Gb46_qt_2
author: Gregor I., Papst

?

N 12 –5 11963401 021

IIuNuNmndknuan ⸗

. – . . . . . —— 4 . 4 —
ð W —– — E⸗ =Gòð S — — .
.
*
.
. . 7 5
2 . . E
8

.
„ . . .
*
.
. * .
— .
D 3
4 5 1 4

. . . – S
růL = 1 X
W . . 4
1 .
–
.
. 2
.
. .
. . .
8 „ 12
.
9 .
— .
2 .
. 7
7

.
.

Annotationes
Q Capituloꝛũ libꝛi Paſtoꝛalis

cure beati Gregoꝛij pape:ꝑ qua

tuoꝛ ptes diſtincti: bꝛeuis oꝛdi/
nataqʒ Annotatio. H

¶nnotatio capituloꝛũ Sance ntl.

Fmgeriel ne venire ad Paſtoꝛale magi⸗
eriũ audeãt: Cap.i.
Ne locũ regim inis ſubeãt qui viuẽdo nõ
perficiũt q̃ meditãdo didicerũt:
De pondere regiminis ⁊ ꝙ aduerſa aue⸗

ꝙᷓ; deſpicienda ſunt pꝛoſpera vero foꝛmi⸗

danda: Cap.iij.
Qõð occupatio regiminis ſoliditatẽ men
tis diſſipet: Cap.iiij.

De illis qui in tẽplo ceteris ꝓdeſſe pñt:
ſʒ quietẽ ꝓpꝛiã ſectãdo dimittũt Ca.v.
Qð vere humilis diuinis non reluctetur
iudicis:
Qðõ officiũ pᷣdicatiõis ab aliquibꝰ ſauda

biliter petatur ad qð alij coacti pertrahũ⸗

tur:
De his qui pꝛeeſſe cõcupiſcũt ⁊ ad vſum

ſui libidinis inſtrumẽtũ apoſtolici ſermo⸗

nis arripiunt: Cap. vlij.
Qð mẽs pꝛeeſſe volentiũ ficta ſibi bono⸗
rũ operũ ꝓmiſſiõe blandiat᷑: Cap.ix.
ieliter quiſq; ad regimen venire de⸗
eat:
Qualẽ ſe regẽs debeat erhibere ⁊ ſine vi
tio coꝛpoꝛis eſſe: Cap.xi.

¶Annotatio capituloꝛũ ſcðᷣe ꝑtj.

De qualitatibꝰ digni paſtoꝛis collectim

enumeratis: Cap.i.
MQõ rectoꝛ MPaſtoꝛalis ſemꝑ debeat elſe
cogitatione mundus: Cap.ij.
Qðõ rectoꝛ ſemꝑ debeat eſſe operatione
pꝛecipuus. Cap.iij.
MQõ rectoꝛ debeat eſſe diſcretus in ſilen⸗
tio ⁊ vtilis in verbo: Cap. iiij.
Qõ rectoꝛ debeat eſſe ſingulis cõpaſſioe
ꝓximus ⁊ pꝛe cunctis contẽplatione . u⸗

Cap.vi.

Cap. x. locupletes:

triſtes:

lbeorum Paſtoꝛalis cure

ſpenſus: Cap. v.
rectoꝛ debeat eſſe bñ agentib? ꝑ hu⸗
militatẽ ſocius ⁊ ↄtra delinquentiũ vitia
ꝑ ʒelũ iuſticie erectus: Cap. vi.
Qð rectoꝛ ſit internoꝛũ curã exterioꝛũ oc⸗
cupatione nõ minuẽs:exterioꝛũ pꝛouidẽ⸗
tiã internoꝛũ ſolicitudine non relinquẽs:
Cap p. vij.
Que rectoꝛi debeat eſſe diſcretio coꝛꝛecti
onis diſſimulationis feruoꝛis ⁊ manſuetu
dinis: Cap. viij.
Qõ ſcire ſolicite rectoꝛ debeat quia ple⸗
rũq; vitia vᷣtutes ſe eſſe mentiũt: C.ix.
Quãta debeat eſſe diuerſitas artis pꝛedi
cationis: Labp. x.
Mõ ſacri pꝛecepta eloquij cum timoꝛe ?
amoꝛe ſint quotidie meditãda. Ca. xi.

nnotatio capituloꝝ tertie eij.

Qõð nõ vna eadẽq; exhoꝛtatio cũctis coõ⸗
gruat cũ collecta enumeratione diuerſita
te qũo aliter aliterch admonendi ſinguli
veniunt: Lap. l⸗

ODõ diuerſi admonitionis modi de ſin gu

lis ſunt ponẽdi ⁊ de differẽti malo admo
nendi viros atq; mnulieres. CLap.i.
De diuerſo mõ admonendi iuuenes ate;ʒ
ſenes: Cap.ij.
De diuerſo modo admonẽdi li inopee atq;
CLap. iij.
De diuerſo modo admonẽdi letos atq;
Lap.iiij.
De diuerſo modo admonẽdi ſubditos at
q; pꝛelatos: Cap. v.

De diuerſo modo admonendi ſeruos at⸗

qꝙG; dominosg: Cap. vi.
De diuerſo modo admonendi ſ abientes
atq; hebetes: Cap. vij.
De diuerſo modo admonendi Hõ
tes atq; verecundos: Cap.viij.
De diuerſo modo admonendi pꝛother⸗
uos puſillanimos: Cap. ix.
De diuerſo modo admonendi impatien⸗
tes atq; patientes. CLap.x.
A 2

nec per flagella coꝛrigant᷑.
De diuerſo modo admonẽdi nimis taci⸗

⸗ 7

Alnnotationes libꝛoꝛum Maſtoꝛalis cure

De diuerſo modo admonẽdi beniuolos:
atq; inuidos. CLap. xj.
De diuerſo modo admonendi ſimplices
atq; impuros. Cap.xij.

De diuerſo modo admonendi incolumes

atq; egros. Cap.xiij.

De diuerſo modo admonẽdi eos qͥ flagel

la metuũt:⁊ ꝓpterea innocẽter viuũt:at⸗
eos qui ſic in iniqtate indurauerũt: vt
Cap. xiiij.

tos atq; multiloquio vacãtes. Cap.xv.

pꝛecipites. .
He diuerſo modo admonẽdi manſuetos
atq; iracundos.

q; elatos.
atq; incõſtantes.

atq; abſtinentes. Cap.xx.
De diuerſo mõ admonẽdi illos qͥ ſua mi⸗
ſericoꝛditer tribuũt: atq; illos qui aliena
rapere contendũt. Cap. xxj.
De diuerſo mõ admonẽdi eos qͥ nec alie⸗
na appetũt:nec ſua largiunt᷑:atq; eos qui
⁊ ea que habẽt:tribuũt:⁊ tamen aliena ra
pere nõ deſiſtunt. Cap.xxij.
De diuerſo modo admonẽdi diſcoꝛdes at
q; pacatos. Cap.xxiij.

De diuerſo modo admonẽdi ſeminantes

diſcoꝛdiã atq; pacificos. Cap.xxiiij.

De diuerſo mõ admonẽdi eos qͥ ſacre le⸗

⁶

uerſitatis laboꝛe fatigant᷑. Cap. xxvij.

gis verba nõ recte intelligũt atq; eos qui
hec nõ humiliter loquũtur. Cap.xxv.
De diuerſo modo admonẽdi illos qͥ cum

pꝛedicare valeãt pꝛe nimia humilitate foꝛ

midant:atq; illos quos a pꝛedicatiõe im⸗
perfectos:vel etas ꝓhibet:attamẽ pꝛeci⸗
pitatio impellit. Cap.xxvj.
e d'uerſo modo admonẽdi eos qͥ in hoc
qð tꝑaliter appetũt ꝓſperant᷑: atq;ʒ eos q
ea que mũdi ſunt cõcupiſcũt:ſed tamẽ ad

e diuerſo modo admonendi coniugijs
obligatos: atq; a coniugij nexibus libe⸗

ros.

. tes. ua nec tamen deuitãt.
De diuerſo modo admonẽdi pigros atq;

Cap. xvj.

Capitulũ.xxviiſj.
De diuerſo modo admonẽdi cõmixtionis
carnis ex to s:atq; ignaros. Cap.xxix.
De diuerſo modo adm onẽdi eos qui pee
cata operũ deploꝛant:atq; eos qui cogita
Cap.xxx.
De diuerſo modo admonẽdi eos qui com
miſſa plangũt: atq; illos qui deſerũt: nec
tamen plãguůt. Lap. xxxj.
De diuerſo mõ admonendi eos qͥ illicita
que faciũt laudãt: atq; eos qͥ accuſant pꝛa
Cap.xxxij.
De diuerſo modo admonẽdi eos qͥ repen

tina cõcupiſcentia ſuperant᷑:atq; eos qͥ in
culpa ex cõſilio ligant᷑.
Cap. xvij.
De diuerſo modo admonẽdi humiles at
tos. Lap. xviij.
De diuerſo modo admonẽdi pertinaces:

De diuerſo mõ admonẽdi gule deditos:

CLCLap. xxxiij.
De diuerſo mõ admonẽdi illos qͥ licet mi
nima crebꝛo tñ illicite faciũt: atq; illos
ſe a paruis cuſtodiũt: ſed aliqñ in graui⸗
bus demergunk Cap.xxxiiij.
De diuerſo modo admonẽdi eos qui nec
inchoant: atq; eos qui inchoata minime
conſumant. Cap. xxxv.
De diuerſo modo admonẽdi eos qͥ mala
occulte agũt:⁊ bonã publice atq; eos qui
bo na que faciũt abſcondũt: ettamen qui⸗
buſdaʒ factis publice mala de ſe opinari
permittůt. Cap. xxxvj.
De exhoꝛtatiõe multis adhibẽda vt ſicſi
culoꝝ virtutes adiuuẽ: qtñs ꝑ hanc oria
virtutibꝰ vicia nõ excreſcãt. Ca.xxxvij.
De exhoꝛtatiõe que vni adhibẽ da eſt aut
his qͥ Sorijs paſſiõibꝰ laboꝛãt: Ca.xxxviij
QS aliqũñ leuioꝛa vicia relinquẽda ſunt
vt grauioꝛa ſubtrahanf. Cap. xxxix.
Qð in firmis mentibus oĩno nõ debeant
arta pꝛedicari. Cap. xl.
De oꝑe pᷣdicatoꝛis ⁊ voce. Cap.xlj.
Quarte partis vnicũ capitulũ paſtoꝛẽ re
cte docentẽ:admonens vt frequẽter ad ſe
redeat:infirmitatẽ ſuã quãta valet ↄſide⸗
ratiõe ad memoꝛiã mẽtis reuocãdo ne de
acceptis virtutibus intumeſcat.

—

Epplicit annotatio capi ⸗

ꝛologus

¶ Beati Gregoꝛij pape:in libꝛũ
Ps re ad Johanne

Kauennatis vrbis Epilcopum

———

Prologus feliciter incipit.

Aſtoꝛalis cure me pondera
fugere deliteſcendo voluiſ⸗
ſe:benigna frater chariſſime
atq; humilima intẽtione de
L pꝛehendis. Que ne quibuſ⸗
dam lenia eſſe videant᷑:pꝛeſentis libꝛi ſti
lo expꝛimo de eoꝛũ grauedie omne qð pẽ⸗
ſo. vt ⁊ hec:qui vacat:incaute nõ expetat
qui incaute expetijt:adeptum ſe eſſe ꝑ⸗

lerieelnigalkr⸗ vero diſputatiõe

iber iſte diſtinguit᷑ vt ad lectoꝛis ſui ani⸗
mum oꝛdinatis allegationibus quaſi qui
buſdã paſſibus gradiatur. Hã cum rerũ
neceſſitas expoſcit:penſanduʒ valde eſt.
ad culmen quiſq; regiminis qualiter ve⸗
niat:atq; ad hoc rite perueniẽs ꝛ qualiter
viuat. bene Auensrquglltd docdat. et
recte docens: infirmitatem ſuum quoti⸗
die: quanta conſideratione cognoſcat:
ne aut hu militas acceſſum fugiat:aut ꝑer
uentioni vita contradicat:ꝗut vitam doc⸗
trina deſtituat: gaut doctrinã pꝛeſumptio
extollat/Prius ergo appetitum temꝑget
timoꝛ:poſt autem magiſteriũ:qð queren⸗
te ſuſcipitur: vita cõmendet:ac deinde ne
ceſſe eſt vt paſtoꝛis bonũ.qð viuendo oñ⸗
ditur:etiam loquẽdo pꝛopagetur/Ad ex
tremũ vero ſupereſt:vt ꝑfecia queq; ope⸗
ra:cõſideratio pꝛopꝛie infirmitatis depꝛi⸗
mat. ne hec ante occulti arbitris oculos
tumoꝛ elationis extinguat.. Sed q ſlunt
pleriq; mihi imperito ſimiles qui dũ me⸗
tiri ſe neſciunt:que nõ didicerunt:docere
ↄcupiſcũt.qui põdus magiſterij tãto leui
us eſtimãt:q;to viʒ magnitudinis illiꝰ ig
noꝛãt:ab ipſo libꝛi huiꝰ repᷣhendant᷑ exoꝛ

arcẽ tenere appetũt:a pᷣcipitatiõis ſue au
ſibꝰ in ipſa locutionis noſtre ianua repel
lantur.

¶Prima pars: oſtendẽs

,

LEap.,.

— ¶Ex plicit pꝛologus.
eati Gregoꝛij pape liber Pa
ſtoꝛalis cure quatuoꝛ partibus

diſtinctus: Feliciter incipit.

2—

uali
ter ad magiſteriũ Paſtoꝛale di⸗
gnus quiſqʒ venire:atq; hoc in⸗
dignus qualiter debeat perti⸗
meſcere.

e
Amperleine venire ad Paſto⸗
4

—

rale magiſterium audeant.

Capitulum. NI.
Alla ars doceri pꝛeſumik
niſi pꝛiꝰ intẽta meditatio

ne diſcat᷑. Ab imꝑitis er⸗
go paſtoꝛale magiſterium
qua temeritate ſuſcipit᷑.
⸗ qñ ars ẽ artiũ regimẽ aĩa⸗
ruʒ. Quis ãt cogitationũ vulnera occul⸗
tioꝛa eſſe neſciat vulneribꝰ viſcerũ. Et tũ
ſepe hi qͥ nequaiᷓ ſpũalia pᷣcepta ↄgnoue
rũt:coꝛdis ſe medicos ꝓfiteri nõ metuũt.
düq; pigmẽtoꝝ viʒ neſciũt:videri medici
carniſ nõ erubeſcũt.Sʒ qꝛ auctoꝛe deo ad
religiõis reuerentiã ſom̃e iaʒ pñtis ſeculi
culmẽ inclinat᷑iſunt nõnulli qͥ intra ſanc⸗
tã eccleſiã ꝑ ſpeciẽ regiminis gloꝛiã affec
tãt honoꝛis.videri doctoꝛes appetũt.trã
ſcẽdere ceteros ↄcupiſcũt. atq; atteſtante
veritate primas ſalutatiões in foꝛo.pꝛios
in cenis recubitꝰ.pꝛimas in cõuentibꝰ ca
thedras querũt. Qui ſuſceptũ cure paſto
ralis officiũ mĩſtrare digne tãto mag ne⸗
queũt:qto ad hũilitatj magiſteriũ ex ſola
elatiõe puenerũt. Ipſa qppe in magiſte⸗
rio lingua ↄfundit᷑:qñ aliud diſcit᷑. ⁊ alið

ẽs. Ipſi regnauerũt ⁊ nõ ex me.pꝛĩcipes
titerũt ⁊ nõ ↄgnoui.Ex ſe nãq;:⁊ nõ ex
arbitrio ſũmi rectoꝛis regnãt: qui nullis
fulti virtutibꝰ:nequaᷓᷓ vocati:ſed cu
5

dio: vt qꝛ indocti ac pꝛecipites doctrine docet᷑.Cõtra qð dñs ꝑ ꝓphetã querit᷑:di

Pꝛime partis libꝛei Waſtoꝛelis cure

pidine accẽſi:culmẽ regiminis rapiũt po nus per pꝛophetã contra contẽptibilẽ pa
tius:quã aſſequunt᷑. Quos tñ internꝰ iu ſtoꝛum ſcientiã qu erit᷑:dicens. Lum ipſi
gex: 1 ꝓuehit ⁊ neſcit: qꝛ quos ꝑmittẽdo limpidiſſimã aquã biberitis:reliquã pe⸗
tollerat. ꝓfecto ꝑ iudiciũ repꝛobatiõis ig dibus noſtris turbabitis ⁊ oueſ mee: que
noꝛat. Oñ ad ſe quibuſdã a poſt miracula cõculcata pedibus noſtris fuerant: paſce⸗
venientibus dicit. Recedite a me oꝑarij bãt ⁊ q̃ pedes noſtri turbauerant: hec bi⸗ .
Aniquitatis.neſcio qͥ eſtis. NPaſtoꝛũ impe bebãt.Aquã quippe lim pidiſſimã paſto⸗ .

ritia voce veritatis increpat᷑: c ꝑ ꝓphe⸗ res bibũt: c fluenta veritatis recte intel⸗ H“
tã dicit. Ipſi paſtoꝛes ignorauerũt intelli ligẽtes hauriũt.Sed eandẽ aquam pedi 1?«

Wentis. Auos rurſum dñs deteſtatur:di bus turbare eſt ſancte meditatiois ſtudia

cẽs:⁊ tenẽtes legẽ:neſcierũt me.Et neſci male viuẽdo coꝛꝛũpere. Aquã ſcʒ eoꝛum
ri ergo ſe ab eis veritas querit᷑: a neſcire turbatã pedibusioues bibunt:cum ſubie⸗
ſe pꝛincipatũ neſcientiũ ꝓteſtat᷑:qꝛ pꝛoſe⸗ cti quiq; nõ ſectantur verba que audiũt:
cto hi qui ea que ſũt dñi neſciũt:a dño ne ſed ſola ꝗᷓ cõſpiciũt exẽpla pꝛauitatis ĩmi⸗
ſciunt᷑ Maulo atteſtãte qui ait. Si qͥs ãt tantur. Qui cũ dicta ſitiũt ꝗꝛ ꝑ oꝑa ꝑuer⸗
gnoꝛat: ignoꝛabit᷑. Que nimirũ paſtoꝛuʒ tunt᷑.quaſi coꝛꝛuptis fontib in potibꝰ lu⸗
h⸗ imperitia meritis cõgruit ſubiectoꝝ: qſtů ſumũt. Hinc guohſ. criptũ eſt in ꝓphe
qui qꝙuis lumẽ ſciẽtie ſua culpa exigente ta de ſacerdotibꝰ.Cauſa ruine populi ſa⸗
nõ habeãt:diſtricto tñ iudicio agit᷑:vt per cerdotes mali Hinc rurſum dñs de ſacer
eoꝛũ ignoꝛantiã:hi etiã qui ſequunt᷑ꝛoffẽ⸗ dotibꝰ ꝑ pꝛophetã dicit. Facti ſũt domui
dãt.Hinc nãq; in euãgelio ꝑſemetipſam ifrael in offendiculuʒ iniquitatis. Memo
veritas dicit. Si cecus ceco ducatuʒ pꝛe⸗/jquippe ampliꝰ in eccleſia nocet: qus qui
beat:ambo in foueã cadunt.Hinc pſalmi uerſe agẽs:nomẽ vel oꝛdinẽ ſanctitatis
Na nõ opttis animo: ſed ꝓphetãtis mi⸗ abet. Delinquentẽ nãq; hunc redargue
niſterio denũciat:dicẽs. Obſcurent᷑ oculi re nullꝰ pꝛeſumit:⁊ in exemplũ culpa ve⸗
eoꝛũ ne videãt.⁊ doꝛſum eoꝛũ ſemꝑ incur hemẽter extẽditur.qñ ꝓ reuerentia oꝛdi⸗
ua. Oculi quippe ſunt qͥ in ipſa honoꝛis nis peccatoꝛ honoꝛat᷑. Indigni autẽ qui⸗
ſumi facie poſiti:ꝓuidendi itineris officiñj q; tanti reatꝰ.põdera fugerẽt.ſi veritatis
ſuſceperunt. Quibꝰ hi nimirũ qui ſubſe fentẽtiã ſollicita coꝛdis aure: intentione 4
quunt᷑ inherẽt.doꝛſa nominant᷑. Obſcu⸗ penſarẽt que ait.qͥ ſcãdaliſauerit vnuʒ de
ratis ergo oculis doꝛſu inflectunt᷑: qꝛ cuʒ puſillis iſtis.qui in me credũt: expedit ei
lumẽ ſciẽtie perdunt:qui pꝛeeunt: ꝓfecto vt ſuſpẽdat᷑ mola aſinaria in colio eiꝰ et
ad poꝛtãda peccatoꝛũ onera curuant᷑ qui demergat in pꝛofundũ maris. Per molꝗ
quuntur. gquippe aſinariã ſecularis vite circuitꝰ ac
Me locũ regiminis ſubeant qui laboꝛ expꝛimit᷑.⁊ per ꝓfundum maris ex

perfici trema dãnatio deſignatur. Qui ergo ad
viuẽdo no perniciunt que medi ſanctitatis ſpeciẽ deductꝰ vel verbo cete

tando didicer Ut. 9. gp. II. ros deſtruit vel exẽplo:melius ꝓfecto fu⸗
. —— 2 eerat vt huc ad moꝛtẽ ſub exterioꝛi habitu. ę
T ſunt nõnulli qᷓ ſolerti cura terrena acta ↄſtringerẽt: quã ſacra officia
ſpũalia pᷣcepta ꝑſcrutant᷑: ſed q̃ᷓ in culpa ceteris imitabilem demõſtraret:
intelligẽdo penetrãt: viuendo quia nimirum ſi ſolus caderet vtcũq; hũc
. . Kerlent . õ tollerabilioꝛ en pena eruciaret.
oꝑe ſed meditatione didicerũt.⁊ qð ver⸗ 6 De pondere regiminis.et q8
bis pꝛedicãt:moꝛibꝰ impugnãt. Anðõ fit 2 .
vt cum paſtoꝛ per abrupta graditur. ad p⸗ qduerſa queqʒ deſpiciẽda ſũt ꝓ

4 Fibitium grex ſequatur. Hinc nãq; domi ſpera Vero foꝛmidãda. C III.
E V

l

deati Gregoꝛij pape Cap.

