Gb482_fol_2
author: Guilelmus, Arvernus

.

8

—
—l
“ð

„

ð
õl
”MD

*

õ
18

õ

=

„

4

5
.

S
8 =
— 5 õü

— ———
1 . — — — E
. . . .

õ .
ðð 1111ä)i

–
è — 2= — .
„
R

.
4
4
4

N 12 45 11898323 021

EK

—
—
—
-
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
„
SA Ae

rð

N
ser

.
„
. . . .
6 * . “ X. .
0 .
⁶ .

Indpit pma pars huie paris Builber
mi Pariſieñ.de vniuerſo.
citur ſᷣm duas intenti⸗

ones quarũ altera eſt
phyloſophia cõpleta

um ſcientiaꝝ phyloſo-
17 –Pphbicarum quẽéadmo⸗-
dũ vninerſum aggregatũ ẽ ex omnibꝰ q
ſunt. et eius totalitas nõ eſt. niſi collectio
omniũ eoꝝ. Hocautẽ manifeſtũ eſt ex p/⸗

vnũquodq; ſcibiliũ ad totum aggregatũ

Pea; ad ſcientiã aggregatã ex omnibus

ectevereq; ppyloſophanterin ilis Hon

Enimhac decauſa ſola inueſtiganda ſunt
magnalia. ac mirabilia creaioꝛis. vt co-
gnoſcanturquin

72

cantur otlus vt ipſe magni
tur et agnoſcatur eſſe deus ac diuinis ſe⸗
culoꝛumyet ſuadeatur ꝑ hoc vel ponius in

a copleia geratur animabus humanis honoꝛiſicẽ⸗
ex aggregatiõe omni/ claa cultus ipſius. Cognilio quippe ſola et

enarratio laudu atq; magnaliuũ ipiꝰ non
ei debetur nec ſola perſcit animas nr̃as.
ſed veritas atqꝗ; ſinceritas vltime venera
tionis eſt ei debitapꝛopter ſupeminentiã
gloꝛie ſue ⁊ altimdinis/æ animabus etiaʒ

poꝛtione quoniã queadmodum ſe haber noſtris debita eſt ſicut nobilis ꝑfectio ea

rum et ipᷣa etiã ẽ humane vite decoꝛ vnic⸗

ex omnibꝛ ſcibilibus. Sic ſcienciaru vna et decus eximiũ.Aliaſq; quoq; iam didi⸗

ciſti. quia ꝗ ſic ppyloſophant᷑ et animas

Hoc autè eſt vt iam dixim⸗ phyloſophia . ſuas miſerabiliter decipiunt et cõtra ipᷣaʒ
completa in totalitate ſua. Huius vero ex veram ppyloſophyam quinq; modis pec

emplum eſt ſcientia de triangulo ⁊ ſciẽtia
de circulo que partes ſunt indubitãter ge⸗
ometrie complete.quẽadmoduʒ trianggu
lus et circulus partes ſunt vniuerſi ꝑ geo
metriam men ſurabilis ſeu cognoſcibilis.
Sicnumerus et magnitudo continua ad
aggreg atũ ex ambabus ⁊ eodẽ mõ ſcien
tie de hujs ad ſcientia aggregatam ex am
babus ſe habent. Altera vero intentione
ſcientia de vniuerſo ẽ ſ. ciencia de ipſo per
modũ quo ẽvniuerſum hoc ẽ de hijs que
ſunt eiꝑ modũ iſtuʒ videlicet inqnantum
eſt vniuerſum ⁊ hoc nominabo ⁊ nume⸗
rabo et ꝓſequar inquiſitione ꝑſcrutata ꝑ
vias pꝛobationũ et declarationũ ꝑ ques
acquiret tibi certitudo eoꝝ ſi deꝰvoluerit

Mlilla ſcientia ſit pars ſecunda pᷣmi
ſapiẽtialis acdiuinalis magiſterij ꝓpter
duag uſas. 9

nõ intelligo hic niſi vniuerſitateʒ
= creatoꝛisſ ſine dicam vniuerſuʒ
ne ome ſiue mundũ ſimpliciter. hoc ẽ abi
gerereninaffonis adiectione vna eſt in
entio apud me triũ iſtoꝛu.
entia de vniuerſo p modũ iſtum eſt ſcien⸗
tia de omniſcienniaq; de mundo ſimplici
ſer ſaenri vna eſt. ⁊ eſt pars ſecũda pᷣmi
apientialis ac diuinalis magiſterij. Hoc
erN

——

. eſtSEpaonpter duas canſas quarũ allter
eſt honoꝛ et gloꝛia creatoꝛis qui ẽ finis p⸗
cipuus et vluimus totius ſapientialis di/
uinaliſq; magiſterij pꝛopter bunc finẽ em
phyloſophantes in rebus huiuſmõi ſoli

Quare ſci

cant. eimuũ quia vacuam eam faciunt et
inanem ab eo qð potiſſimũ continere de

bet videlicet gloꝛia ſeu gloꝛificationẽ crea

toꝛis. Secũdo quia ſterilem eam faciũt a
ſfructu ſuo ꝗ ẽ remuneratio felicitatis eter
ne. que in nouiſſimo expectatur. Tercio
quia defoꝛmem eam faciũt ac detruncata
Finẽ ab ea hmoi detrũcantescum pᷣcipua

eius pulchꝛitudo ac ſpecioſitas ĩ hoc fine
ↄſiſtat quemadmodum ſi pauo decande
tur cuius pulchꝛitudin imæ
cauda ↄſiſtit. Quarto ſtultam eam faciũr

inis pars maxima in

—

antu ad ſeipos dum magis ex ea ſtulti q;
vere ſapientes efficiunt᷑ ex ea quippe ſtul

re non ſapiẽter ⁊ viuũt ⁊ operant᷑. Quin
to iniurioſam ⁊ cõtumelioſam illa deo ef

ficiunt duʒ illam gloꝛie ſue inaniſſime ap⸗

plicant gloꝛificani ex illa inaniter ⁊ nõ cre
atoꝛẽ gloeificare veneratione congrus cn
piẽtes. Hmõi ergo homines nõ phyloſo

„ „

ito igitur in mis quiavniuerſũ phos verinominis. Sz ppyloſophoꝛum
5 ſimias ridiculoſiſſimas e vtiq; vere ſunt

eputate. Secũda cauſa e deſtructo erro
ris qui ſunt ci ca vniuerſuʒ ſiue de vniuer
ſo erroꝛuy inqntũ quibus declinaf a vijs
veritatis ⁊ ſemitis rectitudinis pꝑ quas ad
hunc finem ſcilicet vere ppyloſophatiõis
venitur. Sunt etiaʒ iſti erroꝛes quia eon
qʒ gloꝛie dei ↄtradicit᷑ vt vel dimidiꝰ de⸗
⁊ nõ inultimale pfecnonis pfectus putet
vel indignus omi gratiarũactione omni
q; bonoꝛifictia. vtpole qui nec aliud nec
aliter poſſit vel nüqᷓ; potuerit facere q; fa

ciat vAanigfinon curet. qd agatur in
rebus humanis vel circa eas eſſe benitis
. A8

ſe magnifice

quia eoui

GAι ααπι

Prk

DE

Z

reeP T

Pars pꝛima de vnuerſo

negauerunt. Sunt et alii erroꝛes quibus

et omnis lex contradicit et eiſdẽ ab omm
lege contra dicitur necↄtenti fnerunt. Pu
iuimodli erronei ſic imminuere gloꝛia dei

„

⁊ euacuare ſpem cultoꝝ ipᷣius quin exvm
nerſo eternitate attribuere auſi ſunt pto
bationibus ſe hoc poſſe aſtruere attenta⸗
ueruũt. Maniteſtũ igitur eſt quia erroꝛes

—

iſtos deſtruere et ptradictionibus bmõi
erroneoꝛũ reſpondere queſtioneſq; eoꝛũ

diſſoluere veritatẽq; contrariã aſtruere pᷣ

ſentis ꝓpoſiti eſt intentionis mee ac deñ

derij in hoc tractatu ſi deus voluerit.
Ni acto: vniuerſi eſt vnus rationibꝰ
ſtabiũiter et erroꝛ: manicheoꝛum ſimul de

ſtruitur.

Zco igitur quiavniuerſo ẽ vnitas
qua et ẽ et dicit᷑ vniuerſum. ⁊ aclo

ſublimis quoniã ipᷣe ẽ vnus⁊ quoniã no

eſt ei alter cõtrarius.et hic declarabo tibi
ꝑ vias ꝓbationũ nõ quemadmodũ in

me phyloſophie pᷣma pꝑte declarat᷑. Sed

Peoballonipe facullimis et pene vulgari

bus quoniã huiꝰ erroꝛis auctoꝛes ̃m vẽ

Hicẽ erroꝛ pᷣmus cuius deſtructioni inten
ic igit erroꝛ oꝛ/

toꝛes vulgares hic eſt bꝛeuis intellectus ?
auce excitationis homines ſeduxerũt.⁊

do in hoc pᷣmo capitulo.hic igit erroꝛ oꝛ/
tũ habuit a regione ꝑſidis ⁊ auctoꝛ eiꝰdi
ctus ẽ manij. Unde et ſequaces eius ma⸗

nicheos nominat gens xpᷣianoꝛũ et cepit
erroꝛ iſte fere cũ ipᷣa lege xpᷣianoꝝ. Fuitqʒ;
⁊ẽ adhuc nõ ſolũ ꝑnitioſiſſimꝰ.Sed etiã

dioaigue ꝑſequi ⁊ ectermĩare vſq;

dna maia patiſimos atʒ ꝓmptiſſimos

peſtilentiſſimus quapꝛopter ipᷣm enã gla/
hodie

nõ deſiſtit. Hoc etiò nõ min⸗ gens hebꝛe⸗

. /oꝛũ aut ſaracenoꝝ faceret.ſi apud eos in/

r d

eniret᷑. Hic ergo ſeductoꝛ et falſiloquẽs

poſuit duo ſſe ineini duos eſſe deos
⁊ nominauit aerũ deũ lucis et deũ beni

gnũ.alterũ vᷣo deũ tenebꝛarũ et deũ ma/

lignuʒ. Sic poſuit ⁊ duo vniuerſa duoq;
regna duas etigꝗ geẽtes.⁊ vocanit eas iuxta
pᷣdictas noĩalcões gentẽ luct ⁊ gnetẽ tene
bꝛau. Regnũ luct ⁊ regnũ tenebꝛaꝝ Sub
ſtancias etiã diuiſit iuta modũ iſtũ q̊s
greci vocãt eudemoneslauni vo anglos
bonos dixit a ðᷣo bono ⁊ gꝛincipe luct cre
alos eiuſq; miſtros eẽ.Quos auũt vocant
cacodemõesllatini vo angelos malos vł
dyabolos poſuit a pꝛincipe tenebꝛaruʒ et
deo maligno creatos eẽ eiuſq; eẽ miſtros

*

poſ nita⸗ grietatẽ int pꝛincipes iſtos 1bel
lũ nõ ſolũ ꝓpetuũ. Sʒ elig eternũ ⁊ inter

regna et geẽtes eoꝝ. Sut ⁊ alia delramen

ta ⁊ mir abilia earũ etia rami multi errort
iſiius às pſequi nõ eſt intetionis mee bic
Ra dices erroꝛis manicheoꝝ extirpat᷑

per rattones methaphyſicas.

¶AUNpꝛimis igit᷑ cõtra ipᷣaʒ ra dicem
ac radicale fundamentuʒ erroꝛis
iſtiꝰdiſputandũ erit Dico ergo qꝛ

queua ⁊ etemanmeceſſe habẽt ↄſequenter
onere. Utrũq; eẽ neceſſe eẽ ꝑ ſejet ꝓpter
oc ſimplex ĩ vltimate ſimplicitatis.Si eĩ
ꝗaliquo modoꝝ alterutrũ eoꝝ ect cõpoſi/

tũ eẽt ex neceſſitate partibile ⁊ ꝓpter hoe

haberet aliquo mõ ꝑtesquare neutrü eo

rũ eẽt pꝛincipiũ ſimplxr cũ vtrũq; haberet
ÿ.ri eius qui eſt benedictus deus et vomulta pꝛioꝛa ſe vlet ꝑtes ſuas ſiue cõpo
nentia ſua. oẽs ei ꝑtes ⁊ oia ↄponẽlia pꝛi

oꝛa ſunt toto ſuo qð cõponũt. Ampliꝰ

neutrũ eoꝛũ erit neceſſe eſſe per ſe ſm hoc

imo vtrũq; erit poſſibile eẽ ꝑ ſecuʒvtrũq;

ſit cauſatũ ab ipᷣis ꝑtibꝰ cõponẽtibꝰlola⸗/

litatẽ ipiusſoĩno eĩ cõ poſitũ quolibʒ mo⸗
doꝛũ cauſatũ ẽ partiũ ex ꝗbus oſiſtit tota
litas ipiuset etiã cõpoſitoꝛũ adunat ſeu
aggregatis ples illins ⁊ adducètis in tota
itatẽ ipius. Tam unte declaratũ e i pꝛima
pte pꝛme phyloſophie qꝛ om̃e hmoicau⸗
atu ẽ poſſibile eẽ per ſen ẽ recipiens eẽ ſu
pꝛa ſeqð ẽ aliud ab ipᷣo ⁊ ꝓpter hoc eſt in
eo potẽcisliter ſiue poſſibiluenquoniaʒ ẽ

ei accidenshoc ẽ adueniẽs ei ⁊ receptum

ab ipᷣo ſupꝛa tota completa eſſentia ſuam
eẽ eĩ om̃e qð dat/a cauſa hmõi ſuo cauſa
to ſepabile ẽ ab illo ſaltẽ intellectu et ome

receptũ a ſuo recipiente ⁊ generaliter om

ne eẽ cũ fuerit aliud a ſuo ente ſeparabile
ab ipᷣo eẽ mõ quo diximus. Omne aut
a quo eius eẽ ſeparabile ẽnõ habet illud

niſi poſſibiliter ſiue potencialiter ⁊ ita nõ
hʒ illud ea neceſſitaie qua aliqꝗ dicit ne⸗/
ceſſe eẽ p ſe. Manifkeſtü igit ẽ ga neu ⸗

trũ duon iſton pꝛincipioꝝ ẽ neceſſe eẽ pſe
Amp̃.ſi vtrũq; ẽ neceſſe eẽ per ſe viru⸗
q; erit ſimplexſñ vltimuate ſimplicitatisin
neutro igr aliquid erit eẽncialit᷑ qð nõ ſit
ipᷣm. Cũ igr bonitas ⁊ malicia ſint i eis el⸗
ſencialiter ex neceſſitate alten erit ſua ißa
bonitaslalten vo ſua ipᷣa malicia. Necei⸗

ſe ergo per ſe aut dicet vniuoce de ambo
pus aut equoce. ꝙ ſi vniuoce ꝗcquid ig?

erit alteri ꝑ hoc ꝙ ẽneceſſe eẽ pie ſiue per

cũ enonei iſti ponũt ouo pꝛincipia at; coe

H

ſieſien
Eophotgenn
Geller denn
eereteſetk
ltergar
Cmnaläfml
ſeeſe ſept
gleiſelſet
ſeonuneimet
ſrttiakei⸗
gurmetkt
hetermon
ſclag ſo
Puuicklene
elniunonee
pindalan
aatreboce
Mncfnarcinst
melirenn
ſtdocckeito

goe Gepi

eſenntiec⸗

ſoſcbalcha⸗
Udeenboyn
Poguepcin
Miſaconeicp
Mopnent;

2

lehnininone

M ſercins

Nbfftavicnn
Piepeſeanoe
Emtonſeunii
fuateripoſin

mtemnih
ſernnene
ktignincen
ngtſgni⸗
ſfridnenin
Mlinantalt
iticzpba
We

= =
=—

Nnchgit
Wuemninn
ninnin
etnltn
manbeenn
hin.
i
Hundamenjc
ndi n
dcopücher
nateſnpagund
mnmartäi,
eanbierpen
oeseunnun
ergees nsfo
gles t0 mit
ſibiteigeen
gad coone
ner abes⸗
Nnidtüen
iertinn
zwio! s
iadmnti iti
iucni
luimin
rinenci
inckili

ENden,
36

Fo.
ſuã eſſenciã erit ? alterilqre ſi alteri ẽ boni
tas ꝑ hoc ꝙ ẽ neceſſe eſſe ꝑ ſe erit ſimiliter
et aliter ⁊ de malicia
re neceſſe eſt.q̃re vel vtrüqʒ er
cialiter vel vtruq; malu vel vtr.
et malũ ſimul ampliꝰ ſi vniuoce

S

O

„

neceſſe eſſe ꝑ ſedeclaratum ante eſt alibi
ꝙ neceſſe eſſe ꝑ ſe nullo mo doꝛum poteſt
eſſe ↄmune imo neceſſe eſt ĩm eſſe vnuʒ
in fine vnitatè ⁊ ĩ vltimate indiunidnitatis

ꝙ non poteſt eſſe niſ vnũ numero. Nul/

modo igr̃ erunt duo illa ↄtraria vel mu
q; dicto

ne ad illa.O ſi dixerit ꝗs qꝛ equoce ðꝛ de

illis.manifeſtꝰe erroꝛ eiꝰcum non dicatur

neceſſe niſi a non ceſſando. Neceſſe em̃ p

Je veniſſima declaratione ẽꝙ nõ ceſſat eẽ

⁊⁊ hoceſt ei ꝑ ſehoc eſt nõ aliunde.hoc au
tem eſt dicere cuius eſſe ↄtinuũ ẽ non ha/
bens abſciſionem vel icoꝛruptionẽ in ſuo
eſſe. ⁊ hoc eſt ei nõ aliunde videlicet ipſa
ꝓtin nitas eſſendi ſeu pmanendi qᷓntũ ad

ad neceſſitatẽ igit᷑ nõ ðꝛ neceſſe ꝑ ſe de eis

equoce.Sʒ neq; q;tuʒ ad id ꝙ eſt ꝑſe.Si
eĩ ꝓꝑſe ſentit ĩ negationẽ ſola vt eius inten
tio ſit hec.ſcilicet non aliunde. Manite
ſtũ eſt ꝙ negatlio iſta vna intentione dici

tur de ambobꝰ.Si vo intẽtio eieſt firmi

las querendi ſiquemadmodũ cadere vide
tur ĩ ratione ſubſtacie vel iuxta modũ illũ
Dico qꝛ nec ſic ðꝛ ð eis niſi vniuoce.vtrũq;
eĩ ẽ vna intẽtione firmũ ĩ ſuo eſſecum neu
lrum ſit pendens ab alio neq; dillabens.

aut diſſluens ĩ coꝛruptionẽ ſiue in nõ eſſe/

ipᷣm vero eſſe cum de vtroq; dicat᷑ eſſenci
aliter tmnon recipit ĩtellectꝰ ꝙ ð eis dica
tur equoce nec ẽ poſſibile ĩtellectui huma
no qᷓntumcunq; ꝓteruo et diſcolo cõtin⸗

gere vel ſommiare ibi equocationẽ niſi foꝛ

taſſis hic delirare vol uerit. Qõ de altero
ſfic dicit᷑ vt ſignificet bonitate vt de altero

ſimiliter vt ſignificet maliciã qſi ens et bo

nũ pᷣmũ ↄuertat᷑ vno mõ.ſiłr ens ⁊ malũ
pmũu puertant᷑ altero mõ. Patefacia aũt

tibi pᷣcedẽtes ꝓbationes anteq; incipiam

deſtruere ho ⸗/ Manifeſtũ eĩ ꝑ ſe quia
geguid ineſt ſocrati ꝑ hoc ꝙ ẽ ho ineſt er
cuilibet alij indiuiduoꝝ eiuſdeʒ ſpecieiq/
re quicqꝗd ineſt pᷣncipio malo ꝑ hoc qð eſt
neceſſe eẽ ꝑ ſe ineſt.et pꝛincipio bono per
hoc ipᷣm. Si neceſſe eſſe ꝑ ſe cõiter et vni⸗
uoce ð ð ambobꝰ vt ho ð ſocrate ⁊ aliis
ĩdiuiduis eiuſdẽ ſpeciei q̃re ſi alteꝝ ẽ ma⸗
lũ ꝑ hoc ꝙ ẽ neceſſe eſſe ꝑ ſe erit ⁊ teliquũ

malũ peandẽe cquſam. Silr vonuz qjre

eodẽ modo ſe habe⸗
vtrua; erit bonũ eẽn
uq; bonnz

aliqs bonitas malicia. Ampli⸗
nifeſtü ꝑ ſe ẽ ꝙ vtrũq; ↄmunicat rõe ſub-

785

vtrũq; erit etbonũ ⁊ maluʒ. Qt ſi neceſle

eſſe ꝑ ſe ſingulare ẽſen ꝓpꝛiuũ idiuidua

leſaccidit jdè et ꝑx eandẽ via quẽadmoduz
ſi dicat᷑ qꝛ albũ ꝑ hoc qð ẽ ſocrates eſt hö

erxit ⁊ medicꝰpꝑ eandẽ cauſaʒ hõ Jaʒ ergo
patefeci tibi certitudinẽ ꝓbationũ iſtarn.
EErroꝛ manicheoꝛũ alia via deſtruit ſi
ens de dnobꝰpꝛincipijs que ponunt dicz
N Euertar igr nũc iuxta pmiſſuʒ ad
deſtruenda iſta vaniſſima falſita⸗
tẽ q erroneꝰ iſte deliratens vvtro
um pꝛincipioꝛum dici equiuoce ⁊
altera intetione ipᷣam entitatem nihil ali/
ud eſſe q; ißfambonitateʒ. Altera vo ipᷣaʒ
entitatẽ nihil aliud eë niſi ipßam maliciaʒ.

Dico igit qꝛ cum ipᷣe ponat bonitatem et

malicia ptrarias vo ↄtrarietate neceſſe eſt
vt ponat eis genꝰ ↄmune.QOõ ſi ipᷣm ens
no e eis ↄmune ꝙ ĩidubitãter ẽ oim mu⸗
niſſimũ multofoꝛtiꝰ nihil aliud erit eis ne
ceſſe Amp̃.cũ ↄtraria circa idẽ habeat
naturalit᷑ ⁊ ee et fieri. Si veri nois ↄtraria
ſunt bonitas ⁊ malicia et erũt ⁊ fiẽt ex ne
ceſſitate circa idẽ ſubiectũ. Idem inqᷓ; vet
genere vt albũ ⁊ nigrũ circa ſupficiẽ et ſa
nũ et egrũ circa coꝛpꝰ animaÄl vel circa idẽ
ſpecie ⁊ eadẽ ſanũ et egrũ circa eundẽ ho⸗
minẽèex neceſſitate ergo cõmunicat genus
Ampliꝰ.ma

ſtãcie ꝓvt ſubſtacia generali itẽtiõe accipi
turvt dicat ð̊ om̃i eo ꝙ ꝓpᷣa firmitate ſic
ſtatvt nõ idigeat fulcimeto aut ſuſtẽtatio
ne ſubiectop modu qͥ accidẽs ðᷣꝛ idigere
ſubiecto. Mi ſi rationẽ ſubſtacie cõmuni⸗
catergo ⁊ ißam ſubſtanciã ⁊ nomen eius
Amp. ſcoõm hoc nullꝰ ſermo erit alijs
hominlbus cu hmõi erroneis cũ ip̃i alijs
rationibꝰ ⁊ intẽtionibꝛẽs ſermones ac
cipiat q; alij homies. Si em̃ equiuoce vti
mur vl potiꝰ abutũtur hoc noie ens equi
uocabut eodẽ erroꝛe⁊ alia qᷓre imponent
eis magnificatões ⁊ intẽtiones quas nec
recipit nec capit ĩtellectus hominui alioꝛũ.
Ampliꝰ. no effugiut quin ↄtrariũ ⁊ co⸗
trarietas ↄmuniter dicatur de vtroq; eoꝝ

H nec declinge poſſunt in contrariuz ſub
entecu entiũ quodda ſit alij contrariuʒ et

quodda nulli Contrarion vo nulluʒ ẽnõ
ens ⁊ nullu non enti ↄtrariu. Cu igr ↄmu
mier dicat de hijs cotrariens vo iupi⸗
ſit ad id qð ẽ coniranũ manifeſtũ ẽ quod
ens ↄmuniter dicet de illis. Amß vnn
H j

ſomfſea l

Pars pꝛima de vniuerſo

yneceſſitate cõmuniter dicit de illis alio⸗

e
quin non vere dicerent᷑ duo.nec eſſent ni
ſi vtrũq; eẽt vnũ.,ÿ Amp.iq ẽ ratio vel in
tentio vnius.niſi in ſe indiuiſum⁊ ab hs
diuiſum diuiſione que ei congruit. Ne⸗/
mo autẽ dubitat quin hec ralio vterq; co⸗
neniapamplius nec duo pᷣncipia nec duo
dij vel eent vel dici poſſent niñ pᷣncipiuð⁊
des vniuoce de hüs diceretur quẽadmo/
dũ nec duo canes ve dicũtur animal greſ
ſibile terreſtre ⁊ piſcis. Noĩe em̃ ſemel po
ſitus.hoc ẽ vna poſitiõe nõ poteſt vti hu⸗
man intellectus equoce eo ꝙ nõ contin
gat acta ſimul intelligere diuerſa.falſo au
tẽ dicitur iſta duo animalia ſunt duo ca⸗
nes Sic et falſiſſime aſſerunt vel duo eſſe
vncipia vel duos deos. Si deꝰ ⁊ pncipiũ
egquoce dicũtur de ipis. Ampᷣ.quomõ
oia alia vniuoce dicerẽtur de eis. Si ens
7 neceſſe eẽ ꝑ ſe equiuoce ſolũmõ diceren
tur de eis. Rex ei vniuoce ðᷣꝛ de ambobꝰ.
Similiter ⁊ pᷣnceps ſimiliter et regnũ pᷣn/
cipatus de regnis eoꝝn ⁊ pᷣncipatibus. Si
militer 7 gens de gente luminis ⁊ de gẽte
tenebꝛaru. Similuer z angelꝰ? de angelis
bonis ⁊ angelis malis. Eodem mõ ⁊ ſub
ſtacia de ſubſtãcijs bonis⁊ ſubſtacus ma
lis neceſſe igitur ẽ vt et illa ſupꝛema om̃ia

vigdelʒ deꝰ doni illius ⁊ neceſſe eẽ ꝑ ſe di/

cant᷑ de eis vniuoceꝙ ſi emanifeſtu eſt ti
biqꝛ impoſſibile eſt quicqd eos poſuiſſe
ſuperi diximꝰ cũ neceſſe eſſe ꝑ ſe nõ diui
ditur vllo modoꝛum nec ſi commune ali⸗
gquo genere ↄmunitatis multitudini que
ſic multa eſſencialiter id ẽ q ſi hoc et hoc.
Almp̃.eſſe in ſe aut pure bonũ aut pu
re maluũ aut neutn. ita vt om̃ino ſit imune
a bonitate et malicia cum ei ſit impartibi
le ꝑ oẽm modũ et ſimplex in vltimate ſim
plicitatònõ potet eẽ mixtũ ex bono ⁊ ma
lo cum omne mixtũ potẽcialiter ſic ↄpoſi/
tũ ex eis ex quibꝰmixtũ ẽ.quẽadmodũ oyx/
imel ⁊ ex melle ⁊ aceto/cũ etiã om̃e mixiũ
poſteriꝰ ſit aruralller rrog eoꝛũ 4 gbꝰ⸗
mixtum ẽ. Reſtat igivt neceſſe eẽ ꝑ ſe ſi
vnũ triuʒ modoꝝ qs dixi tibi vicʒ vt ſit 2
pure bonũwel pure malũ vel ſeoꝛſuʒ om̃i

no a bonitate malicia.ꝭ ſi fuerit pure

bonũ neutrũ igr duoꝝ pᷣncipioꝝ dictoꝛuʒ
erit pure malũ vel eẽncialiter etiã malũ cu

vtriuſqʒ eẽ ſit pure bonũp eandẽ viã ma⸗
nifeſtũ ẽ qꝛ ſi fuerit pure maluʒ neceſſe eſt
neutu dictoꝝ ouoꝝ pᷣncipioꝝ erit pure bo
nu cu ei vtrũq; eoꝝ ſit ĩ ſeipo ⁊ eẽncialiter

neceſſe eẽ ꝑ ſe erit vtrũq; ex neceſſitate pn

re malũ cum ipᷣm neceſſe eẽ in ſeipᷣo ſu pu
re malũ. Sivo neceſie eẽ ꝑ ſeẽ ſeoꝛſum in

ſeipola bonitate et malicia erit ex necefſi/

tate vtrunq; toto ſuo eſſe ſeoꝛſum a boni
tate et malicia cuʒ neceſſe eſſe per ſe ſu to⸗

tũ eſſe vtriuſq; ißoꝛ. Amplius.cuvtru
qʒ ipᷣoꝝ ſimpirxr ſic in vltimate ſumplicitat:
el nõ habẽs nullo modoꝝ partẽ et partẽ.
maniſeſtũ ẽ q: neutrũ ipoꝝ habet aliquid
eẽenciale pᷣter ipᷣm eẽſt ꝙ e? quo eſt. qre cũ
cõicent vniuoceipᷣm neceſſe eſſe ꝑ ſe nibil

habet alten eſſenciale qð nõ habeat et re
liquũ.Si ergo bonitas ẽ eſſencialis alteri
erit eſſencialis ex neceſſitate ambobꝰ ⁊ð

malicia ſimiliter ſe habet erunt igr ambo
ex neceſſitate eſſencialiter bona et eſſenci

aliter mala. Impoſſibile igi ẽ vt alterũ ſit
eſſencialiter bonum alteꝝ eſſencialit᷑ ma⸗
lum. Amßp.manifeſtu ẽ eẽno bʒ cõ
trariũ aut oppoſitum niſi non eẽ vł aliqd
eoꝝ ꝗᷓ ad nõ eẽ dicãt ꝙ potiꝰẽ mediumin
ter eẽ ⁊ nõ Semm Hieſte ↄtrariũ q̃lia ſunt
moꝛi deficere coꝛru
vnumqðqʒ; via eſt ad nõ eẽ ⁊ mediuʒ per
q venit᷑ ad illud. Ja autẽ didiciſti qa di⸗
gnus ẽ noĩe ↄtrarij extremum q; aliqð ex
medijs et qꝛ vera cõtrarietas no ẽ niſi in⸗

ter extrema ſcum cõtrarietas veriſſima ra

none et deputata diffini noe ſit differelia
cõpleta 1 ꝓpt hocmarima. Manikfe⸗
ſtu ergo ibip hoc qꝛeſſe plenum ala;ꝑ
fectum nõ hʒ contrarium veri.nois acſa⸗

tionis niſi no eẽ ↄpletum. hocẽ cum quo

nihil oĩno e de ipᷣo eẽ. Sed qꝛ ergo iſta vt
pᷣncipium bonon cũ ſit ens pfectum in vl
timirate pfectionis in ſe ⁊ im ſenõ bʒ co/⸗
trariũ niſi nõ ens pᷣuatũ in vltimitate pꝛi⸗
uationis ab ipo eſſe. Intelligo autem ſie

puatũ cui oĩno nihil relictũ ſit de ipo eſſe
media eĩ q̃ poſtea nõ ſic pᷣuata ſr opleta

ſcʒ pᷣuatõe ipius eẽ neq; diminuta opleta
diminutõe eiuſdẽ ↄpleta ei diminutõ oſu

maia oↄſumptio ẽ. Manitfeſtũ igr ẽ ꝙ pꝛin
eb

s tenebꝛarũ ſᷣm deliramẽtum errone⸗

4 —

oꝛũ iſtoꝝn ẽ vere ⁊ oino nõ ens bocẽ nibil

pꝛſus habens ipius eſſe cu ipſi ponat ißʒ

ↄtrarium eiꝗq eſt ⁊ ſm eos ſic in cõpleme⸗

oet vltimitate differencie ad ipum elſe ſi
ue ad ipᷣm ens. QOðõ ſi dixit q non eouſq;

diſtat ab ipo eẽ videlicet ↄpieta differelia
ſeu marxima ſed appꝛopinqt ei erit ergo ſi

cut mediũ ad illud. Quare enit vel deſtci⸗
ens vel moꝛiens vl coꝛruptionem loſti

pi 2 fimilia quoꝛum

re

lunnunnin
olun aumne

Pöunner

urli

banuft
abintltzsar

lrta
uireen
Nhigedid
Hninuneo
ir üaſi⸗
lunngät
lſttignen
1ddi
rkntgnun
rtännn
Enibonins
neonghne
unallreen

apeludni

ls ſntvn

enuigigg

Nnle gönöben
ltsieſnnn
mae dar
nantthiihe⸗
en tigs
dici Ni
ſemii
rin inan
WcöE
nu diinnchn

Fo.

nens vel aliqð hmõi

nifeſtũ eſt qꝛ nec deus nec pᷣncipiũ nec pn
ceps vllo modoꝛũ nominãdus ẽcuʒ eius

—

eẽ adeo debile ⁊ infirmũ ſit.vt ad omino
eẽ feſtinet vtpote in eiuſdem via poſium
Deſtruciio erroꝛis manicheoꝝ ſi mali
pꝛincipi tenebꝛarũ ponatur occidere.

Am quia patefactum ẽ tibi ꝙ ma
licia non poteſt eſſencialis eſſe ei

ponunt pꝛincipium maloꝝ eregione ⁊ cõ

trarium pꝛincipio Ponarvi necs habẽt
nere ipᷣum neceſſe eſſe ꝑ ſe. Nunc vero
eclarabo tibi quia malicia non poteſt ei
eſſe aduenticia vel accidentalis.Dico ig·
qnia ſi malicia aduenticia eſt ei erit ei vet

a ſe vel ab alio.OQ⁊ ſi fuerit ei a ſe.videlicʒ
acꝗſita ei per ſe erit hoc ex neceſſitatevno
modoꝛũ quos dica videlicet vel naturali/
ter erit nata in eo quẽadmodum putredo

⁊ alie quedã paſſiones in quibuſdam na
turaliter naſcũt᷑ aut erit ei ex opatiõe ſua

qua fuit agens in ſeipᷣm vlł in aliud vł erxit

fuerit in eo nata naturaliter cũ in ſue
non ſit ipᷣm niſi bonũet eius enutas non

ſit niſi bonitas erit ex neceſſitate ex bono
in eo malum et ex bonitate malicia ⁊ hoc
naturaliter ac ꝑ ſe.cum non aliunde vide
licet ꝑ aliud malicia ei aduenerit. Am
plius. ſcõm hoc ipᷣm genuit maliciã in ſe/
ipᷣoſqre de bono ⁊ de bonitate ſua genu/
it in ſe maliciã et hoc ꝑ ſe. Maniſeſtũ aũt
eſt quia ex neutro contrarioꝝ naturalitac
ſe ꝓcedit reliquũ. Ampᷣ. Malicia aut
anaie bonitati eius eſtencial, 7 na
urali. Si eſt contraria ergo non eſt in eo⸗
dem cũ ipᷣa nec patitur eam ſecum. Nõẽ
igitur in eo malicia nec eſſe poteſt cuʒ bo
nitas ſit eidem eſſencialis et inſepabilis.
ðſi dixerit qa non eſt contraria non eſt
gitur veri nominis malicia qre nõ eritve
re malũ ex ipᷣavel ꝑ ißam. Ampᷣ.ſcom

hoc non erit ↄtraria bonitati alteriꝰ pꝛin/

cipij videlicet qð ẽ pꝛincipiũ bonoꝛum cõ
nunicãat eniʒ ex neceſſitate bonitatẽ eſſen
cialem ſicut ⁊ ipᷣm eſſe ex quo ẽ vtriq; bo⸗
nitas eſſencialis. Amp.hbmõi malicia
aut eſt aliquo mõ repugnãs bonitati eiꝰ
eſſenciali aut nullo mo. Si dixerit ae ẽ ei
repugnans aliquo mõ quero iterũ aut re
pugnat eſſencie eiꝰant non ꝙſi repugnat
eſſencie eius nõ patit᷑ igr illa eſſenciax eiꝰ
ſfoꝛuoꝛẽ ea. Jvam vndum ergo deſtruxit

eſt neceſſe eſſe per ſex quia qui

g5

eam. Si autẽ minus foꝛtis ẽ eſſencia eius

ᷓ ipa malicia.iam dudum igit᷑ deſtructa
⁊ ab ipᷣa malicia.Nt ſi fuerit eque foꝛtes.

altera igr impedit alteraʒ ⁊ no ſinit aliqd

ex ea eſſe quare nõ ꝓueniet aliqꝗd malunu
erx ea. Si aliquid igit᷑ ꝓuenit ex ea erit vel

bonũ vel mediuũ inter bonũ et maluʒ.Si

vᷣo nõ fuerit repugnãs eſſencie eius ſcõm
ſe ſed repugnat ei in actibus vł operibus
Juis.hoc no poteſt eẽ niſi altero duoꝛzum
modoꝝ quos narrabo quoꝛũ pꝛimus eſt

vt impediat operetur omino et lunc Pꝛin

cipiũ maloꝛum nihil oꝑabitur vel poterit

operari ꝑ eſſenciaʒ ſuaſ ita erit impoten
tiſſimũ ſcõᷣm eſſencis ſuã. Secũdꝰ mod⸗
vtĩpediat eã nę oꝑet᷑ ꝓux vult.aut ſic vult
ſiue ꝓ vt deberet.aut ſic deberet ex à ap⸗
paret alia i

vult neq; ꝑꝛo vt debet aut ſicut debet.
Amp̃. Iſtã maliciã aut ſuſtinet volun⸗
tarie anl inuitũ ꝙ ſi voluntarienon repu

gnat igr eſſencie ipᷣius naturalitencũ hoc
ei impꝛeſſa ab alio agente in ißum. Mſi. clariſſime videat ⁊ nihil tenebꝛarũ q;tum
ſuo elſſe 2 ad ignoꝛantiã paciat᷑. Nihil eiĩ om̃ino eſt
ꝙ leſio eſſencie ſue. Si em̃ ſciat aut vi⸗

deat volũtarie paciatur. Si vero nõ vo⸗
luntarie vel inuitus patiturvel ſuſtinet ſu
am maliciaʒ apparet impotentia miſeria

ip̃ius cum velit repellere maliciã ꝓpꝛiam
⁊ excludere a ſeet non poſſit ex quo etiaʒ
apparet ipᷣm ſeruũ eſſe malicie ſue ⁊ ea co
gente oꝑari mala velut pꝛeſſum ſeruitute
malicie ꝓpꝛie ᷣ non poſſe abücere vel ex⸗
cutere a ſe iugũ huius ſeruitutis. Am

pliꝰ.hec malicia aut ẽ ei coeterna ant ad/

uenit ei ex ꝑe.ꝙ ſi eſt ei coeterna cum ſi
aliud ab ipᷣo erit creata vel fada ab ipᷣo/⁊
creatura vel factura eiusqre erit volutati
eiꝰoĩno ſubditar nihil ↄtra ip̃m oĩno po
lens qre nõ erit nin qᷓ; iu vult⁊ quõ vult

Non ẽigit in ipᷣo niũ h̊ volũ tatẽ ipᷣius et
ſolus poteſt eaʒ deſtruere.ſicut etomnes
alias facturas ſuas.Cum ergo malicia ei
noceat faciens eaʒ deterius q; eſſet ſine il
la non ſuſtinebit eam per punctũ tpis in

ſeißo. Amp̃.ſi cogilauit creãdo malici
am in ſeipᷣo aut intendit in hoc ꝓdeſſte ſi-
bi aut lederę ſe et nocere ſibi. Si intendit
ꝓdeſſe ſibi pparet eiꝰ erroꝛ.imo cecitas
manifeſtecum dubitari non poſſit malici
am nocere ei in quo eſt.erroꝛ auteʒ nullo
mõ cadit in deũ. Similiter necignoꝛãtia
iſti ſunt erronei ponunt ipᷣm eẽdeum. Si

Aa i

mpotentia et miſeria ipius. vi
delicet ꝗ nõ poteſt opari ꝓut vult aut ſii

DSears pꝛima de vniuerſo

oero intendit ſibi nocere ledere ſe ⁊ hoe 5 citur multa mala fecit mihi hõ ille Tercio

ſciens et pꝛudens cũ erroꝛ vt dili et ignoꝛã
tia apud ipᷣm locũ no habeãt apbare eui
denter eiꝰdementia. nihil em̃ ⁊ qð ſibi no
cere aut ſe ledere 7 cienter intèdatiniſi aut
turbatio ire aut alterius paſſionis ipſum
ſubuerterit ſicut accidit in eis ꝗ ſeipᷣos iu⸗
gulant interdũ aut aliter occidũt de ꝗbus
dubiüũ non eſt quin ex demẽetia hoc faciãt.

Si vero ex lẽpoꝛe malic ia ei aduenit ma/
nikteſtũ e ipᷣm fuiſſe coꝛruptũatʒ ꝑpuerſum.
et etiã ſeductũ/ꝙ enim aliꝗd efficitur ma⸗
ũ cum pꝛius non eſſetnon fit niſi vno tri

vν um modoꝛũ quos narraui valet coꝛrupti

one vt equus qui coꝛruptiõe humoꝛt aut
membiꝛi alicuiꝰ ęfficitur malus cum pꝛius
nõ eraurer ghenſttate ſicut accidit ĩ ho⸗
minibus qui de bonis mali efficiunt᷑ cum
eoꝝ voluntates puertunt᷑ vt mala vlma/
le velint aut ſeductione quẽadmodũ con
tingit in hus qui ꝑ erroꝛem vel ignoꝛanti⸗
am mali fiunt aliena ſuggeſtione decepti
Qualiter ergo iſte ſomniatus deus mal⸗
effectus ẽ quicꝗd enim hoꝝ triũ paſſus fu
erit manifeſtũ eſt ipᷣm noĩe dei indigniſſi⸗
mũ nihil em̃ hoꝝ cadere poreſt in veri no
minis deũ. Amplius. mutatio non fit
niſi in ſubſtancia que ſuſtinet pᷣdicamen
talaccidens etiam omne in ea eſt q̃re neq;
accidens neq; mutatio attingũt ad id q
eſt neceſſe eẽ ꝑ ſeſupꝛa ẽ et ſeoꝛſum longe
a ſubſtancia etaccidẽéti. Ampᷣ. quomoõ
eẽt mutatus an a ſe an ab alio ex quo pa⸗
tent tibi multe vie ad deſtructionẽ erroꝛũ
iſtoꝛũ Qè ſi ab alio agente in ipᷣm neceſſe
eſt ip̃ᷣm eẽ paſſibilem et hoc paſſione viliſ
ſima atqʒ turpiſſima. Nihil em̃ vilius aut
turpius ẽ qᷓ; malicia qᷓ;longe auteʒ hec ſit
a natura.imo a nobilitate et ſupeminẽtia
deitatis ſeu diuinitat nihil videt qui hoc
nô vidertt. .
Agdhuc deſtruitur erroꝛ manicheoꝛuʒ
et hoc per rationes cõmunes et intellectu
facilles.

Uoniã autẽ rationes js vſq; hue
S tibi adduxi methaphiſice ſunt atʒ
ſapienciales ſatiſfacia tibi ↄſequẽ

ter de pꝛomiſſo ⁊ adduca tibi ratioes vul
gares intellectu facillimas quas decla

—

rabit᷑ tibi erroꝛis iſtius nõ tam impoſſibi⸗
litas q; etia ridiculoſitas. Dicã igit᷑ in pꝛi⸗
1 .

. *.

modo inoꝛdinatũ quẽadmodũ quedam
male ſedere dicunt᷑ que nõ ſedent in loco
o vł oꝛdine vt viroꝛ ĩ facie bñana.Quax
lo mõ dicit᷑ malum impfectum id ẽ pꝛiua

tũ quacunq; perfectione ſuajvnde⁊ male

operari dicitur quis cum oꝑatur operapᷣ
uata ↄueniẽtibus ꝑfectionibus ⁊ has ꝑfe
ctiones lauini vocat dieiiſtankias opeꝝ qᷣ⸗
les ſunt finis cauſa modus locus tempus

5 p modũ iſtũ male operari dicitur qui vł

no eo modo vel nõ eo fine opat quomõ
vel quibus operandu eẽ et adhũc moduũ

ſe habet de alijs pfectionibus vel ciraum

ſtanciis et ad hãc intentionem reduci po⸗
teſt pᷣuatio debite menſure vł quantitatis

ꝑ quem modũ ſuꝑfluum et diminutũ ma

la dicunt᷑. Superſluitas vo atq; indigen
tia malicie et foꝛſitan hoc inſinuari voluit
ariſtoteles in libꝛo topicoꝝ vbi dixit quia
bonũ quantũ dicitur vt in mediocri hocẽ
in medio qꝗð eſt inter extrema ſuperfluita⸗
tis et indigentie et beneſeciſſe aliquid di⸗

citur ſcom hoc cum eius opus nec ſuꝑflui

tatem habet nec diminutionẽ omniuũ aũt
iſtarũ intentionũ que magis conueniens
videtur pᷣncipio maloꝝ. Pꝛima ẽ ſ̃m quã
malũ dicitur nociuũ. Incipiã igitur auxili
ante deo deſtruere hanc intentionẽ in eo
et ſomniant pᷣncipium maloꝝ. Dico igi ſt
pᷣncipium maloꝝ nõ eſt nociuũ nõ ẽ ma⸗
lum ꝑ mo dum iſtũ. Si vo eſt nociuũ erii
nociuũ ſimpliciter ⁊ vniuerſaliteraut erit
nociuũ particulariter im̃ et cur. Oi ſi fue/
rit nociuũ ſimpliciter et vniuerſaliter ergo
nulli erit pꝛoficuũ nulli igit ꝓderit qualit
igitur erit datoꝛ eẽ ⁊ vite toti gẽti tenebꝛa

rũimo toti vniuerſutati maloꝝ. Scoõᷣm er

roꝛem em̃ iſtũ ipᷣe eſt creatoꝛ vniuerſilatis
etr datoꝛ ſapientie et virtutis atq; poteſta⸗

tis omnis quas habent maligni ſpiritus

alieq; male ſubſtancie. Ampß. eum dat
eis omnia hic autem animo er intentone

nocendi dat eis aut dat animo ⁊ intentio

ne illa quia ſcit ea eis vel bona eẽ vel vti/

liavel neceſſaria aut omino nocendi alijs

per hoc.Qõ ſi animo nocendi eis mani⸗
feſtũ ẽ ium errare cum credat ſe eis noce
re quibus tantas virtutes ſen poteſtates
tantam ſapientiam. tantas arles et ipſuʒ
eſſe qð inter omnia ẽ maxime neceſſariuz

mis quig malũ ꝓpᷣe vel nociuũ eſt ſẽ hers largitur. Si vero animo ꝓficiendiſiue
mala et moꝛbus malus vel nocumens⸗? deſiendi eis.hec om̃ia dat illis.maniteſtũ

tum iym iuxa qua intentionẽ vſualit᷑ di eſt ipᷣm et ꝓficuũ eẽ ⁊ perutileʒ toi regno

iotnint
Ousſmwla
oini
Bgtinal
onnnsſus
Usſolgen
kericeiai
fntmenton
ghönpuna
euumnana
unaulals
towunuin
iſint
Hucicocup
rpoſt⸗
nehoensio
langoll.
W
Gnlkriluad
inplelen
ucoſein
le Gmmuer
iſoipenn
flpognareß⸗

odlitan
mnoet genen

peſunropu

Vuifſta mie
wnſoniueli
ſtaninitare
PAnuetomer

igantdeen

Wonsefeaun,

ehnüdnn

ockoinnidin

Hucleqgtieüf

fnütnhbe
ſepuc ſoſege
inſcuce
1 nten
nnthesbone

—
-=⸗
—

—

—
erdſetn
Riſeniung
nimgeamt
—
1 D
idolrd
Eechenmndan
mditiculhin
in
Wennonennig
nmiefigmi;
ls aglet
an boeninn ſ
vlopiegnddlan
NiNei N
anmenaſugtid
beneſeuſegln
neusogusnet
minndontnn.
emaas onn
n innißt

ni ageien

edine nnnn
piun nuor ef
zni an
tiud
mnirti
uimndr
Nuranian

nniign⸗

in vltimitate miſerie miſeruũ

EGo.

ſuo tam intentione q facto. Nõ igit ẽno

eciuus ſimpliciter ⁊ vniuerſaliter. Qè ſi ani
mo nocædi alij vel alijs dat oĩa hec ſuis il⸗
lis igit᷑ ẽ nociuus quantũ in eo ẽ ⁊ ſolis/cũ
omnibus ſuis manifeſte ſit pſficuꝰ.quare
illis ſolis ẽ malus ſᷣm hãc intentionẽ qua⸗
re vi delicet alitervidelicet magis malusẽ
ſm intentionẽ iſta qua pꝛincipiũ bonoꝛuʒ
cuʒ ip̃ᷣ m pꝛincipiũ bonoꝛũ malis ⁊ nociuũ

ſit ⁊ inimicũ ac deſtructiuũ ißoꝛn. Am⸗ xcauſis nominatis ſc; ambuie
ne auaricia ſiue odiũ ſiue inuidia.ſiue ir

plius.aut eius intenno ẽ ad deſtruenduʒ
vel occupandũ regnũ bonoꝛũ aut defen/
dendũ ſuũ tm̃ ꝙ ſi eius intentio eſt ad de⸗
ſtruendũ et occupandũ regnuʒ illud/cum
boc non poſſit/quonia rex bonoꝛũ nõ eſt
minus potens ipowidelʒ regnũ eius debi
lius regno illi?ꝰ. Manilteſtũ eſt ipᷣm eẽ
alemuen ꝛimu quide⸗
q; ardoꝛe inſaciabili auaricie laboꝛat dnʒ
regnũ ambit alienũ qð adipiſci nõ poteſt
deinde odio vel inuidia ardet inextingui
biliter. Zimiliter ira dũ nõ ꝓuoto inimi⸗
ciſſimũ ſibi pꝛincivem bonoꝛũſimpugna⸗
re vel pugnare pᷣualet. Ira autem ⁊ inui⸗
dia et odiũ ⁊ auaricia eiusſunt ei omnes
in vltimo er generaliter quecunqz ð eo di
cunt᷑ ꝑ ſe ſunt apud ip̃ᷣm pᷣma etmaxima

Quia igr iſta miſerie ſunt moleſtieimo

toꝛmenta ſpiritualia neceſſe ẽ iᷣm ⁊ miſe/
rũ eſſe in vltimitate miſeriarũ et toꝛqueri

in vltimitate toꝛmentoꝛũ. O ſi dixerit qꝛ
iſta nõ dicunt᷑ de eo niſi ſᷣm effectũ quem
admodũ ⁊ pꝛincipeʒ bonoꝛũ xpᷣiani dicũt

iratũ no em turba lionis affectũ ſed ſcom
vltionis effectum. Sequitur eos ex neceſſi

tate ipᷣm eẽ omnino liberũ ⁊ ĩimunẽ ab ira
et odio innidia et omni mala volũtate et
apud ſe quietiſſimũ patatiſſimũ ac beatii
ſimũ ⁊ nihil habere om̃ino malicie in ſe.
vł apud ſe ſed effectiue ĩ ipᷣm vocari ma

———

ui

3 et pꝛincipẽ bonoꝝ et regnũ eins atʒ regnũ

bonoꝝ aut eiuſtũ aui non ꝙ ſ ẽiuſtũ a †½
te ipſiusiuſte igr agit impugnado pꝛindi
pem bonoꝛu et regnuũ ipſiꝰ. qre et bñ ipſe
etiã pꝛinceps vonoꝛũ debet ei cedere? nõ
repugnare qre iniquus ẽe in reſiſtedo 2 re

pugnando ei pᷣnceps bonoꝛũ. Si vo iniu
ſtü eſt bellumẽ igitur ex iniuſta cauſa hec
autẽ cauſa.aut eſt ſola cõtrarietas.aut eſt
aliqua ex cauſis nominatis ſcʒ amvuio ſi

ꝙ ſi ſola cõtrarietas cauſa eſt belli.hmoi
oↄłrarietas nõ poteſt eẽ iiuſticia ꝑ ſe in eo
ꝙ contrarietasſtunc em ex vtraq; pte eſſet
iniuſticia ⁊ iniquitas equaliter cum equa
liter ſit cõtrarietas aꝑte pᷣncipis bonoꝛuʒ
ad ipᷣm vt eo modo. Pꝛeterea malum in⸗
uenitur ſepiſſime malo cotraniũ ⁊ etiaʒ in
rebus ſennbilibus quas ipi ponũt creatu
ras eẽ ſeu facturas pᷣncipis maloꝛũ vt ca/

liditas et frigiditas ſe habent et multa hu

iuſmodi quare eẽt iniuſtũ bellũ intH hmõi

et etiam ex vtraq; parte.Cum em̃ cõtraria
omnia veri nominis equalia ſint iure = le

ge nature iniuſtũ et iniquũ eſtvt alterum
alteri dominetur aut ſupſit. Amplius
ſi quẽadmodũu ſe habꝭ pnceps bonoꝛum
ad omnia que bonitatis ſunt ſiue bona.
Sic pꝛinceps maloꝛum ad ea que malicie

ſunt ſiue malaerit ex neceſſitate vt quem

admodũ dę pꝛincipio bonoꝛũ iuſticia pis
tas et benikolenna atq; beneſicentia alia
q; omnia hmõi ſin pᷣmis dicuntur ⁊ maxi
me vt de pᷣncipio maloꝛuũ contraria pꝛedi
ctis dicant in pᷣmis et maxime qre qucm
admodui pnceps bonoꝛũ in pᷣmis ẽ iuſtꝰ.
et maxime ⁊ ad hunc modũ de alijs. Sic
pnceps maloꝛũ in pᷣmis ſit iniuſtus et ma
xime in pᷣmis impius.et maxime in pᷣmis
maliuolus et maxime in pᷣmis maleficus

a. hocçautem multis vis facile deſtruit boc eſt maleficientiſſunss. Facilimu ant

——

et pꝛimũ quidẽ quoniã ni nõ eſt malus ni eſt deſtruere vnũqnodq; iſtoꝝ de eo ſicut
li effectiue nõ erit cõtrarius pᷣncipi bononꝝn euidẽter ẽ videre de ipᷣa iniuſticia. eges
cũ pꝛinceps bonoꝛũ bonus ſit nõ ſolũ ef⸗ em̃ quibus regnũ ſuuʒ regit aut ſunt qua⸗
ſecuue ſiue xꝑ modum effectionis imo etiã

eſſencialiier. Secundo quia quemadmo
dqu pᷣnteps bonoꝝ ſimpliciter optimus ẽ?
eencialiter?⁊ ꝑ modũ effectõis Sic pᷣncipẽ
maloꝝ viroq; mõ peſſimũ eẽ neceſſe eſt qᷓ
re nõ ſolũ malus erit px modũ effectionis.

imo etia eentialiter ita vt eius entitas ipᷣa
eins malicia ſitquẽadmodũ in pᷣncipe bo

noꝛu ſe z ſch eius entitas ia bonitas
f. Ampliꝰ. Gellũ qõ ponut inter ipᷣm

quales eẽ debentin regno illonon oedit
igit᷑ eges ſubditis ſuis niſi quales dare
debvbnit et ita non pꝛecepit aut ſtatuit in re

les eſſe debẽt in regno illo antno. Si jut
9 ee ð Aomonordu

gno ſuo nini debuit autdebuit ſta⸗
tuere debuit ſeruari a ſubdilis eius au
tem debet ſeruan inſtum eſt ſeruariꝛ om
ne qð iuſtum eſt ſeruani. iuſtum eſt quare
non ſtatuit aut pcipit aut pꝛecepit iniqua
iz iſi qo iuſtum ẽ euz precipere vetſzane

Pars pꝛima de vniuerſo

et ſabditos eius ſeruare apte igit iſta nul do ea q ſibi ſubdita ſunt ⁊ inſuꝑ eedẽmõ
lo mõ iniuſtus ẽ. Amp. Aut ipe debet et equaliter mali id ẽ noctui cuʒ neuter eo
facere ſolũ q malũ ẽ aut nõ. Si ſie faciẽ ruʒ nociuus ſit niſi vel cõtrario ſuo.vel ei
dojligit᷑ malu nõ facit niſi ꝙ debet facien/ &ẽ ex parte contraru ſui.Et de regnis eo/
dojautꝙ debet nõ ẽ iniuſtus.imo iuſtus, tum eodẽ mõ ſe habet. Amp.cum iſti
et equus et bonus. Eodẽ modo eſt decla/Merronei ponant virtutes 7 vicia contraria
rare de indicijs quia ſi non debet iudica et ab hmõi pꝛincipibus cõtrarus ⁊ eodeʒ
re niſi iniuſte erit ⁊ iniudicando iniuſie i᷑ mõ ſe habere pꝛincipem maloꝛũ ad vicia
ſtus q̃re nullo modoꝝ erit iniuſtus hocẽ ſicut pꝛincipem bonoꝝ ad virtutes/erit igr
nec operando iniuſte nec iudicando imu vr qucẽadmodũ viriuies omnes de pꝛinci
ſe nec ſtatuendo vei p̃cipiendo qꝗð iiuſtiũ pe bonoꝛũ ditũtur in pꝛimis.? maximeꝑ
CF. Qt ſi dixerit quia debet facere vonum mo dũ quo ei ↄgruit.ſic et omnia vicia de
deſtruit᷑ hoc multè modis.pᷣmũ q natura pꝛincipe maloꝛũ ꝑ modũ eundem. quare
li poſſibilitate ꝓhibitus ẽ facere bonuz ſi qucadmodũ ille ẽ virtuoſus in vltimo vir

cut cõfitetur aduerſarius. nihil autẽ earuũ tuo ſitatis. Sic iſte vicioſus ẽ in vltimo vi⸗
que pſe impoſſibilia ſunt alicuidebituʒ ẽ cioſitatis quare laboꝛas ẽ omni peſte vici
apud ipᷣm.nõ em̃ quia bonũ eſt eẽ bomi / oꝛum in vltimo quare falſitate et infideli⸗
nemdebet aſinus eſſe bomocum hocim tate kergon ulli ſuoenmfdein aut veritatẽ

„. „

poſſibile ſit apud ipᷣm. Amp̃.Cũ pꝛin / ſeruat. Silr vigelicet amicicia quare oms

cipiũ ſeu pᷣnceps bonoꝛũ ad bona ꝓpoꝛ⸗ uos odit atʒ ꝑſequit᷑/⁊ cum nullo eoꝛum
nionabilit᷑ ſe habeanhoc ſimilit vtiſte ad pacem habet omnes ergo ſuos implaca⸗
mala erit et ꝑmutatim vt geumadmodu duz biliter pſequit. Cum igr omimodam ha⸗
ille ſe habet ad mala ſic iſte ad bona. qre beat poteſtatẽ in eos omnes deſtruit qre
ſicut ille nec debet facere mala. nec decet nihil ſuoꝛũ eſſe patitur aut viuere.quẽad⸗
eum nec decere poteſt/acere illa. Sic nec modũ et pꝛinceps bonoꝝ ſi odio haberet
iſte vnq; debet facere bona. et ſicnt ille fa aliquẽ eoꝝ que facit.ſtatim illud deſtrue/
cit ꝙ eum deceti ad eũ ꝑtinet faciẽdo bo ret. Oſi direrit q: fidẽ amiciciã er venta⸗
na. ſic iſte faciendo mala. quare ſi verum tem ſeruat ſuis.⁊ loli regno ſuo. Inimicꝭ
ꝙ benelacere ſitfacere ꝙ ad aliquem ꝑ/ auteet conttarij s8 nibil hoꝝ ſeruat. Mani
tineyet ꝙ eum decet hoc enim modo ſem feſtũ eſt quia hoc videlicet falſitas ẽ vide⸗
per benefacit pꝛinceps bonoꝝ/Sempigr licet infidelitas videlicq; vicioſa odioſitas
benefacit mala faciendo pꝛinceps maloꝝ cum hec oĩa per modũ ſuũ inneniant in
Anmpli. Sicut leges om̃es et ſtatuua pꝛincipe bonoꝝ. a micicias em̃ vel fidẽ nõ
nis facien di habet ad mala.imo ea implacabiliter pſe
e de malis fugiendis. ſic leges et ſtatuta quit᷑ veritatẽ quidem iuſticie habetad es

pꝛincipis bonoꝝ ſunt de bonis facien

₰ 2

pꝛincipis maloꝛum erunt ecoõtrario ma qua ea punit et vindicat. Nõ autẽ eaʒ ve
lis faciendis et de bonis fugiendis ? ſicut nratẽ quaʒ fedus aut amicicia reqrit ſiue
mp̃. neceſie eſt pꝛincipẽmg.
cit igr et quid faẽ

ille anctoꝛitatem habet ſtatuẽdi illa in re ſoagtas. Am
no ſuo. Sic iſte habet ius ⁊ poteſtatem loꝛũ eẽ ſapientiſimũ.S

tuendi cõtraria in regno ſuo.⁊ ſicut illi et qualiter in omnibꝰ⁊ p oia quare ſcit ſe
obediendũ ẽ a ſumitis ſuis in regno ſuo male agere cum male agit. Sinunq; ina
Sic et iſti in regno ſuo.Quare manifeſtũ le agit. Sciens igit et pꝛudens male agir
ꝙ lura huius duoꝛũ regnoꝝ ↄtraria ſůt quocienſcunq; male agitjaut p agteſt igt ſe
et cum aliqd ẽ ius in altero eoꝝ.contrari⸗ cotlinere ne male agat au tnon poteſt. Gi
um ẽ ius in reliquo. Quare manifeſtũ eſft nõ poteſt nõ ẽ igr ei volutariũ male e/ge⸗
vtrũq; regnũ iuſtis legibus ac ſtatutis re⸗ relſʒ neceſſariũ maume cũ ĩpotẽtia i ia na
gix ideo bene ac decenter admyniſtrari a turalis ei ſiti nulluũ aut e peccatũ niſi volũ
pꝛincipe ſuo quare vterq; ẽ bonus admy⸗ tariũ peccatuʒ dico opis qre nõ peccat in
niſtratoꝛ regni ſuiq;tũ ad hoc ⁊vterq; bo eoq ſic agit. Nunq; igr male agit cũ nũůs
nus ẽ in benefaciẽdo oĩbꝰ hijs ꝗq ſuntde ; peccet. Si vo poleſt ↄtinere ſe ne male
regno ſuo dando ſq; eis eẽ et alia que ſũt agat et male agit quo igr ſapiẽs ẽ. Amp
eis bona hoc ẽ neceſſaria et vtilia qre el- ſiẽ ſapiẽtia ⁊ virtus neceſſaria cõmitatiõe

liter boni ſunt iſti ouo pꝛincipes taʒ in bo Je cõmittant ſic inſipietia ſeu ſtulticia ⁊ vi
nsa faciendo ſuis in admiſtrado et rege ciu/ Cuũ ig vicioſus ſic in vltimo vicioſilat

titmt
igſ

kuu
Pummuine
anoetsiu
Pudeneſaa
Cpsnion
benrenler
buionich
nutzhilin
ſiiolaustun
Pobeiraun⸗
ſs Gatende
ülenenssrom
tleunol
fuofuidelte
ſehrindsrret
grweals
Mlimucuf
lians Bee⸗
l atapelene
laeſeigbiy

inge

pcigebert

agurſpotel
lugcionne
ügtggege
Alihsgdas no

manamna:
Mkgngn
ſömdine,
Ne

N
Mhn
penerimein
ſneſiuina⸗
loſeb⸗
oſinigpiciain
lnopehenen
Pnhholtino
D
mniaginſe
is nareee.

Munemnſin

leneats
Negeanten
iſnmwin
ſlncinut
Poſtenäͤ
hn
Nnann

n;
nesonnesd
dorrun
wäanine
hoſsigſenm
MWtinn
deiontigeſet
mfiaegin
miniuid
AAtdintdir
mitmtucge
Cede
Mieen
ONN
uimr mrce

G1. kauniAdeOe

rAinnnad
R
hie
nied
crignicun
nwaiti ann

Räfig

miu iniii

1

L mungtt

tpdin

E. e

S
Ceſuna Gni⸗

erit igr ſtult?? infpiẽs ĩ vltimo ſtulticie ee conditione annoꝛum multa milia tranſi⸗

iſipientie Amp̃. Si veꝝ ẽ qꝛ viaa obte erint.
neb:ant eas in quibus ſunt et ſtultos eas Deſtructio erroꝛis manicheoꝛum. Si
Jaciunt ac inſipientes. Sicut virtutes eco; ponant peincipem tenebꝛarum eſſe coꝛpo
trario eos illuminat in quibus ſunt eoſq; reum et regna eius tenebꝛoſa.

pꝛudentes faciuntatʒ ſapientes cum pꝛin
ceps maloꝛũ in vltimo et maxime illa ha
heat erit ex neceſſitate in vltimo obrene⸗ in
bꝛationis obtenebꝛatuslet in vltimo ſtuu⸗ ρα„ poꝛeum eſſe ſentiantreg
ticie a inſipientie ſtultus et inſipiens. totũ eſſe tenebꝛoſum etiam tenebꝛe
Amp̃. ſicut pᷣnceps lucis in vluimo lu⸗ coꝛpoꝛali bene ſe habet etiaʒ de hoc circa
minoſitatis luminoſus. Ric pᷣnceps tene- eos iuxta eoꝛum inſipientiam diſputare.
bꝛoſus in vltimo tenebꝛoſilatis tenebꝛo/ Quero igitur ab eis vtrum tenebꝛe huiuſ⸗
ſus. Sicut em̃ ille ad luceʒ ſe haber ſic iſte modi viſum impediant.ꝙ ſi viſum impe⸗
ad tenebꝛas ꝑ omnẽ modũ.quẽadmodũ diunt vniuerſaliter cecus igitur ẽ ipᷣe et ni
igit᷑ ille in vltimo luminoſitat ſpũalis lu hil videns et tota gens eius in regno ſuo
minoſus ẽ. Sic iſte in vltimo tenebꝛoſita⸗ niſi foꝛte dixerit ꝙ gens eius eſt et ipemer
lis ſpiritualis tenebꝛoſus. Sicut em lumi quẽeadmodũu apud nos bubones nocine

Uia vo eouſq; deſipiunt erronei
huiuſmodi vt pꝛincipem iſtuʒ coꝛ
n

noſitas tempoꝛalisg apud pꝛincpẽ lucè lo⸗ et veſpertiliones ⁊ ſimilia uenenebi

cum nõ habet cuʒ ſit incoꝛꝑalis in vltimo
coeꝑpalitatis. Sic et tenebꝛoſitas coꝛꝑalis
apud pꝛincipẽ tenebꝛarũ locũ non habe

vꝛdent in luce vero cecantur/Ponunt igr
iſti totam gentem eius eſſe coꝛpoꝛeaʒ ſpi⸗
rituales em̃ ſubſtancias/ nec lux nec tene⸗
neq; necelſe ẽ tibi vt remouneam coꝛporei⸗ pꝛa coꝛpoꝛalis ad viſuʒ ſpiritualem. id eſt
latẽ ab vtroq;/ cum iam dubitare nõ poſ- intellectum iuuat aut impedit. Scõʒ hoe
ſet neceſſe eſſe perſe ſeoꝛſum eſſe longe a ipe de die nihil videbit videlicet gens eiꝰ
coꝛpeitate vtpote ſimplerx ĩ vltimitate ſim/ et ꝓpt᷑ hoc reſiſtere nõ poterit pꝛincipi lu
pliditatis cũ omne coꝛpoꝛeũ partibile ſiti cis et genti eius de die omni igit᷑ die vina⸗
infiniũ et aggregatũ ex ꝑie et parte.imo cætur a pꝛincipe lucis. Si pꝛinceps lucis ⁊
ex piibus ꝗbus nõ ẽ numerus atʒ compo exercitus eius poſſunt intrare regnũ ipſiꝰ
ſitum ex materia ⁊ foꝛma.Obtenebꝛatus Rſi dixerit ꝗa rex lincis ſi intraret regnũ
igitur eſt pꝛinceps tenebꝛarũ obtenebꝛati /tenebꝛaruʒ obtenebꝛaret᷑ ibijmanifeſtus
one ſpirituali vltraq; nõ ẽ obtenebꝛatio. ẽ in hoc erroꝛ eoꝝ.lux em̃ tenebꝛas intraãs
PHec autẽ ẽ ignoꝛũtia ſicut ſciencia lux qre ipas expellitet locum quantũcunq; tene/

omnia ignoꝛãs eſt et nibil ſciens omnino bꝛoſum illuminaunec tenebꝛis lucis poſſi

Amß. maniſeſtuͦ ẽ de vicüs ꝙ cũ vebe bile ẽ repellere quia ex modica lucerna te
menter inualuerint nõ vicia tm̃ ſuntiʒ in nebꝛas magnas vincit domum magnã ił
ſanie ſicut ira p vehementia furoꝛ efſicitur luminans quare tenebꝛe regni iſtius non
Eodẽ mõ ſe habet et de amoꝛe quare cuʒ poſſunt pꝛohibere nec etiam reſiſtere quo
omnia vicia in pᷣncipe tenebꝛarũ ſicutĩ v minus pꝛinceps lucis et gens eius regio⸗
umo vehementie et intenſionis neceſſe ? nem intrent et illuminent tenebꝛarũ.qua
ipᷣm in vltimo furioſitatis ⁊ inſanie furio pꝛopter excecabitur. Ec pꝛinceps tenebꝛa
ſum et inſanũ.hoc autẽ eſt dicere furioſii rum et tota gens ipſius.⁊ ita patebit gla⸗
ſimũ atqʒ inſaniſimũ quare nec ſuis nee dio et direptioni atq; deſtructioni pꝛinci⸗
alijs parcere. S paſſim occidere paſſim pis lucis ⁊ gentis eius. Ampli⸗. Sco
deſtruere paſſimq; in omnes et in ſeipſu; boc regio noſtra nec lucis erit nec tenebꝛa
euire. Si aulẽ neceſſe ẽ ⁊ de gente eius ᷓ rum. cum de die ſit lucis.ſcilicet et ð nocte
re in gente eius ẽ bellum vniuerſale taʒ ci tenebꝛarum ad quem iſtoꝛum pꝛincipum
nile ꝙ; inteſtinũ quare regnũ eius deſtru- vel cuius regnum pertinebit.Qſ ſi dixe⸗
it ſeiöm. imo iam dudum deſtruxit quem rit quia enehbee adeo denſe ſunt in regno
admodũ multitudo inſanoꝛũ et in ſemet illo. vt nulto modo luci peruie vel pene⸗
ipᷣos ſeuientiũ nec ad modicum ſtare po/ trabiles ſint. Manifeſtuʒ eſt huinſmo
teſt. Quomodo igitur ſtetit regnũ huius di homineʒ non intelligere quid tenebꝛa
per infinita milia annoꝛum non em̃ pꝛin// ſit/ Cenebꝛa enim non dicitur niſi ſe⸗
cipium ſcoõm ipſosvel ſi habet iam ab ,

cundum tres intention es guas nanabo,
“ H 6 *

7

xerimus ſplendoꝛẽ ſolis ab a ere recede

reæerit nihilominus tenebꝛa ⁊ no ⁊ nihil

lumini in aere/cum contraria ex neceſſita

nihil ibi videre vł videri niſi queadmodũ
narraui ſupꝛa videlicet ꝙ animalia regni
illins animalia noctis ſunt vt bubones ⁊

cõuenientia pꝛimum quia cum ſit coꝛpus
fumus.coꝛpus ſimplex eſt. aer vero depu

velpoſſibile eſt ſaliem fieri ibi depuratio⸗
n? ⁊ ita fieri regionẽ ill recepuaʒ lumis bi qa vicia ⁊ vtutes circa idẽ ſubiectũ ha

nõ erit regio tenebꝛarũ niſi quẽadmodũ

regio illa ignẽ habeat ignis aulẽ diſſoliti

Pars pꝛima de vniuerſo

uus ſict huinſmodi denſitatis et groſſiciei
erit quemadmodum et apud nos vt cum
inualuerit apud eos in regione illa calor
nſubtilietur hmõi tenebꝛa et deponat ulaʒ
duit aer ex receſſu ſolis que tenebꝛa poſſit groſſiciem. fiatqʒ apta recepnoni luminis
Piciſcuius declaratoõ hec eſt quia ſi intelle Amp̃. ſcom hoc apte hoc è erca ſedeʒ
re pncipis tenebꝛarum fit tanto maioꝛ tene⸗/
bꝛoſuas qnto maioꝛ ẽ dignitasalʒ nobi⸗
litas loci illius q; in ferioꝛis et a ſede pᷣnci
pis remotioꝛ /quare ibi maioꝛ denſitas
et caligo erit ergo locus vilioꝛ atqʒ defoꝛ
mio: groſſicies em̃ et denſitas ignobilita⸗
tes ſunt ⁊ defoꝛmitates in coꝛpoꝛibus
Amp̃. In medio lerre ſi locus ibi ẽ.eſt
vltimitas elongatiõis a luce. Similit de⸗
ſitatè et groſſiciei nec eſt ſomniare coꝛpus

Pꝛima eſt ᷣuatio lucis ſicut apparetĩ no
cte et die. Hox em̃ non poteſt inteiligi ni⸗
ſi pᷣuatio lumis ſolar quaʒ eflicit interpo

ſitio terre.nõ enim noua duſpoſitioneʒ; in

et nullam ei nouam diſpoſitionẽ adueni⸗
videbitur in regione a qua terra phibet
et abſcondit ſplendoꝛem ſolis. Sieniz te
nebꝛa diſpoſitio eẽt cõtraria ſplendoꝛi v

te equalia ſintvirtute reſiſteret ei ex neceſſi
tate et fieret mixtũ ſeu mediũ ex luce ette⸗
nebꝛa in aere.⁊ ita dies nõ eſſet dies imo

mirxtũ ex die et nocte eteodẽ mõ continge groſſius terra vei magis reſiſtens lumini.

ret ꝙ nulla nox eẽt neq; dies veri nomis.
Secunda intentio quia tenebꝛa dicitur
coꝛpus denſum. ⁊ denſuate ſua reſiſtens
lumini. Sicut terra nubes et caligo.Cau⸗ ille feculetio: ac vilioꝛ ita ⁊ habitatoꝛes lo
ſa autẽ in hoc eſt quoniam quociens dici ciillius quaſi fex ſunt omnium ſubſtantia
tur alterum oppoſitoꝛũ tociens et reliqanũ rũ ſpiritualiũ.Si locus eoꝝ ibi ẽ eiipe et
dici neceſſe eſt quare ſi lux coꝛpus dicitur. iaʒ fex viliſſima in imo loci illius reſideat.
quemadmodum ſol aut flama dicetur e Amplius. ab iſto pᷣncipe maloꝝ necel
coꝛpus ei oppoſitum tenebꝛa. Si ergo di ſeẽ vt ſint omnia vicia quemadmoduʒ a
xerit regnum tenebꝛarũ regionem eẽ cali pꝛinape bonoꝛũ omnes virtutes. Sicigi
ginis teterrime vel terre nubiloſitatis ne⸗ tur q̃nto aliꝗs virtuoſioꝛ tanto pncipi bo
ceſſe habet ↄcedere quę ſuꝑꝛa din hoc eſt Ijnto al

quare ſi ſedes pᷣncipis tenebꝛarũ in mun⸗
do iſto eſtibi eam eẽ neceſſe ẽ quare quẽ⸗
admodũ terra ẽ fex omniũ coꝛpoꝝ etlocꝰ

ſcom hec que ſunt vicia in regno pᷣncipis
n . onoꝛũerunt virtutes in regno cõtrario
noctue et veſptiliones. Sed nec ſic effugi et ecõuerſo quare nihil erit ſimpliciter vir
et aduerſarius quoniaʒ hmõi tenebꝛa.id tus aut viciuũ. Sʒ in quo da vel alicubi ⁊ ſe

eſt coꝛpus huins tenebꝛoſitatis aut eſt mm militer nihil erit ſimpliciter bonũvł malũ
paſſibile a confrario quocunq;vel non
ſi fuerit impaſſibile no poreſt igitur in eo

Amp.ſicut pᷣnceps bonoꝛũ colit᷑ vᷣtu⸗
tibꝰ. Ita et pnceps maloꝛuʒ colit vicijs ⁊

Rieri motus ſicut valet indiuiſiõ ſaceidunt colẽdus ẽ. Que igit᷑ eri remũeralio vitio

etiam ex hoc in numero puerſitates etin

neniet mũeratio virtutũ q̃ in vita iſta ſunt ſu de⸗
erit vel ſimplex vel gixtum et ſi fuerit ſim coꝛ vtutũ q in altera vita ſunterit ne ſimi/
plex nõ habet huiuſmodi denſitatem qa liter vt remueratio vicioꝛũ ꝗᷓ hic ſũt defoꝛ
neq; flama neq; caligo.neq; nubes.neq;ʒ mitas atʒ puerſitas vicioꝛũ qᷓ in altera vi
ta erũt q̃ tato maioꝛ erit qᷓ; hic quato glia
animaru futura maioꝛ ẽ q; decoꝛ earũ hie
Hec autẽ nõ eſt remũeraĩio neq; felicitas
H damnatio et infelicitas qa maioꝛ: cogi⸗
lari nõ poteſt. Amp. declaratũ ẽ iaʒ ti

rationẽ accipit ab huiuſmodi caliginoſi/
tate ⁊ denſitate.ſicut a nubibus et nebu
lis. quare contingit ibi fieri depuratione

⁊- illuminabilẽ quare nõ eſt regio ienebꝛa beæt fieri naturaliter et oĩa ↄrrana.Scom
rũ niſi ꝓpt᷑ abſentiã lucis ſcõm hoc etitra hũc erroꝛem autẽ vicia nõ habẽt ſieri niſi
in gente tenebꝛarũ q̃ᷓ tota creata ẽ a pꝛin/
cipe maloꝛum quare apparet ea non eſſe
contraria ſcõm eos quis enim eſt qunnõ

habitatio nr̃a de nocte. Amplius.cu⸗

noꝛuũ acceptioꝛ. Sic qnto aliꝗs vicionoꝛ.
tanto pᷣncipi maloꝛũ gratioꝛ. Ampliꝰ

rũ apud ipᷣm huiuſmõi cultus. Cũ em̃ re⸗

ſcenhon
icelbonst
Asunun
ſentonnen⸗
Anlelze⸗
Noſnt
ickumten
eants
conz niena
.omnuisu
ſeſueſun⸗
ſenauelee⸗
vonoouatne
Mranſoni

Nimmi

ſnlnckii

Rennnide
Gjausas
Ntmnidus
unalars
kinani
hensſe pe
SCcnenetire

(ahottöſedg⸗

Mäiallorsn
cunerani.
ſaurun v
udecſun
funlimodͤ

lllius,Qlanu

Nnnliset an
Manet
Monz noͤer
Cuſierbin
uanpdi
onr
Gione
ſtlliueis

ſuntgti
legogelle
ſeeepn
Neboici
unnnnane
dinigiin
masdiſen
eidinaindr
rlgeag
denſtusige
Bncr
Mneſiasnil
alua nnn
tetſennmen
gsriſen
nenminn
necſſeigug
eiistbabirn⸗
tonniunſein.
nseor bitte
znchentſenn
cNAGNN
nesrms
daornlo
cid lgenen
ügun. M
mannnnn
häaninnen
gumoun
vsbonon⸗
nao hlt
njemiennnn
Pans lin
nisiſaſun,

Nialantenirs

riaißn
gu

pideat homines exvitioſſs vinnoſog fie⸗
Am⸗

ri et ex bonis malos et ecõuerſo. Am⸗
plius. remũeratio qᷓ cultores ſuos remu⸗

nerat princeps malorum aut eſt felicitas

aut miſeriaiœ ſi miſeriamõ eſt ergo remu

neratio ſed vindicta. Si vᷣo felicitas ma⸗

nifeſtum ẽ autem qꝛ neq; felicitas poteſt

eſſe ex vicis neq; cu viciscum vnuqðq;
eoꝛuʒ miſeria ſitet tãto maioꝛ miſeria q̃n

to maius/quis em̃ dubitet auariciã famẽ

eſſe ſiue ſitim pecuniaꝝ et poſſeſſionũ.fa⸗

men autẽ ſiue coꝛpalis ſit iue ſpiritualis

nemo dubitat eſſe miſeriã. Similxr er lu⸗

xuriam famẽ eſſe ſitim coꝛpalis voluptat:
Jam vᷣo ⁊ inuidia et odiũ quis non vide
at oꝛmẽeta eſſe aiarum humanoꝝ ⁊ ſpũa
lia earum incẽdia manifeſtũ igitur ẽ quia
cuʒ vicijs vel cũ vicio etiam earum nõ pᷣt
eſle vera felicitas. Si igr vera felicitate re

munerat cultoꝛes ſuos pᷣnceps maloꝛum
neceſſe ẽ vt a vicijs in eos exuat atʒ purifi

cet qre neceſſe hʒ eis deſtruere merita ma
gis qᷓ; mercedẽ retribuat.Manifeſtũ etiã

e ex hoc cõſednter qꝛ qnto vicioſioꝛes ſũt

hmõi cultoꝛes tãto longiꝰ ſunt ab hmõi

remuneratiõe. Si aũt reminiſcert de glo
ria aiarum vera q; felicitate earum certũ

eſt tibiaꝛ ſtatus cui debet᷑ hmõi felicitas
militudo qᷓdam eſt ꝑtenuis ⁊ q̃ſi vmbꝛa

illius. Status vᷣo vicioſus nõ ſolum diſ⸗

ſimilis eſt ſtatui felicitatè ſed etia ↄtrario
Maniſeſtũ eſt igitur ꝙ apud pᷣncipẽ

maloꝛuʒ nõ eſt remuneratio felicitat: ꝓ/

cultu ſibi exhibito ſʒ magſ danatio ⁊ mi⸗/

ſeria cum apð ipᷣm impoſiibile ſit ceſſare

vicia ymo neceſſe ſit tato eẽ maioꝛa qᷓnto
vicinioꝛa et ꝓpter hoc tãto maioꝛem eſſe
miſeria grauioꝛaq; toꝛmẽta. Amp.ꝗs
erit cultus eius q̃ ſacra.que ſacrificia que
landes ⁊ oroes.Sicut em̃ pᷣnceps bono/
rum colitur largiẽdo alijs et ſubueniẽdo
ita coleluriſte fraudando rapiẽdo furan

do. Retribuei igitur iſta facietibꝰ vel mer

cedeʒ vel penã et de mercede iam diximꝰ
qꝛ felucitatẽ pᷣſtare nõ poteſt nec apud eũ
poleſt eſſe vllo modoꝝ felicitas. Si vero
penaʒ retribuit erit ergo bonus et iuſtus
Dum et mala perſegtur bonus dum ꝙ

iuſtum e retribuit mala f aciẽtibus iuſtus

Sacra vo etſacrificia cuiuſmõi exhiben
tur ei niſi ecrationes oĩm modoꝝ pecca
toꝛum ⁊ vitioꝛũ que oĩa non ſacra ⁊ ſacri
ficia.cum nec ſacrent nec ſanctificẽt ſj ma
Ais execraliões ſunt ⁊ ingnatioes facien

. V
1 4

tium. Qnare non cultus diuinus ſy mag?

—

ↄtrariũ erũt omia hec.Amplius.que lau
des ei exoluẽtur a ſubditis ſuis ⁊ quid in

eo vel ꝓpter ꝗd laudabit. Nõ eĩ laudari

poteſt ꝓ eo ꝙ bonꝰ/vel quia bo ni aligd
facialquid ergo de eo pᷣdicabũt laudato
res eius Si enim pᷣdicant de eo ꝙ malus
eſt et quia malefacit oĩa quecũq; faciinõ
eſt hoc laus ſed vituperiũ⁊ mala diffama

tio. Si vo pᷣdicant quia bonus ẽ ⁊ gqa be

nefacit oĩla qcunq; facit. hic nõ laʒ falſiſſa

ma adulatio eſt qua etiam irriſio ſiue de/

riſio quemadmodũ ſi quis coꝛuuʒ landa⸗
re volens pᷣdicet album et de cingno ſimi
luer ſi eum nigrũ qui⸗ digHiemoagbi
tabit quin vtruq; irrideat. Quas auũt oꝛa
tiones ſeu petitiones dirigent ad eumab
eo em̃ peti non poſſunt bonaicum ea pꝛe⸗
ſtare non poſſit ergo non poteſt ab eo pe-
ti niſi vt mala Saa petentibus vel bona
ab eis auertãt. hee autẽ ſunt petitiones
inſaniſſimo:ũ qui enim talia petunt non

mercedẽ petunt et pꝛemium ſed damnati
onem atq; toꝛmentum. Pꝛeterea ſi inter

rogentur cultoꝛes eiusvidelicet ꝓpter ꝗd

colant eum aliud reſpondere no poterut
niſi pꝛopter ipᷣum colimus vt omnia ma⸗

la nobis facial ei om̃ia bona a nob auer⸗
rat. .Ampliꝰ. ſcõm iſtos erroneos ꝗd

dicetur de omnibꝰ mala facientibus niſi

ea faciendo colunt pᷣncipem maloꝛum
Bint bona ſacientes colunt pᷣn cipeʒ bo
noꝛum.dicetur igitur ſcõm hocꝙ omnes
foꝛnicatoꝛes.omnes fures.omnes rapto⸗
res.cultoꝛes ſunt pᷣncipis hmõi.ex quo
quitur omnia lupanaria et omnes ſpelũ
cas latronum templa eius eſſe cum in eis
locisſcultꝰ hmõi exerceat.Qꝭ ſi dixerit qꝛ
non colunt eum hoc faciendo cum ꝓpter
amoꝛem aut honoꝛem eius iſta non faci-
ant. Sed ſi quis ꝓpteshonorem vłamo
rem eius talia faceret ille iſßum in hoc ho
noraret ⁊ coleret.Dico autem quia ſi hoc
eſſʒ videlicet quia talia placerent ei inimi
ciſſimus eſſet cultoꝝ ſuoruʒ.cum exhono
ratio animaruʒ ſuarum ei placeretiillan
q; ab ipᷣis requirerent.Sequitur etiaʒ

hoc ꝙ non ſolum fugiendus ſit a cultor

i⸗
bus ſuis. Sod etiam totis ſtudijs ac viri/
bus impugnandus.eo ꝙ maxima mala
eorum ei placeant ⁊ ad ea illos precepiis
ac legibꝰ iducat et ab ipᷣis ea regrat. Ma
xima ei mala aian ſunt vicia ⁊ pctã vtpo
te morbi ⁊ vulnera eaꝝtaq; qdamoꝛtes

,

Pears pꝛima de vniuerſo

ip̃arum ꝙ qui nonvidet omnino obrutu

it ⁊ nec hominis nomine dignus eſt.
Concluſio pꝛemiſſoꝛum. .
Janm igit ſatiſteci ibi in hocſ vulga
ribꝰ et ĩtellectu facillimis declranionibus
atzʒ ꝓbationibꝰ deſtruxi vanitate de duo
bus pᷣncipisiꝗ ẽ erroꝛ nociſſimꝰ maniche
oꝛũ quẽ oĩs lex ĩpugnat ⁊ ſicut iam mani⸗/
feſtũ factũ ẽ tibipᷣme phyloſophie ꝑs illũ

tibi poſui poſſent et alia ad deſtructione
bhuiaerroꝛis adduci ꝗbus ſuꝑpſedeo mot

cipiũ maloꝛum. Eadẽ pene via ẽ querik
vin ome qð ẽ malũ ſit malu ſᷣm ſubaʒ auę
ſ̃m participationẽ ꝙ ſi ome qð ẽ maluʒ ẽ

malum ſᷣm participationẽ. quẽadmodũ

ſi diceref quoniã a ẽ malũ in habẽdo ſen

pticipado.b:⁊ rurſum b:ẽ malũ i habẽdo
vel ꝑticipado c.⁊ ita in ĩfinitũ. Jam erro/
rẽ iſtů meminiſti eẽ deſtructuʒ vbi deſtru
cta ẽ infinitas cauſa rũ. Silr le hʒ ⁊ de cir

clarabit hoc eſſe ipoſſibile malu eni ᷣm
hac intentionẽ erit habens malũ et iteruʒ

malo ⁊ ꝗe res nõ currit in ĩfinitũ videlʒ vt

et etia pᷣncipium maloꝛum cuʒ alia ſint ex bua eodeʒ mo erit habit? alteni? maliea
ẽᷣpᷣmum maluʒ vi ſimiliter erit habitus tercie malicie⁊ ita

alijs vis deſtruiti iuxta illas mulias arhe vel refiectione. Alia autẽvia de
3

ꝓlixitatt adducã aũtꝙ erroꝛe iſto ratdes n nonis v
ꝗ ipios in hoc induxiſſe vidẽt reſpodebo licet habẽs malum aliud i ſicin infinituʒ
eis vbi dignũ aliqd reſponſiõe muenero qre malum nõ erit niſi habens in ipo lfi⸗
Ratioes adducuũtur ſiue radices que nicies implicatũcum eĩ de malo habens
manicheos in erroꝛeʒ induxiſſe videntur. Lotũ et ſolum extraxert nihil ern reſiduuz
Nꝛũ igr pᷣmu eſt qꝛ ex altero ↄtra Si ei aliqd erit reſiduum illud erit indu⸗
rioꝝ nõ poteſt eẽ alterũmalũ.igr
ex bono eẽ nõ poteſt.erit igitur ex int aben
nõ eſt totaliter extractum a malo cum ad
hoc malũ ſit de illo maio et illud ex tercio //Huc ſit in illo ꝙ erat reſiduum.facia aute⸗
et ua in infinitum erit igr venire ad malũ hoc clarius et dicãſqꝛ ſi malum eſt habẽs
qð nõ ẽ ex alio. Sʒ neq; ẽ ex bono.quare maliciam ſiue participansſerit malicia er
malu illud ex nulio eet ita ẽ pᷣncipius in ſe plicatione habitus malicie ⁊ malicia ha⸗
bita eodeʒ mõ erit habitꝰ alteriꝰ malicie
ipo. Amp̃:aut aliqð in
delʒ añ nõ ẽ aliud ant nullũ qõ ſi nul⸗
lũ aſcendi 4
ſtructa ẽ ĩfinitas cauſarũ et declaratꝰẽ ſta
beaꝝ tibi ꝑ me ĩ tractatu de pᷣmo pᷣncipio
⁊ de ꝓbationibꝛac declarationibꝰꝗbus

in infinitum qᷓre cum aggregauerè omẽs

22

malum illud erit eiuſdẽ incenſionis vide

bitater malum aliqð.Sed in omni malo
intelligit habens et aliud. Quare habẽs

rneigen
kecian

it igr res in infinitu. Ja ante de- iſtas explicationes inneniet ex neceſſita⸗/
temalicia habit habitahabitus.⁊ ita in
infinitum ita vt non occurrat cuiꝰſit habi
tus niſi alterius habitus ⁊ quociẽs ibi po
nit᷑ habitꝰ intelligat genitiui caſus.Qua

ſtabiũt᷑ eẽ illius ⁊ de vijs abꝰ venitur ad

ipᷣm. Si vᷣo aliqð ẽ ᷣmũ maluʒ cum illud
nõ poſſit eẽ ex bonoſerit ex neceſſitate pᷣn/
cipiũ in ſe vt dixi ⁊ cauſa illoꝛiñ maloꝛum.
Amßꝙp̃.om̃e qð ẽ malũ aut ẽ malũ ex ſe

re ſcõᷣm hoc malum erit infinitum ⁊ in ex
plicabile ⁊ ideo in intelligibile et pꝛopter

hoc non potuit hoc niſ homo qui nonin

telligit ſeipᷣm. Tu autem ſcis ex alus quia

hoc ẽ vnũ ex pᷣncipijs pꝛime phyloſophie
pꝛime partis videlicet ꝙ om ne nelugit
bile eẽ. Scis etiã qꝛ phyloſophia no coſu

aut ex alio ꝙ ſi nihil ẽ malũ er ſe. erit igit
omne qð ẽ malũ malũ ex alio.⁊ ita vel ex
alio qð ẽ malum vel ex alio quod eſt ma⸗

lũ.vł alio qð eſt bonũ ex pᷣma radice quã
rao poſui.quare vnũquodq; qð eſt ma
ũ erit malũ ex alio qð ẽ maluʒ ⁊ ita redi/
bit ad infinitatẽ pᷣdictã vel fiet circulꝰ aut
reflexio cauſarũ vicʒ vta.ſit malũ ex b. et
b ſit malũ ex a. Jam autẽ deſtruxi tibi cir/
culationẽ et refſlexionẽ in eodẽ tractatu de
ſtructione poſtq; nõ relinꝗtur dubitabo⸗
Qlſi aliqd eſt malũ eſſencials aut erit illi
pᷣnapiu aliund exquo ſit aut no. Si ſit erit

igr illud pᷣncipiũ malum expoſita radice.

⁊ nõ erit minus malũ.q̃re erit malũ eſſen
cialiter ⁊ ita redit᷑ ad id qð ante dixerã vi
gelicet ꝙ aliꝗd erit malũ eẽncialiter ⁊ ðᷣn

lit erroꝛibus hominuʒ qui ſeipos non in/
relligunt vel qui ponunt intelligibilia. Re
nertatur igitur ad id in quo eram et dicaʒ

quia impoſſibile eſt omne quod ẽ maluy

malum eſſe ſcõᷣm participationem ex quo
erronei iſti vidẽtur ſibi pꝛobaſſe ꝙ aliqꝗd

ſit malum eſſencialiter ſiue ſiõm ſubſtan-

ciam.

Deſſtructio pꝛime radicis cui rationes

anicheoꝛum maxime innitunrr.
Ecigitt᷑ omnia que ꝓpoſita ſunt
facile eſt ſoluere vel ponius diſſot
ere. Incipiam igitur a radice

cui rationes eoꝛum maxime innituntur.

Petauene
onleanonn
oco camn
otonnend
1 Wante
iſignsro⸗
oelnfnnea
yerena
la nn
ſaligete⸗
i Kmo
ragen
Cnswinein
ſbonigae
gthuc un
i urhi
i ctioroex
Clmenran
onrun pe
Pongtatibe
loniſſpinano

1
.

nfntge du
Utnifeminn
endeſan

Gieainani

us. woläint
toelnceſen
pforida
huͤrrace
miiob
Wsei
ſeuncme
bonitcdirt
ſerunde
gogicice⸗
Ciſenenags
nbadein
Mediarim
llſniup⸗
ſnüiane

Mſitne

ſfüißn
Olßtefen
Cogetut

1

Wnc 4
En

W
Kce

deſtmanrog
ne. Angi
Oſübte onan
nlche nenin
Adrſrun
1niibedenui
mädemohe
Nis
nNeds
Aicn
iginamin
mapanscinu
s naide nus)
ubebder
dinns aenun.
miggle n
Sinnenai.

baberbeet

nedi

nntlgunn
cnibeman,
uen oli,

n i

4

Fo.

Pec autem eſt quã dixi videlicet alterum
contrarioꝛum eſle non poſſe ex altero. Di
co igitur hancradicem eſſe falſaʒ niſi hoc
modo eam intelligant videlicet ꝙ ex alte
ro contrario:ũ non poteſt eẽ per ſe alterũ.
Maniteſtũ eniʒ ẽ qꝛ ex caloꝛe interdũ
c frigus ꝑ accidẽs/⁊ coꝛꝑa animaliũ per ca
loꝛẽ infrigidant ſcõm accidẽs caloꝛ ei ape
rit poꝛos in coꝛpibus animaliũ ⁊ ampliſi
cat eos ? ꝓpter hoc et vapoꝛat caloꝛ ex illł
⁊ frigeſcũt poſtea. Silx ⁊ ecotrario ꝑ frigi
ditate ↄſtringutur poꝛi eoꝛundẽ et iðo mł

tiplicatꝰ caloꝛ intus retinef. Amp̃. Ex

vino ẽ ebꝛietas. Ibi ergo manifeſtũ eſt qe
ex bono ẽ malũ niſi ſoꝛte dicatiqꝛ vinũ nõ
ẽ bonũ eodẽ mo ex medicina quantũcun
q; bona et ſalutari ꝓuenit interdũ egritu
do cũ quis eaʒ aut no debita mẽſura aut
nõ debito mõ aut no tpe accipit oꝑtuno.
O ſi dixerit nec medicins eſſe vonaʒ nec
ipam ſanitatẽe ꝓced ad alia. Scientia eĩ
nõ negabat eẽ bonũ vel bona.qd em eſt
bonũ ſi ſcictia nõ ẽ bonũ.exilla tamẽ ma⸗
nifeſte plerũq; oꝛitur malũ ſuꝑbie ⁊ iacta
tie ꝙ ſi necipᷣam ſcientiã bonũ eẽ cõfiteri
noluerit de vᷣtute. hoc negare nõ poterit

ex q̃ etiã ſimilia malaplerũq; pꝛoueniunt

multi em̃ de ſanctitate ſua in mala ſuꝑbie
iactatie ⁊ inanis gloꝛie deciderut. Am
plius. malũ inuidie nũq; nõ eſt ex alieno

pono er inceſſante ceſſat. Amp̃. de viſi
bilibꝰ ſi quid ↄcedũt eẽ bonũ debite boc

indubitater ↄcedẽt. Nõ ẽ aũt dubiũ quin
exea ꝓueniaĩ obtenebꝛatio viſus ⁊ tandẽ
cecitasvidelicʒ cũ nimia fuerit aut tempo
re aut vehemetia. Qſi de viſibilibꝰ nihil
bonu eẽ direrit ⁊ de alijs ſenſibilibꝰ ſimi⸗
liter iam in hoc deuenit vt ſenſu indigeat
nõ quidẽ ad exꝑientia tm̃. Sʒ quẽadmo⸗/
dũ iſenſatꝰ ꝗs eĩ nõ ſentiat viilitates eſca
rũ veſtimẽtoꝝ ⁊ alioꝝ hmõi ⁊ ipᷣemet eti⸗/
am ꝗ hoc delirat quicꝗd ad exterius rati
onẽ dicat intꝰ cũ dicit᷑ ad rationẽ iſta ſen⸗
tit eſſe vtilia ꝓpter qð et querit ila quem
admodu cũ ꝓpt᷑ frigus ſuꝑfluũ cuiꝰnocu
meniũ ſentitiQ magis timetquerit caloꝛeʒ
tanq; vtilẽ 1 nocumentũ frigoꝛis ꝓhiben
tẽ. Iſti igr erronei dũ iſta querũt non taʒ
ſalubꝛiter qᷓ; etia licite ⁊ honeſte teſtes ſũt
3ʒ ſeipᷣos frigus ei ſuꝑfluũ pacienii caloꝛẽ
querere ſalubꝛẽ nõ ta licitũ eſtiq; etiã debi
m eouſq vt reus monis ſue ſulet homici⸗
a ſuipius qui in eo ſtatu calefieri negle⸗
erit quia ig nemo lenet querere niſi qõ

bonũ eſt. Manifeſtũ ẽ caloꝛẽ hmõi bo
num eſſe ⁊ de frigoꝛe ſimiliter verum eſt.
Ampliꝰ. nemo dubitat quin ex vino ſit

ebꝛietas ⁊ qᷓnto melius tanto maioꝛex il⸗

lo ebꝛietas tantoqʒ; facili⸗/qᷓre maniteſtuʒ

ꝙ exbono malumet ecõtrario ex malo

bonuʒ.quemadmodu ex egritudine ⁊ fia
gellatiõe coꝛrectionũ et eruditionũ ⁊ hoc
ipᷣm teſtatur natura in vnoquoq; que no
bis ſuggeritei vnũquemq; noſtruʒ docet
paruulos ei ſtultos flagellare. imilit᷑ in
maleficos punire.vt vel ipᷣi coꝛrigant᷑ vel
alij. et de canibus et equis ſmiliter ſa ba
bet. Quia igr hoc nature teſtimoniũ apð
omnes eſt ſemper vniuerſale ẽ teſtimo⸗
niũ autẽ vniuerſale nature falſum eſſe im
poſſibile eſt. Quarę ex hmõi malis bonũ
coꝛrecnionis et eruditionis ꝓpuenire mani

Jeſtum ẽ. Quis autem quimentẽ habeat

dubitare poteſt quin ex bono ſanctitatis
aliarũq; virtutũ interdum ſuperbia oꝛiat᷑
et cõtemptus alioꝛu. Similiter ⁊ exbono

cFrtitadini pꝛeceps audacia ⁊ iracundia

Juxta hec aquaʒ etignem aut dicent eſſe
bona aut mala.Si bona cum igit᷑ mani⸗
feſtum ſit mala.plerumq; ex illis pꝛsoueni
e videlicʒ exuſtiones hominũ ⁊ immerſi/
ones aliaſq; multiplices deſtructiones.
Manikeſtu eſt ex bonis mala ꝓueni⸗
re vel oꝛiri. ſi dixerint quia mala ſunt.
Manifeſtũ ẽ ſimiliter ex hijs multa bo
na ꝓuenire ſicut ſunt temperate calefactii
ones purgationes decoctiões illuminati
ones ⁊ ex aqua ſimilit᷑ ablutiones piſtru,
oꝛigenum intritiones. agroꝛũ fecundatio
nes.molendinoꝝ aquaticoꝛũ multiplices
vrilitates.Eodẽ modo ſe habʒ ⁊ de coꝛpo
ribus celeſtibus.quia et bona et mala re/
bus inferioꝛibus ex ipᷣis pꝛsoneniuns.
Ampliꝰ. quis igngat quin ex eodem
homine et bona opera ſuntquandoq; et
malalalioquin neceſſe habent dicere q g
bonus eſt non poteſt mali aliquid facere/
aut qui malus e nihil boni facere poteſt.
Hoc autem eſt cuius contrarium quilibet
entit in ſemetipᷣo.⁊ pꝛopter qð et penitet
multa egiſſe.⁊ erubeſcunt etia cum viden
tur mala ientes et nemo eſt qui nõ coꝛ
de vł oꝛe nòn arguat malefacientes ⁊ nõ
iudicet euʒ pena dignũ. Quare vnuſquii
qʒ credit male agentẽquẽcunq; aliter age
re debere et etia poſſe.alioqn nec culxan
dũ nec puniẽdũ ipᷣm indicaret quęadmo
dũ neq; lapidẽ ꝙ eo ꝙ mouet deoꝛſlum.

. ¶glas nec vituperiũ debeat ĩ ſe ꝓ opibaſu

etiam ex optimo. Si vo nihil mali ei facit

Pars pꝛima de vniuerſo

bat ꝙ ꝓpter hoc ſit albatiuũ vel albiſica

Aimnplius. ſetrundumincoꝛrectio locu, bat ꝙ ꝓpter hoc ſit albatiuũ vel albiſica
tiuum ⁊ hoc ẽ quoniã denoĩatiões hmõi

hr̃et apud aliquẽ nec etiaʒ poſſibilis eſſet
Ampliꝰ.ipa iuſticia qᷓ puniũt᷑ malefi/
ci ꝑ publicas poteſtates ⁊ magiſtratꝰini/
quiſſima ⁊ iiuſtiſſima eẽt.Si ei mali natu
rali ĩpoſſibilitati ꝓhibiti eſſent ſecus age cut inciſiut . vute qus
reinon eẽt ab eis reꝗqrenduʒ neq; pꝑ hocꝙ hʒ ad icidẽdum neq; penetratiuũ aut di/
male agũt vllatenus puniẽdi. Tu em̃ ſis geſtiuum niſi ꝙ hʒ vᷣtutẽ intendentem in
quonia a coꝛpibus grauibꝰ nõ regrimus hoonihil autẽe tale ĩ tota vniuerſitate re/
vtrũ moueantur in ſurſum neq; quiſq; au ruʒ quaq; eĩ et venenata aĩalia ⁊ rapacia
det eis iraſci ꝓ eo ꝙ mouentur deoꝛſum.
Quare ſi ſui neceſſitate mali aſtricti vłal A .
ligati ſunt ad male agendũ nec iraſcendũ tus eon vt noceat illis. Sʒ magis vt ꝓſit
ẽ eis ꝓ eo ꝙ male agut nec reqrendũ ab ꝓppᷣo ſubiecto ⁊ hoc vel paſcendo ipᷣm.et
ipᷣis quãdo taliter agäat. Ampliꝰ.laus nutriendo vel defendẽdo.⁊ nocumentuʒ
et vituperiũ falſiſſima erũt cum boni nec
mali naturaliter im agat. Nature vo nec

tẽ vel aptitudinẽ oꝛdinata adhbũci intẽdẽ

venat᷑ onagrum ⁊ deuoꝛat non inteditei
nocere.licet plurimuʒ noceat.ſʒ ſibi ꝓdeſ
is eo ꝙ neceſſitate oꝑetunvt no libertate
ad modũ ſeruiẽtis q non poteſt aliud fa/
cere q; ꝙ iubetur ſicut alibi didiciſti. Re⸗
lingtur ergo hmõi erroneis vt neceſſario
Ater bono malũ et ecõuerſo licʒ p ac tad .
cidẽs aut vt ofiteãtur nihil de ſenſibꝰ bo⸗ jno recte dicit. quin potiꝰ eſt ad vltionem
nũ eẽ cum ex vnoquoq; eon malũ ꝓueni vel ad victoꝛiã ⁊ vtrunq; iſtoꝛum bona re
at. Amoplius.cum bellũ eternum inter putat natura animalium. Ultione qdem
pᷣncipem lucè pᷣincipẽ tenebrarum ſit ßimm tanq; iuſtum reputat.Uictoꝛia autem tan
eos aut nocet ei pᷣnceps lucis ĩ aliquo aut q; aliqd magniticum. Sicut apparet i ele
nõ nocet aliqd igr̃ mali ei facit illud ma phantibꝰ qui ſubditos habent quos vice
lum ẽ euidẽter ex ipᷣ o pᷣncipe luct cuʒ illud rintet qſi iura ſᷣuitut in eos exercent. Si

Fodeʒ mõ ſe hʒ ⁊ de alijs. Neq; intentio
ignis eſt deſtruere ꝙ oburit ſz magis mul
tiplicare ſpeciẽ ſuã imateria qua ſuperat.

faciat. Quare nõ ſolũ ex bono ẽ malũ ſed en malum accipiat nocumentũ ipſum.

6.

3

eadẽ ratione neq; facere poteſt. ⁊ hec ſcit
ipᷣe cuʒ tu ſcias hecſtultiſſime igt pugnax Pꝛimum vᷣo malũ gratuituʒ.id eſt gratie
fira ipʒʒ cũ ſciat ſe nihil ei poſſe ſacere ma oppoſitum pᷣme gre carenna eſt. Que au
li et ꝓpter hoc ſe nõ poſſe nocere eidẽ. Jã tẽ ſit pᷣma gra nõ aliter tibi determino hic
igr deſtruxi tibi pᷣma radicẽ ꝑ quaʒ videri niſi ꝙ iuxta oꝛdines receptibilium. Sunt
poterat in iſtum erroꝛẽ erroneos iſtos fu· ⁊ oꝛdines gratiarũ ⁊ iuxta maneries eoꝝ

iſſe inducto. AAquẽéadmodũ in homibꝰ. Pꝛima gra ẽ fi-
Deſtructio ſeconde radicis eiuſdẽ eræ des gratuita quoniã pᷣmo ⁊ docenda ẽ et
roꝛis. ꝗôMDU tenenda hoĩbus tanq; fundamentum er

Ecunda vo radix q̃ querunt vtrũ rultus. I
ngelicis vero ſubſtancijs et alijs nobili⸗
us abſtractis. Pꝛima gratia eſt nobilis
illa dei cognitio que naturali earũ cogni⸗
tioni et ſapiẽtie incõparabilis eſt permo⸗

aliꝗd ſit ᷣmũ malum aur nullũ ⁊
hac de lermino tibi? diſſoluo per
diſtinctionẽ eius ꝙ ẽ malum. Si emma⸗
lum intelligaãt nocluũ iaʒ dixi nibi qꝛ nibil 15
ẽ tale et ſi ei aliqꝗd ſit nocinũ tibi veli malũ dum omnem ?⁊ iuxta hunc modum pᷣmũ
queadmodum ſi aliqd ẽſanin alicui vt malum. id eſt nocumentuʒ in ſubſtancijs
vſtio vel inciſio aut mẽbꝛi alicuiꝰ detrũca intelligentibus eſt auerſio cogitatus ſiue
tio non ido ẽ ſanũ ſimplr. Pꝛeterea licʒ ſit
veꝝ ꝙ aliqd nocet alicuijnõ ꝓpt᷑ hoc cõ/
ſeques ẽ vt etiã ſit nociuũ illi quemadmo
dum non ſeꝗtur vt ſiſaliqd moꝛtificat ali⸗
Ad ꝙ ꝓpter hoc ſit moꝛtificatiuũ vel ſi al

ſequitur deſertio ipᷣius ſiue derelictio que

qᷓ ſequit᷑ depaupano recedẽtiũ ⁊ arefactõ
atʒ moꝛtificatio iſoum.Qui em cogitatu

ſm virtutẽ ⁊ aptitudinẽ naturalẽ dicũtur.
Non em̃ ꝓpᷣe pꝑcuſſiuum ðꝛ niſi ꝙ hʒ v᷑iu

tem ſicut inciſiuũ non ðꝛ niſi ex vtute quas

noceãt alis ſiue occidendo ſiue deuoꝛan
do illaſnnõ tamen adhuc eſt intendens vir

qð ei ab alio ĩminet repellẽdoleo ꝓpᷣe in

ſe nutriendo ſcilicet ſeipum carnibꝰ iltſius

Iſidixerit ꝗs qe ita eſt ad nocẽdum alij

e carentia pᷣmi boni naturalis ꝙ eſt eſſe

caputvere religionis ac diuini cultus. In

cognitionis a creatoꝛe ex hoc enim malo

eſt pꝛoculdubio receſſio a fonte bonoꝝ ex

— —¶— ——5

ſfntirin
Alenbynt
ſoglapenee

elenuepo

ſs jei

fdentdin

inli

Ckligige⸗
droceia pru⸗
Cgriftün
eteinoune
Gtbeunr
no⸗octed
Nenſoenoch
ſlittenauon
Elpofiusn
Cnconengeo⸗
Geapwar
—

=

.

iurtöſh
iphclanoet
Ngloninegnie

steni

ſocriiteno
ogpeuen
Mograroe

ulinonon

alä
Perhoreſtg⸗
nmoe⸗
hyenine
urllain

7

Glwuiteni

☛

==—
—
—

lt

ian
unddrfen,

(Adelevapin
mnpiimni W
ſes pincehe

Uſbium ort
lioiyginre

Midepeim
ndiapein

Rnsnelan
oiuan
Unnpoa
Mluzbon
ſinen
ari
6 wr .
züüa
MMenin

W
Dntiiden,
mdenigz

nnachiien

enſer;
MWemunuig,

uavniuatſr
aiiatn
ocbfee
Npelencoir
ic we
Oeatnonind
Hcen hin

ötmaà

bunthreg:
nacninuiſg
ekacnocic
oceſtedyli
nciſonnh
imm. Dorie
n. Oiateen
vsbebente
Anensent
Broamanng

mnmdiiifa

ninamtisit
Zminz in
annuct
N
Nenthimd
tmnmnmr,
nn d
ehung,
mußtoin
eewhis

inid

aüsthend,

unt cogitare oe ipſo. Six
vo. Malũ tercio mõ viciũ vel peccatum.

Fo.

fixi ſunt in ipᷣ̃m creatoꝛem. neceſſe eſt vt ei

ↄgruentibꝰ virtutibus omibus adpereat

Cogitalꝰ em̃ cqͥ in peimis creatoꝛ tenetin

intellectu⁊ per hũc ↄſequẽter in viribꝰmo
tiuis, qre ipᷣa ſublato fructus bonoꝝn quo
damõ aret et qᷓntũ ad bona ſeu data ſua
nobilia ꝗᷓ longe pᷣſtantioꝛa ſunt naturali/
bus ceſſat infiluentia largitan ſue ĩ eos ꝗ
cogitatũ ſuũ ab eo auerterint vlłliĩ alia con

uerierint.ↄuerteriat in q; ↄuerſione fixa et

ad herentivel auerterint ſimul hoc eſt ulo
mo.Hõ ei ſi ad momentũ vel hoꝛa vł ali
ud vel ðᷣẽ alio cogitet ꝓpter hoc cogitatũ
ſuũ ab eo auertit.de hot autẽ perſcrutati⸗
us atʒ diffuſius inueſtigabo vbi de mali/
cia maloꝛũ angeloꝝ quos homines dya/

nalo qð diximꝰ puraʒ pꝛiuationẽ eeno e
neceſſe ꝙ ipᷣm ſit ab alio vel hono vłma

Mladee vocat tractabo/De hoc aut

lo cũ oĩno nõ ſitꝙ ęm̃ oĩno no ẽ.impoſſi

bile ẽ ab aliquo eẽ nõ tamẽ neganau eſt
negationẽ negationis interdũ cauſam eẽ
Qſi ꝗs querat vñ hocvel qꝗd eſt cauſa ꝓ
pter qua iſte mõ non cogitat de creatoꝛe.
Rũdeo ꝗ pꝛiuatio alicuiꝰ earũ que faci⸗

licet hic ad aliũ tractatũ pertineat recte re
ſponderi poteſt/ꝗa vel ſuperbia vel inui/
dia quoꝝ vterqʒ occaſio eendi ẽ bonũ vel
ꝓpꝛiũ velalienũ ⁊ ſicut ia dixi tibi ad aliũ
tractatũ hoc pertinet et vides in omnibꝰ⸗
hijs imbecilutatẽ itellectꝰhominũ hmõi⸗
omino ei manifeſtũ ẽ eas ignoꝛare ꝗd eſt
ꝙ dðꝛ malũ ⁊ ↄfuſe eos vti intentionibꝰ pᷣ
dictt. Sʒ nec etia aliqᷓ intentionũ trium pᷣ⸗
dictaꝝ poteſt eè pꝛincipium ꝙ debeat dici
vel deus vel pꝛinceps vel rexid ꝙ ðꝛ ma/
lum pꝛimñ. Malũ eĩ id ẽ nociuum nõ po
teſt eẽ pꝛinceps maloꝝ ſicut iam declłara/
ni tibi cum totũ et tata bona largiat᷑ ſuis
id ẽ oĩbꝰ ꝗ in regno ſunt. Sʒ neq; pꝛimũ
maluʒ id e pꝛiimũ nocumentũ dignũu e. vl

debeat dici pꝛincipiuʒ vel pꝛinceps.vł rex

vel deus vel auctoꝛ alicuiꝰ/cum oĩa nocu
mẽta vel pꝛiuationes oĩno ſintvel fere pꝛi
uationes. Nocumẽtum em̃ nõ ẽ niſi abla

lio alicuius boni vel vtilis aut applicatio

alicuiꝰ ꝙ huiꝰ ablationeʒ inducit. Nihil

autẽ tale dignũ ẽ nomie pᷣncipis vel pᷣnci⸗

puʒ. Similit᷑ nec viciũ aut pectatũ. Quis
ei audeat hoc cogitare ꝙ viciũ aut pecca
tũ ſit ᷣncipiũ aut pꝛinceps nec deꝰaut do
minis maume tanii regni qᷓ;tũ ipᷣi dicunt

Di vero intellexeri £.

adoꝛadus vel colend:
agente lucis eta bonis ſolummõ dimidi/

„ r9g

per hoc inqntuʒ teneb:as ignoꝛatie ſint ꝗ

eẽ regnũ tenebꝛan. Manikeſtũ igr ẽ tib

nec intelligũt intetiones eius ꝙ malum

Ampᷣ. Interrogabo eos de qᷓ gẽte ionſi

ſint ⁊ ad cuius regnũ ꝑtineat videlicet an

ſint de gente tenebꝛaꝝ/an de gente luct

ſi fuerit de gente tenebꝛaꝝ ꝙ vriqʒ ex iene⸗

bꝛis ignoꝛatie ſue appareat foꝛſitan alicui

nõ imerito impugnat pᷣncipem lucis cum
hoſtes eius ſuit qre nõ ẽ ↄueniẽs teſtimo
niũ eoꝝ ↄtra illuũ.Secundo quonia gens

tenebrarũ aui oĩno cecs c ita nihil pꝛoꝛ⸗
ſus ſcit debite vłregno eius aut no aliter

videt q; animaliaque dicunt᷑ luciſfugavt

noctue veſptiliones ⁊ ſimilia. Utroq; ig
mõ nigelunt gbus credat de luce vel

regno eiꝰ. Si ei oino nihil ſciut de ea nõ

ẽeis credendũ cũ de ea loquantur.vt ſom

niantes et nihil de ea videre valetes. Di
aũt non plus ſciũt de luce q́; animalia lu

ci fuga vt dixi. Manifeſtũ e quonia nõ ſo

lũ falſum ſed etia puerſum ẽ iudiciũ eoꝛũ/
ð lucebmoi quippe animalia noctẽ repu

tant eẽ lucẽ ⁊ ecouerſo.⁊ ſolẽ nõ lun ſed
lenebꝛas qre totũ regnũ lucis ẽ eis regnu

tenebꝛaꝝ ⁊ ecõuerſo.Cũ ergo credũt ſelo
qui de deo tenebꝛarũ loquut᷑ de deo luct

⁊ ecõuerſo.Sicut animalia de ꝗbus dixi

mus q̃re neſciunt ꝓ certo de quo loquũt᷑
⁊ mentiunt᷑ ex om̃i ꝑte qm̃ lucẽ dicũt tene

bꝛas ecõuerſo. Si vᷣo dixerint ſe eẽ veßen
era

te lucis ⁊ ꝑtinere ad pncipẽ lucis intoller⸗
biliter iniurioſi ⁊ ↄtumelioſi ſunt eidẽ pꝛis⸗
mũu qm ↄcedunt ipᷣm eẽ niſi dimidiũ deuʒ
potentia eĩ ſuper vtrũq; ↄtrarioꝝ hoc ẽ ſu
per bonum ⁊ malũ ẽ potentia ꝓfecta. SDu
per alterum vo eoꝛũ tm̃ẽ potentia dimidi
ata.quemadmodũ potentia ſuper homi⸗

nes albos ⁊ nigros potentis integra po

tẽtia vo ſuper albos e medietas potentie
ullius. Similiter 2 an icnn quia nõ ẽ

am ei deitatem attribuunt et dimidiaʒ ei

auferunt. Manifeſtum em̃ ẽ quia qui

niſi ſolummodo

dicunt eum eſſe ab omnibus colendum?

adoꝛandum plenam et integram confitẽ⸗

tur de eo deitateʒqui vero aperte tiñ par

tem ei deitatt attribuunt. Similiter ⁊ par
tem domintionis cum non ipſumvbiqʒ
in omnibus dominari concedere velint
quẽadmodum enim non ſimpliciter albũ

eſt ꝙ exaliq; parte nõ ẽ albu.ſic nõ ſimpir
dñs ẽ qui ex aliqua parte non eſt dominꝰ)Üsfqõ

—DPars pꝛima de vniu erſo

non enim ſimpliciter dominũ dicimus ꝗ
alicui domui vł ciuitati ſolumodo domi⸗
natur. Amplia. nõ vere poſſidet et ple
ne g in litigio et bello poſſidet qᷓre nec ve/
re aut plene dominat. Amplius.neq;
onmnipotens ẽ aut ꝑfecte potens cuiꝰ po⸗
tencie in toto reſiſtitur vt belluʒ depari ex
. aduerſo ei fiat. Amp. cum non poſſit
quicd vult ſe vel facere vel poſſe ipemet

ſit q; velit. Ampᷣ.ſicut nõ eſt albiſſimũ

4

oſtenditur.
Oſtq; auteʒ iam expediui me de
vnitate pᷣmi pᷣncipij ꝓut conuenit
pſenti tractatui et ſatis feci ibi ſu/
perilla ꝑ aggregationẽ ꝓbationũ ac de/
clarationũ intellectu facillimarũ atq; vul
gariũ que ſunt poſt pꝛobationes el decla
ratiões ſublimes q̃s didiciſti in pᷣmo tra⸗
ctatu pᷣmi ſapientialis ac diuinalis magi⸗

eſtigare de vnitate vniuerſi et declarare

ↄfiuetur de impotencia ſua cum minꝰ⸗ eearre uens ẽ ſicut et pꝛomiſi tivi in⸗

cnui aliquid ẽ eque album aut optimuʒ cu
aliud ẽ eque bonũ. Sic videlicet pᷣmũ cui
aliud eſt coequeun iſti autem ponũt duo
a ̊ima ſicut et duo pᷣncipia.Debes etiam at
tendere hic ꝙ malum ſicut ipſi ſomniant
idem eſt dicere ꝙ peſtilens ? cum ponant
ipᷣm in pᷣmis et vniuerſaliter malum quẽ⸗
admodum pᷣncipiũ et pꝛincipem bonoꝛũ
in pᷣmis et vniuerſaliter bonũ neceſſe ha⸗
bent ponere ipᷣm in pᷣmis et vniuerſaliter
peſtilens. Quapꝛopter graſſans et ſeuiẽs
in om̃e qð poteſti⁊ ꝓpt᷑ hoc in totũ regnũ
ſuum. cum pꝛeter illud nie de iure

O

ſue poteſtatis limitatione⁊ finibus regni
ſui naturaliter pꝛohbibitum quare ſeuit et
graſſatur in omnia ſuatanqᷓ; peſtis tanq;
coꝛruptio et moꝛs. Nihil autẽ tale poteſt
veri nomis eſſe pᷣncipiũ aut cauſa.aut au
ctoꝛ.aut pᷣnceps aut deus.aut dominꝰ cũ
vnũquodq; hoꝛũ nominatoꝝ non ſolum
nõ ſit peſtilens in aliqð eoꝝ q ex ipᷣo ſunt
vel ſub ipᷣo imo pꝛopenſe atʒ largiſlue bo
nitatis et vtilitatis in vnũquodqʒ eoꝛũ q̊
er llo ſe. Quapꝛ gude e

x illo ſe. Quapꝛopter non aliter pᷣncipi-
um aut auctoꝛ dici połeſt. niſi quẽgdmo⸗
dũ deſtructio aut mois aut deſtructiuum
ſiue moꝛtificatiuũ ꝑ intentionẽ aut volun
tatem. Mſi non eſt peſtilens aut deſtru/
ctiuũ niſi alioꝛum.⁊ ſi contrarioꝝ videlicʒ
que ſunt de contrꝗno regno tunc manife
ſtum ẽ ipᷣm nõ eſſe alum niſi p accidens
videlʒ ꝑ ptrarietatẽ quam habet ad illa et
quemadmodũ caloꝛ in ſe pactus eſt ſʒ cũ
obuiauerit ei figidum quaſi pugnat con
tra ipᷣmel econuerſo cum non ſit naturał
intentionis ſue pugnare contra frigidita
tem non enim eſt adhnc neqʒ ꝑ hoccaloꝛ
quare maniſeſtũ eſt pᷣncipium maloꝝ nõ
eſſe malum niſi pacddens vl utet hec in
7 fentio non minus cõgruit pᷣncipio bono/
m. .

o☚1 Becuũdus tractatus ꝙ vninerſa ẽ vni
- Secũdus tractatus ꝙ vniuerſa ẽ vni
O V tas ⁊ imj mudus eſt vnus ⁊ qualiter vnus

ipᷣm eſſe vnũ et mundũ vnũ ⁊ qualit᷑ vnũ
Dico ergo quia omne totu vnũ eſt. et hoc
appet ex nominatione et intentione ipᷣiꝰ.
LTotum enim et pars relatiue ad inuicem
dicutur ⁊ totum eſſe veriſſima diffininõe
ſeu explicatione adunatũ eſt ſeu aggrega
tum ex ꝑtibus.aggregatio autẽ ⁊ aduna/
tio non eſt niſi iunctio ⁊ cõiunctio part ⁊
pꝓtis ſiue partiũ ad muicẽ que iterum iun⸗
ctio ſeu ↄiunctio non eſt niſi vnitas toni⸗
ex illa eniin totum ẽ dicitur totum etia⸗
valde ampla cõmunicatione et generali⸗
tate intentio totius. Cauſa autem in hoc
eſt quoniã adunatid et aggregatio dicũt᷑
et in eis que cõtimabilia ſunt. et in eis qͥ
non. Unde ⁊ totum ðdicitur eſſe continuũ
⁊ mũdus etia dicitur rotus ſiue ſit coꝛpa/
lium ſiue incoꝛpalium/omne vᷣo non dici
tur pꝛope ſᷣm vſum cõmunẽ nin indiſgre⸗
gatis cum collecta fuerint ⁊ qui dic omne
non dic hoc de vno aliquo continuo vſu

aliter atq; ↄmuniter vt nemo dicit omne

hoc lignum eſt albumvel omnis hec maſ

ſa auri vel argenti ſed magis totuʒ vel to

ta. Quare manitfeſtum ẽ ꝙ omne m col
lectionem dicitur ⁊ quandoq; cum diuiſi
one et quãdoq; ſine diuiſione. Uerbi gra
quandoqʒ iungit᷑ nominibꝰ alus vt ome
album aut omnis homo. Non enim di⸗
citur omnis homo eſt animal queadmo⸗/
dum dicitur omnes iſti homines ſunt de
cem.Ita enim dicitur omnis homo ẽ an
mal vt etiam vnuſquiſq; diuiſam aut per
ſe intelligatur eſſe animal.Cum autẽ dici
tur omnes iſtos eſſe decem econtrario di
citur de nullo enim iſtoꝝ intelligit ipſe
ſit decem el ergo intentio eius ꝙ ẽ omne

nunc vt ꝑ ipᷣum agatur de collecto ſiue de

omnibus collectis in ſumma. Interdum

etiam eadem ẽ intentio totius ⁊ hoc mo⸗

do vſus ẽ plato vocans mundum omne.
Similiter multi ex phyloſophis vocates
mundũ totum quemadmodũ ergo cũ di⸗

ifttogn
ugitn
nne 1
miaunin
ſegonnenne
ſoomoren
ſienuefus
gien
Oiniiertg
nnulne
ociam
tiuoſusnit
ſbtinuzen

„

iifnuerius

Wiickemue
piünuafes
Nimnite
Gtmhmni
ſoücer
hiſmuoleg⸗
Nuetſenecon
vend.
ſhenionipuan
Mäloncad
Cmarada
WNcöanre
Ulanotſtonn
cmnegin
Eintgonune
Nocomnunt
ſeaniaurm
tſepſen
ſleſonenfin⸗
liitoninele
Cihe

—

ſe⸗

ncgüin
nſacllinnie
Nodanonedr
Sdiccci VD

s adirinnse

Epninerien
neetmmdn

Mörearnener

ungnücklag
Wratonet
ncid 1cdima
nutitn
noneſ nins
nirdcnes
mniczonet
Nioctiggnun
wabins iun. l
lun e
mcönmmintt
1wenntcnd
10 ano tde
Neun
pundCMNN
ſelgoniſt
ſtunigenun
1 andin

1 diriie

4

Fl.

citur iñ vnoquoqʒ totũ nihil relinqtur ex
tra qð poſſet dici ꝑ s illius Similłra cũ ðꝛ
omne ſumpliciter. Jam aũt declaratu eſt
tibi quia totũ vbicunq; dicatur vnũ eſtiꝗͥ
re et omne vnũ cum eadẽ ſit pꝛoꝛſus inte
tio omnis ? totins. Amp 1
rit vniuerſitas anialiũ maniſeſtum ẽ ipᷣm
colligere vnũquodq; aia liũ nullo relicto
Similiter ⁊ ꝗ dic vniuerſitatẽ ſubſtantia
lem nullam relinꝗt ſubſtantia.Eodẽmo/
do et qui dic̃ vniuerſitatẽ encium qᷓre cuʒ
vniuerſitas aĩalium vniuerſitas ſit. Silr
⁊ ſubſtatiaꝝ erit ex nccitate et vniuerſitaſ
enciũ vniuerſitas amplius Srietas ñ ꝓhi
bet vnã eſſe vniuerſitate amboꝛũ quẽad⸗
modũ vniuerſitas coloꝛũ licet albũ ⁊ ni⸗
gruʒ ↄtraria ſint et etiã mediũ vterq; eoꝝ
quodaàmodo vniuerſitas tamẽ ẽ vniuer⸗
ſitas coloꝛũ qᷓre vniuerſitas bonoꝝn⁊ ma/
loꝛũ ſimul collectoꝛu vniuerſitas erit vna
non obſtante cõtrarietate que ẽ inter bo
na et mala. Amplius.qcunq; cõicant
intentionẽ vnam vel rõnem in eo vniun
tur ei ſuntquodãmodo vnuʒ quia etiam
contraria oĩa intentione et ratiõe ↄtrarie
tat coicantivniunt in illa ⁊ colligunt᷑ ad
illam vt ſit vniuerſitas aliqua ꝓpter qð⁊
ↄ:vniuerſitas ↄtrarioꝝquare cũ omnia
eentia ↄmunicent ipᷣm eſſe in eo quodã/
modo vniunt᷑ ⁊ colligunt᷑ ad vnũ ita vt⁊
ſic et dicatur vniuerſitas enceiꝗ. Amp.
vniuerſitas ſicut apꝑet etiã ex ipſa noĩiati ꝗ
one non ẽ niſi in vnu verſamultitudo v⸗
ſa aũt non intelligit᷑ niſi collectiõe vel a⸗
dunatione in aliqð vłſub aliquo ꝙ tota
ulla multitudo ↄmunicat quemadmodũ
dicitur vniuerſitlas coloꝛũ que colligitur
ad genus ⁊ ſub genere ꝙ oẽs coloꝛes cõ⸗
municant. Similiter ⁊ viuerſitas alboꝛũ
colligit᷑ ad albedinẽ ⁊ ſub albedine qnã
omnia alba cõicant.Sic aũt ſit cum dici⸗
tur vniuerſuas enciũ qm vniuerſa ſiue to
ta ſiue tota multitudo enciũ colligitur ad
eẽ vel ſubeẽ ꝙ omnia encia cõicant.qua⸗
re tota multitudo enciũ vniuerſitas eſtꝗe
quid ant eſt vniuerſitas ẽ ex neceſſitate ⁊
vniuerſum et totũ et omne oĩs enim mul
titudo adunata ſiue in vnũ verſa totum
aliqð ẽ. Similiter vniuerſũ quare ⁊ om̃e
non ẽ niñ colleciio et vninerſitas omniu
qꝛ igilur vniuerſitas ſemꝑ ẽ vnũ in eo ꝙ;
vniuerſitas. Similr et totũ ex neceſſitate
vnum inqjntum totũ.et omne ſimiliter in
anlum omne extra ome aulẽ nibil ẽ de⸗

Amp̃.ſi quis dixe⸗

vniuerſitate queadmodũ nec extra oĩa ̊
re vnum ẽ omne ex neceſſiiate pᷣter qð ni⸗
hil et vna vninerſitas ogregãs oĩa nihil
extra qnem nibil ⁊ vnuũ iotum adunans
oĩa nihil extra relinques. Amp̃. ſicut
non capit intellectus duo oĩa ita nec duo
omne nec duas vniuerſitates nec duo to
ta que ſint vniuenſitates ſimpirſaut tota
ſimpir quare impoſũbile ẽ duos mũdos

Gꝙ eſſe aliud em eſt dicere om̃e ſimpir vel to

tum ſimpir aliud dicere totũ aliꝗd vt to⸗
tum lignũ. Similiter aliud eſt dicere vni

uerſitatẽ quoꝛundã vi coloꝛuz ⁊ aialium

aliud vniuerſitatẽ ſimplxr. Amp̃. ↄtra⸗
rietas vt dixi non diuidit vniuerſiiates ſi-/

cut appet in coloꝛibus ↄtrarietas em̃vnit

ↄtrariaineceſſe em̃ eſt contraria circa ideʒ

—

ꝗges vel fieri et ſub vno genere eẽ. Nec co⸗
geris ꝓpter vba ariſtotilis gbus dicere

videtur in libꝛo topicoꝛũ qꝛ bonũ et ma⸗
lum nõ ſunt in genere ſʒ ſunt genera alio
rumex neceſſitate em ꝓut ↄtraria ſunt in

genere vno ſunt ꝓutem̃ bonũ de ſubſta

tia dicitur bonũ non hʒ cõtrariũ ſecun/
dum ipᷣm cum aperte dicat in libꝛo pᷣdica
mento:ũ ꝓpᷣum eſſe ſubſtatie nihil habe
re contrariũ/quare non ſunt cõtraria ßᷣm
ipᷣm niſi ꝓut cadunt ſub genere accidẽtis
qre ſecundũ om̃es intentiões ſuas iuxta
viam iſta erunt ↄtraria. Uerbi gra ſi dixe
ris bonũ nature ⁊ malũ nature cõtraria
unt vt generalio ⁊ coꝛruptio vita ⁊ moꝛs

ſanitas et egriitudo. Si vero intellexeris
bonũu moꝛis ſiue moꝛale Similiter cõtra

ria ſunt vt virtꝰ et viciũ ⁊ ſimiliter ſub ge

nere vno. Eodemodo ſi intellexert bonũ
ſuaue ⁊ malũ moleſtu ↄtraria ſunt ei ſub
vno genere ſimilr. vtile quoqʒ ⁊ noxiũ eo
dẽmodo cõtraria ſunt ⁊ ſub genere vno.
Quare manifeſtũ eſt quia bonũ ⁊ malũ
ad genus vnũ reducuniæm ołs intentio
nes ipᷣoꝝ/quis em̃ dubitat vniuerſitatẽ ac
cidentium vniuerſitatẽ vnam eẽ ⁊ ſub ge⸗
nere ⁊ in genere accidẽtt vnitã non obſtã
te cõtrarietate q̃ tam multiplex inter acci⸗

nitate fontis ⁊ aqua vna dicunt᷑ oẽes
aque ex eodem fonte manantes ⁊ aque
oẽs que per atieũ eufratis vel nili ab eo/
dẽ fonte defluũt idem nilus vel eufrates
dicunt. Similr ⁊ oꝑa eiuſdẽ artifict colli
guntur ad vnũ ꝓprter vnitatẽipſius ⁊ p⸗
pter hec recte dicitur vniuerſitas opꝑm ta/
lis.Cum ſibi declarata ſit tibi vnitas p Si

Gxenn inuenitur. Amp. vniunt aque

Pars pꝛima de vniuerſo.

pᷣncipi ſiue fontẽ pniuerſalis emanatiõis
ipᷣm noies ſiue artificẽvniuerſalis oꝑatio
nis ꝓpter vnitatẽ ip̃ᷣius neceſſario in vnũ

vtitur tota multitudo influentiaꝝn ipſius

et opm. Neq; em̃ aliud eſt mundꝰvel cre
Atoꝛis vniuerſitas qᷓ́; redundãta qdam
BGñmi ⁊ vniuerſalis font bonitatis ꝗ ẽ cre
Altoꝛ benedictus ⁊ ſublimis. Similr ⁊ fa⸗

beiica q damoperu ⁊ artificioꝝ ipſius pꝛe⸗

ſertim cũ opus artis ⁊ ſapietie artificiũ ꝑ

pꝛie ſit. Quapꝛopter recte noĩauert mun

dum ſiue gmme qð ex philoʒ ophis dłi opi
Ficium fabeica et oßu
tum eẽ fabeicam fabꝛice factum ſapieti
diuine arte et magiſterioꝙ euidẽter oſt
ſitatis tocius. Sed eta opeꝝ ſinguloꝝ qᷓ⸗
rum inueſtigatioi ⁊ admiratiõi nec etiaʒ
eruditiſſimaꝝ inueſtigatoꝝ ſufficit inrelle
cus. Munꝰ igr ſiue totꝰ oẽ ſiue vniuer⸗
ſitas vnum opus qammodo vnu arti
ſiciũ.vna fabꝛica atʒ vnuʒ opus creatoꝛis
AZſi ad caulas creatiõis erexer intellectũ
tuum ⁊ reminiſci volueris eoꝝ q̃ declara/
ta ſunt tibi intractatu ꝗ pcedit iſtum inue
nies vniuerſum redundatiaquan da eſſe

vt dixi fontis ꝗ eſt ipᷣe creatoꝛ⁊ aruificium

pulcherrimũ atʒ mirificũ artis ⁊ ſapie ſue
et verbu ſcripluʒ ſiue ſcriptura.que ſeipᷣm
loquit/nõ quidẽ ꝑfecta elocutiõe hoc em
impoſſibile ẽ creaturis videlicet deſigna⸗
re crealoꝛem pꝛout ẽ hoc ẽ pꝛo immẽſitate
magnificetie⁊ gloꝛie ſue. Sʒ reuera iſinu
ant magnalia potentie ſapietie et bonita
tis ipius vel vt verius loqᷓr innuunt eam
vVtcuch intelligetibꝰ. In hijs igr dixi et
in multis alijs videlicet in hoc ꝙ opa cre
atoꝛis. verba quedaʒ vel magis inunitio
2 ſigna erigue deſignationis vniuntur et
ad vnũ reducuntur per vnitatẽ ipius quẽ
admodum pᷣdis vnũ artificiũ vel fabꝛica
vVna locutio vel inunuio vnũ ſignũ vlde⸗
gnaria Hinsd s li
fam ponila humano intellectui vt erudi
tur legẽs in ea? adiſcat peoe tlle
ipum creatoꝛe. Jam igr oſtendi tibi vias

um cr. Jami
multas vnitionis adunatiois creat
rũ p quas ſimul collecte ſunt erdicut van
omne vnus mũdusvnũ tu vna vuiuer
ſitas adunant ei ⁊ cõicantin eſie ſine en/
nitate in creatiõe⁊ cauſatiõe in deſignati/
one ip̃ius creatoꝛis in fabꝛicatiõe ⁊ fabꝛe
factone q artificioſiſſime ac pulcherrime
coõdite ſunt⁊ ſic adunauit eas creatoꝛ ⁊ in

us attendẽtes ipᷣm to⸗

r vel ſcriptura co

Opinio quo:undam phyloſopho:uʒ
inducitur de vnitate mundii.
Ai aũt de phyloſophis dixerunt
q ꝙ mũuũdus ẽ vel domus vłciuitas
S id ẽ habitatio deoꝝ et hoim non
impꝛobabiliter dixerũt niſi ꝙ noie deita/
tis abuſi ſunt. Een ðclaraui tibi in tracta⸗
tu pᷣcedẽti. wveneradũ ei nomẽ deitat
nõòõ ↄuenit ve ac ꝓpᷣe niſi vni.Pꝛimovero
ꝓpter qð et declaraui ttbi ibidẽ q:nõ ha
bet niſi plurale p abuſionẽ intoꝛſum et ex

lã faciẽtes mentionẽ de habitatioõe aĩiali⸗

di eter oſtꝗ um duabus de cauſisvt arbitroꝛ hoc fece
dit decoꝛ et mirificẽtia et non ſolũ vniuer

runt. Ceima Cguia dijs et hoĩbꝰ dat mũ
dũ in tellexerũt impoſſeſſionẽ.⁊ inhabitã
dũ et ad vtendũ bonis ꝗbus ipᷣum reple
uitl deus aĩalibꝰ? vᷣo nihil iurt aut poſſeſſi
onis dedit in mũdo.imo potiꝰ ipᷣa dedit
hominibus vt eis vtantur ad omnẽ vuili⸗
tatẽ. Secũda cauſa e quia animalia ꝓpt

homines creata ſunt cuiꝰ iudiciuʒ eſt ipſe

vſus)homines enim animalibꝰ vtuntur
tanqua pꝛopter ipſos creata ſint. Sicut
ipſe Areſtotiles de omnibus vtimur tan
qua pꝛopter nos vt dicitur vſualiter iſte
edificauit domũ ad inhahitationẽ ſuam
et anunaliũ ſuoꝝ vel pecudum. et hoceſt
qm̃ non aſſociant animalia domino do⸗

mus quia neq; ſocia ſunt ſed magis ſub

ſequũtur ⁊ ſubſunt. Eſt igr hec alia adu/
natio creaturarũ in omni vel mundo vel
vniuerſo per quã dicitur vna domꝰ vna

uita MNoſti qm̃ inhabitãates ciuitatẽ ſi⸗

ue ciues vnius ciuitatis vnus pplus dicũ
tur ꝓpter vnitatẽ loci queʒ inhabitant
ſi diuiſiones in pplo illo fuerint vipote
glij maſculi ſint.alij femine.alij ſerui.alij
liberi ⁊ iterum alij philoʒophates alij ne
gociãates alij ruricole. ⁊ alioꝛũ artiſicioꝛũ
quaãtũcũq; multiplex varietas non ꝓpt
hoc diuidit ciuitas vłpplus vt ipᷣa ſit mł
teciuitates vel illa ſit multi ppli. Sit et in
mũdo deoꝛũ et hominũ licet multa ſit in
conditiõibꝰ ⁊ officijs inter eas diuerſitaſ
vnus eſt pplus ciuitatis qui mũdꝰ eſt lo⸗
cus vero vnus eſt mudus vt locum intel
ligas generaliter. Sicut ⁊ habitationũð
ſubſtatijs em̃ ſpualibus cuiuſmõi locum
ſue habitatiõis habeãtin tractatu ſingu/
lari de ipſis intendo declarare ſi deusvo
luerit. Aitende autẽ cũ hijs qꝛ nec bella ſi
c(iuilia fuerini vel eti inteſtina cogunt a⸗

8

.

ſuʒ fuerit. Qnia vero qui ſic dixerũt nul

eltironin
X.

mnui ul
lnefuen

Fdſigeed
ANciesnon⸗
eauntuſe
Gehcopo
fbenotn
ſontrütie
ninthine
poeuluegh⸗
olauho
ſenoliin

Prriaslen
ſte tfiu
fünpglle
Ppinihctl
Nerteltt
tbkaterin
Morenarnge

AMioaiire
lkaneccprn

Mhinimm
Geeaklwnene
oneropee
Nrpernebvc
Noefpbenatn
ublonorte⸗
mnibabiort
Clnutnmni⸗
lniſuegen
Wnipſgn
Pidunien
Numrdi⸗
Mwinnwin
Mnorar:
Dotunpiuionn
o ſonmnort
degedecin
Kfgendr 1e

uiefugine
iachfeiacni

edisſean
liabofſeſio
ſtues ſuta
mabencln
mani
fldinie
Duint
igrunid
ane
W
Woſe

Aunanienn
edhie
iin
u
nmich wpein
SNasuR
auitiunm
CLanaſuvira
nes enin mmnd

eer poes nit

105 1 ur

ienennn

Ocani anmntun
ß ſcuſn an
noimn. te
mmüinonmn Aer
rui ian
Giiinbern
sdniiasie
nilainn
—

uitatẽ que vna erat multas eẽ alioqn nõ

eſſet bellũ ciuile. nec poſſet eſſe vnq;. Bel
lum em̃ ciuile non ẽ niſi inter ciues vmius
eiuſdeq; ciuitatt. Qt ſi dixerit ꝗs qꝛ tata

eſt diſtatia ac diſcrepatia inier deos illos
7 hoĩes vt non paciat᷑ vnum eẽ pplim ex
illis cum illi ſpualiſſimi ſint.iſti vo coꝛpa/
les atʒ coꝛpoꝛei. Rſñdeo ga mirum valde
eſt ſ homo hmõi audet concedere homi
nem vnũ aliquid ee ex aĩa et coꝛpoꝛe cum
anima ſpũalis ſubſtantia ſit coꝛpꝰ vo coꝛ
poꝛea ſiue coꝛpoꝛalis ⁊ maio: vnitas ſiue
vnio ſit qua hõ dicitur vnũ ex tam diuer
ſis atq; diſcrepaãtibus anima ſcʒ et coꝛpe
; ſit vnitas illa vel vnio vel potius con/
munio ſine cõitas qua dij hmõi ⁊ hoĩes
dicutur populus vnus ⁊ illa maꝑt diſta/
tia ab inuicẽvidelicet anima et coꝛpus qᷓ;
dij ⁊ holes cũ iſti in genere cõueniãt quo
ſunt ſubſtatie viuetes ⁊ intelligẽtesiilla mt
non ↄueniat in genere tas ppinquo. Hu⸗
ernalio aũt ſiue regimẽ e alia cauſa vni
lauis quodq; vninerſitas ẽ regnum vnũ.

Regnũ enim vnũ eſt tota dicio regis vni

us qualumcũ q; ampla aurt lata ſiiſ eui⸗
denter apparet ex eo ꝙ cum regnũ mede
oꝝ per brcbogon ⸗ ſubiectũ eẽt vi⸗
cro arphaxat rege eo et adiunctũ regno
babilonioꝝ regnũ vnuz nibilomin⸗ fuit
regnũ babilonioꝝ. Similr ⁊ cum poſtea
obtinnit regnũ ꝑſaꝝ. Si 7 cũ regnũ ma
cedonũ ſiue grecoꝝ rega oĩa illa obtinuit
nihilominꝰ regnũ grecoꝝ lic

hilomt licʒ eouſq; am
pliatũ dila tatũꝛ regnũ vnũ pmaſit.ſic⁊ re
gnũ romanoꝝ cũ oia regna mði regi rõa
noꝝ vel imꝑatoꝛi buirẽtpᷣncipatus vnus/
regnũ romanoꝝ ⁊ habitus ẽ ⁊ vocatus⁊

₰ .

monarchia. i. vnus ncipatus tolius oꝛb
ſub vno

2

regno romanoꝝ fuit. Quia igr ſu
rege deoſ deditiõe eius tota vniuerſitas
eſt creatoꝝ ⁊ ab eo regit᷑ ex ncũtate tota
vni uerſitas ſiue totũvniuerſũ regnũ vnũ
⁊ dñatio vna ipᷣius ppter qð ipᷣe votat
rex et dñs ſeculoꝝ.Alia vricio ẽ heredita
ria voſſeſſiovel dñatio ꝑ quã qntumcũqʒ
diſtates ſint ad inuicẽ ptes bereditatt etiã
vna hereditas ſũt.Similr ⁊ vna acaſitio
⁊ vna poſſeſſio acꝗrentt ⁊ poſſidẽtis que
cunq; ſit diuiſio vel diſtãtia partium.
Manifeſtũ igr ẽ tibi qꝛ vna crea toꝛis poſ
eſſio vna dicio vna Onatio ip̃ᷣius ẽ lotuʒ
að ẽ. i. omne ſine mos ſiue vninerſů vnũ
regnũ ipᷣius pᷣſertim cũvna lege ſapie ſue
vno imperio rectiſime ac dominãatiſſime

„ . .

—

voluntatis ſue totu regnat ⁊ moderetur.

Judiciũ autẽe vnitatè iſtius ⁊ otinuategu

bernanois a lummo/ vſq; oeo:ſum col/

ligatio ſiue coõnerioſquia infima colliga

ta ⁊ ſubiecta ſunt mediſs. Media vo ſu⸗

perioꝛibꝰ illa ſupmis Zupma at ipſi vni
pᷣmo vero ꝙ ẽ facile videre ↄſideratibus

ſen ſibilia inferioꝛa ſiueviuentia ſiue non

piuentia. Ho viuentia em a medis gene
ranonẽ augmetuz ↄleruationes ſtatu de/
clinationẽ ⁊ coꝛruptionè habẽt a medijs
qtia ſũt lapides metalla mineralia oĩa
Similiter aq in fontibꝰ⁊ flumibꝰ lacubꝰ

⁊ paludibꝰ quoꝝ omniũ generatio ⁊ au⸗
gmentũ a medijs eẽ apparet. Eodemodo

e bʒ de hüs ꝗᷓ fiũt in mari et mare ſic ſũt
fluxiões ⁊ reſlunões ⁊ diluuia pticularia
Siłræ occupanões locoꝝ in quibus non
erant maria ⁊ traſlationes ipᷣoꝛuʒ mariu
ad ula que ſtellis ſinis multi attribuũt et
planetis⁊ celis licet non eodẽmodo neqʒ

eadẽ omnibꝰ.Eodẽmodo et certe motus

et trãflatiõ es partiũ terre vt monciuꝛ mi
noꝛũ partiũ ꝗ tranſlatiões non nunqᷓ; fi⸗
unt. Silr ⁊ eoꝛũ gque fiunt in aere vicz ve⸗
toꝛum pluuiarũ grandinũ nubium fuigu
rum tonitruoꝝ ⁊ ſcintillationũ ⁊ alioꝛum
que in libꝛis metheoꝛoꝛumdidiciſti. Me⸗
dia antẽ hec qᷓntum ad ea q̊ͥ noĩaui celos

7 celeſtia coꝛpoꝛa intelligo. Similr 2 n⸗

tuʒ ad ea que fiunt in aialibꝰ naturaliter
er vniuerſaliter in vegetabilibꝰ ſimiliter
⁊ q̊libet mõviuẽtibus in qabus omnibus
vᷣtus ⁊ potẽtia ſolis neminẽ latʒ/ꝗ hec cõ
ſideret. Eodẽmodo dico ⁊ de ſpualibus.
qꝛ vᷣtus pᷣma que eſt creatoꝛis e oꝛdinans
totum a ſummo viqʒ deoꝛſũ ꝑ media ſpi
ritualia ꝗ aln angelos alij demones alij
intelligẽtias vocauert ⁊ de hus ⁊ de eoꝛũ
oſſicis atqʒ oꝑationibꝰ in inuicẽ et in ea
q̃ pꝰ illa ſunbhoc ẽ in mies hic amplius
me dicere non oꝑtet. hec em̃ oĩia tractatũ
ſin gularem ꝓfundaq; et diligẽteʒ pſcruta
lionẽ deſiderant uniliter ? illa q de ce⸗
lis et celeſtibus tetigi nec nõ et cura et ꝓ⸗

uidentia qᷓ totum diri ad miniſtrari et re⸗

gia ſummo vſq; deo:ſum.et hocẽ ꝓpier

erroꝛes hominũ qui eouſqʒ de talibꝰ ma
le ſenſeruntœt in iniuriã et contumeliam
creatoꝛis in ſubuerſionẽ humane vile la
pſi ſunt. s
Allie opiniones ponũtur⁊ deſtruũtur
de pluralilate mundoꝛum. Ze 1

Pars pꝛima

4
mies de pluralitate ac diuerſitate
mðoxꝝ ſiue ſeculoꝛũ inualuit opi/
hnio.? apud nõnullos ex philoy ophisjno

Minat interdũ ſdim alieniꝰ⁊ vſualiter bo
mines creberrime mentionẽ faciũt de pꝛe

ſenti ſeculo ⁊ ſeculo altero ad qð ꝑ moꝛ

2„

opinant᷑ ſdm illud habere regionẽ ame⸗
niſſima graminibꝰ et floꝛibus arboꝛũqʒ
nobiliſſimaꝝ vmbꝛaculis vernantiſſima
vbi et eliſeos campos iuxta deſcriptionẽ
poetarũ ſomniat. Sarraceni vo non ſo⸗
lum ſimilia hijs ſed etia omniũ carnaliũ
voluptatũ turpitudines ex ipſa lege ſua
ibi eſſe delirant ⁊ ſe obteniuros ſperant.
Hꝛedicti vᷣo erronei circa quos multa di⸗
Ki ꝓpter ſtabiliendà vnitatem pꝛimi pᷣnci
pijmundũ coꝛpoꝛeũ ↄtrariuʒ iſti per oia
eſſe ponunt puenies eſt poſtea que pᷣceſſe
runtvt erroꝛes iſtos pꝑſequar et deſtruam
Et pᷣmum ꝗdem extra mundum iſtũ eſſe
mundũ aliũ deſtruere aggrediar. Si em̃
extra ambitũ vluime ſpere hoc ẽ vltimi ce
loꝛuʒ eẽt ſpera alia inſtar iſtius vel cuiuſ⸗
cunq; alteriꝰ ſoꝛme coꝛpus aut eẽt contin
gens hanc ſperã quã dixi mundi iſtius vil
nmã ant nõ Si non eẽt igitur coꝛpꝰaliqðᷣ
mediũ int duas illa ſperas q̃re eẽt extra
vᷣtrũq; moꝝ iſtoꝝ ect igr vel ambiẽs vtrã
q; ſpera totaliter ⁊ ita ſeutra illarũ ſpera
rum eet vltima in mũdo ſuo hoc aũt erat
poſitũ.Si vo eẽt ambiẽs niſi in parte eẽt
illõ coꝛpꝰ extra vtrũq; mom ⁊ hoc non pt
dici niſi vane cuʒ hmoi coꝛpis vlla poſſit
cogitari vtilitas. Pꝛeterea poſtq; ponũt
mundos vel duos vel tres vel qt volue⸗/
rint extra illos/neq; coꝛpus neq; aiiud eẽ
tõcedere neceſſe babẽt quemadmodũ ꝗ
vnum ſolũ ponunt mundũ nullũ coꝛpus
intelligeter eẽ mundu. Sic et qui
multos ponist ſiue finitos ſiue infinitos
extra eos nihil ponere ex nccitate cogũt᷑
Mundns em̃ ẽ ex nccitate ↄtinens aut to

tam vniuerſitatẽſimplr aut vninerſitate;ʒ

ſibi ↄogruẽtẽ. Impoſſibile at ẽymaginari
coipꝰqõ nec binc moo nec alij og garre
ſtat igr vt nullũ coꝛpa ſit inti mos iſtoſ
qre ↄonngunt ſe ſpere hmõi non ſoluʒ in
Pucio ſicut declaratũ eſt apð geometras
ymo etig tocius arcubꝰ extenoꝛibꝰ et etiã
ora medietate ſupficiei ſne exteriori. Ne
ceſe em eſt oig duo coꝛpoꝛa tolt ſuis ter⸗

ia vero etiã apud vulgares bo

tem coꝛpoꝝ anime huane tranſterunt / et

nin ex ea ꝑte coꝛpꝰaliqð eo leperauernint

Solum eni coꝛpꝰ diſtantia facere poleſt

inter coꝛpoꝛa.

—

AUacuũu vel inane impoſſibile eẽ intet

AQUogd ſi dixerii qe inane ſiue vacu⸗
S um inter illa ẽ tu iam alibi dicia⸗
Mſti vacuũ vel inane ee non poſie.
O ſi foꝛte no reminiicerꝭ vel non ſuſſiat
uibi declarano illa quã didiciſti intedo in
has declaratiões qᷓs ego ꝓpono hic. Di

co igr qꝛ inane vlpt ſecani aut oluidi vet
nõ poteſt. Si non pot impoſſibileigit
motu fieni in illo vel per iilud/quẽadmo⸗

dũ ſi der ⁊ aqolĩno indiuiſibilis ⁊ in ſeca⸗
bilis eẽt im poſſibile eẽt motũ nieri ꝑ alue⸗
rum eoꝛum cũ omne coꝛpus qð mouetux
pꝑ aliudvi ſibi faciat ꝑ diuiſionẽ hmoi in
illo ſiue ꝑ illud. Qui auiẽ ponunt vacuu
vel inane dicũt oẽm molũ in illo fieri aut

ꝑillõð. Amp̃. Scoõm hocoĩm coꝛpon lo/
uidiſſimũ atʒ foꝛtiſſimũ erit inanevel vatu
um cum nec penetrabile aui diuinbile ſi⸗
ne ſecabile ſit vllo modoꝝ nec cedere poſ

ſit alicui ex alis coꝛpoꝛ:ibus q̃uter igi erit

g ane vel vacuũ.Qſi dixerii ipᷣm diuiſi⸗
bile aut ſecabile ncce hʒ ponere aliud in⸗

ane ⁊ hoc eſt qm̃ cum coꝛpꝰ qdð mouet ꝑ
inane ſcindat ipᷣm expellit ꝑtes eius a lo

cis ſuis ⁊ intrat loca ean qre remanẽt va
cuc ab inani ⁊ ita inane hʒ locuũ in qᷣ ẽ vti

q́; magis inane ⁊ magis vacuũ et ita ibit

res ĩ infinitũ qi hoc inane erit in alio q
remanet vacuũ ipſo exeute⁊ illud ſilr erił

in alio ⁊ hoc hẽbit finẽ. Ampᷣſi inane

coꝛpꝰ eſterũt igitur duo coꝛpoꝛa in eodẽ

loco vicʒz ipᷣm inane ⁊ coꝛpus qð in eo eſft

Sivo no coꝛpus q̃liter igr hʒ longitudi

nẽ latitudſeʒ ⁊ ꝓfunditatẽ ſeuſpiſſiiudin?z

Amp̃.inane qð eſt iuxta domũu iſtam vel
vas aut pot expelli inde. aut non poteſt

Si pot. Si aer ꝗ in eo ẽ ſimul expellerek

remaneret ergo vas hmõi ſotũ vacuuʒ ⁊
ab aere ⁊ ab inani qre magis vacuñ quã
ſi aer ſolus exiuiſſet ex illo hoc at nec cogi⸗

tatiõe ſaltem recipit intellectus. Qt ſi di /
AJerit aꝛ non põt inde erpelli que igt ẽcau

Ja que ipſuʒ ita alligatu tenet vaſi iſti ab
eo ſeꝑari nõ poſſit Natura em̃ hec necin
vaſe nec in ipo inani eẽ poteſt qan ponus
nature inanis ⁊ pleni contrarie ſint allex
debet fugere ab altero ⁊ alterũ diffugare

ſe alterum quemadmodũ co⸗po:a grat

minis ſimul eẽ er ea pte ex jſe tõingunt .

Duos mundos quos ponũt oſtequur.

nelikeft

ſonmſonsfar
liccgodetn
ierohietron.
elpereono
gillibͤgige⸗
ſoleeklhni
Cppsaap
lnnſtue
SMvven
untiiniil

ſetlertin

ſonistmusfon
eltuthltoo⸗
naurnal⸗
girſceee.
onnig
rim.
Mntonngr
uefiſcihlarn
afrirundbai'⸗

₰

gis dſamenn
borelegoe
ittpona dee

ſyameromun
ſuſo dente
Uiidcenmuli⸗
Agscenmaila
mniopuncnin⸗
ſehhunk due ill

7

Fadnoci
fneinonng
. (lde bocen
ſntho⸗

Wdcd
Wlkinus
Ceffmlagin
inkorgenan
laburmi
mnſperorſeein
ulagatsiei⸗
gentleozlis⸗
tinſpeine
hbrßmloi
aletgecbtt
liunen n

neete
ludn Ninin

Qiun

oan noüninet

Bo eiag
ialnnet
nensdienn n
ncetut
apnbuſen
iiin
jini
ian
aes au

Aimnelyain,

Ernugs anilin
iNolnuntni

Fol.

nia a leuibus fugiũt deſup ? ad ea ã de gque heclinee recte partem
partẽe inſublimi e impoſſibile poſſunt eti⸗

oꝛſum ſunt srauia libi ſimilia deſcendũt
Ja ergo dedaraui tibi inane nihil eẽ.qvᷣ
etiam ſi eet non ꝓhiberet an ↄluingenter/
ſe ſpere ouoꝝ iſtoꝝ; mundoꝝ eo modo q̊
dixi tibi qnicqd em non eſt coꝛpꝰ impoſ⸗
ſibile eſt imm ꝓbibere motũ coꝛpoꝛis ad
coꝛpus.vel appꝛopinqtioneʒ alterius ad
alterum vt ad lactũ ſen otractũ accidit er
go ᷣm hunc erroꝛẽ vt due cõnexe ſupfiei⸗

es aperte cõnexitat ſue ↄtingãt ſe tolali

ac ſi eẽnt plane ⁊ ſimilia incõuenientia ac
cident ſi alterius foꝛme q; ſperice ponatur
mundi alij ab iſto duʒ modo ponant᷑ di/

niſi vt nullus intra aliũ ſiinceq; em̃ plana
ſuꝑficies põt ↄtingere ſperi cauſa niſi in
puncto necãguloſa pᷣt eã ↄtingere niſi in

puũcto aut in punctt. Quare in illa pte ſui
totaliter poſſet cõtingere mundꝰ ille ali⸗
mund⸗ iſtũ.Exẽpli autẽ gratia ymagina/
boꝛ ſperã mundi huiꝰ nri in quo ſumus
ponã capita dyametri eiꝰ a.d. Similitepᷣ

ymaginabo: eregiõe ſpera mundi quem

ſompniat ⁊ pona dyametrũ eiꝰ ad eq di/
ſtantẽ dyametro mundi nri ⁊ capita eius

puncta f.g. Deinde ꝓtrabã a centro mun

di nri ad centrũ illiꝰ lineã c.e.ita nec.t.⁊ e
intelligas centra illarũ duaꝝ ſperaꝝ Me
dium vo punctũ linee c.e.in quo ſe ↄtin⸗
gere ponunt due ille ſpere pona b. Dico
igr ꝙ quẽadmodũ ↄtingunt ſe in puncto
b. ita neceſſe ẽvt ↄtingat ſe in punctt a.f.⁊
in punct d.g. hoc em̃ vtriſq; capitoꝝ dya
metron poſnoꝝn⁊ hoc ẽ qm̃ int a.⁊ f.nihil
ẽmediũ nibi qð diſtãtiã faciat cũ inane
nec aliqd ſit diſtantia facere poſſit.q̃re pũ
cla a.f. ſimul ſunt cũ nihil ĩter ea ſit mediũ
Similr d.⁊ g.puncta ſe habere neceſſe ẽ
⁊ ad hunc modũ ſe bʒ de omnibꝰ punctiſ
emiſperioꝝ ſe ſe in d.pũcto ↄtingẽtiũ qre
medietates ille ſuꝑficierũ curuarum con

que Ehec linee recte partem eẽ in plano ?½

am adhuc adhibere alie declarationes p
ciẽtiam geometrie ꝗbus nõ indiges bic
per eandẽe viam facile eſt tibi deſtruere er
roꝛem alioꝛum ꝗ poſuerunt mundũ alti/
oꝛemtinẽtem iſtũ ſenſibilee ſperam ei⸗
ublimioꝛẽ ſpera iſtalonge ymo immẽ ſu
rabiliter ⁊ circundantẽ mundi huiꝰ ſperã

vltimam ⁊ erroꝛ iſte concoꝛdare videtur
vni ex reſpoſionibus ꝗ facte dicunt ama

cometo ad centũ queſtiones ei ꝓpoſitas
ex parte hebꝛeoꝛũ vbi tot inopinabilia le
guntur videlicet de ſeptẽ in triſticis ⁊ de

alijs ꝗbuſdam incredibilibus ⁊ de ſolio⸗

qʒ dicit eſſe ſuꝑ omnia ⁊ de dño vniuerſi
tatis quez ſedere dic in ſolio illo vt mag
aliena loqnẽtium egron ſermones uli vi
deantur q; vmitatis quicq; habere. Ue/
um ꝗqdeʒ ex erroneis quoꝝ erroꝛẽ adhuc
ſequoꝛ ita poſuiſſe vel potius ſompni⸗
aſſe dicunt munduũ alium longe ſuꝑemi⸗

nentem iſti ſenſibili quẽ totum creatũ di/

cunt a pᷣncipe tenebꝛaꝝ.de hoc ergo qus

liter ipᷣm ponan: inqrendũ eſt. aut em po

nunt illum circundantẽ iſtum antomino
extra ꝙ ſi omnino extra iã latis feci tibi in

poc.Ot ſi circa iſtũ ponunt ipᷣm nec diui⸗

di poſſit aut diſtare ab iſto ꝑ inane vt iaꝝ,

tubi declaratũ eſt. HNeceſſe igr vt diuidaf–᷑

per aliud vel ꝑ alia incoueniẽs autẽ eſt ?
contra oꝛdinẽ nature vt aligꝗd ignobiliuſ

ccelis ſit ſupꝛa eos q̃re celi alij erunt ſupta

iſtos vel celũ aliudſed nobilius aut no/

hilioꝛes ptinebunt igitur vel ad munduʒ
iſtumvel ad illũ aut habebuntper ſe mu

dum ſuu. Manifeſtũ autem ẽ quonia
mundus nihil habet extra ſe qennqʒ ille
ſit quare erit mundꝰ medius inter hunc

et illum. Amplius. cu ille ſit ambiens

⁊ continẽs illos celos ⁊ gtia celos mundi

tingent ſe totaliter ac ſi eent plane cum ni huius qui manikeſti ſu. Manitfeſtu ẽ q/
hil ſit penitus inter eas mediũ’. Amp. ioſe cũ om̃ibus inferioꝛibꝰ.mundus vnꝰ
ſim hoc in nullo põt eſſe altera dictarum econtines ſcʒ intra ſe omnia. licet em̃ tan

mediũ inter eas vt iam dixi. Ja igitur eſt
declarata tibi impoſſibilitas erroꝛis iſti⸗
in hoccum declaratũ ſit ꝑ demonſtratio
nes apð geometras neq; circulũ poſſe cõ
tingere circulũ neq; ſperaʒniſi in

apud eoſdẽ etiam declaratũ eſt planũ ne
q; circnlũ neq; ſperam poſſe ↄtingere niſi
in puncto.Declaratio antẽ hui⸗ eſt per pᷣ

mam ꝓpoſitionẽ vndecimi iibꝛi euclidis

ſperian longe ab altera cu nihil poſſit eſſe ta ſit tanq; multiplex oiuerſitas inter ea

que ſunt intra celũ vltimum mũdi huiui
Nullꝰ ramẽ dicit ꝓpterhoc mundũ iſtu
non eẽ vnum. Non abſtante igr diuerſi⸗
tate contentoꝝ que ſnb celo mundi illius
ſunt erit ex neſſitate mundꝰ vnus ex cõö
tinente illo celo vltimis et omnibus ꝗq in
tra illum ſunt. Amplius qcunq; ſit di

uerſitas contenton in domo vna. dũ mo

do exirema domus videlicet parietes te

Pars pꝛima de vniuerſo.

ctum ⁊ fundamentũ oↄtinua ſint nibilomi

nus vna ẽè domus. Jam aũit dididſti et pᷣ/

diri ibi hecq; habitatoꝛes ex vnitate lo⸗
ci vnu dicuntur vt vnus pplus vna fami⸗
lia et interdũ nomen domus etia familia

⁊ tota multitudo inhabitantiũ nominaf.
Mundus vo abſolute ⁊ ſine determina-

tioe.ñ vocat᷑ niſi raro ↄtinẽs vſualiter at
ꝓlinens cũ tota vniuerſitate ↄtentoꝝ.erit

igitur ex neceſſitate mundꝰ vnus ex con/

tinente oĩa illo vicʒ ſupereminẽti celo qdᷣ
ſompniat ⁊ tota vniuerſitate ↄtentoꝝ in⸗
Ffra ipᷣm. alioꝗn nec mundus iſte tam no⸗

te nominationis mundus vnus erit.

Ampᷣ.cuiuſmõi celuʒ vel celos ſompniãt
mundum illu habere. Si em ſimiles celiſ

mundi iſtiꝰ manifeſtũ eſtiqð mundũ ali⸗
um ſimiles celi oſtituere non poſſunt quẽ
admodũ decem hoies autviginti nõ poſ

unt conſtituere vniuerſitatẽ aliquã ſeoꝛ/
Jum ab vniuerſitate bominũ reliquoꝛuʒ

nec diuiſi eſſe ab alijs naturaliter cũ eos

ſimilitudo naturalis vniat æ ↄiungat. Si

vo diſſimiles celos ponũt mundo illi ce/
lis mundi iſtiꝰ aut ſunt diſſumiles ſola pᷣ⸗
ſtanria nobilitatis ⁊ hoc ſimiliter nõ diui

Qit eos a celis nrigita vt traſferat eos in
alium mundũ ⁊ ꝓhibeat eos eẽ de mun

do celoꝝ nroꝛum qm̃ tunc ipni celi noſtri

nõ poſſent eẽ de mundo vno cũ differẽtia

hmòi valet ĩ nobilitate quã inueniat apð
eos. Si vo poſuerint eos otrarios iaʒ di
xi tibi ⁊ hoc vides ex multis exẽplis quia
ↄtrarietas non ꝓhibet ea ꝗᷓ ↄtraria ſunt.
eſſe de mundo vno. Sicut appet in albo
T nigro ⁊ calido ⁊ frigido alioꝗn eſſet nu
merus mundoꝝ duplus ad numerũ ↄtra
rietati ⁊ haberet vnaq q; ↄtrarietas du/
os mundos. Didiciſti eti alibi qꝛ nature
celeſti coꝛꝑali nõ inuenit᷑ contrariũ ſi ſuf/
ficiũt tibi in hoc ranes ariſtotilis ⁊ ſequa
tium eins ⁊ ſi firmatus ẽ intellecttus tuus
ceriitudine ſuꝑ hijs. Qt ſi diſſimiles lon⸗
ge ⁊ nullo modo congruẽtes naturã celo
rum nroꝛum poſuerit eos. quẽadmoduʒ
qlitas 7 quantitas diſſimiles ſunt mani⸗
feſtuʒ eos ponere qð refugitymagifatio
⁊ qð non recipit inrellectus cũ ipſi per ea
que nota ſunt in mũdo iſto Peclarare nõ
poſſint qren nibꝰ natura elS
hijs añ nõ ſciunt aut nõ poſſunt ſcire ꝗqd
eſt qo dicitunpcluſa eſt omĩno via philo⸗
ophandi et etia diſoutadi cum ſcia eius

qð eſt quid eſt qð dicitur vnũ de pncipijſ

ũ illoꝛũ.Cũ

inueſtigandi ? philosophãdi. Sicut ali⸗

bi didic.ſti. Reminiſci etiã debes q erroꝛ

illius a vel cõſitetur ſe nõ intelligere qo

logtur vel de ã vel non intelligere ſe ipʒ

abſq; cofeſſione eius. Maniteſtu eſt

qꝛ non intelligit qð ponitꝑ philoʒophiã

conſuli nõ poteſt. Cũ oĩs doctrina et oĩs

dilciplina ex periſtẽti ſit coguitiõe? ad co
gnitiõʒ ignotoꝛũ impoſſibile ſit ꝑ inueſti⸗
Fatione philo ʒophica hoc eſt ꝑ viam p⸗

atiois niſi ꝑ nota venire.quẽadmodi

ad vidẽda ea que ꝑ ſe ipᷣa videri non poi
ſunt non ẽ venire niſi ꝑ viſoneʒ eoꝛum G
pꝓſe vident᷑ queadmodũ per lucida ad te
nebꝛoſa ꝑ tenebꝛoſa em̃ videnda alia
teneb:oſa nemo venit ⁊ nemo etiã huius

facere attemtaat.
TOmiſti idẽ erronei poſuerũt ter
ram tenebꝛaꝛu ⁊ regionẽ infinita,
enebꝛa rũ ⁊ caliginis/c ea eſe ha⸗
bitationẽ gentis tenebꝛarũ/qᷓs vulgo dp⸗
abolos vocat.greci vo caco demones co⸗/
ueniens ẽ vt ⁊ id ibᷣm non pᷣter mitta tibi

Credo aũt te reminiſci ꝓbationũ ⁊ deda
rationũ naturaliũ ꝑ qᷓs facta ẽ certitudo
iam ab areſtotile ⁊ abalijs.⁊ d e coꝛpoꝛe
celi qᷓliter in libꝛo celi ⁊ mũdi ſciri fecitipʒ

eẽ finitũ. In ſequẽtibꝰat ↄtra quẽdam er
roꝛẽ ipſius adducã ꝓbatiões meas ĩhoe
vicʒ qnibus acꝗretur tibi certitudo tim

poſſibile ẽ aliꝗ d eſſe infinitũ in magnitu⸗
dinibus ↄtinuis ſiue ſint coꝛpa.ſiue alia.
Interim ergo vide in pꝛimis q᷑ erroꝛ iſte
deſtruitur vbicũqʒ coꝛꝑtsisſinſinitas im⸗
poſſibilis eẽ oñditur.De gẽte vo tenebꝛa

rũ et de ipᷣa regiõe qua dicunteẽ tenebꝛi-

ſam vel ienebꝛarũ qro ab eis vnuʒ iene⸗

bꝛas iſtas intelligat eẽ ſenſibiles ant innek
ligibiles hoc ẽ quo impediat oꝑationè vi
ſus coꝛpalis aut qͥ impediãt opationẽ inaæ

tellectus. Qè ſi tenebꝛe üli ſint ꝓphibetes

oꝑationẽ viſusneceſſe ẽ in tota regiõe il-

la nihil videriſaĩalia em̃ qcunq; quoꝛum
oꝛigo ⁊ hahitatio naturalis ⁊ regio tene⸗
bꝛarũ ceca ſunt naturaliten impoſſibilia
videre alioꝗn viſus eẽt eis foꝛtio: aiʒ no⸗

hilioꝛ q; aialibꝰ lucis. Amp. ſi aialia

lucis nihil vidẽt in hmõi tenebris erit ex
ꝓpoꝛtiõe ⁊ a ↄiraris vt aĩialia tenebrarũ
nihil videãt in luce vbi ãt nihil vidẽt quõ

pugnabũt cũ nihil magis nccariuʒ ſit plꝰ

agendis qᷓ; viſus. Amp. ſi gens lene

bꝛarũ videt in tenebꝛis illis tenebꝛe igit
ille ſunt eis lux qjre regio illa non eſt tene

zungferi
inoſteercs

eſſenſcsſan

gitnoltete
glusgensn

ſuspornt

ginecest⸗

lusgunt
min
nnigtuhrt
dlerffubülge
ſetoemnwe
Rppthn
onntnit
ac
Pones
Ceriunies
Ctriehtimn
aneen
nmns geg

Prdstceslucs

teſamun
Wkirimt
mg knig
Kährlegnr
dehesne

npoſer

ilvfunun

Ulnitoponnt
tarchint
ſnemc

☚

annn

gtiisſnan

ianmigil

ſfülnhargi

isNn

imhoſhinn

berttt
uennd
Kleinn
Renügniſnnc

Anorieli
. N.
tnentig
.

an 1legotin
talgnitu
eneheanisfu
u focacocenen
Hön nonöterni
mia poanoni
ün s ſane
Ei nigie
enrimminn
is ie eeta i
cigje aeen

* 4

n
ite

eAn N.

erit noſtre lucis tenedꝛaꝝ illarum/ ergo

nata ſunt viuere in arido imcito moꝛiun⸗

Oſi dixerit tenebꝛas intelligibiles eẽ te/

RH . .
0 „ . H
. 4 ι * „ *. .

pꝛarnz ymo ? cniuſdẽ lucis q̃re coſiraria

Enoſtre⁊ ꝓpter boctenebꝛe vocant᷑ eries

lux habet contrariũ. Contrarioꝝ aut ide
elſt ſenſus ſicut albi et nigri qre idem viſꝰ

viſus gentis tenebꝛaꝝ qui pᷣtin tenebꝛas
illas poterit et in luce; nram. Similiter
viſus gentis lucis.Quare eque erit gens

lucis gens tenebꝛaꝝvt gens illa i; dicunt

tenebrarũ⁊ ecõuerſo cũ equaliter poſſint
in viſuʒ ⁊ in tenebꝛas lux ig⁊ tenebꝛe n5
diuerſificabũt gẽtes hmõi. Amp̃. ſi le⸗

nebꝛe ſunt naturales hmõi genni ergo lux

Eerit eis contra naturaquare nõ poterunt
vinere in luce nili ad modicũ/quẽadmo⸗
dum animalia aqtica nõ poſſunt viuere
in arido nec ecõuerſo niſi ad modicum.

gladio ſoio defectu aquex animalia que

tur in aquis. Sic gens tenebꝛarũ in regio
ne lucis ⁊ gẽs lucis in regione tenebꝛaruʒ
per ſeſola ↄtrarietate regionũ moꝛiunt᷑.

nebꝛe aute intelligibiles nõ ſunt niſtigno
rantia. Erit igi tota gens illa obtenebꝛa/
ta intellectu ⁊ hoc ẽ dicere nihil ſciẽs. Tu
aut debes noſſe qnia hmõi tenebꝛoſitai
impoſſibiie in fubſtana intelligeti natu⸗
kaitrer caceidente. Siadempotoblene
bꝛan ſubſtatia intelligẽs. Sicut accidit in
aĩabus humanis ꝗ etia paſſioniba egri⸗

tudinũ coꝛpoꝛaliũ ⁊ alioꝝ que ſunt a ꝑte

coꝛpoꝝ obtenebꝛant᷑ ignoꝛatia ppetua vł

ad tpᷣs ꝑpetua qᷓdem ignoꝛãatia ſic accidit

in moꝛienbꝰad ip̃s vero ſic ↄtingit ĩ febꝛi
cãnibns alienatioes patiẽtibus.Silr in ꝗ
buida alijs vicʒ frenetict maniacis mela⸗
colicis Nen qð hmõi obteneb:anio ſilna
turalis intellectui eqᷓ contra naturã eſt vt
gq cecitas ſit naturalis viſui ipi ãat ponũt

iſtas naturales illi regiõi? ꝓpter hoc to

ti geti tenebꝛan alioꝗn nec gens tenebꝛa
rum diceret. nõ em Phieres quo ad tpᷣs
⁊ ad modicuʒ accidut fiunt de noĩatiões
hmõi. S; ppterea q naturalr inſunt atʒ
rede ocice ipi ↄfitẽt᷑ qm̃ ñ ꝓpt᷑ boc
: bõ febꝛis vel alterius eglina inis qa
ud modicũ febꝛẽ pati᷑. Amp̃. buic no
minatioi regio tenebꝛaꝝ nec ibſtatie gdẽ
intellectus nibil em ad regionẽ coꝛpailem
de ienebꝛis ĩtelligibilivꝰ. Idẽ em̃ eſt acſi
biceret lapis inſipiẽs vellapis inſipietie.
MNWanileſtũ igr e ibi nõ te impoſiibitas

Duare ſicut piſces ĩarido moꝛiũt᷑ abia a

r.

qᷓ; etiã ridiculoſitas erroꝛis iſtiꝰ. Sʒ qdẽ
dicere de? tenebran ßm hoc niſi deus in⸗
ſipiarum? ignoꝛãtiaꝝ. Iſta at eſt t ridicu
oſa oppoſitio in adiecto vt nec etiã audi
tu digna ſit nõduʒ ↄtra dictiõe vel diſpu

fatiõe. Sunt ⁊ alia deliramẽta hmõi er/

roneoꝝ circa ipam gentẽ tenebꝛaꝝ ponũt

ſigꝗdem e habitare in caligine? igne ter⸗
rimo atʒ caliginoſo concoꝛdates. pene in
hoc erroꝛi ꝗ ei lege ſarracenoꝝ quo ðꝛ de
deꝰcreauit angeios de luce ſebonos dy⸗
abolos vo de Namma Pabiiatigf in flꝗſ⸗,
ma caliginoſa tanq; in materia ne oꝛigi
nis quẽadmodũ piſces in aana.
Nota de erroꝛe manicheon in ſba de
odſiverumel monuz.
ſet aut flama eſſet coꝛrupta in ge⸗
neratione eoꝛũ aut remanet eent
Aigr eadẽ felicitate moꝛtales qᷓ fla-
ma illa extinguibilis qre multofacilius
moꝛtales q; hoĩes vel alia aialia aſpſiõæ
em̃ modica aque flama illa extigui poſſʒ/
tincta aunt flama neceſſe ẽ moꝛi qð ex iꝭ
la eſt quèadmoduʒ extincto cope aialis
moꝛitur aial. Amp̃. ſicut didiciſti erſc

entia metharoꝛũ ſiama non ẽ niſ ſumus

incẽſus tu al ſcis qꝛ incenſio coſumit ma⸗
renia in qͥ tanq; ꝓpeiuũ pabulu aut nurti
mentũ are eo deficiẽte deficit finita autẽ
ſiama in vnodq; ex eis qjre finito tpe eti⸗
pſe eninguerent. Hõ eſt t adhuc audi⸗
tum. að dyaboli moꝛiatur. Ampÿ̃. qam

flama non ẽ niſi fſumꝰ incenſus ↄtinue at
vbi hmõi incẽſio ẽ. eſt ?æ giatio fumi a in
cẽdit qre ↄtinua gñatio fiame ꝓpt hoc
gñatio ↄtinua ðᷣmonũ.Silr⁊ otinua coꝛ

ruptio ꝓpter ↄtinuũ defectũ fumi. at co

tinuã ↄſumptiõʒ ipius generano em̃ vni

uſcuiuſq; aialis generatio ẽ coꝛpis ſui.

Aßmpli⸗. ſecundu hoc demones non ha⸗
berent figurã ſtabilem gec decentẽ fſumꝰ

em̃ tanto ampliꝰ intumeſcit qnto ainpliꝰ
a nõ poteſt ſepari a
matreria in qᷓ generat᷑ ſiue reſoluit᷑ Sicut
vides in igne lignoꝛuʒ vel in cereo acceſo
ſiue cãdela qre demones ſeu dyabolinj
erut ſepabiles a materea exq generat vt
reſoluit᷑ flama coꝛpoꝛis eoꝛundẽ alibi ꝗe
nec pugnare gec diſtruere potuert. Amp.
pugna eon eſit in armis veliegs an erit
omnino ſiue bellics inſirumet Si vᷣo di
xert qð flama coꝛrupla ẽ in generauoeeo
rum cũ omne qð coꝛrumpit᷑ coꝛrũpat in
gliud qð ex illo generat/ad igi ldd

.
* —
— =

1

APleue .ͤùοασια*.

niſi tumꝰ vel aer vel auiqd bmõi ⁊ bic er⸗

aecẽſione ignis generat᷑ lux apud nos d
; leuis ſit ad facienduʒ tu non dubitas./

roꝛ videt᷑ concoꝛdare cũ opinione apuley
⁊ quoꝛundãa alioꝝ ꝗ dixerũt demões eſſe

aĩalia coꝛpoꝛe aera.alibi autẽ cłẽtabo tibi

declarare hec vicʒ i tractatu de hmõi ſub

ſtancijs abſtracti Amp̃.cũ iſti erronei
ponant tefra ⁊ ignẽ querendũ eſt ab eis
Rimiliter vtrũ ponant aquã er aera. Sil

quat ad talia ſimilẽ huic.hoc excepto qð

ille ẽ totus tenebꝛa:ũ ⁊ nihil habẽs lumi
nis. Si em hẽret ſolẽ ⁊ lunã⁊ ſtellas lucẽ
tes ſicut ⁊ iſte eẽt ex neceſſiiate mũdus lu⸗
cis ſicut ⁊ iſte. Si vo nihil habẽs luminiſ
ſol ⁊ luna ⁊ ſtelle que ibi ſunt aut potuit
ea facere luminoſa deꝰ ille tenebran aut

nõ potuit.Si potuithʒ igr ptatem increaã

do lucẽ ⁊ etiaʒ in luminoſa q̃lia feciſſet ?

voluiſſet coꝛꝑa illa pꝛenoiatanon minuſ

igitur erit deus lucis q; eius aduerſarius
⁊ regnũ eius regnũ lucis cũ non habent.

Si vᷣo non poiuit illa luminoſa efficere
appet eius defectusſ⁊ impotẽtia cũ tã fa/
cilis ſit generatio luct etia nob. Sola em̃

Di vᷣo ponunt aquã ⁊ gera in regionet

nebꝛarũ ⁊ nihil vltraſtu iaʒ didiciſti alibi

qꝛ oẽ humidũ eſt male terminabile ꝓpᷣo

termino q̃re neceſſe ẽ vt aera circũdet ali/
ud coꝛpus qð ipᷣm terminet. Et qm̃ citea

cui t

hoc facile eſt inuenire vias multas ad de
ſtructionẽ erroꝛis iſtoꝛũ eis ꝗ in naturali

bus ſunt qm̃ ⁊ gentẽ tenebꝛarũ ponere vi
dentẽ dyabolos ſolos ð quoꝛũ ſubſtatijs

q̃ circa eas ſunt diſputate magt ꝑtinet ad
tractatũ queʒ pꝛenoĩaui tibi. Reſeruabo

ilti tractui ea reſtat ðᷣ illis qᷓntum ꝑtinet

ad deſtructionẽ erroꝛis iſtius tuũ aut erit
que pᷣſcᷣta ſunt circa iſtos duos erroꝛes
diligenter intueatqʒ; ↄſideraer.
Diſſoluũt᷑ qſtiones hmõi erroneoꝛũ
VVErum ncece habeo rñdere pᷣus ꝗ⸗

nerut ⁊ declarare ribi qntum ab⸗
ievniuerſiꝰueniẽt᷑ noĩat᷑ qð nõ

ↄtinet vuiuerſitatẽ ſpẽruʒ ⁊ indiuiduoꝛũ

Amp̃ᷣ.neq; lotuʒ neq; omne dici põt
im nobilis pars deb pẽs hoim

iſti aũt in mundo quẽ pont non ponũt
ceẽ hoĩes quare nõ ponũt mundũ alterũ
ed parte ipſius queadmodũ ſi ponerent
mundũ iſtum in qͥ ſumꝰ ſine hoĩbus eſſe

v buſqdã queſtiõibꝰ qͥ aliquos mo⸗

LPars pꝛima de vniuerſo.

eſſe ꝑs nunq; ẽ ꝑpetuo extra tonineceſſe

ẽmundũ quẽ ponũt quadoq; pficiendũ

eẽ atʒ ↄplenduũ itavt habeat ꝑies oẽs q̃s
debet habere müdusex eo ꝙ mundus
qre neceſſe ẽ ifjßn quadoq; habiturũ eſſe

hoies ⁊ cetera aĩalia atʒ plantasiſta aut

oĩa natata ſſunt ꝑtes eẽ ⁊ mundi ⁊ om̃is?
vniuerſi. Qè ſi dixerit qꝛ mũdus ille hoĩeſ

hʒ vel habiiurus ẽ ⁊ ceteras ſpẽs aialiu,

Finmilr ⁊ oẽs ſpecies plantarũ ⁊ alioꝛum
qro ab eis an ſpẽs ſimiles mðo iſti heat
vel habiturus ſit qð ſi dixerit qe ſimiles?
de alijs aĩalibus ſimiliter atʒ de planns.
WMNMWaoanifeſtũ ẽ tibi q hmõi diuerſias
que ſᷣm numerũ tm̃ eſt non faciet diueni
tatẽ inter mundũ ⁊ mundũ alioꝗn pars
mundi oꝛiẽtalis ad alias ptes mundi eèt
mundꝰ vnus ⁊ ille alij eẽnt ſimiliter moi
cũ diuerfitas hmõi inueniat᷑ inter hoĩeęs
et cetera aĩalia que ſunt apud ꝑtes illas.
Pꝛeterea diuerſitas hec nõ regreret hoe
non em̃ optet vt hoibus poter diuerſita/
tem illaã tam remote abinuicẽ reſtituanf
habitatiões duabus em̃ de cauſis neceſ⸗
ſe ẽ vt diuerſent᷑ habitatiões hoibus ma
ime ſimilibꝰ? pᷣma eſt cũ vna habitatio
eius nõ lu cit vel ad habitacula vel ad
alimenta lũc em̃ neceſſe ẽ vt parti ꝓuide
atur de ha bitatiõe alia. Scda caulſa ẽ dii
ſimilitudo atʒ ↄtrarietas in moꝛibꝰ ⁊ mo
doviuendi/quemadmodũ ſenes⁊ belini
hoies cũ mitibus ⁊ maſuetis in eadẽ regi
one habitare nõ poſſunt. Sicut neq; cũ

leonibꝰ aut dꝛaconibꝰ. Iſti aũt ponunt

—

hoiĩies mũdi huiꝰ ſimiles eé hoĩbus mun

di illius/Qè ſi enã ↄtrarii eẽnt non ꝓplet᷑
hoc neceſſe erat aliũ mundũ eẽ/cum ſam
multiplicibꝰ diuerſitatibꝰ hoĩm ⁊ alioꝛuũ
giauum p uiderit⸗ deus de bat iariins
in mũdo iſto.diſſimiles vᷣo mundi qntiu

ad elemẽta vel generata ex illis nullomõ

eſie ponũt cum declaratũ ſit qtuo: pꝛima
elemẽta im̃ eſſe. Sicut ⁊ qtuoꝛ pᷣmas at;
radicales naturas vic; cgliditatẽ humidi
tatem. frigiditàtem 2 ſccitatẽ/omuliões
vo eſſe elementon pꝛeter eas que in hoe
mũdo ſunt vel fieri poſſuntnec ymagina

tio recipit nec intellecius qre mudus infſe
rioꝛ eſie non põt extra iſtum diſſimilis ei

De celo vᷣo ⁊ celeſtibꝰ nibil habẽt qued
ducant niñ ſompnia q ue nec ipſi intelli⸗

guntſicut pꝛedixi tibi. Qè ſidixerit tidi.

glaknuet
ſougthot
ſonipuiſſß
mutcolt
Prinden
ſunigcoen
orinitt
nlusl,
ggrimun
iun
Musi⸗
rinit
iguna
darec
onti
Ncnute
Gickind
uhfnti
onefn
nndhale
ſigllſedins
botynääbu⸗
Nodſema
Oamiir)
Winz dard
ſegaensc
ſeihfiboe
Pnennrä
Nſſemmtna
igenit⸗
nſti mp
lpat⸗
Wälngs
Gſerlg
iſllunt
nieitin
giuinte

Aiſc

neginn
Weinnn
Entenüdzt
annsſii
M
Pünngi
ämiinint
eudighrn
Meſtnentuen
AAtlusene
Aeaieinine
nOinenitfn
entlen

doies en
nokaNinni
4dus n alis
baotidesdeef
aeiſtui⸗
nassn
nadrpciba⸗
oln Bur
oan il
niNien

Lonsnn

–
nte 4

e,

quia tanta eſt ſeuicia vel ferocitas hoim
illoꝛuũ vt hoies mũdi iſtiꝰ eoꝛũ cohabita⸗
tionẽ pati ñ poſſent. Dico q nibilominꝰ

„*
1

4

in mundo iſto eẽ debuerũt. Speciẽ enim
vna in diuerſos mũdos diuidi.Manite⸗
ſtum incõueniẽs eſt cũ tantã diuerſitateꝰ
atz ↄtrarietatẽ ſpecien; mundꝰ iſte nr ad-

mittat. Amp̃. ſi credit hiſtoꝛiographii

gentes inmaniſſimas recluſit deus adag

mõubus in trãſmeabilibꝰ ⁊ has gentes

vocat nõnulli caſpios ꝓpter mõtes ꝗ cõ

neniſſe dicunt terremotu magno ad re⸗
dluſionẽ eoꝛum alij vocãt eos gog ⁊ ma⸗
gog. Similr igit᷑ poterat deus ⁊ alis ho
minibꝰ de illoꝛũ ſeuicia ꝓuidere alioan
nec dꝛacones nec ſerpẽtes nec alia aĩalia
que infeſta ſunt hoĩbus poſuiſſet in hoc

mundoqre fures latrones ⁊ bomicidas

gꝗ adeo infeſti ſunt mãſuett hoibꝰ debu/
iſſet in mòo alio colocaſſe Amõp̃.ſ ho
mies illi ſ dꝛñtes nũero ſolo ⁊ nõ ſpẽ ab
boĩbꝰmũdi huiꝰ Manifeſtũ ẽ nõ am
pliꝰ differre eas ab ip̃is q; pᷣnoĩatos ma⸗
los a mãſuett. Nõ ſuit igr eis ꝓpter iſtaʒ
d:ñtiaʒ danda habitato ꝓpᷣa perſeaut
ſingularis. ſiolrerſteoses altern e
ciei qᷓ; fũ hoĩes mundi hnius manifeſtu ẽ
ipᷣm errare cũ aie huane oẽs nũero ſolo

differant ⁊ nõ ſpecie qð apꝑet ꝑ vires ſin

Eulas earũ ⁊ oꝑationes viriũ.Coꝛꝑa vᷣo
ominũ non poſſunt difſferre ſpecie ſͦ ſo
la ↄplexione ⁊ alis accidẽtibꝰ vic qnti⸗

tatt ⁊ qtatis Amp̃.m hoc equoce di
cent᷑ boĩes illi ꝗ in hbocmundo ſnr 7 illi
alij Qſi foꝛte dixerit qꝛ hoĩes illi nõ ſuni
niſi demoes incarnati qð ⁊ iſti erronei ꝓ
pre ſentiut euã de alus hoĩibusdifficilioꝛẽ

pmis ꝑ bec qm̃ euideter deſtruit alas hu/
manas 34 em̃ differant aie humane a de
monibꝰ ſiue boni iue mali ſint e ab om/

nibus ſubſtantis ſepat apꝑet ꝑ difſiniti

oneʒ Ariſtotilis q; ponii in liibꝛo de aĩa.

manifeſtũ qppe ẽ aĩabꝰintelligẽnbꝰ ipᷣas

eſſe natas pectiões eẽ coꝛpoꝛu bumand⸗

rumet ipᷣa coꝛpoꝛa bmõi nata eſt oꝛgana

ipaꝝ qntum ad multas opationũ ſuaru;

aciet qᷓſtionẽ. Uerũ erroꝛ iſte deſtruit᷑ in ſu
u

magio ẽ gloꝛia creatoꝛi vt regnũ eius ſix

iploꝛi Creoni na; ſunt leoꝛlum a cowo
bus. et hoc imꝑfectiõe ⁊ ↄplemento ſu½
eſſe ⁊ boc ipᷣm mei etia confitetur alioqn
non ſeoꝛiũ a coꝛpibus crearenk. Am⸗

pliꝰ. manifeſtũ eit ibas animas bũanas
natas eẽ perſici incoꝛꝑibus ꝑfectionibus
multis. ⁊ hoc tanq; aparte inferioꝛi. NHoa
hilioꝛ em̃ earum ꝑfectio ad ſublime reſpi

cit creatoꝛis inde aduenit eidẽ ſicut do/
cebaꝛis in tractatu ſingulari de hoc.mo
nes autẽ non ſic.q̃re manifeſtũ eſſe debei
nibi q; inbecillis intellectus fuerit ꝗ talis
ſompniãt. Non em̃ intelligut ꝓculdubio
de gbus loquitur et hoc faciaʒ te ſcire in⸗
tractatu de hmõi ſubſtatijs. Qt ſi dixeri
qꝛ tanta ẽ numeroſitas et multitudo rerũ
vt vnus mũdꝰ ei nõ ſufficiat? ꝓpter hoc
neceſſe habuit creatos multos facere.Di

co tibi qꝛ iſte ſermo vanus ẽaut enĩi poni

mðos infinitos deũ creaſſe ꝓpt᷑ hoc gau?
finitos im̃. Qlſi finitos tm̃ dẽs remiſci qꝛ
vnꝛmagnꝰmũuũdus capacioꝛ ẽ mult ꝑuis
Uerbi gratia. Unus mũdus cuius dya⸗
meter decuplꝰſit ad dyametrũ alteriꝰmił
leſies tãtũ capit qntuʒ ille que em̃ ẽ ꝓpoꝛ
tio dyametri ad dyametrũ eadem ẽ ꝓpoꝛ
tio ſpere ad ſperã triplicata. Similiter et
que eſt ꝓpoꝛiio lateris cubi vnius ad la⸗
tus alteriꝰ eadem ẽ cubi ad cubum tripli⸗
cata. Sicut alibi didiciſti. wag igitur de⸗
cuit creatoꝛẽ vnuʒ mundũ creare ꝗ ſimuł
oĩa ↄlineret q; multos paruos ꝗ per pa
tes eadem ↄtineret. Sed⁊ hoc eęliã expe⸗
diuit vniuerſitati ꝓpter colligatiões pari
tium ſuarũ ad inuicẽ. Indigetias etiam æ?⁊
vtilitates earundẽ. Uides etiã quia vnuſ⸗
quiſq; diuitũ ⁊ potentiũ ſibi ⁊ ſuis magt
elegit edificarevnã habitauonẽ que oibꝰ
is ſufficiat q; multas ꝑuas. Amp̃.

maioꝛ apparet magnificentia gloꝛie ſue
quando apparet totũ regnum eius ſimui
q; ſi non appret niſi pars. Sed neq; ba-
bitatoꝛibꝰ mũdi iſtius apparet niſi pars
bet de vnoquoq; alioꝛũ mundoꝛũ qua⸗

ales ſunt opꝑationes ſenſuũ oĩm. ? ddem te dominatigis et poletie ſue.abſcondut

alie demões ꝗ vᷣo omino icoꝛꝑales ſun

manifeſtu eſt in nullo indigere coꝛpibus
cũ nulla Ran eoꝝ ex coꝛꝑe pendeat.et
boc manite

ſtũ eſt ex io mo do creauõis

igitur gloꝛiam creatoꝛis ei ſuppꝛimũt qui
multitudinẽ mundo:ũ ponũt quare ma⸗
nifeſtam iniurisz; ⁊ contumelia irrogant

iſtuz creauent ſola gratuita bonitate ſua

ꝓxta bonitatẽ aut largitatẽ ſuã largitus vi/

Pars pꝛima be vniuerſo.

Relſpondet cuidam queſtioni alij de turautꝑ modũ aliuz effciunk ab eodẽ et
hoc quod ſupꝛa. — Poa mii opiniones eoꝝin mis ꝗ non
QVUncvo rñdebo ãſtioni vigere lalceireul voetocau mur E
imneooſſe vident᷑ ſimiles ſibi erroneoſ errauerĩt in hoc quoni erroꝛes bmõino
Aubecilles dicũt ergo ſic Si tam?æ carent inuidia creatoꝛis vt etia deuiatioe
Eouſq; ſciuũt ⁊ intelligt cu deus mundũ animarũ noſtraruʒ a fine ſuꝓ ꝓpter auẽ
t ſcilicet ſunt Scito igr aefueruͦt a dicerent

cadẽ autẽ facilitate potuiſſet creaſſe mul. xetera creata oia exire a crea wMꝛe un
Lade aute facillte emanatniois ex fonte ponetes creati

108. Ereauit igr cum eadẽ cauſa ſit apud ¶eman nte poneles create
ipᷣm creatiois multonquo ⁊ creatiõis iſti fontẽcreata vo mag nitudine aut paui
uis valet bonitas ſnua. Amp̃. necim⸗ tate ſua eẽ vel riuos vel rinulos veldiſtil⸗
minuta bonitas eiꝰ nec imminuta largi- lationes deſfluẽtes ex io.Erroꝛantipoꝝ
tas eius nec imminuite dinitie nungd igt ꝑ hoc manifeſte deſtruitur qm̃ id qdema
non creanit multos alios mõos. Amp, nater fonte per modum iſinz anteq; ema
cũñ nec largitatt eius nec diuitiaꝝ ſit finis naret erat in fonte pars ei in ipᷣo erat.
quõ ⁊ ipſius eſtectus erit vicʒ datoꝝ ⁊ ʒdo Cumigr iĩ fonte ꝗ creatoꝛ nihil ſit pꝛeter
nationũ mund em̃ iſte finitus ẽ qre fini/ etur ex neceſſitate oĩa cree
ta ſunt data ⁊ dona ipᷣius qre anguſtala ſe vel totũ creatoꝛẽ vel partes ipins. Utri
⁊ reſtricta largitas ipiꝰin pte iſtt. Am uſq; autẽ iſton impoſſibiliras manifeſta
plius ꝗð non iuxia largitatẽ ſuam largi cum declaratũ ſit creatoꝛẽ in vltimo imp
quis cu dignus inueniat receptoꝛes. Unñ tibilitatis impartibilẽ eẽ. Wanifeſtu;
ẽ hoc niſi ex defectu vel diminutiõe diuiti
arũ hic aute non hʒ locũ apud ipᷣm necin

uerſipᷣe ꝑ moduũ quẽ dixim qre piſſi
militudine licet lõge diſtantẽ dicitur fons
yniuerſi. Alij vᷣo dixe quia vninerſuỹ

derur cu vrrach ſitinfinita 1 ab largit⸗ ẽ⸗
cfiniti tm Clios igr qꝛ bmoi rocinacie/ exit a creaioꝛe queadmodu foꝛma inſpe.
on ſolũ ad creationẽ infinitoꝛũ a etiam ctoꝛis in ſpeculo eut ab inſpectoꝛete iſtiſt
ſi crealti eſſent non reſpondet ex equo vi-⸗ militer lic veritas fnerit in intentioe tonꝝ
uine bonitati et largitati cnm exra ipſa tamè no direrut ei ſermone claro et ppo
neq; finitũ neq; infinitũ aliqo ſi ↄpatõe cu vniuerſum nõ ſit in alio tanq; ſenne
ipiugne dũ eqle ipi. Dico ig qe necples ſuſtinẽtem ipm niſi fote ꝗs dicat qꝛpoſſi
titnecadbuc pt? bocnõ exdefectuaſi
tefeci tibi ĩ pcedẽtibꝰ quęadmodulað no tatem ſi⸗

poteſt maioꝛẽ ſe inuitare ad cenã vel ma ꝙ Non em poteſt intelligi inter createa
loꝛẽ ſe ꝓcurare in cena nõ eſt ex auaricia lam fuiſſe coꝛpalis oppoſitio / cñ crea
eius vel ex penuria victualiũ q; paciatur. incoꝛpalis ſit in vltimo il
Sʒ mager eo ve 10 tal
niri non pᷣt ſc ↄuiſa ꝗq maioꝛ ſit ĩ eo. Si
ipſe non ſciiſoyametrũ eẽ coſte ymere ſeba

oppoſino creatoꝛis ipius an illa poſſibili
em ſiæ quid indeſpeclio eius ad ilam

Tractatus tercius qliter vniuerſuð ex mxrlacta creatiovniuerſi

teſt mõis omnib- m bocat
e 7 nullaten? incepiſſe Alii vero
miueriu; exijiſſe a creatoꝛe ad moduũ

uit a pᷣmo⁊ qte etiã res creat᷑ ab ipᷣa aut
alio modo efficiuntur.
DOſté; ant Declaraui tibi vnitate ,
Smi pꝛincipij 2 vnit eee vniuerni 2
deſtruxi tibi erroꝛes eoꝝ

tractatui. ↄſequent᷑ incipia declarare nbi
Aliter vniuerſu exiuit a pmo ⁊ qliter etia aco

ant ab eode dtidie d ceant z generi⸗ ao dicut i

2

nu vmbꝛe niſi ꝓbibinio lumi⸗

tt circũſeripte de hoc locuti ſunt? eong

ipᷣm ſequetur ex neceſſitate oĩa creala fui

igr eſt ibi ꝙ creatoꝛ non pᷣt dici fons vni

1ſtines vel foꝛmoſitatẽ potius vniuerſ. Sy
ochʒ dubitatioes? qſtiones vic ꝗd e’ö=

oteſt intelligi inter creatoꝛe ii

et ir. Lalis ſit in vltimo incoꝛpalitatis illa
ctu. ſ quo talis inne⸗ vero nihil erat anteq; crearet vniuerſumn
endt neie em ſe babuerit ab eterno apud ſe/æ illa ſimi /
non er de kectu ſcie ẽg apud eũ ſitſed ex liter per oẽm moduʒ fuerit in ſe licut i cre
delectu rei iius que ſcibilis non et. atione vniuerſi 2 poſtea liter intellige⸗/
erſi Uideri enim o
ererno fuiſ⸗.

ꝛiuert 2Aꝛe ex coꝛpoꝛe. Sed iſti non declarat mo
è x inſup minus circũſpecle lo
ſenſert ↄtraria vitati put ogruebat pnti quuũtur cũ vmbꝛa no ſi aliquid eiens⸗
coꝛpe vmbꝛoſo licet lumẽ ⁊ aliqd ex-iens
ꝛpe luĩoſo. nec aliõ ẽobumbꝛalio veh

Pont

enecoel

iiepoſhln
ſnbecſontl

omi ralte
poftiet
corüſaroet
Gpotoe
Ang,n
yiudnune

r Aior⸗
Icuntyod
itele

Pürainel
Pra
ftenmefe
namtl

Min
WLAN

Ummnmn
weniobn⸗

gimmfnefun
ianküt⸗
iſücederi

ligänid
wetenme
Wheſicn
Wncnlem.
Mong
leleveni⸗

R figmngiin

nußrpi
ſchädren
ummimnn

b;ͤJis.luit ⁊ ſextũ genus hoiĩ

nis q̃ facco ꝰ vmbroſũ ſua intpoſitio

ne int᷑ coꝛpꝰ lumĩoſum ⁊ id qð obũbꝛat⁊

vm araſuan
foꝛma vel figurã coꝛpoꝛis luminoſi cũ op

poſituũi eſt. Similr z iuxta magnitudines
eoꝛũ ſicur declaratũ eſt in libꝛo ð vmbꝛis

bꝛoſuz igr coꝛpꝰ nõ eſt iacẽs aliqd ex
eled magè ꝓhibes ne lumioſuʒ oppoſi⸗
tum iaciat lu mẽ in id qð eſt poſt ip̃ᷣm vm
ꝓꝛoſum. Alij dixert q vniuerſum ẽ exiens
a creatoꝛe pꝑ modũ veſtigij ab impᷣſſione

ſeu gradicte t iſtos ſequnt eedẽ qſtiones

Qualiter em̃ intelligũt gradientẽ creato⸗
rem ⁊ ſuꝑ quid. Similx q̃liter intelligunt
ipᷣm impᷣmentẽ veſtigium iſtnd ⁊ certum

Hq vniuerſũ exijt a crea toꝛe p moduʒ odo

ris ex odoramẽtoſita vt vniuerſũ non ſit
ᷣm eos niſi odoꝛ pteuis bonitatꝭ creato/

vniuerſum nihi ſit. Alij etiã dixerũt

centiũ vniuerſum exiuiſſe a creatoꝛe ſicut
exijt artificiũ ab artifice⁊ fabꝛica qcunq;
a fabꝛicatoꝛe ⁊ iſti vident᷑ appꝛopinq̃revi
tali licʒ eã nõ dicũt lucide ⁊ explicate Ser

—

hac ꝓhibilionẽ facit vnũquodqʒ coꝛpus
oſum luxta foꝛma ſeufigura jnam ⁊

Ul

⁊ adhuc ẽ di- tari põt ab intelligẽtibus in ſubſtatijs ſe⸗

nones ad ymaginãdum quoq; modo ma

ieſtatẽ ſuper eminẽtiſſima creatoꝛis. Sic

ſe bʒ ð ymagie iſpectoꝛis ⁊ iſpectoꝛe filitu
do Uerũtñ i hoc deñt qð interdũ ymago

reſultãs in ſpeculo pene eiuſdẽ pulchꝛitu

dinis apꝑet vt ipᷣe inſgectoꝛ vel facies eiꝰ
Uniuerſum vᷣo incomꝑabilis diſtantio

diſſimilitudine lõge eſt a creatoꝛe ⁊ pul/

chꝛitudine ipius. Sed quemadmodu vi⸗

des pꝛo diuerſitate ſpeculon magis ac mi

nus relucere pulchꝛitudinẽ in ſpectoꝛis imnm

illis. Sic? ĩ diuerſitate creaturaꝝ qd in
buſdam mag inquibuſda minus relucer

ſimilitudo pulchꝛitudinis creatorè ⁊ hoc
pꝛo modo ſuo receptibilitatè atʒ ſue ap

ꝙ pꝛopinq̃tiois ad illũ. In hoc em̃ verũ di⸗
lato qꝛ optim ⁊erat ab opiio poꝛro im

ia relegata ẽ. Ita q; cuncta ſui ſimilia

ut cuiuſq; natura capaybeatitudinis.i.

onitatt eẽ poterat eſficivoluit Nec dubi

patis. maioꝛes ac nobilioꝛes ſimilitudi⸗
ues diuine pulchꝛitudinis relucere natu⸗
raliterqᷓ; in aĩiab us hũanis q; in aiabus
bꝛutalibus et ila per oꝛdinẽ de alijs. Eo⸗

mo em̃ eoꝛum obſturꝰ ẽ ⁊ incõpletus cuzʒ dẽmodo ſe bʒ ⁊ de alis diſpoſitionibus v⸗

dinine ſabꝛicatiõis vel oꝑationis modu
non explicent.
NOcomꝑationes pᷣmiſſe non ſoluũt

queſtionem pᷣmiſſam.

Ermones vo pᷣcedentiuʒ q̃ſtionẽ

ꝓboſita in nullo diſſoluũt. Ged

*

vniuerſuʒ ⁊ ſuꝑ ſingla q̃ de ipᷣo ſunt
erigendũ intellectũ humanu ad ↄtemplaã

dam vtrũq; magniſicetiam gratia creato
ris.Cum em̃ vniuerſuʒ dicitur velud vm⸗

bꝛa qdam creatoꝛis intelligũt qui aliquid
intelligere poſſunt eã eſſe ſupeminentiaʒ
creatoꝛis ad vniuerſuʒqͥ ẽ coꝛporè ad vm

bꝛam ſuade q̃ conſtat qꝛ ẽ deſignanio coꝛ

poꝛis vaniſſima.⁊ nulla ex ꝑie compabi⸗
lis coꝛpoꝛi vtute aut bonitateet ad bunc
modũ ſe hʒ vniuerſuʒ creatoꝛẽ.Erit autẽ
boc euidẽtius ſi ſingula vniuerſi vicʒ q in

eo magnifica aut mirifica vidẽtur ↄpaue
rnis crea toꝛi. Uerbi gratig 8
polætia vel pꝑtas vniuerſi vł cuiuſcũq; par

dixeris qꝛ oĩs

tis ſue vmbꝛa p modica ẽ potentie creato

ris dę ſapia ſimiliter atʒ de bonitate de
Kichn

pulcm indine de vita de ſuauitate o ma/
gniindine verũ manifeſtũ dices ⁊ erigent

le adiuusbunt nõ parum bmoi compa

valet de potẽtia ſapiẽtia vita et bonitate
acquid em̃ inuenit in vniuerſo vmbꝛa ꝑ
modica eſt ad vitam ᷣmam potẽtiam pᷣ⸗
maʒ ſapientiam pꝛimam. bonitatem pꝛi
mam et pulchꝛitudinem.pꝛimam queeſ?
eatoꝛis et hocvidetur intellexiſſe a ven⸗

reuera dicũt ↄꝑationes vtiles ad ebꝛol in ᷣmone ſuo quo dirit q creature
ymaginandũ ſuꝑ eminẽtiã creatoꝛis ſutg
7 ad

erexerunt ſe ad creatoꝛẽſæ fecerunt ei vm
bꝛam Erectio autẽ iſta non ẽ niſi receptio
q̃tiſcunq; ſimilitudinis ipius foꝛſtan aũę
clarius dixiſſet ⁊ fecit eas ſibi vmbꝛa⁊ foꝛ
ſitan alius intellectus ßmonts iſtius OG,

ego illu bee baeteres Qaivo veſtiglum

creatoꝛis dixerũt vniuerſum/fecerũtnos
intelligere remotiſſimã oiſtantiã ſimiliter
illius ab vniuerſo dederũt nobis occa⸗
ſionem vmaginãdivt cunq; magnitudi⸗
nem eius ſuꝑ magnitudinẽ vniuerſi incõ

parabiliter ſuꝑeminentẽ a paruitatẽ ipſi

us vniuerſi ad immẽſitatẽ illius/fecerunt
etiaʒ nos ſcire quia vniuerſum ⁊ ſingula
vniuerſo/ſigna queda ſuntłet vie ducetes

nos ad ipſum creatoꝛẽ quéęadmo dum ve

ſtigia ferarum ⁊ venatoꝛes ducunt ad la
tibula eoꝛuꝰ/⁊ generaliter omniũ anima

liuʒ veſtigia inueſtigatoꝛes ſuos diriguür

7 adiuuat ad inuentiõem ſui fecexuni er⸗
go nos intelligere in bocſermoe qntum

* DPars pꝛima de vniuerſo. „
volunit deus inueniri ⁊ qntis voluit adiu quodq; creatoꝛis cauſe ĩfinite eiuſdẽ. J5S5 ,aedacueni⸗
nari inueſtigatoꝛos ſuosiꝗ tot ⁊ tata ſui autẽ facta eſt tib i certitudo de ſtatu cauſa de ſei
veſtigia ⁊ ſigna dedit ꝗbus poſſet alite rum ⁊ de impoſſibilitate earũ qre reling⸗ W
nus muenin.De odoꝛe ⁊ odoꝛamẽto ne. tur ex neceſſitate aliꝗd eſſe creatũ a creaio nunene⸗ 4
. ocianduũ ẽ tibi/ itelligendũ diligeter. q re abſq; medio Sʒ an vnũ ſolum an plu ihnne
iter oĩs bonitas ois ſuauitas oĩs vtilita ra qſtionem bʒ apud philoʒophos qͥſda ſng
vniuerſiodoꝛ ẽ diuine bonitatt ac ſuaui, de illo g creato vel de illis creatis ſi piura eſunde
△ tatis ex qua eętia comꝑatioe erigit intelle⸗ Junt ẽ ingrendũ in hoc capitlło qliter abDſ⸗ ſh
ctus tuus ad cõtemplanda immẽſitatẽ di q; medio exierũt a creatoꝛe medio ingqʒ Pagkeltn
uine ſuauitatt æ ex hac eadẽ compatione, Ypꝛinſeco. Et ga gens bebꝛeon mernto cre vue Ae
infeſta eſt paruitas coꝛdin que odoꝛe iſto/Hdit ꝓphetie ſuo ⁊ ſepture illius in qᷓ dici ſpvinncehis
tam modico nõ ſolum implẽtur autine/ Ieus. fiat lux ⁊ facta ẽlux ⁊ mulia hmoi ſetterfttir
bꝛiant. Sʒ etia immergunt᷑ ⁊ abſoꝛbent ¶Bueniens eſt pſcrutari de hoc cu gens he MWkmin
Cum em̃ ad ipᷣm fontem ſuauitatt creatrũ bꝛeo:ñ hmõi teſtimonio ducto credat cre Uttnnttas
ſit coꝛ huanuymanilſeſtũ eſt iᷣm a ſua de atoꝛẽ pᷣma creata dicẽdoſiue ꝑ verbum. Pnlliaiscten
ta magnitudine incõparabiliter mino Alius etia? earundẽ ꝓpheta expᷣſſe diit ztglitn
ratuʒz facil nos etia ſcire iſta compatio q; loquẽs de creatoꝛe diut ⁊ facta ſunt ipſe ligztltdl
turpe ⁊ q; longe a nobilitate aiarum hu⸗ madauit ⁊ creata ſunt.⁊ itłerũ vᷣbo dei ce ogenn
manaꝝ ſilodoꝛibꝰ iſtis tã modicis inhe/ li firmati ſunt ceig neefonyſecn verbuz. tnifirüm
rere tantiſq; ſtudijs illos exarere ⁊ tantis ſcʒ audibile putadus ẽ aut cogitada dinſ⸗ Unißf ſti
* deſid erioꝛuũ ardoꝛibꝰ ad illos iuuare ißa ſe creatoꝛcu neq; aer eẽt ꝗ in vocẽ foꝛmna Aptogenn
fontali⁊ abiſſali ſuauitate vel neglectav? ri poſſett ſic loqui nullo modon poſſibi Mlltsperwdun
penitus non cunas.. ke eét niſi animal neq; exrat etia cui deus gunne
Ultrum vnuerſum exinit a pᷣmo Si/ creatoꝛ hoc mõ loqueret᷑ cu nullꝰ adbuc V. Balcin
cut artificiũ ab artifie. ęẽt auditoꝛ ſenſibilis hoc ẽ ꝗ poſſet audi⸗- MS unot i
VUonisa aui manifeſtũ eſt vniuer re vocẽ ſenſibilꝗmodo ſpuali dixit ⁊ ime⸗ eeaat algdn
ſum eẽ velut dei artiticiũ⁊ fabꝛicã perio ſpalimadauit. Amp̃. verbum iſuco ilo/
gquanda ⁊ opus nobiliſſimũ atqʒ hmõi hoc ẽ ſenſibile auditu impoſſibile un ſum /
pulcherrimũ mafeſtũ eſt illoꝝ ſmonẽ ve Evt iuuet opantẽ ꝑ leipᷣm ſolum artiificez Kkn
rum eẽ qui vniuerſu ſic a creatoꝛe exire ſi /artificẽ ſiqdem ꝑ alios miniſtros etopa/ ſfletoin⸗
artificiũ ex artifice dixert. Nerum ea pari rios opantẽ adiuuare põt verbuʒ hmõi kulcnoli
vniuerſi que pᷣmo creata ẽnon videtur ex velad eos ſtruẽdos vł ad excitãdos qre ganzd
iuiſſe per modũ artificij ab artifice qntuy mõis omnib⸗ inutile eẽt hmõi verbů qn Enftörlaben
ad hoc ꝙ non per inſtrumẽetavidet᷑ fuiſſe tum ad oꝑanonẽ qᷓ creatoꝛ illa creala cre üſinnnbede
Jabꝛicata ⁊ de pte ſpnali vniuern. Wa auit cum ple ſolũ ⁊ nõ per medios mini Ptrrtöſte
nileſtu eſt ꝙꝙ nihil erterius adhibuit qm ſtros illa creauut.. ronh
necmareriaʒ nec ĩſtrumentũ ad eiꝰ fom- O tribus intẽtionibꝰ dicit vbum. pſnines
alionẽ neceſſariu babuit qre p ſemetipʒ Ebes igr hec reminiſci quõ vbum hniizre
abſq; vllo foꝛinſeco adpibito illa creauit iuxta tres intẽtiones dicit᷑ ⁊ iua ginßin
Neceſſe em eſt de omni að ab ipo creatũ A p̃mam aꝗdemvbum intellectuale Pkrircime
c aut ↄditũ ſeu qͥivet mõ factũ altero ꝛſn qð vſualiter vocat verbum in mẽte ⁊ boc buntr
oꝛũ modoꝝ ab ipo cteatoꝛe exiuiſſe. icx non ẽ niſi ymago vel ſimilitudo rei intel⸗ ffelinurde
ant mediũ aliqdabſq; medio. Si em lecte ⁊ cogitate reſultas in effectu in ſpe⸗ Wrnegi
nihil creaſſet abſq; medio interuenirẽt ex culo mẽt:⁊ hoc ẽ cogitatio ĩ effectu. “ gaiapod
neceſiare inlerigin oẽ creatũſinfinita intetio dr ipᷣa deſgnatio ſcpta ſiue deſcri enſbuge⸗
e aliee enim Gccuidlépieter creatoꝛey pltio facta figura vel figurt viſbilibꝰ etl vo ?H
dumper 5 t 1 4 didiciſti ergo oẽ me⸗ catur vſualiter vbum inſcpᷣto. Certia inteę iſef
ſit alind 8 oeri creatũ eſt ab io cum tione ipᷣa vox audibił q vſualiter vocali eingin,
aecn ind vne vnon dbum in dae ermanigſu eſt nibi ae nen⸗ lutiigta
mie eng teng Fend eel reati tra duoꝝ intẽtionu ſcõᷣarũ iuuat opante,y ſinleie
nesreeimckire ee reinter. artificẽ. neq; ꝑ alter vtra earũ aliad opa/ tn
6 Et infinina mee r ome autmedium tur niſ p modũ quẽ diximꝰ ariſicẽ xo Alinenen
a idis ouaſcgcheſt cania iſtus quod (ſemetipʒ ſolũ opantẽimpoſſibile ẽ opaini neltnen
pm ies e Pꝛecedẽt igitur vnum Naligꝗd quod exira ipᷣm ſit ⁊ vt paucis cꝗ R 4

ellsreni

Cealoenuß
Sdehrorſt
Nureilueni
gelmmn
mndebgtag

noeen

icſunr
ednttan,
sizie
imnlonott
naeicin
isoig e⸗
ut. Ml
bieninn
osnuifnie
osialn
eunlun

„ ere
dein

. /
innesn

Fo.

pleaz declarationẽ iſtam Dico qꝛ neceſſe

eſt oẽm artiſicẽ operantẽ ex arie ũue per

artem operari ꝑ verbũ Hmõiautem pꝛi
ma dclaratio ẽ qe verbũ að hic intedo ſcʒ

ſpũale vel intellectuale non ẽ niſi ars ipa

in enectu. hoc eſt in actu cogitãdi. Qnuare

ars per qua creatoꝛ oim artifex pᷣma crea⸗
ta opꝑatus eſtinon ẽ niſi verbuʒ eius intei

lectuale hoc aulẽ eſt qñ apud deũ nibilẽ
in potẽtia de hijs que eiꝰſunt⁊ in eo cum
ipe ſit neceſſe eẽ ex omnibus mõis ſuis et

actus in vltimitate actualitatis ppter qdᷣ

nec ad mitiit nec patit᷑ in ſe defectum po
tentialitatis qᷓre ars eius non ẽ ſicut doꝛ⸗
mienus ⁊ geſcentis babitꝰ. Sʒ ſicut vigi
gilantis in actu ſemꝑ exiſtẽtis intuitus
itus aut ſeu cogitatus
verbu eſt intellectuale ſeu ſpuale? verbũ
in mẽte ipᷣiꝰ. J igr manifeſtuʒ feci tibi ꝑ

eu cogitat. Int

hoc ꝗa hmõi creatas creauit creatoꝛ be/
nedictus per vbum ſuũ intimũ qm̃ per ar
tem ſua quam neceſſe ẽeſſe vbum ſuũ.

Amp̃. BReſpice in omes artifices oꝑpantes
partes luas ⁊ videbis manifeſte qꝛ nullꝰ
eoꝝ oꝑat aliqd niſi dicẽdo ſpũaliter hoc
eſt cogi tado illud/ ꝑ cogitationẽ ſu hoc
ẽ per vᷣpum ſuum ſpũale ⁊ intimũ et cum

Eribis eliã tu ipᷣe vel loqris neutrũ hoꝛuʒ
facis niſi loqndo in coꝛde tuo locunõe in
tellectuali que nõ aliud eſt quã cogitatio
tua qua coguas qð ſcribis.⁊ q̃liter ſqibẽ⸗
dum ſiti ipᷣm ſcribere/ꝓpter qð ſi minus
reciũ ſcriptura habueriiiſtatim ill coꝛri⸗
gis vel coꝛectiõi reſeruas.Cũ igitur arteſ
q apð nos ſe ⁊ oꝑa que ꝑ ipᷣas fit⁊ ipſi aꝛ
tifices ſimilitudines qdaʒ ſint pᷣmi ⁊ vni⸗
uerſalis arufici pᷣme ⁊ vniuerſalis artisix
oꝑm q per ipʒʒ facta ſuntſneceſſe ẽ vi ſicut
e bʒ hic bot eſt apud nosſic ſe babeat ei
lbi ꝓut in rebꝰ adeo diſtatibus poſſibiie
eſt ſimilitudinẽ licet diſſimilima inuenire

Debes ante auẽdere qᷣ ſicut artes in arti/

ficibus qui apud nos ſunſopoſite ſunt ex
multis ptibus ⁊ ↄcluſiõibꝰ Sica pticula⸗
tim hoc eſt ꝑ partesłexennt ð potentia in
acu. Non em̃ poſſibile eſt aie buane in

depſſione qus patitur in copoꝛe/actu co⸗
gitare oĩa particularia artificiavel opera

fiunt per vnã artemlactu in qua cogita⸗

re ſil. S ſicoꝑatur partẽ pꝰptẽ⁊ opus pꝰ
opus ita etcogitat in effectu vel potiecõ

ſimplex eſt in vltimitate ſimplicitatt et lix⸗

actu vt iaʒ diyi tibi in fine actualitatt.

exemplar illiꝰqð obliuiõe a coꝛde eius e ⸗

27

Ampli⸗.omniũ opationũ pꝛima ẽ indu⸗/
bitater cogitatio⁊ hec eſt locuno intelle⸗
ctualis ⁊ hoc eſt pꝛimũ in omni artifice

eſt apð nos ꝗcunq; em̃ ariiſex qui aliad
oꝑatur per antem exteriꝰ apud nos pᷣmũ

opꝑatur apud ſeipᷣmi in ſeipᷣo eiuſde ope

ris ymaginẽ ſeu exemplar pᷣcogitos ac p:ꝛe
oꝛdinãs apud ſemetipᷣjʒ opus qð fabꝛica
turus eſtie ꝓpter hoc pingẽs in ſe 0

fugiat deſcripuiõʒ eius interdũ facit exte⸗
riꝰ deſgnatiõibꝰ ⁊ figuratioibꝰ ad qua
vecurrit quotiẽs alicuiꝰ eoꝝ pᷣcogitauerat
oblituʒ ſe videt. Quia igr manifeſtuʒ eſt
oꝑa exlerioꝛa ab ipᷣo exvire artificenõ niſẽ
pᷣus enuerint ab eo exẽplaria eoꝝ in iboſo
genita per modũ quem dinY. Mani⸗
eſtü tibi eſſe debet generatiõz exẽplarisz
q̃ eſt ab artifice in ſemetipᷣoſpꝛecedere oẽ
opus exterius et generatio hec nõ eſt niſi
generatio vᷣbi ⁊ generatio artis ?⁊ genera
tio vᷣbi qð dixi tibi ⁊ hec ẽ locutio⁊ plocia
tio opis n cogitaſio eiꝰ ⁊ ars in effectu. 5
igr dedaraui tibi q dicendo dictione ſibi
ↄgrueti hoc ẽ ꝑfectiſſima ex oibꝰ mõis ac

nobiliſſima ⁊ ꝑ ᷣbum ſun creauit creatoꝛ

excelſo qcunq; creauit abſq; medio ſoꝛina⸗
ſeco ⁊ oſtẽdi tibi exẽpla ⁊ ſimiliudines q
erigant te ad intelligẽduũ hoc/⁊ adiunenx

do nec geſcat intellectus tuns in bijs ⁊ fæ⸗

cietiam te ſcire ꝓfunditatẽ ſermonis quo
dictũ eſt dirit deus fiat lux v facta eſt lux
quaãqᷓ; vulgaris valde ⁊ intellectu faciliꝰ

videat᷑.Ex quo conſeqnter patefactũ ẽ i-·

biaꝛ oiĩm cauſabiliũ pᷣmumũ bbum.⁊ ſi
phas ectapud creatoꝛẽ dici opatiõ; ? no
men oꝑanõis ⁊ intentionẽ eius extendiſa⸗

Nent.eouſc; ſancii ⁊ ſapies ꝗ de creatoꝛe

ſm vitalem locuti alios de eodẽ loꝗq do
cuerunt ꝓcul dubio viſſimũ ac ceruſſimi
eẽt.Pꝛima opatiois ereatoꝛis eẽ locutiõp
hocèé vbiſ uiꝓlatiõʒ ſeu generatiõʒ. Ueꝝ
fſᷣmones eoꝛũ omnibdebent eẽ exempla
ymo limites ⁊ regula loqndi de creatoꝛe

neq; em̃ intẽtione neq; ſermõe ab illis re

cedendũ ẽ ꝗho ſe pᷣmu creatoꝛ manifeſta
int quoſq; d eipo ipſemet docuit.Etſ⸗
cut vides ĩ iſto 'mone ꝓſunditatem phi/
los ophicaãſta intẽdo ⁊ tibi oñdere inqui⸗

uerloiſeqtur em opationes cogiuatiões et buſda alijs ſᷣmonibꝰ ꝓphetaꝛũwvbi faciã
non ecõuerſo cũ ex cogitationioꝰ ſint. In te ſeire de mult narrationibaeoꝛũ ꝙ iße
Kegloe aule ec

e ec&1nπ ſe b; qm ars eius Junt conelnfiones drunda ſcientiax. Siẽ

,

Pars pꝛima de vniuerſo.

vĩdes de hac eadem qꝙ concluſio eſt ᷣme toꝛis.Quia ig vt dixi totũ poteſt? a ſe ? Puirutu
partis pꝛime phylozopbie. de ſe creatoꝛ in creatiõe pᷣoꝛum creatouq (cbäencis
Utrum a verbo eterno res facle lunt indubit:ater creat abſq; medio Mani nemiete
ab eteo. feſtu eſt ꝙ ea non creat niſi dicẽdo⁊ volẽ Pagtn
ec te ↄturbet vbi pᷣmogeniti eter,· do. dicẽdo inq;vt dixi ſupꝛa. ? ſigeare ali ndn
nitas aut eterna actualitas quaſi quid in eo eſt non eſt niſi vel ſuum dicere nenn
Pper boc cõce dere cogart ᷣma core dicione huiuſmõi velſuum velle. Non retüuiid
ata ab eterno creata eẽacſi quis argumẽ em̃ mouet aliquid exterius in hmõi crea⸗ –
taretur. dixit deus ⁊ facta ſunt/quia igi,- tiõe queadmodũ artifices hotes mouet ieeienn
tur ab eterno. dixit ab eterno ⁊ facta ſunt mẽbꝛa ſua dum opantur et motu mẽbtio onmin
PHiüs etenim ⁊ ſimilibus rĩũdebo nibi in ſe rum mouent inſtrumẽta vtpote ſecurim unn
quentibꝰ valet iudeſtructione annigtatis dolabꝛã et motu iterũ inſtrumeto:u mo⸗ mmückne
ſiue eternitatis moi et ſtabilitiõe nouita-⸗ uent materias in ꝗbꝰ vel de ꝗbus opan frſumif
tis ip ſius et etiã in hoc capitulo aliq tibi tur mouent inq; eas ad Joꝛmas et actus Antnniſn
ſtendam ſuꝑ bijs quoꝛum pᷣmum etra⸗ quas eiſdem impᷣmere inten dunt: ꝓpter unath
dicale ẽvolũtas ſiberrima at potetiſſima hoc ergo diri ꝗ:ſi creare ẽ aliquid in de⸗ c tatn
creatoꝛis quam libertatẽ multi non intel atoꝛe non ẽ niſ ſuũ cogꝗitare vei ſunvelle ſatne
ligentes errauerũt 2 non ſolum neceſſita in creatione hmõi.bmoi autem eremplũ ſannzcdi
tem. ymo naturalẽ bᷣuifutem impoſuerũt eſt in anima bumanavel in alia ſubſtan⸗ tmans
dum nature/qui modus eſt vtiam ſepe turſſuũ oꝑari apud ipᷣaʒ ⁊ in ipſa non eẽt äinnam
pꝛedixi tibi modꝰ ſeruiẽtis modus ſer- niſi ſuũ cogitare etſuũ velle per que opa ttmſeml
uilis Sic em̃ arbitrati ſunt vniuerſũ erire ret illud de vnaqq; ſubſtatia nobiliſie ——
a creatoꝛe ſicut ſplendoꝛẽ a ſolevel caloꝛ? ſe bʒ et hoc eſt qm in oꝑatiõibꝰ q̃s per ſe —
ab igne. Sic ex bonitate eius bontatem ſolasagunt nihil habẽt apud ſe ꝑ qð ope wien g
vniuerſi et ex vita eius vita que eſt in nni tent᷑ niſi ipᷣm cogitare et velle. ¶trũ aute inmen ſn
uerſo.et adhũc modu de alis? ꝓpt᷑ boc/Maliquid opari poſſint in alia ꝗ ſibi coiun⸗ Amn n
ex neceſſitate inducti fuerint in illud ineo acta nõ ſuni qſtionẽ hʒ difficilẽ diſſ olubilẽ lcan .
ueniẽs vt opinari cogerent creatoꝛẽ neq; ¶ Siẽc poſuer̃t Ariſtotiles ⁊ ſeqces e ius de acten.
aliud nec aliter facere potuiſſe quẽadmo creationevel gnatioe intelligetian decem *M onje⸗
dum ſe hʒ in pꝛeſcriptis exẽplis de ſoleet ⁊ ꝗdem etiã de creatione aiarum nrarnʒ bere
igne Neq; em̃ ſol hy in ptate lucem ſum idipᷣm ſenſer̃t ponẽtes pᷣmam intelligen⸗ ſppe
neq; ignis caloꝛẽ ſuum vt pꝛo voluntate tia quam dicũt motoꝛẽ pꝛimi celi creaſeſe igrde
Jua exeat inde opatio vel non eyxeat.crea cundaʒ et ſcoam tercia. donec veniat ad ei
toꝛ aũt ſic hʒ bonitatẽ ſuam ſic potẽtia ſii decimam et has creatiões poſuerũt fieni lran
apiam vt ex ea nõ exeat niſi ꝙ voluerit mõòis qͥs dicam in ſeqniibus. De aiabus =
2 cũ voluerit ⁊ qũo volnerit et hec ẽ nobi vo noſtris q ↄiũcle ſunt coꝛpo:ibꝰ mant ſuium
litas at ſublimitas potẽtie ipſiꝰ ac liber⸗ feſtũ eſt. ꝙ per ſuũ cogitare ⁊ ſuũ velle ꝗ ne ni
tatt. Ampᷣ. hec ẽ copioſitas ac foꝛntu-⸗ ſunt pᷣme eaꝝ opationes habẽt impſſo⸗ ainamnüi
do ſapie creatort ot qcquid ppoſſit de ſe nes in coꝛpoꝛibus ſuis. Sic motus locat annmd
ſolo et ꝑ ſe ſolum nibil autẽ ab alio vel ꝑ ⁊ aliarũ multarũ paſſionũ. et per hecetis monnd
aliud alia vo lotũ q; poſſunt ab ipo et ꝑ in alia coꝛpa ſicut appet tibi in exẽplo ar⸗ 4 ons ſfin
ipᷣm. Lum aũt opatur qdaʒ per alia non tificioꝛũ qð ꝓximo poſui.In coꝛpa eilaʒ in helanefn
ipe adiunat vel eius potẽtia/per illa me- alia vicʒ nõ ↄiuncta eis appẽt eis eẽmil⸗ Aumſinei
dia. ſo mag? illa que ꝑ media illa creãtur teimpᷣſſiones. Sicut em̃ opatio faſt iuiq lnenoch
Ot quedam non poſſunt fieri a creatoꝛe generãat᷑ pueri ⁊ opatio baſiliſci qͥ ſolo vi Nrumin
im mediateſſicut aĩialia q ex ſe inuicẽ gene E intficit hoĩes ⁊ miie hmõi q ſunt ð oe utraſe,
rantunnon hocẽ ex defectu ꝓel diminuti cultis ſcie naturalis ð gbus ꝓpono mul hikieter
one potetie creatoꝛis ſy mag ex elongati tas enarrare nbi ⁊ cauſas earuũ pateface⸗ nikitcn
one ipᷣoꝝ ab illa.ꝓpter hoc em̃ non poſ⸗ re loco ſno. Intm igr ad oñs Petermiari nunenn
ſunt recipere a creatoꝛe eẽ abſq; medio æ ſit nbi vnãquamq; ſubſtantiarũ nobiliũ ekinnt 83
hac eadẽ de cauſa ⁊ minꝰ ẽ ⁊ debilius ee qcunq; ſapiẽter aut ſciẽter operan t/non oeniſtin
qð recipiũt ab ipo Similiter? alia oĩia q operan illa niſi per ſuũ cogitare et ſuum ſulgen
up ea deſcẽdunt de fontali bonitate crea velle et ad hec ad ſimilitudinẽ oꝑqlionu Whliran

ihäiece
dezennen
nein d
nlapaſri
tniiaſn
ſuun f,
Uenusnbrun
miitesbonn
mnura nont
nin or
müinſtunatin
bo padegbuen

864 fomsstin

eihkendng
nurect alcutit
oglane üſit
upelin alaſt⸗
Aherſelolen⸗
iih rncer

fuü velea.

enibſäihntl
noidt ͤt
vrdämac
õ
ſininzuibfin

mbenilgtun
Nanortilni

verbũ creatoꝛis de quo locuti ſumꝰ ver- ſit Prun t.
bumviun eſt pſemetipſum iufluens de ſe dine ſeculoꝛũ aut de rerum ⁊ artibꝰ. Hu⸗
ipſo et ęc vila ſuper om̃i ꝙ loqui dꝛi eiꝰ ius autẽ exemplum enidentiſſimũ eſſe vi⸗

ww. mn.

creatoꝛis qtenꝰ poſſibile ẽ eas aſſimulari ratur⸗ ſit qire nec alia necalio modo ope
illi quicquid autẽ ſit de eis ſcire debes ga rari potuit vel poterit vnq; qui operatus

ſit. Nibil igr pᷣt immuitare de curiu aut oꝛ

vei ipſi placuerit. Eodẽmodo ſe habʒ de detur ꝙ tu dũ ſcribus ſi nec aliud nec ali⸗

voluntate ſeu velle creatoꝛis. Cũ autẽ vo ter cogitari poſſes q; quod ſcribis vt ſcri

WUnñ non tam ars vel ſapia qua etiaʒ vt⸗

1

Way
lis aute inſfluẽtie ⁊ vᷣtutis ſunt ars ᷣma

lueris ad lucidũ hoc intelligere cogita foꝛ
titu dinẽ ymaginatiue vtutis ex cuiꝰ ope⸗
ratiõe ſeq̃tur ex neceſſitate foꝛinſeca ope
ratio quemadmodũ dixit ꝗqdem pbyloʒo
phus de quodaã qui ymaginabatur caſuʒ

lige eã foꝛtitudinẽ vᷣtutis ymaginatiue in
aliquovt ꝗcquid ymaginabit ſtatim fiat
Si ymaginat᷑ edificaedomũ eo ip̃o ſta⸗
tim edificet᷑ ⁊ ſi cadere ſtatim cadet. Sicæ? ctum nõ eſſet poſſibilevt exirei alius mo⸗

viuida ⁊ vᷣtuoſa in fine vᷣtuoſitat et redũ
dantiſſima in vltimo redũdationis et de
volũtate creator ſimilłr ſe bhʒ in aiabus at lia edificia.⁊ ex vna arteſcribẽdi innume
niris debiles ſunt artes et parue influẽtie
ita vt pene aride ſint ꝓpter qð niſi multo conueniẽs id venit vt artẽ diuinaʒ conce⸗
opatu ? multiplicibꝰauxilijs non influũt
N ſuꝑ malicias artificioꝝ q apud a N ſunti? que creada et hoꝝ ſimilia. PHic

ꝗq vocat ea q non ſunt tanq; ea que ſunt

bis ex neceſſitate ſcptura tua ⁊ modo ſcri
ben di ſequentur cogitationẽ tuamiet mo
dum cogitatiõis ex neceſſitateneq; alind
neq;ʒ aliter poſſes ſcribis et vt ſcribis.
Amplius. ſi in arte artificis architecti nõ
cameli et ſtatim cecidit camelꝰ.Sic intel eſſet niñ domus vnamaniteſtũ eſt quia
ex arte illa non poſſi edificare niſi domũ
illam ⁊ ſi nõ eſſet niſi vnus modus edifi/
candi iu ipſo exeplari apud ipſum aꝛchite
foꝛtitudo ⁊ vᷣtus verbi pᷣmi ac pmogeniti dus operationisqre ſi ſola ea que creata
ſunt vel creanda in vᷣbo vel arte creatoꝛiſ
⁊ vila eſt atʒ fructus in fluentiſſimꝰ in oẽ erant.nonalia potuit creare. Similr ne/
receptibile. eruntamẽ per vltimitatẽ li ,/ q; alio modo niſi ꝗs dicat artẽ eẽ vniuer⸗
bertatis vt ſupꝛa dixi ꝓpter qð ipſũ ẽ ars ſalem ⁊ exemplat.Similłr manifeſtũ mut
te ſigillatiões in eadẽ cera vel in pluribꝰ
fiũt. Sic ex vna arte edificãdi inumerabi⸗

rabiles ſcpᷣture. Uerũ ita reſponſio ad in
dat arttatã eſſe ⁊ limitata circa ea que cre
Sic ⁊ volutates nr̃e debiles⁊ infirme eq̃/Hæe igr huiaſinis reſpõſionis ⁊ hec eſt inten
lo ꝙ creatoꝛ potuit ⁊ poteſt ⁊ poterit per
artem ſuã ⁊ verbum multo plura et alia
quã creauerit vel creaturꝰ ſit. Non auleʒ
iſſimilia neq; alias ſpẽs aut alia genera

velataa peima ſup ea q ſunt ⁊ ſuꝑ ea que
nõ ſunt hoc ẽ eque ꝑ oĩa poſſibile ⁊ eiuſ⸗
dem omino facilitatis eſt eis influere ſnꝑ

d
ea que non ſuntvt ſuꝑ ea q ſunti hoc eſt cerũ. Iſti ergo vidẽt ponere finita eẽ artẽ

Dixit ſaneus et ſapiẽs in ſermone ſuo vłſapiaʒcreatorꝭqua limitata circa gũa ⁊z

ſpẽs q̃ͥ nunc ſunt que indubitanter finita

hoc ẽ addncit adeẽ. ⁊ iſta vocatio vel ad, ſunt nũero. Sicvt ⁊ foꝛſitã indiuiduaun⸗

Glupꝛa dixim? hʒ ſtionẽ
Gel aliter creare potueritſet dat cam

eius arte ſi

ulo ſolo modo quo ea opalus ẽ vel ope⸗

ductio non ẽ niſi ſuũ cogit
at

„

ueſtionẽ vtruũ alia ue indu po ta lunt
aliter creare potuerit/et dat cm huic MNec limitatũ eſt vt dicũł creatoꝛi vt non
qſtioni ⁊ difficultati id qð din ſupꝛa qꝛ ꝑ poſſit creare de illis niſi certũ numerũ. Jã

vbum vel arte ſuam exeunt a creatione aut dixi tibi alias gꝗa creatoꝛ ex omnibus
vniuerſa. Cum em̃ ars eius ⁊ vᷣbuʒ in nu modis ſuis eſt ſupꝛa ſinitũ ⁊ ſupꝛa infini⸗
o p aliquẽ modoꝛũ imitari poſſit ̃ᷣm illa

tum et ſup:a cõpletum et ſupꝛa diminutũ
Amplia. declarani tibi alias qꝛ potẽ/

autẽ ex neceſſitate opatunomnis igr ope 12. itibi alias qe pe
tia creatoꝛis ẽ ſuꝑ poſſibile ſimpłr no ſup

ratio eius neceſſe habet ſequi vbum⁊ ar

„

tem ipſius qre nec aliud nec aliter qua in qͥdaʒ poſſibile Palenecn uꝑ quandaã pr
tem poſſibiliũs Quia igitur poſſibile fſin
pliciter ẽ aliquidymo ĩfinita que nec ſunt
nec erũt nec eon ſimilia. Wanifeſtum ẽ
potẽtia creatoꝛis ẽ ↄpꝛehẽdẽs et ſub ſe/
ↄptinẽs oĩa illa ꝗs em̃ dubitat poſſibile fu
iſſe eẽ creatoꝛi luminoſiiatẽ pↄtinnaʒ dare

rte ſit vel qua dicat aut dixerit põt
velvnq; poterit oꝑari.Sic autẽ ſolũmdo
Eſt in arte eius ⁊ vbo Sicut opatus ẽwel
oꝑaturus ſitłęt illa ſola in arte? vbo eius
lunt que oꝑatus eſtlvel operaturus ſitet

are ⁊ ſuũ velle Jinita vero eã imponũt qᷓntum ad indiui
dua que indubitater potęcia ifinita ſunt.

Pars pꝛima de vniuerſo.

cit Ariſtotilis nihil diſtat inter potentia,

—

incõlingentia.Cauſa aũt in hoc eſt quo⸗

vel lune quã creauit vel lune alij qu non et actu et iterũ idem e potentia ⁊ act? vk nnmnmdh
creauit ⁊ creare celos quos vellet multa⸗ ꝙ eſt veruis apud creatoꝛè nihil eoꝛuʒ qᷓ mionbrar
rum ſtellaru de ꝗbus indubitater no cxe eius ſunt per ſe eſt vt potẽta.imovltimo anesirpre
auit niſi vnũ. Solũ em̃ celum octauũ qd actualitałt vnũ quodq; eoꝝ ergo qcquid mdbſii⸗
vocant aſtrologi celũ ſtellaꝝ ſixarũ mul/ poteſt loꝗ vel dicefe ſublimi illa dictione ernimigt
titudine ſtellaꝝn oꝛnauit. Nulli autẽ infe- vel locunoe dic ſemꝑ et coguat in effectu endiinf
rioꝛum celoꝝ dedit niſi vna ſolam ſtella,z Similræ qcquid poleſt. velle ⁊ vult. Si ntt ci
Amp̃. ꝗs dubitat creatoꝛẽ potuiſſe rre ergo nihil aliud ẽ apud ipᷣm⁊ in ipᷣm ſuũ rhhügire
aſſe celumcuiꝰ motus eẽ ↄtrarig morui creare vel facere. Quicꝗd põi facere vel eah
pꝛenoĩati celi videlicet ab occidente in oꝛi creare creat⁊ facit.ꝓmo ab eterno creauit ſane ſni
entem et celuʒ etiã cuius molus eeẽt ab au, ęt fecit. Attende diligẽter in hijs que dicã ſenn
ſtro in agloneʒ et aliud cuius motus eẽt lſuꝑ qſtione bac in hoc loco.licet ma⸗ ſunngth
ab agꝗlone in auſtrũ. Iſti autẽ celi longe e ꝑtineat ad tractatũ pᷣmum huiꝰ ma⸗ 1 itaneein
diſſimiles eẽnt ꝓculdubio celis iam crea giſterij.Dico igitur q; ſermones nr̃i audi ſüeſrii
tis fiet ãt aut manifeſtũ hocũ ymagina⸗ biles facti ſunt nobis multi ex neceſſitate pori
ueris celos iã creatos inſpoſſibilitate ſua et hoc eſt am ſermones intelligibiles nri ſ fͤpee
et extra actum eẽndi.tunc em̃ videbis eoſ quia rebꝰ vᷣtuti noſtre intellectiue adue Ku ni
tales ꝑ oĩa celos quos dixi tibi vicʒ mo/ niũmuln ſuntſimiliter ex neceſſitate cau g ek
tuũ contrarioꝝ motibus celoꝛũ quĩ ſunr ſa autẽ in hoce.qm̃ hmõi ſermoesjres ſe muncal
videbis inq; eo s.ita ſe habere potẽcia e quntur a ꝗbus ſunt ſicut ymagines ⁊ vm irern
non inuenies alteros dignioꝛes alijs vt bꝛe in muſtitudine ſuaet pauditate in vni hi⸗ nen
potiꝰ detur eis eẽ qua illis ntum in ipis tate ſua atq; diuerſitate. Sermo vo crea aklente
eſt hoc autẽ eſtam nibil qð extra creatoꝛ toꝛis non ſit. Similr neq; cogitatio eius eusauun
eẽt indurit eum ad bocvt potius daret ee neqʒ ſapiẽtia vel ars. hoc aut eſt qm̃ non imngduſn
iſtis qᷓm illis. tunc em̃ illud eſſet poꝛ cauſa ipſe a rebus eſt ſed res ab ipſo ꝓpter gG iclltgius
eſſendi celis. qm ipſe creatoꝛſ etia magis res ſequũt᷑ ipᷣm pꝛovt eſt eis poſſibile ipe ſaundfch
cauſaltum ipᷣm creatoꝛẽ cauſaʒ efficeret in autẽ eas pꝛecedii ſm excellenti nobilita Gnlnn
effectu qnẽadmodũ didiciſti apo auditũ, Jis ſue. Aliud etia attẽde in hoc q: ſermo lannedt
Ariſtonilẽ ꝙ finis eſt magis cauia q; effi⸗/creatoꝛis cu ſit vnus in vltimitate vnitiu⸗ olſinne
ciens qꝛ ipſe efficit vt efficiens ſit eficiens tis tam multiplex taq; innumera rerũ di⸗⸗ nnn ſann
in effectu. Quare manileſtũ eſt aꝛ ſi ita eẽ uerſitas per ipᷣm dicitur a creatoꝛe ⁊ hoc Wininimi
ma cauſa que ẽ creatoꝛ benedictꝰ ⁊ ſub abſq pmixtione ⁊ confuſione per omnẽ cnnnia
limis nec pᷣma cauſa eẽt nec maxima cau modumladeo quippe ſingula ⁊ que ſunt llſmiem
ſalq igitur iſtis polius datum ceſſe qui ⁊ que eẽ poſſunt lucidiſſima diſticiſſima ſulhrfen
ilus fuit p electionẽ liberrimà et bonitat¶q; expꝛeſſione ꝑ ipſum dicunt licet ſimul igfünnen
ſolam creatoꝛis non ſuaſammõ inductã ac ſi vnuquodq; eoꝛũ ſolum dicẽtuapð ſhhm
a foꝛis. hoc eſt per aliud extra ſe vllio mo⸗ nos vo econtrario ſe habet quia vno ſer huliſgerr
deum. Clides igitur emulta ſunt poſſi mone vnũ ſolum dicimꝰ. Neceſt nobis hrͤif
bilia in ſe hoc ẽ non ꝓhibita impoſſibili⸗ poſſibile multa ſingulariter et expſſe atʒ ituttn
ate eſſendi naturalique ipᷣe creatoꝛ non diſtincte vno ſermone dicere. Ampᷣ. ik Eſplen ich
vult eẽ neq; ducke de potentialitate een lo eodẽ ſermone quo ðt creatoꝛ aliqd et Mhighnn
di in actũ. Uel ꝓpter hoc qm̃ ea qͥ i cre⸗ futuruũ cum eſt futun diceret illud ideꝭ nõ Nlarnige
ata ſunt illa ſecum eẽ non paciuntunſicut eſſe futurũ ſinon enter futun eiuſdẽ cogi efkai
pꝛeoſtendi tibi vbilocutus ſum de vnita tatione eodẽmodo ſe habetapud nos at Ubffiſtoon
ie vniuerſiet declaraui tibi qꝛ mons vnꝰ ecõtrario ſe habet qm̃ non niſi cõtraris inminund⸗
non patitur aliũ eſſealia vo moderatur Jermonibꝰ cõtraria dicimꝰ/artes igr nre llgiede⸗
creatoꝛ vel paruitate vel paucitate ꝓpter et artificia detminata ſunt ad certas ma/ cthnmllge
alia qnẽadmodũ de ſerpentibꝰ et draco neries oꝑm et vltio nihil poſſunt. Sicut läftäinckeie
nibus et alus qᷓ norencia vocant᷑ / hmõi ½ ars edificadi ad edes. ⁊ in inilũ aliogenꝰ Perunnnnin
enim aniĩalia magnitudine ſua et multi- operis quidq; poſſe ars vo diuina econ⸗ ſſtüceqn
tndine vel deſtruerent aliavel turbarẽét? trario ſe habet quoniã non plus oꝛdina/ Peicla
lederent ea in tolerabiliter. Si quis autẽ ta eſt ad vnum genus opis quã ad alia ſi aiſnide
ꝗrat qm in materialibus quadmodũ di ue ſint contraria ſiue omino diſſimilia et iſtonihen

Nizt
cne
gers
elwiniſe
ercglaltt
Aömun
Augtpdi
nocenng
R

noſrennchan

günaſnnin
nſatmninn
neſatn
1us. ilnn
Am
Nonckasge⸗
ufnananr
miäenbi
nnsi unikn

tanꝙ; vmbꝛe quedamſet apparitiones re

imerminster aclimitanter ab ipis ars au exp̃ſſiõis ola duir ab eterno pim deute
tem diuina non a rebus ꝗſed res ab illa. Sicut? declaratũ ẽ tibi in ᷣma pꝑte hmoi

rationem eſſent ab illa quemadmodu ſi⸗
gillationes ex ſignaculis etimpꝛeſſionibꝰ tte fuiſſent. Jam ergo dec era ga bi
oꝛdiata eẽt ex neceſſitate ad res ſigillatas hoc qm̃ ſicut eodẽ vᷣbo alia dicta fuiſſent

Tri quis quoniam ars diuina ſimilit᷑ im

pter altiſſimã amplitudin? ſua qᷓ ei nõ ſo⸗

viruũlibet hoc ẽ vtruq; oppoſitoꝛũ cum ſit

ue ꝑ illud et ipe deꝰ ſeipum dixit et oia di

nifeſtü ẽ tibi.

Fo. xvij

— „

ſunt in animabꝰ noſtris a rebus ipi

niam artes noſtre et ſcientie qaue deoꝛln, noſtran is ſermones nfi ſequunt 2 ſias
s ipis ſũ gregauerimus multitudinẽ ſub noĩe vrno
dicemꝰ ꝑ illud multitudinẽ illaſed aggre

ſultantes in ſpeculis intelligenſiarum no gate ſolumoæ non diuiſim/e ſigillanm/
ſtrarum ab ipis / et ppter boc ſequũt eas exoiswadie vltimitate luciditatis et
expᷣſſiõis ola diri ab eterno pᷣmꝰ locutoꝛ

⁊ ideo res ſequũtur illam non econuerſo magiſterii ⁊ ſi alie fuiſſent res future q; fu
nec ab ipᷣa ſunt per naturale; operatione.
imo pꝑ electionè liberrimam et voluntate

imperioſiſſima. Si enim ꝑ naturalẽ ope/

verbo ꝑ oĩa eq̃liter atʒ ſimiluer dicte fuiſ⸗

icut eodẽ vᷣbo ꝑ oĩa eqliterſaiʒ ſimilit di

et impꝛeſſas per ipanner nõ poſſet in alia ſi alia cerevoluiſſet. Sic? eadẽ arte alia
operum genera. quẽadmodũ ſigillum et Facta niſent nec arte nec vbo vllo modo
ſignaculum nõ poteſt in alteriuſmõiyma
Rines Biit ea qua ipᷣm inſculptum eſtvel
impꝛeſſum et boc eſt quoniam non imp:i
mit vt vult.neq; imperat marerie recipere
ſimilitudinem ſuam. Sed impᷣmit vt ha⸗
bet et qualem habet ymaginem. O: ſidi

dũ erat nbi ſuꝑ queſtione pᷣmiſſa. Si em̃

.

cogitatus creatoꝛt ſen cogitatio eẽnt ſicui

„. „

tione alioꝝ geneꝝ opa feciſſe nec poſi; fa/

tẽcia libera ſuꝑ virũq; oppoſitoꝛũ vel ſuꝑ

pᷣmit vel dat rebus ſoꝛmas quales habet

ct qualiter dico quia hoc non eſt yen im muita genera operu de q null oubin ett.
an eadẽ ſit p oẽm modũ quodcũq; opus

pliciter.imo impꝛimit et dat et vult et qua 1moe Iche
les vult. Scom quid tamen verũ ẽ im⸗ exea ꝓceſſerit. Sic ſe habet de arte de ver
pᷣmit quales habenlicet per ſimilitudiney bo atʒ cogitatiõe creatoꝛis.exemꝑpluũ aus
remoniſſimas etincompabiliter ſuperemi quantũ mibi videt ſatis pueniẽs einqu&
nentem diſtantiãex eade em foꝛma ſeu ſi tuũlibet magno exercitu clago: buccine ex

erint ⁊ alioꝝ generuũ ſi poſſibile eẽt eedenmn

nrereuera nõ poſſet ex illa ratevelcogita

ſent. Jam ergo declaratũ ẽ tibi ꝑ boc qm

cte fuiſſent. Jam ergo declaratũ ẽ tibi per

Fi in aliquo immutato? bocẽ qð declarꝰ

ars illa eẽt ſicut artes ᷓ apð nos ſunt. aut

.
„
—
„

cere in futuru. EFreremplu euidens e in vo

Serrt &i&nede

gillo impᷣmit vni materie vna foꝛmã et al qͥ clangoꝛe licet vno vel vnico tot tam m

lũ poſſibile.fʒ eque ſacile ẽ vna fꝛmã au goꝛẽ buccine alij ag machinas erigẽdas.
quacũq; alia dare cuicũq; receptibili qu?z oni i dar ma im⸗
admodu potentie q eſt ſup vnũq; oppo- pugnatois curru.alij ad uſſodiedos mu
ton. id ẽ ſupfacere ⁊ nõ facereliberum ẽ

lij ad arma ꝓtectionis

gnãdi officia vel artiſficia feſtinet vłſe ppa

teri contraria vel alteriꝰ genert et hocẽ pꝓp tiplices et varie oꝛdines ꝓcedũt ex clango⸗
re ipᷣo in exercitu ipᷣo/ad ipᷣm ei vnicũ da/

ros alij adimplẽda foſſata. alij ad alia pu

vna nec artat ad alteꝝ.Gᷓ̊ ꝑ electioneʒ ad fot ſi dato ſigno militibẽ a duce ſimul di

qo voluerit ſe inclinat. Sice er de arte di⸗ uerſitas i militibꝰ ⁊ alijs bellatoꝛib⸗ inue
uina qᷓ;tũ ad libertatẽ ⁊ amplitudinẽ ſua, nit, Eodẽ mõ ceatoꝛe i⸗ el tamẽ loquẽ/

Diligeter aut ↄſidera ſilitudinẽ quam po teet velutvnicũ ſermontᷣ ſui ineffabiliem

ſai ibi de vboͤeu ei verbu vei qd? et ars ſonũ ſpiritualẽ emittete vniuerſitas onin
ipius vnũ ſitꝑ omnẽ modũ? imptibilein naturaliũ in moo ꝓcedit.acſ iuerſuas

4

vltimitate impartibilitatis. JIllo tamen ſi creaturarũ vbu eiꝰ audiat. S iem̃ ex vna

ciiõe ſpirituali ꝑfecta ex oibꝰmõis.Quaã/
ta aũt multitudie ſermonũ de ,
pter multitudinẽ rerũ nobis dicibiliũ ma
feſtuͦ e tibi. Que aut compatio illiꝰ vbi
pmi ad ſermones nr̃os. eade eet artt illi vt expugnerca ar
ad artes noſtras. Clides aut de nris ojmo omnipotẽtis creato:is verbo. licet vno n
nib q; nullo eoꝝ ꝑfecte ↄꝛ apud nos. ni’ß omnem modum ꝓcedit innumerabilis
vnuſi bocẽ ꝓpter anguſtias cogitationũ —

aliqð vel vꝛbẽ tata ꝓcedit multitudo ope
rũ inſtrumẽton in exercitu vel obſidiõe il⸗
lius vel ex e

4.

varietas operum in mundo. ca

volũtate vel intentione regis aut pᷣncipis
vniꝰ⸗ ꝗ intedit cape vel expugnare caſtruỹ

lex egverbo q̊ pcipit exercitui ſuo
vt expugnet caſtrũ illud. Quid mirũ ſi ex

Pars pꝛima de vniuerſo

² o.,gS. H Göreſlune
Utrũ omnia p verbũ ſimł creata ſunt eẽt. Si deꝰ ip̃ᷣm animal rõnale effeciſſ., ne nutint
A guis aut querat quõ nõ cñ ißa q pulex.pulerx eſſʒ ſi magnitudinẽ ceti vel nurll e
dpꝛolatione pmòi vᷣbi oĩa ſimul et elephatis creatoꝛ eidẽ dediſſet. Amp̃. gni n
acta ſuntcũ ex vbo et per verbuʒ a der ullie gieſe⸗ imutatioes ſuſtinere inoͤe
tanq canſa efficicte 2 ſufficiẽte omia facta nò poſſunt. Si ei feciſſet hoĩeʒ ad magni ſnenu⸗
ſnt. Rñdeo qꝛ nõ oĩa ſimul effici poterũt. tudinẽ ſolis tota lerra nõ ſuſffeciſſetilli ad ſclenüme⸗
licet ſimui dici poterint. imo reuera dicta babitationeʒ neq; oẽs fruges et fruct illi ſſcoſoſt in
Juerint. Simul tamè oia fieri nõ poterunt us ad alimentaneq; oẽs lane? lina adve nbyniingin
iu eĩ et pater ſuus atʒ mater ſimul fieri nõ ſtimẽta eiuſdẽ.⁊ ita hmoi facile eſt libi vi / Nbnibteann .
potuiſtis. Sitr neq; pullus ⁊ ouũ exq ge dere ĩ alis aialibꝰ q; nullo mo ſeinuicem iiuſhen
nerandus erat ipᷣe.Eodẽ mõ ne; ſeme ? patipoſſent Si ei feciſſet ſerpẽtes ad iſtar tefdetsfe
id að generandũ erat ex ſemine ⁊ in eem elephantoꝝ ⁊ ceteſalia eos aĩalia ſuſtine ittdeftl
plis etiã q p̃miſi manifeſtũ ẽ. Et ſi em̃ vno ret. Silr ⁊ ſi muſcas ĩ magnitudie aqlDara Gütnyhn
verbo imperur expugnatio v:bis ⁊ ꝓpter tota habilatio aert qᷓ volucribꝰdeputata cririmoſol⸗
boc oĩa q ad eiuſdẽ epugnationẽ faciunt ẽ muſcis ſolis occupata eẽti repleta. a MWMrſiotd
n6 tamẽ oia illa ſimul fieri poſſunt. Scire niteſtũ igr ẽ tibi ex bis q: creato: ſapiẽtiſſi fütecefeuse
etiã debes q creatoꝛ bñdictus nõ alit᷑ di N mus ⁊ optimus ſic tꝑauit oẽ.id ẽ mðʒ ſeu Mineticrork
xit res fieri quoni facle ſintimo dixitynũ vniuerſũ ⁊ ſic moderatꝰẽ ſingulł generib⸗ Kncpeſeo hhe
quodq; fieri ſuo iꝑe oꝛdine et loto ſicut et ⁊ ſpeciebus quatitates et paruitates eaꝝ MidfchHen
tu nõ cogitas oia ſcribi ſimul q ſcribis.ſʒ vt ſeinuicẽ no ſolu paterẽt ſʒ etia adiuua Cſtiepeticnint
vnũquodq; ſuo oꝛdine ſcribis/⁊ etiam cũ rẽt ⁊ ſalua ee poſſent atʒ ſaluari inſiml.id iitidendeit
cogitas in vniuerſali ſcribere libꝛunõ co⸗ „ ein ipᷣo omi ſiue mo.Qè ſi dixerit ꝗqs ga igsiwadeus
gitas ipᷣm ſcribere totũ ſimulſed particu⸗ 6 decnit ifinita potenna creato:c iſinitaʒ nadkoruven
latim et oꝛdinate ⁊ ð vnoq́; et artificio ſic¶¶ Iq; bonitate ipius imẽſaſq; diuicias boni⸗ Mltaet
ſe habet.Quatofoætius igr creatoꝛ ſapien tatteiuſdẽſta modica creaſſe oĩaq creauit Nerüagſpenvin⸗
uſſim⸗ vt dirit omnipotẽtiſſimo vᷣbo ſuo neq celos neq; mom ipᷣum. ꝗqnpolius de ſocogeubo⸗
nec cogitauit ineffabili cogitatu ſuo ommia cæẽs fuit incõꝑabiliter maioꝛẽ mom. celoſ hiigvllnens
fieri ſimul. Sed magis oꝛdine quo ↄgrue q; ſilr creaſſe ⁊ p magnitudie illa boĩes ? ſegißnclei,
bat eis eſſe et fieri. Similiter ?⁊ tempoꝛe. cetera aialia i mũdo magnos creaſſe. hbic unnllecſnpne
AUtrũ creatoꝛ melioꝛes Lernere potue⸗ gergo reminiſci debes qꝛ coꝛpax aialia nec öhys limwann
rit q; creanerit. uras ered*=⅓,.. creari poterũt ifinita neq; ee.alibi ei didi⸗ (itsenmnii
Uereret aſt aliꝗs. vtrũ melioꝛes ciſti oẽ coꝛpus ⁊ coꝛpoꝛeu ex ncãtate eẽ ſi anhtemni
3 potuit res facere vel creare q; fece nitũ Qꝛigr ex ncdtate ſinita creari et eſſe wumliſpii
iit vel creauerir ꝙ ſi potuit.q ig ea optuit iſta qſtio eadẽ eẽt ſilõge maio Ritnundßt
cauſa reſtrinxit largitatẽ bonitatis eius æ ra q; ſint creaſiet oĩa creatoꝛ/qntucunq; (ilnlicked
arttauit ad hanc menſura bonitatis ĩ qua em̃ maioꝛa ea creaſiʒ finita cũ eſſet ⁊ ꝓpt icteti neie
es creale ſunt Sivo nõ potuit hocẽ lon boc ſp queri poſſet cur non maioꝛa ea cre gieigekemn
gZe maius incõueniẽs hoc eĩ ẽ ponere fini aſſet. Nõ fuit igitur iſta mẽſura nagnitu Pit denniſiu
ta tam eius bonitatẽ qʒ potentiã.donum dinis ⁊ alioꝝ in rebus creat. defectu vr B tindare
em maximũ ex largitate alicuins pꝛecede⸗ potẽtie vel bonitat: ꝗ eẽt apud creatoꝛeʒ lrinnn
re poteſt ſi finitie. finita eẽ videtur in dia res ipᷣe ſicut pauct exẽplis oſtẽdi tibi Kcecktad
re largitatẽ. Similiter ⁊ opus ſe bʒ ad po hanc menſura poniꝰ reqrebar quaq; vera enan
B lentia. hoc igr ẽ dicere qꝛ totã ſe effuderit ciſſime dici poſſent q p electionẽ ⁊ ꝓuidẽ alei
Dinia largitas in dando q dedit rebꝰ cre⸗ tiam ſapiẽtiſſimi datoꝛis in hijs meſuris ſeinn
atis cũ nihil maius aut meliꝰeis dare po ⁊ diſpoſitionibꝰ create ſuntres.celum o * eac
mit. Debes igit hic ſcire ga quaſdam res m creanu eſt ⁊ celi alij quatum decuit?⁊ re nns
Aduantui ergt de amplitudine ac copioſita gſiuit vtilitas creatiõis ipius que reuera ee
te potẽtie ſue maioꝛes ⁊ melioꝛes q; crea multiplex ẽ vt eti ſapictiſſimis in explica bntn 5
nitſcreare potuitſed ille nõsrt recepnibi- bilis. De ſole vᷣo illud ad pꝛeſens eito qa uit e
les maioꝛis bonitati aut melioꝛes creabi foꝛte celo ſuo nec debuitnec potuut eẽ. ne hr nn dnn
les. Sic foꝛte luna nõ poruit creari lumi,- q; ſol maioꝛ neq; aliꝰquẽadmodũ videſ iinenid
noſa quèadmodu neq; terra. NHõ ei terra in coꝛpoꝛe vnius aĩalis qꝛ non pᷣt abſq; p wen letecn
Ierra eẽt ſ lumioſa eẽtineq; luna. luna eet turbatiõe nre ipius vel ſoꝛte ſubuerſione gnktic
Rlumioſa creala eſſet.neq; aſinus alinus coꝛ maiꝰ e aut aliud vuo em̃ coꝛda foele gihenid

iliſnes
Wolſen
csnget
olnte
ndic
kuſgſein
algestilt
siagtince,
Aqwcd
npaneate
bisginnn
derii r
ae N
patenii lar
lman
do
Nol
indegdir
onen
tanäigin

1ns
I

CCaEK

—

Fo. D *

eẽ nõ poſſuntĩ coꝛpe vniꝰ aĩalis.Qꝭ ſi foꝛ
re ouo poſſunt eẽ. Sic quida opinat de le
poꝛibus cuiuſda regiois tñ necq vigiti ne
q centu coꝛda poſſunt eẽ in aliq animali
e⁊ ſplene et multẽ

Eodẽ mõ ſe hʒ de epat

alijs mẽbꝛis. Hec antẽ nõ ꝓpter boc dico

vt qſi certũ teneas animal pꝛobatũ q; ſol
ſiti ceto ſuovel in mũdo ſuꝑlinan vł etia
in toto mũdo.Sic coꝛipᷣiꝰ.Sʒ cauſa exe/
pli ð mẽbꝛis animaliũ locutus ſu.hec foꝛ/
ſitã aũt in ſequẽtibꝰ declarabit᷑ tibi ſuper
bec veritas ſi deus voluerit. Silr aute lo
quoꝛ tibi bic ⁊ de ſtellis firis ⁊ celo earuz.
ſita em ſic coꝛpꝰ humann exneceſſitate
nature ſue nõ vno ſolo eeptentũ eẽ potu⸗

it aut vno ſolo mẽbꝛo alio. Sic celũ ſtella

rũ nõvna ſola ſtella nec intelligas me bic
determiare tibi quot ſtelle ſint in eo.ſicut
oſſa in coꝛpe lus. D e oscduenionéad
ESʒ eins determinatio non

modu difficile⸗ nation
bit nibi expeciãda ẽ vł querẽda. foꝛſita au

tẽ alieni videri poſſit eadẽ queſtio hec eẽ.

ae ſi ꝗs qreret ò cauda pauonis ꝓpt᷑ qd
decoꝛe ac varietate golon dina3 ſir
Miarũ atz
ſolo coloꝛe albo ↄtentus ſuerit et coꝛnꝰſo
lo nigro Ubi euidẽs ẽ etis pauca intellige
tibꝰ q; iſta coloꝛũ varietas acſpecioſitas
naturalis ẽ pauoni cuida ꝙ dicimꝰ ꝓpter

cioſitate veſtitũ ſit. Cignꝛaũt

cut hoc e ſe

vniuerſ

ctunõ de quocũq; pdicat alten et altern. ⸗

—

nes foꝛinſecas qꝗᷓ ſunt ex hijs. Sic ſut die

re et dici et ſignificare et ſignificari de ipſo
nec creare ibidẽ patefactu ẽ tibi ĩ capitull
de pᷣdicamẽtis et pᷣdicatiõibus qꝗᷓ fintĩ re⸗
bus dinialibꝰ q; neare no dicaliadi cre
atoꝛe ſʒ de ipᷣoneq; illuminare dicaliqd ĩ

ole. ſz gb ipo ? ꝓpt᷑ hoc creare nõ eſt ali
qd in ipo creatoꝛevel apud ipᷣm.ſ̊ magis

ab ip̃o. Creatio eĩ nõ ẽ niſ nouitas exiſte⸗

di vel eẽndi exvolũtate creatoꝛt abſq; me
dio.illud ꝗppe ſolũ ⁊ ꝓpᷣe creat ꝙ eſt ab
iſto creatoꝛe abſq; medio generate ſcʒ aut
efficẽte aut etiam inſttumento.

Erroꝛ ariſtoteł ⁊ alioꝝ ppyloſophoꝛũu
ꝗ ſequũt᷑ eũ de generatiõe ĩtelligentiari
et coꝛpoꝛũ celeſtium atq; elementou.
Uoniã igr iã patefactũ ẽ tibi ſᷣmnſo
e vniuerſali qᷓliter exiuerũt a cre⸗
atoꝛe pᷣma creata ipius.Si multa

erũt vel pᷣmũ creatum ſi vnũ ſolũ fuit ⁊

Keracke tibi qm̃ ꝑ vbũ ſuũ qð ẽ dicere
dicẽdo dictiõe ſua vnica ſpiniwali ⁊ ex oi⸗
bus modis ſuis pfectiſſimaæ dedi tibi ex/

cvides qꝛ ſicire ⁊ ſciri rẽ vnã ſolũmõ di
ienciã. H diuerſo reſpeciu et pp-
ptier hoc nõ ð quocũq; ðꝛ ſciri ðꝛſe ſcire
lodũ eundẽ ſe habent amari ⁊ amare e
aliter oĩiaꝗᷓ apud nos dicunt aßß—
heſones aut animan paſſiones ant actiio

ic aliqd ĩ cre

pla ⁊ ſilitudines ad hec. Quia vo po⸗

chesgoynin
nuaeg
origni
cätakfnuent
woenditilian
Aarwenunin
mrikdinten

base ‚
Al gtu el,

Muerũt phyloſophi maxiĩe peripatethici i⸗
eqces ariſtotel et ꝗ famoſioꝛes fuerũt de
geęete arabũ in diſciplinis ariſto. pᷣmũ cren
iũ ex neceſſitale fuiſſe vnicũ ⁊ dixert illud
eẽ ĩtelligẽtiã pᷣmaã nobiliſſim et exea ee xꝑ
modũ quẽ dicã pᷣmũ celũ ⁊ motũ eiuldey
ↄueniẽs ẽ vt ð hijs faciq hic aliquã ↄſide⸗/
rationẽ. Radix igr opimõis eoꝝ hec fuit
Uiſuʒ ꝗppe ẽ eis ex vno ſcõᷣm ꝙ vnuʒ nõ
poſſe ee nullo modoꝝnnig vnuz. Mullitu
do eĩ ĩ cauſatovel i cauſtis vt ipi eſtima
uerũt nõ hret cauſaſi exvno p modũ quo
ẽvnũ eẽnt multa?⁊ hocẽ qm̃ vnitas nõ po
reſt eẽ cauſa multitndinis ppter otrarieta
Lẽ q̃ ẽ iter eas ex neutro eĩ ↄtrarion pſe po

albos. Cigno quoq; ⁊ coꝛuo vnitag e
væAis ẽ eis de natura ſua. Quid ergo m.
celo ꝙ opinione phyloſophoꝝ ẽ oim
pon naturaliũ nobiliſſimũẽ varietas ſtel

—

larũ ermititudo de ipa natura ſua ad de
coꝛẽ ⁊ oꝛnatũ queſtiois.Poꝛro hic ita di⸗
cta ſint vt excitet intellectus tuus ad cogi-
tandũ aliqꝗd de coꝛpibus celeſtibꝰ de ce
4 ip̃is. Debes etia ſcire cũ pᷣcedentibꝰ

etut no fuit dictio creatoꝛis vl verbu quo.
dixit ſemetip̃m ⁊ oĩa vt eẽntvel fierẽt ſimk
auttini oĩa. Sic nec fuit volutas ipius gntellet
i deat᷑ poteſt velle aliqd ꝙ nõ vult. Clen ſi
naleſgein pellet ilud nullo modon eẽt imutata vo/
dan t; iſtas ipius eẽt veꝝ ꝙ ülud volnerat ab ceẽqᷣſter eas exneutro ei
ſn eterno ⁊ ęodẽ velle quo vult aliqd. poteſt leſt eẽ reliquũ.vñ igr erit multitudo ĩ cau⸗
velle eiꝰ Zriñ vel nõ velle id ĩm abſq; vl Jato vł canſat cũ cauſa ſit vnũ ⁊ cauſans
i lo modoꝝ mutatiõis fiarapud ipᷣm v pmodũ q ẽ vnũ tmp illũ eĩi modu neccan
te volutaté ſua. Debijs aũt expediuimeip ſa multinec cmſa multon aut multituci⸗
i ie buiꝰ magiſteru q pcedit hac ⁊ dedlara nis eẽ poſſe videat eis qre cum creatoꝛ ſit
Wunef, ui tibi ratioes eiꝰ ꝙ ẽſcire ⁊ eiꝰ ꝙ ẽ velle vnꝰ⸗ eivnũ p omnẽ moduũ? noõ cauſauerit
ſ apð creatoꝛẽ ⁊ la vnũ ſinſubiecto ⁊ eſſen pᷣmuʒ cauſatũ ſuũ.niſi ꝑ ſe.nõ cauſauitil
aning cis q; iñ difernt roe leu relanoe ſeu feſpe lud niſi ꝑmodũ quo ẽ vnuʒ. Quare Cc 3

gatuũſaullꝰ autẽ modus videbat᷑ eis conue

⸗

gẽdo ſeipᷣm. Rſidebant q: nõ intelligebat ato lumine ⁊ debilitata vᷣtule ꝑ elongali

loſophos multa exiuerunt.

4 22ðð

Pars pꝛima de vniuerſo 2

no nõ niſt vn æ ex eo vnico nõ niſi vni mi celi ⁊ ſc ↄpletum ẽ mum celum pei⸗

cũ. Deinde pceſſerũt vlteriꝰ⁊ putaneĩt ſe tellectum ⁊ u intelligere ipiꝰ et noluetunt
declarare modũ cauſatõis iſtiꝰ dixerut adem ſoꝛm iita cell intelligere foꝛma coꝛ
rcreato: im ſuũ pᷣmu non cauſauit p me poꝛalẽ eiuſdẽ. uano vo iutelliges. heci
Auſbanſecl. ⁊ hoc declaratũ ẽ tibi ꝑ meĩ telligẽtia ſuu eẽ ſpiſituale. quo e intelligẽ
pcedẽtibꝰ aliodn eĩ nõ eẽt pᷣmũ creatũcũ tia em icuit de ſe tercium radiũ id eammã
mediũ creatiois illiꝰneceſle ſu pᷣus eẽ cre pᷣmi celi.q ẽ v᷑tus moues ipᷣm celum loca⸗
liter tm ⁊ hac intellexerteẽ ꝓpᷣe foꝛmã ⁊ ꝑp

niẽs cauſationi buic niſi intelligedo er vo celi. oſuert ꝗppe celuʒ animai

Eu em̃ nõ vteret᷑ creatoꝛ vt iia dicat᷑/

niſi ſeio ĩ cauſando illud necialiudadhi
berer extra ſe adhucno ẽ viſuʒ eis ꝙ alio
mõ ſe adhiberet creato: in canſando illõ celon inferion, foemas eoꝛũ coꝛpabiles.
qᷓ; intelligẽdo ſe cũ ei extra ſe nibil ageret ⁊ animas exiſſe a intelligentijs inferioꝛi

q; necmotũ materie nec motũ inſttumen bus donecvétum 6éad decima intellt
or eſſe intelligibilẽ anima

ti totũ i ſe agebat quo canſaret᷑ illud. In⸗ quã poſuerũt ſo
tra ſe aute qd agere poterat niſi intellige, rũ nraꝝ ⁊ ab ea incipe cauſationẽ ren mł⸗
re ſeip̃m qre intelligedo ſeipᷣm canſanit il a eria eſſe an
iud. Qi ſi dixerit ꝗs qa ↄueniẽtius ẽ vt in

.,Qα mas nr̃as ?⁊ nihbil nobili poſſe eſſe ab eis
ligendo i

ud cauſauerit illud q; intelli q; ſint anime humane tac; eouſq; attenu

iilud vł aliud extra ſe niſi intelligendo ſe
Race emgler 7 pecuin indd) imum ?
expᷣſiſſimũ vniuerſoꝝ⁊ ſinguloꝝ ⁊ ꝓptex
Hhoc in pᷣmis⁊ maxime ſe ſielligit et intelli
gebat eternaliter ⁊ ꝓpier hoce ꝑ hec oia
alia. Magt igr aueniẽs fuit vt intelligen/

—.——

do ſeipᷣm crearet ſibi.q; intelligẽdo ipſum /dent

izs igi ita poſi m opinionẽ ipo⸗
rũſopinionẽ incipiã diſputare an
ita ſe habeat veritas. Mul ei vi⸗
ſic ponunt detrahere gloꝛie etma⸗

ulti ei vi⸗

Exiuit ergo pᷣma intelligẽtia a creatoꝛe ꝑ

intellectu ipius q̊ ſcʒ intellexit ſeiſᷣm ⁊ qm ⁊ poiẽtie altribuere ſubſtacijs antedictis.

creatoꝛ nõ potuit intelligere in ſeniũ ſeet
hoc vni.hoc ẽ abſq; vlio modoꝛũ diuerſi
tate/nõ exinit ab eo ſic niſi vnũ creatoꝛuz
oĩm pᷣmum ac nobiliſſimũ.hoc autẽ eſtvt
ipſi eſtimauerunt intelligentia pꝛima.
Onomõòõ a pᷣma inielligentia ſm phy

Uonia aulẽ intelligẽtia ᷣma in ſe
ipᷣa. in ſeipᷣa ⁊ in ſuo intelligere ⁊ ·
W uus imte ec habuit multitudin?ę
⁊ dinerſitatẽ mułeiplicẽ⁊ opari nõ potuit
niſi ſpiritualiter ⁊ intelligibiliter⁊ hoc eſt
ad ſimilitudinẽ creatoꝛis hocquantuũ ei
aſſimilari poſſibile fuit neceſſario qituoꝛ
Er ea P. Nretligere ⁊ ſuũ intellecrũ exiuert.

