ in alijs
cibis · tũ ꝓpter ↄmun vſũ refectõis qe panis
et vinũ eſt refectio hoĩs non beutoꝝ · magis
Oſueta minꝰ faſtidioſa.tũ etiã ꝗpter ꝗpeieta⸗
tem ſignificationis et a pte materie:qe panis
Oficit ex pluribꝰ granis et vinũ ex ꝓpluribus
racemis · q ouenit ad ſignificanduzʒ coepus
xp̃i verũ et miſticũ. Et a pte pparatõis q pa⸗
nis in foenace et vinũ in toꝛculari p̃para qð
Zuenit ad repᷣſentandã paſſionẽ xp̃i. F ptęee
fectus qe vt dicit in glo.j.coꝝ · xij. panis 5
ceteris ci big ſuſtentat coepꝰ et vmũ letificat
ſic hoc ſacramentũ magis ſuſtentat et letifi⸗
cat caritate inebeiatos ꝙᷓ alia ſacramẽèta· Pe⸗
buit aũt hoc ſacramentũ eſſe de duplieci mate
ria :· qe materia ſacrameti ↄuenit ſignificatõi
et vſui · et ſim vtrũqʒ mosũ duplex exigit᷑ ma
teria in hoc ſacramento.vſus em̃ huiꝰs ſacra⸗
menti eſt refectio que ad ſui integritatẽ cibũ
et potum requirit · Jignificatio vero duplex
eſt vna eſt paſſio xp̃i in qua ſanguis fuit ſepa
tus a coepoee: Flia e oedinatio ad ſalute co⸗
poeis et anime· ꝓpter hoc opoetʒ ibi ſepatim
vtrũqʒ ſignificari· Ratio ergo hiuꝰ duplicis
materie eſt ſignificatio nr̃e pfecte refectõnis
ſpintualis ꝑ meditatõem dommice paſſionis
que fuit in multplici afflictione ſui benedi⸗
cti coepoeis et effnſione ſui p̃cioſiſſim ſang⸗
nis ad noſtram redemptione anime et coepo

ris · reficit eniz et delectat mmabiliter viros

ſanctos meditatio talis.
rca ſcòm ſcʒ circa materi am coepoꝛeis in
Aſpeciali querũt plura ſcʒ vtruʒ requirat
pams triticeus· H ꝙ ſic hm ↄmunẽ doctoꝛ
ſententiã · ð oſe · di · v. c. j. et · c. nõ optet.et.c.
ſe· et. c. ſacramẽto.tũ qꝛ dñs ↄparamt ſe gra
no tritici · i0· xij. tũ qe credit' celebeaſſe in pa
ne triticeo et inſtituiſſe vt ſic celebearetur qð
patet:qe panis de frumẽto dicit anthonoma
tice panis.vñ cuʒ dicit ꝙ iheſus accepit pa⸗
nem · hoc de pane triticeo debet intelligi. tũ
quia vſus eccleſie ab apoſtolis qui peeſenteſ
fuetunt tradituſ habet celebeare in hoc ſolo
pane· Ratio vero huiꝰ eſt quia magis ↄuenit
huic ſacramento panis triticeus.tuzʒ qe in na
tura ſiue in ſpecie dignioe·tũ quia in effectu
refectionis vtilio⸗.tuʒ qꝛ in cõi vſu hoĩm vſi
tatioæ· licet em nõ in omnibꝰ tereis naſcatur

—

WIIIA

erniticũ vel vinũ:tamen defacili ad om̃es ter⸗
ras poteſt deferei quãtũ ſufficit ad vſũ ſacra⸗
menti.nec ꝗpter defectũ alteriꝰ ẽ vnũ ſine al

tero cõſecrandũ quia nõ eſſet ſacramentũ per
fectum. ern poſſit cõfici de paſta triticea

Eeſpõdet ſco:ꝙ nõ qe xpᷣus inſtituit de pane

— . ₰

triticeo vſuali vt ſic hm dam. li · niij · c· vj · ið

qð ſolet cõiter eſſe nutrimentum coæpale ipᷣm
vel ſił e eſſet nobis ſacramtaliter nutrimentu

ſpũale. Si dicatur ꝙ panis ſit paſta ſi digitis

Opeimat·ergo poſt hmoiopeeſſione no pote

rit ↄſecrari. dicendũ ꝙ panis exquo eſt ſemel
coctꝰ niſi maĩfeſte recedat a rõe panis vſua⸗

lis nõ recedit a rẽe panis ↄſecbilis.hec fco ·
)Vc poſſit ↄfici in pane et faree et hmoi.
qdaz dicũt in pane et faree et ſpelta ofici

poſſe·qe ẽ eiuſdẽ ſpeciei cũ pane triticeo licz

differat differẽtijs accidẽtalibꝰ. Fliqᷣbꝰ vo

videtr magis ↄtrariũ· generãs em̃ licet genet
ſibi ſibe in ſpecie · fit tñ aliqua diſſi itudo ge⸗
nerãtis ad generatũ quãtũ aò accidentia vel

Apter materiã vł ꝓpter debilicate vtutis gna

tiue:et ideo ſiq̃ frumẽta ſũt que ex ſemine tri⸗

tici generari poſſũt ſicut ex tritico ſemiato in
malis tereĩs naſcit ſiligo· ex tah frumẽto pa
nis ↄfectus p̃t eſſe materia huiꝰ ſacrameti qðᷣ

tñ nõ vꝛdet' hr̃e locũ in oedeo necã ſpelta. ñ
in faree qð ĩter olĩa eſt grano triticeo ſimiiꝰ

in figura.ſił itudo aũt figure in aliquibꝰ ma

gis videt ſigficare ꝓpinquitate qꝙ; vdempti⸗

tatẽ ſpeciei · hẽ ex ſibitudine figure maifeſtaꝰ

ꝙ canis et lupꝰ ſũt ꝗꝓpinque ſpeciei nõ ãt eiuſ

dem . vñ ex talibꝰ frumetis qᷓ nullo mõ poſſut

ex ſemie grani triticei gnari nõ p̃t ↄfici panis
qᷓ ſit debita materia huiꝰ ſacramẽti:et hec eſt
opi.tho.Quihuſdã aũt videt᷑ ꝙ pᷣdicta rõ nõ

ſit ſufficiẽs · ſcʒ ꝙ ideo far nõ ẽ einſde ſpẽi cũ
ctritico:qe nũꝙ; vnũ genera ex altero:qe que

dã ſũt accidẽua inſepabilia ↄcomitãtia gna
tionẽ vt nigredo cozuiũ: hec pe.· Scom ãt al⸗

bertũ in q̃rto ſen· frumentũ ẽ genꝰ ad triticũ
et ſpeltã · vñ hec duo ſũt ſpecies frumeti val⸗
de vicine. et paꝝ diſtât in ſpica foematõe

et quaſi nihil diſtãt in foema granoꝝ et eolo

re et ſapoꝛe pams.et ideo de ſpelta pᷣt cõici
ſzm eü. Jrn fici poſſit in pane ꝓmixto de
tritico et alijs gnis. Yc aut e tanta ꝓmixtio
ꝙ trahit triticu ad ſpem alienã · vt qꝛ vtuſ ex
tremi eſt p̃dominãs · vel ad mediũ vt qñ e eqᷓ⸗

lis et tũc m eo nõ pᷣt ↄfici · Sut manet ſpecieſ

panis triticei vt qñ virtus tritici pponderat
et tũc p̃t· qñ aũt ita fit ex accidentibus ſczʒ ex

ſapoee pᷣcipue pᷣt ↄgnoſci qe accidetia magnã

ptẽe oↄferũt ad ↄgnoſcendũ qð qd eſt · O VYtrũ
poſſit ↄfici in pane coeærupto.Pc aliqñ eſt tã⸗
ta coeruptio panis ꝙ ſoluit ſpecies panis ſi⸗

ent qn otinuitas ſoluitur et ſapoꝛ et coloꝛ et

alia accidentia mutant· vñ ex tali materia ñ
pt ↄfici coꝛpꝰ xp̃i.aliqñ vero nõ eſt tãta boe⸗

ruptio ꝙ ſpecie ſoluat · ſed ẽ aliqua diſpoſitõ
ad cozruptionẽ quã declarat aliq̃ immutatio
ſapoꝛis· et ex talꝛ pane pᷣt ofici coꝛpꝰ xp̃i · ſed

peccat ↄficiẽs ꝗpter ireeueretiã ſacramẽti Etc
q idẽ ẽ ex tritico coerupto nõ videt ꝙ panis

△

*

W. Vvm

ex ed ofectus poſſit fieri coepꝰ xp̃ᷣi licet ꝗqdaʒ
Otrariũ dicãt · hec tho · SBcðm ãt ſco · ẽ dubiuz

de amido an ſit materia ouenies ad factendu

—

panẽ dſecrabile et cũ multo ſit ꝓbabil iꝰ ꝙ ñ
deo nõ exponit ſe aliq̃s ſme peccat tali du⸗

bio et maxime ille qui pparat hoſtias ↄſecrã⸗

das . qe certus ẽ ꝙ pᷣparat de materia tali.Oſe
crans ãt foete magis excuſat ab illo peccato

qe ſupponit illã materiã eſſe bene p̃paratã SZi

aũt illa nõ ſit materia debita nõ ↄſecrat nec

tñ ydolatrat nec ydolatrare facit· qe quantũ

dam ſupponit hec ſco. Vtꝛz ↄfici debeat i

eſt in ſe materiã eſſe ydoneã et ab alijs adoeã

pane azimo· M ꝙ ſic. e de cele · miſ · lĩas · et
de dle · di · ij · m ſacrameto.nõ eſt tñ de neceſſi

tate ſacramenti.ſicut em dicit anſ·. in epła de

azgimofermentatũ et azimũ nõ variãt ſpeciez
panis cũ ſint accidentia· vñ in vtroqʒ ofici p̃t
de facto:vñ hu. dicit vt habet' ibi in· c· pdi-
cto lras.in glo.bn.ꝙ in eccleſia occidentali

ſiqs de fermentato ↄficeret nihil faceret. cõ⸗

uneniẽs aũt ẽ vt vnuſqſqʒ ſzm ritũ eccleſie ſue

ſe habeat in celebeatõe ſacramẽti · Sup ho ãt
ſut diuerſe eccleſiaꝝ ↄſuetudines vñ dit gre
ZSoeiꝰ in regiſtro- romana eccleſia offert azi⸗
mos panes ꝓpterea qe dñs ſine vlla ↄmixtõe
ſuſcepit carnẽ ſed cetere eccleſie offerũt fer⸗
mentũ ꝓ eo qð verbũ patris indutũ eſt carne
ſicut fermentũ ↄmiſcet farine. vñ ſicut pec⸗
cat ſacerdos in eccleſia latinoꝝ celebeas m

pane fermentato ita peccaret ſacerdos in ec⸗

cleſia grecoꝝ celebeãs in azimo quaſi puer⸗
tens eccleſie ſue ritũ ſjm tho· Geðm vo ſcot.

foete greci grauiter peccant q ſe romane ec⸗
cleſie nõ ↄfoemãt· Nichilominꝰ tñ ↄſuetudo
celebeandi mn azimo pane rationabilioe eſt.

peimo ꝗpter inſtitutõzʒ xp̃i qᷓ hoc ſacramentuzʒ
inſtituit ꝓꝛimo die azimoꝝ · vt habeA Mt. xxv

et mar . xinij· qua die in domibꝰ iudeoꝝ nibil
fermẽtatũ eſſe debebat· exo· xij· ſe dᷣo qe paniſ

eſt ꝓeie ſacramẽetũ coæpis xp̃i qð ſine coæru⸗
tione ↄœptum eſt. magis ꝙᷓ ipᷣiꝰ deitatis vt

infra patebit· tercio qe magis ↄpetit ſinceri⸗

tati fideliũ q requirit᷑ ad vſum huiꝰ ſacrame⸗

ti. ſzm illud· j. cox· v· paſca nĩm immolatus
eſt rp̃us· itaq; epu in ai. ſinc.· et veri abet
tñ cõſuetudo grecoꝝ aliquã ratione· et ꝓpter

ſignificatione quã tãgit greg: vt dictũ e ſup̃
et ꝗꝓpter deteſtationẽ hereſis nazareoꝝ qꝗᷓ le⸗

Zalia et euangelica miſeebant. ) Sciendu eẽ

ꝓꝙ a peincipio tota eccleſia cõficiebat in azi⸗
mao. led poſtea tpe leonis pape peopter here⸗
ticos ebyonitas dicẽetes legalia obſeruari de
bere cũu euangelio et in azimo cõficiend yſſe

peopter p̃ceptũ legis · eccleſia inſtituit ad tẽ

pus cõfici in fermentato.ceſſante vero cauſa

eceleſia occidentalis rediſt ad ritum antiquũ
oeientalis vero illũ retinuit et vlteriꝰ addi⸗
dit nõ poſſe cõfici niſi in fermentato. et adð ̊

peobandum aſſerebat dominũ m fermentato
confeciſſe· et quia tres euangeliſte contradi⸗

cunt dicentes peima die azimoeum chriſtum
inſtituiſſe hoc ſacramentum quidam ex eis

in tantam inſaniam peoruperunt vt dicerent

euangeliſtas illos falſum dixiſſe et ſcnipſiſſe
et a io:coerectos fuiſſe qui ante die paſce di⸗

cit dñm cenaſſe cũ diſcipulis ſuis. Sʒ ꝙ io. nõ

otradicat alijs euãgeliſtis oſtèdi ex młtipli
ci acceꝑtõe paſce·paſca em̃ dicit aliqñ agnꝰ
paſcal :t.xxnj.qñ neceſſe erat occidi. paſca
aliqñ hoea ĩmolatõis.ſ.veſpa q̃rte lune qua
agnꝰ comedi debuit et feſtù mcipiebat.ꝗ¶t.
ix:erat paſca et azima poſt biduũ.aliqñ dies
in cuiꝰ veſpa iĩmolat' agnꝰ lnce.xxij.appeo⸗
Pinꝗbat dies feſtꝰ iudeo qꝗ̃ ðe paſcha. Fli⸗
quãdo pꝛĩa dies agʒimoꝛ poſt ĩmolatõz agni
celebereima.io.xiij. ante diẽ feſtũ paſce. Fli
quãdo panes azimi ·.io.xviij et ip̃i nõ mtroie
rut in ptoeiũ vt nõ ↄtamiaren ſʒ mãdu. paſca
Et hos qniqʒ modos ponit inno.libeo de offi
cio miſſe ·Fliqñ xpᷣs dicit᷑ ſigficatus ꝓ agnũ
paſcalẽ.j.coꝝ · v. etem paſca noſtrũ ĩmo. eſt
xp̃s · Fliqñ tota ſeptimana azimoꝛ⁊ q ſcʒ inci
piebat.xiiij· die apꝛił in veſpis et durabat a
die · viij · ad · xxj · diẽ apeił vt patet leui.xxiij.
et actuũ.xxiij · voles poſt paſca ꝓducere euz
populo rienn feſtů epulaꝝ ·palipo·vlti. nõ
fuit phaſe ſiłe huic· vnuerſus · Ebdomas· ho⸗
ra·dies·epule.pecus·azima.xpᷣs. SOeptẽ autẽ
dies ſup̃dicti azimoꝝ om̃s erant dies feſti.ſʒ
peimꝰ erat ꝓ excellentiã dies feſtꝰ.ſcʒ.xv.et
de illo dicit iohãnes ante diẽ feſtũ paſce. pꝰ
illũ aũt m maioei excellentia erat dies feſtꝰ
ſabbati ·qꝛ erat inter illos dies feſtos in qbꝰ
nihil debebat parari · tũ ꝗpter ſuã celebeitatẽ
tũ ꝓpter azima et ſic patz ꝙ iohãnes nõ dtra⸗
dicat alijs euãgeliſtis qe aliter accipit paſca
ꝙᷓ ip̃i · ſicut em̃ legi exo.xiij.ſolenitas paſca
lis incipiebat a veſpis.xiiij.lune. et tũc xp̃s
poſt immolatõeʒ; agni paſcalis ſacramentũ Gᷓ
inſtituit.· vñ hec dies dicit' a iohãne p̃cedere
ſequentẽ die paſce· a tri bꝰ aũt alijs enã geli⸗

ſtis dicit' pꝛima dies aʒimoꝛx · qñ ſeʒ fermen⸗

tũ nõ inueniebat' in domibꝰ iudeoꝝ . Sed vi
der' eſſe otra p̃dicta ꝙ xpᷣs pᷣuenit diẽ azimo⸗
rum. fi gure em debet veritas reſppᷣdere. cum
ergꝭo agnꝰ qui erat figura xpᷣi ĩmolare .xiiij.
luna xpᷣs fuit crucifixns.xv.luna.ſʒ ante diẽ
crucifixionis ↄfecit. ergo in fermeto ↄfecit.

E&Æ ꝙ paſſio eius ſtatim inchoata fuit poſt ce

naz qñ fuit in agonia et fuit ↄpᷣhenſus.vnde
optime eſt factũu · qꝛ agni omeſtio et ip̃iꝰ ĩmo
latio facta e·xiiij. luna.nõ qe ↄſũmata ſed qe
inchoata et ſic patz ꝙ nõ p̃uenit.¶q S quare
masis attenditur in hoc ſacramẽto diſcretio
inter panẽ azimũ et fermetatũ ꝙᷓ in baptiſmo

circa aquà vtrum calida ſit vel frigida:h ꝓ

fermentũ aliq̃d habzʒ cozruptõnis· et ex pane

coꝛrupto nõ pᷣtofici hoc ſacramẽtũ vt dictũ

eſt · Doſſet em̃ tanta coeruptio eſſe fermenti q
ex eo non poſſet ↄfici ſacramentum.hec tho.
Vtn poſſer ↄfici de pane facto de aqua ro
acea. ſzm mno.terciũ ĩ quadã deere· vere
aque admixtio ẽ de neceſſitate huiꝰ ſacram̃ti
vtpote dſtitues ſubſtantiã panis. Et ido ſi fa
rine admiſcet' aqua roſacea vel quicũqʒ aliꝰ
liquoꝛ ꝙ;ᷓ aqua vera nõ poſſet ex eo vere ofici
ſacramentũ qꝛ vere pamis nõ eſſet. pams etiã

de quo xp̃s dfecit erat factꝰ ex aqna naturali
et ideo nõ poteſt ↄfici coepus xp̃i de alio pa
ne ſzm cho · et rich.· SGcðm aliquos tñ p̃t qꝛ aq̃
ida nõ requirit vt manet in ſpecie ꝓpeia imo
in naturã aliã etiã antecꝙ; fiat panis trãſmuta
tur. et huiꝰ ſententie eſt pe. .
Irca terciũ ſcʒ materiagz ſangninis ſcienò
P de ſolo vino vitis p̃t ofici ſanguis xpᷣi
et hoc peimo ꝗꝓpter inſtitutõzʒ xp̃ᷣi qui in vino
vitis hoc ſacramentũ inſtituit· vt patet de eo
qð dicit luc.xxijeirca inſtitutõez eiꝰ.ãmodo
nõ bibaz de genimine vitis ˖ donec ꝛc. ſcðo qe
ſicut dictũ eſt ſupꝛa ad materiã ſacramentoꝝʒ
aſſamit illð qð apꝛie et cõiter hʒ illã foꝛmazʒ
Apeie aũt vmũ dicit qð de vite ſumit᷑. alij ãt
liquoꝛes vinũ dicũt' ſzm quandã ſił itudinez
ad vinũ vitis · tercõ qe vmũ vitis mag ↄpetit
ad effectuʒ huiꝰ ſacramęti qᷓ eſt ſpũalis leti⸗
cia qe ſcriptũ eſt ꝙ vinũ letificat coꝛ hoĩs· in
pſalmoEt qe oĩa vina vitis ſut eiuſoe ſpeciei
ſm doc · ideo ofici p̃ᷣt de quolibet vino vitis
dumodo remaneat i ſpecie vini. Fcetũ aute
pPfectũ nõ ẽ vinũ cũ differat a vino ſzm phᷣm
viij · metha.ideo de eo ↄfici nõ p̃t. In vino tñ
qð accedit ad acedine manente adhuc foꝛma
ſubſtanciali vimi p̃t ↄfici:et ꝓ tali vino ſumit

acetã innoc.de offi ·miſ.cũ dicit pᷣt de ace

to Ofici aliter nõ diceret veꝝ ſm pe:et rich̊.
ENuio ergo fiat ſi vini ſpecies aceſcat.·
S manec ibi ſanguis xp̃i ſicut nec coepꝰ xpᷣi
qn coerũpi᷑ ſpecies panis. Sihr ſm albertuz

8ð miſſa ſi vmũ ſit putridũ pfecta putrifactõe

q redire nõ poſſit ad Petionẽ vini · de eo nõ
pt cõfici.ſi vero ſit in via ad coeruꝑtioneʒ de
eo p̃t cõfici·ſed nõ debet pter reuerentiã ſa
cramęèti ſi poteſt aliud haberi defacili.ſi aũt
ſit in vino cũ ſapoꝛe vinoſo ſapoe aromaticꝰ
vel ponticꝰ vel ſtipticus vel acerbus ex mĩꝰ
pfecta digeſtione vini p̃ᷣt de eo ofici qe rema
net ſpecies vini· Non pᷣt etiã ofici de agreſta

qe nõ eſt in termino gnatõis qð eiꝰ immaturi

tas oſtẽdit· vñ nõ eſt vmũ qꝛ nihil recipit ſpe
ciem niſi in termio ſue gnatõis.ſn muſto aut
cõfici p̃t q hʒ ſpeciẽ vini qð atteſtat maturi⸗
tas eius et dulcedo ſz nõ ouenit de ip̃o ofici
anteꝙ; ſit defecacũ · vñ ꝓhibetur ne muſlã de
vna in calice ſtatim expᷣſſum off erat ꝗꝓpter in
decẽtiaz impuritatis muſti ꝗꝓpter qð d ↄſe.di.
ij·om̃e crimen. mliꝰ papa rep̃hendit ſacerdo
tes hoc facientesp̃t tñ hoc fieri in neceſſita⸗
te.qe dicit ibidẽ cũ neceſſe fuerit botrus ĩ ca⸗
lice expeimat' ſcʒ ante oſecratõem. DPe muſto
vo dũ adhuc ↄtinet' in vuna immatura ↄfici ñ
pᷣt ſim ꝓbab iliꝰ opinãtes·ar.de Olſe.di. ij. di⸗
cimꝰ et· c.ſe. nã xpᷣs nõ ↄfecit ſuũ ſanguineʒ
niſi in vino exiſtete in ſpecie potabili.qð pa⸗

tet ꝓ h qð dicit diſcipulis. bibite ex eo oms

vipũ aute nõ eſt in vua matura ſub ſpecie po⸗
rabili ſ eſibili.vmo etiaz ſic ſe habenti aqua
nõ poſſet admiſceri. qua vero debet apponi
vino qð offert' in hoc ſacrameto. vt patz. ex
ð cele· miſ· literas· et hoc quidẽ peimo ꝗpter
inſtitueõem. ꝓbabiliter enim creditur ꝙ do⸗
minus hoc ſacram̃tuʒ inſtituerit in vino aqua

—— — —

— ——W.W——

— — — — —

Bmiĩxto ſym moe teree illius ĩmo etiã ſcitᷣ qe
apki qui interfuerũt illi cene ita reliquerunt

ecckie · ſcdᷣo qe hoc cõuemt rep̃ſentatõꝛ dñnice
paſſionis in qua vtrũq; peofluxiſſe legitur Ee
ratio habet de oↄſe: di · · c. je tercin qe cõue⸗
it ad ſignificanð effectuʒ huiꝰ ſacmenti q̃ ẽ
vnio ppłi xp̃iani ad xpᷣm·. et hec rõ tangi. ex
de cele · mi · cũ marthe . J. qſuiſti · et de oſec ·
di · ij · e om̃e crimen· Mõ ſufficit aũt in dolio
appone aquã admixtio em̃ aque ſacramtalis
et vini eſt tm̃ ſacerdotis et è ad figmficatõez
et iðo tũc poni debʒ etiã ſi alias poſita fᷣmſ⸗
ſet qñ ſacra miſteria inchoant ſzm boñ Nicet
aũt appoſitio aqᷓ ſit de neceſſitate pᷣcepti ñ tñ
eſt de neceſſtate ſacmeti ·qꝛ aqua refert᷑ ad ſi
gnifican pticipatõez Huiꝰ ſacramęeti a fide⸗
libꝰ quãtũ ad h ꝙ ꝓ aquã vino mixtã ſigmifi
cat populꝰ adunatꝰ xpᷣo.Sed ſjm hocipm ꝙ
ex latere xp̃ᷣi pendentis in cruce aqꝗᷓ fluxit ad
idẽ refert. qe ꝓ aqnã ſignificabat' abſolutio
peccatoꝝ q̃ fiebat ꝑ xp̃i paſſionez· Dictũ e ãt
q; hoc ſacramẽtũ pꝓficit' in oſecratõe materie
vſus aũt fideliũ nõ ẽ de neceſſitate ſacram̃ti
ſm aliqð ↄſequẽs ſacmentũ. et iðo dſeques
e ꝙ appoſitio aque nõ e de neceſſitate ſacme⸗
ti qe e ꝓpter ſignificatõeʒ q̃ ſequit facrametũ
apter qð etiã de ꝙ greci n apponũt aquã. vñ

de oſe . di · i ſcriptura ðᷣe.ſiqs de anteceſſoꝛi-

bus nr̃is vel ignoeãter vł ſimpłer nõ obſerua
uit vt ſcʒ aquã vino miſeeret pᷣt eiꝰ ſimplicita
ti venia ↄcedi. Nec obſtat illud de ↄſe. di. ij.
ſicut· vbi ðe ſicut in ſacrificãdo calicẽ dni of
ferei ſola aq̃ nõ p̃t ſiẽ nec vmũ ſolũ qę intelli

git ibi cipeianus nõ poſſe fieri qdᷓ nõ pt bene

vb de mre fieri. vñ vbi cipeianꝰ dicit . e · di · e
1· poteſt· Flex· dicit dzʒ · tñ qui ex hereſi et co⸗

temptu apponere ibi aquã omittit vel etiã ex
negligentia ex hoc ꝙ nullã diligentiã adhi⸗
bet moetaliter peccat· St ſic intelligi p̃t illõᷣ

qᷓ aquazꝭ nõ apponit vino in ſacrificio dz ppe⸗
tuo pᷣuari officio et beneficio· ex ð cele. miſ.

literas.qᷓ aũt omittit ex negligetia ex hoc ꝙ

habuit diligetiã ſemiplenã vemialiter peccat

grauiter qe hoc ſacmentũ ẽ cũ magna dilige

tia ↄſecrandũ. St quantũ illò ſacramentũ pee
cellit alia ſaẽmenta et opa tm̃ ĩ eo in alijs ne
gocijs pᷣponderat negligentia ſm bon· Debz
aũt ſoluſaqua naturalis apponi in ↄficiendo
qe tñ admixtio aque ad vmũu nõ e de neceſſita

te ſacramẽti io nõ refert quãtũ aðò neceſſita⸗

tẽ ſacramẽti quecũq; aqna miſceat' vino ſine
naturalis ſiue artificialis ſiue roſacea. licet
quãtũ ad Oonenientiã ſ. acramęti peccet qᷓ aliaz
aquã admiſcet niſi naturale vel verã qꝛ de la
tere xp̃i pendetis in cruce vera aqua ꝓfluxit
nõ humoe flegmaticꝰ vt q̃dã dixerũt ad oſte⸗
denð ꝙ eiꝰ coꝛpꝰ erat vere ↄpoſitũ ex qᷓtuo⸗
humoeibꝰ.gt quidẽ ex elemẽtis aqᷓ· ex Humo
ribꝰ magis ſanguis ꝓfluxit q magis miſte⸗

ſterio erat ↄogrua.HNa duo maxima ſacramẽta

fuerũt in eis figurata. ſcʒ redẽptõis in ſans⸗
ne et regeneratõis in aqua · vt habet ex ð ce.·
miſ. in quadazʒ· Debet aut modica aqᷓ apponi
Nã circa aquã mixtã fuerũt opi · pł es· ſʒ ꝓba

.*
bilios ẽ opi.eoꝝ ſm inno: terciũ q̃ dicut ap

uerti in vinũ.h aũt fieri nõ poſſet niſi adeo
poneret᷑ de aqua modicũ ꝙ in vinu vuertere
tur·et ideo tutiꝰ eſt ſemp paꝝ de aqua appo
nere maxime ſi vinũ eſt debile gqe ſi tanta fie⸗
ret appoſitio aque ꝙ ſoluere' ſpecies vini nõ
poſſet pfici ſacramentũ: vñn etiã hoc habz cõ⸗
ſnetudo eccleſie generalis · ex de cele·miſ · p⸗
nicioſus. Si aũt tantũ de aqua adderet ꝙ tol
leret vinoſitatẽ vini nõ poſſet de eo vfici · ge
tũc nõ eſſet vinũ ſed aqua vinata: vnde nõ pᷣt
Ofici de vappa qᷓ eſt aqua pfuſa nec de aqua
effuſa ſupꝑ acinos vuaꝝ poſtꝙᷓ ẽ vinũ expᷣſſuz
ſzm alber · in qrto nec etia ſm tho· de aqua ru
bea m qua ẽ lotus pãnus vino rubeo intictꝰ
de oſe di. ij · cu ome · ¶ Quid fiet ergo ĩ illis
tereis in quibꝰ nõ pᷣ̃t vinũ haberi · ſzm al⸗

ber · de miſla · ſup hoc papa eſſet ↄſulendus et
vide ꝙ cũ eis diſpenſandũ eſſet vt coepꝰ xpi

ſine ſanguine ↄficerẽt ne ter defectũ ſacra

menti maximũ damnũ incureeret · ¶Sʒ nuůqdè

Omixtũ equaliter ex aqua et vino duerterecur
ĩ ſan guinez · H ꝙ equa ↄmixtio ex vino et aqʒ
dupliciter pᷣt fieri: aut ſim mixtoꝝ equalita

cẽ molis· aut ſzm equalez ꝓpoetione virtutis:

p̃ᷣmo mõ aqua n ſolueret ſpeciez vim.mag em
tercia ex dnobꝰ.nec vinũ poſſet cito aquã cõ
uertere in ſui naturã licet ſatis cito alteraret
ſe ĩ excellentijs ſuaꝝ qual icatũ accidẽtalm·
et ſic dico ꝙ ꝓ foꝛmã ↄſecratõis vini ſola ſub

ſtãtia vini trãſſubſtãciaret in ſanguine · ſcðo
mõ gnare' natura tercia ex duobꝰ qᷓ nec eſſet

vinu nec aqua ſ nõ ſtatim· opatões em natu

re nõ fiũt in inſtãti· q;uis eaꝝ termi in iſtan-

ti ſint.· et ideo tã cito poſſet ſacerdos ↄfice pꝰ
talẽ vmi appoſitione ꝙ illò qð fuit ibi vinũ

cũ adhuc nõ eſſet trãſmutatũ ad Opoſitõz na⸗
ture tercie ↄuerteret' in ſangume· Si tñ ante
quaz ꝓfereet verba ↄſecrationis eſſet ex illis

duobꝰ natura tercia ↄſtituta ex illa nõ poſſet

ofici ſangins xp̃i.qe ſpecies ↄponentiũ ex q;

bus ꝑ eſſentiã ↄſtituit vnũ. in ↄpoſito nõ re
manent ſm eſſentias niſi foete diminute vel

ſedm q̃d·qð dico ꝗpter opi.illoꝝ q̃ dicũt eaſ

remanere incõpletas· hec ricdB.
De foema ↄſecratõis euchariſtie ti. x.

ti euchariſtie · et peimo de qᷓbuſdã que

de vᷣtute foeme ·¶ Circa peimũ ſciendũ ꝙ fo⸗
ma hꝰ ſacramęti è illa q̃ habe in canone miſ

ſe· ſcz ho eè coꝛpꝰ ꝛc. et hic e em calix ꝛc.vñ ex

de cele.miſ.cũ marthe. · ex oo de.credimꝰ
foꝛmã vboꝝ ſicut in canone repr a xpᷣo apB
et ab ũlis eoꝝ receperũt ſucceſſoꝛes · Cir⸗
ca pᷣdictaz aũt foemã poſſunt plura queri. ſcʒ
vtrum xpᷣus peius cõfecerit ꝙᷓ verba ꝓtule⸗

rit · cõmunioe et verioe opinio eſt ꝙ illiuſ

verbis tantũ ſemel dictis xp̃ᷣus cõſecrauit et
fozmam conſecrandi dedit· licet enim po
conficere ſime verbo debuit tñ cõficere vbuʒ
dicẽdo · vt apl is cõſecrãdi traderet fozꝛmam-

vinũ actiuũ qꝙᷓ; aqua.nec generaret natura

Oſtea oſiderandũ ẽ de foema ſacrame

J cõiter ptinet ad foemã cõſecratõis pa
nis et vini. ſcòo in ſpeali ò foema vini. tercõ

Sʒ otra qꝛ dicit? Mẽ. xxvj. cenãtibꝰ aũt illis
accepit ipeſus pane bñdixit et fregit deditqʒ
diſcipnlis ſuis dices accipite ꝛc.et poſt.hoc
ẽ coepꝰ meũᷣ· In his vᷣbis patz ꝙ p̃ᷣus bñdixit
et froe qꝙᷓ; vᷣba ꝓfereet. iʒ bñdictio iſta fuit
Oſecralio vt vide'.qꝛa fractio ↄſequit' ↄſecra⸗
tione· q̃re videt' ꝙ peiꝰ ↄſecrauerit qᷓ; pᷣba P⸗
tul erit· illa bñdictio nõ fuit ↄſecratõ ſzm
boñ.ſj quedã graꝝ actio in qᷓ oſtedit ꝙ bene
dictio p̃mitti ante cibũ. De fractõe vo di
ſtigue qe fractio p̃dt eſſe el ad figuranduũ. et
ſic pᷣſ biter frãgit poſt ↄſecratõez. vł ad diſtri
buendũ.et ſic xp̃s ante ↄfectõeʒz fre git vt in⸗
ter apłos diſtribueret. ) Vt hec vba ſczʒ ac
cipite et comedite vł bibite ſint de ſubſtãtia
foeme. ꝙ nõ ſ̊ ſignificãt vſũ materie cõſe
erate qᷓ nõ e de neceſſitate ſacramẽti·¶ Vtꝛ
ſolis vbis ſup̃dictis q ſũt in canõe miſſe p̃ſbi
ter Oſecret. ꝛh qᷣdã dicũt ꝙ nõ:et hꝰ opi. vñ
eſſe ſco.in q̃rto· Sʒ otra eos vide' eſſe ꝙ canõ
miſſe nõ e ide apnd oẽs nec ſm om̃e tpꝑnus. et
ido ſcòm tho. ſi p̃ᷣſbiter ſola illa vba cũ intẽ
tõe oſecrãdi ꝓfereet ↄſecraret. qꝛ intẽtio fa⸗
ceret ꝙ hec vba intelligerent᷑ q̃ſi vt in xp̃i p
ſona ꝓlata.ſic tñ ↄficies grauiter peccaret.
qꝛ? ritu eccleſie ñ ſeruaret:q Quid demõſtrat
in foema panis vel vini ꝓnomẽ demõſtratm̃
hoc vł hie · & circa ho fuerũt etiã ꝓpłes mõi
dicedi qbꝰ dimiſſis cã beeuitatis dicendũ q;
rich.de ſanc.vic.li de tri·dicit ꝙ ibi ẽ demõ
ſtratio mixta.ſcʒ ptim ad ſenſũ et ptim ad ĩtel
lectũ ſub hoc ſenſu.illð in qð q trãſmutabit

ẽ coepꝰ meũ.ſicut ſi de cibo quẽ adhuc ↄme⸗

do dicã hoc ẽ coꝛpꝰ meũ· i. illõ in qð iſte ci⸗
bus ẽ trãſmutandꝰ ẽ coꝛpꝰ meũ·hec ãr locu⸗
tio adhuc eſſet verioꝛ et magis ꝓpeia ſi vᷣtute
eiꝰ in ꝓlatõis termĩo ille cibꝰ fieret coꝛpus
meũ.in ꝗꝓpoſito aũt ſic ẽ qꝛ ibi vᷣtute vboꝝ in
Oplemeto et termĩo ip̃iꝰ oꝛõis pams fit v
coepꝰ xp̃i.q Veꝝ hec ↄiũctio em̃ ſit de ſubã
foeme.ih ꝙ; nõ.ſʒ addit ibi ad denotanð oe
dinẽ dſecratõis ad vſuz materie aſecrate qui
tñ nõ eſt de neceſſitate ſacram̃ti .· vñ nec diun
ctio ełr.ſcienter tñ omitti nõ dz vbi vſus an
tiquꝰ eccleſie illjꝰ hoc hʒ.Sedm vo ſcotuʒ li
em ibi ponit' ad diũgenð ne ſcʒ verba foeme
ſine pcedentibꝰ ꝓferant.
Irca ſcòm ſcʒ foemã vini in ſpẽali ſcienð
co hec ẽè recta foema ↄſecratõis vim que

ponit in canone miſſe ſ. accipite et bibite ex

eo om̃es·hic ẽ em̃ calix ſan.mei ꝛc. vſqʒ ĩ re.
peccatoꝝ · et B ptz p hoc ꝙ eã tenet romana
eecleſia qᷓ fuit a pneipibꝰ apłoꝝ edocta. vñ
inno·romana ececleſia illò ſp integra fide ſer
uetuit qð ab ip̃ig apłis qui eã pncipaliter ſa⸗

ꝓris documẽtis eccleſiaſticos ritus docuerũt

accepit· 'b ip̃is igit apłis pet.et pau.quos
viuos autoees habuit et defüctos cuſtodit.
hie ritũ ſacrificij accepit. que hactenꝰ immo
bili eultu ſeruauit. Carca pᷣdictã aũt foꝛmã
ſecratõis vim qᷓrunt plura ſezʒ vtruz pᷣdicta
foema habeat' ex aliquo euãgelio. e ꝙꝙ nõ
euiꝰ rõ e ſzm aliquos qe euãgeliſte nõ inten⸗

debãt trade foꝛmã ſacram̃toꝛx quã in pᷣmitiꝗ

eccleſia optebat eſſe occultã vt dicit dpo. in
fine eccleſiaſtice gerarchie. ſed intendebant
hiſtoeiã de xp̃o texere. vñ om̃ia vba illa vere
æx diuerſis ſcripture locis ſumi poſſũt. lã qð
Dicit G̊ eſt calix habet luce · xxij. vbi de ſic.
H ẽ ca.no.teſta.in ſang:m.q̃ ꝓ vo.effũ. NHa⸗
bet' etiã pᷣma coꝛx· xj· vbi ſcribit q eſt ſang.