Vv. Ei, Seafa, pefie

r
III III

tũ ſit podus regiminis mõſtre⸗
mus.ne temerare ſacra regimi
naꝛſi quis his impar ẽ: audeat

bp

⁊ per concupiſcentiã culminis ducatũ ſu⸗

ſcipiat perditionis. Hinc enĩ pie Jacobꝰ
pꝛohibet:dicẽs. Molite plures magiſtri

Kieri fratres mei. Hinc ipſe dei hominũq;

mediatoꝛ regnũ ꝑcipere vitauit in terris
qui ſupernoꝛũ quoq; ſpirituũ ſententiam
ſenſumq; tranſcendẽſ:ante ſecula regnat
in celis.Scriꝑtũ quiꝑpꝑe eſt Jeſus cũ cog
nouiſſet quia vẽturi eſſent:vt caperẽt euʒ
⁊ facerent eũ regem:fugit iterũ in montẽ
ipſe ſolus. Quis eni pꝛinciꝑari homini⸗

bus tã ſine culpa potuiſſet:quaʒ is qͥ hos
nimirũ regeret:quos ipſe creauerat: Sed

quia iccirco in carne apparuit vt non ſo⸗
lum nos ꝑ paſſionẽ redimeret verũ etiam

per cõuerſationẽ doceret:exemplum ſe ſe¶t

quẽtibus pꝛebẽs:rex fieri noluit. ad cru⸗
cis vero patibulũ ſponte peruenit.oblatã

gloꝛiã culminis fugit.penaʒ obpꝛobꝛioſe

moꝛtis appetit vt membꝛa eius videlicet
diſcerẽt fauotes mũ di fugere:terroꝛes mi
nime timere: ꝓueritate aduerſa diligere:

pher⸗ foꝛmidando declinare:quia ⁊ iſta

epe per timoꝛeʒ coꝛ coinquinant:⁊ illa ꝑ
dolorẽ purgant. In iſtis ſe animꝰ erigit:

in illis autẽ:etiã ſi quãdo erexerit ſe ſter⸗
nit. in iſtis ſe ſe homo obliuiſcit᷑ ĩ illis ve⸗
ro ad ſui memoꝛiã nolẽs etiã coactuſq; re
uocat᷑.in iſtis ſepe ⁊ ante acta bona depe

gdmiſſa tergunt᷑.Ma plerũq; aduerſitatiſ/

Ec itaq; breuiter diximꝰ vt qᷓ⸗

appetitu femine eneruiter eſt fluxvus. Et
qui malis ante nouerat pie parcere. in bo
noꝛum quoq; nece poſt didicit ſine obſta⸗
culo retractionis anhelare. Prius quip⸗
pe ferire depꝛehenſum perſecutoꝛẽ noluit
⁊ poſt cum dãno deſudantis exercitus eti
am deuotũ militem extinxit.quẽ pꝛofecto
ab electoꝛum numero culpa longius ra⸗
peret.niſi hunc ad veniam flagella reuo⸗
caſſent. B

Qðõ plerumqʒ occupatio re/

giminis ſoliditatem mentis diſ
ſipet.
— Epe ſuſcepta cura regimĩs coꝛ
per diuerla diuer berat ⁊ impar
N quiſq; inuenitur ad ſingula:oũ
confuſa mẽte diuiditur ad mulł

a. Ande quidã ſapiens ꝓuide pꝛohibet
dicens. Fili ne in multis ſint actus tui:qꝛ

videlicet nequaquã plene in vniuſcuiuſ⸗

q; operis ratione colligitur:dum mens ꝑ
diuerſa partitur. Cumq; foꝛas per inſolẽ⸗
tem curam trahitur.a timoꝛis intimi ſoli
ditate vacuatur.Fit in exterioꝛũ diſpoſiti
one ſollicita.⁊ ſui ſolummodo ignaraſſcit
multa cogitareſe neſciens. Mãa cuzʒ plus
ꝙ neceſſe eſt.ſe exterioꝛibus implicat qſi
occupata in itinere obliuiſcitur quo tẽde

bat.ita vt a ſtudio ſue inquiſitionis alie⸗

na:ne ipſa qnidẽ que patitur dãna conſi⸗
deret.⁊ ꝑ quãta delinquat:ignoꝛet. Me⸗

nientibus ad ſe alienigenis cellas aroma

reunt.in illis autẽ longi quoq; rſang Aent peccare ſe Eʒechias credidit cũ ve

magiſterio ſub viſciplina coꝛ pꝛimit᷑. Qððtum oſtẽdit:ſed in dãnatione ſecuture ꝓ⸗

ſi ad regiminis culmẽ eruperit in elatiõe:
ꝓtinus vſu gloꝛie ꝑmutatur. Sic Saul
qui indignũ ſe pꝛius conſiderãs:fugerat:
mox vt regni gubernacula percepit: intu

muit.Honoꝛari nãq; coꝛã populo cupiẽs

dum repꝛehendi publice nolnit. ipſum qͥ
eum in regẽ vnxerat occidit.Sic dauid.
auctoꝛis iudicio pene in cunctis actibus
placens:mox vt pꝛeſſure pondere caruit
in tumoꝛem vulneris erupit. Factuſq; eſt

in moꝛte Arie crudeliter rigidus: quia in

lis.ex eo irã iudicis pertulit:quod ſe face
re licenter eſtimauit ¶ Sepe dum multa

ſuppetunt.dumq; agi poſſunt que ſubie⸗

cti:quia ad acta ſunt q̃ mirentur:in cogi⸗
tatione ſe animus eleuat:ſed plene in ſe

8

,

iram iudicis ꝓuocat.quãuis per iniqus

opera fſoras non erumpat. Intus quiꝑpe
eſt qui iudicat. intus quod iudicatur.

Cũ ergo in coꝛde delinquimus. latet ho

mines qd apud nos agimꝰ: ſʒ tñ ipſo iudi

ce teſte peccamus. Meq; enim rex Babi⸗

A

Nꝛime partis libꝛi Maſtoꝛalis cure

lonie tũc reus de elatiõe extititſcũ ad ela⸗ q; accendũt lucernã:⁊ ponũt eam ſub mo
tiõis verba peruenit. Quippe qui oꝛe ꝓ⸗ dio:ſed ſupꝛa candelabꝛũ vt luceat oĩbus
phetico ⁊ ante eũ ad elationẽ tacuit: ſen⸗ qui in domo ſũt.Hinc Metro ait: Symõ
tentiã repꝛobatiõis audiuit.Culpã nãq; iohãnis amas me? Qui cũ ſe amare ꝓti⸗
perpetrare ſuꝑbie io ante deterſerat: qui nus reſpõdiſſet: audiuit. Si diligis me:
omipotentẽ deũ: quẽ ſe offeadiſſe reppe⸗ paſcę oues meas. Si ergo dilectoͤls eſt te
rit:cũctis ſubſequẽtibus pꝛedicauit. Sed ſtimòniũ cufa paſtoꝛis:quiſqͥs virtutibus
poſt hec ſucceſſu ſue poteſtatis elatus eſt pollens:gregẽ dei rennuit paſcere: paſto
dũ magna ſe feciſſe gauderet:cũctis pꝛiuſ rẽ ſummũ ↄuincit᷑ nõ amare.hinc MPau⸗
in cogitatiõe ſe pꝛetulit:⁊ poſt adhuc tu⸗ lus dicit: Si xpᷣs ꝓ oĩbus moꝛtuus eſt: gS
midus dixit: Hoõne hec eſt Babylon ma oẽs moꝛtui ſunt: ⁊ ꝓ oĩibus moꝛtuꝰeſt:ſu
gna: ꝙ;ᷓ ego edificaui in domũ regni:⁊ in pereſt:vt qui viuũt:iã nõ ſibi viuãt:ſed ei
roboꝛe foꝛtitudinis mee: ⁊ in gloꝛia deco qui pꝛo ipᷣis moꝛtuꝰ eſt:⁊ reſurrexit.Hinc
ris mei: Que videlicet vox illius ire vin⸗ Moyſes ait: Axoꝛẽ fratris ſine filijs de⸗
dictã aperte pertulit: ꝙᷓ occulta elatio ac⸗ functi: ſuꝑſtes frater accipiat:atq; ad no⸗
cendit. Ha diſtrictus iudex pꝛius inuiſibi mẽ fratris filios gignat. Quã ſi accipere
liter vidit: qð poſt publice feriẽdo repꝛe⸗ foꝛte rẽnuerit:huic ĩ faciẽ mulier expuat:
hendit. Añ a in irratiõale hũc anĩal ver⸗ vnũq; ei pedẽ ꝓpinqu“ diſcalciet: eiuſq;
tit:ab humana ſocietate ſeꝑauit: agri be⸗ habitaculi domus diſcalciati vocet᷑. Fra⸗
ſtijs mutata mẽte coniũxit: vt diſtricto vi ter quippe defunctꝰ ille eſt: qui poſt reſur
delicet iuſtoq; iudicio hõ quoq; eſſe per⸗ rectiõis gloꝛiã apperiẽs dixit: Ite nũcia⸗
deret: que magnũ ſe vltra hoĩes eſtimaſſʒ te fratribꝰ meis. Qui quaſi ſine filijs obi
Mec itaq; ꝓferẽtes nõ poteſtatẽ repꝛehẽ⸗ it:quia adhuc electoꝝ ſuoꝝ numerũ non
imus: ſed ab appetitu illius coꝛdis infir impleuit. ſhuius ſcʒ vxoꝛẽ frater ſuꝑſtes
mitatẽ munimꝰ: ne imgfecti quiq; cuimẽ ſoꝛtiri pꝛecipit᷑:qꝛ dignũ ꝓfecto eſt vt cu⸗
arripere regimis audeat: ⁊ qui in planis ra ſcẽ eccleſie ei qui hãc bñ regere pᷣualet
ſtãtes titubat:in pꝛecipiti pedẽ ponant. imponat᷑:cui nocenti in faciẽ mulier expu

—¶— —

De illis qui exẽ y it:qꝛ quiſqͥs ex muneribus: que percepit
eſſe poſſunt: biaceters ꝓdeſſe alijs nõ curat: bonis qʒ eiꝰ ſcã ec

e Phei⸗ i Aeſia expꝛobeas: ei quaſt in faciẽ ſaliug
Ee d. pꝛobꝛãs:ei quaſi in faciẽ ſaliuã ia
ſectando di mittũt. ap. V. ctat. Cui ex vno pede calciamentũ tollit:

Am ſüt nõnulli qui eximia vir vt diſcalciati domus eius vocet᷑. Scriptũ
tutũ dona percipiũt:⁊ ꝓ exer⸗ quippe eſt. Calciati pedes in pꝛeparatõe
citatiõe ceteroꝝ magnis mune euãgelij pacis. Si ergo vt noſtrã: ſic cu⸗
Sè ribus exaltant᷑. Qui ſtudio ca⸗ rã ꝓximi gerimus:vtrũq; pedẽ per calcia
ſtitatis mũdi abſtinętie roboꝛe validi: do mentũ munimꝰ Qui vero ſuã cogitãsvti
ctrine dapibus referti:patiẽtie lõganimi⸗ litatẽ ꝓximoꝝ negligit:quaſi vniꝰ pedis
tate humiles:auctoꝛitatis foꝛtitudine ere calciamentũ cũ dedecoꝛe amittit. Siẽ ita
cti:pietatis gratia benigni:iuſticie ſeuer nõnulli:qͥ magnis:vt diximꝰ:mũeribꝰ
tate diſtricti ſunt. Qui nimirũ culmen re ditati:dũ ſolius contẽplatiõis ſtudijs in⸗
iminũ ſi vocati:ſuſciꝑe rennuũt:ſipᷣa ſibi ardeſcũt:parere vtilitati in ꝓximoꝝ pꝛe⸗
Plerũq; dona adimũt: que nõ ꝓ ſe tantũ⸗ dicatiõe refugiũt:ſecretũ quietis diligũt:
modo:ſed etiã pꝛo alijs acceperũt. Cüq; ſeceſſum ſpeculatiõis petũt. He quo ſi di
ſua ⁊ nõ alioꝝ lucra cogitãt:ipᷣis ſe que 5 icte iudicent᷑: ex tãtis pꝛoculdubio rei
uata habere appetũt:bonis pꝛiuat. hinc lunt: quãtis veniẽtes ad ꝓublicũ ꝓdeſſe
naq; ad diſcipulos veritas dicit: Hon po potuerũt. Qua em mente is qui ꝓximis
teſt ciuitaſ abſcõdi ſupꝛa montẽ poſita:ꝛne ꝓfuturus eniteſceret: vtilitati ceteroꝝ ſe

*

0
18
mo⸗

e:

— —

A —– —

— — B ꝝ̃ᷓ (B—
—— 2 — —

— — —

Beati Bregoꝛij pape

Cap. vI vVII vII

cretũ ꝓponit ſuũ:qñ iꝑſe ſũmi patris vni⸗
genitus vt multis ꝓdeſſet:de ſinu patris
egreſſus eſt ad publicũ noſtrũ.
Qvere humilis diuinis nõ

reluctet᷑ iudicijs: ¶ Cap.vVI

Tſunt nõnulli qui ex ſola hu⸗
militate refugiũt: ne eis quibꝰ
ſe impares eſtimãt:pꝛeferant᷑.

.

Quoꝝ ꝓfecto humilitas:ſi ce
teris virtutibꝰ cingit᷑: tũc ante oculos ve
ra eſt cũ ad reſpuendiũ hoc qð vtiliter ſub
ire pꝛecipit᷑:pertinax nõ eſt. Neq; em̃ ve⸗
re eſt humilis: qͥ ſuperni nutus arbitriũ:
vt pꝛeeſſe debeat:intelligit: et tñᷣ pꝛeeſſe
ↄtemnit.Sed diuinis diſpoſitiõibus ſub
ditus: atq; a vicio obſtinatiõis alienꝰ:cũ
ſibi regiminis culmen imperat᷑:ſi iam do⸗
nis pꝛeuẽtus eſt:quibus ⁊ alijs ꝓſit:⁊ ex
cozde debet fugere:⁊ inuitus obedire.
AQofficiũ pꝛedicatõis ab ali
quibus laudabiliter petat᷑: ad
quod alij coacti pertrabunt᷑.
(Lapitulum. VII.

officiũ: ⁊ nõnulli laudabilite
appetũt: ⁊ ad hoc nõnulli lau⸗
dabiliter coacti ꝑtrahunt᷑: qð
liquide noſcimꝰ: ſi duoꝝ ꝓphetarũ facta
penſamus: quoꝝ vnus vt ad pꝛedicandũ
mitti debuiſſet:ſpõte ſe pꝛebuit:quo tñ al
ter pergere cũ pauoꝛe recuſauit. Eſaias
quippe dño querẽtiquẽ mitteret:vltro ſe
obtulit dicẽs: Ecce ego: mitte me:hiere
mias aũt mittit᷑:⁊ tñ ne mitti debeat:hu⸗
militer reluctat᷑ dicens: Aa a dñe deus:

ecce neſcio loqui:qꝛ puer ego ſum. En ab

vtriſq; exterius diuerſa vox ꝓdijt:ſed nõ
a dluerſo ſonte dilectiõis emanauit.DHuo

quippe ſũt pᷣcepta charitatis dłi vʒ amoꝛ
⁊ ꝓximi. Per actiuã igit᷑ vitã ꝓdeſſe ꝓ⸗
ximis cupiẽs Eſaias officiũ pꝛedicatiõis

appetit:per cõtemplatiuã vero Hieremi⸗

as amoꝛi ↄditoꝛis ſedule inherere deſide

rãs:ne mitti debeat ad pꝛedicandũ ↄtra⸗
dicit. Qð ergo laudabiliter alter appeti

Azquis nonnund Hregtesttdig

it:hoc laudabiliter alter expauit. Aſte ne
tacite ↄtemplatiõis lucra loquẽdo perde
ret. Ille ne dãna ſtudioſi oꝑis tacẽdo ſen
tiret. Sed hoc in vtriſq; ſubtiliter eſt in⸗
AKuendũ:qꝛ ⁊ is qui recuſauit:plane nõ re
itit:⁊ is qui mitti noluit: ante ſe per al⸗
tariſ calculũ purgatũ vidit:ne aut nõ pur
gatus adire quiſq; ſacra miſteria audeat:
aut quẽ ſuperna gratia eligit: ſub humi⸗
litatis ſpecie ſuperbe cõtradicat. Quia
igit᷑ valde difficile eſt:purgatũ ſe quẽlibʒ
poſſe cognoſcere:pꝛedicatiõis officiũ tuti
us declinat᷑. Hec tamẽ declinari:vt dixi⸗
mus:debet pertinaciter:cũ ad ſuſcipien⸗
dũ hoc ſuꝑna volũtas agnoſcit᷑. ¶ Moy
ſes vtrũq; miro oꝑe expleuit: qui pꝛeeſſe
tãte multitudini:⁊ noluit:⁊ obediuit Su
perbus em̃ foꝛtaſſe eſſet: ſi ducatũ plebis
innumere ſine trepidatiõe ſuſciperet. Et
rurſum ſuꝑbus exiſteret:ſi auctoꝛis impe
rio obedire recuſaret. Atrobiq; ergo hu⸗
milis: vtrobiq; ſubiectus:ſed pᷣeſſe popu
lis ſemetipᷣm metiendo noluit:⁊ tamẽ de
imperãtis viribus pꝛeſumẽdo conſenſit.
9 Hinc ergo: hic qͥq; pꝛecipites colligãt:cũ

quãta culpa ex appetitu ꝓpꝛioſceteris pᷣ⸗
ferri nõ metuũt:ſi ſancti viri plebium du⸗
catũ ſuſcipere:deo etiã iubente timuerũt.
Moyſes ſuadente dño trepidat: ⁊ infir⸗
mus quiſq;:vt honoꝛis onꝰ percipiat: an
helat:⁊ qui ad caſum valde vꝛget᷑ ex pꝛo⸗
pꝛijs:humerũ libenter oppꝛimendũ pon⸗
deribus ſubmittit alienis: que egit: ferre
nõ valet ⁊ auget quod poꝛtet.

De his qui pꝛeeſſe ↄcupiſcũt
et ad vſum ſui libidinis inſtru-
mentũ apoſtolici ſermonis arri

piunt: ¶ Capitulũ. VIII.
Lerũq; vero qui pꝛeeſſe cõcu⸗
piſcũt ad vſum ſue libidinis in
ſtrumentũ aplici ſermonis arri
piũt:qui ait: Si quis epᷣatũ de
ſiderat: bonũ opus deſiderat. Qui tamẽ
laudãs deſideriũ:in pauoꝛẽ vertit ꝓtinꝰ:
qð laudauit:cũ repente ſubiũgit.Opoꝛ⸗
tet auteʒ epᷣm irrepꝛehenſibilẽ eſſe.Cũq;

Aꝛime partis libꝛei Paſtoꝛalis cure

virtutũ neceſſaria ſubſequẽter enumerat:
que ſit irrepꝛehẽſibilitas ipſa manifeſtat.
Et fauet ergo deſiderio:⁊ terret ex pꝛece⸗
pto. Ac ſi aperte dicat: Laudo qð queri⸗
tis:ſed pꝛius diſcite qͥd queratis:ne dum
voſmetipᷣos metiri negligitis:tãto fedioꝛ

veſtra repᷣhenſibilitas appareat:quãto ⁊
a cunctis cõſpici in honoꝛis arce feſtinat.

Jagnus em regẽdi artifex fauoꝛibꝰ im⸗
pellit:terroꝛibꝰ retrahit: vt auditoꝛes ſu
os⁊⁊ deſcripto irrepᷣhenſibilitatis culmi⸗
ne reſtringat a ſuꝑbia:⁊a officiũ laudando
qð querit᷑ cõponat ad vitã. Quãuis no⸗
tandũ ꝙ illo in tꝑe dicit᷑: qð quiſquis ple
bibus perat:pꝛimꝰ ad martyrij toꝛmenta
ducebat᷑. LZũc ergo laudabile fuit epᷣatuʒ
querere qñ per hũc dubiũ nõ erat ad ſup⸗
plicia grauioꝛa peruenire Añ ipin quoq;
epatus officiũ boni oꝑis expꝛeſſione diffi
nikt᷑:cũ dicit᷑: Si quis epᷣatum deſerat:bo⸗
nũ opꝰ deſiderat. Ipſe ergo ſibi teſtis eſt
qꝛ epatum nõ appetit: qui nõ per hũc bo⸗
mni oꝑis miniſteriũ:ſʒ honoꝛis gloꝛiã que⸗
rit. Sacrũ quippe offi ciũ non ſolũ nõ dili
git: ſed oĩno neſcit:qui ad culmẽ regimĩs
anhelans:in occulta meditatiõe ceteroꝝ
ubiectõe paſcit᷑tlaude ꝓpꝛia letat᷑:ad ho

——

noꝛẽ coꝛ eleuat:rerũ affluentiũ sbũdantia/
60 ꝓpcellis ſemꝑ nauis coꝛdis quatit᷑:huc il⸗

exultat. Mũdi ergo lucrũ querit᷑ ſub eiu
honoꝛiſ ſpecie:quo mũdi deſtrui lucra de
buerũt. Cunq; mens humilitatis culmẽ
arripere ad elationẽ cogitat:qð foꝛis ap⸗
petit: intus immutat᷑. .
AA mens pꝛeeſſe volentiũ ſi
cta ſibi bonoꝝ operũ ꝓmiſſione
lakt. (HCLap. IX.
Egd plerũq; hi qui ſubire magi
ſteriũ paſtoꝛale cupiũt: nõnul⸗
la qʒ bona opera aĩo ꝓponũt.
Et cuis hoc elatiõis intentio
ne appetãt:oꝑaturos tñ ſe magna pertra⸗
ctãt. Fitq; vt aliud intus intẽtio ſubpꝛi⸗
mat: aliud tractãtis aĩo ſuꝑficies cogita⸗

mentit᷑: ⁊ fingit ſe de bono oꝑe amare qð

amat. Qui pꝛincipari appetẽs ſit ad hoc

pauida:cũ querit:audax: cuʒ peruenerit.

Tendẽs em̃:ne nõ ꝑueniat trepidat. Sʒ
repẽte perueniẽs:iure ſibi hoc debitũ:ad
qð peruenerit:putat. Cũq; perceꝑti pꝛin
cipatus officio perfrui ſeculariter ceperit
libẽter obliuiſcit᷑ quicquid religioſe cogi⸗
tauit. Añ neceſſe eſt vt cũ cogitatio extra
vſum dicit᷑: ꝓtinus mẽtis oculus ad oꝑa
trãſacta reuocet᷑: ac penſet qͥſq; qͥd ſubie⸗
ctus egerit:⁊ repente cognoſcit ſi pᷣlatus

bona agere:que ꝓpoſuerat: poſſit:qꝛ ne⸗

quaꝙꝙᷓ valet in culmine humilitatẽ diſce⸗
re: qui in imis poſitus nõ deſiſtit ſu per⸗
bire. Heſcit laudem:cũ ſuppetit: fugere:
qꝛ ad hãc didicit cũ deeſſet anhelare. He

uai vincere auariciã poteſt:qñ ad mul

toꝝ ſuſtentationẽ redditus: cui ſu fficere
ꝓpꝛia:nec ſoli potuerũt. Ex ante acta er⸗
go ſe vita vnuſdſq; inueniat ne in appeti⸗
tu ſe culmĩs imago cogitatiõis illudat:qᷓ;
uis plerũq; in occupatiõe regiminis:ipᷣe
quoq; boni oꝑis vſus perdit᷑: qui intran⸗
q̃llitate tenebat᷑: qꝛ quieto mari recte na⸗
uẽ ⁊ imperitus dirigit:tiurbatis aũt tẽpe⸗
ſtatis fluctibus: etiã peritus ſe nauta con
ndit. Q uid nãq; eſt poteſtas culmĩs:
iſi tẽpeſtas maris? In qua cogitationũ

lucq; inceſſanter impellit᷑: vt per repẽti⸗
nos exceſſus oꝛis ⁊ oꝑis quaſi per obuiã⸗
tia ſaxa frangat᷑. Inter hec itaq; qd ſequẽ
dũ eſt:⁊ qͥd tenendũ eſt:niſi vt virtutibus

pollẽs:coactus ad regimẽ veniat.virtuti

bus vacuꝰ:nec coactus accedat. Ille ſi oĩ
no renitit᷑t caueat ne acceptam pecuniã in
ſudariũ ligãs:de eius occultatiõe iudicet᷑

Pecunis quippe in ſudario ligare eſt:ꝑ⸗
cepta dona ſub ocio lenti coꝛꝑis abſcõde

re. At cõtra iſte cũ regimẽ appetit:atten
dat:ne per exemplũ pꝛaui oꝑis phariſeo⸗

rũ moꝛe: ad ingreſſũ regni tendẽtibꝰ ob⸗

ſtaculũ fiat:q̊ͥ iuxta magiſtri vocẽ: nec ipi
intrãt:nec alios intrare permittũt Cui cõ

pſul ſuſcipit:quaſi ad egrũ medicus

tiõis oſtendat Hã ſepe de ſe mẽs ipſa iderandũ quoq; eſt: qꝛ cũ cãm populi ele
4 ctus

nõ amat: de mũdi aũt gloꝛia nõ amare q

accedit. Si ergo in eiꝰ oge sadhuc paſſio⸗

hoe
rit⸗
d
Nrin

ius intentiõi bene cõgruens:nec oĩ no coꝛ

HWM Beati Gregoꝛij pape Cap. X XI

nes viuũt:qua pᷣſumptiõe percuſſũ mede

xi ꝓperat:qui in facie vulnus poꝛtat.

¶ Qualis qui aecune ve
nire debeat: Capitulũ: X.

Ale igit᷑ modis omibus debet
ad exemplũ viuẽdi pertrahi:q̃
in cũctis carnis paſſionibꝰ mo
riens:iã ſpiritaliter vinit:q ꝓ⸗
ſpera mũdi poſtponit: qui nulla aduerſa
pertimeſcit:qui ſola interna deſiderat:cu

pus per imbecillitatẽ: nec valde per cõtu
meliã repugnat ſpũs:qui ad aliena cupie
da nõ ducit᷑:ſed ꝓpꝛiallargiter qui per pie

tatis viſcera citius ad ignoſcendũ flectit᷑:

ſed nũqꝙ plus quã decʒ ignoſcẽs:ab arce

rectitudĩs inclinat᷑:qͥ nila illicita ꝑpetrat

ſʒ perpetrata ab alijs:vt ꝓpꝛia deploꝛat:
q̃ ex affectu coꝛdis aliene ĩfirmitati ↄpati
tur:ſicq; in bonis ꝓximi ſicut in ſuis ꝓfe
ctibus letat᷑. Qui ita ſe imitabilẽ ceteris

in cũctis: que agit: inſinuat: vt inter eos

nõ habeat:qð ſaltẽ de trãſactis erubeſcat
NQui ſic ſtudet viuere:vt ꝓximoꝝ qͥʒ coꝛ⸗
da arentia doctrine valeat fluẽtis irrigare
qui oꝛatiõis vſu ⁊ expꝛimẽto iam didicit:
qð obtinere a dño que popoſcerit:poſſit.
Cui per effectus vocẽ iã quaſi ſpecialiter
dicit᷑. Adhuc loquẽte te dicã:ecce adſuʒ.

