Gb46_qt_3
author: Gregor I., Papst

?

N 12 –5 11963401 021

IIuNuNmndknuan ⸗

.

3

Annotatlo

Ef

2 Capitulox dialogi beati Gꝛe
goꝛij pape:per quattuoꝛ libꝛos

mſtincnit bꝛeuis: oꝛdinataq; an/

& Annotatio ca opbulomuall,
bꝛi pꝛimYii.

De betitione Petri diacont vt aliqua ſi⸗
hi patrum narrent᷑ exempla:ac reſponſio⸗
ne ſancti Gregorij: Cũ expoſitiõe vite ac
miraculoꝝ Honoꝛati abbatis monaſterij
Fungenſis: Capi. 1I.
De Libertino pᷣpoſito eiuſdem monalic⸗

rij: Capitulum.ij.

De monacho hoꝛtulano tmonaſteri, eiuſ⸗
dem: Cap.iij.

De Equitio abbate Aalerie prouincie:
Capitulum.iiij.

De Conſtantio manſionario ecdleſie ſan⸗
cti Stephani:

epiſcopo: Capi. vi.

De Mõnoſo prepoſito monaſterij in mon

te ſito qui Soractis dicitur: Cap. vij.
De Anaſtaſio abbate mõaſterij qð Sup⸗
pentonia vocatur: Cap. viij.
De Bonifacio Ferentine eiuitatis epiſ⸗
copo: Capi. ix.
De Foꝛtunato Tudertine ciuitatis epi⸗
ſcopo: Cap.x.
De Martyrio monacho prouincie Rale⸗
rie: Capi.xj.
De Seuero pꝛeſbytero eiuſdem prouin⸗
cie?ꝛ Capi.xij.
Annotatio capituloꝛum
libꝛi ſecundi.

De oꝛtu:moribus s ac cõuerſatione ſaneti
Benedicti: Cap. 1.

De capiſterij fracti reparatione: Ca. ij.

De tẽptatiõe carnis ſuꝑata: Cap.iij.
De vitreo vaſe per ſignum ſancte crucis
rupto:
Ter monacho vagementis ad ſalutem re⸗
etos

Cap. v.

—

inſcius cncurrit:

Capi. v.
De Marcellino Anchonitane ciuitatis

Cap.iiij.

Capituloꝛum

De aqua quã in montis vertice ex petra

pꝛoduxit: Cap. vi.
De ferro ex profundo aque in manbele

De Wauro eius diſclpulo qui np nquss

De infecto per venenũ bane a coꝛuo lon⸗

glus peoi ecto: .“ Cap.ix.
DODe ingenti ſaxo penelus oꝛationem leui⸗

ato: Cap.x.

De phůͤtaſticob coquine incẽdio: Ca. xi.

De puerulo ruina barietis confracto ⁊ ſa⸗

nato: Cap.xij.
De monachis qui extra cellã contra regu
lam cibũ ſumpſerunt: CLap.xiij.

De fratre ARalentiniani monachi quẽ vir
dei in via comediſſe per ſpiritũ cognouit:
Capitulum. xiiij.
De ſimulatione regis Totile depꝛehẽſaꝛ

Capitulũ.xv.

De pꝛophetia regi Totile ⁊ Camiſine an

tiſtiti facta⸗ Cap.xvi.
De clerico a demõe liberato ad tempus:
Capi.xvij.
Se propbetia deſtructionis monaſterij
Capitulũ.xviij.
L. abſconſione flalconis a beato Bene⸗
dicto cognita: xix.

De mappularum receptione a ſeruo e
cognita: Cap.xx
De cogitatione monachi ſuperba a dei vi
ro cognita: Capi.xxi.
De ducentis farine modijs famis tempo
re ante cellam viri dei inuẽtis: Ca. xxij.
De fabꝛica monaſterij Terracinẽſis per
viſionem diſpoſita: Cap.xxiij.
De ſanctimonialibus feminis que poſt
moꝛtem per eius oblationem cõmunioni
ſunt reddite: Cap.xxiiij.

De puero monacho quem ſepultum ter⸗

ra pꝛoiecit: Capi. xxvx.

De monacho qui ð̊ monaſterio diſcedẽs
Ca.xxvi⸗
De puero ab elephantino moꝛbo curato:

draconem in itinere inuenit:

Cap.xxvij.
De.xij.ſolidis per miraculũ debitoꝛi red

ditis: ⁊ de hominis ſanatiõe cuius cutis

Cap. viij.

taualikepzos apparuit:

Pialogi beati

Srcgorj

Cap. xxviij.
De vaſe vitreo in ſaxis proiecto ⁊ non fra

cto: LCLap. xxix.
De dolio vacuo oleo repleto: Ca.xxx.
De monacho a demone liberato?-⸗

Capi.xxxj.
De ligato ruſtico ſolo aſpectu viri dei ſo.
luto: Cap.xxxij.
De moꝛtuo ſuſcitato: Cap. xxxiij.

De mira culo Scholaſtice ſoꝛoꝛis ei

Capitulum. xxxitij.

De aĩa ſoꝛoꝛis eius viſa: ⁊ qualiter e coꝛ⸗

pPoꝛe ſit egreſſa: Lap. xxxv.
De mundo ante oculos eius collectoꝛ⁊ ð
anima Germani Capuane ciuitatis epi⸗
ſcopi: Capi.xxxvi.

Se eo ꝙ regula monachoꝛum ſcripſerit:

Lap. xxxvij.
De prophetia ſui exitus fratribus denun
Cciata: Cap.xxxviij.
De inſana mullere in eius ſpecu ſanata:
Capi.xxxix.
Ann otatio C apituloꝛum

Iibꝛi tertij.

H De ſãcto NPaulino Nolane ciuitatis epi⸗
ſcopo: Capi. i.
SDe ſancto Johanne papa: Cap. ij.
De ſancto Agapito papa: Cap.iij.
Dee Datio Mediolaneñ.epiſcopo:Capi

tulum. iiij.

Ze Sabino camiſine ciuitatis epiſcopo:

Capi. v.

De Caſſino Marnienſis ciuitatis epiſco⸗ ſ

po: Cap.vi.
De Andrea Fudane ciuitatis epiſcopo:
Capi.vij.

“ Pe Coõſtãtio Aquine ciuitatis epiſcopo:

Cap. viij.

HPe Frigidano Lucane ciuitaris epiſco⸗

po: Capi.ix.

De Sabino placentino epiſcopo qui pa-

dũ flumen per litteras ſuas compeſcuit:
Capitulũ.x.
. SDe Cerbonio populomij epo: Cap. xi.

De Fulgentio Girlcolane ciuitatis epo:

d Lap. xij.

gobardis occiſi ſunt:

De erculano Paruline eſuitades cer

De Jlaac ſeruo deis ga xtiij.
De Eutycio ⁊ Florentio ſeruis dei:
Capitulum. xxv⸗
De Marcio monacho de monte marlicoꝛ
Lapitulum. xvi.
De monacho ex möte argẽtario qui moꝛ
tuum ſuſcitauit: Cap. xvli.

De Benedieto monacho: Capi. xviij.

De eccleſia beati Zenonis martyris in qᷓ
aque vltra poꝛtam apertam inundantes
minime intrauerunt: Wapi. xix.
De Stephano pꝛeſbytero pꝛouincie Ra⸗
lerie:cui quia famulo ſuo negligenter lo⸗
quebatur: ad extrahendas caligas dia⸗
bolus obediuitt· Cap.xx.

De puella conuerſa cuius ſolo imperio

homo eſt a demone liberatus: Ca.xxi.
De pꝛeſbytero pꝛouincie Aalerie qui fu⸗

rem ad ſepulchꝛuʒz ſuũ tenuit: Ca. xxij.

De abbate pꝛeneſtini montis eiuſq; pꝛe⸗
ſbytero: Cap. xxiij.
De Teheodoꝛo eccleſie beati Petri apo
ſtoli vrbis Rome mãſionario: C a. xxliij

De Abundio manſionario eccleſie heati

etri: Capi.xxv.
F Mena mõacho ſolitario: Ca. xxvi.
De quadragints ruſticis qui ꝓ eo ꝙ car⸗
nes imolaticias cõedere noluerunt a lon⸗
Cap.xxvij.
De multitudine captiuoꝛum qui pꝛo eo
ꝙ caput capꝛe adoꝛare noluerunt occiſi
unt: Lap xxvitz.
De Arriano epiſcopo cecato: Larrrik⸗
De Arrianoꝛũ eccleſia que in Romana
vrbe catholica cõſecratione dedicata eſt:
Cap pi.xxx x.

De Permigildo rege Liuigildi Basor

thoꝛũ regis filio pꝛo fide catholica ab eo⸗
dem patre ſuo occiiſo: Cap. xxxi.
De epiſcopis Africanis qui pꝛo defenſi⸗
one catholice fidei abſciſis: ab Arrianis

Zuandaloꝛum: linguis nullum locutio⸗

nis ſolite ſuſtinuere diſpendium: Capi⸗
tulum: xxxij.
De Eleutherio ſeruo dei⸗ Cap.xxxiij.
à 2

He generibꝰ cõpunctionũ: Ca. xxxiiij.
De Amantio pꝛeſbytero pꝛouincie Tu⸗

ſcies: Lapi. xxxv.
De Maximiano Syracuſane ciuitatis
epiſcopo:ꝛ:· Cap.xxxvi.
Se Sanctulo pꝛeſbytero pꝛouincie Hur
RRes“ Cap.xxxvij.
Se viſione Redempti Ferentine ciuita⸗
tis epiſcopi:.- Lap. xxxvlij.

Ennotatio capituloꝛum
Mð eterna ac ſpiritalia ideo a carnalibꝰ
minus credantur:quia ea que audiunt ꝑ
experimentum minime nouerũt: Ca.i.
NDõð ſine fide neq; infidelis viuatꝛ:
Ntres ſpiritus vitales ſint creati:
ð Capi.iij.
He eo qð Salomon dicit: Dixi in coꝛde
meo de filijs hominũ vt pꝛobaret eos deꝰ
⁊ oſtẽ deret ſimileſ eſſe beſtijs:idcirco vnꝰ
interitus eſt hominis ⁊ lumentoꝛũ ⁊ equa
vtriuſq; cõditio:⁊c᷑. Cap. iiij.
He anime inuiſibiliter egreſſõe: Ca. v.
Rſicut vita anime manentis in coꝛpoꝛe
depꝛehenditur ex motu membꝛoꝛũ:ſic vi⸗
ta anime poſt coꝛpus in ſanctis penſanda
eſt ex virtute miraculoꝛũ: Cap. vj.
De egreſſibus animarum: Capi. vij.
De egreſſu anime Specioſi monachi:
Cap viij.

Se aia cuiuſdã incluſi: Cap.ix.
De egreſſu aĩe Spei abbatis: Cap. x.

De egreſſu anime pꝛeſbyteri Nurſie pro⸗
ulncie: KKaap. rxi.
Se anima Probi Reatine v bis epiſco
pi: Cap. xij.
De tranſitu Galle ancille dei? Ca. xiij.
De trãſitu Seruuli paralityci: Ca.xiiij.
De traſitu Romule ancille dei: Ca.xv.
De traſitu Tarſille virginis: Ca. xvi.
De tranſitu Muſe puelle: Cap.xvij.
Rquibuſdã paruulis regni celeſtis adi⸗
tuis a parentibus clauditur cũ male ab eis
nutriantur: Et de puero blaſphemo:

De tranſitu Stephani ſerui dei: Capi⸗
. tulum. xix.
CNaliquãdo aĩe meritum non in ipſo ſuo
egreſſu: ſed poſt moꝛtẽ certius eelarat⸗
„CLCLap. xx.
De duobus monachis Aalẽ tij abbatis:
Cap.xxi.
De tranſitu Surani abbatis: Ca. xxij.
De tranſitu diaconi pꝛouincie Marſoꝝ:
⁊ de moꝛte viri dei qui miſſus bethel fue⸗
rarrzz CLap. xxiij.
Atrũ ante reſtitutionẽ coꝛpoꝛũ in celo re⸗

cipi valeant anime inſtoꝛu: Cap.xxiiij.

De modis quibus moꝛientes aliqua pꝛe⸗
dicunt: Et de moꝛte cuiuſdã aduocati:
De reuelatione quoq; Geron tij ⁊ Melli
ti monachoꝛuʒ: Ac de puero armentario
qui moꝛiturus diuerſis linguis loqueba⸗

tur: ”M CLap. xxv⸗
De moꝛte Theophanij comitis: .
Cap.xxvj.

Rſicut anime ſanctoꝛũ in celo: ita poſt
diſſolutionẽ coꝛpoꝛũ iniquoꝛũ aĩe in infer
no credende ſint: Cap. xxvij.
Qua ratione credendũ ſit vt incoꝛpoꝛeos

ſpiritus tenere ignis coꝛpoꝛeus poſſit:

H Cap.xxviij.
De moꝛte Theodoꝛici regis Arriani:
= DM Cap.xxix.
Se moꝛte Reparati· Lap. xxx.
De moꝛte curialis cuius ſepulchꝛũ incen
ſum eſttt CLap. xxxj.

An Boni bonos in regno ⁊ mali malos
in ſupplicijs agnoſcant: CLap.xxxij.
De religioſo quodã moꝛiente qui ꝓphe⸗
tas vidit Lap. xxxiij.
ENignote anime egreſſure ſepius ſe cos
gnoſcant: Et de moꝛte Johannis ⁊ Ar⸗
ſi:Emoꝛphij quoq; ⁊ Stephani: Capi⸗
. tulum. xxxiiij.
De his qui quaſi per erꝛoꝛẽ educi vident᷑
e coꝛpoꝛe:⁊ de vocatione ⁊ reuocatiõe pe

tri monachi. De moꝛte quoq; ⁊ reſuſcita⸗

tione Stephani: ac de viſione cuiuſdam

militis:

De quodã etiã viro nomine DHeuſdedit:
cuius domus ſabbato ediſicabatur: ac de·

poꝛe moꝛte reſecata:

tem pꝛoiecto:

Vialog beati

4.

EBregoꝛij

pena Sodomitaꝝ: Cap.xxxv.

QRaquoꝛundã anie adhuc in coꝛꝑe poſite

penale aliquid de ſpiritalibus vidẽt: ⁊ de
Theodoꝛo puero: Cap. xxxvi.
De moꝛte Eriſoꝛij:⁊ monachi cuiuſdam
Iconijj: cLa.iap. xxxvij.
An poſt moꝛtẽ purgatoꝛius ignis eſſe cre
dendus ſit: LCap. xxxviij.
De aia P
Cur in extremis tẽpoꝛibus tam multa de
animabꝰ clareſcãt que antea latuerũt:
. Lapi. xl
Abi eſſe infernꝰ credẽdus ſit: Ca. xli.

Atrũ vnus gehẽne ignis ſit an diuerſt⸗

l Cap. xlij.
An ſempꝑ ardeãt qui gehẽne incendijs de
putantur: Cap.xliij.

Quũo aĩa iĩmoꝛtalis dicat᷑ dũ conſtat eam

in perpetuo igne moꝛi: Capexltitj.
He quodã ſancto viro qui veniẽs ad moꝛ
tem expauit: Cap. xlv.
R quidã ne in moꝛte timeãt reuelatiõe
roboꝛant᷑:⁊ de Antonio:Merulo ⁊ Johã
ne monachis: Cap.xlvi.
De modis ſomnioꝛũ:⁊ an ſint obſeruãda
ſomnia:de quodã etiã cui per ſomniũ lon
ga vite ſpacia pꝛomiſfa ſunt ⁊ in bꝛeui tẽ⸗
Cap. xlvij.
An proſit aĩabus ſi eoꝛũ coꝛꝑa in eccleſijs
ſepulta ſint: Cap. Aviij.
Se quadã ſanctimoniali femma mecele⸗
ſia ſancti Laurentij ſepulta que dimidia
apparuit accenſa: Cap. xlix.

Dee NRaleriani patricij ſepultura: Ca.l.

De coꝛpoꝛe Aalẽtini ab eccleſia poſt moꝛ
Cap. li.
Detinctoꝛis coꝛpoꝛe in eccleſia ſepulto
poſt non inuento: Cap. lij.

NQuid ſit qd maxime moꝛtuoꝛum valeat

animabus pꝛodeſſe: ⁊ de centumcellenſi
pꝛeſbytero qui a cuiuſdam ſpiritu petitus

eſt vt ſacram hoſtiam pꝛo eo offerret:

De fratre Juſto medico pꝛo cuius anim.
continuis triginta diebns oblatum eſt ſa
crificium altaris: Cap. liiij.
De vita ⁊ tranſiiu Caſſij eßi: Cap.lv.

aſcaſij dyaconi: Cap. xxxix.

De quodam ab hoſtibus capto culus vin
cula oblatiõis hoꝛa ſoluebãtur:Et de Ba

raca nauta per ſalutarem hoſtisam a NHaua⸗
fragio liberato: Cap. lvi.

Quibus moꝛtuis ſacre victime pꝛoſint ac
de virtute ⁊ myſterio victime ſaluraris:

PDe affligendo coꝛde inter ſacra myſteria

poſt de mentis cuſtodia: Cap. lviij.

De relaxandis culpis alienis vt noſtre re
laxentur:

Cap. lix.

3

Bialogoꝛum liber j.
¶ Beati Sꝛeg oꝛij pape in libꝛos eeſſerit:etiã boni ipſiꝰ qð ꝑdiderat obliui⸗

NHfati citer ineinit ſcit᷑.fitq; vt poſt neq; ꝑ memoꝛiã videat
diglogox: Pfatio fe 0 feliciter incipit qð pris p actionẽ tenebat. Añ alias hoc
Aaqd die nimijs quoꝛudaʒ ſe agit᷑ qð pᷣmiſi: qꝛ c nauigamꝰ logigszah
culariũ tumultib) depſſus: qᷓ nec poꝛtũ qetis quẽ reliquimꝰ videmus.
bo in ſuis negotijs plerũq; co Mõnunqi vero ad augmẽtuz mei doloꝛis
gimur: ſoluere etiã qað nos cer gqiñgit᷑ ꝙ quoꝛũdã vita qͥ pns ſeculü tota
— n eſt non vebere: ſecretuͦ loe mẽte reliquerũt: mihi ad memoꝛiã reuo⸗
eich amicũ meroꝛis vbi oẽ að de mea mi cat᷑. Quoꝛũ dũ culmẽ aſpicio: q̃tũ ipſe in
i occupatiõe diſ plicebat ſe patẽter oſtẽ⸗ infirmis iaceã a gnoſco: quoꝝ plurimi cõ
deret: ⁊ cũcta que infligere doloꝛem con⸗ qitoꝛi ſuo ĩ ſecretioꝛi vita placuerũt: q ne
ſueuerant: cõgeſta ante oculos licẽter ve⸗ p hñanos actꝰ a nouitate mẽtis vetereſce
nirent. Obi itaq; c afflictus valde ⁊ diu ret: eos oĩpotẽs deꝰ huiꝰ mũdi laboꝛib?
tacitus ſederẽ: dilectiſſimus ſilius meus noluit occupari. Sʒ que iã pꝓlata ſũt me⸗
Perr diaconus affuit: qui mihi a pꝛime Iiuſ iſinuo:ſi ea p inquiſitionẽ ac rñſionẽ
obſtrictꝰ eſt atq; ad ſac dagatio⸗ . 1 ,
nẽ ſociꝰ. Qui Srann excoqui coꝛdis lang⸗ ¶ Beati Gregoꝛij pape dialogoꝝ
uoꝛe me intuens ait: Nundd nã noui tibi liber pꝛimꝰ: de vita ⁊ miraculis
aliq̃d accidit ꝙ plꝰ te ſolito meroꝛ tenet: atru Itali coꝝ feliciter incip it.

ui inquã: Meroꝛ petre quem quotidie 4 ERet
Srlared ſempuihiß vſuz vet? eſt: 1 ſen ¶ De petitione petri diaconi vt

„ 7

mus me oeeupatidie ſue pulſar vuine⸗ acreſpõſione ſancti Gregorij: cũ
Te n 11 3 — F/ ⸗ .
er uabetis eneta ſ ubtereraͤt: itd reb? expoſitõe vite:ac miraculoꝝ ho
oibus qᷓ voluunt᷑ eminebat: nulla niſi noꝛati abbatis monaſterij Iun⸗
celeſtia cogitare cõſueuerat: qð etis ret⸗ qenſis. ¶/ Lap. I. ¶ Petrus .
tus coꝛꝑe ipſa iã carnis clauſtra contẽpla On valde ĩ Italia quoꝛũ
tione trãſibat. Qð moꝛtẽ quoq; que pe⸗ dã vitaʒ virtutibꝰ fulliſſe
ne cũctis pena eſt:videlicet vt ingreſſum ↄgnoui. Ex quox igit᷑ cõ
vite laboꝛis ſui pꝛemiũ amabat. At nunc paratõe accẽder] ignoꝛo.
ex occaſione cure paſtoꝛalis ſeculariũ ho⸗ Equideʒ bonos viros in
minũ negocia patit᷑: ⁊ poſt tã pulchꝛã qe⸗ ☚ bac terra fuiſſe no vubito
tis ſue ſpeciẽ terreni actꝰ puluere fedat᷑. ſigna tñ atq; virtutes aut ab eis neq̃ᷓ fa
Cũq; ſe ꝓ cõdeſcẽſione multoꝛũ ad exre⸗ cta exiſtio:aut ita fũt hactenꝰ ſilẽtio ſup⸗
rioꝛa ſparſerit: etiã cũ interioꝛa appetit: pſſa: vt vtrũ ne ſint facta neſciamus.
aͤu penlaubi⸗ zino⸗ rect. erden⸗ BGregoꝛus.
do itaq; qð tolero:ꝑpẽdo qͥd amiſi: dũq; — Rreeee
intueoꝛ illud qð ꝑdidi: fit hoc grauiꝰ qð Rlaia heffe . * e Rſatis *
bardinatier: kan teaniene eeſtann⸗ vel bonis ac ſidelibꝰ viris atteſtã
busde eiret iaui tatis reheſ vitel. tibꝰ agnoui: v! ꝑ memetipᷣm didici: dies
V3 * 7* Se⸗ 11 S .
recolo⸗ Ain poſt tergũ ductis oculis viſo li vt⸗ opinoꝛ ante ſermo ceſſabit.
toꝛe ſuſpiro. Qdðq; adhuc grauiꝰ eſt: di Detrus.
imẽſis fluctibꝰ turbatꝰ feroꝛ:vix iã poꝛtũ Ellẽ querenti mihi de eis aliqua
videre valeo quẽ reliqͥ:qꝛ ⁊ ita ſunt caſus narrares:neq; hac ꝓ re interrum
mẽtis vt pꝛiꝰ quidẽ ꝑdat bonũ qð tenuit: bere expoſitionis ſtudium graue
ſi tñ ſe ꝑdidiſſe meminerit.Cuũq; lõgiꝰ re⸗ l 8 liij)

4

Beati SBregoꝛij pape

videat᷑:qꝛ nõ diſpar edificatio oꝛit᷑ ex me⸗
moꝛia virtutũ. In expoſitiõe quippe qua⸗
liter inueniẽda atq; tenẽda ſit virtus:ag⸗
noſcit᷑. In narratiõe vero ſignoꝛũ cogno⸗
ſcimꝰ:inuẽta ac retẽta qualiter declarat᷑.
Et ſunt nõnulli quos ad amoꝛẽ patrie ce⸗
leſtis plus exẽpla ꝙ; pꝛedicamẽta ſuccen⸗
dũt. Fit vero plerũq; audiẽtiſ aĩio duplex
adiutoꝛiũ in exẽplis patrũ.qꝛ ⁊ ad amoꝛẽ
vẽture vite ex pꝛec dẽtiũ comꝑatiõe accẽ
dit᷑:⁊ iã ſi ſe eſſe aliquid eſtimat: dũ melio
ra de alijs cognouerit humiliatur.
— Bregoꝛius.
Aque mihi ſunt viroꝛũ venerabi
li narratione comꝑta incũctanter
dnarro ſacre auctoꝛitatis exemplo.
Cu m mihi luce clariꝰ cõſtet qe Lucas ⁊
Marcꝰ euãgeliũ qð ſcripſerũt nõ viſu ſed
auditu didicerint. Sed vt dubitatiõis oc
caſionẽ legentibus ſubtrahã: ꝑ ſingula qᷓ
deſcribo quibꝰ hec narrãtibꝰ mihi comꝑ⸗
ta ſint manifeſtd. Hoc vero ſcire te cupio
qꝛ in quibuſdã ſenſum ſolũmodo: in qui⸗
buſdã vero ⁊ verba cum ſenſu teneo:qꝛ ſi
de pſonis oĩbus ipſa ſpecialiter verba te⸗
nere voluiſſem: hec ruſticano vſu pꝛolata
ſtilꝰ ſcribẽtis nõ aꝑte ſuſciꝑet.ſenioꝛum

valde venerabiliuʒ didici relatione que.d

H—

eEgantij queds patritij in ſamnie
vV Extibus villa fuit in qua Colonus
eius filiũ honoꝛatũ noĩehabuit qͥ

NBregoꝛiunus.
CAetree ï diſci⸗

ab annis puerilibꝰ ad amoꝛẽ celeſtis pa

trie ꝑ abſtinentiã exarſit. Cũq; tã magna

cõuerſatiõe polleret: ſeſeq; iam ab ocioſo
quoq; ſermonereſtringeret:multũe; vt pᷣ
fatus ſum ꝑ abſtinentiã carnẽ domaret.
Die quada parẽtes eius vicinis ſuis con
uiuiũ fecerũt: in quo ad veſcendũ carnes
parate ſunt:quas cũ ille ad eſum cõtinge
re ꝑ abſtinẽtie amoꝛẽ recuſaret: ceperunt
ei parẽtes eius irridere ac dicere. Come⸗
de: nũquid piſcẽ in his mõtibus tibi alla
turi ſumꝰ. Jili vero in loco audiri piſces
coõſueuerãt nõ videri:ſed cũ his ſermoni⸗
bus honoꝛat? irrideret᷑:repẽte in cõöuiuio
aqua ad miniſteriũ defuit:cũ ſitula lignea

ſicut illic moꝛis ẽ mancipiũ ad fontẽ ꝑre⸗
xit:dũq; hauriret aquã:piſcis ſitulã intra
uit. Reuerſũq; mãcipiũ ante oꝛa diſcũbẽ?⸗
tiũ piſcẽ cũ aqua fudit que ad totiꝰ diei vi
ctũ potuiſſet honoꝛato ſufficere. Mirati
oẽs totaq; illa parentũ irriſio ceſſauit.Ce
pere nãq; inhonoꝛato honoꝛare abſtinen⸗
tiã quã ante deridebãt:ſicq; a dei hoĩe ir⸗
riſiõis deterſit obpꝛobꝛia piſcis de mõte:
qui cũ magnis virtutibꝰ creſceret a pꝛedi
dicto dño ſuo libertate donatꝰ eſt:atq; in
eo loco qͥ fundis dicit᷑ monaſteriũ conſtru
xit: in quo ducentoꝛũ fratrũ monachoꝛuʒ
pater extitit: ibiq; vita illiꝰ circũquaq; ex
empla eximie cõuerſatiõis dedit.Hã que
dã die ex eo mõte qui eiꝰ monaſterio ĩ ex⸗
celſo ꝓminet:ingẽtis ſaxi moles erupta ẽ
Que ꝑ deuexũ mõtis latus veniẽs totiꝰ
ruinã celle oĩmq; fratrũ interitũ imninaba⸗
tur. Quã cũ venientẽ deſuꝑ vir ſanctꝰ vi
diſſʒ: frequẽti voce xpᷣi nomẽ inuocãs:ex
tenſa mox dertera ſignum ei crucis oppo
ſuit: eãq; in ipo deuexi mõtis latere cadẽ
tẽ fixit ſicut religiofus vir Laurẽtius ꝑ⸗
hibet:⁊ qꝛ locꝰ? ei nõ fuerat quo inherere
potuiſſʒ: aſpicit᷑ ita vt nũc vſq; montè cer
nentibus caſura pẽdere videatur.
— errus.
Atamus hec tam egregius vir vt
poſt magiſter oiſcipuloꝛuʒ fieret:
pꝛlus habuit magiſttum.

n pulũ audiui: ſed lege nõ ↄſtringit᷑
Aancti ſpiritus donũ. Aſus quidẽ
recte tõuerſationis eſt: vt pꝛeeſſe non au⸗
deat qui ſubeſſe nõ didicerit: nec obediẽ
tiã fubiectis imꝑet quã pꝛelatis nõ nouit
exbibere. Sed tamẽ ſũt nõnulli qui ita ꝑ
magtſteriũ ſpũs intrinſecus docẽtur vt ⁊
ſi eis exterius humani magiſteri) diſcipli
na deſit: magiſterij intimi cẽſura nõ deſit.
Quoꝛũ tamẽ libertas vite ab infirmis in
exemplũ nõ eſt trahẽda:ne dũ ſe quiſq; ſi⸗
militer ſancto ſpiritu impletũ pᷣſumit: di
ſcipulꝰ hominis eſſe deſpiciat:⁊ magiſter

erꝛoꝛis fiat. Mens autẽ que diuino ſpiri⸗.

latu illiꝰ

recolo:pauca narrabo.

„*

Bialogoꝛum

tu impletur habʒ euidẽtiſſima ſigna ſua:
virtutes ſcilicʒ ⁊ humilitatem:q̃ ſi vtroq;

ꝓfecte in vna mẽte conueniunt:liquet qð
de pꝛeſentia ſanctiſpũs teſtimoniũ ferãt.
Sic quippe etiã Johanes baptiſta magi

ſtrũ habuiſſe nõ legit᷑:neq; ipſa veritas q̃

coꝛꝑali pꝛeſentia aplos docuit: eñ coꝛꝑa⸗
liter inter diſcipulos aggregauit.Sʒ quẽ
intrinſecꝰ docebat:extrinſecꝰ quaſi in ſua
libertate reliquerat. Sic moyſes in here⸗
mo edoctꝰ mandatũ ab angelo didicit qꝗð
ꝑ hominẽ nõ cognouit:ſed hec vt pꝛedixi
m Hemihertino⸗s unt nõ imitãda.
e Libertino pꝛepoſito eiuſ
dem monaſterij: ¶ Cap. ij.
TLacet qð dic ſed peto vt mihi
dicas ſi tãtus hic pater aliqueʒ
ſui imitatoꝛem diſcipulum re⸗
liquit.
regoꝛius.
Ir reuerẽdiſſimus Libertin?
qui regis Totile tempoꝛe Go⸗
thoꝛũ eiuſdẽ Finidenſis mona
ſterij pᷣpoſitus fuit: in diſcipu
uerſatus atq; eruditus ẽ. De
quo quãuis virtutes multas plurimoꝛuʒ
narratio certa vulgauerit. redictus tñ

Laurẽtius religioſus vir qͥ nunc ſuꝑeſt ?

ei ipſo ĩ tꝑe familiariſſimꝰ fuitꝛmulta mi⸗
hi dicere de illo Mueuit: ex quibꝰ ea que

¶ In eadẽ ꝓuincia Samnie:

memoꝛaui:idẽ vir ꝓ vtilitate monaſterij
carpebat iter. Oumq; darida Gothoꝛum

pux cũ exercitu in loco eodẽ veniſſet: dei
ſeruꝰ ex caballo in quo ſedebat: ab homi
nib? eius ꝓiectus ẽ. Qui iumẽti perditi

dãna libẽter ferẽs:patiẽter etiã flagelluʒ

qð tenebat diripiẽtibꝰ? obtulit dicẽſ: Tol
lite vt habeatis qualiter hoc iumentũ mi

nare valeatis. Quibꝰ? dictis ꝓtinus ſe in

oꝛationẽ dedit.Curſi u autẽ rapido pꝛedi⸗
cti ducis exercitꝰ guenit ad fluuiũ qui vo

cat᷑ vulturnꝰ:ibiq; eq̊s ſuos ceperũt ſingu

li haſtis tũdere ⁊ calearibꝰ cruentare. Sʒ

ri: a monaſterio ſunt vacui regreſſi·

liber j.

tñ equi verberibꝰ ceſi:calcaribꝰ cruentati

fatigari poterãt:moueri nõ poterãt: ſicq;

aquã fluminis tãgere quaſi moꝛtale pꝛeci
piciũ ꝑtimeſcebãt. Cũq; diu cedẽdo ſeſſo
res ſinguli fatigarent᷑: vnꝰ eoꝛũ intulit qᷓa
ex culpa quã ſeruo dei in via fecerãt: illa
ſui itineris diſpẽdia tolerabãt. Qui ſtatiʒ
reuerſi poſt ſe Libertinũ reperiũt ĩ oꝛati⸗
one ꝓſtratũ.Cui cũ dicerẽt:ſurge tolle ca
ballũ tuũ:ille rñũdit: Ite cuʒ bono:ego ca
balli opus nõ habeo. Deſcẽdentes vero
inuitũ eũ in caballũ de quo depoſuerant⸗
leuauerũt ⁊ ꝓtinꝰ abſceſſerũt. Quorũ eqᷓ
tano curſu illud qð pꝛiꝰ nõ poterãt trãſire
flumẽ tranſierũt: ac ſi ille fiuminis alueꝰ
aquã minime haberet. Sicq; factũ eſt vt
dum ſeruo dei vnus caballus reddit᷑:oẽs
a ſingulis reciperentur.
Odem vero tꝑe in eaſdem ꝑtes
uccelin? cum frãcis venit. De
nonaſterio vero pꝛefati viri famu
li dei růmoꝛ exierat: ꝙ multas pecunias
haberet. Ingreſſi oꝛatoꝛiũ frãci: ceperũt
ſeuiẽ tes Libertinũ arere: Libertinũ cla

mare: vbi in oꝛatiõe illa ꝓſtrat? iacebat.

Mira valde res querẽtes ſeuiẽteſ q; frãci
ingrediẽtes in ipſo impingebat: 1 ip̃ᷣm vi
dere nõ poterãt: ſicq; ſua cecitate fruſtra⸗
Lio quoq; tꝑe ꝓ cauſa monaſte⸗
rij abbatis iuſſu qui honoꝛato eiꝰ
nagiſtro ſucceſſerat: Rauennam

VYVpgebat. Pro amoꝛe vero eiuſdẽ venera⸗
quã ſupꝛa (b

ilis Honoꝛati quocũq; LZibertinus ibat

—

eiꝰ ſemꝑ calligulã in ſinu poꝛtare cõſueue

rat:itaq; dũ ꝑgeret accidit vt qu edã mu⸗

lier extincti filij coꝛpuſceuluʒ ferret: Que
dũ ſeruũ dei fuiſſet intuita: amoꝛe filij ſue
cenſa iumentũ ſuũ ꝑ frenũ tenuit? atꝙ; cu
iuramẽto dixit. Mullaten recedis niſi fis⸗⸗
liũ meũ ſuſcitaueris: At ille inuſitatũ ha⸗
bẽs tale miraculũ expauit: petitionẽ illiꝰ
iuramẽto deciinare mulieris voluit: ſʒ ne
quaq; pꝛeualẽs aio heſit. Conſiderare li⸗
bet quale:quãtũq; in eiꝰ pecioꝛe certamẽ
fuerit. Yi ppe pugnabat inter ſe humi⸗
litas conuerſatio.is: ac pietas matris:ti⸗

S

Baeati Bregoꝛij pape

mo: ne inuſitata pꝛeſumeret: doloꝛ ne oꝛ⸗

bate matri nõ ſubueniret: ſed ad maioꝛe,ʒ

dei gloꝛiã vicit pietas illð pectꝰ virtutis
qð ideo fuit validũ:qꝛ victũ. Airtutiſ enĩ

pectus non eſſet ſi hoc pietas nõ viciſſet.·

Ita q; deſcẽdit:genuſlexit ad celũ manus
tetẽdit:calliculã de ſinu ꝓtulit:⁊ ſuꝑ ex⸗
tiuincti pueri coꝛpꝰ poſuit. Quo oꝛante aĩa
pueri ad coꝛpꝰ redijt:quẽ manu compꝛe⸗
hẽdit ac flẽti matri viuentẽ reddidit:atq;
iter qð ceꝑat peregit.
— Petrus.

Aid nã hoc eſſe dicim?: virtutem
tanti miraculi honoꝛati egit meri
tumꝛ: an petitio libertini⸗

R oſtẽſione tã mirabilis ſigni cũ

iſta potuiſſe qꝛ plus didicerat de magiſtri

de ſua virtute cõſfidere. Cuiꝰ eni calli⸗

culã in pectꝰ extĩcti coꝛpuſculi poſuit:eiꝰ
nimirũ animã obtinere qð petebat eſtima
uirx. Hã Helizeꝰ quoq; magiſter pallium
ferẽs atq; ad ioꝛdanẽ veniẽſ ꝑcuſſit ſemel
q aquas minime diuiſit. Sʒ cũ repẽte di⸗
ceret᷑: vbi eſt deus helie:etiã nũc percuſſit

fluuiũ magiſter pallio ac iter in aquas fe⸗
cit. Perpẽdis petre q̈tum in exhibẽdis

virtutibꝰ? hũilitas valet:tũc exhibere ma
giſtri meritũ virtuteʒ potuit: qñ magiſtri
nomẽ ad memoꝛiã reduxit? Quia enĩ ad
humilitatẽ ſub magiſtro redijt:qð magi⸗
ſter fecerat ⁊ ipſe fecit. “

„ .. ..

bere valeges
— (Bregoꝛius.

St planeꝛſed ſi ſit qui velit ĩimita

o. QNuadam nãq; die is qui poſt ve⸗

credo. Muadam naq; die s dut poit ve⸗
nerabilis Honoꝛati exitũ monaſterij regi
men tenebat: cõtra eundẽ venerabilẽ Li

e fide femine virtus conuenit viro⸗
rũq; atq; ideo Libertinuʒ exiſtio

ri. Ego eni virtutẽ patiẽtie tanti
patris ſignis ⁊ miraculis maioꝛeʒ

naſterij eiuſdem. Kap. III.

bertinũ in graui iracũdia exarſit: ſta vt eũᷣ
manibus cederet:⁊ quia virgã qua eũ fe⸗
rire poſſet minime inuenit:compꝛehenſo
ſcabello ſubpedaneo faciẽ ei ac caput tu⸗
tudit: totũq; illius vultũ tumentẽ ac lini⸗
dum reddidit. Qui vehemẽter ceſus ad
ſtratũ pꝛopꝛium tacitus receſſit. Die vero
altera iturus erat ꝓ vrilitate monaſterij
cauſa conſtituta. Expletis igi᷑ hymnis
matutinalibus Libertinus ad lectũ abba
tis venit oꝛationem ſibi humiliter petijt:
Sciẽs vero ille ꝙtum a cũctis honoꝛet᷑:
quantũcũq; diligeret᷑: ꝓ iniuria quã ei in
geſſerat: recedere eũ velle a moaſterio pu
tabat atq; requiſiuit dicẽs: Abi vis ire?
Cui ille reſpõdit: monaſterij cauſa cõſti⸗
tuta eſt pater quã declinare nequeo:quia
heſterno die me hodie ituruʒ ꝓmiſi:iliuc
ire diſpoſui. Tũc ille a fundo coꝛdis con
ſiderãs aſperitatẽ ⁊ duriciã ſuam:humili
tatem ac manſuetudinẽ Libertini ex lec
to ꝓſilijt: pedes Libertini tennit ſe:pec
caſie ſeq; reũ eſſe teſtatus eſt:qui tãto ta⸗
liq; viro tam crudelẽ facere cõtumeliã pᷣ⸗
ſumpſiſſet. At contra Libertinus ſeſe in
terrã pꝛoſternens eiuſq; pedibus pꝛouo⸗
lutus ſue culpe:nõ illius ſeuicie fuiſſe re⸗
ferebat qð ꝑtulerat. Sicq; actuʒz eſt vt ad
magnam manſuetudinẽ duceret᷑ pater:et
humilitas diſcipuli magiſtra fieret magi⸗
ſtri. Cũq; pꝛo vtilitate monaſterij ad con
ſtitutionẽ cauſe egreſſus fuiſſʒ: multi viri
noti ac nobiles qui eũ valde honoꝛabãt:
vehemẽter admirati ſollicite requirebãt:
quid nã hoc eſſet ꝙ tam tumentẽ ac liui⸗

HZ Tusss dam haberet faciẽ. Quibus ille dicebat:
AIbet að dicis: ſed queſo ẽ ne ali
quid aliud:qð adhuc de ipſo dei
famulo ad noſtrã ediſicationẽ tra

heſterno die ſero peccatis meis exigẽtibꝰ
in ſcabello ſubpedaneo impingebaʒ atq;
hoc pertuli.Sicq; vir ſanctus ſeruans in
pectoꝛe honoꝛẽ veritatis ⁊ magiſter: nec
patris pꝛodebat viciũ: nec falſitatis in⸗
currit peccatum.

¶De monacho hoꝛtulano mo⸗

19

— ——— — —

—
—

ta mihi de fratribꝰ eiuſdẽ monaſterij ad⸗

Bialogoꝛum

Atias ne vir iſte venerabilis Li⸗
p bertinus de quo tot ſigna ⁊ mira⸗
cula retuliſti: in tã ampla congre
gSatione imitatoꝛes ſui in virtutibus non
Feliquit⸗ H
ESregoꝛius.
Elix qui appellabat᷑ curuus queʒ
ipſe bene noſti qui eiuſdẽ mona⸗
erij nuper pꝛepoſitꝰ fuerat:mul⸗

miranda narrabat. Ex quibꝰ aliqua que
ad memoꝛiã veniũt:ſuppꝛimo: qͥa ad alia

feſtino:ſed vnũ dicã qð ab eo narratũ pe

tereundũ nullo modo eſtimo.

vite monachus erat hoꝛtulanus.

Cũq; ille multa plantaret: que minus in

ueniret ⁊ alia pedibus cõculcata :alia di⸗

repta cõſpiceret totũ: hoꝛtũ circuiẽs inue

nit iter: vnde fur venire cõſueuerat: qui ĩ

eodẽ hoꝛtu deambulãs reperit etiã ſerpẽ⸗

tem cui pꝛecipiẽs dixit· Sequere me atq;
ad aditũ furis perueniẽs imꝑauit ſerpen⸗

ti dicẽs: In nomine ieſu pꝛecipio tibi vt
aditũ iſt cuſtodias: ac fureʒ huc ingredi

nõ ꝑmittas. ꝓtinus ſerpens totũ ſe in iti⸗

nere in trãſuerſuʒ tetendit: ⁊ ad cellã mo

nachus redijt. Cũq; meridiano tempoꝛe
cũcti quieſcerẽt: moꝛe ſolito fur aduenit

aſcẽdit ſepẽ.Et cũ in hortũ pedẽ poneret

vidit ſubito qꝛ extenſus ſerpẽs clauſiſſet

viã:⁊ tremefactus poſt ſemetipſum conci
dit eiuſq; pes ꝑ calciamentũ in ſude ſepis
inheſit:ſicq; vſq; duʒ hoꝛtulanus rediret

deorſum capite pepẽdit. Conſueta hoꝛa
venit hoꝛtulanus:pendentẽ in ſepe fureʒ

reperit ⁊ ſerpẽti dixit: Gratias deo imple

ſti qð iuſſi:recede modo qui ſtatim abſceſ

ſit:ad furẽ vero perueniẽs ait: Quid eſt

boꝛe monachoꝛũ furtum totiẽs facere pꝛe

ſumpſiſti? Qui hec dicẽs pedẽ illius a ſe
pe in qua inheſerat ſoluit.Cũq; ſine leſio
ne depoſ it. Cui dixit:ſequere me.Quẽ

2

N eodẽ monaſterio quidã magne

Kur vero venire cõſueuerat ⁊ per
ſepem aſcendere ⁊ occulte olus auferre.

liber j.

ſequentẽ duxit ad hoꝛti aditũ:⁊ olera que
furtiʒ appetebat auferre:ei cũ magna dul
cedine pᷣbuit dicẽs:ANade ⁊ poſt hoc fur⸗
tum nõ facias:ſed cum neceſſe habes hie
ad me ingredere:⁊ que tu cum peccato la
boꝛabas tollere:ego tibi deuotus dabo.
¶ De Equitio abbate valerie
pꝛouincie. Cap. IIII.
WPetrtunus.
Ancuſq; vt inuenio: incaſſum
ego non fuiſſe patres in Italia
que ſigna facerent eſtimabã.
Bregoꝛius.
Ortunati viri venerabilis abba⸗
tis monaſterij qð appellatur bal
mneũ Ciceronis:alioꝛũqʒ etiã viro
rũ venerabiliũ didici relatõe:ꝙ narro:vir
ſanctiſſimus Equitius nomine:in valerie
ꝓuincie ꝑtibus pꝛo vite ſue merito apud
omẽs illic magne admirationis habebat᷑:
cui foꝛtunatꝰ idẽ familiariter notus fuit.
MNQui nimirũ Equitiꝰ pꝛo ſue magnitudi⸗

ne ſanctitatis multoꝛũ in eadẽ pꝛouincia

monaſterioꝛũ pater extitit. Hũc cu iuuen⸗
tutis ſue tẽpoꝛe acri certamine carnis in⸗
centiua fatigarẽt:ipſe ſue temptatiõis an
guſtie ad oꝛationis ſtudiũ ſolertioꝛẽ fece⸗
runt.Cũq; hac in re ab omnipotenti deo
remediũ cõtinuis pꝛecibus quereret:no⸗
ctẽ quadã aſſiſtente angelo enuchiʒari ſe
vidit:eiuſq; viſioni apparuit ꝙ omnẽ mo
t ex genitalibꝰ eius mẽbꝛis abſcideret:
atqʒ; ex eo tẽpoꝛe ita alienus extitit a tem
ptatione:ac ſi ſexũ non haberet in coꝛꝑe.
QAua virtute fretus ex dei oĩpotentis au
xilio: vt viris ante pꝛeerat: ita cepit poſt
modũ etiã feminis pꝛeeſſe:nec tñ diſcipu

los ſuos admonere ceſſabat:ne ſe eiꝰ exẽ

plo ĩ hac re facile crederẽt ⁊ caſuri nõ tẽꝑp

u tarẽt donum qð non accepiſſent.
frater: tradidit te mihi deus: quare in la⸗

BDait tpe quo malefici in hac ſũt
Komone vabe depꝛeheſi: Baſili?
ã in magicis art ibꝰ pꝛimꝰ fuit in
monachico habitu valeris fugiẽ e petijt.
Qui ad virũ reuerẽtiſſimũ caſtoꝛiũ anteri

ne ciuitatis Epiſcopum pergẽ s:ſperauit
ab eo vt eũ Equitio abbati cõmitteret ac
ſanandum monaſterio illiꝰ cõmendaret.
Tüc ad monaſteriũ venit epiſcopꝰ ſecũq;
Baſiliũ monachũ deduxit:⁊ Equitiũ dei
famulũ rogauit: vt eundẽ monachũ in cõ
gregationẽ ſuſciꝑet. Quẽ ſtatim vir ſan⸗
ctus intuẽs ait:Hũc quẽ mihi cõmendas
pater:ego nõ video monachũ eſſe:ſed dia
bolũ. Cui ille reſpõdit: Occaſionẽ que⸗
ris ne debeas pꝛeſtare qð peto: ad quem
mox dei famulꝰ dixit. Ego quidẽ hoc euzʒ
eſſe denũcio qð video:ne tamen nolle me
obedire exiſtimes: facio qð iubes. Suſce
ptus itaq; in mòaſterio eſt. NPoſt nõ mul
tus vero dies idẽ dei famulꝰ ꝓ exhoꝛtan
dis ad deſideria ſuꝑna fidelibꝰ: paulo lõ⸗
giꝰ a cella vigreſſus eſt. Quo diſcedẽte
contigit: vt in monaſterio virgnũ in quo
eiuſdẽ patris cura vigilabat: vna earuʒ qᷓ
iuxta carnis huius putredinẽ ſpecioſa vi
debat᷑ febꝛicitare inciget:⁊ vehemẽter an
xiari magniſqʒ iã vocibus cũ ſtridoꝛe cla⸗
mare. Modo moꝛitura fum niſi Baſilius
monachus veniat:⁊ ipſe mihi ꝑ ſue cura⸗
tiõis ſtudiũ ſalutẽ reddat.Sed in tati pa⸗
tris abſentia accedere quiſpiã monacho⸗
rum in ↄgregationẽ virginũ nõ audebat:
quãto minus ille qui nouus aduenerat:
eiuſq; adhuc vitã ↄgregatio fratrum ne⸗
ſciebat. Miſſum repente eſt ⁊ dei famulo
Equitio nunciatũ: ꝙ ſanctimonialis illa
imenſis febꝛibus eſtuaret: ⁊ Bafilij mona
chi viſitationẽ anxie quereret. Quo audi
to vir ſanctꝰ dedignãdo ſubriſit atqʒ ait:
Mũquid nõ dixi: ꝙ dyabolus eſt iſte:non
moenachus: ite ⁊ eũ de cella expellite.De
ancilla autẽ dei que anxietate febriũ vrge
tursnolite eſſe ſoliciti:qͥa ex hac hoꝛa neqʒ
febꝛibꝰ? laboꝛatura eſt:neqʒ baſilicũ que⸗
ſitura. Regreſſus eſt monachus ⁊ ea bo⸗
ra ſaluti reſtitutã dei virginẽ agnouit:qui
eandẽ ſalutẽ illius dei famul? Equitius
longe poſitus nunciauit:in virtute ſcilicʒ
miraculi exemplũ tenẽs magiſtri:qui in⸗
uitatus ad filiũ reguli eum ſolo verbo re⸗
ſtituit ſaluti: vt reuertens pater ea hoꝛa ſi

Gregoꝛij

lcum reſtitutũ vite cognoſceret:qua vita⸗ʒ
illius ex oꝛe veritatis audiuit. Omẽs au
teʒ monachi iuſſionẽ patris ſui implẽtes:
eundẽ Baſiliũ ex monaſterij habitatione
repulerũt. Quirepulſus dixit:frequẽter
ſe cellã Equitij magicis artibꝰ in aera ſu⸗
ſpẽdiſſe:nec tamẽ eius quempiam ledere
potuiſſe. Qui non poſt longũ tempus in

hac Romana vrbe exardeſcẽte zelo chꝛi⸗

ſtiani populi igne crematus eſt.

Aadam vero die vna dei famuls

q ex eodẽ monaſterio virginũ oꝛtuʒ
ingreſſa eſt. Que lactucã conſpi⸗
ciens cõcupiuit:eamqʒ ſigno cruc s bene

dicere oblita auide momoꝛdit:ſed coꝛrep

ta a d yabolo pꝛotinus cecidit. Cũqʒ ve⸗
xaretur:eidẽ patri Equitio ſub celeritate

nunciatũ eſt:vt veniret cõcitus:⁊ oꝛando
ſuccurreret. Moxqʒ vt oꝛtũ iſdẽ ꝑater in⸗
greſſus eſt: cepit ex eius oꝛe quaſi ſatiſfaci
ens ipſe qui hãc arripuerat dyab olus cla
mare dicẽs:Ego quid feci:ego quid feci?
Sedebã ibi ſuꝑ lactucã: venit illa ⁊ mo⸗
moꝛdit me. Cui cũ graui indignatiõe vir

dei pꝛecepit vt diſcederet: ⁊ locũ in omni⸗
potẽtis dei famula nõ haberet: qui pꝛoti
nus abceſſit:nec eã vltra cõtingere pꝛeua

luit. ¶ Quidã vero felix noĩe: Mirſie ꝓ

uincie nobilis pater huius caſtoꝛij qͥ nunc
nobiſcũ in Romana vrbe demoꝛat᷑: cũ eũ
dẽ venerabilẽ viꝝ eqtuʒ ſacrũ oꝛdinẽ nõ
habere cõſpiceret: ⁊ ꝑ ſin gula diſcurrere
atqʒ ſtudioſe pꝛedicare: eũ quadaʒ die fa
miliaritat auſu adijt dicẽs: Quti ſacrũ oꝛ
dinẽ nõ habes atqʒ a Romano pontiſice
ſub quo degis: pꝛedicatiõis licentiã non
accepiſti: pꝛedicare qũo pꝛeſumis. Qua

eius inquiſitione cõpulſus: vir ſanct? in⸗

dicauit pꝛedicatiõis licentiã:qualiter ac⸗

cepit dicens: Ea que mihi loqueris: ego

quoqʒ mecũ ipſe pertracto. Sed quadaʒ

nocte ſpecioſus mihi ꝑ viſionem iunenis

aſtitit:atqʒ in lingua mea medicinale fer
ramẽtum:id eſt fleubotonium poſuit:di⸗
cens: Ecce poſui verba mea in oꝛe tuo:
egredere ad pꝛedicãdum: atqʒ ex illo die

etiã cũ voluero:de deo tacere nõ poſſum.

e

io
ce
on
s
80
elᷣ
63
is
eſe
19
ne:
Ne
.

Eilem etiã patris huius opus
agnoſcere qui fert᷑ talia dona
a deo percepiſſe.
. ꝛegoꝛius.

Pus petre ex dono eſt: nõ do
nũ ex opere:alioquĩ gra:iã nõ
eſt gratia. Om̃e quippe opus
dons pꝛeueniũt:quãuis ex ſub
ſequẽti opere ipſa etiã dona ſubcreſcũt.
Ne tamen vite eius cognitiõe frauderis
bene hãc reuerẽtiſſimus vir Albinus rea
tine antiſtes eccleſie cognouit:⁊ adhuc ſu

perſunt multi qui ſcire potuerũt.Sed q̃d

ꝓplus queris operis:quãdo cõcoꝛdabat vi
te mũditia cũ ſtudio pꝛedicatiõis? Tan⸗
tus quippe illũ feruoꝛ ad colligẽdas deo
animas accenderat vt ſic monaſterijs pꝛe
eſſet quatenꝰ per eccleſias:per caſtra:per

vicos:per ſinguloꝝ quoq; fideliñ domos

circũquaq; diſcurreret:⁊ coꝛda audientiũ

ad amoꝛem patrie celeſtis excitaret.Erat

vero valde vilis ĩ veſtibus atq; ita deſpe
ctus:vt ſi qs illũ foꝛtaſſe neſciret: ſaluta⸗
tus etiã reſalutare deſpiceret: Et quoti⸗

ens alia tẽdebat ad loca in iumentũ ſede

re cõſueuerat: qð eſſe deſpectabilius oĩ⸗
bus iumẽtis in cella potuiſſet. In quo eti
am capiſtro pꝛo freno berbicũ pellibus
pꝛo ſella vtebatur. Mer ſemetipᷣm ſacros
codices in pelliceis ſacculis miſſos dex⸗
tro leuoq; poꝛtabat latere: vt quocũq; ꝑ⸗
ueniret ſcripturarũ aperiret fontẽ ⁊ riga⸗
ret pꝛata mentiũ. Huiꝰ quoq; opinio pꝛe
dicatiõis ad Romane vꝛbis noticiã per⸗
uenit: atq; vt eſt lingua adulantiũ audi⸗
toꝛis ſui animã amplectendũ necans: eo
tempe clerici huius aplice ſedis antiſtiti
adulãdo queſti ſũt dicẽtes: Quis eſt iſte
vir ruſticus qui auctoꝛitatẽ ſibi pꝛedica⸗
tiõis arripuit ⁊ officiũ aplici noſtri dñi ſi
bimet indoctus vſurpare pᷣſumit? Mitta

tur ergo ſi placet qui huc eũ exhibeat: vt

quid ſit eccleſiaſticꝰ rigoꝛ:agnoſcat.Si⸗
cut autẽ moꝛis eſt vt occupato in multis
aĩo adulatio valde ſurripiat: ſi ab ipo coꝛ

keLexzt Eeele ꝗjr avees ſtuae xn Gn
„ Metrus. dis oſtio nequaq fuerit citiꝰ repulſa: ſua

dẽtibus clericis cõſenſum pontifex pᷣbuit

vt ad Romanã vꝛbẽ puci debuiſſʒ: ⁊ que
nã ſua eſſet menſura:cognoſceret. Julia⸗
nũ tamen tũc defenſoꝛẽ mittens qui Sa⸗

hinenſi eccleſie poſtmodũ in epiſcopatu pᷣ

fuit:ac pꝛecepit vt cũ magno euʒ honoꝛe
deduceret ne quicquã dei famulus ex cõ
unentiõe eadẽ iniurie ſentiret. Qui parea⸗
re de eo clericoꝝ votis cõcitus volens : fe
ſtine ad eius monaſteriũ cucurrit:ibiq;
abſente illo antiquarios ſcribẽtes reppe

rit vbi abbas eſſet requiſiuit:qui dixerũt:

In valle hac que monaſterio ſubiacet fe⸗
nũ ſecat. Idem vero Julianus ſuperbũ
valde atq; contumacẽ puerũ habuit: cui
vix noterat vel ipᷣe dñart. Hũc ergo miſit
vt ipᷣm ad ſe ſub celeritate ꝑduceret Per
rexit puer ⁊ ꝓteruo ſpiritu pꝛatũ velociter

ingreſſus:homieſq; illic intuẽs fenũ ſecã

tes:reqͥſiuit quiſnã eſſet Eqtius.Moxq;
vt audiuit quis eſſet: eũ adhuc lõge poſi
tus aſpexit:⁊ immẽſo timoꝛe coꝛreptꝰ ce⸗
pit timere:laceſcere: ſeq; ipᷣm nutãti grei
ſu vix poꝛtare poſſe. Qui tremẽs ad dei
hoĩem peruenit atq; vlnis humiliter ſub

miſſis:eius genua deoſculans ſtrinxit: ſu

umq; dñm ei occurriſſe nüciauit. Cui re⸗
ſalutato dei famulus pᷣcepit dicens: Te⸗
ua fenũ viride:poꝛta pabulũ iumentis in

quibus veniſtis:ecce ego quia parũ ſuper

eſt: opere expleto te ſubſequoꝛ. JIs autezʒ
qui miſſus fuerat Julianus defenſoꝛ mi⸗
rabat᷑ valde: quid nã eſſet ꝙ redire moꝛa

ret᷑ puer. Cũq; reuertentẽ puerũ cõſpicit
atq; in collo fenũ ex pꝛato deferentẽ vehe

mẽter iratus cepit clamare dicẽs: Quid
eſt hoc? Ego te miſi hominẽ deducẽ:non

fenũ poꝛtare. Cui puer reſpõdit: Quem

queris eece ſubſequit᷑.Et ecce vir dei cla

uatis calciatus caligis faleem fenariaʒ in

collo deferens veniebat. Quẽ adhuc lon
ge poſitum puer ſuo domino:auia ipᷣe eſ

ſet quẽ quereret: indicauit: IJdẽ vero Ju
lianus repente vt vidit dei famulũ ex ipᷣo
habitu deſpexit:eũq; qualiter deberet al
loqui: ꝓterua mẽte pꝛeꝑabat.Mox vero

Peati Bregoꝛij vape

vt ſeruus dei cominus affuit: eiuſdẽ Ju⸗
liani animũ intolerabilis pauoꝛ inuaſit:
ita vt tremeret atq; ad inſinuandũ hoc ip
ſum pꝛo quo venerat vix ſufficere lingna
potuiſſet. Qui humiliato mox ſpiritu ad
eius genua cucurrit: oꝛationẽ pꝛo ſe fie⸗
ri petijt:⁊ quia pater eius apoſtolicus põ
tifex en videre vellet indicauit. Rir autẽ
venerãdus Equitius cepit imenſas gra⸗
tias omnipotẽti deo agere:aſſerẽs ꝙ ſe ꝑ

ſummũ pontificẽ gratia ſuperna viſitai⸗
fet. Ilico vocauit fratres: pꝛecepit hoꝛa

eadẽ iumẽta pꝛeꝑare:atq; executoꝛẽ ſuuʒ
cepit vehementer vrgere vt ſtatim abire
debuiſſent. Cui Julianus ait: Hoc fieri
nullatenꝰ poteſt qꝛ laſſatus ex itinere ho⸗

die nõ valeo abire.Lũc ille reſpõdit:Cõ

triſtas me fili qꝛ ſi hodierna dienõ egre⸗
dimur iã craſtina nõ exiemus. Dei ita
famulus executoꝛis ſui laſſitudine coactꝰ
in monaſterio ſuo eadẽ nocte demoꝛatus
eſt. Sequẽti vero die ſub ipᷣo lucis crepu
ſculo vehementer equo in curſu fatigato

ud Julianũ puer cũ epiſtola guenit: in ᷓ
pꝛeceptũ eſt ei ne ſeruũ dei cõtingere vel

mouere de monaſterio auderet. Quẽ cuʒ
ille reqͥreret cur ſentẽtia eſſet mutata:co⸗
gnouit qꝛ nocte eadẽ in qᷓ ipſe executoꝛ il
luc miſſus eſt: per viſum pontifex fuerat
vyehemẽter exterritus ꝙ ad exhibendum
dei hominẽ mittere pꝛeſumpſiſſet. Qui
pꝛotinus ſurrexit ſeq; venerãdi viri com⸗
mendans oꝛationibꝰ ait: Rogat pater no
ſter ne fatigari debeatis. Cũq; hoc dei fa
mulus audiret cõtriſtatus ait: Munquid
nõ die heſterno dixi tibi quia ſiſtatim nõ
pergeremus iã pergere minime liceret?
TLic pꝛo charitatis exhibitione aliquan⸗
tulũ executoꝛẽ ſuũ in cella retinuit eiq; la

dit. Cognoſce igit᷑ Petre in quãta dei cu
ſtodia ſunt qui in hac vita ſeipſos deſpi⸗
cere nouerunt:cũ quibus intus ciuibꝰ in
honoꝛe numerant᷑ qui deſpecti foꝛis ho⸗
minibꝰ eſſe nõ erubeſcũt: quia ⁊ cõtra in

dei oculis non iacẽt qui apud ſuos ⁊ pꝛo⸗
ximoꝝ oculos per inanis gloꝛie appetitũ

„

tumẽt Añ ⁊ quibuſdã veritas dicit: Aos
eſtis qui iuſtificatis vos coꝛã hominibꝰ:
deus autẽ nouit coꝛda veſtra:quia qð ho

minibus altum eſt: abominabile eſt ante

deum.

Iroꝛ valde ꝙ de ta li viro ſura
ripi pontifici tãto potuerit.
Aid miraris NPetre quia falli
mur qui homines ſumus: An
mẽti excidit: qdð Hauid qui ꝓ
ephetie ſpiritũ habere conſue⸗
uerat: cõtra innocentẽ Jonathe filiũ ſen⸗
tentiã dedit:cũ verba pueri mentiẽtis au
diuit: Qð tamẽ qꝛ per Hauid factũ eſt:2
occulto dei iudicio: iuſtũ credimus: ⁊ ta⸗
men humana ratione qualiter iuſtũ fuerit

nõ videmus. Quid ergo miꝝ:ſi oꝛe men

tientiũ aliquãde in aliud ducimur:qui ꝓ

phete nõ ſumꝰ? Multũ vero eſt ꝙ vniuſ

cuiuſq; pꝛeſulis mentẽ curarũ dẽſitas va
ſtat.Cũq; animꝰ diuidit᷑ ad multa: fit mi

noꝛ ad ſingula: tãtoq; ei in vna qualibet

„* ſurripit᷑:quãto latiꝰ in multj occupat᷑.

V Era ſunt valde que dicis.
(Bregoꝛius.
Alere nõ debeo qð de hoc viro
abbate quondã meo reuerẽtiſ⸗
ſimo Aalentiano narrãte agno
ui. Aiebat nãq; quia coꝛpus ei

us dũ in besti Laurẽtij martyris oꝛato⸗

rio eſſet humatũ: ſuꝑ ſepulchꝛũ illius ru⸗

ſticꝰ quidã arcã cũ frumento poſuit: nec
quãtus qualiſq; vir illic iaceret: ꝓpende
re ac vereri curauit. Tuc repente turbo
celitꝰ factus:rebꝰ illic omĩbus in ſua ſta⸗
boꝛis ſui cõmodũ coacto renitentiq; de

bilitate manẽtibus arcã que ſuperpoſita

ſepulchꝛo ei? fuerat:extollit lõgeq; pꝛoie
cit:ita vt palã cũcti cognoſcerẽt:quãti eſ⸗

ſet meriti is: cuiꝰ illic coꝛpus iaceret.
Laiã ea que ſubiungo pꝛedicti

venerabilis viri foꝛtunati qui
tate placet relatõe cognoni.Eandẽ vales

valde mihi etate oꝑe ⁊ ſimplici

ibe:
bo
Me⸗

dſan

all
My
lue⸗
ölen⸗
tsa
ch:
1/
t
nen
ip
ſut
ſtmi
lber
t⸗

BDialogoꝛum
rie ꝓuinciã lõgobardis intrãtibꝰ ex mõa

ſterio reuerẽtiſſimi viri Eqᷣtij ĩ pdicto ora

toꝛio ad ſepulchrũ eius monachi fugerũt

CLuũq; longobardi ſeuiẽtes monaſteriũ in⸗- R
traſſent: ceperũt eoſdeʒ monachos foꝛas⸗

trahere vt eos aut ꝑ toꝛmẽta diſcuterẽt:
gaut gladijs necarẽt. Quoꝛũ vnus inge⸗
muit atq; acri doloꝛe cõmotus clamauit:
HMeu heu ſctẽ Equiti: placet tibi vt traha
mur ⁊ nõ nos defẽdas.Ad cuiꝰ vocẽ ꝓti
nꝰ ſeuiẽtes lõgobardos ĩmũdus ſpũs in⸗
uaſit. Qui coꝛruẽtes in terrã tamdiu ve⸗
xati ſunt: quouſq; hoc cũcti etiã qui foꝛis

erant lõgobardi cognoſcerẽt quatenꝰ lo⸗
cum ſacrũ temerare vlteriꝰ nõ auderent.

Sicq; vir ſanctus dũ diſcipulos defendit
etiam multis poſt remediũñ illuc fugiẽti⸗
bus pꝛeſtitit.

De Conſtantio manſionario:ec

cleſie ſancti Stephani: Cap. v.
Aliuſdqã coepiſ copi mei didici

relatiõe qð narro qui in ancho
nitana vrbe ꝑ annos multos ĩ
monachico habitu deguit:ibi⸗
q; vitã nõ mediocriter religioſam duxit.
Cui etiã quidã noſtri iam ꝓuectioꝛis eta
tis:qui ex eiſdẽ ſunt ꝑtibus:atteſtant᷑. Ju
xta eaʒ nãq; ciuitatẽ eccleſia beati marty⸗
ris Stephani ſita eſt: In qua vir vite ve⸗
nerabilis Conſtãtius nomine qͥ mãſiona
rij functus officio deſeruiebat: Cuiꝰ ſan⸗
ctitatis opinio ſeſe ad noticiãs hominum
longe lateq; tetẽ derat. Qui iſdẽ vir fun

ditꝰ terrena deſpiciẽs totoq; anniſu men

tis ad ſola celeſtia flagrabat. Quadam
vero die dũ in eadẽ eccleſia oleũ deeſſet:⁊
pꝛedictus dei famulꝰ: vnde lampades ac
cẽderet oĩmodo nõ haberet:omẽs lampa
des eccleſie impleuit aqua atq; ex moꝛe ĩ
medio papyrũ poſuit:q̃s allato igne ſuc⸗
cẽdit.Sicq; aqua arſit in lampadibus ac
ſi oleu fuiſſet. Perpẽde igi᷑ Metre cuiꝰ
meriti vir iſte fuerit qui neceſſitate com⸗
Qulſus elemẽti naturã mutautt.

Petrus.

liber J.

IZrum eſt valde qð audio: ſed
vVellez noſſe cuius humilitatis
apud ſe eſſe intus potuit iſte qͥ
tante excellẽtie foꝛis futt.
Gregoꝛius.
Mter virtutes animum cogno
ſcere cõgrue queris:qꝛ multuʒ
valde eſt ꝙ temptatiõe ſua in⸗
— mentẽ laceſcũt mira:que fo
ris fiunt. Sed ſi huius Conſtãtij venera⸗
pilis vnũ qð fecit:audis:cuius humilitaa⸗
tis fuerit:citius agnoſcis. .
Detrus.
ſtq mihi facti illius tale mi
raculũ dixiſti: ſupereſt etiaʒ vt
me de humilitate mentis eius
Bregoꝛius
Via valde opinio ſanctitstj eiꝰ
excreuerat: multi hũc ex diuer

ſis ꝓuincijs anxie videre ſitie⸗
bant. Quadã vero die ex lon⸗
ginquo loco ad videndũ eũ quidꝗ ruſticꝰ

venit: eadẽ vero hoꝛa caſu cõtigerat vt
ſanctus vir ſtans in ligneis gradibꝰ refi⸗
ciendis: deſeruiret lampadibꝰ. Erat aũt
uſillus valde:exili foꝛma atq; deſpecta.
Cũq; is qui ad videndũ eũ venerat:quiſs⸗
nã eſſet inquireret:atq; obnixe peteret vt
ſibi debuiſſet oſtẽ di:hi qui illů nouerant
mõſtrarũt:quis eſſet.Sed ſicut ſtulte mẽ
tes hominum merita ex qualitate corꝑis
metiunt᷑: eum paruulũ atq; deſpectum vi
dens:ipſum hunc eſſe cepit omninonon
credere In inente eteni ruſtica inter hoc
gs audierat ⁊ videbat: quaſi facta fuerat
quedã rixa ⁊ eſtimabat ta bꝛeuẽ per viſio
nem eſſe nõ poſſeꝛ quẽ taʒ ingentẽ habue
rat ꝑ opinionẽ.Cũq; ipſum eũ eſſe a plu⸗
ribus fuiſſet aſtructus: deſpexit ⁊ cepit ir
ridere dicens: Ego grandẽ hoĩem credi⸗
di:iſte autẽ de homie nihil habet. Qð vt
vir dei Conſtãtius audiuit: lãpades quas
reficiebat ꝓtinus relinquẽs letus cõcitꝰ
deſcẽdit atq; in eiuſdẽ ruſtici amplexam
ruit eñq; ex amoꝛe nimio conſtringere ce⸗

Beati

pit bꝛathijs ⁊ oſculari magnaſq; gratias
agere ꝙ is de ſe talia iudicaſſet: di cens:
Tu ſolus es qui in me aꝑtos oculos ha⸗
buiſti. Qua ex re penſandũ eſt cuiꝰ apud

ſe hũilitatis fuerit qui deſpicientẽ ſe ruſti

cũ amplius amauit. Qualis enim quiſq;
apud ſe lateat: ↄtumelia illata ꝓbat.Mã
ſicut ſuꝑbi honoꝛibus: ſic plerũq; humi⸗
des ſua deſpectione gratulant᷑. Cũq; ſe ⁊
T alienis oculiſ viles aſpiciũt:idcirco gau
dẽt: qꝛ hoc iudicio cõfirmari intelligunt

de ſe ⁊ ipſi apud ſemetipᷣos habuerũt.·

T agnoſco vir iſte magnus fo
ris fuit in miraculis: ſed maioꝛ
intus in humilitate coꝛdis.

De Marcellino Anchonita⸗
ne ciuitatis epiſcopo: ¶ Ca. vi.
regoꝛius.

Juſdẽ quoq; Anchonitane

antiſtes eccleſie vir vite ve⸗
E nwnnerabilis Marcellinus fuit:
AI cuius greſſum doloꝛe nimio
podagra cõtraxerat:eumq; familiares ſui
ſic vbi neceſſe erat: in manibus ferebant.
Quadã vero die per culpã incurie eadẽ
ciuitas Anchonitana ſuccẽſa eſt. Cumq;
vehemẽter arderet:cucurrerũt oẽs vt ig⸗
nem extinguerẽt:ſed illis aquã certatim
pꝛoijciẽtibus ita creſcebat flãma vt iã to⸗
tius vrbis interitũ minari videre᷑. Cũq;
ad pꝛopinquioꝛa ſibi loca que q; ignis in
uaderet: iamq; vrbis ꝑteʒ nõ modicã cõ⸗
ſumpſiſſet ⁊ obſiſtere nullꝰ valeret:dedu⸗
ctus in manibꝰ venit epiſcopꝰ ⁊ tãta peri
culi neceſſitate ↄpulſus: familiaribꝰ ſuis
ſe poꝛtãtibus pꝛecepit dicẽs: Cõtra ignẽ
me ponite. Qðõ ita factũ eſt atq; in eo lo⸗
co eſt poſitus vbi tota vis flãme videbat᷑
incũbere.Cepit autẽ miro modo in ſemet
ipſum incendiũ retoꝛqueri ac ſi reflexiõis
ſue impetus exclamaret:ſe epiſcopũ tran⸗
ſire nõ poſſe. Sicq; factũ eſt vt flãma in⸗
cendij illo termino refrenata in ſemetipſã
refrige ceret:⁊ cõtingere vlterius quicqᷓ
edincij nõ auderet. Perpendis Petre

Stregoꝛij

4

bape

cuius fanctitatis fuerit egrum homlnem

ſedere ⁊ exoꝛando flãmas pꝛemere:

MN⅛NFFf perpendo obſtupeſeco.
(Del Nõnoſo pꝛepoſito mona
ſterij in mõte ſito qui Soꝛactis
dieitur:⸗ Eap. vij.
— (Gregoꝛnus.
E vicino nunc loco tibi aliqᷣd
narrabo qð ⁊ viri venerabilis
d DMaximini epiſcopi ⁊ Laurio⸗
nis: quẽ noſti: veterani mona
chia qui vterq; nuncuſq; ſupereſt relatio⸗

ne cognoui. MQui ſcʒ laurio in eo monaſte

rio qð luxta vrbẽ MHepeſſnã vocat᷑ ſuppẽ⸗
tonia ab anaſtaſio viro ſanctiſſimo nutri⸗

tus eſt. Qui nimirũ Anaſtaſius vite ve⸗

nerabilis viro Honnoſo pᷣpoſito mona⸗
ſterij:qð in ſoꝛactis mõte ſuũ eſt: ⁊ ꝓpin

quitate loci ⁊ moꝛũ magnitudine ⁊ virtu
tum ſtudijs aſſidue iungebat᷑. Idem vero

Nonnoſus ſub aſperꝛimo ſui monaſterij
degebat patre:ſed eius moꝛes mira ſemꝑ
equanimitate tolerabat.Sicq; fratribus
pꝛeerat in manſuetudine:ſicut crebꝛo pa⸗

tris ira cundiã ex humilitate mitigabat.

Quia vero eius monaſteriũ in ſũmo mon
tis cacumine ſitũ eſt ad quẽlibet paruum
hoꝛtũ fratribꝰ excolẽdũ nulla patebat pla
nicies. Anus autẽ bꝛeuiſſimꝰ locus in la⸗
tere mõtis excreuerat:quem ingẽtis ſaxi
mo les naturaliter egrediens occupabat:
Quadã vero die dũ Mõnoſus vir venera
bilis cogitaret ꝙ faltem ad cõdimẽta ole

rũ nutriẽda locus idẽ aptus potuiſſet ex⸗
iſtere :ſi hũc moles ſaxi illius nõ teneret:

occurrit animo ꝙ eandem molẽ quinqua
ginta boñ paria mouere nõ poſſẽt. Cũq;
de humano laboꝛe facta eſſet deſperatio:
ad diuinũ ſe ſolatiũ obtulit:ſeq; illic noc⸗
turno ſilentio in oꝛationẽ dedit.Cũq; ma
ne facto ad eundẽ locũ fratres venirẽt:in⸗
uenerũt molẽ tante magnitudinis ab eo⸗
dem loco longius ſeceſſiſſe:ſuoq; receſſu
largũ fratribus ſpaciũ ad excolendũ hoꝛ⸗
tum dediſſe.

liͤ
was
urio⸗
nons
fllgto⸗
nite
in⸗
n,
ſ

wo
zinn
Ger
en
eng
ſbes
en⸗
n

1

t:
ſers
ole
tey
ret:
qs
i;
to:
100

tin
hen
ſit
ho

BDialogoꝛum

venerabilis lampades vitreas in
oꝛatoꝛio lauaret: vna ex eius ina⸗
nibus cecidit: que ꝑ inumeras ꝑtes fra⸗
cta diſſiluit:qui vehemẽtiſſimũ patris mo
naſterij furoꝛẽ timens:lampadis pꝛotinꝰ
omnia fragmẽta collegit atq; ante altare

poſuit:ſeq; cũ graui gemitu in oꝛationem

lea fruer

dedit.Cũq; ab oꝛatione caput leuaſſet:ſa
nam lampadẽ repperit:quã timẽs per fra
ginẽta collegerat.Sicq; in duobus mira
culis duoꝛũ patrũ virtutes imitatus eſt

In mole ſcʒ ſaxi factũ Gregoꝛij qui mon⸗

tem mouit: in reꝑatione vero laãpadis vir
tutẽ donati: qui fractũ calicem pꝛiſtine in
columitati reſtituit.

(Petrus.

. „

teribus nous miracula.
noſi de imitatione quoq; heliʒei
cognoſcere? 8
(Detrus.
Olo atq; inhianter cupio.
N (Bregoꝛius.
Am quadã die in monaſterio ve⸗
tus oleum deeſſet. Jamq; colli⸗
gende oliue tempus incũberet:
s in oliuis nullus appareret.
Aiſum patri monaſterij fuerat:vt circum
quaq; fratres in colligẽdis oliuis ad ex⸗
hibẽda extraneis opera pergerẽt: quate⸗
nus ex mercede ſui operis aliquantulum
monaſt erio oleũ depoꝛtarent:qð vir do⸗

mini Monnoſus fieri cu magna humilita
te ꝓhibuit:ne exeuntes fratres ex mona⸗

ſterio dũ lucra olei quererẽt: animarũ dã
na paterent᷑. Sed quia in monaſterij ar⸗
boꝛibꝰ oliue pauce ineſſe videbãt᷑ eas col
ligi pꝛecepit ⁊ in pᷣl o mitti ⁊ quãlibet pa
rũ olei exire potuiſſet: ſibimet deferri:fac
tũq; eſt ⁊ ſulceptũ ĩ paruulo vaſculo oleũ
fratres Monnoſo dei famulo detulerunt
qð ipſe pꝛotinus ante altare poſuit: cun⸗
ctiſq; egrediẽtibus oꝛauit:atq; accerſitis

Lio quocq; tẽèpoꝛe cum iſdem vir

Abemus vt video de exèplis ve

Js ne aliquid in onatione Mon⸗ inotartus fuit. Qui ſolt deo vacare de

poſtmodũ fratribꝰ pꝛecepit:vt hoe qð de
tulerunt oleũ leuarẽt:⁊ per cũcta vaſa mo
naſterij ex igie fundẽdo diuiderent:qua⸗
tenus benedictione eiuſdẽ olei omnia ins
fuſa viderent᷑. que pꝛotinus vt erant va⸗
cua claudi fecit. Die vero altera aperta
omnia plena reperta ſunr.
Detrus.
Robamus quotidie impleti ver⸗
ba veritatis: que ait: Pater meꝰ
vſq; modo operat᷑⁊ ego operoꝛ.

De Anaſtallo abbate mona.

ſterij quod Suppentonia voca

Odẽ quoq; tẽpoꝛe venerãdus
vir Anaſtaſins cuiꝰ? ſu perius
memoꝛiã feci:ſancte Romsne
eccleſie:cui deo auctoꝛe deſer⸗

ſiderãs ſcriniũ deſeruit:mõaſteriũ elegit:
atq; in eo loco quẽ pꝛefatꝰ ſum qͥ Suppẽ
tonia vocat᷑: ꝑ ãnos multos in ſanctis ac
tibꝰ vitã duxit: eiq; monaſterio ſolerti cu
ſtodia pᷣfuit. Quo videlicet ĩ loco ingens
deſuꝑ rupis eminet:⁊ ꝓfundũ ſubter pꝛe
cipitiũ patet. Quadã vero nocte cũ iã oĩ⸗
potens deꝰ eius venerabilis viri Anaſta
ſij laboꝛes remunerare decreuiſſet:ab al⸗
ta rupe vox facta eſt:que pꝛoducto ſonitu
clamaret dicẽs: Anaſtaſi veni. Quo vo

cato alij quoq; ſeptẽ fratres vocati ſũt ex

noĩe. Maruo autẽ momẽto ea que fuerat

emiſſa vox ſiluit:⁊ octauũ fratrẽ vocauit.