no.te · qᷓ ꝓ mul.effũ.in re:pec.qð aũt addit

eterni et iten miſteriũ fidei habetur ex tradi
tõne dñi que ꝑ apłos ad eccleſiã puenit · m
uS.·j· conꝝ · xj· Ego accepi a dño qð et tradi⸗
di vobis · ſicut em habet e de cele. miſ. cuz
marche . multa tã de verbis ꝙᷓ de factis dñi⸗
cis inuenimꝰ ab euãgeliſtis omiſſa. q̃ apoſto

li ſappleuiſſe verbo. vel exp̃ſſiſſe facto legut

et ponit ibi exemplũ vbi dicit᷑ ibidẽ. Epe ec
euãgeliſte inter ſe mutuo ſuppleuiſſe legunt᷑
que ab eoꝝ aliquo vel aliquibꝰ ſũt omiſſa et

ponit exemplũ ibidem. es Ycrũ ↄſecraret' in

foema eunangeliſtaꝝ vł etiã pauli j· coꝝn · xj.
E ſzm aliquos ꝙ nõ ꝓ eo ꝙ euangeliſte vel
etã paulus nõ intendebãt vt dicũt trade fo⸗
mã ſacramentoꝝ ſz intendebãt hiſtoziaz texe
re de xpᷣo· et hec ẽ opi.tho. Scdm alios vero
q̃libet foema tradita ab apł is et euãgeliſtis
eſt foema bona. ia ꝙ ſi eccleſie placet in ea
Oſecrare poſſet. qꝛ om̃s idẽ dicũt:et eadẽ toe

ma eſt in lentẽtia cuzʒ fozma ſup̃dicta. ſjʒ ꝗpter

eccleſie ↄſuetudinẽ et traditõez nõ debent et
hec eſt opi · pe· et rich;. Ocdm vᷣo aliquos me⸗
lius ẽ de hoc pie dubitare ꝙ; Ppſumptuoſe ali
quid diffinire cũ neſcia an ipi intederint fo⸗
mã deſcribere aut verba naraare. credũt tam
ꝙ ſiqs ↄficeret in foꝛma enãgeliſtaꝝ vł pau
li nõ eſſet puipedendũ·ĩmo eſſet honoe et re⸗
uerentia exhibenda hoſtie ſic ↄſecrate ꝗpter
periculũ quia maius periculum eſt otemnere
Hhoſtiã ↄſecratã ꝙᷓ illi reuerentiã exhibere. Et
ſi ↄmiſceret alijs dſecratis a qbns nõ poſſet
diſcerni⸗ mel ius eſſet totũ venerari ꝙ recipe
aliquã ex eis cũ nõ poſſet ↄgnoſci. Siqs tam
foꝛmã eccleſie ex certa ſcie tia mutat Sniter

peccat · et hec ẽ opi·boñ. VYnde accipi debet

foema tradita ab ipis apłis ſzm qð eſt in ca⸗
none miſſe · nõ ab enangeliſtis qe apoſtoli ec
eleſiam inſtituerũt ſm qð a deo acceperunt.
Euãgeliſte vero diuina verba et opa nareaue
rũt attendetes ad intellectũ· nõ ad vocẽ iðᷣo
nec in foema ↄneniũut q foꝛte nõ intẽdebant
fozmã tradere ſed ↄueniũt in ſenſu quẽ vole
bant nareare. vñ in canone tradit P modũ in
ſtitutõnis:in euãgeliſtis vero ꝓ modũ narea⸗
uonis · hec boñ. q Veꝝ greci ↄficiãt qᷓ vtun
tali fozma ſcʒ hic eſt ſanguis meꝰ noui teſta⸗
mẽti · ꝓ vobis et ꝓ multis effuſus in re.pec.
EX½ credit᷑ ab aliquibus ꝙ ſic qe illã ab apło
paulo acceperũt et eſt eadẽ cũ noſtra intelli

gibilis licet nõ ſenſibilis.bec p AQAue ſůt
ðèſubſtãtia foꝛme p̃dicte. cẽ ſm aliquos in

foꝛma pᷣdicta iſta quedã ponun que ſunt de
ſubſtantia· quedã vero nõ ſed ptinent ad oe⸗
natũ et ad oſtendendũ vſnz vel dignitate del
effectũ. E& ſubſtãtiã ptinent ea que expei⸗
mit' ouerſio vini in ſanguine ſcz hic eſt calix

—— — – à 55 —

——— — — —

ſang. m.ad vſũ vero acci:et bibi.ad effectuz

aũt no et eterni teſtamti ec: et hec ẽ opi:boñ

et pe · Scðm vo alioſrũ hec vba no. et eterni
ec· ſint qᷓ dã determiatões pᷣdieati·i:ſang. xpᷣi
ptinet ad itegritate eiuſde locutõis.et ideo
dicũt ꝙ om̃ia ſequetia ſũt de ſubſtãtia foeme
vſqʒ ibi quotieſeũqʒ fe:æc.q̃ nõ ſũt de ſubſtã

tia foeme ſzj ptinet ad vſũ huiꝰ ſacmęti et ĩde

eꝙ pᷣſbiter eodẽ ritu et mõ ſeʒ tenẽdo calicẽè
in manibꝰ ꝓfert oĩa hec vba· luce etiã · xxi ·
incerponunt' hec vba ſeqnẽetia vbis pmis/di⸗
cũt ergo ꝙ oĩa pᷣ̃dicta vba ſut ð ſubſtãtia foe⸗
me. ſʒ pꝑ peima vba cũ ðe hic ẽ ca:ſang· m. ſigS
ficat ipᷣ̃a ↄuerſio vini m ſanguine· eo mõ qꝰ
dictũ eè in foema ↄſecratõis panis.p vba v
ſequtia ſeʒ no.te·deſignat᷑ vᷣtus ſan.effuſi⸗

q̃ opat' in hoc ſacram̃to.qꝛ em̃ vt dictũ è ſan

guis ſeoeſũ dſecratꝰ expᷣſſe paſſionẽ repᷣſentat
iðᷣe potiꝰ fit ibi mẽtio de effectu paſſioniſ ꝙᷓ;
in oſecratõe coepis qð ẽ paſſionis ſubiectũ⸗
et hec eſt opi.cho· Scoõm aũt ſcoctũ rõ p̃dicte

opi.nõ ↄcludit · poſſibile em̃ eſſet multa addi

in aliqᷓ oꝛõe ↄſecratiua ſine qᷓpꝰ tñ tota dſeẽ⸗
tio habe. ſiẽ xpᷣs dice potuit·h ẽ coꝛpꝰ meũ
ſũptuz de vgine ſuſpendenð in cruce ſiẽ dixit

de ſanguine ꝗᷓ ꝓ vobis ꝛc· et tũc illa vba eſ ⸗
ſent diceda ꝓpter deuotione nõ tñ fuiſſent ne

ceſſaria ſimpłr ad foꝛmã quãtũcũqʒ ꝓtinerẽt
ad eandẽ cꝛõez · pła etiã alia adducit otra ra
tõez iſtã . ſm ipᷣm tñ nõ e nobis traditũ ꝓcer

to an ad foemã dſecratõis ſanguinis ptineãt

aliq̃ vᷣba poſt li ſan.m.iðo piculoſu eſt h aſſe

rere de quo ſufficiẽs autoꝛtas nõ habet᷑ ne⸗

qʒ eſt ꝓpiculoſũ h ignoꝛare.qe ignoꝛaàtia ẽ in⸗
uicibilis.i Woſt h̊ notãda eſt expoſitio et rõ
eoꝝ qᷓ ponunt᷑ in hac foꝛma·accipite inqmit
et bibite ex eo · Ex eo dicit et nõ ex hoc ad de

notandũ pñnñtiã ſanguis ante p̃cedentẽe. ſub al

tero ſigno ſcʒͥ panis. Sequit' eſt calix · m. GB
locutio figuratia · St pᷣt dupłr intelligi vno

mõ m methonomiã ꝗᷓ poni otines ꝓ dten⸗

to vt ſit ſenſus-hic e ſanguis meus ↄtent? in
calice de quo fit hic mẽetio·qꝛ ſanguis xp̃i in
B ſacram̃to oſecrat inquãtũ ẽ potus fideliuzʒ
qð nõ impoetat᷑ in rõe ſangnis ꝛdeo optuit

hoc deſignare ꝓ vas huic vſui accomodatũ.

Flio mõ pt intelligi ſcdᷣm methaphoꝛã. Put

p calice ſił iendinarie intelligit' paſſio xpi. qᷓ

ad ſi itudinẽ calicis ĩebeiat· m illõ tren· iij·

repleuit me amaritudimbꝰ. inebeiamt me ab
ſinthio.vñ ipᷣe dñs paſſonẽ ſuã vocat ealicẽ

᷑.xxvj· vt ſit ſenſus· G calix eſt ſignũ paſſio
ms mee de q̃ fit mẽtio in ſangne ſeoeſũ a coꝛ
poꝛe cõfecrato:qꝛ ſanguis fuit a coꝛpe ſepa⸗

tus ꝓ paſſionẽ.Et intellige ꝙ li ſanguis con⸗
ſtruit intrãſitiue cũ li calix ſicut cuz ðꝛ crea⸗

tura ſalis. Seqnit' noui et eter.teſta.in qᷓbuſ

vbisg notac vtus ſangninis xp̃ᷣi mquãtũ ↄedi
nat ad tria:pꝛimo ad acqrendã eternã Here⸗
ditate · Hm illð hebee · xviij: habemꝰ fiduciã
in introitũ ſanctoꝝ in ſangne eiꝰ.et q̊ notaꝰ

ibi noet eter.teſta·ſicut em habet᷑ ex. de ce ·

miſ · cũ marche · J. veꝝ · li eterni dðe · tũ qꝛ pꝛo
mittit regnũ eternu · tũ q durat imꝑpetuũ · vñ

ðe ibi nouũ. i. vltimũ eſſe deſcribit. iðo eter⸗

nũ. i. ppetuũ opeobat . nouiſſimũ em telt tame
tu hoĩs immobile pſeuerat qe teſtametũ obi

tu ↄfirmat'. ſcᷣo oꝛdinat' ad collatõez gre qᷓ
eſt ꝓ fidẽ ·ſzm illð roma.iij. que ꝓpæſui deꝰ
ꝓpiciatõeʒz p fidẽ in ſanguine eiꝰ vt ſit ſpe in
ſtus et iuſtificãs eũ qui ex fide ẽ iheſu xpi: et

quantũ ad h ſubdit miſteriũ fidei:nõ exclu⸗

dit aüt miſteriũ rei veri tate ſʒ oſtendit occul
tationẽ · qe et ipᷣe ſanguis xp̃ᷣi occulto mõ è in

ſacramèéto et ip̈a paſſio xp̃i fuit occulte figu⸗

rata in veteri teſtamẽto·et ðe miſteriuzʒ fidei
q̃ſi fidei obiectũ:qꝛ ꝙ ſanguis xpᷣi vere ſit in
hoc ſacramẽto ſola fide tenet. vt em dðe in pᷣ⸗
dicto. c . ex eo aũt:aliud ibi credi ꝙᷓ; cerna
tur. ipᷣa em paſſio xpᷣi ꝓ fide iuſtificat Baptiſ
mus aũut ð ſacrametũ fidei · qꝛ q̃daʒ eſt fidei

pPteſtatio· Gᷓ ãt ſacramẽetũ ẽ caritatis q̃ſi figu⸗

ratiuũ et effectiuũ · tercio oedinat' ad remo⸗
uendũ impedimetũ vtriuſqʒ; p̃dictoꝝ· ſ. pctã
im illð hebee . xj· ſanguis xpᷣi emũ· ↄſcietias
vras ab opibꝰ moe · i · a peccatis· et q;tũ ad HB
addy qᷓ ꝓ vobis et ꝓ multis effũ.m re. pec.
ſanguis em̃ paſſionis xpᷣi hʒ efficatiã nõ tm ĩ
iud eis ſʒ etiaʒ in getibꝰ nec tm in pᷣſ biteris q̃

B; ſacramęetũ ↄficiut vł in alijs qᷓ ſumũt ſj etiaã

in illis ꝓ qᷣbꝰ offert.et iõ ſignãter ðᷣe ꝓ vo⸗
bis ſcz iundeis et ꝓ multis ſcʒ getibꝰ.vel peo
vobis mãducãtibꝰ.et ꝓ multis ꝓ q̃bꝰ offer
Nõ dicit aũt ꝓ oĩbus.qꝛ licet ſanguis xp̃i ſit
effuſus ꝓ oĩbꝰ tũ ad ſufficientiã ñ tñ om̃es

recipiũt eiꝰ efficatiã ꝓpter eoꝝ indiſpoſitõz.
lrea terciũ ſ. vtute fozme ſacmeti eucha

riſtie qrunt' pł a ſcʒ veꝝ p̃ᷣſ biter quãtãcũ

qʒ materiã Duertere poſſit · dicũt al iqui ꝙp

nõ cũ de integritate ſacrameti ſit intẽtio im⸗

plicita vel explicita faciendi qð facit eccłia
ſen ulðò qd ſacramentũ inſtirues facere inten
debat. ſzʒ nõ intedebat eccleſia vel xpᷣs tranſ
ſubſtãciatõ; panis niſi ad ↄmunione fideliũ
et rememoeandũ xp̃i paſſione. Ideo ſacerdos

tm̃ et nõ ꝑlus p̃t traſſubſtãciare de pane quã
tũ requirit' ad omunione fideliũ et aè reme⸗

moꝛandũ xp̃i paſſione · vnde vbj eſſent tot fi⸗
deles ad omunicanð pꝓ vnũ ſacerdotẽ ꝙ totꝰ
panis de foꝛo reqreret' adhuc iſte ſacerdos
totũ panẽ de foeo poſſet trãſſubſtãciare.ſi vo
ſacerdos vellet traſſubſtãciare ad hoc tm̃
pane in lutũ ꝓijceret vł vt aliqᷣd aliud Been
cus fieret ſacramẽeto.dicũt ꝙ talis nõ trãſſu
ſtãciaret.qe nõ e veriſimile xpᷣm poteſtatem
dediſſe ſacerdoti in piudiciũ et irꝛeuerentiaz

ſacramẽèti nec talẽ qualè ſapiès dictaret non

eſſe donãdã · et hec ẽ opi pe · et bon. Coõtra
hec autẽ arguũt atij ſic· ſi avluens pueꝝ ſub

foema vboꝝn debita intẽdens facere qò fart
eccleſia quis in ſpeciali intẽdat ſacramti de-
decus et credat dãnare illũ que baptiſat. ad
huc vere ofert ſaẽmentũ baptiſmi vt paret ex
ſupiꝰ dictis ð baptiſmo gitv᷑ ſiłiter ſi ſacẽdoſ

ſup ðbitã materiâ dicat vboꝝ fosmã ad trãſ
ſubſtãtianð inſtitutã intedes implicite vł ex
plicite ꝓ Gᷓ ibi eſſe coꝛpꝰ xp̃i licʒ vlterius ibi
intedat ſacramẽti ireeuerentiaz et dedecꝰ nec

intendat illò ſacrametũ admiĩſtrare Tidelitꝰ
nichilomiꝰ vere ↄficit vt videt Ale em inteẽ
tiones ſequẽetes · ſcʒ intetio rememoꝛãdi palſ⸗
ſione xp̃i et coicandi fideles ñ ſũt neceſſarie
ad eſſentiã ſacmenti: videt ergo alijs diceð
ꝙ ſacerdos tm̃ pᷣt de pane trãſ ſubãre quãtuzʒ
trãſ ſubãre intedit du tñ illð pñs ſit coꝛã ipᷣo
exiſtes em̃ in cãpo ñ poſſet traſſubãre panẽ in
eccleſia qꝛ ad Gᷓ̊ nõ extedit ſe foꝛma ſacmęeti.
qð pʒ ꝓꝑ ꝙꝓnomẽ demõſtratm facies aliqꝰ mõ
demöſtratõez ad ſenſu qð ẽ reſpectu rei pñtiſ
ip̃i demõſtrãti.HG̊ rich.ſce ãt poſitõis videt
eſſe tho.in ſcripto et in ſũ · pᷣma magis michi
placzj·. Vti vtute vᷣboꝝ ſacdos poſſet vnã
pttẽ eiuſdẽ hoſtie oſecrare ſine alia hoſtia ↄti
nua remaneéte · & ꝙ aut ſacdos inte deret cõ
ſecre alterã ꝓꝑte hoſtie determiate vtpote de⸗
termiate illà q̃ eſſet ad dexterã vł illã qᷓ eſſet
ad ſiniſtrã· aut intẽderet ↄſecre vnã medieta
tẽ nõ tñ ferendo intentõez ſuã ad vnã ſigna⸗
tam·pmo mõ credo ꝙ poſſit vtute ſacramenti
ↄſecrare vnã medietatẽe hoſtie ſine alia.qꝛ cũ
nd ↄſecratõez mat erie debite nõ tm̃ req̃ratur
oedo in ↄſecrãte et foema vboꝝ debita. ſʒ eẽ
mntẽetio faciendi ſuꝑp illã materiã qð facit ec⸗
cleſia nõ opabunt' vba niſi ſuꝑ illã medieta⸗
tẽ hoſtie ad quã pᷣciſe fert mõ ſupᷣdicto ĩten⸗
tio ↄſecrãtis· ſedo mõ dico ꝙ nõ ↄſeẽret vnã
Ptẽ ſine alia qꝛ virtꝰ ſacram̃ti nõ plus reſpi⸗
ceret vnã pte ꝙᷓ aliã qe vtraq; medietas cõſe
crat' qe tũc dſecraret tota hoſtia.Et ego po⸗
no ꝙ ñ intedat dſecrare totã hoſtiã ſʒ medie⸗
tatẽ tm̃. idᷣo vider ꝙ in caſu p̃dicto nulla ps
Hoſtie oſecraret'. reales em̃ opatões nõ unt
circa ſingularia vaga ſzʒ circa determinata et
iðo optet ꝙ intetio ad quã ſequit' realis de⸗
termiatio aliqᷓd determinatũ et otermĩiate re⸗
ſpiciat · hec rich.¶ Vt vna foema ope' ſine
alia · ꝙ ſic . cũ qlibet ip̃aꝝ habeat vᷣtntez
ape iã Opletã ſignificatõez et ꝗpeiã determĩa
tã materiã · Vtn ſi aliqᷓ hoſtie ex obliuione
in altari cũ pᷣſbiter ↄficit ſint poſite nũq̃d et
ille hoſtie ſut ↄſecrate. Quidò etiã ſi aliq gut⸗
te vmi adheret pedi calicis dũ p̃ſ biter ↄficit
MhE ſzm alb · li. de miſ. nec ille hoſtie nec gut
te iſte oſecrant' qe de eis nihil intẽditꝰ.
* De vuerſione q̃ fit ĩ euchariſtia et qũo
coepꝰ xp̃i ẽ ibi poſt ouerſiõez ti ·xj .·
Sinde dↄſiderand eſt de ↄuerſione qᷓ fit
in hoc ſacramẽeto ꝓ virtutẽ f oeme ver
boꝝ · et qꝛ p hãc uerſione fit pñs coepꝰ xpᷣi
ſub hoc ſacramento. ideo ↄſequeter dicendũ
erit de mõ qũo xpᷣi coæpꝰ exiſtit in hoc ſacra⸗
mento Circa peimũ firmiter tenendũ eſt q;
in ſacramẽtq; ẽ vere coꝛpꝰ xp̃i· vñ ſup illð
luce.xxij.hoc ẽ coꝛpꝰ meũ qð ꝓ vobis trade
tur. dicit cirillꝰ nõ dubita an hoc ſit ven· cũ
em ſit veritas ꝓferes nõ mentit Et idẽ mtel⸗
lige de ſanguine xp̃ᷣi.ſubſtãtia em pams ↄuer
ti in ſubſtãtiã coꝛ ꝑpis xp̃i:et ſubſtatia vini in
ſanguine. vñ in canone miſſe de pane et vino
dicit. fiat nobis coꝛpꝰ et ſanguis dñi noſtri
iheſu xp̃i. Dꝛetereæde ſacrametis tenendũ eſt
ð tenet romana eccleſia ex· de here: ad abo

lendã · ip̃a aũt tenet panẽ trãſſubſtãciari ĩ co⸗

pus xpi et vmũ in ſanguinẽ᷑ xpi ex de ſũ· tri.
firmiter. Evna ke hunc mteillectù ip̃a roma⸗

na eccleſia nobis tradidit directa vt eredic

à ſpiritu veritatis vñ aliter credere nõ licet

hec ſco:Cõuerti' aũt totũ ↄpoſitũ ex materia

et foꝛma exiſtes actu in totu coꝛ pus xp̃i actu
exiſtesita ꝙ materia in materiazʒ et fozma in

foæꝛmã ſcʒ coepozeã ſolis acecidetibꝰ remanẽ⸗

cibꝰ. Eu em̃ ſpecie s panis ſit ſi gnũ coꝛpoꝛis
xpi debet ipᷣm immediate repᷣſentare · ſi ãt re⸗
maneret aliqd ð panis ſubã repᷣſentaret illò
immediatiꝰ ꝙᷓ; coꝛpꝰ xpᷣi:et idðo nichil dʒ ibi
de ſubſtãtia panis remanere.ſʒ tota dz ↄuerti
it aũt pᷣdicta ouerſio in inſtati vᷣtute dei in⸗
exiſtente fozme vboꝝ et ouertẽte ↄpleta oꝛa
tõe:nec è in ſpecie alicꝰ mutatõis naturalis
6cG aꝗpeio noie trãſſubſtãciatio dici p̃t · hãc aũt
Duerſione nõ erit cuiꝙ; diffieile credere ſi cõ
ſiderat virtute ĩ ferioꝛis nature q̃ in ſtõacho
Hhois panẽ quẽ accipit in carnẽ viuã et vinuz
in ſangumée Duertit . a Si aũt q̃rat vtꝝ vinu
ODuertat in ſanguinẽ᷑ purã· dicendũ ꝙ ſic.nõ
em̃ aſt intelligenò vinu ↄuerti in ſanguinem
inquantũ ſanguis dicit aliqd ↄfuſũ ex ꝗqtuoe
humoꝛibꝰ.ſʒ inquãtũ dicit humoꝛẽ qꝗᷓ eſt vnꝰ
ex q̃tuoæalij aut humoæes ſut ibi ꝓ ↄcomitã⸗

tiã . vñ ex · de cele:miſ.in quadaz· dicit ꝙ io·

exp̃ſſit ex elementis aquã: et ex huoeibꝰ ſang
ne: ex quo patz ꝙ ſangnis qui fluxit latere
xp̃i fuit vnꝰ ex q̃tuos hũoꝛibꝰ. et ꝓ ↄſequẽs
vinũ nõ ↄuertit niſi in humoꝛe ſanguineuz.
hec rich. d hec nota ꝙ in ho qð ſupᷣdictũ
elt ſcʒ ꝙ in hac ↄuerſione materia ↄuertit in
materiã et fozma in fozmaʒz ↄueniũt ĩ quarto
ſup ſentẽtias ric;.tho.bon.pet. et ↄmuniter
doctoꝛes al ij Scotus aũt dicere videt ꝙ ibi
nõ ẽ ↄuerſio ſubſtãtie in ſubſtãtiã qnantuz ad
eſſe ſubſtãtiale ſimpłr.ſj̊ quãtũ ad eſſe hic qꝛ
coepi xp̃i nõ acquirit᷑ ſimpliciter eſſe.ſʒ eſſe B
ſcʒz ſub ſpecie panis:vñ acquirit nouã pntiazʒ
nõ amittedo antiquã panis vero deſimit eſſe
ibi nõ acquirẽdo aliquã pñtiã alibi. vñ licet
illa deſitio panis ſzm ſe ↄſiderata ſit ãnichi⸗
latio ip̃a tñ ↄuerſio nullo mõ eſt ãnichilatio
qꝛ eius terminꝰ nõ eſt mchil.ſed noua pñtia
coꝛpoꝛeis xp̃i ſub ſpecie panis hec ſco. Que
rit᷑ aute hic vtrũ ſub hoc ſacramento ſit vere
coꝛpꝰ xp̃i quãdo appaet ibi miraculoſe caro
vel puer vł aliqᷣd tale .· c talis apparitio cõ

tingit qñqʒ ꝓpter ſolã immutatões videntiuz

qũnqʒ manentibꝰ peioeibꝰ hoſtie dimeſionibꝰ
Apter immutatõeʒ circa alia accidentia vt fi⸗
Zure coloeis et hmoi: et vtroq; mõ remanet
ibi vere cospꝰ xp̃i:·q; ibi ratio ſacẽmeti manet
vtroqʒ etiã mõ fit miraculũ ad oſtédenò ꝙ in
he ſacmẽto ẽ vere coꝛpꝰ xp̃i et ſanguis. et iõ
nõ eſt ibi deceptio· hec cho. Seðm vo pe. ſub
figura illa qᷓ apparet latet ſpecies ſacinti ſub
qua ↄtinet' coꝛpꝰ xpi nulla immutatõe facta
circa ip̃aʒ · et ipᷣa ſpecies tantũ cõfundix qui
buſdã accidentibꝰ carnis vel pneri q̃ nõ ſunt
ꝓpꝛia accidentia vel linia menta coꝛpis xp̃i-
Ec hec m ſequenti articulo patebaunt.·

õõ

. S —
. — * — – — = .

—

ð =

Irca ſcòm ſeʒ modũ quo exiſtit coepꝰ xp̃i
uſb poc lacrameto ẽ firmiter credendũ ꝙ
cotus xpᷣus e in hoc ſacro. Nam in ſacramèto
coepis xp̃i· i. ſub ſpecie panis e totũ cospꝰ xpi
ex vi ſacrameti ſiue ↄuerſionis· Subſtãtia em
anis ouertit in ſolam ſubãm coæpis et intel⸗
igo hic noĩe coæpis ↄtineri nõ tm carnes · ſed
ectiã neruos et oſſa et alia huiõi ſanguis vero
eſt ibi rõe prmxtõis · Pmixtus em et diffuſus ẽ
in coæpe. et iõ vbicunqʒ eſt coepus xp̃i ibi eſt
ſanguis eius vero aĩmavſt ibi rõe Diunctõis
ſcʒ cu cozpe Eſt ei inſepabiliter coæpi Dicta
quãtitas aũt et alia accidentia ſunt ibi rõe in
ſepatõis a coæpe · diuitas aũt eſt ibi rõe vnio⸗
nis diuie nature cũ huana. Eſt aut totũ coꝛpꝰ
xpᷣi ita in hoſtia tota ꝙ eſt in qualibz eiꝰ pte ĩ
qua ſaluat rõ tocius·cũ em̃ ſit totũ hõgeneũ
nõ eſt maioe rõ ꝙ vna ꝓs ↄuertat in vnã ptez
qᷓ; ĩ aliã· vñ hec fuit poſitio hilarij. hu·ð ſan·

vic. et Oũiter tenet'. Eſt etiã ſub hoſtia coꝛpus,

xp̃i ꝙ;tum ſed nõ mõ quãtitatiuo qae licet ſit ibi
coepus quãtũ nõ tñ ↄpat ad ſpẽs vt ꝙᷓtů 3
etia ꝙᷓms ſit ibi clarũ n tñ vtitur claritate ſua
illumiando medium. ita qᷓuis ſit ibi ꝙᷓtum nõ
tñ vtitur quantitate occupando locũ:ſic deuſ
p̃t facere vt hic ſit ignis nõ exer cendo ↄbuſti
onis actum-Eſt ec coepus xp̃i ſub hoc ſacram
to ſiue ſub ſpecie nõ localiter ꝗꝓpeie loquendo
quia eſſe localiter ꝓpeie eſt eſſe diméſine ſine
Omenſuratiue eſt tñ coꝛpus xp̃i in loco ſpeciei
pncialiter: Et ex hoc ſequit ꝙ; coꝛpꝰ xpᷣi eſt in
pluribꝰ locis ſimuj ſcòm eſſe ſacramẽtale. q
vere et realiter Otinet᷑ ſub diuerſis ſpebus ꝗᷓ
ſunt m diuerſis altaribꝰ.Satõ huiꝰ eſt diuĩa
inſtitutõ que oĩa p̃t Haes vero hHuiꝰ inſtitutio
nis é qe eſt cibꝰ ſpũalis ↄũis ad cibandũ plu⸗
res in płibus locis· ſed ſcòm eſſe ſuũ naturale
eſt tm m vno loco ſcz in celo:ſcòm aũt eſſe p⸗
ſonale nõ eſt in loco: Eſt eẽ coepus xp̃i in hoc
ſacrameto iĩmobile localiter et ꝓ ſe loquendo
licet ſit mobile p accidẽs ſczʒ ad motũ hoſtie
ſicẽ aima mouet moto coepe:mouet᷑ ecẽ et quie
ſcit ſimul ꝓ accñs coepꝰ xpᷣi mota vna hoſtia
et quieſcẽte alia ſiẽ homo ſupꝑ ſcamnũ in naui
p quietez ſcamni quieſcit et ꝑ motu nauis mo

netur. Coepus ecẽ xp̃i ꝑ accñs ſimul moue' ſur

ſum et deoæſũ.mota vna hoſtia ſurſum et alia
deoeſum ſicut hõ exiſtẽs ſuꝑ equu in naui mo
uetur motu eqni ad terminũ oppoſitũ termino
ad què nauis tendze⸗P rich Fen nũquid ver
ſa hoſtia coepus xp̃i vertit' ſiẽ mota mouetur·
ꝙ nõ.qę licet ꝓtes oꝛdinẽ habet ĩ ipᷣo co⸗
pore abſolute nõ tñ ꝓꝑ ↄpationẽ ad ſpecie.vndð
dici nõ pᷣt ꝙ pedes habeãt ĩ vna pte hoſtie et
caput in alia et ſic de membeis alijs qe om̃es
Ptes ſunt ſimul ſub qᷓlibet pꝑte hoſtie vt ſuꝑiꝰ
eſt oſtenſũ.hec rich;.e Nũquid mutata hoſtia
vel fracta vel paſſa aliqd cozpus xpᷣi pacit᷑ ſicẽ
mota mouet · Xρο nõ nõ em eſt ul e qe immu
tatio et paſſio innouaret in xpᷣo aliqᷣd abſolu⸗
tũ ſed motus localis ꝓ aceñs nõ. hec ſzm pe·
rich.et ſco.Eſt eẽ coꝛpus xp̃i penitꝰ inuiſibile
oculo coepali ſm ric h· et ſco· ita ſczʒ ꝙ non pᷣ̃t
videri oculo coepeo nec ꝓ naturã nec ꝓ głiaʒ

„
7

—
„ .₰ .„
nec p mraculũ ſicut nec exiſtentia ſubſtantie
ſpualis ĩ loco ad cuiꝰ inſtar coepus xpi eſab
ſacrameto inqtum ẽ ibi pᷣ ſens et Pſe rone ſub

6„ .

ſtantie et quãti tas nõ eſt ibi niſi ꝓ Ocomitanti

im vel ſm ric.ſi aliqñ appareres ibi ſpès ꝑ⸗
uuli vel fruſtũ carnis nõ eſt coepus x⸗ maio
res em ſunt dimeſiones coepis xpi ꝙ; illa qᷓ ibi
apparent et ſi apparet ibi vere coepꝰ xpi non
apparet vt ſub ſacramto vnde credo ꝙ illa ap
parentia Puuli que aliqñ ibi vila eſt vel deſcri
bitur m imaginatõe vel m ſenſu vũni videtis
vel etiã ſi eſt realiter ex·nõ credo ꝙ ille dimé

ſiones fundent in dimenſionibꝰ ſpeciei pams
licet tũc appareãt· hec rich·de hoc ſupea in p

cedenti articulo circa fine· SZed nũqd coepꝰ
xp̃i videri potelt ſub ſpecie paĩs ab oculo ſuo
ꝓpeio. ꝙ ſic nõ p̃t tamẽ videri ab ipᷣo mo⸗
dus quo copus xp̃ᷣi exiſtit ſub ſacramento · hꝰ
em ptinet tantũ ad intellectũ nec eſt ſibe ð a⸗
lio oculo gloꝛioſo.qꝛ ip̃e oculus xpᷣi eſt ſub G
ſacrameto in quo nõ ↄfoemat' ei alus oculus
gloꝛioſus et huiꝰ ſnie eſt tho.Flij vero dicũt
qꝙ foeſan xp̃us ꝓut eſt ibi nõ vide a ſe ip̃o mõ
coepoeali ſed ſpũali.et huiꝰ ſmie eſt pe · Eſt ecẽ
ſcom rich̊.cozpus xp̃i in hoc ſac ramèto inum
pile viſione intellectuali omi intellectui per
naturã viſibile tñ ꝑ głiam non tm̃ in verbo ſʒ
etiam in ꝓeno genere Scom aũt ſcotum viſi⸗
bile eſt etiã ꝑ naturã om̃ intellectui non alli
gato ſenſibus ĩ intelligendo ſine angeli ſine
aĩme ſepate·. Eſt etiã ↄgnoſcibile a nobis duz
ſumus in via ꝙ ibi eſt coepus xpᷣi non quidem
p naturã ſed ꝓ fidem et doctrinã· dicit em̃ in⸗
tellectus. ꝙ veritas non poteſt dicere falſum
ſi fides aſſerit quod veritas dixit· hoc eſt coæ⸗
pus meum et pᷣcepit ꝙ diceret· ergo verũ di⸗
xit. Iſt etiã coeæpus xpᷣi vt eſt ſub ſacramẽto in
tangibile immediate ab alio ſiẽ nec ſubſtãcia
ſpiritualis tangit a loco nec a coepe aliquo·
vnde quãtumcunqʒ aliquis ſpeciẽ penetraret
criſti cꝗepus tangere non poſſet ſzm rich. Pee
miſſa að hunc titulum pertinetia beeuiter trãſ
eundo gratia cõtinuationis mat erios tetigi et
eoꝝ dec larationẽ piciozibus reſeruaui· quam
ſliquis ꝓfundiſſime et realiſſime videre deſide
rat in quarto ſcoti requirat ·
¶ De accidentibus remanẽtibꝰ
¹in euchariſtia ti · xi·
Oſtea ↄoſiderandum eſt de accidentibꝰ
remanentibus m hoc ſacramẽéto de qui
bus hoc firmiter tenendũ eſt ꝙ omnia
acci dentia ſunt ibi ſine ſubiecto. peimo ſcilicz
ſine ſubſtantia:et hoc virtute diuina·Et B̃ eſt
gruum duplici ratione vna quo ad legmfi⸗
cationẽ quia ſpecies ſine Nibiecto exiſteng ex⸗
peeſſius ducit intellectũ fidelis credentis hꝰ
in coepus criſti contentum ſub ſpeciebꝰ.cum
non habeant ſtabiliens per naturam. Fltera
vero quo ad cibationẽ quia hoc ſacramentum
cibus eſt fidelum ſpualis vnñ nõ decet vt ſit
ibi aliquis cibus coepalis· ſed ſenſus eleuet'
P fidem et volũtas ꝓ earitatem·ſicut etiã ſpeſ
ſacrametales virtute diuĩa retinent eſſe quod
habebant peius ita et agere.vñ pñt exterioea