¶Si em̃ foꝛtaſſe qͥs veniat:vt ꝓ ſe ad inter

cedendũ:nos apud potentẽ quempiã viꝝ
qui ſini iratus:nobis vero eſt incognitus
ducat: ꝓtinus reſpõdemus. Ad interce⸗
dendũ venire nõ poſſumus: qꝛ familiari⸗
tatis eius noticiã non habemus.Si ergo
homo apud hominẽ de quo mĩme pꝛeſu⸗
mit fieri interceſſoꝛ erubeſcit: qua mente
upud dñi interceſſiõis locũ ꝓ populo arri
pit:qui familiarẽ ſe eius gr̃e eſſe per vite
meritũ neſcit? aut ab eo quõ alijs veniam
poſtulat:qui vtrũ ſibi ſit placatꝰ ignoꝛat.
Qua in re eſt adhuc aliud ſolicitiꝰ foꝛmi
dandũ:ne qui placare poſſe irã credit᷑ hãc
ipᷣe ex ꝓpꝛio reatu mereat᷑. Cuncti em̃ li

quido nouimus:qꝛ cũ is:qui diſplicet:ad

intercedendũ mittit᷑: irati animꝰ ad dete⸗
tioꝛa ꝓuocat᷑: qui ergo adhuc deſiderijs

terrenis aſtringit᷑: caueat ne diſtricti in ſe
irꝗ iudicis grauius accẽdens:dũ loco de⸗
lectat᷑ gloꝛie: fiat ſubditis auctoꝛ ruine.
Solerter ergo ſe quiſq; metiat᷑: ne locũ re
giminis aſſumere audeat:ſi qð in ſe viriũ
damnabiliter regnat:ne is quẽ crimẽ de⸗
pꝛauat pꝛopꝛiũ:interceſſoꝛ fieri appetat/ꝓ
culpis alioꝛum.
uals ſe regens debeat ex⸗

hibere:⁊ ſine vicio coꝛꝑis eſſe.

—(Capitulum. XI.

Inc etem̃ ſuꝑna voce ad Moy

Homo de ſemine tuo per fami⸗
lias:q̃ͥ habuerit maculã nõ of⸗
feret panes deo ſuo: nec accedet ad mĩſte
riũ eius. Abi ⁊ repente ſubiuugit᷑.Si ce⸗
cus fuerit: ſi claudus:ſi vel paruo vel grã
di: ⁊ toꝛto naſo: ſi fracio pede:ſi manu:ſi

ſen dicit᷑: Loquere ad Naron

gibbüs:ſi lippus:ſi albuginem habẽs in

oculo:ſi iugẽ ſcabiẽ:ſi impetiginẽ: in coꝛ
poꝛe vel ponderoſus. Cecus quippe eſt qͥ

ſuꝑne lumen cõtemplatiõis ignoꝛat: qui

pñtis vite tenebꝛis pꝛeſſus: dũ venturaʒ
lucẽ nequai diligẽdo cõſpicit:quo egrei
ſum oꝑis poꝛrigat neſcit. Hinc etem̃ pꝛo⸗
phetãte Anna dicit᷑. Pedes ſanctoꝝ ſuo
rũ ſeruabit: ⁊ impij in tenebꝛis cõticeſcẽt
Claudus vero eſt: qui quidẽ quo perge⸗
re debeat aſpicit: ſed per infirmitatẽ men
tis vite viaʒ perfecte nõ valet tenere quã
videt:qꝛ ad virtutiſ ſtatũ:dũ fluxa ↄſueta

pͤ

do nõ erigit᷑:q̊ deſideriũ innitit᷑tilluc grei/

ſus oꝑis efficaciter nõ ſequũt᷑. Hinc etem̃
Paulus dicit. Rem iſſas manꝰ ⁊ diſſolu
ta genua erigite: ⁊ greſſꝰ rectos facite pe
dibus vris:vt nõ claudicãs erret:magis
aũt ſanet᷑. NParuo aũt naſo eſt:qͥ ad tenẽ⸗

dã menſura diſcretiõis idoneꝰ nõ eſt:na⸗

ſo quippe odoꝛes fetoꝛeſq; diſcernimus.
Recte ergo per naſũ diſcretio expꝛimit᷑: ꝓ
quã virtutes eligimꝰ: delicta repꝛobamꝰ
vñ ⁊ in laude ſpòſe dicit᷑: Naſus tuꝰ ſieut
turris qᷓ eſt in libano:qꝛ nimiꝝ ſctꝗ eeclia
q̃ ex cauſis ſingulis tẽtamẽta ꝓdeãt:ꝑ di
ſcretionẽ ↄſpicit:⁊ vẽtura vicioꝝ bella ex
alto depꝛehendit:Sed ſunt voõnullis qui

25

59

ꝛime partis libꝛi Maſtoꝛalis cure

dum ſe eſtimari hebetes nolũt: ſepe ſe in
quibuſdã inqͥſitionibꝰ plꝰ ꝙᷓ; neceſſe ẽ ex⸗
ercenteſ.ex nimia ſubtilitate fallunt᷑. An
de hic quoq; ſubdit᷑.vel grandi vel toꝛto
naſo. Haſus etenĩ grãdis ⁊ toꝛtꝰ eſt. diſ⸗
cretionis ſubtilitas ĩimoderata que dum
plꝰ ꝙ; decʒ excreuerit actiõis ſue rectitudi
nẽ ipſa cõfundit. YFracto autem pede vel
manu eſt. qui viã dei ygere oĩno non va⸗
let.atq; a bonis actib

gra videt.albuginẽ tollerãs nihil videt⸗
qꝛ vicʒz ſenſus hũane cogitationis.ſi ſtul⸗
tum.ſi ſe peccatoꝛẽq; intelligit. ↄtempla⸗
tionẽ intime claritatis appꝛehẽdit. Ei ãt
candoꝛẽ ſibi iuſticie ſeu ſapiẽtie tribuit a
luce ſe ſuꝑne ↄtẽplationis excludit.⁊ eo
claritatẽ vel luminis nequaqꝙᷓ penetrat.q̃̊
ſe apud ſe ꝑ arrogantiã exaltat. ſicut de qͥ
buſdã dicit᷑. Dicẽtes enĩ ſe eſſe ſapientes

funditꝰ exſoꝛs va⸗ ꝙ ſtulti facti ſunt. Jugẽ vero habet ſcabieʒ

cat quatenꝰ hoc nõ vt claudus ſaltẽ cum cui carnis petulãatia ſine ceſſatione domi⸗

infirmitate teneat.ſed ab his omnimodo
alienꝰ exiſtat. Gib bus vero eſt quẽ terre⸗
ne ſolicitudinis põdus depꝛimit.ne vnqᷓᷓ
ad ſuꝑna reſpiciat:ſed ſolis his:que inſi
mis calcant᷑:intẽdat ꝙ ⁊ ſi quando aliqᷣd

ex bono patrie celeſtis audierit. ad hoc ni

mirũ ꝑuerſe cõſuetudinis põdere graua⸗
tus:coꝛdis faciẽ nõ attollit qꝛ cogitatio⸗
nis ſtatũ erigere nõ valet. quem terrene
vſus ſollicitudinis curuũ tenet. Ex hoꝛũ
quippe ſpecie pſalmiſta dicit. Incuruatꝰ
ſum:⁊ hũiliatꝰ ſum vſq;quaq; . Quoꝛuʒ

culpã quoq; ꝑ ſemetipᷣam veritas repꝛo⸗

bãs ait.Semẽ autẽ qð in ſpinis cecidit.⸗

nat᷑. In ſcabie etenĩ feruoꝛ viſcerũ ad cu⸗
tem trahitur ꝑ quã recte luxuria deſigna⸗
tur.qꝛ ſi coꝛdis tẽtatio vſq; ad oꝑationeʒ
ꝓſilijt:nimiꝝ feruoꝛ intimꝰ vſq; ad cutis
ſcabiẽ pꝛoꝛũpit.Et ſoꝛas iã coꝛpus ſauti⸗
at:qꝛ dũ in cogitatiõe voluptas nõ repꝛi⸗
mitur.etiã in actiõe dñatur.quaſi enĩ cu⸗
tis pꝛuriginẽ MPaulꝰ curabat abſtergere:
cũ dicebat.Tẽtatio vos nõ appꝛehendat
niſi humana. Ac ſi aperte diceret. Huma
num quidẽ eſt in coꝛde tẽtationẽ perpeti
demoniacũ vero eſt.tẽtationis certamine
⁊ in operatione ſi Uperaridt e pertainene⸗
quoq; habet in co:poꝛe.ſi quis auaricia

Hi ſũt qͥ audierũt verbũ ⁊ a ſollicitudini⸗ vaſtatur in mente. Que ſi in paruis non
bus 2 diuitijs ⁊ voluptatibꝰ vite euntes cõpeſcitur. nimirũ ſine menſura dilatat᷑.
ſuffocant᷑.⁊ nõ referũt fructũ. Lippꝰ ve⸗ Impetigo quippe ſine doloꝛe coꝛpus oc⸗
ro eſt. cuiꝰ quidẽ ingeniũ ad cognitioneʒ cupat:⁊ abſq; occupati tedio excreſcens:
veritatis emicat.ſed tñ hoc carnalia oꝑa mẽbꝛoꝛũ decoꝛẽ fedat:quia ⁊ auaricia ca⸗
obſcurãt. In lippis qppe oculis pupille pti animũ dum quaſi delectat exulcerat.

ſane ſunt.ſʒ hũoꝛe defluente infirmãtes.
palpebꝛe groſſeſcũt.quarũ qꝛ infuſiõe cre

bꝛo oculis atterit᷑.etiã acies pupille vitia

N

tur. Et ſunt nõnulli quoꝝ ſenſuũ carnaliſ
vite oꝑatio ſautiat q̃ videre recta ſubtilit᷑
pꝑ ingeniũ poterãt:ſʒ vſu pꝛauoꝛũ actuuʒ
calligãt. Lippꝰ itaq; ẽ.cuiꝰ ſenſuʒ natu⸗
ra exacuit.ſʒ ↄuerſatiõis pꝛauitas ↄfũdit
Cui bñ ꝑ angelũ dr Collirio inũge ocu⸗
los tuos vt videas.Collirio qᷣppe oculos
inungimꝰ vt videamꝰ.cũ ad ↄgnoſcendã
veri iuminis claritatẽ ĩtellectꝰ noſtri aciẽ
medicamine bone oꝑationis adiuuamꝰ.
Albuginẽ vero hz ĩ oculo qͥ veritatis lu⸗
cẽ videre nõ ſinit᷑ qꝛ arrogãtia ſapiẽtie ſẽ⸗
ſum iuſticie cecat᷑. Pupilla nãq; oculi ni

ℳum eſt cupiditas.

vnde adipiſcẽda queq; cogitationi obicit
7 ad inimicitias accendit:⁊ doloꝛẽ in vul
nere non facit quia eſtuanti animo ex cul⸗
pa habundantiaʒ pꝛomittit Sec decoꝛ
membꝛoꝛũ perditur: quia aliarum quoq;
virtutũ per hanc pulchritudo depꝛauat᷑.
⁊ quaſi totum coꝛpus exaſperat: quia per
vniuerſa vitia animam ſubplãtat. MPau⸗
lo atteſtante qui ait:radix omnium malo⸗
WRonderoſus vero
eſt:qui turpitudinem nõ exercet opere:ſʒ
tamen ab hac cogitatione continua. ſine
moderatione grauatur in mente.¶ Qui
nequaq; quidem vſq; ad opus nephari⸗
uʒ rapitur:ſed eius animus voluptate lu
xurie ſine vllo repugnatiõis ſtimulo dele

Gak

Beati Bregoꝛiaj pape Cap. II

gle

e⸗ ctatur. Niciũ quiꝑpe eſt ponderis:cũ hu do perſtrinximus: paulo latius replicãdo
ſtal⸗ moꝛ vil cerũ ad virilia labit: que pꝛoſecto diſſeramus. HW D
Eirodes ergo en: auttoris eooira: en e A recton paſtoꝛalis ſemper
a ad laſciuiam defluens pondus turpitudi debeat eſſe cogitatiõe mũdus:
ieo nis geſtat in coꝛde. Et quãuis pꝛana non (Capitulum. II.
24 cexerceãt opere ab his tamen nõ euellitur Ectoꝛ ſemper cogitatiõe ſit mũ
deqh mente: nec ad vſuʒ boni operis in aperto dus:quatenus nulla hunc im⸗
ntes vjaalet aſſurgere: quia grauat hũc in abdi⸗ mũdicia polluat:qui hoc ſuſci⸗
bi R vonqus tumpe. Qà uiſquis ergo auoll⸗ pit officij: vt in alienis quoq;
oni⸗ „ a den diela lubjer ꝛpanes domino of⸗ coꝛdibus pollurõis maculas tergat: quia
a⸗ Enc pron be⸗ ene Proleero dilue ealiena neceſſe eſt vt eſſe munda ſtudeat manus:
gnn Mant., eat is quẽ adhuc ꝓpꝛia de⸗ que diluere ſoꝛdes curat alienas: ne ta⸗
bonej s 2 ”8s cta queq; veterius inquinet: ſi ſoꝛdida in
ats Explicit pꝛima pars. ſequẽs:lutum tenet. Iinc nãq; per pꝛo⸗
uti — „ . pphhet ã dicitur: Mũdamini qui fertiſ vaſa
ii⸗ Incipit ſecunda pars:docẽs domini.DHñi etenim vaſ 3 keint-aui horl
ia⸗ unaliter viſ at in officio moxꝝ animas ad interna ſacraria per ucẽ
gere: 9 4 ſt 57 al Viuere 8 ehen omdo das in ſue cõuerſationis fide ſuſcipiunt.
at paſtoꝛali: is qui ad illud digne Agud ſemetipᷣos ergo quantuʒ debeant
uns thenit: emmügari cont piclatꝛant ad cernitati ten
fpei De qualitatibus diani p plũ vaſa viuẽtia in ſinu ꝓpꝛie ſponſionis
nine ris iualitatibus dieni paſt 0 oꝛtant. Hinc nãq; diuina voce pꝛecipit᷑:
inen EE 1 * ot in aaron pectoꝛe ratiõale iudicij victis
lch 0 Capitulũ peimu. ligantibus impꝛimat᷑:quatenus ſacerdo⸗
non AQAia igit᷑ paucis ad paſtoꝛa⸗ tale coꝛ nequaq cogitatioes fluxe poſſi⸗
ni. le magiſteriũ dignus:quali⸗ deant:ſed ratio ſola cõſtringat. Hec indi
30ℳ ter veniat: atq; hoc indignꝰ ſcretũ quid vel inutile cogitet: qui ad exẽ?
ms: qualiter pertimeſcat oſtẽdi⸗ plũ alijs cõſtitutus ex grauitate vite ſem
ca, G mus: nũc is qui ad illud di⸗ per debet oſtendere:quantã in pectoꝛe ra
rlt⸗ gne peruenerit in eo qualiter viuere debe tionẽ poꝛtet. In quo etis rationali vigilaꝗ
bcit at demõſtremus. Tantũ debet actionem ter adiungit᷑: vt duodecim patriarcharũ
vol populi actio tranſcẽdere pꝛeſulis:quantũ nomina deſcribant᷑. Aſſcriptos etenĩ pa⸗
cul⸗ diſtare ſolet a grege vita paſtorj. Opoꝛtzʒ tres ſemper in pectoꝛe ferre eſt: antiquoꝝ
echr nãq; vt metiri ſe ſollicite ſtudeat quãta te vitã ſine intermiſſione cogitare. NHaʒ tũc
oq nende rectitudinis neceſſitudine cõſtrin⸗ ſacerdos irrepꝛehenſibiliter gradit᷑: cum
ick. git:ſub cuiꝰ eſtimatiõe populus grex vo⸗ exemplsa patrũ pꝛecedentiũ indeſinẽter in
e cat. Sic ergo neceſſe eſt cogitatiose mun⸗ tuet᷑:cum ſanctoꝝ veſtigia ſine cõceſſione
dus: actiõe pꝛecipuus: diſcretus in ſilen⸗ cõſiderat:⁊ cogitatiões illicitas depꝛimit
“ tioꝛ vtilis in verbo: ſingulis cõp aſſiohe ꝓ ne extra oꝛdinis limitẽ operis pedem ten
ven ximus: pꝛe cũctis contemplatiõe ſuſpen⸗ dat. Quod bene eti am rationale iudicij
, ſus:bene agentibus per humilitatẽ ſoci⸗/ vocat᷑:quia debet rectoꝛ ſubtili ſemper ex
4 us:cõtra delinquentiũ vicia per zelũ iuſti Jamine bona malaq; diſcernere: ⁊ que vel
zu cie erectus:internoꝝ curã in exterioꝝ oc⸗ quibus:quãdo vel qualiter cõgruant: ſtu
e cupatiõe non minuens: exterioꝛũ pꝛoui⸗ dioſe cogitare:nihilq; ꝓpꝛiũ querere:ſed
dentiã in internoꝝ ſollicitudine nõ relin⸗ ſua cõmoda ꝓpinquoꝛũ bona deputare.
1 quens.Sed hec que bꝛeuiter enumeran⸗ Snge illic ſcripiũ eſt. NPones autẽ in ra⸗

Secunde partis libꝛi Paſtoꝛalis

—

tionale iudicij doctrinam ⁊ veritatẽ: que

rã dominoꝛ⁊ geſtabit iudiciũ filioꝝ iſrael/⸗

cure

ra pertrahat: quãto per vite meritũ de ſu

erdos in ſacrificiũ ⁊ dextrũ accipit ⁊ ſepa

erũt in pectoꝛe aaron quãdo ingredit᷑ i clamat. Hinc diuina lege armũ ſa

in pectoꝛe ſuo: in conſpectu dñi ſemper

Gacerdotẽ quippe iudiciũ filioꝝ iſrael in

pectoꝛe coꝛã domini cõſpectu geſtare eſt
ſubiectoꝝ cauſam ꝓ ſola interni iudicis
intentiõe diſcutere: vt nihil ſe ei humani
tatis admiſceat:in hoc qð diuina pꝛopoſi
tus vice diſpenſat:nec coꝛ rectoꝛis ſtudia

pꝛiuatus doloꝛ exaſperet. Cuq; contra ali

ena vicia emulatoꝛ oſtendit᷑: que ſua ſunt
exequat᷑: ne tranquillitatẽ iudicij aut la⸗

tens inuidia maculet:aut pꝛeceps ira per

turbet:ſed dum cõſiderat᷑ terroꝛ eius: qui
ſuper om̃ia pꝛeſidet:videlicet iudicis inti
miinõ ſine magno regant᷑ timoꝛe ſubiecti
MQui nimirũ timoꝛ duʒ mentẽ rectoꝛis hu
miliat purgat:ne hãc aut pꝛeſumptio ſpi⸗
ritꝰ leuet:aut carnis delectatio inquinet:
aut per terrenarũ rerũ cupidinẽ impoꝛtu⸗
nitas pollute cogitatiõis obſcuret. Qui

tamen nõ pulſare rectoꝛis animũ neque⸗
unt:ſed feſtinare neceſſe eſt: vt repugna⸗

tiõe vincant᷑:ne viciũ quod per ſuggeſtio
nẽ temptat:mollicie deleetatlõis ſubigat
cũq; hec ab animo tarderepellit᷑ mucro⸗

5

ne conſenſus oceidat.
¶AAN rectoꝛ ſem
opatione

pcipuus. ¶ Eap. III.
It rectoꝛ operatiõe pꝛecipuus
vite viaʒ ſubditis viuendo de⸗

vocem moꝛeſq; ſequit᷑: per ex⸗
empla melius ꝙꝙ per verba gradiat᷑. Qui
em̃ loci ſui neceſſitate exigit᷑ ſumma dice
re. Hoc eadem neceſſitate compellit᷑ ſum
ma mõſtrare. Illa naq; vox libentius au
ditoꝛũ coꝛ penetrat:quã dicentis vita cõ⸗
mendat:quia qð loquẽdo imperat:oſten⸗
dendo adiuuat:vt fiat. Hinc etem̃ per ꝓ
phetã dr. Suꝑ montẽ excelſũ aſcẽde: tu
qui euãgeliʒzas ſyon: vt videlicet qui ce⸗
leſti pꝛedicatiõe vtit᷑ ima iam terrenoꝛuʒ
operũ deſerens: in rerũ culmine ſtare vi⸗

deatitantoq; facilius ſubditos ad melio⸗

nunciet: vt grex: qui paſtoꝛis

ratũ:vt nõ ſolũ ſit eius operatio vtilis:ſed
etiã ſingularis:nec inter malos tantũmo
do:que recta ſunt: faciat: ſed bene quoq;
operãtes ſubditos:ſicut honoꝛe oꝛdis ſu⸗
perat:ita etiã moꝛum virtute tranſcẽdat.
Qui in eſu quoq; pectuſculũ cũ armo tri
buit᷑: vt qð de ſacrificio pꝛecipit᷑ ſumere:
hoc de ſemetipᷣo auctoꝛi diſcat immolare
vt non ſolũ pectoꝛe que recta ſunt cogitet
ſʒ ſpectatoꝛes ſuos ad ſublimia armo ope
ris inuitet. MHulla pᷣſentis vite appetat:
nulla pertimeſcat:blãdimẽta mũdi reſpe
ctu intimi terroꝛis deſpiciat:terroꝛes au⸗
tẽ conſiderato interne dulcedinis blãdi⸗
mento ↄtemnat. Ande ſuperne quoq; vo
cis ĩperio:in vtroq; humero ſacerdos re⸗
uelamine ſuꝑ humeralis aſtringit᷑:vt cõ⸗
tra aduerſa ac ꝓſpera virtutũ ſemꝑ oꝛna⸗
mento muniat᷑:quatenꝰ iuxta Mauli vo⸗
cem per arma iuſticie a dextris ſiniſtriſq;
gradiẽs: cũ ad ſola que ãterioꝛa ſũt nitit᷑:
in nullo delectatõis infime latere flectat᷑.
HNon hũc ꝓſpera eleuẽt:nec aduerſa per
turbẽt. Hon blãda vſq; ad voluptatẽ de⸗

mulceant: nõ aſpera ad deſperationẽ pꝛe⸗

mat: vt dũ nullis paſſionibus intentionẽ
mentis humiliat quãta in vtroq; humero
ſuꝑ humeralis pulchꝛytudĩe tergat᷑ oſtẽ⸗
dat. Qõ recte etiã ſuper humerale ex au⸗
ro: hiacincto:purpura:biſtincto:cocco:⁊
toꝛtabiſſo fieri pꝛecipit᷑: vt quãta ſacerdoſ
clareſcere virtutũ diuerſitate debeat de⸗
mõſtret᷑. In ſacerdotis quippe habitu an

te oĩa aurũ fulget: vt in eo intellectus ſa⸗
piẽtie pꝛicipaliter emicet. Cui hiacinctꝰ
qui aereo coloꝛe reſplendet:adiungit᷑: vt
per om̃e ꝙ intelligendo penetrat: nõ ad
fauoꝛes infimos: ſed ad amoꝛem celeſtiũ
ſurgat:ne dũ ſuis incautus laudibꝰ capit
ipᷣo etiã veritatis intellectu vacuet᷑. Au⸗
ro quoq; atq; hiacĩcto purpura permiſcet
vt videlieʒ ſacerdotale coꝛ cũ ſumma que
pꝛedicat:ſperat. In ſemetipᷣo etiã ſugge⸗
ſtiones vicioꝝ repꝛimat: eiſq; velut ex re

in ſile

Beati Bregoꝛij pape Cap. III et IIII

Sia poteſtate cõtradicat: quatenus nobili

tatẽ ſemꝑ intime regeneratiõis aſpiciat:
⁊ celeſtis regni ſibi habitaculũ moꝛibꝰ de
fendat: de hac quippe nobilitate ſpiritus
per Petrũ dicit᷑: Ros aũt genus electũ:
regale ſacerdotiũ De bac quippe poteſta

te qua vicia ſubijcimꝰ: Johãnis voce ro⸗

boꝛamur:qui ait: Quotqͥt autẽ receperũt
eũ:dedit eis poteſtatẽ filios dei fieri Hãc

dicẽs: Mihi aũt nimis honoꝛificati ſun

Nam ſicut incauta locutio in erroꝛẽ per⸗
trahit: ita in diſcretũ ſilentiũ hos qui eru
diri poterqt: in erroꝛe derelinquit. Sepe
nãq; rectoꝛes impꝛouidi humanã amitte
re gratiã foꝛmidaãtesſloqui libere recta ꝑ⸗
timeſcũt: ⁊ iuxta veritatis vocẽ nequaqᷓ

iã gregis cuſtodie paſtoꝝ ſtudio: ſed imer

cennarioꝝ vice deſeruiũt:qꝛ veniente lu⸗
po fugiũt:dum ſe ſub ſilentio abſcondũt.

icens:anes muti nõ valentes latrare.

dignitatẽ foꝛtitudinis:pſalmiſta iuns oleen nãq; eos per ꝓphetã dñs increpat:
E

amici tui deus:nimis cõſoꝛtatus eſt pꝛin
cipatus eoꝝ:qꝛ nimirũ ſanctoꝝ mens pꝛĩ

cipaliter in ſummis erigit᷑: etiã cũ exteri⸗

us perpeti abiecta cernunt᷑. Auro aũt hia

Minc rurſũ querit᷑ dicens Mõ aſcendiſtis

ex aduerſo:neq; oppoſuiſtis vos muru ꝓ
domo iſrael:vt ſtaretis in pᷣlio in die dñi.
Ex aduerſo quippe aſcẽdere eſt:ꝓ defen

cin cto ac purpure biſtinctus coccus adiũ
git᷑: vt ante intimi iudicis oculos oĩa vir

tutũ bona ex charitate decoꝛent᷑: ⁊ cũcta

que coꝛaʒ hoĩbus rutilãt:hec in cõſpectu
occulti arbitri:flãma intimi amoꝛis accẽ⸗
dat. Qui ſcʒ charitas que dñi ſimul ac pꝓ
ximũ diligit:quaſi ex duplici tinctura ful⸗

geſcit. Qui igit᷑ ſic ad auctoꝛis ſpeciem

anhelat:vt ꝓximoꝝ curã negligat:vel ſic
ꝓximoꝝ curã exequit᷑: vt a diuino amoꝛe

toꝛpeſcat:qꝛ vnũ hoꝝ quodlibet negligit

inſuꝑ humeralis oꝛnamẽto habere coctũ

biſtinctũ neſcit. Sed cũ mẽs ad precepta
charitatis tendit᷑:reſtat ꝓculdubio vt per

abſtinentiã caro maceret᷑: vnde et biſtin⸗
cta cocco toꝛtabiſſus adiungit᷑. De terra

etem̃ biſſus intenti ſpecie oꝛit᷑.Et qͥd per
hiſſum niſi candẽs decoꝛe mũdicie coꝛꝑa⸗
lis caſtitas deſignat᷑. Qui videlicet certa
pulchꝛytudini ſuꝑhumeralis innectit᷑:qꝛ

tũc caſtimonia ad perfectũ mũdicie cando

rẽ ducit᷑: cũ per abſtinentiã caro fatigat᷑.