Quas dũ apte voces cõgregatio audiſſʒ
dubiũ nõ fuit qꝛ eoꝛũ qui vocati ſunt obi⸗

tus ꝓpinquaſſet. Intra paucos igit᷑ dies

pꝛimus venerãdus vir Anaſtaſius:ceteri
autẽ in eo oꝛdine ex carne educti ſunt:q̃ͥ

de rupis vertice ſunt vocati. Frater vero
ille ad quẽ vox parũ ſiluit:atq; eũ tũc no⸗

minanit: moꝛiẽtibus alijs paucis diebus
vixit ⁊ tũc vitã finiuit vt aꝑte mõſtraret᷑ꝛ
qꝛ interiectũ vocis ſilentiũ paruũ viuẽdi
ſpaciũ ſignauerit.Sed mira res onigtit

PBeati

Bregoꝛij

quia venerabilis vir Anaſtaſi? dũ de coꝛ⸗
voꝛe exiret: erat quidã in monaſterio qui
ſupuiuere eñũ nolebat: ꝓuolutus vero eiꝰ
pedibus cepit cũ lachꝛymis ab eo poſtu⸗
lare dicẽs:

do viuã. Ante cuius diẽ leptimũ etiã ipᷣe
defunctus eſt:qui tamẽ in illa nocte inter

ceteros nõ fuerat vocatꝰ: vt aperte clare⸗-

ſceret:quia eius obitum ſola venerabilis
Anaſalit interceſſio obtinere potuiſſet.

frater ⁊ vocatus inter ce
teros nõ eſt: ⁊ tamẽ ſancti viri in⸗
terceſſiõibus extra lucẽ ſubtractꝰ
ſtd aliud datur intelligi: niſi ꝙ hi qui
apud dominũ magnli ſüt meriti: obrinere
aliquando poſſunt ea etiam que non ſunt
Preckeſtinata⸗⸗

66e Gregoꝛlus.
Btinere nequaiꝙᷓ poſſũt que pꝛe⸗
deſtinata nõ fuerũt: ſed ea que ſaã

nipotẽti deo diſpoſita:vt ad hoc electi ex

laboꝛe perueniãt:qtñs poſtulãdo merean

tur accipere: qð eis omipotens deus an⸗
te ſeculs diſpoſun donare.

teſt pdeſtinatio luuari.

*((Bregoꝛius.
ODc qð ego petre intuli cõcite va
let ꝓbari. erte etenĩ noſti qꝛ ad
—– Babꝛaa dñs dixit: In vſaac vocabi
tur tibi ſemen: cui etiã dixerat:patrẽ mul
tarũ gentiñe cõſtitui te Cui ruri uz ꝓmiſit
dicẽs: Benedicã tibi ⁊ multiplicabo ſe⸗
men tuũ ſicut ſtellas celi:⁊ ſicut arenã ma

ris. Ex qua re aperte cõſtat:qꝛ opᷣs deus
ſemen abꝛae multiplicari per yſaac pᷣde⸗

ſtinauerat: ⁊ tñ ſcriptũ eſt. De pᷣcatus eſt
vYſaac dñũm ꝓ vxoꝛe ſua:eo ꝙ eſſet ſterilis
qui exaudiuit eũ ⁊ dedit cõceptũ rebecce.

Si⸗ ergo multiplicatio generis abꝛae be

Per illũ ad quẽ vadis depᷣcoꝛ
⁊ adiuro:ne ſeptẽ dies ſuper te in hoc mũ

cti viri oꝛando efficiũt:ita pᷣdeſti-
nata ſunt vt pᷣeibus obtineãt. Mã ipſa qͥʒ
perhẽnis regni pᷣdeſtinatio:ita eſt ab om

ertius vellẽ ſi ĩpe

vſaac 5deſtinata fuit: cur ir chiugenn ſterilẽ
accepit?: Sed nimirũ cõſtat: qꝛ pꝛedeſtina
tio pᷣcibus implet᷑ quando is in quo deus
multiplicare ſemẽ abꝛae pᷣdeſtinauerat:

oꝛatione obtinuit: vt filios habere po⸗
tullet.

Aia ſecretũ ratio Zaperult: nihil
mihi dubietatis remaſi.
De Bonikfacio Ferentine ciui
tatis epiſcopo: hap. IX.
1. Bregoꝛius.
Is tibi aliqd de Thuſcie parti
bꝰ nartẽ: vt cognoſcas quales
in eaviri fuertnt: ⁊ oĩpotentis
dei noticie quantũ pꝛopinqui.

Alo arq; om̃imodo expoſco.
regoꝛius.
Ait vir venerabilis Bonifacius
noĩe:qui in ea cinitate que Ferẽ⸗

is dicit᷑: epᷣatus officiũ tenuit:et
moꝛibus impleuit.Huiꝰ multa miracula

is qui adhuc ſuꝑeſt BGaudentius pᷣſbyter

narrauit: qui nutritus in eius obſequio:
tanto valet de illo quoq; veracius dicere
quãato ei cõtigit ⁊ intereſſe.Huiꝰ eccleſie

grauis valde pauꝑtas inerat: que bonis

mẽtibus eſſe ſolet cuſtodia humilitatis:
nihilq; aliud ad om̃e ſtipendiũ niſi vnam
tantumodo vineã habebat. Que quodaʒ

die ita grãdie irruẽte vaſtata eſt: vt in ea

in paucis vitibus vix parui rariq; racemi
remãſiſſent. Qus cũ dei pꝛedictus vir re
uerẽtiſſimus Bonifacius epũs fuiſſet in⸗
greſſus:magnas oĩpotenti deo gras retu
lit:qꝛ in ipſa ſua adhuc inopia ſeſe angu⸗
ſtiari cognouit. Sed cũ tpũs exigeret: vt

ipi quoq; racemi qui remãſerant: mature

ſcere potuiſſent. Cuſtodẽ vinee ex moꝛe
poſuit:eãq; ſolerti vigilãtia ſeruari pꝛece
pit. Quadã vero die maãdauit Conſtãtio
pᷣſbytero nepoti ſuovt cũcta vini vaſeula⸗
in epiſcopio oĩaq; dolia ita vt ante cõſue⸗
uerat: pice ſuperfuls Ebaratet. e cũ ne

file
ins
els
rt:

N⸗

q; ibicũ vno paruulo pueroremãſit: gquẽ
in eodẽ calcatoꝛio depoſuit ⁊ calcari ipos

Bialogoꝛum

pos illius pbyter audiſſet: valde admi⸗

ratus eſt ꝙ quaſi inſana pᷣciperet: ꝙ vini

vaſcula pꝛeparare faceret qui vinũ mime

—

haberet. Mec tamẽ pꝛeſumpꝑſit inquirere
cur talia iuberet: ſed iuſſis obtꝑat ⁊ omia
ex moꝛe pᷣparauit. Tũc vir dei vineaz in⸗
greſſus:racemos colligit: ad calcatoꝛiuʒ
detulit: oẽſq; exinde egredi pᷣcepit:ſoluſ⸗

pauciſſimos racemos fecit. Cuq; ex eiſ⸗
dem racemis paꝝ aliquid vini deflueret:
cepit hoc vir dei ſuis manibꝰ in paruo va
ſe ſuſcipere ⁊ per cũcta dolia omiaq; vaſa
que parata fuerãt ꝓ benedictiõe diuidere
vt ex eodẽ vino oĩa vaſcula vix infuſa vi⸗
derent᷑. Cũ vero ex liquoꝛe vin i parũ ali⸗

ꝗa5ð in vaſis oibus miſiſſet: vocauit pꝛoti⸗

nus pꝛeſbyterũ:iuſſitq; pauperes adeſſe.
Tuũct cepit vinũ in calcatoꝛio creſcere: ita
vt oĩa que allata fuerãt: pauperũ vaſcula

ſpiceret:ex calcatoꝛio iuſſit puerũ diſcede

re:apothecã clauſit atq; impᷣſſo ſigillo ꝓ
pꝛio in unitã reliquit: mox ad eccleſias re

dijt. Die vero tertia pꝛedictũ Conſtantiũ

pꝛeſbyterũ vocauit: ⁊ oꝛatiõe facta apo⸗

thecã aperuit: ⁊ vaſa in quibus tenuiſſi⸗
mü liquoꝛẽ infuderat: vbertim vinuũ fun⸗
dentia inuenit: ita vt pauimentũ omne ex

creſcentia vina inuaderẽt: ſi ad hec epᷣus

tardius intraſſet. Tũc terribiliter pᷣſbyte

ro pᷣcepit ne quouſq; ipᷣe in coꝛꝑe viueret

videlicet ne virtute ſacti humano fauoꝛe
pulſatus:inde intus inaneſceret: vnde ſo
ris hoibus magnus apparcret:exemplũ

magiſtri ſequẽs qui vt nos ad viꝗ humi⸗
litatis inſtrueret: de ſemetipᷣo diſcipulis

pꝛecepit dicẽs: vt ea que vidiſſent mime

dicerẽt: quouſq; filius hominis a moꝛtu⸗
is reſurgerert.

Aiila occaſio apta ſe pᷣbuit:libet in
ꝗ quirere quid nã ſit qd redemptoꝛ
noſter cũ duobus cecis lumẽ red⸗

. —

didlit: iuſſit vt nemini dicerẽt: illi abeũ

tes diffamau erũt eñ in totã terrà illã:nũ⸗
quid nã vnigenitus filius patri ⁊ ſancto⸗
ſpiritui coeternus:hac in re velle habuit
quod nõ potuit implere: vt miraculu q5
taceri voluit:mime potuiſſet abit condi?
W¶ Bregoꝛiunus.
NEgdemptoꝛ noſter per moꝛtale coꝛ
Nene omne qð egit: hoc nobis in
VEexemplũ actiõis pꝛebuit: vt ꝓ no
ſtrarũ viriũ modulo eius veſtigia ſequen
tes:in offenſo pede operis pñtis vite car
pamus viã. Miraculũ nanq; faciẽs ⁊ tas
cere iuſſit:⁊ tamẽ taceri nõ potuit: vt vi⸗
delicet electi eius exempla doctrine illiꝰ
ſequẽtes:in magnis que faciũt latere qui
dem in volũtate habeãt: ſed vt ꝓſint alis
is pꝛodant᷑ inuiti: quatenꝰ ⁊ magne hu⸗
militatis ſit ꝙ ſua opera taceri appetũt:⁊
magne vtilitatis ſit ꝙ eoꝛuʒ opera taceri
nõ poſſunt. NHon ergo voluit dñs quicce
fieri ⁊ minime potuit:ſed quid velle eius

impleret: bus cũ ſe ydonee ſatiſſeciſſe c mẽbꝛa debeant. Quid ve de eis eti no⸗

lẽtibus fiat: doctrine eius magiſterio ex
emplum deditt
N[Detrus.

p Lecet quod dicis.
huc pauca aliqua de Bonifa⸗
cij epiſcopi opere ſuꝑſunt: quia
. ius memoꝛis fecimꝰ exequamur
lio nã ꝙ tempoꝛe beati Nꝛoculi marty
,O natalitius ꝓpinquabat dies. Quo in

oc miraculũ cuiqꝙᷓ indicaret: ꝑtime ſcẽs loco vir nobilis Foꝛtunatus nomĩe mane

bat: qui magnis pꝛecibus ab eodẽ vene⸗
rabili viro poſtulauit: vt cũ apud beatuʒ
martyrẽ miſſarũ ſolennia ageret ad bene
dictionẽ dandã in ſuaʒ domũ declinaret.
Vir autẽ dei negare non potuit:quod ab
eo ⁊ Foꝛtunati mente charitas popoſcit.
eeractis igit᷑ miſſarũ ſolennijs: cum ad
pꝛedicti foꝛtunati veniſſet menſaʒ pꝛiuſq
deo hymnũ diceret: ſicut quidã ludendi
arte cibũ ſolẽt querere:repẽte ante ianujꝗ
ci ſimia vir aſtitit: 2 cibaia ꝑcuſſit. Quẽ
ſctũs vir dedignat? audiẽs ſonitũ dixit:
Heu heu moꝛtu eſt miſ⸗ a lermoꝛem eſt

Bregoꝛi,j

miter iſte. Ego ad mẽſam refectionis ve⸗
ni:os adhuc ad laudẽ dei nõ aperui ⁊ ille

cũ ſimia veniẽs ꝑcuſſit cimbala. Subiun

xit quoq; ⁊ ait: Ite ⁊ ꝓ charitate ei cibuʒ
potũq; tribuite: ſcitote tamẽ qꝛ moꝛtuus

eſt. Qui infelix vir dũ panẽ ac vinũ ex ea

dẽ domo ꝑcepiſſet: egredi ianuã voluit:
ſed ſaxum ingens ſubito de tecto cecidit:
eiq; in verticẽ venit.Ex qua ꝑcuſſione ꝓ
ſtratus:in manibꝰ iã ſemiuiuꝰ leuatꝰ eſt.
Die vero altera ſᷣm viri dei ſenten iã fun
ditus finiuit vitã. Qua in re petre pẽſan
dum eſt: quãtus ſit viris ſanctis timoꝛ ex

hibẽdus:tẽpla eni dei ſunt: ⁊ cũ ad iracũ
diã vir ſanctus trahit᷑: quis alius ad ira⸗

ſcendũ niſi eiuſdẽ tẽpli inhabitatoꝛ excita
tur. Metuẽda ergo tanto eſt ira iuſtoꝛuzʒ:
quãto ⁊ cõſtat qꝛ in eoꝛũ coꝛdibꝰ ille pre⸗
ſens eſt:qui ad inferendã vltionẽ quã vo⸗
luerit inualidus non eſt.
NLio quoq; tẽpoꝛe pꝛedictꝰ Con⸗

pꝛia archa ponẽs ad exercendũ opus ali⸗
qð diſceſſit:tũc ſubitoab epiſcopio paupe
res venerũt: qui importũe pꝛecabant᷑: vt
eis ſanctꝰ vir Bonifaciꝰ epiſcopꝰ ad con
ſolationẽ ſue inopie aliqͥd largiri debuiſ⸗
ſet. Sed vir dei qꝛ quid tribueret nõ ha⸗

bebat: eſtuare cepit in cogitatõe ne ab eo

pauꝑes vacni exirent. Cui repẽte ad me⸗
moris redijt qꝛ Conſtãtius pꝛeſbyter ne

pos eius equũ quẽ inſidere ↄſueuerat vẽ
didiſſet:ate hocipſum in archa ſua pꝛe⸗

ciũ haberet. Abſente igit᷑ eo.dem nepote
ſuo acceſſit ad archã:⁊ pie violẽtus clau⸗
ſtra arche cõminuit. xij. aureos tuliteeoſ⸗
q; indigẽtibus vt placuit diuidit. Itaq;
Conſtãtius pꝛeſbyter reuerſus ex oꝑe ar⸗
chã fractã repperit: ⁊ caballi ſui pᷣciũ qð ĩ
eã poſuerat nõ inuenit. Cepit itaq; voce
magna ꝑſtrepere:⁊ cũ furoꝛe nimio clama
re. Omẽs hic viuunt:ſolus ego in domo

hac viuere nõ poſſum. Ad cuius nimirũ

voces venit epiſcopus omneſq; in eodeʒ
epiſcopio aderant. Cumq; eum locutiõe

blnnda vir dei temꝑare voluiſſet:cepit il⸗

(ſttius pꝛeſbyvter:nepos eiꝰ equũ
ſuñ xij. aureis vẽdidit:quos in p

le cum iurgio reſpõdere dicẽs: Omẽo te⸗

cũ viuũt: ſolus ego ante te hic viuere nõ

poſſum:redde mihi ſolidos meos. Qui⸗
bus vocibꝰ cõmotus Epiſcopꝰ beate ma⸗

rie virginis eccleſiã ingreſſus eſt ⁊ expan

ſis manibꝰ ſtando cepit oꝛare vt ei redde

ret:vnde pꝛeſbyteri furentis inſania miti
gari potuiſſet. Cũq; ſubito oculos ad ve
ſtimentũ ſuum inter extenſa bꝛachia redu

xit:repente in ſinu ſuo duodecim aureos

inuenit: ita fulgẽtes tanqᷓ ſi ex igne ꝓdu
cti eadẽ hoꝛa fuiſſent. Qui mox de eccle

ſia egreſſus eos in ſinũ furentis prebyte
ri pꝛoiecit dicẽs: Ecce habes ſolidos s
queſiſti:ſed hoc tibi notũ ſit qͥa poſt moꝛ⸗

tem meã tu huius eccleſie Epiſcopus nõ
eris: ꝓpter tuã auariciã.Ex qua ſentẽtia
veritatis colligit᷑: qꝛ eoſdẽ ſolidos pꝛeſ⸗
byvter pꝛo adipiſcẽdo epiſcopatu pꝛepara
bat:ſed viri dei ſermo pꝛeualuit:nã iſdeʒ
Conſtantius in pꝛeſbyteratus officio vi⸗
io quoq; tẽpoꝛe duo ad eũ Go⸗

ui rauennaʒ ſe feſtinare pꝛofeſſi
uibꝰ ipſe paruũ vas ligneũ vino
plenũ manu ſua pꝛebuit: qð foꝛtaſſe ĩ pꝛã
dio itineris habere potuiſſent:ex quo illi
quo aduſq; rauennã venirent:gothi bibe
runt.Sicꝙ; vſq; ad eundẽ venerabilẽ pa
trem ferẽtes reuerſi ſunt:vt nullo die ceſ⸗
ſarent bibere:⁊ tamen vinũ eis ex illo va
ſculo nuni deeſſet ac ſi ĩ illo vaſe ligneo
qð Epiſcopus eis dederat: vinũ non au⸗
geretur:ſed naſceretur.
AVper quoq; de eiuſdẽ loci ꝑtibꝰ
ſenex quidaʒ clericus aduenit: 2
ea que ipᷣe de eo narrat:ſilẽtio nõ
ſunt pꝛetereunda. Hã dicit ꝙ quadã die
ingreſſus hoꝛtũ magna huc erucarũ mul⸗
titudine inuenit eſſe coopertũ. Qui om̃e
olus in eo deꝑire conſpiciẽs: ad eaſdem
erucas cõuerſus dixit: Adiuro vos in no
miĩe dñi ieſu chꝛiſti recedite hĩc: atq; hec
olera comedere nolite. Que ſtatim ad vi

ri dei verbũ ita omneſ egreſſe ſunt:vt nec
vna quideʒ intra ſpaciũ hoꝛti remaneret.

thi hoſpitalitatis gratia venerũt:
ſunt. Q

ie

lber 1

Bialogoꝛum

HGed quid mirũ ꝙ hec de epiſcopatus eiꝰ
tempoꝛe narꝛamus:quãdo iam ab omni⸗
potente deo oꝛdine ſimul ⁊ moꝛibus cre⸗
uerat:dum illa magis miranda ſint q̃ euʒ

hic ſenex clericus adhuc puerulũ feciſſe

teſtatur. am ait ꝙ eo tẽpoꝛe quo cũ ma

tre ſua puer habitabat:egreſſus hoſpitio
nonnuniꝙᷓ ſine linea:crebꝛo etiã ſine tuni
ca reuertebatur.quia mox vt nuduʒ quẽ:
piam inuenit:veſtienat:hic ſe expolians
vt ſe ante dei oculos illius mercede veſti
ret. Quẽ mater ſua frequẽter increpare
conſueuerat:dicens ꝙ iuſtum nõ eſiet vt
ipſe inops pauperibus veſtimẽta largire⸗
tur. Que die quadã hoꝛreum ingꝛeſſa pe
ne omne triticũ qð ſibi in expendiũ totius
anni pꝛeꝑauit:inuenit a filio ſuo pauperi
bus erogatũ. Cumq; ſemetipſam alapis
pugniſq; tunderet: ꝙ quaſi anni ſubſidia
p rdidiſſet:ſuperuenit Bonifacius puer
dei: eamq; verbis quibus valuit:conſola
ri cepit. Que cũ nihil cõſolationis admit

teret:hanc rogauit vt ab hoꝛꝛeo exire de⸗

buiſſet:in quo ex omni eoꝛũ tritico paruʒ
quid inuentũ eſt remanſiſſe. MPuer auteʒ

tatis epi

los in terram cecidit.
,Nerris.
Alde mihi mirũ videtur ꝙ exau⸗
dire pꝛeces in ſe ſperantũ:etiaʒ in
rebus vilibus dignatur deus.

Oc Petre ex magna conditoꝛis
noſtri diſpenſatione agitur:vt per

Sminima que pꝛecipimus: ſperare
maioꝛa debeamus.Exauditus naq; eſt in

rebus villibus puer ſanctus ⁊ ſimplex vt

in paruis diſceret:qytum de deo pꝛeſume

re in magnis petitionibus deberet.
etrus.
acet qð dicis.

e Foꝛtunato Tuder
ſcopo: ¶ Cap.Xx.
Bregorius.
Lius quoq; vir venerabilis in
eiſdem ꝑtibus fuit Foꝛtunatꝰ
nomine Tugertine antiſtes ec
cleſie qui in effugandis ſpiriti⸗

—

bus imenſe virtutis gratia polebat. IJta

dei ſeſe illic pꝛotinus in oꝛationem dedit vt nõnuniꝙ; ab obſeſſis coꝛpoꝛibus legio⸗

qui poſt paululũ egreſſus ab hoꝛꝛeo ma⸗

trem reduxit ad hoꝛꝛeũ qð ita tritico ple⸗
num inuentũ eſt ſicut plenũ ante fuerat:
vnde mater illius totius anni ſumptus ſe
cõgregaſſe gaudebat. Quo viſo miracu⸗
lo cõpuncta mater iam ipſa cepit hoꝛtari
vt daret qui ſic celeriter poſſet:que petijſ
ſet:accipere. Hec itaq; in hoſpitij ſui ve⸗
ſtibulo gallinas nutrire conſueuerat:ſed
eas ex vieino rure vulpis veniẽs aufere⸗

bat. Quadã vero die dũ in eodem veſti⸗

bulo puer Bonifacius ſtaret: vulpis ex

moꝛe venit gallinã abſtulit. Ipſe autem

concitus eccleſiã intrauix ⁊ ſe in oꝛationi
pꝛoſternẽs apertis vocibus dixit: Pla⸗
cet tibi dñe vt de nutrimẽtis matris mee
mãducare nõ poſſim. Ecce enim gallinas
quas nutrit:vulpiſcomedit. Qui ab oꝛa
tione ſurgens eccleſiã eſt egreſſus. Mox
autem vulpis redijt: gallina quã oꝛe tene
bat:dimiſit atq; ipſa moꝛiẽs añ eius ocu⸗

ui dulc

nes demonũ pelleret ⁊ cõtinuo oꝛationis

ſtudio intẽtus obiectas cõtra ſe eoꝛũ mul⸗
titudines ſuꝑaret. Huius viri familiariſ⸗

ſimus fuit Julianus noſtre eccleſie defen

ſoꝛ? qui ante nõ longũ tẽpus in hac vrbe
defunctus eſt. Cuiꝰ ego quoq; hoc didici
relatione qð narro: quia ſepe geſtis illiꝰ
vſu familiaritatis interrerat.eiuſq; poſt

memoꝛiã ad inſtructionẽ noſtrã quaſi fa⸗
edinẽ in oꝛe retinebat.
Atrona quedã nobilis in vicinis
ꝑtibus Thuſcie virũ habebat: q
Mintra bꝛeue tempus quo filiũ eius
ucceperat:cũ eadẽ ſocru ſua ad dedicatio

nem oꝛatoꝛij beati Sebaſtiani mrtyris

fuerat inuitata. Hocte vero eadẽ qua ſub
ſequẽte die ad dedicationẽ pꝛedicti oꝛa⸗
toꝛij fuerat pꝛoceſſura: voluptate carnis
deuicta:a viro ſuo ſeſe abſtiner nõ potuit
Cũq; mane facto conſcientiam deterreret
perpetrata carnis delectatio:pꝛoceſſionẽ

b 3

Peati Bregoꝛij pape

vero imparet verecũdia: plus erubeſcẽs

vultũ hominũ y dei iudiciũ metuens:cũ
ſocru ſua ad dedicationẽ oꝛatoꝛij. pꝛoceſ⸗

ſit. Mox vero vt reliquie beati Sebaſtia

ni martyris oꝛatoꝛiũ ingreſſe ſunt eandeʒ
pꝛedictã matronã malignꝰ ſpũſ arripuit:

coꝛam omni populo vexare cepit. Eiuſ⸗

dem veroloꝛatoꝛij pꝛeſbyter dũ eaz vehe⸗
mentiſſime vexari cõſpiceret:ex altari ꝓ⸗
tinus ſyndonẽ tulit:eamq; operuit:ſed ⁊
hunc ſimul repẽte dyabolus inuaſit. Et
quia vltra vires voluit quicquã pꝛeſume
re:cõpulſus eſt:⁊ ipſe cognoſcere in ſua

vexatiõe quid eſſet:.. hHi vero qui aderãt:

puellam in manibꝰ ex oꝛatoꝛio ſublatam

ad domũ pꝛopꝛiã repoꝛtauerũt. Cũq; hãc

antiquus hoſtis vexatione cõtinua vehe
menter attereret: ꝓpinqui ſui eam carna⸗
liter amãtes:⁊ amãdo ꝓpꝛoſequẽtes ad ob
tinendũ ſalutis remediũ maleficis, tradi⸗
derũt:vt eius animã funditꝰextinguerẽt:
cuius carni magicis artibus ad tẽpus ꝓ⸗
deſſe conarent᷑. Oucta eſt itaq; ad fluuiũ

atq; in aquã merſa. Ibiq; diutius incan⸗

ſe ſe ſimulans circuire cepit ciuitatis pla.

teas ⁊ clamare. OQ virum ſanctũ foꝛtuna⸗
tum epiſcopũ.Ecce quid fecit:peregrinũ

hominẽ de hoſpitio ſuo expulit. Quero
vbi requieſcere debeam: ⁊ in ciuitate eiꝰ
nec inuenio. Tũc quidã in hoſpitio cum

vxoꝛe ſua ⁊ paruulo filio ad pꝛunas ſede⸗

bat. Qui vocẽ eius audiens ⁊ quid Epi
ſcopus ei fecerit requirens hunc inuita⸗
uit hoſpiiio ſedere ſecum iuxta pꝛunas fe
cit.Cũq; viciſſim aliqua confabularẽtur

paruulum eius filiũ idem malignus ſpiri

tus intrauit:atq; in eaſdem pꝛunas pꝛoie
cit. Ibiq; mox eius animã excuſſit. Qui
oꝛbatus:miſer: vel quem ipſe ſuſceperit:
vel quẽ epiſcopus expulit:agnouit.

(Petrus.

cidendi auſum in eiꝰ hoſpitio an
etiquus hoſtis acciperet:qui hunc
peregrinũ eſtimans ad ſe hoſpitalitatis

Aid nam hoc eſſe dicimus vt oc⸗

Pn. . ratia vocauit.
tationibꝰ agere malefici moliebant᷑ vt is atig vocauit⸗
gqui eam inuaſerat dyabolus exiret. Sed
miro omnipotentis dei iudicio dũ arte ꝑ⸗

Bre oꝛius.
uerſa vnus ab ea repellit᷑:in eam legio ſu ,
bito intrauit. Cepit ex hoc illa tot motibꝰ (Pe Petre videntur bona: ſed

agitari:tot vocibus:clamoꝛibus ꝑſtrepe⸗ non ſunt: quia bono animo non
re:quot ſpiritibus tenebat᷑. Tunc inito t. Unde ⁊ in euãgelio veritas

7

cõſilio parentes eius ſue perfidie culpaʒ
fatentes:hanc ad venerabilẽ virũ Foꝛtu⸗
natum epiſcopũ deduxerũt:eiq; relique⸗
runt. Qua ille ſuſcepta multis ſe diebus
ac noctibus in oꝛationẽ dedit: tantoq; an
niſu pꝛecibꝰ incubuit:quãto ⁊ in vno coꝛ
poꝛe contra ſe aſſiſtere legionis aciem in⸗

nenit. Quã non poſt multos dies ita ſa⸗

naʒ atq; incolumẽ reddidit: acſi in ea ius
ꝛopꝛium dyabolus nuniꝙꝙq; habuiſſet.
Lio quoq; tempoꝛe idem vir om
nipotentis dei famulus ex obſeſ⸗
ſo quodam homine in mundũ ſpi
ritum excuſſit. Qui malignus ſpũs cum
veſperaſcente iam die ſecretam ab omni⸗
bus hoꝛã cerneret:peregrinũ quẽpiam eſ

dicit. Si oculus tuus nequã fuerit:totuʒ
coꝛpus tuũ tenebꝛoſum erit:quia cũ per⸗
uerſa eſt intentio que pꝛecedit: pꝛauum ẽ
omne opus ꝗð ſequitur:quãuis eſſe rectũ
videatur. Ego nãq; hunc virũ qui dum
quaſi hoſpitalitatẽ exhiberet: oꝛbatus ẽ:
non pietatis opere delectatuʒ eſtimo:ſed
epiſcopi derogatione. Ham pena ſubſe⸗
quens innotuit:quia pꝛecedens illa ſuſce
ptio ſine culpa non fuit. Sunt nãq; non⸗
nulli qui iccirco facere bona ſtudẽt vt gra
tiam aliene operationis obnubilent: nec
paſcuntur bono qð faciunt: ſed laude bo
ni:qua ceteros pꝛemunt. Qua de re exi⸗
ſtimo hunc virum qui malignũ ſpiritum

in hoſpitalitatem ſuſcepit: oſtẽtationem

—

sculis eius cis i⸗
eo luce reddita nox cecitatis abſceſſit.

Bialogoꝛum

von potius intendiſſe ꝙ operam. vt me⸗

lioꝛa quã Epiſcopꝰ feciſſe vidererur: qua
tenus ipſe ſuſciperet eum quem vir domi
mini Foꝛtunatus expuliſſet. Na eſt vt di
citur: nam finis operis pꝛobat: ꝙ munda
intentio oꝑationis non fuerit.

,—— .

Lio quoq; tempoꝛe dum oeulo
rum quidan lumen amiſiſſet:
ad hunc deductus interceſſiõis
eius opem petijt ⁊ impetrauit.
Ham cuʒz vir dei oꝛatione facta
s ſignum crucis impꝛimeret:ab

reterea equus cuiuſdam militis in ra⸗

biem fuerat verſus:ita vt a multis teneri
virx potuiſſet:ſed quoſcũq; potuit inuade
ret ⁊ eoꝛum mẽbꝛa moꝛſibus dilaniaret:
tunc vtcũq; a multis ligatus ad viruʒ dei
deductus eſt. Qui mox eius capiti exten

ſa manu ſignum crucis edidit: cunctã eiꝰ

rabiem in manſuetudinẽ mutauit vt po⸗
ſtea mitioꝛ exiſteret: ꝙᷓ ante illaʒ inſaniã
fuiſſet. Tunc idem miles equũ ſuum quẽ

celerꝛime ex miraculi imperio a ſua veſa⸗

nia vidit ĩmutatũ:eideʒ ſancto viro decre
uit offerendũ. Quẽ cum ſuſcipere ille rẽ⸗
nueret: ipſe vero in pꝛecibus ne deſpice⸗
retur eius oblatio: perſeueraret:ſanctus
vir media duarum ꝑtium viam tenens ?
petitionem militis audiuit:⁊æ munus reei

pere pꝛo exhibita virtute recuſauit. Pri

us naq; dignum pꝛeciũ ꝓꝛebuit:⁊ poſtea
equum quẽ ſibi offerebat:accepit. Quia

enim ſi nõ ſuſciperet:eum cõtriſtari con⸗

ſpexerat:charitate cogente emit qð neceſ

ſarium non habebat. Meq; hoc ſilere de

huius vtiri virtutibus debeo ꝙ ante dies
fere.xij.audiui. Quid nãq; ad me dedu
ctus eſt ſenex pauper atq; vt mihi ſenum
collocutio eſſe ſemper amabilis ſolet:ſtu⸗
dieoſe hunc vnde eſſet inquiſiui:qui ſe eſſe
de Tugertina ciuitate reſpõdit. Cui in⸗

quã? Queſo te pater:ꝛnum Foꝛtunatum

Epiſcopũ noſti. Qui ait. Houi ⁊ bñ no⸗
ui. Tunc ipſe ſubiunxi. Dic ergo ſi qua
illius miracula noſti 2 veſideranti mihi

liber 1

aualis vir fuerit tinnoteſce. Qui ait hᷣ
mo ille ab iſtis hominibus longe fuit qᷣs
videmus modo. MHas quicquid ab omni⸗
potente deo petijt:ita dum peteret impe
trauit.Cuius hoc vnũ narro miraculum

qð ad pꝛeſens animo occurrit. Quadam

nãq; die Gothi iuxta udertinam vene⸗
runt qui ad partes Rauẽne pꝛoperabãt:

7 duos paruulos puerulos de poſſeſſiõe

abſtulerant que poſſeſſio pꝛefate Tuders
tine ciuitati ſubiacebat. Hoc cuʒ viro ſan
ctiſſimo Foꝛtunato nunciatum fuiſſet:ꝓ⸗
tinus miſit atq; eoſdem Gothos ad ſe vo
cari fecit. Quos blãdo ſermone alloquẽs
eoꝛum pꝛius ſtuduit aſperitateʒ placare.
ac poſt intulit dicens. Quale vultis pꝛe⸗
cium:dabo ⁊ puerulos quos abſtuliſtis:
reddite mihiq; hoc gratie veſtre mun us
pꝛebete. Tunc is qui pꝛioꝛ eoꝛum eſſe vi

debatur: Heſpondit: dicens. Quicquid

aliud pꝛecipis:facere parati ſumus.
¶ Mam iſtos puerulos nullatenus red⸗
demꝰ: cui venerandus vir blande mina
tus dicit. Contriſtas me ⁊ non audis pa⸗
trem tuum:noli me contriſtare:nam non
expedit tibi. Sed iſdeʒ Gothus in coꝛdis
ſui feritate permanens negãdo diſceſſit.
Die vero altera digreſſurus rurſus ad
Epiſcopum venit. Quem iſdem verbis
pꝛo pꝛedictis puerulis iterum Epiſcopꝰ
rogauit. Cumq; ad reddendũ nullo mo⸗
do conſentire voluiſſẽt cõtriſtatus Epi⸗

ſcopus dixit. Scio quia tibi non expedit

qð me contriſtato diſcedis. Que Gothꝰ
verba deſpiciens ad hoſpitium reuerſus:
eoſdem pueros de quibus agebatur:eds
ſuper impoſitos cum ſuis hominibus pꝛe
miſit:ipſe vero ſtatim aſcendens equum
ſubſecutus eſt. Cumq; in eadem ciuitate
ante beati Petri apoſtoli eccleſiaʒ venil
ſet: equi eius pes lapſus eſt. Qui cuʒ eo
coꝛꝛuit ⁊ eiꝰ coxa mox fracta eſt:ita vt in

ouabus partibus os eſſet diuſſuʒ. Leua
tuſq;: in manibus reductus eſt ad hoſpi⸗

tiũ. Mui feſtinꝰ miſit ⁊ pueroſ qͥs pᷣmifat
reduxit: ⁊a viro venerabili foꝛtunato mã⸗
dauit.dicẽs. Rogo te pater:mitte ad me

BGregoꝛij

pape

dyaconũ tuũ.Cuius d yaconꝰ dũ ad iacẽ⸗
tem veniſſet:pueros quos redditurum ſe
epiſcopo omnino negauerat:ad medium
deduxii:eoſq; d yacono illius reddidit:di
cens. Rade ⁊ dic dño meo epiſcopo quia
maledixiſti mihi:ecce ꝑcuſſus ſum:iſʒ pue
ros quos queſiſti: recipe ⁊ pꝛo me rogo:
intercede.Suſceptis itaq; puerulis dya
conus eos ad epiſcopũ reduxit: cui bene⸗
dictâ aquã venerabilis Foꝛtunat? dedit.
dicẽs: Rade citius ⁊ eã ſuꝑ iacẽtis coꝛpꝰ
pꝛoij ce. Perrexit itaq; dyaconꝰ atq; ad
BGothũ introgreſſus benedictã aquã ſuꝑ
mẽbꝛa illius aſperſii:res mira ⁊ veheme⸗
ter ſtupẽda:mox vt aqua benedicta Go⸗
thi coxã cõtigit ita hominis fractura ſoli
data eſt ⁊ ſaluti pꝛiſtine coxa reſtituta vt
hoꝛa eadẽ de lecto ſurgeret ⁊ aſcẽſo equo
ita cepit iter agere ac ſi nullã vnqꝙᷓ; leſionẽ
coꝛꝑis pertuliſſet. Factũq; eſt vt qui ſan⸗
cto viro foꝛtunato pueros cũ pꝛecio redde
re:obediẽtie ſubiectus:noluit.eos ſine pᷣ
cidp:pene ſubactus:donauit.
33 igit expletis ſtudebat adhuc

õnulli aderãt: ad quos exhoꝛtã⸗
abar. Jãq; diei tardioꝛ hoꝛa in
cubuerat:venerabiliſ Foꝛtunati facta mi
hi audire nõ licuit:que audire ſi liceat:ſꝑ
volo. Sed die alia iſdem ſenex rẽ de illo
magis mirabilẽ narrauit:dicens.
Neadẽ Tudertina vrbe marcel⸗
Ninus quidã bone actionis vir cũ
uabus ſoꝛoꝛibꝰ ſuis habitabat:
qui eueniẽte moleſtia coꝛꝑis ipſo ſacratiſ
ſimo veſpaſcente iam ſabbato paſcali de⸗
functus eſt. Cuiꝰ coꝛpus:cũ longius eſſʒ
efferendũ:die eodem ſepeliri nõ potuit.
Cũq; moꝛa eſſet tẽpoꝛis ad explendũ de⸗
bitũ ſepulture:ſoꝛoꝛes eius moꝛte eius af
flicte:accurre rũt flẽ teſ ad venerabilẽ Foꝛ
tunatũ eiq; magnis vocibus clamare ce⸗

perunt.Scimus qiua apoſtoloꝛũ vitã te⸗
nes: lepꝛoſos mundas:cecos illuminas:

veni ⁊ reſuſcita moꝛtuũ noſtrũ. Qui mox
vt earũ fratrẽ cognouit defunctũ: flere et
ꝓſe etiã de morte eius cepit:eiſq; reſpon⸗

ſenex de eo ⁊ alia narrare. Sʒ qa

dere dicens. Recedite ⁊ hec dicere noli⸗

te:quia iuſſio omnipotẽtis dei eſt:cui cõöo⸗

traire nullus hominũ poteſt. Illis itaq;
diſcedẽtibus triſtis ex moꝛte eius manſit
epiſcopus. Subſequẽte autem die dñico
ante exurgẽtis lucis crepuſculum: voca⸗
tis duobus ðyaconis ſuis perrexit ad do⸗
mum defuncti:accedẽſq; ad locũ: vbi coꝛ
pꝓus iacebat exanime:ibi ſe in oꝛationem
dedit.Expleta autẽ pꝛece ſurrexit ⁊ iuxta
coꝛpus defuncti ſedit:non autẽ grãdi vo⸗
ce defunctũ per nomẽ vocauit:dicẽs.Fra
ter marcelle. Ille autẽ:acſi leuiter doꝛmi⸗
ens:ad vicinã vocẽ q;'uis modica fuiſſet:
citatꝰ:ſtatim oculos aperuit:atq; ad Epi
ſcopũ reſpiciẽs dixit.O quid feciſti:o qd
feciſti? Cui epiſcopus rñdit dicẽs. Quid
feci? At ille ait. Duo heſterno die vene⸗
runt qui me eijciẽtes ex coꝛpoꝛe in bonuʒ
locũ duxerunt. Hhodie autẽ intus miſſus
eſt:qui dixit. Reducite eũ quia Foꝛtuna⸗
tus Epiſcopus in domũ eius venit. Qui
bus verbis expletis mox ex infirmitate cõ
ualuit ⁊ in hac vita diutius maſit. Hec ta
men credendũ eſt quia locũ quem accepe
rat:perdidit:quia dubiũ non eſt:qð inter
ceſſoꝛis ſui pꝛecibus potuit poſt moꝛtem
melius viuere:qui ante moꝛtẽ ſtuduit om

nipotẽti deo placere. Sed cur multa de

eius vita dicimus:cũ nuncuſq; ad coꝛpus

illius tot virtutũ documẽta teneamꝰ. De
moniacos quiꝑ pe abſoluere:egros cura⸗

re:quotiens ex fide expetit᷑:vt viuus con
ſueuerat:hoc indeſinenter facere ⁊ apud
moꝛtua ſua oſſa perſeuerat.Sed libet pe⸗
tre adhuc ad valerie pꝛouincie ꝑtes:nar⸗
nationis m e verba reducere:de qu.bus
me eximia valde miracula ex oꝛe venera⸗
bilis Foꝛtunati:cuius nõ longe ſuperius
memoꝛiã feci: contigit audiſſe:qui crebꝛo

ad me nuncuſq; veniens dũ facta mihi ve

terum narrat:noua refectione me ſatiat.

De Martyrio monacho:
ꝛouincie Nalerie.

e holi⸗
uico;
ſtag
anſit
ednico
1vod⸗
addo⸗
bice
ionen
llxts
lvo⸗
Fn
weni⸗
iſet:
6691
Mu
e,
;
1s
ntd
eet
lepe
nter
ten
on
de
1
e
4
e⸗
Ne
s
.
us

Bialogoꝛum

NAigdam nũc in eadẽ pꝛouin cia
Martyrius noie: deuotus val
Vde omipotentis dei famulꝰ ex⸗
tiitit: qui et hoc de virtutibus
ſuis teſtimonij ſignũ dedit. DHum quadaʒ
die fratres illius panẽ ſubcineritiũ feciſ⸗
ſent: atq; obliti eſſent crucis ſignũ impo⸗
nere:ſicut in hae ꝓuincia crudi panes ſi⸗
no ſignart ſolẽt: ot per quadras quattu⸗
. oꝛ partiti videant᷑:idẽ dei famulus affuit:
HM eiſq; referẽtibus ſignatũ nõ fuiſſe cogno⸗
uit. Cũq; iam panis ille pꝛunis eſſet ⁊ ci⸗
neribus coopertus:dixit: Quare hũc mi
nime ſignaſtis? Qui hec dicens: Signũ
crucis digito ↄtra pꝛunaſ fecitq:uo ſignã
te ꝓtinus immẽſum crepitũ panis dedit:
ac ſi ingẽs in ignibꝰ olla crepuiſſet. Qui
du coctus poſtmodũ fuiſſet: ab igne ſub⸗
tractus: ea cruce ſignatus inuentus eſt:
quã non cõtractus:ſed fides fecerat·

De Seuero pꝛeſbytero eiuſ/
dem pꝛouincie: ¶ Cap. XII.
— uce Aah. vallis

dicit᷑: que a multis verbo ruſti

co interocrina nomĩiat᷑. In qua
at quidã vir vite venerabil:

ſie beate Marie dei genitricis ⁊ ſemꝑ vir

ginis:ſacerdos. HMunc cũ quidã paterfa⸗- R

milias ad extremũ veniſſet diẽ: miſſis cõ

cite nũcijs rogauit:vt ad ſe quãtociuſ poſ
let veniret: ſuiſq; oꝛatiõibus ꝓ peccatis

eius intercederet vt acta de malis ſuis pe

nitẽtia: ſolutus culpa: de coꝛpoꝛe exiret.

Qui videlicet ſacerdos: inopinate cõti⸗
git: vt ad putandã vineã eſſet occupatꝰ:
atq; ad ſe veniẽtibus diceret.Antecedite
ecce ego vos ſubſeqͥꝛ.Cũq; videret ſibi in
eodẽ opere parũ aliquid ſupereſſe: paulu
lũ moꝛã fecit:vt opus quod mintmũ reſta
bat expleret. Quo expleto cepit ad egrũ

pergere:cũ vero in itinere occurrẽtes hi:

qui pꝛius venerãt:obuiã facti ſunt:dicen
tes: Pater quare tardaſti: noli fatigari:

quia iam deſunctus eſt? Quo audito ille

cõtremuit: magniſq; vocibꝰ ſe interfecto

valde admirabilis noie Seuerus: eccle⸗

liber 1

rẽ illius clamare cepit. Flens itaq; perue
nit ad coꝛpus defuncti:ſeq; coꝛã lecto illi
us cũ lachꝛvmis in terrã dedit.Cũq; iam
vehemẽter fleret:in terrã caput tonderet
ſeq; reũ moꝛtis illius clamaret: repẽte is
qui defunctus fuerat:animã recepit. Q ð
cũ multi qꝛ circũſtabant aſpicerẽt ꝛ admia
ratiõis vocibus emiſſis ceperũt amplius
flere pꝛe gaudio. Cũq; eum requirerent:
vbi fuerit:vel quomõ rediſſet: ait: Tetri

valde erãt hoĩes qui me ducebãt: ex quo

rũ oꝛe ac naribus ignis exibat:qnẽ tolera
re non poterã. Cũq; per obſcura loca me
ducerẽt: ſubito pulchꝛe viſionis iuuenis
cũ alijs nobis eũtibus obuiam factus eſt:
qui me trahẽtibus dixit: Reducite illuʒ:
quia Seuerus pᷣſbyter plangit.Eius eni
lachꝛymis dñs eum donauit. Qui ſcili⸗
cet Seuerus ꝓtinus de terra ſurrexit:ei⸗
q; penitentiã agenti opem ſue interceſſio
nis pꝛebuit.Et dũ per dies ſeptẽ de per⸗
petratis culpis penitentiã eger rediuiuꝰ
ageret:octaua die letus de coꝛpoꝛe exiuit
Perpende queſo hũc de quo loquimur:
Seuerũ:quẽ dilectũ dñs accendit:quem
cõtriſtari nec ad modicũ pertulit.
Detrus.
WMiranda ſunt valde que dicis:
que me inuenio nũcuſq; latuiſſe.
Sead quid eſſe vicimus: ꝙ modo
tales viri nequeũt inueniri?
NSo Petre multos tales in hoc ſe
culo nec mõ deeſſe exiſtimo:neq;
lenim ſi talia ſigna nõ faciũt: ideo
tales nõ ſunt. Nite nanq; vera eſtimatio
in virtute eſt operum:non in oſtenſiõe ſi⸗
gnoꝝ. Mam ſunt pleriq;: qui ⁊ ſi ſigna nõ
faciunt: ſigna tamen faciẽtibus diſpares
non ſunt.
— (Wetrus.
NMNde mihi rogo hoc oſtẽdit poteſt
ꝙ fint quidã qui ſigna nõ faciũt:
tamen ſigna faciẽtibus diſſimi⸗

les non ſlunt.

v

Baeati Bregoꝛij

bape

Anquid nã neſcis quoniã Mau⸗
lus apoſtolus Petro ap oſtolorũ
piꝛOmo: in pꝛincipatu Apoſtolico
frrater eſt.

(æxcio plane nec dubiũ eſt:quia ⁊ ſi
mini mus omniũ apoſtoloꝝ:plus
tamen omnibus laboꝛauit.
BGregoꝛius.
Aod bene ipe reminiſceris: Pe⸗
trus ſuper mare pedibus ambula
uit. Paulus in mari naufragiuʒ
Dertulit:⁊ in vno eodemq; elemento:ibi
Paulus ire cñ naui non potuit: vbi Pe⸗

in miraculo: vtriuſq; tamẽ meritũ diſpar
non eſt in celo.
Lacet: fateoꝛ omnino qð dicis.
Ecce enĩ aperte noui:quia vita ⁊
nõ ſigna querẽda ſunt. Sed quo
iã ipſa ſigna que fiũt bone vite teſtimo⸗

referas:vt eſurientẽ me per exempla bo⸗
noꝛũ paſcas.

Bregoꝛiuus.
Ellem tibi in laudibꝰ redempto⸗
ris de viri venerabilis Benedi⸗
adhec explenda hodiernũ tempus video

non poſſe ſufficere. Liberius itaq; hec lo
quimur ſi aliud exoꝛdiũ ſumamus.

2
logon beati Bregoꝛij.

trus pedibus iter fecit. Aperte igit᷑ con
ſtat: quia cũ vtriuſq; virtus fuerit diſpar

niũ ferunt. Queſo te adhuc ſiqua ſunt:

cti miraculis aliqua narrare: ſed

Sancti Sregoꝛij pape dialo⸗
goꝛũ liber ſecundus: de vita et

miraculis ſancti Benedicti: feli

citer incipit.

¶ De oꝛtu: moꝛibus: ac con⸗
uerſatiõe ſancti Benedi⸗/

ccti: Kapitulu, I.

—

Zit vir vite venerabilis Be
nefdictus: dei gratia ⁊ nomi
ne ab ipo ſue puericie tem⸗
poꝛe coꝛ gerẽs ſenile.Etatẽ
quippe moꝛibus tra nſiens:

nulli voluptati animũ dedit: ſed dum in

hac terra adhuc eſſet quo temꝑaliter libe

re vti potuiſſet: deſpexit iam quaſi aridũ

mundũ cũ floꝛe. Qui liberioꝛi genere ex
ꝓuincia Murſie exoꝛtus. Rome liberali
bus litterarũ ſtudijs traditus fuerat. Sʒ
cũ in eis multos ire per abꝛupta vicioꝛuʒ

cerneret eñũ quẽ quaſi ingreſſum mũdi po

ſuerat retraxit pedẽ: ne ſi quid de ſciẽtia

eius attingeret: ie quoq; poſtmodum in
inane pꝛecipitiũ totus iret. Deſpectis ita

q; litterarũ ſtudijs:relicta domo:rebuſq;

patrijs: ſoli deo placere deſiderãs:ſancte

conuerſatiõis habitũ queſiuit. Receſſit
igit᷑ ſcienter neſciẽs ⁊ ſapienter indoctꝰ.

HHuius ego omia geſta nõ didici: ſed pau

ca que narro:quattuoꝛ diſcipulis illiꝰ re⸗

ferẽtibus agnoui Conſtãtio ſcʒ reuerẽ diſ
ſimo valde viro: qui ei in monaſterij regi

mine ſucceſſit. Aalẽtiano quoq; qui an⸗

nis multis Latranẽſi monaſterio pꝛefuit.
Simplicio qui congregationẽ illius poſt
cũ tertius rex.it. Monoꝛato etiã qui nune

adhuc celle eius in qua pꝛius cõuerſatus
fuerat: pꝛeeſt.
¶ De Capiſterij fracti repa⸗
ratione: Kap. II.
Ic itaq; cũ iam relictis littera⸗
rũ ſtudijs petere deſerta decre
uiſſet: nutrix que hunc artius

on
,

blls Be
1nont
le len⸗
eEu
iene:
ni
r
et
vachi
4.
ſcou
picipo
ſcien
Sumn
ö
buſc;
ure
iſtt
.
gan
Ore⸗
redͤit
fregt
i an⸗

liber II

Bialogoꝛum

amabat: ſola ſecuta eſt. Cunq; ad locum
veniſſent:qui dicitur Euide multiſq; ho

neſtioꝛibus viris pꝛo charitate illic de⸗

tẽtis:in beati Metri eccleſia demoꝛarent᷑
pꝛedicta nutrix illius ad purgandũ triti⸗
cũ a vicinis mulieribus pꝛeſtari ſibi capi
ſteriũ petij. Qõð ſuper menſa incaute de
relictũ caſu accidẽte fractũ eſt: ſic vt dua
bus partibus inueniret᷑ diuiſum. Quod
mox rediens nutrix illius vt ita inuenit:
vehemẽtiſſime flere cepit:quia vas quod
pꝛeſtitũ acceperat:fractũ videbat. Bene⸗
dictus aũt religioſus ⁊ pius puer cũ nu⸗
tricẽ ſuã flere cõſpiceret: eius doloꝛi com
paſſus ablatis ſecũ vtriuſq; fracti capiſte
rij partibus: ſeſe cũ lachꝛymis in oꝛatio⸗
nẽ dedit: qui ab oꝛatiõe ſurgẽs ita iuxta
ſe vas ſanũ repperit:vt in eo inueniri fra⸗

cture nulla veſtigia potuiſſet. Moxq; nu

tricẽ ſuã blande conſolatus: ei ſanũ capi⸗
ſteriũ reddidit: quod fractũ tulerat. Que
res in eodẽ loco a cũctis eſt agnita: atq;
in tãta admiratiõe habita:vt hocipᷣm ca⸗
piſterin eiꝰ loci incole in eccleſie ingreſſu
ſuſpenderẽt:quatenus pꝛeſentes ⁊ futuri
oẽs agnoſcerẽt:a quãta Benedictus pu⸗
er ↄuerſatiõis gratia:perfectiõe cepiſſet.
Qõ annis multis illic ante omniñ ocu⸗
los fuit: ⁊ vſq; ad hec longobardoꝝ tem⸗
poꝛa ſuꝑ foꝛes eccleſie pepẽdit. Sed Be
nedictus plus appetẽs mala mũdi perpe
ti ꝙᷓ laudes: ꝓ deo laboꝛibus fatigari qᷓ

vite huius fauoꝛe extolli: nutricẽ ſuã oc⸗

culte fugiens deſerti loci ſeceſſum petijt.
Cui ſublacus vocabulũ eſt:qui a Roma⸗
na vꝛbe quadragiĩita fere miliaribꝰ diſtãs
frigidas atq; perſpicuas emanat aquas.
Nue illic videlʒ aquaꝝ abũdãtia in extẽ
ſo pꝛius loco colligit᷑: ad extremũ vero in
amnẽ deriuat᷑. Quo dũ fugiens pergeret
monachus quidã Romanus nomie hũc
euntẽ reꝑperit:quo tenderet reqᷣſiuit.Cu
ius cũ deſideriũ cognouiſſet: ⁊ ſecretũ te⸗
nuit:⁊ adiutoꝛium impendit: eiq; ſancte

couerſatiõis habitũ tradidit: ⁊ inquantũ

licuit miniſtrauit. Air autẽ dei ad eundẽ
locũ perueniens in artiſſimã ſpecũ ſe tra⸗

didit:⁊ tribus annis excepto Romão mo
nacho:oĩ bus ibi incognitus mãſit. Qui
videlicet Romanus nõ longe in monaſte
rio ſub T heodaci patris regla degebat.
Sed pie eiuſdẽ patris ſui oculis furabat

hoꝛas:⁊ quẽ ſibi ad manducandũ ſubꝛipe

re poterat:diebus certis Benedicto panz
ferebat: ad eandẽ vero ſpecuʒ a Romani
cella iter nõ erat. Quia excelſa deſuꝑ ru
pis eminebat: ſed eadem rupe in longiſſi
mo fune ligatũ Roman? veponere panẽ
cõ ſueuerat. In qua etiã reſti paruũ tinti⸗
nabulũ inſeruit:vt ad eius ſonũ cognoſce
ret:quãdo ſibi Romanus panẽ pꝛeberet:
quẽ exiens acciperet. Sed antiquus ho⸗
ſtis vniꝰ charitati inuidens:⁊ alterius re
fectiõi cũ quadã die ſubmitti panẽ conſpi
ceret:iactauit lapidẽ ⁊ tintinabulũ fregit.
Romanus tamẽ modis cõgruentibꝰ mi⸗
niſtrare nõ deſijt. Cum vero iam deus oĩ
potens ⁊ Romanũ vellet a laboꝛe quie⸗
ſcere: ⁊ Benedicti vitã in exemplũ homi
nũ demonſtrare: vt poſita ſuper candela⸗
bꝛũ lucerna clareſceret:quatinꝰ omibus:
qui in dei domo ſunt luceret: cuidã pᷣſbv
tero longius manẽti qui refectionẽ ſibi in
paſcali feſtiuitate parauerat:per viſuʒ do
minus apparere dignatus eſt dicẽs: Tu
tibi delicias pꝛeparas: ⁊ ſeruus meus il⸗
lo in loco fame cruciat᷑. Qui ꝓtinus fur
rexit: atq; in ipᷣa ſolẽnitate paſcali cũ ali⸗
mentis que ſibi parauerat: ad locũ teten⸗
dit:⁊ virũ dei per abꝛupta montiũ:per cõ
caua valliũ: per defoſſa terrarũ queſiuit:
eũq; latere in ſpecu repperit. Cunq; oꝛaa
tiõe facta:⁊ benedicentes dominũ omni⸗
potentẽ cõſediſſent. Moſt dulcia vite col
loquia is qui aduenerat: pꝛeſbyter dixit:
Surge ſumamus cibũ: quia hodie paſca
eſt. Oui vir dei reſpondit: dicens: Scio:
quia paſca eſt:qꝛ hodie te videre merui.
Longe quippe ab hoibus poſitus: quia
die eodem paſchalis ſolennitas eſſet: ig⸗
noꝛabat. Aenerabilis autẽ pꝛeſbyter rur
ſus aſſeruit: dicens: Reraciter hodie re⸗
ſurrectiõis domimice paſcalis dies eſt:ab
ſtinere tibi minime ↄgruit: quia ⁊ ego ad

hoc miſſus ſum: vt omnipotẽtis dei dona
minũ ſumpſerũt cibũ. Expleta itaq; refe⸗
ter ſeceſſit. Eodẽ quoq; tẽpoꝛe hunc ĩ ſpe

du veſtitum pellibus inter frutecta cerne
rẽt: aliquã beſtiã eſſe crediderũt. Sed co

tis gratiã a beſtiali mẽte mutati ſuut.Mo
imen itaq; eius ꝑ vicina loca innotuit cun
ctis. Factũq; eſt vt ex illo iam tempoꝛe a
multis frequẽtari cepiſſet. Qui cũ ei cibũ
afferrent coꝛꝑis:ab eius oꝛe in ſuo pecto⸗
re alimẽta refrebãt vite.

¶ De temptatione carnis ſupe

rataa. (Cap. III.

temptatoꝛ affuit. Mã nigra par
uaq; auis que merula nomina
turtcirca eius faciẽ volitare ce
pit:eiuſq; vultui impoꝛtune inſiſtere: ita
vt manu capi poſſet:ſi hanc vir ſanctus te
nere voluiſſet:ſed ſigno cruciſ edito receſ
ſit auis. Tanta autẽ carnis tẽptatio aue
eadẽ recedẽte ſequuta eſt:quantã vir ſan
ctus nunqꝙᷓ fuerat expertus. Quandam
nãq; aliquãdo feminã viderat:quã mali⸗
gnus ſpũs ante eius mentis oculos redu⸗

flãma vim caperet:etiã pene deſerere he⸗
remũ voluptate victus deliberaret. Tũc
ſubito ſuꝑna gratia reſpectus:ad ſemet⸗
ipſum reuerſus eſt atq; vrticarũ ⁊ vepꝛiũ
iuxta denſa ſuccreſcere frutecta cõſpiciẽs
exutus indumẽta:nudũ ſe in illis ſpinaꝝ

exijt ⁊ per cutis vulnera duxit a coꝛpoꝛe:
vulnus mẽtis. Quia voluptatẽ traxit in
doloꝛẽ. Cũq; pena penaliter foꝛiſ arderet
extinxit qð intꝰ illicite ardebat: vicit ita⸗
qʒ; peccatũ quia mutauit incẽdiũ. Ex quo
videlicet tẽpoꝛe ſicut poſt diſcipulis ipſe
perhibebat. Ata in eo eſt temptatio volu⸗
ptatis edomita:vt tale aliqd minime ſen⸗

Beani SBregoꝛij

pariter ſumamus. Benedicẽ tes igi᷑ do⸗
ctione ⁊ colloquio ad eccleſiã ſuã pꝛeſby⸗

cu latitantẽ etiã paſtoꝛes inuenerũt:queʒ

gnoſcẽtes dei famulũ eoꝛũ multi ad pieta

Nadam vero die du ſolus eſſet

xit:tantoq; igne ſerui dei animũ in ſpecie
illiꝰ accẽ dit:vt dũ in eius pectoꝛe amoꝛis

rere.

aculeis ⁊ vrticarũ incẽdijs ꝓiecit. Jpiq;
diu volutatꝰ:toto ex eis coꝛꝑe vulneratꝰ

pape
tiret. Ceperũt poſtmodũ multi iam mun⸗
dum relinquere atqʒ ad eius magiſteriuʒ
feſtinare.Liber quippe attemptatiõis vi
cio:vere iure iam factus eſt virturũ magi
ſter. Ande in Exodo ⁊ ꝑ Moyſen pꝛeci⸗
pitur: vt leuite a vigintiquinq; ãnis ⁊ ſu
pra miniſtrare debeãt. Ab anno vero qͥn⸗
quageſimo cuſtodes vaſoꝛum fiant.
Am quidẽ pꝛolati teſtimonij mi⸗

tamẽ hoc planius exponi po⸗

(Bregoꝛius.
quet petre ꝙ in iuuẽtute carnis
tẽptatio ferueat. Ab anno autem
uinquageſimo caloꝛ coꝛꝑis fri⸗
geſcat. Aaſa autẽ ſacrata ſunt fideliũ mẽ⸗
tes.Electi ergo cũ adhuc in temptatione
ſũt:ſubeſſe eos ac ſeruire neceſſe eſt: ⁊ ob
ſequijs laboꝛibuſq; fatigari. Cũ vero iaʒ
mẽtis etate trãquilla caloꝛ receſſerit tem

ſtulo.

ptationis cuſtodes vaſoꝛũ ſũt: quia docto
res animarũ fiunt. =

De vitreo vaſe per ſignũ ſan

cte crucis rupto: ¶ Cap. IIII.

4 pꝛolati teſtimonij clauſa reſera
ſii: queſo vt de vita iuſti debe⸗
ss ea que ſunt inchoata percur

¶ Bregoꝛius.

cedente igitur temptatione vir

Nra de vututüu ſegete feracius fruc⸗

tus dedit. Preconio itaq; eximie conuer

ſationis celebꝛe nomen eius habebatur.
Mõ longe autẽ monaſteriũ fuit cuius cõ⸗
gregationis pater defunctꝰ eſt. oĩſq; ex il

lo cõgregatio ad eundẽ venerabilẽ Bene
dictũ vẽit: ⁊ magnis pꝛecibꝰ vt eis pꝛeeſ⸗

ſe deberet:petijt. Qui diu negãdo diſtu

lit:ſuis illoꝛũq; fratrũ moꝛibꝰ couenire nõ
poſſe pᷣdixit:ſʒ victus qũq; pꝛecibus:al⸗

—. .

—= — — — —

*hi aliquantũ intellectꝰ interlucet

—2—— „, J

Ateoꝛ placet qð dicis ſed quia

dei quaſi ſpinis erutis:exculta ter

=—
—

io — — —

—— irr rr--

mon⸗
hnin
s vi
imgi

Bialogoꝛum

ſenſum dedit. Cũqʒ in eodẽ monaſterio

regularis vite cuſtodiam teneret:nulliqʒ
vt pꝛius ꝑ actus illicitoss in dexteram le
uãqʒ ntem deflectere a cõuerſatiois itine
re liceret:ſuſcepti fratres inſane ſeuiẽtes
ſemetipſos pꝛius accuſare ceperunt:quia
hũc ſibi pꝛeeſſe popoſcerãt:quoꝛũ ſcʒ toꝛ⸗
titudo in noꝛma eius rectitudinis offen⸗

gdebat.Cũqʒ ſibi ſub eo cõſpicerẽt:illicita
noõ licere: ⁊ ſe dolerẽt vſitata relinquere:

Durũqʒ eſſet ꝙ in mẽte veteri cogebãtur

noua meditari ⁊ qꝛ grauis ẽ ſemꝑ pꝛauis

moꝛibus vita bonoꝛũ:tractare de eiꝰ moꝛ

te aliquid conati ſunt. Qui inito conſilio
venenũ vino miſcuerũt:⁊ cũ vas vitreum

in quo ille peſtifer potꝰ habebat᷑: recum⸗
bẽte patre ex moꝛe monaſterij ad benedi⸗

cendũ fuiſſet allatũ:extẽſa manu Benedi

ctus ſignũ crucis edidit ⁊ vas qð longiꝰ
tenebat᷑:eodẽ ſigno rupit.Sicqʒ confra⸗

ctũ eſt ac ſi in illud vas moꝛtis ꝓ cruce la
pidẽ dediſſet. Intellexit ꝓtinus vir dei:
qꝛ potũ moꝛtis habuerat:qð poꝛtaꝛe non
potuit ſignũ vite:atqʒ ilieo ſurgẽs ⁊ vul⸗
tu placido:mente tranquilla: conuocatis
fratribꝰ allocutꝰ eſt eos:dicẽs: Miſereat᷑
veſtri fratres omnipotẽſ deꝰ:quare in me
facere iſta voluiſtis? nunquid nõ pꝛius di/
xi vobis?qꝛ veſtris ac meis moꝛibus non

coueniret. Ite ⁊ iuxta moꝛes veſtros pa⸗
trẽ vobis querite:qꝛ poſt hac me habere
minime poteſtis. Zũcqʒ ad locũ dilecte
ſolitudinis redijt:⁊ ſolus in ſuꝑni pecto⸗

ris oculis habitauit ſecum.

Petrus.
Inus patẽter intelligo quid nam
ſit: habitauit ſecum.
(SBregoꝛius.
J ſanctꝰ vir cõtra ſe vnanimiter
cõſpirantes:ſueqʒ cõuerſatiõi lõ
ge diſſimtles: coactos diu ſub ſe
nenere voluiſſet:foꝛtaſſe ſui vigoꝛis vſum

424 modũ tranquillitatis abſcideret: atqʒ a

contẽplationis lumine ſue mentis oculũ
declinaſſet.Dũqʒ quotidie illoꝛũ coꝛrep⸗
tione fatigatus:minꝰ curaret ſua:⁊ ſe foꝛ

) La

liber I

ſitã relinqueret ⁊ illos nõ inueniret. Ha
quotiẽs ꝑ cogitationis motũ minime ex⸗
tra nos ducimur: ⁊ nos ſumus:⁊ nobiſcũᷣ
nõ ſumus:qꝛ noſmetipſos minime viden

tes:ꝑ alia vagamur. An illũ ſecũ fuiſſe di
cimꝰ: qui ĩ longinquã regionẽ abijt:poꝛ⸗
tionẽ quã acceꝑat:cõſumpfit: vni in ea ci

uium adheſit:poꝛcos pauit:quos cũ man
ducare videret ſiliquas ⁊ eſuriret:tñ cum
poſtmodũ cepit cogitare bona que perdi⸗
dit:ſcriptum de illo eſt:in ſe reuerſus:di
xit Quãaãtũ mercẽnarij in domo pr̃is mei

abundãt panibꝰ? Si igit᷑ ſecũ fuit: vñ ad

ſe redijt?: Hũc ergo venerabilẽ virũ ſecuzʒ
habitaſſe dixerim:qꝛ in ſua ſemper cuſto
dia circũſpectus ante oculos conditoꝛis:
ſemꝑ aſpiciẽs ſe:ſemꝑ examinãs:extra ſe

mentis ſue oculũ nõ diuulgautt.·
— Q,PetruKsõ.
Aig ergo qð de apoſtolo Petro

criptũ eſt: vñ de carcere ab ange⸗
lo eduetꝰ fuiſſet q̃ ad ſe reuerſus:
dixit: Hũc ſcio vere qꝛ muſit dñs angeluzʒz

lebis iudeoꝛum.
HBregoriunus
Aobꝰ? modis petre extra nos du⸗
mur:qui aut ꝑ cogitationis lap
ſum ſub noſmetipſos recedimus:
aut ꝑ ↄtẽplatiõis gratiã ſuꝑ noſmetipos
leuamur. Ille itaq; qui poꝛcos pauit: va

ni expectatio

gatiõe mẽtis ⁊ imudicie ſub ſemetipum

cecidit. Iſte vero quẽ angel“ foluit: eius
mentẽ in extaſim rapuit:extra ſe quidẽ aſʒ
ſuper ſemetipᷣm fuit. Aterq; erso ad ſe re
dijt:qñ ⁊ ille ab erroꝛe oꝑis ſe collegit ad
coꝛ:⁊ iſte a contẽplatõis culmine:ad hoc
redijt:qð ĩ intellectu cõi vt pꝛiꝰ fuit. Ae⸗

nerabilis igi᷑ Bñdictus ĩ illa ſolitudine

habitabat ſecũ:inquãtũ ſe intra cogitatio

nis clauſtra cuſtodiuit. Mã quotienſcũq;ʒ

ꝓculdubio ſub ſe reliquitt.
OOPetrus. MR
acet qð dicis: ʒ qſo rdeas:ſi
deſerer freſ debuit qs ſel ſuſeepit

hũc cõtẽplationis ardoꝛ in altũ. rapuit: ſe .

ſuũ ⁊ eripnit me manu Herodis ⁊ de omn⸗

Baeat Bregoꝛij pape

— ¶ Bregoꝛius. ne vꝛbis nobiles ⁊ religioſi cõcurrere:ſu⸗ 8
T ego petre exiſtimo: ibi aduna⸗ oſq; ei filios oĩpotenti deo nutriẽdos da⸗s ſſſet
ti equanimiter poꝛtãdi ſunt mali re.Tũc quoq; bone ſpei ſuas ſoboles Eu :
bi inuenunt᷑ boni? nã vbi oimo⸗ ticiꝰ Maurũ: Tertullius vero patricius
do de bonis fructus deeſt: fit aliqudo de Placidũ tradidit. E quibus Maurus iu e⸗
malis laboꝛ vacuus:maxie ſi e vicino cau nioꝛ eh bonis polleret moꝛibus magiſter⸗ 6
ſe ſuppetãt: que fructum deo valeãt ferre adiutoꝛ cepit exiſtere. Olacidus vero pu
melioꝛẽ. Air itaq; ſanctus ꝓpter quẽ cu⸗ erilis adhuc indolis gerebat annos.
ſtodiendũ ſtaret: qui oẽs vnanimiter ſe ꝑ/ “M
ſequẽtes cerneret. Et ſepe agit in coꝛde (Dej monacho vagemẽtis ad ſa⸗ P—
perfectoꝝ qð ſilentio pᷣtereundũ nõ eſt vt lutẽ reducto: (Lax V. h
cuʒ laboꝛẽ ſuũ ſine fructu eſſe cõſiderentt = R R vno at er lon p. V.
in locũ alium ad laboꝛẽ cũ fructu migréet. Mvno aute exe nonalerije 1
Ange ille quoq; egregius pdicato:: quu e— q onadud er ruxerat: qui e
diſſolui cupit: et cum xpo eſſe:cui viuere em us erat: 33 oꝛa 1.
xp̃ᷣs eſt ⁊ moꝛi lucrũ:qui paſſionũ certami t ſe fratres g 3 eno nats ſtele und n⸗
na nõ ſolũ ipſe appetijt: ſed ad toleranda ipe egrediebat 1 in oꝛarois nelinabagt⸗
bec ⁊ alios accẽdit. Damaſci perſecutio⸗ ib es . ta Proriggenen. ter⸗ ſ⸗
nẽ paſſus: vt potuiſſet euadere: murũ: fu vena alidua tranlit eid Gere⸗ ⸗Einch 6
ab abbate ſuo ſepius fuiſſet admonitꝰ:ad

nẽ ſpoꝛtãq; queſiuit:ſeq; latenter deponi eᷓ dei di Sõõ .
V volnit Rdaatd nam Fanta moꝛtẽ ditim⸗ virũ dei ductus eſt: qui ipe quoq; ſtultiti
timuiſſe: quã ſeipſe ꝓ amoꝛe Yheſu teſtak an ein vehemẽter increpauit: ⁊ ad mo⸗
appetere. Sed cũ in eodẽ loco minoꝛẽ ſi- naſteriũ reuerſus:vix duobus diebus vi⸗
pi fructũ adeſſe cõſpiceret: ⁊ graui laboꝛe ri oei admonitionẽ tenuit. Ma die tertia
Pad labort iealibt en frucru ſeruauit. Fo⸗⸗ ac vlum rogꝛld redertos vagor the re
tis etenĩ pꝛeliatoꝛ dei teneri intra clauſtra nan ful⸗ it. Qd ci Ekin dei ab eo la w⸗
noluit: certamĩs campũ queſiuit. nde naſteri patte auẽ cõſtituerat-nnclall fu⸗
n er iſſet:dixit:Ego venio: eũq; per me emen

ildẽ quoq; venerabilis Benedt ctus ſili⸗ do.Cũq; vir dei veniſſet ad monaſteriũ ⁊
bẽter audis:citius agnoſcis:qꝛ viuus iße czſtit 1„4 „ J”ðM
„derer anais cnus agnoelzee el eE cõſtituta hoꝛa :expleta pſalmodia ſeſe fra
indociles deſeruit:qui allquãtos in locis 3 70
glijs a moꝛte anime ſuſcitauit. tres in oꝛationẽ dediſſent:aſoexit ꝙ eun⸗
in 2e aeratze dẽ monachũ qui manere in oꝛatiõe no po 1
—,— ¶ Petrus. 2“” tuit: quidã niger puerulus per veſtimẽti
Ca eſt vt doces ⁊ manifeſta ratio fimbꝛiã foꝛas trahebat. Cunc eidẽ patri .—
Apꝛolatũ congruũ teſtimoniũ de⸗ monaſterio Pompeiano noĩe et Mauro
Harat. Sed queſo de vita tati pa dei famulo ſecrete dixit: Mũquid nõ aſpi O””JYU
tis ad narratiots oꝛdinẽ redeas. citis:quis eſt qui iſtũ monachũ foꝛas tra⸗ .
— G Gregoꝛius. hbilt? Qui reſpodentes dixerũt: Nõ. Qui 4
Am ſanctus vir diu in eadẽ ſoli⸗ bus ait: Oꝛemus vt vos etiam videatis: 1
tndine virtutibus ſigniſq; ſuccre quẽ iſte monachꝰ ſequit᷑. Cũq; per biduũ
multi ab eo in eodẽ loco ad eſſet oꝛatũ Maurus monachꝰ? vidit: Põ

oĩpotentis dei ſunt ſeruitiũ cõgregati: ita peianus vero eiuſdẽ monaſterij pater vi⸗
vt illic duodecim monaſteria cũ oĩpoten dere nõ potuit. Die igit᷑ alia expleta oroe
tis Jheſu xpi dñni opitulartõe cõſtrueret. vir dei oꝛatoꝛiũ egreſſus ſtantẽ foꝛis moa
In quib“ ſtatutis pribus duodenos mo⸗ chũ reppit: quẽ ꝓ cecitate coꝛdis ſui vir⸗
nachos deputauit: paucos vero ſe cũ reti ga percuſſit. Qui ex illo die nil ꝑſ uaſio⸗
nuit: quos adhuc in ſua pñtia ab eo erudi nisvlterius a nigro iã puerulb ꝑtulit: ſed
ri iudicauit. Cepere eti tũc ad eũ Roma ed oꝛationis ſtudiũ immobilis permãaſit.

tenſ⸗
hs d⸗
leoEu
mricus
umnsis
gier:
o
.

aſ

Bialogoꝛum

Sicq; antiquꝰ hoſtis dominari nõ auſus
eſt in eius cogitatiõe:ac ſi ipſe ꝑcuſſus fu
iſſet ex verber. ,
De aqua quã in montis verti
ce ex petra ꝓduxit: ¶ Cap.VI.
AX his autẽ monaſterijs que in⸗
æę eodẽ loco cõſtruxerat: tria ſur
ſum in rupibus mõtis erant:
erat fratribꝰ laboꝛioſum ꝙ ſem
per ad lacũ opoꝛtebat deſcẽdere: vt aquã
haurire debuiſſent: maxime qꝛ e diuexo
mõtis latere erat graue deſcẽdentibus in
timoꝛe periculũ. Tunc collecti fratres ex
eiſdeʒ tribus monaſterijs ad dei famulũ
Benedictũ venerũt dicẽtes: Laboꝛioſuʒ
nobis eſt ꝓpter aquã quotidie vſq; ad la
cũ deſcẽdere: ⁊ iccirco neceſſe eſt ex eodẽ
loco monaſteria mutari. Quos blãde cõ
ſolatus dimiſit: ⁊ nocte eadẽ cũ paruo pu
erulo nomine Placido:cuiꝰ ſuperius me
moꝛiã feci: eiuſidẽ montis aſcendit rupẽ:
ibiq; diutius oꝛauit.Et oꝛatione cõpleta
tres petras in loco eodẽ pꝛo ſigno poſuit:
atq; ad ſuũ cunctis illic neſciẽtibus mo⸗
naſteriũ redijt. Cunq; die alia ad eũ pꝛo
neceſſitate aque pᷣdicti fratres redijſſent:
dixit: Ite ⁊ rupẽ illã in qua tres ſuper in
uicẽ poſitas petras inueneritis:modicuʒ
cauate. Aalet enĩ omipotens deus etiaʒ
in illo mõtis cacumine aquã pꝛoducere:
vt vber laboꝛẽ tanti itineris dignet᷑ aufer
re. Qui eũtes rupem mõtis quam Bene
dictus pᷣdixerat:iam ſudantẽ inuenerũt.
Cunq; in ea concauũ locũ feciſſent:ſtatiʒ
aqua repletus eſt:que tã ſufficiẽter ema⸗
nauit: vt nuncuſq; vbertim defluat: atq;
ab illo montis cacumine vſq; ad inferio⸗
ra deriuetur.