ι
coæꝑa et ſenſus immutare nõ poſſunt tñ alia ĩ
ſacramentũ ↄuertere qe in hoc ſacrameto fit
tranſ ſubſtãciatõ que nõ fit ſine verbo.Si dica
tur ꝙ aqua modica ↄuerti m ſpeciem vini · Di
cunt aliqᷓ q; ibi fozma ſubſtancialis aque ñ ſol
uitur ſʒ alterat qe muta toloe et ſapoꝛ et odo⸗
et ſenſus pcipit ꝓeretates vini⸗et ideo q;tum
ad ſenſũ vuertit . Slij vero dicũt ꝙ aqua ↄuer
titur in vinun et hoc vᷣtute ſpecieꝝ illaa nõ m
quã ĩ vinũ qð ſit vinũ ſcðʒ ſpecie ſio ẽ vinũ m
materiã tm̃.ſicut caro ſcᷣm ſpem Ouertit ĩ car
nem ſim materiã. Yterq; modus dicendi ſcòðm
boñ:.eſt ſatis ꝓababilis.et ſic patet ꝙ neutro
mõ ſequit' ꝙ aqua iuncta vino fiat ſacramstũ
licet aut ſit miraculoſuʒ ꝙ ſic ꝓ ſe ſcʒ ſine ſub⸗
ſtancia maneãt accidẽtia naturale tñ eſt ꝙ ſic
manentia agant. vnñ ſi ſecuris ꝑ ſe incideret li
gna ipᷣam ꝑ ſe moueri eſſet miraculoſũ ſi inci⸗
dere naturale ita ẽ hic. Dñt etiã ipᷣa accidetia
nũc coerumpi ſic poterant peiꝰ ſubſtãtia paĩs
et vmi exiſtente · Circa qð diſtinguo: ꝙ ſi fiat
immutatõ ex ꝑte accidentiũ q̃ no ſufficiat ad
coeruptõzʒ panis vel vini ꝗꝓpter tale immuta⸗
tõz nõ deſinit cozpus xp̃ᷣi aut ſanguis eſſe ſub
hoc ſacrameto. S aut fiat ĩmutatõ ex ꝓpte quã
titatis:ſic cum diuidit᷑ panis vel vinũ i tales
ꝓtes ꝙ nõ poſſit in eis ſaluari natura panis ł
vmi nõ remanet coæepus aut ſanguis xpi ſub Hᷓ
ſacramento. Et ſibr ex ꝑte qualitatũ vt cuʒ ita
ĩ mutat coloe et ſapoe et alie qualitates panilſ
et vini ꝙ nullo mõ poſſet ↄpati natura panis
vel vmi·hec tho.Non ſic aut coerũpunt' ſpẽs
ſacrametales vt anichilent' ſz eis aliqᷣd ſenſi⸗
bile in ĩſtanti ſuccedit: et ita neceſſe eè dicere
ꝙ ex eis aliquiò genere'.qð quidẽ videre qũo
fiat eſt difficile.Vñn circa hoc fuerunt et ſunt
dmerſi modi dicendi quos etiã ſcotus recitat
et reꝓbat quibus omiſſis cã beeuitatis dicen⸗
dũ eſt ſcðm ſcotum ꝙ deſinente ibi eſſe eucha
riſtia redit ſubſtãti a ↄpoſita cui talia acciden
tia ↄueniunt quã etiam afficiũt et hos etiã in
inſtanti coeruptõnis et immediate a deo: peĩa
ars huſꝰ ſententie ꝓbatur qe deus ſtatuit il⸗
ag ſpecies manere ſme ſubiecto tñ in eucha⸗
riſtia.gꝗ ſtatuit ꝙ nõ ſtãte euchariſtia nõ ſint
accidetia ſine ſubiecto.et ꝓ dſequens in inſtã
ti il liꝰ coerupptõis fit aliqua ſubſtantia Becũ
da pars ꝓbat' qe ſi redit aliqua ſubã ñ ẽ alia
ꝙ illa que p̃t illis accidentibus affici qe alia
ſubã nõ eſſet eoꝝ capax· Tercia ꝓs ſczʒ ꝙ nõ re

dit mſi imediate a deo patz. qe nullũ almd a⸗

gens hoc agere poſſʒ· hec ſco· DHñt etiã ſpecieſ
ſacra metales nutnre qe p eandẽ rõem cõuerti
pnñt in toepus hũani p quã poſſunt ↄuerti in
cineses vel vermes· pnt etiã iſte ſpecies diui⸗

di diniſio em eſt paſſio quãtitatis vt eſt ꝓtum

in hoc vero ſacramento eſt aliquid qᷓtum per
modum quãti vt ſpecies et aliquid quantum
non ꝓꝑ modũ quãti vt coæpus xpᷣi.ideo diuiſio
fit in ſpeciebus nõ in coepe xp̃i.q¶ Queri añt
vtꝝ illis ſpeciebus poſſz aliq d pmiſceri vt vi

num vel aqua. æ ꝙ ſie Diſtin guit tam pe. ,
aut apponit vmu aut alius liquoæ ſi vina ad
pit aut e quãtitatig maioeis aut equalis aut

minoeis:ſi maioeis tũc ad om̃es dimenſiones
ſpeciei ꝓuenit:et eius Otinuitate totaliter tol
lit vel ſoluit:et ſic etiã aliud vinũ nouũ qꝰ ad
actũ eſſe incipitet ſanguis xpᷣi ibi eſſe deſinit
Si equalis ſibr otingit. Si auũt mĩoeis tũc vſq;
ad om̃es dimẽe ſiones ſpeciei ñ puenit · ſub pti
bus g illis ad quas puenit. ſanguis xp̃i eſſe
deſimtcum ibi iam nõ ſint accideęetia ſine ſub⸗
iecto.et ↄtinuntas ſpeciei q̃ ſme ſubiecto erat
ſoluta ſit · ſub ꝓtibuꝶ vero illis ad quas nõ p⸗
uenit. ſanguis xp̃i manet · Luto tñ ꝙ ſi additũ
nõ ſit notabiliter excellens. ꝗꝓpter dubiũ toto
liquoee ip̃ᷣo tanꝙ ſacrameto vtendum eſſet · Bi

vero addat' liquoꝛ alius a vino in minoei quã

ti tate traſmutat in naturã ſpei · tñ ſub partibꝰ
illis ad quas liquoæ additus penetrat· cuʒ nõ
ſint ibi accidetia ſine ſubiecto deſinit eſſe ſan
guis criſti
Ne miniſtro euchariſtie ti · xiij.
Einde ↄſiderandũ eé de miſtro Hinꝰ ſac
menti ſcʒ euchariſtie· Et peĩo in dũi. ꝛ*

Y

Circa peimũ ſciendũ ꝙ ſolus p̃ſ bĩ pᷣt vſecra
re co eꝑꝰ et ſangumẽ dni vt habet᷑ di ·xxv. ꝓ

ꝓoei8 tercio de mĩiſtro mdigno ex pꝑte mentis

lect. et ex· de ſu: tri-firmiter ꝗ. vna. Nã I docz

fides nrᷣ a qnã ab apłis accepimꝰ et ipi a dño
vnde etiã oedmauerũt eccliam ſm dei inſtitu
tõz. Et qe apbi et eon ſucceſſozes ptãtez fici
endi pſonis ſpãlibus ↄtulerũt quos etiã p̃ſbi
teros vocauerũt.ideo tm̃ eis vt tenet fides li⸗
cet oficere. Et ſzm ſcoeccleſia accepit fũdam̃
tum Huiõi ſentetie ex illo verbo: Mi. xxv. hoc
quoti enſcũqʒ feceri.in me.memo:faci: vbi lo⸗
qu: xp̃us apłis vel admiꝰ nõ niſi diſcipulis
quibus nõ ſuccedũt niſi p̃ſbri:vt habe? di .xxj
Hatio aũt quare dns ſic inſtituit eqe illð ſac⸗
mentũ m magna reueretia debet Hri · et iõ ſpe
cialibus pſonis debuit omitti aut & ratione
ſanctitatis aut auctis. ſi rẽe ſctitatis vt dicũt
Heretici:tunc nõ eſſet qᷓs certus vtaz dficeret
vel nõ et ſalus nr̃a ex aliena bonitate depẽde
retſi rõne auctis cũ auctas poſſit ↄmitti boiſ
et malis oſtat ꝙ omes et ſoli pᷣſbiteri B̊ poſſũt
Et hanc vocamꝰ odine ſacerdccij Quind g“

am⸗ 0α
ſiquis credat ſe p̃ſbiten eſſe cum tñ non ſit et

celebeet miſſam · E nõ ↄficit in vitate. ſibi tñ
dumõ alias bonus ſit.et ec alijs q̃ credũt ĩm
pſbiten eſſe audientibꝰ eiꝰ miſſaz vel ec reci⸗
pientibꝰ ab eo euchariſtiã ꝓficit ta nꝙ ſi ven
Oficeret ſacramentũ ex. de pſ bitero nõ bapti⸗
ſato: apłicam in glo:c. Soli ec pᷣſbeõ oueit di
ſpenſare coepꝰ xpi: vt ſhabet' de ↄſe.di:ij . per
uenit llam in renerentiã eiꝰ a nulla re eingi
tur niſi ↄſecrata:vñ coꝛpale calix et patena )
ſecrant' et ſibr manꝰ ſacerdotis ad tangenduᷣ
hoc ſacramẽtũ · vnde nulli alij tãgere licz niſi
in netate · vt ſi caderet in tereaz vel in aliqꝰ
alio caſu:nec ec dyaconis di:xciij.· dyaconeſ
4 Hſtota tñ ꝙ cum dicitur.xciij.di. dyacones

ꝓ dyaeones ſub ↄſpectu epiſcopi vel pſbite⸗·

ri niſi his abſentibꝰ cospus dni dare non de⸗
bent a otrario ſenſu colligi ꝙ illis abſentibꝰ
Pnt dare nõ tñ debet niſi im extrema necitate

in ſpeali de miſtro mepto ex parte coꝛ

—

abſentibus ep̃is vel etiã p̃ſ biteris vt habetur
ꝛbi. Dicit ecẽ di ·xcũj· dyacom· pñte pᷣſbitero
dyaconꝰ euchariſtiã ꝓpło ſi cogat necitas iuſ
ſus eroget· Neceſſitas e cũ pᷣſbiter eſt feſſas ł
alias impotens hoc facere ſic notauit ibi hu:
Etũ tanta ſit necitas ibi ꝙ iuſſio ꝓſbiteri non
Peeeſt expectari nõ eſt expectanda. niſi pᷣſ br
oc in necitate ꝓhibeat ex cã expeeſſa qe foæ-
te eſt vſurariꝰ vel impenites q ↄmunionè pe⸗
tit qe tũc ob ediendũ eſt ei alias nõ· vt ibi no⸗
tauit Hn Tayeis aũt nublo mõ ↄpetit diſpen⸗
ſare hoc ſacramentũ de cõ · di · ij · Puenit Diſpe
ſatio ſanguĩs nõ ptinet tantũ ad p̃ſbiteꝝn ſed
etiam ad dyacone qę dtinetur in vaſe · et ſic ñ
tangit' a diſpenſante· ſicut coepus xp̃i · iõ ma⸗
gis ouenit ei diſpenſatio ſanganinis
Irca ſcm qð eſt de miſtro inepto ex pte
(Neoze querũt pła ſcʒ vta defectꝰ coꝛpꝑ
alis ĩ p̃ᷣfbitero ĩpediat a celebeatõe miſſe · H
debilitas vel egrituòo ſupneniens oedini ſac
dotali nõ tollit oedinẽ impedit tñ oedĩs exe⸗
cutõem quo ad ↄſecratõz euchariſtie· qñz qui
dem pter impoſſibilitate executõis vt ſi pei⸗
uet' ocnlis vel digitis vel vſu loquele · qnʒz ãt
ꝓpter viciũ nature vt ſi patiat᷑ moꝛbũ cadncũ
vel eẽ aliqᷓ; mẽtis alienatõzʒ qñz ꝗpter abhoĩa
tõem. vt patet de lepeoſo q̃ non debz publice
celebeare et hoc è veꝝ quo ad ſanos· p̃t tñ di
cere miſſaz occulte et eẽ celebeare lepeoſis ni
ſi intm mualuerit lepea ꝙ ꝓ coeroſionẽ mẽbeo
rũ ad hoc reddit eũ impotetez Huiõi aũt pᷣſ bi
ceri quibꝰ ꝗpter aliqð pᷣdictoꝝ nõ pmittit ce
lebeare oĩa alia punẽtia ad ſacerdotale offi⸗
um pnt facere ex · de cleri · egro· c· ij · 1n
de pſbitero q̃ duos digitos vei eẽ vnũ de illi
cũ quibus hoſtiã leuat ꝓdidit. H talis cele⸗
beare non pᷣt· ar.ibidẽ · Dicũt tñ hoſti ·et ĩno·
e. ti . c. j. ꝙ ſiq̃s tim pdidit de digito ꝙ nõ poſ⸗
ſit celebeare ſine ſcandalo pᷣt epᷣus diſpenſare
q; celebeet ĩ occulto nõ in publico. q Quidð ð
pſbitero demoniaco· H demdĩacus aut ẽ ex
tote liberatꝰ et tũc pᷣt celebeare ſm Hu·. ſcöᷣm
alios vo celebeare nõ debʒz aut nõ eſt ex toto
liberatꝰ et tũc nõ debz celebeare donec fuerit
liberatus penitꝰ di.xxxj· Oũiter vſq;ʒ adeo ·c
Qund & furioſis lunaticis et epileticis ſiue ca
ducis · H ſi ſint ex toto liberati pnt celebea⸗
re.Si vero ſepe accideret eis huiõi paſſones
oĩno ceſſare debęet a celebeatõẽe miſſe · vij · q; ij
ex literis · Si aũt raro et ſine eiectõne ſpume
et emiſſiõe ofuſe vocis accidant nõ ꝓhibent
dum tñ habeãt iuxta ſe aliũ p̃ᷣſbiteꝝ q̃ officia
cepta ſuppleat ſi deficiant vel cołlidant᷑ ad

tereã · vijj. q·. j· illud ꝙgto aũt tpe ꝓbari debeaãt

et qliter vti liberate ſint dicte pſone h abet·
di. xxxiij· ouiter et · vij . q: ij · S· vlt · Et poteſt di
ci qdð tẽpus ꝓbatõis eſt arbitrariũ peſatis cir

cũſtancijs pſone vel dignitatis et alijscouiõi

Flia de hac materia vide infra li.vj·de coepe
viciatis · èðÿ
QAns⸗ terciũ ſeʒ de mĩſtro ĩdigno ex pte mẽ
tis qrunt' pła ſcʒ vtn malus pᷣſbiter poſ
ſit euchariſtiã ↄſecrare · ꝙ ſic· et hoc patet
ex ſupeadictis in peima qõne hmꝰ ti · et in ti ·

cien

R—

„ — 2 —
de ſacramẽtis in Dũni. articulo de cã admiſtrã
te ſacrameta.q·j· et · ij Licet aut poſſet nõ tam
debet qe peccat · ey · de cele · mil · de Hoie i tex ·
et glo · g· et di ij. quotidie · et · j.· q: j· ſacerdoteſ
talis em ſuſpeſus e quo ad ſe· ex eode co. cle. et
mu. lte ⸗ quilibz p̃ſbiter qtũcũqz ma
lus poſſit hoc ſacr̃m oficere · ho dupli p̃t
intelligi aut de jure aut de facto· Si peio mõ
nõ om̃is ſacerdos pᷣt hoc ſacramentũ ↄficere ·
qe nec ireegularis nec interdictꝰ nec ſuſpeſus
ab executõe eoꝝ qᷓ ſunt oꝛdĩs:nec excõicatus

nec ſmoniacꝰ.nec ſciſmaticus:nec hereticus

nec degradat? ſiue ſuſpenſus ſiue depoſitus ·
nec foenicatoe notoeziꝰ G ſacrametũ pᷣt de iu⸗
re oficere: qe cnilibet p̃dictoꝝn ꝓhibitus eſt
vſus poteſtatis ſacerdotalis et hoc ꝓbari bal
ſet ꝓ multos canonesſed B; omitto gratia bee
uitatis vñ ↄficiedo grauiſſime peccat:ꝰ mõ qꝗᷓ
libet ſacerdos p̃t hoc ſacr̃m ↄficere qe nullus
ſacerdos qꝙ;tumcũqʒ nephariꝰ amittit caracte
rem ſacerdotale ſuꝑ que fundat ptãs ↄficiẽ⸗
di . vñ ſiqs p̃ᷣdictoꝝ ſuꝑ materiã debitaz dicat
foꝛmã verboꝛx pCᷣdictã debitam cũ intentõe fa
qð facit eccleſia vere ↄuertit ſubſtãtiã
panis in coepus xp̃i et ſubãz vini in ſanguinẽ
hec ric;. Hec obſtat p̃dictis qð dᷣe·j·q·j·a⸗
Libi ſcʒ ꝙ niſi in eccłia nec eſt ven coepꝰ xpi

nec vera ſacerdocia nec vera ſacrificia:qe iltò

et om̃ a alia mra ſiłia debent mntelligi de ve⸗
ritate fructꝰ nõ de veritate ſacramẽti · Hec ec̃
illud qð dicitur ibidem ſcʒ ꝙ hereticis ſolum
baptiſma ratũ eſſe pmittimus· intelligit᷑ em ꝙ;
licet eis in neceſſitate baptiſare ſʒ ĩ nullo cãu
pnt licite euchariſtiã ↄſecrare vel alia ſacram
ta ↄferee lec ec ið qð ð.j:q:j·q̃dã ſeʒ ꝙ deg
datus licet habeat poteſtatez baptiſandi ñ tn
Oſecrandi:qe debet mtelligi mquiſitiue nõ aſ
ſertiue vt ex circũſtantia poteſt haberi · Scien⸗

Dũu tamẽ ꝙ licz pᷣciſus ab eccleſia vere ↄſecret
ſcm pᷣdicta nõ tamèẽ eſt efficax oꝛõ eius cuiꝰ

ratio eſt quia p̃ᷣſ biter ĩ miſſa et oꝛõnibꝰ loqui
in pſona eccleſie in cuiꝰ vntate manet et iðo
ſi ſeparet' ab ea ozõnes eius nõ valerent . ſed
in ↄſecratõne loquit᷑ in pſona xp̃i cuiꝰ vicem

gerit in hoc p oedinis et᷑ caracteris ptãtem. et

deo ſi pciſus ab vnitate eccleſie miſſam cele⸗
beet qe ptateʒ oedinis nõ ꝑdidit conſecrat ve⸗
rum coepus et ſanguine xp̃i:hec tho.
N¶ N]¶De celebeatõne miſſe ti · xinj·
Oſtèa ↄſiderandũ eſt de ritu celebeãdi
hoc ſacramentũ ſiue de celebeatõe miſ
ſe. Et peio de ip̃a celebeatõne in omuĩ
cðo in ſpeali de celebeatõe pᷣſbiteri mali. ter
cio de tpe celebeatõnis· ꝗqᷓrto de loco et vaſis

—

tero penitus a ↄſecratõe enchariſtie abſtine
re · circa G̊ eſt duplex modꝰ dicendi. vnus
eſt ꝙ pᷣſ bitero liceat oĩno a ↄſecratõe abſtine⸗
re niſi teneat ex cura ſibi ↄmiſſa ꝓpło celebea
re et ſacramenta peebere puta ſi ſie peeſ biter
peerochialis viuens de altari debet ſeruire
altari ſi aut de altari non viuat ſed in liberta⸗
te ſua remaneat nõ tenetur magis ꝙᷓ alius de
debito ſed magis ð bono et equoet huiꝰ ſnĩe

9 Circa peimũ querũt Ra ſczʒ vti licea pᷣſ⸗

eſt bon- Seo Ootra hoc obicit qe pᷣrbiteropo .
ſitũ eſt ſacri ficãd officiũ ſed offictuzʒ ſine vſu
eſt ocioſum· St etiã q Habet talentum eo vti te
nec' ne cũ ſeruo nequã damnet.g tenet' ſacri
ficare& ołficiũ ſacrificãdi nõ imponitur vt
ið õ nccio exequat ſcʒ ꝓ loco et cpe vt expe
dare ſibi videbit et ideo ſi ↄſcientia dictat ꝙ;
ob ſui indignitate et ſacramenti reuerentiã ab
ſtineat nõ peccat· hec bon. Flius modꝰ dicen
di eſt ꝙ quilibz tene' vti grata ſibi data cum

fuerit opoetunũ · ſcm illð·ij. coꝝ · vj· hozta⸗

mur vos ne inua· gr̃am.dei reci:opoꝛtuĩtas ãt
ↄſecrãdi nõ attendit tantũ ꝓꝑ compatõem ad
fideles xpᷣi:quibꝰ opoꝛtet ſacramẽta miſtrare
ſed peincipaliter ꝓ compatõzʒ ad deum cui in

ↄſecratõe Huiꝰ ſacramenti ſacrificiũ offert. et
ideo nõ licet ̃ſbitero ec ſi nõ habeat curã aĩ⸗

maax oĩno a celebeatõe ceſſare· ſed ſaltem vi⸗

detur ꝙ teneat' celebeare in pcipuis feſtis et
maxime m illis in àbus conſueuerũt ↄuicare
fideles et Huiꝰ ſnie eſt ric B.et tho. vñ pᷣſbiter
qui hac gratia ſiue ptãte loco et tpe ðbiis et

ↄuenieti habita optunitate et diſpoſicõe non

vult vti ſz notabiliter negligit peccat · Et mk⸗

tüu timèe dʒ ne ſicut huꝰ neꝙ; ꝗ dni ſui pecuniazʒ
abſcõdit et eã ocioſã dimiſit indicet' a dño n

ſe coerigat qpter qð e ð cele · miſ.dolentes· J.
ſunt et aliqui rep̃hendũutur qui miſſan ſolen⸗

nia vix celebeant quater in anno.hec rich;. e
Vtn pᷣſhiter ↄſecrans teneat' ſumere hoc ſaẽ
mentu· H ꝙ ſic: tam coæpis ꝙᷓ ſanguĩset hoc
habet de oſe · di. ij· platũ Kam vt ſupeadictũ
eſt euchariſtia nõ tantũ eſt ſacra mentũ. ſed eẽ
ſacrificiũ · quicũqʒ aũt ſacrificiũ offert debz eẽ
ſacrificij ꝓticeps: quia exterius ſacri ficiuʒ qðᷣ
offertur eſt ſignũ interioꝛis ſacri ficij quo ali⸗
quis ſe deo offert.vt dicit aug·x.ð ci · dei. Vñ
P hoc ꝙ pticipat ſacrificiũ exteriꝰ oñdit ſe ad
ſacrificiun interiꝰ ꝓtinere· ſibr ꝓꝑ hoc ꝙ ſacrifi⸗

ciũ ꝓpbo diſpenſat oñdit ſe eſſe diſpenſatoꝛem

dinĩioꝝ quoꝝ ipoꝝ ip̃e peius debet pticeps

eſſe vt dicit dyoꝰ in eccleſiaſtica gerachia. et

ideo peiug debet ſumere ꝙ populo diſpenſare
Haz pꝑ hoc fit pticeps ꝙ de ſacrificio ſumit. j.
conx· Nõn e qᷓ edũᷣt hoſtias pticipes ſũt alta
ris et ido neceſſe e ꝙ p̃ᷣſbiter qñcũqʒ celebeat
ho ſacramentũ õä ſiqs in⸗
fra miſſaʒ infirmaret' ad moetẽ et p̃ſbiter non
haberet aliã hoſtiã oↄſecratã ꝙᷓ; illã quã ↄſeẽ⸗
nit · nuquid p̃ſbiter illi dz hoſtiã dare et a ſũp
tione abſtinere. GÆ ñ ſ potiꝰ illã hoſtiã di⸗
uidet et ptem ſumet ſibi et alteram dabit illi.
e ſi coepꝰ xpᷣi appareat mraculoſe in ał
tari ſuꝑ ſpecie carnis vł ſanguinis ſit ſumeno
HPx ab eo ſumi nõ devz cui in tali ſpecie appa⸗
ret.q nõ apparet ſub ſpecie ↄuemienti huůane
refectõi.dicit em̃ hieroꝰ ſup leuit.de hac qui

de hoſtia qᷓ in xpi memoæatõz mirabiliter fit

edere licet.de illa vero quã xpᷣs in ara crncis
oben lit ſzm ſe nulli edere licet nec ꝓpter hoc
ſbiter trãſgrediꝰ qe ea que miracnloſe fiũt le
Sibꝰ nõ ſubdunt.oſulendũ tamè eſſet pſbite
ro ꝙ iterato coepus et ſanguineè dñi oſecraret
et ſumeret · hec thpox Vt pluribꝰ ſacerdoti⸗

bus eandeʒ hoſtiã liceat oſecrare.æc de lege
Omun non debet mſi vnꝰ pᷣſbiter eandez ho⸗
ſtiam cõſeerare· Ex cauſa tamen ſpeciali ſuper

eandẽ hoſtiam poſſunt plures p̃ſbiteri ↄſecra

tionis verba ꝓferee. nõ tamen quilibet niſi ſe
mel tantũ · Bicut em̃ ſupea dictũ eſt p̃ſbiter cũ
ozdinat' in gradu eoꝝ ↄſtituir qui acceperũt
in cena a dño poteſtatez ↄſecrandi. et ideo in
quibuſoam eccleſijs ſicut apłi ↄmunicauerũt
xpᷣo cenãti.ica ad repſentandũ ho pſbiteri no⸗
ui oedinati ↄcelebeas epo oeòmãti:dicit emm
inno. de officio miſſe pte.iij. c.xij:ↄſueuerunt
lſbiteri cardinales romanu circuſtare pontifi
ce: et cu eo pariter celebrare:cũq; ↄſumatuz ẽ
ſacri ficiũ de manu eiꝰ ↄmumone accipere ñig
ficantes apłos qui cũ dño diſcũbentes. ſacra
de manu eiꝰ euchariſiã acceperũt· Et ſicut di
it ide zbidem ſiue peins ſiue poſteriꝰ q; ep̃ᷣus
ꝓferãt nerba ↄſecratõis p̃ſbiteri nouiter oꝛdi
nati: ræferzi debet eoꝝ intentio ad inſtans ꝓ
latõis epiſcopi cui pncipaliter ceælebeãti oce⸗
lebeãt et tũc oes ↄficit ſimul, Flijs vo vide
P deelebeãtes epo nõ debet illa verba dicere
intentõe ↄſecrãdi ſʒ tantũmõ materialiter re⸗
citare vt ſcʒ rep̃ſentet ꝙ qñ diſcipuli a xp̃ᷣo po
teſtate acceperũt ↄſecrãdi fozmã dedit eis cõ
ficiendi· Pi em alij ſacerdotes ab epᷣo illa vᷣba
Pferaẽt mtentõe oſecrãdi incõnemẽes ſy acci⸗
dere peſſet ſiqꝗs duligenter ↄſideret. hec ric̊.
tame hoc nõ explico ſed peudenti lectoei gr̃a
beeuitatis reliquo. Pcm aũt alber. li de cele⸗
miſ.pꝓlureg p̃ᷣſbĩteri nõ debet vnã hoſtiã oſeẽ⸗
re · qe Im aug· minria fieret ſacramẽto. ꝙ aũt
plures pᷣ ſbiteri aſſiſtũt pape hoc fit gter ob⸗
ſequa ſed ipi ſigna nõ faciut nec verba dicũt
nec facere vel dicere debet. pſbiteri vo de no
uo oediati aſſiſtũt epo oedinati ꝓpter reueretiã
ſacramenti et pter doctrinã. et ideo ſigna fa⸗
ciũt ad exempl ep̃i et vt ſint in exercitio offi
cij ſucepei: tamen verba ↄſecratõis nõ dicũt.
ꝓ Hho nota ꝙ ſzm dueienciã dierũ ſut celebeã
da Ouentualiter ſolẽnia miſſan· quotidie em
dici pñt mſſe defuctoꝛũ dũmõ miſſa diei ↄpe⸗
tes n omittat exde cele.miſ.cũ creaturaNã
et oms m ſe celeębeat' ꝓ ſalute viuoꝝ et mo⸗
tuo e: ti· quidã. Vñn male faciũt q̃dã qᷓ poſt
poĩto offico feriali celebeãt miſſaʒ de ſanctiſ
quoꝝ ñn ſunt tũc feſta vt ibide dicit. Et ſi qñ
miſſe peculiares id ẽ ſpeciales ſine votiue di
cã in diebꝰ ſolenibꝰ a pᷣſbiteris ñ debẽet ita
ſoleniter celebeari ꝙ p eas a miſſaꝝ ſolennijs
qᷓ canoĩice fi ũt hoea tercia populꝰ abſtrahatꝰ
de Oſe · dꝛ. j. et hHoc attendenh.· ¶ Icem in miſſa
debet eſſe plures ad minꝰ duo qui reſpodeãt
pᷣſbitero· vt habe de vſe. di . j·. h quoqʒ · qe vt

ibi dicit cũ pluraliter a ſacerdote dicat dñg

dobiſcũ· et oꝛ-ate ꝓme · h quoqʒ; aptiſſme cõ
nenit yt eiꝰ? ſalutationi reſpondeat. vñ etiam
ad maioee ſolennitate ibidem ſtatutũ legit ꝙ;
epᷣus qn celebeat ſolmoeibꝰ feſtis tuc debet
en circuſtarę ſeptẽ vel qnqʒ; aut tres dyaconi
qum eiꝰ oculidicunt.et ſubdyacom et reliqui
miniſtri · de cõſe⸗ di ·]· ẽs. et.c.ſe.In miſſis vo
peiuatis ſufficit vnuũ habere miſtrnz qui gerit

—

pſonã tocius populi. in cuins pſona pᷣſbitero
rñndet ſine miſtro aũt ſibi reſpondete nuc miſ
ſam nec alia di uĩa officia celebeabit ˖ vj · q· j⸗
illud. et de Oſe · di . ij· et B ſtatutũet: c. nemo-
et er.de fi p̃ſbi:· ꝓponit in fi.Eps vo ſine dya
cono celebeare nõ p̃t niſi neceſſtas cogat: &
xciij: dpaconi in glo. Itez pᷣſbiter p̃t in fie miſ
ſe dare benedictoem ſimplicẽ eẽ pnñte epo· di.
xcv.eccleſie:cũ ſolennitate vero illa ſcz ſit no
mẽ dñ benedictũvel bumiliate vos ad bene
dictõzg ec. nõ debent darè niſi epiſcopi no de⸗
bent inquã alij niſi teneant calicẽ aut aliquid
tale.et ita pñt ĩtełligi otraria iura· di · xxj· de
niqz· et. vj · q: vj-miniſtrare. vel dic ꝙ pᷣſbiter
dum celebꝛeat pñte epᷣo ſibi debet mnuere ve
ipe velit bene dicere að ſi velit pᷣſ biter nõ be
nedicet · di· xxj· deniq;· ſint aut pᷣſbiter ſuppiz
benedictõem pᷣdictam. et ſic loquit ill · c: ec
cleſie· di · xcv.ar· de dſe · di.· cũ ad celebean⸗
das Mee erit neceſſaria alia licentia ep̃i expᷣſ⸗
ſa. ex hoc em ſolo ꝙ pmittit eum miſſam cele⸗
beare intelligit' ꝑ oſequens omia que ſpectãt
ad milla ptinere ar ex · de offi; dele. p̃terea · B
ray · Abbates tñ qui pne ex peimlegio pape ſo
lenniter benedicere pnñt in ſuis eccleſijs quã⸗
do celebeant officia diuĩa· poſt miſſam veſpe⸗
ras et matutinasſolẽniter populũ benedice⸗
re. Flij vero abbates nõ pñt hoc facere niſi B
ſit oceſſum exp̃ſſe· ex · de pꝛiuik · qm . ſtem licet
aliquis ſit boni menti ñ tñ poteſt benedicere
niſi kuerit o-dinatꝰ ad exhibendũ benedictio
ms miſteriũ.· dei at eſt cribuere benedictõis
effectũ·: j·q · j· dieti eil. e⸗ debet mferioe be
nedicere ſupiozem.etiã ſi ad ꝓnunciandũ ali⸗

quã lectione petat benedictionẽ · dixxj: deni⸗

qʒ · vbi notauit lo: ꝙ alicubi epo volenti lege⸗
re lectõem et dicenti· nbe dñe benedicere re
ſpondet'. oza ꝙ nobis ſancte pater vt miſerea
tur niri deus noſter alibi inferioe dicit. iube
dñe benedicere. et ĩp̃emet epᷣus benedieit · .
Item nõ licet celebeare ſine igne· peimo ꝓpter
eccleſie oſtõem ſm quã ſiqnis ↄtrariũ faceret
officio vel beneficõ peiuari deberet ex de ce ·
mſc. vltimo ſcòo ꝗꝓpter ipᷣius ignis ſignifica
tõem. ſi gnificat em̃ fernoee dilectõnis· ꝗpter
quem xpus hoc ſacramentũ inſtituit et Pno⸗
bis paſſus fuit· ſignificat euã ꝙ ſacramentum
illud opatur indigne celebeante et ſuſcipiete
augmentum illuiatõis in intellectu et feruo⸗
rem caritatis in affectutercio ꝗpter figurati⸗
onem. hoc em p̃figuratum fuit ꝓ ignem de ꝗꝰ
dicit' leui . vj. ignis in ałtari meo ſemp arde⸗
bit. et p ignem qmi vixit ſub aqua annis· Ixx·
vt habet in glo:decretatis Fallegace ite

cipit᷑ ſacerdotibus ꝙ frequeter doceant ple
bem vt cum in celebeatõne miſſaꝝ eleuat ho
ſtia ſalutaris ſe reuerẽter inclinent genibꝰ fle
xis · Idem facient etiam cum poetat ꝓſ buer ad
infirmum. ex. de cele: mifſ.ſane:cum quali vo
ſolennitate debeat eam egro deferꝛe habetur
midem. Ite qñcunqʒ in miſſa recolitur nom̃
domini debent fideles flectere genua coꝛdis
quoò ſaltem teſtant' inclinatõe capitis· extra
de emu. ec. decet. Iteʒ pᷣſ viter vintans infirmũ

ex eo qð non ↄficit et videtur ↄficere iðe

9 „
debet eſſe munitus płibus hoſtiſs ſacratis ĩta
ꝙ in redicu populus nõ ydolatret oꝛando · ſi
aũt om̃es expenderit faciat ceſſare ſonũ caꝑa⸗
ne vel faciet aliud ſignum qð homies nõ ado
rent: ex· de cele.miſ.ſane ·Cxpoſieõem et roem
eoꝝ que dicunt' in miſſa dimitto gra beeuita⸗
tis · et ſi vis inuenire quere in libeo de ſacra⸗
mentis. 4
—– gquit' vide de ſcðo ſcʒ de celebeatione
. Ppfſbiteri mali. Girca qò qᷓrunt plura ſez

ditꝝ miſſa mali ſacdotis valeat minꝰ ꝙ; boni.

& in miſſa eſt duo ↄſiderare ſcz ipᷣm ſacmen⸗
tũ qð eſt pemcipale:et oꝛatões qᷓ fiũt ꝓ vmis
et moꝛtuis. Quantũ ad peimũ nõ minꝰ valet
miſſa mali pᷣſbiteri ꝙ boni · Yn augꝰ li· ð coe⸗
poee xp̃i.et habe .j.q.j. in train miſterio cce
poꝛig et ſangnis dni nmibil a bono magis ni⸗
hil a malo minꝰ pfi cit᷑ ſacerdote· Oeatio aũt
q fit ibi dupliciter p̃t oſiderari: vno mõ inq̃n
eu habʒz efficaciã ex deuotõne p̃ſbiteri oꝛãtis
et ſic miſſa mel ios is ſacerdotis ẽ fructuoſioe ·
lio mõ inquãtũ ꝓfert' in ꝓpſona tociꝰ eccle⸗
ſie cuiꝰ p̃ſbiter e miſter· et quo ad b eſt fru⸗
ctuoſa nõ tãtuzʒ ozo peccatoeis ſacerdotis in
miſſa.ſed etiam omes alie ozõnes quas facit ĩ
officijs ecclłeſiaſticis in quibus gerit pſonam
eccleſie. Oeõnes aũt eius pemate nõ ſunt fru⸗
ctuoſe. ſjm illud ecc · xxvujqui declinat aurẽ
ſuam ne audiat legem oꝛatio eius erit execra⸗
bilis vnde ſiquis audiat libentius miſſam ſa⸗
cerdotis boni ꝙᷓ mali vel deuotõeis ꝙᷓ minus
deuoti:credo ꝙ bene faciat důmõ eum in ſub
ſtancialibus excedere peccatoꝛem nõ credat·
aliter piculoſe erearet. his ↄcoꝛdant boñ · pe⸗

tho richet ſco: Vtrũ p̃ſbiter qin ſcienter ẽ

malus teneat' celebeare · e p̃ſbicer peccatoꝛ

ſip ſniam ſit oedinis executõne pꝛiuatus vel

ſimpliciter b ad tẽ pus redditꝰ ẽ impotens ad
ſacrificiũ offerendumet ideo obligauo tolli
tur · Hoc aũt cedit ſibi in detrimentum ſpũatis
fructug magis ꝙᷓ in augmentũ· Zi vero nõ ſit
ematus poteſtate celebeandi non ſoluit᷑ ob⸗
igatio non tñ eſt ꝓplexns quia poteſt de pec⸗
cato penitere et celebeaxe · hec tho · q Qmnd ſ
talis p̃ᷣſ biter non habet copiam Dfeſeis.
Huiꝰ qſtionis habet' infra in reſpõſione illiuſ
queſtionis·quid de p̃ᷣſbitero cui poſt eſt idu

tus occureit ꝛc.· vt infra ti·de defectibꝰ emer⸗
gentibꝰ in celebeatõne · q Quis magis peccat

ſcʒ p̃ᷣſbiter malus qᷣ ſe ꝓficere fingit et nõ con
ficit vł ille q̃ ↄficit· ille q̃ ↄfice figit ece ñ
Oficit · falſa em ſunt abolenda remedia qᷓ ſũt
veris grauioꝛa piculis. ex · de cele . miſ. de ho⸗
mie · qd tan . ſic iĩtelligit et bene vt dicici glo⸗
quia graniꝰ peccat pᷣſbiter criminoſus qui ſe

celebeare ſimulat et non celebeat ꝙ;ᷓ ſi celebea
ret: quia in peimo caũ in pluribus delimquit

deum em̃ offendit et populu decipit vt dicit
ibi litera· In ſcdᷣo tantũ deum offendit. vñ ta
lia remedia nullus debet muenire qe falſa ſat
8ra⸗

uioea ſunt ꝙᷓ vera picula peccatoeis qꝗᷓ oficit⸗

AAnis magis peccat vtn malus pᷣſ biter qui
O

icit et nõ ſamit ꝙ; ile ꝗᷓ vtrunq; facit· ms

facit ↄtumeham qe ſacramentũ non Pi

tur. Hec rich. &

etiã magis Peccat vel ille qᷓ ſumit cogns et
ſangume vel qui ſumit alteꝝ tmn & grauius
peccat qui ↄficit et non ſumit q; qui verunqʒ
facit. et qui ſumit alterum tantum ꝙ; qui vrrũ
qʒ · Ratio Huius eſt quia ireeuerentia duplici
ter fit ſacràmento. vno mõ cum miſter eſt indi
8nus. Alio mõ cum nõ ſoluũ eſt mdignꝰ ſi etiã
nõ ſeruat ritũ quem debet.et tũc non tm nõ ex
Hibet ſacrameto reuerentiã quã debet ſed etiã

inopletum dimittit et incureit etiam imobedi
entiam qe dera ſtatutum eccleſie ↄmittit quod