Cunq; inter virtutes ceteras etiã afflicte

carnis meritũ ꝓficit: quaſi in diuerſa ſuꝑ
oeus ſpecie byſſus toꝛta cãdeſcit.

rectoꝛ debeat eſſe diſcret⸗

Capitulum. IIII.

—

( It rectoꝛ diſcretus in ſilentio:

*

vtilis in verboꝛne aut tacenda

Pferat:aut pferenda reticeſcat

ſione gregis voce libera huiꝰ mũdi pote⸗
ſtatibus ↄtraire.Et in die dñi in pᷣlio ſta⸗
re eſt pꝛauis decertãtibus ex iuſticie amo
re eſlerc. Raſtaꝛi em̃ recta timuiſſe di⸗
cere qͥd eſt aliud ꝙᷓ tacẽdo terga pᷣbuiſſe.
Qui nimirũ ſi ꝓ grege ſe obijcitꝛmuꝝ ꝓ
domo iſrael hoſtibꝰ opponit. Hinc rurſũ
delinquenti populo dicit᷑: NPꝛophete tut
viderũt tibi falſa⁊ ſtulta:nec aperiebãt in
iquitatẽ tuã: vt te ad penitentiã pꝛouoca
rẽt. Pꝛophete! quippe in ſacro eloqᷣo nõ⸗
nunꝙꝙ; doctoꝛes vocant᷑. Qui dũ fugitiua
pᷣſentia eſſe iudicãt:que ſunt ventura ma

nifeſtãt. Q uos diuinus ſermo falſa vide

re redarguit:qꝛ dũ coꝛripere culpas metu
unt:incaſſum delinquẽtibus ꝓmiſſa ſecu
ritate blandiunt᷑. Qui iniquitatẽ peccan
tiũ nequaqᷓ; aperiũt: qͥ ab increpatiõis vo
ce cõticeſcũt.Clauis quippe apertiõis eſt
ſermo coꝛreptiõis:qꝛ increpãdo culpã de

tegit: ꝙᷓ ſepe neſcit ipᷣe etiã qui perpetra⸗

uit. Hinc Paulus ait: At potens ſit ⁊ ex
hoꝛtari in doctrina ſana: ⁊ eos qui ↄtradi

ciũt redarguere. Hic per Malachiã dicit:
Labia ſacerdotis cuſtodiũt ſcientiã: ⁊ le

gem requirẽt ex oꝛe eius: qꝛ angelus dñi
exercituũ eſt. Hinc per Eſaiã dñs admo⸗

net dicẽs:Clama ne ceſſes:ſicut tuba ex⸗

alta vocẽ tuam. Pꝛeconis quipꝑpe officiũ

ſuſcipit: quiſquis ad ſacerdotiũ accedit:
vt ante aduentũ iudicis qui terribiliter ſe
quit᷑: ⁊ ipſe ſcilicet clamãdo gradiat᷑. Sa

4

Secunde partis libei Paſtoꝛalis cule

cerdos ergo ſi pꝛedicatiõis eſt neſcius:qᷓ lis veritas clamat. Mabete ſal in vobis e
clamoꝛis vocẽ daturus eſt pꝛeco mutus. pacẽ habete inter vos.ac ſi figurate ꝑ ha
Pinc⸗ eſt em̃ ꝙ ſuper paſtoꝛes pꝛimos in bitum ſacerdotis dicat Malapunica tin
3 linguaruʒ ſpecie ſpirituſſanctus incedit: tinabulis iungite: vt per omne qð dicitis
aquia nimirũ quos repleuerit de ſe pꝛoti⸗ pꝛouida mente vnitatẽ ſidei cauta obſer⸗
nus loquentes facit. Hinc movſi pꝛecipi⸗ alone teneatis. Prouidendũ quoq; ?
tur vt tabernaculũ ſacerdoſ ingrediẽs tin/ollicita intẽtione rectoꝛibꝰ. vt ab eis nõ
tinnabulis ambiatur. vt videlicet voceg Molũ pꝛaua nullo modo:ſed ne recta qui dẽ

72

pꝛedicationis habeat ne ſuperni aſpecto⸗
ris indiciũ ex ſilentio oſtendat. Scriptuʒ
quippe eſt. Audiatur ſonitus quãdo ĩgre
ditur ⁊ egreditur ſanctuariũ in conſpectu
domini ⁊ nõ moꝛiatur. Sacerdos namq;
ingrediẽs vel egrediens moꝛitur: ſed de
eo ſonitus nõ auditur:quia iraʒ contra ſe
occulti iudicis exigit.ſi ſine pꝛedicatiõis
ſonitu incedit. Apte autem tintinnabula
veſtimẽtis illius deſcribunt᷑ inſerta. Ae⸗
ſtimẽta etenĩ ſacerdotis quid aliud ꝙꝙᷓ re⸗
cta opera debemus accipere. pꝛopheta at
teſtante qui ait. Sacerdotes tui induan⸗
tur iuſticia. Aeſtimentis itaq; illi? tintin
nabula inherent vt vite viã cuz lingue ſo
nitu ipſa quoq; opera ſacerdotis clamẽt.
Sed cum rectoꝛ ſe ad loquendũ pꝛeparet
ſub quãto cautele ſtudio loquatur atten⸗
dat/ne ſi inoꝛdinate ad loquendũ rapitur
erroꝛis vulnere audientiũ coꝛda feriant᷑.
Et cum foꝛtaſſe ſapiens videri deſiderat
vnitatis cõpagem inſipienter abſcidat.
HMinc nãq; veritas dicit. Habete ſal in vo
bis: ⁊ pacẽ habete inter vos. Per lal qp
pe. verbi ſapientia deſignatur. Qui igit
loqui ſapiẽter nititur. magnopere metu⸗
at. ne eius eloquio audientiũ vnitas con
fundatur. Hinc MPaul? ait. Mon plus ſa
pere quã opoꝛtet ſapere:ſed ſapere ad ſo⸗

bꝛietatẽ. Hinc ĩ ſacerdotis veſte iuxta di-

uinã vocemi tintinnabulis malapunica cõ

iungunt᷑ . Quid enĩ per malapunica niſi

fidei vnitas deſignat᷑. Ham ſicut in malo

——— —

punico vna exterius coꝛtice.multa interiꝰ
graniſ vniunt᷑ ſic innumeros ſancte eccle

ſie populos vnitas fidei contigit quos in

tus diuerſſtas meritoꝛũ tenet. Me igit᷑ re⸗
ctoꝛ incautus ad loquenduʒ pꝛoruat. hoc
qð iam pꝛemiſimꝰ.per ſemetipſaʒ diſcipu/

ni mie ⁊ inoꝛdinate ꝓferant᷑:quia ſepe di⸗
ctoꝛũ virtus perdit᷑.cũ apud coꝛda audiẽ⸗
tium loquacitas incauta impoꝛtunitate le
uigatur: ⁊ auctoꝛẽ ſuũ hec eadẽ loquaci⸗
tas inquinat.que ſeruire auditoꝛibus ad

vſum ꝓfectus ignoꝛat.vnde bene ꝑ moy

ſen dicitur. Air qui fluxũ ſeminis patitur
imundus erit. In mẽte quiꝑpe audientiũ
ſemen ſecuture cogitatiõis ẽ audite qua

litas locutionis qꝛ dũ per aurẽ ſermo con
cipitur cogitatio in mẽte generat᷑. Ande

ab huiꝰ mundi ſapientibus pꝛedicatoꝛ
egregius ſemi verbiꝰ eſt vocatꝰ. Qui er⸗
go fluxũ ſeminis ſuſtinetĩimundus aſſerit᷑
quia multiloquio ſubditꝰ.ex eo ſe inqui⸗

nat qð ſi oꝛdinate ꝓmerat pꝛolẽ recte co⸗

gitationis edere in audientiũ coꝛde potu⸗
iſſet. Pũq; incautus per loquacitatẽ dif⸗
fluit.nõ ad vſum generis.ſed adimundi⸗
ciaʒ ſemẽ fundit. AInde Paulꝰ quoq; cũ
diſcipulũ de inſt antia pꝛedicationis ad⸗
moneret adiunxit:dicẽs. Teſtiſicoꝛ coꝛã
deo ⁊ chꝛiſto Yeſu.qui iudicaturus eſt vi⸗
uos ⁊ moꝛtuos ⁊ aduentũ ipſius ⁊ regnuʒ
eius pꝛedica verbũ iſta opoꝛtune impoꝛ⸗
tune.dicturꝰ impoꝛtune pꝛemiſit opoꝛtu⸗
ne.quia ſcso apud auditoꝛis mentem.ipſa
ſua vilitate ſe deſtruit ſi habere impoꝛtu

nitas opoꝛtunitatẽ neſcit.

rectoꝛ debeat eſſe ſingu⸗

lis compaſſiõe pꝛoximus et pꝛe

cunctis contemplatione ſuſpen
ſus. (Cap. V.

PpPrimus.ſit pꝛe cunctis contẽ⸗
platione ſuſpẽſus.⁊ vt perꝑie
tttatis viſcera in ſe infirmitatem
ceteroꝛũ traniferat/ per ſpeculationis al

2

It rectoꝛ ſingulis in cõpaſſiõe

B

pobis
egha
nicatin
dicts
chſer
gog:
eis
ctii
ſcedi
audl⸗
itnele
vegac⸗
bus
mof
Patimt
Gienni
ſtequ
nocn
Snt.
Hicatn
uien
ſenl
nnci
gel⸗
hoti⸗
tid⸗

Beati Bꝛegoꝛij

titudinẽ. ſemetipᷣm quoq; inuiſibilia ap⸗
petendo tranſcẽ dat ne aut alta petẽs ꝓxi
moꝛũ infirma deſpiciat.aut infirmitatibꝰ
pꝛoximoꝛũ congruẽs.appetere alta dere⸗
linquat.Hinc eſt nãq; ꝙ NPanlꝰ in para⸗
diſum ducit᷑.celiq; ſecreta tertij rimatur.

tamẽ ille inuiſibiliũ contemplatione ſu⸗

ſpenſam ad cubile carnaliũ mẽtis aciẽ re⸗

uocat:atq; in occultis ſuis qualiter debe

ant cõuerſari diſpẽſat.dicens.·Propter
foꝛnicationes autẽ vnuſquiſq; ſuã vxoꝛeʒ
habeat:⁊ vnaqueq; ſuũ virũ habeat.⁊ vx
oꝛi vir debitũ reddat.ſimiliter ⁊ vxoꝛ vi⸗
ro.Et paulopoſt. MHolite fraudari inuicẽ
niſi foꝛte ad tẽpus vt vacetis orationi:et
iterũ reuertimini in idipſum. Ecce iaʒ ce⸗
leſtibus ſecretis inſerit᷑.⁊ tamẽ ꝑ conde⸗
ſcẽſionis viſcera carnaliũ cubile ꝑſcrutat᷑
Et quẽ ſubleuatus ad inuiſibilia erigit:
hũc miſeratus ad ſecreta imfirmantiũ ocu
lũ coꝛdis flectit. Celũ contẽplatione tran

ris infirmantiũ negotijs vrget᷑. Intꝰ det
archana cõſiderat.foꝛis onera carnalium
poꝛtat.Qui de rebus quoq; dubijs ſem⸗
per ad tabernaculũ recurrit:coꝛã teſtamẽ
ti archa dñm cõſulit.exem ꝑplũ ꝓculdubio
rectoꝛibꝰ pꝛebẽs vt cũ foꝛis ambigunt qð
diſponant ad mentẽ ſemꝑ quaſi ad taber
naculũ redeãt:⁊ velut coꝛã teſtamenta ar
cha dñm conſulãt:ſi de his in quibꝰ dubi
tant:apud ſemetipſos intus ſacri eloquij
paginas requirãt. Hinc ipſa veritas per
ſuſceptionẽ noſtre humanitatis oſtẽſa no
bis in monte oꝛationi inheret miracula i
vrbibus exercet.lmitationis videlicet viã
bonis rectoꝛibꝰ ſternẽs:vt ſi isam ſũma cõ
templando appetũt:neceſſitatibꝰ tamẽ in
firmantiũ ↄpatiẽdo miſceant᷑:qꝛ tũc ad al
ta charitatiſ mirabi liter ſurgit:cũ ad ima
pꝛoximoꝛũ ſe miſericoꝛditer attrahit. Et
cũ benigne deſcẽdit ad infima:valẽter re⸗
currit ad ſũma. Tales autem ſeſe qui ꝑꝛe

ſcẽdit nec tainẽ ſtatũ carnaliũ ſ ollicitudi⸗//u nt exhibeãt: quibus ſubiecti occulta q̃⸗

ne deſerit qʒ cõpage charitatis ſũmis ſi⸗ E
mul ⁊ infimis iunctus ⁊ in ſemetipſo vir

tute ſpũs ad alta valenter rapitur ⁊ pieta
te in alijs equanimiter infirmat᷑.hinc ete
eim dicit. Quis infirmat᷑:⁊ ego nõ infir⸗
moꝛ? Quis ſcãdaliʒatur. ⁊ ego nõ vroꝛ?:
Hinc rurſus ait. Factus ſum iudeis tãqᷓ
iudeꝰ. Qð videlicet exhibebat nõ amit⸗
tendo fidẽ ſed oſtendendo pietatẽ:vt in ſe
perſonã infideliũ tranſfigurãs.ex ſemet⸗
ipſo diſceret:qualiter alijs miſereri debu
iſſet quatenus hoc illis impẽderet :qð ſi⸗
biipſi ſi ita eſſet impẽdi recte voluiſſet.
Hinc iterũ dicit᷑. Siue mente excedimus
deo:ſiue ſobꝛij ſumus nobiſ:qꝛ ⁊ ſemetip
ſum nouerat contẽ plando tranſcẽdere.⁊
eundẽ ſe auditoꝛibꝰ ↄdeſcendo temꝑare.
Hinc Aacob dño deſuꝑ initente ⁊ vncto

angelos vidit:quia.ſ.pꝛedicatoꝛes recti
nõ ſolũ ſurſum ſanctuzʒ caput eccleſie vicʒ
dñm ↄtẽplando appetũt ſed deoꝛſuʒ quo
q; ad mẽbꝛa illius miſerãdo deſcendunt.
Hinc moyſes crebꝛo tabernaculũ itrat et
exit.⁊ qui intꝰ incontẽplationẽ rapit᷑.ſo⸗

(S oꝛſum lapide aſcendẽtes ac deſcẽdenteſ

q; ſua ꝓdere nõ erubeſcãt:vt cum temp⸗
tationum fluctus paruuli tolerant ad pa⸗
ſtoꝛis mentẽ quaſi ad matris ſinum recur
rant.Et hoc quod ſe inquinari pulſantis
culpe ſoꝛdibus pꝛeuidẽt:exhoꝛtatiõis eiꝰ
4 Warloac aehumni gehtiolla lauent. vn
de ⁊ ante foꝛes tẽpli ad abluendas ingre⸗
dientiũ manus:mare eneũ:id eſt laterem
duodecim boues poꝛtãt. Qui quidem fa
cie exterius eminẽt:ſed ex poſterioꝛibus
latent. Quid nãq; duodecim bobus niſi
vniuerſus paſtoꝛũ oꝛdo ſignatur, de qui⸗
bus paulo diſſerente lex dicit: nõ obtura
bis os boui trituranti. Quoꝛũ quidẽ nos
aꝑta oꝑa cernimꝰ ſʒ apud diſtrictũ iudicẽ
que illos poſteriꝰ maneãt in occulta retri
butione neſcimꝰ. Qui tñ cũ ↄdeſcẽſionis
fide patiam diluẽdis ꝓximoꝛũ cõfeſſioni⸗
bus pꝛeꝑant.velut ante foꝛes tẽpli laterẽ
poꝛtãt:vt quiſquis intrare eternitatis ia⸗
nuã nititur. tẽptationes ſuas mẽti paſto⸗
ris indicet:⁊ quaſi in bouz latere cogitati
onis vel operis manus lauet.Et fit plerũ
qᷓ; vt dum rectoꝛis animus aliena temp⸗
tamẽta condeſcẽdo cognoſcit.auditis

Secunde partis libꝛi Maſtoꝛalis cure

Aan tetationibus ipſe pulſetur: qꝛ ⁊ hec ea
dem per quã populi multitudo diluitur.

8 qua ꝓculdubio lateris inquinat᷑. am /tes a ſubditis timeant᷑ quãdo ab eis denũᷣ

dũ ſoꝛdes dilueniiũ ſuſcipit:quaſi ſue m
dicie ſerenitatẽ perdit. Sed hec nequaq
paſtoꝛi timẽda ſunt:qꝛ deo ſubtiliter cun⸗
cta penſare tãto faciliꝰ a ſua eripitur.qᷓ;⸗
to miſericoꝛdiꝰ ex aliena tẽtatiõe fatigat᷑.

N rectoꝛ debeat eſſe bene agẽ.
tibus per humilitateʒ ſocus et

Contra delinquẽtiũ vina per ze/
luũ iuſticie erectus.
(Kapitulum. VI. W
AIt rectoꝛ bene agentibus ꝑ hu
militatẽ ſociꝰ cõtra delinquen
tiũ vitia ꝑ ʒelũ iuſticie erectus
vt 1 bonis in nullo ſe pꝛeferat:
4½ c pꝛauoꝛũ culpa exigit:ptâtem ꝓtinuſ
lſui pꝛioꝛatus agnoſcat:quatenꝰ ⁊ honoꝛe
ſub pꝛeſſo equalẽ ſe ſubditis bene viunen⸗
C tibus putet. ⁊ erga puerſos iura rectitudi
nis.nõ exercere foꝛmidet. Mã ſicut in li⸗
bꝛis moꝛalibꝰ dixiſſe me memini. Liquet
qð oẽs homines natura equales genuit:
ſed variante meritoꝛũ oꝛdine alios alijs
culpa poſtponit. Jpſa autem diuerſitas qᷓ
ecceſſit ex vitio di uino iudicio diſpenſat᷑:
äyntrt quia omnis homo eque ſtare nõ valet
glter regatur ab altero. AUnde cuncti que
peꝛeſunt nõ in poteſtatẽ debent oꝛdinis:ſʒ
cqualitatẽ penſare cõditionis. Nec pꝛeeſ
ſe hominibꝰ gaudeãt ſed pꝛodeſſe. Anti⸗
qui etenim patres noſtri.nõ reges homi⸗
num:ſed paſtoꝛes pecoꝛũ fuiſſe memoꝛan
cur. Et cũ dominꝰ Moe filijſq; eius dice⸗
ret.creſcite ⁊ mitiplicamini.⁊ replete ter
ram: ꝓtinus adiunxit. Et terroꝛ veſter et
uO

—

tremoꝛ ſit ſuꝑ cũcta animãtia terre.
rũ videlicet terroꝛ ac tremoꝛ. quia eſſe ſu⸗
er anunãtia terre pꝛecipitur. ꝓfecto ſup
omines eſſe ꝓhibet᷑.homo quippe ani⸗

tis natura pꝛelatus eſti⁊ iccirco ei dicit᷑
vyt ab animalibꝰ 2 nõ ab hominibꝰ times

malibus bꝛutis non autẽ hominibꝰ e ſa poſt humilitatis meritũ:in tumoꝛes
h

tur quis cõtra naturã ſuperbire eſt: ab eꝗᷓ
li velle timeri.Et tamen neceſſe vt recto⸗
minime timeri depꝛehẽdunt: vt humana
ſaltẽ foꝛmidine peccare metuãt:qui diui⸗
na iudicia nõ foꝛmidãt. Nequaqᷓ nãq; pᷣ⸗

poſiti.ex hoc queſito timoꝛe ſuꝑbiũt:in à
nõ ſuã gloꝛiã:ſed ſubditoꝛũ iuſticiam que

rũt. In eo enĩ qð metũ ſibi a ꝑuerſe viuẽ⸗
tibꝰ exigũt.quaſi nõ hominibꝰ:ſʒ anima-
libus dominant᷑:qꝛ vicʒ ex qua ꝑte heſtia
les ſunt ſubditi.ex ea debẽt etiã foꝛmidi⸗
ni iaceri ſubſtrati. Sed plerũq; rectoꝛ eo

ipſo quo ceteris pꝛeeminet. elatione cogi

tationis intumelicit/⁊ dũ ad vſum cuncta
ſubiacẽt.dũ ad votũ velociter iuſſa ↄplen
tur dũ oẽs ſubditi.ſi qua bene geſta ſunt

laudibꝰ efferũt.male autẽ geſtis nulla au

ctoꝛitate cõtradicũt:dũ plerũq; laudãt et

qð repꝛobare debuerant ſeductꝰ ab his q̃ᷓ

infra ſuppetũt:ſuꝑ ſe animꝰ tolli n dum
foꝛas ĩmenſo fauoꝛe circũdatur intꝰ veri⸗

tate vacuat᷑:atq; oblitus fui. inuoces ſe

ſpargit alienas.talẽq; ſe credit qualem ſe
foꝛis audit.nõ qualẽ intus diſcernere de
buit. Subiectos deſpicit eoſq; equales ſi

bi nature oꝛdine nõ agnoſcit.⁊ quos ſoꝛ⸗
te poteſtatis exceſſerit.tranſcẽdiſſe ſe etiẽ
vite meritis credit. Cunctis ſe exiſtimat
ampliꝰ ſapere quibꝰſe videt amplius poſ
ſe⸗n quodã ſe quippe cõſtituit culmine
apud ſemetipſum: ⁊? qui equa ceteris na⸗
ture cõditione cõſtringit᷑.exequo reſpice⸗
re ceteros dedignat᷑. Sic ꝙ vſq; ad eius
ſimilitudinẽ ducit᷑.de quo ſcriptũ eſt om̃s
ſublime vidit.Et ipſe eſt rex ſuꝑ vniuer⸗

ſos filios ſuperbie. Qui ſingulare culmꝰ

appetetis ⁊ ſocialẽ vitã angeloꝛũ deſpici

ens:ait. Nonã ſedẽ meà ad aquilonẽ et
ero ſimilis altiſſimo. Miro ergo iudicio

intus foueam deiectionis inuenit dů for/
ſe in culmine poteſtatis extollit Apoſta⸗

te quippe angelo ſimilis efficitur. dũ ho⸗
mo hominib“ eſſe ſimilis dedignat᷑. Sic