*

telligetia ⁊ alið celũ. 2 via ii
nis celoꝛu ⁊ intelligẽtiari. AMp. decie
ma iſta intelligetia intelligẽdo ſe ſolumõ
vicz itelligedo potetialitatẽ ſua mnaterias

i iſta no erin ſi⸗
Armß

Intelligẽtes em̃ pᷣncipiuʒ creatoꝛẽ in ma
ni centia ſua ⁊ gloꝛia velut tãta lumine

cẽ opoſitũ ex ipo cotpe mototac; materig
7 aia bhmoi ſic monẽèie taq; foꝛma etp viiã
dneitiielligetine iferioꝛes materias

Sad decima intelligẽtiaäã

tarũ et multiplicabiliũ ⁊ ex ea enia eſſe ani

onem a pꝛimo ⁊ vniuerſali fonte.
Deſſtructio pꝛemiſſi erroꝛis ariſtotelis

negun. trabere gloꝛie er ma
gniſicetie creatoꝛdet vltra q; deceal vᷣtutis

n pmis igſ errare vidẽt circa intelligen
inteigere quẽacmodũ ſupioꝛes vtuntu
aut nò eſt ei poſſibile. Oè ſi dixerint quia
encie ſue veritatẽ qua pſennſſimaz habe⸗/
mnõ põt ꝑ ipᷣaʒ eiuſdẽ pᷣſentia ſtelligere qn/
l0 min⸗ ea q etra ipaʒ ſut. fruſtra igi 2 va
ne nomè ei inielligetie tribuert. Mſ poͤt

gere debet igt ex illa eẽ p mo dũ illũ alis i

rradiata atʒ repleta emicuit tanqᷓ; ſplen-
doꝛẽ quenda de ſeip̃a. Secanda intelligẽ
tiã Intelligẽs aũt potencialitatẽ ſu eiecit

tanqᷓ; vmbꝛã a ſe materia pᷣmi celi. Intelli

gẽs autẽ ſemetipᷣam ĩ pfectiõe ſuaemicu⸗
it de ſe ſplendoꝛẽ ſecundun exinit ab ea tã

q; radiꝰ minoꝛ⁊ ac ſecũdi lumis foꝛma pᷣ⸗

generabiliũ ? coꝛruptibiliũñ cau /ſat. intelli⸗
gẽdo vo actualitatẽ ſua hoc ẽ pſectionem

potẽcialitati ſue ↄtraris foꝛmas coꝛpales
eoꝛundẽ. Intelligendo vᷣo ſe in ſpirituali

tate ſua qᷓ e intelligeẽtia ta ſ'cauſat animas

huũanas vel intelligẽdo aliõ qpᷣcũq;. In⸗
telligedo aũt ſe ſic nõ ẽ niſ vnũ neq; oꝑa

u, i
ceucritloce

Vytiſntſchen
ſmni Hern⸗
ſeröerurn
Tndild

4 tdeini

D
iopioto
ſrencisp⸗
anpnicics
öſtienot
bipemumde

ſſctmioen
clinumiee
drnnu⸗
ngins
losm
ugneſis
enoliboce⸗
pslepedoe

Slgld anan

müczaiden
topünaimeln
erſonepbo
inarinca.
ſus xlecifa
ſonpheccyal
lhoenbiernd⸗

eclhcavo⸗

ſafen Folt

ſicgeenn

Wöͤrags⸗

lalhers⸗
Mmtin
ehindi⸗
wenhmnandn

Noßgluter

Alnnßni

ltiüff

zamit,
nßp
nrleerſe
de⸗ i
WN

Nisnn

rnik it
Waanr
enodüin
irnſtmg,
sienn
einaiiht
neleien
imit
ſeurleir
crartchnr
Nuüitackat
Wli ſtins
e icoigen
un tnlg ao
ninſhe.
õ

inaii dihe
pennas W
maberegen
eödn
2
iait
guusNt

eo pꝛima intelligetig al

iur niſi inqntũ vnũ quare nõ erit er ea ni⸗
dſ vnũ per modũ iſtũ. oms igr anime hua
ne nõ erũt niſi aia vna ſm eſſenciã et veri

tatẽ. Lu aũt debes ſcirę ꝛ in hunc etiam
Eerroꝛẽ deducti ſunt vtoẽs aias humanas
ꝗexutas a coꝛpibꝰvnã eẽ opinarẽt᷑ ⁊ dũ ſũ
coꝛpibꝰ nõ differre vllo modoꝝ niſi dit⸗
ferenciis coꝛpoꝝ ſuoꝝ vitatẽ aũt ⁊ eſſenci
am vnã eẽ oẽs. Qm erroꝛẽ hic deſtrunendũ
nõ ſuſcepideſtruef aũt irrefragabiliter ti
bi in tractatu de ſubſtacijs ſpoliatis ſpiri⸗
mualibꝰ Amp̃. Intellec ſiue ĩtelligere qᷓ
creatoꝛ ĩtelligit ſe iſe⁊ pꝑ ſe ſolunõ magis
reſpicit vnũ creatũ q;; aliudſe generaliter
gcqd ẽ creatoꝛ ĩ ſe hoc ẽ ſine opatiõe vlla

Z reſpectu ad alið vel alia equaliter eſt oi
be Uerbi gra.qð ẽ vel ꝙ ẽ ſapiẽs in ſeio⸗

hbocnõ mag ẽ ad vnũ q; ad alið. Nõ ei
ẽmag ſapies vniꝰ q; alteriꝰ.nec magè vKi

dẽs aut cognoſcẽs vnũ q; alið.qm̃ vidẽs

⁊ cognoſcẽs hoc ẽĩ ſe ⁊ a ſe. t ergo ẽ in/
telligẽs ſe ꝑ ſepoc no mag: ptinetr advnũ

vnũ q; aliðᷣlergo nõ poti⸗ Bla exibit ab
alioqueadmodũ
ex locrate ꝑ hoc ꝙ ẽ ſocrates eqliter ẽ ad
oĩa artificia.Silr ex hoc ꝙ ꝗs eſt archite⸗
ctus vel edificatoꝛ nõ magis exibit ex eo

domꝰ hecq; aliajnec ereo ꝙ artifer magt
ex eo exibit vnũ artificiũ q; aliudex eo ta⸗

men ꝙ edificatoꝛ magis exibit ex eo edes

vel edificiũ q; aliðᷣ attificiũ.Quare mani
feſtũ eſt q; ex creatoꝛe inquantuũ eſt intelli⸗
gens ſeno magis exibit pꝛima ĩtelligẽtia

q; aliud. In hac ei ↄſideranõe nec ꝓpinꝗ
tatẽ neq; oꝛdinẽ neq; ↄpalionẽ vlla hʒ ad
creatoꝛe potiꝰq́ʒ aliqua ex rebꝰ alijs q̃re
nõ ẽ dignioꝛ vel ponꝰ exeat ab illo vel vt
pꝛioꝛ qᷓ; aliud ex cauſatis. Amp̃. Crea
toꝛ ꝑ ſemetipᷣm ĩtelligẽs oĩa equaliter ſtel/
ligit illa. Si ei magis intelligeret vnuʒ qʒ
aliud hoc eẽt ei vel a pte rex vel a ſe. ⁊ a ſe
ꝗdẽ eẽ nõ poteſt cuʒ oĩa q̃ hʒ a ſe equalit᷑

habeat ⁊ p modũ vnũnbſq;vllo modoꝝ

⁊ bon⸗ equaliter ſapiẽs ẽ vt bvon qre qam
a ſeipᷣo ſolo bʒ ꝙ ſcit oiaſieqliter ex neceſſi

tate Icit oia.a febꝰaut nõ pot ee iſta ineq/
litas ꝑ quã Karas enn q; alið cũ im/
poſſe adde

lres ac

poſſibile manifeſtũ ſilres
re vlł minuere ſcie ipiꝰ.Eqlit᷑ igr ꝑ oẽʒ mo

AQluiü ĩſelligedo ſeipᷣm ĩtellexit oſa qre nec ꝑ
oc ꝓꝙ itellexit ſe nec ꝑ h̊ ꝙ itelligat oĩa di
Bnioꝛ fuit ᷣma itelligetiavt ma rRexiret ab

A.
illo vel pᷣoꝛ qᷓ; aliqd alioꝛũ. Relinat ergo
creatoꝛi om̃ipotenti libertas ſua ⁊ electio
qua ab eo exiuit pꝛimũ vel vnũ vl mullra
q voluit ⁊ ꝓut voluitt Ampᷣ.ſ nõe
opatus in creatione ꝑ elecnonẽ ſnax libex

tatẽ ſupeminentiſſimaſſed p oꝛdinem quẽ

iſti hic opinat᷑ eet opatꝰ ꝓculdubio ꝑ mo
dũ nature.hic aũt modꝰ ꝓut didiciſti mo
dus ẽ Euieks reig vltia Enodis
opandi ⁊ opationẽ ſuã eligẽtis. Amp.
Alzma inteiligentia deltitiſſer vel ena⸗
ſet a ſuo illo ĩtellectuer itelligere nibil ali⸗
oꝛũ eẽt creatũ.hoc ẽ ne c celi.nec ea qᷓ celo
rũ ſunt. Que igr fuit ſapiẽtia cteatoꝛt in ꝑ
te iſta vt in poreſtate vniꝰ ſubſtacie ponet
totũ eẽ ⁊ totũ nõ eẽ vniuerſi. Amp. Aut
potuit ceſſare ab hmõi intellectu ⁊ intelli
gere pᷣma ĩtelligẽtiaaut nõ potuit. Di po
tuit ꝑ volũtatẽ igr ⁊ electionẽ inclinauit ſe
ad iſta intellecta ⁊ ad hmõi intellectu eti
telligereqjre et ad totuʒ ꝙ ex illis effectiue
ſubſecutii ep libertatẽ igr ſu ⁊ electione-
cauſanit oĩa canſata ſua. Quãtofoꝛtiꝰ er⸗
go creatoꝛi ↄuenies ẽ ſic cauſare. Amp
oꝛdine nature pᷣoꝛ erat ei potecialitas ſua
qᷓ;̃ actualitas ſua ipᷣa aut intellexit res oꝛs
dinare in oꝛdine q; eratpᷣdergo ĩtellexit po
tẽcialitatẽ ſuã q; actũ en pfectionẽ illiriã
pꝛius materia celi ſcõm hocq; foꝛma eiuſ
dẽſt hoc ẽ falſũiqm̃ nec hus tꝑe tũc eĩi eſſy
materia a ctu ſpoliata a foꝛma ſuanecp2
oiꝛdie nature cu actus a cauſa ſit ppt᷑ qus
ẽ potẽcialitas ⁊ materia ꝓpt᷑ foꝛma ſicnõ
ecõuerſo co:pꝰ em̃ ꝓpter anima ẽ no nia
„ ꝓpter coꝛpas. Si vo ſi potuit ceſſare ab i
Viellectu illo ⁊ hmõi intelligere. Sʒ fuit ei
neceſſitas intelligendi illaſ? eo mõ ⁊ oidi
ne autiſta neceſſitas fuit ei violentie vꝛge
tis deſnpipam foꝛnioꝛ⁊ aut fuit ei de perſe
ctione bonitatis ſue quõ creatoꝛ ðꝛ ex ne⸗
ceſſitate bñfacere ⁊ no peſſe alitervel ma
lefacere. ſi fuit ei neceſſitas illa violen
tie rãc nihii ei attribuendũ ẽ deeſſe cauſa
toꝝ alioꝛũ. Magis em̃ paſſa ẽ violẽcia ab
ipo cogẽte hoc eſt inferenie illa qm̃ egeri
aliqd.gladius em ꝗ violẽter vibꝛat in ali
quẽ ppe nipil addit ſ̊ magis alienaã patit
actionẽ. Si vo ex pfecnioe ſue bonitatt ſis
it ei ſic intelligere vi dixi ꝓfecto intellexit
itaiqꝛ nolui ſata pᷣdicta qᷓ ſcie

canſare cauſata
bãt eẽ debere 1 ſuũ intellectũ vel ſuñ intel
ligere ⁊ ita redit᷑ iã ad libertate qua diri ti
bi⁊ elecionẽ. Amp̃. em hoc magis 3

n et effectuũ q̃re futt

.*

Pars pꝛima de vninerrrſo

det voluͤtas eiuſdẽ cauſa fuiſſe q intelle⸗ admodũ ſi ſcriptoꝛ intueat᷑ aliud qᷓ ipſã

ctus vl inteltigere ipiꝰ.ſ ei vellet eẽ canu⸗ ſcripturam qua ſcribit aut pictoꝛ aliud qᷓᷓ

uũ intellectũ ⁊? ſuũ inteiligere voluit ꝓpr pictoꝛ ſe ip̃ᷣ tantum aſpiciẽdo ſcribeilvel

ſalle et ſciret ea nõ aliter poſſe niſi ver picturam quã figurat. neq; em̃ ſcriptoꝛ vv
oc vt illa eẽnt ſic intelligere are volutas pinget aliquid foꝛis artificioſe ſiue decen

nit ibi qſi mũ mouẽs ? pᷣmũ agẽs. Qua ter. Silr neq; cogitãdo ſeipᷣum ſolum ant
iter igẽ ponũt munduũ ⁊ ſoluũ itellectũ ſeu imaginado. Eodẽmõ ſe hʒ ſi alind aliqd
intelligere pᷣme intelligentie cauſaʒ eẽ/qt⸗ qᷓ; ſewel picturawel ſcpᷣiuramſolũmo co/

tuoꝛ ilon dixim de volutate eiuſdẽ omi gitet au maginetur. Qugliter em aligs

no tacẽt. Ampliꝰ.vtrũ iſtoꝝ duoꝝ ↄce artifex aliud ſolumodo q́ʒ artifitiũ ſuum
dat vel eã noluiſſe eẽ cauſata eiꝰ/ꝗa ſic in, cogitans aut ymaginasnmullo aũt mo do

tellexit vt dictu ẽ vel eam ſic intellenſe qi ipᷣm arnficium oꝑabitur illud. hoc enim

noluit illa eẽ. Si em̃ ꝗa noluitilla eẽ iso non po ſſet eſſe niſi a caſu quoniavt aligs

ſic intellerit tc indubitanter öᷣma potiſſi· cogitas edificare ſolumodo illa hoꝛaſetſi
ma cauſa eendi ſequẽtia fuit volũtas ipiꝰ batvel pingat non eẽ poſſibileniſi a caſu
Si vo quia intclleri illa ꝑ ſuũ intelligere omne aũt ꝗð eſt ex caſu nõ eſt per artem
vel

—

intellectũ ſiue ymaginationẽ.

debere eẽ ideo noluit ſic intelligere vpter niel maginationẽ. Aggre⸗
hoc ſcʒ vt illa eẽntqñ ſuũ intelligere ſuaſe gata igitur ex omnibꝰhis ratiotinatione
rit eivt vellet illa e eo ꝙ ꝑ ipᷣm cognoſcae maniteſtuũ eſt quonia creatoꝛ ꝑ intellectũ

bat bonũ eẽ ꝙ illa eẽ deberet? hoc longe in ſemetipʒ ſolũmodo reſluxum et in res
aliter inuenit᷑ alibiſlicet ei viſus oſtendat nuliomodo exeũtem vel extenſũnihil cre

a nimali in quo ẽ ꝑiculũ vie aut ſecunitatẽ auit vl aliter cauſa uithoc ẽ per intellectuũ
aut aliã comoditatẽ/nõ ꝓpter hoc tamen vel intelligere quo ſe ſolũ intellexit. nibii

motꝰ ↄꝛ viſualis aut ex viſu eẽ.imo mag?ꝭ omnino creauivel aliter cauſauit qre ne

ctus erat apud euʒ ſicut viſus interioꝛ aut ¶ Neceſſe igitur fuit in tellectũ creatoꝛis eri
ſpiritualis/nõ ei attribuedu ẽ aliqð ex cau uiſſe et extenſum fuiſſe eura ĩm bocẽ in⸗
ſatis q ꝑ voluntatẽ ab eodẽtanta ſut. Ux tellexiſſe euʒ omne id qð creauiſquare in⸗
gd ergo nu do intellectuin ſoli eiuſdẽ illa/ tellexit ex neceſſitate pᷣmam intelligetiam
attribuũt mennonẽ de voluũtate ipi nul/ ꝓ ſi eam crequit per ſuu intellecrũ ⁊ ſuuʒ in
la penitus facietes. Amp̃: in celo ſtella telligere. Aut igitur intellexit illam ſolam
to qð ſᷣm quoſda pᷣmũ ẽn ſecũdũ iſtos ad cum ipſam cauſabat aut illaʒ potiusq

voluntariꝰ ex volũtate.Quia igit᷑ intelle⸗ Pmem intelligen tiã aut aliquid alioꝝ

minus ſecundũ inuenit᷑ tata multitudo ? aliquid alioꝛũquod ſi illam ſolam appa

ſtellarũ et naturarũ iparũ ⁊ vᷣtutũ etfigu⸗et nbi inbecilliias hmõi hoim ⁊ impoſſi
rarũ earũdẽ.cui nec ↄꝑabilis ẽ diuerſitas

to motio:es ſint/et a inltitudine elõgatio boꝛa. Deinde inſinuati ſermone iſtoſuo

ta earũ eẽ motioꝛa ⁊ a multitudine remo occupaſuũ fuiſle illa hoꝛa aut alia tunc in⸗
tioꝛa qre pᷣmũ ceꝶ erit remotiꝰ a multitu telligere phiberet ꝓculdubio non intel⸗
dine q; alij inferioꝛes. Nos aut cõtrariũ ligentes amplitudinèe ac libertatẽ intelle

maniſeſtũ videmꝰ. Ambp̃. ſi intelletꝰ cuus ac ſapiẽtie ip̃ius eẽ in vltimitate am

vel ilelligere creatoꝛis quo intellenit ſeibpʒ plitudinis ac tibertatis. Sicut et alia oſa
⁊ ſic intelligẽdo cauſauit pᷣma intelligenti que ſuntei perſe ac ſm ſe omi.

2*

eſt ſi eo vł per ipᷣm nõ intellexſſet pᷣmam manrime hmoi autem amplitudines acli
intelligentiam nõ cauſaſſet eam per illud/ bertatẽ non eſt poſſibile reſtringi aut b'o
de omni arti hiberi vllo modon alioquin nõ eſſentin
ectũ cauſante vltimitate pfectionis conſumate cum no

et ad unenOaten ſe hor
fice per artem ſiue per inte te vYlt s conſumate cum no
Si em̃ architectnõ intelligeret aut yma⸗ eẽnt invltimitate elõgationis a cotraris
ginaret domũ quaʒ edificatwel ediſicare ſuis. Nõ em̃ ẽ in vltimitate iſta aliqd ad

diſponitnullomõ per inteilectũ vel yma⸗ qð vł potẽtia vł actu acceſſus poſſi eẽ õ6

gSinatioz edificaret illa hoc enim ẽ quem/ trario ſuo. Addam autiſtis declaratone

idẽ. cui nec op t bilitas ſermõis iſtius. Oꝛimũ qm limites
aut multitudo cuiuſcũq; celoꝛũ inferioꝛũͥ. Dponunt intellectui creatoꝛis arctates ihm
Cũ igr res iherami ſupioꝛes ſũt ta ad vnũ ſolum intelligendũ ſaltem vnica

em bmoi
ammõ exiuiſſet in ipᷣam intelligentia. hoc ſuntpᷣma ⁊ maximaet ſunt eis in ᷣmis ?

noyfai
ignißnnen
nnn
ſheren.
e
6ne
ſhngri
Uicligenen
ukulu
ign
irlhtkm
eurleo⸗
Aeorareſcn
Petucnisd
ls Gan⸗
Gndad⸗
Cninzengut
Ohnsdlusn
en
Nnncean
itliſri
ffünluim
Paylnit

Pmiiti/f

mantsſuos
ningdils
hentlneve
Anenniale
iſirgfeinn
Acplcigg

(icäuerc

Pndſtͤi
lerriinele
angdendtn
beneptde
Ponmagisett
tou inon
ſeslir,

Meroori

rilil

tipienin.

rannöchan
Mad
nid desnwinnt
nociNi
enaninin

untbgind
1etüee.

1emreni⸗
egniN
em

Erfeinräi

bar ig

wdilan e⸗
18räiben

õ

niennzn
iſn/

ſmiſtnd

mintmmn
ubonuun
paimmmg
ineat ain
ustinn,
nts,l
Gcio

e gf

xides ꝑ temetipᷣm qᷓ incõuenientia

Fo.

demonſtratiuã ⁊? dicam qm̃ apud creato/

rẽ qui ẽ pᷣmus verus noiatione rectiſſima
nõ habet locũ potencialitatis vllo modo

rũ hoc dicere quonia quicqd eius ẽtotũ
ẽ actus ſine actu ⁊ in vltimitate actualita⸗
tis. Si autẽ aliqua hoꝛa intellexiſſet intel

ligẽuam pᷣma ſolam tunc actu illam ſola

intelligeret aut potẽtia igr intelligeret ali/
quid aliud aut nõ. Si ſic bʒ igr apð ip̃um

locũ potentislitatis quantũ e apud ipum

Ire nõ ẽ ꝑfectus ex omibꝰ modis ſuis/cuʒ
pfectibilis ſit ꝑ acꝗſitioneʒ intellectus eiꝰ

pvel eoꝝ que tuc no intelligebat niſi poten

tia reducibilis de hmõi potẽtia ad actum

ullius. Si vo nõ intelligebat potẽtia alið

neq; actu illa hoꝛalintellectus igr eius eſt

omniũ anguſtiſſimꝰ atq; miſerrimꝰ.cum

omnis alius inſellectꝰad nihil vnũ arcta⸗
tus ſit ⁊ plima ſaltẽ potẽtia intelligat.Erit
eliam creato: benedictꝰ ignoꝛas om niu;

Alioꝛii,/ nihil em ſcit niſi ꝙ itelligit nihil au
tẽ intelligit vel intelligere poteſt ᷣm erto/

rẽ iſtũ niſ ſolã intelligentiã pima Tuaut
ſequa

tur erroꝛẽ iſtũ. In pᷣmis em̃ ſequit᷑ iᷣm cre

atoꝛẽ eẽ inſipientiſſimũ deinde im igno
rare cultoꝛes ſuos oĩiaq; q in moo fiunt ?æ
alia innũerabilia in ꝗbus nõ ẽ neceſſe vt
occupem vł me velte. Amp. quecungg
Junt creatoꝛi ex ſemetipᷣo ſunt ei ⁊ equalia
et eqliter qᷓre intelligere hoc et intelligere

illud abuſcũq; duobꝰ demõſtratis ſut ei
q̃ia ⁊ eqiter cũ intelligere vel hoc vel il
lexit pᷣmãa intelligentia q; aligd alioꝝn qua
cunq; hoꝛa vel momẽto.Eodẽ mõ⁊ eadẽ
ratiõe neq; meliꝰ intellexit es qm neca ſe
ipᷣo magis aut melius intellexit eã aliqua
hoꝛa vel momẽto qᷓ; aliqd alioꝛũ et hoc ẽ
qm̃ nec a ſeipᷣo potuit ei eẽ ꝓpter illud qʒ
ia dixi nec a ꝑte ĩtelligẽtie cũ a pte rerũ ſic
noſti nihil habeat creatoꝛis intellectꝰ aut
eiꝛintelligere.Quia igr ſuu intellectum⁊
ſaaͤ ſteligere pᷣciſe⁊ cauſauit et cauſat oĩa
cauſala ſua ad oĩa aũt eqliter ſe habeant
poẽm mundũ ſuꝰ ĩtellectus ⁊ ſuũ ĩtellige

re eqliter igr ſimplr ac pᷣciſe cauſat? cauſa
uit oĩa. Nõ igr ſolã pᷣma intelligentiã caun

ſauit vtipi ponũt ⁊ hoc vtiqʒ veriſſunũ?᷑.
erũ ſcuo.qꝛ iſte intellectꝰ ẽ intellectꝰ ab

ipo genitꝰ. Sic alias tibi dedlaratũ eſt et

bmòi generationẽ reuelatione atqʒ noti⸗
cia ſola ges xpᷣianoꝝ gloꝛiat᷑ ⁊ vocat hũc

lud nõ ſit ei niſi a ſe. Nõ magis igr intel

lis aut intelligibiiis intellect? henit' ſiue
ſpũaliter ꝓlatꝰ ⁊ ad diſtinctiõłs iſtas co

xx

ſcripturas ſuas. Sapientiã genitã ⁊ artes

ac verbůũ dei et hec ẽ altiſſima ꝓfunditas
ad qua nec gens hebꝛeoꝝ attigit niſi foꝛie
in paucis ſanctis ac ſapiẽtibꝰ ſuis videli/

cei ꝓphetis eoꝛũ et ſi ꝗ alij hoc a pphett

acceperũt. Gens vo arabũ m omunita⸗

roꝛẽ quo ſeducta ẽ hoc eẽ poſſibile ↄtradi

cit. Auencebꝛon autẽ thologius noie ⁊ ſti

lo vt videt arabis iſtud euidẽter appᷣhen⸗
dit.cũ ⁊ de hoc in libꝛo quẽ vocat fontẽ ſa

piẽtie mention? expᷣſſam faciat et libꝛũ ſin

gularẽ de vpo dei agẽte oia ſcribat. Ego
ant ꝓpter hoc puto ipᷣm fuiſſe xpianũ cui,
totũu regnũ arabu xpᷣiane religioni ſubdi⸗
tũ fuiſſe aut tempꝰ nõ multũ ⁊ narratioi/

bᷣ hyſtoꝛiarũ maniſeſtuʒ ſit. Nõnulli vo

er antiꝗs phyloſophis ſicut plato ⁊ Mer
curiꝰ hec vidiſſe vident pᷣſertim aũt mer⸗
curiꝰ ꝗq de vᷣbo pfecto libꝛũ integrũ ſcpſit
quẽ et logiſteleos ꝓpter hoc noĩauit.De⸗
bes autẽ ſcire ꝙ intellect? ⁊ itelligere. Si
cut docui te in tractatu de pᷣdicationibꝰ qͥ
fiũt in rebꝰ diuinaubꝰſ̃ᷣm duos modos
intẽtiones accipiut.⁊ vnꝰquidẽ modꝰeſt
quo intelligere nibil addit. Supꝛa eẽ nii
ſcõm reſpectũ aut relationẽ aliquaʒ. Secd

ipm intelligere creatoꝛis ẽ eẽ eius ⁊ eiuſdẽ

intellectus nõ ẽ niſ ipiꝰ eẽncia. Ita vt cuz
agit᷑ de intellectu ipius hoc ẽ cũ ſit ſermo

de intellectu ipᷣius aut de ſuo intelligere fi
at ſermo de ipi eſſencia vl de ſuo eẽ. Ze
cũda intentiõe ⁊ mõ eins intellectꝰẽ eius
ſermo ſpualis ſiue intelligibilis ⁊ eius in/
telligere eius loꝗ ſpualiter ſiue intelligibi
liter quéadmodu aut ſermo audibilis ſer

mo genitus ẽ aut ꝓlatus.Sic xrmo ſoũa
nit? ſiue

egerũt ſlanctos viros ⁊ ſapiẽtes ꝗ ꝓfunda

uerũt ĩ rebꝰ diuinalibuverronei ⁊ Zdicto
res veritat: ſicut? ad alias multas Necei

ſe eĩ erat vt docerẽt hoĩies ſermonibus ꝗ⸗
bus doceri poterũt de rebus a vulgani in
telligẽtia taz remott. Lu ergo ĩtellige ma

gnificentia v̈bi dei pꝛout fuerit eiꝰ digna⸗

nio. Uerbu em dei ſicut alias te docui nec

minus ẽe vllo modoꝝ inintũ ẽ verbuʒ dei
nec aliud q; ie cuius verbũ ẽ qpꝛopter er
neceſſitate deus ẽ. deus inq; vnus cũ ipſo
a quo ẽ ⁊ ex hoc ſeqtur ex neceſſitate vt ſit

ſermo vnius ĩ vltimitate vite ⁊ viuacitat?
et ſit influens acredundans in vitimitate

intelleciu gentium 'm leges ſuas ⁊ alias influetie ac redundatie ⁊ vt ſit ars efficaxx

Ec üij

Daars pꝛima de vniunero

opahix omniũ operũ creatoꝛis ? vt nõ ſit

ad modu artiũ nrarũ atq; ſermonũ ſpoxri

tualiũ noſtroꝝ ſq velnt lucerna ſolũmo/

do oſtẽdẽs ꝗd ⁊ qu aliter agendũ ſitimo

neceſſe ẽ vt ſit virtus potẽtiſſima oĩa effici/

ens ⁊ nõ ſit ſolũmõ velut ſigillũ aut ſigna
culũ imo ſigillatrix er ſigillãs impᷣſſiõe ſue
ſiſmilitudimis at; decoꝛas oĩa? hoc ſua ele
ciione liberrima? ſua volũtate impioſiſſi

ma. Quare nõ ſolũ ẽ ars omniũ notiſica

Szʒ etiaʒ virtus omnifica alteriuſmodi ei

ſermo no potuit eẽ ſermo pᷣmus hoc ẽ pꝛi

mi locutoꝛis. Neceſſe eĩ eſt ſermonẽ pᷣmũ
ęqualẽ eẽ ꝑ oĩa ſuo locutoꝛi ſeu generaio

ri.Sicut declaratũ ẽ tibi ꝑ meipᷣm ĩ tracta

tu pᷣmo Eſt igr iſtud verbũ dei ſiue ſermo

velut ſplẽdoꝛ a genitoꝛe ſuo ꝓcedens oia

et pulchꝛitudinis ſue ſimilitudinibꝰ om̃ia
out decet decoꝛas. quemadmodũ ⁊ ſplẽ/
loꝛ ſolis viſibilis. ⁊ ẽ quẽadmodũ facies
vltime pulchꝛi:udinis eiuſdẽ genitoꝛ⁊ ſui.
AInvniuerſum velut in ſpecuiũ innumera
biliũ ſuꝑficien ſpecioſitatis ſue ſimilitudi⸗
nes diffun dens ita vt pulchꝛitudines cre⸗
aturarũ non ſint niſ reſultationes queda
ipᷣius. ꝓpt᷑ qð faciẽ dei ipᷣm crebꝛo ꝓphe⸗
te ſancti.imo ipᷣemet in eis⁊ ꝑ eos loques
ſe nominet. Attẽde auũt diligeter ꝙ dico ti
bi de ſpeculis vt ↄſideres diligẽter diuer/
ſitatẽ ac varietatẽ ipſoꝝ.ꝓpt᷑ quã alia pl⸗
alia minus ſimilitudinis hmoi puichꝛitu

ꝓ captu ſeu receptibilitate eo 1 illuminas
di

Qinis et faciei recipiunt. Et hec ipᷣa varie/

las atq; diuerſitas pulchꝛitudo ẽ maxima

vniuerũ quecũq; em̃ ex ſpeciebꝰ deeẽt mi

noꝛ eſſet ey illo defectu pulchꝛitudo lociꝰ.
Saluri et

cq̃liter cauſa ẽ crq; toꝛ et intellectꝰ ab ipᷣo
genitus. Equaliter inqᷓ; qntũ ad ſe res vo
qued alis indiget medus quẽadmoduʒ
h.6õ anima et coꝛpe. Silr et qð fabꝛicat᷑ in⸗
diget materia fabꝛicabili inſtrumentis fa

nlibus igneq; et fabꝛo omniũ aut illoꝛũ

canſatoꝛ ẽ et ſine illis medijs poſſet ipᷣe fa

cere id qð fabꝛicatur. hominẽ tamen face

re non poſſet ſine anima et coꝛpe quia nec

h6 eſſz ſi illa nõ haberet nehomo eſt ali

ud q illa dno ſimul ſumpta vel alterũ eo
rũ in altero quadaã ↄparatiõe vel mõ. Jã

igitur intelligis ex hus que dixi creatoꝛeʒ

X

omia q; tũ ipᷣm equaliter cauſare q̃da

Jaluti ete ↄouerſationi vniuerſi nõ pa
ruũ addit i varietas ſicut poſtendi tibi.
Jam igit᷑ dedlaratũ ẽ tibiꝑ hec qꝛ omniũ

autẽ pꝑ media que tamen media ? ipe aauu·
ſat cum vult per media et cuʒ vuit ſine me
dus quẽadmodum pꝛmu hominem ine
paire et matre eoꝛũq; cõmixtiõe cauſanit
Ceteros aut ꝑ medios parẽies vł ambos
vel alterũ eoꝝ.nec ꝓpter hoc minꝰ equali
ter cauſat. Si ꝑ vnum medium aut plura
media cauſat eos quemadmoduʒ ſi quis
vnũ operariũ aut per mlios domũ edi⸗/

lcet nõ magis cauſat eã ſi pervnũ autſip

muitos aut econnerſo. Eodẽ mõ ſi ꝑ nul

lũ aut per aliq medium non magis aut
minus cum per nullũ medium q; cu; pr
aliqð.Quare ſimpliciter verũ eſñ ꝙ crea⸗
toꝛ equaiiter cauſat omnia quẽéadmoduz
eſt de ſe et etiam ſimpliciter. quia mediuz

vel media nihil adduntvel minuũt cauſa

tioni. Jam enim declaraui tibi in pꝛrimo
tractatu quoniam creatoꝛ ſolus ꝓpꝛie ac

vere nomine caule dignus eſt. alia vero
que velut media cauiationi eiuſdem de⸗

vltima recepta tanq; miſſa a creato:e Pu
iuſmodi autem exemplum manifeſtum ſi
bi ẽ in aere qui eſt mediũ illuminationuʒ
que fiunt in terra et aqua ⁊ in oculis ala⸗
liuʒ aluſq; illuminabilibus a ſole de quo
manifeſtuũ ẽ ga ſicut deferens nũtius illa/
minationũ hmoi ẽ.et nemo dicit ipm eſſe
cauſam earũ ꝓpe ac ve licet multu; pſtet
adminicuilũ ad hec vt ꝑficitur iſte illumi

ſerniunt non ſunt niſi nuncij? deferentes

– 5

nationes ſolẽ aũt ↄmuniter nominat cauu

ſam veram ac ꝓpᷣam earundẽ. Fodẽmõò
ſe habet de igne et calefactionibus medi⸗

atis Similiter de facie quacũq; ⁊ reſuita

tionibus eiuſdẽ in ſpeculis. Ulerũ ſi dilige
ter ↄſideret᷑ ꝙ ⁊ ipe ſol et ignis et quicldd
eſt eis in ꝑte iſta ſimile nibil habẽt.ꝙ no

a creatoꝛe receperint et ꝙ vaſa ſunt influ
entie ſeu redũdatie pᷣmi fontis et hoc ſlaq;

hoc pacto atq; ↄdictiõe vt pᷣmuʒ impletæa

ꝙ ſuꝑabundat in alia receptabilia reſtu⸗
ant ac redundẽt queadmodũ aluei fiuui/

oꝛum alieq; ꝓfunditates cum impiete fa
erint inundationibus fontiuz aut alijs in
alia loca receptibilia ꝙ ſuꝑeſt trãſmittũt.

Sic oĩa iſta q cauſe noĩant᷑ inundatione

pᷣmi vniuerſaliſq; fontis impieta ſuper
eſt ad alia vei deferunt vel tranſmittunt.

Et hoc ẽ qð dicit auencebꝛon in libꝛo ſuo

fonte ſapientie hoc ẽ inquit iudiciũ largi⸗

„

tatis datoꝛis bonitatis ⁊ obedientie vni⸗
uerloꝛũ ad ip̃ᷣm ꝙ vnaqueq; res cõpellik

zueleßen
cſoelitt
lönnunal⸗
cds deiin
Puolgen,
ſeiroralor
snwoee
nndartan
frinrzt
nagatlig
Uroeie

ceythi

lnstghtn
Reuhiünyi
Gaiſastn
üganli
piuin
Cennüe
ſeſkufinn
Peiſueann

eüngſennn
gincͤl

Nadenblet
ſaſcpoäiun
lninins
enaligse
Gacpalus
hgneot
llaxin
ſn Quut⸗
Alllen uam⸗
humuen
rane

faezgrei
ueſbiſt
nichuoe ſu

arränz
arilk

Aübon

oninere
SParaesſing
rhotſint
Nemnacnocſs
perhosden⸗
Neiſim
6. Soknitt
Cum wrne⸗
lüneumg
ain witig
kommis gennt
irn wr
MNNi
ecanin
rae kut
Ednrsckun
Ciniünd
Mimuditenn
Snikscuumn
nmient
ti kenimaio
unrtudlsir
didndee
NNerne ii
inmnnda
eenünt
=
dam eaNEN
atans
E uigt
Pteagult

en
n. lbcg

4,fuinn
. kurn

nenti

Fo.

dare ſeißam er intrellerit in hoc dare ſimili
tudine ſui 2 maniteſtu eſt hoc in influen/
tus naturalibꝰ ado eiĩ excluſit crealoꝛ aua
rici a creaturis quantuʒ ẽ de lege nature

vt nulla earii poſſit ſibi vel appꝛopᷣare vł
retinere aliqua ex bonitatibꝰ ſuis natura⸗
livns vi nõ eam ꝓut poſſibile ei ẽ alijs cõ

municet ⁊ elargiat. An putas ſolẽ vel mi/

nimũ radion ſuoꝝ poſſe retinere ſibi. et ſi
retineret illũ ꝗqd putas creatoꝛẽ facturum
Werito em̃ et ill et alios oẽs eidẽ aufer/
ret. Agrega igit᷑ exempla iſta oĩa ⁊ ſimili⸗

tudines ⁊ apꝑebit tibi euidenter. qa crea
toꝛ cauſa ẽ ſimpliciter et equaliter omniũ.
Qicut ẽ ſciens ⁊ intelligens equaliter oĩa

Aimplius. Si veruz eẽt ꝙ ponũt et ſic
ponũt creare.id ẽ de nihilo facere.nõ eſſʒ

opus pꝓpꝛiũ ac ſingulare creatoꝛt. imo cõ

mune omniũ intelligentiaꝝ quare ipᷣe nõ

eſſet ppᷣe ac ſingulariter creatoꝛ. De nihi/
io em̃ faceret vnaqueq; earũ intelligentia
imediate ſequente ipam ⁊ animsa celi ſui⁊
inlſup ipᷣm celũ ſuũ cuʒ ⁊ materia eiꝰ ⁊ foꝛ⸗

mã de nibilo faceret. Ampliꝰ.Cũ ma/

tentialitas pᷣme ꝙ appꝑet excõtrarüũs.
actualitas et pfectio pᷣme maioꝛ eſt longe

ioꝛ ſit potẽcialitas intelligẽtie noue q; P
1

c actu alitas ⁊ ꝑpfectio noue ꝙ appet exꝓ
pin ꝗtate ad pfectiſſimuũ.id ẽ creatoꝛẽ ⁊ ex

nobilitate ipius qua longe nobilioꝛ eſt q;

noua. Quia igitur ſcdᷣm eos per potenti-
alitatem ſuam intell igendo ſcilicet eã cau

ſat vna queqʒ earum materiaʒ ſui celi ma

ioꝛ debet er neceſſitate eſſe materia celi lu
ne qᷓ; materia celi pꝛeimi. Quapꝛopter et
ipm celũ lune maius debet eẽ ex neceſſita
te q́; celũ pꝛimũ. Quãtitas em̃ ex materia
ẽ. Amplius. Scoõm hũc erroꝛẽ nõ erũt
niſi decem ſubſtacie ſpirituales abſtracte
naluraliter. et ideo maius erit credulitas
de angelis et de omnibus milicijs celeſti⸗

bus. que tamen ẽ omni lege et iam omni
opinioe pene oĩm hoim firmata. Stabi/
lietur autẽ tibi ſtabilitione demõſtraitiua

multiplici loco ſuo. Amplius. Mino/

rem honoꝛẽ ponũt creatoꝛi q; cuiuis ex re
gibus vel pꝛincipibus cũ iuxia eũ non po
nat multitudinẽ aſſiſtentiũ et myniſtranti

um eidẽ ꝓpꝛie eĩ nõ aſſiſtunt ei vł ſunt co
rã eo niſi qui eũ.vt ita loquamur facie ad
faciẽ inuent᷑ ⁊ hoc ſ̃ᷣm ipᷣos nõ eſt poſſibi

le niſi decẽ intelligencijs vel aligbus ean
quare ſolitariũ valde et abſq; honoꝛe re/

gieo illum ponunt. Denarius eĩ nõ ẽ mul⸗
titudo magnificẽtia regia ſola digna nes
q; ſola apparere debet in regali palacio·
Aummplius. Uidemꝰ ſolẽ ⁊ magnitudis
ne ⁊ ſplendoꝛe ceteris omnibus planetis
atq; ſtellis maioꝛẽ ꝓpt᷑ qð et celũ eius ce⸗
teroꝛum planetarum celis videtur eſſe no.
bilius cum ſit luce ſine ſplendoꝛe oꝛnatiꝰ.
et eius ſplendoꝛe ſola tota ſublimaris re⸗
gio illuſtretur ſoluſq; ſufficit diem efſicere
noctemq; fugare. Quia igitur idem eſt oꝛ
do cauſarum qui eſt et cauſatoꝝ et ꝓpoꝛ
lionalia ſunt ſemper cauſe et cauſata nes
ceſſe eſt intelligentiam celi ſolaris nob ili
oꝛem eſſe non ſolum intelligencijs inferis
oꝛibus. Sed etiam intelligencijs ſuperio
ribus.id eſt ſuperioꝛum celoꝛum qui ſund
celi planetarum alioꝛum. Uides igif ma-
nifeſte quia non eſt idem oꝛdo in nobili
tate celoꝛum qui eſt et intelligentiarũ.Eo⸗
dem modo et contra hanc oꝛdinationenm
facit ſtella Jouis que tanto maio: eſt ſtte
la Saturni. Similiter er ſtella Mercuri/
que eſt omnium planetarum minima cuö
eius celum non ſit omnium celoꝛum piaa
neltarum infimuʒ. ymo ſcdᷣm omnes an
tercium aut quartum. Amplius. Si
intelligendo vel ſe vel alia ita cauſaue-
runt celos ſuos intelligentie nouem cau⸗
ſauerunt ex neceſſitate omnes perfeccdes
ęoꝛum. Quare et planetas ip̃os qui que⸗
dam perfecuones eoꝛum ſunt vel ſaltem
partes perfectionum. Multo enim deco-
ri ⁊ oꝛnatui celoꝛum ſuoꝛum ſunt planete⸗
naturaliter. Quare aut perfectiones eoꝛu
unt aut partes perfectionum ipſoꝛum. ek
pꝛopter hoc cauſata ipᷣarum intelligentia
rum. Idem igitur debet eſſe oꝛdo eoꝛum
in nobilitate et alijs perfectionibus qui ẽ
et ipſarum intelligentiarum. Quare Za⸗
turnus ſcõm hoc erit Nanmus luminoſii
ſimus ac potentiſſimus planetarum ⁊ ita
vnuſquiſq; alioꝛuʒ habebit perfectionesz
iſtas iuxta oꝛdinem ſuum et iuxta quanti
tatem elongationis ſue vł a Saturno vł
celo eius.et iuxta comparationes intelli⸗
gentiarum eos cauſantium. Tibi autem
manifeſtum eſt et omnibus videntibꝰpa
rumq; circabec exercitans ſenſu ipo con⸗
trarin. Amp. Si itelligeẽtie canſaunerut
ipos planetas cauſauert eos vliq; pꝑ viazʒ
cauſatiõis ꝑ quã ⁊ celos ſuos qre ĩtellige⸗
do poſſibilitateſ ſuas taulaucſimeiera⸗
c H„

eoꝛum. et intelligendo perfectiones ſuas
ſeu actualitates cauſauerunt foemas eoꝝ
Dico igitur quia ex neceſſitate ſcõm hoc

planete non lolum equales facti ſunt ce/

lis ſuis.imo idem cum cauſe.ꝑ omia eedẽ
Uerbi gratia. Intellectus quo intelligen

tia celi ſaturni intellexit potentialitate ſuã

cauſando materia celi ſui ⁊ materia ſtelle

Saturni aut ẽ vnus ⁊ idẽ nũero nõ repe
titus aut nõ. Si ẽ vnus ⁊ idẽ nũero ergo
⁊ cauſatũ vnũ et idẽ nõ ſolũ eqle.qre ma⸗
leria ſtelle Saturni.⁊ materia celi ſui erit
vna⁊ eadẽ numero.Per eandẽ viã ẽ oſt
dere ꝙ ⁊ foꝛma eoꝛũ eadẽ nüero.Quare

celũ ipᷣm ſaturni cũ ipᷣa ſtella eiuſdem erit

idẽ numero nõ ſolũ equale alterũ alteri.

Si vᷣo nõ ẽ vnus ⁊ idẽ numero ſed fuit re
petitus tamẽ ex neceſſitate eqᷓlis fuit intel⸗

lectus quo inteliexit pᷣmo potẽtialitatẽ ſu⸗
am cũ cauſaret ma teriã celi ſui intellectui

quo intellexit vel eadẽ hoꝛa vel alia potẽ
cialitatẽ eandẽ cũ cauſaret materiaʒ ſtelle
illius. Neq; eĩ laſſitudo neq; obſcuratio

aliqᷓ aut cauſa minoꝛatiõis facta eſt cirra

eũ cũ hmõi mutatões ad intelligẽtias nõ

attingat.Quia igr ex eq̃libus cauſis eq̃li⸗

ter ꝑ omnẽ modũ ſe habẽtibus eqlia eſſe
cauſata neceſſe ẽ. Wanifkeſtüũ eſt exne⸗
ceſſitate equales eẽ materias illas ꝑ oẽm
modũ ⁊ eadẽ via ẽ oſtẽdere eq̃litatem foꝛ
marũ. Neceſſe igr erit celũ ſaturni equalẽ

eſſe ſtelle ſue ſiue planete ⁊ ad hũc modũ

de alijs celis ſcʒ ⁊ planetis ſe hre neceſſe ẽ
circa qð nõ optet vel mevłaliũ diſputare

Amp.erit illa innũerabilis multitudo

intellectoꝝ q; intellexit intelligẽtia celi ſtel

lati dũ cauſaret eius foꝛmã. Manife⸗

ſtũ ei eſt qꝛ in ſeipᷣa nõ inuenit tantã mul⸗
titudinẽ extra ſe igr intellexit multitudinẽ
quã ĩtelligẽdo cauſauit tã multifoꝛmẽ va/
rietatẽ in ſoꝛma cełeillius hoc autẽ nõ po

luit eſſe niſi vel ip̃a muititudo q̃ inuenitur

adhuc in foꝛma celi vłalia poſt ipᷣaʒ. alia
vo q eẽt poſt illã nõ potuit cauſa eẽ illius

cum cauſa nõ poſſit eẽ poſterioꝛ cauſato.

Si vo ipᷣa młtitudo ſic intellecta cauſa fu
it multitudinis poſtmodũ actu exiſtentis
in foꝛma celi.hoc ẽ ſi intelligẽdo eã cauſa
uit ea qit᷑ hoc denegabit᷑ creotoꝛividelicʒ
vt intelligẽdo ꝑ modũ iſtũ multitudimem
vniuerſitat ſeu quãcũ q; ei placuerit non

cauſet eã. Quin etiã lãto ampliꝰ ac ſi foꝛti

us iſtud ↄgruit creatoꝛi qᷓnto ſnus intelle

cius et ſuũ intelligere ſuꝑ oẽm ↄꝑatione,ʒ

creatoꝛls iß̃
nõ ſolũ enunciatiuũ vt ita loquamur ſed
etia imperatiuũ imperioſitate foꝛti in vlii
mitate foꝛtitudinis ꝓpter qð eiꝰ impeno
obediunt non ſolũ ea que ſunt.ſed etiam
ea qus nõ ſunt ⁊ nõ ſolum in faciendo et
nõ

— „ —— „ „ —

alion. Manikeſtu ige tibi eẽ dʒ ex hijs

qꝛ iſta q̃ po ſuerũt de generatiõibus intel
ligentiaꝝ atʒ celoꝝ mag: dicta ſũt ſubtili⸗

ter ⁊ ingenioſe q; vere.
Cauſe que videntur in erroꝛẽ pᷣmiſlu

ariſtotelem et alios in duxiſſe.

mũ fuiſſe tres haꝝ pᷣma fuit igno
ratia eoꝛũ qᷓ nõ intellexerũt verbũ
8 neq; virtutẽ ipᷣius verbi Eſt eni

5 faciẽdo qᷓ mãdauerit aut pꝛobibuerit.
Sed etia in eſſendo ⁊ nõ eſſendo in fien⸗

do ⁊ nõ fiendo.ꝓpt qð ꝗdẽ ex ꝓpbei he

bꝛeoꝝ dixit qvocat ea q̊ no ſũt taq; ea q ſt

hmòi autẽ exemplũ ẽ qꝛ ſi fuerit dignalio
creatoꝛis vt dicat moꝛtuo ꝑ verbum illud
ſuũ vel pᷣcipiat ſurge eadẽ facilitate p oia
obediet ei moꝛtuus ⁊ ſurget ſiue reſurget.
ꝗq̃ᷓ obediret ei viuens et ſanus iaces aut ſe
dẽs ſi eũ ſurgere iuberet. Cu eĩ deſe ſolo
⁊ ꝑ ſe ſolũ poteſtatẽ imꝑio ſiſſima babeat

⁊ in moꝛtẽ ⁊ in vita ex neceſſitate parifaci⸗

litate eidẽ obediuit. Attende etiã qa noſ-
ipi nõ ſolũ verbis noſtris anunciamꝰ af⸗

firmates et negantes ſed etiã imperamus
ꝗcquid fieri volumus. Sic et creatoꝛ illo

vnico verbo ſuo nõ ſolum dixit omnia fi⸗
eri ꝗ fierivoluit ſʒ etiã fieri maãdauit ſiue pᷣ

cepit et hec fuit vna ex ignoꝛatijs eoꝝ. qm

ſi foꝛte aliꝗd vł nouert vłcogitauert igno
rauert ꝙ eẽt imperatiuũ ĩperioſitate q; di
xi. et hec ẽ virtus eius omnipotentiſſina.
Secunda caula fuit ignoꝛantia libertatis
ißpius creatoꝛis qua operatur abſq; eo
nihil pꝛohiberi poſſit nullo modoꝛum ab

eo ꝙ vult aut cogi ad id qð non vult.ipſi

autẽ opinari niſi ſunt. Sicut pᷣdiri ubi ꝗ⸗
operaretur per modum nature ⁊ iuxia oꝛ
dlinem ipᷣius cum ipᷣe opetur per electione
et voluntatem liberrima. ergo dieunt
quia ex vno ſcõm quod eſt vnũ⁊ ꝑid qð
eſt vnuʒ omni modo non pertinet ad ere/

atoꝛem in cauſationibus et creationibus

iſtis. Non enim operatur hec creatoꝛ bec
cauſata vel cauſat ꝑ id qð vnũ aut inqua

tũ vnũ ſʒ ꝑvoluntatẽ ſua et ꝓut vult. Si⸗
cut figulus nõ per vnitatem ſuam foꝛmat
vala fictilia. Sed per voluntatem ſuam

auſe aũt erroꝛ: iſtiꝰ vident᷑ potiſſi

Gehed⸗
lat
ſlinoche⸗
beoiſnore
igludebip
genpee Nel
hoemñ mag
aſe
alkr
tgtaufic
engigekin
uͦce⸗
ſngben
Prinhrr
Gernind
Ammmu
leuſze
Noremni
Gkicgann
ſoioßn
pcfonänn
nſoowu
wormein
ſſtneimve
aſunen
ſolniöins
ſhonnal
ntzemne
nocenioent
onnuiton
itnpliej.
onizan
AWltzaoo⸗
chti)⸗
anaihrtu
Geher
heeniu
6 Anenn
ulvia⸗
glletpies
egend
n men
Mkunrn
Nigine
ld⸗
es.
tec
Gelluin
nde
wi

— =☛
2=

Niaen
nennöee

dicrſüſ,

riteniitn

linnteig
hrzmi
durtanit
Vusſmhin
Nlaheunet
Migeſlnt
Ncin
aeſnlllciig
unnant
Mauperdt
noeſihunt
giange
jnoſüttic⸗
cüluende
mo vebat
dt ſraletn

ſurgaſien

landsuan

an. de
ngofi
Dereſtunen
ſenna!
8ſcdcuinſte
1 Aram
ſolungueu
iennicr

8
4

2 pꝛopter boc facit ea pꝛout vult ⁊ qualia
vult. Sc et ꝑ verbũ ſuũ qð non eſt verbũ

ſolumodo enũcians. Sʒ imperas impio
foꝛtiſſimo ⁊ eius imperiũ atqʒvolũtas noõ
ẽaliud ab ipo ⁊ de iſto vbo ñilitudines et
exempla dedi tibi aliqᷓͥ bic Uerbũ eĩ iſtud
nõ ẽ tm̃ ymago ſʒ expᷣſio creatoꝛis.ymo e
etiã expᷣiſio volũtiatis creatoꝛt lucidiſſima

ac pſpicua ꝗbus datũ ẽ ipᷣm audire et itu

eri. Lercia cauſa fnit opinio eoꝝ erronea
qua putauer̃t elõgationẽ poſſe aliqd H
creatoꝛẽ et eſtimauer̃t creatoꝛẽ lõge eſſe a
gqbuſdã ⁊ ꝓpe ꝗbuſdã ⁊ ꝓpter hoc ipᷣum
nõ opari p ſe aut ininus oꝑari. Nõ intel⸗
lexeruũt igr ſupeminẽtiã creatoꝛt ⁊ amplitu
dineʒ ac foꝛtitudinẽ vtutis eius qᷓ attingit
ad ſummũ vniuerſi vſq; deoꝛſuʒ ⁊ a pᷣmo
creatoꝛis vſq; ad nouiſſimũ.oĩia ↄtinẽs ie
nens ⁊ retines put vult ⁊ q;diu vult alio
an reciderẽt in nõ eſſe Uñ educta ſunt ab
ipᷣo ⁊ ꝑ ibᷣm.Eſt igr infra omnia ⁊ ſub om

nibꝰ vt fundamentũ ⁊ fulcimẽtũ ſuſtinẽs

ea ⁊ ſubpoꝛtans ⁊ eſt ſupꝛa omnia nõ ſo/
lum vr rec et imperatoꝛ omniuʒ dominan
liſſimꝰimo et vt fons influentſſimꝰa quo
inceſſanter deſcẽdunt riui ſeu fluẽta boni⸗
tatũ ipᷣius ⁊ ſup creaturas eiuſdem hoc ẽ

ſuꝑ omnia ſecula ⁊ ſeculoꝝ ſingula etitra
omnia et in omibꝰ.oĩa nutriẽs ꝓpagans

moderãs ⁊ regens et. ꝓpter hoc operatur
omnia in omnibꝰ iuxta qdᷣ expona. Quẽè/

admodũ em̃ p dixi tibi.qᷓcunq; bona.qcũ

qʒ lalubꝛia qᷓcunq; quolibet mõ ſalubꝛia
a rebus ereut de pᷣſentia ip̃ius.hoc habẽt
quẽadmodũ ꝙ ab anima erit vita ex hoc
E qm̃ in ipᷣa anuma pᷣſencialiter ẽ fons vite
Dil ſe habet et in vnoquoq; alioꝛũ ſicut
a lole exit lux de pᷣſentia eſt vniuerſalis
ac redundantiſſimi fontis ⁊ ad hunc mo/
dũ ſe habet de omnibꝰ alis oꝑationibꝰ
naturalibꝰ ſeu potiꝰ efflnentüs ꝓpter qð
ſancti et ſapiẽtes in lege hebꝛeoꝛũ ⁊ ĩ lege
xpᷣianoꝝ creatoꝛẽ operari om̃ia in oĩbꝰ di
xerunt. Intendentes ⁊ inteiligentes om⸗
nia que ſunt nature vel gratie.

De oꝛigine celoꝛum.

£

od autẽ verbũ creatoꝛis nõ tin
ſit ars ⁊ ſapiẽtia ex ipᷣo eternaliter

qð ⁊ illud dixi imperiũ ipᷣius oſtẽdi tibi ꝑ

dictones nĩe ſunt.id ẽ affirmatioes vne

WV et apud ipᷣm genita alq; verbum
quo non ſoluũ dixit oia vel fieri vei fienda
eẽ. Sed eria impauit ſiue madauit ꝓpter

gationes. Sed eti imperia.id ẽ cepta en

„ „2„—1

ꝓhibitiones et hoc euidẽter atteſtat᷑ ſan⸗

ctus ⁊ ſapiens in ſermone ſuo dicens.Di

xit deus fiat lux ⁊ ↄſequẽter multa ſimilia

Sicut illud fiat firmamentuʒ que omnia

ſonãt imperiũ.Uerbũ em̃ fiat imperiũ eſt
ſeu mandatũ vtcũq; inſinuans intelligẽti

bus creatoꝛis verbũ eſſe etis mandatum

eiuſdeʒ ſiue imperiũ quo pᷣcepit luci vt fie
ret ⁊ ſubiũxit et facta ẽ lux q̃ſ diceret obe
diuit lux qᷓ nõ erat omnipotenti mã dato

creatoꝛis et de nõ eſſe.tanqᷓ; vocata eodẽ

vbo venit adeſſe quẽadmodũ ſi vocetur
moꝛtuꝰ ad vita.Eodẽ ergo vᷣbo ⁊ illo vni
co quo dixit omnia vel faciẽda vel fienda
eſſe madauitvel pᷣcepit vt fierent in nobis

autẽ nõ eſt poſſibile ita eſſe ꝓpter impfe⸗
ctionẽ verboꝝ noſtroꝝ alio eĩ vbo et alia

locutiõe enũciamꝰ.id ẽ vel ſimamꝰvłne
gamꝰ aliꝗd alio pᷣcipimꝰ ſeu mandamꝰ.
Cum autem atten deris diuerſitatem mul
tiplicem que eſt in celis a ꝑte motuũ ſuoꝝ
poloꝛum plagarũ et quia motus eoꝛũ eſt
declinans ⁊ obliquus a motu pꝛmi celi ꝗ

ſolus eſt rectus inter eos et poli eoꝛum di

uerſi a polis eius.poli enim eius poli mũ
di ſũt ꝓpt᷑ qð ipᷣm phyloſophi applanon
vocauerunt.id eſt ſine erroꝛe quoniã mo⸗
tus eius ẽ vnꝰ ſp equalis nõ diuerſus ne
q; obliquatus obligatus ſup polos equa
toꝛis diei ſiue equinoctialis circuli. Cuʒ in

qᷓ; hic omnia conſiderauerſ erunt ubi hie

omnia iudiciũ ꝑ qõ appebit tibi non eſſe

de intelligentijs et animabus celoꝛũ atq;
celis ipis.ſicu:i poſſunt et hoc eſt quoniãa æ?—

intelligẽtie et anime celoꝛuʒ atq; ipi celi ſe

miles eſſent ex neceſſitate per omnia exe

ptis ↄparationibus que ſunt ſᷣm pꝛius ex
poſterius ⁊ magis et minus in virtute at;
nobilitate ⁊ ceteris hmõi alias autẽ vnð

eẽt iſta tanta diuerſitas.Similes em̃ cau-

ſe per modũ quo ſueſunt impoſſibile ẽ
diſſimiles habere effectus. Jam igr decla

ratũ eſt tibi quia vniuerſitas exiuit a crea
toꝛe vt verbũ⁊ imperiũ ſuũ ſeu mandatiẽ
hoc ẽ ꝓut dixit dictiõe ſua eternal ⁊ vᷣboᷣ

et ꝓut mandauit eodem verbo ſuo omni
potentiſſimo atʒ imperioſiſſimo.
De generatione celoꝛum et elemento
rum vtruneſimul et ſubito an per genera
tionem ineſſe exiuerunt.

oa ſiml ab ipo exiuerint. oĩs in

Uia vo reſtant adhuc alie queſti
vones determinade qrũ pᷣmaẽ vi?-

. Pars pꝛima de vniuerſo

net ad pꝛima pꝛime bhyloſopmie partem.
Alia ↄcluſio e celũ ⁊ terra creata eſſe erde

potẽcialitate eẽndi educta eſſe in actũ eẽn

ci ⁊ generaliter om̃e materiatu atʒ foꝛma
tũ ⁊ bacdeclarat ſdentis naturaliter. Ler

pit vnũqðq; ab ipᷣo. Impoſſibile ei ẽma

nifeſtũ aliqd recipivel fluere ſuꝑ rem quã

cũq; añ eẽ. Nõ ei receptibile ẽ alic iſuen
lie niſi ꝙ iaʒ recipit ⁊ habet eſſe.Eſt igitur
eẽ ſicut lumẽ ſparſum a luce crealoꝛis ſuꝑ

—= ga S 4, ⸗ 72 222 3 2 rolt por F;8 Asnafz; 6 „ 4
AQAnõ per generationẽ ⁊ coꝛruptionẽ fiunt cia ẽ hee ſq celũ ⁊ terra inter coꝛpalia pꝛi⸗ cgplerin
Decei Eseraspedempctone sſien erne mo creata eẽ et hmoi demõſtralio funda Giurt
ceſitate poſterioꝛa ſũt illis ex abus ꝑ io/ la eſt ſuꝑ radicẽ quã pᷣmiſi tibi qẽ bec.ꝗa ſuiſtenl
rũ coꝛruptionẽ generãt᷑ cũ ĩpoſſibile ſit ali. idẽ eſt oꝛdo creationis ſeu generatiois qͥ⸗ nuetn
Ag generatũ coꝛrupi niſi poſtq; ð hijs ig rũcunq; ꝗ eſt ⁊ eſſe ſine eẽncia pon erde⸗ eneſini
manifeſtũ e tibi quo oꝛdine a creatoꝛe exvi claratio radic iſtiꝰ eſt ꝑ hac alia radicẽ qe gniuntti⸗
nerint vel exeãt. De ſubſtacüs auũt nobili- finiũ ⁊ viarũ ducentiũ ad illos idẽ ẽoꝛdo tiunnn
b⸗ꝛ2abſtractis atʒ ſpoliatis a materia nõ ẽ in pꝛioꝛitate et poſterioꝛitate.Eſſe autẽvel eivtyi⸗
ↄuenies vt cõſiderationẽ hic faciã.qm̃ nõ efſſencia ſic ſe hʒ ad creationẽ ſeu genera⸗ rovtntt
dum ſtabilitꝰ ẽ earũ exitus a ereatoꝛe nec tionẽ ſicut finis ad viã ſua.Declarat᷑ etiaʒ upſn
declaratũ ean eẽ quoꝝ vtrũq; fieri neceſſe idem oꝛdo.id ẽ pᷣmitas creatiõis celi ⁊ fer abnkil
ẽ anteq; ↄueniẽter inquiri poſſit qliter eri re per hoc ga idem ẽ oꝛdo ac tuũ et poten muntr
uerũt a creatoꝛe.De celis igr ⁊ terra cece- tiarũ ſiue actualitatũ et potentialitatum. ainin
inſſq; elemẽtis de ſtellis et luminaribus et Qui autem eſt oꝛdo potentialitatũ idem cißrtri
foꝛte de animalibꝰ atʒ vegetabilibꝰ ſi foꝛ eſt oꝛdo exitnũ de illis ⁊ ꝗ exituum idẽẽ ?æz zununt
te fuert aliq̃ hmõi.pᷣma ꝙ dico ꝓpt᷑ eos actuñ ſiue effectuũ. Quia igr creatio et ge⸗ Penctun
puiuſmodi ei homies ponere neceſſe ba portencialitate in effectum eſſendi Ma ſerena
bẽt abſq; pᷣncipio ſꝑ fuiſſe generationem nifeſtũ eſt ꝙ quoꝝ actꝰ pꝛimi ſue actuali/ Cnana
animaliũ ⁊ vegetabiliuʒ ⁊ generaliter ge tates eoꝛũ exitus de potencialitate pꝛimi ſiki⸗
nerationi ⁊ coꝛruptioni eternas. Pꝛimuʒ ſunt. Cuʒ igr celũ et terra ex necemitate pꝛi⸗ ſilanze
igr inueſtigandu ẽ de celis at elementis ma fſint vtpote extrema ĩter coꝛpalia erũt ean
vtrũ ſimul exiuerint ⁊ vtrũ ſubito an ꝑ ge⸗: exneceſſitate eon exitus de potencialitate nuſtln
nerationẽ ↄtinuã. Et inter hec. Si ꝗqd ho⸗ eẽndi in actũ vlł effectũ pꝛimi. Exit vo iſti
rũ pᷣmuʒ exiuit velſi qua exiuerint pꝛima. noòõ ſunt niſi generatiões aut creanões eo 8 ün
⁊ ſapiens hebꝛeorũ ꝓpheta ĩ ̃mone ſuo bec vtoſequẽt ipᷣa eſſe pꝛima creata ⁊ hoc innn
ꝛimo cui etiã gens xpᷣianoꝝ ↄſentit.dixrit ẽdicere. In pꝛincipio.Quarta vo ocluſio Aunn
eĩ In pꝛincipio creauit deꝰ celũ et terram. eſt celum et terra a nullo alio creata eẽ qᷓ ae
Ubi pᷣmitta hãc radicẽ oꝛdo nature oꝛdo ab ipᷣo deo ſen creatoꝛe.Et ſuꝑ hec iaʒ po innn
ẽ creationis cuiꝰhec ẽ intẽtiovt q pᷣoꝛa ſũt ſui tibi eis qͥ pceſſerunt ꝓbanões per qͥs in
natura intelligat᷑ eẽ pꝛioꝛa creatioe ſiue deſtruit᷑ ſᷣmo eoꝝ a poſuerunt celos cres enie
us creata. Quoniã igt extrema in omi co tos eſſe ab intelligentiis. Quia vo eſſe nõ *D
rarietate pꝛioꝛa ſunt alijs.celũ autem vl/ poteſt dari niſi a creatoꝛe. Manifeſtü eſt un
mũ ⁊ terra extrema.Sicut loco ſuo decla nec intelligentia nec aliã vlla ſubſtancia⸗ unmui
rabo ex neceſſitate pᷣmo creata ſunt. IJde, deaiſſe eẽ celis vel alij cuicũq; exiſtetibus i
autẽ eſt dicere pꝛimo creata et in pᷣnapio OMOilſolus creatoꝛ dat eſſe rebus creat üſeri
creata. Manileſtũ igit᷑ eſt aꝛ in pꝛincibDio ex quo ↄfirmatur quarta conduſio. thnun
creauit deꝰ celu exterra hoc ei ẽ añ coꝛpo⸗ . Icet autem hoc declaratuʒ ſit tib Nifrhe
narrationes ꝓphecie etia ↄcluſiones ppi ALHÆ tiibi hic rememoꝛationẽ decla/ apltin
loſophice ſut hoc A phyloſophia declara (ratiois iſtius. Dico igit ſi nõ eſſet lux niſi fnentay⸗
te ac demõſtrate ſicẽ hec.dixitx facta ſunt lur ſolaris.nõ eſſet lucem vel relucẽ ĩ alio nsinftcn
madauit ⁊ creata ſunt. Silr ⁊ hec dixit de niſi ab illa vlłp illa. Sic cũ nõ ſit eẽ eẽncia Welhett⸗
us fiat lux ⁊ facta ẽ lux ⁊ ſies narrationes le aut pꝛimitinum. niſi creato: nõ eritrece mmn
q ibi ſubſequũtur.hec aũt narratio qᷓ dici ptum vel datum niſi ab illo et per illuʒ et illbren
tur. In pꝛincipio creauit deꝰ celñ erterrã attende diligenter comparationeʒ iſtam ſſei
ex multt ↄcluſionibꝰ aggregata ẽ quaꝝn qm̃ eſſe eſt pꝛimũ et manimũid ẽ ampliſſi nalrri
ma deũ eſſe ⁊ huiunſmodi declaratio ptnſi mũ oĩm eoꝝ q̃ ꝓcedũta creatoꝛe ⁊ ꝙ red i

nanrsi
radniſae
iiidett
ſuscenieln
eortdeigg
meeiter⸗
o Wenntltit
Ustganmi
Ouaijnt
deering
õ
1 pniri
de olenanitei
eunsein
Möes ulnien
Aeſensten
chio Dunti
do o tul
ma i
enunmnt
—
murhat
riifliſtin
uijaigein
ronderin
nwdelu
Eyafn
ennnn

P

luen n
tani
ſanin
. Ainzie
milinſi
umunl 19
wiblri
Pleighin

..

Wʒ

N.„%„WCGe

amplitudinẽ et latitudinẽ vniuerſi et ficnt
inſluetia in plures ꝓfunditatè ⁊ receptibi
litate ſiue capacitate eiuſdẽ. Sic igt yma⸗

ginare creatoꝛẽ in vniuerſo ſicut lumẽ ra/
diantiſſimũ ⁊ ſicut ſimiliter ymaginare eẽ
vniuerſi ſic circũfulgẽtia ipius ⁊ radioſita
tẽ ⁊ lumioſitatẽ quandã ipiꝰ expenſam in
oĩbꝰ ⁊ oĩa. Sicut igit᷑ ea q̃ lucerẽt ſi ſola

lur ſolis eẽt.ſuum lucẽ nõ deberẽt niñ illi.
SSic q̃cunq; ſunt nõ debẽt ſuũ eẽ niſi crea

toꝛi ⁊ hoc incõ ꝑabiliter ampliꝰ q; lucẽcia
debere poſſent.ſuũ lucere luci ſolari. Cau
ſa autẽ vna ẽ in hoc qm̃ lux ſolarꝭt elõgati
onẽ hʒ ex neceſſitate ⁊ ꝓpinꝗtatẽ ad illu⸗
minabilia ſua ⁊ coꝛpaleʒ ſeu localẽ.Crea⸗
oꝛ vero vnicuiq; creatoꝛ ꝓximꝰ ẽ ac pꝛe
ſentiſſimꝰ. imo etci itimꝰ ⁊ hoc appere ti⸗
bi põt ꝑ abſtractionẽ ſiue ſpoliationẽ cõ⸗
ditionũ oĩm ats foꝛmarũ accidentaliuʒ et
ſubſtancialiũ. Cũ ei ab vnoquoq; creato

r oia hec abſtraxer vltimũ oĩim inuenie⸗
tur eẽ vel entitas ⁊ ꝓpter hoc datoꝛ ipius
verbi gra. Cuʒ ſocratẽ ſpolianerè a foꝛma

ſua ſingulari q ẽ ſocrates ⁊ a ſpecifica q̃ ẽ

p65 ꝛa generalibꝰꝗbꝰ ẽ animal coꝛpoſub

ſtancia. adhuc remanebit ens. qua ꝓpler
remanebit ei eẽ ſuũ ⁊ entitas qſi innimuʒ
indumentum ip̃ᷣius ⁊velut in cerula q̃ pꝛi
mo in duit ipᷣm creatoꝛ et cũ ipᷣm eẽ et enti
tatẽ ei detraxeris erunt ei detracte omnes

cauſe eendi ⁊ adminicula excepto ſolo cre

atoꝛe. Quare manifeſtũ ẽ ꝙ, oim admini

culoꝛu adiumentoꝛũ eſſendi. Oeimũ ẽ cre⸗
ato: et innmũ hec autẽ oĩa idcirco ſcripñ

nibi hic vt erigã te quo quõ ad ymaginan
dũ ſublimitatẽ cre ntoꝛt cuiꝰ ↄpleta cogni

tio besatitudo ẽe 2 glia vtutt itellectiue nr̃e

Ja igr adhuc deduri le ꝑ vias ꝓbationũ

2 Declarationũ vt certũ ſit tibi inter coꝛpa

et copalia pᷣmo creata eẽ celũ erterraʒ. Et

q: narratio pohetica ꝗᷓ diyit ſanctꝰ ⁊ ſapi

ens in mone ſuo. In pꝛincipio creanit de
us ceiiz er terra coõcluno aggregata er tri
bus ocluſionibꝰ vel qttuoꝛ in ſciencijs di
uin alib ? naturalibꝰ declaratt ac demõ
ſtralLx feci tibi rememoꝛationẽ quoꝛũdaʒ
ex ded arationibus huiuſmodi qte opus

fuit ei decnit hic fierr.
MHſtat adbuc qſtiões de celo ĩ prin
Aptio creato qd vel qo illud ſit. vʒ
emto:ũ ꝙ a luna ſupꝛa int inti/
nam celi lun ar? ſupſiciẽ ? ertremã ſiue ex

inm alũ ſuyficiẽ celi ꝙ greci applanon no⸗

minitan ſit aliud celu iupeminẽs buic to

in de quo ſoli ſapiẽtes xpᷣianoꝛũ loquũt᷑

greco noĩe vocat illud empireũ hocẽ val
de igneũ nõ a vebementia ardoꝛis vt ipſi

mer dicũt. Sed a ſuꝑeminẽtia ſplendoꝛis

quinponꝰin ſequẽtibavbi nũerabo tibi ꝑ

tes ⁊ declarabo vniuerſi coꝛpoꝛei ſeu coꝛ⸗

po:alis. Hic igr ſuppoſito interim valʒ q⸗
ſit ceiñ pᷣter celos noĩatos a phyloſophis
lõge ſuꝑeminens illis.nõ tã altitudine lo
cali q; eiã nobilitate. Relinꝗt᷑ ꝑſcrutadũ
vtrũ ſubito an ꝑtes celũ illud et terra crea
ta ſint ⁊ vtrũ aliqᷓ alia ſint ſimnl creata cũ
eis.hoc ẽ eodẽ die vł hoꝛa vł puncto tem
poꝛis ⁊ q̃ et auot ſintilla q̃ ſimul cuʒ ipſis
creata ſint. Dico igr ſi nõ eſſent inter celũ
et terrã creata aliqᷓ coꝛꝑa vei aliqð vnũ cũ
ſolum coꝛpus.locuũ implere poſſibile ſit ex
neceſſitate inter celũ et terra eſſet vocuum
Jam autẽ didiciſti alibi⁊ etiã i pᷣcedẽtibꝰ
et etiã declaratũ ẽ tibi ꝑme vacuũ eẽ non

poſſe ⁊ facile ẽ tibi ex illis q̃ pᷣmiſi tibi in H̊

tractatu circa vacuũ oſñdere.qꝛ ſi vacuũ e

ſet inter p̃dictũ celũæ tra illa hoꝛa ex neceſ

ſitate celũ terre ↄtiguũ eẽt ex oĩ ꝑte cũvacu
um diſtantid facere nõ poſſit ſicut iam di
diciſti. Sequeret᷑ etiã ex hoc ꝙ itima ſuꝑp⸗/

ficie celi q̊ ẽ cõcauitas eius eẽt equalis ex⸗

time ſeu extreme ſuperfſiciei terre que eſtiꝑ
modũ eundẽ cõ nexitas ißfius. Amplii

us. elongatio quo mõ ẽ inter celum et ter⸗
ram eſſet facta.aut per motum localem ce
li aut Der inſpiſſationem aut denſanoneʒ
eius. Mrucq auie npollik
feſte. Sic enim fuiſſet celum ſic motum lo

Itrũq; autem eſt impoſſibile mani
cauter in omnẽ partem motu inſurſumvi

delicei vi ſuperius emiſperiũ motum fuii

ſet in ſuũ ſurſum et infenus ſimiliter in ſu-
um ſurſum quod eſt inferius ad nos m
ſitũ facta eẽt ex neceſſitate ſciſſura iter duo
illa emiſperia et abꝛuptuũ eſſet allernm ab
altero. Eo dem autem modo neceſſe eſſes
et de alijs partibus quare totũ celu ſciſſũ
eẽt in duas ꝑtes et totaliter laceratuʒ.Qt

ſi ſuperius emiſperiuʒ motũ fuiſſet in ſur⸗
ſum er per hanc viam elongatum a terra

inferius autem emiſperium quaſi tractuz

ab ipo er neceſſitate appꝛopinauaſſet ter
re er fuiſſenotum motu indeoꝛſuz vide⸗
licet ad terra. æ ita due partes celi fuiſſent
polſibile eſt. cũ natura vna ſit duon emiſ⸗
perioꝛum. motus enim contrari maniſe

ſte ſunt motłꝰ a terrs et motus adtenam.

Pars pꝛima de vniuerſo

Peceſſe igitur erit ſm banc poſitionem ꝑ
inſpiſſitatem coꝛpoꝛeitatis celi facta fuiſſe

iſta eiongationem. Quare ſubſtancia celi

erit rare facnibilis et denſabilis. No ẽ aũt
opus vt ↄtra quãlibet opinionẽ diſputet

p̃ᷣſertim cũ adᷣo manifeſte falſitatis ſintvt

—

incõuenientia que ex ea ſequũtur. quilib-

eſt parui intellectus facile videatur. Inu⸗

tiliter quippe data fuiſſz celo ab initio ſub
nilitas et raritas ſubſtãcie ſiue coꝛpoꝛeita/
tis ſue.ſi tam cito opoꝛtebat ißum mutari

in contrariaã diſpoſitionem. Sequit᷑ etiaʒ

ex bhoc ipᷣm creatoꝛem ignoꝛaſſe menſura
operis ſui vel de induſtria erraſſe. Si em
pᷣſciuit magnitudinem in qua debebat eẽ
et remanere celũ.cur ab initio illam eidez
nõ dedit. Nullus eniʒ artificũ apud nos
adeo imperitus eſt adeo ne parũ ſollicitꝰ
operis ſui vt ſcienter in eo faciat aliqd q;/
ſtatim opoꝛteat eũ deſtruere vel coꝛruere
Si vo non pᷣſciuit menſura operis ſui ne
ceſſario fuit vel erroneus vel ignoꝛans in
eodem.hoc auũt.id eſt tantus defecł2.nec
in mediocriter peritè apð nos artificibꝰDin

uenitur. Sermo igr iſte maniteſte errone

us eſt.Patefactũ igr̃ eſt tibi qua de cauſa

inxer celiũ pᷣmo creatũ ⁊ terram neceſſario

fuit creatũ cũ illis vel vnũ vel plura.Qui
autẽ dicunt vltra celũ qdᷣ nominat appla/
nõ nihil eſſe coꝛpoꝛeũ vel coꝛpoꝛale ⁊ po.
nunt illud celũ pᷣmuʒ qui et nouem celos
hoc eſt totũ ꝙ eſt inter celum lunare ⁊ aꝰ
planõ vocant quãdoq; celũ et Ariſtotel.
interdũ dicit totũ illud eſſe vnũ continuñn
Iſti ergo ponunt inter illud celum ⁊ terra
quattuoꝛ elementa mõ eſſe er quidam ex
eis materiã quattuoꝛ elementoꝝ creatam
fuiſſe ab initio velut maſſa in quandã cõo

fuſam. Reuolutionem aũt celi calefactã?

exſiccata et ſubtiliata ſuperioꝛem parte ipi
us et ſit generatũ igsem elementũ ⁊ eẽ co

ꝛigun celo lunari. Secundã vo eiuſdẽma
terie partem dicun: eodem motu celi ſub
tiliatam quidem er calefactam eodeʒ mo

celeſti nõ autem exſiccatã ⁊ ido reman
ſiſſe bumidam er ſic ex illa generatuʒ eſſe

aera.Cercia vo ꝓpter maioꝛem elonga/

tionem a motu tninus ꝗdem ſubtiliatam
⁊ om̃ino non calefactam et ꝓgrer hoc ge

* 2

neratã eſſe ex ea aquã elemeni. Cerram

ea groſſicie ſuhſtacie in qua ẽ in q inſinu/
atnarratio iia pppenica qus premnifi ibi
limaris tanq; feeem omnin elementoꝛuz

et ſic generatũ eſſe per ſeparationem par·
tiũ ſubtilioꝝ atʒ nobilioꝛ a cõmuni mai
ſa. Iſti igr ſi volũt intelligere ſermoneʒ
pheticuꝭ antedictũ neceñe habet ponere
ꝙ in pꝛincipio creauit deus celum ⁊ tera
id ẽ maſſam illam materiaʒ quattuoꝛ ele
mentonꝝ et omniũ alion generabilium in
mundo iſto nature pᷣſertim cũ ip̃i ponant:
generanones omnes q hic fiut fieri ꝑyma
tuũ celon quẽadmodũ toꝛmationẽ vaſoꝛũ
fictiliũ ꝑ reuolutionẽ rote figuli. Cum igg
deũ ponat omniũ foꝛmabiliũ iſtoꝝ facoo.
rem et velut figulũ. Rotã vo celi ponätei
inſtrumẽtũ ꝑ qð oĩa iſta foꝛmat aut gene

rat neceſſe habẽt intelligerevt dixi qo dici

tur. In pᷣncipio creauit deus celũ et terraʒ
tanq; vninerſoꝛũ figulus rotam et limuz.
Maanifeſtũ em eſt de figulo quia in p⸗
mis habet pꝛouidere ſibi de rota etlimo
anteq; pꝛocedere poſſit ad foꝛmationẽ coa
inſcunq; vaſoꝝ qᷓ per rotã de limo foꝛma
turus eſt. Eſt igitur rota celi ſub pedibtuus
creatoꝛis. hoc eſt ſub beneplacito eius vv··
voluat eam pꝛo vt requirit foꝛmatio voſo
rum. quemadmodũ rota figuli ſub pedi
bus eiuſdem. Et materia illa atq; ipſa ele
menta ex illa generata in voluntate eius
quemadmodũ lutum obedientiſſimu; in
manib⸗ figuli. et huic ſermoni cõcoꝛdare
videntur aliqui ſermones pꝛophetarum.

Uerũ difficile eſt eis ſermones ꝓpbetarũ

qui ſequuntur iſti intellectui ſuo cõuenie/
ter aptare pꝛo eo ꝙ omnia elementa ſub

celo eſſe ponunt.et per celum vi pᷣdini ge⸗

nerata fuiſſe et ita nihil aque eſſe vltra lu

nam quonia nec vltra aera. Sermo voꝓo

phelicus videtur ponere totu celum ante
ictu.id ẽ nouẽ celos ceatos fniſſe in me⸗

dio aquaꝝ ⁊ medietatẽ aquarũ ſuꝑ celos

eſſe ac remanſiſſe. Lelũ vᷣo qſi natare ſub
aguis illis et ſuper aquas infenores, an

ſa aũt que eos ad hoc induxit vna vide

mobiliſſimum omnium coꝛpoꝛũ que mo⸗
ta ſunt nobis. Quare ſicut illa inſima ita
illud ſupꝛemũ. Alia autem cauſa quoniã
quies et motus cõtraria ſũt.locus vᷣo

dius in ſpera mũdi. inam bee ge⸗
R ꝓpᷣꝰ⁊ ꝓpt bac cauſa datꝰẽ fre naturslit

eẽ contrarietas qua opinati ſunt eſſe inter
celu iſtud et terram. Lerra autem omniu
coꝛpoꝝ imobiliſſima eſt m totum partes
enim eius multe ſᷣm totum mouẽtur. Si-
cut vna gleba vel vnꝰ mons quemadmno
dum apparet in terre motu. Celum vero

Mie

ſtnngenenan
ſgzkooloo-
Miſders,
Uazceſen
Oöünid

Ecsii

un
(
.AN

(ſekſteie

nhunlian
noſteli

fhrpuen

ltgyculde⸗
ldenminas
ſinngtäte
nutinn
untspii
Nrecr

Pyonen
icgemn

ſpkeſpeni
lgiile⸗

ſpanrn
itrifn

miteni

ſnen i⸗
egtäit
4 jeniil

Gheſennte

enn
rinn

D ic

Sicut et quies data eſt ei ſolu ſcoᷣm totũ.
Quare motus locus pꝛopus erit exxremꝰ

ſiue ſupꝛemꝰ.hoc igit᷑ celu qð ẽ mobiliſſi⸗
mũ oim ſup:emũ naturalit obtinet locũ.
Mogdis em omnibus eis viſum ẽ.vt ſicut
infima mundi pars.id ẽ terra ᷣm totuʒ ꝑ⸗
petuo tota quieſcit. ita vltima pars mudi
ſiue extima tota perpetuo moueat᷑. In ſe
quẽtibꝰ autẽ ſaliſfaciã tibi de hoc.⁊ decla
rabo celum aliud eẽ quod eſt omniũ celo
rũ vltimũ ac ſupᷣmũ. cui nec ẽ motus nec

inquietudo aliqua. imo perpetua ſtabi
ililita te quietũ atq; firmatũ. Qè ſi qui ſic po
nunt ponat celos.nõ alia de cauſa moue

ri niſi ꝓpier generationẽ ſeu foꝛmationeʒ
generabiliũ ſicut dicunt de rota figuli nõ
erit nalture motus huiuſmodi ſed obediẽ

lie dei altiſſimi ceſſaturꝰ ex neceſſitate cũ
ceſſabunt generauio et coꝛruptio q̃s eẽ ceſ

ſaturas ſuo loco patefaciã tibi ꝑ vias pꝛo

bationũ ſi deus voluerit et etia ipos mo⸗

tus celoꝝ cefſaturos.

Stabilitio decimi celi qdð empireũ vo
catur et ſtabilitatis atq; quietis ibpius

Tauoniã ꝓphete tanto credidit.
pmum gens hebꝛeoꝝ inducta ſi/
gnis et mirabilibus in ꝗbus mil⸗/

ſus eſt vt ei crederet᷑ ab ip̃is et per que eti

am humiliato rege egyptioꝝ.⁊ flagellata
egypto flagellis.ꝗbus nec dij egypcioꝛuʒ

reſiſtere poterunt populũ hebꝛeoꝝ a ſerui
ute egypcia liberaret.gens etiam xpᷣiano

rũ nõ em̃ minus eidẽ ꝓphete credit.quin

etiam magnificentius atq; ſublimiꝰ ð eo
ſeniit et ſermones eiu s. Sicut et vere ſůt

ſermones reputat dei. ⁊ nephas eẽ cõtra⸗
dicere eis ꝓſeq̃r tibi narrationes eiuſdeʒ

Popbbelte ei declarabo veritatẽ in quaʒ lex
Vtrxraq; conſentit.Dico igr celũ vltimun ⸗

— —

vt pᷣdixi eſt vlira nouem notos ac nomia
Los celos ſupeminens eis diſtantia mul/
ta et eſt iſtud celum habitatio ſubſtancia

„

nominat infernũ. Quẽadmodũ enim in/
fernus locus ẽ pure ⁊ maxime ⁊ ſoliꝰ mi

ſerle. Sic celu illud locus ẽ pure ac maxi⸗
me ſoliuſq; felicitatis. MWanifeſtuũ eſt

antẽ tibi per ſe ga indigẽtia eſt pars miſe⸗
nie Ore manifeſtu ẽ in loco illo nihil eẽ in⸗
digẽtie ſicut nihil miſerie. Motrus aũt oĩs

Ppter indigentia ẽ ⁊ ſi fuerit localis erit ꝓ
ptier indigentiã.loci aut ſitus ꝗ per motuʒ
gquent. Quare apud celũ illud omino im

iuſmodi motus. Amplit
illa ſiue anima ſiue ſit alia ꝓpter hoc que
iit vel amat motum eidem vt partes eius

iũ q vocãtur angeli ſancti et terra eiꝰ non
Excontrariũ ſᷣm totũ ſʒ ſcõm mediũ ſui qð

9

xritij

poſnbile Seſte motu. O: ſi dixerit ꝗs am̃

habitatoꝛes celi illiꝰ ſeoꝛſum ſunt ab om

ni indigẽtia noõ autẽ ipᷣm celũ ⁊ ꝓpter hoe
a ipᷣm idiget renouatioe ſituũ in

mouet gqa ipᷣm id nale n
partibꝰſuis nõ in ſe totũ.vel qa motaipᷣe

pfectio eiꝰ ẽ. Dico quoniã ſermo ipᷣe erro⸗

neus ẽ ᷣmũ ꝗa motu iſto ⁊ ſi acꝗq runt᷑ no

ui ſilus ptibꝰ celi ↄtinue ſic auferẽt᷑ ⁊ cõti

nue per eundẽ motũ eiſdẽ.pars em̃ q̊ mo

venit ad hũc ſitũ videlicet vt ſupemine

ret verticibꝰ nr̃is.eodes motu rapit᷑ ⁊ de⸗
pellitur ab eo dẽ ſitu ⁊ ad hũc modũ ſe hʒ

de ſingulis ꝑtibꝰ celi illiꝰ. Quare ꝗcꝗd ac

quiritur de ſitibus partibꝰ celi per motuʒ
illũ circularẽ totũ aufertur eidẽ per ipſum

Quicquid igit᷑ confert eis in parte iſta au

fert eiſdem. Idem eſt igitur ac ſi nibil per
huiuſmodi motuʒ eis acquireretur. Qua
re om̃ino eſt eis ſuperfluus et inutilis hu/

ſitus illos acquirant ergo ꝓptercontrari
um debet et querere et efficere motui con
trariũ.Quia igit per huiuſmodi ammit⸗
tunt ſic acqſitos futus.debet virtus illa ꝓ

hibere motum auferentem eoſdem ſitus

quare non magis monuebit virtus illa ce/

lumq; quietabit. Amplius. Ant appe-

tit celum ſitus illos pꝛopter ſe aut pꝛopter
alið. Si ꝓpter ſeipᷣos quieſcet igitur illis
acquiſitis.quonia ↄpletum erit deſideriũ
eius in ꝑte iſta. Quare ſicut ſꝑ mouet᷑ ita

ſo quieſcet ex neceſſitate. Cum ſemper ob

tineat ſitus quos per motuʒ acquirit.hoc
autem eſt dicere quia in omni hoꝛa ⁊ om

ni pũcto obtinet ſitus in ꝑtibꝰ ſuis ad q̊s

pꝑ motũ venit.Qſſi dixerit ga ꝓpter aliᷣ
querit ſitus huiuſmodi partibꝰ ſuis celuy

̃ᷓ; pꝛopter ipos.Dico gquoniam aut acqſi

tis illis acquirit illud aut nõ.Si ſic ceſſat

igitur motus acquiſitis ſitibus illis.omĩs

enim motus ceſſat acquiſito fine ꝗ ꝑ iᷣm

intendebatur. Si autem non acgrit illud
vel obtinet acqſitis ſitibꝰ huiuſmõi.ru
ſtra igitur intendit ſitus illos ꝓpter illud.
Inſuper et errones eſt eius intentio q̃ in

tendit per ſilus huiuſmodi acquirere.qð
non obtinekeis obtentis. Si vero dixerit

gnia motus eſt perfectio quã intẽdit ipᷣm

celum. Segꝗtur hunc ſermonẽ ꝙ omniuz
perfectibiliũ ipᷣm viliꝛſit et hoc multt pijs
Pꝛimũ qm̃ pfectibiliꝰ ĩferioꝛibꝰ id ẽ qͥ ſũt

in mũdo nature motꝰvia ẽ ad ꝑfectionẽ.

Amplinus. Si virtus

2

Pars pꝛima de vniuerfſ/ſo

Nulli autem ẽ pfectio vilioꝛ qᷓ via ſine fi⸗
ne in antũvia eſt. Quare perfectio celi ſm

hoc enit vilioꝛ omi perfectione cuiuſcunq;

alterius perſectibilis. Secũdo quia cu in⸗
terrogati fuerint ꝓpt᷑ quid moueat celuʒ
nõ habent quid reſpondeãaãt. aut eniʒ ſmno
uetur pꝛopter motũ et its mouetur vtmo
ueatur et ita erit motus cauſa ſuipius. ꝙ
ẽ manitfeſtũ impoſſibile.aut reſpondebũt
quia mouetur ꝓpter alind. et tuncnõ eſt

mo:aↄperfectio illa qua qrit.ſed illud aliõ

qð per motũ querit ⁊ ꝓpter quod mouet
Non poteſt igit᷑ reſpondere ad hac que⸗
ſtionein ꝓppier quid mouetur celum.
Amplius.aut mouet᷑ ꝓpter aliꝗd aut

ſibile ſit oẽs reuolutiones cõſumariſcom

em̃ poſitionẽ eoꝝ nec numerus ẽ nec finis
reuolunionũ celeſtiũ.quare nec conſuma
tio. Amp̃. ſcom hoc finis deſideru iſti-
us quo mouet celũ infinitus ẽ ⁊ infinibil.
et ꝓpter hoc deſideriũ eius ẽ inadimple⸗
bile.Quemadmodũ ſi aliꝗs intẽderet co
gitare pecuniam infinitam.ſtulto deſide⸗
rio duceretur et erronea intentiõe.hñ pecu

niam infinitam ipum habere impoſſibue

eẽt. Si vo intendit vel vnaã aliqua vel ali/

quas determiate illis igit᷑ erplet quieſcet

Ampliꝰ.totus motus pᷣteritus iaʒ diſ

perit et abſceſſit in nibilũ ergo quaſi me/

nõ.qꝙ ſi mouetur ꝓpter aliquid ergo pꝛo

pter motũ vel ꝓpter aliud. Jam aut vtrũ
q; deſtruxi tibi et oſtendi.quia nec ꝓpier

aliud. Relinatur igit᷑ ißm moueri ꝓpter
nihil. id ẽ nullo fine. quare nullo fructu vł
vtilitate.fruſtra igitur et vane moueiur.

Amp̃. Si motus eſt totus finis quem
intendit aut intendit huiuſmodi finem ꝑ
viam aliquã aut nõ.Si intendit eũ pervi
am aliquã.via autem per qua venitur ad

quemcunq; finem non eſt niſi motus.aut

mutatio aliqua. quare per motum inten⸗
dit motum.et per motuũ nõ poteſt intede/

re eundem motum.tunc enim idem eẽt fi-/

nis ſibipi et via ad ſeipᷣm. Quare pꝛius et

poſterius maiuſq; ⁊ minus ſeipᷣo.Cũ oin

C

nis finis et maioꝛ et melioꝛ et prioꝛ ſit via

ſua.hoc eſt que ducit ad illuʒ. Si vo intẽ

de illo alio.et ibi res in infinitus. Am/
pliꝰ. ſi motꝛiſte eſt ſinis vel perfectio quã
intendit celũ vltimũ ergo eo acquiſito de

bet quieſcere. Qnia igitur ſemꝑ hʒ hũc fi

nem. ſeinper debet quieſcere. Ampli⸗
Motus ẽ diſpoſitio nõ permanẽs in par⸗

libus ſuis.imo ẽ ingiter fluens ⁊ nihil eiꝰ

totũ ſimulẽ nec poſſibile eſt aliqd illiꝰſta

re vł retineri.Quare ſi motus ẽ perfectio

celi illius vel finis perfectionem intẽdit et

querit.quã retinere nõ poteſt et que exne

ceſſitate rota elabitur.ita vt nihil eius reti

neri poſſibile ſit. Quis autem erroꝛ intol⸗

lerabilioꝛ inueniri poteſt.qᷓ; perfecnonem

querere que ſempꝑ ſit in defequ et fineʒ in

quo quieſcere impoſſibile ?. Amp̃. au
tem celũ iſtud intendit omnes reuolutio/

nes ſuas que future ſũt ei.aut intẽdit vnã

earũ aut qualdã. Si omnes impoſſibile
igit ẽ deſgenid eius adimpleri.cuʒ impoſ

dietatẽ ſue pfectionis amiſit. Quare rema

net impfectũ celũ iſtud.q;tũ ad hoc ꝙ em̃
omino non ẽ pfectio altioꝛ eſſe nõ poteſt.

Si lgitur eſt perfectũ celum hmõipfectio
ne videlicet que ẽ motus ſolo motu fulu/

ro perfectũ eſt. Si ille etia ſilr oino nõ ẽc
re non ẽ pfectũ celi hmõi perfectione niſi
per id ꝗqðò nõ ẽ Amp̃. Nihil ẽ motu de

Quare nihil ẽ perfectioni ineptius. Qua⸗
liter igr perficit celum qð maniteſtũ eſt in
ter coꝛpoꝛa eẽ pfectiſſimũ ßᷣm eos. Am
plius. Anima illa q mouet celũ ſ̃m iſtos
intendit ei acꝗrere in partibꝰ ſuis qſdam
poteſt alios vi ꝗd ergo nõ retinet illos cũ
acquiſierit illos. Amp̃.nõ mininten⸗

dit huiuſmoi anima traſterre parles cei
a ſitibus quos ei acqꝗrit.qᷓ; adducere illas

a. hoc eſt que ducit ad illuʒ. Si vo intẽ ad ipos. Non min? igit intẽdit auferreit
dit motũ iſtum per aliũ erit eadẽ queſtio

li ſitus illos q; coferre. Quare nõ minus
intendit perficere celũ q;tu ad hoc q; pfe⸗
Amõp̃. ſicut idẽ

motus rectus ẽ acceſſus ad vnũ loci erre
ceſſus ab alio. Sic motus iſte circulart ꝑ
tium celi ſimul eſt acqſitio nouoꝛũ ſiituuꝰ
et amiſſio quoꝛundãa alairũ equalentium

videlicet eoꝛum quos obtinent nunc par

tes ille. Quare non plus ẽ perfectio q; de
fectio. Amplius. ꝗ vtilitas ẽ partibꝰ c·.
li in acquiſitione nouoꝛũ ſituũ.quos obii

nebunt poſt pᷣſens nunc Cum em nõ meli

oꝛes ſint q; hij quos nuncobiinent nullo
modo:ũ eſt eisvtilis acqſitio eon. Quare
inutilis ẽ vel celo vel partibus eius motꝰ
huius. Amp. aut melioꝛes ſunt qdam

de hmoi ſitibpartib“ celi qm̃ alu aliquo

mõ aut nõ. Si melioꝛes.debẽt igr partes

celi diutius in illis eẽ.q; in alus.hoc aut

nõ ẽ verũcũ motus celi cõtinuus ſit ⁊ eq̃⸗

lis. Qè ſi nulio mõ melioꝛes ſuni quideʒ

Pkpol⸗
Cticont

ficientius cum eius eẽ non fit niſi deficere

giunelert

i punfon

Gkunia
lliuil

ſgengen
e
ſafuman

ument

Gnniipes
Uüan

häkars
ſuneinche
ngogen
poraupy
Grapeinon
enngeize

unloiin
illatan

Nrnoas

ugi
enngkann

antorn⸗
alttii
migam
igtnti
Mlchetude
Cugnen
Uirſtplanns

fhoſehn

umminte
ntecte

une

N

nuneneig

urentet

nüeusiinet,
tig
mam ſalots
nunmiit
sigiithelge
monszinet
inbiüggit
nsanii dnn
döinhe⸗
Aiſeit
micuntei
mnomsſooer

Heinonitut
tonnn
lrnconmnid:
mnifti
norgeiſt

nionin
ma rin e

gftiunf

eiginiten

il
ceſisad nefi
enonziin

coꝛum aligbus ex alijs. In nullo igr pꝛo

deſt eis mutare eos quod autè nullo mo

doꝛũ ꝓdeſt omino vel noxiũ ẽ vel vani
Quare mutatio ſituũ ſiue motus c omni
no vel noxia celo vel ꝑtibus ſuis vel inuti

lis ⁊ fruſtra. Amp. ſi ois ſitus ſunt eꝗ
boni celo ⁊ ꝑtibus eius ergo cũ deſerit

daʒ et acqꝗrit alios eque bonos amittitvt
ſunt uli quos acqrit. pĩde iguur ẽ acſi nõ

acqꝗreret. qre fruſtra laboꝛat in acqrendo

Aummp.ſi pficitur in aqrendo neceſſe eſt
vt depficiatur amittẽdo eq bonos Si em̃
aquiſitio nouoꝝ eſt ꝑfectio eiuſdẽ neceſſe
Evt ammiſſio eoꝝ ſit amiſſio pfectiõis.

Qi celu euremũ ſiue ſupꝛemũ ncce ẽ

elſſe quietiſſimũ.

Ecigitur oĩa agregaui hic vt pate
facerẽ tibi q molus nõ poteſt eẽ
pfectio Et qm̃ quies atʒ ſtabilitas
Leſt eẽ ꝑfectio eiuſdẽ vel comes ꝑ⸗

digniè

fectioõis quin pfectio becſinis ẽ in quo ꝗ/
elſcit vnũquodq; Motus em fruſtra ẽ vbi

nec indigetia nec impfectio ẽ. Manikfe
ſtum etia eſt. qꝛ natura no mouet niſi ad

id in quo getibile intẽdit ſubiectũ quod
mouel et ꝓpter hoc diffinit ab Ariſtotile

pᷣncipiũ motus ⁊ quietis per ſe mobilis⁊

cetera.quia etiã ſi vera eet poſitio eoꝛum
motus celi nõ eſſet per ſe celi.ſed partiuʒ
eiuſdẽ.et hoc eſt qm̃ cuius eſt finis eiuſdẽ
eſt ⁊ motus. Quia igitur finis ⁊ perfectio
huiuſmodi motus valet renouatio ſutu⸗
um eſt partiũ ipᷣius celi per ſe erit ⁊ motꝰ
celi earuʒ ꝑ ſe cũ renouatio ſituũ ſit finis
⁊ perfectio.Econtrario aut didiciſci dici
conſueuit a phyloʒophis.Celũ igitur ex⸗
rremũ ſen ſupꝛemũ neceſſe ẽ eſſe quietiſſi

mũ ꝓprt vltimitatẽ elõgatiõis ſue ab im

perfectione? indigetia. Amp. qualiter

creatoꝛ ꝓuidiſſet terre de loco ꝗetis ꝑpe/
tueq; ſtabilitans. et nõ potius celo maxi

me vltimo ſed reuqſſet eum in inquietu/
dine ⁊ in inſtabilitate pᷣſernim cũ poſt ra
tionẽ vniueſalem futurã quã om̃is lex ꝓ/
minit ibi colocandi fuit oes quibꝰ boni⸗
tas creatoꝛis pᷣparauit felicitatẽ eternã et

quos elegit ad illã. Non em̃ poſſit ibi eſſe

eis felicitas niſi eoꝝn habitano tam inqe/
la vertigine continue volueret. Woł' ꝗap
pe vltimi celi eſſet omni tempeſtate rapi/

dioꝛ quia ⁊ ðquolibet alioꝝ ceſoꝛum hoc
manikeſtũ eſt. De ratione vo moꝛtuo: uʒ
licit omnis ler ea ſupponat certitudinẽ ti⸗

bi facin loco ſuo. videlicet in capillo ð re⸗

.

„

poſito. dico quia con

nouanone vniuerſi.

De oꝛdine ſiue poſitione empirrei celi

ys igr ita determinat: ⁊ poſit: vi
Dd dulicer ꝗ celum pꝛimuz creatũ qui
etiſſimn ſit ĩ extremo ſubmo vni⸗
ꝛpoꝛei ſeu coska lis lerra vo ex op⸗
ſequẽs eſtvt celũ qd
eſt in vltimitate mobilitatis ſit in equali
diſta ntia ab illis duobus.hoc e dicere in
medio eoꝛũ. Sicut narrat fmo ꝓpheticꝰ
fiat fimamentũ in medio aquarũ aquaʒ
quippe tota maſiaʒ ſeu molẽ que inter t
ram et celũ illud quietiſſimũ creata eſt.⁊
hebꝛei ᷣm ſapiẽtes ⁊ xpᷣiani in rebus diui

nalibus ꝓphetates nominatam dirxerũt

Quidam aũt etiam terrã ⁊ abyſſum ipßaʒ
vocata arbitrati ſunt terra ⁊ aquam quia
potẽtialr vtrunq; eoꝛũ erat. Utrun q; em̃
er ea erat generanduũ ⁊ generatũ eſt omi⸗
potentivtute creatoꝛt abyſlum auũt quidã
eam dixerunt ꝓpter ꝓfunditatẽ ⁊ confu/
ſionem. Narratio aunt ꝓphenca totuʒ in
ſinuat fuiſſe aquãa a terra vſq; ad celũ em

pirreũ ⁊ totũ vocat abyſſum que eſt ppᷣa

nominatio aquarũ multarn ⁊ in medio

hoc aque quã pꝛemultitudie ſuavocauit

abyſſum Dic faclũ fuiſſe celuʒ qð vocat
firmamentũ De igne vo aere ac genera
tionibꝰ eoꝛum nulla videtur penitus face
re mentiõʒ liq quidã ex philoʒ ophis he⸗

bꝛeoꝛuũ ſomniaueri per ſpm̃ domini pꝛo⸗
phetam aera intellexiſſe eo ꝙ apud eos
poc ẽ in littera hebꝛaica legẽ ꝙ ſpiritu ha
beiur ventus taq; ventũ opinaretur eſſe

aera motu. Q?è ? quidam eſtimauerunt
per tenebꝛas vo vbi dicitur æ tenebꝛe erat
ſupꝑ faciam abyſſi voluit intelligere igneʒ

elementũ eo ꝙ tenebꝛoſe ſit ignis hmõi

Si ẽm luminoſus eſſet videretur vel de
noctevel de die cũ totaliter circũdet aera

2 natet ſuꝑ ipᷣm ⁊ ita totũ celuʒ videretur

nobis ardere qui ſumꝰin terra. bmõi au
tem erroꝛ eſt ex ipᷣo ſermone ꝓhetico ma
nikeſt⸗ eſt qm ſecundn hoc dixiſſet pphe⸗
ta quia tenebꝛe erat ſuper ſom domini id
eſt ignis ſup aera. Amp̃. firmamentu
non eẽt factugin medio aquaꝝ. Si enim
eſſet factum in medio ean. Sicutet iße te
xtus ꝓphetie dicit pars aquaꝝ eẽt ſub eo
⁊ pars ſupꝛa aer vo ⁊ ignis ex neceſſitate
ſunt ſuper oẽs aquas.⁊ erant m ipſum

tunc ergo neq; aer neq; ignis ent ſub ar⸗
r “ d

Poars pꝛima de vniuerſo.

mamento heq iſte aer eẽt veri noĩs ſͦ po
tius aqua calefacta Amp. in oꝛdinatiſ

ſime locaſſet deꝰ celum in medio aqueꝝ

cuũ naturali nobilitate ſupeẽ debeat om/
nibus elemẽtis ⁊ hoc requirit etiã motus
eiuſdem circularis ꝗ recto motu exneceſ⸗
ſitate poꝛ eſt atʒ ꝑfectioꝛ. Motus aut ele/
mentonꝝn omniu rectus ẽ ꝓpter hanc diffi⸗
cultatẽ dixit noie aquarũ ꝓphetam vſuʒ
fuiſſe equiuoce ⁊ noĩie aquarũ intellectaꝰ
fuiſſe totam materiã illam qua facta ẽ ge
neratio celoꝝ ⁊ elemẽtoꝛum.Et in hac eꝗ
uocatione multi etia ſapientũ chꝛiſtiano/

rum eideʒ ↄcoꝛdat dicẽtes.Cu m em̃ dictũ
ab eodẽ ꝓpheta.Cõgregẽtur aque q̃ ſu⸗
per celos ſunt in locũvnum intellexiſe eũ
notas nobis aquas q́s maria ↄtinẽt. Cũ

vero dixit fiat firmamẽtũ in medio aqua/
rum ⁊ diuidat aquas ab aquis intellexii
ſe eum pᷣdictam materiaʒ ⁊ ex media pie

eius factos fuiſſe nouẽ celos tanq; ſi dice

retur.fiat firmamentũ in medio aquarũ
id eſt firmitas ꝙ eſt dicere firmet᷑ mediũ
earum firmitate ſcʒ ac ſtabilitate celeſtis
foꝛme vt nõ ſubiaceat mutabilitati ⁊ coꝛ
ruptioi cui ipᷣa aqua ⁊ inferioꝛa coꝛpa ſub

iacent ⁊ intellexerũt aliq firmatione iſtaʒ

congela:ioneʒ ⁊ obduranionẽ inſtar chꝛi⸗
ſtalli. alij vo coagulatiõʒ ſimpłr eam no⸗
minauerũt. Sicut qdem ex phyloʒophis

hebꝛeoꝝ dixit coagulata eẽ gutta media
hoc eſt mediũ aquaruʒ ſiue media pars.

Qualiter at hot factũ ſit in ſeqntibꝰdeter

minare tentabo. Iterũ autẽ reuertar ad

ſtabiliendũ ꝓbanonibꝰ ⁊ declaratioib⸗
alijs pꝛimũ celum qð empireũ vocãt qui

de illo loquunt᷑.Dico igitur quia omnls

locus qui in mũ do eſt ſiueoim debetur
Alicui ex coꝛpoꝛibꝰ pᷣmis quẽadmodum
infimꝰ locus ſiug mediꝰ debet terre tãq;
ei ꝓpᷣus ⁊ naturãlis ⁊ ꝓpter hoc geſeit in
eo quiete ppetua quare ſupᷣmus locus in
mundo debetur alicui coꝛpoꝛi tanq; eius

biles.celũ alind qetiſſimum.Qt ſi dixerit
ꝗs quia totũ celum nonum geſcit pſᷣm ſitũ

⁊ hoc ſᷣ̃m ſe totũ.ſed ꝑtes eius mouentur

ꝓbpter acqſitioneʒ ⁊ renou Nionẽ ſiruum

quos ptes inꝗrunt naturaliter hmõi ſer⸗

monis erroꝛ facile deſtruit᷑ ſcʒ ꝑ hoc qðᷣ

natura partiũ eadem ẽ que ? totius quo

libet em celoꝛum excepto foꝛſitan ſtellato

ſimpli ẽ hocẽ onomeꝝ hocẽ vni nature

in omnib ptibꝰ ſuis. Manikeſtü ig
eſt qam̃ naturaliter ꝑtes celoꝛũ nec nouos

ſit nec nona loca inqrunt. Sit neq ibi
celi. Amp.iſti ſitus non ſunt niſ ſupe

minentie directe oppoſitiõis ſuper inferi

oꝛa coꝛꝑa.Quare pars cuiuſcũq; ex celis

que non excedit latitudin terre nõ habet

iſtos ſitus ad terrã. Cetere em̃ partes oẽs
declinat ſiue exeut a direda ſuꝑpontiõe

ipᷣius.Eodẽmodo ſe habet ⁊ de alis ele⸗
mentis id eſt de igne aere ⁊ aqua Si hoc
igitur qrit ad pfectiõʒ ſui naturaliier par
tes aut ſeptẽtrionales ⁊ auſtrales eundẽ
naturaliter funt oẽs cum ſuis celisr Inꝗ/
ſent igitur naturaliter ſimiles ſuꝑpoſiu⸗
ones oꝛbi terre et ita mutabunt loca ſua
vt appꝛopinquent ad media celon ſuo:ũ
et ita partes pꝛimi celi ſcilicet noui auſtra
les et ſeptentrionales ſcʒ apptopinqua⸗
buut ad ꝑtem eꝗnoctialis circuue ſine eqᷓ⸗
toꝛis diei Quare diſiũpabunt oẽs celi per
eandẽviam per quã? nouũ. Amp.ma
nifeſtum eſt habitationem beauticando
rum hominũ ſeo:ſum e a turbine ⁊ tem
peſtate tante rapiditatis. Neceſſe em̃ eſt
illam eſſe pacanſſima. Si igr celo in ali
collocandi ſunt hoĩes beatiſicaãdi ſen glo
rificandi in celo ꝗetiſſimo ac pacatiſſimo
c ollocabunt. Manifeſtu igtr ẽ iibi ſi

tamẽ noſci ad hoc gloꝛia ſtati illius quia

nulla habitatio digna ẽ eis aut ↄueniens
illi felicitati niſi celiſtis Coꝛpa enim illoꝝ
nicut doceberis in ſeqntibus incõꝑabili⸗
ter maioꝛis erunt gloꝛie qᷓ; aliqð exnouẽ
celis noĩatis ⁊ q; aliqua ex ſtellis vel lu⸗
minanioꝰ Qꝛ ſi collocarent in celo laʒ ra
pide volubiliiat aut reuoluerent᷑ cuʒ eo

⁊ tunc ingetiſſima eẽt vita eoꝛum aut tur⸗
bnulentiſſima. ſed ⁊ reuolutiõis ipoꝝ im⸗
poſſibile eẽt fructũ aliquẽ aut vtilitatẽ in

neniri.aut ſtarent celo illo reuoluto ⁊ tũc

ex nccitate tot ſciſſure fierent in coꝛpe celi
mund- 1 illliꝰ quot eẽnt ibi coꝛpoꝛa gloꝛiſicãdoꝛum
ꝓpus ⁊ naturalis ⁊ ꝓpter boc geſcit ĩieo hon
gete ppetua.c igitur vltra nouẽ celos mo

pominũu. ip̃i aũt ponũt oẽ celũ inſecabile
⁊impaſſibile. Ampᷣ.cum terra imobilis
ſit ⁊ extrema pars mundli id ẽ celum mo⸗

dile ipiq; ponant mundum aĩat eſſe quẽ

admodu et plato ponit ipᷣm eſſe animel
cuius pes id ẽ inſfimũ immobiliſſimũ eſt

caput autẽ mobiliſſimũ.hoc autẽ videiur

puerſitas. Amp̃. invno quoq; genere

perfectum eſt melius ⁊ pᷣus imperfecto.et

non indigẽs indigente.inqntum talia ſuũt

Coꝛpus igitur qð non indiget motu neq;

. 61.

Muntagian

aftäne
eluseſu
Gunnotal.

nelannte⸗

rigaſveri
ipuſne
oganpen
gſantefa
Gantirt⸗
nin
edunlstent
ltttn
tlstunc
glmegens
nitfickion

ofrüſenon

.

N

boecon

ſevuſutt
imüislage,
loriſß l

lzeiſi

nnicubus

ublan iv⸗
(mnanynuer

Wlaigbepe
Wnbi
nulö
lcigen
tinederen
Aaels
ſprtlopſini
kiunann
ibenkene⸗
Unpgrid
niecoei
unubilano
ſpüsee⸗
eli
glnmzadin
ſbrſnt ⸗

W

esltainn

nanmn. gir

Nenorſunie
ofnösſin
MnSiig
lehrtient

ſebeetdiz
Neegetigug
o ſinaente
suuſtt
Gan s elg 4
l
unntdene oct
Arieürcrb

õ

Mirdoni. n
Kneitnnn
eszteihuin
didsl
Ainis ei
ſeitin rit
gonriafin
—
autteutain
einuae
iinin in
oletmut

datnmn

vt perfectione.neq; vt via ad pfectionem
melius eſt atq; pᷣus indigẽte alterutro di
ctoꝛum modoꝛu. Que autẽ melioꝛa ac ꝑ⸗
fectioꝛa ſunt pꝛioꝛaq; alus magis ſunt ⁊
dignioꝛa ſunt vt ſint q; illa.Quare ſi ſunt
coꝛpoꝛa imꝑfecta indigẽta ⁊ poſterioꝛa
erit ex neceſſitate multofoꝛtius celũ quale
pᷣdixi tibi vic ꝑfectũ nõ indigens motuj
Amp.ſi deus creaſſet hmõi celum q/
le diximus non eſt dubiũ quin multum
addidiſſet ꝑfectioni vniuerſi coꝛpoꝛei ſeu
coꝛpalis⁊ tunc eſſet ↄpletuʒ in genere ſuo
et nullum ei genus operũ deeſlet. Quare
manikeſtu eit ſi deeſt ei iſtud incompletũ
ipſum eẽ in genere ſuo. Omniũ enim coꝛ

poꝛum nobiliſſimũ ac pfectiſſinu? eidem

deeſſet. Quemadmodũ etiam mundus
elemẽtaris incompletus ⁊ imꝑfectus eẽt
ſi ei vel ignis vel aliud ex elementis quat
tuoꝛ de eſſet Quia igitur compleuit deus
⁊ perfectũ fect omne ſiue vniuerſum coꝛ
poꝛeum neceſſario dedit ei hanc partem
nobiliſſima ⁊ que eſt tanq; caput ipſius ⁊
ꝓpter hoc quaſi ſine capiie ipʒ feciſſet ni⸗
n caput iſtud id eſt mẽbꝛum eiuſdẽ nobi
liſſimũ in lupꝛemo⁊ quaſi in eiuſdẽ vtice
collocaſſʒ. Qè ſi dixerit quis quia ocioſũ
eſſet illud celuũ.iam dedi tibi ſuꝑ hoc vna

vtilitatẽ ipiꝰ vicʒ habitatiõð iocũdiſſimã

hominuũ quibus danda eſt eterna illa fe/
lictas. Aliam vᷣo complementũ ſiue per⸗
fectionem vniuerſi coꝛpoꝛei.Lerciã addu
cunt aliqui extheologici ſanctiſq; doctoꝛi
bus valetem habitatiõi angeloꝛũ.dicen
les celum illud qᷓ; cito creatum eſt ſanctis

angelis eſſe repletum. Et hãc reuera dſti⸗

onem difficile determinabilẽ. Si em̃ celu
illud locus coꝛpalis eſt repleri non pᷣt niſ
coꝛpoꝛeis ſubſtatis. Spuales enim ſub/
ſtanne ſicut et magnitudinẽ coꝛpoꝛalem

nõ habent. ſic nec locum replere poſſunt.

Amp̃ᷣͥ.quid ad hmòi ſubſtatias deha
bitatiõe coꝛpali Sicut em̃ nihil ad coꝛpo
ra de habitatiõe ſpuũali. ſic nihil ad ſpi⸗

ritus vel ſpũales ſubſtantias de habita/

nide coꝛpali.Pꝛopt᷑ hmoi mõi raciotina
tiões irrident imperiti ſermões ſanctos
autenticos et diuinis reuelationibꝰ edi/
tos ⁊ ſcriptos. Ego vo intractatu de hu⸗
iuſmodi ſubſtatijs vic abſtractt inuiſibi
libus patefaciã tibi vitatem ſi deus volu⸗
erit. Quarta vero vtilitas celi empirei eſt
manifeſtatio gloꝛie ac magnificẽtie crea⸗
oꝛis quemadmodu enim i palatio rega

li ex aſſiſtentibus ipſi regi ex multitudine .
ac varietate miniſtroꝛuʒ ex oꝛnatu et ap⸗
paratu ipoꝛum nec nõ ex ipſis obſequiis D .H
eoꝛundẽ.ex ipſa etiam mirificentia ⁊ de⸗
coꝛe palacu appet magnificentia? gloꝛia ⁹
regis. Sic in iſto celo tanq; regi ſeculoꝛũ
pꝛeclaro nobiliſſimoq; palauo dei gloꝛia 2
incogitabiliter cõ ſpicitur.vbi milia miluuũ „ ⸗ð
miniſtrant ei ⁊ decies centena miulium aſ
ſiſtunt eideʒ. Ubi innumerabiles militũ
celeſtium choꝛi laudes eiꝰ ineffabilis cõ⸗
cẽtus ſuauitate reſonant inceſſanter bi

ta ntus eſt decoꝛ tanta claritas ⁊ pulchꝛi⸗

tudo.tam ſpecioſus oꝛnatus omniũ⁊ ſin
guloꝛũ vt terreni regni gloꝛia qntumlib-
incliti atz magnifici modiciſſima ac ſerui/
lis adminiſtratio ad illius ↄꝑationẽ cer

niſime appartert.
MNota ſolutionẽ q̃ſtiõis ſuꝑius dicte.
NUod aũt querunt ꝗd ad ſanctos
ngelos ð habitatiõe loci coꝛꝑa⸗/ .
MWlis ptineat quãq i ſe ipſis aliqd ſẽ
tire poſſint vid quantuũ pertineat ad aias
humanas. Que indubitater incoꝛpoꝛee
ſunt quantũ inqᷓ; ꝑtineat ad ipas de ha-
bitatione ſua incoꝛꝑibus que vtiq; habi/
tacula earũ ſunt. Quãatuʒ diligant ſpecio
ſitatem eorum ſanitatẽ ⁊ alias bonas di
ſpoſitiões ipſius ⁊ qð eſt ab eis remotiuſ
antum diligant domoꝝ etiam coꝛpaliuʒ
pulchꝛitudinẽ ⁊ qð vltra eſt atrioꝝ ⁊ oꝛto
rum amenitatẽ⁊ qð eſt magis adhuc lon
ge ciuitatũ etiam ſuarum magnificentiaʒ
7 amplitudinẽ.⁊qð eſt poſt ola hoc totiꝰ
regionis eſtvt etia regni in quibus coꝛpo
ra earũ ſunt ſimiles diſpoſiliões.licet ni⸗
hit ſalubꝛitatis afferrant coꝛpoꝛibꝰ ęaruʒ
Si hec oĩa attenderẽt ex hac cõparatioõe
ad agelos ſactos aliꝗd qð no bilitate atʒ
ſqecioſitate celi empirei pertinere nec irri
derent nec foꝛſitan mircent᷑ Cũ auteʒ di
ligentius vniuerſus coꝛpoꝛeũ cogitauer

⁊ homini compauert inuenies ipm oſtẽ/

ſum in confideratione illius videlicet qa

quẽadmodum homo qðò ſpirituali⸗eſt in
ipſo hoc habet intimũ hoceſt intus.QOð

autem eſt coꝛpoꝛeũ hoc hʒ extra Uidebii
mundũu ſiue omne ecõtrario ſe habẽtem
habʒ em̃ coꝛsulentioꝛẽ ſui partẽ acvilioꝛẽ
intimã ⁊ hec eſt terra. Subtilioꝛẽ vo atʒ
nobilioꝛem ⁊ a coꝛpali groſſicie remotio
rem hʒ extimã ſiune foꝛinſecaʒ.ac ſi diceret
quia mũdus habet coꝛpus ſuum intra et
coꝛ exira circundas ipᷣimn coißzs r areluot S

/

Pars pꝛima de vniuerſo.

nens ex omni parte bomo vo coꝛpus bʒ

extra ⁊ coꝛ intra minꝰſuo coꝛꝑe pene incõ
parabiliter coꝛpus autẽ maius ipᷣo coꝛde
econtrario aut ſe hʒ omne ſiue mundus

coꝛ em habet maxima partẽ in totalitate

ſua iam anit didiciſti quia coꝛ vas ẽ ⁊ rece
pratiuũ ꝓpꝛiuʒ et vite⁊ vitaliũ ⁊ etiam ſe
des eſt ſeu ſoliũ ipſius anime totũ reſidu
um regentis ⁊ aminiſtratis Sic celum vl
tima ea que maxima vitalia ſunt in mun
do ſeu vniuerſo cõtinere neceſſe ẽ ⁊ eẽ cre
aloꝛi ſedem ac ſoliũ vninerſum regẽtis et

aminiſtratis. et hie ẽ ſermo qui ſepe apð
ꝓphetas legit ex ꝑſona eiuſdẽ.Celum ſe

des mea ⁊ in celo ſedes eius ⁊ ꝗqcunq; de
gloꝛia eiꝰ ad dignũ locuti ſunt celũ ſedẽ
eius eſſe dixerũt ſicut narrat Ariſtotiles
in libꝛo cel ⁊ mundi. Sedem aũt indubi

tanter neceſſe ẽ eſſe qetam ac ſtabuiſſimã
Eſt igitur celum empireu velud amictus

ſplendoꝛis totius mundi ⁊ velud tectum
pulchꝛitudinis pᷣclari palacij dei ac dña/
toꝛis omniũ ſeculoꝝ.⁊ velud operimẽtuʒ
ſpecioſiſſimũ templi ipius qð vtiqʒ totus
mundus eſt ⁊ eſt habiaculũ gloꝛie ip̃ins
penetrale ac intimũ iuxta qð pꝛedin tibi
quia qð extimũ eſt in mundo hoc eſt inti
mũ ac nobiliſſimũ in eo deʒ ⁊ alia comꝑa
tione velð ſacrariũ eſt in eodẽ templo qð
eſt mundus. Sacrariũ inq; continens et
recipiens quecunq; in toto vniuerſo ſan⸗
cta vel ſacra ſunt ⁊ dignitate tam nobilis
habitaculi digna. ⁊ ipᷣm eſt celuʒ qð celat
2 ↄtinet oĩa ta viſibilia qᷓ; inuiſibilia et ꝓ
pter hoc potiſſimũ celi nomie digniſumũ
OQi ſenſiſſe videtur qui dicit quia celuʒ ẽ
Ptrtinẽtie viſibilium ⁊ inuiſibiliũ iſtud celũ
eſt domꝰ dei vberrima a cuius vbertate
inebꝛiantur om̃es qui in ea ſuntx de cui⸗
plenitudie a enniſſime atz rariſuũme
irroꝛationis in mta regionẽ inferioꝛẽ aſp⸗

git. Ipᷣm eſt ciuitas quã fluminis impetꝰ

letiſicat quã toꝛrens voluptatẽ ſpũalis in
effabilis replet.iuxfa ſermones ꝓphelaꝝ
A quoꝛũ fide ⁊ veritate ſua deo tibi qᷓntis
poſſum in nullo recedere. Om̃ autẽ iſtud
eſt pᷣmarum ac nohiliſſimarũ ſubſtatiaꝝ
habitatio.idẽ at eſt oꝛdo ſubſtantiarũ ꝗ
et locoꝝ ſeu habitationũ es um ↄſequẽs

Quare celũ illud creandũ fuit inter celos
et locus ille pᷣmo creandus inter loca.
Amp.ſi mundus eſt velud domus regia
habens omnes ſibi congruẽtes officinas
In domo aũt regia pᷣncipalis poꝛcio au/
la eſt ſeu palaciũ ⁊ ꝓpter hoc pꝛimo ediſi
canda. deinde alie officine tanq; appen⸗
dentes ei et non exiſtentes niſi ꝓpter illã
Manifeſtũ autem eſt qa celum iſtud
omniũ partium mundi. amplius ẽ aiʒ ca
pacius ⁊ ꝓpter hoc aule vel palacij noĩe
inter paries mũdi ſolũ dignum.pᷣmo igi⸗
tur edificanduũ fuit ab ipſo rege cuius au⸗
la vel palaciuũ eſt. Deinde alie pantes mũ
di tanq; domus iſtius regievarie officine
Eo autẽ oꝛdine quo palacia regibꝰ alis
edificant᷑. Pꝛimo igr creatũ fuit quantũ
fuit de oꝛdine nature. Sʒ vt iam diri ſo⸗

lum creari non potuit qꝛ intra ipᷣm fuiſſet

vacuũ ſi ſolum creatum eẽt.quare creata
fuit cũ eo terra tanq; ei ↄtraria vti ſequẽ⸗
tibus dicã. Qualiter aut creatũ fuerit iſtð
celum vno verbo epedio quia non ꝑ coꝛ

ruptionẽ alteriꝰ.alioꝗn iret res ĩ infinitũ
iuxta erroꝛem ariſtotuis qui per hocꝓba

re intẽdit generationẽ ⁊ coꝛruptionẽ eter⸗
nas eẽ.hoc ẽ non habuiſſe iniciũ.Quare
creatũ ſimul fuit ĩ ſua materia ⁊ ſoꝛma id
eſt materia eius ⁊ foꝛma ſimul creaie ſunt
altera in altera vel ſub altera. Poſt ipᷣm

vero⁊ fub ipᷣo ſitu⁊ loco creata ẽ materia
alioꝛũ generandonꝝ hoc ẽ celoꝛũ ⁊ duo:ũ

elementoꝝ que ſunt ignis ⁊ aer. Uegeta⸗
bilium oĩm et animaliũ ⁊ alioꝛũ genera⸗
bilium hec ergo materia fuit aqua iuita
nominotionẽ ꝓpheticaã ⁊ reuera aqua oꝛ

um eſt elementoꝝ generationi apiiſſima

ita quod ex ea ſola videntur fieni genera

liones oẽs vegetabiliũ ſola em̃ coꝛrumpi
tur ⁊ conſumit in genratiõe vegetabiliuʒ

quodcunq; ⁊ qntecũq; fruges ex agro ali
quo generẽtur.terra agri in nulio minui⸗
tur qᷓntitate. Ad hunc modu inuenies et

de machinis vegetabilib'ſe habere. qnte

cunq; em̃ ſilue ex mõtibus oꝛiant᷑ motes

eſt vt quemadmodũ ille pꝛime ſunt inter

ſubſtantias ſic habitatio eaꝝ pꝛima inter
babitationes oꝛdine nature quare ſicut il

le ᷣmo creande fuerũt inter ſubſtantias
Sic ⁊ habitatio eaꝝ inter habitationes

in nullo per hmõi generationẽ minuunt
qð euidentiſſimũ eſt in ſiluis ceſis ⁊ eniaʒ
extirpatis. Redeũtibꝰenim illis ꝑ genera
tionẽ vel excreſcẽtibus.nõ inuenies inmi⸗

nutam qntitatẽ terre. Inuenies aũtipaʒ

manifeſte creſcere quẽadmodũ ſi vas cer
te qntitatis terra repleneris ⁊ in eo aliud

—2 7 5

plantaueris vel ſeminauerè aqua irrigan

tem ſiue pluuialis ſiue alia.maniteſte vi⸗

tira

gacammu
Kerck n
usteronce⸗

0flintndnien

Geeorndetr

Megrierain
Motorhe
umaleuma

lni uni⸗

Huuenonin

iſtmane
mücenae
Waiuin
Maus
Ktnitiniin

igfirrinil

keancene.

Nangni

upnchelsn

Merdaie
e oftaremne
Mennesnis .
emeſtgreen
nundanin;
Naentten
ſädigmner
lsbiſoſeenin
Damelem
nsfrgennitn
roeltanſenyt
oaein c
vongemöri
Rennei ane
ernütNrnift
etduter
Atogrt esi
õ
ndadtikenii
iſaanainuai
1ſoma imud
Vi ſbalen
urlocoden
or hocitcein

nnsn
mainiialtndd.

Utena fulan;
bencd tlennns
genangion
Zwidenm io⸗
iiſoltin
igfihinn,

7,

e o

Fol.

debis ſemper coꝛrumpi atq; cõſumi Ter
ram aũt creſcere vltra quantitatẽ quã ha⸗

bebat quãdo pꝛimũ ex ea vas repletũ eſt
Quare generatiões vegetabilium ? aia

liũ qᷓ ex terra fiunt aqne maxime debent᷑

Exaere vero vel igne ſi que fiunt genera⸗

nones pauce atꝗʒ rariſſime fiunt. Appa/

ret iguur nibi ex bijs aquã eſſe omniu ele⸗
mentoꝛum generatiotbus aptiſſimũ ꝓpt᷑

hanc cauſam generatiões celoꝛum aiali⸗

numq; ac vegetabiliuz expoſiturus ꝓphe
ta aquã vocauit ↄmunẽ illam maleria ex

qua hec omnia generanda erant. Uel ꝗa
reuera aqua erat.De qua veriſſime eſt qð
parles eius non eẽnt eiuſdeʒ puritat oẽs

Cum em̃ pꝛofunditas ean eſſet a terra vſ⸗
q; ad celum empireũ non eſt mirum niſi

partes ille que vicinioꝛes erant loco pu⸗

nitatis. 2 remotioꝛes erant a loco feculen

tie ⁊ aliene admixtiõis purioꝛes erant eiſ

que econtrario ſe habebat. Sicut et in oi
ꝓfſunditate aquaꝝ contingit⁊ in aere ipo

qui indubitanter purioꝛ atqʒ ſubtilioꝛ eſt

cum partibus ſuis a terra ⁊ aquis remo/
tioꝛibus. Debnit etiã idem oꝛdo partium

eſſe materie illius in ſubtilitate atqʒ puri⸗

tate qui erat in altitudine ⁊ depᷣſſione.et

ꝓpter hoc fecem etſedimen ſeu reſiden⸗
niam alioꝛum elementoꝛũ terram ꝗdem
lloʒophi vocauerũt. Amp̃. quia ce
um vltimũ puriſſimũ eſt et ab omni fetu

lentia remotiſſimũ.terra vero econtrario
fetulentiſſima era pᷣma ſincentate remo⸗
tiſſima cũ omnia coꝛpoꝛa in mundo oꝛdi
nanſſime poſita ſint cõſequens eſtvt que

eſtcompatio medioꝛũ coꝛpoꝝ in elonga/
tione ⁊ ꝓpinquitatẽ ad illa extrema eadẽ
fit eoꝛũ adinuicẽ in fetulantia ⁊ puritate
ingroſſicie ⁊ ſubtilitate.⁊ eadem ratio eſt
in vno illo medio ꝓpter partes ſuas ⁊ in
pluribus. Intelligo aũt hic ſic quia eadeʒ

debet eẽ comparatio partiuʒ materie illi

us ſiue fuerit aqua ſiue aque ſimilis que

⁊ coꝛpoꝝ eo dem oꝛdine in loco partũ il⸗

larum poſitoꝝ. Si quis aũt dixerit ga ce⸗
li non potuerunt fieri de aqua lan ma/
teria aque non fuerit potẽs ſine aqua re/
cipere foꝛma celeſtem. Sermo eius erro/

neus ẽ materia nanq; coꝛpalis pᷣma poſt

qᷓ; nudata fuerit a foꝛma ſua coꝛpali potẽ
tialitas eſt indeterminate ⁊ infinite.⁊ cõ
mũis ad oẽs foꝛmas coꝛpales nec magꝑt

abpelensvna Faliam autem in gene

ratioibus que fiunt in mudo nature ma⸗

gis recipit quãdoq; vnam qᷓ; aliam ex v/⸗
tute agentis eſt. ⁊ victoꝛia qua expellit foꝛ
mam ſibi cõtrariam a materia ⁊ ſuper in
duucit ſuã tanq; potens fructꝰ ſuperhmõi

materiaã. Ubi vo non eſt agẽs niſi creatoꝛ

multo incõparabiliꝰ ſic inducet materie

denudate foꝛma qua noluerit ⁊ elegerit.

Hihil em̃ eſt potẽtialitas materie vt obſi

tat beneplacito creator ⁊ idẽ ſenciendũ ẽ

in omni alia natura Nihil em̃ adeo natu

rale eſt vnicuiq; nalure vt eſt obedire vo
luntati creatoꝛis cũ nibil habeat vnaque
qʒ natura niſi qð de volũtate ipᷣius illi da

tum eſt ab eo. Non em̃ circa ſe ſed ſibi et

ad ſe fecit oĩa creatoꝛ ⁊ ꝓpt᷑ hoc nibil cõ⸗

tra ſe hoc eſt nude rebellet vel rebellare

velit aut poſſit naturalłr dedit alicui eoꝛũ

De materea empirei ceil.
E materiavero hmõi celi pꝛimi ae

materijs alioꝝ coꝛpoꝝ merito du

bitabit aliquis ⁊ fuit qdem quẽ hebꝛei re

putãt philoʒ ophũ ꝗ dixiu qð de de ſplẽ

doꝛe pallij ſui fecit celum terrã vero deni⸗
ue que erat ſub thꝛono eius. Et q ſapiẽs

apud hebꝛeos reputatus ẽ. Cũ iuxta pla

num ſuu ſermo iſte manitfeſte errone⸗ ſit
ggem ex alijs eon philozophis nõ aliud
em̃ intellexiſſe in iermone iſto expoſuit ni

ſi qð per eum aliã fuiſſe materiã celi aliaʒ

vo lerre inſinuare voluit ꝑ ſermonẽ illuʒ
Mira bile autẽ valde eſt q cum ponant
materiã pᷣmatiuã vniuſcuiuſq; coꝛꝑis ab
omni foꝛma coꝛpoꝛea ſeu coꝛpali in ſe ipᷣa
nudiſſimã cum groſſicies ⁊ ſubtilitas et qᷓ
cunq; alia hmõi ſunt foꝛme coꝛꝑales ſint
ãre maniteſtũ eſt quia de materia nõ poſ
ſunt dici niſi ver modũ potẽtie aut potẽti
alitatt aut vtrunqʒ contrarioꝝ cũ contra
ria circa idem ᷣm naturꝗ ſolũmodo fieri
habeãt Dicit ex materi

ria ?egr fiat vel ſic coꝛ
pus ſubtile vel mobile celeſte an terrenũ
ſiue alterius modi foꝛme ſoli debetur vel
maxime.Quia igr placuit creatoꝛi celũ pᷣ
mum non ſolũ oꝛdine ⁊ poſitiõe ſine ſitu

pꝛimũ facere ſed etiã nobilitate ⁊ alijs p

fectionibus ipᷣm ꝑficere decoꝛare⁊ oꝛnare
ita vt peminentia pfectionũ ⁊ oꝛnatus oĩ
bus intuerivalentibꝰ? appeat decus omni
um coꝛpoꝝ mundanoꝝ ⁊ mundi ipᷣius ca

put ſplendoꝛe mirabili redimitũ atq; eoꝛ

ruſcum. Et ſupꝛadixi tibi vel coꝛ eiuſdem

vbtectum. Hec oia potius per ipam nobi

litatem foꝛme celo vel fecit vel dedit crea
Dd iij

nobiliſſimi an cõmunis ſit.i.ſilis

*

Deaars pꝛima de vniuerſo.

toꝛ qᷓ; per naturã ipſius Materie igitur ei
dem debetur omnis eius ꝑfectio atq; no
bilitas. hoc auteʒ non ex oppoſito ſed tä⸗

qᷓ; ex incidenii diri in hoc loco qm̃ de na⸗

turis celoꝛum nõ eſt intentionis mee di⸗

ſputare in hoc capitulo. Neruʒ ꝓpier va⸗
niſſimas opiniões hominũ quibus ſom/
pniant de materia pᷣma coꝛpoꝛum feci re/
memoꝛationẽ hanc de materia pꝛimi celi

⁊ vt appareat tibi quoniã non leuitate in
tellectus ita locutꝰ ſum de pꝛimo celo hba
bet ex alibi perſcrutate inueſtigatis acde

claratis que oſtendent tibi loco ſuo.

qm̃ incepi ex incidenti expone⸗
rtre narrationẽ ꝓpheticã exitu vni⸗
erſi coꝛpoꝛei ſiue coꝛꝑalis a crea⸗

tum ſiue celum continẽs nouem celos fa/

ctum eẽ in medio aquarũ ⁊ diuidere aq̃s
ab aquis hoc eſt abyſſum implentẽ totaʒ⸗

cõcauitatem celi empirei vſq; ad terram.
Dico igilur in pᷣmis quia celum hmõi ibi
factum eſt vbi ⁊ eſt. Non em̃ fieri potuit

alibi. Si enim alibi factum eſſe non eſſet
tranſiatum ad locum in quo eſt niſi pmo

tum localem.hmõi autem motus eſſet ex
neceſſitate vel circulart vel rectus. Lu at
iam nouiſti quia motu circulari nõ receſ⸗
ſiſſet aloco ſuo Si em receſſiſſet mutaſſet

centrũ circa qo peius nouebatur ⁊ ita nõ
eſſet ei naturale mediu centrum illð ⁊ ha

buiſſet ſᷣm hoc infinita media motus eiꝰ

cũ inter quelibet duo puncta in linea ſint
infinita.Quare inter centrũ qð eſt modo
medium motus ip̃ius ⁊ pꝛimum centruʒ
eius eſſent infinita puncta. quoꝝ quodli⸗
bet ſuiſſet mediũ motus illius circularis
per quẽ veniſſet ad locũ in quo modo eſt
⁊ motus ille eſſe ſicut motus rotaꝝ curru
um aut quadrigàn qui molus lõge a na⸗
tura celoꝛum. Amp. ſi non fuii factum
in aquis illis ſiue in abyſſo illa ſed extra
eſſet ergo factum vel in celo empireo vel
in vacuo extra ipᷣm. Jam autem declara/
nilibi in eis que pᷣceſſerunt ꝗa nõ eſt poſ⸗
ſibile nec vnq; fuit coꝛpus aliquod eẽ ex⸗
tra ſperam vitima mũdi in vacuo. In em
pireo vero celo manifeſtũ &t ip̃ʒʒ non ſuiſ
ſe creatum ꝗa reliquiſſet vacuũ in illo cuʒ
nibil motum eſt motu quo puenit ad lo⸗
cum vb

„

4 lo empireo et difipationẽ eius incredibi

lem cum ſit groſſioꝛis ſubſtantie. Ma

NQNQN firmamẽtũ factũ fuit in medio aqᷓ

toꝛe ꝓſequar ⁊ declarabo tibi fimamen

eſt ? feciſſer ſciſſura exiens de ce⸗

nifeſtu igitur eſt im fui ſe creatum intra

empireuʒ ⁊? ꝓpter hec merita aqs ſiue in
aquis. Non inconuenieter aut neq; mu
tum abuſiue dicitur creatum in medio a⸗
quarum qð in ipſis aquis vel intra aqs
creatum eſt licet non in loco equaliter di⸗
ſtante ab extremitatibus aquarum.

Amplius. cum inter duo exrrema quietil

ſima medium ſit vtpote coꝛpus extrema
mobilitatis ⁊ iterum medium vt inter ex⸗
trema quoꝛum alterum ẽ invltimitaie pu
ritatis coꝛpoꝛalis ſecundũ naturam alte⸗
ram in vltimitate feculentie alterum invl

timitate ſubtilitatſ Alten ĩ vltimitate groſ

ſicie coꝛꝑalis et inſuꝑ alterũ in vltmitatei
ferioꝛitatè alten in vltimitate ſublimitat?
local.Creatoꝛ aut et natura qᷓ tota eiꝰsma
giſterio imperioq; regit oꝛdinat loca coꝛ
poꝛibꝰ ad ꝓpo:niõʒ er ſilitudinẽ naturalẽ.
Dꝛdinatum igitur eſt firmamentũ in me
dio coꝛpoꝛum excremoꝝ in mundo quare
in med io mundi hoc eſt in medio ſpacio

qð eſt inter celum empireũ ⁊ terra. Quia
igitur hoc medium erat medium aquaꝝ
ſicut ſupꝛa patefeci tibi. In eodem auteʒ
loco eſt vbi et ſacium fuit.factũ igitur fuit

in medio aquarum.

Nota que ſit vtilitas aquaꝝ que ſunt

jdqJ dquis aut querat de aquis que
ſuper iſtos nouem celos reman⸗

By

videntur ibi eſſe Superuacue enim ibi eſ

ſent Ego autem in pᷣmis reſpondebo tibi

quia cum tanta multitudo piſcium gene⸗
rata ſit ex aquis ipſi non dicunt aquas re

ſiduas ocioſas eſſe. Manifehu enim
eſt quia non om̃s aque coꝛrupte ſunt vel
conſumpte in generationibꝰ piſciuʒ. ymo
maio: pars earum reſtai.nec tamen in vl
timo dicit eam aliquis aut ſuperuacuam

OQ ſi dixerit quis quaſi tole aque conſu
mentur in genera:ionibꝰ piſcium fruſtra
generarẽtur ex eis piſces quia piſces ſiue

aqua eſſe vel viuere non poſſunt rectevti

qʒ; dicit. Sicut cur non eſt veriſimile iſᷣm
eſſe celoꝛum conſeruari in aquis cũ ſimi-
liter ex aquis generati ſint apparet igilur
vna vtilitas aquarum que reieruate ſunt
ambinut celum continẽs nouem ceios
aparte ſuperioꝛi videlicet qðᷣ in eis ⁊ per

eas ſaluatur ſeu conferuatur eſſe celoꝛuz
qui ex eis generati ſunt quẽadmodumin

ſerunt quas firmamentuʒ diuiſit
ab eis que ſub celis erant et dicant qa nõ

ſtister⸗
geres et
gyinionieor
llsperone

ſetpintſun
Upbrlols
sichen
pproeselen
Cuncu
lenf
benenigarg
cdcuntn
ben nn
Cenmt
funkniatt
kukmnrien
nipſuten
lefononrn
Enpeanenn:
Uheicisein
mumin
Gironche
ſdegunn
pelunlln
ſbielapan
gi ſomob
oisdinin
Mz hse
liusnan
ſcan nas 9
Cualotgpn
windwcpt
sa
ſainti⸗
kimin
wattlnen
ugane
Mkigiel
ſitminfige
iinſts
nitnnebe
üirii
futhinde
igeze
rdi,⸗

D
iſe

iaginn

mid

Nuintareſfth
unatmaqout
egt odina
eflindinene
t fnnanenti
normnmundn
Nekmnmecang
mpueü en
nGRMeäntt
ni. Jeotn

unfun Cie

.
Nülis40,

n.
nitcren Nen
s onen
sfMNX.
Aselu
—R
nönitnihi

fractio em̃ in quantaſcũq; ⁊ quoſcũq; ns

aquis ? per aquas conſeruatũ eſſe piſciñ gquoſcũ⸗
nucias fiat non mutat ſubſtatiam. Eodeʒ

gex eis generati ſut. Et ↄcoꝛdat iſta ratio
opinioni eoꝝ ꝗ dixerunt celos eſſe exags
illis per congelauonẽ earum vehementiſ

ſimam ⁊? obduranonẽ foꝛtiſſimam inſtar
criſtalli. Unde et criſtalline ſubſtatie eos

eſſe opinati ſunt. Uerum lõge nobilioꝛis
atq; ſubtilioꝛis quoniã ſit criſtallus terre

ſtris qui apud nos inuenitur hmõi enim

homines attendentes groſſa coꝛpa motu
calefieri apud nos ſicut⁊ ſubtiliavidebãt
per euudem frigidari putauerũt tanta ve
hementia atq; cõtinuitate motus coꝛpo/
ra celoꝛum eouſqʒ caleſieri.vt neceſſe ha⸗
bperent vel nimia deſiccatione frangi vel
vehementia caioꝝ diſſolui niſi ꝑ contra/
rium hmòi calefactiõi occurreretur.qua/
re ad hoc viſe ſunt eis vtiles aque ille ſu/

perioꝛes vt adoꝛem hmõi temperent.hic

auteʒ ſermo vanus eſt quoniã per hmõi

temperamentũ aquarum non occurre/

tur periculis inferioꝛũ celoꝛum pꝛeſertim

cum tanta ſit ꝓfunditas id eſt ſpiſſitudo

celi noui.qð infrigidatio illavel tempera

tio aquarum nõ poſſet penetrare vſq; ad
medium illius. Pꝛopter hoc reſpõdebo
tibi alia via ſuper hmõi qſtione ⁊ dicta
quia ſermo hmõi quo celoꝛum aliquod

vel oẽs dicti ſunt criſtalline ſubſtantie p⸗
pterea dictus eſt ga caloꝛ hmõi valet cri⸗
ſtallinus 'm opinionẽ vulgarẽ apparere
videtur in eis. Simixr ⁊ ſpere apparere vi
detur caloꝛ ſaphireus in eiſdẽ vel iacincti
nus ſicut dixit ꝓphetarũ pᷣmus in ſecũdo
libꝛo legis hebꝛeoꝝ qꝛ valet ſubter deum
ilrael erat q̃ſi opus lapidis ʒaphiri q̃ſi ce/
lum tñ ſerenũ eſt. Impoſſibile aũt videt᷑
vt vere criſtalline ſubſtatie ſit aliqð celoꝝ

⁊ per cõgelationẽ ex medio aquarũ gene

ratio.Congelari em̃ non videt᷑ aqua niſi
ex vehemẽtia frigiditati neq; ↄgelatio ali
ud eſt qm̃ exceſſus frigiditatt ſicut didici/
ſti in ſciẽtia metheroꝝ. Qualr autem con
gelatũ fuit mediũ aquarũ extremitatibꝰ
remanẽetibꝰin nature ſue tꝑantia pᷣſertim

cũ ſuperioꝛes ptes omnium aquarũ pᷣus
ogelentur qre ſuperioꝛ pars aquaꝝ pꝛiuſ
cõ gelari debnit. Amp. criſtallina fub

.

ſtantia plus eſt terreſtris q; aquea. Sub
ſtantia em criſtalli ⁊ oim gemmaꝝ nõ eſt
niſi cinis vehe

iſi cinis vebemẽtia caloꝛis reſolutꝰ ſeu
liquefactus ⁊ poſtmodũ congelatus.QOꝛ

aüt einis ſit ſubſtatia pmõi coꝛpoꝝ appa
ret ex cofradione ⁊ cõtritione ipoꝝ..on

ꝗppe ẽ ſubſtãtia totiꝰ ⁊ duan medietatũ
ipaꝝ totius inq; qð eſt omiomenꝝ id ẽ vni
us nature per totum quẽadmodũ eadeʒ

eſt ſubſtantia.alicuiꝰ maſſe auree ⁊ dua

rum medietatũ eius. Silr ⁊ quattuoꝛ ca/

ractarum ipᷣius ⁊ ita in infinitũ. Cum aũt

multis concerner criſtallum vel ex gẽmis
quamcũq; alijs apparebit tibi manifeſte

totus aceruus minicioꝝ cinis eſſe Quare

manitfeſtũ eſt ſubſtantiam criſtalli velud
cinerem eẽ.hmõi autem exempluʒ mani⸗

feſtum eſt in vitro ⁊ experiẽtia aſſidua de

eodem. Amp.ſi ſubſtantia celoꝝ eſſet

moõi in infinitum eẽt ponderoſioꝛ qᷓ; to⸗

ta terra.quare nec ſuper ignem nec ſuper
aera ſtare poſſer. Amp̃ᷣ.ipſa aqua nõᷣ
poſſet ibi ſtare ſuper ignem ſcʒ ⁊ aera.qn
to minus ergo criſtallus. Amp. cum
ignis impleat totã concauitateʒ celi luna⸗
rum vſq; ad aera qũo ſtabit contiguum
tanto igni celum lune.Si criſtallina ẽ eiꝰ
ſubſtantia.licet autẽ non ſit pꝛeſentt inten
tionisvt pᷣdixi de natur celon.hoc lamen

ad pꝛeſens hic dico qꝛ ꝓpter ſimilitudinẽ
apparitionis dictum eſt ?⁊ ꝓpter paruita⸗

te viſus ⁊ inſuper pꝛopter ſtabilitatem et
ſoliditatem ipᷣius ſub ſtatie celoꝝ. Eſt em̃
foꝛtiſſime ſubſtatie criſtallꝰ ac difficilimꝰ
ad ſecãdũ nec nõ ad li qfaciendũ.ſicut di
ſcere potes ab hüs qu i oꝑpantur in gem/

mis. Senſu etiaʒ hec ex periri àtidie licet

Sicut ⁊ hmõi ſtabilitionẽ:eu ſolidatiõʒ

congelationẽ vocari intelligo a pꝛudenti
bus qui hoc dixerunt. Manikeſtũ eſt
igr foꝛmã celoꝝ qm̃ mediuʒ aquan in ma
teria ſua ſuſcepit a creatore foꝛmãa eſſe pꝛe
rer foꝛmas q̃ttuoꝛ elemẽtoꝝ.⁊ ex omniuʒ
elementoꝝ ? ꝓpter hoegon e
caloꝛe vel frigiditate.⁊ Iõ non eſt timẽdũ

5

on ẽ paſſibilis a

celis de particu lio ↄfractionis ac diſſolu⸗

tionis. Reuertar aũt ad rñũdendũ adeaʒ
queſtionem qm ꝓponut de aquis que di

cuntur ſuꝑ ceios remanſſiſſe.⁊ repetã qðᷣ
dixi ga non eſt neceſſe qð in generatione
quoꝛ:ũcunq; coꝛpoꝛũ tota conſumat ma⸗

teria ex qua generant. Sicut oſtendi tibi

de piſcibꝰ ſubea quos ⁊ ſub quibus mul
ta copia aquarũ remanet poſt generatio
nem ipᷣoꝛum nec tamẽ inutilitervel ocioſe
Amp̃.nullꝰ huiuſmõi hominũ mira⸗

tur vel abhorret. ignem eſle ſub aquis

etiam ſub lexra ſicut appatet ex locis bal
Dod iij

Pars pꝛima de vniuerſo.

neoꝛum naturaliũ ⁊? etiam ex inundatio
nibus ⁊ quaſi diluuijs ignis d erumpunt
ex tribꝰmoõtibus videlicet vulcano ethna
atq; chymera. Cur igitur adeo mirantur
aquas eſſe ſuper celos.non em magis eſt
boc circa naturã q; ignem eſſe ſub aquis
gut terris.

Deſtructio erroꝛum quoꝛundam.
VUogd aũ aliquibꝰ viſum eſt aq̃s

illas ſuperceleſtes ibi reſeruatas
eſſe pꝛo pter diluuiũ qð tunc erat
futurum ⁊ pꝛopter irrogatiões pluuiatũ
que inde deſcendũt nullomodo poſſibi⸗
le videtur. Pꝛimuũ quia pꝛopter ſoliditatẽ
celoꝛum nullomodo poſſent huc deſcen⸗
dere niſi vel noue vie⁊ aꝑture eis in celis
fierent vel veteres aperirent ⁊ boc etiam
quibuſdãaã viſum eſt ꝙ apture ⁊ vie in ce⸗
lis ſunt ad deſcenſũ aquan⁊vocauert eaſ
chataractas celi de ꝗbꝰ dicit ꝓpheta he⸗
bꝛeoꝛuʒ quia inundatione dilunij chata⸗
racte celi aperte lunt ꝓpter quod ⁊ pluit

quadraginta diebꝰ ⁊ qᷓdraginta noctibꝰ

luꝑ vniuerſam faciem terre.O⁊ ſi verũ eſ⸗
ſet iuxta ſermonẽ iſtum cuʒ ex omni parte

celi deſcenderet plnuia ſuꝑ terram ex om
ni parte ex necefſitate apertu fuiſſet celuʒ

Uenti em̃ contrarij non poſſent tot ⁊ tati
illa ꝑflarre aera vt aquas per ip̃ᷣm beſcẽ/
dẽtes ſic diſpergerẽt atʒ diuiderent ſuper
terrã. Amp̃. generatio pluuiarũ notil-
ſima ẽ quia ex nubibus fil per frigiditatẽ

coagulantẽ eas in aquà quẽadmodũ eti⸗
am in niuẽ. Mirabile aũt ẽ ꝙ non codeʒ

erroꝛe dixerunt niues ⁊ grandines ex illis
aquis deſcendere ſicut ⁊ pluuias cum lã⸗
tam videamꝰ copiã niuiu fieri. Amp̃.
in qbꝰꝑtibaceli dicẽt eẽ cataractas hmoi
⁊ qualia hoſtia qualeſue ſeras dicẽt ha
bere chataractas hmõi quibus qñq; ob⸗
cludantur qñq; aperiant. Ampli. in
mille annoꝝ ſpacio et etiã in amplioꝛi nõ
poſſent aque iſte deſcende re oeſuꝑ nouẽ
celos ſicut declaratũ eſt in libꝛo de ꝓfun
ditatibus celoꝛum. Multũ igitur alonge
opoꝛteꝛet creatoꝛẽ aperire catharactas ce
li anteq; plueret ſuper reng⸗ Aimß. in
quibuſdam regionibus n

alia multa que adducere poſſem hic nõ⸗
dum intelligo ꝓphetam hebreoꝝ chata⸗

ractas celi vocaſſe niñ pꝑtes ille celi q ge-
neratiue ſunt pluuiarum ⁊ inundanonui

b 1 hq; pluit et in
quibuſdam ſepiſſime pluit ꝓpter hocet

aquarum quales ſunt ſigna aquatica vt
cancer ⁊ piſces. Similiter pliades etonõ
de ſtellis vero mars venus ⁊ luna qð vr
aſtrologi in libꝛis ſuis ſcpᷣſerunt ⁊ experi/
mentatoꝛes aſtronomie ſe dicunt erperiẽ

lia comperiſſe. Catharacte ergo hmoi tic

aperte intelligunt᷑ cũ cauſe hmõi ad iſtas
operatiões pluuiaꝝ ſcð ⁊ inundationem
aquarum nutu creatoꝛis laxate ſunta etiã
confirmate. Si quis aũt eouſqʒ deſipiat
vt ex vbis ꝓphetaꝝ hoe aſtruere velit vicʒ
qð aque hmõi ſuper dictos celos repoſi⸗
te ſint quaſi in heſauris vt cuʒ fnerit be/
neplacitum creatoꝛis vtatur eis ad pluui
as ⁊ diluuioꝝ inundationes pꝛo eo ꝙ di
ctum⁊ a quo dã ex ꝓphetis de eo pona in
theſauris abyſſos non effugiet quin ides
opoꝛteat eum dicere de niuibus ⁊ grandi
nibus⁊ hoc qm̃ in ſermonibus ſancus ex
perlona ipᷣius crea toꝛis legitur. Nunꝗd
ingreſſus es theſauros niuis aut iheſau/
ros grandinis aſpexiſti que pᷣparaui mi⸗

hi in die pugne ⁊ belli. Eodem etiã erroꝛe

videt᷑ debere dicere creatoꝛ fructus ⁊ gra
na non per generationẽ facere ſed magis

de thelauris educere vel emittere ⁊ deue

niet erroꝛ iſte vſq; ad ventos qm̃ quidem
ex pꝛophetis dixit qui educet ventos de
theſauris ſuis, um manifeſtũ ſit ventos

non eſſe omnino niſi eum fiuit. Reuertax

igitur ad id in quo eram ⁊ dicam quoniã
aque qᷓ ſuper celos nouem ſunt nõ ſunt

ibi in foꝛma aquarum que apud nos ſut
Sed ex eis regio illa que celo empireo cir

cumtegitur ſic facta eſt vt ſit amena? ſalu

bꝛis ⁊ per omnẽ modum apta habitatio
gloꝛificadis hoibꝰ ↄueniẽſq; vite immoꝛ
talitati ⁊ ipaſſibilitati eoꝛũde Sic ꝗbuſda
ſoꝛte videat Tu eĩ nõ ignoꝛas qð piſcesi
ags viuunt ⁊ in aere viuere nõ pñt. Sed
in a qua eſt vita eoꝛum atq; ſaluatio.Ecoõ
trario autem ſe habet in hominibꝰꝗnon
poſſunt viuere in a quis. Sed in aere ſo⸗
lumodo.Sic neceſſe eſt regiõem ſuperio

rum aquarũ ſic pᷣparatam eſſe ⁊ aptata⸗
pꝛout requirit ſalubꝛitas immoꝛtalitalis

incoꝛruptionis future poſt rationẽ moꝛ
tuoꝝ cõueniẽtius em̃ videtur vt ſit regio

illa ſiue habitatio hominũ beatitudine il

la futura gloꝛiſicandoꝛum qᷓ; ipſa ſubſta/
tia celi empirei vt quidam fo:ſitan opinãa
tur/Eius em̃ ſoliditatis eſt celũ empirenz
vt ſpiratiõi ⁊ reſpiratiõi deſeruirenõ poſ
ſu Quare ſi ſpira hitz reſpirabit in illa vv

AAhitanal

gbeniuei
ſüenercai
Ninonien
Noplusu
Pleicelina
.Ouperen
lostey⸗
Apius
Huncitone⸗
uuotiumnne

oltmmä.
Misane
artr
Hincuupegne
Albeſinanet
Milsitozgee
oerguundes
ſtllusnwoie
gcnanlen
ſeppens
Nergadun
ſonſedeg
Gcknr
Misgenm
rlenua

mmmphoben
Puriolan
Kechudeee
fmntienon
Gekteie
näͤnn
mma
kan
Ackalgn
ſmmetlunin
nlhbuun
ſückfgtird
ſcdeidens
Werilrn
ickroa
tngtnce
aunlaor⸗
ſinnafne
llatelelnn
Gncn ei⸗
ſolhgen
latee

—

=2

—

erhigg
Sunsif
nsſcſen
dwiekdn,
nanſebrüi
ſc tint
Z
seileiil

rboainn

Nardichscen
iunsſichin
Nsaizn
atttn
appbeusNe
uues er
1deh onan

dchecmniraee

Weninortin

(inmiitn

am u
osri
ann Nn
olecrunch
acrnisn/
–
tnnenit/
wunnit
gbanbonn
acs iln⸗
ſeck inc,
pnun cſ i,
Ubius
nulnit

ſthe⸗

4

—

=
—

1

=

=

Fo.

ta beatitudinis ab hominibꝰ habitatio
ilta inter celũ nonũ: empireum ſola oue
niens vi detur ſtatui beatitudini illius.

Amplius.pulchꝛitudo illa ⁊ ſolendoꝛ em
pirei celi magis digna eſt cõſpici q; calca
ri. Zuper empireum autẽ celum non eſt
locus ⁊ pꝛopter hoc neq; habitatio.

Amplius. cii celum illud tectum ſit totius

mundi non cõuenit vt ſubſit pedibus ha
bitantium ymo potius debet patere aſpe
ctibus eoꝛum ⁊ ſupereminere capitibus.
Quare manifeſtum eſt aquas illas vel
iam verſas eſſe incoꝛpus quale dixi vel

ſaltem eo tempoꝛe.vertendas quo homi

nes beatificandi in ſublime beatitudinis
tranſferendi ſunt. Canto autem maio:is
puritatis coꝛpus eſt qð ex illis factum eſt
vel pꝛedicto tẽpoꝛe faciendum 5. alia ele⸗
mẽta quato aque ille purioꝛes fuiſſe alis
aquis eſtimande ſunt.Quapꝛopter lõge
purius iſto aere quem in habitamus⁊ in
ſuper quanto coꝛpoꝛa noſtra in ſtatu glo

rie illius nobilioꝛi habitanõe digna erüũt
quoniam ſunt in ſtatu moꝛtalitatis et mi

ſerie pꝛeſentis.Si quis autem quera: ꝓ/
pier quid tacuit de vtilitate aquarum illa
rum vel de generatione que de eis vel fa
cta eſt iam vel facienda. Reſpondeo ti⸗
bi quia genti hebꝛeoꝛum ſic loqui debuit

lex ⁊ legiſiatoꝛ.vt et intellegere poſſent et
crederẽt narratiõibus illius. Non em̃ ſo/
lummo do bꝛeuis erant intelligentie ymo

innutriti ydolatris ⁊ imbuti erroꝛibꝰ ꝓ⸗
pler qð nec de creatione angeloꝝ nec de

rſurrectiõe moꝛtuoꝝ nec de multè alijs ſe

cretis mentionẽ eis expᷣſſam facerevoluit.
facilimi em̃ erat ea repellere que nõ intel
ligerent aut caperẽt ꝓpter quod inſonuit
illud antiquum ꝓnerbium apud eos lo⸗
cuta eſt lexr lingua hominũ.Utrum auteʒ
vapo:a biliter ſint ſuſpẽſe aque ille tanq;
in nubibus aut alijs vapoꝛibus qſtionẽ?
quidẽ faciũt. Tu vo ſcito quia iſti coguũt᷑
ponere idem eſſe aquam ⁊ nubem reſolu
lam ex illa ⁊ tandẽ idem eẽ aquã et aera.
Quẽadmodum cera indurata ⁊ emolita
idem ⁊ tandem liquefacta in quãtumlibʒ

raꝛum liquoꝛẽ idem erit ex neceſſitate qd
indurata ᷣm eos.Similiter glacies ⁊ ad

ex ea reſoluta Quapꝛopier non erunt ſe/
cundum veritatem duo elementa aer et
aqua ymo eruntonum ſubiecto ſed differ
rent.ſcut exemplificaui tibi de cera lique
laca et indurata. Amplius. ſecudum

eos eſſet calo: vel in celo nono velſupeia

ipſum. Reſolutio enim ⁊ euapoꝛatio aq⸗

rum nõ fit niſi operatione caloꝛum Hant
autem opinionem videntur ſequi duo in
conuẽientia. Pꝛimũ quia neceſſe eſſ̊ß mo
ueri vel alios celos in deoꝛſum. quoniaʒ
aque vapoꝛabiliter rarefacte maioꝛem lo
cum erx neceſſitate requirunt qᷓ; in liqui⸗
ditate ſua naturali. Quare neceſſe eſſet
vt pꝛopter huinſmõi rarefactionẽ ampli/
aretur locus earum.⁊ hoc non poſſet eſſe
niſi per motum celoꝛum quem dixi. Alið
autem conueniens eſt ꝙ poſtq gene⸗
ratio nubium ſit ibi per caloꝛem reſoluen

tem aquas neceſſe eſt vt per elongationẽ
ab huiuſmõi caloꝛe fiat coagulatio nubi
um ⁊ ita plunia vel nixvel grado. Am

pliꝰ.vnde ⁊ in quo coꝛpoꝛe eſſet caloꝛ hu/

iuſmodi nec fugere poteſt quanumcũqʒ

vanus ſomniatoꝛ. Ex hijs igitur omni⸗
bus aue pꝛemiſſi tibi collige declaratiões
ſingularum partium ꝓphetice iſtius nar

rationis ⁊ ego abꝛeuiabo tibi expoſitio⸗

nem ſuper eadem. Dico igitur qð in pᷣnci

pio creauit deus celum ⁊ terram et intel⸗
ligo tribus modis qð dixi in pꝛincipio.
Hoꝛum pꝛimus eſt vt referatur ad creati

onem qð dixit. In pᷣncipio quaſi dictum

eſſet pꝛimum creauit qð eſt dicere anteq;

faceret anteq;ᷓ oꝛnaret creauit inq; in ſba

celum ⁊ terram facturus poſtmodum ea
dem id eſt faciem perfectio n is ⁊ decoꝛis
eiuſdẽ daturus facere em eſt faciẽ dare.
hoc maniteſtũ ẽ ex ipſo plano littere. Se
quitur em̃ in ſermone eiuſdẽ phete qga
benedixit deus diei ſeptimo ⁊ ſanctiſica⸗
nit eũ qꝛ in eo ceſſauerat ab om̃i opere qdᷣ
creauit vt faceret. ac ſi diceret qð creauiti
ſubſtatia vt poſtmodũ faceret illud.i.fa⸗

ciem ei pfectonis ⁊ decoꝛis dando cõple
ret. In ſumma aut ho &ſt intellectus. In

pncipio creauit deus ⁊ cetera.i.in oꝑpibui
eius pᷣmo eſt creatio.ſcõa ſactio.tercia oꝛ
natus.qᷓta ꝓpagatio. Secũdus modus

eſt in pᷣncipio id eſt anteq; currerent iſte

quas qͥtidie videmꝰ generatiões ⁊ ꝓpa⸗
gationes creaturaꝝ.⁊? hoc idẽ dignũ ⁊ iu⸗
ſtum fuit. vt pᷣus crea rent illa ex qbus⁊ ꝑ
qᷓ alia poſtne dũ generarent.Tacet autẽ
de creatione aque.quoniam non erat ꝑ/
manſura in ſtatu ſua creationis neq; qqn
tum ad ſubſtantiam etiam ꝓ maioꝛi ſui

parte ad minꝰ cũ ex ea generadi eẽnt celi

nouẽ et piſces oia q; reptilia gatica. Dilx

——

Pars pꝛima de vniuerſo.

et volatilia foꝛte aer etignis elementa.

Jam etiam dixi tibi de partibus ſuperio
ribus aqᷓ vel aquaruʒ ꝙ nec in illo ſtatu
ſuo remanſerũt. Celũ vᷣo empireũ ⁊ terra
in ſtatu creatiõis remaſerũt qntum adib
ſtantiam licet multiplex ꝑfectio decoꝛis ⁊

oꝛnatus eis poſtmodũ ſuꝑaddita ſit. ł

ꝓpter hoc tacuit de creatione aquarũ qꝛ
excreatione extremo:ũ neceſſario opoꝛte
bat eam intelligi ꝓpter impoſſibilitatem
vacui ſicut.pᷣdixi tibi. Tercius modus eſt
vt intelligatur in pᷣncipio creationis ⁊ foꝛ
mationis vniuerſi. Intelligat autẽ foꝛſila
aliquis in pᷣncipio vt referatillud ad nar⸗

rationẽ ꝓpheticaʒ ſub hoc intełlectu.ac ſi

ꝓpheta cogitaret ita narraturus vel expo
ſiturus creationẽ refoꝛmationẽ vniuerſi.

In pᷣmis hoc dico in pᷣncipio ſcʒ ſermois

mei.Cręauit deus celũ ⁊ terram. Cur aũt
non ſic dictum dirxit deus fiant vel creent
celum ⁊ terra. Jam expediueruntme ⁊ te
ſancn ⁊ ſapiẽtes in hoc dicẽtes qm̃ verbũ
qð eſt ⁊ ars ipius omnifica nõ fuit nomi⸗
nandum cũ creatione qm̃ creatio non fie
bat niſi ſecundũ ſubſtantiam ⁊ nondum
implemento pꝑfectionis artis aũt eſt ꝓpᷣe

foꝛmam pfectionis dare. Cum igr in crea

tione foꝛma ꝑfectionis neqʒ data eſſet ei
neq; danda nõ fuit mentio faciẽda de ar
te vel vbo dei.Ego aũt manifeſtiꝰ te expe

dio per ipᷣm planũ littere.Creauit em̃ de

celum ⁊ terra vt ea faceretid eſt vt eis fa⸗
ciem pfectionis ⁊ decoꝛis daret. Sicut in
ipᷣo plano littere ẽ.Qi ſi ꝗs dixerit qꝛ ꝑ v/
bum dei creata ſunt celũ⁊ terra.quemad
modũ ⁊ lux facta ⁊ firma mẽtũ ⁊ ideo di⸗

cere debuit ꝓpheta. dixit deus creentur

celũ ⁊ terra.rñdeo tibi in hoc qꝛ de accel/
ſoꝛijs ⁊ ſecũdarijs operũ nec ſermo ſolet
fieri apud ernſc Mul em̃ pᷣcepit artifici
fac mibi domũ vedifica ſupuacue dice
ret ei fo di fundamenta extrabe lapides
lapidicina congrega alias materias. Ui⸗
des ergo qꝛ pᷣceptumẽ de foꝛma pᷣncipali.
Sic nõ debuit eſſe dei pceptuʒ neq; opoꝛ
tuit qð expᷣmeretur ſuꝑ creatione qm̃ ac⸗
ceſſoꝛia ⁊ pparatoꝛia era t creatõ ad factiõ
nem guã dixi tibi Amp. ars eſt lanq; ſi
gillũ pᷣncipalis foꝛme hoc aid impᷣmis et
maxime per artem qritur ſcʒ vt foꝛma pᷣn
cipalis p eam materie de qua agitur impᷣ
matur ⁊ ꝓpter hoc non cõueniẽter in ip̃a
creatioe fieret mẽtio de vbo ſeu arte crea
toꝛis. Amp̃. quia erant remaſura celu

T terra in illa impfectione creationis non
fuit conueniens vt diceretur. Creentur ce

lum ⁊ terra. Sicut ⁊ oſtẽdi tibi de domo
edificanda quia non ẽ conuenies vi dica
tur a pᷣceptoꝛe qui imperat artifici ad ſin/

gulos oꝛdines lapidum vel ſtructuras oꝛ
dinentur iſti lapides hic vel fiat hec ſtru⸗

ctura alioquin non eſſet finis vel numer⸗
ſermonũ pꝛeceptoꝛis ad artificem. Et iſta

queſtio non eſt longe ab ea queſtione qᷣ
quis quereret ꝓpter quid nõ eſt dictũ de

qualibet parte celi aut terre. Creentur hec

pars celi vel terre.que queſtio manifeſte
nihil habet dubitationis. Manifeſtũ em
eſt. ꝗa nec numerꝰ nec finis eſſet ſermo⸗
num huiuſmõi Quia ergo creatio in nul

la parte celi vel terre ſiſtebat ideo nõ fuit

dicendum. Creetur hec pars vel illa. Si⸗
militer quia nõ conſumabatur opus cre⸗
atoꝛis in creatione celi ⁊ terre ſed per crea

tionem deducebatur ad pfectionem ſuazʒ

ideo non fuit dicendũ.Creentur celum et

terra. Sicut neq; de partibus celi ⁊ terre.

Declaratio ſermonis ſequẽtis quo di

tentiones.

xit terram inanem ⁊ vacuam ßm duas in

AUocd autem ſequit᷑ in ſermõe ꝓ⸗
„R phete Terra aũt erat inanis ⁊ va
cua.Dico ꝙ narratio hec eſt cõ⸗

cluſio ſcientie naturalis. Non em̃ ſupua/

cue dictum eſt inanis ⁊ vacua.Duo enim

ſunt genera plenitudinis aut plenitudo

ſecundũ duas intentiões dicitur. Pꝛimo
Og plenitudo quedaʒ interna eſt ſiue inti⸗
ma ⁊ ex illa fiunt ex vberantie generatio/

num.Sicut vides terrã quaſi exint na ple
nitudine ex vberare vel eructare genera⸗

tiones vegetabiliũ ⁊ etiam multoꝝ aiali⸗
um.Secũda plenitudo eſt exterioꝛ ⁊ ha-
bitationis ſecundũ quem modũ dicit᷑ ter

ra repleta adultis vel latrouibꝰ vel aluis

hominibus.Utroq; aũt iſtoꝛum modoꝝ
terra ſe habebat qꝛ nec fecũda erat nec in
habitata. Huiuſmodi aũt declaratio eſt
Manitfeſtum em̃ per ſe eſt quia terra

veri nominis frigida ⁊ ſicca eſt ex neutro
autem iſtoꝛum vel ambobꝰ ſimul poteſt

eſſe generatio vegetabiliũ autem anima
lium naturaliter. Quare maniteſtnm eſt
quia circa ex ſe naturaliter inanis cẽab in
terna huiuſmõi plenitudine. Ampli⸗
ommne vegitabile ⁊ omne aĩal elemẽtatũ
eſt ex q̃ttuoꝛ elemẽtt. De vegitalibꝰ ⁊ ais

bus hoc intelligo q exterra generant qre

niſeſi
igenern
naergei
Nlalalus
MOanan
Gnnotoen

Pconitona
nhend⸗
Clnteun
Mnügn⸗
ſeutaine
thſor
Inti Nin
maupen
Uakldruin
Mfikipe
iitient⸗
Gepfiett
hopbes
Ginaolara
Polteaſpend
Ngliscis
ſanek
Aimnappe
Ummirſ
enolrocee
Nylmaleero
carniſ
heguto

ſiniialin
gtgtlinusf

ul aporb⸗

otenttine
dcnen i
1cſiitd
Meconann
mpendtanits
dun fn,
nefelfnsn
Asadmnin
ngesangin
Wqudtöcke
antenl
Wäons Dn
Waetnst
Quusepeut
heri
Nlmmabenz

amonsenan
m1eaſ

uenſninti

uaügan

en
mnis gan
anstnnd
nindnsn e
Nuſtamtet
esminin
ruewanrn
Uüttunu:

Fo.
manitſeſtũ eſt quia exterra ſola nõ poteſt
fieri generatio hmõi. Nihil auteʒ habet
terra ex creatione ſua.niſi ſubſtantia ⁊ na

turalia ſua alia. Quare quantũ in ea eſt
⁊ ad naturam eiꝰ pertinet inanis eſt. Eo⸗

demmodo⁊ vacua ab exterioꝛi plenitudi
ne inhabitantiũ.Certum ẽ quia iſta pleni
tudo aduenticia ẽ terre et aduenit ei poſt
compleram eiꝰ ſubſtantia. Quare cuũ va⸗
cuitas ſit ei naturalis plenitudo vero iſta
deuẽticia oꝛdine nature ⁊ in ipſa creatiõe
ſua erat tra inanis ⁊ vacuna. Poſt hoc ſoõᷣ

iunxit.Et tenebꝛe erant ſuper faciẽ abyſſi.

Jam aũt declaraui tibi in eis que pᷣceſſe/
runt quia tenebꝛa no n eſt aliud cõtrariũ
luci ſed pꝛiuatio lucis tantũ.Quare tene⸗
bꝛas fuiſſe ſuper faciem abyſſi nõ eſt alið
fuiſſe ſuper faciem abyſſi. Sed magis ali
quid abfuiſſe a facie abyſſi ſcʒ lucẽ vel di⸗
uit hec ꝓpheta ꝓpter empireũ celum.cui
ab inicio ſue creationis non fuit lux illa qᷓ
poſtea ſplenditatum eſſe. Sicut vides ⁊
de alijs celis ꝙ nullum eoꝝ in ſe lumino
ſum eſt. Uñ nec videtur aliqð eoꝛum.Q:
autem appet luminis in eis aparte lumi⸗
narium ẽ⁊ ſtellaꝝ. Non eſt igr mirũ ſide
empireo celo hoc idẽ dicatur cũ empireũ
naturaliter diuerſa tũ ab alijs celis nõ vi⸗
deat niſi ſola nobilitate ſubſtatie ac ſubti
litate eiuſdẽ oꝛdinem vo locoꝛum ſine po
ſitionẽ in altitudine ⁊ depᷣſſione dedit oꝛ⸗
do nobilitatis ipſon quẽadmodũ ⁊ alijs
mundi coꝛpoꝛibꝰ pᷣmis.i.q̃ttuoꝛ elemẽtt.
Reſpondit de qua luce intelligi debʒ
hoc quod dicitur fiatllur.

Oſt hoc autẽ ſubiunrxit dixit vero

luit niſi ſoleʒ intelligẽtie ⁊ iuſticie oꝛiri ſb
ſtantie hmõi neq; dies ex hnõi luxiõe ni

ſi pꝛeclara illuminatio eaꝝ eſt. Scire na⸗
q;; debes ex pcedentibus quia cuʒ verbũ

ſpirituale creatoꝛis non ſit niſi ſplẽdoꝛ mi
cans ex luminoſitate ipᷣius et dietio eius

non ſit niſi generatio eiuſdem vbi. et P/⸗
pter hoc oꝛlus einſdem tanqᷓ; mihi ac ſpi⸗
ritualis ſolis.Erit ex neceſſitate dictio ei⸗

foꝛis inſonans ipᷣa eiuſdem ſolis ill uxio

et ꝓpter hoc illuminatio audientiũ ſonũ

deus fiat lux ⁊ facta eſt lux hpmõi
autem ſermonis intellectus eſt qe
omnipotenti vbo ſuo mandauit ⁊ impa
uit vt fieret lux⁊ facta eſt lux.Et qm̃ lux po
leſt intelligi vel ſpũalis vel coꝛꝑalis ſpiri
tualem vero lucè fieri quoniam fieri non
poteſt niſi in ſubſtantijs intelugẽtibꝰ nõ

. 1 „
. ,„ — .
4 .. 2.
„ .

illum ineffabilem videntiũ lucem illam
iocundiſſim ac pꝛeclaram et hec eaadem

illuminatio fuit ex neceſſitate dies in tota

regione intellectũ angelicoꝝ attẽde ergo
coniuncta.Dixit deus ⁊ fiat lux quẽadmo

dum oꝛtus ſolis ⁊ dies. Attende autẽ qa
ſicut ſubſtantie ſpirituales abſtracie pꝛio
res ſunt oꝛdine nature et ctiam nobilita⸗
te q; alie ſubpſtannie vtpote ꝓpinquioꝛes
pꝛimo ac nobiliſſimo videlicet creatoꝛi.
Sic earum pfectio decoꝛatio ⁊ oꝛnatꝰ ex

neceſſitate pꝛioꝛes ſunt perfectiõibꝰ deco
rationibus ⁊ oꝛnatibus aliarum. Illumi
natio vero qua dixi uibi videlicet illuxio ſt

ue inſonatio ſpiritualis verbi ipſius pꝛe/
clara ac iocundiſſima perfeciio eſt lub
tiarum intelligentiũ conſumata et decoꝛ
vliimus oꝛnatuſq; ſpecioſiſſimꝰ earundẽ

et meriio in openbus factionis non dico
ereationis pꝛima fuit perfectio hmõi ſub

ſtantiarum. Uerũ virum ex tanta illumi⸗
natione earũ ſplẽdeat celũ empireum q/
ſtionem habet non hec plene diſcutiendã
Multis em impoſſibile videtur exdiſpo/
ſitionibus que ſunt in ſubſtantüs abſtra/
ciis fieri impᷣſſiones aliquas in coꝛpoꝛibꝰ

In aĩabꝰ enim humanistecus eſt adeo

quippe coniuncte et colligate ſunt copo⸗
ribꝰ ſuis.vt merito ex eis que in ipſis aut
apud ipᷣas ſuni vel fiunt fiant impſſionei
coꝛpoꝛibus earundem.faciam autẽ le ſci⸗

re in ſequennibus videlicetin eapitulo de

renouatione mundi qð ex ſubſtatijs ab/
ſtractis ſegnũtur multiplices impᷣſſiones
in coꝛpibus et qð ex beatitudine animaꝝn
bonaꝝ erit multiplex perfectio in coꝛpoꝛi

bus ipᷣarum in ratione⁊ ꝑpetuo poſt illã

Si ergo ex tanta beatificatione celeſtiũ il
larum miliciarũ ſplenduit ⁊ ſplendeat ꝑ⸗
petuo tota habitatio illaꝝ non tibi debʒ

videri mirabile. Qè ſi de luce coꝛpali di-

xit deus vt fieret cõuenientiꝰ intelligitur
hoc de ſplẽdoꝛe empirei celi q; ðᷣalia luce
coꝛꝑali.licet quibuſdã viſuʒ ſii.qa de luce
quadam intelligitur hoc qm̃ dicunt fuiſſe

quaſi nubem lucidam et eius reunolntioõe

vel in aquis vel ſuper aquas faciaʒ eẽ.ac
deſignala em diem. hic ant ſermovaꝭ

de incredibilłs ẽ cuʒ omino nullavtilitas

apareat luct illiꝰ neq; reuolutiõis ſue nõ

em̃ erant aialia vel hoies ꝗbꝰluceret aut
hoꝛas ⁊ ceteras ꝑlesſignaret. Amp̃ᷣ.
ad factũ eſt poſtmodũ de luce illa. Si em̃

expleis bᷣmo die ſtatim veſtructa ẽ tanieʒ

Pars pꝛima de vninerſſo.
ctum eſt veſpe 1 mane dies vn⸗ multas
bʒ qneſtiones. Pꝛimñ gꝗa creatio celrem
pirei ſubito facta eſt ⁊ in inſtanti. Impoſ

ocioſa. Si poſtmodũ vt nõnulli dixierũt
coꝛpus ſolu ex illa facũ eſt Seauũt mul
ta qne videt᷑ abſurdiſſima. Ubi em̃ eſſet
fabꝛicatũ coꝛpꝰaſolis exilla.Si eni vbi ipᷣa
creaia ẽ qliter traſferri potuit ꝑ celos me⸗
dios ad celũ ſoł qrta die. Nõ em̃ modicũ
fuit cdꝛpus lucis illius cũ ex ea foꝛmandũ
eẽt coꝛpus ſolis qð cõſtat eẽ tante magni
tudinis. Sed de motu illius cum ect na/
turalis vel violentus vel volũtario qſtio

nem habet. Zu autẽ quicꝗd hoꝛũ ponat᷑

vides que inde ſequatur Amp̃. ꝓpter
quid laudata ẽ bonitas lucè illius. Si nõ
eouſq; bona fuit vt placeret creatoꝛi per
manentia ipius. Non em̃ eou:q; attollẽ⸗
da erat bonitas cuiꝰ ꝑmanentiã creatoꝛ
non appꝛobauit.Cõuenientiꝰ igr intelli⸗

girurlun illa fuiſſe vel ſpualis illa illuxio

olis intelligẽtie q;ᷓ dixi vel ſpʒlendo: quo
illuſtratum ẽ celum empireũ exutralibet
cauſaꝝ antedictaꝝ nouerit. Neq; em̃ ſub
am e angelice in nocle ſue pfecliõis diu
reliquẽde fuᷣ eq cel eñ a
qᷓ; luce eẽ debuit.cũ eius habitatoꝛes ad

lucem creati eẽnt. Non em̃ decetlueidos

habitatoꝛes tenebꝛoſa habitatio. Sicut
neqʒ ecõuerſo tenebꝛoſos inhabitatoꝛes

lucide maſiones. Apparet etiã ita eẽ excõ

trarijs ex ꝓpoꝛtione. Sicut em̃ habitatio

obtenebꝛaton ſeʒ infernus tenebꝛoſa eſt

⁊ fiunt ex quo ſactus fuit infernus quẽad
modũ doceber in ſequẽtibus ſic habita

tio ↄtraria luce illa ſcʒ quã pᷣdixi iocundii

ſima non debuit eẽ tenebꝛoſa. Amp̃.

ꝗs eſt qui habitationẽ edificet vel boĩbꝰ
vel etiam aĩalibus ⁊ nõ eam oꝛnet atʒ de

coꝛel omniq; modo paret ꝙ ↄgruẽtia illo

rum.Decoꝛandũ igr fuit ſplendoꝛe empi

reum celũ et etiã tanto ſplendo:e vt tota

ſubiacẽs ei habintio vſqʒ ad nouũ celũ

inde clareſceret.De hoc ꝙ ſequit᷑ in mo

ne eiuſdẽ ꝓphetie ſcʒ qꝛ vidit deus lucem

ꝙ eẽt bona. tuũ ẽ ex alijs trophis ⁊ figu⸗
ris ꝓpheticoꝝ ſermonũ iſtud intelligere
Nõ enim poſſibile vt tunc pᷣmũ lucem vi
deret cuʒ ab ipo facta ẽ.nihpil enim addit

ex ſubſtatie rerũ viſioni vel cognitiõi crea

toꝛis. Nihil detra hit eiſdũ non exiſtentia
ipᷣaꝝ. Sicut alibi tibi declardtũ eſt in boc
eodẽ magiſterio. Quare intelligendũ vi⸗
dit id eſt videre fecit vel vidit id ẽ appꝛo⸗
bauit acſi dictum ẽ de qua placuit ei an⸗
teq; eẽt vt fieret.placuit ei vt poſtqᷓ; facta

eſteẽt atʒ maneret. Qbð autẽ ſequit᷑.Et ſa

erũt neq; celum empireñ abſ

4

ſibile ẽ enim creationẽ copoꝛis ſperici ini
cium hr̃e in tꝑe ⁊ ꝑfici ĩ illo. Unde enin in

ciperet ereatio illiꝰ cũ nulla em̃ inciperet
creatio illiꝰ cũ nulla pars dignioꝛ ſu pᷣus
creari q; alia. Amp̃. quid pᷣmum crea-
retur in ipᷣo an eius ſuꝑficies exterioꝛ vet
interioꝛ an velud eius quidẽ tantus ſiue
arcus an emiſperiũ ſiue ꝑs emiſperij. Et

de ſupficie qdem maniteſtũ eſt eam non

poſſe niſi in coꝛpoꝛe vel cũ ipo. Qnocia,

autem dictoꝛũ modoꝝ dicatur cepiſſe ere
atio celi illius reddit tibi qſtio de inani⁊
ſequetur inter duo capita artus hmõi eẽ
inane. Inane auũt non facit ſubſtãtiam vt

ſupꝛa oſtendi tibi quare duo capita arcꝰ

hmòi figura ſed circulus. Eadẽ inconue
nientia inuenies in alis mõis: Qtſi foꝛ⸗
te dixerit ſuperioꝛẽ partem aquaꝝ ⁊ con⸗

gelatam fuiſſe vł alias ſtabilitã a firma
tam aut tota igr coagulatio illa facta eſ᷑

ſimul aut pars poſt ptem coagulata ẽ.ſic
fit in aquis que apud nos ſunt.ſi tota
ſimul ſic coagulata ẽ. Ueruʒ igr eſt qõ di
xit quia ſubito ⁊ in inſtanti creamũ eſt ill

celum. Si vo per partes ⁊ ſucceſſiue fctã

eſt hmõi coagulatio nõ eſt virtus creato
ris ꝓculdubio immediata que ſic opatur
ymo vᷣtus coꝛpalis. Opatiõ es em̃ in tem
poꝛe non congruũt omnipotẽti vᷣtuni cre⸗
ator Cau ſa aut in hoc eſt quonia opatio
oĩs hmõi per conflictũ ẽ ⁊ victoꝛia agentt
ſuꝑ patiẽs ⁊ pauluti eijciẽs vtutis olrariu
ſuũ a coꝛpoꝛe ↄtingente.Creatoꝛi aũt hoc
ſicut non eſt reſiſtentia in opibus ſuis im
mediatis ſic neq; moꝛa. Quare quicquid
opatur per ſemetipᷣm ſubito illud operat᷑
vel in inſtanti. Amp̃. ſic non creatum
ſed generatum eſſet per coꝛruptionem

pꝛimum celum.⁊ hoc ex illa materia ſiue
aquea lſiue alia ⁊ de ipſa materia relique

retur eadem queſtio. Quare abiret gene

ratio ⁊ coꝛruptio in inſinitumvel occurre
ret coꝛpus ſubito creatũ in ſua materiavł
foꝛma qð et erit immediatũ opus creato
ris.Qui aigitur nuillũ ex coꝛpoꝛibꝰ adeo

decet opus eſſe ſolius creatoꝛis nec celuʒ
Hᷣmum conſequens eſt ipᷣm creatum fuiſ
ſe ſubito. Similiter et lucem facta ſubito
ſᷣm vtranqʒ intentionẽ quam dixi.Qũo

igr diesvna fuit ſpacinñ illud ſiue inſtatia

illa gbꝰ creatũ ẽ celũ pᷣmũ tra ⁊ ad me⸗

uſblier

Kiinernts
iibimane
lunonpone
Continua, ſa
gitoilenid
betoconon
neciolloten
ſins doen
ſbvstünde
wroſttlin
ſlüimmmnet
ſei gbemia
agnulin
Picrsinde
MWipztroti⸗
iwcnn
Anonplie
onnoelia

.
Ned

Mirenofond
Polreerpedie
Eudeoged
a eperen
eſcicoguin
Ulegannun
Geun Denh
ſouunlongi
Molo lun
ninellanat
D
kißcgoler
Eülronnis
äkn,
ſtmacuoſt

mrnüan

AN
le paein

S

iinrneceſi

ultteao im
tnckquaſin
ihino⸗ vo
Pnntrgn

ſunnnnen
nlhin
Ggge

nKknidin
innſtani
npfri
Killoe
unulteii
1) gihrn⸗
ſugfcesann
us rilin
rgaßn
anieſicken
eNwcäße
chrdagit
undiifoe
dcahiamurii
nonſaatſaäär
cpurduncuy
nais Nört
nmt
uastaoli
agritnglint

Neen ene

wein
–
nitſmtie
ranrs t1
no nöetti⸗
nnedindtin
–
itomgin
nortilnuß

4

—

dia inter illos lur facta. Amp. quid

erit ibi mane ⁊ qd veſpe. Amp̃.inſtatia

lUla non potuerunt eſſe vel contigua vel
continua. Jam em̃ dedlaratũ eſt tibi per

ariſtotile in libꝛo phiſicoꝝ ꝙ inter queli/

bet duo non eſt tpᷣs.Quid ergo factum ẽ

medio illo tempoꝛe aut que vtilitas tpis

iſtius. Dico quia ſicut qbuſdam ex ſapiẽ

tibus ⁊ ſanctis viſum eſt quia medio illo

tẽpoꝛe diſtulit creatoꝛ illuminationẽ qua

p̃ᷣdixi tibivt angeli ſancti expimẽto cogno
ſcerẽt qd eẽn: ex creatiõe ſua vt ppᷣmodũ

tanta gloꝛia illuminationis illuſtrati ?
humilioꝛes ⁊ in deum magis grati quia

deuoti poſtmodũ extiterũt. Nihilominꝰ
tamẽ ab eiſdem merito q̃ritur quia totuʒ
hoc incomꝑabiliter melius noſſe polerat
ex illuminatiõe illa gloꝛificati qua ex luce
ſcientie ſua naturalis ſibi innate atʒ con⸗

create Ergo nec iſtã qſtionẽ diſſolui ibi ꝑ

hoc qð adieci verbis eoꝝ experimẽto.Ex

perimento ſiquidem imꝑfectionẽ ſuaʒ co

gnoſcere expediebat angelis ſanctis val⸗
de ad ea que pᷣdixi Plus em̃ humiliat ſen
ſus et experientia impꝑfectionis qm̃ alia
eiuſdẽ cognitio foꝛtaſſis autem nec poſſi

bile erat naturã angelicã in gloꝛia bmõi
creari.Uerũ hic iſtud determinare ac per

ſcrutari longũ eſſet ⁊ magis reſeruandũ

ẽ loco ſuo ſed nõ effugit᷑ ꝓpter hoc q̃ſtio

cum intellectualis oꝑpatio tempoꝛe nõ in⸗
diget.Omis enim cogitatio ⁊ oẽ intellige

re atʒ cognoſcere ĩ inſtãti eſt? ſubito ⁊ ge
neraliter omnis paſſio que fit ĩ ſubſtãtia

impartibili. Si em fieret ĩ tꝑe aliqua paſ⸗
ſio ſubſtate impartibilis fieret in ea pars

poſt ꝑtem ex quo ſequentur duo incõue⸗
nientia Pꝛimuũ quia paſſio illa eſſet ex im
partibilibꝰ. Partes em̃ oẽs qͥ ĩ impartibi

li ſubiecto vel eẽnt vel fierent impartibi/⸗

les eẽnt ex neceſſitate alioqn non poſſent
eẽ in ſubiecto impartibili. Ocom incõue⸗
niens eſt quaſi intelligere vnius nõ ſierit
in inſtanti nõ poſſet hic eẽ niſi altero du⸗

oꝛum modoꝝ quos dicã tibi vicʒ vt dinig

„

deretur ipʒʒ intelligere vł aꝑte intellectivl
aparte intellectꝰ. Aparte aut ipſius intel

lectus nõ diuidit᷑ niſ hoc modovt aliꝗd
ipſius intellecti pꝛius intelligat᷑ ⁊ deinde
aliud ⁊ iia conſequẽter ſingula que eius

ſunt donec intelligat᷑ ſotũ Nihil aũtvnũ

intelligik per modũ iſtum quẽadmoduʒ

cũ intelligitur celũ ñ intelligit particulati
videlʒvt pꝛius intelugatur vna eius pars

7 dein de alia ſed ipᷣm celuzs totũ ſimnl in
telligitur etia partibus nõ intellect. Sic/
et homo nõ intellecto pedevel mann aut
oculo. In ꝗbus aut quoꝝ vnitas aduna
ta ẽ ex multitudine reuera contingit intel
ligere totiꝰ dinidi iuxta multitudinẽ ⁊ di
uiſionem ipᷣius totius. Quẽadmodũ in⸗
telligere ppoſñitionis vnius diniditur in⸗
telligere ſubiecti ⁊ pꝛedicani eiuſdẽ qm̃ ag
gregatũ ẽ ex eis. In eis em̃ de quibꝰ men
tionẽ facio manileſte vides ꝗa intellige/
re totius non eſt agregatuʒ ex intelligere
partiũ eiuſdem. Quare maniteſtũ eſt tibi
iam quia intelligere non diuiditur apte
intellectus cũ intellectum fuerit vnum nõ
ſit adunatum ex multitudine vt intellige
reipᷣius opoꝛteat eẽ agregatũ ſimiliter ex
intelligere partiũ ipſiꝰ. Ubi ec manifeſtũ
eſt tibi quia intelligere vniuſcuiuſq; partꝭ
que nõ diuiditur in toto illo ſimiliter nec
ipᷣm diuiditur. Quẽadmodũ ſi dixeris ce⸗
lum ẽ volubile. Intelligere ipius celi nõ
diuiditur intelligere partiũ eiuſdem nec
diuiditur tempo:e. Non em̃ in intellectu
tuo pꝛius fit q deʒ ꝑs ipſiꝰ intelligere quo
intelligis celum ⁊ deinde alia.pars enim
illavei eẽt intelligere vel alið et ſi eẽt intel
ligere eſſet vel illud intelligere quo intel⸗
ligt totii celum vel quo inielligeres parte
ipſius Qè ſi eẽt ipᷣm intelligere quo intei’i
ligẽ celum ergo pᷣus fieret in te illud intel

ligere quo ĩitelligis celũ qm̃ intelligere ce⸗

lum. Si vo eẽt intelligere illud intellige⸗
re.quo intelligere parteʒ celi hoc is ðſtru
xi tibi. Si vero eẽt intelligere quo alið in⸗
telligeretur qð neq; eẽt celum neq ꝑs ce⸗
li tunc eſſet inutile ⁊ imꝑtinẽs ad intellige
re quo intelligis celum ⁊ ita vane de illo
fit mentio aliqus. Manifeſtũ igitur ẽ
tibi per hoc quia intelligere no diuiditur
apte intellecti niſi per mòdũ quem diri ti⸗
bi. Aparte vo inteiligẽtis impoſſibile eſt
ipᷣm ſumiliter diuidi.Cũ iutelligens omne
per modũ quo ẽ intelligẽs ſubſtantia im
partibilis ſit. In ſubſtatia vero imptibili
non eſt poſſibile vt pars poſt pantẽ paci
tur. Nec vt pars poſt partẽ agar cum no
ſint ibi ps⁊ ps. Siue igitur intelligere ſic
agere ſiue paſt impoſſibile eſt ꝙ diuidat᷑
aparte intelligentt. Adhunc modũ ſe bʒ
de actionibus alijs? de paſſionibus? ge
neraliter de omnibus diſpoſitionibus

ſpiritualibus. Quare lur illa pꝛima ſiue

dies ſiue fueril illuminatnio ſolis modo

Pars pꝛima de vniuerſo.

intellectiuo. Si fuerit beatiſicatio opleta

hmòi ſubſtantiarum vʒ abſtrctarũ nullo
modo fuit oiuiſibilis ſᷣm tpᷣus.Quo ergo
aſſgnat ei ꝓpheta veſpere ⁊ mane pᷣſtim
cum illuminatio illa ne vᷣgere ad occaſuʒ
nec appꝛopinquationeʒ vllã ad tenebꝛas
brᷣe potuerit. Qualiter aute veſpe etma
ne ex duobus punctis tꝑis intelligat eſſe
nõ ẽ facile videre niſi qs dicat ſubſtacias
illas pᷣelaras in ↄſideratiõe ꝓpꝛie deſecti
bilitatis atʒ potentialitatis eas aliqᷓ parte
tpis in ſe immoꝛatas et hoc vocaſſe ꝓphe
tam veſꝑe quo occaſum ſuuʒ agnoſcebãt
ſibi eſſe ex ſe et paratas eſſe ad hoc vt reci
derent in non eſſe. Uñ dicente deo et ma/
date adeſſe educte ſunt et create.I deʒ eſt
intellectus pene ſiad imperfectionem ea⸗
rum hoc referas.factum cſt igr veſpere in
eis per hmõi cõtemplatione ſui occaſus
vel occiduitatis et ideo pꝛius nominaturx
veſꝑe qua pꝛius ĩ eſt eis ſua ipᷣa defectibi⸗
litas ⁊ occiduitas vtpote naturalis ⁊ a ſe
ipᷣis qᷓ; earum beatificatiua perfectio qᷓ in
telligitur per mane.Mane enim remotii⸗
ſimum eſt a veſpere ⁊ inciium eſt ꝓfecius
hoc eſt pꝛoficiendi ⁊ operãdi in ipᷣa perfe⸗
ctione vel ᷣm ip̃am. Factuʒ igr ẽ veſpere
vt dixi in aſideratiõe ſue occiduitatis ⁊ lu
ce illa. Et ᷓctum eſt mane in ↄſideratiõe
nonitatis illius lucis et initio pꝛoficiendi
ſiue operandi ſcõᷣm illã. Opus auteʒ ꝑfe
ctionis iſtius eſt potiſſimũ atʒ pᷣcipuuʒ ad
miratio magnificatio et collaudatio crea
toꝛis. Dicit᷑ autẽ illuminatio illa mane et
ꝓpter hoc qꝛ pꝛima fuit illuxio creatoꝛ ⁊
pꝛimus oꝛtus veri ſolis quo oꝛtus eſt crea

turis.et ꝗa etid in eo ſtat et permanet im⸗/

mutabiliter in quo cepit. No em̃ augetur

velut a crepuſculo in meridiẽ cuʒ neq; cla

ritati eius neq; feioꝛi ſeu ardoꝛi fincerii
ſime dilectionis qua creatoꝛi inſepabilit᷑
adherent aliꝗd addit᷑ vel accreſcit Quan
to autẽ ſpacio durauerit vel veſpere illud
vel mane ⁊ vtrũ diẽ integrũ cõpleuerit id
eſt vigintiquattuoꝛ hoꝛaꝝ equaliũ ſpacia
ꝗ eſt menſura vniuſcuiuſq; reuolutionis
integre firmamẽti ſermo pꝛopheticus nõ

deierminauit. Uerũtñ nõ eſt in ↄoſuetum

apð nos diem et ſex hoꝛarũ paucarum
inueniri et noctè ſimiliter ⁊ etiam diem di
midij anni integri ⁊ nocteʒ ſibr. Sic decla
ratũ ẽ tibiſin tractatibꝰ mult de hijs. nõ
abuſiue igr ſapiẽs ⁊ ſanctus ille ꝓpheta
vocauit diẽ ſoaciũ vniꝰ ſpacio vigitiqttu⸗

oꝛ hoꝛarũ. Quapꝛopter ſi ſpatium illud
tempoꝛis quo hec oia facta ſunt videlicet
celum pᷣmum terra ⁊ aqua media attin⸗
gens a terra ad celum illud et lux facta cũ
ſequela ſua quã dixi tibi videlicet de con
ſideratione ꝓpᷣe occiduitatè in ſubſtatijs
illis ⁊ de conſideraliõe ſue imꝑfectionis

⁊ potentialitatis.ſimil iter ⁊ de ipo mane
vocare voluit ꝓpheta veſpere ⁊ maneet
diẽ abſq; iuiuria loquele et abuſione hoc
fecit. De nocte vero ideo nullã mentionẽ?
fecit quia nullus locus eſt nocti vel tene⸗
bꝛis in regione illa vel ꝓpter hoc quia in
veſpe illud ⁊ mane reuera nihil eſt medi
um Si quis aũt dixerit beatiſſimas illas
ſubſtatias in cõſideratiõe ⁊ admiratiõe
creaturaꝝ vicʒ celi ⁊ terre aquaꝝ⁊ etiã ſui

ipᷣarus moꝛã aliquã traxiſſe vt ex inde ma
gnificarẽt abundantiꝰ atʒ ſublimiꝰ crea⸗

toꝛem ⁊ ex inde erexiſſe ſe ad ĩm ⁊ moꝛã

aliquam in hoc traxiſſe cũ collaudatio ⁊
gloꝛificatio creatoꝛis nec bꝛeuis nec per⸗
functoꝛia ſit ſicut nec eẽ oʒ moꝛaq; huiui⸗
mõòi dicatveſpere illud ſiue finẽ illius mo
re qð eſt congruẽtiꝰ non impꝛobabiliter
dicet nec ſermo eius tanq; erroneus reu/

ciendus eſt Elucidabo autẽè iſtud ampliꝰ

⁊ dicam qᷣ in pᷣncipio boceſt in pᷣma par
te diei illius pᷣmi qua ꝓheta veſpam vo⸗

caſſe videtur multa facta ſunt que oĩis ſu-

bito et in non tꝑe hoc eſt in puncto tẽpo⸗
ris fieri poſſibile non fuit.Hoꝛũ vnuʒ eſt
creatio pꝛimi celi ⁊ terre ⁊ aquarſt. Secu
dum eſt creatio angeloꝛum. Terciũ oꝛdi⸗
natio angeloꝝ in officijs dignitatibꝰ ⁊ oꝛ

dinibus ſuis. Qaurtũ conſpiralio ange⸗

loꝛum maloꝝ ⁊ apoſtotatio eoꝛũ.Quito

caſus alʒ deiectio illoꝝ. Hecautẽ quinq;

cum perſcrutatius cõſiderauer inuenies
abſq; vlla dubitatioe facta fuiſſe in tem/
poꝛe aliquo cuiꝰ finẽ veſperã vocauit ſer⸗
mo ꝓpheticꝰ vel poſſet intelligi veſpera
caſus maloꝝ angeloꝝ.ꝗ et fuit eis occaſ⸗
⁊ obtenebꝛatio a luce pᷣma acpdara que
s eſt qᷓntũ ad naturalẽ illũiatione.Et ſi

em̃ miia luce ſcie ſue ſapiẽtie naturalis ad

huc clareat in multt tamẽ obtenebꝛati ſt.
Sicut doceber in tractatu ðᷣeis ſingula⸗
ri nec ꝓpter ſolã iſtam obtenebꝛalionem
dicta eſt veſpa finis moꝛe ſeu tẽꝑis illius.
yYmo etia ⁊ ꝓpter infrigidationẽqua ab
amoꝛe naturali creatoꝛis penitꝰ friguert
Ja em̃ nec ſcintilla hmõi amort apð eos
viuit aut ardʒ.ymo tolir mira ⁊ odiũ ipi⸗

— — . . õ

loe⸗
ſe nſt
steſtchin
nibenne tus
foneinepe
eirchiftn⸗
dpnneniven
orsdigan
fünnenei
tebnigue
Nher e
Glngeenet
emninutete
Ueftgatan
enigsdeore
Perperenen
ficgunnbo
tünigimne
torcklunta

ennanun

ndſcevrie

Aunpſontnne

IRdnen
Ghbnginnen
wsscpvol
Penpinus
locormit
Pnipcvcii
uſynpinen
ſolſcnegua

lberlaſogtig
aiſtnioru

Keatiin
Potniod no
linnpet

Derühein
utacrſmni
7 cna nesn
Aaecn
mn Audalnig
nnhinttian
arinigint
nde ſueinſen
mlüc dei
aehertnn
weeetdi
odeonlir
D
e ade
dentöe tun
winanſengin
nmein⸗
nenieſelinn
muniſeri gin⸗
isl ier
merei it
neng
eusunöen
–
Nahnee
enon l f,
ungum ,

umioniti

ↄuerſi ymo ponaſubuerſi ſunt. Addo in/
ſup quia poſtq; celum pᷣmũ creatuʒ eſt et
eius eẽ ſtabilitum atz firmatũ vtute per⸗

manentie ⁊ ourationis que habuerũt in
icium ⁊ inceptionẽ ſiue criminatiõʒ a bar
te pꝛincipu factũ eſt eius eſe. etiam mẽꝗſu
ratum menſura tẽpoꝛis et quies eius nõ

minus digna vt menſuraret᷑ tẽpoꝛe quo/

niam moius alioꝛũ celoꝛũ finis ergo mẽ⸗/
fure hmõi quietis ⁊ durationis vocata ẽ
veſpere ꝓpter conſumationẽ vel ipñꝰ vł
eoꝛum que in ea facta ſunt quonia ſubſe⸗/
cutum ẽ mane id eſt iniciũ partis alteriꝰ
diei in qua facta ſunt que narrabo.Utrũ
autem iſta duo veſpere ſe ⁊ mane eſſent
vere aui perſecte medietates diei qui vi/

.

inti quatuoꝛ hoꝛarũ eſt qualius cõtinet

pacium licet ſermo ſanctus non determi
net non eſt tamẽ contra veritatẽ aul rati⸗

onem. ꝙ quantitate a ſequẽtibus diebꝰ

non diſcrepet pᷣſertim cũ conſpiratio ma-⸗
loꝛum ſpirituũ quam pᷣdixi moꝛam tẽpo

ris ⁊ plixitatem reqrat Cum em numero
eoꝛum ſit innumerabilium milium et pᷣ
mus ac nobiliſſimꝰ eoꝛum contra creoa⸗
loꝛem pꝛimus ſe erexerit.qualiier hoc ve⸗

nit ad ot milia alioꝛum. Qualiter in hoc
ipᷣm inducti ſunt niſi tractatus aliquis et

ſuaſiones inleruenerũt. In tanta autem
multitudine quõ potuit eẽ tractatus bꝛe⸗
uis et ſuaſio atq; inductio nõ ꝓlixa cum
ſapientiſſimi creati eſſent et intantũ auſũ
ſtulticie deducti ſint Si em̃ homo ꝗ nõ ẽ
ſapiens niſi ad modicũ ſapientia natura
li auerti nõ poieſt a ſenſu ſuo vra vitate

ac rectitudine declinet niſti magnis ⁊ mul

nisvalidiſq; ſuggeſtiõibus ac ſuaſionibꝰ

quomodo illi tanta ſapia pꝛediti in tantã

veſaniam tpꝑe bꝛeuiſſimo induci potuert

ipſi etiam tanti mali inuentoꝛ tanto difſi⸗

cilus induci debnit q; aliquis alioꝛũ quã
lo eũ conſtat maioꝛi luce ſupiẽtia q; oẽs

alius claruiſſe potiſſimu cum nullus eoꝝ

exierioꝛẽ haberet inſtigatoꝛẽ ac ſuggeſto/
rem tanti mali.⁊ haberet vnnſꝗaſqʒ ſplẽÜ⸗

doꝛem ſapiẽtie qua pᷣditi erant foꝛtiſſimũ
mali illius diſuaſoꝛẽ ⁊ etiaʒ repᷣſſoꝛeʒ.hec
auteʒ oĩa idcirco dico vt appareat tibi ve
ſperam pᷣme diei hoc eſt pᷣmaʒ ꝑtem mul
tarum hoꝛaꝝ ſpaciũ habere potuiſſe pꝛo⸗

pterea que facta ſunt in ip̃a cum euidẽter
requirant tempus ⁊ ſubiio oĩa fieri nulla
tenus potuerũt. Ipm vero mane ſi ſecun
da pars diei pᷣmo accipia᷑ non minoꝛeʒ

tpis menſurã reꝗrere euidẽter eiuceſſereꝛ
nibi cũ diligentẽ conſiderationẽ feceris
hiis que in eodẽ fieri opoꝛtuit ⁊ que in eo

dem facta ſunt. Hoꝝ pᷣmum eſt creatio lu

cis iuxta modos ⁊ intentiones quas dixi
Secũdũ collaundatio ⁊ magnificatio cre

atoꝛis de ipſa illuſtratione ⁊ gloꝛificatio⸗
ne ſanctoꝛũ angeloꝛũ ⁊ de ipᷣa iuſta dam

natione ac deiectiõe maloꝛuũ ſe;⁊ de alijs
bonis doniſqʒ atʒ beneficijs creatoꝛis er
ga ſeipᷣos.Lerciũ qð verioꝛi oꝛdine ᷣmũ

eſt admiratio creatoꝛis in ſeip̃a.Sunt et
alia qᷓ ſanctis angelis patefacta ſunt ip̃a

claritate ſue gloꝛificatiois quoꝛum reue-
lationẽ ineffabilibus gaudus ⁊ iubilaniio
nibus ꝓſecute fuiſſe nullatenꝰ dubitãdi
ſunt ſicut de creatione generis humani
⁊ reſtauratione angelice ruine ex hoibus
7 de reperatione ciuitatis ſuperne ac in⸗
tegratione ipᷣius que quaſi detrũcata ac
mutilata erat per caſum maloꝛũ angelo⸗
rum. Sunt ⁊ alia multa ſecretioꝛa atqʒ ꝓ
fundioꝛa. In quoꝛũ conſideratiõe ? con⸗
templati one delectabiliter eos occupari
noluit creatoꝛ ⁊ ip̃a luminoſitas intelligẽ

tiarum ſuarũ amoꝛq; bonoꝛũ omniũ ꝓ⸗

pter gloꝛiam creatoꝛis eos figebat ac de

iinebat in eis. Nec eſt incõueniẽs ſimen

ſurampꝛime diei habeant ſequentes ⁊fůK
pᷣmavbiq; exemplaria ſunt ſequentium
poſſet ãt quis intelligere vnãquanqʒ di⸗
erum iſtoꝛũ veſpe ꝓpter occiduitatẽ tRis
qua cõſumptione ſui ipius que cõſuma⸗

no eiuſdẽ ẽ toto fluxu ſui eſſe inceſſanter
feſtinat. Mane vo eiuſdem tpis finis nõ
autem inqᷓ; eſt finis pᷣcedentis tpis mane
vocatũ eſt Sed inqntum iniciu menſure

ſequẽtis operis. Oè antẽ magis congruit
plano littere eſt vt intelligat dietum taqʒ
in cõſumatione vniufcuiiq; opis ſex di
erum et infine vniuſcuiuſqʒ illoꝛum. Qèꝭ
vo ſequit᷑ in ſermõe eodem ꝗa vidit de-ꝰ
lucem ꝙ eẽt bona tu ia ſcis figuras ⁊ mo
dos varios ꝓheticoꝝ ſermonũ.iuxta qꝝ
vnũ intelligit᷑ vidit id ẽ videri fecit. Que⸗
admodũ⁊ per eundẽ ꝓphetam alibi di-

citur. Nunc cognoui ꝙ timeas deum id
cognitũ feci tiꝑi ipᷣi in alijs viditvł ꝙ eſ⸗

ſen:t bona id eſ᷑ appꝛobauit in bonitatẽ
lucis quã pᷣnouerai añq;es faceret appꝛo

bauit inqᷓ; foꝛmãdo ipᷣaʒ in ſuo eẽ ⁊ oↄſer⸗

nuãdo.Et dixit pꝰ hoc Fᷣmo ſctũs diuiſit lu
cẽ a tenebꝛis.hʒ aut q̃ſtionté quõ diniſi
lucẽ a tenebꝛis cũ neqʒ coniũcia eẽt vᷣus

Pars pꝛima de vniuerſo.

qua agitur diuiſit a tenebꝛis. hocẽ adeo

ſeoꝛſum ⁊ longe fecit e a tenebꝛisvt eam
attingere nullo modoꝛum poſſit quẽad⸗
modu vides hanc lucẽ terre tenebꝛis oc/
cupari ⁊ hoc in eclipſi eiuſdẽ.Sic ⁊ lucem
aeris iſtius quo ſumꝰ noctis lenebꝛis ob
ſcurari.⁊ hic eſt dies celi ſiut mihi videt
de quo dicit alius ꝓpheta.Et thꝛonꝰ eiꝰ
ſicut dies celi quaſi ꝑſeuerans abſq; vlla
leſione vel diminutioe.Uocauitq; tucem
diem ac tenebꝛas noctẽ.de quibus ia de/

claratũ eſt ibi in pᷣcedẽtibꝰ quia nõ ſunt

aliquid ↄtrariũ luci ſed abſentia illiꝰ. Et
maniteſtũ eſt tibi quia lux et tenebꝛe ſiue
dies ⁊ nox non ꝓ ipᷣis tempoꝛibꝰ hic acci

piunf᷑. Sed queadmoduʒ vſualiter dies

le ⁊ nox eadẽ habitatio ꝑ pᷣuationẽ huiꝰ

luminis obſcurata. Nec oebet eẽ in ꝓba
bile libi. dies iſtos ſex eqjles fuiſſe cum p⸗
us dies ſit quaſi mẽſura quietis vel yma

nentie pᷣmi celi. Dies vᷣo quibus vtimur

inenſure fuit motus ſecũdi celi continẽtis

noueʒ celos inferioꝛes Quies em̃ motuſ
eundẽ debent habere mẽſurã oppoſitio/
nis. Decuit etiã vnifoꝛmi tacere eẽ menſu
rnis hmõi et vt nulla eẽt in eis confuſto ex
diformitate ⁊ vt creatoꝛ nõ videret᷑ diuer
ſatus in oꝑibus ſuis tanq; in maioꝛibus

maioꝛ menſura eidem neceſſe eẽt ⁊ in mi

noꝛibꝰ minoꝛ quẽadmodũ contingit in
nobis ⁊ in oꝑibus noſtrꝭ et etia in oꝑibꝰ
nature. Cũ omnipotẽti vtuti eius non ſit
contradictioant rebellio aut reſiſtẽtia in
gbuſcunq; aut quecũq; operari voluerit
Sed per oẽm modũ non ſolũ eadem fa/

cilitate maioꝛa ⁊ minoꝛa opatur ymo ea

imperioſitate cui eque obediãt ea que nõ
ſunt et ea q̃ ſuntgoc aũt non ꝓpter hoc

dico quado creatoꝛ opari non poſſit ⁊ ce⸗
lerius ⁊ tardius quedã quibuſda aliis.ſi

cut pꝛimũ hominẽ ⁊ tempoꝛe bꝛeuiſſimo

⁊ pfectuʒ fecit. alios vo per multos dies

⁊ menſes multaſq; coꝛruptiões ⁊ genera
tiones atʒ alteratiões ad cõplementũ ſui
eſſe⁊ perfectionẽ adduccitt.
MHNota de generatione cloꝝ.

aquis facta ẽ id ẽ ex materia que
erat interp ꝛimũ celum ⁊ terrã ali
oquin quid factũ eſſet de materia illa nõ

em̃ per motũ localem tranſſata eſt ad ali
um locũ cum aliꝰ locus nec tũc fuerit nec

Tam generatio celòꝛũ nouem ex

eẽ potuerit vt declaratũ eſt tibi. Quia ig
non eſt poſſibile eã remanſiſſe in loco in
quo ſunt celi iſti nouẽ cum locũ illum no
uem celi totũ impleant. Maniteſtae
ipam per coꝛruptionẽ tranſiſſe in genera⸗
tionem celoꝛũ.Coꝛruptio auni hec et gene
ratio nõ potuerũt fieri ſimulæ ſubuo qm
ſi ſubito facie fuiſſent. hoc ẽ in puncio te⸗

poꝛis.eſſet eadẽ materia ſimul veſtua fo⸗
mis celoꝛũ et foꝛmis ſuis. Si em punto
eẽt coꝛruptio materie illius hoc ẽ denuda
tio eiuſdẽ a foꝛmis ſuis ⁊ veſtilio ipius a
foꝛmis celeſtibꝰerit materia pũcto veſtita

vtriſq; vel nuda vtniſq;. Utrunq; aũlma

nifeſte impoſſibile eſt qm ſm hoc eẽnt ſoꝛ

me tam diuerſe ſimul in eadẽ matieria et

eſſent celi ⁊ aque ſimul in eodẽ loco facte
Atate generatio celoꝛu tllo⸗

igitur er nece generalo eelsinn.
rum.ſiue celi continetis nouẽ in ipe.Cau
ſa aut in hoc eſt quia materia illa er q ge
nera bãt᷑ ſ potuit coꝛtũpi ſiue denudaria

foꝛmis ſuis ſbito.⁊ ñi in iꝑe Si em i pucto

denudaret᷑ a foꝛmis ſuis eẽt. in illo pun/

cto nuda ab eis. Jam autẽ didiciſti alibi
materiã hmõi non eſſe poſſibile inuenne

nudaʒ a foꝛmis. Pꝛeterea ᷣm hoc in alio
nũc ab a.veſtita fuiſſet a creatoꝛe ſoꝛmis
celoꝛũ qui ex ea generati eẽni.⁊ ita in me/
dio inter illa duo inſtantia eẽt illa coꝛru/
pta ⁊ celi generati nõ eſſent.ſi vtruq; eoꝝ

factum eẽt in duobꝰ puncti tpis. Mſidi⸗
xerit quis ꝗa creatoꝛ potuit creare ea nu⸗

dum ? detinere nndam pꝛo beneplacito
ſuo ⁊ hoc opoꝛtuit ibi fieri.licet albi non
fiat.quia oꝑatio creatoꝛis nõ potuit nec

debuit habere moꝛã vel remoꝛationẽ ali

qntum ſola vᷣtute ſua oꝑaretur cuineq;

reſiſtẽtia ẽ neq; rebellio vt i dixi.Et ſicut

potuit veſtiri materia pᷣmi celi hoc eſt em
pirrei ſubito foꝛma ſua ⁊ reuera veſtiuit.

Sic etmultofoꝛtius potuit velſtire ſubito
celum ↄtinẽs nouẽ celos ſoꝛmis ſuis ma⸗

niteſtuũ ſit celum pꝛimu longe maius eſſe

celo illo. In hoc autẽ iam dixi tibi qꝛ erſi

non eẽt imporentia vel defectus aligs ex

parte creatoꝛis quo minꝰ hoc poſſet de⸗

fectus tamẽ erat ex pane materie quenõ

porerat ſubito denudarta ſoꝛmis ſuis et
ſubito veſtiri ꝓpter cauſas quas dixi. Dt

quis autẽ dixerit qa eo modo potuit cre/

are vel generare celos iſtos quẽadmodũ

creauit aut generauit empir:eũ aut eliaʒ
ipam terraʒ. Ja reſpõdi ſibi ĩ hocæ addu

Netiam ꝓbationẽ per qua feci le ſcite ga

4

mn

ungioe
Nainin
eus ala ge
alognonn
gn antoels
goorvonons⸗
Letennaaen⸗
ekuineri
opusͤton
Countun
Hickolſmne
hhorespnick
lsinenton
olotinene⸗
ſcergeien
ſennti
Pangenäſe
Mmilnonst
Mneſlhnapo
Sugenllut⸗
uhgapäͤeng

Pihhasgeuon

Mbn
gaſn
nultc
iſtOiniier
ſiſe lia
Genſenrpun.
lis naiii
peruidane

Mulonos,

yirusolan⸗

Wnttit
rii
ſiümtne
Mlitlutdn
Pppeprc
mmwumtf
hnicche⸗
Efünendnz

NN

unmneein

lnäfmin,

tnd

enniſerd
feri imeie,
em. doeinnt
lensimun
nisſuss ig
s ſuis 1Netubi
fumatnagien
pnſesDgi
leeſtqüfn
e natidet
riaſnanl

Rtcoenüpiſaean.

2 „7 0C e8
dfnede⸗

4 ickeund
nenlec i
1o nſtenigili⸗
inoehlin
dob d le.
mudun i
mütimn⸗

Fo.

generatio celi empirei ⁊ terre ſubito facte

unt et in non tempoꝛe et quia non pꝛeceſ

ſit eas alia generatio vel coꝛruptio coꝛpo

rał aliogn deduceret nos via hec in erro/

rem Ariitotelis de infinuate generatiõis
et coꝛruptionis ⁊ motus de antiquitate ſi

ue eternitate mũdi. Quia igitur mareria
media inter illa duo creata eſt cum eis cu
ius pars coꝛrumpẽda erat in generationẽ
celoꝛum vt iam oſtendi tibi. Manite/
ſtü eſt oiſſimiles ex neceſſitate fuiſe gene/
rationes pᷣmi celi et nouem ſequentiuʒ et
tu ſcis inrentionẽ mea in capitulo iſto.qa

ego non intendo hic niſi vt quodcũq; di/
rigere te et erigere ad intelligendũ ſermo
nez ꝓphete de generationibus iſtis et de

fendere planũ ſermonis ipᷣius ipᷣm etiam
planũ ſermonis iſtius hocinſinuat.Si eĩ
deus in pᷣncipio creauit celum et terra cuʒ
pncipium illud conuenientius intelligat᷑
aut pncipiũ tempoꝛis aut pꝛincipium ope
ruũ ipius creatoꝛis ſiue operũ dei. HNeceſ-/
le eſt ſubito creata fuiſſe celum etterram.

quia ſi in puncto tempoꝛd creata ſunt hoc
maniſeſtu eſt. Si do ante ea nibil creatrũ
eſt. Similiter neceſſe eſt ipᷣa ſubito creara
fniſſe.Quẽadmodum em pᷣdixi tibi.quõ

crearetur pꝛimũ celũ per partes.⁊ a q̃ par
le eius incepiſſet creatoꝛ eius creationeʒ ⁊

PVpter qua lamen creatio eius eſſʒ in tem
poꝛe.ila vt pars poſt partẽ crearetur cum
ſola virtus oiuina ibi operaretur.et nibil

eſſet ei reſiſtens aut retardans neq; p coꝛ
ruptionem alterius coꝛpis aut denudau⸗

onem marerie ip̃ᷣius celi ab illa foꝛma ne⸗

ceſle eſſet veniri ad veſtitionẽ eins quave
ſciẽda erat foꝛma celeſti.Quare ſubito in

materia ſua et foꝛma creatum eſt genera/
tio vᷣo ceteroꝝ celoꝛum quia ꝑ coꝛruptio

nem aquarum er ip̃is facienda erat. Coꝛ⸗
ruptio autẽ coꝛpoꝛalis ommis ex neceſſita
ʒe fit in tempoꝛe ſicut et omnis alius mo/

aus coꝛpoꝛalis. Sicut declarauit Ariſtote

les in auditu ſuo hoc eſt in libꝛo queʒ vo
cat auditum ex neceſſitate facienda fuit in
tempoꝛe eodem quo facta eſt aquarũ coꝛ
ruptio in generationẽ ipoꝝ.habet autem

queſtione a qua pariẽ cepit generatio ce⸗

loꝛun et veriſimiie quidem ẽ vt primũ ce⸗

lu qõ applanon vocant pꝛimũ creatũ fue⸗

rit hoc eſt in pꝛima parte diei.⁊ deinde ce
lum ſtellarum fixarum quaſi in ſecunda

parte. Tercio celum ſaturni et ita donec

veniatur ad celum lune,quod eſt vltimu;

3 a

nouem celoꝛum iſtoꝛum. boc etiam regn⸗

rere videtur ipᷣe oꝛdo dignitatis et nobili⸗

tatis eoꝛundeʒ. Certum enim eſt qa coma

paratio celoꝝ iſtoꝛũ eſt in nobilitate vtu
te dignitate adinuicem que eſt in altitudi

ne et poſitione ipoꝝ⁊ ſcom alpetrangi in

velocitate et larditate motus. Nõnullis

etiam videtur o pationes celoꝛũ ⁊ vtutes

influentes eſſe ac deſcendentes a pᷣmo ſu

per ſcᷣm et etiam ſuꝑ omnes inferioꝛes
ad hune modũi ſe babet ð alis.Quia vo
ipſius eẽ adeſſe et generari et generare ea
videtur eẽ comparatio que eſtvirtutis ad
virtutẽ in omnibus que oꝛdinẽ habẽt ad⸗

inuicem idem videtur eſſe oꝛdo creatidcis

ſiue generationis celoꝝ qui eſt et virtutu,
eoꝛũ. Quare vnũquodq; eoꝛuʒ eo oꝛdine
quo recipit vᷣtutẽ a pᷣmo ⁊ vniuerſali fon⸗
te recipit et eſſe. Uerũ igitur eſie ꝙ dixi ge

inter iſtos nouem celos pꝛimũ.id ẽ in pꝛi-

ma pte diei ſcðe creatũ ẽ applanon. Dein

de celũ ſtellarũ fixaruʒ et ita de alijs.Ecõ

trario vo foꝛtaſſis alicui videatur qm̃ celi
iſti nouem ſimul omnes creati ſunt.Cum
enim ꝓpinquitas ⁊ elongatio nihil ſit ad
creatoꝛe cum attingat a ſummovſq; deoꝛ

ſum et a pꝛimo creato vſq; ad vltimũ eqli
ter hoc eſt cum non magis pᷣſens ſit ei bꝛi⸗
mũ q; vltimũ aut aliqdð medioꝛum mani

feſtũ eſt non adiuuani operationẽ creato-
ris vel vᷣtuteʒ ipᷣius aut impediri ſiue ⁊ re

tardari bhmõi pꝛopinquitate vel elongatit

one.Quare non eſt ꝓhibitus creatoꝛ aut

adiutus ſiue impeditꝰ vllo modoꝛũ eque

cito operari generationem ſine creationę
celi lunaris et cuiuſcunq; alioꝛum.cũ eniꝰ
ex omnibus modis ſuis nihil ſit potiꝰqᷓn

tũ ad virtutẽ ſuã in celo appianon vł celo
ſtellaꝝ fixarum q; in celo lune aut in quo
cunq; alioꝛum bmoi autem exemplũ è de
artifice et operatoꝛe qui ſolã virtutẽ ſuuꝰ
ſiue ꝑ ſeipᷣm ſolum opatur et qui nibil ba

bet adiuuenti ad operanduʒ plus in yno
loco vel materia q; in alio vel alia. CTalis
enim nõ operabitur pꝛius in loco vno. e
poſtea in alio. Pꝛeſertim cum eius virtus

aut ars non ſit alligata vni operi aut vni

loco aut vni materie. Sed ſic potens atq;
liberrima et vgicunq; et in qouſcunq; vo
luerit operari qualẽ manifeſtũ eſt eẽ vtu/
tem eẽ creatoꝛis qui invno loco operatur
folia in alio floꝛes.in alio fructus.in alio
ſemina. in alio lapides pꝛecioſos. in alio

metalia. in alia plantas,.in alio angmmalic

Hars peimade vntuertro

xeopatur ila vnũquodq; iſton ac ſi vnum
ſolu oꝑaret. Nõ em̃ ex hoc ꝙ taʒ magna
tanq; multa opꝑatur.aliꝗd eoꝛũ aut minꝰ

bonnu aut minus bene opatur. qᷓ; ſi ulli ſo
li intenderet qualiter ſi per ſe ſolu aut vir/
Intẽ ſuam ſola hoc eſt abſq; aminiculo et

meditatione virtuns alteriꝰ creauit celos

iſtos nouem ſimul eos creauit.hoc auteʒ

Dico quia cũ creatoꝛ per aliavirtutẽ opera

Iur q; per ſuã tũc indubitater operant iu⸗

ria mo dũ virtutis illius.quẽadmodũ cuʒ
p frigiditatẽ coagulat aquas aut cõgelat

e.a.s ſucceſſiue et per pres et ea velocitate
qua poteſt frigiditas et qua hoc patit fie⸗
ri materia in qua opatur. Si ergo ꝑ ſolaʒ

virtutẽ ſuam creauit celos hoc ẽ nulla vir

tulte alia agente adhuc vel cooperãte, nul

la ſubeſt cauſa vel ratio qᷓ ꝓhibuerit eum
creaſſe omnes illos ſimul.ſed neq; virtus
Aliqua cooperata videt᷑ ad creation eʒ ce/
loꝛuũ niſi foꝛte ꝗs dicat vtutẽ applani.hoc
eſt ᷣmi nouem celoꝝ cooperata fuiſſe atʒ
egiſſe in partẽ aque ſibi ꝓrima eiq; ſimili
tudinẽc.id eſt celeſtem foꝛma ſibi ſimilẽ im

pꝛeſſiſſe.⁊ ita ſecundũ celũ generaſſe.qauẽè⸗
admodu ignis cũ generatus ẽ iuxra mate

ria receptibilẽ ſue actiõis et viriutis indu⸗

bitanter agit in illa et generat ex ea igne⸗

gliũ. Cum ergo partes ille aquarũ ex qui

brꝛs inferioꝛes celi generati ſunt receptibi

les eſſent foꝛmarũ celeſtin. Sicut appet ꝑ
hoc ꝙ ipᷣas iam receperũt. Uident ⁊ rece

pribiles fuiſſe vᷣtutũ et actionũ ipaꝝ.Oĩis

eEi materia ex qᷓ aliqd generale ẽ ex neceſſi
ate receptibilis è virtutis et actiõis illius

aõ er ea generabile ẽ⁊ cuiuſcunq; ſilis illi
Hic ẽ fimilis illi in foꝛma virtute et actiõe
Quia igitur oẽs iſti nonẽ celi ſiles ſunt li-

cei nobilitate ⁊ alijs cõditiõibus differat
manifeſtů ẽ mayria ex qᷓ gen erati ſũt rece
ptibilẽ eẽ virtulis ⁊ actionis vniuſcuiuſq;

neq; agit anteq; ſit.ↄſequens eẽ videt᷑ ce/

los generatos eẽ vnũ poalind ⁊ nõ ſimui
Qſi verũ eet foꝛſita vnũqð q; magt ↄne⸗

niret dici generatũ a ſeipᷣg et hoc e qa ps

vniuſcuiuſq;ʒ ſit generati ls generata gi

gnit ſibi ꝓnmꝗ et illa gen erata gignit aliã
⁊ita donec ↄpleat generatio tonꝰ. Hui⸗
aut exemplũ ẽ magne ſicut tibi dixi⁊ ĩ om

ni coꝛpe ptinue ⁊ p partes generato. Mul

tis etia circa hoc videt᷑ eẽ diſſimilitudo ce

his ſcripſerũt.

lon inuicẽ generalio ꝗppe aſſimulat vbi⸗
qᷓ; genituʒ genitoꝛi.Uñ et generanio dicit᷑
aſ generis ſin natio ſiue genens luii aliũ
tranſfuſio. Uñ igi tanta diſſimilitudo int
applanon er celuʒ ſtellarũ. Silr ⁊ inter ce
lũ ſt ellatũ ⁊ inter celũ Saturni.⁊ genera

liter mter oẽs in virtutibꝰ opationibꝰma

gnitudinibus ⁊ etis motibus. ſicut apꝑet
ex nactatldus ſ. tolomei et alioꝛũ quide
oꝛſitan dicat aligs ga ſer⸗
mones ꝓphetarũ ita crebꝛo clamat.quo⸗
niam deus celos fecit ⁊ qm̃ opera manuũ
eius ſunt celi ⁊ adeo vehemẽter execrant

aliũ fuiſſe vel factoꝛẽ vel coopatoꝛẽ celoꝝ
q ipe ſolus creauit nouẽè iſtos celos.?⁊ cre
anit eos ſimul. Unð in ſermone iſto nõ ẽ

dictũ fiant celi vl fimamẽta in medio aq̃ᷓ
rũ ſed fiat ſirmamẽtũ ac ſi oẽs illi celi vnũ
celũ ſimul ſumpti acciperent.⁊ factio eo⸗
rũ factio vnius et vna.Et licet matetie eo
rũ receptibiles ſint foꝛmaruʒ celeſtiũ. Si⸗
cut pᷣdili tibi tamen ip̃i nõ ſunt poſſibiles
impᷣmere eas quẽadmodũ neq; cum ma⸗
teria hominis hoc ẽ coꝛpus humanũ rece
ptibile ſit foꝛme humane nõ tamẽ hõ po
leſt iᷣmere illavel dare. Siue em̃ aĩa hũa

na fo:ma illa ſit ſiue pars illiꝰ foꝛme. Ma
nilſeſtũ ẽ homineʒ nõ eẽ datoꝛẽ huiuſmoi

foꝛme nec poſſe unpᷣmere illa. Sic pᷣmum
nouẽ celoꝛũ licet materia celi ſtellati rece⸗
pꝛibilis eſſet ſoꝛme teleſtis no lame ipſuz
potuit eſſe datoꝛ hmõi foꝛme.nec adbuc
cogitalũ ẽ ꝙ celi ſint generatoꝛes celoꝛuʒ.
Alioqn etia regio elemetoꝝ ꝗᷓ ẽa luna vſ⸗
q; ad terrã. celis plena eẽt alijs ei celis fe⸗

cuũdis aſz generatibus celũ lune ſterile nõ
manſiſſet. Generaſſet igr celũ aliud fili-

eins aliud ita donec veniret ad terrã. A

q̃ parte aũt inceperit creatoꝛ fabꝛication?

celoꝝ ſeu generationẽ. Utrũ a pte lalitu/
dinis ſeu pfunditat aut ſpiſſitudinis aut
eoꝝ.Scõm boc ergo pᷣmũ celũ generauit qu
ſecundũ ⁊ iia de alus ⁊ quoniã nihil gene
rat añcq ipᷣm ſit generatũ. quemadmodũ

que ptes in eis pᷣmũ generate ſint. Uliruʒ
ĩterioꝛes ſcʒ hoc ẽ ↄcauitatib eoꝝ ping⸗
oꝛes an iiie qᷓ ſũt ex pte ↄneritatis merito

gs querat.licʒ nõ referat que. Si gs iñ co

rũ ſimiliũ qᷓ ex pnb⸗ ſeſe inuicẽ ↄtinẽtib⸗

cõpoſita ſunt videbit generationẽ huiuſ⸗

modi partiũ ſimul incipere? vniꝰ cuiuſq;

ptis partiũ ſilr.Oè ſi ꝗs dixerit quia inter

fo:mas aquarũ el ſloꝛmas celoꝝ ex quib⸗
generati ſunt no ẽ ↄtingentia ergo no eſt
motus ab hiie in illas. WMotus em̃ omuis

generatio nis ⁊? coꝛruptonis eſt ab allero

— ———

Eſorfiͤl

=ꝛ
S=

alseitſil
nbocaun

ſonnuggl

npt Mn
anlicn ſin

=

—

lanppltt

alkreaaßs
Coeitedon
itnemhic⸗
Contnxi
mhionrzuß
lilulsat.
ſeüünirhen
ſaneutlani⸗
ollgcrep
ſfurhtitne
Mutei ſen
mnskoninuren
eNthentioma

er Gosen

—N—¶w—¶—¶—¶—¶—¶—¶—¶—¶—.îo DT– zrmn

=

=— = —⸗=
S

etgosſecd ai
ſtenicn
föpanidsan⸗

Wendeonn
Wnoregu
Uneruelen
Glzönedeg
Rpannuipon
Mlihpllse⸗
enclauiſi⸗
ſiſſemnmma
neſtcnicun
ſubnmninia
ſetunoeſan
Mninor
hend
dltgnfn
mierco⸗

EE
Se

EEE

æ
Se
S

SE

E
S=
= S=e=
= ☛
2
——

⸗
E-
=
=
=
SS=
Se
—

=
S=
—
=
=2
☛
ͥͤ—

=„
S
S
—
—
=
—
—
—

Rofuemnmri⸗
Garnadiini
ſeleni
i ng
enidoidn
Clonagitin
fndaig
A arrdeen.
osſeuntcögen
tideoſeheninn
ſcdeiagat
tanirnicee
nenini uifld
npi tccger nt
saa Tg
sinnaptid
idrie
sricwet
e mnir ſilnt
im Zeetnt
ſiuelbe⸗
nnhnit l⸗
eelnaanc,
ſmnecehun
goebmöhmt⸗
ilin rn⸗n
raio eninii

oppo ſitoꝝ in alterũ.et hoc ꝑ mediũ.alio⸗
An ſaltus eẽt ſubitus generatio a nõ eẽ in
eſſe. In hoc autẽ dico quia mediũ ẽ inter

has loꝛmas et ſi non verum aut mediuʒ
pꝛopꝛiu. Manifeſtũ em̃ eſt quia aqua
quantũcunq; ſubtilis aut pura amplius

ſubtiliari poteſt.? ꝓpinquioꝛ fieri nature

ac ſubſtacie aeris. Sic et aque de quibus

celos fuiſſe dicunt ſubtiliatione ac depu/
ratione amplioꝛi pparate ſunt vt formas

celoꝝ reciperẽt et hec ſunt media per que

tranſiuerunt ad foꝛmas celeſtes. Magis
autẽ ſubtilis et magis depurata aqua eſt
mediũ inter ipſam ſᷣ̃m naturalẽ puritateʒ
ſuam ⁊ nobilitatẽ foꝛmarũ celeſtium ⁊ ge
neraliter om̃e ꝓpinqus alterutri extremo
rũ via queda ẽ ⁊ mediũ tranſeundi ab al-
tero in alterũ. Nec debes opinari ꝙ alia
virtus fuerit pᷣparans aut pᷣ̃aptans aqᷓs il

las ad hoc vt foꝛmas celoꝛũ reciperent qᷓ;
creatoꝛ.Solus em̃ abſq; participe ⁊ adiu
toꝛe celos fecit. et omnia illa pᷣmoꝛdialia
opꝑa.id ẽ mũdi tocius partes.Quãaãdo aũt

iſta pᷣparatio aquaruʒ facta fuerit nec iſte

ꝓbheta determinat neq; aliꝰquia nec de

pparatione quicq; expᷣſſe loquitur qre ſal
ua veritate ſermonis ip̃iꝰ intelligi poteſt.
quia pᷣma die quado fiebant ea qͥ facta pᷣ
us narrauit potuit fieri iſta pᷣparatio illis
autẽ expletis et ↄſumatis create ſũt foꝛme
nouem celoꝛũ.ſecũda die et materijs ſuis

imp̃ſſe vel totum qð ptinebat ad genera-
lionè iſtorũ celoꝛum videlicet ⁊ pparatio
materiarũ ipᷣoꝛũ et foꝛmarũ eorundeʒ im

5p̃ᷣſſio ſecunda die facta ẽ. Si ꝗs autẽ dixe
rit qa non indiget creator omnipoteniiſſi

mus pᷣparatione hmõi vł pᷣparatore.¶ e

rũ gdem dicit qm̃ vᷣtus creator in vli ni⸗
tate ẽ ſufficientie ⁊ copioſitati Materie ta

men celorum denudani a formis aqueis
neceſſario indigebant ad hoc vt formas

celorum tamlonge ab illis diſtantes reci/

perent hmõi ve denudatio nõ potuit eſſe
quado ſieret.aut in puncto tempis aut in
tpe et ꝗd ex vtroqʒ accidit iam pᷣdixi. Nec
debet iibi mirũ videri ſi formarũ celoruʒ
nõ fuit alius doctor q; creator cũ de om̃i

formsa ſubſtãciali hoc multi ſenciani pᷣpa

rare ꝗdẽ poſſunt vtutes naturales materi
am ex qᷓ faciẽda ẽ generatio natural ⁊ fu⸗
gare ad ea diſpoſitiones ↄtrarias ſiue re

. kranates formis ꝗbus ſup nelcienda eſt

en forman illaru q̃rũ impᷣſſio generatõ

elt ſ ẽ ſubſtacialiũ nõ alius dator q;ᷓ cres

16 62

xxrxriiij

tor illarũ deus cum oĩs forma ſi: ubſtãcia⸗

lis etia ſubſtancia ſit. Qè vo ↄſequẽter di
ccu ẽ.Congregent᷑ aque q̃ ſub celo ſuntin

locũ vnũ. Manifleſtũ eſt hic factũ eſſe
poſt creationem aquarũ ſolo verbo ⁊ im
perio creatoꝛis. Naturalis em̃ oꝛdinatio

aquarũ ſiue poſitio aut ſitus earum circa

terrã eſt.et ipᷣe aque velut amictus circun/
dans illũ.Sicut dicit alius ꝓpheta.Abiſ
ſus ſicut veſtimentũ amictus eius ⁊ alius
ſapiens. Quis poſuit aqs qſi in veſtimẽ⸗
to.Qt aũt in partẽ ſeceſſerũt ⁊ ſuꝑ mõtes

aque etiam ſtant.ſicut dicit alius pppeta
ga ſuꝑ montes ſtabunt aque ⁊ ꝙ in loco
nõ naturali ſibi ſunt cõtra natura ponde

roſitatis et fluidatis ſue.factũ ẽ non natu

rale aliqᷓ virtute ſed ſolo verbo ⁊ imperio
vt diximꝰcreatoꝛis et iſta ↄgregatio non

noue creationis opus fuit.ſed iam creati

opis videlicet aqruʒ in locũ aliũ traſlatio
et collocatio. Uñ nõ dicit᷑ in ſermo ne pꝛo

phetico ꝓpter illud factũ ẽ veſpe et mane
dies vnus. ymo ↄiungit᷑ opi ſequẽn dieĩ
⁊ hoc ẽ quoniã ↄgregatio aqrũ ⁊ denuda
tio faciei terre ꝓpter ſequẽtis diei opꝰ fa/
cta ſunt videlicet ꝓpter fecundationẽ ter⸗/

re. HNõ em̃ poterat germinare herbas nia
tæẽtes aut ꝓducere vegetabilia aquis ope
rientibꝰ eam. Cõgregatio igr aqrũ in lo⸗
co in quo ſunt concluſio ẽ partim ſcientie

naturalis partim ſciẽtie diuinalis. Sicut

appet ex medijs quo p̃ᷣmiſi. Querat autẽ
merito quis quõ aque dicant᷑ cõgregate
in locuʒ vnum cum tam multa ſint maria

⁊ nõ ſit vnũ mare qð oẽs aqs ↄtineat In
quo dixerũt ꝗdem ꝗa maria ola vnũ ma

re ſũt et ꝓpt᷑ ↄtinuatiões ipoꝝ q ĩ gbuſdaã
maribꝰmanifeſte ſunt ⁊ hoc exꝑimẽto ſci/

unt multi eoꝝ ꝗ ↄuerſant᷑ in maribꝰ ⁊ va

* .

cant nauigiis. In alijs vo maribꝰ occulte
ſunt ↄtinuationes iſte &l ꝓpter diſtanti⸗

as ſuas a nobis vel ꝓpter ſuꝑ poſitioneʒ
partiũ terre aperientiu maria vel ꝓpier ꝑ

tes eoꝛũ.ſic ſamoſum eſt de ſicilia qm̃ ſuꝑ
mare ſita ẽ ⁊ qttuoꝛ et qnq; montibꝰ qus

ſi columnis totidẽ ſuſtentantur.Aliꝗs vo
intelligit locũ vnũ magis dictũ diuiſiue ſi
ue ſepatiue qᷓ; ↄiuncte ⁊ hoc ẽ quonia cre⸗
atoꝛ magis itẽdere videbat ſeparatiõeʒ
earũ a ſupficie terre q; ↄgregationẽ earuʒ
in locum vnũ. Tu vo m intentionẽ meã
⁊ opinionẽ in hoc reminiſcere eoꝝ que di
diciſti in libꝛso Metheroꝝ ariſtotelł in capi
tulo de mari et gullis eius ⁊ ð abn gis

E

gna quã dicit ariſtoteles matricẽ aquan⁊
ex ula oia maria tanqᷓ; gulfos vanios.⁊? re
dudatias exire ⁊ nõ recedes ab intelleciu
ꝓpheie iſtius qui dicit ruptos fuiſſe fon⸗
tes avyſſi magne et ex illis inundaſſe dilu

—

niu. Atiende aũñt ꝗa ex eodes verbo etim

.

perio creatoꝛis videt᷑ fluuioꝛu ommiuũ de⸗

2 —

curſus ad mare eſſe ſiue ad maria. Si em

ſtarẽt ſuꝑ terrã abſq; fluxu ex neccitate oꝑi
ret eã et ꝓphiberẽt fertilitateſiue fecũditatẽ

ip̃ius. Ad hoc idẽ ſpectat qð dictũ ẽ. Sta⸗

tuit a quas quaſi in vtre hoc eſt ipᷣas inſta
biles fluidas ſtare fecit in loco non ſuo
ꝓhibẽdo fluxũ eaꝝ q̃n ĩ vtre.Et qꝛ vt dixi
OPperatio iſta videlicet ↄgregatio aquaꝝ
pᷣparatio erat ad opus ſequenus diei ſub
iunuit deus et dixit. germinet terra herbaʒ
virentẽ et facientẽ ſemen ⁊c.et in fine ſub/
iunxit et factũ eſt veſpere ei mane dies ter

cius.Et ga opus iſtud videlicʒ hmõi fecũ

dationis terre nõ habet cauſam naturalẽ
hoc ẽ no eſt ipſi terre de natura coꝛꝑeitatt
ſue maniteſtũ ẽ quoniã nõ ei niſi ex vboꝛ
imperio creatoꝛis. Lerra em̃ per ſe hoc eſt
per modũ quo ẽ terra nõ ẽ generatiua ni
n terre. Supꝛa naruramigitut ſuã ſuꝑad
dita ẽ ei viriꝰgerminãdi ⁊ fructificandi ta
lia. Quare manifeſtũ ẽ tibi iſtam fertilita
tem terre concluſiones eſſe partim ſa entie
naturalis.partim ſcientie diuinalis. ct in/
xta hunc mo dũ currit res in fecundatiõe
gaãrum ad ꝓducendos piſces et alia adti
ca animalia. Hanc autẽ queſtionẽ de du⸗
plici ſecũditate terre qbus ꝓducit vegeta
bilia animalia ppter qð nõ pᷣus de ferti
litate ſeu ꝓfundita ie aquarũ qᷓ; de fecun
dlitate terre locutꝰ ẽ ſermo ꝓpheticus cuʒ
em̃ aqua poꝛ ſit in oꝛdine eiementoꝛuʒ q
terra poꝛ eſt ⁊ eius fecunditas ⁊ pᷣoꝛ eida
ta qᷓ; terre pᷣoꝛ igi oꝛdinãda fuit. In quo
reſpondeo quia ſecunditas terre q gignit
vegetabilia poꝛ eſt ea fecunditate eiuſdeʒ

q̃ gignit animalia. Sicut vegetabilia pᷣo/

ra ſunt ipis animalibꝰ ⁊ ppter hoc gene⸗
ratio eoꝝ ⁊ vis generatiua q ſcilicet gene
ratur pᷣus oꝛdinata ẽ in ſermone ꝓpheti/
co.deinde po fecunditatẽ aqrũ ⁊ generati
onẽ animaliũ aq̃ticarũ fecuditas ſecũda
ipᷣius terre q̃ gignit animalis oꝛdine ẽ re/
cliſſimo mirata ⁊ ipᷣa ẽ pars opationis di

ei quinte.Opatio vo diei qrte fuit creatio

ſtellarũ ei luminũ ⁊ oꝛdinat᷑ poꝛ oꝑatioi⸗
bus vegetabiliũ ⁊ animaliuʒ et creatione
ipius hominis ꝓpter hoc vi gdam putat

Pars pꝛima de vniuerſo

ga ſtelle ⁊ lumina cauſe ſunt ipoꝝ non ſo
luũ generatiue ſed etiã regitiue de ꝗbus tã
młta ſcripſerut vt vix etia legi poſſint.Cõ/
cedenduũ autẽ eis ẽ ꝙ ſtelle multa adiuto
na pᷣſtant et generationi ⁊ ↄſeruationire
rũ generabiliũ.Uerũ nõ eſt eouſq; vt ho

mines hmõi putauerũt⁊ de hociam mul
ta ſcripta ſunt tibi. Siue ergo hacde cau⸗/

ſa pᷣoꝛdinate ſunt eis ſtelle et lumina ſiue

ꝓpter hoc ꝗa oꝛnatus ſunt coꝛꝑis pᷣoꝛ ac
nobilioꝛis q; ſit aq̃ᷓ et terra. Siue pꝛopier
hoc quia nobilioꝛa vidẽtur ex inco:rupii/
pilitate ⁊ ꝑppetuitate ſua.recte pᷣpoſita ſũt

illis in ſermone ꝓphetico. Habet tamen
queſtionem quare remorata ſeu retarda

ta fuit creatio ſtellarum et luminũ vſq; in

quartam die ⁊ determinatio hmõi queſii

onis pendet ex certitudine eſſenciarum ⁊?
compatione eaꝝ ad celos ſuos.hoc eſt in
ꝗbus ſunt videlicet vtrũ ſint inſtrumenta
celoꝛũ per que operãtur in mundũ iſtu in
ferioꝛem an ſint ꝑtes.an oꝛnatus eoꝛuan
ſint aggregationes luminũ in ꝑtibus ipi⸗
us celi ſicui apparet apud nos in ꝗbuſdã
gemmis. Memini em̃ me vidiſſe ſmarag⸗

dum. in cuius ſplendoꝛe apparebant tres

ſtellule lucidiſſime.Et certu eſt de lapide
ꝗ dicit᷑ eliotropia quia ipᷣe ẽ lapis viridis
ſtellis rubeis ſtellatus. Et quidem iaſpis
inuenitur viridis coloꝛis et guitis ſangui
neis guttatus. et quidẽ alius innenit om

niũ alioꝛũ lapidum coloꝛbus picturatus
Qi ſi ſtelle et luminaria inſtrumela ſut ce
loꝛũ congruũ fuit vt tunc hmõi inſtrumẽ/
ta celis darent cum eis operari poſſent et

non ante. Quia igitur circa aptata eſt ter
cia die ſimiliter et aqua vt in eas poſſent

operari celi vegetabilia ⁊ animalia aliaq;

omnia generabilia ꝓput viſumẽ aſtrono⸗
mis et multis alüs ex phyloſopbis meit⸗
to quarta die fabꝛicata ſũt ⁊ aptata hmõi
inſtrumen:a. Uerũ de boc alibi altius et
latius pſcrutandu erit et a ꝓpoſito e in⸗
tentione pᷣſentis tractatus longe eſt expo

nere capitulũ illud pᷣmi libꝛi legis bebꝛeo

rum ? tractatum deſiderat grandemp ſe

2 inueſtigationẽ diligentiſſimã quoniam

habet queſtiones plurimas ⁊ ad deterimi
nandum difficillimas. Quantu vo perli⸗/
net ad pᷣſentem tractatum ſufficiat tibi co

gnolcere ſaltem ex parie quia ſermo ſapiẽ
tis et ſancti viri ꝓphete ſcilicet hebꝛeoꝛu;

ſermo veritatis eſt. Jam enim patefeci ii⸗
bi in hijs qͥ pceſſerunt que neceſſitas coł/

thn

(Whinlme

Genmgen
Cngenetet
vibosals
Punront
eet rin
mnnlli
cunven

nimoc
Enngoat
ſunelnenun
llmlu
zyutn.
Nnpratron
Pronmun
Ulnneni
piuenn
iterwpe
n
ſcpergad
wocennd
pni de⸗
Kapesi
Nsgladä
goedens
ſonlens
Deennis,
bbusoupt
Nuplanauer
rnun
ſenſrenge
un
grctets
Mageicen
nſcn
Kütwie
Mlpng
mmenze
chlen
etichene

re
ſc
he⸗
Phaczn
niſſrn
hnſchen
afneig
h

lnßzen
Aene
ZZ
ekelgte
udebarnn
geagoban
eleainn
ſuntcchefe!
en Jumn
dimetbe
H
cco, Daor
ordafare
merbunmnife

minauotiice

Meineeicen
losſuos
wüſnntnt
iurmnmni
1410ne

oeess
cünnd
aariprrban
„Sen Ede⸗
ns anc,
wlorsagn⸗

git corpa pᷣma creata eſſe et non generatà

Si enim generata eſſent non eſſent pᷣma.

cum generata eſſent ex neceſſitate ex coꝛ
poꝛibus alijs. generationem quippe coꝛ⸗
poum non niñ ex corpibus fieri poſſibi/
le eſt. Patefactum etiam eſt tibi ꝙ coꝛpo
ra pᷣma videlicet creata non fuit poſſibile
elſſe celum vltimuʒ ⁊ terram ſolummodo
alioquin inter celum et terram fuiſſet va/
cuum. imo celum er necefſitate fuiſſ terre
contiguũ et poſtendi tibi. Quare inter ce

lum et terram creatum eſſet coꝛpus vnuʒ
vel multa.ex ꝗbus facta eſt generatio coꝛ
poꝝ medioꝝ pᷣmoꝛum videlicet trium ele
mentoꝝ et nouem celoꝛum nobilioꝛũ. Et

non nominauit illud medium vel illa me

dia ſapiens iſte ne minatione appꝛopᷣata

quinpotius nominatione mutuata. Hô
em̃ vere ac ꝓppᷣe nominationis aquis eſſe

otuerunt coꝛpa illa media.Dixi etiam ti⸗

i ꝓpter qnià celum vltimnʒ et terram p/

mo creari opoꝛtuerit in oꝛdine creationis
coꝛporũ. De aquis vero quas circa celos
eſſe ſapiens iſte vel ſanctus dicit ſcire de⸗

bes quia cũ hominibus duplerx vita a cre
atoꝛe danda eſſet.videlicet hoc pᷣſens ta
lis miſerus et erumnis pileniſſima et allia

perennis poſt hac gloꝛioſa debnit homi⸗
nibus ouplex habitatio pꝛomptarũ iſtaꝝ
duplicitate pꝛouideri. Quare ſicut ſub te⸗
lis ꝓuidit creatoꝛ hominibus habitatio/

neurmn ſiue regionem vite qua ſub celis eis
viuendum erat congruentem ita ⁊ vite qᷓ

ſuper celos eis poſt hanc vitam perenni/
ler et gloꝛioſe viuendum eſt ꝓuidit regio
nem ydoneam ⁊ hoc intelligitur etherum
quẽadmodũ et iſta inferioꝛ regio qua hbo

mines inbabitat noſcitur eſſe aer. Scito

tamen quia celum empireum interduʒ et
regio illa que dicit aque q ſuper celos ſũt
interdũ ether nominatur.Et ſicut moꝛtali

vite nullo modo etherea regio ↄgruit ita

iſta aerea regio immoꝛtali vite ⁊ gloꝛioſe

om̃ino incõgruens eſtet inepta. Hec igit
eeſt ratio qne mouere potuit vt homies vi
le gloꝛie future in etherea iſta regiõe qᷓ ex
aguis que ſuꝑ celos mobiles erant facta

eſſe videntur collocandi a quibuſda puta
rentur. Tu auteʒ animaduerte ꝙ opinio

bmõòi hoim erronea eſt maxime eoru; ꝗq
veri nois aquas hoc eſt ꝗ inveritate ⁊ foꝛ

ma aquaticis ibi eſſe vſq; hodie ſuſpican

tur et etiam poſt gloꝛificationẽ futurã bo
minu ibidẽ eſſe futuras autlumant de no

xxxv

bilitate 2 magnificentia hmõi gloꝛie non

tam erronee q; ignobiliter ſenclentes. Si
quidem aquea habitatio piſcium eſt nõ
hominum etiam in ſtatu buiuſmoi miſe/
rie poſitoꝛum quantofoꝛtius igitur. nec ẽ.
nec erit. hominũ in ſtatu gloꝛie iiuus con⸗
ſtituendoꝛum. Q ſi dixerit quis ꝙ aque

nòõ ſunt ibi in ſubſtacia labilitatis aut flus

iditatis in qua videntur apud nos. ſj va⸗

poꝛabiliter ſuſpenſe vt ſermone vtar hu⸗
iuſmõi hominũ et iſte ſermo erroneus e.
cuius erroꝛis declaratio hec eſt. Ignobi⸗
lioꝛ enim eſt habitatio huiuſmõi q; ſit ha
bitatio aeris qua nũc homines inhabitat
Habitatio quippe illa hoc eſt aquarũ hu

iuſmodi vł nubiloſa aut nebulioſa eſt aut
nubeoſa eſt vel ꝙ eſt verius 'm erroꝛem

iſtum tota eſt auquod iſtoꝛum triũ. Qua

re manifeſtuʒ eſt. ꝙ aer qui eſt apud nos

nobilioꝛ eſt habitatone huius. Am⸗
plius. Tria iſta que nominaui tibi videlʒ

nebula nubes et nubilum media ſunt in/

△

teraquas et aera cuius indicium eſt gene

ratio eoꝛum ex qua quippe generanturꝑ

rarefactionem et ſubtiliationem illiꝰ ⁊ ꝓ
pter hocſubſtancia eoꝛum nobilioꝛ eſt q;
aque. MWanikfeſtu aute eſt ꝙ eoꝝ ſub
ſtancia groſſioꝛ eſt q; ſubſtancia aeris.
Woanifeſtum igit eſt nobilioꝛem eſſe
p̃ᷣſentem habitationem hominũ q aer eſt
indubitanter et habitatio viiq; ẽ miſerie.
id ẽ hominuʒ adhuc miſerie et erumnoſe

viuentiuz qᷓ; illa quã ponunt eſſe gloꝛie.qᷣ
vel nebula eſt vel aliquid alioꝛu que no

minaui tibi ſuperius. Amplius.quan

——

do factahuiuſmõi ſubtiliatio aquaruʒ in

vapoꝛes ſiue ſuſpenſio earũ vapoꝛabilis
MWanifeſtũ quia in ipᷣa creatione eaꝝ
nec facta ẽ nec locum habuit.Euapoꝛalio
enim nõ ſit abſq; motu locali no erat aut
quo mouerentur cum uõ eſſz locus inter
aquas et celum vltim qð empireum di⸗
citur quia nec vacuum ibi erat nec coꝛpꝛ
aliud qð aquis p euapoꝛationèe tunc aſcẽ

dentibus locum ſun cederet. Quare ma⸗
nifeſtum eſt aquas buiuſmoi creatas no

fuiſſe in iſta vapoꝛabili ſubſtancia in qua
dicunt eas eſſe. Si mõ in ea ſunt. Remi-
niſcere autem eius ꝙ dixi tibi in pcedenti
bus quia qi ponunt aquam et vapoꝛeʒ
er ea reiolutum idem eſſe nõ poſſunt effu
gere quin ponant cõſequenter vapoꝛeʒ ⁊
gera in quẽ per ſubtiliationem tranſit idẽ
eſle. Quare exneceſſitate cogunt adaa

Pars pꝛima de vniuerſo

gonere eara cũ neceſſe ſit quecũq; in ſub⸗

ſtancia ſua eadem ſunt eidem ⁊ ſibinuicẽ
in ſubſtancia eadem eſſe.Si vero dixerit

aquas huiuſmõòi in ſubſtàùcia ſua aquea

et pᷣmitiua adhuc permanere etita etiam
ibi eſſe tu iam noſti nõ ſolum cõtradicti/
ones pbyloſophoꝛum naturalium ſed eti

am irriiones earum circa hoc. Ego vero

iam dixi tibi in pcedentibus opinionẽ ſa⸗
pientium hebꝛeoꝝ videlicet ꝗa aqruʒ no

mine equoce vſus eſt ſanctus iſte et ſapi/

ens ꝓpheta et dixi tibi quia ſcõm opinio
nem meam de aquis illis ſuperioꝛibꝰ.id
eſt de ſuperioꝛi parte aquarũ facta eſt re⸗
gio ethera ſiue ether qui eſt regio ſereniſ⸗

ſima puritate ſubtiliſſima ad modũq; ꝓ⸗

ſpicua niſi inter ſcientiam diuidens mun

dum nobilem cõtinentem nouem celos
mobiles et quattuoꝛ elementa a mundo

immobili et ſeculo altioꝛi.et hic mundus
eſt celum empireum et regio lucis ⁊ habi
tatio gloꝛie miliciarum celeſt um.hoc eſt
ſanctoꝝ angeloꝛum ⁊ gloꝛtficandoꝛũ ho⸗

minũ et hic eſt domꝰ dei in qua ſunt mul

te manſiones que partim iam repleta eſt
habitatoꝛibus ſuis pariim reſtat implen⸗
da. Quid autem ſit plenitudo eius. quid

inhabitatio ⁊ modus inhabitationis ꝗqd

manſiones.et manſionum multitudo in
eo tibi dedlarabitur in ſequentibus ſi deꝰ

voluerit.Si quis auteʒ querat que natu/

ra ſit huius coꝛꝑis dinidentis ſcilicet mũ/
dus duos hoc eſt an habeat motum aut

nõ. Reſpon dendũ eſtlei quia nõ habent
motum ſicut neq; celum empireum. Cau
ſa autem in hoc eſt quoniam nulla deeſt

ei ex perfectiõibus ſibi ↄgruentibus ⁊ de⸗/
bitis qᷓ; neceſſe habeat per motum inqui⸗/
rere vel acquirere.Si vero querat que ſit

vtilitas huiuſmõi coꝛpis vł vſus et an ſer

uiat habitationi Niqnoꝛum ſcilicet vł an
geloꝛum vel hominü vel animalium vel
in futurum ſit habitationi alicui ſeruituꝝ
Dico quia foꝛte nõ erant immediate mũ⸗

di quos dixi tibi cum ꝓpter diſtatiſſimas
ad inuicem nobilitatem electoꝛuʒ ⁊ inno⸗

bilita tem inferioꝛum tamẽ ꝓpter contrari

eltates multiplices quas habent inuicem

in diſpoſitionibus ſuis pꝛedicti mundi ð
quibus loquar in ſequẽtibus videlicet in
capitulo de partibus vniuerſi coꝛpoꝛei.
Utrum autem habitatoꝛes habeant du⸗
bitationem nõ videtur habere ranionabi
lem. Nõ enim eſt rationabilis dubitatio

que nõ habet rationes ex vtraq; pte con⸗

tradictionis. Cum enim videant ignẽ ele⸗
mentum nõ habere habitatoꝛes. Simili
ter eti aera. Unde ſuboꝛta eſt in coꝛdibus
eoꝛum iſta dubitatio. Qè ſi dixerint quia
ger habitatio eſt yrunainũ et alioꝛu mul-
toꝛum volatilium. Reſpondeo tibi omni

bus animalibꝰ eſt alius locus paſcus.ali
us habitationis.locus enim habitauois

eſt omnivus animal:aus vbi generantet
fetus ſuos nutriunt nõ vbi paſcũtur au

aliter paſcum querunt yrundines aũt mu

ſtulas venantur et eis paſcuntur in aere.

et hec eſt cauſa volatus earum pene cõli
nui ꝑ aera. Nec eſt verum vllo modoꝛuʒ
ꝙ quoꝛuudam vanitas ſomniauit.vide/
licet ÿ yrundines de aere viuunt elemen

to de aere ſiquidem roſtido et humenoz
vi verius dicam craſio. eſt eis ſoꝛſitan nõ

nullũ adminiculum ad nutrienduʒ inter

dum. Judicium auteʒ huius eſt ꝙ ſuper
aquas ⁊ loca aquoſa paludoſa humecta
eſt earum volatus freouenlioꝛ.et hoceſt

quoniam muſcularum mnibi eſt habũda/

na maioꝛ ꝓpter habundantiaʒ maioꝛem
materie generationis illoꝛum. Similiter

et nutrimentis nutriuntur enim de huiuſ
modi craſſitudine aeris. De ſalamandra
vero q; putauerunt in igne habitare qꝛ ⁊
de igne nutritur.
nõ hoc de igne elemento intelligere poiu

erunt. Ignis enim elementum implet cõo⸗
cauitatem celi lunaris et aera circundat?z
ei ſupenatat quemadmodũ oleum aque
Ignisvero quo cibatur Salamandra ꝓ

culdubio ignis eſt ꝗ eſt apud nos ꝗ nul/

latenus elementum eſt imo elementatuz
vt flama que nõ niſi fumꝰ intenſus vt ali
bi didiciſti et carbo lignum incenſuʒ. ZSic
ſe habet et de alis cremabilibus et igni⸗
bilibus. De talpa iam in numerabilibus

experimentis comptum eſt ꝙ vermibus
paſcitur et eos fodiendo ſeqtur ⁊ venat᷑.
Hoc autem ꝓpter hoc dixi tibi de iſtis tri
bus generibꝰ animaliũ vt agnolceres er
roꝛem erroneoꝛum ꝗ poſuerunt vnicuiq;

elementoꝛuʒ habitatoꝛes ꝓpꝛios. Reuer
tar an:em ad id in quo eram et dicam qa

nõ eſt neceſſevt phyloſophia cõpꝛebẽdat
omnes vtilitates et vſus ſingularum ren
creatarum ꝓprer quas create ſunt. Non
em̃ eſt ꝑfecta illuminatio animaꝝ huma
narũ phyloſophia que infiniias ignoꝛan
tiarum tenebꝛas relinquit etiam in eis ꝗ

Manifeſtum eſt qda

ttinein
Glunt.
ſunodtde
glis alc
ns Olan
gnistter
untenen
Nondcn
Cenwon⸗
ſpsſttian

iunoo
niinſcue
uiſnle⸗
Eunlire
(6horrothe
ſerlon

ſonhloug
Pobvewvi
mmmn

Mwunen
mloblis
gopani
Wumdehe
hranme
Usäne⸗
dodienr⸗
csletn
ltiinn
neushuht
ſitnin
lſacareun
fhonnel
ſcuitir
W
bit
uundtn
gti
rape
ucglipon

een

dlngt
Acknee
Wünen
oncehin

palcunrn
seaun
mmnylon
sſomnuin
renumn
aſoiocnn
aaiasttnd⸗
nurN
ne
5
—
si
ned;,
namamt,
nmslm,
Vainrii,
tactnn

ncimrtin

nii i mnn

Fo.

maxime in ea pꝛofundaſſe ⁊? pfecifle repᷣn

tati ſunt. Eſt em̃ phyloſopbia velut lucer/
na modici ae tenebꝛoſi lumis in tenebꝛis
multis atq; denſiſſimis ⁊ nocte optata lu
cens. Sicuti dicit ſancius ⁊ ſapiens dean

tiquis et ſapien:ibus.Nos quippe inuol

nimur lenebꝛis habet inſuper queſtioneʒ
de hmõi coꝛpoꝛe.an quẽadmodum nouẽ

celis mobilibus eſt ſituʒ et poſitione ſupe

rins ſic etiam et nobilitate ſublimius hic

enim oꝛdo in elemẽtis ita ſe habet. Ignis
enim ſicut eſt aere ſuperioꝛ et nobilioꝛ.et
etiã ſubtilioꝛ et in nouem celis foꝛſitan ali
ad ſimiliter ſe habere hoc dicat. In quo
reſpondeo tibi quia aer et ignis licet ſuꝑ/

poſia ſint loco et ſitu animalibus tam ra
tion abilibus qᷓ; irrationabilibus nõ pꝛo⸗

pter hoc nobilioꝛa aut dignioꝛa ſunt hijs
neq; tectum in omni domo parietibꝰ aut
etiam pauimento aut etiam area nuda qᷓ;
tegit nobilius ac dignius eſſe neceſſe ẽ ne

q; opoꝛtet vt iſtarũ rerum exemplis te de

tineam vel honoꝛem coꝛpus enim huiuſ⸗
mõi velut tectum videtur eſſe mundi mo
bilis cũ mundus mobilis domus eſſe nõ
dubitetur ⁊ velut pellis eiuſdẽ eſt. Si mũ
dus ille animai eſt vt platoni aut multis
alijs viſum fuit. De habitatoꝛibus auteʒ
an eos habeant celi nouẽ mobiles vi ma
gici et nigramatici poſuerunt ꝓpono tibi

ſatiſfacere nutu dei in tractatu de ꝑte vni⸗

nerſi ſpiritualis hoc eſt de nobilibus⁊ ab

ſtractis ſubſtancijs. Debes etiam remini

ſci eius ꝙ pᷣtetigi tibi quia piſces ⁊ anima

lia alia aqnatica ſaluant in aquis taãq; in
materia et loco ſue generationis ſic forſi-

tan dicat aliquis de celis nouem ꝙ ſaluã
tur in hijs aquis que ſuper eos dicunt᷑ eẽ
quicquid nomine aquarum intelligatur.
quẽadmoduʒ ſi dicat aliquis ꝙ ig nis ele
mentũ hoc eſt ſpere totius ignis ſaluatur
in celo bine circũuolẽte ipᷣm et tota quat/

moꝛ elementa. hoc eſt ignis aer aqua ter

ra ſaluantur in ſpera ceũ cõtinentis nouẽ
celos mobiles cuius motu et reſolutione

quidem poſuerunt ea eſſe generata. Sili

ter et ſaluari tanqᷓ; ea ſit tam ſaluationis
que fuit et generationis.N aulem regio
illa aquarũ ſuperioꝝ ſiue que ex aquis a
gꝗquibuſdam facta eſſe pulaiur nullo mo⸗
do cõneniat habitatio in gloꝛiſicatoꝛnm

admodũ nobilitate ⁊ gloꝛia pᷣcedunt om
nia alia coꝛꝑa.ſic habita tio eoꝛuʒ ſiue lo⸗
cus ſiue vbi ipᷣoꝝ debet eſſe ceteris locis⁊
habitatiõibus omnibus pᷣſtantioꝛ Secũ
da via eſt gloꝛia animarũ que indub.tan
rer equalis futura eſt gloꝛie ſanctoꝝ ange
loꝛum quoꝝ autem equalis gloꝛia ſedes
⁊ loca honoꝛis ⁊ gloꝛie ex neceſſitate eque
ſublimes erunt ⁊ dignitatis eiuſdẽ. Nec
em̃ phas eſt vt inequales honoꝛes ſedes
equalis altitudinis habeãt. Maxime in
illo pᷣclaro creatoꝛis palatio in quo omia

oꝛdinata ſunt in vltimitate cõuenientie ⁊

hominũ duabꝰvijs tibi patefaciã Pꝛima

via nobilitas coꝛꝑis huiuſmõi bominuʒ
et gloꝛis eorundem. Dico igit ania guẽ⸗

decoꝛis. Quare manifeſtũ ẽ ꝙ ſedes ſan⸗
ctoꝝ angeloꝝ ⁊ animarum beautudine?
gloꝛia illis equalium eiuſdem erũt grad
in altitudine. Si igitur ſanctoꝝ angelorũ
ſedes in empireo tunc erunt vel etiaʒ mo
ſunt erunt ibidem et etiam mõ ſunt ſedes
beatarum animarũ. Quare quoniã glo⸗
rificatonhominũ anime tunc erut cuʒ coꝛ
poꝛibus ſuis et coꝛꝑa cum ipſis alioquin
non in vita ſed in moꝛte eſſent neceſſario
gloꝛificati homines et in animabus et in

coꝛpibus in celo empireo collocãdi ſunt.

Qẽĩ vero gloꝛia animarum bumanarum
tanta futura fit. Maniteſtuũ ex diffini⸗

tione gloꝛie huiuſmõi. Sicut declaraui ti

bi in tractatu de meritis et retributionibꝰ
animarum noſtrarũ.Et iterum faciam te
ſcire hec via alia in tractatu qui ſequetur
iſtũ. quemliam nominaui tibi de pte lcili⸗
cet ſpirituali vniuerſ.Addam et alia ma⸗
maniteſtationeʒ tibi de hoc ꝙ aqueano
nullis credũtur eſſe ſuper celos noue mo

biles. Dico igitur quia vel ſunt ibi ꝑ natu

ram hoc eſt tanq; in loco ſuo.⁊ vbi natu
raliter aut ſunt ibi per violentiam. Ma
nifeſtum autẽ eſt quia nõ ſunt ivi ꝑ natu/
ram cum naturalis locus ignis tamlõge
inferioꝛ ſit. Multo igitr foꝛtius locè om⸗
niũ aquarum debei eſſe nõ ſoluʒ infra ce
los.ſed etiam infra ignem et etia ſub aere
Oi ſi dixerit quia ſubtiliatio illa quam fe
cſt aquis illeuapoꝛatio huius fecit etiam
vt locus tam altus eis congrueret. Dico
q ſermo iſte erroneus eſt et impoſſibilis
młtipliciter. Pꝛimum quia aque nõ ſuni
per huiuſmgi euapoꝛationem ſacte ſubii
lioꝛes q; aeſit.alioquin nõ eſſet ſaluata
in eis natura ſiue ſpecies aqueitatt. Siei
ſubtilitate ſolummodo eſſent vſq; ad eq̃⸗
litatem ſubtilitatis aeris in aera ꝑ coeru⸗
ptionem tranſiſſet quantofoꝛtius igitur .

ſupꝛa aera ſubtilitate ſunt nõ eſt ſaluata
in eis natura ſiue ſpecies aqueitatis.Qua
re neceſſe eſt eas tranſiuiſſe vel in ignem.
vel in coꝛpus ſubtilius atq; nobilius.
Amplius. ſi locus ille ẽ eis naturalis
quaãq; igitur eas aquas nõ nomines no⸗/
bilioꝛes ex neceſſitate ſunt q; nouem celi
mobiles cum eis naturaliter locus nobi/
lioꝛ et altioꝛ q; ifis celis debearur. Am
puus. Certũ eſt qᷓ; inter magna mũdi coꝛ⸗
poꝛa celũ vltimũ qð empireum vocat no⸗
bilius eſt atq; pᷣſtantius et ideo ſitu et po
ſitione ſublimius. Si igr quẽadmo du ſe
habẽt in ſitu et poſitione ſic et in nobilita⸗
te adinuicem hoc ẽ vt qui eſt oꝛdo int᷑ ipa
ſituũ et poſitionum idem ſit ⁊ nobilitatũ
ipᷣonꝝ erit ex neceſſitate vt coꝛpus huiuſmo
di ꝙ aquas que ſuper celos ſunt vocant.
Sicut eſt poſt empireuʒ celum oꝛdine po
ſitionis ſᷣm ⁊ celis nouem alterius ſic fit ⁊
oꝛdine dignitatis atq; nobilitatis eiſdem
celis pꝛeſtanius Manifeſtum eſt igit
ga nomine aquarũvſus eſt legis hebꝛeo
rum latoꝛ equiuoce cũ enidens ſit aquas

quarũ ↄgregatiões vocãtur maria ⁊ adas

que ſuper celos eſſe dicunt᷑ nõ eiuſdẽ poſ
ſe eſſe rationis. Amplius.huiuſmodi
aque ſi veri nominis aque ſunt cum natu
ra aquaruʒ ſic in frigidari per quietem ⁊ ꝑ
infrigidationẽ coagulari a vapoꝛabilita⸗
te ſua et ſcilicet reuerti ad naturã ve aque
itatis neceſſe ẽ aquas huiuſmodi iam du
dum reuerſas fuiſſe niſi multitudines aqᷣ
rũ que ſub celis ſunt ppter hoc factas eſſe
labiles.Sicut manifeſtuʒ eſt in vapoꝛibꝰ
earum ex aquis reſolutis et per frigidita⸗
tem in pluuias coagulatts. Quare et ab
eis diluuium vniuerſale inundaſſe ⁊ mũ⸗
dum iſtum inferioꝛem totũ deleuiſſe.Cuʒ
enim aer groſſioꝛis ſubſtancie ſit ⁊ coꝛpu⸗
lentioꝛis q; celunset aquas in nubibꝰ co
agulatas retinere nõ poſſit quin deſcen
dant ⁊ terram compluant. Multofoꝛtius
celi non potuerunt aquas iilas ꝓhibere
ſuperceleſtes quin deſcendant et inunda
tionem diluuialem faciant et hoc quideʒ
multi credideruni inde pluuias oẽs deſcẽ
dere qui erroꝛ adeo manifeſtus ẽ vt nõ ſit
neceſſe ꝓbatiõibus ipᷣm deſzuere. Si em
gutta vna inde abſcinderet᷑ que tanta eẽt
Inta tota moles terre milleſies ↄſumere
tur anteq; ꝑuenitet ad terram Quare ad

om̃es iam din conſumpte eſſent in pluui/
as et locus earum remanſiſſet vacuꝰ.QOdè
autem gutta tante magnitudinis qnta eſt
terra tam longo deſcenſu conſumeref an

teq; pueniret ad terram Manifeſtum
eſt ex longitudine diſtantie que eſt int᷑ ce⸗

lum nouum et terram qne ꝓculdubio eſt
itineris ſeptem miliuʒ annoꝛum et multo
amplius.Si vero hmõi aque per violen⸗

tiam ſunt ſuper celos nouem. Manifeſtũ

eſt non eſſe naturalem oꝛdinationẽ dico
rum maximoꝝ coꝛpoꝛum mundi.imo cõ

tra naturam vere per omnia. Nouem ei

celi mobiles et etiam ignis et aer elemeta
deberent ſupereſſe huiuſmodi aquis ⁊ ſu
perſunt oꝛdine nature cũ ergo ſubſintnõ
hic eſt oꝛdo nature ſed inoꝛdinatio..

Stabilitio celi empirei ⁊ aliarum par
tium vniuerſi coꝛpoeeii.
NOſt hoc inueſtigabo partes vni/
uerſi coꝛporei quas videntur ppy
loſo phi penitus ignoꝛaſſe ⁊ lenta
bo ſtabilire eſſe earuʒ. Hee igitur ſunt ce⸗
lum empireuʒ de quo nihil locuti ſũt phy
loſophi.Deinde ĩfoꝛmis de quo aliq̃ fa
bulati ſun tpoete phyloſophi cuʒ illũ pꝛe/
terierunt fere om̃s.Lercio paradyſus ter⸗
reſtris de quo gens hebꝛeoꝝ muita vaniſ
ſime ſomniauiũ De celo vero nono quod
applanon vocauit nõ eſt declaratum ad
huc an ſit er ꝓpter hoc tentabo ſtabilire.
eſſe ipius. Incipiam igitur cum dei auxi⸗
lio eſſe celi vltimi qð empireum nominat

et dicam.quia totus mundus coꝛpoꝛeus
vna domus eſt creatoꝛis. Quare manife

ſtum eſt ipam eſte et officinis et manſioni
bus ꝓ magnificentia dominantis ⁊ ex
igentia accongruentia inhahitantiuʒ ſiue
familie oꝛdinantiſſimam ac aptiſſimam.

SDic igitur nec vna manſio nec vna offici⸗

na deeſt ei. Multofoꝛtius non deeſt ei ꝙ
in omni domo ſufficienter aptata ac decẽ
ter oꝛdinata pꝛincipale eſt hoc autẽ eſt ce
naculun..Cum igitur familiam epꝛoximo
ſibi aſſutentem paſcere ſpiritualibus epu
lis neceſſe habeat creatoꝛtanq; pᷣlargus.

paterfamilias habet ex neceſſitate cena⸗

culum congruens ſiue ↄueniens talibus
epulis.talibuſq; ↄuiuijs.et hoc eſt celum

empireum videlicet creato:is ↄmenſaliũ.

2⁊ cõuiniarum pꝛeclarum ac pᷣmagnilicuz .

nan
iiſtn 4
rna
pelicatul
delica50
ſhusſenn
delcispo
ſuiclne
N

erneeeſ
cundge
lung
ſonehee
laͤeſtan
gannun
1in
henga⸗
liohae
Miet
Gmncun
suolu
6scuig
Gplimaane
6Rat
Pylümian
no frtno
ſtminor.
Man
Wrbabi⸗
Uerpire
anuupoe
Mnndaon
Cgenata
Mimann
Walifnn
Mckuna
Cunyrn
Gonterdnn
Eehntotie
. lg⸗
foigdign
Punenaft
Wetmunn
Colſenor
Loinenot
fafhmnii
ſatnogne
chne
ſhunſeren
uet⸗

Kenht
iannn
Annse
chrine
Da
ndecreckn,
ne paut
noumer
acreen
Crainaidte
mmmmdn
ns. ſn
Unarcnu

wüeittürt

aesn
rigimi
Dnbi oaiſi
nodelo'A
pbcn lü⸗
Nooſanſiir
ntm Mun
Loreners
emm
igin 4

npitnd
Gundust
is⸗ Oumm
fanbant⸗
Honinanlet,
ububinnii
nhili⸗

Fo.

cenacutum in quo ſoñales epule ſolũmõ

miniſtratur ſicut alibi declaraui tibi. Ubi
et carn alem paradiſum hoc eſt carnaliu;

deliciarum euidenter deſtruxi et ſpůales
delicias quales creatoꝛ daturus eſt diligẽe
tibus ſe nullo modoꝛum cum carnalibus

delicus poſſe eſſe. Sicut gens ſarracenoꝝ
ſtultiſſime opinatur euidenter oſtendi.
Amplius. Bloꝛiſicandis hominibus

ex neceſſitate danda eſt habitatio que cõ
gruat gratie illoꝛum. Quia igitur gloꝛia il

larum q;tũ ad animas ſimul erit et eq̃lis
gloꝛie ſanctoꝛum ac beatoꝛum an geloꝛuʒ
ex neceſſitate eadeʒ dabitur habitatio eis
quam nunc obtinent ſancti angeli ac bea
n. Si igitur verum eſt ꝙ habitatio huiuſ
mõi angeloꝛum empireuʒ celum ſic erit ſi
militer habitatio hominum gloꝛificatoꝝ
Aump̃. ꝓ nobilitate et gloꝛia huiuſmo
di hominum gloꝛificatoꝛum neceſſe eſt vt
ſit eis habitatio et locus nobilis et gloꝛio
ſus. Sicut igitur huiuſmodi coꝛpoꝛa erũt
in vltimitate gloꝛie et nobilitatis coꝛpoꝛa
lis. Sic et locus eoꝛum et habitatio erunt
in vltimitate nobilitatis localis.Cum igi⸗
tur nõ ſit nobilitas aut gloꝛia localis que
nõ ſit minoꝛ nobilitate celi empirei ſi iÄůjm

eſt. Manifeſtũ e quia coꝛpibus hmõi
debetur habitatio empirei celi aut igitur

iam eſt empireum celum ⁊ hoc eſt ꝙ que
rebam aut nõ eſt. QOtè ſi non eſt deeſt igit
domini dei potiſſima manſio eiuſdem vi
delicet cenaculuʒ ⁊ vniuerſo coꝛpoꝛeo no

biliſſima ac maxima pars eiuſdem. Celu

enim altiſſimum nõ eſt omnibꝰ alis ma
ins eſt atq; capatius et etiam nobilius.
Quare vniuerſum coꝛpoꝛeũ nec eẽt mun

dus coꝛporeus neq; omne neq; totum ne

qʒ; vniuerſum cum eſſet adeo incompletũ
ac tam nobilis paruis paciens defectum.
Amplius.hominibus gloꝛificatis om
nino indigna et inconueniens eſt habita
tio terrena.ſic nec celo congruit nec eo di⸗
gna eſt multo minus coꝛꝑibus hominuʒ
gioꝛificatoꝝ indigna erit cũ bhmõi coꝛpoꝛa
gloꝛia ⁊ nobilitate omniũ celo pꝛeſtantio
ra futura ſint. Sed neq; babitatio celoꝝ
mobilin eis cõgruit. Canta em̃ rapiditas
motus quieti et paci beatitudinis valde
repugnans eſt. Supꝛa celos igitur mobi
les tranſferendi ſunt homines gloꝛifican
di Quare ad celum vltimum quod empi

M

iirxvij

reum vocãt.Q ſi dixerit quis quia regio
aquaruʒ que ſuper celos ſunt ſufficiens ?
cõueniens habitatiom gloꝛificandoꝛum
hominum et quia vltra eos nõ eſt auqao
celum. Reminiſci debes eoꝛum que pau⸗
loante audiſti quia aque ſiue labiles ſint
ſiue vapoꝛabiles nullomodo ſunt habi⸗/

tatio gloꝛie. Si vero ſunt ſicut pᷣdixi tibi.

videlicet ꝙ ex eis factum ſit coꝛpus nobi⸗
lius coꝛporibus celoꝛum mobilium. Di⸗
co.quia nec ſic etiam conuenientes ſunt
loꝛie coꝛpoꝛum huiuſmodi. Sunt enim

utura huiuſmõi coꝛpoꝛa incomparabili⸗
ter nobilioꝛa atq; ſubtilioꝛa q; ſit corpus

illud. Dico etiam quia inoꝛdinatum val/
de eſſet vt ſupꝛa huiuſmodi coꝛpora eſſet

aliqð ignobilius. Quare non ſuper ea ce

lü empireũ ſʒ magſipᷣa in illo ⁊ cũ illo.De
eo vero ꝙ dicit quia ſuper aquas noõ eet
coꝛpus aliud. Attende ꝙ alibi didiciſti
ſcilicet quia hum idum eſt male tracta bi/
le pꝛoprio lermino. bene vero terminabi
le alieno. Siue igitur aque huiuſmodi la
biles ſint ſiue vapoꝛabiles nõ poſſunt ei

ſe terminus mundi quia nec vltimnʒ co-

pus mũdi coꝛpoꝛei. Super aquas igitur
eſt aliud coꝛpus ambiens eas. et omnia
que ſub eis ſunt hoc igitur eſt coꝛporum
omnium vniuerſi coꝛporei et celoꝛnʒ om
nium maximum vtpote cõ tinens omnes
celos ⁊ quecunq; ab eiſdem continentur
Q ſi queſierit aliquis ꝓpter quid coꝛpus
ilud ꝙ ex aquis ſuperceleſtibus factum
dicitur non fit aut nominetur celum. Re
ſpondeo tibi quia aliqui iam nominaue⸗

runt celum illud aqueum celoꝛum natura

non ſatis attendentes.Celoꝛum enim na
iura non ſolum contentiua eſt.ſed etiam
multiplicis virtutis influxina ſuper conte
ta et omne celum coꝛpus oꝛganicum eſt.
Et operationes arch girrutes numerabi⸗
les ⁊ pene innumeradiles attribuerut eis
aſtronomi. Unde ⁊ coꝛpora oꝛganica eui
denter ſunt et nobilioꝛes ex phyloſophis
ea eſſe animalia poſuerunt. De coꝛpore
vero illo aqueo nec virtꝰ nec oꝑatio aliqᷓ
opatio dico celeſtis virtutt ad hec audita
ẽ vel poſita ab aliquo.Caſus eĩ ſiune deſcẽ

ſus pluuiaꝝ cuiuſmõi oꝑatio ſit ſatis no⸗

ſti. De cels vero empireo nõ videt᷑ ſimili

ter ſe haberevt de alijs celis cum quietiny

⁊ perpetue ſtabilitatis illi vero manleeſts

Dars pꝛima de vniuerſo

mobiles ſint Coꝛpoigr illð qð celũ aqueũ
Adããvocãt neceſſario fuit mediũ int duos

mundos vt pᷣdixi tibi et eſt interſticium ⁊
copula illoꝛum nõ enim cõtiguabilesvel

Cõtinnabiles eſſe potuerunt ꝓpter longiſ

ſimam abinuicem diſtantiam. Qui vero

mundum animal dicunt vel rectuʒ vł vni
uerſum neceſſe videtur habere ponere ce

lum illud cum nec ſine capite nec ſine coꝛꝛ

de illud ponere opinandi ſint. Qui enim
dicunt ipm eſſe animal vniuerſum.et ha/
bere ipᷣm ſuum vilius intimũ ꝙ ẽ terra ſu
um nobilius extimũ et hoc eſt celum vlti
mum ſcom eoſdem ⁊ eſt coꝛ ipius mundi
Quare ſicut coꝛdis eſt ſedem eſſe et habi
taculum ꝓpeium vite et anime ſiue ſpiri/
tus ipius animal. Sic celum vltimuʒ qðᷣ
empireum nominant habitatio eſt et rece

piaculum vite nobiliſſime et ſpirituũ atq;

animarum ſublimũ hoc eſt celſitudine fe⸗
licitatis angelice iam beatoꝛum aut in fu
turo beatificandoꝛum. Qui autẽ animal
rectum non quidem figura cum ipᷣm ↄſtet

eſſe figura ſpericum ſed errirndine vdiſpo
Si⸗

ſitionis pꝛeeſſe vniuerſioni oppoſite.

militer nece ſievidentur habere ponere ca
put illi celum ceteris omnibus altius atq;

pꝛeſtantius et capitaliũ ſubſtantiarũ.id ẽ

ſpiritualium ꝓpier quos omnes alie cre/

ate ſunt habitalionẽ pꝛeclaram ac pᷣcioſii

ſimam et tante ciuium ſuoꝝ gloꝛie cõgru⸗
entem. Debes autem ſcire quia phyloſo⸗
pbos latuit eſſe celi iſtiꝰtam mobilis mul
tis decauſis. Harum pᷣma fuit defectꝰ ap

paritiõis tam ipᷣius huiuſmõi celi qᷓ; om⸗

nium eoꝝ per que innoteſcere cõſueuerũt

in apparentes ⁊ ignote ſubſtancie qualis

eſt apparitio ſtellarum tam fixarum q; er

rantiũ q; etiam luminariuʒ. Cum em̃ nuil
lum om̃ino octo celoꝛũ videatur appare/
ant autem ſtelle et minaria et motus ſi

ne reuolutiones eoꝛum indicant ex necei

itate celos eſſe reuoluentes ea indicant.
etia et motus celoꝛum. Sicut te ſeire faciã
in ſequentibus ꝓpter hanc eandem cau⸗
ſam nõduin declaratũ eſt apud eos imo
pene ignoꝛatũ vſq; hodie remanſit apud
eos eſſe celinoni qdð applanon nominat
ab a ꝙꝙ eſt ſine et planos ꝙ eſt erroꝛ quaſi
ſine erroꝛe ppter vnitatem ? Nuariabili⸗
tatem motus ſui. Non enim apparet aut
ſtella ex eo ant motus aliquis eius vel ab
eo. Quia igitur defuit eis via ad hoc de/

fuit eis et ꝑuentio ad ipᷣm. Secunda cauꝝ

ſa fuit ignoꝛantia et incõſideratio gloiex

magniſicentie creatoꝛis de quo et ſi ſubli⸗
mius aut magnificennꝰ eſtimare nõ po/
tuiſſent. Sallem vt regem et dominatoꝛẽ
angeloꝛum et hominu ymaginari debuiſ

ſent.et attribuere eidem. imo etiã cognoi

cere de ipᷣo ꝙ ei ſit honoꝛe regio ⁊ magni

ficentia digna habitatio et tanq; aulare⸗

galis ꝓ magnitudine ⁊ multitudine fſami
ue.necnõ et nobilitate eiuldẽ que vtiam
pᷣdixi tibi nec debet nec poteſt eẽ aliqð ex

celis mobilibus ꝓpter inquietiſſimam ae

rapidiſſimam velocitatem motus vniuſ⸗

cuiuſq; eoꝛum Tercia cauſa fuit paucdtas

intellectus eoꝛũ circa naturam et virtutes
mundi mobilis.apparet enim mũdꝰ mo
bilis videlicet᷑ ab octauo celo mobili vſq;
ad terram et loca terre ꝓfundiſſima ꝙ ce
lum ſtellaram fixarum dicitur non effe ni
ſi quedam officina fabꝛicalis in qua fabꝛi
cantur vaſoꝛum innumera genera videli

cet coꝛpa animaliũ et plantarum et etiaʒ

aliorũ generabiliũ ac metalloꝛum gẽma
rum et omniuʒ alioꝛum mineralium. In
hac igitur fabꝛica conceſſerunt ipi ⁊ ſcpſe

runt ꝙ celi ip̃i cum ſtellis et luminaribus

vłoperatoꝛes ſint et fabꝛicatoꝛes vel iſtru
menta fabꝛicantis dei. Nõnulli vᷣo ex eis
eſtimauerũt materiã generabilẽ et coꝛru⸗
pti bilem quaã celum lunare circũnoluit eẽ
in mann id eſt in beneplacito et volunta⸗

te omnipotẽtis creatoꝛis vt lutũ in manu

figuli. Cotum vo eſt ab oclauo celo vſ
q; ad pᷣnominafam materiam.hoc ẽ octo
celos mobiles ſub iuſſu ⁊ obediẽtia crea⸗
to:ꝭ vel vt rotã aut rotas multas ſub pedi
byfiguli. Appet igr tibi bꝛeuitas itellectus
eoꝝ in hoc.ꝛ ⁊ ſi recte foꝛſitã ĩ hoc eſtima
uerũt. Manilkeſta eſt diminutio intellect⸗
eoꝝ atʒ defect Nõ eĩ ponũt mom niſi of
ficinã vt dixi tibi fabꝛicalẽ aut ſigulariam
om̃ipotentẽ aũt creatoꝛẽ tm̃ fabꝛu aut ſigu

lũ opinari vident᷑ Nõ aũt regẽ ĩ vltimita

te gloꝛie aut dñm i vltimitate magnificen
tie dũ nec ei aula regia nec regale palaciũ
ſʒ ſolũmõ opa fabꝛilia ſen fictibilia licʒ mi
rifica ⁊ magnifica. Sapiẽtiãq; ⁊ vᷣtutẽ tos
⁊ tãta oꝑandi ei attribuũt lʒ aũt regali cõ
gruat ercellẽtie ? neceſſarias admiſirandi
regnũ.hoc exigat vt ĩ domo regia ſit offici
na fabꝛicãdis armis ⁊ vaſis alijs depnta

ta longe tñ minus debito ⁊ landat rex cui
hec ſola domaatnibuit ?⁊ dom⸗ regia no
ex toto ſʒ ex ꝑte tũ hmõi ſᷣmõe deſcibit

Mugmnen

Oartt
ſbiinbe
ego
tdeiel
eogtat
Condbane
onpeb
Nannane
Wmonne
ſcenſe
ſevoune
thorka
hilbu
Nebboh⸗
ſenuſen
gonecon
Nenamt
Mpont.
inleeſn
lscuus⸗
Hdadie
ſihhneſhn
Aboectyn
onclopon
Ewgy
enguon
lentegze
Altange
seleina

iscete

Pegfnſ⸗
NN
chcu
min
ſſnpcau
luet &
Mundn
ſentohhds
rupdone
Amdafin
lunſiand⸗
Ulhzidein
urttet⸗
pp ſ
enlenn
Mingne
Mniann
Wale

Nnoi,
ünmi,
Nadenm
naannn
irwci
ganön
Nnin
einfci enn
corſeiit

Aenmmonn
naurmaſt
Watnnnien
Woctdn
ſe inäin
dricnlssat
Apnamt

ma
R
ſbie
N Hönif
gnit
lpann
ieſti
paͤtta
nnira tiſ
inind
—Z
finnni
rbii nt
l

7

Fo.