ſez elt vt qui ſacrametũ ↄficit ſumat.et vtrũqʒ
ſeʒ copus et ſanguĩiem ſumat de ↄſe. di · ij. per

latu· hec bon. Qumd de illis qii ſcienter le⸗
Sune ꝓ viuis defunctoeum miſſam. H tales
ſi faciant pter odium peiuatũ grauſſime pec

cant:et niſi ꝑ legitimã pemitentiã ſe purgaue⸗

rint ſi detecti fuerint indiſticte depom debet
St ad agendam penitentiã tam ipi pᷣſbiteri ꝙq;
qui eos aò hoc incitauerũt debent exilij ppe⸗
ti ergaſtulo ſeu monaſterio relegari · hoc to
tum habec. xxvj.q.ij.quicunqʒ; .
Equic were de tercio ſcʒ de tpe celebea
t0i8. Et circa boc queruũtur pb a ſcʒ vtrum

miſſa debeat quotidie in eccleſia celebeari HE

in miſſa recolit paſſio xp̃i ſc̊ᷣm qð eius effe⸗
ctus adò fideles deriuat'. ſed tꝑe paſſioms reo
litur tantuzʒ ſcᷣm qð in xpᷣo cæ pite noſtro fuit
ꝓfecta.qð quide factum ẽe ſemel.quotidie vo
fructum paſſioms pcipiunt fideles. et iᷓ illa
Omemoæstio fit tin ſemel in anno.hoc aũt con

tinue et pter fructu et ꝗꝓpter memoziã jugem

Sxcipu ant dies veneris ſancta et ſabbatum
FcIP

ſanctum in quibꝰ nõ debet miſſa celebeari.de

Oſe·di. in. ſabhato vero- Hla vero qne in ſab⸗

bato celebeat nõ ad ſabbatũ ſeò ad nocte pa⸗

ſcalis feſtiuitatis vt in eiꝰ oeatõne patet no⸗
ſcit; ptinere . c¶ Sed quare ĩ die veneris nõ ce⸗
ebeat'. & veniente veritate ceſſat figura. B
aut ſacramentũ eſt figura quedã et exemplum
dnice paſſionis vt dictum é. et mdeoin die q*
paſſio xpᷣi ꝓut eſt geſta recolic huiꝰ ſacramen
ti minime ↄſecrato eelebeat. Quare ſeruat
coæpus xpi oſecratum in die iouis ſancto ſu⸗
mendu in die veneris ſancto ne etiaz ilo

9

die eccleſia ſit ſine fructu paſſſoms exhibite

nobis pꝓ hoc ſacramentũ. Quare etiã nõ reſer⸗
nat' ſan guis. &ο pter piculum effuſionis .
nare ĩ natali dm ter celebea miſſa H ꝛPpte
triplicè natiuitatẽ repᷣſentãdaʒ ſceʒ eternãa. tpa

lem et ſpuͤale qᷓ oeitur tanꝙ; lucifer in coꝛdi bꝰ

noſtris vt de.ij.pe.j. Similiter ꝗꝓpter repᷣſentã⸗

dum tempale et coepale. Haz vt de de oſe. di.

j. mmnocte ſancta ꝭ glo· tres miſſe natalis die

dnè celebeant' vna ante diem in nocte que ſig

ficat tpus ante legem qñ eramus in tenebeis
Secũda cũ dieſcit. et ſigmficat tempus ſub le
Se qnñ nonèu plena agniio habebat. Tercia
ſcʒ in die plena. et ſignificat tempꝰ gratie qñ

am plena cognitio habet. Celebeant' etiam
tres miſſe pᷣdictis tpibus ideo qe multi boĩes

trium tépoꝝ p xp̃i naeiuitate co⸗palem ſaluã
Vrn debeat tm de die celebea

in ſero poſſit ec lebeari. & ſie dictu e

n·‚ ꝙ ſic:qe ip̃e xpᷣus eſt p̃ſens in hec ſacra
mento·qui dicit jo:ix· me opotet opari opera
eius qui miſit me donec dies eſt. venit nox qñ
nemo pᷣt opari ꝙdu ſum in mudo lux ſum mu⸗
di debet inquã celebeari in die ita tñ ꝙ pein⸗
cipiũ diei ſumat' qũ auroꝛa incipit apparere-
tunc em qdãmõ ſol d oetus inqtum claritas
radioꝝ eius apparet. ſpealiter tñn in nocte na
talis oni miſſa celebea. qe nocte dñs eſt natꝰ
de ↄſe:di. j.nocte:et ſiłr in ſabbato ſancto ſo
lebat antiquitꝰ celębeari circa peincipiũ no⸗
ctis.qe òns nocte ſureexit i. cuz adhuc eſſent

tenebee ante manifeſtum ſolis oetum. Iota

igt ſcm roð. ꝙ qui ſcieéter ante die elebeat
cum ſit otra ↄſuetudĩez generalẽ eccleſie pec
cat moetaliter:miſi ſuꝑ hoc p epiſcopũ. vel ſa
pPiozem diſpenſaret in caũ vt ſi aliquẽ vel ali
quos aꝰd moætem ortin geret ĩfirmari nec eucha
riſtia poſſet haberi niſi oficerec ante diem.Iᷣ
dicendu eſt de celebeantibꝰ matutims nondũ
dictis cum ib enã ſit ↄtra ↄſuetudine genera⸗
lem et aꝗp batam. hoc etiã vult hoſti.in ſũma
qui aut celebeat anteqꝙ; peimã dicat nõ peccat
moetaliter niſi ſit ↄtraria ↄſuetudo.aut faciat
Otra ſtatutũ ſynodale vel ꝓuinciale.hec rod.
cotandu etiã ꝙ Hoſti. dicit titulo de ſacra⸗
mentis. ꝙ clerici pegrini dicere poſſunt om̃eſ
hoꝛas ſu as ſcʒ pemã terciã ſextà nonã et ve⸗
ſperas: et poſtea facere iter ſuum qð etiã cu⸗
rialipus intelligi p̃t: ar. ad B. er. de cele.miſſ.

c. j. c Qua hboæea iei debet celebeari · ĩ ce

lebratõne huiꝰ miſterij attendit ꝙ repᷣſentac
dnice paſſomis modus. st pticipatio fructus

eins· et ̊m vtrunq; opostuit determĩari tẽpꝰ

Ogrnũ et aptum ad celebeatõz huiꝰ ſacrametu

qe em fructu dmice paſſonis indigemꝰ quori⸗
die ter quotidianos defectꝰ ideo quotiòie
hoc ſacramentu regulariter offert vnde etiaz
dñs petere docz luc. x. panẽ noquoti.da no.

bo. quoo aug- exponens libeo de verbis dmi.
ait ſi quoti dianus eſt panis cur poſt annũ illũ

ſumas queadmodu greci in oeiente ↄſueuerut

accipe quotidie q quotidie tibi ꝓſt. Sic vi⸗
ue ꝙ quotibie merearis accipe. Guia vero paſ
ſio dñ celebeata fuit a tercta hoea vſq; ad no

nam· ideo regnlariter hoc ſacrametũ in illa p
ce diei ſol enniter celebeat' m erete Eerum
xp̃s vo
luit hoc ſacramentũ tradere vltimo diſcipuliſ
vt foetius eoꝝ cozdibꝰ impeimeret'. et ideo ĩ
ſero oſecrauit poſt cenam et eis tradidit .& no
bis aut celebeat' hoea paſſionis dnice ſcz ĩ di
ebus feſtis in tercia qñ fuit cruci fixꝰ linguis

iudeoꝝ vt döᷣe :t.xxpn.et qñ ſpũſſanctꝰ deſcẽ

dit ſup diſcipulos. In diebus vero non feſtis

aut ferijs hoea ſexta quãdo fuit crucifixꝰ ma⸗

nibus militũ· vt hahet' jo. xix. In diebus aurẽ
etumo m nona quando emiſit ſpiritũ. vt ha

betir Mt. xxix. de Oſe:di.j.ſolent. Ioteſt tamẽ

tarbari maxime qñ debent oedines tradi qe p⸗

cinet ad dmicam ſequentez di . lxxv. ſcòm qda

patribus· et p̃cipue in ſabbato ſancto qe miſſa
peinet ad nocte ſequente· Eñt tñ miſſe celebea

ri in peima pte diei ꝗꝓpter aliquã neceſſitatem.

—

de dle · di . j. nocte · Vñ að dicit' ꝙ ante hoꝛam
terciam nõ eſt celebeandũ nii i natiuitate dn
de dlſe · di · j. nocte · intell igit' de miſſa duẽtua⸗
li m qua eſt ↄcurſus ꝓpłi que debet hoꝛa ter⸗
cia dici · Fttendendu tñ ꝙ ſi pᷣſbiter ſolꝰ ſit
in eccleſia nõ celebeet vſq; ad hoꝛã terciã ſed
vſqʒ tunc ſeruabit ieiuniũ vt neceſſitaubꝰ pe⸗
grinoꝝ et hoſpitũ ſiue diuerſoꝝ omeantiu in
firmon atqʒ; defũctoꝝ ſuccureere poſſit· ex · D
cele.miſ.c.j In eccleſijs aũt ↄuentualibꝰ ſiue
collegiatis.et ſi miſſa cantet' peima hoæa diei
vt dictũ eſt. nihilominꝰ in tercia cantari ſole⸗
nius debet et ſic intelligo de dle · di · j· nocte ·
vbi dicitur reliquis vero tpibus miſſaꝝ cele⸗
beatõnes ante hoæam diei terciã mmime cele⸗
beent ſubaudi ſolẽnes· hec goff . q Vtꝝ pᷣſbi
ter pPoſſit eadem die pluries celebeare · H vt
Habet' de ole · di · j. ſufficit p̃ſ bitero in die ſe⸗
mei celebeare· qe xpᷣus ſemel eſt paſſus et totuᷣ
mundu redemit et valde eſt felrx q ſemel die
digne celebeare poteſt · Quidam tamè vnã miſ
ſam ꝓ defunctis dicũt et aliam de die ſi ẽne⸗
ceſſe. Qui vero ꝓ pecumia vel adulatõibus ſe
culariũ vna die p̃ſumit pluries celebeare non
eſtimo damnatõz euadere . Itẽ ex · de cele . miſ.
cõſuluiſti · dicit ꝙ pᷣter natalem dñi niſi neceſ
ſicas ſuadeat p̃ſ bitero ſemel in die ſufficit ce⸗
lebeare· de hoc etiã habet' ibidem. c. referen⸗
tes Fx pᷣ̃dictis patet ꝙ in duobꝰ caĩbus licet
vni plbitero pluries eadem die celebeare vnꝰ
eſt de die natiuitatis dñi:alius eſt ꝓ defũctis
ſi ſit neceſſe · quẽ caſum intelligo ſzm roð· non
tantũ qñ funꝰ eſt pñs vt quidam dixerũt · cuz
canon nõ diſtinguit vtꝝ pñte funere fieri de⸗
beat. aut in anmuerſario aut ꝓ deuotõne ˖ duz
tñ intentio nõ ſit coerupta· nec dtra loci ↄſue
tudinẽ aꝗ pbatam vel ↄtra ↄſtitutões ſynoda⸗
les fiat · Quidam etiã moti de verbo dicti ca⸗
nonis ſcz niſi cã neceſſitatis ſuadeat addunt
cum ray· alios qtuoe caſus ſcʒ pegrinoꝝn ne⸗
ceſſcate· vel hoſpitũ omeantium vel infirmo⸗
rũ vel nupcian vbi tẽpus laberet · Supꝛadi⸗
ctis etiã oſonat bn in glo:ſuꝑ illud:c. cõſului
ſti. dicens ꝙ pᷣſbiter poteſt in eadem eccleſia
eadem die celebeare plies; vel ꝓpter neceſſita
tem vt qñ celebꝛauit miſſam de die poſtea mo⸗
ritur al iquis· vel ꝓpter honeſtatẽ ſeu vtilitatẽ
vt ſi dicta miſſa· ſupueiat aliqua ꝓſona magna
quewelit audire miſſam ar. ex · de cele· miſ.c. j
et.ij· alias ſufficit vnã dicere nec ꝓhiber ex
hoc exp̃ᷣſſe q dicit pluries celebaare lon. do
addit dictis caſibus ſeptimũ caſum ſczʒ quãdo
ꝓpter paucitatẽ clericoꝝ vel pauptatez eccle
ſiaꝝ due eccleſie vni pfbitero ↄmendan'. ar.
ex.de cele · miſ.cum creatura·et·c.cõſuluiſti.
et de conſe · di. ij · ſufficit · Nota tamen ꝙ qñ
pſ biter debet aliam miſſam celebeare nõ debz
vinũ pfuſiouis ſumere ſeu nõ debet manus vi
no pfundere m peima qꝰ illud celebeatõem a⸗
liam impediret · ex ee · ti; ex parte ·
quit' videre de quarto ſczʒ de loco et va⸗
ſis celebeatõis:et circa hoc querũt piu⸗

ra.: ſcʒ vti celebeari debeat in vaſis ſacratis.

P.ꝙ ſie · NHam in his q̃ dcureunt ad hoc ſacra

montum duo dſiderant. vnñũ ptinet ad repỹſen⸗
tatõem eoꝝ que circa paſſione èm ſunt acta.
Flmd ad reuerentiã Hhuiꝰ ſacrameti in ꝗꝰ xp̃ᷣs
vere otinetur vnde etiam oſecratõnes his re⸗
bus adhibent' que vemũt in vſum huiꝰ ſacra⸗
menti · tum ꝗꝓpter reuerentiã· tum ad rep̃ᷣſentã⸗
Oum ſanctitatis effectũ qui ex xp̃ᷣi ꝓuenit paſ
ſione · ſim ülud hebĩ· vlt· vt ſanctificaret ꝑ ſu
um ſangumẽè populũ ẽcᷓ · ¶ VYVtruz debeat miſſa
dici tantu in domo · ꝙ ſic regulariter ſcᷣm
illud.j. thi.ij.ſcias quomõ opoeteat te Ouerſa
ri in domo que eſt eccleſia dei vmi · extra enim
eccleſiã non eſt locꝰ veri ſacrificij vt d aug·
et qe eccleſia nõ erat recludenda ſub finibus
iudeoꝝ ſed ĩ vniuerſo mũdo diffũdenda ideo
xp̃i paſſo eſt ſubdius celebeata vt ſic totꝰ mũ
dus ſe habeat ad xp̃i paſſione vt domus · Et tñ
vt de de dle · di . j. circa fi · et · c· Ocedimꝰ. In iti
nere poſitis ſi eccleſia defuerit ſubdino ſeu tẽ
toꝛio ſi tabula altaris ↄſecrata ceteraqʒ miſte
ria ſacra ad iſtud officium pꝓtinentia ibi affu
erint miſſaꝝ ſolennia celebeare ↄcedimꝰ. Idẽ
intelligit᷑ ſzm ray · de poſitis in exercitu hone
ſto vel ſimili.non tñ poteſt celebeari in nam ð
mari vel flumibus ne ea nautãte ſanguiĩs effu
ſio vel coeꝑis indebita ↄmotio fiat. Vtrum
domus in qua celebeat' debeat eſſe cõſecrata
et ſimiliter altare · domꝰ in qua celebeatur
hoc ſacr̃m noiatur eccleſia.hoc aut cõgrue cõ
ſecrat. tum ad repᷣſentandũ ſignificatõez qua
eccleſia dſecrata eſt ꝓ xp̃i paſſone· tum etiam
ad ſignificandũ ſanctificatõg que requirit᷑ᷣ n
his ꝗ hoc ſacr̃m recipe debet:ꝓ altare vᷣo ſig⸗
tur xpᷣus de quo hebr.vlt·pꝓ ipᷣm offeramꝰ ho
ſtias lauò deo· Vnde et ↄſecratio altaris ſig⸗
ficat ſanctitatem xp̃i· vnde de dſe · di ··· altaria

ꝓlacuit non tm̃ vnctõne criſmatis · ſed eẽ hene

dictõne ſacerdotali ſacrari * ſic regul ariter
non licet hoc ſac ramentũ celebeari niſi in do
mibus ſacratis.vt habet de ðſe·di ·· nul lus.
ter q etiam qe infideles nõ fſunt de eccle⸗
la ibidem legit' ecciam in qua cadauera mo⸗
tuoꝝ infideliũ ſepel iũtur ſanctificae nõ liczʒ
ſ ſi apta vide ad ſecrãdũ euulſis inde coꝛpi

Vus et raſis pietibus vel tignis eiꝰ loci.reehi

ficetꝰ.reedifice' dicit nõ qe fabeica ſit deſtruè
da ſcm glo.ſed ſuꝑficies pietũ raſoꝝ in fo⸗⸗
mam peiſtinã reſtauret. poſtea ſequit . ſʒ ſi B
peius cõſecrata fuit miſſas in ea celebꝛeare li⸗
cet.ſi tamè fideles fuerint qui ĩ ea ſepulti ſũt.
aꝓpter neceſſitate tñ poteſt ſacramentũ hoc pa
gi in domibus nõ cõſecratis · et hoc ð cõſenſu
ep̃i vt ibidem legit.c.miſſaꝝ Caſus nec eſſ⸗
tatis eſt ſi eccleſie m patria ſint deſtructe de
cõſe· di · cõcedimꝰ Et ſſmiliter ſzm ſco. ſquiſ

in via poſitus accedere nõ poſſit ad aliquã ec⸗

eleſiam cõſecratam.qð regulariter eſt ven ð
nauigantibus et ceteris huiõi nõ eſt em̃ veri⸗
ſimile ꝙ obſeruantiã pᷣcepti de ſanctificatõne
ſabbati qð eccleſia eſt interpᷣtata in hoc qð ẽ
audire miſſam in die dnica de conſe ˖ di · ij. miſ
ſas.ecceleſia voluerit inpedire p̃eipiendo ꝙ; ñ
celebeet' miſſa niſi in domo cõſecrata cum nõ

debeat aliquis retrah a magis necio peopter

mius neceſſariũ:hec ſco.non tame debet ce⸗

lebeari ſine altari ꝑoetatili conſecrato ſiue ta
bula ꝓua cõſecrata: vnde ibidẽe legit᷑ cõcedi⸗
mus ſi eccleſie fu erint cõbuſte etiã in capelk
cũ tabula cõſecrata miſſaʒ iĩterim celebeari. Ca
pelle dicebant antiqtus tuguria capean pel⸗
libus tecta. qe em xp̃i ſanctitas eſt fons tociꝰ
eccleſiaſtice ſanctitatis ideo ĩ necitate ad pa⸗
gendũ hoc ſacr̃ᷣm ſufficit altare cõſecratũ.ꝗp⸗
ter q etiã nunqꝙ; eccleſia ſine altari ↄſecratur
tñ ſine eccleſia qñqʒ; oſecratur altare cum reli
quijs ſanctoꝝ quoꝝ vita abſcondita eſt cum
xpᷣo in deo:alias nõ.vñ ibideʒ legit' placuit·.

vt altaria m quibꝰ nullũ copus aut reliquie
martiris condite ꝓbant᷑. ab ep̃is ꝗ locis eiſdẽ?
pᷣſunt ſi fieri p̃t euertantꝰ ¶Antelligenð aũt

tabula illa pua debet eſſe lapidea que ↄſecra

ri nõ debet niſi capſulã habeat cui ↄpaginet

de capſula aũt nõ refert. vta lignea vel lapi

dea vel de alia materia ſolida fuerit.( S3 nũ

quid celebeans ſuꝑ altare nõ ↄſecratũ vł fra⸗

ctum eſt ireegularis · & ꝙ nõ qe ireegularitaſ

eſt de iure poſitiuo aũt nõ eſt de iure poſitũ
ſcieter tame celebeans ſup altare nõ ↄſecratũ
Sgrauiter peccat.etiã ſi ho f aciat ex ignoꝛãtia
craſſa:q;uisg minꝰ ꝙᷓ ſi hoc faceret ſcieter quia
Otra oꝛdinatõzʒ eccłie facit.de ↄſe:di.j.ecclie
et· c· ↄcedimꝰ. et duobus:c. ſe. Supꝑ vo enoe⸗
miter fractũ celebeans eſſʒ ireegularis. ex.de
Oſe · di . j· eccleſie . Xo hoc nota ꝙ; in oꝛato⸗
rio pemato alicuiꝰ miſſa celebeari nõ debet ñ
de Oſenſu ep̃i et ꝓpter neceſſitatẽ. et ita ꝙ non
fiat pᷣiudiciũ ſaltem enoeme peochiali eccle⸗
ſie: qui aũt ſime ep̃i auẽte celebeauerit.vt dici

tur ibide deponi debet ˖ de Oſe · di. j. vmcuiqg

et· e·ſiquis·et. c.ſancimꝰ. Sancimꝰ em̃ miſſam
nõ canere vel audire eam vbi nõ opoetet ca⸗
nere vel audire de cõſe. di. j. ſicut · Weedicato⸗
ribns tñ et minoæibus cõceditur vt vbicunqʒ;
fuerint ſine peochialis iur̃ piudicõ celebeare
valeant cũ altari viatico.ex. de peiuibe in his
que ad cultũ.Hec pñt ab.mſi de licenua ep̃i.
ſtem mllus in eccleſia dſecrata erigat ali⸗
quoð altare niſi de licentia ep̃i.de cõſe. di. j·.
nullꝰ. ſed anteꝙ; ſit ↄlecrata erigere p̃ſbite ro
licet · m jo.dꝛ.viij. ꝙᷓuis. ¶ Ttem ĩ altari ĩ qꝰ
miſſam cãtauit epus eo die p̈ſbiter niſi eiꝰ cõ⸗
ſenſu nõ pᷣſumat al iã celebeare· de oſe · di. ij. c
vlt. vel niſi neceſſitate vegente.vij. q.j. nulluſ

PBandẽ tñ miſſam p̃t pficere ſi ep̃us defecerit
vt dicit? ibidem. foete vero pᷣt rõnabiliter dici
ꝙ; huic iuri derogatũ eſt pꝓ cõtrariã ↄſuetudi⸗

nem pᷣſcriptam que derogat iuri ſcript o.In ro
mana em curia ſepe celebea' a pluribꝰ ante et
poſt in altari vbi cel?beant ep̃i cardĩales ſciẽ
tibns ip̃is et papa.et nõ ↄtradicunt et iõ vidẽ
tur illud aꝓpbaſſe. ¶Itẽe epᷣus extraneꝰ in alie
na Oyoceſi pᷣt celebeare de licentia dyoceſani

vel pᷣſbiteri peochialis dũmõ ſine pontifica⸗

libus celebeet vt dicit inno.NHoſti.vero ex · de
aucte · c. Vlt. dicit ꝙ etiã cũ pontificalibꝰ et ſi

ne licentia poteſt ſoleniter celebeare. et ſic

ſeruat generalis cõſuetuòo. De quo debz eſſe
altare · H ante tpus ſilueſtri pape celebeꝛaba⸗

ſuꝑ altare igneũ qð cito poterat trãſferei.qꝛ

pter plecutõz nõ erat certus locꝰ fidel ibus

aò manendũ.ſʒ poſtea ſtatuit eccleſia vt tm̃ ſu
per altare lapideũ celebearet vñ ð ↄſe.di.j.
altaria·ſi nõ ſint lapidea criſmatis vnctõne ñ
cõſecrent'.qð cõuenit ſignatõi huiꝰ ſacrame⸗
ti · tum qe altare ſignat xpᷣm.j⸗:conꝝn ·j. petra ãt
erat xpᷣus· tum qꝛ coæpꝰ xpᷣi.in ſepulero lapi⸗
Deo fnit recõditũ⸗ õuenit etiã vſui ſacrameti
Lapis em eſt ſolipꝰ nec defacili moueri p̃t qʒʒ
nõ erat neceſſariũ in ege veteri vbi fiebat in
vno loco altare de terea ł de lapidibꝰ inſectiſ
fuit ad remouendã pòolatriã qꝗ De quo debz
eſſe calix et patena.h& ſic ibide loquit'. c. va⸗
ſa: et:c· vt calix.pᷣſbiteri nõ aureis h̊ ligneis
calicibus vtebant'. epherinꝰ aut papa ĩ pa⸗
tenis vitreis miſſas clſtituit celebeari:deinde
vebãaꝰ oĩa argetea fecit. poſtea ſtatutũ e vt ca
lix cũ patena ſiue ex auro oĩno ſiue ex argeto
fiat vel ſalte de ſfãno⸗ſub quo ecẽ intelligitur
plumbũ ſim roðd.de ere aũt ſiue auricalco non
fiant q vini virtute inficiunt erugine piterqʒ
Suocant vomirũ. NHullꝰ aũt in ligneo len vi⸗
treo calice pᷣſumat cantare:qe ſcʒ lignũ ẽ poꝛo
ſum et ſangnis ↄlecratꝰ in eo reman erz Vicxs
aũt ẽ fragile et fractõis piculũ iĩmineret et ea
e rõ è de lapide. et iõ ꝓpter reuerentiã ſacr̃i.
ſtatutũ ẽ vt ex p̃ᷣdictis materijs calix nõ fiat.
ſhe quo debẽt eſſe cozpale et palle altaris.

Svbi pt fieri ſine piculo eccleſia ſy ſtatuit
circa hoc ſacramẽtũ ið qd magis repntat paſſi

onẽ xp̃i· nõ erat aũt ti piculu circa coepꝰ xpᷣi
qð ponit' ĩ copali ſiẽ circa ſanguinẽ qͥ in cali
ce Otinet et iõ licʒ calix nõ fiat de petra.coꝛ⸗
Pale tñ fit de lImeo pãno qe coepꝰ xpᷣi fuit pã⸗
no lineo ĩuolutu· Et dʒ eſſe coepale ab ep̃o cõ
ſecratũ:de cõſe· di:j:ex cõſulto Cuenit ecẽ rpã
nus l meꝰ ꝓpter ſui mũdiciã ad ſignanõ oſcie
puritate et pter mulaplics laboze quo panꝰ
huiõi parat' ad ſignificano xp̃i paſſiõzaq VYri
liceat celebeare ſine veſtibs ab ep̃o bñdictis
H ꝙ nõ. tum ꝗꝓpter eccie ↄſtõez. vñ ð oſe. di.
j·veſtimeta·ð ꝙ veſtimeta eccie qᷓbꝰ dño mĩ
ſtrat' ſacrata debent ee et honeſta qbus ĩ alijſ
vſibus nõ ẽ vtendũ ꝙ; eceleſiaſticis. et deo di
Snis of ficijs · tum pter veſtimetoꝝ ſignatõzʒ
tum ec ꝗꝓpter eoꝝ pfiguratõz q p̃ceſſit in velti
bus legalũ ſacerdotu in multis tñ locis iua⸗
luit cõſnetudo ꝙ cingulũ nõ benedicat.õ⸗
nabilie tn ellet ĩm benedici ſpualez em habz
ſigmificatõz; vt patebit infra ſʒ Bᷓ;ͥ nõ cõcludit
neceſſitatẽ: calciameta em̃ ſacerdotis ſpealem
habent ſignificatõz. nec tñ ſotulares bnñdicũ
Vt celebeans ſine veſtibꝰ benedictis ad
celebeandũ deputatis ſit ire egularis · c ꝙ n

ſine hoc faciat ſcienter ſiue ignoãter.qe H̊B nõ

muenit in iure poſitũ tñ ſciẽter ſiue ex ignoeã
tia crarſa celebeãs aut ſine maĩpulo bñoicto
aut ſine ſtola et ſic de alijs grauiter peccat.
Vbi tñ oſuetũ e cingulũ nõ benedici ñ credo
peccet celebeans ſine cingulo benedicto-
hec rich.et ſco.

De defectibus ↄtĩ gentibꝰ ĩ miſſa ti· xv.

W

cciendũ ꝙ huiõi defectibus dupliciter
occurei poteſt vno mõ pueniendo ne ſcz defe⸗
ctus accidat:alio mõ ſubſequedo ſcʒ vt illud
q& accidit emendet' vel adhibedo remedin k

EInimde oſiderandũ eſt ð defectibꝰ ↄtin
gentibꝰ i miſſe ce lebeatõe:circa qued

lalte ꝓ pniam eiꝰ q̃ negligeter B egir. J E ad

maioæe euidentiã querut hic pła ſcʒ · Qind fi
et ſi p̃ᷣſ biter impeditꝰ fuerit aliqua ĩfirmitate
vel moete · & ſi neſciat' vbi peimꝰ ſacerdos ðᷣ
ſi erit tũc debet hoſtia es reueretia reſeruari qe
neſcit' vti ſit ↄſecrata vel nõ:et alia accepta
Hoſtia dehet alius ſacerdos miſteriũ a capite
inchoare · Si aũt certũ ſit vbi ðᷣſierit.aut deſijt
ante ↄſecratõzʒ et tũc nõ opoꝛtet ꝙ ꝓ aliũ ſup⸗
ꝓlea.aut poſt dſecratõzʒ· aut ergo poſt oſecra
tione coæpis et ſanguĩs: et tunc alius pſ biter

poſſet vbi ille defecit inciꝑe miſſam et ꝓficere

nec opoeteret a capite incipe:et ſic ĩtelligitur
illò. vij.q:j·nihil.aut poſt ↄſecratõez coeꝑis
et ante ↄſecratõz ſanguĩs · et tũc debz alia ho⸗
ſtia accipi et totũ a capite inchoari: qe oſecra:
tio coꝛpis et ſanguis ad vnũ ptinet ſacramtũ
qð ab vnd debet pfici . Et hoſtia ꝓꝑ peimũ ſac⸗
dotẽ cõſecrata cũ ſub illa vere ſit coꝛpus xpᷣi.

cum ↄſecratio coepis cõſec ratõz ſangnĩis non

expectet debet ſolemmiter reſeruari ac ꝓ ſcòm
ſacerdotẽ ſumi.hG rich· Et vt dicit. vij · q: iij. ið
et.c.ſe.ꝙVYbi tpis vel loci vł cleri copia ſuffra
gat' quilibet pᷣbiter celebeãs debet hre poſt
ſe qui miſſam opleat ſi eũ cõtingat dekicere · et
hoc intelligit de infirmo. Ae tñ vt dicit in
dicto:c. nibil q nature lãguoeis cã oſulr ſcʒ
in pſumptõis pꝓniciez ouertat'. nullꝰ abſq; pa
tenti ꝓuentu moleſtie.miſter vel p̃ſbiter cum
cepit. imꝑfecta officia p̃ſumat oino relmqᷓre
ſiquis aũt hoc temerarie p̃ſumpſerĩt facere ex
coĩcatõis ſniam ſuſtinebit · Quid de Pſbite⸗
ro cui poſtꝙ eſt indutꝰ occureit remoęeſus de a
liquo moetali Hũ quid ðſiſtet aut ꝓcedet · HE
aut nõ tenet celebeare et tũc nõ debet acce⸗
dere niſi peiꝰ ↄtritus et etiam ↄfeſſus· Sut te
netur et tuc aut Habet copiã ſacerdotis et ſic
tenetur peiꝰ cõteri et ↄfiteri · Rut nõ habet et
ſic tenet ſe pparare ꝓ ↄtritionẽe et habere ꝗpo
ſitum cõfitendi·et hoc ſufficit ad hoc ꝙ non
peccet ſi ac cedit cum verecũdia et reueretia.
hec boñ.et etiã bn.ex ·de cele.miſ.de hoĩe in
glo:g·ar.ð ſũ ·tri · ðcetero.et.c.qᷓuis·et.xvj.

ꝗq·v.qui recedunt Sᷣi aũt nõ pᷣparet ſe et cãtet

peccat peccato omiſſioĩis cum omittat conteri
de alio etiã peccato ſi eſt occultꝰ.ſi aũt eſt ma
nifeſtus dico ꝙ; ſcandaliſat· ſi aũt ab eccleſia
ꝓhibitus peccat om̃ibus his modis et pecca⸗
to tranſgreſſionis· hec boñ · Cuid kaciet pee
[biter qn cel ebeãdo r̃eolerz ſe ↄmediſſe vel eti
am alicui mostali peccato ſubiacere vel etiaz
excoĩcatũ eẽ cuiꝰ pꝛiꝰ ñ erat memo⸗ æ ꝙ vbi
difficultas occureit ſemp accipiendũ ẽ id qðᷣ
minꝰ habet de piculo maxime aũt circa eccie
ſacramentũ hoc eſt piculoſũ qð ẽ Otra pfecti⸗
onèe eius.qe B ſacrilegiũ eſt ĩimane· minꝰ aute
eſt ilò qd ꝓtinet ad qualitatẽ ſumẽtis· et idᷣo
ſi ᷣſbiter poſt vſecratõz inceptã recoꝛdec' ſe

. .
aliquid comediſſe vel bibiſſe · nihilomĩꝰ debz
Pficere ſacrificiũ et ſumere ſacramentũ · Gimi
ſᷣi recoedet' ſe peccatũ aliqð cõmiſiſſe· debz pe
nitere cũ ꝓpoſito cõfitendi et ſatiſ faciendi. et
ſic indigne nõ celebeat ſed frucouoſe ſumit ſa
cramentũ. Et eadẽ rõ eſt ſi ſe memit excoĩcatuz
debet em̃ afſumere gpoſitü huiliter abſolntõz
petendi.et ſic ꝓ inuiſibile pon tificẽ xpᷣi oſeq;
tur abſolutõem quãtũ ad pagendu diuina mi⸗
ſtena. Si vero ante ↄſecratõz pᷣdictoꝝ memit
tuciꝰ eſſet maxime in cãu ↄmeſtioĩs et excõica
tionis miſſaʒ inceptã deſerere niſi ſcandaluʒ g
ue timeret · hec tho· Iliqui vᷣo diſtingnunt de
eo qui memit ante ↄſecratõzʒ:qe aut habzʒ copi
am ſacerdotũ et ſic debet ↄfiteri· aut nõ habet
et ſic dixerũt aliqui:ꝙ ſi ꝓpopulus aſſit otritio
cum ꝗpoſito Obłitendi ſufficit qe ſcandaliſaret
opulũ ſi dimitteret ſi aut nõ timeret ſcanda⸗
“ ↄſulunt ꝙ dimittat maxime cũ nibil co⸗
gatcredenon tñ eſt ꝙ ſine peccato qð inchoa

tum eſt p̃t pficere ſi habzʒ ꝗpoſitũ cõtitendi et
cũ ↄtritione totũ ſupplet nec vide ibi eſſe cõ
temptꝰ. hec bonñ. qCuid kaciet ille cui acci⸗

dit in miſſa remoeſus de ireegularitate tũc em̃
nõ eſt remediũ cõtritionis nec etiã ↄfeſſioms
Fd ho rñdent aliqui ꝙ cũu ireegularis ſit ꝓhi⸗
bitꝰ hoc ſacramentũ ↄficere et ireegulantas
ſolum deleatur ꝑ diſpenſatõzʒ· ꝙtumeunqʒ aſſit
populus et ſcandalũ timeat cum nõ ſit faciẽ⸗
Ddum dtra veritatẽ vite et otra p̃ceptum ꝗpter
ſcandalum.tenetur aut deponere ↄſciam iree
gularitatis aut dimittere miſſaz · hHoc aũt dico
ante cõſecrationez maxime ante inchoatõz ca

nonis · Flij vero dicunt & Phibitio ꝓpter wree
Zularitatem non extendit ſe ad en maxie cũ ac

ceſſit ſine oſcietia iree gnlaritatis· Vnde pter

reuerentiã ſacramẽti et ſcandalum populiòn⸗

cunt.ꝙ ſi dolet et libenter faceret qð m ſe eſtz
a dño eſſe diſpenſatũ ꝓ tuc: hec bon· ep Qmd
de illo qui incipit in miſſa ↄſci am hrᷣe ꝙ nõ ſit
pſbitey · ꝙ aut debet dimittere miſſaz ante
Oſecratõem.aut ↄſcĩam deponere aut fingere
infirmitatẽ · ideo ſanũ ↄſilium eſt:qꝰhomo añ
diligeter ſe pᷣparet et in miſſa nõ cogitet de ſe
ſed magis de ſacramẽto.hec bon. qQuid fa⸗
ciet p̃ᷣſbiter ſi poſt ↄſecratõzꝭ muſca vel aranea
vel aliud aimal veneno ſum cadat vel cogno⸗
ſcat immiſſũ eſſe venenũ calici cauſa occidẽedi
eum. ſi aliquid tale ante ↄſecratõem acci⸗
derit tuc debet effudi et abluto calice denuo
aliud cõſecrandũ poni ſi vero poſt conſecrati
onẽ debet caute animal capi et diligenter la⸗
uari et ↄburi et ablutio cum cineribꝰ in ſacra

rium mitti · De veneno qt dicendum nullo

mõ ſumere debet nec alieui dare ne calł vite
vertatur in moete ſed debet diligẽeéter ſeruari ĩ
vaſculo aliquo ad hor apto cũ reliquijs alijs
Et ne ſacramentũ rĩᷣmaneat imꝑpfectũ debet in
calice aliud vinũ ponere et denuo ↄſecratõez
ſanguĩs reſumere et ſacramentum pꝓficere · hec
tho:.Ec qð mhil abhoĩabile debeat fieri Huiꝰ
ſacramenti occaſioneeſt ar · de cõſe. di. ij· ſi P
negligentiã · in tex · et glo · q Quid debz face
ſac erdos ſi poſtꝙ; ic epit canone mille ꝓpẽdat

eſie materiã indebitã mmiſtratã. ſi ꝓpedat
Poſtiã eſſe idehitã: aut ꝓppendit an cõſecratõzʒ
et tuc dehet accipere bonſtiã debitã et canone
a capite inchbooare-Gut poſt ↄſecratõz et ante
vini olecrateæ et tuc debet accipe aliã et inci
pere canone a capite et illaʒ oſecrare · Et alia
Holtia debet reuereter reſeruari aut a clericis
aut a ſaceroote ſumi poſt coeꝑis et ſanguĩs ſuũ
ptione nõ ante·qe poiſt eius ſamptõem nõ eſſz
reiunus. Si aut ppendit poſt illiꝰ hoſtie ſũpti
one et ſanguĩs no debet illa die aliã hoſtia O
ſecrare qe etunus nõ eſſet. vt dici de ↄle. di.
ræelatũ. ſed debet de ſua negligetia peitere
et ofiteri.· ꝗi aut ppendit ho poſt ſumptõz ho⸗
ſtie. eñ ante ſumptõ ſanguĩs videt' aliquibus
nõ debeat ſanguie; ſumere qe ieiunꝰ nõ eſſz
ſeò ſanguis reſeruari debet aut alicui ieiuno
dari:· lijs at vietc' ↄtrariũ: qe qñ eſt caſus
neceſſitatis nõ ieiunꝰ p̃ᷣt ↄuĩcare· Si auũt ꝓpen
dat in calice nõ eſſe miſtrata debitã materiam
aut hoc ppendit ante ↄſecratõz panis aut pꝰ

ante tñ ꝓlatõem verboꝝ qbus ↄſecrandũ eſt

vmũ·aut poſt ꝓlatõz eoꝝ añ tñ coepis ſuptõz
aut poſt oĩa pᷣdicta ſeʒ verba cõſecratõis ſan⸗