ſuꝑbie culmine poteſtatis excreuit. Per
umilitatẽ quippe pꝛelatus eſt per ſuper

— - — — — — — —

—
—

Beati Gregoꝛij pape . Cap. v—

diam repꝛobatus domino atteſtãte qᷓ̃ ait. Atq; illico adiunxerit: ſide eniĩ ſtatis. Ae

krabeh Nonne cuʒ eſſes paruulus in oculis tuis ſi id qð pertulerat aꝑiret: dicens. Idee
ntrea⸗ caput te conſtitui in tribubus iſrael Par nõ dijamur fidei veſtre:qꝛ fide ſtatis. Ech
bels dei uulũ ſe in ſuis pꝛius oculis viderat:i 3 ful les eni vobis ſumꝰ in qͥ vos ſtare ↄgnoſci
humns tus tempoꝛali potẽtia iam ſe paruuluʒ nõ mus quaſi pꝛelatũ ſe fratribꝰ ee neſciebat
— videbat. Ceteroꝛũ namq; comꝑationi ſe cũ diceret. facti ſi umꝰ vt ꝑuuli ĩ medio ve
Pnigß⸗ pꝛeferens: quia plus cunctis poterat.ma ſtrũ ⁊ rurſũ. Nos autẽ ſerui veſtri ꝑ xᷣm.
bünn gnum ſe pꝛe omnibus eſtimabat iro. Sʒz cuũ culpã qᷓ coꝛꝛigi debuiſſet ĩuenit illi
zun gte autem modo cũ apud ſe paruulus apud co magiſtrũ ſe eſſe recoluit dicẽs ¶MQuid
fe riuie⸗ dominũ magnus: cũ vero apud ſe magnꝰ vultis ĩ virga veniã ad vos/ Sum⸗ itaq;
zanlna J anparuit apud dominũ paruulus fuit. 0c bñ regit᷑ cũ is qᷣ pꝛeeſt vitijs potiꝰ
tebeſis P lerũq; ergo dum ex ſubiectoeum afflux Ofratrib⸗ dñatur. Sʒ cũ delinquẽtes ſub⸗ DWZ
ſornicl entia animus inflatur: in fluxum ſuꝑbie ditos pᷣpoſiti coꝛꝛigũt re ſtatl neceſſe eſt vt
eethrto ipſo potentie faſtigio lenocinante coꝛꝛum ſollicite attendãt.quatenꝰ ꝑ diſcipline de

pitur Quã videlicet potentiã bene regit bitũ culpas quidẽ iure ptãtis eriãt: ſed &α

keenn qui ⁊ tenere illam noueritii impugnare. humilitatis cuſtodiã. equales ſeipſis frs

ple Bene hanc regit qui ſcit per illam ſuper tribꝰ qui coꝛꝛigunt᷑ agnoſcat¶ Quamuis
1 . sulpas erigi.ſcit cum illa ceteris equali⸗ plerũq; etiã dignũ ẽ.vt eoſdẽ quos coꝛꝛi⸗
Mim tate componi.humana etenim mens ple gimꝰ taxita nobis cogitatiõe pꝛeferamus

nlluan rũcq; extollitur, etiam cum nulla poteſtate Aloꝛũ nãq; ꝑ nos vitia diſcipline vigoꝛe
nli fulcitur /quãto magis in altum ſe erigit. feriunt᷑.in his vero q̃ ipſi cõmittimꝰ.niſi
Pbiss cum ſe ei etiã poteſtas adiungitur. Quã verbi quidẽ ab aliq̃ͥ inuectiõe laceramur.
ndn tamen poteſtatẽ recte diſpenſatiqui ſolli⸗, Tãto ergo apð dñm obligatioꝛes ſumus/
W cite nouerit:⁊ ſumere ex illa ꝙ adiuuati ito apud hoĩeſ inulte peccamꝰ. Dilcipli
oltße ⁊ expugnare qð temptat:⁊ equalem ſecũ na autẽ noſtraſubditos diuino iudicio tã
nuent. illa ceteris cernere ⁊ tamen ſe peccantibꝰ to liberioꝛes reddit/quãto hic eoꝛum cul⸗
maede elo vltionis anteferre. Sed hanc diſcre⸗ pas ſine vindicta nõ deſerit. Seruanda
nale,ß ionem plenius agnoſcimꝰ:ſi paſtoꝛis pꝛi itaq; ẽ ⁊ iñ coꝛde humilitas.a in ope di⸗
vos ſon ni exempla cernamꝰ· Petrus namq; au ſciplina atq; inter hec ſollerter intuendũ
lelti, ctoꝛe deo ſancte eccleſie pꝛincipatũ eneHenne dũ ĩmoderatius cuſtodit᷑ virtus hu
tina: a bene agente Coꝛneliol⁊ ſeſe ei humilił q militatis.ſoluant᷑ iura regiminis ⁊ du ö⸗
shol⸗ ter pꝛoſternente ĩmoderatius venerari re latuſ quiſq; plus ſe quã decet deij cit. ſlb
lmine cuſauitſſeq; illi ſimilem recognouit:dicẽſ ditoꝛũ vitam ſtringere ſub diſcipline vin⸗
isna⸗ Surge ne feceris ⁊ ego ipſe homo ſum. culo non poſſit. Teneant ergo recto⸗
ſpice⸗ Sed cum Ananlie ⁊ Saphire culpã rep⸗ res exterius qð pꝛo alioꝛum vtilitate ſu⸗
deius perit mox quanta potentia ſuper ceteros ſcipinnt.ſeruent interiꝰ qð de ſua eſtima
tome excreuiſſet oſtendit. Nerbo nãq; eoꝛuz vi tione pertimeſcunt. Sed tamen quibuſ⸗
niuer⸗ tam pertulit.quã ſpiritu perſcrutãte dep dam ſignis decenter erumpẽtibus.eos a⸗
culme hendit.Et ſummũ ſe intra eccleſiã contra pud ſe eſſe humiles etiã ſubiecti depꝛehẽ
eſpic peccata recoluit: quod honoꝛe ſibi vehe⸗ dantaquatenus ⁊ in auctoꝛitate eoꝛuʒ qd
oned⸗ menter impenſo coꝛain bene agentibꝰ fra foꝛmidẽt videant. ⁊ humilitate qð miten
ndico tribuſ nõ agnouit. Illic cõomunionẽ equa tur.agnoſcãt.Studeãt igit᷑ ſine intermiſ
daͤſe litatis meruit ſanctitas actionis.hic ʒelꝰ ſione q́ pᷣſunt vt eoꝛũ potẽtia q'to magna
ſpoſ⸗ Yltionis vis apperuit poteſtatis. Maul? exteri? cernit᷑.tãto apð eos interiꝰ depꝛi⸗
duͤho⸗ bene agẽtibus fratribus pꝛelatũ ſe eſſe ne mat ne cogitationẽ vincat ne ĩ delectatio
1,Ge ſciebat cũ olceret. nõ qꝛ dominamur fidei nẽ ſui animuʒ rapiat:ne iam ſub ſe mens.
mori, noſtre: ſed adiutoꝛes ſumꝰ gaudij veſtri. eam regere non poſſit cui ſe libidine dos

ſie .

Secunde partis libꝛi Maſtoꝛalis cure

minãdi ſupponit. He em̃ pꝛeſidentiũ ani⸗
mus ad elationẽ poteſtatis ſue delectatio

ne rapiat᷑:recte per quendã ſapientẽ diclt

Ducẽ te cõſtituerũt:noli extolli: ſed eſto

in illis quaſi vnus ex illis.Hinc etiã Pe
trus ait: Hon dñantes in dlero: ſed foꝛ⸗

ma facti gregis. Hinc per ſemetipᷣaʒ veri
tas ad altioꝛa nos virtutũ merita ꝓuocãs

dieit: Scitis qꝛ reges gentiũ dominant᷑:

ſe ſollicitudine: etiã diſtrictio ip̃a mode⸗
ret᷑:quatenus ſic iura diſcipline cõtra de⸗

linquẽtes exerceat: vt pietatis viſcera nõ

amittat.Curandũ quippe eſt:vt rectoꝛ ſe

ſubditis ⁊ matrẽ pietatis: ⁊ patrẽ exhibe

at diſcipline. Atq; inter hec ſollicita cir⸗

cumſpectõe pꝛouidendũ: ne aut diſtrictio

rigida:aut pietas ſit remiſſa. MHaʒ ſicut in
libꝛis iam moꝛa libꝰ diximus: DHiſciplina

eoꝝ qui maioꝛes ſunt:poteſtatẽ exercent/
in eos Mon ita erit inter vos:ſed quicũq; ne altera teneat. Sed erga ſubiectos ſu⸗
maioꝛ voluerit fieri:ſitveſter miſter: ⁊ qui os ineſſe rectoꝛibꝰ debet:⁊ iuſte cõſulens
voluerit inter vos pꝛimus eſſe:erit veſter miſericoꝛdia:⁊ pie ſeuiẽs diſciplina.hHĩc
ſeruus. Sicut filius hoĩs nõ ven it mini⸗ namq; eſt quod docẽte veritate per ſama

del miſericoꝛdia multũ deſtruit᷑: ſi vna ſi⸗

ſtrari:ſed miniſtrare. Hinc eſt ꝙ ſeruũ ex ritani ſtudiũ:ſemiuiuus in ſtabulũ ducit᷑:
ſuſcepto re gim ine elatũ:que poſt ſuppli⸗ a vinũ atq; oleũ vulneribus eius adhibet᷑
vt per vinũ ſcʒ moꝛdeant᷑ vulnera: ⁊ per
oleũ foueant᷑. MHeceſſe quippe eſt vt quiſ⸗

cia maneãt indicat dicẽs: Qui ſi dixerit:
malus ille ſeruus in coꝛde ſuo:moꝛã facit

–—

dñs meus venire:⁊ ceperit percutere cõ⸗ quis ſanãdis vulneribus pꝛeeſſe in vino
ſeruos ſuos: manducet autẽ ⁊ bibat vſq; moꝛſũ doloꝛis adhibeat: ⁊ in oleo molli⸗
dũ ebꝛius ſit:veniet dñs ſerui illiuſ in die ciẽ pietatis:quatenus per vinũ mundent᷑
qua no ſper at? 7 hoꝛa quã ignoꝛat: 7 diui putrida:⁊ per oleũ ſananda foneant᷑. Mi
et eum partẽq;eius ponet cũ hypocritis ſcenda eſt lenitas cũ ſeueritate facienduʒ

Inter hyvpocritas enim iure deputat᷑:qui quoddã ex vtroq; temperamentũ: vt ne⸗
ex ſimulatiõe diſcipline miniſteriũ regimi quaqᷓ multa aſperitate exulcerent᷑ ſubditi

nis vertit in vſum dominatiõis. Et tamẽ neq; nimia benignitati ſoluãt᷑. Quod iu⸗

non nunqꝙᷓ grauiꝰ delinquit᷑: ſi inter per⸗ta Mauli vocẽ bene illa tabernaculi ar⸗
uerſos ꝑlus equalitas ꝙ diſciplina cuſt cha ſigniſicat:in qua cum tabulis virga ſi

dirur. Quia em falſa pietate ſuperatus fe mul ⁊ mãna eſt: quia cũ ſcripture ſacre ſci
rire hely delinquẽtes filios noluit: apud entia in boni rectoꝛis pectoꝛe:ſi eſt virga

diſtrictũ iudicem ſemetipᷣm cum ſilijs cru diſtrictiõis: ſit ⁊ mana dulcedinis. Ilinc
deli daͤnatiõe percuſſit.Hinc nãq; ei diui Sauid ait: Airga tua ⁊ baculus tuus ipᷣa
na voce dicit᷑. Honoꝛaſti filios tuos plus

⁊ quod abiectũ non reduxiſtis. Abiectus ſuſtẽtet: ſit itaq; amoꝛ ſed nõ emolliens:

em̃ reducitur: cũ quiſq; in culpa lapſus: ſit vigoꝛ ſed nõ exaſperãs.Sit ʒelus: ſed

ad ſtatũ iuſticie ex paſtoꝛalis ſollicitudis nõ immoderate ſeuiẽs:ſit pietas:ſed non
vigoꝛe reuocat᷑. Fracturaʒ vero ligamen
aſtringit: cũ culpam diſ⸗ ciplina depꝛimit: regiminis iuſticia clemẽtiaq; permiſceãt
ne plaga vſq; ad interitũ defluat: ſi hanc is qui pꝛeeſt coꝛda ſubditoꝝ:⁊ terrẽdo de

diſtrictiõis ſeueritas nõ coartat. Sed ſe⸗ mulceat: ⁊ tamen ad terroꝛis reuerentiaʒ

pe deterius frangit᷑ cum fractura incaute
colligat᷑:ita vt grauius ſciſſurã ſenciat:ſi
hãc immoderatius ligamẽta conſtringãt
Ange neceſſe eſt:vt cũ peccati ſe vulnus

demulcẽdo conſtringat.

1 me cõſolata ſunt. Nirga ei percutimur:
̈ me.Hinc ꝑaſtoꝛes increpat per ꝓphe⸗ haculo ſuſtẽtamur. Gi ergo eſt diſtrictio
tam dicẽs: Quod fractũ eſt nõ alligaſtis virge que feriat:ſit ⁊ cõſolatio baculi que

pluſqᷓ expediat parcẽs:vt dum ſe in arce

¶ A 1ectoꝛ nò debeat minue ⸗/
re cura internoꝝ in exterioꝝ oc
in ſubditis coꝛrigendo reſtringit᷑: magna cupatione:neq; relinquere exte

.
.

Peati Gregoꝛij pape Cap. vI

erai⸗ rioꝛum pꝛouidentiam in in ter- tem denüelar direns Pani nanens em
lani no: um pollicitudinex merene⸗ſhi ettaggae eta hoteſ
oꝛbis terre.hinc iteꝝ dicit: Nemo pot eſt
eemne Capitulum. VII. duobus dominis eruire. Hinc Maul“ re
fichbte It rectoꝛ internoꝝjcurã in exte ligioſoꝝ mentes a mũdi conſoꝛtio conte⸗
lianen⸗ rioꝛiũ occupatioe non minuẽs: ſtando ac potius cõueniendo ſuſpẽdit di⸗
Nincte exterioꝝ ꝓuidentiã in interno cens: Memo militãs deo implicat ſe ne⸗
gſiarnn rũ ſollicitudine nõ relinquẽs: gocijs ſecularibus:vt ei placeat cui ſe ꝓ⸗
ſcipln⸗ ne aut exterioꝛibꝰ deditus ab intimis coꝛ bauit. Hinc eccleſie rectoꝛibꝰ: vacandi
ſirnaſ⸗ ruat:aut ſolis interioꝛibꝰ occupatus:que ſtudia pꝛecipit:⁊ cõſulendi remedia oſtẽ⸗
eclos ſi foꝛis debet pꝛoximis nõ impendat. Se⸗ dit dicens:Secularia igitur iudicia ſi ha
Gͤſalens pe namq; nonnulli velut oblitiqð fratri⸗ bueritis: cõtemptibiles qui ſunt in eccle⸗
lna. hie bus / animarũ cau ſa pꝛelati ſunttoto coꝛ⸗ ſia illos cõſtitute ad iudicandũ: vt ip̃i vi⸗
gerſam dis anniſum ſecularibus curis inſerniũt. delicet diſpenſatiõibus terrenis inſerui⸗
lüducl: Has cum aſſunt ſe agere exultant ad has ant: quos dona ſpiritualia nõ exoꝛnant.
achibei etiam cum deſunt diebus ac noctibus co⸗ Ac ſi apertius dicat: Quia penetrare in⸗
mrher gitatiõis turbide eſtibus anhelant/ Cũ tima nequeũt ſaltẽ neceſſaria foꝛis operẽt᷑
rrgei⸗ q; ab his ceſſante foꝛſitã opoꝛtunitate qᷣe inc Moyſes qui cũ domino loquit᷑ ihe
ein en ti ſunt: ipᷣa deterius ſua quiete fati Bii alienigene repꝛehenſione iudicat᷑:qðᷣ
konolt⸗ Aoluꝑtatẽ nanq; cẽſent:ſi actiõibus de⸗ Nerrenis populoꝛũ negocijs ſtulto laboꝛe
Vunden pꝛimunt᷑: laboꝛẽ deputãt ſi in terrenis ne deſeruiat. Cui conſiliũ mox pꝛebet: vt ꝓ
eunt, gocijs nõ laboꝛãt. Sicq; ſit vt dũ ſe vʒge ſe alios ad iurgia dirimẽda conſtituat: et
ſclenn re mũdanis tumultibus gaudẽt interna ißpe liberius ad erudiendos populos ſpi-⸗
: ntte⸗ docere alios debuerãt ignoꝛẽt. Añ ſub⸗ ritualiũ archana cognoſcat. A ſubiectis
ibdtt iectoꝝ quoq; pꝛoculdubio vita toꝛpeſcit: & inferioꝛa gerẽ da ſunt:a rectoꝛibꝰ ſũma
Quotſ quia cũ pꝛoſicere ſpũaliter ſibi appetit:in cogitanda: vt ſcilicet oculũ qui pꝛouiden
anſi⸗ cxemplo eius qui pꝛelatus eſt quaſi in ob dis greſſibus pᷣeminet: cura pulueris nõ
RK ſtaculo itineris offendit. Languẽte 51 obſcuret. Caput namq; ſubiectoꝛũ ſunt
haeſi capite mẽbꝛa in caſſum vigẽt:⁊ in explo⸗ cucti qui pꝛeſunt.Et vt recta pedes vale-z
tmng ratiõe hoſtiũ fruſtra exercit? velociter ſe⸗ ant itinera carpere: hbec pꝛoculdubio ca⸗
,ine quit᷑:ſi ab ipᷣo duce itineris errat᷑. NHulla put debet exalto pꝛouidere:ne a pꝛouectꝰ
sißn ſubditoꝝ mentes exhoꝛtatio ſubleuat: eo ſui itinere pedes toꝛpeãt: cum euruata re
tinur: rũq; culpas increpatio nulla caſtigat: qꝛ ctitudine coꝛpoꝛis caput ſeſe ad terrã de⸗
ſricio dũ per animarũ pꝛeſulẽ terreni exercet᷑ ofe⸗ clinat. Qua autẽ mente animarũ pꝛeſul:
vligpe ficiũ iudicis:a gregis cuſtodia vacat cura! honoꝛe paſtoꝛali inter ceteroſ vtitur:ſi iin
liene: paſtoꝛis: æ ſubiecti veritatis lumẽ appꝛe⸗ terrena negocia que repꝛehendere in ali⸗
o⸗ſe hendere nequeũt: quia dũ paſtoꝝ ſenſus is debuit: ? ipᷣe verſat᷑. Quod videlicet
* terrena ſtudia occupãt: vento temptatio⸗ ex ira iuſte retributiõis per pꝛophetã do⸗
nue nis impulſus eccleſie oclos puluis cecat minus minat᷑ dicens: Et erit ſicut popu-
nſſei Nuo cõfra recte humani generis redem lus: ſic ſacerdos. Sacerdos quippe eſt vt
orr ptoꝛ: cũ nos a ventris voꝛacitate cõpeſce⸗: populus:quãdo ea agit: is qui ſpirituali
eco⸗ ret dicens: Attendite autẽ vobis: vt non officio fungit᷑ que illi nimirũ faciunt:que
renti grauent᷑ coꝛda veſtra in crapula ⁊ ebꝛieta adhuc de ſtudijs carnalibus iudicantur.
, te: illico adiũxit: Aut in curis huius vite Quod cũ magno ſcilicet doloꝛe charita⸗
inve Abi pauoꝛẽ quoq; pꝛotinus intente adij tis Hierem yas pꝛopheta cõſpiciens:qua
r ciens: ne foꝛte ſuperueniat invos repenti ſi ſub deſtructiõe templi deploꝛat dicens
ſcne na dies illa. Cuiꝰ aduentus etis qualito⸗ Quoemodo obſcuratũ eſt aurũ: morarus

Secunde partis libꝛi Paſtoꝛalis cure

coloꝛ optimus: diſperſt ſunt lapides ſan⸗ officio ſanctitatis gloꝛia ſtare videbsturꝰ

ctu arij in capite omniũ platearũ? Quid ecularia itaq; negocia aliquãdo ex cõꝰ

namq; auro quod metallis ceteris pꝛee
minet: niſi excellẽtia ſanctitatis figurat:
q̃d coloꝛe optimo niſi cuctis amabilis re⸗
uerẽtia religionis expꝛimit᷑: Quid ſan⸗
ctuarij lapidibus: niſi ſacroꝝ oꝛdinũ per
ſone ſignant᷑: Quid ꝑlatearũ nomine:ni
ſi pꝛeſentis vite latitudo figurat᷑? Quia
em greco eloquio platos latitudo dicitur
pꝛofecto a latitudine platee ſunt vocate.
MWer ſemetipᷣam vero veritas dicit᷑: La⸗
ta ⁊ ſpacioſa via eſt: que ducit ad perditi
onem. Aurũ igitur obſcurat᷑: cum terre⸗
nis actibus ſanctitatis vita polluit᷑. Co⸗
loꝛ optimus commutat᷑: cum quoꝛũdam
qui degere re ligioſe credebant᷑:eſtimatio
ante acta minuit᷑. Mam cũ quilibet poſ
ſanctitatis habitũ terrenis ſe actibus in⸗
ſerit: quaſi coloꝛe permutato ante huma⸗
nos oculos eius renerẽtia deſpecta palle
ſcit. Sanctuarij quoq; lapides in plate⸗
as diſpergũtur: cum cauſarũ ſeculariũ fo
ras lata itinera expetũt:hi qui ꝗd oꝛnamẽ
tum eccleſie interius miniſterijs quaſi in
ſecretis ſanctuarij vocare debuerũt. Ad
hoc quippe ſanctuarij lapides fiebãt: vt

O

O◻

intra ſanctaſanctoꝝ in veſtimento ſummi

ſacerdotis apparerẽt.Cum vero miniſtri
religionisſa ſubditis ponoꝛẽ redempto⸗
ris ſui ex merito vite ſue nõ exigunt:ſan⸗
ctuarij lapides in oꝛnamẽto potificis nõ
ſunt. Qui nimirũ ſanctuarij lapides di⸗
ſperſi per plateas ſacent:cum perſone ſa⸗
croꝛuʒ oꝛdinũ voluptatũ ſuarũ latitudini
Hedite:terrenis negocijs inherẽt. Et no⸗
tandũ quod non hos diſperſos in plate⸗
is:ſed in capite platearũ dicit: quia ⁊ cuʒ
terrena agũt:ſummi videri appetũt: vt et

lata itinera teneant ex voluptate delecta⸗

tionis: ⁊? tamen in platearũ ſint capite ex
honoꝛe ſanctitatis.Mil quoq; obſtat ſi ſã
ctuurij lapides eoſdem ipos quibus con⸗
ſtructũ ſanctuariũ exiſtebat: accipimus.
Qui diſperſi in capite platearum iacent:
quando ſacroꝛũ oꝛdinũ viri terrenis acti⸗
bus ex deſiderio inſeruiũt:ex quoꝝ pꝛius

aſſione tolleranda ſunt:ꝛnunquã vero ex

amoꝛe requirẽda:ne cum mentẽ diligen⸗
tis aggrauãt: hanc ſuo victã pondere ad

ima celeſtibus immergãt. At cõtra ſunt

nõnulli qui gregis quidẽ curam ſuſcipi⸗
unt: ſed ſic ſibimet vacare ad ſpiritualis
appetũt: vt rebus exterioꝛibꝰ nullatenus
occupent᷑. Qui cũ curare coꝛpoꝛalia fun⸗
ditus negligũt: ſubditoꝛũ neceſſitatibus

minime cõcurrunt. Quoꝛũ nimirum pꝛes
dicatio plerũq; deſpicitur:quia dũ delia⸗
quentiũ facta coꝛripiũt:ſed tamen eis ne⸗

ceſſaria pꝛeſentis vite nõ tribuũt: nequa⸗

ℳ₰ℳ—

ꝙ libenter audiunf᷑. Egentis etem men⸗
S apug eius animũ manus miſericoꝛdie nõ
cõmendat. Tunc autẽ verbi ſemen facile

em doctrine ſermo non penetrat: ſi hunc

germinat: quãdo hoc in andientis pecto
re pietas pꝛedicãtis rigat. Ande rectoꝛi

neceſſe eſt:vt interioꝛa poſſit infüdere co.
gitatiõi: innoxia etiã exterioꝛa pꝛouidere
Sic itaq; paſtoꝛes erga interioꝛa ſtudia
ſubditoꝝ ſuoꝛũ ferueant:quatenus in eis

exterioꝛis quoq; vite pꝛouidentiã non re⸗

linquãt.MNam guaſi iure vt diximꝰ: a per

cipienda pꝛedicatiõe gregis animus fran

git᷑:ſi cura exterioꝛis ſubſidij a paſtoꝛe ne⸗

gligat᷑. Ande ⁊ pꝛimus paſtoꝛ ſollicite ad

monet dicens: Senioꝛes qͥ in vobis ſunt
obſecro cõſenioꝛ ⁊ teſtis xpi paſſionũ:qui
7 eius que in futurũ reuelanda eſt: gloꝛie
cõmunicatoꝛ:paſcite qui in vobis eſt gre⸗
gem vñi. Qui hoc in loco vtrũ paſſionz
coꝛdis:an coꝛpoꝛis ſuaderet aperuit? cu,ʒ
pꝛotinus adiũxit pꝛouidẽtes: nõ coactis

ſed ſpontanee ſcdᷣm deum: neq; turpis lu

cri gratia:ſed volũtarie. Quibus ꝓfecto
verbis paſtoꝛibus pie pꝛecauet᷑: ne dum

ſubiectoꝝ inopiam nimie ſatiãt: ſe mucro

ne ambitiõis occidãt: ne cum per eos car

nis ſubſidijs reficiunt᷑ pꝛoximi: ipi rema⸗

neant a iuſticie pane ieiuni. Hanc paſto⸗

rum ſollicitudinẽ Paulus excitat dicẽs:
Qui ſuoꝛũ ⁊ maxime domeſticoꝛũ curaʒ
non habet fidem negauit: 2 eſt infideli de