Quarta cauſa ðᷣ qua aliqua p̃libata ſunt
tibi in hoc ipᷣo capitulo fuit ignoꝛantia fu

ture gloꝛie que in ratione futura pꝛeſtabi
tur dei electis atqʒ dilectis. In qua gloꝛia
ineo gitabili non ſolum eoꝛum anime de⸗
coꝛabuntur.ſed etiam coꝛpoꝛa eoꝛundem
incomꝑabiliter vltra omnem pulchꝛitudi

nein naturalem coꝛpoꝝ extollentur et vl/

tra omnem virtutem ipoꝝ ⁊ hoc faciaʒ te
ſcire in ſequentibus in capitulo ſcllicet de

renouatione mundi. Quẽadmodum em
ex hoc ſtatu vite pᷣſenus.imo miſerie trãſ⸗

ferẽdi ſunt elecii dei vt dixi atʒ dilecti.Sic
et ab hoc loco inquietudinis et coꝛruptio

nis tranſferendi ſunt in locũ felicitat ſue

gloꝛie congruentẽ. Neceſſe enim eſt iſtã
miſeriam et coꝛruptionẽ et ingetudinem
peracto curſu ſue vtilitat ceſſare. Adhuc
enim neceſſaria eſt ꝓpier innumeras vti
litates quasvide qui adeo erudiuntur in

hoc eta diuuant᷑ eliciunt. Quare illis ceſ⸗

ſantibus ipam eſſe neceſſe eſt ceſſaturam
et hoc eſt vnum eoꝛũ qð latuit multos ex
phyloſophis et pꝛecipue ariſtoteleʒ et ſeqᷓ
ces eiꝰꝗ putaue runt iſtũ ↄflictũ et pugna

elementoꝛum aliarũq; contrarietatũ po⸗

Lencieq; et actus ſiue potẽtialitatis ⁊ actu
alitatis alternas victoꝛias ſeu ſuperanti⸗
as eſſe indefectibiles et perennes.
Is igitur ita dictis reuertar adid
9 in quo eram pᷣus et dicam ꝗa po/
toꝛis qõ

tiſſima ac pᷣcipua pars regni crea/
ꝛis qõ eſt regnũ omnium ſeculoꝛum et
Dnatio vniuerſalis cui om̃ino nihii eẽ poſ
ſioile eſt in ſubditum. Solumq; veri no-
minis regnũ et dominatio potiſſima inqᷓ;
ac pᷣcipua regni iſtius ac dominatiõis ꝑs
vniuerſitas ſubſtantiarũ intelligentiã.hu
inſmodi autemvniuerſitatis pars nõ mo
dica eſt vniuerſitas animarum humana⸗
rum ſeu hominum et de animabꝰ quideʒ
humanis maniſeſtum eſt ꝙ bꝛeui tempo
re in coꝛpibus ſuis eſſe permutunt᷑ ꝓpter
coꝛruptionem ipᷣoꝛnm. Qui igitur vniunt
ex neceſſitate poſt moꝛtem coꝛpoꝛum ſuo/
rum ſicut declaratũ eſt tibi in tractatu ſin
gulari de immoꝛtalitate earum ex neceſſi
late eſt eis habitatio aliqua poſt moꝛtem
coꝛpoꝝ ſuoꝝ. Manifeſtum autem eſt
quoniam habitatio mũdi huiuſmodi in⸗
ferioꝛis non eſt ei neceſſaria niſi ꝓpter coꝛ
poꝛa ſua que rebus mũdi buius indiget,
Porter viclum et veſtitũ. ⁊ tectum ſine qui

bus citiſſime coꝛrumperentur. Ampli

nnrvii

ns. Qñis eſſet earum ſtatus in pdicto muᷣ
do que operationes ꝗᷓ officia pᷣſertim cuʒ

nec natura ipᷣa nec diuine pꝛouidentie bo

nitas eas aut inutiliter aut ſuperuacue vi
nere pmittere poſſit ꝓpter hoc plato ⁊ ſe⸗
quaces eius cum multiiudine poetarum

poſuerũt eis habitationes diuerias ⁊ ab

ipᷣis habitationibus eiſdem nomina po⸗
ſuerunt. Eſtimauerunt ei earũ aliqs poſe-

moꝛtem coꝛpoꝛũ habitare circa tumulos
coꝛpoꝛũ ſuoꝛum vmbꝛas eaſdem ꝙ habi
tatione hmõi nominantes.aliquis vero

apud inferos et aliquo tempoꝛe et voca⸗
uerunt eas inanes ab huiuſmodi manſi⸗
one.expleta vo vtriuſq; manſionis men
ſura in celum tranſſerri⁊ in ſtellis compa
ribus in quibꝰ et eas creatas eſſe ſomnia
uerant collocari et inde in coꝛpa ꝓpᷣa dei
cendiſſe. In ſermone auteʒ iſto nõ diſcoꝛ
dabant vſq;quaq; a doctrina hebꝛeoꝛuʒ
vel xpᷣianoꝛum licet diſcreparẽt in multo.

De compitate quidem ſtellaruʒ aliqᷓ tibi
ſcripſi audies autem certioꝛa ac ꝑſcrutati

oꝛa in ſequentibus. In hoc igitur vno ine
dubitater recte ſenſerunt ꝙ habitatione,z
animabus ſolutis a coꝛpibus poſuerunt.
⁊ ꝙ diuerſitas eis habitationes ꝙꝓ diuer
ſitate meritoꝛum attribuerunt Errauerũt
autem circa habitationem circa lumulos
⁊ cauſam habitationis huiuſmõi ſicni ſci
es poſt hoc. Qnod ſi dicat ꝗs ꝗd ad ſpi
rituales ſubſtacias de loco vel habitato
ne coꝛpali.Quemadmodum em̃ nibilad
coꝛꝑa de habitatione vel domo ſpiritus

li. Sic nihil ad ſpirituales ſubſtancias de

loco vel habitatione coꝛꝑali poſſet ne ins
quiunt gramatica eſſe in burſa tua vel in
pixide aut alio vaſculo. Quanto foꝛtius
igitur eſſencia creatoꝛis habitationem lo

calem dedignatur. ac refugit naturaliter
cum ipᷣa ſit et in vltin nate ſpiritualitatis

coꝛpalitati repugnantiſſima ⁊ in vltimita

te ſimplicitatis omnihus ſpiritualibꝰſub
ſtancus incõꝑabiliter ſupereminens ⁊ in
fra ſe om̃es immenſurabilis diſtantia de
relinquens. In hoc igitur per interrogati
ones reſpondeo quid inquio ad animaʒ
tuam de coꝛpe tuo de qua dubitare non
audes vel potes.ꝗn ipᷣa in eo ſil et ꝗn

ipᷣm ſit habitatio eiꝰ.Q& ſi dixert quia ad

ipᷣaʒ ptinet onus⁊ ſollicitndo regẽdi illud
7 ꝓuidẽdi ei alimẽta⁊ alia neceſſania hoc
dico ꝗꝛ ipᷣa oĩa hec ꝗ nueras coꝛpa ſt.q̃re
dict ipam nõ ſolũ eẽ in coꝛꝑe vno ſʒ etiaʒ

verfſari er neceſſitate circa coꝛꝑa alia mul⸗

ta. OQ ſi dixeris quia anima humana no
E in coꝛpe ſuo localiter. Sʒ neq; vnq; hoe
cogiratui fuit ab aliquo ꝗ velad modicu,
aapphẽderit natura anime huane qua co/

ſtat eſſe impartibilẽ partiõe quantitatiua
Heq; enim diuiſione coninmacdltans vel
linea ſupficies aut coꝛpus neq; diuiſione

dilgregationis vt numerꝰ- ſeu multitudo

*

omnivus animaʒ hũanam eſie localit in

loco coꝛpꝑali.Qt ſi dixeris ꝗa ſic eſt in coꝛ⸗

poꝛe ſuo.quemadmodũu rex in regno ſus
qð totũ adminiſtrat et regit potentia ⁊ ſa

pientia ſua iam aliquatenus ad veritate,zʒ

appꝛoximaſti et vſualiter quippe rex eſſe
in regno aliquo dicitur. etiam ſi ſocaliter

et pſonaliter extra ſit dũmodo illi pꝛeſit ?
illu d a dminiſtret ⁊ rega. Uerũ multa dif

ferentia eſt inter duas iſtas adminiſtrati
ones ſeu gubernationes.quonia rex licet

longe abſens a regno vel etia localuer in

eo pᷣſens ꝑ miniſteriales ſubditos et obe⸗
dientia oduli interdũ omnino quieſcẽs.
⁊ nihil ð his qͥ regni ſunt penitus agens

regnũ ad miniſtrat et regit. Sepe vo ipſe
ꝑſonaluer multa agit eoꝛum que admini
ſfſtrationis ſunt. Sicut cum ipᷣemet iudicat
hHoc eſt cauſas examinat et diffinit. Sinn
liter cum de regni negocijs vel apud ſe vł
cum ſapientibus tractat atʒ deliberat. EO
dein modo cũ ipᷣe ꝑſonaliter circa boſtes

pugnat et quociens debelloꝛũ diſpoſitio/

nibus de armis atq; minutionibus de ſti
pendijs bellatõꝛũ aut de ipᷣis ſtipendian⸗
dis aut cõgregandis de machinis et ð co
piuᷣs in apparatũ belli colligẽdis ꝙ impe⸗
rfat aut conſiliat a ma vo bumana nibi
opatur in gubernatione coꝛpis niſi pᷣſenti

aliter et ibi ſolũmodo vbi ipᷣa pꝛeſens eſt

Q ſi dixerit ꝗa p ſpũũs etiaʒ ipᷣa opat᷑ qui

mouent neruos coꝛdas etiã alia ligamen
ta ⁊ per hoc mouent membꝛa. Uerũ vtiq;
Dicis. Sed nec ipᷣm ſenſum nec vitam nec

iößm motũ de quo loqueris opatur niſi p
flentia ſua et viribus ⁊ ipᷣa eii clamat ſi te
ſtimomio eiꝰ credere volueris in om̃i par-
re coꝛpis ſui niſi doloꝛ vel leſio fit hic letoꝛ
Hic do leo hic percutio: ⁊ ne foꝛte dicas qi
non paiitur ibi ip̃a anima. ſed ſolũ coꝛpꝰ

ciui ipᷣa tanqᷓ;ᷓ ſuo cõpatitur attende qenõ

partibus eſt locus autẽ diuiſione pᷣdictas
magnitudines ſequit᷑. Sicut declaraui
ariſtoteł.in libꝛo de phinico audiu.Qua
re manifeſtum eſt impoſſibile eſſe modis

clamat hic condoleo ſz magis doleo.nee

dic hic compatioꝛ ſed magis patioꝛ. Sci,

endũ vero quia eſt quia opinati ſuni qui
dem ex naturalibns phyloſophis animã
humanam habitare in huiuſmodi ſpiriti
bus. et eos celeſtis eſſe nature poſuerunt
eſtimantes nõ eſſe dignam naturam ali⸗
cuius ex inferioꝛibus coꝛꝑibus habitatio
ne anime ipᷣius pꝛopter nobilitatem eiulſ/
dem ſcis ergo facile ſuadet animas poſſe
habitare in celo qui eam etiam dum ẽ in
coꝛpoꝛe in coꝛpibus celeſtibus hocẽ in ſpi

ritibus autumant habitare. Merilo vero
ab eis querendũ eſt qualiter intelligat de
um habitare in templis. Hic eſt enim ſer/

mo quem omnis lex. omnis ſecta. omnis

natio que de deo noticiam vel opinione

habetialiquã recepit. Quia igitur maniſe

ſtum eſt omne templum locum eſſe co

lem et nobiitate vel etiam ſanctitate nul/

la ex parte celo vltimo eſſe comparabile;

non poſſunt abhoꝛrere deuʒz habitare in

celo. Quare ⁊ de dus quos huiuſmõi ho

mines colucrunt et templa eis extrarerũt

et eoſdem in ipſis adoꝛauerunt conſequẽ
ter id ipᷣm ſentire habei neceſſe habent ꝙ;

nec vnq; ab hijs inficiatũ eſt. Cempla nã

q; ũocabant domos habitationi deoꝛũ⁊

cultui deputatas quos in templis ſuis ha
bitare adeo ptinaci credulitate ſenciebãt.

vt eoſdem nuſq; alibi querendos aut reꝗ
rendos adoꝛandoſue putarẽt. Quia igi/
tur illos nobilioꝛes lõgeq; ſpirituales qᷓ;
ſint anime humane credebat. neceſſe ba/
bebant recipere in locis poſſe coꝛꝑalibus
habitare. Quid autẽ ſit huius habiuiano
ſiue dei altiſſimi ſiue deoꝝ ſuoꝛum cuʒ vii

q localis eſſe non poſſit. ocalis dico lo
calitate coꝛpali quonian ipᷣi nec declara⸗

uerunt nec intellexerunt ſed vaga et ita di
catur ymaginatione ⁊ ad modum obſcu⸗
ra receperunt neceſſe habent intellectũ de
purate veritatis recipere et vbi ſpũale ab
vbi coꝛpali ſcire diſtinguere ⁊ rationibus
ſe diffinitionibus ſuperare. Dico igitur qe
niſi ſpirituale.hoc eſt ſolum et pꝛope con⸗
gruens ſpiritnalibus ſubſtãcijs diſtat ab
vbi coꝛpali qð ſcilicet ſolum et ꝓpꝛie ↄgru
it coꝛpalibus ſubſtancis differentus mut
tis. quare pꝛima et pᷣncipalis eſt circunda
tio ſeu continentia qua coꝛpus circunda
vel continetur ab intima ſuperficie coꝛpo
ris ambienus illud. Secunda eſt repleio
ↄcauitatt hmoi hocẽ itime dide ſubſi

eeio
leecop'
uen pant
Oume
ſofcatn
auunals.
gigi⸗
Ntarzun
iſusfur
Güpant
olunane⸗
Anton
Kormoe
Miualese
ſenanoeſe
(Cuvetct
hircſen
Rſoonnneton
ſeurwpppi
iconnein
Choruicie
Plboſaoen
bispenis
nenebean
Geſenpe
Ushirate
iſtmank
Nblladn⸗
ſonenl⸗
lEtace
hinnenie
ficipnio

Meiiren

e
le

seR
shnd
1oniſ;
Noſcoern
nanepeir
Nane

Ns er.

Anodinn.

medmndn
s bieitan
mnislen
danyeloe
ispiann
nbanneſt,
fumlancnt
dcheconen
nederhdan

Nndatn

nunti
R
eniit
CbwitN

in terra ſe quaſi ꝑtes ſuas hoc eſt dicere iã

Fo.

epletionem autem iſtã intelligo. ꝑ quaʒ ferẽcijs facile ẽ tibi videre qa ↄtraria eat⸗

nec coꝛpꝰ aliud nec partẽ coꝛꝑis alteriꝰ ſe
cum patitur in eadẽ cõcanitate ſiue loco.

Quartũ eſt adeqᷓtio loci et locati nõ ſolũ

ſuꝑficiei ipᷣius locati ſed ipᷣius vt diximus
Pcauitatis quã replet coꝛpꝰ locati ac ſi va

cuũ aliꝗd eſſet cum reuera nihil ſit. Sicut

declaraui tibi in pᷣcedenuibꝰ. Quinta vo

ẽ ſitus ſiue poſitio et oꝛdinatio partiũ lo⸗

cati ꝑ quã eſt tibi deſignare ſurſum et de⸗

oꝛſum ante et poſt. Similiter longũ et la⸗

E )cõtrario autẽ ſe habet in vbi ſpirituali.
ſpirituales em̃ ſubſtacie magis circũdant foꝛſitan anima baſiliſci et anime quoꝛun
id in quo eſſe vicuntur et ↄtinent.qᷓ; circũ
dentur et cõtineaniu r ab ipᷣo. quẽadmo⸗/
duʒz ipᷣa eſſencia creatoꝛis magis circũdat
eſt continet omnia q; circũdetur vel conii
neatur ab ipſis. et magis concludit ⁊ om⸗

nia continet intra ſe qᷓ; ſit indluſus in ipᷣis

ↄmutãat᷑ vbi ſpũale.Sciendũ aũt ẽ tibi qꝛ

ſubſtãcie ſpũales qᷓ alligationẽ hñt eũ coꝛ

poꝛibus vt dixi tibi de anima hũana limi
latas habẽt virtutes et diffinitas quaſi li⸗
mitibꝰ et terminis coꝛpoꝛũ ſuoꝛũ vt vltra
ea vel extra ea ꝑ ſeipᷣas nihil operent᷑ per
oꝛgana vo membꝛoꝛũ coꝛpoꝛũ ipᷣoꝛũ vlł
inſtrumenta membꝛis eoꝝ applicata mut

ta.manifeſtum eſt eas oꝑari.Sicut appa
poſt. Zimil ret in edificijs et alijs aruſficijs ⁊ ꝙ dico ti
tum ⁊ ꝓfundũ pᷣncipiuũ finem et medium bi de iſta limitatione ſeu diffinitione itel⸗
lige in pluribꝰ et non vniuerſaliter. Quias

dam alioꝛum animalium⁊ queda anime

humane multa operantur et mira valde
extra coꝛpoꝛa ſua et illa nominanda ſunt
elmiranda in ea parte naturalis ſcientie

que vocatur magica naturalis.

Que vtilitas ꝓuenit ex inhabitatiõe

et hoc quidẽ ex phyloſophis ytalicis dixit animarum humanarũ ⁊ angeloꝝ in celo

in libꝛo ſuo quẽ ſcripſit de natura deita t
bijs verbis. deus omnia ↄtinet e nutriat

qᷓ; eſſent pies ſue. Nõ eĩ intellexit deuʒ

tes hre aut eẽvllo modoꝝ ↄpoſilũ cũ ißm eſt om
affirmet nihil omino habere cõcretũ in ſe
nihil adunatu; nihil duplex ſed eſſe velut
mentem liberam ab omni cõcretiõe moꝛ

tali.Et eodem modo ſenſerunt de anima

modicũ philoſophatiſſuntvidelicet coꝛpꝰ

polius ee in anima qᷓ; ißam eẽ in coꝛpoꝛe
Ungdeet ꝗdem eoꝛuʒ dixit quia ipᷣa ẽ coꝛ
pus circũdando illuminans et illuminan
do circundans. In quo eſt ei ad creatoꝛeʒ
nõnulla licet incomꝑabiliter diſſimilis ſi
militudo. Sic eniʒ creatoꝛ eſt in vniuerſo
wißm in circũdando illuminat multplici
influentia pᷣlarge bonitatis ſue et illumi⸗
nando circũ dat vel fouens et ↄtinẽs om̃i
potentiſſima vᷣtute ſua alioꝗn in ſeipᷣo de

ficiens in nihilũ vaneſceret et recideret in

noneſſe. Differt autẽ quia eſſencia creato

ris nec alligata eſt nec admixta rebꝰ vllo

modoꝛũ ſed ſupeminẽs eis ſtat in vltimi⸗

rate gloꝛie ſue liberrima cũ apte reruʒ ad
eam impoſſibite ſit attingere. Anima vo
hũana multiplicẽ hʒ alligationẽ ad coꝛpꝰ
ꝓpt᷑ qð ⁊ palit᷑ paſſionibꝰcoꝛpis et dolet

Doloꝛibꝰ ei⸗ ⁊ qͥ trahit᷑ coꝛpꝰ trahit᷑ ⁊ ipᷣa.
Uen alligatio iſta nõ ẽ idiſſolubiłqꝛ vł ꝑ

moꝛtẽ coꝛpꝰ ſoluit᷑ vel ia moꝛs coꝛpis eſt

)

empireo. “
Euertar autem ad id in quo eraz,

Ngquo tociẽs audiuiſti nobiliſſimuʒ,

tas eius plane indicat et dico ꝗqa pene ſpi

rituale ẽ hoc eſt viciniſſimũ in genere coꝛ⸗

õ

et dicam quia celum vltimum de
mhiu coꝛpoꝝ naturaliuʒ qð ſublimi/

Honun naturalium ſpũalitati ſue nature
pi

. Ei eoc erunt d iritualium ſubſtantiarũ ⁊ hoc eſt facile
hũana exiſtente in coꝛꝑe ꝗ de hijs vet ad videre ex compatione coꝛpoꝝ naturaliu,

ad inuicem et ad id.Quis enim non vide

at quanto eſt ipſa aqua q; terra nobilior

atq; ſubtilioꝛſimiliter et aer q; aqua. Eo⸗
dem modo et ignis aere/ deinde celum lu
ne qᷓ; ignis.et ſic de ceteris donec venias
ad celum vltimumęet in quanta excellen/
tia nobilitat ac ſubtilitatis inuenies ipᷣmꝛ
ad coꝛpoꝛa humana qualiter habitatio⸗
nem humane anime non abhoꝛrentimo
diligunt vltra modun Quanloforli⸗ ige
tur celi illius nobiliſſima habitatio grata
et iocunda erit animabus humanis⁊ eti
am angelis ſanctis.Qè ſi dicat quis qui
uidens eſt cauſa/⁊ vtilitas habitationis
animarũ in coꝛpoꝛibus etẽuidens eſt ꝗd

pytilitatis pꝛoneniant coꝛpoꝛibus ex inha/

bitatione animarum in illis. Similiter ⁊
vtilitas aninarum.id eſt que ꝓuenit eis
ex huiuſmodi inbabitatione. Nerum qui
ſic querit nõ nouitiquia ex gloꝛia anima⸗
ruʒ futura ſplendoꝛ mirabilis reſuigebat
in coꝛpibus earũ.hoc aũt fiet ꝑ alligatio⸗

ſolutio eiꝰ vt gbuſdãviſũ ẽ. Et decelerè dii nẽ qua dixi neceſſe ei ẽ ex illa habũdantia

angeloꝝ ſplendebit celuʒ empireum.licet

.

Pars pꝛima de vniuerſo

gloꝛie multiplices redũdatias fieri in ipᷣa
coꝛpa hũana. Sicex pᷣſentia beanſſſimoꝝ

ſplendoꝛe coꝛꝑaliquẽadmodũ celũ ſtella
icoꝛeis varijs decoꝛatũ.Qſi dixerit ꝗᷓ/

liter ſplẽdoꝛ coꝛꝑalis ex ſpualibus ſubſtã

c 89ĩ celo empireo emicabit. Rñdeo quõ

ſolendoꝛ in facie ⁊ oculis ꝗ vtiq; coꝛpalis

ẽ ex gaudio coꝛdis qð eẽ ſpũale ñ dubita

tur. Cu etia audiuiſti plurimũ ꝙ odoꝛ ſu-

Qauitatis ex pſentia angeloꝝ ſanctoꝛũ fla/

graſſe comptus ẽ. Sic et domꝰ et templa
eoꝛũdẽ pᷣſentia ſplendoꝛe mirabili illuſtraãa

ur. ſi querat ds ꝗd ꝓdeſt hoc angelł

rũ vt locus habitatiõis eoꝝ ſiceoꝛundem

Raar R unia ꝑ multũ ẽ ad gloꝛia iſßo

B

pᷣſentia illuſtret. Hanc tamẽ gloꝛia ſibipᷣi
minime querũt.ſʒ ei de cui munere ⁊ hec

oĩa alia acceperũt. Erit ergo celũ empire⸗
um ſicut aula regia regie regũ ⁊ dño om/
niũ ſeculoꝛuʒ pꝛeſidente regibus innume
ri T hominibus et angelis aſſumptis ho/
noꝛe et decoꝛe regio fulgentibus adoꝛna/h

Ja. Si vᷣo querat quantã partẽ vnuſꝗſq;

7

g

.

angeloꝝ beatoꝛũ occupabit de celo empi

reo. Hic reſpondendũ videt᷑ ꝙ tetigi tibi
in Scedenubue videlicʒ de limitatione et

Diffinitione virtutũ hmõi ſubſtanciarum

Ueriſimile em̃ ẽ vt ꝗ maioꝛ: gloꝛie vł nũc
unt.vel tũc ſunt in futuro maioꝛes vł ſub
imioꝛes vel nobilioꝛes ptes celi illiꝰ obti
neantquaq; verũ ſit ꝙ etiã in ꝑtibꝰ equa
libus diſſimilis vel ĩequalis gloꝛie poſſũt
angeli collocariquemadmodum em̃ lion
ge ineqtes anime humane ſapietia ⁊ vtu
tibꝰ ⁊ hijs vel naturalibꝰ vel alijs int᷑dũ
coꝛpa eqlia inhabitant interdũ ecõtrario
Sic nihil ꝓhibet eẽ poſſibile in ꝑtibꝰem⸗
pirei celi. equalibꝰ inequalis gloꝛie ange
los eẽ aut ecõtrario.Si vᷣo ꝗs querat qd
acreſcit gloꝛie beatanimorũ angeloꝝ exlo
cis hmõi. Rñdeo in hoc qꝛ etia ſi eis inde
nihil acreſceret ex habitatiõe cũ hmõi et
pᷣſentia eoꝛũ oꝛnatur et decoꝛatur mirabi
liter aula illa dei altiſſimi quemadmodũ
ſi poſueris ꝙ magnatibus nihil acreſcit?
in habitatione ſua in aula regia tamẽ ipᷣi
aule regie acreſeit ex inhabitatiõe eoꝛũ et
p̃ſentia in eadẽ oꝛnatus pulcezrimet de⸗
coꝛ honoꝛabilis. Quoꝝ vterq; ẽ tpi regii
gloꝛia magnũa ⁊ hac ſola beatiſſimi illi an
geli qrur nõ ꝓpꝛiã. Sic em totũ qð habẽt
bheatitudinis 7 gloꝛie ab ipᷣo recipiũt.Sic
totuũ in eius gloꝛiã æ honoꝛẽ laudemq; re⸗/

fundũt.⁊ quemadmodũ nõ ẽ coꝛpus in

anime hüane virtuoſitas ita opari etap⸗
parere poſſit vt coꝛpus humanũ neq; ita
oꝛnabile vtuubus eiuſde: aut recepuibile

ipparum ita nõ ẽ coꝛpus in natura ado oꝛ⸗

nabile pᷣſenna ſancton angeloꝝ vt celum

vltimũ necin quo ita reſulgere poſſit glo
ria ipoꝝ. Ja aũt alibi didiciſti.ꝗa gaudet

vnaqueq; natura que gaudere poteſt ex⸗
tenſione et diffuſione virtutũ ſuarũ etbo

nitatis qua a creatoꝛe recepit. Sic appetĩ

oibus luminoſis ⁊ aromaticſ⁊ calidis ca

loꝛe actuali etiaʒ ſi inanimata ⁊ inſenſibi⸗
lia omino ſint. Amp.ꝗ ponit celũ hu/

iuſmõi ſit oꝛnatũ⁊ decoꝛatũ vt pᷣdixi non

eẽ. Manikeſtũ ẽ tibi quantuʒ detrahit
gloꝛie dei altiſſimi. Maioꝛeʒ em ac pᷣcipuã
partẽ in dubitaãter. Sitniliter ⁊ quantu de
trahit pfectioni vniuerſi quia potiſſima⸗
maximaq; ac nobiliſſimã partem. Utrũq;

autẽ iſtorũ ⁊ incõueniẽs ⁊ impoſſibile eſt
ga nec vniuerſo poteſt deeẽ capitalis iſta

ps acpᷣcipua nec dei altiſſimi gloꝛia adeo
enoemiter detrucata ac decapitata. Qui
vo ponit vt dixi ponit et dei gloꝛia in vlti⸗
mitate ſue perfectionis et vniuerſuʒ in cõ
ſummatiõe ſue integritatis. Qt ſi ꝗs dixe

rit ga qui poſuerit aliud celum ſupꝛa em/
pireum pꝛeſtantius et oꝛnatius ipᷣo ponet
in maioꝛi pfectione vniuerſum et deo al⸗

tiſſimo maioꝛẽ gloꝛiã. Reſpondeo in hoc
duobus modis. pꝛimuʒ quia iſta poſitio

Ducit rem in infinitum ⁊ cogit euʒ ponere
celos ſine numero ⁊ vniuerſum abſq; ter
mino. Scõðm dico quia in coꝛpibus natu
ralibus non poteſt eſſe nobilitate nobili/

us ipᷣm enim eſt in oꝛdine celoꝛum ⁊ alio⸗

rum magnoꝝ mundi coꝛpoꝛũ in vltimita
te nobilitatis quemadmoduʒ ignis in oꝛ
dine elementoꝛũ. Nobilitas auteʒ coꝛpo⸗
rũ animaliũ nõ videtur eſſe vniuoca nul/
lo modoꝛũ. Debes autẽ ſcire quia fuerũt
foꝛſitan loquentes ⁊ adhuc ſunt qui poſu
erũt totũ qð eſt a luna ſupꝛa vitam eẽ ſo⸗
lummodo et ſtellas atq; lumina ſpiritus
tm et nihil omnino coꝛpeitatis vel coꝛpu⸗
lentie ibi eſſe fulgoꝛes vero etilluminoſi⸗
tates que ibi apparent ꝓcedere ab hmõi

ſpiritibus. Iillud auũt qꝗðò eos in huncerro
rem indurit potiſſimũ eẽ videtur lucis no

bilitaset oꝛdo. quoniaʒ inter coꝛpoꝛales
diſpoſitiones. ymo inter omnia que vidẽ

tur pꝛima eis viſa eſt ac nobiliſſima ⁊ pꝛo

pter hoc a ſpirituali natura pꝛima pꝛocele

ſen
Limediu
4s qlitbi
Guincig⸗
mutkett
ſüͤſetun
Conſeto⸗
Autbin⸗
unaicn
ſuunaan
ſomuor⸗
Göenmnente
guſiſniad
i
nochan
Puncieſe
ſuscebu,
Gntiünien
Nbusakſche
hinuvesin
nonüdpn
Wächs
mimlon⸗
ſelseapan
gbacinuen
ſerdonert
Mseant
hueinse
tplinep
niuulilhn
Hunemores
Whheunn.
Mankbarp
onemgni.
bnebnit
lhlespnics
gemne
(Jumen
ouiee

ſr c
ineſuhe

enn
Sinnumnn,
lentngi
iiiſui,
eengt Di
roneic tuit

4

Nerdraniggn

bigangen

waotitn⸗

Dmnümtm
weni gunh
Aaliiinices
ucdeand
aisg
eyninan,
innjctui
una 4
ſteſſenchnn

nciain

Uobins

6

SS

Aſſſe. Quare nec coꝛpus eſſe necſpiritum.

ſed mediũ in er ipᷣa.Tu vo iam nõ dubi⸗
tas quia hmõi homines motuʒz deſtruüt

in celeſtibus et celis omnibus et nõ ſoluʒ

ſenſu indigent qꝛ hmõi homines deſtru⸗
unt in celeſtibus er celis omnibus er non
ſolũ ſenſu indigent qui nec oculis ſuis cre

dunt ſed pena vt ait Ariſtoteles. Jaʒ aut
dixi tibi in pcedentibꝰ quia ſtellarũ ⁊ hu/

manarũ certitudo indigent inꝗſiti one ꝑ⸗
ſcrutata et tractatũ deſiderat ſingularem

gꝗ nõ ꝑtinet ad ꝓpoſituʒ. æ multa debis
imo maioꝛ pars eoꝛum qaue hic audiuiſti
Ep̃ter intentionẽ ꝓpoſiti. erum ego diſ

greſſuz ſuũ ad illa vt patefacerem uũibi ali
quatenus pfunditate ⁊ veritafẽ ſermonis
phil oſophici ne vllo mõ putares ipᷣm cõ

temnandũ eſſe. Sicut moꝛis ẽ quibuſdaʒ⸗
ſtultis quibus videtur nihil ſapienter di/
cctum niſi viderint illud arma tamẽ ꝓbati
onibus et rethoꝛicis floꝛibus adoꝛnatũ et
ꝙ ẽ maioꝛis inſanie ꝗcquid nõ intelligũt
erroneũ opinant. Tibi ergo de rebus tã
Diſſicilibus ⁊ a cõſuetudine ⁊ exercitatiõe
tua tamlonge diſtan: ib ſufficiant ad pꝛe

ſens ea pauca que andiſti donee perueni
as ad inueſtigationẽ ꝑtis ſpualis vniuer

ſi et donec tibi patefiat natura ſpirituali⸗
tatis et nominẽtur tibi atq; numerent dif
ferẽetie ip̃ius et comꝑationes. Deinde ſpe⸗
cies oꝛdines gradꝰ ⁊ officia ſubſtanciarũ
ſpiritualiũ et quid de hijs cõtineant vłha
peant ſermones autentici qui ſunt ſermo
nes ꝓphetarum. imo ſermones der altiſſi
mi et poſt hoc opiniones phyloſophoꝛuʒ

necno et magoꝛũ. Addam tibi etia expla⸗

naliones hmõi ſermonũ. necnõ et decla/
rationes veritatis in hijs et deſtructiões
erroꝛis que circa ea ſunt vel fuerũt.

Equitur autem es que pꝛeceſſerũt
ſtabilire ene celi qdð applanonvo
AKant. Dec autẽ fiet tibi duabꝰ vis
Dieo igitur qꝛ cũ celũ vſtimũ qõð eſt empi/

— .

rreũ ſimplerx ſit hoc ẽ vnius nature et immi
xiũ atq; incompoſitũ et iterũ quietum ac

ſtabile ſtabilitate ppetua. qm̃ quies ac ſta
pilitas oꝛdine nature pcedut motuũ ⁊ iſta/
bilitate ſiue inquieiudinẽ ↄſequẽs ẽ eodẽ
oꝛdine ſimplex ⁊ mobile. Quare inter ce⸗
lu ſtellarũ firarũ qð ẽ mobile ⁊ multiplici
er vt tibi palã facia cõpoſitũ ⁊ celũ empi⸗

ceſſilate celũ mediũ ſimpiex videlicʒ ⁊ mo

biie. nõ em onbitani poteſt quado int ſim

—

pler ſabile æcompoſitã mobile medium

fit ſimplex mobile. Ambp̃. dubitari nõ
poteſt quin ↄpoſitum mobile pᷣcedat oꝛdit
ne nature ſimplex mobile. Que autẽ p̃ᷣce
dunt vei pᷣoꝛa ſunt oꝛdine nature ſi poſte

rioꝛa eis ſunt multofoꝛiius ipᷣa pꝛioꝛibus

em̃ multofoꝛnius competit eſie q; poſteri
oꝛibus. Amp̃. Si mediũ illud celũ de-
eſſet non eſſet cõplelũ in parte illa vniuer

ſum coꝛpoꝛeũ et remanſiſſei ibi vacuũ na
ture. Quemadmoduʒz ſi ſolis extremis co

loꝛibus exiſtentibꝰmedij nõ eſſent incom

pleta eſſet vniuerſitas coloꝝ et reliquiſſeẽ

inter extrema vacuũ valde indecens de

foꝛme creatũ. Amplius. Oedo nature
oꝛdo veritatis eſt neq; em̃ falſa neq; erro

nea ẽ natura. Sicut igit in oꝛdine natu/
re ſic et veritatis. In veritate igr ẽ celũ qðᷣ
applanon nominat. Secũda via ẽpalam

patens et aperta fm eos qui octaue ſpere
ñſine celo ſtellarũ firarũ ponũr motuʒ ſm
obliquũ vel in ante et rero. Manife⸗

ſtũ eſt em̃ ꝙ rectũ pꝛius eſt deflexo ſiue ob
liquo.Nõ enim eſt obliqua ſio vel defle⸗

xio niſi a recto quare motus rectus ⁊ inde

flexus pꝛioꝛ ẽ motu obliquo et indeflexo.

et ꝓpter hoc a ꝓpoꝛtione mobile rectũ es

indeflexum motu obliquo atq; deflexo.
Applanon vo ẽ hmõi. Unde et applanõ

nominatũ eſt quia ſine erroꝛe hoc eſt ſine
defiexione ⁊ obliquatiõe ꝓpier hoc em̃ ⁊?

planete ſic nominati ſunt quaſi erroneivł
adand ꝓpter ſoe obliquationes etde
xxiones motuũ que apparent in eis.
Amplius. Unu multo ? ſimplex multi
plici et equale inequali ex neceſſitate pᷣus

wotus autem applani vnus eſt ſimpiexr?
ſemper equalis. Ceteri vero molus HocẽE

alioꝝ celoꝝ econtrario ſe habent. Quare

ſi iſi ſunt multoſoꝛtius ille ⁊ ꝓpt poc eiꝰ

mobile ſiue ſubiectũ & elum vo ſtellaruz

fixarũ facile ſtabilit᷑ p motꝰ ſtellau ipᷣari

reũ qð ẽ quietũ ⁊ ſtabile interuenit ex ne-
xa moueretur ſuo motu ꝓpꝛio. et omnea

apparẽt eĩ moueri ſtelle fire omẽs quẽad
mo dũ ſi fire eẽnti ro rayna reuoluẽte eas
motu ſuo.Cũ em̃ ipoſ
motu pp̈o ſic ↄfeſtim decdlarabo neceſſa⸗
rio mouẽt᷑ motũ coꝛpis in q̊ fixre ſunt palã

eĩẽ qe neq; aliq̊ ipeliete neq; aliquo artra
hẽéie qm̃ dę ill eadẽ eẽt qſtio et ita curreret

res in ĩfintũ aut eẽt circulꝰ. Tu aũt didici
ſti alibi deſtructionevtriuſq; iſtoꝝ ineõue
nientium. Amplius. Ki aliqua ſtella fi⸗
ſimiliter monerentur pꝛopꝛijs motibus.

ibue ſit eas moueri

D8Pears pꝛima de vniuer/ſo

Manifeſtũ enim eſt quaſda omnino
non moueri videlicet polos amboos.
Ailimp. Cuʒ omnes hmõi ſtelle eiuſdẽe
nature ſint qntũ ad pꝛincipbium motus et

cauſam alioquin non mouerent᷑ vna ſpe

cie motus videlicet motu circulari ergo ꝗᷓ

ſunt equalis magnitudinis mouerent eq
liter et que inequalis inequaliter. Raru⸗

gquippe et denſum ibi locum non habent
Sielle igitur que ſunt in maioꝛi vꝛſa luci⸗
dioꝛes autvia alijs ſeptẽtrionalibus yma

ginibus mouerẽtur velotius ſtellis omni
bus que ſunt circa circulüequinoctialem.

hoc autem manitfeſte falſum eſt cũ ſepten
trionales omnes mino:es circulos deſcri
bãt qᷓ; qͥ ſunt inter anetem et libꝛã et gene
raliter quato ꝓpinquioꝛes ſunt alterutrũ
poloꝛũ tanto minoꝛes circulos deſcribũt
ineqli tempoꝛe. Quato vo remotia ab al

terutro poloꝝ tanto maioꝛes circulos de
ſcribũt in tanto tempoꝛe
le fixe mouerentur ꝓpꝛijs motibus moue
rent᷑ indubitater in celo ⁊ perillud. Qua/

re ſcinderent illud atq; diuiderent tot ſciſ

ſuris ⁊ tantis quot ⁊ quãtis ſtelle ipᷣe eẽnt

que mouerent᷑.Quare fieret diuiſio ptiãũ

celi et elõgatio earũ vnius ab alia ⁊ exit⸗
ipius celi fieret a ſuis terminis et limitibꝰ

quemadmodũ ſi magna coꝛꝑa inſtar ma

In oꝛũ montiun mouerent n totũ mare ſciſ
ſuras et diuiſiones in ipᷣo
ma ipius maris extrema cogerent littoꝛa
⁊ inundatiões immenſas facere.Qui exi

tus et inundationes et ſi in mari poſſibi-

les eſſent in celo tamen ſtellarum manife

ſte impoſſibiles ſunt cum extrema celi illi
us quo exire poſſint nõ habeant celũ ve⸗

ro ſuperius ⁊ irrũpere nõ poſſint. Am

plius.tu iam noſti opiniões phyloſopho

rũ de celis quia impaſſibiles ſunt a parte

iſta hoc eſt inſecaa les et indiuiſibiles.Et

Dixit quidã ex eis quia ſi ſecabiles aut di⸗

niſibiles eſſent. aut partes eoꝛũ diniſe re⸗

dirent ad cõiunetionem poſt diuiſionem
huiuſmodi aut remanerent in illa diuiſio
ne.Atſi redirent quẽadmodũ ſit in aqua
diuiſa cuʒ reditus huiuſmodi nõ poſſit fi

eri niſi per motũ rectum.eſſet igit partibꝰ

eius motus rectus Er Peulduꝶio natural
uare et toti celo eſſet motus rectus na-
turaliter. Neceſſe enim eſt partium ⁊ toti

LNQuare et toti celo e
us eundem eſſe motuʒ naturalem. Quia
igilur pꝛout eſtimauit iſte celo nõ eſt mo/

tus naturalis rectus in parnibꝰ ei. Qua⸗

acerent ⁊ extre

reoſeqnens eſt diuiſonem hmõinõ elle
reparabilem ꝑ reditũ ſupꝛadictũ. Quare
ſi fieret diuiſio huiuſmodi neceſſario re-

manerent celi ſciſſi et lacerati et ita in diui

ſionibus illis eſſʒ vacuũ aut neceſſe habe
ret creatoꝛ continue diuiſiones hmõi no⸗
uis coꝛpoꝛibus reſartire cũ diuiſiones bu
iuſmodi ex neceſſitate ↄtinue fierenteo

motus ſtellarũ cõtinuus ſit ⁊ nõ habens
interpolationẽ. Amplius. ſi ſtelle in ce
lo ſuo fixe ſunt et ei adherẽtes. Mani

feſtũ eſt ꝙ impoſſibile eſt eas mouen niſ
motu ipᷣius quẽadmodũ claui ſixi in rota
volubili vel alia queq; adherẽtia eidem

nõ eſt poſſibile vt moueatur manente hu

iuſmoi affixione et adherentia niſi motu
rote ipᷣius. Si vero ſunt in celo quemad
modum piſces in aqua vel in mari ⁊ mos
uentur in celo quẽadmodũ piſces in ma,

ni accidit ꝙ dixi tibi de diuiſionib⸗ ⁊ ſciſ⸗

ſuris eiuſdẽ celi. Amp̃.de piſcibus ma
nifeſtuʒ ẽ quia ſi de neceſſitate ſequeretrr
motũ maris ꝙ fixi eẽnt vnuſquiſq; eoꝛuʒ

in loco ſuo. Alioquin vnde eſiet iſta colli⸗

vnicuiq; ſtellaruʒ eſt ꝓpꝛiu pꝛincipiũ mo

tus. Unð erit iſte ſocietas ſeu vnitas acꝰ

vt eouſq; ſe quatũ motũ celi ſui. Neq; em̃
in eis que voluntarie mouent᷑ hmõi ſoci

Neas in eis que naturaliter mouẽtur hoe

vnq; reꝑitur niſi adinuicè alligata ſint vel
alterũ in altero fitum vel ambo in tercoo.
⁊ ꝓpter hoc motum lercij exneceſſtate ſe
gquentur ſimul. Amplius. Aut ↄmuni⸗
cant ſtelle et celuʒ in pꝛincpio motus ꝙ ẽ
dicere aut vna et eadem virtus eſt q mo⸗

uet celum et ſtellas aut nõ.QO ſi cõmuni

cant hocẽ ſi vna⁊ eadem virtus ẽ mouẽs
illud et illas. Sicut igi᷑ nõ habent ꝓpꝛiũ
motoꝛẽ ſic neq; ꝓpꝛiũ motuin ⁊ quemad
modu mouẽt᷑ a motoꝛe celi dũ mouet ce⸗
lum. Ita et mouentur motu ip̃ius celi nõ
enim motoꝛ celi motũ influit in celũ ? ſtel⸗
las equaliter oꝛdine infiuentie licet oꝛdie
tpis hoc faciat. Quẽadmodũ motoꝛ ma-
nus tue nõ influit ſimul oꝛdine influentie
motũ ſuper manum tuam ⁊ ſuꝑ dolabe
dum aliꝗd dolas. Simul inq; oꝛdine in⸗
fluenlie.licet oꝛdine tꝑis hec ſimul faciat.
Sic moloꝛ celi pꝛiimum ſuper celum mo⸗

—

gatio et ſocietas motuũ in piſcibꝰ. Si enm

eltas inuenitur niſi in paucis ?⁊ ad modic’a

tum influit et per hmõi motum ſuper ſtel

las. Si vero nõ cõmumicant in pꝛincipio
motus. Unde igitur :anta ſocietas tanta/

cerirasint
uncrl
Gteffectu
henbeout
Puscel.
aſeeſtvime
lserimame
Prmotuton⸗
Oimtierint
ſuebebents
eittinchnen
Holernt n
tinnepont
EOuremnpi⸗
Norend
gezpnitpor
Glbeſueeisp
Mmeucopi
rjcunino⸗

(cuntisſt

indtütgnaf
ſockoſtelane

icinardas
corianen
Ghnachnint
Grundensoi
Ppnigluren
Munn vele
Enorenir on
ſbis wrerte
pnaniares n
Paiſoſeno⸗
ͤf
lumnmnn
urnding
W
nſtlniinn
lupmnani
hlſiphlsen
ſelnannage
Phnctiare⸗

(unnnütcin

E fiani

nte
nie,

S
nanlct
Niones
Kadi
Mneiene
usſt:nidn
usſitr
ei

kckenr
Naicaiiin
ehheine
NAa
nnce
aonne
anocigen
ideduic⸗
eütin
ainge
t wir

nomid ge.

me oein:

anvN
gunolki

q vnitas in motu. Diuerſitatẽ enim pᷣnci
pioꝛum mediatoꝝ diuerſitas ſequi coſue
ult effectuũ
membeꝛa aut iſtrumẽta aut oꝛnatus ſunt

Amßp̃.ſtelle aut partes aut

ipſius celi. Quodcũq; autẽ iſtoꝛum ſit ne
ceſiſe eſt vt moueant᷑ motu ipſius celi par
tes enim ⁊ menbꝛa ex neceſſitate mouen⸗
tur motu totius ⁊ a vᷣtute moueute totu.

Sinmiliter inſtrã 1 oꝛnalus motu vtentis
ſiue habentis illas. Amß. ſi ſtelle fixe

eẽnt in celo ⁊ monent᷑ motu ipſius tantũ
mouerent᷑ indubitanter eadem oꝛdine et
equalibus ꝑ omnia velocitate ⁊ tardita⸗

le. Quare mihi acreſcit eis qntuð ad mo⸗
tum vel mouendi modũ ⁊ oꝛdinem ex eo
ꝙ eis ponit᷑ ꝓpᷣus motus. Inutiliter igr

atʒ ſuperflue eis ponitur. Quare ex neceſ
ſitate motu coꝛꝑis in quo ſunt mouentur
Eſt igr celum in quo ipſe ſtelle ſunt.⁊ hoc
eſt celum cuius ſtabilitionẽ intendeham
Scito aũt quia ſi dixerit quis ſtellas eſſe

ſub celo ſtellaꝝ.idem ſequi neceſſe eſt.Cũ

em̃ ſit inter ilas vacuũ nec adinuicẽ ipſe
ſint conuinue vel contigue erit neceſſario

coꝛpus continẽs eas omnes. Quare erit

circundans oẽs celos ſeptem planetaruʒ
ipᷣm igitur erit ꝓpᷣa nominatioe celũ ſtel⸗
larum ſiue ſtellaꝝ firari.,. Amp. ſi ſtel⸗
le mouerẽt᷑ ꝓpꝛijs motibꝰ a diuerſis mo

toꝛibus que eet canſa ppter qua ille queᷣ
pꝓpinqnioꝛes ſunt polis mouerent tardi
us. Qui vo remolioꝛes ab eis velocius.

Amõp. quõ ſtarent ymagines no ioꝛũ

2? alie ymagines ſen choꝛee earũ. hec igr
ſunt duo iudicia certiſima quibꝰ iudica⸗

tur eas moueri ſolo motu coꝛpoꝛis qð ce
lum ſtellarũ fixarum dicitur videlicet ſta/
bilitas ymaginũ in figuris ſuis ꝑpetua et
indiſſipabilis deinde oꝛdo ipᷣe ⁊ eilitas
motun earum atʒz ↄfoꝛmitas ad motũ coꝛ

poꝛis ipiꝰ celi que vtiq; tanta eſt acſi nõ

alius eſſet ſtellis motus q; motus coꝛꝑis
celi. Intantũ igitur ſtabiliũ tibi ſic celum
ſtellarum fixarũ. Stabilitio vo celoꝛũ in⸗
ferioꝛumvic ſeptem planetaꝝ eſt permo
tum eoꝛum qui hʒ obliquationẽ etiaʒ de
clinationem ad auſtrũ aglonem ⁊ hoc
eſt acceptum a ſenſu quiẽ peſ oculos. In
pꝛimis igi ſcito quia impoſiibile ẽ vt vni
coꝛpo:i ſint duo motus ↄtrarii ſimul. De
claratio autem hmoi eſt duplex pᷣma qa

duoꝛum motuũ contrarioꝝ ſimul exiſten

tium non eſt vnum pndpiuʒ immediatũ
⁊ per ſe.Ruare nec yns vᷣus ſimulvivi

bi patefiet. Eſto em̃ qð coꝛpus aliqdð mo

q; eoꝛum eſſiciens. Coꝛpus igr quia tali⸗
bus motibus mouet᷑ mouetura duabꝰ

vtutibus ſimul.que vel ſunt eqles vel in⸗

equales.Oè ſi fuerint eq̃les ſtat igtur ⁊ 9
eſcit ex neceſſitate coꝛpus hmõi.Siue em
trahatur ſiue impeilat᷑ in ꝑtes contrarias
poſtq; attractiones ⁊ impulſiones eqles

ſunt neceſſario altera allerũ non ſuꝑahit
aut vnicet.⁊ eodẽmodo ſe hʒ ĩ motu alba

tionis quã ſi eqᷓliter agant ⁊ eqles calidi⸗
tas ⁊ frigiditas in aliqð coꝛpus vel rema

nebit in ſtatu in quo erat vicz tepidum vtł

calefiet in parte ⁊ in parte frigefiet. Totũ

autem calefieri vel totum frigefieri in ca-
ſu ð quo agitur impoſſibile ẽ. Sic ouabꝰ
ptutibeque foꝛtibus in coꝛpus aliqõ ad

contraria loca trabentibus impoſſibile
totum alterutrã earum ſequi. Quare vel
ſtabit in loco vno totaliter vel ſcindet᷑ vł
dirumpetur in partes. Manikeſtũ igẽ
eſt ꝙ impoſſibile ẽ coꝛpus aliqð totalitex
Duobꝰ motibꝰ ↄtrarus moueri.Secũda

vero declaratio eſt ꝑ hoc ꝙ eſt maniteſtũ

impoſſi bile vicʒ coꝛpꝰ aliqð eſſe ſimulin
Duobus lo cis ſi ꝓpxima ſint adinuicè illa

loca hoc eſt cõtigua.hoc em̃ impoſſibile

maniteſtũ euident᷑ ſequitut ex hac poñi⸗

one qua ponitur coꝛpus aliqð moueri ſi
duobꝰ ↄtrarijs vel oppoſitè motibus op
poſitos ãt motꝰ vocamꝰ ꝗ ſunt vel ꝗfiüt

ad diuerſa loca quan alteri non ẽ via ad
alterũ hoc aũt deſcpᷣtione lr̃atnʒ facile ti⸗

ueatur ad duo loca q exempli gra nomi⸗
nantur d.⁊ e.⁊ ſit b.mediũ ad ð.locum c.
o ad e. Manifehũ ẽ igr quod hmõi
coꝛpus motu quo mouet ad d.locũ pᷣus

intrat b. locũ medium quã ꝑpueniat ade.

quia igr ſimul mouet᷑ ad d.⁊ e. ſilł intrat
b. ⁊ c. Quare ſimul erit ex neceſſitate in b.
⁊2c.Eodẽmodo in d.⁊ Quia igr hoc eſt
manifeſtũ impoſſibile.neceſſe eſt impoſſi
bilem eẽ poſitionẽ ex qua ſegtur.Et hec ẽ
via per qua deſtruit᷑ opinio eoꝛum a po⸗/
ſnerũt pianetas ſeptẽ moueri circa motũ
octaui celi ꝓpᷣd motu ⁊ hoc ad oꝛientem.
MWotu vo ipſius celi rapi eos motu ↄtra

rio ſq; ad occidentẽ hoc em̃ impoſſibile ẽ

indubitantewiue vtutes ſic mouẽtes eos
ſint eqles ſiue in equales qm̃ ſi equales fi

unt neceſſe habent ſtare ipi planete ⁊ diſ⸗

rumpi. Si vo ineqles ex necitate ſequũt
foꝛcioꝛẽ. Si auteʒ d iligeter intenderſ vis
iſtis apparebit tibi via per qua ex veci

lequetur.

Pars pꝛima de vniuerſo.

ate cogentur ꝗ ſic poſuerunt. Solẽ quã⸗

doq; eẽ ſimul in oꝛiente ⁊ occidente ⁊ de

alijs planetis eadẽ incõuenientia eoſdeʒ

Is aüt ita declaratis reuertar ad
motus planetan et dicam quia ſi
pꝛeter motũ obliquuʒ ⁊ declinati⸗

Nonis qua dixi tibi eẽt vnicuiq; eoꝛu mot⸗
ꝓpᷣus alius circularè ad ſimilitudinẽ mo⸗/
tu umſtellarũ fixarum non eẽt eis motus
obliquus qui in eis appareret ꝓpter op⸗
poſitionem ſeu contrarietatẽ motuũ iſto
rum ꝓpter rationes quas audiuiſti. Uir
tus enim mouet quãcunq; ex ſtellis circa

centrum circuli ſui nõ permittit ea ingre/
di ab oꝛdine ſuo vt aliqua hoꝛa ſqʒ ſit pꝛo
pinquioꝛ alteri poloꝝ aliqua hoꝛa remo⸗
tioꝛ.Et hec eſt oꝛdo motuum qui apparet
omni videnti in ſtellis fixis. Q ſi aliqua
earuʒ egrediret᷑ ab oꝛdine ſuo fieret ex ne
ceſſuiate in ea que pᷣdixi tibi oe appꝛopin/

quatione ⁊ elongatiõe ad alterutꝝ duo⸗

rum poloꝝn. Manifeſtum igr eſt quia

iſti duo motus nõ compatiũtur ſe coꝛpo

re vno Quare cũ motus iſte ᷣm obliquũ
app. reat invno quoq; ſeptẽ planetaꝝ ne

ceſie eſt nullum aliũ motum eis eſſe⁊ qm̃
nullus eoꝝ eſt ꝗ non ſit in aliquo coꝛpoꝛe
otinente ipi u; cuius motu ex nccitate vel

mouet᷑. Unuſꝗaſq; vel ꝓpᷣoꝛ dico qm mo
nentur oẽs motu vnius coꝛpoꝛis.alioꝗn

mouerentur oẽs vno motu eqli ⁊ ſimilis
oꝛdinaliõis motui ſtellaꝝ firarum. Una

em̃ reuolutiõe vnius coꝛpoꝛis fieret reuo

lutio omniũ planetarũ ⁊ tempoꝛe vno et
eqli apparet at ex ſenſu quia reuolutiões

iſte que fiunt in planett ſ̃ᷣm obliquũ non
ſunt ᷣm vnũ molum ſed eſt in iſtis diuer

Rtas.ſicut reuolutio lune ꝓppᷣe vnius mẽ⸗

ſis eſt ⁊ reuolutio ſolis ſimir vnius anni
⁊ de alijs planeᷣ nota eſt diuerſitas.Si⸗
cut renolutio ſaturni qᷓ dragita annoꝝ vł
circa ⁊ reuolutio Jouis duodecim ⁊ alio
rum ſimir diuerſita:es in hoc note ſunt ⁊
delſcpᷣte in libꝛis aſtronomoꝝ⁊ decdlarate
ibidẽ ⁊ hic eſt motus quẽ dicunt eẽ ad oꝛi

entem ⁊ quẽ dicunt planetis eſſe ppum.

Quare manifeſtũ eſt ꝙ non motuvnius
coꝛpis mouet᷑ motu hmoos Mouenkt igr
multoꝝ coꝛpoꝝ motibꝰ motu bmõi. Coꝛ
poꝛa vᷣo ↄtinẽtia ipᷣos celi eoꝛundẽ noĩan
tur aqnd oẽs apparet etiam ꝑ aliam viã
quia hmõi motus non ẽ moſus eoꝝ nec
Eis eſt poſſibilis et hoc ẽ quia nullus eoꝝ

mouetut circulariter circa centu aliq mo

tu dico diurno ⁊ nocturno cuius meſura
ẽ vigintiqttuoꝛ hoꝛe equales. Uerbi gra⸗

„.

cia vt exeplum habeas in ſole.Dico quia

ſol motu hmòi non reuertitur adlocuʒ a
quo incipit moueri illo motu. Non enim
oꝛitur in loco vbi oꝛtus fuerat die pceden
ti ymo lõge ab illo loco quaſi per gradũ

vnum.donec cõpleatur declinatio motꝰ

ipſius a puncto quippe ſolſticu hyemalis

vno quoq; die naturali id eſt ſpacio vigi
tidttuoꝛ hoꝛarum equalium incipiẽs de

clinare ad ſeptentriõʒ nõ ceſſat declinare
donec veniat ad circulũ ſeptentrionalem

qui eſt terminꝰ ⁊ completio declinauõis

ipſius quaſi ad mediu cancri. Ex quo ap⸗-

paret manifeſte quia iſte motus non eſt

eius ymo nec eſt alicui coꝛpoꝛ:i poſſibilis

non em eſt circularis qm non eſt circa ali⸗

quod id eſt non ẽ ei centrum vel arculus

— .

qm non eſt ab eodem ad idẽ reuerſio. Sʒ

neq; rectus eſt rectitudine oppoſita curui

tati.Qua re indubitãter non ẽ motus po⸗

tiſſimũ celeſtè cũ figura ipᷣius ſit curuitas

incõpleta ad moduʒ ſpere. Amp̃. gra
dus quẽ dixi declinatiõis aut tranſit᷑ a ſo

le ↄtinue per diẽ ⁊ noctẽ. Ita ſcʒ vt quali/

bet hoꝛa dieivel noct aliquid de illo tra⸗

ſeat aut fit ſaltu ⁊ in hoꝛa aliqua. Quia
igr hoc ẽ impoſſibile vr fiat ſaltu ⁊ in ho⸗

ra ⁊ hoc eſt ꝑ aſpectũ euidẽter depᷣhendi
pot in aſtralabio ⁊ alijs inſtrumett qua⸗
re ↄtinue ex neceſſitate mouetur motu de

clinatiõis ad ſeptẽtrionem in parte dicta
circuli ⁊ cõtinue mouetur moiu orrculari

ab oꝛiente in occidentẽ ⁊ econuerſo.iſti at

motus motus euidẽter ↄtrarij ſunt. Qua
re manifeſtũ eſt nõ moueri ſolẽ mo tu ꝓ⸗

pꝛio ſed potiꝰ motu coꝛpis ↄtinentis ipᷣm

uxta modũ quẽ declarauit alpenagi in

libꝛo ſuo de hoc.Et declaratiões eius nõ
parum adiuuabũ ie ad id in quo es hoe
eſt ad ſtabilitiõʒ ſeptem celoꝝ ſepteʒ pla⸗
netarum quaꝝ declarationũ ſumma bec
eſt.qꝛ motus quivident in eis nõ eſt poſ⸗
ſibile vt ſint eis ꝓpᷣum nec ex motibꝰ⸗ eo/
rum eſt iſte qui eis imponit᷑ tranſitus cir
culi ʒodiaci ⁊ partiũ eiꝰ ꝓpᷣe ꝓpter duas

cauſas. Pꝛimũ quoniaʒ ꝓpꝛie in eo cireun
lo non ſunt ymo ſub eo lõge diſtantia in

credibili Scõm quia tranſitus iſte mag:
eſt ipius circuli ſignoꝝ potius em̃ circuluſ
hmõòõi tranſit ſuis reuolutioibꝰ ipᷣos pla⸗

nelas qm̃ tranſeat᷑ ab eis.⁊ hoc ẽ qmmo

loctirk

olhnſie

ſeturite
goltione⸗
Cnpeett
giquiden
mmumpnn
gngeſel
ſuediumne
gueopou⸗
liee
chelcoa,
Nieinatun⸗
ubiitno⸗
Uuſvohoe
kongein
Annf
Mide
Pöprie
ignchn
ahiub
ſbetfelu
ongaraid
ſbeigenns

hoßfinatia

ralosaun
Klfun
Etacione⸗
Uroveel te

cn

ennes te

snh
eanurdannen
nam
aliſcre
Wittenen
Uin oewlewſt
Mötrctaie
Am N
miltiſenenn
aned
wünniner
Unrihnsins
c er 1
tigtösani

1

tuodi. Nc

nocldinn

unbon iu)
büegiat
ii aiiarn

ſualeneun
notentunn
demtittannt,
nmn tiſnl
Gvaßs elci
uul N
Sunitil

ruälncns

uentur inequaliter. Completa em̃ vna re

uolutione cuiuſcunq; ex planett diurna

completur vna reuolutio eiuſdẽ circuli et
aliquid amplius de ſecũda ⁊ ideo plane⸗
tarum vnuſquiſq; nõ iuuenitur neq; ap⸗

paret eſſe in fine cõpletionis reuolutione

ſiue diurne ſub ea parte circuli ſignoꝛũ in

qua apparebat in pᷣncipio eiuſdem reuo
lutiõe.Uerbi gracia.Si fuerit ſol ſub gra
du aliquo circuli illius in pᷣncipio alicuiꝰ
Disi in oꝛtu ſuo completa illa reuolutiõẽ

ſua diei ⁊ noctis illius non inuenietur in

oꝛtu ſuo.hoc ẽ in pᷣncipio ſecũde diei ſub
eodem gradu ymo ſub alio antenoꝛi quẽ
admodum ſi fuerit in oꝛtu ſuo in pᷣncipio
hmõi diei Sub pꝛimo gradu ponat᷑ arie

lis non inuenietur cras eadem hoꝛa ſub

eodẽ gradu ymo ſub ſequęti ſcʒ ſecundo.

Cauſa aũt in hoc eſt velocitas reuolutio⸗
nis celi ſtellaꝝ fixarũ q̃ addit ſingulis die

bus naturalibus ſuꝑ velocitatẽ motus ce

li deferentis ⁊ reuoluentt ſolem foꝛe gra-

dumvnũ et hee additiões cum collecte fu

erint complebũt reuolutionẽ circuli igano

rum fere aut ꝓpe.Lempꝰ autem reuolu⸗
lionis iſtius annus ſolaris ꝓpᷣe dicendꝰ
eſt cũ fuerit examinatiſſima calculatiõe

collectũ ⁊ hoc eſt intentio philoʒ ophi p/

nominati alpetrãgi. Appet etiam tibi ex
hijs cauſa erroꝛis eoꝝ qui putauerũt ſolẽ

⁊ alios planetas moueri circa motuʒ eli
ſtellaꝝ fixarum ad oꝛientẽ.non em̃ ad uer

ert additionẽ qua dixi tibi que ẽ velocita

lis motꝰ celi ſtellaꝝ fixarũ ſuper velocita
tem motus celoꝝ ſeptem planetaꝝ ⁊ ideo

attribuerũt trãſitum circuli ſignoꝛũ plane
tis quaſi traſiret᷑ ab eis vere ac ꝓpᷣe motu
ipᷣoꝛum cũ potius ipᷣe motu ſuo eos tran
ſeat ⁊ ſuꝑ velocitatẽ eoꝛum velocitas ei⸗
addat vt dixi tibi.Et quia ſaturnus ꝓpin

quioꝛ eſt celo ſtallarũ ſiue curculo ſigno/

tum ↄfoꝛmioꝛ ẽ in velocitate motus eidẽ

celo ; oẽs alij ⁊ hic ẽ oꝛdo nature. Qua⸗/

re minus diſcrepat in hoc ab ipſo ⁊ hꝛo/

pter boc minꝰ addit velocitas motꝰ ipiꝰ
celi ſup velocitatẽ motus ſaturni ſiue celi

ipius. Quanio auũt minoꝛes ſunt additio
nes ſinguloꝛũ dierus tanto neceſſe ẽ ples
eo:ũ colligi ad ↄpletionẽ annue vel anu⸗
alis reuolutioe. Quare neceſſe fuit annũ
ſaturni longe maioꝛẽ eſſe anno ſolari ꝑ⸗
mutata ꝓpoꝛtiõe additionis ad aditioʒ

Uerbi gra. Sicut apparet manifeſte de

ſole qð addit velocitas motus celi ſuꝑve

locitatẽ motus illius ſingulis diebꝰ graæz
dum vnũ. Sic ⁊ i ſaturno manifeſtiſſimũ
eſt ꝙ velocitas celi addit ſuꝑ velocitatem
moius ſaturni vel celi ipᷣius triceimũ tmiñmn
vnius gradus: Qui oẽs additioes cũ col
lecte fuerint donec impleat integra reuo/
lutionẽ celi non pplebũt niſi in ſpacio qᷓ/
dragita annoꝝ qð eſt annꝰſaturni BZimi
lis eſt cauſa de anno Jouis qui ẽ duode-⸗

cim annoꝛũ ſolariũ.luna vero qa longil⸗

ſime a celo ſeu circulo ſignoꝛũ remota eſt
maxime diſcrepat in motu ⁊ velocitate il
lius a motu circuli ſignoꝛũ quare ex neceil

ſitale maioꝛes ſunt additiões motus cir-·
culi ſignoꝛũ ſuꝑ motu illius ⁊ ꝓpter hoc

merito paucioꝛibꝰ hmõi additiõibus cõ
pletur integritas circuli. Inuẽtus eſt em
addere circulꝰ ſignoꝛũ ſuꝑ motũ lune ſin,
gulis diebus tredecim gradus ⁊ duas ter
cias vnius gradus ꝗᷓ cu aggregate ſimul
fuetint cõplebunt circulũ integrum ⁊ Us
earũ erit meuſis qui ꝓpᷣe annꝰ eſt lune ⁊35
iuxta hanc via ſe hʒ de ceter planetis ßimm

intentionẽ dicti philoz ophi. Cuiꝰ ingeni

vatatẽ inde ne ſpernerè. Aggregabo igẽ

ratiocinatõʒ ex oĩbus ante dictis ⁊ dicai,zz

e motus alteri⸗ mõi qui ponit in plane
tis impoſſibilis eſt pᷣmuʒ ꝓpter ſciſſuras

antedictas deinde ꝗa nec polos hʒ nec cẽ

trum cuiꝛ ſigura eius nec circulard ſit nec
circulari ſilis imo irregnlaris inaudita

vſq; ad tpa hec. Lercio ꝓpter ↄtrarieta-

tes quas eudiuiſti ve vtutibꝰ mouẽtibꝰ

Quarto ꝓpter ſuꝑfluitatem motus huiꝰ
gꝗa neq; addit iſta poſitio aligd motui v
in velocitate aut tarditate aut oꝛdine. EHDa
dem enim oĩa accidũt planetis de tardi-

te ⁊ velocitate de occultatiõe ⁊ apparitio

ne de ↄiunctiõibꝰ ⁊ oppoſitiõibꝰ z alis

oĩbus que aſtronomi reꝗrunt ponẽtibuf/
eos moueſi motibꝰ celcu ſuoꝛuʒ que ac
cidũt poſitis iſtis ꝗᷓ tatas habẽt difficulta
tes ⁊ ↄtradictiones quare nõ ſoluʒ ſuper

uacue ponitur eis hmõi motus ſe etiiam

noxie ⁊ pꝑnicioſe. Amp̃ᷣ.ĩ regione ſept

planetarũ cerium eſt non eẽ vacuuʒ. NHe
ceſſe igr ẽ vel eſſe ibi coꝛpus vnũpel mul⸗

ta. In quo vel in abus ⁊ per quod vel ꝗ
moueantur unoi planete ? pene eadem
in hoc dices que diriſti in motu celi ſtella

ti aut em̃ coꝛpus illud habet motũ Z ilo

motu reuoluit planetas aut non. Si ſic

non erit igr diuerſitas in motibus eoꝛuʒ

niſi qualis eſt in motibus ſtellarũ fixarũ
Flij

5

Pars pꝛima de vniuerſo.

quare non bhabebũt declinationes adau

rumvel aquilonem ſicut ſtelle fixe.Sed
mo uebunt vno oꝛdine ĩ circulis eque di⸗

ſtantibus Contrariũ autem apparet eui⸗
denter a ſenſu.quare vel non eſt vnu coꝛ

pus ibi continuũ vel non eſt illud reuol/
uens coꝛpoꝛa ſeptem planetarũ.Oè ſi di/
xerit ꝙ reuera eſt ibi vnũ coꝛpus continu
um. ſed non reuoluit coꝛpoꝛa ſeptem pla

netarũ tunc neceſſe eſt coꝛꝑa ſepteʒ plane
tarum in illo ⁊ per illud moueri⁊ tunc oc⸗

currit inconueniens de ſciſſuris ⁊ diuiſio
nibus coꝛporꝭ illius quẽadmodũ oe ſciſ⸗

ſutis ⁊ diuiſionibꝰ celi ſtellati.Q⁊ ſi dixe/

rit quia coꝛpus illud reuoluit coꝛpoꝛa ſe⸗
ptem planetarũ.k. Maniteſtũ eſt hoc eẽ
impoſſibile cum coꝛpꝰ illud nõ poſſit ha
bere niſi motum vnũ quare non põtmo
nere motu illo aliqua qᷓ in eo ſini niſi mo
tu vno. Apparet aũt multa diuerſitas in
motibꝰ planetaꝝ. Neceſſe igr eſt in regio
ne illa eſſe coꝛpoꝛa multa ⁊ ab illis moue
ri coꝛpoꝛa ſeptem planetaꝝ. Non dico in
illis ⁊ per illa ꝓpter ſciſſuras ⁊ diuiſiões

quas pꝛedixi tibi que coꝛpoꝛa niſi eſſent

ambientia ⁊ cõtinentia totum qð eſt po/
ſtea ſed eſent ſicut globi pꝛegrandes ma⸗
ioꝛes longe q; ſint coꝛpoꝛa planetaꝝ tunc
eadem eẽt queſtio de motibus illoꝝ ⁊ ꝗqe
te que ẽ de motibꝰ ipᷣoꝝ planetarũ.Qua
re relinquit᷑ vt coꝛpoꝛa illa ſint coꝛpa grã
ia ⁊ ſperica ambiẽtia ea qᷓ ſub ipſis ſunt
cũ ſint mobilia ⁊ mouentia motu ſuo coꝛ
poꝛa ſeptẽ planetaꝝ. Quia igr numerus

motuũ eſt iuxta numeꝝ mobiliũ ſiue mo

uentiũ. Numerus aut motuũ ſeptenari⸗
eſt ſicut euidẽter apparet ꝑ diuerſuates
additionũ pꝛenominataꝝ. Numerꝰ igr
celoꝛui qui ſunt inter celũ ſiellatum⁊ q̃t
tuoꝛ elemẽta ſe Enanꝰ eſt cu manifeſte
appareat ſeptẽ eẽ motus Jam em̃ claruit

tibi ex hijs que pꝛeceſſerũt quia motus ſe

ptem qui apparẽt in planetꝭ non ſunt eo
rum ꝗppe ſed ſt᷑ ſicut partiũ in totis ſuis

an ipſa tota mouent᷑ ꝓpe igitur ſeptẽ ce⸗

loꝛũ illoꝝ ſunt hmõi motus. Indicat eti⸗
am iſta diuerſitas qd motus iſtoꝛum ce⸗

loꝛum ſeptem nõ ſunt circæpolos circuli

equinoctialis ſeu circa polos mundi ne⸗

ꝙ; ſuper axes eoꝝ ymo circa polos circuli
ſignoꝛum ⁊ ſup arem eiuſdem. Si em̃ cir

ca polos mundi eſſet vel ſuper axem mũ/
ſequeretur id ꝗqð apparet de motibus

otaliter ⁊ hmõi coꝛpoꝛa vocamus celos

planetarũ de neceſſitate motuũ ſtellaruʒ
fixa rum ⁊ ꝓpter hoc non apparet decli⸗
natio in planetis ad auſtrũ vel ad aglo⸗
nem ⁊ hocẽ qm̃ ſi ymaginatus ſueris du⸗
os circulos habentes idẽ centruʒ ⁊ duos

ſtellas moueri in eiſdem circulis circa cõ
mune centrum earũ ⁊ ſuper polos eoꝛun

dem circuloꝝ.Si ſtella que deſcribit ma/
ioꝛem illoꝛum circuloꝛũ non habet decli⸗
nationẽ vel exit a circunferẽtia eiuſdẽ cir⸗
culi neq; illa que deſcribit minoꝛem circu

lum habebit declinationẽ vel exibit a cir⸗

cunferentia circuli ſui hmõi autem decla
ratio erit hec. Manifeſtum gꝗppe eſt
ꝙ vnuſquiſq; planetarũ habet locum in
celo ſuo ſub aliqua ſtella que eſt in circu⸗
lo ſignoꝛũ. Quare ſi celi ſeptem planetaꝝ
ſequuntur in motibꝰ ſuis ⁊ oꝛdine mom
um ipᷣoꝝ ſequuntur⁊ planete omnes mo
tus ſtellarũ in oꝛdinibus ſuis ⁊ in equali⸗

tate tempoꝝ reuolutionũ ipᷣoꝛum.Qua/

re non habebunt declinatioes.Gicut ne

q; ſtelle fixe. Sequit ergo ex hijs ga mo⸗

tus planetarũ ſunt ſicui dixi.hoc eſt circa
polos ðo diaci ſine circuli ſignoꝛuʒ ⁊ inde

ſunt ei declinatiões iſte ſequentes decli/
nationes circuli ſignoꝝ quibꝰ declinat a

circulo eqnoctiali ſiue eq̃tione diei.⁊ ego
non induxi tibi iſta de motibus planeta⸗
rum ꝓpter ipſos motus eoꝝ. Sed ꝓpter
ſtabiliendũ eſſe ipſoꝛum celo ꝝ ⁊ numerũ

eoꝛundem. facilis aũt eſt tibi declaratio
declina ionũ iſta rum. Si clare ymagina

re putueris motus iſtos oblias ſepteʒ ce⸗
loꝛuʒ additiõ zs que fiunt a motu octaue
ſpere ex reuolutioibus eius qᷣtidianis ſun
per reuoiutiões ipſoꝛum. Qucadmodũ
enim rectitu do motus vniuſcuiuſq; iſtoꝝ

ſeptem celoꝛũ ꝓhiberet declinatioes pla

netarum ⁊ apparitiões eoꝛum ad auſtrũ
aquilonẽ.Sic ⁊ ðclinatio ⁊ obliquauo
motuuʒ eoꝝ facit diuerſitates apparitio⸗
num ⁊ obliquationũ planetarum ad au
ſtrum ⁊ aquilonẽ.nec ſle conturbet ꝙ aꝗ/
buſdã minus intelligẽtibꝰ dici ſolet qua⸗
ſi moueatur nauis aliqua motu aque de

ferẽtis eam hoc eſt ea velocitate qua ipſa
aqua ⁊ aliquis moneatur a puppi eiuſdẽ
nauis ad ꝓpᷣam vel econuerſo.⁊hoc mo

tu contrario ipᷣius nauis qð mouebit᷑ ho

mo ille duobus motibꝰ cõtrarijs videl,ʒ
motu nauis ⁊ hec quidẽ eſt motus aque

nauem deferenus ⁊ inſuper motu ꝓpꝛio

quo ꝑtranſit longitudinẽ nauis. Iſte em̃

mobor
gboeſte
gnotun
oon⸗
oemon
Mrſtreue
ſücken
ſicbenn
rbanst
1gerun
dan ton
lopfe

orertnan
ſmen
ſuman⸗
Alftune
Miuman
ſipnui
abetpont
ecſteici
ſgtleie.
hotenſe
Mifrmne
Noihte
NMeinon
lummg
menüdi
laluchn

Mhaonme

otnouen
ſhilu noae
nimait
Nollino
NR 12

Mionefiini

u bönn
Dnitchng
Eani bebe
Kela geckn
jciſpenge
ſis toUnn
1panceon
desſostine
räie
Nnandt
niagda
tandein
cawlig
igen n
adertoeeſ
nonec, ,
note
an
m gutne
vmti
euni,
gen
odeſn

hbmõi

N

lermo bominũ eſt ance cõſiderationis
ethoc eſt qm̃ ſi pari velocitate nititur co⸗

tra motum nauis qnia mouetur ⁊ nauis
Dico qm̃ hmõi hõ non mouet a loco ſj ĩ

loco ⁊ motu iſto retinet locuʒ in quo ẽ ne

tranſferat eũ nauis ad alium. ⁊ hocmani
feſtũ eſt a ſenſu quia ſi vocaueris ſignum

aliqð extra aqua vel etiam in aqua a de-

xtris eius vel a ſiniſtris directe videbit ſe
quecunq; enim intuebit᷑ in directo eiuſ
dem ſigni toto iꝑe motus illius ⁊ ſi nota⸗

uert duo ſigno pᷣdicto modo erit hicma/
nifeſtus. ſi maioꝛi velocitate q́; nauis

moueat᷑ intitur circa motũ illius tunc ma

niteſtum erit a ſenſu pᷣdictos modos id ẽ

ꝑ ſigna notata vel affira qꝛ mouebit a lo
co p ſpacium aliqð.Si vo minoꝛi veloci
ate nitatur circa motũ nauis quã nauis
lpᷣa moueat᷑ tunc neceſſario ſeãtur motũ
nauis ſed non tãtavelocitate qᷓnta nauis
⁊⁊ hoc eſt eiſdẽ modis ſimiliter manifeſtũ
fier a ſenſu. Quare manifeſtuʒz eſt hmoi
boĩes erraſſe qui in pᷣdictis exemplis opi
nati ſunt moueri hoĩem ſic motũ ↄtrarijs
motibus.Si quis vo dicat motũ rectum

opꝑpari motum circularẽ ⁊ iterum motũ cir

cularem oꝑari motuũ alium circulareʒ illi
ↄtrariũ.dico quia verum ẽ hoc ⁊ apparei
a ſenſu.aqua quippe mouẽs rotã ligneaʒ
patriam molendinariã mouet᷑ molu re⸗
cto ⁊ mouet rota illam circulariter ⁊ iterũ

rota illa mouet circulariter rotã aliamn v
colũnam cni affixa ẽ mola ⁊ ißam etiam

molã per illã motu alio circulari⁊ ↄtrario
Sed manifeſtũ eſt ꝙ iſta oĩa pexr accidẽſ

fiũi ⁊ non per ſe. Nodum aũt ſcitum ẽ a
me nec ad huc peruenit ad me ꝙ ab aliä

ſditũ ſi.q; hmoõi machine vel machina in

nenta in celis ſunt quãq; pthlomeꝰ dicat

quia multa coꝛpa ſperica ſt᷑ ibi que vel ⸗
rum motus nodum ſciunf᷑. Eodẽmodo
rñdeo tibi in motu bige ſiue q̃drige ꝗ cõ⸗
poſitus ẽ indubitanter ex muitt monibus
motus em̃ axis rectus tm̃ eſt.motus vero
rotaꝝ ẽ motus multi angnlaris ⁊ hoc eſt
qm̃ ſingula pũcta ſinguloꝝ radioꝝ deſcri
bunt ſiarad multi angulas ⁊ vident᷑ eẽ
i figure difficile vymaginabiles ? re/
uera hominibꝰ qui in hmoi pance exer/
citatiõis ſunt difficilis ẽ vymaginatio eaꝝ

MN ſi eas ymaginari tibi placuerit vwagi
nare pꝛimũ in yno puncto ex aliquo ra-
oꝛum eiuſdẽ bige vel qnadrige aſcenſus
Auos lacil ⁊ de ſcxynſus reuolntione roie

liij.
ſue ⁊ erit ibi facile de omnibs aliis ſimi⸗

literymaginari. Oꝛdo vᷣo celon oclarare
poſſe videtur duabꝰ vijs.Et pᷣmuʒ ꝑ vis

alpetrãgi de quo tibi feci mentione in pᷣce

dentibus. Quoꝝ em motus ↄfoꝛmio:es

ſunt motui celi octaui ꝓpingoꝛes eidem

motu illiꝰdiſcrepat remotioꝛes Sicut eui
denter oſtendi tibi in motu celi lunaris⁊
hec fuit ſnia pnominati philophi.hʒ aũt
cauſam ſue ꝓbabilitat hanc.qꝛ vic cõ⸗
foꝛmitas ⁊ ſimilitudo in motu comitatur
aut foꝛſitan effectiue ſequit᷑ confoꝛmitatẽ
⁊ ſimilitudinẽ in netura. Cõfoꝛmitas vo
in natura ꝓpinquitatẽ⁊ vicinitatẽv intexr
dum vnitateè in loco ⁊ ſitu ſiue poſitione.
Econtrario aũt diffoꝛmitas ⁊ diſſimilitu/
do.quare idem erit oꝛdo ſituũ ⁊ ſiue po⸗
ſitionum atq; locoꝛũ ipᷣis celis qui eſt cõ
foꝛmitatis ⁊ diſſoꝛmitatis in naturt ⁊ mo

tibus eoꝛũ. Secũda via euidẽs eſt in pat᷑

te a ſenſu. Eclipſis em ſolis que per inter
poſitionẽ lune eſt indicat ſolẽ celum eiꝰ

ſuperioꝛes eſſe luna ⁊ celo ipſius ⁊ẽ lunaz

ipᷣam citerioꝛẽ ⁊ inſerioꝛẽ eſſe alioꝗn nec
ꝓhiberet radios ſolis a mundo inferioꝛi

nec ſolem ipᷣm videri ab hominibus ſua

interpoſitione.Eadẽ via apparet qꝛ mer⸗
curius eſt marte citerioꝛ⁊ terre vicinioꝛ cu

martẽ manifeſte inuentꝰ ſit ecliplaſſe ⁊
in aliis planett poſſibile eſt eueniſſe. Per

inſtrumenta vo aſtronomica ⁊ etiã que⸗
dam geometrica idẽ oꝛdo certiſſime depᷣ⸗
henſus eſt⁊ depᷣhendi poteſt Cũ enim in

uenta ſit diſtantia centri terre ad vnaquã

gndecim ſtellaꝝ fixarũ. Similr ? diſtã
tia que eſt ab eodẽ centro ad ſtellã ſatur⸗

ni inuentũ eſt ſtellã ſaturni inferioem ee
⁊ etiam exceſſus diſtatie ad diſtantiã ⁊ ꝑ

eandem viã inuente ſunt diſtãtie omnin
pianetarũ ab eodẽ cent tre. Quare dii
ferentie ⁊ ꝓpoꝛtiões eafĩum adinuicẽ ⁊ ꝓ
pter hoc ex neceſſitate oꝛdo ipoꝝ planeta
rum in pᷣoꝛitate ⁊ poſterioꝛitate in ſuperi
oꝛitate ⁊ infloꝛitate et hoc dẽs alibi didi⸗
De ꝓfunditatibꝰ ipoꝝ celo⸗ ciſſe.

ATum ſiue de ſpiſſitudinibus eoꝛꝛam.,.

ILaut erigam te ad plenioꝛẽ conſi
o dQerationẽ ipſoꝝ celoꝛum que ſüũt
maggfſa mirabilia dei altiſſimi es
vt dem tibi occaſionẽ exercitationis ama
lioꝛis dicã tibi aliqua de ꝓfunditatibus
poꝛum celoꝝ hoc ẽ de ſpiſſitudinibus ea
rum. In pᷣmis igr illlud dico qꝛ veris
Ffiü

4

. . Pars pꝛima de vniuerſo.

d9ales maghitudinibꝰ ipoꝛum debẽt eſſe neceſſitate em tune enit in celo lune vel te
(e

ꝓfunditates eoꝛũ ⁊ hoc ideʒ manifeſtũ ẽ tusyvlin pꝑte ex quo ſequũtur eadem in
in aĩalibꝰ eiuſdem ſpẽi coꝛpoꝛibus em̃ eo nuenientia.Quare relinquit᷑ ex neceſſitate
rum pantes coꝛnoꝛũ ꝓpoꝛtionales fũt ni- ipᷣm eſſe totaliter locatum intra ſpiſſiudi
ſi erroꝛ ſiue pctm̃ nature aut alia occaſo nem celi ſui.Ex neceſſitate igr ꝓfunditas

hboc impediuerit. Uerbi gra uibie tibijs ? ſen ſpiſſitudo celi ſolaris aut maio: ẽ aut

digiti digitis et oſſa ſimiliũ memb:ꝛoꝛũ ꝓ ad minus equalis dyametro ipſius coꝛ⸗
poꝛtionalid ſunt totis ſuis. Uerbi gracia poꝛis ſolaris. Jam autẽ declarauit ptho⸗

Si totũ corpus vniꝰ duplũ eſt in magni⸗

tudine ad totũ coꝛpus alterius erit tunc ti
bia dupla ad tibia et oſſa in eadẽ ꝓpoꝛti

one ſe habehbũt. Quia igr nec erroꝛ natu
re nec alia hmõi occaſio locũ habet apð
celos neceſſe eſt ita ſe habere vt dixi Erro
rem aũt nature ſane intelligo Non em̃ er

rat natura qntuʒ in ea eſt in opibus ſuis

aut oꝑationibꝰ ſjpꝑꝑ aliqð ex accidentib⸗
impeditur quemadmodũ qð ſtrumoſi vł
giboſi naſcunt᷑ aliqui homines fieri dicit

per erroꝛẽ nature cu fiat ex alia intentiõe
Manifeſtũ

qua ex intennione nature. Mant
igr eſt eam eſſe ꝓpoꝛtionẽ ſpiſſitudis ſeu

ꝓfunditatis vniuſcuiuſq; celoꝛũ ad ꝓfun

ditatem ſen ſpiſſitudinẽ cuiuſcunq; alteri
us que ẽ magnitudinis totius ad magni⸗

udinẽ totam. Quare qᷓntominus eſt co⸗· α re vndee 2 leu
lum totũ lune loto celo ſołtatominus ꝓ⸗ ¶Ueriſimile autẽ eſt ⁊ longe maioꝛẽ eſſe.

fundum ſiue minus ſpiſſum ẽ alterum al/
tero ⁊ ad hunc modũ de aluſus. Amp̃.

Raliter ſe haberet eſſz in ip̃is celis multa
indecentia multaq; defoꝛmitas⁊ non eẽt
oꝛdinatio nature aut rectitudinis int᷑ eos

1 *

nec etiaʒ inueniret tam hmõi diſcrepaãtie
Qualiter em̃ vel natura vel deꝰ altiſſimꝰ

ꝓnuidiſſet celis amplitudines oꝛdinatas

2 ſõ ſpiſſitudines ſiue ꝓfunditates iuxta

eundẽ oꝛdinem. ſi volueris eſtimare
de ntitate ꝓſunditatu pona tibi exẽplũ

in ſole dico igr qꝗð ſol totalit᷑ ẽ inter duas
ſupficies celi ſui hoc eſt inter intimã ꝗᷓ cir

cumuoluit atʒ ciũdat celũ lune ⁊ eſ ter⸗
minus ſpiſſitudiRis ſiue ꝓfunditatꝭ ipiui
⁊ extimãa eiuſdem ſuꝑficiem. Si em̃ exiret
vel in parte vel in toto ab extima ſupꝑficie
coneuitatis celi ſui tunc vel ipᷣe totus vel
pars illa eſſ in celo alio videlicet celo qð
eſt ꝓlimũ celo ſolis. Quare ſua reuoluti
one faceret ſciſſuram in eodẽ. Utrunq; at

iſtoꝛũ eſt inconueniens vic 7 qõ ipᷣe non

ſit in celo ſuo totaliter vel & ſua reuoluti

one ſcindat celum ꝓximũ celo ſuo et hec

ſciſſura tam gradi hocẽ ad magnitudinẽ

lipſius ſolis. Eadem incõuenientia ſequũ
tur ſi exiuerit ab intima ſupficie celi lui ex

lomeus qꝛ diameter ſolis ꝗntoplus ſeigg

alter eſt ad dyametrũ terre hec autem eſt
ꝓpoꝛtio vigintiduoꝛũ ad quattuoꝛ.Cum

igr poſuer iuxta poſitiones philoʒopho

rum geometrarũ ſcilicet ⁊ aſtronomoꝛuʒ
⁊2 ꝓbatiões eoꝛũ pones ex neceſſitate qn

quies tantum eſt decemmilia qð leucaz

cum ipſa mediate dyametri terre que eſt

mille leucas totum dyametrũ ſolis vnde

cimmilia leucarũ. Quia igitur iam decla

tum eſt tibi qð ꝓfunditas celi ſolaris ſue

ſpiſſitudo ad minus equalis eſt longitu⸗
dini dyametri ſolis.

lis 7iuneee.
Atefactũ eſt tibi conſequenter per
yhoc ꝓfunditatẽ illam non mino/

.

rem eſſe vndecimmilibꝰ leucarũ.

Per eandẽ viam erit declarare de alioꝛũ

celoꝛum in quibꝰ planete ali monentrr
Ppkunditatibusvic; quod ad minus po

nditates eoꝛũ erunt longitudines dya⸗

metroꝛum ipᷣoꝛum planetarũ. Que verro

declarauit ptholomeus ⁊ alij lõgitudies
dyametroꝛũ ipſoꝛum planetarũ conſeqn
ter declarauit pꝛofũditates ipᷣoꝛum celo⸗

gitudines dyametroꝛũ ipoꝛuʒs planetaruü
Uerbi gracia qꝗa declaranit luna eſſe ooæx
taus partẽ totius terre dedarauit dyame
tꝝ lune eẽ mille leucaꝝ⁊ hoc eſt qm̃ ꝓpoꝛ

tio ſpere ad ſperam eſt dyametri pꝛopo:⸗
tio addyametrũ triplicata ad huc mo⸗

dum ſe hʒ de alis ꝓpoꝛlio enim duoꝛuz
miliu ad mille triplicata eſt ꝓpoꝛtio octo

miliũ ad mille ⁊ hec ẽ octupla hec autem
Dupla triplicata. Juxta hanc via negocia

beris in alijs et inuenies ita eſſe ſi libꝛo

eoꝛum cõſulere volueris.

–

Conntra illos qui dicunt planetas eſſſe

.,erroꝛib? i impietatez; vgentib? er
blaſphemauert etis loauetes ols boni/

HNota ſpiſſitudinem celi ſolaris ? ſo⸗

Vonis autem circa viutes ta pla⸗
rnerarũ q; ſtellarũ firarñ extauert

nde
nals
aibi
Eeſpia
fenonn
aineend
Esrcn
ſierhen
ſihſatn
Celnn
Chen⸗
ſmnmtl
lerern
ſelun⸗
lnace⸗
Cſurece
tſcu
üntli⸗
oſtiinn
ec fu
alcohe
Nesui
ſtuneiſta
ſamedsd
Wiso
orenvo⸗
lerninid
nuupen.
ilſeroa
ſnoino⸗
Uleverin⸗
Holitenz a
lebnoibo
Aoene
MNAiee
eguic
wonnen
lun
gisun
lintlon
etonge

kcene

Aude
umegn
ri
nseunui
Nnene
lgnne
ümeban
n dgn
Micettare
Meselnati
Dnenitesn
Quuignuk
mainssaliet

5.
nmcis

õ

iln .
itingmels
—

inſmõi non ꝓueniunt a ſaturno ⁊ marte
Eſe nec intennõe naturali nec intentione
volũtaria.iunc manileſtũ eſt eos ridicu
loſe hmõi homines et mag inique ⁊ m

tatem dei altiſſimi dicetes quoſdã eoꝛũ el⸗
ſe malos ⁊ expᷣſſe vocates eos in foꝛtunia

et aitribuẽtes eis magna partem maloꝝ
id eſt vicionꝝ ⁊ pctoꝝ que fiut in iſto mõo

inferioꝛiwic; homicidia furtarixas cedes

vulnera boim ⁊ pꝛelia lites ⁊ iurgia frau
. des 2 qcunq; ſunt hmõi ꝑſcrutandũ ẽ de

hoc hec qppe infamatio planetaꝝ duoꝛu
viq; ſaturni ⁊ martis in plaſphemiã dire⸗

cte infundit᷑ ceatorie. Siemer ſe bocẽ
er naturali intẽtione vtutum ſuaru cauſe
ſunt maloꝛũ hmõi neceſſe eſt ⁊ ĩos natu

raliter eẽ malos ⁊ vᷣtutes eoꝝ.Lum igret

eſſe ſuum ⁊ vᷣtutes oẽs quas habẽt natu/

raliter a creatoꝛe receperit. Seqtur ex ne/

ceſſitate creatoꝛẽ malũ eſſe ꝗ ⁊ malos ſciẽ
ter ⁊ volũtarie cregnerit ⁊ malas vᷣtutes
⁊ ad malũ eis ↄtulerit cũ nulli dubiũ eſſe
poſſit ipᷣm nihil creaſſe niſi ſciẽter et volũ/
larielet vtutes oẽs dediſſe creaturt ad id
⁊ ad qð ꝑ ſe ſunijnõ ad intentionẽ abuſi
ones.Qui igr ita ponunt vt dixi manife/
ſtum ẽ iſta infamatioe duoꝛum planeta⸗
rum eos blaſphemare circa bonitatẽ cre⸗
atoꝛis omnis auũt biaſphemia circa crea⸗
toꝛem non ſolũ impieta a ferro ⁊ igne ex
terminãda Sed etia erroꝛ impoſſibił o
mitan em creatoꝛis nigil mutabil aut oͤl
ſibiliter accidit. ſi dixerint qꝛ mala hu⸗

„ 2. „ 2

gt erronee planetas iſtos noĩaſſe infoꝛiu⸗
nos vel infoꝛtunia alʒ malos.Pꝛimũ qa
que ex accidenti ꝑ hunc modũ fiunt non
noiant neq; denoĩant res neq; auferunt

n aturales nominatioes et rebus ꝑ ſe de⸗

bitas. Quare ſatumus etmars nomina⸗
di ſunt boni et foꝛtune et fauſti cũ iſte no⸗

minationes eiſdẽ debeantur naturali bo

nitate qua nec caſꝰ nec accidẽtia hmõi eiſ

auferre vnq; potuerunt. Neq; em̃ lux ſo/

laris mala dicẽda ẽ quia ex ea vel contin
git interdũ vel contingere poteſt execatio
alicuius ſtulte ipᷣm ſolẽ et diutius intuẽt:
neq; ignis ꝓpter hoc malus noiandꝰeſt
aꝛ ex ipo interdũ ↄtingit exuſtio vel alicu
ius ex bonis ⁊ lacris domibꝰq̃les ſunt tẽ
pla aut ec alicuiꝰ viri ſancti et optimi. Si
młxr ſi lapis cadẽſ obuiauerit alicui bono
viro et leſerit iðᷣm vel ena occiderit nõ ꝓ
pꝓt᷑ hoc vel mailꝰ dicẽdus ẽvel culpãdꝰ la

vis ei intedebat ſolumo qrere et acꝗrere

ſibi locũ ↄgruũ naturalr debitãũ Quare

catur eo inuito et nõ ſine impedimẽto iti⸗
neris ſui obuiauit ei vir ile bonꝰ Am

plius.ſm hoc nihil eẽt noiandũ bonum
nihil etia dicendũ bonitas neq; iuſticia.

aut alia virtus bonacũ ex vno quoq; bo
nojmala alijs ꝓueniãt. Exipᷣa em iuſticia
cuius bonitas tantis laudibꝰ ab om̃ibꝰ
extollitur et pᷣdicatur ꝓueniunt carceres

et vincula mutilatioões ſuſpendia et alia

moꝛtis mala genera aꝶ loꝛmeta innume

ra latronibus et alijs maleficis ipſa enia,

dei bonitas ex qua tot mala malis hoĩb⸗
aß demonib? Pueniũt m hoc non eſſet
bonitas. Ampᷣ:ex vino ebꝛietas exau

„. „ . „

raʒ ſolis infanſtiſſimã dicunt. Mercuriu’u

vo ponunt qſi fallacẽ et qſi aſſentatoꝛẽ et

ro et alijs diuicijs cupiditas ex aquis ſlb·
merſiones ⁊ ruine molendinoꝝ domoꝛꝝn
et alioꝛũ bo noꝝ vtilium. Nemo tñ aligd
honꝝ malũ dicit aut noĩat. ꝛeterea alis
Ddeliramẽta ſunt hmõi hominugqm 2 bo⸗

ꝓmiſcuũ ipſum dicũt vic cum bonis bo

num et cũ malis malũ cum maſculis ma⸗/
ſclm cũ feminis femininũ ⁊ qꝛ ſuꝑ hüs ali
as ꝑ me multa tibi dicta ſt abꝛeuiabo ſer
monẽ et ſubſcindã narratiõʒ ↄpendio vᷣ

2a2- .

Itias in paucis qliter et que ponẽda ſunt

qꝛ nullomõ infamãadi ſit de malici
infoꝛtunio planete vel alie ſtelle.

ponüt faturno vel vim vel potẽtias ae iu⸗
uandi dirigẽdi vim intellectiuã bumana/
nullomõ debẽt eis attribuere coꝛruptio⸗

nes aut puerſitates ipius neq; inclinatio
nem ſiue interſiõʒ eiuſdẽ ad fraudes do⸗

los aſtucias ſimulatiões atʒ mẽdacia Sʒ
hec oĩa fieri invi intellecnia p ineptitudie
ſiue inabilitatẽ ſuſceptibilis et hec inepli/
tudo eſt ei a parte mateꝶe/hoc eſt coꝛpis

Eniꝰ exẽplum ẽ invicio claudicatiõis.cũn

em natura intẽdit vᷣtuteʒ groſſibilẽ debite
bonitatis pᷣſtare aĩali vel adiuuare ea in

aĩali per inſtra gradiẽdi inabilitas ſeu nn
eptitudo materie/ que fecit vt alterũ crus
altero ſit bꝛeuius in hmõi aĩali cogit gre

ſum nõ eſſe rectu r eſſe claudicatioʒ. Sic
E

eſtvidere et in opatione ignis qꝛ ꝙ E ca

factio in vno eſt aduſtio in altero vides

Difficultatẽ ⁊ tarditatẽ calefactiõis in fer⸗

—

ro. facilitatẽ aut et celeritatẽ ↄbuſtiõis in

——— — -

in paleis ⁊ ſiuppa ⁊ q; lõge citi⸗ qᷓ; calefi

eret modicũ ferru magna qntitatas ſtup
. Ffün

ehijs ᷣm opiniones hmoõi hoim. Dics
ia vl
ni

—

DPiars pꝛima de vniuerſo.

pe combureret. Sic eſt tibi manifeſtũ in
compꝑatione lucis.que quidẽ viſum in ꝗ⸗
buſdam adiuuat. In ꝗbuſdam autẽ im/
pedit maxime ſi vebemens fuit. In ꝗbuſ
dam etia penitus tollit quemadmodũ in
veſpertilionibus et noctuis ⁊ alijs hmõi
animalibus quoꝝ viſusviget in tenebꝛisg
et confoꝛtatur etiã ex denſitate tenebꝛarũ
Juxta has vias ⁊ iſta exẽpla ponendum

eoꝝ Uerbi gra. Cum ſaturnus ſcom eos

inſtrumenti eſt ſiue materie. Sicut vtaͤes
in obligatione viſus quã habẽt homies
qui vulgo ſtrabones vocant᷑ Non enm
hmõòiobliquatio ex vᷣtute viſibili directe

7 pſe nec a vtute ſublimioꝛiſmultoſoꝛtiꝰ

cum virtutes nto ſublimioꝛes ſunt tato
purioꝛis bonitatt ⁊ maioꝛis rectitudinis
eas eẽ neceſſe ſit ⁊ hoc ẽ 3 pter ap ꝓpinq
tionẽ eaꝝ maioꝛẽ ad potiſſimũ atʒ recuſſi

modũ eẽt eis dicendũ ſᷣm opinionè ſuaʒ

eſſʒ aſtronomis ſi veritas ſubeẽt n tos,nad qð eſt creatoꝛ bñdictus. Juxta hüc

aſpiciat in vtutem intellectiuã anime hu
manea parte coꝛpisqð multum etlonge
pluſq; adhuc innotuerit põt in aiam hu/
manamiimpedit᷑ tamen oꝑatid hmõi ſa
rurni in vᷣtuteʒ intellectua et impeditur ia
vel inuertitur ſeu toꝛquet᷑ in alið vel etiã
in contrariũ id qð cadit de vᷣtute ſaturni
ſuper vᷣtutem intellectiuã et hoc ẽ quia cũ
ſcõm eos ſaturnus intendat dirigere et i
luminare vᷣtutem intellectiua bumanam
ad ea cognoſceda que rectaſ vtilia etin⸗/
rerdũ vſq; ad ſpiendoꝛẽ ꝓphetie. Impedi
lur hec intentio eius ⁊ opalio a parte coꝛ
poꝛis qð anime illi viunctũ eſti⁊ cũ er hu
iuſmõi illuminatiõe debet eẽ ſtudioſus
circa ſcias ſacxas ⁊ diuinales efncit᷑ curio
ſus circa alias. Similr cum deberet per
oc eſſe ſolicitus rerũ bonarũ vtilium?æ
ad ſanctificationẽ animaꝝ pertinentiuũ ꝓ
uidendaru et agendarũ efficitur melaco⸗
licꝰ et cogitatoꝛ vanarũ et interdũ impoſ
ſibiliu rerũ vel ex cogitatoꝛ rerum noriaꝝ
qles ſunt fraudes ⁊ doli circũuentiones
alioꝝ ſimulationũ? de ceptiões.⁊ bmoi
exẽpluʒ ſimijr eſt videre in viſu coꝛꝑali ex
terioꝛi In quo accidit ꝙ cũ intoꝛquet᷑ vel
pꝛemitur aliquomodo pupilla oculi vnũ
videtur duo et interdũ vnuʒ videtur mul
ta ſicut in hijs que euacuani ſunt per vigi
lias ⁊ ieiunia ve feneſtra vitrea videtur
eis multa ? vna lucerna multe. Similiter
et quibuſda quotiens litteras alpiciũt vi
detur ſibi videre tria puncta vel quattuoꝛ
lucidiſſima vel eẽ plura. De alijs de lira⸗
mentis melaneolicoꝝ ſcʒ que tam multa
tam ſtupenda ſunt vt vix eredibilia vi⸗
deantur innumera ſuppetunt exẽpla que
ſcribi non optet.ſed ad begſta tibi agre⸗

gaui ⁊ poſui vt exeis intelligas ea que
lunt de erroꝛibꝰ? 7 puerſitaubus atʒ falla
cuis viſnsnon ſunt ex ipᷣa virtute viſibili
per ſe neq; a vᷣtute alcioꝛi impendente re⸗
ciiudinẽ ⁊ bonitate; ipius. Sed q parte

rum videntibꝰ.:

e erroꝛibus ⁊ puer ſitatibꝰ vᷣiutis intelle
ctiue humane aſʒ de alienatioibus ⁊ de
liramẽtè eiuſdẽet vt curram ꝑ ſingula iu

xta hunc modũ eſſet eis dicendũ et deio⸗

ue quia cũ ipſe intendat ſuꝑ animas hu⸗
manas vt ipi ponunt fidẽ ſiue ſidelitateʒ
clemen nia iuſticiam benignitatẽ mòdeſti
am manſuêtudinẽ a parte materie id eſt
coꝛpoꝝimpeditur hec eius oꝑpatio quem
admodũ cum quis intendit calefaciionẽ

tre ⁊ remolitionẽ eius atʒ aptationẽ ad

ſcpᷣturas et ſigillationes debilitas mare⸗

rie ip̃ius cere diſoluit eam per caloꝛẽ in li

quefactionẽ.Sicq; fit v cũ debeat dictaʒ

remolitionẽ atq; aptationem recipere re
cipit diſſolutionẽ et liquefactionẽ. Sic ſe
cundum eos dici opoꝛtet vt cn anima bYu
mana debegt recipere a ioue ſecungũ inxe
tionẽ virtutis illius clementia et benigni

tatem que ſunt ſic animi apta molicies ?
aplicabilitas ad omne bonũ ⁊ iuſtuʒ reci
pit ex eadem vᷣtute per occaſionẽ diſſolu-

tam remiſſionẽ ⁊ flexibilitatẽ debiliſimãa.

Sicut poteſt fieri ſcom eandẽ opimoney

per ↄirariã materie diſpoſitionẽ vt recipi

at anima hũana pꝛo iuſticia ⁊ equitate ri
goꝛem duricia inclementia inexecrabilita

tem ſeueritatẽ ptinaciſſimã ymo ſeuicid G
om nia cũ vicis ſint peſtilentiſſima iuſtic

am reputari ſe faciunt ab imperit ⁊ pa⸗

bus humanis Iramq; ⁊ indignationem
iuſtiſſimas ⁊ hoc eſt dicere in res viles ?

ignominoſas at; in res odibites quales
ſunt vicia ⁊ peccata per diſpolſitionem at

—

materie quà pꝛedini tibi cõtraria recipiũ:

anime hamane ex vᷣrute martis. lanq; ex

ceſus aut diminutiones quemadinodu

cum debeat aliquod ex coepibus recipe /
re caloꝛem ab igne ſiue calefactionẽ reaeè
pilt ex debilita le materie arſione;. Sumlt .

icut? de marte ponefe
coguntur expoſitionibꝰ ſuis qð ipe inteii⸗
dit vtutem magnificẽtie pꝛeſtare anima⸗

iitduni

ſione⸗
Nbusma
ſenebus

Oikiuna
nendun

iWiucne

tſioe

(ſoniru
Entun
ſephir
Msn
fulinene
xrcocren
ſeuptlst⸗
cuchien
noruse
nciren
asalſtimn
ſtuepke
ſegticetel

(utexoen

wännan
anchloc
Cpöſtoa
aunnenen
cerein
Hunenii
lblceplai⸗

bepuacn
Wonpgon
Nmnneina
ſlkige
genia⸗
ronran

Alenun
ſeſn
ſummspend
glangigtor
ternalig
lnpanii
Urnnco poſe
Wtebzan
nidfn
lr
ntinl
ltgdkre⸗

Unie

ad
uldht
lodünean
d
doce n H
Ronmis
aüan
deenanie
manm
enſm
nuntſiciait
nKie i
udeanse
Lisnenal
Nicns
Ciutun

oe än

nminn,
luschmitl
ſi nmi“
lammthmiit
ihunn⸗
niſon uig
NVE S

A

inmn ſfiin
ſntninn⸗
Smmg

Fo.

et eum debeat recipere coctionem recipit
vſtione. Cuius exempluũ euidẽs eſt in car⸗
nibus macilentis hoc eſt pinguedine ca⸗
rentibus que ſe aſſari non paciunt᷑ quin
etiã adurũtur. Sic de venere eas ponere
opꝑtuit iucta opinione ſuam quia cũ ipᷣa
inten dat vim generatius veil pꝛeſtarevel
adiuuare atq; dirigere materie/ coꝛpalis
diſpoſitio eam vi extendit in pluset in ex
ceſſum intollerabilẽ extendit quippe ean
dem in luxuriã interduʒ in ſaciab ilẽ? pub
lice ꝓſtitutam. Sic ⁊ de mercurio cũ ip̃ᷣe

ſcoöm eos intendat adiuuare atʒ dirigere

vᷣtutẽ interpꝛetatiuã in aia humana/⁊ pꝛe

ſtare eloquẽtiaʒ ↄtraria diſpoſitio mate⸗

rie coꝛpalis facit nec non eloquẽtia ſed lo
qᷓcitas ⁊ hiſtrionica garrulitas. Satirica
moꝛdacitas alia hmoi que hũanam loqᷓ
lam viciat ⁊ maculat redpiant᷑.Sic de ſo

le eis exiſtimandũ ſuit vt cũ ipſe intendat

pſtare pꝛecellentia ⁊ pꝛecellẽtia ⁊ vtutem
regia id eſt alioꝝ regitiua q; maxime de⸗

coꝛat⁊ exoꝛnat humililas recipit᷑ ꝑ inepti
tudinẽ materie coꝛpalis ſuꝑpbia:⁊ domi/

nandl libido arrogaãtia relatio ⁊ violẽta
opßſſio alioꝝ.Eodẽmo ⁊ de luna ſenciẽ/
dum eet eis iuxta opinionẽ ſuaʒ qꝛ:bona

tm̃ ꝛbene intendit aiabus humanis etꝑ
hanc via. Sicut ineuidenti ẽſtat bonitas

Abſq; vlla infamatioe malicie in ſeptem
. pianet Seito aũt ꝙ ego nõ loquoꝛ hic
niſi de vᷣtutibus naturalibꝰaut vicijs que
per coꝛruptionẽ nature vident animabꝰ
humanis innata. qlis eſt iraſcibilitas in
multt leuitas atq; lubꝛicitas ⁊ alia hmõi
que medici nõ culpe ſed naturaubꝰ com
plexionibꝰ attrivbuere ↄſuenerũt. Debes
etia lciie qnia paucavalde renumeraui ti

bi de vᷣtutibus ⁊ effectibꝰ quas poſnerũt
planetis de quibꝰ libꝛi eoꝝ refertiſſimi ſx

faciam etiaʒ nbi de hijs rememoꝛationẽ
bꝛeuem quidẽ enim ad ſimilitudinẽ quo⸗
rundam parliũ humani coꝛpis planetas

in mundo poſuerũt. Uerbi gralia. lunaʒ
tanq; cerebꝛum. Sole velud coꝛ. Mercu/

rinm vero ſicut linguã ꝓpter virtutem in
terpᷣtatiuã et eloquentie labia eidẽ depu
lantes. Uenerem vο tanq; membꝛa ge⸗
nitalia ppoter virtutez generatiõis que er
illa eſt ſecundu eos ⁊ in illis ſedẽ habere
videtur Mantem vᷣovi fel ꝓpter exceſſuʒ

caloꝛis colerici. Jouem vᷣo ſicut epar pꝛo⸗

pter temperanria eiuſdem multiplex ad
umentu vite. Saturnij vero viſolen ga

Alv

ſplen receptaculũ melancolie poſuerũt ⁊
has naturas ipſis planen impoluerũt di
centes. Saturnũ terreum vᷣtute et effica⸗
cia et armoniãaã eius eſſe ad melancoliam

que terre inter humo:es maxime ↄcoꝛdat
cum frigida ⁊ ſicca ſit ad ſimilitudinẽ terre

liditatem et humiditale inquibꝰ ſangnis

concoꝛdat aen. Martẽ vero ſimili ratiõe

ZJouezvo poſuerunt aereũ eadem ratiõe
2 armonia habere ad ſanguine ꝓpter ca

coloꝛe eruginoſe deputauerut pꝛopter exr
ceſſum caloꝛis. enerẽ vero ad flteumam

Mercuriũ vero ad coleram aduſtu. So

dulcere ꝙ habet admixtionem ſanguius

lem vero ad colera rubeam naturalem.
TLunam vo ad fleuam naturalẽ. habent

Mauüt iſta omnia qſtiões difficiles ⁊ vix ex
2

plicabiles ſecundũ eos. Cum em̃ ſarurnꝰ

ſñſit omnium planetarũ ſupꝛemus ⁊ a ter-/

ra elongatiſſim quare ei nauram terre
que omniũ infima ac innobiliſſima ẽ ele

mento:ꝛum attribuũt Eandem queſtionẽ
habet oꝛdinatio in natur ſignoꝛum duo

decim ſcoᷣm ipſos.Cum em arietem poſu

erunt igneũ. Qua de cauſa ſignũ thauri

qð vtiq; terreum exiſtimauerũt ſtatim pꝰ
ſignũ arietis ⁊ ꝓximo ante ſignuʒ gemio

rum poſuerũt hoc enim eſt. ac ſi terr me⸗

diam ⁊ vtrunq; ↄtingentẽ inter ignem ?

fugiant niſi duasvias quaꝝ altera ẽ.ſicut

tenebꝛet hmõi tenebꝛas multi reputat et
Jugiuʒ atz refugiu imperitie ſue Quociẽés
em̃ interrogant/cauſam qua ignoꝛant re

currunt ad occultas vᷣtutes dicentes. cau

ſam eſſe occulta 2 virtutem abſconditaʒ
ex qua res hmõi eſt. Alia via eſt vt ſcas

quia cũ in coꝛpoꝛe animalis ſint oſla? hu

moꝛes et oſſa quidẽ terrea fuit hoc eſt ter
reſtris na tureſuſcipiunt tamẽ vitam que
nobilis valde oꝑatio et omniũ animan
Sanguis vero cũ ſit nature ſublimioꝛis
et aereus cõplexione hoc eſt calide ⁊ hu⸗

mide nature oꝑatione tamen vite ⁊ mo⸗

tus non recepit. Similiter neq; colera cũ

ſit natura ignea et compierionis calide ⁊
ſicce iuxta modũ iſtum cum coꝛ in anima

agera poſuiſſent.hic aũt non habent qua

li quocunqꝑſſit natura terreſtriſſimũ eſt la

men nobiliſnan operationũ oꝛganum

et velut fons atʒ ſedes vite ⁊ motus ⁊ ſen
ſus ineo pꝑficiuũt etia ſblimioꝛes oꝑatiõis

vicʒ ĩtellectꝰ ⁊ diiudicatio ⁊ volũtat᷑ oꝑa
tio q ẽ vellec hoc ꝗdeʒ q̃tenꝰ in coꝛꝑe pfi
ci pᷣt eis ↄpelere ꝓpt᷑ qð et areſtotili viſũ

PSars pꝛima de vniuerſo.

eſt coꝛ humanũ ſedes eſſe aie hũane cu⸗
platoni viſum hoc eẽt de capite .Judiciũ

at opiniois ſue poſuit areſtotiles.hoc ꝙ;
cõpꝛeſſo corde.i.venis que pᷣme egrediu⸗
tur a coꝛde compꝛeſſis inqᷓ; circa coꝛceſſat

oĩs motus ⁊ ſenſus in toto coꝛpe hůano

quemadmodũ accidere nouiſti in moꝛbo
qui vocat᷑ ephialtes.vulgo aũt apenfoꝛ⸗

dus ꝓpter ponderoſam oppᷣſſinoe quaʒ
efficit ſuppine iacẽtibus ⁊ doꝛmiẽtibꝰ. At
leſtatur autẽ areſtotili in parte iſta tã he⸗

bꝛeoꝛum q;ᷓ xpᷣianoꝝ opinio et doctrina.

Utraq; quippe dicit mala vicioꝝ ⁊ pecca

toꝛuʒ atʒ bona virtutũ de coꝛde ꝓcedere
Uides igr aꝛ terreitas aut oplexio terrea

non ꝓhibet naturaliter aut impedit rece
ptionem oꝑationuʒ nobiliũ.Dicit᷑ auteʒ
⁊ ariſtotilẽ dixiſſe oẽs ingenioſos melan
colicos eẽ. Ingenioſitas autẽ ẽ vna exno

biliſſimis aie humane vtutibus. Quare
terreſtrè natura vel ↄplexio nullatenꝰim
pedit receptionẽ oꝑationum nobiliũ.Cũ
igr ſaturnũ non poſuer̃t terreum ſua ipᷣa

natura ⁊ ↄplexione. ſed vtute ⁊ efficacia
ſuꝑ terrea ſeu terreſtria adda ⁊ pꝛo ipſis
exemplũ aliõs Maniteſtũ enim eſt cõ
ſiderationẽ in hoc facere volenbꝰ arʒ va
lentibꝰ ga hõ terreſtrioꝛis ẽ ſubſtãtie q;
piſces aut aues.nec mirũ cum ipſe ex ł᷑ra
actus ſit illa vo ex aquis. Quãto vo no⸗
pilioꝛũ vᷣtutũ ⁊ oꝑationũ ſit ſuſceptibilis

⁊ effectiuus q;alia aialianõ indiges edo

ceri eodẽmodo eſt eis rñdendũ neq; em̃

ydẽptitas oꝛdinis neq; diueſitas neq; vi
cinitas aut ꝓximitas ſimiłia officiunt in

partibꝰ coꝛpis aĩalis.Sicut vides in cra/
neo ⁊ cerebꝛo humanis qꝛ craneũ cum ſit

terreſtriſſimũ locum tenet in coꝛpe ſupꝛe⸗

mum hũano. LCerebꝛũ vo cum plurimuũ

habeat de natura aq locũ tenet ſcdᷣmifel

vo ⁊ ſplen eregiõ Ribi oppoſita ſunt ſub

duobus lateribꝰ debent autẽ eſſe ßm hũe
oꝛdinẽ.qui eis obicit᷑ fel ſupꝛemũ in coꝛ⸗

poꝛe hũano cũ habeat natura pꝛimi ele/

menti hoc ẽ ignis ⁊ ſolen deberet habere

—

locũ inſimũ ꝓpter natura terre nõ auteʒ

ſic eſt. Om̃ igitur inuente ſunt in celo ſtei⸗
larum fixarũ varie vtutes ⁊ multiplicè na
ture ſtellarũ nihil phiber dierſaꝝ vᷣtu⸗
tes ſtellas ſibinuicẽ eſſe ꝓximas. cu tamẽ
illa ꝓrimitas que ad ſenſumvidet᷑ p̃ᷣgran

dis elõgatio ſit Scut igr diuerſa mebꝛa ?

Diuerſarũ ↄplexionũ diuerſarumq; natu
rarum atʒ vtutum cõiunxit creatoꝛ in coꝛ

poꝛe hũano congruentia decentiſſima et
ad mirabili iuxta pꝛofunditate ſapientie

ſue⁊ bonitat: Queadmodũ opifex augs

vel opifex volens oꝛnare ac decoꝛare ta/

bulam aliquavel vas aliud gẽmaꝝ alio

rum lapidu pꝛecioſoꝝ varietate.non oes
ſmaragdos ſimul ponit et in oꝛdine nno
neq; oes ſaphiros ſimiliter neq; carbun,
culos ⁊ ita de alijs. Sed ſmaragdu iuxta
carbunculu deinde laphirũ.quarto ama

Liſtum vel alio oꝛdine pꝛout ei decentius

aut pulchꝛius eẽ videbuur piungens cos
loꝛes valde diuerſos. Sic fabricatoꝛ oim
deus ſtellas multipiiciũ virtutum. vari⸗
rumq; pulchꝛitudinũ in celis oꝛdinauit ꝓ
beneplacito ſuo decẽtia mirabili ac deco
re Quapꝛopter piunxit terras igneis ⁊ñ e

reas terreis ⁊ ad huc modũ ð alijs pꝛout
vidit cõgruere pulchꝛitudini ipᷣius celi et

foꝛſitan naturis iparum ſtellaꝝ atʒ colo2ꝛ

Medulla em̃ decẽter locat maſſe licet co

—

trarie nature ſit ip̃i oſſi. Sic ⁊ caro decetii

ſime ↄiungitur neruis ⁊ oſſibus licʒ mul
tum diuerſarũ naturaꝝ ſint atq; virtutru,

Ut aüũt conſumationẽ tibi facia de radici/

be iudicioꝝ aſtronomicoꝝ. dica bꝛeui ſer

mone.quia qð maxime pꝛobabile vide⸗

tur de vᷣtutibus et effectibus ſtellan el lu⸗

minariũ habetur ex oꝑationibꝰ vᷣlutu re

rum aliaꝝ tam anialium q; partiũ ipſarũ

amplius breban mechcinaꝝ lapidum et
iſte virtutes ſunt ſicut aſpectus ⁊ habitu
dines ipᷣarum ad alias res. Quoꝛum pꝛi

mum exemplũ pono tibi. Baſiliſci ſerpen

tis cuius aſpectꝰ ⁊ habitudo ad naturaʒ,

hũanã eſt. Sicut odium aut ira vebemẽ?

tiſſima ⁊ ira e per quainterficit homines

cum ipᷣm viderit comouet᷑ enim aſpecian
humano in tantam iram et talem imp:eſ

ſionem moꝛus quã facit in hoĩe et cide
naturis ocultis alioꝛũ aĩalium ſi nilia et

foꝛte maioꝛa audiuer non mirabert hes

Sic vides de medicinis reubarbari aſpe
ctus eſt in coleram ⁊ eſt ſicut odium natu
re aſpectus huiuſmõi.⁊ cõtrarietas que/
dam imperioſa vt diffuget ipᷣam coleray,
et exire compellat a coꝛpoꝛe hbnano quaſi
fugientem a facie ipᷣius.Sic mirabolano
rum genera in humoꝛes ſuoꝛũ coloꝛuʒ v:
medici teſtant. Sic tiriaca in venenũ qd

eſt ex ciro habet aſpectũ ſiue habitudinę
odij imperioſiſſimi ppter quod fugit a fſa
cie ipſius ⁊ pꝛeſeniia huiuſmõi veneni.

ferrũ autem ad lapidẽ magnetẽ dnos bʒ

errset
Ger
nalu gpt
inhlini
ſaus nen
biucoeei⸗
gthrcz⸗
ngange
faſuipone⸗
ſtegbenn
lun
itĩ
Hifursoin

ody deel⸗

nnie
Meauscha
neeſasſe
hloighe
llisſonna
onguinfu⸗
kimmn
Goendrüin
Kcosahe
öhhneaen
lagobpean
Unhatpo
ocauia
powar⸗
Onliepe
ee On
nihlautni
lhkie
Galwai
ſiſclens
llonihis
augam
ſlos o⸗
uis
ſo gezs
ſni
lftnaznde
ſdlillon,l
ſutni
ſhgngeie

Ademiin
nea dnn
mnentt
nanaan
nen
eaſnagan
dbrni amne
Roadn
dürn
nceisdn
nanz
ensu
mocäüdaen
Amanönc!
rloai niit
1Zicta
10ſtbr
mi

enbitnnn.

ic
nenfi h
enslleth

mumantuſt
iinefiite,
nouel unnſ⸗

glpectus et tertiũ qſt mediũ et opoſitiet

Fo.

8maꝰ aſpecr eius eſt q̃ſ hitudo amatt in

amatu ꝓpter qð trahitur ab ipᷣo ⁊ ſeꝗatur

ipᷣm ſʒ limitata lon gitudine qcunq; tran/

atus fuerit.Otrarius at aſpectus ⁊ ha/

bitudo ẽ ei ad aliud genus magnetis a q;

fugit tanq; ab hoſte.Lerciꝰ aſpectus ẽ ei

ad terciũ genus magnet ꝗ trahit ipʒ alte

ra ſui parte altera vo diffugiat ⁊ repellit⁊

iſte aſpectus ẽ qſi ↄpoſitꝰ ex duobꝰ pᷣmis

bi vtutes oĩm lapidũ ⁊ gẽmaꝝ.quemad⸗

Sic oim lapidu pꝛecioſoꝛũi ⁊ politoꝛũ eſt
ꝗdem aſpectus amo:is ad paleas modi/

cas atʒ leuiſſimas. Sic ↄſiderãde ſunt ti⸗

moduʒ ðꝛ de ſaphiro qð aſpicit in autra⸗
cem moꝛbuʒ ⁊ ĩ ardoꝛes febꝛiles ⁊ hmõi

aſpectus ẽ ſicut odij ꝓpter qð ⁊ iſtũ ſana
re et illos refrigerare credit᷑ a multt. Mi/
rabilioꝛ at aſpectus ĩK egritudines oculoꝝ

Eillius ſaphiri ꝗ in oculos moꝛbidos ꝓ/

unauiſſima deternõe mõificat illos ⁊ hu⸗

motu inſilit ⁊ intraãs eos atʒ circũdanſ

moꝛeʒ noxiũ inde ſecũ extrahit.Extendert
at iſtos aſpectus lapidũ atʒ vᷣtutes inopi

nabilr facientes eos ⁊ ponẽtes ſpũales.

Impoſuert qppe ſmaragdo aſpem ĩ diui
cias aſpectũ dico attractĩ dicetes qð eoſ⸗

attrahat poſſeſſoꝛi ſuo.Sic ⁊ lepidttop .
zio aſpclũ ĩ ardoꝛes ſpũales ⁊ rfrigeratiũn

ipᷣoꝝ.ardoꝛes aunt iſti ſt Cupiditas auari
cia.lurxuria.⁊ oẽs exceſſus mali amoꝛis.
Dimilẽ aſpectum poſuer̃t ametiſto circa
ebꝛietate. Omniũ autem hmõt aſpectuũ
mirabilioꝛa ⁊ virtutt incredibilis poſuer̃t

lapidi eliotropie eſt autẽ lapis hmõi viri
dis. ad modũ iaſpidis vel ſaphiri ſtellis
rubeis ſtellatus ⁊ ẽ ᷣmus eius aſpectus

ſalis mirabilis in ſolẽcuius radios in ſa

guinẽ ↄuertere ðꝛ facit ei eos appere ſan/

guineos ꝓpler quod ⁊ nomẽ habet elio
tropia ab elios quod ẽ ſol tropos quod

ẽↄpuerſio. Scvs aſpectus ẽ ei oibus mira
bilioꝛ ⁊ ẽ in oclos ſeu viſuʒ hoĩm.qͥꝝn aciẽ

ita pſtringit vt dicũt vt videri nõ ꝑmittat
poꝛtantẽ ilnm. Uerutamẽ hoc facere nõ
videt᷑ ſine adiutoꝛio vᷣtutis herbe eiuſdẽ
noiĩs ꝗq vocat᷑ eliotropia hoc ẽ ſolſegum.
Euidaʒ vo lapidiſiaſpidis ⁊ inuenit᷑ ni⸗
dis aqlan impoſuert aſpectũ ad ſerpẽtes
2 vᷣtulem fugadi eos ꝓpter qð ⁊ aꝗla.ta
ꝙᷓ; ad cuſtodia ononꝝ ſuoꝛũ ponere illũ ðꝛ
in nido ſuo. JIuxta bmoi opationes aſoe

clus ⁊ hiĩtudies e inuenire multas alias
Que poſſunt adiunare eſtimauionẽ tuam

—

vppupe a cuius p

tentur oliue.

Uwͤ

ad opinandũ de ſetencijs inditaſtrono⸗
mico:ũ. Sicut ẽ illud de pelle vituli manri
ni que dicit auertere ⁊ repellere fulgur vvꝓ
tẽpeſtatem ⁊ de ꝗqbuſdam alijs rebꝰ. ESo
demmo do ⁊ de beci foꝛnicarũ ad coꝛ
ntia fugiunt vt dicũt.

e
Similxr ⁊ fel coꝛuiũ qð deterrere dicitur

boies a loco in quo abſconditũ fuerit cũ
quibuſdaʒ alijs rebus. Sic et apium ra⸗
mũ a quo fugiunt oues ſicut a moꝛtifero
2 ꝙ videtur mirabilius ſignũ hmõi moꝛ

tis natura pinxit in epatibus ouiũ in qui
bus vt dicunt figura apij rami deſcripia⸗
naturalr apparet. Et ſimilis aſpectus vi/

detur eẽ inter olinã ⁊ meretricem q;; ſi me
retrix plantauerit ꝑpetuo manere in fru-

ctuolam vel areſcere dicũt ꝓpter quod in

aliquibꝰ regioibus ꝓcurant agricole vt

a virginibꝰ ⁊ incoꝛrupt: mulieribus plã⸗

re ſine hoꝛroꝛe grauiſſimo nõ poſſint.Eo
demmodo ſe habent quidẽ alu ad caneʒ
ꝙ ſi ↄſideraueris empinea medicoꝛũ in/
uenies admirada que opinioneʒ excedat

— „

ggregata igitur raciocdinatiõe tanq; per
aliqua coniectura dicere potuiſſent. ſüD aad

ertiſſent qð ſi in coꝛpoꝛibꝰ terreſtribus

ſint tot ? tante vᷣtutis occulte licet manife

. . —

ſtarum operationũ non eſt mirũ ſi in con-
poꝛibus celeſtibus vel ipis celis ſintmui
te vtutes mirabiles ⁊ occulte. Dicam ig·

—

ad eñ ⁊ quõ eſt? ñi quid veritat: in earũ
ũ eſt auua

opinionibus eſft. Manikeſtü eſt auia
aſpectus lune eſt in frigidũ?⁊ humidum?
in ip̃am frigiditatem ⁊ humiditatẽ ⁊ pꝛo
pter hoc virtus eius eſt ſuꝑ illa in augmę
tum et diminutiõʒ. In intenſionẽ ⁊ remit
ſionem et hoc euidentiſſimũ eſt in maxi⸗
mo bumidoꝰ frigido eſt mare Cuius
augmentũ? diminulio ſequũt augmen
tum et diminutione/aparitione luminis

bere in cerebꝛo et medullis animaliuʒ et

hoc nouerũt experientia certiſſima carni⸗

fices ⁊ cirurgici. Sic ſe habere⁊ in medulł
lis aꝛboꝛum boc eſt in ternis humoꝛibus
Manikehl eſt ceſoꝛibus lignoꝛũ.Ea
vero que acdut ex augmentis ⁊ ebuliti⸗
onibus hmõi non pñt pꝛedicni niſi lanq;
per coniecturã. Uerbi gra. Deſtructio do
moꝛũ⁊ villularum que ſunt ꝓpe mare al
liſiones et fractiones nauium. Bubmer⸗/

unt 2 alia particularia ſi
cut eſt illud qð quidam homies vebemẽ⸗
ter hoꝛrent aſpectũ catti ita vt illum vide⸗

in luna eodemmodo maniteſtũ eſtſſe hba

Raones hoim aut alion aialium. Multis leonis illius. boc eſt aue la vel ſtulpta sr

„
em modis pclinant iſta ne accidat ꝓpter vel alias ſigurata fuerit ſub aſceſione ipi (Ein
inundationẽ mar? gaa er ꝑ aggeres et obi us terreni leonis obediat pꝛo vt magiſtri na
. ces reſiſtitur mari et ꝓbibet᷑ inundatio hmõiymaginum tradiderunt ⁊ in libꝛis ragi
eius.poĩes et alia aĩalia interdũ fugiunr ſuis ſepᷣſerunt queſtio eſt.Et pᷣmum qui⸗/ en gi
et non ↄpᷣhẽdit eos mare.Sic etnauibꝰ dem id ꝓbabilitatis habere videtur opi er
multis modis conſulit᷑ ſic noꝛunt nagri ? mo hmoi hominum/qð omniũ philoʒo ſanl
„ ex parti boĩes maris Sic non ẽ neceſſe pboꝛum opiniões in hoc ↄcoꝛdes fuerũt ere.
in omni penulio etiã in coꝛpibus fleuma et etiam ꝙ lõge pꝛeſtatioꝛes vᷣtutes ſunęꝛ MN
ticoꝝ fiat aut diſtillatiões reumatũ et mũ ſtellis et luminaribꝰ atq; eſſet ; ſint vir⸗ neniui
dationes alie aquoſoꝛum humoꝝ et hoc tutes que lapidibus pᷣcioſis rebus alii uel
eſt ꝓpter multa particularia abns hmõi imponunt pꝛeſer:im ſecũdum illos qui zetl
ſupſluitatibus reſiſtitur. Qualia ſuntab omnẽ vinutem lapidũ ponunteis eſeg c
ſtinentia foꝛtis et lõga maximea potuei id qð habetvnuſquiſq; lapidum in ſe de mhdlt
exercitatio foꝛtis et multe conſumptiõis quinta eſſentia. Tu autẽ iam audiuiſtia· hurce
aut euacuatio ꝑ fluxum aliquẽ.talia etiis me ſuper hijs multa in alio tractatujet ra unin
. ſunti medicameta id eſt medicinaꝝ reme- dir quã poſui tibi ad deſtrucnonẽopinio ninnn
dia que medicinalis ſcientie periti noꝛnt num iſtarũ. Pꝛima fuit hec ſcʒ ꝙ nullav aununr
M1aαhune nodu ſentiendũ eſt de inun tus dat maiꝰ aut nobilius ſe ⁊ in hoc eni Mime
dationibus igneis que fiunt a tribus mo am oẽs philozophi concoꝛdãt quia om̃e Mtugt
tibus vicʒ vulchano ethna atqʒ chimera datum ⁊ magſ ⁊ maius ẽ apud datoꝛem Miiini.
Quoniã autem hmõi inundanoões non Ulſus ſum etia in eodeʒ tractatu hac alia (neſ
ſunt equales neq; vniꝰ modi. Mani/ radice vicʒ qð vtutes ſpũales ⁊ donaſpi Mand
ſeſtum eſt nõ eſſe illas ex ſola vtute lune ritualia vt ſunt artes ⁊ ſcie et alie pfecio lteifmae
gquemadmodũ qm̃ non oẽs eſtates hu⸗ nes animarũ humanarũ non ſunt a coꝛ⸗ Pbupdben
iuſmoineq; oẽs hiemes et ita de alijs va poꝛibꝰ per ſe inqntum coꝛꝑa ſunt.quare mn
rietatibꝰ tempoꝝ manitfeſtũ eſt eas nõ eẽ ſiſtelle ⁊ luminaria et celi pura coꝛpa ſüt ezah
ex ſola vᷣtute His S em̃ hoc eẽt cum vir id eſt nõ animataſen nõ viuentia impoſ hume
tus vna ſolis oimodo nõ mutata in omi ſibile eſt ex ipſis eſſe vtutes pꝛenomiatas Tdalsfn
anno ſimilr ſe hẽat. Simłr et motus eiuſ ꝙ quas eis imponũt.Si veros nimata ſũi lpateme
vnifoꝛmis in oibus annis eodẽ eſſent vi⸗et aialia.vt platoni viſuʒ ẽ⁊ areſtotili atʒ cnun,
ciſſitudines et per oĩa ſimiles in oibꝰ an⸗ ſequacibꝰ eoꝛũ.nec ſolum aĩalia.ſed eti⸗ lnchl
nis. Quare cõſequẽs eſt ex neceſſitate vt am rationalia/ſed etia intelligentia ſicui MaN
alij planete vel ſtelle fixe participet euʒ ſo idem opinati ſunt ⁊ ſcpᷣſerunt᷑ tunc neceſ⸗ pimenin
le in opatio nibꝰ hmõi viciſſitudinũma/ ſe eſtivt ꝑfectiones impꝛeſſiones ſpũales W fantenene
niteſtu eſt etiaʒ tibi ex hijs ga que accidũt ſint ab eis per vtutes ⁊ operatiões aiarũ ntibo
exinundatioibꝰ marinis de pdictt adu? ipſoꝛumęt qm̃ anime ipſoꝛum nõ poſſũ⸗ Mhedem
tibus caſu fiunt qᷓntũ ad intentionẽ mart eſſe niſi bone ꝓpter puritatẽ 7 nobilitatẽ? hnuißtoe
et lune. Nec ſubſunt iudicio hano ac ꝓ materiarũ ipſarum cum anime rationa⸗ feröen
uidẽtie vtpote caſualla et ꝑticłaria 22 les oẽs in ſe naturaliter bone ſint. Celeſt? onſtane
re per luna nec ꝑ nare.nec ꝑ aliqᷓ; diſpoſ̃ auteʒ materia vtpote puriſſima atq; mũ wini⸗
tiõʒ lune pᷣdici poſſunt et piecturari autſ̃ diſſima ⁊ immunis ab omni rebelliõeei Knltoene
Kiri ꝑ ſciaʒ aſtronomoꝝ. Spũ vo ꝓphe ↄtrarietate nihilq; indigentie omnino as hiktaice,
tie⁊ renelatiõe diuina indubitaãter picibi ferens animab⸗ ſuis necelſe eſt vt perma Cintbeig,
lia ſũt. Sic oĩa alia qᷓ reuelare voluerir di neant cum coꝛpꝑibus hmõi in puritate bo Vntz an
nine volũtat dignatio trũ aut diſſiſes nitatis ſue naturaliꝗ hoc autẽ dico qꝛ coꝛ rcnnn
vᷣtutes eis q̃s noiaui tibi ſint ſtellis et lu- poꝛa animaliũ terreſtrium q; hominũ qᷓ; beſtini
minaribꝰ vel etia celis.ſiles inq;ᷓ vtutibꝰ alioꝛum multas indigentias rebelliões ſaingini
rerum q̊s noĩani tibi et anvegſit qð dixii et ↄtrarietates afferunt animabus illox. NN
ptholomeus in libꝛo centũ veboꝛũ., quia Sicut indigẽtiaʒ eſceſen nutrimẽnindi⸗ plun
ymagines terreſtres obedinntceleſtibus gentiã habitaculi indigentia etiã ſocieta⸗ negiicin
eeſia illis ſ ec ean ymaginibꝰ qſi non ius in ꝗbuſdã et ppier Nidigetiam eſce ra ie ninn
deeilte treni leoni celeſtig ẽ vnũ de pacitatem naturalẽ. Non em̃ lupus an? Uuinnten
uodeci ſignis celeſtibꝰ. ſʒ ec ex ymagini leo intẽdit per ſe nocere ouibus antona⸗ nan

si49drn
3Nadane
iales:
ſieetelent
münonen
led
ipans
nö rnanun

. s

gris quos deuoꝛaſit ſed potius ſibi pdeſ

je.Qi ſiira mouent᷑ leones ⁊ lupi in aia⸗

lia qᷓ rapiuniſira illa non eſt per ſe in no⸗
cumentũ ipᷣoꝛum.ſed in vtilitatẽ leonum

atq; lupozum. Intendunt em̃ conſeruare

triticum aut auenam ip̃i etiam homines
dum ↄmedunt cibos ſuos non cibis ipis
nocere.ſed magis vite ſue ↄſulere de nu/
trimento ant voluptate intendũt. Rebel
lionem etiam affert materia coꝛpoꝛũ aia-

,.

vitam ſuaʒ per hmõi eſcam. ſeu nutrimẽ
tum. ⁊ foꝛte non plus intendit gallina vel

galla nocere cũ deuoꝛat aut diripit bufo⸗ eoꝛuü.
Amplius. quomodo poſſent ignoꝛare

nem aut ranam aliqua.quã cum comedit

lium animalibus ipis. Unde ⁊ pugnant

adinuicem pꝛo eſcaſimiliter pꝛo nidowel

cauea⁊ pꝛo vxoꝛe ſiue etiam circa vxoꝛeʒ
ſicut tempoꝛe meo accidit de ciconia que
pter hoc ꝙ alij maſculoqᷓ; ꝓpꝛio com⸗
parari ſe cõmiſcueratidepꝛebenſa in hoc

a ꝓpꝛio maſculo a magna multitudine

ciconiarum ꝓpter hoc congregala tanq;
adulterii rea tet eo coniuncta roſtris ⁊vn
guibus diſcerpta atq; dibaniata ẽ. Simi
les pungne accidunt in hominibꝰ ꝓpter
ſimiles indigentias vel pꝛopter deſideria
lua mala que impleri cõtendunt litibus
⁊ bellis fraudibus ⁊ dolis.Et hec omnia
a parte materie in ebꝛiantis ſubuertent
atq; coꝛrumpentꝭt animas hũanas sdue⸗
niũt eis.Quia igr nihil omino infectiõis
aut coꝛruptiois nihil omnino indigentie
ingeritur animabꝰ celeſtibus a parte cele

ſtis materieneceſſe eſt eas in ſua natura⸗

li innocentia bonitate ⁊ ſapientia modis
omnibus permanere ⁊ nullatenus velle
hominibꝰ nocere hoc eſt nec perſe ſo di
recta intentiõe nec per occaſionẽ cum pꝛo
hibita ſu iam ab eis ꝓpter puritatem et
bonitatẽ celeſtis materie omnis occaſio
nolendi nocere. Quare mala que in mũ/
do inferioꝛi vel ſunt vel oꝛiuntur non ꝓ/
ueniunt ab eis vel per ſe vel occaſionẽ vo
luntariaʒ. Quare nullomodo eis inputã
da tanq; voluntaria. Si vero ꝓueniunt
3 gis leainei⸗ multo minꝰ eis im pn G
a ſunt Qñ dixerit quia pꝛoueniunt ab
cis ſed 68 reſennnrb⸗ quemadmodum
damnum pꝓuenit ab igne dominio do⸗

lupo ei cuius ouem comedit.lupo neq;ʒ
intendente neq; ſciente damnum huiniſ⸗

mus qua cõhurit ſed neſciente igne auta Aauue ſi dixerit quis.qꝛlicet valũtate

ponãt ea rationalia poſſuntſeire ea nne
faciunt in rebus mundi inferioꝛis velnö

poſſunt. Q⁊è ſi non poſſunt multo minus
igitur ipſi aſtronomi cum maxime noti
ſint hmõi animalibus motus ꝓpꝛi. Si/

militer coniũctiones oppoſitiones aſpe⸗

ctibus ⁊ alia per que ipſiſe ⁊ ſcre ⁊ pꝛeſci

re exiſtimant huiuſmoi effectus eoꝛu.

operatiões ſuas quas tot milibus anno

rum operati non ceſſauerunt.

„

quo iure requiritur ab animabus huma
uiſio finiũ operum ſuoꝛuʒ. Si illa anima
lia inculpabiliter ignoꝛant fines ⁊ euentꝰ
operationũ ſuaruz cum tanto nobilioꝛes

teat q; animas humanas tanto remotio

res ſunt ab impedimẽtis ſapientie omni
qʒ infectione peruerſitatis ꝓpter purita⸗
tem ⁊ nobilitatem materie celeſtis. Qua
re conſequens eſt ex neceſſitate vt inten⸗
tio vel volũtas nocendi innocentibꝰ nul
lomodoꝛum cadat in eas. Eum in ani-
mas humanas ſapiẽtes hmõi voluntas
vel intẽtio cadere non poſſit. Nocent at
ſtelle et luminaria ſiue celi etiaz naſcenti

bus in natiuitate ſua ⁊ etiam generatiõe

ſiue conceptiõe eoꝛundemccum certuʒ ſi
eos nihil iunc mali agere vel antea etiaz
egiſſe.nocent etiam viris in mulieribꝰ ſe
cundum eos innocentiſſimis atq; ſauctiſa⸗

ſimis. Plerunq; enim gladio etigne nau

fragis et alijs multis modis peremit hu⸗
iuſmodi homines.quare manifeſtũ eſt

pꝛeter intentionem ⁊ voluntatũ ſtellaruʒ

luminarum et celorum talia moꝛtalibus

ꝓuenires caſu igitur ꝓueniunt quantũ
ipſa. Qt ſi dixerit quis ꝙ voluntate ?

iuſſu creatoꝛis talia faciunt cum volunta⸗
tem creatoꝛts neceſſe ſit mper eſſe bonã
ymo etiam optimamm. Manifeſtum

eſt ſtellas ⁊ lumiuaria atq; celos vel mini
ſtros vel executoꝛes vel inſtra eſſe opti-

me voluntatis creatoꝛis ?⁊ bonoꝛum man

datoꝛum vel iuſſuũ ipſiꝰ. Miniſteria ig
⁊ opaiiones ipᷣoꝛum bona eſſe neceſſe eſt

Eos igr infauſtos ifoꝛtunatos eẽ vel ma

los non taʒ faiſo qᷓ; etiã male eos eẽ ſen/

reatoꝛis ⁊ madato aliꝗs de pauꝑeturvł

occidatur cum male accidit ei ⁊ magnuʒ

modi. Jam incidit in maius inconueni⸗ malum irrogatur ei et magnum infoꝛtu

ens quia hmõi anime vel animalia cum

nium eſt de pauperatio ⁊ moꝛs hic iam

Pars pꝛima d

ꝓpꝛiam iniuriã ⁊ ↄtumeliam ? vellet vin
d iniquiſſime cultoꝛes ⁊ amicos ſuos ad
uerſareturq; eis ⁊ faueret inimicis ſuis ?ꝰ

incidit in alium erroꝛeʒ Cum manifeſtũ
ſit de pauperationeʒ ᷣ moꝛtem bona la⸗/

tum eſſe et etiam magna bona. bene vtẽ

—

tibus eis et a puriſſimo fonte bonitatis

nihil poſſe pꝛocedere niſi bonum/quod

qui ignoꝛat ꝓculdubio deum non nouit
⁊ puritatẽ bonitatis ipᷣius nec dum ſciuit
In tractatu vo ſequenti iſtuʒ qui erit de

cura ⁊ adminiſtratiõe creatoꝛis ꝗbus gu

bernat vniuerſum faciam re ſcire qð oĩia

hmõi que ipᷣi vocant mala infoꝛtunia bo
na tantũ ſunti⁊ declarabo tibi bonitates

eoꝝ ⁊ vtilitates magnas atʒ multiplices.

Talia em poſuerũt erronei ꝗdam qui de
um non curare iſta inferioꝛa opinati ſunt
Simlrxr non alia eẽ bona vel mala quã pᷣ

Jentia ⁊ tpalia ſomniauerũt ignoꝛates in
dubitater immoꝛtalitatẽ animan hůana
rum bonaq; vite alterius future ſcʒ ⁊ glo

riam ſeculi altiort. Similr ⁊ mala eiuſdẽ

que talibꝰ ⁊ alijs creatoꝛeʒ nõ verentibꝰ

2 veneratib? iuſtiſſime creatoꝛis iudicio
redden da tũc ſunt. Mirabilis aũt ⁊ ꝓꝛſ⸗

intollerabilis erroꝛ ẽ ſentire de lapidibꝰ

qui nec ſeipᷣos iuuare poſſunt.poſſe dare
taʒ nobilia dona vt ſt᷑ municibilitas gra

iioſitas apud hoĩes lꝑantia ſiue caſtitas

lo modoꝝ niſi dei altiſſimi.Et deſtructio
hmõòi erroꝛis eſt ex radice quã pꝛima im

Pan ui vicʒ qð nihil pᷣt dare maius autno
ilius ſeipo.Addã autẽ tibi ⁊ alia decla⸗
rationẽ erroꝛis iſtius.Similtr ⁊ erroꝛis al

terius quo putauerũt ymagines ſtellarũ

⁊ luminũ.i.factas ſub aſcenſiõibus eoꝛũ

⁊ aſpeciibus alijs qdð ꝗbuſdaʒ qui hmõi
hoĩes obſeruare ↄſueuer̃t circa ſtellas ꝙ;

ſpecula q̃dam vel ſuſpẽſa vel ſepulta.hec

em̃ opini plꝰ dexogat honoꝛis ⁊ gloꝛie

creator qᷓ; erroꝛ qho attribuit᷑ ſtellis ⁊ lu

minaribꝰ iſta vtus via vo deſtructionis

iſtius erroꝛis ẽ multiplex.pᷣter alias quaſ
alibi ꝑ me audiuiſti. In pᷣmis em̃ ẽ erroꝛ

iſte circa dei altiſſimi pꝛudẽtiaʒ ⁊ guber⸗
nationẽ. Si eĩ hic pᷣt pꝛeſtare lapis aligs
vt g eum hyet vel deferret vinci nõ poſſet

in q cunq; certamine poſſet pᷣſtare vt qua⸗

tumcunq; hmõi homo iniuauʒ certamẽ

haberet ſemꝑ victoꝛid obtineret. Quare

ſue circa deum diſputaret hec circa vita⸗
tem ⁊ gloꝛiam dei ſiue etiã pugnare circa

ipm ſcilicet ꝓpter exterminandã honoꝛi⸗
ſicentiam cultus eius.ſemꝑ obtineret vi⸗

evniuerſo.

S= .

hoc circa iuſticiã ⁊ veritatem.Ot ſitempe
rauerit iſtaʒ ſententia dicens quia hmoi
inuincibilitas non eſt generalis neq; ad
omne certamen extenditur ſed ad iuſta
tantum dico quia nõ eſt minoꝛ iſte erro:

hominẽ vel ſolum vel pauciſſimos bella

toꝛes habentẽ pugnet ⁊ tunc eẽt mirabili
us lapidem aliquẽ pꝛeſtare victoꝛiã poſ,
ſeſſo:i ſuo qᷓ; vᷣtutem aut ſapiẽtiam mul-
tiplicare ĩ milia vł illaã minuere ĩ tantũdẽ
tu aũt vides q; intollera bilis ſit erroꝛ bu-
iuſmõi.Scða via eſt quia iſte vtutes els
ſent inturbatione iniqſſimã rerum hbuma
nan ⁊ in ſubuerſionẽ ꝑpuerſſimã eoꝛundẽ
Manifeſtũ em̃ eſt qꝗ dignitates ⁊ ho
noꝛes ⁊ potẽtie iſte ſeculares aut heredi⸗
tarie ant largiiõe maioꝛus ꝓueniũt. auk
etiã electiõe młtitudinis.ſi ymago ali
qua vel ſtulpta vel fuſa.vel deſcpᷣta linag
tionibꝰ pᷣſtare poſſʒ dignitatẽ vel honoꝛꝛ
q aliqua pᷣdictaꝝ cauſaꝝ alicui de iure cõ
peiit poſſj igr aut auffe:ꝛre hereditariu ho
noꝛem ſuũ ⁊ ad hunc modũ de alijs que
gqſq; iuſtiſſime poſſidʒ ⁊ pᷣferre ſeu pꝑficere
rebus hũanis neꝗſſimos ac puerſſimos
per hmõi autem homines ꝑuerti neceſſe
eſt ac turbari res hũanas ac ſuhuerti iu-

ra omnia ⁊ innocẽtes dari in direptionẽ

et gladiũ et conſequẽter dei iuſtitia et pie
tatem pariter vel impediri vel auerti a re

bus huanis hoc autem eſt ſupꝛa omnem
potentia et virtutem vt em̃ tanta mala ſu

ſineat omipotentiſſima et in cogitabilis
cteatoꝛis benignitas ſola poteſt eiuſdem

iuſticia et tunc ſolũ ſi maloꝛum.hoc eſt vi

cioꝛum et peccatoꝝ immenſitate ad tantã

ream eam ꝓuecauerit aduerſus homies

Quare ſequetur ex his ꝙ hmõi ymagi⸗
nes exardere eam pñt facere intanta rean
Nihil autem inſanius dici poteſt qd hu⸗
iuſmodi ymagines poſſe ad irã ꝓuocare
deũ altiſſimũ aut ec poſſe placare. Amę

pliꝰ. vt aligs non oblineat dignilatẽ per

pꝛioꝛe neceſſe em̃ eſtvt iſta virtus velſciaz
vel graciã iuſte iudicandi pᷣſtat —
ſub quibus hmõi homo decertat velad
uerſarioꝝ virtutem diminuat ⁊ certandi
periciam vel ipius certantè robur ⁊ ſda,z
augeat. Qũ contingere poſſit vt mititudo
foꝛtium ad bella doctiſſimoꝝ circa hmoi

ſioni
ſonis ve
udesl
ſiguitan
aunan
ölpme
ftlotb
diccai
ſteene
Gonel
holint
funoc
huverni
Uloſen.
ſnexten
Gſtake⸗
ſhöre
epnol
gtianm⸗
Musomnn
jmagnesd
gi. N
ſamäſm
Whoſeüd⸗a
mune
Oinodo
Ppleyym
aci
Mnloni⸗
nlinu,
hortlaten.
Cereehno,
1 wig⸗
inpin
Pnunee
gunen
elbfetgni
egon
lntgthoie
Ungnmt
hncmag

4

brä
ntnen
Känmnc
nten ſ

ens

kgenmnet
Miſes
deſtnimni
maßſ
diminutar
nandmere
Gepoſanma
euingt
Atgin
manſgier
i ninarei
naezbisfeint
maitefn;
zgfninn
eini am
ardgilutt
Leninsͤwh
in
diaN e
Hamniſt
nlitinde
ne nodid,

ihrſene

ſonos alr⸗
oninrsnu
—

electi onẽ aut èritper impedimentũ elec/
tionis veł nõ erit omĩno vłerit diſcoꝛs vł
erit de alio vel erit per moꝛtẽ itliꝰ vel per
iniquitatẽ iudicis vel per aliquẽ alium de
fectum aut impedimentũ. Qualiter autẽ
hmõi ymagies ꝓcurare poſſunt ⁊ moue
re coꝛda hominu vel ad ↄcoꝛdiamvel ad
diſcoꝛdiã vel ꝓcurare moꝛtes hoĩm aut
efficere vel iudices flectere ad iniqtatem.
Seðvm em̃ hoc nihil eẽt in ptãte hominũ

poſitũ vel voluntate.Cũ lota ptãs homi⸗

num oẽſq; volũtates a deo ſubdite eẽnt

huius ymaginibꝰ vt circa eas omĩno ni/

hil po ſſent. Accidit ⁊ alius erroꝛ maioꝛis
inſanie vt etia ipᷣa creatoꝛis volũtas eouſ
B videat᷑ eis ſubdita vt aliud vel nõ poſ
it vel nõ velit facere q; quod regrũt yma
gines hmõi pſᷣm intẽtiõʒ hmõi erroneaꝝ
7ꝙ etiam ↄſentiat optima creatoꝛis vo⸗
luntas omnibꝰ iniqtatibꝰ ⁊ iniurijs q̃s ꝑ
ymagines hmõi faciẽdas eẽ ⁊ fieri docu/

erũt. Amp̃. cũ ymagines hmõi coꝛꝑa
tantũ ſint.q̃titer motus ſpũales aut aliaſ
diſpoſitiões opabimur aiabꝰ humanis
marime cũ abſcõ dite fuerint ac ſe pulte ⁊
oOl modo ignoꝛate ⁊ inappᷣhenſe qð dico

ꝓpter ymaginẽ mulierꝭ ſpecioſe. cũ ap/
phenſa fuerit monerevtiq; põt per aꝑpꝛe
benſionẽ appᷣhendentẽ ad amoꝛẽ⁊ coõcu⸗
piſciaʒ mulierè cuius ipᷣa eſt ymago Om
nino at latens ⁊ nõ appᷣhenſa nõ pᷣt hoc.
qre nec hmõi ymagies abſcõdite ⁊ ſepul
te. Ampᷣ. quõ ymago moꝛtua ⁊ omni
modo inappᷣhenſa omni; mõ immobi
lis moueret viuẽtes aui qualiter pᷣſtat ſci
entia qua nec habuit nec actu nec potẽtia
eã hr̃e certiſſimũ eſt Qt ſi dixerit qꝛ yma⸗
go regè omino moꝛtua vlpote vel cerea
vel plũbea vł aurea mouet ymagines vi

uentes ⁊ hoĩes ⁊ inclinat volũtates eo2ꝝ

ad faciendã voluntẽ regiã⁊ hoc fadet vᷣtu⸗
te ymaginis vine q rex eſt. Sic ymagines
hmõi q: ymagies ſunt ymaginũ celeſtiũ

que vtiq; viue ſunt vt ipſi ponũt vᷣtute il⸗

loꝛũ ſcʒ celeſtiũ faciunt oĩa hec.⁊ hoc ẽ ꝙ-
ðt ptholomeꝰ in libꝛo centũ verboꝝ.quẽ
vocat centilogiũ qꝛ ymagines treſtres ſpᷣ
dite ſu nt celeſtibꝰ vᷣginibꝰ ⁊ eis obediũt
In quo facillimu eſt rñdere qm̃ ymagies
regalium ſigilloꝝ niſ appᷣhenſi ſint nemi
nem mouẽt niſi motu appᷣhenſiois neq;
ad voluntatẽ regia faciendã niſi ipſavolũ

las regia vłſepᷣtura cui appenſa ſit yma⸗

go regia vel modo aliquo alio inoteſcat.

Si vero direrit ꝗs quia ſenſu nature ap⸗
pꝛehendunt᷑ hmoi ymagines quis ſenſ⸗
eſt omni appꝛehenſiõe hũana ſublimioꝛ
atʒ nobilioꝛ ꝓphetie viciniſimꝰ vehes⸗
menterq; ſimilis quo omnimõ ignoꝛate
anima huana ſentiunt᷑ quedam nociua
atʒ terrifſica. Uñ terroꝛ ⁊ hoꝛroꝛ inuadit
plurimũ homines nihil de rebus hmõi
ſciẽtes vel etiã cogitates ⁊ de hmõi latro

latens in domo aliqua qui cũ omĩno ibi
eſſe neſciatur nec etiã cogitetur hoꝛroꝛem

tñ ⁊ terroꝛẽ coꝛdiſq; ingetitudineʒ incun:
eiuſdem domꝰ habitato:ibꝰ. foꝛtaſſis tũõ
non omnibꝰ quia iſte ſplẽdoꝛ nature ra⸗

rus eſt in hominibꝰhoc eſt in paucis.De

hmõi eſt ⁊ meretrix que quantumcũq;ab
ſcondita ſit in domo ampliſſima interdũ
tamen ab aliquo omnino ibi eſſe. aliis
ignoꝛante.⁊ nihil alias ve ea cogitãte ibi
eſſe ſentitur. Sed ⁊ mulier quedam tẽpe
meo virum quẽ vebementer adamabat
in domo ampliſſima abſcõditum ibi eſſe
ſpiritu hmõi ſentiebat? venientem ad lo
cum in quo ipᷣa cõmorabat᷑ longe a duo
bus miliarijs pᷣſentiebat. Simili narra⸗
tur de quodam quẽ ſeruient ſui foꝛnico⸗

tio latere non poterat. Quicꝗd enim de

eſcis vel menſe inferret vel aliter ↄtrecta⸗

retadeo domino ſuo ipᷣo tactu abhomi/

nabilẽ fa ciebat qð nihil inde ſumere po/
terat. De meretrice vo ꝙ odibił ⁊ abbo
minabilis nature ſit ⁊ pᷣ dicto ſenſu ei ꝰ ab
hominatio ſenſibilis iudiciũ magnũ ⁊ mi
rabile eſt ꝙ ſupꝛa dixi tibi ꝙ oliua ab ea
dem plantatavel infructuoſa ꝑpetuo ma
net vel omĩno areſcit. Simlir⁊ de latrone
qð nature humane odlibilis ſit ⁊ indicait

ſplẽdoꝛ mirabilis ſenſus nature ꝗ inꝗbꝰ

dam canibꝰ reperit᷑. Qui latrones omni

no incognitos ⁊ ſibi ⁊ homibꝰ ſenſu hu⸗

ius ſentiunt ⁊ ſua ſaga lArate iueſtigatin
uneniunt cõpꝛehendunt ⁊ inuentos fauci

bus ⁊ dentibus irruentes. NHarrantur ?

leguntur in libꝛis hiſtoꝛiographoꝛũ mul
ta alia huiuſmõi.Herum nõ cogunt ois
hec vt vera eſſe credatur que ſtellis lumi⸗
naribus et celis magiſtri iudicioꝝ aſtro⸗
nomie impoſuerũt etiam ſi omnia hecita
ſe habere quss poſuerit neq;enim reputãä
dum eſt. Si latro vel meretrix atrociſſi⸗
mi inimici nature humane ipli pꝛopter

vehementiam nociuitatis ſue ſenſum ſui
ingerant. Cum omnis natura ſolicitudi⸗
nem mirabilem conſeruãdi cuſtodiendi

Pears pꝛima de vnnuerſo.

dekendendi ſe ſeu ꝓpᷣum ſubiectum ha⸗
beat. Simlxr ⁊ ſi canibꝰ quia viiq; ad cu/
ſtõdia hominũ creati ſunt quia hmõi vir
tus vic; cuſtodie hominũ ĩ quibuſda foꝛ
tioꝛ eſt non eſt mirũ ſi hmoi virtus ꝙ ve⸗
hementia ſue foꝛtitudinis hʒ aliqd plus
ſplendoꝛis minoꝛibꝰ vtutibus ſimilitudi
nem aĩalium et hoc eſt qntoplus habet
hmõi luminis tato erit hominibꝰ vtilioꝛ
ꝓpter qð vtrũq; canibus datur ⁊ multe
ſiutudines haru rerũ pᷣſto ſunt ↄſiderare
eas volẽtibus atʒ valetibꝰQuẽadmodũ
em̃ fruſtra naſceretur aranee.ſi nere id eſt
filare ⁊ fila in reticula cõnectere nec poſ/
ſent.nec ſcirent ⁊ periret oĩs vtiltias ꝓue/
niens ex ipᷣis ꝓuidit eis per naturam crea

toꝛ benedictꝰ atʒ ſublimis devtroq;. Sic

⁊ canibꝰ ⁊ de foꝛtitudine ⁊ de hmõòi ſpilẽ

doꝛe vt eſſet ex hoc maioꝛis cuſtodie ho/
minibꝰ vtilitas. Simſłr aũt accidit in ho⸗
minibus ꝗ nec dona nature nec alia eqᷓ⸗

liter habent.alij enim pꝛediti ſunt maioꝛi
ſotitudine coꝛpoꝛis ali maioꝛi animi au

datia alij maioꝛi ſplendoꝛe ſapientie alij
maioꝛi pulchꝛitudine ⁊ ꝑfectione vtutuʒ

aliaꝝ ⁊ quo pᷣeminẽtioꝛes ſunt ĩ hijs plu/

res aut maioꝛes vtilitates afferunt hoĩbꝰ
Sic eſt de canibꝰ alij em̃ ſa gacitate vena
tica ꝓſunt hoĩbus alij diligẽtia cuſtodie.

alij vero ſoꝛtitudine qua lupis ⁊ interdũ

leonibus reſiſtur necnõ raptoꝛibus afu
ribus interdum armat. Iſti vo canes q

tanto ſplendoꝛe ſenſus naturalis pollent

nobilioꝛi ac mirabilioꝛi cuſtodia qᷓ; cete⸗
ri ꝓiſunt hominibus fit aut plurimũvt of
ſicia ⁊ poteſtates vtiles hominibꝰ adin⸗
uenitur reuelatiõibus ⁊ alijs illuminatio
nibus interdũ etiam ſomnus. Sicut inꝗ⸗
buſdam regibus factum fuiſſe antiqtatu
hiſtoꝛie declarat. Sic agnꝰ ſẽtit inimicici
as lupi ↄtra ſe.i.nðxietatẽ vñ hoꝛret⁊ fu⸗
git ipᷣm naturir. Quidẽ tñ attribuũt iſtud
vᷣtuti eſtimatiue lupꝰ vo ſentitvtilitatẽ nu
tritiua ſuã in agno ⁊ ꝓpf᷑ hoc intentio eiꝰ

ẽ ad deuoꝛationẽ agni ⁊ ſimiliũ animaliũ

Aggregata igr ratiocinatiõe.rñdeo.quia
hmoi q ſenſu naturali ſentiunt᷑ ipᷣa ſunt
que ſui ſenſum aut nociuitatẽ aut vtilita/
tem ſuã ingerunt ea ſic ſentiaibus. Uen
vt alia ſentiat vel alioꝝ vnilitates aut no⸗
cumienta ſentiat ſic non efficiũt ymagines

*

runt vel hominibꝰvel animalibꝰ. ꝓprer

hoc manifeſtu eſt diſſimilitudinẽ aptam

vo nec ſui ſenſu nec alicꝰ qð earũ ſic inge

eſſe inter pᷣdicta quibus vici volunt ? exẽ

pla que poſui tibi. Qè ſi quis dixerit qð
ad ymaginẽ columne lapidea congrega⸗

tur columne. Dico ꝙ non eſt hoc ex vir⸗

tute ymaginis illius quẽadmodũ ad agi

tationẽ vnius plume vel penne congrega
tur interdum auicule ⁊ ad aues vel do⸗/

meſticatas vel excecatas ab aucupitibꝰ
congregantf alie aues non aliqua vᷣtute
vel occultavel manifeſta ipᷣaꝝ.ſed amoꝛe

quodẽ quẽ naturalis ſilitudo parit. Ma⸗
ĩoris aũt incredulitatis ſunt ea que deli/
gaturis ⁊ alis pᷣſtigis in libꝛis ſuis de re
bus hmõi ſcpᷣſerunt. Ibi em apparetom

nimoda ſpᷣuerſio nature exepli gracia in

ligatione ignis vi accẽdi non poſſit in ali
q̃ domo vłin alio loco qð em ↄbuſtibile

vł arſibile appoſitũ igni foꝛtiſſimo ardere

nõ poſſit ĩcredibilis ſubuerſiovtriuſq; na
ture eſt ꝙ abſqʒ flatu⁊ aqua in aere mun
do et puro ⁊ alijs etiam remotis per que
ignis extingui conſueuit ſtatim extingua
tur ⁊ reaccendi non poſſit. Uerũ hic dua/
rũ naturaꝝ ſubuerſiões vicʒ nature igniſ

⁊ nature ipius combuſtibilis Quid autẽ

dicam tibi de ligatiõe latronu vtin aliqᷓ
regione furari nõ poſſint.ligatio vo mo⸗/
lendini vt nullo impetu aque nulla vi vẽ
toꝛum molere poſſit vel rote eius volni.
ligatio fontis ⁊ pu:ei vt inde aqua hau⸗
riri nullo modoꝝ poſſit qn vaſa aquaria
ↄfringent᷑ qᷓntumcũq; foꝛcia ſint.ligatio
vo mercatoꝝ in aliquo loco qð nec ven⸗

dere nec emere poſſint. Simiuter ligatio

nauiũ vlnilła iuuẽtoꝝ a poꝛtu egred poſ
ſint. Similiter ligatio fulgurũ ⁊ tẽpeſta⸗
tum vt in aliꝗqbus locè nocere nõ poſſint

Que ꝗdem non eſſent poſſibiles fieri vt

ipſi ſcpſerũt non opꝑa homniũ ſed deiom
nipotentis mirabilia atqʒ miracula repu
tanda eẽnt. Omnis em̃ gens l hebꝛeoꝛu

q; chꝛiſtianoꝝ q; ſarracenoꝛũ hmõi ope⸗

ra miracula vocant ⁊ ſoli omnipotẽti vir
tuti creatoꝛis poſſibilia eẽ credut. Utem

aliquid combuſtibile in medio ignis nõ

cõburatur vt aqua ꝓcliuũ inueniẽs non
Huat: facere creatoꝛi poſſibile eſt cuiꝰbene
placito naturaꝝvna queq; ĩ vltimitate ſb
iectionis ⁊ obediẽtie ſubdita eſt. Judiciũ
autem qð iſta omnia erronea ſunt mani
feſtum eſt illud quia cũ iſta ſciẽtia nonve
ri nominis apud caldeos arabes ⁊ egy⸗
peios maxime viguerat abſq; vinbus et
agrmis toluũ mundum ſubueruſſe ⁊ inimie

Gluost
(hestch
fiauiel
loomna
guaſecen
coohopo
änenin
lenatüc⸗
ſeriinpon
lonicena
ipoſt:
apluai

onernsat

geninai
imaraan
torggſme
Uhlepen
ſetnin
itge⸗
Nlentuen
ſochihe
fogeeni tn
ganeſen
hlidindän
nfmagn
MMmuue
0sgeo
intgö
s iu
mancon
nnubogac⸗
ensneron
loroptne
unnszil
Mudn
ſummn
Ainng⸗
ſihnei
Mlen,
Cier
hrer;
ſelgentai
ngnnphe
mgns

„

he

fiäden

anutn
non ethe
Nneacndäg
Napennn
nas 40
Ksnontien
feſtaöns
Sflincdot!
nisſanam
Piein
nanmti
niigiſinn
lattcanr
Süamd
oapolir Dan
npenn n
oſſt rin
ori ſtnan
ping u

Fo.

cos ſuos exterminaſſe ꝑ buiuſmõi ligati⸗

ones atq; pᷣſtigia potuiſſent. MWanife
ſtũ autẽ eſt eos hoc noluiſſe cũ igne ⁊ gla

dio omniq; genere bellãdi circa illos pu⸗
gnaſſe certiſſimũ ſit.Quare maniteſtũ eſt
eos nõ potuiſſe facere ꝑ artẽ hmoi ea q̃ li
bꝛi mentiunt. Amp̃. m hec oĩa regna
terrarũ oĩs dñatio ⁊ omnis pᷣncipatꝰ ter⸗

reni in poteſtate eſſent vniꝰmodici bomi

nis videlicet magi ſeu malefici.cũ ꝑ hmõi

artẽ poſſet hec ola auferre et ↄferre ꝗbus

licet placeret ei ⁊ ꝙ eſt aꝑtioꝛis ſtulticie ⁊

elementis et animabus tam hominuʒz qᷓ;

alion animalium dſiatione impioſiſſima
imperaret atq; dñaretur. Qt em̃ nectana
bo mago imponit᷑ ꝙ hoſtes ſuos etiã na
ues ipſoꝝ periclitari faciebat in mari et in
alijs aquis manifeſte impoſſibile eſt. Di⸗
cit᷑ nanq; de eo ꝙ ymagines nauiũ hoſti
um ſuoꝝ faciebat cereas.⁊ eo mõ et arti/
ficio vel cuʒ ipe ymagines mergebat ſub⸗

mergerent ⁊ naues hoſtiũ.Quis aũt cre

dat eam eſſe habitudinẽ vel ligaturaʒ int
huiuſmodi ymagines et naues vt qlia fie
bant ymaginibꝰ nauiũ talia nece ſie eſſet

pati ⁊ naues ipas. Palaʒ ꝗppe ẽ int ami

cos adeo foꝛte eſſe ligatura amoꝛis inter/
dũ.vt qð patitur alter eoꝝ pati velit ⁊ reli
quis.Sicut mater inſequit᷑ filiũ ags mer
ſum et pᷣdoloꝛis magnitudine vel amort
vinculo tracta poſt filiuʒ ꝙ vinculum nec
moꝛtis metꝰ diſrũpit. Sed vt eoipᷣo ꝙ fi/
lius mergit᷑ mergat ⁊ mater.nec illa vni/
las amoꝛis qᷓ illa ⁊ filius vnũ ſunt efſicere
poleſt.Quãto minus igr in tam diuerſis

vt ſuntymago hmõi⁊ ymaginatũ nulla li

gatura inter ea erit que cogat vt qð patit
ymago patiat ⁊ imaginatu aut ecõuerſo.
Ampliꝰ.longe ↄuenientius ẽvt ymago ſe
quitur ymaginatuũ q; ecõuerſo ⁊ vt ſignũ
trahat a re * res a ſigno.⁊ hoc ip̃i expᷣſſe
negat et euidẽtiſſime verũ ẽ.ꝗa nõ ꝓpter
hoc ſi mergebant naues neceſſe erat iugi
nauiui ymagines quõ igr fiebat ecõuerio
Amß. qd ſiet ſi duo hmõi magi circa
ſe inuicẽ operẽt᷑ vel vterq; ꝑ ſe. Uerbi gra

ymaginẽ ꝓ obtinẽ do pᷣncipatu in eadem

ciuitate vel regione. Hõ em dubiũ eſt ꝗn
poſſibile ſit ambos audire ſimul vnũ eun

dẽ pᷣncipatũ.Cũ igit᷑ vterq; oꝑetur ſtudio

ſiſſime atqʒ certiſſime. ꝙ ars hmoi pᷣcepit
ꝙ vterq; obtinebit totuʒz pᷣncipatũ.qꝙ nõ
no eſt poſſibile vel neuter aliqd de eo. et
ila mentiet ars iſta. vel vterq; obtinebitꝑ

artifices. id ẽ artin peritos ydoneos ee ve

tem. et iterũ mentietur ars licet nõ in toto
Eodẽ mõ ſe habet etde ymagine qua di⸗
cũt ꝓ obtinẽda victoꝛia faciẽda eſſe.qua
re pᷣus ſcienduʒ ẽhmoi artificibꝰ ne foꝛte
aliꝗs eis cõtra opetur Scito tamen quia
hmoi hoies in libꝛis ſuis dixerũt nõ oẽs

. „ — l

lut clarius loquar natos eẽ obiinere fru⸗
ctũ hmõi ⁊ hoc putauerũt foꝛſitan innuit
ſe piholomeũ ĩ pᷣſcripio bello vbi dixit ſci
entia ſtellarũ ex te et ipis. Putat em̃ ga li⸗
cet aliꝗs fauſtus ſit vel foꝛtunatus ad ob/
tinenda ſcientia aliquã ꝙ non ppter hoc

⁊ ad eius ſciẽtie fructũ opinant᷑ tamen in

„

terdũ fauſtũ poſſe eẽ aliquẽ ex oſtellatoe

ſue natiuitatis ad vtrũq;. Merito ergo q

rendũ ẽ ab hmõi hoĩbꝰ ꝗd ſentiãt de dei
altiſſimis iudicijs et bonitate in parte iſta
Puto em̃ eos credere ꝙ ꝑ iram dei inter⸗
dũ auferũtur regna dnationes et pᷣncipa
tus et ſubuciũtur nationes nationibꝰ ⁊ re
ges regibꝰ. Similiter? dant oia becꝑ be
neplacitũ creatoꝛis. Silr ⁊ cre denduʒ eſt
eos ſentire ꝙ ira dei vel pᷣcibus vel alüs
modis placani poteſt vt bona iam data
hominibꝰ nõ auferat et mala eiſdẽ meri⸗
ka nõ inferat et hec quidẽ expientia per hby
ſtoꝛias antiꝗtatis ⁊ ꝓphetarũ coimnatio
nes ⁊ pꝛedicationes a ſenſu accipi poteſt.
Que oĩa ſi negare voluerit neget neceſſe
ẽdeũ altiſſimu res humanas curare.⁊ ex
poſuiſſe eas magoꝛũ et maleſicoꝝ bñpla⸗
citis et ꝙ ẽ intollerabilioꝛis ſtulticie comi
ſiſſe eas ymaginibꝰ hmõi vel ereis vel la⸗
pideis que nec ſibipiſ ꝓuidere.nec ſ eißa
curare poſſunt. Uerũ de iſta cura dei alti?
ſimi et ꝓuidentia eius atq; adminiſtatio
ne q̊ vniuerſum totaliter regit etadmini⸗
ſtrat ractatũ habebis in ſequentibus ſin
gularem in quo declarabitur tibi quia to
tũ adminiſtrat deus aluſſimꝰ a pᷣmo vſq;

ad nouiſſimũ et deſtrueretur erroꝛ hmoi

uctiõe irrefragabili.ð ita vt nec vlliug
daditanones nec ignoꝛatie circa hoc vllu
ibi veſtigiũ relinqtur. Manifeſtum ẽ
igr qꝗa cũ circa voluntatem creato:is talia
bona nõ ꝓueniat hoĩbꝰ. aut etiã auferat᷑
nihil aũt poſſint hmõi ymagines ↄtravo
luntatẽ creatoꝛis. Maniteſtü inq; eſt
qꝙ tola pꝛoſperitas bominum. tota felici⸗
tas atq; tranquillitas eoꝛum. et omnino
omnia bona eorũ omiaq; mala lotaliter
pendent ex ſolo beneplacito volũtatt dei
altiſſimivt ymagines iſte nihil ofin bol

facta aut intelligit ſub veneratiõe aut in⸗

deſtructionẽ erroris iſtius et dica qa yma

Pars pꝛima de vniuer o
. ſint in bonis vel malis hominũ.Dulchre roꝛ iſie per exemplum pᷣmiſſuʒ. Sub quä end
autem quidẽ vt ipemer narrauit mibiirn tacunq; em veneratiõe regis fiai eiẽpna hunech
ſit magu quendã.Qui cũ ꝓmitteret ei di· go.non ꝓpter hoc obediet ei totu; rennu rcit
. gnitate magna bonitate ilia. Sivel modi illius.Ma xime ſi abſcondita fuerit vel ſes glniine
cã moꝛulas ibi faceret reſpondit eide. Si pulta. Similiter quatũcũq; bene ꝓſpere ludcon⸗
. deus inquit nõ vult ꝙ ego iſtam dignua ⁊ feliciter ſe habente rege facta fuerii ima gnesnog
22 tem obtineam poteris ne ꝓcurare ꝙ illaʒ go eius nõ ꝓpter hoc aliquid poteniie v lig
„ obtineam. Qui rñdit quia nullo mo poſ⸗ virtutis acquiretur imagini illi. Amp Emheſin
let hoc pcurare deo illud nolente et ille et ſi homo vera viuaq; ymago creatoꝛis eſt uIrig
ſi deus voluerit me obtinere dignitatem fp̃m anima. Quomodo non omnia ſalleʒ Moleperc
iſtam poteris ne hoc impedire. Nec ego. minoꝛa homie que in resgno dei aluiſſimi mionebni
Reſpondit ille nec ego nec alius Lũc ilo ſunt obediunt ei. Tu auiem vides qꝛnec ul;sun
. mago. igitur totũ ẽ in dei volutate quare minima animalia obediunt ei. cum enim Vymksl
totũ dixit ipe cõmitto ei. Ampliꝰ.nul/ inuitũ multipliciter infeſtent et aduerſus anbusſi,
li dubitare permittit᷑ quin et pᷣcibꝰ ira dei eum totis ſtud ijs ac viribꝰ rebellent. O (onorop
altiſſimi placare poſſit⁊ ꝗn impetrari poſ ſi dixerit quis quia ab initio omia anma ſnsh⸗
ſit a bonitate eiꝰ liberatio a quocũq; ma lia obediebant homini quaſi naturaliin Mſtcer
loꝛum alioꝗn longe minoꝛ eſſet bonitas ſtinctu venerantia creatoꝛem in imagine emnpe
quantũcunq; parua bonitate cuiuſcunq; ſua que homo eſt hoc autem faciebòt du lelagar
hominis. Si em̃ a quocunq; homine ima rante buiuſmodi imagine in integritateæz iſononu
petrari poteſt ⁊ vt parcat omni cui iratus pulchꝛitudine ſna atq; veruate ſimilitudi Meiopynag
eſt ⁊ vt benefaciat ei.ſiue liberãdo eum a nis dinine poſtq; autem quaſi frada eſt giccekime
malo aliquo vel aliud beneficiũ pᷣſtando peccatũ inquinata ⁊ coꝛrupta et in bꝛuta⸗ Nodndon
⁊ hoc faciente ſcintilla bonitatis.que i eo lem ſumilitudineʒ defoꝛmala ceſſauit obe ärteper
eſt quanto foꝛtius a fontali abiſſaliq; bo dientia huiuſmodi. quẽa dmoduʒ el ſigi Wn
nitate creatoꝛis. ⁊ liberatio a malis qouſ lo imaginis regie creditur et obeditur q; loaginag
libet et largitio quoꝛũlibet bonoꝛũ pote⸗ dinu ſeruauerit illeſam ymaginem regiam Raon
rit impetrari. Quare ſoloverbo oꝛationis als autem non. Jam autem patefeci ibi magnun
exſufflabit᷑ huiuſmodi ymaginũ virtus ?æ in alio tractatu homies naſci beſtiales in nie m⸗
inſup omnia nihil potuerũt circa dei altii terius. hoc eſt ſm animam et bꝛuiali ſimi enn
ſimi veros ac denotos cultoꝛes niſi vero litudine deformatos ⁊ etiam accepta ſen goranion
ad vtilitates eon multiplices de quib-au tencia iſta ex ſermone ꝓphetico videlicee ſiogetoe
dies in pᷣnominato tractatu. Cũ certuʒ ſit homo cuʒ in honoꝛe eſſet nõ intellexit o iinneii
hmõi homines diuine cuſtodie ⁊ ꝓtectio paratus eſt iumentis inſipieniibus ⁊ ſini lbencen
ni nõ ſolũ verbis oꝛationũ ⁊ obſecratiõi⸗ lis factus eſt illis laudanda in dubitantiter unniie⸗
bus ſed enam placatiſſimis obſequis co ẽ iiſta ſentencia et ſcio me multociens boe imnidt
mendatos eſſe eidem. Ampᷣ. Celeſtes dixiſſe. Uerum non facit pꝛo erroꝛe quem mn
magines pᷣſtant ſic factis ymaginibꝰ ſᷣm diſcutio hoc erroꝛe ſcilicet umaginum ma inlottpgui
uͦc erroꝛẽ pnominatas virtutes. aut hoc gicaruz; ille enim ſcõᷣm hunc erroꝛem vni⸗ mnmnerien
eſt quia ymagines earũ ſunt.aut quia ſic nerſe omino imo abſcõdite ⁊ ſepuite ope nnistiß
ſub eis facte ꝙ ẽ Ecere ga imagines ſunt rentur mirabilia magica hõ vero no eſat begeeden
tam virtuoſarũ imaginũ aut quia ſub po nimoꝛi vel honoꝛi ceteris animalibus niſt nſnen
tentia et ducatu earuũ facte ſcilicet qa tam vel viſus vel aliter depᷣbenſus alias autẽ ſmireten
virtuoſarũ imaginuʒ imagines ſunt tunc ipe oꝛdo nature hoc exigebat. vt cĩa alia isn
imago regis alicuius ex neceſſitate poſſſj animalia ei ſubiecta eſſent tanq; dño ſuo fingenn
in toto regno ipᷣius quicqꝗd obedit regi ? cuũ ꝓpter ipᷣm et ei facta eſſent. Una ad⸗ nlsti⸗
ad hunc modum de vnoquoq; pᷣncipe et huc homines aliis animalibꝰ tanq; ſuis mmien
duce.circa ꝙ non opoꝛtet aliquem diſpu-⸗ viuntur ꝙ et ariſtoteles dixit omnibꝰ in hiht
tare. Si vo quia ſub huiuſndi imagine quit vtimur tanq; noſtris. Addam et alias zi

telligit ſup exaltatione ſiue ſub foꝛtuna il
lius hoc eſt cuʒ bene ſe habet in figura ce
li videlicet in aſcenũone ⁊ aſpectibꝰet tũc
neuta materia eſfſugiet gn deſtrueret er/

gines magice nõ operentur per intellige⸗ DRK
tiam aut volũtatem cum neutrum habe/
ant. Sed neq; per virtutem coꝛpalem ad ne
modũ nature operationes enim coꝛpo:a Wle

iniizge
dengefnen
MAKald
ndltfin,
ncnadng
legeſinin
Kcndnne
nagnii
nagout
NOnoru
ingeNi
inencer
Odeddunant
1inictmndsat
Nnſehdn!
1niiudn
Dmnnickuicau
urmubed
bocnmnite
sennd
ig renuſ⸗
utem quuit
11cueenn
Niodemna
naninertl⸗
atd
Nan e
Jinanſutl
nanntmui
s tnin
wrch ni

rũ abſconſio vel ſepuitura. Uirtutes eni)

les per modus nature per contract funt.
aut mediatum aut im me diatũ ꝙ eſt dice

re. quia coꝛpus virtute lua coꝛpoꝛali non
agit niñ vel in coꝛpus qð contingit. vel in

— .

aliud cõtingens illud. hmõi autem yma⸗
gines nõ agunt in terrã qua ſepulte ſunt
que vtiq; eas cõtingit ex omni parte.qua
re impoſſibile eſt ꝙ agant in alia actione

naturali ꝙ eſt dicere que ſit ex virtute coꝛ/

poꝛis per coꝛporeitatem ſua. Quare ope⸗

ratione huinſmodi ymaginum nec ſpiri/
tuales ſunt neq; coꝛꝑales.Qè ſi dixerit ꝙ

per virtutes ſunt que deſcendunt a coõſtel

lationibus ſuper eas in hoꝛa ſue factiõis
Quomõ nõ potius deſcendunt ſuꝑ yma
gines viuas huiuſmõi virtutes. Exempli
gratia ſi ſuper ymaginem ſcoꝛpionis mo:
tuam vipote ereaʒ vel ſtagneã vel ex alio
metallo factam deſcendit virtus cõgrega

tiua ſcoꝛpionum vel diffugatua eoꝛũ cuʒ

merito ꝓpinquioꝛ oꝛdine nature ſit ſcoꝛpi
oni celeſti imo ꝙ plus eſt media ſᷣm ipos
quomõ non potius huiuſmõi virtus deſ

cendu ſuper ipſum ſcoꝛpionem viuum.

Ammplius. qualiter et qua ratione ad-⸗
iunat imagines huiuſmõi vel virtutes ea
ymaginum celeſtiũ non impediunt apa⸗
ritione vel manifeſtatione earũ.ymo ſᷣm

eos augentur. ſoꝛtiſſimas enim eas dicũt

et foꝛtiarũ operationũ in apparitionibus

ſuis ꝙ eſt dicere in aſcenſionibus et cum

fuerint in medio celi. Quia vo interdum
accidere videtur ꝙ per huiuſmõi ymagi⸗/
nes fiant maleficia aliqua qualia dicunt᷑
et immultuationes vetularum ꝙ eſt dice
re per vulius aut ymagines facte maleli⸗

ciatio nes qualiter hec fiant quoniaʒ iſtis

experimeniis multu innituntur hmoi ho
mines dicat tibi. Suppoſito igitur ey ſub
ſtancie que demones nominantur inimi
cifſimi ſint generi hbumani. Sicut patefa⸗

ciam in ſequentibus inumiciſſimi etiã dei

altiſſimi cuius iuſtiſſimo iudicio et lauda
biliſſima et omnimodo iuſticia damnat
ſunt et eiecti de celo vbi et creati.ab eo fu/

erant. facile eſt tibividere q omni aſtucia
malignitaus ſue hominibus nocere et di
uini cultus bonoꝛificentiaʒ minuere ⁊ eti

ad ſemetipos trabere intendant. Ex qua
radice peſſima omnes ſpecies etmodos
lolatrie quos alibi audiuiſti ſuggeſſerũt
bdominibꝰ vt ipos deo alniſſimo offenſos
et odibiles redderent et ſic in poteſtatem

fuani redigerent. Q licet er byſtorijs cet

tiſſimis iſtud vehementer credibile ſit ꝓ⸗

bationibus tamen iſtud tibi in ſequenti⸗

bus pateſiet iuſtos diuina pꝛouidentia et

bonitas ppter multiplices vtilitates ⁊ ꝓ

pter pulchꝛitudinem iuſticie ſue omni ge⸗

nere tentationis tentare homines ⁊ mul⸗

tipliciter impugnare permittit. quẽadmo⸗/
dum vides ꝙ et malis hominibus ꝑ mui
ta huiuſmõi circa bonos euaʒ facere per⸗
mittuntur. Ex ſuggeſtionibus igit demo⸗
nũ dico hanc opinionem oꝛiginem habu

iſſe vt homines traberent ad ſeruitiuʒ. id
eſt ydolatriam Rellarum et auerteretur a
cultura et ſeruitio dei altiſſimi. Quemad
modũ em̃ cũ ignis pꝛeſto ſit ad calefacien
dũ ſñi a creatoꝛe calefactio petit.ſʒ ad ignẽ

recurritur quia ſcitur virtutẽ habere cale⸗

faciẽdi.Sic qui tot et tantas virtutes ſtet
lis eſſe crediderunt vel adhuc credunt ꝙ

omnibus bonis tempo:alibus et mnitis

etia m ſpiritualibus recurrendum eſſe pu
tauerunt ad ſtellas et etias in bonis ⁊ ma

lis quarum largicio vel a quibꝰ liberatio
ſoli omnipotenti creatoꝛe poſſibilis ẽ. HRi
pbil enim ydolatre maius ſenſerunt. nibii
ageo magnuz eis aluribuunt ; vt iſti ſen
tiunt de huiuſmõi imaginibus ſepultis
abſconditis. Quis enim vni; regnuz vel
imperium peterevnq; cogitauit ab ydolo

aliquo. Sed nec eſt ab ipis demonibꝰim
petrari talia poſſe credendum eſt eis cum
ip̃i opinentur ſe poſſe et ligare et reclude

re ſpiritus huiuſmõi et in carcere ip̃ᷣm n
cipem eoꝛum ꝙ et in libꝛis ſuis ſcripſerũt.
quaq; impoſſibile ſit vt alibi di diciſti ſpi⸗

ritum inuitum coꝛpoꝛe detineri.Dico igit

quia ſicut homines multa ꝓcurant circa
obtinendos honoꝛes et dignitatcs peincle
patus ſimiliter et dominatioes et interdũ D
beneplatitum eſt dei aꝑiſſimi vt fiat in

tendunt. Interdumyerð indicio ſuo vloe
culto vel manifeſto fieri illud permittit vi
delicer vtr dominentur et malos ſubditos

pꝛemant ad coꝛrectiones ipſoꝛum vel etix

bonos vtmelioꝛes efficiatur et Ppter ali⸗
as vlilitates quas audies in ſequentibꝰ.
Similiter er demonibus poſſibile eti⸗
am facilius ſuggerere multa hominibus
er inducere &s vt aliqua velintvel nolint

tanq; ſuggeſtioꝛes. conſultoꝛes et ſuaſo⸗

res. Cogere autem eos nunqᷓ illis permit
titur. Et de quodam creditur ꝙ buiuſmõi
pꝛocurationibus demonuʒ tomeamq

Pars pꝛima de vniuerſo

dignitatẽ obtinnit ꝙ vliq; deus altiſſim⸗

ſicut ⁊ alia mala que inde nouit elicere ſu
ſtinuit. Sic ⁊ de amatoꝛijs carminibꝰ vel

alijs opibus que ꝓpier amoꝛeʒ mulieris

ſtulti et decepti facere cõſueuerũt tibi ſen
tiendum eſt. Si enim poſſibile eſt viro vł

mulieri ſuggeſtionibus aut ſuaſionibus

mulierem aliquam ſeducere et in conſen

ſum turpitudinis inclinare quanto facili:

us iſtud eſt demonibus ſi fuerit in hoc ꝑ/

miſſio creatoꝛis tales et etiã foꝛtioꝛes ſug/
geſtiones mulieri que cõcupiſcitur ingere
re et quia ſpirituales ſubſtancie ſunt.ſiue
per cogitationem ſiue ꝑ ſomnum foꝛmas
viroꝛum eas concupiſcentiũ et alia amo⸗
rishuiuſmodi intentiua in imaginationi
bus earum pingere. Qnia igitur delecta/
bile ymaginatum monet deſideriũ.vt ait
ariſtoteles. Manikeſtũ eſt tibi ex hoc

qualiter demones ꝓcurent ſfieri occullis
ſuggeſtionibus opera huiuſmodi. Sug⸗
geſſerũt tamen eas ſieri per imagines ma
gicas vt ſic traherent homines ad venera
tionem. et ſeruicium ſtellarum cũ omnes

virtutes ymaginum huiuſmodi ſtellis at⸗

tribuant. De ſermone vero immutilatio-

nis qui tam vulgatus eſt ei cuus creduli/

deo tibi. quia reuera fiunt interduʒ hmõi
i mmutilationes et hoc per modũ eundẽ.

MNon enim dubitandũ eſt quin omnipo/
tens altiſſimus ſuo ſemꝑ laudando iudi⸗

cio permittat aliquos ex hominibꝰ vexa/⸗
ri multis modis a demonibus et quoſds
fieri demoniacos quoſdaʒ arepticios aſ⸗
dam limaticos.Quid ergo mirũ ſi ea ho

ra qua malus huiuſmõi ymaginum ope

rarius pungit ymaginem vel in aquã fer

nentem mittit demoesſimiles paſſiones

infligant eis inte qũ quibus aſcripte ſunt

et contra quos fabꝛicate opinatur autem

deceptiſſimi homines qua talia fiant per
virtutes imaginũ.de biis autẽ que fiunt
per magicã naturalẽ. Scito ꝙ nulllas ha
bent creatoꝛis offenſam vel iniuriam niſi
quis ex ea arte vel nimis curioſe vel ma/

lum operetur. Sicut contingit in arte me

dicine ꝑ quã ↄtingit operari. interdum in
moꝛtẽ vel in leſionẽ alicuius oc autẽ ap⸗
parebit tibi ex eiuſdẽ radicibꝰ ⁊ pꝛincipijs
et etiã nõ in illis oꝑibus que foꝛte reuela
buntur tibi per me. Qt auteʒ tam frequẽ
ter fallunt et fruſtrantur intentionibꝰ ſu/
is operatotes ymaginũ hmõi ne dubites

las apud homines ita firmata. Reſpon/

eſſe ꝓpter hoc quia non permittit creato⸗
ris boniias niſi raro vt demones operen

tur ꝓ voluntate hominũ et hoc ipᷣm pꝛo⸗

pter multiplices vtilitates ipoꝝ hominũ.

Quarũ pᷣma eſt declinatio ab erroꝛbus

⁊ leductionibus demonũ. Secunda ẽ de

cdinatio nepharioꝛũ operuʒ ad que para
tiſſimi ſunt multi ſi opoꝛtunitatẽ vel facul

tatẽ demones eis faciendi talia ꝓcuraret
Nulla enim mulier ſpecioſa incoꝛrupta

remaneret nullus pꝛincipũ nullmagna⸗
tũ inco lumis perſiſteret ſi demões malis

voluntatibus hominũ adeſſe et ſatiſſace/

re permitterẽtur. Tercia cauſa ẽ vthonoꝛ
pꝛopꝛius ⁊ gloꝛia debita creatoꝛi bñdicto

ſeruetur que huiuſmõi operibus leditur.

et minuitur vitra modũ dũu ea que ipſius
ſolius dona ſunt ab eis inimicis capitali
bus petuntur. et ab eiſdem obtinen que—⸗

runtur. Sunt et alie cauſe que ex hijs ibi

facile poſſunt elucere.Etiaʒ adhnc dedu⸗
cti ſunt aliqui ex aſtronomis et ſtellas et
luminatria celoſq; non ponãat cauſas euẽ/

tuũ et aliarum rerũ particulariũ volunta
riarum que fiunt ſub ſpera lune ſed ſigna
tm ea eſſe.iam dicunt concoꝛdates legi he

bꝛeoꝝ in qua dicit ſermo ꝓpheticꝰ de ſtel
lis ſint in ſigne et tempoꝛa. Iſtud autem

habet multas queſtiones. In pᷣmis ſcili/

cet vtrũ ſint ſigna per naturam aut per in

tentionẽ et voluntatẽ. Q ſi per naturam

neceſſe eſt vt ſit comparatio cauſalitatis
aut effectuitaiis inter eas et res huiuſmo

di aut cõparatio alterius comitatie exem⸗
pli gratia.Eleuauo manus cuʒ gladio ſi
gnum ẽ imminentis percuſſionis quonia

et cauſa eiuſdem ſit inflamatio oculoꝛum

ſignum eſt ire quoniam effectus illiꝰ. Sic

et in alijs rebus ſeſe inuicẽ cõmitantibus
ſe habet quemadmodũ aduentus eoꝛum

qui ſolent regem r cedere.ſignũ eſt immi⸗
nentis aduentus regis. Similiter cuʒ all⸗

quis videtur venire ſne quo rex non con

ſueuit incedere ſignũ eſt pꝛeſentie regievł
eius aduentus.M ſi dixerit quia compa
ratio cauſalitat: ẽ qᷓ inter ſtellas ⁊ res hu⸗

iuſmõi. Jam dicit contrariũ eius ꝙ ante

4 —

dixerat cũ dixiſſet ſtellas nõ eẽ cauias rex

illarn ſj ſignũ tm̃. Qĩ ſi dixerit qꝛ int eas ẽ
opatio effectuitatis ꝙ ẽ dicere ga ſtelle v½

„

motus eaꝝ ſunt effectus rerũ ſublimariu

deuenit in abſurditatẽ quã nemo adbuc
cogitauit. Si vo dixerit compationẽ aliã

videlicet comitantiã naturalem inter ess

une⸗
amnczee

Npedicie
lurals
nuigen
Ceſkauns
Cuisee
gli onn
Cmigun
ſeritueſe
ſgaqun
Eelaton
Contnonnn
lnn⸗
ninetus

xiuinu

earreno.

Aichucnr
ſenbusl
lnues.
Peſtonesen
olesſen.

Mle

nciones
Cuebeint
Cteuennt
Donnaalan.
slutee
lbern⸗
Mpoſecn.
Phaserias
nthenedia
kuonn

aenie
denn

sßun
aididr
dnd an
ohenzai
doruriin
eigie
ahä

tmeüdeniee

tnani
digei
lrätcpetoch
Dasdinn
endir
Wdonult
Hnonrniz
ni nunn
udhenu
cnga
Aem ge
nue
Nirnes in⸗

ſe habere poſſibiles.

ð

eſle. Manikeſtu eſt eum nõ eſſe longe

a pꝛedictis erroꝛibus quoniã comitantia

naturalis nõ eſt inter aliqua que nõ ſint

adinuicem in comparatione cauſalitatis

er effectuitatis aut que nõ cõmunicent in

cauſa que cogit ea ſimui eſſe.Sicut illi

qui comittantur in cauſa ᷓ facit inter eos

comitantia. Sicut in ſub ectione er fami⸗

liarit ate regia. Sic ſe habet et in omi cau

ſa ex qua naturaliter pꝛouenit multitudo

22

cauſatoꝛum. Sicut vides ꝙ grana multa

comittantur ſe in vna ſpica.quomiã exvna
cauſa generante ea. omnia ſimul ſũt. Ue
rum in rebus huiuſmodi non eſt alteru;ʒ
comitatinũ dignius vt ſit ſignuʒ alterius
q; econuerſo. Quare non potius ſtelle vł
diſpoſitiones earum ſigna ſunt rerũ ſub⸗
limariũ q; econuerſo. non autem eſt au⸗
ditũ adbuc vt de ſtatu ſteliarum vł diſpo
ſitionibus alijs conſuite vnq; fuerunt res
ſublimares. Ampli⸗. Lum ſtelle 2 dil-
poſitiones earũ oĩno neceſſarie et immu/

tabiles ſint.dũ poſinioes dico.id eſt mo⸗

tus et ille que per motũ ſunt videlicet cõ/

iunctiones et oppoſitiones aſpectꝰet alia

que huiuſmodi homines obſeruare con

ſueuerunt in ſtellis. Res vo ſublimares

particnlares ſcilicet ⁊ voluntarie ↄtingen
tes ſint ⁊ coꝛruptibiles atq; aliter et aliter
Manifeſtum eſt
non poſſe eſſe naturalem comitantiaʒ in⸗

ter has et illas et hoc eſt quoni res ſubli

mares antedicte ſua coꝛruptione ⁊ inſta⸗

bilitate continue defuerunt ſtatum et ſta
bilitatem illaruũ. Oc ſi dixerit qꝛ per inten
tionem 2 voluntatem ſignificant ſtelle er

earum diſpoſitiones res antedictas ⁊ diſ

poſitiones earum tunc ſignificatio earũ ẽ
guedam locutio. Huiunſmõi autem erro/
ris deſtructio eſt pꝛima per hoc quia cum
non loquant᷑ niſi hominibꝰ et ꝓpter ho⸗

mines et omibus hominibus comuniter
neceſſaria ſit pꝛeuidẽtia ſeu pꝛeſcietia euẽè/

tuum ſuoꝛum tunc neceſſe eſtvt om̃ibꝰho

minibus loquantur ſtelle ꝑ diſpoſitiones
ſuas euentus eoꝛum. Cum igitur tocutio⸗

nem buiuſmõi nõ audiant vel intelligat.
niſi rariſſimi et ꝑ pauciſſimi fruſtra ⁊ vane
loquuntur eis talia.hoc enim eſt ac ſi ſur⸗
dis loquerentur. Ampliꝰ. Cum loquã

—

tur ſic ꝑ intẽtiones ? volũtates neceſſe eſt

res bmoip̃ſtitas eſſe ⁊ certas apud celos

7 ſtellas. Qua de cauſa neceſſe ẽ⁊ eas eue

nire uct ratio iſta poſſit bre calumniaz li

tet em̃ oĩa futura p̃ſtita ſint atʒ certiſſme
apud ſapientia creatoꝛis tamẽ nõ ex neceſ

ſitate futura ſũl tamẽ veriſſimũ ẽ ⁊ demõ

ſtratione declara bile ꝙ ſi agud homines
certa eſſent ⁊ ſcita huiuſmõi futura nõ eſ⸗
ſet effugere vllo modoꝝ ꝗn eẽnt neceſſa
ria.De hoc autẽ ſatiſtiet tibi de cura et gu
bernatione vniuerſi. Amplius.cũ iſte

locutiones celeſtes ſeu ſignificationes ex

neceſſitate vere ſint ⁊ immutabiles hocẽ

videlicet duobꝰmodis vt ⁊ nõ ſigniſicare
nõ poſſint q̃ ſignificant et aliud vel cõtra

riũ ſignificare non poſſint ꝙ dico ꝓpter
ſermones ꝓpheticos quoꝝ debes hic re⸗
miniiſcivt clare intelligas ꝗᷓ hicdico.Quia

igitur celuz mentiri imponibileẽ neceſſe ẽ

res euenire put eas ſigniſicat et loquit qᷓ
re aut non ſignificat aut loꝗtur particula⸗
ria cõgruentia de futuro vel illa ex neceſſi

tate eueniẽt. Amplius.Cũ celum ſciat
res hanas pticulares ⁊ volũtarias ⁊ eli

am naturales. Scit ergo q ve hominib⸗
audiãt et intelligat locutiones ⁊ ſignifſica⸗/
tiones ſuas.⁊ ſimiliter ꝗ nõ intelligãt veł

nõ audiãt notũ eſt eis. Cur igit᷑ illis loꝗf̃

Quis em ſurdo quẽ nouit eſſe ſurdu loʒ
velit. Amp̃.ſᷣm opiniones eoꝝ omnia

ſecreta hominũ loquit᷑ et clamat celũ etiꝰ

cogitationes hominũ de inueniẽdis eniꝰ

cogitationibꝰꝑ ſignificationes ſtellarum
ipi libꝛos habet ⁊ multi ex eis ſcripſerunt.
Quare nihil eſt ocultũ apud homines ꝙ

celũ nõ detegat ⁊ reuelet nec thedaurum.

nec cogitatio necↄſiliũ. Nihil ergo pmit⸗

tit quantũ in eo ẽ apud eos eſſe ſecretum.
Quare quantũ in eo ẽ ⁊ ↄfundit homies

et turbat ad inuicẽ eos dum ꝓditiones ſi

multates ⁊ occultas inimicicias eoꝛum

dit imo palaʒ et publice clamat. Quare ſi
omnes homines eſſent periti aſtronomi.
ihil eſſet ſecr⸗ Ampliꝰ
vel ſtatus iſte pᷣſens ſtellarũ ⁊ mũdi ſubli
maris ẽ habiturꝰfinẽ ᷣm huiuſmõi erro⸗
rẽ aut nõ ẽ habiturꝰ.O ſi dixerit qꝛ ſtatꝰ

Nibil eſſet ſecretũ inteillos.

mũudi ſublimaris habiturꝰẽ finẽ. Sed ſta
tus celeſtis nõ tũc ergo mentiet toin celũ
loquet᷑ eĩ ⁊ ſignificabit eaſdẽ diſpoſitiões
rerũ hũanaru q̊s ⁊ mõ ꝑ eaſdẽ diſpoſitio
nes ſuas S Eↄſtellationes cũ poſt fineʒ
mũdi ſublimaris ſiles ↄſtellationes futu
re ſint in celo. ꝓpter ꝑpetuitatẽ ⁊ immuta
bilitatẽ motuũ ipſius.Si vo dixertt quia

neuter habiturꝰẽ finẽ hoc deſtruet᷑ tibi in

tractatu de renouatiõe vniuerli etẽ erroꝛ
Sg ii

Pars pꝛima de vniuerſo

iſte cõtra oẽm legẽ. Jam igr declaratuʒ ẽ

tibi ꝑ hec que fuit cauſa ꝓhibitionis obſ
uationũ ſtellarũ in lege hbebꝛeoꝝ aꝛ indu⸗-
bitãater hmõi obſeruatio ꝓut ea erroꝛ iſte
extendit vel in venerationc et ſeruitiũ ſtel⸗
laru vergit vłab hominibꝰ aufert pꝛinci⸗
palitatẽ opationũ ſuaꝝ cũ omnia que ho

minũu ſunt etiã cogitatiões qͥ radices ſunt

operũ in celo et diſpoſitionibꝰ ſtellarũ et
lumin ariũ vel futuraliter dicta ſin: vel pᷣ/
dicta ſeu cauſaliter oꝛdinata. Nõ igr vo⸗
luntarioꝝ operũ noſtroꝝ nos ipᷣi pᷣncipia

eſſem? ſʒ affoꝛis nobis aduenirẽt videlicʒ

de celis ipᷣe cogitationes et affectiões nr̃e
oẽs.Quare nec in poteſtate nr̃a eſſent. ſic

neq; cauſe earũ nec nobis imputãde. Si
em̃ cauſa oiuncta et neceſſaria q̃ poſita ex
neceſſitate ſeqtur effectus nõ ẽ in poteſta
le noſtra videlicet vt eã vel auertere.ne ſic
poſſumus vel eaʒ ĩpedire ne opetur non
Ei poteſtate nr̃a nec effectꝰ ſiłr. Quare cũ

Diſpoſilio oĩs celi et figuratio ſeoꝛſum eſt
ita a poteſtate nra ⁊ oĩs effectus eiꝰ queʒ

in res humanas oꝑatur erit ſeoꝛſum a po
teſtate noſtra. Cum em̃ circa cauſam nibil

poſſumꝰ nihpil poterimꝰ circa effectũ. Q?
ſ dixerit quis ꝗa naturalibꝰ ſimilitudini/

bus ſignificãt figure ſtellarũ et diſpoſitio/

nes earũ res que ſunt ⁊ fiunt ſub ſpera lu
ne vt leo leones⁊ ſcoꝛpio ſcoꝛpiones ⁊ ite
rũ leo ꝓpter nobilitatẽ ⁊ audaciã reges ⁊

pncipes et inſuꝑ ꝓpter quaſda alias ꝓpᷣ⸗

etates ⁊ ↄditiones ſuas ĩtollerabili abuſi
one loꝗtur hõ bmõi qm̃ ymago ꝓprie id
cuiꝰymago ẽ ſignificat nõ ecõuerſo.Qua

re leo terreſtris magꝭ leonẽ celeſtem ſigni
ſicat q; ecõuerſo. Nõ eĩ caloꝛ vapoꝛẽ.ſed
vapoꝛ caloꝛem ſignificare ðꝛ ꝓpᷣe.Quare

ſi ymagines celeſtes cauſe ſunt ymaginuʒ
terreſtriu vt ipi ſengunt potius dignũ evt

ipᷣe ſignificẽtur a terreſtribꝰ qᷓ; ſignificent

eas. Amp̃.ſilitudo p ſe nõ facit digniꝰ
alten ſimiliũ vt ſignifcet illð q; ecõnerſo.

Uoniã aut i alibi ĩ dnobꝰ tracta⸗

roꝛẽ ꝑ me ⁊ pᷣter intentionẽ pᷣſentt

Proli Epſcrutari de huiuſcemodifaciaz

ic biſgr hmõi diſputaniõis et dicã ꝗ
ↄcedẽde ſunt virtutes celenegan ee aſ
unt ſub ſpera lune ꝓut ii determinaui ti⸗
bi in pcedẽtibꝰ æ qm poſſũtĩ radicales na
turas hor elemnẽta et humoꝛes x in ea q
Ppoſita ſũt ex hijs ⁊ in aialia ꝓur dixi tibi
in hijs qͥ pceſſerũrin alalia gdẽ bꝛuta vᷣtu

ptionẽ eoꝝ ꝓpter ſuꝑft

ſunnolens oſulere i fci⸗
tibus alimetis et alis ꝗbns coꝛpa buma
na indigentiefferatur in rapinas furta bo

tibus audiuiſti plura ↄtra iſtũ er-

e toꝛte? dominante. Cauſa aüt in bot ef
qm̃ huiuſmõi aialia neceſſitate ſequutur

radicales naturas obediũt eis ⁊ etia di/

poſitionib que ex ipis ſequuturſtige em̃

upfiuũ neceſſitate fugiũtinõ libertate ſirx
et paſcua ſequũtur ea neceſſitate. Qua pp⸗
pter cũ fuerit caloꝛ ſuꝑfluus in aliq regio⸗
ne minuẽt alimẽta animaliũ paſcualiũ ?=
foꝛte erit hoc vſq; ad deſtructionẽ ⁊ ↄſum
onẽ ſu pfiuitatẽ et diutumi⸗
tatẽ caloꝛis. Hõ em̃ poſſunt viuere aialia
huiuſmodi ſine paſtu. Sic ſe hʒ ⁊ de hoi⸗
bus qntũ ad aliqd ꝙ in hoies poſſunt.ſʒ
no niſi Intũ hoĩes voluerut/⁊ hoc ẽ quo⸗
nia nõ neceſſitate vel ſequũtur vel fugiũt
radicales iſtas naturas imo libera volũ⸗

tate. Quia vᷣo vulgꝰ et multitudo ex pazʒ
arnre eralgs malis diſpoſitionibus pene

ad modũ bꝛutoꝛũ aĩaliũ nũc ſeqturi mutł
ta ſui pꝑte radicales naturas ⁊ exymaximo
lere piculis coꝛpoꝝ deficiẽ/

micidia et bella quemadmodũ lupi inua
leſcente fame ſeuiũt in hoĩes et deuoꝛant
eoscũ alis ipibus ab eis abſtineat Sicæ

cũ colera acuatur tpꝑe Junu feruoꝛis et di

uturni efficiũtur holes facilis ire et vebhe⸗
mẽtioꝛis. Quapꝛopter nixe et ↄflicatiões

et bella.cetereq; huiuſmõi turbaliões cõ

citant᷑ maxime in calidis regionib ꝰ⁊2 int
dũ fiunt iſte turbationes pluris deſcenſio
nis. Interdũ minoꝛis⁊ augẽtur etiã ex di
eta et vſu ſcilicet immoderatohoĩm. Sie

ex vino et alis que paſſiones animan an
gent. Pꝛeſcientes igr has cauſas pᷣdiſcere
poſſunt quia turbationes erunt in huiu/

modi regionibꝰ/⁊ hoc ꝑ piecturam et ſer⸗
mone vniuerſali / pticulariter autẽ ? ſingu
lariter de nullo hoĩm quicqᷓ;ᷓ tale pᷣſcire vł

pᷣdiſcere poſſunt. Sapiẽtes vᷣo et animis
ſuis dominates ſciũt nõ eẽ ſequendas hu

iuſmõi paſſiones⁊ volũtate ꝑ virtuteʒ li⸗
bera nõ ſequũtur eas imo ĩ ſeipᷣis eas co
pᷣmũt ⁊ extinguũt.Quare manifeſtũ ẽ q

affligi occaſionaliter poſſũt vłnimio eſtu

vel nimio ligee vel defectu alimentoꝛuʒ
⁊ alioꝝ coꝛpibus ſuis neceſſarioꝛũ afflici
onibꝰ autẽ ⁊ paſſionibꝰcedere ẽ eis liben

et voluntariũ. Cogi igr pꝑ opationes cete⸗/

ſtes nõ poſſunt neq; vlla neceſſitas eis in

geritunlicet magne admirande virtutis

tafflictionibus/a veritate et recntudine

nõ abduc lupinũ em eſt n bumanume

—.———N‧ũF

Atbiei
goennbrs
pperſepe.
ſineraol.
ſbalgab⸗
Grcrede
fugauen
uwi
Upteslian
nſtgeni
nuteignun
Niniichn
linin
necpoe⸗
Aeüumnſe
Glüluneb
ſelbcnan
ipeigla
ntssin
hiſians.
ſgilecc⸗
uedunt
iSmnin
Umncdüͤti
Wpobi
Ealgien
anmiaſen
unna
lve⸗
nn
1 enpolen⸗
Kkeinuin
Calloenän
ſunünii
eede
kniin
mnaleän
cporenin

Grkee re⸗
hncſen

nn

Aebm
eiris
anin is
Bineln
miubdN

uüniri
Aums n

Mlstonte
gbasn

6

dia cibi et famis fabie in bomies ſancib⸗
et dentibus ad deuoꝛandũ irruere. Qua
Pꝓpter ſapiẽtes ⁊ modeſti pomines nulla

fame vel alia media in futta vel rapinas

in bella et homicidia induci poſſunt. hec

igitur que dicũt non ꝓpꝛie ſigna ſunt ſed

mag cauſe rerũ huiuſmõi eo mõ quo di

xi tibdi. Quẽadmodũu ſi quis videt igneʒ in
capite alicuius villeque ex lignis edifica⸗
ta ſiaccenſum ventumq; validum ex illa

parte ignis venientẽ intelligere poteſt ꝙ
pericuiũ cõbuſtionis immineat illi ville.
etiaʒ toti. Uerũtamen quia poſſunt eſſe⁊
aque copioſe ⁊ alia adiumenta circa ignẽ
et etiam viri foꝛtes et ingenioſuad defen⸗

dendũ illam ab immineti incendio pote⸗

rit vel defendi tota vel pars aliqua ab eo

Siesgeen talia imminent rebus huma/

nis multis adiumẽtis deſendi poſſũt ab
hmõòi periculis. Conſumptis em̃ paſcuis
ſupꝑfluitate coloꝛis ⁊ longitudine ſiccitatt.
plunia dala eſt multocies pᷣcibꝰ ꝓpheta/
rũ. Similiter ⁊ extincta incendia interuẽ/
tu ſanctoꝛũ viroꝛũ. Sic peſtes et moꝛtali⸗

tates ꝓhibile bella ſedatalhoſtib? flagel
lis celeſtibꝰ interfeciis.qre non niſi ꝑ con/
iecturã et ſub ↄditione pᷣdici poſſunt talia
Nec mirũ cum ipᷣo diluuio vniuerſali qð
ibus noe factu; ẽ 2 a particulari qð ſub
leutalione ? a pluuia ignis et ſulpburis
⁊ a tempeſtanbus innumeris cuʒ omnia
iſta eẽnt diuina flagellapᷣcibꝰ viroꝛũ ſan⸗

ctoꝛũ liberati multi ſunnipᷣo clemẽtiſſimo

creatoꝛe cõtra iuſtiſſima iram ſuamfauẽ⸗
le votis et pꝛecibus dilectoꝛũ et electoꝛum
ſuoꝛum.c erũ vᷣe nominatiois ſigna cla⸗
dium et alioꝛu magnoꝛũ euentuũ in mũ⸗

icut ſtelle gue dicũtur comate vel crini/
ie et de hus fama publica eſt et vniuerlal
credulitas ; pᷣtendat moꝛtes regũſ⁊ mu⸗

tationes regnoꝛ:ũ. Et ſtella illa q apparu/

it in inicio regni ꝓpianoꝛũ non fuit de bu⸗
iuſmodi nec ſimilis ei viſa ẽ ꝓpe em terrã
erebatu: Undeetducatu; habuitabut,
dã regibꝰoꝛientalibo vſq; ad locũ ⁊ domũ

H̃ius regis et inſtitatoꝛis regni xpᷣianoꝛuʒ

gere etia acies ignee ſeu gladi ferrei vi
ſe ſunt in regno ytalie imminente clade qᷣ
ꝑgentem Bandaloꝛũ facta eſt. Sic? dra
cones ignei p agera diſcurriſſeviſe ſũt mut
tociens. De eclypſibus vo ſolis er lune in
conſuetis ⁊ inuiſis adhuc quales futuras
eẽ aliqui ꝓpbete pᷣdixerunt vt ſolem ver⸗

pru

do appere conſueuerunt in celis ⁊ in aere

ti in tenebꝛas et lunã in ſanguinẽ. et iſtas
etiaʒ pcedere diem iudicij futuri. Ecliplſis
etiaʒ ſolis que fere in initiõ regni xpiano

rum facta fuit hoꝛa vere ſexta et luna.xv.
cũ indubitat p iterpoſitionẽ lune ip̃i ſoli ⁊
terre.tũc fieri nõ potuerit cũ ⁊ pleniluniũ
eſſet et luna ſub lerra.Sol vero ſuper ter⸗

ram quaſi per dyametrũ tunc diſtantes et

a coniunctione ſua longiſſime non ẽ ma⸗
gnum aliquid poꝛtenti Quo miraculo dy
oniſius phyloſophꝰ permot⸗ relicta ydo
latria huſdem tempoꝛibus audita pᷣ dica⸗
tione xpᷣiane retigionigad ipam ↄuerſus
eſt. De huiuſmodi apparitionibus que ſi
unt in ſublimi non eſt dubitandum quin
vel pertendant futurannõ qualiacunq;.ſʒ
euentus magnos atq; terribiles ꝓut dili⸗
gen iſimns atq; longiſſima expientia com
eſt ip̃a etiam gens xpᷣianoꝛum fineʒ
mði et appꝛopinquante die iudicij ex do⸗
ctrina ſua ? fide expectatmulta huiuſmo
di ſigna ſcilicʒ inconſueta ⁊ nec dum viſa
fiunt autem ex ꝓuidentia et bonitate cre
atoꝛi s vt ſint terroꝛi et ſint etiam ad pᷣmo
nitionem moꝛtalibus/ſcilicet vt auferant

a ſeipis ea quib? creatoꝛ offenditur/⁊ ira⸗

ſat᷑ et immittit in eos peſtes et fames cla
des et bellà et alia que eos deterrere co⸗

ſueuerunt ab offenſionibus creatoꝛis ſir⸗
matur etiam ex buiuſmodi ſignis ⁊ terro
ribus credulitas de ꝓuidentia et cura cre

atoꝛis circa res humanas/que q; neceſſa⸗

ria ſit quãq; ſalutaris ad coꝛrigedos mo⸗/
res et componendam vitã hominũ dubi
tare non poteſt niſi qui ratione vni no no

uit. Noſti enim virtutem et efficaciã timo
ris ad repꝛimendas animoſitates homi⸗
num et auertendas ab eis que male cupi
unbet ad deſerendũ ea.que male diligũt
ecquid ſenciendum ſit de virtutibus ce⸗
leſtibus apud ea que fiunt ſub ſpera lune

eas circa homines ⁊ cetera animaliaſ q;
non per modum quo putauerũt aſtrono
mi poſſunt in leges vel ſectas nec in attes
aur diſciplinas aut mo:es homminum. Si
militer nec in bonpꝛes et dignitates pꝛin-

et quanlum et circa que extendi opoꝛteai

cipatus auiominationes rerum hbuma

narum. Declaralus etiam eſt tibi erroꝛ ꝗ
eſt de ymaginibus magicis cuʒ cauſa que
induxit illum. fient autem omnia hec tibi
certibꝛa et clarioꝛa per ea que pateſient ti
bi de cura er gubernatione dei altiſſimi cir
Eg iüi

—
S
õ

ca vniuerſum. Cu em̃ innotuerit tibi quã⸗

ra cura ſit ſapientia ⁊ bonitati creatoꝛi de

pominib et rebꝰ humanis eluceſcet tibi
euidenter quia necymaginibꝰ nec ſtellis.
nec luminaribus aut etiam celis cõmittit
gubernationẽ eoꝛuʒinec eos exponit vllo

modoꝛũ voluntatibus magoꝝ aut male/

icijs. Cum manileſtũ ſu ga a ſeipᷣo et cir/
ca iram iuſtiſſimas ſuamde immenſilate

nietatis ſue eoſdem tuetur atq; defendit.
Et cum multa de hijs que pᷣceſſeruni pᷣter

intentionem ſint pᷣſentis pꝛopoſiti. Scias

ꝙ hac de cauſa ea pꝛemiſi et ſcripſi.vt eri

gerem intellectum tuũ ad conſiderationẽ
rerũ occultarum et numerabiliũ ? auerte

rem te a periculoſis erroꝛibꝰ et ſjomarem
credulitatem luam in ſermonibus ꝓphe/
ticis qui reuera ſermones dei altiſſimi ſũ
et eiuſdẽ venerada oꝛacul.

gquoꝛuʒ coꝛpoꝝ magnoꝛum mun⸗
di que ſunt de magnis eiuſdem partibus

t⁊hec ſunt quattuoꝛ elementa q vident eẽ
AIttluoꝛ magne partes mundi quonis con
uinet ſpera lune. Scito igitur ꝗqa qdam ex

phyloſophis generationem quattuo: ele
mentoꝛum poſuerunt eſſe ex motuvłom
nctiũ celoꝛum niobilium ſimul.vel ex moin

ſpere lunaris. Cauſa auteʒ que eos indu
rit in hoc fuit.hoc videntes em̃ ꝗa ex mo

tu caloꝛ ꝓuenit. poſuerunt pᷣmam parteʒ
materie qttuoꝛ elementoꝛum hoc eſt oꝛbi
lune contiguam calefactam maxime eſſe

aa deſiccatam ex motn foꝛtiſſmo ac ꝓxi

mo eideʒ oꝛbi lunari circa hoc ip̃am.&

q; per vehementiã calefactio nis ⁊ deſicca

tionis ignem factampartem vo ꝓpxrimam
ex qua generatus ẽ aer ꝓpter remotioneʒ

ui a motu celeſti minus calefactaʒ. 2 licet
btiliatam/in nullo tamen deſiccatam ?··

Z generatum eſſe coꝛpus ſcõm caliduʒ et

umiduʒ et illud eſt aer. Cerciam vo par
tem ꝓpter maioꝛem remotionẽ remanſiſi⸗
ſe frigidam et humidam ⁊ ſic facta aquaʒ

Quartũ aulłẽ ꝓpter maxima a motu cele⸗
i diſtantia ra lers in vltimitate grol

lciei et hec terra. fex omniiglementoꝛũ
t mulii dixerũt. Uidentur aut exraſſe mi⸗

qdem qꝗa generatio coꝛpis nõ eſt poſtibi

. 287 modis.qui ita opinati ſunt.et pꝛimum

lis fieri niſi ex coꝛpe. Neceſſe habent cõfi⸗

teri materiã quattuoꝛ elementoꝛn ex q ſcʒ

gquo tuos elementa ꝑ modum quẽ poſue/

Oſt hec autem ꝑſequar iuxta incè⸗
ptum oꝛdinem inueſtigationẽ reli

Pars pꝛima de vniuerſo
S trt quãta ſunt coꝛpus fuiſſe. Deinde quo
tum ſiue mixtũ ex multis.Qè ſi dixerunti

lud ſimplex fſuiſſe manifeſtũ eſt ſcom eos

ipᷣm non fuiſſe nature quinti coꝛpoꝛis qui
quintam eſſenciam et coꝛpus celeſte ipſe,
met nominant.cuʒ coꝛpus celeſte incoꝛru
ptibile ipᷣimet ſenciant.Iſtud auteʒ coꝛru

ptibile fuiſſe negare non poſſint cũ ex eo
generata eẽ qualtuoꝛ elementa confnean
turſt generationem omnẽ ex quocunq; fi
at ꝑ coꝛruptionem eiuſdeʒ fieri neceſte ſit.
PNeceſſe igitur coꝛpꝰ huiuſmõi ſi ſimptex

nature ꝓrimo ſeqtur ſperam Inne ⁊ ignẽ

aer.et aerẽ aqᷓ.aquaã vᷣo terra. Nõ eſti

naturaliter mediũ aut celo vicinius igne
huiumodi autẽ coꝛpus ſi vel eẽt naturali,
tervel fuiſſeteſſet ex neceſſitate igne pꝛius
oꝛdine nature ⁊ celo vt dixi? lune natura

liter ꝓpinꝗus et locus eius naturalis eet

medius inter ſperam lune et ſperã ignis.
Qua re iſta generatio qua ponũt elemen
tonꝝ et eieciſſet coꝛpꝰ illud de loco ſuo na⸗
turali.Ampᷣ.Loꝛpꝛillõ cũ eẽt ignepᷣus na
turaliter ⁊ oꝛdie ſublimiꝰex neceſſitate el/
ſet ⁊ nobiliuns. Quare maniteſtũ ẽ q iſta

generatio ĩminuiſſʒ ⁊ indeterius poſuiſſʒ

mõʒ ſpõlunarẽ cũ coꝛpꝰ nobiliꝰ deſtruriſſʒ
⁊ coꝛpꝰ ꝓ eo minꝰ nobile reſtauriſſet. O

i dixerit qꝗꝛ coꝛpꝰ illud fuit ↄpoſitũ et mi/
xtũ tanq; ex qᷓttuoꝛ elemẽtis tũc fuit ex ne/

riꝰ ẽ ⁊ om̃e mixtũ eis ex ꝗbus mixtũ e.quẽ

admodũ ac ſi mel taʒ melle qᷓ; aceto oꝛdi/

ne nature poſteriꝰ ẽ. Quare nõ fuit oꝛdia
ta oꝛdine naturali ⁊ recco mũdi ſubluna/

ris gealio ſen ſacio. Cuʒ pᷣmu facta qunat

tuoꝛ elemẽtoꝝ in ea materia hmõi q; ̃m
opinionẽ iſta manifeſtũ eſt eẽ poſterioꝛẽ.
Amplia. merito qrendũ ẽ ab hmõi ho
mibꝰ vtrũ vna reuolutiõe coꝛpis celeſtis
vel pluribꝰfacta ſit huiuſmodi generalio
qttuo: elemẽtoꝝ.Si dixerit ꝗa vna ſtella
7 b illa generatus ẽ tantaignis ergo mille

reuolutiomibus debuit augen generano

uit. fuiſſe velut vnũ elementum. et ecce ꝑ
oc iam deducti ſunt vt ponant quintum
coꝛpus et ꝗantum elementum qð hactenꝰ
pud ip̃os non fuit auditum. Deſtruifaun
tem erroꝛ ipᷣoꝝ ⁊ ab ariſtotele ⁊ ab eiſde,zʒ
Zin libꝛis metheroꝝ qs ip̃imet ſcripſerunt.
Amp. ſi vera ⁊ debita ẽ oꝛdinano qttuoꝛ
elemẽtoꝝ ſõ coꝛꝑe celeſti itavt ignis oꝛdie

ceſſitate oꝛdine nature poſteriꝰ ome nana
q; ↄpoſitũ oponẽtibꝰ ex neceſſitate poſte

gen
Güpbicne
Nanecef
liacibil
islug
irelmia
Nonbr⸗
ſibhteuß
lfunſ
Ourdi
hlaſt
visccleſh
azgerb⸗
digpercon
medet
we
biceſiã
Clatsan

cinmier

Ainigire
Ptcietſtce

Moegez

lgr)
ſcſts autt

glmneace
Gnigropo
Mueſſeev

ſloꝛe, Fbie

tulzcnſtr
oreluie
lini neeeſ?.

Wipielſl

ateninn
Rckräszene
e,
itnn
inni
Mpeoſinna
hiſnin⸗
ſltitoore
ng Hoe

nain
mmage
duscken
nudann
onpoſinan
Aemanatten
ſcefenn

Boncn n.

nenun
Walun dir
Siöne
Ulpern
gusi Ced
Nnerſtng
oüten
mmthin

Traipnie

vAARtaf⸗
S
ennn,
wwiln
epin,
want,
☚ e

Fo.

ignis et ĩ milleduplũ. Maniſeſtũ em̃ ẽ

qa vbicũq; ex motu calo?ꝓ augmẽto mo

tusmeceſſe ẽ augeri ⁊ caloꝛẽ in materia ca

lefactibili. Cuiꝰ exemplũ eſt calefactio coꝛ
poꝛis tui. Si em̃ de ambulatione vni⸗ ſta
dij vel miliarij calefit coꝛpus tuũ aliqntu
lũ de ambulatiõe equalis velocitat duo
rũ ſta dioꝝ vel miliarioꝝ dupio. Amp̃

calefiet vel ſaltem aliquantum amplius.

Quare cũ oĩa elementa alia ab igne cale
factibilia ſint et cõtinnam̃i reuolutio coꝛ/
poꝛis celeſtis circa ea.neceſſe ẽ augeri ca/

loꝛeʒ ꝗ ex huiuſmõi motu ẽ ↄiinue donee
a hec conuertãtur in ignẽ et iam diu ett

oĩ
am ẽ ꝙ deberẽt omia hec ↄuerſa fuiſſe in
ignẽ. Quemadmodũ et ꝑ cõtrariũ appet

tibi aa ſi cõtinue augeret᷑ frigiditas aque
et aeris caloꝛ nõ augeret᷑ neq; ignismneceſ

ſe eẽt tandẽ aera ↄuerti in aquãſet ignem

ertingui et in aqua ſimiliter tranſmutariſ
ita rediret facies mi ſublunaris. Qualẽ

es ſcdᷣa die creatiõis mði multi dixert. Si

⁊o dixerit qa pluribꝰ reuolutiõibꝰ coꝛpo

ris celeſtis aut finite fuerũt illa aut infini/

te. Si finite accidit ideʒ ꝙ pᷣus qa in quo/
cũq; nũero ponant᷑ in eiꝰ nũero duplica⸗
to.neceſſe ẽ vt duplicatuvł maioꝛẽ genera

ri caloꝛẽ. vᷣbi gra. Si mille fuert ꝑ qs tãtꝰ

caloꝛ faaꝰ ſit vi ꝑ iᷣm generatꝰ ſit tantus

ignis ⁊ etia ipᷣe aerin duobꝰmilibus reuo
lutionũ neceſſe ẽ vł duplicari caloꝛẽ ⁊ ꝓpt
boc ignẽ vel ſaltẽ augeri vonec vt pᷣdixi ti

bi oĩa elemẽta ↄuertant᷑ ĩignẽ. Mſi dixe
rit qꝛ ifinitis reuolutionibꝰ facta ẽ genera
lio ignis ita ð alus deſtruit hoc dnabꝰ
vis ga vel ponit ꝗ ſic dic celu pᷣncipiũ ha
buiſſe in tꝑe.pᷣncipiũ inq; exiſtẽtie ſue vel
ponit cõtrariũ. Si ponit ſic tᷣus igilur im̃
finituũ pᷣceſſit nõ infinitũ. pᷣceſſit inq; hanc
hoꝛã pᷣſentẽ in qᷓ hec ſcribũt᷑. Jà aut alibi
didiciſti ga in tpe finito ſpaciũ infinitum
tranſiri nõ poteſt qre nõ ẽ impoſiibile in/
finicles fuiſſe tranſitu ĩ hoc tpe mũdi ſub⸗
lunaxis. No ei refert an infinitũ vnũ per⸗
tran ſiri dicat᷑.an infinitũ aliqð infinicies
in tpefinito.quẽadmodum nõ refert. an

icas ſtadiũ vnũ infinicies eſſe pꝑ tranſitũ

in tpe aliquo finito aut infinitoꝛũ ſpaciuʒ
ſtadioꝛũ. Quare manifeſtuʒ ẽ ꝗa coꝛpus
celeſte 'm hoc nõdũ opleuil tales reuolu
tiones inſinifas. Si igit᷑ infinite reuoluti
ones huiuſmõi reqrebant᷑ ad generatio:
nẽ ignis. Manifeſtum ẽ nondũ eẽ cõ

pleiã generationẽ ipius et multofoꝛiiꝰ ge

nerationẽ alioꝝ elemẽto:uʒ cũ remotiors
ſint a cauſa ſue generationis videlic; mo

tu coꝛpis celeſtis.Oſi dixerit qa tempus
infinitũ pᷣceſſit hac hoꝛa et iðo ↄplete ſunt
reuolutoes ifinite.Quare ⁊ generatio ele
mẽtoꝝ ↄpleta. dico qa hmõl hõ errat du/
obꝰmodis pᷣmu ꝗa ↄtrariũ ẽ ſibipi.Cũ ei
ponãat elementa generata eẽponit ea eſſe
poſtq; nõ erat pᷣſertim cũ po nat eis mate
ria qͥ pceſſit ea et coꝛrupta ẽ in generatioe
ipᷣoꝝ.Quare ponit eis pᷣncipiu eẽndi in tẽe
poꝛe/et ꝓpier hoc finitis ex neceſiitate re⸗
uolutõibus coꝛpis celeſtis ea eẽ generata
ꝓpter cauſaʒ pᷣdicta Ecõuerſo da infinite
reuolunones pᷣceſſerũt cũ ſᷣm eos totideʒ
ſequũt᷑ quonia ponũt motũ celeſtẽ perpe
tuu eẽ.neceſſe ẽ.vt ſicut adduũt᷑ reuolutio⸗/
n es reuolutioibꝰ ita fient ↄtinue additio
nes et ſuꝑ caloꝛẽ. Quare neceſſe eſt veniri
tandẽ ad id qð dixera videlicet vt omia d

int ſub luna ↄueriant in ignẽ. Si ei vna
reuolutiõe nihil addat᷑ ſeꝗtur ꝙ nee dua

be nec mille ⁊ hoc ẽ maniteſtũ inconueni
ens cũ in ferro leui motu et vno aliqd ca⸗

———— ;—

loꝛis fiat duobꝰ tant motibꝰ plus/⁊ ila

donec vemat᷑ ad vltimitatẽ caloꝛis ẽ ar

ſio vł ignitio. Certũ aut ẽ ꝗe tot mũdꝰſub
lunaris facile calefactibił ẽ qꝛ ⁊ aer ⁊ ad ?

terra. Multo autẽ calefactibilio: materia

eoꝝſcuʒ oĩs materia lõge paſſibilioꝛ ſit qᷓ
id qð ex ea ẽ materiatũ Si vo dixerint qe

id ex qͥ generata ſũt quattuoꝛ elemeta no

uit coꝛpꝰ. fuitaũt materia qttuoꝛ elemen
toꝝ vt ipi ponũt.fuit igr materia coꝛpalis
nuda ⁊ ꝓpt᷑ hoc yle tm abſq; oĩ ſoꝛma ꝙ
ipᷣimet ↄfitent᷑ ĩcõueniẽs eẽ ⁊ impoſſibile
Nota ð materia ex q̃ facta ſũt qttuoꝛ
Am aũt diri tibi qꝛ ? lex⸗ elemẽta.
pebꝛeon ⁊ ſapiẽtes lã de geie eoꝝ
M=—q6se 5 gete xpia on dixert materig
ex qᷓ fctã ſũt qttuoꝛ elemẽta aqua ee. Silx
7 materiã oĩm celoꝝ pᷣterq; pᷣmi qð empi
reũ vocat᷑ ⁊ q ĩ boc maioꝛes ⁊ lapictioꝛes
eoꝝ ĩ hoc ↄcoꝛdauer̃t ꝙ nõ fuerit aq veri
nois aqcũ vocata ẽ ꝓpt᷑ cauſas qᷓs audi⸗
uiſti. ſic neq; aq mariũ vi noĩs aque ſũt q
ꝓbat ſalſedo eaꝝ ꝗ ſapo: nõ põteẽ aque

pure ⁊ vere. Quare de admixtiõe alteriꝰ

coꝛpis ẽ eis apoꝛ hmõi. Judiciũ aulẽ hin
iuſmõi certiſſimuũ ẽ qa ꝑ excollatõeʒ amit
tuũt ſalſedinoſic cũ excolat᷑ ꝑ ſaburra ſubti
liſſimavłſabuluvł ꝙ e frequẽtiꝰqꝛ ivas fi
cule diligẽr obſtructũ 2 vacuñ i mare miſ⸗
ſü urat aq hmoi creollatloe iubnl llm⸗

Pars pꝛima de vniuero

Unde et cuz aliquãto tpe in mari ſi fnerit
vas huiuſmõi inuenitur plenũ aqua dut

ciſſima et hoc ẽ quoniã anguſta vapoꝛoſi ſe dicũtur pᷣus create ſunt qᷓ; ignis vel aar

27 77 „

tas vaſis hmoi non pmittit intrare aquã
marina cuʒ groſſicie ſue admixtionis. ſed

ſpoliauit eaʒ groſſidie illa ſimulq; ſalſedi
ne ſapoꝛis.p hoc igr facta ẽ dulcis etð va
Je cereo ſimuiter ſe habet. Inuenitur etia
pꝓ ebulitionẽ ⁊ virtutẽ caloꝛis hmõi admi

xtio.tu em̃ ſcis qa caloꝛ ẽ virtus diſgrega

tiua ethe rogeneoꝝ hoc ẽ res diuerſaꝝ na
turaꝝ. Hince ꝙ cum aqua aliquã diu bu

inc c

liuerit in vaſe eneo poſtqᷓ; ſemota aliqn/

tulũ requieueribappꝑebit tibi ſedimẽ terre
um in fundo vaſis/quaſi vᷣtute caloꝛis ab
aqua et pura ſeparatamet hmõi ſedimi⸗/

nis quantitas erit ꝓ quatitate groſſiciei ſi
ue admixtionis quã aqua habuerit Qua

to em̃ groſſioꝛ et maioꝛis admixtionis fu⸗

erit tanto ſediminis hmõi plus habebit.
Hinc eſt ꝙ architectonici ꝓbãt aquas lo

coꝛũ in quibus edificia cõſtruenda ſunt.
Utrũ aque hmõi ſaiabres in n noxie.
et que etia magis ſalubꝛes.O ſi foꝛte ꝗs

dixerit qa aque naturaliter ſalſe ſint omis/ aul
per hoc ꝙ legit in lege hebꝛeoꝛum dixiſſe ¶ſub celo ſunt cõgregatas fuiſſe verbo dei
deu. Congregẽtur aque que ſub celo ſũtĩ in locũ vnũ aut igitur remanſit vacuuʒ in

locũ vnũ.Si eĩ pure erant aque ⁊ dulces

tũc non eſt facta cõgregatio earũ in locuʒ

vnũ. Non em̃ eedem aque eẽ poſſunt ali/
quãdo dulces aliquãdo ſalſe.⁊ hoc ẽ qm̃
purũ ⁊ mixtũ in om̃i genere coꝛpoꝝ diuer
ſant᷑ ſpecie quẽadmodũ medij caloꝛes ?
extremi. In hoc igr dico ꝗa aque ab ini⸗

tio dulces fueruni et hocipᷣe oꝛdo nature

requirit.purũ em̃ mixto ſoꝛdine nature pu
rius ẽ ſicut ſimplex ↄpoſito.quare eadeʒ
cõparatõe ſe habẽt adinuicẽ dulcedo aqᷓ

tica et ſalſedo.vtpote effectus ⁊ oſequeètia

illarum. Salſedo er aduenit aquis ſicut
odoꝛ ⁊ ſapo: ſulfuris.qbuſdaʒ ex eis hoc
autext mullitudine caloꝝ ꝗ erumpitĩ fun⸗
do cuiuſſiibet maris ex terre viſceribꝰ vbi

nõ dubiñ eſt plurimũ eſſe caloꝛẽ qui adu

rens huiuſmoi vapoꝛes facit eos amari⁊
acuti ſapoꝛis / etia odoꝛis hinc ẽ ꝙ; cũ ad
mirxti fuerint aꝗs efficiũt eas ſalſas ama
ras.ſicut appet in lixinia q̃ fit ęx ↄmixtio/
ne cineris aduſti et aqua dulel. Hinc ẽ

lixinia amara ẽ ⁊ ſalſa.cinis em̃ terra adu

ſta vel incenſa eſt qpꝛopter admixtio eins
cu aqua ſalſedinẽæ amaritudinẽ eia in lixi
nia efficit. quemadmodũ manifeſtũ eſt in
qua ſulpburea et in balneis aquarũ ſul

phurearũ et odo:ibus eoꝛum.

2

Pꝛopter quid aque que ſub celo fuiſ,⸗

J quis autem querat de aqꝗs hu⸗
iuſmodi q ſub celo fuiſſe dicũtur
ad qd create fuerũt cũ eadem faci

litare poſſibile fuerit creatoꝛi creare quat⸗

tuoꝛ: elementaivt coꝛpus illud ꝙ noie aqᷣ-
rũ intelligitur. Nõ em̃ videtur eẽ ſapiẽis
artificiscũ per vnũ expediri poſſit ab ope

re ꝙ intendit multiplicare vias ⁊ opalio⸗
nes que nihil adminiculi nihil melioꝛati
onis pꝛeſtant operi pᷣncipali.Cũ em̃ ꝑtem

coꝛporis illius opoꝛtuerit coꝛrumpi in ge⸗

nerationẽ ignis et aerigad ꝗd facta ẽ vel

creata pars illiusſad qd iſte laboꝛ nature
incoꝛruptionibꝰ ipᷣiꝰ et generatioisignis

et aer cuũ ea facilitate id eſt ſolo verbo ſuo

omnipotenti ſiue hüs coꝛruptionibꝰ ⁊ ge

nerationibuscreare po tuit ignem ⁊ aera

adhuc em̃ creaſſe videtur partẽ ill coꝛpo

ris antedicti vt ſolum ea deſtrueret ppier
enerationẽ ignis et aeris. Tu ergo ſclo
uia lex hebꝛeoꝝ non loquitur de genera

tione ignis aut aeris. Sed dicit aquas qᷓ

parte loci aquarnʒ ꝙ nõ eſt poſſibile aut
pars aquarũ que totũ occupabat vſq; ad

ſperaʒ lune rareſfacta eſt et reliqᷓ inſpiſſata
ſeu condenſatavt oſtendi tibi vel etis am
plius aut pars antedicti loci longe minoꝛ
; ante ea illam caperet.Per hanc igr vi

am videtur eſſe generata aer. De igne vᷣo

nullam mentionem facit ꝓpheta ille ſabpi
entiſſimus hebꝛeoꝝ vel ꝓpier hoc gano
ꝓphetari rudi populo curioſa ſed magis

ꝓphetare et docere ipᷣm ſalubꝛia intende

bat.vel ꝓpter hoc ga ignis hmõi multis

ſapiẽtibꝰ⁊ doctis adhuc abſconditꝰ rudi
populo eiꝰ eẽ ĩcredibile videret᷑.Incredi⸗

bilitas eĩ magnũ ⁊ valð noxiũ ẽ doctrine
ſalutarſſæ peccãt grauenõ credere vphete
et legiſlatoꝛi.foꝛtaſſis aũt ⁊ ob hac caula,
qꝛ noluit populo ĩ ydolatriã qua plegẽ fũD
ditꝰ extermiare intẽdebat ruere ⁊ incidere

patiſſimo mẽtionẽ facere ðᷣ igne ⁊ loco ipᷣi
us. Nec memoꝛiã culture ignis q nõ ſolũ

abpõ caldeos celeberrima erat. Sy etia in
terra quã poſtea populꝰ obtinuit terra ſcxʒ
canaan nõ parũ frequẽs erat facilimꝰeſſe
erat populus ille in rebꝰ quoꝝ culiꝰfamo
ſiſſimꝰ erat ex ipᷣa ſublimitate locoꝝ ſuo⸗
rũ aliꝗd diuine virtut et numinis ſuſcins

ſdeosb
Ripoſtn
naloſit
Gepotern
leiguise
nugson
ſelinie⸗
leͤ
llinue
cllienore
92
e⸗
AMitt⸗
ni
Gringen
Palenuse
Mtonmiuden
ſihnſcene
hbi Aun
Uumännure
tzneiiort⸗
Cünanuen
Roaen
pe
deioge
alpinpo
imar
onſza
qpgezo⸗
sſeiſi⸗
Ebecali ⸗
boni In
Wampnuar
ſtiirntinn
ſpſgliee
ſuktii

eſcheh
eneigz
ofii
mcäai
Aoäignnes
Gidemäſre
En win
enustee

ntcen,
ſad gii
aiſelcneu
eſtſclo
oneen
tnitigna
curantik⸗
edeſne
ns Ma
glocnin N
61ntne
innn
uiE
Pſtu
i

õ

ndibi nle⸗
gilodlong⸗
erbun

*R e de ,B
fack podn

S

ni. Cum em tranſſerri crederent homines

in deos homies inq; s in altũ ferri puta
bat poſt moꝛtẽ coꝛpoꝝquãatofoꝛtiꝰea qͥ ſp

in alto ſũrdeos eẽx venerãda numina fa
cile poterãt opinari.Generat? igr videtur
eẽ ignis ex ſuꝑioꝛi ꝑte aquarũ. Illa enim
magis optuit ſubtiuari ⁊ rarefieri.qꝛ etiaʒ
veriſimile ẽ vt ſupꝛa dixi tibi aquaꝝ illaꝝ
ies iuxta appꝛopinquationẽ ſuaʒ ad no
iliſſimũ ⁊ ſubtiliſſimũ coꝛpus mũdi qð ẽ
celũ empireũ nobilioꝛes fuiſſe atʒ ſubtilio

res. Stabititio eẽ ignis ꝙ ẽ elementũ

— Sie aũt ignis duabꝰvijs inuenit
7 ſtabilit᷑ et foꝛte pluribꝰ. Pꝛimũ
můͦdus ſublim aris incõpletus
eſlʒ ⁊ impfectꝰ ſi deeſſet ei qrta ꝑs iſta ſue
totalitatis et eẽt quodamõ decapitatus ⁊
enoꝛmiter detrũcatus.ſi deeſſet ei elemẽ⸗

tũ hmoi elemẽtoꝝ em̃ q̃ttuoꝛ nobiliſſimũ

ignis ẽ. Alia via qꝛ in mo ſublimari eẽt
vacuũ nature quemadmodũ ſi aliqᷓ ſpeci
es medioꝝ celon deeſſet eẽt int᷑ caloꝛes va
cuũ nature vt ſupꝛa dixi tibi Amp.In
cõpleta eẽt vniuerſitas elemẽtoꝝ ⁊ imꝑfe
cta. Incõpletio aũt ⁊ imꝑfectio vitã mirifi
co dei oꝑe tanq; nobili nõ poſſunt eẽ niſi

aut ꝑ impotentiã aut ignoꝛantiã aut aua

riciã vt ita dicaã artifict q oĩa in vltimitate
elõgatõis ab om̃ipotẽte ſapiẽtiſſimo opti

moq; creatoꝛe longe ſunt.Aliavia ex radi

cibus.ſi ei frigiditas hʒ ſubiectũ ꝓpꝛiũ ne

ceſſe ⁊ caloꝛẽ ſeu caliditatẽ br̃e ſiir ꝓpꝛiuʒ
ſubiectũ. Amp̃.ſñi alterũ ↄtrarioꝝ iuenit
ĩ natura vniuerſi.ĩnenit᷑ ĩ eodẽ ⁊ reliquuz
Ife ſi iuenit᷑ ĩ vniuerſo mũdo ſublimaris

coꝛpꝰ frigidũ ⁊ humidũ naturalr. neceſſe
ẽĩ eodẽ inneniri coꝛpꝰↄtrarioꝝ diſponitio
nẽ ⁊ iuxta hac viã poſtq; iuenit᷑ ĩi vniuerſo
ſublimari coꝛpus frigidum⁊ ſiccum quod
ẽ terra deinde frigiduʒ ⁊ humidum quod
eſt aqua. tercio calidum et humiduʒ qð ẽ
aer.neceſſario et quarto loco inueniri coꝛ

pus calidũ ⁊ ſiccũ qð ẽ ignis. Amplius.

ſi frigiditati aſſociẽtur naturali᷑ due natu
re radicales elemetales. videlʒ ſiccitas in

terra ⁊ hũiditas i aqᷓ. quõ nõ ſilr calidi-

tati aſocia bũt᷑ alie dne ĩ duobꝰaliis coꝛ⸗

poꝛibꝰ videlʒ hũiditas in vno ⁊ boc idez

tmanifeſtũ e qa ĩ aere ⁊ ficcitas ĩ alio ꝙ in
dubitater ẽ ignis Indiciũ aũt ee ipiꝰignis

⁊ collocatiõis eiꝰ iter ↄnexitatẽ aert etſu

prici? imimã ſpere lunart ſũt ĩſtiamationes
fiut ĩ ſublimi ⁊ vidẽtur eẽ ſtelle cadẽtes.

Inſflamatioes ei bmõi ex nere eẽ nõ poſ⸗

—

H luij

ſãt cũ aeribi ĩflamata nõ ſit alioqn tõ i

aer eẽt ſz ignis ꝑ ĩflamationẽ eĩ traſiniſſet
ĩ ignẽ ẽ igr wi ignis a à fiũt hmõi iſlama⸗

tioes.Et reuera iſte ignis nõ ẽ ſicut ſama
alioꝗn de nocte totũ celũ ardere videre᷑.·
et nulla ex ſtell apꝑeret. Noſti eĩ ꝙ vius
ſtatiĩ flama ⁊ nõ traſit ea in nullo modoꝝn

——

Noſti eti ex alis aꝗa flama nõ ẽ coꝛpuns
ſimplex imo mirtũ atq; cõpoſitũ. Que au
tẽ ſit natura ignis elemẽti declarare vde

terminare non eſt pᷣſentis ꝓpo ſitijꝭ
Que vꝛilitates mundo pꝛoueniant ex
igne elemeno. ”MMß

eũ eẽ.Et etiã ipᷣe aer nõ ſtaret impfectione

ſua niſ adiuuaret eũ ignis Scis eniʒ qmm

aer ĩfrigidatur vehemẽeter motu ſuo ꝗ eſt

ei a flatu ventoꝝ ⁊ diſcurſu nubiũ. Noſti

etiam qnia frigiditas aque multo foꝛtioꝛ

caliditate aeris et iure nature nõ minus
foꝛtis caliditate ignis. Contraria enim ve
ri nominis ac rationis equalia eſſe ſem
neceſſe eſt. non effugeret igitur aer neq; re

ſiſteret tantis fngefactõibus quare totus

tandem conuertereturin aquam. Quan⸗
te autem vtititates et hominibus et alijs

animalibus ex aere ꝓueniant nullũ rati⸗

onaliuʒ latere poteſt. ꝓueniunt igitur vtri
litates ab igne hominibꝰ et alijs anima-⸗
libus ſicut poſſibile eos a taʒ remota cau
ſa ꝓuenire et quales etiam poſſibile ẽ eſſe

ab huiuſmodi coꝛpoeeꝛ.

„

Urrum aliqua animalia gignuntur ?—

mittuntur ab igne.
Aanis autẽ q
Anat er nutriat e
dmodũ aer aqua ⁊ lerra faciunt

nggat vrru ignis gi⸗

generantur ⁊ nutriunf ab ipᷣo.Tu ant iaʒ

audiuiſti in bijs qᷓ pceſſerũt intentionem
meã ſuꝑ hec.Et quoniã omne coꝛpꝰcuiui-
cunq; animalis ↄpoſitũ ẽ ex multis ꝑtibx
⁊ mẽbꝛis q̃ ſimiliter ↄpoſite ſũt elementa

te ⁊ mixte cõpoſitũ ant ⁊ mixtũ impoſſibi

leẽ generare ex vno ſimplici ⁊ etiã nutrirẽ
dico qm̃ neq; ex igne elemento nec ex ali
oꝛum quocunq; ſolo poſſibile ẽ generanri

enimai vel nutriri ab eodem.

quis autemquerat que vtilita⸗⸗
tes in mando pꝛoueniant exigne
A△£α☚dido. ga vtilitates vniuerſales ꝓ
ueniunt ipᷣi mo ſublimari ex eo videlicet
pfectio ⁊ decoꝛ. ꝑpfectio ſeʒ ſue totalitatt vꝰ
decoꝛ qm̃ ꝑ ipᷣm ignẽ ẽ mũdꝰ ipſe ſic dece

iqᷓ animaliaqu?z

BSeito ꝙ quidẽ ſomniauerũt ꝙ ſalaman
dra ſit de huinſmõi animalibꝰ qᷓͥ exigne

Pars pꝛima de vniuerſo

Ot augmentũ et diminutio mar au/

mentatione et diminutionẽ luminis lune

ſequatur.

„

Iqui tunam
re augeat vel minuat. Dico quia

quemadmodum aqua buliens ex buliti
one nõ auget᷑ imo minuit.videtur aute⸗
augeri ꝓpter ebulitionẽ ⁊ exundutionẽ⁊

vas qð nec plene plenũ erat eavidetur ex

ea cumulatu et etiã ſuꝑfluẽs hoc aũt facit

apparere additio voporũ ex aqua ipᷣa re

ſolutoꝝ ꝑ vehementia caloꝛis ꝗ eleuat ea

aſcenſione ſua atq; diſpgunt multitudine

ſua.Sic ẽ et de maribus. Unde feruoꝛes
maris⁊ ebulitiones vocãtur mundatões
huiuſmõi ⁊ fiũt multiplicatiõe ⁊ aſcenſio
ne vapoꝝ aſcendentiũ a fundo marſet a
ꝓfunditatibꝰ terrarũ qᷓ maribꝰ aꝑte ſunt
⁊ ab ip̃ᷣis terre viſceribꝰ plurimũ caloꝛem
habẽtlibꝰ ⁊ hec ẽ cauſa ſicut iã audiuiſti ꝑ
me ꝓpter qua maria minoꝛis latitudinis
⁊ maioꝛis ꝓfunditat.foꝛtioꝛes ⁊ altioꝛes
habẽt inundatiões maria vo qᷓ ſũt maio
ris latitudinis minoꝛes habẽt ebulitiões.

quemadmodũ vaſa ſtricti oꝛificij quoniã
patelle ⁊ alia ſimilia vaſa.⁊ hoc quonia;ʒ
liberioꝛẽ ⁊ latioꝛẽ exalationẽ habẽt vapo
res huiuſmõi in maribꝰ maioꝛ latitudis

q; i alis ⁊ iðo nõ cogũt aq́s marinas eoſ
q; leuari vl dilatari.Et qm̃ ſcpᷣſit albuma
ſar in libꝛo ſuo quẽ vocat itro ductoꝛiũ iu⸗

dicioꝝ aſtronomoꝝ qꝛ mare exiit vel efflu

it. in illa regione ſemꝑ cui luna aſcenditſi

verũ eſt ꝙ ego vtiꝗq; nõ ꝓbaui nõ reputo

longe a veritate. Si ꝗs dicat ꝙ mare aſ/

ſurgit ei tanq; duci ſuo vel alias virtutẽ ⁊

poteſtatẽ habẽti ſupꝛa ipᷣm vel exaliquo

aſpectu neldiem eẽ in ter ferrũ et lapi
dẽ magnetrẽ de ꝗ
neti aſcendenti qᷓñ aſſurgẽs cõſcendit.Si
cut ecotrario ſe habet in lapide iaſpide et

lapidibꝰ quos vocat ſardonites ſi va ſũt

que dicut experimentatoꝛes de eis dicunt
em ꝗa fluxũ ſanguinis reſtringuũt et faciũt
ſtare intra receptacula ſua. et iſte aſpect⸗
eſt qſi imoꝛis. ſtat em ſanguis ꝗ pᷣus flue
bat in pᷣſentia huiuſmõi lamdũ q̃ſi foꝛmi
det pᷣſentiam eoꝛũ poſſibile tamen vt per

virtutẽ lune intendat᷑ frigiditas. Jam au
lẽ noſti qꝛ frigiditas coagulat vapoꝛes in (¶
gultas pluuiales ex ꝗbus fiunt inundati⸗

ones pluuiarü generationes toꝛrentuʒ ? ſpirituũ quos greci cacodemonesvocant ·

sO aũt querat qᷓliter luna ma vb i'e 2 pncipalitas vtutlue. OQè
auũt augmẽtationes ⁊ diminutiões mari
um ſequi vident᷑ appaniiones augmẽta,⸗

mare videtur augeri ⁊ minui qua uu ident apt
tiones et diminutio es lumiĩs in luna. vel

do nõ augetur nec minuit ſm veritatem.

o manifeſtũ eſt ꝙ mag

augmẽta fluuioꝝ ⁊ fluminũ ꝙ ſi boc oꝑa
tur frigiditas in ſublimi quatofoꝛtiꝰ ſimi
lia ⁊ maioꝛa oꝑabit in locis inferioꝛibus
vbi ſedes eiꝰẽ ⁊ pᷣncipalitas vtuꝑſue.Q

inde ẽ ꝗꝛ virtus lune impedit᷑ ex ↄiuctione
ſolis cũ ꝓhibeat radios ſolis⁊ ꝓpter boc
virtutẽ calefactiuã ipᷣiꝰſuꝑ terras ⁊ maria

vel ga ipᷣa virtus lune impedit᷑ ab opati

one ſua ſuꝑ mare ex ↄiũctiõe ſolis que cõ
ſtat eẽ cotrarie operationis ad operatio/

nẽ lune ſupꝛadicte.quapꝛopter ſicut pau-

latim fit additio ſuꝑ elongatiõe eius a ſo
le ſic fit ↄfoꝛtatio virtutt ipiꝰ donec oplea
tur appitio lumis ĩ ea.⁊ iðo tũc qſi libera⸗/
ta ab ipedimẽtꝭ ↄplet᷑ oꝑatio vtuſ eiꝰ ſu
per om̃e frigidũ ⁊ humidũ. ꝓpt᷑ qð ⁊ ma
re ⁊ ea q̃ ſupꝛa dixi tibi ẽ in coplemẽto ſue
augmẽtatiõis ⁊ inde ꝑ reuerſionẽ ad ſolẽ

iuxta apparitionẽ diminutiõis lumis i ea

fit diminutio eoꝝ hoc ẽ frigidoꝛũ ⁊ humi⸗

donꝝ tam ĩ maribꝰ aĩalibꝰ⁊ plantis.Qè ſi
Dixerit ꝗs qꝛ hoc ẽ ex vᷣtute ſolari ⁊ opatio

ne lumis ⁊ caloꝛ ipiꝰ cũ eĩ luna fuit i vlti⸗/
mitate elongatõis ſue ab illo libere opat᷑
vᷣtus ſolar ⁊ idᷣo facit vapo:ũ maioꝛes et
foꝛtioꝛes reſolutiões ⁊ inde eſt ebulitio ⁊
augmẽtatio mariũ ↄfoꝛtat etia vᷣtutes vi/
tales ĩ aĩalibꝰ ⁊ plantis ⁊ vᷣtutes ſilr nutri

tiuas ⁊ idðo augentur materie nutritiuein
hmõi et ex ↄſequẽti multiplicat᷑ ĩ cerebꝛis
animali ũ vapoꝛes ⁊ ĩ medullis qᷓpꝛopter
fieret ebulitio cerebꝛi in hoĩe vłi alio aia⸗

li ſi pateret eidẽ exitꝰ ꝑ fracturam cranei⁊
foꝛte nõ ꝓpter hoc qꝛ cerebꝛũ in ſubſtacia

ſua ad auctũ creuerit ſʒ ꝓptervapoꝛes ad
mixtos ⁊ adiũctos cerebꝛo ꝗ eralates aſcẽ

ſiõe ſua ptẽ cerebꝛi ſecũ exire cog erẽt.hoc

daut mag eẽ videtur ex multiplicatiõe ca⸗
loris q; ex intenõe frigiditat: frigiditas ei
magt ↄſtringit ⁊ minuit ⁊ reſolutionẽ ꝑſe
ĩigerit quẽadmodũ et coagulationẽ per ſe

efficird contrania indubitater e reſolutioi
et liqnefactioonn.—

Deſtructio erroꝛd aſtronomon ꝗ poſue
runt imaginẽ fuſam ex ere in oꝛtu ſaturni
vt hominem loqui ppant.

E ſecretis autẽ et mirificis virtuti⸗
bus quas impoſuerunt planetis
huiuſmodi homines ne dubues
eos erraſſe ei deceptos aſtucia malignoꝝ

--- 4 4

Getipni
npoſuen
iguisn
homminen
nperni⸗
gontima
glenrenu
GuGaum
Cißnralei
nutatpu
ſoſianaee
Eicczanin
Gulaziſllas
lorolscun
ayalunfe
nermanus
gtenlung⸗
nmesnen
stuete
ilgent
Nelor
n unthocel
ſnoclanten
Pnrmalone
ſetnimint
Phianeyrr
lgenas:
rian
ferimnenmn
enaentei
lamanan
hepügen
Nnrrnar
W
Phnmnen
Urginie
lngnt De
ſnprllp
ilnk
ntun

Paennin
fnp

Anas
slunisn
neiigi
vsloid
icdeſce
Aonisaeee
napoegin
clongancen
ohaiofut
Wicii Nege
immmoslun
uletdune
eſar⸗,
wüclunt
ſueaoilon
uclnagi
s 1incetite
Anis imk⸗
mrmami?
iinulihice
pei in bornin
tenmii
S
iſetiennte,
r annn,
eſigdiu /,

Fo.

quoꝛũ vnũ exemplum eſt de virtute qua
impoſuere ſaturno dicentes ꝙ in oꝛtu eiꝰ
ſi quis ymaginem ex ere fuderit loqui vt
hominem ꝓbabit cuiꝰ erroꝛis deſtructio
erit per vias quas dicam. Aut enim intel

ligunt imaginem huiuſmodi ꝑ ſeipᷣam lo
quentem tanq; viuiſicatam et animatam
oꝛtu Saturni aut intelligunt ſpintum ali

qus intrare illam ⁊ loqui in illa.O ſi ani

mata et viuificatam illa intelligunt tu iam

noſti quia es.nõ eſt coꝛpus ſuſceptibile vi

te neqʒ; animale vllo modoꝛum et licet ſi/
guratu ſit ad modũ oꝛganici coꝛpoꝛis na
turalis cum membꝛa eius nulli operanõi
apta ſunt ſicut nec pedes ad ambulandũ
nec manus ad operandũuũ. nec ligua ad lo
quendum ꝓpter duriciam et inflexibilita
tem eris tu enim ſcis quia opationes ani/
males hoc eſt que per mẽb:ꝛa animalium
fiunt in digent flexibilitate et volubilitate
membro2ꝛ Ampliꝰ. anima illa aut cre

atur tunc hoc eſt in ingreſſu ymaginis hbu
iuſinodi ant erat ante. ſi creatur tũc ẽ

igitur multo nobilioꝛ animabus huanis

que ſtatim intelligit ⁊ ſcit loqui anime au
tem hũane vix multo tꝑe et laboꝛe nutri/

te ac diligentia doctoꝝ loqui ⁊ intelligere
poſſunt.Q⁊ ſi ante ea ſint. Sequũt᷑ hanc
reſponſionem multe queſtiones videlicet
vbi erat.et an felix.an miſera.et an habe⸗

ret ſedem ei manſionẽ ꝓpꝛiam an ect va

gabũda.Q ſi beata erat et in ſede ac mã

ſione ꝓpꝛia que neceſſitas compulit eam

vt illam intraret ymaginem et ſedẽ ac mã
ſionem beatitudinis ſue relinqueret. Si
vero miſera erat ſimiliter qᷓ neceſſitas eaʒ
illuc adduxit vt carcerem imaginis illins
intrare:. Si enim inuita ibi tenetur carcer
eſt ymago illa. Si autem volũtarie intra
nit cũ miſera eſſet extra ſperauit igitur ibi
habere aliquaʒ conſolanonẽ milerie ſue.

Qnuid autẽ vanius cogitari poteſt q; ani-

mam intelligentẽ querere ↄſolationẽ vel

habe re in coꝛꝑpe quo ad nullam operatio

nem vti poteſt. hunc quidẽ anime noſtre
multiplices cõſolationes ⁊ delectationes
per operationẽ ad qᷓs vtuntur coꝛpibꝰvel
membꝛis eoꝛum. Amplius. Si inuita
intrauit quo vel compellente vel cogente
ſic incarcerata eſt. Sequit᷑ etiam ex hoc vt
iniquitas pariter et credulitas ſic carceres
fabꝛicare vel ediſicare anime illi niſi toꝛto

rem eius iuſtum eſie qntũ ad hoc cõſtite⸗ O
rit. Qi ſi laturnꝰ toꝛtoꝛ eꝛ icarceratoꝛ ani⸗

–
—

me illius peccauirigitur anima bec vel ſa

turno vł alias. peccatrix vero anima qua

lia loqui poterit. diuinationes em̃ et reue

lationes nõ loqnetur obtenebꝛata pecca

us.artes autẽ et ſcientias vbi didicit pᷣter
verba autem artiuz et ſcientiarũ nõ optei

nos alia querere cum i llis habundemus

Pꝛeterea qᷓliter in oꝛtu Saturni potiꝰ ſit

iſta incluſio vel incarceratio q; alia hoꝛa

vel tempo:e. Ql ſi fuerit anima huius va
gabunda non habens certam ſedem vel

manſionem qua de cauſa ſpectat oꝛtuʒ ſa
turni vt intret huiulmodi manſionem an

foꝛte ga ſaturnus ſolus poteſt ei pꝛeſtare

huinſmõi manſioneʒ an quia in oꝛtu ſuo
ei eſt cura ð hoſpitandi huiuſmõi anima

et alia hoꝛa no. Amp. maniteſtũ ẽ qa
nulla anima indiget huiuſmõi coꝛpe cuzʒ
nec eius ꝑfectiões aut opationes phmõi

coꝛpꝰ adiuuari valeat vllomõ.q̃ninm ad
ipᷣam igit᷑ ſupuacuus ⁊ ꝓꝛſus inutilis eſt.

tam ingreſſus ei⸗ in illud tam habitatio

Nihil em̃ boni vłmelioꝛatiõis aduenire
poteſt ymagini ab anima vel ꝑ illã qꝛ nec
vi:a nec ſenſus nec aliꝗd aliorui q̃ ab ania
na debẽt ꝑuenire coꝛꝑibꝰ.Saturno vᷣo q̃

vtilitas ẽ ex hoc niſi foꝛte dicat ꝗs ꝙ eſt ei
veneratio ꝓpter hoc ⁊ adoꝛatio.Si ei ea
eſt ſaturni poteſtas vel virtus ⁊ poſſit da

re animã intelligentẽ⁊ loquentẽ qd reſtat

niſi vt adoꝛet᷑ ⁊ colat tanq; deꝰ verꝰ.De

hoc aũt an poſſit cadere in bonã aliquam

creatura intẽtio iſta ⁊ volũtas vt velitexo.

hiberi ſibi hmõi cultũ. młta tibi ſcpᷣta ſũi
ꝑ me In ꝗbꝰodeclaratũ ẽ tibi qꝛ ydolatria

liuria e intollerabilis ⁊ ↄtumelia dei altii/
ſimi ⁊ offenſio eiuldẽ grauiſſima.pꝑ quam

neceſſe ẽ eũ iraſci exercẽtibꝰ illa.et qꝛ ꝑ eiꝰ

irã ꝓueniũt mala moꝛxalibꝰ q̃ nec ydola

auertere poſſũt vllo mòdoꝝ ab eis.Amp̃ᷣ

ſi creat anima hmõi in hoꝛa illa in oꝛtuvi
delicʒ ſaturni cũ creatio animarũ opatio
ſit ꝓpᷣa dei altiſſimi niſi erit ſa piẽtia illius

fi creat eãũ hmõi coꝛpꝑi ereo.vł ꝓpter illud

cũ ꝓꝛſus ĩutilis ſit vterq; amboꝛũ ↄiũctio
vbi bonitas eiꝰ ꝗ animaã illã impfectã cre

at qᷓntũ ad ꝑfectioes q̃ debet ei eẽ er coꝛꝑe

ſen ꝑ coꝛpꝰnaaxime ſi volũtarie eaʒ cceat.

ſi aũt inuitus niſi eiuſdẽ potentia
Alia deſtructio eiuſdem erroꝛis.
Uod ſi dixerit quia nõ anima eſt
ſed ſicut ſpiritus eſt aut angelus ꝗ

in ymagine huinſmodi loquitur.

Pars pꝛima de vniuerſo

Jam ſerit multas queſtiones a quibus ſe

expedire non poterit.Pꝛimum quia ſpiri

tus abſtracti qui anime nõ ſunt non indi
gent huiuſmõi coꝛꝑibus nec etiã alijs cuʒ
nulla operatio eoꝛum vel in coꝛꝑe vel per

coꝛpus fiat. Qt⁊ ſi in arepticijs vel demo

niacis huiuſmodi ſpiritus videantur qua
doq; loqui illa tamen opera nõ ſũt eoꝛũ
per ſe.imo ipᷣius hominis ꝗ loquitur in⸗
dubitanter nõ cogitationes ſuas ꝓpꝛias
ſed ſuggeſtiones demoniacas.hoc eſt q̊s

pingit in ymaginatione ipᷣius huiuſmodi

ſpiritus et ſuni huiuſmõi locutiones ſimi

les mente captoꝛum aut alienatoꝝ ſermo

nibus interdum. Interdum auteʒ ſunt lo

cun q; aũt modo fiat ſiue per alienationẽ

ſiue non ſemper ipᷣe homo loquitur ꝗq vo

catur demoniacus vel arepticiꝰ quemad⸗

moduz in ꝓphetis quia ſiue loquatur ex
lſe:pſis ſiue ex ſpiritu dei ſemꝑ loquũt᷑ ipᷣᷣ

⁊ tamen dicitur loqui in eis ſpiritus dei.
Qi autem quibuſdam viſuʒ eſt ꝙ diuer⸗
ſis vocibꝰ loquatur ipᷣe homo demonia⸗

cus et demoniũ in ipᷣo et qa vox vero ipſi
us hominis clarioꝛ mihbi etiam quadoq;ʒ

viſum eſt ex aſſertione aliquoꝝ qui huiuſ
mòi diuerſitalẽ vocuʒ ſe audiuiſſe crebꝛo
mihi narrabant ⁊ putabam hanc eſſe cau

mam mẽbꝛis huiuſmodi qᷓ; ſpiritũ demo

niacum cui nec virtus huiuſmodi natura

lis ẽ nec ipᷣa cõiunctio et applicatio inſtru
mentoꝛum vocalium naturalis quemad
modũ anima humana meluus et expedi/
tius vtitur ad gradiendũ inſtrument: na
turaubꝰ ſcilicet plibus qᷓ; ligni pedibus

vel inſtrumentꝭ alijs in naturalibꝰ.Mo⸗
dis igitur omnibꝰ inutilis ẽ ingreſſus hu

iuſmõi ſpiritꝰ et habitatio ipſiꝰ in talem
ymaginem. Qſi dixerit ꝗꝛ hominibꝰ? vti
lis eſt ꝓpter reuelatiões futuroꝝ ⁊ occul⸗
ſoꝛum vt pᷣmuniant᷑ de hijs homines vel
ſaltem ipᷣe factoꝛ ymaginis hmõi.Reſpõ

deo quia adhuc ſuperuacuoẽ ymago hu

iuſmõi cũ ad reuelatiões hmõi et diuina
uioes tales nihil poſſit penitꝰ opari ad lo
guelã em̃ om̃ino inutilis eſt ⁊ ſcõm ptes⁊
ſcoõm totalitatẽ ſua Ampli⸗. ſi tanta cu
ra eſt ſaturno vt ſciantur futura ⁊ occulta

–—

cutiones expᷣmentes reuelatio nes ipſoꝛũ
demonũ et inde vocantur diuinates quo

ſam in hoc ipam naturalẽ aptitudinem ?
ad aptationem membꝛoꝝ vocaliũ ad vir
tutem loquendi que ꝓpᷣa eſt anime et ꝓ/
pier hoc expeditius et melius vti ipað ani

per aliqueʒ ſpjritum cur laboꝛare volunt

homines iutqbꝛicãdis ymagininibꝰ ccDum

ꝓ ſolum ſpiriiũ huiuſmoi tales reuelauo

nes et diuinationes fieri poſſint. Aim

pliꝰ. vnde venit huiuſmõi ſpirit non du/
bito quin reſpondeat ſi vel modicũ de ia
libus nouit.quonia de celo ſaturni quem

admodũ et ariſtoteles credidit ſibi adue/

niſſe ſpiritum de celo veneris et habuiſſe

eum familiarẽ familiaritate que ſolet ha

beri cum ſpiritibus huiuſmoi. Lhoꝛ etis

in iibello deteſtabili quem ſeribit de ſtan

onibus ad cultum venerꝭ ꝓmittit culturã

illam exercentibꝰ quia Uen mittet ei ſe⸗

placitis eoꝛũ et iuſſis quare indubitanter
ſimiliter ſenſit de ſaturno videlicet ꝙ ſpi⸗
ritum de celo ſuo mitleret in oꝛtu ſuo qui

loqueret᷑ in ymagine erea tunc fuſa. Mi⸗/

rabile autem videtur nuge credulitas vel
opinio huiuſmõi qᷣ facta ẽ hominibꝰ ⁊ ců

omnia pſcrutatus ſueris nõ inuenies cau
ſam aliam que eos adbuc induxit niſi er,
roꝛ quo crediderunt ſaturnu eius eſſe vir⸗

tutis et poteſtatis vt hoc poſſet ſcilic mit

tere ſpiritũ in oꝛtu ſuo qui in ymagine hu
iuſmòi crederetur loqui et eſſe tantaʒ ve⸗

nerationem eiuſdem in ymaginis huiuſ⸗

modi fuſione tanq; ei caram et dilect vt
eaʒ tata mercede remũeret videlicʒ; vr ſpi⸗

rxitũ de celo ſuo mittat ymaginẽ eiꝰin olu
ſuo fundẽti.quare fuſio huiuſmõi cultus

ẽ indubitãter ſaturni. Jam aute feci le ſci⸗
re de cultura ſtellarũ qᷓ; erronea et q; ipia

gquaq; no xia ſit exercẽtibꝰ eam ⁊ G vona
ſit et inutilis modis omnibꝰ et ꝓpter hoe

nõ opoꝛtet me in hoc ampliꝰ laboꝛare ni
ſi in deſtructione huiuſmõi erroꝛs. quo

crediderunt ſpiritꝰde celis deſcendere ad

cultoꝛes ſtellarnum om̃imodo em̃ ignoꝛa⸗/
re ſtatum huiuſmõi ſpirituuʒ. Subſtacie

eniʒ abſtracte om̃es que immunes ſunta

coꝛruptione vicioꝛum et peccatoꝛuʒ ex ne⸗
ceſſitate in ſtatu ſunt felicitatis et beatitu⸗
dinis. Cum enim immunes ſint per oem

moduʒ a culpis. Immunes ſunt ex necef
ſitate et a penis que cauſa culparum iero

gantur dei altiſſimi iuſticia et iudicio. u
autẽ abſtracte ſint a materus paſſibilibꝰ
videlicet coꝛpoꝛibus immunes ſunt exne
ceſſitate a penis que comitantur paſſbili
tatem coꝛpoꝛum vel potius ſequũtur qre
nullo genere penaꝝ affligut.qa igit nihil
eſt ꝙ diuidat inter ipᷣas ⁊ creatoꝛe nibi⸗

èòMDU

gitlonci
cinoſtat
popee ſece
Natmenol
ſencreato
ſbigviabe
Thoceſtqr
cioplunag
wodonren
lenluamne
nonone
endMoe
imnurroann
Glivdltecea
eleuan
edekunn
ſcnzoeiobe
Glecebea
Centumne
Pmnrvet⸗
Niucnisodn
Moivigiscct
Usincdüner
lnaſnac
Wlsideda
ngkfane
Clensſtom
linommede
ulis Qus
os e eua
Nlcano,
aligglsculnc
inis oſte

=
=ẽ
= „
t—

nin Ge

e
SE

—= = =
= S=
= —
—
S= S
— —

E
=
=–
S
S-
☛S
E☚.-

eoſng
Secclſtie
nigegi
Niiſti De!
en rinor
ia Uernan
entesnnien
arenenn
no iccg
inene nchi⸗

etea idtl

rnugecriit
czebonn
Wisnoinus
chatinan
ſammmücs
bdepola
woaiinſe
cui eku/
gaumtd
ihphuunin
n mnuifiti
nsemmnch,
Penit n

ꝙ abſcondit faciẽ eius.q̃ eſt in vltimitate
luminoſitat et pulchꝛitudinis ab eis qua
pꝛopter neceſſe ẽ eos videre abſq; vllo im
pedimento luminoſitatem et pulchꝛitudi
nem creatoꝛis. Jam autem patefactũ eſt
tibi quia hec ẽ gloꝛia virtutis intellectiue
⁊ boc eſt quonia ipa eſt plenitudo ſeu pfe
ctio vlima poſſibilitatis ipius Juxta buc

modum neceſſe eſt eos ſe habere ſᷣm vᷣtu

tem ſuam nobilem motiuaã que eſt volun

tas vel amoꝛ ad bonitatem ſiue ſuauita-
tem creatoꝛis quare quemadmoduʒ irra

diantur? delectantur luminoſitate ⁊ pul/
chꝛitudine creatoꝛis qᷓntum ad vim ſuam

intellectiuam. Sic neceſſe eſt vt implean
tur et delectentur bonitate ipᷣius delecta⸗
tione qᷓ merito beatitudo dicat᷑.hec autẽ

eſt que ſola beatitudinis nomine digna ẽ

que in vltimitate elongatiõis longe facit
ab omni moleſtia et implet in vltimitate
plenitudinis obtinentem. Ulumitas aũt

plenitudinis eſt que nibil omnino vacui⸗
tatis incõtinenter relinquit deſideriuʒ au

tem ⁊ ſignũ eſt et effectus vacuitatis ſpiri
tualis id ẽ vacuitatis coꝛdis.quemadmo

dum ad fames et ſignum eſt et effectꝰ vo⸗/

cuitatis ſtomachi ſiue ventris. Et genera
liter omne deſideriũ et fames et ſitis ẽ ſpi
ritualis.Quare omnes ſpiritus abſtracti
quos vel peccatum non obtenebꝛauit vł
malicia nõ coꝛruimpit in felicitate ſuntvel

naturalis cuiuſdam beatitudinis que eſt

vltimitas perfectionis in huiuſmodi ſub
ſtancus vel in felicitate gloꝛie que ẽ incõ/
parabiliter ꝑfectio nobilioꝛ et plenitudo
deſiderioꝛum cumulatione alq; iocũdioꝛ

Et dicũt ſapientes xpᷣianoꝝ ꝙ beatitudi-

nem pꝛioꝛem naturalem habueruntom/
nes abſtracti ſpũs anteq; malicia peruer

terentur ei caderent illi qui vocantur ma⸗

ligni ſpiritus. Secunda vero que ꝓpꝛia
nominatione gloꝛia vocatlur collata ẽ in

bomitate ſua naturali perſiſtenubus que
bonitas et beatitudo magna eſt⁊ pfectio
multe pulchꝛitudinis et deſiderabilis ſua
uitatis q pauca cõſideratione atq; leuiſ⸗
ſima tibi videre facile eſt. Cu ergo dilige/
ter attende iſtas duas perfectiones ⁊ vlti
mitates oꝛdinũ ſuarum quas nominani
ribi. Similiter ⁊ duas viſiones diuine lu

minoſitatis et pulchꝛitudiuis. Non enim

duhbitandum eſt quin huiuſmodi ſubſta⸗
cus fuerit naturalis dei cognitio magna?

lucida anteq; quidem eoꝛum ꝓpꝛia mali

ſpiritus ad conſulendum eis.

1 I

cia depꝛauati caderentet pꝛopter boc hu

iuſmodi cognitionem viſionem dixi. Ex

hijs igitur maniſeſtum eſt. nullum huiui
modli ſpirituũ deſcendere vel ad loca vel
ad ſtatuas in quibus miſſi ſint deſcende⸗/
re inq; ſponte vei volũtate ſua. Quis au
tem dubitat quin exiliũ et carcer miſeros
eos faciat qui inuiti tenentur in illis Nul

lus etia dubitat quin regio iſta terreſtris
exilium ſit ad patrie celeſtis operationeʒz.
imagines vo ſpiritibus in eis recluns v
ip̃i putant carceres eſſe certiſſimum eſt. ſi

inuiti in eis teneantur. Manifeſtu igi
tur eſt ex hijs quia non pꝛopꝛia voluntate

deſcendunt in iſtos carceres et exiliũ.de⸗
ſerta et quaſi ſpꝛeta ſelicitate in qua ſunt.
Oi ſi dixerit quia voluntarij delcendunrt

vt conſulant hominibus ꝓpter quid igi
expectant oꝛtum Saturni cum nõ magis
homines indigeant vtilibus et bonis cõö
ſilijs in illo tempoꝛe q; in alio. Ampie

us. Ad quid requiruntur huiuſmodiima
gines niſi quia ſaturnus magis ppicium

e exhibet ꝓpter imagines huiuſmodi.
ſi eſt fiunt igitur in venerationem ſaturni

et ita iam deueniſti ad ydolatriam ipins
que tam tibi deſtructa eſt. ita vt nulla de

vanitate et noxietate eiꝰ relicta ſit tibi du
bitatio. Amplius. ſi tanta eſt benigni⸗
tas ⁊ ꝓpiciatio Saturni in homines cur
tam paucos tanq; raros mittit huiummõi
ſi quot ymagines fieri poſſunt in oꝛtu eiꝰ
tot ſpiritꝰmittat Saturnus poterit igitut

fieri per multiplices imaginum huiuſmſo

di vt vel pauci vel nulli ſpiritus remane⸗
ant in celo eiuſdem. Amplius.aut ſuas
det ſpiritibus venire in huiuſmõi imagi-⸗
nes ſic patas aut cogit eos.ſi ſuadet.aut
ſcienter igitur acquieſcunt ei.aut ignoꝛan
ter. Si ſcienter hoc eſt ſciunt ꝙ ſuadet

eis ſubiire exiliuʒ et intrare carcerem qua

liter igitur acquieſcunt ei niſi.quia ſtul⸗
tiſſimi ſunt imo dementes.Stulti autem
et boni ſimul eſſe non poſſunt et młto mi
nus beati q̃liter mali ſimul ⁊ miſeri ſunt.
tales autem ſpiritus et vulgos vocat dya
bolos atq; demonia peſſima. et greci ca⸗
codemones. De quibus conſtat ꝙ non
ad conſulendam hominibus appꝛopin⸗
quant ipſis ſed vero ignoꝛant q; noxia ſi
eis huiuſmodi ſuaſio Saturni.hoc eſt fri
uoluz cũ tante tenebꝛoſitat ignoꝛatia vix
etiam ſtultiſſimos homies cadere poſſit.