Suĩis et ſumptõzʒ coæꝑis· peio mã debz mĩſtra⸗
re materiã debitã et iciꝑe canonẽ a capite.Si
aut nõ poſſet habere materiã debitã nõ debet

viteriꝰ cedere qe vt de de cõſe · di. ij · cõperi
mus aut integra ſacrameta pcipiãt ſcʒ ↄficien
tes aut ab integris arceant' qe diuiſio vniꝰ et

eiuſde miſterij ſine grandi ſacrilegio ꝓuenire

n5 pᷣt· Scoo mõ debet materiã debitaz accipe

ſi pᷣt habere alia ſublata ſʒ nõ credo ꝙ debeat
canonẽè a capite incipe q iam ↄſecratio pais

Pceſſit ſed debzʒ reineipe a verbo ĩmediate ſe⸗
quente panis cõſec ratõz · Ji aũt haberi nõ pᷣ̃t

materia debita nõ ꝗpter h debet omittere coꝛ
Vis ſumption· eõtritꝰ tñ cũ ꝗꝓpoſito ↄfitendi

de ſua negligentia. Tercio mõ dzʒ accipe mate
riã debitam alia reuereter in aliquo vaſe repo
ſita et reincipe ah iſto loco· ſiłi mõ pqſtea ꝙ;
ce:æc. et pagere miſteria vſq; in fine. Et tutũ ẽ
ꝙ poſt ſumptõz coæpis et ſanguis aliam mate

riam ſumat anteꝙ accipiat vinũ qð accipi pꝰ

anguĩis ſumptõem. hec rich;. Icdm vero tho.
dʒ apponere aliã hoſtiã iten oſecrandã cũ ſan
guine: et hoc ideo qꝗe ſi diceret ſola verba con
ſecratõig ſanguĩs nõ ſeruaretur debitus oꝛdo
cõſecrandi et ſic dᷣe· vij.q:j. nipil. ꝓfecta non

pnñt videri ſacri ficia niſi ꝓpfecto oedine opleã

Bi vero incipet a cõſecratõe ſanguĩs et omnia
verba cõſecratõis repeteret nõ cõpeterẽt oĩa

verba niſi hoſtia ↄſecrata adeſſet cui in verbiſ

illis oœureant quedâ dicenda et facieèda non
tantiꝭ circa ſangumſed etiã circa coepus .Et
opoetet in fine ſumere hoſtiam cõſecratam ite
rum in ſanguĩe nõ obſtante ſi ecẽ peius ſumpſe

rit aquã que erat in calice. qe p̃ceptum de pfe

ctione ſacrameti eſt maioeis ponderis ꝙ; p̃ce⸗

ptum qð ſumat' a ieiunis · G tho.et cũ eo etiaz

cõnenit ſco·quo aò vltimũ. Gcdðm mno. vo ſi
pſbiter poſt ſumptõez cgepis dephenderit tĩ

aquã eſſe in calice vmũ infudat et totã ſan gu
mis cõſecratõzʒ repetat:.et ſi ſcandalũ de moꝛa

tnmeat tm cõſecratõis vᷣba dicat ſcz ſiłi mõ ꝛc

Seo ſi aqaã habuerit ĩ oze ñ dʒ eã emittere qe
ꝓpter gaculã coæpis q; fuit ĩ aqua poſita e cu⸗
ſtodꝛenda ne mliter tractet' ꝙ ſi aquã degluri
at tũc cẽ ficere nõ dʒ qꝛ nõ elt ieiunꝰ B inno⸗

dat ꝙ aqua deſie & nimilor? ꝓcedere dzʒ qe
poſitio aque nõ eſt de necĩtate ſacrameti vt
Siceta e ſapea tñ puniri dʒ ille ex cuius neghi

gencia B conngit ulio aut mõ dzʒ aqua appo
mni vino iã cõſecrata · ſequeret᷑ inde ꝓ aliq̃ᷓ

pte coæruptio ſacram̃ti vt dictũ ẽ Quid ſi pᷣl
biter nõ recolat ſe dixiſſe vba cõſecratõis vel
eẽ alia vᷣba que dicu ibi · nõ dzʒ de hꝰ mẽte
curbari nõ em qᷓ multa dicit recolit oĩa qᷓ dixit
niſi foste in dicẽdo apphederit aliqᷣd ſub rõe
iam dicti ſic em fit alniqd memoꝛiale inꝓtũ ſu⸗
miv ꝓ rõe preriti vt & in li-de memoꝛia Si tñ
pᷣſbitero ꝓbabiliter cõſtet aliq̃ omiſiſſe ſiqᷣdezʒ
nõ ſũt de neceſſitate ſacrameti nõ eſtimo ꝙ ꝗap
ter hoc debeat reſamere immutãdo odĩez ſac
ficij h dz vlteriꝰ ꝓcedere. Zi vero certifice' ſe
emiſiſe aliqd eoꝝ q̃ᷓ ſut de necitate ſacramẽti
ſeʒ foemã colſecratõis ide vide' faciẽduz ſicut
bicetu e defectu materie vt ſeʒ reſumat' a foz⸗
ma cõſecratõis et cuũcta p oedine recitent' ne
aceròocij ↄz-do mutet'. B tho. Quid ſi gpter
frigus ꝙ ᷣ̃ſbiter patit in manibꝰ vł ex negli
gentia hoſtia dilahi in calicẽ · . ſm cho.
nõ elt nece ꝓpter hoc aliqᷓd circa celebeatõeʒz
Hhuioi ſacraméti mterari Quid ſi vinũ i calice
ꝓgelec. h& ſi pſ br dep̃henderit ĩm eẽ ogela
tum ante cõſocratõz reloluat ið anꝙ; cõſecret
vt habeat actuale rõem potus.ſi tñ ñ reſoluat
adhuc coficit qe vinũ cõgelatũ a nõ cõgela⸗
to differt tm̃ qualitate accñũtali.) Quid ſi p
negligenciã płbiteri xp̃i languis effũdat vłᷣ
ſacramenti ſumptuũ enomat' aut ec hoſtie cõ⸗
ſecrate tãdin ſeruent' putreſcant. vel er ſi a
muribus roëant' vel qualitercũq; pdane 2
ſic legit Oe Oſe. diij: ex decreto pij pape.li p
negligentiã ſtillauerit de ſangnĩe ĩ tabula ra
detur ſi vero nõ fuerit tabula terea rade t et
igni cõburet et cinis intra altare condet. et
pᷣl biter· xl· dies pemteat hoc decretũ ĩtellige
ſcòm ro:cũ nõ dicat.xldies peniteat i pane
et aqua ſuſſicit ieiunare i cibo ↄum vel eẽ ſiẽ
ſolet ſexta feria ieiunari. Sequit᷑ poſtea de di
cto decreto.ſi ſuꝑ altare ſcʒ nõ interpoſita pal
la ſi Hauerit calix miſter · i. pᷣſ biter ſozbeat ſtil
lam et tribus diebꝰ pemiteat ſi ſup lintheũ al
taris peimuʒ et ad aliud ſulla puenerit q̃tuoz
diebus pemteat ſi vſiq; ad terciũ nouẽ diebus
peniteat ſ vſq; ad cabulã-xx.diebꝰ et linthe⸗
amia ꝗᷓ tetigit ſtilla ter miſter lauet calice ſub
tug pohto et aquꝗ ablutõis ſumat et iuxta al
tare re condat⸗ HNota ex hoc ꝙ ſzm jo.ſiquid
curpe oci † ÿ in calicé nõ teneoæ ſamere- poſ
ſet eriã ſumi in potũ nin ꝗpter ablucõz dimitte
vet HIli etiã qui ſup bis habec aliqe p̃ceptuz
ſy nodale foæmã eis traditã ſequi debeat vr de
ihidꝙ. Sequit'ibide S& pemitena bede p̃ſbñi.
hqnis apter voeaci tate vł ebeietate encanſliã
euomuerit ldꝛebꝰ peĩteæat ſi lapcꝰ e. Clenici

K aeid ſi poſt verba cõſecratõis ſanguĩis ppẽ

äl

-—

—

¼⅓- ————Q—ʒ——

—.—

m —

aũt vel monachi dyaconi vel ſbiteri · lxx · die
bus. pi ·xc. Si aũt infirmitatis cã euomuerit
vij · diebꝰ peniteat · Debet eẽ in G̊ caun vltimo
ſiẽ in cãu ſupeadicto ſumi vomitꝰ ille · et dili⸗
genter cremari et cineres iuxta altare recõdi:.
gt dicit glo · ſup · c· ſiquis · ꝙ cãu ifirmita⸗
tis pnĩa imponit' ad cautelã.vt· xxxiiij:q·ij.
in lectũ · et qe ſumere ñ debuit cũ mfirmꝰ eſſtz
ideo ĩ culpa fuit · Sequit' etiã ibidẽ ex cõcilio
aureliañ.q nõ cuſtodierit bene ſacramentũ et
mus vel aliqð aliud aĩnfal illudò in eccleſia ꝰ
mederit · x. dies peniteat· qui aũt pꝓdiderit 1
in eccĩa aut ꝓs eiꝰ ceciderit et nõ mueta fue⸗
rit.xxx · diebꝰ. t ſzm tho·hac pnĩa vi᷑ dignus
p̃ſbiter ꝓ cuiꝰ negligentiã hoſtie ↄſecrate pu
trefiut · ẽd hoc nota ꝙ in pᷣdictis penitecijſ
debet ieiunare et a ↄuione ceſſare p̃ſbiter· pe⸗
ſatis tñ ↄditionibꝰ negocij et pſone p̃t minui
et addi hm o. Obſeruandũ aut eſt ꝙ vbicũgqz
mueniũtur integre hoſtie vel ſpes ſũt reuere⸗

cer ſzuãde qe manetibꝰ ſpẽbꝰ manet wi coepꝰ

xp̃ᷣi vt dictũ eſt. Ea vero imn ꝗbus inueniunt' ſi
cõmode fieri pᷣt ſũt ↄburenda cinere in ſacra⸗
rio recõdito·vt ſupeadictũ eſt de raſura tabu⸗
le.̊ cho· Item ſtatuit eccłia vt in cũctis ec
cleſijs criſma et eucariſtia ſub fideli cuſtodia
clauibus adhibitis ↄſeruent' ne poſſet ad illa
temeraria manꝰ extendi ad aliqua hoeribilia
vel nepharia exercenda. Bi vero is ad quem
ſpectat iſta cuſtodia ea meaute reliquerit tri⸗
pus menſibꝰ ab officio ſuſpedat . et ſi ꝑ eiꝰ in
cunam aliqᷓd nephariũ dtigerit grauioꝛi ſubia
ceat vleõi ex · de cuſto·eucha· ſtatuimꝰ. Item
diſtricte p̃cipiꝰ.ꝙ a p̃ſbiteris encariſtia ĩ loco
ſingłari mũde et ſignato ſemp honoꝛifice col
locata deuote ac fideliter ↄlernet ·ex · de ce⸗
le.miſ· ſane · 5,„
de auditione miſſe ti ·xvj·
Oſtea Dſiderandũ eſt de auditõne mil⸗
ſaꝝ · 7 Et circa hanc querũtur pła ſczʒ.
Vtcn ſeculares teneãt' in die dnica miſ

„

ſam audire i ꝙ ſie pᷣcipit' em̃ ſecularibus et
c

multo foetiꝰ clericis ꝙ in die dñico totas miſ
ſas audiant ita ꝙ ante benedictõz p̃ſbiteri nõ
recedant.ſupple ſzm o:.mſi neceſſitas cogat

qð ſi fecerint ab epo publice ↄfundant .de cõ

ſe. di. j. miſſas · qui vero vſq;ʒ in finẽ nõ pſeue⸗
rauerit ſupple· ex ↄſuetudie vel ſupſticione vt
dicit glo. vel qui recedit qn p̃ſbiter in eccłia
verbu dei gponit · ſupple ſzm glo · eum qᷓi miꝰ

literatũ ↄtenens excõicetᷣ.di.mj· omes fide⸗

les et.c.ſe.qui etiã die ſol ẽni pᷣtermiſſo eccle⸗

ſie duentu ad ſpectaculũ vadit excõicet ibið
qui die · Clericis vero diſtricte pᷣcipit in vtu⸗

te obedientie vt diuinũ officiũ nocturnum pi
terqz diurnũ ᷓtum eis deus dederit ſtudioſe
celebeent piter et deuote · ex ·˖ de cele. miſ . do⸗

lentes· . ſunt et alij· ¶ Si vero querat Strum

ſeculares qui nõ audiuᷣt miſſam m dñica moæ⸗

taliter peccent dicendũ ẽ ꝙ nõ audire miſſaz ĩ

die dñica ſeculari aliqñ pᷣt eſſe peccatũ moeta
le aliqñ veniale aliqñ nullũ peccatũ· tũc eñ
eſt peccatũ moetale qũ omittit hꝰ ex ↄtemptu
vero vel interpᷣtatiuo:voco aũt ↄtemptũ ĩter⸗

I. o n

.
ptatiuũ qñ ſine cã legicia miſſaʒ non andire in
diebus dnicis aſſueſcit ꝓputa vt ad ſpectacula
iret nõ andire miſſaz alnelerer Ganſann legi⸗
timã voco qñ detinet᷑ coæpali mfirmtate vel

inimicoꝝ timoæe vel aliquo aliæſiłi q ſcom

rectũ iudiciũ excuſatio legitia debeat reputa⸗
ri St talis ſeʒ peius ab epᷣo debz ↄfũdi vt dici
de cõſe. di. .·· miſſas ꝙ aut talis moætaliter pee
cet peobatur per hoc ꝙ talis excoĩcari debet
vt de ↄſe. di. .· qᷓ die · excõ icatio em̃ nõ dz fieri
niſi ꝓ peccato moetali:Tũc aũt eſt ei peccatũ
veniale cũ hq̊ͥ omittit nõ ex aliqᷓ cã legitima ſj
ex aliqua mentis infirmitate ſic ex aliqᷓ ꝓaſſio
ne vel ex aliqua pigricia ſi tñ ad hoc non fuit
aſſuetus · Tunc aut eſt ei nullũ peccatũ cum hB
omittit ex aliqua cã legitia.vñ glo:. ſupꝑ illud
c.miſſas dicit ſic G̊ dico p̃ceptu eſſe · vñ otra
pᷣceptũ faciũt qui diebus dðñicis non audiunt
niſi neceſſitas aliqua cogacSed obicit a⸗

ſuetudo ẽ in ↄtrariũ qe multi ſeculares in dñi

ca miſſam nõ audiũt nec tñ ab ep̃o ofundunt
E pꝓoſuetudo que ẽ ad ireeueretiã dei quãto
eſt diaturnioe tãto eſt deteſtabilioꝛ et tãtoma
gis debẽet eam ſuꝑioees conari citius extirpa⸗
re.vñn talis ↄſuetudo nõ excuſat ſequẽtes eam

a peccato moꝛtali.hHec rich. Itez de dſe · di·

j· ep̃ᷣus ðᷣe:nullꝰ epᷣs ꝓhibeat intrare eccłiazʒ
et audire dei verbů ſine gentile ſine herticũ ſi
ue iudeũ vſq; ad miſſam cathecumĩoꝝ · i. vſqz
ad oſecratõzʒ Sed vtra dixxv. circa pñ · vbi
dicit ꝙ hoſtiariꝰ debet infideles eicè · et di.
xxiij.q.iij.cl erici · et.j.q:jñ liceat · Id qð di
cũt quidã:ꝙ illud.c.ep̃us nõ tenet· Fel dicẽ
dũ ꝙ ibi audire verbũ dei ponit ꝓ eo ꝙ ẽ au⸗
dire p̃dicatõʒz verbi dei · p̃t em̃ p̃latus in eccia

Ouocare excõicatos ad audiendũ pᷣdicatõem

qua finita ſtatim exire debent eỹ · de ſen. ex. rñ
ſo· hec Paſt:] Quã miſſam debet quis audire
* miſſam diei · vnde 4pter miſſaz pecnliare ð
aliquo ſancto vel de moetuis nõ dʒ qs dimit⸗
tere qn andiat miſſam de die · ex · de cele . miſ.
quidã· hoc aũt quidã intelligũt qñ dies ꝗꝓpeiã
habet miſſaz et de illis qui quotidie tenentur
audire miſſaz et ſic intelligit roð · vñ ꝓhibicũ
eſt in dicto.c. quidã audire miſſas peculiares
nõ q malũ ſit tales miſſas audire· ſeo qe malũ
eſt ꝓpter illas miſſas canonice ĩſtitutas dimit
rere et ec qe malũ eſt credere ꝙ iſte ſint melio⸗
res ꝙq ille.alias ſi fiat ex reuerẽtia licite audi
unt. hec ha bet in glo. ſup · d c.· quidã Vtx.
poſſit miſſa maloꝝ pᷣſbiteroꝝ audiri · “Æ ꝙ ſic
aliquoꝝ et aliquoꝝ nõ.ili quoꝝ miſſa licite

audri nõ p̃t ſunt illi a quibꝰ alia ſacramenta

licite nõ poſſunt recipi ſiczꝭ qui ſciũt eoæ eſſe ta
les·quales ſunt heretici ſciſmatici excõicati ĩ⸗
terdicti ab offitio ſuſpenſi depoſiti ſiue degra
dati egnlaro⸗ t hoc dico ſiue tales ſint oc
culu ſiue manifeſti ·om̃es em̃ tal es ſunt pꝑ ſen⸗

tentiã eccleſie executõe peinati · di · xxxij· ve
rũ · et · . poero· ex · de cle.ex.mĩ· ſiqiis epᷣus· et
c.ſiquis pᷣſbiter · et·c.clerici aũt· Pimi᷑ ſimo⸗

niaei ꝙdiu ab ecełia tolerant ex ·de ſymo· tã⸗
ta. Siłr foenicatoees notoeij. ſecꝰ è ſi ſint oc⸗

culti · di · xx· nullꝰ. licet em̃ foenicatio non ſit

grauioe ceteris peccatis ad eã tñ homies ſunt
nioees ꝓpter otumaciã carnis: et 16 ecckia
. pibuit ſpealiter neqᷓs audiat miſſaʒ ↄcubina
rij notoen: In alijs vero crimibus expectanda
ſnia eccie e& ſi ſint notoeia.xv.q vlt. Oim ?

pᷣſbiteron ſupeadictoꝝ miſſe licite nõ pnñt au

ri qe ſunt ſuſpeſi quo ad ſe ex ſnĩia dei · et quo
ad alios ex ſnia eccłie.et iõ peccant quicuq;
miſam eoꝝ audiũt vel ab eis ſacrameęta ſuſci
pint qe ↄtra ſtatutũ eccłie ↄmittũt cten du
tñ ꝙ baptiſmꝰ ĩ articnlo necitatis licite dari
et recipi pᷣt ab oĩbus ſupeadictis vt ec habitũ
eſt ſupea· Videt' eẽ q; euchoariſtia licite recipi
poſſet in articulo moetis a ſimoniaco et etiazʒ a
foenicatoee notoeio nõ tñ ab illis ſup̃dictis.
di · xxxi] · poere. Et ſic m hb ſimoĩiaco et fo⸗
nicatoei notoeio licet euchariſtiã tangere ĩ B
cu:nõ tñ oↄficere· hec jo: et Hoſt.ex. de here.
fraternitatis:et bn. ex · de co.cle:et mu.c.vl.
et de pᷣſcrip.cũ nõ liceat.vñ vᷣſus· Simõ ſuſpẽ
ſus anathema depoſituſq;.nõ celebeãt hereſiſ
ſeiſmaticꝰ quoqʒ mechus. Qñnz lauãt ſimõ me
chus abluet atz cibabit. Oĩim vo alioꝛ pᷣſbi⸗

teroꝛ? maloeum ſiue ſint pctõees occulti ſuue

manifeſti qui non ſunt per ſententiam eccleſie
executione conſecrãdi peiuati · miſſe licite poſ⸗
ſunt audiri vſqʒ; ad eccleſie ſententiam et ab
eis licite ſacramenta recipi · quia licet quo ad

ſe ſint ſuſpenſi ex ſnia dei non tamen quo ad

alios ex ſnia eccię.ex.de cohba.cle.et mu. vr̃a

et. c. queſituʒ. q Vtiꝝ aliquis a miſſis et alijs
atiqums:

officiis p̃ſ biteroꝝ peccatoꝝ q̃ ad hᷓ; ab eccia
tolera abſtinere licite poſſt · ꝙ ſic.ſi bono
zꝭelo hoc faciat ſeʒ vt ꝓ hoc pᷣſbĩ ↄfuſus a pec
cando ſibi caueat et peniteat.nõ licet auũt ab⸗
ſtiere ex ↄtemptu qꝗe ſi ip̃e p̃ſbiter in foenica⸗
tõne iaceat eiꝰ mĩſteria nõ ſunt ↄtõnẽda q;diu
ab eccłia tolerat' ex·de co.cle.et muvra.vbi
ad H in tex· et glo. Mone ꝙ pᷣſbiter ↄcubiã
teneat ĩ domo et peochiani videãt en indutu
ab miſſam dicendã quid faci et . ſi em zudiant
miſſam eiꝰ faciant ↄtra ↄſciam qꝗ dictat᷑ eis cõ⸗
trariũ esec otra ꝓhibitõz nicolai-et alex di.
xxxij. nullꝰ.vbi de nullꝰ audiat miſſam pᷣſbite
ri quẽ ſcit ↄcubinã m domo hre.ſi aũt nõ audi
ant remanet ſibi ſcrupulꝰ in ↄſcia que pᷣcipit
ꝙ Pcipiat' coĩo a ſacerdote q;uis polluto vſq;
quo epᷣoꝝ indiꝰ reꝓbetur. xv. q. vlti · H ad
maioæee euidentiã huiꝰ q̃ſtionis peimo òð noto
rio eſt dicendũu deinde ad qᷓſitũ rñndedũ. Circa
peimũ ſciendũ·: ꝙ deñntia e inter famã· manife⸗

ſtũ · notoeiũ:rumoee oĩino occultũ.et pene oc⸗

cultũ:fama em ſzm hoſt.duplex ẽ: vna qᷓ̃ habe
tur de voĩe. et ſic deſcribit. fama e illeſe dig

tatis ſtatꝰ vita et meibꝰ ꝓbatꝰ. ff.de va. et

exoedi. cogni:cogitatõnũ. S. exercitio:et q ta⸗

lem famã negligit. eſt crudelis:xij.q:j. nolo.

et Ouenit iſta deſeriptio tm fame bone. Vñ p
oppoſitũ p̃ᷣt deſcribi mala fama: vñ mfamia ẽ
leſe dignitatis ſtatꝰ vita et mo ibꝰ reꝓpbatus

Flia è fama q habe' inter hoĩes et G̊ ſic deſcrrii
bn⸗ m hoſt. Fama e puplica ſine famoſa ini

nuatio ſiue ꝓclamatõ et Duũis ex ſola ſuſpitõe
et meerto autoeꝛe ꝓuenies. et hec deſcrptio

Onenit ouiter hone fame et male. ſed hee ſim
bn:ex ·de co⸗cle:et uvra.et guil. dura ſpe⸗
culo nõ ꝓcedi: qe ſcòm eos fama qñũz ꝓcede
ex ſcia:qnʒ ex ſuſpitõe:vt dicit guił.ibidẽ.de
conſe:di.iiij: ſanctũ ẽ. Doteſt autẽ deſcribi fa⸗
ma ꝓut ſe habzʒ ↄuiter ad famã bonã et malã

m guib.ibide h̊ mõfama ẽ vehemens vul gi
hue maioeis ptis eiꝰ opinio rei de qua qritur

Oſentiens ar.i.q:v.pᷣſ biteri l.hec aũt ſczʒ fa⸗
ma ꝓ ſe nõ ꝓbat: vnde de fama volat ideo nõ
eſt defacili credendiaxv.q.j.ſiquid de quocũ
q;· dictũ em vniꝰ facile ſeqtur multitudo.ex ·

de purga: ca-cu in iunuetute. F. j. et vane voceſ

Pi nõ ſunt audiende . C. de penis.l. decurio
nu· tñ fama cõcureat cum vno teſte bene ꝓ
bat ſiẽ notauit guilem ſpeculo ar. ex. ð̊ ꝓba.
ſient · et · C. de reicre·bone. Et videt ꝙ magis
valet ꝙᷓ; vnus teſtis.vt ex.de oſang.et affi.ſu
pPer eo. It vbi iudex de fama dubitat a viciniſ

vbi ouer ſatus eſt reus inqumat.ex⸗de elec.pꝰ

ꝙ. St ad hoc ſuf̃ficiunt duo teſtes. de acu. in⸗
qꝗſitionis· . fi Cicet aũt fama ꝑ ſe non =het .
ſem tñ qð notat hoſti : moncit purgatõem ſi
vicinis frequens ſit et ſcandalũ moucat ex · ð
co:cleet mu.tua in fi. Impedit ec mriomum
Otrahendum ne deterius inde contingat. er ð
conſang: et atffi · ſuꝑ ofe foeꝛte ꝓhbatione in⸗
ducit nhi non paratur alijs pᷣindicium. ex.· de
cle. p ſal: . c. ]. fama etiam oſentiens ſcʒ cum
aſſertione ꝓtis ꝓgbat vt aliquãdo eſt in alquie

bus ar.ex.· de teſti/plona.et.nij.q.iij. vbi· Icẽ?

ſepe ꝓbat adeo ꝙ etiã alqañ ꝓpter taieʒ famã
dinoetium celebeetur. xxxv.q: vj.ſi duoqueli
bet etiam fama peeſumptione inducit. ff. ð eo

per quem rf̃actum e. l.de mmoæꝛe m fi. 1 Cuil.

autem in ſpeeulo notat.q dicendum eſt ſecun
pum Martinum de fanofamam peobare et ei
ſtare donec contrarium peobetur ſuper eo au
em cqnod dicitur in peedicto v ſtem ſepe ve⸗
luci fama conſenuens et cetera dſtinguit ſu⸗
per quo conſenciat hoc modo ſcilicz ꝙ ſi peto
a te hereditatem petri et tu affſirmas eum vine
re ſola fama peobat q; ſit moztaus et aufert
ibi exceępcionem. r antem dico te aliquiò mi
hi vendiiſſe vel hominem occidiſſe et hHimus
mod non ſufecit miloi famam peobare.et ra⸗
tio eſt quia peimum ſcilicet moes neceſſario
quanòoc; contingit ſecundum vero foete nõ

et ſic cum alijs peobat·:ꝙ autem.ſf.de teſti. I.
nj. G. verba.notatur ꝙ fama inducit ſemple-

nam peohationem.dicit hoc debere intelligi
in cinilibus quia ſecus eſt in cnimmalibꝰ. G.
de ꝓba.l. Fi. et. ij.q: viij. ſciant. q QManitfeſtũ
eſt ꝓpublica ſiue famoſa inſmuatio ſiue pꝛocla
matio et ↄmunis ex certa ſcientia et certis au
toꝛmbns paucis tamen peouemiens. vnde dici⸗
tur quod eſt menif eſtum peobari debet et po⸗
teſt amecq aliquis condemnetur ex. ð oſang.
et affi:ſnper eo · quod audiri poteſt etiam ſi
manifeſtum iudici et certum ſit: ij. q:iij· deus
ommpotens Et tale manifeſtum dicitur pub⸗
licum ex fama quia eſt fama et quia eſt famo⸗
ſum et certum.extra de coha:cleri· et mulie.
tua · ſi vero Publigum ſit. kama ergo ex ſola

3

.

. .

ſuſpicõe oeitur manifeſtõ ex opione cõi et ſci⸗

encia paucoꝝ ·¶ in quo dẽt cõis opĩo a fa

.

ma.Beſpõdʒ guilin ſpeculo ꝙ dĩs opiĩo facit

jus et ꝓbat et ſumit ꝓ veritate vt · C. ð teſti ·
l.1. et· Ff· de offi /p·barbarius: et · i· q vi· J.

tria: ſed fama nõ facit ius ei tñ ſta donec cõꝗ

trari ũ ꝓbet᷑ vt habitũ e ſupea· Tam dĩs epio

mcinoꝝ ñ ꝓbat vt in pᷣdctã · l. barbariꝰ ſʒ bo

non. ſic em. C. de epi: au.autẽ· ſup̃ſes · ¶ Ho⸗
toeiũ alind ẽ iur.aliud ẽ facti notonũ iur eſt

de quo aliq̃s canoniceꝓ ſenteeiã ẽ Odẽnatus
vl in jure ſpõte ofeſſus licz em̃ qᷓs falſo ↄfite⸗

at' b mique odẽnet tñ ꝓ Odẽnacõz b ꝓ ſentẽ

ciã illã factũ il luꝰhabet de iure ꝓ notoeio
donec ↄtrariũ ondat.ex · de tpi · oꝛ · c · fi · et de
re iudi. ſicut Et hoo ẽ verũ de ↄfeſſo·dũmõ per
ſeueret i ofeſſone aliter ñ. ff.de qſti.l· i. . qᷓ
ſtiõ/· Notoeiũ facti eſt cuiꝰ teſtis e popuiꝰ et
duſibacõi et ĩficiacõi ñ eſt locꝰ vt cũ exhibz ſe
ſpectui hõim ita ꝙ nulla p̃t tergiuerſacõe ce
lari ex.de co.cle:et mu:vr̃a. et.æ · tua · et · c · q⸗
ſitũ· Et intelligit' populꝰ ee teſtis ſiue crime
notũ ſit oĩibꝰ q ſũt ĩ loco illo·ſ.ĩ villa vł peo⸗
chia ſiue mmoei pti · Em jn no · ij · q;ei · ſcelꝰ . er
c.maĩfeſta-Oi etiã villa vł peochia nõ heret
nih.x:peochianos ſufficerz crimẽ eẽ notũ ilł

L.vt ſic diceret notoziũ em jo qe · x· hõieꝰ
x 0ο aeX

faciunt populũ ſiue ꝓpꝛochiã:x·q:ij. vnio⸗et tæ
Rimomũ vniꝰ peochie facit crime ee notoeiñ
vt e.de purga.ca:cũ dilectꝰ.Si aũt peochia
heat multos peochianos etiã mille et tm̃ ex
eis · x· ſcãdaliſenꝑ q̃ ſmt gues et honeſte pſo⸗
ne de foenicario Tacerdote. fieri p̃t m roð · ĩ⸗
terpᷣtacõ ꝙ populꝰ ſcãdaliſet:maxiĩe cũ.x.ho
mines faciãt populũ vt dictũ ẽ· ſicut duo cõ⸗
gregacõzʒ er· de elec.cai et tres cellegium· et
xn· vb.xx·.turbã·et:iiij:poꝛci:vłxoues gre⸗
ge. Ff.ð vᷣſig: neraciꝰ. Hõ eñ dici ̃t vt notat
guil.m ſpe·notoi aliqdò ĩ vico vł villa vbi
tm duo vł tres vł qnqʒ hitant. qe ſecretũ dᷣ

qð fit corã qnq;e de pe · di · i. . B ergo ſecreta

vſi. nõ ſunt B. Quidã etiã diſtiguũt et foste ñ

male. vt dieit ide ꝙ reliquit arbitrio iudicis

quot hõies faciũt notoꝛiũ cũ in iure nõ ſit ex
pffum ar. e · de offi:dele· de cauſʒ · Itẽ noto
riũ facti aliud ẽ facti ꝓmanetis actu vt cũ qͥs

publice tenet Ocubmã vł mulierẽ ſuſpecta i

domo v alibi vbi foete argum̃ta apparẽt. ſ. a
nimalia ſuꝑ tereã· Sdiecia et ð hm̃oi notoeio

credit ſimplici aſſercõi officiab.nij.q· imj · J.

aliqñ. Vñ ſi oſtet alique habere ſecũ in demo

ſuſpectã muliere ecipo foznicacõ ꝓbata vide
c ex.ð co:cle:et muſiquiſqᷓ; et: c clericos: et
ſt publice teneat eã eoip̃o eſt ↄuictꝰ vt in. c.
clericos: aliter em̃ ñ p̃t eſſe certũ niſi ꝓꝑ him̃oi

pᷣſumpcõzʒ ey ·de pᷣſumpcõibꝰ literis:et: c· iij ·
hec bern. e · ðD co· cle: et mu.tua. Vñnñ ſzm g
in ſpe.tale notoeiũ p̃t dici notoꝛiũ fctł a iure
pſũpti qe ius ſic adðo pᷣſumit ꝙ ið notoꝛiũ eſſe
reputat et ſie tab ꝓfuũpcõ ꝓ notoꝛio bet ve in

₰

c:tua :clericos literis· Fl ind e facti trãſeũtis
actu. vt ſiqs publice occidat hõiez vł faciat

ſoetilegiũ vł ſimile. vt e · de teſt · co. Pueĩt·
liud e noteri facti interpolaui vt illò qò ſis

„
7

7

2 ——
fie publiee qð aliqꝗᷓ terginerſacõe celari nõ p̃t
et qʒ; ſepiꝰ iterat' n fit tñ ↄtinueꝑ moi e crim
vſurari] maĩfeſti· et ð hoc hetur er · de vſu · cũ
eu maĩ feſtos.i.notoeios. hoc mebeuz notoeij
ponit guil.ĩ ſpe. .'liud ẽ facti ſeſumpti vt cuzʒ
aliqs è habitꝰ? publice ꝓ filio Oſangneo b af
fine alicꝰ erde fi ·pᷣſ bi.ↄquerẽte· Cõſangui⸗
nitas em pᷣſumpta dicit notoꝛia ex· de diuoe·
porao:G.iqꝛ ꝙ aliqs ſit filiꝰ alicꝰ vere ꝓba⸗
rni ñ p̃t ſʒ tm̃ pᷣſamptiue er · de co. clet et mu · ve
ſtra ĩ glo.e. Tale etiã notoeiũ p̃t dici crimen
infamati deficiẽtis ĩ purgacõevt in.c.tua..·
2 Kei enõ aũt ꝙ ĩ notoꝛio iuris reqritᷣ qñqʒ
bacõ otra negatẽ · ꝓbacõ eĩ ↄtra ip[ʒ recipit
Ken duhiũ reuocet'. ex · de ſen · et re · iu · ſicut ·
In notoꝛio vo facti.vt no·ray· nõ reqritur oꝛ

do iuris ꝗᷓ eſt alias regulariter obſzuãdꝰ ex · ð

iureiu ad nr̃am. Fuidencia em̃ ppetrati ſcele⸗
ris clamoee nõ ĩdiget accuſatoeis ex·ð accu-
euidẽcia · Fliq tñ vt no/guil.in ſpe· d iſtin⸗
guũt dicetes· ꝙ ĩ nocoꝛio facti ꝓpmanetis nulö
lus oedo requirit'. Vñ nulla ꝓbacõ e neceſſa

ria · vt e · &̊ appella.dilectis · et · i · q:i · de ma

mfeſta In notoꝛio aũt facti trãſeuntis ñ itera
ti neceſſaria e ꝓbacõ plena vt e · de elec . bõe
FC. licʒ auũt In notoeio vᷣo facti trãſeũtis ĩter⸗
polati ve recepeõ vſuranx reqrit ſemiplena
ꝓbacõ er · de vſu· cũ ĩ dioceſi · tñ ray· dieit in
diſticte ꝙſi foete iudex velit tale.i. notorie ſi⸗
ne euideter deliquetez hm qð ius exigẽ coeri⸗
gere. i · punire. et ille appeliet nõ è appellacõ
nmi hm̃oi deferẽdũ er · de appel . pterea · De · vo
de fan.dic.et guil.in ſpe· ei ↄſentit· ꝙ ĩ ãlibz
ſpẽ notoꝛij facti eſt diſtinguẽdũ:qe q̃dazʒ ſunt
notoꝛeia iudici et alijs: ſ.que facta ſunt eozam
eo et tot alijs quot ſufficiũt ad faciẽò notoeꝛi
um. qdã alijs tm̃ ſic diſtin guit. ij · q ; i. C. R ſci
endũ et. ¶. q aũt· In pꝛimis nulla req̃rit ꝓba
cõ nec iuris oedo ſeruari dʒ in aliquo mſi ꝙ
reus debʒz citari et intereogari de tali eo pñ⸗
te · vk gtumaciter eo abſente debz ſentecia ⸗
mulgari · ar. . · q· i. de maĩ feſta:vbi dꝛieit Fſi
nõ citetur ſnia nõ valebit · ſzm tã· eyede teſti.
eccleſia:et ij · q:i nos inæ· nec t̃ purgacõ ei
debz indici nec eiꝰ appellacõ admitti ſed tm̃
ſentẽcia ꝓferei:er· de appel.cuũ ſit romana in
fi.et ex ·de purga:ca.ci dilectꝰ.In notoejs
vero alijs tm et nõ iudici officialis denũciãs
audit' ſme inſcripcõe vt· C. ð accu· ea qᷣde · et
habet'.inj.q:iiijG. aliqñ·et in his req̃ric ꝙ⸗
bacõ.vt ex de elec.hone. . licet· et de vſu · cũ
tu · Nõ eſt tñ ſeruãdus iudiciarius oedo reus
tñ poteſt intereogari an crimé cẽmiſerit qð ſi
neget pnñt teſtes ſine bite aliqᷓ ↄteſtars et ſme
juramento alłiquo recipł.et poteſt in hinoi no
toꝛijs:appellari er · de appel.romana· I. ſr aũt
Xd ꝓbandu aut notoem uf fi ciunt duo teſteſ
ex de elec· bone . i. quo peobato et peonun⸗
ciato ꝙ ſit notoeium ſi non appelletur decete
ro ſme ſolemnitate iuris tanqꝙ;ᷓ ſuper notceio
peocedet' hac materia multum plene et be
ne eractat guił. in ſpacu. MNota tamen ꝙ alr⸗
quod crimen pᷣt eſſe notoeium in vna terea et
non notoeium in alia. et ideo coeam indice

.
exneo requmritur ꝓbacõ et ſic poteſt intelligi

xj· q: nj eon ꝗqᷓ accuſant'. et ex de pſumpcõne

quoldã.in quo caũ ſpaciũ octo dien videtur
dadu: et li ifra illò tpꝰ ꝓbet notoeiꝰ indieaꝰ
ex:de acceꝑ· wa:Ad hec notat guił. in ſpe.
ꝙ aliud e dĩs opio quã notoæiũ qe cõis opĩo
eſt tin de lõge pteritis et qᷓ nẽ pñt ꝓbari p te⸗
ſtes de viſa · Rumoe aũt eſt pticularis inſinu
acõ ex ſola ſuſpicõe et incerto autoꝛe ꝓueni⸗
ens· ar.ex.ð eo q cog:cõ.vxo.ſuꝑ eo.et hic ñ
ꝓbat ſů̊ ſolũ p̃ᷣſumpcõnẽ inducit. Vñ non ẽ mł
tũ ꝓſequeòꝰ qe vane voces populi nõ ſũt au
diede. C. de penis. decurionũ. et e de elec.o
ſiꝰ.h̊ em̃ loqtur de rumoee.i.clamoee.vñ illò
audiſtis qᷓntꝰ e clamoe populi e · de exceſ. pᷣ.