8

debtmt
doer
ſn
diligen⸗
Ndgeid
raſun
ſulct⸗
Citualis
llatenus
gli fun⸗
atbus
umpre⸗
üdelis⸗
neisne⸗
egus:
enmen
ſibune
oꝛdieno
enfocle

lspego

erecori
Gerec
obidere
1ſtudis
gincis
nopre⸗
raper
lsfn

leas
ſunt
ani
oꝛie
tge⸗

ſionẽe

7 ;
ctis:
bislu
fecto
dum
guc⸗
95

ſein4

gaſo⸗
lces⸗
1cun;

gelde

terioꝛ. Inter hec itaq; metuendũ ſemper – gf
eeſt et vigilanter intuẽdum: ne dum cura
dob eis exterioꝛ agitur: ab interna intentio
ne mergantur. Plerũq; enim vt pꝛedixi⸗
mus coꝛda rectoꝛũᷣ: dum tempoꝛali ſollici
ugdini incaute deſeruit: ab intimo amo⸗

re refrigeſcũt: ⁊ foꝛas fuſi obliuiſci nõ me
tuũt:quia anim arũ regimina ſuſceperũt.
Sollicitudo ergo que ſubditis exterius
impendit᷑:ſub certa neceſſe eſt mẽſura te⸗
neatur. Ande bene ad Eʒzechielẽ dicitur
Sacerdotes caput ſuũ non radent: neq;
comã nutrient: ſed tondentes attundeãt

capita ſua. Sacerdotes namq; iure voca

ti ſunt:qui vt ſacrũ ducatum pꝛebeant:fi⸗
delibus pᷣſunt. Caꝑilli vero in capite ex⸗
terioꝛes ſunt cogitatiões in mente. Qui

dDum ſuper cerebꝛũ inſenſibiliter oꝛiuntur

curas pꝛeſentis vite expꝛimũt: que ex ſen

ſu negligentis:quia impoꝛtune aliquãdo

pꝛodeũt: quaſi nobis non ſentiẽtibus ꝑꝛo
cedunt. Quia igit᷑ cuncti qui pꝛeſunt ha

Nter hec quoq; neceſſe eſt: vt
rectoꝛ ſolerter inuigilet: ne hũc
cupido placẽdi hominibꝰ puls
Eſet:ne cũ ſtudioſe interioꝛa pe⸗
netrat: cum pꝛouide exterioꝛa ſubmini⸗
ſtrat.ſe magis a ſubditis diligi:quã veri⸗
tatẽ querat: ne cũ bonis actibus fultus:a
mũdo videt᷑ alienus: hũc auctoꝛi reddat
extraneũ amoꝛ ſuus. Hoſtis nãq; redem⸗
ptoꝛis eſt:qui per recta oꝑa que facit eiui
vite ab eccleſia amari cõcupiſcit: qꝛ adul⸗
terine cogitatõis reus eſt:ſi placere puer
ſponſe oculis appetit: per quem ſponſus
dona trãſmiſit. Q ui nimirũ amoꝛ ꝓpꝛiꝰ??
cũ rectoꝛis mẽtẽ ceperit aliqñ hãc inoꝛdi
nate ad molliciẽ:aliqñ vᷣo ad aſperitatezʒ
rapit. Ex amoꝛe etem ſuo mens rectoꝛis
in molliciẽ vertit᷑: quia cũ peccãtes ſubdi
tos reſpicit: ne erga hũc eoꝝ dilectio toꝛ⸗
peat:coꝛripere nõ pꝛeſumit:nõnunqꝙᷓ ve⸗

ro ⁊ rata ſubditoꝝ que increpare debue⸗

rat:adulatiõibus demulcet. Añ bene per

ent

ſcretio:coꝛrectionis: diſſimula 8
nonis:feruoꝛis:⁊ manſuetudi/ ⁊ cũ potẽtia:pluſ em ſe ſuo auctoꝛe diligẽ

bere quidem ſollicitudines exterioꝛes de/ ꝓphetã dr Ae his qui ↄſumũt puluillos

bent: nec tamen eis vehementer incũbe Iſub oĩm cubito manus:⁊ faciũt ceruicalia

re. Sacerdotes recte ⁊ caput pꝛohibẽtur ſub capite vniuerſe etatſ ad capiẽdas aĩaſ
radere:⁊ comã nutrire:vt cogitatiões car Puluillos quippe ſub oĩ cubito manꝰ ẽ

nuls de vita ſubditoꝛum:neca ſe funditus ponere cadẽtes a ſua rectitudie aĩas:atq;
amputẽt: nec rurſus ad creſcendũ nimis in huius mũdi delectatiõ e ſe reclinãtes:

relaxent. Abi ⁊ bene dicit᷑: Tondentes blãda adulatiõe refouere. Quaſi em̃ pul
tondeãt capita ſua: vt videlicet cure tem uillo cubitus vel ceruicalibꝰ caput iacen
poꝛalis ſollicitudines: et quantũ neceſſe tis eripit᷑:cũ coꝛreptiõis duricia peccanti
eſt pꝛouideant: ⁊ tamen reſecent᷑ citius: ſubtrahit᷑:eiq; mollicies fauoꝛis adhiber
ne immoderatius excreſcòt. Dum igitur vt in erroꝛe molliter iaceat: ꝙᷓ nulla aſpe⸗
4 per adminiſtratã exterioꝛem pꝛouiden ritas cõtradictiõis pulſat. Sed bec recto
tiam coꝛpoꝛũ vita pꝛotegit᷑: et rurſus per res qui ſemetipᷣos diligũt his ꝓculdubio
immoderatã coꝛdis ſollicitudinẽ inten⸗ exhibent: a quibus ſe noceri poſſe in ſtu⸗
tio non impedit᷑: capilli in capite ſacerdo dio gloꝛie tpalis timent. Hã quos nihil

tis ⁊ ſeruant᷑ vt cutem cooperist:⁊ reſecãᷓ cõtra ſe valere ↄſpiciũt: hos nimirũ aſpe

ritate ſemꝑ rigide inuectõis pꝛemũt. Nũ
— HGF clemẽter admonẽt: ſed paſcrat éſus
ue eſſe eh „tidis obliti iure dñatiõis terrẽt. Quos
e ue eſſe debeat HBectoꝛi di⸗ recte per ꝓphetã diuina vox increpat di⸗

cẽs: ANos aũt cũ auſteritate imꝑabitis eis

aur ne oculos claudãt.

D

Q

tes iactãter erga ſubiectos erigũt:necqᷣd
agere debeãt: ſed quid valeant attendũut.
MRihil de ſubſequenti ludicio: metutũ:

Kopltulum. VII.

Secunde partis libei Paſtoꝛalis cre

—rrErr

unpꝛobe de tẽpoꝛali ptãte gloꝛtantur. Li
bet vt licẽter ⁊ illicita faciãt.⁊ ſubditoꝛũ
nemo contradicat. Qui ergo ⁊ pꝛaus ſtu

det agere.⁊ tamẽ ad hec vult ceteroſ tace

Cire etiã rectoꝛ debet qð ple⸗
rũq; vitia virtutes ſe eſſe men⸗
tiunt᷑.nã ſepe ſub Parſimonie
nominelſſe tenacia palliat:con

re ipſe ſibimet teſtis ẽ:qꝛ plus veritate ſe ¶traq ſe e effuſio ſub appellatiõe largitatis

appetit diligi ꝙ; cõtra ſe nõ vult defendi.
MHemo quippe ? qui ita viuat:vt aliqua⸗
tenus non deliquat. Ille ergo ſeipſo am⸗

occultat. Sepe inoꝛdinata remiſſio pie⸗
tas credit᷑ ⁊ effrenata ira ſpũalis ʒeli vir⸗
tus eſtimat᷑. Sepe pꝛecipitata actio velo⸗

pliꝰ veritatẽ deſiderat amari.q̃ ſibi a nul⸗ citatis efficatia: atq; agẽdi tarditaſ graui
o vult cõtra veritatẽ parci. Hinc etenim tatis conſiliũ putat᷑. Ande neceſſe ẽ vt re
9 etrꝰ increpationẽ pauli libẽter accepit/ctoꝛ animarũ virtutes a vitijs vigilãti cu
Dinc dauid coꝛꝛectionem ſubditi humili qra diſcernat.ne aut coꝛ tenacia occupet:⁊
ter aud iuit:qꝛ ⁊ rectoꝛes boni dũ pꝛiuato par cũ ſe videri in diſpẽſationibꝰ exultet:
diligere amoꝛe ſe neſciũt.libere puritatis aut cũ effuſe quid impendit᷑: largũ ſe qua
verbũ a ſubditis obſequiũ humilitatiſ cre ſi miſerãdo gloꝛiet᷑ aut remittẽdo qð feri⸗
dũt.Sed inter hec neceſſe eſt vt cura regi re debuit.ad eterna ſupplicia ſubditos ꝑ
minis tãti moderaminiſ arte temꝑet qua trahat: aut imaniter feriẽdo qðᷣ delinqui
tenus ſubditoꝛũ mẽs cũ quedã recte ſenti tur ipſe grauius delinquat:aut hic quod
re potueritiſic in vocis libertatẽ pꝛodeat agi recte ac grauiter potuit.ĩmature pꝛe⸗
vt tamẽ libertas in ſuperbiã nõ erumpat ueniens leuiget.aut bone actionis meri⸗
ne dũ foꝛtaſſe imoderatius. lingue eis li- tum differẽdo ad dererioꝛa ꝑmutet.

bertas conceditur:vite ab his humilitas ·—
¶ Quanta debeat eſſe diuerld
tas artis pꝛedicationis.

Rmitrar. Sciẽdũ quoq; eſt qð opoꝛtet vt
¶ Eapitulum.
LCiendũ quoq; eſt.qð aliquan⸗

rectoꝛes boni placere hominibꝰ appetãt
ſcʒ vt ſue eſtimatiõis dulcedine: ꝓximos
in affectũ veritatis trahãtinõ vt ſe amari
deſiderẽt ſed vt dilectionẽ ſuã quaſi quan
dã viã faciãt ꝓꝑ quã coꝛda audientium ad do ſubiectoꝛuʒz vitia pꝛudenter
R diſſimulada ſunt:ſᷣ qꝛ diſſimu
quippe eſt vt qualibet recte denuncians läaãter iudicãda. Aliqñ ⁊ aꝑte
pꝛedicatoꝛ qui nõ diligit᷑ libẽter audiat᷑. cognita.mature tolerãda.aliqñ vero ſub
Debet eꝛgo qͥ pꝛeeſſeſ ſtudere ſe diligi: tiliter occulta ꝑſcrutada.aliqñ leniter ar⸗
quatenꝰ poſſit audiri: æ⁊ tamẽ amoꝛẽ ſuuʒ guẽda.aliqñ autẽ vehemẽter increpanda
ꝓ ſemetipſo nõ querere ne inueniat᷑ ei cui Mõnulla quippe vt diximꝰ pꝛudẽter diſſi

amoꝛẽ cõditoꝛis ſui introducãt. Difficile

— — — u

– △D—

— —. —————

tyrannide reſultare. Qð bene Paulꝰ? i
ſinuat cũ ſui nobis ſtudij occulta manife
ſtat.dicenſ. Sicut ⁊ ego per omnia omni
bus placeo. Qui tamẽ rurſus dicit.Ego
ſi adhuc hominibus placerẽ: Chꝛiſti ſer⸗
uus non eſſem. Placet ergo NPaulus et
non placet quia in eo qð placere appetit.
nõ ſe ſʒ ꝑ ſe hoĩbus placere veritatẽ q̃rit.

ſeruire ꝑ officiũ cernit᷑ bene Pa

¶AQAMℳ cire ſollicite rectoꝛ debe⸗

E777

at qꝛ plerũqʒ vitia yirtutes ſe eſ

tacuerit:dixit. MNõnulla autem vel aperte

õ

ulãda ſunt:ſʒ qꝛ diſſimulant᷑ iudicãda:

461 cũ delinquẽs ⁊ depꝛehẽdi ſe cognoſcit

ꝑpeti has quas ĩ ſe tacite tolerari ↄſide
rat agere culpas erubelcat ſe ſeq; iudice
puniat.quẽ ſibi apud ſe rectoꝛis patiẽtia
clemẽter excuſat.qua ſcʒ diſſimulatione
bene iudeam dominꝰ coꝛꝛipit.cũ per pꝛo⸗
phetam dicit. Mẽtita es ⁊ mei non es re
coꝛdata neq; cogitaſti in coꝛde tuo qꝛ ego
ſum tacens.⁊ quaſi non videns. Et diſſi
mulauit ergo culpas ⁊ innotuit: qꝛ ⁊ con
tra peccant ẽ tacuit.⁊ hoc ipſum tamẽ a

—

—— –——

e göpe

keſenten cognita mature tolerãda ſunt:cũ vicʒ reꝝ ne mercedis pꝛemia requirẽtes. Nam re
darſinone minime opoꝛtunitas ↄgruitſvt aperte coꝛ ptilia toto ex coꝛpoꝛe terre inherẽt. Ani⸗
llaran rigant᷑. Hã ſecta imature vulnera: deteri malia autẽ mole coꝛpoꝛis a terra ſuſpenſa
larginn us inferueſcũt.Et niſi cũ te medicamẽta ſunt: apperitu tamẽ gule ad terrã ſemper
miſpeil cõueniant: cõſtat ꝓculdubio qð medendi inclinant᷑. RBeptilia ltaq; ſunt intra parie
int officiũ amittãt. Sed cũ ſubditis tempug tem. quãdo eogitationes voluunt᷑ in mẽ⸗
44 ad coꝛꝛeptionẽ querit᷑ ſub ipſo culparũ põ te.que a terrenis deſiderijs nunꝙᷓ leuan⸗
lurgui dere patiẽtia pꝛeſulis exercet᷑ Ande bene tur. Animalia quoq;ʒ ſunt intra parietem
ene per pſalmiſtã dicit᷑. Supꝛa doꝛſum meuʒ qñ ⁊ ſi qua lam iuſta.ſi qua honeſta cogi⸗
ſicllii fabꝛicauerũt peccatoꝛes. In doꝛſo quip: tantur.appetẽdis tamẽ lucris tempoꝛali⸗
Pach pe onera ſuſtinemꝰ. Supꝛa doꝛſum igitur bus honoꝛibuſqʒ; deſeruiũt. Et per ſemet
eccbetn ſuũ peccatoꝛes fabꝛicaſſe querit᷑. Ac ſi aꝑ ipſa quidẽ iam quaſi a terra ſuſpenſa ſunt
Rille . te dicat quos coꝛꝛigere nequeo quaſi ſuꝑ ſed adhuc per ambitũ quaſi per gule deſi
rgi ſegi ꝙ impoſitũ onꝰ poꝛto. Nõnulla autem ſunt derium ſe ſe ad ima ſubmittũt. vnde ⁊ be
E ſubtiliter.occulta ꝑſcrutãda vt quibuſdã ne ſubditur. Aniuerſa ydola domus iſra⸗
ſbae⸗ ſignis erũpentibꝰ.rectoꝛ inſubditoꝛũ mẽ⸗ el depicta erãt in pariete. Scriptũ quip⸗
5delnr te oẽ qð clauſum latet iueniat ⁊ interueni pe eſt. Et auariciã que ẽ ydoloꝛũ ſeruitꝰ.
theeant ente coꝛꝛectiõis articulo.ex minimis ma⸗ Recte ergo poſt animalia ydola deſcri⸗
mureßte iora cognoſca:. Añ recte ad Eʒechielem bunt᷑:qꝛ ⁊ honeſta actione.nõnulli qua
onis en dicit᷑. Fili homis fode parietẽ vbi mox iſ ſia terra ſe erigunt ambitione tamẽ inho⸗
utel. dem ꝓpheta ſubiũgit. Et cũ ꝑfodiſſẽ pa neſta ſemetipſos ad terram deponũt. Be
rietẽ apparuit hoſtiũ vnũ. Et dixit ad me ne autẽ dicit᷑ depicta erant qꝛ dum exteri
diuerd Ingredere ⁊ vide abomĩiatiões peſſimas oꝛum rerũ intrinſecus ſpecies attrahunt᷑
— quas iſti faciũt hic. Et ingreſſus vidi.et quaſi in coꝛde depingitur.quicquid fictis
. ecce oĩs ſimilitudo reptiliũ ⁊ animaliũ ab imagi nibꝰ deliberãdo cogitat᷑. Notandũ
J. hominatio.⁊ vniueria ydola domꝰ iſrael/itaq; eſt qꝛ pꝛius foꝛamẽ in pariete. ac de
aliguen depicta erãt in pariete. Ner Ezechielen Zinde oſtiũ cernit᷑: ⁊ tunc demũ occulta ab
ptugenucn quippe pᷣpoſitoꝛũ ꝑſona ſignat᷑:ꝑ parietẽ hominatio demonſtrat᷑.qꝛ nimirũ vniuſ⸗
1oiſnu duritia ſubditoꝛũ. Et quid eſt parietẽ fo⸗ cuiuſq; peccati pꝛius ſigna foꝛinſecꝰ. de⸗
ir ae dere niſi acutis inquiſitionibꝰ duritiã coꝛ inde ianua aperte iniquitatis oſtendit᷑:et
eroli⸗ Aies aꝑire. Quẽ cu ꝑfodiſſet.aperuit oſti- tũc demũ omne malũ qð intus latet aperi
niterar⸗ um:qꝛ cũ coꝛdis duritia vel ſtudioſis per tur. Honulla autẽ ſunt leniter arguenda
gepand cõtationibꝰ.vel maturis coꝛꝛeptionibus nam cũ non malicia ſed ſola ignoꝛãtia vł
ſeterdiſ ſcindit᷑.quaſi quedã ianua oſtẽdit᷑ ex qua infirmitate delinquit᷑.pꝛoſecto neceſſe eſt
dicide: omnia in eo qui coꝛꝛipit᷑.cogitationũ inte vt magno moderamine delicti ipſa coꝛꝛe⸗
ognoſc⸗ L rioꝛa videant᷑.vnde ⁊ bene illic ſequitur. bie temꝑetur. Cuncti quippe quouſq; ĩ
n Ingredere ⁊ inde abhominationes peſſi hac moꝛtali carne ſubſiſtimus. coꝛꝛuptio
cz ulſie mas quas iſti faciũt hic. Quaſi ingredit᷑ nis noſtre inſirmitatibꝰ ſubiacemus. In
s Pniti vt abhominationes aſpiciat:q diſcuſſas qᷓ ſe ergo debet quiſq; colligere. qualiter ali
nulaione buſda ſignis. exteriꝰ apparẽtibus ita coꝛ⸗ ene hinc opoꝛteat imbecillitati miſereri.
perpo da ſubditoꝛũ penetrat.vt cũ cta ei que illi ne contra inſrmitatẽ pꝛoximi.ſi ad incre
hon esn⸗ cite cogitant᷑.innoteſcãt. Ande ⁊ ſubdit. pationis vocem feruentius rapitur. obli⸗
nori Et ingreſſus vidi: ⁊ ecce omĩs ſimilitudo tus ſui eſſe videatur. Ande bene NPaulꝰ
8. Ani reptiliũ animaliſ abhominatio. In rep⸗ admonet: dicens. Si pꝛeoccupatus fue⸗
4 c tilibus cogitationes omnino terrene ſig- rit homo in aliquo delicto.vos qui ſpũa⸗
nunei⸗ nantur: in auimalibꝰ vero iam quidẽ ali- les eſtis huiuſmodi inſtruite ĩ ſpiritu le⸗

elenrt uantulũ a terra ſuſpẽſe.ſed adhuc terre⸗ nitatis conſiderans teipſum ne 2 tem⸗

Secunde pantis lbꝛi PMaſtoꝛalis cure

pteris. Ac ſi aperte dicat. Cum diſplicet
ex aliena infirinitate qð conſpicis penſa
qð es vt ab increpationis ʒelo ſe ſpiritus
temperet.duʒ ſibi quoq; ⁊ increpat timet

Möonulla autem ſunt vehemẽter increpã

D

—PDWE—

da vt cum culpa ab auditoꝛe nõ agnoſci⸗
tur quanti ſit ponderis ab increpatis oꝛe
ſentiatur⁊ cum ſibi quis malũ qð perpe⸗
trauit leuigat:hoc ↄtra ſe grauiter ex cor
ripientis aſperitate pertimeſcat. Hebitũ
Auippe rectoꝛis eſt.ſuperne patrie gloriã
per vocem pꝛedicationis oſtẽdere. quãta
in huius vite itinere temptamẽta antiqui
boſtis lateant aperire. ⁊ ſubditoꝛuʒ mala
que tolerari leniter nõ debent cum mag⸗
na ʒeli aſperitate coꝛꝛigere.ne ſi minꝰ cõ⸗
tra culpas accenditur culparũ omniũ re⸗

— — —

AJem dicitur. Sume tibi laterem pones

1 e ipſe teneatur. Ande bene ad Eʒechie⸗

veum coꝛam te ⁊ deſcribes in eo ciuitatem

Mieruſalẽ. Statimq; ſubiungitur.⁊ oꝛ⸗
dinabis aduerſus eam obſidionẽ.⁊ edifi⸗

cabis munitiones ⁊ cõpoꝛtabis aggereʒ:

2 dabis contra eam caſtra. ⁊ pones arie⸗
tes in gyro.eiq; ad munitionem ſuã pꝛo⸗

tinus ſubinfertur. Et tu ſũme tibi ſartagi

inter te ⁊ inter ciuitatẽ.Cuius enim E

*
8

—

ſed iam ſupernã patriam requirẽti.quan⸗
ta eam in huius vite tẽpoꝛe vitioꝛũ impu

gnet aduerſitas demonſtrãt. Hã cũ vnũ⸗
quodq; peccatum quomodo pꝛoſficiẽtibꝰ
inſidiet᷑ oſtẽditur/quaſi obſidio circa ci ui
tatem Hieruſalẽ voce predicatoꝛis oꝛdi⸗
natur. Sed quia non ſolũ debent innote⸗
ſcere.qualiter vitia impugnẽt verum eti⸗

am quomodo cuſtodite nos virtutes ro⸗

boꝛent:recte ſubiungit᷑.⁊ edificabis mu⸗
nitiones. Munitiones quippe ſanctus pᷣ
dicatoꝛ ediſicat.quando que ſancte virtu
tes.quibus reſiſtant vitijs demonſtrant.
Et quia creſcente virtute plerũq; bella tẽ
ptationũ augẽtur.recte ad hec addit᷑. Et
compoꝛtabis aggerẽ ⁊ dabis contra eam
caſtra. ⁊ pones arietes in gyro. Aggerẽ
nãq; cõpoꝛtat.quando pꝛedicatoꝛ quiſq;

molẽ creſcentis temptationis enunciat.