Pars pꝛima de vniuero

Scõm hoc et ipſe.Saturnus ſi in eadem
ignoꝛantia eſt ſtultuſimus eſt. Si vo ſcit
tam noxium eẽ ꝙ eis ſuadet deceptoꝛ eſt
eoꝛum et ꝓditoꝛ peſſimus Oſi dixerit qꝛ
cogit eas tunc tyrannidem violentiam ex
ercet in eos et cogit ip̃os vt miſeri fiant.q̃
ꝓpter ⁊ ipᷣe maligniſſimus et ideo miſer/
rimus quare de celo cum malignis ſpiriti
bus detrudendus.et ab optimo creatoꝛe
atq; iuſtiſſimo in eodem nullatenus ſuſti
nendus. Amp̃. Spiritus huiuſmoõi oꝛ
dine et iure naturali ionge nobilioꝛes ſũt

atq; ſublimioꝛes omnibus coꝛropeis ſub

ſtancijs quare nullomõ ſubdite eis natu
raliter. Nõ habet igitur ſtella ſaturni po

tleſtatem in huiuſmoi ſpintus.⁊ ideo nec

coactioneʒ neq; cohertionem in eos. Ot
ſi dixerit ꝗa nõ ſtelila Saturni cogit eos.

fed ſpiritus qui pꝛeeſt ſtelle et toti celo eiꝰ

et omnibus ſpiritibus qui in eodem ſunt

aut igitur ipᷣi mali ſunt qui rebellant pꝛin

api ſuo volentes e i obedire ſpontanei cũ
adhuc naturali ſubiectiõe teneantur aut
ipᷣe malus qui imperat qð non debet.Si
eniʒ inperat qð debet mali ſunt qui non
niſi inuiti ei obediũt.Si vero imperat qð
non debet malus eſt ibe et abutens pace
ſua.quare auferenda fuit ei iam dudum
poteſtas illa.Si vero dixerit quia bonus
eſt ſpiritus ille et boniſubditi omnes ſpi/
ritus ⁊ libenter veniunt iuſſi in iſtam regi
onem. et in ymagines ſic eis pᷣparatas vt
cõſulant hominibus et aliter etiã eis ſᷣui⸗/
ant.Sed quis nõ ſuſpicetur eos eſſe ma⸗/
los et diuini cultꝰvaniſſimos ambitoꝛes.
quando ad ↄſulendũ hominibus niſi pᷣ/

us ſibi fabꝛicatis ymaginibus deſcendere

volunt quis nõ videat ꝙ huiuſmõi yma
ginum fabꝛicatio cultura ſi manikfeſta ſa

iurrin.
Momnia iſz que fiunt ꝑ ymagines
maligniſſima ſiant demonioꝛum aſtucia
NHbuiuſmõi igitur nihil aliud ti⸗

ligniſſima aſtucia demonioꝛu vt
gines deſcendere vt ad earũ fabꝛicationẽ
que reuera ydolatria eſt et ad obſeruanci
as cõſtellationũ ſub ꝗbus fabꝛicãde ſunt

eos inducant.hec autem oſſinia apte ver
Fanrmn ſeruitiũ ſtellarum ? ppter hoc co

equenter in oſſenſam creatoꝛis⁊ auerſio

—

bi opinanduʒ eſt niſi ꝙ iſta ẽma

uggerant hominibꝰ ſe in huiuſmõi yma

nem a cultura ipſius et veneratiõe. Jam

igilur multis experimentis cõpertũ eſt qe

rei videlic

huiuſmõi demonia velreſoluebant yma

gines ſuas vel cõfringebant ad pceptum
veroꝝ veri ac ſummi dei cultoꝛuʒ ⁊ fugie⸗

banta facie ipoꝝ niſi et maiici ſuam cla/
moꝛe valido publice cõfitebantur ppter

qð de tolo oꝛbe.exceptis quibuſdaʒ ban⸗
baris ꝑtibꝰ fugata ſunt et ydolatria exter
minata ⁊ intelligentes populi ſeductioes
eoꝝ receſſerunt ab eis reuerſi ad creatoꝛẽ
benedictum ſuſcipientes cultura veneraii
onis ipᷣius. In quo et facta ſunt illa mira

bilia ꝙ et demonijs impoꝛtabat ⁊ ab ho

minibus quos vexabat eoſdeʒ eijciebant
hoc igitur exemplũ debettibi ſufficere cuʒ
eis que audiuiſti ſimilibus de illuſioibꝰ
dDemonioꝛum in huiuſmõi et de mirabili
bus que malefici ⁊ decepti homines face
re credebaturꝑ virtutes ſtellarũ ⁊ ymagi

nes huiuſmodi. Similiteret de figurt qs
vocant in libꝛis ſuis anulos ſigilla.chara

cteres et ymagines planetarũ queymagi
nes nõ ſunt ſulitudines aliquoꝝ animali
um. ſed ſunt quidẽ characteres.hijs autẽ

quattuoꝛ generibus tantas virtutes attri

buũt vt ꝓpter eas totã ſcienti ſtellarũ cre
dentur eẽ inuentam. Jam auiẽ expediui?
me et te in alio tractatu et dedlaraui quia

nulla eſt virtus verboꝝ aurcharacterũ pꝓ

de hbis.
—– Deoeinferrrro.
Aum igitur puenit adhuc rationa/

ut ipᷣi opinati ſunl⁊ hoc credo fufſicere tibi

et ꝙ quindecim ſunt partes iſte
ſiue coꝛpa magna ex ꝗbus cõſtitutũvide
tur vniuerſum iſtud videlicet celoꝝ quos
nominaui et numeraui tibi elemẽta quat

tuoꝛ et coꝛpus qð ꝓpheta vocauit aquas
qꝓue ſup celos ſunt qð celũ aquenʒ⁊ aque
am regione quidẽ nominant potius quis

ex aquis que ſuꝑ octo mobiles celos erat
factum.qᷓ; ex veritate ſubſtacie ſue licq lex
hebꝛeoꝛũ de eius generatiõe vel factione
taceat ſicut de generatione aeris et ignis
⁊ iam dedi ſuper hoc cauſam. quonia no

erat intentio pphete neq; officiũ ꝓphera
ri eruditis ⁊ ſapientibus ſed magt ſimpli

ci ac nuda veritate cõmunitatẽ populi he
bꝛeoꝝ inſtrueret᷑ et de hijs que populum

illum ad ſuſceptionẽ legis quã ad eũ fere
bat et diuini cultus inſtrueret. Oè autem
piholomeus poſuit ꝗbuſdam ſtellis fitis
motũ pꝛopꝛiũ ad ſucceſſionẽ ſignoꝝ duo

tio inueſtigatiõis iſtius q inueſti⸗
ui hactenꝰ ptes vniuerſi coꝛpo⸗

cünerſup
caſtneil
feuoluentee
aani;ſipen
Muplonte
hisedin
Ponaieſcze⸗
Cunofte
loſenenirt
audiſen
Nonenipui
ſſnloual
Oublol
NMui
ſvunef

Llugti
lssip

Gpfußnn
itboninie
twrunlton
Eignonene
algicens⸗
ndoglgi
Ngsfelne
nvern
Woccuen
Patcicnn
gülount
ſüningn
ſuoeſſere
kerbasit
ſeneenun
ninordiſtan
mncaperan
libacng
Pemdlhrn
laiſe
llptici
luinis
liunivie
lutitnen
Uünmunfn

nmübasdelt

Miee

rng
untuiſ
lsnizig⸗
e
dingier⸗

Ece

unn
shüſinint
un ſnanu
neroanki

am &

Fo.

decim et ſuꝑ polos circuli ſignoꝛũ cogit ex
neceſſitate illu ponerevł celuũ hũc ſiue oꝛbẽ·
reuoluentẽ eas vl celos plłes iuxta numen
eanq; ſi ven ẽ neceſſe eſt magna mũdi coꝛ

poꝛa plura eſſe. Inueſtigare autem et de

his que dirxi tibi et de hoc ſermone. OPto/
lomei vſq; ad verum et certum etad mo/
dum difficile eſt mibi ⁊ longe eſt ab inten

tione mea in hoc tractatu ſufficiat ergo ti

bi audiuiſſe a me de hüs rebus ea que co
uenientioꝛa ſunt intentioni ꝓphetice v ve
riſimilioꝛa et foꝛſitan verioꝛa.

„ —„

Stabilitio loci .

ctiones hominũ a vicus ſuis ⁊ peruerſita

veritas felicitatis animarum bumanarũ

quare et veritas miſerie earundem erpꝛo
prer hoc cum locũ habeat certũ ⁊ pꝛopꝛiũ
vera felicitas earũ neceſſe eſt verũ et pꝛo/

pꝛiũ locum habere veram miſeriam ipſa

ru. quia igitur locus ſupꝛemꝰ declarat⸗ ẽ

eſt vt locus infimus ſit locus ꝓpꝛius vere

milſerie earundem. Non enim debet eſſe
minoꝛ diſtantia inter veraʒ felicitatẽ illa⸗
rum.et veram miſeriam earundem q; in
ter loca congruentia huiuſmodi ſtatibus
ipᷣarũ. Maxima autem diſtantia nõ ſolũ
localis e inter ſupꝛemũ et infimu.ſed eriãs
multipliciũ cõtrariarũ diſpoſitionũ qᷓles
ſunt ſup̃mitas ⁊ ifinitas amplitudo ⁊ an
guſtia luminoſitas et tenebꝛoſitas. Sta/
bilitas inquietudo ⁊ młta alia. Infimũ

autem vniuerſi coꝛpoꝛis mediũ terre ẽ qdᷣ

eluiam coꝛterre nomina᷑. Ampliꝰ. Cñũ
inueniatur in vniuerſo vera felicitas ani⸗
marũ humanarum et pꝛopᷣus locus eius
videlic; ſumus quẽ celũ empireum tam
frequeter nominari audiſti. Similiter in/
ueniatur in eodẽ vniuerſo medius ſtatus

ve fellcitatſ et ve miſerie et quaſi mixtꝰ ex
ambobus et hic eſt ſtatus in quo ſumus.
Similiter et locus eiꝰ ꝓpᷣus habitatio ſcʒ
ſuꝑ terram in qua moꝛamur. Inuenietur
igitur in eodeʒ vniuerſo vera niiſerie ani⸗
marũ humanarũ locus eius ꝓpꝛius pꝛo⸗

i vocatur infernus.
Elinquitur ergo mihi poſt hoc cõ
tinuare ſermonem et ſtabilire lo⸗
cum qui vocatur infernus quoni/
roꝛes circa ipᷣm noxij et impediẽtes coꝛre⸗

te moꝛum ſuoꝛum.quare manifeſtũ eſt in
zeſtigationem eius atq; ſtabilitionẽ eſſe
ip̃ᷣius euidentis eſſe vtilitatis ad ea que p
Dico igr quia iam claruit tibi ex aliſ5

poꝛtionabiliter ꝓut poſſibile eſt ab alijs
remotus ⁊ hee quidem rationes pene na

urales eſſe videntur. Tercia vo ratio ſi-

militer naturalis videri po teſt cum enim
vninerſum velut domus quedam ſit crea
toꝛis qui eſt dominus omniũ leculoꝛzum.
et rex ac rectoꝛ vmuerſi neceſſe ẽ vt vomꝰ2
eius completa ſu totalitate partiũ ſuaru?ʒ
et opoꝛtunata ſufſicientia congruentium
officinarũ. cum vero nõ dubitas ; neceſ
ſarius ſit carcer in omni rega li palacio atlʒ
habitatione pᷣſertim vbi tanta multitudo
latronum etiam et alioꝛum iuſticiandoꝝ
Almplius. Nulla eſt ciuitas oꝛdinata
cui bonus rex pꝛeſideat et bono magiſtra
tu regatur que non habeat locum exereæ
de iuſticie. Cum igitur certum ſit ⁊ omniũ
phyloſophoꝝ conſenſione firmatum vni
uerſum ſeu mundũ eſſe ciuitateʒ dei alti /
ſimi in qua ciues ſunt homines et angeli.
hic omnis eſt vniuerſe ſubſtãcie ſpiriuua
les abſtracte exceptis demonibus maliæ
qui ſcõm ſtatum malicie ſue.⁊ etiam locũ
quem nunc habent et queʒ babituri ſunt
iuxta fidem et doctrinam chꝛiſtianam no

.

ciues ſed exules reputandi ſunt quare ne

ceſſe eſt hanc ciuitatem que deo altiſſimo

rectoꝛe ⁊ rege regitur 1 magiſtratui ab eo

inſtituto locum habere vniuerſalẽ cõmu

nem et appꝛopᷣatum exercende diuine iu⸗
ſticie. eius inq; iuſticie que ꝓcedit ex vni/
uerſali eiuſdem iudicio.ꝙ tibi ſtabilietur
in ſequentibus videlicet in capitulo de re
nouatione vniuerſi. et hic eſt locus quem
infernum intelligunt tres leges comunes
Aimplius. Cum locum ꝓpꝛium et de⸗
terminatum habeant remuneratioes eiꝰ
7 pꝛemia perennes ? perennia neceſſe eſt
vt locum ꝓpꝛiũ vindicte eiuſdem pꝑpetue-
quarũ ppetuitas tibi in alis patefacta eſft
etiam ſtabilita. Amwli⸗. Kum inueni⸗
atur pura felicitas animarũhumanaſum

et inueniatur eiſdem pura miſeria neceſſe

eſt vt et huiuſmõi miſerie ſit locus ꝓpꝛiꝰ

Iſta autem habitatio in qua ſumus non

eſt congruens pure milerie vllo modoꝛũ.
habitantes delectantur. et licet per modi⸗
atq; deliniuſt. pura aũt miſeria nec vera
nec pura eſt niſi ſit vniuerſalis.quare ne⸗
ceſſe eſt locum eius ꝓpꝛium non ſolũ ni⸗
bil habere oy delectare poſſet aut aliqua⸗
tenus delinire ſeu demulcere inpahitines H

cum et lucem habeat et multa alia quein

Pars pꝛima d

imo quicquid habet locus huiuſmõi toꝛ⸗
queat illos et aliquid miſerie ingerat illis
Almß. ſicut locus pure ac vere vniner
ſalis felicitatis nihil habet ꝙ nõ addat fe
licitati aut gloꝛie inhabitantiũ ipᷣum. Sic
neceſſe eſt vt ꝓpꝛius locus pure ac ve vni
nerſaliſq; miſerie. nihil habeat ꝙ nõ ad/
dat miſerie.et ignominia detentoꝝ i eadẽ
Amßp.ſicut poſſeſſoꝛes pᷣnominate fe/
licitatis nõ ſoluũ longe ſunt ab hominibꝰ
malis.ſed etiã cumulati ſunt plenitudine
bonoꝝ.que deſiderari ꝑmittit et de qbus
gaudere poſſeſſoꝛes ſuos patit huiuſmmo
i felicitas. Sic neceſſe eſt pꝛefate miſerie
addictos nõ ſolũ longe eſſe ab hoibꝰ bo⸗
nis que miſeriam huiuſmõi vel tempoꝛa
re vel lenire vel minuere poſſint.ſed etiaʒ
affligi omnibus malis vt nihil in inferno
vacet a toꝛmento eoꝝ qui creatoꝛi placere
et ſeruire recuſauerunt.Cuiuſmodi auteʒ
coꝛpa habeat infernꝰvidelicet cuiuſmodi
ignem. hoc em̃ manifeſte ſenſerunt qcun⸗
q; de eo recte ſenſerũt et tres leges in hbo
manifeſte conueniũt. Cuiuſmodi vero ſi
ignis ille.et qualiter cruciaturus animas
nõ ſolũ coꝛꝑa.et ipᷣa coꝛꝑa abſq; ↄſumpti
one etan alia coꝛpa ſint ibi et q̃ ſint illa al
teriꝰ ẽ inueſtigatõis.Et ꝓpter hoc creatoꝛ
bñdictus dedit exemplu huinſmõi mira⸗
biliũ. creans hic in ar ſcilieʒ habitatione
ignẽ.ꝗ abſq; leſione coꝛpoꝝ cruciat intol
lerabiliter animas appꝛopinquantiũ atʒ
tam gentiũ et dicit᷑ ignis ille eẽ in regno ſi
cilie vel ꝓpe illud vt totaliter admiratio ?
dubietas huiuſmodi hoĩm.qᷓ admirãtur
er credere nolũt.ꝙ ignis untick eoꝛpus ẽ
agere poſſit in ſpirituales ſubſtacias quo
rũ admiratio nõ tam ridẽda ẽ qᷓ; iniania
reputada et hoc ẽ qm̃ in ſemetipᷣis et iugit
ſentiũt ⁊ ĩ alijs videt. Sentiũt ei animas
ſuas pati ab igne & ꝑ coꝛꝑa fua vt dicunt
⁊ affligi eas no doloꝛe ↄpaſſionis ſed ipᷣo
crucigatu veriſſime paſſionis ⁊ multum di
ſtat alter ab altero nec poſſũt vlio modo
negare ꝗn caro paciat᷑ leſionẽ ab igne ſci
licet vſtionẽ aut ↄſumptionẽæ hoc paiam
⁊ manifeſte confiteturomnis anima vide
licet ſe dolere ſe affligere.ſen cruciari ab
igne.nec vllo mõ dicit animæ eipᷣaʒ intel
ligẽs aut cognoſeens ſe cõſumi ab igne æ
diſſolui eſſencialiter licet dicat ſe ardere ꝓ
plervehementẽ ſenſũ caloꝛis. Si ergo per
coꝛpus in quo ẽ. ita cruciat aia hũana ab
igne iſto ꝗ ẽ apud nos quãtofoꝛtiꝰab illo

evniuer/ſo

infernali ꝗ incõꝑpabiliter maioꝛ? ẽ foꝛtitus
dinis.Q⁊ ſi dixerit qꝛ hoc ẽ ꝑ coꝛpꝰ.ſʒ nõ i,⸗
mediate patit ab igne. Rñdeo q: hocnõö
ẽ niſi ꝑ coꝛpꝰ.iam inflamatũ ab ignevelꝑ
ſpiritus ꝗ indubitãter coꝛꝑa ſunt inflama
tas ad hoc igr deducit eos iſta cõcinato.

vt a ſuo coꝛpe ſed inflamato vel a medijs

ſpiritibus inflamatꝭ paciaf aĩa exiſtes in
coꝛꝑe q̃re imediate patitur ab ipᷣo igne vii

delicet ꝗ in coꝛꝑe eiꝰ inflamato ẽæ in ſpiri
tibus. Inter ſpiritus eĩ illos ſiue ignẽ qͥ in
eis ẽ aut ardoꝛẽ et animã ipᷣam nihilẽ me
diũ. Nõ mirẽtur igr de cetero neq; ambi⸗
gant anime hũane ſe poſſe pati ab igneil
lo ꝗ longe foꝛtioꝛis ẽ vᷣtui᷑ igne qui apud

nos ẽ viſibiliter ⁊ ab iſto viſibili ſe ta,z uu
re et dire ſentiant cruciari. Audies autẽꝑp
me alia ſuꝑ queſtione iſta ſi de ſtatu ani⸗
marũ poſt coꝛpoꝛa ⁊ ð ſtatu coꝛpon reno
uatoꝝ pꝑ rationẽ q́les in inferno futuri ſũt

poſt vniuerſale dei iudiciũ tractare ⁊ ſci-⸗
bere mihi deus donauerit. Recurrůt igit
anime huane ſup iſta queſtione veritatẽ

ignoꝛates ad ſenſum ꝓpꝛiũ. Senſu em̃in

digẽt ꝓculdubio ꝗ ſuꝑ hac re dubitantet

etia pena nõ minꝰ indigẽt qre ſenſu ſimul
et pena tollet hmõi dubitatio ab eis.
Stabilitio ameniſſimi loci ꝗ vocatur
paradyſus terreſffrftis..
Oſt hec incipiaʒ loqui de parad-

£ .

ſo terreſtri quẽ plantaſſe deuð ab

ſtat᷑ aũt ⁊ eiꝰ eẽ vel eſſenciã q̃ttuoꝛ noliſſi/

ma flumĩa.videlʒ geon.ꝗ nũc nylus dicit

Scðm phyſon quẽ nũc garigen homies
appellant᷑.Ligris et eufrates ꝗ antiq no
mina ſoli retinuerũt. Atteſtant aũt ipi eẽ
paradyſi ꝑ hoc ⁊ indicat ipᷣm eſſe ꝑ hoc
oꝛtus eoꝝ nec ex maribꝰ nec ex fontibꝰ to

tius nr̃e babitationis inuenitur eẽ.⁊ labo
ratũ ẽ ab antiꝗs ⁊ regibꝰ egypti ⁊ etia oꝛi

entalibꝰinueſtigatiõe oꝛtanili qui necdũ

lũ inuentũ ẽ ꝙ ab extremis ſinibꝰ oꝛienꝰ

tis fluũt.ad quos non patet acceſſus hoĩ

bus.qᷓre maniſeſtũ ẽ oꝛtũ eoꝝ nõ innotu⸗
iſſe homibꝰ adhuc nõ niſip pᷣmos paren
tes totius hũani generis adam videlicj v

euã vxoꝛeʒ eius.quos ibi fuiſſe tres leges

euidẽter teſtantur aut ꝑ ſpiritũ ꝓphecie a

in icio vład oꝛientẽ legis hebꝛeonꝛ
atoꝛ eundẽq; ꝓpheta apꝑte dixit.Sũt eti
am de eo narrationes hyſtoꝛiagraphoꝛu
ſ ⁊ teſtimonia exꝑimẽtatoꝝ ꝗ eũ ſe vidiſ /
ſe teſtati ſunt et poſteris crediderũt.Atte

ſtlecel

otoon

eiatebft
ſdenͤc
Muureſch
gibusonen
ſoalchper
ſchosten
Etoenen
noniente
Huungun
Ouromenian
heueni
nmuobt
Kenehnp⸗
rgmnid
nirintulu
Knedan
Cbinceabie
Gisſpin
ſineiunn
ſtaeiseing
ſgindean
icüändvi⸗
Mahorin
Nenanae
nglioeſt
lißgiic
iſalnan
jene
ſine On
ulnoui
uzciyn⸗
ktpönin

ierninie
urtit
Niohgſeing
ſeosſtinn
fananſta
Nagtiutin
Danmede
einfananen,
Seillosſag,
nimini
Ydecaedgt
ſepeſeſeit
eumt
Wiſtonnet
Nneiſtietn
1öſanc
esauf
Aindidinidr
onanen Nr
itn gutint
un ppei da
upbane
nalgalqſeod
öidabianet
neniſmni
iiganin
Acimnils

.

quo et ꝑ quẽ ꝓphete hebꝛeoy et legiſlato

ri fuiſſe creditur reuelatũ. Si ꝗs autẽvelit
credere byſtoꝛiographis et maxime hus
q̃ de mũdi mirabilibus et velut hyſtoꝛiaʒ

nature ſcpᷣſerũt nõ mirabitur in extremis

ptibus oꝛientis regionẽ eẽ tante amenita
lis atq; vernatie.vt oꝛtus voluptatis ⁊ pa

radyſus terreſtris a lanto ꝓpheta.et legil
0

latoꝛe merito ſic vocata cuʒ regionẽ ſodo
moꝛũ ante ſubuerſionẽ ills famoſam ciui
tatum que in ea erat paradyſuʒ vocare ꝓ
pter amenitatẽ eiuſde atq; felicitatem nõ

dubitauerit. Sed ⁊ ſi quis attendat ea qᷓ

narrantur ab hyſtoꝛiographis ⁊ hyſtoꝛie
nature deſcriptoꝛibus de amenitate et fer
uilitate quarũdã regionũ et locoꝛũ que in
maioꝛi india ſunt nobilitatẽ etiã arboꝝ et
fructuũ herbarũ etiã ⁊ arbuſtoꝝ nõ repu⸗
tabit incredibile qcquid vel a ꝓpheta vel

ab alijs ſapiẽtibus dictũ ẽ. Si em̃ vt aliꝗ

ſeripſerũt tanta temperies tantaq; cleme
tia aeris ẽ in ptibus illis in die ⁊ tanta ter
re vt ita dicam nobilitas quõ nõ veriſile
ẽ etiã nobilioꝛẽ eſſe regionẽ.a qua taʒ no
bilia flumina tam ſalubꝛes aque taʒ copi

oſe manare noſcũtur. Scientie quoq; na

turalis aſtroꝛũ ꝓfeſſoꝛes nõ tam ꝓbabi/

le q; etiã certũ hoc facile affirmarentur cũ

iſti ſolem dicant patrẽ eſſe vegetabiliũ illi
vᷣo Jouem temꝑatiſſimũ partibus illis pᷣ
ficiant. Quonia aũt huiuſmõi queſtione
quẽadmodũ ſi quereretur an yndia ſit vł
egyptus cũ paradyſum om̃is recte intelli⸗

gens eẽ nõ minoꝛis amplitudinis aut lati
udinis q; lota maioꝛ india vel egyptꝰ vt

pote totius hũani generis habitatoi pᷣmi
tus deputatã et ᷣmis hominibꝰ ade ſcʒ et
eue illuc introiuiſſet ad habitanduʒ et cõ
moꝛanduʒ aſſignata.quare ſicut abſq; vl
la dubitatiõe creditur maioꝛ yndiavł egy
ptus eẽ ꝑ aſſertionẽ narrantiũ ꝗ in eis fue
rũt vel eas viderũt vel habitatoꝛes earuʒ
vel qui ab hmõi narratoꝛibus audierunt
ſicet de paradyſo credendũ eſt ipᷣum eſſe.
Amplius. Iſta queſtio ꝓculdubio et

ſenſu indiget et pena.ad ſui determinati-

onem certiſſimã/Non ei ſcibile ẽ facile ni⸗

ſenſu paradiſũ eẽ. pena vero indiget quo

nia incredibile eẽ ſermonibꝰ tanti ꝓphe
te imo ſpiritui dei eiuſq; oꝛaculis ſcelꝰma
nifeſtiſſimũ ẽ et peccatũ in creatoꝛẽ grauiſ

ſimũ.ideoqʒ omi pena ignis et gladi ple⸗

ctendũ ⁊ exterminãdũ. Amp.nõ ẽ du/
biũ ꝗn famoſũ ſit paradyſũ eẽ famoſũ in

3

bus circa hec erroꝛes multas induxerũt ?
queſtiones plurimas reliquerũt.Quidaʒ

vliij

q́; famoſitate qͥ iam ex milibus annorũ ⁊

amplius illeſa omino iam durauit. fama

autẽ que vel falſa ẽ vel aliqd habetur fal

ſitatis ab opinione hominũ nõ ſolũ obli⸗

uione ſed etiã otraria opinione et certitu/
dine cadere conſueuit. D
Deſtructio erroꝛis quoꝛundã ponẽtiũ
paradyſum regionẽ eẽ a tota terra diſtan
le et vſq; ad lunarẽ circularem eleuatum
Piniones vo hominum bꝛeuis in
trellectus et pauce exercitatione in
rebus naturalibus et doctrinali⸗

nanq; dixerunt paradyſum regionem eti
am a tota terra que in medio celi ẽ. Sicut
alibi didiciſti longe tractu terre maris ae⸗
riſq; diſtantem et vſq; ad lunarẽ circuluʒ
eleuatam. Hoc autem nec natura patitur

necratio. pꝛimũ quia tantam molem aer
ſuſtinere nõ poſſet.quare ab initio ſue cre
ationis tam ingenti ponderoſitate coꝛru-

iſſet.et totam terram ac maria concuſiſſet

Aumpliꝰ. Iſta regio eẽt in igne elemẽ⸗

to totalitcr. Jam enim pateſacium eſt tibi
in hijs que pᷣceſſerunt quia ignis elemen/

tũ eſt inier aera et celum lune. Impoſſibi

le igitur eẽt ibi viuere vegerabilia qcnnq;

Ampliꝰ. Cerra illa ex neceſſitate inddu

ceret eclypſim tam lune q;ᷓ ſo lis ali maxi/
me in partibus oꝛientalibus quemadmo

dũ in extremis finibus armenie maioꝛt ⁊

indiemaioꝛis. Nihil autem adhuc audi-

tum eſt de huiuſmodi eclypſibus. Qi ſi

quis dixerit quia terra illa regio paradyſi
continua nõ eſt terre noſtre habitationis
ſed mare eſt intermedium vel aer.quali⸗
ter ergo illa quattuoꝛ flumina taʒ magna
veniunt ad terram noſtre habitationis p
mare enim tante latitlinis Z ꝓfundita⸗
tis non eſt poſſibilis tranſitus fluminibꝰ.

Si vo ger tm̃ eſt intermediꝰ. Neceſſe igit᷑

eſt terram noſtre habitatiõis aut ſub ipᷣa
regione paradyſi poſitam eſſe in parte vl
in toto aut pene contiguã eidem eẽ⁊ tunc
de terra noſtre habitationis videretur re
gio ila ꝙ nondũ eſt auditum. Si vo ſo⸗/

ſus aer eſt medius inter paradyſum illũ

tur cadere flumina illa ſuper terra noſtre
habitationis niñ valde modicus aer eſſʒ

reriget habitationis nõ poſſunt igi

medius. medius dico qui faciat diſtantia

latitudinis non altitudinis. Si vero con⸗

tigua vel continua eſt regio boradeſufe

Lars pꝛima de vniuer/ſo

habitationi non erit igitur foꝛma terre cũ
oñmnibus partibus ſuis terreſtribꝰ etma
rinis ſpica imo foꝛma eius eſſet oblonga

Zanm autem declaratum eſt tibi alibi ꝙ ſi

gura terre huiuſmõi eſt et adpuc etiaʒ ap

“ paret tibi per aſpectum in omni eclypſi lu⸗

ne.id em̃ qð obſcuratur de luna in omni

articulari eius eclipſi arcuale eſt hoc ẽ ar⸗
cu terminatum ex quo manifeſte apparet
vmbꝛam terre piramidem eſſe rotundam
AImpoſſibile autem eſt coꝛpus non ſperi⸗
cum iacere huiuſmõi vmbꝛam.quare ma

nilfkeſtũ eſt per hoc paradyſum terreſtrem

partem eſſe magna totius coꝛpis terre. er
eſſe in extremis finibus oꝛientis et eſt veri
ſimile ꝙ ipſe ſit extremitas terre a tꝑe oꝛi⸗
entis.

ra dyſus terreſtris.
Abet autez queſtiones multas ꝓ

aliud j
peꝛeſciret creatoꝛ ꝙ homines nõ erant ibi
moꝛaturi per diem integrum. Non videt
igitur creaſſe illum ꝓpter tam bꝛeuẽ mo/
rula habitatõis cui ergo vſui creauit ipᷣm
De alüs quideʒ animalibꝰ maniteſtũu eſt
quia cum eijciuntur de habitationibꝰ ſu⸗
is ſiue per venationem ſiue per aliam vi⸗
anm quia creatoꝛ ſubſtituit alia nec inueni
tur locus congruens habitationi anima/
lium.quẽ ipᷣe non repleat animalibus illi

congruentibus nõ reliquit igitur parady⸗

ſum nobiliſſimam regionem vacuam.
Ampuꝰ. poſt eiectionem et caſum an/
geloꝛum de celo empireo curauit ᷣm do⸗
ctrinam xpᷣianam reſtaurare ruinam illã
Et replere loca celi empirei q̃ vacua rema/
ſerant animabus anctis quomodo ergo
nõ ſimiliter fecit ir para dyſo terreſtri quo
modo cedendum eſt eũ voluiſſe tam no
bilem habuationem tam pꝛeclara opera
ſua lignoꝛum et fructuum ocioſa eẽ ⁊ hoc
perpeiua. Tu ergo debes aduertere quia
gquẽadmodum plato et platonici putaue⸗
runt infernum eſſe regionem iſtam gene⸗

rationis et coꝛruptiõis et poete in hocaſ-

ſenſerunt ꝓpter cauſas qua audies in ſe
quentibus Sic elyſeos campos et tempe
ſomniauerũt paradyſum quemadmodũ
eſſe terreſtrum. Ego autem dico hic quia

locus paradyſi non eſt habitatio congru

ens hominibus ꝓ ſtatu in quo mõ ſunt.

Pꝛopter quam cauſam creatus eſt pa,

pter quid creatus eſt. Si enim vt
eſſet habitatio hominum ꝓpter
im creatus eſſe non videtur cum

et hoc eſt quoniam delicie coꝛporalesvoi
de noxrie ſunt animabus humanis. Ine.⸗
bꝛiant enim illas et alienant a veritate er

rectitudine. et inducunt eas in oblinionẽ
creatoꝛis ⁊ illaqueant eos atq; captiuant

inducunt eas in ſeruitutem omnimode
coꝛruptionis. Contraria vo deliciarũ coꝛ
poꝛalium purificant atq; clarificant et ab
ſtringunt ab eis craſſitudinem atʒ rubigi
nem vicioꝛũ et mala:ũ paſſionuʒ quapio
pter vtilis eſt multipliciter animabus hu
manis habitatio reſꝑſa miſeris nec opoꝛ

moliciem complexionis ipſoꝛum et debili

tatem capitum eoꝛundem. Sic factum eſt
in toto genere hũano poſtq́; natura bua
na in adam et eius vxoꝛe coꝛrupta eſt ⁊in

firmata omnes coꝛpales delicie facte ſunt

eis in vinumvehementis inebꝛiationis ?
in augmentũ coꝛruptionis et egritudinis
in pꝛimis parentibus adam ſculicet ꝛvvo⸗
re eius.De hoc vᷣo ꝙ dicit quia debuitcre
atoꝛ benedictꝰ alios homines in parady
ſo ſubſtituere ſcilicet incoꝛruptos quibus

habitatio illa deliciarum congrueret. Re
ſpondeo quia melioꝛes et incoꝛruptiores
qᷓ; adam er vxoꝛem eius naturaliter fieri

non poterant quare veriſimile eſt ꝙ ide

de illis accideret ꝙ de adam et aius vxo⸗

re iam acciderat ⁊ per hanc viam iret res
in infinitũ Si vero dixerit quia poſſz eos

deus cuſtodire bonos et immaculatos.
Uerum vtiqʒ dicit ſed pꝛeelegit diuina ſa
pientia ⁊ bonuate.potius ex malis homi
num bona elicere qᷓ; mala illa eſſe om̃ino

nõ finem ex cauſis quas audies in tracta

tuſingulari de ꝓuidentia et cura ip̃ius ꝗ⸗
bus vniuerſum admyniſtrat et regit.De
hoc autem qð querit vt quid deus pꝛecla

ram illam habitationẽ nobiliſſima ligna
et fructus pꝛeſtantiſſimos ocioſa eſſe per

tet vel queratur a me ꝓpter quid ergo cre
atoꝛ ſapientiſſimus poſuit adam ⁊ vxoꝛẽ
eius in paradiſo deliciarum ſi delicie aso
noxie ſunt animabus humanis. Jam em
innui tibi quia delicie coꝛpales non pote-ꝛ-
rant pꝛedicla nocumenta. vel alia inferre
mentibus eoꝛuʒ ꝓpter puritatem et boni
tatem atq; foꝛtitudineʒ nature ipſoꝝ qu⸗
admodũ vides quia vinũ licet foꝛtiſſimii
quoſdam ex hominibus inebꝛiari nõ po
teſt ꝓpter bonitatem complexionisipoꝝ
bonamq; diſpoſitionem capitis eoꝛundẽ
quoſdam autem licet debiliſſimum et ad
modicuʒ ſumptum ſtatim inebꝛiat ꝓpter

uolut
nodoſun⸗
gnisſaliee
Nepernico
fauenſ
luslgnon
önsepen
oluupe
uuncenmn

horOrie⸗

Ptefurbe
ſteneſege
ſeenonss
ſmumet
ſiniſurſe
nprerio
Gualern
unaconeci
ſkeebeotn
Pteapersi
puoeanisd
utenaffi
walade
Nens
Gigtinrni
Noblesaa
Repomey
iubauein
cſſcutune
mialunn
nul
meſmmain

dasbeng
nenn,
Neosag⸗

Kündnmnz
üaſſonſe
Nlater nnn
uamiensn
e ppeerni
otoitaung

nejnaturene
4pini licett
nbus inebu
meompiem
u dedininn
nonisenn

nenmeu
–ò
wsonmn ,
etinnnt,

masu,
.
enam,

e o-

1 6
SNN

irtde

patria illa bereditas ablata eſt er miſerie

„ .

per hoc quia in hominibꝰin ſtatu in quo
modo ſunt et fnuerunt a tempoꝛe coꝛrupti/
onis ſcilicet pꝛioꝝꝛ parentum noxia valde
ac pernicioſa eſt paradyſi habitatio.mul⸗

ti autem ſunt vſus et vtilitates regionis il

lius lignoꝛumq; et fructuum eiuſdem. Et
pma et precipua vtilitas illoꝛum eſt. qua

vt poſſunt potentiam ſapientiam etboni

talem creatoꝛis inſinuant innuũt ⁊ loquũ
tur non quidemvocibus audibilibus ſed
ipᷣa veritate bonitatis pulchꝛitudinis ⁊ mi

rificentie ſue que cauſa eſt ⁊ finis commu

nis creationis omniuʒ. Secunda eſt com
plementum atq; perfectio vniuerſi coꝛpo⸗
rei tui ſi deeſſet multum detractũ eſſetnõ
ſolum perfectioni ipᷣius ſed etiam decoꝛi.

Sunt et alievtilitates ſicut eruditio homi

num er coꝛrectio oum enim audiunt ami
ſiſſe ſe habitationem tam nobilem et hoc
irrecuperabiliter et eruditi ex hoc debent

et ꝓuocari ad obedientiam creatorè 1 de

terreri a ſimilibus culpis illi ꝓpter qua

preſentis exilium irrogatum.OQ ſi dixerit
quia inutiliter creat ibi creatoꝛ fructus taʒ
nobiles cum non ſit qui comedat de eis.

Reſpondeo ei ꝗa nec de omnibus arbo⸗

ri bus que in habitatione noſtra ſunt fiũt
edificia vel vtenſilia nec de omnibus lapi
dibus qui ſunt in lapidicinis conſtruũtur
parietes aut turres aut ꝓpugnacula. Sʒ
et quanta multitudo eſt piſcium marino/
rum etfluuialium de quibus nemo veſci/
tur quot etia fere quas nemo venat᷑ quot

inſuper et quante copie auri et argenti ali
oꝛumq; metallorum ſunt in metalui fadi⸗

nis que inde non extrabuntur Nec tamẽ
ꝓpter hoc inutiliter omnia hic creauit al⸗
tiſſimus has enim copias et ſimiles crea⸗

nit iuxta diuicias bonitatis ſue et immen

ſitatem largitatis non iuxta menſura aua
ricie et cupiditatis hominũuũ aut etiam ne⸗
ceſſitatis. Cuius exemplum vnum eſt in
rege prediuite aut pꝛeclaro.qui non largi
tur munera ſua ſcõm merita vel neceſſita

tes recipientium ſed iuxta munificentiaz

principalem tanq; non attendens ſolum⸗
modo quãta et qualia meruerunt vł qua
tũ aut qualibus indigeant recipiẽtes.SGʒ
magis quanta ⁊ qualia deceat largiri ma
gniſicentiam ipius. Aliud exemplum eſt
de patrefamilias dapſili hoc autem ẽ lar

Zo in dapibus qui non atendit quata vt

petuo lunt. Jam in parte reſpondi tibi ſu

qualia comeſtituri ſint et innitati ſed qu

ta ⁊ qualia apponere qm̃ ſplendida meſa
deceat largitalem ipſiius. Lercium exem
plum eſt in fonte copioſo et abundanter

inundante cuiꝰaque non fluuntiuxta mèẽ

ſuram ſitis et poſſibilitatem habendi vel

hauriendi bibentium inde vel haurienti-

um. Quartũ exemplum eſt in ſole quinõ

lucet pꝛo capacitate oculoꝛum videntium
neq; eliam illis ſolis qui eum videre vet
intueri poſſunt.ſed irradiat ſuper om̃e il⸗

luminabile pꝛo copioſitate luminoſitatis

ſue. Quintum exemplum eſt in igne qui

non calefacit pꝛouidentia calefieri volen⸗

tium. imo iuxta foꝛtitudinem et virtutem
caloꝛis ſui. ꝓpter qð intendit et ignit etia
calefactibilia qous obuiauerit.
De ligno vite quod eſt creatum in me
dio paradyſi ſcilicet pꝛopter quid lignum

vite dicatur.·

Eligno vero vite queſtionem ha⸗
bet ꝓpter quid lignum vite dictũ

d

Qè ſi dixerit quis qꝛ hanc virtutem habẽt

omnes ſani cibi Reſpondeo quia reuera
ita eſt ſed ad modicum et ad tempus bꝛe⸗

ue.non autem imperpetuum lignuo vero
vite virtutemhabebat huiuſmodi vt etia
imperpetuumvitaʒ conſeruaret ex illo veſ
centium.Si eſſet diuine voluntatis bene

placitum vt tamdiu eſſent homines in pa
radyſo terreſtri.et ipſe exigentibus culpis

eoꝛum penam moꝛtis inferre eiſdem. vel
tranſferre in para dyſum celeſtem at ſpiri⸗
tualem per mortem Genoeum non pꝛoui
diſſet quãq;ᷓ per aliant viam hanc tranſla
tionem ꝓ beneplacito ſuo facere poſſz q;
dico propter hoc ꝗga queſtionẽ habet an
tanta mntatio valet a ſtatu habitationis
paradyſi terreſtris ad gloꝛiam paradiſi ce
leſtis ſine moꝛte coꝛꝑis fieri potuiſſet.hoc
tamen indubitanter veruʒ eſt ꝙ ſiꝑ moꝛ⸗
tem tranſlationem huinſmoi creatoꝛ om
nipotens ſmtuiſſet moꝛs illa penalis om/
nino non eſſet.et hoc eſt quoniam cauſa
moꝛtis.id eſt peccatũ non pꝛeceſſiſſet. hoc
autemvnum eſt eoꝛum que perſcrutatius

inueſtigãdo reſeruo tractatui de renona⸗

tione vniuerſi.Caue autem tibi fabulis ⁊

deliramentis hebꝛeoꝛum quibus nec ali⸗

DHh ti

udſir et dixerunt ſapientes hebꝛeoꝛuũun
atq; xpᷣianoꝛum.quia virtus ligni illiꝰ vi⸗
talis erat. Hoc eſt vite conſeruatiua vt q;s
diu homines illo ligno veſcerentur a moꝛ
te coꝛporis immunes penitus ſeruarẽturx

„

Pars pꝛima de vniuerſo

enationes febꝛicitantium errare et in cre⸗
dulitate comparabiles ſunt Una eſt autẽ

ex deliramẽtis eoꝛum ꝙ arboꝛ ſiue lignũ
vite in altitudine habeat iter quingenio/
rum anno:um.quapꝛopter groſſicies eiꝰ.
Hoc eſt trunci vel ſtipitis eius. matoꝛ erat
groſſicie totius terre. Aliud deliramentuʒ
eſt ꝙ dicunt arboꝛeʒ vite ambulaſſe. Süt
et alia multa non minus erronea e: incre
dibilia et riſu digna vel potius irriſione
ißi tolerabiii cecitate non ſolum opinan
eſſe vera ſed etiam paruulis et inſipienti⸗
bus dogmatizant. Si ꝗs auteʒ querat qᷓ⸗
liter lignnm vite per fructum ſuum virtu/
tem habebat conſeruandi vitam coꝛpoꝛa
lẽ in coꝛporibus tunc incoꝛruptis et neceſ
ſitate moꝛiendi nullatenus abdictisvłeti
am addictis pꝛopter peccatum ipᷣoꝛum at
tendat ꝙ mirra et aloe et balſamum atq;

ſal et multa alia etiam coꝛꝑa hominũ cor
rupta.et ꝙ plus eſt moꝛtua multo tempo
re ſeruaut a coꝛruptione putrefactionis.
multo etiam medicine vitam ꝓlungantvł

conſeruando naturalem humiditatem et
vi talem caloꝛem vel purgando ſeu repꝛi⸗
mendo ea per que cotpa humana moꝛti
mMaxime appeopinquant. Quidam vero
Hrenouationem quandam ſunt em̃ que⸗
dam habentia renouatiuam virtutem. ſi
cut carnes ſerpentum vocantur tiri experi
mento iſtud cognoſcere potes atq; narra
tionibus multis qᷓ inter homines audiun
Cur et ego de plurimis notiſſimis et famo
ſis et maxime ꝓpter quia ſcilicet renoua/

tiones iſtas in ſeipis habuerat audiui ta⸗
lia.non eſt igitur mirabile ſi arboꝛ vitevel

fructus virtutem eius habebat conſerua

tiuam vite humane.

Stabilitio loci qui purgatoꝛiũ appel
latur in quo anime humane purgationeʒ
in vita iſta inceptiua etnon complenuaʒ

.

Pficiunt. L

quem purgatoꝛium vocant an ſit
pꝛopᷣus et deputatus purgationi
mmarum humanarum ſeq ſum a para
dyſo terreſtri et inferno atq; Babitatione

noſtra queſtionem habet. Uerum quoni
am manifeſtum eſt in quibuſdam anima

bus multa reſtare purganda poſt moeteʒ
coꝛporum ſuoꝛum.anteq; purgationẽ hic

Opleuerint q penitẽtia ẽ ̃m doctrinã p̃ia

n vel ſubito ⁊ ĩpꝛouiſa moꝛte rapiũt ſiue

E loco vero purgationis animan

ꝑ gladium.ſiue per ſuffocationẽ ſiue paſ
ſionis alicuius vehementia.que citiſfime
interficit neceſſe eſt reſtare vt compleatid
quod reſtat et deeſt de purgatione ſua.q́-

re et locus niſi hec fiant neceſſarniꝰ ẽ ⁊ hoc
eſt quem purgatoꝛium dicunt..ſſi ꝗs di
xerit quia non reſtat agendum poſt hane
vitam de purgatione animaruʒ ſ̊ ſtatim

vbi a coꝛpibꝰexeunt vel ad celos euolant
ſi abſq; culpa moꝛtali ſũt vel ſi culpa moꝛ
talem habent ad inferos rapiuntur Dico
gquia non dubium eſt intelligentibus pee⸗
cata quedam leuia eſſe pꝛo quibus infera

nalia ſupplidiaa non debentur. Cuü huiulſ⸗

modi autem peccatis impoſſile eſt ele⸗

uare in celuʒ. quare aliculi neceſſe eſt pur
gationem iſtam fieri et ita in aliquo loco
hic autem eſt locus quem querimus. M
ſi dixerit quia huiuſmõi peccata deponũ
tur cum ipo coꝛpꝑe et ſola depoſitione cor⸗

poꝛis dimittunt animam humanam mũ

dam et liberam merito quare a b eis ꝓpt᷑

quid non et maioꝛes culpe moꝛtales exi⸗

muntur ipᷣa depoſitione coꝛpoꝛis Am
plius. maniſfeſtum eſt quedamvicia inbe
rere tenacius animabꝰhumanis et quaſ⸗
dam paſſiones oifficile mobiles ⁊ per cõ/
trarias cõſuetudines paulatim minuivel

remitti donec radicitus extirpentur. Sic
ſe habet ex neceſſitate et ðᷣ maculis que ex
huiuſmõi relinquuntur in anima bus de

huiuſmodi igitur maculis ꝙ mo menta/
nea et ſubita depoſitione coꝛpoꝛii abſter
gi. Amoplius. Quedaʒ culpe moꝛtales
facilius deſeruntur quibuſdam lemibus.
facilius enim penitet quis ab homicidio.
vel latrocinio quam a riſu nimio vel dele
ctatione cibi et potus et hoc eſt quoniam

peccata illa grauilſſ ima hoꝛroꝛe ſuo deter
rent et diffugant a ſeipᷣis. Illa vero ſuaui

tate ſua animas noſtras alliciunt et deti/

nent.quare ſi iſta leuioꝛa tam facile relin⸗
quuntur vt ſola moꝛte coꝛporis deleâtur.
quantofoꝛtius illa que cõſtant eſſe mino/
ris adherentie ac tenacitans. Ampliꝰ
Non eſt dubiũ quin peccata omnia que
vocant actualia voluntate ſeu volutarie
contrahantur qre contraria voluntate ne
ceſſario deferuntut. In eis autem que di
xi videlicʒ qui ſubito moꝛiuntur locuʒ noõ
habet voluntas contraria quia nec etiam
cogitatus de coꝛrectione vel emendanõe
Secum igitur deferunt anime hũane hbu
iuſmo di peccata cum igitur nec cũ eis traſ

ſytntur?
giaternn
ſteeleten
rlopo
Aimamn
Ktnöonn
bionſipe
ennvelper
gelatlonn
ſoſunor
utlunt
ſengeu
lineguel
Cerntep⸗
ſepcimn
ſenopoet
loonpe

n
Poſtiesnr⸗
ſlinum.S
Muczeoren
Cmikan
enunen
hrenne
heerbo
Cicenn
GlMaei
Hounirce
nuontem
icktonoi
Rkefiuin
Cuünungi

Masbri

degnruine
umdant
NeAnmendt
Ipeladdn

ſesm
Anmmnſri⸗
nniee
Scenes.
uſndinmni
nnan N
Mio db
Wache M
ſuorees
nck edan
nidn
ſcdenene
nest
Arelde
unnrde

ferantur ad eelum nec ꝓ eis detrudantur
in inſernum neceſſe eſt eas expiari anteqᷓ;

*

in celeſtem gloꝛiam tranſferantur. Eſt igi/

tur locꝰ vbi purgatio iſta ſiue expiatio fit

animarum. Amplius. Cuʒ maniteſtũ
ſit nõ omnia peccata equalia eſſe nec du/
bium ſit peccata expiari poſſe vel perpetu
am vel per penitenciam inequa liũ auteʒ
peccaloꝛum expiationes equales eſſe nõ
poſſunt quẽadmodũ nec econuerſo ſcʒ in
equalium eqᷓles equales inq; vel tempo⸗
re vel grauitatevł aſperitate.quare ni que
anime equalia habent peccata ⁊ ſimul in

ceperint expiationis peccatoꝛum ſuoꝛum

facire vel impoſſibile erit alteram pᷣus exi

re de coꝛpoꝛe ſuo q;ᷓ alteram vel alteriꝰ ex

piatio complebitur poſt exitum a coꝛꝑpe.
Manifeſtũ autem eſt quia nõ eſt im⸗
poſſibile alteraʒ pᷣus exire de coꝛꝑe ſuo qᷓ;

reliquam. Similitxer non eſt impoſſibile
vtraq; exire ante completam expiationem

Quod ſi autem completam expiationem
auerutra exiueirt. vel vtraq; complenda
igitur erit expiatio huiuſmõi in futuro.et
ꝛopter hoc in aliquo loco ⁊ hic eſt locus
qui queritur hic.Si vero dixerit ga poſt/
q́; inceperit purgationem neceſſe eſt eam
moꝛari in coꝛpoꝛe ſuo.donec eam conſu⸗
mauerit ergo medio tempoꝛe non poſſet
occidi homo ille vel aliter moꝛi ꝙ eſt ma/

nifeſte friuolum. Atteſtatur auteʒ ei ꝙ di

co latinoꝛum ritus antiquiſſimus qui ex/
piationes huiuſmodi ſeu purgationes fa
cere conſueuerunt anni ſui menſe ſecũdo.
Unde et nomen illi menſi inde impoſue/
runt febꝛuarii illum vel febꝛuarium nomi
nates. Similiter et ſi quis ſacra plutonis
antique ſcrutari voluerit inueniet ibi plu⸗
uia que adhuc faciunt quaqᷓ; huiuſmodi
cultus et ſacra non ſolum vaniſſima ſint.

ſed etiam deo altiſſimo odibilia et irã eiꝰ
contra moꝛtales ꝓpuocantia. ſicut per me

alibi didiciſti. Amplius. Inter culpas
grauiſſimas que moꝛtales vocantur eſt ex
neceſſitate via et medium ꝓpter quas pꝛi
mum felicitatis eterne redditur alio quin
eſſet reuerſio ſiueę conuerſio ab illis advir
tutes huiuſmodi hoc autem eſt impoſſi⸗
bile maniſeſte videlicet non eſſe reuerſio⸗
nem a malicijs ad bonitates.ipᷣa em̃ ani⸗
me humane mutabilitas non patitur ali⸗
quem hic immutabiliter eſſe bonũ vł ma
luʒ. Similiter neq; oei altiſſimi miſericoꝛ

dia aut iuſticis. Amplius. Huic erroꝛi

ſenſus iße et experientia freqnẽtiſſ ma cõ

tradicit cũ maniſeſte quottidie videas et᷑

bonos malos ſieri ⁊ malos bonosvłeru

ditione vel flagellatiõe ⁊ diuini numinis
adiutoꝛio. Malos autem non dico fieri
quoſq; niſi ꝓpꝛia adinuentione vicia em̃

⁊ peccata adinuentiões eoꝛũ ſunt.in qui/
bus ſunt non adite vel indite vel innuiſſe

Si autem medium eſt ⁊ via atq; reuerſio
a malicijs ad bonilates et a vicis ad vtu
tes. Manifeſtum eſt quia illnd medi-

umꝛ? via non eſt niſi purgatio et expiatio

qua decauſa neceſſe eſt per expiationem

minui vicia atq; malidas animarum hu
manarum minui inqß qntum ad opera et

qntum ad cogitationes et paſſiones.atq;
debilitari habitus malos per contrariaʒ
conſuetudinem.ita vt iam non ex ipᷣis ꝓ/
cedant actus mali ſiue interioꝛes ſiune ex⸗

terioꝛes donec radicitus extirpentur ⁊ ſic
facilis ingreſſus virtutibus in animas hu
mans quarũ aduentu anime ipſe confoꝛ⸗

tentur decoꝛentur et velut renouato ex in
timis iuueneſcant.et hoc idem interdum
fit hic poſſibile tamen eſt ipᷣi creatoꝛi ani⸗

marum ſubito animas quas voluerit ex⸗

purgare.et qualiter hoc fiat iam dixi tibi
in tractatu ſingulari de hoc.qui eſt de iu/
ſtificatione maloꝛuʒ et penitentia.hic au
tem intentio mea eſt de expiatiõe anima

rũ.q̃ ẽt de diuina ĩiuria ſatiſfactio ⁊ expia
tio hoc ẽ ⁊ aiaꝝn hůanaꝝ emẽdatio ⁊ diui

ne irre pla catio oĩa aũt iſta ↄueniẽtiſſime
fiunt per afflictionem que vocatur purga
toꝛia ꝓpter hoc. Nemo enim eſt cui non
maniteſtum ſit et terrena et mala deſide⸗
ria extingui per afflictiones.et hoc ipſum
atteſtatur natura que docet non ſolũ ho/

mines filios ſuos et atter ſubditos ꝑ fla⸗

gella et afflictiones coꝛrigere ⁊ auertere a
vicijs et peccatis.ſed etiam multa anima⸗
lia. Amplius. Si creauit creatoꝛ altiſ⸗

ſimus ignem quo purgantur metalla cuʒ
incomparabiliter maioꝛ ſit ei cura de pur

gatione animarum humanaru quomo
do non creauit et ignem quo anime pur⸗
garentur humane. M ſi dixerit ꝗs quia
ufficit afflickio plenitudinis et doloꝛ inter
nus ſpiritualis quem habet vere penitẽs
ꝓ eo qð peccauit.Uerum viiq; dicit quia
ſufficit quandoq; et hoc eſt c vehemens
⁊ foꝛtis adeo fnerit habenſq; perfectiões
quas alibi tibi ſcripſi. Uerum ſi pauc᷑ fue
rit⁊ pauce affſlictionis non ſufficiet ad iſta
ſdpßb liiij

ss

Pars pꝛima de vniuerſo

minaui tibi penas purgatoꝛias et penitẽ⸗
tiales tu etiam noſti conſuetudinem que

expialionem qnare neceſſe eſt vt adinue⸗

tur hic donec ſuppleat᷑ quicquid deeſt hu

inſmodi expiationi. ꝙ ſi hic. id eſt in vita
iſta factũ nõ fuerit neceſſe eſt vt poſt hac

vitam apponatur ſupplementuz. Am

lius. Quoniam iam ſtabilita eſt alibi ti

bi penitentia que eſt indubitanter purga⸗
tio animarum bumanarũ et placatio dei

altiſſimi. Maniteſtum eſt tibi per hoc

quia animabus poſt coꝛpoꝛa eſt expiatio

et purgatio de neceſſitate cuʒ poſſibile ſit

et manifeſte contingat multas penitenci/
as invila iſta nõ compleri quapꝛopter ne
ceſſe eſt vt poſt hanc vitam compleantur

que enim clementiſſimi creatoꝛis adiuto⸗
rio purgari ceperunt hic impoſſibile eſt re
manere impurgatas autem eniʒ eſt in po

teſtate earum poſitum poſtq; coꝛpoꝛibus

exute ſunt vt compleant purgationeʒ hic

inceptam. aut non eſt. Si ſic ergo cuʒ tan
to libentius quanto pꝛopinquioꝛes ſe vi/

deni gloꝛificationem ſue.hoc merito faci⸗
ant tantoq; liberius ⁊ expeditius quanto

ab ipᷣo coꝛpoꝛe et impedimentis que exꝑ

te coꝛporis.⁊ a vita mundi iſtius liberate
ſunt neceſſe eſt eas perficere in vita illa ce
ptatn in pᷣſenti expurgationem.quare ne
ceſſe eſt eſſe locum huiuſmõi purganoni⸗

bus deputatum. Si vero non eſt in pole/

ſtate eoꝛum cum manifeſtum ſit eas pur-⸗
gationem ſuam deſiderare et modis om
nibus velle nihil veriſimilius aut credibi

lius eſt qᷓ; cementiam creatoꝛis ſatiſface/

re tam pius deſiderijs earũ et ſupplere eis

omipolenti virtute ſua ꝙ ipe ſine eiuſdeʒ
adiutoꝛio nec etiam incipere potuerunt.

N ſi dixerit quia culpa earum fuit v ½
ꝙ nimis tarde expargationem huiuſmõi

inceperunt.vel ꝙ deſidioſe nimis ⁊ negli
genter in parte iſta egerunt. alioquin eaʒ
potuerũt perfeciſſe. Dico quia homo iſte

omnino ignoꝛat et virtutem vere peniten

tie et ipius penitentie veritatem nõ enim
e vere penitens.niñ qui omnino auerſus
eſt coꝛde et voluntate a malicia ſua hoc ẽ

A vicijs et peccatis et ad deum conuerſus

et eidem adherens tolo coꝛdtalis igitur

iam deſeruit maliciam penitus et appre
hendit bonitatem. factuſq; eſt bonus to/

taliter interiꝰ.quare vel nihil reſtat in eo
expurgãdum interius niſi foꝛte leues ali/
que culpe vel foꝛſitan aliquid eis pacien⸗
dum reſtat per quod ſatiſſaciat dei hbono
ri atq; iuſticie et huiuſmodi paſſiones no

apud homines eſt qui volunt ſibi ſatiſſie
ri ꝓ irrogatis iniurus per penam aliquaʒ
vel condignam. vel minoꝛem. et hoc eſt

cuʒ clemẽies ſunt homines ⁊ iuſti amant

autem penam huiuſmodi non liuore vin
dicte.ſed amoꝛe iuſticie quod eſt cum vi/
derint eam emendatoꝛiam ⁊ coꝛrectoꝛiaʒ

ſi viderent animas exinde purganet de⸗
coꝛari quia igitur tales intelliguntur pene
purgatoꝛie que ceptam in hac vila purga

tionem penitencialem perficiant ⁊ ſupple
ant.leueſq; ac velut deſuper aſperſas ma

culas leuium peccatoꝛum abſtergẽdo ani

mas puriſicent et decoꝛent neceſiarie ſunt
multis animabus et per eas diuine ſalii⸗
fit iuſticie pariter et clementie vt ſupꝛa le/

tigi tibi neceſſe eſt animabꝰ hũanis poſt

coꝛpoꝛa ⁊ tempus ⁊ locum habere huiui
modi expurgationis. Qtſi dixeri ꝗs
quia clementiſſimus ac benigniſſimꝰcrea
toꝛ non amat vel querit toꝛmenta. et cru⸗
ciatus animarum cum ipe ſi eſſencialiter

atq; fontaliter miſericoꝛs iam in alio tra-
ctatu ſatiſfeci tibi ſuper hoc ? iterum dico
quia creatoꝛ ſublimis et benedietus ſicut

eſſencialiter acfontaliter ẽ miſenicoꝛs ſicẽ
eſſencia liter ac fontaliter iuſtus ⁊ pꝛopter
hoc ſicut non querit penas animaruʒ aut
cruciatus per ſe. Sed quia multipliciter

vtiles animabus ⁊ ſalurares. Sicnõ que

rit eas quia toꝛmenta ſunt animarum hu

manarum hoc enim intentio crudelitatus
elſt dyabolice.ſed potius quia iuſte etho⸗
noꝛi ſuo connenientiſſime inquaniu eniz
iuſte⁊ bone ſunt.Sicut iuſticia inquanti

iuſticia bonitas. Sunt etiam decoꝛe quo

niam decent et iuſticiam eiuſdem ermen
ta pacientium vel pacientes ꝓpter merita

mala quanta vero fit pulchꝛitudo iuſticie
inde manifeſtũ eſt tibi quia tam vebemẽ
ter diligitur ad eam intueri pᷣualent et vi⸗
dere q; vtilis autem et q; ſalutaris ſit ho/
minibus in parte iſta dei iuſticia quia me

tu future purgationis etiam alias non de

terrin penitencialem purgationem et faci
lius et citius in preſenui vita incipiunt aᷣ
diligentius et ſtrennuius ꝓſequuntur ac
ſatagunt conſumare antec vila iſta de⸗
fringantur. .—

lubon
byset
oumnan
gellenuc⸗
agep⸗
lentseos
lein yp⸗
Cofne
cems
ſanda
meninet
Huenntori
uncta
Uldeuſten
lguin
ammncdi
iign
lopnnn
Monſole
ſliesad
Potoen
ſs najs⸗
ſoacana
leneſeli
Yenbusne
Vntninar
Mntlence
Uhlhenen
lun tier

N

Incenen
mmmestnin
iaecdee
orantane
Unde ume
Sinelgnn
mübacer
mn Knantt
Aoreirt
Apereudur;
tdenendenh
nimadyhisi

ns abens⸗
S
SS

Fo.

Alia ſtabilitio loci in quo purgantur
anime defuncloꝛum que purgabiles ſunt

tam facit de purgatoꝛio et pur
gatione huiuſmodi viſiones
ſunt et apparitiones animaꝝ

—

ſeu hominum qui in huiuſmodi purgati⸗
onibus exiſtentes poſt moꝛtem coꝛpoꝛuʒ

ſuoꝛum apparuerunt tam multi et tam ſe
pe et amicis ſuis vt adiuuarent᷑ eas et eis
ſuffragia pꝛocurarent. Similiter ⁊ pꝛemo
nentes eos vt ſibi a futuris ſupplicijs pᷣca
uerent. Apparuerunt ſimiliter et viris ſan

ctis multi petentes ab eis ſuffragia ſua vł

vt ab amicis eoꝛum ea ip̃ᷣis fieri ꝓcurarẽt

faciunt et ad hoc teſtimonia rediuiuoꝛuʒ
oc enim eſt qui de moete coꝛpoꝛis reſur/
rexerunt qui ſtatim animarum et pꝛophe

tarum et alioꝛum in pꝛedictis purgationi
bus exiſtentium narrauerunt et teſtificati
ſunt᷑ ꝓut inuenire poteris in geſtis ſcpᷣtis
⁊ narrationibus xpianoꝛum de huiuimo
di apparitionibus petitionibus et quere
lis pᷣmnnitionibus ⁊ reuelationibus que
non ſolum auditu iocunde ſunt Sed etiaã
vtiles ad modumq; ſalutares multumq;
proficientes ad coꝛrectiones hominum a

ſuis vicijs et peccatis vehementet ꝓuocã

tes ad amoꝛem ſanctitatis et deſiderium

eterne felicitatis. Amplius. Non ẽ lex

de tribus magnis legibus que in purgati
onem animarum poſt moꝛtem coꝛpoꝛum
non conſenciat et etiam gentes que legeʒ

non habent.neq; creatoꝛis benedicti no⸗

ticiam vel fidem et ſemper intenderunt et
adhuc intendunt ſuffragari animabꝰ de⸗
functoꝛum ⁊ adiuuare eas vt liberentur

tranſferantur ad celos vel in deos etiam
tanß deificata gens vero xp̃ᷣianoꝛũ ⁊ oꝛa

tionibus et elemoſynis ei ſacrificis omni
q; genere pᷣoꝛum operum credit adiuua⸗

ri animas defunctoꝛum vſq; ad diem vni

uerſalis iudicij non quidem omnes vſq;
ad perfectam liberationem et expurgatio
nem. non enim credit ſic eſſe purgabiles
eas que iam in inferno detinentur. Simi

liter neq; animas paruuloꝛum qui pꝛeter

baptiſmalem ſanctificationem a ſuis coꝛ⸗
poꝛibus exiuerunt eas vero ſolas ad pfe/
ctum purgabiles que penitentes vt ſupꝛa

Diri in alterum ſeculum migrauerunt hül
q; ſolis ꝓdeſſe poſſe ad liberationem om

himodam pᷣdicta ſuſfragia ex hac vita in

Uod autem fidem indubita-

w diẽ.ſj hmoõi penitudo ſiva ẽ atʒ Aertaf

alteram que cum iuſtificatiõe ſen iuſticia
penitenciali ex hoc ſeculo tranſiuerunt in

alterum. Reſtat igitur vt qui expurgatio/
nes ſiue expiationes iſtas negant anima
rum poſt coꝛpoꝛa vel concedant omnes
gnimasvere hic penitentes ſolam penitu
dinem ei iuſtificationeʒ inierioꝛem abſq;
aliis operibus et ſatiſfactione ſufficere vł

non. HQi ſi ſufficere credunt neceſſe habet

confiteri ſuperuacua eſſe opera huiuſmo

di videlicet que penitentes ꝓ peccatis ſu/

is in omni lege agere conſueuerut. Silr
oꝛatioes obſecratoes ꝗᷓ ⁊ ſacrificia facere

vbiq; noſcuntur. Amplius. Maniſe/

ſtum eſt non omnes penitudines interio

res equales eſſe nec omnia vicia vel pec⸗

cata.Aut ſi igitur determinatum eſt quan

ta huiuſmodi penitudo ſiue afflictio ⁊ O0

loꝛ penitudinis ſufficiat ad plenam expia
tionem animarum perſectamq; reconcili
gtionem ad creatoꝛem aut non eſt deter⸗

minatum. Qè ſi dixerit determinatuʒ eſſe

gquantitatem neceſſe habʒ hoc intelligere

altero duoꝛum modoꝛum quoꝛuʒ pᷣmus

eſt vt intelligat vnam aliquam quantita-

tem doloꝛis penitencialis que ſufficiat pꝓ

omnibus eque.videlicet ꝓ magnis vt ꝓ
paruis peccatis.ila vt non ſit neceſſe peni
tentibus aliquid amplius agere pꝛo eovt
reconcilientur creatoꝛi. Sequitur ergo vt

ſi foꝛte maioꝛis quatitatis fuerit doloꝛ qᷓᷓ
ſit ila determinata partem habeat ſuper

fluam. et etiam ꝙ iniuſtus ſit iuſtificatoꝛ
animarum deus altiſſimus qui maioꝛem
infert penam doloꝛis penitenti q; exigant
culpe illius. Qiñſi dixerit quia additur

doloꝛi vltra debitum ⁊ exigentiam culpa

rum additur in ꝓfectum virtutũ et in me
dicinam. Uerum vte dicit ſed de dei iu⸗
ſticia nõ ſe expedit vl abſoluit. Neq; em̃

humana iuſticia hoc patitur vt ꝓ inequa

libus delictis equalis iuſticia fiat et ꝙ ꝓ

vno et ꝓ multis vel equalibus vel maio⸗

ribus pena et eadem infligatur quãtoma

gis ergo iuſticia diuina hec non pacietur.
Alter vero modus eſt vt intelligat deter⸗
minatamgſſe penã penitenciale in quan/
titate ita ſcilicet ꝙ vuicuiq; peccatoꝛũ de⸗
beatur ꝓpᷣa nõ vna ſcilicet omnibus. ſed
maioꝛibus maioꝛ et minoꝛibꝰ minoꝛ. In
telligs auem hoc ð pena penitudinis in
teærioꝛt. Dico igt ſi pena hmõi infert deꝰin
vindicta⁊ ex iuſticia ſola poſſibile eẽt foꝛte

b v

Pars pꝛima de vniuerſo

dubitãter perfecte iuſtificat animã ſiue ho
minẽ ⁊ deo recõciliat eundẽ.vere eniʒ pe
niltens interiꝰ vere reuertẽs ẽ ad viaʒ recti
tudinis. quare vere eſt auertens ſe a ma⸗
lis in quibus eſt et que fecit pꝛopoſitoq; ⁊
voluntate in bonitate eſtet bonis que de

7 „

Alia declaratio purgatoꝛij.

tiones iſtas animarum ignoꝛaue

ſeruit Quanta autem penitudo hec peni runt penitenciam et eius eſſe.eſt enim pe

tentem facere faciat ipſum iuſtificat deo⸗
q; ipſum conciliat et coniungit. Non eſt
autem dubium quin clementiſſimo crea⸗
toꝛi longe plus placeat penitudo interioꝛ
qꝙ5¶ᷓ penitentia exterioꝛ.et hoc eſt quia lon⸗
ge melioꝛ vtpote vicis et peccatis eſſenci
aliter contraria ipiq; anime humane vici
nio: vt eius mundatio ac decoꝛatio ipᷣiui
q; creatoꝛis immediata operatio ipſaruʒ
animarũ reſfoꝛmatio ſpiritualis poſſibile
autem eſt eaʒ tantam eſſe hoc eſt tante af
flictionis et doloꝛis.vt aliam penam ab
ipᷣo penitente diuina iuſticia nõ requirat

plerumq; autem diuine iuſticie per huiuſ

modi penitudinem non ſatiſfit totaliter ⁊
ideo neceſſe eſt vt ſuppleatur vel iteratur
penitudinibus vel exterioꝛibus exercitati/
tus et exterius et coꝛde ſcilicet et opere nõ
ne dignum et iuſtum eſt vt ſatiſfaciat in⸗
tus el exterius aut ſaltem eouſq; intus ſi/

cut tetigi tibi vt ſufficiat penitudo interioꝛ

vt exterioꝛ ſatiſfactio merito non queraf᷑.
Qiſi dixerit quia non opoꝛtet hoc ita eſſe

quoniam exterioꝛ ſatiſfactio poſſet eẽ tan

ta ſcõᷣm hoc ꝙ interioꝛ non eſſet neceſſa⸗
ria. Reſpondeo non eſſe verum.quia ex⸗
terioꝛ exercitatio nec nomine ſatiſfactõis
digna eſt vt vnq; deo accepta niſi de ra/
dice interioꝛis ꝓceſſerit. Modis igit᷑ om

nibus neceſſe eſt locũ eſſe purgationibus
futuris deputatũ ꝓpter iniurias animaꝝ

quarum hic purgatio iuxta qð tibi dictuʒ
eſt non expletur Nè ſi dixerit quia non de
cet creatoꝛis clementiam ita exactricẽ eſſe
henarum maxime penitentium animaꝝ.
Jam reſpondi tibi in hoc qualiter decet⁊
qualiter eſt decoꝛum et feci rememoꝛatio
nẽ bonitatis iuſticie ⁊ pulchꝛitudinis eiuſ
dem. Et nunc addo tibi quia catoꝛ non
intendit aliquid ꝓpter aliqd aliud a ſe ſʒ
opat᷑ ꝙ deò; ipᷣm q decet ipᷣm et nihil ma
gidecetipᷣm q; clementia et iuſticia ⁊ tam
clementie opera qᷓ; iuſticie eitaʒ per ſe de/
bita ſunt.p ſe bona.per ſe decoꝛa T ꝓpter

hoc ꝓpter ſemetipᷣum operatur illa crea⸗

toꝛ opiimus licet immire vtilitates et im⸗

Amplius. Qui peccauit et in

nitencia ſiue penitudo interioꝛ iudidum
ſpirituale in quo iudicio anima peccatrix
acccuſat ſe.teſtificatur cõtra ſe.iudicat cõ/
tra ſe videlicet ſe eſſe dignaʒ toꝛmentis at

q; lupplicijs infernalibus ꝓ eis que male

geſſit poſtremo exequitnr iudicium ꝓpꝛi⸗
um contra ſe videlicet.toꝛquendo ſe non

ſoluʒ ſpiritualiter modis qui tibi alias de

clarati ſunt per me.ſed etiam coꝛpoꝛalibꝰ
afflictionibus qualia ſunt Jeiunia.labo⸗
res flagella et alia huiuſmõi que ſacre ex
ercitationes nominant᷑.⁊ cum videt quia

omnia iſta non ſufficiunt ad plene ſatiſſa

ciendum iuſticie creatoꝛis inſtat oꝛationi
bus et obſecrationibus apud clemeniiſſi⸗
mum creatotem imploꝛãs eius milſericoꝛ
diã vt ignoſcat ei merita ſupplicia.Et iam
declaraui.quia nulla eſt afflictio.nullum
toꝛmentũ qð hic penitẽtes infligant.quo

non maioꝛa incomparabiliter debeantur
peccatis grauibus quibus anime huma/
ne ſeparantur a deo. Sed neq; honoꝛes
quantumcunq; ſint equari poſſunt velcõ
parari contumetijs et iniurijs que pecca⸗
tis huiuſmodi deo altiſſimo irrogant᷑.de
claratum enim eſt tibi peccata huiuſmõi
omnia et infinita eſſe. et infinitas pꝛo eis
penas ð rectitudine diuine iuſticie irroga
ri. Sicut igitur ſeruum fugitiuum non ſo
la reuerſio ſua ad dominum ſuum.ymo
iuſtiſſime exiguntur ab eo opera quibus
tempoꝛe fuge defraudauit dominum ſu/
um. Sicut etiaʒ vir bellatoꝛ recedens a re

ge ſuo Imminente eidem pꝛelio non ſola
reuerſione iuſtificatur apud regem imo ex
igitur ab eo ſatiſfactio et de fide violata.
et de damnis ſi qua regi pꝛo eius receſſio
ne pꝛouenerunt.Sicut ⁊ peccatoꝛibꝰnon
ſufficit ſola reuerſio ad regem et dominũ
omnium ſeculoꝛum. Niſi et damna ſub⸗
tracte ſeruitutis ſubtractiq; ſeruicij reſtitu
ant. contumeliamq; et iniuriam fuge ſue
et delictionis iuxta legem ipſius emendẽt

niſi foꝛte tanta ſit humilitas et deuotio af᷑

flictioq; iterioꝛ vt regi et domino hüs pla
ceat eſſe contentũ. Ourgatio igit penitec
alis exterioꝛ ſequit᷑ hmoi iudictũ ſi datus

Ebes autem ſcire ꝙ qui negaue
runt eſſe purgatoꝛium et purga

eiiſ
peoiui
guommen
Uronin
U
Umifcan⸗
Nenuls
Mapxe
ſoihuse
hasn
ſeelup⸗
Mure⸗
guguin
anecit

Worne
Pa
buugau
Crdebl
Mnmun
cſuus
ſunale⸗

ele

Eegnbe

— —
. , E
e = -
= .

— =
=
= = —
E
= =—
S
—
—

Neiid

t
aregie
Adung
mmanmir
nseſſ ckan
ointenc
tönſeitiu
Nniln
daspesgen
minrindeang
1.ioenenigtr
dsiſhite
4lunt Jeinnu
nt,4an
duntadere

”õ

SS
Ppistuent
gia ſungliin
luetifun
nicnesinfin
Wn n
Oelte e
tanmin
nimnsli
umnt,

um ſign

unee
domint
rabenie⸗
udanl e⸗

fuerit ſpacium hanc complendi niſi vt ſe/
pe dixi interioꝛ ſuffciat et pena iudicialis
quametiam penitencialem vocaui ſequi⸗

tur animas exeuntes a coꝛpoꝛibus ſuis.

Utrum autcẽ locus aliquis per ſe hijs

puriſicationibus deputatus ſit lolus ⁊ p/

pꝛius nulla lex vel alia ſcriptura determi/
nant.appet autem ex viſionibus et reuela

tionibus animarum huiuſmoi qꝛ in mul

tis locis mundi huius terreni purgatiões
iſte et ſupplementa penitentiarum fiunt.
Apparere etiam poteſt ex ratione. Cuũ em̃
purgationes buiuſno di ſuppl emẽta ſint
penitentialium ſatiſfactionum non opoꝛ

let vt alius locus ſit eius qᷓ; penitẽtijs idẽ

enim locus debetur ſemꝑ toti et partibus
Ubi enim eſt locus hominis ibi ⁊ pedum

et manuum. ꝓurgationes autem iſte par⸗
tes ſunt penitentiarum. Audiuiſti a utem

apud Poetas infernum eſſe vel ſcõʒ par/

tem vei ſcom totum deputatum iſtis pur

gationibus ⁊ platonem deum vocari tar
taroꝛum et peſſe ſupplicis animarũ.qua/

Ppter ſtatuerunt ei ſacra et ſacrificia qui/

bus plataretur ad parcenduʒ animabus

apud eoſdem etiam legiſti mundũ iſtum

terrenum infernum eſſe ex canſis et ſimili

tudinibus quas potes reminiſci in qblus
lecuti eſie vidẽtur eſie platonis metapho

ras qui et ponunt animas violenta moꝛ⸗

te de cotpibus exeuntes circa coꝛpm ſuo⸗

rum tumulos cõmoꝛari.nec auteʒ inde re
cedere q; conſumatum eſſet tempus quo

Durature erãt in coꝛꝑibus ſuis niſi eas in⸗
de moꝛs violẽta expuliſſet et ex huiuſmo
di cõmoꝛatione vmbꝛas vocari ſicut in
cedente audiuiſti.

Ilabilitio ignis purgatoꝛii ⁊ ignis in
ijs igitur ita dictis ſcõy quod mipi
hN fuit poſſibile tranſibo ad alia⁊ in
cipiam loqui de igne quem vocat
gens xpianoꝛum purgatoꝛium. et de illo
quem vocant infernalem vt remoueam a
te dubitationem et admirationeʒ de bijs

rebus quas imꝑiti poſſe eſſe non credunt

ed moꝛe ſuo quecunq; non vident alios
videre non exiſtimant. et etiam quicquid

non cognoſcunt cognoſci poſſe deſperãat.
et nihil eſſe penitus opinantur. Dico igit᷑
in pᷣmis qꝛ huiuſmõi homines nõ crede

rent ignem eſſe ga aquaʒ combureret. ni
ſi hoc eos credere vel oculi ſui vel fame te

ſtimonia innumera et irrefragabilia ↄopu

liſſent. Tu autem ſcis ga ignis iſte vocak

ignis grecus et huiuſmodi noueʒz ſpecies
Dicit Ariſtoteles ⁊ docet compoſitiones ⁊
modum confectionis ipoꝛum in tractatu
de eiſdem ſingulari. Similiter ignem eiię
qui oleo extinguatur et aqua frigida accẽ
datur quando crederent huiuſmodi ho⸗

mines vbi erroꝛ eoꝛum conninceret exp⸗

ientia ſenſus viſus videlicet atqʒ tactꝰhic
autem eſt ignis qui eſt in calce viua.Quã
do etiam crederent lampadẽ inextingui⸗

bileʒ poſſe fieri. videlicet q nec vento nec

pluuia poſſet extingui niſñ fuiſſet famoſi

ſima illa lampas que in templo veneris

gquondam fuit et non eſt dubium gn fue⸗/

rit lampas illla.id eſt quod ardebat et lua

cebat in ea albeſtus lapis qui ſemei accẽ⸗

ſus reuera nunq; extinguit᷑ vento vel plu
uia et eſt lapis liuidi ac ferruginei coloris
Eſt et ignis q vulgo vocatur aqua ardẽs.
cuius confeciio notiſſima eſt. et ignis iſte
nihil conſumit pꝛeter ſeipᷣm. eſt em liquoꝛ

ex quattuoꝛ vl quinq; rebus confectꝰquo

cum aſperguntur capilli alicuius aut lini⸗
unt᷑ non eſt alia lucerna neceſſaria ad mẽ
ſam in qua ſedet capilli eniʒ illius ardere
videntur et illuminant ad nodum facule
vel ſtraminis ardentis capilli vero illeſꝑ
manẽt omnino.Eſt et ignis de quo ſupꝛa
feci tibi mentionem vłin ipᷣa terra ſicilio

vel prope qui coꝛpoꝛa non ledit. Sunt et

alijs ignes in lacubus vel potiaipſi lacus

in quibus et ex quibus intincte facule ac⸗

cendũtur et ardent. Hec autem omnia ꝓ

pter hoc aggregaui tibi de mirabilibꝰ ig⸗

niumyvt tollerem a te admirationem atq;
dubietatem ð igne purgatoꝛio et de igne
Jehennali quaq; ignis purgatoꝛiꝰ a mut
tis intelligatur non nis pꝛopꝛie coꝛpus
ſed pena ſiue afſlictio qua diuine iuſticie

ſatis fit de defectibus purgationum in vi

ta iſta ceptarum ⁊ in ea dem non comple

tarum ⁊ huiuſmõi penam intelligant nõ

vnam eſſe vel numero vel ſpecie.imo mł

tas et hoc eis viſuʒ eſt ex apparitionibus

et reuelationibus antedictis. Multi eniʒ
apparuetunt ex moꝛtuis.apparuerunt in

̊ᷓᷓ modis quibus fuit beneplacitum crea

toꝛis.reuelauerunt penas ſue purgatiõis
varias atq; multiplices de quibus fit tibi
ſermo in ſequentibus perſcrutatioꝛ atq;
diffuſioꝛ. Debes autẽ ſcire quia ignis ᷣm

Docdrinaʒ hebꝛeoꝛum tribulatio vel affli⸗

ctio non nũqᷓ; intelligitur nec diſcoꝛdat in

Pars pꝛima be vntuerſo

hoc intellectu ab eis doctrina xpᷣianoꝛuʒ.
Quod ſi quis miretur et querat. qualiter
ignis ſiue afflictio coꝛpalis purgare poſ/
ſit animas humanas. Jam dixi tibi quia
et opera vicioꝛum et peccatoꝛum. necnon
⁊ delectatiões et deſideria abꝛadit ab ani
mabus et extinguit in eis afflictio coꝛpoꝛa
lis.et radices etiam huiuſmõi paſſionum
⁊ operum adeo debilitatvt ea durante in
actus huiuſmõi exire non poſſunt.Alius
modus ẽ ſatiſfactio vt dixi tibi diuine iu⸗
ſticie per ſupplementuʒ purgationis in vi

ta iſta cepte.⁊ quia ſicut pꝛedixi tibi.leues

quedã culpe ſunt quaſi tenuis ſuꝑ aſpſio
animas inquinantes et non ꝓfunde atq;

radicitus inficientes nõ immerito viſuʒ ẽ

multis ex doctoꝛibus xpᷣianoꝛum.purgati
onem ceptam et nõ perfectam in vita iſta
in futuro complennn..
FElumam autem queſtionem qua
multi querunt qualiter per coꝛpꝰ⸗
oequeri vel affligi poſſint anime
humane que incoꝛꝑales omnimode ſunt
Qui ꝙculdubio ſicut ſupꝛa audiuiſti.nec
ea que iugiter vident ⁊ ſenciunt cognoſce
re poſſunt.dum vidẽt animas humanas
et iugiter delectari et moleſtari a coꝛpori⸗
bus et per illa.Quis enim non videat q̃li
ter delectabilia coꝛpoꝛalia et inflamat de
ſiderijs animas ⁊ irreciant atq; captiuant
voluptatibus.Similiter ⁊ quedam triſta
bilia contriſtant eaſdem quot enim mole

ſtias deſiderioꝛum.quot ⁊ quantos dolo

res et crucia tus turpium amoꝛuʒ ſpecioſe

mulieres ingerant animabus ſtultoꝛuʒ ⁊=

interdum animabus etiam ſapientuʒ ꝗs
no videat. Similiter quanta et qualia pa
ciantur anime auaroꝛũ a diuicijs ⁊ a diui
ciaꝝ paſſionibus hoc eſt coꝛruptionibus
et diminutionibus et ab alijs vilitatibus
et vilifactionibus coꝛpalibus quis expli⸗
care vel enarrare ſufficiat.Quanq; videri
poſſint alicui pene contumeliarum et ob/
pꝛobꝛioꝛus ſpirituales ꝙ non alia decau⸗
ſa eis videtur foꝛſitan.niſi quia in anima⸗
bus ſunt et ꝓpter hanc cauſam videri de
beret eis ꝙ omnes delectationes ⁊ triſti⸗
cie noſtre ſpirituales ſunt cun?in anima⸗
bus noſtris ſolummodo ſint.poſſibile ta
men eſt huiuſmõi penas aliquas ſpiritu⸗

ales eſſe. Non igitur abhoꝛreant aut mi⸗

rentur. ſi ignis coꝛporalis aliquis eſt qui
animas huanas et in coꝛporibus eta cor

poꝛibus ſeparatas toꝛquerevaleat cũ tan

ta mirabilig ignium audiant et plura atz

maioꝛa foꝛſitan apud ſcriptoꝛes reruʒ mi⸗
rabilium mũdi et hyſtoꝛiographos lege/
re poſſint. Amplius. Si iuxta legem

hebꝛeoꝛum ignis qui ꝓphete ipſoꝛum in

rubo apparuit.vel datum vel ablatuʒz eſt
circa naturam ſuam ꝓpriam ⁊ ipᷣius rubi
vłfoꝛſitan nouus ignis talis ab omnipo
lente creatoꝛe creatus eſt tunc qui materi

am combuſtibilem in qua eſſet non com⸗

bureret quomodo non veriſimile eſtvt ꝓ

pter exercendam tantam dei iuſticiam ta

lis ignis creatus ſit qui toꝛqueri poſſit ani
mas impioꝛum et vindicare in eis iniuri⸗
as deo altiſſimo irrogatas. Ampluus.
Si pluuia ignis et ſulphuris creata fuita
iuſtiſſimo creatoꝛe ꝓpter vindicandaã dei
pariter et nature iniuriam et contumeliaʒ
in gentes ſodomoꝛum.Quantoſfoꝛtiꝰ ꝓ⸗
pter omnes iniurias et contumelias dei
altiſſimi fuit creatus ignis qui vniuerſali

ter omnes vindicet. HNec numero nanq;

nec magnitudine peccata gentis illius cõ

parabilia ſunt peccatis omniuʒ. qui extte

mo et vniuerſali iuditio in internuʒ detru
dendi ſunt Amplius. Si creato: dedit
aquis maris rubꝛi vt contra naturam om
nium aquarum et ꝓpᷣam ſe diuiderent et
aperirent viam ſiccam pꝛebentes populo

bebꝛeorum ab egypto exeuntium. quan⸗
torfoꝛtius penſato honoꝛe et gloꝛia ipſus
necnon et pulchꝛitudine et bonitate iuſti
cie ſue dedit igni contra naturam alioꝛuzʒ

ignium et propᷣam virtutem toꝛquẽdi ani

mas eoꝛum quos inimicos ſuos repuiat.
Amplius.Si ꝓ flagellãdis egyptijs ge-

re ſcilicet impia miſcuit pluuiam ignis et
grandinis et ignem in aqua ardere fecit.
quantofoꝛtius pꝛo toꝛquendis vniuerſis
impiis tale aliquid ac maioꝛa et mirabi/

lia facere decet iuſticiam ipins Ampli⸗

us. ſi hanc virtutem dedit ventri ſtrulio/

nis vt ferrum frigidum atq; duriſſimũ co⸗
quat in nutrimentum coꝛpoꝛis ipᷣius ſtru

tionis quid mirum ſi dedit igni viriniem
animas ſic toꝛquendi.Et ſi econtrario vir
tutem dedit ventri eiuſdem animalisvta
ferro ignito nihil vſtionis aut leſionis al⸗/
terius paciatur quomodo nõ potius igni
vel alij coꝛpori dedit vel dabi⸗ virturem.
Maxime cũ dignũ ⁊ iuſtũ ſit apud ipſum

vt coꝛpibus quibus culpabiliter ⁊ ininria

atq; ↄtumeliã creatoꝛſ e ſabiecerũt 7 hoc
ad delectationẽ ſubijciunt inuiti ad pena

Nincub
gliſmmu
aperhot
guiciuſin
Gnhen
goſenſea
Piabnſnn
ſchrsſeruns
genplsn
ſeuicüe
ſeßout⸗
Nulpiaie
unnvoln
lilſtonsa
(lnontken
Ulilaten
Ellsnanr
Genes
Wycpteiud
Pisauron⸗
Uuuurgeien
Güniopnran
uehunes
erag
lenignen
Uſeieſice
lalcae
QAuale
nnuran
bus
keof⸗
ſaton
Ununen
En fpree
ſntipſin
igre
Upleiens
guce.inil
flngaien
ndelgen

=

B

=
=.

=☛=

=
——

heen
mmilte

= = = =
☛ =ẽ =
= =ẽ
— =
— –m —

E⸗
S
—

= =
=

— —
— —.
= S
— — Se
=Se=.—
—
=
—

=
= =
—,v
S
☛ ,.

=
— = —
S= = ==
— —
= —

iunep
–
unſaltet
Dllamtöir
Salsed
eſtuntgine
auseiatanes
nenünira
umdaänſtan
ilognenin
ndicarenntsnu
ganns. Me
onscu
Deerpindcna
n.QOunen
Stlonani
ignis u
aa genise
iso.

Müoinnene

ius Saun
Rondt,

3
,.

ppanmſedince

Herboreru

dis ſcilicet eiuid

ignibus.

1

Fo. “ .

vt in quibus ⁊ per que regem gloꝛie beni
gniſſimũ delectabiliter oftenderũt in hijs

et per hoc triſtabiliter pacian᷑. Amp̃.
quid iuſtius ꝗd diuine gloꝛie ↄgruentius
qᷓ; vt hij qui neglecto creatoꝛe atqʒ cõtem

pto ſeruire cogantur coꝛponibus ad ſup⸗
plicium ſuum et cruciationem qui coꝛpo⸗/

ribus ſeruire q;ᷓ creatoꝛi potius elegerũt.
Amplius.manifeſtũ eſt ex hyſtoꝛijs ⁊

exemplis multis qꝛ creaturis creatoꝛ ꝓpt

ſeruiciũ dilecton ⁊ electoꝝ ſuoꝝ auget vi⸗
res.et dat nouas et ipᷣas etiam creaturas
multiplicat contra naturam id eſt curſum
nature ſolitum exempli gratia Si credere

vis hyſtoꝛijs et ſterilibus mulieribꝰfecun
ditatem ⁊ ſterilibus agris. Similiter oleũ

multiplicaſſe ⁊ farinam ⁊ panes ⁊ in mul

tis alijs nature vires auxiſſe creatoꝛem le

ges in eis.Quid igitur mirum ſi in ſeruici

um pꝛopꝛie iuſticie aut virtutem adauger

ignis.aut nouam ei tribuit. Non eniʒ du
bitatur credenti ac credentibus hyſtoꝛias
quin foꝛtitudinem adauxerit bellatoꝛibꝰ⸗
ſuis pluries creatoꝛ optimus. MNon eſt igi

tur cauſa ꝓpter quã admirentur vlł dubi⸗

tent ignem talem creaſſe creatoꝛem ꝗ ſer⸗
nire iuſticie eiuſdem ſic poſſit in vindican
. e iniurijs et contumelijs
Qualiter coꝛpa damnatoꝛum nõ con
ſumantur aut coꝛrumpãtur ab huiuſmõi

IZE e vo ſcilicet qualiter coꝛpa dã⸗
natoꝛum non ita ledantur aut cõ⸗
ſumantur ab huiuſmõi igne. aut

monꝛem coꝛpalem ſaltem non inferat ſuf⸗

ficere tibi poſſunt exempla ſalamandre q̃

.

viuit in igne et ignis pnominatus qui coꝛ

po:a non ledens animas intollerabiliter
excruciat. Similiter et vẽtris ſtrutionis ex
emplum qui ferro ignito nõ leditur. No
ſti etiam de lateribus quibuſdam. qui in

igne quantumlibet exiſtentes ab ipᷣo non

leduũtur. Similiter audiſti et de bitumine
quo linita fuiſſe dicuntur arma amaʒonũ
ꝙ nec ferro nec igne ſoluit᷑ ſʒ̊ ⁊ ſimili bitu⸗

mine poꝛte caſpie linite fuiſſe dicũt᷑. Noſ

le etiam potes experientia de pellibns et
plumis ſalamandre que ⁊ ſiincenſe vide
antur ab igne et etiam ardere atq; lucere
nihil tamen leſionis ab ipſo paciuntur.
Sunt ⁊ alia innumera que ignẽ nõ timẽt

NQue ſi coꝛpoꝛa huiuſmodi hominũ igne
illo infernali moꝛtificalia eſſent atq; diſſo
lubilia non eſſet vſq; quaq; ibi puichꝛitu⸗

do diuine iuſticie cum non eſſet perennis
pena eoꝛum quaʒ eẽ ꝑpetnam neceſſe ẽ v

per me in tractatu alio didiciſti. Nec eſſet

talis ac tanta qualem et tantam cauſam

eſſe requirit diuine iuſticie pulchꝛitudo et

dedi tibi in hoc cauſas et ꝓbationes que

om ni intelligenti ſatiſfaciant atq; ſuſſiciãt

Utrum pꝛedictus ignis ſola ymagina⸗

tiõe toꝛquere ſufficiat animas humanas

NTauonia

xpᷣianoꝛum atq; doctoꝛibus dixit

quia ignis huiuſmõi ſola ymagi⸗

natione ſui ſufficit toꝛquere animas hua⸗

nas. bonum eſt ſcire que ratio ad hoc illiõ

induxerit vel inducere potuerit. Non em̃
pꝛeter nudavel negligenda ſunt tibi dicta
tanti ſapientis. Dico igitur in pᷣmis qꝛ toꝛ
mentũ qð anima humana patit᷑ ab igne
pꝑ coꝛpus ſuum nõ ẽ niſi vel invi appꝛehẽ⸗
ſiua vel in vi motiua vłin ambobꝰ.Quo

cunq; autem modo ſe habeat in anima
huiuſmõi toꝛmentum cum omnis paſſio
in paciente ſit ex neceſſitate. Quia igitur
ipᷣa anima ſubſtancia ſpiritualis eſt in ea

impoſſibile eſt foꝛmam aliquam coꝛpoꝛa
lem eſſe. Quapꝛopter neceſſe eſt toꝛmen⸗
tum iſtud ſiue cruciatum ſiue doloꝛeʒ ſeu
quocunq; alio nomine illaʒ nomines for
mam ſpirituale.a eſſe. Sed et in omnibꝰ⸗
apprehenſionibus coꝛpalium et ſenſibili

um ſfimiliter ſe habere opoꝛtet videlicʒ vt

impꝛeſſiones ſpirituales ſint quare nec ca

loꝛ nec ardoꝛ eſt huiuſmodi impᷣſſio tamæ
calere et ardere ſe dicit anima que ſic pati
tur. Non enim dubium eſt tibi quia ani⸗

ma humana nec calida nec frigida eẽ po
teſt quoniam huiuſmodi qualitates coꝛ/
porales ſunt et in coꝛporibus ſolummo⸗

do habent eſſe ardeungitur anima buma

na ſeipᷣa teſte cum nihil caloꝛis in ſe habe
at. Uides igitur quia foꝛma ſpiritualis ei
dem per coꝛpus ab igne impꝛeſſa cnʒ nec

ignis nec caloꝛ ſit eandem tamen vꝛit ⁊ ar

dere facit.vt ipᷣamet cõfitetnr. Quid ergo
mirum ſi ſola ymaginatione ignis ardere
ſioi videatur et ardere ſe iudicet cum ipſa
ymaginatig ſubſtancie anime vicinioꝛ ſit
qᷓ; ſenſus Iolũmodo ſpirituale ſit ꝙ per

impreſſionem ſenſibilem ad eius ſubſian

ciam venit et in eandem intrat. Q ſi dixe
rit quia reuera anima humana nõ vꝛitux
nec ardet.Sed hoc ei videtur propter fo⸗

tiſſimam conunclionẽ et viione q̃ᷓ corꝑi

aliquis ex ſapientibns

Pars pꝛima de vniuerſo

vnita eſt et inde eſt ꝙ ſibi videtur et ſe iu

dicat pati qð ipᷣm coꝛpus patitur quia nõ
ſolum in coꝛpoꝛe eſt ſed coꝛpꝰ vt multi ex
phyloſophis dixerunt potius in ea ⁊ hec
continentia ſpirituali non ambitione coꝛ/
poꝛali tũc reuertitur in id qð ante pꝛedixi
quia nõ ve dolet ip̃a anima hmõi paſſio
nibꝰ?tanq; ſuis ꝓpꝛüs ſed magis cõ dolet
tanq;ᷓ alienis auferent igr veritatem ac ꝓ
peietatem doloꝛis ab animabꝰ humanis
Quapꝛopter et gaudioꝛũ atq; delectatio
num contraria autem in eodem naturali

er habent fieri ex quo conſequẽs ẽ vt ve/

ritatem et ꝓpꝛietate hmõi ponant in coꝛ⸗

poꝛibus ita vt expꝛeſſe et aperte confitean

tur coꝛꝑa vere ac ꝓpꝛie delectari atʒ triſta
ri ꝙ vſq; hodie nemo intelligentiuʒ dixit

manas vere gaudere vereq; triſtari paſſi
onibus huius cum in ipᷣis ſubſtancijs ea⸗
rum nulla ſit omnino paſſio coꝛporalis.
Eſt quoniam ſpecies vel fantaſma vel ſi⸗
militudo ſeu quocunq; alio modo nomi/

nes cum fuerit in vi appꝛehenſiua mouet

etiam motiuam. Neceſſe eſt vt ipia ſpeci⸗
es in motiua virtute impꝛimat huiuſmo⸗
di paſſiones que doloꝛes et gaudia vocã
tur. Sicut ⁊ ariſtoteles dixit in libꝛo ðᷣ ani
ma quia delectabile ymaginatiuũ mouet
deſiderium. Et ſi ſpecies eque foꝛtis eſſet
in vi ymaginatiua vt eſt in vi ſenſitiua cũ
ſenſibile ſentitur minoꝛ eſſet impꝛeſſio in

vi ymaginatiua q; in ſenſitiua.Et hoc ma
nifeſtum eſt in hominibꝰ foꝛtis ymagina

tionis quia non minus delectantur yma/

ginando quedam viſu delectabilia q; de

lectarentur videndo propter quod et qui
dem notus mihi non curabat videre ha⸗
ſtiludia dicens ſe longe amplius delecta
in ymaginandoea q́; delectaretur vi/
dendo. Ego etiam vidi homineʒ qui ſolo
aſpectu medicine mouebat quociẽs opꝰ
erat motu expurgatiõis. Quid igitur mo
uebat eum ſic. ꝙ eſſet apud eum niſi ſpeci
es ipius.id eſt ſmilitudo impꝛeſſa in ani⸗
ma eius. cuʒ nec ſubſtancia medicine nec
ſapoꝛ aut odoꝛ ipius apud ipᷣm eſſet ſʒ ſo
la ſpeciesvt dixi. Certum etiam tibi poreſt
eſſe ſi expimentari volueris qhoſda viros
delectari aſpectu mulieris vt ampleribus
niſi foꝛte quantũ minus ẽ foꝛtis ẽ appᷣhen
ſio que ſolo viſu fit q; que tactu ppter qð
non dubitand eſt. quia ſi remanerent ſi
militudines in oꝛganis viſus eque foꝛtes

nes et triſtati des maioꝛes exillis

abſente ſiue remoto viſibili eqjlis foꝛtitu ⸗

dinis paſſiones delectatiõis et triſticie ex

inde ꝓculdubio ſequerẽtur. Ulideri igt ex

his merito potuit illi tato viro ꝙ ſpecies
foꝛtis hoc eſt foꝛtẽ faciẽs appᷣhenſionẽ tri⸗
ſtabilẽ aut moleſtibilez. Silr ⁊ delectabi⸗

lis ꝑ ſe ſufficiat efſicere delectationes ⁊ tri
ſticias gaudia ⁊ cruciatꝰin animabꝰæ⁊ ba
rũ paſſionũ quatitates erũt iuxta quãtita

tes foꝛtitudinũ huiuſmodi ſpecieꝝ et rerũ

quarũ ſpecies ſunt.hoc aũt ẽ dicere qꝛ qn
to foetioꝛ erit apprehenſio quatoq; foꝛtiꝰ
ipᷣm appᷣhenſum hoc ẽ magis delectatiuũ

vel magis triſtatiuũ tato eiun Delectali

plius. manifeſtũ ẽ de ſomniantibꝰ qm̃in/

terdũ ſomniãat ſe ardere ⁊ eẽ in igne et ceru

Neceſſe igit᷑ habent confiteri animas hu ciãatur intollerabiliter tanq; in veritate ar

deant quare quonia veritas ⁊ ſubſtancia

ignis apud eos nõ ẽ.ſjj ſola ſpecies ignis
vel infantaſia vel ymaginatione eoꝛu eſt.

eſt quia nihil huiuſmodi reruʒ apud eos
cſt ſed ſole ſpecies aut fantaſmata in ani⸗
mabus delectantur aut doꝛmientes ſpeci

Manifeſtum eſi eos truciatum hmõi

ardoꝛis a ſola ſpecie ignis pati.Eodẽmo
do ſe habet et de ſomniantibus ſe tenere
et contrectare poma aurea vel argentea z

et lapides pᷣcioſos. Manifeſtum eniʒ

ebus aut fantaſmatibus huiuſmodi tac;

ipᷣarum rerum veritate quare neceſſe ẽ vt

„

7 poſſibile ſit eos contraris ſomnijs con
triſtari. Uerbi gratia ablatiõe vł alio m.

22.

do hoc eſt ſiſomniant auferri ſibi pnomi

natas diuicias vel alias ſibi depire.et foꝛ
ſitan fiet hoc in eodem ſomno quo pꝛius
ſomniabat ſe poſſidere eas et tenere ma/
nibus et poſt modicum ſibi auferri. Non

eſt igitur mirũ ſi vir ille ſapientiſſimꝰ dixit
ſola appᷣheſione ignis aias hũanas ſolu
tas a coꝛpibns et abſq; veritate et ſubſta⸗

ciꝗ ignis poſſe toꝛqueri Oaſſi dixerit ꝗs dꝛ
nõ poſſet eſſe tm̃ toꝛmentum a ſola yma⸗

ginatione ignis pꝛeter veritatẽ ipius atq;

ſubſtanciam quantum eſſet cum veritate

et ſubſtãcia iã rñdi ei ſup hocqꝛ ſi pſentia

et verita signis nõ addut appᷣbenſiõi no
addẽt toꝛmeto hoc ẽ ſinõ augẽt illa nõ au
gebunt illud. Declaratum euam eſt tibi ꝑ

hoc quia non ſolum ardoꝛibus huiuſmo

di poſſibile eſt creatoꝛi cruciare animas
quas voluerit per ſolam imaginationem

vel intellectum. Sed etiam omni genere

toꝛmentoꝛum et hoc eſt qm̃ poſiibile eſt ei

lraonm
ligcreve
pufen
omniügen
engo upe⸗
heſpon
ſoifümn
paenin
Mn

Anuso
Sisftnunn
grnonen
lodeeneet
ſan enaiſn
upoſeraſo
muſthte
wiceton
icianat
ſbipelelis

S
Dinien
ſeninie

CAunibihune
tdct
edernn
Werme⸗
ſbadde
ſüpolten
leoſporure
igoelſan
olanhbon
dammuton
(kopanudr
ſcbllbenn

wapirinin
lgagil

lentienn

— = e
=
= =
☛ =

=⸗
S
☛

— =
==
= =
=SSE = =
= —
— =
E =—
= S=ꝛS.
, £N-

——
—

——
—
☛n
=
-
—

iee
gimn
188 Ppai
edeensiden
rinanmun
senitunge
bocaitidin
benio guing:
intoenmn
õ
eſomnunpii
ſdereteininn
mmönſu
nipennstitin
eſouſeng
ſensnam
tihisnlit

onnnianaogtet

nane
abesdlun⸗

odenſeng,
ſcenmtpi⸗

lurta omnipotentiſſimam virtutem eius

pingere vel deſcribere in vi ymaginatiua

omniũ generũ toꝛmẽtoꝝ.Q ſi ꝗs inferat

ergo ſuꝑuacue creatus ẽ ignis hbuiuſmo⸗
di Reſpondeo quia multe ſunt vtilitates
ipiꝰ q̃ruũ vna ẽ vt et coꝛpalit᷑ ⁊ vere toꝛdat
coꝛpa animaꝝ hmõi ⁊ etia animas ipas.

Amplius. Cum ipe ſit deus veritatis

et veritas non decet magniſicentiã gloꝛie
ipᷣius vt vtatur mendacus ſomnioꝝ. Ter
cio ꝗa motus ſomniandi im̃ ardoꝛes nõ
ſatis deterreret homines a vicijs ⁊ pecca
lis cum panciſſimi intelligere poſſint ani

mas poſſe vel ſomnijs vłſupplicioꝝ ima

ginanonibus cruciari. Nec dubit es om̃i⸗
potenti creatoꝛi multos eẽ poſſibiles mo
dos vindicandi in hoſtes ſuos nec om̃es

vel mihi vel alus hominibus eſſe notos.
J as auteʒ querat an ſolus ignis
in inferno ſit an etiã alia coꝛpoꝛa
Vreminiſci debes quia poete poſu/

Cerunt ibi flumina ⁊ paludes vt letheũ flu

men ⁊ cochiton ⁊ ſtigẽ paludẽ foꝛſitan au
tem hoc per metaphoꝛas platonicas dicẽ
tes. Lex vo et doctrina ſarracenoꝝ ponit
ibi arboꝛẽ adachũ amariſſimi fructꝰ taqᷓ;

ibi poſſit arboꝛ aliqua viuere et fructifica/

re diſputare autem circa omnes fabulas

atq; deliramenta ei figmenta inſipientiũ

nõ tam laboꝛioſum ẽ ꝙᷓ; etia ſupuacuum.
Doctrina vo xpᷣianoꝛũ cui in parte cõcoꝛ
dat doctrina bebꝛeoꝛum licet fabulis im⸗

poſſibilibꝰ et increduliſſimis refertiſſima

habet o in inferno ſunt aque gelidiſſime
Sed neq; aque ille neq; ignis infernalis
ſunt ꝑ omnia earundem manerieꝝ quaꝝ
ignes et aque que ſunt apud nos.ꝗa nec
ignis ille extinguibil eſt nec aque ille con

ſumptibiles ⁊ foꝛte nec calefactibiles ꝓpt
longiſſima igr coꝛpoꝛum infernalium ad

coꝛpoꝛa huiuſmõi mũdi ſuperioꝛis ꝗ ẽ ſu
pꝛa ipᷣm infernũ diſſimilitudinem atq; di
ſtantiam ignoꝛãtur ex parte magna qua/
litates eoꝛum habet autẽ admirationem
magnam et queſtionem dubitabilem an
infernꝰ totus modus plenꝰ fil.an ſit apð
pm vacuum et de vacuo iam alibi didici
ſti an poſſu eſſe. Similiter et de quatitate
ipins. Si enim iam totus plenus ẽ coꝛpo
ribus ſuis.qualiter intrahunt in ipᷣum pe
ne innumerabiliuʒ hominũ coꝛpa er fere
ſoia pars totius humani generis modica
ſeo:ſum ſaluabitur. Necelſe igr ẽ vt ignis

oꝛrificas omnes atʒ foꝛtiſſimas ſpecies

et aqua qui ibi ſunt exeant ꝓ maioꝛi ſuę
parte et dent locum perditoꝛum hominũ

coꝛꝑibꝰ aut vt rarefiant.inextimabiliter
auiem vt ſecum ſimul capiant coꝛꝑa ꝑdi/

toꝛũ et de hoc quidem ei de alis que cir/

ca hoc ſunt loquarin ſequentibus.

*

vVninerſo. De eternitate.

vniuerſo an nouuz ſit
an antiquũ. ꝙ eſt di⸗
cere an pale an eter/
Vnale ſiue eternũ. Se/
“ cũdo de cura⁊ guber⸗
natione qua gubernani dicit᷑ a multis et
creaturarũ ab ipᷣo creatoꝛe. licet a multis
contradicatur. ercio an ſtatus iſte ſit ei
ppetuus ſtatus ſcʒ in quo ẽ.an finẽ habi⸗
turus ⁊ ętia quẽ finẽ ſiue immu arbez vig
in melius an deteriꝰ.⁊ de ipᷣa nouitate vł
de ſtatu quẽ habiturꝰ eſt. an ſit ei futura
perhẽnis.an iterũ habitura fineʒ. an hoc
debeat ire in infinitũ.ſicut aliqui opinati
ſunt.Et de ipᷣo genere huano quẽ ſtatum
habuurum ſit tam ſcõm animas q; ſcom

ſtigatio ð ipſa etnitate ꝑſcrutaboꝛ ĩ pᷣmis
de ipa. Similiter de ſeculo et ſeculis et de
ſeculis ſeculoꝛum atq; de ſeculo ſeculoꝛũ.
Cito igitur quia opinati ſunt qui⸗
aganm eternitateʒ aliud non eſſe in
elſlencia q; tempus. Unde et diffi⸗
nierunt tempus eſſe partem eternitatis et
iſti fuerũt ytalici. Ocoõʒ eos igit᷑ nõ differt
eternitas a tempoꝛe/niſi ẽm tempus totũ
Aa parte ſua let ſicut maiꝰ tempus a mino⸗
ri. Scoõm eos etia eternitas non pꝛecedit

tempus.imo ſi vere pars eſte ternitatistẽ

pus naturaliter pᷣcedit eternitatẽ. om̃is eĩ
pars pꝛioꝛ ſuo toto eſt.quonia quedã cau
hil fuit vel eſſe potuerit.ſic nec ante totuʒ
tempus. Amplius. NHemo vnq; poſu

tu em̃ ſcis.quia diem craſtina pᷣce dit dies
hodierna.et nox tota que media eſt inter
dio illi medioſquaſi contigua erat eterni⸗
las qre finiebatur ſiue terminabat᷑ ad il⸗
lud. Erit ergo ſcm boc finita eternitas ⁊
habens terminũ ſentẽcie ſciliq; illius me⸗
di quemadmodũ dies craſena terminũ
habet inicialem finẽ noctis imminentis.
Si vero pᷣcedit eam ſine medio.tũctermi
natur ex neceſſitate eternitas ad illo.quẽ⸗
uadmodum dies craſtina ad noctẽ pceden

Incipit ſecunda pars pꝛime partis de

Equit᷑ ea que pꝛeceſſe⸗
rũt inueſtigare de iß5

coꝛꝑa hũana.Et qm̃ hec oĩa pcedit inue⸗ f

Amõ̃.ſicut ante eternitateʒ ni⸗/

it eternitatem niſi inſinitaʒiquare añ eter⸗
nitatem nihil fuitem aliqd ante eam
Juiuvel pᷣceſſit eam alio medio vel nullo.

iſtos duos dies q̃re ſi pceſſitr eam alio me

ſars pꝛima de vniuero

7. 7
:.

nũ dicunt homines cõmuniter ꝙ nec inci
bm omunem intelligent hominũ. Dico
poſterius cum em eternitatis eẽ pmanẽs
ſit imo ißa eternitas pmantla intermia⸗
bilis ⁊ ex vtraq; parte infinitapermanen

tia aui ei fluxibilitas contraria ſunt.ergo
nihil fluxus ẽ in eternitate nihil fluens.q⸗

re nec pᷣus nec poſterius eſt in an. Amꝰ5
Nauid eſt ipᷣus niſi fluens eſſe ⁊ nullo mõ
pmanens id e ſed nihil ſui pmanẽs ĩ adu
vel potentia. Si em aliqd tempoꝛis ymas
neretiam no e&t illudvel tempus vł pars
tempꝑis. cum eẽ topis nõ ſit niſi fluere jm

totũ fluere irreceptibiliter 2 eſtimabilik

biliter. Amp. indeninẽtia cadit in diſmi
nitionẽ eternitatis. Eternũ em eſt vt pꝛedi
xi ᷣm intellectũ omniuʒ; nec incipiens nec

OQOuare eẽ eternitatis pmanere eſt influxi

„

) Anece ere in nõeſſe. cadere autem in no⸗

R☚

— ——

cialis eternitalisſtẽpus igr eternitas een
cialiter ↄtraria ſuntq̃re ſicut ꝓpᷣũ ⁊ eſſen
ciale eſt tẽpoꝛi fluere vei deſinere. ita eter
nitati permanere et ſtare. Oꝭ ſi dixeritt e
ternitas 'm totũ eſt ꝓpᷣum ſtare.led pti⸗
bus eenciale fluere. deſtruit᷑ hocduobus

e
modis.ꝛimũ q: eternitas ſᷣm ip̃m toluz
c onomerũ ſicut et tempus.et ꝓpter hocſi

a tota eternitate ſicut nec ab aliqua parti⸗
um eius. Quare tota eternitatẽ neceſſe eſt
oↄtinue deſinere et cadere in nõeſſe.Et at/
tende quia iſta poſitio eſt quéadmodum

ſi quis ponat aliqð torũ albũ et aualibet

eius partẽ nigra aut ecõuerſo. Secũdus
mody deſtructionis ẽ ex hacradice. qeni⸗
hil recipit in ſe cõtrariũ eẽncie ſue.Eſt aut

tempns fluxus cõrinuus irretinibilis quo
niã eius eẽ eſt fluere cõtinuo et irretinibili

ter, Eterniias aut ecõtranio ſtabilitas cõ⸗

in iᷣm. quare modis omnibus ſedue
tur ex huiuſmodi poſitione eternitatẽ efe
finitam. Manilſeſtum aut eſt e oẽs di
finiũt eternuũ að nec haber pᷣncipiũ neq; ſi
nem. ? intelligit vᷣncipumet finẽ duratic
nis ſiue permanentie ſue Similiter ⁊ eter

igllipe

deſinens. Deſin entia vo eſſencialis eſt te

eẽncialis eſt tempoꝛis.indeſinẽtia vo eẽn

fluere vl deſinere eſt eſſenciale alicui erp⸗
libus erit eſſenciale et toti.quare necactlu
nec ratione ſeparabit᷑ fluere vel deſnere

Einblle
ſetflaxiot

.

— —

iencaipins
grnditefe
ſaumneftbi
lalenvel⸗

4
ſaanun
eimnſel

ſueſontzaa

Aurdkann

isinuma
lſtiuisdtpe
Gnernon
Mumiiüeit
mminbien
Kteeröci
hrininebe
Murhcen⸗
nnignevere

iteſehusonan

Mniblererekee
gnühmmu:
enensfaine

fhindarid

Msgnintn.

MWnenn

Unhnuosge
lihuenlyen.
itknluma
fieumiucnen
lluige
Ehustoeerde
Pͤdalinlen
Wnt

itczi
receminsnn

moanidiizi
Eemnitanseige
Spnanihann
neinfmnishenn
SContundln
müraenblin
nuseſtua 1
ſluenseſeim
nibiſcionni
udpeltenguͤf
gisno itnür
nspmmanerettt
Naefininas an
Eemäcidn
nninz netinche
in oeſann
nein pebonite
ſe adaraum
en nr
gre reideſtn
eſ hin n⸗
re deſnt ar
eſteſen⸗
leetnoi ,
bit fuan
ſculhel 1,

tinua et influxibilis quoniã eternũ eſt ſta

bile continuũ intluxibiliter ꝙ ẽ dicere in⸗
deſinibiliter.eſſencia igr eternitatis coõtra

ria eſt fluxibilitati et deſinentie. Non reci

pit igr illa wel in ſe vel in partibus ſuis cuũ

„

eſſencia ipius ab eſſentia partiũ contrari⸗

etate diuerſari nõ poſſint. Iam igt decla
tum eſt tibi per hoctempꝰno eſſe eter/

K tatem nec partẽ eternitatis in eternita
Ote non poſſe eſſe hus neq; poſterius ſeðᷣm

fuit eternitas.

Manifeſtum eſt qa in coꝛpalis

ſucceſſioneʒ aut flurum ſiue deſinentiam
Quare eſſe eternitaus totum ſimul eſt nõ

inq; ſimul comitatia tẽpali ſed abnegatio

ne poꝛitatis et poſterioꝛitatis. quẽadmo⸗
dũ ſi dicerem ꝙ in ea nibil ante.nihil pꝰ.

Declaratu etia eſt tibi ipſam eſſe infinitaʒ

et interminabilem ex vtraq; parte hoceſt
nec habere pᷣndpiũ.nec hahere finẽ.Silr
nec hre pᷣmũu nec habere vltimũ. et ꝓpter
hoc nechabere mediũ. bi em̃ ẽ mediuʒ
in duratione neceſſe eſt eẽ pᷣus et poſteriꝰ

⁊ ſucceſſionis oꝛdinẽ.quare ſimplicẽ ⁊ im:

partibilẽ neceſſe eſt eſſe eternitatehoc aut
ſequũtur multe queſtiones.Pꝛima eſt cũ
eternitas ſu imparubilis.tempus autem
infinitũ pa rtibile eſt igr eternitas ad tem

pus quẽèadmodum ipm nuc impartibile

ad totũ tempus. Quare tempus ẽ ĩ infini

tum maius q; eternitas. Nemo auteʒ du

bitauit vſq; hodie.quin eternitas ſit ma⸗

ioꝛ in infinitum tempoꝛe.⁊ quia tempꝰ in

fra eternitatem eſt ipᷣm eſu pᷣcedit eterni
tas et ſequit᷑.Si enim ceſſaret tpᷣs pꝰ ipᷣm

eternitas. hoc eſt dicere.ſi deſineret eſſe tẽ

pus. Similiter ſi cepit tempus ante ipſuʒ

Ttende igr.qꝛ ipᷣe creatoꝛ benedi⸗

finitus et immenſus amplitudi

et circũdans.Qua autẽ amplitudine⁊ cir

cũſpectione omnia circũcludit et circũſcri

bit intra ſe.⁊ claudit omnia atqʒ continet
Atten⸗
de et aliud exemplũ.quõ ſpecies que in ſe
impartivilis ẽ coꝛpaliter id ẽ ſᷣm longuʒ ⁊
latũ et altuʒ. Sic et linea amplitudine ge
neralitatis que vtiq; ſpũalis amplitudo ẽ
Continẽtia vo coꝛpali nõ ↄtinet niſi ꝑtes
ſuas.Alio vo mõ cotinet pũcta que in ea
ſunt ad quarum nullũ habet in quatitate
cõparationẽ ppoꝛtionalemiet ꝓpter hoc

veriſſime dicit᷑ in infinitũ maioꝛ ꝙqᷓ; eoꝛuʒ.
boc eſt ſuꝑ omnẽ ꝓpoꝛiionẽ cũ ſit advnũ

ag ctus ſimplex ⁊ impartibilis et tñ ẽ

ne ſna immẽſitate omnia inter ſe ↄtinẽs

o)

lxv

quodq; ioꝝ pluſq dupla pluſq; tripla ⁊
ita ĩ ifinitũ.Heriſſime igr dici poteſt ex eis
in diuiduũ ẽ in ampli

que iam diri tibi/ ꝙ duu
tudine ſpeciei Sic punctꝰ? in linea/et hoc

quonia nũerus indiuiduoꝝ infinit⸗ eſt.
gquare amplitudo ſpeciei potẽcialiter infi⸗

nita ẽ qntũ ad indiuidua. Nõ em̃ cõtinet
amplitudo tm̃ eius pꝛopoꝛtionaliter indi
uidua que ſũt in actu. imo quecũq; eẽ poſ
ſüt et gbuſcuũq; ratio ipius poteſt cõpete⸗

re.qð ẽ dicere ꝙ nõ ẽ limuata hec ſpecies
homo vt continere non poſſit niſi indini

dua que ſunt vel que fiunt vel que futura
ſuntquaſi oꝑteret capacitatẽ eius et am⸗
plitudinẽ dilatare ſi placeret creatoꝛi plu/
res homies creare qᷓ; apõ ſe ſtatuerinlaut
anguſtari ſi paucioꝛes ei creare placuiſſet
O mni ꝗpope intelligeẽti manifeſtũ ẽ in am
plitudine ſpeciei in ſe vtriuſq; immutataʒ
penitus pmanere.Et ꝓpter hec exempla
auencebꝛon licet laudada ſint ⁊ intellectu
poſt admirãtia nõ tamẽ ita ꝓppᷣa ſunt⁊ cõ

ueniẽtia materie de qua agitur hic. Dixit

em̃ idem phyloſophus ꝙ mũdus ſenſibi

lis ſiue lenſilis ẽ in ipᷣo eẽ vniuerſaliquaſi
diceret in altitudine vel amputudine entt

⁊ accipias ens cõmune ac generale tanq;
cõmune omniũ. In illa amplitudine cõi
tatis ipius ẽ mũdus ſenſibilis tanq; naui

cula in medio maris aut tanq auicula in

medio aeris. Non em̃ dubitandũ ẽ quin

⁊ mare finitũ ſit⁊ aer ⁊ ꝙ finitũ nõ poteſt

ↄtinere infinita eiuſdẽ quãtitatthoc ẽ quã

titatẽ eiuſdẽ generis cum ipᷣo ⁊ ꝓpter hboec

mare quãtũcunq; ſitnõ poteſt cape naui

culas infinitas quatũcũq; ꝑuas. Similit
neq; aer auiculas.Declaratũ em̃ ẽ nibi ali
as qꝛ nullũ finitũ aggregatũ eẽ poteſt exi

finitis tantisſui generis qð eſt dicere.nul

la quantitas ex infinitis cubitis et digins eſ-
Quare maniteſtũ eſt.qia quecũq; naui

cula quãtũcunq; ꝑua in mari exiſtente de

trahitur amplitudini maris capacitate ipi

us nauicule quantũcunq; parue.Quare

manifeſtũ ẽ certũ eẽ numerũ? determina
tũ vltra quẽ nõ poſſet caꝑe etiã vna naui/

culã vel medietateʒ vnius de naniculis in
telligo equalis quatitatis. Neceſſe igitur
eſſʒ ipᷣm dilatsri ⁊ additionem fieri ſupꝛa

amplitudinem eius. Si maioꝛ numerus
nauiũ in ip̃m mittendus eẽt.De amplitu

dine aũt ſpeciei ⁊ generis dedaratum eſt
Libi alter eſſe. l
Ebes enam ſcire qꝛ quãtitates nõ

ſunt ꝓpoꝛtionaliter compabiles que nõ

ſunt eiuſdẽ generis et ꝗbus non eſt vnus e OEe Uneg lectan
ſurat ſᷣm diſtantia extremitatuũ ſuarũ ab

modus menſurãdi et ꝓpter hoc eternitas
et tempus nõ ſunt adinuiceʒ compabiles
Quapꝛopt᷑ amplitudo coꝛpalis et ampli/
tudo ſpiritualisnullã habent adinuicem
ꝓboꝛtiondamplitudinẽ nanq; coꝛpalem
faacit multitudo partiũet aggregatioam/
plitudinẽ vo ſpnaleʒ vnitas ⁊ ſimplicitas
et hec ẽ cauſa ꝓpter quã creatoꝛ altiſſimꝰ2

et benedictꝰ ẽ in vltimitate amplitudinis Kviget nedietas et a
bet em̃ medietatẽ ratiois ipᷣius.Cum eniʒ

Alſicut ẽ in vltimitate ſimplicitatis ⁊ imꝑtibi
J litatis et quis ẽ ordo ſimplicitatis et imp⸗
ibilitatis.idem ẽ oꝛdo amplitudinis ſpiri
tualis et capacitatis Sicut facia te ſcire in
tractatu ſequẽti hũc ꝗ erit de ſubſtancijs
ſpiritualibus et abſtractis Quia igr am⸗
plitudinẽ ſeu la titudinem ſeu longuudi⸗
neum in eternitateſfacit ſtabilitas in tempe
So ſluxus ſeu fluxibilitas. Impoſſibile ẽ
comꝑꝓdalia eſſe ꝓpoꝛtionaliter eternitatẽ ?
tempus.pꝑ hoc enim ꝙ ſtat inchoabiliter
et indeſinibiliter. non habet pᷣmũ neq; vl
timũ ideo nec pᷣus nec poſterius nec me
diũ.tempus econtrario ſe habet ꝑ hoc q;
fiuit irretinibilit᷑ ⁊ hoc ipᷣm facit in ea ſim⸗
plicias. Simplicitas em ꝓhibet eam ab
aggreganioone ptium et oꝛdine ipᷣarum.q̃
re ꝓhibet eam habere pᷣus et poſterius ⁊

3, Knigatge et vltimũ. Juxta hanc viã

ſciendu tibi. qa tempus locus et numerꝰ
impꝛopoꝛtionales ſunt adinuicẽ.neq; em̃
vere dicere ꝙ; aliꝗs numerus ẽ maioꝛ ali-
quo tpꝑe aut ecõuerſo.Similiter neqʒ; tem
Pus loco aut locus tempoꝛe.et ridede ſũt
huliuſmõi locutiones ſophyſtarũ ⁊ ↄꝑati
ones ꝗbus dicut hoꝛã vel aliam ptem tẽ/
poꝛis maioꝛem eſſe vel minoꝛem vel eqlẽ
miliario. Uidi autem tẽpe meo doctoꝛes
gFramaticos ꝗ ſic oquentes vel grãmatice
loqui dicerent. Dbes etiã ſcire ga de ver
bis ꝙ maxime cõgruit eternitani ẽ verbũ
endiſtandi Silr 2 pmanendiet hocin
ꝓlenti tꝑe ſolũmõ fuiſſe em̃ vel foꝛeſtetiſ/
le vel ſtatura eſſe ꝑmãſiſſe aut pmanſuraʒ
eeno ꝓpᷣe ꝑlinẽt ad eã et cauſas ſuꝑ hoc
iam p̈dixi. ⁊ in libꝛis ꝓphetarũ cũ de crea
toꝛe loquẽt ipi pphete iuenies ſepeq eſt
vel es ad ipᷣm vel de ipᷣo diest. Raro aũt
de eo dicut alion tempoꝝ v̈ba quãq; T ir
ralionabiliter de eo dici poſſint. Sʒ cũ in
terptalionibꝰ ⁊ expoſitionibꝰ q̊s alibi di⸗
diciſti. ariſtoteles añt diritlineò curuã ? li
nea recta incõmeſurabiles eẽ. cauſam vo

Pars pꝛima de vniuerſo

Vpter quã hec dixit. ꝗa nõ eis igem mo
dus mẽſuradi ⁊ hoc ẽ qm̃ linea recta men

inuicẽ. Maioꝛ em̃ linea recta ðꝛ q; alia cu
ius extremitates mag: diſtãt ab inuicem
Nũõ em̃ idẽ modus mẽſuradi linee curue.
Alioquin omnis coꝛda eſſʒ equalis arcui

ſu et econuerro.
Euertar güt adbuc ad impnbilita

tẽ eternitatis ? dicã qa ppetuitas
videt eẽ medietas eternitatis ha/

eternũ ſit ꝙ nec habuit pᷣncipiũ nec habi
turũ ẽ finẽ. Medietas iſtiꝰ ratiõis ratio ẽ
ppetuitatis.Eodẽ mõ ſi oixerè qa vnũqð

q; ẽ inchoabiliter ⁊ ideſinibilit᷑. Indeſini
bilitas idẽ ẽ ꝙ ppetuitas q̃re videt eẽ me
dietas eternitatt. Amp̃ᷣ.duratiõis eter

ne accipe mediũ vel medietatẽ.ppetuitas
ẽ medietas iſtiꝰduratiõis.Lata em̃ ẽ du⸗
tatio ꝗᷓ nõ incepit et terminat᷑ in hocnũc
pᷣſenti.quata ẽ duratio qᷓ icipit ab eodeʒ ⁊

nũqᷓ; finiet᷑.qre pᷣſens nũc diuidit tot du

rationeʒ qᷓ nec ĩcepit nec finiẽda ẽ in duas
iſtas ptes equas.Et in vtraq; iſtarũ ẽ me⸗
Buabꝰintẽtionibꝰ. Una naq; intentioe ð:
tempꝰvite ſeu ꝑmanẽtie ſiue exiſtentie ali
cuiꝰ rei? ẽ mẽſura vniuſcuiuſq; eoꝝ ⁊ nõ

congruit verbũ duratiois ſm intentionẽ
iſta niſi in tꝑe exiſtẽtibꝰhocẽ eis quo ẽet.
vel actioões fluũt cũ tpꝑe. Sic eẽ motus flu

it cũ tpe.Silr actiones celeſtiũ coꝛpon ſi⸗

militer paſſiones ⁊ opationes naturaliuʒ

⁊ viteelia multoꝝ oialiũ cũ tpe fluũt. ⁊ ſie
ſe hʒ de oĩbꝰ qᷓ inceperũt in tpe vel ex tpe

Oia em̃ hmõi nũerant᷑ a tpevel fm eẽ vlł

ſm actiones ⁊ paſſiões ſuas/talia igr ſũt

oia mobilia alr mutabilia? de pennibꝰ
dico idẽ quoꝝ eẽ nõ ẽ deſinibile qa ⁊ fm

eẽ ſuũ menſurat a tꝑe cũ a tꝑe pᷣncipi ter⸗
minet ipᷣe. licet em nõ finiat᷑ eẽ eoꝝ in tpe
tñ menſurat᷑ a tpe.licet a ſpe nõ finito ſi tẽᷣ
pus debeat eẽ ifinitũ. De hoc ei queſtio ?
płime difficultatè ⁊ nõ ẽ dubiũ.ꝗqn qdam

mẽſuratio tpalis ſit talis ĩmẽſitati. Ono⸗
damõò eĩ mentit᷑ lineã ꝗ dic ea finitã in ſe?

ifinita ad punctũ. et ꝓpter hoc ppetnia⸗
queda męeſura ẽ ſi aliqᷓ coꝛpa ĩfinita eent
vel aliqᷓ linea ifinita ex altera tñ pte finita

mentnzaekinzeel ncengfeenuc.

menſura eẽ linee talis nec videtur eè ali
ratio ſi ſinita menſura menſurat finitum
quin ? infinitũ ĩ finita. Si infinitu ẽ aligd

.

ncnon
nociiſ
dicar
ſnitusſ
ſadeſit
no
lanunen
llniue⸗
MMo!
Neſetuunn
ſetntante
anponmi
roe
aino
eroonor.
nümne
Mrce
Allsizd
Minighhn
apdctiga
ſoipaer De
Wrrdcün
Wmeduni⸗
Whasden
nenanai
lenpe
CCpogun
nenſnnvil
foelsp
Ceſto ſint
belpafſon
hnun len
badurano⸗
ſſtfieign
Sit mue
nnſagin
Menlmnn 0
anemnit
hutkrtnn
nllpiit

cgeſhenar

denseknn
osiölr
sitnisn
noſonagn

utas tſiki
Nii
ntdcnig
talemmnin
noichenn
ſnsticnin
Dunaiiin
Sitpigii,
emguin
Urnmmm)
nanirtrdka
zynucin
znösftiN
bnesr
ipe iin
ppes celeſn⸗,
zialiüculg

ſesſn

dicat ꝙ decem puncta numerat numerꝰ ĩ
finitus ſcʒ denarius ? mille millenarius?

ita de ſingulis alis nuüeraus et numerus

Eodẽ mo puncta inſinita et innumerabi⸗
lia numerat infinitus numerus et ſermo

autenticus et ſanctus habet ꝙ numerus
annoꝛũ dei ineſtimabilis. Uęrũ quoniaʒ

deeſſe huiuſmõi ſubſtanciarũ nibil omni
no fuit cum tꝑe ſed totum eſt integrum et

illeſum ꝑ omnia in quolibet nunc ipiꝰ tẽ⸗

poꝛis no ꝓpꝛie eoꝛum eẽ dicit eſſe in tem
poꝛe. quẽadmodu em̃ qð totuʒ eſt in nno
puncto locinon ꝓpꝛie dicit eſſe in toto lo
co. Similiter neq; ꝙ eſt in parte loci non
ꝓỹe dicitur eſſe in toto loco.ſed mag Fᷣin
accidens.quẽa dmodũ nec locus alicuius
dicit᷑ niũ ꝙ ipᷣm pcile continet maioꝛ vo

locus dicit locus ipius ꝙ non ipᷣm totuʒ
nõ implet. Sic anime huane nullomodo

noſtre dicutur eſſe in tpe qð eſt minus du
rauone earũ aut maius.et eſſe earũ in coꝛ
poꝛibus pꝓculdubio eſſe ipale hoc ẽ a tpe
menſuratũ cum iniciũ habeat et finem in
tempoꝛe. Similiter actiones ⁊ paſſiones

in quocund genere quãtitatis. Quemad tis 2 ppter hoc determinationem. Sicut
modüũ ſi gs diceret ꝙ quẽadmoduʒ ſi ꝗs

cubitus et duo cubiti diuerſe ſpecies men
ſure ſunt. ppter maniſeſtam determinani
onem qua exijt altera ab altera. eſſe eniz
tempoꝛis/vt ſupꝛa dixi tibi totum ẽ fiuere
⁊ in hoc non diſteri dies ab hoꝛa velecõ⸗
ſo. Sed reuera determinationibus diffe⸗
runt.et hec eſt intẽtio mea in hoc et deter
minatio iſta eſſencialis eſt quannutali per
modũ quo quanntas eſt. Be tempoꝛe ve
ro an ſit infinitum finem habituruʒ
apud ſapientes queſtio eſt Ariſtotebnan
q; viſum fuit vel habuiſſle iniciũ neq; ha⸗
biturum ſinem.⁊ de hoc erit perſcrutatio

tidbi ſufficiens in ſequentibus in quoꝝvia

nunc ſum. Mautem auerebam in pꝛece⸗
dentibus videlicet an perpeluuas eiſz di
midiata eternitas Jam dixi tibi ꝙ non ẽ
nullomodo partibilis eternitas ſed reue⸗
ra.ſi tempus eſſet iuxta opinionẽ Ariſtoł
Sine pᷣncipio ſq ⁊ ſine finereuera ꝑpetu
itas eet dimidiũ tempoꝛ:is ex vtraq; parte
infiniti hoc autem dici non equiuoce po/

teſt eternitas. Jam enim patefeci tibi cõ⸗

quas agunt in coꝛpibus etꝑ coꝛpa tempe dirit ter tem eẽ eternitatis vo
cauit totũ tempus ſcilicet infinituũ eternita

menſurabiles ſunt et menſurant᷑. Deeſſe

vᷣ cius apud ſe hoc extra coꝛpus non eſt

queſtio.ſi in eo ſtatu actiones alique ſunt
ei vel paſſiones licet ſpuales ꝗqn tempoꝛe

et puncto tempis menſurent᷑.Si em̃ lubi⸗
to et durationem nulla habẽétes. Ma

nifeſtũ eſt quia puncto tꝑpis menſurantur / erlar autẽ etern DcERE
SDi vo pmanent.ſed finem habent cũ cer/⸗⸗ quia ipſa eſt contraria tpi ſicut oſtẽdi ſtibi
tum ſit eas inciꝑe. manifeſtũ ẽ eas tempo

re menſurari ſi finem alique earũ nõ
habent erunt infinie ſcõᷣm durationem⁊
hoc a ꝑte futuri. ex alia eniʒ pꝑte finite ſunt

cum incipiãt ⁊ pᷣncipiũ habeant in tempe
Di em̃ lemous itinitũ eſt cuʒ tempꝰeſſen⸗
cialiter menſura ſic erit menſura infinita/
rũ taliũ ſalicet que in tꝑe incipiunt et tem

poꝛe finiſtur. Manifeſtum em̃ẽ quia
augmentium quantumcunq; ſit non mu⸗

tateſſenciam eius in quo eſtaut ſpeciem.

niſt in hüs ſolis que determinatã habent

efſſenciam vt numeri quoꝛum vnuſquiſq;

determinatam habet eſſenciami Et ideo
additione et detractione etiam vniusvni

tatis ᷣm ſpeciem diuerſanturhoꝛa vo nõ
tietel ſcõm eſſenciam qua eſt temp⸗ al

lerins ſpeciei eſſe qᷓ; dies. Licet poſſet dici

loꝛñtan alia ſpecies meniure vel quatita

trarieratem maniſeſtam inter eternitate;
et tempus ex quo aꝑparere tibi poteſt. qe
qui dirit tempus partem eẽ eternitatis ꝰo

tẽ ꝓpter qð in ratione ſeu dimnitiõe ſua

non eſt locutus de illo.ſed de ptibꝰ deter

minatis ipius ⁊ ideo cum dixiſſet.Lempꝰ

eſt pars eternitatis adiunxit cuz anni mẽ

ſura diuturniq; circa ↄmenſuratiõeʒ. Be
Mertar aute adipam eternitatem 2? dicam

iam ⁊ quia ipᷣa impartibilis ẽ partibilita⸗

te cõmunitatis/⁊ quia ipᷣa circũdans tem

pus et tpe maioꝛ/abſq; comparatione ꝙꝓ
poꝛtionali. Deinde dſo quia ipſa ꝓpꝛia eſe
creatoꝛis benedicti atq; ſ õ
Fodiee

9
et

aliud cepit et fuitpoſtq; nõ fuib qðẽ dic
re quonia aliund habet eẽ poſt non eſſe.

poc faciam te ſcire in ſequẽtibus poſt pau

ca. Solum em̃ eẽ creatoꝛis eſt neceſſe per
ſe ex omnibus modis ſuis. omne autem
alind eſt poſſibile eſſe ꝑ ſe ⁊ nõ neceſſe eẽ
imo eſt ceſſons ec uantũ in ißo eſt. et ꝓ⸗
pter hoc recedit et reuertit᷑ in noneſſe qn/
tum in ipᷣo eſt niſi reuneatur ꝑ creatoꝛem
qð eſt dicere p ipᷣm neceſſe eẽ per ſe.
Eterminandum autem eſt. ac ſtu
dioſe perſcæutandum de ipa eter⸗
rnitate quid ii eiꝰ eſſe videlicet an
eſſe ipᷣius creatoꝛis an aliud ab illo an pꝛi

Pears pꝛima de vniuerſo

Kater

uatio. Q ſi dixerit quia cum ipᷣm eſſe iuſmodi ꝓhibitionibus non relertet eter Lenunn
creatoꝛis. Qualiter igitur erit ↄtraria em nus et eternitas non differunt. Sicut de⸗ akfuſe
poꝛijeſſe quippe creatoꝛis non haber con⸗ us et deitas et non dubitat aliquis intel⸗ hihacet
trarium neq; oppoſitũ neq; non eſſe. Si⸗ ligens quin deus ſit ſua deitas et ecõuer⸗ s e
cut iam te ſcire feci in alis. Si vero dxe⸗ ſo.Sic eternus deus et eius eternitas res lonunr
rit quia eſſe eternitatis eſt aliud ab ipo eẽ vna ſunt.Licet igitur abſtractiuum videa Plpinzn
creato:is cepit igitur eternitas cum omne tur nomen deitatis nõ eſt ita abſtractiunun Annm
aliud ab ipᷣo ceperit. vel quia nondum il- nec aliquid delinquatur de ſignificauone Mulllii⸗
lud dedaratum eſt dicam. quia eternitas nominis concretiui ꝙ eſt deus. imo totũ mMudeſ
eſt ad minus poſſibile eſſe in ſeipſa.⁊ pꝛo- ſigniſicat ꝙ boc nomen deus niſi foꝛſiia i ſonini⸗
pter hoc deſinibilis et ceſſans abeſſe quã alia ſignificatione. Qꝭ ſi abſtraheret no/ Munnan
tum in ipᷣa eſt. Jam autem tranſiuiſti hbec men eternitatis ſolas pᷣuationes a ſignifi ineon
vbi dictum eſt quia nihil recipit contrari/ cato huius nominis eternus tuc ꝓculdu/ emaſen
unm ſuum vel eſſencie ſue. Non em̃ eſt ni bio ſignificaret res que nõ eſſent que pꝛi⸗ teſenen
gredo dealbabilis vllo modo:ꝛum nec fri⸗ uationes im verum ſigniticaret iſta oꝛa uckoroniß
gigitas calefactibilis nec ipſa indeſinibili tio eternitas nibil et. ſbiheanſuct
tas deſinibilis. Si vero dixerit quia eter⸗ Oſt hoc autem conueniens eſtyt Mmrnane
nitas eſt cõtinuitas eſſendi erit eadẽ que⸗ inqnuiram de ſermonibus comn/ lſit
ſtio. QO ſi quis dixerit quia ipᷣa eſt pꝛina⸗ nibus quibꝰdicunt homines om ibleinsn
tio inceptibililatis et deſinibilitatis cũ cõ/ nia et pꝛeſentia ⁊ futura ⁊ pꝛeterits eſſein sdlnidn
ſtet pᷣnationeʒ nihil eſſe tunc conſequens eternitate.Simul pꝛeſentia/c ętiam ſir nul AIſogaue
eſt et concedat eternitatem nibil eſſe.?⁊ ne vigderi ac ſimul eiſdem eſſent.Et quiq ſt eẽ? NNud
q; etiam poſſe eſſe q multofoꝛtiꝰ de tem/ in eternitatenecnõ et comparationẽ eter ⸗· MNdNn
poꝛe veriſimile cum totum pᷣteritum tem- nitatis ad tempusvbi ⁊ ponaʒ ymagina fnnac
pus iam non ſit et totum futurum nec dũ bile comparationis ipſoꝛum adinuicem. sſoſen
ſic medium vero nulla particula tempoꝛt Pumum igitur inquira vtrum eternitas Expnyg
ſit. OQi ſi dixerit quis ꝙ eternitas ẽ ſta//ꝓceſſerit ⁊ quantum et qualiter. Dico igit M
tus creatois vel ſtabilitas qua ſtat ineſſe qaut eternitas pceſſit tempus aut non pce, inpcann
ſuum in inceptibiliter et indeſnibiliter.et ſt. Si non pꝛeceſſit eadem ratione nec p⸗ Monenen
per omnem modum inſuxibiliter non ef ſecutus eſt tempus quare ſimui incepit cn ligbren
fugiet per viam iſtam. Eędem enim que⸗ tempoꝛe et ſimul deſinet et erit equalis ei⸗ ſeäumſnene
ſtiones ſunt de ſtatu et ſtabilitate. Dico dem ⁊ erit finita ſi tempus finitum eſt. Gi Wummmen
Agitur quia eternitas non eſt niſ eſſe crea vero infinitum non erit maioꝛ eternitas ſgehenze
loꝛislaut creatoꝛ ip̃eiſed no eternitatt pl? qᷓ; tempuscuʒ nec pꝛius fuerit nee poſt fu Menpnn
dicit q; eſſe iius videlicet pᷣuationes incei tura ſit Si vero pꝛeceſſit tempus aui pre⸗ nnpuin
piendi et deſinendi Similiter ⁊ flurus at ceſſit ea tempoꝛe ſiue parte tempoꝛis aut dunlpcc⸗
q; mutationes et hoc tam actu q; potecia parte ſui autem ſe tota et tempoꝛe quide,y- vimn l
q; reuera eſſe creata:is ſequutur multe p/ non potuit ipſum pᷣcedere cum nullũ tem nnninh
uationes huiuſmodi quibus vtcunq; in- pus fuerit ante totuʒ tempus.pꝛeceſſit igi (rnticnni ſ
ſnuat nobis gloꝛia et magnificẽtia ipiꝰ. tur tempꝰ eternitas vel ſe tota vel aliqua nininn
ONPt ſi dixerit quia indeſnibilitas non eſt parte ſui. Maniteſtuʒz autem eſt quia –
pura pꝛiuatio ſed eſt foꝛtitudo et firmitzs non parte aliqua ſui pceſſit ipſum cuʒ par wheen d
iß̃ius eſſe creatoꝛis ꝓphibens ab eo deſini tem non habeant quare pꝛeceſſit eam to⸗ rhin ⸗
tionem et inceptionem/ actu et potentia/ ta ſe. quemadmoduʒ dicitur ꝙ linea que enun
non eſt dicendum. ꝙ; huiuſmõi homo er libet tota ſe maioꝛ eſt quolibet puncto.q; in in
retr ne eclem Anelte trirmita ſi verum eſt tota igitur eternitas fuit ante ne ad
te reſtant eedem queſtiones qne de eter- fempus ⁊ tota pꝛeceſſit ivoſum. quare po⸗ limrele
nitate pꝛeceſſerunt quare non effugiet qn ſtea nihil de eternitate vel fuit vel fuuruyʒ Altn Min
reuertatur in idipſum ꝙ dixi videlicet aa eſt. Amplius. Si tola eternitas pꝛeceſ ingnun
rernitas etindeinibilias r cetero hu ſit tempus eadẽ ratione tota ſequet᷑ ipᷣm. einn Rlire
Bed varnolt ngnikitanr niſ eſſe creatoꝛt. quare tota futura eſt poſt ipſum. nihil igi ndunun
(Wnertinxnerm ab inceptione ⁊ deſni tur de ea vel eſt modo vel fuitante. ahinatg
one et huxu et mutatione. Siue antem Amplius. Ipſuta eſſe tempoꝛis cepit e

dicas eſſe ſic ꝓhibitum. ſiue eſie eum hu.

ei habuit pᷣmum ſui eius noneſſe anteq;

Snenſtrt
S
Adelas
keusenn
deſtinnd
deſgian
cſtdens ne
endensnüi
önanontin
cerntsti .
venocanp
nügnarä
.

encoe
eſenones
inbot
Nitpun0
Mmnuciine
an gri
oheinnonen
iondzf;
Noumdanr
anunen
gnuln
nnotn
den ütnr,
ſoctetena,

1
, Ne

fnimt
cn maindh
s nann,
iennet
eant mn
wenſ
emi

——

=–
=
=
— —
— 2

⸗
*„
— =
=☛

S

=è
— — —
= S =:
S — WMGG
— = —
= 5
☛ =
=

teſt fuiſſe cum ſit terminatum ſiue finitum

non inceperit quoniam deſierit deeſi igit
hic pꝛima nominatio. Dico igitur quoni⸗
am non eſſe tempoꝛis econtrario ſe habʒ

eſſet tempus aut erat perpetuum. aut erat tkem ſe habenteternitas ⁊ tempus/nõ em̃
eternum.et eternum quidem dici nõ po- eternitas puuctus tempis eſt nec velut in
terminatur . eodem ſitu aut eadem ſerie ſunt eternita s
in ipᷣa creatione pꝛimi inſtatis totius tem ⁊ tempus.Similiter nec deus ⁊ mundus
poꝛis. Perpetuũ vero dici non poteſt cuz; ſic inuicẽ habent nec anima humana nec
(opus ipius. Si vero queritur de eterni⸗

Jate an ſit in tempoꝛe diſtinguendum eſt
eis ecot. habz zindubitanter queadmodum et cum dicit᷑
perpetuitas. perpetuũ autẽ habet incepti- an deus ſit in tempoꝛe. im eſti
onem ſiue deſinitionem. nõ eſſe vero iem

—

poꝛis deſinitionẽ ſine inceptioneet ppter

hoc nominari poteſt ppꝛie an ꝑpetuum

quoniam econtrario ſe habet illi. Eterni⸗

tas vero et ſe tota pꝛeceſſit ſempus⁊ ſe to
ta eſt poſterioꝛ tempoꝛe/ Cauſa autem in
hoc eſt quoniaʒ tota ſemper eſt eternitas
nihil de ea ſuccedit nihil eius omnino fu/

it quare non ſequitur. Si lota fuit ante tẽ

pus vel pᷣceſſit etetnitas. quoniam ꝓpter
hoc nihil eiuns futurum ſit.quemadmodũ
ſi quis dicat quoniaʒ deus totus eſt in ce⸗
lo ⁊ ſupꝛa terram ergo nihil eius eſt in ter
ra vel ſub terra.eſſe enim eius in celo ſuꝑ
terram non ꝓbibet eſſe ipſum in terra et
ſub terra.quoniam totus vbiqʒ ſit eterni⸗
tas tota ſemper er ꝓprer hoc eſſe ipᷣaʒ an/
le tempus non ꝓhibet ipam eẽ poſt tem⸗
pus.Apparel etiam libi ex hoc quia ꝑpe⸗
tuutas et antippetuitas non completu du
ralionem eternam ſiue eternitatem dura

tionis et hoc eſt quoniam poteſt aliquid

medium intercidere. ſicut vides ꝙ perpe/

tuitas anime humane que nunc creatur

antiperpetuitas ipᷣius non eſſe celinõ cõ
plent vnam durationem eternam. Deeſt
enim ab buiuſmodi duratione eterna to⸗
ta duratio celi a creatione ſua vſq; in pꝛe/
ſens nunc, Caue aulem libi ab huiuſmõi
comparationibus non enim ſicut linea di
citur maioꝛ pũcto ſuo iniciali vel termina
li maioꝛ ſe tota. Sic poteſt dici.ꝙ eterni⸗
las maioꝛ tempoꝛe ſe tota quẽadmodum
nec ipſe creatoꝛ poteſt dici mun do maior
ſe toto.pꝛimum.quia magnitudo creato⸗
ris etmagnitudo mundi non vniuoce di/
cuntur et ꝓpter hoc non ſunt ad innicem
comparabiles ſicut alibi didiciſti. Dein⸗
de cũ punctus inicialis vel terminalis ali

cuius linee ſint in eodem ſitu et Hanen3,

in linea et de linea ſit tota linea et reuer

eſt poſt punctumlet detracto puncto de li

nea nulla particula ꝓpter hoc detrahet.
et ideo linea nõ fieret minoꝛ. Non ita au

nica biliter vt ita dicatur eſt enim duʒ tem

pus eſt et quandocũq; aliquid tempoꝛis
eſt. Q ſi quis dixerit. quia ſi ſola comi

poꝛe. Non enim eſt in
tempoꝛe Sicut ſepe dictum eſt. ſed comu

oꝛe. Juxta modum iſtum poſſes dicere

annleul modi facit deum eſſe in tem
ces in qualibet domolet qualibet ciuita
ie quoniam es dum quelibet domus aut
ciuitas eſt Tu ſcis in hoc quia eſſe in t

zun

—

poꝛe et eſſe in loco non dicuntur intentio

ne vna eſſe enim in loco hoc eſt circunda⸗
n et contineri ab ipᷣo locoi motus autem
gai eſt in tempoꝛe nec crcundatur eo mo

o a tempoꝛe hoc eſt per omnem diuiſio

nem et partem ſed quaſi per longum ſuc⸗

ceſſionis applicatur ei.⁊ pꝛopter hoc ſolũ

motus.nihil poſt vltimum ſine ſentencie
ipius et iſta comitantia eſt menſuratio tẽ

poꝛalis qua; longe ſit a creatoꝛe/qui ⁊ tẽ
pus omne eternaliter preceſſitet eternali/

—

bꝛeue et longuz de tempe dicitur in nomi
nibus diuiſionumlatum enim ? ſtricktum
altum et ꝓfundum nequaq; de tempe di
cuntur. Motus ergo dicitur in tempoꝛe ꝓ
pꝛie ꝙ ipſuʒ pꝛeciſe comitaturvidelicet ꝙ
nihil habet ante primum ſeu pꝛincipium

ter poſt ipᷣm futurus eſt et ipᷣm tempus ila

lum continue delerit dij quottidie etirre⸗
tinibiliter vt dictum eſt fluit. Ille ſtat im⸗

mobiliter ꝑ omnem modũ influxibiliter

vſq; quaq;. Et igitur Zuiuſmodi comitan

na inter creatoꝛem et tempus qualis cogi
rari poteſt inter ſtantem in vltimitate ſta⸗
bilitatis el fugientem in vltimitate fugaci

is autem ita ſe babentibus pſe⸗
in cernitate a quibuſdam mun
di inidi hoc ſimulet quid ſit pꝓpꝛie ac ve

et vere eſſe in tempoꝛe eſt eſſe menſuratu

—

a tempoꝛe ſcᷣm longum ſucceſſionis ipſi⸗

us tempoꝛis ſe ꝓpꝛie el vere eſſe in Afnt⸗
́MVMU Ji lij

quar ð hoc ꝙ omnia dicũtureſſe-

re eſſe in eternitate. Dico igitur quig wH= g

Pars pꝛima de vninerſo

tpale. dicendũ ꝙ verũ ẽ in actu. vnde ver

tate erit eſſe in ſtatu et vltimitate ſtabilita tpale. verũẽ .vnde ve
bũ ꝓpᷣe loquẽdo nõ ↄnotat effectũ ſed di

tis hoc autem ſolius eſt creatoꝛis altiſſimi
et benedicti. Amplins. Si ſolum vere
ac ꝓpꝛie temperale eſt ſoluʒ ꝓpꝛie et vere
in tempe. Solum ꝓpe ⁊ vere eternuʒ erit
ſolum vere ⁊ ꝓpᷣe in eternitate.Et reſpon 1d
deo in hoc quia ita eſt videlicet ꝙ ſolꝰcre neceſſaria et eterna ſed creature volunta/
atoꝛ in eternitate eſt vere ac ꝓpꝛie. Ratio ria. Dicẽdũ ꝙ q;uis actualis ꝓductio cre
enim eternitatis vt ſupꝛa dixi tibi non eſtalaature ſit volutaria.tamẽ potẽcia ꝓducen

t᷑ẽ.vel etia futurã tm̃verũ etiã poſſibileſie/
ri ⁊ ſic patet reſponſio ad iſtam inſtantiaʒ
Ad illud qð obücit᷑ q ꝓductio verbi eſt

duratio non habens pᷣncipium neq; finę di et ſcientia ẽ neceſſaria. Impoſſibile em̃

imo neq; ſtatus qualeʒ deſcripſi tibi vide eſt deum non poſſe.⁊ impoſſibile eſt den
licet in quo nec fluxus nec mutatio nec pᷣ⸗ neſcire creaturas pꝓduceer.
us nec poſterius ꝙ eſt dicere ſtatus ꝑ om E eo vero ꝙ dicunt omnia pꝛe
nem modũ influxibilis ininceptibilis in⸗ ſentia eſſe in eternitate⁊ ſimul
deſinibilis impartibilis.Qui autẽ omnia queſtionẽ habet qualiter hoc
dicũt eſſe in eternitate Si recte intelligũt
pene eandem habent intentionem in ſer⸗ mulin eodeʒ eſſe non poſſunt quomodo
mone iſto qua habent ceũ dicut omnia eẽ igitur ẽ. Socrates in eternitate eſt ne ibi
in deo hoc enim ſermone intelligunt ißßm ſimul ſenex et puer. Sanus eteger. etan
creatoꝛem immenſitate ſue amplitudinis eſtibi ſola ſenectus eius an ſola puericia
omnia circundare et ambire. et velutin⸗ an ſola ſanitas.an ſola egritudo ſocratis
tra claudere ipſi etiam dicunt per moduz san ambe.an neutra.Ot ſi neutra nõ ſunt
iſtum tempus eſſe in eternitateet volui et
fluere ipſum intra immenſitatem eternita
lis. quemadmoduʒ ⁊ totus mundus mo
bilis voluitur et mouetur intra immen ſi⸗
tatem ipſius crealoꝛiscum ipſum totali⸗
ter circundet immenſitas creatoꝛis eſt em̃

in eternitate nõ ſint pꝛius et poſterius ne

us et infra ipſum et ſuppoꝛtans ipſum et
ſubſtentans ne recedat in non eſſe ⁊ crca
ipſum vt conſeruãs ipᷣm atq; cuſtodiens.
onauentura libꝛo.j.diſtin.vxvij.q.ij.
Ontra omne quodcõnotat tem/
poꝛale ditit᷑ temꝑaliterſʒ verbuʒ
non dicit tꝑaliter in diuinis qꝛ in
Sncipio erat vbũ.ergo verbũ nõ ↄnotat
ale.qꝛ oĩs creatura vel creatũ tpaliter in

nitate ſimul que ſimul eſſe nũqᷓ; potuerũt
in tempoꝛe.

ſcõᷣm veritatem ſua.hoc eſt pꝛout fuerunt
et futura ſunt aut non.Si ſic ergo cum fu

nihil connotat in ↄpᷣatione ad creaturas.
ZSilu dicas ꝙ ↄnotat in habitu nõ ĩ actu
ſicut eterna diſpoſitio et pꝛedeſtinatio.
Contra ſi nũq; aliꝗd fieret vel fiendu dum eſſendi non habeant q; ſucceſſiuum
eẽt adhuc pater ſeipᷣm diceret.ergo ⁊ vb'ũ et oꝛdinatum vt dixi vel nullomodo igit
mẽte concipet.ergo verbũ eẽt ſi nũq; vlla erũtibi aut figmentaliter et falſo erũt ibi.
creatura eſſet futura velpꝛeſens ergo ⁊c̃.
Als dicere verbũ eſt neceſſariũ ⁊ ꝓdu
ctio pſone e neceſſaria.ſʒ ꝓdudio creatu⸗
reẽ voluntaria. vnde cũ ꝓducit eam poſ⸗
ſet nõ ꝓducereiſi ergo ſimpliciter neceſſa

ut iam tibi patefactum eſt in eternitateve

Dicit reſpectum aliquem ad creaturam.
Ad hoc dicendũ ꝙ nullũ eternũ cõnotat

—.⸗,o ——
„*
2

cit reſpectũ nõ ad creaturam iam exiſten-

intelligant. Contraria enim ſi⸗

igitur omnia in eternita te.ſi ambe cũ

qʒ ante nec poſt.Erunt igitur ſimul in eter
nitate quare ſocrates erat puer et ſener ſa
nus et eger in eternitate ⁊ ad hunc modũ
ſe habet de omnibus alijs contrarüs ex
lupꝛa ipſum vt dominatus altiſſimus ipi quibus inuicem eſt permutatio.Et gene⸗

raliter quomodo intelligut ea eſſe in eter

Amplius. Aut ſunt in eter
nitate que pꝛeterierunt aut que futura ſũt

erint et de futura ſint ſcõᷣm pꝛius eſt poſte
rius et in oꝛdine ſucceſſionis erunt ſimili
ter et in eternitate erit igitur in ea pꝛius et
cipit accipiẽdo larg tẽpus.ergo verbum poſterius et ante er poſt et ſucceſſio. JIam
autem ꝓhibita ſunt nomina huiuſmodi
ab eternitate. Si vero non fuerint ibi hm
ſuam veritatem quam dixi cum aliũ mo⸗

Dico igitur in hoc quia me et te iam erpe
iui ſuper hocnihil enim tempoꝛalium ꝓ

re ac ꝓpꝛie eſſe poteſt. Sed ſermo huiuſ⸗
et! ren ergo modi hominum habert intentionẽ huiuſ⸗
riñ nõ claudit in ſe cõtingens verbũ non modi quia omnia qᷓ habet eternitas ſunt
apud eaʒ ſemper pꝛeſentiaicũ nibil apud
eam influat aut pꝛetereat incipiat aut de⸗

tani

ſebabomnt
ſituator
inhe
geini
Piclole
Mhaon
nneme
ſchen
Golinae
Alnenl
ſalogeut
Coungenn
Pborctan⸗
köyere
Mninni
Mhheten
ſtanavie
onnia
Gtonege⸗
uuqailegr
Nem
Vonne
iec
Wnnon
D
Mucrid
leälultsen
d
tnunn
hAfnagnane
lwangen
icd gtnn
Keudlanone
lennser

Maeſcrie

laneeni

ſtaenerere
nhuggen
lekiölg,e

Aennente
Wils n
mimitn
u nſde
ꝛinhofſhe
cere
Annm
einaemur
hd gien
n.Coanzua
ocnter
neeniatt
OJannsatg
ins6nſl
ſoucginht
1Aiann
mie
Aansd weein
mariuit
Baiwrinet
nuniunii
ustisn
kpemum
riſgi niin⸗
nlefeniie

glus Auſe

boccſtpon⸗,
a. Oiſtet“,

ſchnginn

mtinzlun
mtanine
nitd,
n

5–

Anat. Cuʒ ergo generaliter intelligunt de

rebus omnibus. hoc eſt tempoꝛalibus et
ſellitgalibus quia omnia hec ſunt in eter
ſtate pꝛeſentiaſntelligunt indubitanter

ꝙ creatoꝛi eterno qui eſt lucidiſſimus aut

infalluibilis conſpectoꝛ omnium ſeculoꝛuʒ
habet omnia ſibi pꝛeſentiahoc eſt videt⁊
inituerur. quoniam non magis videt pᷣſen

tia qᷓ; pꝛererita vel futura vel quolibʒ mo

do aliter abſentia. Sicut eniz nihil addit
cognitioni luminoſiſſime ipᷣius reruʒ pꝛe/
ſentia vł exiſtentia illa nihil detrahit eidẽ

eoꝛum pꝛeteritio vel futuritio Cauſa autẽ
in hoc eſt quoniam creatoꝛ non videt per g

aliud qᷓ; per ſeipum. ipᷣe eniʒ eſt ſibipᷣi lux

per quam videt et iemet elt ſibipi ſimili⸗
tudo vel exemplum vel ſpeculum in quo

videt quid videt Se enim ipſum intuens
videt omnia de hoc tamen faciam conſi⸗

erationẽ que tibi ſufficere debeat in tra
clatu qui ſequitur iſtum.

— *

parationis eternitatis et tempo/

S Templũ vero ymaginabile com⸗

totam immenſam eternitatẽ et inira eam
Lotam tempoꝛis ita ꝙ tangat eam invno

ris qð ꝓmiſi tibi eſt vtymaginer

puncto tm̃ hoc enim alibi didiciſti quia ſi

ue circulus circulum. ſiue ſpera ſperã con

tingit. et hoc ſit intra ſine extra in vno tim̃

punclo cõtingere neceſſe eſt. Quia igitur
eternitas lota ſtatvt audiſti et fota ſimul

eſtyma ginare quia quattenꝰ rota tempo

ris rotam eternitatis tangit quattenus et
tm̃ eſt. quare quia pun etatim tm̃ tota ſua
reuolutione ipſaʒ tangit punctũ eſt ipᷣm
tempus et ꝓpter hoc nibil totum de tem/

am eternitatem luminoſiſſimam et lumi⸗
noſitatem eius eſſe ipᷣm eſſe ipᷣius vel en/
titatem et ex ea influere lumen eius ſuper
tempus quattenus ipᷣum tem pus recepti
bile eſt ĩius/ et quoniam non eſt recepti⸗
bile ip̃ius eſſe ſcõᷣm totalitatem aliquam/

J Aan ſimul eſt. Simile eſt ſi vmagineris to
C

hoc eſt neq; ſcdõᷣm fuam totalitatemneq;

ſcõm totalitatem alicuius ex partibus ſu
is nunc fluit lumen eſſendi ab eternitate
ſuper ipᷣm niſi punctatim. quẽadmodum

neq; tangibilis ẽ rota huiuſmõi niſi pun/

ctatim ꝓpter fluxum enim ſuum irretini⸗

bilem nõ eſt illuminabile niſi punctatim.

ldiunaberis etiam in hoc ſi ymaginatus

Aueris aqua exeuntem de vaſe aliquo gut „ ylot quia o
B celle. aut eſt ante eternitatem et ſup:a ipᷣa⸗

tatim vel aliter exire nequeuntẽadeo em̃

Orvi; n rαä αοà ναπιυ

eſt foꝛtis potencialitasavᷣoq; anguſia vł·
de ea exire niſt punctatimtempus nõ po
ſit in actumſſicut anguſta foꝛaminis ex an
tedicto vaſenon permitiit exire ex eodem

aquam niſi guttatim. omniũ quippe rerũ

creatoꝛis debilionis eſſe ẽ tempus.hoc au

tem apparet ex hoc quia actualitas eiꝰeſt

in vltimitate paruitatis:potencialitas ve
ro econtrario.eſt eni tempus ſcõᷣm nimi
um ſui hoc eſt ſcõm punctum tm̃ et eſt nõ

eſtſcom plurimũ ſui.⁊ iſtud eſſe intelligo

hic vlitimũ actualitatis illud vero nõ eſſe
hoc eſt ꝙ com petit lempoꝛi. intelligo hic
lurimum potencialitatis. Admiratione
utem dignũ videtur ꝙ inter foꝛte eẽ eter

nitatis et debiliſſimũ eſſe tempoꝛis medi

um non eſt vt videtur. Illud em ſi eẽt me
dium aut eſſet fluens totaliter vt tempus

aut eſſet totaliter pbermanensvt eternitas/

et vtro iſtoꝛum modoꝛum eſſet medium⁊
hoc non eſſet vnuʒ.imo eſſet aggregatlio
eternitatis et tempoꝛis.Si vᷣe permanẽs.

permanens eſſet pars eius.et vere fluens

eſſet pars altera. Qiſi quis dixerit ꝗa

oꝛiſon eternitatis et tempoꝛis quẽ ponũt
qphyloſophi eſt medium cõmunicat enim

vt videtur vterq;. et iſte oꝛiʒon non eſt ni

ſi ppetuitas ppetuiuas cõicare videt᷑ cuz
rempe inceptionẽ a cũ eternitate ideſinibi

litatẽ.⁊ ꝓpter iſta duo dixit ppyloſophus

ip̃m eẽ oꝛiʒontẽ eternitatis ⁊ ſꝑis ⁊ paeter

nitatẽ ſupꝛa tẽpusſpꝰeternitateʒ inq; ꝓpt᷑

incepũonẽ. Supꝛa tẽpus vo ꝓpter indeſẽ

nibilitatẽ eẽ iſti videbant᷑ ſentire tempꝰ
eẽ finitũ id ẽ finibile duratõne qᷓntum ad
hoc ꝙ dixi ſupꝛa tẽpusoꝛiʒonta vᷣo noia

uit ipam ꝑpetuitatẽ oꝛiʒ on ⁊ circulus e di

uides duo emiſpia videlʒ id qð apꝑet de
celoſuꝑ terrã/œ ẽ iduꝑitater medietas ipᷣi

us ⁊ id qdð appetœ ſò ra ꝓhibet videri

qð eſt ex neceſſitate reliq̃ medietas ñ vi
det᷑ ĩtelligi ꝙ ĩ ipᷣo inicio pꝑpetuitatt eeẽt di
uiſio tãqᷓ; ꝑ media ipᷣiꝰeternitatis ſic ſupꝛa
dixi tibi. Sʒ hmõi eternitas ſi pᷣt ĩtelligi ni
tpᷣs eternũ oꝛiʒon aut itelligit᷑ oꝛiantt ʒo
na et vulgarit᷑ ðꝛ hmoi circułꝰ finitoꝛ viſꝰ

noſtri. Unde ſolẽ et luna ⁊ ſtellas tunc vi

—

dere incipimus cum oꝛierint motu ſuo re-
uolutionis ſuper oꝛizontem noſtrũ.Tunc

vo ea videre deſinimus cum deſcendunt
ſubter ipßum. Poteſt autem et merito que

i. quid intelligit ppyloſophus quia om̃e

222—

—

aut eſt in eternitate cum ip̃a auteſt poſt
eternitates ⁊ ſupꝛa tempus vt anima que

eſt in oꝛiʒonta eternitatis. Nihil autẽ po⸗
teſt intelligi ante eternitateʒ eſſeaut vlitra

ipᷣam niſñi ipᷣe creatoꝛ benedict hec ante

rioꝛitasvel pᷣoꝛitas nõ poteſt eſſe niſi cau
ſalitatis qua generaliter cauſa omnis effi

ciens intelligiur pᷣoꝛ eſſe om̃i cauſato ſuo

Impoſſibile enim eſt vt eternitate ⁊ tem/
poꝛe pᷣceſſerit eternitatẽ/temꝑe quidẽ ißm

pꝛecemſſe eternitatem eſt impoiſibile qm

tunc neceſſe eſſet tempꝰ illud pceſſiſſe eter
nitatem quare eternitas eſſet finita et ter/

minata ad temp⸗ illud. Similiter impoi

—

ſibile ẽ ꝙ creatoꝛ eternitate pceſſerit eter/

nitatem. tunc enim opoꝛteret ꝙ vel eadeʒ
eternitate pᷣceſſerit eam vel alia Si eadẽ
eſſet igitur eternitas eadem pᷣoꝛ ſeipᷣa. Si
vero alia eſſet igitur eternitas altera poſt

alteram⁊ hoc non poſſet eſſe niſ vno du

oꝛum modoꝛum videlicet vt aut ſine me⸗/b

dio eſſet poſt illam aut non.⁊ tunc eẽt ter
minata ad illam ⁊ inciperet ab illa quem
admodũ dies ad ſuum crepuſculũ vel no

ctem pꝛecedentem immediate ipſum. Si

vero medium eſſet inter duas eternitates
eſſʒ poſterio: eternitas termninata ad illõG
⁊ inciperet ab illo.⁊ ita eſſet finita ab illa
parte eternitas. Manifeſtuʒz igitur eſt
ꝙ ante eternitatem nihil eſt duratione.qꝛ
nec tempoꝛe nec eternitate vtiam patefe⸗
ci tibi. Eodem modo ſe habet a parte al⸗
tera.O&è igitur creatoꝛ benedictus dicitur
eſſe ante eternitatem oꝛdinis diciturnon
per oꝛdinẽ durationis aul ſucceſſionis.

Cito etias ꝙ eternitas iſta non eſt
ſcom Ariſtotelem neq; ſcoᷣm intẽ
tionem cuius phylicus eſt iſte ſer
ſermo niſi tempu ternũ hec eſt duratio

ex vtraq; parte infinita. Ulerum an huiuſ

modi duratio poſſibilis ſit in aliquibꝰ re

rum creatarum faciam te ſcire in ſequenti

bus et declarabo. quia nec tempanec ali

ud continuumyvllo modoꝛuũ poteſt eſſe in

finitum. In hac ergo continuitate et cum

ea poſuit Ariſtoł. eſſe intelligentias decẽ
vel plures ſi plures eẽnt qᷓ; degm.hoc em̃

non delerminauit in methaphyſica ſua.
Secd poſuit tot eſſe intelligentias mouen
tes coꝛpoꝛa celeſtia quot erant motus ce⸗

es. ſed neq; numerũ motuũ celeſtium
declarauit tractatu qui adhucd me ꝑue

Pars pꝛima de vniuerſo

nerit. Inductus auteʒ fuit ad exonendſᷣ

intelligentias in eternitate ſpecialiter cre⸗

dulitas autem qua credebat credidit eas

nihil habere in potentia pꝛopter hoc nĩ
hil eis ad dere poſſe. nihil nominis poſſe
acquiri ab eis. Sed totũ abeſſe actu quic
quid habere naturalit᷑ poterantet ꝓpter

hoc nihil eoꝛum que habent eis poſſe flu
ere nihil eoꝛũ q̃ nõ habẽt ad eas poſſe in⸗
fluere ⁊ hec eſt quedã indubitanter ꝓpin

quitas et vicinitas ad eternitatẽ.

petuiias aut non. Si ſic tu ſcis ꝙ bociam

ꝓhibitum eſt per ea que pꝛeceſſerunt. ex
eo eriʒ ſequeretur eternitatem eſſe finien
daʒ ad illud ſi immediate eſſet vltra eter-
nitatem. Si vero medium intercederetin
ter illudęt eternitatem finiretur ex neceſſi

tate eternitas in illo medio ⁊ ad illud. Si

vero nihil eſt poſt eternitatẽ:ale quomo⸗/⸗
do igit regnabit in eo deꝰ nec in hboc eni,

videlicet ꝙ aliꝗd ſit nec in eternitate nec

in perpetuitate. nec in tempoꝛe. necnunc
txẽpoꝛis.pꝛopter hoc viſum eſt aliquibus
ꝙ bec ſit intentio ſermonis illius. Domi⸗
nus regnabit ineternum et vltra. hoc eſt
quantumlibet ⁊ vltra diuiſiue ſcilicet aci
diceretur per mille annos etvltra ⁊ ꝑcen
tũ milia annoꝝ.æ vltra ⁊ ita in ifinitu.Sʒ

qualiter exponent illud aliud. Regnabit

in eternum ⁊ in ſeculum ſeculi. Nidetur er

Zo leculũ ſeculi intelligere ſeculum gð eſt
futurum poſt pꝛeſens ſeculum. id eſt poſt
ſeculuʒ qdð modo eſt ⁊ ſcᷣm hoc ineternũ

eſſet intentio deſignans pꝛeſens ſeculum
tm̃ Werũ poſſet aliquis intelligere quiaſe
culũ ſeculi expoſitio eius eſt ꝙ dixeratin

eternũ.ac ſi diceret. Dominꝰ regnabit ine

ternum. hoc eſt in ſeculũ ſeculi. Jam eni-
declaratum eſt tibi.quia eternitas ſicnt p⸗
cedit ſeculuʒ pᷣſens ⁊ tempus. Ita et ſegt
illa intra enim ip̃am innt ſicut in pceden⸗
tibus andiuiſti Si quis autẽ dixerit dicetũ
eſſe per figurã quã grecivocat yꝑbolem iu

Irabile antem eſt ⁊ queſtionẽ? ba
ens nõ leuem ꝙ habet ſermo ꝓ
phelicus ipius ꝓphete hebꝛeoꝛũ
2 legiſlatoꝛis ipᷣoꝛuʒ.Dominus inquit re/
gnabit ineternum ⁊ vitra.Et alius eiuſdẽ
gentis ꝓpheta. dominus regnabit ineter
num ⁊ in ſeculum ſeculi.Aut igitur aliqd
eſt vltra eternitatem ⁊ poſt ipam aliquid
inq́; ꝙ eſt vel tempus vel eternitas vel ꝑ⸗

rtmnon

ſemniens
guoltane⸗
eniuri
ſadunen
motigit
ſlusnol
Dbeseut
neict⸗
Othenni
ſropyine
Miertlin
Nelentnu⸗
oleeise
Kigtorbict
Ulonsetene
Sookbenen

Eenunigin
ſmhlenapo⸗

Müonemin

Uuounnonn
WMiunnen
Mnewhrd
Kadn
Vllnnan
ghen
ize
1⸗
lip
ae
ppoclun
Ckkspoen
unßſens
Umnndei
tenonren
Eenſcie 7

us Pheren
Doninsnn
en üne

ninnslenin

iis
nikön
1satmne

ien

nne
nac⸗

zuwn

=
—

— —
—

Fo.

ne mireris quia in libꝛis pꝛophetarũ ꝗq in

dubitanter ſunt diuina eloquia ⁊ oꝛacula
inuenitur iſte modus locutionis ſi ciuita/
tes dicuntur ibi ad celum vſq; murate per
hmoi igit᷑ tropuʒ locutiois ꝗ vocat exceſ/
ſiuus noluit deſignare ifinitatẽ creatoris.
Debes autem reminiſci quia alius pꝓphe

ta eiuſdeʒ gentis dixit de creatoꝛe.Qui fe

cit terram in ſempiterno tempoꝛe.Quali/

ter ergo intellexit tempus ſempiternũ. Si
militer ⁊ ſi in ſcripturis xpianoꝛuʒ ſepiſſi⸗

me legit vita eterna et felicitas eterna dã
da dei electis et amicis poſt hanc vitam.

Eſt igitur ibi abuſio ꝓpꝛia acceptio nomi

nationis eterne felicitas enim que danda
eſt poſt hanc vitã neceſſario incipiet tunc
quare non ꝓpter hoc eterna dici poteſt.
Eternam igitur dicunt ꝓ perpetua. Sic ⁊
ſempiternu vocant tempus ꝓpter multa

durationem ip̃ius. Si enim vt quidaʒ bu
tauerunt tempus totum hoc eſt in totali-⸗
tate ſua acceptum videlicet ꝙ cepii a crea

tione mundi ⁊ terminabitur die vniuerſa
lis iudici. Septem miliũ annoꝛum eſt tm̃
multa indubitanter eſt duratio ipius ⁊ ꝓ
pier hoc vocauit ipᷣm ꝓpheta ſempiternuũ

tibi iuxta pmiſſum quia ſeculum

etiam pᷣſens dicit᷑ ſtatus ille inſtabilitatis

et mutabilitatis in qua ſumus et iſte ſunt

intentiones huiuſmodi ſeculum ⁊ ſũt val
de vſitate.Lercia vᷣo intentio eſt eiuſdem
qua accipitur ꝓ tpe vel alia duratiõe ſiue
ſit ppetuitas ſiue eternitas. Quantũ aułẽ
lempus intelligatur ſeculum.Alij dixerũt
centum annoꝛuʒ tempus ſeculum eſſe foꝛ
ſitan autem huiuſmoi tempus verius di⸗
ci᷑ generatio. Sicut oſtenda tibi in ſequẽ

tibus vſitatius autem dicit᷑ ſeculũ ſpaciu,ʒ

qð eſt inter quaſcunq; duas magnas mu
tationes ex hijs mutationibus que ſepe ſi
unt in mũdo iſto terreno. Magnas autẽ

mutationes iſtas intelligo mutationes re

gnoꝛuũ mutationes ſectarũ.mutatiões le/
gum. renouationes em̃ ſiue vniuerſaliter
ſiue elchlariterfinr dumodo ſint magne.
quemadmodũ renonatio magna facta ẽ

generis humani ꝑ diluuiuʒ ꝙ ſub deuca⸗

lioone dicitur inundaſſe marimavero ꝑ di

luuiũ qð ſub noe dicitur fuiſſe. Sed ſi pe⸗

ijs autem ita determinatis pſeqr

Haccipitur ſcõm duas intentiões vi
delicetet ꝓ rebus ipis quéadmodũ mun
dus vocatur ſeculuʒ. Unde et paradyſus
celeſtis vocatur ſeculum alterius. Seculũ

ſie vłfame aut tempeſtate aut terre molc/⸗
bus fierent magne deſtructiões homini
et animaliũ. Dico ꝙ eſſent vł inicia vłter
mini ſeculoꝝ et dicutur hmõi tꝑa ſecualaz
ibᷣm tempus. Secuiu aſſequẽdo hoc ẽ ſuc
cedendo ꝓpter fluxuʒ ſucceſſionis ↄinue
vt ꝗqbuſdam viſum eſt. Magis tamen vi
deri poteſt ꝙ dicatur ſeculũ a ſeccando ꝓ

pter ſectiones eius continuas ⁊ diuiſiões

infinitas quibus nõ ſolũmodo diuiditur
ſed etiam ſectatur et abrumpitur ab ipſo
eſſe pꝛeteritione continua et huic intentio
ni atteſtatur ſcriptura nominis illius. Si
enim ab eo ꝙ eſt ſequoꝛ ſequert nomina
tum eſſet. Scribendum videretur per lit⸗
teram q. Scribitur autem per litteramc.
Debes etliaʒ ſcire quia ſecula alij minoꝛa
alij maioꝛa poſuere.ali enim centum an
noꝛum ſpaciuʒ vt pꝛediri tibi. Alij vo mii
le annoꝛum ſpacium.⁊ iſti ſunt qui diuiſe
runt totum tempus durationis mũdi in-
ferioꝛis in ſeptem ciliadas hoc ẽ millena⸗
rios. Unde⁊ ſcripſerunt magnas quaſdã
mutationes que facte ſunt et etiaʒ que fu

ture ſunt vt dicunt. Fnerunt ⁊ alij qui cõ

ſiderantes totum tempus ab inicio mun
di inuenerũt mutationes magnas facas
in eam a ſexcentis in ſexcentos annos fe-
re ⁊ intelligo mutationes magnas exoꝛtꝰ
regnoꝛum magnoꝛum ⁊ deſtructione ipo
rum aut in toto. aut in magna parte. Si⸗
militer et legum magnarum atq; ſectarũ
conſtitutiones et deſtructiones ſicut ma⸗
nifeſtum eſt tibi de regno hebꝛeoꝛum? le
ge.quando exterminata ſunt et pꝛincibe.
⁊ exercitu romanoꝛum.Deinde ſexcente/
ſimo fere anno exoꝛta eſt lex machomeli

et regnum eius et deſtxucta lex xpianoꝛũ

et regnum in arabia.pſſide in dya. ſilia e
thꝛopia et egypto et byſpaniarum qͥ ſunt
vltra mare parte maxima. Similiter ag
tania et galliarum parte. Poſtmoduz au
tem inualeſcente regno francie deſtructi
eſt regnum ſarracenoꝛum et ſecta eoꝛũ ex
termiata vſq; ad fines yſpalis que vulgo
cibilia vocatur.et percuſſum grauiter ẽ re
gnum illud e ſecta etiam in capite ſuo ſci
licet in vꝛbe maroquenſt ⁊ finibus eius pꝰ
idem vero tempus quo ſecta ſarracenoꝛ
ꝛta eſt. Inperium romanũ pene deſttu
ctum eſt partim pergęẽtes ſecte ſlarraceno-
rum partim per barbaras nationes mnl
tas Simul mutatio facta eſt in regno ſeu
imꝑio grecoꝝ qð ↄſtãtinopolitanũvocat

DPars pꝛima de vniuerſo

Et iſte omnes mutationes vltimo ſercen
tenario in cuiꝰ fine ſumus ſacte ſunt. In

pcedenti vo cũ in cuiꝰ fine ſumꝰ ſexcente
tenario ⁊ lere qdraginta annis añ exoꝛta
Elex xpᷣianoꝝ ⁊ regnũ ipᷣoꝝ.Utrũ autẽ ita

ſe babeatvitas ꝑ oẽs ſexcẽtenarios anno

rũ qꝗ fluxer̃t ab initio moi ſcire poterè cro

nict. Quid aũt futun ſit pꝰ hoc de mutati

onibus magnis aſtronomi pᷣdiuinare co
nantur exr oↄiũctione planetaꝝ que futura
E in libꝛa.Cauſa autem in hoc eſt.ꝗa om/
nes huiuſmodi mutationes attribuũt cõ
iunctionibus iſtis et motibꝰ ſtellarũ fixa/
rn. MWaniſeſtum etia eſt tibi ex hus qᷓ
p̃ceſſerunt quia ꝗ dixerunt coꝛuũ ꝑ triavł
nonenn ſecula viuere intellexerunt ſecula
centenarios annoꝝ qa ꝑ treſcentenarios
uannos vel nouẽ opinati ſũt viuere coꝛuũ.
Beneratio autẽ nõ immerito credi poteſt
ſpaciũ centũ annoꝝ ⁊ tunc intelligẽda eſt
Dicla genere ⁊ reuera tamdinu ſe eẽ de eo⸗
dem genere homines dicunt q;diu patrẽ
generis agnoſcunt et tamdiu etiaʒ grad⸗
paretele et cognationũ ↄputat ⁊ hoc ẽ ſpa
cium vite hominis niſi ißum aut malicia
cõplexioõis. aut alia incomoditas abꝛeui⸗
eit.extenditur aũt plurimũ in plures q; cen
tum annos ſepius nec cõtrahitur in pau⸗
cos. Sciendũ etiã eſt tibi. quia generatio

„

Dicitur interdũ totũ tempus quo generatf
bomines quẽadmodum? generatio dici
tur tempus reuouationis ipoꝝ hoc eſt re⸗
lurreclionis et iſte intentiones inueniunt
in lege xpᷣianoꝛum que grece euangelium
vocatur. Nec dubitandũ eſt tibi quin ge⸗
neratuio enam vnũ genus ant vna ꝓgeni
es no minet᷑. ꝓgenies aũt generatio e ex
vno pᷣmo ac pᷣncigali capite famoſo. ſcili/
cet ac nominato Nebe. ibi ꝗppe hbomies
et ignoli non dant nomen generibus.nec
eis aſcribuntur genera vel generationes.
Sedillis qui patres ſimnl ac pᷣncipes ge⸗
rũ ſuoꝛnʒ habetur. Etas antẽ ꝓpe et pᷣma

lui cognitione dicitur tempus vite vnius

cuiuſq; animalis. Dicitur etiã 2 ſtatusvni
cuiuſq; ptis ſcᷣm quã eſt mutatio in ipſo
animali. Sicut in homine nominant eta
les ſex. Infancia puericia adoleſcẽtia. Ju
nentus. Senectus et ſeniũ et figurate traſ
lata ſunt iſta vocabula ad ſtatus populo
. icut gdam er hyſtoꝛiographis in/
tanlia populi romani etia etates aſſigna⸗
uit ⁊ adaptauit eidẽ traſtertur etiã ⁊ ad to
luius huiꝰmundi terreni ſtat hoc ẽ totius

☚n .

hũani genert. Uñ ⁊ crebꝛo dicũt homĩeg
mundu ſenuiſſe alü eunde ſeneſcere.Euũ
vero idem eſt ſcõm quenda. Unde ⁊ apð
hyſtoꝛiographos ĩuenies iſti homies nõ
fuerunt eui nr̃i hoceſt tpis noſtri. Dicunt
autem quidam ytalicoꝛu euum interqdum
eternitatem accipit ⁊ ab eo.id ẽ ab eterni⸗
tale tempus flurer.

Ae

GFus annoꝛũü creatoꝛis ineſtimabilis es

antiquos ⁊ annos eternos.Et nu

anni eius non deficientes. Quibꝰ omni⸗
bus ſermonibus nihil aliud cõuenienter
intelligi poteſt q; ifius eternitas nomina

omnium dierũ et annoꝛũ fluentis et om̃i/
no inſtabilis durationis nomina ſunt ꝓ⸗
pꝛia intentione ſua.neceſſe igirur ẽ vthu⸗/
iuſmodi nominibus nõ aliud intelligi q;
eternita tem creatoꝛis qualem eam eſſeſu

perius audiuiſti. Juxta has intentioues
intelligenda ſunt tibi ſecula ſeculoꝛi inſi/

nita immoꝛtalia. Unũ enim ſeculuʒ vt ſu⸗
pꝛa dixi tibi eternitas ẽ que nec recipit di⸗
uiſionem in ſe neq; aggregationẽ alteri⸗
ęt ideo non ꝓpe ſignificatur per ſecula.qꝗ

in ea non eſt ſeculu et ſeculũ. Sed nec ipᷣa

ppetuitas que inciperet a die iudicij reci⸗
pit aggregationem niſi quis dicat quia ꝑ

petuitas gloꝛie que ꝓmittitur electis atq;
Dilectis dei et ꝑpetuitas miſerie atq; ſup⸗
plicioꝛũ quibus affligendi ſunt mali etiu⸗
ditio creatoꝛis damnandi due perpetuita

tes ſunt. hoc autem non videtur cõueniè

ter dictum. Sicut enim in vno et eodẽ t/
poꝛe quibuſdam hominũ bene eſt et qui/
buſdam male.Sic et in eadem perpetui⸗

tate bene enim gloꝛiſficatis et male dam⸗

natis et ꝑpetuitas ſcõm quoſdaʒ non eſt

niſi tempus interminatũ a pꝑte finis hocẽ
non habens finem. Utrũ autẽ veri nomi⸗

nis tempusvel alia magnitudo continua
poſſit eſſe infinita declarabit᷑ iibi in ſequẽ
tibꝰ. M ergo habet ſermo ſancius ð dei

dilectis et electis quibuſdam ꝙ fulgebũt

tanq; ſtelle imppetuas eternitates. Ma

nifeſtũ eſt tibi quia impꝛopꝛie dicitur boc
neq; enim eternitas ꝑpetua neq; perpeiu

itas eternavere dici poteſt rationes enim

eoꝛuʒ ſunt ſicut apparet tibi ex hus que pᷣ

ceſſerunt. Sed neq; eternitas recipitvt di
xi aggregationẽ ſiue pluralitate.

Ciendum etiam ẽ tibi circa hecqꝛ
μ. Mermo ſanctabʒ cuiuſda ex ꝓpb ei

Cito poſt hec quia in ſermonibus
autenticis inuenit᷑ ſcriptum dies

beeo

güttiaſee
ufnelſi
pomiſi⸗
Nacen
amnalißft
beamilt
Aadpon
iuſpoci⸗
lancn
rimun
Qunmypr
occpur
lasauen
leſusben
lbiniift
Nürirt
nuumnhrs.
ſahbnoſe
Gilsat
ſrön
Gechatien
tütmüͤtn
boebini
egrand
Keimeudn
Uais gei
geniat.
Nonnbe
oneti
Npnn
leuipmn
blepinen
nrnin
Wlheinc
Mianlnie
Nngpodit
Ntnlsat
iſtodi

narſenin
nes ierd
ſtpisnend
nneunte
abeditine

Cuianiene
nueniſinmt
nnosenandse
toes eſinnis
lentes Qune
bil alindcötan
nustenen
nonisnonun
.neceſſeigmnit
8 n0 aludid
iis qusenend
dunabasu
wiſealslente
as egue ſeln⸗

ggtaiit

incamN.

Baſemi r.

pereladeeinan
—
e minmntns
ulas nnicein
figencifmnn⸗
manciduen
mnoaſiu
enumtn d
voſnninai

tionẽ qua tempus dicit᷑ menſura motus.

hebꝛeoꝛum quia tempus inimicoꝛum dei

erit in ſecula. Erit igitur vt videtur ineter⸗

num et ſine fine. Uerum quoniam nuda

pꝛo miſſio ſiue pᷣdictio nec comminatio ẽ
ↄtra creato inimicos qᷓ deterreri debeat

àa malis ſuis.nec pmiſſio eſt boni quo de
beant illi puocari ad ea que recta ſunt. ad
eęa d no matime ẽ intentio ꝓphetaꝝ in hu
iuſmodi ſermonibus nõ videtur vllo mo

doꝛũ qð tempus accipiat᷑ ibi. Scðm intẽ/

Quapꝛopter viſum eſt quibuſda ꝙ tpᷣus
ibi accipiatur tempoꝛalitas.id eſt inſtabi

litas qualem paſſuri ſunt irreuocabiles a
malis ſuis homines. In inferno quippe
ſi erit ibi viciſſitudo toꝛmentoꝛũ vt vnum
poſt alterũ infligatur erit et ibidẽ veri no

minis tempus. Si em̃ non fuerit ibi viciſ⸗
ſitudo hmõi ſed omnia toꝛmenta ſil cruci
abunt illos et hoc abſq; fluxu vllo ⁊ tran
ſitu ipoꝛũ. Soꝛte multis non videri poſſit

eſſe apud ĩfernũ veri nominis tempꝰ.Si

em̃ totũ qð meruerunt toꝛmentoꝛũ ſimul

habebũt nihit i poſten vł vltra timẽtes vl

expectates ſʒ totuũ pᷣſencialitpaciẽtes ſtat⸗
iſte indubitanter non eſt ſtatus lſempoꝛa⸗

iitatis quinpotius mulum ſimilis ſtatui
eternitatt. Sicut ⁊ felicitas ſancton ⁊ boc
eſt omnibus opinionibus magis ↄgruẽs
Doctrine xpᷣianoꝝ.ſicut em̃ felicitas qͥ ele-
ctis dei ꝓmittitur nõ ꝑ partes eis redden
da eſt neq; pars poſt partem. Sed tota ſi
mul alioquin nunqᷓ; eẽt completa illa feli
tas neq; integra et ꝓpt᷑ hoc neq; eẽt eti⸗

am veri nominis felicitas neq; integra.ſj

neceſſe eſt et in cõtraria miſeria ſe habere

et tota ſimul miſeria malos obtineat.Si
gnanter ergo dictũ videtur erit tempꝰ eo

rum in ſecula ac ſi dictum eſſet quia tem⸗

pus huiuſmodi. id eſt ſtatus eis compe/

lens erit in ſecula.hoc eſt ineternuʒ pꝑ mo
dum et ſimilitudinem quo expoſui videli
cet in quo ſimul totum maluʒ ſit qð paſſu
rni ſunt priculatim ſiue ꝑ partes.

ijs igitur ita determinatis aggre⸗
b b diar ꝓmiſſam inueſtigationem ⁊
—declarationem de nouitate et an⸗
lquitate vniuerſi vniuerſatiter et de tem/
poꝛalitate. atq; eternitate ipius. Et ẽ inten
lio mea in ſermonibus iſtis an ſit imvni
uerſum nonum. an antiquũ qð eſt dicere
an tempoꝛale.vel eternum. an cepit eſſe ⁊
an deſituruz ſit· Uniuerſaliter autem dixi
O eo. quia no eſt intentio mea inueſtiga

rerunt. et alias etiam contra eundem ad

lxx

re de partibus ſingulis vniuerſi hoc ẽ vnl

nerſitatis ceaturaꝝ. Hon enim intendo
de ſingulis creaturis perſcrutari videlice-
de ſocrate.de platone an eẽ ceperint quo
niam huiuſmodi nullam habent dubita
tionem vel queſtionem. Sed de partibꝰ
magnis eiuſdem de ſpeciebus atq; gene/
ribus rerum creatarrnun.
Onam igitur in pꝛimis opinionẽ
Ariſtotelis et rationes que ipſum
in opinionem ſuam de hoc indu⸗

hoc ipᷣm mouere potuerunt Quicꝗd igit᷑
dicatur et quicunq; conuenitur excuſare

Ariſtotel.hec indubitanter fuit eius ſentẽ

cia.ꝙ mundus eſt eternus ⁊ ꝙ non cepit
eſſe et de motu ſimiliter ſenſit et Auicẽna
poſt eum et adduxerunt rationes et ꝓba
tiones ad hoc. Similiter et alij expoſito⸗

res eiuſdem Ariſtoteł.ad ipum ſenſerunt
atq; fecerunt. Pꝛima igitur ratio eoꝛuʒ eſt

hec quia creatoꝛ vel pceſſit mundũ vł nõ
pꝛeceſſit. Si non pᷣceſſit. Nõ fuit ergo cre/

atoꝛ quin et mundus eſſet. muũdus igitur

non incepit eſſe et hoc eſt ꝙ intendunt vł

creatoꝛ non fuit ante inceptionem mundi
et ꝓpter hoc tunc pᷣmũ fuit quando mun

dus incepit eſſe. Incepit igitur eẽ cũ mun⸗
do.hoc autem impoſſibile maniſeſtũ eſt
ꝙ nec ipᷣi huiuſmõi ſentencie pꝛofeſſoꝛes

recipiunt. Si vero pꝛeceſſit mundum crea
toꝛ ⁊ non pceſſit ipᷣm.vt ait Auicenna tem
poꝛe non pceſſit igitur ibum niſi quedam

cauſa pꝛecedit effectum. Jam autem audi
uiſti. quia eſt etiam alius modus pꝛeceſſi⸗
onis et dixi tibi in pꝛecedẽtibus qnia eter⸗

nitas pꝛecedit tempus et hoc in infinitum

cum infinita ſit.quare cum creatoꝛ eternꝰ
ſit et in tota vt ita dicatur eternitate ſemꝑ
fuerit in infinituʒ ceaß: pꝛeceſſit muduũ?
vt dictum eſt tibi tota Ncternitate creatoꝛ p
ceſſit mundum. Adiuuandus igitur eſt in
hac ratiocinatione Auicenna. Ita eniʒ
cedit ac ſi non eſſet alius pꝛoceſſionis mo

dus q; duo illi quos nominauit potuil/

ſet igitur dixiſſe pꝛo ſentencia ſua. Si cre⸗
atoꝛ pᷣceſſit mun dum fuit igitur creatoꝛ vł
quãdo nec dum mundus erat vel fuit cre

atoꝛ ſine mundo. ymaginare igitur ꝙ ali/

qua creatuta eſſet in eternitate cum crea⸗

toꝛe et cogitaret apud ſe de mundo an eſ/
ſet futurꝰ aut᷑ non.vel ſi potuit dici in eter

nitate mũdus eſt fururus quia reuera nõ
poterat dici in eternitate mundꝰẽ.aliogn

Pars pꝛima de vniuerſo

mundus eſſet in eternitate et eẽt eternus.
alterũ igr iſton poterat ve dici mũdꝰerit.
mũdus nõ erit. Nõ poteratq; ve dici mu

dus non erit vel non ẽ futurus.futurꝰ em

ab eterno poterat ve dici mũdus erit.vel
mundus ẽ futurꝰigrvel nullo intermedio
erat futurus mundus vel aliquo interme
dio. Si nullo intermedio erat igr futurus

ſubito poſt quare iam erat inſtas inceoti

onis ipᷣius ⁊ ppter hoc cũ ipo creatoꝛe ex
titit. Simul ei ſunt inter quoꝝ exiſtentiaʒ
nihil ẽ mediũ. Q⁊ ſi dixerit ꝗs quia tota
eternitate pᷣceſſi creatoꝛ mom ergo i fini⸗
to vłin infinito pᷣceſſit mundũ poſt huiui
modi igr dictũ in infinitũ ſubſecutũ ẽ eſſe
mundi. non eĩ ve diceret᷑ in infinitũ poſt

hãac dictioneʒ erit mundus in infiniũ lon/
ge ab iſta dictione mea eẽt creatio mũdi.

quare nunq; pueniret᷑ ad eã. Infinitũ eĩ
intran ſibile eſtvt alibi didiciſti ꝑ Ariſtote

lem. Qè ſi dixerit ita ac ſi loqueret᷑ creatoꝛ

in ſemetipᷣo in eternitate ſua et ante tpᷣus

et loqueret᷑ de creatione mundi ⁊ diceret

creo mundum aut creaui aut creabo. Si

diceret creo mundũ vel creaui cum ĩpoſſi

bile ſit manifeſte ipᷣm dicere vel dixiſſe fal

lum ante tempus igr fuiſſet verũ ipᷣm cre/
re vel creaſſe mundũ quare ante tempus
fuiſſet mundus ſᷣm hoc ⁊ ideo eternꝰ Oꝭ
ſi diceret creatoꝛ ante tempus creabo mũ
pum aliquatuʒ igr poſt dictionẽ hmõi cre

alurus erat mũdus quantuʒ igr ẽ qm̃ ne⸗
ceſſe ẽ vt ſit vł tota eternitas vel ꝑs eterni⸗
tatis aut tempus. Si tota eternitas cum
impoſſibile ſit eã finiri impoſſibile erit ve

nire ad creationẽ mundi vt dixi cum ipoſ
ſibile ſit illã finiri. Zi vo ps eternitatis eſt
id hoc iain ꝓhibui in pᷣcedentibavidelicʒ

eternitatẽ habere ꝑtem. Q·⁊ ſi etiã cõceda

tur hoc ſcilicet ꝑtensbre eternitatẽ ⁊ pars
illa pᷣceſſit creationẽ mundi ⁊ interceſſit in
ter pᷣdictam dictionẽ creatoꝛis duobꝰmo
dis deſtruit᷑ hoc,.pᷣmũ q; nihil dixit apud
ſe cre atoꝛ ꝙ non dirit ab eterno quare im
poſſibile eſt ptem eternitatis ſolam inter⸗
dictam dictionẽ et creationẽ mundi inter/

ueniſſe. Secũdo mõ ꝗꝛ illa ꝑs eternitatꝭ
ey neceſſitate tota tranſiuerat quãdo mũ⸗
dus creatus ẽ aut nõ tota. ausnihil de e⸗

Si tota erat igit᷑ finita ⁊ inſupꝑ finiens a
modũ tpis nec inueniet᷑ differẽtia int᷑ illã
tempus. Non habebit igr ᷣm hoc tem

neceſſariũ⁊ hoc ẽ ipi intẽdũt. Si vᷣo nõ
tota aſiuerat neq; aligd de ea qñ mudꝰ

6

creatus eſt duo incõuenientia ſequuntur
Pꝛimum quia ſᷣm hoc creatio mundi fuit
in ea.⁊ cum ea quare creatus fuit mũdus
in pte eternitatis et ꝓpter hoc in eternita
te ſcõm hoc etiã ꝑs iila nõ erat media in⸗

ter mundi creationẽ et creatoꝛis dictionẽ.
Quia igr̃ iſta incõuenientia ſunt ⁊ ipoſſi⸗

bilia neceſſe eſt id ex quo ſequit᷑ incoueni
ens eẽ et impoſſibile.Illud autẽ ẽ ex quo

ſequunt oĩa hec inceptio mundi et noui⸗
tas creationis ipſius.quare impoſſibile ẽ

—

vtrũq; iſteaum.
cunda ratio auicenne ſup hocẽ

Intellect⸗? inꝗt purus et verus te
ſatur quia ſi fuerit eẽncia vna ex
mnibꝰ modis. ſicut fuit pᷣmus quando
ex ea non erat aliꝗd hoc eſt quando non

opabatur vel efficiebat aliqd ⁊ inde opa

batur vel efficit aliquid. tunc ex neceſſitate

operabat et efficiebat illud pᷣus alioquin

inquit quomodo operaretur nũc potius

q̃ pᷣus quare ſi pᷣus nõ operabatur neq;

modo et vt adiuuem ipᷣm ſicut audiui pꝛi

us. Dico quia dicere potuiſſet ex eodeʒ er
roꝛe quo dixit hoc.quia hoc generale eſt
et in cauſis naturalibus.et in cauſis volũ

taris ſiue operationibus et ponam exem
pla de ambabꝰ. Si em̃ ignis calefacit ali⸗
quid modo ꝙ pᷣus nõ calefaciebat.necel

ſe eſt ex aliquo modoꝝ ſuoꝝ non ſe habe
at ſicut pᷣus.qð eſt dicere.ꝙ neceſſe eſt in

ipſo igne factam eſſe mutationẽ aliquam
aut in diſpoſitionibꝰ ſeu ↄparationibus

Uerbi gr̃a in ipᷣo igne nõ erat tante qua⸗
titatis prius vt poſſet calefacere illud.po
ſtea nec creuit eouſqʒ; vt poſſet calefacere
ipᷣm. In diſpoſitionibus vᷣo et compara/
tionibus ſi foꝛte pᷣus erat interpoſitũ pꝛo
hibens calefactionẽ vel minus longe erat
ab ipᷣo calefactibili.aut ipᷣm calefactibile

habebat in ſe aligd qð ꝓhiberet vlimpe
diret calefactionemvel congelatã duriciã
vel ferrũ vel aſperſionẽ aque ſuper ſeiᷣm

vel ſi nimis cito ſublatũ ẽ calefactibile an⸗

teqᷓ; compleri poſſet comꝑatio ignis ĩ io

Sunt foꝛſitan et alia impedimẽta alie cõ
parationes et diſpoſitiones. In hüs om̃t

bus apparet. qꝛ cũ ignis opatur operatio
nẽ ſuã aut in ſe paſſus ẽ mutationẽ aliquã

ex diſpoſitionibus et compationibꝰ ſuis

ad calefactibile ẽ fm eẽ ⁊ nõ eſſe.Colligit
igi Auicẽne qꝛ ignis non opabuur opali⸗

onem ſuã modo ſi pus eam nõ operaba/

tur niſi ex aliquo ſuoꝝ modoꝝ aliter ſe ba

anoͤzi⸗

litan ſeun

Neünte
ſploſioit
dn Ghwn
rötztener
lidſolon
Neic tet
genmnie
Nloii⸗
nnnna ene

„

iatnuen

bNau
ickantonn
utfinen

Wegätaw
ſunlyeler;
Nlnuduncn
satidusn

6Ploondni

Rani⸗
ünchcen⸗
sneneh
Kgbedar
Poancen
Gſanertice
le Naita
entorze
Muifii
chliatsyoi
iieirinen
ilfnemi
Ratueli⸗
lnitiofit
Uußfem⸗
lums

(eneceſe

= —
= =
SS

S

leabeten⸗
lmni ene
Pipamge
lneqden
cliggeaiiſt
fünriona
ufaeni

E
=
—

4

=
=

niſen,
erdoeneen
Neandäsda
Z
oſegnien
Cludmiige
MMoſdunden
uareinnec

uicneſn
1Pumsäfen
fnendeinen
utuüönsee
lbocetandn
dan aügliit
uid ncar
Aller,
eem
noche
mön us
reprm

Cubvegeee

ibrenarist
Sõ
Aeigslnn
töckimtr
hrionen
dicne⸗ gunin

ſenusnunan

rlen Nar
gneröcibid
W
ſnpluut⸗
nibrs e
sennntnnii
Annit
laufn uln

perẽt mõ q;ᷓ pus. Eodẽ mõ ſe hĩe vide᷑ et
volutarijs tam opatoꝛibꝰ qᷓ; oꝑationibꝰ
Si em̃ artifex ꝗ edificat domũ ex omibus

modis ſuis ẽ ſicut erat pᷣus quã nõ edifica

bat. Si pus nõ edificabat neq; mõ aut ſi
mõ ⁊ pᷣus neceſſe ei ẽ vt vel in ſeiam no⸗
uã diſpoſitionẽ receperit qlis eſt poteſtas

7„

operãdi vł edificãdi volũtas ſciẽtia et ars
aut ꝙ exterius ex aliquo modoꝝ ſe habe

at alicer qᷓ; pus.ꝙ ẽ dicere qꝛ noui ſumptꝰ⸗

accreuertei às nõ habebat pᷣus. aut ope
rarij. aut materia ſiue q́ᷓ edificari nõ pote
rat domꝰ. aut q impedimentũ aliud ſub
latũ eſt. aut nouuũ adiuloꝛiu ablatũ.⁊ hoc

manitfeſtũ ẽ in om̃i artifice ⁊ operate volũ
tarie. Si ei nec poteſtate.nec ſciẽtia.necvo
lũtate ſe hʒ aliter qᷓ; pus vllo modoꝝ. Si
militer et adiumẽta ac impedimẽta edili⸗

catiois ex oibus modis ſunt ei vt pᷣus.Si

opat᷑ mõ neceſſe ẽ vt et oꝑaret᷑ pᷣus aut ſi

nõ pᷣus opabat᷑. Que eniʒ inꝗt ratio eſſe

poteſt vel cauſa vt potiꝰ mõ opet᷑ qᷓ; pᷣus
Quia igr creatoꝛ bñdictus ex oĩibꝰ mois
ſuis erat anteq; crearet mom vel mũdus

eẽt ab eo.quemadmodũu et in ipᷣo puncto

tpis quo creauit ipſum cũ pᷣus ulũ nõ cre⸗
aſſet nec tũc creauit iᷣm et pᷣus ex neceſſi/
tate. Q⁊ aũt ex oibus modis ſuis ab eter
no fuerit creatoꝛ ſicnt ⁊ cũ creauit mundũ

Maniteſtũ ẽ cũ ipe ſit in vltimitate ĩ⸗

mutabilitatis ꝑ oĩa ⁊ exleriꝰ nec adiumẽ/
lũ nec ipedimentũ habuitvllo modoꝝ cũ

nihil eẽt ante vniuerũ creationẽ qð ipſu- luit c buin ꝛpus
poſſibili nõ ſit poſſibile vt accidat impoſ⸗

vel adiuuare vel ipedire poſſet et genera
liter cũ nihil om̃ino eẽt pᷣter ibᷣm.ipᷣm eni

vniuerſuʒ ſiue mudus ipoſſibile ẽ vt intel

ligat᷑ v? adiuuãs velimpediẽs creatione;
ꝓpᷣam.qre neceſſe eſt creatoꝛẽ ; cito fuit
ꝙ ẽ dicere ab eterno munduʒ ipᷣm creaſſe

cũ nihil nouũ emerlerit in ipſa creatione

mũdi qð ipam creationẽ adiuuerit.nipil
defuerit tũc qð eiꝰ creationẽ añ vł ꝓbibu
iſſet vel impediuiſſet.⁊ vt clarioꝛ atʒ vali-

dioꝛ ſic iſta rationatio addo qꝛ nuſta omi

no nonitas facta ẽ in poſſevel ſcire vel vel

le creatoꝛis nec circa ea vł aliqð illoꝝ.nec

curca aliqd aliud ipᷣa creatio ð q̃ nemo in⸗
tendit ꝙ eiꝰnouitas vel eius enſtetia fece
rit debere creari mundũ potius tũc quan
do creatus ẽ qᷓ; nõvel ꝙ adhuc adiuuerit

vt mũdus eẽt iũc ei ex neceſſitate cauſa eẽt

ſuipius. Ome ei qꝗð facit rem debere eẽ vł
qð adiunat e adeẽ cauſa ẽ eẽ ipius ⁊ cau
ſa eniã creanionis vel factiõis ipſius.nihil

irrj

autẽ aliud ẽ inceptio q;ᷓ nouitas.et ſit ni,
hil aliõ e creatio a ꝑte creati ; nouitas en“

ſendi ipius vel noua exiſtentia eiuſdem.
Anmßp. vt cauſa et effectus oiũcta ſut in
ſepabiliter ita vt poſita ea neceſſe ſit poni

et efſectu nõ facit niſi ſuffcictia cauſe q ſu
ficiẽs ẽ ꝑ ſe ſolam vllo modon ſeilicet aliũ

de cauſare vel efficere eẽ ſuũ. Manike/
ſtũ em ẽ huiuſmodi cauſam eẽ creatoꝛem
ad vniuerſum. nullo ei modoꝝ aliũde ad

——

iutus p ſemetipᷣm ſolũ creauit vniuerſum

Intellige auũt generaliter adiutũ.ita vt ad
iumentu intelligas inductionẽ ⁊ ſuaſionẽ

de habuiſſe neq; em alieno ↄſilio aut idu

ctione aui ſuaſione mũdũ creauit ſeu cau
ſauit. anifeſtum igr ẽ qꝛ omimoda

ſufficiẽtia cauſalitatis creatoꝛ ẽ ꝑ ſemetibʒ
ſolũ cauſa ſufſicietiſſima vniuerſi. quare æ
ↄiũctiſſima cu ipſo quare ex neceſſitate et
poſito ponit᷑ vniuerſum huiuſmodi autẽ

ↄiuũctio ꝓhibet ſeparationẽ inter cauſam
et cauſatũ. Nõ fuit igr creatoꝛ nec in eter/

nitate nec in tꝑe ſeparatus abvniuerio ?

ẽ dicere ſiue vninero.
O nam tibi 2 terciã rationẽ Auicẽ
ne qua dicit ſic. Quoniã creatoꝛ anñn
munduʒ aut potuit creare coꝛpus
aliqð qð haberet motũ duranteʒ vſq; ad
creationẽ mũdi vel nõ potuit.friuolũ aus
tẽ eſt vt dicit apud creatoꝛẽ dicere creatoꝛe
nõ potuiſſe creare huiuſmodi coꝛpus. Si

vo potuit creare huiuſmõi coꝛpus cuʒz ex

ſibile poſito igr ipᷣm huiuſmõi coꝛpus cre

aſſe nõ accidet impoſſibile. Eſto igt ꝙ cre
auit huiuſmõi coꝛpus qm̃ motus illiꝰ du
raturus ẽ vſq; ad creationẽ mũdi. Omis
aũt motus in tpe ex neceſſitate ẽ cum ipſo
erit igt tempus mẽſur motus illiꝰduras

vſq; ad mũdi creationẽ. Mũdi igr creatio

nõ fuit ĩ inicio tpis cum eã pᷣceſſerit tempꝰ
illud. Eodẽ mõ ẽ ꝓcedere ſi poſſibile fuit

multa tꝑa motun inequaliuʒ creaſſe crea
toꝛem ante creatione? mũdi tunc enim ex
neceſſitate ſequet᷑ motũ tunc fuiſſe atq; I
us ⁊ poſterius ppter ineqnalitate motuun

que em̃ inegualiter mouent᷑ neceſſie ent v

aiterũ eoꝛum maius ſpaciũ inequali tem⸗
poꝛe ꝑtranſeat qᷓ; alterũ ⁊ minus ſpaci

„ 2 .

ter in quacunq; quantitale vel cuiuſcũq;

quantitalis ſpado qõ ab ambobus traſe
nndũ ẽ pᷣus neceſſe ẽ vt traſeat illo id A5e

Pars pꝛima de vniuerſo

velotioꝛis motus q; id quod eſt tardioꝛis
Segtur igr vt ſit in huiuſmodi motibus
Suvus 7 poſterius ᷣm tempus. quapꝛopter
⁊ tempus ⁊ ꝓpter hoc poſſibile fuit fuiſſe
tempus ante creatione mundi. Nõ ẽ igr
neceſſe tempus incepiſſe a creatiõe mũdi
vel mundum incepiſſe in inicio tempoꝛis
Eſpondebo igit᷑ in pᷣmis hijs rati
onibus ꝓbatonib? Auicenne?
dica. ga ſuꝑ eo ꝙ dic de pᷣceſſione
ccreato:is iam reſponſum ẽ in eo ꝙ dixi ti
bi.ꝙ creatoꝛ pᷣceſſit mundũ eternitate ſua
qualẽ etiã deſcpᷣſi tibi.⁊ fuit ante munduʒ

unterioꝛitate nõ tꝑis.id ẽ nõ pᷣreriti vł flu⸗

ente. Sed anterioꝛitate eternitatis ſtante

ſempꝑ in pᷣſencialitate ſua.Et debes bicſci

ꝗ eſt aſinus aut non vidiſti? ꝙ plus ẽ nõ
dicuũt aliꝗd nõ ſolũ non ſibinuicem cõmra

dicunt.qui enim querit vtrũ ante inicium

tempoꝛis fuiſſet aligd cum ante ſit intẽtio
tpis.ſecundu eſt ac i quereret. virũ in tꝑe
quod pᷣceſſit iniciũ tempoꝛis fuerit aliqd.
Similiter ⁊ ꝗ querit vtrũ extra mundum

ſit aliquid vel vltra idem eſt. ac ſi quereret

Utrum aliꝗd ſit in loco qui eſt extra muũ⸗
dum. NHemo autẽ intelliges iudicat iſtas
locutiõesveras locutiones eſſe aut reſpõ

ſione dignas.
D alia vero rationem cui ipᷣe val/
de innititur ⁊ quã dicit eſſe veri ac
Lpuri intellectus teſtimoni plane.
eſpondendũ eſt qa non eſt verũ hmuſ

re qa ante tpis ⁊ ante eternitatis nõ dicũ⸗¶modi teſtimoniũ ⁊ ꝓpter hoc non eſt veri

tur vniuoce neq; vna intentiõe. Sicut ne
duratio tpis et duratio eternitatis ? ꝓ
pier hoc compationes ᷣm pᷣus ⁊ poſteriꝰ
non hñit locũ inter eternitatẽ et tempꝰnec
inter veri noĩs eternũ ⁊ tꝑale.niuocum

eĩ eſt omne cõpabile ſic ait Ariſtoteł.quẽz

admodum igr nõ eſt recipiẽda comꝑatio
inter tempns⁊ numeũ velł locũ.vt dicatur
ꝗa tẽpus ẽ maius loco ⁊ nũero.aut econ⸗
uerſo. Sic necinter eternitate ⁊ tempꝰvel

inter creatoꝛẽ ⁊ mundũ aut aliud temꝑale

Alttẽde etiã quia ante et poſt. Similiter pᷣ
us ⁊ poſterius fuit ⁊ erit intentiones ſunt
tempoꝛis ⁊ ꝓpter hoc fluxus atq; ſucceſſi
ones ⁊ pᷣteritiones.Et ſcito qa ſimiles io⸗
cutiones ſunt cũ dicit᷑ aliꝗd fuit ante mun
dũ et cũ dicit᷑ aliqd eſſe extra mundũ vel
vltra mundũ.queadmodum enim mun⸗

dus nec habet extra.nec habet vltra cũ ſit

omnia continẽs et ambiens. Sic tempus
qð cepit a creatione mudi non habʒ ante
vel pus cum ſito
le tanq; ptes ſuas. Scito etiã qa gramati
ce doctoꝛes nugatoꝛiã ⁊ non ſatis grama
tica dixiſſent locntiones iſtas. Si gs eniʒ
quereret ſi eſſet ĩ ſummo celoꝝ ab aliquo
poſſes ne extendere manu tuaʒ vltra pla⸗
ne. Reſponderet ei ꝗga non loqueretur. ⁊
da vox eius eſſʒ ſine intellectu. Sicut ſi in
terrogaret. vidiſti ne hominẽ qui ẽ aſinus
queadmodum enim hic implsat᷑ impoſſi
pile videlicet hominẽ eſſe aſinũ. Sic ? il⸗
eimplicat locnʒ eſſe qui non ſit mundus
aut intra mundu. Iſte autẽ locutiones ꝙ;
aliqd fuit ante mundũ aut nihil in inten⸗

tione quã dixi nõ contradicũt ſibinuicem

quemadmodũ nec iſte autviiſti bominẽ

ia tpa cõtinens intra

ac puri intellectꝰ aſſertio. Declaratio autẽ
hmõi ẽ qm̃ aut poſſibile ẽ creatoꝛi creare
ſubſtancia aliquaã cuiꝰ creatio nõ indige/
at adiuuari aliquo eoꝝ qᷣ ſũt aut nõ ẽpoſ
ſibile hoc aũt nõ ẽ poſſibile creatoꝛiincõ⸗
ueniens eſt etiã apud ipᷣm auicenna.qua⸗/
re neceſſe habet hoc confiteri. Nihilomi⸗

nus tamen declarabo hoc eſſe verũ et di⸗

cq.ꝗa potentia creatoꝛis nõ eſt ſuꝑ quod
dam poſſibile tm̃ ſed eſt ſuꝑ poſſibile ab/

ſolute. ⁊ ꝓpter hoc ſuꝑ omne poſſibile vl

creabile in ſe.Cauſa autẽ in hoc eſt quoni

am porentia creatoꝛis non eſſet in vliimi
tate amplitudinis cũ eſſet reſtricta a
ſi

dã poſſibilia. longe em̃ amplius ẽ poſſib

le in ſe ſimpliciter q; quoddam poſſibile.

Amplius. Influxu et receptibile relati
ue adinuicem dicuntur. quare non eſt al⸗
terũ altero amplius.Sicut igitur recepti⸗

bile in vltimitate amplitudinis eſt ad om

nes influentias.qð ẽ dicere ꝗa non eſt ali
ud ſuꝑ quod cadere poſſit aliqua influen
tia. Sicut influxiuũ pᷣmũ ⁊ maximũ invl
timitate amplitudinis eſt ad influentias.

vt nec actu nec potentia nec etia intellige⸗

tia ſit influentia que non ſit ab eo vel que
eſſe non poſſit ab eo. Neq; enim amplioꝛ
debet eſſe alueus receptibilitat ad recpi
endum q; fons relatiue dictus ad ipᷣm q̃n

tum ad influenduYÿ. Amplius. Ponam
ipi auicenne exemplũ in ꝓpᷣa intelligẽtia

quã dicit eſſe nobiliſſimũ omniũ creatoꝝ
et nec eſſe in coꝛꝑe nec pẽdere ex coꝛpe nec

etiaã ex aliquo eoꝛum que ſunt niſiex ſolo

creatoꝛe. Conſtat autem qa impoſſibileẽ
intellectui noſtro ymaginari aliam ſimilẽ
intelligentiam et conſderationem facere

inni

Neisort.

Aundeoe

Negtde Ni
eronel
onſta
ſcKenaent

dlege
funſofnan
öungen⸗
lsstzet

Shfanenrel

lentin

gpejzdn
ligpice
lsetseat⸗
echr eſoles
ſchlescwun
Cahlakni⸗
Riumigscen
mimmde
ſucendist
Menapoſt

Aenneunn
Uinitizethe
Glicngo⸗
mnitzebe
naagnernel
ſiyrpnoret
lemnehgrin
etitignig
kigedet

mängge

üeinn

anani,

idnenn

upmenn
icenckrie
lococrickan
meeligisan

mionestet

mntionenai;
11quädianche
us leſtinert
qanoneſtie:

ppeervochi.

ſano. deder
ocbieigen
en
oeoraſüan

ipolſbiener

Hudinnn.

occoniin!
nibobotchet
aoesot
ſeteſtin .7
otſagommenn
–
Lors dontlin⸗
saicafn,

— . .
. ⸗ ð — 7

de eis putſe habent in ſeipis. quẽadmo/

dum de duobꝰ indiuiduis ſpeciei hbuma/

ne vt de Ariſtotele et Platone ð quibus
nemo intelligens dubitat quin cum in ſe

ipᷣis conſiderati fuerint eque generabiles

are alterum vel alterm. Amp. Poté⸗/

tia creatoꝛis non magis aſpicit in alteraz
vel eins poſſibilitatem q; in reliquam vel
eiuſdem poſſibilitateʒ nec cauſa eſt apud
atteram earum quare potentia creatoꝛis
magis aſpiciat in eam q; in alteram quã⸗
tum in ipᷣa eſt hocautem eſt. quoniam in
iſta conſideratione videlicet quia conſide
rantur in iſta abſtractione et ſpoliatione
nec maioꝛ nec melioꝛ vllo modoꝛũ nec ißpi

eſſe ꝓpinquioꝛ eſt altera qᷓ; altera.quare

manifeſtũ eſt quia non magis eſt creato
ri alteram creare qᷓ; religuam. Eſto igitur teqʒ ol ripm b. cai
omnibus modis ſuis. Sicut poſtea cum

ꝙ creauit reliquã quã poſito poſſibili im⸗

poſſibile ẽ accidere impoſſibile er iſta po-/
ſitione non accidet impoſſibile.Dico igit᷑
qqnnia creatoꝛ qui modo creat intelligenti⸗
am ipᷣam ex omibꝰ modis ſuis. Sic erat
pꝛius quando non creabat eam. Ita erat
ſicut eſt modo cum creat ulaʒ apud ſe em̃
immnutabilis eſt in vltimitate immutabi⸗
litatis. Nulle autem diſpoſitiones vel cõ
parationes ſunt que adiuuent creatoꝛem
vt creat eã vel iam vt creetur nunc. Jam
em̃ poſui tibi ißam nullomõ pẽdere ex ali

quo eoꝛũ que ſunt quare nullo eoꝝ q ſũt
adiuta eſt vt creetur pꝛeterqʒ ſolo creato/
re ꝙ etiam apparere tibi poteſt ex creatio

ne alterius intelligentie que adducta ẽ ad

eſſe a ſolo creatoꝛe et per ipſum ſolum.

Manifeſtũ igitur eſt tibi ex hoc exem

plo ſicut creat hanc intelligentiam ex om
nibus ſuis modis eſt ſicut erat pꝛius quã⸗/
do non creabat eam quare contrariũ bu

fieri niſi in

ius eſt falſum et ppter hoc non eſt veri ae

puri intellectus teſtimonium et hec eſt ra

dix ex qua intendebat elicere ꝓbationem

validiſſimam ſuper eternitatem vel anti-
diles quitatem mundi. M
ſint et fuerint anteq; generaretur. Sic di⸗
co et de ſole quoniam aliũ poſſibile eſt ti
hi cum ipᷣo ymaginari.qui non quos du;
in ſeipis conſideraueris inuenies eos in⸗
dubitanter eque poſſibiles eſſe et eque ge
nerabiles atq; creabiles quantũ in ip̃ᷣis ẽ
Sie dico de intelligentia pꝛima et de alia
intelligentia ei ſimili que tamen eſt. Cum
enim in ſeip̃is conſiderate fuerint abſtra⸗
e ſcilicet ab ipo eſſe ⁊ ſpoliatas ab eodẽ?
inuenies eas eque ꝓpinquas adeſſe.qua
re eque poſſibiles eſſe ⁊ pꝛopter hoc eque
creabiles quantũ in ipis eſt. Nibil autem
creabile eſt niſi a creatoꝛe benedicto qua -/
re inuenies creatoꝛem eque poteniem cre

Eſtruam autem tibi ⁊ aliter hanc
radicem cui ita innititur Auicẽna
et dicam quia aut aliquid ẽ nouũ
ant non. aut omnia ſunt eterna. Nouum
ſicut pꝛedixi nibi intelligo ꝙ cepit quare ſi

nihil eſt nouum eoꝛum que ſunt eruũt om

nia eterna hoc eſt ſine inicio exiſtendi hoc
autem adeo manifſeſtũ eſt incõueniens 2
impoſſibile vt circa illud non ratione diſ
ceptandum ſit. Sed magis igne ⁊ gladio
perſequendum. et cum hijs qui hoc dice⸗
rent exterminandum. Reſtat igitur vt co/
fiteatur. quia reuera aliquid cepit. auſa
ergo clarioꝛis intelligẽtie innuẽtur a.Cau

ſa igitur operata eſt a. anteq; operaretur
illud aut erat ex omnibus modis ſuis an

teq̃ʒ operaretur illud aut non. Si ſic. Jaʒ

igitur venit contra illud quod dicebat ve

ri et puri intellectus teſtimonii. Si vo nõ

erat cauſa a. ex omnibus modis ſuis an⸗
teq́ᷓz operaretur a.ſcut poſtea cum opera
ta eſt a. immutata igitur eſt ex aliquo mo

doꝛum ſuoꝛum ⁊ ꝙ nouum factũ in ea vł
circa eam illud nouum nominetur b. quo
niam certum eſt b. cauſam habere eadeʒ
queſtio reſtat de cauſa ipᷣius b. aut em an
teqᷓʒ operaretur ipᷣm b. canſa eius erat ex

operata eſt b. aut non. Si ſic iam dicũt cõ

tra illud irrefragabile gſtimoniũ. Di ve⸗
ro dixerit ꝙ non erit.igitur aliquid nouũ

factum circa cauſam ipᷣius b illud nouum
vocetur iterũ c.quoniam igitur c.cauſam
habet eadeʒ reſt at queſtio.aut ibit igitur
res in infinitum aut occurret cauſa econ⸗
trario ſe habens illi veri? puti intellectus
teſtimonij Si dixerit quia res currit ita in
mneinitum. Audoſſibilelgitur erit aliquid
ita fiant cum eo. Jam autey

declarauit Ariſtoteles in libꝛo ſuo quem
vocauit auditum hoc eẽ impoſſibile et fa

cilis etiam eſt tibi alia declaratio impoſſi

bilitatis ipius quoniam infinita non poſ
ſunt fieri imul ab vno et eodem agente.
Sed neq;ʒ infinitos poſſibile eſt eſſe ſimul
et ꝓpter hoc necinfinita coꝛpoꝛa nec infi/
nita coꝛpoꝛalia agentia poſſibile eſſe ſimł
quare nec infinita vaclentla. Simm tt nec

Pers pꝛima de vniueno

vnum paciens eſt ſimul recipere infinitas
paſſiones. Qi ſi dixerit quia cum no/

num aliquid fit non eſt neceiſe infinita ſi-

mul fieri. Sed neceſſe eſt queda fieri que
adiuuent ipᷣm nouum adeſſe. quedaʒ vo
peſtrui que impediebãt illum. Recidit in

„

idem infinitans inconueniens et hoc eſt.

qm̃ nõ ẽ minus incõueniens infinita de-

ſtrui vł ifinitas deſtructiõ es fieri qm̃ ĩfini
ta ſieri vł infinitas generatiões eſſe et ſeqᷣ
tur ex hoc ꝙ impoſſibile ſit aliquid fieri.
quoniã in cuiuſlibet noui factione neceſſe
erit infinita deſtrui. Sicut autem impoſſi
bile eſt infinita ſimul fieri. Sic et impoſſi
bile eſt infinita ſimul deſtrui. Ex hie eid
accidit ipſi Auicenne in omni cuiuſ

cidius vt videtur ſcõum hunc modum vt
dicas noui cauſam nouam eſſe vel ſcõᷣm
ſe vel ſcõm aliquid ꝙ apud eã eſt vel Im

aliquam ex diſpoſitionibus aut comꝑati

onibus que circa eam ſunt ⁊ hee ſunt qui
bus vel adiuuatur vel impeditur et hec ẽ
intentio mea noui ⁊ nouitatis in bo.

WManifteſtũ eſt igitur omnis noui cau

ſam noui eſie ſcõm hunc modum. Quia

igitur cauſa noua eſt nouum et ꝑ moduʒ

iſtum neceſſe eſt et ißam cauſam noua ha
dere pꝑ modum eunde;.et ita ibit res in in
finituʒ vei erit circulus in cauſis. Jam au
tem declaratuʒ eſt tibi impoſſibile eſſe ea

4

circulum.

ieci ibi. et dicebam quia ſufficien⸗
ia cauſe cauſa eſt que efficit oiu

babiulitas muitos decipit. Reſpondeo ꝗa
cauſarum alie ſunt oꝑpationes ꝑ neceſſita
tem et hee ſunt cauſe naturales.⁊ non eſt
eis poteſtas ſuꝑ operari neq; libertas aut
electio ad vtrũlibet ꝓpter quòd dixit ari⸗
ſtoteles. quia natura operatur ꝑx modum
ſerniẽtis. Exempluũ aunt hmõi ẽ ignis deq̊
ſcis. quia non eſt ei poteſtas ſupercalefa⸗/
cere et nõ calefacere neq; libertas eligẽdi

vtrũlibet. imo neceſſe habʒ calefacere ob 1 vila n
one q in ipſo ſiat. vel ſcientia ipius ⁊ hoc
eſt ꝙ ipſi non atlenderunt in creatoꝛe be

uniantem ſibi materiam receptibilem acti⸗
onis ſue. Alie vero cauſe ſunt operantes
per voluntateʒ et electionem et inter has
ſunt que operantur per voluntatem inui⸗

cunq qd
noui factione vel creatione infinitas in⸗
nouationes fieri. Et potes ratiocinart ſi
vis ſuper hoc iuxta eandem bꝛeuius et lu

rum aſcenſionem infinitam. Similiter et

D eam ven ꝓpbationem quaz ad

ionem inſeparabilem inter cauſam ⁊ ef
ſectum ꝙ quidem ꝓbabile eſt et eius pꝛo

tabilem aliud contrariũ videlicet voluta
tem. Similiter ? renouabilem vel cõſilio
nono vel ſuaſione noua vel aliqua ex pal
ſionibus quales ſunt amoꝛ ⁊ odiũ doloꝛ
etgaudium. ſpes et timoꝛ. ira et pax.hu⸗
iuſcemodi eniʒ vel mutatur voluntas ad
contrarium vel noua generatur in volen
te et indubitanter in huiuſmõi verum eft
quia cum nouum aliquid operãtur quecd
pus non operabantur neceſſe eſt vtiiuno
uatio aliqua fiat vel in ipis agentibus ol½
in aliqua ex diſpoſitiõibus et cõparatiooo⸗
nibꝰſepe dictis. Debes tamen ſcire. ꝙq nö
eſt neceſſe vt omne deſtruitur aut perit yt
deſtruatur nouo aliquo agente in ipſum.

quedaʒ ei ſũt adeo debilis eſſe adeoq; in

firmi vt ꝑſemetipᷣa deficiant et hoc mani⸗

feſte vides in tempoꝛe et motu.tempꝰ em̃

nullo impellente fluit in non eſſe Creatoꝛ
enim operatur per liberrimaʒ ac dominas
tiſſimam atq; per omnẽ immutabilẽ vo⸗

luntatem et ꝓpter hoc ↄiunguntur ei can

ſata ſua cum vult et ſeparantur ab eo cu;ʒ .
vult. In cauſis igitur naturalibꝰ que er

eſſitatem vt pꝛedixi tibi operantur ſuf⸗

ficientia huiuſmõi ſufficit ad pᷣdictam cõo⸗)
iunctionem. Similiter et in operantibus

voluntarie apud nos et hoc eſt quia non

eſt in poteſtate eoꝛum poſtq; poſie ſcirev
nolle cetereq; diſpoſitiones concurrerint
vt nõ incipiant operari. In crealoꝛe vero
ꝓpter liberrimam ac dominantiſſimam
eiuſdem voluntatem atq; immutabilitas
tem non eſt neceſſe vt opereiur vel incipi
at operari niſi cum vult. Et attende quia

poſſibile eſt vt creatoꝛvelit modo aliquid
poterit tamẽ nõ velle illud/abſq; vlla mu
tatione voluntatis ſue. In nobis autem

accideret ipſum non foꝛe tũc creatoꝛ in ve

iitate modo non ſciret ipſum foꝛe.Quare
ſeit aliquid creatoꝛ ꝙ impoſſibile eſt ißjm

non ſcire modo.et hoc abſq; vlla mutati

„ 4

ecõuerſo ſe habet ex neceſſitate hoc ali-
bi didiciſti et ꝓpter boc errauit Auicenna
in hoc. Similiter et Ariſtoteles qui vide⸗
runt ꝙ creatoꝛ poſſet velle aliquid.⁊ poſ⸗
ſet nõ velle illud abſq; vlla voluntal ſue
mutatione.quemadmoduʒ et de ſcientia
ſe habʒ. quia ſcit creatoꝛ aliquid futurum
eſſe.quod tamen poſſibile eſt nõ foꝛe.Si

urncnt
Monincte
gluinsle
nignaion
plsun
lydauue
Nlohunen
Clnennoneen
Neuueianet⸗
neubone
erau
Meteade
legrlealst
inegnn
hieivodet
fragrung
Unpalenoda
Pdomnſente
cla
usnen
Dhnocn

Musmnn

inadorunc

VAlſinnenan

Enpmcnds

ifintt
A peisigun
mort0in
noriae
atur woine
Kneraunn
uufmöiſen
guidonin
berriratn
l
eslamalag
deſtruima
gn geft

dedilscln.

cicanttns
Neamont
itin nond
benineji
o in
ſepammti
GrnEiA
nthieſten
lieretnA
osaboltici⸗
mppfini
hſnonesRN£

teq; veniam ad rationes Ariſtote
lis et dicaʒ.quia homines erraue
runt circa nouitatem mundi ꝓpter bꝛeui⸗
tatem intellectus ſui et difficultatem yma
ginationis ſue. Difficilimum enim eſt eis
ymaginari omnem locuz aut mundũ eſſe/
aut vltra mundum non poſſent explica
re ſevel euoluere ab intentionibus iſtarũ
dictionum extra vel vltra. Similiter neq;
ab intentione eius ꝙ eſt ante et poſt. De

hijs autẽ iam expediui me et te.Et ex hoc ?/
erroꝛe et hac difficultate querit quidã phy

loſophus erx ytalicis inquiens. vt quid in/
numera ſecula doꝛmierunt.an doꝛmierat
creatoꝛ per ſecula innumera et poſtmodũ
quaſi expergefactus creguit mundum hu

inſmoi em bo de hijs fuit. qui non potue⸗
runt ymaginari tempus finuum coõtinens

omnia tempoꝛa cuʒ dicat innumera ſecu
la doꝛmiſſe ac ſitempꝰ innumera tempo⸗
ra pꝛeceſſiſſent. De hijs autem iam expe⸗

ditus es et expedieris melius in capitulo

pꝓxumo contra erroꝛẽ Ariſtotelis. De hac

licet queſtione. Utrum ab eterno crea⸗

uit deus munduʒ. Cum enim nihil aliud

ꝗipᷣm ad creandũ induxerit q; bonitas ſua

puriſſima et largiſſimaet hec nõo imminu

ta neq; adaucta. neq; aliter per aliquem

modoꝛum immutata ⁊ ipᷣe ſimiliter ꝑ om
nem modum immutatus nec de nouo vi

dit utilirates ꝓpter quas mundus crean⸗

da eratnec maioꝛes eas viderit in ipᷣa cre
anone mundi qᷓʒ in ſua eternitate nec ſibi
facilioꝛem creationeʒ eius tunc qʒ in eter/

nitale. Ut quid igitur creauit eum tũc po⸗

tius qᷓʒ in eternitate. In quo reſpondeo.
quia ipᷣa iſta diſputauone.Solutio ẽ que
ſlionis apparet enim ex ipᷣa diſputatione
non ſtetiſſe hoc vel impedimentum fuiſſe
ergo magis crearet.ab eterno vel ineler⸗
nitate mundus perfectum et impedimen⸗
tum qui eſſʒ a parte creatoꝛis. Quare me

nifeſtuz eſt. ꝙ a parte mundi fuit iſtud im

pedimentũ cuius natura non fuit ab eter

no creabilis nec ſuſceptibilis eternitatis⁊
hoc declarabitur tibi in pʒenominato ca⸗
pitulo non ſolum de mundo ſed de omni

poſſibili.quia ipᷣa ſua natura que eſt poſ/
ilitas Phibilu dab eternitate.

Er eandem viam et modum eun
dem reſpondebis ad omnes ſimi
les queſtiones videlicet cum que

Ol bec autem addam et alia an

—

ä 5 ℳ
òM

xitur quid intendebat creatoꝛ in creatiõe
mundi. aut intendebat gloꝛiam ſuam in
creatione mundi.aut vlilitatem mundi et

rerum mundaliuʒ. aut vtrunq;. Quodeu
q; autem iſtoꝛum dicatur. Manifeſtu eſt

quia cauſata eſſet de creatione mundiſi

ab eterno fuiſſet creatus creatoris gloꝛia

quanto ipi mundo ⁊ rebus mundalibus

maioꝛ eſt. ab eierno igitur debuiſſet eum

reaſſe. Q ſi dixerit. quia nibit hoꝛum

intendebat creatoꝛ ſed ꝓpier ſemeupſum
tIm vel gratis ipᷣm creauit tanto magis de

maio: vtilitas quanto eternitas tempoꝛe

buit eum creaſſe ab eierno. Scito amen ⸗

ne vtilitatis. De hoc vero ꝙ creatoꝛ dicik

quia vbi dicit gratis dicit intentionẽ alie/
aliquid facere in laudem et gloꝛiam ſuaʒ.
Scito quia laus et gloꝛia creatoꝛis cũ ina

nimius cogitata fuerit eſt tota et ſola vuili

tas aliena. Ex hoc enim non ſolum maxi

me.ſed etiam ſingulariter et ſolummodo
q alüs bene eſt ab ipſo et quicquid boni

habent. habent ab eodeʒ.de hoc vero ꝙ

dicit quia et gloꝛia in infinitum maioꝛ eẽt
ei et ipi mundo et rebus mundalibus vti
litas. Similiter in infinitũ maloꝛ Nerum

eſt hoc. Sed nõ ſeqnitur ꝙ ꝓpter hoc de
buiſſet creaſſe mundum ab eterno quoni
am impoſſibile eſt vt dixi tibi mundũ cre

atum fuiſſe ab eterno.⁊ non eſt huiuſmo
di ſermo quemadmodum ſi quis diceret.
Si deus creaſſet te impaſſibilem maioꝛ
gloꝛia eſſet deo de creatione ua etmaiox
tibi vtilitas debuit ergo te creare impaſſi
bilem. Dico ꝙ non quoniam non debu⸗
it aliquid facere deus fieri non poterar
quecuq; vtilitas ab ipſo ſequeretur.tu em
non poteras fieri imm ſſibilis naturaliter
et ideo non debuit te creatoꝛ talem facere
OO ſt hoc autem conueniens eſtvt
ponãa bic rationes Ariſtotelis quẽ
bus iße inductꝰ fuit ad credendũ

eternitatem mundi vbi opoꝛtet te remini

ſci eoꝛum que pꝛeceſſerunt hic per que re⸗
ponſum eſt ſufficienter eis per que aſtru
ere conantur motum erernuʒ eſſe in libꝛo
auem vockuit audium et ꝓpter hoc non

repetam tibi rationes illas neq; reſponſi

ones pꝛedictas. Dicit igitur ariſtoteles in
libꝛo ſuo celi et mundi quia nalura deter
minauit quibus ſemper nõ eſie vt impoſ⸗
ſibilibus que ſcilicet naturali et ꝓpꝛia poſ
ſibilitate Phibis ſent enſe, Sien Juechaz

1

Pars pꝛima de vniuer/ſo

monſtra que contrarietas naturaruz eſſe
non patitur qualem fingunt chymeram ⁊
multa alia,. Quibuſdaʒ determinauit na
tura quandoq; eſſe et quandoq; non eſſe
Sicut vides in animalibus et hominibꝰ⸗
et multis alis.quare neceſſe eſt ⁊ quedaʒ
animalia eſſe ꝗbus natura determinaue
rit ſemper eſſe quare nõ ſolus creatoꝛ ſem
per eſt vel eternus. imo multa alia cuʒ eo

et adiuuatur iſta ratio per hoc quod dicit

Auicenna.quia ſi inuenitur alterum con⸗
trarioꝛum in vniuerſo nature atq; mediũ
inter illa neceſſe eſt vt inueniat᷑ et reliquũ
et ponit exemplum de aceto et oximelle⁊
melle.quia cum inueniatur acetum invni

uerſo nature et inueniatur oximel quod

eſt mediũ inter acetuʒ et mel neceſſe eſt vt
inueniatur in vniuerſo nature et mel quo
niam acetum eſt alterum duoꝛuʒ contra/
rioꝛum. Mel vero reliquum ſcõᷣm ipſum.
Amplius. Adiuuatur iſta ratio ꝑ hoc
ſi aliter eſſet duo inconuenientia vidẽ⸗

tur ſequi.Pꝛimum quia incompleta eſſet

contrarietas huiuſmõi cum deeſſet ei par
tium ſuarum pꝛincipaliũ altera ⁊ hoc nec
decet creatoꝛem nec decet naturamvideli
cet incompletum aliquid facere naturali⸗
ter. Ma xrime ſi illud ſuſceptibile fuerit cõ
plementi Aliud inconueniens eſt quia in

vniuerſo eſſet vacuũ nature.quemadmo

dum ſi invniuerſo coloꝛum deeſſet alterũ
extremoꝛum aut ali qua ſpecies medioꝛũ
hec autem nalura non patitur. ſicut enim
vacuum loci. Similiter vides ꝙ in gene⸗

re animaliũ non eſt vacuitas nature que
pe⸗

indubitanter eſt defectus alicuius ex
ciebus. Ex hijs igitur omnibus videt᷑ ne⸗
ceſſe eſſe vt in vnigerſo inueniat᷑ iſte tres

maneries videlicet ſemp exiſtentia ?⁊ quã

2

doq; exiſtentia. Semper autem exiſten⸗
tia hec ſunt eterna. Sicut ſempiternitas ẽ
eternitas ſcõm vnam intentioneʒ. Si au
tem inuenitur multitudo ſemper entiũ vł
exiſtentium inuenitur multitudo eterno⸗
rum et mundus ſiue vniuerſitas eoꝛũ eter
nus. Juxta hunc modum eratiocinari
de hijs tribus videlicet neteſſe impoſſibi⸗
le poſſibile. Et dicit Ariſtoteles quia ne⸗
ceſſe habet virtutẽ vt ſemper ſu et vt nuq;
non ſit. Impoſſibile vero habet virtute⸗
vt vnqʒ ſit et exemplificat de dyametro ⁊
latere.quia dyametro eſt virtusvt nunqᷓ;

equalis lateri ſit. et iſta virtus non poteſt
intelligi niſi ꝓphibitio ab ipᷣo eſſe etelon⸗
gatio immobilis atq; inappꝛopꝛiabilis.

Et quia pꝛolixus eſt ſermo Ariſtotelis cir
ca hoc dico.quia eſſe de creatione et rebꝰ

alus non dicitur ſcõmvnam intennonem
neq; vniuoce ſicut album de coloꝛe et de
ſuperficie equinoce dicitur.Coloꝛ eniʒ di⸗

citur albus eſiencialiter et non ſcõöum par

ticipationem. Non enim dicitur albus in

habendo ſeu participando albedineʒ ſed
in eſſendo ipᷣa albedo. Superfſicies vero

alba vel paries albus econtrario. Sic cre
creatoꝛ non dicitur ens in habendo ipſuʒ

eſſe. Sed in eſſendo ipſum ſuum eſſe vrꝑp
Nintelligatur in eo quod eſt

omnia i eo qauoden?
quo eſt. In nullo auteʒ alioꝛum. ſic eſt in

omni nanq; alio aliud ẽ ' e et aliud quo
eſt et ſcöum participationem generaliter
omne aliud a creatoꝛe dititur ens quare
quemadmodum ſi quis dicat alba non

compꝛehendũt ſimulvna intentione colo

res et coloꝛata. Sic qui dicit entes ⁊ entlia

non compꝛehendit ſimul creatoꝛem ? cre

ata quoniam vna poſitione vnius nomi⸗

nationis non poteſt equoce vti. Per hac
igitur interemptionem non ꝓcedit ratio

ulla Ariſtotelis Qè autem dicit quia natu
ra determinauit quibuſdaʒ rebus vt ſem
pernon ſit quamqᷓʒ multam habeat calũ

niam ſermo iſte et ꝓpter ſermonem natu

re et ꝓpter verbum determinandi quoꝛũ

neutrius intentionem ſuam vel intellectũ

peterminauit. neq; enim quid naturam

ibi vocet explicat neq; quid intelligat iõm

determiare manifeſtat. Reſpõdeo lamẽ

quia nulla natura aliquid determinauit
creatoꝛi. licet verum ſit ꝙ natura ſua no⸗

biliſſima ſemper ſit et nulla ſit ei penitus

ad non eſſe appꝛopinquada poſſibiliias
In rebus autem creatis impoſſibile eſt x
hunc modum ſe habere. et hoc faciam te
ſcire in ſequentibus neq; conueniens eſt
neq; vlla neceſſitas hoc exigit vt ſi multi /
tudo eſt ſempernon entium vel exiſtenti

um. Sicut nõ eſt nece ſſie.ſi eſt multitudo

virium quod ſit ꝓpter hoc pꝛecioſioꝛ neq;
ſi eſt multitudo eſffectuum ꝙ ſit ibiet cau⸗
ſarum. Eodem modo ſe habet de riuulis
et fontibus de ramis et radicibus licet co
trarietas nonnulla ſtt inter eos non enim
multitudinem niuuloꝛum ſequitur ex ne⸗

d
.

Kererut
ſen tanon
aleniann
Ontiumat
(eusentd
Anochel
iißgperne⸗
lerayen
ſſvnyn
nonra
l,iniird
Aemmiuaane
tonore
oniw Ai

ſuee
Wncdbe
N
boe uie
Ainckpr
Molck ins
gn

uitſuint

uſalumcrtin

— —

lgani,e
fetgue
uncetpii
luntt
Ulthinete
ſhinteen
usſanin

E. —
——
=

—
—,
—

=

— =ẽ

nnsnent
dtke
napont
naminene
umn detoarn
ur. Coeag
ranonſ
mdichur
ndosbrr
OJrperin
glumſornct
urined e
anonen gan
dictura
uis din i

lynaiptencen

Gldicdactn
oſtickennt
eguoen Pnn
an on eli

Nerſemom

derminani
cnimgrin,

declar tibi al eaceidit
vnicuiqʒ pꝛeterqᷓʒ ſoli creatoꝛi cui ſoli eſſe⸗

teſſitate multitudo fontiuz vel multitndi⸗
nem ramo:um multitudo radicum. Tu

autem iam non dubitas quoniaʒ creatoꝛ
omnium alioꝛum entium et quin ipᷣa ſint

effectus einſdem et quin ſe habeat de ipᷣa

ex modo aliquo per moduʒ fontis ad ipᷣa
et ip̃a per modnm riuuloꝛum ad ipᷣm. Si
militer et per modum radicis a ipᷣa.⁊? ecõ

uerlſo ipᷣa per modum ramoꝛum ad ip̃ᷣm.
licet non ꝓpꝛie et multum diſſimili vt ita
dicatur ſimilitudine. Inter res igitur crea

— —

tas et vniuerſum creatum locum huc hu⸗
iuſmodi comparationes et ſimilitudines
quibus vtitur Ariſtoteles non connume⸗
rato aliquatenus creatoꝛe cũ ipᷣis et ſi foꝛ
te apud creaturas teneant non eſt neceſſe
vt ad creatoꝛis eſſe per ſimilitudinẽ ſe ex/

tendunt cum creatoꝛ ab ipſis ei diſtantiaʒ

immẽiu rabili diſſimilitudine incogitabi/

li eildem ſuperemineat et ſuper ſit et lice?

dicat ariſtoteles ꝙ quibuſdam eſt virtus

vt ſp ſint quibuſda vero vt ſemꝑ non ſint.

Debes ſcire quia ſermo eius non ẽ verus
in hoc. Illud eniʒ videlicet ſemper eſſe ſin
gulariter eſt ꝓpꝛium et nulli ex rebus cre⸗
atis ineſt virtus vt ſemper ſit etiam ſi nen
eſſet ꝙ quedam ex eis ſemper eſſet nulla
enim ſua virtute eſt vtſ noſſar. Jam eniʒ
declaratum eſt tibi alias quia eſſi

ciale eſt ipᷣe igitur eſt ſua virtute ⁊ ſemper
eſt foꝛtitudine ſtabilitatis ſue.nũquod
q; autem alioꝛum eiusvirtute ⁊ dono eſt
ſicut eſt et qʒ diu eſt et quantũ in ſe eſt re⸗
cideret in non eſſe niſt virtus et bonitas
creatoꝛis ipſum retineret ⁊ ſtabiliret in eſ
ſe. Mitabilius auteʒ eſt ꝙ dixit quia qui
buſdam ineſt virtus vt ſemper non ſintiſi
ue ad ſemper nõ eſſe tanqᷓʒ non eſſe ſit fi⸗

nis alicuius virtutis et natura et dederit

pꝛincipium ad hoc videlicet ad non eſſe.
Cum manifeſtum ſit quia non eſſe nihil ẽ

neg: a naturavnqᷓʒ deſideratum aut que

ſitum. Et ſi enim negatio ſequatur ex af⸗
firmanone non tamen affirmatio eſt ad
hoc vel pꝛopter hoc ex eſſe enim album ſe
quitur non eſſe nigruʒ.albedo tamen no
eſt ad hoc ſcilicet pꝛopter non eſſe nigrus
Sic et in exemplo qð ipᷣe ponit ðð dyame⸗
tro et latere ſiue coſta quia nec dyameter
nec magnitudo eius et ꝓpter hoc vt non

ſit equalis lateri et idem eſt de latere. Se

mnitatem

quitur tamen er neceſſitate de quibnſcun

q; duabus lineis.ꝙ ſi uerint in eodem qᷓ

drato ſic ſe habentes vt altera ſit illiꝰ? qaue

drati dyametri altera vero coſta ißas nõ
eſſe equales queadmoduʒ ſequit᷑ de qui/
buſcunq; duobus coꝛpoꝛibus quia ſi ſue
rint in eodem toto ſic ſe habentia vi alie/
rum ſit eius medietas alterum quarta il⸗
la non eſſe equalia cum tamen nec ꝓpter
hoc ibi ſint nec ꝓpter hoc ſint ſimpliciter.
HNec mino:⁊ erroꝛis ſermo quo dixit quia
virtus ineſt quibuſdam vt quandoq; no
ſint.ſed vt quandaq; coꝛrumpantur et vt
quandoq; deſinat eſſe cum hoc ex virtu⸗
te eſſe non poſſit videlicet deſinere eſſe.
Nulli enim dubium eſt quin hoc ſit ex
debilitate ipſius eſſe et quin defectibilita
tem pꝛopꝛie ſequantur defectus et deſitio
abeſſe. Sed ipſemet et expoſitoꝛes atʒ ſe
quaces opinionis ipius. Dicunt quia ex
potentialitate eſt ivoſum non eſſe. Nemo
autem dicit defectibilitatem aut deſinibi
litatem virtutem eſſe ymo contrariam no
minationem ei attribuũt videlicet impo⸗/
tentiam debilitatem eas vocantes.

OkR bec autem conueniens eſt
vt adducam rationes et pꝛoba
iones ad ſtabiliendam nonita
tem mũdi et deſtruendam eter⸗
atem eius. Non enim ſatis eſt reſpon/
dere rationibus econtrario ſencientium
et diſſoluere queſtiones eoꝛum er contra⸗
dicere opinionibus ipſoꝛum ad comple⸗
tam certitndinem. niſi et pʒyobanonibus
irrefragabilibꝰ aſtruatur veritas ⁊ decla/
retur.Ex hijs ergo duobus completur ve
re recteq; phyloſopheuis intentio. Inci-
piam igitur ab ipſis mundi teſtimonis?
dicam quia ſtant apud omnes nationes
amabiles hyſtoꝛice⁊ cronice narrationes
in quibus narrantur conditiones ſiue edi
ficationes atq; fundationes ciuitatuð ma
gnarum nominatarum. Similiter et ini⸗
cia regnoꝛum omnium ex quibus mani⸗
feſtum eſt eipſuð mundum habniſſe ini
cium in ten voꝛe. Cum igitur omnia hec
ue dixi inicia certa habuerint. Si mun⸗
qus ante ea in infinitum duraſſet fuiſſ(ij in

infinito tempoꝛe abſq; ciuitatibus et re/
gnis et ita ocioſus et vacuꝰin maioꝛi par/
te vtilitatum ſuarum. Sed de iſtis inicis

Pars pꝛima de vniuerſo

eſſet eadem queſtio qᷓʒ ⁊ ie Ariſtoteles?
ſequaces eius de inicio mundi referunt.
Lontradicere autem tot et tantis teſtimo

nijs non ſtulticie tm̃ ſed intollera bilis eſt

dementie. Reſtant et hyſtoꝛie hebꝛeoꝛũ ⁊

xpᷣianoꝛum adam pꝛimum hominem fu⸗
iſſe teſtantes. ſed et ie ꝓpheta hebꝛeoꝛũ

hoc ipſum teſtificatur in Hneibi⸗ legis he

bꝛeoꝛum cui tam magnificis ſignis mada
tis et ꝓdigijs ipᷣe creatoꝛ teſtimoniuʒ per
hibuit cum eidem pꝛophete niſi per ſigna
gens hebꝛeoꝛum credere voluiſſet.Cõtra⸗
dicere autem teſtimonio tanti ꝓphete cui
et ipᷣe creatoꝛ teſtimoniũ perhibuit tanto
rum ſignoꝛum contradicere eſt ipi creato
ri et mendacem facere illun.
T Rocedam autem vlterius ⁊ dicaʒ

ne ipſe totus mundus cõfitetur
tem hoc potes audire ab eo et intelligere
valentibus. Confitetur eniʒ potẽtialitatẽ

—

ſuam et ſe eſſe poſſibile eſſe ꝑ ſe quare cõ/
fitetur potentialitatem ſeu poſſibilitatem
eſſendi eſſe ſibi naturalẽ et a ſeipᷣo. Actua
litatem autem ſiue actum eſſendi recepiſ9/
ſe aliunde ſiue ab alio ⁊ hoc eſt quoniam
poſſibile ſiue potentiale inquantuʒ ꝙ hbu
iuſmodi ſiue per hoc ꝙ huiuſmõinõ eue
nit in actuʒ eſſendi ſiue adeſſe. Sed neq;
per aliud ſimile inquantũ ſimile hoc ẽ in/
quantũ potentiale ſiue poſſibile ſed rema
net in ſua potẽtialitate et poſſibilitate qᷓn
tum in eo eſt. quare ⁊ in non eſſe ſᷣm actũ
ſiue in non eſſe actualiter Quia igitur po
tentialitas eſt ei naturalis.erit et non eſſe
eidem naturale.quare erit pꝛius ey neceſſi
tate ; ivoſum eſſe. Naturalia autem pᷣoꝛa
ſunt vnicuiq; rei & neceſſitate q; aduenti
cia. Similiter et ꝙ per ſe eſt vnicuiq; pꝛi/
us eſt ei q; ꝙ aliunde vel ab alio. Quare
mundus hus omnibus conſideratis cõfi
letur ſe accepiſſe eſſe poſt nõ eſſe. Am
plius. Cum manifeſtum ſit mun dũ factuʒ
vel creatum eſſe. Album vero non fiat ni
ſi ex nigro.et calidum ex nõ calido.ergo
ens mundus non eſt factus niſi ex nõ en
te. In omni autem factione pus eſt ex ne
ceſſitate id quo fit aliquid quoniam ipſuʒ
factum. quare pꝛius nõ ens ſuit mundus
q; factus fuit ens.fuit aliquãdo igitur nõ
ens ⁊ ꝓpter hoc nõ ſemꝑ fuit ens. Am⸗/
plius. Cum eſſe accepit mundus a creatio
ne quoniam ab illo et eſtet habet eẽ. aut

ſe habuiſſe inicium ex tempe au⸗

accepit iliud cum iam eſſet. et hoc zimpol

ſibile quoniam cum erat habebateè. non

eſt autem poſſibile ipᷣm accipere qd hbabe

bat.Oè ſi dixerit.quia accepit illud quan

do habebat quoniaʒ ſubito accepit ilud

et non partes lunc igit᷑ accepit illud quan

do ipſum pꝛimo habuit. quare aliquan⸗

do pꝛimo illud habuit quando pꝛimo ha
buit eſſe tunc indubitanter incepit eẽ.ali/
oquin igitur incepit eſſe. Qè ſi dixerit ꝗa
incepit eſſe non quado habebatillud ali/
quando igitur nõ habuit illud quare ali/

quando nõ fuit mundus quare incepit eſ

ſe omne enim að aliquando nõ fuit ⁊ ali
quando fuit incepit eſſe. Amplius. de

naturali potẽtialitate ſua eductꝰ ẽmũd⸗

in actũ eẽndi.ergo nihil ſubitovłꝑ ꝑtes ſi

ue continue. Mè ſi ſubito ergo in inſtanti

ſiue in nunc tempoꝛis. quare in illo nune
pꝛimo fuit in actu eſſendi ſiue in eſſe. In
illo ergo incepit eſſe et hoc eſt ꝙ querebã
Si vero per pactes ſiue cõtinue exiuit de
potentia in actum huiuſmõi exitus indu
bitanter generatio fuit. generatio auteʒ ſi

niti in tempoꝛe finito eſt⁊ ex vtraq; termi

nato. Beneratum autem de toto tempo⸗

re ſue generationis nõdum eſtſſed ſit ⁊ in
termino generationis pꝛimum eſt et inci⸗
pit eſſe quare mũdus incepit eſſe in termi
no ſue generationis cum antea non ſue⸗

rit. Sicut neq; alia generata. Nullu eniʒ

generatum poteſt eſſe aut potuit vnq; an
te complementum ſue generationis.
Amplius. Potentialitas ⁊ actualitas
ſunt contraria. Similiter potentia et act⸗

et non ſunt ſimul in eodem. nec ſe compa

ciuntur aut igitur potentialitas eſſendi pᷣ⸗
ceſſit actum in mundo. aut non peeceſſit.
Si dixerit quia pꝛeceſſit.fuit igitur huiuſ/

modi potẽtialitas ſine actu quare fuit mũ
dus aliquando in potentia eſſendi et no/

dum in actu.fuit igitur ens in actu aliquã

do mundus quare non ſemper. Miſi po/

tentialitas nunqᷓ; pꝛeceſſit actum in mun/
do cum manifeſtũ ſit quia naturaliter pꝛi⸗
oꝛ eſt io actu. NHõ igitur oꝛdo nature ſer
uatus eſt in creatione mũdi. Contra oꝛdi

nem igitur nature eſt ꝙ mundus ſemper

eſt in actu. Ampliꝰ. Qualiter creatus

eſt mundus a creatoꝛe. aut eſt generatus
ex coꝛruptõe ſcʒ alteriꝰ.ſiue ꝑ coꝛruptionẽ
illiꝰ.aut facta ex aliqͥ pᷣter coꝛruptionẽ illiꝰ
vi domꝰex lignis ⁊ lapidibꝰ ñ vnq; fit aut

Cirsertt
cgenns
ſtthersftan
Oinvcenn
flipn
tts gln
megne

Aeneignn
ſeficonn
cleken
Alegcatec

Sgauum
clnimtie
Ntſtan
Purectunr
E
udii
Cngfeinid
eleenun
liſünan
Arſefliaͤn
ſiunnere
Ceitinivin
NCeleruone
utoboretpa
Urzmsekar⸗
nmngnar⸗
eſckecſena
Charör ito
elogceenes

ne
ii

=—

ant

7

heg la

Plgiustn
Nupeales

eehi
kotonet
l. guurih
1grandenn
unernegtt
ſei
duitiludaee
Ausgoe
Wandori
ſe. M
ſuaeduwi

Nſubionee

loeront
uareint
ndi ſueine
nbocetge⸗
ecoinne
niuſmoietu
nit genendr
deſttennur
endeors
Nödunciſd
isginmi
sinchltn
Sabn/
ſeau
egnn
rüinen

ennninfn⸗
do. ee.
euntuin
1

geatus er nibilo factus aut aliter ab eo⸗

dẽcreatus. Siue auteʒ ſit generatus ſiue
ſit facius vt dixi poſt non eſſe accepit eſſe.
Si vero creatus boc eſt de nibilo factus.

aut ſubito creatus fuit.aut continue ⁊ per

———

partes. Si ſubito ergo in aliquo nũc tem
poꝛis quare tunc cepit. Si vero pars poſt
partem et continue in termino creauonis
ſue videlic in quo creatio eius completa

„

fuit incepit eſſe quoniam tunc pᷣmum fuit

do aliter cauſatum a creatoꝛe dicat illum
quoniam neceſſe eſt vt cauſationem eius

dicat eſſe ſubitam ſiue ſubito factam. aut

partem poſt partem dicat eſſe cauſatam.
Aimpliꝰ. Quid di cet de genere huma
no aut dicet ipm ſimiliter eternum er nul
lum eſſe pꝛimu hominem aut non. Si di⸗
xerit eternum eſſe et nullum ex hbominibꝰ
fuiſſe pmum. Cum pater ex neceſſitate ſit

cauſa filij. et auus cauſa patris et ita in in

finitum neceſſe habet cõſiteri canſas alcẽ
dere in infinitum cauſas ſcilicet efficientes
Pater enim eſt cauſa efficiens filij qntum
ad generationem coꝛpoꝛis ſiue ambo pa⸗
rentes hoc eſt pater et mater. Jam auteʒ
declaratus eſt et ſtabilitus ſtatus cauſaꝝ

cum omn genere cauſe. Et patefactuʒ eſt
impolſſibile eſſevt aſcendant in infinitum

et hoc ꝑ ipᷣm Ariſtotelem et ſequaces ipſi:
us atq; expoſitoꝛes libꝛoꝛũ ipius.

ſe cõtraria ſunt. Eo dem modo et

ceſſitas ꝑie cauſa eſt eternitatis ſiue anti⸗
gquitatis erit ex neceſſitate vt poſſibilitas ꝑ

ſe caula eſt eternitatis ſiue antiqtatis erit

ex neceſſitate vt poſſibilitas ꝑ ſe ſit cauſa

nouitatis ſiue tempalitatis quare ſicur ne
ceſſitas ꝑ ſe non inuenitur niſi invno ſolo

ꝙ eſt creatoꝛ benedictus.ita ⁊ eternitas ſi
ue antiqtas non inuenitur niſi in eodem

Amplius. Sicut neceſſitas ſe nõ ſu⸗

ſtinet nouitatem cum eo in quo ẽ ſiue tem

poꝛalitatem.ita et neceſſe ẽ vt poſſibilitas

p ſe non paciatur ſecũ in eodem ſubiecto

eternitatem. Quare impoſſibile eſt vt ali
qua rerum creaturarũ eternitatem eſſe et
in alis diſpoſitionibus ſimiliter ſe babet
Neceſ ſitas enim ꝑ ſe neq creationem ne
qꝙq; coꝛruptionem neq; generationem tem

poꝛalem ſecum patitur.neq; illius modo

Eadem via ꝓcedendum eſt quocũq; mo

Rocedam et alia via et dicam dqa
neceſſe eſſe ʒ ſe⁊ poſſibile eſſe per

necefſſitas per ſe et poſſibilitas ꝑ ſe. Simi
liter antiquitas 1 nouitas. Sicut quia ne

lxxv
rũ inceptionem. Quare neceſſe eſt vt poſ/
ſibilitas ꝑ ſe econtrario ſe habeat.⁊ iſta ꝓ
batio fundata eſt ſuꝑ hanc radicem vidę⸗
licet cõtraria cõtrarioꝛum cauſas eſile ꝑ ſe

ð

et ſupꝑ hanc aliam radicem que eſt ꝓpoi⸗

tionalium alterũ eſt et a lieru et ſuꝑ terciã
radicem. ꝗa que ſunt ꝓpoꝛtionalia ex ne
ceſſitate ſunt et vmutatim ꝓpoꝛtionalia.

Quapꝛopter cum quemadmodũ ſe habʒ
neceſũtas ꝑ ſe ad eternitatem et antigta⸗
tem. Sic poſſibilitas ꝑ ſe ad nouitatẽ ſeu
tempꝑalitatem quare ſi neceſſitas ꝑ ſe cauu
ſa eſt eternitatis ſeu antiquitatis erit poſ⸗
ſibilitas ꝑ ſe cauſa temꝑalitatis et nouita

tis. 2 ſi eternitas vel antiqtas conſeques
eſt vel comitans inſeparabile neceſſitatis
per ſe. Erit ſimiliter ex neceſſitate eemꝑali

tas et nouitas conſequens vel comitane
inſeꝑabile poſſibilitatis ꝑ ſe.

quoniaʒ rationes que hucuſq;

Nmoꝛales.vt illevidelicʒ que ſunt a
teſtimon

ijs. partim vero naturales ? me⸗
thaphyſice ꝓ Nahg rationes methaphy⸗
ſicas circa hanc opinioneʒ. Ariſtoteł.⁊ di
cam in p̃mis quonia accidit Ariſtotel.nõ
pᷣus fluxiſſe hoꝛamde toto tempoꝛe pꝛelbe
rito qᷓ; diem vel menſem vel annũ nec eii

am anteq; mille milia annoꝛũ. Huiuſmo
di autem ꝓbatio eſtquia ſi dixerit aliqduas
hoꝛam fluxiſſe vel anteq; mille milia an⸗
noꝛum fluxiſſent. ant illam hoꝛam pꝛeceſ⸗
ſit tempus infinitum aut non pꝛeceſſit Si

pceſſit eam tempus infinitum. Certum au
tem eſt. quia mille milia annoꝛũ pars fu-

runt tempoꝛis inani gliug. quare in to⸗

to illo ſuo pceſſerũt ha pᷣdicta. Nõ igit
hoꝛa illa pᷣus fluxit q;ᷓ mille milis annorũ
nec ſolũ mille milia annoꝝ pᷣceſſerũt hoꝛẽã
illã. Sed etiã infinita milia cũ tempus in
finitum ex neceſſitate cõtineat infinita mi
lia/ ſi hoꝛam illaʒ non pᷣceſſit tempus
infinitum aut pᷣceſſit eam tempus finituʒ.
aut nihil tempoꝛis. Si tempus finitũ JIni
cium igitur olius fuit inicium tempoꝛis to
tius. Quare tempus infinitũ inicium. Si
autem nihil tempoꝛis pꝛeceſſit boꝛam illã
MPanifeſtum eſt. quia inicium illiꝰ-ho
re fuit inicium totius tempoꝛis. Qua⸗
re manifeſtum eſt. quia ſcõm opinionem
Ariſtotelis nõ fluxit hoꝛa de toto tempo⸗
re qᷓ; mille milia annoꝝ.⁊ quia nõ eſt deſi

gnare q́ʒ nõ pceſſert ifinita milias annoꝝn. .

Amplius. Luʒ infinitũ vt ipemet dicht

poſite ſunt partim ethice ſunt ſſie

2
„
PEPars pꝛima de vniuene- onm
—libi intranſibile ſiti? maxime motu fini- reuolutiones complete in codem tempo ünn
ł.⸗ 10. tempus ant totũ qð pterijt infinitũ ẽvt re. Non autem erat completurum celum nerpebc
U„ iöpe dicit aut finitũ Qè ſi finitũ hʒ igr inicid plures reuolutiones eis que pꝛeceſſerint ctord Dere
„ NQuapꝛopter etmotus et hoc eſt ei contra et eis que future ſunt. Simul acceptustot Poetenyi⸗
riu. Si autem infinitum qualiter ergo to⸗ autem compleuiſſet duplo maioꝛi veloci⸗ ſertluon
tum iam tranſutfluxus enim ipius non ẽ tate reuolutum quare finiuiſſet molũ ſuũ unbſtſun
infinite velocitatis nec maioꝛis eſt velol,· Amplius. Hon eſt dubiuũ quin duplo Peknaa
tatis q; motus celeſtis. Ponam anteʒ ad plures reuolutiões compleuiſſet Duplica Peichivae
hoc exemplum de aqua et dicam. quia ni ta velocitate motusęet in eodem tempoꝛe Elorarclusan
ymaginatusfueris aquaʒ infinitam ⁊ po quare numerus reuolutionũ iaʒ comple Ktuns.
nas fluxum eius ſinitũhoc eſt vt per fitu tarum habet duplũ et eſt medietas alicu⸗ lurtmei
aanm fſinitamwel cauſale finitũ et finita ve ius numeri. Nõ eſt igitur infinitus buiuſ umnie
locitate effluat nõ erit nũq; poſſibile imßej modi numerus cum et medietatem habe —
totam effluxiſſe. Ampliius. Cotũ ipᷣm at vt dictum eſt et etiam dnuplum. Am rann
futurũ ſᷣm Ariſtotelẽ infinitũ eſt nec finie- lius.manifeſtum eſt quia celum ſolis vł enn
tur nunq;. Non igitur minus ꝙ futurũ ẽ ſol ipᷣe perficit vnam reuoiutionũ ſuaruʒ Fünu din⸗
de tempoꝛe toto qᷓ; quod pᷣterijt de eodeʒ in anno vno ſcdᷣm motũ ſuum medium? . 1
edquales ſunt velocitates quibus totũ pi equalemymaginaboꝛ igif exempli grata nendhan
teritum fluxum ſiue pꝛeterijt ettotuʒ fuuu annuʒ buius renolutionis trecentoꝛũ lx. Gc
tum ptereundum eſt neutrũ autem eſt ad dierum equaliumita vt vnicuiq; diei gra er
finem pꝛeteritionis eius ꝙ de tempe iam dus vnus ſolaris circuli deputetur. Erit nnt
pꝛelerut tanta velocitate fluxus no obſtaã igitur per ea que audiſti ꝓpoꝛtio mot⸗ ipᷣ due
te infinitate ipſius. Uenietur igitur et ad us celi ad motuʒ ſolis ꝓpoꝛtio que eſt tre/ anl
fineʒ pꝛeteritionis totius tempoꝛis quod centa:um ho.ad vnam. Quare et reuolu auua
Futurum eſt cum equali velocitate preter tionũ celi et reuolutiones ſolis erit eades eniam
mundũ ſic qua illud pꝛeterijtinon obſtan ꝓpoꝛtio/Erunt igitur reuolutiones ſolis nuncn
te infinitate eiuſdeʒ. Quare neceſſe ẽ ißm et anni reuolutionum eius ad reuolulio/ W
finiri. Amplius. In toto pꝛeterito tten num celi et annos reuolutionum eiuſdeʒ ai ſii
poꝛe celũ compleuit reuolutiones finitas In ꝓpoꝛtione vnius ad trecentosix. nec Coalgnin
aut infinitas. Si finitas neceſſe eſt ꝙ in tẽ e conturbet ꝙ dixi annos ⁊ annos quia D ungiin
poꝛe finitoquoniam tot partibus tempo idem eſt ac ſi dicerem qntũ ad celuz dies. ſbnmu
nis equalibus quot ipᷣe fuerũtcũ paris ve Eodem modo jeſt conſiderare de reuolu/ itcgnt
locitatis ſint omẽs reuolutiones celi.Erit Lionibus Saturni que ſunt ad reuolutio mhum
igitur totuʒ tempus quod pꝛeterijt vſq; in nes ſolis in ppoꝛtione vnius ad triginta ulgzgl
H peeſens nunc finitum Si vero dixeriqa Similiter 2 de reuolutionib⸗ Jouis quo Arid
X infinitas reuolut nes compleuit celum niam ſimiliter ſunt ſcõm eundem motum fiſtlehuit⸗
4 tot tempoꝛe pꝛetłritoymaginaboꝛ quia medium ad reuolutiones ſolis in ꝓpoꝛti utunpei
iiſta pmaginatio poſſibilis e intellectuiq/ one vnius ad duodecim. et per eande vi nlhieeton
duplo mino:i velocitate morum fuerit o am conſidera de reuolutionibus matiis. ſinii
to tempoꝛe pꝛeterito. Quia igitur ẽ ppoꝛ⸗ Ueneris Mercurij et Lune. Inuenies el Eulnzeni⸗
io motus ad motum eadem eſt pertran, ꝓpoꝛtiones eoꝛum a reuolulione celi cer enzenn
ſiti ad pertran ſituʒ in eodem tempoꝛe v? iiſſimas. er hoc eſt quoniam ꝓpoꝛtiones Uinpains
equali er neceſſitate neceſſe eſt vt eodeʒ te extremoꝛum ageregantur ex pꝛopoꝛtioni lcnieronn
poꝛe non niſi medietatem reuolntionum bus ipᷣoꝛum ad media et medioꝛus ad in gahein
iam completoꝛum compleuwit. Reuolu⸗ uicem. Inuenies igitur quia reuolutiões ffähnizle
. tones igitur quas compleuit toto tempo vniuſcuiuſq; planetarum ſcdᷣm computa hetnueneen
ie bꝛeterito celum habent medietatem et tionem aſtronomicaʒ erit pars certiſſima lnimon
pereandem viam habebũt quarta? octa hoc eſt certiſſime pꝛopoꝛtionis ad vniuer ninmnehn
nam et ita in infinitum. Manifeſtum ſas celi reuolutiones ſimul acceptas que nminfin
balen eſt gela infinitũ medietatem non complete ſunt toto tempoꝛe qð termina⸗ icinin
ner 15 di delieNblius. um ymaginat ecõ tur in pꝛeſens nunc. Impoſſibile autẽ efſt lnhen
icet/ꝙ duplo velocioꝛ motꝰ to infinitum eſſe cuius partes certe compaas

tius celi in toto tempoꝛe quod pꝛererijt
ECIpoꝛe quoq pꝛeterijt er
o ꝑ eandem rationẽ duplo plures erunt

rationis et pꝛopoꝛtionis ad ipſuʒ inueni⸗
untur ⁊c.

Tautem wanikeſti.

zasuntt
Snin
1dagnint
Uefinuign
cſtdahüinn
Woltgfie
aeteſtneins
Hpiurninr

umdahn

etguteen;
Wmleroaini;
zmotüſuunt.
Worigiam
Nunonisan
ia ing

rtuli dern

walſtiun
dis hngtn
an Dnint

Surend

numnsnn
edatomn

iussd ett
nannos t
emänniadcen
conidene⸗
cvelanitfn⸗
nemniusns
olotionb

ſcomenrn

nionesſpbn
eunaxee
olanontin,
ja une ,

ꝛa et certioꝛa ſint hec declarabo.quia nõ
poteſt eſſe continuum aliquod infinitum
Et pꝛimum declarabo hoc in linea et faci⸗
ciã ſciri qa nõ poteſt eſſe aliqᷓ linea ĩfinita
er altera pte tm ꝓtrabat ei linea a. b. ĩfini

ta ex pꝑte b. ſupponat ei ⁊ ſit i ter a a.⁊ b
cubitꝰ. Deinde applicet ei alia infinita q

vocetc.d.intinita ſcʒ ex ꝑte d.applicet᷑ aũt
ei ſit vel ſupponatur vt ſit c. punctus indi/
rectũ b.vei ſuꝑ ipᷣm b. Dico igr qaa bima
ioꝛ eſt c.d.cubito vno ꝙ eſt intera ⁊ b. Il⸗
lo em̃ cubito excedit eam ex altera vero ꝑ
le non exceſſus alterius in altera hoc eſt a
pte infinitatis. Si em̃ exceſſus eſſet videli
cet ita vt altera ex pte illa extenderetur iu
xta alteram inciꝑet exceſſus in aliquo puᷣ/

cco ſiue eſſet exceſſus finitus ſiue infinitus/⸗
qquare ille punctus eſſʒ tercius linee mino

ris/eſiʒ ig terminata ex vtraq; pte nõ eẽt
igr inſinita poſita autẽ erat iĩfinita vtraqʒ

Reſtar igr vr er illa pte a ꝑte ſcilicet infini

tatis non eſt exceſſus alterius ad alteraʒ.
⁊ ideo ex neceſſitate a parte illa equales ꝑ

Diffinitionem equaliuſẽ igitur exceſſus al Pparte tantũmo

terius ad altera Sicut oin intellige igitur
qꝙ linea c.d.trahatur.ſuper lneam adb.

donec punctus c.ſit ſupꝑ punctum a.⁊ pun

ctus d. ſuꝑ punctũ c.aut ergo eſt exceſſus

minoꝛ alteriꝰad alterã ex pte ĩfinitatis. JI A§

oñſuʒ ẽ tibi ꝙ nõ ẽ infinita vterq; hoc au
tem erat poſitũ ab altera vero pte non eſt
iam exceſſus cũ iniciales termini earuʒ vi
delicet c.et a.ſimul ſint.quare ex neceſſita
te modo ſunt equales ꝑ diffinitionẽ equa
liũ que eſt.Equalia ſunt quoꝝ altero alte
ri ſuppoſito neutrũ alterũ excedit pᷣus aũt
erat inequales. quare cum neutra creuerit
aut decreuerit adhuc ſunt inequales.qua
re ſũt ſimul equales ⁊ inequales/et hoc ẽ

impoſſibile ergo et illud ex quo ſegtur eſt
impoſſibile hoc non ẽ niſi lineam illam in
finita eſſe ex altera parte. Exit auteʒ decla

ratio hec compendioſioꝛ atq; lucidioꝛ Si

intellexeris a puncto b. ptractam aliam li

neam infinitaʒ cuius pᷣncipiũ ſit pũctus c.
et ſuppoſitam parti poꝛis linee ꝗᷓ pars in
cipit a b. Dico igitur. ꝗa linea illa equalis
eſt illi parti a.b. linee cui ſuppoſita ẽ qua

re eſt mino: ex neceſſitate q; tota a.b. In

tellige igitur ꝗ; trabatur linea illa ad par
tem a. donec pᷣneipiuʒ eius hoc eſt pꝛimꝰ
punetus eius ſit ſupꝑ a.punctum. Quia igi

tur ſuppoſita a.b.linee non excedit eaʒ vł

xceditur ab ea quoniã non excedit eam a

lrrxxvij

Sarte inſinitatis vt pᷣmonſtratum eſt tibi⸗
Sed neqʒ a parte a.cum pᷣmus eius pun/
ctus ſit ſuper a. Erit igr equalis a. b. linee
pᷣus autem erat equalis parti eiuſdem vi⸗
delicet ei parti ꝗ incipit ab ip̃o b. et ꝓcedit
in infinitum. umb. laer cande am
demonſtrabitur ibi ꝙ infinitum ẽ maioꝛ
a. b. et hoc eſt quoniam ſi extraxeris ea ad
huc per cubitum citra a. Dico quoniam it
lo toto cubito excedit a.b. Reſiduũ em̃ ab
illo cubito ẽ equale linee a.b.⁊ hoc eſt qa
ſicut dixi a parte infinitatis non excedit a.
b.illud reſiduum non exceditur ab eoſeſt
igitur illud reſidunʒ a pnominato cubito
ęequale linee toti a.b quare manifeſtum ẽ
ꝙ illo cubito excedit lineam a.b. et eadeʒ
eſt via ad demonſtrandũ ꝙ excedit ea du
obus cubitis videlicet ſi extraxeris eam pᷣ
dicto modo ꝑ duos. Similit᷑ et mille mil
libus cubitoꝛum inuenientur excedere eã
ſi intellexeris eam tractam ad eandeʒ par
tem per mille milia cubitoꝛum ⁊ ita in in⸗

„

finituʒ. Quis igitur Hoſita linea ex altera

o infinita. Sequitur iſta
ainconuenientia et impoſſibilia manifeſta
videlicet partem eſſe equalem totix enaʒ
maioꝛem et hoc in infinitum ſcilicet maio
rem partem toto ſuo in infinituz. MWa
nifeſtum eſt eſſe impoſſibile id ex quo om
nia iſta impoſſibilia ſequũturhoc autem
eſt lineam aliquam eſſe infinitam ex alte
ra parte tantũ tractus enim linee quatus
eſtvel applicatio linee ad lineam nihil ad
ditvel detrahit magnuudini eius que ira
hitur. Similiter neq; applicatio linee ad
lineam addit vel detrabit alterutrius ma
— Ddam et aliam manifeſtationes
ad hoc. Dico igitur quia ſi linea
noueat᷑ vel ir Matur ſcom rectũ
ſue longitudinis mouebitur equaliter cui
libet ex punctis ſuis.Uerbi gratia. Si mo
ueatur vel trabatur per cubitum quibuſli
bet eius punctus mouebitur tantũdem æ
tranſibit cubituʒ. Si ergo terminus linee
ex altera parte infinite a.et tots linea illa
infinita vocetur a b.⁊ ſit c.punctus diſtas
a. b. a.ꝑ cubii. Dico igitur quia ſi linea a
b. moueatur a loco in quo eſt vſq; adhuc
qꝙ eſt dicere per cubitum.dico ꝙ a.tranſi-
bit cubitum illum er perueniet ad c. et ſini
ter quilibet ex alijs punctttantũdẽ traſibi
quare punctus in linea a.b.p cubitũ eritĩ
fine hꝰ motus in pũcto ĩ quo erat a.et idẽ

EPars pꝛima de vniuerſo

eſt manifeſtu de qͤlibet ex alijs quare ma
nitfeſtũ eſt qꝛ; hoc mõ mouet᷑ eqliter linea

omnis ſiue finita ſiue infinita ſit cuilibet
ex punctis ſuis.Eodẽ mõ ẽ aſcendere?⁊ de

qualibet ex ꝑtibus ſuis.Lota igr lineaa.
b. mota ẽ ꝑ cubitũ. Omne autẽ qð moue⸗

tur im̃ relinꝗt vłexiit ð loco quẽ exigit qĩ;
cum acgrit vel intrat de loco in quem mo

uetur ⁊ iteꝝ om̃e quod mouet ab aliq lo⸗
co in aliũ ſiue moueatur ſᷣm pꝑtem ſiue ᷣm

totum.hoc ẽ ſiue exeat illum ᷣm partem ?

intret alium ſᷣm parteʒ ſiue exeat illũ ſ̃ᷣm
otum ⁊ intrent aliũ ſcõᷣm totũ.totum eſt
ex neceſſitate inter duo illa loca ſiue inter
partes illoꝛũ locoꝝ.Quare ex neceſſitate

Amplius.Omne quod mouefa loco

in tantũ locũ relinꝗt poſt ſe de loco ĩ quo
erat pᷣus quantũ acꝗrit ante ſe de loco no
uo ⁊ om̃e quod hʒ poſt ſe ⁊ ante ſe finituʒ
eſt. Siłr oſtẽdi poteſt.ꝗa omne quod po⸗/

leſt moueri finitũ eſt cum motus nõ poſ⸗

ſit addere vel detrahere quatitati Quare
ſi finitum ẽ ex neceſſitate omne quod mo⸗
uet᷑ finitum ẽ ex neceſſitate ome quod po/
teſt moueri Q ſi dixerit.quia infinitũ

nõ poteſt moueri ꝗn trãſeat in ĩfinitũ ſpa
ciuũ. Reſpõdeo ꝗa ſermo iſte impoſſibilis

ẽ ⁊ erroꝛ intollerabilis.⁊ dico. ꝗa ſi aliqd
mouet et traſit in finitũ traſit qualibet par
tem ipᷣius tam finitã qᷓᷓ infinitam. Quare
tranſit finitũ de illo ſpacio pᷣus q́ᷓʒ traſeat
totũ illud finitiꝗ. Amp. Si in ſpacio il⸗

lo finito nõ trâſit ad infinitu.ꝗcquid autẽ?

nõ traſit de illo remanet intranſuũ ab eo/

dẽ.quare remanet quodlibet ſtadiũ de il/
lo ſpacio intranſitũ eſt.ergo ⁊ mille milia
ſtadioꝝ vbicunq; ſignẽtur in illo ſpacio ĩi⸗/

ueniẽtur intraſita.Qualiter igr tota illud
ſpacium infinituner tranſitun.
Am igr declaratũ eſt tibi ꝑ hoc qꝛ
i¶nõ eſt poſſibile lineã aliquãa infini
am e& ex altera ꝑte tm? ꝑ eandeʒ
viam facile ẽ tibi oſtẽdere et de ſuꝑficie et
de coꝛpe.Ex hoc aũt euidẽter ſequit᷑.qꝛ ſi
nõ ẽ poſſibile lineam infinitã eẽ ex altera
pie tm multofoꝛtius ĩpoſſibile erit ex vtra
q; pte illam infinita eẽ. Si ei impoſſibile ẽ
duorum alterum eẽ multoſeius ambo.
Amplius. Si a. b. linea infinita exvtra

qʒ barte.Dico quoniã quodlibet punctu,ʒ

ſignatum in linea a.b. eſt terminus duaruũ
linearum infinitarum ex altera parte tm a
quolibet ei hmõi puncto ꝓgredit᷑ linea ĩ
finua etinfinita tm ex altera parte cũ inſi

nuatur ex neceſſitate in puncto a quo p:o
gredit᷑. Q⁊è ſi dixerit q? ab aliquo puncto
linea a.b.nõ ꝓgredit vlla linea iſinita tm̃
boc erit in partẽ alterã Eſto igr in ꝑte a.p⸗

a.igr nõ erit niſi linea illa de tota linea a.

b.quare poſt a.nõ erit niſi finitũ de tota li
nea a.bquare erit a.b.finita ex ꝑte a.po
ſita autẽ erat linea a.b.ex vtraq; parte in
finita. Amplius. Mediũ eſt in linea et
in omni cõtinuo ẽ poſt qð nõ eſt an pᷣuſ⸗
qʒ ante illud aut ecõuerſo. Et iten mediũ

in linea ẽ a quo deducti ppẽdiculari 2 cir

ca ipᷣm reuolutis eo ꝙ eſt ante illud et eo

ꝙ eſt poſt reuolutis inʒ ad ꝑpendicula.
rem donec alterũ ſuꝑiaceat alteri int᷑ que

inuenitur exceſſus. Iterũ mediũ linee cu/
iuſcũq; eſt certa quod reuoluta ꝑte q poſt
ipᷣm ẽ donec ſubiaceat ꝑti que ante ipſum
E cũ alterius in altera nõ inueniat exceſ⸗

ſus.Quia igr poſita linea ex vtraq; pte in
finita hoc accidit in omni puncto illiꝰ ne/

ceſſe ẽ ex pᷣdictis diffinitiõibus eẽ punctuʒ
cuiuſcuũq; linee infinite mediũ eẽ inter illa
Aimplius. Omne punctũ eſt medium
in quacunq; linea cum in eo facta ſectiõe

ippᷣa diuidit᷑ in duo equalia. Quia igr hu/

iuſmõi neceſſe ẽ accidere in omni pucto cu

iuſcunq; linee ex vtraq; parte infinite. ne⸗

ceſſe eſt omne punctũ hmõi linee mediũ
eẽ in eadem.Ex hoc autẽ accidit pariẽ eſſe
equalẽ toti. Pꝛeterea.ratio quaʒ poſuide
medio nõ poteſt cõuenire duobꝰ. Eſto eĩ
qꝙ; cõueniat a ⁊ b.punctus in aliqᷓ linea ſit
infinita cũ a.ſit mediũ in ea qð erit plꝰ id
quod ẽ de ipᷣa linea ante a.qᷓʒ ꝙ ẽ pꝛipᷣm
Silxr cum b ſit mediũ in eode ſimilit᷑ ſe ha
bere dicit quare id de tota linea ꝙ ẽ inter

a. b. cũ eo ꝙ eſt poſt b. Simul acceptuz

nõ erit pluſq;ʒ id qð ẽ poſt b. ꝑſe ſumptuʒ

et ita nõ erit plus totũ q̃ʒ pars illud enim

qð eſt poſt a.ẽ totũ ad id qð ẽ poſt b.quo
niã cõtinet illud et inſuꝑ id quod ẽ inter b
et a.accidit inſuꝑ ex hmõ poſitione q̃ ſci
licet ponit᷑ linea infinita ex altera partevt

pars ſit in infinitũ maioꝛ toto. Si enim c.

D.linea infinitã pᷣdicto mõ ſubiacere intel
lexeris a b.linee 'nfinite.ita vt punctus c.