ex literis · Occultũ oĩno eſt qð nulla rõe ꝓ

bari pᷣt de quo nullꝰ loqt᷑ᷣ qe neſcit᷑. qð vindi
ctã in ho ſeculo ñ hʒ.xxxij.q.v.xp̃iana.ſuſpẽ⸗
dit tñ hõiez quo ad ſe et qno ad deũ er.ð co.
cle · et. mu. c. vlti. et di · vj· teſtamtum. ¶ Dene
occultũ eſt qð ſcit ab aliqbus.ſ.duobꝰ vbł tri
bus· Vñ eſt ſingularis et peiuata inſmuacõ ex
ſcia et certo autoee ꝓueĩens et tale occultuzʒ
bat. C. de appel.eos qᷓ: G. ſiq̃s aũt.ſʒ donec
ꝓbatũ ſic ñ p̃indicat·ex · de co.cle.et mu.vra

J.· mij ceter· et qe nec maĩfeſtũ qð maiꝰ ẽ p⸗

iudicat añ ꝓbacõʒ vt ſupᷣdictũ è ſʒ ipᷣo fcõ ſu

ſpendit ˖ qe etiã occultũ qð mĩꝰ e ̊ facit.vt e

tiã pᷣdictũ e Cicet aũt iura plerũqʒ vtãt vno
pdictoꝝ vocabuloꝝ ꝓ alio.ex p̃ᷣdictis tñ in
itelligi p̃t vera et naturalis eoꝝ ſignacõ.Si
autem inueniatur ꝙ manifeſtum non egeat ꝓ
bacõne:manifeſtum pomtur ꝓ notoeio ex de
v. ſg· cũ clerici· Ex p̃miſſis patz ꝙ qᷣcq̃d ẽ no⸗
riũ e maĩfeſtũ.et qᷓcqᷓd ẽ maĩfeſtù e famoſum.
ſ ñ ↄuertit Ex p̃dictis etiã ptz rñſio ad ſti õz
Pitã ſicut em ex p̃habitis colli gi p̃t ĩ ſůma
Ptõe famoſus· maĩfeſtꝰ rumoee p̃dicatus. pe
ne occultꝰ.nũq; vitari bzʒ q;diu ab eccleſa
tolerat.xv.q:vlti:et.c. vlti.et ex.de co.cle.
vr̃a.riſo.i.et ꝓbai.iij.q.i.ĩ mĩſterio et · c· oĩa
ſacra.niſi ſoete ex ruboꝛe ↄfuſus a pctõ retra

hat᷑ et ceæri tereeãt. di. xxxij. . vm. vt etiam
detm̃ e ſupea·et tũc ĩ occulto ñ ĩ publico er ð

ſen. ex. cũ nõ ab hoĩe.ſſc ĩte lligit illò. c. vr̃a

. penb- Oino vo occultꝰ.ñ p̃t vitari qe ñ poſ

ſumꝰ inare ex.de tꝑi:oedi.c.vlt.h̊ oꝛa ſupea

dicta · ſ.ab illo.ꝗ. nota tñ ꝙ aliqð cmẽ ꝛc. di⸗

cta ſũt ſim hoſti.p̃ter· . illũ ad q̊ no.vmil. Si

8 nõ ſit notoeiũ p̃ſbitenꝝ foenicariũ hr̃e con
cubmãa licz ſit maĩfeſtũ qe ẽ publicũ ex fama

em̃ ñ ex euidecia fcti ñ dzʒ tał vitari ꝙᷓdiu ab

eecleſia toleraæ nec ad eiꝰ ↄdenacõʒz ſola teſti
monia ſufficiũt cũ nõ ſit teſtiõnijs ſʒ̊ teſtibus

indicãdũ.ſʒ ſi ̊ illo ta ſuſpicõ heac vt ex eo

. ● . — . —8
ſeãdal oꝛiac' ĩ populo.licʒ ↄtraeũ accuſatoꝛ
appareat erit ei caõica purgacõ idiceda in

qᷓ ſi defecerit b ſe purgare noluert puniri dz a

nimaduerſiõe caõmæca er de co.cle:et mu.tua
nos · Et ibide inuit ĩ glo · ꝙ teſtionia ſũt ſme
ruramto: teſtes cn iuramto.Et h̃ etiã ꝙ ibi d ⸗
ſcãdali:vi ſjm gloiꝙ ꝗpter ſolã ſuſpicõ ez vk

ĩfamiã nõ e mdiceda purgacõ niſi ſcãdalũ de
infamia oeiat . ar ·ij: q v· ꝓſbiter.et ex.de ac

9 1

eu · ꝗqliter ſzm etiã glo.ibi.teſtiõnia valẽt ad ĩ
famã alicꝰ.ar.de ↄſe · di . j. videmꝰ. HNotoeiꝰ
vo ſm hoſti.ĩdiſtincte.i.ſiue ſit notoꝛiꝰ iuris

ſiue fcti.vitari dz a ſubditis ĩ diuinis officijſ

et ſacram̃tis qe vterqʒ notoeiꝰ ſuſpeſus ẽ quo
ad ſe et qno ad alios di.xxxij · nullꝰ.et.c.pee
ter h et eỹ · de co · ele · et mu . vra.et. c. vlt. gg·
qð ven e niſi pꝰ lõgã pm̃azꝝ et laudabilẽ vitã
diſpeſec cũ eo ꝓ ep̃m ſuũ.ex.de mdi.atſi cleri
ei · St licz pꝰ pniam ſolã accuſari poſſit·xxxiij
qijadmonere tñ ꝑꝰ pniazʒ et diſpeſacõz ñ pᷣt
ex ·ð ſcima.frnitati .H onite iudo 8⁰ mo⸗
tale peccatũ miſſaʒ notoꝛij fo?nicatoz. andire
ꝙ ñ laycis· qe excuſant᷑ p ignoeãciã iuris
poſitiui qe milites magiſ arma et ruſticos ma
gis rura ſcire legiſlatoe eſtimaut. C.de iur̃. l1.
ſancimꝰ· nuq;d ofeſſoꝛ tene eis ius id di
cere &ι Bnõ é cautũ qę tale ius ignoeãcie ñ
eſt eis ꝓpiculoſuʒ eñ nõ teneãt᷑ illðò ſcire.dʒ e⸗
ciã talis.ſ.notoeꝛiꝰ q̃ iam eſt ſuſpeſus ip̃o iure
ab officõ quo ad ſe et quo ad alios admoneri
ab epᷣo· vt ſe coerigat etſi ſe coerigere noluert
dz ſuſpẽdi ab officõ eccleſiaſtico vſq; ad ſatiſ
factiõz ↄgruã · Etſi ad B.ſ.pꝰ hici ſuſpẽſiõez
pſeuerauerit dzʒ imppetuũ remoueri ex.· ð co.
cle·et mu.ſicut ad exſtirpãdã.G̊ ray.Cuið
aũt dixerũt ꝙſi ſit notoeiũ fcti.moneri dz ab
epᷣo vt ſe coærigat etſi ĩfra·xl.dies ↄputãdos

a tpe admõicõis ſe coerigere noluerit. extunc

ſuſpeſus erit ab officõ et vitabi a ſubditis in
ſacris et ſuſpẽde' ab offiꝰ ecciaſtico · Etſi adhᷣ
pꝓſeuerauerit imppetuũ remonebit vt m.c.ſiẽ
ad extirpãdã et ſic intelligũt illò di.xxxij.nł
lus· et · c · pter Het di ·xvinj. ſiqᷓ ſunt pᷣſ biteri.
et ex ð co·cle:et mu.vra uiꝰ opi.fuerũt jo.
et laur̃.ſ̊ peimã opionẽ reputo tucioꝛẽ · ſ. ꝙ e⸗
ciã notoeiꝰ facti ſtati e ipᷣo iure ſuſpeſus et qꝰ
ad ſe et quo ad alios:et vitari debz a ſubditiſ
in diuinis officijs et ſacram̃tis: et eam tenue

rũt.hoſt.vt ptʒ ex pᷣdictis et tã· goff.et bern.

ĩ glo.ſuꝑ illò.c. ad extirpãdã · et ſup illð. c.
qſtũ:q̃ hnñtur er· de co.cele.et mu.et etiã rich̊ᷣ
Ae vſu euchariſtie · ti. xvij.
Einde oſiderãdũ e de vſu ſiue ſumpcõe
euchariſtie· Et peimo de ip̃a ſumpcõne
ſine mãducacõe. ſcdðo ðð mõ ſumedi ſeu

mãducãdi.tercõ de frequẽtacõe hꝰ ſacram̃ti·

q̃rto de qbꝰ dz dari· qᷓnto de vſu HGnea
peimũ qrit.Vta xp̃s in G ſacram̃to veré
cet m rich.ꝙ ĩ ſumpcõe hꝰ ſacram̃ti eſt
queòã mãducacõ carnalis qꝗᷓ ↄomeſtũ maſtica
et in ſtomachũ trabicit᷑ et poſtea digerit et
vlt . in ſubſtãciã mãducãtis Ouertit .et ſic ve⸗
re mãdnecat illa ſpes ſub q̃ realiter ↄtinet ve
rũ coeæpꝰ xp̃ᷣi.Eſt et alia ſacram̃talis q̃ coꝛpꝰ ẽ
ſti verũ realiter ſub ſpẽ paĩs ↄtẽtũ ſumit ſʒ ſic
ſumptũ coepaliter ñ maſticat etſi ſpes ſic in o
re maſtieetur ꝙ ꝓ digeſtiõzʒ ibi factã ñ coerũ⸗
pat' ĩ eis foema ꝓa ſed de ſcẽdãt ĩ ꝓpeia foæ⸗

ma in ſtomachũ·deſcendit coepꝰ xpᷣi in ſtoma

chũ ꝑ deſcẽeſuʒ ſpei ſub q̃ dtine .ſub q̃ tãdin Oↄ

—

tinet ꝙᷓ din ĩ eadẽ ſpe fozma ꝗa ſpẽꝝ ſaluat

Sed ſi ſpecies tamom ĩ oee maſticẽtur ꝙ per
digeſtionè ibi factã cozrũpat ĩ eis ꝓa foꝛma

mãdu

ex ñ deſcẽdãt ĩ ſtomachũ tũc nec eoꝛpꝰ xp̃i de
ſæρε ſtomachu Et p vtute mãdncãtis ñ vni
eur coꝛpꝰ xp̃iꝛ mãdueati · p ip̃ʒʒ mãducãs vniꝰ
ſũaliter xpᷣo eapiti ſi digne mãducatEſt etiã
mãducacõ ſpũał qᷓ ðde maducari copꝰ xp̃ᷣi mi⸗
ſticũ .ꝙ mibił aliꝰ e ꝙᷓ ſpũaliter incoæpari coa
poꝛi miſtico ꝓ fidẽ et caritatẽ b magis ĩcopa
ri ꝓ augm̃tũ fidei et caritatis q mãoncacõ noõ
ueĩt idĩigne ſuſcipietibꝰ ſacrm.lſꝗec obeqð ð ð
ſe · di . ij. beregariꝰ. dðꝛ vᷣm coepꝰ et ſangnẽ do
mini nii ih̃u xpiĩ veritae maĩbꝰ ſacdotuʒz tra
ctari et frãge et fideliũ detibꝰ atteri·qꝛ ĩ łła at
trieõ et fractio dʒ referei ad ſpeſñ ad vm coꝛ
pus xp̃i:ſʒ qe ille benẽgariꝰ fuerat ĩfamatꝰ ꝙ;
n credebat coeꝑꝰ xpᷣi realiter otineri ſub ſpe.
iõ ad ſui purgacõzʒ ꝓ vba exceſſiua Otrariũ aſ⸗
ſeruit ˖ Qo aut de dle . di . 1. tãta de qᷓcito ſpes
dẽtibꝰ atterit.tã cito ĩ celũ rapr .ſ. coꝛꝑꝰ xpᷣi
intelligit qñ ſpẽs tãdiu maſticat ꝙ ꝓ digelſti
onẽ q̃ fit ĩ oꝛe nõ remanʒ ĩ ſua foema Griehʒ et
cũ eo dueĩt boñ:· ¶¶ Quid ſi ſpẽs iſte euomere⸗
aliqᷓ direrut ꝙ võ facñi tãdin bi ſaluat
qᷓdin e ſpeès babi ad refectõz hũanã· iõ eniz
ſtatu ta è et ad B oꝛdina' et B hʒ cũ è er ſtoma
chũ et in ſtomacho q ibi reficit · vñ coꝛpꝰ cẽ⸗
ſti in vetrẽ vadt et ibi moeat' donec refectõis
opaæcõ ↄpleat'.et hꝰ ſnĩe vide funſſe rich. vt

patet ex dictis eiꝰ in ſolucõe p̃cedetis qſtiõiſ

et ſzm boñ.G poſisõ ẽ mułtũ ꝓbabił.ſm igiꝰ
hãc podicẽdu⸗ꝙ ſ iłle ſpes euomãt euomi
euchariſtia· etl ſpẽs poſſit diſcerm ab alijs ſu
meda eſi aũt ſpeg ille trãſeãt ꝓꝑ ſtomaeſoũ ĩdi

eſte ꝓPpter aliquã infirmitate tũc ſũt ex ꝓpe⸗
x 4

tatẽ refectõis et iõ ſi vadãt ĩ ſeceſſuz ñ eſt ibi
coepꝰ dni.ſecmx tñ vr.ꝙ ſi qſf enomat ſpes p

ceptibiles mag reuerẽcia ſie eis exhibeda er
mag &lgeeia adhibeva ne qᷓs euomat P†t pi

culu e ei dare de ꝗq pfumic ꝙ n poſſit tenere·
heg:boñ

Equit' videre de ſcðo.ſ.de mõis ſumdi ſr

Wue mãducãdi coepꝰ xp̃i · Circa qð ſciẽonʒ
ẽ ſicut iã patz ex pᷣdictis in articulo p̃cedeti.

duo ſunt mõi mãducãdi coepꝰ xmi.ſ.ſpũůaliter

et facrametaliter· et H etiã habet' in glo:· ſup
id. i coz.xjq mãducat et bibit indigne ꝛc· ha⸗
bet etiã de cõle · dꝛ · ij .· qͥ eſt. de ſpuᷣali etiã mõ
mãducãdi ð o·vj:q̃ mã:me.car· et bi ·me · ſã·
in me ma.æc.ð ſacramtali deĩ.coẽ. xj·qᷓ̃ man.
et bi . indigne indi . ſiæ mã. et bi · ꝛc· De bis
igi mõis qrunt' plura· ſ. Quid eſt mãducare
ſPuũᷣaliter. ? H mãducacõ ſꝑũałis trãlſlata eſt

a coepalibꝰ et iõ ſicut ĩ mãducacẽõe coꝛpali

ſunt duo peĩcipaliter.ſ.maſticacõ et in eoæpa
cõ ſic et ĩ ſpñali duo ſũt ſuo mõ. Eſt aue ſpna
lis maſticacõ recogitacõ cibi.ſ. carnis xp̃i ꝓ
nobis expoĩte ĩ p̃ciũ ĩ cruce ad redimedũ vbi
fuit᷑ q̃ſr eiꝰ:decoctõ fctã et miſtrat ĩ cibũ ĩ B
ſacramto ad refi ciẽò vbi ẽ plena r̃fects· paĩs
em̃ que ſumimꝰ ĩ miſterio maũ ſpũᷣſſancti foæ⸗
matꝰ eπ ginis et igne paſſiõis deco⸗
ctꝰ in ana crucis ð oſe· di . -oĩia · Incoepacio
vo eſt du recogitãs ei quẽ recogitat iũgiv ca
ritatis ardoæeet ita ei incoepat et p ons refi
cit' et aſſimil at ꝭ: Intereſt tñ inter hãc et illam

4

qe i. epali mãducãs oueriit in ſe eibũ ſua õ⸗
eute.qe è dĩigmoe cibo- In ſpuali è econuerle
qe cibꝰ eſt nobilioe et ↄplecioe maducate a⸗
ter q; dic ad ſe mãducãteznõ eu me mutabis
ĩ te · ſʒ tu mutaberis ĩ me⸗Eſt igi anaſti cacio re
cogitacõ ꝓ fideref ectõ vo ꝓ caritate et Oĩca
cõ e ĩcoepacõ et ex bis duobꝰ itegt mãduca
cõ ſpirituał et ita ad eã reqri fideſ oꝑãs p di
lectõz ·Nec dicit auꝰ.et habet de cõſe · di · ij⸗
vt qᷣd. qᷓ credit in eũ mãducat eũ· et icen · ſpuͦ⸗
aliter mãducat ꝗᷓ in vnitate xpi et eccleſie ma
net qð ſacramtũ ſignat: B bon. Quid e mã⸗
ducare ſacramtaliter ꝙ ſacram taliter mã⸗
ducare ẽ mãducare ſacramtũ vt ſacramtũ · qim
em ſacramtaliter ẽ diſpoſicõ actꝰ mãducãdi·
ideo ad ̊ ꝙ actꝰ ſit ſacramtalis neceſſe eſt ꝙ
reſpiciat ipᷣm ſacram̃tũ vt ſacram̃tũ · Id B aũt
ꝙ aliquis mãduez ſacramtũ mãducando ſpes
duo exigut. ſ. cibꝝexiſtecia et eiꝰ ad cibatũ na
turalis Oueniẽcia pemũ exigit qꝛ ſi nõ pceſſe
nit ſacram̃ti ↄſecracõ ñ pᷣt ſequrmãducacã⸗ſzm
exigit᷑ q cibꝰ ille ſolũ hõiꝑꝰ eſt ↄceſſas. Vnñ
ſicut hõ ſolꝰ ſuſcipit ſacramtũ bap·ita ſolus
hõ ſuſcipit ſacramtũ euchanſtie · . B aut vt
mãducet vt ſacramtũ neceſſaria ẽ intecõ et ĩtẽ
cõis regulacõ- Intencõ inq;e neceſſaria.qꝛ ſi
quis wet ad meſam et meederz coepꝰ relicere
et aliquis ꝓ pane cõi ſacram̃tũ ſicut panẽ of⸗
fereet:et ipe oĩno mtederet cibũ ſumere non
direre au ſacramtaliter mãducaſſe. Heceſſari⸗
um etiã vt ilłla intecõ dirigat' ſjm fidẽ qᷓ eſt
in ipᷣo vł in altero qe opoetz ꝙ credat . ſub
illa ſpe aliq̃d ſpũale lateat qð ſumere intẽdat
vb optet ꝙ ſalte ſumere intedat q alios cre⸗
dere eſtimat licz ipᷣe nõ credat-et ſic patz peo
qnto qs dicat' ſacramtaliter manducare qę · ſ.
ꝙ ſacramtũ vere ꝛbi exiſtat et ip̃e q manducat
illò vt ſacramtũ ſumere intedat ſiue qe credit
eſſe verũ ſacrametum ſine q eſtimat alios cre
dere . B boñ· c Vt qs poſſit maãducare ſpũa⸗
li ter ñ mãdneãdo etiã ſacramtal ter ꝙ ſic
Nã vt ĩupeadictũ ᷣ·effectꝰ ſacram̃ti pᷣt ab ali
quo Pcipi ſi ſacramtũ heat' in veto lz nõ ac
cipiat m re et iõ ſicut aliqᷓ baptiſanturhapti
ſmo flamĩs ꝗꝓpter deſidetiũ baptiſmr anꝙ;ᷓ ba⸗
ptiſen baptiſmo aqeita etiã alꝛq ſpualiter mã
ducãt anteꝙ; B ſacram̃tũ ſacram̃taliter ſumãt
Hh̊ otingi dupt?e peimo gpter deſideriu ſumẽ
di pm ſacramtũ et ſie dicutur baptiſari et mã
ducare ſpiritualiter et nõ ſacramtaliter ꝗᷓ de⸗
ſiderãt ſumere B; ſacram̃ta iaz inſti tuta · Flioꝰ
ter figurã ſicut dicit apꝰ.i.coæ. x· ꝙ ãtiqui
pꝓres baptiſati ſũt ĩ nube et in mari et eſcã ſpũ
alẽ mãducauerũt et potũ ſpuale biberat. Nec
tñ fruſtra adhibet mãdlcacõ ſacram̃talis qe
pleniꝰ idncit effectũ ſacramti ipᷣa ſuſcepcõ ſa
eram̃ti ꝙ;ᷓ ſolũ deſiderium ſicut ſupea circa ba
ptiſmũ dictůᷣ .B the⸗ Vn nota ꝙ cũ ſpũali⸗
ter mãducare ſit xp̃ᷣo et eccleſie in ccꝛpari hHꝰ
pt ee dupi.ſ.vł p modu meriti crededo. vl y
vtutẽ ſacramti crededo et pcipiendo: peimoꝰ
ſumi mducare ſpũaliter cõi: ſedo mõ mag
peopeie · Permus modꝰ poteſt alicui ſine ſa⸗
cramento ouenire ſed ſecundus non hec pe·

2
Den ſoliꝰ hõis ſit ſumere hoc ſacrametuzʒ
ſ .

ſpiritualiter & ꝙ ſic. nã ſm h ſacrameto ↄti⸗

net' i e xpᷣs n qde in ſpe ꝗꝓa ſʒ m ſpe ſaẽmẽ
ti · duỹergo Otingit ip̃m ſpualiter mãducare
vno mõ ipᷣm xpᷣm ꝓut in ſua ſpẽ oſiſtit et hoc

mõ angeli mãducat ſpũaliter ip̃ᷣm xpm inquã

tũ ei vniunt᷑ ĩ fruicõe caritatis pfecte et viſio
ne maĩfeſta.nñ ꝑ fide ſicut nes hic vtimur.⸗
lio mõ ↄtcigit ſpualiter mãducare xpᷣm ꝓut eſt
ſub ſpẽbꝰ huuꝰ ſacram̃ti inqᷓntũ:ſ.aliqs credit
in xpm cũ deſiderio ſumẽèdi ho ſacmentũ.et B
nõ ſolu eſt ſim mãducare ſ ſpualiter mandu
care hoc ſacrametũ.qð nõ dueit angelis Eti
deo angeli ethi ſpualiter mãducẽt xpᷣm.no tñ
Otingit eis ſpual ter mãducare hoc ſacr̃m. B
ho. VH᷑ mali ſumãt coæpꝰ xp̃i ſacram̃tali⸗
ter· HNꝙ ſic ſicut em qꝛcit gS. Eſt quidẽ ĩ pec
catoerbꝰ et indigne ſumetibꝰ vera xpi caro et
verꝰ xpi ſanguis ſi eſſencia ñ ſalutis efficacia
ſumũt igit᷑ mali verũ coepꝰ xpi ex eiꝰ digna
cõne et huilitate.ſj nõ eiꝰ qꝗffectũ ex eiꝰ iuſti⸗
cia et equitate: vñ mmudicia mãducãtis co⸗
Pus xpᷣi nõ repugnat ſpeci ei exterioei nec coꝛ
Pr xpᷣi ſed vnitati coe ꝑis xp̃i miſtici iõ malus

recipit ſacramtũ et rem in eo oteêtam ſed non

rem ſignatã- Vñn malꝰ etſi recipit ſacramtũ ac
quirit tũ magnuũ toemetũde oↄſe ·di. ij. que eſt
Vtrũ infidelis mãducz xpʒ ſacr̃aliter RÆa
ſiè ſi ſacramtaliter dicat modũ rei mãducate
ſed ſi dicat modũ mãducãtis diſtin gue. Fut e
nim nullã h intecõz illud ſumedi tacq ſacra⸗
metũ aliq eccleſie.et ſic ñ ſumit ſacmetaliter
qe nõ ſumit vt ſignũ ſ- vt rè. Gut hʒ mtecõnẽ
q;uis nõ credat xp̃m ꝛbi eſſe et tũc ſumit ſacra
mẽtaliter vt hereticꝰ. G pe. en aial beutũ
Poſſit ſumere coepꝰ xpi ſacramtaliter vł quo⸗
cũq; mõ aliter . qᷣdã dixerũt ꝙ ꝙ̃diu e ĩ ſpẽ
bo illis ſalua fozma paĩis etiã in modica pte
tãd'u ẽ ibi ſacramtũ et p ons coepꝰ xp̃i veruz
Vn vbicũqʒ ponã c᷑ ſpes ille etiã i loco ummu
do vb m vetre muris ibi eſt coepꝰ xp̃i: et hec
Poſicõ videt᷑ eſſe tho.et pe.Sʒ certe pie aureſ
abhoere Hᷓ audire.tñ intelligẽdum e ſzm Ppoi
ctos· ꝙ aĩal beutũ ſacram̃taliter coepꝰ xp̃i nõ
mãducat qe nõ e natũ vti eo vt ſacramto.Flij
dixerũt ꝙ; eoepꝰ xpᷣi nullo mõ dñdit in vetrez
muris qe xp̃ᷣs n ẽ ſub illo ſacramto niſi eatenꝰ
ꝗqᷓtenꝰ eſt cedĩabile ad vſum humanũ.ſ. ad mã
ducacõʒ· ſʒ ſicut et ꝙ;cito mus rodit ita et tãci
to inhabile facit et ſacramtũ ee deſmit et cce
pus xp̃i eſſe deſinit et hec opinio cõior eſt et
certe honeſtioe et rẽõnabilioe ſzjm boñ.
Eauit videre de tercõ. ſ. de frequẽtacõe
huiꝰ ſacramti. et circa hoc querũt' plura
Vtꝝ liceat ho ſacraſſtũ quotidie ſuſcipe PE
circa vſum hꝰ ſagramti duo poſſunt cõſmerari
vnũ ex pte ip̃iꝰ ſacrt̃i cuius vtꝰ eſt hoĩbꝰ ſalu⸗
taris: ideo vtile ẽ ip̃m quotidie ſuſcipe vt eiꝰ
fructũ hõ quotidie pcipiat. ſicut em plꝰ peo⸗
deſt baptiſmꝰ flamĩs cu baptiſmo flumĩſqꝙ; ſo
lus · ſic plꝰ ꝓdeſt mãducacõ ſpũalis cũ ſacra

mental ꝙ qñ eſt ſola Iuelt etiã vis ißi ſacra
mætal mãducacõi ꝗᷓ in bñ diſpoĩto mãducaci

on efficit ſpuale. Vn ambꝰ.li. ð ſacra:ſi quo

ciẽſcũqʒ ſumit ſanguis xpᷣi in remiſſionẽ pee⸗

catoꝝ ſumit᷑ debeo ſemꝑ accipe · qͥ ſp pecco
debeo ſp accipe medicinã de vle di · ij. quoci⸗
enſcũq; · aliq tñ exponũt ibi ſemp accipe peo
accipe quolibet anno·. ꝓFlid pᷣ̃t cõſiderari ex
Vte ſumetis in quo requirit vt cũ magna de⸗
uocõe et reuerecia adò hoc ſacrametũ accedat
St iõ ſiqs ſe quotidie ꝓatũ inuemat laudabi⸗
le eſt vt quoudie ſumat. Vn cũ augꝰ.dixiſſz ĩ
li. de verbis dñi:iſte panis quotidanꝰ eſt ac⸗
cipe qð tibi ꝓſit quoeidie· ſubdit. ſic vine vt
merearis quotidie accipe de ↄſe · di. ij. nõ iſte
Sʒ qe multocies in pluribꝰ hõibꝰ hmor deuo
cõis impedimta occureũt ꝗpter indiſpoſicõez
coepis vel aĩe· nõ eſt vtile oĩbꝰ ad hoc ſacra⸗
mentũ quotidie accedere.ſʒ quocieſcumq; ſe
bõ mmuenerit ad illõ p̃paratũ.· Yñ li.de eccle⸗
ſiaſticis dogmatibꝰ.dicit augꝰ.quotidie eu⸗
chariſtie vmuione ſumere nõ laudo nec vitu⸗
perooĩbꝰ tñ dnicis cõicandũ hoetoe ſi tame
mẽs nõ ſit in affectu peccãdi. de conſe.di.ij·
quotidie maioæe efficaciam recipit hõ in vna
miſſa vel mãducacõe cũ bona p̃paracõe ꝙᷓ in
multis ſi ſe nõ p̃paret diligeter h̊ boñ. G. 2
ad reuereciã ſacram̃ti ptineat ꝙ hbõ aliqñ ab
ſtineat ab eo E&Ꝙ reuerecia hꝰ ſacrameti hʒ ti⸗
moæee amoei ↄuctũ Vn timoe reuerecie a do⸗
ctoeibꝰ dicit' timoe filiał.ex amoee aũt puo⸗
cat' deſideriũ ſumẽdĩ. ex timoee vo ſurgit huĩ
litas refugiedi iõ vcrũqʒ ptinet ad reuereciaʒ
huiꝰ ſacramtiſ.ꝙ quotidie ſuma᷑.et ꝙ aliqñ

abſtineat Vn ait augꝰ dicit aliqs nõ quoti⸗

die euchariſtiã afſumendã. lwꝰ aſſerit quoti⸗
die ſumẽdã. faciat ql ibz qd Im fidẽ ſuam pie

credit eſſe faciendũ⸗ Neqʒ em inter ſe liaigaue

rũt zacheꝰ et ceturio· cũ alter gaudẽs recepit

Dumęalter Oixerit:dñe nõ ſum dignꝰ vt intreſ

ſub teckłu men: ambo ſaluatoee honoeificãtes
licet nõ vno mõ de cõſe. di:ij· quotidie· Dicet
em augꝰ:amoeæ tn et ſpes ad quã ſcriptura noſ

ſemp inducit pfert timoei· VYn etiã cũ petrus

dixiſz exi a me dñe qe peccatoe ſum.HBeſpõdit

iheſus noli timere. Piꝗs igit expimentaliter
cognoſcat ꝙ ex frequeti ſumpcõe hauꝰ ſacra⸗
mẽeti fernoe caritas in eo auget'. et reuerẽcia

ad ſacramtũ nõ minuit frequeter cõicare de⸗
bʒ ſi aũt ſenciat ꝓ multã frequetacõzʒ reuereci
am ad ſacramtũ mmui et feruoẽ nõ multũ au
geri interdu abſtinere dz vt poſtea cũ maioei
reuereécia et deuocõe acgedat. Sen Fideles
pPoſſint ſiue debeãt plurtes ĩ ãno dĩcare.x ſe
cundũ diuerſum ſtatũ eccleſie-de ho diuerſa
ſtatuta fuerũt.ã ĩ eccleſia peimitia qñ deuo
cõ magis vigebat ſidei xpiane ſtatutũ fuit vt
fideles quotidie cõicarent vt patet actu. inj.
et habet de Oſe · di · ij · p decretũ anacleti pa⸗
pe pacta·poſtea vo diminuto fidei feruoee fa
bianus papa indulſit vt ſi nõ frequeciꝰ ſaltez
ter ĩ anno dĩicarent om̃es· ſ.in paſca.pente.et
natali dñi: Sother etiã papa dicit. in cena do
mini eſſe cõicãdũ.vt habet de dſe. di . ij. in ce
na:ſed illud eſt ↄſilium. Doſtea vero peopter
iniquitatis abundanciam refrigeſcente cari⸗
tate multoeum ſtatuit jnnocencius tercius.

—

vt ſaltẽ ſemel in armo.ſ.in paſca fideles cõi⸗

cent: cõſuluit vero in li.de eccleſiaſticis do⸗
gmatibꝰ oĩbus dominicis eſſe vmunicandum
Vti poſſit hõ pluri eſ in die cõicare H ꝙnñ
ar.de conſe.di · ij· ſufficit· qꝛ em dñs dicit/pa
ne no·quoti ·da no·ho.nõ pluries ĩ die eſt cõi
candũ.vt ſaltẽ ꝓ hoc ꝙ aliqs ſemel in die cõi
cet repntet veritas paſſoms xp̃i.¶ Vta lice
at ceſſare oĩno a cõione bp circa G eſt duptex
modꝰ dicendi. vnꝰ e ꝙ hoc ſacram̃tũ nõ eſt ð
neceſſhtate ſalutis qᷓntũ de ſua inſtitucõe H ſi

eſt vel hoc eſt ex aſſumpto officõ qð · ſ. qᷓs ne⸗
ceſſario tene exeq vt pᷣſbiter peochialis vel
madato eccleſie ſuꝑpaddito. ſ.vt fideles ↄĩ

cent ſemel in anno. ſ. in paſca:ey · de pe · et re·
ems -Vñn ſiqs tuc negligit nõ eſt ſne ↄtẽptu
et ideo peceat moetaliter qnimo talis catho⸗
licꝰ reputari n dʒ ar.de cõſe.di.ij:ſeculares·
qdð intelligitc ſi omittit ex ↄteptu et poſt mõi⸗
cõnẽ vt patz ibide.c.ſe:et ſimiiter in piculo
moetis de ole. di. ij. pſbiter. Bõ aũt qᷓre ̊ ec⸗

cleſia inſtituit eſt qe B̊ ſacram̃tũ eſt ſalubee et

multi negligebãt ſuã ſalutẽ· t zm hHüc modũ
dic edi illò Io.vj.niſi mã.car.fi.ho.et bi. eiꝰ
ſamn. n ha.vi in vo.mtelligit de mãducacõne
Pũuũᷣali q̃ ẽ ꝓfidẽ et caritate ſine q̃ nłᷣ lꝰ adultꝰ
ſaluat.et Gᷓ etiã eſt m ꝓuulo aliquo mõ qntũ
ad incospacõz et Be opi:bon.Fliꝰ modꝰ di⸗
cẽdi eſt ꝙ cũ ſit duplex modꝰ ſumẽdi hoc ſac
mentũ. ſ.ſpualis et ſacramtalis. oms tenent
ſalte ſpualiter mãducare qe eſt xpCᷣo mcoæpa
ri vt dictu e ſupea.mãducacõ aũt ſpnalis mim⸗
cludit votũ ſiue deſideriũ peipiendi ſacrame⸗
tũ vt dictũ eſt ſupea:·et iõ ſine voro pgcipiedi
hoc ſacram̃tũ nõ pt hõi eſſe ſa I2 Eruſtra autẽ
eſſet votũ miſi impleret? qñ opoztunitas adel
ſet᷑. et iõ tenet ho hoc ſacramtũ ſumere nõ tã
tũ ex ſtatuto eccleſie ſed etiã ex mandato dñii
o: j:niſi ma: car. fi:ho. æc. et t. xxvj. hꝰ fa
cite in meã ↄomemoꝛacõzg. Sx ſtatuto aũt eccle
ſie ſunt tpa determiata exequedi xp̃i pᷣceptuz
ot hec ẽ opio tho.i Vtiꝝ hoc ſacramtũ debe⸗
at in vtraq; ſpẽ Pelrte dari ℳ& populꝰ hoc
ſacramtum recipit ad efficaciã que e eque in
altera ſpẽ ſicut i vtraq;: eo ꝙ totꝰ xpᷣs eſt ſub
vtraq; · et hoc volũt boñ·:et ricG.et iõ ſufficit
ꝙ; der ſibi in altera ſpe tm ꝓpter piculũ erꝛo⸗
ris qe fozte nõ crederet aliqui ſimplices totũ
xpᷣm recipe m altera ſpẽ ſi eis dare in vtraq;
ſicut patet de eo cui exiuit ſanguis de hoſtia
qe nõ credebat ꝙ ſanguis ibi eſ;. Da etia po
pulo in ſpẽ panis et ñn vini ꝗꝓpter piculũ effu⸗
ſioms irade K ſignãduz vero ſufficit popu
lo ꝙ ↄficiat ſub vtraq; ſpe in eiꝰ pnñcia. a⸗

ioeibꝰ tñ de qᷓbꝰ nõ timeret᷑ picłm effuſioni/
nec eraoꝛis poſſet ſub vtraqʒ ſpẽ dari vt dicit

R——*

rich;.( Nota tñ ſ̊m bon.iiij· ſen· di · xiij · q; v⸗
ta vtraq; ſpes ſit de integritate ſaẽmecł· ꝙ hꝰ
ſacramtũu ẽ eqᷓ efficax ĩ altera ſpe ſiẽ ĩ vtraqʒ
Doſtea ſup literã dicit ꝙ ĩe credit ꝙ ſanguiſ
addit ad efficaciã aliquo mõ. Dict eciã mno.