Et contra Hieruſalẽ caſtra erigit quãdo
recte intentioni audientiũ hoſtis callidt
circũſpectas fraudes ⁊ quaſi incompꝛehẽ
ſibiles inſidias pꝛedicat.atq; in gyro arie
tes ponit:cuʒ temptationũ aculeos ĩ hac
vita nos vndiq; circũdantes ⁊ virtutum
murum perfoꝛates innoteſcit. Sed cun⸗

ntra delicta ſinguloꝛũ emulationis ſpi⸗

nem ferream: ⁊ pones eam muruʒ Ea hec licet ſubtiliter rectoꝛ inſinuet niſi
co

chiel pꝛopheta niſi magiſtroꝝ ſpem tene
cui dicitur.ſũme tibi laterem ⁊ pones eñ

coꝛam te ⁊ deſcribes in eo ciuitatem Hie⸗
ruſalem. Sancti quippe doctoꝛes ſibi la⸗

terem ſumunt. quando terrenũ auditoꝛũ
coꝛ vt doceãt appꝛehendũt. Quẽ ſcilicet

laterem coꝛã ſe ponunt quia tota illũ mẽ⸗

tis intentione cuſtodiunt. In quo ⁊ ciui⸗

tatem Mieruſaleʒ iubenter ſcriberc:quia

pꝛedicando terrenis coꝛdibꝰ curant ſum⸗

opere.que ſit ſuper ne pacis viſio demon

ſtrare.Sed quia incaſſuʒ gloꝛia patrie ce

leſtis agnoſcitur.niſi ⁊ quanta hic irruãt

hoſtis callidi temptamẽta noſcant᷑e aper⸗

te ſubiungitur. Et oꝛdinabis aduerſus

—.—

cain obſidionẽ. ⁊ edificabis munitiones.
Gancti quippe pꝛedicatoꝛes ohſidionem
circa laterẽ in quo Hieruſalẽ ciuitas de⸗

ſcripta eſt oꝛdinãt.quando terrene menti

Iritu ferueat. nullam ſibi imperpetuũ abſo

lutionem parat. Ande illic adhuc recte
ſubiungitur. ⁊ tu ſume tibi ſartagineʒ fer
ream ⁊ pones eam murum ferreũ inter te
⁊ inter ciuitatem. Per ſartaginem quip⸗
pe frixura mentis:per ferrum vero incre⸗
pationis foꝛtitudo ſignatur. Quid vero
acrius doctoꝛis mentem. quam ʒelus dei
frigit ⁊ excruciat. Inde Paulꝰ huiꝰ ſar
taginis vrebatur frixura cum diceret. qͥs
infirmatur ⁊ ego non infirmor.quis ſcan⸗
dalizatur ⁊ ego non vroꝛ: Et quia quiſq;
ʒelo dei accenditur ne dampnari exnegli
gentia debeat foꝛti imperpetuũ cuſtodia
munitur.⁊ recte dicitur pones eam murũᷣ
ferreum inter te ⁊ inter ciuitatẽ. Sartago
enim ferrea murus ferreus inter pꝛophe⸗

tam ⁊ ciuitatẽ ponitunquia cum nunc foꝛ

tem zelũ rectoꝛes exhibent. eundẽ ʒelum

E —
.,—

—.. — — - ᷓᷣðf —.-

S-- ev——— — —

Beati Gregoꝛij pape Cap X

.,ð
— —

lnn poſtmodũ inter ſe ⁊ auditoꝛes ſuos foꝛteʒ tur.Eumq; pꝛoximus extincti eum inue⸗
Nin munitionẽ tenent: ne tunc ad vindictam nerit non occidit: quia cum diſtrictus iue⸗
zaämni⸗ deſtituti ſint ſi nunc fuerint in coꝛꝛectio⸗ dex venerit:qui ſeſe nobis per nature no
dſceih⸗ diſſoluti. Sed inter hec ſciendũ eſt. ſtre conſoꝛtiũ iunxit.ab eo ꝓculdubio cul
RMãH Iquia dum ad increpationẽ ſe mens docto pe reatum nõ expetit:quem ſub eius vas
*R ris exaſperat.difficile valde eſt vt non ali nia.ſpes.ſides.⁊ charitas abſcondit.
tiowt quando/a ad aliquid qð dicere nõ debe H WM
““r erumpat. Et plerũq; contingit vt dũ cul⸗ QA ſacri preceꝑp ta eloquij cũ
nun pa ubaron cum maens inneetlone dor⸗ timore et amoꝛe ſint quottidie
tism⸗ ripitur:magiſtri lingua vſq; ad exceſſus euuk een et aceene.
disn verba pertrahatur. Euũq; increpatio imo⸗ meditanda.
neutsß derate accenditur coꝛda delinquentiũ in C XI
de nn deſperatione depꝛimunt᷑. Ande neceſſe ẽ Cap. Ale
unnn. yt exaſperatus rectoꝛ cum ſubditoꝛũ men
belun tem plus ſe ꝙᷓ debuit percuſſiſſe conſide⸗ Ed omne hoc rite a rectoꝛe agt
umen vt per lamenta veniam in conſpectu veri lectiõis ſpiritu afflatus/ſtudio
Aunni tasis obtineat.ex eo etiam qꝗð per ʒeli eiꝰ ſe quotidie ſacri eloquij pꝛece⸗
gul „ udium peccat. Qðõð figurate dominꝰ ꝑ pta meditetur ſvt in eo vim ſolicitudinis
mei⸗ O moyſen pꝛecipit dicens. Si quis abierit ⁊T erga celeſtem vitã pꝛouide circumſpec⸗
n h G cum amico ſuo ſimpliciter in ſüůuam ad li- tionis quã humane couerſationis vſus ĩ⸗
callch gna cedenda a lignum ſecuris effugerit deſinenter deſtruit.diuine admonitionis
npetbi manu ferrũq; lapſum de manubꝛio amicũ verba reſtaurent. ⁊ qui ad vetuſtatẽ vite
Wone eius percuſſeꝛit ⁊ occiderit. hic ad vnã ſu per ſocietatẽ ſeculariũ ducitur. ad amore
woihi pꝛadictarum vrbiũ fugiet. ⁊ viuet ne foꝛ⸗ ſemper ſpiritualis patrie cõpunctionis a⸗
munun te pꝛoximus eius cuius effuſus eſt ſanga ſpiratione renouetur. Aalde namq; inter
dan uis. doloꝛis ſtimulo perſequatur ⁊ apprꝛe⸗ 9 humana verba coꝛ defluit. Cuq; indubi⸗
ler niſ hendat eum ⁊ percutiat animã eius. Ad/ tanter conſtet.qð ex ternis occupationuʒ
R ſiluam quippe cum amico imus: quotiẽs tumultibus impulſum a ſemetipſo coꝛꝛu
abb ad intuenda ſubditoꝛũ delicta ↄuertimur at ſtudere inceſſabiliter debet vt per eru⸗
reae Et ſimpliciter ligna ſuccidimus cum de⸗ ditionis ſtudium reſurgat. Piae eſt enim
czler linquentiũ vitia pia intentione reſecamꝰ. dð pꝛelatum gregi diſcipulũ Paulus ad
erte Sed ſecuris manũ fugit cum ſeſe increpa monet:dicens. Dum venio attende lecii
gni⸗ tio plus ꝙᷓ; neceſſe eſt in aſperitate pertra oni. Hinc Hauid ait. Quomodo dilexi
jnere⸗ hit ferrũq; de manubrio pꝛoſilit. cum de legeʒ tuã domine tota die meditatio mea
yer coꝛꝛeptione ſermo ⁊urioꝛ excedit.Et ami eſt.Hinc Movſi dominꝰ depoꝛtanda ar⸗
nsdel cum percutit ⁊ occidit.quia auditoꝛem ſu cha pꝛecepit: dicens. Facies quatuoꝛ cir⸗
uiſar um pꝛolata contumelia a ſpiritu dilectio culos aureos. quos pones per quatuoꝛ ar
a⸗i nis interſicit. Coꝛꝛepti namq; mens repẽ che angulos.Facieſq; vectes de lignis ſe
ſean⸗ te ad odium pꝛoꝛſuit ſi hanc imoderata in thim.⁊ operies auro:induceſq; per circu
guiſg crepatio plus q; debuit addicit. Sed hig los qui ſunt in arche lateribus vt poꝛtet᷑
negl qui incaute lingua percutit.⁊ pꝛoximum in eis:qui ſemꝑ erunt in circulis.nec vn⸗
toci extinguit:ad tres neceſſe eſt vrbes fugiat quam extrahent᷑ ab eis. QAuid per areha
. vt in vna earũ defenſus viuat.quia ſi ad niſi ſancta eccleſia figuratur: Qui uatu⸗
* penitentie lamẽta cõuerſus.ĩmunitate ſa oꝛ circuli aurei ber quattuoꝛ angulos iu⸗
wb cramenti ſub ſpe.ſjde.⁊ charitate abſcon bentur adiungi:quia in eo quod per qua⸗
meti ditur. reus perpetrati homicidij nõ tene⸗ tuoꝛ partes mundi dilatata rena. pen l⸗

5

Tenie partis Iibai. Wallonalis cure.
dubio quatuoꝛ ſancti euãgelij libꝛis acci ven iunt: ¶Capitulum. I.

cta pꝛedicat᷑. Necteſq; de lignis ſethim ſi a igi
cra pꝛeilcat. E PBde lgnls! 5 ia igit᷑ qualis eſſe debeat
unt:qui eiſdẽ ad poꝛtandũ circulis inſerũ N Sasosenemetmratnae s
tur: quia foꝛtes perſeuerqteſq; doctoꝛes: liter doceat: dem õſtremus:
velut imputribilia ligna querendi ſunt:q yr em longe añ nos reuerẽ⸗
inſtructiõi ſacroꝝ voluminũ ſemper inhe ge memoꝛie Hꝛegoꝛiꝰ nazã⸗
rentes ſancte eccleſie vnitatẽ denunciẽt: 9 znõ vna esdz cüctis
gcuaſii reneit. Luncis nꝰ? edocuit: nõ vna eadẽq; cũctis exhoꝛ
133 lintromiſſis circulis archã poꝛtẽt⸗atio cõgruit: qꝛ nec cũctos par moꝝ qua
ctibus quippe archaʒ poꝛtare eſt:bo? 1 cogfuitideneccnctoe Ps moy au
Sectibus quippe archaz poꝛtare eſt: vof Mitas aſtringit. Sepe nãq; alijs officiũt:
nis doctoꝛibus ſanctã eccleſiã ad erudiẽ⸗
das infideliũ mentes pꝛedicãdo deducere
Qui auro quoq; iubent᷑ operiri: vt cũ ſer
mone alios inſonãt: ipſi etiam vite ſplen⸗
doꝛe fulgeſcãt. De quibus apte ſubditur
Qui ſemꝑ erũt in circulis nec vnqᷓ extra
hent᷑ ab eis: qꝛ nimirũ neceſſe eſt: vt qui

aĩglia nutriũt:alia occidũt:⁊ lenis ſibilus
equus mitigat: catulos inſtigat: ⁊ medi⸗
camentũ qð hunc moꝛbũ imminuit alteri
vires iũgit: ⁊ panis qui vita foꝛtiũ robo⸗
rat: paruuloꝝ necat. NMꝛo qualitate igit᷑
ad officiũ pꝛedicatiois excubãt a ſacre le⸗ aucientin wemart debet ſermo vocroꝛſ:
ciõᷓ 46„t 1 ſua ſingulis ↄgruat: ⁊? tñ a cõis edifi
ctiõis ſtudio non recedant. Ad hoc nãq; catiõis arte nunq recedat. Q uid em̃ ſũt
vectes eſſe in circulis ſemꝑ iubent᷑: vt e sD arte nunqꝙ recedat. Quid em̃ ſũ

2rari . E11 / ntẽte mẽtes auditoꝝ: niſi vt ita dixeri q⸗
voennrhann opertunitas extgit de in. zdã in cythara tanhones ſtricte coꝛdaruʒ:
nulia genereke nin gt g, tonc faraitee quas tangẽdi artifex vt nõ ſibimetipᷣi diſ⸗
milunstaſn aax leet u ſpiritale ſmile cãticũ faciãt diſſimili ter pulſat. Et
iquic a ſubditis a paſtoe inquirit igno iccirco coꝛde conſonã modulattonẽ red⸗
miniol nm valde eſt i ſi tůc querat diſcere: qat: qꝛ vno quidẽ plectro:ſed nõ vno im⸗
lis enen 0 ne deber eeare. Sea eiles vulſu feriunt: vnde a doctoꝛẽ quiſq; vt in
ſuls coꝛdib i in vna cũctos virtute charitatis edificet: ex
ſ g ce nelaovis ſacra medittesſte yna doctrina nõ eadẽq; exhoꝛtatiõe tan⸗
gu gentra⸗ ne ioen elegent ſeguie⸗ gere coꝛda audientiũ debet. Aliter nãq;
Benebe protinus docent. Snde iri: aliter admonẽde ſunt femine: aliter
ene pꝛimus paſtoꝛ eccleſie paſtoꝛes cete i

E 'i, iuuenes:aliter ſenes:aliter inopes:aliter
ri admonet dicẽs: Marati ſp ad ſatiſſa⸗ locupletes: aliter letialiter triſtes: aliter
ctionẽ om̃i poſcẽti vos rationẽ:de ea que

in vobis eſt ſpe. Ac ſi averte dicar: ſubditi:aliter pᷣlati:aliter ſerui:aliter oñi
Ponandd eu n orn nolls peebedat ve liter hui, mudi lapetes alter bebetes:
ctes a euu nunqᷓ recedant aliter impudẽ tes:aliter verecũdi:aliter ꝓ

terui:aliter puſillanimes:aliter impaciẽ⸗
Explicit ſecunda pars. kesꝛaliter pattetegraliter beniuoli: gllter
fnait ronti. . nuidi:aliter ſimpliceſ:aliter impij:aliter
Hncipit tertia pa rs: demon-/ incolumes: aliter egri: aliter qui flagella
ſtrans qualiter bonus paſtoꝛ metuũt: 1 ppterea innocẽter viuũt. Ali⸗
ſubditos ſuo s docere debeat: ter qui ſic in iniqtate duruerũt: vt nec per
et admonere. Aüflagella coꝛrigant᷑. Aliter nimis taciti:ali
S — „ ter multiloquio vacãtes Aliter pigri:ali
QA nõ vna eadẽq; cſctis ex/ ter pꝛecipites. Aliter maſueti: aliter ira⸗
hoꝛtatio ↄgruat:cũ collecta enu cũdi. Aliter humiles: aliter elati. Aliter
arſit . pertinaces:aliter incõſtantes. Aliter gu⸗
le dediti:aliter abſtinẽtes. Aliter qui ſua

——

meratiõe diuerſitatũ quibꝰ ali⸗

ter aliterq; ſinguli admonendi milericoꝛditer tribuũt. Aliter qui aliena

—

alijs pꝛoſunt: qꝛ ⁊ plerũq; herbe que hec

.
l.

ſe deben
eirgn
AKrenus:
s felete⸗
nzi
ctis erbo
mnop qus
offciütti
ete het
nisübils
ur aweci
nuit Ahe
rtütobe⸗
Aliueigi
doconi:
1coselif
uideñſi
nditeni,
(ordarg.
neriiidi⸗
Pulat.1
none nit⸗
woin⸗
piſgſti
diſcinis
e t⸗
Neruig
irai
alee
8: luer
erdun
hebetts
lrallteng
rnpici⸗
ol:
iſegllte
.
werecpe
3 nal 4
rgigt
Aletri⸗
t.⸗M
Dren
n gi
Aieta

*

Beati Sꝛegoꝛij pape

rapere contendũt. Aliter que nec aliena
appetunt nec ſua largiunt᷑. Aliter qui et
ea que habent tribuunt ſua.⁊ aliena rape
re nõ deſiſtunt.Aliter diicoꝛdes. Aliter
pacati. Aliter ſeminãtes iurgia. Aliter

paciſici. Aliter admonendi ſunt qui ſacre

legis verba nõ recte intelligũt. Aliter q̃
quidẽ recte intelligũt ſed humiliter nõ lo
quunt᷑.Aliter qui cũ pꝛedicare digne va⸗

leant.pᷣ humilitate nimia foꝛmidãt. Alie

quos a pꝛedicatiõe imꝑfectõ vel etas pꝛo
hibet.⁊ tamẽ precipitatio impellitj. Ali
qui in hoc qð tꝑaliter appetũt ꝓſperãtur
Aliter qui quidẽ que mũdi ſũt ↄcupiſcũt
ſed tamẽ aduerſitatiſ laboꝛe fatigant᷑. Ali
ter cõiugijs obligati. Aliter a cõiugij ne
xibꝰ liberi. Aliter ammixtiõe carnis exg⸗
ti. Aliter ignoꝛantes. Aliter qui peccata
deploꝛãt operũ.Aliter qui cogitationuʒ.
Aliter qui cõmiſſa plangũt nec tamen de
ſerũt. Aliter q̃ deſerũt nec tamẽ plangũt.
Aliter qui illicita q̃ faciũt etiã laudãt.A⸗
liter qui accuſant pꝛaua nec tũ deuitant.
Aliter qui repẽtina cõcupiſcẽtia ſuꝑant᷑.

atq; aliter qui in culpa ⁊ ↄſilio ligantur.

Aliterlqui licet minima crebꝛo tamẽ illi⸗
cita faciũt.atq; aliter qui ſe a ꝑuis cuſto⸗
diũt:ſed aliquãdo in grauibꝰ demergunt᷑
Aliter qui bona nec inchoãt.Aliter q̃ in⸗
choata minime ↄſumãt. Aliter qui mala
occulte agũt ⁊ bona publice.Aliter qͥ bo⸗
na que faciũt abſcondũt.⁊ tamen quibuſ⸗
daʒ factis publice mala de ſe opinari per⸗

nt.
A diuerſi admonitiõis mo⸗
di de ſingulis ſint ponẽdi: et de
differenti modo admonendi vi/
ros atqʒ mulieres. ¶ Cap.I.

Ed quid vtilitatis eſt qð cũcta
uhbec enumeratiõe collecta trãſ
currimꝰ.ſi non etiã admonitio
nis modoſ ꝑſingula quãta poſ
ſumus bꝛeuitate pandamus. Aliter igi
tur ſunt viri atq; aliter femine.quia illis

grauia iſtis vero iniungẽda ſunt leuioꝛa:

—

Cap. 1 éäII
vt illos magna exercẽdo.iſtas autẽ leuis
d nulcẽdo cõuertant. .
We diuerſo modo admonẽdi
iuuenes atq; ſenes. Capi. II.

Piter iuuenes atq; aliter ſeneſ
quia illos plerũq; ſeueritas ad
monitionis ad pꝛouectum diri
git. iſtos vero ad melioꝛa oꝑa
depꝛecatio blãda cõponit. Scriptũ quip
eſt.ſenioꝛẽ ne increpauer ſed obſecra
vt patrem.

De diuerſo modo admonen⸗/

di inopes atq; locupletes.

. Capi. III.
L iter admonẽdi ſunt inopes.
atq; aliter locupletes: illis nã
q; offerre cõſolationis ſolatiuʒ
cõtra tribulationẽ.iſtis vero in
ferre metũ cõtra elationẽ debemꝰ. Inopi
quippe a dño per ꝓphetã dicitur Moli ti
mere qꝛ nõ cõfunderis. Cui nõ lõge poſt
blandiẽs dicit. Paupercula tempeſtate
cõuulſa.Rurſumq; hanc ↄſolatur:dicẽs
Probamꝰ te in camino pauꝑtatis.Et cõ
tra Paulꝰ.diſcipulo de diuitibus dicit.

Diuitibꝰ hulus ſeculi pꝛecipe non ſuꝑbe

ſapere.neq; ſperare in incerto diuitiaruʒ
ſuarũ. Abi notandũ eſt valde qð humili
tatis doctoꝛ memoꝛiã diuitũ faciens.non
ait roga ſed pꝛecipe.qꝛ ⁊ ſi impendẽda ẽ
pietas infirmitati.honoꝛ tamẽ non debet᷑
elationi.Talibus ergo rectũ eſt qð dicit᷑
tanto rectius iubet᷑ quãto ⁊ in rebus trã
ſitoꝛijs altitudine cogitatiõis intumeſcũt
De his in euãgelio dñs dicit. Ae vobis
viuitibus qui habetis conſolationem ve
ſtrã. Quia enĩ que ſunt eterna gaudia ne

ſciunt.ex pꝛeſentis vite habundãtia cõio

lantur. Offerẽda eſt ergo eis conſolatio

quos caminus pauꝑtatis excoquit atq; il

lis inferẽdus eſt timoꝛ quos cõſolatio glo
rie tempoꝛalis extollit:vt ⁊ illi diſcant qꝛ
diuitias quas nõ conſpiciunt poſſidebũt
Zà iſti cognoſcãt quia eas quas SEe piſcũs
3

Tertie partis libꝛi Paſtoꝛalis cure

tenere nequaiꝙᷓ poſſunt.plerũq; tamẽ per
ſonarum oꝛdinẽ permutat qualitas moꝛũ
vt ſit diues humilis ſit pauper elatus.vn
de mox pꝛedicãtis lingua cum audientis
vita debet cõponi.vt tanto diſtrictius in
paupere elationẽ feriat:quanto euʒ nec il
lica paupertaſ inclinat. Et tanto leuiꝰ hu
militatẽ diuitum demulceat: quanto eos
nec habundãtia que ſubleuar exaltat.
Monnuni tamen etiã ſuperbus diues ex
hoꝛtationis blandimento placãdus eſt qꝛ
plerũq; dura vulnera per leuis fomenta
molleſcunt.⁊ furoꝛ inſanoꝛũ ſepe ad ſalu⸗
tem medico blandiente reducitur. Cũq;
eis in dulcedine condeſcenditur.languoꝛ
iuſanie mitigatur. Meq; enĩ negligenter
intuendũ eſt.qð cum ſaulem ſpiritus ad⸗
uerſus inuaderet.appꝛehenſa Hauid cy⸗
thara.eius veſaniã ſe dabat ac tempera⸗
bat. Qð enim per Saulẽ niſi elatio potẽ

tium ⁊ quid per dauid innuitur niſi humi

lis vita ſanctoꝛum. Cum ergo Saul abĩ⸗
mundo ſpiritu arripit᷑. Hauid canẽte.eiꝰ
veſania temꝑatur:quia cum ſenſus potẽ⸗
tium.per elationẽ in furoꝛẽ vertitur. Dig
nuin eſt vt ad ſalutẽ.mens quaſi dulcedi
ne cythare.locutionis noſtre tranquillita
te reuocet᷑. Aliquãdo autẽ cum huius ſe⸗
culi potentes arguunt᷑.prius per quaſdã

ſimilitudines velut de alieno negocio re⸗

quirendi ſunt.⁊ cuʒ rectã ſententiã quaſi
in alterũ pertulerint.tũe modis congruẽ⸗
tibus de ꝓpꝛio reatu feriẽdi ſunt vt mẽs
tempoꝛali potẽtia tumida.contra coꝛꝛipi
entem nequai ſe erigat que ſuo ſibi iudi⸗
cio ſuperbie ceruiceʒ calcat.⁊ in nulla ſui
defenſione ſe exerceat.quem ſentẽtia pꝛo

pꝛij oꝛis ligat.hinc eſt enĩ q Hatan pꝛo
pꝓhet arguere regem venerat. ⁊ quaſi de

cauſa pauperis cõtra diuitem iudiciũ que
rebat.vt pꝛius rex ſententiã diceret.⁊ rea
tum ſuũ poſtmodum audiret quatenꝰ ne⸗
quaꝙ iuſticie contra diceret ꝙꝙ in ſe ipſe
pꝛotuliſſet. ANir itaq; ſanctus ⁊ peccatoꝛẽ

conſiderans ⁊ regẽ miro oꝛdine audacdem

reum prius per cõfeſſionẽ ligare ſtuduit:
⁊ poſtmodũ per iniectionem ſecare. Cela

uit paululi quẽ queſiuit ſed percuſſit re⸗

pente quẽ tenuit. Pigrius eni foꝛtaſſe in
cideret.ſi ab ipſo ſermonis ex ordio aper⸗

te culpam ferire voluiſſet. Sed pꝛemiſſa
ſimilitudine eam ꝙ; occultabat exacuit in
crepationẽ.Ad egrũ medicus venerat.ſe
canduʒ vulnus videbat.ſed de patientia
egri dubitabat.Abſcondit igitur ferrum
medicinale ſubueſte ꝙ eductũ ſubito fixit
in vulnere.vt ſecãtẽ gladiũ ſentiret eger
anteẽꝙ cerneret.ne ſi ante cerneret ſentire

recuſaret.

¶ He diuerſo modo admonen⸗/

etos atqʒ triſtes
(Kapitulum. IIII.

dicitur.ve vobis qui ridetis nunc.quoni

am flebitis. Iſti vero eodẽ magiſtro audi
ant dicente.iterũ videbo vos æ gaudebit

coꝛ veſtrũ ⁊ gaudiũ veſtruʒ nemo tollet a

vobis. Mõnulli autem leti vel triſtes nõ
rebus fiunt.ſed conſperſionibus exiſtunt

quibus pꝛofecto intimandũ eſt.qð queda
vitia quibuſdã conſperſionibus iuxta ſũt
Habent enim leti ex pꝛopinquo luxuriam

triſtes vero iram. vnde neceſſe eſt vt non
ſolum quiſq; conſideret ꝙ ex conſperſio⸗
ne ſuſtinet ſed etiam ꝙ ex vitio ad deteri⸗
us per vrget.ne dum nequaq pugnat cõ

tra hoc qð tollerat:ei quoq; a quo ſe libe⸗
rum eſtimat vitio ſuccũbat.

¶ De diuerſo modo admonen-
di ſubditos atqʒ pꝛelatos.