ſuꝑiaceat puncto b. Nõ ẽ dubiũ ꝗn linea

c.ð. ſit equalis parti linee a.b.partiiĩ qua
que incipit a b.puncto ⁊ ꝓcedit in infinitu
7 equalitas iſta manifeſta ẽ per diffinitio
nẽ equaliũ et ſi traxeris eam ad partẽ a.ct
tra a quantũcunq; volueris ⁊ ꝑ mille mi⸗
lia ſtadioꝛũ remanebu equalis ſꝑlinee ⸗

———

–
=

hefnti

= —

(eſeteen

t eet
liusn

lenli,
eleteis⸗
hauncitne
niäfapis
gelslalne
Dhnfgrun
Nenn en

. ,7

Aboposßzn
Wozcoro
Clapana
Uistnone
ſiegigfee
Mſtüntine
Moporsliea
naöfti
lerkſcie
lligzt
llipeitfti
ſohinizfen
lgönin
rükfi⸗

— —
S=
SS.
S=
=
—

= 2
Se-
Se
==
2 2£ —
—
=—..
— =

= = =
— —
= =
= E

=
=:
S.
= ⸗

=-

felmie
iladede
Ntnifnann
binucnn
beryne
Mrickt
oſtaöröke
uuiint
dceſtanein.
S inqdnn
upiagalan
Trineüüu
nodfenolnezrin
aatgigenen
en önnat
almeserpnu
nieneiiin
namncu
ene⸗
NagEIN
nai hnoſbin
Nauii dig
rea ano uiſ
Puenir no:⸗
undnsinalin
iüin ncbte
—
depan i
oſb Ju
oiui; ln
Nüisdi

=
=

4

☚1
S
— –
— —

—
=

= –
—

Ne

ſtruciũ ẽ in pced ẽtibus.

cubitũ q; alias traãſiret. Sicut occupat an⸗
te ſe vnu cubitum ſupꝛa id quod alias oc 4

b.ex parte infinitan ambarũ ſicut iam fe/
ci le ſcire quare toti reſiduo quo tracta eſt
citra a.excedit illã ſꝑ erit igit᷑ maioꝛ ea mil

le milibus ſtadioꝛum ⁊ iterum milies mi

lie milibꝰ. Si tm̃ eã tracta in ꝑtem pᷣdictã
intellexeris.Pꝛius autẽ demonſtratũ ẽ ti⸗
bi eam eẽ equalẽ parti linea a. b. ei videlʒ
parti qᷓ incipit a.b. et ꝓgredit in infinitu;
Ore pꝑs illa linee a.b. maio: erit ipᷣa linea a

deterninat.
— Am igr declaratũ ẽ tibi nec lineaʒ
nec ſuꝑficiẽ coꝛpus infinitũ eẽ poſ
e ex altera ꝑte tm̃ ⁊ multo foꝛtiꝰex
vel ex om̃i nõ erit impoſſibilis ali/

b. in infinitum id ẽ abſq; menſura aliqua

vtraq;

cui iſtoꝝ triũ infinitas. Quia vo ſimiles

ſunt ↄtinuitates menſurarũ huiuſmõi et
lpis neceſſe ẽ ⁊ in tꝑe fulr ſe habere et hoc
lam declarauit Ariſtoteles in libꝛo ſuo ðᷣ
auditu. Qè ſi voluerè calũniari ꝙ nõ poſ

ſumus tractus pᷣdictos ? applicationes fa

cere ad tempus nõ effugies ꝑ hoc dico eĩ
ga tempus ſimul fluit cu motu ⁊ motocuʒ

tpe et a corpibꝰ motis trãſeunt ſpacia lo

calia vel ſitualia ꝓpoꝛtionaliter fluxui tẽ
poꝛis ⁊ motus.Quadmodum igr feci te
ſcire quia ſi a quocũq; motu traſeat᷑ ſpaci
um infinitũ.neceſſe ẽ vt ab eodẽ trãſeatur
pus pars illius ſpacij q; totũ ⁊ pars ð illo

finita qᷓ; ifinita. Sic neceſſe ẽ vt a. cunq; ſi

tranſeat idẽ ſpadũ infinicies trãſeatur pꝛi
us milleſies q; milleſes et pꝛius ſemel qʒ
milleſies ⁊ inſinicies q̃re celũ pᷣus fec vna

reuolutionẽ qᷓ; infinitas ⁊ pus partẽ reuo

lutionis q; tota cõpleuerit. Jam auteʒ de
cn einpe Amplius. In
telligibile ẽ teonsvelotius poſſe fluere ali
quantulũ q; fluat vel traſeat. Similiter ⁊
tardius. Eſto igr ꝙ fluat vel traſeat velo/

tius ita vt fluxus eius ſit velotioꝛ quatita

ie vniꝰ hoꝛe. Dico igr qa totũ tempus ef⸗
fluet alias efflurerũt vna hoꝛa pᷣus q; eẽt
alias effluxerũt qre a pie finis relinquunt

poſt ſe vnius hoꝛe ſpaciũ.quẽadmodum

ſi aliqd intelligatur moueri velotiꝰqᷓ; mo
neretur anle ita vt traſeat maius ſpaciũ ꝑ

cuparet ita poſt ſe reliquit plus vnum cu

bitum ſupꝛa id quod alias reliquiſſet qus

re et tpi detrahit᷑ ꝑ iſtam adiectionem ve
locitatis a ꝑte finis vna hoꝛa quare finie/
tur ex neceſſitate in punctovno ꝙ eẽt inici
um hoꝛe illius ſi hoꝛa illa futura eẽt.Cau

ſa aũt in hoc eẽt quoniã ꝙ occupat pleri⸗
tio ſiue anteceſſio.hoc amittit futuritio.
Exempluũ aũt huiuſmodi ẽ in aqua ꝗ tota

3 %%

,*

effluit ſi intelligat fluxus eiꝰ augeri quan
tulũcunq; videlʒ in tm̃ qnũ ẽ fluxus mille

modioꝛũ ex neceſſitate accelerabit᷑ eiꝰ ef-⸗
fluxio tãto tꝑe qntũ regꝗrit fluxꝰ mille mo

dioꝛũ.Quare detrabet᷑ toti tꝑi in tanto ⁊

nõ deirahet ei a ꝑte pᷣncipij detrahet igr
ei a pte finis ⁊ ita finiet᷑ ex pte illa et nõ ef
fugit Ariſtotel.ꝗn ſi intelligibile ẽ vr auge

atur in duplũ velocitatis curſus tꝑis aut
ſi minuat᷑ in ouplũ quado habebat medi

etatẽ et quado habeat duplũ. Silr nõ el⸗
fugit illud impoſſibile videlʒ.qꝙ om̃e nũc
in tꝑe infinito ex vtraq; parte ſit mediũ in
loto tpe illo cũ nõ habeat plus de tpꝑe an

te ſe qᷓ; poſt ſe vel ecõöuerſo. Amplius.
Adda⁊ iſta vltima manifeſtationẽ ad hoc
⁊ dica.qꝛ creatoꝛ benedictꝰ aut potuit dit⸗
ferre creationẽ mũdi ꝑ hoꝛã aut nõ potu⸗
it.Si nõ potuit cuiuſmõi illũ arctabit ne
ceſſitas ad creadũ. Pꝛeterea hoc reputat

ipᷣi icõueniẽs videlicet den nõ potuerit
aliꝗd qꝗð in ſe ẽ poſſibile nulli em̃ dubiũ ẽ

qn mũdus in ſeipᷣo ſic poſſibile eẽ q̃re qn⸗

tũ in ipo ẽ creabile ẽ eius eẽ in ĩfinitũ nul⸗
la aũt neceſſitas arctabat creatoꝛẽ ad acce

lerandũ eouſq;ʒ creationẽ ip̃ᷣius q̃re poſſi/
bile fuit differri ſaltẽ ꝑ hoꝛa creationeʒ eiꝰ

poſito aũt poſſibili non accidit impoſſibi

le.ponat igr iſtud qð ꝑ hoꝛã dilata ſit cre
atio muũdi.Dico ergo ꝗa ĩ fine hoꝛe illius

creatus fuit mũdus quare tpᷣus a creatõe

eius vſq; nũc finitũ cũ ſit ex vtraq; pte ter
minatũ. Jam aũt didiciſti alibi ꝗa ſᷣ fini⸗
lum remanet nec detracto finito pᷣus erat
finitũ ⁊ ſi finitã addit᷑ finito totũ erit fini/
rũ gꝗa igi finitũ reman cu tpe toto qð eſt
a creatiõe mũdi vſq; nũc.Solo ſinito de⸗
tracto ſcilicet hoꝛa dilationis pᷣdicte ergo
cũ illo detracto erit ex neceſſitate finitum
quare nõ ẽ poſſibile vt ſit ĩfinitũ cũ nõ ſit
poſſibile.vt detracta illa hoꝛa. Solumo⸗
do de eo remaneat infinitum.
O ſt hec igr reſpondendũ ẽ queſti
onib? que ſequũtur declaratioes
haschaꝝ auũt pᷣma hecẽ.Cũ tem/
pus finiendũ ſit qð erit poſt iſm.Deinde

an erit moius vel mutatio.Et iã dixi tibi ĩ
pᷣcedẽtibꝰ/ꝗa nulla erit mutatio gloꝛifica
tis hoivusvel animabus eoꝝ nulla ſpes
erit eis vltra aligd acꝗrendinullus timoꝛ
aliꝗd amittẽdi de obteta tũc felicita teipa

Cars pꝛima de vninerſo

go ſelicitas tota ſimul eritnibil habẽs of
no de malo ſeu defectu potẽtialitatſer n

cut alibi te feci ſcire vtutes animarũ hũa⸗
narũ erũt impfectiõibus ſuis ocẽs ſigule/⸗
nec erut iunc habitus doꝛmieles.imo erit

vnaqueq; earũ in actu ſuo pfectiſſimoſet

vltimom actus earũ oelicie 7 gaudia. Si

cut patefeci tibi ex diſinitionipus delicie

2 gaudiũ.Similit᷑ erũt ipi actus pᷣmia do
cioꝛes ⁊ gloꝛie animarũ nrarum ꝗ ſi non
eſſent ſimul oẽs nõ eẽnt integra vel cõple
ta felicitas animarum nr̃arum ſi ceſſare
poſſibile eẽt aliquã ex virtutibꝰ hmoi ab
actu ſuo vel imminni ibi ab actu ſuo poſ-
ſibile eẽt imminui felicitatẽ hmoi imo ?⁊ ꝙœ&
lus ẽ locum haberet ibi doloꝛ ermiſeria
mpoſſibile eĩ ẽ tm̃ gaudiũ amitti vel mi⸗
nni ſine doloꝛe et miſeria ꝓpter hoc ergo
Dixit Ariſtoteles. Si tñ veritatẽ felicitatis
illius intellexit. qꝛ felicitas ẽ actus intrani
mutabilis. Satus igt hmõi ſtatus ẽ inte/
oꝛalis vllomõ obnovius fluxus gi ſta
bilitate tpis ⁊ quoniã habiturus ẽ iniciuʒ

licet nõ tpis oꝛiſon veriſimile dicendus

eternitatis. Et dixi tibi qaꝛ ſimiliter ſe habe
bit erſtatus inferni oẽs ei doloꝛes.omes
cruciatus ifernales ſimul pacientur ibi da

nati. Sicut iam pᷣdictũ ẽ ibi. Ande nec ꝗ/

——

es ſiue ceſſatio alicuiꝰ eoꝛũ n
locũ habebit hic quare nec mulatio
bierhoenech tempus. Innenit auteinli
ꝛis quos merito vocat homines ſancios
ſermones tropici de toꝛmẽtis maloꝛũ ho/
minũ quibꝰ e go cõtradicere vnqᷓʒ volo.
Et hijs ſermomibꝰ iuxta tropos intelligũt
quida vicifſitudines toꝛmentoꝛũ in iferno
vt nunc ſint in ardore et incendio in exco/
gitabili.nũc in frigoꝛe nõ minoꝛi ꝙ ſi deꝰ
Lta eis futurũ eẽ rguelauit ita etſit. Nõ ei

vel immunitoõ

as quẽquaʒ ſermonibꝰ autetict vel ſan⸗

Ciis ↄtradicere. Uerũ nihil piculi ẽ in reb⸗
hmõi ſᷣmones tropicos in ea q̃ rõnis ſũt

iuſticieq; diuine ⁊ meritt damnato:ũ con

n interpᷣtari pᷣſertim cum ratiõibꝰ ⁊ ꝓ
baltionibꝰ ⁊ nõ teſtimonijs ↄtra erroꝛes i
pios diſputet᷑.Et de hmõi autenticoꝛũ vi/
roꝛũ ſatis euidẽtia ⁊ expᷣſia teſtimonia no
negaãtur ⁊ ĩ ↄtrariũ habeanis Docirina ꝗ
dẽ xpᷣianoꝛũ hʒ ĩ libꝛo quẽ ſapiẽtie libꝛum
nominatiqꝛ flumina ↄcurrẽt durit᷑ ⁊ intel/
ligitur flumina tribnlationũ et doloꝛuʒ ꝗ
Yoter hoc ↄcurrere ĩ malos dicuntur qua
? nõ pvices ⁊vnũ alið nõ expetit. Si ꝗs
autẽ querat de gloꝛifſicadis hoibus an in

5

et ⸗
ili

eo ſtatu fixi mãſuri ſint in loct ⁊ ſedib⸗ ſa
is.an deambulaturi vel alit᷑ mouedi ſunt
⁊ ex hoc argnere qꝛ molꝝ erit et ꝓpier hoc
tempus. Reſero queſtiõis huiꝰ ſolunionẽę
in ſequentibusniſi ſpero me declaraiuri

qꝛ motus hmõi nõ erit ibi neceſſariꝰ.nec

aliquid addẽs felicuati gloꝛificadoꝛnz bo
minu nec eius ceſſatio aliquid detrabeng
eidẽ quinpotius foꝛſitq illa felicitas motltũ

bmõi nullatenus patit᷑. Hʒ ⁊ gẽs ppiano/
rum ꝓpheta itroducentẽ angelum iuran
tẽ ꝑ viuentẽ ineternuʒ.qꝛ ipᷣus nõ erit am
plius qʒ ꝓpheciã nõ induco tanqʒ ꝓbati
onẽ. Sʒ poſius vt ſcias oꝛ ſermones aulẽ
tici ea ↄtinẽt que audis hic.Eadẽ queſtio
ẽde motibus celoꝝ an ceſlarnuni faranp.

maãſuri.qm̃ ſi ꝑmanſuri.erit igit᷑ ⁊ tempus
cum motus ſine tꝑe eẽ nõ poſſit.Si ia cel/

ſaturꝰẽ motus celoꝝ quid faciũt uli moto

res celoꝝ duplices.ſicut poſuert Aniſtotelł

⁊ ſequaces eius ponẽtes intelligetias mo
uere celoꝗ qſi motoꝛes extrinſecos.quem
admoduʒ amata mouẽt amates.animas

vo poſuert eiſdẽ q̃ſi motoꝛes intrinſecos

querẽtes ipᷣis celis ꝑfectiões hmõividelʒ
vt habeãt in actu ſitus quos habet in po/
tẽcia quaſi ſituũ renonatio tam frequens
imo magꝭ et ↄtinua ſit.Aliquid tãta inaſi
tione dignũ.imo q̃ſi fit ꝑfectio beatiſſima
Similiter ipa que non debet eẽ niſivia

et inquiſitio alterius ꝑfectionis queratur

p ſe tanqᷓʒ pfectio ⁊ finis ⁊ taqᷓʒ ipe ſit via

ad ſemetipᷣm ⁊ inquiſitio ſuipᷣislbinon

vidẽtur poſſe effugere circulũ earũ quo dᷣ

cit᷑ ꝗꝛ ita ẽ ⁊ ita ẽ ⁊ celi mouẽtur vt mouea
tur ⁊ incedũt vt reuertãtur quibus animæ
busſi ita ẽ mille miſerioꝛes ſunt que nihit
aliud querũt niſi motũ coꝛpibꝰ ſuis ⁊ exa
gitationẽ infinitam/ ꝓpter hoc bʒ dociria

xpᷣianoꝛũ ceſſaturũ ee motuʒ illum penitꝰ
et alia circa hec de ſtatu futuri ſeculi qau

dies in ſequẽtibus.

rnisẽs ẽ vt inquiratur de quibuſdayr-
ptibus ipius quibꝰ? nõnulli phyloſopho⸗

rũ poſuert antiquitatẽ quẽadmoduʒ pla

to qui hmõi antiquitatẽ eis poſuit Poſu
it eĩ eas creatas ſimłextra coꝛpa ſuac po
ſitas in coꝛpibus ſtellis ab inicio poſimo

dũ deſiderio ĩcoꝛpandi æ illectas ? abſtra
ctas deſcẽdiſſe ad coꝛpa Doctrina autem

quoꝛundã hʒ creari eas in coꝛꝑibus ſuis.

in alia coꝛpa iraſire ⁊ nõ ſolũ in bumans

—

Dſtãz autẽ ſtabilita ẽmũdinoni
tas ſtabilitione vniuerſali. Coue⸗

9
geiczicn
gegioros
ead cony⸗
Peſen nue
inahrge
Nbuglat
Gndiaunſe
Pnnicnouuc
nicprbon
ſcnanoneeren
ſluthemu
Miviſerſe

„

üuusniindl
neäpenit
busbämnrn
kecperein
ſſoleoen
n goſunes
hnnciann
olſcunitze⸗

Mltnülige

ildigporgn

Anlii gien

figiigerni
liznn

Pehornannil
MMalgebinne

ulutlnodepen
zſbuenanntl

nuritfbani
Pwiieir

iiniketc
iaenn
emonden
eſtöshiit
ronmnte
demibinc
Gtan gorfan
4Aodlgritden
oeſtäilaftinn
Aucentincdn
muh. gihuenin
Noindnconm:
ſſasatſanen
uds bic aie⸗
on an eſtminn
Anſanentking
Neeinöpdſrg⸗
S
s Kautoſic!

Porintsic.

dselnnie⸗
nod
Käfnoen
SS
n srein
ziſenonunr
nuſt u⸗
cnenribil

4

Sʒ etia;z inbꝛutalia coꝛpa donec explerẽt

tpa expiatiõis cuiuſdaſanq; licebat eis re/

dire ad compares ſtellaset hoc idẽ plato
poſuit qꝛ nũeri certi tempor pᷣſcpᷣti erant

5 „

animabꝰ q̃s eyplere neceſſe habebat ĩ coꝛ

pibus vel circa coꝛpa vt ait plato. Inueſti

gandũ etiã reſtat de renouauõe vniuerſi.

vtrũ renouandũ ſit p̃m totũ aut pᷣm partẽ.

⁊ vtrũ coꝛpa hominũ renouanda ſint pre
ſurrectione et vtru ſola an et alia coꝛpa q
ſint illa ⁊ de vniuerſo coꝛpoꝛeo quẽ ſtatux-
habiturũ ſit p? renouatiouẽ reſurrectiõis
MNcipia igr auxiliate deo ⁊ dicã q·
ſermo platonis erroneus ẽ ⁊ pbate
gacia hoc multis vis. Dico igr qa
iã declaratt oſſibile
ẽ imptibile moueri motu ↄtinuotqre no ẽ
poſſibile animas hũanas ſic aſcẽdere vel

atũ ẽ ab Ariſtotelł.qꝛ impoſſibile

deſcendere vt ipᷣe poſuitipᷣe em̃ poſuit eis

nõ ſolũ aſceſiones ⁊ deſceſiones.ſij̊ ⁊ pꝑtes

p quas aſcenderẽt⁊ deſcẽderẽtſac ſi ſubſtã
cie ſpirituales pꝑtis ⁊ aptionibꝰindigerent
et poſſent retineri coꝛpoꝛeis obſtaculis qᷓ

minus trãſirẽt Sedðo qre ab eodeʒ plat

ne cũ penalł ſit habuatio coꝛpm ſuoꝝ aſa

bus huanisvtrũ hmoi habitationẽ ſpon
te appetuerint atʒ ſuſceperint an iuite.Qè
ſi ſponte.hoc nõ niſi de intollerabili ſtulti
cia ꝓceſſit in eis. Sponte eĩ appetere taʒ
hoꝛrendũ tantarũq; afflictionũ carcerem
nõ niſi demẽtis ẽ ⁊ mente capti. Ampli⸗
Deſideriũ illud quo deſiderauerũt inha⸗
hitatões coꝛpoꝝ aut fuit eis naturale aut
aduenticiũ. Si naturale ⁊ nõ ẽ dubiũ ꝗqn

deſideriũ illð ſtultũ fuerit et ex inſania ſo
la ꝓcedẽs naturalis igr fuit inſania hecet

ꝓpter hoc naturaliter in ſipientes ⁊ male

Junt anime bũůane. Amplius.quonia
naturalia nõ deponũtur nec recedunt ab

hijs ꝗbus naturalia ſunt /ergo poſt exple
tos nueros in coꝛꝑibus ⁊ reuerſionẽ ſuaʒ
ad cõpares ſtellas naturali iteru; deſide

no appetẽt inhabitationẽ coꝛpoꝝquarei
coꝛpabunt iterũ ⁊ ita ibit res in inſinitum
MRſi dixerit. ꝗ deſideriũ hmõi ẽ eius ad

nenticin. In ipis igr cõmoꝛantes decepte

fuert vel ꝓpa ſtulticia vel ſuggeſtiõe alie⸗

— -

Ona ⁊ vtruq; iſtoꝝ friuolũ ẽ. quonia ⁊ vt ſa

les create ſint videlʒ deficiẽtes nõ patitur
bonitas creatoꝛi. Suggeſtoꝛ vo hꝰ ſtulti
cie ſeu deceptoꝛ earũ ꝗs erit. Si vo infini
te de ſtellis deiecte ſũt.⁊ in coꝛpibꝰ detru/
ſe hotidubitater fieri nõ potuit niſi a crea
toꝛe.Quare necelſſe ẽ vt hac penale incar⸗

cerationẽ aliqua culpa merueritalias eeffß

liiurioſus eiſdẽ extitiſſet creato? in hocquę
auũt culpa in eis cogitari pᷣt niſi deſideriu

huiꝰ Amp̃ᷣ.aui pᷣſcierũt penalᷣ᷑

rni hmõi aut latuit eas. Si pᷣſciert q̃lit᷑ ig
xam appetiuerint. Si vo latuit eas æ boe
qualiter poſſibile niſfi lateret eas ſtatꝰ ge/
nerſ hũani totus Oẽs ei homines in affli

R— —

ctiõe ⁊ miſeria eẽnulli intelligenti igaori

n ſequũ
7 minime aſſequẽtur doloꝛibꝰ

eẽ pᷣt.qꝛ⁊ ipi ꝗq voluptates maxime
tur cana⸗

atʒ toꝛmẽtis innũeris eaſdẽ mercãt᷑.Qè ſi

late bat eas ſtatus hmõi terreni et homi⸗

nũſquõ ⁊ ille qᷓ reuertebãtur a coꝛꝑpibꝰ ad
ſtellas ſuas alias ſuꝑ hoc nõ inſtrueban
altʒ docebat. Amp. ſi latebat eas ſtatꝰ
hmõi mundi quõ appetebat in ipᷣm veni
re niſi pueriliter atʒ ſtultiſfſme. Ampli
us.aut create fuer̃t ſapiẽtes in ſtellis ſuis
anime humane aut no. Si ſit ergo pꝛaauo
delſiderio atꝗʒ ſtulto cręate ſuerütihmõoi

ergo oeſideriũ vicʒ intundi coꝛꝑa in ꝗabꝰ

⁊ ſapientiã obliuiſciture erãtiſicut ipemet

plato dixitſ vᷣtutes oẽs immergende ve⸗
lut in lintheo flumine atʒ ſepeliedo erant /
Si vᷣo abſq; ſapiẽtia create ſũt⁊ omnino
nihil ſcictes appeti aũt vłdeſiderari inco

gnita nõ poſſuntQuõ ergo denderaue⸗
rũt inhabitationẽ coꝛpoꝝ que de coꝛpibꝰ
om̃ino nihil ſciebãt.Qè ſi dixerit quia ſc⸗

at aliqd de eis. Nerutamẽ nõ ꝑ ſapien

Atiã ſʒ ꝑ ſcientiã obſtante non penalitate-

quẽadmodum accidit ⁊ in hominibus q

voluptates coꝛpales cõcupiſcũt ⁊ ſequuk
licet ſciat eas ſibi eẽ pernicioſas l

manifeſtũ ẽ iſta ocupiſcẽtia inoꝛdina

ta ẽ ⁊ culpabilis. Si in iſta cõcupiſcentia
create ſũt anime huane. Manifeſtũ è eas
malas creatas fuiſſe creatoꝛe bonohoec
aut impoſſibile ẽ manifeſte. Amp̃ᷣ. In i o
ſtatu putauit eas fuiſſe plato cum erat in

cõparibus ſtelł an ĩ ſtatu felicitatò anli 'ia

tu miſerie.Si ĩ ſtatu felicita tis certũ eſt qe

ſtatus ille nec ignoꝛatiã patif/ neq; culpa/

bilẽ ocupiſcentia/qᷓre nullo mõ erat eis de
ſideriũ ibabitadi coꝛpa cũ habitatio adeo
vnichoſa ceg eis vt ipemet plato ↄſitebat.
Amb an icitatis plenitudo ẽz ſacieigs
oĩm deſiderabiliũ. Manifeſtũ ẽ qe nulluũu
deſideriũ ſaſlincefel ige Sie uulii 3

mẽ ſacietasſdeſideriũ ei fames ſpnalis ẽ?7 x
ſitis ? generalr deſi erinno eniſi vbi eſt

. E

carẽcia ? defectus. neceſt vnq; ſine mole
ſtia qjre impoſſibile ẽ vt ſit cũ ſeüiclozeri⸗

„ .
*

— „

moleſtia ols pars ſit miſerie et vera miſe⸗

ria. Si ant in miſeria erant anime bnane
cũ erat in ſtellis ſuis cũ fuert in ea miſeria

create vel poſtmodũ aduenit eis. Di cceg
te fuerunt in illa cũ añ creationẽ ſna nibil

mDernerint ergo abſq; meritis ſuis ĩſflicta ẽ
eis miſeria a ua iniuſte egit cũ eis creatoꝛ

Si vo poſtmodũ aduenit eis ⁊ ſine culpa

ſua iniuriole eis irrogata ẽ. Si ant cu cul
pa ſua vel ob culpa ſus peccauerũt.igr añ

G intrarẽt coꝛpa⁊ hoc etiã nonnulli erro/

nei adhuc dicut ⁊ ꝓpter peccata illa expi⸗

angda in coꝛpibus velut in carceribꝰitra ſe/

ſunt Iſte aut erroꝛ deſtruet᷑ muliis mõi
ſeenn ga pena ꝗ ab inicio vł neſcieteſu
S“ inet/nõ ẽ ei ad expiationẽ vel purgatio⸗
nẽ aliqua. Secũdo ꝗꝛ coꝛpa magt hũana
inꝗnat aĩas ⁊ polluũt q; puriſicẽt ad cõ/
cupiſcẽtias illicitas inũeras ipas animas
trahut. Cercio ꝗa in coꝛpibus anime ipſe

peccati pluribꝰ peccatis et grauioꝛibꝰ q;

illa fuerut que in ſtellis cõmiſerunt/xpau
ciſſime ſuni atq; rariſſime q in coꝛpibꝰ pe
ne ⁊ abſq; ndero nõ peccent. Quarlo qa
creatoꝛ hec oĩa vidẽs quõ nõ eis dat coꝛ/
poꝛa ad epiationẽ pᷣoꝛũ peccatoꝝ cuũ poti
us ſint eis ad maioꝛem cõtaminatione et
ingnationẽ. Amp. ꝗs dubitat an oẽs
anime ſancte ⁊ viriuoſe cõquerũt᷑ de coꝛ⸗
poꝛibus ſuis ꝓ eo ꝙ eas ad peccandũ ſti

mulat ⁊ multipliciter alliciũt et abſtrabũt

⁊ ꝓpter hoc bello implacabili cõtra ea in
ceſſanter decertat. Quõ igr poſſunt eis eẽ
coꝛpa ad expiationem Emp̃. q anin
poſſunt melius noſſe an coꝛpa ſint eis ad
expiationẽ q; anime ſancte iuſte. MWa
nifſeſtum aute eſt ꝗa iſv de coꝛpibꝰ ſuis in
cefſanter ↄqueruũtp inꝗnamẽtis qͥ paciũ
tur ab illis ⁊ ↄtinue ↄtra ea pᷣliał ac ſe de
fendãt ab inqnamentis eon ꝓpter hoc
etiã moꝛtẽ coꝛpoꝝ ſuoꝛũ deſiderare noõ ceſ

ſant vt liberẽt᷑ a pollutionibus qᷓs a ſuis

coꝛpibus paciũt᷑. anime vo vicis dedite
abeũt poſt coꝛꝑa ſua ſequetes ↄcupiſceti⸗
as ꝓpter boc amplius ⁊ ampliꝰinꝗqnat

Pcoꝛpa ſua.Quare manifeſtũ ẽ q necbo

nis animabus nec malis ſunpad expiatio
nẽ vel expurgationẽ coꝛpa ſua per modũ
iſtũ quẽ exrronei intelligũt. Alias autẽ ter
tũ ẽ quonia afflictiones coꝛpaies et dolo⸗
ves ſunt ad erpiationẽ eon ꝗ per eas emẽ
dãt 7 ꝓot hoc multi ex bonisvirt eas ſibi
mer inferũt vt ardoꝛes ↄcupiſcentigrũ car
naliũ h eas vel repᷣmat vel exnnguat. In

Pears pꝛima de vniuerſo

ſup etiã cñ eis irrogãtur gratter eas reci⸗

piuntęet eis ſe gloꝛiatur multipliciter adin
uari habẽtes eas velut queda medicamẽ
ta vicioꝛuũ Ampᷣ. Anime huane penit⸗

cauerũt⁊ ꝓpter hoc ꝓ hmi peccatis nee
adeo veniaʒ pcatur nec alias ipm placare
curat nec deñ vllo mõ peccata illa curare
arbitratur. Qualit᷑ igr vel expialionẽ ha
bẽt vel pacinturꝙ illis ꝓ ꝗbus nec penaʒ
nęc penitenci agũt ⁊ ð ꝗbus vllo mõ en
rat.R ſi dixerit ꝗa penalitas ei affuictio⸗
ies ́s paciuntur in coꝛꝑibuns ſufficiut ad

mũ ꝗ: pena huiꝰ pena tm̃ ẽ pacientiu aia

ru ⁊ nihil oĩno operas ad coꝛrectionẽ vel

emendanonẽ earũ Sco ꝗs hmõipena
litas culpabilis ẽ cum ab inuitis ſuſtinea
tur.ipᷣa eĩ voluntas ſuſtinẽdi expialioneʒ
admodum etipa redditio debiti ꝑ violen
tiã extoꝛta culpabilis ẽ inuito ⁊ repugnan
ti que eẽt volẽti atʒ ſpontaneo opus iuſti

cie.Lercio ꝗꝛ hmõi penalitas nõ ſuffitex

piadis peccatis ꝗᷓ in ſpis coꝛpibus ab aia
bus eiſdẽ ppetratur. Quare neceſſe ẽ nec
glia illis expiatio ſtatuat᷑ ⁊ ꝓpier hocſᷣm
Sen in alijs coꝛꝑibus retrudétł. Amp̃.
Scom iſtuʒ erroꝛẽ platonis nõ ſunt noui

homines ꝗ nalſcunt᷑ nec reuera homines

um in vnoquoq; eoenʒ nõ ſit nouũ ⁊ hoc
k anima vniuſcuiuſq;. Amp̃ no eſt ou
bium gꝗn certus ſit i ſe ⁊ determinatus nu

merus animaruz ſic creatarum am uit in
xta numeꝝ ſtellarum ᷣm ipᷣm. Si igt poſt
moꝛtẽ coꝛpm expletis numer vtipe ail re
uertuntur ad ꝓpꝛias ſtellas aie humane.
Jsã din Ee ita ꝙ reuerſe debuiſſent eẽ om̃s
ad ſtellas ſuas in tot milibꝰ co:pm expia
te ꝙ lõge plura miliũ coꝛpm ia moꝛtua ſt
Uñ lõge plura milie q; ſint ſtellarũ. Amp̃
ſm hoc nõ plura coꝛpa hoim fuert q; ab
inicio fuiſſent create anime.cuʒ no ꝓpter
aliud hmoi coꝛpa generatur niſi ꝓpt hoe
vt ĩ eis oĩno aĩe expiẽtur. Amp.maniſe
ſtum ẽ ꝙ torũ coꝛpus bumanũ natũ c ad
pfectiones q̃ſda vt oculꝰ ad viſum annis
ad anditum. pedes ad greſſuʒ;. manusa⸗
opatiões multiplices.⁊ ita de alijs. Sicux
auit ſingla mẽbꝛa ad ſuas vtutes ⁊ opati/

ones. Sic totũ coꝛpus ĩ totalitate ſua ad

animãa totaliter. Quare lotũ vnũquode⸗

ignoꝛũt hoc in ſtellis quõdã poſiie pec-

Iplacandũ creatoꝛẽ ꝓ illis ꝙ pena illa cõ
tẽtus eſt. Dico qm̃ errat multipliciter. Pꝛi

quã creatoꝛ ↄſtituit aĩabus peccatũ ẽ quę

(amer

aphüni⸗

littefid

nitnun
nnnuraeth
eriſeeeie
aoſtſebn
ancernoen
Glcoeean.
iiſeuoti
rtiuxeais
eMleiſoco⸗

scenenet
Wenkann

Plihtill
ſenruc
eclicen
Pleruciuut
o ktpiene⸗
ſcöhnsggn
Waäamnſäen
Nenchin
eneucger
Padonpen
Ngopim e
kcopnſepn
ſgomonigne
ſlennſnlsre
lubtnn
Mlſennolin
ſdubesroſi
Uunnnin
War
ſen
opnmpf
ükzinent⸗

tigfeen
lsochisn
enallasdn
neopbiii
pst ad
enamien
nis Aam
am Pinmia
1s luſtiniälchen
u aiadesen
Neddhniodatte
büisinte
ig horunenge
digenalugn
jin s doe
Iur Quenet
ſtamst en
besſenntd
igannsnin,
mit netenii
oemdok,
zeon Fitt

¶pfectibili.ſʒ ꝑfecte.ſicut ĩcarceratũ carcere

in coꝛge a

Aale, Dico da verus c ſᷣmo iſte.⁊ addo nert eis cũ coꝛpibꝰ Si poſi

m coꝛpm moꝛs ipordimo et aiarũ nrarũ poꝛavbi nibil veriſimile rũderi põt niſi q

uons Wove eſt mnale
Jo. lxxx

uanũ natũ ẽ pfici ab aia vna pfice li. Sicaz vires ipius anime hũane
re aũt ⁊ perfiei oppoſita ſũt⁊ ꝓpoꝛtionali deſtrucij oꝛganis illeſe permanẽtapð ani
ter ſe babẽtia ad aiam et coꝛpus. Quare ma humanaʒ. Eodémo ip̃a aia huana

coꝛpo hũanũ natũ ẽ pfici ab ala vnapfice citharedi.

ſi naturale ẽ coꝛpi ꝑfici ab aĩalerit natura apõ ſe ⁊ in ſuo e oino viues ⁊ illeſa ꝑyma

le ⁊ ipᷣi aĩe pficere coꝛpꝰ.Carcer aũt ⁊ icar net deſtructo coꝛꝑe totoln quo erat⁊ erat

ceratũ ſic ſe bñtimo carcer oĩs inaturalis ei vniuerſale oꝛganũ qntuũ ad vires pꝛedi
Eicarcerato autẽ penalis. Marius aut erii

Kbes autſoire aa piato nõ ctas.
S ſatis attẽdit natura humanarum
iꝛiſte rcere. N.animaru en poſuit eas creatas ex
gluceſcerel autẽ ampliꝰiſte erroꝛ ſi ꝑticula tra coꝛpa ſua.nõ em attedit vires eas ba
tim fiat oſideratio o hus. Quis ei dicat bere q nõ niſ pviolentia poſſet eẽ ſine coꝛ
viſus ẽ ĩ oculo ſiẽ iĩ carcere ſuo ? auditus i poribus quales ſũt ille quas nominaui ti

oc.ſi ↄſideres qe ꝓpa pfectio nõ ẽ in ſuo

aure.⁊ ita de alijs vel ad expiationẽ ꝗs di bi.vt vtus vi dẽdi ⁊ vᷣtus audiendi ⁊ ſies

cat viſũ eẽ i oculo et auditũ in aure.ita de hus.Quarũ oꝑatiões nõ poſſũt eẽ niſi pꝑp
alijs. Quare nec anima ẽ naturaliter eſſe co:ꝑa ⁊ in coꝛpibus ⁊ hocẽ qm̃ nõ ſponte
d expiationẽ. ſs ad pfectionẽ ipi- neq; ſine doſloꝛe ſuſtinẽt naturalit᷑ anime
us anima habẽ ſicviſus ĩ oculo ꝑfectio ẽ niĩe ꝓhibitiones ⁊ impedimẽta operatio

ip̃ius oculi ⁊ taq; eius aĩia. Ampᷣ.ꝗs audi nũ ſuarũ Sicut vides in cecis ⁊ claudis ⁊

at dicere viſũ creatũ eẽ extra oculuũ ꝑ ſe na alijs occaſionatt qð moleſtiſſime ſuſtinẽt
turalit᷑ ⁊ tadẽ cauſa erpiatiõis miſſuʒ eſtti iſtas occaſiones ⁊ impedimẽta operatio⸗
oculo.Et huc modũ de alijs viribus ⁊ pꝑ nũ ſuarũ.Adieci aut naturaliter in hoc p

fectiõibus oꝛganonꝝ alioꝛuʒ. Quare nec ðᷣ pter animas q iã felicitate eterna fruũtur.

tota aĩa ita ſcienduʒ fuitvt exra coꝛpꝰ cre Illa naq; felicitas nec moleſtias eas hfe
aretur.cuʒ ipa aĩa ſᷣm ꝙ aia ẽhoceſt ani⸗ patit nec doloꝛes ſ̊ quatũ ẽ in natura ea⸗
matiua coꝛꝑis vel animas coꝛous. Sic ſe rũ nõ leuis moleſtia ꝓ impedimẽt hmõi
hʒ ad totuʒ coꝛpusvt ſingule vires ißpius eẽt eiaſ ſuꝑinundãs coꝛ diuine volũtatj
ad oꝛgana ſeu mẽebꝛaſꝗᷓ aie huane in moꝛ ac ſpualis eas eouſq; iocundat vt nullus

te coꝛꝑm ſeꝑantur ab ipis nõ afferuniur apo eas ſit locus moleſtie vel voloꝛt. i

eis ꝑ moꝛtẽ vires naturales ſue. Sicut eſt ergo ð dixi qm hoc plato poſuit eis hus
Htus viſibilis ⁊ vtus audibił neq; aliqua ¾ vires eẽ naturaliter ð ꝗbus laaud: adue
8 i poſuit ulas anima
ga ſepatio aiaꝝ nraruʒ a coꝛpalibus per bus niis naturaliter ee aut poſuit eis feli⸗

moꝛtẽ ipoꝝviolẽta ẽ ex pte viriũ ionquo citatẽ qualẽ dixi autũ ſi poſuit vtrũq; po⸗
rũ oꝑationes nõ ſũt niſi in coꝛꝑe⁊ per coꝛ ſeiress eẽ in defectu ⁊ caretia. Sʒ reuera

pus ⁊ ga moꝛs inaturalis ẽ valdeæ plaga ſine moleſtia nulla ꝓpter icogitabile gau
aaln genere huano/⁊ de hoc dedi i diũ felicitatis ipius.Quero igr ꝗd mouit
ationes ⁊ ratiões alibi? nõ ẽ pblaga eas vl induxit vi deſiderarẽt habitare coꝛ

——

qntũ ad viti qua hñt in ſe ⁊ apo ſe.et hac deſideriũ pfectiois veriſimiliũ añdictarũ

plaga moꝛiũt o patiõesviriũ pᷣdictarum. ad hoc agincartangte ab inicio ſue ere
Unz inducii fuert nõnulli ex ppyloſoppa anõis eadẽ fuit cauſa
tibꝰ vt dicerẽt viſũ moꝛit⁊ alias vires bu- illas⁊ per moꝛã in ſcelus

tradi coꝛpa apud
n Vr⸗ lasſe per nihil creauit eis
iuſmõi moꝛte coꝛporꝭ⁊ etis viſũ eruitione qñiũ ad hoc ab inicio igitur ſue creatiõis
oculoꝝ. Qui ſᷣmo ⁊ ſi foꝛte ſᷣm intẽtione,ʒ quãtũ in ſe fuit intrauert coꝛpa. Apud cre
eorũ intellectũ aliquẽ vitati hre poſſit ali atoꝛẽ q potuit eẽ cauſa detinẽdi eas in in

quo mõnõ eſt tñ recipiẽdus qm̃ ſonat ali perfectiõe hmõi niſi fole ꝗs dicat ꝗa cre
quatenꝰ in moꝛtẽ animarũ humanarum//atoꝛ noluit eas ⁊ pᷣguſtare ⁊ ꝓbare kelici⸗

quas iꝗ no dubitas eẽ imoꝛtales cuʒ om̃i tatẽ illãvt poſtmodũ ad eã reuerti cõple⸗
bus viribus ſnis z= potentijs naturalibus ltis nuũeris feginarẽt. Sʒ heccauſa eſſe nõ

7Eeqn enolco anétanzandi el muſicã potuitcuũ creatoꝛ pſciret illi felicitatt nul⸗
moꝛ in citbaredo ſeu cithariſta deſtructi⸗ ia poſtmodũ eas hitaturas memoꝛia. ſiẽ
one cithare ipſius. Licet actus cithariſã dri ato teſtat null.
moꝛiat ⁊ pereat in eo ꝗqnpotius ipᷣaʒ artẽ plato quare anime nr̃e vel ad modicu de
permanere vllomõ illeſa apð anima ipiꝰ tinerẽt᷑ in ſcelus aie hũane.Si vᷣo nõ po

⁊ ipᷣemetl plato teſtat nullã igrvidu caulſũ

U i

* Daars pꝛima de vniuer/ſo

ſuit eis plato vires bmõi ergo nõ poſuit
eas eẽ veras animas hanascu ſᷣm vita
tẽ aie hũane vires hmõi habeaniæ quaſi
nihil eiſdẽ creuerit inter angelicas ſubſta/
cias ſpiritnales aias nrasin pfectiõe ſe
erntiarũ ? vᷣtutũ creatas nõ ſoluʒ ꝑfectibi
les. Quare ſᷣm ipᷣm nulla ẽ differẽtia ſcõ,
ſpeciẽe inter alas nrᷣas⁊ fubas angelicas⁊
ſlſpũales. Et iſte erroꝛẽ apud quoſda erro⸗
neos vſq; adbucſꝗ dicũt aias nras nõ ee
niſi angelosꝗ de celo fere ab inicio mudi
cecidiſſe creduntur. Manifeſtũ autẽ ẽ ſibi
ex alijs qa vtus intellectiua ꝑ ſex in eo
talis nec ẽ in coꝛpe nec opat᷑ ꝑ corꝰ Qua
ꝓbpter vllo modoꝝ ẽ ꝑ ſe coꝛpi vnibilis ꝙ
igr anima hũana vnibilis eſt coꝛpi ex pte
aliarũ viriũ ẽ. Quare ſi anime nre natura
liter nõ ſũt vires hmoi ſñ ſũt vnibiles coꝛ⸗
poꝛibus naturaliter ſicneq; angelice ſub

ſtacie ſpirituales. Quare poſitio eipex ne

ceſſitate impoſſibilis ẽ. Sic eĩ vires hmõi
naturalitervnibiles faciunt animas nr̃as
coꝛpibꝰ. Sic pᷣuatio naturals hmoõiviri’n
mnnaturaliter inunibiles faciũt angelicas ſbᷣ
ſtancias ſpuales vnibiles hũanis coꝛꝑi

cces q ſũt cauſalitas ⁊ ꝓpoꝛtionalitas. De
hpeoc aũt alias audies ci facis ↄnideratõe,z
et inꝗqſitionẽ de eo ꝙ dicũt᷑ hmõi ſubſta⸗
cie hoc ẽ angelice ⁊ ſpuales aſſüere coꝛpa

7 ogzreig lllis videlz an ipoſſibile ſit an

3 nõ. Maniſeſtũ igr tibi dʒ eẽ ex hüs qꝗꝛ ſer
zmo platonis nõ ẽ Fmo naturalis de hũs
nis alab? videlʒ ſermo à poſuit eas crea/
naturã animaꝝ iparũ.⁊ ipᷣe etiã oꝛdo na
ure ↄtradicit eidẽ.Oꝛdo ei nalure cauſal
nõ ẽcũ ſu vniuerſalis atʒ ꝑpetuus.Quia
igr iſte vires aninarũ nraꝝ pᷣus efficiũtur
in nobis vniuer liter atq; ppetuojq; vi⸗
res aiarũ nrarũ ſublimes ⁊ nobiles. Idẽæ
aũt oꝛdo ẽ ꝑfectibiliũ qui eſt ⁊ perfectoꝛũ.
Maniſeſtu ẽ igit᷑ ꝗa nõ pᷣus fũt vires no
biles aĩiarũ noſtrarũ q; vires earũ inferio

7

re nõ pᷣus ſut aie nr̃e ĩ perfectionibꝰ viriũ
illarũ q; iſtarũnec pᷣus in viribꝰ iſtis ſine
cũ eisiq; in iſtis ⁊ cũ iſtis qmonus ſi locũ
haberẽt bic pᷣus etpoſterius pᷣns eſſent in
iſtis inferioꝛibꝰ ⁊ cũ illisq; cu iſtis ⁊ ĩ iſtis
Amplia. dubitari nõ pᷣt ꝗn oculus inquã
tũ oculus ſitnatus ⁊ fſabꝛicatad videndã
⁊ no expiandã vel purgandã vtutẽ viſibi⸗
lẽ ⁊ ità ẽ de toto coꝛꝑe.Quare ipᷣa natura

tura toiius coꝛꝑis aſj ſigura.hoc ipᷣm teſti

ficatur de ſe ꝙ inadmixtũ ẽ tanq; oꝛganũ

eius ↄuenientiſſimũu toti aie huane ⁊ boc

per naturã. Uñ igr iſta falſitas vaniſſima

in carcerẽ ⁊ penalẽ vel expiatoꝛiũ ſit coꝛ

pus humanũ anime ſue totaliter. Ampli

us. certũ ẽ generationẽ in hoĩbus et alis

animalibꝰgenerationẽ eẽ vniuerſaleʒ qa

oẽs et ſinguli generãtur aſj perpetuo hoe

ẽ vſq; in fino curſu vno/nõ mutato curren

tẽ. Deſcẽſus igit᷑ animaruʒ autẽ per bunt
modũ videlz vt ſit oꝛdinatus ⁊ currẽs per

ſucceſſiones generationũ coꝛpm humana
rũ aut nõ. Si ſic nõ ẽ igr caſus aut pᷣcipita
tio earũ ſiue deiectio ex alto ſtellaru. Caſ/

iuſticie ⁊ hũc habet ad pena peedit em̃pe
na per diuina iuſticiã vel ꝙ e veriꝰ acma

gis ↄueniẽs eã ſeqtur pena ex oꝛdie diuie

iuſticie quẽadmodũ effectus cauſam ſuX.

Amplio. Cuiuſmõi culpa animarũ eſt
heciqᷓ expiada ẽ ĩ coꝛpoꝛibus ⁊ vtrũ equał

in oĩbus an inedlis. Deſideriũ eĩ incoꝛpo
anis coꝛbi radino culpa aliqua cu ſit naturale ma
bus. Et iſta ratò fundata ẽ ſup duas radi Xime qntũ ad iferioꝛes vires. Si ei vt⸗ vi
ficiat/qntũ ad operatiões viſibiles vel v
etia ipᷣa perficiat oculũ cuiꝰnata c eẽ pere
ctio a qua natus ẽ oculus perfici ⁊ nibi
hʒ inoꝛdinatũ aut culpabile hmõi deſde

riũ quare nec anime ppt᷑ hmõi deſideriũ

culpabiles in aliquo ſut e ꝓpier hoc neci

digẽetes erũt expiatiõe aliqua. Si vo dixe

in ſtellis ſic et hmoõi ↄcupiſcẽtia.fuiti eisĩ

tas eẽ ſeoꝛſũ a coꝛpibus.imo valde ẽ citca ꝙ coꝛpales delicias ↄcupiuerũt cũ ect
Hoꝛdinata ay culpabileés Quis dubitst qIn

ↄueniẽtiꝰexpiaret ĩ locti ꝗbꝰ phibite eẽnt

ab eis? oĩ mõ eis inacceſſibiles q; ĩ coꝛpi⸗
bus in ꝗbꝰ eas quodamõ neceſſe habet.

nõ ſolũ ocupiſcere. Sʒ etiã plurimũ ſeg
exꝗrere. Amp. In coꝛpib⸗ inceſſanter
eas ↄcupiſcunt ⁊ hoc eſt eis a pte coꝛpoꝛu
89 nec poſſũt a ſe ↄcupiſcere hmoi deu ſcen
res qᷓ in coꝛpibus ꝑ coꝛpa operat᷑. Qua a lia du in eis ſũtex hoc igr oꝛiũtur ⁊ lequiꝛ
tur incõueniẽtia multa. Pꝛimũ qibmoi
cõcupiſcere culpabile et expiabile iudica
bit creatoꝛ quato foꝛtius indicare debuit
ipᷣm exgrere delicias hmõi/⁊ eis immer/
gi. Nõ debuit igr animas hůanas in co ꝛ
poꝛibꝰ iĩcludere in quibꝰnõ ſolũ a ↄcupiſ⸗
cendo nõ deſiſterent. Sʒ etiã poti? volu⸗
ptates anime huane pcipites abiret. Se⸗

cundo quõ culpa cocupiicẽdi expigie per

Gyntions

Pppiren
doſerpere
n
Gofoſe

nten
Chaneln
N
imim
3hentcr
,Cſfanut
Ohminu
Nnnons
ſetientl
cgprnone
Wicninaun
ifnebopen
Auntnn⸗
ſcvenin
lspaſen
lgAnſe
ſinneiag
(hrsen
1
otgunun
(ſcidiſee
lhoilvern
hibrßfus
laccſoo
lona
mgren

H
mment
Rzonmn
Cuntl
ilitle
Emmmn
Nnginin
lanris
Anurin

gtnppile
iſcenncä
on

Fudann
ſonen

Einhdn

acrit torpa intendebat creatot cuz ignoꝛarens
nnd poſiet per ea ↄcupiſcẽtias augeri.Lerciũ
rdinde qina nulla eſt expiatio peccati vel culpe a
noaiehig. quo nõ receditur nec ab eo puriſicat᷑ ani
Uaſgleget ma ipᷣm om̃ino nõ dereliquit Quia igr
Krdcninin hmõi ↄcupiſcere nec in coꝛpoꝛibꝰ nec per
deinenalrh coꝛpa relinquũt aie noſtre imo magt ecõ
one inbebut tranio. Manifeſtum é nuila eẽhmoôierx
donteini pieationẽ animan qus plato poſuit. Qlſi
D D dirxerit quia anime viroꝛũ ſanctoꝝ bñ pu⸗
Vnoronigr H eanun ⁊ ſanctificant᷑ in coꝛpibus ſuis.
nirarcjmiNn Uerũ indubuater dicit ſe hoc vᷣtute et do
CAnenstcni no creatoꝛis quo vel reðᷣmunt᷑ ↄcupiſcen
unorüagnn tie et alie paſiones pmoivel extinguunt
igraluuft et caſtigatione magna oim qua in bui⸗
hodäpfin. tutẽ anim arũ redigutur. Hullaten- autẽ
— vtute coꝛpm ea magis neceſſe ſede
ü üiti⸗ bilitati ſancti exercltationibꝰ ? ctia afflicti
i aginn onibne animas bumanas ocupiſcecijs
Uuurengthli elt alijs paſſionibus polluat er corrumpat
= Amb. Anime humane cum tenerkut
ſnöiaitur ad ſtellas ſuas ſm ipjm qutrecoꝛdatur mi
ohuinfe ſeriaru er ingnamenton aue paſſeſunt in
oodinn coꝛpibus aut no recoꝛdatur. Si recoꝛdan
s Danmin imn tuf fideliter igit᷑ agunt erga alias ſi nõ eis
u ini, boc annunciat ? deſcendere in coꝛpa non
—— eilſdẽ diſſuadenquare quacũq; de mõoo
im na iſto illuc reuerſa auertatur alie admoniti⸗
gnncsſtnee onibꝰ ipius a veluntate deſcendendi huc
toatüainmin 2 ita ceſſabit hominũ creatiolet iſte deſcẽ⸗
i llighin ſus platonicus animarũ. Si vo nõ recoꝛ
Nnnheollni dank eoꝝ que in hoc mũdo paſſe ſũi duo
ine min incouenientia ſequent. Pꝛimuz ꝗe tanta
io ür n amiſſio memo:ie erit leſio grauiſſima pꝛe
Gnoenind/ ſertim cn expediat eis recoꝛdari expiatio
ldss ain nũ ſuarũ/⁊ alioꝝ beneficioꝝ creatoꝛ/que
ri mltn pic receperunt/ne incidat inexecrabile no
whlisten, mẽ magnitudinis ⁊ ppter hoc indigebũut
fitig n expiatione alia ꝑ qua ab illo purificentur
snadt quatre reuertẽtur iterũ ad coꝛpa vt ab illo
ocinili . in eis expiant aut erit in celo eis aliꝰ mo⸗
—R dus expiationis oſtitutus ꝙ Ruomo⸗
z 4 . dolz nõ ꝓ alus minoꝛibus vicion ingna⸗

mẽtis ẽ eis in eodẽ celo ð expiatione ꝓni
ſum Secundu incõnenies ẽqꝛ nõ auerte
tura deſiderio reuertendi ad coꝛpacũ no

—

nuu i i recoꝛdent᷑ maloꝝ que in eis paſſe fuerunt⸗/
lenn, cum ſint tanq; in coꝛpibus nõ fuiſſent. Cli
– des quia iſte erroꝛ platonis nõ mediocri⸗
ſ⸗ nüiten ter vertit in opinionem erroneoꝛuʒ quos
ns age, xp̃iam vocat manicheos de quo ſupꝛa mẽ
fnmgillir uonem tibi fel.
grg j Ittagoꝛe vo accidunt incõuenic⸗
n gein, ua multa ⁊ inopinabilia. Pꝛimũ
RK

lxxx
eſt auia omnibus aialibns bꝛutis erũt ra
tio ⁊ intellectus ⁊ ꝓpt hoc omnia anim
uia erũt rationalia. Homo em̃ nec ẽ nec d
citur animal ralionale niſi ꝓpter animaʒ
rationalei nullomõ ꝓpter coꝛpꝰ. Cuũ igr

anime ratõnales hoc ẽ anime bũane ſin
in coꝛpibus bꝛutoꝛũieadem de cauſa erut

hꝛuta animalia rationabilia. Q ſi dixe⸗
it. quia hominibus liberũ eſt vti ranone
non ſolũ habent rationalitatẽ.imo ⁊? vſũ

ipᷣius. Reſpondeo qꝛ mult nõ habẽt vſũ

nec facultatẽ vti rationequeadmodus illi

qui vocantur moꝛiones. Similiter et furi

oſi omnes tempo:e furoꝛis ſui. Nouimꝰ

tamen homines ⁊ animalia rationalia

et ſunt et dicuntur. Si vero dixerit ꝗa no

Per naturs ligata eſt ratio in huiuſmodi

ominibus ſed a caſu per malam diſpo⸗

ſitionem coꝛpis hoc ipſum neceſſe habet

dicere ⁊ in huiuſmodi bꝛunis. Sola enim

iſpoſitio bꝛutalium coꝛpoꝛum quia non

congruit animabus humanis impedit in
eis vſum rationis aliam enim cauſaʒ fin⸗
gere nõ poſſunt quare neceſſe habent cõ⸗
cedere bꝛuta huiuſmodi animalia eſſe.
Aimplius. Aut creauit deus coꝛꝑa bꝛu

toꝛũ aliqua in que non ſunt tranſlate ali-

que anime humane aut non creauit. Se

creauit aliqua que habent animas bꝛuta

les ex illis cum animabus ſuis bꝛutalibꝰ

ſunt vere animaliaet ex neceſſitate alteri⸗
us ſpeciei q; illa bꝛuta que habẽt animas
humanas quare neſcient homines ꝗ ha⸗
bent animalia bruta. an habeant veros
equos. veros aſinos. veros boues. an fał
ſos. aut ſi magis homines reputãda ſint
qꝙ̃ᷓ bruta animalia.et ita nepharium erit
vnicuiq; hominum vti ſeruitute bꝛutoꝛuy
animarum et affligere illa ne foꝛte ſtimu⸗
lando boues aut equos vꝛgendo calcar?ꝭ
bus aut affligendo Rijs varüs laboꝛibꝰ
ne foꝛte graſſetur in animas parẽtum fu⸗

2—

ꝛzum aut fratrum aut cognatoꝛuʒ. Si ve

ro nulla creauit coꝛpora animatium bru=

toꝛum deus in quibus non inclulerit vel
incluſurus ſit animas humanas.lucma⸗

nikfeſtum eſt nulluvere bꝛutũ animal crea
tũ eẽ a deo ⁊ nullũ animal ve eẽ irratioale

Amples. Uirtus itellectina nõ opat᷑

nobilẽ opationẽ q fſunt intetligere ⁊ ratio

cinaris de ſubſtancijs ſublimibus ſpuali

bus abſtractis qre no vhihebunt a parte
coꝛꝑm bꝛuta animalia p Noſoppagiöds

4 4

libus ⁊ ↄtẽplari in eis ad phyloſophãdũ
qauiẽ de coꝛpoꝛalibus ⁊ materialibus ad⸗
iuuatur a ſenſibus multo nobilius atq;
ſublimius adiunãtur ꝗbuſda ſenſib? que
daʒ q; hoies. Un a ccpeſtates pᷣſagũ mul
ta ey eis nõ niſi ꝑ ea noſcũt ſʒ ⁊ canes ꝗ la

trones inueſtigate dephendut ſolendo:ẽ

Pohelicu euideter mutani vident. Ma
nißfeſtu igr ẽ ↄſequẽs eẽ animalia bꝛuta et

phyloſophari ⁊ ꝓphetari poſtſe. Amp.

Aut animabus huũanis eſt oꝛdo ⁊ aptitu
do ĩ bumana coꝛꝑa potius q; in bꝛutalia
ſine nõ mag curat illa naturalitenqʒ bꝛu⸗
RJalia. M ſi dixerit ꝗa ẽ illis oꝛdo et concu
i piſcẽtia naturalis ad hũana coꝛpa cũ hu⸗
iuſmõi ↄcupiſcẽtia nõ poſſit eẽ ꝓpter ĩcar
cerationẽ naturale deſideriũ earu ad illa
alia igr intẽtione ẽ eis naturale deſideriũ
ad ipᷣa.naturale vo deſideriũ ab ipᷣo acto
re ⁊ creatoꝛe naturalit᷑ eis inditu ẽ. Nihil
autẽ ẽ fruſtra inditu a creatoꝛe q̃re neceſſe

.

Dars pꝛima de vniuer/ſo

petuuũ.nõ ẽ cauſale ſʒ naturale ⁊ alias

dini ibi luget ab eoz dolet natura buang
teite tota vniuerſitate ĩdiuidon ſuor. ᷓ
re maifeſtu ẽ ea eẽ plaga duriſſim nature
buane. Maniſeſtũ igr ẽꝑ hoc aꝛ cõincno

animarũ humanam ad coꝛpoꝛa ſua eſt ⁊

diuiſio circa natura ⁊ ꝓpter hoc earundẽ
aiaꝝ ↄiuctio ad alia coꝛpa oↄtrariarũ figu⸗
rarũ ⁊ diſpoſitionũ circa naturã ẽ. Si vo

Z in plurali naturaliter huiuſmodi deſide eſel a nõ ẽ aiabꝰ humanis oꝛdo neq;

riũ. Impletio igitur deſideru naturalis ẽ. S

NQuig igr̃ ipletio hec nõ ẽ niſi icoꝛparatio
ipa cũ impletio deſiderij ñ ſit niſi adeptio
deſiderati. Incoꝛpano igr animarũ hũa
naꝝ naturalis ẽ.qre nec incarceratio ẽ ad
pena earũ nec ad expiation.. Amp. ſi
motus i aliquẽ finẽ ẽ naturalis ergo etp/
uentio in illũ qꝛ igr motus ↄcupiſcentie ſi
ue deſideri in coꝛpa hũana naturalis eſt
animabus humanis ergo ⁊ puẽtio in illa.
càrma hoc ant nõ ẽ niſi increatio ſcilicet in illa ſi⸗
ue incoꝛpatio. Amplius. ꝗqm̃ cuius ẽ po
tetia eiuſdẽ e ⁊ actus potẽtie illius ꝙ ideʒ
ẽ ſp ex neceſſitate poiẽs et ages ꝑ illa potẽ
tiã q́ᷓ ẽ agẽs Quia ergo naturalis ẽ anima
bus porẽtia incoꝛpandi alioꝗn fruſtra in
Qitũ eẽt incoꝛpandi deſideriu; ſi natura ñ
dediſſet ei ⁊ potentiã ad boc quate actus
incopandi naturs is ẽ animabus huma
nis. Incoꝛpari igr ẽ eis naturale nõ carce
rariũ aut piaculare. Amp.ſi motus i ali
gas alicui naturalis ⁊ ges in eodẽ erit ei⸗
Adꝗ naturalis /qre ſi motus quẽ dixi deſide
ru vel ↄcupiſcẽtie in coꝛpa hũana vel alia
Eaiabus nr̃is naturalis quare eẽ in coꝛpi

bus ẽ animabus nris naturale.

ſi enlus ab aliquo vel motug ab illo ẽ ali⸗

cui nõ volũtarius ſʒ violẽtu naturaliter

tus a coꝛpibꝰ violenti ſunt animabꝰ nris

naturaliter ĩuite exeunt ab illis erit quies

in illis naturalis eiſdẽ. Amp̃. ecotrario

qua potius intrẽt humana coꝛpa q; bꝛuta
lie qre vel intrãtvtraq; vel neutra qntu; i
eis ele ergo indiciũ creatoꝛ vt intret potiꝰ
adhuc auſus ẽ dicerè peccete bominibꝰ
autẽ manifeſtũ ẽ qm̃ abſq; mẽſura ⁊ nue

hec qᷓ; illa aut ecõuerſo⸗

—

ro peccant qre aptioꝛa expiationi 2 ſancti
ficationi aiarũ huanarũ coꝛpora bꝛutoꝛũ
; coꝛpa buana. imo ꝙ plus ẽ coꝛpa buůa
na omino inepta ſut iſtis purificatioibus
animauꝝ nr̃aruũ ci in eis ta multipłr ingne
tur lʒ renitẽtes ⁊ inuite In alijs aut inqna
mõ̃. qlit poſibi /
le d0 irrecozdal luiſcat ißõo
ingreſſu coꝛym ſtatus ſui in q erat cu eent
in ſtellis. Si ei i cauſa hmõi obliuiois eſt
ipa ↄiuctio coꝛꝑm du igr ſũt ĩ coꝛpibꝰſtel
ren boluert remiſci cũ cauſa obliuiõis ea
dẽ remaneret. Si ei leuia? mima obliuio

leẽ vt avo irrecoꝛdabiliter obllui⸗

ni tradut᷑ nõ ẽ hoc mirabile qm̃ nõ curat᷑

etiã ſ magna ad modicu obliuiſcunk
Bch ?27

ſemet ipᷣas ⁊ ſtatu illũ ta nobilẽ tã

ʒ magnificũ obliuioni tradidert ⁊1 hocp
petuo hoc ẽ qʒdin ĩ coꝛpibꝰ ſunt.Qi ſi di

rit quia hec ẽ ebꝛietas qua ĩebꝛiat᷑ a pte

anies in itle e EA. Raturaliter//coꝛpis velut imerſe i ipʒ quõ igr recoꝛda’=
guies in illo erit eidẽ naturalis qꝛ igr exi nliarũ leuioꝛuʒ ſcilicet mimo:ũ.Si dire

rit qꝛ ebꝛietas paulatim minuitur du ſũt ĩ

coꝛpibꝰ. Deberẽt igr reueni ad cognitiõʒ

pᷣſtina qua habuer ans igrederẽt coꝛpa

indirecte:Si eẽ in coꝛpibus ẽ violentuzz
circa natura aiabus nris exire ab illis erit
eis volutariu. Manifeſtu aut ẽ qeiuie ſy
Exeuit naturaliter ꝙ dico ꝓpter aias d ſoe-
felidtatis eterne plu rimu ita letificãtur vt
deliderabile ſit eudẽ dũ ſunt in coꝛpe dil⸗
ſolui ab eodẽ ⁊ erire de illo. Amp.ſi du
oꝛuũ aliquoꝝ ſeꝑatio violẽta ẽ naturaliter
Diuctio erit naturalis. Sʒ ſepatio anima⸗
ruũ huanaꝝ a coꝛpoꝛibꝰ violeta ẽ et moꝛtẽ
pomini notlat.⁊ fugit eam cõmunitatem
hoim naturaliter ꝙ eĩ vniuerſale Eatʒ b:
Rc

reſpectus ad hũana coꝛpa poti q ad bꝛu
talia ergo nõ eſt eis cauſa a pte ſua ppter

gitiyfun
glimi
inaurtene
outme
gotliort
gticolenin
usgeehtl
lqrail
ihne
uimitaß
ſnsſſeni
Anolinene⸗
ennnegsre
ſickedeſpiiis
bonii
ilecutnin
blideht
hutnum
lrinince
Mügtinwzin
füacohbosn
ſdekuet
1neneiasi⸗
Nronipeir
1i Aettt
Niblpenens
ſao ia ceui
yreniiſeen
ſunitanuz
Cloboreln
Ceſenulne,

Uinumnkaut

MWunneneg
ins
Gagtitnn
aneſai
ürolean

=—
☛

„ „

—
—
==

=
=
=-
—
⸗
DDW

me

=

—+=.
=
—

=E

E
—
S
=

S.
S

–
=

=.
=

S =

=
—

S=

SeS
—
=SS.

E
S=
S=

E
—

=
Se.

WRKZ
düſungcd
enielnier
eipnuntis
Gnumter
1doeumnti
uicndngi
Z
edcru
iitn
cdhanmie
c
bamnaneän
Taßrne,
genolint
tXinetn

gi ſsnin.

oaaguin i
unanücgn
inoc husith
ſüttüsfwiun
in dsmniiin
nuie lui
—

Asſüitinann

ubni iin
düͦiinn
ſici nin
cileinnuni,

eninhtiict

grſrinmni
ionmn
ionr
luzcli
eiije⸗
ietinmnid
luntmun
iaunn e
ömnmnie

Onia igr nunq; renertimur ad hoc nec re

miniſcutur dũ ſunt in coꝛpoꝛe manifeſtus
E naturalem eẽ ignoꝛaniia hanc ſum ſit ꝑ/
petua ⁊ vninerſalis nõ em eſt obliuio vel
ex obliuione R olrerit uln alique ali
quãdo reminiicutur ſe fuiſſe

bus qa ⁊ talia narrant᷑ a poetis. Reſpon

deo gꝗa nec illis creditur a ſapientibꝰ nec
illi ꝓpant hoc pᷣſertim cum ex narrationi
bus eoꝛũ nec pᷣlumptio appareat eos vł ĩ

ſcelus fuiſſe vel in alijs coꝛpibus. Sʒ qanuẽ

aͥgdmodũ mente alienati interdũ videt᷑ q

fuerint reges vel etia aues vt apparet ma
nifeſte de ſipiẽtia eoꝝ. Sic dico et de hoĩi/
bus hmõi. Amplius. ꝗd maius pᷣt ac⸗
cidere circa animam humanam q; moꝛs
coꝛꝑis ſuide ipᷣa aunt moꝛte coꝛpis certuʒ e
ꝙ nõ abolet neq; abraditquodcũq; ſciũt
vel dũ yẽnt in coꝛpe.Deſcenſus igr huma
narũ animaꝝ in coꝛpavel traſlatio etia ea

rũ a coꝛpibus in alia coꝛpanõ deleuit ob

linios vniuerſalia Dpemaſcienin- oẽs
⁊ memoꝛias qs habuerũt vł

in ſtellis m /

—

corpibe hominũ n en in comibug erias
quorũdã amimaliũ alioꝛum de traſlanoe

eadẽ ẽ queſtio videlʒ an traſſerant᷑ a coꝛpi
bus huanis in alia coꝛpa bumana im an

ia alique al i in coꝛpa alioꝛũ animalin. Qt ſi dixe⸗
in alus coꝛpi/rit ꝙ in coꝛpibꝰ oim animaliũ ergo in coꝛ

1bůt a coꝛpibohmoiinũerabilia milia aia

poribꝰpulicũ ⁊ muſculan/qre quottidie ex

rũ hũanarũ ꝑ ſolu venatũ yrundinũ.om̃i

ei die vnaqueq; yrũdo venat pluſq; duo
milia muſtularu. Cottidie igr reuertutur à?
nũuerabilia milia aiarũ huanarũ ad com/

parabiles ſtellas de ſolis coꝛpibꝰ muſcu⸗
larũ. Am

⁊ notabiliũ maioꝛc eẽ tota terra. Mani
feſtũ ẽ muſculas⁊ pulices numero excede

re ſtellas oẽs qᷓre ?⁊ oẽs animas hũanas.
Plato auteʒ poſuit aĩias hũanas creatas

eẽ ad numerũ ſtellaru. Si dixerit i ali⸗

Aabus animabſtat opinio platonis et pii

platonẽ vel in coꝛpibus alis ſᷣm pittago⸗¶ Aagore vel in hoibus ſolis. Illa igitur ſo⸗

rã. Atteſtant᷑ autẽ nobis oẽs homines ſe
nihil penitus ſcire de huiuſcemodi rebus
vel ꝙ in ſtellis ſuis fuerint anime eoꝛum
et hoc etiã teſtiſicant᷑ anime eoꝝ ꝗa nihil
ſciuerũt anteq; eẽnt in coꝛpibus ⁊ fecerini
Sed oia que ſciunt ſe in ſuis coꝛpibus di
diciſſe nulia em̃ dicit alicuius ſe reminiſci

kaliũ natnrale aut eſt in omnibus anima
bus humanis vt quociens vel ſaltẽ ĩ pin/

ribus vel multis aliqð rediſcũt eoꝝn que pᷣ

us ſciuerũt ſtatim auertunt? reminiſcunt᷑
ſe illud alus ſciniſſe. In mille milibꝰ aut

ſtudentiũ ⁊ diſcentiũ vel etiã phyloſopha
tiũ nõ eſt inuenire anima vna que remini
ſcat᷑ aliqð eoꝝ q dicit ſe ſciuiſſe in celo vel
apud ſtellã ſuam. Ampliꝰ.ſi ipſe ptato
poſuit phyloſophãdo deiegutur oꝑte vel
ſepulte naturaliter nobis vnitevel innate
ſciẽtie cũ tã multa tam ꝓfunda inuẽta ſint
a phis quõ ab Ariſtotelł. et ſeqcibꝰeiꝰ qͥs
cõſtat in ppyloſophyas ⁊ pᷣminatiões fu
iſſe ac ꝑſcrutationis inueſtigatiois nõ eſt
hoc vnũ inuentũ atʒ detectũ in animabꝰ

niis videlʒ aias eoꝝ celo fuiſſe ⁊ in coꝛpi

bus ſtellis habitaſſe. Ampli⸗ iſta traſ
latio quã pittagoꝛas poſuit aiarũ quouſ/
qᷓ; eẽdet᷑ an extẽdent᷑in oĩa coꝛpa aialiũ

an ſtabit in aiabꝰ aligbus qð ẽ dicere añ

ſintin oĩbꝰcoꝛpibus aialiũ anime bũane
Fin ſentionẽ platonis an pictagoꝛe an in

la erunt vera aialia vtpote habẽtia aias
naturali aptitudine cõgruẽtes coꝛpibꝰ ſu
is / ex anima em̃ humana et coꝛpe bꝛutali
nõ poteſt eẽ verus aſinus an: verus leo⁊

ita de alijs.Erũtigr quedã animalia bꝛu⸗

talia vera ⁊ queda falſa qð ẽ dicere.Equi
veri equi ⁊ quidã no veri ⁊ de leonibꝰſilx
Manitfeſtũ autẽ ẽ qꝛ traſlanio aian hu
manarũ ĩ coꝛpoꝛa bꝛutoꝝ nihbil omino hỹ
vtilitaty plurimã vo hʒ noxietatis.Si em̃
curreres ꝑ oẽs viasvtilitatt qᷓntũ ad ip̃as

aĩas nulla ꝓꝛſꝰ inenies qe nec ſibi ſapietio
res aut melioꝛes effici poſſũt qᷓ; eẽ ĩ coꝛpo

ribꝰ huũanis.imo ꝓꝛſus deſipiunt ibi ⁊ in
docibiles ſapiẽtie ⁊ honeſtalt oĩno effici⸗
untur.Ad expiationẽ vo vel co:rectionẽ ſi
ue emẽdationẽ penitꝰ iutilis ẽ hmoi traſ⸗

latio. Impoſſibile eĩ ẽ eas coꝛrigi vel emẽ

dari in brutalibus coꝛpibus.ſi dixerit

ex oꝛdine diuine iuſticie videlʒ ad pena⸗

pter delicta ſua traſferütur a nobilibus
coꝛpoꝛibus hũanis gignobilioꝛa ⁊ vilio⸗
ra et hocip̃m vanũ ẽta qꝛ pena hmõi nõ
ſentiat ipᷣe vłl alie qᷓ metꝰhmõi pene de⸗
terrere potuit ⁊ arcere a ſilibꝰdelictt. Inu
tilis aũt ẽ maifeſte pena oĩsiqᷓ nec paciti
nec alijs ꝓdeſie pᷣtialis ẽ autẽ oĩs pena in
cognoſcibilis. Hec autem adeo icognoſci

bilis eſtvi nec pꝛophetis reuelata ſiunec a
tanuis pꝛophetis poluerit inueniri. Qè ſi

Aimpli? manifeſtuz e nõ eſſe tot
ſtellas in celo quot ſunt pulices ⁊ muſcua⸗
le. Eu em nota ſit magnitudo celi ⁊ decla
ratũ ſit vnaquãq; ſtellarũ fixarũ viſbiliũ

ioꝛis q; coꝛꝑpis bꝛutoꝝ ad o
iplices q; manifeſte apparet in ſculpturiſ

Pars pꝛima de vninerro

dixerit ꝗa a pittagora inuenta eſt Reſpõ
deo quia non eſt inuentum niſi vel ſenſu
vel ratione irrefragabili veꝝ eẽ declaratũ

ẽniſi foꝛte creatoꝛ reuelatõe fuerit oñſuzʒ

In huiuſmõi ei rebus opiniões hominũ
nec metionesſʒ ſomnia reputada ſuũtĩ cer
tis ꝓbationibꝰ aut ſaltẽ veriſilibus fina⸗

—

rer⸗ appꝛobate.Sivo dixerit ae manichei
iuenerut hãc traſlationẽ reminiſci debes i
* becilitatis ⁊ erroneiatis i poꝛũ et qualiter
radicitus deſtructa ẽ ꝑ me in pᷣma ꝑte tra⸗

ctatus iſtius ſecta eoꝝ in quo apparet tibi

euidẽter ꝗa poſitiones eoꝝ nõ ſolũ ĩpoſſi
biles ſunt.ſed deliramẽta ſũtmente alie⸗
natoꝝ et fabule auiles qᷓpꝛopt᷑ nec dignũ
eas ſigillatim et oẽs deſiruere. Magis ei
riſu ⁊ deriſione digne ſunt q; diſputatiõe
Si vo dirxerit qꝛ ſtat in ſolis coꝛpibus hbu
manis huiuſmodi trãſlatio animarũ hu⸗
manarũvt maniſeſtum ẽ q oĩia animalia
beꝛuta et ve animalia ⁊ ve bꝛuta ſũt.Soli

aũt homines nec veri ſut hoĩes.nec vera
animalial imo equoce aĩalia dicũt/et aĩa
hũana equoce dicet᷑ aĩa ad aĩias bꝛutoꝛũ
cũ aĩa bꝛutalis oĩs ꝑs ſit ipᷣiꝰ aĩalis bꝛuti.

vt foꝛma ipᷣius atq; ꝑfectio coꝛꝑpis eiuſdeʒ
et vt ita dixerim naturalis ihabitatrix coꝛ
poꝛis eiuſdẽ ⁊ coꝛpus bꝛutale habitaculũb

ipᷣius aĩa vo hũana ecõuerſo.Uñ natura

liter hocẽ ex ipᷣa creatiõe ſua habeat eẽ ex

tra iuxta poſitionẽ platonis ⁊ pittagoꝛi et

ſic in coꝛpe hũano tãq; hoſpes et aduena

limitate hoſpitatiõis Amplius. Scoõm
hoc nobiliſſima ſpecies omnium anima⸗/

lium deeſſet vniuerſitati animalium? qd
eſt in ea velut caput. videlicet homo/ hoc
aut nõ decuit creatoꝛẽ videlicet vt vniuer

ſitatẽ animaliũ relinqueret impfeciã et iã
enoꝛmiter detrunaata.imo decapitataʒvt

tio in lapides aut metalla. Amplius.

Cũ coꝛpus humanũnõ minus oꝛganicũ
ſit naturaliter nec minoꝛt aptitudinis na

abiliter ma

P aan euidenter inco

figurꝭ et innumerabilibꝰ fabꝛicationibus

⁊ arlificijs quõ creatoꝛ non ꝓuidit hmoi

oꝛꝑibus naturalẽ perfectionẽ eis congru

cntem ⁊ debitã vt eſt perfectio naturalis.

eQuia igr perfectio naturalis non habet

tiones mul⸗

eſſe naturaliter niſi in eo et cum eo cuiꝰẽ

naturalis pfectio aĩas aũt hũanas voca⸗
me in hmoi perfectiones.q̃re animehbũan
ne per moduʒ quo anime hũane ſuntnõ

habent eſſe naturaliter extra coꝛpoꝛa, Si

igr extra coꝛpoꝛa creale ſũt per violentiaz
Im ſun 9

tvel fuerunt in locis ſue creationis

re ⁊ iniuſte egit creatoꝛ cũ eis cũ ſine cuai
pa hmõi violentia eis intulit:nulla eĩ cu:
pam in ipᷣa creattone ſua vel ante ſua ce
atioẽ cõtraxerũt/t ipᷣe deſiderio incoꝛpo.-
radi nullomodo peccauerũt cum incoꝛo
rari eis naturali iure competeret ipſum
deſideriũ eiuſdẽ naturale eiſdẽ eẽtet nul,

lũ naturaie poſſit eẽ illicitũ vel peccatum.

AQue igitur cauſa potuit eſſe creatoꝛis t
iſtos carceres coꝛpoꝝ late tenebꝛoſitatt at
q; penalitatſcu ↄtra iuſticia eiuſdẽ mani⸗
feſtũ ſit hoc eſſe in tanta ipᷣarũ animariũ
Eniciẽ pittagoꝛe vo maioꝛ euidẽter ee ap⸗
paret iſania intranſlatiõe animaꝝ huarũ
a coꝛꝑibus in coꝛpa / Impoſſibile em e vt
hic naturali earuũ deſiderio fiat vel etiam
alioꝛũ ipᷣarũ deſideriolcum neutro modo

rum hoc anime humane deſideret et hoc

apparet atteſtantibus eis q deſideria ſua
puriſſime cognoſcuntquare neceſſe eſt vt

fiat hoc per violentiam huius autem vi⸗

olentie nulla pꝛoꝛſus inueniri poteſt vtili
tas. Sed 7 quomodo recoꝛda rentur tan

tarum mutationu et violentiaruʒ circa ſe

Uoniam igitur ex hijs que pꝛeceſ/
ſerunt manitfeſtũ eſt tibi platonez
et pittagorem deſtruxiſſe in varte
iſta naturam animarũ humanaruʒ ? ſi di
ligenter intẽderis in hoc inuenies eos de
ſtruxiſie omnes animas humanas et po⸗
vt ſuiſſe ſubſtantias angelicas ſpũales ſcõ,/
aptius loquar. Si in oĩa coꝛꝑa animali’n
ẽ iſta tranſlatio animarũ humanarũcur
non ⁊ in coꝛꝑa planetarũ.et deinde qua⸗
lirer ſtabit ibi vt nõ extendat iſta tranſſla⸗

veritateʒ poſitionis ſue creatas fuiſſe an⸗

te fabꝛicatio nem coꝛpoꝛum humanoꝛum
non autem veras animas humanas qm
hoc non patitur natura eoꝛum et inuertit

erroꝛ eius in opinionem eoꝛũcacodemo

nes quos vulgo dyabolos vocant de ce⸗

lo deiectos et ꝓpter delicta ſua in coꝛpo⸗/

ra humana velut in quoſdaʒ carceres de

truſos ſentiuntquare non effugerint pla-

to atʒ pittagoꝛas. Sicut nec hu quos vlti
mo nominaui deſtructionem totius hua

ne ſpeciei. Ueritas enim hnmane ſpeciei

eſt ex vera anima etex vero coꝛpore exan

gelica quippe ſpirituali ſubſtãcia in coꝛpe
humano ipoſſibile e eſſe verum homine.

. .

NMkboe
N
letw
ſpoanere

4

dekotaite
leeppale,
bleeuen

Mltnnin

depenis
grſeiu
ulgint
Tlenicone
itümn
Nloniope
Hiunonbe⸗
iiurosote
Ntwinirin
odſſort

Mündeſtn
upecsihd
lͤfrlann⸗
Sawrappan⸗
Paurrüͤne
eni geii
mosfoͤent⸗
hoieyile
Noyeseni
NoizOvon
nali⸗
Vſetemnn
Acunnmnet
Allſcauna
lepklizgia
ſlhrigt
licben
mlürie
pin
npbusu
ihemuu
angion⸗

=

SE
S=

=

=.
Se

=

= =
ES = =—S⸗
= = =ẽ
= =ẽ S

Kaitdin
vescennn
ueamnane
AEſät ene
nhhisſen
Aorclagai
Asniniu
eſape me

pedeſceng

—Z
econgane

Aurdleeidie

allakiſ
Poimicke en
oriende
Naiuſtcianſin
in anniiöenin
Oaicranun
Nlanöeanine!
Inpridri
deſceno im⸗
Lenoummmed
mbuseisanin⸗
unteſeen
nnan huni
us inueniſt
ocoſetcge
jat niolenian

=
—
S
S
=

=
S=
=

—

8
ES 2
—–
=
= —

coꝛruptiois atʒ dę moꝛte ⁊ vita vtrũ pen/

pio creationis vniuerſix currẽt oĩa ſecula

tur res eedẽ ad ſecula ſua ꝗͥ fuerũt ĩ glijs
ſeculis. Uerbi gra. Idẽ plato.idẽ ariſtote
les. Idẽ oes alij at
guli ⁊ renaſcatur ĩ oꝛdine ſuo eadẽ agẽtẽs

ſi ſunt in tpibus ſuis⁊? generaliter euent⸗
oẽs in omi pte mũdi idẽ erunt ⁊ pceſſert
um rerũ nõ ſolum ad ſtatũ ſuuʒ pſtinum
ſed etiã ad oẽs curſus ſuos actiones ſcili⸗
cet et paſſiones ⁊ alios euẽtus. ai
iſte vt eis vt viſum eſt ↄtinet.xxxvi.milia

quonisa circulus celi nõ cõtinet niſi trecen:⸗

id ẽ deſcriptionẽ totius circuli celi in tot ce
tenarijs annoꝝ quot gradꝰ ↄtinet celi cir⸗

4

—
4

Or eſ rer le
M —Rr eee .

De boc aũt qð ðꝛa qbuſdã ſubſtãcias npn riis annoꝛũ.Trecemi vᷣo ſexaginta cente

X=

iuſmodi coꝛpa buana aſſumere vt bomi⸗ narij annoꝛum. xxxvj.milia annoꝛu ſunt.

nes appareat queſtionẽ bʒ nõ facile diſſo „ Annus igr magnus ſtellarũ fixarum. xxx
lubile an aſlumat hmoi coꝛpa an nõ aſſu/vji.milia continet annoꝛũ. De planett vᷣo
mat et vtrũ aſlumptio iſta ſu talis piũclio ſeptẽ id ipᷣm ſentiunt q eodem nuero an
q debeat dici vniovł vnitio ꝑ qua vnũ ſi noꝛum ad ſtetum ſuũ pᷣmitiuum ahſch vl
at ex ſubſtacia angelica et coꝛꝑe bůano er la diuerſitate reuertẽtur. Pꝛedictũ igr ſpa
illud vnũ an ſit homo an alterius ſpeciei cium annoꝛnm annus e reuolutionis lo⸗
2 iterũ ſcdᷣm erroꝛẽ platonis quo no obli tius celi æ reuerſionis oim motuum ſuoꝝ
uiſcũtur angeli ſancti ꝙ cognouert aſſum

an qa min? immer⸗

płlionẽ coꝛpoꝝ hmõi an nerationis ⁊ coꝛruptionis ꝗ ↄtinetur int

guũtur coꝛpibus q;; anime nre nec etiam cireulum ime/ ꝓpter quod et mũdus ſub
vniũtur eis an etia ob alia cauſam pſicru⸗ limaris diciturquonia ᷣm opinione eoꝛu
taboꝛ in ſequẽtbus in tractalu videlicʒ ð

buiuſmodi ſubſtancijs. uumm cauſam motuum et mutationum

idẽ dicere ꝑ omnes idem ꝓꝛſus homines
⁊ ad minicula oĩa et cetera cungia q mun
dus iſte ſublimaris ↄtinet regnabunt᷑ ſeu
reparabuntur eade ⁊ ſequuntur poſtmo
dum per ſimiles celi reuolutiones eedem
et coꝛruptiones habende generationeſq;
alij euentus omes donec cõpleatur iterunʒ

trũ 'm partẽ vel m totũ. Ubi etiã pſcru
tandũ erit de ſtatu illoſcʒ generationis et

nes ſint nunqʒ habiture finemr de vita
ipa vtrũ ppetuo fluxura ſit in moꝛtean ꝑ⸗
petua fluxione ſtabilienda qñq implẽ/
da tũ quedã ꝓphecia xpᷣianoꝝ q ðꝛ quia
mo:s nõ erit amplius ꝙ ⁊ ipa lex ſarrace
noꝛũ expᷣſſe bʒ Haimn igit ponã tibi opi⸗
nioneęs antiquoꝝ hoꝛũ opinio aſtrono/
moꝛũ ⁊ quorunda poetarũ ꝙ anno queʒ
vocat animũ virtutem fiat renouatio vnt
nerſuet erunt oĩa ſicut fuerũt in ipᷣo pꝛinci

um poſt illius autem completionẽ fiet ite
ratio ſimilis et ira in infinitum. Et quonig
de hniuſmõi hominibus alij poſueri mi
dum eternum. glij vo creatuj tpe er necet
ſitatelcoacli ſunt quida eoꝛum ponere inſi
io c nitas iam renonationes buiuimodi pᷣceſ⸗
eodẽ ſcdᷣo anno qͥ recurrãt ᷣma ? reuertẽ ſiſſe et infinitas ſubſuturas eſſe. alü verg
reriſſe hoc em̃ ꝓhibet mundi nouitas ? in
cepuo. Debes auteʒ ſcire qꝛ ſunt q dicun
nnum iſtum magnuz qꝗ æmundanus di
citur.xl.milium annoꝝ ſpacium ↄtinere/⁊
credo qꝛ boc ẽ foꝛſitan ꝓpter diuerſitatem
reuerſionis.vi.planegrũi Quid autẽ vę
ritas de his habeat fcile ẽ nbi videre eũ
noti ſint motus planetarũ ⁊ facile inueni⸗
biles ad oẽz tpis quatitatẽ. Nõ refert aũt᷑
qntũ ad intentionèe pᷣſentis tractatus.
£D☚ Taom̃ magni reputati ſunt ꝗ hoc

dixert. Cõueniẽs ẽ vt acqratur ti⸗
Abi veritas ⁊ certitundo ſng hus ne
leui rõcinatõe ⁊ debili ↄtradictioe diſſen
tirevideart ob opinioe latoꝛuũ. Ooꝛimu ig
decet vt audias cauſas q eos i hac ſjentẽ⸗
ciã vel iduxert vel ĩducere potuer̃t ⁊ igʒ ſe
tigi nibi vnã ex hus videlʒ celeſtẽ oucatũ ſi
ue moi ſupioꝛt pᷣncipatũ T traſalitatẽ qua
poſuerũt ei ſuꝑ iſtũ ſſerioꝛẽ ſe; ſublimarẽe.

2

oles ita ꝙ reuertat ſin
eadẽ pacietes ꝓꝛſusque vel egerũt vł pal 4

iſta renonatio nõ eſt niſi reuerſio omni

nnꝰ? aut

anno:ũ ⁊ bocẽ quonia ſcõm ꝓbationem
plolomei vnadq; ſtellarũ fixarnʒ mouet
ſingulis centum annis vno gradu/quare

tos ſexaginta gradus. Unaqueq; ſtella
rũ pᷣdictaꝝ ↄplebitreuolutionẽ ſus lotam

culus quare in trecentis ſexaginta cẽtena

pꝛincipium. Mundus vo nature id eſt Se

mundum ſupioꝛem ac celeſte tanq; duce,

mundus et pᷣſcdᷣtus annoꝛum.xxxvj.mili

infinitas quidem futuras eſſelno aule; pᷣ

g a

Oſt boc conſequẽs erit de vniner fuatum munduʒ ſupioꝛẽ ſiue celeſte ſequi G
ſo inueſtigare an babeatrenouag lur neceſſario reuertetur ſm ſe totuz ettug
tionẽ 7 vtrũ vnam vel multas. E oia ad ſuum pᷣmitiuum ſtatum. et hoc eſt —

eerPr e releg,
„

DPars pꝛima de vniuerſo
6 ʒEx quo viſum ẽeis ꝙ inceptio rerũ gene/ bit vel aliena dico ꝓbter tyrũ cuia vtus
raliui⁊ coꝛruptibiliu; ſit ex inceptione mo no ẽ renouatiua ſoluũm ipᷣius. imo etiaʒ “
us celeſtis/et ꝓgreſſus ex ꝓgreſſioneqᷓre alioꝝ ꝙ nobiles mulieres docẽtibus me Getienro
reuerſio ex reuernone. iteratio ex uerano dias ſe noſſe multociẽs oſtenderũt. Quar Cbs⸗cene
* ne. 7 ꝓpter hoc iterari continget motũ ce/ a ratio e cui oes oſenciuũt ſicut dic Ariſto Kogtent
leſtem totiẽs ⁊ res inferioꝛes generabiles/⸗ teles ga vᷣlus ĩtellectiua in animalibus?z enegere⸗
et coꝛruptibiles et hoc legiſti apud libꝛos plantis reſtaurat ꝙ deperit ð indiuiduo ſirnſpin
„ iudicũ aſtronomicoꝝ hac decauſa poſue· vrus vᷣo generatiua ꝙ depitde ſpecie. et wangen
runt mutationes magnas in mũdo inferi adieci/ꝗa Htus nutrifina coſeruaniua eſt EVynnmnin
oꝛi iuxta diſpoſitiones ſtellarũ 2 lumina⸗ indiuiduoꝝ generatiua vo ſpecien fac igr Aanewſtlet
riũv iam noiaui tibi mutatiões magnas, vis generatiua qð poteſtvidelʒ qd nõ po ofnotiit
qualis fuit coeruptio generis hũani vere teſt renouare indiuidua in ſeipis renonat nenio u⸗
vnrniuerſalis ꝑ diluuiũ vniuerſale? repara ea in alüs.Quia igr nulla vtilitas ẽ in ge (endecete
io eiuſdẽ ꝑ paucosqui ab eode; diluuio neratione nouon indimiduon cũ eque bo nnoneteg
eualerũt. Similiter magnas mutaliones na ſint qͥ coꝛrũpunt et ſimplr mala ſit coꝛ⸗ ſſdiitin
intelligo mutationes leguʒ ? ſectaru ata; ruptio boni. Manifeſtu videt ſupua Cbuttunt
& & „ magnon regnon. Secuda cauia que eos ſanere gene ationeindiuidopinfemer lünmfue
ad hoc inducere potuit ipᷣa circulatio que ißie poſtch vie generatiua aliud nõ inten Mödnib
omi anno otingitom̃i ei anno reuenutur qit q; oſeruationẽ ſpecierũſmullo melius nyunenst
quatuoviciſſuudines temponliuxta qua eſſet nature vtus renouatiua ᷓ; generali⸗ Ccacinnen
Alr ates circuli ſo laris hoc ẽ circuli ſignoꝛũ uqm p eã et malũ coꝛruptiõis follereiur nnäbndine
xã aut vjciſſitudline ſunvereſtas autum abiindiniduis ? bon oſeruatiis pueni innini
nus et yens. Sil ltenderũt circulatides ret eiſdẽ ⁊ ↄſeruationis ſpecieruũ nihil pe⸗ Vntirtan
in iebud iut in ſublimi quales ſunt plu mnutus deperiret ipi aut teſtant qmm natuna zunince
uie grandines niues ro:es ſ cetere huiuſ⸗ intedit nõ ſolũ in bonũ ſᷣ etiã in optimuʒ ſtoeneni
mõi quoꝝ omniũ aa videbant circulares ꝙ ẽ ei poſſibile. Quare natura pniuerſa grynlin,
renouationes eſtimanerunt qa vniuerio intedit ad renouationẽ vniuerſi quantuz ſunani
ſublimari eſſet ⁊ renouatio vniuerſalis et ei poſſibile ẽqm nõ eſt ſtabile vniuerſum ſfinttn
annꝰ ei appꝛopᷣatusſin cuiꝰ cõpletione to cui ptes generabiles et coꝛrupꝛibiles ſut mmculeg
taliter reuerteret ad ſuũ inicin. Si em pri intẽdit renonationẽ eius p ſucceſſiones et en
bus pticulares renoua tiões ſint?⁊ anni ſu reductiones ad ſtatũ pᷣmitiuũ/ qm in eo Irrian
arũ renouationũ ꝓ ↄgruẽtia naturaꝝ ſua ſtare nõ poteſt ꝓpter cauſam pᷣdicta neceſ mltene
rum conueniens eſſet vt ſit vniuerſo vni⸗ ſe ẽ ip̃ᷣm coꝛrũpi in pꝑtibus ſuis coꝛpalibus aliin
uerſalis renouatio ⁊ annus renouatiõis qre vel nõ ſtabit oĩno ſcilicet rendens in . wltn
ꝓngruẽs vniuerſitati ſue.ercia ratio v nõ eẽ vłrenouabitur ſtatus eius ⁊ qe nul lünn
Wreae& Vdet illa fuiſſe. Certũ ei ẽ multa genera ani lus eius ſtatus ſtabilis nec poſſibile ẽ ꝗn sgun
maliũ vᷣtutẽ inſeipis renouatiuaʒ Sicut omino recedat in nõ eẽ neceſſe ẽ vt ſint ei nitffegn
manileſtu eſt de ſerpente ꝗ vocat᷑ yrus ꝗ renouationes abſcq; nüero et fine. Quita kiugtn
ſemetip̃ renouat ⁊ a ſenectute ſua reiune a ra tio. Amplius. In vegetabilibꝰ? que ſin⸗ –
nelcit. ſicut alibi daiciſti. Similit᷑ aquile/ gulis annis renaſcuntur 7 poſimodũ coꝛ endn
O andpitres ? de ceruis idẽ dicit᷑ ſʒ vegela Früpuntur veriſile ẽ illa coꝛruũpi in ea ex kunenn
bilia qͥ ſingulis annis vetereſcut ſingulis ρ bus cõpoſita fuerũt.Si em ↄpoſitũ feſol ithoſibie
annis renouaturæ reiuneſcut. De aue auũt nitur in ea ex abus opoſitũ nõ erat vt po en
fenice ſoꝛtaſſis bʒ queſtionẽ. Nentñ qntũ mnius in illa qʒ in alia. et qre potius in quo nalio
moõ mihi occurrit viſimili videt᷑ q auis da in gbus no ẽ ↄpoſitũ qᷓ i quis alia hu W
hec magꝭ intẽdat renouationẽ ſuã q; moꝛ iuſmõi. Amplius.quo reſoluetur com eunc
rẽtotũ em̃ ꝙ facit ↄoburẽdo ſeipᷣaʒ natura poſitũ in ptes ex ꝗbus nõ ẽ cõpoſitum vt ini hlir
moutte facitnatura aũt nõ mouet ſubie/ homo in animam ⁊ coꝛpus ex ꝗbus nõ iingidi
ccũi ꝓpꝛiũ in deſtructionẽ ſui igquare ma ⁊z numerus in vnitates ex ꝗbus non ẽag antitl
gis videt renouatio fenice ꝑ huiuſmõi cõ gregatus qre triricuʒ qðᷣ hoc anno come⸗ i ntf
* buſtionem fieri q; generatio noui fenicis ditur reſoluetur in ea ex ꝗbus ↄpoſuũ eſt n ſnci
Inueniũtur ei młta alia vim renouatiuã et ꝓpter hoc ſi fiat generatio ex eiſdeʒ ge nsginuun
et reuerſiua in ſemetip̃is habẽtia. Quãato nerabitur idẽ triticu ex eiſdẽ em̃ nõ dʒ eſſe aliintedd
foꝛtius igr vniuerſũ vel vtute ſus renona nilii idẽ quare idem triticiũ eni pᷣſenn et ſe u Ant
u elifi
Meenor

main an
mimaſnt
ngtoſgiet
icnunſee
Tnularu
näntnin
kafngtute
weinciuicnin
nanmnaslwin
Nienönurr
mopennd
icanptisft
ü Cruanis
nisſheienin
donäßeün

Müonerr

Pritlaſch
taüönen
ppercanni
Loino ſaate
biinj kenichi
tabsni⸗⸗
blcgnunnt⸗
lieptn,
Canuur:nin⸗
eillaconiin
ni Sici ,
1s eſinn
Un crtne,
oſtiii⸗

Fo. lrxxriij

quenti anno eodemmodo ſe bʒ de fru tarum in quon liberis inueninnt aliqua

ctibus. quare ↄſequenteret de aialibus huiuſmodli. ð
quo generant᷑ ⁊ coꝛrũpuntur ſuo tꝑe ea⸗ Oſt hec igitur per oꝛdinem rñũde
dem re Enerant Jam autem declarati £ bo rõnibus iſtis ⁊ dicam qꝛ iaʒ fe
eſt in diſciplinalibus ſanctis et ꝓpoſins ci te ſcire quia m otus celeſtis intẽ
quodcũq; numeris poſſibile ẽ inuenire/tionnon extendit neq; in ꝑticulanalqꝛ ne/
taʒ minimũ qᷓ; maximũ numerantẽ illos q; ipe pater. Socrales intendebat gene/
quare poſſibile erit inuenire ſpaciuʒ ꝑis rare ſocratẽ cum daret operãgenerationi
quo fiat omniũ hmõi regenerabilium re Quantofoꝛtius igi celum vel virtus cele
generatio. Hec aũt dico ꝗqꝛ quedam vna ſtis non intendit in ꝑticularia vel indiui/
⁊ eadem die generant᷑ ⁊ coꝛüũpuntur quę dua ſingulariter ⁊ ſi conceſſum fuerit eis
damvno menſe quedã pluribus ⁊ queda ꝙ virtus celeſtis cauſa ſit efficiẽs omniũ
pluribus cẽtenarijs annoꝝ ſeculis. Sicut generationũ et coꝛruptionũ que ſiant in
coꝛuus⁊ coꝛnix ꝓut ſupꝛa audiuiſti? mul

notis omnibus hmõi tempoꝛibus ⁊ tem
poꝛuʒ numerus facile ẽ inuenire qð dixi
exercitatt in talibus vicʒ tpᷣus in quo fiat
omniũ hmõi regeneratio qð tempꝰ ſiue

tentio motus celeſti vt generent᷑ neq; po:
ſibile eſt hoc vllo modoꝝ vtun celeſti cuʒ
animaꝝ humanaꝝ creatioſer coꝛpoꝛũ hu
manoꝝ fabꝛicatioſipᷣorũq; ad inuicẽ con/

ſit vt pꝛedictũ eſt. ſiue maius ſiue minus iunctaꝝ opaniões ſint. Soli omnipotẽti

—

G

non refert quantũ ad opinionẽ iſtaʒ. Se creatoꝛi poſſibiles q̃re per interẽptionem
AXiq ratio. Heceſſe ẽ vt generatio ſiue coꝛ⸗

— =—

ſuum. autẽ extendant in infinitũ im⸗ ꝭoſtendãa multis vijs reuerſionẽ iſton et re
poſſibilevidetur eẽ cum iam ſtabilitus ſi nouatonẽ nullo modon eẽ poſſibilẽ De
ſtatus cauſaꝝ quare quẽadmodum non nonuitate vo huius mudi ſuperioꝛis ymo
ingit cauſas efficiẽtes aſcẽdere infinitũ ⁊ totius vniuerſi iã ſatiſfactũ ẽ tibi ⁊ acq/
SDic neq; deſcendere ꝙ eſt dicere vt a. ge ſita certiudo poſtq; nõ eſtvlla relicta tibi
neret b.et b. generet c.et hoc finẽ non ha/

aut vt reuertant᷑ et quaſi reincipiat curſũ aten poſitioʒ eoꝝ ⁊ ratiõʒ iſtam et

bus indiuiduis inde manifeſtũ videtur.
Illa em in quibus ſtareiłeẽnt in inſinituʒ circulatõe non em̃ eſt circulatõ niſi ab eo
ſtabiltoꝛa atʒ foꝛtioꝛa eis a quibus gene- dẽ numero in idipᷣm. Non aut ita ẽ in re⸗
rita eent qre effectus eẽt foꝛtioꝛ caula ſuj bus de ꝗbus exempla ponũt. Non em̃ ẽ
atʒ ſtabilioꝛ hoc autẽ non eſt poſſibile cem ab eadẽ hyeme ad eãdeʒ reuerſiio necab
eftecus permodũ quo eſt effectꝰ totũ qd eodem vere ad idipᷣm/nag ab eadem plu
habet a cauſa ſua recipiat. Recipere aũt uia ad pluuiã et ſic de alũs. Que igit iſte

ipᷣm maiusa cauſa ſuaquã ipᷣa cauſa ha ꝙ mutationes ſunt ex quibuſda in alio nu/

beat impoſſibile ẽ.quare non ẽ poſſibile mero et ex ulis iterũ in alia.Dico hoc eſſe

vt ſten:? generatio et coꝛruptio in aligbuus erxtenſionẽ ſᷣm rectuʒ cũ in eis ſit inuenire

indiuiduis nec poſſibile ẽ eos currere ĩin pncipium ⁊ finẽdiuerſa numero penitus

finitum. Recurrẽt igr ⁊ reincpiẽt curſum ſecõtrario aũt ſe habet in circulatiõe.Ter

2

in nihilũ.Otñ dixerit ꝙ non ẽ neceſſe ꝙ

—,§/(eB84——

n n⸗ n: ua quoꝛunda animalium inducunt 2 per
nihilum. Oſt in pꝛima naturam ex qual oc qð eſt in niquibꝰptibusvniuerſi ge⸗
generata ſunt fiat iſta reſolutio/tũc nõ ef nerabilis et coꝛruptibilis nituntur eam
fugit quin reincipiat generatio ſi genera-⸗ extendere in vniuerſum illud. Rñideo ꝗa
tio ſcõm natutam ẽ.Lauſa em generatio virtus hmõi in pauciſſimis eſt partibus.
nis efficiens eadẽ eſt que ⁊ a pᷣncipio ſiue vniuerſi.Et quia multũ diſtat inter reno/
cauſa iſta intelligat morus celoꝝſiue na uationem hmòi et regenerationẽ ipſi ve⸗
tura aut virtus alia ſiue crearoꝛ ipſe ſub⸗ ro non ponunt renouatiões vniuerſi re⸗
lumis et celeſtis. Potuit eteos mouere nouationes inq; que ſunt avetuſtateſed
ad hunc erroꝛem fictio vel narratio poe- regeueratiões que ſunt a komuptione et

ſuum vel reſoluẽtur omnia coꝛruptibilia 4 vero rationi qua de virtute renouati⸗

87 1 7m mundo ſublimari quamq; de hocmulta
te alie diuerſitates iueniunt᷑ iu hmõi qᷓre in pᷣcedentibus audierè. Quare nõ eſt in/

vt genera poſitiõis illiꝰaſtronomice diſſoluit ratio
ruptio extendant᷑ in infinitũ aut vt ſtent illa pᷣma eoꝛũ.In ſequẽtibus aut deſtrua⸗

non ha/ dubitatio. Scde v rationicuius radix
beat.Oaut non ſtet generauo in aliqui /ẽ circulatio que videt᷑ eſſe in rebus q ſecũ
tur motũ ſolis. Rñdeo ꝗa errant de ipſa

—

Pars pꝛima de vnuerſo. hnm,
reſurrectiões que ſunt a moꝛte ð bꝰ ma mero rtèminiſcere acreuerti. Reſpondeo egeneana
niteſtũ ẽ ꝙ nec vniuerſo generabili ⁊ co quia intollerabiliter erant ? qꝛ faiſuʒ im· ſplinbon
ruplibili poſſibile eſt nec aliter parti ifius poſſibile ſupponunt dicentes. numqo⸗ funglpere
MHllla em̃ ẽ oino creatura q poſſit genera-⸗ q; reſolubiliũ in ea ex quibus eſt ſolumo Cninmor
re ſe vel regenerare poſt coꝛruptionẽ ſuũ do poſſe reſoluulicet verum ſit vnumqo/ punluns
vel reſuſcitare ſe a moꝛte ſua.Ad hoc ant q; compoſitum in eg ex quibus eſt imme enunin
ꝙ dicũt quia melio: eẽt in indiuiduis ge- diate compoſitum pᷣma ſui reſolutione re Urpenhotn
nerabilibus vtus renouatiua qua gene⸗ ſoluijtamen poſſibile eſt ſecunda⁊ tercia ſihmnlt
ratiua.Rñdeo quia neceſſie ẽ coꝛrumpi et eęt qubet alia reſolutione in alia ipſum re mt rde
moꝛi multa ex generabilibus ꝓpter con/ ſolui Uerbi gratia Coꝛpus humanum in unſncuct
ſeruationẽ alioꝛuũ.ſicut de frugibus et fru mẽbꝛa ex quibus eſt neceſſe eſt pꝛima re⸗ eeocotin
ctibus manileſtũeſt/ et de animalibꝰ om⸗ ſolutione reſoluiſiue diuidi et omne alio ſenidrent
nibus quibus alia nutriunt/ in gbuus om totum integrale. Ueruntamẽ nullatenus ſugneen
nibus non hʒ locũ renouatoſed magis neceſſe eſt coꝛpus humanũ in ſemina ma ciapotzft
regeneratio ⁊ reſuſcitatio.Comeſtiõe em ris et femine reſolui pꝛima reſolutioe ſua findefncee
hmòi animalia coꝛrumpuntur et moꝛiuũ/ neq; foꝛſitan vllaet hoc eſt quonia virtus lalmneor;
tur. Similiter ? plante multis modis pe⸗ reſoluens vel dat materie reſolubili foꝛ/ entneen
reunt ꝓpter cõſerua tionẽ hominũ? quo mam ſibi ſimilemwel pꝛeparat ipſam ad ſteſtueinaü
rundaʒ alioꝝ animaliũ/combuſtione ſcʒ huiuſmodi foꝛma pꝛopter hoc in res non Cengicamee
et diſſecatiõe multiplici. Quare vis reno ſolum alterius ſpei. Bea etiam alterius aonniͤs
uatiua hmõi vel non habet locũſqntum ſpeciei generis ſeu diuerſon generum re⸗ Gsiädaie
ad vtilitatem vniuerſi vel in pernidẽ cede ſoluunfur plerumq; compoſita. Cu enim ſenatnende
. ret vniuerñ.ſi eius eẽt foꝛtitudinis ?⁊ elſum ignis ligna reſoluiſin alia reſoluunt᷑ qᷓ; Uetocſaunn
⁊ alios vſus neceſſitatè ab animalibꝰ pꝛo ſtiilla aqua reſolueret.quẽadmodum ſit? tſegenennt
hiberet.De eo vero ꝙ dicunt quiavtilioꝛ econtrario virtute ignis alia generantur Pn on
vis hmõi renouatina qua ⁊ cõſeruarent ex eis q; ſi virtute aque reſoluerentur. Mvvmvnn
ſpecies ſimul et indiuidua Jam reſi põſuz Similr et cum materialis ſictitas foꝛtis E
eſt per hoc eadem cũ ex eis manifeſtũ ſit ea reſoluit generat ex eis putredo pulue/ (albusen
conſeruationẽ multoꝛu indiuiduoꝛum de rxulẽta. cum vero innaturalis humiditas Vrmacd
ſtructionẽ eſſe multoꝝ alioꝛũ indiuidu/ ea reſoluit generant᷑ ex eis vermes ⁊ qui ſucnartia
rum melioꝝ aſʒ nobilioꝝet etià hamane choꝛedones vocantur. Manifeſtum lrenr
ſpeciei per quã alie ſpecies generabiliũ æ eſt quia neq; ex huiuſmodi pulueribus itinan
coꝛruptibilium creaie eẽ videntur. Scito neq; ex huiuſmodi vermibus ligna com flſietn
Auũt quig bonitas creatoꝛis non intendit polſita ſunt/ Suma aũt huiuſmodi ratio/ uzimt
. in conſeruationẽ ſpeciei humane qntum /lcinationis hec eſt quia reſoluens nõ ſem ſpnin d
agd vitam pᷣſentem tmiquẽadmodũ hoim Aper inten dit reſoluere in ea er quibus fa/ linuſetin
hmõi vanitas niauit. ymo intendit eã cta ẽ compoſitioſymo ſepiſſime noua ge⸗ rlvenaa
tranſtferre in viAn altera que futura ẽ pꝰ nerare et inſuper pꝛeter intẽtionẽ reſoluẽ⸗ Gatonkei
— iſtam que eſt vita beata ⁊ vita gloꝛie vita tis generantur noua ſicutvides in pꝛopo . ienhocent
eterna rectiſſime noiatur. H ecdala eſt ſito exemplo. Nomenim innaturalls illnnoco
Ab eodemvis generanua hmoi ſpeciei in bumiditas generationẽ vermium. Sec Mlſnec
diuiduis ppter conſeruationẽ eius hmõi alia virtus ſe ingerit que pꝛeparatam ad nunſt O
ymo ꝓpter ipia indiuidua generata ⁊ ſi hoc materia inuenies yymes ex ea gignit ſaa e
ꝗbus creatoꝛ optimus ꝓ nominatã glo/ Berey rationi rũdeo quia generaliõʒ fntep
iam intẽdit ſingillatimæ ſingulariter qn/ Habet vltimmindiuidua bumane ſpeciei ininnl
tum ẽ de largitate ineffaboi beneficentig qin vltima generauõe ſua qua generatiõz tlisens
Ine qnaq; peopter cauſas multas/ imp? et reſurrectionẽ lexchꝛiſtianoꝝ nominat ſtgfirln
2* dimeta multiplicia młta eon e mime aſ- ſtabilentur fixione perpetua ita ꝓÿ moꝛs EN
ſequuntur. Sicut doceberis in ſequẽtibꝰ non erit amplius apud ea neq; etiam ali tiniiniitg
Et attende quia in iſta reſpõſione etiim bi. De indiuiduis vero aliarum ſpecieru nczlligl
Auarta ratio diſſoluta eſt. Quinte vo ra- animaliuz nec doctrina eoꝛum nec phia Wmntlan
tioni qua nituntur aſtruere eadem omia determinat quicq;. erum mibi ſimilee

egeneraniet ſingulis annis fruges ⁊ fru

rege vt ea que ppꝑter elum vel pꝛo pter alium
ctus ꝓximo pꝛecedentis anni eoſdem nu

vſum hominũ et creantur et ſunt ceſſare

ueni d
eglidsct
Mcapenmin,
npmmaſaigche
ſolleeſtſane
utionentun
Zeſtneaſkahn

mnqgcone!
eignis u
ranictie⸗
ecbeininpa ge⸗/
ſoluaen n

““

erertel M
noua NN²
ſonm

N
4
4*

Fo...

illa hominũ impoſſibile ẽ vt indigeat hu⸗
iuſmodi adiutoꝛijsſtunc ceſſabit etiaʒ cur

ſus generationis ⁊ ipavis generatiua cei

ſabit in hominibus. Non em̃ erit neceſſa

rium vt per eã conſeruetur humana ſpẽs

cum immoꝛtalitate firmiſimaex tunc cõ

ſeruanda indiuidua quoꝛum conſeruati⸗

one manifeſtum ẽ ſpeciẽ confuan. Qua
pꝛopter dico limitatã eſſe vim generatiuã
ſic in ſingul hoibꝰ Sic et ĩ vniuerſitate eo
rumſet ꝓpter hoc determinatum eſſe nu⸗

merum indiuiduon humane ſpeciei eoq;

completo conſumanda eſſe/ et finiendaʒ
generationem hominũita vt nullus vlte

ſmus generetur. Debes autẽ reminiici aa
invita poſtq; futura eſt eoꝛum que didici

ſti in deſtructiõe erroꝛis qui continetur in
lege ſarracenoꝛuʒ. Ibi enim patefeci tibi
ꝓbationibꝰ cernſſimis ceſſare omino ex
neceſſitate in alterius vite felicicitate vim
generatiuam quantum ad fructum pꝛo

lis et quantũ ad voluptatem et quia feli⸗

citas illa delicias eſcarum ⁊ pati poteſt qᷓ
re nec extendetur in infinitum generatio

nec ad ſuum recurret iniciũ vt naſcantur
⁊ regenerant iterum pᷣmi homines.
HNota totuʒ copulũ contra ponentes

magnumannun“
Oſtq; autem reſponſum ẽ ratio⸗
nibus erroneoꝝ hmõi conueniẽs

eſt vt adducam tibi ꝓbaſiones pꝑ

s acquirat᷑ tibi certitudo veritatis in re
vus tam longe vt videtura cõſuetudine

hominũ et inuenta cauſaſdifficilibus taʒ
neceſſarijsvere ac nobilis philoʒ ophie ꝑ
ſcrutationẽ intendentibus et hoc faciam

ſi dens voluerit. Dico igitur in ᷣmis qa

iſta iteratio ſiue circulatio quam ponunt

in pꝛimis ſuperuacua omnino ẽ et inutił.
Sieenim non fluit in finem aliquẽ qui ſi
poſt eum hoc eſt in ſtatum nobilioꝛẽ.ſed

nuit ſolummodo ſnec iteruʒ fluatifluit ex
neceſſita te ſine cauſa cum ipſa ſibi eẽ cau
ſa non poſſit.Quapꝛopter inutiliter ⁊ ſu/
perunacue Auplius.ſi idem per omnia
eſt curſus eius qui eſt et recurſusquem ⁊
ipſi ponũt et nullum melioꝛem recurſus
eiuſdem qᷓ; curſus et omino nihil addẽs
vel ipſi eẽ vel bonitati eiuſdem. Inutilis

igf eſt omni modo repetitio ipius quem

admodum vides de oronibus repetitis
et nugatoꝛijs. Uñ et nugationem ⁊ incõ⸗

genieus ellam ipi ſophiſte reputant.

roneinon efſugiunt circulũ cauſarum in
eodẽ genere cauſaꝝ. Pater em eſt canſa

circulatio iſta cgulan? mnſchligste Amp.

Amp. m eos creatoꝛ eſt ſicut ſtultiſſim⸗

ifſicatoꝛ qui totũ qð edificauit ðᷣſtruit ⁊

ediſtcato? qui totu qo edincauit dſtrun ?7
poſtmodum reedin auit idipm et hoc in
finicies et nec melius ⁊ nec pulchꝛius nec

tio nivel modo.quis enim non reputarer

LS2

hmõi ediſicatoꝛem ſtultiſſimũ.ſicautem
eſt m eos et de creatoꝛe ſapientiſſimo et

optimo ꝙ quicꝗd edificat per generatiõʒ

in rebus hmòi deſtruitper coꝛruptioneʒ

et poſtmodu reediticat per generationes

per omnem modum rediens in idimqꝛ

igitur hmõi ſtulticia necin operato:ibꝰ
hominibus inueniri poteſt quantofoꝛiiꝰ
creato: ſapientiſſimus incõparabiliter lã
gius erit ab ea. Pone igr ꝙ ipᷣe ſemvnuũ
pꝛenoĩati tempoꝛis edificetabſq; vlla ad
ditione vt dixi. Indubitater eſt ponere il
mum operatoꝛem. Ampᷣ.ᷣm huncmo
dum vltime generatiõis hominesvel ge
nerabunt vel non generabun:.Si nõ ge
rabunt ſtabit igitur in illis curſus genera
tionis abſq; extenſiõe et recuruatioe. Jd

autẽ poſuerũt ↄtrariũ. Si at generabunt

aut igr generabut ꝓxio pcedetes ſehocẽ

patres ſuos et matres et illos vel viuos

vel moꝛtuos quoꝝ vtrunq; impoſſibile.
Uiuos em̃ generari impoſſibile manife⸗

ſtum eſt cũ iam generati ſint/? in hoc per

maneant. Moꝛtuos autẽ regenerare vel
reſuſcitare opus nature non põt eſfſe.

Amp̃.ſi generent parẽtes ſuos.hoc eſt pa

tres et matres erit igẽ vnuſquiſq; eoꝛum

quare eritvnuſquiſq; auus ſuijp̃ius. Ma
lus autẽ inconueniens ẽ ſi generent anti⸗

.—ð

gquio:es ſe ; ſint ipi parentes eoꝛum ? ꝓ⸗
pter hoc longe maius iuconuenies eſt ſi

auuos et iterum pquog erita vonec ve⸗
niatur ad pᷣmitiuos. Mdtimũ autem in⸗

conueniẽs eſt in hijs dicere o generet Pꝓ
Kenitoꝛen ſuos pᷣcedentes eos multis mi

libus generationũ ⁊ tanto maius incon⸗

ueniens qnto plnribus. Amp. iſti er⸗

filij efficiens ⁊ auus cauſa patris ſimiliter

efſlciens er geweraliter generas generats

q̃re ſi circulentur generatiões ⁊circulabũ
tur⁊ cauſe. Jam aũt deſtructa eſt ꝑ mein
pᷣmo tractutu totius pᷣmi ſapialis ac diui
nalis magiſterij.ꝗ eſt de pᷣmo pꝛincipio

mij

X

HPars pꝛima de vniuerſo.

. R ppter hoc recipiant iſte generati ones

— ——.—

⁊ coꝛruptiones quia recipiet motus cele⸗

ſtis anno hmõi completo ⁊ reuertent e/

edem. Reuertent igr diuerſe numero qꝛ
motus diuerſus numero. Ideptitas vo
ſim ſpecieʒ nõ eſt cauſa ydẽptitatis 'm nn
„ Frunt 7 numero eadẽ. M ſi dixerit mor-
an eẽ diuerſos numero qm̃ ab eiſde ſcʒ
„

celi ſtellativł ſuꝑioꝛis nõ ſit infinita reuo
lutio numero ⁊ ꝙ eiꝰ hodierna reſolutio

ſit eade que craſtina ⁊ ſic de alijs Similr
ſe habet de reuolutiõe ſolis ⁊ lune/⁊ eo⸗
dẽmodo de anno qm̃ non erit niſt vnns
nnꝰ ſʒ repetitus. Quapꝛopter ſequetur

⁊ de die ꝙ non ſit niſi vnusipi ante iam

poſuerũt trigintaſer milis annon vel am

plius ↄtineri in anno mundano ſeu vten
te. Ex hijs autẽ ſequitur eandeʒ diem eſſe

nubilo ſaʒ et ſerena ⁊ alia innumerabilia
hmõi ⁊ annũ non habere partes niſi ho

ras cũ annus non cõtineat niſi diẽ vnum
BSegquitur ex hoc reſurrectio dierũ poſtq;

pꝛeterierũt et hoꝛrarum. Similr et motu⸗

ctio. Ut em redeat tempꝰ idẽ numero qðᷣ

abit non eſt ponere in die ꝗn neceſſe ſit
ponere i hoꝛa vnaqq;. Si em̃ dies reuer

titur tota et vnaqueq; illius hoꝛa quare

Af iſta reuerſio circularis per naturam ẽ

in motu⁊ in tpe cum eiuſdem ꝓꝛſus na/

ture ſit tempuscũ vnaqueq; partiũ ſuaꝝ

erit ſimi reuerſio nõ in vnaquaq; hoꝛaꝝ

ſʒ ec in vnaqq; partiũ cuiuſcunq; illan qᷓ
re nec illam hoꝛã continget pꝛeterire nec
partem ipᷣius aliquã. Si em̃ pꝛeteriret ꝑs
aliqua medietas eius vel reuerteret᷑ poſt

bteritionem ſuapel non reuerteret. Si re

uerteret/g nõ e calia medietas illiꝰ. ſed
eadẽ repetita et eodẽmodo ſe hret de me
dietate ipius repetite⁊ ita ĩ infinitũ.Qua
re impoſſibile eẽt aliqd de tpe pᷣterireim

poſſibile eẽt ꝑtẽ aliquaã tpᷣs hre. Iſta igit
abinio delt
Am

n. Amp. ſi melioꝛ eẽt generatio anni
le eſt vt ⁊ lercij anni q; ſeci di qre finem
haberẽt iſte generatioes.iůᷣ ex nulla crea
tura diſtet i infinitũ ab optimo ſtatu ſuo

Manifeſtũ eſt quia p melioꝛationes

Jinitas pueniet ad illud hoc autẽ eſt finis

vnuſcuiulq; nature vicz vt ſi opumo ſia⸗

merum alioꝗn omnia que ſpẽ eadẽ ſunt

rit morꝰ onem ⁊ ab ipſo.

inicijs et per eadẽ eoſdem ſcʒ circulos et
ad finem ſc; eundẽ ſegꝗtur ex neceſſitae vt

ceſſiones
hominũ vel alioꝝ animaliũ. SDilr et aia⸗
lia multa pereũt mutua inuicẽ deuoratio
ne. Ambp:in numera pereũt peſte fame
clade hoĩes vero moꝛbis gladijs ⁊ alis
modis pene in numert. Depluuijs vero
niuibus grandinibꝰ ⁊ alijs generalibus
et coꝛruptibilibus. Maniteſtũ eſt qui
bus mõis et qualiter deſtruant᷑ et quali/
ter generent. Maniteſtu eſt igt qe ſm
opinionẽ iſtoꝝ oĩa reſurguũt vicʒ ẽ mues
et pluuie et cetera oĩa que pᷣnoĩata ſunt ?
qð ſeculũ vnumqðq; in generabilibꝰ et
coꝛruptibilibus ſuisſoeſtruitſe/qꝛ quedaãa
partes ad inuicẽ ſe deſtruunt ⁊ verum eſt

ruit tᷣus. Quapꝛopter ⁊ mo⸗

tu ſuo quare ſi ſecula illuc peruẽtura int·
quieſcent ibidẽ naturaliter Complera em
intentione nalure ⁊ acquiſitio fine que in

tendit impoſſibile ẽ quin moueretviteriꝰ

Si em̃ moueret vlterius moueret duobꝰ
motibus contrarijs vicz ꝗd finẽ⁊ a fine
eſt dicere ad optimu ſui ſtatum? perfecti
ſi dixenit quia ꝓpter

inſtabilitatẽ ſuam id eſt defectibilitatẽ ſu
am ſecula non poſſunt ſtare in aliquo ſia

tu aut intelligit ꝙ defectibilitas moueat
ipᷣa aut intelligit ꝙ aliud. Dico igr qò ſer
mo iſte defectibilitatt erroneus e. Zi em̃

defectibilitas moueret eanõ moueret ea

niſi ad non eẽnon eſſe autem nõ eſt finis
quẽ aliqua natura intendatvel querat qe
nec aliquid eſt ipᷣʒ non eſſe.ꝛeterea nut
la natura intendit in deſtructionẽ ꝓpꝛij
bi i vero intellexit qa ppter de
fectibilitatẽ ſuam paciunt violentia alici·
ius vel agentiũ aliquon que vel deſtruũt

ſubiecti.

illa vel tranſmutãt in alia ſecula erũt igit
ↄtraria illis cum nõ agant niſi contraria

inuicem hʒ iſte ſermo inuolutiões mul⸗
tas et dubietates et ꝓſecutio eius ꝓlixis⸗
tatẽvicʒ an ipſa ſecula ſe deſtruũt an-nũin
aliudſicut maniſeſtũ eſt generatiões flo⸗

rum in ve 1
Sacutilueusend deſtrui eſu

Item qð quedam ſe inuicẽ generent ſicut

animalia ex ſe inuicem generant Quare
manifeſtum ẽ ꝙ ſecula rerũ generabitiux
1* inuicem deſtruũt ⁊ ſe inuicem cõſeruãt

ꝛedietis mõis. Uerum nò eſt in natura

vel virtute alicuius eoꝛũwt ſemetibm re⸗
ducat ad ſtatum ſuũ peimitiuũ. Jam aut
atefactum eſt tibi quia nechoc habet v⸗
ꝛus celeſtis quoniam non intẽdit in par-
ticularia determinate ? ꝑticulariter. NHec·
etiam aliquis operatur hocmodo inten/

geta bilib? cadere eos per ſue

um

Ueneero
ſcatpnum
Cincnoc
ſatalbiot
cylo lub
epartiuln
ſuntonman
ſootinen
GWarmaede
orronin
pdircnun
Nerbßlere
ofolgku
npvu⸗
noniekun⸗
Wonigein

ſeſenssſean
Ceſeperita
tnnnantinen
ſcnepleidr
Cnunppen
Ctigeerden
ſmdheoun
nemipius
Ginlncer⸗
lſeinjoeße
uurnera⸗

elannenae

—— —
.
— = S
=P
Se
=

=
=

☛ = S=
S
☛
—,

Gertennonor
neſeaumuit
uun dahnun
enai
nnötgmniiin
eſamonnmn

S ganneen

ſeansledchun

iücen

Nidnrtee

. A
or Minau !

—

dit pꝛeter ſolum creatoꝛem benedictum ꝗ

videt vnumqdðq; particulariũ futuroꝛum

q; pꝛeſentiuʒ
ſicut alibi didiciſti. Alii autes operatiões
exceptis ſubſtantijs abſtractis nihilvidẽt
de particularibus faturisque operaturi
ſunt ſicut manifeſtuũ eſt tibi. ꝙ pater ſocra
ris non intendebat genera re ſocrateʒ ſin
gulariter et determinate. Similr nec edifi

quẽadmodum vnumquod

—

catoꝛ non intendit iſtam domũu ediſicare

Fm diniduum vagũvt Ariſtotilis ait Sic
nec ſoluʒ intendit generationẽ huius nu/
mero fioꝛis aut hmõi pomi adhũc mo/
dum ſe habet de alijs operatoꝛibꝰQua⸗
re manifeſtum ẽ ꝙ virtus celeſtis non eſt
determinate inten dẽs in generationẽ ho

minum vel quo:ũcunq; animalium et ꝓ
pter hoc nec in generationẽ hanc vel ſecu

li hmõi.

nerationes ſeculoꝝ ⁊ eſſicit eas aut inten

dit eſſe particulariũ generatoꝝ ꝓpter eſſe
eoꝛum aul intendit illud ꝓpter conſerua

tionem ſeculoꝝ. O ſi intedit eſſe particu⸗

larium ꝓpter hoc vt ipſa ſint. Non inten

dit igitur deſtructionè illoꝛum: quare de⸗
ſtructio eo:um ẽ a caſu/quantũ ad inten⸗
tionem ipſius cum ſit pᷣter iliumſ inſuper
cũ intendit eẽ eoꝛum ex necefſtate quan/
tum in ipᷣo eſtvt ꝓhibens non eẽ eoꝛum
quapꝛopter et deſtructionẽ. è ſi dixerit

et patitur natura eonatura vero eoꝛum

zid eſt naturalis infirmitas non patitur ea

eẽ niſi ad modicum ſicut dicit Ariſtoteles
ꝙ ſingularia minime eſſe poterat ꝓpt loõ
ge a pncipio diſtare Intentio igr iſti- bo
minis eſt ꝙ intendit eſſe hmõi particula
rium ad bꝛene ⁊ modicũ/quiavero non ẽ
minus malum non eẽ/qᷓ; ſit bonum eſſe
quia non minus nocet q; illud pꝛoſit? in

ſuper ipſum non eſſe maius eſt cum in⸗

tendatur in trigintaſex milia annoꝛum /
ipᷣm vero eſſe ad plus in paucos annos
quõ operatur tam modicũ bonum ⁊ no
ꝓhbibet tanto maius malum Ampli⸗
vel erit reſurrectio moꝛtuoꝝ hominũ vni
uerlalis vel non erit. Si erit Impoſſibile/
autem eſt vt coꝛpoꝛa hominũ ſint nume⸗
ro infinita ſicut alibi didiciſti. Non erunt
autem plures anime qᷓ; coꝛpoꝛa aut ecõ⸗

nerlo. Erunt animefinite numero. Com/

pleto igitur illo numero ſtabit creatio ea
rum ? ppier hoc generatio hominũ. Si
vero non erit reſurrectio hominũ etgene

Amp̃.virtus que inten dit ge-

— cuνοραποοα. norehe⸗

vries niſi ad valde modtcũvicz ad bꝛeue
illo tpis q anime ſunt in coꝛpib? cœ eſt /

ſi nihil ad compationẽ perpetue ocioſita

tis in qua eruntcũ anime ſolute erunta
coꝛpoꝛibus ſuis qᷓre modis omnibꝰ neceſ
ſe eſt ſtare creationẽ animaꝝ ⁊? generatio
nem hominũ ⁊ ꝓpter hoc omne genera⸗

tioneʒ que ẽ ꝓpter illam niſi foꝛntan alia
appeteret vtilitas aliaꝝ generationn.
Amß. ſi circulus eẽt in generatiõibꝰ ?
ſeculis ita vt eadẽ omnia reuerterent᷑ ea⸗

dem in q; numero ſfieret ex neceſſitate re⸗

ſurrectio ⁊ generatio omniũ non ſolũ ge

nerabiliũ ſubſtantiarũ ⁊ coꝛruptibiliũſʒ
omniũ accidentiu ipᷣoꝝ hoc eſt oĩm qnii
tatum ⁊ qualitatũ hoc autem ẽ inconue⸗
niens ꝙ nemo adhuc dicere auſus eſt
vicz vt eedem oẽs ſubſtantie eadẽq; oĩa
accidentia numero reuertant᷑. Tũc enim
⁊ ipᷣa eadem moꝛs reſurgeret ⁊ eedẽ coꝛ⸗
ruptiões generent hoc aũt fieri non poſ-/
ſet pervim generatiua/quaã diximus cum
manifeſtũ ſit rerũ innumerabiles omino

)e bab⸗ re illa. Per hanc etiaz viam ne⸗

eſſe habẽt cõfiteri eaſdẽ aquas numero

intendit eẽ Rl dixerit. ſingulis annis reuerti per alueos fluuio⸗
4 renzelg ienencit et eopeſ. ꝓut conuenit

vllo mõ vel rerineri vel alit negairi n
regeneret et reuertat᷑ in anno ſeqnti.Ne

mo at dubitari poteſt ꝗqn per multos an/

nos aliqd aque ſaluari poſſet in vaſe vi⸗
treo vel alteriuſmõi. Quare impoſſibile
ẽ fieri renouatiões omniũ aquarum ſin/
gulis annis. Amp. pᷣm hoc eoſdeʒ pa
nes comederem eaſdẽ aquas biberemꝰ
eadem vina biberemꝰ ſoigulis annis Et᷑

de alijs quibus ad eſum vtimurſimitr ſe

hr̃e opteret hijdẽ etiam capilli renaſcerẽ⸗
tur in nobis Que oĩa etiaʒ manifeſtũ eſt
eẽ impoſſibilia.Cũ manifeſtu ſit capillos
ð tatos ſuari poſſe donec in eade magni
tudine ſint alij generati ñ dixerit quia
de totalitate

von de pubus capillon ſee
intelligendũ eſt totũ vicʒ quia cuʒ capilli
vel pili ad ea nagnitudinẽ puenerint vt
vltra in eo cuius ſunt partes creſcere non
debeãttunc regeherabũut᷑ 1 non añ.Et eo
dẽmodo ſe hʒ de pilis lana coꝛnibꝰ et de
alijs ſuꝑfluitatibꝰ animaliũ. Sermo iſte

multis modis apparet eẽ erroneus. Dei⸗

Mm lij

ratio humanoꝝ coꝛpo:ũ erunt igitur aie
ocioſe ppetuo ſm viresꝶ ſuas per qs ope⸗
rantur in coꝛpe ⁊? ita pene ſuperuacue et
ꝓꝛlus inutiles erunt vires ille cũ non ſint

4

habebuntigit᷑ ancipitres ⁊ aꝗle ⁊ alie

plumanꝝ ſimul quot mutationes habuert
ipᷣan. Simłr ⁊ cerui tot paria coꝛniũ quot

Pars pꝛima de vniuerſo.

generationẽ vniuerſi generabilis atz coꝛ⸗
ruptivilis aut ſoꝛſita ðlirare velint iſte
ſtatus qui modo c. eius eſt.ſtatus quem
Jſomniat generationis. Amp̃. Accidit
in pluribus generabiliũ ⁊ coꝛruptibilium

mum ga vel erit finis vniuerſalis omniñ
hmõi quẽéadmoduip̃i ponũt reicepuioʒ
vniuerialẽ aut deducet paulatim vnũqð
q; ad finẽ ſuum. Qi ſi fuerit finis vniuer⸗
ſalis oim ⁊ poſtmodũ ſtatim reinceptio

neceſſe ẽ vt fiat hoc altero duoꝝꝛ modon & pticulatim⁊ nõ in vno loco coꝛumpũ

viczvt ſubito vel per ſucceſſiões ſicut facte tur. Qualiter igr intelligunt regeneratio
fuerunt ipᷣe regenerationes. ſi ſubito nem huius fieri ⁊ conuenire materus de
tam diuerſis ⁊ ſam remotis loci avi vnaʒ
virtutẽ agentem eẽ que agat ſimul in to⸗
talitatem materie diſperſe ſi ab vno em
agente neceſſe ẽonumqð q; generabilium

aues que renouãt plumas ſuas lot paria

mutatio es ipſoꝛũ fecerũt. Simiłr ⁊ equi generari. Oè ſi dixerint ꝗa creatoꝛis quã

tionibꝰ que eis facte ſunt täta multitudiꝭ

et non virtute nature neq; virtute alicui⸗

habebunt vugulas cũ omnibꝰdetrunca⸗/ gernapiimeneidrnsecnrinete aba⸗

ne ⁊ freqntia ferrationus. Similłr oues agentis per naturd. In hociam declinat

cũ omnibus velleribus que tot tonſiõibꝰ ab erroꝛe iſto incipiunt appꝛopinquare

Aſima immenſitatẽ vnguinũ quare mani⸗
feſtũ eſt impoſſibile eè vt ammiſſe ſuꝑflui

omnibus pellibus qꝗ́s tot renouatiõibus
pepoſuerũtip̃i vo hoĩes cũ duobus pari

ammiſerũt reparabunt᷑. Et oẽs lyri cum

veritati. Uerum cõtrarij ſunt ſibijp̃ᷣis cuʒ

di ſuperioꝛis cauſa ẽ circulatiõis mundi
inferioꝛis de qua agitur. Amp: accidit
eis. Annũ iſtum hoc eſt reuerſiois ⁊ repa
tionis quã ponutnõ potius incepiſſie ab

bus dentiũ ⁊ cum ridiculoſa ac defoꝛmiſ

tates ſic vicʒ ſucceſſiue ⁊ ꝑ partes ↄſum/ inicijs motum ſtellaru illuminarium et

4 ed ſucceſſiue? ꝑ partes ⁊ eodẽ oꝛdine
——

tio in idipᷣm ꝙ pᷣus vic vt ꝗ modo nepo
tes ſuntin cẽteſima vel amplioꝛ nũeri ge
nerationẽ nepotes in quã ꝓgeniton ſno/

dit etia alið im

ne marribus vel nutricibus. Si vero tũc
erũt illis patres matres ⁊ nutrices ſicut

te ſfiue coꝛupte ſimul reſtituat᷑ eis quoꝝ
uerüt. Maniteſtu autée eſt hoc in fo/
lijs floꝛibus ⁊ fructibꝰ arboꝝ ſilr ⁊ in frõ
dibꝰ arboꝝ. Quare rõdes ſepꝑe reſcindũ
tur qᷓies ſunt ſalices ⁊ vites ⁊ ſilue cedri⸗
ne. In hüs auũt maniteſtũ eſt oẽs pᷣnoia/
tas ſupfluitates ſimul eẽnon ec poſſibile
OQ ſi dixerit ꝗq? non ſimul fiet iſta renoua

ipſius ſpere ſtellarũ fixarum q; ab alus ꝗ

rundemjab iſto em̃ nunc incipit ſtatus ꝗ
doam rerum generabiliũ coꝛruptibiliuz
qui terminabitur in vltimo nunctriginta
ſextamiliũ annoꝝ qui ab iſto nuc incipi⸗
unt.Et ad hunc mo dũ eſt videre de quo

—

libet nũcſi quia ab ipᷣo incipit tpᷣus tiigin

quo fluxerũt ꝑ coꝛruptiõʒ generabilia re

1xerut coꝛrupti erabilia ſtatus ſiue ſeculum generationũ et coꝛru⸗
uertent vt iterũ fluatitũc reddit raciocina

ptionum ⁊ aliarũ mutationũ que future
ſunt in totalitate tꝑis illius ſimiliter re/
nouatio futura in vltimo tempoꝛis illius
In quolibet igitur nunc incipit annus v/
rum fient viceuerſa ipi ꝓ genitoꝛes illoꝝ/ tens qui eſt annus fluxus generabilium
in non minoꝛis numeri generatiões cci ⁊ coꝛruptibiliũ et renouationis ahᷣ reuer
. ſſibile ſm hoc.qꝛ vel in ſionis ipſarum. De hoc autẽ qõ nonnul⸗
iſta regeneratioe erunt oẽs hoĩes infa n,, sO mouiſſe videri poteſt exphiloʒ ophis
tuli. Similr ⁊ oẽs mulieres/vel erit ſicu

imilr 2 oẽs mulien 7 adhut mouere videtur multos et vul⸗/
modo ẽ. Si oẽs inſantuli ergo ſine patri Ogaribus hominibusſ alijs animalibus
bus ⁊ matribꝰ ex ꝗbus ergo nati ſunt et

ons manib Jex adus er i ſunt et virtutẽ generatiua pmanere ⁊ operari ge
a quibus geniti.Hec igr via manifeſte im

alus g. nat nerationem donec appꝛopinquet finis vi
poſſibilis enec eſſet renouatio iſta.ſʒ po- te eoꝛum eandem pſeuerantia virtutis ge
ius quantũ ad hoĩes vninerſalis coꝛru/

neratiueæ generationis videntin terris?
ptiojatqʒ moꝛtificatio. puwi em ſtatimq; aquis nec apparet vllus defectusvel de⸗
nati ⁊ geniti nec ꝑ diem viuere poſſent ſi/ bilitatio vel hinc vel inde. Quia igit vis
generatiua et operatio eius cauſa ẽ conti
nuitatis ⁊ perſeuerantie rerum generabi
lium ⁊ coꝛruptibiliu neceſſe eſt perſeuers

modo. Manifteſtu igitur ẽ non eſſe

pauloante adieciſſẽ/quia circulatio mů⸗

buſcunq; punctis vel terminis motuũ eo

taſexta milium annoꝝ. Quare ſimiir eſk

Emten
un ls
gunnon
Eiefni
Ginpene
kotfet
ſtnunh

(Aenie
nnci
VAiun

Cenmdn⸗
nni

iſinvet
ſdtalten
Mionade
Pangrtn
ſrctaein
eſekoni
ſenitenun
ficutgaln

= =

(u

nantest
otegrel
neetn
klaactenr
iy tet li
vervousni
ſefitwvoofni,
Mrgler i
Cthnerntn
Wemmo

Kontnrin
Wagfeün
Unmntre

D 2. —
VARE
DrrtereT

ſenſee
e unmnnrvj aat
2„ “ nt ergo ph a quã om
0. int. Attribuunterg uibevltra q iici⸗
G . erunt. Atti 16 in aliquid alibi dicic
tions corunti. õ Puld per tans ud
⸗ J 1 — E e 14 . RT
nẽ eſſe genera um generatols e nei aulem licei babea eor 5
rez perhen 3 Qusre ſtaumt eis viſan ſti. gianSaken nect Sermo aulez
alähe, em in illis. phennem nem In re Eeſt ſermoni t et foꝛte us naturis
“G onnem ini s phe finem In reb ſt ſe n mults erf uabus! lli
ZZ 5 ruplonts h rum ee nnen ſt dele⸗ ſ// ictionem mu 1 nosdus ug Türcli
Annn etconubas habiturt Eineceſſe eſt an/ à dic ſt quem dixit de riculari. Jn tu⸗
sck ene nec vncq habl! 2 in ee lia in car ipſius eſt qu ſali et partic lare virtu⸗
eſt ne rantib? ir rerex etia it ip vniuerſa rtieulare dui
. Mil enim pleueran tẽ appa idemus cõ delicet turam partt s indiuidh
E, A enm tibilitat ayunt vide eco⸗ vi per natura * vnius inam tin
Unicne 7 defect ule ayunt vie es ⁊ ec inquu pꝑ regiminis vn iuidni etin
uʒz Nos a iam mulier 5 S 90 pꝛiaʒ reg us indii irrutem
docdd 8 earum. Hos lammau 7 filiabus 20 Plaͦr m vniu alez virtutem
intbsnoke⸗ loielucine emnor taneutgerienten
nucmiknd- Zuerſo non mm 8 fuerint/ ndi ⁊ nuptu elligo pern ſtantias celoꝛt em genera
enenen ( 3 nann 5alrernumendinuben de agrico Parzaftein ſtaüllast⸗ ranen intendit
edcſ gqus di et nutrin le habet dee atio tgubernante motus natio néel
Maleſenn, tradendi vegelatidi onib?. quafe onuzctsci vnuspe bilitatem in! e
zpat ationibus ivite accionid enimne 1 infinitu eſt finitũ durab qus gen
s ibus et ali⸗ intellexit per otus cel jet in
n gtum nibus ete odon ita ſꝑ efectus lueni⸗ inteller ſius mott limar erin boc
itngsse 2 em uð dD . doncce alam ip do ſubl . lexit d
eegf q; apo zdebilit gremch Pienuera ralion uia ſiverum fitate eſſet in n⸗ Pl OXνι
nge neche ſeuera ceſſiõis auit. qu liex neceſfſita ſalis con/ f“
abeemnt deſcus nee exeqꝗv itart et ſuccel ſer err niuerſali⸗ vniuerlalis e ngE Uo tactat-
enſene are. 2* luerſalite ilis eſt et eſt naturav eſt nature 2 ealoꝛis/N In 1
udtn etze iſbocevn o debilis eſtere o/ natt ſius hoc eſt n lacitũ cree ſicuk “
zeramnſtettdi⸗ ul? Hoct natio O ſolam p Lio ipſiu tbenept ationuz ſ⸗ .
rminlti, tig le raciocinati aturam lola lriſſi tie ꝛdinem et ben generagot ſtü eti⸗
erena arne Hec aute ra inuqui n ationẽ deia IIa o:dinel terminu anileſtu .
R Heca hominu nanonsnene ico poſuiſſe terminu Manit nißer
: rder o iſte et gubern enit'ig 7 dico p entibus. : alureym .
e altiul me igentunet gu alura peni na⸗ di in ſequennibu tentio natur tis taʒ
lut. Sül Jui i lotaliter lert 8 validi otu ſt tivi quon finitũ durabih npo⸗
Arenetiet mi cuilo megquus ptat m amelt! it in infi tionu non vo⸗
eeſmnis m Sicnt em eqn nt ſeſſoꝛem luntate 8 ponit in inſi enerauonun bocẽ
5 Minsnt e Sen N ad Ein volun ſalt leſtis quã g odoꝛum li⸗
no T din ei vires ſn ntame in ſiſtere ius (eleliis da non mode tintelli
e in e li. Ueru nino nilten mo iſi altero du luerſalis et in
Aunitiunnt t equali. eiusivel omn ari ſʒ abö eſie nini al vnmnerlslis et ite du⸗
mifmnin r eſt motũ kaliter moderan ſtars den el ans Partkalarkininini mo⸗
–BW is e t⸗ nec debilitas auc go mntentionem pa diuidui et vn ute in⸗
amun⸗ Ngner Pnetdadtiit Bed arni Köllirane ns generailonia. Decautein,
Gaobld iN, ſit nec nou inantiſſim ñ voluerit et tus vel v lum fruſtra el d huiuſme
Eingunemn ris virtus t ſiſtere oĩne la ffitudi tentio n cũ impoſſibile ſit a ſius durare
to lura liter ſit ſiſter⸗ e abſq; laſſitu ſuo ſſibilis cu imp. ntionẽe ip dinidu
uni valrane tin aecte lacito ſ poſſibilis/ ſm intention ſtibꝰindiuidi
aſi gert⸗ accelerare? retarde ſt ꝓ benepl risvires juiduoꝝ em̃ de celeſtib⸗ ik⸗ Si⸗
oüeiſicn, accelera ru potelt ꝓb naturisvi⸗ indiuidi Non ec de cele s loquit⸗ .
böoimhine debilitate ea bilitalis „icut ine finitu Non limaribus lo⸗ non lo
bignch debilitate e tex de ſoꝛtare⁊ ſi 1in in olis ſublimarib tentio non ie
1 Ot aſſatis etiã e teres coſoꝛ ſtit vel i d de ſolis ſi eſt iſta intent. m ridicu
mnuͤnt⸗ etnouas dan fluxuz ag un. Sur isle⸗ Npoſſibilisvidetur dit generatio
ngenn e narius inxu; it ꝓut vn lt vero v oſſibilis vide ndit gen qu ör
i mmuumnid molenginan dimittit ꝓn um vnñ m impollidtt on in nd illa qu 8 £☚
n, malensinariuo etiam ipm e igrin lum in cẽ am̃ noni us a gign
,völi , auertit vel tinet etiam eſt igr in loſaſ? hocẽe infinitã. Uirt eſt vt inteda
eo R ſiſti ungée er retinet e 8. Pon eſti el ilitate infinits neceſſe elt vti inita.
inon iſtit eunde copioſius. nagis v durabil iuerſalẽ. nee lonis infini
n ſi it inundare c tvel vt mag ius d am vniuerlal oeruptioni ſoluvr .
tn acit mundat re vt flua fluxus eius naturam bilitatẽ coꝛrr hec non ſolñ
urnon poteſtate nature vj m vt ſtet fl ntdem ul durabilitate tentio h ublima⸗
e, otelta el etiam vt ſtet regenid ſimul dur er erit intenti finita ſublima
nsſtun poren uat vel etian catoris rege tpo ꝛopter ert idua infinita iu antur
MN minus teſtate T — rralio e „“ Quape indiui 1 coꝛrump 1e.
lenolt ſed in ſola po aius non cenarrati tis eã generentur i tiam vt coꝛrrur natura
Slhen⸗ ſed in ſo unus non een deran generent itũſed eti intentio hec natura
deho⸗ ſapientia ſua rioſiſſima mo iderunt g tinfinituſe rit inter tura nõ .
npoletce ſehier ſua impen H niderun e iliter auarseriin det bec nathr ſirue „
narme, dembecelt tohereilummnani ſolen o⸗ ſeimi leetz ent urnonidee e por .
astel 2 fſcripſerunt pp- a. Da iſtia lis a ener el. aut nonviget inte
ipnsi fcripſeru hetia. H s chꝛiſtia ſolũ g t. Hoc ↄtraria
owanli, xn ocatur ꝓp ſapiente coi lollt enerauit. He et eadẽ?
– re qui vo⸗ Pſeruntd ſar us ſue cot req geners ra vng ei
n unt et ſepſer atem gentis nõ ile vt natn
= Rotum eiuſq; Gade nionibnsno ſee
ninin . H doclrinis ſuise ed tanꝙ; ſa
nci dali doctinis tige⸗
n, lanq; ve

icite ſtudu
olicite ſt

eſt qm intentio ediſi-
Ridiculoſi etia elt an inten

Pars pꝛima de vntuerſo.

candi ? deſtrnẽdi vnam ⁊ eãdẽ domũ in rum eſſe tanq; vnaʒ rem. Peuertit eads⸗
edificatoꝛe ridiculoſa ẽ/ Et ꝗq edificat do⸗ qſtio que pꝛius videlicet cuiuſmoivnam

mũi vnam ⁊edificãdo deſtruit.pindeeſt. rem intellexerit an onam anima an vnaz

rant per partem aliquã tꝑis indinidua ge ſicut pᷣdixi tibi? vnuquod q; iſtoꝝn impoſ

Ac ſi eam nõ edificaret. Oè ſi dixerit q du qualitatem an vnam ſubſtannã ſeparata
6 nera bilia et coꝛruptibilia/ vicʒ tẽpoꝛe vite ſibile eſt ſicut iã audiuiſti. Si vᷣo ipᷣas ſub

ea que viuunt ⁊ ſic vwnumqðq; lalioꝛum. ſtãatias celoꝝ noluit intelligere tanqᷓ; vnã

Maniteſtũ eſt ibi quia vita ip̃a non rem Hec intentio indubitater ẽ magis er

durat nec ꝑmanet. Quare recipiẽdo vitã ronea Quis em̃ dicat ſubſtatias celoꝛum

ammittunt ea ⁊ oſequẽter viuẽdo moꝛũ eſſe vna remtanqᷓ; vnam rem. Necminꝰ
Rtur/⁊ moꝛiendo viuut.De hoc etia ꝙ diri erronenvidet/ ꝙdixit vᷣtutẽ illã gubernat⸗
quia virtus hmõi intendit in in finitũ vi⸗ Yemationt᷑. Cũ generanões in multt

detur ꝙ eomodo poſſet dixiſſe/qð ſimili⸗ generibus animaliu ⁊ vegetabiliũ tot ca

ter intendit in nihilũ quoniam quẽadmo ſibus ⁊ peſtibus expoſite ſint⁊ multt mo

dum intendit in e per generationẽ conti dis coeruptioniba. quappars magnade
nuam. Sic intẽdit in non eẽ per coꝛrupti- celis venire videtur. Qualiter igr guber⸗

onem continua. quapꝛopter in nihilum. nans eſt generationẽ vintus illaqua tam
S. De eo vero ꝙ dirit virtutem hmõi infu⸗ multipliciter deſtruit.Eries 8 em ſuperſflu
tiae 19. Similr ſiccitas
dubietatem 2 inuolutionẽ multam. Pꝛi- ⁊ hũiditas deſtruũt multas er generatio
“ mum de hocꝙ dixit virtutẽ ac ſi intelli⸗ nibus. Harũ autem q̃litatũ elementaruzʒ

ſam in ſubſtantias celoꝛũ. Scito ꝙ habʒ um ⁊ caloꝛ immoderãt⸗

*

geret vnam vᷣrutem eẽ in ſubſtantijs om upfluitates ⁊ diminutiões ab hmoi vir⸗
nium celoꝝ. Lu autẽ ſcis quia nec vna q ute eſſe ipſemet poſuit J n generatiõib⸗
utas nec anima vna infuſapõt eẽ in ſub⸗ vero hominũ eadem accidut. Migitur

ſtantijs omniũ celoꝛum. Etia ſ̃m ſenten⸗ Karde ge er ion philoʒophus iſte.

nam ipius cũ ipſemet poſuerit ⁊ ſe decla⸗
raſſe crediderit in libro ſuo quẽ ſcpᷣſit de

Bubernatio nanq; ⁊ nauẽ oᷣfendit a picu
lis⁊ naui ꝓuidet ↄtra ea. Nec gubernãs

aĩa q; vnicuiq; coꝛpoꝛi aiato eſt aia ppᷣa⸗

ſtantia vero ſeparata non intellexit vtutẽ pꝛeter intentionẽ eius ⁊ contra voluntatẽ

ſeparatio ↄtraria ſint. St vo intellexit vVgubernans eaꝝ ſimpliciter. Cuũ pericula

tutem iſta ipſam eentia creatoꝛis intelle generationũ nec minoꝛa nec potioꝛa ſint
xit ea infuſam in ſubſtantijs celoꝝ qm̃ in q; pꝛofectus iparum. Quapꝛopter ⁊ in ꝰ
illis ẽvr invnaqq; eannon quẽadmodu uide cõmiſſa eſt hmõi gu ernatio gene⸗
Jenſit abubacer arracenꝰ ꝗ dixit in epo rationũ vtpote ignore tot ⁊ tantoꝛũ peri-⸗
9 Aitione auditus Ari. ꝙ deus erat ſpũs ce culoꝛum pvel infirme du ea auentere 7 eiſl⸗
appꝛopinquit vt cũq; ad veritatè hoc dem occurrere non poteſt. Jpa etiam vir
didiciſti in pmo l ctatu magiſterij huiꝰ tus hmõil gubernationẽ iſta ſuſcepit quã

vVbi te feci ſcire ꝙ ckeatoꝛ bndictus ? ſubli ſ upꝛa pꝛudentiã ſuam ⁊ vires eẽ ignoꝛare
mis in vnaq̃qᷓ; ſubſtatia

em̃ bonuʒ oĩs vᷣtus oĩs pulchꝛitudo velõ

quedã redũdatia ẽ pᷣmi ⁊ vniuerſalis ſon CLontra oꝛigenẽ ðᷣ coꝛpm anihilatiõöe

is. Qè ſi de hac vᷣtute intellexit auicenn
ſᷣmonẽ pꝛedictu ppter ꝗd dixit eã infuſaʒ
eẽ in ſubſtatijs celoꝝ cũ in alijs ſubſtatijs
ſit eẽ infuſa ñ dubitet Nõ mmoꝛẽ quoq;
Dubietatẽ aut inuolutionẽ bʒ

Oſtq; antem iam patefaclus elt
tibi erroꝛ iſte qũo poſuerit quidã

quoq; bilium ⁊ co:ruptibiliũ/ereuerſiões mũdi
ſubiuxit ſubiimian iuxta reuerſiões celoꝛũ ſtellaꝝ

in ſermone ſuo vicʒ tanq́; vnã rem. trũ ⁊ luminariũ ad inicia motuũ ſuoꝝ de⸗

enim intellexerit virtutẽ illam infuſam eẽ clarate ſunt tibiabſurditates æ impoſſibi
ranq; vnam rem an ipᷣasſ ubſtatias celo⸗ lia que ex hmõi erroꝛe pꝛoueniunt. Con⸗

1 aut gubernatoꝛ nauis ðꝛ/q eã ſciẽter mit,
Znulla eadẽ mult? k de q̃litaribꝰaʒ aliis lit ſiue immittit in picula vel naufragioꝝ
accidetibus nec tibi nec alij dabiũ ꝗqn ap vel alia. Si vero vᷣtus illa non inducit pe
pꝛopᷣate ſint ſigillatim ſuis ſubiect. Sub ricula gubernationũ que pᷣdicta ſũt ymo

infuſam in ſubſtatias celoꝝ. Cuũ infuſio et eueniunt gubernabilibus/nõ poteſt dici

ni eif niap ex ipᷣa pſen non potuilniſi et ipa fecerit intollerabili
la e vnicuiq; eaꝝquicqd boni hʒ Omne ignoꝛantia obcecaaa

circularẽ renouationem genera/

9
ber

erae

.õðãð⁊

litauneetp⸗

ſthuie
orgpiin
gpetput
nerſn
pocelve
ſiplunmu
ſſonone on
Alciiekina
isgrog
linesinne
Plpotut.
poubune
Momcpert
is minceh⸗
fusfnbn
ugontt
chiuna
an
Aas
Mniteiau
ſilnaecrdt

Putgenirun
R
nligoden
hemnune
Enuplis
—
flinmnano
dnmezine
wſcene
ne
kocchounde
Ngetſnnck
1nrdonnofe
cenibyef
grbkun
Perolsge
irliunt
bigglnſcnl
ſteſeſi

g2=
=
=

Anelng
nddinin

ri
nedöte
Aütrni
apofeſnene
, ennnn
Wmälinicn,
mminntöcthnn
poſai 1grin
slun
noniezict
ensttnde

.

nabiibrsdier

89

cminord
un. Qru,

—

rettEe

me düttaN
ℳ a!
naiioniſhin
ißa enn
lan

ſtegidnen
nondt
bluigtuſi
cueſſpblni
un inn
binus i,
—

4

60

Fo.

lis eſt huic incipia tibi deſtruere et hiceſt ſ
erroꝛ qui impoſilus fuit a quibuſdaʒ vni
ex pꝛecipuis doctoꝛibus xpᷣianoꝛum⁊ iſte

ditiones inuolui pertinaciter finaliterq;

non potuit. Erroꝛ autem hic eſt videlicet
ꝙ iota humana natura reſoluetur in ni/

hilum quantum ad coꝛpoꝛ:a qm̃ gloꝛifica⸗
tis animabus vſus copoꝝ non erit ncca⸗
rius ſᷣm hunc erroꝛemiꝗn potius onero/
ſus et cum ᷣm opinionẽ omniũ retro phi
loſophatium coꝛpoꝛa non ſint animabꝰ
huanis data niſivt ſanctificentur et ꝑfici/
antur in eis perfectionibus ꝗqbus pꝛepa/

ſequens eſtvt alium erroꝛẽ qui pene ſimi

rorpugsi hbominẽ plene beatum gloꝛioo
ſum eẽ cecum ſurdum et muiũ aliiiq; hus
iuſmodi operationibus coꝛpalibus ome

nino ineptum. Ne attendas antemmen

uit ex ſapientibus theologis grecoꝛum/dacijs et deliramentis quoꝛun a qui ne/

⁊ vocatus fuit oꝛigenes. Apparebit autẽ gant animas humanas videre audire et
libijpſum ularennsiſtac 8 oc ſentetia ⁊
aſſertione dixiſſe non ſolum ex vbis eiꝰ
ſed etia ex incredulitate ⁊ impoſſibilitate
erroꝛis quo quattuoꝛ tãte ſapientie ⁊ eru

ceteras operationes que per coꝛpus ſunt
exercere.ſed hominẽ iuxta verbuʒ Ariſto
telis dicunt huiuſmodi operaliões exer⸗
cere in anima. um manifeſtu ſit operatẽ

ones que per inſtra fſuerit ſibi pꝛopꝛie ab

ipſo qui vtitur inſtrumentis et ipſum ꝓ⸗
pi operationes huiuſmodi operari.Ci?
igitur et coꝛpus ipſum humanũ totalite-
inſtrumentũ ſit anime humaneet mem⸗

mſtrcmͤ

ꝛa ſingula ſimiliter neceſſe eſt ipſaʒ op-

rari operationes que per ea fiunt et eiuſ⸗

dem eſſe pꝛop:ias pꝛieq; de eadem dici

VUidere igitur ⁊ audire ꝓpꝛie operatiões

2

ſunt animarumeuius aufẽ actus eiuſdex

rentur ad felicitateʒ eternam/digne fiantð ⁊ potẽtiaquare viſus ⁊ auditus ⁊ ceterz

eãdem ad quã ⁊ pꝛopter qua ſolam crea⸗
te ſũt.quare expleto iſto myniſterio ⁊ ob
tenta iſta vtilitate per ipſa ceſſabitet eſſe
earum tanq; vlterius inutile et ſupuacu/

umſſed et obtenta felicitate et gloꝛia ani/

maꝝꝛ remanebit in aiabꝰ nr̃is natura⸗
lis mutabilitas ſeꝑabilitas a gloꝛia hu⸗
iuſmodi tanq; eis aduenticialet acciden⸗
te fiet immutatio in aiabus nec peccabũt
deſiderantes incoꝛpoꝛari pꝛopter huiuſ/
modi peccatu expiandumet ſanctificalio
nem animan perficiendã erit vſus coꝛpo/
rum neccſſarius quapꝛopter fiet regenera
lio coꝛpoꝛum humano:ũdonec iterũ pꝛe

parate⁊ ſanctificate anime noſtre obtine

ant denuo felicitatẽ pꝛedictaʒſa qua iten
ca dentibꝰ reſtituant iterum coꝛꝑa⁊ hoc
non habeat ineternũ. Impoſſibilitas igr
iſtiꝰ erroꝛis pꝛimũ apparet ex eo ꝙ in eo

dicitunquia vſus coꝛpoꝛũ non erit neceſ-⸗

ſarius gioꝛificatis animabꝰ.Hoc em̃ ma
nifeſtũ eſt eſſe falſum. In pᷣmis qm̃ necꝑ

fectam poſſibile eſt eſſe gloꝛiam animaꝝn

ſeoꝛſum a coꝛpoꝛibus quomia vires qua⸗
rum operationes ſunt ꝑ coꝛpus remanẽt
quaſi extinctenaturalis ani moleſtia ani
marum noſtrarũ qua paciuntur ab impe

dimentis huiuſmodi viriũ cernſſimũ iu-
dicium eſt partem ꝑfectionis ⁊ felicitatis
earij eſſe perfectionẽ virium huiuſmodi
Amp̃ᷣquid eſt aliud dicere anima be

atam vel glouficatã eſſe amiſſo vſu ſenſu
um ⁊ aligrum viriuſauibus operatur per

hmõi que vires ſunt potentie animarum

hnmanarũ. Quapꝛopter oppoſita ea⸗
rum videlicet cecitas et ſurdiras et cetere

pᷣuationes huiuſmodioppoſita em ſem⸗

per et maxime pꝛiuatio ⁊ habitus et circa

idem naturaliter. Manifeſtũ autem ẽ

hoc in pᷣuatione⁊ habitu.De hocvero ꝙ
dixiſſe dicit quia coꝛpoꝛa humana non
ſunt neceſſaria gloꝛificatis aiabus et pꝛo⸗
eſtum eſt ꝙ non ſunt neceſſaria ad eẽ eæ

pter hoc ceſſabit eoꝝ eẽ oino.

rumet adiunuãtia ſunt ⁊ impediẽtia mul-

tum ad ↄplementũ bene eẽ eaꝝeſt enim
non nulla pars bene eẽ earum gloꝛia vi-
rium pᷣdictarũ qm ſcire te faciam in ſeqn⸗
tibus. Ampᷣ.ſi delectationes coꝛpales
extinguit in animabꝰ humanis omne de

derium delectationũ ſpiritualiumqua-

tofoꝛtius delectationes felicitatis eterne/ D

que incomparabiliter Maioꝛes ſunt extin

guent in animabns noſtris omne deſide
rium delectationũ coꝛporalium: Quare

et deſiderium in coꝛpoꝛandi cũ huuuſmo
di deſiderium non ſit niſi pꝛopter delectaz
tion es coꝛpoꝛales. Nihil enim habet de

ſieabile anime bumane pꝛo ſtatu pꝛeſen
tis vite niſi delectationes huiuſmodi. e

tera enim qugcunq; coꝛpoꝛa ſunt in iſta

miſeria molẽſta et oneroſa ſunt anima⸗
Amplius. Amoꝛ eternoꝛum ac

bus. Amplit
celeſttinm gaundioꝛu anim
faſcidiare facitet debilitationes coꝛpoꝛa⸗

les et quod plus eſt pugnare contrs eaes

Pars pꝛima de vnuerſo.

et ear deſideriaſet inſuper eſſe in bmõi
coꝛpoꝛibꝰ alʒ deſiderare diſſolutionẽ ab/

ipſis ꝓpter innumerabiles moleſtias et
impedimenta que pᷣſtant eiſdem. Quan/

tofonius igr incogita bilis ſuauitatis illa

felicitas non ſolumodo extinguet in ani

qᷓ; oneroſe habitatiõis qualis ẽ ꝙ ſtaiu
miſerie iſtius habitatio eaꝝ in coꝛpoꝛib⸗

noſtris. Amp. Manikfeſtu eſt qꝛ deſi⸗

derium felicitatis illius facit odire aĩas

ſctas habitationẽ coꝛpoꝛum noſtroꝝ licʒ
permodicũ ſit ⁊ iuxta tepidum. Quanto

foꝛtiꝰ igitur amoꝛ habitatiõis ⁊ glie cele⸗

ſtis quo ſupꝛa omnẽ cogitatum ardebũt

cum eam continebut non pacietur bmõi

terrene habitatiõis deſideriuʒ aduenire

gloꝛificatis animabꝰ. Amp. amoꝛe il/
lo in ſuo ardoꝛe permanẽteimpoſſibile ẽ
amoꝛem contrariũ ſeu contrariuʒ deſide

rium aduenire vel eſſe in animabus bea
tis Si igitur aduenit neceſſe eſt amoꝛem
illum vel tepeſcere vel frigere. Quare ne⸗

ceſſe eſt vt hoc fiat vno trium modoꝛum.
vicʒ in ſacietate vł faſtidio vel conuptiõe

2

puerſitatis que fiat in animabus ipᷣis. Jũ

plenitudo ðſiderioꝝ cumlantiſſima apꝰ
felicitatẽ illamſic non ramẽ per eam mi⸗
nuit᷑ aut tepeſcit amo:.Quẽadmodũ cõ⸗
tingit in coꝛꝑalibus delicijs que ardenti
amoꝛe ⁊ deſiderio nõ habite diliguntur

⁊ appetuntur. Sua vo ſacie

ſni minuuntet excinguunt. Jbi autemim

6

ũ quia ſuauitas pᷣme bonitatis nõ

eèt pꝛima aut perfecta ex omnibus mois
ſuis ſi hoc mõ ſaciatiua eẽtvicʒ vt amo⸗
rẽ ſui vel deſideriũ ſui fruitionevel obten
hoc ip̃m videmus

im minueret. Ampß. ho emus
in mulc bonitati que obtetu ſuo amo
rem ſui augent donec

ctis ſuis augetur amoꝛ et deſideriũ earu;

in eiſdem ſubiectis. Cu autẽ in ſua leni⸗

tudine etperfectiõe obtente fuerin hoc
certũ fuerit obninentibus quieſcit quideʒ

deſideriuʒ qð eſt motus ſpnalis in ipſas/
in ſua pleni⸗

amoꝛ autem earũ permane
tndine et perſectione. QAuatd impoſſibile
evel amo:ẽ pᷣme bonitatis vel gaudium
qð ex ea eſt in gloꝛia ibidem extingui vel
ellam tepeſcere Quare impoſſibile eſt cõ
marium alterutrius eoꝛnm illuc vllo mo/

poſſibile eſtſic ſe habere multis de cauſis

. .

rem lul augent donec plene acpfecte ob/
tineatur. Quadiu vero augent in ſubie⸗

donꝝ attingere Contraria em̃ ĩpmoſſibile
eſt generaliler in eodem ſᷣm idem ee. Sʒ

neq; pugna contrarioꝛu neq; rebellionę
vllo modon patitur ſtatus ille. Amp̃ᷣ.
1

ſicut ignis coꝛpalis materiam caleſactibi
lem in ſitu ſuo debito et coniunctiõe ſen
oppoſitione ſibi conuenienter obuiantẽ

frigere non patitur. Sic et in igne ſpũali

ſe habere manifeſtũ eſt quéadmodum

quanto ignis coꝛpalis foꝛtioꝛ atq; pſeue/

rantioꝛ tanto oprrationẽ eius foꝛtioꝛem
atq; perſeuerantioꝛẽ eẽ n eceſſe eſt. Quia
igr pᷣma acpuriſſima bonitas igniſſpua

lis ẽ cuiuscaloꝛ eſt amoꝛin ipamncce ẽ?⁊

ſubſtantias angelicas factas et animas
beatas ꝓ magnitudine ignis iſtius atq;

perſeuerãtia ab eo calefieri ⁊ ardere.Du
rante igitur coniunctiõe illa connenien/
tiſſima qua lante foꝛnaci ſic conincte ſunt
impoſſibile ẽ eas vel tepeſcere vel frigere.
quare impoſſibile ẽ eis contrarium igneyʒ
oꝛ et foꝛtioꝛ quato maius ⁊ foꝛtius vineꝛ
lumtanto aruptura et diſſolutiõe longiꝰ

quo
1

Quia igitur amo: quo huiuſmodi ſubſtã
tie pꝛime ac pure bonitati alligate ſunt et

aſtricte i vltimitate magnitudinis/erit ex
neceſſitate in vltimitate elongatiõis a ru

ptura et diſſolutione.Erit igitur omnino

irrũpibilis et diſſolubilis ? ꝓpter hoc in
paciens cõ trarij amoꝛis et deiderüs Od
ſi dixerit q; deſideriũ eendi in coꝛpe ſiue
4in coꝛpandi vel coꝛpalis in habitationis
non eſt otrariũ amoꝛiceleſt illius ⁊ glo⸗
rioſe habitatiõis. Dico qe fmo eius erro/
neus ẽ in hoc qm deſideriu iſtud exnecel⸗
ſitate aut ẽ deſideriũ vnde hmõihabita-

tionis ⁊ qlis ſcʒ ẽ in ſtatu miſerie pᷣſentis
et tunc deſiderat ſtatuũ illum erumpnoſũ

cppter ipᷣaʒ ſeius miſeriã ꝙ eſt impoſſible

aut e ꝓpt

iam alibi ſare te feci vicʒ in capitulo de/

ſtructionis padyſi carnalis que gens ſar⸗
racenoꝝ poſt hac vita expectat aut ẽ ꝓpr

pfectionẽ virium ꝗbus operant᷑ ꝑ coꝛpa

ſua et hoc ẽ indubitater naturale deſide⸗

rium et hret moleſtias diunſimas ⁊ affli/
ctionẽ grauiſfſima niſi vel ſpes reſurrectio
nis coꝛꝑm in qua hmõi pfeclionẽ obtẽtn
re ſunt eas ↄſolaretvel ipa in q ſunt felici
tat ſuauitas omnẽ hmõi doloꝛẽ ꝓpelle/

ret vel potius abſoꝛberet quaq; ei tan⸗

itẽ ꝓpter coꝛpales delicias. tũc mani
feſte ↄtrariũ eſt amoꝛi deliciaꝝ gloꝛie ſiẽ

ſſteefel
lerude,
Nüirebene

longen
ſceicag
Gtesoui
insoet
uradoen
olanug
Ptktono⸗
hrininoclpe

Alanne
ounno

VAoraope⸗

=
=—
☛

—
=

äenden
uncktbie
ligeraiusd
arrec⸗
fincctoe
Wraperc-
Chrhlevl
Maapan⸗
sdpe
nunei
Pnnicr
ſliousnn
Mopor
lnaeſnus⸗
Mhrrine
Wenrhonn
utine
Pnetäin

== =
E=
= ==

—,—
e
—
=☛
☚
S

Neineritiin
naboſlug
kanmginim
docdleſenine
ungdele
ſongiſtit
lang
kitsm
inalicktar

tonainstun.
mraatdiſgtiti

emginn⸗

4

none ehhun
Golunis! in
andisl d
Mienluc⸗
oMlon ult/

B⸗

.
—

velle vel deſiderare patiatur nin ꝙ fuenit
diuine beneplacitum volunta tis nec de⸗
ſinunt etiax ille due virtutes/que pacictia
et longanimitas vocantunquaruũ altera
videlicet padentia moleſtiarũ amaritu/
dines dulcoꝛat altera videlicet longani/
mitas dilationis ? longe expectatiõis te⸗
dium cõſolatur. Ubi vero tanto ſpei gau
dio tantaq; obtinenda certitudinetantũ
pꝛeſtat conſolatiõis ſolacium vt tedium

„ hbuinſmodi ꝓcul pellat. ꝛopter igr iſtas
Eagd⸗ manitfeſtum eſt vllam ex carentia

coꝛpoꝛum moleſtiam nullũ ex dilatione
vel longa expectatione tedium apud illa
felicitatem penitus po ſſe efſe. Mani/
ſeſtum eſt nibi etiam ex hoc qð audiuiſti
hic et ex alijgdeſiderium incoꝛpoꝛandi ſi
naturale eſhoceſt ꝓpter perfectiones vi
rium quibꝰ anime noſtre operant᷑ in coꝛ
poꝛe et per coꝛpus non eſſe peccatum nec
culpabile vllomodo poſſibile.Quare ꝓ⸗
pter expiandum illud non eſt neceſſarius
vſus coꝛpoꝛeus hoc eſt coꝛlpoꝝ humano⸗
rum vel alioꝛum ſed que ꝓpter vtilitates
hominũ creata ſunt. Sed reuera ꝓpter ꝑ
fectiones virium animaꝝ noſtrarum que
per coꝛpoꝛa operant᷑ vſus coꝛpoꝛee natu⸗

re neceſſarius eſtet erit ſemꝑ hoc nulla

Dubitat anima niſi que ſe ⁊ naturã ſuam

ignoꝛat. Reminiſcere etia hic quia a pᷣm

2 pura bonitate poſtq; hmõi gloꝛificata

Piunctione cõiuncte ei fuerint anime no⸗
ſtre nec violentia necvoluntate ꝓpꝛia ab
eadem ſepabiles ſunt. Cauſa auũt in hoc
eſt quia violẽtia ſublime felicitatis illius
nulio modoꝝ atingit ſed neq; volutate
ꝓpꝛie eas auerti ab eadẽ poſſibile eſtqm̃
omne qð ab aliovoluntate ꝓpꝛia ſepara

tur non ſeꝑatur ab eo niſi altero duoꝛum

modonꝝ ſiue alterutra duarũ cauſan vicʒ
aut ꝓpter hoc qm̃ aliquid ſibi moleſtum
in eo ſeniit qð impoſſibile ẽ eẽ in pᷣma ac
puriſſima bonitate aut ꝓpter hoc quoniã
aliud ſuo placoꝛe ſeu ſua ſuauitate illud
attrahitet pꝛopter hoc neceſſe eſt ipſum
eſſe maius cum placoꝛe et ſuauitate q
illõ qð pꝛo eo dimittit/ qð verum impoi⸗
ſivile eſt eſſe apud fontalem bonitatem.

naturam animarũ humanaruz et diuine
bonitatis ſuamiatem et ad modicum co
gnouerit deo em̃ rapit in ſe diuina bo/

Uides quia quẽadmodum pᷣdiui tibi qda ꝙ; i iſto erroꝛe errauit. De t᷑tio vᷣo mẽbio
ſermo huiuſmodi non eſt hominis ꝗ vel iakeetae de coꝛrupnone ꝗð ſtatum
a

iirrxxix
ta ſit eis voluntatis rectitudo vt nibil es nitas ? pulchꝛitudo animas quibus ſe in
tuendam ac ſentiendã expibet apponi
vt aliud eis cogitare vel non licealvel nõ or

ſi enim aliudvel alia videant qui eum

in tanto humanaq illuminatioeintel-

lectus intuentur in ipſo et per ipᷣm ei pꝛo/
pter ipſum hoc faciunt. Quap:opꝑptet no

tanq; ſperant et ſeoꝛſum aſpectuqʒ decli⸗

nato/ab incogitabili pulchꝛitudine crea/
toꝛis illud intuentur in ipſo intuitu pulch
ritudinis ipius qnantoq; iam clarius tan
toq; certius vnũquodq; alioꝛum cogno/
ſcunt et videntquanto in luce ac pulchꝛi⸗
tudine creatoꝛis magꝭ eſt defixus et a de
clinatione elongatio: eoꝛuʒ intuitus Sa

ciam autem te ſcire in ſequentibus qũuilia

quicquid cognoſcunt vel angeli ſancenvet
intelugentie ſi tamen ſunt qð dico quia
eoꝛum eſſe nondum ſtabilitum eſt apud
mel⁊ iam ſuper hec aliqᷓin pꝛecedennbus
audiuiſti. Dico igr quia quicquid cogno

ſcunt magis cognoſcunt illud in creatoꝛe

id eſt intuendo creatoꝛeʒ ipſum q; aciem
intellectus dirigentes in illud et idem di⸗/
co de animabꝰ que ſecundũ doctrinam
chꝛiſtianoꝝ et gloꝛia angeloꝛum iam be⸗
ate ſunt et de omnibus alijs gloꝛificadis

ſicut ſcies in ſequentibus.

Ainc autẽ reuertar ad alias par⸗
n tes pꝛomiſſe diuiſionis et dicam
aquia in faſcidibilitas ẽ de ꝓPpꝛijs
perfectionibus diuine bonitatis atqʒ ſu⸗
auitatis. Alioquin nec pꝛima nec pura eſ⸗

ſelneq; ex modis ſuis omnibus perſecta
neq enim mediocris perfectio eſt in bo⸗

nitatibus ac ſuauitaus in faſtidibili⸗

tas. Aupluus. ſi faſtidibilis eſſet. eſſet
neceſſario ? moleſta atq; contriſtans pof ?

eſſoꝛes ſuos faſtidium enim longum ex
neceſſitate ſequitur contriſtatio. Quare
non eſſet delectans niſi pꝛopter ſui deſi-

deriumvel famemboc autẽ modo et cine

res et carbones et lutum ſoꝛdidiſſimũ de
lectabilia ſunt quibuſdam egrotantibus

Sinmiliter Ribuſdam mulieribꝰ pnςs
tibus et quibuſdam paruulis. Ma⸗

nifeſtum igitur eſt tibi q; longe a verita⸗
te ſenſerit de diuina bonitateſi ꝗs nun⸗

—

lius felicitatis vllomodoꝛum attingat

deo palam. Si quis inde dubitat non
ralionibus aut ꝓbationibuos tradendus

Fr DS ge O—&αHe P

DPars pꝛima de vnuerſo.
in hoc ſit ſed magis ſupplicijs cohercẽdꝰ mines indigere. Manifeſtũ eſt igit ialznl
* Amp.· ſiappꝛopindtio ad creatoꝛcel et oia alia que generant 2 coꝛruipuntun. nake
gatio eſt ab omni coꝛruptione et cõtagito Manifeſtu eſt igr pᷣncipiuʒ ratiocina Ad 8
. Manifeſtũ igr eſt qꝛ quecũq; ſunt in tionis hmõi erronei ee falſum.Qè ſi dixe 4 3
* yVltimitate appꝛopin qtatè adipᷣmſt in vl/ rit quia non ẽ ↄueniens creatoꝛi dare im aüra
nimitate elongatois a coꝛruptionepᷣdicte moꝛtalitaté ſen perpetuitate eendi homi⸗ (eanee
alit ſubſtatie in vltimitate ſunt appꝛopinnibꝰ aut aialibus alijs aut etiã vegetabi⸗ iund
Atatis ad ipᷣm cum ſint oiũctiſſime. Qua/ libus.eru vtiq; dicit ſed cauſam penit⸗ uinen
re neceſſe eſt eas eẽ in vltimitate elõögatio ignoꝛauit. Si em dixerit hocꝙ hoĩes nõ aun
nis a coꝛruptiõe. Nulla igr eſt appꝛsopin ſunt receptibiles immoꝛtalitati qᷓntum ẽ Nd
quatio coꝛruptioni ad ißas. Amp.eſt de ſtatu qui nunc apꝑet in natura hũana ni
abp ꝓpinqtio ad creatoꝛẽ.ſ.aſſimlatio ſan Uerum vriq; dicit non iñ ſic effugit. Om̃ oſe
ctitatiis et bonitatt que igr ſubſtantie ſt manifeſtu eſt poſſibile eſſe creatoꝛi ſtatũ teuudl
invultimitate ꝓpinquitaus ad ip̃ᷣm ſunt in nature huane mutare in melius et firma umani
vltimitate aſimłatiois ad ipʒ. Quare im re vitam in hoĩbus atʒ ꝓlongare qntuum nniſi
noſſibile eſt ad ipas ↄtingere coꝛuptiõ; voluenit cũ mulii medicinis ad hmõi vir eineͤi
aut contagiũ peccati. Amp̃.ſi virtus ? tutis dederithoc ẽ virtutẽ renouãdi ⁊ cõ/ ffünl
ſcientie ſancte defendũt animas in ſtatu foꝛtandi naturã humanã et ꝓꝛogandi ei⸗ HK
milerie iſtius ab inqnamẽtis ⁊ cõtagis dem vira. Renouadi autem vtutem intel dlann
vicioꝛum et peccatoꝝ vbi tot⁊ tam foꝛtes lige q̃lis apparet in thyro ſerpente alijs ſuſzani
inſultus ſunt ⁊ pene contio et tam longe, xapadbus multis/¶atet etia et latuit bu uncet
repellunt ea ab ipis.Quantofoꝛtius vir⸗/iuſmõi erroneos vtilitas moꝛt in hõib⸗ –—
tutes gloꝛieque incõꝑabiliter maioꝛes æ pꝛecipuananq; et finalis vtilitas exiſten kalii
Ffoꝛtioꝛes ſunt vᷣtutibus hmõi vite/ꝓhibe tie animaꝝ huanaꝝ in coꝛpibus ſuig hec Mni
bunt acceſſum inqnament hmõiad ſub eſt ſanctificalio ⁊ purificatio eaꝝ a paſſio Annoc
ſtãtias que in ea ſunipꝛeſertim cũ nullus nibꝰ que illas a nobilitate ſua degenera ie
inſultꝰ nulla pugna oino ſit ibi circa vtu/ re faciunt atʒ deüciuntęet in bꝛutale igno/ Mnſii
tes aut poſſeſſoꝛes eoꝛũ ſolius creatoꝛis. bilitatẽ eaſdẽ traſuertunt ſic dixit ſermo ꝓ cenegi⸗
NQuare maniſeſtum eſt omnes ange- pbicus quia homo cõparatus eſt iumen ndm
losſimul creatos fuiſſenon igitur inceſ- tis inſipietibꝰ ⁊ ſilis factus ẽ illis. Similr ſſeroe
Janter? continue creantur Ad id vero Sterſio ⁊ elimatio ab immũdicijs vicon etocus
icde largitate creatoꝛis. Rñdeo quia ꝗbus vel obtenebꝛant᷑ vt multa ſibi ſalu eri
2 Ri continua e generatio ⁊ coꝛruptiolet ißi taria oĩno non videantvel incraſſantur Mute
ponuijnulla videt largitas creatoꝛis.Ccu vt eaminus videant atqʒ difficile cogno⸗ Phonnhn
em omne ꝙ dat per generationẽ auferat ſcant.Cũ hijs aũt eſt exoꝛnatio ac decoꝛ ltiez
per coꝛruptionqpene idem eſt acſi nõ da tio vitetreine leieniana ntteus adeo ac uneetn
ret. Et inſuper ſi re urrectio moꝛtuoꝛũ nõ cepte placitoq; creatoꝛi efficiunturj vt eas Nigigrtit
elt ſutura. maioꝛ eſt ablatio ipſius incom dignas reputet felicitate et gloꝛia eterna Aan
parabiliter qua donatio ipius cum dona ad hoc autẽ tua moꝛs coꝛpoꝛu non medi Maſcpent
tio ſit ad modicũ tẽpoꝛis. Ablatio vo ad ocriter vtilis ẽ quę a delicijs coꝛpoꝛalibꝰ lcſeret
perpetuũ/per generationẽ enim obtinẽt let diuicijs honoꝛibꝰ potẽtijs ⁊ vanis lau hfianie
Eęa que generant᷑ vt ſint ad modicũ⁊ bꝛe⸗ dibusiꝗbus anime hũane obtenebꝛant frfffoin
uę tempoꝛis ꝑ coꝛruptionẽ vera amittunt inebꝛiant᷑ hoꝛribiliterq; deturpant atq; lnaee
eſſe perpetuo. Qnia igr eoꝛum eſſe tepo/ ipᷣĩ creatoꝛi odibiles efficiuntiipſa ſui me⸗ ſinton
re vreui finitunipᷣm vero non eſſe eoꝛum ditatione et timoꝛe homines abrumpitꝰ? Myngab
inſinita eſtcum nõ ſit ioꝛum reſurrectio ſeparati amoꝛem rerum hmõi velut pe⸗ hliſfteftit
mnuura veri ex neceſſitate e dixi. Ampᷣ. ſtiferum moꝛtiferumq; incendium exiin/ öhint,
* . Aum ſicut indigent eſſegener abilia ita in guit in ipſis. Si enim per moꝛtẽ tam cilo ininn
Steno ne et ppetuatioe ipſius auferenda pᷣnomiatalhoĩes tam furioſo gſſimn
Stozabſm lir eiſdem dare largiſſimꝰ cre amoꝛe diligutvt eis ta mipabilr captiuen ſllrnei
dinict anſne detrimeto ſen diminutiõe lur iebꝛiẽt deſipe bꝛutalit᷑ ↄpellat᷑ qd eet W
mraped nauſaliquid igr in datũ relinq ſippetuo eis babẽda ↄcedeꝛẽt a creatoe hginn
none reri ſeaedeinimẽto diminu Denigq; ihe amoꝛ vite ſentis non ſolũ ca Min
one lein inag dare poſſe quo et oẽs ho thena e que alligatas animas huanas in

—,

Dea:0aꝗůͦα 3 vde pg m

coꝛpibus tenetſed etiã iam futurevire fe

nire nõ ſolum vnã vitam centũ annd:um

Dnnittit licitateʒ vix cogitare vix ſperare ⁊ diligere ſed eti infinitas.Cum igr hmõi hõ vixe/
nt tci virxq; inꝗrere patitur hoc in pauciſſimis rit centũ annis in fanta miſeriaſet aliꝰ to⸗ .
Ppnchn qui ad hoc diuine pietattadiutoꝛio ꝙ gra tidem inequali miſeriaerũt ex neceſſitate
eiſaln a vocatur cõmuniter adiuuantur. M ſi equales illi duo qntũ ad vitã. Dico et mi
ensceai /DBirent gꝗs tdiu igr detineri debenta crea ſeriam de bonitate vel ſanctitateinihil lo
Z toꝛe anime bumane in coꝛpibus donecꝑ quoꝛ hic.Eodẽ mõ ſi ſuccedat illi moꝛtuo
us aenide ficiantur in eis iſta trig videlicet ſanctifiea alius equalis vite et miſerie/inuenietur ⁊
aͤtſectaning tio purificatio et exoꝛnatio virtutum. Re iſte immo:talis equalis illi toto centena⸗
Nentbochtne ſpondi tibi in hoc iam in alijs tractatibus rio annoꝛũ lequalis inq; quantũ ad vitã
mmonall er hic dico tibi quia mulii culpa ſuahoc ẽ? et miſeriã ipiꝰvite.⁊ ſta ſi infiniti ſuccedut
Pgetintuni negligẽtia et deñdia nõ adiuuantur adiu quoꝝ vnuſquiſq; ſic centũ annonerit iſte
non icha toꝛio antedicto. Mulii anertunt ſe ab hu- imoꝛtalis equalis omnibus Quia igitur
dlecſecnat iuſmodi adiutoꝛio multi ꝓhibent illud a neq; maioꝛes neq; melioꝛes ſunt ſigilla⸗/
aeinneui⸗ ſe ab inmanitate et multitudine offenſio- tim vni ſuccedentesiq; ſi ſimul ſint omẽs
San onin nũ creatoꝛis mulli iudino ipius nobis oc vel ꝑ milia aut centena milia alij alijs ſuc
de * culto ⁊ de hijs in tractatu ð cura ?⁊ ꝓpuidẽ/ cedant. Manileſtũ eſtvnũ hominem
inmimit tia ipius andies vnde nibi merito ſatiſſiat immoꝛtalẽ infinitis moꝛtalibus eiuſdẽ va
— Int erim igr attẽde vtilitate moꝛnis in bo loꝛis in iſta miſeria equalem eſſe et nullo
EnmmdR Hini qnd audiſti. Xñ qua ⁊ multe alie mõò minoꝛem. Quare maniteſtũ eſt addi
MNR Munt ſuo loco tibi nominade ⁊ foꝛſiian nu ta ei gloꝛia felicitatis eterne. de qua dubi
nſmn Amerande. Reminiſcere autẽ eoꝛũ que au- um ee non poteſt intelligẽtibus qn euʒ in
Sdmagia diſti in alus tractatibus ꝑ mequaliter? qᷓifinitũ efficiat melioꝛẽ vtpote bonitas cui
elusnalin de ca uſa naſcũtur homines in multa coꝛi nulla pᷣſentis vite bonitas comparabilis
Efndlsſhlud⸗ ruptione et puerſitate nature ſue. t hanc eſt. Maniteſtũ inq; ẽ vnius ſoliꝰ ho/
ne coꝛruptionẽ ooctrina xp̃ᷣianoꝝ ⁊ fides oꝛi minis gloꝛiſicationẽ in infinitũ melioꝛes
tpunftde ginale peccazum nominatcirca ꝙ ſpeciali eſſe atq; pꝛeſtãtioꝛe omnium moꝛtaliũ ge
noaru ter datũ ſibi remediũ ponũt. Sacramẽtũ neratio nibus⁊ etia vurationibæ. Multo
gauntetulg, regenerationis 2 edonanonig noniam ſrnus igrimultitudo gloꝛificationũ ommi/
ſuenum n) et idßam hmõi coꝛruptionẽvetuſtatem re⸗ bus generationibus hominũ incompabi
nocöi ctiſſi me vocant/ de hoc in alus ſufficien⸗ liter melioꝛſet multitudo gloꝛificandoruʒ
is acusik ter edoctus es. Nec ſola vtilitas moꝛtis hominũſomnibus alijs hominũ multitu
o obmnninin vel ſole vtilitates einſdeʒ que reuera ma⸗ dinibus ſuꝑ oẽm cogitatũ et compationẽ
runt ſtnut⸗ gne er multe ſunt ꝓhibet vite pennitatem pcellentioꝛi futura ẽ. Quare ſi tante gene
ideant e ab hominibus hic. Sed ⁊ ipᷣa nature illi, rationes hominum facie ſuntæ tante vite
Antanpes . 1s ifirmiras atz debilitas. Lercia vo cau/ tpa data ſunt illis Ppter bonitatẽ pᷣſentis
eſtetonun! 35 a mo:tis eſt in hominibꝰ cranſlano in al er moꝛtalis taeczpanrersominum.
n g vitu aue niſn moꝛle fien non voteſt. auã bic obtinetbonitate oico que eſi bter
ioicſinn, Anaxtqvero cauſam aſſignat nõ imerito gratiã et gloꝛiã. Quatodꝛtius multitudo
iatardge⸗ ſancti er ſiapientes ipm creatoꝛis iudiciu,z. Pominũ aliqua gioꝛificanda ẽ ꝓpter infi⸗
a eg ſicut quida ex eis dixit hoc iudicium a do nitũ? incom pabiliter maioꝛes bonitates
bslaleg mino omi carni et quoniaquidẽ reſponſũ gloꝛificatoꝝ ⁊ gloꝛificationu. Idẽ eſt et ſi
a del eſt hmõi ratiocinationi ꝙ optuit. Reuer Equalitas in ſanctitate ponatur in eis Qè
olite⸗ tar ad id in quo eram videlicet ad ſtabili-///i dxerit ds aa ſi magnitudine bonitatis
jebian⸗ 4 endã reſurrectionẽ hominũ vninerſaliter avVite gloꝛioſe ⁊ gloꝛif. ican don hoĩm atten⸗
lileng l iaiglur quia bonitatis et ſapietie cre/ ¶gdens creatoꝛ ſapiẽtiſſimꝰ ⁊ optimnoluit
gtfunße atoꝛis e non ſolũ bona ⁊ benefacereſſʒ ei eam eẽ tne iuer glozzdtare tuc quoſdam
. bonie, 1, am optimajet oplime pꝛout vniuſcuiuſq; ex hominibus/cũ maio: bonitas in młto
nn ni natura receptibilis ſeu capareſt. Dico eti eſſe gloꝛificatiois omniũ hominũ q; paꝝn
ncninn 4 am quia vita imoꝛtalis vnius hominis li coꝝ.Dehuit igi velle gloꝛificationẽ omni
in ng i, cet miſeniamelio: ẽinnuerabilibꝰz infini um hominuʒ ⁊ odinare vt eſſet. Reſpon
Nuboen ee uis vitis pominũ miſeris equalis miſerie deo in hoc quia ſi affoꝛis ⁊ a rebꝰ im̃ ſ na,
zuüſnſißl n Quarũ vnaqueq; ſit centũ annon/In vi ſus vel inductus creatoꝛ opareturp̃cede/
mnil i, ig naq penni 4 en immoꝛtali ipſiusẽ inue ret ratiocinatio hec aliquatenꝰ. Uerũ n5
Laui UAn
Epſe “
tunun

Snuepe* e) aPat ePhuea Domtenee e)

ſic eſt. imo ſola liberrima tlectione ſapiẽ⸗
tie ſue et mero bñplacito optime volüuta/

tis ſue cuiꝰ impoſſibile ẽ cauſ aliquavllo
modon eſſe. um ipᷣa ſit vt ait plato cau/
ſa omniũ que ſũt. Quapropter no c pby⸗

* loſophantiũ intentio vel officiuũ circa diui
na voluntatẽ inqrere ꝓpter quid. Et ego
Sic hoc ſolum intendo vedarare ꝗa crea⸗
. AToꝛ operatur quicquid oꝑatur ex pura bo
(mitate ſua7 quauis ſupabudannia ſint be
neficia ſua ſeu donaſſine iniuria hic nõ ac

cipientiũet plurimũ abſq; vllo merito ac-

cipientiũopera autẽ omnia ip̃ius ſic ſunt

decet ea eſe ⁊ vt pulchꝝ eſt ea eſſe. Sci
5 Bi

to autẽ ꝙ in quibuſdã oꝑibus eius euidẽ

tioꝛ eſt pulchritudo iuſticie in alijs pulch⸗

ritudo miſericoꝛdię ipius. In vtriſch alit
cum adinuicẽ conſiderata ? comꝑata fue
rint et maioꝛſt magis eluceſcit vtraq; pul
chꝛitudo inec nõ et vtilitas qᷓ; minꝰ bona
maioꝛibꝰ q; ſunt.et ipᷣa que mala reputat
homines vt pauptas ⁊ moꝛS et cetera hu
iuſmodi adiumẽta innumera ⁊ vtilitates
incogitabiles pꝛeſtat bonis/c hoc circa vi
cia et paſſiones peſtiteras animarum hu
manarũ. Qualiter etiam ⁊ quantu etiam
boni homines p malos licet pſequẽteset
impugnantes et omimodo eis aduerſan

tes ꝓficiantiam multa tibi dicta ſunt per

me. Ipᷣa etiam pauptas pauperũ non ſo⸗
Qlum ad ea que nature ſuntjatz foꝛtunel ſʒ
Heliam ad ea que ſunt boneſtalis atq; viu
tis pauperes em̃ qui taʒ multipliciter ope

ribus ſuis/et operibus neceſſari et vtiles

funt diuitibus eiſdẽ niñ pauꝑtas compel
leret non ſeruirent! Ad ea vo que hone⸗
ſtatis et ſanctitat ſuntqſnts dad itat quin
paupertate ꝓuocentur diuites ad miſera⸗
dumſad ſubuenisiduũs largiendũ paupe
90 ribus. Hee autez virtutes ſcilicet pietas et
largitas que locũ obtineant in bonis mo
ribus quis ignoꝛat. Sic ſe habet ⁊ in affli
ctionibus omnibus.Aſi conſideratioez⸗
feceris de pauptate ſpuali que eſt defect?
Japientie et virtutũ et de afflictionibꝰ ſoũ
alibus quas mali atq; puerſi homines ꝑ

uim ſenſibilitenet partim in enſibiliter pa

ciẽturvidebis comꝑabiles Ac ꝓpoꝛtiona
. les vtilitates eas occaſiõaliter auferre bo
nis hoĩbusc ip̃am malicia malon homi⸗
niũ ſi phas ẽ dicere multipliciter bonahoc
Evtilẽ bonis ↄſiderata vniuerſitate cre/
aturarũ videbis admiranda pulchꝛitudi
ne in vniuerſo ⁊ landabilis ſapientiam ⁊

Gono Paugtat/

ꝗ damnadi ſũt multa eit magna bona lar

Pars pꝛima de vniuerſo

bonitatẽ creatoꝛis qᷓ ex puis malis immẽ
a bona ex pauc malis innuerabiha bo
na elicit pua dixi mala ↄpalione bonou
Za ei alias di dieiſti bonitalẽ incompabili

ter eẽ maioromalicia pauca dixi mala co
patione multitudinis bonoꝝ dqex ulis ꝓ
ueniũt occaſionalit᷑ 2 vt videas. Hoceui

dẽtius attẽdere ex vnius hoĩs vnica pau⸗/
ptate quot miſerationes ſiue ↄpaſſienes
quot elemoſyne ꝓuenian quot vtilitates

alie ſeruitiorũ erga diuites. Deinde uot
ipi paupꝑi ex ea vulitates ꝓueniunſvidelz
puxitas Re mudicie anoꝛum q; alibi tibi
noĩiatoꝝ ⁊ nueratoꝝ/ꝓuenit etia eide pie/

tas in alioſq; paupesniſi vltra modu re

probus ſit. Juxta doctrinã vo xpᷣianon ex
vnius tyranni ſeuicia quot et quata bona

ꝓueniũt pacientibꝰ et ex vnius hois ꝓdi

tione ſalus innũerabiliũ ꝓuenit. Hec oĩa

induxi vt indubitater agnoſcas ꝗa ola qᷣ

in vniuerſoſſut decẽter collocata ? vtiliter

oꝛdinata a creato:e ſũt. Suſtinet igr boni

tas creatoꝛis ⁊ ꝑmittit mala ec et fien no
tam vtiliterqs etia deceter' pulchꝛe ⁊ hoc

in tractatu de cura eiſdẽ circa vniuerſum.

Ubi etia 2 pebit libi qd vtilitatis et etiaʒ
pulchꝛitudinis inſernꝰ habeat lotaq; da⸗

natio et ſupplicia repꝛoboꝛu. Interim au
tẽ ceriũ lene paucoꝝ hominũ lanciificali⸗
onẽ atʒ gloꝛificationẽ ex diuine bonitalis
et gratie electione eẽ. Damnationẽ autex

diuine iuſticie iudicio. Queſtio vo quam

ponit ad pᷣſens ſic ſoluetur. Quare inqt

nõ oẽs ſanctificat atʒ gloꝛificat. Reſpon⸗
deo qꝛ hoc nõ faciẽdo nulli eoꝝ in iuriam
facit.titur em libertate ſua quaq; veruʒ

ſit quia et malis meritis ſuis mulii deme

reant/⁊ ſanctificationẽ ⁊ gloꝛiſicalionẽ/et

mereant etia eternã danationẽé. Ipis etia

gitun ermultis modis deſeruiunt vtilitati
bus hoim⁊ gloꝛie dei ſic docebert i ſeguẽ
tibꝰ. Attẽde vᷣo ꝗꝛ cũ explicuer iſta queſti
onẽ ꝗre potius quoſdãa de hoibꝰ eligit ad
gratia ſua et gloꝛia q; alios nihil inuenies

aliud ꝑ eã queri niſ hoc Quare eligit ᷣſ/

da 7 nõ alios nec aliud. Reſpondedũ eſt

niſi ꝙ voluntate ſua optima vtruq; facit
et voluntate ſua eligit iſtos et voluntate

ſua non eligit illos.id ẽ eligere poſtponit.

„.

NQueri autem non poreſt niſi deſipientiſii

me quare vult eligere iſtos et non vult eli
gere illos et hoc eſt ꝓpier cauſam quam

Dirimus.

nmrſel
ſögothuic
eeſennon
iitorenea
Nichna
gehrtlen
ſcuchueann
Nininrpop⸗
Pihücftit
tlinond
Cirigiten
ebiv⸗
ſſetifnti
Himinum
gelagnei
Eelihauin
rſtc
inill
fimsytindis
Cnesdeensien
lliscönanase
sferniene
Muͤleſune
Canlonmnii
oohna
akentian

— —rC —

eiietaun

mnocauozse
Mis
Wnodin
gbomncii
nlnthint
iminmn
zienarz⸗
msellnie

rhniſgns

Wcbepgegſeͤ
nun
kdeiebee
nttie
NNTN
inpun
müümni
meenig
dſde
Mukchenn
fflageie
nadudin

ereu*†αnονπνο „οναα
„

quoniã gloꝛificatio animarum poꝛibꝰ. Rñdeo duobꝰ modis. Pꝛimũ qe
bumanan bijs qui noꝛũt immoꝛ/ iſte ſermo cogit eũ ↄfiteri ꝙ enaʒ placitis
donikinee talitate earũ dubitationẽ non ha creatoꝛi obſequijs nibil remunerationis .
bverguin ſalté 7 ſi nõ oẽs alique tamè ea⸗ penitus debeatur. Cuũ lõge remotioꝛa ſint
nisboncrite P2 rũ gloꝛificade ſintneceſſe habẽt iſti pone⸗ buiuſmodi obſega a vᷣtutibus et gratis

81 Pahe e. ¹

— —

trypicksk re reſurrectionẽ coꝛpoꝛuũ earũ necnõ ⁊ gis antedictis. Secũudo dico ga ex eis redun . .
Nrinsbeent rificationem coꝛpm ſuoꝝ Si ei omino nõ dat in vires erterioꝛes ⁊ mẽbꝛa ⁊ in totaʒ
nes readderent eis cozpa ſualno gloꝛificarenk vitã exterioꝛẽ decoꝛ multiplex cõpoſitio⸗
man aaie ipe ſed ecnt vt pdixi tibi damnate etq q; ⁊ oꝛnatus que eſſe deo grata nemo in⸗
1dinies ſi mutilate qntũ ad vires quarũ opatões telligens ignoꝛat. Quarũ ſi decoꝛ interioꝛ
urint exercẽtur ꝑ coꝛpa ⁊ vt rememoꝛa ionẽ eiꝰ animarũ humanarũ q vliqh vintutu eſt 2
idbifacia eſſent ſicut bomines ſurdi muti. gratiarũ ↄgruentẽ ſibi bʒ remunerationẽ
RM paralitici. omnibuſq; ſenſibus damnati. ꝓPeo vtiq; quia creatoꝛi grata ſen placita
Neien Quia igit᷑ nec damnatio nec dãnationis cur nõ ⁊ exterioꝛ ex eadẽ cauſa et hocẽ
cguütin pars locũ habet apud gloꝛiã ills. Ma aliquis ex ſapiẽtibus xpᷣianoꝝ dixit vide⸗

uüuulionẽ æ reuera damnationẽ locuʒ habe narũ requndabit in ipa coꝛpa eoruz ſani:⸗
eiiie apud felicitate illj. Amp̃ᷣ. Aut men⸗ tas incoꝛruptionis ꝙ vtiq; nõ mediocri
abE e* Is reddit huiuſmodi gloꝛia ant dat ex ſo ogruit diuine iuſticie et equitati videlicet

SS la diuine gre largitate aut in qbuſdã ſit ? vt ꝓpoꝛtionaliter ſint merita gratiaruʒ et
ntaden ? in alijs ſic.Qð ſi merit reddit᷑ tanq; ex pᷣmia geoꝛiar⸗ Quapion⸗ ter quemadmo
Nr Ddiuina iuſticia. Eu igrvires exterioꝛes nõ dũ ex abũdãatia graruũ redũdat in totũ coꝛ
de minus ptita dica pugnauerut otra paſſi⸗ pꝰ totãq; vitã hũanã exterioꝛẽ decoꝛ crea⸗
duſd öones delectationu ſenſibiliũ et moleſtias toꝛi accept?7 ↄpoſitio eidẽ placitaiſic ex ſu
uaſtdumn üllis cõtrariasſqs vires interioꝛes ↄtra ſu- perabundaãtia glonarũ nõ minꝰ redũda-
SSS as nec minꝰvicerint q; ille nõ minus coꝛo re neceſſe ẽ mercedẽ congruenteʒ in coꝛpꝰ
õ 9 nãde ſunt.Qè ſidixerit ga hoc fuit imꝑio lLotãq; vita exterioꝛẽ. Nſi foꝛſtan obijci⸗
ſeped. E WM auxilio viriũ interioꝝ atqʒ ſublimioꝛũ.//ãt de paruulis in ꝗabus locũ nõ hʒ vite de
RoroſtunaeH Dico ꝙ ho bmõi ꝑ ſermonẽ iſtum remo⸗ coꝛ exterio:⁊ ꝓpter hoc nõ ẽ neceſſe coꝛpa
e aNE Ynet elia meritũ a viribus interioꝛibꝰ? hoo eoꝝ glificari. Rñdendũ ẽ ei quia largitas
D Enonis ie ? auxilio gratie longe maioꝛi creatoꝛis nõ intedit ad calculos meritoꝛuũ
Limpio creato: is omnia faciũt et fecerũt. hũanoꝝ. imo largitur dona ſua iuxta ma
sſeſuni Amp. Au ſcis quia ſermo hmõi quo gnificenti glie ſue.⁊ auemadmodum ali
eH vires mereri dicitur tropicus α no ppꝛi bi didiciſtiiꝗa totos licet ignoꝛãtes et aia
eio Mici, us.Homo em̃ ẽꝗq ꝓpᷣe meret᷑ apud deum et coꝛꝑe ꝑpuulos ſacrat atq; ſanctificat ſic?⁊

vel anima hũana.Quare ſicut totus hoc integre te ſuo gloꝛificabit eos Reuertax
eſt tam interius qᷓ; exeriꝰvidelicet tas hjm aũt vt reſpondea ei de rõcinatiõevbi iam
vires interioꝛes q; exterioꝛes placitis cre in ꝑte reſpõdi ⁊ picã gꝗa nõ oĩa que poſſia

. 1
ibenutſue
4 / “ . .

atoꝛis obſequijs ei ſeruittotus a deo hoc bilia ſunt eẽ indigẽt ipoæẽea ſcʒ indigẽtia
E ſ̃m vtraſq; vires remuneradꝰ ẽ.Quare ꝓpter qua ↄueniat largitati cceatoris do o

i totaab eodẽ glificãdus. Si gloꝛificatio re re eis illud. Jas em̃ patefactũ ẽ tibi qa no
oci g mũueratio ⁊ merces hmõi obſeꝗoꝝ. neq; minus bonũ ẽ vita pennis vni-hominis
eHeiogruit dinie bonitati aut iuſticie alicd in aliqᷓ quatitate bonitatis naturalis ſiue
OE Eerxmeriti ſibi obſequis ſibi placitis qd ir eti gre generationibus infinitoꝝ quoꝛuy
H remuneratü lelinguetgaur tie minꝛq; ſe vniuſcuiuſq; vita ineqᷓli quatitate bontta y
SSS erlẽdant merita mercedẽ ↄtrahere. Quia tis ſic ce tũ annoꝝ. Quare neceſſe ẽ vt vi⸗ cπαα
niühe⸗ ie, igi in totũ hominẽ tã interius q; exterius la vnius o ſa ro maius bonũ ſit in⸗
u H ſeenendut merita id ẽgrata creato:i obſe finitis vitis Entenarijs qnto vita gloꝛo
ucn Auia neceſſe ẽ vt ⁊ in toto ſe gloꝛia remũe ſa vita quacũq; pᷣſenti hoc ẽ ſiue nature ſi .
„ rationis extedat. Qàſt dixerit qa ſolis vir ue granie p̃ſtantioꝛ. Et vnꝰ hõ gloꝛoſus
wrl anfß gratie creberrime nominat debet᷑ iſta glo incõpabiliter etiã in infſinitũ maiꝰ bonuʒ
tſa lz riſicatio de qᷓͥ agit cũ ipi nõ ſunt niſi ĩi ani / Quare potius eligẽdus fuit creatoꝛi et fa

mabus bũanis oĩno nihil habetes in coꝛ ciendũ q; extendenda generanio baminn
Un ij

Dars pꝛima de vniunero ien
in ifinitũ ⁊ vita eoꝝ p ſucceſſiones imper⸗ dubitãter ps miſerie ẽ ppᷣter qð neceſſe ne⸗
petuũ ꝓpagande. Magis igit ↄueniens vt reddatur eis veſtes hmõiĩ non in veiu⸗ 8R—R
fuit largitaii creatoꝛis hoc bonu facere in ſtate ⁊ ſciſſuris vilitateq; ſaccina in quibꝰ ſeii
inſfinitu maius q; illud in infinitu minus mõò ſunt hocẽ inq; in vita iſta babuerunt naud
¶ Dio inſup conueniẽs eſſe ſapiẽne ⁊ boni ſegd in gloꝛia ⁊ decoꝛe qᷓ felictati future de Nnn i⸗
ali creatoꝛis illud minꝰ dimittere ꝓpter ſeruiat ⁊ ↄcoꝛdet. Silx ⁊ ex coꝑationibns nind
peot ſi iſti pᷣſtaret impedimentu. Quis igr regniillius et gloꝛie ad ipos hoiesvel ani gen
nec infiniti gloꝛificari poſſunt homies nec mas ipoꝝ ↄueniẽtia vulgarib⸗ poib⸗ atz ſonn
eẽ ſimul multos tamẽ gloꝛiſicari neceſſe ?. ſimplicibus ſumũt argumẽta. Indecens ſßenn
vt ꝙ pꝛohibet infinitase ꝙ mala mentta em ⁊ illiberate modis oibus ẽ 7 inaudte kaim
alioꝝ alieq; cauſe quas audies in ſequen hacten? ruſticitatis vt aligꝗs diues in boſl –
tibus bonu gloꝛificationis cuius tota m picio luo ſiue in domuz ſua nolit recipere wagt
titudo hominũ non eſt receptibilis de di boſpitẽ quẽ diligit niſi dimidium aut niſii ig ſ
uina largitate in pte ſaltẽ aliqua ſupplea—⸗ nudum Eſt em gloꝛia illa celeſiis omus ln ſtui
ur. Qlſi interrogauerit aliquis cũ omni//gloꝛioſe babitationis beatificandoꝛũ ho: nwt
potentie creatoꝛis poſſibile ſit omnes glo zminũ animarũ.? ſicpalaciũ regis regu etiiſti
mficariad⸗ argatvel anguſtat magnificenin qua domo habiiat ⁊ manet creatoꝛ bũ Mainrnl
tis largitatis ipᷣius iaʒ tibi multociẽs mul dictus tanq; prfamilias eiuſq; cũ eo pᷣla uhfli
tis modis reſponſũ ẽ ſup boc. Reminiſce ra familia. Milia ſcilicet mili ſanctokzuum fmticiuln
re igr quia naturalis coꝛruptio et acqſiia angeloꝝ ? beatarũ animarũ ꝗ iaʒ ibi tie WS
per vicia ? peccata. licet in nullo obſiſtere tauis ſue oignatiõe ⁊ recepte ſunt iuxta fi⸗ Ffeſtunn
poſſint dinine potentiefaciũt tamen vt di dẽ ⁊ doctrinaʒ xpianoꝝ. Ibi ſedet velutin yratc
uina iuſticia partim hoc ꝓhibeat fieripar palacio ⁊ ſolio gloꝛie ſue velut rex vniuer uithn
tim aute diuina volũtas ẽ vt hoc nõ fſiat. ſalis dñationis cuius magnificentia? nec W
Euius ſicut nulla cauſa ẽ nec in ea aut cir- aitingit eſtimatio neq; cogitatus. An aũt aulrn
ca eam ꝓpter ꝗqd inquirendũ. Alias etia et alie ſubſtatie ibi ſint q̃s arabes et greci huafthpoi
reſponſiones ſuꝑ hoc audiuiſti in capitu-⸗ phyloſophi intelligetias vocãt audies io⸗ ſoncdlou
lo de ppetuitate ſuppliciorũ infernalium co ſuo.Ex comꝑanonibꝰ igr q ſunt domꝰ nipoefti
Vvbi ellaʒ audiuiſti quia queſtio hmõi eſt ad hoſpitẽe ſine palaci ad eundẽ ex ibe ſtnann
quẽadmoduʒ illaqua querit᷑ ꝓpter quid ralitate atʒ largitate creatoꝛis quas neceſ attiti
luna nõ habet ſolendoꝛẽ equalẽ ſplendo⸗ ſe ẽ ĩ vltimitate pfectiõis. Jinpoſſibileẽ v hitfit
ri ſolis et quare nõ oẽs ſtelle eiuſdẽ clari coꝛpa hoĩm ſi ꝑtes hoĩm ſunt excludet oĩ⸗ iſlslin
ratis. Similiter et ei qua querit᷑ ꝓpter qd no a domo ſua vel hoſpicio ſiue palatio. ungli
noõ om̃s homines ſunt reges aut pᷣncies Similiter ſi veſtes animarũ ſunt. Eodeʒ ſscnun
rerreni talis e illa qua querit quare non mò ſi coꝛpa hũana velut equi animarum funniie
oss lapides pcioſi ſimiles ſuntet ille que/ ſunt nõ paciet ea excludi a domo ſua ve enütie
ſtiones quibus querit᷑. Cur non oẽs lapi,⸗ palacio. Magnificètia largitatis creato:t Auetne
Aes catbunculi ſunt vel ſmaragdi. Scito ſublimislhoc ei neq; apud nos neq; aob? uang
3 aut quia vulgaribus hominibꝰ atq; ſim⸗ liberales hoſpites pmittit fieri id modicũ ſainltmi⸗
licibo nõ leuia argumẽta ſunt ſcptura re qð apud eos eſt liberalitatis z largiraltis. umnaninte
urrectionis coꝛpmiq ſumũtur ex compa, Quatofoꝛtius igr nõ pacieturiſtam ilibe Aituim
tionibaipon coꝛpm vel ad homines vład xralitatẽ fons ille abyſſalis acredundatiſſi Aulnglnm
animalia aliqᷓ. Si eĩ coꝛpa pꝑtes hominuʒz me largitatis. habet autem er gens xpia

den
Anoꝝ argumentum non ſolũ foꝛtiſſimum uumſlech
qaad aſtruenda reſurrectionẽ bonoꝝ ſed ei· ſtlrribin

ſunti Si lole anime gloꝛificabũt dimidnj
Homines remnnerabut᷑. Tu vo vides q;

ridiculoſum ſic ſernũ vel ſeruitoꝛeè remũe⸗ am auditu iocundiſſimũ ex reſurrectione mnrgeſidſe
rare dimidiũ Sivo domaa imarũ ſunt filij deiquẽ credunt ineffabili largitate bi tchtamng
be copa. Domus inq́; natufules earum etatis et gratie ſue ꝓ ſalute hominũ faciuii· kuchirnor
* Junt. Conuenies boniati largitatiq; cre hominẽ etia moꝛte ſuſcepti coꝛpis moꝛtu n toitſch
tozis vt du extra ipa ſunt ſuo tpe reficit umbmoi em gloꝛioſa reſ urrectio p teſtes WW
E q; reparent᷑ imo pparenteis decoꝛ? ermultociens apud eos claruit ita q; etin ſncrniini
tut oꝛnẽt ꝓ ogruẽtia gloꝛie illiꝰ qu ade a quingentis fimul teſtibus viſus eſt na uhneg
beneiit/Eodémo ſi veſtes amman iunt hoꝛa poſt moꝛtẽ ſuam. Quia igr apð aean H
veſtes inq; naturales denudatio earuz in dem ⁊ iuſtiſſimũ indicem equaliu merii
,

ince
aacſig
käͤkrictni
y Aſ
ds ias 1 .
1slgenn
nidntn
ia laltctsnn
onisetihnuig
laggaing
rüsninanih
de tmeepe etn
iunor. iten
voretne Nu
oneqzcogins
di stf
Nginasan
onid'gn
Nlaci dendit
mieeadiögnin
eoin undih

rũ equa ſint pᷣmia et ſimiliũ ſimiliaomni

um aũuũt veroꝛũ ⁊ bonoꝝ xpianoꝛũ merita
ñimilia ſunt meritis illius ſcõm qò omo

„ — ⸗

fmnit. Omues ec veri et boni xp̃iani in eo

6 ctionem nõ ꝓbat hoc ẽ vniuerſoꝛũ veruʒ
an⸗

cctificatis ⁊ in buiuſmõi ſanctitate decedẽ
lubus nõ eſt dubiũ quin ſimiles ſint xpᷣo ᷣ
gratia. ? Ppter hoc ex neceſſitate ſimiles

7 ſuoꝛũ nullatenus aut equalitas. Simi⸗
lẽ igr gloꝛioſam reſurrecnionè ei quarpus
obtinuit neceſſe eſt omnes obtinere om/
nes ſuos’et ei ſimiliter eè gloꝛificados nõ/

ꝙ tales ſunt imitatoꝛes illius ſunt.Qua⸗

re omniũ taliũ merita apud deu patrẽ iu⸗

ſtiſſimũ iudicẽ meritoꝝ ⁊ datoꝛem largiſſi
mũ pᷣmioꝛũ ſimile pᷣmium nõ dico equale
obtinebũt. Similitudo em ẽ in merit xpᷣi
tequalitas. Simi⸗

dico equalẽ vel equaliter ꝓpter pᷣdictam

a nõ ꝓbat niſi reſurrectionẽ bonoꝛuũ et

indubitanter dicit. De paruulis vero

ei futuri ſunt in gloꝛia. De meritis antẽ ni
hil ptinet ad eos in etate illa. Merita aũt

pruerfis hominibus atq; madatis creato⸗
ris rebellibvus.Ex pᷣcedentibus apꝑere ti-
bi poieſt quia neceſſe ẽ eos reſurrecturos
eſſe in coꝛꝑibus vt ſatiſſiat diuine iuſticie

intelligo hic obſequia operũ creatoꝛi pla⸗
citonꝝ ad que manifeſtũ ẽ paruulos in eta
te puula impotentes eſſe.De malisvero?

hocẽ vt quẽadmodũ male et culpabiliter
ſe habuerũt in vita iſta tam interius q; ex
terius.Sic ⁊ vtrũq; ꝑ iuſticia creatoꝛis re
tribuatur eiſdẽ retributione inq; peccatis

xC

no nature huane impoſſibile ẽ
Anmp. Ma
mana nec retinere je poteſtinee
nere in coꝛpe ſuo circa mo:buʒ

ꝑ modum

factionis reſuſcitatio coꝛpoꝛũ noſtroꝛum.
nere ſe poteſtnec etiã rema

vel egriru⸗

dineʒ moꝛtalè nec defendere ipᷣm a mone
vel vulneribus aut egritudinibus vł alis
cauſis moꝛtis vniuerſaliter. Puſto igitur
foꝛnusnec poteſt eriꝑe de moꝛte cum iaʒ

—

moꝛtuuʒz fuerit ſimilit nec reintegrare nec
refoꝛmare. Si vo dixerit quis q in natu⸗
fa ſeu virtute celoꝛuũ eſt potetia iſta reſuſcei
tandi⁊ re ꝑandi copa nra poſt motẽ ißo
nalite nictam α ruü. Manifeſtum e hoc mul
uſS Q ſi dixerit quis da ratiocinatio tus

bos irecnone0 eis eſt imo in parentibꝰ. Pꝛeterea Nullꝰ-
eroꝝ xpᷣianoꝝ ⁊ quia vniuerſalẽ reſurre

hmõi effectꝰ adhuc ex celis vel ſtellis ap⸗
paruit neq; em adhuc auditũ ẽ ab illisveł

vnũ hominẽ generatũ aut a moxuis ſuſci

tatum. Dico igr quia reſurrectio coꝛꝑm at
qᷓ; refoꝛmatio ſiue reparatio eoꝛuʒ opera⸗
tio eſt ſolius ſublimis ⁊ bñdicti creatoris
HNeq;ʒ em̃ dicere poſſunt qð generatõ ſeu
fo:matio pᷣmi hominis ex celis vel ſtellis
fuerit. Quõ em̃ ſi in eis eſſet virtus hmõi

igr ẽ ex omibꝰ hiis quia om̃ipo

nuiſſent. Quõ etia tamdiu poſtmoduma
taʒ nobili ope deſtitiſſent. Manifeſtũ

teti bonita

n creatoꝛis ſolius ẽ virtus vel potentia re
ſurtectionis ſeu regenerationis coꝛpoꝛuʒ
humanonꝝn⁊ ꝓpter hoc apud ipᷣam querẽ
da ẽ cauſa ⁊ ꝓbalio ſeu declaratio ipſius

uia ſit

Dico igit

igit ut ſepe andiuiſti per me
Auia bonitas et virius creatoꝛisno/opat

ſe falſum quia nec virtus ea generandi in

)e nota bena:

onioſt et vicijs ↄogruente. Hecaut retributio ẽ pe 3 modũ nature ꝗ modusẽ ſeruietis atqʒ;
mninid nn na tam ſpiritualis qꝙ;ᷓ coꝛpalis. Qualit᷑ au ſeruilis. ſed eius opatio ẽ pꝑ electionẽ liber
1a petecnu lẽ corpa eoꝛũ ⁊ ignẽ eternũ ⁊ alia toꝛmeta ximã ⁊ beneplaotu volũtatis quã vł cogi

coꝛꝑalia que eos expectat ſuſtineãt dicet ĩ
ſequẽtibꝰ cum gloꝛia coꝛpm humanoꝝ ti
bi fuerit declarata videlicet ſtabilita in eẽ
7 in qualitatibus ſuis. Debes autem

crctdiadne

vel impediri impoſſibile eque nec ſuade⸗
tur nec inducit᷑ afoꝛis. Cõſilio igr ſapiẽtie
ſue ad qð ipoſſibile ẽ vel ignoꝛatia vel er⸗
roꝛeʒ attingere de puriſſima bonitate ſua
facere ꝗᷓ facit ⁊ qñ ⁊ quõ facit.Silr et nõ

MAcire quia cauſam efficiente ⁊ radicè ꝑ ſe re 9

ey,

1 den Alurrectionis coꝛom noſtroꝝ in natura no facereq nõ facit. Heceſſe igi ẽißam elige
byſinise ſtra ſiue de natura naturam noſtrã re ea facere q meliꝰ ẽ facere q; non facere
– eſſe impoſſibile eſt. Et hoc bꝛeni et leui cõ Similiter 2 de pibus ⁊ modis ahet. R
wrbi, ſideratione tibi pateſiet. Ne q; em anime Quare neceſſeẽ ium ⁊ optima? optime
menonie hryumane poſſibile ẽ refoꝛmare coꝛpus ſuũ/ facere iuxta qð decet ipum ⁊ ſcom qð res
üniani, aut repare cum ꝑ moꝛt diſſolutũ ant pu/ ſpᷣe receptibi es ſunijr eis ipis erpedit ſeu
Hrefactü ſeu in puluerem redactum fuerit. veiileneche ia lapietis hols boni eſty ł
airimnei (oꝛpi vo ſic ſe babẽti multo minns cum minus bona vel minꝰ bñtacere cum opti
4/ Gicken tunc nõ ſit. Ambobus autè ſimulc alten ma ⁊ optime ſacere equali facilitate poſſi „
enzhie nõ eſtcertũ ẽ nihil eſſe poſſibile nibil autẽ bile ſit.Quia igr ĩ totło genere hũano opti
nrn “ amplius e in natura huana. Quare omi- mũ ẽ gloꝛificatiolde qᷣ n dubitae gackes

Pars pꝛima de vniuerſo

toꝛis bonitatẽ deteat ? quin homines illi bꝛet vel obſcuret imo oſoꝛtet magis æillu

X

„. us id ẽ gloꝛificationes receptibiles ſint ne minet. Micet aliter in ſenſibꝰ ſe habeat qð
ceſſe eſt bonitatẽ creatoꝛis in genere bũa er dixit Ariſtotelł ꝓpter qð dirit ga extre⸗
noſtempe ſuo optimu iſtuʒ efſicere vel im ma coꝛ:rũpũt ſenſum ſicut vehemetia ſola

2=òðUOW
, non eſt voſlibie uſticia crearoꝛis vartim umnoſtru. Quig iguur coiungibiliseſt
E B*? Ppier mala merita boim obſiſtente pꝑpim anima hũana luci pme ac puriſſime q eſt

Deariſenae h aroze vaz non eſto

. occulto neceſie eſt vt in pꝑte tm generis bun iunctione vł applicatione tanto amplius
mani bonũ iſtud pꝛeſtantiſſimũ operetur tantoq; ſublimius illunnnet᷑ñ anima hua
MQſi ꝗs dixerit homies nec ſcõm vniuer na quanto ipſa lux pᷣma alis lumimbus

ſum un eſſe receptibiles bmõi gioꝛle ne hoc eſt ſanctis angelis atq; demonibꝰeſt
ſcᷣm animas ſcilic nec ſcᷣm coꝛpa vlſal cdanoꝛ ſeu luminonoꝛ. Neceſſe eſt etid ea

riones vel defectu ſenſuu vt qui ceci et ſur ſen viſionem ſpiritualem pᷣme luciset nõ

dinaſcuntur vel alias occaſionan boc ex ad quemcunqʒʒ intellectũ vel vinonẽ ipiꝰ
acc Centi eſt aduẽticiũ ⁊ innaturale ani⸗ ſed ad nobiliſſima atq; pfectiſſimam Hec

mabus. De aliis vero animabus quibus autem ẽ cõiunctio ad ipſam et applicalio

paſſiones huiuſmõi ſiue occaſiones im/ ſine medio.fruſtra igitur creata eſſet ſtiſta
ſtaninon eſt dubiũ quin capaces ſen rece us. Nõ eſt cõiungibilis ad alia niſi ppter

piibiles ſint omniũ phyioſophicarũſcien illam ergo magis illi. Amp. Unaqueq;

tiaru. Receptibiles etiam ſunt quedam ꝓ virtus et vnaqueq; potentia pꝛopier opii
phetici ſplendoꝛis ⁊ ꝓpter hoc neceſſe eit mũ ſuum actũ nobiliſſimãq; perfectioneʒ
etiã ꝙ omnes/ Cuʒ receptibilitas natura ſuam creata eſt. Alie em̃ perfectiones pꝛo
modu . cibilis opti
vnius indiuiduo:uʒ cninſcunq; ſpeciei ex ma cognitio ⁊ nobiliſſimi nobiliſſima op
neceiſitate naturaliterinueniant in vnoqᷓ tima ac nobiliſſima perfectio eſt virtutis
q; alioꝛũ indiniduoꝝ eiuſdem. Amoli intellectiue eſt talis cognitio creatoꝛ opti
us. In ꝓphetico huiuſmõi ſplendoꝛe nõ ma autem cognitio datoꝛis eſt illa quam
ꝛedixi. Amp̃. manitfeſtũ eſt quia loca
is diſtantia nec eſt nec eſſe poteſt int ge⸗
atoꝛem et animã humanam diſtantis igi⸗
ut nobilioꝛis claritatis ſuſceptibiles ſũt le eſt. Pec autem nõ poteſt intelligi niſti al
q; ſit eognitio naturalis. Claritas em̃ illa tero duoꝝ modoꝝ vel trium. Pꝛimũ diſ-
qua diuinãt p̃ᷣterita vel futura ⁊ etiam vi- ſimilitudine et hec eſt malicie que diſſimia⸗
dent p̃ſentia abſconditatmaio: eſt omi co lat animas noſtras a creatoꝛe qui bonns
gnr one naturali habeant velbie voſ eſt in vltimitate bonitaris erheceſt quo h
lint anime noſtre in coꝛpibꝰ. Naturaliter ſe et directe ꝓbib et ſentiri ſuauitatem ip̃i⸗
em̃ alia videre nõ poſſũt anmme humane us. Quemadmodũ cõtraria diſpoſitio in
Siigi hmoòi claritas ⁊ illuminatio eſt eis palato coꝛpis ſentiri phibet dulcedinem
ex ↄeoiunctione demonũ/tnq; ex appli vel alia ſuauitatẽ tibi. Secude oanch
ee ſiud appbenſum
queda ſuntex maioꝛis luminis maioꝛi ap cum via nõ fuerit ad appbendendũ crea
plicatione magis eas illuminari neceſſe ẽ toꝛẽ. Hoc autẽ ẽ cũ fuerit appᷣbenſũ vtres
Eu maioꝛis luminis intellecũ no obtene Reminiici nanq; debes ſermonis quẽ di

lis in omnibus animabus humanis quẽ? pter optimam acnobiliſſimã
admoduʒ; ⁊ generaliter omnia naturalia ſunt. Quia igit 9 imicogn

— hibeantur a ſublimioꝛi ⁊ nobilioꝛi clarita
iete. Amp. Appet ex magyeis opibm

catione luminis quia reuera ⁊ ipilumina diſtantia ſpnaleʒ facit aſiu

tem nõ ſcom opera. Dico quia hmõi ſer⸗ confoꝛtari ſcõᷣm vim intellectiua ⁊ delecta
mo erroneus ẽ ⁊ inpoſſbilis et hominis rin ea delectatiõe que merito beatitudo
ignoꝛantis nobilitatem nature bumane. nominet.Q ſi dixerit ꝗs quia anima hu
Dieo igitur quia anima humana ſuſcepti/ mnana non eſt ſic coiungibilis deſtrues er
bilis eſt omniu ſcientiarũ phyloſophicaꝝ Iroꝛem iſtũ multipliciter ꝛimũ quia non
naturaliter. Si enim alique anime impe⸗ eſt dubitatum apud intelligetes virtutem
Aite ſunt paſſionibus coꝛpoꝝ ſuoꝛũvt mo mtellectinam creatam eſſe ad intellectum

NMit⸗
hencut⸗
Pbenſo⸗
Etaſon
Ktaclen
Ppofnin
Obamen
Hopennt
unato
ſorie
ense⸗
ſosdlos⸗
lonacene
Vicd
Glipe
ſimen
hann
ſfolyui
Aidze
lſpberti,
tborines
lane⸗
Mlfistune
engüradi
poreiape⸗
Eegredäin

erdeſenad
firetlapen

ltone hini
ihintetui,
nioend
ſnänunt
ſchnige
Amimine
ſetſil
Uluengre

Nnilpis
itaun
Pcegui
Auilkto
nlsnte
Mnio gren
Mlpenate

. 4,„ HM

nnd xit Ariſtoteles quia ymago lennis appxe eius non haberlimitation aliundeſed à
l henditur qñq; vi res quadoq; vt ſignuz eigſo. Et limitatio iſta eſt in ipſo ſcom ſe
ſone 2= cũ appᷣhendit᷑ vt res ſtat in ea et figit ab cum ⁊ poteniiꝗ ipiꝰ⁊ diuicie in vltimitate
ſatpe a pbenſio 1 n puenit ad leoné. Cũ appᷣpbẽ ſint amplitudinis et copioſitatis. Sed li/
ihn dit vt ſignũ no ſtat in ea apphẽſio ſʒ iĩran mitatio ent in muneribꝰ eius ſiue ſint na⸗ R
editur ꝑ ip̃am leo. Ui⸗ ture donaſſiue gratie ⁊ enam in penis ma .

Cnck ſit ad leonẽ æ appbeditur p ipain leo. Ui⸗ ture dona ſiue gratie ? ei: ain n hent
pmkarkii Ades igr quia vnomõ ymago leonis eſt in loꝛum ſiue ſupplicus que ſemper minoꝛa
ckunn terpoſitũ inter appbendetèe ⁊ leonẽ ⁊ tã; ſunt q merita eorum requirant. Eg enim
ubnkmnnnn obex vigens in leipo appᷣbenſionẽ et ppi ẽſuperabũdantia er vinicie miſcoie ſuevs .
lunmmi bens eam traſire ad leonẽé. Alio vo modo mali nunq; ab ipo totũ qo mer ent recipi
Ipnsibten velut via nõ ſolũmõ tranſitũ ppens app ant. Aggregata i ratiocinatione. Diee —‿1. zebeſon; Gt re
–W hennſioni leonis ſed eti traſferes ſiue traſ:⸗/ decet creatoꝛl bonitate adducere nain irfe Ehe
or en. nehens appᷣhenſionẽ in leonem.Et iuxtaj ara human ad optimũ vblꝛnõ obuiſtit e2
minalnnnd iſtos duos modos curnit res in oibꝰ crea ¶iuſticia r ocurrit receptibilitas eiuſdeer .
geneinen turſ ⁊ creatoꝛe qm quelibet creatura ⁊ res ſertim vbi merita ↄgruut vel etis boc re⸗
gsann E in ſe ⁊ via ad apphenſionẽ creatoꝛis ⁊ ſi rũt hoc aũt in oibus electis quos hic il⸗
udgtiolnt GJ gnu ipſius intelligẽtibꝰ. Lercio imerſio luſtrat donis graꝝ ſuarũ aʒ virtutũ gbꝰ
etincraſſatio queda animaruiſtatia é p et vat vt hic m bnplacitu; ſuum viuant.
dimelgei hibens puentionẽ luminis⁊ irradiatiois Anmp̃.ſicut nata evis intellectiuna cogno
Buneſcile ab ipo ſup illas nec mirũ cũ illuminatõe, ſcere creato:ẽ ⁊ videre veritatẽ ſeu clarita
imalenruu, intellectꝰq́ᷓ dʒ eſſe ꝑ ſenſus a ꝑte coꝛpis eii tem ipᷣius. Sie nata ẽ vis affectiua ſeu de
Meleniſei am ꝓhibeat ⁊ incraſſatio iſta ⁊ immerſio ſideratiua ſuperioꝛ et nobilis ſentire bo⸗
anggktin facit homines moꝛiones ⁊ penẽ bꝛutales nitatem ipius. Quare vtraq; vel ducda
oadhantee Eũ igit iſta tria ſnblata fnerint ab anima eſtad hunc ſuum finem nobilẽ inie mo.
gilnenuut bus niis tunc erit poſſibile deſcendere lu duin quem pꝛedixi ibi. Amplius. Di
apelſbis per eas irradiationes ꝗ ſunt a lumine pꝛi cut illa nata eſt illuminari ſeu perfici lumi
Ebüszlniin mo ⁊ etia a pte ſenſibiliũ vt pᷣdixi. Quia noſiſſima verita te creatoꝛis. liciſta iocum
i. Ml gif queda irradiationes huiuſmoi natu dari ſeu beatificari ſuauitate bonit att imßẽ
niI: raliter deſcendũt ſup quaſd ſubſtancias 9 us. 2 nemo intelligens ignoꝛat auin intek D
oliſnigſrtit vigdelicet ſuꝑ angelicas. Inde in quadã lectus pꝛincipaliter atq; finaliter ad lumẽ?
pfectione ſapiẽtie naturalis creatas illas pꝛime veritatis intuendum creatus ſit er

ün H eẽ manifeſtũ ẽ. Quida vᷣo cadũt iuxta be quin ipa lumen eius ſite ſuum
— neplacitũ creatoꝛis etia poſt illuminatio⸗ expꝛintipale viſibile ipſius. Zicetpaimg
n nſe nẽ hmõi naturalẽ ⁊ iſtis nõ ẽ menſura ni bonitaeſ um deſiderabile er vtita dica/
Phulmmn i⸗ ſi bᷣplacitũ creatoꝝs ꝗ ifluit ð lumie ſuo tur ſun ſenſibile virtutis noſtre affectis
cc ⸗ quantũ vult ? quõ vnlt. Opinati aut ſut ue nobilis. Huiuſmodi autem indicium
n ti gqda; ꝗa ſplẽdoꝛ ppheticus ẽ m recepti. Vcertiſſimum eſt neutra vel impletur vek⸗
W bilitate nature boc ẽ ſᷣm diſpoſitioneʒ ani perficitur vel etiam quielſcit citra ißm / SZi
nmnieſt . marũ ſuꝑ qs deſcẽditet ꝓpter hoc pauce enim creatoꝛi placeret omnia alia clariſſis
nerelepuin ſunt anime humane ſup qs deſcẽdit. etin me oſtendere virtuti noſtre intellectiue ſe —
bamanm ſuꝑ non equaliter neq; vnomõ ſuꝑp ipᷣas. ipo aut eidem abſcondito/nemo dubita⸗
lamictreſi QUerũ iſta no ſũt indicia certitudinis qam̃ re poteſt quin adhuc e vacua etimperfen
orcki, ſimilis diuerſitas inuenit in ifiuẽtis illũi cta remanerernec reputaret ſe quicq; eo⸗ ꝗ
zelmm, nationũ q gre im̃ ſutæ nibil habetes omi gnoſcere vel videreignoꝛato vlł non viſo
aknin no a pte nature ꝙ vel eas augeat vel mi, creatoꝛeſic ſe haber e de vtute noſtra de⸗
allil i nuat ſiue expediat aut impediat. IJam igi ſideratiua quam dixi quia ſi poſſibile eſ⸗ .
oniuntsaiinn tur manifeſtuʒ eſt tibi per hoc quia gloꝛia ſet ei haurire omnes ſuauitates/ que pre/
ſuun, intellectus anime humane eſt longe ſubli ter illam ſuntadhuc ſe vacuam ſentiret ek
n mior qꝙᷓ; gratia pꝛophetie et q; etiam illu- pꝛime bonitalis ſuauitatem exunret atqs evreret
. nah minatio naturalis intellectꝰ angelici. quẽ ſitiret. Cooꝛales quidem delicias faſti⸗
Se admodum et beneplacitum creatoris eſt diretoc enim eſt earum veopꝛium er na⸗
Suiſiin, incomparabiliter ſuper omnem receptibi turale vt ia ſua habũdantiaſfaſtidiũ ſui .
ini ti⸗ litatem nature et ſuper omnem limitatio/ generent. Spirituales vero famẽ ſui ſiune
1, i nem ipius et iam ſcels quia beneplactum ſtim ſus ſpa babdantis vebemaioꝛem

—

Pars pꝛima de vniuero
PYuocant ⁊ inflamant/L ꝓpter hoc impoſ ↄiunctiſſima vt non ſolũ deiſficate ſint. ſed
ſbile eſt eis aliquẽ ſaciari citra fontẽ ibᷣm etiã deę ⁊ dii et ſint ⁊ veraciter nominent RH
earũ ꝗ eſt indubitater bonitas creatoꝛ? o er hoc indubitater aliquo mõ ſomniauit emfin
ingde ꝓmittitur eis ſacietas ꝑ ꝓphetas be/ antiqtas. ſicur appet ex phyloſophoꝝ an⸗ niuſein
bꝛeoꝝ quoꝛũ vnus diyit ad ipmn creatoꝛey tiquoꝛuũ ſermonibus et eniã poetarum. Et alu⸗
loquẽes. Saciaboꝛ cum apparuerit gloꝛia deos generaliter nominabant viros ma- igre
tua. Et alibi. LCorrentẽ voluptatis tue po⸗- gnificos ⁊ ſtrennuos vt herculem omnei iſliin
2 tabis eos ⁊ inebꝛiabũtur ab vbertaie dOo q;illos qui ſcom opinionem ſua laudabi mnch
„ mus ue. ſohia vo ꝓphele p̃ianoꝝ dicit luter et ſtrennue in hac vita ſe habuerant nieſ
ga deducet eos ad vile fontes aquarum. tranſiatos vel tranſferendos opinabant pnueepe
MNMoanitfeſtuz igr ẽ p hoc q: ↄiuctio hec et deos eos fieri ſeu deificari cedebant. unkenitt
ſiue app:oximatio ad creatoꝛem felicitas M exemplũ apparet quia et ſaturnũ z io Mleißusl
eſtet gloꝛial⁊ iterũ plenitudo atʒ ſacietas uem ⁊ mercurin ⁊ appollinẽ ? multos ali eM
⁊ pfectio earũ Amp.ſi cira ſiſterentvt os quos deos putabat ⁊ vt deos colebat ſuunſuns
nò ex ipo fonie luminis hoc ẽ ex ip̃a ᷣma homines aut mulieres fuiſſe er byſtoꝛicis Mplni
ac luminoſiſſima vᷣitate haurirẽet oꝛe vt narrationibus certũ eſt. Unus etiam exp iſſun
ua dicat pleno biberẽt cognitionẽ ſiue ſei phet hebꝛeoꝝ ex pſona creatoꝛ:ſ deosv ſfßnin
enxntia ad qua nate vel creaie ſũt anime hu cat auquos de genie illa. Ego inquit dixi plekei
maneſnòõ ſolũ impfecte ſʒ miſere remane du eſtis. Et iterũ ex pſona ſua. Deꝰ ſtetitti luun
rentcruciatuq; vehemẽt famis ⁊ ſit ſpwũ ſynagoga deoꝛũ in medio autem deos di ſhi
alis toꝛquerẽtur. Hoc aut apꝑet euideter iudicat.Q⁊ ſi ex taʒ modica appꝛopinqtio (liusgra
in vinis ſanctiſſimis de quibò apud re no ne ad creatoꝛem quantavidelicet eratbo Aauan
eſt dubitatio quin plus deſcendat ſuper minibus illis in vita iſta quãto foꝛtius ex (Wbleltore
animas eoꝛũ ⁊ de lumine pꝛime veritatis illa futura que incomꝑabiliter maioꝛ ertt uuliefton
et de ſuauitate prime bonitatis q; ſuꝑ ali⸗ dij congruentius potuerunt nominai. fiuagpmoon
os quoſcunq;. Certu etia eſt nibi quia gaug Amp. Cum incompabiliter maio? ſit Uumidin
to ſanctioꝛes ſunt tato magis eſuriũt et ſi- influentia ex largitate gratia creatoꝛis q̃ inimanun
tiũt pᷣdicta duo bona videlicet lumẽ ᷣme eſt poſt influentiam et largitionẽ donoꝝ kinoinia
veritatis æ ſuauitate pᷣme bonitatis.et / naturaliuʒ hic in bominibꝰ ſeu in anim cmloeni
pter hoc magis aftligutur fame er ſiti bu: bus humanis. Multofoꝛtiꝰ igitur maior mi hoſtu
iuſmodi et hoc ſentiebat idem ꝓpheta he erit influẽtia futura omni influentia naau·· mubenshnt
bꝛeoꝝ ꝗ dicebat. Quemadmoduʒ deſide re ꝙ et ipᷣa nomina oſtendũt. Pꝛeſens ei Utagnonis
rai ceruus ad fontes aquarum ita deſide infiuentia huiuſmodi gratia nominatur. lconer
trat anima mea ad te deus. Er iterũ. Siti/ ECutura vero que deo dilectis animabus
uit anima mea ad deu fontẽ viun.⁊ alibi ꝓmittitur vocatur gloꝛia cõmuniter ⁊vſu fuman
öůPůßo igr crealoꝛe ⁊ ex ipo immediate ẽ qui/ Iu ad hoc compabilem eſſe gratiam glo/ zind
J im deſiderioꝝ et plenitudo. Amp Zrie. Hocautem inde manifeſtum eſt quoꝛ.tf t A
Ei hanc virtutẽ ? largitatẽ dedit deꝰ ſub niam nec ſtillam gloꝛie ſuſtinere poteſt vi fiimnonen
ſtacijs multis naturalibusvt applicatiõe teßpſentis infirmitas. Suſtinet aute; gra imine
Vſus ſeu cõtactu aſſimilent ſibi receptibilia ti ꝓphetie que maxima inter gratias eẽ l
virtutũ ſuarũz actionũ p modũ receptibi videtur de hoc autẽ melius doceberis in Agſt
litatis earũ ſicut appet in igne ꝗ ferruʒ eo ſequentibus vbi de ipᷣa eſſencia in venita uzſin
uſq; ſibi aſſimilat vtñ ſolũ ignitu ſj ignis te gloꝛie inquiram inquiſitione pericruta 4 ſiikil
Eeitiãa nominet ſicut ⁊ oĩs facies ſpeculu qd ta ſi dens voluerit. Amplius. Si tan- in
ęeiobieciũ fuerit ſi mundũ terſumq; fuerit te ſunt influentie donoꝛum er graniarum manend
iß̃m ſibi erßſſiſſime aſſimilat ſimilitudine? creatoꝛis in eos quoꝛũ nulla ſunt ad boc u
Jus expſſiſima eidem imprimens. Sicin merita nulla preceſſerũt ei obſequiaſquasss up
odo:ibuò æ in ſapoꝛibus et ꝗlijs innume tle erunt in eos in quibꝰ inuenientur et di ſſla
rabilibus ſe habet. Quatolſolius igr lar · gna merita et placita creatoꝛi pceſſiſſe ſer V
. gias et virtus creatoꝛis quas manifeſtuz uniciaſpꝛeſertim cum non ipſe nitendatad tun
Eſt eſſe in vltimitate copioſitatis ac redun calclos afritoniſämagt affedet ddd dece⸗ biennic
dantie/ eouſq; aſſimilabit ſibi animas hu at magnificẽtia largitatt ſue q; qd debeat᷑ aniin
manas vltimata ills appꝛoximatione ſibi meritis ſeruientiũ ſuoꝝi⁊ ꝓpt bocnõ vi⸗ mken
5

tnatiri
Nolninls
v1Nde
nes fuſecheni

eiDdn

—
eil ii
Monſu i
Wedio auaen

nodden

R
masbiüntied
en
nndlriu
eiitu
n abrgd
vonnniltn

Momerun

nomiininnn!

uoſenti

ocigzunnn

lime libertas ſimul atq; felicitas in vltimi

44 à222 l
detur finitum id qð addit ſupꝛa cõdigna chꝛitudinis et bonitatis creatoꝛis ad am
pᷣmia meritoꝛũtuncenim vacare videret res ⁊ attraclus alioꝛum et ꝓpter boc nul⸗
ad calculos ſi finitum eſſet vel comgabile lus erit tũc talis amoꝛ aut attractus q̃ntũ
ei ꝙ reddit ex iuſticia id qdð ſuperaddit ex ad alias pulchritudines ⁊ bonitates. Ex
jue ſupabundantia largitatis. Ampli quo maniſeſtu ẽ paradyſum carnalem in
us.ſi inimicos etia qui quantũ in eis ẽma altera vita impoſſibile eſſe Sic em̃ quoni
lis meritis ſuis noõ ſolũ reſtringũt.ſed etiã / am ad modicum valde trabuntur anime
peniltus repellunt diuitias largitatis ipiꝰ/oſtre a puichritudine et bonitate creato
quante erur inſiuentie bonitatis ⁊ munifi zriset hoc eſt quonia ad modicũ eis inno⸗
centie ipins in amicos et ſeruitoꝛes ſuos. leſcunt.trahuntur etiaʒ ab alis pulchꝛitu
Amp. Di pulchꝛitudines bonitates atz dinibus et bonitatibꝰ. Qua de cauſa im
ſuauitates ſennbiliũſita rapiunt in ſe ani, pugna magna ſunt hic anime multe. Cuz
mas humanas nec ſolũ rapiũtſed etiam autem innaleſcit etiam hoc in hac vita no
vniũt tanta vnione amoꝛis quanta appa ilicia pulchritudinis ⁊ bonitatis creatoꝛis,
ret in paſſionibus ⁊ cõpaſſionibꝰ.paſſio- extinguitur amoꝛ aliarũ amoꝛ inq;; qualz
nibns inqᷓ; dictoꝝ ſenſibiliũ ⁊ cõpaſſioni dixi. Quantofotius igit᷑ cum plene ino
bus animarũ humanarũ ad illaiquid fa- tuerinthoc autem eſtquemadmodum ſi
ctura ẽ pulchꝛitudo creatoꝛis⁊ bonitas at ymaginauerꝭ mobile aliquod quo traha
qꝙ; ſuauitas/quas nec attingit admiratio
nec eſtimatio nec etiã cogitatus.ſicut igit᷑
amoꝛis iſtoꝝ ad amoꝛẽ qui tũc erit creato
ris nulla eſt comparatio ſic neq; vnionis
p̃ᷣdicte ad vnionẽ erit beatarũ animan ad
reatoꝛẽ. Differt aſt quoniã amoꝛ hmõi

mõic.et virtus mouens ipᷣm in ſurſuz no

bi quia ſi a.foꝛtitudine pᷣualuerit b. trahe?
vnio animaru noſtrarũ ad ſenſibilia ebꝛi in partem ſua hoc eſt in ſurſum ipſum b.
eias eſtimo inſani a captiuitas inſuper et Quare ſi in inſinitum pᷣualuerit totaliter
obcecatio earũ. Illa vero illuminatio eſt trahet ipᷣm in partem ſuam hoc eſt in ſux
animaraã noſtraruũ ⁊ ſapiẽtia ꝑfectiõis vl-⸗ ſum.Qnia vero impoſſibile eſt aligd mo
ueri ſimul cõtrarus motibus et hoc tota⸗
liter. Manifeſtum eſt nuilũ eſſe moti
ipſius c.tunc ad partem b. Et quonia ma
s animaruʒ noſtrarum deñ deria ſunt
Amor vetſo virtus eſt et radix huiuſmõi
lud ad ſe et oiungat ſibi a ꝓpximoꝙ nõ motuũ ſpiritualin. Manifeſtui ẽ in altera
eſt niſ quodam occulto amoꝛe naturali / animab ſic raptis ⁊ attractis amore pul⸗
quid facient pulchꝛitudo et bonitas crea-⸗ chꝛitudinis et bonitate creatoꝛis nuliũ ee
toꝛis cũ innotuerint animabꝰ nris et hoe motum contrarium hoc eſt deſideriũ vel
abſq; velamine et intervoſi.. Amp. enam amoꝛem ad ſenſibiles pulchꝛitudis
ex ꝓpoꝛtione.Cuʒ pulchꝛitudo ⁊ bonitas 3 nes ⁊ bonitates et quohiam in nõ amatt
creatoꝛis ſuꝑ oẽm mẽſura⁊ compationeʒ ? et non deſideratis impoſſibile eſt delecta
maioꝛes ſint pulchꝛitudie ⁊ bonitate quo tionem eſſe in ſenſibilibus pulchritudini,⸗
rũcũq; alioꝛuũ ſiue ſint ſenſibilia ſiue inſen bus ⁊ bonitatibusdelectationem in ud
ſibilia anime vo nr̃e cũ eqliter vtraq; eis qualem ibi ſomniat et delirat vulgus ſar
innotuerint ⁊ libere atʒ mũde fuerint a ꝑ- racenoꝝ. Non enim veriſimile ẽ ppyloſo
uerſitate coꝛruptionis ð qᷓ ſepe audiſtine phos gentis illius in pte iſta tam errone
ceſſario trabũt᷑ ab eis ꝓpoꝛtionaliter cau ſentire.Delectationẽ multiplicẽ eẽ futuraz
ſis hoc ẽ ̃n ꝓpoꝛtionẽ qua habẽt innicey animabꝰſeuominibus gloꝛifcatt exre
pdicta trahetia. Quia igr trahẽtiũ ad tra⸗ aturdꝗ tũc erũt etia ex hijs qcũq; eẽ deſſj
hentia nulla ẽ cõparanio boc ẽ pulchꝛitn, erimaniteſtũ tibi fiet ĩ ſequẽtibꝰbonitatt
dinis ⁊ bonitatis creatoꝛis ad alias quai Uerũ hmõòi delectatio erit ex amoꝛe ᷑ↄme
cũq; nõ erit comꝑano amoꝛis ⁊ attractio pulchritudis atʒ bonitatt er ꝓpt᷑ bocnuil
nis pulchꝛiludinis et bonitatis creatoris lomõ ei ↄtraria vel repugnas neq; ipedi
ad amoꝛẽ ⁊ attractũ aliarũ. Quare ſuper ens vllo modoruʒ eam delectationẽ que
menſurã et comparationeʒ erit amoꝛ pul erit in pulchritudine ⁊ bonitate creatoris

tate elongalionis a miſeria et ſanitas ad
quã nec leſio nec aliqd attingit contrario
rũ vllo modoꝛũ Amplius. Eũ adamas
ſrtn atctrabat tantaq; velocitate rapia

Iur duabus virtutibus in partes cõtrari H
as exempli gratia nominet nobile huiuſs

minetur a. virtusvero trahens illud in de
oꝛſum nominetur b. Manikeſtũ eſt ti

Pars pꝛima de vniuerſo

Amplius. nmaginare mundũ diuinũ
fenun ſeculũ altius qð et patriã et ciuitatem

Ddeo dilectoꝝ ⁊ ab eo electoꝝn hominibus
cheologi xpᷣianoꝝ vocanti ymaginare in
ea duos populos alterũ ſancoꝝ angelo
friũ lalterũ ſctõꝝ ⁊ gloꝛificatoꝛ hominum
Fymaginare etia infernũ velut carcerem et

hil habentẽ hmoi toꝛmentoꝛuʒ a ibi poſi
tos paruulos qui nature coꝛruptione oꝛi/

vz ginali peccatũ aliqd addiderũt nec cõtra

eam mũdationis remediũ ꝑceperunt.Di
co igr quia omnis generis homines ſunt

ſic in ſtatu cõuenientiſſimo eis ac oectẽtiſ
ſimo. Decet em̃ modis om̃ibus creatoꝛis
gamulos ac myniſtros eſſe cum eo ⁊ iuxta
„ eum quatinus hoc phas ⁊ poſſibile ẽ. Ni

il em indecctius regi inclito atʒ magnifi⸗

co/q; ſolitudo ⁊ paucitas milicie at fami/

lie. Nihil decentius gloꝛie ipᷣius q; multi/
tudo milicie dico indute ⁊ oꝛnate atʒ deco

rate ꝓut decet regalem magnificentiam.
Quia igit iſte ſtatus ſic ſe habet et hmõi
eſttam in hominibus qᷓʒ in alijs ſubſtan
cis nobilibꝗ et creatoꝛis milicia et eiuſ/
deʒ familia digni vocati ſunt vel erũt.Di
co quia iſte ſtatus cõgruentiſſimꝰ ẽ glorie

creatoꝛis. Decoꝛũ aũt eſt qd decet ꝓpter

hoc maxime decoꝛũ quod maxime decet
Nibil autem magis decet creatoꝛẽ qᷓ; p
maxime deco:ũ eſt maxime iuxta eũ atq;

in domo ſine in aula ſiue in palacio ſuo.

Quare ſic ſe habere magnificenriſſimam
domü ip̃ius? pᷣclariſſima aulam nobiliſſi
maãq; miliciaʒ eiuſdempe ſuo neceſſe eſt
Rſi dixerit quis quia nõ eſt cõneniens
vt homines ſimul⁊ ſubſtantie ſpuales in
Vna ſe; domo vel palacio habitentcũ ho
mines coꝛpoꝛeijille vero in coꝛpoꝛee etin/
coꝛꝑales ſint. Beſpondendũ eſt ei qe mul
to amplius incõueniens videri deben ei/
dem ꝙ anime humane cum coꝛpibus ha
bitenicum inter ip̃as ⁊ coꝛpaſuallõge ſit
maaio differentia naturarũ homines em̃
et ſi copei ſintſcõm partem eſt hoc partẽ

dico inferioꝛem ⁊ igno bilioꝛeʒ. In coꝛpei

auiui ſm partẽ pᷣcipuam pᷣdictiſq; ſubſtan⸗
ijs in ſtatu illo illo gloꝛie ſimilimam. Cõ

uenientius auteè eſt vt coꝛpa huana ſequã

iur animas ſuas et trahant ab eis inſ ub

lime ſeculi altioꝛis qʒ ũt ipe trabantur ab

eis in locum inferioꝛem et habitationi ea

rum minime cõgruentem. Dico etiam ꝗaa
ſermo iſte hominis eſt ignoꝛantis gloꝛiã

coꝛporũ gloꝛificatoꝝ/ Si enim ſciniſſer
valde ſimilis eſt nature ſpirituali ſicui tibi

rcere pateſiet in ſequentibus nullaten⸗ hoc di⸗
locũ toꝛmentorũ vbi in malos et creatort
volũtati rebelles vindicant᷑ ꝑ iuſticia cre⸗
gtoꝛis iniurie et cõtumelie quas et creato
ri hominibus Dum in hac vita viuerent / on poteſt:
irrogarunt.ymaginare etia locum aliũ ni/ QAus rex gloꝛie q; vno iſtoꝛum modoꝛuʒ vi⸗
elicer vel vt intelligatur regnum ei⸗ glo⸗
rialet quia pꝛecipua pars regni ciuitas eſt

xiſſet. Dico etiam quia ſermo ꝓpheticus
quo creatoꝛ dictus ẽ rex gloꝛienon habet

dubitationem ſue veritatis apud intelli⸗

in ua e des eſt ⁊ ſolumipᷣius quare illa
tota gloꝛia eſt et omnes inhabitantes in
ea gloꝛioſi ſeu glificati.Et ciuitas illa me⸗/
rito ciuitas gioꝛie habenda eſt ⁊ dicenda
et quoniã gloꝛia perfectio eſt ſicut alibi di
iciſti impoſſibile eſt in ciuitate illa gloꝛie

2aliquid eſſe imperfectiõis.Alio modo in/

telligitur rex gloꝛie quomõ dicitur? rexiu
ſticie quaſi iuſtiſſimus/quemadmodũ di
citur vas pulchꝛitudinis vas pulcerrimũ.
⁊ qð nihil habet indecentie vł defoꝛmita
tis. Sic rex gloꝛie rex gloꝛioſiſſimus qua/
ſi cuius regnum eſt in vltimitate gldꝛie et
et nihil habens gloꝛie repugnans ſen con

trarium. Neceſſe igitur eſt regnuʒ eins ſo·

tum ꝙ eſt vniuerſitas hoc eſt vniuerſa ſe⸗
ries ſeculoꝝ ſic ſe habere videlicet vt ſit in
vltimitate pulchritudinis/ſcdõᷣm omnes pꝑ
tes ſuas.et hoc ꝓut cõgruit et expeditvni
cuiq; earũ tempoꝛe ſuo. Et ꝓpter hoc ne⸗

ceſſe ẽ vtet vniuerſitas angelica ⁊ vniuer
ſitas hoĩm ſic vnoqʒ tpe Pul decet eã eẽ ?

ut decoꝝ eſt eaʒ eſſein tpe vnoquoq; et

₰

ecoꝝ ac decentiſſimu eſt vt pᷣma ac

ſupᷣma habitatio babitatoꝛibus ſeu cini⸗
bus nobilitate eiuſdem congruentibꝰ im

pleatur impoſſibile ẽ ier niſi er ange⸗
lis et hominibus vtriſq; gloꝛificatis. Nec

eęnim phas eſt neq; cõueniens aliqueꝭ eẽ

veſtitum niſi gloria. omne enim aliud ve
ſtimentuz vel operimentum indecens eſt
et regi glorie et regno glorie. Impfectu;
autem veſtimentum etimperfecius orna
tus in hominibus eſt gloꝛia animarũ ne/
ceſſe igitur eſt glorificandarum animarũ
coꝛpora gloꝛia cõmuni congruente ſuo lẽ

ʒo poꝛe veſtiri.Cercio modo intelligitur rex

glorie ꝑ appropᷣationẽ videlʒ cuiſoliꝰeſt
⁊ cui tota debet᷑ glia.Quare neceſſe ẽ oia
ſuo tꝑe ↄueriii gloria ipi.noõ ſolũ igr aie

oreneht
oiftico
gelciico
inentig
Uthntn
Pgchücti
N oN
ſinufi,
uil
ntill
Clmn ean
cnulonen
,ytfngrur⸗
urdenatun

ifnin
encſnereti

wonenen
cisſerl
Pgegepelern
Cinonslue⸗
Aeoſe ſl
AKbdumano
Mlinn on
Akneo⸗
eſto.
hetenleup
Doſtbileiſi
Ferinnn
vcvoſerta
ieogen
Eneollchnee⸗
mewohlesn
Miminige⸗
Apung
hlhſiped

S

— „——

iſlnnh⸗
Un lllere

Ulngkiſt

aöe
–
eſtinran
1Bernſa⸗
husmlumn
Wuſenege
clergornn
Wains ziis
itdnn

nran

nsegian
umſßtb
onnnes nhenr
ai. Tanise
ebebencachn
gaſendeſtin
deſtmnaniur;
maäinis asN
nindarnieſfinn
eergoinfine

Fo.
humane/qnatinus eis cõgruit ꝑ gloꝛiĩfica

tione ſua còuertende ſunt in gloꝛia ipius.
GSed etia coꝛꝑa earũ. Quẽagdmoduũ igitur

gnime totũ gioꝛie victure ſüt ꝑ gloꝛia quã

accepture ſunt ab eo. Sic et coꝛpa totalit
in gloꝛiã eius 1 obſequiũ ↄuerteda lüt te⸗

poꝛe ſuo? ꝓpt᷑ hoc adeptura gloꝛia illi
ſtatim et officio ogruat.

naturalis nature hnaneſſed etia? eouſq;
cõtraria vt eam etiam deſtruat. Hmoi an
tem iudiciñ certiſſimũ ẽ ꝙ naturaluer boꝛ
retur ⁊ fugitur ab hominibus. Nihil aut
naturale naturaliter hoꝛreturæ fugit᷑. NHa
tura igr huana naturaliter nec ad moꝛteʒ

tendit᷑ nec ad iila ducit homines naturali

ter. Quare maniſeſtũ ẽ plagam hmoi ſa⸗
nandã eſſe tpe ſuo /ſi em ĩ pecude ſua ſiue
in grege vel armento nemo ſuſtineret pla
ga moꝛtis ſiue etiã moꝛtalitatis ſi ea auer⸗

tere poſſet. Quũatofoꝛtius creato: in gene/
re humano ꝙ velut grex eius eſtlimo no

„

lis velut duobꝰ pietibꝰedificata ſeu oſtru/⸗

biliſſima amabiliſſimaq; poſſeſſio ei/ nõ
ſuſtinebu plagam moꝛtis quin eam curet
we ſuo. Ampli?. Quis paterfamilias
peſtem ſeu peſtilentia a pecudibus ſuis ſi
poſſibile ei fuerit nõ depella: Quis deni
q; rex in regno ſuo que totũ illud vaſtent
hoc poſſet facere nõ auertatiEt qa ma⸗
niteſtũ e ꝙ genꝰ humanũ pars pꝛedpua
ac nobiliſſima eſt poſt ſubſtãcias abſtra/
ctas et nobiles regni creatoꝛ Heceſſe igi
tur ẽ bonitatẽ creatoꝛis peſtem iſta ⁊vaſti
tatẽ abigere a regno ſuo. Moꝛs igr ⁊ coꝛ⸗
ruptio finẽ ha bebunt in genere bumano
Eod? mnõ ẽ argumęetari ⁊ de ruina domꝰ/
qſi em̃ domus creatoꝛis ẽ vniuerſitas ho⸗
minũ et aliarũ ſubſtaciarũ nobiliũ ⁊ ex il

cta ruit aut alter paries totaliter p moꝛteʒ
Nualiter igit᷑ iſta ruina in domo ſua ppe
tuo ſuſtinebit cũ eã reedificare poſſitatq;
ſtatuere ſtabilitate ppetuaꝗs prfamilias
ruina hmoi repare negligeretł domũ ſu

αEXruina ꝗᷓ p moꝛtẽ fitvel coꝛruptionem re

ruens nò reedificatio eſtm ei deſtruere dn

lhmne⸗ ſi poſſet. Oſidixerit ꝗs

parat creatoꝛ qttidie p nouoꝝ hoim crea⸗
tionẽ. Debes reminiici eius ꝙ audiſti ĩ p⸗
cedentibꝰ ⁊ in boc eo dẽ capitulo ꝗa reedi
ficatio hmõi ↄtinuo deſtruẽdacolinueq;

tũ reedificat᷑ ex aliera pte.perinde eſt ac ſi

nihil reedificaret᷑. ad alterã vo ptẽ queſti⸗

onis no reſpondet videlics qualiter ſuſti/

Ampli. licut
libi didiciſti. Moꝛs plaga enõ ſolumin

mũ decentie et decoꝛis ꝓpꝛu. Quare ⁊ ex

net bomitas creatoꝛis tantã ruinoſitatem
tantaq; in ſtabilitatẽ tã pꝛeclari edificij ſui
Quis em̃ paterfamilias ruinam otinuaʒs

in ſua domo vel edificio ſuſtin eret maxie

cum eam a- uerlere gꝛeualeret.
Euertar auté et dicaʒ quia creato
¶IAKltuerit ſubſtacijs ſpiritualibꝰ? etho
minibus gloꝛifica tis erit 'm magnificen⸗
tiam regni ⁊ gloꝛie creatoꝛis erit ⁊ 'm vlti

parte creatoꝛis ⁊ ex parte ſua eri Fm opti
mũ vltra ꝙ nec melius nec decentiꝰ poſſi
bile eſt eſſe. Sic dico ? de inferno quia ni
hil magis decet carcerẽ et locum toꝛmẽeto
rum q; maleſici et iuſtiſſimi cruciatus eoꝝ

Quare ſcom ymaginationem poſita erit
inſernus ſcᷣm vltimum decentie et deco⸗
ris et hoc ex pulchꝛitudine iuſticie creato-
ris que ibi ⁊ ꝓ magnitudine ſua ⁊ pꝛo re⸗
ctitudine lucidiſtſime apparebit hoc eſt ꝓ
ut poſſibile erit gloꝛiſicatis oculis tam ſpi

ritualibus q; coꝛpoꝛalibus magꝗnitudiuẽ

rectitũdinem et pulchꝛitũdinem illius cõ⸗

ſyicere et videre. Quia vero paruuli ꝗg ni-

—,—

—

Hil culpe addiderunt oꝛniginali co'ruptio⸗
ni nihil pene actualſõ iuſticia diuina paſa⸗

uri ſunt et hoc eſt quoniaʒ pena actualis
non debetur niſi culpe actuali.
feſtũ eſt eis non deberi nec decere eos lo⸗
cum alicuius pene actualis. Et quoniam
digni gloꝛia non ſunt vłpole qui circa oꝛi

ginalem culpam remedium q eſt gratia

ſanctificationis non receperũt. locus glo
rie eos omnino non decet.D
tur collocati ſunt ſcom poſitam ymagina

cetiſtime iga

tionẽ in loco qui nec ſit pene actualis nec

gloꝛie. O ſi dixerit quis quia impoſſibile

ſt huiuſmoi homies foꝛe ſine pena actu
ali in quocunq; loco ſincum cognoſcant

eſe fuiſſe creatos ad felicitatem et gloꝛiam/

7 non adeptos illaʒ.Dico quia ſermo hun
iuſmodi non eſt verus. Non enim creati

fuerunt ad illam niſi qui electi fuerũt cre⸗

atoꝛis pꝛedeſtinatione ad ipam. Cum igi
tur videant ſe non eſſe electos ad illamvi
dent ſe nihil iuris habere in illalet ſibꝛnõ
deberi illanz Quemadmodum igitur vi⸗
des in mulũs hominibus ꝙ abſq; mole⸗
ſtia ⁊ doloꝛe ſuſtinent ſe non eſſe reges ꝓ
hoc ſe; qꝛ ſciũt ſine iiuria ſua ⁊ cõtumelia
hoc eẽ.ſic ⁊ iſti abſq; vlla pena ⁊ cruciatu
ſuſtinebũt ſe nõ obtinere fencitatẽ a gliaʒ
regni illi? ſblimis atʒ pᷣclari. Si vo duerti

N tris anla ſiue palacin cum repletiu

ſibiles ſunt iſti duo lines hominib⸗ poſſi

gas quia minera auri nõ eſt minera vt ſit

„
5 Pars pꝛima de vniuerſo
* quia videbũt ſe potuiſſe obtinere illam biles quidẽ ꝑ modũ recepᷣtionis⁊ inſupa ini
ꝓpter hoc dolebunt quia nõ obtinuerũt natura intenti ſiue intentati. Non em ſie clan
⁊ hoc ip̃m diſſolues ꝑ pᷣdictum exempluʒ. intelligo poſſidilitatẽ iſta queadmodum a⸗ bin
õ em ẽ hõ qui naturali poſſibilitaie p⸗ dicit poſſibilitas vnicuiq; bominũ eſſen Na⸗
hibuus vnq; fuerit a regno.ſunt tamẽ in- di vel fiendi regeʒ. Regalita 8 quippe nõ nn n
numerabiles ꝗ omino nõ dolent ꝓ eo ꝙ intendit᷑ a natura bumana neq; directio u
. * reges facti nõ ſunt. No eſtigit ↄſequens humane nature aduenitſſed mact ab ge gfctee
actino lunt. Mo eltigit dec „ hature adueniſed magè ab ac⸗ scumut
vt ſi aliquis bonũ aliqð obtinere natura cidente ⁊ indirecte ſicut ercauſa eius que u lie
liter poſſibilis ſit ꝙ ꝓpter hoc doleat qꝛ il ẽvoluntas ſiue electio hominũ ad quos Nni
lud nõ aſſegꝗtur. Iam igr manifeſtũ ẽ ibi perinet reges eligere vel oſtituere. Inſu⸗ thu
rola e R ꝙ ſm poſita chaginaflon: ſtatus vniuer per tota intentio nature pficitur etimplet᷑ –W
1 ſitatis hominũ ẽ ̃m optimũ ſun ⁊ in vlti⸗ abſq; hoc qð adueniatei. regalitas leu re einui
V mitale vecentie et decoꝛis necnõ ⁊ in vlli gia dignitas. Hon autem ſic ſe habet im e
mitate ſue pulchꝛitudinis ⁊ qa p ipam ſa moꝛtalitas ad naturã humanãuoniam utſtgennc
tis fit ſimul miſcdie creatoꝛis v uſticie ibi ſine adeptione immoꝛtalitatis non pliclc uanſre,
us atq; nature humane et meniis hbomi natura neq; intẽtio eius nec puenit nam⸗ luint
nũ.nature quidẽ humane ꝗa redditur ei ra ad finẽ in quẽ tendit ꝑ duos pᷣnomina uratul
ſua pfectio naturalis qᷓntũ ad vires natu/ s ſuos motusvidels appetit immaita iſeinanne
Juagh. ralis qntu ad vires natu- tos ſuos motusvidelʒ appetitũ immoꝛta ſiel
rales erterioꝛes qᷓs exercet ꝑ corpus. Red litatis et fuga moꝛtis Amp. llus mo itlaogfen
ditur etia ei coꝛpus ſᷣm hoc. Reddit᷑ inq; tus naturalis eſt hominibus in regiaʒ di nmctiidi
quale congruit ipᷣi naturaliter qðᷣ ẽ dicere gnitatẽ vel poteſtatẽ.ſed magis er cupidi⸗ gennnn
inmoꝛtaie ſcut albi didiciſti. Necſelus iate z amnbitione e deſiderit pui poteſti Nünin
quale congruit ei naturaliter ſed etiam qᷓ tisſhominibus aurẽ rariſſimu ẽ excres anln
le congruit meritis ipius ⁊ ſtatui. Itatui toꝛis dilecrione vel bominũ ipoꝝ ethocẽ Pgflutin
quidem gloꝛie cõgruit coꝛpus glioſum cu cũ credit ab hijs qui poteſtatẽ hmõi ſuſci Nimue
ius gloꝛiam in ſequẽtibus audies SGtatui pint vel deo placere vel hominibus expe glltonimn
SHo eterne miſerie cõgruit coꝛpus qð eaam dire vt ipi regnẽt credũt ⁊ ꝓpter hãc ſolaʒ ſinſuit
ppetno ſuſtinere poſſitjet tale redditurna cauſam regnare ſe ſuſtinent. Manite⸗ riſizfi
ture hüane in vita futura ſcðʒ poſitã yma ſtum igi quia hmõi poſſibilitas no ẽpoſ nnehht
ginationẽ. Satis fit etia ſm hoc ſtatui p⸗ ſibilitas ꝑ ſe ⁊ oꝛdinata ad hmòi finem. nugclun
uuloꝝ qui cõtra coꝛruptionẽ ſeu maculaz Quarealequẽs ẽ qꝛ poſſibilis ẽ hũena na inuntine
oꝛigin alẽ ſatiſfactionis remediũ nõ acce⸗ tura recipe imoꝛtalitatẽ poſſibilitate ꝑ ſex anenice
perunt. Dic igr ſtatus p omnia decẽtiſſis oꝛdiata ad illã ? qm tẽdit ad ill ã naturali⸗ Kionmuin
mus et qntũ ad gioꝛia creatoꝛis tam ex¶ xꝓ bꝰmotibus pluribus ſuis q̃re neceſſe ẽ vyt manhut
re miſcdie ipius q; exparte iuſticie. Simi adilla pueniat vłtotaliter vel in parte q Nninntg
liter et qntũ ad ſalubꝛitatẽ ⁊ vtilitatẽ na ſicõceſſerit quia in parte pueniet ad ilsm ſhhinent
ture humane nec nõ et vltima eiuſdẽ pfe⸗ Jam audiſti ſuꝑ hoc alias ratiões ppter tutgn
cdionẽ quantũ humane nature poſſibile ? quas impoſſibile eſt ꝙ in pte etiã no pue iuinan
cum eqtate et iuſticia creatoꝛis. Hunc igf niat. Amp̃. Jam alibi audiuiſti qa? ſi lifickibr
ſtatum eliget. imo elegit eternaliter apud ↄtingat ſpecie aliquãa in aliqua pte indiui llniagg
ſeipam ſapiẽtia et bonitas creato? Qua duonꝝ ſuoꝝ pfectiõe ſua vel pfectionibus ictaot,un
re maniſeſtuʒ ẽ in eo ſtatuendũ eẽ finalit puatã eẽ/ impoſſibile tamẽ ẽ vt vniuerſali Mihcbnir
naturam humang. Amp. quia nullus ter pᷣuetur illa vel illis. Similiter impoſſi elithon
mot nature fruſtra ẽ naturaliterneq; na bile ẽ vniuerſaliter er ppetuo aliqua ſpeci lluucige
turali ipoſſibilitate ꝓhibit' ab eo ſiue in⸗ em remanere vninuerlaliter ? ppeluo in p Uunczmn
; eſt. ai igr appetitus immoꝛtalitatt uatione ſeu potẽtialitate ſue ꝑlectõis.Ali Mangnti
nardra is eſttid enaturaliter inditphomi ogn fruſtra et vane crears eẽt a creato:e. nghiniin
eſt arcteenin fuga noꝛtis hoc PHmoi aũt exemplũ ẽ in mineris metallo⸗ ſecfuigegi
immoeralitaee Ae Wanifeſtu & r 7 gemmarũ alioꝛuq; lapidũ nobilium niabnn
* msece in kanceng ſinis huius appeti ⸗ MWateria ei oĩs que ꝑ ſe matena nõ cre⸗ nbnod
liter impolſibil n ee0 eè natura atur vt ſit matenia tmſed creat᷑ ppter ꝑfe lllare
doinſermonentt eni nec aliud inten ctionẽ.creatur inqʒ in malenalitate ſus vẽꝓ mn
401¹ Onihn & naturaliter poſ in ea pmaneat. Enia erpoſitio e vt intelli⸗ Comdnng

ligan

ſeefägipſt

ennenll e

Cueniſelngt
ſanganin
Beeſe an
medianes
Nenateiſenis
autenſcſehne
mibunmig:
mornaliaizu
weinsag
Eendnpdoosi

ezeeNn

is Mrl
bomminidusen
meed nugte
tedeſcenii
nnitfini
qñtitul ,
“ä
motalntir,
nhalenut
bocalisi
beſun in
bien n
lis e i
1
ian,

4

..

minera tm̃ neq; vt remaneat in hac mate

rialitate qᷓ ẽ mineralitas ſʒ ꝓpter aurũ vt
aurũ ſcilicʒ ex ea fiat.Quia igr materia vt
materia nõ ẽ vtilis niſi ꝓpter id qð ex ea
exiturũ ẽ. Manifeſtum eſt ꝙ nõ crea⸗
tur vel eſt vt ſu vel remaneat materia tm̃.
qm̃ eius eẽ ſic inutile eẽt. Sapiẽtia auteʒ ⁊ʒ

bonitas creatoꝛis nõ ꝑmittut hoc vt cree-

tur vei ſit inutiliter ſpecies aliq̃ totalithoc

ẽ ſᷣm om̃e indiuiduũ ſuũ. Quare impoſſi

bile ẽ ſpecieʒ aliquã remanere totaliter in

ſua materialitate vel potẽtialitate. Neceſ

ſe igr ẽ vnãquãq; ſpecieꝝ vet in totalitate

ſua vel in ꝑte indiui duoꝝ ſuoꝝ ad id pue

nire qð ſupꝛa dixi ſupꝛa pfectionẽ vłactũ.
Quia igit ſpecies huana in hac poſibili/
late ſeu potẽtialitate creatur vt ex ea poſ⸗

ſint fieri imoꝛtales hoĩies. Quare neceſſe

ẽ ſaltẽ aliquos fleri imoꝛtales. Hac igitur
moꝛtẽ q nuc ẽ hoim. Sequetur ex neceſſi

tate ĩmoꝛtalitas. Hec aut ẽ vita ĩimoꝛtalis.

Almp̃.nihil magis erigit hoĩes ad eie⸗
ctionẽ vicioꝝ ⁊ paſſionũ inoꝛdinataruʒ qᷓ;
ſpes future ĩimoꝛalitatis ⁊ retribunonis.
nibil magis eos animat atʒ ↄfoꝛtat ad ac
quiſitione virtutũ atʒ cuſtodiãſ⁊ ad cõpo
ſitionẽ moꝛũ ſuoꝝ totãq; vite ſue decoꝛati
onẽ qᷓ; ſpes future ĩmoꝛralitatis.⁊ hoc ap

paret in hus ꝗ nihil boni ſperãt in vita fu

tura ꝗ oĩa credũt cuʒ ipᷣa luce vite pᷣſenuũs

relinquere.hijs ei nullꝰ ẽ amoꝛ vtutũ nul

la cura ↄponede vite ſue.ſed tolos ſe tra/

dũt et exponũt inſtar iumẽtoꝝ voluptati
bus coꝛpalibus. Quare ꝗ ſpem iſtã tollũt

de medioinegantes eãbirtutes eriã de coꝛ

dibꝰ hũanis extirpat totũq; vite humane

decus atʒ decoꝛẽ in bꝛutales delicias atq;
turpitudines tranſferũt ⁊ defoꝛmãt. Ma⸗

oſiſſima atq; peſtifera hũane vite et inſuꝑ

fundũtvita pᷣſentẽ hominũ ⁊ ip̃os etiãa ho
mines vſqʒ in inſania ſubuertũt.et hec eſt
vna ex cauſis ꝓpter q̊s ſapientes ipᷣas fu
giũt taqʒ peſtes. Uides etiã quia hee ſunt
que homies auertũt maxime a creatoꝛe ⁊
ab omni cultu et honoꝛificẽtia ipius. Nõ
inducat igr hoĩes ad honoꝛificandũ et co
lendũ creatoꝛẽ ꝗn potius obdurant.Iſta
etiã ſunt ex ꝗbus ſunt lites et iurgia.ſedi
tiones ⁊ bella ebꝛietates et furoꝛes hoim
inuicẽ.Qualiter igr ꝓpter iſta que cultuʒ
et honoꝛificentiã creatoꝛis aðᷣo impediut
q̃s maximi cultoꝛes creatoꝛis maxime fu⸗
giũt et ↄtemnũt ex quibꝰmala q pᷣdixi om
nino ſũtcolẽdus vel honoꝛãdus erit crea
tor. Ampᷣ.ſi ꝓpter hec ſola honoꝛan⸗
dus vel colẽdus eẽt creatoꝛ ꝙ vtiq; eflet ſe
alia vłmelioꝛa ab eo nõ ſperarent᷑vel ꝗq⸗½
rectiꝰ ẽ gratis cũ colẽdus eẽt q igr eas nõ
habẽt abſoluti eẽnt oĩino a debito cultus
⁊ honoꝛiſicẽtie creatoꝛis cũ apud eos cau
ſa huiuſmõi debiti nõ eẽt.Miſi dierit aa

Anam rum bonũ magnũ ⁊ ipa anima

onũ maximũ. Similiter ⁊ coꝛpus totuʒ
⁊ mẽbꝛa ſingula bona et magna ſunt. Ule
rũ vtiq; dicitet reuera largitiõe tantoꝛuʒ
bonoꝛuʒ obnexios ſibi nos fecit bonitas
creatoꝛis ⁊ debitoꝛes obſequioꝝ q ex hijs
eidẽ impẽdere poſlumꝰ. Uerũ adeo leſa
ſunt oĩa hec ⁊ coꝛrupta ĩ nobis ⁊ oꝛigina
li coꝛruptiõe de qua tot ⁊ tanta iam audi
uiſti? alijs cauſis qᷓ de induſtria pꝛetereo
vt ex eis neq; deceter neq; acceptabilit᷑ cr⸗
atoꝛi ſeruire poſſimus ꝓpterhoc neceſ⸗
ſariũ ẽ nobis vt mũdemur ab hmoi ⁊ no
uis adiutoꝛijs a creatoꝛe adiuuemur Hee
auũt adiuto:is ſunt qᷓ virtutes ⁊ gratias et᷑
dona doctrina pᷣianoꝝ creberrime nomi

Jis vt ꝓpter obſequia ar̃a pᷣdicta nob mu

nifeſtũ igr ẽ haãc opinionẽ radicẽ eẽ ꝑnici/ a grits nõ ẽ hec intentio creato

ipᷣi creatoꝛi ptumelioſiſſimã qᷓ Z amoꝛẽvir

tutũ ſa lubꝛiu extingnit in hoibus et crea/

toꝛis cultũ ⁊ honoꝛificentiã extirpat radi/

citus ⁊ laudẽ creatoꝛis aufert ex oꝛe hoĩim

Uita naq; iumẽtina ebꝛietaſq; etinſania
deliciarũ carnaliũ etiaʒ ab anima huma/
na cogitatũ abꝛadit ⁊ abolet creatoꝛisfer
ro igr et igne ꝓfligãda ẽ ⁊ funditꝰ extermi
nada buſuſmodi opinio. Nõ ta igr ꝓba
tionibꝰcõtra eam pugnandũ ẽ qᷓ; toꝛmen
8.Qſi dixerit quis quia ꝓpter diuitias
ſenies et coꝛpales delicias ↄponẽda ẽ et
oꝛnãaãda virtunbus ? moꝛibꝰ vita pᷣſens tu
ipe vides quia iſta ſũt q totã turbat ⁊ con

znera largiat᷑ Hõ em̃indiget hijs ſed nos
eis indigemus vt ꝑ hec creatoꝛi nos acce⸗
ptos et placitos exhibeama. ⁊ ꝑ eadẽ ab
eodẽ incoꝑabiliter melioꝛa atʒ ſublimio⸗
ra obtineamꝰ. Hecigr ẽ intẽtio ipius ad⸗
iuuare nos hic hmõi adiutoꝛijsvt nõ ſo⸗
lũ munificẽtia eiꝰ⁊ miſcðia ydoneos nos
faciãt maiqe ac pᷣcellentioꝛa accipe.ſʒ eti
am eiuſdẽ iuſticia nos dignos iueniat vt
talia nobis ex meritis debeãt᷑. Quapꝛo⸗
pter manifeſtum ẽ ꝙ fuit bonitas nature
ex diſpoſitionibꝰ bonis naturalibus pᷣpa
rat etydoneã facit naturã humanã ſic ipᷣa
adiutoꝛia eandẽ pᷣparat nõ ſolum ydo
J 0

. * 3. .
.