ꝓꝙ ipᷣe nõ repeobat ↄſuetudinẽ ciſtercienſiũ et

quozũdã alion qui poſt ſumpcõʒ coæpis et ſã
guinis dimittut ibi aliquiò de ſangne vt infã

da vmũ purũ et poſtea cẽicantes aliõd inde

poſſint ſumere. ego aũt puto ꝙ nõ ſit facienõ
qe vinũ additũ ſm aliquos ad miꝰ illiꝰ ſpeci
ei Otinuitate ſoluerʒ et ſic xpᷣi Zgs deſmerz
ibi eſſe vt habitũ ẽ ſi upea. e obiciat otra p
dicta illõ jo:vj. miſi mã:car · fi ·ꝛc· dicedum ꝙ;
ſub vtraqʒ ſpe coeꝛpꝰ mãducat' et ſanguis bi⸗
bit in re licet nõ in ſigno exp̃ſſo. Vk dicendu
ꝙ illud intelligit de mãducacõne ſpuali. Si
dicat' etiã ꝙ in ecc leſia grecoꝝ inſututa per

paulũ tradi ſub vtraq; ſpẽ dicendũ ꝙ licz il

li bñ faciant· latini tñ meliꝰ faciũt rõe ſupiꝰ
dicta. Vtn hoſtia intincta in ſangne debe⸗
at populo dari & ꝙ nõ. de cõ · di · ij· cũ omne
cuiꝰ rõez tãgit hu·li.ij · de ſacra·. ꝓte · vnj. c ·
inj · qe inq̃t dns traditoei ſuo bucellã intinctã
ad notãdu eũ ded⸗habz Oſuetudo vt coꝛpus
xpᷣi fideles intnctũ nõ accipiãt · MHõ tñ eſt in⸗

telligedũ q xp̃s illam bucetlã in ſanguine in

tinxerit ĩ vino lactucaꝝ agreſtiũ cu qiubus
edebatur agnꝰ ſcm legem.
quit vrdere de qrto · ¶. qnibꝰ dari debe
at coepꝰ xp̃i· et quibꝰ nõ debet dan · Cir

ca qð qᷓrunt' plura · ſ. VYtn pᷣſ biter peccʒz q ſciẽ

ter dat coæpꝰ xp̃i exñti in mostali peccato px
aut talis nõ petit euchariſliã ſibi dari et tunc
pᷣſ biter peccat in dando · Fut petit et tůc aut
iuũ peccatũ moetale ẽ maĩfeſtu aue occultũ:ſi
manffeſtũ tũc pᷣſbiter dãdo ſibi peccaret· qa
otra ip̃ᷣm exceptiõz legitimã hʒ quã ſibi publi
ce obicere pᷣt. Scecipio aũt hic maĩfeſtũ nõ ꝓ
eo qð ꝓbari p̃t qd ꝗq;e magis maĩfeſtabile di
cũ ꝙᷓ maifeſtu · Vnde ſi ſacerdos ſcirʒ pꝛochia
num fſuñũ eſſe in crimie qð łegitime poſtz vtra e
um ꝓbare ita ꝙ ilð crimè neſcirẽt niſi duo ł
tres teſtes ꝓꝑ quos G; ꝓbaret · nõ ꝓpter H dz il⸗
li euchariſttã negare in publico petẽti qe iam

infereet ſibi pena an crimis ꝓbacõez qð fieri

nõ debz · x·qiij·eoꝝ quiſed accipio hic ma
nifeſtũ ꝓ notoꝛio.quid aũt dicat' notoꝛiũ.di

ctũ eſt ſupea. Si aũt peccatũ ſuũ eſt occultum
aut petit in occulto et tũc ſacerdos ſipi dãdo

peccaret · qe hʒ otra eũ legitimã excepcõzʒ quã
ſibi in occulto obicere rc et ip̃z debz monere
ne petat in publico vt habet de dle · di · ij · ne
ꝓJFbeat qd petit · Fut petit publice · et tũc ſa
cerdòos debʒ ſibi dare· q ↄtra eũ nõ habʒz legi
timã excepcõz quã ei in publico obicere poſſit

—

e de offi:iu.oe.ſi ſacerdos.G̊ ric;. Et hoc in

telligo ven efle qñ ille qᷓ petit eſt pᷣſbiteri ſub

dieꝰ lecꝰ credo eſſe ſi ſit exneꝰ qꝛ ↄtra talẽ le⸗

riſtia de cꝰ oſcta mehil Itat. ¶ Vtrun ſacer
dos peccz dãdo ſacram̃tũ hyſtrionibꝰ X ſo⸗
lucõ huiꝰ q̃ſtiõis q̃ſi ex ſolucõe pᷣcedẽtis maĩ
feſta eſt. tales em ducũt illicitã vitã · vñ de ta
libꝰ dicit de cõſe · di . ij. ꝓdilectõe · puto nec
mateſtati diume nec enãgelice diſciplme con
gruere · vt pudoe et honoe eccleſie tã turpi et
infam ↄtagione fedet.vñ nec talibꝰ nec cui
cũqʒ; infami notoeio maifeſte dãda e euchari
ſtia· ſecumdũ etiam gło· ibidem. ſi tamẽ vt di⸗
citur ibidem in ſequenti.c. tales reuertantur

gitime excipe p̃t ꝙ ei dare nõ debeat · de dſe ·
di. ij . tribꝰ vbi p̃cipi ꝙ er̃neo nõ det eucha

ad onm eis cõio b reconciliacõ non negatur
Nõ eſt ten ̊ ſic itelligedũ ꝙ ſtatiʒ debeat eis
dari euchariſtia qe ꝗꝓpter renereciã ſarr. et vt
ꝓbect eoꝝ duerſio eſſe nõẽ ficta ñ debz eis da
ri vſqʒ poſt pactã pmiam niſi aliqs articulus
neceſſitatis vlł pietatis aliqñ aliter fieri ſuað
ret/ Sed noͤne e peiꝰ ſumere coepꝰ xp̃i ꝙ; in
famari a ſacerdote negãdo euchariſtiã ꝙp
Licz ſit peiꝰ pctoei peccare moætaliter ſumdo
coepꝰ xp̃ᷣi ꝙᷓ infamari tñ ſacerdoti miſtrãti co⸗
pꝰ xp̃i peiꝰ e peccare moetaliter mnfamãdo in
luſte peccatoze occultum ꝙ; ꝙ ille moetaliter
pecczʒ qe nullꝰ dʒ eccatu omittere vt alm li⸗
beret a petõ VYñ augꝰ in li.qſtionũ · ſup geñ.
piculoſiſſime admittit G ↄpeſacõ vt nos faci
amꝰ aliqd mali ne aliꝰ gramnꝰ malu ↄmittat.
peccatoe tñ occultꝰ pociꝰ dzʒ eligere infama⸗
ri ꝙ indigne d meſaz xpᷣi accedere. B tho· 4
Nuquio meliꝰ eſſz dare talibꝰ hoſtiã nõ oſe
tã & nõ. nã hoſtia ñ ↄſecrata nulle mõ dz
dari loco ↄſecrate qe ſacerdos hoc facies q̃n
tũ eſt in ſe facit ydolatrare illos qᷓ credũt eſſe
HPoſtiã ↄſecratã ſine alios pntes ſiue etiã ipᷣm
ſumetem.qęe vt ait angꝰ. et hetur de ↄſe· di . ij
acceſſerũt: nemo carne xp̃i mãducat niſi peiuſ
adoꝛet · Vñ mno· terciꝰ. ex.de cele.miſ.c. de
Hoie licʒ i8 qᷓ ꝓ ſui cmis ↄſcia reputat ſe moi
Snũ peccaret Suiter ſi ſe ingereret guiꝰ tñ vi⸗
det᷑ offedere ꝗᷓ fraudulẽter p̃ſumpſñit id imła
re . ꝓrſus quide falſa remedia ſunt abicienda
que ſunt veris piculis gramoea. J4 Vtꝛza coe⸗
Pus xpᷣi dãdũ ſit ſuſpectis de crimie ſicut
Dicit glo · ſup llð · c. xxxi).qi.dixit dñs. tri

ꝓlex è ſuſpicõ.ſ temeraria ꝓbahił et violeta

Temeraria ſuſpicõ è qñ ex ireõnabili cã Oſur⸗
Sit. cumſmodi eſt illa qᷓ ↄficta è rumoeibꝰ in⸗
terdictoꝝ hoim et abſtractoꝝ · x.q.iij. m cũ
ctis: et ꝓ tali ſuſpicõe nõ dʒ ſacerdos dimit⸗
tere dare euchariſtiã ſuſpecto.zobabilis eſt
que ↄſurgi ex ꝓbabilibꝰ ſignis et ꝓpter hanc
ſuſpicõz nõ debz etiã ſacerdos dimutgre eu⸗
chariſtiam dare:vñ.ij.q:i deus.mala audita
nullũ meueãt nec paſſim dctã abſqʒ certa pꝛo
bacõe qſ credat· ſ añ audita diligeter inq⸗
rat nec pcipitãter qs àliq̃d agat: et infra.nul
lu añ verã iuſtãq; ꝓbacõz indicare et dãnare
debemꝰ. Fioleta ẽ que ſ urgit ex pſumpcõibꝰ
violetis· vt ſi mueniat' ſuſpectꝰ cum ſaſpecta
nuoꝰ cũ nuda ſolꝰ cũ ſola in eode lecto loco
et tpe ſuſpectis et otra ſuſpectos tales mudicã
du e ſicut mdicare de facto.Vñ ſicut publice
crimmoſo ſacerdos ñ dʒ dare euchariſtiaʒ. ita
nec ſuſpecto de crimĩe mõ iſto. Icdm em iura
qᷓtuoe mõis uicit hõ de crimie.ſ. vł iurc.ſ.
inſtrimetis vł a teſtiꝰ vł facti euidecia. ex.
de co: cle· et mu.tua et.ij.q.i.ſeelꝰ.q lotha
riꝰ. Kut iuris interp̃tacõe· vt qñ aliqs ſepe ci⸗
tat et monet nec ſe purgat nec oparet. iij. q.
ix · decernimꝰ.vbi ſic dicit' maĩfeſtũ eſt ↄfite
ri ð crimie eù qᷓ̃ indulto et tociẽs delegato ma
dicõ purgãdi ſe occaſione nõ vtit. Fut violé
ta ſupicõe.xxxij.q.i.die dñs.et ̊¶ notatur.ij
qi.c. nj. in glo· Vti coepꝰ xpᷣi danduz ſit
ſuſpectis de crimĩe ad eoꝛ maĩteſtacõzʒ vide

em̃ ꝙ ſic legit᷑ em̃:ij.q· i.ſepe dtĩgit vt in mo
naſterijs monachoꝝ furta ppetretur iocirco
ſtatumꝰ vt qñ fratres de tal ibꝰ ſe purgare de
bet miſſa celebeet ab abbate vel aliquo ex p
ſentibꝰ frebꝰ et ſic expleta miſſa om̃es dicent
in hec vba.coepꝰ omi ſit tibi ad ꝓbacõʒ h ð
cretu illò eſt abeogatũ ꝓꝑ ↄtrana docum̃ta ro
manoꝝ põtificũ dicit em ſtephanꝰ papꝑa ferei
candẽtis vł aque feruetis examiacoe ↄfeſſiõzʒ
a quolibzʒ:ſacri canones nõ Oocedũt ſpõtanea
em ↄfeſſione vel teſtia appeobacõne publica
delicta omiſſa ſunt noſtro regimmi indicare
occulta vero et incognita illi ſunt reliqueda
qu ſolꝰ nouit coeda filioꝝ hoĩm.ij.q.v.con

ſuluiſti · et ide dicit ex de purga:ca· ex tuaꝛ

In oibꝰ em talibꝰ eſſe videt' dei tẽptacõ vñ ſi
ne pctõ fieri nõ poſ;. Et guiꝰ peccatuʒ eſſe vi⸗
det ſi ĩ hoc ſacramto qð ẽ inſtitutũ in remedi
um ſalutis aliqs inquireret iudicium moꝛtis.
. Vtnꝝ coepꝰ xp̃i ſit dãdũ ſuſpẽdendis ꝓ ſuis
aleficijs * lamor ſi peniteãt et pure ↄfiteã
tur vb cupiàt ↄfiteri nõ eſt in fine negãda eu
chariſtia nec ſepultura et miſſa ꝓ eis pᷣt cele⸗
beari et oblacõ offerai. xxiij. q vlti. c. vlui.et
die l. penitetes. Vnõ xiij:q.ij. dicit viati cum
oĩbꝰ digne ꝓenitetibꝰ in moꝛte poſitis nõ eſt
negãdũ nec etiã his qᷓ in patibuł ꝓ ſuis ſcele
ribꝰ ſuſpendut. Sʒ Otra· ij.q.ij.ſiqs epzʒ. dicũ
qꝙ; his ꝗq defecerũt in accuſacõe clericoꝝ non
eſt dada euchariſtia in fine H dictũ e aò
tereoet. vł loqtur nõ digne peitentibꝰ. alia

vero: c. v: j/loquũtur de die ne penitetibus. G

jo·q τOιJedno hahetes vſum rõis debeãt he ſa
cramtũ pcipe & aliq;ᷓ dicutur nõ habere vſuz
rõis dupliciter vno mõ qe hñt debile vſum rõ

nis ſcut dicit nõ vides qꝗᷓ male videt et qe ta
les pnt ali;ᷓ deuocõz; huiꝰ ſacram̃ti ocipe nõ

eſt eis h ſac ramtũ denegãdũ. Flio mõ qe vſu
raccis totaliter caret · et ho p̃t eſſe dup?. aut eĩ
nuꝙ habuerut vſum rõis ſz a natiuitate ſic p⸗
mãalerut et talibꝰ ñ eſt q̊ ſacramtũ exhibeduz

ge nullo mõ p̈ceſſit m eis huius ſacr̃i deuocõ

aut nõ caruerũt ſp vſu rõis et tũc ſi peiꝰ qñ e⸗
rãt ſue metis ↄpotes aꝑparuit in eis hꝰ ſacra

menti deuocõ &z eis in articło moetis ſacra

mentũ exhiberi niſi foete timea piculũ vomi
tus vł expuicois vł alteriꝰ irreuerecie. Vñ di

cit.xxvj·q: vj⸗ĩs ꝗͥ: Is ꝗ infirmitate pnĩaz pe⸗

tit ſi du að eu ſacerdos iuitatꝰ veit oppᷣſſus ĩ
firmitate obmutuit vł in freneſim ouerſus fu
erit dent teſti moniũ q̃ audierũt et accipiat pe
nitẽciã·: i:abſolucõne ſzm glo.cuiꝰ fozma ha
bet er de ſen. ex.a nobis.et ſi ↄtinuo creditᷣ
moꝛiturꝰ recõciliet pꝑ manꝰ impoſicõʒ et ĩfũ⸗
dat' oei eins euchariſtia de ho vide infr a tra⸗
ctatu de pnia·Vta areepticijs qᷓ energumiĩ

dicun debeat dari coæpꝰ xpiet vide' ꝙ ñ qꝛ
etiã tabes arcent' ab inſpectõe hniꝰ ſacri ſzm

dyo· li.eccleſiaſtice ger̃᷑. dyo.loqᷣtur ibi
de energumis nõdũ baptiſatis m quibꝰ.ſ.nõ
du eſt vis demonis extincta qᷓ viget ĩ eis per
oꝛiginale peccatũ ſed de baptiſatis qᷓ coepali
ter vexãtur a ſpiritibꝰ mmundis e eadez racõ
ſicut de alijs amentibus. Vnde caſſianꝰ dicit

ðG
7

eis qᷓ ab inmudis vexãtut ſpiritibꝰ ↄmuĩone⸗
ſacramti ſctãz nuꝙ a ſenioatbꝰ noſtris memmi
mꝰ mteroicta⸗B tho⸗ /Muq& pueris d; dari
5& eadè e rõ de pueris receter natis: er de a⸗
mentibꝰ qᷓ nuꝙ; habuerũt vſuzʒ rõis vn talibꝰ
nõ ſũut ſac miſteria dãda· licz qdaʒ greci Otra⸗
riũ faciãt. ꝓpter hoc ꝙ dyoꝰ.ij.c. eccleſiaſti⸗
ce gerarchie dicit baptiſatis ee ſacrã ↄĩonem
dandã nõ itelligetes qðò dyoꝰ loqt de bapti⸗
ſmo adðultoꝝ · NHec tñ aliqð; detrimétum vite
eterne paciũt ꝓpter hoc qð dñs dict niſi mã.
car. fi· ho-et bi:eiꝰ ſan.æc·qe ſicut auguꝰ.ſcri
bit boifacõ.tũc vnuſquiſqʒ; fidelis copis et
ſangnis pticeps fit ſpirtualiter qñ ĩ bapti ſmo
mebeũ coepꝑpis xpi efficit᷑. ſʒ qn pneri ĩicipiunt
aliquẽ rõis vſum hẽe vt poſſint ↄcipe deuocõ
nez hꝰ ſacmeti tũc pᷣt eis hoc ſacramtuũ ↄfere
vñ ſi puer eſt in etate apta ad onudicãduz et

reueredu coepꝰ xpib ꝓpe etatẽ adultã· Lãno.
x · vb·xij.tũc ſt apparet in eo ſigna diſcreticõis

et reuereétiept ſumere alias nõ hec tho.
Equic videre de qnto · ſide vſu xpi. ho e
de vlſu huiꝰ ſacrameti quo xp̃s vſus e hꝰ
aeram̃to in peima ſui imſtitucõne ſt circa hꝰ
querũc plura. ſ. Vt xps ſumpſerit cozpus et
ſangumẽ ſun He tenet cõiter ꝙ ſic. hoc eniz
expſſe dicut ſancti:vn ſuꝑ i? ruth.nj.cuq; co

medit et bibit cũ copis et ſanguis ſui ſacme

tũ diſcipulis tradid Vn q apoſtoli cõicaue

rũt carnè et ſangume et ipe pticipauit cũ eis
vn et ãtiqui metrice dixerũt·. PBex ſeòz in cena

turba cinctꝰ dusdena.Se tenet ĩ maibꝰ ſe ci

bat ille cibꝰ. 45 aut ſumpſit vt ↄſequeretur
alique effectũ h vt alijs ſumedi pᷣberet exem
plu.pñ criſoꝰ.pꝛiꝰ bibit ne alij potũ ſaguĩis
abhoereret⸗Qu em dicit euã gelio ꝙ xp̃s ac⸗
ceꝑit panę et calice: ñ e intelligedũ ꝙ tm ac⸗
cepit in manibꝰ vt quida dicũt ſꝭ eo mõ acce⸗
pit ꝗq alif accipieò dedit· vñ dir? iſcipuł ac
cipite et vmedite· et iten· accipite et bibite ĩ
telligeduz eſt ꝙ ipe accipies comedit et bibit
licet em ĩ maoucacõe copali opoæteat differ
re eſſencialiter maducãtem et illò q mãaduca
à nõ tñ i ſacramtali qe ſicut ihi e cibꝰ ſpũab pꝓ
acens.ſ.ſpe mediãte ſic p accũs c& mduca
dz differee eſſencialiter a mãducãte-ſic id qe
P ſe mouet opoetʒ eſſencialiter differee a mo
uete vt coꝛpꝰ ab ala.ñ tñ illõ q p accñns mo⸗
net vt aĩaz a ſe.¶ Vcꝝ xp̃ᷣs ſumpſerit ſpuali⸗

ter H circa hoc e duplex mõꝰ dicedi . vnd eſt

ꝙ ñ q vbi e ſpualis mãducacõ ibi eſt vnio w⸗
bi aut ẽ vnio ibi e diuerſitas:cũ ergo xpᷣs nõ
differat a ſe n comedit ſpnaliteret B modꝰ e
ſm bon:et pe.Eliꝰ modꝰ dicẽdi e ꝙ ſic· ſcut
em dicetur infra effectꝰ huiꝰ ſacrameti eé nõ
tm augmetuz ſpualis ꝑre· ſ etiã qdaz actuak⸗
refectio dulcedis ſpualis:licꝭ aut nõ uerit c
ſto gra augmetata ex huiꝰ ſacramti ſuſcepece

habuit tñ qndã dulcedinẽe ſpuale ĩ noua eiug

iſtitucõe.vn luc.xxi:deſiderio deſideraui hᷣ
paſca mã .vo.qð euſebiꝰ expoĩt de ſacrameto
hoc q difeipulis tradebat et 16 ſpualiter mã
ducauit · mãoucauit etiã ſacr̃aliter inqntu coꝛ⸗

. 7

p ᷣuum ſub ſacro ſampſit·et ſaerm ĩtellexie
qᷣ diſpoſuit.aliter tñ ꝙ; ceteri ſpualiter et ſac

mẽtaliter ſumãt qui augmetu gre ſuſcipiut er

ad veritatiſ ꝓcepeõz ſignis ſacramcalibꝰ egetc
et H modꝰ dicedi e ſzm thot xpᷣs coepꝰ
ſuun dederit inde He hylariꝰ di᷑ ſuꝑp t. ꝙ nõ
et ↄuenies qᷣde fniſſz ↄſiderata malicia iude⸗
Sed qe xpᷣs debuit nobis eſſe exeplu inſticie ñᷣ
Dueniebat eiꝰ magiſterio vt udã occultũ pec
catoæe ſine accuſacõe et euideti ꝓbacõe ſepa
ret ab alion cõione ne daret platis exeplum
ſimilia faciedi et ipᷣe iudas exa ſpatꝰ ex ho ſu
meret occaſionẽ peccãdi:Et iõ dicendu ẽ ꝙ c
ſtus inde ſicut et alijs diſcipulis dedit coæ⸗
pꝓus ſuũ et ſanguine vt dicit dyoꝰ.li.de eccle
ſiaſtica gerar. et alanꝰ ſup jo.habe ec.ĩj.q: i·
xps ·et · xxvij.q: v:aduerſitas tτι xp̃s8 coe⸗
pꝰ ſun iude deder᷑ cũ bucellã intinctã ei po⸗
rexit. ꝙ nõ ſ̊ ſimptice panẽ· vt em dicit au
guꝰ ſuꝑ jo·dns peiꝰ diſtnibuerat oĩbꝰ diſci⸗
puł coꝛpꝰ ſun vbi et ipᷣe iudaſ erat ſicut lucaſ
nareat: et poſtea ꝓ bucellã intictazg atqʒ poe⸗
rectã ꝓditoee ſuũ exp̃ſſit: ſigna'᷑ aut vt auguꝰ

dicit ibi ꝓꝑ pams intinctione fictõ iude vt em

inficiãtur fila tingut. vb foete ſignat dulce
do dwine boitatis: qe ex intinctõne ſapidioe
reddit panis q bonũ ꝓprer ſun ingratitudiez
fẽtm e ei malu.qe introinit in eum ſathanas.
De impeb imeto euchariſtie a⸗ xvin⸗
Olſtea oſiderãdũ e &̊ his ꝗqᷓ hbnt impedi⸗
re vł retrahbere a ſumpcõe enuchariſtie
Et peimo de his qᷓ hñt impedire apter

idigtatẽ vt ſut pctã· ſcdᷣo de his qᷓ ꝗpter fedi⸗

tate vt poliucõ nocturna b alie pollucõs · ter
cõ de his q ꝗꝓpter ſtatuti ↄgruitate vt cibꝰ vł
potꝰ pᷣaſſumptꝰ.irca peimũ qrunt? plura.ſ.
ctn pétõe hñs oſcienciã pcti moztal ſumat
coepꝰ xp̃i danabiliter H ꝙ ſic et hoc pter
indigmtate q e ĩ ip̃o pꝑ ↄpacoz tã ad ſacrame⸗
tũ exteriꝰ qð e ſetin ꝙ; ad re otet interiꝰ ꝗᷓ eſt
ſanctꝰ ſctõꝝ ꝙᷓ etiã ad rẽ ſignificatã tmn qᷓ eſt
ſanctas cui obice ponit vn.i. coz. j. ꝗq man-
et bi · indi. iu · ſibi ma: et bi.i.denas õi · Qui
tñ diltinguũt ꝙ pcti moetab ↄſcia oſurgt in a
liquo aut ex certitud ĩiæſufficienti vt qę ſcit ſe
foenicatũ:aut ꝓpabili vt qe moæoſe delecta⸗

tus eſt et timet fuiſſe mostale ↄſenſuʒut le⸗

ni vt hõ ſcrupuloſus ꝗ timet de leui delecta⸗
cõn ne fuerit moztalis. in pemo caũ peccat
moetaliter et ſibr in ſeo ſ nõ ĩ tercõ· Ram in
peimo dtenite in ſco diſcrimi ſe expoñt: in ter
cõ nõ et ita diſti guit peAE eſto ꝙ ſit paſca
ecũ pctõe tenet' dĩcare·videt ꝙ tuc nõ peccz
icando & talis in eo ꝙ facit iðd q8, tenetur
nõ peccat ſz qe malo mꝙ facit· Vñ in dicando

et omittedo neccat ſa tñ magis dĩcandð. qe ↄ

muicare in peccato e malũ de ſe ſ̊ omittere O
mũicacõʒ fit malũ ex pᷣcepto eccleſie:vñ poci
us debzʒ excõicacõz eccleſie ſuſtinere ꝙ; in pec
cato cõicare:nec tñ pplexꝰ eſt qe pᷣt penicere
Hec pe: Quo peccato pa ccat ſumens coepꝰ
eſti cum conſciencia peccati mozcalis æ& pec
eato omiſſionis et negligencie dum ſcilicz ſe
aD tantum hoſpitem ſuſcipiendum peeparare

p ſui examiacõz omittit et negt: gt et eciã pec
cato ↄtemptꝰ et iereuerecie duz ſ. onm ſuu in
tam fetidũ hPoſpiciu introòuct.et grazʒ ſibi ab
eo oblatã in ſacro reſpuit.ac ꝓ h̊ qntũ eſt ſe
ipi dno Ootuweliã facit.G̊ bon. Vtννa iquiſ
exns ĩ petõ moetali oſcietiã tñ eiꝰ ñ hñs ſum
o coepꝑꝰ xpᷣi moetaliter peccet.· ꝙ aliq̃s
nõ heat oↄſcietiã pcti moetalis aut h e q pa
rauit ſe et diſcuſſt pᷣparacõe ſufficieti ↄſciam
diligetiſſime examiando et peritos ↄſulendo
aut ꝙbabili oſciam ſuã ꝓbabiliter examinan
do et ↄfitedo· aut negligeti· In peimo caũ nõ
peccat ſz remiſſione peccaton etiã ſiqᷓ latẽt ac
cipit et meret. In ſeòo ſimiliter ñ peccat moe⸗
taliter. In tercõ aut peccat moetaliter et ðme
ret' maxie ſi negligecia ſit magna. G pe·et cõ
unenit cũ ko Ko⸗e] Sz obicit qe cũ nemo ſit cer
tg an ſit ĩ peccato moetali aut nõ· ſi moetali⸗
ter peccat ꝗᷓ acceòt ql ibzʒ qᷓ accedit diſcrimini
ſe exponit & ꝙ nõ requirit᷑ ad cauedũ picu
lũ diſcrimis certitndo ↄſcie.ſʒ ꝓbabilis cõie
cture q p̃t hri ſim bern.p q̃tuoꝛ ſis·peimũ eſt
cũ q̊s deuote vbũu dei audit. ſedm cũ qs ſe ad
bene opandũ ꝓmptũ ĩuenit. terciũ cũ qs ꝗpo
ſitũ habzʒ abſtinẽdi a pctõ.q̃rtũ cũ de p̃teritis
dolet. hec pe. Vtrum qui accedit cõtritꝰ et
nõ cõfeſſus peccet & pctõe ↄtritꝰ añ ↄfeſſi⸗
one qn vult cõicare aut pᷣt hr̃e copiã ↄfeſſoeiſ
pdonei et tpᷣs ſufficies et loqlaz liberã et tũc
Peccat cõicando ſine ↄfeſſiõe qe ad ſact̃m ec⸗
cleſie reqrit recõciliacõ etiã ſim iudicium ec
cleſie· et ſic ĩtelligit hu.de ſan.vic. cũ diẽ li.
de ptãte ligãdi atzʒ ſolnẽdi. Fudacter dico ſi
añ abſolucõzʒ ſacerdotis crimioſus ad cõione
coæpis xp̃ᷣi accedat. ꝓ certo iudiciũ ſibi man⸗
ducat et bibit etã ſi eũ añ multũ peniteat eth
vehem̃ter doleat et ĩ gemiſcat. Fut ñ hʒ et tũc
aut iminet aliꝗᷓ neceſſitas celebeãdi et cõican
di vt qe timz ſcadalũ pſone ſue niſi cõicet aut
populi vł iã incepit ſacram̃ti miſteriũ vł ami
ſit loquelã et tũc nõ peccat cũ ꝓPoſitq vfiten
di qñ poterit. TFut nõ iĩminet neceſſita&ꝭᷣ et tũc
peccat. rich.pe· et ſco·. Ke pctõe peccet
vidẽdo coꝛpꝰ xp̃ᷣi H p viſum nõ attingit co
pus xpᷣi ſʒ ſolũ ſacrametũ eiꝰ qe. viſus nõ at⸗
tig aðò ſubſtãciã coepis xpᷣi ſʒ ſolũ ad ſpecies
ſacmetales vt ſupeadictũ ẽ ſi ille q maducat
nõ ſolũ ſumit ſpẽs ſacr̃ales ſʒ etiã xpᷣm q̃ ẽ ſub
eis· et ĩõ a viſione coeꝑis xp̃i nullꝰ ꝓhibet q̃
ſit ſacrm peimũ ↄſecutꝰ.ſ.baptiſmũ. Vñ ñ ba⸗
ptiſati nõ ſunt admittẽdi ad vidẽdũ coepꝰ xp̃ᷣi
vt etiã patz ꝑ dyoniſiũ·li.ecciaſtice jerar᷑. ſed
ad mãducacõz ñ ſunt admittẽedi niſi ſoli illi qꝗᷓ
nõ tm̃ ſacr̃al iter ſa etiã realiter xpᷣo ſunt diun
cti · Vtix pctõe pełczx tãgẽdo coꝛpꝰ xpᷣi He
qñ necitas vegzʒ vt qe coepa xp̃i caderzʒ ĩ lo
cũ ĩmũð niſi colligerz tũc ñ peccat alias pec
cat ꝗꝓpter ireeuereciã · ¶¶ Sʒ otra p̃dicta vider
ꝙ ſp peccat pctõe tãgẽdo et vidẽdo. qe beth⸗
ſamite videtes archã dñi ſũt interfecti· i. reg.
vj· et ſiłr o0a pcuſſus ẽ qe ip̃aʒ archã tetigt· ij
reg · v. Fd qð diceduz q id ñ fuit figura tãge

ciu et videciũ xp̃m. ſʒ bethſamite fi gurã gerüut

ſimpliciũ huiꝰ ſacmti archana videre voleciũ

—

3 4Pter timoæex frequèter peũt et moeiunt'. ee

oʒa fi gurã gerit ſacerdotũ carnaliũ ꝗᷓ in pec⸗
catis exñtes ad oficiẽdu accedũut. a aliqᷓ di
cũt ꝗilla nocte cu vxoee iacuert ralis vero
rõ qᷓre illi ſut ĩterfecti eſt qe tra mãdatũ dñi
Fecerũt qe dñs pᷣcepat· vt nullꝰ de ꝓplebe eam
detectã videret. Yn Hᷓ vt dicit glo.ꝛbi licebat

(oli põtifici. pcepat etia vt ſacerdotes eã fer⸗

ret et ĩ6 vterq; Oↄtra pᷣceptũ fecerũt et iõ ꝓpcuſ

ſi ſat. G tho.et bon.q VYtꝝ aliqᷓs ꝓiciedo co⸗

pus xp̃i in lutũ Sui peccet ꝙq;ᷓ ſumẽdo ip̃m cũ

Olcietia moztalis peccati H ꝙ ſic peimo qui

dẽé qę ille facerzʒ ex itécõne faciedi iniuriaz

ſacram̃to qò nõ intedit pctõe indigne hoc ſac

meẽètum ſuſcipies ſcòo qe hõ peccatoe capax
Scie vn magis é aptꝰ aò ſuſcipiedũ B ſacr̃m
dcq; alia cregtura irrõnal i8. vñ maxie ĩoe

dinate vteret hG̊ ſacro qᷓ ꝓiceret ipz canibꝰ vk

PBiceret ip̃m in luru ad Oculcãdum hec cho.

Eaquit' videre de ſcòo: ſ. ð his q hñt retra

pere ab B; ſacramto ꝗpter feditatẽ vt eſt
pollucõ nocturna et ſikbia. Circa qð qrũt' plu
ra. ſ. VYti pollucõ nocturna et ꝗ poll
hbæant retrabere a ſumpcõe euchaniſtie in
ſomnis n p̃t ee petm p̃t ee tñ effectꝰ pcti vł ſi
gnũ et iõ oſiderãda e cã nocturne pollucõis.

ucõnes

Scié& igit ꝙ pollucõ qnz ꝓueĩt ex pcedeti bꝰ

cogitacoibꝰ carnalibus e aut qnq; pñt eſſe
ſine peccato oĩno vt cũ qs cã lectõis ł diſpu-
tracos cogit᷑ & talibꝰ cogitare etſi ho ſit ſmne
cupia et delectacõe ñ erut cogitacõs immũ⸗
de ſed honeſte ex qbꝰ tñ pollucõ ſeqᷓ p̃t: vt pa

tet ꝑ aug: ſup geñ:ad lr̃am li.xij.ipᷣa inq̃t fa⸗
taſia qᷓ fit ĩ co gitacõibꝰ ſmocinatis cũ expᷣſ⸗
ſa fuerit ĩ viſione ſomniãtis vt inter illã et cõ
inctione coꝛꝑm n diſcernat' otinue mouet' ca

ro:et ſequit ꝙ cũ motꝰ ſequit. ͥ tñ ſine pctõ

ꝙ cũù pétõ a viglãtubꝰ dicit qo vt diceret ꝓ

cuſdubio cogitatũ e qñq; vo ſunt cogitacẽeſ
pᷣceetes cũ ↄcupĩa et delectacõe etſi aſſit cõ
ſenſus erit petiñ moetale ſmaũt vemiale.Qñqʒ
ollucõ ꝓuemt ex ſupfluitate cibi et potꝰ.et
. etiã p̃t eſſe vemale vłb mostale. qñqʒ ꝓnent
ex infirmitate nature q̃ ñ eſt pctm̃. Vnñn etiã ꝗᷓ⸗
dã vigilãdo ſine peccato fluxũ ſemĩs paciũt
qnqʒ ex ſuꝑ᷑luitate nature q etiã ẽ ſme pecca
to· ꝓuta qe ſeme qð fluit ẽ ſupfluitas ſanguĩs
m ph̊m.qnqʒ ex demonũ ilſuſiõe qᷓ fataſma⸗
ca mouere pnñᷣt ex quoꝝ appicõe pollucõ ſeqᷓ
tur · Baut qnq; ꝓuemit ex pcedẽti negligẽcia
pparacõis adò deuocõz vł oꝛëz qᷓ pt eſſe venia⸗

le petm vb moætale: qzʒ etiã ex neqcia demo⸗

nũ ipedire voleciũ a receptõe ł

99 eea⸗S i
2¾

S6* Pclucé nocturna ꝓueiat ex aliqᷓ p̃de

cãrũ qᷓ ſut cũ moætali pctõ ꝓ certo ł ꝓbabili

ter timet eſſe · Diceduz eſt ꝙ iĩpedit neceſſario

ſumpcõzʒ huiꝰ ſacmęti· qe liczʒ ip̃a ſm ſe ñ poſ⸗

ſit elſennoetale pétim· hʒ tñ moetale Eetñ- ane

xũ rõe ſue cãe· Si vo ꝓueiat ex cã qᷓ ſit tm̃ pet

catuʒ veniale non impedit neceſſario ita ſcili
cet ꝙ homo ſamedo ſit reus coæpis et ſangui⸗

nis dñi. impedit tñ de cõgruo ꝗꝓpter duo quo
rù vnũ ſemꝑ accidit. ſ. feditas coæpalis cuzʒ qᷓ

ter reuereciã ſacramti ñ decet accedere ad

e

.

altare. Vñ et voletes tãgere aliqð ſacmentu

manꝰ lauãt niſi foete talis inmũdicia ſit ꝓpe

tua vel diuturna vt eſt lepea vel fluxꝰ ſãgui⸗

nis vel aliqᷓd alind: Secudũñ eſt enagacõ me⸗

tis qᷓ ſequitur pollueoz nockurnã p̃cipue quã

do cũ turpi cogitacõe vᷣł imaginacõe vtigit·
De pollucõe vo qᷓ ꝓuenit ex crapula veniali
diſti giut decreto qe aut ſentit ĩ ſomnis ima

ginacõ turpis et ſic imped: de ogruo tã a ſũ⸗

pcõne huiꝰ ſacram̃ti ꝙᷓ a fectõne · Jut ñ ſen
tit' et ſic nõ impedit a ſumpcõe huiꝰ ſacramẽ
ti mpedt tñ de ogruo a ↄfectione · Si vo pol
lucõ ꝓueniat ex cã q̃ ſit ſine peccato vt ex na
ture ſnpfluitate vł infirmitate nõ eſt timeda
qꝛ vt dicit greg hãc aĩmꝰ neſciẽs ptuliſſe ma
gis dolendꝰ eſt ꝙ feciſſevñ a neutro imped
Et ide dicenð ẽ qñ pollucõ ꝓuenit ex cogita
cõne q̃ fuit oĩno ſme peccato· Dollucõ vo q̃ᷓ
ꝓuenit ex dyabolica illuſiõe et ſi ſine pecea⸗
to ſit impedit tñ de ↄgruo vñ yſidoeꝰ.q̃ſquiſ
nocturna illuſione polluit' licet eẽ memoeiã
turpiu cogitacõnũ ſe putatinquãtũ tñ vt hie
temptaret' culpe ſue attribnat ſuãq; mmudi
ciã ſtatimfletibus tergat· SRi eñ enidenter ap

pareat ꝙ dyabolꝰ conat' auferee fructuʒ eu⸗
charilſlie pt mũicare ſi nõ dedt cãm pollueõ

ni ſed magis cãm ↄtrariã et B ſepe accidit in
feſtis qñ eſt cõicandũ·vt legit in collacõibꝰ
ſemf

qꝙ; ab eo nulla ꝓceſſerat cã decrenerunt 4p=

ter B nullo mõ a cõione ceſſaret ita ceſſauit il

luſio demonũ. Intelligenð tñ ꝙ impedimẽtũ
q ex perarietate ꝓuenit polſtponi debet ap

ter aliquã neceſſitate:pꝓuta vt greg. dit et ha

bet' di · vj· teſtimcũ foeſan aliqñ dies feſtus
exigit in quo p̃ᷣlatꝰ celebeare Ooſueuit ant ex⸗
Hibere miſteniũ eo ꝙ ali p̃ſbiter deeſt et
neceſſitas cogit et ille modꝰ dicedi oſonat v
bis greg· et ꝓſ:que haben di. vj. teſt m. et.c
non eſt pctm. Si ergo qrat vtꝝ ſpꝑ qñ qᷓs pol
luit ceſſare debeat· Dicenð ꝙſi ſeneiat mna
cõnem illã inclinaſſe multũ aĩazʒ ↄſulendũ eſ⸗
ſet ei ꝙ faceret ſacramto reuereciã ſr aut ma⸗
gis erpeditã naturã ſenciat et vlteriꝰ denocõ

vel ſo Snniragrr aliud ο multũ recõpenſet

ad ſumedu trahat·tuc arbitroæ ip̃z ſine remo⸗

ſu ↄſcie accedere poſſe·hec bon·Ite m tho.
in qrto ſuo pollutꝰ tali pollucõe q̃ nõ impe⸗

dit necefſario· deberet celebeare ꝓ alio qꝗ in
peccate moetali eſſ ne celebeãdo moetaliter
Perearer: c] Vra pollues que in ſomno mmciꝰ?
pit et i vigilia deſmit peccatũ ſit m tho·
pollucõ ꝗqntũ ad meritũ vł demerituz magis
mdicat m peĩcipiũ ꝙᷓᷓ ſm finez qe coꝛpalis

motus nõ ptinz ad meritũ vł demeritũu niſi ſe

cundum ꝙ a volũtate cauſatur exquo autem

ille motꝰ eſt excitatꝰ in dozæmiedo nõ ſobiacz

vlteriꝰ volũtati vigilantis · Nec reputat e⸗
uigi laſſe doꝛ mes quouſq; recupauerit vbum
aut vſum pᷣt tam dtingere ꝙ i ipa euigilacõe

eccatũ cnat᷑.ſ.ſi pollucõ placeat ꝓpter de⸗

ectacõzʒ qᷓ qdem oplacecia ſi ſi ex ſureepcõe
erit veniał · aũt cũ ↄſenſu deliberatiuo et