De ferro ex pꝛoſundo aque
Tin manubꝛio retruſo:
// Lio quoq; temꝑe Sothus qui
A am pauper ſpiruu ad cõuer⸗
AKonem venit: quẽ vir domini
Benedictus libẽtiſſime ſuſce⸗

LA

—1sõ
S
õ

liber n

pit. Quadã vero die ei dare ferramenth
iuſſit: quod ad falcis ſimilitudinẽ falca⸗
ſirum vocatł᷑:vt de loco quodã vepꝛes ab
ſeinderet:quatenꝰ illic fieri hoꝛtus debe⸗
ret. Locus autẽ ipſe quẽ mund andũ Go
thus ſuſceperat:ſuper ipᷣam lacus ripã is
cebat. Cũq; Gothus iſdem denſitatẽ ve⸗
pꝛiũ totius virtutiſ anniſu ſuccideret: fer
rũ de manubꝛio pꝛoſiliens in lacũ cecidit
vbi tãta erat aquarũ pꝛofunditas:vt ſpes
requirẽdi ferramẽti nulla iam eſſet. Ita⸗
q́ᷓ; ferro perdito tremebũdus ad Maurũ
monachũ cucurrit Sothus damnũ quod
fecerat nũciauit:⁊ reatus ſui egit peniten
tiã. Q Maurus quoq; monachus mox
Benedicto famulo dei curauit indicare.
Air igitur dñi benedictus hec audiens:
acceſſit ad locũ: tulit de manu Gothi ma
nubꝛiũ ⁊ miſit in lacũ: ⁊ mox ferrũ de pꝛo
fundo redijt: atq; in manubꝛiũ intrauit.
Qui ſtatim ferramentũ Gotho reddidit.
dicẽs: Ecce laboꝛa ⁊ noli cõtriſtari.
De Mauro eius diſcipu⸗/
lo qui ſuper aquas inſcius
cucurrit: Kap. VIII.
Aadã vero die dũ iſdem vene
q Nrabilis Beneictus in cella cõ
ſiſteret: pꝛedictus lacidꝰ pu
er ſancti viri monachꝰ ad hau⸗
riendà delacu aquam egreſſus eſt. Qui
vas quod tenuerat: in squã incante ſub⸗
mittens: ipᷣe quoq; cadendo ſecutus eſt.
Quẽ mox vnda rapuit: ⁊ pene vnius ſa⸗
gitte curſum euʒ a terra introꝛſus traxit.
Vir autẽ dei intra cellã poſitus: hoc pꝛo⸗
tinus agnouit:⁊ Maurũ feſtine vocauit:
dicens: Frater Maure curre: quia puer
ille qui ad hauriendã aquẽ perrexerat:in
lacũ cecidit. Jamq; eũ longius vnda tra⸗
hit:res mira:⁊ poſt Petrũ apoſtolũ inuſi
tata: benedictione etenim poſtulata atq;
percepta: ad patris ſui imperiũ concitus
perrexit Maurus: vſq; atq; ad eũñ locũs
quo ab vnda ducebatur puer:per terram
ſe ire exiſtimans: ſuper aquam cucurrit:
eumq; per capillos tenens: curſu rapido

Weati

redijt. Qui mox vtterrã tetigit: ad ſe re⸗

uerſus poſt tergũ reſpexit.Et qꝛ ſuꝑ aq̊s

cucurriſſet:agnouit:⁊ qð pꝛeſumere non

potuit vt firet:miratus extremuit factum
Reuerſus itaq; ad patrẽ rem geſtã retu⸗

lit. NRir autẽ venerabilis Benedictꝰ hoc

nõ ſuis meritis:ſed illius obediẽtie depu
tare cepit. At cõtra maurus ꝓ ſolo eiꝰ im
perio factũ dicebat:ſeq; conſciũ in illa vir
tute nõ eſſe ꝙᷓᷓ neſciꝰ feciſſet. In hac itaq;
mutua humilitatis ⁊ amica contentione
acceſſit arbiter puer:qui ereptus eſt: qui
7 dicebat. Ego cũ ex aqua traherer:ſuper
caput meũ melotẽ abbatis videbã atq; ip
ſum me ex aquis educere conſiderabam.
¶ De infecto per venenu pane
per coruum longius pꝛoiecto.
–Kapitulum. IX.
à (Petrus.
Algna ſunt valde que dicis et
⸗ multoꝛũ edificationt ꝓ futura.
Ego auteʒ boni viri miracula:
quo plus bibo: eo plus ſuiio.
(Gregoꝛius.
Am iam loca eadẽ in amoꝛeʒ dei
domini noſtri ieſu chꝛiſti lõge la⸗
tecq; ferueſcerẽt:⁊ ſecularẽ vitam
multi relinquerent:⁊ ſub leui redẽptoꝛis
iugo ceruicẽ coꝛd edomarẽt.Sicut mos
pꝛauoꝛũ eſt:inuidere alijs virtutibus bo
noꝛũ:quas ipſi habere nõ appetunt: vici
ne eccleſie pꝛeſbyter Floꝛẽtinus noĩe hu
ius noſtri ſubdvaconi Floꝛẽtij auus:anti
quus hoſtis:malicia perculſus:facta ſan⸗
eti viri cepit emulari:eiuſq; cõuerſationi
derogare:quoſq; etiã poſſet:ab illius viſi
tatione cõpeſcere.Cũq; iam ſe cõſpiceret
eius ꝓfectibus obuiare nõ poſſe: ⁊ cõuer
ſatiõis illius opinionẽ creſcere: atq; mul
tos ad ſtatum vite melioꝛis: ipſo quoq;
opinionis eius pꝛeconio indeſinẽter voca
ri:ĩuidie facibꝰ magis magiſq; ſuccẽſus:
deterioꝛ fiebat:quia cõuerſationis illius
appetebat habere laudẽ:ſed habere lau⸗
dabilẽ vitam nolebat. Qui eiuſdem inui
die tenebꝛis cecatus:ad hoc vſq; ꝑductꝰ

Gregoꝛij

pape

eſt: vt ſeruo omnipotẽtis dei infectum ve

neno panẽ quaſi pꝛo benedictiõe trãſmit

teret. Quẽ vir dei cũ gratiarũactione ſu⸗
ſeepit:ſed euʒ que peſtis lateret in pane:
nõ latuit. Ad hoꝛã vero refectionis illiꝰ:

ex vicina ſilna coꝛuus venire ↄſueuerat ?
panem de manu eius acciꝑe. Qui cũ mo
re ſolito veniſſet:panẽ quẽ pꝛeſbyter trãſ

miſerat:vir dei ante coꝛuũ ꝓiecit eiq; pꝛe
cepit:dicens: In nom ine ieſu chꝛiſti dñi
noſbri tolle hũe panẽ ⁊ tali eũ in loco pꝛo⸗

ijce:vbi a nullo hominũ poſſit inueniri.
Tunc coꝛuus aperto oꝛe: expanſis alis:

circa eum panẽ cepit diſcurrere ⁊ crocita⸗

re:ac ſi aperte diceret:⁊ obedire ſe velle:

CTtamen iuſſa implere non poſſe. Cui vir
domini pꝛecipiebat iterũ atq; iterum:di⸗
cẽs: Leua:leua ſecurus:atq; ibi pꝛoijce:
vbi inueniri nõ poſſit. Quẽ diu coꝛuus

demoꝛatus:quã doq; coꝛuus momoꝛdit:

leuauit ⁊ receſſit. Poſt triduũ vero hoꝛa
rum ſpacio:abiecto pane redijt: ⁊ de ma⸗
nu hominis dei annons: quã cõſueuerat:
accepit. Aenerabilis autẽ pater cõtra vi⸗

tam ſuã inardeſcere ſacerdotis animũ vi⸗

dens:illi magis ꝙꝙ ſibi doluit.Sed pꝛedi
ctus floꝛentinus:quia magiſtri coꝛpꝰ ne⸗
care nõ potuit:ſe ad extinguẽdas diſcipu
loꝛũ animas accẽdit: ita vt in hoꝛto celle
cui Benedictus inerat:ante eoꝛũ oculos
nudas ſeptẽ puellas miſerat: que coram
eis ſibiinuicẽ manus tenẽtes ⁊ diutiꝰ lu⸗
dentes:illoꝛũ mẽtes ad peruerſitatẽ libi⸗
dinis inflãmarent. Qðõ vir ſanctꝰ de cel⸗
la conſpiciẽs: lapſumq; adhuc tenerioꝛi⸗
bus diſcipulis ꝑtimęſcens. Idq; pꝛo ſua
ſolius fieri perſecutiõe pertractans:inui⸗
die locũ dedit:atqʒ oꝛatoꝛia ⁊ cuncta que
cõſtruxerat:ſubſtitutis pꝛepoſitis:adiun⸗
ctis fratribus oꝛdinauit ⁊ paucis ſecũ mo
nachis ablatis: habitationẽ mutauit loci
Sicqʒ vir dei eius odia humiliter decli⸗
nauit:quẽ omnipotẽs deus terribiliter ꝑ
cuſſit. Nã cum pꝛedictus pꝛeſbyter ſtans
in ſolario Benedictũ diſceſſiſſe cognoſce
ret ⁊ exultaret:ꝑdurante iĩmobiliter tota
domus fabꝛica:hoc ipſum tĩ in quo ſta⸗
bat:ſolarium cecidit:⁊ Benedicti hoſteʒ

Bialogoꝛun lbber II.

tan⸗ conterès ꝛextinxit: qð viri dei diſcipultus Anctus vir ad alla migrãe:locũ:
nineſn⸗ Maurus venerabili patri Benedicto: q non hoſtem mutauit. Ham tanto
lge i, adhuc a loco eodẽ vix decẽ miliaribꝰ ab⸗ O. poſt grauioꝛa p̃lia pertulit?: quan
nn erat:eſtimauit eſſe nũciandũ dicens: Re⸗ tum ceõtra ſe aperte pugnantẽ ipm mali⸗
nell: uertere: quia pꝛeſbyter qui te perſeque⸗ tie magiſtrũ inuenit.Caſtrũ nanq;:quod o
ce prat: extinctus eſt. Qò vir dei Benedictꝰ Caſſinũ dicit: in excelſi montis latere ſis
uchm audiens: ſeſe in grauibus lamentatiõibꝰ tum eſt: qui videlicet mons deſcẽſo ſinuu D
lier niſ degtit. Ael quia inimicus occubuit. Rel hoc idem caſtrũ recipit. Sed per tria mi⸗
eipee quia de inimici moꝛte diſcipulus exulta⸗ liaria in altũ ſe ſubꝛigẽs:velut ad aera co
itidin uit. Qua de re factũ eſt:vt eidẽ quoq; di⸗ cumen tendit:vbi vetuſtiſſimũ fanũ fuit:
Moio⸗ ſcipulo penitentiã ĩdiceret: ꝙ taliter gau in quo ex antiquoꝝ moꝛe gentiliũ: a ſtul⸗
enini, dere de inimici interitu pᷣſumpſiſſet. to ruſticoꝝ populo appollo colebat᷑. Cir⸗
Bale: — etrus. cüquaq; etiã in cultu demonũ luci ſucoere
whi⸗ Ira ſunt 1 multũ ſtupẽda: que di uerat: in quibus adhuc eodẽ temꝑe infi⸗
ele in cis. Mam in aqua ex petra ꝓdu⸗ deliũ inſana multitudo ſacrificijs ſacrile⸗
ex ꝓfundo aque redijt: Helyzeũ:in aque contriuit vdolũ:ſubuertit arã:ſuccidit lu
e⸗ itinere Petru: in coꝛui obediẽtia ſelyã cos: atq; in ipo templo apollinis: oꝛaculi
e in luctu aut moꝛti inimici Dauid video: ſancti Johanis cõſtruxit: ⁊ cõmoꝛantẽ cir
te vt perpendo: vir iſte ſpiritu iuſtox omni⸗ cũquaq; multitudinẽ pꝛedicatiõc atinua
n um plenus fuit: dꝗòàa ſidẽ vocabat. Sed hec antiquꝰ hoſtis
a⸗ R— Bregoꝛius. tacite nõ ferens: nõ occulte vel per ſom⸗
ern: 1. er aeln . niũ: ſed aperta viſione eiuſdem patris ſe
ni Tidel 8 ne giemne Pere R us oculis ingerebat: a⁊ magnis clamoꝛibus
fürt den nis ar 414 ne . er . vim ſe perpeti conquerebat᷑: ua vt voces
rel auscin n lois gratt a el a illius etiã fratres audirẽt quãuis imagi⸗
Nne⸗ Ann bleuit: vegu J0 aneg ami nẽ minime cernerẽt. At eni diſcipulis ſu⸗
ſehn . Ea etr Re nuc vinrommnd n is venerabilis pater dicebat: coꝛpalibus
alle —Dineß pe lemludine 13 nos omtes ae lus oculis ide antiquus heſtis deterri⸗
ib⸗ H kepinn de enn ſanerl vei vomies vorue 'nus et ſuccenſus apparebat: ꝙ in e oꝛe
n it a dño virtutes habere: nõ etiam alns oeuliſ inſlammaris ſenlſe videbartiam
nmadere. Alle aũt ſigna virtutis dedit u vero que diceret: audiebant omes: pꝛius
lot RM ditis: qut ſe daturu ſignu Jone pmiſit:ꝛin enim hũc vocabat ex noĩe. Cui cũ vir dei
t imicisvt coꝛã ſ uperbis moꝛi dignaret: co minim: reſpoſetet: ad eius mox cotume
fls ram humulib reiimgere: quatenꝰ 2 illi vi lias erũpebat. Mam cũ clamaret dicens:
oſun Qderẽt quod cõtempnerent: iſti quod ve Benedicte benedicte: ⁊ cñ ſibi nullomo⸗
i nertes amare debuiſſent. Ex quo myſte do reſpõdere conſplcerer: ptinus uadiun⸗
cle de r. r e cAOee* gephat: maledicte nõ benedicte: qdmecuz
rio actũ eſt: vt dũ ſuperbi aſpiciũt deſpe⸗ id ſ. is? Sed iã nu.
dium ctum moꝛtis:humiles cõtra moꝛtẽ accipe pabes quid me perſequeris? Sed ia nje
cho rent gloꝛiã poteſtatis. expeetanda ſunt cõtra dei famulũſantiqui
itlol, Pet B hoſtis noua certamina: cui pugnas qui⸗
Hecl⸗ K detrus. deum volens intulit: ſed occaſionẽ victo⸗
ſtere acts woſt e⸗ 83 eilaaict rie miniſtrauit inuitus. H
erit. Ael ſi alijs / . ,40α
ti in eis virtutes poſtmodũ oſtende (De ingenti ſaxo: per eius
“ rit: innoteſce S oꝛationem leuiato: .
ot . ¶Gregoꝛius. ðð ¶ Capitulũ. X.
ſe; .

Weati

Sr egoꝛij pape

Aadam die dũ fratres habita⸗
cula eiu:dẽ celle conſtruerent:
lapis in medio iacebat: quẽ in
auedlficiũ leuare decreuerũt.Cũ
5 eñ duo vel tres mouere nõ poſſent: plu

res adiũcti ſ unt: ſed ita imobilis maſit:ac

ſi radicitꝰ in terra teneret᷑: vt palã daret᷑
intelligi: ꝙ ſup eũ ipſe ꝑ ſe antiquus ho⸗
ſtis federet:quẽ tantoꝛũ viroꝛũ manꝰ mo
uere nõ poſſent.Difficultate igit᷑ facta ad
virũ dei miſſum ẽ. vt veniret ⁊ oꝛãdo ho⸗
ſtẽ repellaret vt lapidẽ leuare poſſent.

Qui mox venit ⁊ oꝛationẽ faciẽs:benedi

ctionẽ dedit ⁊ tanta lapis celeritate leua
tus ẽ:ac ſi nullũ pꝛiꝰ põdus habuiſſet.
De e phantaſtico⸗ coquine incẽ
Anc in conſ pectu viri dei pla⸗
cuit:vt in eodẽ loco terra fode⸗
retur. Quã dũ fodẽdo altiꝰ pe
netrarẽt:ereũ illic ydolũ fratreſ

in eunctoꝛũ monachoꝛũ oculis:qꝛ oẽ eiuſ⸗
dem coquine edificiũ conſumeret᷑: oſten⸗
dit. Cuũq; ad faciendã aqua: ad ignẽ qua⸗
ſi extinguendũ ꝑerſtreperẽt: pulſatus eo⸗
dem tumultu vir dei aduenit. Qui eun⸗
dẽ ignẽ in oculis fratrũ eſſe: in ſuis vero
nõ eſſe conſiderãs:caput ꝓtinus ad oꝛa⸗
tionẽ flexit ⁊ eos quos fantaſmatico rep⸗
perit igne deludi:vocauit fratres ad ocu⸗
los ſuos vt ⁊ ſanũ illud coquine edificiuʒ

aſſiſtere cernerẽt ⁊ flãmas quas antiqu?

boſtis fraxerat nõ videret.
De puerulo monacho ruina
parieti sconfractoet ſanato.
Arſus dũ fatres pariete quia

res ita exigebat: paulo altiꝰ eri
gerent: vir dei in oꝛationis ſtu

rabake Cui antiquꝰ hoſtis inſultãs appa
ruit ⁊ ei qd ad laboꝛates fratres ꝑgeret:
tudicanit qað vir dei e nundũ nceleirte fra⸗

inuenerut. Quo ad hoꝛã caſu in coquinã
pꝛoiecto:exire ignis repẽte viſus eſt. atqʒ

trib? ſicteauſt:dics, Fratr es caute vos
agite. Qꝛ ad vos hac hoꝛa malignꝰ ſpus
venit:is qͥ mãdatũ detulit:vix verba cõo⸗

pleuerat ⁊ malignꝰ ſpus eundẽ parietẽ:
qͥ edificabat᷑: euertit.atq; vnũ puerulum

monachũ cuiuſdã curialis filiũ oppꝛimẽs

ruina cõtriuit.Coõtriſtati oẽs ac vehemẽ⸗ 2

ter afflicti:nõ danũ pietiß: ſʒ cõtritiõe fra

tris:venerabili pri Bñdicto celeriter cũ

graui luctu nunciarũt. Tũc iſdẽ pr dila⸗

ceratũ puerũ ad ſe deferꝛi iubet:quẽ poꝛta

re nõ:niſi in ſago potuerũt:qꝛ collapſi ſa⸗

xa parietiſ nõ ſolũ eiꝰ mẽbꝛa:ſed etiã oſſa
cõtriuerãt. Precepitq; oir dei ſtatĩ eũ in

cella ſua in pſyaco:qͥ oꝛare cõſuenerat:ꝓ
ijci.miſſiſq; foꝛas fratribꝰ cellaʒ clauſit qᷓ
oꝛatiõi inſtgtius ꝙᷓ ſolebat:incubuit. Mi

ra res eadẽ hoꝛa hũc incolumẽ atq; vt pꝛi

us valentẽ ad eundẽ iterũ laboꝛẽ miſit v»t
ipſe quoq; parietẽ cũ fratribꝰ pſiceret: de
cuiꝰ ſe iteritu antiqu? hoſtis Benedicto

inſultare credidiſſet.
De monachis qui extra cellã
cOo ntra regulã cibũ ſumpſerũt.
Eap. XIII.

pᷣdicere:pᷣſentibꝰ etiã abſentia

bũ potũq; extra cellã minime ſumerent.

Cũq; hoc de vſu regule ſolicite ſeruaret:

quadã die ad rñſum fratres egreſſi ſũt ⁊ ĩ
eo tardioꝛi ↄpulũ ſũt hoꝛa demoꝛari: qui

manere iuxta religioſã feminã nouerant:
cuiiꝰ ingreſſi hĩtaculũ ſũpſerũt cibũ.Cũq;
iã tardiꝰ ad cellã redijſſẽt:bñdictionẽ pa
tris ex moꝛe petierũt. Quos ille ꝓtinꝰ ꝑ
cũctatꝰ? ẽ: dicẽs. Abi cõediſtis? Qui rñ̃⸗

derũt nuſqᷓ qy: Quib“e ille ait: qre ita menti
mini. Munqᷣd illiꝰ talis feie hĩtaculũ nõ ĩ

traſtis? nunqͥd hos atq; illos cibos nõ ac
dio intra celle ſue clauſtra mo⸗ 3 *

cepiſtis⸗ Mundd tot calices nõ bibiſtig:
Cũq; eis venerabilis pater:⁊ hoſpitium
mulieris:⁊ genera ciboꝛũ:⁊ numeru po⸗
tionũ diceret:recognoſcẽtes cũcta q̃ ege⸗

Epit vero iter iſta vir dei pꝛo⸗
phetie etiã ſpũ polere:ventura

nunelare. Wos etiã celle fuit vt quotiss
ad reſpõſum aliqð egrederent᷑ fratres: ci·

en

N
— ⏑ — — —

R—

tevos
nco⸗
nieti:
ulun
nimis
beme⸗
ef,
ter
dilr
por
aile⸗
joſſu
iin
2
.

zw
.

o⸗
⸗

Bialogoꝛum

rant:ad eius pedes tremefacti ceciderũt
ſe deliquiſſe cõfeſſi ſunt. Ipſe auxẽ ꝓtinꝰ
culpe penitentis pꝛecepit:ꝑpendẽs ꝙ in
eius abſentia vltra nõ faceret:qᷓ

tem ſibi eſſe in ſpũ ſcirent.

(De fratre Valẽtiniani mona⸗/
chi quẽ vir dei in via cõediſſe ꝑ
ſpiritũ cognouit. ¶ Ca.XIIII.
W ater quoq; Nalẽtiniani :eiꝰ
mBonachi cuiꝰ ſuperiꝰ memoꝛi⸗
ℳ4 am feci: vir erat laycus ſed reli
gioſus. Qui vt ſerui dei oꝛati⸗
onẽ ꝑciperet:⁊ germanũ fratreʒ videret:
annis ſingulis de loco ſuo ad cellã ieiunꝰ
venire cõſueuerat. Quadã igit᷑ die dum
iter ad monaſteriũ faceret ſe ſe illi alter vi

atoꝛ adiuuxit:qui ſumẽdos cibos in itine
re poꝛtabat.Cũq; iam hoꝛa tardioꝛ excre
uiſſet dixit.veni frater ſumamꝰ cibum ne
laſſemur in via. Cui ille rũdit. Abũt fra⸗

ter:hoc nõ faciã:qꝛ ad venerabilẽ patreʒ
Benedictũ ieiunꝰ ſemꝑ venire conſueui.
MQuo reſpõſo pereepto ad hoꝛã cõuiatoe
tacuit.Sed cũ poſt hoc aliquatulũ itine⸗
ris ſpacium egiſſent:rurſus admonuit vt
manducarẽt.uoluit cõſentire:qui ieiunꝰ
venire decreuerat. Tacuit quidẽ qui ad
inanducandũ inuitauerat ⁊ cũ eo ieiunus
adhuc ꝑgere modicũ cõſenſit. Cũq; iter
lõgius agerẽt ⁊ eos tardioꝛ hoꝛa fatiga⸗
ret:ambulãtes inuenerũt in itinere pꝛatũ
fontẽ ⁊ queq; poterãt ad reficiendũ coꝛ⸗

pusg delectabilia videri. Lũc cõuiatoꝛ ait

Ecce aqua.Ecce pꝛatũ.Ecce amenus lo⸗
cus in quo poſſumꝰ refici:⁊ parũ quieice⸗
re vt valeamꝰ iter noſtrũ poſtmodũ inco⸗

lumes explere. Cũ igit᷑ ⁊ verba auribꝰ &x

loca oculis blãdirent᷑. Tertia admonitio
ne ꝑſuaſus cõſenſit ⁊ comedit Aeſperti⸗
na vero hoꝛa ꝑuenit ad cellaʒ:pꝛeſentatꝰ
autem venerabili Benedicto:ſibi oꝛatio⸗

nem petijt. Sed morx ei vir ſanctus hoc:
ꝗð in via egerat:impꝛoperauit: dicens.

Quid eſt frater ꝙ malignꝰ hoſtis: qͥ tibi
E cõuiatoꝛẽ tuũ locutus eſt:ſemel tibi ꝑ⸗

7

ſ vꝛeſen⸗

ſuadere nõ potuit.ſcdᷣo no potuit. tertio
vero perſuaſit:⁊ te ad hoc qð voluit:ſus
perauit.Tũc ille reatũ infirme ſue mẽtis
agnoſcẽs: eius pedibus pꝛouolutus: tas
tomagili cepit culpã deflere ⁊ erubeſcerens·
quanto ſe cognouit:etiã abſentẽ in Bene
dicti patris oculis deliquiſſe.
BGo ſancti viri pꝛecoꝛdijſ Heliʒei
ſpiritum video ineſſe qui abſenti
di cipulo pꝛeſens extitit.

(¶ De ſimulatione regis Toti:
le depꝛebhenla. (KCap. XxVYVv.
BGBregoꝛius. D
VPoꝛtet Petre vt interim ſile⸗

ribus cum rex eoꝛum Totila
ſanctũ virum pꝛophetie habere ſpiritum
audiſſet ad eius monaſteriũ pergens pau

lo longius ſubſtitit:eiq; ſe venturum eſſe

nunciauit. Cui dũ pꝛotinus mandatũ de
monaſterio fuiſſet vt veniret. Ipſe ſicut
perſide mẽtis fuit an vir dei ꝓphetie ſpi⸗
ritum haberet:exploꝛare conatꝰ eſt.Qui
dam vero eius ſpatarius Riggo dicebat᷑
cui calciamẽta eius pꝛebuit:eumq; indui
veſtib? regalibus fecit:qꝙ; quaſi in perſio⸗
na ſua pergere ad dei hominẽ pꝛecepit.
In cuius obſequio tres qui ſibi pꝛe cete⸗
ris adherere conſueuerãt comites miſit.
ſcz vul.ruderig. ⁊ blindinch vt ante ſer⸗
ui dei oculos ipſum regem Totyls eſſe
ſimulantes:eius lateri obambularẽt: cui
aliqua quoq; obſequia quaſiſpatarij pꝛe⸗
berent:vt tã ex eiſdẽ obſequijs & ex pur⸗
pureis veſtibus rex eſſe putare᷑. Cumqʒ
idem Riggo decoꝛatis veſtibꝰ obſequen
tium frequẽtia comitat?ꝰ: monaſteriũ fui
ſet ingreſſuſ:vir dei eminꝰ ſedebat. QuzE
venientem conſpiciens:cum iaʒ ab eo au
diri potuiſſet: clamauit:dicens,· None
fili pone hoc quod poꝛtas:non eſt tuum:

qui Riggo pꝛotinus in terra cecidit 1 ge .
ato viro illuder pᷣſupſiſſet: expauit:oẽilises

as: quatenus adhuc maioꝛa oo
gnoſcas. Gothoꝛũ nãq; tempo

Peati

q; qui cũ eo ad dei hominẽ veniebant:ter
re conſternati ſunt. Surgẽtes autẽ ad eũ
pꝛopinquare minime pꝛeſumpſerũt:ſ 3 ad
ſuũ regẽ reuerſi nunciauerunt trepidi:in
quanta velocitate fuerant depꝛehenſi.
BDe pꝛophetia regi Totile et
amiſine antiſtiti facta.
(Cap. XVI.

ſedentẽ cerneret:nõ auſus acce
gere:ſeſe in terꝛam dedit. Cui
cũ vir dei bis terue diceret:ſurge:ſed de
terra erigere ſe nõ auderet: Bñdictꝰ xp̃ᷣi
ieſu famnlus ꝑ ſemetipſum dignatus eſt
accedere ad regem: ꝓſtratũq; de terra le⸗
nauit: de ſuis actibus increpauit:atq; ĩ

paucis ſermonibꝰ multa:que illi erãt vẽ⸗

tura:pꝛenunciauit:dicens. Multa mala
facis:multa mala feciſti. Jꝗ aliquãdo ab
iniquitate cõpeſce.E quidẽ Romã ĩgreſ
ſurus es:mare trãſiturus:nouẽ annis re⸗
gnans:decimo moꝛieris:Quibꝰ auditis

rex vehemẽter territus:oꝛatiõe petira re⸗

ceſſit: atq; ex illo iam tẽpoꝛe minus crude
lis fuit: ⁊ nõ multopoſt Romaʒ adijt:ad
ſiciliã ꝑrexit:anno autẽ regni ſui decimo

omnipotentis dei iudicio regnũ cum vi⸗

ta perdidit. Preterea canuſine antiſtes
eccleſie ad eundẽ dei famulũ venire con⸗
ſueuerat:queʒ vir dei pꝛo viteĩ ſue merito
valde diligebat. IJs itaq; dũ c illo de in
greſſu regis Totile/⁊ Romane vrbis ꝑ⸗
ditiõe colloquiũ haberet:dixit. NPer hũc
regẽ ciuitas iſta deſtruet᷑: vt amplius nõ
1 nhabitet᷑. Cui vir oñi reſpondit. Roma

a gẽtibus nõ exterminabit᷑: ſed tempeſta⸗
tibus choꝛuſcis:turbinibus:ac terꝛemo⸗

tu fatigats inardeſcetin ſemetipſa. uius

ꝓphetie myſteria nobis iam facta ſunt lu⸗

ce clarioꝛa:quia in hac vrbe diſſoluta me

nia: euerſas domus ? deſtructas eccleſis ⸗
B cu dno

turbine cernimus.eiuſq; edificia longo ſe
nio laſſata: quia ruinis crebꝛeſcẽtibus ꝓ⸗
ſternatur videmus:quãuis hoc Honoꝛa

ius eius diſcipulꝰ cuiꝰ mihi ralatiõe com

Bregoꝛij

6 Anc per ſe iſdẽ Totila ad dei
bominẽ acceſſit:quẽ cuʒ longe

pape
pertũ eſt:nequaq tñ ex oꝛe illi as audiſſe
ſe ꝑhibet:ſed quis hoc dixerit.: dictũ ſibi

a fratribus fuiſſe teſtatur.

De clerico a demonio libera⸗/
to:ad tempus. (¶ Eap. XyVII.

Badem quoq; tẽpoꝛe quidam
Aquinẽſis eccleſie clericus de
monio vexabat᷑ qui a venerabi
Ali viro Conſtãtio eiuſdẽ eccle⸗
ſie antiſtite ad multa fuerat martyrũ loca
trſmiſſus:vt ſanari debuiſſet. Sed ſan⸗
cti dei martyres noluerũt ei ſanitatis do⸗
num tribuere: vt quanta eſſet in bñdicto
gratia demõſtrarent. Huctus itaq; eſt ad
oĩpotentis dei famulũ Bñdictũ: qui ieſu
chriſto dño pᷣces fundẽs: antiquũ hoſteʒ

de obſeſſo hoĩe ꝓtinus expulit. Cui ſana

to pꝛecepit:dicẽs.vade ⁊ pot hec carneʒ

nõ cõedas:ad ſacrũ oꝛdinẽ nunqᷓ; accede—=3

re pᷣſumas. Quacũq; autẽ die ſacrũ oꝛdi⸗
nẽ temerarie pᷣſumpſeris:ſtatim iuri dya
boli iterũ inãcipaberis. Niſceſſit igit᷑ cle⸗
ricus ſanꝰ⁊ ſicut terrere ſolet aim pena re
cens:ea que vir dei pᷣceperat:interim cu⸗
ſtodiuit.Cũ vero poſt annos multos oẽs
pꝛioꝛes illiꝰ de hac luce migraſſent:⁊ mi⸗
noꝛes ſuos ſibimet ſupponi in ſacris oꝛdi
nibꝰ cerneret: verba viri dei quaſi ex lon⸗
go tꝑe oblitus poſtpoſuit:atq; ad ſacrum

oꝛdinẽ acceſſit. Quẽ mox is qui relique⸗
rat dyabolꝰ:tenuit:eũq; vexare quouſq;

animã eius excuteret:no ceſſauit.

Ste vir dei diuinitatis vt video
etis ſecreta penetrauit:qui ꝑſpe⸗
tit huc clericũ iccirco d vabolo tra

regoꝛius.
NBare diuinitatis ſecreta non noſ
ſet:qui dininitatis pᷣcepta ſerua⸗
ret:cũ ſcriptũ ſit:qui adheret dño
vnus ſpus eſt.
„ QPetrus.

Jvnꝰ ſit emn dño ſpũs: qui dño

adberet:quid ẽ ꝙ iterãiſdẽ egre⸗

ditũ:ne ad ſacrũ oꝛdinẽ auderet acceder̃.

S

audiße
üſbi

bet,
I.
nncen
cus de
nerab
eccle⸗
loe
dſan⸗
ls do⸗
gic
Na
ieli
lez
i
6
d⸗
da
de⸗
are
cu⸗
be
ni⸗
bec
lon⸗
n
e⸗
ſch

deo
ſpe⸗
9
ger.

nol
erus
die

ſi
ge

Bialogoꝛum

gius pᷣdicator dicit: quis cognouit ſenſuʒ
dñi:aut quis cõſiliariꝰ eius fuit. Nalde eĩ
eſſe incõueniẽs videt᷑:eius ſenſum cuʒ qͥ
vnñ factus fuerit:ignoꝛare.

Gregoꝛius.

ſunt:ſenſũ dñi nõ ignoꝛãt. Mãiſ⸗
quoq; apoſtolꝰ dicit. Quis eĩ

ſcit hominũ:q̃ ſunt hoĩs:niſi ſpũs homĩs

ui ẽ in ipſo. Ita ⁊ q̃ dei ſunt.nemo cog⸗
nouit:niſi ſpũs dei. Qui vt ſe oſtenderet
noſſe:q̃ dei ſunt:adiũxit: Hos autẽ nõ ſpi
ritũ huiꝰ mũdi accepimꝰ: ſed ſpiritũ qͥ̃ ex
deo eſt. Hinc iterũ dicit. Qð oculꝰ nõ vi
dit: nec auris audiuit:nec in coꝛ hoĩs aſ⸗

ſcẽdit:que pꝛeꝑauit deus diligẽtibus ſeꝛ

nobis autẽ reuelauit ꝑ ſpiritũ ſuum.
Yerga eideʒ Aplo ea q dei ſunt:
d᷑dei ſpirituͦ ſunt reuelata: quo ſu
per hoc:qð ꝓpoſui:pᷣmiſit:dicẽſ.
Oaltitudo diuitiarum ſapiẽtie 2 ſciẽ tie

0 deiꝛ ᷓ incoõpꝛehẽſibilia ſunt oꝑa eius ⁊ in
ueſtigabiles vie eiꝰ. Sʒ rurſum mihi bec

dicẽti alia ſuboꝛit᷑ qſtio. Hã Sauid pꝛo⸗
pheta dño loquit᷑:dicẽs. In labijs meis

ꝓnunciaui oĩa iudicia oꝛis tui.Et cũ mi⸗

nus ſit noſſe: ꝙᷓ etiã ꝓnunciare: quid eſt
qð paulꝰ incõpꝛehẽ ſibilia eſſe dei iudicia
aſſerit. Pauid autẽ hec ſe oĩa nõ ſolũ noſ
ſe:ſʒ etiã in labijs ꝓnuciaſſe teſtatur.

ESGregoꝛius.

T vtraq; hec tibi ſupius ſub bꝛe⸗
uitate reſpõdi dicẽs ꝙ ſancti viri
uãtũ cũ dño ſunt.ſenſum dñi
nõ ignoꝛãt.Oẽs enĩ qui deuote dñm ſe⸗
quunt᷑.etiã deuotiõe cũ deo ſũt: ⁊ adhuc
carnis coꝛruptibilis grauati põdere cum
deo nõ ſunt.occultaq; dei iudicia inq;tuʒ
cõiuncti ſunt:ſciũt:inquãtũ diſiũcti ſunt:
neſciũt. Qꝛ eni ſecreta eius adhuc ꝑfecte
nõ penetrãt: incõpꝛehẽſibilia eiꝰ iudicia
eſſe teſtant᷑. Qui vero mẽte ei adherent

atq; inherẽdo:vel ſacris ſcripture eloqſ:

vel occultis reuelationibꝰ inquantũ acci⸗
piunt:agnoſcũt:⁊ nouerũt hec:⁊ pꝛonun

Auncti viri inquãtũ cũ deo vnum

ciant. Judicia igit᷑ qui deꝰ tacet:neſciũtꝰ
que deꝰ loquit᷑iſciũt. Zñ ⁊ dauid ꝓphe⸗
ta cũ dixiſſet. In labijs meis ꝓnunciaui
oĩa iudicia: ꝓtinus addidit oꝛis tui: ac ſi
a ꝑte dicat.Ego iudicia ⁊ noſſe: ⁊ ꝓnun⸗
ciaſſe potui:que te dixiſſe cognoui. Ham
ea:q̃ ipſe nõ loqneriſ:a noſtra ꝓculdubio
cognitiõe abſcõdit.Cõcoꝛdat ergo pꝛo⸗
phetica apoſtolicã ſnĩa:qꝛ ⁊ incõpꝛehen⸗
ſibilia ſunt dei iudicia:⁊ tamẽ que de oꝛe

eius ꝓlata fuerint:humanis labijs ꝓnu⸗-⸗

ciant᷑.quoniã ſcire ab oibus:⁊ ꝓlata ꝓdi
poſſunt:a occultari non poſſunt.
¶De pꝛophetia deſtructionis
monaſterij ſui: q¶ Cap. XVIII·
— Petrus.
M obiectione mee queſtiuncu
le patuit cauſa ratiõis: ſed qſo
te ſi qua ſunt adhuc de viri hui
us virtute ſubiunge.
Yr quidã nobilis Theopꝛobꝰ no
mine eiuſdẽ Benedicti patri fue⸗
frat admonitione cõuerſus: q pꝛo
vite merito magnã apud eũ ſamiliaritatis
fiduciã habebat. Hic cũ quadã die eiꝰ cel
lã fuiſſet ingreſſus:huũc amariſſime ſlentẽ
repperit.Cũq; diu ſubſiſteret:eiuſq; n 6fi
niri lachꝛimas videret:nec tamen vt vir

dei cõſueuerat:orãdo plãgeret:ſed merẽ⸗

de:que nã cauſa tanti luciꝰ exiſteret:inqᷣ⸗
ſiuit. Cui vir dei ilico rñũdit. Smne hoc
monaſteꝛiũ qð cõſtruxi ⁊ cũcta q̃ fratribꝰ
pꝛeꝑaui oĩpotentis dei iudicio gẽtibꝰ tra
dita ſunt. Aix autẽ obtinere potui: vt mi
hi ex hoc loco aĩe cõcederent᷑. Cuiꝰ vocẽ
tũc Theopꝛobꝰ audiuit: nos autẽ cerni⸗
mus:qui deſtructũ modo a lon gobardoꝝ
gente eius monaſteriũ ſcimus. NHocturno
nĩ tꝑe ⁊ quieſcẽtibus fratribus nuꝑ illie
ſongedaral ingreſſi ſunt. Qui diripiẽtes
oĩa ne vnũ quidẽ hominẽ illic tenere po⸗
tuerũt:ſed impleuit om nipotẽs de? ꝙ fi⸗
deli famulo Bñdicto. ꝓmiſerat: vt ſi res
gẽtibus traderet: aĩas cuſtodiret:q̃ in re
pauli vicẽ video tenuiſſe Gñdictũ cuius

Peoati SBregoꝛij

du nauis rerũ omniũ iacturã pertulit:ipᷣe

in conſolatiõe vitã omniũ:qui cũ eo comi

».

tabant᷑: accepit.

De abſconſiõe flaſconis a bea
10 B£

eln cognita:
Aoda quoq; temꝑe exhilaratꝰ

dei viro in mõaſteriũ vino ple⸗
na duo lignea vaſcula: que vulgo flaſco⸗
nes vocant᷑ deferret. Qui vnũ detulit:al
terũ vero pergẽs in itinere abſcõdit. Rir
autẽ dñi quẽ facta abſentia latere nõ po⸗
terant vnũ cũ gratiarũactõe ſuſcepit:⁊ di
ſcedentẽ puerũ monuit:vicens.Dide fili
ne de illo fiaſ cone quẽ abſcondiſti:iam bi

vas:ſed inclina illũ caute ⁊ inuenis:quid
intus habet. Qui cõfuſus valde a dei ho

ine exiuit.Et reuerſus: volẽs adhuc ꝓ
bare que audierat:cũ flaſconẽ inclinaſſet:
de eo ꝓtinus ſerpens egreſſus eſt. Tunc

pꝛedictus exhylarat? puer per hoc qð in

vino repperit:expauit malũ qð ſecit.

¶ He mappulaꝝ receptiõe aſer
uo dei cognita: ¶ Cap.XX.
. Bn longe aũt a monaſterio vi
n cus erat: in quo nõ minĩa mul
Niitudo hominũ ad fideʒ dei ab

idoloꝝ cultu Benedicti fuerat
exhoꝛtatiõe cõuerſa. IJlbiq; quoq; quedaʒ
ſanctimoniales femine inerãt: ⁊ crebꝛo il
luc ꝓ exhoꝛtandis anĩabus fratres ſuos

mittere Benedictꝰ? dei famulus curabat.

NQuadã vero die miſit ex moꝛe: ſed his qͥ
miſſus fuerat monachus poſt admonitio
nẽ factã:a ſanctimonialibꝰ feminis roga⸗

tus:mappulas accepit: ſibiq; eas abſcon
dit in ſinu. Quẽ mox vt reuerſus eſt: vir

noſter: quẽ ipᷣe conuerſũ noſti:
trãſmiſſus a dno ſuo fuerat: vt

biq; eas in ſinu miſiſti? Qui mox eius ve
ſtigijs ꝓuolutus ſtulte ſe egiſſe penituit:
eas quas in ſinu abſconderat: mappu⸗

7

perba a dei viro cognita:

Capitulũ. XX

Aadã quoq; die dũ venerabi⸗
coꝛꝑpis alimẽta perciperet:eiuſ

filius fuerat: qui ei ante mẽſam lucernam

tenebat.Cũq; vir dei ederet:ipᷣe aũt cũ lu

cerna miĩſterio aſtaret: cepit per ſuperbie
ſpiritũ in menteſua tacitus voluere ⁊ per
cogitationẽ dicere. Quis eſt hic cui ego
manducãti aſſiſto:lucernã teneo:ſeruitiũ

impendo? Quis ſum ego:vt iſti ſeruiaʒ ?
Ad quẽ vir dei ſtatim cõuerſus: vehemẽz
ter eum cepit increpare dicẽs: Signa coꝛ

tuũ frater: quid eſt qð loqueris? ngna coꝛ
tuũ. Nocatiſq; ſtatim fratribꝰ pꝛecepit ei
lucernã de manibus tolli. Jpm vero iuſ⸗
ſit a mĩſterio recedere: ⁊ ſibi hoꝛa eadem
quietũ ſedere. Qui reqͥſitus a fratribꝰ q̃ͥd

habuerit in coꝛde:per oꝛdinem narrauit:
ito ſuperbie ſpũ intumuerat: ⁊ que ↄtra
virũ dei verba per cogitationẽ tacitus di

cebat.Cuũc liquide oibus patuit: ꝙ vene
rabulẽ Benedictũ latere nil poſſʒ: in cuiꝰ
aure etiã cogitatiõis verba ſonuiſſent.

De ducẽtis farine modijs faa
mis temꝑe ante cellam viri dei

———

7

uentis:

—

(Kmap. XXII.

O ngnie regione fames incubuerat:
j„ magnaq; oẽs alimentoꝝ indi⸗

nedicti monaſterio triticũ deerat: panes

dei vehemẽtiſſima amaritudine cepit in⸗ ¶ vero pene oẽs ↄſumpti fuerãt:vt nõ plus

crepare dicẽs: Quõ ingreſſa eſt iniqᷣtas

in ſinu tuo? At ille obſtupuit:⁊ quid egiſ
ſet oblitus: vnde coꝛripiebat᷑: neſciebat.

Cni ait: Hũquid ego illic pns non eram:
qñ ab ancillis dei mappulas accepiſti: ti

qᷓ quĩq; adrefectiõis hoꝛã fratribꝰ inue⸗
nirt potuiſſent. Cũq; eos venerabilis pa

ter ↄtriſtatos cerneret: eoꝝ puſillanimita

tẽ ſtuduit modeſta increpatiõe coꝛrigere:

⁊ rurſũ ꝓmiſſione ſubleuare dicẽs: Qus

lis pater: veſpertina iam hoꝛa

monachus cuiuſdà defenſoꝛis

io igit᷑ temꝑe in eadẽ campa

tia coanguſtabat: iãq; in be

i
zu:

bol
11

de

np
erat
inh⸗
inbe
anes
ſpus
lnue⸗
logs
imts
gert:

Pialogoꝛum

re de panis inopia veſter anim? triſtak?
Nodie quidẽ minus eſt: ſed die craſtina

abundaãter habebitis. Sequenti aũt die

ducẽti farine modij ante foꝛes celle in ſac

cis inuẽti ſunt. Quos opᷣs deus quipus

deferentibꝰ tranſmiſiſſet: nũcuſq; msnet

incognitũ.X cũñ fratres cernerent: domi
no gratias referẽtes didicerũt iam de abũ

dantia nei in e ner dubitartt.
iſcquelo te ndaaſe nam creden⸗

Alũ eſt huic dei famulo ſemper ꝓ⸗

tie ſpiritus i implebat.

Bregoꝛius.
e) RKophetie ſpiritus Petre ꝓphe
dꝛ ſicut de ſancto ſpiritu ſcriptuʒ
eſt. Avi vult ſpirat. Ita ſclendũ eſt:quia
⁊ qñ vult aſpirat. Hic eſt ꝙ MHathan a re
ge requiſitus: ſi cõſtruere templũ potuiſ⸗

ſet: pꝛius eõſenſit:⁊ poſtmodũ ꝓhibuit.

Minc eſt ꝙ Helyvʒzeus cũ flentẽ mulierem
cerneret: cauſamq; neſciſſet: ad ꝓhiben⸗

tem hanc puerũ dicit:DLimitte eã:qꝛ ani⸗

ma eius in amaritudine eſt: dñs celauit
a me:⁊ nõ indicauit mihi. Qð oĩpotens
deus ex magne pietatis diſpeni atiõe di⸗
ſponit: qꝛ dũ ꝓphetie ſpiritũ aliqñ dat ⁊
aliqñ ſubtrahi: ꝓphetantiũ mentes:⁊ ele
uat in celſitudine:⁊ cuſtodit in humilita⸗
te:vt ⁊ accipiẽtes ſpiritũ inueniãt: qͥd de

deo ſint ⁊ rurſum ꝓphetie ſpiritũ non ha

veures cognoſcãt: qͥd ſint de ſemetipᷣis.
e fabꝛica monaſterij Terra

cinenſis er viſioné diſpoſita:

——

—

¶Ke apitulũ. XxXIII.g

11 etrus.
Ta hoc eſſe vt aſſeris magna ra⸗
Ntio clamat. Sed queſo de venera
ili patre Benedictoz quicqd ad
hue animo occurrit: exequere.
Sregoꝛius.
Lio quoq; temntoꝛeg quoda m

phetie ſpiritũ adeſſe potuuũſe. an
der interualla tempoꝝ eius mentẽ ꝓphe

tarũ mentes nõ ſemper irradiat:

ber II
ſaͤeli viro fuerat rogatatus . vt in eius
pꝛedio iuxa T erracinẽ ſem vꝛbem miſ⸗
ſis diſcipulis ſuis conſtruere monaſteriũ
debuiſſet. Qui roganti cõſentiens depu⸗
tatis fratribus patrẽ cõſtituit:⁊ quis ei ſe
cũdus eſi et:oꝛdinauit. Quibus eũtibus
ſpopõdit dicẽs: Ite ⁊ die illo ego venioꝛ
⁊ oſtendo vobis: in quo loco oꝛatoꝛiũ: in
quo refectoꝛiũ fratrũ: in quo ſuſceptionẽ
hoſpitũ:vel queq; ſunt neceſſaria edifica⸗
re debeatis. Qui benedictione percepta
ilico perrexerũt: ⁊ conſtitutũ diẽ magno⸗
pere pꝛeſtolãtes:parauerũt oĩa que his q̊ᷓ
cũ tanto patre venire potniſſent:videban
tur eſſe neceſſaria. Mocte vero eadẽ qua
ꝓmiſſus illuceſcebat dies:eidẽ ſeruo dei
quẽ illic patrẽ cõſtituerat: atq; eius pᷣpo⸗
ſito vir dñi in ſomnis apparuit: ⁊ loca ſin
gula vbi quid edificare debuiſſent:ſubti⸗
liter deſignauit. Cũqʒ vtriq; a ſomno ſur
gerẽt:ſibiinuicẽ quid viderent retulerũt:
nõ tamen viſioni illi oĩimodo fidẽ dãtes:
virũ dei ſicut ſe venire ꝓmiſerat:expecta
bant. Cũq; vir dei cõſtituto die minime
veniſſet:ad eũ cũ meroꝛe reuerſi ſunt dicẽ
tes: Expectauimꝰ pater vt venires:ſicut
ꝓmiſeras⁊ nobis oſtẽderes:vbi quid ed
ficare deberemus ⁊ nõ veniſti. Quibus
ipe ait: Quare fratres: quare iſta dicit ⸗
MNũquid ſicut ꝓmiſi:nõ veni? Cui cũ ipſi
dicerẽt: Qñ veniſti? Geſpõdit.HNũquid
vtriſq; vobis doꝛmiẽtibus nõ apparui: ⁊
loca ſingula deſignaui? Ite ⁊ ſicut per vi⸗

ſionẽ vidiſtis: omne habitaculũ monaſte

rij ita conſtruite. Qui hec audientes ve⸗
hemẽter admirati ad pꝛedictũ pꝛediũ ſũt
reuerſi: ⁊ cũcta habitacula: ſicut ex reue⸗
latiõe didicerant: cõſtruxerüt.

Petrus.
Oceri velim quo fieri oꝛdine DU 2

tuit: vt longe reſponſũ doꝛmien⸗
tibus dicerei: ꝙ ipi per viſionem
andirent: ⁊ recognoſcerẽt.
regoꝛius.
Aid eſt: ꝙ perſcrutatus rei geſte
oꝛdinẽ:ambigis MPetre. Liquet
Pfecto: qꝛ mobilioꝛis nature eſt⸗

Veati Sregoꝛj poape

ſpiritus qꝙ coꝛpus. St certe ſeriptura te Qui cũ diu iſta toleraret: perrexit ad dei

ſte nouimus: ꝙ ꝓpheta ex iudea ſubleus hoĩem: quãtaſq; pateret᷑ verboꝝ cõtume
tus: repente eſt cũ pꝛandio in caldea de⸗ ltas enarrauit. Air aũt dei hec de illis au
poſitus: quo videlicet pꝛandio pꝛophetã diens:eis ꝓtinus mandauit dicẽs: Coꝛ⸗
refecit:ſeq; repẽte in iudea iterũ inuenit. rigite linguã veſtrã: qꝛ ſi non emẽdaueri
Si isit᷑ iam longe Abachuch potuit ſub tis: excõico vos. Quã videlicet excõica⸗
momẽto coꝛpoꝛaliter ire ⁊ pꝛandiũ defer⸗ tiõis ſententiã non ꝓferendo intulit: ſed
re:quid mirũ: ſi Benedictus pater obti⸗ minando. Ille aũt a pꝛiſtinis moꝛibus ni
nuit: quatenus iret per ſpiritũ ⁊ fratrum hil mutate itra paucos dies defuncte ſũt:
quieſcentiũ ſpiritibus neceſſaria narraret atq; in eccleſia ſepulte.Cunq; in eadẽ ec
vt ſicut ille ad cibũ coꝛpoꝛis coꝛpoꝛaliter cleſia miſſarũ ſolnia celebꝛarent᷑: atq; ex
perrexit:ita iſte ad ĩſtitutionẽ ſpiritualis moꝛe dyaconus clamaret. Si quis nõ cõ
vite ſpũaliter pergeret. municat det locũ:nutrix earũ que pꝛo eis

7

C De ſanctimõialibus feminis oblationẽ dno offerre cõſueuerat: eas de
quep oſt moꝛtẽ per eius oblatio ſepulcris ſuis ꝓgredi ⁊ exire eccleſiã vi⸗
. nẽ cõmunioni ſunt reddite: dyvaconi clamãtis exiebãt foꝛas: atq; in⸗
(CLapitulũ. XXIIII. tra eccleſiã permanere nõ poterãt:ad me
— Petru 8s. tori. red n vir dei ls adhe viuẽ
SWU HEb S us mãdauit.Eas quippe ſe cõione pꝛi
Aus ine leutioaterſt ra uare dixerat: niſi moꝛes ſuos ⁊ verba cor
veim noſſe ate inen locutio igerent. Tüc ſeruo dei cũ graui meroꝛe
Jelim N le in comuni locutio indicatũ eſt. Qui manu ſua ꝓtinus obla
e qualis iſte vir fuerit. tieonẽ dedit dicẽs: Ite ⁊ hãc oblationẽ ꝓ
Gregoꝛius. eis offerri dño facite:⁊ vlterius excõicate
Ix ipſa Petre cõmunis eius lo⸗ nõ erũt. Que dũ oblatio ꝓ eis fuiſſet im
cutio a virtutis erat pondere va⸗- molata:⁊ a dyacono iuxta moꝛẽ clamatũ

iam decernẽdo:ſed minãdo diceret: tan-⸗ dño per ſeruũ minime recederet: cõioneʒ
tas vires ſermn⸗ tae habeber ꝛac ſi hoc dño per ſeruũ dñi receꝑpiſſent.
nõ dubie atq; ſuſpenſe:ſed iã per ſenten IsKosssrrur
tiã pꝛotuliſſet. NMam nõ scab eiꝰ? mo⸗ R Jru MPetrus. is: quäni v
naſterio due quedã ſanctimoniales femi⸗ nerabile auachnes quaͤu ßve
ne nobilioꝛe femia exoꝛte:in loco pꝛopꝛio tamẽ in hac carne con vonc uc
ↄuerſabant᷑:quibus quidã religioſus vir gontẽ dt iſt. l ſate ne goerun tibu de
ad exterioꝛis vite vſum pᷣbebat obſequiũ aatingt elea oluere:in illo iam in
Sed ſicut nõnullis ſolet nobilitas gene⸗ liibili iualcio coſtituas⸗
ris parare ignobilitatẽ mentis: vt minus ¶ Gregoꝛius.
ſe in hoe mũdo deſpiciat: qui plus ſe cete Anquid nã Metre in hac adhuc
ris a liquid fuiſſe meminerũt: necdũ pꝛe carne nõ erat:qui audiebat? Qð
dicte ſctimoniales femie perfecte linguã ũq; ligaueris ſuper terraã: erit li⸗

ſuã ſub habitus ſui freno reſtrinxerãt: et gatũ in celis:⁊ que ſolueris ſuꝑ terrã: ſo⸗
eundẽ religioſuʒ virũ:qui ad exterioꝛa ne luta erũt ⁊ in celis. Cuius nũc vicẽ ligan

ceſſaria eis obſequiũ pꝛebebat: incautis do ⁊ ſoluẽdo obtinent:qui locũ ſancti re⸗
ſepe ſermonibꝰ ad iracundiã ꝓnocabãt. gimis ſide ⁊ moꝛibus tenẽt. Sed vt tãta

debat.X dũ ſepius cerneret: qꝛ ad vocẽ

cuaꝛ: quia cuiꝰ coꝛ ſeſe in alta ſu⸗ eſt vt non cõicantes ab eccleſia exirẽt:vi
ſpenderat: nequaiꝙ; verba de oꝛe illius in ſe nõ ſunt. Qua ex re indubitãter patuit:
caſſum cadebãt. Si quid vero vnqꝙ, non qꝛ vũ inter eas que cõione pꝛiuate ſũt: a

taidet
Gtume
llisan
Con⸗
lneri
liteſl
bsnl
geſit:
diee
cer
noc
Noeis
sde
lin⸗
we
i⸗
e
li
gi
e
wbla
Ne
diene
ſuin
mmari
kirr
Gtuis:
ſün
ione,

is ve
buc
de
mig

Bialogoꝛum

nber n „

valeat homo de terra:celi ⁊ terre cõditoꝛ
in terrã venit e celo.atq; vt iudicare:caro
etiã de ſpũalibus poſſit:hoc ei largiri dig
natus ẽ.factꝰ ꝓ hominibꝰ deꝰ caro:qꝛ ĩ⸗
de ſurrexit vltra ſe infirmitas noſtra: vnð
ſub ſe infirmata eſt firmitas dei.
De puero monacho quem ſe
pultũ terra pꝛoiecit. Ca.XXV.
N1Detrus.
Am virtute ſignoꝛũ concoꝛdi⸗
ter loquitur ratio verboꝛum.
Bregoꝛius.
adã quoq; die dũ quidam eius
puerulꝰ monachꝰ parẽtes ſuos:
vltra ꝙ, debebat: diligẽs atq; ad
eoꝛũ habitaculũ tendẽs:ſine benedic iõe
de monaſterio exiſſet:eodẽ die mox vt ad
eos ꝑuenit:defunctꝰ eſt. Cũq; eſſet ſepul
tus:die altero pꝛoi ectũ foꝛas coꝛpꝰ eiꝰ in
uentũ eſt.qð rurſus tradere ſepulture cu⸗
rauerũt.Sed ſequẽti die iterũ pꝛoiectum

exteriꝰ atq; inhumatũ ſicut pꝛius inuene
rt:ũc cõcite ad benedicti patriſ veſtigia

currẽtes:cũ magno fletu petierũt vt ei ſu⸗
am gratiã largiri dignaret᷑.. Quibus vir
dei manu ſus ꝓtinus cõionem dñici coꝛ⸗
poꝛis dedit:dicẽs.. Ite atq; hoc dñicum
coꝛpus ſuꝑ pectus eiꝰ ponite ⁊ ſic eum ſe
pulture tradite. Qõð du factũ fuiſſet ſuſce
ptum coꝛpus eiꝰ terra tenuit:nec ivltra ꝓ
iecit. Perpẽdis petre apud ieſuʒ chꝛiſtũ
dñm cuius meriti iſte vir fuerit:vt eiꝰ coꝛ
pus etiã terra pꝛoiecerit: qui Benedicti
gratiã non haberet.

„

—

rpendo plane ⁊ vehemẽter ſtu⸗
cOo. .

HDe monacho qui de monaſte
rio diſcedens draconẽ in itinere
inuenit. ap. XXVI.
¶Bꝛegoꝛiuus.
Aidaʒ autẽ eiꝰ monachꝰ mobi

litati mẽtis deditꝰ erat ⁊ ꝑama
nere ĩ monaſterio nolebat. Eij

q; eũ vir dei aſſidue coꝛꝛiꝑet⁊ frequẽte
admoneret. Ipſe vero nullomõ ↄientiret
in cõgregailõe ꝑſiſtere:atq; ĩ opoꝛtunis
pᷣcibꝰ vt relaxaret᷑: manere. Quadaʒ die
idẽ venerabilis pr̃ nimietatis eius tedio

affectus:iratus iuſſit:vt diſcederet. Qui

mox vt monaſteriũ exijt:cõtra ſe aſſitere
aꝑto oꝛe draconẽ in itinere ĩuenit. Cnqq
eũ idẽ draco qapparuerat: deuoꝛare vel⸗
lei:cepit ipſe tremẽs:⁊ palpitãs:magnis
vocibꝰ clamare:dicens. Qurrite.currite
qꝛ draco ille me deuoꝛare vult.Currẽtes
autẽ fratres draconẽ minime viderũt ſed
trementẽ atq; palp tãtẽ monachũ ad mo
naſteriũ reduxerũt:qͥ ſtatim ꝓmiſit nũq
ſe eſſe iã a monaſterio receſſurum.atq; ex
hoꝛa eadẽ in ſua ꝓmiſſione ꝑmãſit qppe
qui ſancti viri oꝛationibꝰ cõtra ſe aſſiſtere
draconẽ viderat:quẽ pꝛius nõ videndo:
ſequebatur. aeb pe —.
De puero ab Elephantino
moꝛbo curato.Cap.XXVII.
Ed neq; hoc ſilendũ puto qð il
luſtri viro Antonio narrãte co
gnoui:q aiebat patris ſui pue⸗
rũ moꝛbo elephãtino fuiſſe coꝛ
reptũ ita:vt iã pilis cadẽtibꝰ cutis ĩtume
ſceret:atq; increſcẽtẽ ſaniẽ occultare non

poſſet. Cui ad virũ dei ab eodẽ pr̃e eius

tate reſtitutus.
De.xij.ſolidis ꝑ miraculũ de⸗
bitoꝛi redditis et ſanatiõe hoĩs

miſſus ẽ ⁊ ſaluti pꝛiſtine ſub omni celeri⸗

cuius cutis quaſi lepꝛoſa appa/
rutt. (Kap. XXVIII.

Eq; illud taceaʒ qð eins diſci⸗
pulꝰ Pegrinꝰ noie narrar cõ
ſueuerat: qꝛ die quadã ſidelis
. vir quadã neceſſitate debiti cõ
pulſus:vnũ ſibi foꝛe remediuʒ credidit:ſi

ad dei virũ ꝑgeret ⁊ q̃ euʒ vrgeret debiti

neceſſitas:ĩdicaret. Aenit itaq; ad mona
ſteriũ:oĩpotẽtis dei famulũ repperit. Qꝛ
a creditoꝛe ſuo ꝓ.xij.ſolidis grauiter af⸗
fligeret titimauit.Cui venerabilis pr ne⸗
9

inopiã blãda locutiõe cõſolatꝰ ait. Nade
⁊ poſt biduũ reuertere:qꝛ deeſt hodie qð
tibi debeã dare. In ipſo autẽ biduo moꝛe
ſuo in orone fuit oceupatꝰ. Cũ die tertio

per archã vero monaſterij:q̃ erat frumen

ti. Quos vir dei deferri iuſſit ⁊ afflicto
petitoꝛi tribuit: dicẽs vt.xij.redderet et
vnũ in expẽſis ꝓpꝛijs hr̃etSʒ ad ea nũc
redeã que eiꝰ diſcipulis ĩ libꝛi huiꝰ exoꝛ⸗
dio pᷣdictis referẽtibus agnoui.

ſui emulatioe laboꝛabat: cuiꝰ ad
hec vſq; odiũ ꝓrupit vt neſcienti
in potu venenũ daret. Qui q;'uis vitã au
ferre nõ valuit: cutis tũ coloꝛẽ mutauit:
ita vt diffuſa in coꝛꝑe eius varietas lepꝛe
moꝛẽ imitari videret᷑: ſed ad dei homineʒ
deductꝰ ſalutẽ pꝛiſtinã citius recepit.Nã
mox vt eum cõtigit:omnẽ cutis lillius va
rietatẽ fugsuit. , ,
¶ De vale vitreo in ſaxis ꝓiec

—

to et nõ fracto. ¶ Capi.XxXIX.
NQ quoq; tꝑe quo alimẽtoꝝ in

vat:vir dei diuerſis indigẽtibꝰ
L monaſterij ſui cũcta txibuerat:
vt pene nihil ĩ cellario niſi parũ quid olei
in vitreo vaſe remane ret. Tũc quidã ſub
vyaconꝰ agapiciꝰ noĩe aduenit: magno⸗
pere poſtulas vt ſibi aliquãtulũ olei dari
debuiſſet. Air autẽ d ñi qui cuncta decre
uerat ĩ terra tribuere:vt ĩ celo oĩa reſerua

ſit petẽti dari. Monach“ vero qͥ cellariũ
tenehat audiuit quidẽ iubẽtis verba:ſed
implere diſtulit.Cũq; poſt paululũ: ſi id
qð iuſſerat:datũ eſſet:indreret:rñdit mo⸗
nachꝰ ſe mime dediſſe:q: ſi illud ei tribu⸗
eret: oiĩno nihil fratribꝰ remaneret. Tunc
iratꝰ:alijs pᷣcepit vt hocipᷣm vas vitreuʒ

ſtra pꝛoſjcerẽt:ne in cella aliquid per in⸗
obedientiã remaneret. factũq; eſt. Sub

is neceſſitate debiti affligebat᷑:redijt. Su

to plena ſubito tredecim ſolidi ſunt inuẽ

Eigdaʒ vir grauiſſima aduerſarij

opia campaniã grauiter afflige

ret:hoc i pſum paꝝ qð remãſerat olei:iuſ

in qͥ parũ olei remãſiſſe videbat᷑:per fene⸗

Peati Bregoꝛj pape

quaÿ ſe hre. xij. ſolidos rãdit: ſedtñ eiꝰ

feneſtra autẽ eadẽ ingens pꝛecipitiũ pate
bat:ſaxoꝛũ molibus aſperũ. Proiectum
itaq; vas vitreũ venit in ſaxis:ſed ſic mã⸗
ſit incolume ac ſi pꝛoiectũ minime fuiſſet:
ita vt neq; frangi:neq; oleũ effundi potu
iſſet.· Qõ vir dñi pꝛecepit leuari atq; vt
erat integrũ:petẽti tribu. Tüc collectis
fratribꝰ inobedientẽ monachũ de infide⸗
litate ſua ⁊ ſuperbia coꝛã omnibus incre⸗

Se dolio vacuo oleo repleto
(Cap. XXX.
Aa increpatione cõpleta ſe ſe
cũ eiſdẽ fratribus in oꝛationeʒ
gq. dedit. In eo autẽ loco vbi cuz
ratribus oꝛabat: vacuũ erat ab

oleo doliũ ⁊ coopertũ. Cũq; ſanctus viri

oꝛatione ꝑſiſteret:cepit operimentũ eiuſ⸗
dẽ dolij oloo excreſcete ſubleuariQuo
ↄmoto atq; ſubleuato oleũ qð excreuerat
oꝛa dolij tranſiẽs:pauimentũ loci:in quo

incubuerat:inundabat. Q&à Benedictꝰ

dei famulꝰ?: vt aſpexit:ꝓtinus oꝛationem

cõpleuit atq; in pauimentũ oleũ defluere

ceſſauit:tũc diffidentẽ inobedientẽq; fra⸗

trẽ latius admonuit: vt fidẽ habere diſce
ret ⁊ humilitatẽ. Idẽ vero frater ſalubꝛi⸗

ter coꝛꝛeptus:erubuit. uia venerabi⸗
lis pater virtutẽ omnipotẽtis dñi: quam
admonitione intimuerat:miraculis oſtẽ⸗
debat. Mec erat iam vt quiſquã: de eiꝰ ꝓ
miſſionibus dubitare poſſet:qͥ in vno eo⸗
dẽ q; momẽ to ꝓ vitꝛeo vaſe pene vacuo
plenũ oleo dolium reddidiſſet.

De monacho a demone libe⸗

rato: (Capi. XXXI
Aadaã die dũ ad beati Johan⸗
nis oꝛatoꝛiũ:qð in ipſo montis
Icelſitudine ſitůᷣ eſt: pergeret:ei
antiquꝰ hoſtis in mulo medici
ſpecie obuiã factꝰ eſt:coꝛnu ⁊ trepedicam

—

erẽs. Quẽ cũ requiſiſſet:dicẽs. Quo va

dis.ille rñdit.Ecce ad fratres vado poti⸗
onẽ eis dare:itaq; ꝑrexit venerabilis be⸗
nedictꝰ ad oꝛationẽ. Qua cõpleta conci⸗
tus redijr. Malignꝰ vero ſpns vnũ ſenio

Bialogoꝛum

liber II

——

rem monachũ inuenit aquã haurientẽ:in
quẽ ſtatim ingreſſus ẽ. Eũq; in terrã ꝓie
cit ⁊ vehemẽtiſſime vexauit. Quẽ cũ vir
dei ab oꝛatione red iẽs tã crudeliter vexa
ri cõſpiceret:ei ſolümodo alapam dedit?⁊
malignũ ab eo ſpiritũ ꝓtinus excuſſit.ita
vt ad eũ redire vlteriꝰ non auderet.
Petrus.
Elim noſſe hec tanta miracula ſi
virtute ſemꝑ oronis impetrabat:
Nan aliquãdo etiã ſolo voluntatis

¶ Gregoꝛius.
i deuotamẽte deo adherẽt cuʒ
rerũ neceſſitas expoſcit: exhib eꝛe
ſigna mõ vtroq; ſolẽt:vt mira qͥq;
aliquãdo ex pᷣce faciãt.aliqñ ex ptãte.Cũ
enĩ iohãnes dicat. Quotquot at recepe⸗
runt eũ:dedit eis ptãtem filios dei fieri:q̃
filij dei ex ptãte ſũt quid mirũ ſi ſigna fa⸗
cere er ptãte valeãt: qꝛ enĩ vtroq; mõ mi⸗
racula exhibeãtꝛteſtat᷑ petrꝰ:q Chabitaʒ

moꝛtuã oꝛãdo ſuſcitauit. Ananiã vero et

ſaphirã mẽtientes: moꝛti increpãdo tradi
dit. MNeq; eni oꝛaſſe in eoꝛũ extinctione le
gił᷑:ſʒ ſolũmõ culpã:quã ꝑpetraueraãt:in⸗
crepaſſe. Cõſtat ergo qꝛ aliqñ hec ex ptã⸗
te:aliqñ vero exhibẽt ex poſtulatiõe: duʒ
a iſtis vitã increpãdo abſtulit:⁊ illi reddi
dit oꝛãdo. HNã duo quoq; fideliſ dei famu
li Bũñdicti faeta nũc replico in quibꝰ aꝑ⸗
te clareat:aliud hũc accepta diuinitus ex
ptãte:aliud ex oꝛatione potuiſſe.

(De ligato ruſtico et ſolo aſpe

ctu viri dei: ¶¶ Eap. XXXII.

DOthoꝛũ quidã Malla nomĩe ꝑ
Oſidie fuit arriane qͥ Totile reg⸗
eoꝛũ tẽpoꝛibꝰ contra catholice
eccleſie religioſos viros ardo⸗

re ĩmaniſſine crudelitatis exarſit. ita vt
quiſqͥs ei clericꝰ monachuſue ante faciem
veniſſet:ab eius manibꝰ viuus nullomo⸗

do exiret. Quadam vero die auaricie ſue
eſtu ſuccenſus:in rapinam rerũ inhias:

dum quendã ruſticum toꝛmẽtis crudeli⸗
bus affligeret eumq; per ſuꝑplicia diuer⸗
ſa laniaret:victus penis ruſticus ſe ſe res
ſuas Benedicto dei famulo cõmendaſſe
pꝛofeſſus eſt:vt dũ hoc a toꝛquente credi
bur:ſuſpenſa interim crudelitate ad vitaʒ
hoꝛa raperetur:tunc idem Halla ceſſauit
ruſticũ toꝛmentis affligere: ſed eius bꝛa⸗
chia loꝛis foꝛtibus aſtringẽs:ante equuʒ
ſuum cepit impellere vt quis eſſet bene⸗
dictus:qui eius res ſuſceperat: demoſtra
ret. Quẽ ligatis bꝛachijs ruſticus ante⸗
cedens duxit ad ſancti viri monaſterium
eumq; ante ingreſſum celle ſedentẽ rep⸗
perit ⁊ legentè. Eidẽ autem ſubſequenti
7 ſeuienti halle ruſticus dixit.Ecce iſte ẽ
de quo dixerã tibi bñdictus pater. Queʒ
dum feruido ſpiritu ⁊ peruerſe mentis in
ſania fuiſſet intuitus eo terroꝛe: quo con⸗
ſueuerat:acturũ ſe exiſtimans:magnis ce
pit vocibus clamare dicens. Surge:ſur⸗
ge:⁊ res iſtius ruſti ci redde:quas accepi
ſti. Ad cuius vocẽ vir dei ꝓtinus oculos
leuauit a lectione eũq; intuitus: mox etiã
ruſticũ:qui ligatus tenebatur: attendit.
Ad cuius bꝛachia duz oculos deflexiſſet
miro modo tanta ſe celeritate ceperunt il
ligata bꝛachijs loꝛa deuoluere vt diſſol⸗
ui tam concite nulla hominũ feſtinatiõe
potuiſſent. Cumq; is:qui ligatus vene⸗
rat:cepiſſet ſubito aſtare ſolutus: ad tan⸗
te poteſtatis vim tremefactꝰ halla ad ter⸗

ram coꝛruit ⁊ ceruicem crudelitatis rigi⸗

de ad eius veſtigia inclinans:ſe oꝛationi⸗
bus illius cõmendauit. Rir autem ſanc⸗
tus a lectione minime ſurrexit ſed vocatꝭ
fratribus eum introꝛſus tolli:vt benedic⸗
tionem acciperet:pꝛecepit. Quẽ ad ſe re
ductũ:vt a tante crudelitatis inſania q̃e⸗
ſcere deberet: admonuit. Qui fractus re
cedens:nil vlterius petere a ruſtico pᷣſum
pſu.quem vir domini nõ tangendoꝛſʒ re⸗
ſpiciendo ſoluerat.(¶ Ecce eſt petre quod
dixi:quia hi qui omnipotenti deo famili⸗
ariꝰ ſeruiũt:aliqñũ mira facer etiã ex ptate
poſſũt. Qui enĩ ferocitatẽ Gothi terribił
ſedẽs repᷣſſit:loꝛa vero nodoſq; ligature

D

que innocẽtis bꝛachia aſtrinxerãt:oculis

oiſſoluit: ipᷣa miraculi celeritate indicat:

quia ex poteſtate acceperat habere:quod

fecit. Aurſum quoq; quale quantũq; mi⸗

raculũ oꝛado valuit obtinere: ſubiungã.
De moꝛtuo ſuſcitato:
KCapitulũ. XXXIII.

Aadã die cũ fratribus ad agri
q opera fuerat egreſſus. Quidã
Vvvero ruſticus defuncti filij coꝛ
prous in vlnis ferens:oꝛbitatus
luctu eſtuans:ad monaſteriũ venit: Be⸗
nedictũ patrẽ queſiuit. Cui cũ dictũ eſſet
quia idem pater cũ fratribus in agro mo⸗

raret᷑: ꝓtinus ante monaſterij ianuã coꝛ⸗
pus extincti filij ꝓiecit ⁊ doloꝛe turbatꝰ⸗
ad inueniendũ venerabilẽ patrẽ ſeſe cooi

tus in curſum dedit. Eadẽ vero hoꝛa vir
dei ab agri opere iam cũ fratribus reuerte
bat᷑. Quẽ mox vt oꝛbatus ruſticus aſpe⸗

xit:clamare cepit. Redde filiũ meũ: red⸗

de filiũ meũ. Nir autẽ dei in hac voce ſub

ſtitit: dicẽs. Nũquid ego filiũ tuũ tibi ab

ſtulti? Cui ille reſpõdit:Moꝛtuus eſt:ve
ni ſuſcita eũ. Qð vt mox dei famulus au⸗
diuit:valde cõtriſtatus eſt dicens: Rece
dite fratres: recedite:hec noſtra nõ ſunt:

ſed ſanctoꝝ apoſtoloꝝ ſunt. Quid nobis
onera vultis imponere: que nõ poſſumꝰ

poꝛtare? Ar ille quẽ nimius cogebat do⸗
loꝛ:in ſua petitiõe perſtitit iurãs ꝙ nõ re
cederet niſi eius filiũ reſuſcitaret. uem

morx dei famulus inquiſiuit dicens: Abi
eſt? Cui ille reſpõdit:Ecce coꝛpus eiꝰ ad

ad iannam monaſterij iacet. Abt dũ vir
dei cũ fratribus perueniſſet: flexit genu

ſuper coꝛpuſculũ infantis incubuit: ſeq;

erigens ad celũ palmas tetendit dicens:

SDñne non aſpicias peccata mea: ſed fideʒ
huius homiĩis qui reſuſcitari filiũ ſuũ ro⸗
gat ⁊ redde in hoc coꝛpuſculũ aiam quaʒ
abſtuliſti. Nix in oꝛatiõe verba cõpleue⸗
rat: regrediente anima ita coꝛpuſculũ

pueri omne cõtremuit: vt ſub oculis om⸗

niñ qui aderãt apparuerit cõcuſſione mi⸗
riſica tremẽ do palpitaſſe. Cuius mox ma

nũñ tenet: ⁊ eum patri viuentẽ atq; incolu

Gregoꝛij

mem dedit. Liquet Petre: quia hoc mi⸗

etijt: vt exhibere potuiſſet.
He miraculo Scholaſtice ſo⸗
taisiue AAe RAA.
— „ Oetrus.

raculũ in poteſtate nõ habuit: qð ꝓſtratꝰ

zc eucta eſſe vt aſſeris conſtat.
patẽter. Quia verba que ꝓpo

ſueras:rebus ꝓbas. Sed que
ſo te vt indices: ſi ſãcti viri om
nia que volũt:poſſunt: ⁊ cũcta impetrãt:
que deſiderant obtinere.

Bregoꝛius.

Aiſnã erit Petre in hac vita pau

mulo ter dñ’m rogauit:⁊ tamẽ qð

voluit:obtinere nõ valuit. Ex qua re ne⸗
ceſſe eſt vt tibi de venerabili patre Bene
dicto narrẽ: qꝛ fuit quoddã quod voluit:
ſed nõ valuit implere. Soꝛoꝛ namq; eius

Scholaſtica nomine: omipotenti dño ab
ipo infantie temꝑe dedicata: ad eñ ſemel
per annũ venire cõſueuerat: ad quam vir
dei nõ longe extra ianuã in poſſeſſiõe mo
naſterij deſcẽdebat. Quadã vero die ve
nit ex moꝛe atq; ad eã cum diſcipulis ve⸗
nerabilis eius deſcẽdit frater:qui totũ di

em in dei laudibꝰ: ſacxiſq; colloquijs du

cẽtes: incũbentibus lam noctis tenebꝛis

ſimul acceperũt cibos. Cunq; ad menſaʒ

ſederẽt: ⁊ inter ſacra colloquia tardioꝛ ſe
hoꝛa ꝓtraheret: eadè ſanctimonialis fe⸗
mina ſoꝛoꝛ eius eũ rogauit dicens: Que
ſo te vt iſta nocte non me deſeras:vt vſq;
mane aliquid de celeſtis vite gaudijs lo
quamur. Cui ille reſpõdit: Quid eſt qð
loqueris ſoꝛoꝛ? manere extra cellã nulla⸗
tenus poſſum. Tanta vero erat celiſere⸗
nitas: vt nulla in aere nubes appareret.
Sanctimonialis aũt femina cũ verba fra⸗
tris negãtis audiſſet: inſertas digitis ma
nus ſuper mẽſam poſuit:⁊ caput in mani
bus omipotentẽ dominũ rogatura decli⸗

nauit. Cũq; leuaret de menſa caput tan⸗

ta choꝛruſcatiõis ⁊ tonitrui virtus tanta⸗
q; inundatio ꝓpluuie erupit:vs neq; vene⸗

q lo ſublimioꝛ? qui de carnis ſue ſti

ſtat.
o
gue⸗
jon
rir

nel
no
eve
e
iol
ſdu
is
ſi;
ſte
3ſe
Aue

jelo
1
lla⸗
ſore
eret⸗
t
ioni
ant
ttan
10r,
l

„W

Bialogoꝛum liber n

rabilis Benedictus:neq; fratres: qui cũ am receſſiſſet vir dei ad monaſt erium re⸗
eo aderant extra loci limen: quo conſede⸗ dijt. Cũ vero poſt triduum in cella conſi⸗

rant: pedẽ mouere potuiſſent. Sanctimo ſtens eleuatis in aera oculis vidit eiuſdẽ

nialis quippe femina caput in manib? de ſoꝛoris ſue animã de eius coꝛpoꝛe egreſſã
clinans: lachꝛimarũ fluuiũ in menſam fu⸗ in colũbe ſpecie celi ſecreta penetrare.
gerat per quẽ ſerenitatẽ aeris ad pluuiã Qui tante eius glorie congaudẽs omni⸗

traxit. Hec paulo tardius poſt oꝛationeʒ potẽti deo in hymnis ⁊ laudibus gratias
inundatio illa ſecuta eſt:ſed tanta fuit cõ⸗ reddidit eiuſq; obitũ fratribꝰ denũciauit

ueniẽtia oꝛatiõis ⁊ inundatiõis vt de mẽ Quos etiã pꝛotinus miſit vt eius coꝛpꝰ

ſa caput iam cum tonitruo leuaret:quate⸗ ad monaſteriũ deferrẽt.atq; in ſepulchꝛo
nus vnũ idemq; eſſet momentũ: a leuare qð ſibipſe parauerat:ponerẽt. Quo facto
caput:⁊ pluuia deponere. Tũc vir dei in contigit vt quoꝛum mens vna ſemper in
ter choꝛuſcos tonitruos atq; ingẽtis plu deo fuerat.Eoꝛum quoq; coꝛꝑa nec ſepul
uie inundationẽ vidẽs:ſe ad monaſteriũ tura ſeꝑaret. MM
nõ poſſe remeare: cepit conqueri cõtriſto⸗ ¶ De mundo ante oculos eius

tus:dicens. Marcat tibi omnipotẽs deꝰ r . e FP
ſoroꝛ:quid eſt: qʒ feciſti. Cui illa reſpon⸗ collecto et aia Sermani Capua

dit. Ecce te rogaui ⁊ audire me noluiſti: ne epi. ¶ Ca. XXXVI.