Pars pꝛima de vninerſrſo
„ gea ſit ad ea qͥ ſunt eterne felicitatis ⁊ glo ret. Nõ optet aũt doceri quia natura poe ninnd
ie. ſed etig vt et digna ex eiſdẽ adiutoꝛijs ſibilis pꝑ ſemetipamvllo modoꝝ recepnibi hh.
de hujs aut licet multa ꝑ ꝓphetas hebꝛeo lis ẽ equalitatis ad euʒꝗ ẽ neceſſe eſſe pſe niſene .
. ru et dicta et ſcripta ſint genti illi.doctrina ex oibus modis ſuis quaq; recepiibilis ſit Oanun b
tamẽ xpᷣianoꝛũ de hmõi adiutoꝛiis digni- ſimilitudinis. Licet a ſuꝑeminẽetia ipiꝰ in-— hoiegcen
tatibus retributionibuſqʒ creatoꝛis refer cogitabiliter lõge diſtans. Nec aliter ſen –
„ * nſſima ẽz gratiã adoptionis hereditat'q; ciendũ ẽ de largitate ⁊ magniſicetia boni⸗ mnaleet
regni celeſtis ſtudioſiſſime attollit et pᷣdi⸗ tatis ipᷣius creatoꝛis. Qui em̃ has dimiti⸗ uallann
cat ex qͥ manifeſte ſequit᷑ reſurrectio moꝛ: as hacq; ꝓfuſioneʒ munifſicẽtia crestoris annul
uoꝝ ⁊ gloꝛiſficatio coꝛũ ſalteʒ in ꝑte. Sta: quã dixi negat vel ignoꝛat ↄſequẽter ⁊ deii peoſn
Balbate — ep bilit᷑ aut gra iſta exemplo vno ꝑ bonita/ tatẽ ipius negãt ⁊ minimu ſue largitat ei ipcchilg
- L (iet largitatẽ creatoꝛis. Dico igit᷑ ga ſi rerx dẽ relinquũt. Quicꝗd em largit bonitas D
aligs in hoĩbus haberet regnũ ditiſſimũ creatoꝛis modicũ valde ẽ ad nobilitat? ex unftüs
ac pᷣclarũ nec eſſet ei niſi vnieus filius. Re gloꝛia regni celoꝝ et gloꝛificationẽ atq; co intsſcontt
gnu auteiuſmõi vel maneriei eẽt vtꝑ m/ tronationẽ regũ innũerabiliũ. Qui igtur inleuuͤie
titudinẽ heredũ nulli minueret/ ipᷣi vni⸗ eam negãt maximũ ſui qᷓntuʒ ad munera inluſhl
genito regis gloꝛia multa atʒ pᷣclaritas ꝑ largitatis auferunt creatoꝛis ? ppter hoc ienunil
multitudinẽ coheredũ arq; ↄſoꝛtiũ accrei male de bonitate ipiꝰ ſentiũt. imo noõ lar⸗ Mammlin⸗
ceret bonitas ⁊ largitas ipſius regis mul- gitatẽ de ea ſed auariciã potius reſtrictiſſi Mpoketan
tos filio ſuo ↄſoꝛtes aduocaret.⁊ multos mã de eadẽ ſomniãt et delirat. Amhnßß. ſſpenioan
ſilios ſibi gre adoptaret. icet auſe apad /⸗ As exterrenis magnatibus ſine pᷣncipib⸗ fiiſtof
nos in hominibus multotiẽs factũ eſt qui/ zmilitẽ ꝗ equuũ ſuũ in bello eiuſde amiſerit Mögſnin
(Lii ſilios ꝓpᷣos nõ habebãt extraneos ad illi nõ reſtituat ſiue reddat. Silr ⁊ alia dã Aohauen
optabat.nec dubiuẽ apud inteliigẽtes an na quecũq; in ſeruicio eius incurrent eidd mnamdte
etiã ſi multos haberèt filios poſtq; ꝑ qua nõ reſartiat aut refundat. Quig igr elecci fnddind
amcuũq; gratiã adoptionis ac ꝑ quatãcũ⸗ creatoꝛis atʒ dilecti in ſeruicio ipius coꝛpa Muandann
q; mulnitudineʒ adoptiuoꝛũ nihil deperit ſua p eoꝝ moꝛtẽ amittũt neceſſie habʒ ce ſoſumte
vnigenito creatoꝛis de diuitus aut gloꝛia atoꝛ ex bonitate ſua ⁊ iuſticia reſtituere tt.·· lueſplepheh
regni ſui.quinpotius auget᷑ ei gloꝛia exte pore ſuo.Qè ſi dixerit ꝗs quia coꝛpa illa nnöͤnfnan
rioꝛ vltra omnẽ admirationẽ. Si ex multi/ ex dono receperũt creatoꝛio ſic eadẽ eis hmltkal
tudine miliciarũ ex multitudine ⁊ magni Svonaui qꝙ eadem ſibi retinuit nõ a ſe ab ſiuhaſnmmn
ficẽtia pᷣncipuũ auget᷑ gloꝛia regis vniuſcualienauit quare que creatoꝛis erãt ammi- ſelnuzlosſ
iuſq;.quatofoꝛtius innuerabilis multitu ſerũt nõ que ſua tm̃. Et ꝓpter hanc cauſã ltpecgn,
do regũ celeſtiu erit ad decoꝛẽ ⁊ gloꝛiã re⸗ nõ lenetur creatoꝛ huiuſmõi eis facere re NE
gi regũ oim. Si em̃ decẽ regibꝰ imꝑare tã ſtitutioneʒ. Attende iguur quia ſermo iſte Wen.
ta gloꝛia ẽ imperatis regibꝰinq; terrenis ? hominis eſt erronei ⁊ hoc decdlarabit᷑ ibi Niüße
olbus terrenis regibꝰ impare tãto maior duobus modio. Piunn quja im hoc ſlub (acdan
— gloꝛia terreni impatoꝛis qᷓnto maioꝛ ẽ nu⸗ lata eſt ſpes mercedis⁊ retributionis ſub ,Nlicaee
merus atʒ potẽtia regũ terrenoꝝ q; deceʒ. lata inq; dei ſeruitoꝛibus vt nulla ſit apꝰ hftinerteid
Quãſtomagis oĩm regũ celeſtin obedien,⸗ creatoꝛemſomnia nanq; bona ſiue ſintvir nüadih
o lia⁊ ſubiectio erit ad gloꝛiã regis omninz tutes et gratie ſiue grata creatoꝛi obſeqa uinceron
ſeculoꝝ. Manifeſtũ igr ẽ quia dominan- dona ſunt creatoꝛis. Si igitur ꝓpterhoc liuſutdige
tiſſimus ille impatoꝛ quẽ dei filiũ dixi ſue quia corpa noſtra dona ſunt ipius nõ eſt nobatan,
intẽdat ad gloꝛiã ſuãſiue inutilitatẽ homi debitoꝛ retribunonis ipoꝝ coꝛpmmulto. ftibnopyn
4 nu ꝓut decel diuitias bonitatis eius atq; foꝛtius neq; gratoꝝ ſibi quoꝛũcunq; obſe ioigrg
iuſticiaʒ ex neceſſitate aduocat adoptat quiorũ cum omniũ obſequioꝛũ que in vi ſlkcalis
ſibi cõſoꝛtes atʒ coheredes regni et glorie ta iſta pᷣſtari poſiunt eidẽ moꝛs corpm ſit ſepſoi
ſue innumerabiles quos ſecigloꝛificatu⸗ quãdo ꝓpter eũ ſuſcepta huerit Alo mo⸗ — mnin
rus coꝛonaturus è in nouiſſimo /et aſſilſa do deſtruitur deliramentũ iſtud quia etſi nded
„. turus ſibi aſſimilatiõe que deceat magni humana coꝛpa dona creatori ſ untnoſtra hnheff
ficentia largitatis ipius ? cõgruat meritis tamen aliquo mõ ſuntæ tantomagis nfa ſtlumei
ipoꝝ. Dico etiaz ſi poſſet eos equales ſibi quãto illa in obſequijs creatoris occupa⸗ ſblhini,
ſaeke la gloꝛia.hoc ẽ ſi ipi receptibiles eſ⸗ uerimus.Et iam alibi didiciſti ꝑ me quia buſttiin
. ſent vlio modoꝝ eoſdẽ ſibi in gloꝛia adeqᷓ obſequia que ex amore ſolo gratuito n, A igen
4

4

6

Menginn

is
nu
dltins ee,
Ginmnitin
Smimimäſutgn
iigschag
naldeinm
nüſriinman

eü ſanint⸗
Mantühtäti
näiadtt 11
imimmit
Sn
Pebeinſnaibtin
ngel en

„ 12 4 6 / e 4 5 4 „» — . „ R
nufei C ficãde ſint qa illis ex neceſſtate reddenda reiſta i lapide ꝗ ð dvyamas. Silr ⁊ in eo

tendimur dona ſunt apud eũ cui impẽdũ ſicut nec pura illa futura felicitas in tänto
tur ⁊ ꝓpter hoc obligat ipᷣm ad redonati⸗ rũ doloꝝ miſeria vel admixta eẽt vel ad⸗

onẽ ſeu remuerationẽ ſiue retributionem miſceri poſſ̊. Uera em̃ ⁊ pura felicitas nõ
. tigit᷑ adeo dilecti deũ diligẽtes tam actu q; etia potẽtia lõge ẽ in vltimita

hoiĩescreatoꝛi coꝛpa ſua cũ ex amoꝛe ſolo te elõgatiois ab admixtione miſerie/alio

hbmõi illa morti ꝓ eo exponũtifaciũt igit quin nõ eet ipſa felicitas in vltimitate ſue

ipᷣm ↄueniẽtis reiributionis ſibi debitoꝛ gpfectionis nec eẽt etiã gloꝛia noĩandaſant

Hec aũt e ↄmuni oĩm hoim opinione cõ ſtatus hmõi gloꝛioſus ꝗ cõtrarie miſerie
ueniẽs retributiovt in pᷣmis reſtituat᷑ dů⸗ ſuſceptibilis eẽt.imo ꝙ verius ꝑ ↄtraniaʒ

nũ coꝛpis ꝑ moꝛtẽ amiſſix de diuine boni miſeria deſtructibilis. Hihil ei eorũ q ſũt
tatis largitate q vt iam dixi tibi nõ vacat gloꝛi deſtructibile ẽ. Per eandẽ viã ciaare
calculis meritoꝝ ſed magis attendit quid re tibi pᷣt qa nec moꝛtalia erũt coꝛpa aiaz

magnificẽtiã ⁊ gloꝛia eius deceat erga ſer glificataru eẽt eĩ ꝑ moꝛtẽ eoꝝ aĩaruũ gloꝛia

uitoꝛes ſuos ⁊vt ſupꝛa addatur gloꝛia coꝛ deſtructibilis ⁊ etiã doloꝛibus moꝛtis ob

4,ieiddie⸗ in ſequẽtibꝰ. ſi foꝛn/ noxia. Amp̃.ſcom hoc nõ differt vita
Ae

e dixerit quia ibi ↄnenientiſſimũ ẽ magni illa a pᷣſenti niſi ſ̃ᷣm magis ⁊ minus hocæc
ficẽtie creatoriaillis coꝛꝑa reſtituere ꝗ pꝛo nõ eẽt alterius ⁊ admirade ſupeminẽtiſſi⸗
eodẽ ea moꝛti expoſuer̃t. In aliis vᷣo q ea meq felicitatisſſʒ eſſ finalis felicitatis vł

ꝓpter moꝛtẽ naturalnõ illi tam illa licet heclicet maioꝛis quemadmodũ acciditi·
in ſuo ſeruicio amiſerũtnec dignũ nec iu-⸗ lis qui paradiſuʒ deliciarũ carnaliũ poſu

ſtũ ẽvt eis reſtitutio ſic amiſſoꝝ coꝛpm ,Atri ſi foꝛte dixerit ga nulla felicitas

Dico igr quia ho iſte dei liberalitatẽ ⁊ la

hibeat ab eis naturalẽ paſſibilitatẽ ſeu

cum nõ ꝓ ſeruicio creatoꝛis illa amiſerint Ppbi vtutis aut potẽtie in rebus creatis q̊

gitatẽ ↄtrabit etia infra notiſſimã atq; cer

Dira infr. atq; cer ¶defectibilitatẽ.Dico quia hõ iſte dicit ſer⸗
tiſſima hoĩm bonitatẽ. Nullus eiẽ homi monẽ in ꝑtinentẽ ad id de quo agit᷑. NHõ

nũ qui damna ſeruoꝝ ſuoꝝ que in uicio ei hoc intẽedit hic vt oĩno ꝑ gloꝛiã futuram

ſuo incurrũt eis nõ reſarciat ⁊ qui nõ tur deſtruatur defectibilitas naturalis velin
pe ſibi et erubeſcendũ reputet hmõi dam animabus huanis vel in coꝛpibus.ſed di

na nõ refundetur eiſdem. Que igr̃ erit li⸗ co ꝗa ꝓhibetur ab actu ſuo ꝓhibitiõe im

beralitas atqʒ largitas creatoꝛis ſi ꝙ aua poſſibilitatis ꝑpetue.Cuius rei exemoluʒ
ricia hoĩm vel vix vel vllomõ ſuſtinet i5a vnũu licet longe diſtaãtis Diſmilttuchmo

ĩ ſeruitoꝛes ſuos ſibi gratiſſimos ac deuo aqua in vaſe ſolidiſſimo et om̃ino ĩpełra

niſſimos opetur. . heiili circũcluſa. Uides igr ibi fluiditatẽ ipi⸗
Alia habebũt coꝛꝑa ſancti poſt reſur- us aque naturalẽ in nullo penitus iminu
rectionem. ;ð a modis oĩbꝰ ꝑpꝑmanẽtẽ illeſa;. Subſtã

eluxit et daruit tibi animabꝰ ſuis ſuo ꝓhibitã ſʒ hocidẽ exteriꝰ ẽ ei et i hoc

(aNauzli igr ex eis q pᷣceſſer̃t euidẽt᷑ tiãaq; ipᷣius in nullo ꝓꝛſus mutataſa fluxu

—

reddẽda eẽ coꝛꝑa ſua invita erit ẽ diſſimilitudo exempli huiuſmõi ad glo⸗

poſt hãc⁊ hec redditio reſurrectio eſt moꝛ riã felicitatis de q̃ agit᷑. Cõuenietius autẽ

tuoꝝ pᷣmũ ab ipᷣo creatoꝛe ꝓphett reue- exemplũ ẽ in criſtallo. Si poſueris aqua,z

lata ẽ deinde rõnibꝰ⁊ ꝓbatioibꝰqᷓs audi vehemętia ↄgelationis in criſtallinã duri
uiſti ſicut fuit dignatõis eiꝰ dare intellige ciẽ ſolidatãſ⁊ hoc ẽ qm̃ ſᷣm hac poſuione,
tibꝰ appꝛobataſrrelinꝗt vſcrutadũ de diſ- ipa criſtalli ſuba mutata ẽ a fluiditate ſua

poſitiõibꝰcoꝛpm hũanoꝝ q ſcilʒ aut qles et ꝓphętica a fluxu ꝓut poſſibile ẽ criſtal⸗p

erũt. Dico igr qm̃ cũ aie hũane qdã gloꝛi⸗ line ſoliditati.Euidetius aũt exẽplũ eſt de

ſũt coꝛpa no ſolũ ĩmoꝛtalia ſʒ etiã ipaſſibi qui adamas noĩatur. Caro aut cõuẽtioꝛa
lia ⁊ nutrimẽto nõ indigẽtia: Erũt etiã eis ſũt exepla iſta pᷣſenti negocio quato ſube
alie mirabiles diſpoſitiões ꝓpter qs ipſa hmõòi videliłet que ꝑ ↄgelationẽ ĩidurate

coꝛpa merito glificata noĩabut᷑.Si eĩ paſ ſũt ſolidioꝛes fuerint⁊ a reſolutiõe remo

ſibilia eenta leſiõibꝰ ⁊ alijs paſſiõibꝰ ſen tiores. An Ragker icelenzihng coꝛpibus

Gible⸗

libilib?eſſent aĩe ülle glificate obnoxie do ↄueniẽtioꝛa ſũt excpla que tata ſolidirate·
loꝛibꝰ ſenſibilibus cu neceſſe ſit pacietibꝰ ſtabilita ſũt atʒ firmatavt nec coꝛruptionmi

coꝛꝑibꝰ aiãs eoꝝ compari nõ eẽt igt vera nec leſioni alicui obnoxia ſint.iʒ nntat
Jae 0 ij

. Dears pꝛima de vninuerſo

potẽtialitate ſeu poſſibilitate deſectibilia
ſint in ſe ꝓut viſu ẽ Ariſtoteli⁊ ſeq̃cibꝰ ipi
us ſilr ⁊ platoni. No ſũt igr ↄtraria neqʒ
adinuice eouſq; ſibi repugnantia vt ſe in
vno eodẽq; ſubiecto no copatiant᷑. Sicz
ecõtrario naturalis viſibilitas ſeu videdi
potẽtia ⁊ ꝑpetuitas cecitatis id eſt a ſubie
Co iſto in vita iſta ĩſepabilitas. Qè autez⸗

Fer alimeto in digeat ĩ ſtatu felicitatis illi⸗ n

coꝛpa gloꝛificata inde manifeſtum ẽ quia
ofe nutrimẽtũtſicut alibi didiciſti reſtau/
ratio ẽ eius ꝙ fluit de coꝛꝑe nutribili per
motũ et ↄſumptionem caloꝛis naturalis.
NQuia igr hmoi diſſolutio vel cõſumptio
locũ nõ hbʒ in hmõi coꝛꝑibus. Manifeſtũ
eſt qm̃ neq; nutrimentũ. Amp.fames
et ſit miſerie magne ſũt qm̃ ſimulſut pan
ptias ⁊ afflictio qre nullus ẽ locus illisvbi
vera ẽ ac plena felicitas. Si aũt apud cor
poꝛa illa eẽt diſſolutio ſeu ↄſumptio locũ
haberẽt ibi ſames ⁊ ſitis. Amp. etiã ha

deperditio ſeu ↄſumptio quã pᷣdixi videli

bitura ẽ illa felicitas. Molus igr volunta
rius in hoĩbus nec reſiſtentia nec retarda/
tionẽ nec difficultatis gcq; habebu p que
cũq; igr coꝛpꝑa erit eis traſitus ab omi reſi
ſtẽtia et difficultate liberrimꝰ et imunis ꝑ
quecũq; inqᷓ; coꝛꝑa aliavidelicet que non
ſint gloꝛificata. Si qs auũt qrat an ipi ho⸗
nines gloꝛificati ſi moneri in celo velꝑ ce
lũ maluerint poſſint moueri. Dico ꝗa iaʒ
rñderũt ſapiẽtes xpᷣianoꝝ in hoc ꝗa coꝛpa
gloꝛificata poterũt eẽ in eiſdẽ loc cũ alis
coꝛpibuslʒ hec nulla ꝓbatiõe declaraue⸗
rint Declaratio auũt eius eſt hec.qm̃ ſi alia
coꝛpa ĩ ſuis locis ſecũ nõ poſſent pati coꝛ⸗
poꝛa gloꝛificata.neceſſe eẽt vt gloꝛificatis
ingrediẽtibꝰloca illaeücerẽt alia de locſil
lis in ꝗbus antea geſcebãt. Quare ꝑ vio

lentia eẽt exitus illoꝝ a locis illigex neceſũ
tate igr retardarẽt ingreſſũ illoꝝ in loca ił
la ⁊ difficulta tẽ ingererẽt motui gloꝛifica/

toꝝ.Ja auᷣt ꝓhibitũ ẽ hoc a motu eoꝝ.Q:

alia ſponte loca ſua ⁊ hoc ꝑtinet ad gloꝛi

beret locũ ibi moꝛs.Cũ eĩ ↄtinua eſſet ibi ꝗs dicat qꝗa gloꝛificatis corpibus cedũt
4

cet qͥ ꝑ nutrimentũ reſtaurari hʒ neceſſe pꝑ
eã tandẽ venire coꝛpa ad defectũ/ꝗ moꝛte
ĩiduceret. Quia igr eurema miſeria eſt hec
hoc ẽ in vita iſta moꝛs coꝛpm. Manitfeſtũ
ẽ vitã illa futura gloꝛificatoꝝ hoim a mor
te eẽ ꝓꝛſus libera ⁊ immune.Qꝭ ſi dixerit
gs quia ſufficere dʒ⁊ ſatis erit gloꝛificatis
(FBoibus vt nũqᷓ; moꝛiat/c quia nõ ẽ eis ne
ceſſaria hmõi ipaſſibilitas. Dico ĩ hoc qa
iam declaratu ẽ nibi quia ſine ipaſſibilita⸗
te coꝛpminõ ẽ poſſibile eẽ illã gloꝛiã aĩarũ⸗/
qm̃ quacũq; paſſiõe corꝑm hoc ẽ ſine leſi⸗
one ⁊ doloꝛe ſenſibili euacuaret᷑ tota atʒ
deſtrueret᷑. Sʒ neq enãa veri noĩs glia eẽt
ſt ad eaʒ vllo modoꝝ eẽt acceſſus miſerie.
VUñ eĩ de ↄſequẽtibꝰ ẽ hmõi glona vltimi
tatis elõgationis a miſerian. Amp̃ᷣ.di⸗

„ 0 ꝗquia hmõòi coꝛpibus gloꝛificatis cedẽt

m eoꝝ vt tanq; honoꝛabilioꝛibꝛ ai no⸗
nobilioꝛibus cedat eis alia. Ueru ariſtol.

⁊ ſequaces eiꝰ eſtimauerunt ſe ꝓhibuiſſe
hocdicẽtes diniſiones ſectiones non eſſe

poſſibiles apud coꝛpus celi vel etia apud
quodcunq; ex alijs coꝛpibus celeſtibus et

cauſas eſtimationis ſue iã alibi audiuiſti
p me hocẽ igr veriſimiliꝰqð ſupꝛadui nec
hʒ ↄtradictionẽ ariſtobł.vel alicuiꝰ ex ſeqci
bus eiusvidelʒ ꝙ coꝛpus nõ gloꝛificatuʒ
ſecũ in eodẽ loco paciat gloꝛificatũ abſq;
vlla ſui diuiſione vel ſectiione.⁊ hecẽ vna
ex cauſis ꝓpter q̊s lex ⁊ doctrina xpiano
rũ coꝛpus gloꝛificatũ vocat ſpũale.videli

cet qm quẽadmodũ ſpiritus totũ coꝛpꝰqð

qnmnat atʒ viuificat abſq; diuiſione ſecii/

one abſq; vlla ena leſione intrat. Sic cor⸗
poꝛea gloꝛificata intrabũt alia ⁊ etia intra/

abſqʒ vlla reſiſtẽtia ⁊ difficultate qualibet butur ab eis.Qſmulti crediderũt ð ferro

Coꝛꝑa alia alioꝗn paſſibilia eẽnt ab ipis. ignito⁊ carbone ardẽte opinãtes ꝙ ignis

Cauſa autẽ in hoc ẽ.ꝗa oẽ coꝛpus reſiſttes
alij erit neceſſario ages ĩ illudvel retardas
aut ĩpediẽs motũ illiꝰ ⁊ ſi fuerit alten alte
ro ſubtilioꝛis ſubeſtrabit alterũ ĩ alteꝝ fa

.⸗—

cies in eo ſectionẽ ſeu diuiſioꝑẽ. Si aũt ſe
ctabilia aut diuiſibilia eſſen

Riiſerario 7 diuiſio coꝛpm hũanoꝝ moꝛtẽ
iducit homĩ copalẽ. Amp̃ᷣ om̃e impe⸗
dimẽtũ ⁊ retardatio mot⸗ volũtarij.oĩſqq

diſfſicultas mileria ẽ nihil autẽ miſerie ba in coꝛꝑibus animaliti mudi huiꝰ videlicj

en mõj coꝛpa
eent neceſſario hoĩes gloꝛificati

totaliter intret ferrũ ignitũ ⁊ totaliter itre⸗

tur ab eo. Similiter crediderunt de ligno

ignito ꝙ carbonẽ ſtret. Et hoc ipᷣm opina
ti ſunt de vipa hoc eſt ð vinato ſiue vino
madefacto totaliter pane ⁊ de oĩbus ſimi

Uibus Lanſa vo ſecſida Poter qua ſoltlen
lia dixert futura coꝛpa gloꝛificata eſt qm̃

nõ erũt idigẽtia nutnmẽto. Tu vo iaʒ di⸗
diciſti quia nutrimentũ reſtauratio ẽ dep

ditionis et ↄſumptiõis que fit in vita iſta

iig iyſudt

glnenis
ſſcannte
cno he,
oireſten
.
derummmei,
Nonibnoite
enacdepren
anuipie
güfnun
enmnnd
ligimngel
olu
ſforunppe
echonbüe
llurheabie
ſorgeefa⸗
endgnen

4
—

S. — —

Pnteuegt
(Aczunonfic

Ptis huͤnn
cicinie
ranalnei
ardſfain
elbane
Gizcſnodi
mune ſeni
ons tmiun
ſcbiepotite
Popterreen
Nullitcite⸗
Vgndne
üpikgur
ſiuunin
Pinüennie
iimin
ißeniig
iugtllded
ſützſoiva
umeions
Pteſcecop

umöppiat

nn
n⸗
tüfgsnon

eninurn
benmiin
agſeinen
noreida
nangnlig
etineſcibi
kenseſhlgit

Künöeſn

AKeicnütue
zaloaslig
ingeſälun
Sreräwons
micbocznc.
mcais ee
donotlar
naremnener
mmalen
nisſeit.
nüniwi
Midoltann
pcopnnin

Daunignn

=
AE
—
—
EE
—
—
☛

4 . .
8 . . 8 . X „

ſublimaris. Quia i

perditio vel ↄſumptio.nulla erit apud ea
bmõi reſtauratio quare nec nutrimentũ.
Debes autẽ hic remiſci eoꝝ q alibi didici/
ſti de nutrimẽto animaliũ videlʒ qꝛ nutri⸗
mentũ hmõi nõ fit niſi ꝑ multas digeſtio
nes ac depuratiõ es ex ꝗbus ſũt generati
ones muitipliciũ ſuꝑſluilatũ. Ex hijs aut

☛ „

Fapud eotpa illa glo um coꝛpm naturalibus agit et tractatin li
rificata nulla oino erit i ſubſtacis eon de illis. eſi ꝗ⸗
Ot

3 dicere voluerit ga nec
celũ nec aliqð co 6
tiã aut difficultatẽ in motu ſuo ⁊ ꝓpt hoc
glibet celeſtis motꝰ deberet eſſe in nõ tʒe
⁊ ſubitusi⁊ ꝓpter hoc etia equales omes
motus ⁊ reuolutiones eon et tũc nec eſſet
dies neq; nox neq; mẽſis aut annus neq;
vllũ tpᷣs cũ oĩs motus ſubitus eẽt et ĩ vno

ſequũt᷑ incõ ueniẽtia qᷓ audiuiſti in capitu ſolo nũc cõpleretur. Dico quia ſermo iſte

lo de deſtructiõe ꝑadyſi deliciarũ carna/
liũ.quatecũq; eĩ amplitudinis et capacita
tis ſit regio illa padyſi nõ eſſʒ poſſibile vi
ſufficeret imꝑpetuũ etiaʒ ſolis ſuꝑfluitati⸗
bus coꝛꝑm hũanoꝝ. Manifeſtũ igr ẽ nibi
pilla ⁊ bec q̃ hic audis nõ eẽ poſſibile coꝛ
poꝛa gloꝛificaton hoĩm nutrimẽtisvł epu

itas illa ſeu agilitas qua eis ponit doctri⸗

ltnaileſeu aut ſit eis futura mobi

Na xpᷣianon facile eſt declarare ⁊ hoc mul
tis vijs. Et pᷣma quidẽ via ad boc ẽ id qd

audiuiſti in pᷣcedetibus de ſubtilitate ſeu
ſpiritualitate ipoꝝ pꝑ quã abſq; vlla reſñiſtẽ
na ⁊ difficultate qlibeſſeu retardatiõe eſt
eis liber tranſitus ꝑ oĩa alia coꝛpa Quare

ꝑpmane ſic viſũ ẽ ariſtoteli eẽt motꝰ abſq;ʒ

ẽ declaratus ⁊ adhuc neq; per ſe mani

feſtus videlicz vtutes mouetes celos ij
habẽt impedimentũ vl reſiſtentiã motuũ

ſuoꝝ foꝛtaſſis ei virtus que mouet celũ lu
ne nõ poſſet reuoluere eadẽvelocitate ce⸗
lũ ſolis vel foꝛte nec monuere ipᷣm vllo mo
doꝛuũ.⁊ multo minus celu ſtellarũ fixaruʒ

4

admodũ aia que mouet coꝛpus mu⸗

quẽ
ce vel pulicis nõ poſſet mouere coꝛpꝰyruũ

dinis aut equi ⁊ que poſſet mouere coꝛpꝰ

yrũdinis aut equi non poſſet mouere coꝛ⸗

pus aquilevłcoꝛpus elephatis. ſoꝛſita igi=·

ꝓpoꝛtionate ſunt vtutes mouetes celos

magnitudiniboipᷣoꝝiita vt in maioꝛa coꝛ⸗/

po:a motus tate felicitatis nõ poſſunt Si

eri in ifantia ſua cũ valde modicũ eſt?

quẽadmodũ ſi motus eſſet poſſibilis fieri gun vo dicat quia eadẽ aĩia mouet coꝛpꝰ

moꝛa ⁊ mẽſura in iꝑe ⁊ hoc eſt dicere ſubi
tus.Lolũ em̃ qo motꝰ reꝗreret eſſet apud
mobile.potẽtia auũt oĩs qͥ totũ hʒ apud ſe
qð regrit eiꝰ actus/nõ dʒ hr̃e moꝛa in exi/
tu ad ſnũ actuz ẽ intetio mea in hoc fmo
ne.q nõ ðꝛ eẽ moꝛa inter potetia hmõi et
aciũ ipſius quare ſubitus ẽ eius exitus in
ſuũ actũwbi to reſſtẽtia ẽ circa ipᷣaʒꝭ pot?⸗
ti ibi nõ ẽ mirũ ſi moꝛa ⁊ retardatio locũ
habẽt.Exemplũ aũt hmõi ẽ qꝛ motus bu
iuſmoõi nõ ẽ niſi ꝑ violentiaã ⁊ victoꝛiã mo
vetieſnn id ꝑ qð emotus ſcindẽtis ipᷣmiet
faciẽtis ſibi viã ꝑ illud Quia igr groſſioꝛ

coꝛpa maioꝛis reſiſtẽtie ſũt ⁊ difficilioꝛt di

uiſionis qᷓ; ſubtiliaideo ex neceſſiiate vni
us ⁊ eiuſdẽ coꝛpis motus ẽ tardioꝛ ꝑ groſ
ſa coꝛpa qᷓ; pꝑ ſubtilia.Luiꝰ exempluʒ e ꝗa
tardioꝛ ẽ motus coꝛꝑis aagene, qð pꝑ ter
ra moueri põt q; pꝑ aquã.Silr ⁊ paquam
tardioꝛ q; ꝑaera quare iuxta poſitionem
ariſtotelis motus pꝑmane ſicut oĩno eſß ſi
ne reſiſtetia ſic eẽt om̃ino ſine tarditate et
a. eſſet igr in no tpez ſubitꝰ ⁊ hoc erat

incõuenies tpibus ariſtotelis qñ nibil ad
huc anditũ erat vel eti cogitatũ apnd eũ
2 ſequaces eide motn coꝛpm gloꝛificato
tm. Jbs etis griſtoleles ð motun naturali

mouebit ip̃m in iuuẽtute enã ſi gigatee ſta
ture et magnitudinis fuerit. Dico ꝗa cre⸗

nerũt ei adiutoꝛia młtacũ cremẽto coꝛꝑis

ip̃ius videlicet neruoꝝ ſpũum oſſin coꝛda
rũ et ligamẽtoꝝ et inde ẽ ꝙ ꝓpter paucita
tẽ ioꝝ hoc ẽ adiumetoꝝ hmoi nõ poteſt.
mouere coꝛpus parnuli. vel ad ſaltationẽ
vel ad curſũ apud celos auteʒ nibil hmõi
Euertar aũt ad id in quo eram et
dica quia naturalis motus natu⸗
raliũ coꝛpm ſequit natura ipſoꝛũ

cõðpm que ẽ ↄtinuitas et diuiſibilitas in ĩ⸗

finitũ ꝓpter hoc ↄtinuus ẽ oĩs motꝰna⸗
turalis naturaliũ coꝛꝑm ⁊ in infinitũ par⸗
tibilis iuxta ſermonẽe ariſtotelis quo dixit
in quolibet moueri eẽ infinita mora et in
in libꝛo ſuo quẽ vocauit anditũ et poſt eñ

multi alij etiã ſpe meo. Quonia aut virtu

tes gloꝛie vᷣtutibꝰ nature incopabilit᷑ no/
bilioꝛes 2 ſonioꝛes ſũnneceſſe ẽ vt in opa⸗
tionibꝰ ſuis ⁊ modis oꝑationũ pᷣcellat eiſ

dꝗẽ ſuꝑ oẽm ↄparationẽ ? menſurã.Qua⸗
rè neceſſe eſt vt molus ad motus ſimiliter
ſe habeãt cũ ꝓpoꝛtiõales ſint vtutes vtre
q; ⁊ molus earũ.Quia igr nullus motus

Qo iij

coꝛꝑm celeſtiũ patit᷑ reſiſte⸗

Pars pꝛima de vniuerſo

cötinuus ad aliũ ↄtinnũ ẽ incõꝑabilis in

velocitateſneceſſe ẽ alterũ iſtoꝛuũ duoꝛum

motuũ nõ eẽ ↄtinuũ Quare neceſſe ẽ iᷣm

eẽ in nõ tꝑe ſiue ſubitũ. Neceſſe ei omes

duos motus inequales quoꝝvterq; eſt in
tpe ↄpabiles eẽ ⁊ ſi fuerint in tpibꝰequali
bus erit ꝓpoꝛtio ſpacioꝛũ ꝑtraſioeũ que⁊
velocitatũ motuũ. Qm ig nõ dʒ eẽ cõpa
ratio motus ad motuniſi nõ ẽ viutis mo

uẽtis advirtutẽ mouentẽ nõ erit ↄparatio

motuũ nature ad motus gloꝛie in veloci/
tate.Erũt igr motus gloꝛie ĩfiniti in velo⸗

citate ad motus nature cũ virtutes gloꝛie
mouebũt ꝓ magnitudinis ⁊ vehementie

ſue immẽſitate. Nõ eĩ negandũ ẽ qui ⁊ ꝓ
volunta te ac bñplacito ſuo gloꝛificati ho
mines monueri poſſint in ſtatu illo. Si v
decuerit vel oꝑtuerit⁊ ſtatꝰille hoc pꝑmiſe
rit moueri inq; motu ↄtinuo et nõ ſubiio

hʒ ei nõ leuẽ neq; facile determĩabilẽ que
ſtionẽ hoc ſicut patefiet tibi in ſequẽtibus

Amßp̃. anpariuũ ⁊ miſtratiuũ coꝛrelati
ua ſunt. Similit᷑ imperiũ ⁊ miſtratio ſiue
obediẽtia q̃re neceſſe ẽ eẽ ipᷣa eq̃liaſomia
eĩ coꝛrelatiua eqᷓlia ſũt oĩs relatõ ſue coꝛ
relatiõi eqlis ⁊ econuerſo. Nec obſtat ꝙ
apud mathematicas poſitiões qs vocat
ſuppoſiiiões minoꝛes ſuis ſuppoſitiõib⸗
dicunt᷑ ⁊ hoc tꝑe meo declaratũ fuit ꝑ me
Declaratio aũt hec ẽ q quatũ a.ẽ maiꝰ b.
tato b. m̃ b.minꝰ a.qᷓre maioꝛitas a.ad b
tata ẽ quata maioꝛitas b. ad a. Eqles igit
ſũt oẽs maioꝛitates ſuis minoꝛitalibus et
ecõuerſo.O⁊ igr dupla ꝓpoꝛtio maioꝛ ðꝛ

apud eos qᷓ; ſub dupla ad denoiationem

reſert᷑ ⁊ ita ſe hʒ in oĩbus alis duplicitas
enim a binario denoĩata eſt ⁊ ſub dupli⸗
citas ab vnitate.
Item deeogen.
Euertar igr ad id in quo eraʒ ⁊ di
r ecaz quia imperiũ et obediẽtia eqᷓ
lia erant ⁊ impatiuũ et myniſtrati
in ſuis cõparationibus quare qᷓ; impe
ratiua erit anima hũana ſiue q; potes im
perare coꝛꝑi ſuo in ſtatu illo gloꝛieſtaʒ mi
niſtratiuũ erit coꝛpus ⁊ tam potẽs miſtra

mouerent ea dummõ motus illi eſſent in
temꝑe non eſſent illi motus gloꝛie cum vł
equales vel ſaltẽ cõparabiles inueniatur
motus naturalesvład minus ꝗ nõ ſuut
gloꝛie/qualis ẽ motus pᷣmi celi.cuius tran
ſitꝰẽ in ictu oculi plꝰ q; mille millia müllia
rioꝛũ ꝙ apparet ex ipſa magnuudine celi

illius. Molus em̃ ipius ẽ in ſpacio.vigin⸗

tiquattuoꝛ hoꝛarũ equaliũ ẽ iter ſexagita
milliũ annoꝝ fere. Ita vt annus ſit trecen
loꝛũ ſexaginta dierũ. Iter vero diei qua/
draginta milliaria. Ita inq; ẽ iuxta ꝓbati
ones ⁊ declaratiões quas ſcripſit quidaʒ
in libꝛo ſuo de ꝓfunditatibus celoꝝ.Om
tẽ admirationi ẽ inſipiẽtibꝰ ꝓpter igno

tate ſolidanda ſint coꝛꝑa gloꝛificatoꝝ ho

nis firmada. Reſpondebo in pmis admi
ratiõi eoꝛũ⁊ dicam quia ſuꝑ iſta queſtio/

ne ſatiſſeciſſent eis ſcripture rerũ geſtaruʒ

et hyſtoꝛie ſi eas vel videre vel audire cu
raſſet. Notiſſima quippe eſt hyſtoꝛia muli
erũ que amagones nominãtur quarũ ar⸗
ma linita dicunt fuiſſe bitumine ꝙ nec fer
ro nec igne ſoluitur. Quali etiã bitumine
poꝛtas caſpias exere fuſas liniuiſſe rege⸗
allexadrũnarrat hyſtoꝛia geſtoꝛuʒ eiuld?
Simile bitumen apparet in archa noe qͥ
ſtat adhuc ſuꝑ monies armenie a tot mil
libus annoꝝ ourante adhuc linitura ⁊ li⸗

gatura illius bituminis. Si igr natura i⸗

lius bitum inis in tantã ſolidanonẽ potu
it vel ꝓpꝛii ſublecti vel eoꝛũ quibus appli
cata evt nec ferro nec igne ſoluat quid ex
iſtimandu eſt poſſe gloꝛiaʒ circa coꝛrupti⸗
onem ⁊ paſſibilitatem ſubiectoꝛũ ſuoꝛuj.
Ambp. Si cteatoꝛ dedit nature que ad
tam modicam eſt gloꝛiam tanta virtutem

ſoliditatis atʒ foꝛtitudinis quid putandꝰ*

eſt creatoꝛ eſſe daturus coꝛꝑibus gloꝛiſica
toꝛum hominũ.quoꝛũ perpetuitas ? ico?
ruptibilitas erit ei ad incõparabiluer ma
ioꝛẽ ac nobilioꝛem gloꝛiam. Q ſi foꝛte di
erit hyſtoꝛiagraphis atq; poetis nõ eſſe
qcredendũ in omnibus fatiſfaciam eis per

re eiſdẽ. Quantũ motũ igit᷑ et quã velocẽ V ſenſũ oculoꝛũ ſuoꝝ in parte iſta. Uideant

polẽs erit uennare aia Pumag coꝛꝑi ſuo/
tuc im ⁊ tam velocẽ erit tũc pdᷣtens exequi
voꝛpus ipᷣius.Quare motũ nõ in tẽꝑe ſed

ſubitũ poterit imperare coꝛpi ſuo tunca il

u exequi coꝛpus. Ampᷣ. quãtumcunq;
velocẽ motuʒ im perarẽt anime ĩ ſtatu illo

toꝛpibus ſuis et quatucunq; velocimotu

igitur oculis ſuis ⁊ diligenter intueant du

riciem lapidis adamantis ? ſoliditates la
pidis dyamantis cui etiaʒ ferri duridia ce
dere dicitur. Attendant etiam ad quama
ſoliditatem ex tenerrima aque fluiditate

criſtallus operante natura pueniat ⁊ con

rationẽ gloꝛie iſtius qualiter tanta ſtabili

minũ qualiter tanta ſanitate incoꝛruptio

ſiderent quis nõ ẽ limiatũ creatori ſolas

Ger
linoen
ſcorsn⸗
—
tegen
enn
poniresl
füneinen
Gertwen
gonuncd

AGen

zunnlten
abanpde
ſeſefuee
D .
lun aian
Poinstvgen
Pitecſen
n ſen
s
K
Wais
nafmnen
Wlreanf
Phoenun
(iilooe⸗
Monbnird
ſes uibabe
Eniibliutn
MMoaloeni,
honnniſi⸗
Glnicaunu
ongtopn
Walaien
Rrnäet
imur
ſernn
Dlfunsoe
utn

ſe

goemneti
üminsre,
ln hoſteo
thhhrin
lnniniie
AWuöͤgren
nhſtlsto

xcviij

annzki nrales foꝛtitudines quibꝰ voluerit! iaz vel inftirmitatẽ vel at vet „
odstin naturales foꝛtitudines quibꝰ volueritla ½ moniaz vel infirmitatẽ ve corumpat vel
WSrl giri. imo etiaʒ multo nobilioꝛes atq; ſub⸗ ledat. Amplius. In valde ſubtilibus
–— limioꝛes tribuere in ſolo dignatiõis eius coꝛporibus colo: locum non habet. Si⸗
R beneplacito eſt cui voluerit. Amplius cul appaſet de aere et etiam de aqua. Si
önl Si regem terrenoꝝ ea eſt potentia etma: igitur tanta erit ſubtilitas coꝛpo:um gloꝛi
* mr nificentiavt plebeios imo natos ſernos ficatoꝛum vt omma eis alia coꝛpora per/
anegluir bomines ſupꝛa naturales cõditiones eo⸗ uia ſintquomodo coloꝛes in eis locuz ha
Nusenſcn rum eleuent et exaltentſdantes eis digni bebunt. coloꝛes inqᷓʒ qui apud nos ſunt.
D tates et potentias.qualiter abnegabit᷑ re cito igitur in hoc quia in rebus taʒ ſub
ſuaimt gi omnium cõditoꝛi ⁊ dominantiſſimo ſe/alimibus tanq; longe a ↄſuetudine noſtra
n. Fernedte culoꝛuʒ omniũ imperatoꝛi naturas vltr et etiam ab alioꝛum coꝛporum natura di
Juircimn q; naturaliter ſint poſſe exiollere.⁊ de ele ſtantibus nõ eſt via declarationis nec eſ-
gnnsſctin cnis atq; dilectis ſuis reges in regno glo- ſe debetper vias rerum naturaliuz apud
weinibteer rie ſue facere ꝙ nulla numeroſitate cõſo2ꝛ quos conſuetarumſhoc autẽ eſt pter lo⸗
inſgen tium minui poſſibile eſt vel vllo etia,z mo giſſimam ab eis diſtantiam et vix nobis
snalat doꝛum ledi quẽadmodum ſupꝛa dixi qn cosgitabilem diſſimilitudinem. ꝓpter hoc
1co gakun potius augeri vnicuiq; cõſoꝛtiuʒ et ipi cre igitur neceſſe eſt te recurrere ad ꝓphetaꝝ
Malantzeinen atoꝛi neceſſe eſſe eſt er boc gloꝛia; amplio oꝛacula et ad dei reuelationes atq; eoꝛuʒ
ondedene tem. Item de colem. duliex moetuis reſurrexerunt teſtimonia
naiaſlur Qod autẽ merito queri poteſt de Unus guippe eoꝛum dixit ſe in ſeculo illo
ſnguenie⸗ D buiulmõi coꝛpibus ſcilicet gioꝛifi⸗ nibpil vidiſe ſimile eſſet alicui ex febus
NArtetu ecatis. vtrum luminolſa et coloꝛata munqdi iſtius preter lucemiet illam longe
uietfbitn⸗ tfutura ſinter de coloꝛibus eorũ atq; lumi noſtre luci diſſimilem. Quare lux er color
snefinin ſe noſitate an fint notoꝛum apud nos ſcilic apud vitam alteram ⁊ apud hanc in qna
iſebimnrt in hoc mundo geminvpſcrutandũ eſt in/ ſumus equiuoce ex neceſſitate dici viden⸗
l qjuinlione qui mibi poſſibilis eſt. E quo-⸗ turet ꝙ babent ppbeiaruʒz lermones vᷣ
neſuesinun niam huiuſmõi luminoſitates atq; colo⸗ delicet ꝙ inſti fuigebunt ſient ſol docni ve
— res qui habentur apud nos viſibiles ſunt/ ro ſicut firmamentum ⁊ quidam ſicut ſtet
ummun, et viñbilia faciunt coꝛpatquoꝛum ſunteti le intelligendum eſt de ſolendoꝛe congru
Esama am oculis ⁊ viſibus quales in vita iſta ba enti gloꝛie vite illiꝰ vel quia vulgares ho
e asr bentur viſibilia eſſent nobis co:ꝑa gloꝛifi mines ſublimioꝛes ac nobiliores ſplẽdo⸗
ſunle⸗ gi⸗ catawvideantur forſitan alicui quadmo- res intelligere et capere non valebant di
mni i dum et coꝛpa mundi hnius que vident a ctum eſt ſermonibns huiuſmoi quid eos
e nobis. Coloꝛ enim ſcm rationem ſuum vtcunq; erigeret ad co itandam ſublimi⸗
iteni, bic ſuum elt ſenſibile viſus et lux ſimilirer tatem gloꝛie. quemadmodum ſapientes
naſlin pel foꝛte pus et magis ppꝛie magiſq; per xpᷣianoꝛum ſcripſerunt pꝛomiſſionem de
ſegoun⸗ ſe. Nemo autem adhuc dirit ipa viſibilia terra lacte et melle manante facia; hebꝛe
aen un 4 bumanis oculis quales ſunti vita iſta in is ꝓpter epnlentias atq; delicias ſpiritua
heein ſplendoꝛibꝰet pulchritudinibaſuis. Ot ſi les que ab alijs ſermonibus in rudi etr pe
gonn 4.Qixerit quis quia ppter hoc ſolũ no ſunt ne puerili adhuc in rebus diuinalibꝰ po⸗
nmanse / viſibilia Ppier vebementiam ſcilicet ima pulo inſynuari nõ potnerunt.
uumsukie , ſupereminẽtia ſplendoꝛis atq; coloris s Aauis autem iuxta planum lit⸗
woni eſ / infirmitas vel armonia ſcom ariſtotelen —☚ 9 rereponere noluerit coꝛpa gloꝛs
10 D viſunr noſtroꝝ non patiturquemadmo ficatoꝛum hominum claritatem
1geun/ dũ ſe habet in ſole.tunc neceſſe eſt ea eſſe ſolis habitura vel maioꝛeʒ incidet in que
obis ann gquantuʒ in ipis eſt tanto magis viſibilia ſtiones difficile explicabiles e delʒ de mẽ
rstlinin, Sal eniʒ quantũ in ſe ẽ inter omnia quo⸗ bꝛis ipſoꝛum coꝛporum videlicet an futu⸗
rngtiud, luminoſitas nobis nota ẽmarime viſibi⸗ ra ſint eiuſdem claritatis an diuerlarum.
nienmnmn, lis eſt. Utrum autem coloꝛes medu tanti Mon enin identur oculi æ naſus eiuſdẽ
gunc tlil, luminoſitatis ſeu ſplendoꝛis vehementiã claritatis futuricuʒ magis congruat ocue
Nizeſtin paciantur ſecumiin eiſdem ſubiectis meri lis claritas q; naſo.Similiter er de inteſti
ummun , to dubitabit quis. nõ enim viſa eſt apud nis ſimilis queſtio erit ſi habitura ſint cla
muati, nos adhucnigredo vel nitor vel aliquis ritatem huiuſmoi tanq; velut criſtallina
= alion medioꝝ ooloruũ qui noſini viſus ar, fulurs ſint coꝛpa eoꝛi ſ incopabillter me
GiniN ODWͤ Lo liiz
N

nõ eĩitetiõis ẽ mee ĩ tractatu

Pars pꝛima de vniuerſo

ioꝛis claritatis q criſtallus. Quia igr ĩ bijſ

⁊ ſimilibꝰnõ ẽ certũ ⁊ determinatũ poſitũ

fundamentuũ qdvel declarare vel defẽde⸗

re paratꝰ eẽm ſᷣm poſſibilitatẽ paruitatis
mee nolo ð ingenio meo nouũ aliꝗd po/

nere ĩ talibꝰ. Zu aut generalit᷑ ĩ hus ĩ qui

bus nec fundamẽtũ reuelatuʒ ꝑ ꝓphetas
vel alias a creatoꝛe ⁊ niſi deſicit hnane in
genioſitatis iueſtigatio noli pᷣcipitare opi

nionẽ tuã ſiue iudiciũ. Sʒ ĩdubitater certũ

tene qꝛ coꝛpa gloꝛificatoꝝ hoĩm ĩ tata glo/

ria futura fũ tin tataq; pulchꝛitudine ⁊ de

coꝛe quanta regret gloꝛia eoꝛũ ꝗ nõ foluʒ
amici electi ⁊ dilecti dei.ſʒ etiã filij eiuſdeꝰ
adoptiui filijq; eiuſdẽ ꝑ graʒ ipiꝰdicẽdi ſt
dẽ aſtruere ſʒ veterẽ atʒ ↄmunẽ vitatẽ.hoc
ẽ cõiter ab oibus crededaʒ alʒ tenẽdam 2
qm nõ ẽ dubitãduũ ꝓphetas ⁊ oẽs ſapien
tes ꝗ ꝓfundauerũt ſe ĩ rebus diuinalib⸗
tenuiſſe et tanq; pncipiũ ac fundametum
ve religiõis ſeruaſſe et defendiſſe.
Eontra erroꝛẽ de reſurrectiõe coꝛꝑm.
Mlipiẽtibus aũt nõ ſolũ admira
tioni ẽ ſʒ etiã icredibile videtur
—de puluere ſeu cinere in quã reſo⸗
thũana coꝛꝑa refoꝛment᷑ in rege

luta fuer

neratiõe ſeu reſurrectione vniuerſalihoc

ant e eig ex iguoꝛatia q ignoꝛãt oĩpotentia
ereatoꝛis ⁊ mirabilia at admirationẽ ex/
cedẽtia oꝑa eiꝰ. Latet ei eos indubitater

ꝙ celos creauerit ð nihilo oĩpotẽti verbo

ſuo.Sic declaratũ ẽ tibi in pte pma tracta
tus iſtiꝰ.qm̃ ipᷣe dixit ⁊ facta ſũt mãdauit⁊
creata ſũt.latet etiã eos illa incogitabilis
impioſitas vᷣbi ſui qᷓ vocat ea qᷓ nõ ſũt tã⸗
qᷓ; ea que ſũt.⁊ ꝗa ei obediũt ea q̃ nõ ſũt
vt ea ꝗq ſũt.⁊ ꝓpier boc cũ mãdat vel iubʒ
ea eẽ ſtatim ſũt.Quãaãto foꝛtiꝰ igr obediũt

ei moꝛtua corꝑa vt viuẽtia. Muapꝛopter

eo vocate adeſſe neceſſe eſt ea venire adil
lud eo madante ſeu iubẽte vt reſurgant
neceſſe habẽt reſurgere.Audiũt eĩ moꝛtui
vocẽ filij dei q̃ vocat eos ad vitã vel iubʒ
eos viuere Ehhter hoc viuũt ex neceſſita/

te. Heq; ei ferramẽtis aut dolabꝛis aut ſe
curibꝰ aut maleis ſeu ꝗbuſlibʒ alijs ĩſtru-

mẽtis aut quocũq; humano artificio refa
bꝛicãda ſũt coꝛpa. Sʒ omipoti impioſiſſi
inoqʒ vbo creatoꝛis iuſſa reſurgere reinte
grata ⁊ refoꝛmata reſurgerẽt hoc eĩ mõ et
celũ fabꝛicauit? terrã Mirabile vo eſt de
admiratione hmõi hoim ꝗ lign a aridiſſi
ma et quoltidie ſalices reuiuiſcere refron⸗

deſcere reſloꝛeſcere ⁊ refructiferare vidẽtæ
hoc de ſemetip̃is deſperãt vel etia credere
ↄtradicũt. Cũ tato maioꝛẽ cura neceſſe ſit
eẽ curatoꝛi oĩm⁊ ſin guloꝝ creatoꝛi ð refoꝛ
matioe ac renouatioe moꝛtuoꝛũ hoiĩm;
moꝛtuarũ herbarũ arbuſtoꝛũ aut arboꝝ.
quãato nobilioꝛ ẽ hũana natura naturis il

loꝛũ quatoq; in maioꝛẽ gloꝛiã creatoꝛi eſt

renouatio ac refoꝛmatio hoĩm q; renoua

tio aut refoꝛmatio huiuſmõi vegetabiliũ.

Amp̃ᷣ.cũvideãt tam multoꝝ generum

aiĩalia ⁊ de puluerex de putredine genera
que generatio nõ ſit niſ om̃ipoteti vtu⸗

TI
te ſapientiaq; et bonitate crealoꝛis. Qua

ſtulticis igr deſperat poſſe fieri vel eà futu

ra generationem humanoꝝ coꝛpm expul
uęribus in quos reſoluta fuerintpᷣſertim

cũ tam modica apparet hmõi generano⸗

nis aialiũ vtilitas tam modica ex eis glo⸗

ria creatoꝛis ↄpatiõe vtilitatis hominii ?
gloꝛie creatoꝛis que ex hominũ generatio

ne ꝓuenture ſunt. Amplius. cũ vtute
nature videat ex viliſſimo cinere generari
vitrũ mundiſſimũ ac nitidiſſimũ. Simili⸗
ter et gẽmas choꝛuſcantiſſimas atʒ vernã
tiſſimas/q̃liter deſperat ex cineribꝰcoꝛpm

huanoꝝ refoꝛmari poſſe ſeu regeneran v

etia regenerãda eẽ coꝛpa humana.pᷣſertiʒ

cum boc requirat nõ ſolũ bonitas et largi
tas creatoꝛis ſʒ et iuſtia et gloꝛia ipſiꝰ.Qd
aule omnes gemme nõ ſolũ ex cineribus

vehementia caloꝛis reſolutis. ſʒ eti cinis
ſint iam in pᷣcedentibtibus deciaratuʒ eſt
tibi nec ponitur alia cauſa diſſolutõis eo
ruũ cum eis quas audiuiſti niſi vt refoꝛmẽ⸗
tur in melius quia etiã coꝛpa damnatorũ
immoꝛtalia refoꝛmabũtur ſicut audies in
ſequentibus.

oꝛũ ado ptinacit᷑ innitũt᷑ vt nibilł
cere creatoꝛẽ credat niſi oculis ſuis

Poſſe fa

videre ↄſueueritaãq; alligata ſit oĩpotens
vYtus creatoꝛd rebꝰ qᷓs vel nouert vl noſſe

ſe credunt/⁊ taq; anguſtata et limitata ſit
bõitas ⁊ largitas ipᷣiꝰanaricie Velnt gunl
dãa repaguł vt vłno velitvel nõ poſſit no
ua ⁊ eis icoguita dona dare q̃cũq; quata
cuũq; ⁊ ꝗteũq; decuerit magnificentia glie
ſue. Mirabile aũtẽ valde ſi credũ: hmõi

Hoies ↄteta eẽ potẽtiã bonitatẽꝛ ſapiẽtiaꝭ
creatoꝛt iſta alternaniõe moꝛi et vite ĩ ho

mibus atʒ generatiõis et coꝛruptiõis.Cũ
longe melioꝛ vtilioꝛq; ſit bominibus im/

Arollerabilis aut erroꝛ ẽ bmõi

Nollte⸗
clinbo⸗
beininue
Desden
icnei
abentee
nosus
Sͤnt
Gcimmns
ſe phan
uunepnn
ſe
Opheu
mrezbnk
icgtantd
ſnnricen
nihpnin
iton
Pencaio
iusſuedo
Pebponannt
Nodmor
ſoſoſonan
Puungeaad
Uausnin
Modeunt
daendi
ialovee
Mapu
Vlanoneo
nhgtor
litbiregea
Gikanane
Cenlo ani
ſoliſtin
hiſrv.
Podhnni⸗
Gcdunene

Chioinion

ota
lanne
enocgin
meſoing
nan
dbenzin
unmulne

derntng.

ninitine⸗
Nuze geans
ihoſefeigi
nmancrann
NAiabnr
unnodes
deypaliaum
tme
rvae
Anindini
noſeſaten
oenng
noidgnis⸗
utucgruß.
nenöſünen
ntis han⸗
–Wò
iuannge⸗

ainn

Ndünine

enchtn
nnadlinn

ecilni

moꝛtalitas etiã in vno quemadmodũ ĩpᷣ⸗
cedẽtibus audiuiſti q; huiuſmõi alterna⸗

tio in innũerabilibꝰ eoꝛũ/c nemo potẽs ⁊
diuesſdomos ruinoſas iaʒ iamq; caſuras
edificaretſi eas ſtabiles non quaq; ruitu
ras eadẽ felicitate edificare poſſet niſi do/
mos illas vellet eẽ ad tpᷣs tm/quemadmo
dũ tẽtoꝛia ſeu tabernacula quedaʒ admo

dicuũ tm̃ tpis edificatur vel niſi aliqᷓ ex cau⸗

ſis phiberet quarũ nulla apud creatoꝛeʒ
inueniri poteſt. Eccleſia eſt ſponſa xpᷣi
J ꝗs etiã ſermonibꝰautẽtic ⁊ ſan
ctis qui ſũt ſermones votoꝛum ꝓ
hetarũ attẽdere volueritjeuiden
er ⁊ expᷣſſe videbit in eis ꝙ tota ↄgregati
onẽ electoꝛũ⁊ dilectoꝛũ ſuoꝛũ creatoꝛ ſub

limis ⁊ bñdictus vocat ciuitatẽ ſuã domũ

templũ ſponſam equũ ⁊ veſtimientũ ſuũ
Ex quarũ nominationũ vnaquaq; ſequi
tur renouatio ⁊ reparatio gloꝛioſa eiuſdẽ
ciuitatis ſiue domus. Nemo quippe vult
hre ſponſam niſi ſpecioſam et que nunq;
vetereſcat ⁊ oꝛnatã ac decoꝛata oꝛnamen/
tis ſimiliter que nõ vetereſcat om̃iq; appa
ratu ſpectabile ⁊ qui cõgruat glode mari
ti.Quis antuõ videat ꝙ imoꝛtalẽ ſponſũ
nõ decet niſi ſpoonſa imoꝛtalis ⁊ ſponſum
giode nõ niſi ſponſa gloꝛioſa et eiꝰ ſpecio
itatis que quantũ poſſibile eſt ↄueniat 2
ↄcoꝛdet puichꝛitudini ſponſiique oẽm ad
mirationẽ om̃eq; cogitatũ exuꝑat.Sicet
de domo ⁊ de equo etl de alijs que pᷣnoĩa

. „ .

ui tibĩ negocianduʒ eſt. Qè ſi dixerit quis ⸗

xcix
hoc erpoſcit ꝓpt᷑ peccatũ pᷣmoꝛũ hoĩm ꝙ;
tibi alibi iã declaraui.Dico etia ſic ĩ pᷣced
tibꝰ dixi ꝙ ĩnuerabiles vtilitates ⁊ bona

ieſtimabilia fac bonitas creaton exmoꝛte

7 alis miſerijs ꝓuenire hoĩbꝰ et hec oĩa
patefiẽt tibi ĩ tractatu ꝗ ſequet᷑ hũc abſq;
medio ſcʒ de cura creatoꝛis. Maniſeſtus
vo tibi ẽ qꝛ quotidie reuertũt hoies a ma
licijs ſuis ⁊ efficiũt boni multiimultivo ex

bonis efficiũt᷑ melioꝛes. Hec igr dʒ eẽ me⸗

rito vna cauſa duratiõis ſtatus iſtiꝰ gene
ratio eĩ ⁊vita quã nõ bonitas ⁊ decoꝛ vᷣtu
tũ illuſtraretipᷣis quoꝝ eẽt noxia eſſel licxꝰ
alijs foꝛſitan ꝓdeſſe poſſet ⁊ iã dixi tibi qꝛ

vita maloꝛũ ac puerion hoĩm multiplicit

vtilis ẽ bonis et vᷣtuoſis. Noſſe auteʒ de⸗
bes quia vnaqueq; ſpecies creata ẽ ꝓpter
optimũ ſui/ſ totũ qð ĩ hoĩe ẽᷣ⁊ tolꝰhõ ꝓ
pter optimũ ſui ⁊ ꝓpter ꝑfectionẽ eiꝰ ꝙ ẽ
in eo optimũ hoc autẽ no ẽ niſi illud qð pᷣ
cellit bꝛutis aĩalibꝰ⁊ pfectio illiꝰvltima ſe
tura gloꝛia ẽ aiarũ.Sic tola ſpecies ſcilicʒ
hüana ꝙ ẽ dicere totũ genus hüanũ cre⸗
atũ eſt ꝓpter optimũ ſui ac nobiliſſimũ ⁊
hoc indubitater ẽ cetus electoꝛũ atʒ gloꝛi/

ficãdoꝛũ hoĩm.q̃re ꝓpter gloꝛia futurã in

hoĩbus tota ſpecies hũana creata ẽ ꝑpars
quidẽ vt ea obtineat.Pars vo vt adiunet
obtentura. Maii quippe ac puerſi hoĩes
bonos adiuuat et ad bonitaſẽ quã habẽt
⁊ ad gloꝛia qua habituri ſũt lʒ hoc ipi ma

titudo hoim ẽ vel aliꝗqs populus ĩ q̊ null⸗

qm iſta ratiocinatio deducit reʒ ad boc ꝙ ẽ niſi huerſusi nec inde aliquis aſſumẽd⸗
ẽ ad gloꝛiã futurã.⁊ ꝓpter hoc tota ẽ inuti
lis vel foꝛſitã noxia vita illoꝛũ.dũ ſibi nec
alijs ꝓſũt.qᷓntũ ad hochoc ẽ qntũ ad pfe
ctione vᷣtutuũ et ſciẽtiarũ vel qᷓntuʒ ad pfe/

creatoꝛ altiſſimꝰ ab inicio debuit creare
ſoonſa iſtã in gloꝛia ĩmoꝛtalitatt ⁊ ſpecioſi

iatè hmõi ⁊ nõ ſuſtinere ruinas iſtas moꝛ
nis et aliarũ miſeriarũ. Rũdeo aa creauit

ea q̃tis decuit vt crearet᷑ ⁊ quale eã decuit
eẽ in ipo inicio exiſtẽtie ſuę⁊ in qdaʒ glo⸗
ria cuiuſda ĩmoꝛtalitatis ⁊ ĩ multo decoꝛe

ac ſpecioſitate ſcientiarũ ⁊ virtutũ natura

liu. ⁊ hic erat oꝛdo decentiſſim vt pfectio
naturalis tãq;ᷓ fundamẽtũ pᷣcederet perfe
ctionẽ gre ⁊ gloꝛie naturalia em̃ nra pᷣoꝛa
ſũt nobis q; aduẽticia ⁊ hoc ẽ quonia ina
ta nobis.dona vo qᷓ ſũt gre vel gloꝛie ſuꝑ
addũt᷑ nobis diuie bonitatt largitate Si
vᷣo qſierit Cur ergo poſtea creatoꝛ moꝛtiꝰ?

alis miſerus⁊ nõ ad pᷣnoĩatã gloꝛiã illã p

duxeritc vt ꝗd tot milibꝰ annorũ ĩ moꝛte

tãtiſq; miſerujs ea detinuerit.⁊ quid expe⸗

cctat bonitas creatoꝛt ⁊ ꝓpt᷑ ad differt gio
riã ſponle lue. Rũdeo aa iuſticia creatoꝛt

ctionem future gloꝛie. nõ vident igr crea

ſer⸗

.

li ignoꝛẽt. O ſi quis queſierit qa aliqᷓ mł/

S

ti hmõi homines vel ad hoc vt ipᷣi futurã

gloꝛiã obtineant. vel ad hoc vt adinuent
obtenturos. Reſpondeo quia ſermo iſte
nõ eſt de ſermonibus autenticis nee ð ſer
monibus ꝑ ſe manitfeſtis. nec de ſermoni
bus demõſtratiuis ꝓbationibus declara
tis vel etiã declarabilibus.nec ẽ de ſermo

nibus legis alicuius ꝓpter qð nõ eogeris

ſermonem huiuſmõi cõcedere vel recipe
qui etia ſi vous eẽt nõ ꝓpter hoc inutiles

eẽnt aut inutiliter creati huiuſmõi homi⸗

nes.Quẽadmoduʒ em̃ luminoſitas ſolis

⁊ ſi multis nõ ꝓſit nõ tamẽ in ꝑte inutilis

eſt aut inutiliter creata.Sicut et multi fru
aus ſũt gbus nec homies nec alia aialia

S,
.●

„
„
ftsne &t /
0
„₰

- DPars pꝛima de vniuerſo

veſcut cũ tñ comeſtibiles ſint qa etſ actu certũ et liquidũ inuenire erroneũ eĩ intol Minit
* vtiles non ſint potẽtia iñ ſũt.largitas aut lerabiliter ẽ limitibus nr̃e ↄſuetudinis lir unlore
bonitas creatoris nõ ẽ tm̃ erga hoies ad cũſcribere atʒ reſtringere creatoꝛẽſt tanq5 AWAnlun
neceſſitates eoꝝ. ſʒ ẽ ꝙfula vlteriꝰ ꝓput de meriri en nri intellectus anguſtijs. et eius heuanuan
cet magnificẽtia ipiꝰ.Cuiꝰexempluũ poſui immẽñtatẽ nr̃a icludere ꝑuitateq necfa⸗ Ginonim
tibi ĩ pᷣcedẽtibus in viro diuite ⁊ dapſili q ciat nec facere poſſit niſi vel q̃ vel qualia ſertno⸗
nec pᷣparat nec apponit cibos cõuiuis ſu videre Pſueuimus aut ↄpᷣhendere pualez Aludnn
. * ig ꝓut reqrit indigeẽtia vel fames eoꝛũ ſo: mus ⁊ hanc ſtulticiam non ignoꝛas eſſe? (emele
lũmõ.imo ꝓut decʒ largitatẽ ipᷣiꝰ.Et vult fuiſſe in quibuſdam hominibus. uuleit
etia largitas et magnas eẽ religas menſe ¶ J9s aut querat ꝓpter quã caulä .guiinte
ſue ne ipꝛoperet᷑ ei a creatoꝛe ꝙ dixit ſctũs differatur reſurrectio moꝛtuoꝛũ ꝗ ionurcit
? ſlapiẽs. Nihil ingt remaſit de cibo eius iam deceſſert⁊ vt ꝗqd impfectio er Menicend
„„ Eminiſci eriã debes eoꝝ hic q̃ di⸗-Nerioꝛũᷣ viriũ gbus ſceʒ anime huane ope/ Whnunſen
LTi tibi ⁊ in pᷣcedẽtibꝰin hoctracta rantur pcoꝛpa tanto tꝑe ſuſtinetur.et ma Mwkcie
Enu et etia alibi ꝗa vniuerſiias bo- xime animaruũ que purgatiõe alterius vi erineog
minũ velut materia ẽet ſilua et velut auri te nõ indigẽt/q̃ſi ſicut totũ humanũ genꝰ welni
fodiua ſiue minera alteriuſmõi ð qᷓ pmł pticulariter moꝛitur.ſic ⁊ ꝑticulariter relſu/ Cinchan
tas excoctiões ⁊ depuratiões taq; auruz citaretur. ⁊ vniuerſalis reſurrectio non e galuntine
pulcerrimũac ꝓbatiſſimũ extrahitur cetꝰ pectaretur. Rñdeo ĩ hoc quia bõ qui ſic q̃ Wtencs
ſapiẽtũ atʒ bonoꝝ ⁊ i futuro gloꝛiſicãdoꝝ rit ignoꝛat pulchꝛitudinẽ oꝛdinis ⁊ oꝛdine mnnies
Eu aſt vides qm̃ nõ oĩa ligna ſiluaruʒ q pulchꝛitudinis in reſurrectione moꝛtuoꝛri (heceraio
apta ſũt edificis expẽdũtur ĩ illis nec oẽs ignoꝛat etia vnitatẽ atq; ſocietatẽ electoꝛũ ferſünagen
minere ↄpſummũtur ĩ extractiõe metallo2ꝝꝛ atq; dilectoꝛũ creatoris qui cetũ eoꝛũ vo⸗ Nedeiari⸗
Qui igr miratur diuinã largitatẽ maioꝛe; cat ⁊ ſponſam ſuam habet. Qui igr putlt Glocolon
eẽ circa nos qᷓ; ſint neceſſitates nr̃e vel ex cchꝛius eſt vt tota ſimul refoꝛmetur deconre uvöſtn
penſo neſcit cogitare deũvt deũneq; diui tur ⁊ exoꝛnetur gloꝛiſficetur ⁊ recipiat pul⸗ bis ge⸗
. tias bonitatis eiuſdẽ ad hoc vełſalteʒ ad chꝛitudinẽ que ↄgruat gloꝛie tanti ſponſi ſiisiuſtcg
modicũ appᷣhendit. Hoĩes igr licet mali? et vt tota ſimul introducatur in thalamim fonboreit
puerſi ⁊ inutiles etiã alijs/qᷓntrũ ad debita eiuſdem et in ſolium gloꝛie ſuequam fru lcſcotzgii
adiutoꝛi in multã gloꝛiã ſut creatoꝛiiq cir ſtratim atqʒ per partes ita ⁊ futuruʒ ẽ pr lratgoi⸗
.R ca mala eoꝛũ merita nõ obſtate etiã ĩ gra electionẽ ? bonitatẽ creato:is et ẽ admia· MAbrudis
titudine ipoꝝ innũerabilia ⁊ ieſtimabilia io ⁊ queſtio huiuſmodi ac ſi qreret᷑ deſo Wndrce
eis bñficia largitur cteado ſcʒ ↄſeruãdo et cijs amoꝛe foꝛtiſſimo et ingenti. ppter qd (ic
p creaturas eos multipliciter erudiẽdo ſi alter alterũ expectat nolens ingredi Ppi enſanl
aduerterevellẽt.Electis aũt atʒ dilectt dei am ciuitatẽ ſolus vel etiam intiare patriaã ggihei
multa deuotionẽ et grarũactiones in cre- abſq; tota ſocietate quaq; verũ ſit qa ain Mingefie
atoꝛẽ ꝓuocatcũ eos vel vidẽt vel audiunt me a beni labe vicioꝝ ⁊ peccatoꝛum puPur nilieſtn
iĩ ſuis puerſitatibꝰ ſuſtineri ⁊ expectari di gatiſſime atʒ donis virtutũ et gratiaruim lentdong
„ utiꝰ a creatoꝛe ⁊ a donis ⁊ muneribꝰgra⸗ decoꝛateſcũ ſanctis et beatis angelis ieim nte
ru et virtutũ ꝗbus obninetur eterna felici/ ſunt et in gloꝛia ſimili gloꝛie illonquantiuä gen
tas defraudari. Se ant ad fulurã gloꝛiaz poſſibile ẽ ſine coꝛꝑibus et expectant glo aſſäe
o tanq́z ꝑ arra quanda pᷣdictoꝛũ donoꝝ ele riam virium ſuaru exterioꝛum gloꝛiamq; Pmnon
clos/quẽadmoduʒ eis poſſibile ẽ cognoſ- coꝛporum ſuoꝛum vt fiat totius ſancte ac inſi
cut. Quãaqᷓz aũt de ſpecioſitate multa ꝑpti- dilecte deo ſocietatis gloꝛioſa regeneratõ 4 e
cularia ſupꝛa nos ſinteouſq; vt ad ea phi Aer ſicut alibi didiciſti ꝓpterĩeffabilẽ ĩco⸗ ſa
ca iueſtigatio nõ attingatz honoꝛãda po gilabilis dilectiõis vnionẽ. erũt cuiq; oot giei
tius ſilẽtio videãtur qᷓʒ phĩca pſcrutatiõe gaudia qt erũt ſiłreſurgẽtes in gloꝛia quas ice
indagada.tñ ĩ hoc ⁊ mihi ⁊ tibi eunitendũ ta quata erit charitas mutua in oẽs alioo 9 uie⸗
evt erroꝛ ⁊ incredulitas rerũomõi tollaf᷑ ⁊ꝛin ſingulos eorũ ita vt nullꝰamoꝛ ſecuii ſiſ huſe
de medio qm ↄtumelioſiſſimꝰ eſt creatoꝛi iſtiꝰ? ρ,àblis illi ſit? ppt hoc oẽs amoꝛes aii inin
* Debitus ant hono: ⁊ gloꝛia creatoꝛi ßue⸗ vite iſti⸗ ſi in vnũ amoꝛẽ ↄgeſti vel ↄviun⸗ . l⸗ ehen
rur bfidẽ veriſſimã atqʒ rectiſſimã qᷓ credi cti eſent. nõ eſſ¶ſlle vnus minimo amoꝛi Ckin
tur innũera nuerabilia ? feciſſe er facere?æ vite illius cõparabilis quia igt amoꝛes b erdc
facturus eẽ inceſſanter q̃ nõ ſuſicimus ad ſentis vite licet taʒ parui tanq; debiles iis Gn

Nemnanigi
anaſize,
Rount
niains
nnonigge
donmnds

Na ti

lumenonn
Rngtiner
minehene
delumn
Pargatöeit
urloühnei
iseimmnen
ncnidenut
Aunerhetene
aiqgoctti
toris uligt
mbabe Di
rulſciemene
natgieanf
odnamüte
n goeſege
nigraisd
ſnndaiqnt
noanan
mngan igi
valcunrn
egiä ii,
getbetsihe,
niigtung⸗
gbasinta,

ſclonss.

is goituler

i rt

ſuginih⸗
Bönlau d
uſtumnn
ng
mi Nin
gl ſin
niausccie

denincũt 2 ↄnectũt ſeſeqʒ amãtes hicvt le
parationẽ abinuicẽ vel vix vel nullatenꝰ
admittat qd facere eſtimadus ẽ amoꝛ ille
beatarũ animarũ quẽ habent in crea toꝛe
et in animas iam ſibi ſociatas in gloꝛia il
la nec nõ ⁊ in conſodandas in poſterum
Quid mirũ igit᷑ ſi ſimul cũ eis recipiendã
expectat gloꝛiã maxime tamẽ tot et tanta
gaudia ſint eis exvniuerſali reſurrectione
7 gloꝛificatione totius illiꝰelecte ſodetatt
ꝓuentura cũ etiã nõ ignoꝛent hoc eſſe bñ

placitũ creatoꝛis vt tota illã ſpoonſam dile
ctiſſimam ſibi ſublimet ſolio regni qð ei p

parauit.⁊ ĩtroducat in thalamũ abſcõdi⸗
te ⁊ incogitabilis nobis pulchꝛitudinis ⁊
gloꝛie.Cettiſſimũ etiã ẽ eiſdẽ quãta ſit pul⸗
chꝛitudo diuine iuſticie quãtaq; ſit gloꝛia
creatoꝛivt innoteſcat publice que maxime
clara ⁊ euidẽs fiet ꝑ iudiciũ vniuerſale ne
q; alia via ẽ adeo cõueniẽs manifeſtatiõi
ac declaratioi ipᷣius q; iudiciũ Cũ iudicũ

veriſſima ac rectiſſima diffinitiõe ac ralio

ne declaratio ſit iuſticie. Maioꝛ aũt ẽ pul/
chritudo ſꝑ in toto in totalitate ſua coſti⸗

tuto qᷓ; ſit in ꝑtibꝰ impꝑcialite ſua ↄſiſtenti/
bus. Aggregada ẽ igr exvniuerſis ꝑptibus

ſuis iuſticia dei foꝛinſeca ex oĩbus retribu
tionibꝰ ⁊ vltioibꝰ aggregadainq; in vno
iudicio faciẽdis vt tato magniticẽtius ſplẽ
deat ad gloꝛiaʒ creatoꝛis in totalitate ſue

pulchꝛitudinis quanto maior eſt vniuerſi

tas oim retributionũ et vltionũ vnaquo⸗
q; iparũ.Eſt aũt nonulla ſimilitudo iudi⸗
cij huiuſmodi ad iudicia regũ terreno:uʒ
q magnificẽtius putant magna multitudi
nẽ maleficioꝝ ſimł punireiq; ſingul aribꝰ
iudicijs ſingulss ⁊ ꝓpter hoc interduʒ re
ſeruent donec aggreget ex eis multitudo
magnavt ex iuſticiatiõe tante multitudiĩs
⁊ magis et maioꝛ appareat iuſticia reguʒ

pmontac er aqaregatis nuis lumibamml⸗
gur maio: ſplẽdea

urm t2 bonitas ipᷣius pᷣnci/
pis tato fulgoꝛe maioꝛi laudi ⁊ gloꝛie pa/
teat. Nota ſolutionem queſtionis.

caretiã coꝛpm ſuoꝝ ſuſtineant aĩe
beateꝗ cũ doloꝛe magno amitſer̃t

Similit et de ſocietate pᷣdicta q̃liter feſti/
net ſibi differri vel gaudiũ qð exhmõi aſ,

ſociatione ſperãt vel etia tm̃ bonũ ſocieta

N illinqua ſupꝛa cogitatũ ipᷣm diligũt gut
ei deſidert gloꝛis coꝛpm ſuoꝛũ ⁊ viriũ ſu⸗

aru ꝗoꝰ ꝑ coꝛpa opant aul no deſiderat.
Qdſ denderat ſine doloꝛe igit᷑ nõ differt

J gꝗs aũt querat q̃li᷑ ſine dolore

eis. Si vo nõ deſiderãt boc videf᷑ mirabi
lius ꝙ im bonũ ſuũ et ſibi eiia debitũ nõ
deſiderat. Rũdeo ĩ hoc ⁊ ſimilibꝰ genera

f ꝙ adðo ẽ eis recta volũtas vt ĩ nullo duii

coꝛdet a rectitudie volũtatis ipᷣius creato
ris. ⁊ hec ẽ ꝑs potiſſima gloꝛie ipᷣarũ.Licʒ

igr deſiderẽèt pᷣnoĩata gloianõ iñ deſide/

rat eaʒ hre niſi qñ es dare vel reddere bñ⸗

placitũ fuerit creatoꝛ. Ho ignoꝛas aute

ga q deſiderat ĩ ts nõ affligit᷑ deſiderio

illo añ tpᷣs illud ĩ q̊ͥ hre vult qð deſiderat.

12? ꝗ totalit᷑ vult ĩpleri bñplacitũ creatoris

neq; ↄtrariũ vult aut deſiderat vllo moꝝ

vllo deſiderio affligit᷑ cũ ſp ĩipleat deſide⸗

riũ ipᷣiꝰ ſꝑ eĩ ĩ omibꝰ et ꝑ ola fit bñplacitũ

creatoꝛè ⁊ hoc beate aie nõ ignoꝛat. Quꝗ
tũ em̃ ad hoc noti ẽ eis totali bñplacitũ

creatoꝛ. Eodẽmõ rñdendũ ẽ tibið illo de

ſiderabili ↄſoꝛtio aĩarũ q aſſumẽde ſunt⁊
nõ dũ aſſũpte ad gloꝛiam in qua iſte ſunt

s agitur.

—

e quibu

imoꝛtaluas coꝛꝑm huanon q red
dẽt᷑ aĩabꝰgloꝛificãdis.Dico igr qa etiã na

turaliter magnitndie d foꝛtitudie vtu-

tisẽ magnitudo ⁊ foꝛtitudo oꝑatiõisc

copioſuate fontt ẽ magnitudo et vebemẽ
tia iundatiòis. Quare cũ aie hbũane om̃is

vᷣus incõ pab iliter maioꝛ ⁊ foꝛtioꝛ futura
ſu ĩ gloꝛia ſde qᷓ agit qᷓ in iſta vita vbi tot
miſerijs affuigit᷑ pᷣmit᷑ debilitat. neceſſe ẽ

vt eius oĩs oꝑatio ĩ coꝛpꝰ ſuũ lõge maioꝛ

⁊ foꝛtioꝛ ſit.imo ĩcõpabiliter q; ſut hic hoe
ẽĩ ſtatu miſerie iſtiꝰvita vo coꝛpis ſuivna

ſit ex opatiõibꝰ ipiaerit maioꝛ ⁊ foꝛtioꝛ in

cõpabiliter qᷓ; mõ ſit. Nullo igr modoꝛũ
erit moꝛti obnoxia.ſi eĩ moꝛtal eẽt quẽad
modũ hic nõ eẽt poſſibile vt ĩcõpabiliter
foꝛtioꝛ ſutura ſit ibi q; ſit hic. Jurla bung

modũ dico ꝗa vita coꝛpꝑis hũani ad ipiay

aĩaʒ huanãa e vt iundatio ad fontẽ ſuum.

Quia igr aĩa hũana in ſtatu illo erit vita

copioſioꝛ erit eyneceſſitate inundatio ſeu
redũ dãtia eiꝰetiã coꝛpꝰtanto copioſioꝛ ac

„

vehemẽtioꝛ quanto ipᷣa tũc erit vita pleni

oꝛ ſeu copioſioꝛ.Quare ſic ipᷣa aia hũana
erit tũc ex vltimitate ꝓpingtat imo ↄiũcti

⸗*

onis ad pᷣmfliuũ fontè vite q ẽ creatoꝛ bñ
dictaĩ vltimitate plenitudis ac copioſitaty

vite ſmi ↄgruẽtis erit ex neceſſitate vita re

—— „

dũdãs ab ipᷣa in coꝛpꝰſc vita coꝛpis i vltt
mitate ſue vehemẽtie ac foꝛtitudis ⁊ ꝓpf

pot ĩ vltimitate elõgatiõis a moꝛte Zria.

7

Daaã aũt adbuc tibi duas maniſe
ſtatiões ꝗqbꝰ euidẽter patefiet tibi

ðůðõů

ris edoceri. Heq; em ipemet qñ ſani facti

guũt vita carbis

2⁊ dicã quia indubit
foꝛtare animas hũanas in hoc ſtatu ĩ coꝛ
pibus ſuis vt ipᷣa coꝛꝑa eis longe leuioꝛa
Ppter hoc videaãtunt multo leuius ea mo

ueãt quãqᷓ; et in aliis paſſionibꝰ iſta etiaz
manifeſta lint vt ĩ freneſi et mania hijs ei f
duabꝰ paſſionibꝰ laborates quatofoꝛti⸗
quãtoqʒ leuius coꝛpa ſua moueant qᷓ; alij.
hHhoies licet ſani ac robuſtiſſimi ſenſu foꝛſi

ſunt ab huiuſmõi paſſionibavel vincula
irrũpe vel hoĩes foꝛtiſſimos lacerare poſl/
ſent ant ligatibus ſe reſiſter
infirmitatibꝰpoſitos poſſe RAdem⸗ Ame
eriam alibi audiuiſti qavires coꝛpales in
anima bus plurimũ ſue ↄfoꝛtationis⁊ foꝛ
rũ.Quia igr mille paſſiones amoꝛt⁊ gau

dij 4 invita iſta habeat comꝑabiles ſunt pus humanũ ſanitas ĩcorruptiõis.Quia

Pars pꝛima de vniuerſo

Amp̃. Manifeſtum ẽ tibi quia ipᷣe ſpi⸗
rituales paſſiones ſiue affectiones cud ve
hemetes fuerint moꝛtẽ coꝛpis inducuntſi
cut ſunt amoꝛ ⁊ odiũ.ira.triſtitia.doloꝛ ⁊
gaudiu ⁊ cetere hmõi.Cũ igr incõpabili/

ter vehemẽtioꝛes atq; foꝛtioꝛes ſint amo:

et gaudiuʒ in ſtatu illo gloꝛie q; poſſint eẽ
hicvehemẽtia aũt ⁊ ſoꝛtitudine ſua extin
epis qualis ẽ hec. Impoſſibi/
le igr ẽ vt eas paſtiones ſuſtineat vita fu⸗
tura coꝛpis humani in ſtatu illo gloꝛie ni⸗
ſi fuerit incomparabiliter foꝛtioꝛ q; ſit hic
NHNõ erit igit᷑ moꝛte vincibilis aut ſupabi⸗
lis. NHeceſſe em̃ c oẽs duas vitas coꝛpales
moꝛti coꝛpali obnoxias ſiue ea vincibiles

compꝑabiles adinuicẽ eſſe foꝛtitudine. De
claſatio aut hmõiẽ hec quoniã neceſſe eſt

eas eẽ aut equales foꝛtitudine. tunema

nikfeſte compabiles aut altera altera exce/
dere. QOè ſi alteraʒ altera excedit aut finite
eam excedet.et tũc neceſſe eſt ꝓpoꝛtiona/
lẽ co mꝑationẽ inter eos eſie aut infinito ?

tunc erit infinite foꝛtitudinis cũ eius foꝛti⸗
tudo cõtineat infinicies foꝛtitudinẽ alteri

us. Jam em̃ alibi didiciſti omne aggrega

tũ exinſinit tanti ſui gener quacũq; qua
titate demõſtrata infinitũ eẽſdubitari vo
nõ poteſt ab aliquo intelligete vitã infini

te foꝛtitudinis moꝛte poſſe nullatenus ſ

am tibiet alia manifeſtationẽ
pulcheitudinis ſim łet agilitat ho
minũ Aoilicaton qntũ ad corpa
ubitatũ ẽ amoꝛẽ eouſq; cõ

De gloꝛificatione coꝛpox.
R dd

tan edoctus es alioꝗn ſuꝑ hoc ſenſu pote

—

eos ĩ ipſis

titudinis huc a naturis 7 paſſioniba aiq-⸗

manarũ felicitate augẽda ſit indiciũ eſtid
ꝓ appet in hoibus in vita iſta in vultibꝰ
eoꝝetia ex modico gaudio cũ fuerit ĩ anis

ad amoꝛes et gaudia future gloꝛie anima

rũ hũanaꝝ ⁊ hominũ neceſſe ẽ vires mo⸗
tiuas humanoꝝ coꝛpm infinite ſiue ĩcõpa
biles foꝛtitudinis ee futuras ad vires mo
tiuas ꝓui ſe habẽt in ſtatu vite pᷣſent..agi
litas igi coꝛpm glificatoꝛũ ſiue mobilitas

ſuꝑ oẽm ꝓpoꝛtionẽ excedit agilitatem coꝛ

ponꝝ humano:um qʒ hñt hic.O ſi dixerit

Aa tanta vehementia motiu tantaq; exa

gitationẽ ſuſtinere nõ poſſent coꝛpa hua⸗

na. Dico quia ſermo iſte ẽ hoiĩs etia corpa

videret vtiq; in infirmis corpibus pᷣdictis
paſſionibꝰ laboꝛantiũ quatos mot⸗qua⸗

uſtinere valerent. Nõ attẽdit ⁊ foꝛte appᷣ

☛ 2

Hhendere nõ pᷣualet velocitate motuũ cele

ſtiũ q vix in noſtra ymaginationẽ cadit ꝓ
pter ſui magnitudinẽ.Q⁊ ſi im̃ robur cor⸗/
pibus licet egrotatibus pᷣſtant paſſiones
hmõi que in muitales e ſuni 7 nõvires
ac virtutes ꝗqd eſtimãde ſũt facture amor
glorie illius et gaudiũ ꝗ nõ ſolũ virtutes
erũt imo vᷣtutes pꝑfectiſſime in vltimitate

pfectionũ ſuarũ et in actibus ſuis vltimis
intraſmutabiliter ſtabilte.

E pulchritudine vo iĩpoꝝ bominũ
glificatoꝛũſꝙ vltra eſtimationem

=—

—

mabus eoꝝ. Uides em̃ ꝙ inde ſplendeſ⸗

cunt oculi eoꝛũ et tota facies gratioꝛi colo
re ſuffundit᷑ dilatat etia inde tanq; nouo
eco:e atʒ pulchꝛitudine venuſtat. Quia
igr ꝓportionales ſunt ſꝑ cauſe ſimiles ſu
is effectibus erit ex neceſſitate p immenſi
tate futuri gaudij ſplendoꝛ ⁊ venuſtas in

Aumplius. ſi er ſola bona diſpoſinione
anime bumane diſpoſitioe inq ſine ſta⸗
tu naturali tanta redũdat in coꝛpus bona
diſpoſitio ſanitatis/⁊ roboꝛis aij mobili/
atis ſiue a gilitatis.quatofoꝛti⸗ exillo ſta
tu glie incõ pabiliter modis oibꝰmeliori.
hocẽ fortiori copioſiori redundantiori re
dundabit incõpabiliter maior ſanitas et

agilitas expeditioq; om̃imoda in corpus

humanũ.et hoc quidẽ habetipſa doctri⸗

na xpᷣianoꝝ hoc quippe dixit vnus ex ſa⸗/

pientibꝰ ⁊ doctoꝛibus eoꝝ ſc qm̃ ex bea⸗

ritudine anime humane redũdabit in coꝛ

taſqʒ; exagitationes ſuſtineat q̃s nec ſana

noſtra ex ip̃a interna animarũ bu

facie vniuſcuiuſq; hominuʒ glorificatoꝝ.

ataut⸗
pfeeuc
Murf
gepphatit
holgewnte
ſaetekin⸗
ſeadbeeh
Münushn
gnineuee
Notiezaumn
ohietoner
Gpvlhnegle
gaenim
nupepen
anben
Klebeet
cturboc
nngei
ſipeelüce
ahasbüan
Mnaneloe⸗
loerdiocui⸗
Chueponan
bwhotenanan
legenliſ⸗
ſentiginrna
ſntbieſon
liigbis
lſffinpoſion
Uulervaeſte
Meepnbilat
iheaiten
pwirhhen
Mmuertne
mmunfei
A Glinni i⸗
ulninii
fniſnts

,

Gtennnn
Geanſne

(helareca
uelini

unlteco⸗
nnmon
ſggimmane
fr
W

imntkiin lunt aut ꝙ verius ẽ videre neſcit ea que rationis ant vtutis. Nobilitas autẽ aliaz
Wrninti in ꝓfectu oculon habẽt bmõi homines zæ omnium vᷣtutũ etiam apparet ex multi
Annetn Manikeſtũ eſt tibi p ea que ingeniati tudine ⁊ nobilitate oper ationn ppterea aαααα
hfanctii, ac ꝓphati in coꝛpoꝛibus celeſtibꝰ que ipi ar.⁊ ſequaces eiꝰ poſuerũt celũ ſtellarũ
uniiun poſuerunt animata ee ⁊ etid incoꝛruptibi fixarũ ceteris celis nobilius ⁊ ſoluʒ ſtelta
anüitin lia et eſtimauerũt ſe ꝓbationes adduriſ- trum plurimaũ multitudine inſignitü. tan
Ztäirni ſe ad hec. Ex ano ſequit᷑ eos vt vel ponat ¶; ipe ſtelle oꝛgans queda ſint ⁊ ſigna v⸗
ninwinn animas hmõi coꝛpoꝛum aut nobilioꝛes tutum multipiiciũ quibus creato: celum
— animabus co:poꝝ humanoꝛ:ũ aut eque illud pꝛe alijs illuſtrauit. ⁊ in hoc aſtrono
wiid nobiles aut minus nobiles. Mſi minug mi conſentiũt illi. Heri art manitfeſte ot
Zii nobiles conſequẽs igitur eſt vt ſi exillis ½ oꝛgana motus non eẽ data ſtellis vpote
Benmſt coꝛpoꝛibus celeſtibusvita ꝑpetua natura qui eas poſuit nõ moueri per ſe ſed in ce/
hrniscnirt liter ꝙ ex animabus humanis ſit natura lis ſuis.Quia igr tanta multiplicitas vtu
Anuncnlez liter vita perpetua coꝛpibus noſtrisẽ em̃ tum apparet in aiabꝰ hũanis tantaq; re
esſuſtugu de nobilioꝛibꝰ redundaãtiis animaꝝ vita dundantia ſiue emanatio opationũ. In
öri nobilis. hoc aũt non eſt niſi immoꝛtalita ullis vo non apparet niſi motus et virtus
layeainn⸗ te ſtabilitate hoc eſt immunitate a moꝛte motiua de qua nõ leuis deceptatio ẽ apy
1nd ſi dixerit quia hmõji vita ſc; immoꝛta phõs. Manifeſtu eſt aias humangs
cini Olin Alis vtiq; redũdarel ex animabus hũůanis nobilioꝛes eẽ illis quas ponũt copibꝰ c
künbesäinnc Qin coꝛpoꝛa hũana naturaliter ſi vite talis a leſtibus. Si vo dixerit quia alias habert

ſitnestünni eẽnt naturaliter ſuſceptibilia. Rñdeo in/ Multiplices vᷣtutes nobiliſſimas que note
Eumäcefüfrne boc ⁊ dico quia errat intollerabilitenſi ei zſ⸗ unt apud aſtronomos ⁊ ſcpte ſnnt in li,
räigüfit coꝛpus humanũ eſt naturale vas fontis bꝛis eoꝝ Tu iam audiuiſti intentionẽ me
nimr hmõi emanationis ⁊ ꝓpter emanationẽ am ſuper hoc ⁊ declaratiões ꝗabus decla
ansanaſe ſuſcipien dã fonti naturaliter applicitũ er ratum ẽ per tibi ꝑ me quia nõ eſt poſſibi-
RK rantigitur natura vas emanatiois in ſu- le vᷣtutes tam nobiles atʒ ſublimes eẽ c⸗
Nmwanentße⸗ ſceptibile fonti hmoi applicando Natu⸗ lis ⁊ ſtellis ⁊ multi ex aſtronomis poſue⸗
ig nnchn ra autẽ in hijs que naturaliter facit mani runt nec amplius eis relictũ eſta me de
rüözinenim feſtu impoſſibile ẽ. Quare naturaliter co tutibus ⁊ infinentijs qᷓs eis poſuerũt niſi
ranziuttn gruit ex neceſſitate vas humani coꝛpoꝛis ſuper qᷓttuoꝛ elementa et in ea qne ex ele
Desnmuki per receptibilitatẽ fonti huiuſmõi emana mentis ſunt⁊ hoc qtenus alligata ſũt eis
dogneran ionis Hecaut emanatio eſt vita vpetua ⁊ de febus volũtarijs apud hoĩes qꝗd ꝓ⸗
eiigus vtipe ponit. Naturaliter igĩ ex animabꝰ ſint ⁊ non poſſint qualiter ⁊ qtenus pate
e, pumanis redundat vita ꝑpetua in coꝛpa factum ẽ tibi ꝓbationibus ⁊ rationibus
an u humana c⁊ ipᷣa naturaliter receptibilia ſi ad hoc igr ia deuenit iſta raciocinatio qꝛ
alat ai ip̃ſius alioquin inepta valde eſſet natu maioꝛ nobilitas apꝑet aian hũanaꝝ na-
Hruin re pꝛudentia minime decẽs hmõi vaſoꝛñũ turaliter qᷓ; illaꝝ aian quas ponũt celeſti
ge ac hmoi ſontes applicatio ſiue diunctio 9 um. Mſi dixerit eas intelligetesec longe
n Si vᷣo fuerinti nobiluate equales anime/nobiliꝰ atʒ ſublimi naturaliter quã pol⸗
d Pintn . celeſtes et anime humane manifeſtu eſt Aibile ſit aiabus nr̃is quaqᷓ; ipſi nec ꝓbẽt
= ex equalitate canſarũ ſequi debere natu nec declarẽt hoc. Dico ꝗꝛ de itellectiua p e
aſen raliter equalitatẽ effectunz. Erit igr redun ſe nõ fluit vita apud coꝛpus. Cu ipßa pſe
ihi dantia vite coꝛpoꝛalis in coipoꝛaibus bunoõ ſit coꝛpoꝛi ↄingibilis aut applicabilis
ntüne manis immoꝛtalilate id ẽ immunitate a Quare eet enã iſta nobilitas a:3 ſublimi⸗
gthoſin mone firmata naturaliter. Jam aut audi tas vtutis intellectiue apud aias illas nõ
s alini e uiſti alibi ꝓppatiões ⁊ declaratides alias et influẽtia vite coꝛpalis exilla p ſe.Qus
lie, wuen, 2 hec.Qſi dixerit quia nobilioꝛes ſunt re imptinenter illa ponunt qᷓntum ad in/
jofonlis, nime ille celelfes animabus buaniset flueutiã vite ivmoꝛtalis. Mois igr om⸗
biin ui bmõi iudiciũ eſt ipſa nobilitas coꝛpoꝛuʒ nibus neceſſe eſt vita coꝛpoꝝ bumanoꝛũ
goinunn hoc em̃ iam multi dixerũt.Dico q ionge tanq;ᷓ naturalem redundãatiã naturaliter „
naioꝛanoet nobiutag in huianis covon Rſdét naturali fontiſiuotnaturalis auùt
mſen bus in abus apparẽt tot oꝛgana ⁊ tã mul fons vite coꝛpalis humane aia humana
u ſgit/ nipliciũ operationũ In illis ꝗppe coꝛpoꝛi eſt abſq; vlla dubitatiõe Quare natura-
munii, o
Gsinnc

2'*: e.
½ Paſſd⸗a

n

Errarre, eSe
ℳ

DPSars pꝛima de vniuerſo.

liter ſicht ioſa aia ppetue copioſitat ẽ ac habeant an ex ꝓtectiõe diuine iuſticie ſiẽ
redun datie. Sic ipᷣm coꝛpus humanũ na habent ſe in pᷣmoꝝ hominũ coꝛpoꝛibus
turaliter perpetue receptiõis eſt hmõi re· gque non ꝓpꝛia im paſſibilitate a ſectioni
dundantie. Naturaiiter igr vita humani bꝰ z diuiſionibꝰ imunia erat ⁊ libera an
coꝛpis ppetua eſt et de hoc iaʒ alibi alias teq; peccaſſent illi pᷣmi hoĩes. Similr ab
ꝓbationes au diuiſi. omni dolo:e et pena hoc aut eratper oꝛ⸗
Laplitulũ de coꝛpibus damnatoꝛum. dinem diuine iuſticie quo ꝓphibebat pe⸗
— Oſt hec ant reuertar ad coꝛpa das na culpam pcedere. Sicut et oꝛdo nature
natoꝝ de quoꝝ reſurrectiõe ſeu re non patitur vt effectus cauſam ſuam pce⸗
generanone nõ dʒ ee apud te du dat. Sic⁊z ptegente diuina iuſticia a leſio
dbitatio cũ plures ex hijs ronibus ⁊ ꝓba⸗ nibus diſioluiionũ atʒ diuiſionũ in imfis
tionibꝰ q́ͥs andiuiſti ſuꝑ reſurrectiõe ſeu ignibꝰ futuroꝝ toꝛmẽetoꝛuũ liba ⁊ imunia
regeneratiõe gloꝛificadoꝝ hominũ ſuffici pſiſtẽt coꝛpa danadoꝝ Ja ant multis expe
ant ubi certitudinẽ facere de illa. Maxie rimẽti oidiciſti ex narratiõibꝰ autetict de
autem ꝓbationes que ſunt a ꝑ te iuſtieie quaunveritate nephas ẽ dubitare multos
creatoꝛis hoc em requirit iuſticia ipius vꝑ in medio igniũ homines p bonitatẽ crea
effectus cauſis ſuis. Rſñdeantſ pene ma⸗ toꝛis illeſos fuiſſe ſeruatosetta a leinone
lis meritis. Quapꝛopter ſicut duo pᷣceſſe⸗ copoꝛu ſunoꝛum q; ab ommi doloꝛre tam
runt in malis genera meritoꝝ maloꝝ vicʒ coꝛpali q; ſpirituali liberatos. Quia igik
2 coꝛpalia et ſpũalia ita reddant᷑ eis duo non eſt maiꝰ creatoꝛi ab altero duoꝝ ſal⸗
genera penarum vicʒ; ſpuales ⁊ coꝛpales uare vel liberare q; ab ambobꝰ ſimul q
hoc aũt fieri non põniſi malis ⁊ puerſis eſt admiratio aut incredulitas ſtultoꝝ de
aiabus coꝛpa ſua reddãtur que redditio hoc ꝙ ſaluatis coꝛꝑibꝰ in medio futuro-
— non ẽ niſi reſurrectio ſeu reſuſcitatio ißoꝝ rum igniũ ⁊ illeſis per oia in ipſis ꝑ igneʒ

ciantur in eis. Dico igr quia iã alibi decla

1eig. O bus ſeculi iſtius.Nerũ vtiq; dicit. S iba
nan eſt tibi ꝑ vias multas ppetuitas pe⸗ vV

paſſibilia non eẽnt nulie eẽnt pene coꝛpa

ainb doloꝛes vt videt. Oꝭ ſi dixerit qs leſas ⁊ dicitur exia ꝙ ibidem purgantur?
o /quia doloꝛ ẽ ſolutio otinui ſiue ↄtinuita- melioꝛantur. Aurũ etiamin foꝛnace non
Atis ſicut poſuerũt alig ex philoʒophis et tam ſeruarur qᷓ; etiam purgat et melioꝛa⸗
1. „9 tur. Si igr iſta mirabilia ſint in naturis ?
ad hocp me in hoc eodẽ tractatu vbi di/ virtutibus earũ quomodo no mag? crea
xi quia eſt ſpẽs ignis qui nec diſſoluit coꝛ toꝛi poſſibile eſt ⁊ etiam placitũ ꝓpier ad
pus nec ledit vllatenus. toꝛqt autẽ intolle impletionẽ iuſticie ſue ſeruare coꝛpa per⸗
rabiliter animã in coꝛpoꝛe illo eriſtẽétem. petuo in medio igniũ infernaliuʒ e diſſo
rne qm̃ defi⸗ lutionę combuſtione atꝙ; cõſumplione
cdienilbus per mMote copòii ſuoꝛũ ſubie ⁊ ſi talis ignis qui coꝛpoꝛa nõ ledat ⁊ ani
ctis pene coꝛpalesſeficerent et ita non ei mas toꝛqueat inuenit᷑ in naturis et faciu.
ſent ppetue. Reſtat igi hmõi coꝛpa in ſe- nis creato:ſ in mũdo iſto quomodo non

cabilia eẽ ⁊ incõbuſtibilia. Aerũ queſtio multofoꝛtiꝰ in altero ſeculo qdᷣ totum re
6 ſem bobet vmi er piis diſponiioe bot lenilli grabililbus creatoris er

pſertim medici.Dico quia iam rñſum eſt

Di em̃ pene ule coꝛpales ę
cientibus per moꝛte coꝛpò

ſiioe hoc fertiſſimũ eſt numerabilibus cregtoꝛis et

4

ſu⸗ Habet igr merito qſtionẽ difficileʒ ꝑ icru/ hmõi anime ſint toꝛquẽde. SFacilius em
rö-⸗ tabilẽ cuʒ coꝛpa illa daůnandoꝝ neceſſe ſit in ſe eſt non dico qᷓntũ ad impotennã cre
6 e immoꝛtalia ee ⁊ paſſibilia ſicut pauct de⸗ atoꝛis ſola coꝛpa ſit ſeruare q; animas et
ſſet ſe P& r dußf‚(clarabo tibi qliter iſte due diſpoſiniones coꝛpa ſimł. Qſi dixerit qꝛ ignes illi inſfer
vic; immoꝛtalitas ⁊ paſſibilitas ſe cõpa/ alesiwsre biliter foꝛtioꝛes ſunt igni

bi g vi 1 coꝛpoꝛa damnandoꝝ erunt incõpabiltter
arum ⁊ qm̃ aliter non eẽt ſatiſfaciũ iuſti foꝛtioꝛa ad ſuſtinendũ ignes bhmoid; no
cie creatoꝛisiniſi mali ⁊ incoꝛrigibiles hic ſtra ſint hic ad ſuſtinendu ignem ſeculip
pꝑpetuo toꝛquerent in vita futura ꝑpetui- ſenti quaq; omnipotætie cieatoꝛis nõ ſit
tas autẽ penan non poteſt eẽ in ſubiecto vllo modoꝛũ difficile pᷣſentis fragilitans
moꝛtali.pᷣſerum in ea magnitudine et ve⸗ ⁊ infirmitatis coꝛpa ignibus ſupple illis
hementia qᷓ future ſunt in ꝗbus eas ſuſti⸗ futuris ſeruare illeſa. Ampᷣ.lam dixi
nere non poſſent vllo modoꝝ coꝛpa que tibi in pᷣcedentibus⁊ pellẽ animaiis ꝙ di
non eevt immoꝛtalitate firmata. Si vero citur ſalamad:a ⁊ plumas qrundam aui
um in igne foꝛtiſſimo apud nos fuari il⸗

.

—

lumte
ſteelue⸗
hbrenn
ölnſtwmne
Erznnan
loigtune
n O⸗
Aerson
ali
apperae
in⸗
orluna.
ſtgperne
pearoe
ſendvens
Metorſiſe
biratot
ſheſeree
hiuſuen
Gltoritomen
Ectbeſecüir
onenere
igt ee
Nonbwdid
Noper nece
abeoniun
haenaegton
moertvi
mnoliſmnee
luenurlore
nſeacbppun⸗
ſr dehnoi
Werunt
mcannen
bumnt
i
Uhgiri
lelntsgne
htſigren
Waent
Wgneitg
s gbelt
ien
P nerſoe

donmman

balz

ustallinis
edinmilſi
nah uinin

Nanrauädn

basilun
Sabomnan
ioranni

.

ſtnchcige.

Deeeree ryre yſmale):r

Fo. (cv .

vbi tam neceſſarius eſt ꝓpter executiões
iuſticie ſue non inneniet. Ampᷣ.cui ex R polt hoc beclararetid =
regibus magnis ⁊ inclitis defuerunt vn⸗ Mcoꝛpoꝛũ gloꝛiſicandoꝛũ et hoc fa-
qᷓ; inſtrumẽta penalia ad executionem iu/ ciame .
ſtaruʒ vindictaꝝ in maleficos. Quãtofoꝛ
nus igitur non deeruũt regi regum omni⸗

ys igf ita ſe babẽtibus cõueniss
eſt poſt hoc declarare tibi gloꝛia,

m ey ranione er ptibus ſuis. Dico igik
quia gloꝛia ſm intentionẽ ⁊ doctrinã xpi
anoꝝapð quos ſolos de ea mo eſtaiis

um. Quia igit talis ignis neceſſarius eſt em̃ gentibus nullatenꝰ innotuiſſe videt *

ad executiõʒ iuſticie creatoꝛis in puerſos

⁊ incoꝛrigibiles qui ficut alibi didiciſti pe/

na ppetua eſt neceſſe ẽ non ſolum igneme
hmoi futurum eſſe ſed etiam ab eo tem⸗
poꝛe fſactum eẽ quo ipſum reꝗſinit dei iu
ſticia ꝓpter vſum iſtũ. Quare ab eo lem/
poꝛe quo ceperũt eẽ qui igne hmõi digni
eſſent. Dico etiã quia ſi factus ab eo tem⸗
poꝛe non fuiſſet.faciẽdus tamen eſſet cre⸗

atoꝛi in iudicio futuro alioꝗn iuſticia ipi⸗

us deeſſet vel executio vel executiõis ce⸗
leritas. Lurpe nanq; eeẽt non mediocriter
creatoꝛi? omnino nõ decens gloꝛi ipſiꝰ
vt vldefectũ inſtrumentoꝝ hmõi vłretar
dationem executiois ſue eiuſdem iuſticia
paciat᷑. Nec dnubinʒ ẽ
pena hmõi hominuũ perpetua ſit. Qua⸗
pꝛopter neceſſe ẽ ignem hmõi et parcere

bi iam ex aliis qñũ

gloꝛiaſſtatꝰ ſeu diſpoſitio omniũ ſta

litati ſimilitudine multa ꝓximus ſicut au

diuiſti in pcedẽtibꝰ ꝙ ꝓpter hanc cauſaz
in lege ⁊ doctrina xpianoꝝ ſpualia dicka

ſant coꝛpe buinſmolpꝛimum adem por
ſubtilitatem ſubſtatie ipon deinde ppter
velocitatẽ ſiue agilitatem qua pari facili⸗

tate ſe tranſferunt habentes eas ſivolne⸗

rint qꝛ ſpũales ſubſtatie a cogitatu ĩ cogi⸗

tatum.De hoc tamẽ aliquid audies inne
rcio ppter incoſumptibili
ſta bilitatẽ ſubſtatie ſue per qus
ꝓhibentur indigere uutrimẽto. Quarto

quentibus. Terci
latem atʒ ſtabilitatẽ ſt

qim in palpabilia ? inuinſibilia ſunt et ii·
ſenſibilia omino ſenſbus noſiris putrr·
in ſtalu milſerie iſtius niſi ſeipſi gloꝛificati

Cν otus mirabilis In coꝛpibus autẽ ſpua

eis a conſumptiõe coꝛpoꝛum ſuonet non bomines mõ quem ipſi noꝛt vel cogni·
parcere a toꝛmento p̃ᷣſertim cũ ad hoc ian turi ſuntſe ad hoc accomodauerint ?⁊ ad

tum creat⸗ ſitnec eſt mult mirabile boc aptauerint hoc em qbuidã dei electis a

eum etia ignis qni apud nos ẽ impurga-

lione metalloꝝ et non parcat ad mixtè eo

rum ſoꝛdibꝰparcat autẽ puris ſubſtantijs

ipſon. Dehmoienamigne iam dix tibi
quia ſepe ⁊ coꝛpibus ⁊ animabꝰ per vᷣtu⸗
tem creatoꝛis peꝑcit vt nec toꝛmentũ ani⸗

Dilecuis etiã in iſta miſeria diuino mune.
re ↄceſſum eſt vicʒ vt necviderent᷑ nec ſen
tirentur.niſi cũvellẽt. Sicut legitur in nar
rationibꝰ miraculoꝝ gentis xpianon ⁊ in

operibus magoꝝ iam naturalium q; ma
leficon de rebus hmõi multa inueniũtur

mabus eon nec coꝛpibus aliqu leſiones 9 Tu eniã vides in ſole ꝙ viſui noſtro ꝑnu

intulerit.Alias etiã didiciſti vicʒ in tracta

em interpoſitã coaptatur ita vt meliꝰ iu

m pᷣmo ſapiẽtialis diuinaliſq; magiſterij dicent homies ſe videre illum qᷓ; de teclo

vᷣ̈tutes om̃es naturales ſic teneri benepia
dto creatoꝛis vi non influãt operationes
ſuas niſi cũ creatoꝛ voluerit et q̃tenus et
quũo voluerit.⁊ gudiuiſti eum tenuiſſe⁊ a⸗
quam et ignẽ ita vt non influerẽt operati

nes et immerſiõ es et hoc legis in fmoni⸗
bus autẽticis ꝓphetaꝝ hebꝛeoꝝ. Multo
autem plura et maioꝛa in lege ⁊ doctrina
xpᷣianoꝝ et pᷣcipue in narratiõibus mira-
culoꝝ ſuoꝛum qs ſepe co nſului tibi inſpi⸗

cere qm multipliciter adiuuãt philoʒophi

am nobilem ⁊ ſublimẽ. Gens autem ſar⸗
racenoꝝ ipſo legis latoꝛe eoꝝ teſtante nõ
babʒ nec habuit miracula⁊ cauſa tibi no
gaeſt ex alijs que de lege gentis illius per

we didiciſti.

ones ſuas que ſunt cõbuſtiões ⁊ influnio fuuerẽt li pat
tur et foꝛſita ita ẽ in ſpn’alibus viſionibus

ad nudum fulgoꝛe ſuo. Uerum ſi gloꝛi⸗

ðð

ficati hoies apð no svident aut aliter ſſen
tirentun merito dubitari poſſet an ipi fuu

2

. 4 — 8

hocſolüſuifulgoris in oculos noſtrosin
fluerẽt ꝙ ipi oculi pati Foſſent. An noua

,7 ———

que ſunt ꝓphice reuelatiões ⁊ apparitio
nes ꝙ noſtriviſus interioꝛes id eſt noſtre
Htutes itellecene nouo adiutoꝛio eleuat
ↄfoꝛiat᷑ vt taliavaleatĩterueniri. Interdũ
at velaminibꝰ ſignoꝝ ? figuraꝝ reruviſa
rum fulgur eis ⁊ claritas teperat᷑.dDe hoc

autem picrutatius inqram in ſequentibꝰ

ſi deꝰ voluerit. Interdũ autem veriſimile
valde eſt homines gloꝛiſicatos ſiue gloꝛi
vare eir Home He lze ge

ſtris tẽperarent yx

us 2 ocnli iunare?

ficandis eouſq; habere coꝛpa ſua in pace
vt ⁊ qualitates ⁊ quaãtitates ſuas ꝙ bene
placito ſuo habeant oſtendere⁊ exhibere
quibus voluerint ⁊ qũo voluerint et qua
do et bhmòi rei exempla multa inuenies
in pᷣnominatis libꝛis de miraculis xpᷣia
noꝛum. Quarta vero cauſa ꝓpter quam
ſpiritualia dicuntur eſt iſta poteſtas atqq
libertas apparitionisqua apparent qua
do volunt et quibus volunt et quomodo
volunt quẽadmodũ ſpirituales ſubſtan⸗
tie de qbus multa legunt tam in lege he/
bꝛeoꝛum q; in lege xpianoꝛũ. Uides igit
ga iſta qᷓttuoꝛ longe valde ſunta quantũ
Mein ublima nobilitate nature SZic ſe b-
P

e immoꝛtalitate atq; impaſſibilitate coꝛ
oꝛum hmõòi videlicet ꝙ longe pᷣſtantio/
res diſpoſitiões ſunt atq; ſublimioꝛes di
ſpoſitiones alioꝛũ coꝛpoꝛum animatoꝛuũu
tam mundi huiuſmõi ſublimarisq; etiã
ſuperioꝛis mundi coꝛpoꝛei qm̃ ſi ponan
celi ⁊ ſtelle animalia quéadmodũ viſum
eſt platoni et ariſtoteli atq; ſequacibꝰ eo
rum nec immoꝛtalitas nec impaſſibilitas
ſimilis eſt illis. Et de impaſſibilitate qui⸗/
dem manifeſtũ eſt. Dicit em̃ foꝛſitan paſ/
ſibilia non ſint a contrarijs quia contra⸗
ria non habent vt hmõi phyloʒophi po⸗
ſuerũt tamẽ ꝙ indiuiſibilia ⁊ inſecabilia
atq; impenetrabilia ſint non ẽ veriſimile.
Scito autẽ ꝙ omnes res create ſeu facte
Nnaturaliter receptibiles ſunt melioꝛis ſta
tus atq; nobilioꝛis et pfectionis excellen⸗
tioꝛis q; naturaliter habeãt Creatoꝛ vero
ſolus additionẽ non recipit et hoc eſt qm̃
nobilitas ⁊ pfecuo ipſius in vltimitate ſu
pereminentie et altitudinis ẽ per omnem
modum. ſi dixerit quia ſtelle celi ⁊ lu
minaria non recipiunt additionem neq;
melioꝛationẽ. Uerum vtiq; dicit ſi intelli
gat a natura vel naturaliter. NHatura em
non poreſt addere aliquid naturalibꝰ ꝑ/
fectionibus ipoꝛuʒ. Scire tamẽ debes qꝛ
ſapientes doctoꝛu xpᷣ̃anoꝛum docuerunt
⁊Z ſcpᷣſerunt in rractatibus ſuis ?⁊ ꝓphete
eis atteſtari videntur expᷣſſe quia melioꝛa
lonem recipient ⁊ nobilem valde reno⸗

uationẽin renouatiõe ſeu vgeneratione 4

hominũ et cauſam hmòi audies ꝑ me in
* ſequentibus/quẽadmodũ igitur vides in
his partibus gloꝛie coꝛpoꝛũ ꝙ longe pꝛe
cellunt naturalibus pfectionibus ipoꝛuʒ
Sic ymaginari et ſcire te opoꝛtet de glo⸗
na animaruʒz humanaru.

Pars pꝛima de vniuerſo.

gloꝛific

ſenſibꝰ humanis in quo ſtatu ꝗ/

ribus Dico ig? quia gloꝛificandi homies

totaliter gloꝛifſicabunt᷑. Si em̃ oculi non

gloꝛificarent ſʒ remaneret in iſta miſena
et paſſibilitate poſſent cecutire vel penit⸗
excecari. Sic ⁊ poſſent ſurdeſcere hoics

gloꝛificeti. Zimilr ⁊ ſenſum tactus cotin⸗
gere poſſet obſtupeſcere vel extingui ita

non eſſet vera ac pura illa felicitas que ta
ta haberer partem miſerie. Amp.non
ſe viderent inuicẽ gloꝛilicati holes ꝓhibẽ
te hoc ſubtilitate coꝛpm ipſoꝝſquoniã ꝗa
nec aer nec ignis elementuũ viſibilis eſt hic
oculis humanis. ꝓpter ſubtititatem ſub/
ſtatie vtriuſq;.quatotoꝛtius igtr illa coꝛpa

gloꝛificata non eẽnt ibiviſibilia oculis hu

manis in iſta impfectione pmanentibus

Almßp̃.ſi electi dei atʒ dilecti tunc fulge

bũt ſicut ſol iuxta ꝓmiſſionẽ ꝓphetaru?
vtriuſq; dictaꝝ leguũ.i.hebꝛeoꝝ⁊ xpᷣianoꝝ

non potuerũt homines gloꝛiſicati ſeinut

cem intueri abſq; leſione viſuũ ſuoꝛũ.St
cut neq; modo ſolẽ. Amp̃. maniteſtuᷣ

eſt tibi quia ſola vigilia deficit viſus hu⸗
manus aut igr erit ſomnus id ẽ do:ꝛmilio
ac colinuitate vigiliaꝝ neceſſe eru caliga
re oculos hominũ gloꝛificatoꝝ ⁊ tandem
obtenebꝛari oino. O ſi fuerit wi doꝛmi⸗

tio erit ibi laſſitudo ⁊ fatigatio nõ erit igr
va felicitas. NHeceſſe igr ẽ oclos hominuũ
gloꝛificatoꝝ gloꝛificatos eẽvirtus vero vt
Abilis pfectio ẽ oculoꝝ. Quare ncce ẽ vix

utem viſibilẽ in omnibꝰgloꝛificadis ho⸗

minibus gloꝛifican dã eſſe que igr erit glo
ria illius ſi ꝑ eam non vident boies tunc
eque longe vt ꝓpe ⁊ equaliter remols vt

ꝓpinqua. Amplius. ſi nõ omnia coꝛ⸗

poꝛ:a eent viſui gloꝛificato puia poſſet ha
bere impedimentũ vᷣtus viſibilis in ope/

rationibus ſuis retardatiões multas alỹ

difficultates. Quare non eẽt elongata in
vltimitate elongationis a miſeria quã bʒ
hic. Non ect igr diſpoſitio eius aut ſtatꝰ

dicit et remouet ab ea gloꝛiam futuram.
Sʒ reuera potuit eilõge minoꝛẽ milerla

qus ſic ea in qua nnnc eſt hic. Qm igitur

Erito vo inueſtigandũ eſt de ipis

buſue diſpoſitionibus ſutuni ſint
atis animabꝰ humanis aqʒ coꝛpo

aut diſpoſitio gloꝛie.O ſi dixerit quia fe
turdationes hmõôi impedimenta mira
facilitate declinabit hoc eſt longe maioꝛi
q; poſſet hic declinare. Dico in hoc quia
qui ſic dicit gloꝛie virtutis viſibilis contra

Nlaranie
üthomt
ſſcuncose
Nolaeor
Apon
foͤckſunis
Gkümnoeme
fancilun
ucsenin
Prenmner
Acilſhſaun

iounoi

inn in
ugcbnore
ſchebue
Uo
ſe
OOuice
S

inopeſ
ane
hntbus
Vnntridi
nemurd⸗
Dpnckon
Eginmunt
Mentorsin
nugsſenin
nolebube

loſentuumn

Mocſiein
pnnopon
Welerävi,
nugaln⸗
lmin
Mlronen
ſcnntdus

Mriafae
MWl⸗
phlonid

gunfrareim
Ppnqgani
Mnm min
Wtrn
n
4

mlakar
neizn

ſinäit
wiüinidde
hummnen,
giindn
mangünlut
ſen iuttin
Ptſeniun
eleeſin
Durailaſtaxe
nmiie Ni
clamanhidht
intibcitun
Kioteun
pmiſioni
mitſonmnsti
iglun rn
Nerſligtnn,
intaipstiſn,

, eS

declaratũ eſt tibi per hoc alia que pᷣceſ/
ſerüt homines gloꝛificãdos totaliter glo
rificandos eſſe hoc que ita gloꝛiſicandos/ r
vt nolla gos pard remaneatin mileria.

eanime humane qᷓ gloꝛi

ficãde ſunt totaliter gloꝛificade ſunt hoc

eſt ſm omnes vires ſuas neceſſarie gloꝛi⸗

ficandi ſunt oculi hominũ ⁊ aures et vir-

tutes animarũ ſcʒ viſibilis audibilis ⁊ ce⸗
tere exterioꝛesnon ſoiũ interioꝛes ⁊ iam
audiuiſti cauſam in hoc. Apparet igit ex
hijs quato pᷣſtantioꝛ atʒ ſublimioꝛ ẽviſus
loꝛificatꝰ viſu adhuc exiſtente in iſta mi
eria et obnoxio tot ⁊ tantis paſſionibus
ac leſionibus. ee

‚Uelttonẽ autem habere videtur
C difficile explicabileʒ quis modus

dvyel videndi vel audiedi vel aliter

Si enim ꝑ paſſiones ⁊ immutatiões o⸗
ganon ſenſibilium. In huiuſmoi autem
actionibus ⁊ paſſionibꝰ ꝓpinquitas ?⁊ re
mono ſenſibilium euidens pᷣſtant impe⸗
dimentũ vel adiuuantiſenſibilia em̃ que
ꝓbinquioꝛa ſunt oꝛganisſenſuũ foꝛtio⸗

ſentiendi erit tunc hominibꝰ gloꝛificatis.

res immutatiões operatur in eis ⁊ vebe/
mentioꝛes imp̃ᷣſſiones iufluunti: huic
magis ſentiri ſe faciuntremotioꝛa vo ecõ

Aario ſe habent. Oè ſi dixetit quis qa oꝛ

gana ſenſuum adeo erunt purgata tunc
a deoq; facile immutabilia vt in quanta⸗
cunq; remonone a ſuis ſenſibilibꝰ immu

teiur neceſſe habet dicere vt ex appꝛopin

quatione ſenſibilium augeant immuta/
tiones huiuſmõiſ? ꝓpter hoc tandem in
naleſcant in leſionem ipᷣoꝛum ſenſuum æ?
hec ſunt in conuenientia que remoui tibi
in pꝛecedentibus a ſenſibus gloꝛificatis.

appꝛopinquatiõe creſcan᷑nec remotione

ſenſibilium minuant.Sicut em multoci⸗
ens tenuit virtutem ignis vt omnino nõ

combureret nec aliquatenus lederet com
buſcibile in quo erat. Si cut modo vides
ſepiſſime laxatum ardoꝛẽ ignisvt influat
combuſtione ſuꝑ ligna arida. Sic in be/
neplacito ipſius omni modo poſitum eſt
vt laxet virtutes ſenſibiliũ et reſurgat mẽ
ſura qua voluerit ad faciendas immuta/
niones in oꝛganis ſenſuum elongatione
⁊ appꝛopinquatiõe eoꝛũ nec addente ali⸗
auid nec minuente. Hoc autem dico ſi be

dico igr quia facile eſt creatoei apð que-ʒ
nullomodoꝝ ẽ difficultas. Sic moderari
et menſurare immutationes iſtas vt nec

neplacitum eius eſt vt iſte ſit modus ſen-

tiendi. Si cui autẽ videatur quia menſu⸗
ra huiuſmòt erit in diminut oe ſenſuum
quantum ad operatioes lipioꝛum /pler

hoc quoniaʒ maioꝛes immutaliões hoc

indubitanter nec attendit eti ea que ma

niſeſte accidunt hic in naturis. Quidam
em̃ homines non videt ſubtilia niſi mul-
ta appꝛopinquatiõe eoꝛum ad oculos ſu
os/⁊ quibnſdam neceſſaria eſt elongatio
rum per illam. In lapidevo qui opamas
Dicitur quantũcunq; ꝑuus ſit diſtincte ta
men vident᷑ ibi foꝛme multe ſil. Ot ergoa
mirum ſi modica immutatiõe etiam cia2⸗
riſſime ac diſtinctiſſime videbuntnr vii⸗-

bilia in futura felicitate.

„ . — „ „

uoꝛum ſenſibilium. et ꝓpter hoc non in⸗

digebũt oꝛgana ſenſunwel vires ſenſibi/
les immutatiõibus nouis quéadmoduʒ
nec vis inteilectiua tuncquia dico ꝗa ſer⸗
mo iſte non eſt impꝛobabilis gloꝛiam fu⸗

turam intelligentibus. Cauſa aut in hoc

eſt quoniam omnis imperfectio reuera?
omnis b noxietas ad iſe eri am 4 ollẽ 4 a
eſt per gloꝛiam futura. Oè ſi paſſionibus
iſtis et immutanoibus obnonie eſſent vi
res pꝛedicte multe imꝑfectiones remane⸗

rent apud eas ex quivus vna eſt quia nõ
omnia viſibilia viderent gloꝛticati homi
nes ſimul et non viderẽt ea que eſſent ꝑꝰ
eos.ſed tantum ea que eſent ante.quare
viderent par culatim vnnʒ poſt aliud ſi-

cut ⁊ modo. Amplius. iocunditas ſeu
delectatio que tũc erit Spiſn ener fruſtra

tim atq; particulatim et non eſſet tota ſi⸗
mul. Amplius. veperiret pticnlatim ſi
cul? generaret quonia cum deſinerentvꝛ
PPPPPPii

„

3 quis at dixerit quia ſicut tota
potencialitas virium animarum
humanarũ exibit perpetuo ma
ebit in futura gloꝛia in vltimitate ſue p⸗
fectionis et actualitatis. Sic et vires exte
rioꝛes quibꝰ opantur anune humane p
coꝛpoꝛa liberabuturtunc a malo poten·
cialitatis et erunt in vltimnate pfectionũ
ſuarum et in vltimitate actualitatũ ſuaz
hoc aut eſt dicere quia vis intellectiua in
ſtatu gloꝛie future erit ſpeculum in effectu
omniu intelligibilium ſet erit ſpeculũ in-
telligibile hoc eſt exemplũ in effectu vni -
uerſitatt intelligi bilis. Sic vnaqueq; vis
enſibilis erit ſpeculum in effectu omniũ

Den

— Vr er
deri qnedam viſibilia periret delectatio ter verum eſt ꝙfelicitas illa nullam ſecũ min
que foꝛet ex viſione eoꝛum. Non cõgruu pacietur miſeriam in gloꝛificatè nullq im⸗ Mumli
autẽ gandius nullomodoꝝ ꝙ alia eoꝛum perfectionẽ que dedeceat aut non deceat luil
hereat vel aliquid eraliquo eoꝛum. on: ꝙhomines gloꝛie illius. Ulrum auẽ vites Mnn
Arnit igꝗr iſte ſermo vt dixi gloꝛie atq; per lenſibiles ſic perſiciende ſint quemadmo uanm
qectioniviriũ pꝛedictaruʒ. Querat autem dum audiuiſti an aliomodo creatoꝛi et ꝗ dh
„ » foꝛtaſſis aliquis de virtute guſtabili ⁊ vir bus reuelare noluit notojnobis autẽ ad⸗ ac
tute tangibili et etiam odoꝛabili. Si qua huc innoto cũ ex ſermonibus ꝓphetari ul
erit earu operatio vel vſus in futura glo⸗ vel alijs ſermonibus autenticis pſpicuuʒ coht
ria et reuera non eſt tibi dubitandũ quia non ſit non fadie affirmandũ eſt Si quis uhli
vrires ille non recedent ab animabꝰ hũa⸗ autem dixerit quia ſicut nihil coꝛruptibile ſunnt
„ nis. Sed operatio virtus guſtabilis que habet vitailla gloꝛieira nihil habet etia tlu
guſtatio ſiue comeltio eſt cum non ſit ne coꝛrumpens vel coꝛruptiuũ veriſimile ꝓ⸗ hlil
ceſſaria niſi ꝓpter nutrimentũ et reſtau- culdubio dicit. Scio em multas ⁊ marie lckin⸗
rationẽ coꝛꝑis non erit ibi neceſſaria. Si/ in rebus diuinalibus ad modicũ exercita ſemegnn
cut neq; operatiovirtutis generatiue que tos non facile poſſe videre omnia viſi⸗ Mane
generatio eſt. liberabuntur aũt iſte vires bilia ſimul videantur in effectu viſione lu ling
a miſerijs in quibꝰ modo ſunt. Tn enim cida et diſtincta Similiter ꝙ omnes ar uutgen
vides qualiter hic affligitur virtus guſta⸗ monie omneſq; concentꝰ delectabiles ac (oerta
bilis fame ⁊ ſiti maliſq; ſapoꝛibus.De vi aliter ſimul audiant᷑ ⁊ ſub diſtinctione Kſcnaſon
etiam generatiua notũ eſt tibi que toꝛmẽ clariſſima non minus eis incredibile vi⸗ gchunſig
ta padiatur hic ab ardoꝛibus cõcupiſcen⸗ detur. Tu vo audiuiſti quid rationis ha Rde
tiarum et libidinibus ab hijs igitur erit beat. Ineternũ igitur cauſa exercitaticlis fidnsc
libera tunc et immunis et erit decoꝛ eius iſta teneas donec per me vel per aliuʒ ac/ unen
et gloꝛia caſtitas inuiolabilis. Sic non quiratur ubi certitudo rerum huiuſmodi lounho⸗
eſt nbi onbitandum quin oꝛnetur tunc ? Non em̃ parum habet admiratiõis aut ſolones
gloꝛificetur virius guſtabilis ſobꝛietate ? queſtionis an armonias habeat 7 concc· Cſicenuu
abſtinentie que illi gloꝛie ↄgruat ſi ppas tIus delectabiles vita gloꝛie illius⁊ tu ſcis ſorign
eſt eas ſic nominari. Non em̃ ſobꝛietas quid ſenſerit Ariſtoteles de ſonis ⁊ gene cmmthenoen
aut abſtinentia aut minꝰ vᷣintes ſunt aut ratione ipſoꝛum auäc aue⸗ plato poſu, unoeo
minus arma animaꝝ humanarũ in pace erit armonias in celis mobilibus. In ce⸗ Aancön
ſpirituali q; in bello ⁊ hoc eſt qm̃ non ſo- lo tamen immobili ponende non ſuntet itzene⸗
lum arma ſunt ſed etiam oꝛnamẽta ⁊ pul fm ipſum/ꝓpter motum enim ipſon po⸗ Mroſrarn
chꝛitudines animaꝝ mirabiles ac deſide ſuit in celis armonia. Tu autẽ iam audis Pusiniſan
rabiles. In eo igr ꝙ virtutes ꝙ oꝛnamẽ/ ſermones hominũ de cantibus angeloꝝ edden
ta ꝙ pulchꝛitudines animaꝝvius earum Audis etiam ſermones ꝓphetarũ et ma einedoce
manifeſti ſunt in ſtatu beatitudinis illins xime ꝓphetias chꝛiſtianoꝛũ de hijs ⁊ ie⸗ Nerlegban
animas em̃ foꝛtificant vt virtutes oꝛnant uelationes que apud eos ſunt de quibui ſligenoii,
* eas ⁊ decoꝛant vt oꝛnamẽta et pulchꝛitu/ iam ſepe dictuʒ eſt nbi perme quia valde lnperle⸗
dines. Uerum ꝗm parx illa bella non ha- vtile ẽ videre eas et ſepe inſpicere. Hʒ etiã fun Eteu⸗
bernec ad illam attingere bella poſſibile cions a uture ſintibiarmonier- voces unnbo
eſt vlo modoꝝ in eo ꝙ arma nullus eſt/ Holim vtiꝝ vniuocevocibus qᷓs bemus bic perfeat
vſus earum hoc eſt dicere nullus eſtvſus Zet viꝝ ↄueniat eis ratio qua poſuit. Arit. mudelet
Ptiectionis earũ nullus vſus impungna⸗ vocis ꝙ eſt dicere an ſint vniuoce voces efulus
tionis hij enim ſunt duo vſus armoꝛum ille vocdibus noſtris. Heneraliter ergo ͦllſii mene⸗
in eo ꝙ arma uununt. lo quia delectationes ſenſibiles hoc eſtꝑ ein
üffffeenſus quecuncg erunt ibi non erunt len⸗ krin
Euertar oũt paulu m ad ea que ſibiles per modum quo hicꝙ eſt dicere innen
pꝛeceſſerunt et dicam quia reuerra quoniaʒ non ſtabunt anime noſtre in re⸗ kiie B
. ees ſelicitalis illius ⁊ gioꝛie ꝓpter bus ſennbilibus neq; berebunt eisppe zmnl
2 ęlongaluionẽ ſuam a conſuetudine noſtra/ lectationes iſtas Sed magis erunt ei vie ſeſrce
et a rebus ſeculi iſtius non eſt facile vt in ad bonitatem pulchꝛitudinẽ atq; ſuauita eſtd
ueniantur per vias oꝓbationis ad certum tem creatoꝛ omnes bonitates pulchꝛitu⸗ nnc,
etliquidum per ſingula. Sed indubitan dines atq; ſuauitates creaturaruj. Lunc rnin

Nohaln
eteneunn
us mn
uunotodod
kmonbisg
ns endese
afüinmanüctg
uſantnbin
Dus ad odiict
eviceregem
murinefkant
Oimüler19ea
Concendeltt
diant 1ſuoder
ninuseis nandh
nihuidiun
=
ANrnenſtt
umdofcnn un
n babet ednini
umonissbede
3 ingorel⸗
ikortsdeſ
nii

ncelsnoine

iionenter,
rmouei,

ductalquoniam ſic ſe credunt eſſe delectã
daos in rebus ſenſibilibus et per ſenſũ d
R*lectabilibus ſicut delectari ſe ſentiunt hic
Cum indubuater res ſenſibiles ⁊ per ſen/

or o ARrsgr ,,

anime rationalis vehoc plura perme
in alijs tractatibus didiciſti ⁊ quia philos

enim iuxta ſermones ſapientium ⁊ ſan⸗
ctoꝛum creatoꝛe omnes gloꝛificatis homi
nibus intuentibus et ſentientibꝰ easma
nifeſte apparebunt veſtigia vie intus et ſi
gna creatoꝛis ducentes ad ipᷣm et oſten⸗
dentes ipᷣm ⁊ hic eſt erroꝛ quo gens ſarra

cenoꝛum inuoluta eſt miſerabiliter er le/

ſum delectabiles non detineant tunc ani
mas gloꝛificatas hominũ quin potiꝰ du

cant eas ⁊ tranſferant in creatoꝛem et ꝓ⸗

pier hoc ꝙ maxime delectabit homines

gloꝛiſicatos in creatoꝛis erit ipſe creatoꝛ⁊

foꝛ:ſilan ꝙ ꝓpꝛie ac per ſequemadmodũ
inueſtigijs et alijs ſignis cum ſint delecta
bilia per ea ſolummodo quoꝛũ veſtigia

vel ſigna ſunt illa pꝛopꝛie ⁊ per ſe delectãt

quoꝛum ſigna vel veſtigia ſunt foꝛſitan
non eſt delectatio veri nominis aut vere

tum ade

ſophi multi in hoc leuiter etrauerunt po⸗
nentes nalurales et veras eſſe delectatio
nes iſtas abuſiones ⁊ adulterina.

n longe diſgreſſus ſum/⁊ dicam ꝗa
gloꝛia animarũ humanarũ/qua/
lexterioꝛes ſiue inferioꝛes ſimulvi
res ſuas ſiue ſit per modum illum pfectio
nis quo omnia viſibilia delectabiliter vi⸗
deant per modũ quo dixi videlicet vt ve⸗

ſtigia creatoꝛis vt vias ad ipᷣm vt ſigna et
nutus ipſius et vt refulgentia quanda bo
nitatis pulchꝛitudinis ⁊ ſuauitatis ipſius

ſiue ſit per modum alium cõgruentem be

atitudini illi future qui nec impedimentũ

habeat nec retardationẽ nec difficultatez
vllam nec ꝑiculum a leſionibus viriũ illa
rum aut oꝛganoꝛum ſuoꝛũ hoc enim con

gruit felicitati illi videlicet vt ad ißam nõ

Unc autẽ reuertar ad id a quo tẽ

rationis quã gens ſarracenoꝛuʒ ſomniat attingat leſio vel coꝛruptio vllo modoꝛũ

aut q̃ᷓ inebꝛiant᷑ ⁊ captiunantur anime ſtul non video erroꝛem vtrulibet dicatur nec

toꝛum hoc autem erit tibi manifeſtũ cum adbuc manifteſta ẽ certitudo ĩ altero iſto/
rationes ſeu diffinitiones delectationis rum vel ſermonibus autenticè vt pꝛedixi
conſiderauerſ. Delectatio em̃ ẽ appꝛe hen nec ꝓbatiõibus. Ueruntam pꝛimũ iſto/
ſio vt ait quidam ex philoʒophis virtun rum duo:um magis pbiloʒophicũ eſt et

Sappꝛehendenti Rectius autem difſinitur magis congruẽs pfectioni illi future. Se⸗

delectatio coniunctio conueniens ↄueni cundum autẽ minus eruditis credibilins

entis cum cõueniente. Jam autẽ alibi di ſed virum duoꝛũ verum ſit ꝓpter nouita

diciſti per me quia coniunctiones anima tem diffſinire ſuperſedeo Tu igitur ex hijs

rum noſtrarum cũ ſenſibilibus delectabi que audiuiſti ymaginare et ↄſiderare ve⸗
libus in iſta miſerianeq; naturales ſunt ritatem future gloꝛie tam in co:poꝛibꝰ qᷓ;
necq conuenientes cũ ſint abuſiue?⁊ adul in animabus ⁊ reminiſcere quia qᷓttuoꝛ ti

terine hoc aut eſt quoniam ſicut amoꝛ ꝓ bi poſita ſunt in pᷣcedentibꝰ velut nartes

pler ſe ab animabꝰ noſtris non debetur qnuoꝛ gloꝛie future coꝛpoꝛum.Expeditio
nili crealoꝛi. Sic delectatio debet eſſe eii⸗ ſq; ſiue agilitas impaſſibilitas ſubtilitas
dem per ſe aut ꝓpter ſe niſi in illo aut per cui non obſiſtit ſoliditas aut duricia coꝛ/
illum. Et cum ymaginatus fueris animaʒ ꝗ/poꝛum alioꝛũ deinde claritas que virum

exomnibus modis ſuis bene diſpoſitam / ſit vniuoca claritatibus mundi iſtius ma
atq; perfectaminuenies hoc euidenter ꝙ gis eſt diſputabile q; perſpicuum. Non

omnia delecta bilia vite ſunt ei ad creato- eſt autem ꝓpoſitũ meuʒ hic ſtabilire que
remet nullus finis et ꝓpter hoc in nullo expꝛeſſe non continentur in ſermonibus

eoꝛum ſtat hoc em reputat abuſione fin? autentict aut que expꝛeſſe in eis dedlara⸗
habere viam vel viam habere fine. Simi ri euidenter no poſſint Ex poſile eti ſunt
liter et adultrinumcum amoꝛem ſuum et tibi q̃nuoꝛ cauſe ꝓpter quas ſpiritualia

amplex ſuos ſpirituales per ſe atq; fina dicſilarcospꝛa oꝛlticniet hoc eſt qm̃
ilter ſciat ſe non debere niſi creatoꝛi queʒ per illas multa ſimilitudine ſpiritnali na⸗
enaʒ omnis anima erudita non dubitat ture appꝛoximat. Expoſui etiam tibi ꝓut
eſſe ſponſuʒ ſuum ſm id totum qð eſt in mihi poſſibile fuit qliter ⁊ quibus oculis
ea eſt nobile atq; ſublime Hoc autem eſt viſibilia futura ſint ex quo apparere nbi
totum qð pꝛecellit bꝛutalibus animabus debet qualtter etiã tangibilia ſeu palpa⸗
T hoc eſt lies vires ſuꝑioꝛes nobiles ipiꝰ bilia ⁊ quibus ſeu quaubus tactibus.De

☛. rc P *AgCor

WPreaß Hl ſx Ps vnott P lem

* Dears pꝛimo de vniuerſo.

tanter quia ſpũales ibi erun quales autẽ marum eonꝝ videlicet thetri? aſpectu boꝛ:
ipſe ſint? quales future reſeruo tractatui ribiles vt quema dmodũ imitaui ſuntper
de lubſtatijs ſpũalibus qui ſequetur iſtũ uerſitate malignos ſpiritus et hoꝛnbiles
De coꝛpalibus autem modulationibꝰ ? Sic et eos penali defoꝛmicale et aſpecu

geſticulatiõibus ⁊ de choꝛis ſiue choꝛeis
quas ibi futuras multi credũt determina
dum eſt ex alijs et per a lia quoniã ꝓcul/

qubio ante ea perſcrutandũ eſt an poſſip red
. bile ſit ibi foꝛe motum coꝛpalem. Si em̃ natas vel etiaʒ ꝓpoſitas. Et pᷣma eſt vi
Snon eſt poſſibile ibi eſſe motũ impoſſidi⸗ in eis diſpoſitionibꝰ reſ einr ſint in
quibꝰ ex hac vita deceſſerũt. Uide

lie eſt ibi eſſe cantiões aut geſticulatiões.

Amodalalionibus aute; armonijs qles ueniat. De coloꝛibus vo eoꝛum veriſimi
S ibi future ſint. Manitfeſtu eſt indubi/ le eſt vt tales ꝗ congruat defoꝛmicati ani

hoꝛrifico imitentur.

*

Cum geſtulatiões euidenter motus ſint la infirmitate ſeu debilitale in qua erant

modulatioes autem coꝛpales non vide- quando deceſſerũt in illa deſipiẽtia qua
antur niũ per motum poſſe fieri vllo mo⸗ nec loqui poterant nec intelligere quicq;
doꝛum.Pant igr queſtioneʒ videlicet an aut ſi foꝛte coꝛpoꝛa eoꝝ cum ſint immoꝛra
. otum poſſibile ſit ibi eſſe ꝓſequar in ſe lia ſutura erũt ⁊ impaſſibilia ⁊ hocidem
aquententibus pꝛimũ aliquibus dictis de/ ebet eſſe ubi clarum ex hijs que pꝛecel⸗
natura ſeu diſpoſitione coꝛpoꝝ eoꝛum ꝗ ¶ Aerunt quia nulla pena actuali punibilia
damnandi ſunet de coꝛooꝛibꝰ parnulo erũt ſicut nulla culpa actuali tenebantur
rum qui abſq; remedio oꝛiginalis coꝛru- dum hic viuerẽt hoc gutem ita eẽ cogir ve
ptionis et immũdicie deceſſert. Dico igi᷑ ritas iuſticie creatoꝛis que non ꝑmitiit ali

ꝗa coꝛpoꝛa damnatoꝝ immoꝛtalia erunt quem actualiter puniri ꝗ actualiter non

vt iam audiuiſti alioquin non eẽnt ſuſce/ ypeccauit.Si em̃ in deſipientia ⁊ purilita/
mp. nu⸗ Oein aun erant incunabulis vbi ⁊ deceſſe
trimento non indigebũut cum in conſum⸗ runt ꝑmanerent multa incõuenientia ſe⸗
quenter. Pꝛimũ quidem quonia vita eo⸗
rum ocioſa videt᷑ et omnino inutilis. de⸗
inde niſi immoꝛtalitate firmet vllomodo

ptibilia futura ſint Si em locum haberet
apud ea conſumpiio nutrimentorreſtau⸗
rabilis eſſent neceſſario moꝛtalia æ hoc ẽ
quoniam cõtinuo defectu ſeu conſumpti

ixerit quis quia iſta duo ſunt partes coꝛ

poꝛum gloꝛificatoꝝ.tu vides ex hijs que
dicta ſunt.quonia iſta conſumptibilitas
non excludit miſeriã.ymo eſt in extrema
miſeria et veriſimile eſt etiã quod non ex
cludat miſeriaʒ fame ⁊ ſiuis qm iuſtiſſimu
eſt vt quemadmodũ peccauerut virtute
guſtabili per eandẽ⁊ toꝛqueant et quem
o uadmodũ peccauerũt in gluuie ciboꝛũ⁊ in
gurgitatione potuũ fame ⁊ ſiti contrarijs
crucientur. Uerũtamen poſſibile eſt om/
nipotenti creatoꝛi igne illo de quo ſupꝛa
mentionem feci tibi eos in faucibus et li⸗
guis ſufficienter punire De agilitate vero
vel mobilitate huiuſmõi coꝛpoꝛũ non ali
ud apparet ad pᷣſens niſi ꝙ non eſt ibi ne
ceſſaria qntum ad diuinam ilſticia quo⸗
niam mag decet coꝛpoꝛa hmõihominũ
Detineri granata ⁊ illigata ſuppliicijs q; il
la agilitate q́; audiuiſti ſuperius ad loca
varis euagari pꝛelertim cu de carcere in⸗

durabilis Tercio vus tam ſpiritualis q;

coꝛpalis eſſet omni ꝑfectione naiurali p/
uata in eis ꝓpter hoc ⁊ alia veriſmilius
eſt in ea pfectione naturali ̃m curſũ miſe
rie iſtius ⁊ in virili etate hoc eſt imꝑfectio
ne virilis etatis q; adepturi erant ſi tadiu

viuerentet hoc eis pᷣſtabitur diuine largi
tatis beneficentia vt ſic impleat᷑ decoꝛ⁊ ꝑx

qua largiturꝰ erat eis creatoꝛ ꝑ ſucceſſus
etatum et tempoꝝnſi eouſq; viuerent ipſo
reſurrectionis momẽeto eiſdem largiat/et
ita requirit ipa miſeria paruuloꝝ vi defe⸗
ctus adiumentoꝝ nature diuina bonitas

ſuppleat ⁊ ꝙ naturalibꝰ nutrimẽtꝭ ⁊ ad⸗

iumentꝭ acceptura erat natura hoc vᷣtus

creatoꝛis illis deficiẽtibꝰ largiat᷑. Similr

7 de ꝓfectibus atʒ ꝑpfectionibus anima⸗
rum vt eis in reſurrecnõe tribuant quas
ſi vſq; ad virilem etatẽviuerent obtinerel
Uerbi gratia naturalẽ pꝛudentiã et ſimi⸗
les pfeciiones quas virilis etas habere

fernali eis exire nec liceat neq; etiam con (eirale conſueuit. Si quis aut aue⸗

Ecoꝛpoꝛibus vo paruuloꝝ quos
pꝛenominaui tibi multas hʒ que,
ſtiones quas nuſq; credo ðtermi

licet il⸗

4
oer
WW⸗

ectio humani generis qᷓtinus diuina in-
ſticia patitur. Nec eſt mirabile ſi pfectio,

tdesr
Cpoleki
grieurin

mſen

mumce⸗
gicbert
gugſten
ſundr
Gnmuen
Nennue
Puhenbeon
Cnamaglte
Nſtuboude
ütgeebe
bonineste
Nocienii

Wetn

lotun

Uobeneind
fricsicen
mnnnspenn
Mamdom
iigei
hlterin

Cnncpen
oeperte
beſtlsgeen
luspoich⸗

umgn
rundeſontn
ocüinimu
bnmsghemn
Komiakgt

soing
Snuſcttn n
Nilas. it
Pfeſuneaugit
eteſſenitte
ebinaen uen
inec intelgans
eorunſinm
npeſibiin be
mcdis l

Dendetnale

Nacuiiden
AAen uaee
as gaenorg
gunng i
Nunadelsdit
Dubzincödan-
Jiden wiiſ⸗
Fconmdo
iirinni
tusunſi⸗
mniperorun

nboct in⸗/
cnamifte,

achnunne

R8
=
E

— —
= ☛
—
— S☛
☛

—
S
—

= —
—
—
S =ẽ
— — 2-—-

Uonia al mita in hoc capitulo ag
R grega ta ſunt tibiquedam de be/

timitas pulchꝛitudinis ipᷣius ẽin qua eui

S

H ρWMDααααſαπα &ε α.ν.

—

£.

Fo. H

ratde artffieiſe emagiſterije dignitatib⸗ et deſtructi enores contrari /gratie tibt e

et poteſtanbus que omnia foꝛſitan obti⸗ mihi
nuiſſfent in vita iſta ſi in ea tanto tꝑe per- gitoꝛi.

„

lioguin ſgltem vie tibi multe a ꝑ

manſiſtent. Rideo ouobus modis. ꝛi⸗ te ſunt et inicia tradiſa per me quibus? I
ſcrutatius inueſtigare et facilius inuenire/
ſuper rebus a coſuetudine noſtra tamiõ

mum quia non eſt certũ quia aliquis eaꝝ
aliqð ex huiuſmodi artificijs ſeu artibus ſupe⸗ cõſuetu ol
magiſterijs aut dignitatibꝰ obtineret etiã ge diſtantibus poteris veritatẽ.Ego vero
ſi tamdiu in vita iſta pmanſiſſet⁊ hoc vti ꝓut diſtractiones occupationũ permiſe⸗
q; tunc certum erit quoniã manifeſtũ erit runt ſᷣm poſſibilitatem mea ðᷣſiderio tuo
tunc dininam ꝓuidentia aliter de hmõi
munerib oꝛdinaſſe.Secũdo reſpondeo
quia magiſteria et dignitates et artificia
diſtribuit bonitas creatoꝛis ad ↄmunes

eſt mibi quia exercitatis in rebus diuina
libus atʒz philoʒophicis ⁊ veritatſ ſalutife

mihi agende ſunt bonoꝛũ omnium lar-

curaui ſatis facere in hac parte et certum

ris amatoꝛibus ſuſſiciũt que audiſti.Com

homines ſe inuicẽ indigent ꝓpter huiuſ⸗
modi artificia ei officia. Quis em̃ eſt qui
lextoꝛe ⁊ artificio texture nõ indigeat.Si rei an ⁊ ipſa renouationẽ vel melioꝛatio⸗
militer fabꝛo et arte et fabꝛicandi. Magi⸗ nem receptura ſit. Scito igr quia ſermo/
ſtratibus autẽ poteſtatibus iudicibusad nes ꝓpbetarum hebꝛeoꝝ hoc vident᷑ in⸗
uocatis et bellatoꝛibus qᷓntum res huma nuere/ ꝓphetie vero xpᷣianoꝛum expꝛeſa⸗

vtilitates hominũ ꝙ ex inde apparet qa eaneſk Bus sare lias que reſtat

ne indigeant quis nõ videat. Per hos eĩ ſe hoc teſtantur. Uidi inquit vnus ex p-

iuſticia et pax et fit ⁊ ſeruatur inter homi⸗ phetis eoꝛum celum nouũ et terrã nouã
nes per quas potiſſima bene eſt homini Pꝛimũ em̃ celũ et terra abut. In ipᷣa lege
bus bene inq; ̃ᷣm naturã Sicut ⁊ cõtra/
ria videlicet beila lites ⁊ iniuſticia res hu
manas pturbant atq; cõfundunt ißamq;, nire.
vitam humanã deſtruunt ꝓpagationem/ ſuptibilia immutabilie⸗
etia et educationẽ generis humani mul/ dendum ẽ ei ga nihil habẽt ommia bec ni
tipliciter impediunt ſicuti noſti.

nerkenzig ſarcht tis creatoꝛisqᷓ⸗
dam de rectitudine iuſticie iſius Quedaã
vero de perfectione et decoꝛe ſtatus vni/
uerſalis generis humani videlicet ꝗa vl/

plato teſtatus ẽ dicens ex perſona creato
ris loquẽtis ad eos et dicentis natura ꝗ⸗
dem uos diſſolubiles me aũt ſic volente
in diſſolubiles. Nulla igr neceſſitate nee
ꝓpheltica eſt omnipotens volũtas crea⸗
denter apparet beneficiẽtia largitatt cxe⸗ loꝛis a renouatione et melioꝛatione celo/
atoꝛis et rectitudo iuſticie ipᷣius et perfecti
ones nature humane ꝓur conueniẽs eſt
bonitati et iuſticie creatoꝛis.et dictum eti
am eſt tibiq genus huma nũ eſt in iſtis
diſpoſitionibus ꝓut decet magnificentiã
et gloꝛiam creatoꝛis ⁊ hic ẽ ſtatus eiꝰ opti
mus atq; pulcherrimꝰ/vtpote ſapientie ⁊

ſtificati ſunt pꝓphete quia et terxis ⁊ flumi
nibus et vegetbilibus atq; animalibꝰ 2z
melius et deterius fuit ꝓpter homines.
Certum etiam factum eſt hoc experietia
multiplici quia et celi non dabant pluuia
neq; roꝛem aliquando ꝓpter malicia ho
bonitati eius conuenientiſſimꝰet per hboc minum łſicut dixii ꝓpheta hebꝛeoꝝ ter⸗
claruit tioi reſurrectio moꝛtuoꝛũ tam ma⸗ ram fructiferã dedit in ſalſuginem a ma⸗
loꝛum q; bonoꝛuʒ tam parunoloꝝ qᷓ; ma licia inhabitantiũ in ea. Audiuiſti etiam
gnoꝛum.Tuu erit de cetero ex hijs ſtudio famoſiſſimæ ſubuerſiones cuitatum
ſe ac diligẽter conſiderare an per hec om gqnq; et totius regionis illius extermini⸗
nia ſufſicienter declarata ſu tibi renoua/ um et qualiter cum eſſet ante ſicut paradi
tio vniuerſi coꝛpoꝛei futuraĩ ea parte ſua ſus dei jfacta eſt poſtmodum vaſtitas
que genus humanũ vocatur ſiue vniuer· hoꝛribilis. Note et ſunt tibi plage egypti
ſias hbominũ et ſiquidem acquiſita ẽnibi antiqueſquibus percuſſa eſt a crealoꝛe
certiudo huiuſmoi renouationis per hoc et in fluminibus conuerſione Et ſan⸗

de queſtionibus que circa hec ſunt. Qua
rum pᷣma eſt de reliqᷓ partevniuerſi copo

o⁊ doctrina xpᷣianoꝝ multa ð hoc⁊ cia⸗
ra teſtionia de iſta renouatiõe potert iue
ſi quis dicat ꝗa celũ⁊ terra incoꝛ
ſunt et immutabilia. Reſpon-
ſi acceperunt ex ſolo beneplacito crea/

toꝛis nec ſtant nec ꝑmanent niſi eo conſer
uante et retinente.quẽadmodũ ipſe etiaʒ

rum et celeſtium coꝛpoꝛũ. Jam autem te—

Pars pꝛima de vniuerſo. hmtbi

guinem et in kerra vaſtatione locuſtaruz/
T in gere tenebꝛis palpabilibꝰ.Sic ⁊ eccoõ
trario iuxta teſtimonia ꝓphetaꝝ terram
ſine aqua dedit creatoꝛ in exitus aquarũ
et fertilitatẽ terris 7 vegetabilibus dedit
multotiens reddidit. Si ig? ꝓpter pau
cos electos ⁊ dilectos ſuos et bꝛeuè habi
tationęm eoꝝ ſuper terrabeneplacitũ fuit
bonitati creatoꝛis ſic melioꝛare et oꝛnare
terrãſ congrua ſibi venuſtale veſtire pꝛo
pter modicu ⁊ pauci tꝑis ſeruiciumſquan

tofoꝛtius ppter incõpabiliter plures ele⸗

ctos ſuos ⁊ dilectos et incõparabilr meli
oꝛes qᷓ; eſſe poſſent hic erit beneplacitum
eiuſde decoꝛare celos ⁊ ſtellas lumina-
ria que ab inicio mũdi ſeruierũt eis ⁊ laz

multiplicibꝰ ſeruiciis Amp̃.ſi benepia

citum fuit creatoꝛis declarare habitatio⸗
nem elecioꝛũ ſuoꝛuʒ tã bꝛeuemitanq; mo
dici tempoꝛis in terraiquãtofoꝛtius deco-
rabitur celum ꝓpter inhabitationẽ eoꝛũ
perhennẽ Amp̃. ſi verum eſt iuxta teſti

monia ꝓphetarũ ꝙ cetum electoꝛũ habe
at creatoꝛ tanq; ſponſam ſua ſpiritualem

emo aut regum vel etiã inferioꝛum ho

minu eſt qui domum ſuã non pparet ? ex
oꝛnet/quo creatoꝛ ſponſam hmõi in effi⸗

viliter ampliꝰ ſibi dilectã introducturus
bilis felicitatis introducturusnon pᷣdeco /)/
Ra

rabit et pꝛeoꝛnabit pꝛeter ſolitũ decoꝛem.
Amp.quis regũ ĩ coꝛonatiõe vnius fi
lij ſui non pparet et oꝛnet a
lacium ſuũ nouo decoꝛex oinatu.

tofoꝛtius igr creatoꝛ inumerabiles filios
adoptiois⁊ gratie ſue coꝛonaturos pala
cium illud nobiliſſimũ ac pꝛeclarum in ᷓ
cũ eo regnaturi ſunt et ſeſſuri in gloꝛia fu
tura nouo ðcoꝛe⁊ oꝛnatufaciet ſolito ſpe
cioſſiſſimus ꝓpter honoxẽ et gloꝛiam ipo
Rſi dixerit ga longe ſecus

um et ſu. MRſ dixerit ga longe ſecu
in natura q; in gratia qa incompabiliter

plus diligitur filiꝰ natureq; filius gratie

erũ indubitater dicit qa indubitanter

ſuper oeẽm compationem et etia cogitarũ
maioꝛis gloꝛie cet habet᷑ apud patrem fi

lius nature q; filius gratie.eruntamen

non eſt ſecus in hocꝗn et colonatiõis na
ture ⁊ coꝛonatiõis gratie debituʒ et ſeqla

Iit decoꝛatio hmõiet oꝛnatus pallacij Si

vero dixerit quia tata eſt ſpecioſitas atq;ʒ

pᷣdiaritas celeſtis illi⸗ palacijvt coꝛonatio

tʒ decoꝛet pa⸗
b

duirat. Dico quia maioꝛẽ requirit quane
tacunq; illa ſit et hoc er congruentia bo
noꝛis et gloꝛie coꝛonantis. Decet em regẽ
et dominũ ſeculoꝛum ita facere vt dir et
iudicium huiuſmõi eſt naturale exemplã
polſui tibi de regibus et inferioꝛibꝰ oꝛ⸗

dinibus. Non em ocioſe aut fruſtra pin⸗

git exempla natura exempla huiuſmodi
in manifeſto Sed obedielia cauſam qus
dixit auencebꝛon. Scito ingens qa ma-
niteſtũ eſt iudicium occulti. Amplius.
ſi ꝓpter hoſpites c aduenas fit appara-
tus huiuſmodi domoꝝ vt honoꝛifice ac
feſtiue recipiantur ⁊ hoc ab hominibꝰex
mo dica virture ho ſpita litatis quid ab il
lo patreſamilias creatoꝛe videlicet cuuuns
largitas ac liberalitas ẽ in vltimitate er
fectionis et hoc pꝛo electis atq; dilecis.
Amblius. cuz eos gratia adoptionis
honoꝛauit quo honoꝛe in creaturt maioꝛ
cogitari non poteſtauo modo honoꝛes
minoꝛes ⁊ comꝑatione iſtius nullus nõ
eis impendet. Uides igr quonis recie ſen
ſerint et docuerint ſapientes xpᷣianoꝛum
qui celos 2 ſtellas atq; luminarie r⸗-⸗.
munerãaãdos eſſe dixerũt ꝓ ſeruicio qð elie
ctis impenderũtſtam illuminãdo q; tem/
perando ⁊ aptàdo habitationèe eoꝛum ter
renam remunerãdos inq; ob gratiam id
eſt ob amoꝛẽ et honoꝛem ipᷣoꝛum. ſi
ixerit quis qa nobilioꝛes ſunt celi ſtelle
tluminaria q; hoies et ꝓpter hocindia
gnum eſt vt eis fuierint ⁊ vt motus eoꝛũu
⁊ alie oꝑationes ꝓpier homines fuerint
iles ſeu minus nobiles non debent eſe
cauſe rerum nobilioꝛũ. Dico igitur quia
manifeſtus eſt erroꝛ eoꝛum in hoc. Uide
mus em̃ euidenter quia homines ſeruiũt

ceteris animalibus vt paſtoꝛes ouiũ oui⸗
busget paſtoꝛes equoꝛum equis et ita de
alijs/: ꝙ magis eſt artifices omniũ artfi⸗
cioꝛum artificijs non ſoluʒ in fabꝛicando
ſed etiam decoꝛando et exoꝛnandoſed
etiam in conſeruãdo et cuſtodiendo illa
ip̃ᷣi ec reges et pᷣncipes ceteriq; rectoꝛes ai
q; doctoꝛes qui vident᷑ dominari ſubdi⸗
tis ſuis ſerui eoꝛum ſunt ſeruientes eis in
officis a quibus huiuſmodi denomina⸗
tiones habentet iſta nomina que audi⸗
uiſti et cetera omnia huiuſmodi nomina
ſunt officioꝛum atq; ſeruitutum. erum
enim nihil aliud eſt quam ſeruus iuſticie

⁊ ꝓpugnatiois ꝓſubdius ? ꝓptł᷑ hocex

Nebitaope⸗
ſidantn
blasopent
gerbnolen
Gueniens
ſoblibus
penusefne
bolsſan
Derina
Elun
Nhioen
hubiivt⸗
Mberceeke

(elertne

Cffiename
Güpopabnot
Ceninüſpp
Mungomon
Me lais
heiitcoru
bugeerrs
Cepeeſerüt.
rola Je
Uubomminesn
6Ceiangnid
honindnin

uruneſe

onuptonel

bronpo⸗

(pruecianu⸗
Hotureſee
he debesgn
agla nags⸗
Wlienid
Earpblozo

ſgenolbene
igtoon

taninenis
mnletpent
Merfceltan
numnlstf
ſtkafie

llenon
inäinti
iſſzenein
lgendden

enerii

. .. . . .B
. — ——òðMẽ) .èꝗòMẽBäv 8 .
R £ * „

„RN— *. X —

nitinn igitur ab eo iuſticia quẽadmodũ a ſerno minãtur aut oino non credidiſſe et beck
Cana debita opa. Uñna vſualiter dicut reddere cauſa ꝓpter qua erraueruntin naturis ½*G
duris dit iuſticiam ſiue iura quẽadmodũ ſerui de-⸗ earum vtutibus erroꝛe quẽ dii tibi.gx
uninſun bitas opatioões apparet ecidubitatertibi etiam in alios erroꝛes plurimos incidũůr.
ckumit per hmõi exenpla?⁊ ſimilia quia nõ elt in EByßtereas auũtquia qui ponũt ge *
RKZ cõueniensvi res nobilioꝛes ſeruiat min? ¶n nerationẽ elementoꝝ qttuo:factẽů
ditenie nobilibus. Ex quo manifeſtũ eſt iubi ga & Pper motũ celoꝛumcoſernariq; eaa
ultt verus ẽ fmo qꝛ quicũq; voluerit maioꝛ in ꝑmotum eundẽpideantur cogi concede⸗- . „
ennn ter hoĩes fieri neceſſe hʒ eẽ omniũ ſeruus re ꝙ ceſſate motu celoꝝ ceſſet ex neceſſlta
R De mundo ſublimaair. tke eſſe qᷓtuo: elemẽtoꝝ. Lauſa em̃ conſer⸗
Dadeeng – & Equitur aũt poſt hoc vt ꝓſequar natiua ceſſate ceſſare neceſe ẽ eſe qð per
nam G tibi de mᷣo ſublimari quẽ ſtatuy eam ↄſeruabatur. Amp̃ᷣ. ſi qttuoꝛ ele⸗
uanmnif bahiiura tuc. Dico igr in ᷣmis menta nõ erant niſi pꝓpier generabilia Gq MU.
moꝛnnn uia neceſſe eſt ea elemẽta pacem babe- generabant exhijs ceſſante igr generatio
danms re inter ſe et vt non ſit ampiius pugna er ne vident et ipſa ceſſatura. Ampᷣ. ggs
— conflictus inter ea. Cauſa autẽ in hoceſt vſus vel vtilitas virtutũ elementariu, in
nunkſi qm̃ pngna hmõi ⁊ conflictus non ẽ apud ſtatu futuro ꝙ ẽ dicere quis vſus caloꝛiis
Ainn elementa niſi ꝓpter generationẽ genera aut frigiditatẽ in ſtatu illo. Amp. ſiter
wekensr bilium et coꝛruptibiliũ que ſunt ſub ſpe- ra renouada eſt⁊ acceptura decoꝛẽ⁊ oena
twegnun ra lune. Quia igr ceſſabit generatio ceſ / tum perpetuu quid fiet de alijs elemẽtis.
wnarnckn ſabit eiã T coꝛruptio vt iam patefactũ eet Amplius. qttuoꝛ elementa que ſunt
Eſtorontae libi ⁊ patefiet tibi per remẽoꝛatiõʒ alideũ partes domus creatoꝛis que tolns muns
ieeiimn que pꝛeceſleruũt. Cum em animalia ⁊ ve⸗ dus eſt. Si domus hec renouãda decoꝛrm;
cesinin getabilia. Silr metalla et alia quibꝰ viũ da et oꝛnãda eſt/quo in vetuſtate ſua bz⸗
ſepeniie tur homines in habitatiõe iſtanon ſint iſta remanebit. Et de terra quide? aliqau /
Mig nn neceſſaria niſ ꝓpter ipſos tranſiatis autẽ ex ſapientibꝰ chꝛiſtianoꝝ dixeruni ꝙ gra
ditentplent hominibꝰ in loca phenniũ habitationũ minibus ſemꝑ virentibꝰ ⁊ floꝛibꝰ in mar

ſuarum ceſſent vtilitates reruz huiuſmoi ceſſibilibus perpetuaq; vernatia ame⸗
neceſſe e ceſſaturam tunc generationẽ et nitate inſtar paradyſi terreſtris decoꝛàde
ꝛeruptionẽ ipſarum. Qꝭè ſi dixerit quia eſt ⁊ oꝛnanda. Nec habet dubitationem
9

milunted
antnni
icencchte

wtotnin gnis non poteſt manere ignis ⁊ nõ pun apud intelligẽtes quin oꝛnatus hmõi eæx
lonsun J nare cũ aqua quãqᷓ; hoc ſuꝑ ſatiſfactũ ti perpetua cõſeruatio ipſius poſſibilis ſir
wo me⸗ bi debeat eſſe ex pᷣcedentibus. Reminiſci creatoꝛi.De alijs aut element nec perſpi⸗/
ernüge tamẽ debes qualr olym in egypio ignis cuũ eſt ex ſermonibꝰ autenticisnec me’n
⸗ in aqua magis ardebat q; eura aquam eſt nouũ aliquid hic ponere ſed veterem
Ppen * Beminiſci etiã debes eius ꝙ audiuiſti pꝓ veritatẽ quam ceatoꝛ ꝓphetis? ꝓpheta
Ntautann 8 me quia philoʒophi plus attribnerũt na rum ſequacibꝰ innotuit qntum mihi poſ-
wbleen turis cauſalitatis alʒ influentie q;veritas ſibile ẽ aſtruere. Ueriſimile aũt eſt nubes
ioni de⸗ 6 habeat. Non em̃ naturas ſic dimiſit ſibi-⸗ etr nebula pluuias niues ⁊ grandines fu „. D
mminm ipis creatoꝛ benedictusvt earũ virtutes ? gura ⁊ tempeſtates ceteraſq; hmoõi impi
rgniahnn influẽtias nõ omnino ĩ beneplacito ſuo ſiones quibus aer defoꝛmari videt᷑ ceſfſſia
slanien retinuerit atq; poſueritet hoc manifeſtũ turas eſſe et iſm aera decoꝛandũ eſſe pu-
onnnte 9 eſt ex miraculis hebꝛeoꝛũ antiquis/que ritate/ De aꝗs vo nec lex nec doctrina ati
kaniin iam diu eſtipenitus ceſſauerũt apud eos cuius legis quẽ ſtatuʒ habiture fuit alicd
onſo ꝓpter infidelitatẽ et maliciam eoꝛũ.Silr ſtatuit cuiꝰdeclarationẽ me intendere og
idoel nig et ex miraculis xpᷣianoꝛũ que a tempe in- teat.M ſi quis oꝛnatũ aquarum dicat pi
doi cepie legis et reugionis eoꝝ inceperunt ? ſces⁊ alia animalia que generanf᷑ in ags
esen adhucnõ ceſſant tibipoterit elucere.nec ⁊ viuunt in eis.Dico qa ſimiliter idem peᷣ
deni . allendas ſermonibꝛphiloʒophoꝝ in pie dicere ꝙ oꝛnetus terre ẽ animalia terre⸗
nſun tnen, iſta nec etia in alijs ſi vis eruduus eſſe et ſtria et vterq; oꝛnatus reuera pulcherri⸗
itſpni in, abſq; erroꝛe in rebus diuinalibus niſi q mas atq; nobiliſſimꝰ et nec terra nec acd .
1 vonmc, tenus eos cõ coꝛdare inuenerè ſᷣmonibꝰ poleſt habere pᷣſtantioꝛẽ. Quia igẽ non
4 Nouipin PYpbetan ⁊ alijs ſermonibus autenticis põt hoc eſſe niſi alterutro duon modoꝛun
= Mirabiiia em creatoꝛis que miracłla no⸗ videlic; vt immoꝛtalia ſint vtraq; aislis
Penle

ibi ibi eẽ poterit vbi nec moꝛbi nec vulne- m

nes iſte terrarũ ſcʒ ⁊ aquarum ⁊ aeris va

bent fieri finiri ⁊ ceſſare cum tpe/⁊ diſſini⸗

Vlus ⁊ vtilitas ceſſabit.Qt⁊ ſi quis dixeriit

Pars pꝛima de vniuerſo.
terreſt ria ſc aqualica aut vt cõ tinuek

impperuum generatio ⁊ coꝛruptio. Nul⸗
la aułẽ apparet vtilitas iinmoꝛtalis vite
animaliumea em̃ que ad eſum ⁊ victum
hominu tantũ vtilia ſunpꝑ moꝛteʒ vtriq;
vſui deſeruiũrad euectiões vo ⁊ medici/
nas nulla erit vtilitas eoncum gloꝛificã⸗
doꝛum hominũ coꝛpoꝛa nulli onerivel ie
dio ſint eis futuraſcũ laboꝛeʒ ⁊ laſſitudinẽ
apð eos felicitas illa pcul ab eis in acceſ
ſibiliter faciat. Medicine vo nullus loc⸗

hoc eſt quibus oꝑantur per coꝛpoꝛa ppt᷑
hocigr non immerito ſentiunt doctoꝛes
Xpᷣianoꝝ extendenda eſſe mercedẽ ſiue re
munerationẽ largitatis creatoꝛis non ſo⸗
lum in ſeruitoꝛes ip̃ius. Sed in ea etiam

uierunt ſe ꝓpter hoc in terras ⁊ aquas et

taãta comoda ſiue ſeruicia eleciis ⁊ dileci
dei aer aque et terre impẽderint qm̃ put
decet largitiõʒ creatoꝛ?
unerabunt. Si ve

raſvbi tanta felicitas firmitas vt confoꝛta
tionẽ vel melioꝛationẽ non recipiat.Coꝛ⸗
poꝛa quo q; danatoꝛum miſeria omnino
immedicabili ⁊ irremediabili teneantur.
De coꝛpo:ibus vo paruuloꝝ qui actuali⸗
ter non peccauerũt dum hic viuerent qm
immoꝛtalite ſtabilienda ſunt ⁊ diuine ꝓ
tectionis impaſſibilitate numienda. Sic
dixi⁊ quali dixi. Manifeſtũ eſt ꝙ nul
lIns vſus animaliũ apud ea locum bhabe
bit.Quap:opter cõſequens ẽ gꝗa ſi ppter
vſus ⁊ vtilitates hbominuʒ ſolummodo
vel creata vel creanda eẽnt hmõi anima
lia.Conſequẽs ẽ ea nec debere necpoſſe
eſſe cuʒ vſus iſti ⁊ vtilitates ceſſauerint ꝙ

2 etid invegeta bilia Riñjdeo ꝗa non ſunt
receptibilia remuneratiõis cum irreſurgi
biliter moꝛtua ſint ⁊ irrepabilr coꝛrupia
F

X31 VO Olxelt qui eitan deben
lſibi congruentẽ remunerationẽrecipiant
nec terre ea capere poſſent. Et iam alias

ennes multe vie ad declaratioõem
hmòi oſtenſe ſunt tibi. Aitede

vero ꝓpter vſus ⁊ vtilitates hominũ cre⸗
ata ſunt ipſa natura teſtiſicat᷑ que homi-
nes omnibus vti docet ⁊ fuggerit.
4 J vo dixerit quis generationẽ et
corruptione animaliũ cõtinuen⸗
dam eſſe imꝑppetuũne habitanio

ſentẽ hoc eſt qᷓ; incoꝛpa biliter admirabi

tum et liquidu. Maxime cum de ingenio
ſuo in talibus nemo aliꝗs niſi temere af⸗
ſirmare poſſit niſi ea q ſermonibus auten
tias expꝛeſſa ſunt aut ex hijs euidẽter ſe⸗
quunt aut ſaltẽ non ↄtradiecut et in aſſer⸗
nionibus etia taliũ niſi vel neceſſarijs vel
multũ veriſimilib

cue ſint ⁊ ppetua ocioſitate inutiles. Re⸗
minilci debes eoꝝ que pꝛeceſſerũt in iſto
tractatu quoꝝ vnum ẽ quia neceſſe eſt fi⸗
niri generationẽ et coꝛruptionem aliaſq;
mutatiões omnes⁊ motus qui in tpe hba

aliquid affirmanduu—
Oſt hec at reuertarad inueſtigã⸗

nione tpis non eſt tibi relicta dubitatio.
Aliud vero eſt quia generatio animaiiũ
ceſſatura eſt ex neceſtare cũ eius omnis

dum de motu vtrũ futurus ſit in

nis quia ſi motus ẽ ibi futurus neceſſeẽ
ibi futurũ eẽ tpᷣus. Tu aut iam audiuiſti⸗
remotionẽ tꝑis in pcedentibꝰ qᷓ; ex neceſ⸗
abit in ab i ſitate ſequit remotio motus⁊ omniũ mu
ſunt aliene cõmixtiões nõ im pbabiliter tationũ que non habent fieri niſi in tpe.
dicneq; incredibile eſt eq eſſe largitaten Amp̃. ſinon ht ibi eẽ motus erut igit
⁊ magniſicentiã creatoꝛisv electos ſuos hoies 3 oꝛiſicati mobiles? hoc videt eſſe
atz dilectos non ſolũ in ſeiglaſſed etiam nõ leuis miſeria. Amp.ſanũ coꝛpꝰ ſa
in oĩbus ſuis hocẽ quibus in obſequiuz; na mebꝛa ⁊ incompabiliter foꝛtioꝛa mag
creatoꝛis benevſi ſunt honoꝛificet atʒ re⸗ q; expedita q;ᷓ poſſint eẽ hicquis ꝓhibe⸗

aa depurabit᷑ aqua. quéadmodũ et aer
epurabit᷑ inq; ab immũdicijs ſuis que

munerer quẽadmodũ ſupꝛa dixi de ipſis bit moueri. In hoc ergo rũdendu videt.
Si gs dicere voluerit ꝙ motꝰ nõ ent ibi

coꝛpibus a coꝛpalibaviriutibus animaꝝ

abus bene vtendo eidẽ laudabiliter ſer

aeraquaſi non fruſtraneq; inuanũ tot ?z
magnifica indere

muneratio ſiue merces in alia animalia

Nrit quia reſuſcitari debent vt
Dico ꝗa nec hoc poſſibile ẽ quia nec ad
patefactu eſt tibi nec poſſuntnec eẽ debet
vome nie lunt iibi. Attede gutem qa
quẽadmodũ nõ eẽt nobis inuegetabilis
ſtatusvniuerſi coꝛper nec eti ſtatus gene
rabilium ⁊ coꝛrupiibiliũ anteq; eẽt. Sicæx
multo minus in veſtigabilis ẽ nobis ſta,
tus eiuſdẽ futurus poſt curſum expletůp

lio: cẽ. Inueſtigabilẽ vero intelligo adcer

ꝓbationibus non eſt

ſtatu illo futuro. Dicam igr in pꝛi-

fotüͤno⸗
blonpolun
ſpaniel⸗
gnüntſie⸗
ſeniue
Clenibust
ſonenſtin
Pohhbne
ungiche
noluscln
unmgeond
ni Tdge
ſtousl
Minnonbus
ihe losron
arhleeil⸗
ſnſohins
nifmn
fulnntin
füisthhot
Chägaurin⸗
uuci

(onlant

(dcgäaciä
ntendoi
Wchin
laidcdd
Gsrinodn
niolent⸗
iſemobei
duotenin
lulitan
ſiebnn
etſgii⸗
anfnod
hlalcena
eagne⸗
glitaie
atfones,
hentpno
Achnafnon
llanaliin
len

Miliein

popaſmledn
tgfllninen
Mimtüäe
änti .
ſhfe

nlrgacnee
nun
uiscentt
ſaciute,
ſabeg ni

emunennmin

X poſſbkeigr,

ge oſen eu⸗
inerpeſtna.

nulenenkuin
m. Nun
einobene
unpaltetin
in
Uns poſtanfnct
Snophine
Polert iin
Weumeann
nenozigzii,
—
non main
iünii wuin,
in piins

qꝗꝛ motũ nõ ꝓh

tas coꝛpoꝛum. Sʒ ipᷣa diſpoſitio ſtatus il
lius qui erit eternitati ſimilim/que non
pmittit idi eẽ pꝛius ⁊ poſterius nec otinui
tatem ſucceſſiuã vllo modon. Sicut in /

cedentibus didiciſti. Adiuuat aut reſpo/

fionem iſtã perſectio ſtatus illius p qua⸗

pꝛohibila eſt omnis indigẽtia ab illo. Et

iam patefactum eſt tibi in naturalibus p H
motus elemẽtoꝝ et omniũ animaliũ alio

rumq; elemẽtatoꝝ ex indigentia eſen ca⸗/

4

Lixerit quia quida motus ſũt velut iocun

zuͤe deambulationesigꝗ interdũ fiũt nõ ex
1

qm̃ per illos non intendut celi vel celeſtia/

bec acqrũt/ ceſſant hec durantibꝰindi

rentia. Indigentiã autem ⁊ carentia per⸗
cum immotibus celoꝝ ? celeſtiũ coꝛpoꝛũ

. 2*

coꝛpa olulere aliqgbꝰindigẽetijs ſuisvel ca

rentijs. Sʒ ipi motus pfectiões ſũt qs iĩtẽ

renia vel indigetia ſintcñ ipos intẽdatvt p
fectiões ⁊ ipis ꝑfici querat.ofectio em̃ oĩs
ex indigẽtia ? impfectioe querit᷑. Si vero

ndigẽtia aliqᷓ vel ex neceſſitate qu?admo
dum ventoꝛie exercitationes no ex indi
gẽtia tibi fiũt a potetibꝰ⁊ magnatibꝰ ſed
cauſa iocũdatis im ſic ſe hʒ in oibus lu⸗
dis ⁊ imodulationibꝰqᷓ caula delectalio/
nis querũt᷑ ⁊ fiut.Dico in hoc qe fᷣmo iſte

ſermo boĩsjnõ exercitati ĩ rebꝰ naturali

bus ⁊ enã nõ intelligẽns ſeipm. Indigen⸗
tia ei ⁊ caretia voluptatis idigẽtia ⁊ caren

tia ſũtveri nois ⁊ vere rõnisnec querunt

niſi ab indigẽtibꝰ illis ⁊ caretibꝰ eis/⁊ hoc

ex indigẽtia ⁊ careẽtiaſobtẽte ei nõ querũt
iʒ tantumõ dũ nõ habẽt᷑.Quia igi ceſſan
tibaindigẽtia ⁊ carẽtia earũ voluptatuʒ/qꝗ

gẽtia c carẽtia earũ durãt hmõi vel mot⸗
vel actiones. Maniſeſtum e indigẽtiã

2 carentiã hmõi vo uptatu cau a eẽ natn

talẽ hmõi motuũ actionũ canſa inq; eo
mò quo carentiã vel pᷣuationẽ pᷣncipium

vnũ naturaliũ mobilin ponit ariſtoteles
eee⸗

in libꝛo phyſicoꝝ. Quia igit vr ᷣdict

di puenienniſſimũ è illi ſiatui/ Hy
delectabilia ſeu deſiderabilia qᷓ congruũt
nobilitati et pfectiõi felicitatis illi alioqn

atui Hre ſiml oĩa

noõ tota ſimł eẽt neqʒ plenalcuʒ pticulatim
atz fruſtratim eẽt. noõ ei vere felix aut bea

dinis deeſt. Amp.

tns ẽ cui aliqᷓ ꝑs ve felicitatis aut beatitu⸗
nis veeſt. Amp. Felicitas ammiſſibitg
nue totũ ſiue ppies. imo ꝗ ve amittere

bet infirmitas aut debili

*
.*

tur iliter elicitas dici poſſet ⁊ de bociam
tpe. Nec dubin e alicui itelligeti ammiſſi⸗
onẽ enias pti felictatt pte ee miſerie magne
qẽ amiſio totius fellcitans. Amp. Si
deambuiatio loci pret ibi nõ eẽt niſi ppt
obtinẽda loca alia ab bis in qabus pᷣmuʒ
locati eẽnt hoĩes aut ꝓpter videdos ami
ca vo alia ſi q

0
rerẽtur deſererẽtur poꝛa.⁊ lucnecelie eli
vt vel eẽnt equalia nobilitate ⁊ iocudita-
tevtraq; aut inedlia Qt ſi eq̃lia fruſtra igꝰ

—

cos ſeu aliqᷓ delectabiliall

fectio ſtatus illiꝰomni modo remouit ab eet motus ab bujs in illa cũ nulla melioꝛa
ilo Qè ſi dixerit quis quia hoc non bʒ lo

tio nulla fieret additio felicitatis q obiine
bat᷑ ĩ pᷣoꝛibꝰ locis niſi foꝛte qꝗs dicatq de⸗

ambulatio bmoi fieret ꝓpter tollendum

ant ſermo valde erroneus écum null du
biũ eẽ poſſit felicitate illa nec faſtidiũ hrĩ½e

poſſe nec tediũ. Si vo dixerit loca poꝛai

equalia eẽ in iocuditate ⁊ nobilitate pᷣoꝛi/

bus. Manifeſtu e qꝛ acqſitiõe poſteri⸗

Goꝛuũ aut augebit᷑ aut minuet felicitas illa.

Utrulibet aut fiat nec erit vera nec pꝑfecta

felicitas illavera quidẽ nõ erit qͥ mutatio
nes augmẽti 1 diminutiões ? etia ammit
ſionis ſaltẽ in ꝑte patit/ ꝑfecta nõ erit que
augeri poten. no auget᷑ ſm hoc.Oſi di

Ferit quia deambulatioes erũt ibi/ꝓpt᷑ vvx

dẽedos amicos aut aliqᷓ delectabilia q̊ pꝛi
ns nõ videbant/ ea igit᷑ videre ꝓhibebat
vel remotio vel intervoſitio aliqua quaræ⸗
remotio ibi et interpoſilio ꝓhibẽt vel ipe
diuũt delectationes que ſuni ex hniuſmot
viſtationibus omnes auũt delectatiões q
ibi ſunt ptes ſunt felicitatis illius. Sʒziam
dictum e tibi qa non eſt vera aut pfecta fe
licitas que vł minui põt vel impediri hiue
tota ſimul non ẽ. hic ergo ſermo eſt ſtatui
eiernitatis et ſtatui eternitati ſiti modo cõ
gruentio? ta ſublimia cogitare valétibꝰ
viſſimilio?. Sibi aut ſoli ⁊ eis qbus reue
lare dignatꝰſuerit reuauit at⸗ retinuit cre
atoꝛ ſublima ac bñdictaſtatłꝰillius claram
ac liquidam certitu dinem ⁊ hoc inſinna⸗
uit vnus ex nobiliſſimis ꝓphetaꝝ bebꝛe

in toto vel in biiousernon cperſect que
eſtſtar

oꝛum hijs vᷣbis. Oculus non vidit deus

abſq; te que pᷣparaſti diligetibus te. Erx in

lege? dockemm xpianon inuemit mo ſilis
SEbes aut ſcire ga ſermo deambu
Wecoꝛum alioꝛũiq; delectabiliũ mo

eſt hominũ bꝛeuis intellectus ⁊ pauce ex

. Ertcitatiõis in reb diuinalibus ? maxie in ẽdeſcẽdere vel vident᷑ vel dicũturin autꝛ .
rebus mirabilibus ꝗ ſunt ſeculi altioris ticis ⁊ ſanctis ſermonibus beatitudinis ꝰ uol
Eet habitatioi gloꝛioſe/niſi ciuitas illa id ẽ gloꝛie ſue nullũ pali penitus detrimenti,zʒ ſan .
celus gioꝛificadoꝝ homiuũ collocada eſt nec a viſione pulcheitudinis creatoꝛ aut nd
⁊ maſura perpetuo. Cuũq; ↄſideraueris er a fruitione ſuauitatis illius nullatenꝰ elõ5 ui
roꝛem hebꝛeoꝝ atʒ ſarracenoꝝ ꝗbus ſpe- garicũ quocuũq; vadat quocuq; mittatur n

rant paradyſum deliciaꝝ ſenſibiliũ inue⸗ Plentiſſimu; inuenit vel potius habeant AUtrdll

0. . nies ſermonẽ iſtum multũ appꝛopinqntẽ ) creato:ẽ. Ego vo dico tibi in hoc ga ßmo⸗ finn
erro:i eoꝛii. Hoc aulłẽ eſt am delectatio de nes iſti ex actiſima ac diligetiſſima picu ligan
anm bulatiõis et viſionis delectabiliũ ſenſi tatione determinãdi ſut. Similis queſtlio iaut
hilium ꝓut iſti ſentiũt ad carnalẽ ⁊ ſenſi⸗ eẽ videt᷑ ⁊ de gloꝛificatis hoĩbꝰ quon ad⸗ ſul
bilem ptinet paradyſum. Silr = ſermo ð uentus et apparitiones crebꝛi habent in ele
miſeria qu ſomniat eidẽ erroꝛi ꝓximus gente xpianoꝝ ⁊ iam de hoc in pcedetib⸗ nſfeihn
t.Si em impoſſibilitas mouẽdi ſue mo- aliq audiuiſti et alibi plura deberet ſut nmiftmuf
tus vel miſeria eẽtvel pars miſerie eetere ficere nibi. De angelis vo ſanctis atq; ma huecreuin
atoꝛ ĩ parte iſta miſerrimꝰ hoc aũt eſt qm̃ lis an poſſibilis ⁊ an ↄueniẽs ſit eis mot⸗ eotnn
tam longe ẽ creato: a po ſſibilitate hmõoi ⁊ quis intellectus eſſe debeat in ſermon stdn
; longe ẽ ab omni indigẽtia et carentia. bus autetict ⁊ ſanctis cu dicut᷑ ibi velmo nnhie
QNuale manifeſtus elt motu ?1 mouendi uen vel deambulare vl volare tenrabon mitilt
„ poſuibſlitate in vlaimitate elõgatioõis? im bi ſatiſfacere in tractatu ſingulari ð eis Aunbſ
ph·va poſſibilitat? ꝓphberica eſſe a creatore qu? ſequet iſtu ſi deus voluent. Deeoge⸗
gdmodũ om nem carẽtiam ? indigeétiam = ES terim aũt ſcito quia nõ ẽ ipoſſi

Pinigt
Uichreſme

Vſi dixerit qꝛ in hominibꝰ ꝗ ſuni natu/

AIaliter volutarie mobiles miſeria ẽmouẽ
Vadiimpoſſibilitasnõ effugiet qan cogat᷑ cõ
cedereꝙ copioſitas ⁊ plenitudo omniũ

Deiis nei incogruü felicitati glo
rie future vt felicitas illa ocs ptes ſuas ſił
habeatet vt viſo gloꝛificatoiquẽadmodũ

bile vllo modoꝛũ omipotetie cccaea

Neicnsſin
fonesinil
Mdlizere
hlesder

deſiderabilin immunitaſq; omniũ triſta- diiri ſupꝛa oĩaviſibilia videatura gloꝛifica ütell
biliuʒ ſedibiliũ faſcidibilin que ſunt due tis hoibusſi hoc ad illa felicitate; ptinegat mma
partes totaliter ↄoſtituẽtes veraʒ ac plenaãa ivideãat iq; ñ obſtatev puitate vłmagnitu⸗ nolifti

Ageli viſi ſunt v⸗
laſſecũ hominibus/⁊ ducatũ eis pᷣbuiſſe
uadoq;. Sicut euidẽter legere potes in
eon legibet doctrinisnõ ammiſſo neq;
imminuto ſtatu felicitatis ſue. Attẽde da
ad modicũ edocti in talibꝰ hoĩesqmnõ
Emoleſtũ angelis ſanctis neq; tedioſum
vlio modoꝛũ ꝓ beneplacito creatoꝛis ſe⸗
cedere ab habitatiõe gloꝛie ſuer deſcẽde

felicitatmiſeria ſit aut miſerie pars Qua
pPꝛopter ipᷣa felicitas erit miſeria vel miſe/
rie pars. Uera eiĩ ac plena felicitas motũ
pati non videt᷑ in ſtatu ſuo vllo modoꝛũ
ſicut neq; carẽtiam aut indigentia. i ꝗs
aulẽ di

dicat q ſanctiſſimi ac beatiſſimi an/
ſi ſunt veniſſe ad homies ⁊ ambu/

re ad homines vt eis ↄſulat vxinſtruat. p/

Muniat interdum aut ⁊ defen dat a malis
angelis quos dyabolos vocat vel etiã ab
hoibus malis. Interduũ etiã ad malos vt
æonꝝ ciuitates ſubuertatz eos etiaʒ perdãat
⁊ de hoc pᷣdicte leges ⁊ doctrine multa cõ
Cinent teſtimonia. Doctoꝛes aũt et erudi⸗

toꝛeg in lalib ꝛgentis xbianon ſoli ſenſiſſe

Vidẽtur angelos ſanctos atq; beatos / cuʒ

ud hec ofſicia vel miſteria deicenduũt hos

cjis aut interpoſitioib. Si gs vo dilerit
Aa delectatio quatacũq; poſſit ee tugp ſen
Aus quaſi in vltimitate puitatis erit ad de

cũq; pars eius per inde eſt acſi nipil el de
traheretur quẽadmodũ ſi punctꝰ linee vlł
coꝛpi detrahat.Et iſtud exemplũ adiuuat
ſermonẽ pᷣmũ de deſcenſu ſancton ac bea
tiſſinoꝝ angeloꝝ ad hoſes. Interpolatio
ei bꝛeuis felicitatis illiaad tot quaſi pun
ctus ẽ. Alius auũt ſermo ſicut ſepe dixi tibi

gquo dicit᷑ ſtatus felicitatis illius eternita⸗

ti ſublimius ⁊ felicitas illa ꝓpter hoc oẽs
ptes ſuas hr̃e ſimul ſapiẽtie ↄuenictioꝛ et
ſtatui uli cõgruentioꝛ. Ratio aute ad hoc
validioꝛ e gaa ſi ꝗs ita poſuerit neceſſe ha/
ber ponere pᷣus ⁊ poſterius ĩ ſtatu illo ⁊
pter hoc tps qð i videt᷑ ex pᷣeedẽnbus de

mõſtratiua deſtructiõe remotũ. Secuũdꝰ

vo ſermo quo ponũt᷑ angeli ſanctiai be
ati ꝓpter miſteria ⁊ vtilitates hoim deſcẽ

dere ad hoĩes ⁊ iterpolare ad modicũ be

atitudinẽ illãvideri pt mo ĩpoſſibilis. N

lectalionẽ qᷓ erit ex aſpectu ? viſione cra
troꝛis/⁊ ꝓpter hoc ſi detrahat᷑ oino vel q⸗

ſtusnni
vnnepen
lonohorp
gſiogni
tuoſloetin
leginpobe
neue
ſellgepern
ſtilitane⸗
lfteplanie
WN

Maudtkid
lzedei
lircbpe
n
tumt
innind

nehi

fo

Fo. cCLviij 0
ei vns em̃bmõi interpolatiõis erit tan; di ex neceſſitate extreme illi felicitali ? extre⸗
KrH uino beatitudinis diuidẽs beatitudinem me miſcdile ⁊ hoc ẽ ꝓpter ſtatũ illũ futurũ
RS sB ißam in duas ptes.qru altera terminatur quẽ quatũ videre datur hic eternitatt op⸗
tislune inicio tpis altera vo fine einſde nec videk Igs vo querat etet eſſe ſimilimũ
* Bnr pvubiñ eẽ poſſe apud aliquẽ intelligetium qliter aie huanevel bominesſtan
Nachichiien omnẽ interpolationẽ diuiſionẽ eẽ duoꝛũ Qın tis? tot gaudijs ſim gaudere poi
Ennen Auon alterũ alteri abſq; medio iungere ſintvłtot ⁊ tata toꝛmẽta ſimul ſemire / De
Wnlhnn niſi interpolatio interueniens pꝛohiberet bes reminiſci eoꝝ q alibi de boc ꝑme au⸗ 0
md A Mriit Erit igr diuiſibilis in ptes ⁊ 'm pᷣus et po diuiſti. Ubi oñdi tibi multis exemplis
nitfitn ſterius illa felicitas nec ſolũ in ꝑtes duas. etiã in iſta miſeria ⁊ anguſtia pᷣſentis vite
Getanshibg G etiaã infinitas. Cuũ poſſibile ſit qualibʒ ꝑ multe anime multis ſimul appᷣhbẽſionib⸗
ninonesccihn te tpis deſcẽdere 7 mittt angelos ſanctos vacãat ⁊ intẽdũta paſſiones ſimul multipli
rlamdehaiet multos ad homines ꝓpter multa ⁊varia ces patiũtur. Quid igr de eis in illa felici
Aaldini myniſteria in multis ⁊ diuerſis tꝑis parti tate ſentiẽdũ ⁊ niſtinſtarſubſtantiani an

mscſſedchann
ſancis i iire
ulaentmng

mdi creationis generis hani angeion miſte · Jurta modũ iſtũ viſile eſe bre ð doloꝛi
enn ria innuͦera ? innũ erabilioꝰ vicib/ fuerint ⁊ ſupplicis infernalibus avidetur ſermo
D ⁊adbuc ſint et ſingulon myniſterioꝛũ ex· nes ſacii etautẽtiebocinnuere. Dictur ei
lonochniiut pletioꝛes ſingulas iuterpolationes atz v in quoda ex ſanctt auteiitis libꝛis qe ſlig
nöiln niſiones inilla felicitate fececint. Erit igit mina tũc ocurrẽt duriter et intelligitur eui
eitias iatös: mirabiliter quaſi dilacerata in innume- deter hocõ fluminibus tribulationi illails⸗
M rabiles dirupta qntu; ad angetos hbmoi macſi diceretur qe ſunt nõ p ptes ne;f b
idiunem felicitas illaiæ ſcom doctrina xpianoꝛũ eti ſucceſſiones toꝛquebut danaros. In alioa
⸗ am q;tũ ad omẽs ſanctos angelos erbea vo libꝛo ex eiſdẽ ðꝛ donec deus pluat bet

Nfürtmmuft
n tin
wino n
amiarlinne
miertenſſin,
E ntrinin
indndii,
Eiglani

bus exequũtur ⁊ adimplẽt erũt ex necefſi
tate tot nterpoladren tante apo 7 qn
le tpis ꝑtes bhmõi.Sequit etiq ex bocnon
folch diuiſibilẽ eẽ felicuiatẽ hmõi ſʒ etiaʒ in

numerabiliter eẽ diniſam. Lum ab inicio

tos cũ pᷣm illã oẽs ſint admyniſtratoꝛij ſpi

ritus mifſi in myniſteriũ ꝓpter dei electos

homies ⁊ dilectos hoc igr cauſa exercita/

tionis hoc poſui in ſequeti tractatu ſtu

citas illa et infernalis miſeria nõ imerito
neq; impꝛobabiliter in multis ſilr ſe habe
re⁊ in multis ab inuicẽ diſcrepare dicũtur

Si ei illa ẽ vera ⁊ eurema miſeria oẽs ei⸗

oſius ꝑſcrutãdũ.Et m qſt otraria füt feli-
iis nit ia

ptes ſimul ec vidẽtur. Sicnt audiuiſtið p/

nibafelicitans oppoſite alioqn nõ eẽt in ſi
ne ſiu?᷑ vliimitate ſue vt ua dicatur pfecti⸗

onis ⁊ eadẽ icõueniẽtiavidẽtur ſequi qͥ ſu
ꝛa audiuiſti de diniſiõe ⁊ laceratiõe feli/

gelicaru ſublimiuũ dilatãde roboꝛâde at-
libertate et expeditiõe vix vob cogitabili
Ddonade ſũt. Addo etiam tibi magnitudo

gaudioꝝ ⁊ claritas appᷣhẽſionũ ⁊ cogniti

onũ cogit ea ſimul ſentiri⁊ illas ſimul eẽ

Juxta modũ iſtũ viſile ẽ ſe hre ð doloꝛibꝰ

citatis ⁊ de cõtinuatiõe tẽꝑis hoc ẽ de du

ratiõe eiꝰĩppetuũ. Ampᷣ.no eẽt leue reme
diũ penarũ ⁊ toꝛmentoꝝ traſitus eoꝛũ vel

ean ⁊ multoplus ceſſatio toꝛmẽtoꝝ q; mi
tigatio eoꝝ. Quẽa dmodũ igjr in illa felici
tate nulla ẽ remiſſio vel diminutio gaudi
oꝛũ. Sic et in inferno nulla ẽ mitigatio vł
aleuiatio toꝛmẽtoꝝ. ſit 8
ge ſuꝑabũdãtioꝛ ẽ miſcdᷣia creatoꝛis in p⸗
müs ⁊ retributiõibꝰ qᷓ ſit iuſticia eiꝰ ĩ ſup

direrit qs aꝛ lõ

plicüs ⁊ toꝛmẽtis. Uen idubitater dic pe
tuitas autꝛ integritas ↄmunes eẽ vident᷑

lũ ſuũ ſuꝑ eũ. Inſinuans qꝛ quẽadmodũ
ſtille pluuie innuerabiles ſimul cadũt ſuu-

per aliquẽ. Sic ⁊ doloꝛes illi inüerabiles

imul affligẽt danatos. Scio tñ ꝙ aliqni

bũturintoꝛquẽtes eos/⁊ trahẽtes ad intet

lectũ ſuũ iuxta ↄluetudinẽ ſuã. Attendere

etiã debes ꝓpier ꝗd dixerim ꝗa

tas illa impoſſibile ẽ vit habeat ↄtrarium

hec ⁊ infernalis miſeria qſi ↄtraria ſunt ?
nõ dixi ꝙ eent ve ↄtrarie q: reuera felic

quẽadmodũ impoſſibile ẽ vr cauſa eiꝰefi
ciẽs ⁊ immediata impoſſibile eſt vt ſit alꝰ
cui ↄtraria vel aliꝗd ei ↄtrariũ. Neq; em

pulchꝛitudo. neq; claritas. neq; bonitas
creatoꝛis otrariũ vllo moꝝ hre pᷣtex hoc

declaratũ ẽ tibi ſufficiẽter ĩ pᷣma pꝑte traca

rinſadinuat hoc ce 3
hoc em̃ ſcietia demõſtratiua quecũq; ſtz
vbieũq; ipa ſitñ bʒ ↄtrariũqm res demõ
ſtrabiles nõ hnñt otraria ꝓpter neceſſiatẽ?
ſui eẽ peraria inq; que ſinta nõ entib⸗ꝰ au

tus iſtiꝰ Si remiſcen aũt eius qð dixit ari

ſto.i li.topicoꝝ qꝛ ſciẽtia ex eo ꝙ ẽ ↄſidera
re qm̃ dyamet᷑ ẽ coſteaſimet᷑ non hʒ ↄtra⸗
adint e ad hoc cognoſcẽdũ ꝓpt

tẽ ſcietis neq; aliud eẽ poteſt. Alubi inlux-

Qa i

„— Paars pꝛima de vntner/ſo

2* Audinuiſti ꝙ oia veri noĩs ⁊ rationis ↄtra expediat illas noſſe ⁊ manifeſtũ ſit qa in,. obablie
ria ſunt ſibinuicẽ e regione alterũ cõtra al noteſcere vel interpᷣtari ꝙ noſſe non expe enasue
terũ in eodẽ gradu altitudinis ⁊ dignitatt dit no ſolũ ocioſum ſed etiam ſtultum eſt onüouene
. naturalit᷑. Tu aũt ñ es oblitꝰvias abꝰ de ¶PJ as vᷣo queſierit q̃lit᷑ vna fiſtula t lis
claratũ ẽ tibi ereatoꝛi nihil poſſe eẽ e relio Rſiue arcteria tate multitudinivocũ cgiagnnch
ne iuxta pdictũ modũ.imo vniuerſitas b Xα/ taq; varijs modulatioibdeßuire fielnoe
eſt ei abiolute ipᷣe vo ſuꝑẽ ei ĩ vliitate ſup- poſſit ꝓculdubio ꝗ ſic poni:neceſſe habʒ (ilare
eymminèétie ? altitudinis ⁊ ꝓpter hocin ſmo hocattribuere gloꝛie illi vltra eĩi omnẽ ad ſala
nibꝛꝰ autẽticis rectiſſime noĩat altiſſimus mirationẽ nr̃am et cogitatũ erũt virtutes iltus
1ꝑEuertar aũt vt audias id qò mul ⁊ pottẽtie gloꝛificatoꝝ coꝛpm ſupᷣ id qð ſũt n
tis faceret admirationẽ grandẽ ſi hic. Sic dicoz de ꝑtibꝰ Z oꝛ: anis quoꝛũu dannnin
Agaes eẽt ꝗ hoc aſſereret.Si eivt foꝛ vſus erit ibi⁊ nõ c mirabile ſi ſtatus ille ꝗ uſcne
ſitan alicui videri poſſit nihil potẽtialitatt totus ẽ mirabilis ⁊ miraculoſus tot⸗? plu⸗ lnſei
poc ẽ carẽtie indigẽtie ĩpfectiõis in virib?ꝰ rima hʒ vel etia oĩa qͥ eua vtute ſidei ſola bigeße
eanimarũ huanarũ relinqt ꝑfeciio future ⁊ ad modicũ quo quõ capiat᷑. Sicutigit᷑ –
felicitatis tũc vis vocalis ex qͥ lunt modu hic fac vnus hõ i ſtatu ſcʒ miſerie iſtius in miatin,
lationes emittet ſimul oẽs voces atq; ſo/⸗ eis ꝗ ſũt roboꝛis ⁊ vᷣtutis ⁊ agilitatt id qd ſ Kiren
nos quos naturaliter emittere pᷣt/ etiam x. vel. xx. alij facere nõ pᷣualer. Sic no ei⸗ umann

guaſcũq; pfectio gloꝛie illiꝰ ſupaddiderirt ꝓbabile vel icredibile vnã fiſtula vl arcte inorezi
»Fritie ria in gloꝛia pfectõis illius multa poſſe fa one

Erit igr os vniuſcuiuſq; hoĩs gioꝛifirari ſi

cut cythara coꝛdarũ/innũerabiliuʒ et ſicut
oꝛganũ innũerabiliũ ſiſtularũ x erit ſono
ritas ex oꝛe vniuſcuiuſq; gloꝛificati homi
lii mira ? incogitabili nobis hic ſnauita⸗
te ſibinuicẽ ↄſonãtiũ ⁊ auribꝰꝑfectiois illi
ns ſimul audibilin. Ratio vo q aliquem
foꝛtaſſis adhuc moueat ẽ gloꝛificanio de qᷓ
dgudiuiſti animarũ nr̃aꝝ/ quã neceſſe ẽ fo⸗
re vt videt᷑ ſᷣm oẽs vires earũ. Quia igit᷑
pirtus vocalis vna illarũ qᷓ alia exiſtima
ri pt eiꝰ gloꝛificatio qᷓ; hec/vicʒ vt eiꝰ poſſi-

cere que multa milia fiſtularuũ vel arcteria
rũ facere nõ poſſent. Remilci etia debes
gqueſtionis in pᷣcedẽtibꝰ ꝓpoſie que ẽ de
differẽtia vocũ hũa narũ hicc ibi ſeilic an
ſint vniuoce id ẽ eiuſdẽ noĩs ⁊ ranõis.Oi
ſiderio tuo ⁊ ꝓpoſito meo ꝙ nõ inermem
neq; indefenſam cõtradiciioꝛcs veritatis
ea& inueniãt de cetero. Si vo aliter ſe hʒ re
uelabit hoc creatoꝛ: bñdictus ſi voluerit et
declarabit eam per quem voluerit.
Abʒ ant queſt ionẽ de choꝛis ſiue

ſencinn
Gbaeniiſn
leſichnmnc
icenode
enert
ſoron
iplivoee

curn
Golcpan⸗

uiſii

h choꝛeis ⁊ geſtilatiõibꝰan in ſtatu lcltiai
illo gloꝛie futuri ſint hac queſtio Prannn
nes ſapientiũ ꝗ pᷣceſſeruũtĩ gẽte xpᷣianoꝝ 4 nin ioni
boc euidẽter ſcpᷣſiſſe inueniũt ipᷣa qʒ natu nchiͤn
ra ⁊ naturaliũ expiẽtia hec inſinuare imo lnteſtih
aut teſtari videt. In hoc ei ſtatu iſte mo Gnngte
dica gaudia qᷓ ĩ eo ſũt holes nõ ſuſtinent inan ſetze
abſq; motu coꝛꝑm ſuoꝝ ⁊ pene ſinguloꝛũ llenifunn
mẽebꝛoꝝ. Maniteſtũ eĩ ẽ tibi qliterexgau⸗ uuuned
iaz Holm beato⸗ dijs ꝙ in ala tua ẽ mouet os tuũ motuꝗ Mundrſn
Q erit poſſibilitas vtutꝭ eiꝰ iterpᷣtatiuenõ riſus vocat⸗ ẽ ⁊ tota etis tua facies imuta unſchlene
vilgeret᷑ mirabile hocſi locutiones vel ſer tur. Uides inſuꝑ viros ⁊ mulieres pᷣgau/ czgeil
mones locũ haberẽt ibi. Multis aũtex ſa dijs hmõi diſſilietes repẽtes ſaltates⁊ ſo Gnataßde
piẽtibꝰ de gẽte pᷣianoꝝ videt᷑ nõ foꝛe ibi ms cãtilenarũ aut muſicoꝛũ iſtrumẽtoꝝ q̃ hndund
neceſſario pᷣmones hoc Wier claritatẽ poſſũt effigiatiõe motnũ ↄcoꝛdare conan mnenigei
ſtat-illius vt nihil aliquẽ g&icaton ho⸗ tes. Multos q́; vidiſti er virt 2 mulietibꝰ9 ilnn
. minuů ibi lateat ꝙ videre vel ſcire iöm de⸗ q vel catates vel catus audietes ab hmõi
MNinere. Quia igr geſtilatioes iſte exube⸗
ratie ſũt ſiue redudatie pᷣſentiũ gaudioeus

nacuũ igr eẽt ibi interpᷣtari alterũ alteri cõ
q lã modica ſũt.imo nulla coꝑanõe gau⸗

ilitas ſic impleat eius potetialitas ſiog
ſiciaf/oes igr ptes ſue pfectiõis ex neceſſi
tale ſimul eruuhee aut nõ ſunt niſi voces
ſiue ſoni vocales aut inuſitati aut articula
ti⁊ inteiligibiles. Ampᷣ.niſi ſimul eẽnt
oss ille pfectiõ es ptes ſʒ pticulatim ⁊ trun
caulim ibi ſuccederent᷑ ex neceſſitate eet ibi
Ade 2 tpus vt audiuiſti. Q? ſi as dixerit de
. Vlute interpꝛetatiua q ẽ virius loquendi
Wmilẽ dʒ hĩe pfectionehoc aũt eſt vt vnuſ
Alqʒ; hoĩim beatoꝛũ oĩa ſimul loquat ſup

ceptos ſuos ſeu cogitatiões ſuas cũ ibi ne
minẽ latedt ⁊ a nemine abſcõdite ſint cui

6

aenun
leponni
loeiltin
eitoglaigi
etaene
81mdaitse
dagemimti
cno chhii
itanlorini
s tgge
enotal ⸗
ddieyniſtn
Aöis lisne
zatdab gen
ibüanaibinn
ticuiſdinin
miusinbatli
ofrontn
mn öndd
nun ic
uinuefmite,
Hie nmnl /

6n

—

—“
zicoſin ben

dioꝛũ felicitatis future qliter poſſibile eſt ĩ

„

cõpabiliter maioꝛes exuberatias ſeu redc—un

datias ↄuenientiũ ſaltationũ ſeu exaltati

onũ ↄueniẽtiſſimeq; reſpondentiũ nõ eẽ

ex illis. Rſidedũ igr videt᷑ hicvera ac ſoũ
alia gaudia no lundare ĩ coꝛa huana ge
ſticulatioes aut effigiatoes hmõi ⁊ hoc ẽ

qm̃ vt ait qda ex ſapiẽtibꝰ. Uerũ gaudiũ

res leuera e hocẽ no ſrangẽs nõ emoliẽs.
nõò diſſoluẽs gaudentẽ ꝗqn potiꝰ ofoꝛtans
7 erigẽs ipᷣm Coꝛpꝑalia vo ⁊ nõ vera gau⸗/

dia merito bmõi exuberatias influunt in

coꝛepa ſic gaudentiũ. Et maniſeſtũ ẽ vnicui

q; intelligẽti qa magẽ vidẽt᷑ hmõi geſticu

—

latiões atʒ ſaltatiões exagitatiões iſanie

qᷓ; veron gaudiorũ exuberatie. Ig aũt de

res audientiũ offendẽtes ſuis cantibꝰ nõ

cix

nõ voces ipe delectẽt easſʒ magis mũeni
⁊ ꝓpoſitiones muſice ꝗ nullatenꝰ audiũt᷑
ſʒ iterius ſolũmõ cogitatur. Judiciũ autẽ

bmõinõ leue ẽ qmvidema aliquos abſur

diſſime canetes in iocũda ꝑcuſſione au⸗

mediocriter delectari Intus igr apõ alas

eoꝛũ ẽ cũ tam inſuauiter tanq; moleſte ſo
ris ſonẽt catus eoꝝ ꝙ ſi ita ẽ videlicet vt ea

q̃ intus ſũt apud aias delectatiõi ingerãt

muſicalẽ nõ videtur neceſſe eẽ vt ꝓpter il

lã ſonẽt foꝛinſece voces. Recte aũt vtenti

bꝛvel harmonijs vel alijs ſenſibilibꝰꝛ po
tiſſimũ in illo ſtatu taʒ felicis pfectiõts im
poſſibile ẽ fuiurũ eẽ modũ iſtũ delectatio

nig ſenſibilis vel verius iumẽtiue. Nectu⸗

claratũ ẽ tibi pꝑ me qa hmõi gaudia falſa dubitandũuũ ꝗn oĩs pulchꝛitudo. omnis

ſunt ⁊ geſticulatiões ꝗᷓ ex illis foꝛis perſtre
punt velut motus petulẽtie ſũt ⁊ ĩpet) atʒ
pᷣcipitationes iumẽtoꝝ ⁊ alioꝛũ hmõi aia

Uin. no leuiter at mouerißt aligs. Zi 9gs
/dixerit ꝙ ibi tacebut oꝛelaudes creatoꝛ
cũ decentiſſimũ ac debitũ modis om̃ibꝰpꝓ

C ſe videaturæ coꝛde ⁊ ote ibi potiſſimũ lau
dari creatoꝛẽ ab hijs in quos incogitabili
ter ꝓfuſa erit beneſicẽtia largitatis ipius.
Aqmõ. ia virtus gratitudinis nec ↄple
ta foꝛe in opationibꝰſ uis videri pᷣt ſi non
erũpiti voces collaudationũ bñdictionũ
Sefeaktonelrata Dicctgüͤrtoal

ſis aliqs ga vocalis illa collaudatio ſu 4

uacua eẽt ibi ꝓpter id qo i pcedẽtibꝰaudi
uiſti videliq qmnvirtus vocalis in terpᷣtiua
ad alterũ tm ſun opatiões eiꝰ ꝓpter in⸗
digentiã ? impfectionẽ aliena. Hec aũ̃t eſt

mutua ignoꝛatia ſiue in alterutrũ apð ho

mines cogitationũ ſeu paſſionũ ſuarum.
Ceſſatura aũt ẽ ibi cauſa hmõi qre ceſſatu
rus videri pᷣt ⁊ effectus. ſi dixerit ꝗs aꝛ

nõ parua neq; otẽnenda ꝑs felicitatt dee

rit illi ſtatui futuro. Si delectatio armoni
arũ maxime bñ moꝛate muſice iuxta ᷣmo
nẽ platonis ⁊ ſuauitatis ↄtentun armoni

ci gener: cãtilene ibi defuerit. Tu iã inſtru

ctus es er pᷣcedẽtibꝰ qe ̃mo hmoõi manitfe
ſte vergit atʒ declinat ſ̃m intẽtionẽ loquẽ-
tis iᷣm in paradyſũ ſenſibiliũ voluptatũ
iuxta erroꝛẽ getis ſarracenoꝝ. Jã aũt ꝓhi
bitus ẽ a te erroꝛ hmõi ꝑ me deſtructioni
bus demonſtratiunlus.
On immerito vo pſcrutandũ eſt
qd ſit ꝙ delectet aias nr̃as in vo
Ncibꝰmuſicatꝭ ſeu melicatis ⁊ foꝛſi/
tan videatur alicui nõ irrationabiliter ꝙ

terius!illũ lu alteri?
ſpatiovnius diei neceſſe ẽ ibi eẽ tᷣs⁊ pᷣus
72 poſterius ⁊ añ et poſt vbi ergo ſilitudo
ipius ad eternitatẽ. Similez qſtionẽ gene
rat deſcenſus aĩarũ ad iudiciũ? ad coꝛpa
H AAES ee

gapta ↄiunctio oĩs ↄueniẽs applicatio tũc
futura reſonel eo ſtatu ſpũaliter pulchꝛia
tudinẽ bonitatẽ et ſapientiam creatoꝛis et
ip̃umvniuerſum vniuerſalit/hoc ẽ in oibꝰ-

ptibus ſuis ſpũalibꝰ⁊ coꝛꝑalibꝰerit q̃daʒ

reſonaãtia creatoꝛis ⁊ velut carmẽ pulcher
rimũ arte creatoꝛis ⁊ ſapiẽtia ineffabili ax
tificio modulatũ. Spũaliter vt dixi gloꝛi⸗
nonnmd aneikni ruüdiſſimt
foꝛinſeco ſtrepitu vllo modoꝝ tumultuo⸗
ſ 90 tibi qa ſermo quẽ au⸗

ocũdiſſimu non

m. Scienduũ xvx

iuiſti ð hoc ꝙ ſtatus future gloꝛie hoĩim
æ animarũ ſtatui eternitatè eri ſimilimus

queſtiões diuinalit᷑ ppyloſophatibꝰ ples
ac difficillimas generatæ ſilẽcio ſoꝛſila po
tius honoꝛãdas q; pſcrutatione attentan

das. Harũ pᷣma ẽ hec ꝗa fides veritatꝭ ſic

ẽ apud gentẽ xpᷣianoꝛũ notiſſimũ euident

4* „

aſſerit quottidie aliqᷓs aſſumi in gloꝛiã il⸗
lã quẽadmodũ ⁊ gẽtesantique reges ſu/
os in deos traſuehi ſiue traſferri opinabã
tur et abeuũtes ſe vidiſſe iactabat. ſi credit
byſtoꝛijs earũ. Eſto igr exẽpli gra aliqua,z
ex hmõòi heri fuiſſe traſlatã in gloꝛia illa er
7 aliã hodie ſiłr traſferenda.Quia igr ſpoa
cio vnidiei diſtãt traſſationes ſeu aſſum

ptiones hmõineceſſariũ viderur alterum

duon vicʒ vt tm̃ diſtet i ſtatu illo gloꝛie aut
vt ſimłfiat. Silł autẽ eas fieri ipoſſibile vi
detur eẽ ſcõm poſitionẽ iſtam. cum altera
alteram ſpacio vniꝰ diei pcedere et etiam
5Hſit. Si vo diſtat ĩigreſſu al⸗

ſubſeg poſ 5
atũ ab igreſſu alteniꝰĩ eundẽ

Diuerſitas alteruter vel afferret vl auferret

tangit te qꝛ motuũ nõ vides in iſtanti.imo

. Paars pꝛima de vniuerſo
ſuq reſumẽda. Tudiciũ eĩ nõvidet᷑ ſubito Cũ ea eſſet aque hmõi conditio vt eavter ſeeſſeit
5 facturu p̃ſertim cũ credat habẽda ibi dii⸗ q; totaliter haberet. Uides igitur quia ni Lleciie
cepiatio de meritis bonoꝛũ atz maloꝛũ et hil deñn pientibꝰ dici poſſe videtur q; hoc olügt
rapiẽdi vtriq; boni ſcilicʒ in ſublime beani videlicet nihil eſſe hoc eſt nec pdeſſe ne (i tcog
* iudinis ſibi ꝓmiſſe ⁊ pparatemali vo ĩp valere quicq; per mille milia annoꝛum. uuhn
fundũ infernale. Illo igr ineruallo iudi- faiſſe in ſtatu felicitatis illius Iſtas igitur Mmri
cij hoc ẽ pte tpis qua totũ cõplebit᷑ iudici queſtiones ꝓPpoſui tibi hic cauſa exercita nno
0 um cu diſceptatioibꝰ ei lentencijs ſuisſet tonis. Non eumfacile ẽ determinare ea ſtiftn
ſententiarũ ipᷣarũ executionibꝰ vidẽt᷑ ab in capitulo iſto ⁊ hoc eſt Ppter difficultatẽ aiunnt
eſſe/a loco illo ſublimi a quo deſcenderũt ymaginãadi et declarandi ſtatuʒ huiuſmo Ai:uls
cuũ ipᷣo iudicẽ viuoꝛũ ⁊ moꝛtuoꝛum.J nter di cuius declaratio ſingularẽ tractatũ de/ ce tei
deſcenſum aut iſtu ? aſcenſus earũ qn tẽ ſiderat diffuſum ac pſcrutatũ. Interim an ſaſüin
pus vnũ fuerit ſiue faturũ ſit aut plures tẽ tiem tibi ſufficiat quia ſermones quibꝰ ſcy ſanitenel
poꝛis pꝑtes ꝙ dico ꝓpter hoc qm̃ nõ ſim vtimur hic⸗ intellectus ſeu paſſiones que räſäln
aſcenderuũt oẽs ꝗ inde tunc deſcẽderũtdu ſunt apud animas noſtras in vita iſta p⸗ (lenstit
biũ nõ eſt. Habitatio igr earũ ab aſcenſu ſenti multuũ longe ſunmultumq; differen 1heſszl
ſeu aſcenſibus hmõi tpe vel tpibus termi tes et foꝛte non equiuocantur ad illos vel itkuegt
nata c. Neceſſario autẽ habitanio illa aut illas qui vel qᷓ ſunt vel future ſũtapud ſta ſiſtan
tota ẽ habitatio eoꝝ in ſublimi illo felicita tum illũ felicitatis et maxime ſermones lẽ lstben
tis aut pars. O ſi tota erit igr finita ⁊ mẽ poꝛis ⁊ motus ⁊ queſtio eſt non facile cer ltiſnfn
ſurata certo tẽꝑe habitatio illa gloꝛienon tlificabilis an ſermones tempoꝛis ſiue intẽ hulsfin
erit igr ꝑpetua. Si vero pars ẽ igr partibi tiones eoꝛũ hoc eſt pteriti pᷣſenus ⁊ futuri gitadege⸗
lis ſcõᷣm tpᷣs nõ erit igr tota ſimul. Quali locum habeant apud felicitatem iſtaʒ vel flmiſtee
ter igr erit eter nitati ſimilis. Q ſinoluert apud elernitatem. Maxime cum manile⸗ Gphceee⸗
circa hoclappꝛopingoꝛi negociari potert ſtuũ ſit in eternitate nihil fluere nihil es an desemnuare
incipe ſic. Quoniã aũt aliqd de illo ſtatu te et poſt. De hijs igitur que futura ſũt in fotpeeen
tranſit tranſitu vniꝰdiei aut nihil. Si dire tem poꝛe vel pᷣterierunt in illo an poſſitvel lolenninl
rit qm̃ aliꝗd eſt igr ſtatus ille ſtatus nõ p⸗ dici vel excogitari in eternitate qm erũt vł hoöͤelomede
manens ad modũ tpis ſiue motꝰ.imo fiu fuerunt merito dubitabit quis. Si emde Anoduden
ens atz dilabens quẽadmoduʒ alteruter vnoquoq; pᷣteritoꝛum verum eſt quod ſu hischo⸗
ißp̃oꝝ. Si vero nihil prerit de illo ſtatu ſpa it et de vnoquoq; futuroꝛũ verũ ẽ quonia lnebns ſiye
cio vnius diei cõſequẽs ẽ ſicut alibi didici erit quõ iſta vera non ſunt ibi dicibilia vł Mlitnobes
ſti ꝙ nec aliqꝗd inde pᷣtereat ſpaciovniꝰan cogitabilia. Ampli⸗. Scðm hoc nihil Poongtn
m et ſilr mille annoꝛũ. Quacũq; hoꝛa igr ſcitur ibi de veris huiuſmõi quonia om̃is Wüne⸗
ide quacũq; tarda ꝗs ingrediatur ſtaruʒ ſcientia que ibi eſt ẽ ſcientia in effectu? nõ Whrktn
illũ nihil minus obtinet illo qui mille an,/ tanq; habitus doꝛmiens. Scientia autey ſchiere
nis ante eum ingreſſus ẽ ⁊ inibi moꝛat᷑ ꝓ in effectu non ẽ niſi cogitatio ſiue viſio ſpi cgenn
nibilo igi habendũ ẽ ibi ihabitaſſe ꝑ mi ritualis. Conſequẽs igr erit er hocvt neq; Vittin⸗
le annos ⁊ ſilr ꝑ mille millia annoꝛd. Ex creatoꝛ ipᷣe bũdictus aliqd ſciat de hmoi. –
plũ auũt declarans obiectionè iſta e in pe Seito igr qm̃ iſta tpalia qͥ diri cognoſcũt᷑
. )vynius diei vel quolibet alio determinato ibi ⁊ cogitant intemꝑaliterquẽadmodu
9 2 Si em nihil flueret de die nibil minus ha vigdes in temetipᷣo/ꝙ quietus ⁊ inmotꝰ vi NN
beret de die qui hoꝛa meridiana naſcere- des moueri multa ex hijs qᷓ mouẽtur ⁊ co Uifnvcis
inr q; qui ſummo diluculo ⁊ hoc ẽ qm to gitas motũ eoꝛũ ⁊ tranſitũ aliquoꝝ traſe/⸗ Oſeinn
in diem ſimul inueniret.Eodẽ mõ ⁊ etiaz untiũ ante tecuʒ tu nõ tranſeas.imo ſtes Kiieni .
maniſeſtius ſe habet in aqua fluente ⁊ in fixus in loco tuo.Sic ĩ immobilitate eter⸗ Kieriotm
agua ſtante. Si eniʒ fluerer ab inicio diei nitatis exiſtẽs creatoꝛ in vltimitate ſtabili dan n
adua de dlepſedra ⁊ hoc ꝑ tota diem plus tatis fixiſſimꝰ videt fiuxus mot⸗ ſucceſſus itnen
ex neceſſitate hrer de illa q ob inicio diei æ mutatiões tpaliu ⁊ nõ tangit eũ vel ſta and
illam excipe inciperet fluentem ⁊ exceptio tũ eiꝰ aliqd fluxuũ aut ſucceſſionũ hmoi 6 H“
„ nẽ hmoi btotam diem cõtinuaret q́; qui quẽadmodũ ⁊ nihil ptinet ad te traſit? eo tüti de
8* Hoꝛa Jqualibet alia eiuſdẽ diei hoc faceret rũ ꝗᷓ vides traſire coꝛa tevt ꝑ hoc oꝑteatte en
Si vero nihil de aqua flueret nihil hmõi moneri traſitu ſimiliſniſi hot ſoluʒ reuera ii

ſ6

uſena⸗
edoceckne
llenii
utohtae
doeethee
arand ſune
wſngiine
Aglnei e
güſenanan
ernsſagies
snoſtsun
ndenrti
umyctamine⸗

1cnefotinu
monestanit
ccſtötenizini
lapoc eückuns
m. Munineorn
Aenhiſunnt
isra
menmmnlos
unnaniki
S
oeun wnnd

.

3

1Nonlontn

isbannſnoen,

ege Oe
ausalgtn
nenon,

enmii/

„

=

—
☛

=
=
—
☛rtr

AHTinnh

—
—

=

li Motmn

i ttnteſn
nue

tialiter
Unñ fᷣmo cõis vicʒ ſapiẽtũ ia eẽ ibique ad⸗
huc tꝑe futura ſuntł pñtia ibi eẽ que ia ĩ
lpe pᷣierierut.Ex illo igr luie vidẽt futura ĩ

Fo.

neceſſe ẽ vt videas ipᷣm in tpe. Sʒ apð in-
tellectũ exempiũ ede hoc couenietius qmm
mortũ ꝗ reuera nõ ẽ niſi i tꝑe appᷣhẽdit eũ/
cũ ⁊ cogitat ſubito ⁊ in iſtati. Sulr ⁊ ſp̃us
Juxta hmõi exempla opteat te conari ad
vymaginadũ qliter tpalia ⁊ in eternitate et

inſtati ei ſili mõ cognoſcant⁊ itelligibilit᷑

videat ⁊ Iñ ſeoꝛſũ a tꝑe hocẽ intpaliter Et

quẽadmodũ de localibꝰ ſeu locabilibꝰlo

quũt᷑ hoĩes extra loca in qbus illa ſũtexẽ
pli gra hoies ꝗ ſunt in alapia loquũt᷑ de
rebꝰ ꝗᷣ ſũt in yndia vl ethyopia ⁊ hoĩies ꝗ
ſunti terra loquũt de ſtellis ⁊ alijs coꝛpo/
ribꝰ qᷓ ſũt in celo ⁊ cogitat de eis ⁊ apphẽ
dt eas cũ tam longe ſint ab eis. Similix
⁊ hoies ꝗ ſũt in ſtatu aliquo cogitat ð ho
minibus ꝗ ſũt ĩ ſtatu lõge alio ⁊ alteriuſ⸗

mõi.ipᷣe ⁊ anime nr̃e dũ hic ſũtcogitãt de
ſanctis ⁊ beatis angelis ⁊ de ſtatu ac feli/
citate ip̃oꝝ ſᷣm poſſibilitatẽ ſua.⁊ homies

cũ łꝑales ſint ⁊ in tꝑe de ipᷣa eternitate co
gitat de creatoꝛe ꝗ ſolus in ea ẽ licʒ ꝑx dif
ficilimũ ſit eis clare vrmaginari⁊ ad liqduũ

cõpᷣhẽdere ea. Maniftfeſtu igit ẽ qm̃ et

De elernitate ẽ tpᷣsi⁊ iꝑalia cõſpicere et de
ißo lpe eternitatẽ. Sʒ veru ẽ qꝛ de eterni⸗/
tate ta qᷓ; in lumine et ex lumine vltra qðᷣ
noò ẽ lumẽde tpe vo taq; de tenebꝛis et ilł

ad modu denſis.Uerꝰ eĩ ẽ ſermo ſancti ⁊
ſapiẽtis duo dixit. Nos ꝗppe iuoluimur

tenebꝛis. Jaʒ etia audiuiſti alibi qm̃ ſenſi/
bilia ſüt nobis hic tenebꝛe magne? hocẽ

ꝓpter coꝛruptiões⁊ ĩcraſſatiões q ſũt aĩa
vus nr̃is a ꝑte coꝛꝑm et augẽtur euidẽter

tenebꝛe iſte apte quoꝛũdãa coꝛpaliũ. Sicut
viges a pie nuurimẽtoꝝ quoꝝ dã coꝛpaliũ
vt appet manifeſte in cibis ⁊ potibus qui

bᷣ inebꝛiant vſq; ĩdiſipiẽtiam aĩe noſtre.
Ttendẽedum etia ẽ tibi hic qꝛ ſelici⸗
nis vi nõ mag? videat illic qͥ pᷣſen
ut q; q pterierũt ĩ ſꝑe vel futura ſt

ꝑe qꝗᷓ ex illo luie neq; per pᷣteritionẽ exeũ

neq; p aduentũ ſuũ ĩ iꝑe ſuo noniter illu⸗
celſrcũt. Hec ẽ cauſa ꝓpier qua dixerũt aliꝗ
Oboniuiquoꝝ qm i eternitate e ⁊ intra ipaꝰ ꝙ;

nõdũ ẽ in tpe qm ſic audiuiſti in pcedenti
bus inſinitas eternitatis circundat ⁊ cõti

net anguſtiſſimã tpis bonitatẽ quẽadmo

du ſi diceret᷑ qꝛ qeqd ẽ in terra ẽ et in celo.

qim̃ circuũdat᷑ ⁊ ↄtinet᷑ celo. Uñ ⁊ poſuerũt

tas illa tant hʒ claritatẽ cognitio

poꝛalyet dixerũt q; ſm intentionẽ eterna⸗

lẽ nõ declinatur in fuit vel erit ⁊ hec ẽ intẽ

tio ſᷣm qua de ſolo dicit creatoꝛe iuxta lſi⸗
dẽ et doctrina xpᷣianoꝛu. Similit᷑ ⁊ hebꝛe
oꝛuũ quoꝝ vtriq; nihil eternũ ponunt pᷣter

ipm ⁊ poſitio iſta eſt tibi verificata in pᷣce⸗

dẽtibus. Atteſtant aũt iſti diſtinctiõi ſãcti
ſermones et autẽetici ꝙ maniteſtu eſt in li
bꝛis ꝓphetarũ et alioꝛũ ꝗ ꝓphetas ſecuti
ſunt. Secunda vo intetione ſua nõ ↄgru

— ———

it niſi tempoꝛalibꝰ ⁊ tꝑi ſic neq; inſtexioes
ipius. Uere iñ ᷣm ↄmunẽ vſum loqucdi

ð hijs dicit que tota ſimul ſun hocẽ quo

hoc vbũ ẽ equiuocũ ⁊ diuiſerũt ſignifica⸗
tioni eiꝰ ponẽtes alterã etern alẽ altera te⸗

rũ eẽ nõ fluere ſiue ſint ſimplicia ſiue com·

poſita.in hoc eĩ nõ vicinant᷑ nõ nulla ſimã
litudine eternitan ꝓpter quã ſcõm intẽtio
nẽ eternalẽ qua dixiſe etia habeat epᷣs ve/
riſſime dicit᷑ nõ ens ⁊ nõ eẽ ſed magis flu

ens ⁊ fluere oĩm em̃ que eẽ dicunt᷑ quolia⸗

bet mõ ab eternitate remotiſſimũ ẽ tẽpus
⁊ hoc ẽ qm eterniuatẽ minimo ſui tagit tam

tũmõ hoc aũtẽ ipᷣm nũc ſeu puctꝰeiꝰ ⁊ de
hoc aliqᷓ audiuiſti ĩ pᷣma pte tractaxꝰ iſtiꝰ.
— Uod autẽ ſtatũ felicitatis future ſi

miliũ eternitati ſepe dixiſneceſſe ẽ
WMꝘV vt ita intelligas nõ ꝗna ⁊ iniciũi et
partes habeatſfelicitas em ſccõn angeloꝝ
cuiꝰſimilitudo ⁊ eq̃litas ꝓmiſſa ẽ electt ex
Dilectè dei ab ipᷣo ⁊ ꝑ ipᷣm ĩdubitãter cepitx
⁊ iuxta doctrinã xpᷣianoꝝ ꝗ ſoli ð ea phati
ſũtpaulo pꝰ creationẽ ipoꝝ habuer̃t qdã

añ hãac alia felicitatẽ qñq;/qᷓ merito natura

lis ðꝛ qm̃ ipᷣa fuit opulẽtia bonoꝝ natura

liũ hoc ẽ ſdaꝝ naturaliũ ⁊ vtutũ habẽs

neceſſitate multã iocũditatẽ cum tam lois
ge eſſet a moleſtis ⁊ miſeris/⁊ quoniam
nõ erat ſine cognitiõe magnalet lumino⸗

ſa creatoꝛis habebat illa felicitas ex necet

ſitate gaudiũex cognitione ipius licet in⸗
cõparabiliter minuſq; habeat illa q poſt
peitelicit 8ĩ hijs que narrabo reie gite
i ſiima hoꝝ pᷣmũ ? ꝙ oia bõa gaudioꝝ⁊
vgloꝛianꝝ ſil 6 nec pit autfluit ꝗcq; eon qꝝ
ꝑmanẽtia ipᷣa reꝗrit et q̃ decet apud eam

0●
modũ data ẽ eis felicitatis. Dico igr quia

pmanere.Secudũ pax placidiſſima ab

oi tumuli motionn coꝛpaliũ atʒ ↄflictuũ

lõge ĩmunis ⁊ libera. Terciũ ẽ ſtabilitas
atʒ imꝑpmutabilitas in grium vel in minꝰ
vel in deteriꝰ.Mẽſurari autẽ eã nihil ꝓhi
bet ſů hoc idem eſt alieno tꝑe nõ ſuo quẽ⸗
admodũ ⁊ motꝰſublimares tꝑe qð ẽ mẽ⸗
Qaq üii

DPears pꝛuma de vniuerſo

ſura pꝛopa motus celeſtis menſurantur. licitate ſũt in aſas gloꝛificãdas hocẽ qad
Et tu vides etiã qꝛ magnitudines queno illa felicitalẽ adhuc aſſumẽde ſunt. Quõ
ie ſunt p alias notas menſurant᷑ Siclon no ex aduẽtu ⁊ ↄſoꝛtio ear augebit gau
gitudo panni p vlnã ? altitudo viſa pvm diũ vtroꝛũq; o magnitudine amontieae
bꝛa fuã meridianã. Sic ? p aſtralabiuz et Debes etia reminiſci eoꝛũ qᷓ ſuꝑ hoc alibi
tabulas eius ac circulos aliaſq; deſcripti audiuiſti? demõſtratiue declaratõis quã
ones ꝗᷓ in eo ſunt menſuratur. Attłẽde etia ſupꝑ hoc feci tibi. videlʒ de hoc ꝙ gaudiuʒ
quia ſunt quedã de ꝗbus feci tibi in pꝛece vniuſcuiuſq; beatoꝛũ angeloꝛu de gloria
detibus mentionẽ videlicet quoꝝ eẽ totu vniuſcuiuſq; hoim gloꝛificatoꝝ ſeu aiarũ

ẽ ſimul in oibus ⁊ cũ omnibus ptibꝰ ſuis maius erit oibus gaudijs qͥ ĩ hoc mundo

ſicut vnaqueq; ſcientiarũ atz virtuiũ ſe hʒ vel vita ſüt etiã ſi aggregaretur in vnum.
7 moꝛa ſeu manſio earũ in ꝓpꝛũs ſubſta Quia igr novnu im ſʒ innũerabilia milia
cijs. Mõ eĩ incõueniẽs ẽ vllo modon dice hmõi gaudioꝝ vnicuiq; la beatoꝛũ ange⸗
re ꝙ aliꝗs p duos annos fuit iuſtus velp loꝝ q; aiarũ d iã ↄſoꝛtes ſũt felicitatt ipon
plures in fine ſecũdi anni cecidit a iuſti⸗ adueniẽt ſeu accreſcẽt ex oibꝰhis ꝗ de in
cia ⁊ pſeueratia eius vel moꝛa in ipᷣa. iuſti dicio aſſumẽt ad vtroꝝq; ↄſoꝛtiũquõ nõ

nẽ eius ⁊ caſum eiuſdẽ a iuſticia. JYam igr vtrorũq; pᷣus gloꝛiſicatorũ. Otſiin

ra ſiue manſio in felicitate angelica mẽſu⸗
ratur tpe.tpe vtiq; nõ ſuo ⁊ manitfeſtũ eſt

tibi quẽ ẽ fuiſſe in illa ꝑ mille annos.

aũt recipiat oiuiſionẽ vel interruptionẽ p potẽtie iuſticieq; eiuſdẽ. Inſup extermia⸗
deſcenſum futurũ animarũ que ibi tũc in tiõis iiurie ⁊ ↄtumelie ipiꝰ ⁊ inimicasvin
neniẽtur ad iudiciũ⁊? etiã angelon ꝗ deſcẽ dicta iuſtiſſima aſiʒ impioſiſſima/videbis
ſuri ſunt cũ ipo cõditoꝛe⁊ rege ſuot quid euidẽter etiã magnitudine eoꝛũdẽ i ce/
ip̃e deſcenſus ſit reſeruandũ ẽ er neceſſita atoꝛẽ gaudin accreſcere eiſdẽ ex oĩibꝰ his
re tractatui ſequẽri ſicut pᷣdixi tioii.. blerlim cũ amoꝛ ois ſtataillius ſit ipfectio
MNota p ſermone de omnibꝰſanctis. ne vltimi actus ſuiet eqlis eidẽ. omis em
Abet ant queſtionẽ vtrũ illa feliid amoꝛ ſtatus illiꝰ eqlis ẽ gaudio q; pᷣmo ?z

„

tas mutationẽ ſaltẽ recipiat in ma pᷣncipaliter ẽ exilla ⁊ ꝓpter hocamoꝛi cre

tionis oĩs iniꝗtatis ⁊ iniuſticie oĩſq; miſe

rie a ſanctis et electis hoĩbus ſeu aiabꝰ q ¶Qitatem ipᷣam pᷣdictis cauſis ⁊ modis pꝛe⸗

liter poſſibile ẽ eos iſta viderefieri?ẽ nonũſertim cũ in impfectione ſijet multa ei de⸗

eis gaudiũ nõ accreſcere.om̃e em̃ amatuʒ eſſe videantur ad ꝑfectionẽ ſuquẽadmo
obtentn ſuo ſiue adoptiõe aut nouũ inge? dũ audiuiſti in pcedentibusqa pars glo⸗

rit gaudiũ aut pᷣſtinũ adauget.Secundo rie hotninũ eſt gloꝛia coꝛpm ſuoꝛũ/ipars

ex receptiõe glificatoꝝ coꝛpm. Si ei tatus gloꝛie animarũ etiam gloꝛia eſt viriũ illa⸗
amoꝛ ẽ coꝛpm ſuoꝝ animabꝰ huanis eti ru quibus operant᷑ per coꝛpa et in coꝛpo/⸗

ĩ iſta miſenia ⁊ defoꝛmitate poſitoꝛũ.qu? tribus. Scis eętiam quia nemo amicus ꝓ⸗
nõ incõpabiliter maioꝛ amoꝛ ẽ eis coꝛpm öpa felicitate cõtentus eſt nec bealum ſe re

ſuoꝛũ cũ ea viderint gloꝛificata ꝓ magni/ putat cũ in miſeria videt amicos ſuos eſſe

tudine aũt amoꝛꝭ in amatũ ẽ magnitudo et ſemper ſibi ad beatitudinẽ deeſle repu⸗/
gaudij eradeptiõe amati. WManifeſtũ tat beatitudinem eoꝛũ quos amat. Quia

igr ẽ ex receptione coꝛpm gloꝛiſicatoꝛũ aca igitur angeli ſancti ac beatiſſimi tato am/
creſcere eis gaudiũ ĩeſtimabile. In ipᷣa ei plius tanto rectiꝰ ſ inceriuſq; diligũt ami⸗
gloꝛiticatiõe hmõi pficiẽt ⁊ ipſe ſm vires cos ſuos q;ᷓ boni homies diligere poſſint
ſuas exterioꝛes ſic ĩ pcedẽtibus audiuiſti. in vita iſta amicos ſi uos neceſſe eſt tanto
ercio cũ tatus amoꝛ ſit ⁊ angelis ſanctis magis impleri ac perfici felicitatem eoꝛuʒ
in aias ſanctas ⁊ aiabꝰſanctè qᷓ iã ĩ illa fe⸗ conſoꝛtio ⁊ comunione amicoꝛum quato

fẽdere ꝗs noluerit ĩ ip̃am gloꝛiã ⁊ bonoꝛẽ
ꝗᷓ tũc multipłr nõ ſolũ inoteſcet ſʒ etiaʒ p/
ſtetet hoc itelligo de gloꝛia foꝛinſeca que
tru erit appitio clara magniſicẽtie ſue? omni

ius qð ẽ dicere vtrũ augeri poſſit. atoꝛẽ eqlis ẽ gaudio qð ꝑ ſe ⁊ pᷣncipaliter
TWidet᷑ eĩ nõ parũ augẽda tribus de cauß j ẽ amãati ex illo. Secudaria vo gaudia q ex
DSeꝛimũ ẽ ſi tantus ẽ futurus gloꝛificatt ho alis ſunt licet ꝓpter ipᷣm creatoꝛe ⁊ ad ipʒ
minibus amoꝛ diuine iuſticie? extermina ꝗ poſſibile eſt eſſe minoꝛa foꝛſitan. Dico ig·
hijs veriſimile eſſe augendam eſſe feli /
„II

(igtel
ſotlubin
thtcan
ſepolan

ſigedn

alturi

dnstſi
zenmnic
glanilut
engucſs
gtoeſfute
chneneuife
eione
onftecttiß
Niſeigsto
Mantelgo⸗
uskonenn
altaneub
Gnlaislan
Cveineuonan
ſoanmnan
lümnodun
Doimten
Mlgenn
ancnaed
Deggonnaft
ler mniigu
hlegen
sboſn
lhgnloſun
ſenulnsge
llſnteſann
Uentarbe
ſeclatgon
Aitnühfuſc
Cnfinſegr
ſocnfigins
fenunßfn
Cgnſiode
Nßenianſent
noleagtro⸗
nunbl

Miezosan

Goreorn
lpscvon
lenignei
aſtride
Wntdofe
M

h⸗
N

—
— — 2
SSe
,

= =

mitti
amniknl
heanind
deonqſe
uedeceni
S
Manerond
rcisidn
regn
himmioi
ciggübenni⸗
ſoedes ütfelut
ſaerddbug
Vrg Ntün
Sroin
iöangeüfn
ſoliinoeet⸗
degon nt
nagniſtiein
euſci Jiincn
naieietin
5 hotſünt
iainn
döſtumlimti
tebe
4 lkin⸗

illud. Et dixerũt alid qe multũ diſtat inter e coꝛpalis miſe
gaudiũ rei ia habite vel obtẽte. Et ſi igiuur necpᷣſentẽ gratia aut virtutum opaliones
pnoſcat᷑ a ſanctt ac beatis angelis certitu q; molelig et debilale jua lul
dine indubitata ſocietas eonvel bomini hocaute nõ ſolũ ꝓpter infirmitatẽ ac de⸗
ſcz vel animan ꝗ ad eon cõſoꝛtiũ aſſumẽ⸗ bilitarẽ ſua ſed ꝓp᷑ quadã quodamodo

oꝛ cognitio ſanctoꝝ angeloꝝ ðᷣ illa. Quia

de pᷣſentia ſeu de pᷣſentialitate ipſi apud/m bphbetaru den
cqxreatoꝛẽ aũt nõ ſic cui? apud quẽ de hijſ ſunt et expꝛeſſit aligs ꝙ in olapbak
q ſua ſunt nibil deperit aut pterit.(erum que eſt non longe a hiernſalem ciuitatefa

Jo. c(Zi

felicitatis illius amicicia ẽ amicicia vite p⸗ tucdinis ereatoꝛd etis ſenſu bonitatis ac ſii⸗
ſent:t ſublimioꝛ atz pſtantioꝛ. Necdubitis auiratis eiuſdẽ an ſecuʒ paciat opationez
du tibi ẽ angelos illos amicos eſſe hom aliquã coꝛpatem ſiue ſenſibilem in bomi⸗/
nũamicoruũ dei altiſſimi cũ ⁊ videat illos nibus gloꝛiſicatis. Eu em deguſtatio am
ab eo dilectos ? etiam ſemetip̃os ab illis modica que nonulli ſanctoꝛu viroꝛũ hicẽ
ſi ꝗs dixerit q: gaudia felicitat uli? er terduʒ concedit᷑ ita rapiat in ſe et occupet

cappbeſioe ſunſiue cognitſe cognitioivo coꝛda eoꝛũ vt aliud illa hoꝛa vł agere vek

elicitatj illlꝰñ videf᷑ aliqd addẽduſcũ täta cogitare nõ liceat ⁊ ſta etia vel vere mo-

Alaritas ſit ſtatilliꝰvt ipa futura ſit ibi ſi; tui ſint vel moꝛtui videatur ſenſib⸗ et virin
p̃ᷣſentia videat/et ꝓpter hoc gaudiüs illis

hocga 1 bus coꝛpis penitus deſtituti. Quid abyſs⸗
nihil ex futura e uiengbole vł aian ſalis illa ſuauilas ⁊ gaudion illoꝛũ immẽ
auget᷑ gaudijs felicitatis illiꝰ.Dico in hoc ſitas factura ẽ in hoibus tunc gloꝛiſicatis

qꝛ no eiſtud ad certũ liqdũ declaratum Deficiet igr vt videt ex neceſſitate vita coꝛ

adhuclt eua ſi eẽt verũ multüũ diſtat inter poꝛalis ⁊ vſus om̃ino coꝛpm huanoꝛum.

q appbedit eẽpſens. Silr ꝛ inter cogniti/ne illa ⁊ immẽſitate erit redudantia coue
onẽ qᷓ aliqs cognoſcit ſe aliqd bonũ habi miens in ipa coꝛꝑa huana et erit ipa expe-
turum ? eã qͥ cognoſcit ⁊ ſentit ſe iam hpfe diens ⁊ cofoꝛtas vitra admiranonẽ nrfa,
irerũ vite aũt nr̃e coꝛpalis miſeria ⁊ infirmitas

apphẽſionẽ qᷓ ayppbedis res eẽ futura ⁊ eã hre⸗ hoc qꝛ ſicut pᷣdixi de plenitn dd

abſq; moleſtia et debilitate ſua ſuſtinet.

d ſũpnodũ tñ habet niſi in ſpe ⁊ vt veri?ꝰ cõtrarietatem quã bʒ ad bona ſpirirualia
dicat᷑ im̃ ſperat᷑ habẽda nõdũ aũt habet hec aſ eſt innata coꝛruptio qᷓ eis aduerſa
iſi ꝗs duent qa no ẽ futura eis maior iur ꝛ hinc cõualeſcentib⸗ ? vficleni⸗
certio: cognitio q; imm habeaf ab eis bus bonis ſpnalibus hoc ẽ graruʒ donis

au cognitio ; iam habeat abe bus bonis pualbus Doc egraruz
(He gloꝛia aſſociandoꝝ ſibi. Dico quoniaz et virtutũ ipᷣa infirmatur et deficit. In lua

nec verũ ẽ. quia cũ fixũ erit oinoq; immu/ vo puritate ⁊ in ſue inco:ruptio nis firmi⸗
tabile ꝙ creatoꝛ ſtatuit de gloꝛificatiõe fu tate co ntoꝛabitur vt pᷣdixi ex bonis ſpũa
tura hoim vel anima ern certioꝛ acfirmi lib⸗ future felicitatt vipote in nullo diſere
ing pans ab ipᷣo ſpuᷣ in nullo tunc aduerſans
po de multis pendet adbuc qm muln qui eidẽ et hoc dignũ et iuſtum eſtvr ceſſante
iuſti ſunt ⁊ ſancti poſſuntæ mali fieni ⁊ ma coꝛruptione innata que cauſa cotratieta⸗
li decedere ex hac vitaſæ multi pparati ſu tis atq; rebellionis iſtius ſola eſjſit paxin
2 pelecti ad gloꝛiã illã ꝗ poſſunt et nõ efſe ter carnẽ depuratam ⁊ ſpirituũ illa feliciia⸗
electi nũq; fuiſſe electi ad illum ⁊ hoc do tis gloꝛia ſuplimaʒuuum.
cebert in ſequẽtibus. Manifeſtuz ẽin De loco iudicij.
ſuꝑ qm ſic aliud ẽ futuritio rei alicuivalið Oſt bec autẽ tentabo de ipᷣo loeco
pᷣſentia ſeu pᷣſentialitas eiuſdẽ. Sicalia ? iudicij vniuerſalis futuri ꝗs futu⸗
cognitio de ipſa futuritiõe rei alicuiꝰ alia ¶- 1 mit 31
monuʒz ꝓphetarũ ꝗ de hoc aliquid locuti

rus eſt. In quo reminiſci debes ſer
n valle ioſaph

apud beatos angelos er animas ſanctas moſiſſina. Uerum hoc per meihaphoꝛas,

di cõſo:tiũ eorũ iã aſſumpto ſũt perit etß moꝛe ꝓphenco dictũ eſſe foꝛſtan ꝗs opi⸗

terit ſoes quoꝛundã bonoꝝ futuroꝛn. Si- netunquoniam vallis illa poſſe cape nut
militer ? gaudiũ de ſpe ipoꝛuʒ /qᷓ; cito i5a latenus videtur innumerabilem illa mui
agdueniũt ⁊ ab eis pᷣſentialiter obtinetur. titudinẽ onmiũ gentiũ de quibꝰ nõ edvu⸗

De gaudio future beatitudinis an ſecũ biüu gn in illo iudicio iudicande ſintæ nũe

Rpaciat᷑ opationẽ aliquã coꝛpalẽ. rabile etia ẽ ſi medietas totiꝰ terre eas c⸗
nj Jrabitur aut quis nõ ĩmerito de pere ſufficiet. Sapientes vero et docoæ⸗
Rio gaudio future beatitudis ſpũ res gentis xpᷣianoꝛuʒ dicunt regem gloꝛie
al quo fruiture ſunt aie ex aſpectu pulchꝛi iudicemq; omnium deſcenſuru in gerem

iſtum inferioꝛem et ibi diſceptaturum cus

bonis et malis etlaturũ ſententias duas
ſalu tionis t electoꝛuée danatiois alioꝛu
inle mite⁊ pᷣma m credat/

apiturus oibus iudicãdis et manifeſtũ ſii

multitudinẽ illa longe plus qᷓ; centum mi
lia ꝑ circuitũ eẽ occupaturã qualiter a taʒ

longe diſtatibus videri poterit et pᷣſeriin
in foꝛma hũana in qᷓ creditur iudicaturus
ecuda ẽ cũ oiſceptaturus ſit cũ iudican⸗

expᷣſſe ↄtinet ſermo ꝓpheticus ⁊

lex xpᷣianoꝝ hoc euidẽter ↄtineat diſcepta

tio añt nulia ſit niũ diſceptãs audiat. Si⸗
militer ⁊ niſi ſentẽtie audiant᷑ ab hijs cõ/

tra quos vel ꝓ abus ferẽde ſũt innanum

et inſipiẽtiſſime ꝓferẽtur.Dico igr̃ qa nõ
b metaphoꝛam imo iuxta planu ir̃e diſce
ptalio iudicãtis ⁊ ſentẽtiatio ↄueniẽter in
telligũt᷑ in terra eĩ fieri ð
et nõ longea terra. Saluũ igr ẽ pianũ lr̃e
pꝑ hãc expoſitionẽ lʒ ĩ aere inferioꝛi ſuper
vailẽ ioſaphat ⁊ nõ lõge a terra facturꝰ ẽ

ea q dixi etia ſi nõ tota mititudo boĩm in
valle illa futura ſit. IJbi eĩ diſceptaturꝰ eſt
iudicaturus iuſtus ille iudex vbi et futu

rus ẽ tũc. Qualiter aut vel videndus eſt a

tam lõge diſtãtibushoc⁊ omipotẽtiſſime

virtuti eius ad tribuendũ ẽ ⁊ gloꝛie tamvi

ſus q; auditus electon ⁊ de hoc multa aun
diuiſti in pᷣcedẽtibꝰ.Et ꝗ credit ipᷣm dediſ⸗
ſe viſum omibus vidẽtibus ⁊ etiaʒ multo
ciens cecſ nõ potes dubitare ꝗn facillimũ
ſit ei eouſq; darioꝛẽ ⁊ amplioꝛẽ dare qua

rinus hoc regꝗrit inſticia ⁊ iudiciũ hocaut
ita dixi licet maniſeſtũ ſit om̃i intelligenti

audibilem eis ſe tunc exhibeat hec eniʒ

tis autẽ nõ ẽ dubitandũ quin ⁊ viſibiiem

n eẽ locũ difficultati apð ipᷣm/ð dana

pars nõ mo dica futura eſt videlicet aſpe⸗

ctus tremendi iudicis quo tanto tremoꝛe
cõtremiſcent tanta erubeſcentia cõfundẽ⸗
tur vt requiret tunc ⁊ magnitudo ſceleruʒ
feditas vicioꝛũ ⁊ maieſtas territica iudi
cantis.
quia hoc requirit illud iudiciũ vt index vł
ſua virtute ſe malis atʒ damnandis exhi
beret viſibilem et audibilẽ velut hoc ope⸗
retur in viſu et auditu eoꝛuʒ. Unde ipſum
tuncet videre valeant et audige.

ra futura eſt et executioni necali⸗
t niſi vt iudex in celeſte palaciũ ſe

2qð fit ſuꝑ terraz

Manifteſtũ igitur eſt tibi ꝑ hoc

iis autẽ peractis diſceptatiõe ſcili
cet ⁊ ſentẽtiarũ ꝓlatiõe nulla mo

recipiat electa illa ⁊ pclaram familia ſua

in ipᷣm introducat ibideʒ cũ eo ppetuo re⸗
gnatur æ gaudijs illis incogitahilibꝛ fru
„ uuram. Si quis autẽ querat vtrũ totũ co⸗

vltimum aõ ſepe dixi tibi eſſe habitati
onem eſſe gloꝛiſicandoꝛũ hominũ ⁊ bea
toꝛuũ angeloꝝ totũ repleturũ an in aliqua

eiuſdẽ parte manſuri⁊ pars illa que ſit an

oꝛientalis an occidẽtalis. an auſtralis. an
meridienalis difficile inueniet conuenien

tẽ ac certa reſponſionẽ. Si em̃ totu celũil
lud qð magnitudie ſua excedit celu ſtella⸗
liter capiet infernus oès danatos. Jaz ei
alibi didiciſti totã terrã in vltimitate pvar⸗
uitaris eẽ ↄpatiõe magnitudinis celi ſtel ·
larũ fixarum. Infernũ autẽ multo mino⸗⸗

rẽ e terra tota dubitari nõ poteſt. Cu ma

niſeſtuʒ ſit ex pᷣcedẽtibus ipᷣm eẽ in medio
terre ⁊ ꝓpter hoc partẽ ipᷣius terre nõ ma
gnã hoc ẽ neq; medietatem neq; quarrtz
7De ſimilitudine vo damnandoꝛũ omnis
lex determinatũ habeti ſe/ꝙ multo maio:
futura fit muititudine gloꝛificandoꝝ. NHO
videtur ergo poſſibile vt totum celuʒ mul
titudo gloꝛificandoꝛũ exceſſura ſit niñ foꝛ⸗

te quis dicat eo tropo replendum eſſe ce⸗
lum hominibus huiuſmõi quẽadmoduʒ

Diceretur terra repleta hominibus ant pe

cudibus aut ipᷣm celum ſtellatu ſtellis hu

iuſmõi em̃ ſermones inueniunt in libꝛis
gaultenticis videlicet ꝓphetarum. Cuman
iem incimius ac perſcrutatius conſidera,
ueris ſermonem huiuſmõi videbitur ſibi
occurrere intollerabilis abſurditas ⁊ boct
eſt ꝓpter diſtantiam ſtellarum abinuice,ʒ

que em̃ ſibinuicẽ ꝓpinꝗoꝛes videntur di/
ſtant ꝑ multa miliaria.⁊ hoc apparere po

teſt facile per omnia inſtrumenta quibus
inuenitur diſtantia ſtellarum ab innicem
Si igitur tantis in teiſticijs diſtantes in il

lo celo collocandi ſunt/ magis diſperſi ap

parebunt qᷓ; congregati vel etiam aſſocia

ti. Sed nec facile coꝛda hominũ boc reci⸗
piant. Inter homines tata ſibinuicẽ ami/

cicia cõiunctos tantas diſperſionis diſtã⸗

tias eſſe nõ penales. Cum de hoc ſemper
ſit apud amicos doloꝛ querulus ꝙ ab in

nicem ſunt elongati.Si vero in parte celi

collocandi ſunt homines non eſt dubiuny

ſi ꝓximi inuicem futuri ſunt. quia magis
apparebit celuʒ vacuũ qᷓ; huiuſmodi bo/

nes turpe acignominioſum reputatur vt

minibus plenũ et hoc etiam apud homi/

per ampla ac ꝑ magnifica palacia i pante

nit
nle len
ſhot
ogsun
ianecol
laminon
lnentin
Coorinpere
ſocecuu
ſoglleniſt
ni Donen
noniilb
9oeidt
ünhoti
ltegtnoen
Nürtntiut
icbrfipti
orfur
utsqutu
epzculas,
louinſtba⸗
ipaneusyt
cät Genn
Pboriata⸗
igegdeii
nicpokpeni
Gigliere
u tllup
lliſvnfinee
Cünikineran
nirumen
ninitos
Wins
nnnisn
Ahztgicdo
luinhaenn
ependinke
lthlnä
ſllglcnann
rtüiennh
ionins
giglgnagt
ſeluntiun⸗
ehlannhe
lpnicglorzi
Mlyriſunn
ärenmnii
acunene

S=—

= ° Se
==

Wcfmi
mhnmdn

Ach
nanlerid

Daoßym,38 £ me: rctas

Fe H “D H ”ÿMB „ 9
sndgi ſui maxima vacua ſꝑ eẽt. Quãtofoꝛtiaꝰigr ee e . 9
ine in ilo pclaro dhinocpalatioregee wur kibletam ietibus p otiguitatẽ oꝛdisꝗ
lio Anmbplius, e. alibus menſis atq; pala edi apidibus varijs aut pꝛecioſis fuenit
ünpemini cijs qs dubitat ignominoſiſſima eſſe pauu marmoꝛet orandn. Aoeiomeslanideg
nnesin citate couiuaruque aut er aucit as vt ma rie dengrete d dẽ coloꝛis ſimul in eadẽſe/
tilsenn ioꝛ aut ignominioſio: q; illa qᷓ nec palaciij pidib mmak⸗ Sʒ iterpoſitt alioꝛũ coloꝛũ la .
ini giin cit aut implere. Ampiam alibi didic⸗ fernitas no parũ pulchꝛitudis addit ediff
eſuacelltd tip me qula ſe icitas illa p magnifici eſt vxilit e caule vicz necellas hu e
lüici atz opulentiſſimũ cõuiuiũ ſpũalium ep tilitas 7 pulcheitudo ita opant in rerum
e Buntnvreſklegen botee lezet⸗ oilocaribus Odiabe uenug apbet
H anoꝛuũ ⁊ i libꝛis pphetarũ heb:eoꝝ licʒ ⸗ nodispa pectuũ in celo ſtellato. Qua de
rnne ao dier Dnagler ent bo ſic; nõ cxter ei r qute pulchꝛitudis oꝛdine ſic lo⸗
— ed eaicde Onalifrigi eiotas⸗ cate int iirlle illone alia via pbarepoſ *
en onoc⸗Ptnecctnencean ne Rausseaditdin, bonitate efcatort eni
Amaltiudoeen polet daimaranc. plaenäitetäliinduokiferdinaien
udn occupare. Etapud hoĩes quidẽ quanta ſit ireeandeoſ ceſſitate aut zvti
rodannatit indecetia quataq; defoꝛmitas menſe e ſit litate earũ apud res ſublimares multa?
1 nReerng n ac EEn. tas menſe etiiã multis capitulis ia ete Eer ulta? k
bababenun in pte ngengamitennoßf enie eng. mut is capitulis iã audiſti ꝑ me. Nullate⸗-
anegorun boꝛũ tata ſit Babanfia tahts ggl cuz ci nus aut dubites qꝛ ſi daret nopᷣ celi iſtuc
ſwienmt rũ varietas vt om̃i multi antaaz fercnlo evicino oſpicere appareret nob euidenter
bannigoignis miſi oe igealilaree d tas ecz 1020 ine 'm an et poſt pm ſuperiꝰ ð
euboliie radus r plenitudinis intẽtioſp reſt Zicke ? inferius. Clides v aliã differentia 'm tlõ5
nan kuiis ei cuiꝰ . aliter ei vꝛdomus plena MKacket ger ppe⸗ Wagnarsciſpacioſue eaere
onesinenui tibus aliter holbus. Nõ em̃ ſic impiet co ſoler? abinuice diſtatius q; plebes. Tul⸗
a pum uiuatiba vt pincerne ? dapiferi alijq; epu gus aut eti apud nos eẽ ↄſueuit in angu
Nennaintii larũu miſtri inter ↄuiuates ad men n di Ria 7 pſſura. Etilerũ vnuſqſq; magnatiẽ
brinſnänt, ſteria itercurrere nõ poſſintpleniindo ige i uraen ſuo collocari ↄſuenit i maio⸗
Nabils binas ↄuiuantiũ miſtros epularũ non excludit bin acijs. Beges eti ꝗ ſuberat impenio
tanfeiunkH Similiter en dicis piena domuʒ homini- o abe eniogibabionepabebatvarud
ihon Slerenelecgadammodr ementcsne gttosſtd apud eere
unahſe oꝛſux neqʒ ei ad hoc domus facta eſt viſic mäſi tiõe diſtatia. Et foꝛſitã apud vꝛbero
nauninmus repleat holĩbus vaſa vo aliquon ea intẽ mã ſimilit ſe babuit res et veniſimile ad
nn tne plen diratvidelstid a lummovlq hoc ſpecialiter edificatu fuiſſe palacin ma
nmias deoꝛſu nihil vacuũ habuerint ⁊ ſi foꝛt gnificũ vt reges impio romano ſubditiin
annn⸗ teragtiagorionoaoztacinhiar: qm ce recipi poſſent. Quaq; aut pncipalus er.
iſt donnihilominus vaſa plena Reut vinali potẽtatus bmõiq; officia hoim ſimilifer?
tn äe modon *
ines plena fuerit iuxta ↄgruentia bmõi anz neceſſarla cũ ibinec doctrina nec erudiniio
nuzdiin⸗ uatio liquoꝛuʒ õ ne nec diſciplina neq; co:rectione ſiue co⸗
es C om̃i rerũ collocatioibus queda Aaeein bertiõe opus ſittata claritate ſapiẽtie illu
encnnn Ppinqiaté umm,boc cotiguitas Bi minatis boĩbus tafa opoſitiõeimo pfectᷣ
ee enrdetes in mulus alal qneda v⸗ e onemord vyirrufdi viillaoecerora den.
aedſhigs Ponss roeemised )Huten⸗ Pagr danlens ii lanan ebee
mi mci mẽbꝛoꝝ hmõiofficia ĩpediret. In ſtru ſei „ tis angelis q;ᷓ ĩ gloꝛiſicatt hoĩbus ⁊ ſic hic
ngnen sedaegibciz voeſde viceſ, ⸗ tcn apnertgeiieneaicinitar onaterne .
migu earutdiftana obinuice lapides vo tvitalit mita Peſatatſiinu9 duntndia

. 5
* . — —

.—. EPars pꝛima de vniuerſo

noaobiliſſime ac pᷣdlare cuius edificiũ er pꝛe⸗ tureꝑ totũ? iðo nõ habẽs diuerſitatẽ ma
in agere et in ad
inuenit᷑ diuerſitas ᷣm rarũ ⁊ denſũ ſubti⸗
le ⁊ groſſumlicet ſint coꝛpa ſimpliciaſt ni
ſi etiã nõ apparent vtilitates aut neceſſua

dictis angelis et hominibus tũc eriti ſua
pulchꝛitudine atq; pfectiõe ↄſumatũ Sic
exrit ad decoꝛẽ ciuitatis eiuſdẽ varietas pᷣ/
mMioꝛũ et gloꝛiarũ. Sicut mo e varietias oꝛ
dinũ ⁊ ꝓleſſionũ ad decoꝛeʒ ip̃ius gennis
vpianoꝝ. Heq; diuerſuas ꝓfeſſionũ con
trarietatem hʒ repugnantiaq; decoꝛe lto
to ſuo vel deturpet vel minuat aut aliqte
nnus ipediat.imo auget qo mnius
ilſta varietate ⁊ in iſta cõſiſtit pulch:itudo
totius. Sicut neq; varietas mẽb:oꝛũ aut
officioꝛũ ipoꝝ ledit vllo modoꝛũ pulchꝛi⸗
tadinẽ totius coꝛꝑis humani. Similit᷑ ne
qq; varietas vtutu aut oꝑationũ pulchꝛitu
dinẽ animarũ humanarũ quin potiꝰ illazʒ
eęxoꝛnat pficit ⁊ ↄponitSic ſe habitura e
in totalitate ciuitatis illiꝰſpecioſa illa glo
riarũ varietas. Quẽadmodũu etiam cele⸗
ſtes ymagines ex ꝗbꝰduodecim ſigna no
minatur ipᷣm celũ ſtellatũ tanq; multe ex
illis abinuicẽ multũ diſtent diſtinguũt at

lũ illud vltimũ in quo collocãdi ſũt icogi⸗

q; decoꝛũt. Sic illi ſuꝑceleſtes oꝛdines ce Mat

tandũ ẽ tibi ꝙ in celo ſaturni nõ indecen.·
ter collocata ẽ ſtella vnica ⁊ ĩ ſequẽtibꝰ ce
lis ſimiliter.nec vllo mõ arbitranduʒ tibi
ꝙ taãta vacuitas a ſtellis deturpet aut de⸗
foꝛmet vllo modorũ aliqõ ex celis huiuſ⸗
modi quẽadmodũu neq; paucitas oculoꝝ
coꝛpa hominũu aut alioꝛũ animaliũ ſo/
la frons in hominibus oculis oꝛnata ẽ to
tũ vo reſiduũ coꝛpm humanoꝛũ vacuum
cab oculis nõ defoꝛmitas ẽ eoꝛũ.imo de
coꝛ atq; decentia. Sic ⁊ ꝙ in fronte dꝛaco
nis ſola carbũculũ gignit natura.totũ vᷣo
reſiduũ coepis eius vacuũ relinꝗt⁊ a gem
ma huiuſmõi ⁊ abalis. nemo antẽ qui
hoc imputare poſſu ad defoꝛmitatẽ. Sicæ?
de celo vltimo ac nobiliſſimo quis exiſti/
mare ꝓhibeat vt parte eius modica ↄpa
ratione totius repleta ſanctiſſimis ac bea
tiſſimis ciuibus illis maioꝛ eius ꝑs vacua
ab eis abſq; vlla indecetia ac defoꝛmita/
te remaneat quaq; ⁊ ignotũ nobis adhuc
ſit an ꝑs eiꝰ aliqᷓ

aliqᷓ aptioꝛ ſitimo ſpecialiter
aptata habitatoi hmõi q; alia. in eodẽ ei
regali palatio manſiones moltas ? offici
nas eſſe. Quũlo foꝛtius in illo tam magni
fici regis palatio multas maſiones eẽ mul .
taq; amplitudinẽ nec multoꝝ tanq; vario
„ I meriton ciues collocadi ſũt.Si qs auũt
(SBieatquia celũ illud ſimplex ẽ ⁊ vnius nʒ

ſionũu attẽdat hõ hmoi

tes ſimiles eis quas requirit tãtavarietas

tantaq; multitudo inibi collocãdoꝛũ.Q
i dixerit quis dqa nihil ad gloꝛiã ſanctoꝛũ
neat ad animarũ gloꝛia nobilitas ettola
gloꝛia coꝛpm ſuoꝛuque ⁊ ſiin multis opa
tionibus multis virtutibꝰ deſeruiẽt aiarũ
habitacula tamẽ earũ ſiue receptacula eẽ
nõ dubitatur. Attẽdat etia regu antiquoꝝn
gloꝛiã nõ modicã reputalã thꝛonos aure⸗
os lectos eburneos palacia deaurata mi
taq; varietate pᷣcioſoꝛũ lapiduʒ decoꝛata
omnẽq; ambitionẽ veſtiũ coꝛtiuarũ velo
rũ quoꝝ nec vel coꝛpa capiũt vł ꝑ ſe coꝛpi
bus cupiũtur. Quinpotius anime ſunt qͥ
iſta deñnderant ⁊ delidias in hijs gloꝛiãq;
ſuã ſentiũt vel ſomniat potius vt ſepe au/
Ivo dixerit quoniã animabꝰ hůa
ir . Sia dain corbine⸗ ſũt talia vtrũq; ↄgru⸗
tabili pulchꝛitudine decoꝛabũt Nec dubily ale
cetera que noiauiad angelos vo ſandos
incoꝛꝑales ⁊ abſtractos nihil ꝑtinet ð hbſu
iuſmoi coꝛpalibus. ibi
E in pᷣcedẽtibus de hoc.

Dico igr æ ᷣmo iſte adhuc deducit iſtum

erroneivt dicat ad creatoꝛẽ bñdictum ni
hil ꝑtinere de celo vel de tota mũdi coꝛpo
rei multitudine de q̃ nõ ẽ dubiũ quin ea,
inhabitet ⁊ repleat ꝓut decet hmoi ĩibabi
tatio magnificentia gloꝛie ſue/ iſti ſũt ſer
mones autẽtici ꝓphetarũq; creatoꝛ bůĩdi
ctus in celo ẽ ⁊ habitat ⁊ celũ et terra ige
phoꝛũ ſunt mũdũ coꝛpoꝛeuʒ eẽ habitatio
nẽ deoꝛũ ⁊ hominũ. Miroꝛ autẽ ſi bomo
hmõòi audiuit ſermones vulgatiſſimos ꝗ
bus dicit deũ habitare in hoibus ⁊ eliazʒ
im templis ⁊ de hoc aliqd audiuiſti in pꝛ’e
cedẽtibus. Scito igr gqa habitationes cõi
er fiũt tribus de cauſis in rebus coꝛpoꝛa⸗
libus vel in locis. Oꝛimũ ꝓpt᷑ indigentia
inhabitantiu q; ob cauſam habitat in do
mibꝰ ⁊ volucres in nidis et ferarũ multa
genera in ſpelunct vt p hec ꝓtegat ab in⸗
comodis frigo:is ymbꝛiũ ⁊ ventoꝛũ. Ha⸗

implet.

bitat etia aues ĩ aere⁊ piſces in ags ꝓpłiĩ

digẽtiã vite ſiue neceſſitatẽ ſic ſeis In turni
bʒ vo et alijs monitiõibꝰ habitat ob aliã
neceſſitatẽ le ꝓpł᷑ rapinaꝝ atʒ bellon bij/

unt hoc ẽ coꝛpales veldelicie vel glone et

bi qe relponſũ
dda aut hic aliqᷓ

—

it
nigueinn
deusinbet
ausplenin
ſeveronul

nitestalet

ſentorin⸗
cicbonin
geſiegon
eboni A
dejboſolt

onexelalz,e

nüͤbotinoen⸗

ſotſumlust
icceurnortn
i Grodeige

deſecioan

Nijcnmonfn
ſetpedetfe
kadesbust
Albebnton
Chbesnotrs
cgenn per
Cionesed
Röpungnces
ahoninare
Gurcenar
fitipvgecte
derhubiunt
Mentoni
ek cotbit⸗
ſegltioicie
seiusinbi
tbleserbr
Ahnehebent
fſhreniap

Ihnlon
Msqrioeo

Uofugtng,
onninsſari
Ainbebigione
ioiz
ſCginanon
Ausßeclone
lisgnig iſ⸗
tpetoege
hngfnneen
W
Nird

dür
ſeie
Myp

Ngnen
nmnicdan,
Nionfmli⸗
Z
Stcumüe
ndiccldati
nAadanir
bmnöibo
Gorinobilne
cnetſinmn
–
n ſuencha
gningi
Potanͤan⸗
Aldrenn
Noülpic
Packpiünſi
nosann
nniit onioſ
ltamuen
s füllalammn
seldele
—–
eboe ⸗
iſrachuige⸗
adCriini

.
3
.