Ptru⸗ cũ quidã frater pollucõnem pat ere ?/
ehis qn erat cõicandũ · ſenioꝛes Perte

III 5 „vn

cipiꝑ cu appetitu futuri ẽ mbetab.ella en 3
placẽcia ñ facit p̃teritã pollncõz eſſe pctin qꝛ

n èé eiꝰ cã ſʒ ipᷣa ĩ ſe e pftmſi ant placeat pt eᷣ

nature exoneracõ ñ eſt pctmm qVen pollucõ
Dingabł deat retrabere a ſumpc&ρ euchariſtie
MÆο coitꝰ diugab ſi ſit ſne pctõ vt ſi fiat cã ꝙ
lis generãde vk debiti redoẽedi ñ alia roõe re⸗
trahbht ab q̊ fſaẽmento ꝙᷓᷓ pollucõ nocturna que
accidt ſine pctõ· ſ.ꝗꝓpter imundiciã coꝑis et
diſtractõz metis. rõe cuiꝰ dit hieroꝰ ſup M.
et Hetur·xxnjiq:iiij:ſciatis ſi panes ꝗpõis ab
his q vxoees tetigerãt ↄmedi ñ poterãt qᷓnto⸗
magis paĩs qᷓ de eelo deſcedit nõ p̃t ab his q̃ͥ
Oiugal ibꝰ paulo añ adheſerũt amplexibꝰ vr
olari ñ qe nupeias ↄdenemꝰ ſʒ qe eo tpe quo
carnes agni paſcal mãducaturi ſumꝰ a carna
libꝰ opibꝰ vacae demꝰ ſʒ qe G; ſm ogruitate
ñ m neceſſitatẽ ẽ itelligenð · iõ dit gg et hẽ
tureq: bir cũ ꝓa ꝙ tał e ſuo iudico reliqñ
Dus: Si ant voluptas dñet' ĩ ope carnis vt i⸗
bidẽ gg· ſaubt tuc ꝓhiberi dz ne accedat adò
H ſacrm niſi peiꝰ fuerit lotꝰ aqᷓ.ſ. pemtẽecie
liq tñ diſtinguũt ꝙ voluptas pᷣt dñari duj
aut ita ꝙ moneat ad ognoſceò ꝓpter foeni

cacõz; vitãdã et ſic dz abſtineè ð ↄogruo:aut .

ter expledã libidinè et ſic abſtinere dz ncẽto
qñ ognoſcit vxoeẽ vt meretries ·xxxiij:q:iiij.
vir cũ ꝗꝓpa ĩ tex:et glo·Ite nota ꝙ ð. cõ èieij⸗
et oĩs Bo· d̊e q ꝗᷓ vult ↄomũuicare dʒ abſtinere
ab vxoee ꝗa tribꝰ autiiij/aut. v. diebꝰ et i⸗
tellige ſjm jo. ꝙ dz abſtinere q̃ntũ ẽ in ſe et ñ
dz exigere ſʒ exactꝰ tenet reddere . z illd ñ ẽ
pᷣceptu ſ̊ ↄſiliᷣ. Vcꝝ mulier meſtruata ar⸗
ceat' a pcepcẽe coepꝑis xp̃i & ꝙ nõ nec etiã
mulier ſtatim poſt ptũ qe illa immũdicia ẽ pu
re naturab ſi tñ ex reuerecia recipe nõ pᷣſumit
vl qð plꝰ e ab ingreſſu eccie abſtinere volue⸗
rit eè laudada ſi tn recepit ñ eſt iudicãda.di.
L.ceiet· c· ad eiꝰ et e? de purifi:c·i. Simili⸗
ter dici pᷣt de ila ĩ firmitate q̃ dᷣe leuiti .xv.ſe⸗
mis ne 1 Yra mmin homicidij ĩpediat
ſõnf hmoi n iduct imũdiciã corpꝑis nec

tãtaz diſtractiõz metis ſicut ſomniũ foemcaci

onis ꝗpter inteſiõz delectacõis ſi tũ ſomniuzʒ
homicidij ꝓueiat ex cã qᷓ pétm moztale ipe
dit rõe Iae cãe a ſũpcõe ſacmenti B; tho.
Squrt videre de tercõ.ſð hiſ q̃ hñt retra
Pere a ſupcõe euchariſtie ꝗpter ſtatuti o⸗
gruitatẽet cca q̊ qrunc ꝓlura ſ. ven cibꝰ vł
potꝰ pᷣ̃aſſumptꝰ ĩpediat ſũpcõz hꝰ ſacmti
ꝙ ſic ey · de cele · miſ · ex ꝑte ĩ tex/et glo· d· Et
Hho triplici rõe peimo vt augꝰ.dicit ob hono⸗
re ſacramti vt:ſ.paiꝰ ĩ os intret nõdũ infectũ
aliquo cibo ł potu·de dſe· di. ij. liqdo. ſcòo
ꝓpᷣter ſignificacõs vt.Fd ĩtelligi ꝙ xp̃ʒ qͥ ẽ
res hꝰ ſacmeti:et caritas eiꝰ peimo fudari dz
in coꝛdibꝰ nris im iꝰ &οα&t. vj peimu qrite re⸗
gnũ dei · et gter pieulũ vomitꝰ vł ebeietatis
qᷓ qñq; dtingũt qn hoĩes inoedĩiate potibꝰ ł
cibis vtũtur:ſicut apoſtolꝰ dit.i.coꝛ·xj. aliꝰ
quidẽ eſurit aliꝰ aut ebeiꝰ eſt. Exciprutur tñ ĩ
firmi qui ſtatim ſunt punicand etiã poſt ci⸗
bum ſi de eoꝝ piculo tmet' ne ſine vmumo⸗
ne decedant quia neceſſitas legez non habet

de oſe. di . ij . p biter. pſ biter infirmũ ſtati cõi
cet ne ſine cõione decedat.Caꝑituluù aũt illõ
qð het' de oſedi i.ſacra:ſacra inqᷣt altaris ñ
mſi a iemnis celebeetur pᷣter diẽ ꝗq cena dñi
celebeat uit' de oſuetudĩe aliqñ apð ali
quos ob huata aò repᷣſentacõʒ cene dñi die il
la.ſ.iouis facte:vt a nõ iemunis coepꝰ xpᷣi ſu⸗
mere ſʒ H̊ mõ ẽ abrogatũ vt em̃ dicit augꝰ.c.
pᷣdicto ꝑ vmuerſuʒ oebe mos ille huat᷑ vt · ſ.
coeꝑꝰ xpᷣi a ieiuno ſumat'. ʒ obicit ꝙ dñs ðᷣ
dit hoc ſacractu apłis pꝰ cenã.jo· xiij · H ꝙ
illa hoea ouenies fuit peime inſlttucõi vt di⸗
ctũ fuit ſupea.ſʒ ñ oueĩt nr̃o vſui qe inſtitucõ
reſpicit effectũ ſacri.ſz vſus vlterius ydonei
tatẽ ſuſcipietis vt qe hõ plenꝰ nõ eſt aptꝰ ad
pagendu ſpualia 10 hoc ſeruare ñ dʒ eccleſia
Nec e ſimile de apłis qe ip̃i ſobeie omederãt
exeẽplo xpᷣi et ↄomederãt cibũ paſcalẽ qᷓ quodã
mõ ſpuᷣalis erat qᷓntũ ad rõz ensdi: q Len
ſumpeõ aqᷓ vl alteriꝰ potꝰ vł cibi ĩ mima q̃n⸗
titate· vb ec rel iqarũ cibi ĩ oꝛe remaneciũ ĩ pe
diat H duplex e reiumũ ſ nature qð dietpei
uacõʒ cumſenqʒ; pᷣaſſumpti ꝓ moð cibi vel po
tus et tale iſeiumu requmi ad G ſacramtũ ꝗꝓp⸗
ter pdctã et iõ poſt ſumpcõʒz aqᷓ vł alteriꝰ ci⸗
bi vł potꝰ b medicie ecẽ i mima qntitate ñn liczʒ
ſumere h; ſacr̃m et ꝗᷓ Otra fecerit excõicacõni
ſubiacebt ał bñficõ erit peuãdꝰ.ar.ex de ac
cu/ſi oſtitit·et/vijqi. nmihil.vbi dicit' mchil
refert vtu aliqd hmoi nutriat pꝑ ſe ł cũ l
dũmõ ſumał ꝑ mod cibi b potꝰ.reliqe tñ cibi
remantes ĩ oee ſi caſualter degluciant' non
impediũt qe nõ traiciũtᷣ p modu cibi vł potꝰ
ſed ꝑ moð ſaliue. c eode mõ eſt de reliq̃is aq̃
et vmi qbꝰ os ablui dũmõ non traiciant in
magna qntitate ſz pmixta ſaline qd vitari nõ
pt hec tho. SIzm etiã ric B.ſi pᷣſ biter añ miſſazʒ
os ſuũ ꝗꝓpter reuerẽciã ſacri aq̃ lauet et a caũ
aliqᷓ Sutta aq illiꝰ ſtomachũ intret nõ ꝗpter
Hoc tenet miſſam dimittere celebeare.maxie
ĩ die ſoleni.qe H̊ͥ nõ videt impedire dignã p̃⸗
paracõzʒ pᷣſhiteri nec reuerenciã ſacralnetiEc
de ſimilabꝰ idẽ iudiein hẽeat'. Et eiuſde ſente⸗
cie eſt hoſti.Secꝰ eſt ſi ex ꝓpoĩto illã guttam
deglutiret ſim vtrũq eſt ar.xv.q.vj.c.i.Fli⸗
ud eſt ꝛeiuniũ eccleſie qð. ſſtatui ad carms
maceracõnẽ. et iſtud nõ impedi ꝓpter p̃dctã
qe p̃dicta ñ multũ nuttiũt ſ̊ magis ad alterã
du ſumũt. ¶¶ Vta ci bꝰ vł potꝰ paſſũptꝰ ĩ no
cte ꝓfuda impediat licz peĩcipiũ diei ſim
diuerſos diuerſimode ſumat.eccleſia tñ ſʒm
curiã romanã die mcipt a media nocte et fint

in medio noctis ſequetis er de offi. iudi. de⸗

le.ↄſuluit:et ideo ſi poſt mediã nocte aliq̃ᷓs
aliquidò ſumpſerit ꝓ modũ cibi vł potꝰ nõ pᷣt
eadem̃ die ſacramẽtum ſumare p̃t vo añ me
diã nocte · Hec refert vti pꝰ cibu ł potũ doꝛ
mjerit aut ec ſi ci bꝰ digeſtꝰ ſit qꝰ ad pᷣceptũ
refert aũt quo ad turbacẽnẽ metis quã hõies
pPaciũtur ꝗꝓpter inſoneitatẽ vł indigeſtionẽ in
quibꝰ ſumes pturbat iõ adò ſumpcõz huiꝰ ſa⸗
erameti ineptꝰ reddit qͥ tho oſt. aũt dicit ꝙ
p̃ſbiter cibo vł potu ſumpto p nimaa ſiti cele
beare poterit ſi tãto tpe dosmierit vł eciam ſi

2*

ne doemicõne qeuerit ꝙ cibꝰ digeſiꝰ eſſe xot
ſit ſed ego nõ credo ſibi qe qᷓntuncũq; doemi
eret de mane vſq; ad nonã nõ poſſ( dici ꝙ ie⸗
runꝰ eſſ· loquedo de ieiunio qð reqrit' ad hꝰ
ſacramentũ. Vtꝝ G ſacramto ſumpto liceat
ſtatim cibũ ſumere vł potũ maxia deuocõ
requirit' in ſumpcõe huiꝰ ſacram eti qe tũc p
cipit' eiꝰ ef fectꝰ hec aũt deuocõ magis impe
dit᷑ p pᷣced ecia ꝙq ꝑ ſequecia et iõ magis eſt ĩ
ſtitutũ q hoĩ es ieiunet añ ſumpcõz huiꝰ ſaẽc⸗
menti ꝙ; poſt dʒ tñ oſe aliq̃ moea inter ſumpti
onem hꝰ ſacramti et alios cibos· ſ. vſq; ad cõ

ſumpciõʒ illarũ ſpecien ſiue alteracõz ꝗpter

rene reciã etiã.qꝛ tin illa alteracõ cito fit non
opoetet ꝙ moæea ſit multũ magna. Vñ et vni⸗
uerſa oeõ acteis Sciaꝝ poſt cõionẽ dicer et
cõicantes ettã dicãt ſuas oꝛões peiuatas.Se
cundũ tñ antiquos canones ſtatutũ fuit a pa
Pa clem̃te tereõ vt habet de oſe. di. ij. tribꝰ
vᷣ. ſi igt. qſi mane dñica poꝛcõ editur ergo
rei unet vſqʒ ad ſextã qui eã ſumpſerũt.etſi ho
ra tercia vł qrta acceperũt ieiunet vſq; ad ve
ſerã antiquitꝰ em rariꝰ miſſaꝝ ſolẽmia cele
beabant' et cũ maioei pparacõne. Nũc aũt qe
frequeciꝰ opoetet ſacra miſteria celebeare ñ
Poſſet defacili ob ſzuanet iõ eſt ꝓꝑ ↄſuetudieʒ
Strarã abrogatũ h̊ tho.
WBVe efficacia euchariſtie ti. xix.

Ernde oſiderãdum eſt de efficacia ſaẽ

menti euchariſtie et permo qs ſit effe
ctꝰ huiꝰ ſacramti .ſcõðo in quibꝰ heat
effeſtũ. e/Circa peimũ ſci edum p h ſacram
tũ peimo gra ↄfert᷑. omen em effectũ quẽ fa
cit cibꝰ et potꝰ qᷓntũ ad vitã coepale.facit e⸗

ciam B; ſacram̃tũ qntã ad vitã ſpualem.jo. vj.

caro mea vere eſt cibꝰ et ſan.m. vere eſt potꝰ
vñ reſicit ſpualiter qð ſine gracia eſſe non p̃t
vñ hB; ſacramtuũ gram ofert: ofert aũt grã ſpiri
tualiter cũ pᷣtute caritatis. Vñ dam̃:Opat ipʒ
carboni carbo em nõ eſt ſimpliciter lignũ ſed
igni vnitũ ita et panis iſte nõ eſt ſimpliciter
pams ſed panis ↄiunctꝰ diuinitati · Bicut an
tem dicit greg in omełb. pent. Fmoe dei nõ é
ocioſus opat em magna ſi eſt· et ideo ꝓ h̊ ſaẽ
mẽtum qntũ eſt de ſui vtute non tm̃ habitꝰ g
cie et vᷣtutis ↄſert' ſed etiã excitat' in actu ſe⸗
cundũ illud.ij. coe.ix. caritas xp̃i veget nos
EInde eſt ꝙ ex vtute huiꝰ ſacram̃ti aĩa ſpũali⸗
ter pficit ꝓꝑ Gᷓ̊ ꝙ delecta' et quodã mẽ ineber
at a dulcedĩe bonitatis diuine ſzm illð cañ.
veOmedite amici m. et mebꝛei. cariſſimi. Scõðo
vtutes augent. ſicut p cibũ coæpalez coepus
augmètat inc dyoꝰ dicit q; euchariſlia p⸗
fectinã hʒ vtutẽ qð nõ eſſet mſi p augmẽtum
vcutũ: Tercõ pctã venialia remittũt' pꝓ qᷓ fer
uoe caritatis mmuit' ſicut p coæpale cibũ re

ſtaurat' qð quotid ie depdit. vñ ambeo.li.de

ſacranais dicit ꝙ ille pams quotidie ſumit' ĩ
remediũ quotidiane fragilitatis · Gemittunt?
nũt ꝑ q; ſacramtum nõ oĩa vei alia ſed plura ł
Paucioea ſʒm ꝙ hõ magis vł minꝰ ſe diſpomt
et caritas vigoeatur Otra illa. remittitur aũt
illò veniale 'ł illa ad cmus vel quoꝛũ remi
ſionem homo magis ſe diſpon it H boñ:et pe.

.

*

W
H

ò ẽ

ð

Quarto eciã qñqʒ remitti peccatũ moztale vt
qn ſuĩtur ab eo q eſt in peccato moetali cꝰ cõ
ſcieciã ñ hʒ et affctm.foete eiĩ pmo ñ fuit otri
t ſʒ ðᷣnote et ruereter accedñs ↄſeq̃t ꝑ B; ſaẽ
mẽtũ graʒ caritatis q̃ otricõzʒ pficit et remiſſi⸗
onẽ pcti · Quĩto hoĩ tã ſumeti ꝙᷓ etiã offerẽeti
ꝙᷓ ecẽ illis ꝓ qᷣbꝰ G̊ ſacramtuz offert ſim mod
et quantitatẽ ſue denocõnis et feruoeis pena
peccati remittit'. Sexto bõ a peccatis p̃ſerua
tum qe p ip̃m ſpũaliter ręboea ſm illud põ.
panis coꝛ ho.Ofirmat · tu qe ꝑ ipᷣm inqntum e
ſignũ quoddã paſſionis xpᷣi ꝓꝑ quã deuicti ſũt
demones impugnacõ demonũ repellitur. Vñ
criſoꝰ.dicit ſuꝑp o:vt leones flãmam ſpirãtes
ſic ab illa menſa diſcedimꝰ tereibiles effecti
in animo. De huiꝰ ſacram̃ti eſ ficacia loques
inno.et q̃ſi omes eiꝰ effectꝰ ſupeadictos bee
uiter op̃ᷣhẽdẽs dicit· euchariſtia liberat a ma
lo ↄſeruat in bono delz venialia et cauet moꝛ
talia hHuiꝰ eciam vᷣtute ſacramenti om̃es vtu⸗
tes augentur oĩm graciaꝝ fructꝰ exuberant
Impeditur aũt efficacia huiꝰ ſacramęeti aliqꝰ
mõ ꝓ venialia· Deccata em venialia duplici⸗

ter accipi poſſunt· vno mõ ꝓut ſunt pᷣteritaa

lioꝰ ꝓut ſunt actu peimo qdẽ mõ peccata vei
alia nullo mõ impediũt effectũ huiꝰ ſacram⸗
ti p̃t em̃ ↄtingere ꝙ aliquis poſt multa pecca
ta Omiſa vemalia deuote accedat ad h ſacra
mẽtum et plenarie dſequatur huiꝰ ſacramęeti
effectũ · Zecũdo aũt mõ peccata venialia nõ
ex toto impediũt huiꝰ ſacram̃ti eff ectum ſedò
in parte · dictũ eſt em̃ ꝙ effectꝰ huiꝰ ſacramẽ
ti nõ ſolũ eſt adepcõ habitualis gracie et ca⸗
ritatis ſed etiã eſt quedã refectio actualis ſpi
ritnalis dulcedinis que quidem impedit' ſi a
liquis accedat ad hoc ſacramẽtum mente di⸗
ſtracta ꝑ peccata venialia.nõ aũt tollitur au
gmentũ ſpiritualis gracie et caritatis.cũ omĩ
buꝶ pᷣdictis ouenit tho.in ſum-
gquitur videre ð ſco.ſ.in quibꝰ habeat

efficaciam ſacramẽtuz euchariſtie. St cir
æãa hoc querunt' plura· ſ. Vc habeat efficati

am m quolibet viro iuſto e ſacramẽtum nõ
habet efficaciã in aliquo niſi digne accedat
di Ine aurez al cedi qui ſe pᷣparat ſicut debet
antũ vero ſaèrametum acciꝑe ſicut alium ci
bum nõ eſt ↄgruũ nec fructuoſum erit qe in B
ſacramento elt pñs diuma maieſtas et ſumma
expeimitur caritas iõ debet recipi cũ honoee

*

et deuocõne ·. et qꝛ ſic nõ recipit tantꝰ hoſpes

in Imũdo hoſpicõ.neceſſe eſt vt hõ deo he
ſpiciũ p̃paret ꝓ.ſui diiudicacõnem et qe nul⸗
lus hoſpi ciũ hoſpiti ꝓarat niſi eũ cognoſcat
neceſſe ẽ ꝙ iſtũ cibũ ab alijs diſcernat.d Bᷓ
ergo ꝙ hoe ſacram̃tum in aliquo habeat effi
caciã opoetet peimo iſtũ cibũ ab alijs diſcer⸗
nere ꝓ fidem· ſcᷣo hoſpiciũ parare ꝑ ſiʒi ꝓba
cõnem:tercõ in hoſpicõ pato reciꝑe cũ hono
re et deunocõne peimũ et ſcᷣm hemꝰ.i.coꝛ.xj
peimum ibi non diiudicãs coepꝰ xp̃i? ſcᷣm i⸗
bi ꝓbet aũt ſe ipᷣm hõ.terciũ in zacheo.t qe
multi recipiũt hB; ſacramtum qui ſe nõ pᷣ̃parãt
debite i õ multi imbecilles et infirmi et doe:
multi · Cu erge queritur vta vir iuſtus recipi

at ſacram̃ti efficaciã. Dicendũ ꝙſi pᷣparat ſe
recipit· Flioqn ſi ex quadã coerupcõne vł &
ſtractione nõ p̃paret ſe debite aut nullazʒ aut
modicã reportat effi caciã-Licet nõ incureat
moetalem offenſione ̊ boñ.¶ VYcia H̊ ſacram
tum in aliquo peccatoee efficaciã habeat . ſ.
qui eſt in moetali peccato & nõ eſt limitan⸗
da dei largitas q̃n in hoc ſacramẽto poſſit fa⸗
cere et aliqñ faciat omĩs culpe remiſſione· ſed
ſecundũ foꝛũ ↄmune et generalem racõneʒ in
ſtitucõnis huiꝰ ſacram̃ti dicenduz eſt ꝙ illud
ſacramtum datũ eſt in cibum illis qui ſunt de
coepe criſti miſtico et om̃s tales hnt caritate
ideo effectũ habet m ſolis iuſtis.effectꝰ aũt
m uſtis eſt liberacõ a culpa veiali et pᷣſerua⸗
cõ a moetali vt ſupea patuit· hec hon epen
hoc ſacramtum ꝓſit tm ſumẽetibꝰ qꝙ nõ ſed
etiã alijs. Ham ſicut dictum eſt h̊ ſacramcum
nõ tm eſt ſacramẽtuʒ ſed etiã ſacrificiũ· inquã
tum em̃ in hoc ſacram̃to repᷣſentat paſſio xp̃i
ꝓ quam xp̃s obtulit ſe hoſtiã deo.vdt dicit᷑ ad
eph̊.v.habz rõnem ſacrificij · qʒ inquãtuʒ in B
ſacramto tradit inniſibilis gracia ſub viſibi
li ſpecie hʒ rõnem ſacram̃ti:ſic igit. G ſacra⸗
mentũ ꝓdeſt ſumetibꝰ et ꝓmodũu ſacram̃ti et
ꝓ moduz ſacrificij qe ꝓ oibus ſumetibꝰ offer
tur dici em̃ in canone miſſe quotquot ex hac
ec.vſq; Scia repleamur· ſ̊ alijs q̃ nõ ſumũt ꝓ
deſt ꝓ modũ ſacrificij inquãtum ꝓ eoꝝ ſalu⸗
te offertur. Ende et in canone miſſe dicit' me
mento· æc. vſqʒ in columitatis ſue· et vtrumq;
modũ ↄficiendi dñs exprimit Mt. xxvj qui
vobis · ſ.· ſumentibꝰ et ꝓ multis.ſ.alijs effun
dec' in remiſ.pecca:hec tho.q Vtꝝ bhoc ſac⸗
mentum haheat ſuũ effectũ m omibꝰ ꝓ qbus
offertur & ꝙ nõ. nã ſicut paſſio criſti ꝓdeſt
quidem oĩbus qᷓntũ ad ſufficiẽciam et ad re⸗

miſſionẽ culpe et adepcõz Scie et gloꝛie. ſed

effectũ nõ hʒʒ niſi in illis qui paſſioni xpᷣi diũ
gunt᷑ ꝓ fidem et caritate· ita etiã B̊; ſacramtuzʒ
qð eſt memoeiale dñice paſſionis nõ hʒ ſuũ ef
fectũ mſi in illis qui diugũtur huic ſacramẽ
to ꝓ fidẽ et caritatẽ. Vñ augꝰ.dicit adð renatũ
qus offęyrat eoꝛꝑ? criſti niſi ꝙ bis qᷓ ſune mẽ
bea xp̃i. Vñ et ĩ caʒꝑone milſſe nõ oaat' ꝓ his qᷓ
ſunt eẽ eccleſiã.Ilis tñ ꝓdeſt plꝰ vel minus
ſzm mod ũ deuocõis eoꝝ hec tho. cVtꝛ ſu
mere plures hoſtias ↄſecratas ſimul in eadez
miſſa magis ꝓſit ſumenti vel etiã ilis ꝓ qui⸗
bus ſunt oblate ꝙᷓ ſumere vnam tantu Hè ꝙ
nõ nã ſumpcõ ptinet ad rõnem ſacramti ſ̊ ob
taeõ ptinet ad racẽnem ſacrificij et ideo ex H̊
ꝙ aliquis ſumit coepus xp̃i ſemel vł pluries
nõ accreſcit alijg aliq inuamẽ. ſimiliter etiã
nec ex hoc ꝙ ſaçerdos oſecrat plures hellias
in vna miſſa multiplicat effectꝰ huiꝰ ſacram̃
ti qe nõ eſt niſi vn ſacram̃tũ nichil em̃ plꝰ e
ptutis ĩ multis hoſtijs oſecratis ꝙᷓ in vna.cũ
ſub omĩbꝰ et ſub vna nõ ſit niſi totꝰ xp̃s . Vñ
nec ſi aliquis plures hoſtias ↄſecratas ĩ vna
miſſa ſimul ſumat pcipit maioæꝛẽ effectũ ſacra
menti. In pluribꝰ vero miſſis multiplicat ſac
ficij oblacõ et iõ muluplicatur effectꝰ ſacrifi
aij. bec tho:

—

*°

incipiunt tituli quinti libei

De virtute penitecie · j·
De ſacrameto penitencie · ij ·
Ve quius ꝓenitencia debet agi · iij·
De eff ectu penitencieiiij.
De impedimentis vere penitencie. v.
e duracõne et iteracõne pemtencie. vj.
De penitencia ſera vel finali.vij.
PVe partibus penitencie in ↄmuniviij.
Wedrahepogainr
De ofeſſione quid eſt et de inſtitucione eius
et neceſſtate.x.
De tempoee confeſſionis. xj. “
De obiecto ↄfeſſoms. i. de his que debet qᷓs
confiteri· xi.
Cui eſt confitendum xiij.
Cui peel bitero eſt ↄfitendum· xiiij.
NDe ꝗbuſoam ſpealibꝰ pſonis quibꝰ debeant
conftteri xvpyp.
Cualis debet eſſe ofeſſoe et qnaliter ſe debet
Habere ad confitentem. xvj. .

De intereogacõibꝰ faciedis a ofelſoꝛe ·xvi·
AQualis debet eſſe ofeſſio·xvnij.
NDe oↄfeſſionis eff ectu. xix·
ſe ↄfeſſionis ſigilloxx.
Cuid eſt ſatiſfactioxxj.
De poſſibilitate ſatil factionis. xxij·.
Cui debet fieri ſatiſ factio.xxnij.
Der qualia opa ſatiſ factõ fieri debeat. xxinij·
De partibus latiſ factionis · xxv.
De eleymoſmaxxvj.
He ienmoxxvnj; S
De reſtitucõne in ↄmuni.xxix. SS
De reſtitucõne acquiſitoenm in ludo alearuzʒ
et taxi oeum.xxr.
De menſura ſatiſfactionis.xxxj
De canonibꝰ penitencialibus.x xij.

——

Pe sbe⸗ ſine differecijs pñie in cõi. xxxiij.
e penitencia publica· xxxiiij·.
De penitencia ſolenni. xxxv ·
De clauibus. vtrum ſint bate eccleſie et quot
ſuntc. xxxvj. èè
De effectu et vircute clauium. xxxvij.
De miniſtris clauium xxxiij. ..
de his ĩ quos clauiũ vſus exerceri p̃t· xxxix.
e indulgencijs · xl. S=è
De vnctione extrema.xlj.

*
* * .
.
K
3
ſO
–◻ 4
* . .
●○
0°

—-ñõ

=

Ce se Zeiclieu 05 Uih 76 ic. 22

1 21 5cliet ſol. 4,3 ¼ C ſe Gr.

7 2cvclen of 73 v g (e,. 807

3 2igcheα 16 11607

E A (((K(HK

.
—
44

—

—

r -

.
* 4
. . 4
.
7 . *
5 7
.⸗ . . “Rl
— —
8
H . 4 .
3 4
. .
.
1 4
. . .
ℳ .
8 .
2.
.
4
.
.
4 —
.
„ * 4
.
X. . . 8
. —–
—
. . .
4
4
.
. 2
HLSL”ZL
1
.
„ 3
. „
36
„ 2
—
7
— 7 .
rN
7
.
.
72
* — . .
. .
3 .
* — .
. . . . S. . . .
—. — . . — 8

—

en

rer es der Sg

In nomme dñi amen Ancipit ſumma de ca⸗
ſibus ad honoeẽ dei ↄpilata.p fr̃ezʒ aſtexanũ
de oedme frati minoꝝ vbi pmittunt᷑ litere
eiuſoẽ fr̃is ad dñmaohãnez gaijetanũ· ſancti
theodoei dijaconẽ cardmale et poſtea imme
diate lr̃e eiuſõ dñi: quas qñ recepit ſũmaʒ mi
ſit ad ſupeadictũ aſtexanũ?Aſte ſunt ergo
litere p̃dicti fratris·
Enerando in xpᷣo patri
et dño·domio iohbãni
gaijetão ð vebe diuĩa
Puidentia dignifſimo
ſacroſancte romãe ec⸗
clene ſancti theodoei
dijacono cardiali-fra
ter aſtexanꝰ? de aſt de
oedine frm minon eiꝰ
HByvumilis ſernꝰ reuereé⸗
tiã ſuiqʒ recõmendationẽ in dño debitã et de
uotã-Lũ iam elapſo multo tepoee benigtati
vr̃e placuerit me ad perficiedu collectõz quã
inchoauerã de caſibꝰ.veſtris literis expoeta
ri. Scce venerãde pr̃ et dñe vr̃am dignatã ex⸗

hoetatõz reuerenter ſuſcipiens et autoeitatis

vr̃e ſublimis fauoeem adeſſe mihi ꝓſpiciens⸗
collectõz eandez cũ auxilio dei ꝓut ei miſtra
re mihbi placuit et tenuitas mea ſciuit et po⸗
tuit Oſummaui Digne igit' vobis eam attri
buo et aſeribo ſimulqʒ; ipaz ꝓmdentie vr̃e cõ
mitto examiandã cozrigenda et ſupplẽdaz et
ſi vra diſcretio indicauerit in noticiazʒ alioꝛz
publicã deducẽdam Pmptus ſemp et paratꝰ
ero in oĩbus ad vr̃a beneplacita et manòata:
Valeat ſemꝑ pᷣelarttas magficẽtie vre ad dei
Ponoæè et eccleſie ſue ſancte edificatõzʒ. data
Tañ. Inno dñi leſimo:ccc · xvij“Cncipi
unt litere p̃dicti dm̃ cardĩialis ad ip̃m frẽm.

ſimo fri aſtexano de ciuitate aſtenſi oe
dinis fratz minoꝝ Hohannes miſera⸗
tione diuma ſancti cheodoei dijaconus cardi
nalis ſalutem et ſincere dilectõis affectu Ti
beũ vr̃m opꝰquippe laudabile que nobis vr̃a
ſinceritas ſtinauit leto vultu gratoq; co⸗de
recepimus cuiꝰ Opolitio a deo ſuũ ↄmendat
actozez ꝙ aliene laudis mendatõe nõ eget;
Oſteditur nãq; ſcie in eiꝰ lectõe ꝓfunditas ·
ingenij in ſui examĩatõe ſubtilitas· ac vpoꝝ
in ſni oſideratõe maturitas demõſtrat᷑ St qui
dem nõ ſme multà ip̃ius laude opuſ extollic
cõditoeis qui velut bonꝰ hõ de bono chezau

P Enerabili et religioſo viro amico cari

rno pPfert bona ad laundez dei ac vtilitatis

publice icremẽtum Dignis ergo ĩ dno laudi
bus vre laudamꝰ bonitatis multiplicis clari

tatẽ. q̃ ſic lucere nititur omibus ꝙ ſingulis ſe

exhibet ꝓfuturã · Quna Pter dil ectiom veſtre

gratian plenas referimus actiones tato co⸗

Sdis affectu quod peo vobis gratum põſſumꝰ

offerentes, valete in dño
Incipit peohemiũ p̃ᷣſentis ſume de caſ bus ⸗
. ono laboꝝ gloeioſus ẽe fructꝰ· Sap·

melioe qui ani

ij. Nullus aute laboe eſt illo laboee
ima ſaluti peoficit: Vn

et tali laboze filius dei in perſona ꝗpeia lia⸗

X.

boeauit ſecundum illud iſaie. j·. c· labozaui ſu
ſtines. quidqd em̃ in aſſumpta huĩlicate geſſit
dixit et ſuſtinuit ꝙ ſalute huani generis fecit
ſcõm illò luc.xix · Yenit filiꝰ hHomis qrere et
ſaluũ facere qð perierat Huius ergo laboeis
potiſſime głoſus e fructus q peecipue dinie
Fruitõis eé meritoeiꝰ Conſiſtit aut buiõi Labee
in facto ſancte vite et verbo ſane doctrine ſe
cundũ illud Qa. v. Qui aut fecerit et docue
rit hic magnꝰ vocabit in regno celoꝝn Æ0
aũt frater aſtexanꝰ de oedine mmo mimus

fateoe ad tale laboze me tam rõne vite ꝙ röoe

ſcientie minꝰ idoneũ eſſe . tñ cupies dſulere
penurie mee vt ſic ſaltẽ in modico pdicti fru

ctus głoſi poſſez particeps fieri· exeplo ruth

paupcule moabitis ingrediens alion agros
doctonx: ſ. magnoꝝ ſcripta ſtudedo diligeter
opoetuno tpe ꝓ plures ãnos ex pis quaſi ſpi

cas aliqua magis vtilia de om̃i materia que⸗

ſtionũ ſacre ſcripture peout deꝰ mihi dedit et
exiguitas mea valuit collecta in vmꝰ ſumme
p octo libeos diſticte beeuiãdo ſerie oedĩaui
Hoſtmodũ vo exhoetatõe venerabilis peis et
dñi ſupea memoæati et etiã pluriũ bonoꝝ fra
trũ admodũ mcitatꝰ ex ſupeadicta collectõe
illa tm̃ qᷓ ptinebant ad ↄſiliũ in foeo ↄſcie tri
buendu extraxi et ſiqua alia puta de vᷣtutibꝰ
vel alijs iĩſerui illa gra ↄtinuãde materie vel
maioeis euidentie beeuiter annotani atq; in
hunc modũ ſummã de canbus deo auxiliante
Opilaui. Dius igit lectoe ſiqua vtilia · ſiqua
landabilia.ſiqua ſibi grata in ipſa repertat.
deo largitoei bono oime
teceſſo⸗iꝰ nris doctoeibus ex quibus accepi
et p̃cipue dño p̃nomĩato coerectoei eius attri
buat. et gratias vberioees fideliter agat ·
me vero et ſi nibil aut pan decneo ibi poſui
laboeem tñ incredibilè alioꝝ picta colligen
do et ced mãdo pertuli.apud deũ intercedat ·
vt meo ſudoei viciſſitudiez ĩ celeſti patria mi
ſericosditer reddat.
Sciendũ aũt ꝙ doctoꝛes venerabiles ex quo
rum ſcriptis collectõzʒ p̃dictam aſſumpſi in ſa

.

cra ſcriptura de oedine meo fuerunt multi p̃⸗

cipue tamen iſti ˖ ſcilicet·

7 Frater alexãder de anglia qui qñ fuit oedinẽ

ngreſſus erat magiſter leges actu ſacrã ſcri
Erute pariſiꝰ ſuper oms tẽpoꝝs ſui famoſus:
rater bonauetura etiã famoſiſſimꝰ tpe ſno q́

7 fuit młto tpe mĩſter gnalis et pꝰea cardĩalis

rater guilbelmꝰ anglicus de mara:·
Erater gualterꝰ qui fuit ep̃ᷣus pictauienſis
Erater richaròus de media villa

rater al exãder ð alexãdeia ꝗᷓ fuit etiã miĩſter

mio lõbardũ et illũ peimũ ↄgnoĩo anglicum
De alio aũt oedĩe fuert duo·ſ.de oedĩe pᷣdica
toꝝ Erater thomas de aqno etiã famoſiſimꝰ
Et fr petrꝰ de taretagio qui fuit etiã papa·

—
Fliqua etiã accepi de quotlibetis mgri hein
rici de gandauo. 9
DDokctoes vero mriſcanonici ex quibꝰ? plima
ex ſampii fnerut iſti ſeeͤz;: “

m et venerabilibꝰ an

Frare iohẽes ſeotꝰ famoſiſſimꝰ et ſubti liſſimꝰ

gnalis que vt diſcernat a po alexãdeo ↄgno

-Euroskala Offset

VierFarbSelector Standard*

3 4 5 6 7 8
Copyright 4/1999 VXMaster Gmbh wWwW.yXymaster. com

2

1