Tio quoq; tꝑe Seruãd dya⸗
conus atq; abbas eius mona⸗
erij qð in campanie ꝑtibus a

rogaui duũm meñ ⁊ audiuit me. Modo er
go ſi potes:egredere ⁊ me dimiſſa:ad mo „
naſteriũ recede. Ipſe autẽ exire extra tee. A q
tum nõ valens: qui remanere ſponte no⸗ Aiberio quondã patricio fue⸗
luit: in loco mãſit inuitus . Sicq; factum rat conſtructũ ad eum viſitationis gratia
eſt vt totã noctẽ peruigilẽ ducerent: atqʒ ex moꝛe venire cõſueuerat eiuſq; monaſte

per ſacra ſpiritalis vite colloquia ſe ſe vi riũ frequẽtabat vt qꝛ idem quoq vir do⸗
caria relatione ſatiarent. Qus de re dixi ctrina gratie celeſtis affluebat: dulcia ſibi

eñ voluiſſe aliquid: ſed minime potuiſſe. inuicẽ vite verba tranſfunderent a ſuauẽ
Quia ſi venerabilis viri mẽtẽ aſpicimꝰ: cibum celeſtis patrie:quia adhuc perſec⸗
dubliũ non eſt quin eandẽ ſerenitatem vo te gaudendo nõ poterant:ſaltem ſuſpirã⸗
luerit in qua deſcẽderat permanere:iʒ cõ do guſtarent. Cumq; hoꝛa iã quietis exs
tra hoc qð voluit:in virtute omnipoten⸗ igeret:in cuius turris ſuperioꝛibus ſe ve⸗
tis dei ex femine pectoꝛe miraculum inue nerabilis Benedictus: in eius quoq; ins⸗
nit. MNec mirũ ꝙ plꝰ illo femina que diu ferioꝛibus ſe Seruandꝰ dyaconus collo⸗
fratrẽ videre cupiebat: in eodẽ tẽpoꝛe va cauit: quo videlicet in loco inferioꝛ ad ſu⸗
luit. Quia enĩ iuxta Johanis vocẽ deus perioꝛa peruius cõtinuabat aſcẽſus. An⸗
charitas ẽ: iuſto valde iudicio illa plꝰ po te eandẽ vero turrim lar gius erat habita
tuit: que ampliꝰ amauit. ulumelnlauddetriuſty viſeigul gulelee⸗
‚U‚ hant. Cumq; vir dei benedictus adhuc q́
(De aia ſoꝛoꝛis eius viſa et qua eſcẽtibus fratribus vigilijs noeturne 6:4
liter a coꝛꝑe ſit egreſſa. tionis tẽpoꝛa pꝛeueniſſet:adfeneſtra ſtãs
Lap. XXKXVJ. ⁊ omnipotentẽ deum depꝛecans: ſubito
I Petrus. inn tempeſta noctis hoꝛa reſpiciens: vidit
Areoe multum plac f;uſam lucẽ deſuper cunctas tenebas effu
Ateoꝛ multum placet quod dicis gaſſe:tantoq; ſplendoꝛe clareſcere vt diẽ
regoꝛius. vinceret lux illa:que in tenebꝛis radiaſſet
Amq; die altero eadem vene⸗ Mirs autẽ res valde in hac ſpeculatione

rabilis femina ad cellã pꝛopꝛi⸗ ſecuta eſt:qꝛ ſicut poſt ipſe narrauit: oĩs

HPeati Bregoꝛij pape

etiam mundus:velut ſub vno ſolis radio
collectus:ante oculos eius adductꝰ eſt.
Qui venerabilis pater dũ intentã oculo
rum aciẽ in hoc ſplendoꝛe choꝛuſce lucis

infigeret:vidit germani capuani epiſcopi

animã in ſpera ignea ab angelis in celum
ferri:tunc tãti ſibi teſtẽ volens adhibere
miraculi:Seruandũ dyaconũ iterato bis
terq; eius nomine cũ clamoꝛis magnitu⸗
dine vocauit.Cũq; ille fuiſſet inſolito tã
ti viri clamoꝛe turbatus:aſcẽdit: reſpexit
Ntemq; iã lucis exiguã vidit. Cui tantuʒ
obſtupeſcẽti miraculũ:vir dei ꝑ oꝛdineʒ:
que fuerãt geſta:narrauit: Statimq; icaſ
ſinuʒ caſtrum religioſo viro Theopꝛobo
mandauit vt ad capuanã vrbẽ ſub eadem
nocte trãſmitteret ⁊ qd de Germano epi⸗
ſcopo ageret᷑:agnoſceret:⁊ indicaret. Fa
ctũq; eſt ⁊ reuer endiſſimũ virũ Germanũ
Epiſcopũ:is qui miſſus fuerat:iaʒ defun
ctum repperit ⁊ requirẽs ſubtiliteragno

uit:eodẽ momento fniſſe illiuſ obitũ:quo

vir dñi eius agnouit aſcenſum.

Etruss.

Nra res
in da. Sed hoc qð dictũ eſt:qꝛ ante
aoooculos ipſius quaſi ſub vno ſolis
radio collectus omnis mũdus adductus
eſt:ſicut nun expertus ſum ita nec con⸗
ijcere ſcio:quo oꝛdine fieri poteſt vt mun⸗
dus omnis ab homine vno videatur.
(5(Bregoꝛius.
Ixum tene petre qð loquoꝛ quia
aie videnti creatoꝛes:anguſta eſt
IL omis creatura. Quãlibet etenim
parũ de luce creatoꝛis aſpexerit: bꝛeue ei
ſit omne qð credtũ eſt:qꝛ ipſa luce viſiõis
intime mẽtis laxat᷑ ſinus.tantũq; expãdi⸗

„.
4

tur in deo vt ſuperioꝛ exiſtat mundo. Fit

vero ipſa vidẽ tis aĩa etiã ſuper ſemetip⸗
ſam:cũq; in dei lumine rapit᷑:ſuper ſe ĩ in
terioꝛibus ampliat᷑ ⁊ dũ ſub ſe cõſpicit ex
altata:cõpꝛehendit ꝙ;ᷓ bꝛeue ſit:qð cõpꝛe
hendere humiliata nõ poterat. Uir ergo
qui intueri globũ igneuʒ angelos quoq;
ad celu redeuntes videbat hec pꝛoculdu⸗

valde ⁊ vehemẽter ſtupẽ

7

AX

bio cernere nõ niſi in dei lumine poterat.

Quid itaq; mirũ:ſi mundũ ante ſe colle⸗
ctũ vidit:qui ſubleuatus in mẽtis lumie

extra mundũ fuit. O autẽ collectus mun

dus ante eius oculos dicit᷑:nõ celũ ⁊ ter⸗

ra cõtracta eſt:ſed vidẽtis animꝰ dilata⸗
tus. Qũo in deo raptus:videre ſine diffi
cultate potuit omne:qð infra deũ eſt. In
illa ergo luce que exterioꝛibus oculis ful

ſit:lux interioꝛ in mẽte fuit:que videntis

animũ:qꝛ ad ſuperioꝛa rapuit:ei qꝙᷓ angu
ſta eſſent oĩa inferioꝛa:monſtrauit. .
BDe eo ꝙ regulã monachoꝛuz

— ———

Igdeoꝛ mihi vtiliter nõ intellexiſ⸗
ſe:que dixeras:quãdo ex tardita⸗

6 te mea tantũ creuit expoſitio tua.

Sed qꝛ hec liquide meis ſenſibꝰ infudiſti
queſo vt ad narrationis oꝛdinẽ redeas.
2. Bregorius.

ain eius ſtudioſe pꝛetereo. Q.:
ad alioꝛũ geſta voluẽdo feſtino. Hoc aũt
nolo:te lateat qð vir dei inter tot miracu
la:quibꝰ in mundo claruit:doctrine quo
q; verbo nõ mediocriter fulſit. Nam ſcrip
ſit monachoꝛũ regulã diſcretione pꝛecipu
am:ſermone luculentã. Cuiꝰ ſi quis velit
ſubtilius moꝛes vitãq; cognoſcere: põt ĩ
eadẽ inſtitutione regule oẽs magiſterij il
lius actus inuenire:quia ſanctus vir nul
lo modo potuit aliter docere q; vixit.
De pꝛophetia ui eritus fra⸗
Ogdem vero anno quo de hac
vlta erat exiturus: quibuſdã di
fſcipulis ſecũ cõuerſantibus:qͥ⸗
buſdã lõge manẽ tihus ſanctiſ
ſimi ſul obitus denũciauit diẽ:pꝛeſentibꝰ
indicẽs vt audita ꝑ ſilentia tegerẽt:abſen
tibus indicãs:qð vel quale eis ſignũ fie⸗

tribꝰ nũciata. ¶Ca. XXXVIII.

ret:quãdo eius aĩa de coꝛꝑe exiret. Ante
ſextũ vero ſui exitus diẽ aperixe ſibiſepul

Ibet petre adhuc de hoc venera⸗
bili patre multa narrare:ſed que-

Nerat⸗
lle⸗
lonie
1smun
iu⸗
dilatx⸗
gediſi
t
lis ul
kentis
ngn

ouß

e

u
i
dti
jil
nul

l.
hee
i
16:;
ncti
gtib⸗
len
iͤſi⸗
D
ſh

mötes ¹

beati viri benedicti ſpecuʒ deuenit. ib iq;

BViialogoꝛum uber 1I

tur liubet. Qui mox coꝛꝛeptus febꝛibus
acri cepit ardoꝛe fatigari.Cũq; ꝑ dies ſin
gulos lãguoꝛ ingraueſceret:ſexta die poꝛ
tare ſe in oꝛatoꝛiũ a diſcipulis fecit. Ilbi⸗
q; exitũ ſuũ dñici coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis ꝑ⸗
ceptione muniuit. atq; inter diſcipuloꝛuʒ

manus imbecillia mẽbꝛa ſuſtentas: erec⸗
tis in celũ manib“ ſietit ⁊ vltimũ ſpirituʒ
inter verba oꝛatiõis efflauit. Qua ſcʒ die

duohꝰ de eo fratribꝰ: vni in cella cõmoꝛã

ti: alteri autẽ lõgius poſito reuelatio vniꝰ
atq; indiſſimilis viſionis apꝑuit.x Aide⸗
rũt nãq; qꝛ ſtrata pallus atq; innumeris
chhoꝛuſca lampadibꝰ via recto oꝛiẽtis tra⸗

mite ab eius cella in celũ vſq; tendebat᷑.

Cui venerãdo habitu vir deſuꝑ clarꝰ aſſi

ſtens:cuius eſſet via:quã cernerẽt:inqui

ſiuit. Ali autẽ ſe neſcire ꝓfeſſi ſunt. Qui
bus ipſe ait:hec eſt via qua dilectus dño
celũ Benedictꝰ aſcẽdit.Tũc itaq; ſancti
viri obitum ſicut pꝛeſentes diſcipuli vide
runt.ita abſentes hoc ſigno:qð eis pꝛedi
ctũ fuerat:agnouerũt. Sepultus vero eſt

in oꝛatoꝛio beati Johãnis ba ptiſte:qð de

ſirncta ara Apollinis ipſe cõſtruxit qui ⁊
in ea ſpecu in qua pꝛius habitauit nuncuſ
q; ſi petentia ſides exigat:miraculis cho⸗

fruſcat.

Aper nãq; eſt res geſta:quã nar
ro. Quedam mulier mẽte capta
ũ ſenſum funditꝰ ꝑdidiſſet: per
valles: ſiluas ⁊ cãpos:die noctu
q; vagabat᷑.ibiq; tantũmodo quieſcebat:

vVbi hãc q̃e ſcere laſſitudo coegiſſet. Qua

dam vero die duzʒ vaga nimiũ erraret: ad

neſciẽs ingreſſa mãſit. Mane autẽ facte
ita ſanato ſenſu egreſſa eſt:acſi eã nunꝗᷓ

iInſania capitis vlla tenuiſſet: que omi vi⸗
te ſue tẽpoꝛe in eadẽ: quam accepit ſalute

Aid nam eſſe dicimus: ꝙ plerũ⸗
q; in ipſis quoq; patrociniis ſic eſ
. ſe ſentimꝰ? vt nõ tanta ꝑ coꝛpoꝛa
ſua:quãta beneficia ꝑ reliquias oſtendãt

atq; illic maioꝛa ſigna faciut: vbi minime

per ſemetipſos iacent.
ne inſana muliere in eiꝰ ſpe
ai ſanats. (Kap. XXXIX.
SSi in ſuis coꝛꝑibꝰ ſancti mar⸗s
tyres iacent:dubiũ Petre nõ
eſt: ꝙ multa valeant ſigna de⸗
mõſtrare:ſicut ⁊ faciunt ⁊ purs
mente querẽtibus ĩnumera miracula one⸗e
dunt. Sed qꝛ ab infirmis poteſt mẽtibus
dubitari:vtrũ ne ad exaudiendum ibi pꝛe
ſentes ſint: vbi conſtat quia in ſuis coꝛꝑi⸗
bus non ſint:ibi neceſſe eſt eos maioꝛa ſi⸗
gna oſtẽdere:vbi de eoꝛũ pꝛeſentia poteſt
mens infirma dubitare. Quoꝝ vero mẽs
in deo fixa eſt:tãto maius habet fidei me
ritũ:quãto illic eos nouit ⁊ nõ iacere coꝛ⸗
oꝛe ⁊ tamen nõ deeſſe ab exauditione.
nde ipſa quoq; veritas vt fidẽ diſcipu⸗
lis augeret:dixit.Si ego nõ abiero:para
clltus non veniet ad vos. Cũ enim ↄſtet
quia paraclitus ſpiritus a patreſſemꝑ pꝛo
cedat ⁊ filio: cur ſe filius receſſurum dicit
vt ille veniat: qui a filio nũ recedit. Sʒ
quia diſcipuli in carne dñʒ cernẽtes:coꝛ⸗
poꝛoꝛeis hunc oculis ſemper videre ſitie⸗
bʒãt:recte eis dicitur. Miſi ego abiero: pa
raclitus nõ veniet:ac ſi aperte diceretur.
Si coꝛpuſ nõ ſubſtraho:quis ſit amoꝛ ſpi
ritus:nõ oſtendo:⁊ niſi me deſieritis car⸗
naliter cernere:nunqꝙꝙᷓ me diſcetis ſpũali⸗
ter amare. M r

„

Lacet quod dicis:
[Bregoꝛius.
Liquantũ iam a locutione ceſ⸗
ſandum eſt vt ſi ad alioꝛum mi
racula narranda tendimus. lo⸗
quendi vires interim per ſilen

tium reꝑemus.

¶ Explicit Liber ſecundꝰ dis

s.

logoꝛum beati Gregoꝛi

Peati =

Bregoꝛij pape

Beati Gregoꝛij pape DNialo/⸗
goꝛu liber tertius: de vita ⁊ mi⸗
raculis alioꝛuʒ patrum:feliciter
¶ He ſancto Paulino Molane
ciuitatis Epo. ¶Cap. I.
AUAnIm vicinis valde patribus
intẽdo: maioꝝ facta relique
ræ: ita vt MPaulini miraculũ
Molane vebis ep̃i:qui mul⸗
tos quoꝝ memini virtute et
temꝑe pꝛeceſſit: memoꝛie deruiſſe videat᷑
Ged ad pꝛioꝛa nũe redeo: eaq; quãta va⸗
leoꝛbꝛeuitate perſtringo. Sicut enĩ bono
rũ facta innoteſcere citius ſimilibꝰ ſolẽt:
ſenioꝛibꝰ noſtris per iuſtonꝝ exempla gra
dientibus pᷣdicti venerabilis viri celebꝛe
nomen innotuit: eiuſq; opus admirabile
ad eoꝝ ſe inſtruenda ſtudia tetẽdit:quoꝝ
me neceſſe fuit grauitati tã certe credere:
ac ſi ea que dicerẽt meis oculis vidiſſem.
Am ſeuientiũ Bandaloꝝ temꝑe
fuiſſet italia in cãpanie partivus
depopulata:multiq; eſſẽt de hac
terra in affrica regioneʒ traducti: vir dñi
Paulinus cũcta que ad epiſcopi vſuʒ ha
bere potuitꝛcaptiuis indigẽtibuſq; largi⸗
tus eſt.Cũq; iam nihil oĩmodo ſupereſſʒ
quod petẽtibus dare potuiſſet. Quodã
die quedã vidua aduenit:que a regis bã⸗
daloꝝ genero ſuũ filiũ in captiuitatẽ fuiſ⸗
ſe ductum perhibuit: atq; a viro dei eius
pꝛeciũ poſtulauit: ſi foꝛte illius dñs hoc
dignaret᷑ accipere:⁊ hũc cõcederet ad ꝓ⸗
pꝛia remeare. Sed vir dei magnope pe⸗
tẽti femine:quid dare potuiſſe:inquirẽs:
nihil apud ſe aliud:niſi ſe inuenit: peten⸗
tiq; femine reſpõdit dicẽs: Mulier quid
Boſſim dare: non habeo? ſed memetipᷣm
tolle.Seruũ me iuris tui ꝓfitere: atq; vt
filiũ tuũ recipias: me vice illius in ſerui⸗
tiũ trade. Qðõ illa ex oꝛe tanti viri audi⸗
ens:irriſionẽ potius credidit qᷓ cõpaſſio⸗
nẽ. At ille vt erat vir eloquẽtiſſimus: at⸗
ꝙᷓ appꝛime exterioꝛibꝰ quoq; ſtudijs eru
. 2*

2
2

ditus:dubitãti femine citius perſuaſit:vt
audita crederet: ⁊ pꝛo receptiõe filij ſe in

ſeruitiũ epᷣm tradere nõ dubitaret. Per⸗
rexereè igit᷑ vtriq; ad alriea. Kaet
autẽ regis genero:qui eius filiũ habebat
rogatura ſe obtulit ac pꝛius petijt vt ei ſi
liũ donare debuiſſet. Qð cũ vir barbarꝰ

typo ſuperbie turgidus:gaudio tranſito⸗

rie ꝓſperitatis inflatus:non ſolũ facere:
ſed etiã audire deſpiceret:vidua ſubiũxit
dicens: Ecce hũc hominẽ pꝛo eo vicariũ
pꝛebeo: ⁊ ſolũmodo pietatẽ in me exhibe

mihiq; vnicũ filiũ redde. Cũ ille venuſti
vultus hominẽ cõſpexiſſet:quã artẽ noſ⸗

ſet:inquiſiuit. Cui vir dei MPaulinus re⸗
ſpondit dicẽs:Artẽ quidẽ aliquã neſcio:
ſed hoꝛtũ bene excolere ſeio. Qõ vir gen
tilis valde libẽter accepit: cũ in nutrien⸗
dis oleribus:quia peritus eſſet: audiuit.
Suſcepit itaq; ſeruũ:⁊ rogãti vidue red⸗
didit filiũ. QAuo accepto didua ab affrica
na'regione diſceſſit: NPaulinus vero exco
lẽdi hoꝛti ſuſcepit curã. Cunq; idẽ regis
gener erebꝛo igrederet᷑ hoꝛtũ: ſuũq; hoꝛti
lanũ requireret: ſapientẽ valde eſſe homi
nẽ videret: amicos cepit familiares deſe⸗

rere: ⁊ ſepius cũ ſuo hoꝛtulano colloqui:

atq; eius ſermõibus delectari. Cui Pau
linus quotidie ad mẽſam olera virẽteſq;
herbas deferre cõſueuerat: æ accepto pa⸗
ne ad curã hoꝛti remeare.Cũq; hoc diuti
us ageret: quadã die fuo domino fecũ ſe⸗
cretius loquẽti ait: Nide quid agas. Et
Bandaloꝝ regnũ qualiter diſponi debe⸗
at pꝛouide:quia rex citius ⁊ ſub omi cele
ritate eſt moꝛiturus. Qð ille audiẽs: qꝛ
ab eodẽ rege pꝛe ceteris diligebat᷑: ei mi⸗

nime tacuit. Sed qͥd a ſuo hoꝛtulano ſa⸗

piente ſcʒ viro agnouiſſet: ĩdicauit. Qð

dũ rex audiſſet:ilico reſpõdit. Ego vellẽ

hũc:de quo loqueris:hoĩem videre.Cui

gener eius venerabilis MPaulini temꝑa⸗

lis dñs reſpondit dicens? Rirentes her⸗
bas mihi ad pꝛandium deferre cõſueuit.
Has itaq; ad menſam eũ depoꝛtare facio
vt quis ſit qui mihi hec eſt locutus:agno

ſcas.Factũq; eſt ⁊ duʒ rex ad pꝛandiũ di⸗

ente

õ

ſern
ſſein

dene

hebn
Nteif
bin
ſſto⸗
ere:
rtit
anii
bhe
uſt
not⸗
e,
io

pinquo ei ſecretũ: quod pꝛius abſcõderat
indicauit dicens: Aerũ eſt quod audiſti.

Bialogoꝛum

ſcubuit: Paulin ex ſuo opere olera que/
q; et virentia delaturus aduenit. Cunq;
hunc rex ſubito cõſpexiſſet: intremuit at-

q; accerſito eius domino ſibi per filiã pꝛo

Mam nocte hac in ſomnio ſedẽ tes in tri⸗

punalibus contra me iudices vidi: inter
quos iſte etiã ſedebat:⁊a flagellũ quod ali
quando acceperã: eoꝛũ mihi iudicio tolle
batur:ſed percũctare:quis nam ſit. Nam

ego hũc tanti meriti virũ poꝝ ularẽ: vt cõ
ſpicitur nõ eſſe ſuſpicoꝛ. Tunc regis ge⸗
ner ſecreto Paulinũ tulit:quiſnã eſſet in
quiſiuit. Cui vir domini reſpõdit: Ser⸗
uus tuus ſum:quẽ pꝛo filio vidue vicariũ
ſuſcepiſti.Cũq; inſtanter ille requireret:
vt non quis iam eſſet:ſed quis in ſua ter⸗
ra fuiſſet: indicaret: atq; hoc ab eo itera⸗
tione frequens inquiſitionis exigeret:vir
domini conſtrictus magnis coniuratiõi⸗
bus iam nõ valens negare quid eſſet: epi
ſcopũ ſe fuiſſe teſtatus eſt. Quod poſſeſ⸗
ſoꝛ eius audiẽs:valde pertimuit: atq; hu

militer obtulit: dicens: Pete quod vis:
quatenus ad terram tuam a me cum ma⸗ R

gno munere reuertaris. Cui vir domini
aulinus ait: vnũ eſt quod mihi impen
ere beneficiũ potes: vt omnes ciuitatis
mee captiuos relaxes. Qui cuncti pꝛoti⸗
nus in affricana regiõe requiſiti: cũ onu⸗
ſtis frumẽto nauibus pꝛo venerãdi Pau
lini viri ſatiſfactiõe: in eius comitatu la⸗
x ati ſunt. Noſt nõ multos vero dies Bã
daloꝛũ rex occubuit: ⁊ flagelluʒ:quod ad

ſuaʒ perniciẽ diſpenſante d eoꝛpꝛo ſideliũ

diſciplina acceperat: amiſit. Cicq; factũ
eſt: vt omipotens dei famulus NPaulinꝰ

vera pꝛediceret: ⁊ qui ſe in ſeruitiũ ſolum

tradiderat: cũ multis a ſeruitio ad liberta
tem rediret: illũ videlicet imitatꝰ:qui foꝛ
mã ſerui aſſumpſit: ne nos eſſemus ſerui
peccati.Cuiꝰ ſequẽs veſtigia Paulinus
ad tempus volũtarie ſeruus factus eſt ſo
lus: vt eſſet poſtmodũ liber cũ multis.

.

Am we audire cõtingit qð imits
tri non valeo: flere magis libet:
aliquid dicre.
=Bregoꝛius.
Eculus etiã moꝛte apud eius ec⸗
eleſiã ſcriptũ eſt:quia cum doloꝛe
eſſʒ lateris tactus ad extrems per
ductus eſt. DHumq; eius omis domus in

ſua ſoliditate ꝑſiſteret: cubiculũ: quo ia⸗

cebat eger: facto terremotu contremuit:
omneſq; qui illic aderãt:nimio terroꝛe co
cuſſit: ſicq; ſancta illa anima carne ſoluta

eſt. Factũq; eſt vt magnus pauoꝛ inuade

ret eos:qui Maulini moꝛtẽ videre potus
iſſent. Sed quia hec quã ſuperius dixi:
Paulini virtus valde eſt intimata: nun
ſi placet: ad miracula exterioꝛa veniamꝰ?:
que et multis iam nota ſunt: ⁊ ego ta re⸗
ligioſoꝛũ viroꝝ relatiõe didici: vt de his
omimodo ambigere nõ poſſim.
e ſancto Johanne papa:
– Capitulũ. II.

Hithoy tempoꝛe dũ Johaãnes
vir beatiſſimus huiꝰ? Romane
eccleſie pontifex: ad Juſtinũ ſe
nioꝛem pꝛincipeʒ pergeret: in
Choꝛinthi partes aduenit· Cui neceſ⸗

ſe fuit vt in itinere ad ſedendũ:equꝰrequi

ri debuiſſet. illic quidã vir nobilis au
diens: equũ in quo pꝛo magna mãſuetu⸗-
dine eius coniũx ſedere cõſueuerat: ita ei
obtulit vt cũ ad loca alia perueniẽti aptꝰ
equus potuiſſʒ inueniri:deberet ille quẽ
nobilis vir dederat: pꝛopter ſuã coniugẽ
trãſmitti. Factũq; eſt:⁊ vſq; ad certũ loeũ
pꝛedictus vir equo eodẽ ſubuehente per⸗
ductus eſt. Qui mox vt aliũ repperiteil⸗
lum quẽ acceperat tranſmittit. Cunq; in
eo pꝛedicti nobilis viriconiunx ſedere ex
moꝛe voluiſſet: vltra non valuit. Quia

poſt poſſeſſionẽ tanti pontificis: mulierẽ

ferre recuſauit. Cepit nãq; immenſo fla⸗
tu ⁊ fremitu:atq; inceſſanti totius coꝛpo⸗
ris motu: quaſi deſpiciẽdo pꝛodere: quia

7

poſt membꝛa pontiſicis mulierẽ ferre non

poſſet. C vir eius pꝛudenter intuitus:

2 Beati Gregoꝛij

hune eundẽ venerabilẽ virũ pꝛotinus re⸗
miſit:magnis pꝛecibꝰ petẽs:vt equũ ipſe
poſſideret:quẽ iuri ſuo ſedẽdo dedicaſſet.
De quo etiã illud mirabile a noſtris ſeni⸗
oꝛibus narrari ſolet: quod in cõſtantino⸗

politana vꝛbe ad poꝛtam que vocatur au

rea veniens: populoꝝ turbis ſibi occurrẽ
tibus in cõſpectu omniũ roganti ceco lu⸗
men reddidit: æ manu ſuperimpoſita ocu
lonꝝ tenebꝛas fugauit.

De ſancto Agapito papa:

(Capitulũ. III.
GGGſt non multü vero tempoꝛis
p .ʒBexigẽte cauſa Gothoꝝ: vir quo
q; beatiſſimus Agapitus huiꝰ
aAaAgafancte RBomane eccleſie ponti⸗
Yex:cui deo diſpẽ ſante deſeruio: ad Juſti
nianũ pꝛincipẽ acceſſit.Cui adhuc pergẽ
ti quadã die in greciarũ iam partibus cu⸗
rãdus oblatus eſt mutus ⁊ claudus: qui
neq; vlla verba edere: neq; ex terra vnqꝙᷓ
ſuurgere valebat. Cunq; hũc ꝓpinqui il⸗
iiuus flẽtes obtuliſſeni: vir dñi ſollicite re:⸗
quiſiuit: an curatiõis illius haberẽt fidẽ?
Cui dũ in virtute dei ex auctoꝛitate Pe⸗

tri: fixã ſalutis illius ſpem habere ſe dice⸗

rent: ꝓtinus venerãdus vir oꝛatiõi ineu⸗
bpuit:⁊ miſſarũ ſolẽnia exoꝛſus: ſacriſiciuʒ
in cõſpectu dei omipotentis immolauit.
Quo peracto ab altari exiẽs: elaudi ma⸗
nũ tenuit: atq; aſſiſtẽte ⁊ aſpiciẽte popu⸗
lo eũ mox a terra ꝓpꝛijs greſſibus erexit.
Cũq; ei dominicũ coꝛpus in os mitteret:
illa diu muta ad colloquendũ lingua ſolu
ta eſt. Mirati oẽs: flere pꝛe gaudio cepe⸗
rũt:eoꝛũq; mentes illico metus ⁊ reuerẽ⸗
tia inuaſit: cñ videlicet cernerẽt: que aga
pitus facere in virtute domĩ ex a diutoꝛio

Petri potuiſſet.ö „
De Datio Mediolanenſiũ
epiſcopo: ¶ Cap. IIII.

Juſdẽ quoq; pꝛincipis tꝑe cuʒ
BHatiꝰ mediolanẽſis vꝛbis epᷣs
cauſa fidai exactus ad cõſtanti⸗
“ Lnopolitanã vꝛbẽ pergeret:coꝛĩ
ih deuenit. Qui vũ largã domũ ad ho⸗

epiſcopo:

pape
ſpitandũ quereret:que comitatũ illius to
tuz ferre potuiſſet ⁊ vix inueniret: aſpexit
eminus domũ cõgruentis magnitudinis
eãq; ſibi pꝛeꝑari ad hoſpitandũ iuſſit.Cũ
q; eiuſdẽ loci incole dicerẽt:in ea hũc ma
nere nõ poſſe. Quia multis iã annis hãc
dyabolus inhabitaret:atq; ideo vacua re
maſiſſet:vir venerabilis Datius reſpõdit
olcẽs: Immo ideo hoſ pitari in domo ea⸗
dẽ debemus: ſi hãc ſpũs malignus inua⸗
ſit:⁊ ab ea hoim hoſpitationẽ repulit.In
ea ſibi igit᷑ parari pꝛecepit: ſecuruſq; illã
antiqui hoſtis certamĩa toleratùrꝰ intra⸗
uit. Itaq; intempeſte noctis ſilẽtio cũ vir
dei quieſceret:antiquꝰ hoſtis ĩmenſis vo
cibus magniſq; clamoꝛibus cepit imitari
rugitus leonũ:boatus pecoꝝ:ruditus aſi

noꝝ: ſibulos ſerpentũ:poꝛcoꝝ ſtridoꝛes æ
ſoꝛicũ:tũc repente hHatius tot beſtiaꝝ vo
cibus excitatus:ſurrexii vehementer ira⸗

tus:⁊ contra antiquũ hoſtẽ magnis cepit
vocibus clamare dicẽs: Bene tibi ↄtigit
miſer. Tu ille es qui dixiſti: ponã ſedem
meã ad aquilonẽ: ⁊ ero ſimilis altiſſimo.
Ecce per ſuperbiã tuã poꝛcis ⁊ ſoꝛicibꝰ ſi
milis factuſ es:⁊ qui imitari deũ indigne
voluiſti. Ecce vt dignus es: beſtias imi⸗

caris. Ad quã eius vocẽ:vt ita dicã:deię

ctionẽ ſuã ſpũs malignus erubuit: an nõ
erubuit? Qui eandẽ domũ ad exhibenda
mõſtra que cõſueuerat:vlterius nõ intra⸗

uit Sicczvonmgch ſideliũ habitaculũ fa

cta eſt. Qꝛ dũ eã vnus veraciter fidelis ĩ
greſſus eſt: ab ea ꝓtinus mẽdax ſpũs at⸗

q; inſidelis abſceſſit. Sed opoꝛtet iam vt
pꝛioꝛa taceamꝰ:ad ea que diebus noſtris
ſunt geſta veniendũ eſt.

Aidã eni religioſi viri Appu⸗
4 lie ꝓuintie ꝑtibus cogniti hoc

qð apud multoꝝ notitiã longe
lateq; ꝑtrebuit: de Sabino ca

nuſine vꝛbis epᷣo teſtari ſolẽt:qꝛ idem vir
lõgo iã ſenio oculoꝝ lumẽamiſerat:itaſvt
oĩmodo nil videret. Quẽ rex Gothox to
tils ꝓphetie habere ſpiritũ audiẽs mime

—

— =

— — — —£

—— — -—4——M

B

— — — — — —

liusto
erit
udinis
ſt Ci
hüena
nis hie
Nhare
hodt
noca⸗
inna⸗
1.,
gllli
Wtra,
rt
o
ai
1
1
Ne
igt
gem
mo⸗
boſt
igne
ini⸗
dee
mns
ends
ntra⸗
lüͤß
elisi
1sa

znet

oſtns

1

pe⸗
lübo⸗
g

S

Anft
zugt
vorh⸗
ime

Dialogoꝛum

credidit: ſed ꝓbare ſtuduit: qð audiuit.
Qui cũ in eiſdẽ partibus deueniſſet:hũc
vir dñi ad pꝛandiũ rogauit. Cũq; iam vẽ
tũ eſſet ad menſam: rex diſcubere noluit:
ſed ad Sabini venerabilis viri dexterã ſe
dit. Cũ vero eidẽ patri puer ex moꝛe vini
poculũ pꝛeberet:rex ſitenter manũ tetẽdit
calicẽ abſtulit:eũ per ſe epᷣo vice pueri pᷣ⸗
buit vt videret: an ſpũ ꝓnidentie diſcer⸗
neret quis ei poculũ pᷣberet. Tüc vir dei
accipiẽs ealicẽ: ſed tamen miniſtrũ nõ vi
dẽs dixit: Niuat ipa manus. De quo ver
bo rex letus erubuit: qꝛ quauis ipſe depᷣ⸗
Panſitseln viro tñ dei qð querebat:inue⸗
nit. Huius aũt venerabilis viri, cũ ad exẽ
pis vite ſequentiũ in longũ ſeniũ vita tra
eret᷑: eius archtdyaconꝰ ambitiõe adipi
ſcendi epᷣatus accenſus: eũ extinguere ve
neno molitus eſt. Qui cũ vinifuſoꝛis ani
mũ coꝛrupiſſet vt mixtũ vinuʒ veneno ſi⸗
bi poculũ pꝛeberet: refectiõis hoꝛa cũ iaʒ
vir dei ad edendũ diſcũberet: ei pꝛemijs
coꝛruptus puer hoc:qð ab archidyacono
eius acceperat: veneni poculum obtulit.
Cui ſtatim venerabilis epũs dixit: Bibe
tu hoc:qð mihi bibendũ pꝛebes. Treme
factus puer depꝛehẽſum ſe eſſe ſentiens:
maluit moꝛiturus bibere ꝙ́; penas ꝓ illa
tanti homicidij culpa tolerare. Cũq; ſibi
ad os calicẽ duceret: vir dñi cõpeſcuit di
cens: MHon bibas:da mihi: ego bibo: ſed
vade dic ei qui tibi illud dedit. Ego qui⸗
dem venenũ bibo:ſed tu epᷣs nõ eris.Fa⸗
cto igit᷑ ſigno crucis venenũ epũs bibit ſe
curus.Eadẽq; hoꝛs in loco alio quo ine⸗
rat archidyaconꝰ eius defunctus eſt: ac
ſi per os epi ad archidvaconi viſcera illa
venena traſiſſent. Cui tamen ad inferen⸗
daʒ moꝛtẽ venenũ quidẽ coꝛpoꝛale defuit

ſed hũc in eõſpectu eterni iudicis venenũ

ſue malicie occidit.
Ira ſunt hec ⁊ noſtris valde ſtu

n penda tempoꝛibus: ſed talis eiuſ
dem viri vita perhibet: vt qui cõ⸗
nerſationẽ eius agnouerit: virtutem non

debest mirsri.

De Caſſio Harnienſis ciuita
tis epiſcopo:i Capitulũ.VI.
Bregoꝛius
Eq; hoc Netre ſileã ꝙ multt
nüc qui hic de Marnienſi ciui⸗
tate aſſunt: mihi ſedulo teſtiſi⸗
.- cant᷑. Eodem nãq; Gothoꝛum
tempoꝛe cu pꝛefatus rex Totila: Harnias
veniſſet: vir vite venerabilis Caſſius eiꝰ
vꝛbis epiſcopus occurrit. Cui quis ex cõ
ſperſiõe ſemper facies rubere cõſuenerat
hoc rex Totila non cõſperſionis eſſe cre⸗
didit:ſed aſſidue potatiõis: eũq; oĩmodo
deſpexit. Sed omipotens deus: vt quůs
tus vir eſſet: qui deſpiciebat᷑: oſtenderet
in Marnienſi cãpo quo rex aduenerat ma
lignus ſpiritus coꝛã om̃i exercitu eiꝰ ſpa⸗
tariũ inuaſit:eũq; vexare crudeliter cepit
Qui cũ ante regis oculos ad venerandũ
virũ Caſſiũ fuiſſet adductꝰ: hũc ab co vix
dñi in oꝛatiõe facta ſigno crucis expulit.
Qui in eũ ingredi vlterius nõ pᷣſumpſit.
Sicq; factũ eſt vt rex barbarus ſeruuʒ dei
ab illo iaʒ die veneraret᷑ ex coꝛde: quẽ de
ſpectũ valde iundicabat ex facie. Hò quis
virũ tante virtutis vidit:erga eñ illa mẽs
effera ab elatiõis faſtu detumuitt.
De Andrea Fuudane vꝛbis
epiſcopo: Cap. VIII.
— Ed ecce dũ facta foꝛtiũ viroꝛu,ʒ
nagrro: repente ad memoꝛiã ve⸗
nit quid erga Andres Funda⸗-
ne ciuitatꝭ epiſcopũ diuina mi
ſerieoꝛdia fecerit. Qð tñ ad hoc legẽtibꝰ

vt valeat:exopto:qrñs qui coꝛpus ſuũ cõ

tinẽtie dedicãt: habitare cũ femis nõ pᷣſu
mãt: ne ruina mẽti tãto repẽtĩa ſurripiat
qᷓto ad hoc qð male ↄcupiſcit᷑: etiꝗ pñtia
cõcupi te foꝛme famulat᷑. Hec res eſt duꝰ
bia:quã narro:qꝛ pene tãti in ea teſtes ſt
ꝓ̈ti ⁊ eiuſdẽ loci hĩtatoꝛes exiſtũt Hic nã
q; venerabil vir cũ vitã multis plens vir
tutibꝰduceret:ſeq; ſub ſacdotali cuſtodia
in ↄtinẽtie arce cuſtodiret. Quãdã.ſancti

monialẽ feminã quã. ſecũ pꝛiꝰ habuerat:
noluit ab epij ſui cura repellere: ſed certꝰ

Se ſua eiuſq; continẽtia:ſecũ hane permi
ſit habitare: ex qua re actũ eſt vt antiquꝰ
hoſtis apud eius animũ aditũ tẽ tationis

exquireret. NHam cepit ſpeciẽ illiꝰ oculis
meẽtis eins impꝛimere: vt illectꝰ? nephan
da cogitaret. Quadã vero die Judeꝰ? qᷣ⸗
dam ex cãpanie ꝑtibus Romã veniẽs ap
prie carpebat iter. Qui ad fundanũ ciueʒ

perueniens:cuzʒ iã diẽ veſperaſcere cerne
ret:⁊a quo declinare poſſet:minime reppe
riret:tuxta appollinis templuʒ fuit.ibiq;
ſe ad manendũ cõtulit. Qui ipſum loci il
lius ſacrilegiũ pertimeſcẽs.quãuis ſideʒ
crucis minime haberet:ſigno tamẽ ſe cru
cis munire curauit. Mocte autẽ media ip
ſo ſolitudinis pauoꝛe turbatus: peruigil
tacebat ⁊ repente conſpiciẽs vidit malig⸗
noꝛũ ſpirituũ turbã quaſi in obſequiũ cu⸗
iuſdã potentis pꝛeire. Eũ vero qui ceter
pꝛeerat:in eiuſdẽ gremio loci conſediſſe.
Qui cepit ſinguloꝛũ ſpirituum obſequen
tium ſibi cauſas actuſq; diſcutte re:quate
nus vnuſquiſq; quantũ nequitie geſſiſſʒ:
inueniret.Cũq; ſinguli ſpũs ad inquiſiti⸗
onẽ eius exponerẽt: quid operati contra
bonos fuiſſent:vnus in mediũ pꝛoſiliuit:
qui in Andree epiſcopi animo per ſpeciẽ
ſanctimonialis femine que in ep̃io eiꝰ ha
bitabat quantã tẽtationẽ carnis cõmouiſ
ſet:aperuit.Cũ vero hoc malignꝰ qui pꝛe
erat ſpũs:inhiãter audiret:⁊ tãto ſibi fac⸗

tum iucrũ grãde crederet:quãto ſanctio⸗

ris viri aiam ad lapſum ꝑditionis inclia⸗
ret. Ille ſpuũs qui hec eadẽ fatebat᷑:adiun
xit qꝛ vſq; ad hoc quoq; die pꝛeterito ve
ſperrtina hoꝛa eius mentẽ traxerit vt ĩter⸗
ga eiuſdem ſanctimonialis femine blãdi⸗
ens alapam daret. Tunc maiignus ſpũs
atq; humani generis antiquus inimicus
exhoꝛtatus hunc blande eſt vt perficeret
qð cepiſſet quatenus ruine illius ſingula
rem inter ceteros palmam teneret. Cũq;
iudeus qui aduenerat:hoc vigilans cer⸗

neret 1 magne foꝛmidinis anxietate pal⸗

pitaret: ab eodem ſpiritu qui cunctis illi
Ibſequentibus pꝛeerat:iuſſum eſt vt reqͥ⸗

rerent quiſnam eſſet ille:qui iacere in tẽ⸗

Bregoꝛij

plo eodem pꝛeſumpſiſſet. Quẽ maligni
ſpiritus pergentes ⁊ ſubtilius intuentes
crucis myſterio ſignatum viderunt:mirã
teſq; dixerunt. Ae ve vas vacuũ ⁊ ſigna⸗
tum. Quibus hoc renunciãtibus cuncta
illa malignoꝛũ ſpirituum turba diſparuit
Judeus vero qui hec viderat ilico ſurre⸗

xit atqʒ ad epiſcopũ ſub feſtinatione ꝑue⸗

nit. Quẽ in eccleſia ſua repperiẽs ſeoꝛſuʒ⸗
tulit: qua tẽtatione vrgeretur:inquiſiuit.
Cui confiteri epiſcopus tẽ tationem ſuam
verecudatus:noluit:cuʒ vero ille diceret
ꝙ in illa tali dei famula pꝛaui amoꝛis ocu

los inieciſſet.atq; adhuc epiſcopus nega

ret:adiunxit dicens. Quare negas quod
inquireris qui ad hoc vſq; veſpere heſter
no dieperductus es vt poſterioꝛa illiꝰ ala
pa ferires. Ad que nimirũ verba depꝛe⸗
henſum ſe epiſcopꝰ ſentiẽs humiliter cõ⸗
ſeſſus eſt quod pꝛius ꝑtinaciter negauit.

Cuius ruine ⁊ verecũdiè iſdẽ iudeus con

ſulens qualiter hoc cognouiſſet vel que iĩ

cõuentu malignoꝛã ſpirituũ de eo audiſ⸗

ſet:indicauit. Qð ille agnoſcẽs ſe ad ter

ram ꝓtinus in oꝛationem dedit moxq; de
ſuo habitaculo non ſolũ eandeʒs deii famu
lam:ſed omnem quoq; feminam que ĩ eis

lllic obſequio habitabat: expulit. In eo⸗

deʒ vero templo appollinis beati andree

apoſtoli repente oꝛatoꝛiũ fecit:atq; omni
illa tẽtatione carnis funditus caruit. Ju⸗
deum vero cuius viſione atq; increpatio⸗

ne ſaluatus eſt ad eternam ſalutẽ traxit.

MNam ſacramentis fidei imbutum atq; aqᷓ

baptiſmatis emundatũ:ad ſancte eccleſie
gremiũ perduxit. Sicq; factum eſt vt he⸗

bꝛeus iſdem dum ſaluti aliene conſuluii⸗
ſet:perueniret ad ſuam vt omnipotẽs de⸗
us inde alterum ad bonam vitã perduce⸗
ret. vnde in bona vita alterum cuſtodiſ⸗

Es geſia quã audiui ⁊ metũ mihi

r pꝛebet ⁊ ſpem. „

¶Gregoꝛius.

———

nelignt
nentes
emiri
ſna⸗
cunas
ſeruit
lüme⸗
puen
loſi;
lſuit⸗
ſuam
cee
s0
nega
vod
Aer.
4
6/
⸗
t.
gei
i⸗
te
69
fm
icſ⸗
neo⸗
dͤree
mnl
Ju⸗
tios
rart.
c
clcſie
vthe⸗
ulid⸗
s de
ſduce/
oci⸗

Tiq; ſic opoꝛtet ⁊ de dei nos ſem
per miſeratiõe conſidere: ⁊ de no
ſtra infirmitate foꝛmidare. Ecce
enĩ paradiſi cedrũ concuſſam audiuimꝰ:
æ nõ euulſam: quatenꝰ infirmis nobis: ⁊
de eius cõcuſſione naſcat᷑ timoꝛ: ⁊ de eiꝰ
ſtabilitate fiqducia. ‚,—MB
De Conſtantio Aquine ciui/
tatis epiſcopo: ¶¶ Eap. VIII.
E Ir quoq; venerabilis vite Cõ
ſtantius: Aquine ciuitatis eꝑpi
ſcopus fuit. Qui nuper pꝛede

rie Johãnis pape defunctus eſt: hũc pꝛo
phetie habuiſſe ſpiritũ multi teſtant᷑:qui
eũ familiariter ſcire poꝛuerũt. Cuiꝰ inter
multa hoc ferunt religioſi veraceſq; viri:
qui pᷣſentes fuerũt ꝙ in die obitus ſui cñ
a circũſtantibus ciuibus:vtpote diſceſſu⸗
rus pater tã amabilis amariſſime plãge⸗
ret᷑:eũ flendo requiſierũt dicentes: Quẽ
poſt te patrẽ habebimꝰ? Quibus ipe per
ꝓphetie ſpiritũ reſpondit dicens: Noſt
Conſtantiã mulionẽ: poſt mulionẽ ful⸗

lonẽ. O& tu aquina hos habes. Quibus
ꝓphetie verbis editis vite ſpiritũ exala⸗

uit extremũ. Quo defuncto eius eccleſie
paſtoꝛalẽ ſuſ cepit curã Andreas dyaco⸗
nus illius:qui quondã in ſtabulis itineꝝ

curiuſeruabat equoꝝ: atq; illo ex hac vi

ta ſubdneto ad epiſcopatus oꝛdinẽ Jobi⸗
nus accerſitus eſt: qui in eadẽ vꝛbe ful⸗
lo fuerat. Quo.adhuc ſuꝑerſtite:ita cũcti
inhabitatoꝛes ciuitatis illius: barbaroꝛũ
gladijs ⁊ peſtilẽtie ĩmanitate vaſtati ſũt:
vt poſt moꝛtẽ illius ne quis Epũs fuerit:
nec quibus fieret inueniri potuiſſet. Sic
itaq; cõpleta eſt viri dei ſententia:quate⸗
nus poſt deceſſuʒ duoꝝ ſe ſequentiũ eius
eccleſie paſtoꝛẽ minime habe ret.
62 e Frigidiano Lucane ciui
tatis epiſcopo: ¶ Capi. IXx.
ã8ͤd neq; hoc ſileâ: qð narrãte
viro venerabili Nenãtio Lu⸗
nenſi epiſcopo: me ante biduũ
cõtigit agnouiſſe. Lucane ec⸗

Bialogouum

ceſioꝛis mei temꝑe beate mẽo⸗

liber II

cleſie ſibimet ꝓpinque fuiſſe:mire virtu⸗
tis virũ Frigidianũ nomie narrat epiſco⸗
pũ:cuius hoc inopinatiſſimũ a cũctis illie
habitantibus teſtat᷑ memoꝛari miraculũ.
NQuod anſeris fluuius qui iuxta illius v-
bis mures influebat ſepe inundatiõe fa⸗
cta curſus ſui alueũ egreſſus per agros
diffundi ↄſueuerat: ⁊ quecũq; ſata ac plã
tata reppererat:euertebat.Cuq; hoc cre⸗
bꝛo fieret:⁊ magna eiuſdẽ loci incolas ne
ceſſitaſ vꝛgeret:dato ſtudio operis eũ per
loca alia deriuare conati ſunt. Sed quã⸗
uis diutius laboꝛatũ fuiſſet:a pꝛopꝛio ala⸗
ueo deflecti nõ potuit. Tunc vir dñi Fri
gidianus raſtrũ ſibi paruulũ fecit:ad alue
um fluminis acceſſit: ⁊ ſolus oꝛatioi incu
buit: atq; eidẽ flumini pꝛecipiẽs vt ſeque
ret᷑:per loca queq; vt ei vila ſunt: raſtruʒ
per terrã traxit. Quẽ relicto alueo ꝓpꝛio
tota fluminis aqua ſecuta eſt:vt funditus
locũ cõſueti curſus deſereret: ⁊ ibi ſibi al⸗
ueũ: vbi tacto per terram raſtro vir dñi ſi

gnũ fecerat vendicaret:⁊ queq; eſſent alt

mentis hominũ pꝛo futura:ſata vel plãta
ta vltra non lederet.
De Sabino Placentino epi⸗
ſcopo qui Padu flumen per lit-
teras ſuas cõpeſcuit: ¶ Eap. X.
Aius quoq; venerabilis viri
Aenantij ep̃i aliud miraculuz
relatiõe cognoui:qð in Placẽ
tina vꝛbe perhibet geſtũ qð vir

quoq; veraciſſimus Johãnes in hac mo

do Romana ciuitate locũ pꝛefsstoꝛiũ ſer
uãs:qui in eadẽ MPlacentina vꝛbe eſt oꝛ⸗
tus⁊ nutritus:ita vt epũs memoꝛat:quia
geſtũ fuerit: attteſtat᷑. In ea naq; ciuitate
Sabinũ noie fuiſſe aſſerũt: mire virtutis
epᷣm. Cui duʒ die quadã ſnus dyaconus
nũciaſſet: qaðᷣ eurſus ſui padꝰ alueũ egreſ⸗
ſus:eccleſie agros occupaſſj: totaq; illic
loca ad nutriẽdũ ſemibus ꝓ futura:aqua
eiuſdẽ fluminis teneret: venerabilis vi⸗
te Sabinus epũs reſpõdit dicens: Nade
4 dic ei. Mãdauit tibi epũs: vt te compe

ſcas ⁊ ad ipᷣm aluen redeas. M diaconꝰ

E

PBeati Bregoꝛij pape

eius audiens deſpexit ⁊ irriſit. Tunc vir
dei Aſcito notario dictauit dicẽs: Sabi⸗
nus dñ̃i Yeſu xpᷣi ſeruus: cõmonitoꝛiũ pa
do: pꝛecipio tibi in noie Jeſu xpᷣi dñi no⸗
ſtri: vt de alueo tuo in locis iſtis vlterius
nõ exeas: nec terras eccleſie ledere pꝛeſu
mas. Atꝙ; eidẽ notario ſubiũxit dicens:
Nade hoc ſcribe: ⁊ in aquã eiuſdẽ flumi⸗
nis pꝛoij ce. Quo facto ſancti viri pꝛece⸗
ptũ ſuſcipiẽs:ſtatim ſe a terris eccleſie flu
minis aqua peſcuit: atq; ad ꝓpꝛiũ alueũ
reuerſa exire vlterius in loca eadẽ nõ pꝛe
ſũpſit. Qua in re Metre qd aliud ꝙ iobe
dientiũ hominũ duritia confundit᷑: qñ in
virtute Jeſu ⁊ elementũ irratiõabile ſan⸗
cti viri pꝛeceptis obediuit.

¶ De LCerbonio Populonij epi

——

ſcopo: ¶ Capitulũ.XI.
G Ir quoq; vite venerabilis cer⸗
„ bonius Populonij epus: ma⸗
gnã diebus noſtris ſanctitatis
ſue ꝓbationẽ dedit.Haʒ cũ ho
ſpitalitatis ſtudie valde eſſet intentꝰ:die
quadã tranſeũtes milites hoſpitio ſuſce⸗
pit. Quos HGothis ſupueniẽtibus abſcõ
dit: eoꝛũq; vitam ab illoꝝ nequitia abſcõ
dendo ſeruauit. Qð dum BGothoꝛũ regi
perfido Totile nunciatũ fuiſſet: crudeli⸗
tatis immaniſſim? veſania ſuccẽſus: huc
ad locũ qui abloctauo huiꝰ vꝛhis miliario
merulis dicit᷑: vbi tunc ipſe cũ exercitu ſe
debat: iuſſit duci eũq; in ſpectaculo po⸗
puli vꝛſis ad deuoꝛandũ pꝛoijci.Cũq; idẽ

rex perſidus in ipᷣo quoq; ſpectaculo cõſe

diſſz: ad ĩſpiciendũ moꝛtẽ ep̃i:magna po
puli urba cõfluxit. Tunc epũs deduct⸗
in medio eſt: atq; ad eius moꝛtẽ imaniſſi⸗
mus vꝛſus exquiſitꝰ: qui d humana mẽ
bꝛa crudeliter carperet: ſeni regis animũ
ſatiaret. Dimiſſus itaq; vꝛſus ex cauea ẽ.
Qui accenſus ⁊ cõcitus epiſcopũ petijt:
ſed ſubito ſue feritatis oblitꝰ: deflexa cer

uice? ſummiſſoq; humiliter capite läbere

epᷣi pedes cepit: vt patenter omibus da⸗
ret᷑ intelligi: quia erga illũ virũ dei ⁊ feri
na coꝛda eſſent hominũ: 1 quaſi humana
beſtiarũ. Lũc populus qᷣ ad ſpectaculũ

venerat moꝛt :magno clamoꝛe verſus eſt
in admirationẽ veneratiõis:tunc ad eius
reuerentiã colendã rex ipᷣe permotus eſt:
quippe cũ quo ſuperno iudicio actũ erat:
vt qui deũ ſequi pꝛius in cuſtodiẽda vita
epᷣi noluit: ſaltẽ ad manſuetudinẽ beſtie
ſequeret᷑. Cui rei hi qui tũc pꝛeſentes fue
rũt:adhuc nõnulli ſuperſunt: eãq; cũ om
ni illic populo ſe vidiſſe teſtant᷑. De quo
etiaʒ viro aliud quoq; miraculũ Aenãtio
Lunenſi epᷣo narrante cognoui. In eansã
q; populonij eccleſia: cui pᷣerat: ſepulcrũ

pꝛeparauit. Sed cũ longobardoꝛũ gens

in italiã veniens:cũcta vaſtaſſet: ad hel⸗
bam inſulã rec ſt. Qui ingruẽte egritu
dine ad moꝛtẽ veniẽs: clericis ſuis ſibiq;
obſequẽtibus pꝛecepit dicens:In ſepul⸗
cro meo qð mihi pꝛeparaui populonij me
ponite. Cui illi cũ: dicerẽt: Coꝛpus tuũ il
luc qualiter reducere poſſumus? qꝛ a lon
gobardis teneri loca eadẽ ⁊ vbiq; eos il⸗
lic diſcurrere ſcimus. Ipſe reſpõdit: Ae⸗
ducite me ſecure:nolite metuere:ſed feſti
ne ſepelire me curate. Moxq; vt ſepultũ
fuerit coꝛpus meũ:ex eodẽ loco ſub omni
feſtinatõe recedite. Defuneto igit᷑ epo coꝛ
pus impoſuerũt naui. Cunq; populoniũ
tenderẽtzcollectis in aere nubibus imen⸗
ſa nimis pluuia erupit Sed vt pateſceret
oĩbus cuius viri co pus nauis illa poꝛta
ret:per illud maris ſpaciũ qð ab helba in
ſula vſq; populoniũ.xij.miliaribꝰ diſtat:
circa vtraq; nauis latera ꝓcelloſe valde
pluuia deſcẽdit:⁊ in nauẽ eandẽ vna plu
uie gutta non cecidit. NPeruenerũt itaq;
ad locũ clerici: ⁊ ſepulture tradiderũt coꝛ
pus ſacerdotis ſui:cuiꝰpꝛecepta ſeruates
ad nauè ſub feſtinatõe reuerũ ſunt. Quã
mox vt ĩtrare potuerũt: in eundẽ locu vbi
vir dñi ſepultꝰ? fuerat:longobardoꝝ dux
crudeliſſunus gũmatus aduenit.Ex cuiꝰ
aduentu virũ dei habuiſſe ſpiritũ pꝛophe
tie claruit: quia miniſtros ſuos a ſepul⸗
ture ſuo loco ſub feſtinatione diſcedere
pꝛecepit.

De Fulgentio AVtriculenſi

. *

epiſcopo: Capitulũ. XII.

rſuse
adeius
nns eſt:
ciüerat:
ilknii
ſebeltie
ntes e
PCöon
Dego
enätio
geani
alcni
gens
A hch⸗
eegri
lbig
ſcul⸗
he
il
lon
Ne
e
dſeki
ſhuli
bommi
eho
puloni
zimen:
c.
douts
ſbe in
n:
valde
naptu
t uaq
erüt
eruaͤtes

1.Qis

locwm
dond
Ei
enpte
9 ſix
ielen

1

ſenex:

Bialogoꝛuin

VEc vero qð de diuiſa pluuia
factũ narraui miraculũ: etis in
alt erius Epᷣi veneratioe mon⸗
ſratũ eſt. Ham quidã clericus
qut adhuc ſupereſt: eidẽ rei pꝛeſto
ſe fuiſſe teſtat dicens: Fulgentius epũs qͥ
vtricolenſi eccleſie pꝛeerat:regẽ crudeliſ⸗
ſimũ Lotilã in feſt om̃imodo habebat.
Cunq; ad eaſdẽ partes cũ exercitu appꝛo
pinquaſſet:cure fuit epᷣo per clericos ſuos
xenia ei trãſmittere: eiuſq; furoꝛig inſ ani
am ſi poſſet muneribꝰ mitigare. Que ille
vt vidit: ꝓtinus ſpꝛeuit atq; iratus: ſuis
om̃ibus iuſſit vt eundẽ epiſcopũ ſub om̃i
aſperitate cõſtringerẽt: ei g eius exami⸗
ni ſeruarẽt. Quẽ dũ feroces Gothi mini
ſtri ſcʒ crudelitatis illius tenuiſſent:circũ
dantes eũ vno in loco ſtare pᷣceperũt:eiq;
in tra circulũ deſignauerũt: extra quẽ pe⸗
dẽ tẽdere nullomõ auderet. Cũq; vir dei
in ſole nimio eſtuaret:ab eiſdem Gothis
circũdatus:⁊ deſignatoe circuli incluſus:
repente choꝛuſcus a tonitrua tanta vis
pluuie erupit:vt hi qui eũ cuſtodiendũ ac
ceperãt:ĩmenſitatẽ pluuie ferre nõ poſſẽt
Et dũ magna nimis inundatio fieret in⸗
ter eandẽ deſiguationẽ circuli:in qua vir
dñi Fulgẽtius ſtetit: nec vna quidẽ plu⸗
nie gutta deſcẽdit. X dũ regi crudeliſſi⸗
mo nunciatũ eſſet: illa mens effera ad ma
gnã eius reuerentiã verſa eſt: culus pen⸗ꝭ
pꝛius inſatiabili furoꝛe ſitiebat. Sic oĩpo
tens deus cõtra elatas carnaliũ mentes
potentie ſue miracula per deſpectos ope⸗
rat᷑:vt qui ſuperbe cõtra per pᷣcepta veri⸗
tatis ſe eleuant:eoꝝ ceruicẽ veritatis per
bumiliter pꝛemittit.

03 e Herculano Peruſino exi

ſcopo: ¶ Eap. XIII.
Aper quoq; Floꝛidus venera

ulanus nut deruſine ciuita⸗
tis epũs: fuit ex conuerſatiõe monaſterij
ad ſacerdotalis oꝛdinis gratiã deductus:
Totile autẽ perfidi regis temꝑibus ean⸗

bilis vitt epũs:narrauit quod
dã memoꝛiabile valde miracu
Aluũã dicens: NRir ſanctiſſimꝰ her
cęulanus nutritoꝛ meus

liber III

dem vꝛbẽ annis ſeptem cõtinuis Sotho⸗
rum exercitus obſedit:ex qua multi ciuiñ
fugerũt:qui famis p ericulũ ferre nõ pote
rãt. Anno vero ſeptio nondũ finito obſeſ
ſam vꝛbẽ Gothoy exercitus intrauit: tũe
comes qui eidẽ exercitui pꝛeerat:ad regẽ
Torilã nücios miſit exquirẽs:qͥd de epi⸗
ſcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille pᷣ⸗
cepit dicens: Epo pꝛius a verticæ capitis

vſq; ad calcaneũ coꝛrigiã tolle ⁊ tũc caput

eius amputa: oẽm vero populũ qui illic ĩ
uentus eſt gladio extingue.Tũc iſdẽ co⸗
mes venerabilẽ virũ Herculanũ epᷣm ſue
per vꝛbis murũ deductũ capite trücauit?:
eiuſq; cutẽ iam moꝛtuũ a vertice vſq; ad
calcaneũ incidit vt ex eius coꝛꝑe coꝛrigia
ſublata videret᷑: moxq; coꝛpus illiꝰ extra
muros ꝓiecit. Tunc quida humanitatis
pietate cõpulſi:abſciſum caput ceruici ap
ponẽtes: cũ vno paruulo infante qui illic
extinctus inuẽtus eſt:iuxta murũ coꝛpus
epᷣi ſepulture tradiderũt.Cunqʒ poſt ean

dẽ cedẽ die quadrageſimo rex Totila iuſ

ſiſſet: vt ciues vꝛbis illius qui quolibʒ di
ſperſi eſſent:ad eã ſine aliqua trepidatio⸗
ne remearẽt: hi qui pꝛius fugerat:viuẽdi
licẽtia accepta reuerſi ſunt.Ged cuiꝰ vite
eoꝝ epᷣs cognitus fuerat memoꝛes:vbi ſe
pultũ eſſet coꝛpus illiꝰ queſierunt:vt hoc
iuxta honoꝛẽ debitũ in eccleſia beati Ne
tri aphi humarẽt. Cunq; itũ eſſet ad ſepul
crũ:effoſſa terra inuenerũt coꝛpꝰ pueri pa
riter humati vtpote iã die quadrageſimo
tabe coꝛruptũ ⁊ vermibuſ plenũ.Coꝛpus

vero ep̃i ac ſi die eodẽ eſſet ſepultũ: ⁊ qðͤ

eſt adhuc miratiõe venerandũ: qꝛ ita ca⸗
put eius vnitũ fuerat coꝛpoꝛi:ac ſi nequa

j fuiſſet abſciſuzʒ: ſic videlicet vt nulla ve

ſtigia ſectiõis apparerẽt.unq; hoc ⁊ in

terga verterẽt: exauirẽtes ſi qð ſignũ vel

de alia mõſtrari inciſione potuiſſet: ita ſa
nũ atq; intemeratũ omne coꝛpus inuentu
eſt: ac ſi nulla hoc inciſio ferri tetigiſſet.
etrus.
S. Ais non obſtupeſcat talia ſigna
ꝗ moꝛtuoꝝ que fiunt pꝛo excitatioe
viuentium⸗ ZUW

Beati

EGfegoꝛij

De yſaac ſeruo dei.
Bregonus„.,r
Bioꝛibus quoq; Gothoꝛũ tẽ⸗
poꝛibus fuit iuxta ſpoletanam
vrbẽ vir vite venerabilis yſa⸗
ac nomie: qui vſq; ad extrema
pene Gothoꝛũ tẽpoꝛa ꝑuenit. Quem no
ſtroꝛũ multi nouerunt ⁊ maxime ſacra vir
go BGregoꝛia que nũc in hac Romana vr

be iuxta ecdleſiã beate Marie ſemper vir

ginis habitat. Que dum adoleſcẽtie ſue
tẽpoꝛe conſtitutis iam nuptijs in eccleſiã
fugiſſet ⁊ ſanctimonialis vite conuerſati⸗
onem quereret: ab eodẽ viro defenſa atq;
ad eum quẽ deſiderabat habitũ: dño ꝓte
gente perducta eſt. Que qꝛ ſponſum fu⸗
git in terra:habere ſpõſumimeruit in ce⸗
lo.Multa autẽ de eodẽ viro: narrãte ve⸗
nerabili patre Eleuthereo agnoui qui et
hüc familiariter nouerat ⁊ eius verbis vi
ta fidem pꝛebebat. Hhic itaq; venerabilis
VYſaac oꝛtus ex Italia nõ fuit: ſed ea illiꝰ
narro miracula que in italia cõuerſatus:
fecit. Cuũ pꝛimũ de Syrie partibꝰ ad ſpo⸗
litanam vrbẽ veniſſet:ingreſſus eccleſiaʒ
a cuſtodibus petijt vt ſibi quantũ vellet:
licentia cõcederetur oꝛandi:eumq; hoꝛis
ſecretioꝛibus egredi non vrgerent. Qui
morx ad oꝛandũ ſtetit:diemq; totũ ꝑ egit ĩ
oꝛatione. Cui ſequentẽ cõtinuauit ac noc
tem. ſcdᷣo etiã die cũ nocte ſubſequenti in
defeſſus ĩ pꝛecibus perſtitit. Dieʒ quoq;
tertiũ in oꝛatione cõiunxit.Cũq; hoc vnꝰ
ex cuſtodibus ſuꝑbie ſpiritu inflatus cer⸗
neret: vnde ꝓficere debuit: inde ad deſe⸗
ctus damna peruenit. Mã hunc ſimulato
rem dicere 1 verbo ruſtico cepit hipochri
tam clamare:qui ſe tribus diebus ⁊ nocti
vus oꝛare ante oculos hominũ demõſtra⸗
ret. Qui pꝛotinus currẽs virũ dei alapa
percuſſit vt quaſi re ligioſe vite ſimulatoꝛ
de eccleſia cum cõtumelia exiret: ſed hũc
repente vltoꝛ ſpiritꝰ? inuaſit ⁊ ad viri dei
veſtigia ſtrauit ac per os illiꝰ clamare ce⸗

pit. vſaac me eijcit· Naac me eicit vir ap⸗

pe peregrinus:quo cenſaretur noĩe: ne⸗

ſciebatur:ſed eius nomẽ ille ſpũs ꝓdidit
qui ſe ab illo poſſe eijci clamauit. Mox

autem vt ſuper vexati coꝛpus vir dei ina—

cubuit:malignus ſpũs:qui eũ inuaſerat:
abſceſſit. In tota vrbe tunc ſtatim quid ĩ
eccleſia fa ctũ fuiſſet inotuit:currere viri ⁊

femine nobiles atq; ignobiles pariter ce⸗
perunt certatimq; eũ in ſuis rapere domi

bus eonabant᷑. Alij ad conſtruendũ mo⸗

naſteriũ pꝛedia:alij pecunias: alij ſubſi⸗

dia queq; poterãt:offerre viro dei ſuppli⸗

citer volebãt:ſed ſeruus omnipotẽtis do
mini hoꝛũ nihil accipiẽs: egreſſus vrbẽ:

non longe deſertũ locũ repperit ibiq; ſibi

humile habitaculũ cõſtruxit. Ad quẽ dũ
multi pergunt:exemplo illius:eterne vite

accendi deſiderio ceperũt atq; ſub eiꝰ ma
giſterio in omnipotetis ſe dñi ſeruitiũ de⸗
derũt. Cumq; eũ crebꝛo diſcipuli humili

ter admonerẽt vt pꝛo vſu monaſterij poſ⸗

ſeſſiones:que offerebantur:acciperet: il⸗

le ſolicitus ſue pauꝑtatis cuſtos foꝛtẽ ſen

tentiam tenebat dicẽs. Monachus quiſĩ

terra poſſeſſionẽ querit: monachus nõ ẽ.

ſic quippe metuebat paupertatis ſue ſecu
ritatem perdere:ſicut auari diuites ſolẽt
perituras diuitias cuſtodire. Jbi itaq; ꝓ
phetie ſpiritu magniſq; miraculis cũctis

longe lateq; habitantibus vita eius incla

ruit. Hã die quadã ad veſperuʒ in hoꝛto

monaſterij fecit iactari ferꝛamẽta que vſi⸗
tato nos nomine vangas vocamus: dixit
itaq; diſcipulis ſuis. Tot vangas ĩ hoꝛ⸗
to pꝛoijcite ⁊ citius redite. Nocte vero ea

dem dũ ex moꝛe cum fratribus ad exhibẽ
das laudes dño ſurrexiſſet: pꝛecepit eis:

dicens. Ite ⁊ operarijs noſtris pulmen⸗
tum coquite vt mane pꝛimo paratum ſit.
Facto autẽ mane fecit deferri pulmentuʒ
dð parari iuſſerat: atq; hoꝛtũ cũ fratribus
ingreſſus:quot vangas iactaii pꝛecegat:
tot in eo laboꝛantes operarios inuenit.

Ingreſſi quippe fures fuerant:ſed muta⸗

ta mente per ſpiritũ appꝛehenerũt van⸗
gas: quas inuenerunt ⁊ ab ea hoꝛa qua ĩ⸗
greſſi ſunt:quouſq; vir domini ad eos ve

fdfhf— —— — — — — —

rwole: ne
r delin
innaen:
tin gi
me riit

pmniere⸗

perevoni,
ldin
aliſſubſ
deiſuppl⸗
vtetisd
ſis nwe:
bicg ſbt
aéi
re ple
ima
tüde⸗
umd
eigc⸗
erent⸗
ſorteſen
husnii
hus not⸗
sſueſeln
tes ſole
litnq;
z chctis
Us incs
inhorto
gue ⸗
us: dint

sihos⸗

le eroen
d erhbbe
cepit eisn
polnen
rarunſt.
hulnenn
Pfartei
ſprealgt
vo,
ſed nuin

cit eu.

4

Honn.
nlcs

redir

vt pene nudi viderent. Cũq; ab eo veſti⸗
mẽꝛz ta peterẽt:eoꝛũ verba vir dñi tacitꝰ au

ſilẽter vocauit eiq; pꝛecepit:dicẽs. Nade
atq; in illa ſilua in loco tali cauã arboꝛem
yrequire ⁊ veſtimenta qͥ in ea inueneris ad V
me defer. Cuq; diſcipulꝰ abijſſet: arboꝛ ⸗ maio 2 que
dam minoꝛa nõ tribuat:vt ſemꝑ eoꝛũ ani⸗

Hialogoꝛum

niret:cũcta hoꝛti illius ſpacia: que ĩculta
fuerãt:coluerũt. Quibꝰ vir dñi mox vt ĩ⸗
greſſus eſt:ait. Saudete fratres:multũ la
boꝛaſtis.iã quieſcite:quibꝰ illico alimẽta
que detulerat:pꝛebuit: eoſq; poſt tãti la⸗
boꝛis fatigationẽ refecit. Sufficiẽter aũt
refectis ait.nolite malũ facere. Quotiẽs
de hoꝛto aliquid vultis ad hoꝛti aditũ ve
nite:trãquille petite:cũ bñdictione ꝑcipi
te:⁊ a furti prauitate ceſſate. Quos ſtati
collectis oleribꝰ onuſtari fecit. Actũq; ẽ
vt qui ad hoꝛtũ nocituri venerãt: cũ labo
ris ſui pꝛemio:⁊ repleti ab eo:⁊ innocui

1

eũ peregrini qdã micoꝛdiaʒ po
ſtulates ſciſſis pannis obſiti. Ita

diuit.qui vnũ ex diſcipulis ſuis pꝛotinus
ſicut fuerat iuſſus reqſiuit:veſtimẽta rep⸗

perit a latẽter detulit magiſtro. Que vir
dei ſuſcipiẽs:peregrini⸗ nudis atq; petẽ

tibus oſtẽdit ⁊ pᷣbuit dicẽs. Renite qꝛ nu

di eſtis:ecce tolltte ⁊ veſtite vos. Hec il⸗

li intuẽtes recognouerũt:que poſuerant:
magnoq; pudoꝛe cõſternati ſunt ⁊ q frau⸗
dulẽter veſtimẽta querebãt aliena:confu
ſi receperunt ſua.

Lio quoq; tꝑe quidã ſe eis oꝛati⸗
onibꝰ ↄmendãs:ſpoꝛtaſ duas ple
as alimẽtis ei ꝑ puerũ trãſmiſit
vnã idẽ puer ſurꝛipuit atq in iti
nere abſcõdit.vnã vero ad dei hominem

detulit: 1 petitionẽ illiꝰ qui ſe ei ꝑ xeniuzʒz

cõmendauerat:enarrauit. Qnã vir domi
ni benigne ſuſcipiẽs:eundẽ puerũ admo⸗
uit dicens. GSratias agimꝰ: ſed vide ſpoꝛ
tam quã in itinere poſuiſti:ne incautꝰ tan
gere pꝛeſumas.quia in eã ſerpens ingreſ

ſus eſt. Eſto ergo ſolicitus ne ſi tollere in

aautus volueris:a ſerpente feriaris. Qui
bus verbis puer valde confuſus: exulta⸗

Lio quoq; tẽpoꝛe acceſſerunt ad

uit qnidẽ ꝙ moꝛtẽ euaſit:ſed triſtiſ ad mo
dicũ factus ẽ. Quia quãuis ſalubꝛein pe
nam euaſerit tamẽ ꝑtulit verecundis ſuã
Qui reuerſus ad ſpoꝛtacaute ac ſolicite
attendit:ſed eã iam:ſicut vir dei pꝛedixe⸗
rat:ſerpens tenebat. Mic itaq; cũ virtute
abſtinentie: contẽ ptu rerũ tranſeuntiũ: ꝓ
phetie ſpiritu:oꝛationis intẽtione eſſet in
cõparabiliter pꝛeditus: vnũ erat qð ĩ eo
repꝛehẽſibile eſſe videbat᷑: qꝛ nõnunquãẽ

tanta ei leticia inerat vt illis tot virtutibꝰ

niſi ſciret eſſe plenus:omnimodo nõ cre⸗
geretur.
Petrus. HZ
id na queſo te:quid nã hoc eſ⸗
ſe dicimus. Spõte ſibi leticie fre
na laxabat. an tot virtutibus pol⸗
lens: aliquãdo ad pꝛeſens gaudiũ etiam
enitẽs eius animꝰ trahebat᷑.
Bregoꝛius.
Agna eſt petre omnipotẽtis dei
diſpẽſatio:⁊ plerũq; contingit vt
guibus maioꝛa bona pꝛeſtat: que

mus habeat.vnde ſe repꝛehendat: quate
nus dũ appetüt ꝑfecti eſſe ⁊ nõ poſſunt et

laboꝛãt in hoc qð nõ acceperũt: nec tamẽ

elaboꝛãdo pꝛeualẽt:vt in his que accepta
habẽt: ſe minime extollãt ſed diſcãt qꝛ ex
ſemetipſis maioꝛa bona nõ habẽt:qui ĩ ſe
metipſis vincere parua vicia atq; extre⸗
ma nõ poſſunt.Hinc eſt enĩ ꝙ ꝑducto do
minus ad terrã ꝓmiſſionis populo cun⸗
ctos foꝛtes atq; pꝛepotentes aduerſarios
eius extinguẽs:philiſteos atq; cananeos
reſeruauit vt ſicut ſcriꝑtum eſt:in eis ex⸗
periretur iſrael:quia nõnuniᷓ; vt dictuʒ ẽ
eis etiã quibus magna dona tribuit: par
ua quedã repꝛebẽſibilia relinquit vt ſem⸗
per habeant: contra qð bellum gerant et
deuictis magnis hoſtibus mentẽ non eri
gant.quãdo eos adhuc aduerſarij etiam
minimis fatigãt. Fit itaq; vt miro modo
vna eademq; mens ⁊ virtute polleat ⁊ ex
infirmitate lãgueſcat: quatenꝰ ⁊ ex parte
cõſtructa ſit ⁊ ex ꝑte ſe ↄſpiciat eſſe deſtra
eæ

Beati SBregoꝛij

cctam vt per bonũ að querit ⁊ habere non
valet:illud ſeruet humiliter:qdð habet.

Sed quid mirũ ꝙ hoc de homine dicimꝰ

quãdo illa ſuperna regio in ciuibus ſuis

ex ꝑte dãna pertulit ⁊ ex ꝑte foꝛtiter ſtetit

vt electi angeloꝛũ ſpũs:dum alios per ſu
pe rbiã cecidiſſe conſpicerent: ipſi tãto ro

buſtius:quãto humilius ſtarent: IAlli er⸗
So regioni ſua etiã detrimẽta pꝛofecerũt:

quia ad eternitatis ſtatum ex parte ſue de

.

ſtructioniſ eſt ſolidius inſtructa. Sic ergo

⁊. in vnaquaq; agitur vt humilitatis cu⸗

ſtodia aliquado ad lucra maxima ex mini

mo damno ſeruetur
NNVetrus.

acet qdᷣ dico
De Eutycio et floꝛentio ſer⸗

Bregoꝛius.

dem venerabilis viri Sanctu⸗

li pꝛeſbyteri narratione cogno
ui. de cuius verbis ipſe non du
bitas quià eius vitã fidemq; minime ig⸗
noꝛas.

Bgem quoq; tẽpoꝛe in vrſie pte
Puincie duo viri in vita atq; ha⸗

bitu ſancte cõuerſationis habita⸗

bant quoꝛũ vnus Eutyciuſ:alter vero flo

rentius dicebatur. Sed idẽ Eutycius in
ſpiritali ʒelo atq; in feruoꝛe virtutis excre
uerat:multoꝛũq; animas ad deũ ꝑducere

exhoꝛtãdo ſatagebat.Florẽtius vero ſim⸗
plicitati atq; oꝛationi deditã ducebat vi⸗
tam. Mõ longe autẽ erat monaſteriũ qðᷣ
rectoꝛis ſui fuerat moꝛte deſt itutũ:ex quo

ſibi monachi eundẽ Eutyciñ pꝛeeſſe volu
erunt. Q ui eoꝛũ pꝛecibꝰ aequieſcẽs mul

tiꝛs annis monaſteriũ rexit: diſcipuloꝛũq;
onimas in ſtudio ſancte cõuerſationis ex⸗
ercuit. Ac ne oratoꝛiũ in quo pꝛius habi⸗

tauerat:ſolũ remanere potuiſſet:illic ve⸗

nerabilẽ virũ Floꝛentiũ reliquit: in quo

dui ſolus habitaret: die quadã ſeſe in oꝛa⸗
tionẽ dedit atq; ab omipotẽte dño petijt

uis dei. ¶Cap. xVv.

Eq; hoc ſileam ꝙ ex regiõe ea

pape

vrei illic ad habitãd aliqð ſolatiũ dona⸗

re dignaret᷑.qui mox vt ipleuit oꝛationeʒ
oꝛatoꝛiũ egreſſus:ante foꝛes vꝛſum reppe
rit ſtantẽ qui dũ ad terrã caput depꝛime

ret:nihilq; feritatis in ſuis motibꝰ demõ

ſtraret:aꝑte dabat intelligi ꝙ ad viri dei
obſequiũ veniſſet. Qð vir quoq; d ñi ꝓti
nuſ agnouit:⁊ qꝛ in eadẽ cella.iiij.vel.v.
pecudes remãſerãt:quibꝰ oĩno deerat:qͥ
paſceret ⁊ cuſtodiret:eidẽ vrſo pᷣcepit di⸗

cẽs:vade atq; oues has ad paſtũ eijce ad

hoꝛã vero ſextã reuerter. Cepit itaq; hoe
indeſinẽter agere:iniũgebat᷑ vrſo cura pa
ſtoꝛis ⁊ quas mãducare cõſueuerat:paſce
bat oues beſtia ieiuna.Cũ vir dñi ieiuna⸗

re volebat:ad nonã pᷣcipiebat vrſo eadezʒ

hoꝛa cũ ouibꝰ reuerti. Cũ vero noluiſſet:

ad ſextã:in oĩbus itaq; mãdatis viri dei

obtemꝑabat vrſus vt neq; ad ſextã iuſſuſ
redire:veniret ad nonã:neq; ad nonã iuſ

ſuſ redire:veniret ad ſextã. Cũq; diu hoc

ageret᷑ cepit in loco eodẽ tãte virtutis fa⸗
ma lõge lateq; crebreſcer: ſed qꝛ antiquꝰ
hoſtis.vnð bonos cernit niteſcere ad glo
riã.inde ꝑuerſos ꝑ inuidiã rapit ad penã
quatuoꝛ viri ex diſcipulis venerabiliſ Eu
tycij vehemẽter inuidẽtes ꝙ eoꝛũ magi⸗
ſter ſigna nò faceret ⁊ isſqui ſolꝰ ab eo re⸗

lictus fuerat: tãto hoc miraculo clarꝰ ap⸗

pareret: eundẽ vrſum inſidiãtes occide⸗

rũt.Cũq; hoꝛa qua iuſſus fuerat:nõ redi⸗

ret:vir dei Floꝛẽtius ſuſpicatus eſt eũ re⸗

diturũ ⁊ vſq; ad hoꝛã veſperã expectans:
affligi cepit ꝙ iſdẽ quem ex ſimplicitate

multa fratrẽ vocare cõſueuerat: vrſus mi
nime reuerteret᷑. Die vero altera perrexit

ad agrũ vrſum pariter oueſq; queſiturus:

quẽ occiſum repperit ſed ſollicite inqui⸗
rens citius:a quibꝰ fuerat occiſus: inue⸗
nit.tũc ſeſe in lamentũ dedit:fratrũ mali⸗
ciã magis ꝙ vrſi moꝛtẽ deploꝛãs. Queʒ

venerãdus vir Eutyciꝰ ad fe deductũ cõ⸗

ſolari ſtuduit:ſed iſdẽ vir coꝛã eo doloꝛis

magni ſtimulis accenſus impꝛecatus ẽ di

en Svero in omnipotẽte deo quia in
hac vita ante oculos omnium ex ſua mali
cia vindictã recipiant.qui nihil ſe leden⸗

=

— — —

— — — — — — —

ildone
ronez
mmnppe
depeine
den
vinidel
dii pi
pel.y.
eerarch
pitdi⸗
ſcend
g hoe
anape
tpaſee
iuna⸗

e
nia
Ageo
Cheri
lllen
nage⸗
eofe⸗
ap⸗
clde⸗
fecdi⸗
eüre⸗
nans:
icitate
ſusmi
errexit
nunus:
inqpi
: inue⸗

1 mal :

Auej
cucs
dolis
tusi
guuſt
u ntl

Mt⅓

onis.