„

Poerpann

Nq oidi
uperatuini⸗

pletionis ꝗᷓ eſt felicitas futura.

tantus quippe oꝛnatus tan; crealoꝛi ho

ãda vo cauſa ẽ indigẽtia locoꝝ ⁊

cula. Se

rerũ que inbabitantur et hoc mõ habitat
deus in hoibusinõ ꝓpter indigentid ſuaʒ

cuius plenitudine æ diuitijs ola indigent
ipᷣevero nullo omino. Indigent gope ho

mines tali et tanto inbabitatoꝛe cu ex ei⸗

pᷣſentia ⁊ inhabitatione influat in eos qc/

quid boni habẽtſiue illud ſit nature ſiue

gre ſiue gloꝛie ſiuę eti tpale aut coꝛpoꝛa⸗
le bonũ. In templis vo qm templa ꝓppter
dei bonoꝛẽ ⁊ gloꝛia ſuntł? ꝓpt᷑ ſanctifica⸗
tiones aliaſq; ſpirituales vlilitates homi

no babita orni i autaes hoimſr
militer. Qem̃ ibi honoꝛat ? gloꝛificatur
non ſua vtililas e

nũ habitat deus ꝓpter v

tote perfectio animan noſtrarũ E homi
nu pᷣſertim cum fuerit in vltimitale ſue cõ
onis ( ercia vo
cauſa ex dnabus iſtis ↄpoſita eſt ⁊ hec eſt

—

cauſa babitationis animarũ noſtrarũ in
coꝛpibus noſtris c anime enim coꝛpibus

indigent poter multas opationes arcsp

„

fectiones/ coꝛpa animabus ꝓpter vtilita

tes multiplices que notiſſime ſunt ⁊ quas

nec nominare opus eſt nec nuüerare. Etſi

igitur creatoꝛ benedictus nec celo nec ho⸗
minibꝰ nec templis indigeat nec aliquid
ei ex habitatiõe hmõi retũ accreſcatcelo
tamen ⁊ hominibꝰ ⁊ templis multa ⁊ ma
gna er inhabitatiõe creatoꝛis adueniunt
que alibi didiciſti ⁊ hec ẽ ca uſa inhabita⸗
nonis eius in hijs. Sic ſanctis angelis
2⁊ ſi nibil eis ex habitacul ſuis vel recepta
culis que habent in celo empireo accreſce
ret vladueniret ppter vtilitatẽ aliquã ipᷣo
abitare inibi poſſent

noꝛificus lanq; aſſociatt ſibi hominibus
iocundusvel vtilis poſſer eſſe ex pꝛeſentia
ęæt in habitatione ſanctoꝛum angeloꝛum.
vt merito ipᷣa ꝓpter bec inhabitare debe⸗
ret quéadmodu narrat ler bebꝛeoꝝ ꝙ an
gelus pcedebat exercitũ eoꝛũ in columna
nubis quãa et pᷣſentia ſua illuſtrabat a pte
ipon a pte vo egyptioꝛũ obtenebꝛabat vt
hebꝛei ĩlumiue egypcii vo in tenebꝛis am
bularent. Sunt alij oꝛnatus qᷓ; luminis ⁊?
de boc feci ubii pcedẽtibꝰaliquã mẽetionẽ
( Uia vero terra deterioꝛata eſt et
☚M

maledictiõe quadã a creatoꝛe da
ſicut narrat liber pᷣmus legis hbebꝛeoꝛũ nõ

nata ꝓoler peccata ᷣmoꝛũ boĩm

n ſed hominũ. Sicut
ſol videtur nõ vtilitas ipius eſt ſed viden
tiu. Sic et dei gloꝛificatio ſeu honoꝛatio 1
tua vernatia? amenitate venuſtanda eſſe

leue neq; inualidũ argumentu ẽ credenti

bus legis illius latoꝛi terrã liberandama

maledictõe bmõi cũ cauſa bmõi maledi
ctionis oĩno ceſſauerinhoc aut ẽ dicere vł

ſpinas vł tribulos ampliꝰ nõ genere Si

cio ↄſtituta fuerit ꝓpt᷑ cauſaʒ ↄtrari foꝛti

milit ⁊ in meliꝰipᷣaʒ refoꝛmãdaʒ qᷓ; ab ini

5

oꝛem. Si enim apud creatoꝛis iuſticiã pec

catũ illud hoc potuit vt terra malediclio⸗
nem iſtam incurrereuvt ſpinas? tribulos
in penam hominibus generaret panẽ vo
non ſine laboꝛe ⁊ doloꝛe multiplici tanto
foꝛtius apud bonitatẽ ipius atʒ milcõiaz.
virtus et gratia hominuʒ ne dicam gloꝛia
hec poterit non ſolũ vt reſtituat᷑ ad ſtatuʒ
Pꝛiſtinũ ſed etis vt in melloe ncnobilos
refoꝛmetur quicũq;ʒ ille ſit pꝛerhocpyr⸗
terrã creditur a gete xpᷣianoꝛũ. Añ et floꝛi
bo immarceſſibilibꝰppetuiq; viroꝛis gras

minibus a multis creditur exoꝛnãda. De

lignis aũt aut arboꝛibus nibil expᷣſſerunt
ꝙ ad nos puenerit ſermones aufenuici.
NQUoniã autẽ iſta credulitas firma

ra ẽ in gente ianoꝛũ ꝑ ſapientes

licet ꝙ ſi pᷣmi homines nõo peccaſſenti pa

radylo terreſtritota poſterioꝛitas eoꝛũ re
maniſſſet ibidẽ pmanſuravtiq; ad pᷣfinitũ
tempus a creatoꝛequo traſſerenda erat in
paradyſum ⁊ cõſoꝛtiũ bonoꝛũ angeloꝛuʒ
conſequẽter creditur habitationẽ iſt no
patria naturalẽ eſſe hominũᷣ Sʒ mag ex
iliũ ⁊ ob hanc cauſaʒ tot ⁊ tantis miſerie
⁊ erumnis obnoxia ⁊ aſperlam. Quia igẽ

tur pᷣmis nõ peccantibus ceſſaſſet ongina

lis coꝛruptioſque cauſa radicalis ẽ vicioꝝ

cõſequentũ ⁊ peccatoꝛus nullus naſceret᷑
vel poſtmo dũ efficeretur peccatoꝛũ.Qua

re habitatio iſta nec deſeruiret homibus

vt patria cũ in ea nullꝰ naſceretuynec de⸗
eruiret vt exiliũ cũ ĩ ea nullus exulare me
reretur. Animalia vero⁊ alia vegetabilia
que in vſus ſolos ⁊ vnlitates hoim crean

eoꝛũ quos theologos vocãt vide

tur. Similit metalla lapides ? gẽme nul⸗

li vſui vel vtilitati hominum in ea deueni

rent ſed nec alibi de ſeruitura eẽnſquonis
nee in paradylo terreſtri cũ ibi nulla eſſer
penalitas nulla indigentia tibi ꝑ ea occux

reretur. Qnis igr eſſer vſus gs ſtatus iſti⸗
babitarims ſi pᷣmi homines non pee

caſſent. Sequitur igitur ex bis non mole

ſte ferenaũ eẽ ppylolophatibus. Siigno

rant ſtatũ habitationis iſtius ꝗ indbets

fer erit naturali nobiliojet ppter hoceſſe
debet occultioꝛ qñ ipᷣe ſtatꝰ naturał ꝗ pby
loſophicis ẽ inneſtigatiõibꝰ vicinioꝛ non

pᷣt eẽ px phãmvſq; quaq; pſpicuus.Sʒ illõ

indubitãter tenẽdũ ẽ ꝙ hmõoiſtalus lalis
erit vt ⁊ gloꝛi creatoꝛis deceat ⁊ future ꝑ⸗

fectioi vniuerſi coꝛpoꝛei cõgruat.

tuo ocioſe eẽ videbũt ⁊ idᷣo inuti⸗
les. Rñdeo in hoc duobꝰ modis. Pꝛimũ

tiue nõ erit vlterius neceſſariꝰ vſus dico

ↄſuetus nec in hoibus nec ĩ alijs ⁊ cauſas

i ihociam audiuiſti in pᷣcedẽtibus.Secuũ⸗
do q nouiſſima generatio ĩ vegetabilibꝰ
lʒz vnicaſfutura ſit nobilitate ſua ac ppetui
tate nõ ſolũ cõ penſabit imo etia ſupabiti
compabiliter. Eotra ſomni toꝛt
alʒ deceptoꝝ ꝗ inueniut in gente ſarrace⸗
noꝝ ꝗ vſuʒ ⁊ vtilitatẽ vᷣtutis nr̃e generati/
ue ſuturã in ſola voluptate carnali conſti⸗
tuũt ĩ alio tractatu audiuiſti p ꝗᷓ ſufficien/
ter ⁊ euidẽler deſtructa ſũt et hoc ẽ qm̃ vo

lupias hmõi paradyſuũ ſpũalẽ nullo mon
ſuſtinere pᷣt ibi etiaʒ declaraui tibi ꝙ neq;

regio coꝛpalis etia ſolas ſpurcicias egeſti
onũ aliarũq; imũdiciarũ q hmõi erroe;
Jequẽt caꝑe nullatenꝰ ſufficerẽt etiã ſi eſſet
celo vllimo centies milies maio.
Euertar igr ad id in quo eraʒ ⁊ di
cam qa ſtatꝰ mũdi inferioꝛt terre
Aniftuturus poſt famoſuũ illudævni
nerſale dei iudiciũ noõdũ ẽ inuentus p me
vel ꝑ aliſi cuius inuentio ad me puenerit
certitudine determiata. In vniuerſali vo
Put traditũ ẽ genti xpᷣianoꝝ a pribꝰ inue
niri pᷣt ꝑ vias qͥs ĩ pᷣeedẽtibꝰ audiuiſti qð
erit idubitater ſpecioſioꝛ atq; pꝛeſtantioꝛ
qᷓ; mõ ſii/⁊ erit laboꝛibꝰ hũanis ⁊ agrico⸗
lationibꝰ oĩno nõ indigẽs ⁊ om̃e gen-bo

miniũ ceſiabit ab hmõi laboꝛibꝰdeinceps

poc ẽ ab expleto pᷣdicto iudicio ⁊ ↄcoꝛdat
in hoc lex hebꝛeoꝝ ⁊ credulitas ſapientuʒ
ꝗ maniteſte intelligũt ab ipo legipᷣncipio
hoc pᷣmo hoi ĩflictũ fuiſſe laboꝛẽ agricola
tionis qñ dictũ ẽ ei ab ipᷣo creatoꝛe. In ſu/
doꝛe vultus tui paſceris pane tuo. Inteili
guũt etiã euidẽter ex eodẽ legẽ capitulo ter⸗
ram ab hmõi maledictiõedamnatrã q̃ in
digeret laboꝛe agricolationnis.
— 3 98 alit querat cuiuſmoi vſui v
E vtilitati deſeruitura ẽſtatus illius
5Bdoſiqs atz pſtantia m opinio⸗

¶quẽ aut foꝛſitan moueat vis ge
neratiua terrarũ et aquarũ qͥ ppe

quia vſus vt ia pᷣdixi tibi virtutis genera⸗

modoꝝ decet negligere creatoꝛẽ alias au
V tẽ vtilitates audiuiſti ĩpᷣcedenbꝰ. Sʒ ⁊ de
hoc vicz de ipᷣa pte terre tota qͥ ertra para
dyſũ terr

litates habitura eratiſi ᷣmi hoĩes nõ pec

ĩ maledictiõis ⁊ nõ ſtatu ſue pᷣme cõſti⸗
tutionis ſeu ↄditiõis eẽ appeat exlege be
bꝛeoꝝ. Rũdeo ĩ hoc qꝛ reuera lõge nobili
oꝛ q; iſte ſit atʒ ꝑfectioꝛ.de vſibꝰ vᷣo ⁊ viili

gloꝛie creatoꝛis ⁊ appet in eo iuria poſſibi

litatẽ ſuaʒ largitas ac redũdatia buficetie

creatoꝛis. Jd etia dixi tibi ĩ pᷣcedẽtibꝰð ve

nis auri ⁊ argẽti ⁊ venis oĩm metallo:ꝛũ æ

delignis ſeu arboꝛibꝰ ⁊ fructibꝰ earũ qui
bus om̃ibus nemo viit᷑ q̃liter ſeruiut glo
rie creatoꝛis⁊ de omnibus alijs huiuimo
di. De ſtatu ſanctouum.

angeloꝝ et ſctõꝝ hoĩm. quatinꝰ et

ri tibi qð polui. Ubi poſui tibi mulla cau
ſa erercitatiõis ⁊ vi appareret tibi inũpie⸗
tia eoꝝ ꝗ ſpem gloꝛie illius ĩ dei eleclis et

Dilectè hoĩbus velut inanẽ irridenda ⁊ va

cuaʒ ⁊ vl etia cognoſceres qꝛ et ſuaſiones
habes ꝑ iſta ⁊ defenſiones qles poſſibile
ẽ in rebꝰiã arduis ⁊ a nr̃a cõſuetudine laʒ
remotis tanq; diſtatibus inueniri. In om
nibꝛaüut ſermonibus meis de reb? hmoi
7 ·de alijs rebus diuinalibꝰ ac inenuoe?
moderatiõe lo quoꝛ vt in nulla opinione
vel ineſſe fixus et imobilis niſi qnnus der

auctoꝛitas ? patꝝ doctrina atʒ leſtimonia

me aſtringut. Si igr vel ppa iueligatioe

bere veritatẽ iuenero me aliter lenſiſſe dOo

lebo⁊ veritati ſꝑ adherere ſtudebo hocti
vere ac recte philoſophatis ẽ itctio vt a de
phẽſa falſitate ſtati recedat ⁊ erraſſe ſe do
leatatʒ inuentã veritate cũ gaudio ampie
ctat ⁊ hoc maxime ĩ rebus adò veritate re⸗
ligiõis ptinẽtibus. Diligeter igr ac ꝑſcruta
te itẽde ĩ his qᷓ ĩ pcedẽnbꝰ ſunt diſputata
olra erroꝛẽ ariſtoteł ð eternitate mudicõ
ñ dera etiã ſtudioſiꝰde fine ſine affinitione
tpis ſi foꝛte aliter ſe haberet veritas lueni⸗
ri poſſit.Silr ⁊ de ꝑfectioibꝰfuturis viriu

nẽ phyloſophoꝝ. facilis ẽ reſponſio vide
licet quiapfectioi deſeruiẽt vniuerſi ſpua⸗
lit᷑ aut ꝑfectõi vniuerſi coꝛpoꝛei quã nuilo

eſtrẽ eẽ dinoſcũt hos vſus vlvii

caſſent ⁊ cuia elis ſtatu cu ſtatũ pᷣſente ſta

tatibus ipius planu ẽ iuxta opinionẽ ppy
loſophonꝝ vt dixi planũ etiã ẽ iuxta cõmu
ns ſidẽ ac veritateʒ ꝗa ſtat⸗ ille deſeruiret

liter ſimilis futuraẽ eiernuati di⸗

Kpier⸗
ſellipp̃
giplin
Aperig
düda
oolgun
l
n⸗
1
ccrdcie
toon
aleinn
utpoſoleit
neninore
undarmi
haͤrönde
llissnun
lopenane
Nnuppii
ſnbrbio⸗
ſäctüt
nntppil
Rulonnian
Kicas
izonoi
1ſtne
Iuemnulu
cebean
nalsii
Noci topie
Gllistn
leſnoor
Mhacdrli⸗
liini
ungdnnn
Mhdlinii⸗
hnrcipen
Mortelg⸗
Nlencinype
Nalgumnigie
Eufuuseri
daruS

4

l =UMWGd M “
— eerterion animarũ nrarũ futurt ĩ ſtatu glo queſtiones ꝗᷓ ſũt circa hecx tentabo deter
Ngieltit rie illiꝰ vbi videt magt abſcõdita veritas minare illas qm̃ ex ſcietia ſeʒ ſapiẽtiali ſei⸗ 2
RKZZ qaua vlina tibi reuelet oeæ mihi pte oino tiq ẽ gubernanois dei altiſſimi ſicut andi
mndnee . ei periculoſũ ẽ i rebꝰinuẽtis ta difficilibus uiſti ex monibꝰ Auicẽne. Haꝝ igr queſti⸗
idinſctee 2 de ꝗbus nihil babemotraditum a patri onũ pomg e an curet creatoꝛ bñnñdictꝰ ⁊ ſub⸗ .
nen Kiad bus aliquid temere alfirmare. B . . limis vniuerſa 7 ſingula 7 de vninerſis et
enc 4 Eſtatu vo mũdi ſuꝑlunaris cõti⸗ ſingulis. Gca qualix᷑ curet ð malis quo
Ehnäfii nẽtis celos mobiles nouẽ ꝙ reue iuſtis ⁊ ſctis hominibꝰ accidũt in hac vita „ „
uäſaitn dega melioꝛadſit zꝙ eis nouus d· ⁊ de alijs q crca hanc queſtionẽ ſunt vicʒ
uostihat coaddẽdus ſit ſplendoꝛq; luminarui ad qualiter et qͥ vtilitate vel vſu ſuſtineat hic
bonnnen augẽdus ? ꝓpheie hebꝛeoꝝ inſinuare vi floꝛere malos floꝛere inq; potentus diui/
Ntechoe Neltn deẽt᷑ ⁊ doctrina xpianoꝝ doctoꝛũ affirmat tijs delicijs. Silx vtituate vel frucin ſu⸗
Nandeinngen ⁊ cauſas in hoc audiniſti et rões q̊s mibi ſtineat bonos affugi hic ⁊ etiam oppmia „
nglanitiut fuit poſſibile iuenire ſ ⁊ de tꝑe poſtqᷓ; ceſ. malis et ip̃os malos dñari malis ⁊ multi
jſnn ſauerũt motꝰceloꝝ ſtellarũq; ⁊ luminariũ plici tyranide atʒ violentia graſſari in eos
831 petiaut inxta doctrinã xp̃ianoꝝ c i celis tᷣs tune poſt hec de ipᷣo malo an ꝑ ꝓuidentia cre⸗
ius deletütülit locũ nõ habeat nec ẽ ĩ terris aut aquis cũ ato:jſipᷣiꝰeueniat loqr etia hie de fato ⁊ fa
midindhirt nulla i eis mutatio remaneat. Sʒ de ifer- Ra ꝗb dicũt fatari holes vł ee fatatos ⁊
ithenscan no ꝓpter varietatẽ ⁊ multitudine toꝛmen hic ſᷣmo valo vulgart ẽ.⁊ valde anilis. lo
bonb1ei toꝝ multis viſũ ẽ tẽpus ibi futurũ eẽ. Cau quar etio de hijs ꝗq vocatur apud poetas
eno Niqi ſa aüt bmoi opinionis apud eos ẽ cedu/ pce ⁊ nolant ab eis clochos latheſis otro
deomnibtsihen litas qᷓ credũt nec oĩa ſimul eẽ vel aliqunid phos et facia te ſcire oe pᷣſciẽtia ⁊ ꝓuiden/
Bmuſanern. xon totu. Uerũ ſi ꝗs dixerit ea ſimul futu tia creatoꝛis qliter ex eis nõ ſit rebꝰ cõtin/
Lfofuntegie I ſomnia? vnuquodʒ totũ ſimul fuuu geętibꝰ neceſſitas nec p eas vlio modoꝛuĩ
Nretſtörtü rM ĩ oibꝰ eis ꝗ poſt indiciũ ibi futuri ſunt. pedit᷑ vel ꝓhibet᷑ nr̃a libera volũtas neq;
imisſmiem quẽadmodũu ptes future felicitat æ omes arctat vel reſtringit᷑ nra libertas q;tu ad
Uhiminin 2Ztata ſimul ee i glonſficadis nõ videbit er velle ⁊? no velle facere ⁊ nõ facere niſi qti⸗
giagpatlt: rare multuq; piculoſe neq; ĩpꝛobabiliter nus ⁊ quibꝰmodis oſtendam libi.
goeriiſet dDicere hec aut qm̃ ↄpleta videt᷑ futura efſſe Kito igit᷑ in pᷣmis ꝙ diflert intẽtio
ngan t infernalis illa danationis miſeria qu‚ad Picietie ab intetione puidetie qm
— modu ? opleta ſutura eẽ videt᷑ ꝓmiſſa ſa &α intetio pſcietie amplioꝛ ẽ 2 extenſa
alatit Qiiis felicitas neutra ant earũ cõplela foꝛe tã ſup bona q; ſup mala futura eque ei p⸗
einſle, videt᷑ ſi nõ om̃s pꝑtes ſuas ſimul habuerit ſtit creatoꝛ bndictꝰmala ⁊ bona ⁊ ecõuer
gtmnin ⁊ de hoc nulla aggrediaris ↄtentionẽ qm̃ ſo. Intętio vᷣo ꝓuidẽtie reſtrictioꝛ ẽ et nõ
SS nullũ ẽ piculũ in hoc niſi ſmo aligs anutẽe⸗ cadit niſi ſuꝑ bona futura. Cõmuniter em̃
anin licus ecotrario habuerit cũ nullatenꝰcon Pla bona ꝓuigeri dicũt᷑. Nemo eĩ dic ꝓ .
Edinmihi, tradicẽdũ ẽ ibi. Luc eĩ vere ac recte ꝓphe/ uidere malũ vł ſibi vel ali/ ꝓuidet ei ꝗq co⸗
oancenlnn tamur cũ veritaiè ſancti ⁊ ſapiẽtibꝰdiuini ſulte intẽdit aliqd facere vel vtaliqd ſiar.
dimwn ius reuelat velp eos aliter declaratã vel Mala vo nõ intenduturoſulte nue circũ
n dolltli deſendimꝰ vel aſtruimꝰ vel cũ ißam non ſpecte imo perroꝛem. Amp̃ᷣ.ꝗ ꝓPuider „„—
S declarat alias ꝓut nobis poſſibile eſt de aligꝗd ꝓcurat aliquo mõ ex inuone vtil
Ten Deinn ,, cla ramus et intelligibilem facimus. lud fiat vel eueniat. NHõ aũtẽ bonitat di o
eneo nenn Tractatus de ꝓuidentiia. uine intẽtio vt mala eueniat vel ſiãt mala 0
achen eQOſt hec aut aggrediar loꝗ de gu dico culpabilia. Sʒ neq; eiunſdẽ bonitat G
ioſo de bernatiõe vniuerſi coꝛpei ⁊ max Eẽ pꝓcurare vt mala hmõijfiant vel eueniat N 8
caiſatunn me Iniũ ad res huanas etipſos Quare manifeſtů ẽ mala nõ eſſe ꝓuiſa a R
euntiin, “ hoĩes ethoce qm̃ circa hoĩes ipſos et res creatoꝛe. Sicut neq; ↄſulte ꝓcurataquaꝗ B
ineitheii buanas magt errar ? picnloſius⁊ erratur vnbitare nõ debeas oiĩa ⁊ bona? mala pᷣ
s Dgli i adbuca multis ipi en phi bebꝛeoꝝ parũ ſcita ec ab egdẽ ⁊ pcognita acpuiſa ⁊ ẽ in
ili, ĩtelligẽtibꝰdubitaſſe videri poſſũt de cura tẽtio mea hicde malis culpabilibꝰ. ꝛo⸗
had n ⁊ ꝓnidẽtia creatoꝛt ⁊ hoc legere potes ĩ li q̃r igr pᷣmã queſtionẽ.Dico igr qm̃ vni⸗ .
ſutenn bꝛis hebꝛeoꝝ Noõnulli etia ex nobilioꝛibꝰ Zerſa et ſingula curat creatoꝛ.et vniuerſa 2
– poetarũ interdũ dubitaſſe ſe ſcpſerũt in li ⁊ ſingula bona necnõ⸗ malaſquoꝛ:ũ duo
miis bꝛis ſuis poelicis ꝓpona igr in pᷣmis tibi ſunt genera culpabilia ſcʒ aj penalia liex

Pars pꝛima de vniuerſo
mõ diuerſo hoc aũtẽ videre p ptes eadẽ⸗ ⁊ etiã bominwmus et in animalib⸗ſetiaʒ in

q q ſũt ab ipᷣo ꝑ creationẽ dubitarino pᷣt uenitur in muluis generibus ꝙ paretes re

An curet. Ci eis ſciẽter ⁊ eẽ tribuat ⁊ ↄſer⸗ gũtjilios et erudiunt. Sicut aquile erudi

S -

2rit quis ꝗa poſtq; dederit eis eſſe dimitiii militer. In volatu eliã multe aues ducez

4 Aet nõ ei modica ẽ iſta curatio. Oi ſi dixe
(Aea ſibimerno ea de cetero gubernas vl eu

cxcatοι le inuolueruaut necato? rebus hmoi de

neglexerit. Illa gppe nõ curari dicutur d
1 Amp̃.vires hmõi ſeu vtu non curabit ignobilioꝛax ſic nihil omino
curabit in vniuerſo Si em̃ nobilioꝛa non
curat multo minus ignobiliſſima ⁊ ſi ſu
ma multo minus neq; media neq; iſfims

ribus nauiũ negatur gubernare nauocu⸗ lton me
Amp.ois creatura indiget cura et gu⸗

ſibi pficiũt vt grues. Ampᷣ.hmõi vires
aut egent naſuraliter rectoꝛe aut guberna

ras vlterius. altende erroꝛe iſtũ quo mulii

non no
rentxelint igr eas caſui et temeritati eas

creatoꝛis aut nõ. Si ſic ⁊ hoc fec vtiq; ſciẽ
ter ⁊ ꝓinde ꝑ ꝓuidentiã igr eiuſdẽ regunt/
cũ ꝑ cura ſeu ꝓuidentia eius factu ſit apð
eas vñ ſe regerẽthoc em habẽt excura ⁊ ꝓ
uidẽtia ipᷣius vt ſeipbᷣa regat alq; gubernet
Exemplu aut hmoi rei euidentiſſimũ ein cctea
illo ꝗ voles regere ꝑ ſeſfiliũ ſuũ elegit ei et et ꝑ eos ex neceſſitate regit ilas. Ma⸗
Dedit rectoꝛẽ inſtrues ipᷣm q̃liter filiũ rege G nifeſti igr ẽ ꝙ in eis ̊ p creatione ſunta
ret ⁊ limitãs eicertis madatis et regulis fi creatoꝛe locũ habet cura ⁊ gubernatio ipi
lij gubernationẽ. In hoc igi exeplo mani .

ue ruina ⁊ periculũ eas cõſtituit.Qi ſi p⸗

Pꝓuidit eis rectoꝛes vel rectoꝛẽ tũc vel ſe re

tius regẽdũ ↄmiſit rectoꝛi iſtructo ab ißo.). gque ab ipᷣo ſunt ꝑ creanoneʒ nobiliſima

MHec dubitare pᷣt quiſquaã ꝗn pr curet filiũ ſut in coꝛpalibus. Intelligo aũt de coꝛpa

nec ꝗs audebit dicere ꝗð negligat ißm v? libus quo mere coꝛpalis

rat igr ea que nobiliſſima ſũtmultofoꝛtu⸗
negligutur.
les q̃ſ gubernacula ſunt ꝗbus res ipe re/
gũt ſe ſᷣm hoc. Nullus aut ex gubernato

ius lenet gubernaculuſſʒ ðꝛ ea gubernare

ꝑ gubernaculuʒ. Si igr hmõi vires tenet bernatioe creatoꝛis q;tũ ad ↄſeruationeꝭ

creatoꝛ qᷓ gubernacula ſũt rerũ hmõi qᷓlir Aui in ſuo eẽ. Ot ſi dixerit ꝗa animalia q

Uigamenta. 7 viresn el 4 in peedennd? Llap.
ila donec veniatur ad ſapientiã guberna/plius⁊ lucidius renouadu.Dico igr q na

negabitur res hmoõi gubernare. Amp ſipſeruat ſuũ eẽ p nutrimentũ nõ indigent

regit rectoꝛe aut gubernat gubernatoꝛe mplioꝛi cura crea toꝛis ſʒ ſufficit eiꝰ naiu

in eo ꝙ rectoꝛ aui gubernatoꝛ qindubitã⸗ ra quonia q;ciio natus eſt poꝛcusſcit cur
ter regit et gubernat id qõ regitur aut gu-⸗ rere ad vbera mr̃is ⁊ inde ſuggere lac. Si
vernatur ab ipᷣo. Gubernacula em̃ nauiũ

militer ad paſcẽdas herbas ⁊ ad alia nu⸗
trimeta ſumenda nõ indiget duce velpce

regũtur et gubernatur a rectoꝛibus ipaꝝ⁊

pocꝑ manus eoꝝ taq́ ꝑ queda guberna-⸗ ptoꝛe ⁊ ꝓpter hoc ſufficiunt ſibi ad cõpua

cula ſemanns ipe p muſculos coꝛdas et ſonẽ vite ſue/quaq; iaʒ remonerim iſtud
ec iteruũ ꝑ vires monuas et ꝗRin pᷣcedentiba adda et alig ad idipm am-

tis ꝗ eſt gubernatiuũ ꝑ ſe et gubernatoꝛe iura que docet aĩalia ſic alimeta pꝑꝗrere ⁊
alio nõ indiges ſi vera ⁊ ꝑfecta ẽ. Et iurta vita ſeruare gubernatrix ẽ eon banc autè
hũc modũ ſe hr̃e neceſſe in ſapietia cra dedit eis creatoꝛ ſapiẽtiſſimꝰ et ad hoc de
toas que ẽ gubernãs ⁊ dirigẽs ꝑ ſe ea d i diul vtiq; vt ab ea ⁊ ꝑ eã ſi gubernarentur
anediata ſũt apud ipᷣam et ꝑ illa imediate Redit igr iſte ſermo ad hoc vt cõfieat ꝗ

pſequẽtiar ita donec veniaꝶir ad vltima hoc dicitcreatoꝛem gubernare bmoi ani
Zubernata a creatoꝛe. Si ꝗs ergo dicere malia ſed ꝑ mediũ rectoꝛẽ aliũ videlicz na
Aalneri qꝛ nõ oĩa creata regũtur a creaso turãa ꝑ natura hmõiqui autẽ cõfitetur cre⸗
re imediatehhoc ẽ ꝑ ſe ſolunõ contradico atꝛẽ curare et gubernare aliqd ſailic; per

cu innerabilia regatp rectoꝛes tam ſpia mediũ rectoꝛẽ ⁊ gubernatoꝛẽ alinzno de⸗
les q; copales. Multiei ex hoĩbus recto ſtruit curam aut gubernationem creato⸗
res ſuũt alioꝝ æ miti ex angelis pꝛeſũt alis ſed magis declarat esm.

unt filios ſuos ad volandu ⁊ accipitres ſi

oꝛe aut no. Si egent aut ꝓuidit eis crea
dit vires ſiue vᷣtutes ꝗbꝰſeipᷣas regere len toꝛ aut non Puidi. Sino peouidittu ege
gubernare ſufficerẽt abſq; amplioꝛi cura ren ſcieter vo
igr piclitari ſcieter voluit qre ad caſum ſi-

uidtt eis rectoꝛes vel rectoꝛẽ ꝙ indnbitan
ter ſapiẽtie eius et bonitati cõgruit. Ot ſi
ctoꝛẽ ꝑ ſe ⁊ immediatuũaut recoꝛes alios

1 ationẽ. In hoc igr exeple us. Amßp. Illa nobiliſſima ſutin crea⸗
ſeſtũ ẽ qꝛ p nõ dimiſit fiiui ſibipi imo po turis ranonabilibꝰ. Similiter coꝛpalia

a ſunt, Si non cu

Oo
oruplo
ſouitg
ſiut
tohnenn
ſueltuen
Unicpri
Prpboctk

erbls

geislafin
naſe.h
oqnoſen
dftaſt
ſbatinin
ſſetfuin
lusſcic
ſetenoe
Cidütbinn
hobpypniue
Edooſnn
Miideniag
eoratod
ſone
edrme
ſallisteg
rcenons
remnoel
bosalbe
lubnojrei

(amuserne

Frenwis
Ounsqan
lntkte
eninaie
ſoornils
ſaunntgenen
relavelin
riun, Oua
ſfntis i
geakoꝛ
npliden
Gbretmon
tresadbe
ichäitli,

Giricdet

Cnon
Kcdaſeun
Palttag
ſantenge
lgeniſn
Ulu

duigne
günalru
Uerſenosn
e ids
Singiner
ſotoreider
Ueascöſftuig
aſeagigee
oniaiii,
aniannrte
eisapamntr
nndgai
nohlünr
OCennonet

beräin ünn
o Sien

1 vegneuin
unitnn,
os Ftid N
liokante
tainigie
nanstin
—
4 fonat ⸗,
deſifin

E

.

Fo.

ſuũt iudicia manifeſta intelligetibꝰ vtilita/
tes que inde ꝓueniũt hominibus et alijs
aĩalibus'q nullomõ ꝓuenire poſſent niſi
p curã ⁊? ꝓuidentia creatoꝛis. Inutilit᷑ em
hmõi hoc ẽ homines ⁊ alla animalia alʒ
vegetabilia creaſſ creatoꝛſi nõ eis alimẽ
ra et alia ſine ꝗpus durare nõ poſſunt ꝓ/

cio ꝗ nõ ſolu inutiliter ſed etis inſipienter

ediſicaſſet domũ coꝛruẽdo ꝑ ſe ⁊ ſtatim ſi

nõ eidẽ fulcimẽta quibus ſtabiliret adie⸗
ciſſet frequẽtia ſilłt ſiue ppetuitas ⁊ vniuer
ſalitas iudicia certiſſima ſũt cure ? ꝓuidẽ

tie ⁊ remouẽt caſũ ⁊ temeritatẽ quẽadmo
dũ dixi nibi in pcedẽtibus qꝛmoꝛs accidit
hoibꝰ vniuerlſaliter ⁊ ſꝑ iAn ſuͤrbic be
igr duo ſũt iudicia certiſſima ꝙ ꝑ curamꝰ

Pꝓuidentiã creatoꝛis moꝛs ẽ in hominibꝰ.

Ecõtrario vo raritas atqʒ pticularitas iu
icia ſunt ceruſſima caſus ⁊ temeritatt qn
tũ ad nos/Quantuũ aut ad creatoꝛẽ neq;
aſus neq; temeritas aliqd ẽ iſtud ibi at

tendendu ẽ diligẽter in omi genere aĩaliñ/

generatio eĩ pedũ alarũ ⁊ eti pluman in

oĩbus aĩalibus ꝗᷓ naturaliter babet mem
bꝛa bmõi vel admunitas ſicut plumas et
ſꝗquamas ex neceſſitate ꝑ curã ? ꝓuidentiã

eſt creatoꝛis/ qm ꝑennis ẽvt ita dicaʒ hoc
ẽ durans quantum creatoꝛ hic eſſe anima
lia ꝓuidit.Eſt etiam vniuerſalis vnicuic
generi animaliũ hmõi Sic ſe hʒ⁊ genera

o pilon in illis ptibꝰ animaliũ i qbns cõ

ſueuerint generari. Curã dico intelligẽtia
vt mediã vel imẽdiata vłmediata vel im⸗
medialã. Quato foꝛtiꝰ igr motus celoꝛuʒ

ta frequẽs ⁊ ta ĩmutabil erit pꝑ curaʒ ⁊ ꝓui

dentia creatoꝛt. Amp.nõ pᷣt dubitari an
creatoꝛ pᷣuiderit ſiue pᷣnouerit ꝗd bonivel

eẽt vłpret motꝰ celoꝝ ⁊ qd ppr ill dede

rit vtutes ad hmoi motus puidit igit mo

tũ celis cũ illũ pcurauerit ꝓpter bonũvel

dõ ẽ vel qð ex eo hʒ vel qõ ex eo ẽhoc au

—

xẽ eẽ ꝑ cura vel ꝓuidentia vt pᷣdixi tibi.Eſt

— —

oi motus ex ꝓuidẽtiaſqᷓre et omne

id aðò ꝑſe naturaliter ex eo ſequit/qre di/

es et nox et generationes et coꝛruptiones

vernales et autũnales hyemales ⁊ eſtiua
les ⁊ viciſſitudines ipe tempoꝛũ quattuoꝛ
Utilitates aut iſte note ſunt nobismulto

E motibus aũt celoꝛuʒ ſtellarñnq
⁊ luminariũ ⁊ de viciſſitudinibꝰ
tempoꝛũ ⁊ de generationibus et
coꝛruptioibus que viciſſtudines tempoꝝ
ſequũt᷑ ꝓpter curã et ꝓuidentia creatoꝛis

tentio ad hocverbi gra.
cratis no Juit a t
tes. Sed magis vi gener ĩ vni
uerſali vel foꝛſitlanvt dicat aliꝗs indiuidu
um vagumſoñ igr ſe babet ⁊ coueniẽs eſt

xv

foꝛtius igr̃ creatoꝛi.Quoniã igitur intẽtio
ſapientis eſt intendere in oꝑe ſuo om̃e bo
nulet omnẽ vlilitatem que Puenire deber!
aut poteſt ex opere ſuo erii hec intẽtioſmł

tofoꝛtiꝰ creatoꝛis ſapiẽtiſſimi. Quare om
ne bonũ qð ẽ vel debet eẽ ex quocũq; opi
bus eius eſt ꝑ intentionẽ ibius omne aute

bonũ ad opus eius ẽ aui ex ope eius ome

igr bonũ ẽ ꝑ intentionèe ipius et eſſect? ei⸗
vel mediatꝰ vel imediat qcꝗd aũt ẽ crea

tũ ab eo ẽ creana pfagietin ei? et ꝓpt hoc
oẽ bonũ ẽ ꝓuiſũ ab ipo ⁊ ꝑ curã ac ꝓuidẽ

is iudicis vſi ſunt ad declarand cura ?
pꝛouidentiã creatoꝛis circa vniuerſu; coꝛ⸗
poꝛeũ et circa coꝛpalia que generant᷑ ⁊ coꝛ
rumpunt᷑ ſub circulo lune· erũ non po⸗
tuerũt ꝑ has vias erẽdere curaʒ ⁊ guber⸗
nationẽ creatoꝛis vſq; ad ſingula particu
lariũ vt em̃ generetur hoc granũ frumen⸗
ti vel coꝛrũpat᷑ p curã ⁊ gubernationẽ cre

atoꝛis nullo modoꝛũ videtur declaratum/

ꝑ vias iſtas hoc aũt eſt qm̃ nõ ẽ patefactu
pꝑ eas ꝙ cura et gubernatio creatoꝛis ſit i-
mediate circa bmõiſmedioꝛũ vo nõ eſtin
fa. Intentio pris ſo
generaretur ſocra
aret᷑ pꝛoles ĩ vni

huic capitulo ꝙ iractare incepi inueſtiga-
re de hoc. Dedes igr ſcire quia no ẽ neceſ

—

uidiſſet. Exemplum aut hmorẽ in archite ariſäe quia ytalici phi pPdii

e vt media p que fit gubernauo inten dar

generaliter vel intẽtione vniuerſali velin⸗
"tentione pticulari. Sicut manifeſtũ ẽ nibi

in armamẽetis nauisi hoc ẽ in inſtrumẽtis
gubernatiõis ipᷣius ꝙ nihil omino inten
dut vel vniuerlaliter vel pticulariter. NHe

„

etiã cũ hoĩes medij ſunt gubernationũè/
neceiſe ẽ vt intendat in omia pticulariaſſic
myniſtri argonautaru ſiue archinautaru

intendũt in ſingulos fluctus vel vndaslqᷓ
poſſunt nauem ſubuerterenec in ſingulas

guttas quẽ poſſũt in ſentinã influere quo/

2.

niã nec cogitat de illis cogitatiõe particu/
lari. Sic nec duces de ſingul paſſibus nec

— —

ißi eta ambulates ex quib? exemplis foꝛ-

—

taſſis alicui videatur q multofoetius non
eẽ neceſſe om̃ipotentiſſimũ creatoꝛẽ inten⸗
dere in ſingula eoꝛumique pꝑ curam et gu/
bernationẽ ipᷣius fiũt vel gubernant/ Si
em̃ nõ optet aurigam de ſingulis paſſibꝰ
equoꝛũ trahentiũ currum ſuumaut de ſin
gulis reuolutionibꝰ rotarũ currus quem
Rr ii

Pars pꝛima de vniuerſo
regit ſingulariter intẽdere vłcogirare quã litates eon in vltimitate claritatis et certi⸗ inzĩ
io minus creato:em om̃ipotenſſimũ ac re tudinis intuet. Ex quo manifeſtũ ẽ q om Cnnn
cioꝛẽ vniuerſoꝝ deũ nõ optebit ſingulari⸗ nes bonitates creaturarũ ſingillatun Pvi N eniͤt
er intendere de omnibus que ꝑ curam et det ⁊ ſingillatim largit hocaut e eſſe p ꝓꝑ⸗ f 0
ꝓuidennam ipᷣius reguntur pꝛeſertim cũ uidentia ⁊ curꝗ eiuſdẽ videlicet bonũ eſſe uge
incom parabiluer fadilius ſitei vniuerſu, vel vtile ⁊ cõ ſulte ſiue ſcienter factum eſſe aing
regere q; cuiuis aurige curruu leuiſimuz. Amp. In quolibet cõtinuo indubuan ncnzge⸗
Amplius. Ridenda ⁊ ridiculoſa vide ter ſunt ꝑtes infinite ſi ꝓuidit ⁊ curauit Aefiuen
i poteſt pꝛouidentia circa athomos atq; creatoꝛ: vt eẽt totũ. Sic ꝓuidit et curauitvt ntni
arenarũ caleulos pᷣſertim cum nemo ſapi eẽt medietas/ eodẽ moõ ſe haber de medi einhuſl
ens hmõi minucias curervel etia numen etate medietatis et ita in infinitũ qui eniʒ Mueyllaarn
earũ ſciataut ſcire velit Quãtomagis igi Pꝓnidet et curat vt ſit domus/ꝓuidet et cu leghgnnun
tur creatoꝛi iſta curãda nõ ſũſhincẽ q; rat vt ſit paries etiã vt ſit lapis in pariete geizonns
a er lapicẽtibus et doctoꝛibꝰ iĩpiano:uũ re⸗ Uerũ non opoꝛtet eũ curare vt ptes lapi⸗ Pnenutbos⸗
puta uit dei adulatoꝛes ꝗ talia iſßum cura dis ſint in lapide hoc em iuenit pᷣter curz? W
dicerent. Lu igr attede in hijs exemplis· ⁊Z uidentia iam factã. Creatoꝛ vo benedi ſurieſeb
d poſita tibi ſunt hicſqm in eis ſunt ſermo ctus de hijs que facit vel fecit nihil inenit Plhſen
nes quoꝛũ intentiões ibi diligeter intuen vel inuenit factũ alias vel ab alio. Inten Guigenis
de ſunt.videlicʒ e auriga dicit᷑ regere tur do autem factum alias factum nõ per cu- Gttöneplie
rũ aut equos trabetes ipᷣm dux itineris ramet pꝛouidentiam ſuuam. Manife- Uebeigion.
viantes. nõ em̃ iſta dicut᷑ ſimpliciter ⁊ ſm ſtumigitur eſt quia totum conninuuʒ eſſe maclu
totũequi nanq; greſſus ſuos regũt ſenſ- cum vniuerſitate infinitate partium ſua hellatonß
bus ſuis ⁊vi eſtimatiua ᷣmaximo eoꝛum rumffactum eſt per curam et ꝓuidentiam Ungmnns
⁊ in minimo regũtur ab aurigaſſic ſe hbʒ et creatoꝛis apparet aſt hoc euideter ꝑp hoc ſeteetan
de itineratious ⁊ duce eoꝛũ.De patre vo ꝙ generatio omnis naturalis hoc ẽ cuiuſ NEdoreen
familias vel ſapiẽte quocũq; q non curat libʒ cõtinui qð generat᷑ cũ non ſit niſi per nchngeie
minima domus ſue vt athomos et calcu virtutẽ generantẽ datã a creatoꝛe ad hanc elluse
los arenarũ. Uerũ vtiq; ẽ hoc.Cauſa aüt vtilitatem videlʒ generandi.Conſequens hahishe
eſt quonia intentio ſapientis hmoi limita igr ẽ vt oẽs ⁊ ſingule parte s cuiuſſibei ↄii lngetzn
ta ẽ circa ea que videt vtilia ſibivi expedi nui generati fint p curam ⁊ ꝓuidentis ce inn
entia domui ſuevel hijs ꝗqous hʒ ex offi⸗ atoꝛis ⸗ multoſoꝛtius et cuiuſlibʒ cõninui Nanauroei
cio ſuo ↄſulere vel ꝓuidere. Hincẽ ꝙ nec crean qð dico ppter celum vltimũ videlz ſſnnannbene
numerũ athomonꝝ vel aliarũ minuciaruz empireu ⁊ ꝓpter terrã que foꝛſitan videa nunlctenen
hmõi neq; aliqua ex eis curatiſʒ ea ſola i tur creata et nõ ꝓpe generata. De nouem unltuenaen
ꝗbus ẽ ſpes aut certitudo qua intẽdit vuili⸗ vero celis mobilibus qui in medio aquas tanon
tatis. Ampᷣ. Nec poſſibile ẽ hoĩ iſta ſin rũ facti ſunt foꝛſitan magis veriſmile ẽ q liens noſan
gillatim neq; p ſingula curare qm̃ nec co⸗ ſint generati vel facti ex aquis hoc eſt ex lelpuicent
2* itare. In creatoꝛe vo tamlonge aliter tã medis parte aquaru in cui⸗ loco poſiti et (munnrgeen
Diſſimiliter cura ⁊ ꝓuidẽetia/quaniu lõ/D oꝛdinali ſunt. ſenlitetan
ge velus bonitas r ſaletie a bonitate hbu Euertar igitur ad id in quo eraꝭ ⁊ ſpgliatest
mana et ſapiẽtia quantecũq; ipᷣe ſint Si⸗ r dicã quia ſicut partes in toto con iutneeſeek
cut em̃ ſapientia creatoꝛis aut intuituʒ ei? tinuo ſunt non obſtante numero Ulkytligre
di⸗ ſitate vel etia infinitate earuũſunt in; pp

no adiuuat magnitudo reꝝ aut paudtas

inc;pp ſgghe
Sic neq; paruitas neq; multitudo ſpedit uidentiam creatoꝛis ſic et multofoꝛtius in fmundg
eam vllo modoꝛũ. Hoc em̃ dedaratũ ẽ in toto diſgregato hocẽ in omni monte are Ailftetnten
pma pte ſcientie iſtiꝰ⁊ cauſa in hbocẽ quo noſo et littoꝛe vniuſcuiuſq; maris ⁊ in rio Ruungeniig
nia creatoꝛ nõ ẽ ſapiens aliungevel affoꝛꝛ pa vniuſcuiuſq; fluminis. Neq; ei obſtat Alenin Ce
ſ z eſſenciaiiter ꝑ hoc qð ſcilicet ⁊ per hoc infinitas aut numeroſitas ſapientie aut ꝙ ntimnt
. equalicer nouit futura vt pᷣſentia ⁊ pterita nidentie creatoꝛis vt minus eaʒ videat qᷓ . Rekonein
* ſimiliter. Silr parnavt magna? multa vt finitatevt ita dicam aut minus infinita q; imen
Bneti r roꝛalia vt ſpuialia et econuerſo. vnuz. Amp̃. vnnſquiſq; puiſo: domꝰ ntüln
Similiter pticularia vt vninerſalia. Qua ſue ſcit aggregare feſtucas ſen paleas ad gmi⸗
ꝓpier et ſingula que creauit ⁊ ſingulaspti ſiernendh inde domũ vel conſtruendum hainaſ

Nrinin
oanſtii
weſdenegir
detcaneng
Kri ucte
Rpragen
Knoſelnn
tinnninig
unſthhete
neüarmete
docei mn
cii
Larnetfurin
Hasednn
nan. N
uen l
Tininnsrzmnnt
raran u
1aütbotaning
nsannisnti
weni innini
NAieknti

nmmälden

Neynleinni
ganen t an
ns aailht
lun Cnid
i ehtnn
degnenul
usͦchii ie⸗

ungeſn

.

—“”””ù”
Mien me

.—

eſſe voluit et curauit.
certas viilitates vnũquodq; eoꝝ q ſũt cre

Fo.

ſtratuʒ licet nõ videat vniuſcuiuſq; palee

vel feſtuce vntitatẽ ꝑ ſe viſione ſingulari⁊

determinata. In vniuerſali vliq; videt fa⸗

ſcẽ pslearũ neceſſaris ead alterã duoꝛuʒ
oꝛtiꝰcreatoꝛ oĩa intuens
et ſingula ſinguloꝛũq; omniumvtilitates
videns ad cerium⁊ liquidũ nouitaggre/
gare ſiue in totum continuũ ſiue in totum

congregatumparuculas minutiſſimas ſi

it em no mi

ue coꝛpoꝛa minutiſſima.

nus vtilitatem vniuſcuiuſq; calculi arena
lisquantũcunq; paruulus ſitvt vtilitateʒ
aggeris totius ex innumerabilibus calcu
lis arenalibus congeſtiſneceſſe igitur eſtz
parua et minuta coꝛꝑa in quantũcunq; ꝑ
uitate ſint eſſe p ꝓuidentiam ⁊ cura creato

ris. Ueruʒ ipᷣe nouit vtilitates vnicuiuſꝗ;

catlculi arenalis quas habet in ſe et per ſe
et incõ ꝑabiliter lucidius q; nos easquas
ha bet in toto. Nos autem ꝓpter ebetudi

nem ⁊? obſcuritatem intellectus noſtriatʒ
bꝛeuitatem ipius ad hoctam minuta nõ

attingimus quẽadmodũ neq; viſu coꝛpa

li videre tam parua poſſumꝰin ſua parui

tateſoonec aggregata fuerint ĩ atriũ vł ali
am congeriem vel cõtinuitatẽ in totalita⸗

te alicuius colligata. Wanikeſtũ igr eſt
tibi ex hisiquoniam ſingula creatoꝛ ſuo

rum et etiam ſinguloꝛũ partes curat crea
toꝛſinguloꝛum partes ſingulas. Amp

Si curauit de ſingulis vt eſſent/⁊vt bona

eſſent et vt bene eſſent ꝓuidens vnicuiq;

locum cõuenienieʒ ⁊ ſalutarem ſibilet eti
am virtutem acquirendi ipᷣm locũ vnicui⸗
qʒ tribuit quomõ non per ꝓuidenuam et
cura eius nõ ſunt omnia que creauit ſub

cura et ꝓuidentia ipius qualiter veriſimi

le eſt vt regere et gubernare negligat ea ꝗͥ
Amp̃. Cum ꝓot.

aneritneceſſe eſt vt ea dirigat et perducat
ad illas vtilitates quantũ in eo eſt ad fi
nes ꝓpter quos ea eſſe voluitqð dico p⸗
pter homines malos ⁊ angelos malos ꝗ
cuũ ad felicitatem nobiliſſimam ſcilicet per
petuam creati ab eo ſint ad illa tamẽnon
perneniunt. Cauſa autem in hoc eſt mali
cia voluntaria qua ab eius regimine atq;
directione ſe auertunt qᷓntuʒ ad hoc. Nõ
enim extra regnum ip̃ius ſunt quos taʒ ſe
pe cõpeſcit et laxat vt non noceat mali an
geli quantũ volunt neq; mali homines li
bidines ſuas aut cupiditates explere poſ

ſint ꝓ libito neq; in alios graſſari 21 5 hoe
perſcrutatius et diſſuſius loquar in ſequẽ
nibus. Qualiter auteʒ eos laxet 1 compes
cat et quibus vtilitatibus audies tunc·
Moanifeſtum autem eſt nbi q eaunz
qui aſſeſſoꝛe interdum laxatur a curſu. Irꝛ
terdum autem frenatur ab eo in ambulæz

tione. Interdum autem er igatur omni⸗
no ita vt etiam nec moueri poſſit non ẽ ex⸗

tra regimen et curam ſeſſo:is.De parau.-
lis vero quas vtilitates habeat quos vſꝰ

vel vtilitates habeat vel nauuitates eoꝝn

vel vita. Jam aliqua ſuper hec dicta ſunt
tibi. Reliqua vero expectanda ſunt vſqʒ
in capitulum quod dixi. Alios vero bomi
nes et angelos amauit indubitanter diris

git atʒ perducit creatoꝛ benigniſſimus ad

vonum pꝛopier quod ciad quod eos cre
auitet adiuuat eliam illos multiplieibus
et pene innumerabilibus adiutoꝛis ania⸗

malia quoq; que ſunt ad vſum hominuz

creata pꝑ induſtrias et artes quas ipſeme?
dedit hominibus ad hoccõ uertuntur in
vſus hominum quare licet per homines

medios ad finem perducuntur ad creato

rem ad queʒ ſunt. Jam enim alibi dixi ti
bi ꝙ quicquid eſt cauſa cauſe per ſe in o
dem genere canſe eſt etiam cauſa canſati
et intelligo cauſa cauſe per ſe. Cum igitux
induſtria hominũ ⁊ voluntas vtendi ani
malibus huiuſmõi a creatoꝛe cauſate ſinte

efficienter ſiue effectius et ipᷣe cauſet vſum

huiuſmodi eodem modo cauſandi nece’ß
ſario et vſus hmõi opus ẽ creatoris ?⁊ dö
nũ atʒ beneficiũ. Quicꝗd aũt ẽ cauſatum

ab eo ita vłdonatũ ẽ cauſatũ vel donatiẽ

ab eo per curam et pꝛouidentiam ipſius.

quare vius animalium huiuſmodi erip
curam ⁊ pꝛouidentiam creatoꝛis. Am
plius.Certum eſt ꝙ moꝛs ⁊ vita lotalitex
in voluntate ſunt ⁊ veneplacito crealoꝛis
neq viuit aliquis niſi ex dono et beneſi/
cio ipſiusc⁊ nec moꝛitur aliquis niſi veleo
aciente vel permittente/quicquid autem
vel facit vel donat ſcienter facit et quicqcd
permittit ſimiliter pꝛomittit ſcienter quica⸗
quid autem genter donat vel facit curar
indubitanter et facere et donare etcurat
etiam finem et fructum qui ex hoc pꝛoue/
nire debet niſi foꝛle ſit vltimum donatun
qð eſt finis ⁊ fructus omnium pꝛecedent⸗
um illud in oꝛdine ſuo/vei oꝛdinatione ꝓ/

inde igr a curate ſiue ꝓuidẽeler omia faci

Krüc

„£
* £
*
2
—

edanes

i S eſſe

——

7
Oαι ο caàνονααιαι ; ro

Pars pꝛima de vniuerſo

ne facit et donat ſimilitalioꝗn velut lu⸗
do ſen ioco ocioſo aliꝗd faceret vel pꝑmit⸗
yteret fieri qð nec bonitas nec ſapiẽtia eius
vllo modoꝝ patitur. Manikeſtu igit ẽ
tibi ex oibus hijs qm̃ a maximo creatovſ
q; ad minimũ oĩia bona curat ⁊ pꝛouidet
creatoꝛ et om̃e bonũ aliud ab ipᷣo ẽ per cu
ra ⁊ pꝛouidentid ipᷣius/ om̃ino em indecẽs
ẽ bonitati ⁊ ſapiẽtie ipius ea nõ curare vł
dd ipᷣa faciũt vel quid de eis fiat que cura
uit eerealon igcole 7 ca:e iñ fa⸗
ceret quęadmodũ ſi quis artifex artificiuʒ
aliquod faceret?⁊ poſtmodũ nõ curaretvł
quid ipſũ faceret vel quid de eo fieret vel
qð deueniret ad iocũ ſtultiſſimũ atʒ ocio⸗
ſſimũ opatusmanifeſte appareret. ?
ſi dixerit ꝗs qꝛ de modicis er minimis nõ
opoꝛtet creatoꝛẽ cura hr̃e ⁊ quia ridiculo/
Ja eẽt atʒ ridenda hmõi cura ſiue curatio.
Jam reſpõdi tibi in hoc qꝛ poſtq; creator
iudicauit bonũ illa facere nõ ridiculoſũ
neceſſe ẽ vt iudicet bonũ illa curare rege
re alioquin vt dixi iocoſe et ridiculoſe illa

feciſſet.
Tautẽ erigã te atz dirigã ad ſubli
yv mio:ẽ ac nobilioꝛẽ ↄſiderationem
cure ac ꝓuidẽtie creatoꝛis in rebꝰ
minimis cõ ſidera ⁊ inueſtiga niſi diſcunt

/vlł didicerũt ara nee nere ſiue filare? telas

ſuas atʒ reciaculas texere vbi didicerũt ſi
militer caſuras eẽ muſcas in reciacula ea/
rũ et ꝙ muſce pᷣde earũ eẽ naturaliter de/
beant ⁊ eſcalanteqᷓ; vel matres filates vi⸗/
derẽt anteq; cognoſcerent vt fila vel telas
vel reciacula anteq; apperet eis muſca ali
qua.Gimilẽ conſiderationẽ fac de anati

bus ꝗ q; cito aqua videt in eam ſtatim iſi
lint ⁊ natare incipiũt cũ nullũ animal na-

tare viderint vbi natare didicerũt ⁊ aquaã
eẽ habitationẽ ſuã hocẽ nature ſue ↄueni
entẽ. Similis ẽ queſtio ac cõſideratio de/

foꝛmicis vbi didicerũt theſauriʒare.⁊ qd

ẽ mirabiliꝰ vbi didicerũt grana tritici ger
minatura ſi ea integra relinquerẽt et ideo
diuidunt ea in fruſta.De pdicibꝰvero hʒ
admirationẽ non leuẽ qᷓliter matrẽ agno
ſcãt qua nũqᷓ; viderũt relingauãt pdiceʒ ꝗq
furat᷑ oua matr: fouit eaj
ſi ſtatim eĩ relinquẽt? matrẽ que oua in ꝗ

bus nati ſũt poſuit ſequent᷑ inſepabiliter

onge aũt mirabiliꝰoĩbus hijs ẽ genera
tio ſcarabeoꝝ. Scarabei aũt cum ſcarabe
os alios generare nõ viderint miro artifi

cio generat alios. De ſtercoꝛe nanq; equi

pduli vo exclu

no globos rotũdos foꝛmãt ⁊ ad recepta⸗
cula ſua eos poꝛtqtes atʒ deluꝑ incubates
glios generat. Sut æ alia innumera artifj
g cia animaliũ quale è aruficiũ pice quo cõ
pingit nidu ſluũ quẽ nemo carpentarioꝛũ
vel architectoꝛũ effigiare poleſt. Dicit au
tẽ et illud mirabile ꝙ fateoꝛ me nõ ꝓbaſ⸗
ſe quia etia pluries reſiſti ſtructura illa ar⸗
le elia cementarioꝛũ quada vti videt yrũ⸗
dines ⁊ quida volucres alie ⁊ vt vlteriꝰ te
diriga ꝗs docuit roſas texere floſculos ſu
os ⁊ cingere ⁊ lilia ſiłx ⁊ de om̃i genere ſe⸗

Ekin ſeminibus ſimilis artificijs ⁊ ꝓpt᷑ hoe

ꝙ genera artificioꝛũ naturaliũ quare ma
nifeſtũ ẽ oĩa ſemina artifices eẽ naturevel

ʒnaturales. Deniq; ꝗs docuit gallinas et
alia animalia ouatia ſupincubãdo ouis
ſuis generare animalia ſuarũ ſpederum.
Quis docuit ſtrutões oua ſua calefacere
i ſabulo ad ſolẽ ⁊ ſic generari ſibi pullos.

2 Quis vᷣo docuit apesvt fauos ſuos ꝑ exa

gorios oꝑat ꝗs docuit eas vel quẽ expla⸗

natoꝛẽ habuerũt ꝙ mel eẽt in floꝛibꝰ⁊ qas

oſtẽdit eis artificiu illud colligendi exillis
Ubi didicit fenix ex aromatibꝰ roguʒ ſibi
coſtruere ⁊ in eo ſe cõcremare vt ex eiꝰ ci/

neribus fenix alius generet᷑. Pꝛetereo de

medicinis aialiũ occult ⁊ ſaluberrimis ſi
cut de buffone ꝗ medicamẽtuũ veneni pꝛi⸗

. mꝰ oñdit ĩ ruta et ſaliua et inũera hmõi ſt

que legũt apð medicos ⁊ naturales phy⸗

loſophos. Sup huiuſcemoi igitur ioco ſe
multotiẽs aliquos interrogaui ⁊c vna le
ſponſio oim ꝙ natura docet aialia hmoi

artes et artificia. Poſtmodum aut quere

iterũ cuiuſmõi liber cuiuſmõi linteris ſcri⸗

ptius/ ᷓ quatitas ⁊ cuiꝰ volumis ⁊ deſeni
ptoꝛe iterrogo eos ⁊ neſciũt mihi reſpõde

re.è ſi dixerint ꝙ mgr̃is ga magiſter eſt
Quero ilerũ vbi mgr ille ſot ⁊ tata artifi⸗
cia didicerit ſi didicit.qm ſi nõ didicit hoc
ſi ſdentia hmõi ab alio nõ habʒ neceſſe
habẽt ↄfiteri quia magiſteriſte creatoꝛ eſt
cũ ſolus gearorſ dientii bale Boi r⸗
at ⁊ ꝗcũq; habẽt ab eo habest. Mirabi
urevalde eſt ꝙ ſimul artifex et magiſter
aut ſimilis liber apud nos nõdum inuen
tus c.Qj ſſi creatoꝛ ipᷣe qui vocet hmõi ar⸗
tifices qbꝰ nulla ẽ artificioꝝ neceſſitas ꝙ/
pᷣa compatio ĩdigẽtiarũ ⁊ neceſſitatũ nia/
rũ quatomagis in nos deberet eſſe tante
diuine bonitalis largitas vt in hominib⸗

9 minuzʒ ᷣm qð dixit ariſtoteles qꝛ vintus qᷓ

ab eis vtruʒ natura bec liber ſitan mꝗr ?

zilten
eſun
elgvonb
1alger,
(tlkienm
ſeriles
Uetslss
lietlega
lelgt
ſyutii
nſgii
ſnigi⸗
ſottalxe

dse

Gobete nil
Crigcanna
Mitemng
Erüime
Daseärt
Hiattche
ecſesetn

5 n
N
eind

chonadi
Pachid
nigeue
nieſoi
Mpoim
livüiusl
NMgiren
Nochoe
leggboren
Peggerine
hafeteptaa
Pleveniad
rchen
ſae Ore
enpcſdee
Coccilun:
heſnuſcary
mlimeiſe
Uopeidens
llſuefta
Uutene
nſs
Burn
„Me
lwiifin
NWuno⸗
Wsgorſq
N
edee

i

nn
sfiffnen
wn usn
ſlugesslrint
A ſoſeskenttde
Mk anſorsen
miggs Nact
0das nerin
mimeluinim
Eſegenent
igestnei

õ

ni nacnnt
ianilmdcbgi
nielgonabg
eolecöenaend
uusoineri
eanecaninſt⸗
getſaisdinn
Omneis n
Pbeinmniſen
pnamadod,
aſle
Aun l
llber außinn,

gur iſti artifices artificion ſuoꝝ ſcientia ꝗ́⸗
lter ibi legere poſut?

tara d ita docet hmoi

ſtotel.qliter docet cuʒ ipa nibil ſcire poſſe
videat᷑ ꝗs ei opinet accidẽsvl ſcire aliqd
vr docere niſi quẽéadmodu ꝗs dicat albe

tactũ vnũquodq; alioꝝ ſenſibiliũ doce⸗
re ſenciẽtem ie ꝑ ſenſũ ſiue ꝑ ſentionẽ ſui.
baq́ videt eſe naturaliter in animalbus
ante dictis et in multis alus.

cauſaiũ ab ipo ⁊ queadmoduũ bonitas et ſas quas audies ſolo loco et interduʒ val
pulchꝛitudo a alla qᷓ vocat bona ſiue bo eni
nitate ſuꝑ oia creata ? generata.
lumie ſapiẽtie creatoꝛt deſcendũt iue flu/

cito ipius lumina pᷣdictarũ cognitionũ/ꝙ

modũ ſuꝑ foꝛmica lumẽ quodda ꝓuiden
lie aa hoc regrit neceſſitas vite ipiꝰ niſi ei
ↄgregaret in eſtatevñ aleret ĩ hyeme cum
extra receptacula ſua opter aſpitatẽ frigo
ris a teneritudinẽ atqʒ paſſibilitatẽ ꝓpꝛu tutts
coꝛpis alimẽta ⁊ receptacula ſua pꝗrere ̊//cia augurarum et opimo tam antiqua de

valeret. Sic velut alind quoddaʒ lumè q veritate augurioꝛũ qua opiniõe multi ad

boc lumẽ ĩ ipᷣa ĩuiile eẽt ꝑ ſeſupadditũ eſt

) retentaculn ouoꝝ ſuoꝛu foꝛtiſſimũ
vbi oua lua ponit et cubat ſiue fouet. In

Fo. cxvij
eẽnt iſte artes naturaliter vel ſaltem artes apphendãt. Cauſa autẽ in boc z qĩ canis
neceſſiarievt nõ cogeret hoies tatt vigilis crealus ẽꝓpt cuſtodia! 5
et laboꝛibꝰ artificia ſibi neceſſaria dilſcere

2 acqrere. Wirabile aũt ẽ ſi liber in quo le

da qua exbibere videtur holbus necnon
latratibus ⁊ moꝛſibus gbus arcere nitut
ea que videntur eis voctura hoibꝰ onis

vidget ꝙ lre ille ſint que
ſuis vel rebus eon euidẽter iundicat. Quis

natarales ſi lre ibi ſũt qm̃ mille lre natura

liter iegut ab boib⸗/z lre nõ poſſũt eẽ na igr larones · occulii homicide ð hijs ſůÜᷣʒ

turales alid q; naturalia ſigna. S 1 bec q multũ nocet hominibus ? rebus eoꝛuʒ
ſignavbi impᷣſſa ſut ? qꝗs impſſi.Amp.na lumẽ hmoi qſi diuinanois cniuſda datus
ẽ canibus. Ueruũtũ panciſſimis vel ꝓpter

—

lartifices ſi nõ ẽ ſb⸗
iectũ. Sʒ ĩ ſubiecto quẽa dmodu docʒ ari
it diſpoſitionis qᷓ illos receplibiles illiꝰlu
minis facit. Queadmodũ ⁊? qdaʒ diri de
ſplendoꝛ:e pꝛophecie quia tanta bonitas
cõplectionis rariſſime inuenitur in homi
nibus que receptibilis ſit ſ plendoris illis⸗

dinẽ vel aliũ coloꝛẽ dicere ꝑuiſũ caloꝛẽ⁊

MWoqdus aũt iſte multũ lõge a cognitioni . ſo
bonitate cõplectiois ꝗqn potius ab ipſo ꝓ

ſcend ige vige⸗ vrquẽadmodi
uit eſſe a ſonte pᷣmo ⁊ vniuerſali

uite nte pᷣmo 2 alios inſtruedos ⁊ pᷣmuniendos circa ma
eẽndi ⁊ ꝓ bñplacito ipius ſupeſſe

la ipis imminentia. Multis ob alias cau

de male complexionaus etiam inuenies

„

ic et a
unt ꝓ bnplacito ipiꝰ naturaliter ꝓ bñpla vt elleſic eẽ deſcendit cuiꝰeſſe aliud. Sica

ut reqrit neceſſitas ⁊ viilitas eon quemad le deſcendũt oĩa binoilumina bnplaci

um. Debes in hoc etiam ſcire quis in

da venadi deſcẽdit ſup araneavelnt aliud ucerrare noſt⸗ cuntur an poteſt videri ha⸗
quoddã lumẽ. Wanifeſtũ ei ẽ qam̃ venau
one muſcan vila ſua ſuſtẽtat aranea ⁊ qm

tis tanq; ſuper coꝛuos et coꝛnices och⸗
cenderentqaeclam lumina pᷣſagioꝛũ a lu
mine antedicto ⁊ que per hec de euentibꝰ
humanis pᷣſagirent aues huius garnibꝰ?
volatibaalijſq; coꝛpoꝛum ſuoꝛũ motibus
hominibꝰ iudicarent. Qualiter autem ex

ei ex ꝓuidetia creatoꝛt aliud lume videlicʒ
nendi ſiue fuan di æ reciacnla ſua texandi.

lupis ant = lupabꝰaſtucia venãdi nõ mo

Aica lum quodd naturale ẽæ q mirabi quib⸗ vus erroꝛ iſte declaretur non ſolu?
uusvidet᷑ ee ĩ caſibus non ſolũ hoc factis impoſſibis ſed etiam ridiculoſus paleſi

et tibi per ine loco ſuo ſi deꝰ voluerit.Lau
ſas etiaz deceplionis iſtius audies ibidey
7 fient i manifeſte videtur etiam iuxta
hanc viam vt omnia que ſunt virtutis er
foꝛtitudinis et pertinent ad illas deſcedãt

nobilioꝛ ẽ q; i multis alioꝛũ aialiu ſʒ etiaʒ
velut quodda lumẽ ꝓphecie ſeu diuinati
onis ꝗbuſda canibus a creatoꝛe indituʒ ẽ
naturaliter ita vt et latrones ei hoies oc⸗
cultos hoc lumine inueſtigent dinoſcst et

quã ipᷣa ſollicitudie ſua ⁊ amicabilitate G

nobilitatẽ ipius luminis vel ꝓpter rarita⸗

us ideo rariſſime inuenitur ĩ illis. Zibi ve
ro certũ poteſt eẽ ſplendoꝛẽ iſtũ nõ ſequi-

pter aliã poteſtatẽ qñ muliis datus eſtip
pter meruũ ſanctitatè ipſoꝝn multis ꝓpter

2 datũ eſſe ⁊ dari donũ iſtud. Queadmo
dũ igr a pᷣmo fonte eſſendi ſiue a pmo ee

ðSme lumine ſapientie vt ẽlumẽ ſapenda
10 creatoꝛis , Puiden:ia eiuſde ad vtiti⸗
tates qs dixi T alias innũerabiles qs no

minare et numerare el mihi difficile eſt er
multe me latentjet nibi foꝛſitan eſſer tegio,
ire quis ſtultis⸗

buiſſe occaſionem ſui eſſeſet ſue credulilz

aues circa quas obſeruâtur auguria deſ⸗
2

⸗

Jrnsene 9

DPars pꝛima de vniuerſo
ſimilit᷑ a pᷣma virtute ſiue foꝛtitudine ſiue
potetiavt ẽ vᷣtus ⁊ foꝛtitudo⁊ potẽtia ⁊ ſx

pꝓuideti ipius ⁊ ꝓut requiruũt neceſſita.
les ⁊ vtilitates recipientiũ. Uñ in ꝗbuſdã

ſunt arma deſenſionis ſicutĩ bobꝰ ⁊ vac⸗

cis ꝗppetĩ coꝛnibꝰ qꝛ ꝑ illa ſe defendũt a

lupis queda vo ſũt arma ꝓtectiõis ſic du
ricia cutis in apꝛis ⁊ coco drilis licet ⁊ alie

ſint vtilitates iſtoꝛn. In alus vo dẽtes et

vngues ad iĩpugnationẽ piter ⁊ defenſio⸗
nẽ ſunt. Sicut in vꝛſis ⁊ leonibꝰ ⁊ alijs aĩa

libꝰ ꝗᷓ de pᷣda ſiue rapina ſua nutriunf ſic

Etig de pulchꝛitudinibꝰ dicenduʒ videtur
qm̃ oẽs deſeẽdũt a pᷣma pulchꝛiiudine vt
* pulchꝛitudo ⁊ bonitates a pᷣma bonita/
te vt ẽ honitas.Silxr ſcietie vel ſapientie a

pᷣma ſapiẽtia vt ẽ ſcietia et altitudines a pᷣ

ma altitudine vt eſt altitudo ⁊ ſuauitates

veri hoĩs a pᷣma ſuauitate vt eſt ſuauitas
ouſa auiẽ in hocẽ qm omia hec relucent

ad pᷣmum iqntũ talia ſũt ad pᷣmũ iq; inq̃n

tũ tale qᷓle demiaui tibi.lic oĩs vᷣtꝰ ad ipʒ

inquantũ ẽ virtꝰ ⁊ oĩis bonitas relucet ad

ad ipᷣm non relucet ad ipᷣm niſi ꝑ id qð ca
dit ſuꝑ ipᷣm de irradiatiòe pᷣmi. Manife

nũ ẽ ꝙ ome qo ẽ põtẽs et om̃e qð ẽ bonuũ

nõ ẽ tale niñ ꝑ illud qð cadit ſuꝑ ipſuʒ de

irradiatioe pᷣmi p pᷣdictas cõparationes

ois vᷣt videt᷑ eẽ cauſa ⁊ declaratio ſermo

nũ hmõi.Caue ant ne ꝑ hoc intelligas di

ſerſari pᷣmuũ apud ſe vllo modonꝝ quead
modu efons quarucuq; multituclne vei

diuerſitate riuoꝝ apud ſe nõ diuerſaf aut
multiplicat᷑. Sic nec pᷣmũ ꝓpter multitu/

dinẽ aut diuerſitate influentiaruũ ꝗᷓ ex io

ſüt. Caute aut itelli ge vbicũq; noĩari crea

toꝛe qaudieris fonte et creaturas rinos vel
fliunmina. HNo eĩ ẽ ꝓpᷣe riuus niñ aq̃ flu⸗
it i fonte vt ps fontis id ẽ aqua fontałl ⸗ P
pter hoclueniret ex neceſſitate eius fluru
vel exitu aq fontalis niſi ei alia daret. Re
mota ei iam a creatoꝛe ẽ p me ẽ ptibilitas
nec ſuꝑ hoc ẽ tibi relicta dubitatio. Et ab
vno ⁊ eodẽ caloꝛe ẽ ĩmolicio in cera etidu
ratio ĩ luto. Uides ęti qꝛ ex eodẽ ſemine
ta modico ꝓueniũt fructus floꝛes et folia

frondes ? coꝛtices ⁊ etia ſ. ene ſile cum ſe
men vnn ⁊ fſoꝛte vnũ ſimplex ZPocẽ vnius

nature nit. In ſemine z bnano ꝙ; vni? na
ture tm eſt videt᷑ appere maioꝛ multitudo
miaioꝛqs diuerſitas Leffectibꝰ ſuis hocẽ in
eis qex ipo generat quoꝝ ẽ tata multitun-

ipm inquantu eſt bonitas ⁊ eodẽ mõ cur
rit res in alijs. Quia igit᷑ omne qð relucet

do atq; varielas vt pili vnques caxo oſſa
fes radicales ? ipa ſubſtatia terebꝛi. Qnã
imperioſiſſimu verbu ipᷣiꝰ erit multitudo
atz diuerſitas adeo deoꝛſũ ab ipo adeoc;
diſcreta vt nec ſpecie nec genere nec etiã p
dicamẽto ↄmuicet. In hujs aũt ſimilitudi
nib attede logiſſime diſtantẽ diſſilitudi⸗
nẽ. Semen ei licet foꝛtiſſima habeat virtu
opatiu cauſa marerial eſt æ⁊ ꝓpter hoc
coꝛrupitur i generatiõe eoꝝ q ex ipᷣo fiunt

hocaũt nõ c cauſe efficiẽtis nuqᷓᷓ ꝑ ſe ſcilʒ

vt ip̃a coꝛrũpat ipᷣa opatiõe ſua q ei pꝛ’o

pa ⁊ pꝑ ſe. Nec moueat te exemplũ fenicis

qð polſui qm ignis ille quẽ iße ſucceit eſt
caulſa effidies coꝛruptiõis ipiaipᷣe aut fenix

nõ ẽcauſa ꝑ ſe ⁊ ꝓpᷣe ignis illiꝰ. Remiſce
Vre igf ſublimitatĩ ac ſupeminẽtie creator:
bñdicti imperioſitatiſq; verbi ip̃iꝰ ð quo

plura audiuiſti in pᷣma parte tractat⸗ iſtiꝰ
Et videbis q;longe ẽ omipotentiſſimavir
tus ipius ? excellentia atqʒ magniſicentia
opationũ ipᷣius ab alijs virtutibus et mo
dis operationũ ip̃arum. Reminiſcere etiã

quia nomẽ ⁊ intentionẽ cauſe efticent vi
dent merito phylo ſophi extendiſie vt ex

act ac deputatam eiuſdẽ rationẽ foꝛſitan

enim ſic non congruit niſi pꝛime caulſe ef⸗

Allia vo ſimiles illuminarioes eis
q que ſupꝛa poſui hr̃e vident᷑ om̃ia
minu

alia aĩalia ⁊ quedã multo mioꝛes
ſq; nobiles. Quedã etiam maio:es
quẽadmodũ vultures ſi vern eſt ꝙ de eis
multi fabulati qꝛ puident ſtrages futuras
exp̃lijs ꝓpter hoc ↄgregat᷑ locis vbi fu
ture ſũt ſtrages hmõi taq; pᷣuideati futu⸗
rã eſcã cadanoꝝ hũanoꝝ ⁊ equoꝝ. Appet
tibi ex oibus hijs luminibꝰ luminoſilatez
ſapiẽtie creatoꝛis penetrare atq; ptingere
nõ ſolũ vſq; ad extrema aĩaliũ ſʒ vſq; ad
extrema ſeminũ lumina q cadũt ſupſemi
na ſilia ſũt artificis vt dixit ariſtoteles. at
tende etid ꝗd lumina hmõi nõ ſunt im̃ ſiẽ
artes aut artificia opandi ſj ſunt velut im
peria creatoꝛis q neceſſe habẽt ĩplere ipᷣa
ſemia. Hõ em̃ ex libero arbitrio opant᷑ ſj

—☛

ex neceſſitate p modũ ſcʒ ſᷣuient qð ⁊ ari -

Rtoteles aut alibigeneralir dirtde natu⸗
ra ſò qi ipᷣa opat ꝑ modũ pᷣuiẽtis.nemo
it dubitat aii lemia ne⸗ alia nec alit opa
ri poſſunt quẽadmodũ ĩ ipis ſpediri mñ ⁊
adiuusri poſſunt vt meli⸗ ⁊ citiꝰ operent᷑

ſaropr
en
hormiüet
ſemninsn4
fierepue
Ceentiut
Desaruh
ſolübnnn
eniqſe⸗
ſitceato
ſceret/

Uitvciuſfe
CMitioniel
ioſtuecen
legicrot
getcſe
lordunan
uidoroge⸗
anfte Te
Cegindci
Pchine
Giuunune
Delſiin
ſücaihnite
nenkten
ieniſco⸗
ponoe
ſesſunf
laſluist
Glhnninſa
nieitp
lnuieer
Fffrenesbn
Ulnes Lod
ghlespelge⸗
Aaumina
faleſvenp
genenäemnn
bincecpl
flegerbe
Ulnentone
ſuggeuand
lußmag
ſeogfton⸗

Mc ä JèM ð ðẽ ssl ẽẽ

Hiimaß ſins A en alee ſor 5 1= r w ief dr
l r.fF y.

ckic We a eene

8

I Fo. cxviij
ina Sicut appꝑet ex oꝑibmagice naturalis qᷓ delicq; iueſtigãda latrones? dinoſcẽdi alzꝭ .
aleren ſunt ſubita generaio pediculon ranaruy dep̃hẽdẽdi eos aut nendi ſiue filadi teren
oſtünd vermiũ et alioꝛuũ multoꝛn. Impediũt᷑ o diq;ʒ rethia ⁊ venãdi. Si in inueniret in.
pndcice ſemins in agris multotiẽs ꝑ natura agro hotus pᷣter eruditionẽ ⁊ doctrina ſplẽdo
düpenn rũ extepugnanie vt ex ſeminato triticonoõ res illos ꝓpheticos nemo noĩiare vererct.
ehlichi generet᷑ miſi ſinapis aut ſigalu. Jam igik S nea lclctia illa neq; p ſciẽtias operari
eeennn Decaratus é tibi qm ad oĩia bec puenit nõ alialia vel ſemina vlualiter dicimꝰ pter·
Pbesni ſoluũ luminoſitas ſapietieę creatoꝛ ſ etim paucitatè nre exercitationis in hijs 7 PpE
ediſniN periu q̃re oĩia pecd ſie fiuͦr vel generane nouitatẽ quã ſꝑ ⁊ mõſtrat᷑ ⁊ unmuabe
Krüiinabte fiuũt creatoꝛe ſciẽte ⁊ imperate fieri ⁊ ſic fie⸗ hoꝛrẽt vulgares hoies et impiti Ppter qᷣH·
SS ri quare ? puidenter ab ipo et per ipſum ariſtoteles dicere noluit artilicia eſſent
mndetnitt Eboc y querebat cuiuſmodi in ſermoniboſz vtutes ſimiles artificijs ½
dennänsizt cognitioes vel ſciẽtie eent lumia prer qõ ↄueniẽtius acomodato aptato⸗
RR WV iſta. Reminiſci debes eoꝛũ q ali·⸗ q; ſermone nõ dicim? lumina iſta ſcienti⸗
Ceni keirtt bi audiuiſti p me vicʒ qm ſcientiarum ſiue as aut artes ſeu artificia ſy mag ſimilitu⸗
legneiri cognitionũ alie ſũt deſcẽdetes deſuꝑ a lu-· dines ſcientiaru ⁊ artium et artificioꝛum.
RZ mioſitate creatoꝛt 2 bee vocar᷑ ſcie idite vł W gs aũt querat virũ aranea ſciax
Z ve ſiue filare? reciacula tendere ?

ACugennnar
inäſcnz
3mapaene
mnsacöneni
Wasden
Banm au
ntionintn
fioloprigdct
meiutcininidn
aorbanre
miezimun
1 ibitnal

laminiylun
penenaaſfii
miniti,
sDini
nndhii
oefettiin

☛

ifuſe et iditę qdẽ ᷓ naturalit᷑ iſũr ⁊ cũ his
creãt᷑ ꝗoꝰ idite ſũt ⁊ noĩant᷑ recte ſcie natu

rales vel innate. Alie vo d poſt naturã cõ (

pletã dono creatoꝛis adueniũtcõiter vo⸗
cant᷑ ifuſe. Lercio vo rebꝰ ipis adueniut
queadmodũ ymagines reſultates ĩ ſpecu
lis ab inſpicientiũ faciebꝛ. Et iſte ſũt ꝗ ſe/
quũtur numero ſitatẽ rerũ et varietatẽ atʒ
diuerſitatẽ vipote cauſate ab ipᷣis. nec mi
rũ cuiq; videri debet ſi multitudinè autva
rietatẽ rerũſequẽtur ymagines earũ et ve

—
Balia facere qᷓ facitpponet queſtio
nẽ nõ facile determinabilòimpitis aut ei
ſciẽter facit aut caſu qð facit ⁊ pꝛeter inten
nonẽ. Q& ſi rideat ꝗs qᷣ neſcieter facit q̊
fac. Qualiter igr declinat erroꝛem omn?
ĩoꝑibꝰ ſuis. 12 mpᷣ.ſi quẽadmodu dic ari
ſtoteleſ qꝛ oĩno ſcietiſignu ẽ dicere poſſle??z
ñ potiꝰ ſignũ ſciẽtè erit facere poſſe.Ampᷣ.
ꝙ ſignũ ẽ ĩ muliere filãte ꝙ ipᷣa filare ſciat
q; no ⁊ meliꝰ⁊ magꝭ appeati aranea. Si

rificat᷑ iſtð p augmẽtationẽ a cauſa et a ꝓ G dixerit qꝛ mulier hoc fac arte vel ſcia ſi

poꝛtiõe.Eu em̃ res omẽs ad hmõiymagi
nes juas ſilr ſe habet ſiue ꝓpoꝛtionalit.
Conſequẽs ẽ vt ꝑmutatim.ſicut res a diui
cẽ ſe habẽt.ſic ⁊ amagines earũ ſe habeat
adinuicẽ ⁊ ppter hoc vtẽ diuerntas ĩi rebꝰ
adinuicẽ. Sic⁊? in ymaginibus ppler hoc
igr ſiue res hmõi vniuerſales fuerint ſiue
pticulares. Eodẽ mõ erũt ⁊ ſcietie vel vni
uerſales vel pticulares. Scietie vo alle vi

delicet tam inate q; infu
te cauſe ſue ſe ꝓpter hoc vna earũ ẽ multo
rũ generũ ⁊ multarũ ſpecierũ indiuidu⸗
oꝛuũ hinc ẽ ꝙ lumina ꝗᷓ nneraui tibi ⁊ no/
miaui ſequef᷑ hoc mõ vnitatẽ ipᷣi nec ha/
bent lineationes aut deſep:iones libꝛoꝛũ
necaggregatiões ꝑtiũ quẽadmoduʒ ne
ſapiẽtia pᷣma.Et ide dico de ſplẽdoꝛe peo⸗
phetico qm̃ vnꝰ nõ e diniſibil neq; aggre⸗
gatus ex pticularibꝰſplẽdoꝛibꝰ ⁊ in illo et
ꝓ uluũ viſa ẽ a ꝓphet iãta rerũ et euentuu
multitudo atz diuerſitas. Sic dico ⁊ ð iſtt
lumiba quaq neclumina dicẽda ſint ↄpa
ratiõe ſplẽdoꝛ ꝓphetici.i vno tñ ei aſſimi
lat᷑ vicʒ ĩ hac vnitate ⁊ indiuiſibilitate.Si
iñ mueniret in hoibus lumina ſimilia vi

ue artificio oblitꝰ videtur huiuſmodi bo
mo ſermonis quẽ dixit ariſtoteles.quia ꝗ
natura tale magis tale. qᷓre naturalis ars
magt ars ⁊ natural ſciẽtia magis ſcientia
7 naturale artificiu mag artificum ⁊ na/⸗
turalit᷑ ſciẽs mag ſciẽs.Quare et mag? ſci
ens aranea hmõi opis ⁊ magis ſcienter
opat᷑ fila ⁊ rethia q; mulierq hoc ꝑ doetri
na allena aut ꝑ ꝓpam adiuetionẽ hoc ſti?

eſequẽtur imita qpel didicit. QRſi rñderit q iſtinctu nature

oc fac aranea inuoluit ſe diſfſicilioꝛibꝰ q⸗
ſtionibꝰ? de inſtinctu ſe; natura ꝗd vtru
illoꝝ ſit. Eadẽ ei reſtat queſtio de natu⸗
ra vtru ſcieter inſtiget araneãſad iſta faciẽ
da aut inſcieter. O ſi ſciẽternõ erit bmõi
natura i ſubiectoſeis em̃ q̊ i ſubiecto ſunx
nullo modon ↄgruit ſcire vei ſciẽter aliq
facere.Si ve ſubiectũ fuerit natura hmoi
ſequẽtur alie queſtiões de hmòi ſubiecto
an p ſe hoc faciat an alieno inſtinctu. Q
ſi pſe reſta mueſtio qua vtilitate et cuius.
Si ei ſua vtilitate hoc facit nõ erit hmõr
ſubiectuũ niſi ifa aranea. Uenatio ei mui
carũ ſoli aranee qᷓ ulã exercet vtilis eẽtvi
det. Niſi foꝛte ꝗs dicat quia etia vtilis eſt

6 4
Dars pꝛima de vniuerſo
homibus ad admirationẽ ſapiẽtie creato que pᷣnominata ſunt ꝑ ꝓuidenti creato⸗
* riris ⁊ ad phyloſophandu de ꝓuidẽtia ipiꝰ ris et eſſe et ſfeeer. aleici
Si vo alieno inſtinctu bocfacithmoina VUonia autẽ dalũ eſt a creato:e oi 0 iter
lmiiura pueniet hec eade ad creatoꝛẽ et fiet xp bus coꝛꝑpibus vt poſſint ſibi acqui Gnlu
. Hheoeoc maniteſtioꝛ: in rebus hmõi ꝓuidẽétia rere loca naluralia hoc énatutis naee
dDinina cu inuentũ fuerit ꝙ p eius ĩſtinctũ ſuis cõgruetia et virtules enaʒ ad hoceis l
2 filant aranee ? texunt fus ſua et retia et date ſuntab eodẽ ꝗbus hec acquirt per ſ
„ venatur. Si ant nõ puenerit hoc vſq; admotũ⁊ quibus etia in eis quieſcant non? nun
2* creatoꝛeʒ neceſe ẽ vt veniat hoc ad aliam tibi dubitandũ ꝗn ꝑ ꝓuidenti creatoꝛis lithuun
ſuubſtantiã nobilioꝛẽ qᷓ; ſit aranea ⁊ hocv ſint motꝰeoꝛũ getespᷣſertim cũmotꝰna nunhe
vynrnamvel multas que ſi fuenit vna ſola asꝰ tural vniuſcuiuſq; coꝛpis nõ la ſit inaſuõ en
prearebit eẽ regitiua oim aranearũ docens locinatural q; elia fuga inaturał aiz otra ſeul
. eas hmõi vinẽdi artificia vel inſtigas eas ri. Uides igr euideter q: coꝛpa naturalia ininn
Qaag hoc vtilla exerceãt qð vel erit ei cmiſ ſbi ꝓuident naturaliter ad cõſeruationẽ ulet
ſũ a creatoꝛe vel erit eide; innatuũ ꝑ vtraq; Jui eſſe ⁊ a locis nociuis ꝓfugã de locis il
aut viarũ iſtarũ appet euidẽter oia hmõi ſalutaribus ꝑ motus ⁊ inclinatioes naiuu ſliald⸗
artificia ⁊ eſſe ⁊ exerceri ꝓpter videntiam qTales 2 hec ẽ cauſa vt mihi videt que idu ſencnenne
creatoꝛis Eodẽ mõ ſi multe fuerinthmòi xit ariſtotelẽ naturã hmoiin coꝛpibus na erhti
. flubſtatie regitiue aranearũ nõ polerit ee turalibus quaſi quandavitam eẽ quoniä D
duvubiuũ gꝗn regnũ huiuſmõi ſit eis vel inna in viuentibus hmõi ꝓuidetiſſima euiden Neſen
In vel cõmiſſum a creatoꝛe.Lu ergo atten lulſſſima eſt videlicet qua declinat noxia et Miin
de in hijs ⁊ ſimilibus qꝛ nõ ẽ coniendẽdn querũt ſibi ſalutaria at ꝓficua. Et in giia imee⸗
recte phyloſophatibus de vocabulis aut buſdam quidem animalibꝰnaturalis pe⸗ cn
nominibus quin potius ſiue litigio ⁊ con ricia et ars innata medicinalis. Quis em ondyeren
tentione ſicut vtitur cõmunitas hominuʒ docuit bufonẽ alieno moꝛſuatq; veneno fenugspag
Extraneitas autem quam repudiat vſus vulneratũ rutam adire et eidę locũ vulne nddaſde
communis in vocabulis modis omnibꝰ ris affricare ? ꝓpter hmõi affricatione; a nd nugs
fugienda eſt philoſophantibus. Similik periculo veneni curari 2 hocidem de ſali ynen N
2Z vacuitas earum nſi foꝛte defectus necel ua facere creditur a multis. Similiter ꝗs üübortop
ſitas cogat nouavocabula fingere aut ſal docuit cattam ꝑ affricationẽ ſuam ad her guadenuch
tlLs circuuolutionibus vtenduʒ eſt eis pꝑpk bam que nephyta nominat᷑ conciꝑe poſ/ uuas riſnine
boc igif ariſtoteles noluit dicere virtutes ſe et ſic defectu maſculi ſupplere.Eodem unin
que ſunt in ſemibus artes eẽ vel artificia. ʒS mõ ⁊ equas exponere ſe flatui venn vter keminzti
fed ſimiles artificiis qnaq; abſq; abuſiõe eius afflatu atʒ attractu conciperẽt. Quis ultengen
lIntollerabili dixiſſe potuiſſet eas eẽ qual⸗ vero docuit piſces quoſda poſtq; in aquaã Nute
dã artes ſeu quedãa artificia nature. Heq; effuſa fuerint oua conſemine ſuo ſupfun 3 ndemm
Setengdendu eſt tibi ſuꝑ hoc ꝙ pdixi videli dere alios aũt generare nõ poſſe. Denic Miohi
cei viru aranee ſciant facere qð faciũt. vel ꝗs docuit aquilas et coꝛuos reiuueneſie enrirtii
vrtruũ ſcientie tibi faciant quod faciunt.Cuũ re ⁊ in iuuentutẽ ſua modis ꝗbꝰ alibi au/ (Pecgücir⸗
„ vylſus ↄmunis hominũ recipiat eas ſcire æ diuiſti renouare. Quis docuit ſcoꝛpiones MWinelcen
opari ⁊ ſcienter opa hmõi ⁊ tantillum lu exterioꝛa im̃ manuu in bominibꝰ pcutere auintdet
minis eccepiſſe eas a luminoſitate ſapic⸗ pahmis aũt parcere vel qð verius credoti nlaniſn
tie creatoꝛis ad acquirendũ ſibi ſuſtẽtatio mere ne foꝛie ab eis incluſi capti detine= fſoneonin
nẽ vite ſicut dixiverũ aũt ꝑ mediũ ſiue me ab erxterioꝛibꝰ manuũ minimetiment. ſisebſteri
dia an imediate nõ diſſinio hic qm eẽ ⁊ v Sunt ⁊ alia innũera que hyſtoꝛiographi nnhleſſce
ta imediare vident ꝓcedere a creatoꝛe et nature de hmõti ſcripſerũt in abus omibꝰ Enttgdern
creari ab ipſo et ꝓpter hoc foꝛtaſſis vide⸗-⸗ maniteſtũ ẽ tibi ⁊ coiter dici artes qſdam emici,
atur alicui ꝙ in iſta modica lumina ſicur et artificia ? ingenia nature dici etno im. iuguie⸗
et magna deſcendant ab ipᷣo ſuper hmõi merito. Iſta tamen vocabula vſq;adna mldedo
creaturas ſtcuretnobiliſſwim Tlumina que turas inanimato:ũ coꝛpm nemine adbuc llrnnn
„ vocztur dona gratiarũ ſcientieq; vtůies audiuimꝰ extendiſſe ena hoc ẽ ꝓpier pni⸗ ſliorfi
* luublimes dicũtur ab ipᷣo imediate deſcen tatem ſuam ⸗ vtita dicam tenuitatem in⸗ ehfce
Aere ſuꝑ homines et angelos beatos. In minis. Nulli em̃ phyloſophanniũ audiui Aliimegznn
iIm igr delerminatu ſit tibi ꝑ hec oia hmõi m⸗ dixiſſe ponderoſa coꝛꝑa inclingri vet Mllu

Müctan
Snhdäinke
Wrläbgi
dsbere

Pricentüct

Eſenmnain
sti
Ps iamis
r
AAeradci
1stincln
Utmminiſtia
ibmöince
n wlaad

14) gan:
Wmimal
mnoſtolba
eceii⸗

Wan .

1 nuiis r
fntiin⸗
nommatau

ACauſnet

geleiaund⸗
NacnNc
oſn
calenimni,,

—

4

nerareno Nn,,

in lotis vt pdixi. Soꝛtaſſis autẽ nõ iuteneg
intẽdere aranea hoc filũ determinare vel
hoc reticulu. Jam autẽ audiuiſti alibi in⸗

maoueri ad mediũ mundi arte vel artificio

Similiter neq ignem cõburere ligna ar⸗

ſimilitudinẽ ad artes ⁊ artificia. reatorꝭ
depma⸗ 5

aut ꝓuidentia ſicut ⁊ virtute eiu

ria omnia iſta fieri que nominaui libi iaʒ

dubin eſſe non deber nec in partibus nec

tentionem mea de indiuiduo vago quali⸗
ter ſe habet in ipᷣo ſenſu ⁊ in ißa ymagina

tione. Ethmoi exemplũ quoddã eſt in ho
mine qui videtur alonge veniens ſed ꝓ/

er elongationem nõdũ ſcitur eẽ homo.

ſed ſcitur eſſe boc animal veniens deinde

cũ appꝛopinquauerit cognoſcitur eſſe iſte

homo veniens nondu ſocrates. Erit au

tẽ magis vagum ſi eouſq; remotuʒ ſuerit
vt nõ depᷣhendatur animal eẽſʒ hoc mo⸗
uens. magis etiam vagum ſi nec moueri
appareat. Cunc em̃ nõ cognoſcerelur eſſe
niſi hoc coꝛpale.Ex hiis igit᷑ apparet tibi

quia denudatio a cõditionibus priculari
bus ⁊ ci rcũueſtitio eoꝛũ facit indiuiduum
vel vagum vel magis vagũ vel expꝛeſſum

ac determinatiſſimũ iuxta modos huiuſ/

modi exemplotim,
Uia vero ſermoues phyloſopho

ruũ de animabus animaliũ nõ ra
tionabiliũ fuefunteas appꝛehen
dere vniuerſalia non poſſe ⁊ dixerũt hoc
eẽ ꝓpꝛiũ animarũ rationabiliũ ⁊ ſubſtan
tiarũ intelligentiũ. nõ videtur ̃m eos ꝙ

Jin animabꝰ animaliũ ſimiliter artificibꝰ

operationũ ſint ymaginatioesvel alie im
pꝛeſſiones vniuerſaliuʒ / neq; ꝙ poſſibilis

ſit eis abſtractio circũueſtitionibꝰindiui⸗

duantibus vſqʒ quaq;. Quapꝛopter diſſi⸗
cile erit eis determinare vtrũ aranea yma
ginet᷑ muſcã cũ ipᷣam non viderit vel qua

liter ymaginet᷑ eaʒ ſi vniuerſaliter eað ap⸗

p̃ᷣhendere non poſiet ̃m eos.Si vo indi
uidualiter aut ſingulariter ymaginatur ꝗ
cõditione vel circuueſtitione illam indiui

duet diſſicile poſſe videri videtuncum ipſe

ↄditiones pᷣmo indiuidualiter neceſſario
appᷣhendãtur 5

. * . .

ie vel artificio nature licet cõiter receptu?;
ſit ꝙ hoc faciat virtute nature ſueſſed hoc
eſt vt dixi ꝓpter longam Diſtantia atz diſ

et autẽ euidentius qgo di
co p exempla. Si em̃ ymaginatur aranea
mulcã caſuram volatu in telam ſuam iſte

2 boce qmi

2 vt bꝛeuius dicam ꝑ has ↄditiones nõ ẽ

—

ad hãc aliquã ſtab

rali. Hõ erit igit᷑ ꝓpᷣa ſubſtantiarũ intelli

gentiu apphenſio ↄmunionũ ſiue vniuer

ſaliũ. Amp̃.De artificibus ꝗ non ſunt

apud nos nullus dicit ſe edificare hacoo
mũ indeterminate ſed potius quandam
domũ. Similiter neq; textoꝛ aligs ducit

ſe texere bunc pannũ ſed quenda pannuũ

Nec aliꝗs ex fabꝛis dicit ſe fabꝛicare hũc
gladiũ ſed quendaʒ gla dium. Multo mi⸗
nus igitur in animalibus ralione carentis
bus erit poſſibile hanc indiniduationem

ſeu determinationẽ eſſe. Amp̃.ci ani⸗

me rationales multo nobilioꝛes ⁊ foꝛtio/

res ſint in appᷣhẽdendoq; animequomo

extendent le in appᷣhenſionẽ ſingulariuz

vires apphenſiue earum et vires appᷣben
ſiue animarũ rationabiliu erũt adeo bꝛe-

ues⁊ decurtatevt in ſuis artificij 8 vſq; ad
particularia ? vaga ſimiliter ĩdiuidua nõ
Marttingant. Si 3 nis autẽ dixerit ga aranee
operant᷑ quẽadmodũ aliquis artifex opa

retur cecusvel clauſis oculis nec ſic etiam
abſoluit ſe a nodo queſtionis iſtius quo/
niã ꝗ ſic operatur quoniã et ſi clauſos ha⸗

beat oculos vel om̃ino obſcuratosaper⸗

tam tamẽ habet atz reuelatam ymaging⸗
tionẽ in ĩm ſenſum cõmunem interioꝛeʒ
Difficile autẽ ẽ inu enire exemplũ diſimi⸗

litudinis ymaginationis 7 intentiõis hu⸗

iuſmõi animaliũ in opibus ſuis apõ nos

pᷣa inte ndut ab intus ⁊ ymagi

natur inſup. Hos ant afoꝛis ⁊ deoꝛſũ i ar
tificijs que apud nos ſunt. Et iam oixi ti⸗

bi in pluribꝰ capitulis et tractatibꝰ ſcietie
iſtius quia lumina que deſurſũ deſcẽdũt

Z longius?⁊ latius ſe extenduntſq; que de
oꝛſum ⁊ a rebus animalibꝰ nr̃is in aiabꝰ
animaliũ irrationabiliu adueniũt/ꝓpter
quod ⁊ mẽſuratur ⁊ numeratur ſcoᷣm res
Unius em̃ vna ẽ viſio ⁊ vnius ſoni vna ẽ

auditio ⁊ Oꝑoꝛũ due vila ſe habʒ de alijs
et hoc eſt qùdnia omnia hec ad modum

paſſionu ſunt a rebus agentibo ĩ animas
app̃benſiuas ⁊ ad modũ reſutrarioni a⸗

foꝛmis rerũ ſenſibiliũ ĩ ſpeculisanime vo

appbenſiue ⁊ receptibiles hmõi paſſionũ

efficit ſpecula bmoi reſultanonuz. Wiſus

Ss

deſcendere ad hanc. Qualiter igr deſcen⸗
det aranea ad quacũq;. Qè ſi no deſcẽdit
ua ſtabit igit eius vm aginatio
ſiue appᷣhenſio alia in ↄvmuni ſiue in gene

conditiones oẽs cõmunes ſunt æ plurib
cõmunicabiles.nõ indiuiduat igr muſca

hymõòi habitꝰ amplioꝛes ſunt atʒ latioꝛes

bus paſſionibus ⁊ reſultantijs quas di⸗

licet impfecti actu naturaliter ⁊ indigenti

ximꝰ. Sic ſe hʒ et de luminibus que noĩa
ui tibi 2⁊ quanto ampliꝰ aſcẽderis ⁊ cogi/

iuenies dilatari donec puenias ad puriil/

.

—.,—

tatu ⁊ conſideratioe tanto amplius eam

ſimũ lumen viq lumen luminũ qð ẽ crea

„toꝛ ſapientiſſimꝰ. Cuiꝰ luminoſitas eſt in

vltimitate latiiudiniscen hʒ ſanctus ⁊ au

tenticus ſermo vicʒ qm̃ ſapia attingit a fi/

neyvſʒ ad ſinẽ foꝛtiter ⁊ diſponit ola ſua⸗

uiter. Hinc eſt ꝙ ſplendoꝛes ꝓphetici ꝓ⸗

ut po ſſibile emutãates illud lumẽ ſq; lumi

duntunſed eti in ſonguʒ ppter q̈ ipſi
phete non ſolum pᷣmavident in ſplẽdoꝛi/
bus iſtis ſed etia nouiſſima. Apparet igit

num non ſolum in latu ampliſſime diſcẽ⸗

tibi per hec iſta lumina naturalia nõ im/
merito eẽ extẽſioꝛa appᷣhenſionibꝰ noſtrẽ
que affoꝛis inueniuntæ ꝓpter hoc neceſſe
elſt vt res pꝛecedat appꝛehenſiones hmõi
lanq; cauſe earũ. Splendoꝛes vo ꝓpheti

ci ⁊ iſta iumina ſicut a rebus nõ ſunt Sic

nec exigunt exiſtentiã rerum pᷣcedere ſexx
pter hoc ⁊ non exiſtẽtia anteq; ſint exten
duntf. I deo ⁊ ſplẽdoꝛes ꝓphetici ꝓphe⸗
tis oñdunt pꝛeterita que lã nõ ſunt ⁊ futu
ra que nondũ ſunt Sic ⁊ iſta lumina aqꝗ/
lis ⁊ ceruis oñdunt ſuas renonatiões an
reqᷓ; ſint ⁊ cauſas earũ ⁊ modum opatio
nis quo eas faciant aut ꝓcurent. Similłr

⁊ araneis reciacula que non ſunt et foꝛte

muſcas que nondũ ſunt ⁊ cauſas eaꝝ in
Gr Teciacula anteq; ſint. Oꝭ ſi quis dixerit q
nec araneas nec hmòi aialia ſcire vel vi⸗
dere que operant᷑ vel vtilitates operum.
Lunc magꝭ acceditad vt concedat ea non
lua ſed aliena ꝓuidẽtia operari.⁊ tan deʒ
Deueniet ſermo iſte adhuc vt ↄcedat oĩa

opera hmõòi fieri per ꝓuidentia cteatoꝛis

ſicut pꝛedixi tibi. Seqtur etia hocvt dicat
graneas alieno inſtinctu comedere mu⸗

Icas q̃s capiunt.Et hoc ipᷣm habebit ncce

eſſe poꝛct ⁊ omni generi animaliũ qð nõ
inſtincin ꝓpꝛie nature aut famis cõme⸗
dunt ſed alieno inſtinctu vald em̃ potiuſ
faciunt opationes bhmõi alieno inſtinctu

— .

et no illas vicʒ comedere ⁊ bibere q̃ finis

hoꝝ ſunt ⁊ vtiliras.

20 ½ und 7 valite Amp̃. ꝗqcquid p̃ᷣt
in finem et in viã et quicꝗd in extremiũ et

in mediũ naturaliter Quia igr iſte opera
tiones filare texere reciaculs inſidiari arq

Pars pꝛima de vniuerſo.

xo ⁊ auditus hahitus naturalis et ceteri neas capere eas media ſunt ⁊ vie natura

lis ad comeſtionẽ earũ et ad acquiſition

nutrimẽti ex eis ſimilir ? media naturalia

ſicut ad illa Illa vo extrema ad hocoꝛdi
natioe nalurali ⁊ aranee naturaliter poſ

ſunt in finẽ vel extrema potuerunt multo
amplius in vias et media.
eſt dicere ꝙ aliꝗs poteſt naturaliter in o
medere ꝙ nõ eſt naturaliter niſi p maſti-

care et non pᷣt naturaliter maſtican. Sixx
ꝙ aliquid põt naturaliter nutriri cibo et
non poteſt coquere vel dirigere cibu. i
des igr per me in hijs nõ nullas vias ex.-
ercitatiõis ingenij tuiꝙ ſi melius videre
degerit tibi deus in hijs gaudere ⁊ vellẽ
fieri mihi. ðð

Emotibus vo naturalibus ꝗ ſũt
a medio et quida addunt terdum
vicʒ circulare qui eſt circa medium

quãq; hoc impꝛo babile merito valde vi⸗

deatur Ar.et ſequacibus eius. Similr æ
de inclinatiõibex quibus ſunt hmõimo
tus. Jam dixi tibi quia neq; motus ꝑ lci⸗
entiam fiunt eoꝝ que mouent᷑ ſic nemꝑ
ꝓuidentia. Neq; areſtoteles voluirnoia

re pᷣncipia motuũ iſtoꝝ artes vel artiſicea
per aias vel vitas ſed quaſi vitas ⁊ cauſa

in hoc fuit ſicut pꝛedixi tibi diſtantia elõ
galio ab hijs quibꝰ hmõi nominaliões
recta ac vera nomnatiõe congruut. Jaz
igitur apparet tibi ex hijs que pᷣceſſerunt
ꝓuidentia diuinã attingere a pᷣmis crea-
tisvſq; ad minima. et intelligo hoc ð ſub
ſtantijs ⁊ t de partibꝰ qᷓ; de totis cotpo
reis ſubſtantijs.⁊ quia nõ eſt incõueniẽs

vel indignũ ſapientia ⁊ bonitate creatoꝛl

ea curare.poſtq; ſunt que curauit cũ non
eſſent et eouſq; curauit vt ea eſſe faceret
quia mõis omnihus decet eius ſaplentiaã
⁊ bonitatẽ ea deducere ad fines hmoõi eł

vrilitates abus ea aptauit et oꝛdinauit ſi
ue ſint nobis noti ſiue ignoti hoc autẽ eſt

ſicut pᷣdixi tibi indubitater regere vic co⸗/

ſeruare et deducere ad fines vel vſum ad
quem res cẽ. Ot ſi quiſierit ꝗs qualiter cu⸗

rat muſculas ꝗq́s yrundines tã ſtudioſe ve
nantur Lũ nec videat eas conſeruare qn
potius videtur eas expoſuiſſe deuoratoi

yrundinũ. Qualiter etia videt᷑ deducere
ad finem ad quẽſun t ⁊ an eſt alius finis

earũ q; nutrimentũ ſeu ſuſtentauo yrun⸗
dinum Rũñdeo in hoc quia reuera hic eſt
vnꝰ finis et vna vtilitas muſculaꝝ hmõi
⁊ ad hunc finem vel vtilitatẽ deducit ess

Amp̃. hoe

Nenfot⸗
litelie
Nedhtl
guobeell
peelcanc
Uatigen
ecleg
gesiſeh⸗
NMinalai
jicelſeni
Olappe
tiponcon
luter bon
ſeſenmin
honiese
nutinfie
Motbie
8Coruure

—,

bakbonuze
gegfoeli
ſeticii⸗
voninsen
(eidonin
ſa
onlunsy

uneeide

mn ppruh
ſn
hepdeſtece
tochmen
pſonrig
ſholſn
Maltbye
ſig aarie⸗
Aengabor
Duehhifin
inſiinin
henbiine⸗

Gtneinn
drnentte
Neneean
ananen
necn. E
Wieſtne
ralneni
Tallternaſhan
mainannt
eeldingerti
isnönulut
tuichfinit
tonehg
gnicicder
necickaen
Nbienant,
aas ns
gaibisſuin
gaid neg
guenoran ir
ncſoteisnern
tor mNr
ſetqraitu
euutbidt
vyhnöi
znaöenige/
iadis eff
Amndle,
iden
rutottun,
tauiniud
usellin,
Gcreal be

4

2

Fo.

treato? p naturam ip̃an yrũdinũ quã crea

nit eſui earũ nutribilẽ ſeu ſuſtẽtabilẽ. qbꝰ
et dedit lumẽ naturale de pᷣdictis lumibꝰ

qquo hecillo mõ cognoſcant ⁊ eti ipas ca
pere ſciaãt quẽadmodũ ⁊ comedere.CLonᷣ

uatigr eas creatoꝛ vſq; ad vſũ hmõi quã
qᷓ; ⁊ alie vtilitates ſint⁊ ali vſus quos au

dies i ſequẽtibꝰ. Nec ẽ incõueniẽs quedaã
aniĩimalia i efũ ⁊ ſuſtẽtationẽ alioꝝ cceato
rẽ creaſſe vei etiaʒ ĩ alios vſus multiplices

Sicut apparet de eqnis ⁊ aſinis et mulis

qui non comeduntur ab hominibꝰ com⸗
muniter. boum vero et ouium ⁊ capꝛarũ
glie ſunt vtilitates multe quibus adiuuãa⸗

tur homines qᷓ; eſus ⁊ nutrimẽtuʒ ⁊ vt eui
dentioꝛ tibi fiat dei pꝛouidẽtia in omnib⸗
narrabo tibi et numerabo generalesvtili
tates creaturarum. Pꝛima igitur genera/
lis eſt bonuʒ quod ẽ vel quod habet vna
queqʒ ſiue illud ſit eſſe ſiue aliud ſiue alia

ſiue eè cũ alio aut cũ alijs. Dꝛatuita nãqʒ
bonitas creatoꝛis nõ intedit ꝓdeſſe ſibi in
creãdo res in dado eis eè vel bona alia ſʒ

deſſe rebꝰaiſtis ⁊ hec ẽ ſꝑ intẽtio gratuite
onitalis vicʒ hmõi rectiiu dinis vt nec re

curuet eã datoꝛi ſe intendẽs ſcʒ ſibipi hoc
E in ꝓpꝛiũ bonũ vel honoꝛẽ vel comoduʒ
vel gloꝛiã vł voluptatẽvel aliqd ad hmõi

neq; deflectẽs eã ab hmõi rectitudine vel
in nocumentũ inimicoꝛũ vel ĩ ꝓpfectũ ami
coꝝ ſuonꝝ vicʒ qꝛ ſui ſũt.Hec em̃ ↄſideratio
vicʒ ꝙ ſui ſũt declinatio ẽ a rectitudie gra
tuitatè ⁊ hʒ aliqd recuruatiõis pᷣdicte. Se
cũda cauſa ẽ creatiõis ĩ ꝗqbuſda ẽ vtuitas
aliena ⁊ hoc accidit ĩ multis generibꝰ reꝝ

Nueda eĩ ſũt nata eẽꝑ ſe⁊ inſuꝑ eẽ vtiles
glijs. ſic iaʒ ſuperiꝰmultotiẽs audiuiſti de

vegetabilibꝰ ⁊ animalibꝰirrationabilibꝰ

nata vidẽt eẽ vtraq; vtilitati ⁊ viui ho⸗
minũn. Alia vo ſũt nõ nata eẽ p ſe vt ptes
⁊ mẽb:a animaliũ quẽéadmodũ oculꝰ nõ
natus eẽ ꝑ ſe ⁊ pes? manꝰſilr. Sʒ ĩ toto ſi
militer ? toti. Similiter os 2 nerui et caro
in animalibꝰno ſut nata eẽ ꝑ ſe ſed ĩ aĩali

bus im nata ſut eẽ⁊ vtilitati totalitatis eo

rũ.Quapꝛoprt finis ꝗda ⁊ vtilitas creatio

nis eoꝝ videt᷑ eẽ vtilſtas totalitatꝭ aĩaliũ
quoꝝ pies ⁊ in ꝗbꝰ ſolũmõ nata ſũt eẽ et
hic non ĩtelligo niſi vtilitates naturales.

Sut ei ⁊ alievtilitates ſublimioꝛes atʒ no
bilioꝛes ⁊ hec ſũt ꝗbus adiuuat᷑ vᷣtutes ⁊

cõpoſuio moꝝ ĩ hoĩbus ⁊ ea bona gratia
ru atʒ vᷣtutũ ꝗqbopennis ⁊ futura felicitas
obltinet ⁊ hec oĩm vnilitatũ nrarũvltia atʒ

prfectiſſima vtilitas. Ex qbus manifeſtũ ?

tibiqꝛ vtutes ⁊ dona grarũ vtilioꝛa ſũt oĩ

ſu teẽ ⁊ qua intendit creato? ⁊ pᷣncipalnuer

hoibus vtilitas ẽ vltra qua nihbil queredũ
erit. Poſt hec vᷣe ᷣm gradũ vtilitauis obti

nẽt in oꝛdine iſto ea ꝗbus iſta aceqrũt᷑ nu
triunf adiunat᷑ cõfuant᷑ adaugẽt ⁊ inter
hec pme ſũt bone diſpoſitiões earũ natu
rales ſiue bonitas ↄplexiois ⁊ benignitas
naturalis maſuetudo naturalis. Qui ei
iſtis pᷣditi ſũt faciles ſũt recipe gratuita ac
nobilẽ vᷣtutẽ pacietie et ſancte dilectionis
nec no ⁊ pacis atʒ feueritatꝭè coꝛdis cuius
cõtrariũ ẽ turbuletia ? inqetudo ⁊ ð hijs
oĩbꝰ ſatiſfactũ dʒ eẽ tibi ꝑ ea q audiuiſti
de vtutũ tribus generibus hoc ẽ naturali
bus gratuitis ⁊ coſuetudinalibus ⁊ eis qᷓ
circa ipᷣas ſut terciũ locũ obtineret in oꝛdi

ne iſto doctrina ſtudioſitas ⁊ diſciplina?æ

ꝓPopter hoc gens xpianoꝝ q̊ maxime place

ceat ⁊ ſumopere iuigilat ſacris ooctrinis

pdicatiõibus ſingulariter iſiſtere videt
eu alie getes iſta negligat euidenter. Nec
catiõibus quãtuũ incitẽt ad cultũ ⁊ bonoꝛi

ſicentia creatoꝛis quatũ illuminẽt mentes
hoĩm ad cognitionè ipius ⁊ eoꝝ d aman
da qrẽda tenẽda ⁊ puadaſſũt hoibꝰ.Silr
ad cognitio nẽ eoꝝ ꝗ eis fugieda ſũt et di⸗
mittẽda ⁊ etiã pſequeda.⁊ oino non igno

ras quatg ſit virtus doctrine ⁊ pᷣdicatiõis
ĩimmitãdis coꝛdibus hominũ ⁊ in auer⸗
tẽdis eis ab omni erroꝛe ⁊ pꝛauitate et ab

omfibus aduerſitatibus ?⁊ cotagijs merito

rũ maxime cũ gra creatoꝛis ⁊ loquẽtibus
⁊ audiẽtibus affuerit.Et tu iaʒ didiciſti qꝛ
reuerentia que puritate intentionis ſacre
doctrine et exhoꝛtationes ⁊ loquẽde⁊ au
diende ſũt et quõ ꝑ irreuerentia ⁊ impuri

tatẽ cõtrarias abſq; fructu plurimũ et au

diũtur et docẽtur. Studia vo que ſũt lecti

libꝛis. Meditationẽ vnicuiq; apud ſemet
ipᷣm et ꝑ ſe⁊ deliberationũ ſeu circũſpecti
onũ in eis ce agunt᷑ aut ſuſtinent᷑. Qui⸗
da em impati ⁊ impꝛouiſi parũq; circũſpe
cti ꝓſiliũt ad opa que cõſultiſſime ageda
eſſent ⁊ incauti irruut in pericula aduerſi

tatuʒ pꝛius deiecti ⁊ letaliter vulnerati qᷓ;

de pugna deliberent q; armis ſe attingar
vélinduaant.
Uia vero de dilciplina aliquantu
88 i

— . . πWαι αμr-ennr o d α.../ νυNοι . .
C Aus ducat gofz ad diſre Plerrd ſtz Hno Dolo Iyſſio TPrſ“
* Paars pꝛima de vniuerſo nuie
lu diffuſioꝛ ſermo habẽdus eſt ppter boc moee keceris innenies inm enidee ſnper ſnpiff
quoniã minime cognoſcũt homines vtili omnia alia dona de rorRummanu naet
tates eoꝛũ que ſunt diſcipline ꝓpter quod eeſobucient a umerto⸗ enoata Uesdo
—— 4 . „ .
ipᷣam tanq; no xiam fugiunt et cum do 3 torfebellione cordis mntis ebetozumſe . gin
* re et moleſtia vitibus illam pblu toꝛ rebeilione co:cus geniis Deoteo⸗ine. se
imuq; ſuſti es igit᷑ diſcipline ſunt eis timenduũ atqʒ tremẽduʒ tot taliſqʒ tre⸗
rimũq;ʒ; ſuſtinent. Res igit dilapline iut ibnit vtegs ab We
que timoꝛẽ aut doloꝛem aut oppᷣſſionẽ in moꝛibus legè datione exhibun vtee etes ntaß
erunt et que ſomenta vicijs ſubtrabunt legis ſus obediin⸗ 2 ama henplem umu⸗
„3f S aut eis concludũt vel acceſſum ad ea omi eęetiam fragere nimill i it aoait
no auferunt. Timoꝛis autem vtilitates is creatoꝛ dicit in lege eoꝝ gens dure cern vyoric
alibi audiuiit in capitulo de operibus er fuitc ppterhocinclinatlone voluitatiam hlii
mirabilibus ipᷣius et ꝑ ſe manifeſtũ eſt ga no ſu cipies lerroꝝ oerI le en a kfu itleoin
ume ſuga ſoiritnalis ? et reſiliatio ab eo it ab inicio. Debonòoſoris. r nuch
qð timeiur.iimoꝛ igitur bonus etſanctus / Avero d ſũt ooloꝛt ſicut ſcis moꝛ iinten
Equo fugitur ab omi qð iram ꝓuocar cre ,ͤNiiäcantet extinguut neupiſectics nit
aloꝛis.hoc ẽ ab om̃i inquinamẽto peccan voluptatuz. deſi eriac; garug Mbab
moꝛtiferni. ppter hucigitur timoꝛẽ incuciẽ ac ſecularia. ipᷣaſq; volupiales lee 77
duũ moꝛtalibus creatoꝛ et ſtellaàs comertes ⁊ abꝛadũt hominib J63 Au negn “ 65 eenu
neos creat et apparere facitĩ ſublimi. Si ⁊ deſi i enceiz cahn endembutat Btgun
militer et poꝛtẽta in terra 7 in mari et multx bilitat diſſoluant excecat hich as ſen dsucbon
las parere monſtra in hominibus etiana in ome genus lalanie giag⸗ nmanos ler ſifänun
ci vt infantulos multoꝛũ capitũ.ꝓpt᷑ qðᷣ g hoies. Dolbei qni ol etini uer⸗ meſnng
et mõſtra dicũt᷑.nõ ſolũ ꝓpter admirati-⸗ abꝛadit ab eii emc ſa utaris ras n iopan
onẽ nouitatis ea hoĩes ſibinnicẽ mõſtrat ex hijs. el qe euera mee ieine E orari n
ſed quonia iram dei monſtrãt in munere /Mhij vermes bmnoi mns likte en enn dun Sſizſ
moꝛtalibus vtſe; turbatio ren oꝛdinetur juia abbomina 4 duoitamoeifffeatone pen,
hatue hoibuscreafoꝛ apneat Sat Sie entone ablintpionofatayideinrr ih
innuera pᷣter illa que lex rpᷣianoꝛũ expᷣſſe iſta ⁊ ablutionè ab. lernonib pphetaru. iuunoſt
cõtiner que ſcʒ futura ſũt in ſole et luna et Agua ihulanois 1 San uartci alch ihntkrel
ſtellis 2 in alüs inter que etia terre motus Seienda eliati de gy hal reninionns einſi
enũeratur vt io temoꝛe ſuolterra tremo-⸗ ſupbiã ra e ee te drts ala ndl
hominib ineuciar: eremend eie ſua vaſa aſtntſat arztoetiſteat zobaura Kunfn
deat ꝓpt iminentẽ vindicta creatoꝛ. Qua vala ficti d narͤ at / no ſolii otra aqua rnid
niapter manloſtum eiene motufieft ʒ ierig eon aſeolgteret eĩ excocti necigneʒ egin
9 uidenti creato:ct opter tam euidentẽ vti ſʒ elia colta uã. Sic doloꝛ pᷣſentin tnibnla tenn
-. liatcque ex eo o; onenire hoibug mora einctcc e at aig oetifcat⸗eer n
bns er Becſuc tiatd natm as quà oidiei Gon neetrlac adã eis pacientia opat inſplag
o ſti in libꝛio metheroꝛuũ ſiue alias ꝑ volũta veratanels ae lolvrrach lege be Eiimnncai
M mae atorls pos haccaaſam ter beinta erbſtar er bce eibe . t⸗ lege gdẽ bebꝛeo mmnjrſppi⸗
rũ data c eis in lantis terroꝛibus ignis caa bꝛeon icʒ . Dign iee eraſlla ein chb
liginis et lampadaꝝ ignis diſcurrentum ſui dixit ipe egi⸗ 5 8 nete ihunnn
on erice tiam peeſer e legit. Dribe nano aciẽ tiã opatur. aias eti ſinihei
ribilia facta in egypto. vt timerẽta maloi legit᷑. ribulatie Ticte adlinuat villumi Pfirpoq
obedietie ſet a peſſimis ↄſuetudinibꝰ egy om bhũanas miſabiliter adint Rmnopebe Gtin
pti ꝗbus nutriti erat. Poter go eleganr in narad lapistis. he vo ſabiui big uſine⸗
. Ebe erpto nieauknbns dds 1a02 is. dd lgata eſtultici cordeuen nligie
. agibno vteoipo melligererincenanz (v a diſcipline ſugabit ea. Et in eode li ſüänton
Jngalbdus vt eoipo intelligeret fugiendu, 5 vga dilapunm rrrihnuut ſaviẽtiam epor
eis eẽ nõ ſolũ ab hominibus egypcijs.ſj⸗ bꝛo. Uirga ac coꝛrectio tribuũt ſapietiam I
etiã ab egypcis moꝛibus ab execratiõe ſc Aliꝰ etiq ex ſapiẽtibꝰantigꝗs dixit. qa ſapi
licet ydolatrie ⁊ a vicijs ꝗqbus illi ſe ceato entia no inuenitur in terra ſuauiterviuen 6
ri abhominabiles ⁊ odibiles fecerant. tiñ. Et ex phis archita taretinꝰ expſſe dirit

Amp. cu diligentioꝛẽ ↄſiderationẽ ð ti Ubi dñatur libido nulluũ eſſe locũ tempe

.

d ſan.

⸗Kr 4 „
sbehen

4 ele
Wecee

noumman
tor ensdt
Ncktan a

viachio,
zilonond/
dün Sueidd,
4,gee
R orzo 4
ic,
Lidice
otud/,

77 a MN
Miniſ
d

/
4
WV

tic0α⅜²

,,zſee

Fo.
rantie 2ĩ regno voluptatt vtutẽ nõ polſe
ↄſiſtere. Quare nec ſapiẽti/cũ ſapiẽtiave

tinoĩsvius ſit plus q; ars ſicut dic ariſto

emetaphyſicg ipa. Attẽde igr iſtas vlli⸗

tates oolonꝝ ⁊ duerte q eas nouit creator
₰ 2 q bonitas creatoꝛt vt diligat alas no⸗
ſtras. ? ꝓpter boc neceſſe ẽ v eis ꝓuideat
pona ta ſalutaria. ꝗbꝰ a tatis malis libe⸗
rant᷑ atʒ purifſicat. Ampᷣ.ciũ oĩs nuera
ta mala a ꝗbus ꝑ dolo:es pdictos ẽ libe/
ratio animabꝰ moꝛbi ſint vulnera fedita
tes defoimitates inqnamẽta abhomiĩa
bilia aian. ? alia multiplicit᷑ noxia aiabꝰ
niis ⁊? ledẽtia illas. Eñ nemo ĩtelligẽs du

bitet creatoꝛẽ amare ⁊ vellę ſanitalẽ. mun

diciã pulch:itudinẽ ⁊ foꝛtiludineʒ. ceteraſ
q; pfectiõ es aian nrarũſqualiter dubitari
poterit hec bõa eũ nõ ꝓuidęre aiabꝰnris

ꝗbus adeo efficacit᷑ adinuat᷑ ad obtinen⸗

dũ pᷣnoĩatas pfecliões qᷓs nõ diligere in
eis nõ ẽ poſſibile creatoꝛꝛt. Amb. ſi vi⸗
des egrũ muliipliciũ egritudinũ incomo

dis laboꝛãtẽ/⁊ videris ei exhiberi medici⸗

nã ſalutarẽ ↄtra oĩa illaicũ ipᷣe nec de ſani
tate ſua cogitetinec aliꝗd ſibi medicatio/
nis ꝓcurat aut pquiratDubitabilis ne al
teriꝰbonitate ⁊ ſapientia medicinã bmõi
eidẽ pᷣſtari.De illis vᷣo ꝗ doloꝛes inferũt
⁊ meden paciẽtibꝰnõ intendũt. wanig
Jeſtu ẽ ꝙ eoꝝ ꝓuidẽua medicina vt medi
cina nõ pᷣſtat᷑ hmõi.qm̃ nec intẽtiõe eoꝛũ
E vt ſanẽt vel ꝓſint allasſʒ mag vt ledat
⁊ noceaãt niſi ſoꝛte ſint eruditoꝛeęs atq; do
cloꝛes.ſi ymaginari volueris vniuerſi

tatẽ hoim pᷣnoĩatis tibi egritudinibus la-⸗

boꝛare attẽdẽs creatoꝛẽ iugit᷑ itueri moꝛ
bos ſiue egritudines hmõi ĩ genere hũa/
no.Cõſideraueriſq; diuitias pietatꝭ ipi⸗/
nõ aſcẽdet vllo mõꝝ in coꝛ tuu ipᷣm negli⸗
gere tantã plaga ĩ genere bũano⁊ relin

re irremediata ſeu inoderatã. Quia igik

optimi ⁊ ſapiẽtiſſimi medicatis ẽ ea ſpꝑ me
dicadis adhibere remedia.ꝗᷓ ſaluberrima
eẽ oſpicit ⁊ ad curãdas egritudines effica
ciſlima. pnoĩatos vo doloꝛes videt crea/
toꝛ bñdictadeo vᷣtuoſos ad curada pᷣdi/
cta incomoda. adeo ſalutares egro hmõi
neceſſe ẽ vt eos eidẽ adhiberi pibᷣm. Wa
nifeſtũ igr ẽ iaʒ ex hoc doloꝛes tribulatio
nũ q in bominibus ſunt eẽ in eiſdem ꝑ cu
ram et pꝛouidentiamn creatoꝛis.
Uod ſi dixerit quis gꝗa iſta eueni⸗

W lemenipos vl ab alijs in alios ver

unt hominibus ab ipis vel in ſe x

exx/
bi gratia. Egritudo interdũ ex crapula in
terdũ ex ebꝛietate. interdũ ex cibo vel po⸗/

tu non ſano.interdũ ex eſtu vel frigoꝛe ni
mio.et alijs pluribꝰmodis.Ab alisvero·
in alios vt verbera et plage.carceres vii⸗
cula damũificationes p frandes dolos ra
pinas. Eodẽ mõ ⁊ cõtumelie et que cõtu⸗
meliarũ ſunt hmõiigi omnibꝰnon cauſa
eẽndi vel adueniẽdi nõ videtur eẽ diuina
cMM ν
eleſe ſunt occaſionũ ſ nnrlnsrpaontsef.. a7

bonitas. quin potius humane inigꝗtates
atq; malicie et ignoꝛantieſagentes eniz et

ixerũt maioꝛes ex ſapientibns xpianoꝝ

–

quia reuera actiones hmõi hocẽ malas

fectus eſt illatioq; actionis ꝓpter hocigẽ M

qſcũq; atq; puerſasnõ cauſat directe bo
nitas creatoꝛis.ſed ſuſtinet eas ſiue ꝑmit/

tit ꝓpter bonitates et vtilitates paſſionuʒ

et pter hoc ipᷣas paſſiones cũ cauſare di
xerũt quonia eas ꝓuidet diligit appꝛobat
vipote tam multipliciter vtiles. ppter boc
igitur ſuſtinet actiones ꝑuerſas ſiue pymit
ilt. Et quonlam longo maioꝛes ſunt ⁊ plu
res bonitates et vtilitates paſſionum. ele
git ꝓuidẽtia creatoꝛis paucas ⁊ modicas

malicias atz puerſitates vt inde mitopłes

multoq; maioꝛes bonitates eliceret.c; il⸗

as oĩino eſſe nõ ſineret. In hoc igr erßm

hoc a ꝗbuſda dictꝰſẽ creatoꝛ cauſa malax
atz puerſarũ actionũ.iqꝛ et adoꝛes earum
creauit et vires eiuſde dedit qbus abuten
tes eas faciũialicet nõ ad hoc eas illis de⸗

derit. Cu vo vides euidẽter ꝙ nomie cau

ſe abutunt/et eii cuʒ dicuta/creatoꝛe eſſe
malas actiones abutunt apᷣpoſitiõe ba
ẽ ei hmõi pᷣpoſitio nota ſiue ſignũ directte
oꝛiginis ⁊ recte cauſationis. Cuiꝰexempliu⸗

„

ↄgruentiſſimũ ẽ in rege iuſtiſſimo.⁊ pꝛefe
cto eius iniquo ſine pᷣtoꝛe ꝗ occidit inocen

tẽ ſcienter inique. In hocigr exemplo ne⸗
o dicit hãc occiſionẽ innocẽtis eẽa rege
vel p regem iuſtiſſimũ.licet pᷣtoꝛiana pote
ſtas ꝑ quã mique occiſus ẽ ab ipᷣo rege ſit

poc auũtẽ qm̃ ⁊ ſi poteſtas pᷣtoꝛiana a rege

it directe ꝑ ſe occiſio tamẽ innocẽtis nõ

Eab illa directe ⁊ ꝑ ſe. qn potius p intoꝛſi ,

onẽ ⁊ abuſionẽ ⁊ inflexionẽ in lamsinõ et
deſcẽdit pena directe a poteſtate niſi ꝑiu/

dicij rectitudᷣineæ tũc ſ nocentes ſolimo
vel ꝗ merito nocẽtes habẽt ſeu reputant
qð dico ꝓpter ꝓbationes que interdupel

falſe ſuntvt falñ teſtes vel falſa inſcientia

Neutroꝛum lamen falſitas appet iudici.
Multotiens etiã deeſt iuris ꝓbatio ⁊ ne-
S8SeSe / x oo jij

.

Dolgen ſta rf ſe woαααια.ee tebulacten à gfris
„ . 6 . .
Pars pꝛima de vniuerſo
ceſſe hʒ iudex ex officio iudiciario cõödem tiã ipius. Quãtofoꝛtiꝰ ea ex ꝗbus tot ⁊tã ieni
nare inocentẽ. Cuiꝰexempiũẽ in debitoꝛe te vtilitates nobis ꝓueniijt nõ erunt niſi kin
qui reuera ſoluit mutun ſed deſicit impio ipo faciete velpjeri rationabiliter ꝑmitiele Ahern
* banone ſolutionis. Cõfitet᷑ aũt ſe recepiſ etiã oꝛdinante. ſi dixerit quis ꝗa mł Mhoni
ſe mutuũſtar ergo iudex merito cõfeſſio- is nõ ꝓſunt imo nocent mala bmoôi. JJI kerelo
. ni eiꝰ quã ↄtra ſe ſacicũ ꝓbationẽ ſoluti⸗ qreſponſum ẽ tibi ſuꝑ hoc in pᷣcegenibus ꝑ Auigtn
2 onis nõ adhibet.Ex hijs igit ma niteſta ẽ menſam couiue dapſilis qui nõ ſoluʒad bunnß
tibi ꝙ male actiones atʒ pꝑ ſe nõ ꝓpᷣe dieci meiſura ſacietatis ↄuiuantiu.ſʒ iuxta ma lginn
poſſunt eẽ a creatoꝛe.Sicut neq; innocen gnificentia largitatis ſue menſam oꝛnal⁊ Nleſtnell
tũ ſupplicia aut falſa ſiue iniqua iudicia p pparat.et addo alia hic⁊ dicoquia culpa geunl
toꝛis a rege iuſtiſſimo vel ꝑ ipᷣum eſſe.niſ et defectus eoꝝ eſt ꝗ tam vtilibus auxilijs elene⸗
abuſiue imo niſi intollerabili abuſiõe ne- vti vel voluerüũtvel neſcierũt.quaq; ⁊ hoc igone⸗
mo diceret. MU nõ ſacile concedendu ſit ꝙ videlioq flagel Hunſanietk⸗
vero voluerisvtilitates doloꝛn la hmoi nõ ſemꝑ ꝓſint.Cũ veriſimile voet Mintiut
inuenire et numerare. quo dolor de ſitfilium ſub virga patris rebellantem ſonbcknen
=è et aqua tribulatõis vocat᷑ vignis multo rebellantioꝛem ſibi foꝛe dimiſſum. Pn ieitiu
In ſanctis autenuciſq; ſermonibus cõſide g Manikeſtuz etiam eſt intelligentibus (Elltei
. a actus et opationes ignis naturalis⁊ in ipᷣam motem ad modũ vtilem eſſe etam eglera
uenies ad ſimilitudinẽ ⁊ ꝓpoꝛtionẽ earũ in malicijs ſuis pertinaciter pſiſtentibus. egtiepſ.
oꝑationes et vtilitates ſpirituales dolort Cum euidenter hmõi hominibus expedi Giscieſtd
⁊ tribulationis in animabus hnumanis et at malefaciẽdi amittere poteſtatemſʒ li⸗ modinu
de hijs alibi plurima audiuiſti per me.Ex bertatem.quẽadmodũ et furemibꝰ ⁊ ſuri leeadhn
His etia ẽ maniſeſtũ tibi qᷓ; vtiles ſint ĩ ge olis ſe habet de amiſſiõe ſen ablatõe gla oonn
nere huano ꝗ doloꝛes inferũiſſiue ea ex q dioꝛũ.Omis em poteſtas abutentis eaſrin 1
bus doloꝛee unt.quonii tot vtilitatum ? perniciem ſuam et alioꝛũ velut gladius ẽ 1) mn
miniſttri et vaſa ſuni ſeu inſtrumẽta.lʒ nõ in manu furentis. Amplius.cum tot ⁊ WA
intendentes et ſcientes hec faciant inter tantis vtilitatibus indigeat genus huma Mlecere
dũ contraria intendẽtes.hoc eſt nocumẽ⸗ num iſi malicia eoꝛum ad eas reſiciendas ogispver
ta ſiue nocere.hinc łſt ꝙ cũ vtilitates my nõ ſufficeret eaꝗ indubitanter pꝛocurare Nlleigel,
niſterii eoꝛũ ceſſauerint ꝓucientur in locrm bonitas creatoꝛis. Nullo em̃ modoꝛũ taʒ ſenöͤa
damnationis/niſi interim reſipuerint et ꝑ pernicioſum defectuʒ in genere humano onnone i
penitentiam fuerint emendati. Hnõi au ſuſtineret. Quid mirũ igitur ſi puideim AulItz pil
tem exemplum ẽ in virga/qua erudito ad ſapienniſſime cauſas hmõi maloꝛũ in hbo- lgiu⸗
plenũ filio paterfamilias in ignem pijcit minibus eſſe ſi uſtinet et permittit. Am iſsonrreti
ꝓpier boc dixit ſanctus et ſapiens ⁊ in gẽ plius.ꝓpter hmõi vtilitates fiut iuſtiſſca⸗ PEphneto
ie xpᷣianoꝛũ doctoꝛ clariſſimꝰ.Qnid glo⸗ tiones iudiciales videlicʒ mulctatiões e iniiſo
riatur impius quia de illo flagellu, mibi cuniariemembꝛoꝛũ mutilatiões latronũ fennnion
* AKecit pater meus. Si igitur nouiſti adhnc ſuſpendiatomẽſq; cruciatus pᷣtoꝛiales. vł Miaisbnn
creatoꝛis pietatem immenſam erga genꝰ ißi mali qui non iudicioded malicia drun ſſſmiſ
bumanũ ⁊ diligẽti ſcrutatiõe cõſideratio q; malaſque dixi inferunt hominib⸗ne eo uriſoiati
nẽ in rebꝰhũanis feceri.inuenies iõm pa uſq; turbent ſuis inſolentüs res hũsnas argtaöink
terna ſollicitudie atʒ dulcedine ſic erudire ſvt non ſolũ bene viuere ſed nec etia viue⸗ hareian
totũ genus humanũ ꝑ malosquẽadmo⸗ re inter eos liceat compeſcãtur. Ibi igitur Gyronnae
dum pater vnusvnicu filiũ alijs etiÄu ma- manifeſtũ eſt pᷣnominatos doloꝛes atq; ſüglinzan
lis que non ſunp malos quẽadmodum malaip diuinam pꝛouidentiã ꝓcurari ho Gptnczeg
Junt moꝛs et peſtes famies atʒ ſterilcates minibus. Cum omnes rectoꝛes iudices Miiene
innumeras vtilitates pꝛeſtat ponitas cre⸗ ꝓpter has vulitates dari ab eodẽ manife wann
atoꝛis moꝛtalibus et qnoniã de hiis mul- ſium ſit hominibus. Non debetigit᷑ eſſe⸗. Aetdenen
3 ta alibi dicta ſunt et alibi etiaʒ dieenda vi dubiumalia mala doloꝛuũ ⁊ ibulationrnü byofe
0 delicer in p̃dicationibꝰ et expoꝛtationibꝰ. ſcʒ dinina ꝓuidentia pmitti et oꝛdinariix Nunpegg
Peuerlarad ꝓpoſitũ er dicaʒ q bonitas pter cauſas eaſdem. Amplins. Mulla e
creatoꝛt et ſapientia cũ nihil faciat aut ſfie de hmõi malis licet non p int pacienub⸗ Müſh de
ni pmittat ſine cauſa et inutiliter. uʒ nec plſunt tamen alijsl Anius em̃ pena male genen

als vnius mulce ſit niſi p cura 7 pꝛoniden ſici multos deterret à mimnilibus. Anß Ndeen

4

£

w afs

Quis nõ videat aa ſi mũdus iſte non ha tfudinẽ magnaz haberet filioꝝ diſʒjſam *
idnebien berer niſi pacem atʒ delicias inſeparabili mulij loct periculoſis.ꝗn multipicaret fla⸗
Nidrann adherentia vetineret in ſeio bomines æ gella ⁊ flagellanones ad idipᷣm faciendi . .
n a bonis futuris et virtunbus eouſq; auer multitudint filioꝛi ꝙ faceretvnico. Eu ics
Chernitti⸗ teret. vi pauciſſimi vel has velilla curarẽt tur vniuerſitas hoĩm ſicut multitudo ſit ſi
Wisn Uta igitur huana et magnis et multiplti/ lioꝝ aliquo genere filiatiõis. Quid mirũ
Mucltſc⸗ caibus reſpergenda fuit amaritudinibus ? ſi creatoꝛ benigniſſimꝰ cui manifeſtiſſimæ *
nuantd doloꝛibꝰ. vt im malum tantaq; noxietas nt oĩa pericula omniaq; noxia habita⸗
Eenanlinn auerteretur ab hominibꝰ Quis enim ma ionis iſtiꝰlet moꝛam que per amo:eʒ no
berd gis pernicioſum magiſq; noxium huma/ xia ẽ hominibꝰ.ꝗd in miru ſi multipli⸗
Aum lnn. no generi cogitari põl.eo ꝙ aupert ei bo⸗ cat flagellis atʒ doloꝛibꝰeos nec huic ha
lngaait i nuʒ propter quod ſolum creatum eſt. bo⸗ bitationi ſiue mundo hereant abſterret?-
düſtgh, num ſcilicet feucitatis futare. ⁊ malũ quo Eungan Mſi duerit ꝗs deũ nec habere
M.üi nullũ maius eſt videlicet ſupplicuũ dana⸗ creputare homies filios ſuos vllo mo
gapatiöötde tionis eterne infert eideʒ. Non immerit doꝛũ filiationisquã ꝙ́; in parte iſta ipins
enſoiben igitur vite iſtius dulcedinẽ amaricari vel⸗âcreatoꝛisloꝛaculis hoc ẽ ſermonibꝰ ꝓphe
umeſtiner le debuit creatoꝛ hoĩbꝰ ne a bono ad qd ticis apte cõtradicatnegare tamẽ non po .
vociicnu eos creauerat illos auerteret et in malum teſt quin ſaltem aut vt boues aut vt oues
Minaiuriien contrariũ eoſdem traberet. Quomõ igit aut in aliqua conditione ſeu comparatio
nöibeniten opinadũ eſt doloꝛes tam vtiles tãq; ſalu⸗ ne ſue poſieſſionis eos habeat. Qnis au
iwepwuckn tares oiuina ꝓuidẽtia vł ꝓcurate vl pmit tem paterfamilias de ouibus ſuis aut bo
nodädtfutnt tente et oꝛdinante non eſſe in bominibus bꝰ ſi impericuloſo aliquo loco eos eẽ cõ⸗

niſhörtee e Pꝛobatur hoc idem per exempla. Jpiceret non ila faceret vt dixi. apparet igꝰ

Ceſas otnen Onam autẽ tibi ad bec exempla ex hoc ꝓuidentiam diuinam cauſam eſſe
R—r multa multo plura plermutẽs de doloeum pᷣſentium in homimbus. Terci
Zmiun acdlinãs ꝓlixitatis tediuſet hoꝛũ p//um exemplũ ẽ de vino foꝛtiſſimo ⁊ inebꝛè
nägt ger mu erit exemplum nutricis què ipe abla antiſſimo cui ſimilime ſũt vite hmõi pᷣſen
ensliin tionis pueꝝ quẽ nutrit videns parunium tis carnales aut ſeculares voluptates In
* Pns dulcedine laciè adeo illectũ. vr ab eo ſe ſe ebꝛiant em̃ vſq; in bꝛuralẽ deſpientiã ⁊ in
lnn pari ſe uõ paciat᷑.nec ad ſolidioꝛẽ aut cõo⸗: ſfaniſſimã dementia. Tribulatiõeęs vero⁊
lbenne gruentioꝛẽ ſibi cibum inclinari velle. ſum doloꝛes ↄtrarie ſimilime ſunt aque/qntũ
nfneken mitates papillarũ aliqua aſꝑpgit amaritu⸗: ad virtutẽ repᷣmendi malicis vini hmõieꝛ
nani,e dine qu puuloſentiens in papillis ſponte obſiſtendi ne inebꝛiet. Nemo auteintellt
Sböini eas reſpuit ⁊ etiã refugit/ ⁊ ad menſam pa gens ignoꝛat omnes homines quoſdam
etaten tris inbyat et poſtmoduʒ comedit. Qnid creatoꝛis eſſe conuiuas vel ſaltem hoſpi⸗
intlinafii, igx mirũ ſi totiꝰ generis hũani creatoꝛ nu-⸗ tes. quin potius manifeſtũ eſt etiaʒ alum
S tritiꝰ et nutritoꝛſa lacte nõ dico puericieſſy nos eſſe quin omnes cibet ⁊ potet.Quis
S puerilitatis humane que turpiſſima ac p- autem paterfamilias conuinis juis vini⸗
ngalefte nicioſiſſima eſeꝑpare nolẽs ⁊ ad menſa fu tam noxium non ſemperet. Quis alum⸗
oſin, turarũ ſpnaliu epularũ que in celo gloꝛie nis ſuis quibꝰ curã alendi et ſumptis ali⸗
ſerunin, ſue parata e inbyare volens bomines at⸗ mentoꝛum impendit non ꝓuideata mos
noleniſt, qʒ aſpirarelamaritudinibꝰ multiplicib us tikfera pernicie. ſi eam eſſe cognonerit in a
nenlir// aſpgit carnales ac ſeculares dulcedines qᷓ limentis. Quis hoſpilibus ſuis aveneno
onotlin ruũ falſiias atq; fallacia adeo noxia adeo moꝛtifero non caueat niſimaligniſſimus
rinnbs e, q; pnicioſa eſt hominibꝰ/vt et a mẽſa illa ꝓditoꝛ.⁊ querens moꝛtem hoſpitum ſuo
R Delicijs in exco gitabilibarefertiſſima omi rum. Nullum autem venenum pemicio/
es olnts i, no auertat hoies/⁊ in ſeiis eoſdeʒ inebꝛi ſius eſt voluptanbus antedictis.imo ille
vonifili et et dementet. Res inſuꝑ bũanas bellis tanto pernisoſioꝛes omniveneno peſtile
rattß litioꝰ omiq; inoꝛdinatioe atʒ ingetudine ro quanto vita beata futura quã hoibus
iAe geturpet ofundat atz perturbet. Aliud er aukerunt ẽ vita coꝛpis quã ſola venene ex
e fitun, „ plũ hmoi rei ẽ paterfamilias q videns fi- tingnũt pꝛeſtatioꝛ. Quia igit ꝑ aquas tri
1 inl “ül liũ loco periculoſ. o afrepto flagello ißßm bulationuũ? doloꝝ ſupꝛadictastatemalſa
crebꝛo percutiẽs illũ aſterret inde et diffu- lubercime occurrit᷑ atʒ ꝑiculł. Nõ reling⸗
nnni g gat.de ꝗquo dubitare nõ potes.qꝛ ſi multi tibi dubitatio.ꝗn aque tribulationum e:
9

2

. Pars pꝛima de vniuerſo
. doloꝝ hmõiꝑ ꝓnidentiã ⁊ bonitatẽ crea tio ⁊ fabꝛicatio ipoꝝ Quis eniʒ admirari .Z
toꝛis admiſceãt᷑ pᷣſentibꝰ deliciis. Ut aüt ſufficiat tã ſiudioſe taq; diligeter decoqui
. finẽ faciã ratiocinatõis iſtius. Dico qꝛ nec nutrimentũ ta crebꝛa excolatiõe depura⸗ e
de minimo bono quocũq; dubitare pmit ri lanta fidelitate vt ita dicat᷑ diſtribui liin Papne
titur ꝗ hõ ònõ noĩe tim̃ ſj re et noie:qn ipʒ gulis mebꝛis ⁊ ptibꝰ ꝓut vnicuiq; opꝛeſt ſaat
“ 0 ſit a creatoꝛe.quẽadmoduʒ ſi nõ eẽtfons ⁊ ↄuenit/⁊ ꝓut etia iuſtuũ eſt.q arte arime e⸗
, luminis nec eẽ poſſet pᷣter ſoleꝗ hoc noſij trica nuerari poſſent nutrimetoꝝ ⁊ nuri,· ulton
nõ dubitaret de quocuq; lumine vel qua toꝝ pticule qᷓ geometria diuidi menſurai enne
tocunq; qu ipᷣm eet a ſole.Quia igit᷑ iam ⁊⁊ cõmẽſurari mẽbꝛis ⁊ alus ꝑtibꝰ alʒ ab⸗ 1Clone i
declaratũ ẽ tibi in pᷣma pte magiſterij bu⸗ tari neceſſitatibꝰ⁊ indigentus earũ.nulla aana⸗
* iuſmodi.nec eſſe nec poſſe eſſe fontẽ boni ei cõqueri pᷣt ꝙ minꝰiuſte aut pius recii eluſ
vel bonitatè p̃ᷣter creatoꝛ. Maniteſtũ at qntũ ẽ ĩ viriute nutritiua et nutrimenti cerhaſt
factũ ẽ tibi non poſſe eẽ aliqd boni vel bo diſtributiua.niſi cũ ei aut plus debuo aut noiolon
nitatis niſi ab ipo. Deędaratũ etiã ẽ tibiin minꝰei de nutrimẽto tradiũ fuerit aut ei⸗ uplleeß
pᷣcedentibꝰ.tribulatiões ⁊ doloꝛes hmnõi dẽ vᷣtuti inobediẽs.In hijs aũt tribꝰ caſſi.· Hütöefi
nõ ſolũ bona e&z etiã valde bona. Lam bculpa ẽ im ſuꝑioꝛis diſpẽſatoꝛis quèiand (unnire
magna vo bona creatoꝛẽ negligere ꝗs ni modu cuʒ aliꝗs vel plus iuſte oneratſto glinkide
ſi hõ ſine intellectu cogitet.negligere autẽ machũ. vel minus cibi q; nature ſufficiat Nggenen
intelligo vt curet ea eſe nec curei qualier infert in illu.vel cbũ quẽ decoquere et de nnnrſen
aut quo fructu. Sũt et alia innũera exem purare ſtomachi virtus nõ ſufficit nõ cul/ ulich
A L pla hmõi innumerabiliũ vtilitatum ⁊ fru pa ẽ ſtomachi quicqd viciationis aut coꝛ (cdlsleauns
ctuũ doloꝝ et tribulationũ hmõi.que ali ruptionis er ie accidit nutrimẽtovel coꝛ MrNdin
bi et maxime in exhoꝛtationibus ſacris ? poꝛi nutriẽdo.ſed vt pᷣdixi cuipa eſt male dusponde
picende ⁊ exponẽde ſunt. Si ꝗs vo dixe/ diſpẽſantisipᷣi ſtomacho ſʒ nec in hijs cel bſtu
rit quia reuera ꝓmunitan hoim ⁊ cõſulit ſat ꝓuidẽtia aut bonitas crealoꝛis q egni/ iin
ꝓuidetur innũeris vtilitatibꝰ ⁊ fructib?ꝰ tudines et dolo:es exinde ꝓueniẽtes iaʒ imie
ꝑ hec.et q; creatoꝛ gerit indubitater curaz multipliciter efficit fructuoſasvi audiuiſti egefus
vniuerſitant nõ aut ſinguloꝝ. Rñũdendũ ẽ ppet igitur euidènter ex hijs tibi quia in Grtiulu
hoĩ illi qꝛ ĩ rebꝰ naturalibꝰſinguloꝝ euidẽ oꝛꝑibus animaliũ et partibus eoꝛu que⸗,· Wenul
ter appet cura creatoꝛ ⁊ ꝓuidena ipiusvi cunq; naturaliter fiunt ꝑ diuinam ꝓuidẽe ſevoble
delicet in ↄpoſitiõefotmatione nueroſita tiam et bonitatẽ vel fiunt et oꝛdinatur. vv alrabeit
te ⁊ colligatioe mẽbꝛoꝝ atʒ gfectiõe. NHul exinde mulnplices vlilitates Pueniat etſi ledſni
la eĩ ẽ naturamila virtꝰ aliacui poſſibił ſit cut non eſt pilus in veſte lua qui locũ con fntonns
fabꝛicatio hũani coꝛꝑis.a de natura q dey uenientẽ in ea non teneat. licet pter par⸗ ſäinene
coꝛpali dubitationẽ nõ hʒ de naturavero uitatẽ ſuam ⁊ vtilitatis ipius paruitatem lior obern
ſpuali bꝛeui ↄſideratiõe id ipᷣm videre pt hoe ſenſus ꝑficere non ſufficiat. Ita et de uhene
m̃ illa nõ opat inſtrumẽtiscũ illa nõ ha omnibus vniuſcuiuſq; totius particułeu-⸗ enini.l
2 ⏑d beatſſʒ nagigsd ſiue ĩtelligẽdo tm̃ ⁊ vo luſcunq; generis totũ ipᷣm ſic ſe habet. JI3 lihnotarſk
lẽdo Jiue impe ado. Nõ recipit aũt intelle em̃ declaratuũ ẽ in tractatibus de ↄtinno ? Cibaocans
o (ctus fationalis vt eſie ſubſit volũtati/aut infinito quia ome aggregatum ex cotlinuun Slagsi
imperio alicuiꝰ q; creatoꝛis. Similiter ne is id ẽ exptibus quoꝝ vnaqueq; ↄouinua e nyo
q; ꝙ foꝛme coꝛpales ⁊ maxime coꝛpm aia ipᷣm vo totũ diſgregatũ aggregatũ eſt de H Ppugan
liũſſubſint niſi ſoli imperio creatoꝛis/qm̃ neceſſitate ex finitis. Quapꝛpter ois pan ſuuerſob
qꝙ nõ pᷣt naturalit᷑ impare eẽ multo minꝰ nus cuiuſcũq; magnitrudis ſit ex finitis pi Poüſabſſt
no pᷣ̃t imꝑare ſic eẽ aut tale ee. Mani⸗ lis ẽ ois aceruus arene er finit lapidibꝰ Vanenni gi
feſtũ igr ẽ ꝑ hoc ſola vᷣtutẽ creatoꝛis poſſe ¶⁊ ſi vnꝰ pilus detraheret panno detrahe/ MmMonſnn
Jabꝛicare ⁊ foꝛmare coꝛꝑa higna.⁊ etiam ret aliqd de totalitate ip̃ᷣius.⁊ ꝑs cerle ac af⸗
alioꝝ animaliu ex quo manieſtũ etiam ? determinate in ſe cõpatiõis ad totũ pan/ tign
2ↄlequẽter? ip̃am nutritionè vita ⁊ ↄſerua nũ licʒ neq; compationẽ hmõi neq; deina “
* none totãq; reliqus gubernatiõesad cre ctionẽ ſenſus ꝑcipiat lſioſitas vo ſapien⸗ gti 6
ator puidenti ptinere. nota eĩ minus ẽ tie creatoꝛè oĩa hec ⁊ ſilia mẽſurat atqʒ dt digtun
mirabile nutrimẽtũ et crementũ coꝛpoꝛeũ nũerat neq; em̃ ſine cauſa dirit ſanctꝰ ⁊ ſa gi el
aĩaliũ ataʒ vegetabiliũ nec mioꝛi dificul-⸗ piens loquens ad ipᷣm omnia in numero end
tate inuẽtũ aut potiꝰ eſtimatũ q; genera- pondere et menſura diſpoſuiſti. i

— e
de xij hunt ibifn
A e cx aierinalotgn
nitiarũ fa tatis! t a⸗
DW ðDð . „ itiar⸗ E iciſti. Uen ic eł
eltae Perptaif : e
s8 et cõn luri it m irca 4 Aliter
o. ue ſunt dern Lolrine EKcse
Fo. . id ea qt mate de cerr⸗ beriltaettere iq in
iã ac ionis S ad bace l SD Neti ioꝛu tin
ec aut ven datane a curd reling frag getit
J hec aũt v bſtra acce dere idere 8 et nau te is ol/,
d Ofec Pibinag adees ipſa üt acci DEaE ab
9 ee ipnige Pcis igla enthrſe ſun pieul⸗ endo diei⸗ ⸗
0 pbbikhomm uihsies mul enic⸗
iema hi ico ig tilitat naaie⸗ iniuſtis. ſtũ ꝛtu na luo le itor
ieaſt⸗ £ deed Die Pʒ vuil ſſima tſet ini comodalee aa e libi e
R M s ei⸗ ſtu eiiri ati
Toluiie ip̃am eco latloe ec inen ilitas 6 lia iĩco rari urton in bi male te ſua
Re iie Pnone eno n pma en Egbu nonôtu ſunt/ Flcen Junf oluta el cu⸗
—NRD intetion ieaerimm ilitaté Cin no. ales! Ek. etn lta v e v ig
R“WM es U e l ec1 dẽ 1 0
epuma n Neai vt lcinunſin 0 Taclce enne 4
intickan tae onẽ neenacema ſtatu xem mo Hocẽ ita cunſt Qua odum ſ2
ul Unäne uano inen ntiã o exe vno tis e unt H ius. . dm cin⸗
nmnihr irca im 5ſta dee in ngriseec u t. e ti rerit neadt usch b2
Nd JN—ʒ— iea incol 18 lnec Viil Zilre . olu pot ure tq uibt zatt
Kenunmän Ecirca in ibi ler öme 1. Si deiu⸗ v tut ve detu dent et a euoꝛg SZE
M gazerbo atiaang, ad ri reiicaw ibus orepirn
– . gqdãe coꝛp elleingararu ffon O eV eliet n1 ibus reip llo
Gigemnisani io loco co Hiunt inſ beer uf rato: er can ti din⸗ u v
anen Pao ilkeren neian Cplu in peuar =
— seogeeſto bi daner eene achtih⸗ knn nicke c ſan-⸗
numiinikr d coſeeſ ſt is cin n beratione iguntur! im ci —
onniun, melcut eneraͤl no Ros eus gilae lnniie vel gend⸗ k. Qu iro 2
rin bus ag elcere utans iapid ger ſanm Nil Fetta iane S loge
ſi 4 JM enteaurt o. — a HRM
Vuslitc t. S ri nt. nutn . Ei uon iſſim rest mer toꝛ dn
Apusn i ant. ctu era 0 atu is qu ctiſſe atc gliter tte ealo⸗ hboc
Enm⸗ bus lect auf ſuppe pbert ead rib? cur ali us et te cr er he 08
cdi⸗ e bus eto ſa rũr et ĩ ec oneri u os c t qu al nita ad nos
diauededer ne à v ndero uard pet. ite dig eO ura ia c bonit la Aoudoe
ne a on uaq lũa repm ia ree co 0 is quia et ꝛzätia. lus 10806*
nnsroſit 8 p flux emp 8 deſt ex ömi Etia⸗ noꝛatt calu dno nez
nerece bus el f⸗ exe ſpet ode re 7 0 np̈ ſapi lign i eſt e nn 4 iſione
ginununa ꝛuſo ius 8 7 62m’ ider nth ſunt a ſap ve enihi ntt ꝛouiſt itio
g 10 E 4 le 2 V 2 n cia 26 dꝗᷓ tni
marme litas e s ga fuaunae⸗ it ien, 8/ 1 la alea oh aiualed. et urnon porne
rici nimia x ad vias ue * pec er ci 9 ad Hʒ c ꝛan etur nin p ctu⸗
inen 1 greſſus has dee vero oeu⸗ igno: inu Vigncnie ra b⸗
twſel⸗ 2 gr. iuna as e eccal ⁊ vin es ꝗ 4 ero lo pter mnia ꝛmien⸗ ilati el a .
munn Bltaketnutag rl cahte Kde eeien miare petum bius. 3
gemcetni itar ce icairerss is ob bſcel orenm tim ablioane ſis
. nceg 3 Bit ab 8ſu a15 IS ba d- reg ſit hal vl id eſt iſio inge B
tien ſenin ines b eie ales EcC 08 80 tad⸗ eanee iẽ in nid z av aq; lon et in⸗
— m er eſeioun Sirnzpree ſu ceruũt/e ſola ne ainn qu aliq odoꝛ i er ue
. nare ſce ie dilcit eac ipu bi lece non ici intuitt navllon⸗ alig um inau⸗
–W ſtodi akerſe⸗ Xig liud v 8 iuatiane vl uerur pinqu Gin ner nin
nltun, niſenen lacvoi⸗ 5 ropis geligere ſtondi inrue oh meo ge⸗ prervider
4 d edet ib e icutur /eligẽ . anch⸗ 1 2
lilnne fac ..⸗ us feciſ 160 inde ole abe in tio rexi 8. ume le iat
Paftuss huc iunt. odis ſü71 i elligo nem iin . ihi Pſciat
neſtun lr. 0: iet ha a te reme mi anch. m nin nrſe fi .
ne Uncge in nen natides de ſit ſoc. ſop is eſt erſen ne ert mai etia inth *
mnln, int mot tiõe ſa hilo ris lli tas itlon⸗ det no lat 7 et ſintl⸗ „
uſni ihat G; ñ hoin o ſal ijs ciboꝝ it ia ad itur ißene vt re g ex
e, Siens atoꝛubo Sre amnnani ns aiß gires r ee valeer
tn, . bi⸗ nimi nite tin aeigatel niltates gus mni ga⸗
jön 6 . 8. P bꝛi io/o inz ꝗ a inimi V onise eat is vt ñ vul ue v 2 f
n hu et ſo racno pali luxur i ꝙ li au Et qu ane ex e Vn lia qr rib/ Fn
itani bſtrach nannl iun 8 pa SS la vo ſe eni
—— ſti ꝛu ſu ioꝛuq; xum po iliras - d nt uen 9 la pe ijs a rʒ le
eagglun, oꝛi i ali ad lu ꝛuͦ er vtil llu a⸗ 9 et ꝓp ircam a udij ere atz
andi tpo bſun ias cil Secũ eĩ uptas is eſſe. i cſung 8to min
gnif, gihgig iſcẽtit Ediũ. ntioſcy hec pat 2 am els tet he hoie lſaltẽ
gauggt⸗ S cup lincẽ uni⸗ —— dibet nolat iẽtes re ve
n zeababe⸗ 8 m einu ſiu hi iſip lina
is as igne ve llar tſiue lliga 82 s vi tes dec
Znin adi Eva da ite ſte Dt re
ien n bratise erſae Eockreit kon Pa be ge⸗
= arcẽ anoeren Fa üar⸗ ision incom
oli 6 digrel Xluxt init
iniefe e lurüs re no ſi
rlüol⸗ is ccede
ain ninn, u act
an n⸗
nei,

s Hr

Dears pꝛima de vniuerſo

re conãt qm reuera bona ſũt hmõi ſic ali legẽ a⁊ doctrinã xpianoꝝ pmiſſões bono

bi didiciſti ? ſũt opa iuſticie⁊ miſcdᷣie ipiꝰ rũ deſñiderabiliũ hoc ẽ futuron tota auidi

mMulltiplr vtilia ac ſalutaria hoĩbcirca in
quã hec ẽ eadẽ ei intẽtio qͥ ⁊ circa alia bo⸗
na tpalia ſeu coꝛpalia.hoc vno excepto ꝙ
iſta ↄneniẽtioꝛa Jut bonis coꝛrectõis ⁊ re
tractoôis hoim a malł vicioꝝ ⁊ pctõon⁊ ↄue

naq; diſcipline⁊ eruditõis crealoꝛt noiari
poſütialia vo bona tꝑalia ſcʒ et coꝛpalia

tatiõis ⁊ hoc cõiter oĩbavel ad blandimẽę tẽdit ſuſtetationẽ cõiter oim hoim. Speci

gnitate ſua idigna oĩno eẽ cognoſcãt. pue
ditate amplectũt᷑. p hec igr qſi bladit᷑ eis

Huocãtiũ quo artiſicio erga gentẽ hebꝛeo
Vtpote puerili adhuc ꝑ mille bona ſubli

munuſculoꝝ ſapiẽtibꝰ illuſiones ⁊ irriſiso

bus magnis ac pcioſis duas eidẽ vel tres

agendũ eo tpe taq; cũ ſapiẽtib/ſciẽs pue/

tate recepert. Silr 2 ↄminatioibꝰ maloꝝ
magnoꝝ deterriti ad vᷣtutes ſublimes cõ
Jugert. Intelligẽtes i lege hmoix euiden⸗
tiſſime cognoſcẽtes pfectiões qᷓs quore
bat. Intellige igr ex büs qꝛ lex 2 dodtrina

nietiſſima noiatiõe bona diſciplinalia bo

b'eiuſdẽ qm earũ cognitio nõ caditi ani/
bona attractioõis ⁊ allectiõis diuine beni mos pueriles nec ab eis capiutur. Apper
gnitatis dicẽda ſunt. Ea eĩ largit᷑ benigni igr ex hijs q dixi tibi intẽno bonitatt crea
as crea oꝛc hoĩbavel ad neceſſitatẽ ſuſt⸗-⸗ toꝛis circavtraq; bona pᷣdictaiqe p altera i
tu attractiõis ⁊ allectiõis. et hoc ſpecialit
puerilis ſenſus hoibꝰ.adᷣo eĩ modica bo/

NVN/w——
— .

na ſut hec.vt ea ſapiẽtes deſpiciãt ⁊? ea di⸗

alit aũt bladiri puerilibꝰ et eos attrabere
ad maioꝛa futura vics ⁊ pᷣſentẽ miſeriã ta

na diſcipline hoc è retrabere 2 pᷣſeruare a

riles vᷣo hoies eadẽ taqᷓ; magna tota aui

dẽtibꝰqꝛ nullꝰecui ipa moꝛs coꝛpał vlilis
ſit Sacij ei ⁊ iuſti liberatio ẽ a pᷣſentib⸗
malis oĩbuſq; piculis exituſq; de carceri⸗/
bꝰ ⁊ vinculis ⁊ egreſſus ad fegnũ felicita⸗
Nfuture. Multa etia alia bona moꝛtis coꝛ
poꝛalis ꝑ me alias audiuiſti. Malis vo ⁊z

bonitas creatoꝛè vt eos ad amoꝛẽ ſuiꝛ cu
tu attrahat ⁊ paulatim ꝓficiẽtes ad ſubli
mia bona. ꝓpter ꝗ eos creauit puocet in
NKat matris atʒ nutricè etia boni pris par
uulos p munuſcula piroꝝ atʒ pomoꝛu in
amoꝛem ſui ꝓuocatiũ. ⁊ deinde vład ſiu
dia lrarũ vel ad alia queq; m aioꝛa eiſdeʒ

ciũ ĩ hoc moꝛs vtilis ẽ qm malis merit ſu
is a gboreſipiſcere ſ ꝙponũipfſiſtẽdo ĩ eis
maioꝛꝝ danatõis ſibi ſupplicia cumularet

ru creatoꝛis bonitas maniteſte vſa ẽ. Cui

mia vel cognoſcere vel am are nõ valenti
obſuatoe legis ſueſola modica tpalia
taq; puerilia munuſcula ⁊ ꝓmiſitæ ſola cõ
traria viaelic, pauꝑtatẽ moꝛtẽ coꝛpᷣalẽ mi
nat⸗ ẽ elſdẽ taq; puulis deterrẽdis. õ eĩ
iudicauit ſapieẽtia creatoꝛ cũ gete illa ſibi

hocꝓponit ſactus ? iuſtꝰ ẽppoñitu ei no
peccadi de cetero ⁊ recte viuedi pↄtinuo in
poſterũ/oẽm macula pcti moꝛtalis abolet
⁊ abꝛadet a b animabꝰ huanis ſic ⁊ volũ
tas qᷓ hoc vult nõ dico vellet. Sic igit vo
lEétiboreſtat iterdu aliqᷓ ſ. atilkactiõe qͥ ñ mi
næpurgatio ẽ poſt in oꝛlſa tiſfactio et pur
gatio iuſticid et ſactitatẽ nõ extinguũt aut
. minuũtiꝗn potiꝰ adiunat mulnplicit᷑ atʒ
nes eent ſi eis fierẽt. Quis eĩ ſapiẽs nõ ſe clariſicant.ſic alibi didiciſti. Eſt ⁊ qliavtili
inrideri cogꝗnoſcat ſi ei mulier papillas dii Otas huiamoꝛtis cõiter eueniẽtis iuſtis? in
cooperies ſuggẽda offerra ⁊ ſi ꝓ muneri iuſtis hoibꝰẽc ei nõ leuis admonitio moꝛ/

rilitatẽ vmniditate ip̃iꝰ. ꝓmiſſiões ei hmõi

auelanas poꝛrigat ꝓpt hoc igr paulatm ta magna erxcitatio 5 toꝛpoc alʒ pigliciaʒ

erudito genere huano tã doctrina legt he huũana q qdã ĩ vita iſta velut doꝛmietes ſt

bꝛeoꝝ ? pphetarũſ; phicis dogmaiib?? ⁊ oino nelciẽtes qd eis vel circa eos agat

alijs creatoꝛè eruditiõibꝰ atʒ mo acul bo/ neqʒ; peogitare volẽtes ꝗd eis immineat.

na ſublimia ꝓmiſſa ſuti lege vitatd pfe/ //Eſt et ĩa moꝛs aliena adiumẽtũ validũz
ctioig. pꝓmiſſa bona ſublimia vicʒ bona otepti v.
alleris vite que ſola digna ſunt excellẽtia

limia vicʒ bona Vↄtẽotu vite pñtis de qᷓ creatoꝛ euidẽter oñ
ite qn dit q; parũ illa appciet/⁊ qᷓ; pui nobiſipis
genert buͦanir pfe ectiõe eiuſdẽ. In quo no eẽè debeat quaãta facile extiguibilẽ fec ⁊ lot
bilitati phoõn ſatiſfactũ . Silr 2 alioyi ſa moꝛt generibꝰ ſubiecit. Mala igr hmõi ⁊
neee e A * pucrilia hmõi munuſcula ↄtẽ bonis et malis cõiter eueniũt et omib⸗ in
nẽda eẽ cognouerũt⁊ docet dei ſapiẽtis ꝑ dubitater. Sʒ nõ eq̃liter ꝓſut.Dico eniam

xpianoꝝ no puerili pplo et puerili data ẽ
g manilſeſtu c ex ꝓmiſſiõibꝰ 2 coicatio⸗

ta dli
liter qlit᷑ ↄſolari.er altera vᷣo intẽdit bo

alis vicioꝝ ⁊ pctõꝝ.Et ia dixi tibi in pce

ꝗbᷣſtatim pꝰmoꝛtẽ iminet ĩfernale ſuppli

Dico at reſipiſcere nõ ꝓponũtqm qcũq;ʒ;

ſche

1

taliũ ad pᷣpationẽę finis ſui ⁊ exitꝰ ð hac vi

ſfaiur
foimmn
is eil
lapan
mnlis th
ſefüie
seton
ſanno
ſlrste
ſen
ffeſtenart
diſolgucſe
doluiſepe
deſcene
iläſin⸗

guuurinn
fuanelsl
Uofegorg
lelceet

Kſecnynurt
llamele⸗

Ei
Veo

—

filfuel
lipiteam
Alencini
lomnocire.
Nllatociin
Rpofenrkoi
Upeicita

Rbatinhe
legenon
ſobhnt nale
Matcolsre
Pudiniii
Uncban
nann
Nclici vn
ilrſten
ſedlinlise
unieſti
ludta
lipihe
ſoljlieng
Alhnie
ikena
umunn .
umnanigt
einogin
ocgion

r hriſis⸗
kifumnnn
chnnen
gnidict
esahin
diinnidonen
eiüdngikt
elennbattiin
Albenmint
saungre
eſinsacſegit⸗
ialudeuns
isi günliſ
ſpporittiin
S
nuatito ei
innt
Cereenicß,,
ziorol 4 4 V

Aa
N
. ℳ

iſe⸗ ht

p̃ſſtatur vt hoꝛroꝛe tẽpeſtatis ⁊ metu moꝛ/
tis imminẽt auertant a ſuis vicijs ⁊ pec⸗ leſerit anq; cõpꝛehe 0
catis.ẽ eĩ moꝛ foꝛtiſſime vtuus ad expel- tes qᷓs iam didiciſti et foꝛſitã multas allaſ

malis ⁊ puerſitate ↄſuetudis.

G neq; eẽ hac ð caula dimittit᷑ ſi eiꝰdimiſ

FvFo. ccrruij

——, —

Sivo ſemetipᷣm in aqua vel ignẽ pᷣcipita

lẽda pcta ⁊ ad abrupẽdũ hoiĩes avijs ſuis tipm in aqua vel igne pcipita
uerit ⁊ hoc ipᷣm eidẽ vtile ẽ ſicuł audiniſti

Mani⸗
feſtũ igr eſt qa expedit⁊ ſaluberrimũ mul
tis ex pctõꝛibus pire naufragijs. Quãto e
foꝛtiꝰ ergo ſctis ⁊ iuſtis hoc at fiet tibĩ ma⸗ etia malo furoꝛis dico ꝙ plerũq; ymo ſp
nifeſtius teſtimonio eoꝝ ꝗ frequẽter na- valð ẽ furioſis. Siue em boni etiuſti ſint
nigant ⁊ vᷣſantur in maribꝰ. Ipi em̃ ma- cũ infurorẽ incidũt. In tuto ponit᷑ ꝑ furo
niteſte narrat atz teſtanfinuſq; a deo ſibi reʒ ſanctitas eoꝝ ſiue bonitascũ tꝑe furo
diſplicuiſie vicia ſua ⁊ pctã. Nunqᷓ; adeo ris peccare nõ poſſint etita nec amini ab
doluiſſe vel penituiſſe deillis nũq; adeo eis nec minui eo tꝑe ſclitas et iuſticia eoꝝ

deſideraſſe ⁊ amaſſe iuſticiã ⁊ ſanctitate,z poſſit/cũ per ſola pcta ſanctitate et iuſticia

qᷓ; cũ ſibi videbat imminuere naufragi pe poſſibile ſit vl minui vel oĩino tolliſiue ec

quia ipis iniuſtis ⁊ peccatoꝛibꝰmultotiẽqß Que tria magna eẽ bona et creatoꝛi acce
pta nemo rõnalis dubitatæ ſi enia aliquę
leſerit añq; cõpꝛehendat᷑ hocipin vtilita⸗

eis etia äs ledere poterat bonũ pact et ſe
curitatſ ab eo ꝑ moꝛtẽ ipis Puenit.Deipbo

riculũ q igr nulli incredibile vel ignotũ ẽ mali et iniuſti ſint in hoc eis p furoꝛẽ ↄfſus

creatoꝛẽ pᷣnoſcere hec bona ꝓuenire bo⸗

litur vt malicia eoꝛũdẽ eo tpenõ augeat

nis et malis iuſt: ⁊ in iuſtis vmuniter ex ⁊ ꝓpter bocnecfuture danatiõis ſuppli
nanfragioꝝ piculis.Quid mirũ ſi creatoꝛ bieand ſi credit Halieno adiu⸗

vult eiſdẽ eẽ munia hmõi ꝑiculavbi em̃/auat hũc ᷣmonẽ id qð ðᷣt in li
effect⸗ↄmunis et vtilitasnon eſt indeces Kolia vicʒ qꝛ ꝗda ex nimio deſiderio vidẽ/
cauſam eſſe omunem.J di deunimia q; ſolicitudine circa hodinci
SE furioſis vᷣo rñũdeo qꝛ nõ ſunt ex dere ĩ melãcoliã ꝙ non eet poſſibile apu
O tꝛa curaʒ ? ꝓuidentiam creatoꝛis creatoꝛis bonitatẽ vicʒ vt ex tato bono la

alia nccaria eiſde pᷣſtariꝙ ſiue ex natura-

20 de mels,

Xtcum videamus quoſdam religa⸗ q; ei accepto/qntum eſt deſideriũ vidẽédi
ri vĩ flagellari ne ſibi vel alijs noceat. ũ ißpm et circa hoc vebemẽter eẽ ſolicitũ per
etiã videamꝰ eos paſci nutriri et veſtiri et mitteret eos in ĩ malũ incidere moꝛbũ
melẽcolie niſi eiſdẽ ipᷣm pꝛenoſtis vtile fo

li amo:eſſiue expietate pᷣſtaniiũſiue etiaz re multipliciter et ſalubꝛe. Debes ãt ſcine

ad cuſtodia vel rerũ vel hoĩim ꝗbus noce
re poſſent ſi dimitterẽt per cura fiunt hec
ia ⁊ ꝓuidẽtia creatoꝛis Luiꝰ dona ſunt
moꝛ pietas et ſolicitudo pᷣdicta. Mſidi
Terit qs q in hmõi ſatis appet cura et ꝓ
dentia creatoꝛis Sʒ in furioſis ꝗ ſibup̃is
Dimittũt nulla eẽ videt᷑.Cuũ neq; a ſeibis
nec ab alijs ragant᷑. Rõ quia in ꝗbuſdã
ipᷣa dimiſſio ꝗͥ ſibi dimiſſi videntinon ſo/
lum eſt ꝑ cura et ꝓuidentia creatoꝛisſed ſiꝑ pcta vt pdixi amitti nõ poſſint. Rſi
etia per curã ꝓuidentiam hominũ et hoc
Am̃ quida ꝓpter hoc ſoluunf a vincuilis/

moꝛbus melacolie ꝓpter ſecurita tẽ ante

lẽcolicus⁊ ſtatũ eius mediocriter affecta

—

ixerit ꝗs qꝛ ñ ẽ impoſſibile apᷣvolutatẽ?
creatoꝛis vt ꝓpter bona aliꝗs mala reci⸗

qꝛ tpeneo multi fuerũt viri ſanctiſſimi ac
religioſiſſimi ꝗbus deſiderio magno erat

dicta. Unde et cũ inter eas eẽt quidã me⸗

rẽtiaperte dicebat deũ ineſtimabilẽ gra,
illi meiẽcolico ↄtuliſſe in hocviq ; bona
eius ſpũalia a deo in tuto eidẽ ↄſtituera
vt es amittere nõ poſſʒ cũ bona hmõi ni

et lib eri dimittũtqꝛ ipᷣa dimiſſio et liber- pe ꝑmittat neq;rarũ ec imo freqntiſſimũ

las diſcurſus et euagatio ↄtra furio ſuatẽ
ſalutart ẽ eiſdẽ. nec adhucpuenit ad me
qꝛ alia de cauſa dimitteret᷑ ſibijpᷣi furioſ⸗

ſio atʒ libertas alijs piculoſa videt᷑.Oſi
ctiã devinclis euaſerit ſicut int᷑dũ ↄtingit
HManifteſtũ eſt ex hoc ⁊ ſibi et alijs bo
namagna ꝓuenire et ei quidẽ ꝓuenit bo
num caucioꝝ cuſtodie. Uidẽtibꝰ aũt illũ
eẽ ſuo et alioꝝ piculo liberũ/ ꝓuenit inde
Suocaſio ad pietatẽ et beneſicẽtiaʒ in ipʒ

milia matronaꝝ et vᷣginũ in᷑fecta ꝙ eo

Quis em dubitat multos occidi ꝓ iuſti/
cia qꝛ ea vł fecert vel deſerere nolebatab
ydolatrijs t milia hoim intfecta ſũt qmm
a cultura creatoꝛis qᷓ dubitari nõ pᷣt iuſtiſ⸗
ſima recederanolebatet qm̃ ydola colere
vel eis ſacrificare ↄtẽnevat.Deinde quo

ꝙꝙ libidinibꝰ coxruptoꝝ coinꝗqnari renue
bat In hoc igr rñdeo qꝛ nulla hmõi pena
lia a vulgaribꝰ⁊ inſipiẽtibus hoĩbꝰ⁊ ma
la falſe⁊ etiã iniuſte dicũtur atʒ credũtur

Pars pꝛima de vniuerſo

Non em̃ poſſunt eſſe mala que iuſta ſunt
que iudicio creatoꝛis quẽ errare vel fal⸗
li impoſſibie ẽ bona ſunt ac eiuſdẽ remũie
ratione digniſſima.nec adhuc dubitatu ẽ

a quo qua intelligete qn pati ꝓ veritate 2

iuſticia ⁊ bonũ ⁊ iuſtum ſit/? apud homi⸗

nes gloꝛioſuʒ laudeq; digniſſimũ. Apud

tollerantur. Ho noꝛunt ergo virtutem pa
cientie neq; rectitudinẽ eiꝰ pulchꝛitudinẽ/
qᷓ; ipᷣi»us et gloꝛiaʒ penitus ignoꝛant ꝗ nec
dum ſciunt q; decoꝛũ ſit pali per iuſticia ?
wqipa pacientia omnium aliarũ virtutuʒ

—

eniaa iuſticiam creatoꝛis remunerabiliſſi/
mũ. Male igitur atq; damnabiliter infli/ u coꝛx
guntur mala ꝓ bonis.ſed laudabiliſſime pinguet. Nec phas eſt ſentire de ſapiẽtia

—

pꝓtectrix eſt ⁊ velut lypeus omnis ictus ⁊
inſultus quibꝰ alie impugnatur cunctaq;

iacula que in eis iaciuntur in ſemetipᷣa ex
clpens et elidens om̃es eliſos ꝓtegit ⁊ cu
ſtodit. Et ſermo iſte de pacientia queʒ hic
ico determinatio ẽ queſtiois quarte quas
pꝓrimo ſupꝛa poſiu.

lter ſu

„

Ehijs vero qui voluptuoſe hic v

⁊ hoc intelliges quia qui donis creatoꝛis

ad ſolas voluptates viunt᷑/quiq; adðᷣo de
ditiiſunt voluptatibꝰ moleſtias diuinarũ
flagellaruʒ nullatenus ferre poſſentimo
occaſionaliter ꝑ eas deterioꝛes fierẽt quã

to em̃ doloꝛe quataq; iracundia thabeiſce

rent ⁊ excandeſcerent ſi eis delicie qᷓs ſum

opere habent auferentiſi eis delicijs inſer

rent inde manifeſte videre potes quoniã
deliciarũ ablatione inſaniunt.
ſi eis donis que maxime amaãt de bhus

maxime gaudentinõ ꝓuocant᷑ ad amoꝛẽ

crea toꝛisſed potius ingrati eoꝛũ abutun
tur eis in tanta animarũ ſuarũ perniciem

quid credit eos facturos in flagellis cõtra

rijs ꝓculdubio inſanirẽt vſq; ad blaſpope
mias creatoꝛis puerterentur ad negan/
dum ipᷣm. et etiam nephandam ydolatri⸗

am coꝛruerẽt ſicut de multis iam audiui⸗
ſti.Conſulto igitur ſapiẽtia et bonitas cre
atoꝛis elegit hmõi homines quantum in
ſe eſt ꝓpuocare et attrahere ao ſe donis et
beneficijs que maxime diligunq; oterre
re flagellis ⁊ a ſe abſterrere tribulationuʒ

doloꝛibus quas maxime oderunt.Si em̃
lactis dulcedine nõ ꝓuocatur puulus vt
papillas diligat ⁊ eis adhereatſquato mi
nus altrahetur abſinthü aut cuiuſcũq; al

uere vident᷑ voto tanq; vicijs
ꝑſtituti et expoſiti per omnia qua otius in puerſionem etce
b cura et ꝓuidentia creatoꝛis viuãti ruptionem animarũ ſuarũ videlicʒ in ſu⸗

terius amaritudine. ꝓpter hoc em̃ ⁊ cea⸗
toꝛ pꝛouidentiſſimus dulcedinem in lacte
poiuit mamillarũ. vt ipᷣm appetibile atq;
amabile faceret paruulis qui nutriri eiui⸗
dẽ ſubſtantiatota etate paruula indiget.
Aldhuc igr oulcedo tempaliũ bonoꝛũ po
liſſimũ creata ẽ vt paruulos adhuc ſapiẽ⸗
tia nutriat in amoꝛeſet obediẽtia creatoꝛ
Anon ſolum vt eas coꝛpaliter nutriatetim/

et bonitate creatoꝛis vt coꝛpa humana tã⸗
⁊topere curetet animas negligat.et vt bo⸗
na coꝛꝑalia que ingratis et inſipientibus
per ingratitudinem ⁊ abuſione ſua adeo

noxia efficiũturet tanta ꝓfuſione ſue lar⸗

gitatis tribuat que tam neceſſaria.tanq;
ſalutaria hoĩbꝰ ⁊ ſine ꝗbus ipᷣa bona coꝛ
poꝛalia ꝑnicioſa eſſe conſpiciuniauaricia
et nihil crudelitate quaruʒ vtraq; de ipſo
cogitare nephas eſt om̃ino gladio vigne
ab ipᷣo exterminandum largiri non curet.
M ſi dixerit quis hmõi bona coꝛpoꝛalia

i/ Meu tempoꝛalia multè nõ eſſe ꝓuocatoꝛia

ZHaut nutritoꝛia amoꝛis et obedientie in cre
atoꝛemjiquin potius in ꝓuerſionem etcoꝛ

perbiã ⁊ luxuriã ceteraſqʒ peſtes vicioꝛum
⁊ideo non diuina ꝓuidentia aut cura ea
Ddari hominibus cuʒ intentioeſa pientie et
bonitatis creatoꝛis. Sic vt dona eius pꝛo
ſint recipientibus nõ autẽ vllo modoꝛum

vt noceant. Reſpondeo quia veriſſimꝰ

ſermo vltimus hic videlicʒ de in tentione
ſapientie et bonitatis creatoꝛis/et pᷣler in/
lentionẽ ipᷣius et reuera ẽ ꝙ bona dei do
na hmõi homines in ꝓpꝛiam verut per⸗
niciem ꝙ indubitanter faciunt ꝑabuſiuã
intoꝛſionem date ſibi a creatoꝛe libere po
eſtatis Hmõi rei autem exempla multa
ſunt dedit quidemvinum creatoꝛ homini
bꝰʒ ad ſalubꝛitatẽ ꝙ multi ex eis inuertũt
inebꝛietatem.Dedit igitur ignẽ multiplex
adiumentũ ſalutis ⁊ cõſeruationis.Furi
oſi lamen in eũ ſe pᷣcipitantes ipᷣm ſibi fa⸗
ciunt inſtrumentũ perditioms. Dedit etia
aquam eiſdem ad vtilitates tam multipli
ces tanq; neceſſarias multi tamen ꝑ inſa⸗
niam in eam ſe imergẽtes euecantur Dat
interdũ paterſamilias filio gladiuʒ ad ipi
us defenſionẽ qui tamen ꝑ furoꝛẽ aut ira⸗
nali mimian eo dem ſe perimi. Hee
lux ſolaris taʒ late tanq; longe ad illumi/
nationẽ oculoꝛi radianefit eiſdẽ in obtẽ⸗
perationẽ pernienietatẽ ſiue ſupabunda⸗

ſanaſpel
Awemmmme
otes mo
Calgetoenn
ipumn
oneniet
1dedonn
eſinaba
Felnuhn
llalenpene

Nonnuncif
ſertubllso⸗
ſobtreshols
NeOutteli
Ucorne pu
hbemmbns
intmeiis
Meſao⸗
ongnse
gum guice
helutena⸗
Woar
Gacende
möfve
Oaetſonich
ſinſtunen
Nenmnſint
bloiſuii

Whoenns⸗

ſuſonenͦ⸗
Eiaegvie
milog
ſtenesde
D
Phnnelſtcc⸗
ſicheaunt

Npninnn
uiscn
aanlie
englüben
nesece⸗
Nodeciin
epelommn
Sckſennens
isNcobn.
gadsanigan
nT abrinntiit
nts Nhra

eiamn nealnn

ſne gorseme

ſeconſganun
egvann
etommnoe
ndumlargnne
bmöibonen
ullnöckt
isloetinn
nsn o
i ſuaenitn
enſgſiienn

Dudenu.

mnmnidint⸗

wnan unſn⸗
nceihain,
iscnnt,
uenigen
aner tunn,
ſbiatnnn
mülin,

100len,

vigilant atʒ 1
miens. Quare ſciente volẽte et dono ſuo

—

nam aſpectus in eũ vel lumẽ ipſius:Qm̃
guitem monifeſtũ eſt omnes hmõi abuſi⸗

ones⁊ intoꝛſiones culpahiles eẽ atq; pec

cata et pꝛauitales vlpote ↄtra rectitudinẽ
dignum iuſtũ eſt atq; iuſticie creatoꝛis

conueniẽtiſſimũvt hec peccata pena ſeq̃t
⁊ dei dona que pꝑuertert in abuſionẽ cul⸗

pe ſint eis cauſa ec iuſte pene. Juſtiſſimũ
igr eſt vt abuſionẽ vii ſequatur ebꝛietaſ

vel alia pena iuxta beneplacitũ creatoꝛis

inexcitabilis per quẽ datur oꝑtunitas la/

tronibus ſpoliandi aut etiã ingulãdi ebꝛi
os. Sunt ⁊ alij caſus innumeni atʒ mala

ex ebꝛietate ꝓpuenientia. Apparet igit᷑ in

hijs omnibus penis euidẽter ſc; abuten/

tium beneficijs creatoꝛis ipᷣiꝰ iuſticia! In
bene vero vtẽtibus eiſdẽ eiuſdem pᷣlarga

beniguitas. Utraq; aũt indubitanter ad
curam ⁊ ꝓuidentia ipſius videlicet ⁊ que
iuſta ſunt et q̃ vt ua dicat᷑ benigna. Nec

Dubitatur qnvinũ vtute ſua naturali quãa
hʒ a creatoꝛe inebꝛiet quaqᷓ; non adhbuc
hmõi virtutem creatoꝛ eidẽ dederit ⁊ per

occaſionẽ abuſiõis male viẽtis fit creato⸗
ri inſtrumentũ iuſtiſſime vltiõis Quapꝛo

pterveriſſimũ eſtiquia ꝗ ſic beneficia cre⸗

gAtoꝛis in ſuã inuertũt perniciemea dẽ ar⸗
ma creatoꝛis faciut ⁊ inſtrumenta iuſticie
circa ſemetipᷣos. Quin aũᷣt placeat hmõi
iuſticia creatoꝛi apð intelligẽtes dubium
non ẽ. Uterq; igi homines id ẽ et bene et
male vtentes dei benelicijs vel ſub larga
beneficiẽtia recte ſe regũt atʒ cõpoſite vel
ſub eius iuſticia vindictas eiuſdẽ iuſtiſſi⸗
mas paciunt᷑.Quis antẽ non videat ſub

eiuſdeʒ regis regiẽ atqʒ gubernati one eẽ

et bonos ꝗbus pacem⁊ alia bona largit᷑
et maleficos quos inſto iudicio atʒ iuſti-/
4 toꝛquet ⁊ punit Si vo dixerit aliquis

p buinſmõi penas non intẽedit creatoꝛ fa
le eſt ubividere ga ſmo hmõi hominis
erroneus ẽ. Cum em̃ manitfeſtũ ſit penas

omnes hmõi iuſtas eſſe et ꝓpter hoc bo
nas et creatoꝛi placitas neceſſe ẽ creatoꝛ

intentionẽ cadere ſuper illas. Cauia aut
in hoc eſt qm cum non ſit fons iuſticie pꝛe

ter ipſum creatoꝛẽ nec ſtillã eſt reperire iu

ſticie que non ſit donũ ipfius ꝙ igt iuſte
ſunt pene bmõiex dono ẽ creatoꝛis quic
quid aũt dat creatoꝛ datſciens pꝛudẽs ⁊
lens nõ ignoꝛans aut doꝛ

xv
hoc faciente creato:e iuſte ſunt ⁊ iuſte hu
iuſmodi hominibꝰ inflictioe per curd igr
7 ꝓuidentia creatoꝛis. Amp. certu eſt

qm in regno totaliter ⁊ immediate ſubie
cto regi ſuo iuſtiſſimo/nec ſit iuſticia vłiu
dicium niſi per ꝓpuidentiã ⁊ curam ipᷣius/

quia nec poteſtas iudicadi eſtin eodem
regno cuiq; niſi ab eo el peripᷣm/⁊ multo

oꝛtius ſi nec volũtas facicdi iudiciũ aut
1 1 1 iuſticiam nec ſciẽtia cuiq; fuerit in hmõi
guemadmodũ interdũ ſequitur es ydeo⸗
piſis interdu febꝛis aliq̃ interdũ ſompnꝰ

regno nin per illuz rege. Quia igf vniuer

atoꝛeſ per ipᷣm nec iudiciũ nec iuſticia fi⸗
in tota ſerie ſeęculoꝝ niſi ab eo ⁊ peripᷣm.

Juſticia igr qua abuſoꝛes beneſicioꝝ eiꝰ

tam iuſtis penis iuſticiant/ab ipᷣo eſt er ꝑ
ipſum ⁊ hoc vtiq; ſciẽter atʒ volenter vt pᷣ
dixi.Quicquid igr iuſticie fit in totalitate
vniuerſi ſiue in exemplis ꝓpoſitis vel ali
bi per curã fit et ꝓuidenuã creatoꝛis.

Amp̃. q;ſalutaria ſunt iudicia q;ne⸗

ceſſarie iuſticierquot et qᷓnta bona at vti
litates ex eis ꝓueniant rebus humanis.
Maniteſtũ eſt etiam pauca intelligẽ⸗
tibus ⁊ eſt intentio mea in hoc ſermone

de iudicijs et iuſticijs que per iudices atʒ

iuſticiario s hoĩes exercentur.tanta at bo

na vicʒ iudiciũ et iuſticiaꝰ eẽ in rebus hu
manis vbicunq; ſunt dubitari nõ poteſt.
Cum incompabiliter minuſq; vtilia rebꝰ
huanis ꝓuidere nec vnq; ceſſauerit nec
adhuc ceſſet. Neceſſe igr eſt vt vbi pꝑ ho⸗
mies iudiciũ et iuſticia nõ ſunt aut exercẽ?

turdiuina ſapieutia ⁊ bonitatẽ iſta fanta

bona vel per ſe vel ꝑalias creaturas ho⸗

minibus ſupplere.Et hoc non ſolũ ꝓphe

larum hiſtoꝛiarũq; autenticarũ teſtimo⸗/

nijs ſed etia iugi experientia Manife

ſtum eſt per aquas ſiquidẽ diluuij vniuer

ſalis in totũ genus humanũ velud vni⸗
uerſale iudiciũ et iuſticiam exercuit. Ubi

ab hmõi inundatiõe atʒ conſumptione

octo hominibꝰ ſolispcendum duxit per
pluuia ignis et ſuiphuris flagicia quinq;
ciuitatu vinqcauit.famoſiſſima ſunt iu⸗
dicia que in egyptios ⁊ deos eoꝝ ⁊ beſtio
las ranarũ et cynifum per ignẽ ⁊ grandi/
nem per cõuerſionẽ aquarum in ſangui⸗

nem per obtenebꝛationẽ eius partis egy⸗

pti in qua erant egyptijper illuminatioʒ

eiꝰptis quã inhabitat hebꝛei? nouiſſime
per ſubmerſionẽ regis egypti ⁊ ſonus er⸗

☛

a ſeries ſeculoꝝn regnum eſt creatoꝛis et
nulli eſt in ea pias vel voluntas aut ſciẽ/
tia iudicium vel iuſticiã faciendi niſi a cre

Pars pꝛimo de vmuerſo.

è ä Pesſunt
ercitus ſui in mari rubꝛo fecit alliſſimus. monibus et miſerabiliter cruciatos. Di e
In ipos etiaʒ hebꝛeos multotiẽs vltiões quis autẽ dubitat de barbaris nanonibꝰ anman
per ignemet interdu per ipſam terra hya que omnino extra leges et extra reglum nnn
tu ſuo abſoꝛbentẽ aliquos ex ipiscxreato⸗ omne eẽ videntur. Scito ꝗa nulla eſt na ſnpplozo
reʒ fecſſe certiſſime narrat biſtoꝛie peſtes tio adeo barbara q maioꝛes ſuos nõ ba inngu
inſuper fames et ſterilitates ſiccitateſq; beat quibus paret ⁊ ꝑ quos vtcunq; reri glictsto⸗
pluuiaꝝ defectus notiſſime ſuntque crea tur. Similiir et deos et ſacra que magt ex. yumu
toꝛis iudicio ⁊ iuſticia ꝓpter peccata ho- ecrationes dicẽde ſunt ⁊ ritus aliquos et aunieco
minũ facta eẽ non dubitantur cuʒ in aas ceremonias non tâ impios q; etiam ridi⸗ Anltoan
earumq; contraria ſolus habeat ptätem culoſos adiuuat ⁊ gubernationẽ ean i5a glodiuce
egentibus etiã hiſtoꝛias manifeſtů eſt feruas ſeu veracitas barbarica qua ſein⸗ Moregnpt
ieri vrſas ⁊ alias beſtias vicʒ locuſtas uicem repᷣmunt ⁊ caſtigat nec permittitur Arotio:jn
et mures in vindicta miſſas eſſe ſuperna- barbarꝰ in barbaꝝ ſeuire abſq; vindicta ocliui
tiones iniquas.De tẽpeſtatibus vo marꝭ /qualem quide irrogare ſufſicit ie qui pa ye tulen
⁊ terre hoc ẽ inundatioibus et terre moti ntur et ꝓpter hoc munuo ſe inuicẽ timoꝛe lcorg
bus de merſiõibus⁊ cõfragatiõibus ciui compelſcut aliquatenꝰ. Ipᷣa ⁊ barbaries AQNunos
tatum ⁊? regionũ non ẽ neceſſe vt loquar atqʒ in domabilitas atʒ in credibilitas iu ſecenqm
tibi. Diligentẽ autem conſiderationẽ faci ſtiſſime pene ſunt nationũ bmòiex iuſti lermacil
ens ꝑ ſingula inuenies nihil vacare a cre ſima diſertione creatoꝛisꝗ nec duces nec orlenio⸗
gtoꝛis iuſticia.qũ et ipſas beluas ⁊ pene recto:es neq; docioꝛes eis adhuc deditꝗ Mebuman
oĩa genera animaliũ inuenies quanda ex bus erudirent et componerent᷑ adinſtar ſetlanmo
ercere iuſtici et iura ſua defendere. Attẽ nationu que viuunt vt homines. Et qm ſüiainſtum
de qualiter vrſa rapina vel necem catuio alubi didiciſti aliam iuſticia eſſe naturarũ oeeratoes
rum ſuoꝝ vindicet. Similr et leena quali aliam vero poſitiua et inſtitutam perho⸗ irundäͤ
ter ꝙ vxoꝛbus ꝓuidis pꝛo eſcis ꝓ pullis mines. Lertia vero diuina ab ipo creato⸗ ſeſteisſua
eu fetibus ſuis pugnen quata iuſticia la- re inſtituta et hoc ẽ de componẽdis ad Migreope
oꝛes ſuos maſculi ⁊ femine inuicè parci fectionem moꝛibus hũanis atq; de cultu Eiſtſinoge
antunvt femina remanente in mudo vel ei per ſe placidiſſimo atq; ſanciiſſimo q/ lochndgtuſti
ſpelunca maſculus ad perquirendũ cibũ q; ſolum ipᷣemet dignũ reputat remune⸗ æũ
atʒz repoꝛtandũ femine ſue et fetibus egre ratione felicitatꝭ eterne. Cerne et inueſti⸗ Gleosdet
ÿ diatur et regrediat᷑. Cpꝑe enam meo cico⸗ ga vniuerſuʒ mũdi ſublimarꝭ ⁊ inuenies Mneninon
nia tan de adulterio ↄuincta polſactu, euidenter nihil vacare ab iſtis tribus ge ⸗
malculi ſui.ↄgregata multitudine cyconi neribus iuſticie. Inuenies vnumqðq; re bese
arum neſcio qliter accuſante maſculovel gi aliquo iſtoꝝ trium generũ vel duobus aßef
detegẽte crime eiꝰ a tota illa multitudine vel et omnibus tribus. Quia igr iſte om Wungte
deplumata atqʒ dilacerata ẽtanq; ↄſilio nes iuſticie ſiue leges a creatoꝛe ſũt ⁊ per eekpicſs⸗
aut iudicio olm rea eẽt adulterij iudicata ipſum Manifkeſtũ eſt nihil eſſe in miũ -
HNarratur etia ð equo ꝗ ignoꝛater cu ma/ do ſublimari ꝙ nõ aliqua lege creatoꝛis uti (nio,
tre lua ↄcubuerat poſtq; hoc dephendit vel aliꝗbus eiuſdẽ legibꝰ regatur.Quic/ hegenu i
ꝓbpis dẽtibꝰſibi geitalia abſcidiſſe tãq;ʒDin qd autem regit᷑ legeveil legibus cuiuſcun mnihle
lpᷣm vindicãs inceſtũ quẽ commiſiſſe ſibi q; cura et ꝓuidentia eiuſ. Eregitur indu⸗ em hle
videbat licet ignoꝛãs eo ꝙ operimẽto ab bitater. Nihil igr eſt in vniuerlo ſublima Reſrnn
ſcõdita fuiſſet ei mater eius dũ eam aſcẽ⸗ ri vel hominũ vel animaliũ ꝙ non rega Anan
debat. Angelos etia ſctõs nec non etma tur cura et ꝓuidentia creatoꝛis. let blagin
miſſo s malos eẽ ſepe ĩ vĩdicta ſcelen legẽe Euertar aũt adid in quo eram et fitorſe
potes in libꝛis hiſtoꝛiarũ maxine gentis dicaʒ quia homines ꝗ voluptuo N
hebꝛeoꝝatʒ gentis xpᷣianq quarum geſe ⁊ ꝓvoto viuere bic videntur ? unmete
tium hiſtoꝛis nemo ſapies dubitat eẽ ere beneſicijs creatoꝛis abutunt᷑ in ſupbias iandunn
dendum In narratioibus autem gentis auaricias luxurias ſuas ceteraſq; peſtes Ettndnen
xpianoen et miraculis eoꝝ quarnʒ ⁊ ad/ hmõi ipſa beneficia ſicut vnigbi faen nietbont
modum ſalutaris et valde iocũda eſt in⸗ penalia et inſtrumẽta contra eipos diui/ ieſllin
ſpectio inuenies innumeras et cõſolato ne iiuſticie et ſic creatoꝛis donis abutẽtes ununhe
nes angelicaset vidictas magnificas ſce executoꝛes ſunt licet neſcictes otra ſemet⸗ N
leroloſq; pᷣncipes multos arreptos a de/ ipᷣos diuine iuſticie atrociſſimi quippe lit lign

anite
8 ennne
nos en
ſegacen

wioscdnn

ensnonitr,
darhenagus
guberpanen

nnoſeininn

onübooen
aa eter
ss c
Atinfümange
innisbihnn⸗
econpoids
hüansag
danqz unis
niſeuin ſ
e. nrun

Neabitöle

1gneiſdun

1501iaH

ve
10nrii
ickmniani
Aigulutn
“M ur
nel gsu,
auceten
—
indiſinie
tans
didd
Garhl
Ortune ,
vagnnſt
unn⸗
goori
inin
Glinin

—
S=„
=—
S
=

4

=
☛

E

—

4

1

=

,16
4

=

—

—

1

S —
S=
SSe.

☛

4
4

—

„
1. 4

,t.sU
S=
=S,OoS= =—2—

S

—
S

4

—

=

—

WGlimitatt ho noꝛẽ vocare ſeciſti cõcluſiſti

ſoꝛes ſunt animarũ ſuar dũ delicijᷣ es

inebꝛiat et excecant. Mala vᷣo ſuperbie⁊
auaricie ⁊ alioꝛum vicioꝝ quos moꝛbos
2 vulnera ſeruitutes ⁊ vincula oĩs ſapiẽ/

tia philoʒophoꝝ ceteroꝛũq; ſapientũ no.

minat quis meciatur aut numerer. Quis
dinicias coꝛꝑales theſauris honeſtatis ⁊

virtutũ diuicijs comꝑet. Si igt ablatio
pecunie coꝛpalis pena eſt ablaloꝛ eius
punitoꝛ amittentis ea. Quatofoꝛtius ab⸗

latio diuician pꝛenominataꝝ e pena⁊ ab
latoꝛ eaꝝ punitoꝝ amittetis eã ⁊ hoc tãto
atrotioꝛſqnto ſpuales ille diuitie ad hũc
moduʒ qui coꝛpalia mala inferũt vt moꝛ
bos ⁊ vulnera virtutes carceres et vincla:
vere lictoꝛes ſunt eoꝝ quibus bhec irrogãat
Quãtofoꝛtius in moꝛbos ⁊ vulnera ſpua
lia ceteraq; mala hmõi ⁊ inimici vel licto
res reputadi ſunt facientiũ. Lum nec ma⸗
la cũ deterioꝛa ſint malis coꝛpalibus quã
to ale humane pᷣcellunt coꝛpibus.Uerus
igr eſt ſermo quẽ dixi quia ⁊ creatoꝛè be/
neficia inſtrumẽta ſibi penaꝝ faciunt x ſe
ipos executoꝛes diẽ iuſticie licet ignoꝛates
xõ ſtituunt hũ creatoꝛis iniurias ⁊ ↄtume
lias in aias ſuas tã attrociter vindicãtet

plerũq;in coꝛꝑa ſua ſicut pᷣtetigi tibi Qua

re iuſtiſſimo creatoꝛis iuditio et ꝑ omnia
landanda iuſticia eiuſdem ſeruiuũt in exe
cutionẽ contra ſemetipᷣos iuſticie ꝗ ingra
tos ſeipᷣos de beneficijs exhibẽtes ſerni/

voluntarij nolunt eẽ eiuſdem iuſticie.

Ebes aut ſcire gꝛ interdũ impijs
atʒ peſſimis hoĩbus ꝓdeſt diuine

meo de quoda diuite ⁊ magno dignitatẽ
auertii.Cuiꝰ vila cũ eſſet de tantis bene⸗/
ficis creatoꝛè ingratiſſima luxuriaqʒ; ſpur

ciſſima ⁊ nihilominꝰ electus eẽt ad hono

rem dignitatẽ pontiſficalem oblata ſibi

Wlatguat beneficiẽtia ⁊ a mal ſuis
boc eſ vicijs ⁊ peccatis.Sicut accidit ſpꝑe

oĩbus arctiſſime religioni ſe dedit. Jbidẽ?
perpetuo creatoꝛi victurus. Noſti etia ae

liberatio de periculis tẽpeſtatum/de car⸗
ceribusobtentus victoꝛiarus innumera⸗
biles auertit a ſuis vicijs ⁊ peccalis ⁊ ad/
emendacionẽ vite eoꝝ et moꝛum cõpoſi⸗
tionem induxit. Sic ⁊ alia benetſicia crea⸗
toꝛis multos etiaʒ de quibus neſcitur ad

gmoꝛẽ creatoꝛis 7 obedientia induxerũt.

Uarta vo qſtio facile determiabi
is eſt poſt hoc de hijs vicʒ qui fla
V gellis ettribulationibus omnibꝰ

qᷓ; coꝛpoꝛalibus incõmodis expoſui ſunt
Dico enim qm aut paciuntur hec ꝓ iuſti⸗
cia ecab impijs hominibꝰ vitz nolentes

eam ſeruaren uon deſerere neq; iniqtati

conſentire ⁊ tunc manifeſtũ eſt hoc nõ eſ

ſe extra curam ? ꝓuidentiã creatoꝛis cuʒ

nihil iuſtius nihil legi creatoꝛis ↄſonãtiꝰ
nihil eidem acceptiꝰ aut apud ipᷣm remu

nerabilius. Si vo pꝛo delictis ſuis ⁊ faci⸗

noꝛibus hoc paciuntur ⁊ hoc vtiq; iuſtiſſi

mũu et non ſolũ cura ei ꝓuidentia diuina

ſed etiã eiuſdem ꝓcuratione digniſſima.

Ampᷣͥ.Cum nec ſic reſipiſcãt nec a ma⸗
lis ſuis reunertan-k. Manifeſtũ eſt etiã

gquia maioꝛibus ſupplicijs digni ſuntt iu
ſtie igr infliguntur eis ea que paciunturet
miſericoꝛditer de meritis ſupplicijs detra

hitur eis. Amplius. cũ eoꝛum maliciã
tanta flagella nõ auertant quata eſſent ⁊?
qᷓuſq; ꝓcederet niſñi flagellis repꝛimeret
⁊ frenaretur. Manifeſtũ igr ẽ quia nõ
derelinquũntur a creatoꝛe quoꝛũ malicie

ſic conſuliturvt per flagella ſaltẽ aliquate

nus repᷣmat᷑.Alijs etia hom inib⸗ in hoc
vtiliter ꝓuidetur ꝙ tata malicia pꝑcrebꝛa

flagella repꝛeſſa in eos graſſari non ſinit

VDlicite igit ac ꝑſcrutate intellige
ſermonẽ meum de malis penali⸗
bus et de malis culpabilibꝰ⁊ attẽ

electioe ſtatim dixit. Uiciſti me benigniſ⸗ de qꝗa mala penalia ⁊ omnino culpa ca⸗

ſime ac dulciſſime deus infatigabili boni

ale ⁊ beneliciẽtia tna qui beneficia tuaſ

mihi. ſem per largiri non ceſſaſti cui? ego
mala ſemper reddere non deſtiti. Nunc
autem me omni bono indigniſſimũom̃i

mihi⁊ ocluſũ me pietati tue trado ð ceto
Dicas⁊ hunc honoꝛẽ? omnia mala bona

tua tempalia quibꝰ tam ingrate tanq; dã

nabililer gbuſus ſum abiens igt reliclis

rentiatbona ꝓpꝛie et vere ſunt. Sed inſi⸗

pientia hominũ⁊ coꝛruptio palati coꝛdis

humani malicie nomẽ eis impoſuit. Ina⸗

ſipientia quippe bominũ et ea fugere fa⸗

cit et etiã vtoſdem fugiẽda videant᷑.Si⸗

fugiendũ eideʒ non eſt et ex eodem vicio
vmbꝛacitatis periculũ eſtimat vbinon ẽ

danatiõe et moꝛie digniſſimũ/ad iſtũ tãte i⸗ vides in equo vmbꝛatico qui fugit q;

modi bona palatum coꝛdis coꝛruptũ ba

bentibus male ſapiunt et etis mala bene

Et ü

niſi ſecuritas eodem modo quonia hniui

* Pars pꝛima de vniuerſo.

mala bona nominãt et bona mala dicen
tes bonum malu et malum bonũ atq; po
nentes lucẽ tenebꝛas⁊ tenebꝛas lucẽ ſicut

ait ſermo ꝓpheticus hmoi ergo nomina

tiones ſunt quema dmodũ ſi febꝛicitates
impoſuiſſent noia ſapoꝛalibus ⁊ noctu
luci et tenebꝛis. Non em dubium ẽ gn fe/
bꝛicitantibus dulcia amaritudinẽ ſapiat
et amara dulcedinẽ ſimiliter maniteſtu ẽ
quia noctuis et veſꝑtilionibꝰ ceteriſq; ſi⸗
milibus lux tenebꝛa videt et tenebꝛa lux.
.iniliter nox dies et dies nox. Attende
âetiã quia in erroꝛẽ epicuri ꝓculdubie de⸗
Nlinaͤt abus vel ſola penalitas vel maxie
bonũ videt᷑. Cauſa auũt in hoc eſt qm ne⸗
ceſſe eſt vt eiſdeʒ vel ſola voluptas bonũ
vel maxime videat/ Apparet igr tibi eui/
denter ex hijs quia vtraq; iſta bona cum
Dona creatoꝛis ſint et nõ niſi ſcienter ⁊vo
lenter donent᷑ ab iponon eẽ extra curã
ꝓuidentiaʒ ipſiusllicet per actiões iniqᷓs
atʒ peruerſasmala penalia infligant᷑ pa
gientibus. Qè ſi quis qrat qualiter mali
oĩes per aciiões malas ſuas cauſe effici
entes poſſint dici ⁊ ipᷣe creatoꝛ ſimul cum
eis. Jam determinaui tibi qe creatoꝛ cau⸗
ſa eſt eoꝝ per intentionẽ recuſſimſfaciẽs
non tantũ vt ſintiſʒ etia vt bene ⁊ ſalutare
H vtiles ſint.Luius exemplũ ẽ

nifeſtũ eſt quiavllus exiuit ab eo per ma/

nentur ꝙ malũ velle malum agere boc
ipm ꝙ eſta creatoꝛe ẽ. Sed in oꝛdinalio

eius atʒ deflectio a debita rectitudine cer
titudine que malicia eſt ⁊ pꝛauitastam

iphius agere tam ip̃ius velle a male agẽ⸗
te et male volente eſt. Hic auteè eſt intelle⸗
ctus eoꝛum ſ̃m intentionẽ meam qnem⸗
admodũ ſi diceretur idẽ eſſe ſm eſſentiaʒ
et veritatem occiſio huius hominis cum
occiditurper iudicium et iuſticia et cũ oc⸗
ciditur per iniquitatẽ et impietatem. Ide
igitur eſt eius eẽ vtrunq;. Quare ſi eius
eſſe eſt a creatoꝛe cũ eſt per iudicium et iu
ſticiam erit eta creatoꝛe etia cum fuerit ꝑ
miquitatem aut impietatẽpꝛeſertim cum
iniquitas et impietas non videant poſſe
dare eſſe vel illi vel alij. Amp̃. inoꝛdi
natio et pꝛauitas quas dixi accidut et ipi
velle et ipſi agerenon conſtituut igr eius
eſſe nec dant illisfomnia auũt aiia ex qui⸗
bus ꝓcedit ipᷣm velle vel agere ꝙ eſt ma
lumbbona dona creatoꝛis ſunt Nec velle
igr nec agere quodcũq; nõ eſt niſi ex dei
altiſſimi donis ꝙ eſt et inquantũ eſt/e ꝓ
pter hoc non eſt niſi boniſomne agere ⁊
omne velle ẽ et inquantũ eſt. Non eſt
igr mirum ſi mala agere et mala velle ſut
ꝙ ſunta creatoꝛe et ꝑ curam ac ꝓuiden⸗
tiam ipᷣiuset ſi bone ſunt paſſiones que

—

in impio ꝗ vulnerauit auũ gladiovbi ma illis ſequuntur. Hmõi autez exemplu

lam voluntatẽ tamẽ per potentia datam

a creatoꝛe et ipi et gladiojet etia ꝑ poſſibi

litatem hoc eſt ꝑ poſſibilitateʒ recipiendi
vulnus ipᷣi vulnerato. Intedebat igr im⸗
pius nocere vulnerato p vulnus.reatoꝛ
vo per idẽ vulnus intẽdebat ↄtrariũ viq;
eigdẽ ꝓdeſſe.Elicuit igr impius expotẽtia
vaut bonamalũuvellà mallã aco; Creatoꝛ vo
paſſionẽ bonaʒ abſit aũt nec ſoli malicie
infligẽetis anribuendũ ſit vulnꝰ illatũ. Cu
et potentia ſeniẽtis et volũtas id eſt vis
volendi et ipᷣe gladiùs et ipᷣa poſſibilſias
vt dixi pacientis bona creatoꝛt dona ſint

Ipſa igfr malicia ferientis et ipi vulnera⸗

w ſint ⁊ ꝓdeſt inuito feriente ⁊ ipᷣi creato
riet ob banc cauſam eẽ permittit᷑ vel ſini
tur. Eu igitur tot dei dona agiuuẽt et co⸗

num eſt in molu nauis/qui noõ põt dici
Kon eẽ a vento vel aqua vel ambobus ſi
mulnec aũt ſit non rectus vel diſtoꝛtus
poõteẽ vel a mala diſpoſitiõeveli velma⸗
la poſitione gubernaculi. Wanikfeſtũ

autem eſt qꝛ: nec diſpoſitio veli nec diſpo

ſitio gubernaculi cauſa eſt motus hoc eſt
ipſius eſſe vel eſſentia motus.Sed diſtoꝛ
quere aut dirigere motũ indubitater poſ/
ſunt et faciunt.Sicut igr motus nauis di
ſtoꝛtus aliũde ẽ motus aliũde diſtoꝛt⸗
Sie ⁊ actio diſtoꝛtaſſiue pꝛaua aliunde ẽ
et aliunde ẽ diſtoꝛia ſiue pꝛaua⁊ ſicut nec
ven to nec eque attribuẽda ẽ diſtoꝛſio mo
tus maris. Sed motus tantũ ipſius. Sic
creatoꝛi neq; diſtoꝛſio neq; pꝛauitas acti⸗
onum aut voluntatũ noſtrarumſed ipßm
eſſe earuʒ quo ſunt aut quo funt actiões

operentur ex ipſa intentioſte creatoꝛis hr voluntates. Secundu iſtos igr cũ om⸗
n

ipſum eſſe vulner aut doloꝛis ex vulne⸗
recum ipᷣm eſſe vulneris et doloꝛis crea⸗
oꝛi placeat/ũ imerito eiꝰ eẽ attribuendũ
eſt creatoꝛi. Malicia vo eidem nullaten⸗
auniouenda. Peeſertim cu mulli hoc opi

ia ſint a creatoꝛe non ſol ſubſtantie ſed
etiam actiones æ voluntates eanfacile ẽ
videre omma eſſe ſub cura et ꝓuidentia
creatoꝛis. Cũ omnia ſint omia opa eius
et omig ſcienter ⁊ volẽter atq; lapieter ne

ſeſtĩ
liaidop
ſdeautl
leroci
gnilons
alaland
lcanuar
Mnfiau
scn

kapeſioi

fnlaafvei
inmniorel

etmuld
net
(Kricoßm

ſonenosce
lelonpel
ſunercl⸗
lonesei
anmenz
ſann
Uuralcaf
Oinnigtu
ferendle
difimtore

xrperdta

Tun
fenim
cane
ndren
Wnen
henns
kuenoſcze
lnifſn
ſsldnniſe
lnsielins
ſigenons
daoſenoe;
ecapee⸗
Wun Inan
ſtheſiode
onzerp

eng,
„Od nac
.8
n l
nai

SPelles.
laneen

onimennen
kaſeſnidn⸗
ZU
Naiuſtcigi⸗
ampeueni
ng. meſa
theiudäne⸗
Eaianſi
Z
Mnicenige
. Wl
gti,
nlonthuſ

misdittinae

rpd
naisſen
igmocknitl
otüonteigt!
aniti
nandet
na N

ſun ſinen

Wugin
sndlin

s KAmN

wofiigtſin
iieein
Kueiwun
gnihttenn
Fnnu,

4
4

Nonn,
oit,
ſunnm,

7

6 8

teſſe ſit ĩᷣm operari neq; poſſibile ſit im
gliquid opari ſapienter non puidenter

—

.eraulotanalige ex potetijs eſſe to

equi totus ex vᷣtute greſſibili ipius/⁊ no
ex calcaribꝰ aut freno/nec ex cõpuctiõib
calcariũ aut frenoi Sic non ex ipᷣo velle
actu ſiue actuali ẽ aliqua ex actioibus no
ſtrisqꝛ ipᷣm velle. Sicut cõpunctio tantũ
eſt etpaſſio in aia agentis ⁊ ſuggeſtio fo/
rinſeca ſiue imperatis ſiue mouent ſiue G
lerrentis velud calcar tm̃ eſt/J am aũt di⸗
xerunt multi ex phis velile et nolle timere
et ſpefare et cetera hmoõi paſſiones tantũ
eſſe ⁊ ideo ᷣm ſermonẽ iſtuʒ ſicut calcaria
non equos currere faciũt nec curſuũ eqrũ
cauſe ſunt vel dicunt/punctiões vero cal⸗
canium excitationes tantũ. Sic pꝛedicte
paſſiones animaꝝ nrarum excitatiões ſt᷑
iplſarum atʒviriũ earundem ad actiones
Jaas non cauſe Quicꝗd igitur nomine
tur malicia m hoc non erit cauſa actõis
SDint igitur iſta tibi in hoc capitulo mate
rie exercitaciõis ingenij qm̃ declaratio ac

ac perſcrutatioꝛẽ deſiderat.

4

Trum aũt venati ões hominũet

dantet ꝓuidentiq et actiões vo⸗
luntarie que vident omino in difierétes
Z no reſerre an fiat annon fiant aqueſtiõʒ
hʒſq; potius aliqui ridiculoſaʒ reputatq;
fructuoſaʒ aut inueſtigatione digna. Hu
iuſmõi ſunt an ꝑ cura ? ꝓuidentiã creato
ris cadat iſte pilcis in rethe piſcatoꝛis/bo⸗
tius q; alius.? an euadat alij p ꝓuiden-/
tiã creatoꝛis qſi parcat eiſdẽ a captione et
Deuo ratioe Et ęgade eſt queſtio de lepoꝛi/
bus et capꝛeolis ⁊ alijs reciaculis vena/
toꝛum. In animaliũ vo venationibꝰſilis
eſt queſtio de onagris⁊ leonibus viq an
per curaʒ et ꝓuidentia d iuina capiat᷑ aut
deuoꝛet vnonager a leone vno q; alius
⁊zvnus mus a murilego potiꝰ qᷓ; alius.Ea
dem eſt queſtio de araneis ſant cis 7 hy
rũdinibꝰ ⁊ muſculis ⁊ deueniẽt iſte qſtio
nes ad canes ⁊ oſſa advultures ⁊ cadane
ra ad galinas et grana ⁊ alias aues ꝗᷓ gra

Diffinitio rerum iſtaꝝ tractatũ diffuſioꝛeʒ 2* eiꝰ munere qð queri
6

curam ? ꝓuidentiã creatoꝛẽ comedat hoc

granũ pᷣus q; aliud ⁊ hanc faba potiꝰ qᷓ

is pares vel impares. Dico igr in bocqꝛ
apientia creatoꝛisnõ minus attingit vl⸗
o modon minima q; manma vel media
vel econuerſo necminꝰ cognoſcit vtilita⸗
tes minimoꝝ licet minimas q; maximoꝝ
licet maximas c ia hee ; ille ex ipo ſunt
et per ipᷣm ſapienter ꝓnidenter volẽter ⁊
ſicut cura fuit ei vt eent ſingula quemad⸗
modũ pᷣdixi.Sic ẽ ei cura oꝛdinare ſingu

—

la ad fines ſuos et vtilitates nec dubitar

venalotes et piſcatoꝛes et dicere deus de
dit mihi ho die piſcè iſtumvel feram iſtaà?
quando nihil capiut. Similr apte dicut
hodię non dedit mihi deus aliqd capere
In q diuerſitate ſiue alternatiõe capiẽdi
vno die vel nõ capiendivna euidens eſt
vtilitas credulitas et admiratio diuine
ꝓuidẽtie et bonitatis. Similr excitatio ti
moꝛis et amoꝛis creatoꝛis. Similr et gra⸗
titudinis in ipmvt cũ dateidem gratia re
feraturet cum nõ dat timeatur offenſus?
erit expectet Debeg
tſcire quia quantũ pertinet ad id deq̊
nunc agitur curare aut no curare ꝑ duos
modos aut intẽtiones vꝛ. Et vna ex hijs

animaliũ ſic in diuina curam ca- ꝑꝓtinens apud nos ad virtutẽ noſtra moti

uam mobilòet eſt ᷑ᷣ̃m hunc modũ non cu
rare nõ habere coꝛdi eouſq; aligd vt nec
gaudeat ſi fiatnec offendat᷑ ſi nõ fiataut
econuerſo et iuxta hũc modũ non curare
dititur creatoꝛ apud vulgꝰ oẽ id quo nec
offenditur nec plagat᷑. Hoc aũt eſt dicere

ꝓ quo nec pena infertnec remuerationẽ⸗

largitur/e hoc modo nec numerũ muſca⸗

rum que ab arraneis capiunt/aut ab by⸗/

rundinibus gluciunt. Similiter neq; nu/
meroꝛũ ſabarũ quas quis comedit neq;
oꝛdinẽ quo hanc pꝛius illã poſteri⸗curat
creatoꝛ⁊ foꝛſitan ↄcoꝛdat iſta intetio ethy

mologie nominis qua dixerũt quidam

quia cura dicitur quaſicoꝛ vrenslvnde et
illa curare dicunt᷑ pꝛopꝛie/quoꝝ euentus

vel non euentus coꝛda noſtra vrunt hoc

eſt mouent quatũq;ʒ paſſiõevt ira vel pla
catione doloꝛe vei gaùdio etad creatoꝛẽ
nõ pertinet iſta intetio niſi per tropũ quẽ

nis veſcuntur. In rebusvero voluntaris Aas Eum ipe ſit in vltimitate impaſſibili⸗
ſimiles queſtiones ſunt an p curam et ꝓ⸗ Ratis et immutabilitat:. Hic autẽ tropus ẽ

uidentiq creatoꝛis comedat iſte potiꝰ hãc

buccella panis q; aliam ⁊ pus hanc qᷓ; al
am. Sodemado ſehʒ de leguminibꝰun ꝑ

uia iratus dicicur cũ facit ad moduʒ ira
i videlicet cũ infert vltionem et gaudens

NRuoms ) α. ιποαααααορποοοd

. lig . aliam et an ꝑ curam ⁊ ꝓuidentia creato⸗
aliter actiones ⁊ volutates. Sicut curſus,

cum largitur remunerationẽ ꝓ quocũq;
Ttiij

—

Pars pꝛima de vniuerſo.

facto. Similr ⁊ placatus cũ deſiſtit ab vl· appꝛehenſiuã mobilem et iuxia excellen/
/ciſcendo et ilte intentioes alijs jmonibꝰ niam nobilitatis ſue ad ipm creatoꝛe nec

6 apercius deſignatur vicʒz cu ita dicitur gqa ett aliquid in rebus creatj vel earũ eueni Ob
noia vel vᷣba hmõi cũ de nob dicunt affe busꝙ per modũ iſtum ? intentionẽ non ritten
criue dici intelligũtur ꝙ eſt dicere qꝛ aſffe⸗ curet creatoꝛ. Nihil em̃ eſt ex omibus hi RM
ctiones noſtras id ẽ paſſiões animan no iuſmõi ꝙ non videat ⁊ altẽdat non ſolũ nnecss
* ſtrarum ſignifict.Cum vᷣo ad ceatoꝛem ipᷣm ſed fines⁊ vtilitates quas inde puẽ polush
referuntur effectiue dicunt᷑ hocẽ dicere ef turas ſua oꝛdinatiõe pꝛecognoſcit ⁊ pui⸗ nnen0
fectiones eiꝰ quas nominaui ſignificant. det.Per modũ igr iſtum ⁊ numen muſca Moibo
7 Poc anit eſt qm̃ paſſiones hmõi ad creaa rum que capiunt ab arraneis ⁊ muſcula vn dben
O. toꝛis puritate ſupereminẽtiſſima vllo mo rum q degluciũt ab hyrudinibns ?2 oem Mn
doꝝ attingũtrectiſſime igr dixit quida ex oꝛdine captionis atʒ deuoꝛaliõis earum do uge
doctoꝝ xpᷣianoꝝ ſapiẽtioꝛibus qꝛ iratũ de omnia em hec intuet᷑ intuitu fixo acluci- ſeeſei ſ
um nõ facit dici turbatioõis affectus. Sed diſſimo cu vtilitatibus ac finibꝰ ſuis. de dugſecen
vlcionis effectꝰ per mo dũ igitur iſtuʒ ngee uoꝛatio em̃ vnius muſcuie ꝑs eſt ſaturati (onigl
intentionem no curat creatoꝛ captionem/onis vnius yrũdinis ⁊ ia mulcula ps eſt ſcninengg⸗
hmõi fere vel piſcis vel euaſionẽ niſi uum totalitatis cibi illiꝰ.Qſi ꝗs querat qvti/ ineſ.
vel ad neceſſitatẽ querit᷑ capientis aut al⸗/Mitate vel fructu hec intuet᷑. Bundeo qꝛ too lſonaut
terius ea indigẽtis vel cum aut amoꝛ ipiꝰ Aa vtilitate vel frucru ꝗ inde ꝓuenit. Dico ltleet
creatoꝛè aut obediẽtia aut honoꝛ aut pie- etiã ꝙ rectoꝛ nauis vniuſcuiuſq;i eiꝰ vir (gfilbusit
tas ad querendũ ⁊ venanduũ piſcandũ et tutis ⁊ claritat: eſlet ipius intellectꝰ vt nO eyuuriun
capiendũ homines inducũt. In hmõi ei ſolum gubernacula vela ⁊ remos ſj etia 6ſoſanse
intentiõibus ⁊ oꝑationibus nemo ꝗ bo/ ſingulos nauis aſſeres atʒ clauos atʒ fu⸗ uIienebi
nitatẽ creatoꝛis nouerit eũ adeſſe dubitat niculos ↄſpicere ſimul ſuffcerel oia bec ſi Midan
adiutoꝛẽcum hocipᷣe qui nouit oĩa vide⸗ mul hec intueret. Quatołoꝛtiꝰ igr rectoꝛ (pentüte
rit expedire ⁊ gloꝛia ſuaʒ decere. NHec mi vniuerſitatis altiſſimꝰ nihil extra intuitũ iis ſeid
rum cũ eliam tempoꝛe meo frumẽta ⁊ le//Juum patitur Dico etia hoc eſt debituũ per tonis
gumina omnipotẽtie ſue vᷣtute atʒ largi- Oſeomniũ rerumpaſſionũ euentuum vt dwiano
tate etiam in ipᷣis hoꝛreis tpe famis incen oia ⁊ ſingla ſint ſbᷣ lucidiſſimo ĩtuitu crean Mnadeäͤk⸗
tuplũ ⁊ eo amplius multiplicauit ſatiſſa/ toꝛiset qm̃ non ẽ poſſibile ipᷣm aliquid vi Elglin⸗
ctiones ſimul et pijs deſideruũs religioſoꝝ dere ignoꝛater vel inſciẽter ncce ẽ vt atlen Wüaideo⸗
fame piclitantipplło ↄpacientiũ ⁊ neceſſi⸗ te videat oĩꝗ ⁊ ſic intetio eius in oĩa et ſin pherboe
tatibus egenoꝝ. Zeges eti innarrationi gulaſmon em videt vt nos qui nulla ex re⸗ Horuatea
bus ⁊ miraculis xpᷣianoꝝ ad quoꝝ lectio bus totã ſiml aut plene videm vmo mul Ppincort
nẽ te ſepius hoꝛtatꝰ ſum et hoꝛtoꝛ adbuc te ex rerũ conditionib⸗ innoteſcũt nobis 5l
aureos muliiplicatos in loculos viroꝛu, vna poſt aliũ Illi aũt o Es ſimul? lote atꝰ aci
Janctoꝝ. Cꝑe etiam meo piſces iã cocios equaliter Amp nobis multa in re vna Monig
* ad mẽſam cuiuſda veri ſancti mihi notiſſi innoteſcũt ſubito et pᷣier intennonẽ apud Pnpidere
miſmultiplicatos fuiſſe benignitate lar⸗ „ ipᷣm aũt econtrario ẽ. Si vo queſierl aue ebeune
o itale creatoꝛis qꝛ cũ vix ſex conuiuãtibꝰ/Heſt vtilitas oꝛdinis in cõmeſtione fabarũ gitfien
myniſtrari poſſijpe illis invno ferculommy u granoꝝ. Dico ꝙ eã videt creatoꝛ ſiue lalgepe
niſtratũ eſt per ſingulas ſcultellas in tri⸗ nos ignoꝛemꝰ ſiue nõ quaꝙᷓ; in aia come eaſir
bus ferculis toti multitudini ↄuiuantiu, dentis aliqd ſit ꝙ inclinauit et monit ipꝰ anin
epulẽterſipſe qʒ d ſupauerũt reliquie pi, cõmedeniem vt hãac pꝛius vel potiꝰ come ie .
ſcium maioꝛes longe fueruũt paratis piſci deret qua illam. Appet in hoc bonitas li/ ſnni
dus ⁊ appoſitis meſis. Non eſt igr mira bertatis apud ↄmedentẽ qui foꝛſitan abi i e
dum ſi de piſcibus aut feris creatis lar⸗/ q; vlla cogitatiõe vel conſideratione vli/ ninen
gitut creatoꝛ irca cura ? ꝓuidenti venã litatè oꝛdinauit. De comeſtioe ſic vt banc tienb
* tibus et piſcãtibus aut eis ꝓ ꝗbus vena- peius vel potius comederet qᷓ; illã volẽs gunun
* tio exercet atʒ piſcatio cũ piſces ia coctos ſolummodo liber comedere et viq; adeo nnckh
auj ꝑatos ad comedendu mirabiliter int liber ac neq; ſuaſus neq; illectus faceret ar
dum in ipſis meſis multiplicet Scdo mo Sed mero ac liberrimo imperio volun. irne
vel intentiõe dicitur curare attẽdere v? tatis ꝙ mihi ſcio multotiens eueniſle. gend
ogilare? hoc mado ꝑtinet ad vim nr̃am MMU

7 e .
Megid⸗

„

1itun
Riognolit
Mnestn
Mücnbt
Nenomnösen
Dininfd r
ſeeckie
nuei Riber
miuſaungi
1565 agiß,
Alſuänetei

ſpieihnui⸗

. „i A 44

nosinn

7 Innoeα

. . W
Loi

bis
5 mee
Ner 4
ea,
con⸗

5 64

Icut añt in eis que caſualiter eue
„nire vident vic inoccurſionibus
hominũuũ in pᷣuiſis ⁊ in alijs que pᷣ⸗

ter intentionẽ ⁊ cognitionẽ noſtram eue/

niunt Sic reſpondendũ eſt de caſu piſcin
in recia atq; fer aruʒ in reciacula vicz cur
potius hic quãaã ille vel hec quãa illa incidit
in ea. Quemadmodũ que fint cauſa qre
hmõi homo obnianit iſtiĩ foꝛo cũ ab eo
non queret᷑ nec de eo etiaʒ cogitaſſet.
Manifeſtũ enim ẽ quia eadẽ hoꝛa ea
dez via geunq; duo e diuerſo ambulateſ
neceſſe ẽ ſibi occurrere et potuerũt eẽ eis
diuerſe cauſe ambulatõis.alteri em̃ nego
ciationẽ alteri repetitionẽ debiti alij ex ac

lionẽ vectigaliũ alij receptiõʒ thelo neoꝝn
glij inueſtigationẽ latronũ aut alioꝝ ma

leficoꝛũ cauſaꝭ hmõi ambulatiõis fuiſſe

poſſibile eſt. Unitas ergo vie ſiue foꝛi cõ/

currẽtibus in eo hmõi cauſis occurſũ fec
ſiue ↄcurſum hmõi hoĩm. Sic cũ ibat ꝑi
ſcis foꝛſan ad paſtũ per via aliq; cõtinge
bat tũc trahi retheꝑ eandẽ vel foꝛle fugie
bat a clamoꝛe⁊ ſtrepitu quẽ faciebat ſocij
trahentiũ rethe. Occurrer̃t igr ſibijnuicẽ
piſcis ⁊ rethe occurſaaũt cauſa ẽ enidẽter
captionis alia aut piſc eadẽ hoꝛa vel ea
de via nõ ibat ad paſiu vel ſoꝛte non pue
nit ad eũ ᷣroꝛ piſcantiũ vt fugeret aut foꝛ
te fugit in ꝓfundioꝛes latebꝛas aut ꝑ aliã
viã ⁊ ideo nõ occurrit rethi aut rethe illi⁊
pter hoc nõ eſt retẽtꝰ ab ipᷣo.Caula vᷣo
oꝛitatè captiõis ſue manifeſta ẽ interdũ
ꝓpinꝗoꝛitas ſua ad rethe vel maioꝛ na/
talus velocitas vel pᷣoꝛitas ꝑuentiõis ter
roꝛis ad ipᷣm. Euaſiois aule id eſt nõ ca/

ptionis plurime pũt eſſe cauſe qᷓs pꝑtemet

ipᷣm videre libi facile ẽ quẽadmodũ ma⸗
loꝛ hoꝛa vel tarditas natatus hoc aũt eſt
qꝛ pᷣus fuerũt collecta recia q;ᷓ poſſet in ea
incidere vel fugit foꝛſita per aliã viam aut
foꝛſia fugit retro cũ ante eẽt extenſum re
theaut irrupit foꝛdita rethe ⁊ fecit ſibi aꝑ
tura ei eo ꝑ qua effugit aut exiliuit deſuꝑ

rethe ⁊ traſiliuit ipᷣm aut immerſit ſe ⁊ in

fixit ſe ĩ arena vel lutũ ſub ipᷣo rethi ⁊ ita
tranſiuit ſub ipᷣo vel cũ rethe traheret᷑ trã
ſiuit ſuper ipᷣm et hec oĩa vniuerſa ⁊ ſin⸗
gula intuet et attẽdit ſapiẽnia creatoꝛis/⁊
oꝛdinat ad fines ⁊ vtilitates ↄuenientiſſi⸗

mas et ſibi ſoli ꝑfecte noti ſfſimas. Ne di

bit xs aũt qꝛ ſicut oẽs piſces ſil capi oẽſ-/
q; feras deſtructio eẽt vniue rſaiis in pi⸗
Kcibus etferis iia qſds ⁊ qſdaʒ qñq; capi

1

et comedi deſtructio eẽt nature ꝑticularꝭ
in eiſdẽquanũ ad aqua vnã vel ad regi-
onem. vᷣbi gra Cuũ pauci ſint alcui piſces
in flumine vel ſtangno aliqͥ paucos illos
capi vłcomedi ẽ vaſtatio atqʒ deſtruetio
generſillius in eodẽ. Non eſt igr mirũ ſᷣ
creatoꝛ et ↄſeruatoꝛ naturaꝝ ꝑ curà et ꝓp⸗
uidentia ſuam pᷣcauet naturꝭè pticularibꝰ
Sicut et vniuerſalibꝰ ne ex toto vaſcent
et pereat donec ceſſare deb eat vſꝰ et vrili
tas eoꝝ de q̊ in pᷣcedẽtibus audiuiſti. Si
vo pᷣncipes terrarũ et minoꝛes dñi earun
dẽ interdicũt interdũ venatiões et piſca⸗
tiões in aqꝗs ⁊ terris iuriſdictiõis ſueaua
ricie ſue ſolũmõdo ꝑ hoc ↄſulere intẽden
tesnõ nature de conſeruatiõe ꝓuidere.
Quatomag bonitas creatoꝛè naturaruʒ
ↄleruationè qᷓs tantis vtilitatibꝰ creauix
ↄſulere nõ dedignabit/ne pereãt vſq; qᷓx
Et notũ eſt tibi er lege hebꝛeoꝝ qliter in
archa illa fam oſiſſima ↄſeruare pᷣcepitꝑ
bina⁊ ſeptena aĩaliũ genera circa aqᷓs d
lunij. Uidens etia qntas aſtucias effugiẽ
dipiſcatoꝝ inſidias qᷓntaſqʒ vires piſcibꝰ
dederit creatoꝛ bñdictꝰ.Silr et feris qͥtla
tibula quot refugia venatoꝛes ⁊ ec ipᷣis

feris iudicẽt alijs ↄtrarias Quis em̃ docu

it ceruas in via calcata pere ad declinan

das lupoꝛũ inſidias. Quis docnit eas q⸗

lupi vias calcatas timet⁊ declinẽt Quii
docuit onagros ſuſtinere vehemente ſitꝭ
ardoꝛẽdonec leones ab aꝗs potan reuer
ſi ſint ne ſi hoꝛa illa q̃ leones ad aqua va
dũtvel inde redeũt leonibꝰoccurretes ab
ipᷣis ðuoꝛarẽt᷑.Quis eos feci eos ſcire
leones eiſdẽ inſidient᷑. Sic ⁊ lepoꝛibꝰ le⸗
uitatẽ pedũ ⁊ cuniculis ꝓfunda⁊ pene in
acceſſibilia aiijs receptacula ad ↄſernati⸗
onẽ ſui eẽ dedit creatoꝛ.Sic ⁊ yrũdinibꝰ
lantã velocitatẽ volatꝰ ⁊ multt alijs a vi
culis ⁊ multi credũt hãc eẽ cauſaʒ q̃re nili
aui rapaci yrũdo nunqᷓ; pda fiat.wihi tñ
videt᷑ ꝙ acꝗſitio victꝰ eiꝰ tota ẽ per vola
tum qm per ipᷣm ſolũmodo venat᷑ munſcu
las volitates ⁊ ſic noſᷣ mulia ex aialibꝰ tã
greſſibilibꝰ volatilibꝰ qᷓ; natatilibꝰ nõ ſeł
nobis in eſce aut eſum ꝗn potiꝰ abhoĩna
mur ea⁊ eis oimõveſci reſpuimꝰ Sic nõ
mirũ reputo ſi yrũdines ex cauſa ſili ab
auibꝰ rapacibꝰ nõ ↄmedutur. Memini
etid me vendidiſſe cacũ carnem auis que

vulgo plumalia dicitur ↄmedere nulla⸗

ten? noluiſſe cũ caro illa a deo guſtu ſua⸗
uis ſit ſapoꝛa vt iter regaliũ boꝛũ deli

„
2.
„
4
—

—

ars pꝛima de vniuerſo.

cias computet᷑ hoc aũt incidenter dixi ne
multũ ne facile credas holbus pauce ex⸗
ercitatiois in rebus naturalibꝰ ⁊ vt eriga

et eleue intellectũ tuum et cogitatũ tuum

ad ↄſiderationẽ mira biliũ creatoꝛis in re
bus naturalibus et radioſitatis ſapiẽtie

ſue qua illuminant᷑ oĩia animalia ad regẽ
vitã ſuam licet luminibꝰp modi

dum
cis quãq; magna ſint et merito eẽ debeãt
in admiratione nra⁊ in ↄꝑatione obtene
bꝛationis animaꝝ humanaꝝ et obfuſca/
tiõis qua patitur intellectus hũanꝰexcoꝛ/
ruptione oꝛiginali et ſuꝑadditis ten ebꝛis
ex vicus et peccatis hac quippe comꝑatio
ne ſplendoꝛem pꝛopheticu reputaremus
in animabꝰhüuanis ea ſagacitatẽ ſiue ſen

ſum nature ſeu quodcũq; aliud lumẽ no⸗

minari libeat in canibus vᷣtutẽ inueſtigã⸗
di et appꝛehendẽdi latroneęs. Sic et ꝓui⸗
dentia foꝛmicaꝝ de qua dixi tibi ſi abſq;
docłoꝛe abſq; libꝛi inſpectione inueniret᷑
in hoibus. Sunt ⁊ alia innumera hmoi

lumina que no dubitaremꝰoſpledoꝛes vo

care ꝓphicos in hominib⸗ſi ab ſq; dock
na et eruditione inuenirent in eis quẽad
modu inueniunt in aĩalibꝰ inuenit᷑ ena

in coꝛpibus inanimat? virtus regitiua qᷓ

Declinant noxia ⁊ querũt ſibi ſalutaria ꝑ.
motus naturales. Uidet᷑ aũt in om̃ibus
ſpeciebus lapidis magnet vtus eſſe mul
tum appꝛopinquãas ſenſuiſpene em̃ videt

entire ferrũ ⁊ vidi oculis meis ꝙ p inter⸗

poſitam ſpiſſitudinẽ peluiſ enee trabebat
ferrũ magnes.tres naq; ſunt ſpecies lapi
dis magnetis ſi credit᷑ mercurio. Pꝛima
eſt que ſerruʒ attrahit hec ẽ notiſſima. Al
tera vo ſpecies repellit illud a ſe. Tercia
vero ſpecies ex altera parte ipᷣm attrabit

5 ex altera vero repellit. Eſt et aliud de mi⸗

rabilibus magnetis ꝙ in pᷣſentia veri ad
amantis ceſſat ab hmõi operationibus
attractionis ac ſi ſentiat illu nobilioꝛẽ ac
foꝛtioꝛem ſequaſi reuerentialiter deferẽs

ei Et ſimile aliqnid dicitur de palma ma⸗ ¶tas bic la ſalutaris ⁊ deſtrueretur erroꝛ ꝑ

ſculina et palma femina. qm cum ramus
alterius ramũ alterius tetigerit ſe cõ pli⸗
cant immutuu amplexum inquo virtus
eius vitalis. Uidetur ali quid habere aſꝑp
ſionis de luminoſitate vᷣtutt ſenſibilis et

foꝛſitan hec eſt cauſa ꝓPpter qua Ariſtote

les eam dixit nobiliſſimã plantarum. De
virgulto quo q; ꝙ coꝛulus nominat᷑ ſimi
le aliquid dicunt lo quẽtes videlicet ꝙ cũ
diuiſa fuerit pe.mediuʒ ſᷣm longitudinẽ

in ipſa recentia diuiſionis ptes ſibijnuicẽ

per ſe appꝛopinquates reiungunt᷑ ꝙ de⸗

ceptoꝛesverboꝝ quoꝛundã virtuti ipſi de
cepti attribuunt cu hoc ſit ex virtute ⁊ ſen
ſu natue. MU
Efloꝛe vo ⁊ dominatione maloꝝ
ac ꝑuerſoꝝ hominũ quantas vti⸗
litates pᷣſtet bonis qui per ipſos
in hac vita pꝛemunt᷑ et mulupliciter affli⸗
guntur et ipſis etiã malis atq; peruerſis

quanta ingerat admirationẽ diuine boni

tatis ⁊ largitatis quantaq; ꝓuocationem
etiam amoꝛem et obedienliam creatoꝛis
manifeſtũ eſt cum dona que ipſ tam ma

gnifica reputut videlicet diuinarũ et deli⸗
ciarum et hmoi non ſolum immeriti ⁊ in
digni ſed contra merita ſua peſſimi obti⸗

neat. Hʒ etia et illud ſalutaris eruditiõis
erga bonos veroſq; creatoꝛis cultoꝛes vt
ex hoc qð taʒ vilibꝰhominibus pꝛeſtant
viliſſima ea eẽ cognoſcant et vix inter cre

atoꝛis munera reputãda adiſtatq; ex eo⸗

dem miĩma reputare creatoꝛẽ eaſque eiiã

inimicis pꝛeſtatet doceantur pacieter ca⸗
rere donis tam vilibꝰſicet interdũ huiuſ⸗
modi dona ſuis etiã cultoꝛibus largiat
in conſolationẽ vel ipſoꝛum vel alioꝝ bo
noꝛum ne deſertos a creatoꝛe aut dereli⸗

ctos ſe putent. In cõicationẽ etiam ⁊ ad⸗

iutoꝛium atq; defenſionẽ indigentium et
bonoꝝ circa iniquos oppᷣſſoꝛes amicſſu⸗

is boniſqʒ ſeruitoꝛibus pᷣſtat huiuſmodi
bona bonitas creatoꝛis opulẽtia nanq;
Diuitiaruũ cum obtinetur a bonis alit in/

digentes atqʒ; ſuſtentat et pcipue bonos
Potentia vᷣo ab iniuſtis oppᷣſſoꝛibus de

fendit eoſſem.
Uoniam aũt ex hijs que pꝛeceſſe

ra ⁊ ꝓuidentia creatoꝛis quia ipᷣa
eſt attingẽs vniuerla ſingula ⁊ ꝓpter hoc
tanta rationum exẽploꝝ multitudinẽ ag/
gregaui tibi ſcʒ vt firmaretur in te creduli

nicioſiſſimꝰ quo quidã de inſipietibꝰ opi
nati funt creatoꝛẽ non curare iſta inferio⸗
ra neꝗʒ etiã hoies aut res huanas et agi
oĩa hec caſu atʒ temeritate Quid em̃ iocũ
dioꝛis ↄſolatiõis poteſt eẽ hominibus in
ſuis oppᷣſſioibus ⁊ afflictionibꝰ q; firma

credulitas de cura ? ꝓuidentia creatoꝛis

circa ipos res eoꝛũ/qua credũt ſapientid

⁊ bonitatẽ creatoꝛis in oĩbꝰ cur eoꝝn ge⸗
rere. Quis em non videat oia qͥ circs eos

runt credo ſatiſfactũ ee tibi de cu

fünti
Mlter
nitoten
lenis
liusyi
ſſcaſe⸗
ſelenita⸗
gpolo
rcg iße
el prod
fliſtaet
ftiſin
ſſolia
Auetan
wsinei
naneſer
Resuinn
nnrrus
nfue
Ktunny⸗
is, Oi
gispuantd

Vepot

honetan
ſentun
bobbno/
lnehise⸗
lenſenan
fimineen
Mngintn
Mieſege
htente
Rdrap⸗
Mirapp
Husgutir
gaimglin
fklepan
blettnne
Dterſttgg B

ocic
lteccaet
gaktßdi
angtiee

ffianen,

I
aniin
N
ſünee
ſolen
e
en
leſhin

— EEE

=
—

TE
fnnr

4 PMer z,
ai

npnent
u
Wlgläni
A henen
onedinnet
B Droane
mnan ang
cepimm
duuiirnn
unmmnentn
ſueinian
unsenns
isli
nindasnn
anan
nig
Aadde
nunr Mid,
uinccünn
irs nl
me.
itimit
orimni/
tu unt
us
SS
S
hiscunt⸗
rii
utgen
Nuluh/
inmn
madin
i
e ſume

fiuntin eo ſciente ꝓpter eius ſapientiãet

ME vo ↄtrarius adeo noxius eſt adeo

R

Vtiliter quanlũ in eo eſt ꝓpter eiuſdẽ bo/
nitatem eodẽ etiam nolete aut pmittente
et etia ad finem debitũ oꝛdinante ꝓpter
eius virtulẽ omnipotẽtiſſima. Cuncta igr
circa ſe agi et bene ⁊ vtiliter niſi per ipos
ſteterit conſequẽter cognoſcũt homines
apð quos ẽde cura et ꝓuidentia creatoꝛ:

circa ipos fixa ſnianec mediocriter iuittar

et ꝓnocat ad amoꝛẽ ⁊ obedientia creato/
r iſta credulitas. Quis em̃ credar magni
ficẽtiſſimũ creatoꝛè ſe ⁊ ſua oĩa curareac
ſi ſolũ curaret amoꝛe ſuũ atq; obedientiã
ptineat timoꝛes etiã æ pudoꝛes ſanctiſſi/
mos in eildem excitat iſta ſnia ⁊ tam antẽ
te curare ⁊ ſeipos actuſq; luos atqʒ paſſi/
ones ta interioꝛes q; exterioꝛes tãq; vigi⸗
lanter intueri et etia iugiter ſentiuũt. Alias
etiam vᷣtutes plures in nobis vel ꝓpuocãt
vel nutrit vel roboꝛat vel auget iſta credu
intas. Sicut pᷣdixi tibi de paciẽtaq; et de
alijs pluribus leui ↄſideratiõe inuenies

q; ꝑnicioſiſſimus hoibusvt omnẽ curam
honeſtatis oẽm honoꝛẽ virtutũomnem
ſpem future felicitat radicitꝰ extirpet ab
hoĩbus.Qt enim reſtat hoĩbꝰerroꝛ: iſtiꝰ
tenebeis execatis ac demẽtatis et merce/
dem ſanctis ac dei cultoꝛibꝰ non eſſe con
ſtitnta nec pena malis atqʒ puerſiset nec
hic nee in futuro deũ iudicare vel iudica/
murũ eſſe credẽtibus niſi vt in oĩia flagicia
et ſcelera ſe ſe pcipitẽt ⁊ omni turpitudini
vicloꝝ et peccatoꝝ abſq; vllo repagulo ſe
ꝓſtituat poſtq; enim nec creatoꝛ adeo bo

vel mali vel ꝗd paciant nec alius pꝛo eo

tatem regere et curare. Cui qſtioni tũder

apuleius platonis diſcipulꝰ hoc mõ/quẽ⸗

admodũ inꝗt rex vnus aut dux regit exer
citum innumerabiliũ bellatoꝝ/et ad vnũ
clangoꝛẽ buccine alij ad arma alij ad eqᷣſ
ali ad machinas currumt et crca vnũgð⸗
qʒ iſtoꝛum tã multa tãq; varia opa fiunt.
Sitc tota mititudinẽ creaturaꝝ vnꝰ motꝰ⸗
creatoꝛis ac ſi ſingule nature illũ audiant
aut ſentiat exequit᷑ vnãqʒ vices ſuas ſciẽs
legẽ a creatoꝛe ſibi indita quemadmodũ
in exercitu qᷓntumcũqʒ magno ſcitvnuſqſ
qʒ eoꝝ qui ibi ſunt ꝗqdad deuʒ ꝑtineat ex
officio ſuoillud exequitur dato ſignov?
clangoꝛis buccine vt dixi vel alio. Sciunt
ꝗppe armigeri ꝙ ad eos ꝑtinet arma ꝑpa
re militibus. Selũt ipñ miſites qꝛ eos op
tet armari et parare ſe ad pᷣlium. Sciunt
cuſto des equoꝝ ꝙ ad eos ptinet ſellare
ſcingula pare equos frenare ⁊ de frenatu

ra ꝑ alios ꝓuidere.Et per hũc modũ ↄſi/

dera tantam mulnitudinẽ tantaãqʒ varie-/
tatem officioꝝ vna voluntate regia quaʒ
buccine clango: vel aliõ ſignũ innuit ad
ta multa et varia ta cito taqʒ; facile ↄcitari
aggredi ꝙ vnuſquiſqʒ cognoſcit ad ſuũ
officiũ pertinere. Quid igr miruʒ ſi rex et
dñs ſeculoꝝ creatoꝛ benedictus vniuerſi⸗
tatem creaturarũ ⁊ ſingulas etiã illarum
omniũ potentiſſima imꝑioſiſimaqʒ volũ
tate ſua comouet et cõcitat aggrediqʒ fa⸗
cit oꝑatiões ad vnaquanqʒ piinentes le/
geſꝗʒ quas ei impoſuit vel potius edidit
et officia que eiſdẽ iniũrit quaſi ſtudioſiſ⸗
ſime atʒ officionſſime adimplere.Qt ſ di

liigunt ꝑ clangoꝛes tubarũ aut per alia

nus aut iuſtus ẽ vt curet quid agat boni i ꝗſq; bellatoꝛes vtpote ratonales in
e

vel ex parte ipius. Scom erroꝛem iſtũ ni
hil eſt in rebus hũanis niſi pturbatio aut
pnerſitas omnimodaq; inoꝛdinatio aʒ
pfuſio cũ ſolꝰctealoꝛ eas oꝛdinare poſſit
et nec curet ſ̃m ipᷣos nec velit etiã vt oꝛdi⸗
nent atʒ diligant.Sed potius caſui atq;
temeritati eas pᷣcipitadas atʒ ſubuerten/
das rliquerit. Mides igr euidenter in ꝑte
iſta qua ſalutare ſit ma gyſteriũ quãq;ʒ vti
lis ſapiẽtia qua ta ꝑnicioſus erroꝛ deſtrui
tur et ta neceſſaria taq; fructuoſa creduli/
tas ſtabilitur.
Nnſequẽs igr eſt poſt hec qſtio⸗
c/nes que ſunt circa hec ꝓſeꝗ deter
minare. Quan pᷣma ẽ ſtulton⁊ in
pientiuũ querentiũ qualiter poſſibile eſt
cegioꝛi tanta rerum multitudinẽ diuerſ/

3

gna nalure vo et maxime inſenſibiles qᷓ
liter cognoſcũt creatoꝛis voluntatẽ quaʒ
qᷓ; ex pꝛecedẽtibus huic queſtioni reſpon
ſum ſit per exepla animalin ⁊ artificioꝛuʒ
addam tamẽ tibi declarationẽ euidentio
rem ad hoc ⁊ dico qꝛ vnicuiq; nature na⸗
turaliter indita eſt diuine cognitio volũ⸗

tatis et cũ ea naſcitur vnaqueq;ʒ ethmoi·

cognitioes vocaui tibi modica lumina ðᷣ
irradiatiõe ? aſpſione lnuminoſuatt ſapiẽ
tie creatoꝛſ.Q hmõiexẽplũ ↄueniẽnſſimũ
ac euidẽtiſſimũ ẽ in ſubſtatijs ſpũalibꝰ et
abſtractis/qᷓ create ſunt cũ perfectiõe ſcie
naturalis honeſtatſilr naturalis z hocẽ
cũ inſcriptiõibus naturałhoneſtaninvir
tute ſua intellectiua ? cimpſſitiõhꝰ⸗ ſine
ſigillationibus Pulcritudiguvirtutu nats

Apalei Kea leen, Oeſpd.s .
Aus bo — ar⸗ ecx

Pars pꝛima de vniuerſo.

aiiuz in ſua virtute motiua ſiue affectiua tate regia vel iuſſu vides tã multos mot⸗
eęæt hoc eſt voluntas in ipis. Quare mani hominum et animaliũ qᷓdrigarum ⁊ alia
feſtum qꝙ cũ lege ſua creata eſt vnaqueq; rum euectionũ fieri tam multa genera ar

ipſarũz quaſi cum libꝛo vbi legit ꝗd ei na tificum ⁊ operarioꝝ ta et multis et variss

turaliter aut faciendũ ſit aut declinandũ generibus artiſicioꝛũ occupari. Scietib⸗

Sinmilr quaſi cũ lucerna vel lumine oſtẽ⸗⸗ operarus oĩbꝰ ⁊ miniſtris quid artis vel

dente ſibi vias ꝑ quas ambulare debeat opꝑis ad vnumquẽq; ꝑtineat ad vnũ inſ⸗
et de via que neceſſe habeat decdlinare q ſuʒ regiũ qð leuiſſimo ſigno agnoicũt ſin
in pᷣmis hominibꝰ qui in ſimili pfectione gulos opꝑa ſua aggredi et explere et ia di⸗
ꝓ mõò ſuo facti et foꝛmati fuiſſe non du⸗ r tibi ex ſermone Ari.ꝙ virtutes ſeminũ
bitantur ab illis qui ꝓpheticis ßmonibꝰ ſiles ſunt artiſicijs.Quare ⁊ ipᷣa ſemia ax
2⁊ diuinis oꝛaculis nõ credere nephas cre tiſicibus. Appet igr tibi ex hac oſideratio

dunt Manifeſtu igitur quia m hunc neqliter ſine laboꝛe et ſolicitudie nutuvo

mModũ naſcit aranea cũ lege libꝛo ⁊ lucer luntatè ſuetantã multitudinẽ varietatẽq;
na hmoi qui et lex ẽ ei qua tranſgredi nõ creaturaꝝ ſuarum mouet et regit creatoꝛ
poteſt ⁊ liber ẽ in quo legit quodamodo altiſſimus qnto et rex nullomo magniſi⸗
qualiter ei ? bene viuendũ ſit ⁊ qua arte cætia et gloꝛia nulla ex ꝑte ei ↄꝑandꝰ tan
vel artificio motus fit ei querendus ⁊ lu/ tam multitudinẽ animaliũ ethominũ et
cerna eſt oſtendẽs eidem vias ꝑ quas de artificũ ⁊ oꝑarioꝝ inſtrumẽtoꝛũq; inume
beat ambulare naturalłr. Manitfeſtũ aut rabilium mouet et regit et in finẽ intentio
eſt tibi quia oĩs lex ſermo ẽ et deſignatio nis ſue dirigit ⁊ ↄiungit ſedẽs in ſolio ſuo
volũtatis eã iubetè ſiue iponẽtſ qꝛ via ig e quietiſſimus.O ſt de toto ipᷣo regno cõ/
oĩs natura tã ſubſtatiaꝝ nobilium abſtra/HMderationẽ facere volueris inuenies expᷣſ
ctarum q; hominũ tam ceteraruz anima ſioꝛem ſimilitudinẽ exemplũq; conueniẽ
lium et etiã vegetabiliũ naſcitur ex necei tius qm̃ regis ad regẽ ⁊ regni ad regnum
ſitate cũ iudicio et deſignatione volũtati et gubernatiõis ad gubernationẽ ꝓuidẽ
et beneplaciti creatoꝛis/qm̃ cum lege ſua tie ad ꝓfidentia cure ad curam iuſticiarũ
habet vnaqueq; ex neceſſitate in ſe ⁊ e ad iuſticias 2 indicioꝝ ad iudicia pᷣſertin
ſe non ſolũ vna cognoſcatvoluntatẽ ccaa Reũ adeo inditũ ymaginatꝰ? fuer vꝛ ple

toꝛis naturaliter. Sed etiã ipſam cogniti ne atiʒ totaliter abſq; rebelliõevlla ſine re

onem naturalẽ eiuſdẽ ⁊ hoc apparet ex ſiſtetia ſit ei ſubdituũ regnu ſuũ eaq; pdi⸗
ſcripta diffinitione leglis. um ſapia vt velut ſpleédoꝛe ꝓpheiico il⸗
Ecundã reſponſionẽ ad hanc que luminatus oĩa cognoſcat ⁊ videat d agũ
ſtioneʒ dedit quidãa ex ſapiẽtioꝛi- tur in eodẽ regno. Cui ea ſit bonitas aiqʒ
bus ſanctiſq; doctoꝛibus xpiano rectitudo et feruoꝛ rectitudinis vt tolo ſtu
rum dicens ꝗꝛᷣ cu peeperit rex aliquis edi dio et viribꝰ oẽm iniquitatẽ et iuſticiã ꝑ/
ficari ſibi ciuilatẽ de vna eiꝰvolũtate vno ſequatur. Hic igr conſtituet et oꝛdinabit
q; iperio ipᷣius de edificãda ciuitate ꝓce/ ab initio vei polius oꝛnabit totum regnũ
dunt tam multa⁊ varia opera operarioꝝ/ ſuum magiſtratibus ſapiẽtiſſimis myni⸗
necnõ equoꝛum muloꝝ aſinoꝝn omniuq; ſtris obediẽtiſſimis et inſtruet eos mada
animaliũ oneriferoꝛũ. Uidebis ibi alios tis vitatt etiuſticie leges iuſtiſſimos ac ſa
in lapidicinis eradicates alios cedentes berrimos per oẽs fines ſuos ꝓmulgabit
alios ſculpẽtes alios poliẽtes videbis ali Ssʒ et de alijs oĩbus q̃ ad pacè tranꝗllita
os compoꝛtates eoſde lapides alios poꝛ⸗ tem defenſionẽqʒ regni ↄtra hoſtes ſapi⸗
rigentes illis cemetarijs alios collocates entiſſime ꝓuidbit.hic igr ſoio nutu optie
eos inſtructura muroꝝ. Uidebibidẽ qua volutat ſue mõebit ſibi aſſiſtetes demũ
Qrigas ? Sdtigarios alias onerari aliis pſſides ꝓuintiaꝝ ſuaꝝ rectoꝛes cuſtodei
honoꝛatas ad locũ edificij ↄvnire Clide finiũ mgratus ciuitatũ iudices oim oꝛdi⸗
bis fabꝛos ferrarios multiplicia inſtrumẽę num. Ulidebis ſub eo ↄpoſitiſſma arma
ta nccaria illi edificio fabꝛicates Uidebis tamdqʒ milicia. In pmis duces legionum

⁊ fabꝛos lignarios quos vulgo carpetari deinde ciliarqᷓs qnqgenarios ceturiões

os vocar ſuaꝝ arciũ opa facientes. Sunt decuriões ⁊ itavſqʒ ad extremũ vlvnicũ
⁊ alia o ficia⸗ Sna ennüe q ptemetiſm bellaroꝝ totà armatã milicia decetiſſime
excogitare libi facile ẽ. Ex vns igr volun, oꝛdinatã. Regẽ iſtudeſolio ſuo videbis

genit
ſi Tel
lanege
loploge
ſis legb
ſanctsel
Uamoſs
Ptsres
helaiores
tiutubi
joinſolo
ſnlegnonet
ehsinel
ſicdeofeis
donamen,
Geckrorn
iinialan
Mnlgnario
olsgen
Ulpickvrii
Adenfa⸗
fadefenſio
bialoaf
gbcljetge

ſFbalſte e

Unnii gene
Woelmun
Nlhtsseoiſ
brappe
nkuniue
lzatebel

Enobelun

ſofüdeen
libintade
ſteintknnne

ſbiquinpen

bonnthep

Aninnter
(kſolumn g

fanbona
Nunnlikag
bona

—

ltiapee

Bämie,
nue
Meadi
erishi
Nae,itn
ſandrun

nign

nulenoneg
malü chmmnit
mmneniz
zibesdiit
Nengdig
Gnitid it
aſtimcd u
R
ſapriinin,
inſmmte⸗
e; Ufihnt
s he i⸗
ad tnu,
niann
ig

6

= =
=ꝛ = S

=
—

—

—.
==
= 2

—
S

4
ialiin
ſanm
,, 0
jiucei,

Se

=

.

S.
—

,
4

—=
=

=S

S

—

=
S

=☛

SS

N/
nl lll

Noln

—
—
=

S=S
=

=S

4

—

S

=
—

legentẽ et omes et ſingulos hoĩes regni
ſul.Lꝑe ſiquidem pacis regentẽ tribuna⸗

liame quid iniuſticie vel iniqui iudicij ex

eis pꝛodeat regentẽ ſingulos pꝛiuatos ac
ſuis legibus cohercentẽ ne ꝗd iniurie vel
fraudis alij ab alia irrogef᷑ ⁊ vtad vnum
dicam oia genera hominũ ſub eo legibꝰ⸗
ꝓpꝛijs regi ſeruos liberos rurales. Silr⁊z
beilatoꝛes iegibꝰ ſibi appꝛopᷣatis viuere
⁊ iuxta hunc modũ ſe hʒ de alijs.Ipſum
vo in ſolio regni ſui pacatiſſimũ reſidere
Quẽadmodu enim dixi tibi de ſeminib⸗
in regno naturali reꝝ naturaliũ x de arti⸗
ficibus in edificatiõe ciuitaitsſſic intellige

hic de officis publicè qbus reſpublica gu

bernatur atʒ defendit᷑ necnõ et de artiſi/
cijs ꝗqbus vnicuiq; pᷣuatoꝛũ motus acqui
ritur ſicut ſunt artificia fabꝛoꝝ argẽteario
rum lignarioꝝ et etiã agricolaꝝ que non
eis ſolis ꝗ ea exercent neceſſaria ſunt. Sʒ
puplicè vtilitanbꝰ multis mõis deſeruiũt
Ars em̃ fabꝛicatoꝛia ⁊ lignaria ⁊ cemẽta/
ria defenſioni reipublice deßuiuntqm̃ fa⸗
bꝛicatoꝛia ferraria fabꝛicant loꝛice tela et
gladu et galee fabꝛicatoꝛia vᷣo lignaria ar

——

tis baliſte et lancee fabꝛicant᷑ ⁊ machine

omniu generꝝn extruunt᷑.Cemẽtaria vero
lurres et muri oĩſq; generis lapidee mu⸗
nuiones edificant᷑. Solo igr nutu volun
latis ſue et tꝑe pacis per iudiciũ et iuſtici⸗
am regitvniuerſos ſubditos ſuos⁊ ſingu
los et tꝑe belli regit armata miliciã a ma⸗
ximo bellatoꝛe vſq; ad minimũ per belli
pericia defendit autẽ regnũ ſuum regniq;
ſui habitato:es per armata milicia? vaſa
ſiue inſtrumenta belloꝝ ? non ẽ dubium
tibi quin per ꝓuidentia ⁊ cura eius om̃ia
bona ⁊ tꝑe pacis ⁊ tẽpoꝛe belli regno ſuo
ꝓueniant et quin mala oĩa exterminant
per ipſum ab eodẽ regno et hoc per iudi
cium bona vᷣo tempoꝛe pacis ſunt pax et
tranquillitas ſubditoꝝ cuſto dia q; rerum
eoꝝ. Bona vᷣo tꝑe belli ſt defẽſio victoꝛia
⁊ aliaꝗ exvictoꝛia ꝓpueire ſoletvictoꝛibꝰ vt
ſpoliaa hoſtiũ⁊ ſubaclio eoꝝ vel ſᷣuilisvel

4

mane vocantur ꝗbus ipemet creatoꝛ
vult quatinꝰ legibus Diuinis cocoꝛdat᷑
aut ſaltẽ nõ ↄdicũt.vbi eĩ Zdicũt nõ iege
3H blaſphemie nec mira ſʒ creatoꝛt inurie
reputade ſunt ꝓpter hoc igne 7 gladio
exterminande de medioq; tollẽde. Si G
vero natiões hmõi peruerſis legibus re/
gi dicunt᷑ iuſtiſſimo dei iudicio ẽ laudan
da per omnia eiuſdẽ iuſticia/hoc ſieri per
mittitur ꝓpter ſcelera eoꝝ atqʒ ſpurcicas
abhomina bileswt talibus legibꝰ non re

gi ſed oppꝛimi dici potius debear quoniäã

nec legibꝰ equitatè voluntarie ſubditos
ſe eſſe paciunt. Quapꝛopter nec iuſto re/
gimine nec iugo ſuaui. Sed oppᷣſſione ?·
violẽtia quemadmodũ fere aut belue in⸗
domite que magis ferro religande ſunt ⁊?
flagellis aſſiduistondẽde qᷓ; diſciplinis et

legibus erudiende.Quia igr̃ quicqd bo/
ni quicquid eꝗtatis aſj iuſticie leges hin/
mane continettotum vult appꝛobat torũ
docuit ⁊ docere nõ ceſſat altiſſimus velp
ſe vel ꝑ homies aut libꝛos eoꝛũſvel ꝑ res
ipſas que vt dicit Ari. mentirinõ noꝛnm
Merito per cura eius et ꝓuidentia leges
hmõi in im̃ ⁊ condite et edite ſunt. Qua/
re manifeſtũ eſt ꝙ lota gubernatio gene
ris humani ad curã et ꝓuidentiã periinet᷑
creatoꝛ: Et etia leges inique vt dixi ꝓpler
iuſticiaʒs iuſtiſſima oppꝛeſſionẽ ⁊ afflictio
nem beluinoꝝ atʒ in cõpoſtoꝝ hominu

ad curam eius et ꝓuidentia pertinet.

J Svo aliud exemplũ gubernatio
nis ⁊ cure creatoꝛis hre volueris.
Lonſidera domũ regiam per oia
bene diſpoſita et pꝛimũ regt aſſiſtẽtes ſe/
nes vicʒ ſapiẽtes deinde indices. Tercio
theſaurarios.qrto diſpẽſatoꝛes opũ rega
lium. deinde cubicularios.pꝰhec dapiłe⸗
ros.deinð cocos.deinð eos ꝗ deputati ſt
deferẽdis cimicijs aut iris regalibꝰ.⁊ pꝰ
hoc pincernas pãnitices menſarũq; rega
linvarios myniſtros.nouiſſime cuſtodes
eꝝn quoꝝ eſt eàs parare quolies regi eꝗ
tandũ eſt ⁊ videbᷣ in tota domo regia oia

tributaria vł cõis iudicari. Adhũc modũ ¶ pᷣnominatoꝛũ officioꝛũ oꝑa ſolo nutu fie⸗

creatoꝛ in regno ſuo qð ẽ regnũ omniũ ſe ri regie volũgni.Cũ igitur iotus müidus

culoꝛum quid mirũ ſi diſpoſuit vniuerſaʒ
ſeriem ſeculoꝝ nutu ſuo ⁊ ſue beneplaci/
to voluntatis et ſingula que in ea ſunt ſi
ue naluralibus legibꝰſuis ſiue legibus ꝑ
ꝓphetas aut per ſemetipᷣm eduis et hee
leges diuine merito nominant ſiue legi/

bus per homines pᷣncipes editis que hu⸗

——,,i

velud domꝰ ſit creatoꝛis et aula eiꝰ regia
in q̃ habitat cñ tota falia ſua ⁊ opulentia
qd mirũ ſi ad nutum oĩpotẽtiſſime volũ⸗

tatis ip̃iꝰ oia in ea fiun. ⁊ ſingula volura

tis dico vel impaniſ vel ꝓhibẽetis vel vtꝝ
libʒ permittẽtis ⁊ oꝛdinantisvnũquodqʒ;
maloꝝ que fiunt cui ꝓfu cui noceat oꝛdi⸗

Pars pꝛima de vniuerſo.

nantis inq; lege equiſſima. Et pꝛeſcpᷣtus
ſapiens de gente xpᷣianoꝝ hoc expᷣſſit in
ſermone ſuo vicens nihil ſit in tota rexu

vniuerſitate tanq; in republica vniuerſa-

li ꝙ nõ ab intelligibili aula ſummi imꝑa
toꝛis aut volendo ⁊ iubendo aut ſinẽdo
ſeu ꝑmittendo ꝓcedat vbi ſicut ex pᷣcedẽ
tibus tibi patefactũ eſt neqʒ ſinit aut per/
mittit fieri nec eos ipᷣos ꝗ hic male agũt
a cura ⁊? ꝓuidentia ſua deoꝛſum deſinit

aut relinquit quin poſt ipᷣos male agen

tes ſic oꝛdinat vt pᷣdixi vt creatoꝛis iudici/
um et iuſticia contra ſemetipᷣos exequan

tur et ipᷣe male actiones eoꝝ creatoꝛis ſint

arma vindicte iuſtiſſime ipis vero paciẽ/
tibus ſi voluerintvtilitatũ multipliciũ ad
tumenta pCᷣſtantes ſi milia exẽpla denaui
⁊ rectoꝛe ipᷣius de myniſtrè gubernatiõis
el inſtrumẽtis decurru ⁊ auriga.
An omnia eueniat de neceſſitate.
Oſt hec aũt pꝛoſequar antiqᷓ; illã
O queſtiõʒ que multos antiꝗtus ex
agitauit ⁊ multos etiã iꝑe meo in
noluit vicð vtrum ꝓuidentia ⁊ cura crea⸗
toeis rebus ⁊ euentibꝰ neceſſitatẽ inferat
et fere eadẽ queſtio eſt de ſciẽtis et pᷣſcien
lia ipſius.Pona igitur in pᷣmis ea que in
erroꝛem iſtu multos induxerũt. Hoꝛũ au
lem pꝛimũ eſt quoniã inquiunt impoſſibi
le eſt diuinam ꝓuidentia falli neceſſe eſt
euenire quicꝗd ꝓuidit quicquid autẽ ne⸗
ceſſe eſt euenire neceſſariũ eſt quicꝗd igr

ꝛouidit creatoꝛ neceſſariũ eſt ꝓuidit aũt

omne ꝙ eſt futurũ ſeu euenturum.omne
igitur futurũ ſeu euenturũ neceſſariuʒ eſt
omne igr̃ futurũ eſt immutabile ⁊ inauer
ſibile. Amp̃. inquiunt aũt poſſibile eſt
euenire aliquid eoꝝ que ꝓuidit deus aut
non ſi eſt poſſibile eo igr poſito non acci⸗
det impoſſibile Ponatur igitur. Erit ergo
verum ꝙ aliquid eoꝛuʒ que ꝓuidit deus
euentura nõ eueniet errauit igr pꝛouidẽ⸗
do et verum ẽ ꝓuidentiã eius falli in hoc
hoc antem certũ eſt omnibus eẽ impoſſi⸗
bile vicʒ deum errare vel ꝓuidentia eius
falli in aliquo id igr ex quo accidit eſt im
poſſibile. Impoſſibile igr et aliquid eoꝝ
aue pꝛouidit deus euẽtura Hon euenire.
Hihil aurem eſt futurũ qð non ꝓuiderit
Hibil igr eſt futuruʒ ꝙ nõ ſit neceſſe eue
nire. Quia igitur oẽ ꝙ eſt euentuꝝ pꝛoui
dit deus euenturũ ome qð ẽ euenturũ ne
ceſſe eſt euenire qᷓre omnia de neceſſitate
eueniũt. Hijs igitur in hmõi que zopbiſti

ca tendicula et intelligẽtibus exercitatiſq;

in rebꝰ hmõi ridende ac puriles argucie

volo te detinere diutiꝰ. Reminiſcere igit
qꝛ hoc neceſſe ẽ eſſe eueuturũ quicqd eue

niet vel neceſſe ẽ euenire quicꝗd pꝛouidit
deus euenturũ duas hʒ intentiones ſiue
duos ĩtellectus qm̃ neceſſitas põt reterri
vel ad ſingula vel ad totũ ⁊ alijs verbis
fere idem dicitur compoſite vel diuiſim ⁊
intellectus.ꝛimꝰ ẽ ac ſi diceret᷑ neceſſe ẽ
hoc euenire ꝙ ꝓuidit deus et illud et ita
de ſingulis Multa aũt de ſingularibꝰhu
iuſmodi ꝓculdubio ↄtingẽtia ſunt⁊ non
euenire poſſibilia. Si vᷣo neceſſitas refe⸗

rat᷑ ad totũ ꝙ ẽ hoc ꝙ hac locutiõe ſigni⸗

ficatur. Quicꝗd pꝛouidit deꝰ eueniet de
qua nemo dubitat ꝗn vera ſit ⁊ neceſſa/
ria. Sicut et cõtradictoꝛia eius impoſſivi
lis qᷓ̃ ẽ hoc aligd ꝓuidit ꝙ hoc eueniet et
hoc ſophiſte ytalicivel latini dicũt eſſe du
plicitatẽ locutiõis qua põt intelligi vt di/

cunt de re vel de dio. ⁊ intentio eoꝝ eſt

detm̃ ꝙ per illa locutionẽ dicitur quicqd
ꝓuidit deus eueniet neceſſe ẽ ſiue neceſ⸗
ſarium. Sicut ⁊ ipᷣa locutio neceſſaria et

eius ↄtradictoꝛia manifeſte impoſſibilis.

Intellectũ vᷣo de re vocant id ꝙ ergo di⸗
xi de ſingulis ⁊ hoc purili ⁊ vaga inlentio

ne. In expiicatiõe namq; hmoi Duplicita

tis defuerũt eis ⁊ deſunt adhuc non tan/
tum ſermões ſed etiã intellect? darus ac
depuratus hoc aut apparebit tibi ꝑ hoe
ꝙ dicam manifeſte Pꝛimũ quia locutioe
omni dicitur res hoc aũt eſt quonia omi
locutiõe dicitur id ꝙ ipᷣa ſigniticat. Jdvo
qꝙ vnaqueq; locutio ſigniticat res eius ẽ

etiam ſi ſermo ſit vel ſignũ aliud qdcuũqʒ
res dicelur ad ſermonẽ vel locutiõʒ ſigni
ficantẽ illũ.dctm̃ igitur per loculionẽ res
eſt. q̃re intellectus oe dicto eſt ĩtellect?de

re. Amp̃. ↄſidera ipſum pᷣdicatum⁊ vi
debis ꝙ aliud non ẽ niſi neceſſitas eueni
endi hoc autẽ de ipſo dicto nuilomodo

vere dicitur quoniaʒ detm̃ nec euenit nec

eueniet. Non em̃ eſt de futuris cũ ab ini/
tio ſeculoꝝ ⁊ modo enã verum ſit⁊ neceſ
ſarium. Quia igr pꝛedicatũ iſtud non ð:
niſi de rebus ⁊ naturis non põt intelligi
illa locutio niſi de rebus ẽ ergo veritasve
ra diſtinctio quia iſta neceſſitas põtð re⸗
bus pᷣdicari vel rebus attribui in vniuer⸗
ſali ſiue vniuerſaliter ⁊ hoc fit S̃ᷣm verila/

lem qñ intelligitur de dicto ſᷣm eosvel pᷣt

intelligi in ſingulari ſeu diuiſim ⁊ hucin⸗

—¶—
— — — RJẽC

2

no
Conplia
ſrgounna⸗
Cloſngn
Cdeusen
ſnenvern
uſipnu
polſbleno
Arhegcſuni
icopenne
Pisdnodi
ſscolngen
inereſe
igiginnen
ſoicslpein
onensroo
huimnelenie
bocenne
llldensene
Cidnodi
Mepiueene
nntafngai
etenonekn
Ctverigabo⸗
ſerwerseſt
ſenenjen
Prerians
enluefate⸗
lonrinhii
Pfitereſoene
iſggi
Coltoreter

iſnecne

eenrüngnt
iſfingtlaſe

iſtacſ direr
tieueniree

Cüautef

une ila ſi

Meelideon
isſpeeag
Mlenur
nehopia
Nümune
noints
nnch ng
Cſthlarig
lenil
ictdopln
nluidder
Küigefi
ſulltnie
genſte

krisn
ZM
egatgin
nnnr
oan 1aln
oſentdin
deſſdicnint
Edeusgin
ideſgan
nzinn
Ahſst

berbanin

Oictwaaitn
An wttm⸗
Cuabn

dkgwanal

NAandät
S
tnenpcn
mioni Nng
bani u
waaniden

Nniitſegan

untsche
caitct
za 4
ſgninin 1
ennouß⸗
ur Na

roletb⸗

in ratione ſpeciei.

Fo.

tellectã vocant ipᷣi de re hoc igit᷑ eſt qð fa
cit duplicitatem in re vicʒ vniuerſalitas et
ſingularitas. Nullomõ em verum de ſin/
gulis ſingulariter ⁊ diuiſim quicqꝗd pꝛoui
dit deus euenturũ euenire neceſſe eſt. Eſt
tamen verum in vniuerſali et coniunctim
etia ſi vnũquodq; futurũ eẽt contingẽs et
poſſibile non euenire.lamen verũ eet hoc
et neceſlariũ ⁊ hoc eſt quoniã neceſſitas ẽ
cui cõpetit neceſſitas.ſingularitati vo nõ
quẽadmodũu cuius dixeris ð duobꝰoppo
ſitis cõtingẽtibus alterũ iſtoꝛũ duoꝛũ eſſe

verũ neceſſe eſt. In vtroq; em contingen

tia ẽ et in neutro neceſſitas?⁊ quẽadmodũ
ſi dicas ſꝑ erit verũ alteruʒ.ſempiternitas

veritatis no diuiſim aut ſingulatim attri⸗

buitur alteri ſed in cõmuni ſiue in vniuer
ſali.Eodem mõ intellige et ibi quicqd ꝓ/
nidit deus euenturum euenire neceſſe eſt
Quẽadmo dũ et ñi quis dixerit omneʒ bo
minẽ vinere neceſſe eſt cũ de quocunq; ve
rum ſit ſingulatim atq; diuiſim ꝙ ipᷣm vi
uere non eſt neceſſe cũ ipᷣm moꝛi poſſibile
ſit. nec iſta locutio omnis homoviuit ſem
per vera eſtꝓ eiſdem hominibus nec pꝛo
eiſdem etiã enunciatur. Ideo ſempiterni/
tas veritatis ſtat in vniuerſalitate ipius ⁊
invniuerſitate hominũ que nõ mutat mu
tatione indiuiduoꝛuʒ. Sicut neq; ſpecies
Amplius.dictu hu⸗
iuſmõi ꝗqcquid ꝓuidit deus euenire alið
F.cũ diciio refertur ad ſingula diuiſim atʒ

determinate. aliud eſt cuʒ ſtatur invniuer

ſali ſiue cõmuni.Cũ em̃ ad ſingula dictio
refertur ſingulate ac determinate pinde ẽ
ac ſi ſingula ſingularia diceret᷑ hoc antem
eſt ac ſi diceret hoc qðᷣ ꝓuidit deus neceſ⸗
ſe ẽ enenire et id et illud atqʒ ita de ſingu

lis. Cũ autẽ ſtatur in vniuerſali vr diii nõ
Ddicunt illa ſingula ſingulatim ac determ

nate et ideo manet eade ſignificalio locu
tionis ſiue eadẽ maneant ꝓuiſa ſiue alia

pꝓuideatur. Quẽadmodum ⁊ iſta locutio
omnis hõ vidit nõ mutat ſignificatũ vel

dictũ mutatõe indiuiduoꝝ ſpeciei niſi ꝗs

pdicto mõ intẽdat oe ſingulis ſingulatim

tunc em̃ ꝓinde eſt ac ſi diceret ſingula di⸗
cta ſingularia hoc eſt in viuere vel in non

viusere et illõ viuere et na de ſingulis. hec
? igr duplicitas pᷣdictarũ locutionuʒ ⁊ hec

mutatio deceptoꝛia ſiue ſophiſtica in eis.
Cũ eĩ oceſſũ ſit ꝑ modũſit ꝑ moduvniuer
ſitat⁊ ↄiũctiõis qcqd ꝓnidit deꝰeuentu

rũ euenire neceſſe ẽ.Cu ſcis ꝑ quẽ moduʒ

cCxxxj

cõceditur.Cũ autẽ aſſumit qcquid neceſſe

euenire ẽ neceſſariuʒ iam tranſfertſe and
ſingula ſingulatim. Iſta em̃ locutiõe. om

ne qò eſt euenturu e neceſſariũ velimmu
tabile vł inauerſibile ſingulis ſingulatim
att ribuitur neceſſitas ⁊ immutabilitas et
ꝓinde eſt ac ſi diceretur et hoc euenturuʒ
et illud tota de ſingulis alijs ẽ neceſſariuʒ
vl immutabiule nec ſolueret ſophiſma iſtö
niſi ad hominẽ.Si gꝗs diceret ꝗa fit in bu
iuſmõi argumẽtatioe mutatio tam ſubie
cti qᷓ; pdicati. Qm̃ in hac locntione quie⸗
quid ꝓuidit deus euenturũ euenire necei
ſe ẽ infinitiuꝰ ſubiectũ ẽ ⁊ neceſſitas pꝛedi
catũ de re infinitini. In cõcluſione vo q
hec quicqꝗd ꝓuidit deus euenturũ ẽ necei
ſaniũ totù hoc quicꝗd deꝰ euenturũ ẽ ſub
iectũ ⁊ neceſſitas pᷣdicatum. Mutano ig
pdicati facta c.quia neceſſitas que pᷣdica/
batur de re infinitiui que ẽ euenire in con⸗
cluſione pᷣdicatur de re hmoi circũlocuti/⸗
onis quicꝗd ꝓuidit deus euenturũ. Res
autem hec eſt vniuerſitas eoꝛuʒ que vidit

deus euentura. Mutatio etiã ſubiecti fa⸗
cla eſt quia pᷣus ſubiectũ erat infinitiuꝰin
cõcluſione vᷣo pᷣdicta circũlocutio. hec au

tem eſt quia nõ explicabit ſe hõ ꝗ hoc diẽ
cuʒ interrogatus fuerit an oĩ rei infenitiui
ꝓułxibi ſubijcitur cõueniat pᷣdicata neceſ⸗
htas. ꝙ eſt an omi euentui future adeo p̃ᷣ
uiſo cõueniat.an nõ ↄueniat.et quia ma⸗
nifeſtũ ẽ ꝙ nõ ↄuenii.cum nõ om̃e hmoi
euenire neceſſe vel neceſſariũ ſit coget nõ
obſtante iſta mutatioe confiteri pꝛimã ꝓ⸗
poſitionẽ eſſe ſalſam omimõ videlicʒ hãe
Quicquid ꝓuidit deꝰ euenire.euenire ne
ceſſe efſft. Manifeſtũ etia ẽ quia aliquo
mõ vera ẽ nõ igitur liberat ſe ab hmõi la⸗
queo vel nodo ſophiſtico.De hiis vo lo⸗
cutio nibus ſi deus ꝓuidit hoc neceſſario

eueniet.vel neceſſe eſt illud euenire.lʒ pue

ri tꝑe meo noſcerẽt duplicitates ean mul⸗
tos tamen video poſtmoduʒ miſerabilit᷑
inuolutos.Quis em̃ non videat quia ne⸗
ceſſitas poteſt fieri ſuꝑ conditiõe.et tũc di
citur et aſſeritur illa coditionali locutione
neceſſitas cõditionis ſiue cõſecutionis. et
perinde ẽ aci diceret᷑ iſta conditio vel cõ⸗
ſecutio.qua dicit᷑ ſ deus ꝓuidit hoc ipᷣm
eueniet ẽ neceſſaria ꝙ pculdubio verum
Alius vero intellectus ip̃ᷣius eſt quo necei
ſitas fertur ad conſeques p̃ciſe ⁊ abſolute
et ẽ pinde ac ſi dicereiur ſi hoc eſt ven de⸗
um ꝓuidiſſe hoc iſtud eſt Leenarin leli⸗
v

Pars pꝛima de vniuerſo

cet ipum euenire qð eſt oicere qꝛ ſi antece
dẽs eſt verũ ↄſeqnẽs ẽ neceſſariũ qſi dice/
retur ad veritatẽ antecedẽtis ſequit᷑ neceſ
ſitas cõſequẽetis hoc aũt indubitater efal⸗
ſum. Scito aut ꝙ; hãc eandẽ diſtinctionẽ
aglijs verbis alij faciũt dicẽtes qꝛ illa oꝛõe
cõditionali Si deus pꝛouidit hoc neceſſe
e illud euenire poteſt vocari neceſſitas cõ
ſequẽtis ⁊ hoc ẽ qð dixi quia poteſt refer
ri neceſſitas ad conſequens vel poteſt vo
cari neceſſitas conſequẽdi ⁊ hoc ẽ ꝙ dixi
neceſſitatẽ referri ad conſecutionẽ verum
quoniaʒ iſta puerilia ſunt ⁊ nec tollerabi
lis eſt ignoꝛatia eoꝛum iu pueris tranſibo
ad ipam radicẽ queſtionis iſtuus.
. Ico igr quia ignoꝛantia ſcientie ſi
ue cognitionis creatoꝛt atq; mõi
quo ipᷣe ꝓuidet vel cognoſcit de⸗/
dit occaſionẽ iſti queſtioniæ hec eſt eiam
cauſa ꝓpter quã opinati ſũt quia ſi aliqd
ꝓuidit vel ſciuit nõ poteſt illud non ꝓui⸗
diſſe vel non ſciuiſſe vel non cognouiſſe.
Induxit etiam eis quedaʒ; alia radix veri

tatis que ẽ hec videlicet qꝛ diuinã ꝓpuiden
tiam falli vel errare vel nõ eẽ vera inpoſi

bile eſt. ꝙ vtiq; indubitãter veriſſim uz eſt
alia fuit ignoꝛantia diſpoſitionis ſ lue con
ditionis quoꝛunda veroꝝ atʒ falſoꝛũ que
nata ſunt habere alteru duoꝛũ videßʒ vel
veritatẽ ſolam vel falſitatẽ ſolam.non ta/
mẽ ita fixe vt neceſſario ſint in alterutra ⁊
hmõi conditionis ſiue diſpoſitionis ſunt

ꝓpoſitiones ſingulares de contingenti in

eis que ſunt de futuro vłdependentia ab
hijs contingentibꝰ ꝗᷓ futura ſunt et hoꝛuz
exempla ſunt te fuiſſe comeſturum cras ſe
mel tm et eius oppoſiti. Manifeſtũ ẽ
tibi quia boc vei ẽ verũ vel ẽ falſuʒ. Si au
te eſt verũ non tamẽ ex neceſſitate ĩ ſua ve
ritate fixrum imo poteſt eẽ falſum et econ/
uerſo. Accidit etia in hmõi quia ſiẽ veruʒ
ſp fuit verũ et de falſitate ſimiliter ſe habʒ
⁊ hinc ẽ ꝙ nullũ hmõi mutari poteſt ave
ritate in falſitatẽ aut ecõuerſo. Mutari eĩ
pot poſt vna diſpoſitionẽ hr̃e alis aut an
te vna diſpoſitionã habuiſſe alia. Hoc au
te no ẽ poſſibile in hmõi.qm ſi aliquid de
hijs ẽ verũ nuq; fuit in diſpitõe ↄtraria
⁊ de falſitate ſilr ſe hʒ ⁊ ꝓpt hocnõ ſequi
tur hoc ẽ verũ ⁊ pt eẽ falſũ ergo pᷣt mutari
a veritate ĩ falſitatẽ. Silr neq; argumẽta/
nio ecotrario valet. Canſa vᷣo in poc Eam̃
verbũ mutãaãdi duas diſpoſitiões dic ſcilʒ
alterã añ ⁊ altea poſt hmoõi añ vᷣa nõ ſut

receptibilia veritatꝭ ⁊ falſitatis ſimul ſicut
ſcis neq; etiã diuerſis tpibꝰ videiʒ vt alte⸗
ra pᷣus habeãt altera vo poſt. Jurta hunc
modũ ſe hʒ diuina ꝓuidentia q̃ſi puidet
aliꝗd pꝛouidit aliud ab eterno ⁊ ſi ſcit ali
ad ſciuit illud ab eterno.⁊ ſinõ ꝓuidetvł
ſcit mõ nec ꝓuidit nec ſciuit ab et no. Uen
tñ illð ẽ qꝛ ſcit aliqd de hmõi ⁊ iñ nõ pt ſci
re illud ⁊ qð minꝰ videt᷑ inſipiẽtibꝰ.Si ſci.
uit aliꝗd ab eterno vel pꝛouidit ⁊ tñ poſſi
bile ẽ ibᷣm nũqᷓ; vel pꝛouidiſſe illud velſſci⸗
uiſſe. Declaratio aut hmõi manifeſta ẽ qꝛ
ſi verũ ẽ te cras comeſturũ fuiſſe ſemel im
et verũ fuit enã ab eterno. Om̃e aut vernz
qntũ ẽ verũ ẽ ⁊ q;diu verũ ẽ ⁊ ſcitur a crea

toꝛe ⁊ ſcitũ ẽ q̃re ſi hoc verũ ẽ ſciuit illð de

us ab eterno nõ aũt ſi ẽ verũ ꝓpter hoc ẽ
⁊ neceſſariũ q̃re lʒ ſit veruʒ poſſibile in eſt
ipᷣm nõ eẽ verũ.⁊ ſi nõ eẽt verũ nec mõ ſeiᷣ
ret᷑ a creatoꝛe neq; vnq; ſcitũ fuiſiet ab eo

Comitat ei ſe ſꝑ veritas in vnoq;ʒ dicibili

um ⁊ ſciẽtia creatoꝛ ita vt ſi ẽ verũ ſit ſcitũ

a creatoꝛe ⁊ ſi nõ ẽ verũ nõ eſt ſcitũ ab eo

dẽ.⁊ ſi fuit verũ qñcũq; fuit verũ ẽ ſcituʒ ⁊
ecõuerſo.Quia igr accidit in exẽplo poſi/
to vt tñ ſit verũ ſoq te eẽ cras comeſturũ ſe
mel poſſibile ẽ illud nõ eẽ verũ ⁊ etia cum
ſp fuerit verũ poſſibue tamẽ ẽ ĩm nunq;
fuiſſe verũ.Conſequẽter verũ ẽ ꝓpt᷑ dicia
ante comitantiaʒ vt cum ſciatur a creatoꝛe
modo non ſciat᷑ poſtea ⁊ cũ ſcitũ ab eter⸗
no fuerit a creatoꝛe poſſibile tamẽ ſit ibᷣm
non fuiſſe ſcitum ab eodẽ.quẽadmodum
⁊ poſſibile ẽ iᷣm fuiſſe nunq; verũ iu eniʒ
non dubitas ga non ẽ poſſibile cadere ſci
entiã vel pꝛouidentia aut pᷣuidentiam niſi
ſupveꝝn Ex hiis igr appet tibi ſilitudo quã
pᷣdixi. Non em̃ ſi pꝛouidit deus aliquid ⁊

poſſibile ẽ non euenire illud ergo poſſibi

le eſt ipᷣm falli vel errare.et hoc ẽ pꝛopter

comitantia antedicta ſcʒ ſcientie diuine et

„.

veritatis in pꝛouiſo vel pᷣuiſo.

qð tñ poſſibile eſt iᷣm nec ſciuiſie
nec pꝛouidiſſe. Dico qꝛ hoc ẽ p pfectioneʒ
⁊ luminoſitatẽ ipᷣius creatoꝛis cui a ple fe
rũ nihil accidit vel aduenit ꝑ qð ſciat. Si⸗

militer nec aliꝗd ab eo recedit vel colitur

vilo modo:ũpꝑ qð efficiat non ſciẽs hocẽ
Pcuiꝰ receſſuʒ ⁊ ideo cũ ſit ſciẽs aliqd abi

q; vllo modoꝛũ mutatiõis id ẽ pᷣterq; ali/

qð ab eo recedat vel in eo eẽ deſinat põt

effci non ſciens illud. Aliud au:ẽ mirabi⸗

Ualiter autẽ ⁊ q de cauſa verũ ſit
vt de? ꝓuiderit vel ſciuerit aligd

lirſiet
oceinin
Cetalen
lguüſte
belopud
tnonn
fauelun
nfarfie
feffam
mmusaun
Genn
oppoſtonn
ruea
Mcig rebe
Mliſeun⸗
mtöſs.
gnlordvo⸗
bcno⸗
incke⸗
Cpperboc
csabſe
Cina tue
Wonczpe
Nionesſen
Ulpaſtone
ibnspa
unbonie
paleidens
lemoilez
e ghebor
ſonibnser
lor enne
keaſteert
Agiſgen
tiſeſn
ſunie 1
Unintif
leſep
eqlotie
kegcneſes
ſtinn
ſgeiore
Kinin
urchrs n
tammi
„daunete

ſeſciei

htlent
tſäutttt
Aruan
Wutckſelutn
tbnöinmis
ftunifiſtir
nenzniui
weiein
lasinnoh

Günoctdin

icgfuifwiii⸗
nöiindd
Nleuniiit
dieiig
nſean
tentliſinn⸗

voſoirene.