8
S .
. .

HNeq; maledici regnũ dei poſſide

etionig

Bialogoꝛum

liber I

tem vrſum meũ occiderũt. Cuius vocem
pꝛotinus vltio diuina ſecuta eſt. Nã qua
tuoꝛ monachi qui eundẽ vrſuʒ occiderãt:
ſtatim elephantico moꝛbo percuſſi ſũt vt

mẽbꝛis putreſcẽtibuſ interiret. Qð factũ

vir dei fioꝛentius vehemẽter expauit ſeq;
ita fratribus maledixiſſet pertimuit. Om
ni enĩ vite ſue tẽpoꝛe fiebat qꝛ exauditus
fuerat:ſe crudelẽ:ſe in eoꝛũ moꝛte clama⸗
bat homicidã. Qð iccirco omnipotenteʒ
dñm feciſſe credimus ne vir mire ſimpli⸗
citatis quãtolibet doloꝛe cõmotus:intoꝛ⸗
quere vltra pꝛeſumeret iaculũ maledicti⸗
Anquid naʒ valde graue eſſe cre
n dimus ſi foꝛtaſſe cuilibet exagita⸗
ti iracundia maledicamus.

(GBregoꝛius.

Ehoc peccato cur me percuncta

bunt. penſa igitur ꝙ; grauis culpa ẽ:que

ſeꝑat a regno celeſtis vitte.

cia:ſed ex lingue incuria maledi⸗
verbũ iaculatur in pꝛox-imũüY.
Hapud diſtrictũ iudicẽ petre ocio
ſus ſermo repꝛehenditur :quanto

tum ſit dãnabilis:qui a malicia nõ vacat

AC ui amalie, .
— ſi ille ſermo penalis ẽ qui a bonitate vti ee R adã ie
unllitatis var litudine concoꝛdãt. Hos auteʒ turbis po

litatis ⁊ humilitatis vacat.

Petrus.

(Bregoꝛius.

–ͥSgem vir dei egit aliud quod ſi⸗
lere non debeo. Cum enim mag⸗

na eius opinio lõge lateq; crebꝛe

ſceret. quidam dyaconus longe poſitꝰ ad

eum pergere ſtuduit vt eius ſe oꝛationi⸗
bus comendaret:qui ad eius cellulam ve

ris an graue ſit:cũ paulus dicat.

Aid ſi homo non foꝛtaſſe ex mali⸗

magis ⁊ noxius. Penia ergo q'⸗

niens:omnẽ locũ per eircuitum inuenit ĩ⸗
numeris ſerpentibus plenum. Cũq; ve⸗
hementer expaueſcerent:clamauit dicẽſ.
ſerue dei oꝛa.Erat autem tunc mira ſere⸗
nitas.Egreſſus vero Floꝛentius ad celũ
oculos ⁊ palmas tetendit vt illam peſteʒ
ſicut ſciret dominus auferret.ad cuiꝰ vo⸗
cem ſubito celum intonuit:atq; idẽ tonis
truus omnes illos:qui eundẽ locum oc⸗
cupauerunt:ſerpentes interemit. Quos
cum vir dei floꝛentius interemptos aſpi⸗
ceret:dixit.Ecce illos occidiſti domĩe qͥs
eos hinc leuabit? Moxq; ad ęius vocem
tante aues venerunt:quanti ſerpẽtes oc⸗
ciſi fuerant:que aſpoꝛtãtes ſingulos ⁊ lo⸗
gius pꝛoijcientes:locũ habitationis illiꝰ
mundum a ſerpentibus omnimodo reda⸗
diderunt.

Aid virtutis. quid fuiſſe meriti
dicimus:ꝙ eius ori tantũ factus
eſt deus pꝛoximus.
– (Sregoꝛzius.
Pugd omnipotentis dei ſingula⸗
rem mundiciam atq; eius ſimpli⸗
naturam multũ petre huma⸗
ni coꝛdis mundicia atq; ſimplicitas valet
hocipſum nãq; quod eius famuli a terree

nis actionibus ſegregati:ocioſa loqui ne⸗

ſciunt ⁊ mentem per verba ſpargere atq;
inquinare deuitant ꝛauctoꝛis ſui pꝛe cete
ris exauditionẽ impetrant. Cui inquan⸗
tum eſt poſſibile ipſa puritate ac ſimplici⸗
tate cogitationis quaſi ex quadã iam ſimi

pularibus admixti: dum frequẽter ocio⸗
ſa nõnunẽꝙꝙ vero etiam:ꝙ eſt grauius:no

xia loquimur:os noſtruʒ ofnnipotẽti deo

tanto longinquuʒ fit. quãto huic mundo

pꝛoximũ. Multum quippe deoꝛſum duci

admiſcemur. pe
quam regem dominum exercituum vidie
in e ſe repꝛehendit ⁊ penituit: di

mur: dum locurione continua ſecularib?ꝰ

cens. ¶ Ae mihi: quia tacui: quia vix
pollutus labijs ego ſum:qui cur pollus
MD eæzx

uod bene Iſaias poſt-

na labia haberet: oñdit: cũ ſubiũxit In me
dio populi polluta labia habẽtis ego ha⸗
bito. Mollutionẽ nanq; labioꝝ habere ſe
doluit: ſed vnde hãc ↄtraxerit indicauit:

cũ in medio populi polluta labia habẽtis
ſe habitare perhibuit. Ralde eni difficile
e vt linguaſeculariũ mentẽ non indqnet

quã tangit:qꝛ dũ plerũq; eis ad quedam

loquẽda cõdeſcendimus pauliſper aſueti

hancipaʒ locutionẽ ꝗqᷓ nobis indigna eſt:
etiã delectabiliter tenemus vt ex ea iã re⸗

dire nõ libeat: ad quã velut ex ↄdeſcẽſſio
ne deducti: venimus inuiti. Sicq; fit vt
ab ocioſis ad noxia:a leuioꝛibꝰ ad grauio

ra verba veniamus: ⁊ os noſtrũ ab oĩpo⸗
tente dño:tanto iã minus exaudit᷑ in pꝛe⸗

ce:quãto amplius inquinat᷑ ſtulta locutio
ne:qꝛ ſicut ſcriptũ eſt. Qui auertit aureʒ
ſuã ne audiat legẽ: oꝛatio eius erit execra
bilis. Quid ergo miꝝ ſi poſtulãtes tarde

a dño audimur: qͥ pꝛecipiẽte dño aut tar⸗

de:aut nullomaudimus. Et quid mirũ

ſi Floꝛentius in pꝛece ſua citius eſt audi⸗

Petrus.

—

n poarte rationi.
(SBregoꝛius.

4
e)

nipotens deus per veſtimentũ illius aſſi⸗

due dignabat᷑ operari. Ham quotiẽs plu
nia deerat: et eſtu nimio terrã longa ſic⸗
citas exurebat:collecti in vnũ ciueſ vꝛbis

illius eius tunicã leuare:atq; in cõſpectu

dñi cñ pꝛecibus offerre cõſaeuerãt.Cum

qua dũ per agros pergerẽt exoꝛãtes: re⸗

pete pluuia tribuebat᷑:que plene terrã ſa
tiare potuiſſet.Ex qua re patuit:eius ani
ma: quid virtutis intus: quid meriti ha⸗
beret cuius foꝛis oſtẽſa eſt veſtis iram cõ⸗

ttoria auerteret.

tus:qͥ in ᷣceptis ſuis dñũm citius audiuit.

IZbil eſt quod reſpõdere valeat a

Vtitius vero qui pꝛedictij Floꝛen
tij in via dñi ſocius fuerat:magis
poſt moꝛtẽ claruit in vtute ſigno
ruᷣ.Maʒ cũ multa ciues vꝛbis illius de eo
ſoleãt narrare miracula:illud tñ eſt pꝛeci⸗
puũ qð vſq; ad hec longobardoꝝ tꝑa om

6 .

g Petrus.
I elaerns.
¶Bregoꝛius.

Bregoꝛij papc

He Auarcio moncho demõ
te Marſico: ¶C.taap XVI.

AUAper quoq; in parte Cãpanie
veir valde venerabilis Martiꝰ
nojĩe:in monte Marſico ſolita⸗
txiaʒz vitã duxit:multiſq; annis
in ſpecu ãguſtiſſimo ĩcluſuſ fuit:ꝛquẽ mul
ti ex noſtris nouerũt:eiuſq; actibꝰ pꝛeſen⸗
tes extiterũt:de quo multa ipᷣex beate me
moꝛie papa Pelagio pꝛedeceſſoꝛe meo ⁊
alijs religioſiſimis viris narrãtibus ag⸗
noui. Cuius hoc miraculũ pꝛimũ fecit ꝙ
mox vt ſe in pꝛedicti mõtis foꝛamine ↄtu
lit: ex petra eadẽ que in ſemetipᷣa cõcaua
anguſtũ ſpecũ fecerat: aque ſtilla ꝓꝛupit:
que Martio dei famulo in vſu quotidia⸗
no ſufficeret:nec plus adeſſet:nec neceſſi
tati deeſſet: qua in re oſtẽdit oĩpotens de
us quantã ſui famuli curã gereret:cui ve
tuſto miraculo potum in ſolitudine ex pe
tre duritia miſtraret. Ged antiquus ho⸗
ſtis hũani generis inimicꝰ eius virtutibꝰ
iuidens: hũc vſitata arte pellere ex eo ſpe
cu molitus eſt. Nam amicã ſibi beſtiã ſer

pentẽ ſcz igreſſus:hũc ab eadẽ habitatio
ne eijcere facto terroꝛe conatus eſt.Cepit

etenĩ ſerpens in ſpeluncã venire ſolus cũ

ſolo:eoq; oꝛãte ſe ante illũ ſternere ⁊ cũ cu

bãte pariter cubare. Sed vir ſanctus oĩ⸗
no impterritus:eius oꝛi manũ vel pedem
extẽdebat dicẽs: Si licentiã accepiſti vt
ferias:ego nõ pꝛohibeo.Cũq; hoc quoti⸗

die per trienniũ gereret᷑t die quadã anti⸗
quus hoſtis tãta hac eius foꝛtitudme vi⸗

ctus infremuit:ſeq; per diuexũ mõtis la⸗

tus in pꝛecipitiũ ſerpẽs dedit: oĩaq; arbu

ſta loci illiꝰ flãma exſe exeũte cremauit.
NQui in eo qð montis latus om̃e cõbuſſit

cogente oĩpotente deo mõſtrare cõpulſuſi
eſt:quãte virtutis fuerat:qᷣ victus abſce⸗

debat Perpẽde queſoꝛiſte vir dñi qui in

montis vertice ſtetit: qui cũ ſerpente per

trienniũ iacuit ſecurus.

*

—

— —

— —

dend

I. —

Chmte
Wnd
ſolin⸗
Gann
ewal
preſch⸗
eateme
emneo
busg,
ſect
ine/t
coca
nupt:
niche⸗
Aeſſi
ge
lide
Kde
she⸗
murd
rooſte
ſſtäſer
Ppitario
lnt
ſolusch
elch
soi⸗
gedem
iſi

got Gö

gaanti,
anee⸗
oisl
at
emantt:
cöbaſt
cöelui
1s 4ble⸗

Gin

entet

ſu impꝛob

Bialogoꝛum

Ir iſte vite venerabilis incluſiõis
ſue tẽꝑe pꝛimo decreuerat:vt vl⸗
tra mulierẽ non videret: nõ qꝛ aſ⸗
at᷑ ſexn: ſed ex cõtemplata ſpẽ tem

ptatiõis ineurrere metuebat vicium. Qdð

quedã mulier audiẽs: audacter aſcendit
montẽ: atq; ad eius ſpecũ impudẽter pꝛo
rupit. At ille paulo longiꝰ intuens: ⁊ ve
nientis ad ſe muliebꝛia indumẽta conſpi⸗
ciens: ſeſe in oꝛationẽ dedit: in terrã faciẽ
deßp̃ſſit: ⁊ eouſq; ꝓſtratus iacuit:quo im⸗
pudens mulier a feneſtra cellule illiꝰ fati
tigata recederet. Que die eodem mox vt
de mote deſcendit: vita finiuit:vt ex moꝛ⸗
tis eius ſentẽtia daret᷑ intelligi: qꝛ valde
oĩpotẽti deo diſplicuit ꝙ eius famulũ au
o cõtriſtauit·
ALio quoq; tꝑe dũ multi ad hunc
religioſa deuotiõe concurrerẽt:at
—– arta eſſet ſemita:que in deuexo
mõtis latere ad eius celłlulã ꝓperãtes du

cebat. Puer paruulus incaute gradiens

ex eodẽ monte cecidit:⁊ vſq; ad vallẽ coꝛ
ruit que ſub mõte eodẽ ſita quaſi in ꝓfun
do conſpicit᷑. In loco quippe eodẽ tanta
mons ipe altitudine excreuit: vt arbuſta
ingentia que ex eadẽ valle ꝓdeũt: exmõ
te aſpiciẽtibus quaſi frutecta eſſe videan
tur. Merturbati itaq; ſũt cũcti qui venie
bhãt:ſfummaq; cura queſitũ eſt: ſicubi coꝛ⸗
pos elapſi pueri potuiſſʒ inueniri.Quis

eni aliud niſi extinctũ crederet? quis vel

coꝛpus ad terrã integrũ perueniſſe ſ uſpi⸗
caret᷑ Suʒ interpoſitis vbiq; ſcopulis in

partibus diſcerpi potuiſſet. Sed requiſi⸗

tus puer in valle inuẽtus eſt:non ſolũ vi⸗

uus:ſed etiã incolumis. Tũc cunctis pa

tenter innotuit: ꝙ ideo ledi nõ potuit: qꝛ
hũcĩ caſu ſuo Martij oꝛatio poꝛtauit. In
ſpecu vero illiuſ magna deſuꝑ rupes emi
nebat:que cũ ex parte exigua monti vide⸗
ret᷑ affixa:martij celle ꝓminens caſuʒ ſuũ
quotidie:⁊ illius interitũ rnitura minaba
tur: ad hũc Maſcatoꝛ illuſtris vir armen

tarij nepos cũ magna ruſticoꝝ multitudi

ne veniens pꝛecabat᷑: vt vir dei de ſpecu
eodẽ dignaret᷑ exire: quatenus ipᷣe ruitu⸗

liber III
ram rupem ex monte potuiſſet euellere⸗
atq; in ſpecu ſuo dei famulus iam ſecnrꝰ
habitaret. Cũq; huic vir dei nequaq ac⸗
quieſceret:ei quod poſſet vt faceret pꝛece
pit: ⁊ ipe in celle remotioꝛi ſe parte cõtu⸗
lit. Si tamẽ moles rueret: dubiũ nõ erat
ꝙ ſimul ⁊ ſpecũ deſtrueret:⁊ Martiũ ne⸗
caret. Iaq; dum ea que venerat multitu
do conaret᷑:ſi poſſet ſine periculo viri dei
ingens illud qð deſuper incubuerat ſaxũ
leuare:cũctis videntibus repẽte res val⸗
de admirabilis contigit: quia moles ipſa
quã conabant᷑ euellere: ſubito ab eiſdẽ Is
boꝛãtibus euulſa:ne ſpelunce Martij te⸗
ctũ tangeret ſaltũ dedit: ⁊ quaſi ſerui dei
leſionẽ fugiens lõgius cecidit. Quod ad
iuſſum omipotentis dei angelico miniſte
rio actũ intelligit: qui diuina pꝛouidẽtia
diſponi omia fideliter credir. Hic cũ pꝛi⸗

us ſe in eundẽ montẽ cõtulit: nec dũ clau

ſo ſpecu habitans:cathena ſibi ferrea pe⸗
dem ligauit:eãq; ſaxo ex parte gltera affi⸗

xit:ne ei vltra liceret ꝓgredi: quã cathe⸗

ne eiuſdẽ quantitas tendebat᷑. Quod vir
vite venerabilis Benedictus audiẽs: cu
ius ſuperius memoꝛiã feci: ei per diſcipu

lum ſuũ mandare curauit. Si ſeruus dei
es:nõ te teneat cathena ferri:ſed cathena

xpᷣi. AVd quã vocem Martius ꝓtinus eũ⸗
dem compedẽ ſoluit: ſed nunꝙ poſtmo⸗
dum ſolutũ tetendit pedẽ vltra locũ quo
huũc tendere ligatũ conſueuerat:atq; in tã
to ſe ſpacio ſine cathena cohercuit: in ãn
to ⁊ antea ligatus mãſit. Qui duʒ ſe poſt

—–

modũ in eiuſdẽ loci ſpecu cõcluſiſſet. Ce⸗

pit etiã diſcipulos habere: qui ab eiꝰ ſpe⸗
cu ſeoꝛſum habitãtes ad vſum vite:aquꝗ
de puteo haurire cõſueuerãt. Sed funis
in quo ad hauriendã aquã ſiuula depẽde⸗

bat: crebꝛo rumpebat᷑. Ande factuʒ eſt vt

eandẽ cathenã quã ex pede ſuo vir domi
ni ſoluerat:eius diſcipuli peterẽt: eamq;
funii adiũgerent: atq; in illam ſitula liga⸗
rent. Ex quo iam temꝑe cõtigit vt idẽ fu⸗
nis tin geret᷑ aqua: ⁊ nullo modo rumpe⸗

ret᷑. Quia enĩ cathenã viri dei funis ille

contigit: ipe quoq; ad tolerandâ aquam

G

NVeati Bregoꝛij pape

: ſiam ſidelẽ credimus fuiſſe: carne dominꝰ
ſuſcitauit. Saulũ vero ſuſcitauit in men⸗
te. Equidem poſt reſurrectionẽ carnis de
Laʒzari virtutibus tacet᷑:ſed poſt reſurre⸗
ctionẽ anime capere noſtra infirmitas nõ
valet:quãta in ſacro eloqo de MPauli vir⸗
tutibus dicunt᷑:qð illius crudeliſſime co⸗
gitatiòes ad pietatis mollia cõuerſe ſunt
viſcera:qð moꝛi cupit ꝓ fratribus:in quo
rũ pꝛius moꝛte gaudebat:qð plenus om⸗
nis ſcripture ſciẽtia nil ſe ſcire iudicat:ni
ſi xᷣm ꝗeſum hũc cruciſixn: quod ꝓ xpᷣo
virgis libẽter cedit᷑ quẽ gladijs inſeque⸗

bat᷑:quod apoſtolatꝰ honoꝛe ſublimis eſt.
Sed tamẽ ſponte paruulus in medio di⸗

ſcipuloꝝ quod ad celi tertij ſecreta ducit᷑:
⁊ tamen mẽtis oculũ per cõpaſſionẽ refle

ctit ad diſpenſandũ cubile cõiugatoꝝ: di

cens vxoꝛi vir debitũ reddat ⁊ vxoꝛ viro:
quod admiſcet᷑ in contemplatiõe cetibus
angeleꝝ: ⁊ tamen nõ aſpernat᷑ cogitare:
atq; diſponere facta carnaliũ: qð gaudet
in infirmixatibus: ſibiq; in ↄtumelijs pla
cet:qð ei viuere xpᷣs eſt ⁊ moꝛi lucrũ:ꝙ to

tũ iam extra carnẽ eſt hocipᷣm:qð viuit in
carne.Ecce qualiter viuit qui ab inferno

mẽtis ad vitã pietatis redijt. Minus eſt
erso quẽpiam in carne ſuſcitari:niſi foꝛte
per viuiſicationẽ carnis ad vitã reducat᷑
mentis: vt ei hoc agatur per exterius mi⸗
curalum: quatenus conuerſus in ter ius
Fiuificeuu.
¶De Benedicto monach o:
Nd(]Kapitulũ. XVIII.
Alde Infra credidi hoc qð mo⸗
do ꝙᷓy ſit incõparabiliter ſuperi
us agnoui. Sed queſo cepta ꝓ

—

catiõe hoꝛa non tranſeat.
Bregoꝛius.
ater quidã mecũ eſt in monaſte
rio cõuerſatus: in ſcriptura ſacra
– ſudioſiſſimus:qui me etate pꝛei⸗
vat: a ex multis que neſciebã: mie ediſica⸗
re cõſueuerat⸗ Huiꝰ itaq; narratioe didi⸗

ſine edif

*☚

¶NDe Eccleſia beati Zenonis
2

ſequere vt dum tempus vacat:

—
ci:ꝙ fuit quidã in campanie partibus in⸗
tra quadrageſimũ Romane vꝛbis milia⸗
riũ:nomine Benedictus: qui quidẽ eta⸗
te iuuenis: ſed moꝛibꝰ grãdeuus ⁊ in ſan
cte cõuerſatõis regula ſe foꝛtiter ſtringẽs
Quẽ Totile regis tempoꝛe cum Gothi
repperiſſent:hũc incendere cum ſua cella
moliti ſunt. Ignẽ nanqʒ poſuerũt: ſed in
circũitu arſerũt omnia. Cella vero illius
igne cõhuri non potuit. Quod videntes
Gothi magiſq; ſeuientes: atq; hũc ex ſuo
habitaculo trahẽtes: nõ longe aſpexerũt
ſuccenſũ clibanũ: qui coquẽdis panibus
parabat᷑: eũq; in illo ꝓiecerũt: clibanũq;
clauſerũt.Sed die altero ita illeſus inuẽ⸗
tus eſt:vt non ſolũ eius caro ab ignibus⸗
ſed neq; extrema vllomõ cremarent᷑.
([Petrus.
Mtiquũ trium pueroꝛũ miraculũ
gl audio: qui pꝛoiecti in ignibus le⸗
non ſun.
Bregoriuns.
Ylud vt opinoꝛ miraculũ ex par⸗
te aliqua diſſimiliter geſtum eſt.
Sunc quippe tres pueri ligatis
pedibꝰ ac manibus in ignẽ pꝛoiecti ſunt:
quos die altera rex requirens:in camino
illeſis veſtibus deambulantes repperit.
Ex qua re colligit᷑: quia ignis in quo ia⸗
ctati fnerãt:qui eoꝝ veſtimenta nõ conti⸗
git: eoꝝ vincula coſumpſit:vt vno eodẽ⸗
qꝙ; temꝑe in obſequio iuſtoꝝ ⁊ haberet flã
ma virtutẽ ſuam ad ſolatiũ et nõ haberet

ad toꝛmentum.

martyris: in qua aque vltra poꝛ
tam aperta inundates minime
intrauerũt: (Cap. XIX:
Aic tam antiquo miraculo die
bus noſtris res ſimilis ex con⸗
trario euenit elemento. Mam
nuper Johanes tribunus rela
tiõe ſua me docuit: ꝙq Pꝛunolfus comes
cũ ilico adeſſes :ſe cum rege Authario eo
tꝑe in oco eoð: vbi mira res ↄtigit:affuii⸗C.

busin
ilia⸗
lieg⸗
tinſan
ringes
Hohi
acel
Pſadig
blllis
gentes
Lerſuo
crerit
mnibrs
nögg
lnue⸗
bus:

2„

bli

„
glodie

neſe⸗
conns
griote

Bialogoꝛum

222 in ſe foꝛtitudinem traxit.
(Petrus.

Im Acta hec placent: quia mira ſunt
multũ recentia.
2

onacho ex monte ar

e
gentao:qui moꝛtuũ ſuſcita
uit: Kapitulũ. XxVII.
–Bregoꝛius.
Oſtris modo tempoꝛibus quidã
vir Quadrageſimꝰ nomine Bu⸗
. xentine eccleſie ſubdyaconus fu⸗
it:qui ouiũ ſuarum gregẽ paſcere in eiuſ⸗
dem Aurelie partibus ſolebat:cuius val
de veracis viri narratiõe res mira inno⸗
tuit: que ſecreto fuerat geſta. JIs namq;
vt pꝛediximus: dũ gregis ſui in Aurelia

curã gereret: in diebus eiſdem vir fuit e

monte qui Argentarius vocat᷑: venerabi
lis vite qui habitũ monachi:quẽ pꝛeten⸗
debat ſpecie: moꝛibus explebat. Hic ita⸗
q; ad eccleſiã beati Petri apoſtoloꝝ pꝛin
cipis ab eodem monte Argentario annis
ſingulis venire cõſueuerat: atq; ad hune
quẽ pꝛedixi Quadrageſimũ ſubd vaconẽ
ſicut ipᷣe narrauit:hoſpitalitatiſ gratia de
clinabat. Quadã vero die dum eius ho⸗
ſpitiũ: quod nõlonge ab eccleſia aberat:
itraſſet:cuiuſdã paupercule mulierts ma
ritus iuxta defunctus eſt. Quẽ ex moꝛe

lotũ:veſtimentis indutũ: ⁊ ſabono cõſtri⸗
ctum: ſuperueniente veſpere ſepelire ne-

quiuerũt. Igitur iuxta defũcti coꝛpus vi⸗
duata mulier ſedit:que in magnis fletibꝰ
noctem ducens:cõtinuis lamentoꝝ voci⸗
pus ſatiſſaciebat doloꝛi. Cunq; hoc diu⸗
tius fieret ⁊ flere mulier nullomodo ceſſa
ret: vir dei:qui receptus hoſpitio fuerat⸗
Quadrageſimo ſubdyacono cõpunctus

ait: DHoloꝛi huiꝰ mulieris anima mea cõ⸗ꝗ ius eſt miraculũ: pꝛedicatiõis verbo atq;

patit᷑trogos ſurge ⁊ oꝛemus. Merrexerũt

igit᷑ vtriq; ad vicinam eccleſia: ſeſe pari⸗
ter in oꝛatione dederunt. Cunq; diutius

oꝛaſſent complere oꝛationẽ Quadrageſi

mũ ſubdyaconũ ſeruus dei petijt. Qua
completa ab altaris crepidine pulueran

collegit: atq; eũ eodem Q uadrageſimo
ad defuncti coꝛpus acceſſit:ſeq; ibideʒ inʒ
oꝛationẽ dedit. Cunq; diutius oꝛaſſet:iã
non:ſicut pꝛius fecerat:oꝛationẽ comple⸗
re cũ ſubdyvacono voluit: ſed ipᷣe benedi⸗
ctionem dedit:ſtatimq; ſurrexit. Et quia
manu dextera puluerẽ collectũ geſtabat:
ſiniſtra palliũ:quo facies defuncti velaba
tur:abſtulit. Quod cũ mulier fieri cerne⸗
ret: cõtradicere vehementer cepit ⁊ mira
ri quid vellet facere. Ablato itaq; pallio
diu de eo:quẽ collegerat puluere:defun⸗

cii faciem fricauit. Cunq; diutius fric are

tur: recepit animã: oſcitauit:oculos ape⸗
ruit: ſeſeq; eleuans reſedit: quid erga ſe
ageret᷑:miratus eſt:at ſi de grauiſſimo ſõ
no fuiſſet excitatus. Quod cũ mulier la⸗
mentis fatigata conſpiceret: ceꝑit ex gau
dio magis flere ? ⁊ voces amplius edere.
Quã vir domini medeſta pꝛohibitiõe cõ
peſcuit: dicens: Tace tace: ſed ſi quis te
requiſierit:qualiter factũ ſit: hoc ſolũmo⸗
do dic: quia dominus JYeſus xpᷣus opera
ſua fecit. Dixit hoc atq; eius hoſpitio exi

uit Quadrageſimũ ſubdvaconũ pꝛotinꝰ

reliquit:⁊ in loco eodem vitra nõ compa⸗
ruit. Tem poꝛalẽ namq; honoꝛem fugiẽs
egit vt ab his: quibus viſus in tanta vir⸗
tute fuerat:nunquã iam in hac vita vide⸗
retur. —

erruͦs.
Aid alij ſentiant ignoꝛo.Ego au
tem pꝛe cũetis miraculis hoc po⸗
tius exiſtimo eſſe miraculũ: ꝙ ad
vitã moꝛtui redeunt:eoꝛũq; anime ad car
nem ex occulto reuocant.
Bregoꝛius.
viſibilia attẽdimus: neceſſe eſt
vt credamus. Si vero inuiſibilis
penſamus: nimirũ cõſtat quia ma

oꝛatiõis ſolatio ꝑeccatoꝛẽ conuertere: qꝙᷓ;
carne moꝛtuũ ſuſcitare. In iſto enim reſu
ſcitat᷑ caro ite ꝝ moꝛitura.in illii vero ani
ma ineternũ victura.Cum enim pꝛopono
duos:in quo hoꝝ exiſtimas maius foꝛe fa
ctũ virtute miraculũ: Laʒarũ quippe qu?z S

7

Beati
ſe eamq; cognouiſſe teſtat᷑. Predictus
gribunus narrauit: dicẽs: quia ante hoc
ferfe quinquenniũ quado apud hãc Ro⸗

manã vrbẽ alueũ ſuũ tibꝛis egreſſus eſt:⸗

Gregoꝛij

Ine laboꝛe certaminis nõ eſt pal⸗

ma victoꝛie. Unde ergo vicioꝛes
ſunt niſi ꝙ cõtra antique hoſtis

rmantũq; creſcẽs vt eius vnda ſuꝑ muros inſidias decertauerũt. Malignꝰ qͥ ppe ſpi
vtbis influeret.atq; in ea maximas regio ritus cogitatiõi locutioni atꝙ; oꝑi noſtro
nes occuparet:apud Aeronẽſem vrbem
fluuiꝰ Atheſis excreſcenſ:ad beati Zeno
nis martyris atq; pontificis eccleſiam ve
nit. Cuius eccleſie dũ eſſent ianue aperte
aqua in eã minime intrauit: que pauliſꝑ
creſcẽs vſq; ad feneſtras eccleſie:q̃ erant
tectis ꝓxime: peruenit: ſicq; ſtans aqua
eccleſie ianuã clauſit ac ſi illud elementuʒ
liquidũ in ſoliditatẽ parietis fuiſſet muta
tum. Cũq; eſſent multi interius ꝗnuenti:
ſed aquarũ magnitudine oĩs eccleſia cir⸗
cũdata:qua poſſent egredi:nõ haberent.
ibiq; ſe ſiti ac fame deſicere foꝛmidarent:

ad eccleſie lanuã veniebãt:ad bibendum

hauriebãt aquã que vt pꝛedixi vſq; ad fe
neſtras excreuerat ⁊ tamẽ intra eccleſiam

nullomodo diffluebat. Mauriri itaq; vt
aqua poterat:ſed diffluere vt aqua no po
terat.Stãs autẽ ante ianuã ad oſtenden⸗
dũ cunetis merituʒ martyris ⁊ aqua erat
adiutoꝛiũ ⁊ quaſi aqua nõ erat ad innadẽ

dum locũ. Qð ego antiquo antedicti ig⸗

uincie Talerie:cui:

eiſſe.

nis miraculo vere pꝛedixi non fuiſſe diſſi⸗
mile qui triũ pueroꝛũ ⁊ veſtimẽta nõ con
tigit æ vincula incendit.
De Stephano pꝛeſbytero p
uia famu⸗
igenter loquebatur

o ſuo neg

ad extrahendas caligas dyabo⸗
lus obediuit.

Petrus.
ra ſunt valde ſancteꝛũ facta
que narras ⁊ pꝛeſenti infirmi⸗
ati hominũ vehemẽter ſtupẽ⸗

fuiſſe audio admirãde virtutis viros: noſ

ſe velim ſi nulla eos contigit antiquiho⸗

ſtis inſidias ꝑtuliſſe:an ex inſidijs pꝛofe⸗

da. Sed qꝛ tãtos nuꝑ in ſitalia

ſemꝑ inſiſtit ſi foꝛtaſſe quid iueniat. vnde
apud examen eterni iudicis accuſatoꝛ ex⸗
iſtat. Ais etenĩ noſſe qũo ad decipienduʒ

ſemꝑaſſiſtat. , .
(Eregoriuns
Aidã qui nũc nobiſcũ ſũt: rẽ quã

narro teſtant᷑ ꝙ vir vite venerabi
„Iis Stephanꝰ noĩe Aalerie pꝛo⸗
uincie pꝛeſbyter huius noſtri Bonifacij
dyaconi atq; diſpẽſatoꝛis eccleſie agniti⸗
one ꝓximus. Qui quadaʒz die de ſitinere
domũ regreſſus:mãaãcipio ſuo negligẽter
loquẽs pᷣcepit:dicẽs. Aeni dyabole diſ⸗
calcia me. Ad cuiꝰ vocẽno x ceperunt ſe

caligarũ co:rige in ſůma velocitate diſſol

uere vt a ꝑte coſtaret ꝙ ei ipſe, qui nomĩa
tus fuerat:ad extrahẽdas caligas dyabo
luſ obediſſet. Qð mox vt pꝛeſbyter vidit
vehemẽter expauit: magniſq; vocib cla⸗

mare cepit: dicẽs. Recede miſer:recede:

nõ enĩ tibiſed mãcipio meo locutꝰ ſum.
Ad cuiꝰ vocẽ ꝓtinuſ ita vt inuẽte ſut:ma
gna iã ex ꝑte diſſolute coꝛꝛige remâſerũt.

MNus in re collige:antiquus hoſtis qͥ taʒ

pꝛeſto ẽ factis coꝛpalibus qꝙᷓ; nimijs inſi⸗
dijs noſtris cogitationibus inſiſtat.

¶De puella cõuerſa cuius ſolo
imperio homo ẽ a demone libe⸗
ratus. Lap.XXI.
Hetrus.
Aboꝛioſum ẽ valde atq; terri⸗
bile cõtra inimici inſidias ſem
per intẽ de re ⁊ cõtinue quaſi in
cie ſtare.
NSBregoꝛius.
Aboꝛioſuʒ nõ erit ſi cuſtodiã no⸗
ſtrã:nõ nobis:ſʒ gratie ſuꝑne tri⸗
buimulſ.ita tamen vt ⁊ ipſi qtum

etel⸗
giebtes
rloi
ſppeſo
inotrv
t. ee
ſtoret⸗
gienel

licti
marthi
jepn
icn
ld⸗
li
N⸗
giſe
honni
deho
friclt
bic
ede:
im.
tens
iͤt⸗
gta;
inſi⸗

lbe

tent
oſen
vaiſ⸗

dii⸗
ment
ts

exemplo pꝛouocate ceperũt apud eã mul⸗
te nobilioꝛis generis puelle conuerti atq;
omnipotẽti dño dicata virginitate ſerui⸗
re. Quadã vero die idẽ Eleutherius ab⸗

Bialogoꝛum

poſſumus:ſub pꝛotectione dei vigilemus
Si autẽ antiquus hoſtis a mente ceperit

expelli:ex diuina largitate plerumq; agit᷑
non vt ſolũ iam timeri nõ debeat:ſed ipſe
etiã bene viuentiũ virtute terreatur. Rei
nãq; quã narro vir ſanctiſſimus Eleuthe
rius ſenex pater:cuius memoꝛiaʒ ſuperiꝰ
feci:teſtis extitit mihiq; hoc intimare cu⸗
rauit qð ĩ Spoletana vrbe puella quedã

iam nubilis cuiuſdã pꝛimarij filia celeſtis ebrelbyte

vlte deſiderio exarſit eiq; pat᷑ reſiſtere ad
viã vite conatus eſt. Sed contẽpto patre
cõuerſationis habitũ ſuſcepit. Qua ex re
factũ eſt vt eã pater ſue ſubſtantie exhere
dẽ faceret:nihilq; ei aliud niſi ſex vntias
vnius poſſeſſiuncule largiret᷑. Eius vero

bas vir vite venerabilis ad eam gratia ex

hoꝛtationis atq; ediſicationiſacceſſerat 2
cũ ea de verbo dei colloquẽſ ſedebat. Cũ
repẽte ex eodẽ fundo quẽ in ſex vncijs a

patre perceꝑat:cuʒ xenio ruſticus venit.
Qui du ante eos aſſiſteret: maligno ſpiri
tu coꝛꝛeptus cecidit fatigariq; numiijs ſtri

doꝛibus atq; balatibꝰ cepit. Tuc ſancti⸗

monialis femina ſurrexit atq; irato vultu

magnis clamoꝛibꝰ imꝑauit:dicens. Exi

ab eo miſer.exi ab eo miſer.Ad cuius vo⸗

cem mox ꝑ os vexati dyabolus rñdit:di⸗

cens:⁊ ſi de iſto exeo in quẽ intrabo. Ca⸗
ſu autẽ iuxta poꝛcus ꝑuulus paſcebatur.
Tüc ſanctimonialis femia pᷣcepit:dicẽſ.

exi ab eo ⁊ in hũc poꝛcũ ingredere. Qui

ſtatim de hoie exi

„

jtepoꝛcũ quẽ iuſſus fue

at luaſit:occidit ⁊ receſſit.

Perr ſaltẽ poꝛcũ cõcede⸗
re ſpiritui imũdo debuit.

Bregoꝛius.
RKRopoſita regula noſtre actiõi ſũt
Hfacta veritatis. IJpſi etenĩ redemp

toꝛi noſtro a legiõe:que homineʒ
tenebat: dictũ ẽ. Si eijcis nos:mitte nos

wwer m.

in gregẽ poꝛcoꝛũ. Qui hãc ab homine ex
pulit:⁊ in poꝛcos ire eoſq; i abyſſuʒ mitte
re cõceſſit.Ex qua re etiã hoc colligit᷑ qð
abſq; ↄceſſiõe oĩpotẽtis dei nullã malig
nus ſpũs cõtra hoĩem ptãteʒ habeat:q̃ͥ in
poꝛcos ĩtrare nõ potuit niſi ꝑmiſſus. Ylli
ergo nos neceſſe ẽ:ſpõte ſubdi:cui omnia
ſubijciunt᷑ ĩ vita vt tãto nris hoſtibꝰ potẽ
tioꝛes ſimꝰ qto cũ auctoꝛe oĩm vnũ effici⸗

Se pꝛeſbytero pꝛouincie Vale
rie qui furẽ ad ſepulchꝛũ ſuũ te
Aid aũt mirũ ſi electi quiq; in
carne poſiti multa facere mira⸗
biliter pnñt.quoꝝ ipſa quoq; oſ
ſa moꝛtua plerũq; ĩ multis mi⸗

¾

raculis viuũt. In valerie nanq; ꝓuincia

resẽ hec geſta:quã narro mihiq; btẽ me⸗
moꝛie abbatis mei valẽtlonis relatiõe co
gnita. Ibi ecenĩ quidã venerabilis ſacer⸗

dos erat:qͥ cũ clericis ſuis dei laudibꝰ bo

niſq; oꝑibus intẽtus:ſancte cõuerſatiõis
vitã dueebat. Suꝑueniẽte aũt vocatiõis
die defunctꝰ eſt atq; ante eccleſiã ſcpultꝰ
Eidẽ vero eccleſie caule inherebãt ouiuʒ
atq; idẽ locꝰ in q̊ͥ ſepultus eſt:ad eaſdem
oues tendẽetibꝰ ꝑuius erat. Quadã ãtno
cte cũ clericis intra eccleſiã pſallẽtibꝰ fur
veniſſet vt ingreſſus caulas furtũ faceret
veruecẽ tulit ⁊ cõcitus exijt.L¶ũ vero per
ueniſſet ad, locũ, vbi vir dñi ſepultꝰ erat

repẽte heſit greſſum mouere nõ potuit

veruecẽ quidẽ de collo depoſuit: eũq; di⸗
mittere voluit:ſʒ manũ laxare nõ valuit.
Cepit igit᷑ ſtare miſer cũ pꝛeda ſua reus ⁊
ligatꝰ. volebat veruecẽ dimittere nec va⸗
lebat:volebat egredi cũ veruece nec pote
rat. Miro mõ itaq; fur qͥ a viuis videri ti⸗
muerat:hũc moꝛtuꝰ tenebat. Cum itaq;
greſſus manuſq; illiꝰ fuiſſent obſtricta:ĩ⸗
mobilis ꝑſtitit. Facto aũt mane expletiſ⸗
qꝙᷓ; laudibꝰ dei ab eccleſiaegreſſi ſunt cleri
ci ⁊æ iuenerũt ignotũ hoĩem veruecẽ tenẽ⸗
tem manu. res venit in dubiũ vtrũ verue
cẽ tolleret an offerret. Sed culpe re Stie

Weati

indicauit enã. mirati omẽs qꝛ ingreſſus
fur viri dei merito ad pᷣdã ſuã ſtabat liga
tens. Qui ſe ꝓ eo ꝓtinus i oꝛationẽ dede
gut.ſuiſq; pᷣcibus vix obtinere valuerunt
vt q̊ res eoꝛũ venerat raꝑe:ſaltẽ vacuꝰ ex
ire mereret᷑. Itaq; fur qui diu ſteterat cuʒ
pꝛeda captiuꝰ.qnq; exijt vacuus 2 liber.
¶Petrus.
NPoparet quãte ſit ſuꝑ nos dulce⸗
dinis oipotẽs deꝰ: cuiꝰ erga nos
füt tam iucuda miraculua.
De abbate pꝛeneſtine mõtis
eiuſqʒ pꝛeſbytero. Ca.XXIII.
Bregoꝛius.

VBeneſtine vrbis mõs peminet:i.
quo beati petri apoſtoli monaſte⸗
riũ ſitũ eſt:viroꝛũ dei quoꝛũ relati

one ad huc i monaſterio poſitũ audiſſe me
coõtigit magnũ:hoc qð narro miraculum
qð eiuſdẽ monaſterij monachi ſe noſſe te
ſtabant᷑. In eo nãq; monaſterio fuit pater

vite venerabilis qui quendã monachum

nutriẽs:vſq; ad renerẽdos pꝛouexit mo⸗
res. Cũq; eũñ in timoꝛe dñ̃i videret excere⸗
uiſſe:in eodẽ ſibi monaſterio tũc pꝛeſbyte
xũ fecit oꝛdinari. Cui poſt oꝛdinationẽ ſu

am qꝛ nõ longe abeſſet: eius exitus ꝑre
nelationẽ indicatũ ẽ. A pꝛedicto aute pa⸗

tre monaſterij petijt quatenꝰ ei ↄcederet
vt ſibi ſepulchꝛũ pararet. Cui ille rñdit.
Ante te quidẽ ego moꝛiturꝰ ſum:ſʒ tñ va
de ⁊ ficut vis pꝛeꝑa ſepulchꝛũ tuũ:receſ:
ſit igit᷑ ⁊ pꝛeꝑauit.Cũ nõ poſt multos di⸗
es ſenex pater febꝛe pꝛeuẽtus ad extrema
uenit.atq; aſſiſtenti pꝛeſbytero iuſſit:di
cens. In tuo ſepulchꝛo me pone. Cuũq; il
le diceret ſcis qꝛ ego modo ſecuturꝰ ſum:
vtroſq; capere nõ poteſt:abbas ꝓtinꝰ re⸗
ſpondit.ita fac vt dixi qꝛ ſepulchꝛũ tuum
ãbos nos capit. Defunctꝰ itaq; eſt atq; ĩ
ſepulchꝛo codẽ: qð ſibi pꝛeſbyter paraue
rat:poſitus.Mox quoq; ⁊ pꝛeſbyterũ coꝛ
poꝛis lang uoꝛ ſecutus ẽ. Quo languoꝛe
creſcẽte citius pꝛeſbyter vitã finiuit. Cũ⸗
q ad ſepulchꝛum qð ſibi ipſe parauerat.
coꝛpus illius fuiſſet sa fratribus depoꝛta⸗

HregoꝛijjR

vape

tũ: aperto eodeʒ ſepulchꝛo vid erut ozοαd
ad eront:locum nõ eſſe vbi poni potuiſſet

qꝛ coꝛpꝰ patris monaſterij qð illic añ po⸗

ſiũ uerat:omne illud ſepulchꝛũ tenebat

Cũq; fratres qui pꝛeſbyteri coꝛpus detu
lerãt:factã ſibi ſepeliẽ di difficultatẽ vide

rent.vnꝰ eoꝛũ exclamauit:dicẽs. O pat᷑

vbi eſt qð dixiſti qꝛ ſepulchꝛũ iſtud abos

vos caꝑet.Ad cuius vocẽ ſubito cunctis
vidẽtibus abbatis coꝛpꝰ qð illle ante po

ſitũ fuerat ⁊ ſupinũ iacebat:ſe vertit in la⸗
tere ⁊ vacantẽ ſepulchꝛi locũ ad ſepelien⸗

dũ pꝛeſbyteri coꝛpus pꝛebuit ⁊ qꝛ vtroſ⸗
ꝙ ille locus caꝑet:ſicut viuus ꝓmiſerat:

moꝛtuus impleuit. Sedqꝛ hoc qð pꝛedi⸗
xi apud pꝛeneſtinã vrbem in beati Petri
apoſtoli monaſterio geſtũ eſt. ARis ne ali⸗
quid etiã in hac vrbe de eius eccleſie cu⸗
ſtodibꝰ vbi ſacratiſſimũ coꝛpus illius eſt
poſitum audire.

Petrus.

peꝛecoꝛ.
De Theodoꝛo eccleſie ſancti
Petri apoſtoli vrbis Rome mã
ſionario. Cap. XXIIII.
Sregoꝛius.
SBhuc ſuꝑſunt qui Theodoꝛũ
eius eccleſie cuſtodẽ nouerũt:
euius narratiõe innotuit res qᷓ

æ quadꝗ nocte dũ citius ad melioꝛanda

iuxta ianuã lumina ſurrexiſſet.ex moꝛe li

gneis gradibꝰ ſub lãpade poſitis ſtabat ⁊
lampadis refoui bat lumẽ. Tum repente
beatus petrus apoſtolus in ſtola candida
deoꝛſum in pauimẽto conſtitit eiq; dixit.
Colliberte quare citius ſurrexiſti.quo di
cto aboculis aſpiciẽtis euanuit. Sed tan
tus in eũ panoꝛ irruit vt tota in illo coepo
ris virtus deſiceret ⁊ per dies multos de
ſtratu ſuo ſurgere nõ valeret. Qua in re
quid idẽ beatꝰ apoſtolus ſeruiẽtibus ſibi
voluit niſi pꝛeſentiã ſui reſpectꝰ oſtende⸗

re:qꝛ quicquid ꝑꝛo eius veneratiõe age⸗

ODlo atq; id vt fiat magnoꝑe de

ei contigit:valde memoꝛabilis

4

Bialogoꝛum

gerent:ipſe hoc ꝓ mercede retributionis
ſine intermiſſione ſemꝑ videret.
detrus.
Ihl hoc nõ tã apparet mirũ quia
viſus eſt:ſed qꝛ is qui eũ vidit:cũ
ſanug eſſet egrotauit.
Sregoꝛius.
Aid ſuper hac re miraris petre.
NMNunqͥd nã mẽti excedit qꝛ eũ Da
niel pꝓpheta magna illã ac terribi
lEx viſionẽ vidit:ex q̃ etiã viſione ↄtremuit

ꝓtinus adiungit ⁊ ego elangui ⁊ egrota

ui ꝑ dies plurimos.Caro eni ea que ſunt
ſpuůᷣs:caꝑe nõ valet.⁊ iccirco nõnuni cũ
mens humana vltra ſe ad videndũ ducit᷑

¶neceſſe eſt vt hoc carneũ vaſculũꝛ qð fer⸗

re talẽti pondꝰ nõ valet: infirmet᷑.
(PHetrus.
Crupulũ cogitationis mee aper⸗
ta ratio diſſoluit.

cleſie ſancti Petri ¶Ca. XXV.

—́

—

Bregoꝛius.
Llius illic nõ ante longa tꝑa
ſicut.noſtri ſenioꝛes re ferunt:
cuſtos eccleſie Abudius dictꝰ
eſt magne humilitatis atq; gra

uiens vt idẽ beatus Petr apoſtolus ſig
nis oſtẽderet.quantã de illo haberet eſti⸗
minationẽ. Hãcũ quedã puella paralitica

diuq; ab eodẽ beato Petro apoſtolo pe⸗
teret vt ſanari mereret᷑: nocte quadã ei ꝑ

pviſionẽ aſtitit ⁊ dixit. ade ad Abundiũ

manlionariũ ⁊ roga illũ atq; ipſe tibi ſalu
tẽ reſtituet. Cũq; illa de tãta viſione cer⸗
ta eſſet:ſed quis eſſet Abundius:ignoꝛa⸗
ret:cepit huc illucq; ꝑ eccleſie loca ſe tra⸗
here vt quiſ eſſet Abundiꝰzinueſtigaret.
CQui repẽte ipſe factus ẽ obuiã quẽ quere⸗

bat eiq; dixit. Rogo te pater indica mihi

uis eſt Abundius cuſtos. Cui ille reſpõ

eAbunckee manſionario ec

uitatiſ vir ita omnipotẽti deo ſideliter ſer

in eiꝰ eccleſia ꝑmanẽs manibꝰ reꝑet ⁊ diſ
ſolutis renibꝰ coꝛpꝰ per terram traheret:

dit. Ego ſum. At illa inquit paſtoꝛ ⁊ fſHun.·
tritoꝛ noſter beatus Petrus apoſtolꝰ ad

te me miſit vt ab infirmitate illa liberare
me debeas. Cui ille reſpõdit. Si ab ipſo
miſſa es ſurge manũq; eiꝰ tenuit ⁊ eã ĩ ſta
tum ſuũ ꝓtinus erexit.Sicq; ex illa hoꝛa

oẽs in eius coꝛpoꝛe nerui ac mẽbꝛa ſolida

ta ſunt.vt ſolutionis illius ſigna vlteriꝰ
nulla reemanerẽt Sed ſi cuncta que ĩ eiꝰ
eccleſia geſta cognouimꝰ:euoluere cona⸗
mur:ab oĩm iam ꝓculdubio narratiõe cõ
ceſſimus. Ende neceſſe eſt vt ad moder
noſ patres quoꝛũ vita per italie puincias
claruit:narratio ſe noſtra retoꝛqueat.

¶ De AMena monacho ſolitario.

Aper in ſamnia pꝛouincia quis
dam venerabilis vir Menas
a noywmine ſolitarià vitã ducebat:
— qui noſtroꝛũ multis cognitus
ante hoc fere eſt decennium defunctus.
De cuius operis narratione vnum aucto
rem nõ infero. CX pene tot mihi in eius
vita teſtes ſunt quot ſamni pꝛouinciam
nouerunt.Hhic itaq; nihil ad vſum ſuum
aliud niſi pauca apiũ vaſcula poſſidebat.
Huic cum longobardus quidã in eiſdem
apibus rapinã voluiſſet ingerere:pꝛiꝰ ab
eodem viro verbo coꝛꝛeptus eſt: ⁊ mox ꝑ

malignum ſpiritũ ante eius veſtigia ve⸗

xatus. Qua ex re ſactuʒ eſt vt ſicut apud
omnes incolas ita etiã apud eandem bar
baram gentẽ eius celebꝛe nomen haberes
tur nulluſq; vltra pꝛeſumeret eius cellu⸗
lam niſi humilis intrare.Sepe vero ex vi
cina ſilua venientes vrſi:apes eius come
dere conabant᷑:quos ille depꝛehenſos fe⸗
rula:quã poꝛtare manu conſueuerat:ce⸗
debat.ante cuiuſ verba ĩmaniſſime beſtie
rugiebant ⁊ fugiebant ⁊ que gladios foꝛ⸗
midare vix poterant:ex eius manu ictus
ferule pertimeſcebant.Huius ſtudiũ fuit
nihil in hoc mundo habere:nihil quere⸗
re. omẽs qͥ ad ſe charitat cã veniebat:ad
eterne vite deſideria accederc, Stqnam

do autem quoꝛũlibet culpas agnoſceret:
nunẽꝙᷓ ab increpat ſlõe pa rceret: ſed amo
ris igne ſuccenſus: ſludebat in eis vehe⸗
menter per linguã ſeuire. Conſuetudinẽ
vero vicini vel longe poſiti:eiuſdẽ loci ac
cole fecerũt:vt diebus certis per ebdoma

dam vnuſquiſq; ei oblatiões ſuas trãſmit

teret:vt eſſet ꝙ ipᷣe ad ſe vemẽtibus offer
re potuiſſet. Quodã vero tempoꝛe poſſeſ
ſoꝛ quidã Carterius nomĩe in mũdo deſi

derio deuictus:quandã ſctĩmonialẽ femi

nãꝗ rapuit: ſibiq; illicito mrimonio ↄiũxit
ꝙ mox vt vir dñi cognouit: ei per qͥs po⸗

tuit: que fuerat dignus audire:mandauit

Cunq; ille ſceleris ſui cõſcius timeret:at
q; ad virũ dei accedere nequaqᷓ pꝛeſume
ret: ne foꝛte hũc aſpere vt delinquẽtes ſo
lebat:increparet: fecit oblatiões ſuas eaſ
inter oblatiões alioꝝ miſit:vt eius mune

ra ſaltẽ neſciendo ſuſciperet. Sed cũ co⸗

ram eo fuiſſent oblatiões omniũ depoꝛta
te: vir dei tacitꝰ ſedit:ſigillatĩ om̃es cõſi

derare ſtuduit: ⁊ oẽs als eligẽs atq; ſeoꝛ

ſum ponẽs:oblatiões quas idem Carteri

us trãſmiſerat:cognouit per ſpiritũ:ſpꝛe⸗

uit ⁊ abiecit decens: Ite ⁊ dicite ei:obla⸗
tionẽ ſuam omnipotẽti deo tuliſti:⁊ mihi

tuas oblatiões tranſmittis. Ego oblatio⸗

nem tus non accipio:quia ſuam abſtuliſti

deo Qua ex re factũ eſt vt pꝛeſentes quoſ

q; magnus timoꝛ inuaderet:cũ vir domi⸗
ni tã ſcienter de abſentibus iudicaret.
Hetrus.
AuUl1ltos hoꝛũ ſuſpicoꝛ martyrium

lecutiõis inueniſſet.
¶Bregoꝛius.
Ao ſunt Metre martyrij genera

rius:martyrij meritũ in occulto eſt: cum
virtus ad paſſionẽ ꝓmpta flagrat in ania

Quia enĩ eſſe poſſit ⁊ ſine aperta paſſiõe
martyriũ:teſtat᷑ in euangelio dñs: qui ʒe
bedei filijs adhuc pꝛe infirmitate mentis

maioꝛg ſeſſionis loca querentibus dicit:
Noteſtis bibere calicẽ quẽ ego bibiturꝰ

Gregoꝛij

imolaticia
ſubire potuiſſe: ſi eos tempus per

vnũ in occulto:alteꝝ qͥʒ in publi⸗
co. Mam ⁊ ſi perſecutio deeſt exte

pape

ſum? Culi videlicet cũ reſponderẽt: Poſ⸗

ſumus. Ait vtriſq;: Calicẽ quidẽ meũ bi
betis: ſedere aatẽ ad dexterã meã vel ad

ſiniſtrã non eſt meũ dare vobis:quid autẽ
calicis nomẽ niſi paſſiõis poculũ ſignat?
Et cũ nimirũ conſtet: qꝛ Jacobus in paſ⸗

ſione occubuit: Johanes vero in pace eca

cleſie quieuit incũctanter:colligit᷑ eſſe ⁊ ſi
ne aperta paſſiõe martyriũ:quando ⁊ ille
calicẽ dñi bibere dictus eſt:qui ex perſecu
tiõe moꝛtuus nõ eſt. De his autẽ talibus
tantiſq; viris quoꝝ ſuperius memoꝛiã fe
ci:cur dicamus qꝛ ſi perſecutiõis tempus

extitiſſet:ꝛmartvres eſſe potuiſſent:qui oc

culte antiqui hoſtis inſidias tolerãtes:ſu
oſq; in hoc mũdo aduerſarios diligẽtes:
cũctis carnalibꝰ deſiderijs reſiſtẽtes: per
hoc ꝙ ſe omipotenti deo in coꝛde macta⸗
uerũt:etiã pacis temꝑe martyres fuerũt:
dũ noſtris modo tꝑibus viles quoq; ⁊ ſe⸗
cularis vite perſonas de qbus nil celeſtis
gloꝛie pᷣſumi poſſe videbat᷑: oꝛta occaſiõe
cõtigit ad martyvrij coꝛonas perueniſſe.
De quadraginta ruſticis qui
pꝛo eo ꝙ carnes imolaticias co/⸗
medere noluerũt: a lõgobardis

—..—

occiſuſunt: ¶¶ Cap. XXVII.

decim ſicut hi teſtãt᷑i qui inter
eſlſſe potuerũt:quadraginta ru⸗
ſtici a lõgobardiſ capti:carnes
com edere cõpellebant᷑. Qui
cũ valde reſiſterent:⁊ cõtingere cibũ ſacri
legũ nollent:cepere longobardi: qui eos

tenuerãt: niſi imolata comederẽt: moꝛteʒ
eis minari. At illi eternã potius vitaʒ qᷓ;

pꝛeſentẽ ac trãſitoꝛiã diligentes: firmiter
perſtiterũt: atq; in ſua cõſtantia ſimul om

nes occiſi ſunt. Quid itaq; iſti niſi veri⸗

tatis martyres fuerũt:qui ne vetitũ come

dendo:conditoꝛẽ ſuũ offenderẽt:elegerüt

gladijs vitam finire.
De multitudine captiuoꝝ qꝗͥ
ꝓ eo ꝙ caput capꝛe adoꝛare no⸗
luerũt occiſi ſũt: Cap.XXVIII.

Am ante hos fere annos quin

— ,— —,, —

po
e meübt

i eld

widaute
öſignu:

Sinp⸗

porrel
keſſen

dotle

kperſean
inlbus
müke
lenpns
tepioe
ſesiſn
güen
p
u
ürt
e
is
loe
aule.

Ggti
lo⸗

b
l.

Nuln
nter
au⸗
mnes
Aul
lagt
uleos
nortt,
ſihh
mmer
nlon
ven⸗
ce
ehent

nt
eho⸗
I.

6
S

— Petrus.

Dialogoꝛum liber II

ESggem quoq; tẽpoꝛe duz fere. xoꝛũ fidẽ ꝑſequi minime permittat.
xl. captiuos alios longobardd ¶ Gregoꝛius
EOc petre facere plerumq; conati
ſunt:ſed eoꝛũ ſeuicie miracula ſu⸗

tenuiſſent moꝛe ſuo immolaue ½
lrunt caput capꝛe dyabolo. hoc
ei ꝑ circuitũ currẽtes.⁊ carmine nefando
dedicãtes. Cũq; illud ipſi pꝛiꝰ ſubniſſis

qð per
rãt: hoc adoꝛare pariter cõpellabaãt. Sed pardis fuit: adhuc ãte triduũ agnoui. Cũ
ex eiſdẽ captiuis maxia multitudo magj ad Spoletanã vrbẽ longobardoꝛũ epiſco
eligẽs moꝛiẽdo ad vitã ĩmoꝛtalẽ tendere pus ſcʒ Arrianꝰ veniſſet ⁊ locuz illic vbi
ꝙÿ̈ adoꝛãdo vitã moꝛtalẽ tenere:obtempe ſolẽnia ageret:nõ haberet:cepit ab eius

rare iuſſis ſacrilegis noluit ⁊ ceruicẽ quã ciuitatis Epiſcopo eccleſiã petere: quam

ſemꝑ creatoꝛi flexerat: creature inclinare ſuo erroꝛi dedicaret. I. dũ valde Epiſco
contẽpſit. vñ factum eſt vt hoſtes qui eos pus negaret.idẽ qui venerat Arrianꝰ be

ceperãt graui iracũdia accẽſi: cũctos gla⸗ ati Pauli apoſtoli illic eccleſiã cominꝰ ſi

dijs interficerẽt: quos in erroꝛe ſuo ꝑtici⸗ tam ſe die altero violẽter intraturũ pꝛofei
pes nõ haberẽt. Quid ergo mirũ ſi erum fus eſt. Qõ eiuſdẽ eccleſie cuſtos audiẽs

pẽte ꝑſecutiõis tꝑe illi martyres eſſe po⸗ feſtinus cucurrit: eccleſiã clauſu:ſeris mu

tuiſſent: qui in ipſa quoq; pace eccleſie ſe niuit. Facto autẽ veſpe lampades oẽs ex
metipſos ſemꝑ affligẽtes anguſtã marty tinxit ſeq; in interioꝛibꝰ abſcõdit. In ipſo

Pperna reſtiterũt. Ande vnũ narro
5 PBi BGBonifaciũ monaſterij mei mona⸗
ceruicib adoꝛarẽt: eos quoq; quos cepe⸗ chũ: qui vſq; ante quadrienniũ cũ longo⸗

rij tenuerũt viq. qũ ingruẽte ꝑſecutionis autẽ ſublequẽtis lucis crepuſculo Arria⸗

arti culo.hi etia m meruerũt marty rij pal⸗ nus cpiſcopuſ collecta multitudine adue
mas accipere:qui ĩ pace eccleſie latas hu nit: clauſas eccleſie ianuas effringere pa⸗
ius ſeculi vias ſequi videbant᷑. NHec tamẽ ratus:ſed repente cũcte ſimul poꝛte diui⸗
hoc aade elli⸗ electis dicit nus viris: de nitus concuſſe: abieetis longius ſeris ap⸗
cuctis is quaſi in regula tenemꝰ.ifã cum te ſunt atq; cum magno ſonitu oĩa eecle⸗
ꝑſecutionis apte tẽpus irruit: ſieut pleri⸗ ſie clauſtra patuerũt effuſo deſuper lumi⸗
ꝙq; martyriũ ſubire poſſunt. q eſſe in pace ne omẽs que extincte fueraur lapades ac⸗
eecleſie deſpicabiles vident᷑ ita nõnunq; cenſe ſunt. Arrtanus vero epiſcopꝰ qͥ viʒ
in debilitatis foꝛmidinẽ coꝛꝛuũt qui in pa facturus aduenerat: ſubita cecitate pcuſ⸗
ce eccleſie pꝛi foꝛtiter ſtare videbanf. Sʒ ſus eſt. atq; alienis iam manibꝰ ad ſuum
eos de quib pdixim?sfieri martyres po⸗ habitaculũ reductuſ. Qð dũ longobardi
tuiſſe figeter fatemur: qꝛ hoc iã ex eoꝛũ fi⸗ in eadẽ regione poſiti omẽs agnoſcerẽt:
ne colligim?. Cader̃ eĩ nec in aꝑta ꝑſecu nequaq vlterius pꝛeſumpſerũt catholica
tione porerãt hi:de quibus cõſtat quia ⁊ loca temerare. Miro enĩ modo res geſta
vſq; ad finem vite in occulta animi virtu eſt: vt quia eiuſdẽ Arriani clauſe lampa⸗
te perſtiterunt. DRü ⸗ des in eccleſia beati MPauli fuerant extin
De Arriano epiſcopo cecato: cte:vno eodẽq; tẽpoꝛe vt ipſe lumen ꝑde
Cap XXIX. ret ⁊ in eccleſia lumen rediret.
6 etrüss. (He Arrianoꝛũ eccleſia que in
nentsin eſ. Sed ſuver in Bomana vrbe catholica cõſecra
die diſpẽ ſationẽ miroꝛ. Quia tione dedicata eſt. (Ka⸗XXX.
longobardoꝛũ ſeuiciã ita mode Ed neq; hoc ſileã ꝙ ad eiuſdẽ
ratur vt eoꝛũ ſacerdotes ſacrilegos qui eſ Arriane hereſeos damnationẽ
ſe ſe fideliũ quaſi victoꝛes vidẽt: oꝛthodo in hac quoq; vrbe ãte biennin

4

HPeati Bregoꝛij pape

pietas ſuperna mõſtrauit. Ex his quippe
que narro aliud populus agnouit: aliud
autẽ ſacerdos ⁊ cuſtodes eccleſie/ſe audiſ
ſe ⁊ vidiſſe teſtant᷑ Arrianoꝛũ eccleſia ĩ re
gione vrbis huius qᷓ Subura dicit cum
clauſa vſq; ante bienniũ remanſiſſet: pla⸗
cuit vt in fide catholica introductis illic
beati Stephani ⁊ ſancte Agathe marty⸗
rum reli quijs dedæcari debuiſſet. Qð fa
ctũ eſt. Hã cum magna populi multitudi
ne veniẽtes atq; omnipotẽti dño laudes
canentes eandẽ eccleſiaʒ ingreſſi ſumus.
Cuq; in ea iã miſſarũ ſolẽnia celebꝛarent᷑
1 pꝛe eiuſdẽ loci anguſtia populi ſe turba

compꝛemeret:quidã ex his qͥ extra ſacra⸗

riũ ſtabant poꝛcũ ſubito intra ſuos pedes
huc illucq; diſcurrere ſenſerũt. Quẽ duʒ
vnuſquiſq; ſentiret ⁊ iuxta ſe ſtantibꝰ in⸗
dicaret:idẽ poꝛcus eccleſie lanuas petijt
1 omẽs ꝑ quos tranſijt:in admirationeʒ
cõmouit:ſed videri a nullo potuit quãauis

ſentire potuiſſet. Qõð iccirco dinina pie⸗

tas oſtẽ dit vt cũctis pateſceret quia de lo
co eodẽ ĩmundus habitatoꝛ exiret. MPer⸗
acta igitur celebꝛatiõe miſſarũ receſſimꝰ.
Sed adhuc nocte eadẽ magnus in eiuſ⸗
dem eccleſie tectis ſtrepitus factus eſt.ac
ſi in eis aliquis erꝛando diſcurreret. Se⸗

quẽti autẽ nocte grauioꝛ ſonitꝰ excreuit.

ac ſubito tãto terroꝛe inſonuit ac ſi omĩis
illa eccleſia a fundamẽtis fuiſſet euerſa et
ꝓtinus receſſit.⁊ nulla illuc vlteriꝰ inqᷣe⸗
tudo antiqui hoſtis apparuit. Sed ꝑ ter
roꝛis ſonitum quem fecit: innotuit a loco
quem diu tenuerat:quã coactus exibat.
Poſt paucos vero dies in magna ſereni
tate aeris ſuper altare eiuſdeʒ eccleſie nu

bes celitus deſcendit ſuoq; illud velami⸗
ne operuit.omnẽq; eccleſiã tanto terꝛoꝛeꝰ

ac ſuauitatis odoꝛe repleuit:vt patẽtibus
ianuis nullus illic pꝛeſumeret intrare.
Sacerdos quoq; ⁊ cuſtodes ⁊ hi qui ad
celebꝛãda miſſarũ ſolẽnia venerant. rem
videbãaãt:ingredi minime poterãt ⁊ ſuaui
tatẽ mirifici odoꝛis trahebant. Die vero
alio cũ in ea lampades ſine lumine pende
rent:emiſſo diuinitus lumine ſunt accen⸗

ſe. Poſt paucos iterũ dies expletis miſ⸗
ſarum ſolẽnijs:extinctis lampadibus cu⸗
ſtos ex eadẽ eccleſia egreſſus poſt paulu⸗
luʒ intrauit ⁊ lampa des quas extincta s
reliquerat:lucentes repperit. Quas ne⸗
gligenter extinxiſſe ſe credens:eas iã ſol
licitus extinxit.⁊ exiens eccleſiã clauſit.
Sed poſt hoꝛarũ trium ſpaciũ regreſſus:
lucentes lampades:quas extinxerat:iteꝝn
acceuſas inuenit vt videlicet ex ipſo lumi
ne aperte clareſceret:quia locus ille a te⸗
nebꝛis ad lucem veniſſet. .
NDetrus.
XT ſi in magnis ſumꝰ tribulationt
bus poſiti quia tamẽ a conditoze
dwHoſtro nõ ſumus omnino deſpec⸗
ti:teſtant᷑ ea que audio eius ſtupenda mi

n
racula. .
De hermigildo rege Liuigildi
Eluiſigothoꝛuʒ regis filio pꝛo

— W2-2--—

fide catholica ab eodẽ patre ſuo
occiſo: ¶ Cap. XXXI.

¶GBregoꝛius.
Aamuis ſola que in italia ge⸗
ſta ſunt narrare decreuerim.
Dis ne tamẽ vt pꝛo oſtendẽda
— eiuſdem arriane hereſeos dã⸗
natione tranſeamuſ:verbo ad hiſpanias
atq; inde per Affricã ad Italiã redeamꝰ.
—– (DPetrus.
Ge quo libet.nã letus ducoꝛ:letꝰ
reducoꝛ. ,
cut multoꝛũ qui ab hiſpaniaruʒ
Ptibus veniunt: relatione cognouimꝰ:nu
per Hermigildꝰ rex Libigildi regis QAui
ſigothoꝛuʒz filius ab arriana hereſi ad ca⸗
tholicã fidẽ viro reuerẽtiſſimo Leandro
Spoletano Epiſcopo dudũ mihi ĩ amici⸗
tijs familiariter iuncto pꝛedicãte conuer⸗
ſus eſt. Quẽ pater Arrianus vt ad ean⸗
dem hereſim rediret ⁊ pꝛemijs ſuadere.⁊=

minis terrere conatus eſt. Cüq; ille con⸗

—

ſ4
.

E e

ge⸗/
63

i⸗
38
.

en

nu;
N .
Gul
d

co.

nich⸗
mer⸗

6

Bialogoꝛum

ſtantiſſime reſpõderet nuniꝙꝙqᷓ ſe veram fſi⸗
dem poſſe relinquere: quã ſemel agnouiſ⸗
ſet:iratus pater eũ pꝛiuauit regno rebuſ⸗
q; expoliauit omnibus. Cũq; nec ſic vir⸗
tutẽ mentis illius emollire valuiſſet:iĩ ar⸗
ta illũ cuſtodia concludẽs:collũ manuſq;
illius ferro ligauit. Cepit itaq; iſdẽ Her⸗
migildus rex iuuenis terrenũ regnum de
ſpicere.⁊ foꝛti deſiderio celeſte querens.
in cilitijs vinculatus iacẽs: omnipotenti
deo ad confoꝛtandũ ſe pꝛeces effundere:
tantoq; ſublimius gloꝛiã tranſeuntis mũ
di deſpicere qgto religatus agnouerat

nil fuiſſe qð potuerit au erri. Superueni

ente autẽ paſcalis feſtiuitatis die intẽꝑe⸗

ſte noctis ſilentio ad eũ perſidꝰ pater Ar
rianũ epiſcopũ miſit vt ex eius manu ſa⸗
crilege cõſecrationis cõmunionẽ percipe

ret atq; per hoc ad patris gratiam redire

mereret᷑. Sed vir deo deditus Arriano
epiſcopo venienti expꝛobꝛauit vt debuit:
eiuſq; a ſe perfidiã digniſ increpationibꝰ
repulit. Quia ⁊ ſi exterius iacebat ligatꝰ
apud ſe tamen in magno mentis culmine
ſtabat ſecurus.Ad ſe itaq; reuerſo epiſco
po Arriano pater infremuit ſtatimq; ſu⸗
os apparitoꝛes miſit qui conſtantiſſimuʒ
confeſſoꝛẽ dei illic:vbi iacebat: occiderẽt
qð ⁊ factũ eſt. Nam mox vt ingreſſi ſunt:
ſecuri cerebꝛũ eius infringentes:vitã coꝛ⸗
poꝛis abſtulerunt:hocq; in eo valuerunt
perimere.qð ipſum quoq;: qui peremꝑtꝰ
eſt: in ſe cõſtiterat deſpexiſſe.Sed ꝓ oſtẽ⸗
denda vera eius gloꝛia ſuꝑerna quoq; nõ
defuere miracula. Mam cepit in nocturno
ſilentio pſalmodie cantus ad coꝛpus eiu
dem regis ⁊ martyris audiri.atq; iðᷣo ve⸗

raciter regis quia ⁊ martyris. Quidã eti

am ferunt qð illic nocturno tẽpoꝛe accen⸗

ſe lampades apparebant. vnde ⁊ factum

eſt qᷣtenus coꝛpus illius vt videlicet mar
tyris iure a cunctis fid elibus venerari de
buiſſet. MPater vero cõmotus pñia perſi⸗

dus 1 patricida hoc feciſſe ſe doluit nec ta

men vlq; ad obtinendam. ſalutem perti⸗

muit. Ham quia vera eſſet catholica ſideſ
sagnouit: ſed gentis ſue timoꝛe perterrit⸗

liber II

ad hanc perueniri non meruit. Q ni oꝛta
egritudine ad extrema perductus eſtet
Leandro epiſcopo quem pꝛius vehemẽ⸗
ter afflixerat Richardum regẽ filinʒ:quẽ
in ſua hereſi relinquebat : cõmendare cu⸗
rauit:vt in ipſo quoq; talia faceret: qua⸗
lia ⁊ in fratre illius ſuis exhoꝛtationibus
feciſſet.qui cõmendatione completa de⸗
functus eſt. Noſt cuius moꝛtem Richar
dus rex non patreʒ perfidũ ſed fratrẽ mar
tyrem loquens: ab Arriane hereſeos pꝛa
uitate cõderſus eſt. Totaã quoq; QAuiſi
gothoꝛum gentẽ ita ad veram perduxit ſi
dem vt nullum in ſuo regno militare per
mitteret qui regni vei hoſtis exiſtere per
hereticaʒ pꝛauitatẽ non timeret. NHec mi
rum ꝙ vere fidei pꝛedicatoꝛ factus eſt:qꝛ
frater eſt martyris cuius hunciquoq; me⸗
rita adiuuant vt ad omnipotentis dei gre
mium taʒ multos reducat. Qua in re cõ
ſiderandum nobis eſt quia totum hoc agi
nequaiᷓ poſſet ſi hermigildus rex ꝓ ve⸗
ritate moꝛtuus nõ fuiſſet. Nam ſicut ſcris
ptum eſt niſi granũ frumenti cadens ĩ ter
ram moꝛtuũ fuerit:ipſum ſolum manet.ſi
autem moꝛtuũ fuerit multum fructum af⸗
fert. Hoc fieri videmus in membꝛis ꝙ fa⸗
ctum ſcimus in capite in Auiſigothoꝛuzʒ
gente etenim vnus moꝛtuus eſt vt multi
viuerent. Et dum vnum granum ſideli⸗
ter cecidit: ad obtinendam fidem animaꝝ
ſeges multa ſurrexit.

Petrus.

De epiſcopis Affricanis qui
pꝛo defenſione catholice fidei
abſciſis ab Arrianis Tuãdalo⸗
rum linguis nullum locutionis

ſolite ſuſtinuere diſpendium.

————

¶Capi.
¶ Gregoꝛius.

XXXII.

*

PBeat t

–
D

¶Aſtiniani quoq Auguſti tem
poꝛibus: dn contra catholicoꝝ
uiñfiqdem exoꝛta a Bandalis perſe
R cutio Arriani in Affrica vehe⸗
menter inſaniret:quidã in defenſione ve⸗
ritatis epᷣi foꝛtiter ꝑſiſtebaãt Quos ad me
diũ deductos: Bandaloꝝ re xeos verbis
ac muneribus ad perfidiã flectere nõ va⸗
lens:toꝛmẽtis frangere poſſe ſe credidit.
Mam cũ eis in ipᷣa defenſione veritatis ſi

dam tacerẽt: ne tacendo foꝛſitan ↄſenſiſſe
viderent᷑:raptus in furoꝛẽ:eoꝝ liguas ab
ſcindi radicitꝰ pꝛecepit. Res mira 1 mul

ritatis etiam ſine lingua loquebant᷑ ſicut
pꝛius loqui per linguã ↄſueuerät.
Petrus.
Brandũ valde vehementer ſtu⸗
pendum. J
—Bregoꝛius.
ECriptum Peire eſt de vnigenito
ſſummi patris in pꝛicipio erat ver
büuüi: verbum erat apud den: 1 de
us erat verbũ. De cuius etiã virtute ſub
iungit᷑. Omnia per ipᷣm facta ſunt Quid
igit᷑ miramur:ſi verba edere ſine ligua po
tuit:verbũ ꝙ fecit linguã.

(P Magüis.

Lac. 18.
Oregoꝛius.
Aitaq; temꝑe pꝛofugi ad Cõſtan
tinopolitanã vꝛbem venerũt eoq;
tIg9e: quo pꝛo explendis reſponſis
eccleſie ad pꝛincipẽ ipſe tranſmiſſus ſuʒ:
ſenioꝛẽ quend m epᷣm repperi:qui ſe ad⸗
huc eoꝛũ oꝛa ſine linguis loquẽtia vidiſſe
teſtabat᷑ ita vt aperto oꝛe clamarẽt. Ecce
vigdete: quia linguã nõ habemus ⁊ loqui
mur. Ridebat᷑ enĩ a reſpiciẽtibus vt fere
bat abſciſis radicitꝰ linguis:quañ quod⸗
danm baratrũ patebat in gutture: tamen
oꝛe vacuo plena ad integrũ verba foꝛma⸗
bant᷑. Quoʒꝝ illie vnus in luxuriã lapſus

mox pꝛiuatus eſt dono miraculi recto vi⸗
delicet omipotẽtis dei iudicioꝛ: vt qui car

lentiũ indiceret: nec tamen ipᷣi cõtra perfri

tis nota ſenioꝛibus:qꝛ ita ꝓ defenſiõe ve

Bregoꝛij pape

nis continentis ſeruare neglexerat: ſine

lingua carnea nõ haberet verba veritatis
Sed hec nos pꝛo Arriane hereſeos dam
natiõe dixiſſe ſufficiat. Nũc ad ea que nu
er in italia geſta ſunt ſigna redeamus.