. 1 8
Codini
—„ . 4

444””ê””

iclRN

eludnſti

nr in

iſi⸗

-

S =?I
= =
E

=

S=S—

—
+☛
☚n
=
—
☛ —
—

—
= =,
S =
=

“

Fo.

le in ſeientia creatoꝛis ?. quia ea ſcientia
eodẽ intuitu ꝑ modũ omnẽ quo ſcit velvi
det alterũ oppoſitoꝝ cũ ẽ verũ erit ſciẽs re

liquũ ſi erit verũ. Longe aũt aliter ſe ha⸗
bet apud nos. Ois ei ſcientia nra omnis
etiã cogitatio noſtra aliqd ẽ nonũ ⁊ aduẽ

ticiũ ⁊ ſupadditũ ſup eſſencias animaruzʒ

nrarũ ⁊ ꝓpter hoc nõ abſq; mutatiõe eo
rũ efficimur ſciẽtes eoꝝ que pᷣus nõ ſcieba

mus aut nõ ſciẽtes eoꝝ q̊ pᷣus ſciebamus

HNeq; vna et eadẽ ſciẽtia q ſcimus alteruʒ
oppoſitoꝛũ poſſumꝰ ſcire reliquũ.Cauſa
autẽ in hoc ẽ quoniã ſcientie hmõi in no⸗

ʒbis cũ a rebus ipᷣis ſciti ſũtſequũt᷑ diuerſi

tatẽ rerũ tanqᷓ; cauſarũ ſuarũſ ꝓpter hoc

D

affirmatiõis aut neganonis aut quoꝛũcũ
q; alioꝝ duoꝝ nõ ẽ vna nũero ſcietia actu
alis apud nos. Scientiarum habu vna
foꝛſitan eſt contrarioꝛum ⁊ vna diſciplina
qð ꝓpter hoc dico quia ſermonẽ iſtii Ari
ſtoteles abſq; maſticatõe pſcrutatiõis de
glutiuit.Cuũ em̃ quoꝛũlibet duoꝝ cõtrario
ruũ vtrũq; ppᷣas babeat naſſiones⁊ diſpo
Riiones ſeꝑatas et foꝛſiłs cõtrarias habe
at paſſiones et diſpoſitionesla diſpoſitio
nibus ⁊ paſſionibꝰ alterius non videt᷑ vt
tam bonũ eadẽ eẽt ſcientia ꝑ ſe ſʒ foꝛſitan
p accidens ⁊ ex ↄſequẽti intelligendus eſt

ſermo ille Ariſtoł. quoniã qui nonit per ſe

ae ꝓpᷣe hoc eſt ex ꝓpꝛijs paſſionibꝰdiſpo
gonhne aut etia eron, naui pacci/
es 7 ↄlequenter reliꝗt.ſi ſcientia no
ſtra fuerit ex lumib⸗ närut⸗ libꝰ qlis natu
raliter e in angelis aut ex irradicatiõe no⸗
bilioꝛi qᷓles ſũt ſplẽdoꝛes ꝓphetici. Sieut
res cognite nõ ſũt cauſe iboꝝ.Sic nõ ſeꝗ
tur qant imitãt᷑ eas in vnitate ſua vel multi
tudine neq; in ydemptitare ſua aut diuer
ſitate.quocũqʒ tamẽ mõ fiatin n obis ſciẽ
nie actuales vł etia habitudinales nõ fiũt
tñ ſine imutatiõe noua animarũ nr̃an ni
as iſtare velit in ſciẽtiis naturalibꝰ ⁊ ha
itudinalibus q̃ ſᷣm platonẽ cõcreãt᷑ ip̃is

Knime bus nris. Manikeſtũ igr eſt ex

4

c creatoꝛ aliquid ſeiuit ab eterno ⁊ tame

his oĩbus qliter et quã abcauſam verũ ẽ

poſſibile ẽ ipm nunq; ſciuiſſe illu det qua⸗
luter et quaʒ obcauſam ſcit aliqd modo et
tñ poſſibile ẽ ißm nũqᷓ; poſtea ſcire illudꝛ
vtruqʒ iſtoꝝ abſqʒ vllo mõꝝ mutationis
⁊ Ppter qd nõ ſequit᷑ ſi ꝓnidit aliꝗd euen

turũ qõ tũ poſſibile ẽ nõ euenire qð ideo

poſſibile ſit ißm falli vel errare. qꝛ verbuʒ
ſallẽdi ⁊verbũ erroꝛis notat duplice ſtatũ

V

— — — ——

⁊ diſcrepantiã ſiue ſepationẽ inter euẽtus

reru aut res ipᷣas ⁊ ꝓuidentia vel ſcientiaã
creatoꝛisſcũ inter eas ⁊ illa comitanti iſe
pabilis ſꝑ ſit ſicut audiniſti declaratũ igẽ
ẽnhiꝑ hec ꝓpter qd et qualiter nõ eſt ne⸗
ceſſaria hoc mõ ꝓuidẽtia creatoꝛ? vt ſi ali

gd ſit ꝓuiſuʒ ab ipᷣol ꝓpter hoc neceſſariũ
ſit ilud eẽ ꝓuiſuʒ ab ipoſmo poſſibile eſt
ſicut oſtẽdi tibi illud nũq; fuiſſe vel ſitũ vt

ꝓuiſum ab ipᷣo iñ verũ ẽ indnbitanter

ipa ẽ ineſiabilis ⁊ imutabilis infallibilg⸗
dẽ pꝛopter neceſſaris comitantia ipiꝰ ⁊ re

rũ ꝑ qua nõ ẽ poſſibile vt diſcreper vel dit

coꝛdet a rehnus.hoc aute dicere q non eſt

poſſibile vt aliter ꝓuiderit q eueniat vel

ecõ uerſo.nec ? poſſibile vt ꝓuiderit aligd
enenturũ ⁊ nõ euneniat quaq; p ſe de mut

toꝝ ꝓniſoꝛũ quolibet poſſibile ſit ißm nõöõ

euenire et de eoꝝ ſił quolibet veriſſimũ ẽ

poſſibile eẽ im nõ fuiſſe ꝓuiſum. Comi-
tatia aũt pꝛouiſionis ⁊ euẽtionis in nullo

genere rerũ ſepabilis ẽ qm̃ ſe inuicẽ ſequũ

tur vt ſi ꝓuiſum ẽ de vnodʒ ꝙ iᷣm eueni,
at ac ſi nõ eueniat ſeꝗtur nõ eẽ ꝓuiſũ qd;

eueniat ĩmutabilis etiã ẽ ꝓuidẽtia creato
ris ꝓpter duplicitatẽ quã p din tibi ſtatuũ

⁊ cõditionũ.Eodẽ mõ ⁊ de ſciẽtia eiuſdeʒ
ſe hʒ qm̃ imutabilis ẽ.hcẽ nõ eſt recepii

bilis duplicitat illius quã pᷣdixi tibi ⁊ pꝛo
pier hoc neq; nouitatis. Nõ ei poſſibile ẽ
vt dicat᷑ ve de creatoꝛe ipᷣm aliꝗ dvel ſcire
vel ꝓuidere de nouo qm̃ ſi ſcit aligd ſꝑ ſci

uit ilud⁊ ſi ꝓuidet aliꝗd ab eterno pꝛoui

dit illud. nouitas igr pꝛocul ẽ ab ipᷣo in ꝑ/

te iſta hoc aũt ẽ p᷑ duos ſtatus vłduas
ↄditiones qᷓs hʒ intellectꝰ ⁊ intẽtio noni,
tatis. Sic ⁊ intẽtio mutationis ⁊ mutãdi.
Hij aũt duo ſtatus ſũt nouitatis eẽ ſcilʒ et
nõ fuiſſe. Matationis vᷣo aliter eẽ qᷓ; pus
vel aliter ſe hre vtraq autẽ iſtarũ diuerſu
tatũ ꝓcul ẽ ſcientia ⁊ ꝓuidẽtia creatoꝛꝛ ꝓ

pter eandẽ cauſã nec diſcere vel fieri ſcien

tẽ dici põt vllo modoꝛũ de ipᷣo qm̃ intẽtio
diſcẽdi et diſcẽtè in duos ſtatus ẽ videlicJ

in ſcientiã ⁊ ignoꝛantiã. Scientiã inq; pꝛe
ſentẽ et ignoꝛantia pᷣterita.Eodẽ mõ ſe hʒ
⁊ de eo ꝙ eſt fieri ſcientẽ qm̃ ſimilis dupli

citatis intento ẽ ĩi eo qm̃ nemo ðꝛ fieri ſci/
ens niſi eius qð antea ignoꝛabat.Et hec
oĩa exempla ideo aggregaui tibi vt caue⸗
as in pᷣdicatiõibꝰ q̃ fiut de creatoꝛe ab hu

iuſmõi ſermonibꝰ ne ꝑ eos ad creatoꝛe re

ferat aliq hmoi duplicitas. Hoc autẽ di⸗
co qꝛ niſi ad ipᷣm creatoꝛẽ referat vładid
. Uv ij

*“

Pars pꝛima de vninerſ/ſo

ꝗð p̃e creatoꝛ hoc ẽ ad ſcientiã vel pꝛoui
dentia eiꝰ nõ habẽt bhmõi periculũ quem
admodũ cũ dicit creare aliqd ð nouovel
mutare impios iniuſtos nouitas iſta non
refertit᷑ ad creatoꝛẽ neq; refundit in ipluʒ
ſed in id cuius ve ipᷣa ẽ vicʒ in id ꝗð creat
Illud eĩ ve nouũ ẽ.ẽ eĩ cũ pᷣus nõ fuerit ⁊
mutatio in ipᷣo exẽplo nõ refert᷑ in creato⸗

rẽ ſʒ in eos quoꝝ ve ẽ.Hij aũt ſũt ꝗbꝰ au/

fert᷑ malicia qua pᷣus habebãt ⁊ pᷣſtat᷑ iu⸗
ſticia quã pᷣus nõ habebat.de creatiõeve
ro qꝛ creatoꝛ aliꝗd creare dicit ⁊ de oibus
alijs qͥ ꝑ modũ agẽdi de eodẽ dicunf qd
ſignificat ⁊ in quo eẽ nõ debeat qð ſiani/

ficont ſatiſfeci tibi in tractaiu pᷣmo huius

magiſterij ꝗ tractatꝰ ẽ de pᷣmo pᷣneipio a
ſepe dictis quoq; duplicitatibꝰ ſimilit᷑ ca/
nendũ ẽ in eis q̃ᷓ dicũtur de futuro aut de

pendẽt a futuro de ꝗbus dixi tibi ꝙ non

ſunt ſuſceptibilia duarũ hmõi diſpoſitio/
nũ aut ↄditionũ ⁊ debes eẽ circũſpectꝰ cir
ca intentiões ſermonũ ꝗ hmõi duplicita/
tes quo quõ ſignificãt. Sicut dixi tibi de

ſermone nouitatis cuius intẽtio nõ expli
catur niſi deſignatõe duoꝝ ſtatuũ ſiue cõ
ditionũ ꝗᷓ ſuntpᷣſens exiſtetia⁊ pterita nõ

exiſtẽtia nec abhoꝛreas ſiue exiſtentia vel
alia quãcũq; pᷣnationẽ diſpoſitionẽvel cõ
dinionẽ vel ſtatũ noĩie. Aſualiter aũt pau

pertas ſtatus aliꝗs ditit᷑ ⁊ etiam nuditas
alias. IJpe etiaʒ ariſtoteles in phĩico audi
tu no ẽ veritus carentiã vocare pᷣncipium
naturale nec in hmõi vim aliquã cõſtitu/
as cũ vel propter defectũ ſermonũ vel ꝓ⸗
pter euidẽtioꝛẽ rerũ explicationẽ noĩa piu
rimũq; fingere oꝑteat ſermões aũt hmõi

ſuticipe defñnere. Similuer ⁊ pᷣmo aliqñ
eẽ. Noõ ſegꝗtur ergo ſi te eẽ comeſturũ cras
ſemel tm ẽ ven ⁊ poteſt eẽ falſũ ꝙ iðᷣo poſ

ſit vel deſinere eẽ verũ vel incipe eẽ falluʒ
vel aliqñ pᷣmo eẽ falſũ. Hoc aut eſt ꝓpter

antedicta cauſam qm̃ ſi ẽ verũ ſp fuit ven
⁊ ſiẽ falſũ ſo fuit falſũ. Si autẽ incipet eſſe
verũ aut falſũ eẽ verũ cũ pᷣus fuiſſet falſũ
aut eẽt falſũ cũ pᷣus fuiſſet verũ apð ipᷣm

autem nõ habet locũ ſtatuum iſta diuer⸗
ſitas vel duplicitas Eodẽ modo cauendũ

Etibi in omnibꝰque ſignific Sadditioneʒ

vel minutionẽ vel crementũ Si em direrit
quis q multa poteſt creatoꝛ ꝓuidere que

no ꝓuidit multa nõ ꝓnidere vel etiam
non ꝓnidiſſe. põt igr addi ⁊ detrabi nuũe
r0 ſuilor a creatoꝛe vel poteſt creſcerevl
crelſcere nüerus ꝓuiſoꝝ ab ipᷣo. Scito cõ⸗

cluſionẽ eẽ impoſſibilem. Si eĩ ẽ poſſibi⸗
lis ea poſita nullũ accidet impoſſibile po
nat igit᷑ aliqd addi nũero ꝓuiſoꝛuũ.dico
igr qꝛ illud nõ erat pᷣus de numero pꝛoni
ſoꝛũ nõ erat igi ꝓuiſum.additur aute nu⸗

mero ꝓuiſoꝛu ẽ igr de nũero ꝓuiſoꝛũ cuʒ

pᷣus non eẽt de illo quare eſt pꝛouiſum cũ
pᷣus nõ eſſjꝙꝓuiſum. Jam aũt patefactũ
tibi quia ſi aliqd ẽ ꝓuiſum a creatoꝛe ab
eterno fuerit ꝓuiſum ab eodẽYe. Mani
feſtum igr ẽ pᷣdictã concluſionẽ eẽ impoſſi
bilẽ.Juxta hãc viam declarabis impoſſi/
bile eẽ aliqd detrahi nũero ꝓuiſoꝝ a crea
toꝛe. Si ei poſſibile eẽt ſequeret᷑ illud qðᷣ
detraheretur de nũero ꝓuiſoꝛũ effici non
pꝛouiſum cũ pᷣus eẽt ꝓuiſum ⁊ bmõi ipoſ
ſibilitas iam patefacta ẽ tibi ꝙ eaʒ nume

ro pꝛouiſoꝝ a creatoꝛe creſcere vel ð creſce
re impoſſibile ſit ex hijs.Certiſſimũ em̃ eſt
ĩpoſſibile eẽ numerũ creſcere vel decreſce⸗/
re niſi ꝓ additionẽ aut detractionẽ. Quia

igr manifeſtũ eſt tibi lam additionẽ q; de

tractionẽ tibi eſſe impoſſibileʒ manifeſtũ

eſt ta m crementũ qᷓ; decrementũ ibidẽ im

poſſibile eẽ. Cuiꝰ em̃ cauſa impoſſibilis
ipᷣm impoſſibile eẽ neceſſe ẽ.Cauſa vᷣo cre

menti et decrementi addiſio et detractio
ſunt alia tamen via impoſſibilitas hec cre
menti ſcilicet et decrementi declarabilis ẽ

videlicʒ quoniã ſi aliqd adderet nüero ꝓ
uiſoꝛũ contrariũ eius detraheret᷑ eidem ⁊

ita quantũ adderet illi tm̃ derraheret. et
ita quẽadmodũ creſceret ex additionevni
us tm̃ decreſceret ex detractione contrarij

Maneret igitur in eadem quatitate. Aite
de igitur diligẽter hec exempla ne ſuolua⸗
ris tendiculis ſophiſtarũ et ne pueris iſta

ſcientibus te exhibeas deridendus.
Tquoni ã maniteſta ẽ tibi iam di
Aſinter ſcientias que nobis a rebus
⁊ defoꝛis adueniunt⁊ ſcientiam crealoꝛis
et inter modos noſtros ſciẽdi in hocſe ipᷣ
us quoniam illa eſt eſſencialis ipi ⁊ nulo
modoꝛũ aduenticia ⁊ vna p omnẽ modũ
neq; aliquo modoꝛum multiplicabilis et
quoniam nõ ſequitur diuerſitatẽ vel mul
titudinem rerũ quaruʒ eſt et vna numero
eadem ꝑ omnẽ modu ẽ alterius oppoſi
toꝛũ ſi eſt verũ que et eſſet reliqui ſi eẽt ve⸗
rum. In noſtris aut ſcientiis ecõtrario ſe
habet ꝑ ola ⁊ ex hoc declaratur tibi conſe
quẽter quoddaʒ qð ẽ adnumerationi.Et
incredibile inſipienubus. Hoc auiem eꝑ

uerſitas et differentia multiplex

— ——

felſcky

Perign
inmute
Nobilte
neeeſin

hocſalt

ſaviſeit
gligxog
ſiulſei
ſauilel
beigpee
hlapt
oninelie
ſſeaitſin
rulguid
guid ne
Gonten
dticun
arepe
Gnperpote
Kprareſ
ſPiusuei
poſtido
ſoleeie⸗
onisſaet
cbu ſopbi
kopinan
aices
oconnart,
anidiſpon
odoſe⸗
Mhmtne
et
Amnemot
nſoſcipn
veliabria
ſlensepel
enogbſage
Conöre
nhusdſe
Allloant
ume
Keduplig
inß⸗ .
ſiniggta
neſiipen
ſeſſtanin
Wnſittan
acdſchin

nößendn

mnen
dlgi
Nen
Adänn
med e
meſtpnin,
ſmiügzt
iinscan
deddi.

rioninen

eclardsim

ied Minin

ſegreti,
d prioücfin
Nrlumtis
nichigehn
ecſrvi
is init
rlert
1denndin
madci

Nſhiift

aeſeiliuttt
nyeſthük

. Fo.

pter ignoꝛantiã iſtarũ differentiarũ. cum
immutabilioꝛ inquiunt et fixioꝛ ſit inceom⸗

pabiliter creatoꝛis ſcientia vel ꝓuidentia
neceſſariũ autẽ eſt vt ſi aliꝗs ex homibus
vel ſcit vel ſciuit aliq dipᷣm ſciuiſſe ilud pꝰ
hoc ſit neceſſariũ vt vllo modon poſſit nõ

ſaduiſſe illud. Qnaliter igr poſſibile eſt de

aliquo ꝙ creatoꝛ ſcit nũcvel ſciuit ipᷣm nõ
ſciuiſſe illo et qualiter poteſt de cetero nõ
ſciuiſie ilud. Intende in hijs que dixi ꝗa

hocẽ ꝓptermutationẽ omnes apud creafe; le alij vel ſimile poteſt eẽ nõ equale etnõ
tcues ita vt ex hoc qð aliquid ſcit vel ſciuit ſimile illi abſq; vlla mutatiõe ſui atq; ſine
amiſſione alicuiꝰ ꝙ ſit apud ipm. Phmõi
aũt exemplũ ẽ in duobꝰequalibus quoꝛi
alterũ auget᷑ vel minuit᷑ ꝙ cauſa euidetie

non intelligatur aliqd adueniſſe vel acceſ
ſiſſe ei ⁊ ſi nõ ſciat vłnõ ſciuerit nõ ĩtelligi

tur aliquid amiſiſſe vel receſſuſſe ab eo ali

quid. In nobis ant ecõtrario ſe hʒ ꝑ mo⸗

dũ omnem ⁊ hoc ẽ quonia ſcientia qualẽ
dixi aduenit nobis ꝑ docrina aut dilcipli
na aut expientia aut inueſtigatione pꝛopꝛt

am nec poteſt ↄtingere vt ſimꝰnõ ſcientes

niſi ꝑ receſſum eiꝰ a nobis ⁊ ꝑ amiſſioneʒ

ipius que ẽ obliuioſaut cõtraria ſcielie diſ
poſuio quemadmodũ ꝑ dubitationẽ poſ

ſibile eĩ ẽ aliquẽ etiãa ꝑ modũ demõſtrati/
onis ſcire aliqd⁊ pꝑ argumentauonem ali
qu ſophiſticaʒ poſtmodũ Ddubitare illud
ant opin arevel etia credere contrariũ. Tu
auũt vides quoniaʒ iſte tres diſpoſitiones

mmiNIn

videlicet dubitatio eius ꝙ ſciebatur opi⸗

nio contrarij illius atʒz credulitas ip̃ius cõ

trarii diſpoſiniones ſuũt ↄtrarie ſcientie eo
modo ſcʒ ꝙ eam ab animabus noſtris ex
pelluninec ſecũ eẽ in eiſdem illa patiũtur

oblinio vo pᷣuatio ẽ ſcentie ⁊ abꝛa ſio eiꝰ

a memoꝛia vel intellectu quẽa dmodũ ab
raſio ſcripture ſiue oblituratio eiꝰ a libꝛo
vel tabula wanikteſtü igr ẽ tibi quia ꝗ
ſciens ẽ vel fnit apud nos nõ pᷣt eẽ non ſci
ens abſq; aliquo iſtoꝛũ modoꝛũ muta:io
nis/⁊ abſq; ammiſſione ſcientie ꝙ ẽ ꝑob⸗
liuionẽvel acqſitionẽ alicuiꝰ ex cõtrarijs
trivus diſpoſitionibꝰ iſtis qs noianui tibi
obliuio ant ⁊ acquiſitio hmoi diſpoſitio⸗
nu ammiſſio q; ſcientie mutatiões ſũt ha/
bẽtes duplicitatẽ de ꝗᷓ tam ſepe locutꝰſuʒ
tibi. Nõ ei poſſibile ẽ quẽqᷓ;ᷓ amittere ſciẽ/
nã niſi et aliqñ illa habentẽ ꝗ aliqñ apð
nos illã hʒ apud nos non pᷣt illã nõ habe
re niſi amittat illa.In creatoꝛe aũt ſecꝰ ẽ
quia creatoꝛ hʒ mõ ſcientia multoꝛũ ꝗᷓ fu⸗
tura ſũttamẽ pᷣt nõ hre illã id ẽ nõ fire il⸗
la abſq; amiſſiõe ſcientie illius.Caue aũt
vt ſane intelligas hocquia reuera creatoꝛ
nõ pᷣt no hre ſcientiã aliquã qua vel habe

entiã quã non habet.

1959

cxriij

at vel habuerit vnq; ſz compationẽ iius
ſcientie qua dicit᷑ ſciẽs aliquid ⁊ quequo⸗

quõ pᷣt noĩari caſus ſcientie ipius ſup illõ
vel reſpectus aliꝗs ſcientie ipius alið ⁊ tã
caſus hmõi qᷓ; ceer iſte licet eos habe
at creatoꝛ pᷣt iamẽ eos nõ hre abſq; amilſ⸗
ſione alicuiꝰ/ ſu apud ibᷣm⁊ nõ ẽ iſtud
mira bile in creatoꝛe.Lũ apud nos incom
parationibꝰ ac reiocutionibꝰ atʒ reſpecti⸗
bus eodẽ mõ res ſe habeat.qðdð ei ẽ equa⸗

volo noĩari b.alterũ vo remanet immuta
tũ in ſua quatitale ⁊ illud noiet a. Uides

igr qꝛ a.cũ eẽt pus equale b.mõ ẽ nõ eqte
vel ineqle ⁊ hoc abſq; vlla ſui mutatione
vel amiſſione alicuiꝰqð eẽt apud ipᷣʒ. SDic

ſe habet de duobꝰ ſimilibꝰ? quoꝝ alteruʒ

alterat᷑ reliquo releuãte immurtato ſcõʒ qᷓ

litatẽᷣ.Quecũq; igr mutatio fiat in rebus

ſuꝑ quas cadit diuina ſcientia vel ꝓuidẽ/
tia nõ ꝓpter hoc apud diuind ſcientia vel

ꝓuidentiam mutatio aliqua fit.non ꝓpt

hoc aliquid addit᷑ aut detrabit i̊ reuera

ſi iſta duo cõpoſſibilia eſſent vt creatoꝛ ſci
ret aliqd mõ ⁊ poſtea no ſciret illud neceſ
ſe eẽ mutationẽ aliqua fieri circa ſcientiaʒ

vel ꝓuidentia ipius. Jam auũt audiuiſtiij

pᷣcedẽtibus duplictates hmõi non eẽ cõ/
iungibiles hocẽ ſimul pᷣdicabiles de ipo
creatoꝛe nec ſcõm idem tempus nec ſcom

diuerſa. Eſt eĩi imutabilis ꝑ omnẽmodun.

Si quis aũt querat de aliquo fallo ꝙ ta⸗

men pᷣt eẽ verũ qdð exempli gra nominet
a. vtrũ creatoꝛ nüc habeat ſcdlentia a. et Pp⸗

cedat ſic.Creatoꝛ mõ nõ ſcit a.ergo nõ hʒ
mõ ſcientiaz a. Amp̃
cũ ſit fallũ ergo nõ ẽ mõ ſcientia eiꝰ vel de
eo nec creatoꝛ igr nec alius hʒ mõ ſcientia
eius ⁊ pᷣt hre ſcientiã eiꝰ imo habebit quã
do erit verũ ergo pᷣt hre vel habiturꝰ ẽ ſci⸗
et. Manifeſtac hic
deceptio Nõ em̃ ſi pᷣt hre ſcientiã cuiꝰmõ
non habet. Conſequẽs ẽ vt poſſit bre ſciẽ
tiã quã nõ habet. Qucadmodũ rex aliꝗqs
ex poteſtate ſua regia qua rex eſt et domi
nus omniũ ſubditoꝛũ ſuoꝝ ſi naſcat in re
gno eius aliꝗs vel efficiat alter de nouo
ſubditus eius hʒ poteſtatẽ illius cuiꝰ pus
poteſtatẽ nõ habebat nõ tamẽ habet po

teſtatẽ quã pus nõ habebat quia ex pote

„ Lv iij

Amp̃. a.nõ ẽ ſabile moa

DPars pꝛima de vnuerſo

ſtate pᷣoꝛi eſt potens ſuper iſtuʒ vel domi⸗
nus ipᷣius habet igitur dominiũ ip̃ius cu⸗
ins pᷣus non habebat nõ tamen aliud do
miniũ quemadmodũ rex eſt eius cuius pᷣ
us non erat non tamen habet regnuʒ qð
peꝛius non habebat De dinino emvniuer
ſali queſtio eſt. rex ẽ intentio mea hic non
de diuino ſingulari ꝙ foꝛſuiã habetĩ iſtuʒ
Si vero pꝛoceſſerit vlteriꝰ et dixerit qꝛ cre
atoꝛ habet mõ ſcientiã huiuſmodi ꝙ non
eſt veruʒ et pꝛimo nõ habuit ſcienniaʒ hu
iuſmodi noſci in ꝑte iſta iſidias ʒophiſta⸗
rum et quia ipſimet diſtiguũthic concedẽ
les quia ſciẽtiam huiuſmoi habuit p:ꝛius.
Nec tamen concedunt ꝙ pᷣus habnit ſci/
entiam huiuſmõi quia comparatio pꝛedi
cta quando pcedit verbũ pꝛeteriti tempo⸗/
ris qð eſt habuit liber refertur vt dicũt ad
pᷣſens vel pꝛeteritum tem pus quando ve
ro ſequitur verbũ illud no refertur niſi ad
tempus ipᷣius verbi hoc eſt ad tempus pᷣ⸗
teritum ⁊ tunc ſcõᷣm hanc poſitionem nõ
cadebat ſcientia diuina ſuper ipᷣm cũ eſſz
falſum. Si vero dixerit habet mõ creator
ſcientiam hniuſmoi ⁊ pᷣus non habuit ſci
entiaʒ huiuſmõi ergo habet modo ſcien/
llam hmõi et pꝛius non habebat illa. Ca/
ne libi in hoe quia cum dicitur creatoꝛ nõ
habebat pᷣus ſcientiam huiuſmõi nõ ne⸗
gal ſimpliciter ipᷣm habuiſſe ſcientia hãc.
Sed in comparatione adhuc vel potius

comparatio adhuc quia ꝓpter ipam com

parationẽ q ibi negari intelligit recipiunt
eam cum autem dicitur habeat illam vel
non habebat illam negatur ſimpliciter et
vnde vel affirmatur ſimplititer ⁊ vnde ſci⸗
enlia vel habitus ſcientie de ipᷣo creatoꝛe

n ſeoꝛum qui dicunt omniavera eſſe
buius vt non cadant iſte Duplici⸗
tates circa ea vel ſuper ea videlicet altera
tio a veritate in falſitatem vel econuerſo.
Similiter inceptio eſſendi verũ et deſitio
contraria. Hoꝛrendum enim reputant et
non immerito creatoꝛem nunc pᷣmum ſci
re aliquid quicqd illud ſit et incipe aut de
ſinere ſcire illud. Multum quippe ſonare
videtur in iniuriam et contumeliam ſapi⸗
entie creatoꝛis nec iſta effugee poſſunt 9
ponunt vera et falla quedam. Sic altera
net mutan. Cum enim non poſſit ſciri a
eatoꝛe aliquid niſi cum eſt verũ et q; diu
eſt verum neceſſe eſt vt tunc incipiat ipᷣm
ſelre creatoꝛ cum incipit eſſe verum ⁊ coſ e⸗

E obliuiſcaris autem opinionem

quenter tunc dſinet illud ſcire eum ipſuz
deſinit eſſe verum. et tunc ſciat pꝛimo ali⸗/

quid cum illud pꝛimo eſt verum. Uidetur

enim conſequens eſſe vt ſi incipit auꝗ ſci
re vel deſinit ſcire illud diſcat illud vel ob

liuiſcatur et ſi nunc pᷣmo ſcit ali’quid qð p⸗

us non ſciuerir qð vel doceat ill ab alio
vel inueniatillud per ſe de nono vel alio
modo de nouo venerit ad noliciam eius

Tu vero debes ſcire quia non ſoluz vere
blaſphemie in creatoꝛem id eſt queveras
iniurias aut contumelias creatoꝛis ſigniſi

cant cauende ſunt omni generi hominuz
ſed etiam omni igne ⁊ gladio extermina⸗
de.Cauſam vero vel occaſionẽ dedit huic
erroꝛi alia ſtultiſſima et creatoꝛi cõtumeli
oſiſſina opinio qua poſuerũt innumera⸗/

bilia hoc eſt omnia ⁊ falſa omnia ab eter

no fuiſſe et habere ſuum modum exiſien
di per ſe ſeoꝛſum a creaturis ⁊ ab omibus
dei oꝑibus nec eẽ facta aut creata a crea⸗
toꝛe ſʒ eſſe eterna et ab eterno fuiſſe.Qua
ꝓpter nihil debere creatoꝛi vel q;tum ad
ſuum bene eſſe. Qualiter autem compo⸗
ſita ſunt huius ex ſubiectis et pꝛed cat: 6
vtiq; tempalia ſunt et ex tempoꝛe ceperũt
ꝙ maioꝛi parte et quomõ pꝛeceſſerũt pax

tes ſuas non ſolum tempo:e ſed eternita

te.Pꝛeterea cum ↄpoſita ſint et non a cre/

atoꝛe neq; a ſeipᷣis qui fuerunt compoſito
res eoꝛuʒ aut quis compoſitoꝛvel quoemo

do cõpoſita nullo cõponente pertranſeo
deſtructionem erroꝛis iſtius qua incogita

bilis intellectus imbecillitas ſommauit.

Euertar igitur ad id in quo eram
et dico quia affirmationibus? ne
gationibus non affermaniur neq;
negantur niſi res que per pᷣdicata ſignifi⸗
canturet niſi de rebus que per ſubiecia et
niſi ex hijs id eſt ex rebus ſubiectis et pᷣdi
catis poteſt aliquid vnum compom com
poſitione naturaliſimo huinſmoi compo
ſuiones rationis ſunt et intelleetus in cu/
ius poteſtate eſt et componere intelligibi
liter ſeu rationabiliter que per modus na
ture cõ ponibilia nõ ſuntet aimdere ſimi
liter per modum ſuũ que ꝑ mo dum natu
re diuidi impoſſibile eſt/et compoſitiones
iſte atq; diuiſiones intellectuales ſeu rati
onales nõ ſunt niſi affirmationes et nega
tiones de quarũ vtriſq; inueniuntur vere
et falſe poſſibiles et impoſſibiles neceſſa⸗
rie et contingentesſet ꝓpter hoc gramati⸗
cuũ muſicum eſſe de quo audiſti opud lop.

tenm
quo
ſunm
llen
Alen
Plnut
ſart
perd
Con
ule
hane⸗
aſot
Moe
ſonten
goanüt
.

la
Deſalio
nesvo
Hencu
ſones
delra
efroꝛes
ſeaben
uinſan
laften
Agui⸗
uhis
hubont
hom
As. Re

Minkania

broeu
ſſtenen
lcgeſer
eldiſa
ſonile
Mito⸗
Mzett
ahare
Wigne
Wehen
DD
lenrer
ſonig
(ezhre
ſtemnz
es
Mbli⸗

Peſlläine
Annſun
Ellud dlale
ehroſin

Mlederonte

nataten

len günetti
ealornidekan
unelasgentzt
nlomnigenihen
e gadom
Nocaionin
ima adeaticn
aus dolenitmn
ma talzornpe
Weſuummonegke
nadealunsthin
iſa emarue
Aaeienoiie
receaton Wömt
Oualieraumen
erſobiecns aette
ſunt derkengert
Aguonogkaiin
umenwrllen

1 Poſa inapin
s nifu
s onpolndg
No öonentn
emonsiſnsalilt
igiurediducne
nafimuin
s dona ni
ue a C i/
ſebos gleſt

e ⸗

646
gid ynon n
„2 n g en iek
u obolsN
ſontclineen,
e gtet
ponNS P

„

din ee

4
6

4 M

8
D
9

.

uerſo.

Aan anir lse⸗ ad id in quo eram ⁊ di
C

iſta tria tꝑa nõ diuerſantf ſigniſicationi

cam ariſtotelis nec factum eſt nec eternuʒ
quonia nec affirmatio nec negatio fac af/
firmatum vel negatum quoniam nõ dat

ei eſſe neqʒ cõpoſitio intelligibilis coniun

git res niſi a put intellectumneꝗq; ppter ea
minus ſunt in ſua diuiſionevel ſua contra
rietate apud ſemetipᷣas Similit᷑ neq; pꝛo
pter negatione minus ſunt in ſua coniũ⸗
ctione. Si em̃ dicas ꝙ onens eſt occidẽs
aut econueſo non minus longe eſt pꝛopt
hanc coniunctionem oꝛiens ab occidente
let ſi dicas de eo.ꝙ eſt in oꝛiente ꝙ ipſuʒ ẽ
in occidente aut econue:ſonnon ꝓpter hoc
non receſſit hoc ab oꝛiente aut appꝛo pin/
quaui etiam occidenti. Similit᷑ neq; ecõ

ab huiuſmodi erroꝛe non lon⸗
ge eſt ille ꝗ poſuit tria pꝛedicamẽ
ta ⁊ tria genera reruʒ videlicet na
turalia moꝛalia vei ciuilia et rationalialet
de rationabilibus quidem ſi ſolos ſermo

nes vocauerũt rationalia nihil piculi vel

periculoſi erroꝛis habuit opinio eoꝛũ niſt
ſoꝛte ante iĩ illã declinauerint iſaniã vt idẽ
delirarent de vocibus ꝙ pꝛedicti erronei
de veris et falſis et hmoi. Huiuſmodi em̃
erroꝛes videlicet qð dicebatur voces fuiſ-
ſe ab eterno et eternos aliarũq; falſiſſima

rũ inſaniarũ circa hecvbi nõ latet te quã,

ta fuerit ignoꝛãtia eoꝝ in rebꝰ naturalibꝰ
et quãta imbecillitas intellectus eoꝛum et
in hüs rebus in quibꝰexercitatos ſe autũ
nabunt ⁊ de quarũ ſapientia ſe iactabant
Hhoꝛum vero deſtructio facillima ẽ tibi ex

am quia oꝛatiões de pᷣterito ⁊ de futuro

bus aut ſignificatis. Sicut neq; ip̃averba

eſtem etuitc eriurem vnã ſignificãt vide
licet eſſe vel entitatẽ ⁊ diſputat ⁊ diſputa⸗

uit er diſoutabit nõ ſignificat niſi diſputa
tionẽ licet modis vars. quemadmoduʒ

ipſa diſputatio cum eſt pꝛeſens et cum eſt

Jutura et cum erit pꝛeterita non aliud eſt

aut aliajres autem ſunt ea que ſciuntur in
dubitanterjet ea que ſignificatunet ea que
appꝛehendũtur. In oibus ſcientijs de re⸗
dus agit᷑ illarũ ⁊ in omnibꝰ querit᷑ vl eſſe
rerũ vel diſpoſitiones earũ ꝓpᷣe ſiue paſ⸗
ſiones. Scientie igit᷑ oẽs de rebus ſunt et

— — —

creatoꝛ etiaʒ dicit᷑ ſciens. Sicut ⁊ reuera ẽ

pterita pᷣſentia et futura ⁊ hec nõ ſunt niſi

res. Illa em̃ qᷓ ii vocãt enunciabilia affir
mabilia ſeʒ ⁊ negabilia vera et falſa ſcõm

cxxxiiij

erroꝛem eoꝛũ ſunt ſemꝑſt ideo necpᷣ terita

ſunt que ppetuo manẽt nec futura cum ſꝑ
fuerint ᷣm eos nec pᷣſentia cũ eoꝝ eẽt tpᷣs
pᷣſens nõ limitet aut meſuret. Reſponde⸗
bo aut ĩ ꝓrimo ad ea que ꝓ erroꝛe hmõi
facere vident ⁊ eidẽ dediſſe occaſionẽ.Di
cam igr nõ ſolũ ꝙ veritas habet hicetq;
alibi declaratũ ꝑ me tibi eſt videlicet in ᷣ
ma parte tractatus de vniuerſo ⁊ etiã in pᷣ
ma ꝑte hmõi ſcientie ſapiẽtialis.videlicet
ꝙ ipe ſolus et eternus ẽ ab eterno ⁊ ipᷣe
nouit ab eterno ⁊ vidit et videt intuitu vi
gilatiſſimo vt dixi tibi in pᷣcedentibꝰ oĩa qᷓ
lam pᷣterierunt et que futura ſunt et ꝗᷓ pꝛe
ſentia ſunt.et hic eſt ſermo fidei comunis
atq; veridice qui iam ꝓeclaratus eſt tibi ſi
cut audiuiſti ſcientia eius ⁊ pꝛouidẽtia flia
xus ſunt cui ſubeſt tota ſeries ſeculoꝛum⁊
vniuerſi curſus eoꝛũ immutabilis ẽ᷑.⁊ om
nino pᷣnominate duplicitates ſtatuũ nom
habẽt locũ vllo modoꝝ apð ipᷣm/⁊ vides
ex hijs q̃liter et quã ob cauſaʒ ſciuit aliꝗd
qð tamẽ nõ poteſt ſciuiſſe et qualiter ĩ no
bis nõ eſt poſſibile quoniã nõ ẽ vna nue⸗
ro ſcientia actualis et per ſe apud nos din
oꝛũ contrarioꝛũ alterius poſt alterũ/⁊ qm̃
nõ eſt poſſibile apud nos vt aliquis ſciat
aliquid qð poſſit non ſcire niſi per aliquã
mutationẽ quas dixi⁊ ideo nemo noſtrũ
poteſt aliquid ſcire ſcientia hmoõi qð poſ⸗
ſibile ſit poſtmodũ ipſum non ſciuiſſe pꝛo
pter mutationes quas dixi tibi et dualita

tem ſcientiaruʒ de duobus oppoſitis. Its

creatoꝛe vero propter dictam mutabilita⸗
tem ipᷣius et vnitatem ac ſin gularitatẽ ſci⸗

entie ipinsyt autem euidenter videas qiᷣ

ico intende in exemplum quod pono ti

bi de rebus que ſunt apud nos/t ſi poſitũ

inter me et te ꝙ aliquis homo pᷣus omni
bus alijs locuturus ẽ mihi et ſit nomẽ ipᷣi⸗
us a. Dico igit quia a.nomen ẽ cuiuſdam
ex hoĩbus videlicet illiꝰꝗ pᷣmo locuturus
emnhi voſſbile tamen ẽ ipᷣm a.nũqß fuiſ⸗
ſe nomẽ illius ⁊ hoc ẽ quoniã poſſibile eſt
ꝙ alius pᷣus mihi loquat᷑.Ql ſi eẽt vide⸗
licet vt aliꝰpᷣmo mihi boqueret᷑ a.eſſet no
mẽ illiꝰ nõ aũt pᷣoꝛis.Eodẽ mõ ſi demon⸗
ſuerlillu ad intellectũ ⁊ dixerim iſte
hõ loquet᷑ mihi pᷣus poſſibile erii ꝑ eqdeʒ
viam me nõ demõſtraſſe illũ qm̃ ſi aliꝰ ẽ
mihi pᷣmo locuturus quod vitq; eẽ ppC ma
nifeſtũ ꝙ illũ demõſtraui ſecũdu ſcʒ. ma
nifeſtũ igr ẽ tibi qm̃ i hiſ duobꝰ actibꝰme
is ꝗᷓ ſunt noĩatio ⁊ oemoõſtratio accidit ꝗ;
Uv uün

Pars pꝛima de vniuerſo

dicebã ga noĩaui et demonſtraui hoĩem
qõ tñ poſſibile ẽ me nec noĩaſſe nec demõ
ſtraſſe hoc aũt ẽ qm̃ ſup quẽ hoĩem cadat
noiatio vel demoſtratio ↄnexũ comitqs
actui vel ſtatui futuro hominis illius. Eo
dẽ modo caſus ſcientie vel ꝓuidentie cre⸗
atoꝝis còmitans ei veritate ſiue euentum
rei ad qua refert᷑ ita vt ſi nõ ſubſit veritas
vel euentus non cadat ſuꝑ illud et qa nõ
cadit aliqd ſuꝑ quod ab eterno non ceci⸗
gerit pendet er ipa veritate vel enẽtu quo
dammõ non ſolum vr cadatvel nõ cadat
ſupꝑ illud ſcientia creatoꝛis ſʒ etiãvt cecidit
ſuꝑ illud vel non ceciderit quẽadmodum
p̃dicta nominatio et demonſtratio ſuper
quẽ ex hominibus cadant vel non cadãat
pendẽt ex actu futuro ad hoc vicʒ exlocu⸗
tione pᷣmo habẽda mecũ. Silr ⁊ ſuꝑ quẽ
ceciderit v' nõ ceciderit alterutra eoꝝ pen
det etiam poſtq; vtraq; facta eſt ⁊ ideo ſu
per quacunq; alterutra eoꝛũ ceciderit põt
non cecidiſſe ſuꝑ illũ quẽadmodũ? actus
ille cuiuſcũq; futurus ſit poteſt non ſoꝛe iĩ
lius et foꝛe alterius.
Eclaratio autem euidens ꝗa pꝛo
uidentia creatoꝛis non infert ne/
ecellitatem rebus nec ex ea ſequit
neceſſitas apud res. Si em̃ hoc eſſet nihil
eet contingens ⁊ poſſibile nõ euenire. Cũ
Oubitari non poſſit oĩa que futura ſunt et
quecunq; vnq; futura fuerũt ſub ꝓuiden
tia diuina et cadere ⁊ ab eterno cecidiſſe.
Jam em declaratuũ eſt tibi per me in pᷣmo
tractatu hui⸗ ſapientialis ac diuinalma⸗
giſterij om̃ia tam pᷣſentia q; pterita qᷓ; fu⸗
tura ee notiſſima creatoꝛi ⁊ ab eterno fſuii
ſe notiſſima nec minus fuiſie ei nota cum
eent futura ꝗ; cũ eẽnt pᷣſentia nec mina pᷣ⸗
u q; pterita q cum ſunt pᷣſentia 1 cauſaʒ
in hoc audiuiſti quonia nec res nec diſpo
ſitiones earuʒ nec rerũ tpa qð ẽ dicere ga
nec eſt futuritio nec pᷣteritio nec pſentiali⸗

tas rerum addit aliꝗd vllo modoꝛũ ſcien

tie vel ꝓuidentie creatoꝛis. Similiter ne⸗
qʒ; minuit apud ipᷣm omnnia igit᷑ ex neceſſi
tate euenirent et nihil eẽt contingẽs de fu
turis ſed vnuũquodq; eſſi vel neceſſarium
euenire vł impoſſibile euenire Pmoi au
tem deſtructionem iam noſti Alibꝛis yta⸗
licoꝛum phyloſophoꝛũ et aliam deſtructi/
onem audies per me in ſequentibus.
Amplius. Si ex ꝓuidẽtia creatoeis ſe/
queretur neceſſitas euentuũ futuroꝛũ aut
ſequeretur ex ea tanq; ex cauſa et tunc ne/

ceſſe eſt ip̃am eſſe cauſam coniunctam re

rum huiuſmodi videlicz poſita conſequ?
ter eẽnt res ex neceſſitate ⁊ tunc cuʒ bona

7 mala hoc eſt furta adulteria homicidia
et cetera huiuſmoi mala culpabilia eque
cadant in creatoꝛis ſcientia ⁊ in puidenii
am quemadmodũ ad cognitionẽ neceſſe
eẽt diuinam ſcientiam vel ꝓuidenti cau⸗

ſam eẽ omniũ et ſingularioꝛum huiuſmo

di maloꝛum hoc auiẽ nephas ẽ ſentire de
creatoꝛe vel ſcientia vel ꝓuidentia ipſius
nec ſolſmodo cauſaʒ ipᷣam eẽ neceſſe eẽt
hmõi maloꝛũ ſed etiam cauſam agentẽ ?

effcientem ⁊ ꝓpter hoc ipᷣm creatoꝛem au

ctoꝛem hmõi omniũ maloꝛum et etiam ꝓ
pter hoc non ſolum malum ſed peſſimuʒ

Di vero non ſequitur ex ꝓuidentia crea/

roꝛis pᷣdicta neceſſitas in rebꝰ taqᷓ; ex cau
ſa que igitur erit cauſa conſequentie iſtiꝰ

duo em̃ equoꝛũ neutrum eſt cauſa alteriꝰ

⁊ que non habent communẽ cauſaʒ neq;

colligationem relatiuam adinuicem im/

poſſibile eſt eẽ huiuſmodi concomitantiã
vel conſequẽtiam. Ita autem eſt inter di⸗

uinam ꝓuidentiam et res quas nomina
uimus hoc eſt mala culpabilia Qt ſi die
rit hanc eẽ cauſam huius conſequentie qᷣ
ſi creatoꝛ ſcit vel ſciuit aliquid euenturum
ipᷣm eueniet et neceſſaria eſt iſta conditio
vel conſecutio duobus modis deſtruitur

erroꝛ iſte. Pꝛimuʒ quia ſicut neceſſaria eſt

iſta ↄſecutio ſi et conuerſa videlicet ſi euẽ
turum eſt hoc creatoꝛ ſcit vel ſciuit euẽtu/

rum. Non minus igitur erunt res inferen
tes neceſſitatem ꝓuidentie creatoꝛis q ꝙ

uidentie creatoꝛis in rebus. Secundo qa
etiam ſimilis conditio vel conſecutio ẽ ne
ceſſaria de te ipᷣo et vnoquoq; hominum
quia ſi ſcis aliquid euenturum illud eue⸗
niet non pꝛopter hoc tamenviſio tua facit
vt illud eueniat nec vt neceſſarium ſic ſitit
lud euenire ergo neq; ſcientia creatoꝛis fa
ciet res euenire per modum quo eſt ſcien
tia vel cognitio.alioquin ſcientia qua tu
ſcis ſolem eẽ in celo vel ſuper terram tace
ret ſolem eẽ ibi vel neceſſarium eẽ ipᷣm eẽ
ibi. Manifkeſtüũ autem eſt tibi vt vtrun
q; impoſſibile eẽ videlicet vt quia tu ſcis
ſolem eẽ in celo vel ſuper terram vel neceil
ſarium ſit ipᷣm eẽ in altero duoꝛum locoꝝ
illoꝛum. tia vel
Puidentia adeo ſepata ẽ a reb-hmõi⁊ ci
bus etiã temꝑalibus ꝙ ipᷣa p̃ceſſit eas to-

Amplius.diuina ſcientia vel

ta eternitate in qua erat cum nulla earuʒ

zahye ect
opoſſunt
gnoie
lelequatba⸗
ſolis gnon
iteeneceſe
leroßſen
gorialer
aul ccouene
lierotuoig
Fcoovenon
dnis tegz eco⸗
napmodin
ns. Dune
ncaodavee
Glrczaul⸗
eſtaercst
anioHin
uonlann
laanlen
Paroecauſsn
lnobricaer⸗
ſidbentcaul
ſobwbenyple
ſreſine

äkedicer

Kipoſeoke
giesqs pon
Kiamdtninn
ktennpluzad
malasaden
ccllſeyni
uopiampo⸗
feeifinllze
eamiceuc n
lſeg eni thi
ſsctquonon
ſovererüneco
ſne ppeerboc
ihnanensca
ſcpoteſt cad
Merfficanoe
n declara
wheinſcie
Pullacgnu
l in
legſontire
us

—

N

7

Whucar
Paneinec
n ridnu
manicang
ociconone

entemctenn.

esquasn
Mcriccndn

oeaGe .

,n eretd
, Gdefrer sd
a NIR.
. iet

13 6
4

raugilein,

, ed .

HTutmn ir
Ntelnm,
ene,,

m AN
Cun e

ſumnn
ſain in
eyfeet

Pen
14
.

Fo.
adhue eẽt. Ja igr etat ſine reb us iße vo
nõ poſſunt eẽ ꝗn illa pᷣceſſerint pᷣceſſio vo
ꝑmodũ quo ẽ pceſſio nulla dat neceſſita⸗
te ſequẽtibus licet em̃ nõ poſſit eẽ occaſus
ſolis ꝗn oꝛtus eius pceſſerit tñ oꝛtus nõ fa
cit eẽ neceſſariũ vt ſequat᷑ occaſus vel ecõ
uerlſo pᷣſertim cũ ſicut alibi Didiciſti relati⸗
uoꝛũ alterũ nõ ſit dignius canſa eẽ alteri⸗
aut ecõuerſo neq; alteru co trarioꝛũ ſimi⸗
liter oꝛtus igr nõ dignioꝛ eẽ cauſa occaſus
qᷓ; ecouerio nec pᷣceſſio vi ſit cauſa cõuerſi
onis neq; econuerſo.neq; igr ſciẽtia diui⸗
na p modũ quo ẽ ſcientia dat neceſſitateʒ

ſcitis. Sicut neq; viſio tua qua vides ſolẽ

in celo dat neceſſitatẽ ſoli eẽndi in celo ne
q; tanq; cauſa dat pꝛouidẽtia treatoꝛt ne⸗
ceſſitatè rebus neq; ꝑ moduʒ quo ẽ ſciẽtia
vel viſio. Sicut neq viſio tua neq; necel/
ſaria comitantia ẽ inter illã ⁊ res ꝑ hoc ꝙ;
ipa ſit cauſa earuũ cũ innũerabilia ſint qruũ
ipᷣa nõ ẽ cauſa videlic; oĩa maia culpabi⸗
lia oia vicia et peccatla neq; ꝑ hoc ꝙ ↄmu

ne habeat cauſam cũ rebus cũ ipᷣa caulaʒ

nõ habeat vllo modoꝝ. Sed neq; ip̃a ne
ceſſaria eſt in ea compas e quã pᷣdixi tibi
hoc aũñt ẽ dicere ꝙ caſus eꝰſuꝑ quaſdam
res ẽ poſſibił et ↄtingens vicq ſuꝑ res ↄtin
gẽtes qs poſſibile ẽ euenire ⁊ nõ euenire.
Et iam dixi tibi et dedi cõnenientiſſimum
exempluʒ ad hoc quia ipᷣa cecidit ſuꝑ res
multas ab eterno poſſibile tamen ea non
cecidiſſe vnqᷓ; ſup aliquã earum ⁊ hoc eſt
quoniam poſſibile eſt nullam earũ eueni
re et ſi vlla earũ eueniretvnqᷓ; ſuꝑ aliquaʒ
earũ cecidiſſet ꝓuidentiam creatoꝛt. Pa/
tefeci etiã tibi quõ vna eſt ſcientia crealo⸗
ris et quomõ non multiplicat multiplica
tione rerũ nec diuerſatur diuerſatione ea
rũ ⁊ ꝓpter hoc vna et eadẽ ꝑ omnem mo
dũ pmanens cadit ſuper alterũ contrario
rũ et poteſt cadere ſuꝑ alterum abſc vlla
diuerſificatiõe et mutatiõe que fiat apud
ip̃am. Declaraui etiã tibi quo econtrario
ſe habet in ſcientijs que vel aduenint a re
bus vel acqrunt᷑ nobis ꝑ ipſas. Intende
igr diligeter in hoc ⁊ nõ inuolueris erroꝛi
bus ꝗ ſunt circa hoc neq; pturbabũt tevi
lo modoꝛũ pueriles argucie ſophiſtarum
Uia vo et per alias vias quam ꝑ
DR creatoꝛis pꝛouidentiaviſum ẽ nõ

Wnullis erroneis dia ex neceſſitate/

fieri vel euenire in mundo iſto ⁊ nihil eſſe
om̃ino in poteſtate noſtra libere ſed poti⸗
us impelli nos neceſſuate ad omnis que

——
1

fadmus et ꝓhiben impoſſibile ab omni⸗
bus que nõ facimus. Lonuenieniiſſumuzs
arbitroꝛ negociari aliquantuluʒ circa hee
et intendere ad deſtructionẽ erroꝛum iſto
rum quos tu vides tam pnicioſos. Scito
igitur quia quattue? ſunt que induxerunt
eos in erroꝛem bhmo i pᷣmum fnit ꝓuiden
tia diuina p comitantiam quaʒ audtuiſti
ſiue comitantiam mutnu inter ipas et res

fu:uras vel non futuras et odiuit eoꝝn de⸗

ceptionem ridiculoſitas arguciarũ quas
diſſolui tibi in pᷣcedentibus ⁊ nõ ẽ neceſſe
vei vt repetamus que dicta ſunt de hocvł
vt alia ſupaddamus eis cum illa ſuffſicere

tibi debeant. Scom fuit motus celoꝛum

atʒ figurationes cetereq; diſpoſñitiões ſtet
larũ et luminu de ꝗbus cõſneuerũt aſtro
nomis qui oẽs euentus oẽſq; actiones es
paſſiones que fiunt in mundo inferioꝛi er
maxime in bominibus et rebus huanis.
Terciũ fnitymarmene quos vocauerunt
alig ex phyloſophis inplexam ſeriem cau
faru et indeficienter currentẽ dependenii
amq; neceſſariũ vnius ex alia. Quartum
fuit fatum ſiue fatatio.De tribus igr bijs
tentabo latiſfacere tibi per viam quonia
cõſueui ꝓbationũ et ſatiſfaciam ſi deꝰvo
luerit. Quoniam ſi inter moius celeſtes ⁊
res antedictas ẽ hmõi cauſalitas que ne⸗
ceſſariam conſequentiam faciat in rebus
cum duoꝛum quoꝛuũlibet quoꝛum alteruz
ſequatur ad alterum vł alterum ex altero
ſi antecedens eſt neceſſariuʒ neceſſe ẽ iᷣm
conſequens eſſet neceſiariũ non eſſet effu
gere quin quemadmodũ motus celeſtes
neceſſarii ſunt et immutabiles et adeo ſe⸗
oꝛſuʒ ⁊ longe a poteſtate noſtra vt nec cir
ca eos omnino poſſumus quin curranig
omnẽ modum ſicut currunt erit ex necei⸗
ſitate vt nibil poſſumus etis cirea curſum
rerum antedictarũ quare nihil erit nobis
imputandum de curſu earũ In omnibus
igitur que in rebus huiuſmõi accidunt eri

mus per modum omneʒ inculpabiles ꝗ

enim non eſt imputandum alicni Bonei
culpabile apud ipᷣm neqʒ ipᷣe ꝓpter illud
ſimiliter neqʒ landãdus. Quare nemo be
ne aut male aget cum nemo male agat ni

. *

ſi culpa biſter ? innituperabiliter ⁊ nemo

ſimiliter bene niſi laudabiliter. Nibil igi⸗
tur erit vicium vel peccatum et nihil vido
ſe agetur. et peccare quemqᷓ; impoſſibile
erit. Non peccates autem punire iniqui
et iniuſtum eſt ipſa igitur iuſticia qua rei
„

puniũt vel erit iniqᷓ vel iniqtas eriudicia

ola quibꝰ hoc decernit᷑ vt rei puniat iniqᷓ
erunt ⁊ iniuſtiſſima.Lũ oẽs hoĩes neceſſe
ſit eſſe innocẽtes. Cum impoſſibile ſit qua
libet modoꝛũ aliquẽ vel reü eſe vel pecca
re. Iſte igr erroꝛ deſtruit iuſticiam et indi
Lu que tam neceſſarie tanq; ſalutares ſũt
⁊ hominibꝰ et rebus huanis totũq; oꝛdi
nem ſubuertit totãqʒ pacem atqʒ traquili
tatem reruʒ humanaꝝ Amßp.nihil erit
corectio nihil diſciplina cum coꝛrectio ni⸗
hil aliud ſit q́; auerſio a malo culpabili et
conuerſio ad contrariũ Utrunqʒ aũt ẽ im
poſſibile ſᷣm erroꝛẽ iſtum neceſſitas em̃ in
auerſibilis ẽ et ineuitabilis ⁊ impoſſibili⸗
tas incõuerſibilis.impoſſibile eniʒ eſt ̃m
enoꝛem iſtũ alique auerti ab eo ad qð im

pelli ipᷣm neceſſiias motuũ celeſtiũ nec mi

nus impoſſibile ẽ euʒ cõuerti ad id a quo
pꝛohibet ip̃m contraria pꝛedicte neceſſita
ti imnponibilitas Cõtra erroꝛem igr iſtum
non e tam ratione diſceptandnz q́; igne 7

gladio pugnandũ. Cum oĩa vicia pecca

ta deſcẽdere aſſerãt omĩa eè ineulpabilia.
⁊ nullatenꝰhabẽtibus ea vel faciẽtibꝰim
putada ⁊ ꝓpter hoc nec illos nec illa vlla
pena vel punitiõe eẽ digna. nutricẽ vovi
ctoꝝ⁊ oim peccatoꝝ vicʒ iĩ punitatẽ adᷣo de
fẽdat ⁊ nutriat vt penas oẽs ext minet nec

aliquã infligi nec infligẽdã eẽ paciat bi

no ẽ oubitadũ vllo modoꝝ ꝗn penis ma⸗

Vme indigẽt et illis ſolis edoceri poſlint.
Si ei vndiq; flagellet᷑ cõtum elijs afficiaf

rebuſq; ſuis ſpolient᷑ mirũ ẽ ſi tata taq; er

„— —

ronea ptinatia vt de nullo iſta cis irroga⸗

tiu coquerat ſi neminẽ ſibi iniuriari dict
vel etia poſſe iniuriari hoc em̃ neceſſe ha/
bẽt cõfiteri vel reſpiſcere ab iſto erroꝛe et
hic eſt vnus de trib⸗ modis ꝗbus phylo⸗
ſophia cõſ. ulit erroꝛibꝰ. ſicut etiã audiuiſti
alibi pces ⁊ ammonitiones inter homies
inutiles erunt aut ſupuacue. Pulchꝛe aũt
irriſit quenda ex hmõi erroneis Adã ami
cus me?, Ci em̃ cõſtanter aſſereret omnia
que eueniũt ex neceſſitate euenire 2 oĩa q
no eueniũt in poreſtate ꝓhibita non eue
mire. Jactaretq; ſe hoc poſſe ꝓpbationib⸗
irrefra gabilibꝰ aſtruere nec peget ab iſta

ptinacia illũ auertere quin potius erronæ

us ille rogabat eum vt cũ eo iret ad quen
da ꝗ inter ſapiẽtes et doctoꝛcs peipuꝰ ha/

bebat 2 Smitteret qꝛ illũ ſapientẽ pbati⸗
onibꝰ validiſſimis ad hoc ipᷣm conceden

du cogeret. Reſpondendũ illi exrroneo di
*

Pars pꝛima de vniner/ſo

cẽs. Tu credis qꝛ omnia que eueniuntex

neceſſitate eueniũt veleueniant que nõ

eueniũt vel euenien impoſſibile ẽ vrnon

eueniant ſtultiſſime igr rogas me v: eam

tecũ quia vel impoſi bile eſt me facere qðᷣ

petis ſi nõ ſum facturus illud ⁊ tunc inuti
les ſunt pces tue vel neceſſe Eme facere il⸗
lud ſi facturus ſum illud et tũc pᷣces tue ſu

puacue ſunt cuʒ ſiue roges me ſiue nõ ro

ges ex neceſſi:ate ſim facturꝰ illud. Sic er
go illuſus etirriſus cognouit exroꝛẽ ſuum
et deſtitit a pᷣcibꝰ illis. Amp̃. ᷣm erro/
rem iſtũ nulla vi vel virtute potenit impe/
diri volatꝰmuſtule vnius quemadmodũ
neq; cauſa ipᷣius id eſt motus celeſt ⁊ co
natus omnes ad quecunq; opera fruſtra
eſſent apud homies hoc ẽ vel ſupuacui vlł
ĩutiles fruſtra ergo laboꝛabitur vt fiant

cunq; bona vel vt declinent aliqua mala

cum declinatio venturoꝝ vel imminentiũ
maloꝛũ ſit impoſſibilis ⁊ aſſecutio nõ ven

turoꝝ bonoꝛum ſit impoſſibilis. Cauẽduzʒ
autẽ eſt tibi ne decipiaris et erres reſPon⸗/

ſione quam facit quidaʒ ex phyloſophis
ytalicis dicens. Cum queritur de egro an

ſit conualiturus de egritudine quas pati⸗
tur an non et ñi dixerit quis ꝙ ſu erei ob/

iectum fuerit ergo ſuperuacua ſunt eime⸗

dicamenta. Si vero direrit quia nõ eſt cõ

ualiturus et obiectum fueri ergo inutilia
reſpondet quia nõ bene arguit quig ſi di⸗
cit cõualiturꝰ eſt ergo ſuperuacua ſũt me⸗/

dicamenta quoniam medicamenta ſunt
per que conualiturꝰ eſt et eſt perinde at ſi
diceret hoc eſt futurũ ergo cauſa ſuperua

cna eſt per quam eſt futurum vel ſi dnerit
hec domus erit ergo ſuperuacua eſt edifi

catio illiꝰ vel ſi dixerit iſtam ſcientiam ob

tinebis vel habebis ergo ſupuacuum eſt

tibi dare operamvt illam habeas vel ſuꝑ

uacuum ſtudium per quod illam acquirt

vel ſuperuacua inſpectio libꝛoꝛum aut au
ditus magiſtroꝛum vel aliud quodcunq;

per quod illa ſciẽtia acquiretur tibi nemo
intelligens dubitat huiuſmodi argucias

magis irriſione q; ſolunone dignas foꝛſi
tan enim illuſioni pꝛedicte? alis que in pᷣ
cedentibꝰ induxi ad hoc conabitur aliqs

reſpondere ad ſimilitudinẽ reſponſionis

iſtius ⁊ dicet quia licet aliquid ſit er neceſ
ſitate futurum vel faciendum non tamẽ ñ
ces vel ſuperuacue vel inutiles ſunt apud

factoꝛem illius et hoc eſt quoniaʒ per pꝛe⸗
ces obtinebit ab ipᷣo qð faciat illꝰ.Sicut

ditide⸗
ino
neten
nleeſin
conige
gyenit
inon
Tuigr
lülonge
gmolid
Ayolun
i huin
hougui
ſenobis
wonspe,
gültoxe
ſmusne⸗
erlebt
ſnluude
ſallario⸗
luntarus
ſträvelfi
faliter
maoecla⸗
ns Dio
latitae⸗
Gadlau
hevinp
higo
Mlipten
Piylins
fugiavoie
felezipoie
alnsiömme
udmgis
Polensillus
Mla.Iltr
ſvalrvele
ſolibileen
lyvelleſt
Mera. neqq.
Gepoleſt
uggode⸗
nonep
Mau
ngspol
ninet
mnäpi
iide
Alpolet
negzppid
lludze
Redeydl
o

A
1

nn eere
n e

vonbitu
mnentaiun
forpclinmm
taſtanni
isctenssee⸗
epnc
Gneniut e
nwdinegif
ncrisg ſttdt
enastnar
ientaunt
fuemenhe
nen;
ſpenuna
Gecunan

„ ſ

ta
fis et
A.
„

ſuntant
goſtunt

—
—,aß—
☛2ß

—

=
S
ES
S=
2

—
—
— –— =
= == = –
— = fh,ẽ —

=
=
=☛
—☛
—
— =
S=
—
—

dixi de medicamẽtis⁊ ſanitate futura.Eo
dẽ mõ ſe hʒ ⁊ de coꝛrectiõe qm̃ licet iſte cõ
uertendus ſit ab erroꝛe ſuo et ignauia ex
neceſſitate nõ tamen obiurgatiovel pena
coꝛrigentis ſupuacua ẽ qm̃ obiurgationẽ
et penã bmõi coꝛreclio eius futura eſt.Eo
dẽ mõ videt᷑ poſſe rũdere ad alia ſimilia
Tu igr attẽde qm̃ iſta exẽpla ⁊ cauſe mul⸗
tu longe diſtat hoc ẽ multa diſſimilitudĩe
a motibꝰ celeſtibus qᷓ;tuʒ ad res huanas
et voluntarias ⁊ hoc eſt qm̃ cauſa ſcientie
ꝗ acquirit in nobis ẽ vel nos ſumus illa⁊
ipa acquiſitio ex nobis ẽ ⁊ ꝓpter hoc libe
rũ ẽ nobis acꝗqrere illam ⁊ non acquirere

Wotus vero celeſtis pᷣm poſitionẽ errone

oꝛũ iſtoꝝ extra nos ẽ et in eũ ꝑ ſe nihil poſ
ſumus neq; q;tũ ad eẽ ipᷣius neqʒ q;tũ ad
aliter ſe hre eiuſdẽ.manitfeſta igr ẽ tibi diſ
ſimilitudo cauſarũ pᷣnominatarũ in cau/
ſalitatibꝰſuis facia aũt ſcire qm̃ in rebꝰ vo
luntarüs hoc ẽ in rebus qᷓ ꝑ voluntatẽ no
ſtra vel fiũt vel acꝗqrunt᷑ nibil poteſt natu

raliter ⁊ ꝑ ſe motus celeſtis. Pmõi autẽpᷣ

ma declaratio ẽ ꝑ ipᷣam libertatẽ nr̃e volũ
tatis. Dico igit᷑ ſicut⁊ alibi ꝑ me audiniſti
quia tãta ẽ libertas hmõi vt nõ paciat᷑ eã
cogi ad ſuũ actũ ꝑ ſe ꝗ ẽ velle neq; ꝓhibe
ri ab eo in vita hoc eſt dicere ſi velit illum
eſto ei ꝙ cogat᷑ in vita vel ſubiectũ eiꝰ in⸗
uitũ velle aliqd ⁊ nominet᷑ illud a.Zcõm
hac poſitionẽ igr ipᷣm ſubieciũ eſt volẽs a.
inuitũ et volens ipᷣm velle quia igit᷑ ipſuʒ
velle a.ẽ volens et hoc ꝓpter a.magis eſt
volens ipᷣm a.quoniã ꝓpter vnũquodq;
illud magis eſt igit᷑ volens a.non eſt igit
volens illud ergo nec coactũ nec inuitum

vult a. Silr dico q nõ pᷣt ꝓhiberi velle a.
ſi vult velle a.Eſto enim ꝙ pꝛohibeatur ſi

polſſibile eſt. Dico quia prius vult velle a.
Cuʒ velle ſimpliciter non ſit nobile niſi
pter a.neq; aliud quodcunq; velle volitũ
eſſe poteſt niſi ꝓpter illud in quod aut ſu
pꝛa quod cadit aut tranſit. Quapꝛopłvel
le a.non ẽ volitum ab ipᷣo ſubiecto niſi p/

pter a. Quapꝛopter erit a.nõ ſolũvolitũ ſʒ
magis volitũ. Uult igitur a. Non ergo ꝓ

pibitum eſt a volendo a.poſitũ autẽ erat
ipᷣm eẽ ꝓbibitũ. Wanifeſtũ igitur iam
ſeci tibi.quia non ẽ poſſibile aliqueʒ cogi
ad volendum aliquid cum nolit velle illõ
neq; ꝓhiberi a volendo ipᷣm. Cũ velit vel
le ulud ⁊ eſt intẽtio mea hec in hoc ſermo
nie de voluntate qua aliꝗs veraciter dicit

volo vel nemo vaciter dicit ꝗ non facitil

Iud ſi poteſt de volũtate qᷓ dicit gs velles

cxxxyogg

nõ ẽ intentio mea in hoc ſermone hec em̃

voluntas magis eſt deſideriũ q; volũtas
m magis optatiua ẽ qᷓ; imperatiua. Illa

aut ẽ ĩperatiua qua q vult aliꝗd fieri im⸗
perat eis quoꝛũ obedientia eſt neceſſaria
ad faciendum iliud vt vnũquodq; faciat
quod ſuum eſt ſicut vides in opere ſcribẽ⸗

di quia ſi vult aliquis ſcribere huiuſmodi
voluntatem imperat et oculis et manibꝰ

motus ad ſcribendum neceſſarios atʒ in⸗
ciſionem calami ⁊ alias pꝛeparatiões ad
hoc.Jam igitur declaratum eſt tibi ꝑ hoc
ꝙ voluntas noſtra ſcõᷣm intentionẽ quaʒ
dixi non ſubeſt neceſſitati motus celeſtis
nec cuiq; alij neceſſitati.quapꝛopter neqʒ
ea que ſubſunt voluntati aut que ab ea ſe
ue per eam. Si enim libera eſt voluntas

per ſemetipſam neceſſe eſt libera eſſe que
ſubſunt eius imperio ⁊ ab illo ⁊ per illud

qᷓ;diu ſubſunt eius imperio. Poc autẽ di⸗

co ꝓpter hoc qnonia motus membꝛoꝛuz⸗
noſtroꝛum interdũ non ſubſunt imperio
voluntatis. Sicut apparet in eis quoꝛum

manus ligate ſunt ſiue pedes de quibus
manifeſtum eſt ꝙ non ſoluũtur per motũ
celeſtem neq; ligantur per ipſum. imo pex
voluntatem poteſtatem habentis in hoc.
In hijs igitur et huiuſmodi que poſſunt

non ſubeſſe imperio noſtre voluntatis æ

vim ⁊ violentiã ⁊ neceſſitatem pati poteſt

voluntas noſtra et noſipᷣi. Sed in ſua pꝛo

pᷣa operatione et immediata que eſt velle

liberrima eſt vt dixi. Similiter ⁊ in ſeibpſa

hoc enim impoſſibile eſt vt velit coactavł

inuita vel volit aliquid. Manifeſtum

igitur eſt tibi quoniam nec voluntas nec
res voluntarie ſubſunt alicui neceſſttati.

Sed noſtre voluntati vel aliene vel par-⸗
tim. Nos enim ipᷣi vel paciendo vel etiaz ꝗ

adiuuando impedire poſſumus voluntaæ
tes noſtras ab operibus exterioꝛibus ꝗᷓ fᷣ
unt in coꝛpoꝛe vel per coꝛpus ſalua ꝑ om/
nia libertate iparum qᷓntum ad pꝛimam⁊
immediatam operationẽ ipᷣarum niſi ma
nifeſtũ eſt ꝙ ꝓhibitio hmõi opeꝝ nõ ẽ ni

ſi volũtaxia vel noſtre volũtatis vt dixiv

aliene veł partim. Poteſt enim quis liga⸗
re ſiue manus vł pedes aliquo adiutoꝛo
vel artiſicio vel a diuuare ligantt. Ma
nifeſtũ igitur eſt tibi per hoc ex celeſti mo
tu nulla eſſe neceſſitatem in rebus volun⸗
tariis. Cuũ ex voluntatibus hnmanis om
nino vt dixi dependast et ſint.

Pars pꝛima de vninuerſo

Amß. Uolũtas humana nõ inclinat
in aliqd violẽtia vel neceſſitate vr dixi ſʒ
2Zſilio vel ſuaſione metu et ſpe et alijs pai

ſionibus ⁊ hoc etiam non niſi ſponte ⁊ ꝓ

pter hoc ꝑ appᷣhenſionẽ vel vnam vłplu⸗
res.Ex motibus vero celeſtibꝰ mille ſunt
ei appᷣhenſiones ſed magis a rebꝰniſi foꝛ
te cogitet de ipis motibus ſed rerũ volun
tariaruũ mille ſunt eis appᷣhenſiones ex ilł
Quare nulla inclinatio eſt voluntatibus
noſtris exhmõi motibus ex inclinationi⸗

bus autẽ voluntatũ noſtrarũ ſunt volun

taria noſtra hoc eſt actiones et ea qᷓ ex ilł
ſequuntur aut per illas fiunt nihil igit ad
molus celeſtes de rebus hmõi. Amp.
Appᷣhenſiones oẽs circa res voluntarias
aut ſimilitudines ſunt hmõi rerũ aut ꝑſi-
militudines earũ fiũt appᷣhenſiones autẽ
ſicut alibi didiciſti cauie ſnnt generantes
affectiones aut alio modo eas impᷣmẽtes
Quia igitur motus celeſtes non ſunt can
ſe appꝛehenſionũ nõ erunt cauſe affectio
num cauſatarũ ab illis et ꝓpter hoc cõſe

queter neq; operũ quoꝛũ ille cauſe ſũt. Si
em neq; pᷣncipio ex quo ꝑ modũ affectio⸗

nis ſunt et media ⁊ poſtrema nõ eſſe cau/
ſa nõ erit cauſa alicui medioꝝ ⁊ mulromi
nus poſtremo.hmõi aũt ↄuenientiſſima
lucidiſſimaq; exempia multa ſunt quoꝛuʒ
vnũ eſt in motu ſolis et die et anno ſolari
Si em̃ celum qð ſolem inuoluit nõ daret
cauſam motui ip̃ius vel eſſʒ cauſa motus

„

ipius nõ eẽ cauſa diei vel anni.⁊ ad hunce
modũ ſe habet de alijs ⁊ ꝙ nõ ẽ cauſa et
ficiens ignis vel in hoc vt ſit vel in hoc vt

calidus ſit non erit cauſa efficiẽs calefacti/

moueant te ſermones vulgaliuʒ hoĩm et
ralioneʒ cauſalitatis ignoꝛantiam ꝗ cau⸗
ſam cõbuſtionis dicunt vel ulũ qvł ligna
aphlicat igni vel ignem lignis aut alij cõ/
buſtibili. Similiter dicũt homines impe
iii quia qui ſubtrahit calumna edificio vł
ſuſfodit fundamentuʒ illiꝰ cauſe eſt ruine
einſdem et reuera cauſa quedã ẽ non aunt
efficiens. imo ponderoſitas edificij cauſa
eſt efficiens caſus ipius qui ẽ 1 natu⸗

ralis in deoꝛſum cuius pᷣncipiũ naturale ?æ

efciens ponderoſitas eſt huiuſmodi cau
ſam vocauerũt nõ nulli cauſam ſine qua

—

intelligẽtes nõ fieret ruina edificij ⁊ reue/

ra non eſt cauſa in aliquo genere cauſaꝝ
que alibi audiuiſti. Sed eſt hus ꝗ dicũ
turadiuuatia causas ipᷣas vel tollẽdo im⸗

pedimentũ ꝓhibens eas opꝑari vel pꝛeſtã
do aliꝗd quo cauſa ipᷣa indiget ad hocvt
ſit operans in effectu quemadmodum vi

des in exemplo columne ꝓximo poſite ?!-ß/

in exempio fundamenti edificio reuera ni
hil nouu pꝛeſtat ponderoſitati que ẽ cau/
ſa efficies ruine illius ſed tollit impedimẽ
tũ qð erat pꝛohibens operationẽ ponde⸗/

roſitatis edificij hoc ẽ deſcenſum ſiue rui⸗

nam ip̃ius edificij pꝛohibebat em̃ colum⸗

na vel fundamentũ motũ edificij in deoꝛ
ſum et tenebat illud in alio circa naturaʒ

ipᷣius edifici Similiter ⁊ fundamentum

hoc ipᷣm faciebat.Qui vero velligna ap⸗

plicuit ignivel ignem lignis donec ſeſe cõ
tingerent pᷣſtitit indubitanter nouũ adiu⸗
mentu ⁊ ipᷣi igni q;iũ ad actionẽ cõbuſti/

onis ⁊ ip̃is lignis q;tũ ad paſſionẽ videli

cet contiguitatẽ ſiue contacium vel appꝛo
pinquationẽ ſiue quoꝝ altero nõ ꝓfieiu/
tur adeo foꝛtes atʒ vehementes actiones
In motu autẽ celeſti et voluntarijs actio/
nibus ⁊ paſſionibus noſtris nec etia pol/
ſibile eſt fingere hmõi adiumenta niſi ꝗs
foꝛte dicat ꝙ ſol lumĩoſitate ſua adiuuat
volũtarias operationes nr̃as et marme

illas in quibus actꝰ videndi reꝗritur. GSa
turnus adiuuat ven ditoꝛes ligno:ũ ĩ ven
ditionibꝰ eoꝛũ ex ꝓlongalione ſrigo:is⁊
augmẽtatione ipᷣius facu em ſcom poſiti/

onẽ aſtronomoꝛũ vt et facilius ⁊ carius ⁊

copioſius vendant᷑. Similiter et mercuri
us nauiganites quonia eſt dñs ventoum

ſcõm ipᷣos et interdum non minus impe⸗
diat ſᷣm eos. Similiter et ventilates in ae

nonel ris adiuuat et ad hunc modũ ſe habet de
onis vel cõbuſtionis que ex illo eſt. NHect

alijs fm opinionẽ eoꝛũ ⁊ de his et hmoi
multos libꝛos impleuerũt videlicet omẽs
libꝛos iudicioꝝ aſtronomicoꝛzu. Ma⸗/
nifeſtũ autem eſt tibi quonia hmõi adiu
menta non ſunt digna vt debeant plane⸗

tas facere eſſe cauſas efficientes reruʒ vo⸗

luntariarũ noſtrarũ videlicet quarũ volũ
tates noſtre ſunt pᷣncipia effectua. Ampᷣ

Si celi luminaria ⁊ ſtelle ꝑ mo tius ſuos⁊

alias diſpoſuiones ſunt cauſe rerũvolun

tariarũ noſtraruũ quas dii aut erit hoc ꝑ

intentionẽ ⁊ voluntatẽ ipᷣoꝛuʒ aut pᷣter in
tentionẽ eoꝛũ ⁊ voluntatem Qè ſi ꝑ intẽ/
tionẽ eoꝛũ et voluntatem ꝓpᷣam cũ vicia
7 peccata ſint voluntaria apð nos alioꝗn
nec vicia eſſent nec peccata neq; vllo mo⸗
doꝛũ aliquibꝰ imputanda nec cauſis en⸗
tedictis ipᷣe igitur ſole erunt omnibꝰbuũa⸗/

eſenalon

ſtiei
mii
ſohmo
ſonesſ
urhatu
gerneet
os po
Uuraliter
.Anp
fülummn

naenche⸗
Adelnor
Clionni
ſdetnis
Udnnete
neDren
unemil
firtaſ
Malüan
perenni
ſepeclcenn
hmörceie
ſoperwpid
Nendebam⸗
kſeopol
ſunlsepe

0

honle
Curdiren
huniannge
Minin
Chree
funlene
Alenae
fpkaliqr
Cullgnteg

—

fſßinme

usſimiii

urbſc
hoein in
roni

innediae
nnneſe⸗
lnkentd
tiſt
eg
Zinin
Menisa
Etlbenn
ſertgct

Peten

Alaand
ate
aonr
uieein
linge
Gmnotien
Wucncolcn

ecimnnn

a een emee..
ochaa

efundenana
noalen
isdoretck⸗

mnn.

1Aorecece
ac
Aloro

menkss

Uate dtar
mmäiggn

4
A KSNIN
ee Ri

⸗ N .

uciang
falnstan⸗
müncrace
ſtdis wrn

goninn
AventdsOA

1 0 AK
noditeni
e
.
. eetons

ſniccn.

1444

.

dchene,

Cienten

16

N¶¶Anei pꝛout eaʒ iſti erronei poſuerũt. PHanc

nis vicijs et peccatis pꝛeſertim cũ ſcõᷣm er

roꝛem iſtũ non ſit poſſibie hominibꝰ cau
ſis hmõi reſiſtere que ꝑ naturales diſpoſi
liones ſuas et motus neceſſarios operan

tur naturales em̃ diſpoſitiões eaꝝ nec au
geri nec minui vel vllo modoꝛũ mutari ꝑ

nos poſſunt quare nec ea que ex hijs na/
turaliter et ꝑx modũ effectionis ſequuntur
Amplius. ſequit᷑ ex hoc malici ſtella
rũ luminaribꝰ et celis innatam eſſe ⁊ eos
eſſe naturaliter malos ⁊ ad mala hominũ

incendere quare nõ ſclum malos eſſe ſed

et deterioꝛes hominibus quibꝰ ſunt mali

ciarũ omniũ voluntarij actoꝛes. Jam au

tẽ deſtruxi tibi hoc in alio capitulo de hac

eadem materia iudicioꝛũ ſcilicet aſtrono⸗

mie. Si vero pꝛeter intentionem ⁊ volun

tatem eoꝛũ ſunt voluntaria noſtra. Sunt
igitur a caſu ſiue caſualiter q;tum ad ipᷣos
Caſualiũ auteʒ nec oꝛdo eſt nec certitudo
nec perennitas nec etiam frequentia qua

re nec ſcientia ergo nec ipᷣi aſtronomie ſuꝑ
hmõi credendum eſt neq; eius ꝓfeſſoꝛes

ſuper talibus conſulendi.Et hoc eſt qð in
tendebam videlicet declarare ꝙ motꝰ ce/
leſtes nõ ſunt cauſe vllo modoꝛum neceſ/
ſitatis apud res humanas.
Uoniam autẽ alibi circa hoc mul
a tibi ⁊ dicta⁊ ſcripta ſunt per me
ꝓcedam ad deſtructionẽ hymme

igitur dixerunt eſſe inplexam ſeriem cauſa
rum iuxta quod intellexit mercurius et ex
pꝛeſſit in libꝛʒo ſuo de deo deoꝛum Pꝛimũ

. Knr querendũ eſt ab eis vtrũ intelligãt

i
iſtam ſeriem ſic implexam et continue flu
entem a pꝛimo cauſante vſq; advltimum
ita vt aliquod cauſatũ pᷣmo fluat a pꝛimo
cauſante qui eſt creatoꝛ benedictus fluat

inqᷓ; immediate ⁊ per neceſſitatẽ ⁊ ab ilo

alius ſimiliter immediate ⁊ hoc donec ve

niatur vſq; ad vltimum cauſatum vel cur

rat hoc in infinitũ aut non eſt ita.Ot ſi di
xerit quoniam a pᷣmo cauſante fluit ᷣmo
⁊ immediate vnũ cauſatũ ꝑ neceſſitatem

tunc neceſſe eſt vt fluat ab ipo per moduʒ

nature aut ꝑ voluntatem er de modo na⸗
ture iam ſcis q;longe ſit a nobilitate? glo

ria creatoꝛis quoniaʒ ſicut didiciſti apud

Ariſtotelem natura operatur ꝑ modũ ſet

nientis et ideo ſeruiliter. Amplius. nõ
eſt liberum nature non facere qð natura/

liter facit nec ẽ ei peteſtas aut libertas ne
eleclio ſuꝑ facere et non facere qre mo⸗

☚

cxxxvů

gruit creatoꝛi. Sicut neq; ſeruitus aut ſer

uilitas neq; magis decet magnificentiam
ip̃ius atq; pꝛeſtantiam aliꝗd q; libertas.
Eſt igitur cauſatio pᷣmi ex operibus creꝗ/

dus operationis nature vllo modoꝛũ cõ⸗

toꝛis pervoluntatẽ ipᷣius liberrimã quare

non ꝑ neceſſi:atem. Non igitur ẽ cõtinua
cauſarũ iſta implexio ꝑ totam ſeriem cau

tinue neceſſitatis. Amplius. Si pᷣmuʒ

opus ipᷣius creatoꝛis eſt ſubſtantia intelli

ſantiũ et canſatoꝛũ continua inqᷓ; id ẽ con

gens erit idem oſtendere de illa tamẽ om

nis ſapientia intelligens nõ operet᷑ niſi .
electionem et voluntateʒ alioquin nec bñ

agere nec male poſſet nec recte agere nec
peccare nec aliquid eis imputandu eẽ ad

meritum vel ad culpam ad laudem vl vi⸗
tuperium ꝓpter hoc em̃ nec bene nec ma⸗
le agere poſſe nec culpabiliter aut lauda⸗

biliter quicqᷓ; facere poſſe dicũtur quoniã

non eſt poteſtas ſuꝑfacere et non facere.

—

Sed neceſſitate ferunt᷑ ad ea que cupiũt

et neceſſitate auertunt᷑ ab eis que timent
non libertate ſe illis applicani aut cõtra⸗/
ria declinãt quare ſi hmõi ſubſtantia fer⸗
retur ſimili neceſſitate ad aliqua vel reſili

ret ab eis neutrũ eſſet ei imputandũ hocẽzæ
neq; inclinatio ſiue applicatio ad illa ne/
Amplius. intellectꝰ
eſſi ſupuacuus et om̃ino inutilis in hmõi

q; reſilitio ab illis.

ſubſtancia intellectꝰ inquã quo cognoſce

ret que ei agenda que declinaãda eent. Cũ
iſta cognitio eſſet in huiuſmodi ſubſtãtia

nulli vlui vel fruttui. Amplius.nec ea
que virtutis ſunt eſſent agenda hmõi ſub
ſtancie nec ea que vicioꝛũ declinanda nec

vlla eidem lex imponẽda neq; cũ eodẽ de

moꝛibus agendũ.Sicut neq; cum bꝛutis

animalibꝰ aut lapidibus cũ neceſſitas le⸗/
gem non habeat nec legi ſubdita eſſe poſ
nit quare nec intellectus virtutũ aut vicio⸗
rũ neq; cognitio boni et mali ĩtelligibiliũ
eſſet in ea niſi fruſtra.O⁊ ſi dixerit quia ꝓ
pter bona et mala ſenſibilia adipiſcenda

vel declinanda. hoc non eſt verũ cum ad
hoc ipᷣi ſenſus cum virtute eſtimanina ſuf⸗
ficere poſient et deberẽt eiſem.
hmõi intelleꝶus videlicet agendoꝝ ⁊ de⸗

clinandoꝛũ quem vocãt pꝛacticũ non ẽ ni

ſi ad hoc ageda ſcilicet intelligibilia bona

et declinanda intelligibilia mala hoc aut

ei impoſſibile quare intellecus huiuſmo
di erit in ea ad finem impoſſibileæ hoc em̃

fruſtra. fruſtra em̃ ẽ omnis virtius ezg iſis

Dars pꝛima de vniuerſo

ſiue violentie intennonẽ et iſtã vulgarem

impꝛopᷣam cũ illa ꝓpꝛia ſcilicet ſu ex in-
KHirmitate virtutis illam ſuſtinentis iſta ve
ro er foꝛutu dim ipius ⁊ ex hoc ꝙ cogens

ris ſublimis aut benedicti non ẽ ſuper bu
iuſmõi curſũ canſarũ nec ita ſꝑ ſit ⁊ nõ ali
ter quẽadmodũ nõ ẽ ſuꝑ v᷑tutes mouetes

celos vi ſꝑ iia eos moueqt neq ſupmot⸗

pdtentia cuiꝰ opatio ẽ impoſſibilis et res illo modo coacti virtutẽ impedit ⁊ ad cõ/ iun
iſta curret ꝑ toti oꝛdinẽ ac ſeriem ſubſtan traria opationẽ ſua virtute impellit. (lo⸗ ian
clarũ nobiliũ abſtractarũ. In toto igit oꝛ luntas aut iubẽtis inſit amante viriuiem usleſi
dineillo nõ erit ppt pdiciam ouenientiã eius amoꝛe ſollicet et opecictis nulio mo⸗ nſu
impiexio cauſarũ neceſſana et ineuitabi / doꝝ impedit an potius eaʒ augeret ⁊ con lesſunte
lis a immutabilis hoc ẽ nee in toto oꝛdi foꝛtaret ſi augmẽti ⁊ ↄſoꝛtationiæ eam ſu npoſ
ne intelligentiaꝝ quas poſuit Ariſtoteles ceptibilẽ inueniret. Ceriũ em̃ eſt quia gau Ponale
et ſequaces eius nec in omnibus nouẽ oꝛ diũ vere ac ꝑfede amantiuʒ nõ im eoꝛum ntellgen,
dinib angeloꝛii ſancton quos ponit do quos amant neceſſitatibꝰ ſubuenire. S ſil
— ctrina rpianoꝛ et eſt intentio mea in hoc etia eoꝛunde parere beneplacitis et man: nmll
-„ fermõe de neceſſitate qua natura natuna dauuſiiis. ſhſnn
liter opatur. Sicut pdixi tibi et hec eſt ne⸗ Cire etiã debes quia quemaddmo llinble
ceſſitas ſeruitutis ſiue ſeruilitatis. JIn cau duũ bonitas creatoꝛis p hoc ipſu ſnueumn
ſis vero que p ſapientiã vel ꝓuidentiaʒ ⁊ nec poteſt minui nec mutari et ſcgchrt
electionẽ operant᷑ libertas eſt ſuꝑ opari? ·Hhocipᷣm ꝙ nõ poteſt niſ bñ agere non wibe
nõ opari et nulla neceſſitas impelſiens vł Molũ nõ minus libera ẽ imo hocẽ ei ex v· Muſ̃ſl
cogens eas ad operandũ niſi foꝛte ꝗs di, timitate ac ſuꝑeminẽtia libertan. Sic nec Augl n
cat voluntatẽ ſiue imperiũ creatoꝛis coge pclaris illis ac nobilibꝰ ſubſtãcis ꝙ non ttbi
re cauſas hmõi adimplere vel exequi iuſ- poſſunt vel amare creatoꝛẽ vel non velle inbn
ſa eius vel beneplacita vbi cauendum eſt qð ſciũt ipᷣm velle vel nõ facere qð intelli huinſona
tibi a ſermone coactiõis ⁊ intentione eiuſ gut ipᷣm iubere eas facere nõ eſt ex debili nſcdäll
dẽ nõ em̃ ꝓpꝛie intenno ſermonis huius tate ſue virtutis vllo mo doꝝ vel ex depſi Innting
currit ĩ eis cauſis que volũtarie opantur one vel leſione aliq̃ libertatis. Male igit nd
gquãq; vulgaris vſus atqʒ certiſſimus hec agere aut ſeruitꝰ ẽ aut ex ſeruitute aut etia zfut
habeat vt cogi ſe dicat amoꝛe imperat ꝗ ſeruũ fieri ſicut alibi didiciſti. Sicut igiſq- isel
amoꝛe ſoꝛtiſſimo eidẽ ẽ obnoxius ⁊ aſtri aligs non poteſt ſeruus fieni vel ſeruire ſi Munnlnl
ctus. Dicitur etiã ſᷣm hũc modũ aligs opa ue opus facere ſernitutis ex ꝑfeciionibꝰ ei lun zn
ri amoꝛe cogẽte ꝙ maxime volũtarie ma dẽ e libertatis videlicet ex magnitudine ? ntnleel
ximeq; libẽter atz gaudẽter oꝑatur. Cau/ foꝛtitudine ipᷣius. Sicut ſe hʒ in creatoꝛe?æ Uuchl
ſa au in hmõi ſermonibus ẽ q quemad in pᷣnoĩiatis ſubſtaãciis hec ei oĩa ſũt ex elõ. emapi
modũ violẽtia cogẽtis vtutes ſeu vires co gatiõe vłetia ipᷣa elongatio a ſeruituie ex nnnn
acti totaliter ſibi ſubiectas hʒ itavt contra elongatione aũt a ſeruitute ĩpoſſibile im uſnm
ipᷣm nihil poſſint hocẽ nullatenꝰ reſiſtere pediri liberiatẽ vel ledi quolibet modoꝛuũᷣ achnn
violẽtie ipius. Sic invehemẽter amate to Jam igr manifeſtũ ẽ tibi ꝑ hoc qm impie unghonin
lI voluntatẽ eiuſdẽ amoꝛ occupat et poſſi xio cauſaꝝ nõ currit curſu cauſalitatis na ncreie
det vt cõtrariũ volũtati iubẽtis nõ velit? turalis atʒ neceſſitaris huiuſmodi in ſub⸗ ſdaienon
ſi amoꝛ fuerit foꝛtiſſimꝰ atʒ firmiſſimꝰnec ſtãacijs intelligẽtibꝰ abſtractis neq; in ali⸗ D
etia velle poſſit qtis amoꝛ in ſanctiſſimo abus alijs ſubſtãcus q;tũ ad actioneso unpags
rũ angeloꝝ cõſoꝛtijs erga creatoꝛẽ vbi du lutarias ⁊ qꝛ neceſſitas obediètie volũta⸗ nouen
biũ non eſt qa quẽadmodũ amoꝛille nec rie nõ contradicit libertati nec ledit eaʒyl petqnon
minul nec vllo modoꝛũ tepeſcere pᷣt apud lo modoꝝ ꝗn potius pficit eandẽ ⁊ ꝙno Puibuseo⸗
eos. Sic neq; volũtas adimplendi ꝗcqd poſſunt obedire iuſſis creatoꝛ f̃nomina“ eſenten
iubere eiſdẽ fuerit dignatio creatoꝛt ⁊ bu te ſubire nobiles non ẽ ex debilitate vlim endne
iuſmodi volùtatis foꝛtitudo atʒ immuta potẽtia vel defectu virtutis ꝗn potiꝰ exſoꝛ Wihernen
bilitas ex immutabilitate et foꝛtitudine ẽ titudine habũdannaq; et pfectione iſius Unhn
amoꝛis in creatoꝛẽ. Cũ aũt certũ habes · Ql ſi dixerit quis q; non obſtãtibus hĩüs iſn
coactio oĩs ex debilitate atʒe efectu paciẽ currũt res ſicut currũt et ꝗa iſta nõ faciunt dftene
tis illã et maioꝛi cogentis v᷑ᷣtuti ꝓpter hoc devere vt nõ ſit curſus cauſarũ neceſſari⸗ nn
reſiſtere non valentis. Manffeſta igẽ bot eſt aliter non eẽ vel non ſe habere im inn
elt tibi diuerſitas inter ꝓpꝛiam coactiõis poſſibilis. Dico in hoc qꝛ volutas creato uinn

einch)
wenun
Scergen
mecckann
nunzroin
thyſcbuan

Wegdansens

Snisgon
aois hst
ninuzamua
Rniäbiggren
iimnoboeidt
nalben
ſuoſtigsen
eftunn
Nftaelin
genöckan
nodorAan
beltans Me
larlauen
iciain Oin
nsfii alin
Netrapana
Gſeyule!
betticitiid⸗
nionun
neee
iigtken⸗
ucuiti
hruii
ſtraas uid
gohrtn,

—
—
=
=
==
=—
—

—

—
= —
— –
— —
—
=

=
=

Fo.

celoꝛum alioꝛũq; coꝛpoꝝ celeſtium vel vt

ſemper ſint vel vt ia ſemper ſint quin po/

nus ceſſaturi ſunt motus huiuſmoõr ⁊ vir⸗
tutes mouentes eos ſi virtutes intelligen

tes ſunt et mouentes eos voluntarie. Si
cut poſuit Ariſtoteles et ſequaces deſinẽt
eos mouere in fine ſeculoꝛum currentium

intelligentes voluntatem creatoꝛis eſſe in

hoc ſic dico et de ſancuſſimis angelis qui
ad multiplicesvtilitates hominũ dominã

niſſimo ſeruiunt creatoꝛi ceſſantibꝰ autem
vtilitatibus huiuſmõi ceſſabunt et myni⸗
ſteria eoꝛum que ꝓpter eas adimplebant
quapꝛopter in eis etiam inuenitur non ſo

lum aliter poſſe eſſe ſed etiam aliter mul⸗

totiens nõ foꝛe quonia que operant mo⸗

do angeli ſancti circa homines quãdoq;
non operabuůtur. Manikeſtũu igit ẽ ꝙ

in oꝑationibus eoꝛum hmõi neq; imple⸗

xio neceſſaria pᷣnominata neq; etiam ſem

piternitas aut perpetuitas locum habet.

Jam etiam patefactum eſt ubi in pᷣceden

iubus ꝙ in rebus volũtarijs que apð ho⸗

mines ſunt. Similiter locũ non habet ne

ceſſiias aut implexio cũ tanta ſit libertas

voluntatis humanevt neq; cogi poſſit ad

ſuam pᷣmam ac ꝓpꝛiam operationẽ que
eſt velle vel ꝓhibere ab illa inuita In eis
auntem voluntarijs que ſunt ex velle ⁊ pp
ipᷣm coꝛpalibus ſcilicet actionibus locum

habet ꝓhibitio et coactio antedicte inqn

tum ſunt moius coꝛꝑis autm embꝛoꝝ ipᷣi

us aut contrariũ motus.Inuito em̃ vno⸗

quoq; hominũ in ſtalu miſerie iſtius poſ/
ſunt moueri coꝛpus eius ⁊ membꝛa ⁊ pꝛo

hiberi a motu ꝑ ligationes aut alia impe
enta. Scias autẽ me dixiſſe inquantũ

motus coꝛꝑis aut membꝛoꝛum ⁊ noluiſſe
dicere inquantũ ſunt actiões volũtarie ꝓ
pter hec quoniam in manu alicuiꝰ poteſt
poni thus eo omino inuito et penitus ob

nitente ſen renitẽte et moueri manus hu⸗/
luſmõi ad pedes ydoli et poni thus ante
ydolũ per manum ipius. Sed poſitio iſta
non etthurllics tio neq; actio volũtaria
;tũ ad ipᷣm nec etiam motus voluntariꝰ

ſed violentꝰ erit aut thurificatio foꝛtaſſis

tia infert huiuſmoi et hoc ſi intentio eius
fnerit in hoc vt ſicydolum veneretur.
W¶DOꝛſitan auteʒ dicat aliquis quiâ

Auem dixit quidã ex ytalicis phy⸗
oſophis occupatiões inquã ſerimꝰ. Hn⸗

⁊ veneratio ydoli qᷓ;tũ ad ipᷣm qui violen

iſta implexio eſt iuxta ſermonem

. . 3 5⁰ .
cxxxviij
iuſmõi aũt exemplũ ẽ qꝛ cũ in aliquo com
currerint ſcribendi voluntas ⁊ oꝑtunitas
ceteraq; omnia que requiruntur ad hoc
vt potentia ſcribendi exeat in actuʒ exibit
neceſſario in actum ⁊ eo dem modo ſe hba
bet de hijs quoꝛum cauſa eſt actus ſcribẽ⸗
di cum alijs quoniã ſequũtur ex actu ſcri/
bendi cum alijs et hoc neceſſitate ſimili q
actus ſcribendi ſecutus ſed ex ſua cauſa?æ
alijs adiutoꝛijs et ita in infinituʒ vel vſq
ad nouiſſimu cauſatuʒ. Qua de cauſa cu
iuſcunq; ſingularis vel euiſtenna vel euẽè⸗
tus erit neceſſarius ⁊ hec ratio induxit ali
quando me in adoleſcentia mea vi mibi
videretur nullum ex ſingularibus contin⸗
gentibus habere cauſam huiuſmodi vel
vnum vel plura ſimul aggregata cauſam
inqᷓ; coniunctam ſcilicet qua poſita de ne
ceſſitate ponat᷑ audies et alia a me in boc
pꝛeſenti capitulo. Scito igitur hic quonia
foꝛtaſſis verum eſt ꝙ poſita huiuſmõi ag

gregatione cauſe ſcilicet efficientis et eam

ad hoc qð operetur adiuuantiũ neceſſe ẽ
operationis inicium eſſe vel operis nõ au
tem opus ipſum vel eius perfectionem et
hoc dico in hijs que generantur vel ꝑ ſuc⸗
ceſſionem tempoꝛis fiunt et hoc eſt quoni
am aut conſummationem vel perfecnonẽ
operis huiuſmodi poſſibile eſt vel ioſam
cauſam efficientem omnino non eſſe vel
aliquid de aggregatione illam adiuuan/
tiuʒ ſicut vides in edificatione domus cu
ius cauſa efficiens eſt voluntas edifican⸗
tis vel edificari facientis quamvoluntatẽ?
poſſibile eſt mutari in contrariam volun⸗
tatem anteqᷓ; perſiciatur domꝰ hec ⁊ om⸗/
nino deſinere eſſe ſimiliter poſſ bile eſt fa⸗
cultates ei auferri ſeu furto ſubꝛipi poſſbi
le etiam eſt pꝛohibitionem ei fieri ne edifi
cet et alia multa impedimeta euenire qui
bus impedietur perfectio domus. Eodey
modo ſe habʒ et de ſcriptura ſiue actu ſcri
bendi quia igit huiuſmodi rerũ vel euen
tuũ perfectio pen det ex aggregatiõe mul
toꝛum poſſibilium quo:uʒ quolibet non
exiſtente impeditur eius perfectio. Non
eſt igitur necglſe vt cum fluentibꝰſiue ag⸗
gregatis caula efficiente et omnibus eam
adiuuantibus neceſſe eſt vt dixi opus vel
operationem incipere ſeu inchoari⁊ quo
niam ad eius perſectionem ſeu conſũma
tionẽ ſtabilitas totius aggregationis hu⸗
iuſmodi ſi llla concurrent ſequetur cõſum
matio.Uerum quoniam iꝑʒa ſabiutgsdt
1 ij

Pars pꝛima de vntuer/ſo

Ita dicam nõ eſt neceſſaria ſtabilitate ſta
bilis ymmo non eſſe poſibilis non eſt ne
ceſſevt expᷣdicta agregatione ſequet᷑ neceſ

lana ↄſummatio ⁊ ꝓpt᷑ hoc generalit nõ
eſt verum in rebus huiuſmoi ꝙ ex agre⸗
atione ſepe dicta ſequat᷑ conſumatio ni
5 in ea intelligat᷑ tociꝰ aggregationis per
manentia. Similiter no eſt neceſſariu vt
ſit etiam hoc eſt cõputata ibi ſtabilitate ſe
quatur ↄſũmatio ſeu ꝑfectio neceſſaria ni
ſi ißa pꝑmanentia neceſſitate firma intelli

gatur ⁊ adhũc modũ ſe habet in omnibꝰ
cauſis opantibꝰ in łꝑe ſiue ꝑ ſucceſſioneʒ
Sicut euidẽter apparet in claritate diei
cũ ſit ex reuolutione ſolis ſuꝑ terrã tãqua

ex cauſa efficiente tamẽ non e neceſſe vt ſit

ex illa licet neceſſariũ ſit ila eſſe qm̃ luxſo

laris pᷣt impediri quatũ ad oꝑationẽ iſta⸗ʒ
vel ꝑ nubiiuʒ aul nubes vel ꝑ eclypſim ſo
lis vel ꝑ aduentũ multudinisſlocuſtarũ ſi

cut plerũq; fit in terra paleſtine? in ꝑtibꝰ

egipti Lux igr̃ ſolaris nõ ẽ neceſſaria aut
neceſſitate ſtabilis. Sciendu etiaʒ eſt:ibi
Om̃ actiones mulie et etis innumerabiles

pendetes ſunt ex ipᷣis facictibꝰqm̃ nõ fiũt

cotra voluntatẽ pacienciũ multotiẽs ym⸗

ino quẽadmoduʒ vides in illũiatione ho

minum a ſole⁊ in calefactione eoꝝ ab eo
dem poſſibile naq; multis hoibus ẽ auer
tere ſe a lumine et a caloꝛe ipſius et multi
hoc faciũt abſcondẽtes ſe ab eo vel in ſil/
uis vel in antris vel in locis ſubterraneis
vel in aliis ad hoc edificatis ⁊ aptis.Siẽ
audire potuiſti de ethyopibꝰ et in libijs⁊

ſi inten deris in hoc erit tibi facile ſoluere

queſtionẽ que aliqñ mihi difficilis viſa eſt

adſoluendũ. Hec aũt queſtio illa Si cau

ſa nõ ẽ in poteſtate nr̃a cauſa inqua qua
poſita ponit᷑ effectus nõ erit effectꝰ in po/

teſtate noſtra ⁊ eſt intẽtio mea in ßmone

iſto qui eſt eẽ vłnon eẽ in poteſtate noſtꝛa
vx tũc dicatur eẽ in poteſtate noſtra cauſa

cum facere poſſumꝰ vt vł ſit vel opet aut

ꝓhibere vt vel non ſit vłne oꝑetur. Qua
re ↄſequens videt᷑ vt cauſa non eſt in po⸗
teſtate noſtra vel quãtum ad eẽ vel quan
tum ad operari nec effectus i in poteſta
te noſtra. Cuius exemplũ eſt in ſole et die
de quo manitfeſtum eſt ꝙ non eſt in pote

ſtate noſtra dies quia nec ſol quantuð ad

eſſe ſuum neq; quantũ ad opari opatiõe

qua diem opatur que operatio eſt lucere

ſup terraʒ. Neq; em ꝓhibere poſſum⸗ eẽ
ipᷣius ſolis neqseius lucere ſuꝑ terraʒ aut

omnino auertere aut nullaten ꝰimpedire
et ideo manifeſtũ eſt quia non eſt in poie
ſtate noſtra vt dies non ſit. Eodemo ne⸗
q; vt dies ſit quia ſole exiſtente ſuꝑ terraʒ
non poſſumꝰ facere vt ſit velvt luceat ſuꝑ
terra Manikeſſu igitur eſt quia ſi cau/
ſa huiuſmodi non eſt in poteſtate noſtra
neqʒ effectus. Quare ſi effectus eſt in po/
teſtate noſtra et cauſa quare ⁊ cauſa cau⸗
ſe.Cum quelibet cauſarũ vſq; ad pꝛimaʒ
eſtectus ſit alicuiꝰ cauſe.Quare ſi aliquid
eſt in poteſtate noſtra erit ipᷣa pꝛima cau/
ſa in poteſtate noſtra. Quia igit᷑ ia non
eſt in poteſtate noſtra ꝑ deſtructionẽ ↄſe
quentis ſequit᷑ nihil oĩo eſſe in poteſtate
noſtra.Quare nihil eoꝛũ que ſunt vel ſiũt
eſt in poteſtate noſtra vel vt ſit velvt non
ſit. Ni hil ergo poſſumus auertere de his
que ſunt vel fit vt poſſumus auertere vł
ꝓhiber e ne ſint vel fiant aut facere vel p/
curare vt ſint vel fiant. Quare omĩa erũt
vel fient vel eminent ex neceſſitate quan⸗
tum ad nos. Nulla igitur erit libertas no

ſtra nulla omnino poteſtas. Scito igitur

in hoc quia non ſolum cauendum eſt ibi
ne falſum aliquod dicasvel ſennas ð cre/
atoꝛe benedicto ſed etiaʒ timoꝛate et reue
renter ⁊ circũſpectis examinãtiſſimiſq; ler
monibus loquendũ eſt nobis de ipᷣo.qui
nec ſpeciem vllaʒ nec ſuſpitionem erroꝛis
habeant Quia igitur cauſaʒ pꝛimam eſſe
in poteſtare noſt:a ſonat in ſubiectionem
ipſius quem conſtat non ſolum eſſe liber
rimum.ſed etiam omnium ſeculoꝛum do
minatoꝛem dominanuſſimum indubitã⸗
ter male ſonat ſermo huiuſmodi ſpeciem
habens erroꝛis peſſimi Ueruntamẽ illud
manifeſtum eſt et non habens dubitatio

nem quia quemadmodũ non poſſumus

facere vt radius ſolis intret per feneſtra⸗ꝭ
aliquam tamen poſſumꝰ pꝛohibere ne in
tret poſſumꝰ etiaʒ facere aliqð.quo ſacto
intrabit. Sicut aperire feneſtraʒ vel aliud
obſtaculum amouere et ob hanc cauſam
interdum dicitur in poteſtate noſta eſſevt
domus noſtre illuminentf a ſole quia vi⸗
delicet pꝛeſto ſunt lux ſolart ⁊ bona diſpo
ſitio aeris ſi cõcurrerit cuʒ eis amolio pꝛo
hibentis obſtaculi totaliter enim nihilde
foꝛinſecis actionibus eſt in poteſtate nr̃a
vʒ neq; comedeꝛe neq; bibeꝛe neq; ambu
lare et hoc eſt quoniam vita noſtra et du
ratio nr̃a requirit᷑ ad vnũquodq; iſtoꝛu⸗
non eſt auteʒ in poteſtate noſtra vt duret

dton
ſtumm
paſſum
nllaten
honen
domdo
dimnitn
poſſinu
lbi Ou
huſnoe
lalkalenon
lo einpee
doegearo
ſeſamdon
Pitiann
ſonalvon
jalhno
anmusen
Muispelo
leneefune
ſullamt
ſuieli
achren
enpaled
ngrey⸗

deſcencen

bonias

enenee

füipoato⸗

ſogdeſo

nimeti
atinguir⸗
Peltßcnz
Uenosgui
hmecaiee
Dbberenel

polunt

Mboeno
Mnsconſcͤe⸗
lurinpoe
Poni er
kaaasy
mnpolten
hengto⸗
wine
uebon
fiufrge

langen

mlit
udtgtcinn

nſtnn
1üpahttaer,
ureſtaruig
ſieſennsetn
guntan

nirſcNn.

ſeariin

Ztmnulpaengn

odefnantt
ochtunt⸗
Miigeinnt
naveintfemen
mustunmtn
wfunnsnon
antautfurt,
1. Quuttni
ternatelurg⸗
grenbre
eins Oun
mauendn
ase onsn
ciszumc
camirinin
jcctnobot⸗
Nſchigme
warſiſme⸗
Inosbnd/
nuun lun
nſinnn
hlitſrnie
n Urun
nodinm e

ſtum modici vini vel pficiam⸗
paſſum. Eodemmodo ſe habet et de ſa/

ad comeſtionẽ buccelle vnius vel ad ban
donec ꝑficiamꝰ vnũ

nitate membꝛoꝛum atʒ virtutis grenibilis
non em̃ poſſumus cõſeruare ſanitatẽ pe⸗

dum doneęc ꝑtranſiueꝛimus etiaʒ paſſum

dimiddiuz via etiaʒ requirit᷑ circa quẽ quid
poſſimus ⁊ non poſſimus manifeſtuʒ eſt
nibi.Quare manitfeſtu eſt tibi de omnib⸗
huiuſmodi ꝙ nihil eoꝝ eſt totaliter in po

leſtate noſtra hoc ẽ cum omnibꝰ adiumẽ

tis ⁊ impedimẽtis ſuis. Intende etiam in

SOdpa creatoꝛis que oꝑatur in nobis qua/

lia ſunt dona gratiarũ atʒ virtutuʒ. Dico
igit᷑ quia in poteſtate noſtra eſt auertere
nos a largitate ⁊ beneficẽna ipᷣius quan⸗
tuʒ ad hmoi quẽadmodũu poſſibile eſt te⸗
nenti vas auertere illud ⁊ deſuꝑ cadenie

pluuia vel obſtruere eius oꝛificiu aut ob⸗
nertere fundũ ipᷣius ad pluniam. Sic em̃

Rului ⁊ mali homines faciunt dum coꝛda

ſua que ſũt vaſa virtuſũ ⁊ gratiaꝝ recepta

cula cõuertunt ad vicia ⁊ peccata auertũt

eim vaſa hmòi a largitate⁊ bñficia creato
ris que ꝑpata eſt deſcendere velud ymber

deſcendens a fonte redundaniſimo que ẽ
bonitas creatoꝛis et ſicut vides pomines

auertentes oculos ſuos coꝛpales. Sic ple

ruũq; oculos coꝛdiuʒ auertere a lumine pꝛi
mo qðõ eſt deus altiſſimus duʒ virtutes ſu
as appꝛehẽſiuas nobiles ad alia cogitan

da ⁊ inquirẽda intendũt atq; cõnertunt.

Patefactuʒ igit᷑ ẽ tibi ꝑ hec ⁊ hniuſmodi

exempla quia multe ſunt de oꝑpatiomb⸗

pꝛime cauſe quas poſſumus auertere vel

ꝓbibere ne fiant in nobis. Ueruniñ non
cirea voluntateʒ creatoꝛis i. eo inuito ⁊ ꝓ
pler hoc nõ ẽ verum ſi intimiaac diligen⸗
ius conſideres non ẽ hoc pꝛopꝛie atq; to

laliter in poteſtate nr̃a cum hec ipſa auer

ſio vel ꝑuerſitas ſit et adeo ſit in poteſta/

et hoc facimus ex viribus ſiue virtutibus
naturalidus q̃s ipſe nobis donauit. Nõ

te creato:is vt eam pꝛoꝛſus a nobis tollat
cum volueni et diſpoſitiones contrarias
pꝛeparationes ad dona ſua recipienda
nobis dare poſſit quandocunq; ſue fuerit

dignatio bonitatis Eo igit᷑ ſinentevel ber
muente ſic ab eius muneribꝰ manus no/ ¶
ſtras ſiue vaſa coꝛdium noſtroꝛum auerti

igitur ex aliq̃ poteſtate qᷓ ei reſiſtere poſſu

mus adeo peruerſe agimus. Mides ergo
qulg pꝛopꝛie non debet dici eẽ in poteſta/

E

te noſtra contra quem nihil poſſumus ex
cuius viribuslab ipſo nobis donatis per

abuſionem ipſaruz eo tamen non iniuſte

ſed iuſto iudicio ꝑmittente non ipſuʒ crę⸗

altoꝛem impedientes ſed noſipſos grauiſa

ſime ledentes dona eius optima a nobis
repellimus.quemadmoduʒ; ſi quis eruat
ſibi oculos non cõtra ſolem cuius lumen

a ſe repellit. hoc fac neq; in leſonẽ aut de

trimentum ipᷣius ſed in ꝓpꝛiam leſionem
Apparet igit᷑ tibi ex omnibus antedictis
cu ea diligenter cõſideraueris quia inten
tio eius ꝙ eſt eſſe in poteſtate no dieitur
ꝓpꝛie ⁊ uimpliciter ⁊ ſᷣm totuũ niſi de crea

loꝛe qm in eius poteſtate ẽ vnũqðq;eoꝛuũ

que ſunt vt ſit vel nõ ſit vt fiat vel nõ fias
et etia vicia ⁊ peccata deſtruere ⁊ exiermi
nare oĩo qm̃ hoc ẽ eximie ac dñantiſſime
poteſtatis ipᷣa autem facere vel pcurare
vt fiant nõ ẽ vllomõ poleſtatis eiuidẽ qe
hoc ẽ debilitatis ac viliſſime ſᷣuitutj.liruũ
igitur aliquit ſit in poteſtate nra iam nbi
Determinatũ ẽ qm̃ ꝓpꝛie ac vere ac noſipᷣi
in poteſtate nr̃a ſumus ⁊ ꝓpter nihil vꝛ
pae in ptate nr̃a qm̃ nihilvel facerevł
e facere ſiue pcurare vt ſit ſuſicimꝰ Siẽ
oſtenſum eſt tibi in acubus ꝙ maxime vi
dentur eẽ in poteſtate quales ſunt actus
comedendi bibẽdi ambuladi. Canſa ant
in hoc ẽ qm̃ ad hoc vt vnũqsðqʒ talium ſit
vel fiat requirit᷑ agregatio muiia ammini
culoꝛum adiuuantiũ ad hoc vt illud ſitvł
fiat.Ea vero inrennone qua dicit᷑ interdũ
aliquit eſſe in ptate nĩa vtʒ ſcõm quid vei
quia poſſumꝰ aliquid facere quo facto il
lud fiet vel non fiet nõ ſequit᷑ vllo modo
rũ neceſſitas aut inpoſſibilitas circa nos
neqʒ leſio vlla nr̃e libertatis.Sʒ neqʒ eti⸗
am ſequit᷑ vt ſi aliquid poſſumus circa eſ
fectum aliqueʒ crealoꝛis vel alteriꝰ cauſe
qð ꝓpter hoc poſſumꝰ aliquid circa ipᷣm
vel circa ilam Maniſeſtum em̃ ẽ quia

aliquid poſſumus in illumiatione que fit

in nobꝛ aut circa nos a ſole nec tñ aliquid
ter hoc in ſole poſſumꝰ vł circa ipᷣm.
Oſt hec traſibo ad veſtigationez
fati e fatationis ⁊ earũ pſonaruzʒ
que vulgo dicunt᷑ fate ⁊ fatadi po
eſtatẽ hre vtrũ ſint łnõ ſint ⁊ quid ſit ipᷣa

falatio ſcõᷣm intentiõem eoꝝ.qui eã poſu

erunt Scito igr quia fatũ ſᷣm intentioem

vnãũ ẽ foꝛtuna vel infoꝛtuniũ aduerſitas ł

ꝓſgitas exaltatio vel depꝛeſſio poꝛdina⸗
ta ſeu nredeſtina a autpapa als alicuið
Xx iij

Pars pꝛima de vniuerſo

lpſa natiuitate ſua vel ante et bec eſt int⸗
no ſ̃m quam aſtronomiſciẽtias iudicioꝛũ

ſuoꝛum fatidicà nominant ⁊ dicitur ſatuʒ

abuſiue a foꝛ faris tanq; conſtellatio nat

nitatis vel cõceptionis vel etiã alteriꝰ ho

rx pꝛecedent et conceptionẽ et natiuitatẽ

hec fata ſiue loquuta fuerit pꝛeſignado ſi/
ue pꝛeſignificãado. Aliomodo ⁊ alia inten
tione fatum intellexerũt cultoꝛes multitu⸗
dinis deoꝝ pꝛeoꝛdinatuʒ et pꝛedictum ab
ipſis dijs q̊s colebant pꝛedictũ inq; denũ

ciatiue opinabant᷑ enim deas triplicit᷑ lo/

qui vʒ commonitoꝛie et comminatoꝛie et
denunciatiue Ea vo que cõminatoꝛie vel

communitoꝛie dixiſſẽt poſſe auerii ne eue⸗
niant denũciata vero neccario euenire tã/
decreta ⁊ ſtatuta deoꝝ. Unde ⁊ fata tãa
q; dieta et pꝛedicta deoꝝ ipſoꝛum às men
niri impoſſibile eẽ credebant nominauert
. Frra igit᷑ ̃ᷣm intentionem iſtã eſt ſentẽ

a ⁊ aſſertio deoꝝ ipſoꝛum dicẽdovel fan

do exp̃ſſa et denuciata moꝛtalibus ð ma⸗

gnis euentibꝰ alicuius Nõ enim dicit᷑ fa

tum de quottidianis et modicis euentibꝰ

Dedit autẽ caſum huic opinioni młuplex

narratio ⁊ aſſertio hominũ ⁊ maxime mu

lierum dicentiũ ſe audiuiſſe deos loquen

les in natiuitatibꝰ hominum ⁊ mulieruʒ
euentus iſtos. Sʒ et vſq; hodie aput mul
tas nationes ẽ huiuſmodi opinio ⁊ foꝛſi/
tan aput oẽs et multos ex egregijs militi⸗

bus fatatos ſic dicũt id ẽ magnos euent⸗

eoꝛuʒ a dijs vel deabꝰ anteqᷓ; euenirẽt pꝛe
fatos ſiue pᷣdictos Et poſuerũt quidaʒ de

as eẽ.que talia pꝛefarent᷑ aut pꝛedicerent
maxime in natiuitatibꝰ homiuuʒ foꝛſitan

ſimilibus narrationibꝰ ⁊ aſſertionibꝰho
minũ dicentiũ ſe audiuiſſe deas colloquẽ?

res ð euentibus naſcentiũ vel foꝛſitã arbi
trati ſunt conuenientiꝰ deas aſſiſtere pa/

rentibus hominũq; natiuitatibꝰ qᷓ; deos

et hoc licʒ ſuperſticioſe et pene anilit᷑ dici

videatur qꝛ vel famoſe vel fabuloſe tñ pe

ne communit᷑ dicitur⁊ fatati multi ð anti
quis et quidã etiam huiuſmodi tempoꝛis
non multũ lõge a tenꝛa natiuitatè mee nõ
eſt pꝛetermittendũ quin de doc aut vᷣitas
ſi deusvoluerit aut veri ſimilitudo quera

tur et lentetur an per me valeat inueniri.

Ciendum aũt eſt tibi qꝛ fuit ex ita
icis phis cuius eloquentiamvſq;
hodie tota latinitas non immeri/
co admirat eenrt italicos ſapientia eiꝰ re

puto ⁊ arbitroꝛ admirandã ꝗ dixiſ fatũ et
ymanueneʒ idẽ eẽ nec diſtinxit int᷑ ea niſi
nominibus tantũ dicẽs fatũ eẽ cauſas col
ligatas p q̃s res rebꝰ cõnexe ſerie oꝛiunt
vel fiũt.Et iterũ alio fmone dixit qꝛ fatũ ẽ
ex oĩ eternitate fluẽs vitas ſe mꝑiterna ꝗ⸗
bus ſermonibꝰ ⁊ ſi veruateʒ explicare ſibi
viſus fuerit racionẽ tamen ⁊ explicationẽ
pꝛeterit nominationis nec apparet nobis
nec fac nos ſcire qᷓre fatũ ſit nominatũ ſic.
Reminiſcere igr eoꝛum q̃ᷓ au+diuiſti in pᷣce
dentibahoc ẽ in pᷣma parte tractatꝰ iſtius
qui ẽ ð vniuerſo ⁊ in pᷣma parte tociꝰſpiri
tualis ac diuinalis magiſterij ð verbo pᷣ⸗
mo ſeu pᷣmo genito.qͥ pꝛimꝰ genitoꝛ pᷣmꝰ
q; loquutoꝛ ſemetipᷣm dixit eternalit᷑ ante
omnia tẽpoꝛa ⁊ anteqᷓʒ aliqd crearet et ec
dixit eodẽ verbo quecunq; facturꝰ erat ⁊
quecunq; tutura erãt ſiue in rebꝰſiue ð re

bus itavt nullũ ex euentibꝰ vel ren velbo
minum qðõ nõ in eo vbo etr ꝑ ipſuʒ direrit

Silr nec oꝛdo nec modꝰ in tota ſerie ſecu
loꝛum ab eo pᷣtermiſſus ẽ vel tacitꝰ quare

quicꝗd tũc erat futuꝝ tũc fatꝰ eſt et loqun
tus ⁊ ꝓpter hoc fatũ tũt ſiue dictũ eſſe hu

ius. Inð igit᷑ videri põt nominatuʒ fatuʒ
pꝛimogenituũ verbũ quia dictuũ ab ipᷣo pꝛi
mo loquutoꝛe pᷣmoq; genitoꝛe.Scis eniʒ
quia dictũ aut fatũ non ſolũ res dicit᷑ ſed
ipſa factio ſiue dictio ipſiꝰ.q̃ res dicta vel
fata dicẽda ẽ. Hec igit᷑ ratio videt᷑ eſſe no
minis ſeu nominationis fati ⁊ congruere
ſoli verbo creatoꝛis in qͥ et per quod con/
ſtituit et oꝛdinauit aput ſemetipſum ante
ſecula totam ſeriem ſeculoꝛum atʒ cauſa
rum omneſq; euentus hominuʒ.ꝗ dicun
tur foꝛtune vel infoꝛtunia et bona quideʒ
omnia tam nature q; gratie qᷓʒ future glo
rie et etiam tẽpoꝛalia ſiue coꝛpoꝛa de quo
rum numero ſũt pene⁊ afflictiões depau
perationes contumelie ipſaq; pauperlas
omniaq; toꝛmẽta hmõòi et etiã moꝛs que
ola vulgalis ſtulticia mala noĩat ⁊ tanq;
mala fugit eadẽ et ꝓut põt repellit. Ma⸗/
la vero culpabilia que vicia dicunt aiq;
peccata dixit apud ſemetipᷣm futura atq;

pꝛeuidit nec voluit nec eẽnt ex ipſo vel ab

—

ipᷣo vel per ipſum quoniã non decet gloꝛi
am eius et bonitatem vt ſit cauſa talium.
Statuit igr apud ſe in verbo ſuo om̃ipo⸗
tentiſſimo et peripfum non ꝓhibere ea el
ſe. Sed limitare atq; oꝛdinare ⁊ modera

re limitare quidem ne eo vſq; pꝛoſilireni
quocunq; mali hbomines vel mali deme.

bente

esvel
nultigli
uagonf
la ißius
peius en
glcere p
llegitih

Aleitann

hefnumn 9
ſobondei
(tidebor
i gllte
nweinel
grinſe⸗
Uhtenon⸗
deidonamn
ſpseinen
Copedeiea
foiquen
anngzt⸗
inae
Uayſusan
fungenne

Addorin

luſmndl
vewüͤſſt
ſegislve
(cawe
fichlius
ſoin pn
ſucio pe
ſunögen
ſulnoltan

liamneci

uſonif
deose
Eſtinei⸗
lieni
Peneb
bilthen
biselc⸗
idonn
nintie
tuun
hinſpi
tnn
ſphen

igt
AKmmtmis
aiticn
Neleſetktn
lengin
nucapleni
Mnteneni
Athee
uirponund
Ndeudniäri
Meni
naperetget
ſten dfan;
Nnenteid
Nuncenata
aigagenes
Ngfmn
fennehſuit
malett
boagpe
Ginwuben
Bign
nieftpetenn
iitedeice
Geerinp

guudin

üſtütinn
Närm
innnuin
nisiittenr
iane gn
tnenin
ngun ie
songl
nud wun
trgind
ſenmn
afiniunn
nune
aie

anu

Fo.

nes vellent aut ſuggerent. Moderari vo

multiplicibus cepᷣſſionibus at reſiſtetijs
quas omnes ſola totaliter nouit ſapien-⸗
tia ipᷣius oꝛdinare quoq; vt non ante vel
ius fierent q;ᷓ ipſe vtilitates illas ex eis
elicere ꝓpter quas ea permittenda potiꝰ

ſermohis cõmunis quo dicunt homines

valde incircumſpecte fato euenit hoc vel

per fatum quoniã ſi fatum intelligat᷑ ibi
verbum dei alliſſimi non poterit vere di⸗

c(iniſi de bonis vel nature vel gratie vel
Larie vel tempoꝛis ſeu foꝛiune et nomie
0

ꝛtune intelligo ipᷣa bona antedicta que

vulgus inſipientiuʒ in foꝛtunia nominat
cum nemo ſapiens dubitet illa eſſe bona

dei dona multipliciter fructuoſa bene vtẽ

tibus et ineſtimabiliter pꝛecioſa. Uerbo

quippe dei atq; per ipᷣm facta fuiſſe omia
et fieri quecunq; operat᷑ creatoꝛ et fienda
quecunq; facturus eſt. Declaratum ẽ tibi
in pꝛima parie tractatus ipᷣius et hoc ha⸗

bei vſus autenticoꝛum ſermonũ ꝓpheta
rum gentis hebꝛeoꝛũ. Hoꝛum enimvnus
dDdixit. Uerbo dei celi firmati ſunt lex vero
et doctrina xpᷣianoꝝ refertiſſime ſunt hu/

iuſmodi ſermonibꝰhoc aũt eſt quoniam
verbũ iſtud illis maxime innotuit et iᷣm
legis ſue latoꝛem auctoꝛem doctoꝛẽ ⁊ pꝛe
dicatoꝛẽ indubitata fide tenent ipmq; pa

ri cultus honoꝛificentia cuʒ ipſo genitoꝛe

ſuo in vnitate deitatis tota deuolione ac
ſtudio venerant᷑ nec apud eos qui docti

ſunt ð gente vpᷣianoꝝ recipitur ſermo hu⸗

iuſmõi fato euenit hoc vl per fatum quo/
niam nec intentiõis hmõi quaʒ dixi vicʒ
qua ſignificet verbum dei nomen fati eſt
apud eos et etiã ſi eſſet non reciperẽt abſ⸗
q; diſtinctione expꝛeſſa atq; declaratioe
Cauẽt enim ſibi non immerito non ſoluʒ
ab erroꝛibus impietatis cuiuſcũq; ſed eti⸗
ab ipſa ſpecie et ſuſpitione eoꝛũ in ſermo
nibus et colloquntionibus ſuis hinc eſt
ꝙ fati nomen abhoꝛrent tanq; ſonent vł
in ima eius ydolatram qua ſumoꝑe dele

ſtanturvel irrident tanq; anilis ſeu vetu/

laris inſipientie deliramentũ. Nec te con
turbare potuerunt aut debebunt argucie
ſophicoꝛum dicentiũ poſtq; creatoꝛ dixit

elegit qᷓ; cominus eſſent auertenda ſeu ꝓ
hibenda. .
ys igr ita determinatis caue dili⸗
genter ab intellectu et intentione

cxl

eternaliter omnes euentus futuros ? ver

bum eius immutabile eſt per omnẽ mo⸗

dum et omnis dictio vel aſſerſio neceſſa⸗-
ria et omnino impoſſibile eſt ißm menti⸗

tum fuiſſe neceſſe eſt igitur euenire vel ve

rum eſſe quicquid dixit. Si reminiſceris
ſimilium argutiarũ quas in pꝛecedentibꝰ⸗
de ꝓuidentia creatoꝛis audiuiſti per om/
nia enim ſimiliter te habere debes in om
nibus que circa verbuʒ dei vel dictũ obü
ciũtur quemadmodũ et in hijs que circa

pꝛouidentiaʒ et cauere tibi a ſermonibus

duplicem ſtatum aut duplicitates de qui

bus audiuiſti vel expᷣſſe ſignificant vet in⸗
ſinuant vei diſcrepantia ſiue diſſimilitu⸗

dinem inter verbnm dei vel dictum qua⸗

le eſt verbum menciendivel dicendi falſa

vt falſitas verbi dei aut falſum verbi dei.
Iſta em̃ dicunt diſcrepantia inter verbuʒ

dei et res dictas et hmõi diſcrepanlia in⸗
dubitanter impoſſibilis eſt. Impoſſibile

enim eſt aliter eſſe in rebus vel ſe habere
res qᷓ; deus dixerit ⁊ ſicut non eſt neceſſe
de vnoquoq; pꝛouidit deum ipᷣm pꝛoui⸗/
diſſe illud ymo multa pꝛonidit quoꝝ vnũ
quodqʒ poſſibile eſt ioſum non pꝛouidiſ
ſe et de ſcientia ſimiliter ſe habet ſic et de
verbo ſeu dictione ipſius veriſſimum eſt
ipſum multa ab eterno dixiſſe de quoꝛuʒ

vnoquoqʒ poſſibile eſt ꝙ ipſuʒ non dixe⸗

rit. Quemadmodũ etiam dixi tibi cauen⸗
dum eſſe ab vniuerſitate et particularita⸗
te et compoſitione atqʒ; diuiſione⁊ a re et
Dicto iuxta ſermones loquentium de pꝛo
uidentia creatoꝛis.Sic et in ſimilibus lo⸗

cutionibus arca verbum eiuſdem vel di-

ctionem tibi cauendum eſt in ſimilibꝰ ſer
monibus.Et vt clarioꝛa fiant libi que au
diſti circa verbum creatoꝛis et pꝛouiden⸗
tiaʒ intende diligenter in exempiũ qð pꝛo
pono tibi. Si ꝗs dixerit de duobꝰ oppo⸗
ſitis contingentibus quoꝛum neceſſe eſt
ſemper alterum eſſe verum hoc eſtverum
demõſtrato eo ꝙ eſt verũ⁊ firmauerit in
lentionem ſuam in hoc ꝙ aliud non de⸗
moöſtraret. Manifeſtum eſt ipſum nõ
poſſe meni gar oꝛatione hoc eſt verum
in hac intentiõe qua dixi cauſaʒ poſſioile
eſt non eſſe verum id de quo dicit hoc eſt
verum quoniam de vtroqʒ poſſibile eſt
ipſum non eſſe verum. Cum ſecundũ po/
ſitionẽ iſtã vtrunʒ contingẽs ſit qᷓntofoꝛ⸗
tius nõ debet eẽ mirabile deũ non poſſe

— ☛

Pars pꝛima de vniuerſo

mentiriverbo ſuo licet multoꝝ quodlibet
Coꝛum que ditit vel dixit poſſibile ſit non

eſſe verum. Cauſa autẽ in hoceſt qm quẽ

admodum intentio vel demonſtratio iſti
us non cadit niſi ſuper illud de duobus
quod eſt verum. Similiter hec loquutio
vel hoc verbum ißius que eſt hoc eſt ve⸗
rum non poteſt eẽ falſum vel falſa licʒ fal
ſum eẽ poſſit qð ꝑ eam ſignificatur. Sed
ſi falſum eẽt non ſignificaretur ꝑ eam vel
ꝑ illud. quato foꝛtius igit᷑ verbum dei eẽ
falſum non poteſt licet multa ſubſint ei qᷓ
poſſibile eſt eẽ falſa.Euidentius autẽ erit
ineuentibꝰ ſi dixero de moꝛte vel vita ali
culus ita erit de iſto cras demonſtrato 14
að erit de moꝛte vel vita eius neſcio tamẽ
quid erit hocẽ an moꝛiet an vinat Sed il
lud qð erit demõſtrato. Clides hic mani⸗
feſte quia non poſſum mentiri ⁊ verbum
meum verum eſt ꝗcquid accidat de mor⸗
te vel vita eius. Sic verbuʒ dei non cadit
niſi ſup ea que vera ſunt aut vere futura ł
npeterita. Sicut andiuiſti de pꝛouidentia
Fius ⁊ ſicut hoc eodem verbo.ſ.hoc erit
ſi aliud eẽ futurum de vita vel moꝛte iſtiꝰ
Dicerem illud foꝛe. Sic ẽ ⁊ de verbo dei q̃
nnus in rebus tam longe ab inuicem di/
ſtantibus fas ẽ vel dici velinueniri ſimili
tudinem quia creator benedictus eodem
verbo ꝑ omnia que dixit hoc eẽ futurum
ad leuera eſt futurum dixiſſet illud ipſum
non eẽ fſuturum ſi in veritate non eẽt futu
rum et illo vnico verbo dicta ſunt omnia
que oĩbus oꝛationibꝰa niis dicibilia ſunt.

Uia vero enoꝛ quẽ pꝛedixi tibi de
dicibilibus et enunniabilibus oc⸗
.caſionem habuiſſevidetur ex hoc

quia innumerabilia ſuerunt ab eterno et
oc per vias quas oſtendam tibi. aut em
9 vera fuerunt veritate que erat etque erat
in eis aut non SDi ſic erat igitur veritas eo
rum et erat in eis erant igitur et ipſa.Cuʒ
in non entibus.nec veritas nec aliud eſſe
poſſit. Si vero non erat veritas eoꝛũ nec
erat in eis quomodo igiturvera erant ea
verſtate qᷓ nec erat nec erat in eis hoc eniz
ita dici videt᷑ ac ſi diceret ꝙ allꝗd erat al⸗
bum albedine que nec erat nec erat in eo
Necu minoꝛem foꝛte difficultateʒ habet ſer
mo quo dicunturvera eſſe ea que de futu
ro ſunt ſiue ſint neceſſaria ſiue contingen
ua. quomodo eniʒ verum eſt ſolem eèoꝛi
turum cras ſi vergas eiꝰ non eſt. Non ali

c̃.Sed

tervt videt᷑ qᷓ; ſi dicat ſocrates ẽ philoſo⸗

phus aui ſapiens ſapientia vel phia que

non eſtOè ſi dixerit quia veritas illa futu
ra eſt hoc eſt ac ſi diceretur quia ſocrates
eſt ſapiens ſapientia que non dum e.ſed
futura ẽ. Si vero dixerit ꝗa veęritas illa ẽ
vbi ergo ẽ.non põt dici ꝙ in ſole quoniãa
etiam ſi ſol non eẽt dummõ cras ectoꝛiiu
rus vera eſſet enuntiatio qᷓ diceretur cras
ꝛiturus.è ſi voluerit de hoc calumnia⸗
ri quia ſol ẽ.et pꝛopter hoc habet veritas
illius enuntiationis ſubieciũ in quo ſit et
a q̊ ſuſtentet᷑ errat młta inbecillitate intel

lectus deſeret enim eũ iſta ſolutio. Si di⸗

rxeris ei aliq̃ dies pᷣterijt.que modo non e
vel aliqua dies eri:t que non dum ẽ mani⸗
feſtum ẽ tibi quia neutra iſtarum enunci⸗
ationum habet ſubiectũ qnod ſu Quare
non habet ſubiectum in q; ſit veritas cum
neuꝑiꝰſubiectũ ſit exagittati ꝗqdaʒvel hijs

vel ſimilibꝰ rationibꝰ⁊ inbecilliiate intel

lectus deficiẽtes ab inuentione veriiatt et
eiuſdeʒ ianua tanq; ceci et errabũdi nõ in

ueniẽtes dixerũt pꝛimã veritatẽ eẽ qua vᷣa

ſunt oĩa huiuſmòi. Hic aũt erroꝛ deſtruet

vijs q̃s oñdaʒ nbi haꝝ pᷣma c aut em intel

ligunt ꝙ pᷣma vitate va ſut oĩa huiuſmoi
foꝛmalit᷑ aut effectiue ꝙ ẽ dicere quoniaʒ
aut intelligut ꝙ hoc nomẽ vᷣa pꝛedicet
pꝛima vᷣitas q no ẽ niſi creatoꝛ benedict⸗
tuc ponẽt eaʒ ex neceſſitate in oĩi vo.aut

in telligut ꝙ ꝑ hoc nõ va pꝛedicet quidaʒ
efſectꝰ pᷣme veritat cadẽs ſuꝑ oia va quẽ

admodũ lumen ſparſũ a ſole ſuꝑ oĩa illu
minata ab ipᷣo Ei manitfeſtuʒ ẽ intelligeni⸗

bus qꝛ vᷣitas huiuſmòi lux ẽ intelug ibilis

ad virtutẽ nr̃am intellectiuã quéadmoaũ
lux coꝛꝑalis ad virtutem nr̃am viſibilem
⁊ ꝓpter hoc om̃eꝛ ſol veru ſcibile ẽ nobis
qnemadmodum ſolũ lucidum aciu vłil⸗
luminatu viſibile neceſſitate igr hunc po
nere pᷣme veritatis eſſentiã ſᷣm intentionẽ
hanc in omino non entibꝰ. quoniaʒ innu
merabiles ſubſtatie tam coꝛpales q; ſpiri
tua les vt aie humane⁊ paſſões earu atʒ
habitus future ſunt et nec dum tamen ve
rum eſt de qualiber earum. quoniam hec
res erit quantunq; eaꝛũ demonſtrata hac
rem aut forte nihil ẽ quoniam ſubiecium
huiuſmodi enunciationis non ẽ neq; pꝛe⸗
dicatum foꝛe eniʒ pꝛedicat eſſe ꝙ non duʒ
neq; cõ poſilio ẽ ſubiecii ei pᷣdicaii

no entia em̃ illa nullomõ comiũctia ſt ↄiu
ctiõe reali et fᷣm vitatẽ imo reuera dinila

plerhoe
leliget⸗
ſouoꝛin
goegne
Cerone
toogia
lusi
ſctoe
toͤleto
Mrerent
taun
Mualun
ſcneuen
ſlepet⸗
hedinge
uneſe-
Wiirier
ſasalon
etyelan
uidet
Conpen
nſn
lentoonm
luuenise
whoſtoi
oene
iione
lollone
omniar
leſe hat
wenilae
Hunine

hia ha

ſo ſeapi
Mhrece
ſonene.
Uenäer,
Nllleri
kuyen
igninn

ſcſeinn
holnag
1
ſdon

iſtſſeg
Atondrt
huſem
moien
9dke
deborcdun
borbehee
deninanie
nbaleen
ſtaſelnidge
gnencore
ondanine
niannan
igodi
ninensn
naägeeirn
Liobealur
toreſdnut
ncenabüdni
anniticn
tnütannih
nsinuank
lütcipuun
gidicgeter
noni tuhru
ieataband
eitaenaſen
a ecatc
zaoeſwen
Ciniunn
niin in
Mültiin

lvacdos

ſuunſnn

Fo⸗

quoniam reuera bec res non eſt vel non-

dum eſt quare hanc rem foꝛe de non enu
bus eſt. eſt autemveruʒ hanc rem foꝛe ſᷣm
intentioneʒ poſita huiſmodi nominis ve
rum qua dicit pꝛimam veritatem in eo de
quo pꝛeqicatur. Quare pꝛima eſſencia erit
in hoc non ente et in omni ſimili vero ⁊ ꝓ
pter hoc ſimiliter non ente. Quis auteʒ in
telligat hoc ꝙ ens ſit in nõ ente. Neq; em
liquoꝛ in vaiſe ꝙ nõ eſt neq; anima in coꝛ

poꝛe ꝙ non dum ẽ neq; ſcientia in anima

que non eſt ne ; vllum genus rerum po⸗
teſt cogitari eſſe in aliquo quod non ſit.
Amplius manitfeſtuʒ eſt multa ⁊ innume
ra modo eſſe vera que poſſunt eſſe falſa ⁊
ecõuerſo ꝙ ſi cõtingeret recederet ab eis
pꝛime veritatis eſſencia ⁊ intraret oppoſi
ta eoꝛum quaſi ergo locuʒ muta re vel ha
bitaculum eam ſequetur ex hboc Amp̃.
ſequetur maius inconueniẽs.quia vel fal
ſitate vel alio illuʒ expellente fugabitur a
vero in quo erat tanq; non potens ibi re⸗

manere. non em̃ poteſt remanere veritas

vbi inierat falitas. Amplius ſiue falſi
tas aliquid ſit ſiue nihil impoſſibile eſt ꝗ;
expellat pꝛimam veritatem. Si enim ali/
quid eſt impoſſibile eſtvt ſit ei foꝛtitudine
comperabilis.quomõ igitur expelletur ꝑ
ipſam ſi nihil ẽ faiſitas. Multominus po/
terit contra pꝛimam veritatem Jurta hoc
inuenies et alia inconuenientia non tam
impoſſibilia qᷓ; irriſione digniſſima Si ve
ro dixerit ꝙ veritas hec qua ve ſunt enũ⸗
ctiationes velvera eoꝛuʒ ſigniſicata eſt ve
lud lumen ſparſum a pꝛimaveritate ſuper
omnia vera huiuſmõi nõ effugit quin ne
celſe habeat concedere et confueri ꝙ in⸗
men illud ſpargitur ſuꝑ nõ entia et ꝙ eo

illuminata ſunt. et eo lucent infinita non
entia. Hanc autẽ poſitionẽ nec ymagina

lio recipit nec intellectus. Si em̃ lumen il⸗/
lud accidẽs eſt quomodo eſt in ſubieeto
non ente. Amplius. iſtud accidens erit
eternũ et immoꝛtale et incoꝛruptibile vni
unerſaliter impoſſibile etiaʒ ⁊ in continge/
libus veris. Impoiſibile em̃ nutlum con

tingentium dicibilium veru meſſe Neceſ
ſe em̃ eſt quoꝛucunqʒ duoꝛũ contradicto⸗

rie oppoſitoꝛum alterum verum eſſe.
Amplius.ſi in eandem pꝛopinquitate ſint
ad veritatem pꝛimã.duo huiuſmodi op⸗
poſita qualiter nõ cadet equaliter ſuper
ambo lumẽ iſtud veritatis quẽadmodũ

li ouo luminabilia in eadem pꝛopinqui⸗

cxli

tate ⁊ alijs diſpoſitionibus fuerint vel ſe
habuerint ad ſoleʒ ⁊ eque illuminabilia
fuerint equaliter uluminabunt᷑ ⁊ vł vtrũ⸗
qʒ illuminabitur vel neurrum Ampli.
qualiter recedit huiuſmodi lumen verita
tis ab altero eoꝛum aut pꝛima veritas re-/
trabit ad ſe radium et hocnon accidit in
aliquo genere naturalium operationum
aut ipſum qð erat veruʒ recedit a lumine

illo et hoc non eſt poſſibile niſi ilud mo⸗

ueatur. Quis autẽ intelligat dicibitia mo

ueri qualiter intelliget quis enunctiatios

nem monueri vel ipᷣm enuncciatũ cum nee
voluntarie nec naturaliter poſſibile ſit ea
monere Amplius. huinſmodi lumen
eritvel ꝑtibile vel imꝑtibile in omni enũe
ciato.Si ptibile erit igit᷑ pars eius in ſub
iecto ⁊ pars in pᷣdicato. Quare alterutro
eoꝝ deſtructo deſtruet᷑ pars illa hoc autẽ

manifeſte impoſſibile eſt et ponã tibi ex⸗

emplum ad hoc.ſ. Socratẽ diſputare vel
non diſputare.hoc em̃ ſemꝑ eſt veruʒ ſiue
ſocrates ſit ſiue nõ ⁊ eque verũ deſtructo
ſocrate.Si aũt pars veritatis iſtius eſſe
in ſocrate deſtrueret᷑ illa pars veritat de
ſtructo ſocrate Deſtructa aũt parte nõ re
manerei iotũ integrum nec ena maneret
Manet aũt integra veritas eius ꝙ eſt ſo⸗
cratẽ diſputare vel non diſputare manet
etiã illud nõ minꝰ vllomõ verũ qua fue⸗/
rat ſocrate ꝑmanente. Quare ma nifeſtũ
eſt nec totaveritatẽ illiuns nec partem in ſo
crate eſſe.quare erit in pᷣdicato ꝙ ẽ diſpu⸗
tare vel non diſputare. Quia igr in eo q;
eſt nõ diſputare necveritas nec aliud ẽvel
eſſe poteſt cuʒ ipſum etiã ſit non ens ⁊ ni
hilvtpote pura negatio erit ex neceſſitate
tota in eo ꝙ ẽ diſputare Quare eo deſtru
cto deſtruet᷑ Cuʒ igr non erit diſputare ſo
cratis nõ eritvitas in ioto illo ꝙ ẽ ſocratẽ ꝗ
diſputare vel nõ diſputare Socrate igitur
non diſputãate non erit verũ ſocratem di⸗
ſputare vel nõ diſputare. Amß. iſta in
fiuentia huiuſmõi habens a pᷣmaveꝛitate
deſcendentis ⁊ ſuper oĩa ſparſim autẽ na
turalis aut ẽ voluntaria ipᷣi pꝛime veritati
Qi ſi fuejt naturalis vt pꝛetetigi erit ſerui
lis ſiue ſeruitutis hoc autem non patitur
nobilitas pꝛime veritatis ſicut multoci⸗
ens audiuiſti Si vero fuerint voluntaria
per voluntatem igitur ipſius erunt vera
omnia vera. Quare iſtum rapere. illum
furari.illum blaſphemare. illum negare
deum erunt vera ꝑ vountateʒ eius ⁊ ipᷣo

Pars pꝛima de vntuerſo

faciente vt vera ſint. Erit igitur voluntas
eius cauſa omnium furtoꝛum et rapinaꝝ
Quicquid enim facit vt verum ſit furari
iſtu facit vt iſte furetur Amplius. Iſta
influentia nõ ẽ vel eſſencia creatoꝛis vel
creatoꝛi eſſencialiter. Quare poteſt ſeꝑari
ab eo actuvel ſaltẽ intellectu. Sepemꝰigr
iteliectu eã ab ipᷣo.id ẽ intelligamus non
influere vel ſpargere cum iſtud lumen ali⸗
am nõ habeat nõ erit om̃ino poſtq; non

erit a crea toꝛe.Quare nulla erit veritas æ

ꝓpter hoc nihil eritverũ.Erit igr hoc ipᷣm
verũ ſcʒ nullã veritatẽ eẽ ⁊ hocaliud nihil
eſſe verum et innumerabilia huiuſmodi.
Amplius.hmõiveritas cum nec ſit ꝑs
eius ſuꝑ quod cadit nec ſit ip̃ᷣm totũ ſepa
bilis ẽ ab eo ſaltẽ intentione vel ĩtellectu.
Amp.ammiſſibilis eſt ⁊ irrecupabilis
in multis id ẽ multa ſunt vera que poſſũt
nõ eſſe vera ⁊ multa nõ ſũt vera que poſ⸗
ſunt eſſe vera. De omibꝰ aut hmõi dicitur
vniuoce verũ accidit igitur omibus hmõi
Amp̃. Socratẽ diſputare nõ recepit in
ratione ſua vel eſſencia veritatẽ. Si enim

eſſencialis erit ei veritas nullo modo po⸗

teſt recipere falſitatẽ nihil em̃ receptibile ẽ
alicuius qð ſit contrariũ vel pᷣuatio aut to
tius eſſencie ſue aut alicuius eſſencialium
ſuoꝛũ Eſt autẽ receptibile falſitatis nõ eſt

ei igit veritas eẽncialis Amplius. So

cratem diſputare nõ aliud ẽ nec alteriꝰ ra
nionis ſi ſit verũ q;ᷓ ſi ſit ſalſum. Eſſet auteʒ
aliud vel alterius rationis ſi veritas eẽt ei
eẽncialis. Manikteſtu igitur ẽ ſm hãc
intentionẽ cum ſit influentia a luminoſi/
tate pᷣmeveritatis deſcendens ſ uꝑ omnia
vera et vniuoce dicatur de omnibus illis
erit ſeparabilis ſalteʒ intellectu ab vnoqᷣʒ
eoꝛum et hoc indubitanter. Sic ſe habet
in omni eo ꝙ nec eſt tota eſſencia eius in
quo eſt neq; pars ſed eſt receptũ ſi uper to
tam et completa eſſencia.Quare ab vno⸗
quoq; hmõi erit actu vel ratione ſalteʒ in
ſeparabilis veritas hec. hoc autẽ manife
ſte impoſſibile eſt in numerabilibus quo
rũ vnum ẽ ſocratem diſputare vel nõ diſö/
pulare. Nuilus em̃ intellectus goteſt ab
eo ſeparare veritatem et eodem modo ſe
habet in omnibus ſimilibus hoc eſt que

ſunt diſiuncte contradictionis. Eodẽ mo/

do ſe habet in eo qð eſt aliquid eſſe veruʒ

vel aliquam veritatem eſſe. Nullus enim

intellectus admittitvt non ſit veruʒ aliqd
eſſe verü neq; vt ſ verum nihil eſſe verũ

Similiter nullus intellectus recipitnullẽ
veritatem eſſe. Amplius Cum maniſeę
ſtum ſit multa fuiſſe vera ab eterno diuer
lſa ei maria et om̃ino ad inuicem non con
tingentia multa inq; cõtingentia de ſutu

ro et alia nihil autem ab eterno fuerit pꝛe

ter creatoꝛem. Non fuit igitur velitas effu
ſa cum ipᷣe creatoꝛ non ſit imo lumen ſpar

ſum ab ipᷣo ſuper omnia vera ſcõm hane

opinionem.aut igitur non erant vera aut
erant vere veritate que non erat. Qꝛ ſi di
xerit quia veritas illa fuit q;cito fuit pᷣma
ac luminoſiſſima veritas que eſt ſol ſpiri⸗
tualis intellectus ⁊ omniũ ſubſtanciaruʒ

intelligentiuʒ; quemadmodum q;cito fuit

ſol ſiue luminoſitas eius ta cito fuit ⁊ ſolẽ
doꝛ ex ipᷣo emicans et ſparſus per totũ oꝛ
bem receptibilem ipᷣius.Dico quia totum

celu vltimu luminoſum eſſet ad inſtarſo
lis. Nihil luminis caderet vel ſpargeret᷑
ab eo extra ſe et hoc eſt quoniã extra celũ
non eſt aliquid receptibile vel luminisvel
alicuiꝰ influentie niſ quis deliret nõ ens
aut nihil eſſe receptibile alicuius impꝛeſſi

onis aut influentie hoc autẽ eſt quemad⸗
modũ pꝛedixi nbi ac ſi quis dicat vas qðᷣ
non elt recipere liquoꝛẽ aliquem ⁊ aera 9

nondũ eſt illuminari a ſole atq; ſubiectũ

non ens ſuſtentare accidens quodcunq;/

Quod ſi dixerit quia ſplendoꝛ a celo ſpar

gerelur ſuper inane vel vacuum. Jam au
diſti ſemꝑ hoc Ariſtotelem ⁊ expoſitores
eius qui opinati ſũt ſe deſtruxiſie inane ſi
une vacuum.

tiones⁊ vna intentione ſignum ſi
e ſignificatioet ventas oppoſita ſunt et
hoc modo veritas non eſt niſi res ipſis ſi

gnificata. Secundo modo veritas oppo

nilur falſitati que eſt apparentia rei alicu
ius que non ſubeſt et ſcm hunc modum
dicunlur falſi homines qui pꝛetendunt ex

tenius contrarium eius.qð habent interi⸗

us et vt communi et noto nomine nomi⸗

nem eam tibi vſualiter ſtimulatio vocat᷑.

Lercio modo veritas ipᷣa ẽ puritas ab ad
mixtione quemadmodum dicitur verum

argentum quod eſt puruʒ et tanto verius

quanto purius huic ergo veritati puritas

oppoſita eſt ſiue vt cõtraria ſiue veriusvi
detur vt pꝛiuatio. Quarto modo ipium

elſe rei vniuſcuiuſq; hoc eſt reſiduuʒ a to⸗
in varietate et circuueſtitione accidentius

iendũ igitur eſt tibi in büs quo
niam veritas ſcom multas inten⸗

ubocte
non ca⸗
ſolagu
. n
diffinia
inegta
minon
ſubſtan
genare.
nisenn.
orauda
gilcen⸗
aunßo
igiciz
ſeibgin
ſenct
Mallon
Amn
0nedlud
sfeude
ſonidice
luleye
llutil
ſahniis
henloni
ezano
känsſor
Polas
wineit
fügneſi
ſolsba⸗
Mitu
llsſpii
Cocat
hngnoc
Nokacecde
de ſolo güͤt
fneſenen
nealoele
Cleruag
ffloabie
leulhu
grenn
Eaſepkab

Allibret

Gtnono
bibiſti
laneni⸗
llunr
ſledete
Pri⸗
klins
gsKye

1

u⸗ whn
lunn
damnend
niun en
mgenia i

=
=

Dcndenn

Neie

3enſorin
Nnaunn
noncra. O
öoftlzn
s eckaſe
u ſooſanirn
ocmnii
Südibfutie
usgghi

Deocnudon

eſetsd ie
mere et

vonicnti
ieyelmugt

õ
etinisnnr

mictan

is dint ei0
digrentn

ſoleatg oen

nsgon
Nendrec
AdeN Ni
en tenpien
eſnuolerul

enio

—

et hoc eſt eſſe að explicat diſſinitio in quã

non cadit aliquid de accidentibus ſed ea

ſola que vel ſunt rei eſſencia ſiue ſubſtan-

cia. Unde et ratio ſubſtãcie noĩata ẽ vera
Diffinicio qm̃ explicatio ẽ ipius ſubſtancie

integra ac pura abſq; admiſſione vel ad⸗
mixtione alicuiꝰex accidẽtibꝰ ⁊ nolata eſt
ſubſtancia pꝓpter hoc qð ſtat ſub tota illa
veritate ac circũueſtitione accidentiũ ſuſti

nẽs eam alioꝗn caderet in non eſſe ꝓpter

qð ⁊ accidẽs nominatũ ẽ tanq; ad ſubſta
cla cadens querens inniti ei ⁊ ſuſtẽtari ab

ea lanq; ꝑ ſe ſubſiſtere nõ valẽs vel dictũ
accides quaſi ad nõ eſſe cadẽs quantũ ĩ

ſe ẽ. hoc ẽ quantũ ẽ er natura accidẽtalita/
tis tanqᷓ; ꝑ ſe hoc eſt ꝓpᷣa firmitate ſc; na

turali ſubnſtere nõ valens. Quinto mõ
dicit᷑ veritas eẽ creatoꝛis ſiue ipᷣe creatoꝛ⁊
omne aliud compatiõe ipᷣius dicitur falſi
tas ſicut dixit Ariſtoteles ĩ libꝛo metaphi

ſicoꝛũ dicẽs vnũ eẽ ſolũ cuiꝰnulla ẽ cauſa

⁊ illud ẽ veritas om̃e aũt aliud ẽ poſſibile
eẽ ⁊ illud ẽ falſitas vel vanilas el intentio
iſta ſimilis ẽ aliq tenus vni ex pcedentibꝰ

intentionibus. Cauſa aut in hocẽ quoniã
gqnèadmodũ nõ oidt᷑ verũ argentu qõ ex

terius ſolũmõ argentuʒ ẽ neq; ſymea vel

pploſus dicitur ho no qm̃ exterius hõ eſt
tm interiꝰ auũt bꝛutũ. Sic vnũquodqʒ eo
rũ que ſũt pᷣter creatoꝛẽ exterius im̃ ẽ et af/
foꝛis habens eẽ defoꝛis ⁊ aduenticiũ quo

nia ſicut declaratũ ẽ tibi in pᷣma parte to/
tius ſapiẽtialis ac diuinalis magiſterij eẽ

qð pᷣdicat᷑ ꝑ hocverbũ eſt⁊ hoc eſſe quo

vnnquodq; ẽ hoc inq; eẽ de vnoòʒ alioꝝ
dicit᷑ accidetaliter ſiue ſᷣm participationeꝰ
de ſolo aũt creatoꝛe dicit᷑ eẽncialiter ſiue

ßFm eiſenciã aut ſᷣm ſubſtanciã ab om̃i ꝗp/

pe alio ẽ ſepabile actu vel ratione ſiue in⸗

tellectu a creatoꝛe vero ſolo nullo modo/

rũ ſepabile ẽ aliogꝗn eſſet ei acqſitũ vel ad
uenticin huiuſmõi aut ĩpoſſibilitas mani

feſta eſt qm ſi eẽt ei acqſitũ aut eẽt ei acaſi
tũ a ſe vł ab alio ⁊ ita vł eẽt cauſa ſui eẽ v

cauſã hret aliã ⁊ ita nec eẽt pᷣmũ nec pᷣnci⸗
piũ ⁊ non optet vt ꝓſeqr hic deſtructioeʒ
erroꝛis iſtius de qᷓ ẽ libi in pᷣnominato ira
ctatu pleniſſima certitudo. Quia igr ome

aliud a creatoꝛe exterius im̃ ẽ hoc ẽ eſſe fo

rinſeco et aduẽticio vtpote accidentaliter
Solus aũt creatoꝛ intus vel potiꝰ intime

Merito falſum ens dicitur ome aliud aut

falſitas. Solus aũt creatoꝛ verũ ſiue vere
ens et verus atʒ veritas. Huiuſmoci aut

exremplũ conuenientiſſimũ ẽ in aere luml/
naio ſiue lucidato falſo em̃ lucidiꝰ ſiue liu

cens comꝑatione ſolis dicẽdus ẽ et maxi
me cõꝑatione lucis ſolar qᷓ eẽnciali ux

elt ⁊ eius eẽ lucere. Sexta vero intetio ve
rxi et veritatis qua vera dicutur enũciata ?

vere enũciationis et hoc vt ait Auicenna

adequatio oꝛatiomis et rerũ id ẽ affrma

tionis ⁊ negationis ⁊ intelligendũ ẽ ĩ ſer⸗
mone auicenne ꝙ oꝛationẽ vocattam ex
terioꝛẽ ſcriptam ſcilicet vel vocalẽ q; ſpůa

lem ſiue intellectualẽ. Siue aũt dicas eqᷓ⸗

tionẽ ſiue equalitatẽ ſiue ſimilitudinẽ nõ
refert q;tũ ad intentionẽ auicenne. Uerũ
igr ẽ ſcõᷣm hanc inientionẽ adequatuʒ vtx
dixi ſue affirmationi vel negationi et iſta

adequatio ẽ non ſcõm vnũ tẽpus im̃ imo
ſcõöm ome et ertenditur etiã in eternitatey
oꝛatio igr vera ẽ qᷓ ðꝛ eẽ qð ẽ aut nõ eẽ qðᷣ
noò ẽuvl fuiſſe qð fuitvł nõ fuiſſe qdðᷣ nõ fuitł
2 ſimiliter ſe habet de futuro. Debes etiã

ſcire hoc quia non ẽ enũciatio alicuiꝰ enuũ

ciabilis que vel aliud aut plus aut minꝰ

aut aliter quolibet modoꝛu aſſerit vel ne

gat qua habeat vel connineat ĩm enunci
abile et hec ẽ ſim ilitudo vel equalitas ve

adequatio quã intendit auicenna ſiue di⸗
cas conuenientia ſiue concoꝛdia interißm

enũciabile et ſuam oꝛationem vel negat ·

onem ſuam inqua ſicut expoſui tibi pꝛius
hoc ipᷣa conuenientia vel concoꝛdia enũs⸗
ciabilis et enunciationis. Ueritas eſt vtri
uſq; et contrarium ſiue ᷣuatio illius ẽ fal⸗

ſitas vtriuſq;. Uerum igitur eſt enuncia/

bile qð a ſua affirmatione vel negatione

diſconuenit vel diſcoꝛdat. Unde manite⸗

ſtũ eſt ꝙ veritas et falſitas ſcõᷣm intentio

nes iſtas velut reſpectus ſunt aut compa

tiones compoſitionũ atq; diniſionum ad
offirmationes et neganio nes ſuas et veri
tas atq; ſalſitas affirmationum et negati

onum comparatiões ſunt ſiue relationes

aut reſpectus ad compoſitiones et diuiſi-

ones rerum quas ſigniſicant.alibi autenm

declaratum eſt tibi per me quia compara
tiones ⁊ relationes nec addunt nec minu
unt rebus in ſemetipſis nec ponunt aliꝗd
in illis nes cõpaatũ aut relatũ ꝑ hoc qdᷣ
eſt comparatum a&t relatũ nõ habet ali⸗
quid in ſe ſed hʒ aliqd ad ſe vel ſibi. Sil
dictũ vel ſignificaũ appᷣhenſuʒz cogitatiũ
amatũ per hoe qð ſignificatũ coguatum
aut appꝛehenſum aut amatũ nõ habʒ al
quid infe nec iſte diſpoſſtiões ſeu comꝑa

„

r qui in eo nõ eſt et deſiderat᷑ filius deſi⸗

Pars pꝛima de vniuerſo

tiones requirunt eſſe illud in quo ſunt vel

quo ſunt. Significat emplurimũ id qð
n0 ene ſianificaro q̃ ſignificatur ẽ aliqd
Teo.
tur filiꝰꝗ nõdũ ẽ ⁊ deſiderat᷑ aurũ qð nõ
dũ generatũ ẽ necvnqᷓ; erit. App̃ᷣhẽdit᷑ igr

ilr amatr᷑ etiã id qð nõ ẽ ⁊ deſidera

res appᷣhẽſione q̃ in ea nõ ẽ amat᷑ amo/

derio qð in eo non eſt et generaliter verũ

deé futu

ꝓ denominationes paſſiue ſiue pᷣdicatid

nes fiunt de rebus in qnibus nõ ſunt qm̃
ſunt in eas vł ad eas vel de eis ab albedi
ne autẽ vel alias quacũq; ſenſibiliũ qua⸗
litatũ non fit denominatio vel pꝛedicatio
niſi de rebus in quibus ſunt albũ enim ni
hil dicit᷑ niſi qdᷣ habet in ſe albedinẽ vłin

quo eſt albedo. Amatum aũt dicit᷑ nõ in
quo eſt amoꝛ ſed id in quo ẽ vel de quo ẽ

niſi foꝛte ſupaddat᷑ amatũ a ſeipo tunc eĩ
idem ẽ amans ⁊ amatũ et ad hũcmoduʒ
ſe habet de ſignificationibꝰ appᷣhenſioni
bus ⁊ affectionibus nr̃is quoniã pᷣdicant
de rebus in ꝗbus nõ ſunt.⁊ de rebꝰ in g⸗
bus ſunt. Hhoc auũt ne extenderis ad app:e

henſiões ſenſibiles. Similiter neq; ad et⸗

„

fectiones ſenſibiles quoniã quẽadmodũ

nõ ſentit niſi qð ẽ ita nõ ſentit᷑ niſi quod

eſt. Cauſa aũt in hoc eſt quonia nõ ſenti
niſi ꝙ pᷣſencialiter agit in ſenſũ hoc eſt in

oꝛganũ ſenſus. Similiter nõ delectat ſen

ſibiliter ni qð ẽ neq; delectaf id qð nõ ẽ
In ymaginationibꝰautẽ et in hijs que ſu

pꝛa eas ſunt diſpoſitionibꝰ animarũ nr̃a

rum currit res quemadmodum dixi.
PEuertarigit᷑ ad ſoluẽdas queſtio

nes et argume.tiones ſupꝛa po⸗
ſitas et dicam quia enunciabilia

ta pᷣſentialiter vera ſũt hmõi veritate hoc

ẽcõuenientia ſiue concoꝛdia ſiue adequa

tione ſiue eq̃litate ⁊ dico multas cõueniẽ

tias multaſq; bhmõi cõꝑatiões nec eẽ ali⸗

ꝗd in rebꝰnec ponere aliqd ĩ eis ⁊ eẽ etiaʒ
Huationes qᷓſdaʒ earũ vel dici ̃m pᷣnatio
nes.Utualiter eĩ dicit᷑ oĩa nõ entia cõue⸗

niẽtia eẽ vel cõuenire in nõeſſe ⁊ omĩa im

po ſſibilia cõuenire in ĩpoſſibilitate ⁊ oẽs
cecos ſimiles eẽ in cecitate ⁊ malos in nu⸗
ditate pares etiã ⁊ eq̃les dicũt᷑ qᷓtuʒ ad
hoc. Manileſtũ aũtẽ nibil hoꝝ aliꝗd
eẽ ſm veritatẽ.Silr et foꝛamina dicũt eqᷓ
lia et vaſa ſimilia vel eqlia in foꝛaminib⸗

⁊ eque nudi dicũt᷑ hoĩes ⁊ nuditates eoꝝ

tles ymago etiã ceſſaris vel herculis di⸗

o vbi nec ſubiecta ſunt nec pᷣdica⸗

tit ſimilis illi cũ nec ceſar nec hercules ſit
Quia igr cõ ueniẽtia inter oꝛationẽ eius
ſignificatũ vel pᷣuatio eſt vel ſm pꝛiuatio/

ne dicit᷑.ſicut appet ex ranõe adeqtionis
q poſita ẽvic; que nõ aliud aut aliud aut
aliter q; pl?aut minꝰqᷓ; iᷣm enũciatũ cõti
net hoc ẽ aſſerit vłnegat nihil igr ꝓhibet
Fſm hoc aliꝗd eẽ veru veritate que non ẽ.

Sicut neqʒ aliꝗd eẽ nuditate que nõ ẽet
couenire nõ entia cõueniẽtia que nõ eſt

ipoſſibilia ſiłr. Debes etiã ſcire cũ dicũtur
enũciabilia vᷣa eẽ idẽ cõnenietia ſiue ade
qta affirmatiõibꝰ aut negatiõibꝰ ſuis nõ
itelligit᷑ hoc qð dicitur de affirmationib⸗
et negationibꝰ ſuis ſᷣm actũ ſʒ ſᷣm poten⸗/
cia ⁊ hoc ẽ dicere qꝛ nõ intẽdo affirmatio

nibꝰ vel negatioõibaſuis qs pᷣſencialit᷑ ha

beãt hoc ẽ cuiꝰ pᷣſeniialiter aut actualit ſi⸗
gnificẽt᷑ ſy potiꝰꝗbus poſſibilia ſunt affir
mari vel negari. Uera igit᷑ fuerũt ab eter⸗
no innũerabilia id ẽ cõueniẽtia ſiue ade⸗

quata oꝛõibꝰ ſuis ꝗbꝰ ſcʒ erat affirmabi⸗
lia vel negabilia. Hõ cogeris igr per pdi
ctas argumẽtationes innũerabiles veriita
tes vel innũerabilia enũciabilia actu fuii
ſe ab eterno.

. . Defato.
4as ai dicere voluerit quoniaz
BZmo verbo oiĩa affirmabilia vera
Z oia vera negabilia affirmata et
hnegata ſũt ab eterno et illi ſꝑ cõuenientia

atʒ adequata. Ueruũ quidẽ dicet ſj nõ ſol

uit nodũ queſtionis qm̃ nõ exponit veri⸗

tatẽ de hmõi ↄueniẽtia vł adeqᷓtiõe⁊ hoc

ẽ qm̃ claudicabit ex neceſſitate ſᷣm ipᷣm cũ
no habuerit a ꝑte enũciabiliũ vbi pedẽ fi

geret. Cũ res ⁊ ſi eẽni enũciabiles nõ eẽnt
miĩ veritate eẽndi.Qualit᷑ igr intelliget cõ

uenientiã relationẽ eẽ cũ coꝛrelationẽ ha⸗

bere nõ poſſitĩ rebꝰ ꝓpter nõ exiſtentiaʒ

ean niſi recurrat ad ea q dixi. Sicigit᷑ ali

gqd ẽ veꝝn qð tñ nõ ẽ vtchymera nõ eẽ cui⸗

nec pᷣdicatũ nec ſubiectũ ẽ. Sic nõ ẽ mirũ

ſi aliqd ẽ verũ veritate q̃ nõ ẽ maxime cu,

veritas hmõi vᷣitas rõnalis ſiue loyca ſie

2 ↄueniẽtia enũciationũ q̃ nõ mag exigit
res eẽ qᷓ; nõ eẽ ⁊ ecõuerſo. Nec maglẽ ad

entia q; nõ ad entia affirmatio em̃ ꝗ affir
mat᷑ chimerã eẽ eque ↄuenit cũ affirmato
ſuo et eque adeq̃ta ẽ ei vt q affirmat᷑ crea
toꝛẽ eẽ cõuenit cũ ſuo affirmato vel adeqᷓ

tur eidẽ.de relatiõibꝰaũt ⁊ pᷣdicationibꝰ

⁊ modis pᷣdicãdi expediui te ⁊ me i tracta
tu ſingulari occaſiõe pᷣdicalionũ qᷣ fiũt iu

ria doctrinã xpᷣianoꝝ i rebꝰ diuinalibꝰ vlł

cis Po

ſolpdin
ſbiceſ
aabecan
umpiea
auiſtime

8 .
bee

lſtgein
leſageſu
pundenin
iral obi
ſensama
gisllus,
enanalre
Mionbn
elonsh⸗
Glpisſi
reltuey
ſal
Aflnsolene
Cdtupde
Gooraeſen
navan
guabmoi

eulgsgun
biguia
fon wen⸗
Auigrſn
usniung
Wamren
unſſine

ſlde

Geponue
lolouete
benturdee
nneforſitan
huscoloen
ſtͤboreſt,
bungin
(hla bebe
ntöena
Allciboſe
ſeiuegite
rdeidi
leſene
Mnnfni
Mocnzen
umſird

Ufanen

nſſinde
iſeytpcn
Ghaen

Enben
gaii
1enti
utmn
Pndücni
nbicinn
regen

»„

Mizceiie

entufn
grölu
deafimanr
tacüßfton
innötotin.
scann
erintiat,
Nolſplen
S
Scniänziir
heuin
ogensigſen
niasbluig
e.
elen en

Piuefmnd
Liliſgcönnn
nicidicfßn

lectgiüe
ſurftin

ltni
dont,
wͤcke

Nindh

Fo.

pnoti⸗ dininis. Et ſ reminiſci voluert eoꝛu

qᷓ dicta ſũt ibi ꝑme adiuuaberis nõ parũ
ad declaracionem queſtionũ ⁊ dedlarati

onum pꝛopoſitaruʒ quanqua ea ꝗ hic au
diuiſt. merito tibi ſuffſicere debeant.

Oſt hec aut reuertar ad fata ⁊ fa
tatiohes.Scito igr qꝛ tam lex he⸗
bꝛeoꝝ q; chꝛiſtianoꝝ in hoc cõcoꝛ/
dat ꝙ ? in natiuitatibus et ante natiuita
tes facte ſunt reuelatiões magnoꝝ euen⸗
tuum de viris naſcẽtibus⁊ lex vebꝛeoꝛum
narrat ab ipᷣo creatoꝛe reuelatiões hmõi
factas et maxime de pᷣncipibus et patrib⸗
gentis illius. Lex autem xpᷣianoꝝ ꝑpange
los narrat reuelatiões factas hmõi. In⸗

narralionibus etia eoꝝ legunt multe re⸗
nelationes hmõi facte eẽ per ſompnia eł

ec ꝑephãs ſiue ꝑꝓpheticos vos. Nomẽ
fati vel fale vel fatanõis apud vtranqʒ gẽ
tem ſicut pᷣdixi tibi hoꝛrificum ẽ ⁊ abho/
minabile nec in alterutra dictarũ legum
legitur vel auditur ⁊ qm̃ vtraq; lege anti/
quoꝛũ eſt cultura deoꝛũ atʒ dearuʒ ⁊ ydo
latria velud reliquie queda et ſequela ali

qua hmõi culture remanſit opinio fatati⸗

onis. Potiſſimuʒ autem circa anus ſeu

vetulas que vel curioſitate faciente mulie
bꝛiq; leuitate vult qſtuatione ꝓ qua mẽ⸗

tiri non verẽtur nondũ receſſerũt ab eis
Quia igr ſi creditur eoꝛũ hyſtoꝛijs credu⸗

las vtcunq; tollerabilis ẽ eo tꝑe quo co

lebatur multitudo deoꝛũ hoc ẽ demonio
rum peſſimoꝛũ.Sicut ꝑmittebat᷑ cultoꝛi/
bus ſuis dare reſpõſa ⁊ multa alia facere
Sic potuerũt ⁊ in multoꝛũ natiuitatibus
collo quẽtes audiri et pᷣdicentes ꝗqᷓ dpine/
bantur de euentibus naſcentiũ et que ipi
met foꝛſitan neſciebat et ſuggeſlerũt hol⸗
bus collocutiões ſuas hmõi eſſe fatatio⸗
nes hoc eſt firmas oꝛdinatiões euẽtuũ il⸗
loꝛum. Similxr etfata q̃ſi decreta irretra⸗
ctabilia haberi.oĩa autem hec faciebant
intentiõe maligniſſima atʒ neꝗſſima vicʒ
vt cultoꝛibꝰ ſuis et etiã alijs ſe deos vos
eſſe ſuaderẽt et ꝙ in ptate haberent ſolo
verbo vel dicto magnis ac pᷣclaris euẽti⸗
bus ꝓſperare et pᷣclaris honoꝛibus ſubli
mari vt inſipientes hoies ad culturaã ſuã
ꝓuocarent in quem nibil intẽdere pote⸗
rant vbi vel contumelia creatoꝛis vel ſub
uerſionem ac perditionẽ colentiũ vel va⸗
niſſim honoꝛationẽ ſuam hoc em̃ putat
eſſe vt vehementer ↄcupiſcant nominari
el haberi dij et dininis honoꝛib? venera

erxltij

ri. Eodẽmodo ſentiendũ eſt et de fatabꝰ

hoc eſt deſalſiſſimis et vaniſſimis deabꝰ
quia nõ ſunt niſi demones cũ aliud ſunt
et cũ in veritate collocutiõis coꝛuz audiũ
tur ſeducere intẽdenteęs eos quibus ꝑmit
tuntur talia et taliter loqui. Interdũ vero
fictiones ſunt et adinuentiões vetularũ
aliqnid per hmõi mendacia ab inſipien⸗
bus obiinere volentiũ. Quiſtuloſitas eĩ
et adulatio a vetulis et maxime pauꝑib⸗
non facile recedit ſed ⁊ diuinatõibus et
ſompnijs vłexponẽdis vel fingendis eſt
eis tanta auiditas mentiendi tataq; au⸗
daciavt nec etiam flagellis ab eis extereri
poſſint alias etiã ẽ mulieribꝰ generaliter
tata certa hmõi credulitas vt vetulas res
iſtas menciẽtes atʒ fingen tes frequẽtare
deſiſtere no po ſſint licet et multociẽs mẽè⸗
daces eas ꝓbẽt et in nullo veridicas. In
ſuper et hmõi mendacia atʒ figmeta pꝛe⸗
cijs magnis emere audaciſſime ſunt.
IJhil aũt babere firmitat: aut ne⸗
reſſitatis dicta deoꝛũ hmõi inde
e= manikeſtü eſt qm nec verbum nec
dictũ creatoꝛis omnipotẽtis infert firmita
temvel neceſſitàtẽ euentibus ↄtingentihꝰ⸗
Sicut ſepiꝰ in pᷣcedentibus a udiuiſti qn⸗
lo minus dicta falſoꝝ deoꝛum ant dicta
vaniſſimaꝝ dearuʒ alicuius firmitatè aut
neceſſitatis erunt Amplius.quo tiens
mendaces ⁊ illi et ille pꝛobati ⁊ inuenti⸗
ſunt ab ipᷣis cultoꝛibus ſuis ꝙ ſi de men/
dacijs eoꝛum vel earũ certitudinẽ habere
volueris lege narrationes chꝛiſtianoꝛum

lege etiam reſponſa eoꝛum et inuenies

innumerabilem multitudinem menda⸗
tioꝛum nec non et ambiguitatem in re⸗
ſponſis ipſoꝛuʒ que in vtranq; partem cõ
tradictionis iterpꝛetari poſſunt in q̊ͥ appa
ret vel eos ignoꝛaſſe verieatẽ et ea aſtucia
huiuſmodi dediſſe reſpõſa vt qcquid eue
niret illud pꝛedixiſſe viderentur Amp̃.
iam declaratum eſt tibi in alio tractatu et
ſcriptum eſt ibi de cultuꝛa eoꝛum quoniã
nihil poſſũt ſtatuere vel deſtituere ꝓꝑ moꝛ
talibusvel contra illos quin potius totuʒ
bene eſſe totapꝛoſperitas totuʒ male eſſe
ꝙ eſt aduerſitas in beneplacito eſt creato
ris omnipotentt. Si ergo nulla vi vel vir
tute ſua ſiue potentia poſſunt pꝛodeſſevel
nocere hominibꝰ quantofoꝛtius nullo di
cto ſuo vel loquutione aut loqla Am.
ſi natura vei virtute eoꝛũ eſt vt ſcirẽt euen
ius hominũ quatomagis eberentßuol

ſe ſuos pꝛeſcierũtigit᷑ exterminiuʒ ſui cul⸗
ius. Quomõ ergo illud nõ auerterũt.
Amp.ſi ſolo dicto honores⁊ potentiã da

depꝛimi atq; cõculcari paſſi ſunt et adhu
patiuntur.vt omis honoꝛificentia culture
ſue exterminata ſit a regno chꝛiſtianoꝝ et
a regno ſarracenoꝝ⁊ aliqñ a toto oꝛbe ro
mano an fatauerũt imꝑatoꝛes romanos
in tantã ſui contumeliã et depꝛeſſionẽ.
Amp.certum ẽ genteʒ iudeoꝝ⁊ gentẽ chꝛi

noſiſſimas eẽ omni cultui eoꝝ⁊ eos ex le⸗
ge ſua totſ ſtudijs ac viribꝰ pꝑſequi. Qũo
ergo ſolo dicto cũ hoc poſſint non adeo
infoꝛtunat ſiue infauſtat vnumqðq; eoꝛũ
qui naſcunt in aliqua iſtaꝝ gentiũ vt ni/
hil poſſit circa eos.de hijs aut⁊ alijs qui
circa eos ſunt expediã me ⁊ te in tractatu
ꝓximo poſt iſtũ ſi deus voluerit.
Uo niã auteʒ mũdo ſublimari re
ctoꝛes multos poſuerũt et philo/
ophi ⁊ alij aiam mundi vt plato
⁊ ſequaces eius alij vᷣo virtutẽ alij eiuſdẽ
mundi totius regitiua necnõ ⁊ alias vᷣtu⸗
tes occultas ⁊ demones etia ↄſulere rebꝰ
huũanis Conueniẽs eſt perſcrutari de hijs
qntum ptinet ad pꝛeſentẽ tractatũ ⁊ pᷣmũ
drca aiam mundi negociandũ mibivide
Stunaia enim coꝛꝑis ꝙ; aiat gubernatrix in
dubitanter ẽ reginaq; atʒ impatrix ipius
Imperiũ autem ipᷣus ⁊ dominatio ſupe
illud appet ex obediẽtia tam ipᷣius tociuſ
membꝛon. Gimil 2 ꝓuidentia ex ing
itione eoꝝ que coꝛpi ipſi mẽbꝛis neceſ⸗
ſaria ſuntſicut tectũ tegimẽ cibus⁊ pot⸗
Albuſamar etia aſtrologꝰ totã fabꝛicatio
. Anem atʒ foꝛmationẽ coꝛpoꝛũ animaliũ at
o tribuit aiabus eoꝝ ſiue naturis eaꝝ quaſi
aĩa leonina ex materia de qua generatur
coꝛpus leonis aſſumit vñ foꝛmat ſibi den

„ eſt ſi hoc attribuat aiabus cũ Arſ. ſimil
ſentire vident᷑ de ſeminũ vᷣtutibus cũ pꝛe

foꝛmandi floꝛes ⁊ folia ⁊ fructus coꝛpaq;
omnia vegetabiliũ et non potius in ſemi
nibus vegetabilibꝰeẽtvirtus foꝛmadi coꝛ
„ * poꝛa hominũ cũ tanto nobilioꝛa debeãt
eſſe ſemina animaliũ nobilioꝛes vᷣtutes

hoꝛa animaliũ coꝛpoꝛibus vegerabiliuʒ.
Tola igi gubꝗ naiio mũdi ex aĩa ipſius

W

ſtianoꝛum genteq; ſarꝛacenoꝛum ignomi

les⁊ vngues.Silłr ⁊ aia vꝛſina. Nec miꝝn

dixi tibi. Ut quid em̃ in ſeminibꝰ vtus eẽt

]Dars pꝛima de vntuerſo.

erit. Pꝛeſertim cum plato expᷣſſe poſuerit

ipm eſſe animal intelliges diuine pꝛudẽ/
tie ſanctionẽ. Qè auũt induxerit eü ad hoc

5 re poſſut hoĩbus⁊ auertere ab eis om̃e ge /vt vtrum totũ munduũ id eſt vniuerſũ coꝛ
nus infoꝛtunij quomõ ſeipos exonerari? poꝛeum poſuerit eẽ animal an ſolũ celnʒ

id eſt partem illa vniuerſi co:poꝛeique eſt
a luna ſup:a ⁊ tota mobilis Arculariter qᷓ
ſcʒ continet nouẽ celos mobiles de q̃ in
cedentibus audiniſti an totu vniuerſum
qð conſtat ſcʒ ex nouẽ celis iſtis et qituoꝛ
elementis dubiũ eſſe poreſt qm̃ Ari.⁊ ſe⸗
quaces eius ſolũ celum id ẽ partem illa
queẽ a luna ſupꝛa vel foꝛſitã celũ ſtellarũᷣ
fixarum aial eſſe poſuiſſe vident et auicẽ
na euidęẽter dicit q celum eſt animal deo
obediens. Quattuoꝛ aũt elementa aĩata
ponere non videttanto phõ con gruiſſe
quis em dicat ignẽ vel aera aĩatum eſſe.
Similr aquã vel terrammeq; em̃ vita in
eis apparet nec aliqua ſpẽs motus pꝛeter
motum localẽ niſi violentus ꝗ nullomo⸗
do vitalis eſt In oĩbus aut vegetabilib⸗

apparẽt motus crementi et decrementi ?ꝰ

Ard. dicit qꝛ cremẽto atʒ determinat᷑. Ui⸗
detur aũt exhijs que apparent in terra et
aquis virtutẽ quandam generatiuã vege
tabilium ⁊ etia animaliũ habere vtraq; ⁊
lex heb:eo:ũ atʒ doctrina aſſentiũt in hoe
⁊ doctrina xpᷣianoꝝ atʒ fides nõ diſſentit
ab hoc.Ego aũt iam dedi tibi cauſaʒ⁊ ꝓ
Pationẽ in hoc in pᷣcedentibꝰ ⁊ dixi qᷣ ter

ra per hoc ꝙ eſt terra nõ habetvirtuiẽ ge

neratiuã animaliũ aut vegetabiliũ. Nul
lum em̃ coꝛpus per ſuã coꝛpoꝛietatem põt
generare niſi coꝛpꝰ ſue ſpei terra terrã ſo/
lam ⁊ aqua aqua ſolam. Q& igr alia coꝛ⸗
poꝛa generat vicʒ animalia aut etnã vege
tabiliaex alia vᷣtute ſuper addita eſt vtri
q; ęt hoc confitent᷑ pꝛenoĩate leges gꝗa ſeʒ
ex benedictione creatoꝛis datum ẽ vtriq;

generare nobilioꝛa qᷓ; ipᷣe ſint etiſinnauit᷑

lex hebꝛeoꝛũ in pᷣmo ſuo verba creatoꝛis
quibus intelligit᷑ iſta benedictio vicq; qui
bus dicit ꝓducant aque ⁊ ibi pꝛoducat
terra ⁊c. Tu vo debes ſcire ꝗa in anima/
tio qᷓ̃ttuoꝛ elementoꝝ non eſt cauſa q de/
beat ꝓhibere eſſe animal quẽadmodum
in aĩatio qᷓttuoꝛ humoꝛũ in coꝛꝑe hũano
non ꝓhibet hominẽ eſſe animalxt ẽ iſtõ
exemplum ſnie iſti platonis ↄuenientiſſi⸗

, mum.Cũ inter hominẽ et mundũ quan/

ſeminũ ipſoꝛum qᷓnto nobilioꝛa ſunt᷑ cor, dam poſuerit eẽ ſãmilitudinẽ vt homineʒ

mundũ minoꝛem nõ dubitauerit noĩare
Secundũ platoneʒ etiam ſciendũ eſttibi

guig mut
colefſo⸗
gvallerg

nennssf

habune
leererll
nnicorr
gelabllat
funuurer
bilaſunt⸗
ſöseere⸗
Pnisino⸗
lfiuooͤts
cnes tſey
Utntinare
unaoee
Anthe
Nurdil/

molndila
domparii
Wons. 11
buslenehe
Piustene⸗
raonmni
ſechratone
cnmniamn
atcnme
paeineon
Worunbe
ſunlgeſoll
glisſenpe
Gentalaet
cſnaiorun
helmnenici⸗
ſeinalot
mgreye
fiilbas
ſins noue
n Pane
Cuueegeiuse
kniggne
Mnunig⸗
Unmde
6h picl
idan⸗

s
tnamis
in
Noolsa
donobien
e

☛

mitign

iſennin

Kumcktiint)

Veütkni

Naen in
nannez in
ese
olennsgn
meniddn
eeru

un ti:

Miut
ntitnuin
tento't⸗

mnöh

ieſanma⸗

in aialibus ſpiratiõibus et reſpiratiõibꝰ

vo. aluh

quia mundus circũdans q̃ttuo: elemẽta/ exundat Si dixerit qm̃ aqua attrabit eas

mundo nò indiget ſublimari ꝗqn potius intra aaus fuoe aiz ꝓfunditates Hhoc mul
ecouerſo et hoc ia noſci ex alijs. Ocis etiã/ Ais modis apparet eẽ impoſſibile. Pꝛimũ
qualiter qttuoꝛ humoꝛibꝰ qui q̃ttuoꝛ ele/qm̃ non polunt arſainit vbi aque nõ
menus aſſimutant/q̃titer nutriunt mem eruntre aliqua ꝓfunditas terre vacua
bꝛa humani coꝛpis et ptes illoꝛumſet qua eẽt ab aquis ymo tãta ſinuoſitas tantaq;

— —

liter ex illi ſit generatio ſuꝑfluitatu et ini ꝓfunditas que capere ſufficeret aqᷓs re⸗/

micoꝝ quo?undã aĩalium in eodẽ. Sicve uertẽtes hoc aũt eſt manifeſte impoſſibi⸗
getabilia aĩalia metalla et liquoꝛes gene- le qꝛ locus ille quẽ intrat vel eẽt oino va/

rantur ex q̃ttuoꝛ element et ea que nutri cuus a coꝛpe ꝙ eſt impoſſibile vel eẽt ple⸗

bilia ſunt ex bmõi generatis nutriunt ex nus aere. Aer vo nõ poſſet ꝓhibere aqs
ipᷣis elemenn.Dixerũt etis ſequaces pla/ gquin intrarent et diuiderẽt ipᷣm et eücerẽt

tonis in cõfirmatioeʒ opinionis ipius qꝛ de loco illo pᷣſertim cũ locus ille taã multi⸗
effluxiões ⁊ refluxiões ſunt mariũ ſpirati plices habeat ſinꝰ et exitus. Amp̃.nõ
ones ⁊ reſpiratiões ipſius mundi.Unde aliter attrahui aera niſi dilatato pulmõe
et quaſi na res ei poſuerũt vbi maioꝛes ſẽ᷑ et extenſo vẽtre. Nihil aũttale fit in ꝓfũ⸗
inundatio es ſiue effluriões mariũ ꝙ eſt ditatibus terre. Amp̃. ſpiratio ⁊ reſpi
vel in abyſſo magne quaã matricẽ omniũ ralio non ſunt niſi ſpũs id ẽ aeris a quo⁊

aquaꝝ dicit Art.vel in maribꝰillis vbi ve denoiĩiant. Manifeſtũ autẽ ẽ qꝛ ſi oĩia

bementioꝛes maioꝛeſq; apparẽt hmõi in interio:ꝛa alicuiꝰ aialis vicʒ vẽter ⁊ pulmo
undatioes. D

plrlena eẽtaquis reſpirare non poſſent ꝗn
Oium autẽ erroꝛ facile manifeſtꝰ potiꝰobcluſo ſpuᷣ et via ſpiratiõis obſtru
fit ſi conſideraueris qualr ſoirati cta ſuffocaret᷑ ſiue exiingueret/apꝑetaut
nes et reſpiratiões fiant in ani- inde ſpirationẽ et reſpirationẽ eſſe aeris

mabus pꝛimũ quidẽ quia non fiunt ſine qm̃ ſola animalia ſpiratia et reſpirantia

moiu dilatationis et conſtrictiõis quarũ aeraſviuũt in illo ꝓpter qð et piſces in eo

dam partiũ in eis videlicet vetris atʒ pul⸗ viuere nõ poſſunt niſi qui in aera capita
monis. Nihil autẽ tale apparet in parn- eleuanijet natates capita ſuꝑ aquas ꝑtat
bus terre hoc ẽ in omnibus ꝓfunditatibꝰ Piſces vero ꝗ ſemꝑ inter aquas moꝛantß
ipfſius terre que ẽ velud venter cõtinens non reſpirãtꝓpter qð neq; pulmonẽ ha⸗
maria omnia.

naria o Amp. ſpiranones et bere dieunt. Hec optet ꝙ ampliꝰ imoꝛer
reſpirationes augent in animabus ex ve in deſtructiõe fantaſie iſtius cũ pꝛeter heec

hementia motus et foꝛtitudineet minuũ ꝗq hic diri ibi reminiſci poſſis eoꝛũ que di
tur ex contrarijs. Nullus autẽ motus ap: diciſti in ſca metheroꝝ vbi declaratũ eſt
paret in coꝛpoꝛe terre. Inundatiões vero nibi cauſa motus mariũ. Ubi⁊ declaratũ

marium byemales atʒ vernales maioxes ẽ tibi q motus hmõi motus ebulitionis
ſunt ac foꝛtioꝛes inundatiõibus que fiũt tantũ eſt. Uñ et feruoꝛ maris vſualiter di

alijs lempoꝛibꝰ Amplius. maria occi citur Et tu iamnoſei gemoru ebulitiõis
dentalia et ſeptrionalia vebementiũ ſunt eſt ex vapoꝛibꝰ reſolutis ꝑ caloꝛẽ atʒ mul⸗

ac maioꝛum inundationnʒ q; oꝛientalia tiplicitatè et aſcendẽtibus multitudineq;

vel meridionaliaſq̃re vicinioꝛa videntur ſua et aſcẽſu aquã impellẽtibus atʒ ſurſũ
eſſe in talibus ipius mundi quemadmo⸗ eleustibus exundareq; eam cogentibus
dum que vicinioꝛa ſunt pulmoni ⁊ coꝛdi Euertar igr̃ et dicã quia plaio ⁊ q
cunq; ſic poſuerũt aut intellexert
vnnnam anima eſſe omniu celoꝛum
nouẽaut non. Si ſit dico qm̃ eadem iudi
quaces eius q; fonsvitalis caloꝛis ad oꝛe cia que iudicant vnũ celoꝛum eẽ animatũ
tem ẽ atʒ meridiẽ. Uirtutes etiã ex quibꝰ iudicant ones eẽ animatos uicʒ motus
ponunt eẽ generationẽ ⁊ vitã animalium Amp̃ᷣ.dinᷣerſos motoꝛes illon iudicat
ad meridie ponũt vicʒ ſolẽ et alios plane diuerſitas motuũ ipſoꝛuʒ. Moloꝛes qũt
tas ⁊ duodecim ſinna. Ampᷣ.manife⸗ eoꝛum nullus poſuit niſi aias ipſoꝛũ. NHõ
ſtum eſt qm aquas mariũ aut ſinuoſitas erit igr anima vna aians omnes nouem
aiy ꝓfũditas terre attrahit et ea reicit aut celos.Q ſi dixerit quis ꝗa multitudo ce⸗
alið cum aque nõ niſi oienm motuiis ioum non ꝓhibet vnaz anima animare
0.

foꝛtius mouent ꝑtibꝰ remotioꝛibꝰ ab eiſ⸗
dem.Apparet auũt euidenter ſᷣm Art.ei ſe

„ „ —

celi mobiles indiuidua ſt

Pars pꝛima de vntuerſo.

eos omnes Eũ euidẽter appareat in co- ma eſt qui ponit vnã animã diuerſis coꝛ⸗

poꝛe humano tani eſſe multitudinẽ mẽé- poꝛibus per ſe eſſe nalis ant vnã ſoꝛmam
bioum atz diuerniat et animam vmca diuerſis ma terijs ſimiluer eẽ nans/q di⸗
animare omnia illa quâtofoꝛtius non p- co Ppter membꝛa hominũ et alon aia⸗
hibebitur anima vnica taz nobiliscoꝛpa

ſi oixerit quia motuu diuerſitas hoc Ppbi vniuſcuiuſq; ſuſficit toti et parobus p̃ſer⸗
bet in celis. Cur non et in animaliu mem tim cũ partes omnes colligantia habeat
bꝛis tanta quippe motuũ oiuerſitas ẽin adinuicẽ mediatam vel immediata quo⸗
animaliũ membꝛis. Coꝛ em̃ non bʒ moti admodum ſe hʒ res in omnibus anima/

ſimilem motibus alioꝛu membꝛoꝝ ⁊ mo lium mẽbꝛis.Celi vᷣo nõ habẽt a ſeinuica
tum eius diyerunt ſiſtholen ⁊ diaſtholen colligantia niſi contiguitatis. Cõliguitas

hoc eſt eleuacionẽ et depꝛeſſionet motus non eſt colligantia que ſufliciat efficere vt
hmõòi nõ eſt voluntariꝰ aut impatus nec
eſt in poteſtate vel volũtate hols wel alte
rius animalis motũ hmoi repꝛimere/vel ſam ꝓpter quã debeat eſſevna anima no
ꝓhibere motus vero oculoꝝ videtur vo⸗ nem celis mobilibus. Qè ſi dixerit alias
lubilismotus bꝛachioꝝ adiutus/motus eſſe colligantias illoꝛũ celoꝛum que non
pedum in añ. Quid vero alis poſſe vide/ qimmerite ignoꝛant ab hominib? ppter
tur ð epate ſolene coꝛde genitaliblingua ſuũ lo nge diſtare ab ipᷣis. dico in hoc qm̃

labijs que tam longe ab inuicẽ eſſe vidẽ⸗ motus iſteſignoꝛat motus iſtoꝝ celoꝛum

tur lamen nemo poſuit ad hoc vnicuiq; et diuerſitates motuũ ipſoꝛum ea em̃ eſt
iſtoꝛum anim eſſe ꝓpꝛiam. Sed anima diuerſitas eoꝛũ vt et contra diuerſa habe

vna viuificari amminiſtrari ⁊ regi cõiter ant et polos ⁊ ꝓpter hoc etiã plagas. JIn⸗

omnia hec que eſt anima totius coꝛꝑis. ſuper motus vniuſcuiuſq; continuus eſt
Aumß. ſi plato ſenſiſſet diuerſis anima et indeficiens atʒ totalis id ẽ m vnam p⸗
bus celos oẽs mouen ⁊ regitotumq; mo = tem nulla enim pꝑs inquocũ q; illarum ꝗe
compoſitqet pꝛeſertim ex eodẽè et diuerio/ aliter ſe babennulla em pars motũ habzʒ
niſi quia iſtas duas natuꝛas reꝗrebat ipᷣa
mundi diuerſitas que et partẽ hanc qua-⸗ admodum divi. Cetere em̃ de interio:ib⸗
ſi andemiinvno ſc; ſtatu ꝑpſiſtentem acp non mouẽtur niſi molu lotius Exterio:es
manentente vicz partem celeſtẽ que nou- vero partes mouent im perio totius ⁊ tu
pdictos celos continetet partẽ ſublimarẽ ſcis cauſaã motuũ illarum. Manifeſtu
cuius tanta mutabilitas tanta diuerſitas igr eſt ex hijs quia celi non ſunt adinuicẽ
maxime quantũ ad ſtatum inferioꝝ ele- vt membꝛa vel ꝑtes ſuperioꝛè mundimo
mentoꝝ et eoꝛum que in eis ſunt vt nibhil bilis. Cũ adeo inuicem diuiſi ſint ⁊ moti⸗
fere in eodẽ ſtatu apud eos ꝑmaneat. brus et motoꝛũ centris et plagis ⁊ polisvt
Anb. coꝛpa animahũ et vegetabiliũ nec partes nec mẽbꝛa illius vllo mo doꝛũ
elemẽtã ſunt et ex ↄiuerſo compoſita qm̃ reputari poſſint. Amp̃.cum aias celo⸗
ex contrarijs elemẽta enim ↄtraria ſunt ſi rum ponat hac ſolum oꝑari in coꝛpibus
cut alibi didiciſti non eſt igitur mirum cũ ſuis vicz vt circulariter moueat᷑ Non em̃
vnaqueq; anima congrue öbeatcoꝛpoꝛi vitam nutribilẽ operant in ea ſed ſolum
ſuoſvipote ꝑfecno illiꝰ ⁊ foꝛmaſtanq; ma motuʒ hmõi. Quia igr tam diuerſi motꝰ
terie ꝓpꝛienon ẽ miꝝ ſi partem aie tocius tãqʒ diuiſi abinnicẽtaq; apꝛopᷣati moto
mundi quida poſuit et ptem diuerlſum ꝓ ribus ſuis vtpote immediati et per ſe effe
Pier congruentis dixi eaʒ opoꝛere hre ctus eoꝛuũ neceſſe eſt motoꝛes eẽ diuerſos
ad idẽ et diuerſum Ampᷣ cũ ipſi nouẽ ex vna enim virture p ſe ⁊ immediate nõ

tum ſublimare ſimullad ꝗd poſuiſſet eaz ſcit. In hominib⸗ auũt et animalibꝰ alijs

in diui an eiuſdẽ ſpci cẽ poſſibile acta exire diuerſos ſpecieſopa/
aut diuerſarũ qualiter poſuit plato vnica tione naturali. Motus aũt iſti ſunt oꝑa/
illis anim eẽ potius qᷓ; multè bominibꝰ tiones naturaies 2 ſolo hmõi motoꝛu in
aut multis alijs animalib?. Amp.nõ coꝛꝑibꝰ ſuis. Nihil em aliud opat in coꝛ/
videtur noſſe natura animeꝑ hoc ꝙ aia po:a ſua hoc ẽ non aliud influnt in ea ni
eſt neq; naturã foꝛme per modũ quo g geeta⸗ que nõ vigelur alið eſſe que

tun taz nob liumique non ſunt nata eſſe ꝑ ſe ſed in o
tam ſimilia vt ſunt nouẽ celi animare. tis ſuis ⁊ de illis ?z ppier hoc anima toll

vna anima ſufficere debeat multis coꝛpi⸗
bus Quare nondũu dicit qui hoc dicit cau

ꝓpꝛiuʒ et per ſe de interioꝛibꝰ niſ coꝛ quẽ

jonpi
eñnor.
zaliust
ſucotru
nunt
deeli
lurmmn
ſepmt
lasanit
ſue⸗
pibertett
Aoluus
bilomm g
Kaugnu
Engeel
onnaci
Mim pe
Notdos
ftolo
hanig
clon.
lungous
pariotno
Noherſe
Garane
Ann
Mopol
poſvenit
ſoten⸗
ſlnboe
ſisiſtis⸗
ſoctdre
acnen
moaaee
anishe
nam
nanen
gigamn
lelsing
tiladtn
edico
ddalie.
flaneri

Mden
wome
Raung
wng
ſllin
lg

nmide
micie⸗
Aaſeſet
gann
unſing
Clgntä
mmeias
elaſtaniſer
cheunelit,
aleribeezu
keſemmmg
Cidn
Uckoun en
aus ſton nn
dana diocten
hoceüeege,
nuſcemmut
Abidifrne
gociglur
itamini 9
eisne
encitit
Nreidenan
npttn,
m
Amwſnlinn
ſerornud

*

ita ꝙ neutra in aliquo a

gon videt ali eẽ ᷓ motꝰ. Eonſeruatiõe

em̃ non indigent coꝛpoꝛa hmõivel reſtau

ratiua que nutrimento pficitur vel alia cũ
incoꝛruptibilia naturaliter eẽ ipſimet po/
nunt qui hec ſenſert. Ad hocigr deducit/

eos iſta raciocinatio vt neceſſario cogan.
tur multog motoꝛes celis antedict pone
re ꝓ multiiudine ipoꝝ. Quapꝛopt ⁊ mut
tas animas cu motus circulanis ols ai

—,—

ibet et in mẽbꝛis animaliu eſſe virtules

1iu ab anima Q ſi dixerit ga nihil ꝓ

5 motiuas multagꝗ et vnicuiq; meèbꝛon mo
bilium ppꝛiam virtutem licet aia vna ſi?

ex qua ianq; ex vna ſtella multoꝛũ radio/

rum ꝓcedunt omnes vires illo velut qui

dam radij. Sic ex aĩa illa pᷣmi celoꝛũ mo
bilium ꝓcedunt virtutes octo motiue in
octo celos inferioꝛes.Dico in hoc q fᷣmo
iſte diſcoꝛdat ab opiniõe platonis in ꝑte

iſta cum ipſe poſuerit otrarietatẽ in moti

bus celoꝝ. Celos em̃ ſeptem planetaꝝ po
ſuit moneri ab occidente ad oꝛientẽ econ

trario motus octaui celiab vno aũt pᷣnci

pio per ſe et immediate impoſſibile eſt eẽ

am non poſuit plato vnũ ꝓpꝛie ? vere/
ymo poſuit eam multa atʒ contraria/cum
poſuerit eã ↄpoſitam ex eodem et diuer⸗
ſo que non eſt onbiũ eſſe contraria. Dico
igr in hoc quia vel vtraq; ps compoſitio/

Aun arietatẽ. Si vero dixerit quia aiam
la

nis iſtius eſt in celo vnovel ſunt in diuer

ſis cel due ptes ille Qſſi

oꝝ debet igitur
mouere celum illð duobus motibus con

trarüs hoc aũt nec inuenit in aliquo celo
rum et manifeſtũ eſt ipſum eſſe impoſſibi

le.Qſi dixerit partẽ eſſe in vno celoꝛu et

partem in alio nõ erit ex illis anima vna

qnẽadmodũ nec ex coꝛpoꝛibus hocẽ ex

celis in quibꝰ ſunt. Amp pꝓinde ẽ hoe
ac ſi diceret ꝙ ex aĩa q̃ eſt in coꝛꝑe ſocrat

⁊ illa d in coꝛꝑe platõis ẽ ↄpoſita aĩa vna
Aimp̃.in coꝛpoꝛe vno anima vna coꝛ⸗
poꝛe dico animato et per ſe vno ac diuiſo

ab alijs. Quia igr ſm ipʒʒ oẽs celi anima⸗

ti ſunt erit hoc non aia vna numero ſe
gaiabus quot ißi celi ſunt
quẽadmodũ ſe hʒ in alijs ĩdiuiduis aia⸗
toꝛum tam hominũ ſoʒ qᷓ; alioꝝ animaliũ
er etiam vegetabiliũ. Amp.celig mo⸗
nentur ab occidẽte ad oꝛientẽ econtrario
pᷣmo motuuvt ipᷣe poſuit nõ habẽt diuer
ñnitaté aut ↄtrarietatẽ in motibus ſuis ꝗn
potins molus eoꝛũ idem ſunt ⁊ vnifoꝛ/

Kerintieeloun
i

criv.

mes m tpa ſua quemadmodũ 2 motus

pꝛumus. Non eſt igr ratio quare dicatur

motus diueriꝰ vel ediuerſo motus eoꝛuʒ

qᷓ; motus pmi niſi foꝛle dicere velit bocee

.

ꝓpterſtauones ⁊ reirogradatioes eleua

z nões et de pᷣſſiones ephicicios et motuuũua
eęoꝛum et alioꝛũ motus quos ptholomeꝰ
ibi poſuit er cauſa quã audiuiſti et ꝑ mo
dum quẽ alibi didiciſti. Bñdeo in hoc et
dico quia qui hanc diuerſitatẽ motuum
poſuerunt in motibus planetarũ ei circu⸗

loꝛum poſuerũt ſimiliter mu

ferioꝛes inaniĩa⸗
Zi aut poſuerit

diuerſus cũ iſti duo motus et duss pꝑles

anime illius que ſunt idem et dinerſum

cauſas habeat atʒ pᷣncipia ſui eẽ. Sivero

intellexerit idez et diueriũ in anima velu
duos reſpectus aut comꝑalioes que aie
illi ſunt altera ſc ad idem creatoꝛis bocẽ?
ad vnitatem et immutabilitaté creatone
ipfſius altera vo ad diuerſum boc ẽ ad di
uerſitatẽ et mutabilitatẽ mundi ſublima
ris in quo eſt tanta rerũ varietas multi
tudo atz diuerſitas ⁊ diuerſacũ per motꝰ
æ mutatões tã multas lac ſi intẽderet ipa
vnam vel vnũ eſſe ad partèe creatoꝛis in q

et ſᷣm quã non diffurcat᷑ vel diuidit vel
tutibus vel operaliõibus ad partem vo
mundi ſublimaris diffurcat᷑ atʒ diuiditur
innumer vtutibus? opationibus tã m

platonẽ ; ſm Art.et ſequaces eins oeſq;

illos qui aſtroꝛũ iudicijs crediderũtom̃s

.

enim hmõi totam diuerſuatẽ reruð gene

rabilium ⁊ coꝛruptibilinjomnium quoq;

euentuũ quiin mũ olenpon fiũt a mũ⸗/

do ſuperioꝛi ſiue celo

per modũ quo coꝛpus? impoſſibile eſt eſ
le virtutem effectius tammobilium tangʒ
multiplicin operationum ꝓpier iſtud igr
idem at diuerſum angularẽ diffurcat/
plaio poſuit aie iſti et hoc paboloyce ſo⸗
lummõ iuia ↄſuetudinẽ ſuam qua ſicut
dixi Ari.ſequebat parabolas. Ja etiam
Didiciſti alibi quia nulla aĩa nobilis ſiue
intelligens pubilis eſt partitioe ant dini⸗

ſione coꝛpali nec vllomõꝛum ↄgruit loꝛ⸗
ma angulata aut diffurcata. Difficile aũt

Vy iu

tſimiliter multas diuerſi⸗-
tates in ſtellis fixis et poſuerũt motũ ans
te et retro in capite arietis in capile libꝛe.
S vero lotam aiam iſtam ponat in celo
mobili pᷣmo ponet igt in
tos Unde igr eis motus. St aul bolnert
eam totã in vnoquoq; celoꝛũ mobilium.
Invnoquoq; ig debet eẽ motus idem =

ieri poſuerũt ⁊ boe
ꝓpter aiam ipſius v aĩas. Loꝛꝑis enim

— 62
—
*.

ulius ſequantur motus antedictos. Qua

Pars pꝛima de vniuerſo

imtellectu videtur quia aĩa in coꝛpoꝛevno
exiſtens oꝑari poſſit in coꝛpoꝛa remotiſſi/

maet anime quidẽ noſtre potius paciun

tur a coꝛꝑibusalienis atʒ remotisq; im⸗
pꝛeſſiones in illa faciant. Qualiter igr in
terris et in aquis et in aere iã multiplicia
taq; nobilia oꝑa fient per aĩaʒ iſtã niſi in
tellectu ⁊ volũtate. Coꝛpus em̃ aie hmoi
ſine ſit vnum ſiue multa vt pᷣdixi tibi non

eit tanq; inſtrumentũ fabꝛicatõis vt actu

vel impᷣſſone vel tonſione vel aliq̊ modo
rum hmòi fiat fabꝛicatio animaliũ ⁊ ve⸗
getabilium. Manikeſtũ igitur eſt ſicut
alibi oſtenſum eſt tibi ꝙ oꝑatio anime il

lius in ea que dixi⁊ eoꝝ hoc eſt animaliũ

vegetabiliũnon ẽ niſi ſpiritualis hoc eſt
non eſt niſi per ααιο et voluntatem

quẽadmodũ in pᷣcedentibus audiuiſti de

operatione creatoꝛis qui vbo omnipotẽ⸗

niſſimo atʒ imperioſiſſimo dinit et ſacta ſt
et dñantiſſima voluntate ſua madauit et
creata ſunt.Accidit aũt ſᷣin hanc poſitiõʒ

—

motus celoꝛum ſtellaꝝ aʒ planetaꝝ non

operari res ſublimares neq; i eas niſi q̃n

tum ad qttuoꝛ elementarias et radicales
naturatas ſeu qualitates que ſunt calidi⸗
tas humiditas ſiccitas et frigiditao. Cum

em̃ anima illa oꝑetur per intelligentia et

volũtatem tim̃ neqʒ indigeat celis aut mo
tibus eoꝛum aut ſtellis aut planetis vel
motibus eoꝝ omnibus illis ſtãtibus ⁊ ꝗ⸗

etis eaſdem opationes operabat in mũ
do ſublimari deſtruit igr opinio hec iudi/

cia aſtronomie que in motibꝰ ⁊ pꝛenoĩa⸗
toꝛum coꝛꝑm et in motuũ conſequentibꝰ

que ſunt coniunctiões oppoſitiões aſpe⸗

ctuum figure oꝛtuſq; et occaſus omnino
cõſiſtuntet ꝓpter hoc aſtronomici iudi⸗
ces hec oĩa conſiderant et obſeruat et ex
eis iudicãt dubium inſup eſſe non poteſ
intelligentiã et voluntatẽ anime illius vl
lo modoꝛũ pendere ex pᷣdictis moribus
alio ꝗn omnium animarũ in conſtantiſſi⸗
ma eſſer ac mutabiliſſima cum hmõi coꝛ
poꝛibꝰ nihil mobilius ſit et figuris ↄſtella
tionum nihil in cõſtantius. Amp̃. cũ
anime hũane longe vicinioꝛes ſint
⁊ mutatiõibꝰ pꝛopter paſſibilitatẽ coꝛpm

ſuoꝛum ⁊ ꝓpter hoc multipiſtiter paſſibi

les per illaet non ſequunt motus coꝛpm

Juoꝛm intelligeẽtie et volũtates earũ ymo
Hoiius ecouerſe/impoſſibile erit ex necei
ſitate vt intelligentia et voluntas anime

figuret

re nec oꝑationes hmõi ſequntur ipſes eiᷣ

ſint per intelligentia et volnntatẽ ab ani-

angulares quadꝛalos et alios vel q; ipa
intendat in eos cum ipᷣa non intendente

ma illa. Amp̃. quis di eret hoc ꝙ iſa

non cogitante per motus celoꝛñ ex neceſ⸗

ſitate accidant. Supuacuuʒ em eſſe mani ⸗
feſtũ eſt eavel intendere vel cogitare que

abſqʒ intentiõe et cogitauõe nibilominꝰ

ſiunt. Amp̃. m hoc faciet ſtationes et

retrogradationes eleuaiões ⁊ depᷣſſiöes

ceteraſqʒ figuras omnes cõſtellanonũ et
hoc non faciet niſi per inteiligentiã et vo⸗
luntatem. Quare ſcienter turbabit ⁊ con/
fundet motus celeſtes per intelligentia

voluntatẽ cũ eius intelligentia errare nõ

poſſit nec eius voluntas eẽ niſi rectca..·
Amp̃.ð animabus niĩis manifeſtu eſt qe
motibus ſuis hoc ẽ coꝛpoꝛũ ſuoꝛum non
intendant aliquã ex ſigurationibꝰ ſupꝛa
dictis niſi foꝛte figuratio hmõi ſit necemſſa
ris ad aliquã aliam operationẽ Interduũ
em̃ ſeinuicem aptaãt homines in figuram
circlarẽ quẽadmodũ ad choꝛos ducẽdos
vel ad honꝰ ꝙ bʒ figura hmõi ſuppo:ꝛiã
dũ Siir ſe aptant et in figurã paralellv
in figurã longitudis im̃ vel ena aliã aliq;
ꝓut neceſſitas operatõis qua exercere in
tendant requiſierit. Triangular: vero vel
q̃dratus aut alterius figuratiõis aſpectꝰ
in nullo iuuare põt operationẽ que eſt ex
intelligentia etvolũiate per ſe et ſola.Ali

odguin non eẽt operatio bmõi per intellis

gentiam et voluntatẽ per ſe. SRicut neq;
oꝑatio extendi aut edifſicandi de ꝗbꝰꝛ ma
nifeſtum eſt tibi quia licet ſint p intelligen
tiam ſiue ymaginationẽ⁊ voluntatẽ non
ſunt tamen ꝑ ea ſota aut ex eis ſolis vymo

ex eis per inſtrumẽta. Amp̃. quid eẽt
ꝙ dicit Ard. et

etiam ſenſun atteſtanio⸗
ne manifeſtũ eit de virtutibus ſeminũ q
rum operatioẽs adeo euidentes ſuntſivł
non eẽnt in ſeminibus vel nõ operarent
in eis quoꝛum alterum eſſe neceſſe eſtſt
anima illa quã plato dirit animã mundi
omnia hec que generant᷑ et coꝛrumpunt᷑
ſub ſpera lune videlicʒ homines anima⸗
lia et vegetabilia per intelligentiã ſolam
* voluntatẽ anime illius generaret. Suꝑ
unacue enim ⁊ inutilit᷑ eſſent hmoi vᷣinies

in ſeminib ſi intelligẽtia 2 voluntas aie

mundi per ſe e Seee ad hmöi ope⸗

, ocgar ſteliei quis quia vires mo

fue ralin
ſunrin me
acope nt
ltelagkut
deſtrulun
vochotmmn
Cnialsiſt
Atmuni
bzaniell
glinc elos
erütmehe
ſſinieber
ccicainnu
Oumnaniume
lrickegviu
Gaͤrenben
mnenmat
tesenitan
operboct
Pbonines.
nockobocg
ſiczinpoſt
afuepen
ſeneggispan
deneteſtta
nodäenin
nimarean
nocoxeſe
ocnuicelit
Neiopelat
Cusenteg
Necticben
ns
ie
ſoniongen
booplanen
nboorib
esnpeil
Minhorß
ſemaleret
nſpe⸗
dnediool⸗

Auenume

Cllilcene⸗
lubochon
Noyennur
Cunnin
W
ſſcrͤe
ſegguit
W
kaſceene

iiinm,
zaongz
NsNrN

wegiinete
1ineanbr
nonsagir
uantiin
Weane
geſe
tanides:ii
nsdöſel
N neleenid
anamer
e tel
lienzgn
muskiliin
üsnankriit
ciſtun
ignnigni
nuobnöif
—
hornezinſe⸗
tiniconei
ibriii
animiimt
Gnusgul
imuit
gintiein
onmmnni
utere tee!

Fo.
tiue ⁊ aliarum etiã operationuʒ effectiue
ſunt in mẽbꝛis animaliũlicʒ ſit vna ania
in coꝛpe vniuſcuiuſq; anialis nec iñ vires
ille ſuꝑſtuunt. Dico in hoc quia ſᷣmo iſte
deſtruitur duobꝰ modis.pꝛimũ qm̃ ſcoõm
hoc homines ⁊ alia anilia erunt membꝛa
anĩalis iſtas cuius anima illa ania ẽ hoc
eſt mundi ⁊ ꝓpter hoc.Sicut nullum mẽ
bꝛuʒ anialis animal eſt.ita nec homo nec
aliud aliqð ex anialibus animal eritſſed
erũt mẽbꝛa anĩalis illius magm mõſtruo
ſiſſimi ⁊ hoꝛrificiſſimi et ↄſequent ex hoe
accidet in nullo hominu vel animaliũ ali

oꝛum aniam eſſenec ania humana ania

eritiniſi equiuoce cũ nulla ꝑfectio cuiuſcuũ
q; ex membꝛis hominu vel animaliũ ali
oꝛum anima ſitvel etia dicat ſed neq; ho
mines erũt animalia plura vel anialvnũ
et ꝓpter hoc neqʒ vnus homo neq; mul⸗/
ti homines. Scvo deſtruitur ᷣmo huiul⸗
modi ꝑ hoc ꝙ ania que eſt exira coꝛpꝰqðᷣ
cũqʒ inpoſſibile eſt vt animetvel viuificet
illud ſiue perficiaſ cum perfectio omnis eſ
ſencialis pars pfecti ſit atqʒ de ipᷣo ⁊ in eo
de neceſſitate ee habeat. Quare quemad
modũ anima que eſt in ſocrate nõ poteſt
animare aut viuificare platonẽne qʒ vllo
modon eſſe ꝑfectio eius.Sic neqʒ anima
octaui celi ſine alterius coꝛpis poteſt eſſe
pfectio vel alicuius exhominibꝰ aut ania
libus autvegetabilibus ꝗᷓ ſunt apudnos
hoc eſt ſubcirculo lunari.

QVoniã ant dixi iibi in pꝛecedenti
bus de anima iſta qõ in retrogra

dationibꝰ exaltationibꝰ ⁊ de pee
ſionibus alijſq; huiuſmodi vʒ obſeſſioni

—õ

bus planetaꝝ ⁊ eclipſationibꝰ alijſq; om
nibus quibus virtutes eoꝛum ⁊ operatio
nes impediri poſuerũt aſtronomiſe non

dixi in hoc ᷣmone completum per quem
firma fieret ratio ſeu ꝓbatio qu intende
bam ſupplebo hic⁊ firmabo ꝓbationeʒ
hanc.Ditco igitur quia ſi anima illa efficit

ea que numeraui ⁊ nominaui tibi vel effi

cit illa ſcient᷑ ⁊ nolenter ⁊ ignoꝛanter ⁊ ꝓ⸗

pter hoc non volent᷑ aut inuita. Q ſi ſciẽ

ter operatur impedimenta virtutũ ⁊ opa

tionum planetarũ qualiter igitur mouet

eos cum ꝑ motus ⁊ motuũ figuras opari

ponant omnes aſtronomi ⁊ omnes phi⸗

loʒ oppi cõſenciẽtes aſfttronomis. Am⸗
pliꝰ? vt quid eas retrogradi facit an quia

plus iuſto ꝓceſſerunt vtrunq; q; ißa im/
peraſſet an quis nimis celeriier moti ſint

an quia peniteat eã eouſq; mouiſſe. Qua
re pꝛeier imperium eius ⁊ voluntatem e/
lius moneri eos neceſſe eſt vel in parte vel
in toto. Amplius qualiter obſidet eos

conſtituens aliquid eoꝛu inter duos ma-

los vbi mirabiuier ugatamvirtutem eius
ſcripſerunt aſtronomi.Et qua de caulſa ę/
clipſat ſolem ⁊ lunam ⁊ inierdũ alios fre/
quenter quo fructuiſiue vtilitate tot ⁊ tan
ta mala querit atʒ ꝓcurat coꝛꝑibus huiuſ

modinec et in aniam bꝛutalem caditiſta

malignitas vt coꝛpus in quo eſt vel mem
ꝛ0ꝛzu vl aliquod ex membals eius ſciẽter
moueat ad impedimentũ ipſius vel leſio

numvirtutis eius. Multofoꝛtius igr non

eſt poſſibile vt hoc cadat in anima illam
nobiliſſimã ac ſapientiſſima. Si vero ne⸗
ſciens hoc operatunhic etiam ſermo val/
de erroneus eſt qm̃ etiam ſi iſta ignoꝛan⸗
tia in ea naturalis eſſet taʒ longa tamen
aſſuetudine miülleſies ablata eſſet ab eaſ?-
contraria eidem ſcietia acquiſita. In bꝛu⸗
tis em̃ animalibꝰ videmꝰ per aſſuetudi/
nem naturales ignoꝛãtias multas tolli ?
ipſa in multis quaſi diſciplinabiliter eru/
diri ita etiam vt queda ex illis loqui ſiue

dicere videamus ſi loquela dicenda ẽè lo

cunonis humane tales effigiatiões Qua
liter igr duraſſet iſta ignoꝛan⸗
tia in anima mũdi.
mi qui hoĩes fuerunlet ſunt cauſaq; bꝛe⸗
uis vite et tam longe a motibus iſtis ⁊ fi⸗
gurationibus eoꝝ ⁊ alijs que numeraui
7 nolaui tibi hec oĩa inuenerũt inueſtiga

tionibus ⁊ obſᷣuatlõibus ſuis. Qualiter

igr ignoꝛare põ t anima mũdi aliqd oiĩim
iſtoꝛum. Amp. cũ animabus noſtris

mõ.ipſi aſtrono

notiſſimi ſint motus coꝛpoꝝ noſtroꝛũ at,ʒ

mẽbꝛoꝛumiet hoc ẽ qm̃ per ymaginatiõeʒ

ſiue intelligentiã ⁊ voluntatẽ eaꝛũ/qualit
motus oẽs celeſtes vel motuũ figuratio/

nes latere poſſunt aiam mũdi cum fiant
p intelligentia ? voluntatẽ iplius. Si vo

dixerit ꝙ ea inuita accidlt
iimpediméta virtutu;⸗
ſuarum planetis jeſt ig

celos er planetas qᷓ; ipa aia mundi. NHul
lus aũt pho ꝝ poſuit aliquod hon mone⸗

ri niſi ab aĩa neq; etiaʒ plato ipſe.Ouare

erit alia aia mouẽs celos vel alie aie mo⸗

uẽtes eos qᷓ; aĩia illa mũdi qua plato po/
ſuit et de hac erit adhuc qſtio eadẽ ⁊ diffi

ralia vtus mous

—

cultas eadẽ. Seqtur etia hunc erroꝛẽ per

.„2⸗

vias multas ⁊ violẽtia alʒ conflictus ? ve
—

E .

OD

2

—— ⏑

„ “

Daid

ymo nomẽ illud nomẽ eſt ꝓpꝛiũ ⁊ in com

Pars pꝛima de vniuerſo

lut pugna atʒ rebellio ſit apud celos hoc rale habet qm̃ nõ multiplica tvlle modo
antem nemo philoz ophoꝝ adhuc dixit. Aum eius diuinita 8. Equiuoce igit et des
ys igitur cauſa exercitatiõis ⁊ de et dij de omni alio ⁊ de omnib⸗ alijs dici

clarande veritatis pꝛopoſitis cir⸗ tur æn ullatenꝰ illa ranone vel intennone

.

ſm ſententia meamſnon juit opinio pla⸗ abubac ſicut ouem aut appolline 2 etid

. —

tonis mudum totum coipoꝛeum animal eodẽmodo quo qdam mudũ m deum

vnum ene ſed celum ſolum hoc eſt totum dicereno veriii ſur quos quida ex philo
quod eſt a luna ſup:avel vltima ſperaruy ʒophis ytalicis irrides dixi in libꝛo ſuo

mobiliuʒ ſuperioꝝ qua plato foꝛſitan cre boc Mè pulchnitudo poteſt eẽ iſti rotudo

didit eſſe ſperam ſteilarũ fixarum/foꝛſitan deo aul querit de alus celis vnũ illa

;—e

enim nona ſpera latuit eum quemadmo /⸗caâdẽ ania aniati ſint an habeat vnũ quot

dum et decima et ipſum et alios philoſo⸗ qq; eoꝛũ aniam ꝓpꝛia. Cõuenienci dicen⸗
phos. Sola quippe chꝛiſtianoꝛum doctri? dum videt m platonè/ quod vnũ quot⸗
na decimum celum ponit ꝙ et vocatem / q; eoꝝ ania ppꝛia aniatu eſt 7 qm̃ vna in
pureum hoc eſt pꝛelucidum ſiue pꝛefuigo tellexit incõpoſitã ex eodẽ ⁊ diuerſo totaʒ

platoni cõcoꝛdaſſe vbi dixit quia celũ eſt onem quãa hent celiad inuicẽ. Quẽa⸗ dmo
animalt vel mũdꝰ AAum ipᷣe ide plato poſuit caput ⁊ coꝛ ⁊ ma

—.—

rum ⁊ videlur hoapm ſenſiſſe auicennà?z aggregationẽ aniaꝝ illaꝝ ꝓpter colligani

a pꝛecellẽcia mundicie? puritatis aut ab tricẽ in hominibꝰ anial eſſe nichilominꝰ

vlumitate mobilitatꝭ ſcm hoc nomiatꝰ cũ homineʒ vnũquodq; anial vnũquẽq;
videtur. Abubacer vero ſarracenus inli eſſt e.Sieut ⁊ mũdus vnũ totũ ⁊ vnũ vni⸗
bꝛo expoſitionis auditus Ariſtotiles dixit uerſum cõmunit᷑ ab hominibꝰ nucupat᷑
deum eſſe ſpirituʒ celi quod ſi de creatoꝛe vnũ vero ſiue vnitatẽ quod poſuit in ani⸗/

intelle xit erra uit intollera biliter ignoꝛan ma illa poſuit in celo quod ipe opinabat
cig etia damnabiliſſima en excecaiũ fuilſ- pncipale acnobiliſſimũ int᷑ celos. Diuer/
ſe non dubites. Creatoꝛ em inſupeminen fuʒ vero anie illiꝰ videt᷑ intellexiſie aggre
cia nobilitatis vltimitate q; lbertatis ſue galionẽ aniaꝝ alioꝝ celoꝝ.li ꝓpter mula⸗
Bic? in rebꝰ vt nee vnit neq; alligatꝰ ſiꝭ titudinem atq; diuerſitate eaꝝ.iũ ꝓpt᷑ di
ʒaut eis alicui eanſpuũs em̃ oĩsvnit᷑ coꝛpi g verſuatẽ que apparet in motibꝰ eoꝝ.nec
vere dicit᷑ ſic alligatꝰcoꝛpiſuo vinculo na nõ ⁊ cõtrarietate admodũ celi illiꝰ quod
turali vt vel no poſſit eſie extra illuo łnõ nobiliſſimũ ac pᷣncipale opinat⸗ eſt. Dẽs

poſſit bene eſſe ex omnibꝰ modis ſuis ni /eti ſciꝛe qð caput in hoĩe plato poſuit ho
ſi in illo v cũ illo hocaſit dico ꝓpter aias/ Aminem elſle. relidun vero ſicut columnam
humanas que in cõſoꝛcin beatiſſimoꝛuʒ ad ſi uppo:tandũ atʒ geſtandu in alto ho/
angeloꝝ ſuntquibꝰ quidẽ bene eſtnõ an minẽ.i.caput ipᷣm. Sic ⁊ nobiliſſimã par⸗
tem ex omnibꝰ modis ſuis quod ẽ dicere tem vniuerſi coꝛpoꝛeitotiq; reſidue eiuſ⸗
quia nõdum cõpleta eſt beatitudo earuʒ dem ſuꝑeminẽteaniĩal eẽ poſuit.⁊ reſidu-
aut gloꝛia cũ ſeſtent adhuc eis pficiende ? um velut qðda vehiculu ac ſuſtẽtaculum

gloꝛificãde ocs ille vires earũ quibus ille in ſublimi hre ⁊ deferre anial illud Neq;

oꝑabant in coꝛpibus ſuis ⁊ ꝑ illa. QOunuam negaret plato mẽbꝛa hoĩs pies hoiĩs eſſe.
longe aũt ſit a creatoꝛe omis in completõ ꝓpter comunẽ vſum noĩandi hoĩem. Ho
om̃iſq; defectus. Manitfeſtũ eſt ubi ex pl⸗ mo em̃ nominat᷑ comunnit᷑ ⁊ vſualiter.nõ
umitate gloꝛie illius Quia ergo de tanto caput lolu ſʒ totũ. qð ex capite ſuppoſito
philoʒopho tantus eroꝛ facile credend⸗ q; componit᷑ ⁊ ipᷣe intelligit plato intel
no eſt. Magis mihi ſimile arbitroꝛ ſmo- ligebat qð a pte illa ſupeminẽti totũ no/
nem ſuñ ipᷣm intellexiſſe p raãſpoſitionem minaret homo.quẽadmodũ apte coꝛpis
ita videliʒ vt cenſuerit ipᷣm ſpinũ celi pio tanquã ab humo.ꝓ eo qð terreſtris eſt ſi
pier no bilitatẽ ſua æ ꝓpinquacioneʒ ad ue terrena totũ nomiat h0. Quaqua igr
nobilitatẽ atʒ diuinitate creatoꝛi deũ eſſe platonis conſuetudo eſſet ſequi methaſe
no ea inten noe vel in⸗ tellectu qua creator ras iſta iñ videt mihi ſimilio: intentio ler
dens dicit. In illa em̃ nihil ei cmunicat· onis eius de aia mũdi. Debes aut ſcire
1, quia eouſq; excecati ſunt. eouſc; intelle⸗

Ein deficientes vt crederent vnam animã

muanicabile creatoꝛis ꝓpter quod nec plu
*

ca opinionẽ platonis. Dico quia Sicigi ſpm celi deu diriſſe opinsdus eſt

ſioniſ
6

gundit
guimart
ſeuaam
ninem
llhoce
No
ſelogal
ſmpenit
Oug⸗

honerut
Aungen
ſomin u
gbila nel
ſſubteun
putatonen
Aclcencisl
renlege

Mn
ſunaunt
Custelt
ſogates
ſtennuren
goausiͤ⸗
nomeon
mer bon
glifme
cobſech
Mustie
Mohoin
lerut.
wnant
Vonblczper
Cinpetfn
wbmidt
noſtdi
Eusnonte
ſenant
Arencig
llednos.
Ntſerno⸗
letnoſo
ullac⸗
Marlnr
nvelt
eniii
nühairn
hnene
ſiune
ſianbe

Knialsi

Andeeſgie
kona⸗
Refalmnatn
r⸗ 2
Wkohgac
nmnchfnn
sgictat
ulhpe

1

dtict
Kücktgönn
taaggtrcm
Aleſe ebiorn
genidlnici
vminddrnü

odoen⸗

dpeogut
nr „ℳ1 N 9

lecpiunct
veeogd
Golnd

wlin

—

tiitit
anit o /
wiset ii
Gundi

S
4

nttnen

ennditün,
oeitunn
olunchti,
donnnnn,
Detigti
lign,
2 6

=

4 *

Fo.

cxrlvij

mundi innumero.quitquid in mundo eſt tudo nominatur cõmunit idemptitas inm

animatum animare nec aliud eſſie m eſ⸗
ſenciam ⁊ veritatem animam ſocratis qᷓ;

animam platonis. Sed aliam animam

et hoc ex alietate animationis⁊ animati.
ex quo neceſſe habent recipe non aliud eſ
ſe ſocrateʒs ua platonem m eſſentiam et
ſᷣmveritatẽ.ſed aliũ ex pꝛedictis alietatibꝰ
Qua ꝓpter generatio ⁊ coꝛruptio ᷣm eos
non erunt in hominibus vel in alijs rebꝰ⸗
Cum generatio ſit ingreſſus ſᷣm Ariſtoti⸗
lem in ſubſtanciam ⁊ coꝛruptio egreſſus
ab illa nec fiant ᷣm accidentia ꝗn potius
m ſubſtanciales foꝛmas. huiuſmõi em̃
mutationes vʒ que fiunt ſᷣm accidẽciavel
accidenciales foꝛmas alterationes ſunti
non autẽ generationes aut coꝛruptiones
Amplius. neq; homines neq; alie res
numerant᷑ ſᷣm accidencia neq; dicuntur.
Unus ⁊ alius aut vnũ ⁊ aliud neq; enim

ſocrates quondaʒ pueret modo ſenex nu

meratur vnus ⁊ alius aut duo homines
quauis ipᷣe ſenex differat a ſe puero.miłta
numeroſitate accidentiũ. Quare ſi nõ eſt
inter homines alteriuſmodi differentia

quãa pſᷣm accidẽcia.nõ cadet numerꝰ apud

eos.neq; erunt multi vel multa ſed erunt
vnus ⁊ ideʒ homo quẽadmodũ ſocrates

quonda puer ⁊ modo ſenex. In deſtructi

ne aũt huius erroꝛis nõ racionibus aut
ꝓbacionibꝰ vtendu eſt ſed igne ⁊ gladio

Bomniq; penali genere exterminij. Hec te

cõturbet ſᷣmo cuiuſdãa ex ytalicis philoʒ o
phis qui dixit quia ſola accidentiũ v arie
tas facit diſferentiam numero.qm̃ intctio
eius non fuit in hocniſi vel excludere ditſ⸗
ferenciam ſpeciſicam ⁊ alias ſubſtadales
differencias. nec retulit intellectũ ᷣmonis
ſui ad nos. intelligens differẽciam ipſam

— 2—

diſtinctionẽ noſtra.fuit igr intentio eiꝰ in

hoc ſermone qð ſola accidenciũ varietas
ideſt nõ ſpẽs aũt vifferencia ſubſtacialis
aut aliqd ↄmuniũ oĩm eẽncialiũ fac diffe
renciani numero hoc eſt diuerſat ipᷣa indi
uidua vel facit diſtincnionẽ numeralẽ no⸗
bis indiuiduoꝝ Non em̃ in ſpẽ diſtingui
mus indiuidua ſed magis vnimus ſimili
tudine eẽnciallioĩmoda que eſt eis ſpẽ vł
potius ꝗᷓ eſt ia ſoẽs ſᷣm ipᷣm. Ipᷣemet di⸗
rit ꝗa ſpes eſt ſubſtacialis ſimilitudo indi

niduoꝛũ ⁊ debes intelligere að dixit ſub⸗
ſtantialis hoc ẽ ſm totã ſubſtancis pᷣt᷑ em

rationẽ ſpẽi nihil hʒ ſubſtanciale in diui⸗
dunm. Scito aut quia buiuſmodi ſimili⸗

4 ſgecke. Hec duhites ga ſi intellectus nr il⸗

uminatꝰ eſſet hic illuiatione gloꝛie ſue vl
time diſtigueret numeraꝛetin ipᷣa ſpẽ ſua
non ꝗdem diſſimilitudine quia nulla eſt
eis in ipᷣa ſpecie ſed diuerſitate qua vide/

ret hoc non eſſet illud ⁊ ecõuerſo ⁊ veriſſi

me numeraret.Diceret vnũ ⁊ aliud ⁊ ter⸗
cium. Inſtatu vero huiuſmodi tam tene⸗
broſe miſerie non illũiatur adea numerã
da ⁊ diſtinguẽda niſi ꝑ ias accidencium
varietates accidenciũ dico ſenſibiliũ/niſi

foꝛte ſpiendoꝛe ꝓphico aut alio deſuꝑ ve

nientis irradiacionis humane. hoc ei fa⸗
cere poſſe donet᷑.Dico etiã ꝗqa quẽadmo
dum ⁊ alibi didiciſti ſicut anima bꝛutalis
non eſt ꝑfectiua hũani coꝛpoꝛis aut hoĩs/
et ꝓpter hoc multofoꝛcius anima iſta ce⸗
leſtis quaʒ plato poſuit non erit pfectiua
humanonꝝ coꝛꝑum aut alioꝝ animalium
aut vegetabilium. Cum multo maioꝛ di⸗
uerſitas ſit inter coꝛpus celeſte et coꝛpoꝛa
humana quam inter humana ⁊bꝛutalia
Eteodẽ mõ ſe hr̃e neceſſe ẽ de aiabꝰalioꝝ
celoꝝ ſi aias eis vel aĩatos ipos poſuit.
NEuertar igr ⁊ dicam quia animã

uerſo nouẽ celos mobiles ↄtinẽte qð aũt
in pᷣcedẽtibꝰↄtrahmõi ſermonẽ platonis
dixi de diuiſiõibꝰ atʒ diuerſilatibꝰ eeloꝝ
vʒ qð ꝑ eas ꝑhibebat᷑ aĩia vna aiari eos
om̃s. Scito qð facile eſt ⁊ naturis multis
et aiabꝰ nobilibꝰ colligaciões hre ad in
uicẽ ⁊ firmare eas atʒ roboꝛari ꝑ cõtactuʒ

coꝛpum ſuoꝝ. In naturis aũt vnũ exem/

plũ ẽ taciꝰ feꝛri ⁊ adamatꝭ vel etia magne

tisꝗ ẽ lõge minoꝛis vtutè quãa adamas in

pte iſta. Cũ em ferrũ tetigerit adamãtem
vr etiã magnetẽ attrahet alið ferrũ et ulõ

aliud ⁊ foꝛſitã nõ hʒ iſtð finẽ. Uñ ⁊ ſi acꝰ

tetigerit hmõi lapidẽ recepit ex iᷣo tactu

hmòi vtutẽ attrahẽdi ⁊ qᷓii aglutinadi ſi⸗
bi acum aliã ⁊ ſcõᷣa ſimilit᷑ facdiet de alia 2

tercia eodẽ mõ oꝑabit᷑ in quartã? quarta
in qnitã. Nec ẽ exꝑgencia ꝓbatũ adhuc

apud me an finez heat hoc. an ſtet in aliq́ᷓ

numero acoũ. Uidebis em̃ an ſtet in aliqͥ

certo numero. Uidebꝭ em̃ acuuʒ pᷣmã ſic
oꝛdinataꝝ pẽdere ex lapide iſio quẽ tãgit
deiñ ſcõaʒ acũ ad herere illi ꝑ tactuʒ ſileʒ
2 fciã ⁊ qrtã et ita ð alijs Meigr vᷣtꝰ ada

mãttqᷓ ſibi fac adherere acũ pᷣmã taſfũdi
f ĩ oẽs ac Quid miꝝ ſi vtꝰ viuifica laial

iſtam non videtur plato poſuiſſe/
iſi vel in celo vno vel in ißo vni ⸗

₰ —

—

Pars pꝛima de vniuero

pꝛimi celi tranſtunditur in ſcõm et a ſcdᷣo

in tercinm ⁊ ita donec veniat ad vlimuʒ
celoꝛũ nobiliũ quod ẽ celũ lune eti ſinõ
ſit alia ligatura vel ligatio inter eos q; cõ

tiguitas ſue ↄtactus. Quemadmodu ap
paret in exeplo ꝓpoſito. Amp̃
nibus arboꝛũ manifeſtũ eſt tibiipᷣo ſenſu

quia tranſfundit᷑ vtus vitalis a trunco in

ſurculum in ſitu illi cũ alia ligatura q; co/
tactus ſibijnuicẽ non hereat. Od ergo mi⸗
rum ſi vita illa pᷣmi celi ſe traſfundit in pᷣm
et ita de alijs.

les quẽęadmodũ in moꝛbis

non eſt ꝑ me neqʒ leuis admiratiõis qa
vno laboꝛante moꝛbo caduco cadente ca
dunt multi.Uides igr ꝙ moꝛbꝛiſte ſe traſ

fundit in ſtantes maxime pueros etiam

pᷣter appꝛopinquationẽ contiguitatis ip̃a

etiam medicina laxatiua et purgatiua ſo

lo aſpeciu virtutẽ ſu tranſfundit in aſpi⸗

cientẽ et humoꝛes noxios illiꝰ ⁊ euacuat
ipſos. Notiſſimũ etiam eſt tibi de virtute

——

ignis ⁊ alijs actiuis qualitertranſfundat
oꝑationes ſuas in cõtigua ſibi paſſibilia
aiʒ receptibilia oꝑationum ſuarũ et quia

ↄiactusvia eſt ad hmõi oꝑationes.Qua
re ſi pꝛimi illud ac nobiliſſimũ celum ᷣm
platoneʒ ſedes aie eſt illius et ꝓpter hoc

neceſſario ẽ habens in ſe maximaã redun

dantia vite ex ipſa pꝛſentia fontis illius.
Qnid mirũ ſi in coꝛpa ſequennũ celoꝛum

influit vita ⁊ motuʒ aliaſq; animarũ opa

tiones cuʒ hmõi coꝛpa ex ipᷣa ſimilitudie
celi illiꝰ nobiliſſimiſqʒ ſuis diſpoſitiõib⸗
Has inſfluẽtias recipiedas naturaliter ap

tatiſſima ſint eoꝛũqʒ captatiſſima. Sic ei

qntum mihi videt᷑ ᷣm intentionẽ plato/

nis fontẽ vite et motus habere in ſe celux
illud. Sicut ſol fontẽ luminis ⁊ caloꝛis ⁊

—— —

ſimili largitate in receptibilia illos influe
re.ſi dixerit ꝗs infiluentie ille aut aĩe
, unt aut tantũ influentie animalis nõ re⸗
fert opinoꝛ ſᷣm platonẽ hoc eſt non videt
inconueniens eẽ concedere ꝙ reuera aĩe
ſint.Cum ipᷣemet quaſdam partes anima
lium animalia eẽ dixerit Ariſtoteles non

abhoꝛruit dicere quoqʒ aningi oculi viſũ

7, eſſe ſiue virtutem viſibilem. Di vero quis

obijciat ꝙ ſ̃m hoc ent anima ex anima

nec hoc incõueniẽs eſt apud multos vic;

c virtus viſibilis ex anima totius anima
lis ſiue hominis ſiue alterius ſit. Necdu⸗

biuat᷑ ab aliquo intelligente quin ꝑfectio

Amp̃.in ſitio

rale viuendi ſit ꝑfectio coꝛpoꝛis naturalis
potenna viuentis ſiue vita ha/

cundu hanc diuiſionc Ariſtotelis niſi foꝛ⸗

poꝛe perfecto quod natũ eſt ee ſe velin

2.

——2 5 2—

tes verbo creandi et creationẽ ipſam que

muſicis ſibinuicẽ naturaliter conſonas?

ↄnexas et ꝓpter hoc ipſam animã mun/

di que coꝛpoꝛe ſuo cõcoꝛdare neceſſe bo⸗
bet atʒ congruere ſimilibus nexibus eſſe

naturaliter vnitamquodãmodo compa⸗

ctam quemadmodũ tetigi tibi ſupꝛa cum
loquoꝛ de eodem ip̃ᷣius ⁊ diuerſo. Indu
xit etiam eum vis virtuſqʒ muſicaliũ pp⸗/
poꝛtionũ/q adeo vt ipſemet dixit poteéttes
ſunt in animas nr̃asvt tote anime noſtte

in prate earum poſite videantunimmutãt
quippe eas mira facilitate ſecundũ diſpo
ſitiones illas que ſunt ſecundũ virtutem
ↄcupiſcibilẽ⁊ irraſcibilẽ et hoc ꝓ voto ſeu
libito muſicat Si ĩ arte muſica exercitatꝰ

fuerit ⁊euidẽt᷑ ꝑit-a doloꝛe naq; ĩ gaudiu

oculi quia eſt inſtrumentu viuum e natu

bentis Quare erit ex neceſſitate anima ſe
te Ariſtoteles intelugere voluerit de coꝛ/

alio vel de alio et hoc foꝛtaſſe non irratio

nabiliter quis intelligathiam vero filij ex
Anima patris eſſe impoſſibile eẽ iam de/
i ſe ir claratum eſt tibi ꝑ me alibiapud Ariſto/
Amp.in ipſius vite con telem vero et ſequaces eius non reputat᷑
trarijs inuenies tranſfuſiones numerabi inconueniena intelligentia eſſe ab intelli
4 gentia donec veniatur ad vltima quã di/
cunt eſſe motoꝛem celi ſiue ſpere lunaris.
Pꝛimam autẽ intelligentia ſolam a crea⸗
toꝛe eſſe per via creationis Secũdã vero
a pꝛima ſicut alibi iã dixi tibi. Conſeqns
igitur ẽ vt nec reputent incõueniens aiaʒ
ſecundi celi eſſe ab anima pꝛimivel ab in
telligentia pꝛimi celi. Animas etiam no⸗
ſtras creari ab aliqua ex intelligentijs di
cere veriti non ſunt intoilerabiliter abutẽ

opatio eſt pꝛopꝛia ⁊ poſſibilis creatoꝛi bñ
dicto creature errore ipijſſimo tribuẽtes.

Uod innumeros foꝛme anime il
lius plato applicuit et aptauit et
gquaſ in compoſitionem ipiusve
nire illos aſſeruit ex ipſa mundi fabꝛi ca
cui animam hmõi poſuit accepiſſe videt
Poſuit enim diſtatias que ſunt a terra vſ
ꝗʒ ad celũ nouum ymovſqʒ ad octauũ ſe
cundum ipᷣm ꝓpo:nonales eſſe numeris
quos poſuit in figura ſua ⁊ ſolũ mundun
eſſe poſuit muſicalem ꝑteſqʒ ipius iuxta
ꝙ de eo intelligere potuit ꝓpoꝛtionibus

teconu
atem
Gucian
ecoher
ſeruntol
gecickiſe
haturalit
yehenen
bevtanin
naselei⸗
roloni
ſtendeoi⸗
oveamt
banana
ſcancete
leecktne
Pobeen
hunmnipe
ponenine
(spoli
ſlanonſe
fünimast
auurniſ
gialcns
ſelfirie⸗
lececouer
omutnat

—

Merudilͤb

rio gia
barincog
ſbosrolae
Wüsverin
Wncno
Honitde
lalen.
umlisgus
D

mials

tnmaila
holſtmäü
ntiſtmai
nelodiase
ungütde
Mnvele
Nbheret
Wbebent
1Bnnsy
ſalefi
ſumclis
gſne
Gliebn

uleſe

Murnlonn
ide

ifin
g
nnsftenn,
Gnaſetgtn
Knaneent,
eibl
Bansee
nl cſeie
Aliehenin
Knüiſolnten
Gons geliif
mmömn
utintlins
mularblittt
wioüs elni

tilmnon

nens nenn
Mian digen,
Mioneniie⸗
gitartlen

s neſnil

—
vs tni
neizieiN
Npui genn
muing
ciolan e,
nitnsnnid
Pocinple⸗
lig ioi⸗
1540

2

6
4

—

lc; mic,
Nonentine⸗
lenintn
gidenmmn,
iaeluunin,

do velut muſicam duplicẽ. Lum em muſi

et econuerſo et ab ire turbaniõe in tranꝗl
litatem atʒ ſerenitalẽ a timoꝛe in ſpeʒ ſiue
fiduciam a puſillanimite in magnificẽtia
⁊ ecõuerſo incredibili velocitate eas traſ

ferunt atʒ demutant hinc eſt ꝙ cũ plato

credidiſſet nibil nin ſuo ſimili delectari
naturaliter credidit anias noſtras ppter
vehemeniaſimas delectatiões quas ba-
bent anime noſtre in conſonantijs ſimili
mas eſſe ipſis ? ꝓpter hoc cõpoſitas eſſe
ex conſonatijs muſicalibus et inde ctiam
idem de aĩa mũdi ſenſit addens ipſi mũ⸗

ea humana bis dyapaſon nõ excedat mu
ſicam celeſtez vſq; ad qᷓter dyapaſon aſcẽ
phus hac eadem ratione p moius aiam
humanaÜ poſuit armoniam et cõſequent

ipſam anima mundi. Multis aũt vijs et

moadis poſitio iſta deſtruit᷑ et pꝛimũ quia

ſimilia non ſolũ faſtidiunt ſed etia contri⸗

ſtãt animas noſtras. Neq; em̃ caloꝛe de//

lectatur niſi qui frigidus ẽnec frigoꝛe niſi

Alviij

nus eſt diſpoſitio per colliſionẽ impᷣſſam
in aere et ꝓpter hoc tam diu poꝛtat impᷣſ
ſionem hmoi hoc eſt tam longe ipᷣm colli
ſio im peilit vnde nec vlterius audit᷑ hinc
eſt ꝙ nec pilus nec capillꝰ nec lana ſonuʒ
perticit vel impꝛimit niſi denſatus vel gilo
batus quonia aliter colliſionẽ aeris effice
re non ſufficit nec in aqua ſonus poſſe fie
ri videtur ſonitus qui auditurimnaris nõ
eſt ex colliſione aque ad aquã abſq; in/
poſito aere neq; aque marine ad littoꝛia
vei ſcopulos omnimodo emiſtius diſoo

ſitt onis receptihilis ẽ

et ꝓpter hoc multi ex antiquis ſonũ diffi⸗
nierunt aera ictum vel aluſum que ranio
dere affrmauit philolaus quoq; philoſo euidenter materialis eſt. Incõuenienter
ſam igr collocata eſſet anuma in parte ſuperio

ri mundi coꝛpoꝛei in tanta ſcz nature ſ ne

diſſimilitudine vt cũ ipſa compoſita ſit ex
numeris armonitcis nihil armonie eẽt in

————

qui calidus/nec cibo vel poin nin qui eſu rum. Dico quia ſermo iſte ẽ euidentis im

rit vel ſitit ſic quietẽ delectabileʒ facit mo⸗

lus et ecõuerſo ⁊ ad huncmodũ eſt reꝑi⸗

te in muitt aliss. Amp. fm hoci ſols

numerabilibus et meſurabilibus eẽt de⸗

lectatio aiabus noſtris. Quare in ſimplici
bus ⁊ in coꝛpalibus qn litatem non habe
tibus nulla eẽt eis delectatio qᷓre nec inſci
entijs nec in vᷣtutibus nec etia in ipo crea

toꝛe in quo conſtat eẽ vltimitatẽ delecta⸗

lionis ⁊ aiaꝝn noſtrarũ beatificam ſuani⸗

tratem. Amp. quẽadmodũu anime nfe

tantis ſtudijs conſonaãtias exquirũt et in
ſtrumenta muſicalia ſibi fabꝛicant amoꝛe
muſicalis ſ uanitatt. Sic et multo ampliꝰ
anima illa conſonantias iſtas exquiret ?
potiſſimũ nature ſue ⁊ cõpoſitioni cogru
entiſſima ita vt ſi poſſibile eẽt armonicas
melodias omnes celos faceret reſonare.
Jam aũt declarauit Ariſtoteles muſicalẽ
num vel aliũ quẽcunq; celos reſonare
vel habere non poſſe voces em ibi locum
non habent. Sicut neq; localia inſtrume
ta. Sonus vero omnis ex violenta colli⸗
ſione perficitur. In celis vero nec violen-/
tia nec colliſio locum haber? ꝓpter hoc
neq; ſonus pꝛeſeriim cũ ſonũ emittat aer

. —

colliſione bmõi compꝛeſſus. Aerem vero
in celis eſſe impoſſibile eſt cuʒ locus eius
naturalis intra ſperam lune ſit er ſud ſpe
ca ignis. Declarauit etia ariſtoteles ꝙ, lo

poſſibilitatis Motus em octane ſpere ad
motum ſpere vel ſtelle ſaturni eſt in bꝛo⸗

poꝛtione triginta annoꝝn ad vnum diem

motus dico diurnus. Unaquaq; em̃ die
naturali ocrana ſpera quaſi ſe totam pſfe⸗/

cte deſcribit ſiue pertranſit. Stella vero

. ₰

ſaturni ᷣm platonem non minoꝛi tẽpoꝛe

qᷓ; triginta annis ꝑtranſit eandem. Stei⸗
la vero Jouis in duodecim annis ꝑtrans
. Manifſe
ſtum aũt eſt quoniam iſte ꝓpoꝛtiones ar
monice non ſunt. Ipᷣe etiaʒ poſuit dqmn

ſit iotum circulum ſignoꝛum

ſica celeſtis non excedit quaterdyapaſon

qualer vero dyapaſon non eſt niſi ſex de

cu pa ꝓpoꝛtio vel m eam. Sexdecu ꝓ

enim ꝓpoꝛtio quattuoꝛ duplas continue
ↄtinei quarũ pᷣma eſt a ſex decim in octo
Secunda ab octo in qᷓttuoꝛ tercia a qua⸗

tuoꝛ in duo quarta a duobus in vnu pꝛe⸗

nominate autem ꝓpoꝛtiões multo maio
res ſt.QR ſi dixerit quia inter ſperas pla⸗
m ſiue motus earũ ſunt ꝓpo:nõeſ
armonice etiſte mo ſimiliter manifeſte

etaru

„ .

erro neus eſt pꝛopoꝛtio eni molus ſpere
ſiue ſtelle turni ad motum ſpere vel

ſtelle Jouis pꝛopoꝛtio ẽ triginta ad duo/

decim hec autẽ eſt dupla ſeſquialtera Fᷣm

curſuʒ eoꝝ mediũ. Sʒ curſus eq̃tus facit

aliam longe ꝓpoꝛtionẽ inter eos ⁊ oino

non armonica 'm veritatẽ. Si em curſus

illa regione ſua. Ot ſi dixent quis quoni
am armonia ſpualis ſiue intellectualis ẽ
ibi in numeris motuũ? ꝓpoꝛtionum ipo

ℳN —.°

equatus ⁊ curſus medius eiuſdẽ qntitatꝭ
eſſent pꝛeciſe eẽt reuera ꝓpoꝛtio inter mo

tus iſtoꝛum duoꝝ planetarũ. Saturni vi

delicet ⁊ iouis armonicis cõpoſita ex dya
paſon ex dyapente. In cetens quos cpla/

netis cũ examinauerè motus eoꝛũ equa
tione veriſſima inuenies ꝓpoꝛtiones mo

tuum omnino non eẽ armonicas ⁊ ſi dili
gentioꝛem conſiderationẽ feceris ꝑ retro⸗
gradationes et ſtationes inuenies mo⸗

tuum ꝓpoꝛtiones ab armonicis diſpoſi/
tionibus etiã ſi alias eſſent inter motus il

los multipliciter illos auertere. Q⁊t autẽ
poſuit de diſtantiis et ꝓpoꝛtionibꝰ earũ
an concoꝛdet ꝓbationibus ptholomei ⁊?
alioꝛum tuũ erit videre quãq; ꝓpoꝛtiões

diſtantiaruʒꝭ magis videantur debere eẽ

Sicut tetigi tibi in pᷣcedennbus. Celi em
omnes mobiles ꝓpoꝛtionales eẽ viden⸗
tur ex magnitudine ſiue ſpiſſitudie ſeu p

funditate.Contrariũ enim hoc eſt contra

ria habitudo videtur indecens immũdo
ſuperxioꝛi defoꝛmitas Non erũt igitur ille
PYbpoꝛliones diſtantiarũ quas plato poſu
tet het et ſimilia relinquẽda arbitroꝛ coõ
ſiderationi tue. Amp. diuerſum illud

⸗

partẽ anime iſtius poſuit aut eſt diuer⸗
habens ſcʒ in ſeiᷣo partem et partem aut

eſt diuerſum tantũ ſᷣm virtutes et oꝑatio

nes. ſi ᷣm eſſentiã erit de ipſis ꝑtibus
eadem queſtio vicʒ an partibiles ſint⁊ ag
gregate ex multitudine aut nõ ⁊ qm̃ illud
diuerſum nõ eſt ↄpoſitũ continuatiõe ſi⸗
ue ↄtinuitate partiũſhmõi enim compoſi
tio coꝛpis tantũ eſt et per ſe. Quare erunt
aggregate ptes ille ex ſimplicibaꝰſeu inꝑti

bilibus et illisvtiq; finitis alioqn eſſe ani

me illus eſſet infinitũ ⁊ intelligibile atʒ in
tellęctu interminabile ⁊ in traſibile hmõi
antem poſitiões reſpuit iſta phia et om̃is
alia. NHemo em̃ recte ſapiẽs phatur ð nõ
intelligibilib. Erit igr diuerſũ iſtð aggre
gatum ex finitis ſimplicibꝰ et illa erut ex
neceſſitate ſubſtatie cum ſint ptes ſubſta⸗

tie illius que ẽ diuerſum hoc. hHee igr ſub

ſtantie aut erũt viuentes aut noviuentes

et iterum intelligẽtes vel nonentelligetes
MN ſi fuerunt inteliigẽtes et viuentes ert

igr ſubſtantie nobiles et erunt vel aĩe in/

telligentie vel ſpuͦs angelici. Quare pars
anime illius erit cõpoſita exaiabus vel
intelligẽtijs vel ſpiritibꝰ angelicis hoc àat
8 ; inconueniẽs ſit et q; inauditũ hacten?⸗

plene noſti. Si vero fuerint ptes ille non
viuentes erit igr multofoꝛtius totũ non

vinens ex nõ viuis em̃ vel moꝛtuis viuũ

Hie impoſũbile eſt. Oè ſi dixerit ga diuer⸗
ſum illud nõ eſt diuerſuʒ diuerſitate ar
ium aggregatarũ in cõpoſitione ipᷣius ſʒ

diuerſitate virtutum et opatienũ que ex
ipᷣo ſundtunc pars reliqua eiuſdẽ anime
non erit multofoꝛtius diuerſum cũ ea ex

neceſſitate ſit maioꝛ diuerſitas et muititu-

do operationũ tanq; erſuperioꝛi ac nobi

lioꝛi q; ſit illud diuerſum omnis naq; vir
tus quanto ſuperio: eſt quãtoq; nobilio:
tanto eſt virtutibꝰ ⁊ operatiõibus multi

d

cut appet euidenter in aĩa rationali que

longe multiplicioꝛ eſt in vtutibus et opa-⸗
tiomibus q; bꝛutalis ⁊ bꝛutalis qᷓ; vegeia⸗

bilis. Qualiter aũt aliquis ponere poſſit
. er enege vel vᷣtunbus vnã ee
Wel aggregatã vel alio quolibet modo:ũ

compoſita niſi ex defectu et inbecillitate

intellectus videre non poſſit.Hoc aut di⸗
co ꝓpter ibecilles et erron eos ꝗ vel aiaz
rationalem vel aliã quãcunq; ex ſubſtan
tijs nobilibus aggregatã ponere andent
ex ſimplicibus vel ſubſtatijs vel virtutib?

ex quarũ oꝑationibus vel vᷣtutibus vnã

aggregarivel alio quolibʒ modo cõponi
impoſſibile eſt hoc em eſt acſi ꝗs diceret

vnam virtutẽ aggregata eſſe vel alio mo⸗

do ↄpoſita ex virtute viſibili? virtute au-
dibili. Amp.ſi ſᷣm veritatẽ numeri ve
nirent in compoſitionẽ anime mũd/eſſet
cõpoſita ſᷣm veri:atẽ eſſentie ſue ex illis q
re ex neceſſitate numerus in vuate eẽntie
ſuęet ꝓpter hocnõ eſſet vera ſubſtantia

ymo eẽntia ſua ⁊ vitate atʒ genere qntitaſ

2⁊ ꝓpter hoc eſſet in ſubiecto⁊ nõ eſſet ipa
ſubiectũ veri noĩs

Amp̃. vnitates ex
quibus eẽt numerus ille vel eẽnt ſubſtan
tie vel accidentia. Si eẽnt ſubſtatie redit
qſtio quã pᷣmiſi qꝛ vel minime? intelligẽ/
tes vel non ⁊c.Q ſi eẽnt accidentia ex il⸗
lis impoſſibile eẽt fieri niſi accidens
27272 ecéëntiã nõ eſſet ſba ymo
accidẽs. Amõp. ſic in numert illis ſunt
ꝓpoꝛtões armonice. Sic⁊ ꝓpoꝛtiões coõ

trarie. Sicut em̃ ſunt ibi nouem ⁊ octo ⁊

ſex ⁊ qᷓituoꝛ tria ⁊ duo ⁊ vnũ habentes
adinuicem ꝓpoꝛtiones armonicas. Sic
ſunt ⁊ ibi nouem vel ſeptem et quinq; et
tria ⁊ uouem ⁊ ꝗnq; ⁊ ſeptem ⁊ quaituoꝛ

quo:um pꝛopoꝛlioes oĩno contrarie ſur

plicioꝛ et maxĩe ſi ↄiuncta fuerit coꝛꝑi. GBRi

onts
Acinuſe
ſticonits
nnaiore
Ganniutn
atinona
gusigt
hmoldi⸗
lorum.
quepeee
ſonenpo
eli th⸗
nonibus
husinrellg
inelerite
ſcfateer⸗
Pefis Oin

Rhbns er

n giat
ſlonnett
Cotitemmn
eſoſculet
Nngdbies
Gesompe
nenaa
fllerone
ſoodvid
Cuztere
lernoi.
Analalen
keninſeng
Mris p
Waude
cau
ſboet
iellge
ſusenif
lliunafe
eſteze
fgnnamt
mnſelei⸗
copus
Ubabep
Grpoßti
ſhenal
Caling in
tzuen
ſanc
int
gaicang

mamd
lnicbei
mncdis
bipr

diennnede
SAnenen
enchdunſ
naninin
üt ani
ms dunſnit
Knafusant
nöalcennun
aimn nsnn
ck gidete
1coeöbisn
Amsfenn
nii id
ntnint
idnuiöft
iainsierg
Nttni
Aiogrlaneli
on po nn
zacnontosgſti⸗
rgiſhnun
ſabſinsenitt
ubrsratmon
cnodii
AAncſeſcins
rlunftn
iinſenuimn
—
iicſantind
umnensn

emkn

iaret ul
ſcoch,il
n
“
Gien tti⸗

armonijs. Quare ſicut pcedẽtes numeri
adinuicẽ reſonantia faciũt in aia illa. Sic
iſti co ntrariã diſionantiã in eandẽ 2? etiã/

noſtre. Si quis igr iſta de cauſa ſcʒ quo/⸗

niam anime bhumane vrutes extendunt

maioꝛeʒ diſſonantia vtpote plures diſcoꝛ avelut ab alto in deoꝛſum et ſiniſtro in de

dantium ꝓpoꝛtionũ q; ilius ꝓpoꝛtioibꝰ

armonicis adinuicẽ connexi ſunt. Nõ mi
nus igr inesta eſt compoſitio iſta ratione
hmõi diſſonantiaꝝ q; apta ratioe ↄſona
tiarum. Manikfeſtu eſt igi nibi per ea
que pꝛeceſſerũt nec ᷣm rem ⁊ veritatẽ pla
tonem poſuiſſe hmõi compoſitioneʒ aie

celeſti ⁊ hoc apparet euidẽter ex alijs ſer/

monibus ipius. Lum em̃ dixerit ea omni

bus intelligẽtibus pꝛeſtantioꝛẽ/euidenter
intellexit eam ſimplicẽ eſſe cum ſimplices

ſubſtatie ex neceſſitate pᷣſtantioꝛes ſint cõ

pofitis. Similr apparer ex muturis? diui

ſionibus ex quibus illam eſſe compoſi⸗

ram. pũuales enim ſubſtatie nec mixtibi

Vmrb—

les ſunt nec ſecabiles ſed neq; coꝛpoꝛales
ſubſtatie mixtibiles in coꝛpoꝛeis aut eco⸗/

uerſo ſicut alibi didiciſti? quocũq; modo
ↄiungibiles ſint ad vnũ efficienduillð tñ

ꝙ eis componit impoſſibile eſt diuiſibile

eſſeſquemadmodũ homo vt homo dini⸗
ſibilis non eſt aut ſecabilis quocunq; em̃
modo diuideꝛet᷑ neceſſe eẽt in aliq; ex par
tibus cedere illa em̃ indiuiſibilis ẽ diuiſi⸗
one hmõi.Apparet igr euidenter ᷣm reʒ
ei veritatem nec platonẽ nec aliũ intelligẽ
tem ita ſenſiſſe de aia. Paſabolas vero
platonis pſequi per ſingula que ipᷣe enu
merat diffuſioꝛẽ expoſitionẽ deſiderat;

paciatur in eũ in hoc ꝓpoſitũ neoʒ aliud.

Ihoc ꝙ foꝛm coꝛpoꝛea anime ille poſuit

intelligendu puto niſi ꝙ vᷣtutes anime il
lius exteſas ⁊ dilatatas eſſe in coꝛpus ce⸗

li iuxta figuras illas celeſtes ymaginatus
eſt/ quẽadmodũ ſi ꝗs dicat aiaʒ bumanaã
figuram hre duarũ lineaꝝ rectarum eqᷓli⸗
um ſeſe inuicẽ oꝛtogonaliter ſecantiũ qm̃

et coꝛpus humanũ hmõi figuram euidẽ⸗,

ter habetſhoc aũt eſt ac ſi ꝗgs poneret eaʒ
compoſita ex virtute intellectiua pᷣma ac
fuperioꝛi parte et vᷣtute operatiua in fima
opatiua inq; in coꝛpe et per coꝛpus. Me⸗/
dijs autem vᷣtutibus ↄcupiſcibili et iraſci
bili tanq; partibus altera dextera altera
ſiniſtra et virtuti quidẽ incupiſcibili ſedẽ
quidam poſuerũt epar ſiue in epate ei ſe/
dem amoꝛis epar dixerunt. Uirtuti vero
iraſcibili coꝛ. Uñ et magnifici coꝛdis ⁊ ꝑ⸗
ni coꝛdis eos dixerũt in quibꝰ magnilſice⸗
lia et puſillaminuas ſunt qᷓs non eſt du⸗

xtrum et ecouerſo iuxta figuram coꝛpoꝛis

ſui poſueru eam ſpũaliter habere fſigura
huiuſmodi in hoc ponere videbit᷑ admo

dum platonis el ſi vlterius in hmõt poſi-

tione ꝓcedere voluenit eti totam figura
tionem coꝛꝑis humani aptare eidem per
viam iſtaʒ poterit. Difſundunf antem e

extendunt᷑ vires ſiue vtutes eius per ola

mẽb:avſqʒ ad oẽs extremitales ipius coꝛ

quia luminoſitas eius in oꝛbẽ circa ipam

circun quaqʒ et in omnẽ partem effundit
ſequens ſoꝛmã ipſius coꝛpis ſolarise ge⸗
neraliler verum eſt quia vᷣtutes coꝛpales
ſua extenſione operanonũqʒ ſuarum diſ⸗
Juſion e foꝛmã ſue oꝛiginis hoc eſt coꝛpis
a quo oꝛiuntur mutant ſic viſum ẽ foꝛſits

platoni de virtuubus ſpualbus

oꝛiglnis id eſt ſubſtantiarũ a qui
bus exeunt imitant. Uiſum eſt etia mul⸗

tis ex philoʒophis quia viriutibus et ſub
ſtantus ſpuũalibus que coniugibiles ſunt/⸗

coꝛpibus et perfectibiles eoꝝ coꝛpoꝛa ap⸗
tantur ꝓ exigentia ſeu congruentia opa⸗
tionũ ipſarumet ꝙ ettam cõfigurent᷑ eis
hoc eſt figuratione aſſimilentur et in boc

vtiqʒ recte ſenſerunt videlicet de aptatio⸗

ne ſiguraru anima nanq; ſerpentina vel

L - „
*

—

allerius reptilis nõ poſſet eſſe in coꝛpoꝛe

eleuato⁊ ad gradiendũu naturaliter apto
Sicut neq; anima humana in coꝛpe ſer⸗

pentino ipſe igr virtutes et operationes

animaꝝ requirunt figuras coꝛpoꝛum ſibi
congruentes. Quare potẽtialiter ſiue vir⸗
tuauter videntur ipe anime aut figuras

huiuſmodi habere aut nõ nullam ſimi-
litudinem earum. Potuit etiã eſſe ꝙ pla

conſideranit in anima bumana vtuie
vitalem ſeu viuificatiu quaſi centrũ vel
medium anime ipius deindevirtutem in

teliectiuã ꝓ cedeniẽ ex ilo medio in ſub/

lime virtutem vero operatius per coꝛpus
velut ꝓcedentem exillo medio in deoꝛ/
ſum virtuteꝶ vᷣo concupiſcibilem et irra⸗

ſcibilem ꝓcẽdentes iterum ex illo medio

alteram in dexteram partem alteram in
ſiniſtram. Et foꝛſitan pꝛopter hoc opina⸗
tus eſt figuram coꝛpoꝛis humani huiuſ⸗
modi lineationis eſſe debuiſſe boc enim
expꝛeſſe videtur in oꝛbibus celeſtibus.
£

= —

⸗ Pars pꝛima de vniuerſo.

Quattuo: em̃ ſunt numeroſitate virtutes
⁊ vidęẽtur eſſe pᷣncipales in anima hũana
i guis vo dixerit vtutem greſſibilẽ eſſe
velud vn ex hmõi lineisvicʒ que a vtute
4 vitali ꝓtenditur in deoꝛſum. irtus vo
operatiua artificioꝝ vel alioꝛum quoꝛũ/
cunq; neceſſarioꝝ ꝓtenditur in vtrũq; la
tus ad inſtar bꝛachioꝝ et indubitanter in
bꝛachijs et manibus ẽ virtus hmõi. Uñ
non leue argumẽtũ humane ſalutis ⁊ re/
fo:ma tionis in hmõi figura poſſint lex et
doctrina chꝛiſtiãoꝝ qm̃ refoꝛmatio foꝛme
ſue foꝛmatiõi reſpondere debet atʒ con
gruere. Quia igr plato motũ circularẽ in
rellexit eſſe pᷣma ac nobiliſſtimũ motuum
et hũc opinatus ẽ eſſe diffoꝛmẽ⁊ vnũ ſiue

eundem ⁊ diuerſum ſiue recta et obliquũ

iuxta ᷣmones Art. foꝛmã cõgruentẽ hijs
motibus ⁊ ſiguris eoꝝ poſuit anime mũ⸗/
di ſuperioꝛis quaſi ex aiĩa potentialiter iu
rta exempla poſita apud pᷣmã ſuivirtutẽ/
ac pᷣſtantiſſima eſſet vna ⁊ eadẽ et poten⸗/
tialiter circularis hoc ẽ potẽs naturaliter
in motũ circulareʒ hmõi poſuit ex ea pꝛi⸗
mũ moſum eẽ illum rectum ſcʒ vnũ ⁊ eũ⸗
dem et equalem in quo nulla diuerſitas.
Scde vero parti poſuit ſimiliter foꝛmã cir
cularem ſed diuerſam atʒ obliquatam vt

pote in motum obliquũ multiſq; diuerſi

tatibꝰ obno xiũ naturaliter potentẽ. Su⸗
per hijs que de motibus ipᷣe ſenſit ⁊ ſeq̃
ces eius audiuiſti cõtra dictionem. Que
ſi vera eſt neq; ſᷣm veritatẽ neq; ſᷣm para
bolam ſtare poteſt ꝑoſitio hec platonis.
Audiuiſti enã intentionẽ mea in hoc hoc
eſt in molibꝰ celeſtibus ꝓut ſuſtinuit bꝛe
uitas capituli Audiuiſti ꝓbatiõeſ
et ymaginatiões tholomei Erxr
quibus omnibꝰ facile ẽ tibi deſtruere hac
poſitionẽ platonis et ex hijs que audiui/
ſti a me hic.licet adiuuet pabolaʒ eius ex
eymplis quibus potui et iſta ſufficere arbi
troꝛ hic vt fiat tibi certitudo de iſta poſiti/
one platonis tam famoſa et que ta pfun
²* 7 a grecè et a latinis vſqʒ hodie hẽtur
Trum autẽ mun dus ille ſuperioꝛ
v animal vnũ ſit an plura et vtrum
celi ipi animati ſunget an anime
eoꝛum tationales apud Ariſpotelẽ et ſeqᷓ
ces eius determinatũ habetur ⁊ etia apꝰ
0 multos ex ytalicis philoʒ ophis Doctrina
Rvero hebꝛeoum alz chꝛiſtianoꝝn bactenꝰ
talia non curauit. Gens em hebꝛeoꝛuʒ cõ
lenta ſolebat eſſe libꝛis ſui legis et pphe

tarum a tempoꝛe aũt multo ad fabulas
in credibiles ſue cõuernit et ullis ſe totalix
dedit paucis dũtaxat exceptis qui cõmi⸗
xti genti ſarracenoꝝ phatiſunt. Gens vo
chꝛiſtianoꝝ vᷣtutibus et ſanctitati alʒ ve⸗
nerationi creatoꝛd totaliter ſe ſubuciens
philoʒophiã ad modicũ amplexata ẽ niſi
quantum erraneoꝛũ peruerſuas et inſipi
entium contradictio eos coegit ⁊ ad defẽ
ſionem legis et fidei et deſtructioni eoꝛuʒ

quibꝰvel ſalus qua ſperant vel honoꝛ cre
atoꝛis impugnabatur. Et de animabus

ſuis homines huius legj ſoliciti animas
celoꝛum attẽdere noluerit ꝓ eo ſeʒ ꝙ nee

pꝛofeſſioni eoꝛũ nec ſaluti ſcientia earum

deſſe vel ignoꝛantia earundẽ obeſſe vi⸗
a eſt ip̃is et ſiuę mundus ille animal ſit

vnumiet ſiue celum animal ſiue celi aĩa⸗

lia hoeret tamen gens illa hoc tanq; mõ/

ſtrum. Sic penitus ignotũ et tanqᷓ; noui

tatem dẽ qua ad ſe nibil ꝑnnere arbitrat
ſtupet et etiã refugit quaq; aliquis de no/
bilioꝛibus ac ſapiẽtioꝛibus inter docto:ei

gentis illius ignoꝛãtiam eius in quodam
libꝛo ſuo nõ erubuerit conſiteri et in alio
etia hoc ſe dubitare dixerit Credere igitur
in parte iſta Arſ. vel cui vis alij nibil picu
li eſt legi vel fidei vel doctrine chꝛiſtiano
m. Aind alt nõ leue piculũ hʒ vicz ſen
tire de aiabus illis ꝙ gubernatrices ſint
en inferioꝝ et maxime hũanarũ ⁊ hoim

Similt et 8 effectrices ſuntſue ꝑ ſe ſiue
per coꝛꝑa ſua euentuũ hũanoꝝ legumq;
ꝑfectanſvel alioꝝ que aſtronomi poſuert
eis nec mihi etiã videtur vllomodo ꝙ ſi⸗
gna ſint rerum hmõineq; ꝓ rebus hũa/
nis nullomodo cõ ſulenda coꝛpa celeſtia
et de hoc audiſti intentionẽ meam iaʒ in
multè capitulis. Illud cũ dubitandũ ſibi
non eſt quia ſi celi vel animati vel etiam
aĩalia ſunntanimabus eoꝝ naturaliter cõ
miſſum eſt regnũ coꝛpoꝝ ſuoꝝ ⁊ motuũ.
In alia vero nihil ad eos de gubernatio
ne naturalr. Hibil em̃ faciunt eoꝛum que
ſunt gubernatoꝝ ſiue rectoꝛum qm̃ nec le⸗

ges condunt neq; ꝓmulgant nec quicqᷓ;

pꝛecipiunt aut phibẽt neq; conſulũt aut
ſuggerũt neqʒ ſuadent aut diſuadent ꝗc
qᷓ; Quare gen? humanũ arbitrio ſuo cõ
miſſum eſt et gubernationẽ cum adiuto⸗
rijs quę ſunt ei a parte creatoꝛt pᷣter natu
ralia. Sicut ſunt iudices reges pᷣncipes ⁊
conſules et magiſtratus conſiliari ⁊ do/
cloꝛes. Sacerdotes et ſacerdotum of⸗

faͤs etdehi

na aß vob.
ſones elſen
crealoꝛis in
necinlellgen

erterroꝛegb
4

giu
Iuloni
nlerlnſfinuan
cüſts iuffai
itoris foe

fiontquimul

noconſlitbe
luuant Gicut
ſun. Adeh
femiganecdi
icrte
aabbisn
–—
nauamo
engnane⸗
Aaäpartes
ahdiigerer
buinſgnit
ſouelyffal
hjionemnen
laminvenie
Uire
ean

nimi
ſnanon
oranine
nnſünn
Minalia⸗
Göspeoſe
Ktomazn
gnadeusye
ſiyvelinduch
mpanene
bidellarati
Wonmſolum⸗
ragztrium,
ſbndeum
luitese
Ulncnsd
ſhninſleta
lhoefeh
W
undan
Gpunin

bapit

1
innhht
Kon
hi 8
. fme
ngant,
Aunan

R

—
=

Adeſnnain
mthalhen
inz
n oln
ennndiche⸗
Wsle nin
ninn iueliz
büomnenn
Whrsinie

Mas

incis
nibi
giif
Anne!
büngun,
ſun iu te
aſtoron N
NN,
*
Nionizu,
Ninsin
ſanmai
Cornund
unmn
Gnlnl
tn,
uoiuun

„„ 1

Fo.

ficia et de hijs adiutoꝛijs ſunt lex et doct᷑

na atʒ ꝓphetia et intelligo in ꝓphetia vi
ſiones et reuelatiões. In adiutoꝛijs etiã
creatoꝛis que numerare nõ ſufficio ymo
nec intelligere intelligo miracula flagella
et Trozeß hil ſq; ↄtraria.
l aut poſuerũt vniuerſo vim re
gitiuam pꝛeter ipᷣm creatoꝛẽ ⁊ ad
iutoꝛia ipius iuxta ꝙ es nomina/

cũ iſta ſufficiat ad regimẽ vniuerſi.De ad
iutoꝛijs vᷣo creatoꝛis etiã ipſi ſancti ange⸗/
li ſunt qui multiplicibꝰ officijs rebus hũa
nis conſulũt homines que dirigũt etad/
iuuant.Sicut audies in tractatu ſequẽte
iſtum. Et de hnius vi regitiua an ſii ſub⸗
ſtantia an accides ⁊ vbi ſit et que eſt eius
opatio pꝛeter eas qᷓs nominaui qrenduʒ
et ab hijs qui hac poſuerunt.De quo ſi
ſcrutari volueris inuenies eã vel omĩno
ſuꝑuacuam ocioſamq; ⁊ nihil agentẽ vel
eſſe figmẽtũ erroꝛe incredibili ſompniatũ
Et cũ partes gubernatiõis numeraueris
atʒ diligẽter ↄſideraueris nõ inuenies de

bniꝰ figmẽto ꝙ aliquã eaꝝ efficiat vel ad

inuet vt fiat.qm̃ neq; mandatũ neq; ꝓb
bitionem neq; aliꝙ alioꝛum que pꝛedixi
eam inuenies opari.
Ui vero ſom̃ſanctũ terciam ſcʒ in
beata et gloꝛioſa trinitate ꝑſonã
animã mundi poſuerũt et ipſum
ſpm̃ſanctnʒ omnino nõ noſſe? natur ac
rationẽ anime ignoꝛare euidẽterſe oſten

—

animati ſui et alligata coꝛpoꝛi ꝙ animat.
Sps vero ſanctus tã longe ſit ab vnoqͥʒ
iſtoꝛum qntum vtilitas libertat⁊ et gloꝛie
qua deus verus ac ſolus ẽ eum vel alliga
ri vel includi nulli coꝛpoꝝ ꝑmittit.Et in p⸗
ma parte tractatus iſtius declaratũ eſt ti
bi declaratiõibus certiſſimis trinitatem
vnum ſolum ac verum deũ eſſe et vnam
quãqʒ trium perſonarũ purum verum ac
ſolum deum eẽ.Q& ſi illud in erroꝛẽ iſtuʒ
induxit eos qui oppoſuerũt quia videlicʒ

derunt.Cũ anima ois perfectio ſit et pars

ſoũfſanctus datoꝛ eſt vite et fong vbicun

qʒ vita ſit et quia tota vita mũdi ab eo ẽ
ideʒ neceſſe habebat ſentire de vna q;ᷓ tri
um illarum pſonarũ cum vnaqʒ illarum
vitam det omni viuenti ꝓpter qð et dicit᷑
vita ſeruloꝝ id eſt fons vite et datur omt
ꝙ viuit in vnoquoqʒ ſeculoꝛũ Amen.

Explicit ſcõᷣa ꝑs pᷣme ptis de vniuerſo.

ni et inſinuaui ſuꝑnacue poſuerũt illam

— —
; 8 * , — 4
ssG
3 —*
72 — R
WD 2
S
ð 4
.
S
R .
. 3
.
S
— . .
₰

* 4
*

. —
.
S .
—
S
. ℳ
. .
2 .
) .
D
*
.
8
— .
.
—

WZð
. 4
S
ð
W

7
1
5
S
4

eWene

N1 1
.
“

Naiſge
nang
dnce
Ni N
mnhian
mie
Ggunt
täͤmnier
Wsf
mian,

4 7
S
4

lin,
nun

„
u 9

—ãũ

..

Fo.
ſuã eſſenciã erit ? alterilqre ſi alteri ẽ boni
tas ꝑ hoc ꝙ ẽ neceſſe eſſe ꝑ ſe erit ſimiliter

et aliter ⁊ de malicia eode modo ſe habe⸗
re neceſſe eſt.q̃re vel vtrũq erit bonũ eẽn
cialiter vel vtruq; malũ vel vtrũq; bonuʒ
e vreRs

et malũ ſimull ampliꝰ ſi vninoce ðꝛ de eis
neceſſe eſſe ꝑ ſedeclaratum ante eſt alibi
ꝙ neceſſe eſſe ꝑ ſe nullo mo doꝛum poteſt

eſſe ↄmune imo neceſſe eſt iᷣm eſſe vnuʒ

in fine vnitatè ⁊ ĩ vltimate indiuiduitatis
ꝙ non poteſt eſſe niſi vnũ numero. Nul/

mo do ig erunt duo illa ↄtraria vel mu

ne ad illa. Rſi dixerit ꝗs qꝛ equoce ðꝛ de

illis.manifeſtꝰe erroꝛ eiꝰcum non dicatur

neceſſe niſi a non ceſſando. Neceſſe em̃ p

Je venſſima declaratione ẽ nõ ceſſat eẽ

⁊ hoc eſt ei ꝑ ſehoc eſt nõ aliunde.hoc au
tem eſt dicere cuius eſſe ↄtinuũ ẽ non ha/
bens abſciſionem vel icoꝛruptionẽ in ſuo
eſſe. ⁊ hoc eſt ei nõ aliunde videlicet ipſa
ꝓtin nitas eſſendi ſeu pmanendi ehe ad

ad neceſſitatẽ igit᷑ nõ ðꝛ neceſſe ꝑ ſe de eis

equoce.Sʒ neq; qᷓ;tuʒ ad id ꝙ eſt ꝑſe.Si
eĩ ꝓ ſe ſentit ĩ negationẽ ſolã vt eius inten
tio ſit hec.ſcilicet non aliunde. Manitke
ſtü eſt ꝙ negalio iſta vna intentione dici
tur de ambobꝰ.Si vo intẽtio eieſt firmi
tas querendi iquemadmodũ cadere vide

tur ĩ ratione ſubſtacie vel iuxta modũ illũ
Dico qꝛ nec ſic ðꝛ ð eis niſi vniuoce.vtrũq;

ei ẽ vna intẽtione firmũ ĩ ſuo eſſe cum nen
rum ſit pendens ab alio neq; dillabens.

aut diffluens ĩ coꝛruptionẽ ſiue in nõ eſſe/

ipᷣm vero eſſe cum de vtroq; dicat᷑ eſſenci
aliter tmnon recipit ĩtellectꝰ ꝙ ð eis dica
iur equoce nec ẽ poſſibile ĩtellectui hbuma
no qᷓntumcunq; ꝓteruo et diſcolo cõtin⸗

gerevel ſomniare ibi equocationẽ niñ foꝛ

taſſis hic delirare voluerit. Qõ de altero
ſic dieit᷑ vt ſignificet bonitatẽ vt de altero

ſimiliter vt ſignificet maliciã q̃ſi ens et bo

nũ pᷣmũ ↄuertat᷑ vno mõ.ſiłr ens ⁊ malũ
pmũ pↄuertant᷑ altero mõ. Patefacia aũt

tibi pᷣtedetes ꝓbationes anteq; incipiam

deſtruere boc ⸗/ MWanikeſtũ eĩ ꝑ ſe quia
geguid ineſt ſocrati ꝑ hoc ꝙ ẽ ho ineſt et
cuilibet alij indiuiduoꝝ eiuſdeʒ ſpecieiq/
re quicqꝗd ineſt pᷣncipio malo ꝑ hoc qð eſt
neceſſe eẽ ꝑ ſe ineſt. et pꝛincipio bono per
hoc ipᷣm. Si neceſſe elle ꝑ ſe cõiter et vni⸗
uoce ðꝛ ð ambobꝰ vt ho õ ſocrate ⁊ alijs
ĩdiuiduis eiuſdẽ ſpeciei q̃re ſi alteꝝn ẽ ma⸗
lũ ꝑ hoc ꝙ ẽ neceſſe eſſe ꝑ ſe erit ⁊ feliquũ

malũ peandẽ cqauſam. Silr 2 bonuz qjre

tur equiuoce.

mur vl potiꝰ abntũtur hoc noĩe ens equi

ß nec declingre poſſunt in

78

„

vtrũq; erit et bonũ ⁊ maluʒ. Oè ſi neceſſe
eſſe p ſe ſin gulare eſen ꝓpꝛiũ ⁊ idiuidua

leſaccidit jdẽ et ꝑ eandẽ via quẽadmoduz
ſi dicat᷑ qꝛ albũ ꝑ hoc qð ẽ ſocrates eſt hö
erit ⁊ medicꝰp eandẽ cauſaʒ hõ Jaʒ ergo
patefeci tibi certitudinẽ ꝓbationu iſtarũ.
Frroꝛ manicheoꝛũ alia via deſtruit ſi
ens de duobꝰpꝛincipijs que ponunt dica

Euertar igr nũc iurta pmiſſuz ad
deſtruenda iſta vaniſſima falſita⸗

altera intetione ipᷣam entitatem nihil ali/

ud eſſe q; ifambonitateʒ. Altera vo ipa⸗
entitatẽ nihil aliud eë niſi ipam maliciaʒ.

/Dico igit qꝛ cum ipᷣe ponat bonitatem et

malicia ptrarias vo ↄtrarietate neceſſe eſt

vt ponat eis genꝰ ↄmune. Qð ſ ipm ens
no e eis ↄmune ꝙ idubitãter ẽ oĩim vomu⸗

niſſimũ multofoꝛtiꝰ nihil aliud erit eis ne

ceſſe Amp. cu otraria circa idẽ habeat
naturalit ⁊ eẽ et fieri. Si veri noĩs ↄtraria
ſunt bonitas ⁊ malicia et erũt ⁊ fiet ex ne

ceſſitate circa idẽ ſubiectũ. Idem inqᷓ; vet
genere vt albũ ⁊ nigrũ circa ſupficiẽ et ſa
nũ et egrũ circa coꝛpꝰ animaKl vel circa idẽ
ſpecie ⁊ eadẽ ſanũ et egrũ circa eundẽ ho⸗
minẽeer neceſſitate ergo cõmunicaãt genus
aliqõ bonitas malicia. Ampliꝰ. ma

nifeſtü ꝑ ſe ẽ ꝙ vtrũq; ↄmunicat rõe ſub⸗
ſtacie ꝓvt ſubſtacia generali itẽtiõe accibi
tur vt dicat ð om̃i eo ꝙ ꝓpᷣa firmitate ſic

ſtatvt nõ ĩdigeat fulcimeto aut ſuſtetatio
ne ſubiectopꝑ modũ qͥ accidẽs ðꝛ ĩdigere

ſubiecto.Qè ſi rationẽ ſubſtacie cmuni-

catergo ⁊ ißam ſubſtancia ? nomen eius
Amßp̃. ſcom hoc nullꝰ ſermo erit alis
hominlbus cũ hmõi erroneis cũ ipᷣi alijs
rationibꝰ ⁊ intẽtionibamẽs ſermones ac⸗

cipiat q; alij homies. Si em̃ equiuoce vtri

—

uocabuũt eodẽ erroꝛe⁊ alia qᷓre imponent
eis magnificatões ⁊ intẽtiones quas nec

recipit nec capit itellectus hominii alioꝛũ.
Amplio. no effugiũt quin ↄtrariũ ⁊ o⸗/

trarietas ↄmuniter dicãtur de vtroq; eoꝝ

ente cũ entiũ quodda ſit alij contrariuʒ et

quoddã nulli. Contrarioꝝ vo nulluʒ ẽnoõ
ens ? nullu non enti otrarin. Cũ igr omu
niter dicat de hijs cõtraninens vo ſupi
ſit ad id qð ẽ contrariu manifeſtũ ẽ quod

ens ↄmuniter dicet de illis. Ampᷣ. vniũi
As ij

DONt qᷓ errone-iſte deliratens vvtro
q; dictoꝛum pꝛincipioꝛum dici equiuoce ⁊

—
—

contrariuʒ ſub

R

Balance Q

Focus

N

M.

O⏑

11

10

Copyright 4/1999 VXVMaster GmbH wwWw.yXymaster. com

VierfarbSelector Standard* -Euroskala Offset