De Eleutherio eruo dei:

—

———

S autẽ cuius ſuperius memo⸗
riã feci eutherius pater:mo
naſterij bean euãgeliſte Mar⸗
ci: qð in Spolitane vꝛbis po⸗
merijs ſitũ eſt:diu mecũ eſt in hac vꝛbe in
meo monaſterio cõuerſatus:ibiq; defun⸗
ctus eſt. Quẽ ſui diſcipuli referebãt oꝛã⸗
do moꝛtuũ ſuſcitaſſe. Air autẽ tante ſim⸗
plicitatis erat ⁊ compunctiõis: vt dubiũ

nõò eſſet ꝙ ille lachꝛyme ex t humili ſim⸗
pliciq; mente edite apud omipotentẽ do

minũ multa obtinere potuiſſent. Cuiꝰego
aliquod miraculũ narrabo: qð inquiſitus
mihi ſimpliciter ⁊ ipᷣe fatebat᷑. Quadam
nãq; die dũ iter carperet:facto veſpere cũ
ad ſecedendũ locuſ deeſſet:in monaſteriũ
virginũ deuenit. In quo quidã puer par⸗
uulus erat: quẽ malignus ſpiritus omni
nocte vexare cõſueuerat. Sed ſanctimo⸗
niales femine vt virũ dei ſuſceperũt: eũ ⁊
rogauerũt dicentes: Tecũ pater hacno⸗
cte puer iſte maneat. Quẽ ipſe benigne
ſuſcepit:ſecũq; euʒ nocte eadẽ iacere per⸗
miſit. Facto autẽ mane ceperũt ſanctimo
niales femine eundẽ patrẽ vigilanter in⸗

quirere ſiquid ei puer:quẽ dederãt:nocte

eadẽ feciſſet. Qui miratusꝛcur ita requi⸗
rexẽt:reſpondit:Hihil.Tũc illi eiuſdem

pueri innotuerũt cauſam: ⁊ qð malignus
ſpiritus nulla ab eo nocte recederet indi⸗

cauerũt ſũm opere poſtulãtes:vt hũc ſecũ
ad monaſteriũ tolleret. Quia iã vexatio
nẽ illius videre ipᷣe non poſſent. Conſen

ſit ſenex: pueꝝ ad monaſteriũ duxit. Qui
cũ multo tempoꝛe in monaſterio fuiſſet:at

q; ad hũc antiquus hoſtis accedere mini⸗
me pᷣſumpſiſſet:eiuſdẽ ſenis animꝰ de ſa⸗
lute pueri ĩmoderatius per leticiã tactus

eſt. Mam coꝛã poſitis fratribꝰ dixit. Fra⸗
tres:d vabolus ſibi cũ illis ſoꝛoꝛibus ioca

ve⸗
⸗

ſne
is
damm
lene
nus.

mo⸗
mo
Dar,
ho⸗
elß
in⸗
ei⸗

i

H Bialogoꝛum

liber III

bat᷑. At. vero vbi ad ſernos dei ventũ eſt:
ad hunc puerũ accedere non pꝛeſumpſit.
Poſt quã vocem hoꝛa eadẽ ac momento
idem puer coꝛã cunctis fratribus dyabo⸗
lo ſe inuadẽte vexatus eſt: quo viſo ſenex
ſe pꝛotinus in lamentũ dedit. Quẽ dum
lugentẽ diu fratres cõſolari voluiſſent:re
ſpondit dicẽs: Credite mihi: qꝛ in nulliꝰ

veſtrũ oꝛe hodie panis ingredit᷑:niſi puer

iſte a demonio fuerit ereptꝰ Tüc ſe in oꝛa
tionẽ cum cũctis fratribus ſtrauit: ⁊ eouſ
q; oꝛatũ eſt:quouſq; puer a vexatiõe ſana
tus eſt:vt ad hũc malignus ſpũs acceden
di auſum vlterius nõ haberet.
Petrus.
Redo quia hec elatio parua ſur⸗
ripuerit: eius diſcipulos omni⸗

Rvpotens deus facti illius eſſe volu S
it adiutoꝛes.

—

Sregoꝛius.
Ta eſt nam pondus miraculi ſo⸗
Ius poꝛtare nõ potuit:diutdit hoc
u fratribus ⁊ poꝛtauit. HMuiꝰ vi⸗

ri oꝛatio quate virtutis eſiʒ: in memetipo

expertus ſum. Mam cũ quodã temꝑe in

monaſterio poſitus:inciſionẽ vitaliũ pate

rer:crebꝛiſq; anguſtijs per hoꝛarũ momẽ
ta ad exitũ pꝛopinquarẽ: quẽ medici mo⸗
leſtiã greco: loquio ſyncopin vocãt:⁊ ni
ſi me frequẽter fratres cibo reficerẽt:vita
lis mihi ſpũs funditus intercidi videret᷑.

Paſcalis ſuperuenit dies.⁊ cũ in ſacratiſ

ſimo ſabbato in quo om̃es ⁊ paruuli pue⸗
ri ieiunant: ego ieiunare nõ poſſem: cepi
plus meroꝛe q; infirmitate deficere. Sed
triſtis animꝰ conſiliũ citius inuenit vt eũ
dem virũ dei ſecreto in oꝛatoꝛiuʒ ducerẽ.
Eũq; peterẽ: quatenꝰ mihi vt die illo ad
ieiunandũ virtus daret᷑:ſuis apud omni⸗
potentẽ dñm pꝛecibus obtineret: quod ⁊
factũ eſt. Nam mox vt oꝛatoꝛiũ ingreſſus

fuit:humiliter ſeſe cũ lachꝛymis in oꝛati

onẽ dedit:⁊ poſt paululũ completa oꝛatio
ne exijt: ⁊ ad vocẽ benedictiõis illius vir
tutẽ tantã meus ſt omachꝰ accepit:vt mi⸗
hi funditus a memoꝛia tolleret᷑ cibus et
egritudo,Cepi mirari quis eſſem:qͥs ſue

4

rim: quia ⁊ cũ ad animũ redibat inſirmi⸗
tas:nihil in me ex his:que meminerã: re
cognoſcebã. Cunq; in diſpenſatiõe mo⸗
naſterij mens occupata fuiſſet: obliuiſces
bar funditus egritudinis mee. Si vero:
vt pꝛedixi:rediret egritudo ad memoꝛiã:
cũ tam foꝛtẽ me eſſe ſentirẽ:mirabar ſi nã
comediſſem qui ad veſperã veniens:tan⸗
te me foꝛtitudis inueni:⁊ ſi voluiſſem ie⸗
iuniũ vſq; ad diem alterũ trãſferre potuiſ
ſem. Sicq; factũ eſt vt in me pꝛobarẽ: ea
etiã de illo vera eſſe: quibus ipᷣe minime
interfuiſſem.
¶ De generibus compunctio⸗
num: Capitulũ. X KXIIII.

——— .

Aia eundẽ virũ magne compũ
ctiõis fuiſſe dixiſti: ipᷣaʒ lachꝛi
marũ vim largius addiſcere cu
pio. Ande queſo: vt quot ſint

genera compunctiõis: mihi ediſſeras.

Sregoꝛius.
in multas ſpecies compũctio di⸗
uidit᷑: quãdo ſingule queq; a pe-⸗
itentibus culpe plangunt᷑. An⸗

de ex voce quoq; penitentiũ Hieremias

ait: Hiuiſiões aqua ꝝ deduxit oculus me
us. Pꝛincipaliter vero compũctionis ge
nera duo ſunt:qꝛ deũ ſitiẽs anima: pꝛius
timoꝛe cõpungit᷑:poſt amoꝛe. Nꝛius enĩ
ſeſe ĩ lachꝛymas effũdit:qꝛ dũ maloꝝ ſuo
rũ recolit: ꝓ his perpꝑeti eterna ſuꝑplicia
pertimeſcit.At vero cũ longa meroꝛis an
xietate fuerit foꝛmido cõſumpta:quedã iã
de pꝛeſumptiõe venie ſecuritas naſcit᷑: et
in amoꝛe celeſtiũ gaudioꝝ animꝰ inflam⸗
mat᷑:⁊ qui pꝛius flebat ne duceret᷑ ad ſup
pliciũ:poſtmodũ amariſſime flere incipit:
quia differtur a regno. Contemplat᷑ ete⸗
nim mẽs qui ſint illi angeloꝝ choꝛi: que
ipᷣa ſocietas beatoꝛuʒ ſpirituũ:que maie⸗
ſtas interne viſionis dei: ⁊ amplius plan
git:quia a bonis perhennibus deeſt:quã
fleuit pꝛiꝰ cũ mala eterna metuebat. Sic
q; fit vt perfecta cõpũctio foꝛmidinis tra
dat animã compũctioni dilectiõis..Qð

pene in ſacra veraciq; hyſtoꝛia figuratia
narratiõe veſcribitur que ait: C Axa fi
lia Caleph ſedens ſuper aʒinũ ſuſpirauit
Eui dixit pater ſuus: Quid habes: At il
la reſpõdit. Da mihi benedictionẽ: terrã
auſtralẽ ⁊ arentẽ dediſti mihi:iunge ⁊ ir⸗
riguã. Dedit ei pater ſuus irriguũ ſuperi
us 1 irriguũ inferius. Axa quippe ſuper
aʒ inũ ſedet: cũ irratiõabilibus carnis ſue
motibus anima pꝛeſidet. Que ſuſpirãs a
patre terrã irriguã petit: quia a creatoꝛe
noſtro cũ magno gemitu querenda eſt la⸗
chꝛymarũ gratia. Sunt naãq; nõnulli qui
iam in dono perceperũt libere ꝓ iuſticia
loqui: oppꝛeſſos tueri: indigẽtibus poſ⸗
ſeſſa tribuere: ardoꝛẽ fidei habere:ſed ad⸗
huc gratiã lachꝛymarũ non habẽt.hi ni
mirũ terram auſtralẽ ⁊ arentam habent:
ſed adhuc irrigua indigent: quia in bo⸗
nis operibus poſiti in quibus magni at⸗
q; feruẽtes ſunt:opoꝛtet nimirũ vt aut ti⸗
moꝛe ſupplicij: aut amoꝛe regni celeſtis:
mala etiã que antea perpetrauerũt deplo
rent. Sed quia vt dixi: duo ſunt compũ⸗
ctionis genera:dedit ei pater ſuus irrigu
um ſuperius:⁊ irriguũ inferius. Iriguũ
quippe ſuperius accipit anima: cũ ſeſe in
lachꝛymis celeſtis regni deſiderio: affli⸗
git. Irriguũ vero inferius accipit: cũ in⸗
ferni ſupplicia flendo pertimeſcit. Equi⸗
dem pꝛius inferius ac poſt irriguũ ſuperi

gnitate pꝛeeminet:neceſſe fuit vt pꝛius ir
rignũ ſuperius:⁊ poſt irriguũ inferius cõ
memoꝛari debuiſſet.
De Amantio pꝛeſbytero:
pꝛouincie Tuſcie:
(¶ Eapitulũ. XXXV.

Lacet quod dicis.Sed poſtqᷓ
büc venerãde vite Eleutheriũ
huiꝰ meriti dixiſti: libet inqui⸗
. dum eſt aliquos tales.

us dat᷑. Sed quia compũctio amoꝛis di⸗

4. Petrus.

rere ſi nũc in mundo eſſe credẽ

Peati Bregoꝛij pape

Loꝛidus Tudertine eccleſie ep̃s
culius veritatis: atq; ſanctitatis
ſt: dilectiõi tue incognitũ nõ eſt
Hic mihi eſſe apud ſe pꝛeſbyteꝝ quendã
Amantiũ nomine pꝛecipue ſimplicitatis
narrauit virũ: quem hoc habere virtutis
perhibet: vt apoſtoloꝝ moꝛe manũ ſuper
egros ponat ⁊ ſalutẽ reſtituat: ⁊ quantũ⸗
libet vehemens egritudo ſit:ad tactũ illi
us abſcedat. Quẽ hoc etiam habere mi⸗
raculi adiũxit:quia in quolibet loco quã⸗

uis immaniſſime aſperitatis ſerpentẽ rep

perit:mox vt eaʒ ſigno crucis ſignauerit:
extinguit:ita vt virtute crucis: quam vir
dei digito ediderit: diruptis viſceribus
moꝛiat᷑. Quem ſi quãdo ſerpens in foꝛa⸗
mine fugerit:ſigno crucis os foꝛamĩs be⸗
nedicit: ſtatimq; ex foꝛamine ſerpens iaʒ
moꝛtuus trahit᷑. Quem tante virtutis vi
ruʒ ipᷣe etiã videre curaui: eũq; ad me de
ductum in infirmoꝛũ domo paucis diebꝰ
manere volui: vbi ſiqua adeſſet curatio⸗
nis gratia: citius pꝛobari potuiſſet. JObi
autem quidam inter egros alios mẽte ca
ptus iacehat quem medicina greco voca⸗
bulo freneticuʒ appellat. Qui nocte qua
dam cũ magnas voces ſicut inſanus ede⸗
ret: cunctoſq; egros immenſis clamoꝛi⸗

bus perturbaret: ita vt nulli illic capere

ſomnũ liceret: fiebat res valde mirabilis:

quia vnde vnus male: inde omnes dete⸗

rius habebant. Sed ſicut ⁊ pꝛius a reue⸗

rendiſſimo Floꝛido epiſcopo: quiitunc cũ

pꝛedicto pꝛeibyteto illic pariter manebat
7 poſt a puero:qui nocte eadem egrotan⸗
tibus ſeruiebat: ſubiiliter agnoui. Idem
venerabilis pꝛeſbyter: de pꝛopꝛio ſtratu

ſurgens:ad lectum frenetici ſilenter accei

ſit: ⁊ ſuper eum poſitis manibus oꝛauit.
Moxcq; illum vt melius habentem tulit:
atq; in ſuperioꝛa domus ſecum ad oꝛato⸗
rium duxit: vbi pꝛo eo liberius oꝛationi
incubuit: et ſtatim eum ſanum ad lectum
pꝛoximum reduxit: ita vt nullas vlterius
voces ederet: nec iam egrotoꝛum quem⸗
piam aliquo clamoꝛe perturbaret: nec iaʒ
egritudinem auxit alienam: qui perfecte

receperat mentem ſuaʒ. Ex quo eius vno
facto didicimus: vt de eo illa omnia audi
ta crederemus. M

–—— ibus ſuis hieruſalem celeſteʒ in
terra conſpicere.
De Maximiano Syracu/
ſane ciuitatis epiſcopo:
apitulum. XXXVI.
SBregoꝛlus:
q; hoc ſilendum puto: ꝙ om
nipotẽs deus ſuper Maximia
num famulum ſuum:nunc Sy
racuſanum epiſcopum: tũc au⸗

monſtrare miraculum. Ham dum iuſſio⸗
ne pontificis in Conſtantinopolitane vꝛ⸗
bis palatio reſponſis eccleſiaſticis deſer⸗
uirem:illuc ad me idem veuerabilis Ma
ximianus charitate exigente: cum fratri⸗
bus venit. Qui cum ad monaſterium me
um Roma rediret: in mari adriatico ni⸗
mia tempeſtate depꝛehenſus ineſtimabi⸗
li oꝛdine: atq; inuſitato miraculo erga ſe
cunctoſq;: qui cum eo aderant ꝛomnipo⸗
tentis dei ⁊ iram cognouit ⁊ gratiã. Ha
cum in eoꝛum moꝛte ven toꝛum nimieta
tibus eleuati fluctus ſeuirent:ex naui cla
ui perditi: arboꝛ abſciſa eſt: vela inundis
pꝛoiecta: totumq; vas nauis quaſſatum
nimijs fluctibus:ab omni fuerat vas com
page diſſolutum. Rimis itaq; patentibꝰ
intrauit mareꝛatq; vſq; ad ſuperioꝛes ta⸗
bulas impleuit nauem:ita vt non tam na
uis inter vndas:quam vnde iam intra na
uem eſſe viderentur. Tunc in eadem na

ui reſidentes: non iam ex moꝛte vicina:-

ſed exipᷣa eius pꝛeſentia ac viſione turba⸗
ti: omnes ſibimet pacem dederũt coꝛpus
et ſanguinem redemptionis acceperunt:
deo ſe ſinguli commendantes: vt eoꝛum
animas benigne ſuſciperet: quoꝛum coꝛ⸗

poꝛa in tam pauenda moꝛte tradiderat:

1Agne vite edificatio eſt videre vi
ros tam mira facientes: atq; in ci

tem mei monaſterij patrem: dignatus eſt

liber III

Sed omnipotens deus:qui eoꝛum men⸗
tes mirabiliter terruit: eoꝛum quoq; vitã
mirabilius ſeruauit. Mam diebus octo⸗
nauis eadem vſq; ad ſuperioꝛes tabulas
aquis plena iter pꝛopꝛiuʒ peragens ens⸗
tauit. Hono autem die in Cothꝛonenſis
caſtri poꝛtu educta eſt. Ex qua ierũt om⸗
nes incolumes qui cum pꝛedicto venera⸗
bili viro Maximiano nauigabant. Cuq;
poſt eos ipᷣe quoq; fuiſſʒ egreſſus:mox in
eiuſdem poꝛtus pꝛofundum nauis demexr
ſa eſt: ac ſi illis egredientibus pꝛe ponde⸗
re ſubleuatiõe caruiſſet:que plena homi⸗
nibꝰ in pelago aquaſ poꝛtauerat atq; ena
tauerat: DHaximiano cum ſuis fratribus
recedente aquas ſine hominibus in poꝛ⸗
tu non valuit poꝛtare:vt hinc omnipotẽs
deus oſtenderet: quia hanc onuſtam ſua
manu tenuerat:que ab hominibus vacua
7 derelicta ſuꝑ aquas nõ potuit manere.
( e Sanctulo pꝛeſbytero:
++ r —
Capitulum. XXXVII.
te dies quoq; fere quadra⸗
ginta vidiſti apud me eum: cu⸗
ius ſuperius memoꝛiaʒ feci:ve
ilis vite pꝛeſ by terũ San
ctulum nomine:qui ad me ex Nurſia pꝛo
incia: annis ſingulis venire conſueuit.
Sed ex eadem pꝛouincia quidam mona⸗
chus ante triduũ venit: qui grauis nun⸗
cij me roꝛem ad me pertulit: quia eundeʒ
virum obijſſe nunciauit. Huius ergo viri
a ſi non ſine gemitu dulcedinis recolo:iã
tamen ſine foꝛmidine illas virtutes: nar⸗
roꝛ quas a vicinis eius ſacerdotibus mi⸗
ra virtute ⁊ ſimplicitate pꝛeditis agnoui.
Et ſicut inter amantes ſe animos homi⸗
num magnum charitatis familiaritas au
ſum pꝛebet: a me plerumq; ex dulcedine
coactus:ipᷣe quoq; de his que egit extre⸗
ma queda fateri cogebatur.
ANodam namq; tempoꝛe hic cum
in pꝛelo longobardi oliuã pꝛeme⸗
rent: vt oleum liquari debuiſſets

„

Gregoꝛij

M pape

ſtient iucundus erat vultu ⁊ anio:vtrem
Yacuuʒ ad pꝛelũ detulit laboꝛãteſq; lõgo
bardos leto vultu ſalutauit.vtrẽ pꝛotulit
iubẽdo potius qꝙ; petẽdo eũ impleri ſibi
dixit. Sed gẽtiles viri quia tota iam die
fruſtra laboꝛauerant atq; ab oliuis exire
oleũ toꝛquendo nõ poterat: verba illius
moleſte ſuſceperũt eumq; iniurijs inſecta
ti ſunt.quibus vir dñi letioꝛi adhuc vul⸗
tu rñdit:dicens. Sic ꝓmetis ſi iſtũ vtreʒ
Sanctulo impletis ⁊ ſic a vobis reuertit᷑.
Cũq; illis ex oliuis oleũ defluere nõ cer⸗
nerẽt ⁊ virũ dei ad implendũ vtrẽ ſibi in⸗
ſiſtere viderẽt:vehemẽter accenſi maioꝛi
bus huũc verboꝛũ cõtumelijs deteſtari ce⸗
perũt. ANir autẽ dei vidẽs ꝙ ex pꝛelo ole⸗
um nullomodo exiret:aquãa ſibi dare pe⸗
tijt quã cũctis vidẽtibus benedixit.atq; ĩ
pꝛelũ ſuis ma nibꝰ iactauit. Ex qua pꝛoti
nus benedictiõe tãta vbertas olei erupit
vt longobardi qui pꝛiꝰ diu incaſſuʒ labo
cauerat :nõ ſolũ ſua vaſcula oĩa.ſed vtrẽ
quoq; quẽ vir dei detulerat ĩplẽtes:gra⸗
tias agerẽt qꝛ is qui oleũ petere venerat:

benedicẽdo dedit qð po ſtulabat.

Lio quoq; tpe vehemẽs ibi incu
buerat:fames beati Laurentij
martvris eccdleſia fuerat a longo⸗

bardis incẽſa. Quã vir dei reſtaurare cu

piens artiſices multos ac plures ſubmini

ſtrãtes oꝑarios adhibuit:quibus neceſſe/

erat vt quotidiani ſumpt laboꝛãtibus ſi⸗
ne dilatiõe pꝛeberent᷑. ſed exigente eiuſ⸗

Adẽ famis neceſſitate panis defuit:ceperũt

q; laboꝛãtes inſtater victũ querere qꝛ vi⸗

res ad laboꝛẽ per inopiã nõ haberẽt.

vir dei audiẽs eos verbis cõſolabat᷑ foꝛas
pꝛomittẽdo qð deerat. Sed ipſe grauiter
anxiebat᷑ intus:exhibere cibũ nõ valenæ:
quẽ ꝓmittebat.Cũ vero huc illucq; anxi
us ꝑgeret:deuenit ad clibanũ in quo vici
ne mulieres pꝛidie panes coxerant. ibiq;
curuatus aſpexit ne foꝛte panis coquenti⸗
bus remſiſſet. Tunc repente panẽ mire
magnitudinis atq; inſoliti candoꝛis inue

nit:quem quidẽ tulit. Sed deferre artiſi⸗

cibus noluit. ne foꝛtaſſe alienꝰ eſſet 2 cul

paʒ velut ex pietate perpetraret. Per vi
einas itaq; hunc mulieres detulit eumq;

omnibus oſtendit ac ne cui earum reman

ſiſſet:inquiſiuit:omnes autem que pꝛidie
pPanem coxerant.ſuũ hunc eſſe negauerũt
atq; panes ſuos numero integro ſe a cli⸗
bano retuliſſe pꝛofeſſe ſunti. Tunc letus
vir domini perrexit ad multos artiſices
cum vno pane ⁊ vt omnipotenti deo gra⸗
tias agerent adlmonuit: ⁊ quia:eis anno⸗
nam pꝛebuerat indicauit eiſq; ad refectio
nem pꝛotinus inuitatis inuentuʒ panem
appoſuit. Quibus ſufficiẽter pleneq; ſa⸗
tiatis plura ex eo ꝙᷓ; ipſe panis fuerit fra⸗
gienta collegit. Que die quoq; altero

Eeis ad refectionẽ intulit. Sed id quod ex
fragmẽtis ſupererat. Jpſa quoq; que ap⸗

poſita fuerant fragmẽta ſuꝑabant. factũ⸗
q; eſt vt perdies decẽ omnes illi artifices
atq; operarij ex illo vno pane ſatiati.hũc
quotidie ederent ⁊ ex eo quotidie quod
edi poſſet: in craſtinuʒ quotidie ſit upereſ⸗
ſet ac ſi fragmenta ꝓanis illius per eſum
creſcerent ⁊ cibum comedentiũ oꝛa ipſoꝝ
repararern.
etrus.

operis vehementer omnibus ſtu⸗
pendao. .
¶Bregorius.

Pſe Petre multos de vno pane
per ſeruum qui ex quinq; panibꝰ
quinq; milishominũ ſatiauit per
ſemetipſum. Qui pauca ſeminis
grana inumera ſegetum frumenta multi⸗
plicat.qui ipſa quoq; ſemina pꝛoduxit ex
terra.⁊ ſimul omnia creauit ex nihilo.
Sed ne diutiꝰ mireris quid in virtute do
mini venerandus vir Sanctulus exteriꝰ
fecerit audi ex virtute domini qualis in⸗
teritus fuit. Die etenim quadam a lon⸗

gobardis captus quidam d yaconus tene

batur ligatus.eũq; ipi qui tenuerãt inter⸗
ficere cogitabãt. A ſueſꝑaſcẽte auteʒ die

Ira res atq; exemplum dominicl

er teut
eryi
eumngg
ſeman
peide
guerit
eacht
letus
ſſiees
gre⸗
mno⸗
ſctio
en
Hſy⸗
fu

di⸗
rei⸗
ſunn
o;

is
u⸗

Dialogoꝛum

vir dei Sanetulus ab eiſdẽ longobardis
petijt: vt relaxari eiq; vita cõcedudebuiſ⸗

ſet: quod poſſe ſe facere oĩino negauerũt.
Cunq; moꝛtẽ illius deliberare eos cerne

ret:petijt:vt ſibi ad cuſtodiã tradi debuiſ

ſet. Cui ꝓtinus reſponderũt.Tib: quidẽ

ceũ ad cuſtodiendũ damus. Sed ea condi

tiõe interpoſita: vt ſi iſte fugerit ꝓ eo ipᷣe
moꝛiaris. Quod vir dñi libenter accipi⸗
ens pꝛedictũ dyaconẽ in ſua iurcepit fi⸗

de. Quẽ nocte media: cum longobardos
omnes ſomno graui depꝛeſſos aſpiceret:
excitauit d yaconũ: ⁊ ait: Surge ⁊ conci⸗

tus futze: liberet te omnipotens deus.
Sed ideʒ dyaconus pꝛomiſſiõis eius nõ

immemoꝛ reſpõdit dicens: Fugere pater

nõ poſſum: quia ſi ego fugero pꝛo me ſine
dubio ipᷣe moꝛieris. Quem vir dñi Gan
ctulus ad fugiendũ com pulit dicẽs:Sur
ge et vade: te omnipotens deus eripiat.
Nam ego in manu eius quantũ ipſe per⸗
milſerit. Fugit itaq; dyaconus ⁊ quaſi de

ceptus in medio fideiuſſoꝛ remãſit. Facto
igit᷑ mane longobardi qui dyaconũ ad cu

ſtodiendũ dederãt:venerũt:queʒ dederũt
petierũt.Sed hũc venerandus pꝛeſbyter

fugiſſe reſpõdit: Tunc illi inquiũt: Scis
ipᷣe melius quid cõuenit? Seruus autem

domini cõſtanter ait: Scio. Cui dixerũt:
Bonus homo es:nolumus te per varios
cruciatus moꝛi.Elige tibi moꝛtẽ quẽ vis
Quibus vir domini reſpondit: dicens:
In manu dei ſum: ea moꝛte me occidite:
qua me occidi permiſerit. Tunc omibus
qui illic aderant longobardis placuit vt
eum capite trũcare debuiſſent:quatenꝰ ſi
ne graui cruciatu vitam eius cõpendioſa
moꝛte terminarẽt. Cognito itaq; qð ſan⸗
ctulus qui inter eos ſanctitatis reuerẽtia
magni honoꝛis habebat᷑: occidendus eſ⸗
ſet:om̃is qui in eodẽ loco inuenti ſunt lõ
gobardi cõouenerunt ſicut ſunt nimie cru
delitatis leti ad ſpectaculũ moꝛtis.Circũ

ſteterũt itaq; acies:vir autẽdomini dedu

ctus in medio eſt: atq; ex omnibus viris

foꝛtibꝰ electus eſt vnꝰ in dubio ita nõ eſ⸗
ſet: quin vno ictu caput eius abſcinderet

Aenerandus igit᷑ vir inter armatos dedu
ctus: ad ſua arma ſtatim cucurrit. Mã pe⸗
tijt vt ſibi paululũ oꝛandi licentiã darent

Cui dum cõceſium fuiſſet:ſe ſtrauit ⁊ oꝛa
uit. Qui dum paulo diutius oꝛaret:hũc

electus interfectoꝛ calce pulſauit: vt ſur⸗

geret dicens: Surge ⁊ flexogenu decide
ceruicẽ. Surrexit autẽ vir domini genu
flexit:ceruicem tetendit. Sed tenſo collo
eductã cõtra ſe ſpatam intuens: hoc vnũ
fertur publice dixiſſe: Sancte Johaãnes
ſuſcipe illam. Tõc electus carnifex euagi

natum gladiũ tenensi anniſu foꝛti in alto

bꝛachiũ percuſſurus leuauit. Sed depo⸗
nere nuliomodo potuit. Ham repẽte diri
guit: ⁊ erecto in celũ gladio bꝛachiũ infle
xibile remanſit. Tunc omis longobardo
rũ turba: que ad illud moꝛtis ſpectaculũ
aderat: in laudis fauoꝛẽ conuerſa mirari
cepit:virũq; dei cũ timoꝛe venerari: quia
pꝛofecto claruerat:cuius ſanctitatis eſſet
Qui carniſicis ſui bꝛachiũ in aere ligaſ⸗
ſet. Itaq; poſtulatus vt bꝛachiũ ſui carni
ficis ſanaret:negauit dicens:Ego pꝛo eo
nullo modo oꝛabo:niſi ante mihi iurame
tum dederit:quia cũ iſta manu chꝛiſtianiũ
hominẽ non occidat. Sed longobardus
iſdem qui vt ita dicãꝗ bꝛachiũ contra deuʒ
perdiderat:pena exigente cõpulſus eſt iu

rare ſe xpᷣianũ homineʒ nunq; occidere.

Tunc ſanctꝰ vir domini pꝛecepit dicens:

Hepone manũ deoꝛſum. Qui ſtatim de

poſuit atq; ilico adiũxit. Nemitte gladiũ

tuñ in vaginã: ⁊ ſtatim remiſit. Om̃es er
go tante virtutis hominẽ cognoſcentes:

boues ⁊ iumẽta q̃ depꝛedati fuerãt certa

tim ei offerre in munere volebãt Sed vir
domini tale munus ſuſcipere rẽnuitꝛmu⸗

nus autẽ bone mercedis queſiuit dicens:
Si mihi aliquid vultis cõcedere: omnes
caprinos quos habetis mihi tribuite: vt

babeã vnde pꝛo vobis debeã oꝛare. Fa⸗

ctũq; eſt ⁊ omes captiui cñ eo dimiſſiſi unt
atq; ſuperna gratia diſponente cũ ſe vnuſ
pꝛo vno moꝛti obtulit multos a moꝛte li⸗

ber auit.

S —
. .

Beati

Gregoꝛij

Yra res ⁊ quãuis hanc ab alijs ⁊
n ipe cognouerim: vere tamen fa⸗
teoꝛ: quia mihi quotiẽs narratur
innouatur.

ESre oꝛius.
Il in hac re in Sanctulo mireris
n Sed penſa ſi potes: quis ille ſpi⸗
etritus fuerit qui eius tam ſimplicẽ
mentẽ tenuit: atq; in tanto virtutis culmi
ne erexit. Abi eni eius animus fuit quã⸗

do moꝛi pꝛo pꝛorimo tam cõſtanter decre

ulit: ⁊ pꝛo tempoꝛali vita fratris vnius ſuã
deſpexit: atq; ſub gladio ceruicẽ tetẽdit.

Que ergo vis amoꝛis illud coꝛ tenuit qʒ
moꝛtẽ ſuam pꝛo vnius ſalute pꝛoximi nõ

expauit. Scimus certe:quia idem vene⸗

rabilis vir Sanctulus ipᷣa quoq; elemen

ta litterarũ bene non nouerat legis pꝛece
pta neſciebat. Sed quia plenitudo legis
eſt charitas:legẽ totam in dei ac pꝛoximi
Dileetiõe ſeruauit: ⁊ quod foꝛis in cogni⸗

tiõe non nouerat:ei intus iuuabat in amo

re. Et qui nunquã foꝛtaſſe legerat: ꝙ de
redemptoꝛe noſtro Johãnes apoſtolꝰ? di

xit: Quoniã ſicut ille pꝛo nobis animã ſu

am poſuit: ſic ⁊ nos ebemus pꝛo fratri⸗
bus animas ponerestam ſublime apoſto⸗
licũ pꝛeceptũ faciendo magis ꝙꝙᷓ; ſciendo⸗

nouerat. Comparemꝰ ſi placet cũ hac no
ſtra indocta ſcientia illius doctã ignoꝛan
tiã. Abi hec noſtra iacet: ibi illius diſci⸗
plina eminet. Hos de virtutibꝰ vacui Io⸗
gquimur:⁊ quaſi ĩter fructifera arvuſta po

ſiti adoꝛamus poma: nec manducamus.

Ille virtutũ fructuiſ carpere nouerat:quã

uis hos in verbis adoꝛare neſciebat.
Petrus.

( q ꝙ boni quiq; ſubtrahunt᷑: et qui
Viuere ad ediſicationẽ multoꝝ po
terant:aut penitus inueniri nequeũt:aut
certe iam om̃imodo rareſcũt.
SBregoꝛius.
Alicia remanentiũ meretur vt hi
qui pꝛodeſſe poterãt feſtine ſub⸗

tr

Aid nam queſo te: eſſe exiſtimas

ahant᷑: z cum mũdi finis appꝛo⸗

pinquat:eleeti tollunt᷑: ne deterioꝛa vide

ant. Hinc etenim ꝓpheta ait: Juſtus pe
rit:⁊ nemo eſt qui recogitet in coꝛde ſuo:

viri miſericoꝛdie colligent᷑: quia nõ eſt
qui intelligat. ine rurſus ſcriptum eſt.

Aperite vt exeant qui conculcẽt eam: tol

lite de via lapides. Hinc Salomon ait:
Tempus mittẽdi lapides:⁊ tempus col⸗
ligendi. Quo igitur finis mundi vꝛget:
eo neceſſe eſt vt viul lapides ad edificiuʒ
celeſte colligantur: quatenus Hieruſalẽ
noſtra immenſurã ſue conſtructionis ex⸗
creſcat. NHec tamen ita om̃es electos ſub
trahi credimus:vt ſoli in mundo peruer⸗
ſi remaneãt: quia nunꝙᷓ peccatoꝛes ad la
mentũ penitentie redirent: ſi nulla eſſent
bonoꝛum exempla: que eoꝛum mentem
ent.
De viſione Redempti: Fe
entine vꝛbis Epiſcopi:
Eap. XxXXVIII.

Ncaſſum ſubtrahi bonos que⸗
ro: quia perire cateruatim ꝭ et
malos video.
Bregonugs.
Ac de re nihil Petre mireris.
Mam Redemptum Ferentine
epiſcopũ: vite venerabilis vi⸗
rum: qui ante hos ferre an⸗

nos ſeptem: ex hoc mundo migrauit:tua
vilectio cognitum habuit. Hic ſicut mi⸗

hi adhuc in monaſterio pꝛope poſito val⸗
de familiariter iungebatur:hoc quod Jo⸗

haãnis iunioꝛie pꝛedeceſſoꝛis mei tempo⸗

re de mundi fine cognouerat: ſicut longe

dum parrochias ſuas ex moꝛe circuiret:
eruenit ad eccleſiam Euthicij martyris
Aauel peraſcẽte aũt die:ſtratũ ſibi fieri iu
xta ſepulchꝛũ martyris voluit:atq; ibi pꝰ
labaꝛẽ qeuit: ⁊ nocte media vt aſſerebat:
nec perfecte vigilare poterat:nec doꝛmie
bat: ſed depꝛeſſus vt ſolet grauabat᷑ quo⸗

dam pondere vigilans animus:atq; ante

lateq; claruerat a me requiſitus:ipᷣe mihi
narrabat. ANiebat namq;:quia quadã die

Dialogoꝛumnm liber II
ui ceum iſdem beat“ martyr Euthicius aſti⸗ rum exempla animo occurrunt pꝛo mults
rig iuit dicens: Redẽpte vigilas: Cui reſpon rum edificatiõe dicere: vt hi qui ſuſpican
hͤes dit: Aigilo. Qui ait: Finis venit vniuer tur diſcant cũ carne anim non ſinii.
ai· ᷑ ſe carnis: finis venit vniuerſe carnts: fis ¶ Gregoꝛius.
Ren nis venit vniuerſe carnis. Poſtqᷓ trinaʒ Aboꝛioſum valde hoc opus eſtꝰ
it vocem viſio martyris cum omnipotentis et maxime occupato anĩo ad alia
Gadh dei gratia: que mentis eius oculis appaz⸗ endenti. Sed ſi ſunt quibus pꝛo
ge: rebat: euanuit. Tunc vir domini ſun exit qeſſe valeat: volũtatem meam pꝛoculdu⸗
feuz ſeq; in oꝛationis lamentum dedit. Mox pio poſtpono vtilitati pꝛoxtmoꝛum: æ in⸗
iae enim illa terribilia in celum ſigna ſecuta quantuz deo largiente valuero: ꝙ anima
8en ſunt: vt haſte atq; acies ignee ab aquilo⸗ poſt carnẽ viuat: ſubſequenti hoc quarto
“ nis parte viderentur. Mox effera longo⸗ volumine demonſtrabo.
Sd bardoꝛum gens de vagina ſue habitatio⸗ 4
nis ecucfe in noſtra eeruicez sAa eſt: MM —
atq; humanum genus quod in hac terra pe Is eft Ii Fis & .
ſeun pꝛe nimia multitudie quaſi ſpiſſe ſegetes Explicit liber tertius dia
9 moꝛe ſurrexerat: ſucciſum aruit. NHam de logoꝛum beati Gregoꝛiſj.
8 populate vꝛbis: a euerſa caſtra: cõtrema⸗ ÿü
V te eccleſie deſtructe ſunt:monaſteria viro
rum ac feminarum deſolata: ab homini⸗
H bus pꝛedia atq; ab omni cultu deſtituta:
in ſolitudine vacat terra. Mullus hanc HRM
M poſſeſſoꝛ inhabitat: occupauerunt beſtte · ”
a⸗ be Beins muleitu borminun tene ¶ Beati Gregoꝛi .
ng4 bat. Et quid in alijs mũdi partibus aga⸗ H Rer narftug: de
tnr ignoꝛo. Nam in hac ** in qua nos logoꝛum liber quartus: de
viuimus: finem ſuũ mundus iam non nn eęternitate animarum: feli⸗
, ciat: ſed oſtendit. Tanto ergo nos necei citer incidit.
tie ſe unſtanelus eterna Barere⸗ qnantos ”M
nobis cognoſcimus velociter tempoꝛalia ¶ Oα etn ſtaI ,J,
“ fugiſſe. DHeſpiciendus a nobis hic mun⸗ (OWα eterna ac ſpiritalia ideo
u qug funrstt Ettan ſi blnareruren ebue a carnalibus minus credautur:
pꝛoſperis demulceret animũ. At poſtqus aꝛ e 9
34 tot ſiagellis pꝛemitur:tãta aduerſitate fa⸗ RR nt queandinn bnetiht.
6 , tigatur:tot nobis quotidie doloꝛes inge⸗ mentum minime . urt
nipo⸗ minat: quid nobis aliud ꝙ; ne diligatur Eapitulum., I. .
ſoge clamat. Multa autem fuerant que adhuc 14’
enh de electoꝛum factis narrare debuiſſem:
in iͤ de⸗ ſilentio ſuppꝛimo:quia ad alia fe⸗
ſntin . AUiga multos intra ſancte eccleſie
bi qa gremio conſtitutos: de vita ani⸗
fent — ad moꝛtem carnis perpendo
Gne. eubitare. Unde queſo: vt depeas: v. quua·
SH% ey ratione poſſit agnoſcis vel ſi qua animas
⸗
ðò

Hrat homo verbis dei per

Waeati

pa exigẽte expulſus eſt pꝛimus
p humani generis parẽs. In hu
ius cecitatis atq; exilij quã pa

timur venit erumnam qꝛ peccando extra

Emetipſum fuſus.iam illa celeſtis patrie
gaudia que pꝛius cõtemplabatur videre

ui beatoꝛuz an⸗
geloꝛum ſpiritibus coꝛdis mũdicia: ⁊ cel
ſitudinis viſione intereſſe. Sed poſtquaʒ
hic cecidit ab illo quo implebat᷑ mẽtis lu
mie :receſſit.Ex cuiꝰ videlicet carne nos
in huius exilij cccitate nati audimus qui
de m celeitẽ eſſe patriã:audimus jeius ci⸗
ues angelos dei.audimus eoꝛundẽ ang
loꝛum ſocios ſpũs iuſtoꝛũ perfectoꝛum.

n potuit. An paradiſo dulppesſſueue⸗

11Seãd carnales quoq; illa inuiſibilia ſcire

non valẽt per experimentũ. dubitãt vtrũ
ne ſit ꝙ coꝛꝑalibꝰ oculis nõ vidẽt. Que
nimirũ dubietas in pꝛimo parente noſtro
eſſe nõ potuit qͥa excluſus a paradiſi gau⸗
dijs hoc qð amiſeratque viderat recole⸗
bat. Hi autem ſentire vellrecolere audita
non poſſunt quia eoꝛus nulli ſicut ille ſal
tim de pꝛeterito experimentũ tenent. at ſi
eni pꝛegnans mulier mittatur in carcereʒ
ibiq; pariat puerũ qui natus puer in car⸗
cere nutriatuꝛ ⁊ creſcat.cui ſiſfoꝛtaſſe ma⸗
ter que hic genuit.ſolẽ.lunaʒ.ſtellas.mõ
tes ⁊ campos.volãtes aues.currẽtes eq̊s
nominet. Ylle vero qui eſt in carcere natꝰ

nutrituõ nihil aliud ꝙ& tenebꝛas carce⸗

ris ſciat ⁊ hec quidem eſſe audiat: ſed q̃a

per experimentũ non nouit veraciter eſſe

diffidat.ita ĩ hac exilij ſui cecitate nati ho

mines dũ eſſe ſumma ⁊ inuiſibilia audiũt
diffid unt an vera ſint qꝛ ſola hec infima ĩ
quibus nati ſunt viſibilia nouerunt. vnð
factũ eſt vt ipſe viſibiliũ ⁊ inuiſibiliũ crea
toꝛ ad humani generis redemptionẽ vni⸗
genitus patris veniret ⁊ ſanctũſpiritũ ad
coꝛda noſtra mitteret quatenus per eũ vi⸗
uificati creÄderemus que adhuc ſcire ꝑ ex
rimentum non poſſumus.quique ergo
unc ſpiritũ hereditatis noſtre pignꝰ ac⸗
cgepimus de vlta inuiſibiliũ nõ dubitam⸗

Sregoꝛij

Oſtꝙᷓ de paradiſi gaudijs cul⸗

pape
Quiſquis autẽ in hac credulitate adhue
ſolidus nõ eſt debet pꝛoculdubio maioꝛũ
dictis fidem pꝛebere eiſq; iam ꝑ ſpiritum
ſanctũ inuiſibiliũ experimentũ habẽtibus
credere quia ⁊ ſtultus eſt puer ſi matrem
ideo eſtimet de luce mentiri quia ipſe ni⸗
hil aliud q tenebꝛas carceris agnouit.
Qõð ſine fide neqʒ inſidelis vi⸗
uat. ap. II.
Petrus.
Lacet valde qð dicis. Sed qͥ
eſſe inuiſibilia nõ credit pꝛofe⸗
cto infidelis eſt. Qui vero in⸗
fidelis eſt in eo ꝙ dubitat fideʒ
non querit ſed rationem.
Bregoꝛius.
Ad enter dico quia ſine fide neq;
8 infidelis viuit. Mam ſi ab infideli
percunctari voluero quẽ patrem
vel quã matrẽ habuerit.ꝓtinus reſpon⸗
debit illum atq; illã. Quẽ ſi ſtatim requi
ram vtrũ nouerit quãdo cõceptus ſit vel

viderit quãdo natus.nihil hoꝛũ ſe vł noſ

ſe vel vidiſſe fatebit᷑ ⁊ tamen qð nõ vidit
credit. HNam illuʒ patrẽ illãq; ſe habuiſſe
matrẽ abſq; dubitatione teſtabitur.

M tres ſpũs vitales ſint creati

Eapi. III.
Petrus.
Ateoꝛ quia nũcuſq; neſciui ꝙ
infidelis haberetiſidem.
Gregoꝛius.
Abẽt etiã inſideles ſidẽ ſed vtinã
h in deũ. Quã ſi vtiq; haberẽt infi⸗
deles nõ eſſent. Sed hinc in ſua
perſidia redarguendi ſunt. hinc ad ſidei
gratiã pꝛouocandi quia ſi de ipſo ſuo viſi
bili coꝛpe credũt qð minime viderunt cur
inuiſibilia nõ credũt que coꝛꝑaliter vide⸗
re non poſſunt. Mã qꝛ poſt moꝛtẽ carnis
viuat anima patet ratio ſʒ fidei admixta.
res quippe vitales ſpũs creauit omni⸗
otens deus. vnũ qui carne nõ tegitur.

ea ed -pis ſne q hexv ae vi

maioꝛi
iun
iibes
uren
Pſend⸗
ut.
⸗

Sali
poſe
ol⸗

ſtg

e
nen
n
n
ſel
nol
ih
Giſe

1

hu

BVialogoꝛum

Alium qui carne tegitur ſed nõ cum car⸗
ne moꝛitur. Tertiũ qui carne tegit᷑ ⁊ euʒ
carne moꝛitur. Spũs nãq; eſt qui carne
nõ tegitur angeloꝛũ. Spũs qui carne te⸗
gitur ſed cũ carne nõ moꝛit᷑ hominũ. Spi
ritus qui carne tegit᷑ ⁊ cũ carne moꝛit᷑ iu⸗
entoꝛũ omniũq; bꝛutoꝛũ animaliũ. Ho⸗

no itaq; ſicut in medio creatꝰ? eſt vt eſſet
. 2 nferioꝛ angelo.ſuperioꝛ iumento.ita ali⸗

quid habet cõmune cũ ſummo.aliquid cõ

mune cũ infimo: ĩmoꝛtalitatẽ ſceʒ ſpũs cuʒ
angelo. moꝛtalitatez vero carnis cum iu
mento quouſq; ⁊ ipſam moꝛtalitate ʒð car⸗
nis gloꝛia reſurrectionis abſoꝛbebat.⁊ in
herẽ do ſpiritui caro ſeruet᷑ imꝑpetuũ:qͥa
2 ipſe ſpus inherẽdo ſeruet᷑ in deũ. Que
. tamẽ caro nec in repꝛobis inter ſupplicia
ꝑfecte deſficitquia ſemꝑ deficiendo ſubſi⸗
ſtit vt qui ſpiritu ⁊ carne peccauerũt:ſemnꝑ
eſſentialiter viuẽtes ⁊. carne ⁊ ſpiritu ſine
fine moꝛiant᷑.

HSe eo quod Salomon dicit:
Dixi in coꝛde meo de filijs homi
num vt pꝛobaret eos des et oſtẽ
deret ſimiles eſſe beſtis:idcirco
vnus interitꝰ eſt homiſet iumẽ
a ytriuſqʒ conditio.

Petrus.
Ationi fideliũ placẽt cuncta q̃
dicis. Sed queſo te dũ ſpiritꝰ
ho minũ atq; lumentoꝛũ tanta
.— diſtinctione diſcernas. Quid
eſt qð Salomon ait. Hixi in coꝛde meo ð
filijs hominũ vt ꝓbaret eos deꝰ ⁊ oſtẽde
ret ſimiles eſſe beſtijs.iccirco vnꝰ interi⸗

tus ẽ homĩs ⁊ iumentoꝛũ ⁊ equa vtriuſq;

cõditio. Qui adhuc eandẽ ſniam ſuã ſub
tiliter exequẽs adiugit. Sicut moꝛit᷑ hõ

ſic ⁊ illa moriunt᷑. Simir ſpirãt omia ⁊ ni

hil hõ iumẽt ampliꝰ. Quiboadhuc ver⸗
biſ generalẽ diffinitionẽ lubinſert:dicẽs.
Cũcta ſubiacẽt vanitati ⁊ oĩa pergunt ad
vnũ locũ.De terra facta ſunt ⁊ in terram

„

pariter reuertun.
Gregoꝛiuus.
Alomonis liber in q̊ hec ſcripta
ut eccleſiaſtes appellatꝰiẽ. Eccle
ſiaſtes ãt ꝓpꝛie cõcionatoꝛ dicitk b
cõtione vero ſnia pmittit᷑ per quã tumul
tuoſa turbe ſeditio cõpꝛimat᷑ z cuʒ multi
diuerſa ſentiũt.ꝑ cõcionantis rationẽ ad
vnã ſentẽtiã perducunt᷑. Hic igitur liber
iccirco cõcionatoꝛ dicit᷑ q Salomon ĩ e
quaſi tumultuantis turbe ſuſcepit ſenſuʒ
vt ea per inquiſitioneʒ dicat. que foꝛtaſſe
per temptationẽ imperita mens ſentiat.
Mam qt ſententias quaſi per inquiſitio⸗
nem mouet.quaſi tot in ſe perſonas diuer

ſoꝛum ſuſcipit.Sed cõcionatoꝛ verax ve⸗

—

—

lut extenſa manu omniũ tumultus ſedat
eoſq; ad vnam ſententiã reuocat. cum in
eiuſdem libꝛi termino ait. Finem loquen
di omnes pariter audiamus. Seũ time 7
mãdata eius obſerua.hoc eſt enĩ oĩs ho⸗
mo. Si eni in libꝛo eodẽ per locutionem
ſuã multoꝛũ perſonas non ſuſceperat cur
ad audiendũ loquendi finẽ ſecum pariter
omnes admonebat. Qui igitur in fine li⸗
bꝛi dicit omnes pariter audiamus.ip̃e ſi⸗
bi teſtis eſt. quia in ſe multoꝛũ perſonas
ſuſcipiens quaſi ſolus locutus nõ eſt. An
de ⁊ alia ſunt que in libꝛo eodem per inq̃⸗
ſitionem mouẽtur atq; alia per rationem
ſatiſfaciũt alia que ex temptãtis pfertani
mo atq; adhuc huius mũdi delectationi⸗
bus dediti.alia vero in quibus ea ea q̃ ra
tionis ſunt diſſerat atq; animũ a delecta⸗
tione cõpeſcat. Ibi naq; ait. hoc itaq; mi
hi viſum eſt.bonũ vt cõedat quis ⁊ bibt
2 fruatur leticia ex laboꝛe ſuo.⁊ longe in⸗
ferius ſubiugit. Melius eſt ire ad domuʒ
luctus quꝗ ad domũ conuiuij. Sic enim
bonũ eſt maducare. ⁊ bibere melius fuiſ⸗

ſe videbat᷑ ad domum cõuiuij pergere qỹ

illud ex infirmantiũ perſona intu
vero ex rationis diffinitione ſubiunxit.
Mam ipſas ꝓtinus rationis cauſas ediſ⸗
ſerit:⁊ illius luctus que ſit vtilitas oſten
dit: dicens. In illa eni finis cunctoꝛũ ag⸗

ad domũ luctus. Ex qua re oſtenditur:
lit. hog

PBPaeati

PDregoꝛij

pape

monet᷑ hominuʒ: ⁊ viuens homo cogitat
quid futurus ſit.Rurſum illic ſcriptũ eſt.
Letare iuuenis in adoleſcẽtia tua: ⁊ pau
lopoſt ſubdit᷑. Adoleſcẽtia enĩ ⁊ voluptaſ
vana ſunt. Qui dũ hoc poſtmodũ vanuʒ
eſſe redarguit:qð pꝛius monuiſſe videba
tur:patẽter indicat:quia illa quaſi ex deſi

‚VVVF—

dicio veritatis ſubiũxit. Sicut ergo dele⸗

ctationẽ pꝛius carnaliũ expꝛimens:curis

poſtpoſitis denũciat bonũ eſſe mãducare
⁊ bibere:qð tamen poſtmodũ ex iudicij ra
tione repꝛehendit cũ eſſe melius dicit:ire

ad domũ luctus qꝙ́ ad domũ cõuiuij: ⁊ ſi⸗

cut letari debere iuuenẽ in adoleſcentia
ſua quaſi ex deliberatioe carnaliũ pꝛopo⸗
nit:⁊ tamẽ poſtmodũ per diffinitionẽ ſen

tentie adoleſcentiã ⁊ voluptatẽ vana eſſe
Bul ita etiã ↄcionatoꝛ noſter velut

HPx mente infirmantiũ humane ſuſpitiõis

aſententiã ꝓponit dũ dicit: nꝰ interitus
eſt hominis ⁊ iumentoꝝ: ⁊ equa vtriuſq;
eſt cõditio. Sicut moꝛit᷑ homo:ſicut ⁊ illa
moꝛiunt᷑. Similiter ſpirant omia:⁊ nihil
rbabet homo iumẽtis amplius. Qui ta⸗

men ex diffinitiõe rationis ſuã poſtmoda
ſententiã ꝓfert dicens: Quid habet am⸗
plius ſapiẽs ſtulto:⁊ quid pauper:niſi vt
pergat illuc vbi eſt vita? Qui igit᷑ dixit:

Nil habet homo iumẽtis amplius. Jpſe

rurſuʒ diffiniuit: qꝛ habet aliquid ſapiẽs
non ſolũ amplius a iumẽto:ſed etiã ab ho
mine ſtulto:videlicet: vt pergat illuc vbi
eſt vita. uibus verbis pꝛimũ indicat:

quia hic hominũ vita no eſt quꝗᷓ eſſe alibi
teſtat᷑. Habet ergo hoc homo amplius iu

vero tũc viuere inchoat cũ per moꝛtẽ car⸗

nis hanc viſibilẽ vitã conſumat:qui etiã

lõge inferius dicit: Quodcũq; poteſt ma

nus tua facere: inſtãter oꝑare:qꝛ nec opꝰ
nec ratio:nec ſciẽtia:nec ſapiẽtia erit apð

inferos quo tu ꝓperas. Quomodo ergo

vnus interitꝰ eſt hominis ⁊ iumẽti ⁊ equa
vtriuſq; conditio? Aut qnomõ nil habet
homo iumẽtis amplius: cũ iumenta poſt

. .
*
2

derio carnali verba intulit:hec vero ex iu

mẽtis:quia illa poſt moꝛtẽ non viuũt:hic

nis ad inferos deducti: nec in ipſa moꝛte

—

moꝛiunt᷑. Sed in vtraq; tam dupari ſen⸗
tentia demonſtrat᷑:qꝛ cõcionatoꝛ verax ẽ:

Zillud ex tentatiõe carnali intulit: ⁊ hoc

——

dũ ex ſpiritali veritate diffiniuit.
Ibet neſciſſe qð requiſiui duʒ me
in tanta ſubtilitate cõtigit diſcere
uod neſciui Sed queſo te vt me
equanimiter feras:ſi ipᷣe qʒ apud te moꝛe
eccleſiaſtes noſtri infirmantiũ in me per⸗
ſonã ſuſcepero: vt eiſdẽ infirmãtibus pꝛio
deſſe ꝓpinquius quaſi pꝛo eoꝛum inquiſi
tione poſiißf.
+4NBregoꝛiuns.
EIr condeſcendentẽ te infirmitati
pꝛoximoꝝ equanimiter nõ feram
cũ Naulus dicat omibus omnia
factus ſum: vt omes facerem ſaluos. G
ipᷣe quoq; dum ex cõdeſcenſione charita⸗
tis eger in hac re aplius venerari debes:
in qua moꝛẽ egregij pᷣdicatoꝛis imitaris.
e anĩe inuiſibili egreſſione
Capitulũ. V. detrus.
Aodã fratre moꝛiente pꝛeſentẽ fu
iſſe me cõtigit. Qui repẽte dum
loqueret᷑ vitalẽ emiſit flatũ:⁊ quẽ
pꝛius mecũ loquentẽ viderã ſubito extin⸗
ctũ vidi. Sed eius anima vtrũ egreſſa ſit
an nõ:non vidi ⁊ valde durũ videt᷑ vt cre
dak res eſſe quã nullus valeat videre.
NVidmiꝝ Petre ſi egredientẽ ani
mã non vidiſti:quã ⁊ manentẽ in
⅛ℳG cozporze nõ vides. Huũquid nam
modo cũ mecũ loqueris:quia videre ĩ me
nõ vales animã meã. Icirco me eſſe exa⸗
nimẽ credis. Matura quippe anime inui⸗

—

poſtmo

ſibilis eſt: atq; ita ex coꝛpoꝛe inuiſibiliter
egredit᷑:ſicut in coꝛꝑe inuiſibiliter manet
— (Petrus.
Ead vit anime in coꝛpoꝛe manen
Vée. tis penſare poſſum ex ipᷣis moti⸗
us coꝛpis: qꝛ niſi coꝛpoꝛis ani⸗

moꝛtẽ carnis nõ viont Homins veraſe a adeſſet:eiuſdẽ mẽbꝛa coꝛpoꝛis moue⸗

ritus ꝓ malis ſuis oꝑibus poſt moꝛtẽ

r
ſens
Hoe⸗

bit⸗

1
er⸗
10
iſt

X

Adeiet dubitare nõ debes hũ
S
R.

Bialogoꝛum

. Ans poſſent: vitã vero anime poſt carnẽ

uibus motibus quibuſue operibus vta⸗
tur dicas:vt ex rebus viſis eſſe colligam:
qð videre nan lum.
HBregoꝛius.
On quidẽ ſimiliter:ſed diſſimili⸗
er dico: quia ſicut vis anĩe viuiſi
at⁊ mouet coꝛpus:ſic vis diuina
Vtmplet: que creauit omia: ⁊ alia inſpiran
do viuificat: alijs tribuit vt viuant: alijs
vero hoc ſolũmudo pꝛeſtat vt ſint. NQuia
vero eſſe non dubitgs creantẽ ⁊ ręgentẽ:
implentẽ ⁊circũpłectentẽ: tranſcendentẽ

⁊ ſuſtinentẽ:in circũſcriptũ atq; inuiſbilẽ
cinuiſibilia
e

equia habere. Debẽt quippe ea: qu
iniſtrant ad eius ſimilitudinẽ tendere:
cui miniſtrãt:vt que inuiſibili ſeruiũt:eſſe
Anuiſibilia nõ dubitent᷑. Hec autẽ gaue eſſe
credimus niſi ſanctos angelos ⁊ ſpiritus
iuſtoꝝ. Sicut ergo motũ cõſiderans coꝛ⸗
poꝛis vitã anime manẽtis in coꝛꝑe perpẽ
dis animo:ita vitã anime exeũtis a coꝛpo
re perpẽdere debes a ſummo:quia poteſt
inuiſibiliter viuere quã opoꝛtet in obſeqᷣo
inuiſibilis cõditoꝛis manere.
Ecte totũ dicitur: ſed mens refu⸗
git credere:quod coꝛpoꝛis oculis
mnon valet videre.

NBregoꝛius.
Am Maulus dicat: eſt enĩ fides
ſperandarũ ſubſtantia rerũ argu⸗

credi iam non poteſt: quod videri poteſt:

llia niſi per inuiſibilia vident᷑. Ecce eniʒ
cũcta coꝛpoꝛea oculus tui coꝛꝑis aſpicit:
nec tamẽ ipᷣe coꝛpoꝛeus oculus aliqͥd coꝛ⸗

poꝛeũ videret: niſi hũc res incoꝛpoꝛea ad
videndũ acueret. M tolle mentẽ que nõ

—

videt᷑:incaſſum patet oculus:qͥ videbat.
Subtrahe animꝗ coꝛpoꝛi:remanent pꝛo⸗
culdubio oculi in coꝛpoꝛe aperti. Si igit᷑
per ſe videbãt: cur diſcedẽte anima nihil

vi dent hinc ergo collige:quia ipᷣa quoq;

mentüũ non apparentũ:hoc veraci
ter dicit᷑ credi:quod non valet videri na ʒ

vt tamẽ te bꝛeulter reducꝗa a te nulla viſi⸗

vſſibilia nõ niſi per inuiſibil ia videntur.
Monamns quoq; ante oculos mẽtis edi⸗
cari domũ: immẽ ſas moles leuari: pen⸗
dere magnas in machinis colũnas: quis
queſo tehoc opus operat᷑:coꝛpus viſibile
qð illas moles manibus trahit:an inuiſi⸗
bilis anĩa que viuificat coꝛpus: tolle em̃
qð non videt᷑ in coꝛꝑe: ⁊ mox immobilia
remanent cũcta que moueri videbant᷑ vi⸗
ſibilia coꝛpoꝛa meralloꝝ. Qua ex re pen
ſandũ eſt: quia in hoc quoq; mũdo nihi
viſibile niſi per creaturã inuiſibilẽ diſpo⸗
ni põt:nãꝗ ſicut opᷣs deus aſpirãdo vel im
plẽdo ea q̃ rõne ſubſiſtũt:⁊ viuificat ⁊ mo
uet inuiſibilia:ſic ipᷣa ĩuiſibilia ĩplẽdo mo
uẽt atq; ſenſiſicãt carnalia coꝛꝑa q̃ vidẽt᷑.
¶ A ſicut vita anime manen⸗
tis in coꝛpoꝛe depꝛehenditur ex
motu membꝛonꝝ: ſic vita anime
poſt coꝛpus in lanctis penſan
da eſt ex virtute miraculoꝛum:
Capitulũ. vI. Petrus.
Stis fateoꝛ allegatiõibus libẽ
ter victꝰ: ꝓpe nulla ij eſſe he
iſibilia exiſtimare cõpelloꝛ:qͥ

pꝛius in me infirmantiũ ꝑſonã ſuſcipiẽs:

de ĩluiſibilibꝰ dubitabã itaq; placẽt cũeta
que diciſ: ſed tñ ſicut vitã aie in coꝛpe ma
nẽtis ex motu coꝛꝑis agnoſco:ita vitã aie
poſt coꝛpus apertis quibuſdã rebus atte
ſtãtibus co gnoſcere cupio.
Gregoꝛiunus.
Ac in re ſi coꝛ paratũ tue dilectio
nis ĩiuenio in allegatiõe mime la⸗
–R boꝛo. Hundd nã ſancti apli mar
tyres xpᷣi pnñ̃tem vitã deſpicerẽt:⁊ in moꝛ⸗
tẽ carnis aias ponerẽt: niſi certioꝛẽ aiaꝝ
vitã ſubſeqͥ ſcirẽt Tu vero inqes:qꝛ vitã
aĩe in coꝛꝑe manẽtis ex motibꝰ coꝛꝑis ag
noſcis:⁊ ecce hi qͥ aĩas in moꝛtẽ poſuerũt
atq; aĩaꝝ vita poſt moꝛtẽ carnis eẽ credi⸗
derũt qtidianis miracuł choꝛuſcãt Ald ex
ticta nãq; ęoꝝ coꝛꝑaj viuẽteſ egri veniũt
ſanãt᷑:ꝑiuri veniũt ⁊ dẽonio vexãt᷑:dẽonmſi
aci veniũt ⁊ liberãt᷑: lepꝛoſi veniũt ⁊ mũ⸗

MVaeati

Bregoꝛij

pape

dant᷑: deferunt᷑ mndꝛtui 2 ſuſcitant᷑. Cen⸗
ſa itaq; eoꝝ anie qualiter viuũt: illic vbi
viuunt:quoꝝ hic ⁊ moꝛtua coꝛpoꝛa in tot
miraculis viuũt. Si igit᷑ vita anime per⸗
manentis in coꝛpoꝛe depꝛehẽdis ex motu
membꝛoꝝ:cur non perpẽdis vitã anime:
poſt coꝛpus etiã per oſſa moꝛtua in virtu⸗
te miraculoꝛum. 2
Allla vt opinoꝛ huic allegatiõi ra
tio obſiſtit: in qua ex rebus viſibi
libus cogimur credere quod non
videmus.
De egreſſibus animarum:
Kapitulu. VII.
¶Bregoꝛius.
Aulo ſuperius queſtus es mo
rientis cuiuſdaʒ egredientẽ te
animã non vidiſſe:ſed hocipᷣm
iã culpe fuit:qð coꝛpoꝛeis ocu

veſtroꝝ mentis oculos: fide pura ⁊ vberi
oꝛatiõe mũdãtes:egrediẽtes e carne ani⸗
mas frequẽter vident. Ende nügmibine

ceſſe eſt:vel qualiter egrediẽtes anime vi

ſe ſint:vel quãta iꝑſe:oũ egrederent᷑ vide
rẽt:enarrare:quatenꝰ fluctuãti animo qðᷣ
ꝓlene ratio nõ valet:exempla ſuadẽt.In
ſecũdo nanq; huiꝰ operis libꝛo iam pꝛefa
tus ſum: ꝙ venerabilis Benedictꝰ:ſicut
a fidelibus eius diſcipulis audiui: longe

a Capuana poſitꝰ Germani eiuſdẽ vꝛbis ¶

epᷣi animẽ nocte media in globo igneo ad
celũ ferri ab angel aſpexit. Qui eandẽ qʒ
aſcendentẽ animã intuens mentis laxato
ſinu quaſi ſub vno ſolis radio cũctũ in ſu⸗
is oculis collectũ mundũ vidit.

De egreſſu anime Specio
ſi monachi: ¶Cap. VIII.

S tibus didici:qꝛ duo nobiles vi
ri: atꝙ; ex terioꝛibꝰ ſtudijs eru
diti: germai fratres quoꝝ vnꝰ

Specioſu .
eius ſe regule in ſancta cõuerſatiõe tradi⸗

rẽ videre inuiſibilẽ queſiſti. Mã multi

Ildẽ q; diicipulis illius narrã

8: alter vero Gegoꝛiꝰ dicebat᷑

derũt:quos iſdẽ pater in monaſterio: qq
luxta Cerracinẽ ſem vꝛbẽ cõſtruxerat: fe⸗
cit habitare. Qui multas quidẽ pecuni⸗
as in hoc mũdo poſſederãat: ſed cũcta pau
perb us ꝓ aĩarũ ſuaꝝ redemptiõe largiti
ſũt:⁊ in eodẽ monaſterio permãſerũt:quo
rũ vnus ſcʒ Specioſus dũ ꝓ vtilitate mo
naſterij iuxta Capuanã vꝛbẽ miſſus fuiſ⸗
ſet:die quadã frater eius Gꝛegoꝛius cum
fratribus ad mẽſam ſedens: atq; ↄueſcẽs
per ſpiritũ ſubleuatꝰ aſpexit:⁊ vidit Spe
cioſi germani ſui animãꝗ tã longe a ſe poſi
ti de coꝛꝑe exire:qð mox fratribus indica

uit:⁊ cucurrit iãq; eundẽ fratrẽ ſuũ ſepul

tũ repperit:quẽ tamen ea hoꝛa qua vide⸗

rat:exiſſet de coꝛpoꝛe inuenit.

De anima cuiuſdam incluſi:
OLapitulum. IX.
idã religioſus atq; fideliſſi⸗
mus vir: adhuc mihi in mona
ſterio poſito narrauitaꝙ aliqui
de Sicilie partib?nauigio Ro
mãa petẽtes: in mari medio poſiti cuiuſdã
ſerui dei: qui in Samnio fuerat incluſus
ad celũ ferri animã viderũt. Qui deſcen⸗
tes ad terrã cauſamq; an ita eſſet acta per
ſcrutãtes:illo die inuenerũt obijſſe dei fa
mulũ quo eũ ad celeſtia regna aſcendiſſe
cognouerũt.

De egreſſu anime Spei ab⸗
batis: ([Kapitulũ. X.

Nhuc in monaſterio meo poſi⸗
tus cuiuſdã valde venerabilis
viri relatiõe cognoui qð dico.
Aiebat enĩ qꝛ venerabilis pas
ter noĩe Spes monaſteriũ cõſtruxit in lo⸗
co. Cui vocabulũ Caple eſt:qui ſexti fer⸗
me miliarij interiacente ſpacio a vetuſta
Murſie vꝛbe diſiungit᷑. Hunc oĩpotens ⁊
miſericoꝛs deus ab eterno verbere flagel
lando ꝓtexit:eiq; diſpenſatiõis ſue maxi
mã ⁊ ſeueritatẽ ſeruauit:⁊ gratiã quantũ
eũ pꝛius flagellando diligeret: poſtmodũ

ꝓfecte ſanãdo mõſtrauit. Eius nãq; ocu⸗

los per.xl.annoꝝ ſpaciũ ↄtinue cecitatis
tenebꝛis pꝛeſſit:nullũ eilumen vel extre⸗

ne⸗

us

her
iſs
ſſe

Bialogoꝛum

me viſionis aperiẽs.Sed qꝛ nemo in ver
bere illius gra deſtituẽte ſubſiſtit:⁊ niſi iſ
deʒ miſericoꝛs pater qui penã irrogatipa
tientiã pꝛeſtet: mox per impatientiã pec⸗
catũ nobis ipᷣa auget coꝛreptio peccatoꝝ:
fitq; mõ miſerabili vt culpa noſtra: vnde
ſperare debuit terminũ: inde ſumat aug⸗
mentũ. Iccirco noſtra deus infirma ↄſpi⸗
ciens fiagellis ſuis cuſtodiã permiſcet:at
qᷓ; in percuſſiõe ſua electis fuijs nũc miſe
ricoꝛditer iuſtus eſt: vt ſint quibꝰ poſtea
debeat iuſte miſereri Ande venerabilẽ ſe
nem dũ exterioꝛibꝰ? tenebꝛis pᷣmeret inter
na nunqꝙꝙᷓ luce deſtituit. Qui cuʒ flagello
fatigaret᷑ coꝛpoꝛis: habehat per ſanctiſpi
ritus cuſtodiã cõſolationẽ coꝛdis. Cũ ve
ro iã anni xl.fuiſſet in cecitate tpũs exple
tũ:ei dñs lumen reddidit: ⁊ vicinũ ſuum
obitũ denũciauit: atq; vt monaſterijs cir
cũquaq; ↄſtructis verbũ vite pꝛedicaret:
admonuit: quatenꝰ coꝛꝑis recepto lumĩe

viſitatis in circuitu fratribꝰ coꝛdis lumen

aperiret. Qui ſtatim iuſſis obtemperans
fratrũ cenobia circuiuit:mãdata vite:que
agendo didicerat:pᷣdicauit. Quitodeci⸗
mo igit᷑ die ad monaſteriũ ſuũ peracta pꝛe
dicatiõe reuerſus eſt:ibiq; fratribus ↄuo⸗
catis aſtãs in medio ſacramentũ dñici coꝛ
poꝛis⁊ ſanguĩs ſumpſit:moxq; cũ eis my
ſticos pſalmoꝝ cantus exoꝛſus eſt. Qui
illis pſallẽtibus oꝛstiõi intẽtus aĩam red
didit. Oẽs vero fratres qui aderãt ex oꝛe
eius exiſſe columbã viderũt: que mox aꝑ
to tecto oꝛatoꝛij egreſſa aſpiciẽ tibus fra⸗
tribus penetrauit celũ.Cuiꝰ iccirco aĩam
in colũbe ſpecie apparuiſſe credendũ eſt:
vt opᷣs deus ex hac ipᷣa ſpecie oſtenderet
; ſimplici coꝛde ei vir ille ſeruiſſet.

De egreſſu anmie pꝛeſbyteri
HBurſie ꝓuincie: ¶Eap. XI.

B rabilis abbas Steffanus: qui
noo longe ante hoc in hac vꝛbe
defunct?eſt: quẽ ipſe etiã bene
noſti:in eadẽ ꝓuincie Nurſie cõtigiſſe re
ferebat: Aiebat enĩ ꝙ illic pᷣſbyter quidã

coõmiſſam ſibi cũ magno tim oꝛe dñi rege⸗

d neq; hoc ſleã as vir vene⸗

liber III
bat eccleſiã. Qui ex tꝑe oꝛdinatiõis acce
pte pꝛeſbyterã ſuã vt ſoꝛoꝛẽ diligens:ſed
quaſi hoſtẽ cauens: ad ſe ꝓpius accede⸗
re nuniᷓᷓ ſinebat:eãq; ſibimet ꝓpinquare
nulla occaſione permittẽs ab ea ſibi com⸗
munionẽ funditus familiaritatis abſcide
rat. Habẽet quippe ſancti viri hoc ꝓpꝛiũ.
Mam vt ſemꝑ illicitis longe ſint a ſe: ple
rũq; etiã licita abſcindũt. Ande iſdeʒ vir
ne vniᷓ; per eam incurreret culpã: ſibi eti
am miniſtrari per illã recuſabat neceſſa⸗
ria. Hic ergo venerabilis pꝛeſ byter cum
longã impleſſet vite etatẽ: anno quadra⸗
geſimo oꝛdinatiõis ſue inardeſcẽte graui
ter febꝛe coꝛreptus:ad extrema deductus
eſt. Sed cũ eum pꝛeſbyter a ſua ↄſpiceret
ſolutis iammẽbꝛis quaſi in moꝛtẽ diſten⸗
ſum:ſi qð adhuc ei vitale ſpiramen adeſ⸗
ſet:naribus eius appoſita curauit aure di
noſcere:qð ille ſentiẽs cui tenuiſſimus in
erat flatus: quãtulo anniſu valuit vt loqͥ
potuiſſet:inferueſcẽte ſpiritu collegit vo⸗
cem atq; erupit dicẽs: Aecede a me mu⸗
lier adhuc igniculus vinit:paleam tolle.
Illa igit᷑ recedẽte:creſcẽte virtute coꝛpo⸗
ris cũ magna cepit leticia clamare dicẽs:
Beneueniãt dñi mei: beneueniãt domi⸗
ni mei. Quid ad tantillũ ſeruulũ veſtrũ
eſtis dignati cõuenire? Aenio venio:gra
tias ago:gratias ago. Cunq; hoc iterata
crebꝛo voce repeteret:quibꝰ hoc diceret:
notti ſui:qui illũ circũſteterãt: requirebãt
MNQuibus ille admirãdo reſpondit dicẽs:
Nũquid cõueniſſe hic ſanctos apoſtolos
non videtis beatũ PMPetrũ et Paulũ pꝛi⸗
mos apoſtoloꝝ nõ aſpicitis? Ad quos ite
rum couerſus dicebat: Ecce venio : ecce
venio: atq; inter hec verba animaʒ red⸗
didit. Et qꝛ veraciter ſanctos apoſtolos
videret:eos etiam ſequendo teſtatus eſt.
pl rumq; cõtigit iuſtis: vt in moꝛte
ſua ſanctoꝝ pꝛecedentiũ viſi ões aſpiciät
ne ipam moꝛtis ſue penalẽ ſententia per⸗
timeſcãt:ſed dum eoꝝ menti internoꝝ ci⸗

uiũ ſocietas oſtendit᷑: a carnis ſui copula

ſine doloꝛis ⁊ foꝛtitudinis fatigatione ſol
uantur. .* S

Peati

bapge.

(Be anima pꝛobi Keatine vr⸗
bis epiſcopi. ¶¶ Cap.XII.

Aa oᷣre neq; hoc ſileãẽ c Cꝛo

gqui nũc in hac vrbe mõaſterio
peeſto ẽ qð appellat᷑ Reatũ:de
Mꝛobo patruo ſuo Reatine ciuitatj epᷣo
mihi narrare cõſueuit:dicẽs:qꝛ pꝛoquin⸗
quãte vite eius termino eũ grauiſſima de
pſſit egritudo. Cuiꝰ pater noĩe Maximꝰ
pueris circũquaq; trãſmiſſis colligere me
dicos ſtuduit:ſi foꝛtaſſe eiꝰ moleſtie ſub⸗
uenire potuiſſet. Sed congregati ex vici⸗
nis locis vndiq; medici:ad tactuʒ vene:
denunciau erũt eiꝰ exitũ citius affuturuʒ.
Sed cũ iam tẽpus refectionis incũberet:
atq; diei hoꝛa tardioꝛ excreuiſſet Aene⸗
randꝰ epiſcopus de illoꝛũ potiꝰ q;ᷓ de ſua
ſalute ſollicitꝰ: eos qui aderãt admonuit
cũ ſene patre in ſuꝑioꝛis epᷣij ſui ꝑtes aſcẽ
dere:ſeq; poſt laboꝛem rificiẽdo reꝑare.

modo ꝑuulus relictus eſt puer.quẽ nunc
quoq; pꝛedictꝰ Mꝛobꝰ aſſerit ſupereſſe.
MQui dum lecto iacentis aſſiſteret:ſubito

ſtolis cãdidis amictos:qui eundẽ quoq;
candoꝛẽ veſtiũ vultuũ ſuoꝛum luce vince
bant. Quia ſplendoꝛis etiã claritate per⸗
cuſſus:quãa illi deeſſent emiſſa cepit voce

cõmotus intrãtes eos aſpexit ⁊ cognouit:
atq; eundẽ ſtridentẽ vagientẽq; puerum
cõſolari cepit:dicens. Moli timere:quia

therius martyres venerunt. Ale autem
tante viſionis nouitatem nõ ferens: cur⸗
ſu coneito extra fores fugit:atq; eos quos
viderat patri ac medicis nunciauit. Qui
concite deſcenderũt: ſed egrum quẽ reli⸗
querant iam defunctũ inuenerunt: qꝛ illi
eum ſecũ tulerant:quoꝛum viſionem puer
ferre nõ potuit qui ibi remanſit.

Map. XIII.

1

—„

Bregoꝛij

bus omnipotẽtis dei famulus

Dẽs igit᷑ aſcenderũt domũ: vnꝰ ei tantũ⸗

alpexit intrãtes ad virũ dei quoſdã viros

clamare. ua voce etiꝗã Pꝛob?epiſcopꝰ

ad me ſanctus Juuenalis ⁊ ſanctꝰ Eleu⸗

. Nterea neq; ſilendum arbitroꝛ
qð mihi perſonarũ grauiũ atq;
fideliũ eſt relatione compertuʒ
Sothoꝛũ.nãq; tẽpoꝛibus Gal
la huius vrbis nobiliſſima puella Sima⸗
chi ac Matritij filia intra adoleſcẽtie tem
poꝛa marito tradita:in vnius anni ſpacio

eius eſt moꝛte viduata. Quã dum feru?⸗

te mundi copia ad iterandũ thalamum et

opes ⁊ etas vocarent:elegit magis ſpiri

talibus nuptijs copulari deo:in quibus

a luctu incipitur:ſed ad gaudia eterna ꝑ⸗

uenitur:qᷓ; carnalibus nuptijs ſubijci:q a
leticia ſemꝑ incipiunt ⁊ ad finẽ cum luctu

tendunt.Huic autẽ cum valde ignea con
ſperſio coꝛpoꝛis ineſſet: ceperunt medici

dicere quia niſi ad amplexus viriles redi
ret:caloꝛe nimio contra naturam barbas
Rer habitura qð itaq; poſt factuʒ eſt.
Seg ſancta mulier nihil exterius defoꝛ⸗
mitatis timuit que interius ſpõſi celeſtis
ſpeciem amauit. MHec verita eſt ſi hoc in il

nipotentis dei ſeruitiũ ſe apud beati Pe

qʒ oꝛationi dedita:larga indigentibꝰ ely⸗
moſinarũ opera impendit.Cũq; omnipo⸗

tens deus perhennẽ iam mercedem rede
dere eius laboꝛibus decreuiſſet:cancri vl

cere in mamilla percuſſa eſt ¶ Mocturno
autem tempoꝛe ante lectum eius duo can
delabꝛa lucere conſueuerant quia videli⸗
cet amica lucis:non ſolum ſpiritales:ſed
etiam coꝛpoꝛales tenebꝛas odio habebat

Que dum nocte quadã ex hac eadem ia
ceret infirmitate fatigata:vidit beatũ e

trum apoſtolũ inter vtraq; candelabꝛa an
te ſuum lectũ conſtlriſſe Aie⸗ perterrita
timuit:ſed ex amoꝛe ſumens audaciã exul
tauit eiq; dixit. Quid eſt domine mi:di⸗
miſſa ſunt mihi peccata mea? Cui ille:be
niſſimi vt eſt vultus:inclinato capite an⸗
nuit:dicens dimiſſa veni. Sed quia quẽ⸗

dam ſanctimonialẽ feminam in codẽ mo-⸗

la fedaretur qð a celeſti ſponſo in ea non
amaretur. Mox ergo vt eius maritus de
functꝰ eſt:abiecto ſeculari habitu ad om⸗

tri apoſtoli eccleſiam monaſterio tradidit
ibiq; multis annis ſimn plicitati coꝛdis at⸗

—

libe
anit

non

er
de⸗
fuit
lo⸗
gen
alen
quo
ſepe
ſte
eye
ſui
dl
nat
nof
dan
er
em
tel

no

64l

ten

n⸗

t

lan
eli⸗
ſed
at
nia⸗

34
fit
el
oi⸗
lbe
an⸗
ri⸗

liber IIII

naſterio p̃ ceteris diligebat. ilico Galla

ſubiunxit. Rogo vt ſoꝛoꝛ benedicta me⸗

cum veniat.Cui ille reſpondit. NHon:ſed

illa talis veniat tecum. hec vero quã pe/

tis die te erit triceſimo ſecutura.His igi⸗

tur expletis viſio apoſtoli aſſiſtentis ⁊ col
loquentis ei ablata eſt. At illa pꝛotinus

cuncte congregationis aſciuit matrem ei

q; quid viderit:quidue audierit: indica⸗
uit. Tertio autem die cum ea:que iuſſa

fuerat:ſoꝛoꝛe defuncta eſt. Alla vero:quã
ipſa popoſcerat:die eſt triceſimo ſubſecu⸗
ta. Qð factum nuncuſq; in eondem mona
ſterio manet memoꝛabile. Sicq; hoc apᷣ⸗
cedentibus matribus traditũ:narrare il⸗

lic ſolent ſubtiliter iunioꝛes:que uũe ſunt
ſanctimoniales virgines ac ſi illo in tem⸗

poꝛe huic tam grandi miraculo ⁊ ipſe af⸗
fuiſſent.

kc inter hec ſciẽdum eſt quia
ſepe animabus exeuntibus ele

libenter audiunt:diſſolutioneʒ carnis ab
anima ſentire minime permittant᷑. Ande

in omelijs quoq; euangelij iam narraſſe
me memini qð in ea poꝛticu:que euntibꝰ

ad eccleſiam beati Clementis eſt peruia:

fuit quidam Seruulus nomine cuiuste

quoq; non ambigo meminiſſe. Qui qui⸗
dem pauper rebus ſed meritis diues erat
quem lon ga egꝛitudo diſſoluerat. Hã ex
quo illum ſcire potuimus vſq; ad finẽ vi⸗
te paralyticus iacebat. Quid dicaʒ quia
ſtare nõ poterat:qui nuniᷓ in lecto ſurge⸗
re vel ad ſedendũ valebat. Hunqꝙ; manuʒ
ſuã ad eos ducere:nuniꝙꝙᷓ ſe potuit in ali⸗
ud latus declinare. HMuic ad ſeruiendum
mater cũ fratre aderãt.⁊ quicquid ex ele⸗
moſina potuiſſet neciperhos eoꝛũ manibꝰ
pauꝑibꝰ erogabat. Hequaqꝙ litteras no⸗
uerat ſed ſcripture ſacre ſibimet codices
emerat:⁊ religioſos quoſq; in hoſpitalita
te ſuſciꝑiẽs:hos coꝛã ſe ſtudioſe legere fa

BDe tranſitu Seruuli paraly

SH ctoꝛum dulces ſolent laudeſ ce
leſtes erumpere vt dum illam

ciebat. Factũq; eſt vt iuxta modũ ſuũ ple
ne ſacrã ſcripturã diſceret cũ ficut dixi lit
teras funditus ignoꝛaret. Studebat ſem
per in doloꝛe gratias agere:hymnis deo
laudibus.diebꝰ ac noctibꝰ vacare. Sʒ
cum iã tẽpus eſſet vt tata eius patiẽtia re
munerari debuiſſet: membꝛoꝛzũ doloꝛ ad
vitalia redijt.Cũq; iam moꝛti ſe ꝓximuʒ
agnouiſſet: ꝑegrinos viros atq; in hoſpi
talitate ſuſceptos admonuit vt ſurgerẽt
⁊ pſalmos cũ eo ꝓ expectatione ſui exituſ
decantarent. Cũq; cũ eis ⁊ ipſe moꝛiens
pſalleret voces pſallentiũ repente compe
ſcuit cũ terroꝛe magni clamoꝛis: dicens.

Tacete nunquid nõ auditis quante reſo⸗

nent laudes in celo.Et dum ad eaſdẽ lau
desquas intus audierat:aurẽ coꝛdis intẽ
derat. Sancta illa anĩa carne ſoluta eſt.
Qua ſcʒ exeunte tãta illic fragrãtia odo⸗
ris aſperſa eſt:vt omnis qui illic aderant
ineſt imabili ſuauitate replerent᷑.ita vt ꝑ
hoc patẽter cognoſcerẽt.ꝙ eã laudibꝰ ĩ ce
lo ſuſcepiſſent.Cui rei monachus noſter
interfuit qui nuncuſq; viuit ⁊ cuim mag⸗
no fletu atteſtari ſolet quia quouſqʒ coꝛpꝰ
eius ſepulture traderent:ab eoꝛũ naribuſ
odoꝛis fragrantia non receſſit. M
¶ De tranſitu Romule ancille
dei; Kap. xYD.
RN eiſdẽ quoq; omelijs rẽ nar⸗
raſſe me recolo. Quã Specio
* ſus cõpꝛeſbiter meus qui hanc
ouerat: me narrante atteſta⸗

tus eſt.
O nãqʒ tempoꝛe quo monaſteri⸗
um petij:anus quedam Redemp
ta nomine in ſanctimoniali habi-
tu cõſtituta:in vrbe hac iuxta beate marie
ſemꝑ virginis eccleſiã manebat.hec illiꝰ

diſcipula Erudinis fuerat. que magnis

virtutibꝰ pollẽs:ſuꝑ pꝛeneſtinos motes
vitã heremiticã duxiſſe ferebat᷑.Huic aũt
Redẽpte due in eodem habitu diſcipule

fuerãt vna nomine Bomula ⁊ altera que
nũc ſuꝑeſt. quã quidẽ facie ſcio ſʒ noĩe ne

ſcio. VFres itaq; hec ĩ vno hĩtaculo cõma

Peati

Fregoꝛij

vpape

nentes:moꝛum quidẽ diuitijs plene: ſed
tamen pauperẽ vitã rebus ducebãt. Hec
autem quã pꝛefatus ſum Romula aliam
quã pꝛedixi condiſcipulã ſuã magnis vi⸗
te meritis anteibat.Erat quippe mire pa
tientie:ſumme obediẽtie:cuſtos oꝛis ſui
ad ſilentiũ:ſtudioſa valde ad cõtinue oꝛa

tionis vſum. Sed quia plerũq; hic:quos

lam homines perfectos eſtimant: adhuc
in oculis ſummi opiſicis aliquid imꝑfec⸗
tionis habent:ſicut ſepe imperiti homieſ
nec dum perfecte ſculpta ſigilla conſpici⸗
mus:etiã quaſi perfecta laudamꝰ: que ta
men adhuc artifex conſiderat ⁊ limat:lau
dari iam audit ⁊ tamẽ ea tundere melio⸗
rando nõ deſinit.Hec quam pꝛediximus
Romula ea:quã greco vocabulo medici
paraliſim vocant:moleſtia coꝛpoꝛali ꝑcuſ
ſa eſt.multiſq; annis in lectulo decubãs:
pene omni iacebat membꝛoꝛũ officio deſti
tuta. Hec tamen hec eadẽ eius mentẽ ad
impatientiã flagella perduxerant:naʒ ip⸗
ſa ei detrimẽta membꝛoꝛũ facta fuerant ĩ⸗
crementa virtutum quia tanto ſolicita ad

vſum oꝛationis excreuerat: quâto ⁊ aliud
qdᷣlibet agere nequaq; valebat. Mocte

igitur quadã eandẽ Redemptã quã pꝛe⸗

fatꝰ ſum. que vtraſq; diſcipulas ſuas q̃ſi

filiarũ loco nutriebat vocauit:dicẽſ. Ma
ter veni Mater veni. Que mox cũ alia ei
us condiſcipula ſurrexit ſicut vtriſq; refe⸗
rentibus ⁊ multis eadẽ res claruit ⁊ ego
quoq; in eodẽ tẽpoꝛe agnoui.Cũq; noct
medio lectulo iacentis aſſiſterent: ſubito

celitus lux emiſſa omne illius cellule ſpa

cium impleuit.⁊ ſplẽdoꝛ tante claritatis
emicuit: vt coꝛda aſſiſtentiũ ineſtimabili

pauoꝛe pꝛeſtringeret atq; vt poſt ipſe refe

rebant: omne in eis coꝛpus obrigeſceret

vt in ſubito ſtupoꝛe manerẽt. Cepit nãq;
quaſi cuiuſdã magne multitudinis ingre

dientis ſonitꝰ audiri hoſtiũq; cellule cõ⸗
cuti.ac ſi ingredientiũ turba pꝛemeret᷑ at

q; vt dicebant intrantiũ multitudinẽ ſen⸗

tiebant. Sed nimietate timoꝛis ⁊ lumis
videre nõ poterant quia earũ oculos ⁊ pa
uoꝛ depꝛeſſerat:⁊ ipia tanti lnminis clari

De tranſitu

tas reuerberabat. Quã lucẽ pꝛotinus eſt

miri odoꝛis fragrantia ſubſecuta ita vt ea

rum animũ quia lux emiſſa terruerat:odo

ris ſuauitas refoueret.Sed cũ vim clari⸗

tatis:illiꝰ ferre nõ poſſent cepit eandẽ Ro

mula aſſiſtentẽ ⁊ trementẽ Redemptam

ſuoꝛũ moꝛũ magiſtrã blanda voce conſo⸗
lari: dicens. Holi timere mater:nõ moꝛi⸗
ar modo.Cũ q; hoc crebꝛo diceret:paula⸗
tim lux que fuerat emiſſa ſubtracta eſt: ſʒ
is qui ſubſecutus eſt odoꝛ remanſit: ſicq;
dies ſecũdus ⁊ tertius tranſijt: vt aſperſa
odoꝛis fragrantia maneret. Nocte igitur

quarta eandẽ magiſtrã iterum ſuam voca

uit qua veniente viaticũ petijt ⁊ accepit.
Nec dum vero eadẽ Redempta vel illa
alia eius diſcipula a lectulo iacẽtis abſceſ
ſeraut ⁊ ecce ſubito in platea ante eiuſdeʒ
cellule hoſtium duolchoꝛi pſallentiũ con⸗
ſtiterant ⁊ ſicut ipſe dicebant: q̃ ſe ſexꝰ ex
vocibus diſcreuiſſe pſalmodie cantus di⸗
cebãt: viri ⁊ femine reſpõdebãt Cũq; an

te foꝛes cellule.exhiberent᷑ celeſtes exe⸗

quie ſancta illa anima carne ſoluta eſt.

Qua ad celum ducta:quãto choꝛi pſallẽ
tium altius aſcendebãt:tanto cepit pſal⸗

modia lenius audiri.quouſq; ⁊ eiuſdem
pſalmodie ſomtusſa odoꝛis ſuauitas elõ⸗
ata finirctur. .—..
ſille virginis.
—AKap⸗-XI.
Onnunẽi vero in conſolatiõe
egredientis anime ipſe appa⸗

vite. Ande ⁊ hoc qð de Tar⸗
ſilla amica mea in omelijs euangelij dixiſ
ſe me recolo:replicabo.que ĩter duas ali

as ſoꝛoꝛes ſuas virtute cõtinue oꝛatiõis:

grauitate vite:ſingularitate abſtinẽtie ad
culmen ſanctitatis excreuerat. huic ꝑ viſi
onem. Felix attauus meus huiꝰ? Roma⸗

ne eccleſie antiſtes apparuit eiq; mannio⸗

nem perpetue claritatis oſtẽdit:dicens.
Aeni quia in hac te lucis manſione ſuſci

pio.que ſubſequente mox febꝛe coꝛꝛepta

ad diẽ ꝑuenit extremũ. Et ſicut nobilibꝰ

rere ſolet auctoꝛ ac retributoꝛ

ns eſt
nten
nodo
clri⸗
B0
duan
nſo⸗
ori⸗
lla⸗
eßß
ieq;
erſe
itur

toe
,
to?
Tar⸗
diri
oli
joͤe:
ies
gdin
onna⸗
nnio⸗
nb⸗
ſoſen
zegts
c

Dialogoꝛum

feminis viriſqʒ moꝛiẽtibus multi eonue⸗

niunt qui eoꝛũ ꝓximos cõſolentur:eadeʒ
hoꝛa exitus ipſius multi viri ac femine ei

us lectulũ circũſteterũt. Tunc ſubito illa
ſurſum reſpiciẽs Jeſum venientẽ vidit ⁊
eſ magna vocis animaduerſione cepit cir
cũſtantibus clamare dicens. Recedite re

cedite Jeſus venit.Cũq; in eũ intẽderet:

quẽ videbat:ſancta illa anima eſt a coꝛge
egreſſa tantaq; ſubito fragrãtia miri odo⸗
ris aſperlſa eſt vt ipſa quoq; ſuauitas cun
ctis oſtenderet illic auctoꝛẽ ſuauitatis ve

niſſe.Cũq; coꝛpus eius ex moꝛe moꝛtuo⸗

rum ad lauandũ eſſet nudatũ:longe oꝛati
onis vſu in cubitis eius ⁊ genibus eame⸗
loꝛũ moꝛe inuẽta eſt obdurata cutis exere
uiſſe ⁊ quid viuens eius ſpũs ſemꝑ ege⸗
rit:caro moꝛtua teſtabatur.

(NSe tranſitu Muſe puelle⸗
Kap. XVII.
Ed neq; hoc ſileã qð pꝛedictꝰ
Probus dei famulus de ſoꝛo⸗

ua narrare conſueuit:dicens. C quadaʒ
nocte ei ꝑ viſionẽ ſancta dei genitrix vir⸗
go Maria apparuit atq; coeuaſ ei ĩ albis
veſtibus puellas oſtẽdit. Quibus illa eũ
admiſceri appetiſſet ſed ſe eis iungere nõ
auderet:beate Marie ſemꝑ virginiſ ẽ vo
ce requiſita an velit cũ eis eſſe atq; in eiꝰ
oblſequio viuere.Cui cum puella eadẽ di
ceret:volo.ab ea mandatũ pꝛotinus accee
pit vt nihil vltra leue aut puellare age⸗
ret:a riſu:iocis ſe abſtineret ſciens ꝑ om
nia qð inter eaſdem virgines quas vide⸗
rat ad eiꝰ obſequiũ die triceſimo veniret.
Quibꝰ viſis:in cũctis ſuis moꝛibꝰ puel⸗
la mutata eſt oẽſq; a ſe leuitates puella⸗
ris vite magna grauitatis deterſit manu.
Cũq; eam parẽtes eius mutatã eſſe mira
rent᷑:requiſita rẽ retulit.quid ſibi btã dei
genitrix iuſſerit vel quo die itura eſſet ad
obſe quiũ eius indicauit. Lũc poſt viceſi⸗
maquinta die febꝛe coꝛꝛupta eſt. die autẽ
æriceſima cũ hoꝛa exitus eins ꝓpinquaſſʒ

re ſua noĩe Muſa puella par⸗

eandẽ beatã genitricẽ dei cũ puellis: q̃̊s
per viſionẽ viderat:ad ſe venire conſpe⸗
xit.Cui ſe etiã vocãti reſpondere cepit ⁊
depꝛeſſis reuerẽtern oculis:aꝑta voce cla⸗
mare. Ecce dña venio ecce dña venio.
In qua etiã voce ſpiritũ reddidit ex virgi
neo coꝛꝑe habitaturs cũ ſanctis virgini⸗

A quibuſdã paruulis reg⸗
ni celeſtis aditusa parentibus
clauditur cũ male ab eis nutria
tur. Et de puero quinqʒ anno⸗
Am hbumanũ genꝰ multis atq;
innumeris vitjs ſit ſubiectum
Hieruſalẽ celeſtis patrie ĩ ma⸗
ximã ꝑtem ex ꝑuulis vel infan
tibus arbitroꝛ poſſe compleri.
4. Bregoꝛius.
T ſi oẽs baptiʒatos infantes at⸗
q; in eadẽ infantia moꝛiẽtes:ĩgre
gdi in regnũ celeſte credendũ ljeſt:
oẽs tñ ꝑuulos qui ſcʒ iã loqui poſſunt:re
gna celeſtia ingredi credẽdũ nõ eſt qꝛ nõ⸗
nullis puulis eiuſdẽ regni celeſtis aditꝰ
a parẽtibus claudit᷑ ſi male ipſoſ nutriãt.
NHã quidã vir cunctis in hac vrbe notiſſi⸗
mus ante trienniũ filiũ habuit annoꝛũ ſi⸗
cut arbitroꝛ quinq; quẽ nimis carnaliter
diligẽs:remiſſe nutriebat atq; iſdẽ ꝑuu⸗
lus:qð dictũ graue eſt:mox vt eius anĩo
aliquid obſtitit:maieſtatẽ dei bl aſphema
re cõſueuerat. qui in hac ante triennium
moꝛtalitate ꝑcuſſus venit ad moꝛtẽ. Cũ⸗
q; eũ ſuus pater in ſinu teneret:ſicut hi te
ſtati ſũt:qui pñtes fuerũt:malignos ad ſe
veniſſe ſpũs tremẽtibus oculis puer aſpi⸗
ciẽs cepit clamare. Obſta pater obſta pa⸗
ter:qui clamãs declinauit faciem vt ſe ab
eis in ſinu patris abſcõderet. Quẽ cũ il⸗
le trementẽ requireret:quid videret:pu⸗
er adiunxit:dicens. Mauri homies vene
runt qui me tollere volũt.qui cum hoc di
xiſſet:maieſtatis nomẽ pꝛotinus plaſphe

Peati Bregoꝛij pape

mauit ⁊ animã reddidit. At eni omnipo⸗ moꝛtis egredi de coꝛꝑe vrgeret:conuene⸗

tens deus oſtẽderet ꝓ quo reatu talibus runt multi vt tam ſancte anime de hoc ſe⸗
fuiſſet traditꝰ executoꝛibꝰ:vnde viuenteʒ culo recedẽti ſuas animas cõmendarent.

pater ſuus noluit coꝛꝛigere:hoc moꝛientẽ Cũq; lecto hi qui couenerat:omẽs aſſiſte
nmiſit iterare vt qui diu ꝑ diuinitatis pa rent:alij ingrediẽtes angelos viderũt ſed

nentiã blaſphemus vixerat quãdoq; per dicere aliquid nullo mõ potuerunt. Alij

diuinitatis iudiciũ blaſphemaret ⁊ moꝛe⸗ omnino nil viderũt ſed oẽs qui aderãt ita
retur quatenus reatũ ſuũ pater agnoſce⸗ vehemẽtiſſimus timoꝛ perculit vt nullꝰ

ret qui ꝑuuli filij animã negligẽs nõ par egrediẽte illa ſancta aĩa illic ſtare potuiſ⸗
uulũ peccatoꝛẽ gehẽne ignibus nutriret: ſet.Et hi ergo qui viderãt ⁊ hi qui omni⸗
ſed interim hoc triſte ſeponẽtes: ad ea q̃ no nil viderãt vno oẽs timoꝛe ꝑculſi ⁊ ter

— ſuſciꝑet cuius egreſſum nemo moꝛtalium
dei. — 6 leng NXIXN lijt; ferre potuiſſet.
religioſis narrãtibus vais ag ( ſepe anie menitũ non in ip⸗
Hnoui ea que indicare audienti⸗ „ E
broas de venerabili patre Ste⸗ verius declaratur.
phano in omelijs euangelij curani. Futt 1
eteni vir ſicut ⁊ iat Probꝰ ⁊ multi alij te
ſtant᷑:nihil in hoc mudo poſſidẽs: nihil qᷣ
ſold cũ deo pauꝑtatẽ diligẽs. inter
aduerſa ſemꝑ patiam amplectẽs: cõuen⸗ . erti? ratur“
tus ſeculariu fugiẽs: vacare ſempꝑ oꝛatiõi (nde t ſancriinartderd ad inſelo ern
Zeupiſces.· De quo vnũ bonũ virtutis re⸗ qelia multa perpeſſi ſunt qui tamen: vt pᷣ
fero vt ex hoc vno valeãt multa eius bo⸗

Ed inter hec ſciendũ eſt qꝛ ali
quãdo anie meritũ non in ipſo
ſuo egreſſu enatur i oſt

na pẽſari. IJs nãq; cũ quadã die meſſem: diximus:ad oſſa ſua moꝛtua ſignis quoti

cuz ſ1 * die ⁊ miraculis clareſcunt. 8
quã ſua manu ſeruerat:deciſam ad area RS e er „. —.
deduxiſſet:nihilq; aliud cũ diſcipuliſ ui De duobus monachis valen
ad toti anni ſtipẽdia haberet: quidã per tius abbatis. (Kap. XXI.
uerſe volſtatis vir antiqui hoſtis ſtimu⸗ h RNe
lis inſtigatꝰ:eãdẽ meſſem igne ſuppoſito . .
ita vt erat in area incẽdi Qõð fact dum be mihi ſicut noſti in eo quoq;
alter ↄſpiceret:eidẽ dei famulo eucurrit monaſterio pꝛefuit ꝛpꝛiꝰ in Aa
7 nũciauit.qð poſtqꝙ indicauit: adiunxit lerie pꝛouincia ſuũ monaſteriũ rexit ĩ quo
dicẽs. Ge ve pater OItephane quid tibi dũ̃ longobardi ſeuiẽtes veniſſent: ſicut ei

us qui poſt in hac Romana vr

cõtigit. Cui ſtatim vultu ac mẽts placida us narratiõe didici:duos ei?ꝰ monachos

ille rñdit.ve quid illi contigit qͥ mihi hoc in ramis vniꝰ arboꝛis ſuſpẽderũt: qui ſu⸗

fecit.nã mihi quid cõtigit: In quibꝰ eius ſpẽſi eodẽ die defuncti ſunt. Facto aũt ve

verbis oſtẽdit᷑ in quo virtutis culmie ſe⸗ ſpere vtroꝛũq; eoꝛũ ſpũs claris illic aper⸗
debat:qꝛ vnũ qð in ſumptũ mũdi habue⸗ tiſq; vocibꝰ pſallere ceperũt. Ita vt ipſ
rat tam ſecura perdebat mẽte magiſq; il- quoq;:qui eos occiderãt:cũ voces pſallẽ
li cõdolebat:qui peccatũ cõmiterat q;' ſi- tium audirẽt:nimiũ mirati terrerent᷑. q̊s

bi qui peccati illius daãna tollebat. Hec videlicet voces captiui quoq; omẽs: qui
enſabat quid ipſe exterius ſed culpe reꝰ illic aderãt: audierunt.atq; eoꝛũ pſalmos
tum perdebat intus.Hoc itaq; ci dies die poſtmodũ teſtes extiterunt. Sed has

arrare ceperã leta redeamus. riti fugerũt vt palã daret᷑ intelligi que et
Deſtranſitu St ephani ſerui quãta vis eſſet que illã egredientẽ aiam

oſuo egreſſu: ſed poſt moꝛtem
(Kap. XpNK.

Ie nãq; venerabilis Ralenti

i
ſ
1
ru
ß

i

Bialogoꝛum

voces ſpirituũ omnipotẽs deus:iccirco ꝑ

zingere voluit ad aures coꝛpoꝛũ vt viuen

tes quiq; in carne diſcerent qꝛ ſi deo ſer⸗

2

etrus. .
Aid eſt hoc qneſo te o omnipo⸗
ens deus ſic permittit moꝝ quoſ

nire ſtudeant poſt carnẽ verius viuant.
¶De tranſitu Surani abbatis.
CEap. XXKII.
Vibuſdã religioſis quoq; viriſ &
atteſtãtibus adhuc in monaſte moꝛte pꝛeuentus fuerit:iuſticia ei
rio poſitus agnoui ꝙ hoc lõgo us nõ aufenet᷑ ab eo:electi qui ꝓ⸗
bardoꝛũ tẽpoꝛe iuxta in hac ꝓ⸗ culdublo ad perpetuã vitã tendunt quid
uincia que Sura nominat᷑. quidã mona⸗ eis obeſt ſi ad modicũ dure moꝛiustur.
ſterii pater vite venerabilis Siranꝰ no⸗ Et eſt foꝛtaſſe nõnun eoꝛũ culpa licʒ mi
mine fuerit qui captiuis adueniẽtibus at nima que in eadẽ debeat moꝛte reſerari.
qʒ; in longobardoꝛũ depꝛedatione fugien vnge fit vt repeobi ptãtem quidẽ cõtra vi
tibus cunctis que in monaſterio videbat᷑ uẽtes accipiãt.Sed illis moꝛientibꝰ hoc
habere:largitus eſt. Cũq; in elemoſinis in eis grauius vindicetur:ꝙ cõtra bonos
ve ſtimẽta ſua ac fratrũ omnia ⁊ cellarium ptãtem ſue crudelitatis acceperunt: ſicut
cõſumpſiſſet quicquid habere in hoꝛto idẽ carnifex qui eundẽ venerabilẽ oyaes
potuit expendit.Expenſis vero rebus oĩ⸗ num viuentẽ ferire ꝑmiſſus eſt: gaudere
bus longobarbi ad eũ ſubito venerũt. Eũ ſuper moꝛtuũ permiſſus non eſt. Qð ſa⸗
Nq tenuerũt ⁊ aurũ ab eo petere ceperunt. cna quoq; teſtantur eloquia. Nam vir dei
NQuibꝰ cũ ille diceret ſe omniuo nihiti ha contra Samariã miſſus:quia per inobe⸗
bere:in vicino monte ab eis ductus ẽ᷑.in dientiã in itinere comedit.hunc leo in eo
quoſſylua imenſis magnitudinis ſtabat. dẽ itinere occidit. Sed ſtatim illic ſcri⸗
ibi captiuus quidẽ fugiens in caua arbo⸗ tũ eſt: Quia ſtetit leo iuxta aſinã ⁊ nõ cõe
re latebat:vbi vnus ex lõgobardis educ⸗ dit leo de cadauere.Ex q̃ re oſtẽdit᷑ ꝙ pec
to gladio pꝛedictũ venerabilẽ occidit vi-⸗ catũ inobediẽtie ĩ ipſa fuerit moꝛte laxatũ
rũ.Cuiꝰ coꝛꝑe in terrã cadẽte:mõs omĩs qꝛ idẽ leo quẽ viuentẽ pꝛeſũpſit occidere:
ꝓtinus ⁊ ſylua cõcuſſa eſt ac ſi ſe ferre nõ ↄtingere nõ pꝛeſũpſit occiſuʒ. Qui enĩ oc
poſſe põdus ſanctitatis eius diceret: ter⸗ cidẽdi auſuʒ hũit:de occiſi cadauere cõe⸗
raq; tremuiſſet. S AQdeẽdli licẽtiã nõ accepit:qꝛ is qͥ culpabilis
¶De tranſitu dyaconi pꝛouin⸗ vit tgergtehuntt inobediẽtia erat iã iu
rie A in us ex moꝛte.Leo ergo qui pꝛius peccaa
ie Marſoꝛum er de moꝛte viri toꝛis Arazmeccancrar euſtodlutt poſtmo
dei qui miſſus in bethel fuerat. n

m'cadauer iuit.
¶KCap. XXIII. (Tltrum ante reſtitutionem coꝛ⸗
Lius quoq; in Marſoꝛũ ꝓuin

cia vite valde venerabilis dya poꝛum:in celo recipi valeãt ani

tamen poſt moꝛtẽ euius ſanctita⸗
int:no patitur celar.

„
— 7.

tis fuer

us quachq;

conus fuit: què inuentum lon⸗ Me luſtoꝛum.
gobardi tenuerũt:quoꝛũ vnus Capit tulum XX
Jeducto gladio caput eius amputauitt. etrus. ß
Bed cum coꝛpus eius in terrã caderet:ip acet q dieis:ſyn oſte veilez

ſe qui hunc capite truncauerat imũdo ſpi/
”MVRV ritu coꝛꝛeptus:ad pedes eius coꝛꝛuit:⁊ ꝙ ⸗
C Amicũ dei occidit inimico dei traditꝰ eſſet
ſtẽdit⸗

ſi tũc ante reſtitutionẽ coꝛpoꝛũ
i celo recipi valeãt aie iuſtoꝝ.

BGregoꝛius.

v2

DVc neq; de om̃ib s iuſtis fateri
poſſumus: neq; de omibus nega
. re. Mã ſunt quoꝛund iuſtoꝝ ani
me que a celeſti regno quibuſdam adhuc
manſionibus differunt᷑. In quo dilatiõis

èðäsl

damno quid aliud innuit᷑ niſ'qð de perfe

cta iuſticia aliquid minus habuerũt? ⁊ ta

men luce clarius cõſtat:qꝛ perfectoꝝ ani⸗
me mox vt huiꝰ carnis clauſtra exeũt: in

celeſtis regni ſedibus recipiunt᷑:qð ⁊ ipᷣas
per ſe veritas atteſtat᷑ dicens: Abicũq; fu
erit coꝛpus:illue cõgregabunt᷑ et aquile:

quia vpi ipᷣe redempꝑtoꝛ noſter eſt coꝛpe:

illuc ꝓculdudio colligunt᷑ iuſtoꝝ anime.
Et Paulus.Cupio diſſolui ⁊ cũ xpᷣo eſſe

qui ergo xpᷣm eſſe in celonõ dubitatꝛnec

Pauli animã eſſe in celo negat: qui etiã
de diſſolutiõe ſui coꝛpoꝛis:atq; de iuhabi
tatiõe celeſtis patrie dicit: Scimus quo⸗
niã ſi terreſtris domus noſtra huiꝰ habi⸗
tatiõis diſſoluat᷑: quod edificationẽ ha⸗
bemus ex deoꝛdomũ non manufactã eter
nam in celis.

Petrus.

ſtoꝝ: quid eſt ꝙ in die iudicij pꝛo
24 Sr retributiõe recipiẽt:

¶SBregoꝛius.
Sc eis nimirũ creſcit in iudicio:
4 quod nũc animarũ ſola: poſtmo⸗
Aß vero etiã coꝛpoꝝ beatitudine
perfruunt᷑:vt ipᷣa quoq; carne gaudeãt in
qua doloꝛes peo dño cruciatuſq; pertule
rũt. Nꝛo hac quippe geminata eoꝝ glo⸗
ria ſcriptũ eſt. In terra ſua duplicis poſſi⸗
debũt. DMinc etiã ante reſurreetiõis diem
de ſanctoꝝ aĩabus ſcriptũ eſt. Date funt
illis ſingule ſtole albe: ⁊ dictũ eſt illis vt
requieſcerẽt tempus adhuc modicũ: do⸗
nec impleret numerus cõſeruoꝝ ⁊ fratrũ
eoꝝ.Qui itaq; nũc ſinglas acceperũt: bi
nas in iudicio ſtolas habituri ſunt: quia
modo animaꝝ tantũmodo:nũc autẽ aiaꝝ

ſimul 7 coꝛpoꝝ gloꝛia letabunt᷑. ,
ESe modis quibus moꝛientes

—

aliqua pꝛedicũt: ⁊ de moꝛte cu⸗

Pea Bregoꝛij

JYigit᷑ nunc ſunt in celo anime iu⸗

„

iuſdam aduocati: de reuelatiõe
quoq; Gerontij ⁊ Aelliti mona
choꝝ: ac de puero armentario qᷣ
moꝛiturus diuerſis linguis lo⸗

quebat: Kap. XXV.

modo agit᷑: quod plerũq; moꝛi
entes multa pꝛedicũt.

regoꝛius.
Pſa aliquãc . t.
litate ſua aliquid pꝛeuidet. Ali⸗

me per reuelationẽ ventura cognoſcunt.

Aliquãdo vero dũ iam iuxta fit vt coꝛpous

deſerãt: diuinitus afflate in ſecreta cele⸗

ſtia incoꝛpoꝛeũ mentis oculũ mittũt. Haʒ

quiaiius anĩe aliquãdo fubtilitate ſua ea

que ſunt ventura cognoſcit:patet ex eo q—α&
cuʒ quidã aduocatus:qui in hac vꝛbe an
te biduũ lateris doloꝛe defunctus eſt:ſed

ante paululũ q; moꝛeret᷑ vocauit puerũ ſu
um: pꝛeparari ſibi veſtimẽta ad pꝛocedẽ

dũ iuſſit:quẽ dum puer quaſi inſanire cer
neret:eiuſq; pᷣceptis minĩe obediret: ſur⸗

rexit veſtimento ſe induit: ⁊ per viãs Ap⸗

piã ad beati Sixti eccleſiã ſe eſſe ꝓceſſuꝰ

dixit: Cunq; poſt modicũ ingraueſcente

moleſtia eſſet defunctus: deliberatũ fue⸗

rat vt apud beatũ Yanuariũ martyrẽ in pᷣ
neſtina via eius coꝛpus poni debuiſſet.
Sed qꝛ longũ hoc his qui funus eius cu
rauerat viſum fuiſſet: repente oꝛto cõſilio
exeũtes cũ eius funere per viã Appiã ne
ſcienteſq; illi qð dixerat in ipᷣa eũ eccleſia
quã pꝛedixerat:poſuerũt. Et cũ eundẽ vi
rũ curis ſecularibus obligatũ:lucriſq; ter
renis inhiantẽ fuiſſe nouerimꝰ vnde hoc
pꝛedicere potuit:niſi quia id quod futuꝝ
erat eius coꝛpoꝛi ipᷣa vis aĩe ac ſubtilitas
pꝛeuidebat:qð auteʒ ſepe etis reuelatiõi⸗
bus agit᷑:vt a moꝛituris futurs pꝛeſciant᷑

Ex his colligere poſſumꝰ: que apud nos
geſta in monaſterijs ſcimꝰ. In monaſte⸗
rio etem̃ meo quidã frater ante decennii

Sſentio:ſed vellẽ ſcire quo nã

quãdo animarũ vis ſubti

ado em̃ exiture de coꝛpoꝛe ani

btl
li⸗
i

lo

de

ſos
,

um

DBPryatcsch Fr 1- facit ltαdi—α‿1ρν.e

Dialogoꝛum

Gerontius dicebat᷑: qui cã graui moleſtia
coꝛpoꝛis fuiſſet depꝛeſſus in viſionę noc⸗
turna albatos viros ⁊ clari omĩmodo ha⸗

bitus in hoc ipſum monaſteriũ deſcende⸗

re de ſuꝑioꝛibus aſpexit. Qui cum coꝛaʒ

lecto iacentis aſſiſterẽt vnus eoꝛũ dixit.
Ad hoc venimus vt de monaſterio Gre⸗
goꝛij quoſdã fratres in miliciã mittamuſ.
Atq; alteri pꝛecipiẽs adiũxit.ſcribe Mar

cellù. Aalẽtinianũ Agnellum atq; alios
quoꝛũ nuncminime recoꝛdoꝛ. Quibꝰ ex⸗

pletis addidit:dicẽs. Scribe ⁊ hũc ipſuʒ
qui nos aſpicit.Et qua viſione certꝰ red⸗

dlitus pꝛedictus frater facto mane iĩnotuit

fratribus qui ⁊ que eſſent ex eadem cella
moꝛituri.poſt quos ſe etiã denũciauit eſſe
ſecuturũ.Cũq; die alio pᷣdicti fratres mo⸗
ri ceperũt atq; ſub eodẽ oꝛdine ſe in moꝛ⸗
te ſecuti ſunt quo fuerat in deſcriptiõe no
minati ad extremũ vero ⁊ ipie obijt:qͥ eoſ⸗
dẽ fratres moꝛitaros pꝛeuidit. In ea qͥq;
moꝛtalitate que ante trienniũ hanc vrbeʒ
vehemẽtiſſima clade vaſtauit in Poꝛtu⸗
nẽſis ciuitatis monaſterio Mellitꝰ dictꝰ
eſt monachus adhuc in annis iuuenilibꝰ
cõſtitutus ſed mire ſimplicitatis atq; hu⸗
militatis vir qui appꝛopinquãte vocatio⸗
nis die eadẽ clade ꝑcuſſus ad extrema de
ductus eſt. Qõ vir vite venerabilis. Fe⸗
lix eiuſdẽ ciuitatis Epiſcopꝰ audiẽs cuiꝰ
hec relatiõe ↄgnoui: ad eũ accedere ſtu
duit ⁊ ne moꝛteʒ timere debuiſſet:verbis

hunc ꝑſuaſoꝛijs ↄfoꝛtare. Cui etiã adhuc
de diuina miſericoꝛdia longioꝛa vite ſpa⸗

cia polliceri cepit.Sed ad hec ille reſpõ⸗
dit.curſus ſui tẽpoꝛa eſſe cõpleta: dicens
apparuiſſe ſibi iuuenẽ atq; epiſtolaſ detu
liſſe.dicentẽ aperi ⁊ lege.Quibꝰ apertis
aſſeruit qꝛ ſe ⁊ omẽs qui eodẽ tempoꝛe a

pᷣdicto Epiſcopo in paſcali feſtiuitate fue

rãt baptiʒati ſcriptos in eiſdẽ epiſtolis lit
teris aureis inuenit. Primũ quidẽ vt di
cebat ſuũ nomen repperit. ac deinde oĩm
illoꝛũ inillo tꝑe baptiſatoꝛum. Qua de re
certũ tenuit ⁊ ſe ⁊ illos de hac vita eẽ ſub
ſceleritate migi aturos factũq; ẽ vt die ea
dem ipſe moꝛeret᷑ atq; poſt eũ cũcti illi qᷓ

baptizati fuerant. ita ſecuti ſunt vt intra
paucos dies eoꝛũ nulluſ in hac vita rema
neret. De quibus nimirum cõſtat ꝙ eos

pꝛedictus dei famulus iccirco auro ſcrip⸗

tos viderat quia eoꝛũ nomina apud lſe.fi⸗
xa eterna claritas habebat. Sicut hi ita
q; reuelationibꝰ potuerũt futura cogno⸗
ſcere.ita nõnuniꝙᷓ egreſſure anime poſſũt
etiã myſteria celeſtia non ꝑ ſomnũ ſed vi⸗
gilãdo pꝛelibare. Ammoniũ nãq; mona⸗
ſterij mei monachũ bene noſti qui duʒ eſ⸗
ſet in ſeculari habitu cõſtitutus Raleria⸗

ni huius vrbis aduocati naturalẽ filiã in

cõiugio ſoꝛtitus eius obſequijs ſedule at
qᷓ; iceſſanter adherebat.⁊ queq; in eiꝰ do

mo agebant᷑ nouerat. Qui mihi iã in mo

naſterio poſitꝰ narrauit ꝙ in ea moꝛalita⸗
te que patricij Marſe tẽpoꝛibuſ hãc vrbẽ

veheinẽter afflixit in domo pꝛedicti Nale

riani puer Armẽtarius fuit percipue ſim⸗
plicitatis ⁊ humilitatis. Cũ vero eiuſdeʒ

aduocati domus eadẽ clade vaſtaretur iſ

dem puer percuſſus eſt ⁊ vſq; ad moꝛtem

gae

deductus. Qui ſubito ſublatus a pꝛeſen⸗

tibus redijtſibiq; dũm ſuũ vocari fecit.

Cui ait.Ego in celo fui ⁊ qͥ de hac domo
moꝛituri ſũt agnoui. Ille ille atq; illi mo
rituri ſunt. Zu v ro ne timeas quia hoc
tẽpoꝛe moꝛiturꝰ non es. At vero ſcias
me in celo fuiſſe verum fateoꝛ.ecce accepi

tibi cognitũ fuit me grecã linguã omnino
non noſſe ⁊ tamẽ grece loquere vt cogno
ſcas an verũ ſit ꝙ me omẽs linguas acce⸗
piſſe teſtiſicoꝛ.Cui tũc grece dominꝰ ſer⸗
uo locutus eſt atq; ita illi in eaTdem ling⸗
ua reſpodit vt cuncti qui aderãt miraren⸗
tur. In ea quoq; domo pᷣdicti Marſe ſpa⸗

„*

illic vt linguis omnibꝰ loquar. NHunquid

tarius vulgaris manebat qui feſtine ad

egrũ deductus ei vulgarica lingua locu⸗

tus eſt: ſed ita puer ille in Italia natus et

nutritꝰ: in eadẽ barbara locutione reſpo

dit: ac ſi ex eadẽ fuiſſet gente generatus.
Mirati ſunt omẽs qui audiebant atq; ex

duarum linguarũ experimẽto quas enm an
tea neſciſſe nouerant crediderũt de omni⸗

bus quas pꝛobare minime valebãt. ſc

Beati Bregoꝛij pape

puer bidunum moꝛs eius dilatata eſt ſʒ die
tertio: quo occułto iudicio neſcit᷑: manꝰ
ac bꝛachia lacertoſq; ſuos dẽtibus lania⸗
uit atq; ita de coꝛge exiuit. Quo moꝛtuo
omnes illi quos pꝛedixerat ex hac pꝛoti⸗
nus luce ſubtracti ſũt nulluſq; in hac do⸗
mo eaqęm tẽpeſtate defunctus eſt qui vo
ce illius denunciatus non eſt·
1Alge terribile eſt vt qui tale do⸗
num percipere meruit tali etiam
pPpoſt hoc pena plecteretur.

Bregoꝛius.
aid ta dei iudicia ſciat eaq;
NDin diuino examine compꝛehẽde⸗
ʒre non poſſumꝰ timere magis qᷓ;
olſcuttere debemins
¶BDe moꝛte Theophanij comi
tis. UCap. XxXVI.

TLautẽé de egredientibus ani⸗
mabus que multa pꝛenoſcunt
ea que cepimꝰ exequamur. He
GZWJG hoc ſilendũ eſt qð oe Theo
phanio centerelẽſis vrbis comite in eadẽ
vrbe poſitus multis atteſtãtibuſ agnoui.
Fuit nãq; vir miſicoꝛdie actibꝰ deditus
bonis oꝑibꝰ intẽtus hoſpitalitati pꝛeci⸗
pꝓue ſtudẽs exercẽdis quidẽ comitatꝰ cu⸗

ris occupatꝰ agebat terrena ⁊ tepoꝛalia ſʒ

vt poſt in fine claruit magis ex debito qy
ex intẽtione. Nam dũ pꝛopinquãte moꝛ⸗
tis eius tempoꝛe grauiſſima aeris tempe
ſtas obſiſteret.ne ad ſepeliendũ duci potu
iſſet.eũq; vxoꝛ ſua chᷣ fletu vehemẽetiſſimo
inquireret: dicens.quid faciã quomodo
te ad ſepeliendũ eijciã quia hoſtium do⸗
mus huiꝰ egredi pꝛe nimia tẽpeſtate nõ
oſſumus.Tunc ille reſpõdit. Moli mu⸗
ler flere. Quia mox vt ege deſunet? fue⸗

ro aeris ſerenitas redit. Cuius pꝛotinus
vocẽ moꝛs ⁊ moꝛtẽ ſerenitas ſecuta ẽ᷑. qðd

ſignũ etiam alia ſunt ſigna comitata. RãS
manus eiꝰ ac pedes podagre humoꝛe tu⸗
meſcẽtes vᷣſi in vulnerib? fuerãt ⁊ ꝓfluẽ
te ſanie patebãt. Sed dũ corpus eius ex
moꝛe ad lauandũ fuiſſet nudatũ ita manꝰ
ꝓedeſq; eiꝰ ſani inuẽti ſunt ac ſi vnꝙe vul⸗

oc

neris nil habuiſſent. Ductus itaq; ac ſe⸗
pultus eſt eiuſq; cõiugi viſum eſt vt quer
to die in ſepulchꝛo illius marmoꝛ qð ſup

poſitũ fuerat mutari debuiſſet. Qð vide
licet marmoꝛ coꝛpoꝛi eiꝰ ſuperpoſitũ duʒ
fuiſſet ablatũ:tanta ex coꝛꝑe ipſiꝰ fragran
tia odoꝛiſ emanauit ac ſi ex putreſcẽte car
ne illius pꝛo vermibꝰ aromata ferbuiſſẽt.

AQð factũ dum narrãte me in omelijs in⸗
firmis quibuſdã veniſſet in dubiũ die q⸗

dam ſedẽte me in cõuenta nobiliũ ipſi ar⸗
tifices qui in ſepulchꝛo illiꝰ marmoꝛ mu⸗
tauerant affu erũt aliquid me de,. ꝓpꝛia cã
rogaturi. Quos ego de eodeʒ miraculo
coram clero nobili ac plebe requiſiui qui
eadẽ odoꝛis fragrantia miro modo ſe re⸗
pletos fuiſſe teſtati ſunt.Et quedã aliaſin
augmẽto miraculi que nunc narrare lon⸗

gum exiſtimo de eodem ſepulchꝛo eiꝰ? ad

diderunt. M .—
¶ A ſicut anime ſanctoꝛũ ĩ ce-

—

lo:ita poſt diſſolutionẽ coꝛpoꝛũ

iniquoꝝ anime in inferno credẽ
deſint.iCa.XXVII. Petrus.

Naquiſitioni mee ſufficiẽter i
video ſatiffactũ ſed hoc eſt ad⸗
huc qð queſtione animum pul
ſat. Quia cũ ſuperius dictum
ſit eſſe iam ſanetoꝛũ animas in celo:reſtat
ꝓculdubio vt iniquoꝛũ quoq; anime eſſe
nõ niſi ĩ inferno credant᷑ ⁊ quid hac de re
veritas habeat ignoꝛo. Hã humana eſti⸗
matio nõ habet peccatoꝛũ animas ante iu
diciũ poſſe cruciari.

Bregoꝛius.

—

—

BZeſſe ſanctoꝛũ aĩas ĩ celo ſacri elo

quij ſatiſfactiõe credidiſti: oʒ vt
oĩa cſſe credas ⁊ iniquoꝛũ aĩas

ex qna iuſti iã gloꝛiant᷑ neceſſe ẽ ꝑ oĩa vt
⁊ iniuſt i crucient᷑. Mã ſicut electos btĩtu

do letificat ita credi neceſſe ẽ qð a die exi

tus ſui ignis repꝛobos exurat.
Qua raniõe credendũ ſit ytĩ

— —

coꝛpoꝛeos ſpirttus tenere ignis

n inferno qꝛ ex retributiõe terne iuſticie

eſe⸗

ſug.
pide
dez
gran
ecer
ſet.
in⸗
ei⸗
ar⸗
nu⸗
ac
nlo
gri
e⸗

1,
4

1

l.

r6
c⸗
gul

ſtat
eſe
eſe
eſti⸗
tein

flelo

gias
ſicie
indt
hiitn
ieetl

ti

lIliber II

BZiialogoꝛun
coꝛpoꝛeuſpoſſit. Ca. XXVIII.
(Petrus.

rẽ incoꝛpoꝛeã tenere ignis coꝛ⸗
poꝛeus poſſit.
Dregoꝛius. , CÄWC
J viuẽtis homĩs incoꝛporeꝰ ſpi⸗
ritus tenet᷑ in coꝛpoꝛe cur nõ poſt

Nmoꝛtẽ cũ incoꝛpoꝛeꝰ ſit ſpũs etiaʒ
(coꝛ:poꝛeo igne teneatur.
Petrus.
NH. viuente quolibet iccirco incoꝛ

poꝛeus ſpũs tenet᷑ in coꝛpoꝛe qͥa
ificat coꝛpus.

¶ Gregoꝛius.
J incoꝛpoꝛeꝰ ſpũs. Petre in hoc
teneri poteſt ꝙ viuincat quare nõ
penaliter ⁊ ibi teneat᷑ v bi moꝛtifi⸗

catur. C eneri autẽ ſpiritũ ꝑ ignẽ dicimꝰ

oyr in toꝛmẽto ignis ſit vidẽdo atq; ſentiẽ
do puniat᷑. Igne nãq; eo ipſe patit᷑: quo
videt ⁊ qꝛ cocremari ſe aſpicit:crematur
Siccq; fit vt res coꝛpoꝛea incoꝛpoꝛeã exu⸗
rat dũ ex igne viſibili ardoꝛ ac doloꝛ inui⸗
ſibilis trahit᷑ vt ꝑ ignẽ coꝛpoꝛeũ mẽs ĩcoꝛ
poꝛea etiã incoꝛpoꝛea flãma cruciet᷑ qᷓuis
colligere dictis euãgelicis poſſumꝰ qꝛ in
cẽdiũ aĩa nõ ſolũ vidẽdo ſʒ etiã experien⸗
do patiat᷑. AHeritat etenĩ voce diues mo

tuus ĩ in ſerno dicit᷑ ſepultꝰ.Cuius aĩa qꝛ

igne teneat᷑ inſinuat voce:qͥ Abraã depᷣ⸗
cat᷑.dicẽs.mitte Laʒarũ vt intigat extre⸗
mũ digiti ſui ĩ aquã vt refrigeret linguaʒ
meã qꝛ crucioꝛ ĩ hac fläama. hũ ergo pec⸗
catoꝛẽ diuitẽ dãnatũ veritas igne ꝑhibet
quiſnã ſapiẽs repꝛoboꝛuʒ animas tenerxi
agnibus neget.
Cce rõe ac teſtimonio ad creduli⸗

poꝛea E incoꝛpoꝛeã teneat atq; affligere

poſſu: ignot.
¶Bregoꝛiu 1

V qua ratione credenduʒ ẽ qa

tatẽ flectit᷑ animꝰ ſʒ dimiſſus iteꝝ
ad rigoꝛẽ redit. Qũo eni res coꝛ⸗

SIc q̃ſo an apoſtatas ſpũs wceleſti
gloꝛia delectos eſſe coꝛpoꝛeos an
incoꝛpoꝛeos ſuſpicaris.
Ais ſanũ ſapiẽs eſſe ſpũs cdꝛpo⸗
poꝛeus oixerit. MD
Bregoslus.
Ehẽne ignẽ eẽ coꝛpoꝛeũ fateris.
Gnẽ gehẽne coꝛpoꝛeũ eſſe nõ am
bigo in q̊ cemũ eſt coꝛꝑa cruciari.

Gregoꝛius.
Erte repꝛobis veritas in ſine dic
tura ẽ ite ĩ ignẽ etnũ qͥ ꝑatꝰ ẽ dia

volo ⁊ ãgel eiꝰ. Si igit᷑ dyabolꝰ
el? q; ãgeli cũ ſint ĩcoꝛꝑei coꝛꝑeo ſũt igne
cruciãdi qͥd miꝝ ſi aĩe ⁊ anqᷓ; recipiãt coꝛ⸗
poꝛa pñt coꝛꝑea ſentire toꝛmẽéta.
etrus.
Atet ratio nec debet de hac re v
erius queſtione dubitare.
Sregoꝛtus.
De moꝛte Theodoꝛici regis
Arriani. (Eap. XXIX.

libus ſũt geſta: narrauero. Julia
nꝰ huiꝰ Rõane ccclie:cui deo auctoꝛe de
ſeruto:ſcõᷣus defẽſoꝛ:qͥ añ ſeptẽ fere änos
defũct?ꝰ ẽ:ad me adhuc ĩ moaſterio poſitũ
crebꝛo vẽiebat ? mecũ colloqͥ de aĩe vtili
tate ↄſueuerat.hic itaq; mihi q̃dã die nar
rauit: dicẽs.Theodoꝛici regi tꝑibꝰ pr ſo
ceri mei ĩ Sicilia exactõeʒ canoniſ egerat
atq; iã ad italiã rediebat.Cuiꝰ nauis ap⸗
pulſa ẽ ad ĩſulã qᷓ̃ Liparj appellat᷑.Et qꝛ
illic vir qͥdã ſolitariꝰ magne virtutj hita⸗
bat:dũ naute nauis armamẽta reꝑarẽt vi
ſuʒ ẽ pᷣdicti pr̃i ſoceri mei ad eũdẽ virũ ðᷣi.
ꝑger ſeq; eiꝰ or̃onibꝰ ↄmẽdar̃. Quoſ vir
dni cũ vidiſſʒ eiſ it᷑ alia colloqniſ dixit ſcit
qꝛ rex theodoꝛicꝰ moꝛtuꝰ ẽ:cui illi ꝓtinꝰ

rũder̃t. Abſit:uos eũ viuẽtẽ dimiſimꝰ æ

b 4

nihil tale ad nos nũcuſq; ꝑlatũ eſt. Qui⸗
bus dei famulus addidit dicẽs: SEtiã moꝛ
tuus eſt: nã heſterno die hoꝛa nona inter
Johannẽ papã ⁊ Simachũ patriciũ diſcĩ
ctus: atq; diſcalciatus:⁊ vinctis manibꝰ
deductus:in hanc vicinã vulcani ollã ia⸗

ctatus eſt. Qð illi audiẽtes ſolliciti con⸗

ſcripſerũt diẽ:atq; in italiã reuerſi:eo die
Theodoꝛicũ regẽ inuenerũt fuiſſe moꝛtu
um: quo eius exitus atq; ſuppliciũ dei fa
mulo fuerat oſtẽſum: ⁊ quia Johannẽ pa
pam affligẽdo in cuſtodia occidit Sima⸗
chũ quoq; patriciũ ferro trucidauit ab il⸗
lis in ignẽ mitti aperuit: quos in hac vi⸗
ta iniuſte iudicauit. .
De moꝛte Reparati:
Ear ſtulum. XXXN.
Pdẽ quoq; temꝑe quo pꝛimũ
Eerreumote vite deſiderio ambula⸗
bpi quidaâ honeſtus ſenex De⸗
ulſdedit noĩe:valde huiꝰ vꝛbis
nobilibꝰ amicus:mihi quoq; in amicitijs
ſedule iungebat᷑. Qui mihi narrabat di⸗
cens: Gothoꝝ temꝑe quidã expectabilis
vir Reparatus nomĩe venit ad moꝛtem.
MQNMui dũ diu iam cõmutatus ac rigidꝰ ia⸗
ceret:viſũ eſt ꝙ ab eo funditus flatus vita
lis exiſſet:atq; exani me remãſiſſet coꝛpꝰ.
Cũq; ⁊ multi qui cõuenerãt:⁊ eũ iaʒ moꝛ
tuũ familia lugeret:ſubito redijt:⁊ cũcto⸗
rũ plãgentiũ in ſtupoꝛẽ verſe ſunt lachꝛy
me. Qui reuerſus ait: Citius ad eccleſiã
beati Laurẽtij martyris: qui ex noĩe con
ditoꝛis Damaſi vocat᷑:pueꝝ mittite:⁊ qd
de Tiburtio pᷣſbytero agat᷑: videat ⁊ re⸗

nüciare feſtinet:qui videlieet tũc Tibur⸗
tius carnalibus deſiderijs ſubiacere fere

bat᷑. Cuiꝰadhuc vite moꝝ bene quoq; fio
rẽtius eius nũc eccleſie pᷣſbyter meminit.
Cũ vero puer pergeret:narrauit iſdẽ Re
paratus:qͥ ad ſe reuerſus fuerat: qͥd de il⸗
lo:vbi ductus fuerat:agnouit dicẽs: a
ratus fuerat rogus ingẽs:deductus autẽ

Tyburtius pᷣſbyter in eo eſt ſuꝑpoſitus:

atq; ſuppoſito igne cõcrematus. Aliꝰ au
tẽ parabat᷑ rogus cuiꝰ a terra in celũ ca cu
men tendi videbat᷑. Cui emiſſa voce cla⸗

Bregoꝛij

matũ eſt: cuiꝰ eſſet.His dictis Rtatim Re
paratus defunctus eſt. Puer vero qͥ trãſ
miſſus fuerat aa Tyburtiũ iaʒ eũ moꝛtuũ
inuenit. Qui videlicet Reparatꝰ ductus
ad loca penarum vidit:redijt:narrauit ⁊
obijt. Aperte monſtrat᷑: qꝛ nobis illa nõ
ſibi videret:qͥbus duʒ adhuc cõceſſum eſt
viuere:licet etiã a malis oꝑibus emẽdare
Rogůũ vero cõſtrui Reparatꝰ vidit:nõ q;

apudſinfernũ ligna ardeant:vt ignis fiat:

ſed narraturus hec viuẽtibus illa de incẽ
dio pꝛauoꝝ vidit:ex quibus nutriri apud

viuõtes coꝛpoꝛeus ignis ſolet:vt per hec

aſſueta viuentes diſcerent:quid de inſue⸗
tis timere debuiſſent.

De moꝛte Curialis c

—

pulchꝛum incenſum eſt:

Erribile etiã quoddã in Aale⸗
rie ꝓuincia cõtigiſſe vir vite ve
nerabilis Maximianꝰ ſiracuſa

cẽs: Quidã curialis illic ſacratiſſimo pa

ſchali ſabbato iuuenculã cuiuſdã filiaʒ in
baptiſmate ſuſcepit. Qui dũ poſt ieiuniũ

domũ reuerſus:multoq; vino ebꝛiatus eã

dem filiã ſuã ſecũ manere petijt: eãq; no-

cte illa qdᷣ dietu nefas eſt:perdidit.Cũq;

mane facto ſurrexiſſet:reꝰ cogitare cepit:

vt ad balneũ ꝑgeret: ac ſi aqua balnei la⸗
uaret maculã pcti. Perrexit igit᷑ lauit ce⸗
pitq;trepidare an eceliaʒ ĩgredi vellet:ſʒ
ſi tãto die nõ iret ad eccleſiã erubeſcebat
hoĩes.Sin vo iret ꝑtĩeſcebat iudiciũ dei
Aicit itaq; hũana verecũdia:ꝑrexit ad ec
cleſia:ſʒ tremebũdus ac pauẽs ſtare cepit
atq; ꝑ ſingula momẽta ſuſpectꝰ qua hoꝛa

immũdo ſpiritui traderet᷑:⁊ coꝛã om po-

pulo vexaret᷑. Cũq; vehemẽter timeret ei

uius ſe⸗

AAnus epᷣus: qui diu in hac vebe
meo monaſterio pᷣfuit:narrare ↄſueuitdi-

in illa miſſarũ celebꝛitate quaſi aduerſi ni

hil cõtigit: qui letus exijt ⁊ die altero ec⸗

cleſiã iam ſecurus intrauit. Factũq; eſt vt
per ſex cõtinuos dies letus ac ſecurus ꝓ⸗
cederet: eſtimans ꝙ eius ſcelus dñs aut
nõ vidiſſet:aut vilum miſericoꝛditer auer
tiſſet. Die autẽ ſeptimo ſubita moꝛte de⸗

triſ
ui
ans
i

Ino

eſt
re
,
t:
cᷣ
ud
be
e⸗

Dialogoꝛum

liber III
IIII

functus eſt. Cũq; ſepulture traditus fuiſ⸗

ſet:per longũ tempus cũctis vidẽtibꝰ de

ſepulchꝛo illius flama exijt: ⁊ tam diu oſ⸗
ſa eius cõcremauit: quouſq; om̃e ſepul⸗
chꝛũ ↄſumeret: ⁊ terra que in tumulũ col
lecta fuerat: defoſſa videret᷑. Quod vide
licet om̃ipotens deus faciẽs oſtendit: q̃d
eius anima in occulto pertulit: cuius eti⸗⸗

am coꝛpus ante humanos oculos cõſum

pſit. Qua in re nobis quoq; hec audiẽti⸗
bus exemplũ foꝛmidis dare dignatuſ eſt:
quatenus ex hac ↄſideratiõe colligamus
quid aĩa viuens ac ſentiẽs pꝛo reatu ſuo
patiat᷑ ſi tanto ignis ſupplicio:etiã inſenſi
bilia oſſa concremant᷑.
An boni bonos in regno:⁊ ma
li malos in ſupplicio agnoſcat.
Eapitulũ. XXXII.
VPetrus.
Oſſe velim: vel ſiboni bonos
in regno: vł mali malos in ſup
plicio agnoſcant.

¶Gregorius.

2
S
7
. „ 4
2 4

In quibꝰ dum dictũ eſſet: hõ erat diues
induabat᷑ purpura ⁊ byſſo: ⁊ epulabat᷑
quotidie ſplẽdide:⁊ erat quidã mendicꝰ
nomĩe Lazarus:qui iacebat ad ianuã eiꝰ
vlceribus plenus: cupiẽs ſaturari de mi⸗
cis: que cadebãt de mẽſa diuitis:⁊ nemo
illi dabat. Sed ⁊ canes veniebãt ⁊ linge
bant vlcera eius. Subiũctum eſt ꝙ moꝛ⸗
tuus Laʒarus poꝛtatus eſt ab angelis in

ſinũ Abꝛae:⁊ moꝛtuus eſt diues:⁊ ſepul⸗
tus eſt in inferno. Qui eleuãs oculos ſu

os cũ eſſet in toꝛmẽtis vidit Abꝛaã a lon
ge ⁊ Lazarum in ſinu eius Et ipᷣe clama
uit dicens: Pater Abꝛaã: miſerere mei:
q mitte Laʒarũ vt intingat extremũ digi
ti ſui in aquã: ⁊ refrigeret linguã meam.
quia crucioꝛ in hac flãma.Cui Abꝛaã di⸗
xit: Fili recoꝛdare: quia recepiſti bona in
vita tua: ? Laʒarꝰ ſimiliter mala.DHiue

autẽ iam ſpem de ſeipᷣo ſalutis nõ habẽs

uit exoꝛare.

Aius rei ſentẽtia in verbis eſt do
minicis: quã lam ſuperius pꝛotu
Nlimus: luce clarius demõſtrata.

ad pꝛomerendã ſuoꝝ ſalutem cõuertit di⸗

cens: Rogo te pater: vt mittas eũ in do⸗
mo patris mei.Habeo em quĩq; fratres:

vt teſtet᷑ illis ne ⁊ ipi veniant in locũ hůüc
toꝛmentoꝝ. Quibus verbis aperte de

clarat᷑: quia ⁊ boni bonos:et mali malos

cognoſcũt. Si igitur Abꝛaã Laʒgʒarũ mi⸗

nime cognouiſſet: nequaqᷓ ad diuitem in
toꝛmentis poſitũ de tranſacta eius cõtri
tione loqueret᷑ dicens: ꝙ mala receperit
in vita ſua: ⁊ ſi mali malos nõ cognoſce⸗
rent nequaqᷓ diues in toꝛmentis poſitus
fratrum ſuoꝝ etiam abſentiũ meminiſſet.

Quomodo em̃ pꝛeſentes nõ poſſet agno

ſcere:qui etiã pꝛo abſentiũ memoꝛia cura
ua in re illud quoq; oſten
dit᷑ ꝙ nequaiᷓ ipſe requiſiſti:⁊ quia boni
malos:⁊ mali cognoſcũt bonos. Ham di
ues ab Abꝛaã cognoſcit᷑ cui dictũ eſt:Re
cepiſti bona in vita tua: ⁊ electus Lazʒa⸗
rus a repꝛobo eſt diuite cognitus: quem
mitti pꝛecat᷑ ex nomine dicẽs: Mitte La
zarũ vt intĩgat extremũ digiti ſui in aquã
4 refrigeret linguã meã: in qua videlicet
cognitiõe vtriuſq; partis cumulus retri⸗
butiõis excreſcit:vt honi amplius gaude
ant: qui ſecũ eos letare conſpiciũt: quos
amauerũt.Et mali dum cũ eis toꝛquent᷑:
quos in hoc mundo deſpecto deo dilexe⸗
runt:eos nõ ſolum ſua: ſed etiã eoꝝ pena

eonſumat. Fit autẽ in electis quoddã mi

rabiliꝰ:quia nõ ſoluʒ eos agnoſcũt:quos
in hoc mũdo nouerat:ſed ⁊ inuiſos ac in?
cognitos recognoſcũt bonos quos nunc

viderũt. Nam cũ antiquos patres in illa H
eterna hereditaie viderint: eis incogniti

per viſionẽ non erũt: quos in opere ſemꝑ
nouerũt. Quia enim illic omnes soõmuni
claritate deũ conſpiciũt. Quid eſt qð ibi
neſciãt: vbi ſcientẽ omnia ſciũt⸗

De religioſo quodã moꝛien-

tei: qui pꝛophetas vidit:
(Capitulũ. XXXIII.

?

Am quidam noſter religioſus
vir: ⁊ vite valde laudabilis: ein
ante quadriẽniũ moꝛeret᷑: ſiut

.

““

*

nota

= (Kapitulü.

religioſi alij qui pꝛeſentes fuerũt: teſtati
ſunt:in hoꝛa exitus ſui Jonã pꝛophetam:

Eãʒ echielẽ quoq; ⁊ Danielem cepit aſpi⸗
cere: eoſq; dominos ſuos ex nomine cla⸗

mare. Quos dum ad ſe veniſſe diceret:⁊
depꝛeſſis luminibus eis reuerentie obſe⸗
quiũ pꝛeberet:ex carne eductuſ eſt. Qua
in re aperte datur intelligi que erit in illa
incoꝛruptibili vita noticia: ſi vir iſte ad⸗
Huc in carne coꝛruptibili poſitus:pꝛophe
tas ſanctos: quos nimirũ nuni viderat:

¶ Qlignote anime ſepi⸗ ſe co⸗
noſ cant: Et de moꝛte Johan⸗/

nis ⁊ Arſi: Emoꝛphij quq; et

hani:

re: vt egreſſura anima eos eti⸗
Nam recognoſcat: cum quibus
peꝛo equalitate culparum: vel
etiam pꝛemioꝝ in vna eſt manſione depu
tãda. Ham virtute venerabilis Eleuthe
rius ſenex: de quo pꝛecedente libꝛo mul⸗
ta narraui: in mon aſterio ſuo germanum
fratrem Johannẽ nomine ſe habuiſſe per⸗
hibuit: qui ante dies quattuoꝛdecim ſuũ

L

fratribus exitũ pꝛedixit. Cũq; decreſcen⸗
tes quotidie computaret dies:ante tridu

um quam vocaretur ex coꝛpoꝛe:febꝛe coꝛ⸗

reptus eſt. Ad hoꝛam vero moꝛtis veni⸗

ens in yſteriũ dominici coꝛpoꝛis ⁊ ſangui
nis accepit: vocatiſq; fratribus coꝛam ſe
pſallere pꝛecepit: quibus tamẽ anthipho

. nam ipᷣe per ſemetipſum: de ſemetipo im
proſiit dicens: Aperite mihi poꝛtas iuſti

cie: 1 ingreſſus in eas cõfiteboꝛ domino:

hec poꝛta domini:iuſti intrabũt per eam.

CLunq; coꝛam eo aſſiſtentes fratres pſal⸗
lerent: emiſſa ſubito ⁊ pꝛoducta voce cla⸗

mauit dicens: Arſe veni. Quod mox vt

dixit: eductus de coꝛpoꝛe moꝛtalẽ vitam

finiuit. Mirati ſunt fratres:quia hoc: qð

moꝛiens frater clamauerat: ignoꝛabant.

MQnuo defuncto in mõaſterio facta eſt ma⸗

Olet autem plerũq; contin 5

gna triſticia. Quarto autẽ die quibuſda

atribus neceſſariũ fuit:vt ad monaſteri
um aliud poſitum longe tranſmitterent.
Illuc ergo entes fratres omnes eiuſdem

monaſterij monachos triſtes vehemẽter

inuenerũt. Quibus cum dicerent: quid

habetis ꝙ vos in tanto meroꝛe depꝛimi⸗

tis? Reſponderũt dicentes: Loci huius
deſolationẽ gemimus: quia vnus frater
cuius nos vita in hoc monaſterio cõtine⸗
bat:hodie quartus eſt dies ꝙ ex hac luce

ſubtractus eſt. Cũq; fratres qui venerãt

ſtudioſe inquirerent: qualiter dictus fuiſ
ſet. Aeſponderunt vꝛſus: Qui vocatio⸗
nis eius hoꝛam ſubtiliter inquirẽtes ipᷣo
eum momento cognouerunt exiſſe de coꝛ
poꝛe quo per Johãnem: qui apud eos de
unctꝰ eſt: fuerat vocatus. Qua ex re col⸗
Aigitur: quia vtroꝛũq; par fuerit meritum
eiſq; datum eſt: vt in vna manſione ſocia
liter viuerent: quibus ex coꝛpoꝛe cõtigit
ſocialiter exire. Sed neq; hoc ſileã quod
dum adhuc laycus viuereʒ:atq; in domo
mea: que mihi in hac vꝛbe ex iure patris
obuenerat:manerem:de quibuſdam vici
nis meis me contigit agnouiſſe. Quedã
namq; iuxta me vidua Galla dicebatur:
hec Emoꝛphiũ nomine iuuenem filiũ ha⸗
bebat:a quo non longe quidam Stepha

nus:qui alio nomie Optio dictus fuit ha

bitabat.Sed iſdem Emoꝛphius ad extre
ma vite veniens vocauit puerum ſuũ:ei⸗
qʒ pꝛecepit dicẽs: ſade citius ⁊ dic Ste
phano optioni:vt cõcitus veniat:quia ec
ce nauis apparata ẽ: vt ad Syciliã duci
debeamus. Cũq; puer hunc inſanire cre⸗
deret: ⁊ obedire recuſaret:cepit ille vehe⸗

menter innu ere dicens: Rade ⁊ nuncia il

li quod dico: quia non inſanio. Egreſſus
eſt puer vt ad Stephanũ pergeret: cunq;
in mediũ tunc veniſſet:ei alius quidã ob⸗
uiã factus eſt:qui hunc requiſiuit dicens
NQeuo vadis? Cui reſpodit.Ad Stepha⸗
nu optionem a domino meo miſſus ſum.
Atq; llli ꝓtinus dixit: Ab eo venio:ſed
ante me hac hoꝛa defunctus eſt. Reuer⸗
ſus vero eſt puer ad Emoꝛphiũ dominuz

ſui
het
nea
ſur⸗
ſoß

ita
exe
cloe
mel
ſett
iſſe

1di

nur
an
bu⸗
ue
tio

r:

ei⸗
Die

e

ud
(e⸗
ehe⸗
lal
eſus
Unq;
joh⸗
(ens
obu
un,
.ſes
er/

—
₰ „

6

Bialogoꝛum

liber IIII

ſuũ: ſed iam eum moꝛtuũ inuenit. Sicq;
factũ eſt vt dum alter obuiam venit: ⁊ ex
medio itinere puer reuerſus eſt: vt ex mẽ
ſura ſpacij potuiſſet colligi ꝙ vno momẽ
to vtriq; fuerant vocati.

————

Erribibile eſt valde quod dicitur
ſeg queſo te: eur egredienti ani⸗
me nauis apparuit: vel ſe ad Sy
ici moꝛiturus pꝛedixit.
(Bregoꝛius.
Mima vehiculo non eget: ſed mi
r non eſt ſi adhue homini in eoꝛ⸗
poꝛe poſuo illud apparuit: quod
ꝑ coꝛpus aſſueuerat videre: vt per hoc in

ciliã d

telligi daretur: quo eiꝰ anima ſpiritaliter

duci potuiſſet. Quod vero ſe ad Syciliã
duci teſtatus eſt:quid ſentiri aliud poteſt
niſi ꝙ pꝛe ceteris locis in eius terre inſu⸗
lis eructante igne toꝛmentoꝛũ olle patue⸗
runt: que vt ſolent narrare qui nouerũt:

laxatis quotidie finibus excreſcũt:vt mũ⸗

di termino appꝛopinquante: quanto cer⸗
tum eſt illuc amplius exurendos colligi:

tanto ⁊ eadem toꝛmentoꝛũ loca amplius

vigeantur apparere. QAuod omnipotens

——

deus ad coꝛreptionem viuentium in hoc

mundo voluit oſtendi: vt mentes infide⸗
lium: que inferni toꝛmenta eſſe non ere⸗

dũt toꝛmẽtoꝝ loca videãt que audita cre

dere recuſant. Quod vero ſiue electi:ſiue
repꝛobi:cuiꝰ cõmunis cauſa in opere fue⸗

rit:in loca etiam cõmunia deducant᷑. Ne⸗

ritatis nobis verba ſatiſffacerent: ſi etiam

exempla deeſſent:ipᷣa quippe pꝛopter ele
ctos in euangelio dicit. In domo patris
mei manſiones multe ſunt: ſi enim diſpar

retributio in illa beatitudine eterna non

eſſet: vna potius manſio eꝙᷓ multe eſſent.

Multe ergo manſiones ſunt: in quibus

4 diſtincti bonoꝝ oꝛdines ſũtt vt ꝑꝛopter
meritozum conſoꝛtium comuniter leten

tur: ? tamen vnũ denarium omnes labo⸗

rantes accipiant: qui in multis manſioni

bus diſtinguntur. Quia 2 vna eſt beati⸗

tudo iꝙꝙ illic percipiunt: ⁊ diſpar retribu⸗
tiopis qualitss ꝙᷓ per opera diuerl con⸗

ſequũtur: que nimiruʒ veritas udleijſ i
diem denunciãs ait: Tunc dicam meſio-⸗
ribus:colligite ʒiʒaniã: ⁊ ligate eam in fa
ſciculos ad comburenduũ. Meſſoꝛes quip
pe angeliſʒizania ad cõburendũinfaſculis
ligant: cũ pares panibus in toꝛmentis ſi⸗
milibus ſociant:vt ſuperbi cũſuperbis:lu
xurioſi cũ luxurioſis: auari cuʒ auaris:tal
laces cum fallacibus:immũidi cum immũ
dis: infideles cum infidelibus ardeant.
Cum ergo ſimiles in culpa ad toꝛmẽta ſi⸗
milia deducantur:quia eos in locis pena
libus angeli deputãt quaſi ʒiʒaniarũ faſci

culos ad comburendũ ligant.
e his qui quaſi per erroꝛeʒ
educi vidẽtur e coꝛpoꝛe: Et de
vocatione ac reuocatione Petri
monachi: De moꝛte quoq; ⁊ re-
ſuſcitatione Stephani: ac de vi
ſione cuiuſdam militis:De quo
dam etiam viro nomine Deuſ.
dedit: cuiꝰ domus ſabbato edi⸗
ficabatur:⁊ pena zodomitarũ:
NEapitulũ. XXXV.
Petrus.
D inquiſitionẽ meam reſpon⸗
ſiõis ſatiſfactio patuit cauſa ra
tionis: ſed quid naʒ eſt? queſo
e: ꝙ nõnulli quaſi per erroꝛeʒ
e coꝛpoꝛe: ita vt facti exani⸗

5„

extrahũtur

mes redeant: ⁊ eoꝛum quiſq; audiſſe ſe di

cat:quia ipᷣe non fuerit qui erat iuſſus de

duci?-
BGBregoꝛius.
) Oc cum ſit Petre: ſi bene perpẽ

ditur: non erroꝛ: ſed admonitio
ſt. Superna enim pietas ex maꝛ
gna miſericoꝛdie ſue largitate diſponit:
vt nonnulli etiam poſt exitum ad coꝛpns
redeant: et toꝛmenta inferni: que audi⸗
ta non crediderant: ſaltem viſa pertime⸗

ſcat. Ham quidã Iliricianus monachus
qjui in hac vebe in monaſterio mecũ mane

PBeanit SBregoꝛij poape

bat: mihi narrare ↄſueuerat qꝛ qddã tꝑe: ſima depopulauit. In qua etiam coꝛpoꝛas ſtqn
cũ adhuc i heremo moꝛaret᷑tagnouerit ꝙ li viſu ſagitte celitus venire ⁊ ſingulos d caoh
Petrꝰ quidã mõachꝰ ex regione hiberie q; ferire videbantur:ſicut noſti: Stepha ſnh
aui ei in loco vaſte ſolitudinis:cui Euaſa nus iſdem defunctus eſt. Quidã vero mi eve
nomen eſt inhereba t: ſicut ipſo narrante/Aes in hac eadẽ noſtra vrbe percuſſus ad doe⸗
didiceraʒ:pꝛius q; heremũ peteret: mols extrema peruenit. qui eductus e coꝛpoꝛe gulbn
ſtia coꝛꝑis interueniẽte defunc eſtſʒ ꝓ⸗ exanimis iacuit:ſed citius redijt ⁊ que cũ gentt
tinus coꝛpoꝛi reſtitutꝰ:inferni ſe ſuppli⸗ eo fuerant geſta:narrauit. Aiebat enim ſi uiun
cia atq; innumera loca flammarũ vidiſſe cut tũc res eadẽ etiã multis innotuit. Qꝛ buch
teſtabat᷑. Qui etiaʒ quoſdã huius ſeculi pons erat ſub quo niger atq; caligoſus fe Et
potẽtes in eiſdẽ flamis ſuſpẽſos ſe vidiſſe toꝛis intollerabilis nebulã exalãs fluuiꝰ alin
narrabat. Qui cũ iam deductꝰ eſſet vt in decurrebat. Tranſacto autẽ ponte ame⸗ Mul
illas ⁊ ipſe mergeret᷑:ſubito angelũ cho⸗ na erant pꝛata atq; virẽtia odoꝛiferis her eſi
ruſci habitus apparuiſſe fatebat᷑ qui eum barum floꝛibus exoꝛnata in quibꝰ albato auce
in ignẽ mergi pꝛohiberet. Cui etiã dixit rum hominũ cõuenticula eſſe videbãtur. onn
regredere ⁊ qualiter tibi poſt hoc iuuan⸗ Tantuſq; in eodẽ loco odoꝛ ſuauitatis in tan
dum ſit cautiſſime attẽde. Noſtqᷓ vocem erat vt ipſa ſuauitatis fragrantia illic de det
paulatim recaleſcẽtibus mẽbꝛis ab eter⸗ ambulantes habitanteſq; ſatiaret.ibi mã iie
ne moꝛtis ſomno euigilans cũcta:que cir ſiones diuerſoꝛum ſingule magnitudine hei⸗
ca illuʒ fuerant geſta:narrauit / tantiſq; ſe lucis plene.ibi quedam mire potẽtie edi⸗ 2“
poſt modũ ieiunijs vigilijſq; cõſtrinxit vt ficabatur domus que aureis videbatur la “”
inferni eũ vidiſſe ⁊ pertimuiſſe toꝛmenta terculis conſtrui. Sed cuius eſſet nõ po⸗ 1
etiã ſi taceret lingua: couerſatio loquere⸗ ꝙ tuit agnoſci.Erant vero ſuper ripam pꝛe
tur. Quippe cũ omnipotẽtis dei mira lar dicti fluminis nonulla habitacula ſʒ alia
gitate in moꝛte actũ eſt ne moꝛi debuiſſet exurgentis fetoꝛis nebnla tangebat. alia 4
Sed quia humanũ cor grauis valde du⸗ qutẽ exurgens fetoꝛ a flumine minime tã
ricie eſſe ſoletita ut ipſam quoq; penaruʒ gebat.Hhec vero erat in pꝛedicto ponte ꝓ n⸗
oſtenſioneʒ que omnib? vtilis eſt ↄtẽnat. batio vt quiſquis per euʒ iniuſtus vellet
IRa illuſtris vir Stephanus: quẽ bñ no⸗ tranſire:in tenebꝛoſum fetetẽq; fluuiũ la⸗ ““
ſti: de ſemetipſo mihi narrare cõſueuerat beretur. Juſti vero quibus culpa non oo⸗ i
qꝛ in Conſtatinopolitana vrbe ꝓ quadaʒ ſiſteret ſecuro per eũ greſſu ac libero ad lo 2
cauſa demoꝛatꝰ ⁊ moleſtia coꝛꝑis defũc⸗ ca amena peruenirẽt. Obi ſe etiã NMetruz ni
tus eſt/ Cũq; medicꝰ atq; pigmẽtariꝰ ad eccleſiaſtice familie maioꝛẽ qui ante qua⸗ ſen
aperiendũ eũ atq; condiendũ eſſet queſitꝰ drienniũ eſt defunctus:deoꝛſum poſirũ in
die eodẽ minime inuẽtus:ſubſequẽte noc locis deterrimis magno ferri pondere re⸗ —
te coꝛpꝰ iacuit inhumatũ. Qui ductꝰ ad ligatum ac depꝛeſſum vidiſſe cõfeſſus eſt. 4
inferni loca:vidit multa que pꝛius audi⸗ Qui dum requireretur cur ita eſſet:ea ſe
ta nõ credidit.Sed cũ pꝛeſidẽti iudici pᷣ⸗ dixit audiſſe que nos qui eũ in eccleſiaſti⸗ J
ſentatꝰ fuiſſet: ab eo receptꝰ nõ eſt/ita vt ca domo nouimus:ſciẽtes eius acta reco⸗

diceret: nõ hunc adduci ſed Stephanuʒ limus nâq; dictum eſt. Mec iccirco pati⸗ ðUðUDU
ferrariũ iuſſi. Qui ſtatim reduct eſt ĩ coꝛ tur quia ſi quid ei pꝛo facienda vltione vi
Pore 7 Stephanꝰ ferrarius qui iuxta euʒ debatur ad inferẽdas plagas plus ex cvcun·
abitabat eadẽ hoꝛa defunctus eſt: ſicq; delitatiſ deſiderio q; obediẽtie ſeruiebat.
pꝛobatũ eſt vera fuiſſe verba que audierat Qð ſic fuiſſe nullus:qui illũ nouerat:ig⸗
du hec effectus moꝛtis Stephani demõ⸗ noꝛat. bi ſe etiã quendꝗ ꝑegrinũ pᷣſbyte
ſtrauit.Ante trienniũ quoq; in hac peſti⸗ rũ vidiſſe fatebat᷑ qui ad pꝛedictũ pontem
lentia que hanc vrbem clade vehemẽtiſ⸗ veniens:tanta per eum auctoꝛitate tran⸗

conch
guo⸗
eter
kebi

po⸗
e
alis
Alia
neti
te
ellen
ile⸗
ob⸗
d
gz
gua
tin
rele⸗
geſt.
egſe
ſaſti⸗
feco⸗
eti
he
ren
ebat⸗
Arſo⸗
ſbfte

tent

Ee* Hös . ratn fnor une .

Bialogoꝛum

ſijt quãta ⁊ hic ſinceritate vixit. In eodẽ
quoq; ponte hũc quem pꝛediximꝰ Stef⸗
fanũ ſe cognouiſſe teſtatus eſt: qui dũ trã
ſire voluiſſet eius pes lapſus eſt:⁊ ex me
dio coꝛpoꝛe iam extra pontẽ deiectus: a
quibuſdã deterrimis viris ex flumine ſur
gentibus ꝑer coxã deoꝛſum:atq; a quibuſ
dã albatis ⁊ ſpecioſiſſimis viris cepit per
bꝛachia ſurſum trahi. Cũq; hoc luctamẽ
eſſet vt hũc boni ſpiritꝰ ſurſum: mali de⸗
oꝛſum traherẽt: ipſe qui hec videbat: a
coꝛpus reuerſus eſt:⁊ quid de eo plenius
geſtũ ſit:minime cognouit.Qua in re de
eiuſdẽ Steffani vita dat᷑ intelligi:quia in
eo mala carnis cũ elemoſynarũ operatiõe
certabãt. Qui em̃ per coxas deoꝛſuʒ: per
bꝛachia trahebat᷑ ſurſum:patet nimitũ qꝛ
⁊ elemoſynas amauerat: et carnis vicijs
perfecte nõ reſiſtebat que eũ deoꝛſum tra⸗
hebat. Sed in illo occulto arbitris exami
ne:quid in eo vicerit: ⁊ nos ⁊ eũ qui vidit
⁊ reuocatus eſt:latet. Conſtat tamẽ:quia
iſdem Steffanus poſtẽꝙꝙ ſicut ſuperiꝰ nar
raui:⁊ inferi loca vidit:⁊ ad coꝛpus redi⸗
it:perfecte vitã minime coꝛrexit:qui poſt
multos annos de coꝛꝑe adhuc in certami/
ne vite ⁊ moꝛiis exijt. Qua de re colligit
quia ipᷣa quoq; inferni ſupplicia cũ demo
ſtrant᷑: alijs hoc in adiutoꝛiũ: alijs vero
in teſtimoniũ fiat: vt iſti videãt mala que
caueãt:illi vero eo amplius puniat᷑: quo
niã, inferniſupplicia viſa ⁊ cognita vita⸗
re noluerunt.

Petrus.

is locis cuiuſdã domus latercu⸗
lis aureis edificari videbat᷑. Ri⸗
culũ eſt valde ſi credimus: ꝙ in illa vi⸗
ta adhuc metallis talibus egeamus.
regoꝛius.

Ais hoc ſic ſi ſanum ſapit:intelli⸗
gat:ſed per hoc qð illic oſtenſum
eſt: quiſquis ille eſt cui maãſio ita

conſtruebat᷑:aperte dat᷑ intelligi:quid eſt
quod hic operat᷑. Nam qui modo pꝛemia
eterne lucis elemoſynarũ largitate ꝓme⸗
rebit᷑:tnimiruʒ conſtat: quia auro edificat

manſion? ſuam. Quod em̃ ſuperius me.

moꝛ non fui:vt dieereʒ Adem miles:qui
hec viderat:narrabat ꝙ eoſdẽ laterculos
aureos ad edificationẽ domus ſenes ac in
uenes:puelle ⁊ puᷣeri ferebãt. Qua ex re
colligit᷑ Quia hi quibus hic pietas facta
eſt:ipᷣi illic operatoꝛes eſſe videban᷑.
Ic etiã quidam vuxta nos Deuſ⸗
dedit noĩe religioſus habitabat:
qui calciamenta ſolebat operari.
e quo alter per reuelationẽ vidit ꝙ eiꝰ

domus edificabat᷑: ſed in ea cõſtructoꝛes

ſui ſolo die ſabbati videbãt᷑ operari.Qui
eiuſdẽ viri poſtmodũ ſubtiliter vitam re⸗
quirens:inuenit:quia ex his que diehbus
ſingulis laboꝛabat: quicquid ex victu at-⸗
q; veſtitu ſupereſſe potuiſſet:die ſabbato
ad beati Petri eccleſiã deferre conſuene⸗
rat:atq; indigẽtibus erogare. Qua ex re
perpende:qꝛ non immerito domus ipᷣius
fabꝛica ſabbato creſcebat. D
Q Detrus. HW
Ac de re mihi idonee video ſatiſ⸗
factũ:ſed queſo te: quid eſſe dici⸗
Pmus ꝙ quoꝛundã habitacula fe⸗
toꝛis nebula tangebant᷑: quoꝛüdam vero
tangi nõ poterant:vel ꝙ pontẽ:quid eſt:
ꝙ fluuiũ viditꝰ .
¶ Bregoꝛius.

X rerũ Petre imaginibus pen⸗
ſant᷑ merita cauſarũ. Per ponte;
quippe ad amena loca tranſire iu
ſtos aſpexit:quia anguſta valde eſt ſemi⸗
ta que ducit ad vitã.Et fetentẽ fluuiũ de⸗
currentẽ vidit: quia ad yma quotidie de⸗
fluxit carnaliũ hic putredo vicioꝛum. Et
quoꝛũdam habitacula a feroꝛis nebula tꝗ
gebant᷑:⁊ quoꝛũdam vero ab ea tangi no

poterãt. Quia ſunt pleriq; qui multa iaʒ

bona opera faclũt: ſed tamen adhuc car⸗
nalibus vicijs in cogitatiõe delectatioe
tangunt᷑: ⁊ iuſtũ valde eſt: vt illic nebula
fetoꝛis obſiderat: quos hic adhuc carnis
fetoꝛ delectat. Ande ⁊ eandẽ delectatio⸗
nẽ carnis eſſe beatus Job in fetoꝛe cõſpi⸗
ciens:de luxurioſo ac lubꝛico ſententiam

pꝛotulit dicens: Dulcedo illius vermis.

. Heati Bregoꝛtj pape

Quli autẽ perfecte coꝛ ab om̃i delectatio⸗
ne carnis excutiũt conſtat nunirũ: q eoꝝ
vabitacuia fetoꝛis nepula nõ tangunk Et
notandũ ꝙ iſdem fetoꝛ eſſe ⁊ nebũla viſa
ſit : q nimirũ carnalis dilectatio mentẽ:
quã inſicit:obſcurat: vt veri luminis cla⸗
ritatẽ non videat: ſed vnde delectat᷑ infe⸗

—

rius:inde caliginẽ ſupernã patiat᷑.
— (Perrus.
Atanias ne in bac auctoꝛitate ſa⸗

cri eloquij poſſe mõſtrari: vt cul⸗
pe carnaliũ fetoꝛis pena puniant᷑

“ Sregoꝛius.
Oteſt naq; libꝛo Beneſeos atte⸗
ſtante dicimꝰ: quia ſuper Sodo⸗
8 mitas dom inꝰ ignem et ſulbphur
pluit: vt eos ⁊ ignts ineẽderet: ⁊ fetoꝛ ſul
phuris necaret. Quia em̃ amoꝛe illicito
coꝛruptibilis carniſ arſeràt:ſimul incẽdio
. 1 fetoꝛe perierũt: quatenꝰ imperia fua co
gnoſcerot: quia eterne moꝛti fetoꝛis ſuiſe
pelectatiõe tradidiſſent.
. etrus.
Shis quibꝰ dubius fui nihil mi⸗
hi fateoꝛ queſtionis remanſiſſe.

A quoꝛundã anime adhus
in coꝛꝑe poſite: penale aliquid
de ſpiritalibus vident: Et de
Theodoꝛo puero:
NKEapitulum. XXXVI.

Bregoꝛius.
Liendũu quoq; eſt: quia nonnũ
& anime adhuc in ſuis coꝛpoꝛi

bus poſite penale aliqᷣͥd de ſpi⸗
ℳ riralibꝰ? vidẽt. Qð tamen qui
puſdã ad ediſicationẽ ſnã: quibuſdã vero

Cd

tcotingere ad ediſicationẽ audientiũ ſolet

Mã is de quo in omelijs coꝛã populo me
narraſſe iã memmi inquietns valde Theo
doꝛus nomiĩe puer fuit:qui in monaſteriũ

meũn fratrẽ ſuũ neceſſitate magis q́ volũ⸗

tate ſecutus eſt. Cui nimirũ graue erat:ſi
quis ꝓ ſalute ſua aliqd loqueret᷑. Gona

em̃ non ſolũ facere:ſed etiã audlire nõ po⸗
terat: nunꝙ ſe ad ſancte cõuerſatiõis ha⸗
bitũ venire iurãdo:iraſcẽdo:deridẽdo:te
ſtabat᷑. In hac aũt peſtilẽtia:que nuꝑ hu⸗
ius vꝛbis populù magna ex parte cõſum⸗
pſit:percuſſus in iguine eſt perductus ad
moꝛtẽ.Cũq; extremũ ſpiritũ ageret:cõue
nerũt fratres vt egreſſũ illius oꝛãdo ꝓte⸗
gerent. Jam coꝛpꝑꝰ eius ab extrema ꝑarte
erat pꝛimoꝛtuũ in ſolo tantũ pectoꝛe vita⸗
lis adhuc caloꝛ anhelabat.Cũcti autẽ fra
tres tãto ꝓ eo ceperũt enixius oꝛare quã⸗
to eũ iam videbãt ſub celeritate diſcedere
Tü repente cepit iſdẽ fratribꝰ aſſiſtenti⸗
bus clamare: ⁊ cũ magnis vocibꝰ oꝛatio⸗

nes eoꝝ interrũpere dicẽs: NRecedite ecce

draconi ad deuoꝛandũ datus ſum: qui ꝓ
pter veſtrã pꝛeſentiã deuoꝛare me nõ po⸗
teſt:caput meũ iã in ſuo oꝛe abſoꝛbuit:da
te locũ vt nõ me amplius eruciet: ſed faci
at qð facturꝰ eſt. Si ei ad deuoꝛandũ da⸗
tus ſum:quare ꝓpter vos moꝛas patioꝛ?
unc fratres ceperũt ei dicere: Quid eſt
qð loqueris frater? Signũ ſancte crucis
impꝛime. Reſpõdit ille dicens: Aolo me
ſignare:ſed nõ poſſum: quia ſquamis hu
ius dꝛaconis pᷣmoꝛ.Cũq; hoc fr atres au⸗

dirẽt: ꝓſtrati in terrã cũ lachꝛymis cepe⸗

rũt pꝛo ereptiõe illius vehemẽtius oꝛare
2 ecce ſubito cepit eger clamare: dicens:
ꝛatias deo:ecce dꝛaco:qui me ad deuo⸗
randũ acceperat:fugit: oꝛatõibus veſtris
expulſus ſtare nõ potuit. Pꝛo peccatis
modo intercedite: qꝛ cõuerti paratus ſuʒ

⁊ ſecularẽ vitã funditus relinquere. Ho⸗

mo ergo qui ſicut iã dictũ eſt: ab extrema

coꝛꝑis parte fuerat pꝛimoꝛtuꝰ: reſeruatuſ

ad vitã toto coꝛde ad deũ cõuerſus eſt: et
poſtiꝙᷓ mutatus mẽte diu eſt: flagellis at⸗
tritus: ⁊ tũc eius aĩa carne ſolu ta eſt.
Se moꝛte Crilonij: et mona/
chi cuiuſdam Iconij:
(¶ zapitulum. XXXVII.

cõtra Criſonius:ſicut Mꝛo
vus ꝓpinquus illiꝰ:cuius iam
ſuperius memotiam feci:narrs

pe⸗
ter:

n .
oisba⸗
lico:te
npbu⸗
coſum⸗
tus 4d
ce
pte⸗
parte
evitx
tiffs
eqli⸗
tedere
Kenti⸗
notie⸗
kecce
i
po⸗
103
a
N⸗
gior
nideſt
auas
alone
nishu
S al;
cepe⸗
orare
cens:

lris
cCatis
us ſu;
eaho⸗
mn
Cruatu
4
llisa⸗
eſ.
nont

—

Bialogoꝛum

Iber II

re conſueuit ir in hoc mundo valde
igdoneus fuit: ſed tantum plenus vicijs:

quantũ rebus ſuperbia tumidus: carnis
ſue voluptatibꝰ ſubditus: in acquirẽdis
rehus auaricie facibus accenſus. Sed cũ
tot malis domin“ finẽ ponere decreuiſſet
coꝛpoꝛali hũc moleſtia percuſſit. Qui ad
extremũ veniens:eadẽ hoꝛa: qua.iam de
coꝛꝑe erat exiturus: apertis oculis vidit
deterrimos et nigerrimos ſpiritꝰ coꝛã ſe
aſſiſtere ⁊ vehemẽter ĩminere: vt ad infer
ni clauſtra eũ raperẽt.Cepit tremere:pa⸗
leſcere:ſudare:⁊ magnis vocibus induci
as petere:filiũ ſuũ nomine Maximũ:quẽ
ipᷣe iaz monachus monachũ vidit: nimis
turbatus vocibꝰ vocare dicẽs: Maxime
curre:nun tibi aliquid mali feci: in fide
tua me ſuſcipe. Turbatus mox WMaximꝰ
affuit: lugẽs ac perſtrepens familia cõue
nit. Eos autẽ quos ille inſiſtẽtes ſibi gra⸗
uiter tollerabat: ipᷣi malignos ſpiritꝰ vi⸗

dere nõ poterãt:ſed eoꝝ pꝛeſentis in cõfu

ſione: ⁊ palloꝛe⁊ꝛ tremoꝛe illius:qui trabe
bat᷑:videbaãt. Nauoꝛe autẽ tetre eoꝝ ima
ginis huc illucq; vertebat᷑ in lecto: iace⸗

bat in ſiniſtro latere:aſpectũ eoꝝ ferre nõ

poterat vertebat᷑ ad parietẽ ibi aderat Cũ
; cõſtrictus nimis relaxari ſe ia poſſe de⸗
ſperaret:cepit magnis vocibus clamare.

Inducias vel vſq; mane. Sed cũ hec cla

maret in ipᷣis vocibus de habitacnlo ſue
carnis euulſus eſt. De quo nimirũ cõſtat
quia ꝓ nobis iſta: non ꝓ ſe viderit vt eiꝰ
viſio nobis pꝛoſiciat: quos adhuc dinina
patiẽtia longanimiter expectat. Maʒ illi

tetros ſpiriiꝰ ante moꝛtẽ vidiſſe:⁊ induci
as petijſſe: quid ꝓfuit:qui eaſdẽ induci⸗

as:quas petijt:no accepit.Eſt etiam nũc
apud nos Athanaſius ex Iſauria pꝛeſby
ter:qui in diebꝰ ſuis yconij rem terribilẽ
narrat eueniſſe. Ibi nãq; vt ait quoddam
amonaſteriũ Thongolathon dicit᷑:in quo

quids monachus magne eſtimatiõis ha⸗

bebat᷑:honis quippe cernebat᷑ moꝛibꝰ at⸗
q; in omui ſua actione cõpoſitus. Sed ſi
cut ex fine res patuit:longe aliter ꝙᷓ appa
rsbat: fuit. Ham ci ieiunare ſe cñ fratri⸗

bus demõſtraret: occulte mãducare es k⸗

ſueuerat. Quod eius viciᷣ fratres omni⸗
no neſciebãt. Sed coꝛpoꝛis ſuperuenien
te moleſtia ad vite extrema perduct? eſt⸗
Qleui cũ iam eſſet in fine fratres ad ie om⸗
nes:qui monaſterio inerant:cogregari ſfe·
cit. At illi: a tali vt putabãt viro moꝛten⸗
te: magnũ quid ac delectabile ſe ab eo au
dire crediderũt: quibus ipᷣe afflictus et
tremẽs compulſus eſt pꝛodere: cui hoſti
traditus cogebat᷑ exire. Mam dixit: Cua

do me vobilſcũ ieiunare credebatis: occul

te comedebã: ⁊ ecce nũc ad deuoꝛandum
dꝛaconi traditus fů̊. Qui cauda ſua mea
genua pedeſq; colligauit: caput ſuũ intra
meũ os mittens ſpiritũ meũ ebibens ex⸗.
trahit. Quibus dictis ſtatim defunctus
eſt: atq; vt penitendo liberari potuiſſet a

dꝛacone quẽ viderat expectatus non eſt.

Qð nimirũ cõſtat:qꝛ ad ſolã vtilitatẽ au⸗
dientiũ viderit: qui eũ hoſtem cui tradirꝰ
fuerat:⁊ innotuit non euaſit.

¶ An poſt moꝛtem purgatoꝛi-
us ignis eſſe credendus ſiir;:
Kapitulu. XXXVIII.

eſt. —
¶Gregoꝛlus.
in euãgelio dicit dominꝰ?. Am⸗
pulate dum lucẽ habetis. Per ꝓ
betã quoq; ait: Tempoꝛe acce⸗
pto exaudiui te: ⁊ in die ſalutis adiuui te
Quod Paulus apoſtolꝰ exponẽs dieit:
Ecee nũc tempus acceptabile: ecce nune
dies ſalutis. Salomon quoq; ait: Quod
cunq; poteſt manus tua facere: inſtanter
operare:quia nec opus:nec ratio:nec ſełẽ
tia: nec ſapiẽ tia ertt apud inſeros quo tu
ꝓperas. Hauid quoq;ʒ ait: Quis in ſecu⸗
lũ miſericoꝛdia eius.Sx quibꝰ nimirũ ſen
tentijs cõſtat:qꝛ qualis hinc quiſq; egre⸗
dit᷑:talis in iudicio pꝛeſentat Sed tamen

—

de quibuſdã leuibus culpis eſſe ante iudi
ciũ purgatoꝛius ignis credẽdus eſt ꝓ eo

qð veritas dicit:q ſi quis in ſanctoſpiri⸗

u blaſphemiã dixerit:neq; in hoc ſeculo
remittit᷑ ei neq; ĩ futuro. In qua ſentẽtia
vat intelligi quaſdã culpas ĩ hoc ſeculo:
quaſdam vero in futuro poſſe laxari.Q 5
eniĩ de vno negat᷑.ↄſequẽs intellectus pa
tet qꝛ de quibuſdã cõceditur. Sed tamẽ

vt pꝛedixi hoc de ꝑuis minimiſq; pecca⸗

tis fieri poſſe credendum eſt:ſicut eſt aſſi⸗

due ocioſus ſermo: ĩmoderatus riſus vel
peccatum cure rei familiaris:que vix ſine
culpa vel ab ipſis agit᷑:qui aleulpa:quali

ger declinare vebeãt:ſciũt:aut non in gra
ulibus reb“ erroe ignoꝛãtie: que cũcta etia
poſt moꝛtẽ grauãt ſi adhuc in hac vita po
ſitis minime fuerit relaxata. Hã cũ NPau
lus dicat xpᷣm eſſe fundamentũ atq; ſub⸗
iungat.ſi quis ſuꝑedificauerit ſuper hoc

fundamẽtu aurũ:argentũ:lapides pꝛecio

ſos:ligna:fenũ:ſtipulã:vniuſcuiuſq; opꝰ
quale ſit:ignis pꝛobabit.ſi cuiꝰ opus mã
ſerit qð ſupedificauit:mercedẽ accipiet.ſi
cuiꝰ opus arſerit:detrimentũ patiet᷑.ipſe
autẽ ſaluꝰ erit.Sic tamẽ quaſi ꝑ ignẽ:qᷓ;⸗
uis hoc de igne tribulatiõis in hac nobis
vita adhibito poſſit intelligi: tamen ſi qͥs
hec de igne future purgationis accipiat:
penſandũ ſolicite eſt qꝛ illũ per ign em di
xit poſſe ſaluari.nõ qui ſuꝑ hoc fundamẽ
tum ferrũ:es vel plumbuʒ ediſicat id eſt
peccata maioꝛa ⁊ iccirco durioꝛa atq; tũc
iam inſolubilia: ſed ligna fenũ ſtipulã id⸗
eſt peccata minuta atq; leuiſſima q ignis
facile cõſumat. Hoc tamẽ ſciendũ eſt quia
illic ſaltiz de minimis nihil quiſq; purga
tionis obtinebit niſi bonis hoc actibus in
hac adhuc vita poſitus:vt illic obtineat:
pꝛomereatur. —.’

(He anima Palſcaſij dyaconi:

Am cũ adhuc eſſeʒ iuuenculuſ
atq; in layco habitu conſtitu⸗

iẽtibus audiui ꝙ MPaſcaſius

Beait SBregoꝛij

ſed iam dictũ haſiũ in loco eodẽ
nime inuenit. quia enĩ nõ malicie ſed ig⸗
noꝛantie erroꝛe peccauerat: purgari, poſt

tus narrari a maioꝛibus atq; a

pape

huius apoſtolice ſedis dyaconꝰ cuiꝰ apðꝭᷣ

nos rectiſſimi ⁊ luculẽti de ſanctoſpiritu

libꝛi extant mire ſanctitatis vir fuerit ele⸗
moſinarũ maxime oꝑibus vacans cultoꝛ
paupeꝝ ⁊ contẽptoꝛ ſui.Ged hic in ea cõ
tentione que in ardeſcẽte ʒelo fideliũ ĩter
Symachũ atq; Laurẽtiũ facta eſt põ⸗
tificatus oꝛdinẽ Laurentiũ elegit ⁊ oim
poſt vnanimitate ſuꝑatuſ in ſua tamẽ ſen
tentia vſq; ad diẽ ſui exitus ꝑſtitit illum
amãdo atq; pꝛeferẽdo quẽ epiſcopoꝛũ iu⸗

dicio pᷣeſſe ſibi ecclefia refutauit. Hic ita⸗

qʒ cũ tẽpoꝛibus Symachi apoſtolice ſe⸗
dis pꝛeſulis eſſet defunctus eius dalma⸗
ticam feretro ſuperpoſitã demoniacꝰ teti⸗

git ſtatimq; ſanatꝰ eſt. NPoſt multũ vero

tempꝰ Germano Capuano epiſcopo cuiꝰ
ſuperiꝰ memoꝛiaʒ feci medici ꝓ coꝛpoꝛis
ſalute dictauerãt vt in angularibꝰ termis
lauari debuiſſet. Qui ingreſſus eaſdem
termas pᷣdictũ Paſchaſiũ dyaconũ ſtan⸗
tem ⁊ obſequentẽ in caloꝛibus inuenit.
Quo viſo vehemẽter extremuit ⁊ quid il⸗
lic tantus vir faceret inquiſiuit. Cui rñ⸗
dit pꝛo nulla alia cauſa in hoc penali loco
deputatus ſum niſi qꝛ in ꝑte Laurẽtij cõ

tra Symachü ſenſi. Sed queſo te ꝓ me
dominũ depꝛecare atq; in hoc cognoſces

ꝙ exauditus ſis ſi huc rediẽs me nõ inue⸗

neris. Qua de re vir dñi Germanus ſe ĩ

pꝛecibꝰ ſtrinxit ⁊ poſt paucos dies redijt
aſchaſiũ in loco eodẽ mi

moꝛtẽ a peccato potuit. Qð taj ẽ creden

dum eſt:qꝛ ex illa elemoſinarũſ arũ le gi

tate hoc vt tũc poſſit pꝛomereri venia eũ
iam nil poſſet operari. è
Cur in et᷑tremis tempoꝛibus
tam multa de animabus clare⸗
ſcant que utea lauerunt.

ap. XL.
Aid hoc eſt queſo te ꝙ in his
extremis tẽpoꝛibus tam melta

vye animabꝰ clareſcũt que ant?· ·

H Bialogoꝛum
6 latuerũt ita vt aptis reuelationibus atq;
oſtẽſionibus venturũ ſeculũ inferre ſe no⸗
„ bis atq; aperire videatur.
– (Gregoꝛius.
Ta eſt iã qtum pꝛeſens ſeculum
Apꝛopinquat ad finẽ tantũ futuruʒ
. — ũ ipſa iaʒ quaſi ꝓpinquitate
tangit᷑ ⁊ ex ſignis manifeſtioꝛibꝰ aperitur
Quia eniĩ in hoe cogitationes noſtras vi⸗
” ciſſim minime videmꝰ in illo autẽ noſtra
. in alterutrũ coꝛda conſpicimus:quid hoc
— ſeculũ niſi noctẽ ⁊ quid futurũ niſi dieʒ di
xerim. Sed quẽadmodũ cũ nox finiri ⁊ di

es incipit oꝛiri ante ſolis oꝛtuʒ ſimul aliq̊
“ modo tenebꝛe cũ luce cõmixte ſunt quo⸗
uſq; diſcedentis noctis reliquie in luce
diei ſubſequẽti ꝑfecte vertant᷑. ita huius
mũdi finis iam cũ futuri ſeculi ex oꝛdio ꝑ⸗
miſcetur atq; ipſe reliquiarũ eius tenebꝛe
. quadã iam rerũ ſpiritualiũ ꝑmixtiõe trãſ⸗
lullcẽt. Et que illius mũdi ſunt multa cer⸗
nimus. Sed nec dũ ꝑfecte cognoſcimus
. qꝛ quaſi in quodã mentis crepuſculo hec

velut ante ſolem videmus.
⸗ narer qð dicis. Sed de tanto vi
“ ro Paſchaſio hoc animũ ad inqͥ⸗
à Nſitionẽ mouet ꝙ poſt moꝛtẽ ac pe
gngalẽé locuz ductus eſt cuiꝰ feretri veſtis tã
gi potuit ⁊ malignos ſpũs ab obſeſſo ho⸗
4 mnine fugare. . .
R—R—Sregoꝛius.
d Atc in re magna dʒ oĩpotẽtis dei
n h diſpẽſatio ⁊ ꝙᷓ ſit multiplex agno
4d lezeur⸗ iudicio actũ eſt vt iſdẽ vir
56 MNaſchaſiꝰ ⁊ ipſe intus aliquato tꝑe reci⸗
ð peret ꝙ peccaſſet ⁊ tamẽ ante humanos
6 oculos mira ꝑ coꝛpus ſuũ poſt moꝛtẽ ſace
, ret. Qui ante moꝛtẽ eis quoq; cognolſcẽ⸗
tibus pia opera fecerit vt neq; hi:qui bo⸗
na eius videãt:de elemoſinarũ illius eſti
matione fallerent᷑: neq; ipſa ſine vlcione
laxaretur culpa.quã nec eſſe culpã credi
6 2 . i ccirco hanc fletibus nõ extinxit.
‚„ MAi eſſe infernus credendus

* —

4¹

ſt: (Eap. XLI.

ac ratione cõſtrictus non ſolũ
que intelligo ſed etiã ipſa que
in me non intelligo:cogoꝛ iam
peccata ſoꝛmidare:ſed queſo te quia pau

lo ſuperius ſermo de locis penalibus in⸗

ferni verſabat᷑. Abi nam eſſe infernũ puta
mus ſuper hanc terrã an ſub hac terra eſ⸗
ſe credendus eſt. “””M

deo.nõnulli nãq; in quadã terra⸗
rum ꝑpte infernũ eſſe putauernnt:
alij vero hunc ſub terra eſſe eſtimàt. Sed
tamen hoc animũ pulſat quia ſi iccirco in
fernum dicimꝰ quia inferius iacet qð ter⸗
ra a celo eſt:hoc eſſe debet infernus a ter
ra. Ande ⁊ foꝛtaſſe per pſalmiſtã dicitur.
Liberaſti animã meam ex inferno inferi⸗
oꝛi vt infernus ſuperioꝛ in terra: infernꝰ

vero inferioꝛ ſub terra eſſe videat᷑. Et Jo⸗

hannis vox in eſtimatione iſta cõcoꝛdat.
Qui cũ ſignatũ libꝛum ſeptẽ ſigilis ſe vi
diſſe diceret: quia nemo dignus inuẽtus
eſt neq; in celo neq; in terraneq; ſubtus

terrã aperire libꝛũ ⁊ ſoluere ſignacula etꝰ

adiunxit ⁊ ego flebã multum. Quẽ tamẽ

poſtmodũ libꝝ per leonẽ de tribu iuda di
cit aperiri. In quo videlicet libꝛo qð aliðᷣ
ſacra ſcriptura ſignatur quã ſſolusredẽ
ptoꝛ noſter aperuit. Qui hõ factꝰ moꝛien
do:reſurgẽdo:aſcendẽdo:cũcta myſteria

que in eo fuerãt clauſa pateſecit.⁊ nullꝰ

in celo:qꝛ neq; angelꝰ: nullꝰ in terra: q̃a
neq; hõ viuẽs in coꝛꝑe:nullꝰ ſubtiꝰ terrã

diguꝰ inuẽtus ẽ:qꝛ neq; aĩe coꝛꝑe exute
aꝑire nobis pᷣter dñm ſacri eloquij ſecres
ta potuerũt.Cũ ergo ad apeꝛiendũ li.nul
lus ſub terra inuẽtus eſt dignus dicit᷑.qðᷣ
obſtet nõ video niſi vt ſub terra eſſe infer⸗

nus credatur. .— „ „
Eltri vnus gehẽne ignis ſit

an diuerſi.

Erpedo que dicis. verũtamen

¶ Bregoꝛius. .
Ac de re temere diffinire non au⸗

SBregoꝛij

pape

(Petrus.
H Aeſo te vnus eſſe gehenns ig
catoꝛũ diuerſitas fuerit. tanta

Auoq; eſtimada ſunt iola in⸗
ttan 1enei Datic.

nõ vno mõ oĩs cruciat peccatoꝛe

eiuſdẽ ſolis ardoꝛẽ equaliter ſentiũt qui
ali⸗ pl? eſtuat atq; aliꝰ min? ita illicĩ vno
igsgne nõ vnꝰ eſt modꝰ incẽdij:qꝛ qð hic di
erſitas coꝛpoꝛũ:hoc illic agit diuerſitas
peccatoꝛũ vt ⁊ ignem non diſſimilem ha⸗

bezant: a tamẽ eoſch ſingulos diſſimiliter

An ſemper ardeãt qui gehẽ⸗ 4

Beinked- s deputantur. .
Ca XLIII.
R“ HW Andd nã queſo te dicim? eos
H qui ſemel illic merſi fuerĩt ſem

arſuros.

egoꝛius.
loru. Rãᷓ cũ veritas dicat ibũt impij ĩ ſup
pliciũ eternũ.iuſti autẽ in vitã eternã:qͥa

eſt qꝛ ſicut finis nõ eſt gaudio bo

erit u minatus eſt deus.

—

AuAuiicd ſi quis dicat iccirco peccanti
b pus eternã 1pena minatꝰ eſt vt eoſ

fceret.

SS vt ad iuſticiã ꝓuocaret. Sed qͥs hoc dice
1 re vel inſanꝰ hꝛeſumot a ſi minat ẽ quod

nis credẽdus eſt. an ꝙta pec⸗ pꝛedicare compellimur.

— i

0 Bregorius.
L MNus qu le eſt gehene ignis: ſed/D

Aniuſcuiuſq; etenĩ qtũ exigit cul
pa. tanta illic ſentiet᷑ pena. Nã ſicut ĩi hoc
mũdo ſub vno ſole multi conſiſtũt nec “ .

ndc nimirũ ⁊ incũctanter veꝝn

Anoꝛũ. ita finis nõ erit toꝛmẽto ma

verũ eſt ꝙ ꝓmiſit: falſum ꝓruldubio non

A peccatoꝛũ perpetratione compe

falſu ? E q minat“ ẽ vt tab inluſt, OOᷓOèò
tia coꝛꝛigeret etiã falſa ẽ pollicitꝰ

nõ erat impleturꝰ:dũ aſſerere eun mil⸗ eri

coꝛdẽ volumꝰ fallacẽꝛqð dicis mnephas ẽ?

ire velim quod iuſtum ſit vt cul
bpa: que cũ fine perpettatae eſt tſne
8 fſine puniaX᷑.
Sregoꝛius.
Oer. recte dicit᷑ ſi viſtrictꝰiudex nõ
coꝛda hoĩm ſʒ facta pẽſaret. Iniqͥ
Qeni ideo cũ fine dellquerũt qꝛ cuʒ
fine vixerũt. Mã noluiſſent vtiq; ſ potuiſ

ſent ſine ſine viuere vt potuiſſent ſine fine
peccare. oſtendũt eni qꝛ in pctõ ſemꝑ vi⸗
uere cupiũt qui nũq; deſmũt peccare dum
viuũt. Ad magnã ergo iuſticiã iudicãtis
ꝑtinet vt nuniꝙ careũt ſupplicio qui ĩ hae

vita nund volu erũt carere peccato.
detrus. .
Inu us iuſt? crudelitate Paſcik
7 delinquẽs ſeruus a iuſto dño ie
circo cedi pꝛecipit᷑ vt a nequicia

0 conigat. ad hoc ergo vapulat vt emẽda⸗
ri debeat. Iniqui aũt gehẽne ignib? tra⸗
diti ſi ad coꝛꝛeptionẽ nõ perueniũt quo fi
ne eſemp ardebunt.

regoꝛius.
2 nipotẽs de qꝛ pius eſt mifero
o rũ cruciatu nõ paſcit᷑: qꝛ vero iu⸗
Aſtus ẽ ab iniquoꝛũ vltjone imꝑpe
tuũñ nõ ſedat᷑. Sed iniqui oẽs eterno ſup⸗
plicio deputati ſua quidẽ iniquitate puni

untur ? tñ ad aliquid ardebũt ſeʒ vt iuſti

oẽs ⁊ in deo videãt gaudia:que percipi⸗

unt ⁊ in illis reſpiciãt ſupplicia que euaſe

rũt quatenꝰ tãtomagis ineternẽ gr̃e diui

e ne debitoꝛes ſe eſſe cognoſcãt ito ineter⸗
nũ mala puniri conſi bicluntglu⸗ eius adiu
toꝛio vicerunt.

„

quos tũc ardere vidẽt nõ oꝛabũt:
gquibul vtiq; dictũ eſt Pro inimi
cis veſtris oꝛꝛtte.

Bregoꝛlus. ..

T vbi tren ꝓ init ic. ſuis

.—

—— — —

—2 — —

Bialogoꝛum

Ro inimicis ſuis oꝛãt eo tꝑe quo
pb Pooſit ad fructuoſã pniam eoꝛuʒ
, eLorda cõuertere atq; ipſa ↄuerſio
N¶ne ſaluare. Quid enĩ aliud ꝓ inimic oꝛã
dũ ẽ niſi hoc qð aplus ait vt det illis deꝰ
pniaʒ ad cognoſcẽdã veritatẽ ⁊ reſipiſcãt

a dyaboli laqueis a quo capti tenent᷑ ab

ipſoꝛũ volũtate.Et qũo ꝓ illis tũc oꝛabũt
qui iã nullatenꝰ poſſũt ad iuſticie oꝑa ab
iniqtate cõmutari.Eadẽ itaq; cã ẽ cur nõ
oꝛet᷑ tũc ꝓ homibꝰ igni eterno dãnatis q̃
etiã nũc cã eſt vt nõ oꝛet᷑ ꝓ dyabolo ange
liſq; eius eterno ſupplicio dãnatis. Que
nũc etiã cã eſt vt no oꝛẽt ſancti hoĩes pꝛo
homibꝰ infidelibꝰ impijſq; defunctis.
Quia ꝓ eis vtiq; quos eterno deputatoſ

ſupplicio iã nouerũt:ante illũ iudiciſ iuſti

cõſpectũ oronis ſue meritũ caſſari refugi⸗
unt ꝙ ſi nũc quoq; viuẽtes iuſti moꝛtuis
djäãnatis iniuſtis minime ↄpatiunt᷑ qñ ad
huc aliqd iudicabile de ſua carne ſe ꝑpeti
etiꝗ ipſi nouerũt. Quãto enĩ diſtrictiꝰ tũ
iniquoꝛũ toꝛmẽta reſpiciũt:tato ab oĩ vi⸗
cio coꝛꝛuptionis exuti:ipſi iã iuſticie vici
ni atq; artiꝰ inherebũt. Sic quippe eoꝝ
mẽtes ꝑ hoc gqs iuſtiſſimo iudici inherẽt:
ius diſtrictiõis abſoꝛbet vt oĩo eis non li⸗
ceat.quicquid ab illius eterne regule ſub
tlilitate diſcoꝛdat.
¶ 1uvAuomodo aia imortalis di⸗
c(atur du conſtet eã in perpetuo
Lap. XLIIII.
nẽ iã ꝙ rñũdere debeaz aꝑte

mẽtem qũo anima immoꝛtalis
dicit᷑ dum conſtat ꝙ imꝑppetue
Se no ke
— HBregonlus.
Aia duob? modis vita dr duobꝰ

₰ ẽt modis moꝛs dʒz ĩtelligi. Aliud
eſt nãq; ꝙ in deo viuimꝰ. Aliud

vero ꝙ in hoc ꝙ cõditi vel creati ſumus.
Idẽ aliud ẽ beate viuere.atq; aliud eſſen

tialiter. Ania itaq; moꝛtalis eſſe intelligi

rõni. Sʒ hec nunc q̃ſtio mouet

tur a imoꝛtalis.moꝛtalis quippe qꝛ bea⸗
te viuere amittit.ĩmoꝛtalis autẽ qꝛ eſſenæ-
tialiter viuere nunqᷓ; deſinit.⁊ nature ſue
vitã ꝑdere nõ valet cum im ꝑpetua fuerit
moꝛte doenata. Illic eniʒ poſua beata eſſe
dit ⁊ eſſe nõ perdit vt ⁊ moꝛtẽ ſine moꝛ⸗
te ⁊ defectum ſine defectu.⁊ finẽ ſine fine
patiatur.quatenꝰ ei ⁊ moꝛs imoꝛtalis ſit
⁊ defectus indeficiẽs ⁊ finis infinitus.
De quodã ſancto viro qui ve
niens ad moꝛtẽ expauit.

Cap. WV.e.
Wetrus.

Ais hãc tã inexplicabilẽ dãna
tionis ſnĩam cuiuſlibet ſit ope
Oris ad exitũ veniẽs non ꝑtime⸗
ſcat qñ ⁊ ſi is nouit quid egit ⁊
adhuc tamẽ facta illius:qᷓᷓ ſubtiliter iudi
cent᷑:ignoꝛaat
Sregozꝛius
Taſſeris ita ẽ. Sʒ plerũq; ð cul⸗
pis minimis ipſe ſolꝰ pauoꝛ egre
diẽtes aĩas iuſtoꝛũ purgat. ſicut
narrari de quodã ſctõ viro me frequenter
audiſti.qͥ ad moꝛtẽ veniẽs vehemẽter ti⸗
muit. ſed poſt moꝛtẽ diſcipulis iĩ ſtola cäa⸗
diche apparuit:⁊ ꝙᷓ; pᷣclare ſit ſuſceptus in
QAquidã ne in moꝛte timeãt
reuelatione roboꝛantur. Et de
Antonio Merulo et Johanne
monachis. (Eap. XLVI.
—Bnnũuꝙ vero omƷp̃s deꝰ trepi⸗
Ndantiũ mẽtes quibuſdã pꝛiꝰ re
uelationibꝰ roboꝛat vt in moꝛ⸗
Pte minime ꝑtimeſcãt. iHs qui⸗
daã mecũ in mõaſterio frater Antoniꝰ? noꝛ
mine viuebat q̊ͥ multj quotidianis lachri
mis ad gaudia patrie celeſtis anhelabat-
Cũq; ſtudioſiſſime ⁊ cũ magno feruoꝝ de
ſiderio ſacra eloqa meditaret᷑:nõ ĩ eis vᷣ⸗
ba ſcĩe:ſʒ fletũ ↄpũctionis inquirebat.q̃⸗
tenus ꝑ hec excitata mẽs eius inardeſce⸗
ret.⁊ ima deſerẽs:ad regionẽ celeſtꝭ pr̃ie

X

Beati

per conteimplationẽ volaret. Muie per vi
ſionẽ nocturnã dictũ eſt. Paratus: ſto:⁊
quia dñs iuſſit te migrare.Cunq; ille nõ

ſponſum pꝛotinus audiuit dicens: Si de
peccatis imis agit᷑: dimiſſa ſunt. Quod
cuʒ ſemel audiſſet: ⁊ magno adhuc metu
trepidaret: nocte quoq; alia eiſdẽ verbis
eſt admonitus:tũc poſt quinq; dies febꝛe
coꝛreptus: cũctis fratribus oꝛãtibus flen
tibuſ. q; defunctus eſt.
ius etiã frater in eodẽ monaſte

r lachꝛymis atq; elemoſynis in
tentus: pſalmodie vero ex oꝛe illius pene
nullo tꝑe ceſſare cõſi ueuerant: excepto cũ
aut alimentũ coꝛpoꝛi:aut mẽbꝛa dediſſet
ſopoꝛi. Huic nocturna viſione apparuit.
M. uia ex albis floꝛibus coꝛona de celo in
eaput illius deſcendebat. Qui mox mo⸗

ritate animi: atq; hylaritate defunctꝰ eſt

nũc monaſterio meo pꝛeeſt: ſibi ſepulturã
facere poſt annos quattuoꝛdecim voluiſ⸗

us fragrãtia ſuauitatis emanauit:ac ſi il⸗
lie floꝛũ omniũ fuiſſent odoꝛamenta con⸗

vidit.

R eodem quoq; monaſterio ali⸗

2 gne indolis adoleſcens etatẽ ſu⸗
anm intellectu et humilitatis dulcedine et
grauitate trãſigebat. Huic egrotãti atq;

ei quidã ſenex apparuit:⁊ hũc virga teti⸗
git: eiq; dixit:Surge ex hac em̃ moleſtia
modo minime moꝛieris: ſed paratus eſto
quia longũ tempus hic facturus nõ eris.
Qui dum iam eſſet a medicis deſperatꝰ:
repente ſanatus eſt: atq; conualuit: rem:
quã viderat:narrauit: ſeq; per bienniũ in
dei ſeruitio:ſieut pꝛedixi: vltra etatis ſue
annos exhibuit. Ante hoc trienniũ cum
quidã frater fuiſſet moꝛtuus:atq; in eiuſ⸗

hahereſ umptus ad migrandũ diceret: re

trio Merolus dicebat: vebemen⸗

leſtia coꝛpoꝛis occupatus cũ magna ſecu⸗

Ad cuius ſepulchꝛum dum Petrus:qui
ſet tanta vt aſſerit᷑ de eodẽ ſepulchꝛo illi⸗

gregata. Qua ex re manifeſte patuit: qᷓ
verum fuit quod ꝑer nocturnam viſione-Z

e us quidã Johãnes dictus eſt ma

ad extremũ deducto per nocturnꝗ viſionẽ fecerit ſomnla: 1 excidert ſperantes in il

Sregori = pape

dem monaſterij cimiterio a nobis ſepul⸗

tus: cunctis nobis ab eodem cimiterio ex

euntibus:iſdem Johãanes ſicut poſtmodũ
pallens ⁊ tremens indicauit:illinc nobis
diſcedẽtibus inuentus: ab eodem fratre:
qui moꝛtuus fuerat: de ſepulchꝛo vocatꝰ
eſt. Quod mox etiã ſubſequẽs finis edo⸗
cuit:nam poſt dies decẽ inuaſus: febꝛibꝰ
carne ſolutus eſt.
etrus.
Gceri vellem ſi hoc quod per no
cturnas viſiones oſtenditur debe
at⸗obſeruari.

QDe modis ſomnioꝛum: n: et an
ſint obſeruanda: De quodaʒ eti
am cui per ſommum longa vite
ſpacia pꝛomiſſa ſunt: ⁊ in eel
tempoꝛe relecata:
(Capitulum. XLVII.

Sregoꝛius.
N hoc Netre ſciendũ eſt:quia
modis tangunt animũ ima
gines ſomnioꝛũ. Aliquãdo nã
ſomnia ventris plenitudine
vel inanitate. Aliquando vero illuſione.
Aliquando cogitatiõe ſimul a illuſione.
Aliquãdo reuelatiõe.Aliquãdo autẽ co
gitatione ſimul: ⁊ reuelatiõe generantur.
Sed duo que pꝛima diximus:om̃i experi
mento cognoſcimus: ſubiũcta autẽ quat⸗
tuoꝛ in ſaere e ſcripture pagina reperimus.
Somnia em̃ niſi plerũq; ab occulto hoſte
per illuſionẽ fierent: nequa iy hoc vir ſapt
ens indicaret dicens: Multos em̃ errar·

—

——

lis.Et iterũ. Non auguriabimini:nec ob
ſeruabitis ſomnia: quibus pꝛofecto ver⸗
bis cuiꝰ ſint deteſtatiõis oſtendit᷑ que au
gurijs peragunt᷑: rurſus niſi al Anaͤck⸗ ex⸗
cogitatiõe ſimul: ⁊ illuſione pꝛ
vir ſapiens minie dixiſſet.. Pul
ſequũtur ſomnia.Et niſi aliquãdo inia
ex myſterio reuelatiõis oꝛirent. Joſeph
pꝛeferendũ ſe fratribus ſomnio nõ vide⸗
ret: nec ſponſum Marie vt ablato puero

s curas

„

rint in eccleſije

Bialogoꝛum

in egiptũ fugeret per ſomniũ angelus ad

Aber

moneret. Rurſuʒ niſi aliqñũ ſomnia ex co

gitatiõe ſimul ⁊ reuelatiõe ꝓcederẽt:ne⸗
quaq; Daniel pꝛopheta. Rabuchodono
ſoꝛ viſionẽ diſſerẽs a radice cogitationis
inchoaſſet:dicẽs.Tu rex cepiſti cogitare
in ſtratu tuo quid eſſet futuꝛum poſt hec ⁊
qꝛ reuelat myſteria oſtẽdit tibi que futu⸗

ra ſunt.Et paulo poſt. ARidebas ⁊ ecce qᷓ⸗

ſi ſtatua vna grãdis:ſtatua illa magna et
ſtatura ſublimis ſtabat cõtra te ⁊c. DHani⸗
el itaq; dũ ſomniũ ad implendũ reuerẽter
inſinuat ⁊ ex qua oꝛtũ ſit cogitatione ma⸗
nifeſtat.patẽ ter oſtenditur qꝛ hoc plerũ⸗
q cogitatiõe ſimul ⁊ reuelatiõe generet᷑.
Sed nimirũ cũ ſomnia tot rerũ qualitati⸗
bus alternent᷑:tãto eis credi difficiliꝰ de⸗
bet:quãto ⁊ quo impulſu veniãt facilius
nõ elucet.Sãcti auteʒ viri ĩter illuſiones

atq; reuelatiões ipſas viſionũ voces aut

imagines quoda intimo ſapoꝛe diſcernũt
vt ſciãt vel quid a bono ſpũ ꝑcipiant: vel

quid ab illuſiõe patiantur. Hã ſi erga hec

mẽs cauta nõ fuerit: ꝑ deceptoꝛẽ ſpirituʒ
multis vanitatibꝰ iĩmergit᷑ quia nonunqᷓᷓ

ſolet vera pꝛedicere vt ad extremũ aĩiam:

valeat ex vna aliqᷓ falſitate laqueare.ſicut

nj o nuꝑ cuidã certũ eſt ↄtigiſſe. Qui dũ

ſomnia vehemẽter attẽderet ⁊ ꝑ ſomniuʒ

longa vite huiꝰ ſpacia ſibi pꝛomiſſa ſunt.
Cũq; multas pecunias ꝓ longioꝛis vite
ſtipẽdijs collegiſſet ita repẽète defunctus
eſt vt intactas oẽs relinqueret ⁊ ipie ſecũ
nihil ex bono opere poꝛtaret.

An pꝛoſit animabꝰ ſi eoꝛũ coꝛ⸗

poꝛa in eccleſüs ſepulta ſint.

Ais ille ſit memini. ſed queſo
1 te ea que cepimus exequamur

4 Putam“ ne animab? altquid
Pppꝛogeſſe.ſi moꝛtuoꝛũ coꝛꝑa fue
(Gregorius.

—

Aos grauia peccata nõ depꝛimũt
his ꝓdeſt moꝛtuis ſi in eccleſia ſe
peliat᷑ qd eoꝛũ pꝛoximi quotiens
ad eadẽ ſacra loca cõueniunt:ſuoꝛũ quo⸗
rũ ſepulcra conſpiciũt:recoꝛdant᷑ vt ꝓ eis
dño pꝛeces effundãt. Ham quos peccata
grauia depꝛimũt nõ ad abſolutionem po
tius ꝙ; ad maioꝛẽ dãnationis cumulũ eo⸗
rum coꝛꝑa in eccleſijs ponunt᷑. Qð meli
us oſtẽdere poterimus ſi ea que diebꝰ no
ſtris geſta ſunt: bꝛeuiter enarremus. .
BDe quadꝗ ſanctimoniali femi-
na in eccleſia ſancti Laurẽtij ſe⸗
pulta que dimidia apparuit ac/-
cenſa. ([Kap. XxLIX.
IVIr nãq; vite venerabilis Felix
Poꝛtueñ. Epᷣus in ſcauinenſi
pꝛouincia oꝛtꝰ atq; nutritus ẽ.
AQui quada ſanctimonialeʒ fe
minã in loco eodẽ fuiſſe teſtat᷑ que carnis
quidẽ continentiã habuit. Sed lingue ꝓ
cacitatẽ atq; ſtultiloquiũ nõ declinauit.
Hec igit᷑ defuncta atq; in eccleſia ſepulta

eſt. Eadẽ autẽ nocte cuſtos eiuſdeʒ eccle⸗

ſie per reuelationẽ vidit.qꝛ deducta ante
ſacruʒ altare per mediũ ſecabat᷑ ⁊ ꝑs vna
illius igne cremabat᷑ 1 ꝑs altera intacta
remanebat.Cũq; hoc ſurgẽs fratribꝰ nar
raſſet.⁊ locũ oſtẽderet in quo fuerat igne
cõſumpta:ipſa flãme cõbuſtio ita ante al⸗

tare in marmoribꝰ apparuit ac ſi illic ea⸗
deʒ femina igne coꝛpoꝛeo fuiſſet cõcrema

ta. Qua ex re aperte datur intelligi.quia
hi quibus peccata dimiſſa non fucrint ad
euitandũ iudicium ſacris locis poſt moꝛ⸗

tem non valeant adiuuari. , .
De Vlaleriani patritij ſepul⸗
tura. Capitulum. LD.
BShannes quoq; vir magnifi⸗
cus in hac vrbe locũ perfecto⸗
rum ſeruans.cuius grauitatis
atq; veritatis ſit nouimus. qꝛ
mihi teſtatus eſt AHalerianũ patritiũ:in ci
uitate que Brixa dicitur: fuiſſe defunctũ

cui eiuſẽ ciuitatis epiſcopus accepto p⸗

eio locũ in eccleſia pꝛebuit in quo ſepelire
debuiſſet. Qui didelicet Aalerianꝰ vſq;
ad etatẽ decrepitã leuis ac lubꝛicus exti⸗
tit:modũq; ſuis pꝛauitatibus ponere con
tempſit. Eadẽ vero nocte qua ſepultꝰ eſt
beatus Fauſtinꝰ martyr. in cuiꝰ eccleſia
coꝛpus illius fuerat humatũ.cuſtodi ſuo
apparuit:dicẽſ. NRade ⁊ dic Epiſcopo.vt
pꝛoijciat hinc fetẽtes carnes quas hio po
ſuit qð ſi nõ fecerit:die triceſimo ipſe mo
rietur. Quã viſioneʒ cuſtos timuit Epi⸗
ſcopo confiteri.⁊ rurſus admonitus decli
nauit. Die autẽ triceſimo eiuſdem ciuita⸗
tis Epiſcopus cũ veſpertina hoꝛa ſanus
atq; incolumis ad lectũ redijſſet ſubita et
inopinata moꝛte defunctus eef.

Re coꝛpoꝛe Valentini ab ec
cleſia poſt moꝛtem proiecto.
DVeſt quoq; in pꝛeſenti venera

bilis frater Lenãtius Lunen⸗
ſis Epiſcopus ⁊ magnificꝰ Li
herius vir nobiliſſimꝰ atq; ve⸗
racifſimus qui ſe ſcire ſuoſq; homines in
terfuiſſe teſtatur ei rei:quã narrauit:nuꝑ
in Benuenſi vrbe cõtigiſſe. Ibi nãq; vt
dicit Nalẽtinus nomine eccleſie Medio
lanenſis defeſenſoꝛ defunctus eſt vir val⸗
de lubꝛicus ⁊ cunctis leuitatibus occupa
tus cuiꝰ coꝛpus in eccleſia beati martyris
SGyrli ſepultũ eſt. NMocte autẽ media in ea
daem eccleſia facte ſũt voces ac ſi quis vio
lenter ex ea repelleret᷑ atq; traheret᷑ foꝛas
Agd quas nimirũ voces cucurrerũt euſto⸗
des ⁊ viderunt duos quoſdã deterrimos
ſpũs qui eiuſdẽ Ralentini pedes quadaʒ
ligarura ſtrinxert ⁊ eũ ab eccłeſia clamã

tem ac nimiũ vociſerantẽ ſoꝛas trahebãt.
MQui vigelicet exterriti ad ſua ſtrata re⸗-
uerſi ſunt.mane autẽ facto aperientes ſez-

pulcrã in quo iſdẽ Aalẽtinus poſitꝰ fue⸗
rat eiꝰ coꝛpꝰ nõ inuerũt.Cũq; extra eccle
ſiam quererẽt vbi pꝛoiectũ eſſet inuenerũt

hoc in ſepulcro alio poſitũ:ligatis adhuc
ꝑedibꝰ ſicut ab ecdleſia fuerat abſtractuʒ.

ℳσ

PFPeaui Bregoꝛlj pape

Exqua re Petre collige qꝛ hi quos pec⸗

cata grauia depꝛimũt ſi in ſacro loco ſepe

liri ſe faciant reſtat vt etiã de ſua pꝛeſum⸗

ptione iudicent᷑ quatenus eos ſacra loca

non liberent ſed etiam culpa temeritatis

Capitulũ. LII.
Am quid quoq; ĩ hac vrbe cõ⸗
tigerit cunctoꝛũ qui hic habi⸗
tant multitudo teſtat᷑ ꝙ quidꝗ
artis eoꝛũ pꝛimus cũ defunctꝰ

fuiſſet in

ſua ſepultus eſt. Sequẽti autem nocte ex
eadẽ ſepultura audiente cuſtode eius ſpi⸗

ritus cepit clamare. Ardeo ardeo. Cum
vero has duas voceſ emiſiſſet:cuſtos hoc

eius nunciauit vxoꝛi.vxoꝛ vero illius eos
qui diligenter inſpicerẽt:artis eiuſdẽ vi⸗
ros tranſmiſit ad eccleſiam:volẽs cogno⸗
ſcere qualiter eius coꝛpus eſſet in ſepul⸗
cro de quo talia clamaret. Qui aperien⸗

tes ſepulcrũ veſtimẽta eadeʒ intacta rep

pererũt que nũcuſq; in eadẽ eccleſia pꝛo
eiuſdẽ cauſe teſtimonio ſeruant. Coꝛpꝰ

vero illius oiĩno nõ iuenerũtac ſi in ſepul⸗

cro eodẽ poſitũ nõ fuiſſet. Qua ex re colli
gendũ eſt qua vltione aĩa eius dãnata ſit
cuius ⁊ caro eſt ab eccleſia ꝓiecta. Quid
igitur ſacra loca ſepultis ꝓſunt quãdo hi
qui indigni ſunt ab eiſdẽ ſacris locis diui
nitus pꝛoij ciunk. ”M
uid ſit qd maxie moꝛtuoꝛum
valeat aiabus ꝓdeſſe:Et de Eẽ

ee Re.
6 e Tinctoꝛis coꝛpoꝛe in ec⸗
cleſia ſepulto poſt non inuento

ſet in eccleſia beati Januarij martyris
iuxta poꝛtam ſancti Laurentij a coniuge

tũcellẽſi pꝛeſbytero qͥ a cuiuſdã

petit“ eſt vt ſacra hoſtiã ꝓ
id nam ergo eſſe poterit qð

moꝛtuo:ũ valeat animabus ꝓ

ð

s

2 4

⸗ .

— n/5 — — — -

S—2õ

— — — ——

yr

Bialogoꝛ um
. Aculpe poſt moꝛtẽ inſolubiles

nõ ſunt:multũ ſolet animas eti
am poſt moꝛtẽ oblatio ſacre ho

Q ſtie ſalutaris adiuuare: ita vt
hoc nõnunqꝙᷓ ipe defunctoꝝ aĩe expetere
videant᷑. Mam pᷣdictus Felix epũs a quo
dã vite venerabilis pᷣſbytero:qui vſq; an
te bienniũ vixit:⁊ in dyoceſi Sentũcelen
ſis vꝛbis habitabat atq; eccleſie beati Jo
haãnis:que in loco qui dici᷑ Tauriana:ſi
ta eſt: pꝛeerat: cognouiſſe ſe aſſerit qð iſ⸗
dem pᷣſbyter in eodẽ loco: in quo aque ca

lide vapoꝛ es nimios faciũt quotiens coꝛ⸗

poꝛis neceſſitas exigebat lauari cõſueue⸗
rat: vbi duz die quadã fuiſſet ingreſſus:
inuenit quendã incognitũ virũ ad ſuũ ob⸗

ſequiũ pꝛeparatũ: qui ſibi de pedibus cal

ciamẽta abſtraheret:veſtimẽta ſuſcipere
2 exeũtia caloꝛibus ſabana pꝛeberet: atq;
orimne miniſteriũ cũ magno famulatu per
ageret.Cũq; hoc ſepiuſ fieret:iſdẽ pꝛeſby
ter die quadã ad balnea iturꝰ intra ſemet
ißp̃m cogotãs dixit: Airo illi qui mihi ſo⸗
let tam deuotiſſime ad lauandũ obſequi:
ingratus apparere nõ debeo: ſed aliquid
me neceſſe eſt ei ꝓ munere poꝛtare. Cũc
duas ſecũ oblationũ coꝛonas detulit: qui
mox vt peruenit ad locũ: hominẽ inuenit
atq; ex moꝛe eius obſequio in oibus vſus
eſt. Lauit itaq; ⁊ cũ iam veſtitus voluiſ⸗
ſet egredi hoc qꝗð ſecũ detulerat obſequẽ⸗
ti ſibi viro ꝓ benedictiõe obtulit petens:

vt benigne ſuſciperet: qð ei gratia chari⸗

tatis offerret. Cui merẽs afflictuſq; reſpõ
dit: 2Miht iſta quare das pater: Iſte pa⸗
nis ſanctus eſt: ego hũc manducare non
poſſum: ego etem̃: quẽ vides: huius loci
oñs aliquãdo fui:ſed pꝛo culpis meis hic
poſt moꝛtẽ deputatus ſum. Si autẽ mihi
pꝛeſtare vis omipotenti deo offer hũc pa⸗
nẽ: vt pꝛo peccatis meis interuenias. Et
tune exauditũ te eſſe cognoſce: cũ huc ad

lauandũ veneris:⁊ me minie reppereris.

In quibus verbis diſparuit: ⁊ is qui ho⸗

ino eſſe videbat᷑ euaneſcendo innotuit:qꝛ

ſpiritus fuit. Iſdẽ vero pᷣſbyter ebdoma⸗

a cõtinus ſe pꝛo eo in lacheymis afflixit:

liber IIII
ſalutarẽ hoſtiã quotidie obtulit: ⁊ reuer⸗
ſus poſt ad balneũ eum iam mime inue⸗
nit. Qua ex re quantũ ꝓſit animabus im
molatio ſacre oblatiõis oſtendit᷑ quando
hanc ⁊ ipᷣi moꝛtuoꝝ ſpiritus a viuẽtibus
petũt:⁊ ſigna indicant: quibus per eã ab
ſoluti videantur.

He fratre Juſto medico pꝛo

— —

cuius anima continuis triginta
diebus oblatum eſt ſacriſicium

————

Cßapitulum. LiIII.

Ecq; hoc ſilendũ puto qð actuʒ
ĩi meo monaſterio añ hoc triẽni
um reminiſcoꝛ. Quidã nam q;
monachus Juſtus nomĩie:me⸗
dicina artè fuerat imbutuſ:qui mihi in eo
dem monaſterio cõſtituto ſedule obſequi
atq; in aſſiduis egritudinibus meis excu
bare cõſueuerat. Hic itaq; languoꝛe coꝛ⸗

poꝛis pꝛeuẽtus ad extremũ deductus eſt.

Cui in ipᷣa ſua moleſtia frater germanus
nomĩe Cupioſus ſeruiebat: qui ipᷣe quo⸗

q; nũc in hac vꝛbe per eandẽ medicine ar

tem temꝑalis vite ſtipendia ſectat᷑:ſed pᷣ⸗
dictus Juſtus cũ iaʒ ſe ad extremũ perue
niſſe cognouiſſet:eidẽ Cupioſo fratri ſuo
quia occultatos tres aureos haberet in⸗
notuit. Qð nimiꝝ fratribus nõ potuit ce
lari: ſed ſubtiliter indagãtes: atq; illius
omia medicamẽta perſcrutãtes: eoſdem

tres aureos inuenerũt abſconſos in medi
dicamine:qð mox vt mihi nũciatũ eſt:tan
tũ malũ de fratre qui nobiſcũ cõmuniter

vixerat enimiter ferre nõ valui. Quip⸗
pe quia eiuſdẽ mei monaſterij ſemꝑ regu
la fuerat:vt cũcti fratres ita comuniter vi
uerẽt: quatenus eis ſingulis nulla habe⸗
ri ꝓpꝛia liceret nimio terroꝛe percuſſus:
cogitare cepi:vel quid ad purgationẽ mo
rientis facerẽ: vel quid ad exemplũ viuẽ⸗
tibꝰ ſrarche Puiders. Pꝛecloſk o igit᷑ etuſ
dẽ mõaſterij pᷣpoſito ad me accerſito dii
Aide ⁊ vt nullus ex fratribus ſe ad e᷑mo

Beati

rientẽ lungat: nec ſermonẽ conſolationis
ex cuiuflibet eoꝝ oꝛe percipiat. Sed cum
in moꝛte cõſtitutus fratres exquiſierit: ei
ſuus carnalis frater dicat: quia per aure⸗

os quos occultatos habuit:a cũctis fratri

bus abominatus ſit: vt ſaltẽ in moꝛte de
culpa ſua mentẽ ipſius amaritudo tranſ⸗

uerberet:atq; apeccato qð perpetrauerat
purget.Cũ vo moꝛtuꝰfuerit: coꝛpꝰ ĩ cimi

terio no 6 ponat:ſ. ed qᷣlibet foſſaz in ſterqui
iino facite in ea coꝛpus eius pꝛoijcite: ibi
q; ſuper eũ tres aureos quos reliquit ia⸗
ctate omes ſimul clamantes:pecunia tua
tecũ ſit in perditiõe: ⁊ ſic eum terra operi⸗
te. In qnihus vtriſq; rebus vnã moꝛiẽti⸗
bus:alterã vero volui pꝛodeſſe fratribus
viuentibus vt et illũ amaritudo moꝛtis a
culpa ſolubilẽ faceret: ⁊ iſtos auaricie tã⸗
ta damnatio terreret: atq; a culpa pꝛohi⸗
beret. Quod ita factũ eſt. NHam cũ iſdem
monachus perueniſſet ad moꝛtẽ: atq; an⸗
xie ſe quereret cõmendare fratribꝰ æ nul⸗
lus ei a fratribus applicare 2 loqui digna

ret᷑:ei carnalis frater cur ab omibus fratri

pus eſſet abhominatus: indicauit. Qui

pꝛotinus de reatu ſuo vehemẽter ingemu

it: atq; in ipa ſua triſticia e coꝛpoꝛe exiuit
qui ita eſt ſepult? vt dixerã. Sed fratres
om̃es ex eadem ſentẽtia conturbati: cepe
runt ſinguli extrema queq; vilia: 7 que

eis habere regulariter licuerat ad mediũ

pꝛoferre vehemẽterq; foꝛmidare:ne quid
apud eos eſſet vnde repꝛehẽdi potuiſſent
Cum vero poſt moꝛtẽ eius triginta iaz eſ⸗
ſent dies euoluti: cepit animus meus de⸗
functo fratri cõpati: eiuſq; cũ doloꝛe gra⸗
ui ſupplicia penſare: ⁊ ſi qð eſſet ereptio⸗
nis eius remediũ querere Tũc vocato ad
me eodẽ Pꝛecioſo monaſterij mei pꝛepo
ſito triſtis: dixi: Diu eſt ꝙ frater ille qui
defunctus eſt in igne cruciat᷑. Debemus
ei aliquid charitatis impendere:⁊ eũ quã
tum poſſumus:vt eripiat᷑: adiuuare.Aa⸗
de itaq;: ⁊ ab hodierna dieb triginta cõ⸗
tinuis offerre ꝓ eo ſacrificiũ ſtude vt nul⸗
lus omino pꝛet ermittat dies quo pꝛe ab⸗

Lolutiõe illius hoſtia ſalutaris non offera

HBGregoꝛij

dem Cupioſus pergens pꝛotinuę
uit fratribus in monaſterio. Fr.
ro ſoliciti computauerũt dies:⁊ i 2
extiterat quo pꝛo eo viceſima oblatio fue⸗

pape

tur. Qui pꝛotinus abſceſſit 2 paruit. El
bis autẽ alia curantibus atq; dies euolu⸗

tos non munerãtibus iſdeʒ frater qui de
functus fuerat:nocte quadã fratri ſuo ger

mano cupioſo per viſionẽ apparuit. Quẽ
ille cum vidiſſet:inquiſiuit dicẽs: Quid
eſt frater? Quomodo es? Cui reſpondit:
Nũcuſq; male fui:ſed iã modo bene ſum
quia hodie cõmunionẽ recepi.i D

rat impleta.Cunq; ⁊ Cupioſus neſciret:
quid pꝛo eo fratres agerẽt: ⁊ fratres igno
raſſent:quid de illo Cupioſus vididiſſet:
vno eodẽq; tempoꝛe dũ cognoſceret: ille
iſti quid egerant:atq; iſti cognoſcerẽt:il⸗
le quid viderat cõcoꝛdantes ſimul viſiõe

⁊ ſacrificio res aperte claruit:quia frater:

qui defunctus fuerat: per ſalutarẽ hoſtiã
euaſit ſupplicig, .
EBVra ſunt valde ql que dicis: ⁊ nõ me
iocriter leta.

[De vita et tranſitu Caſſiani

chilcopi: ¶Capitulũ.LV.
Bregoꝛius.

E nobis in dubiũ veniant ver
ba moꝛtuoꝛũ confirmãt hec fa-
cta viuentiũ. Nam vir vite ve⸗
nerabilis Caſſius Hermenſis
epiicor copus: qui quotidianũ offerre cõſue⸗
uerat deo ſacriſiciũ:ſeq; in lachꝛymas in⸗

ter ipᷣa ſacrficioꝛũ archana mactabat:mã⸗

datum domini per cuiuſdaʒ ſui viſionem

pᷣſbyteri ſuſcepit dicens: Age quod agis

operare quod operaris. Mon ceſſet pes

tuus nõ ceſſet manus tua. Hatale apoſto

loꝛum venies ad me: ⁊ tribuam tibi mer⸗

cedem tuam. Qui poſt annos ſeptẽ ipſo
natalicio apoſtoloꝛũ die: cum miſſarũ ſo⸗
lennia peregiſſet: 2 myſteria ſacra cõmu⸗
nionis zocepiſſer e corpoꝛe exiuit. “

—
ͤ
.

4

Dialogoꝛum

HBDe quodam ab hoſtibus ca/
pto cuius vincula oblatiõis ho
ra ſoluebantur: Et de Baraca
nauta per ſalutarem hoſtiam a
naufragio liberatoꝛ:
(zapitulum. LVI.
HOHic quoq; quod audimus quẽ
de apud hoſtes in captiuitatẽ
poſitũ: ⁊ in vinculis religatũ fu
4 iſſe: pꝛo quo ſua coniũx diebus
certis ſaerificiũ offerre conſueuerat: qui
longo poſt tꝑe ad coniugẽ reuerſus qui⸗
bus diebus eius vincula ſoluerent᷑:inno
tuit: eiuſq; cõiunx illos fuiſſe dies quibꝰ
pꝛo eo ſacrificiũ offerebat:recognouit.Et
ex alia nobis re que ante annos ſeptẽ ge⸗
ſta eſt certiſſime confirmat᷑. Agatus eniʒ
Panoꝛmitanꝰ epiſcopꝰ:ſicut fideles mi⸗
hi ac religioſi viri multi teſtati ſunt: atq;
teſtant᷑: cum beate memoꝛie anteceſſoꝛis
mei tempoꝛe iuſſus eſſet:vt Rom ã veni⸗
ret:vim nimie tempeſtatis pertulit:ita vt

ſe ex tanto vndarũ periculo euadere poſſe me pꝛoſint:ac de virtute? myſte

diffiderat. Mauta vero illius Raraca no⸗
mine:qui nũc eiuſdẽ eccleſie clericatus of
ficio fungit᷑:poſt nauẽ in carbaſo regebat
ruptoq; fune cũ eodem carbaſo: quẽ rege
bat: inter vndarũ cumulos repente diſpa
ruit. Hauis autẽ cui epiſcoꝑpꝰ pꝛeerat:ta⸗
dem poſt multa pericula ad Oſticã nſu⸗
lam fluctibꝰ quaſſata peruenit. Cũq; die
tertio epiſcopus nautã qui ab eo abꝛeptꝰ
in carbaſo ſuerat. In nulla maris parte
viderit apparere:vehemẽter afflictꝰꝛmoꝛ
tuũ credidit: ſed per obſequiũ charitatis
viuo vnũ quod debebat: moꝛtuo impẽdit
vt omipotenti deo ꝓ abſolutiõe eius ani
me offerre ſacrificiũ victime ſalutaris iu⸗
bet:quo oblato reſtaurata naue perrexit
ad italiã. Cunq; ad Romanũ po·tũ veniſ
ſet:illic nautã repperit:quẽ moꝛtuũ puta
bat. Tunc inopinata exultatiõe gauiſus
eſt ⁊ euʒ: qualiter tot diebus in illo tanto
maris periculo viuere potuiſſet: inquiſi⸗
uit. Qui videlicet indicauit: quotiẽs in

illis tempeſtatis fluctibus cũ eodẽ quem
regebat:fuiſſʒ carbaſo verſatus: qualiter
cũ ilio vndis pleno enatauerit: ⁊ quotis
eo a ſuperioꝛi parte deoꝛſum verſo ip̃e ca⸗
rine eius ſuperſederet:adiũgens. Cũ die⸗
bus ac noctibus hoc inceſſanter faceret iẽö
qꝙᷓ; eius virtus funditus ex fame ſimul ⁊ la
boꝛe cecidiſſet: quo eũ oꝛdine diuina mi⸗
ſericoꝛdia ſeruauerit:indicauit.Etem̃ qð
etiam nũcuſq; teſtatur dicẽs: Laboꝛans
in fluctibus atq; deficiens ſubito mentis
pondere ſum grauatus:ita vt neq; vigila
re me crederẽ:neq; depꝛeſſus ſomno eſſẽ
Et ecce in eodẽ medio mari me poſito qui
dã apparuit:qui mihi panẽ ad refectionẽ
detulit. Quẽ mox vt comedi:vires rece⸗
pi lõge poſt nauis tranſiẽs affuit:que me
ab illo vndarũ periculo ſuſcepit: atq; ad
terrã deduxit. Quod ſcilicet epiſcopꝰ au
diens requiſiuit diem: atq; illo fuiſſe die
repperit: quo pꝛo eo pꝛeſbyter in Oſtica
inſula deo omipotenti hoſtiã ſacre obla⸗
tionis immolauit.

¶ Quibus moꝛtuis ſacre victi

rio vigime ſalutaris: 3
Capitulum. LVII.

etrus.
A que narras ipᷣe quoq; in Si
cilia poſitus agnoui.

Bregonus.
Dcirco credo:quia hoc tã aper
cum viuẽtibus ac neſcienti⸗
bus agit᷑:vt cunctis hec agẽti⸗
atq; ſciẽtibus oſtendatur:

quia ſi inſolubiles culpe nõ fuerint ad ab

ſolutionẽ pꝛodeſſe: etiã moꝛtuis victime
ſacre oblatiõis poſſint. Sed ſciendũ eſt:
quia illis ſacre victime moꝛtuis pꝛoſunt:
qui hic viuendo obtinuerũt:vt eos etiam

poſt moꝛtẽ bona adiuuẽt: que hic ꝓ ipᷣis

ab alijs fiunt. Inter hec autẽ penſanduʒ
eſt:ꝙ tutioꝛ ſit via vt bonum quod quiſq;
poſt moꝛtẽ ſuã ſperat agi per alios: agat
ipᷣe dum viuit per ſe. GBeatius quippe ell

H 4

PBPeati Gregoꝛj pape

herũ exire ꝙꝙ; poſt vincula libertatẽ que⸗
rere. Debemus itaq; pꝛeſens ſeculũ: vel
quia iam cõſpicimus defluxiſſe:tota men
te cõtemnere quotidiana deo lachꝛymaꝝ
ſacrificia: quotidianas carnis eius ⁊ ſan⸗

guinis hoſtias imolare. Hec nãq; ſingu.

lariter victima ab eterno interitu animã
ſaluat:que illã nobis moꝛtẽ vnigeniti per

tuis iam non moꝛit᷑:⁊ moꝛs illi vltra non

dominabit: tamen in ſeipo immoꝛtaliter
atq; incoꝛruptibiliter viuẽs pꝛo nobis ite

rũ in hoc myſterio ſacre oblatiõis immo⸗
lat᷑. Eius quippe ibi coꝛpus ſumit᷑: eius
caro in populi ſalutem partit᷑. Eius ſan⸗
Guis nõ iaʒ in manus infideliũ:ſed in oꝛa
ideliũ fundit᷑. Minc ergo penſemus qua⸗
le ſit pꝛo nobis hoc ſacrificiũ:quod pꝛo ab
ſolutione noſtra paſſionem vnigeniti filij
ſemper immitat᷑ Quis enim fideliũ habe

re dubiñ poſſit in ĩa immolationis hoꝛa

ad ſacerdotis vocem celos aperiri: in illo
Jeſu xpᷣi myſterio angeloꝝ choꝛos adeſſe
ſummis ima ſociari:terrena celeſtibus iũ
gi:vnũ quoq; ex viſibilibus atq; inuiſibi⸗
libus fieri. YJMVMDU

De affligendo coꝛde inrer ſa/
cra myſteria: ⁊ poſt de mẽtis cu

ſtodia: CKapitulũ. LVIII.

noſmetißos d eo in coꝛdis con⸗
riitiõe mactemus: quia qui paſ
ſftionis dñi ce myſteria celebꝛa⸗

ergo vere pꝛo nobis hoſtia erit deo: ecum
noſipᷣos hoſtiã fecerimus. Sed ſtudendũ

nobis eſt: vt etiã poſt oꝛatiõis tꝑa inquã

tuũ deo largiente poſſumus in ipᷣo animuʒ
ſuo põdere ⁊ vigoꝛe ſeruemus:ne poſt co

gitatio fluxa diſſoluat:ne vana mentẽ leti

cia ſubꝛepat: ⁊ lucrũ compũctiõis anima

quippe: quod popoſcerat:anima obtine⸗

re meruit: que ſe poſt lachꝛymas in eodẽ
mmDmentis vigoꝛe ſeruauit. De qua nimirum

„

myſteriũ reꝑat. Qui licʒ reſurgẽs a moꝛ

EEd neceſſe eſt: vt cũ hec agunꝰ

mus: debemus imitari qð agimus. Tũc

a quod petijt:non eſt pꝛiuata munere ð

vt noſtre relaxentur:
Kapitulum. LIX.
Ed inter hec ſciendũ eſt: quia
ille recte delicti veniã poſtulat
gqui pꝛius hoc: quod in ipᷣo de⸗
linquit᷑trelaxat. Munus enim

non accipit᷑: niſi ante diſcoꝛdia ab animo

pellat᷑ dicente veritate.Si offers munus
tuũ ante altare: ⁊ recoꝛdatus fueris ꝙ fra
ter tuus habet aliquid aduerſuʒz te: relin
que ibi munus tuũ ante altare:⁊ vade pꝛi
us recõciliari fratri tuo: ⁊ tũc veniens of⸗

feres munꝰ tuũ. Qua in re penſandũ eſt

cũ omnis culpa munere ſoluat᷑ qᷓ; grauis

eſt culpa diſcoꝛdie:pꝛo qua nec munus ac
cipi Sebemus itaq; ad pꝛoximũ quãuis
longe poſitũ: longeq; diſiunctũ: mẽte ire
eiq; animũ ſubdere:humilitate illũ ac bez

niuolentia placare:vt ſcilicet cõditoꝛ no⸗

ſter dũ tale placitũ noſtre mentis aſpexe⸗

rit:a peccato nos ſoluat:quia munus pꝛo
culpa ſummit. eritatis autẽ voce atte⸗
ſtante didicimus:quia ſeruus qui decem
milia talenta debebat:cũ penitentiã age⸗

ret: abſolutionẽ debiti a domĩo accepit.
Sed quia cõſeruo ſuo centũ ſibi venarios

debenti debitũ non vimiſit: et hoc iuſſus
exigi quod ei fuerat iam per penitentiã di
miſſuʒ.Ex quibus videlicet dictis cõſt at

de nõ dimittimus:⁊ illud rurſus exigitur
quod nobis iam per penitentiã dimiſſum
fuiſſe gaudebamus. Isgit᷑ dum per indul
ti tempoꝛis ſpaciũ: licet dũ iudex ſuſtinet
dum cõuerſionẽ noſtrã is: qui culpas exa

minat: expectat.Cõflemus in lachꝛymis
nß duriciã mentis: foꝛmemus in pꝛoximis
per incurſũ fluxe cogitatõis perdat. Sic

gratiã benignitatis: ⁊ audẽter dico:quia

ſalutari hoſtia poſt moꝛtẽ nõ indigebimꝰ

ſi ante moꝛtẽ deo ipſi hoſtia fuerimus.

ccriptũ eſt. Aultuſq; eius nõ ſunt ampliꝰ

in diuerſa mutati. Que igit᷑ non eſt ob

popoſceicct.

quia ſi hoc quod in nos delinquit᷑ ex coꝛ⸗

Cibꝛi dyalogoꝛũ beati Gꝛe⸗

goꝛij pape: vna cũ annotationi⸗

bus capituloꝛũ feliciter explici/

unt. Impꝛeſſi ac diligentiſſime

coꝛrecti Baſilee per Michaelẽ

Furter:ſub anno domini Ail⸗/

HM leſimo

uadringenteſimonono-

HMD geſimo

4

exto.
¶ Laus deo.

2 *
. .
. .
S 1.
.
2
S
¹
1 .
7 * 1. 4 . 5
.
— . X 4
. .
.
.
.
ℳ₰ℳ
.
5 2
—„
. .
. ℳ
* .
. 8 *
8
8 1
. .
.
.
1 4 .
.
–
. . 4 . .
1
8

2ð

4

.
= .
) £
R
.
4
.
S
4
.
.
4
.
.
.
.
.
.

”

18HO eleisoln-g-„PJepuels T1olDeleSATE-e

A X M 61 81

2

ooueſeg

snooꝗ

21 91 81 vI

N

81

uIOO eSeEUIAXAMAMM HUDO JTAISE MAXA 666 IUBLDAdOO
1I 01 6 8 1 9 8 8

2*

.„