Liter admonendi ſunt leti at⸗
q; aliter triſtes. Letis videli
cet inferenda ſunt triſtia que ſe
zuntur ex ſupplicio: triſtibꝰ ve
ro inferenda ſunt leta.que pꝛomittunt᷑ ex
egno.NHiſcant leti ex minaruʒ aſperitate
qð timeant.audiant triſtes pꝛemioꝛũ gau
dia.de quibus pꝛeſumant. Illis quippe

— — —

△

4
reuſſitre⸗
ſoraſez
diozpen
ipemiſ
eraaulis
enerntie
Patient
r kmn
bitoſ
lret ege
tſentie

hohen

tleiist
is videl
ncbe⸗
ſſtiere
nunter
pertare
rügan.

liphe

goni
vaudi
Cebit
let⸗
eg n

unt

nedi
naſat
griam

Ntnen.
erſo⸗

deler
nat co
elibe⸗

en⸗

Beaoti Bregoꝛij pape Cap. vV

—

. que iub

Liter admonendi ſ unt ſubditi
atq; aliter pꝛelati. Illoſ ne ſub
iectio cõterat. Iſtos ne locꝰ? ſu⸗

ent᷑ impleãt. Iſti ne plus iuſto iu⸗
beant que non compleant᷑. Alli vt humili
ter ſubiaceant.iſti vt temꝑanter pꝛeſint.
Nam ꝙ intelligi ⁊ figuraliter poteſt illis
dicit᷑.filij obedite parentibus veſtris ĩ do
mino iſtis pꝛecipitur.Et patreſ nolite ad
iracundiã pꝛouocare filios veſtros
diſcãt qũo ante occulti arbitri oculos ſua
interioꝛa componãt. Iſti quomodo etiaʒ
cõmiſſis ſibi exempla bene viuendi exte⸗
rius pꝛebeant. Scire etenĩ pꝛelati debẽt
quia ſi ꝑuerſa vniꝙᷓ perpetrant.tot moꝛti⸗
bus digni ſunt.quot ad ſubditos ſuos ꝑ
ditionis exempla tranſmittunt. Ande ne
ceſſe eſt vt tanto ſe cautius a culpa cuſto⸗
diant.quanto per pꝛaua que faciunt.non
ſoli moꝛiuntur.ſed alioꝛũ animarũ rei ſũt
quas pꝛauis exemplis deſtruxerũt. An⸗
de admonẽdi ſunt illi ne diſtrictius puniã
tur ſed ſi abſoluti reperiri nequeunt ſaltẽ
de ſe.iſti ne de ſubditoꝛũ erratibuſ iudicẽ
r etiã ſi ſe iam de ſe ſecuros inueniunt.
li vt tanto circa ſe ſollicitius iuuant.
quanto eos alieua cura non implicat. iſti
vero vt ſic alioꝛũ curas expleant quatenꝰ
⁊ ſuas agere non deſiſtãt ⁊ ſic in ꝓpꝛia ſol

licitudine ferueant. vt a cõmiſſoꝛuʒ cuſto

dia minime toꝛpeſcant. Illi enim ſibimet
vacanti dicitur. Aade ad foꝛmicã o piger
⁊T conſidera vias eius:⁊ diſce ab ea ſapien
tiam. Iſte autẽ terribiliter admonet᷑ cum
dicitur. Fili mi ſi ſpopõderꝭ ꝓ amico tuo
defixiſti apud extraneũ manum tuam.il⸗
laqueatus es verbis oꝛis tui.⁊ captus ꝓ
pꝛijs ſermonibus. Spõdere nãq; ꝓ ami⸗
co eſt.alienã animã in periculo ſue cõuer
ſationis acciꝑe.Añ ⁊ apud extraneũ ma⸗
nus defigitur qꝛ apud ẽt ſollicitudinis q̃
ante deerat mens ligat᷑. Aerbis vero oꝛis
ſui illa queatꝰ eſt.ac ꝓpꝛijs ſermonibus
captꝰ.qꝛ dũ cõmiſſis ſibi cogitur bona di
cere.ipſum pꝛius neceſſe ẽ que dixerit cu⸗
ſtodire. Illa queat᷑ igitur verbis oꝛis ſui.

erioꝛ extollat. Ali ne minus

Illi

dum ratiõe exigẽte conſtringit᷑.ne eiꝰ vi⸗
ta ad aliquid aliud qꝙ; qð admonet relaxe⸗
tur. Ande apud diſtrictũ iudicẽ cogit᷑ tã⸗
ta in opere exoluere.quanta eum conſtat
alijs voce pꝛecepiſſe.vbi ⁊ bene mox ex⸗
hoꝛtatio ſubditur vt dicitur in ꝓuerbijs.
Fac ergo qð dico flli mi ⁊ temetipſum li⸗
bera.quia in manus pꝛoximi tui incidiſti
Diſcurre feſtina ſuſcita amicũ tuum ne de
deris ſomnũ oculis tuis nec doꝛmitẽt pal
pebꝛe tue. Quiſquis eni ad viuendũ alijſ
in exemplũ pꝛeponit᷑.nõ ſolũ vt ipſe vigi⸗
let:ſed etiã amicum ſuſcitet admonetur.
Ei nãq; vigilare bene viuendo non ſuffi⸗
cit.ſi non ⁊ illum cui pꝛeeſt a peccati coꝛ⸗
poꝛe diſiungit. Bene autẽ dicit᷑ ne dede⸗
ris ſomnũ oculis tui s nec doꝛmitent pal⸗
pebꝛe tue. Somnũ quippe oculis dare eſt
intentione ceſſante ſubditoꝛũ curam om⸗
nino negligere. MPalpebꝛe vero doꝛmitãt
cum cogitationes noſtre ea que in ſubdi⸗
tis arguenda cognoſcunt pigredine de⸗
pꝛimente diſſimulant.¶ Plene enim doꝛ
mire eſt. commiſſoꝛuʒ acta neſcire nec cor
rigere. non autem doꝛmire ſed doꝛmita⸗
re eſt.que quidem repꝛehendenda ſũt co⸗
gnoſcere ſed tamen pꝛopter mentis tedi⸗
um dignis ea increpationibus non emen
dare.¶ Doꝛmitãdo vero oculus ad ple⸗
niſſimum ſomnum ducitur quia dum ple
rumq; qui pꝛeeſt malum quod cognoſcit
non reſecat.ab hoc quãdoq; negligentie
ſue merito puenit.vt qð a ſubiectis delin
quitur non cognoſcat. Admonendi ſunt
itaq; qui pꝛeſunt vt per circũſpectiõis ſtu
dium ꝑuigiles intus ⁊ in circuitu oculos
habeãt celi animalia fieri ↄtendãt. Oſten
ſa qppe celi aĩalia in circuitu ⁊ ĩtus oculiſ
plena habent᷑ ⁊ ſic deſcribunt᷑.DHignũ qͥp
pe ẽ vt cũcti qͥ pꝛeſũt intꝰ atq; in circuitu
oculos habeãt q̃tenꝰ ⁊ ĩterno iudici in ſe
metipſis placere ſtudeãt.⁊ exẽpla vite ex
terius pꝛebentes.ea etiã que in alijs ſunt
coꝛꝛigenda depꝛehendant. Admonendi
ſunt ſubditi.ne pꝛepoſitoꝛum ſuoꝛum vi⸗
tam temere iudicent.ſi quid eos foꝛtaſſe.
agere repꝛehenſibiliter vidẽt.ne vnde re⸗

«4

Tertie partis libꝛi Paſtoꝛalis cure

—————

cte mala redarguũt:inde per elatiõis im⸗

pvpullſum in pꝛofundioꝛa mergant᷑. Admo⸗
nẽdi ſunt ne cũ culpas pꝛepoſitoꝝ cõſide

rant:ↄtra eos audacioꝛes fiant:ſed ſi qua
valde ſunt eoꝝ pꝛaua oꝑa ſic apud ſemet

ipᷣos dijudicẽt: vt tamẽ diuino timoꝛe cõ
ſtricti: ferre ſub eis reuerẽtie nõ recuſent

0M5ð melius oſtendimus: ſi Dauid factũ
ad mediũ deducamꝰ. Saul quippe perſe
cutoꝛ eius cũ ad purgandũ ventrẽ ſpelun

cã fuiſſet ingreſſus:illic cũ viris ſuis Ha

uid inerat: qui iam tam longo temꝑe per
ſecutiõis eius mala tolerabat.Cũq; eum
viri ſui ad feriendũ Saul accenderẽt: fre
git eos reſponſiõibus:qꝛ manũ mittere in
xpᷣm dñi non deberet. Qui tamẽ occulte
ſurrexit:⁊ oꝛam clamidis eius abſcidit.

Quid em̃ per Saul niſi mali rectoꝛes q̃d
per Dauid: niſi boni ſubditi deſignãtur.
Saul igit᷑ ventrẽ purgare eſt pꝛauos pꝛe⸗
poſitos conceptã in coꝛde maliciã vſq; ad
opera miſeri odoꝛis extẽdere: ⁊ cogitara

apud ſe noxia factis exterioꝛibus exequẽ⸗
do monſtrare. Quẽ tñ Dauid ferire me⸗
tuit:qꝛ pie ſubditoꝝ mentes ab om̃i ſe pe

ſte obtrectsatiõis abſtinẽtes pꝛepoſitoꝝ vi
ta nullo lingue gladio percutiũt:etiã cuʒ

de imperfeetiõe repꝛehendunt. Qui etſ
quãdo abĩ firmitate ſeſe abſtinere vix poſ
ſunt:vt extrem a quedã atq; exterioꝛa pꝛe
poſitoꝝ mala: ſed tamẽ humiliter loquã⸗
tur:quaſi oꝛam clamidis ſilenter incidũt:
quia videlicʒ dũ pꝛelate diguitati ſaltẽ in
noxie ⁊ latẽter derogãt:quaſi regis ſuper
poſiti veſtem ſecant.Sed tamẽ ad ſemet⸗
ipos redeũt ſe vehemẽtiſſime vel de tenu
iſſimo verbi laceratiõe repꝛehendũt. An⸗
de bene illie ⁊ ſcriptũ eſt. Moſt bec per⸗
cuſſit Hauid coꝛ ſuum: eo ꝙ abſcidiſſet
oꝛſ clamidis Saul. Facta quippe pꝛepo
ſitoꝝ oꝛis gladio feriẽda nõ ſunt:etiã cuʒ
recte repꝛehẽdenda iudicant᷑. Si quãdo
vero cõtra eos vel in minimis lingua labi
tur:neceſſe eſt vt per afflictionẽ penitẽtie
coꝛ pꝛemat᷑:quatenus ad ſeipᷣm redeat:⁊
Ei pꝛepoſite poteſtati deliquerit eius con
ta ſe iudiciũ:a quo ſibi pꝛelata eſt perhoꝛ

reſcat. Mã cũ in pᷣpoſitis delinquimꝰ eiꝰ
oꝛdinatiõi qͥ eos nobis pᷣtulis obuiamus
vnde Moyſes quoq; cũ contra ſe ⁊ Aarõ
cõqueri populũ cognouiſſet ait: Hos em̃
quid ſumus? Mec cõtra nos eſt murmur

veſtrũ:ſed contrꝗa dñm.
Bediuer omodo admonen-
di ſeruos atq; dominos:

–(Eapitulum. VI.

Liter admonẽdi ſunt ſerui:at⸗
q; aliter dñi.Serui ſcʒ vt in ſe
ſemper humilitatẽ conditiõis
L ſpiciant. Dñi vero vt nature
ſue qua equaliter ſunt cũ ſeruis conditi:
emoꝛiã non amittãt. Serui admonẽdi

ſunt:ne dños deſpiciãt:ne deũ offendant
ſi oꝛdinatiõi illius ſuperbiẽdo cõtradicůut

Dñi quoq; admonẽdi ſunt: quia ↄtra do
minũ demunere ſuo ſuperbiũt:ſi eos quoſ
per conditionẽ tenent ſubditos: equales
ſibi per nature conſoꝛtiũ non agnoſcunt.
Iſtiadmonẽdi ſunt: vt ſciãt ſe ſeruos eſs
ſe dominoꝝ. Illi admonendi ſunt:vt co⸗
gnoſcãt ſe cõſeruos eſſe ſeruoꝝ.Iſtis nã⸗
q; dicit᷑ ſerui obedite dñis carnalibus.Et
rurſum: Quicũq; ſunt ſub iugo ſeruitu⸗

tis dños ſuos omni honoꝛe dignus arbi⸗

trent᷑. Alis auteʒ dicit᷑ ⁊ vos domini ea⸗
dem facite illis remittẽtes minas: ſciẽtis
qð ⁊ illoꝝ ⁊ veſter dñs eſt in celis.
¶ De diuerſo modo admonen.

di ſapientes ate hebetes:
Eapitulum. VII.

iter admonẽdi ſunt ſapiẽtes
huiꝰ ſeculi:atq; aliter hebetes
Sapiĩẽtes quippe admonendi
ſunt: vt ſciant amitrere que ſci
unt:hebetes quoq; admonẽdi ſunt:vt ap
petãt ſcire que neſciũt. In illis hoc pꝛimũ
deſtruendũ eſt qð ſe ſapientes arbitrant᷑.
In iſtis iã edificandũ eſt:quicqͥd de ſapĩa
ſuperna cognoſcit᷑:qꝛ dũ minĩie ſuperbiũt:
quaſi ad ſuſcipiendũ edificiũ coꝛda para⸗
uerũt. Cũ illis laboꝛandũeſt vt ſapiẽtius
ſtulti fiant:ſtultã aũt ſapiaʒ deſerũt:⁊ ſa⸗

—

quinde

obriamus

ſen Rr
1. Bosei
murmur

Nonen

J

uſeruia⸗

ſerine
conditois

Nue
is ondi:
aroni
oſendant
öradlcit.
/10
ſtcos oel
8:eguales
Goſaunt.
ſauosch⸗

Geevt öüw

Tioni⸗
bus.E
ſauing
sofbi⸗
ntes⸗
ſcieis

hen⸗

apletes
hebetes
nopendl
egpeſc
ntextin
ochiin
pirn⸗
deſchi
perbin
do
pietis
intſ

Beati BGregoꝛij pape Cap. vnI 12

pientẽ dei ſtulticia diſc aãt. Aſtis vero pꝛe
dicandũ eſt: vt ab ea que putat᷑ ſtulticia:

ad verã ſapientiã vicinius tranſeãt. Jllis

namq; dicit᷑:ſi quis videt᷑ inter vos ſapi⸗
ens eſſe in hoc ſeculo ſtultus fiat vt ſit ſa⸗
piens. Iſtis vero dicit᷑: Hon multi ſapiẽ⸗
tes ſcdᷣm carnẽ ⁊ rurſum: que ſtulta ſunt

mũdi elegit deus: vt cõfundat ſapiẽtes:

illos plerũq; ratiocinatiõis argumenta:
iſtos nõnunqꝙ; melius ꝙᷓ exempla conuer⸗
tũt. Illis nõnuniᷓ; pꝛodeſt vt in ſuis alle⸗
gatiõibus victi iaceãt. Iſtis vero aliquã⸗
do ſufficit:vt laudabilia alioꝝ facta ↄgno
ſcãt. Ande magiſter egregius ſapientibꝰ
⁊ inſipiẽtibus debitoꝛ cũ hebꝛeoꝛũ quoſ⸗
dam ſapiẽtes:quoſdã vero etiã tardioꝛes
admoneret. Illis de cõpletione teſtamen
ti veteris:loquẽs eoꝝ ſapientiã: argumẽ
to ſuperauit dicẽs:Quod em̃ antiquat᷑ ⁊
ſeneſcit:pꝛope interitũ eſt. Cum vero ſo⸗
lis exemplis quoſdã trahendos ad ſe cer
neret in eadẽ epiſtola adiũxit.Sancti lu⸗
dibꝛia ⁊ verbera experti: inſuper ⁊ vincu

la ⁊ carceres:lapidati ſunt:ſectiſſunt:tem

ptati ſunt:in occiſiõe gladij moꝛtui ſunt:
rurſus memẽtote pꝛepoſitoꝝ veſtroꝛũ:qͥ
vobis locuti ſunt verbũ dei:quoꝝ intuen

tes exitũ conuerſatiõis imitamini fidem:

quatenꝰ ⁊ illos victrix ratio frangeret: et
iſtos 34 maioꝛa cõſcendere imitatio blan
eret.

a ſu
(Be diuerſo modo admonen-
di impudẽtes: atq; verecũdos:
CEapitulum. VIII.
Li ter admonẽdi ſunt impudẽ
tes:atq; aliter verecũdi. Illos
nãq; ab impudentie vicio non
. uiſi increpatio dura compeſcit:
iſtos autem plerũq; ad melius exhoꝛtatio
modeſta cõponit. Illi ſe delinquere neſci
unt:niſi etiã a pluribꝰ increpent᷑ iſtis ple⸗
rũq; ad conuerſionẽ ſufficit ꝙ eis doctoꝛ

mala ſua ſaltẽ leniter ad memoꝛiã reducit
IBllos autẽ melius coꝛrigit:qui inuehẽdo
repꝛehendit:iſtis autẽ maioꝛ ꝓuectus ad
ducit᷑:ſi hoc qð in eis repꝛehendit᷑: quaſi

ex latere tangat᷑. Inpudentẽ quippe iu⸗
deoꝝ plebẽ:dominꝰ aperte increpãs ait?
Frons mulieris meretricis facta eſt tibiꝰ
noluiſti erubeſcere. Et rurſus verecundã
tẽ refouet dicens: Confuſiõis adoleſcẽtie
tue obliuiſceris: et ohpꝛobꝛij viduitatis
tue nõ recoꝛdaberis: qꝛ dñabit᷑ tui qui fe⸗
cit te. Impudẽter quoq; delinquẽtes ga⸗
lathas aperte Paulus increpat dicens:
O inſenſati galathe: qͥs vos faſcinauit?
Et rurſũ. Sic ſtulti eſtis vt cũ ſpũ ceperi
tis:nũc in carne cõſumamini. Culpas ve
ro verecundantiũ quaſi cõpatiens repꝛe⸗
hendit dicẽs: Gauiſus ſum in dño vehe⸗
mẽter:quoniã tandem aliquãdo refloꝛui⸗
ſtis ꝓ me ſentire:ſicut ⁊ ſentiebatis:occu
pati em̃ eratis:vt ⁊ illoꝝ culpas increpa⸗
tio dura detegeret:⁊ hoꝝ negligentiãa ſer
mo mollioꝛ velaret.
¶De diuerſo modo admonen.
di ꝓteruos: atq; puſillanimes:

apitulum. IX. B
Al iter admonẽdi ſunt pꝛoterui
atq; aliter puſillãimes: illi em
dũ valde de ſe pꝛeſumũt:expꝛo
bꝛãdo ceteros dedignant᷑. vᷣſti
aut dum nimis ſũt infirmitatis ſue cõſcij:
Pleraqg in deſperationẽ cadũt. Illi ſingu⸗
riter ſũma eſtimãt cuncta que agũt Iſti
deſpecta vehemẽter putãt eſſe que faciũt
iccirco in deſperatiõe frangunt᷑. Subti
liter itaq; ab arguẽte diſcutiẽ da ſunt ope
ra ꝓteruoꝝ.vt in quo ſibi placẽt oſtendat᷑
qꝛ deo diſplicẽt. Tunc em̃ ꝓteruos me⸗
lius coꝛrigimus: cũ ea que bene egiſſe ſe
credũt:male acta mõſtramꝰ: vt vnde ade
pta gloꝛia credit᷑:inde vtilis cõfuſio ſubſe
qua᷑. Mõnunẽ vero cũ ſe viciũ pꝛoterui
minĩe perpetrare cognoſcũt: cõpendioſiꝰ
ad coꝛrectionẽ vemiũt:ſi alteriꝰ culpe ma
nifeſtioꝛis ⁊ ex latere reqͥſite impꝛoperio
ↄfundant᷑:vt ex eo qdð defendere nequeũt
cognoſcãt ſe impꝛobe tenere qð defendũt
vñ cũ ꝓterue Paulus coꝛinthios aduer⸗
ſũ ſe inuicẽ videret inflatos:vt aliꝰ Apol
loꝛ alius Nauli: alius Cephe: alius xpᷣi

—

Tertie partis libꝛi PMaſtoꝛalis cure

eſſe ſe diceret inceſtus culpã in mediũ de
duxit:que apud eos perpetrata fuerat: et
incoꝛrecta remanebat dicẽês: Audit᷑ inter
yos foꝛnicatio: ⁊ tal foꝛnicatio:qualis nec
inter gẽtes ita vt vxoꝛẽ patris quis habe
at:⁊ vos inflati eſtis: ⁊ nõ magis luctum
habuiſtis:vt tolleret᷑ de medio veſtrũ qui
boc opus fecit. Ac ſi aperte dicat Quod
vos per pꝛoteruiã huius vel illiꝰ dicitis:
que per diſſolutionẽ negligentie nullius
vos eſſe mõſtratis. At ↄtra puſillanimes
Aptius ad iter bene agendi reducimus: ſi
quedã illoꝛũ bona ex latere requiramus:
vVt dũ in eis alia repꝛehẽ dendo coꝛripimꝰ
alia amplectẽdo laudemus:quatenus eo
rũ teneritudinẽ lauſ audita nutriat:qᷓᷓ cul
pa increpata caſtigat. Plerũq; autẽ vtili

us apud illos ꝓficimus: ſi ⁊ eoꝝ bene ge
ſta memoꝛamus:⁊ ſi qua ab eis inoꝛdina⸗/

gůt:

nus eoꝛum mentẽ ne admonitio ſubiũct ⸗
cõcuteret:laus pꝛemiſſa ſolidaret: et qui

cõmotos eos vicini finis ſuſpiciõe cogno

uerat:nõ iaʒ redarguebat motos:ſed qua
ſi tranſacta neſciẽs adhuc cõmoueri ꝓhi
bebat: vt dũ de ipſa leuitate motiõis pꝛe⸗
dicatoꝛi ſuo ſe incognitos crederẽt:tanto

irrepꝛehenſibilioꝛes fieri:quãto ⁊ cogno⸗

ſci ab illo foꝛmidarent.

¶e diuerſo modo admonen/
di impatientes: atq; patiẽtes:
Kapitulum. X.
Liter admonẽdi ſunt impatiẽ
tes?: atq; aliter patientes. Dicẽ
dum namq; eſt impatiẽtibus:
Auia duũ refrenare ſpiritũ negli
per multa etiã que non appetũt:ini⸗

ta geſta ſunt:nõ iam tanẽ perpetrata coꝛ quitatũ abꝛupta rapiunt᷑: quia videlicet

ripimꝰ: ſed quaſi adhuc ne perpetrari de
beãt pꝛohibemus: vt ⁊ illa que appꝛoba⸗
mus:illatus fauoꝛ augeat: ⁊ cõtra ea que
repꝛehẽdimus: magj apud puſillanimes
Exhoꝛtatio verecũda conualeſcat. Ande
idẽ Paulus cũ theſſalonicenſes in acce⸗
pta pꝛedicatiõe perdurãtes:quaſi de vici
no mũdi termino quadã cognoſceret pu⸗
ſillanimitate turbatos:pꝛi in eis que foꝛ
tia ꝓſpicit:laudat: ⁊ caute monẽdo poſt⸗
modũ que infirma ſu nt:roboꝛat.Ait em̃:
Bꝛatias agere debemus deo ſemꝑ pꝛo vo
bis fratres:ita vt dignũ eſt:quonia ſuper
reſcit fides veſtra:⁊ abũdat charitas vni
uſcuiuſq; veſtrũ inuicẽ: ita vt ⁊ noſipᷣi de
vobis gloꝛiemur in eccleſijs dei:pꝛo pati
entia veſtra ⁊ fide. Qui cũ blanda hec vi
te eoꝝ pꝛeconia pᷣmiſiſſet: paulopoſt ſub⸗
dit dicẽs: Rogamꝰ autẽ vos fratres: per
aduentũ domini noſtri ieſu xpᷣi:⁊ a noſtre
congregatiõis in idipᷣm vt nõ cito mouea
mini a veſtro ſenſu:neq; terreamini:neq;
per ſpiritũ:neq; per ſermonẽ:neq; ꝑ epi
ſtolã:tanq; per nos miſſaʒ: quaſi inſtet di
es domini. Eglit em̃ verus doctoꝛ: vt pꝛi
us audirent laudati ꝙ recognoſcerent: et
poſtmodũ ꝙ exhoꝛtati ſequerent᷑: quate⸗

mentẽ impellit furoꝛ quo nõ trahit deſide
rium: ⁊ agit cõmota velut neſciens vnde
poſt doleat ſciens. Dicendũ quoq; impa
tientibus:quia dũ motiõis impulſu pꝛeci
pites quedam velut alienati peragũt:vix
mala ſua poſtꝗ fuerint perpetrata cogno
ſcũt:quia dũ perturbatiõi ſue minime ob⸗
ſiſtũt:etiam ſi qua a ſe trãquilla mente fue
rant: bene geſta confundũt: ⁊ impꝛouiſo
impulſu deſtruũt: quicquid foꝛſitã diu la

boꝛe pꝛouido cõſtruxerũt. Ipſa nãq; que

mater eſt omniũ:cuſtoſq; virtutũ:per im⸗
patientie viciũ virtus charitatis amittit᷑.
Scriptũ quippe eſt. Charitas patiẽs eſt.
git᷑ cum minime eſt patiẽs: charitas nõ
eſt. NPer hoc quoq; impatiẽtie vitiũ ipſa

virtutũ nutrix doctrina diſſipat᷑. Scriptũ

namq; eſt Doctrina viri per patientiã no
ſcit᷑. Tanto ergo quiſq; minus oſtẽditur
doctus:quãto minus conuincit᷑ patiens.
MNeq; em̃ poteſt veraciter bona docendo
impendere: ſi viuẽdo neſcit equanimiter

aliena mala tolerare. NPer hoc qͥ̊ʒ impati
entie viciũ plerũq; mentẽ arrogantie cul

pa trãſfingit quia dũ deſpici in mũdo hoc

quiſq; non patit᷑: bona ſibi ſi qua occulta

ſunt oſtentare conat᷑: atq; ſic per im patiẽ

D
„
oſaböͤct
:ai
be lagn

ſed a un

pbeni phl
tos e⸗
ritrtanns
1ci⸗

nonen⸗
leles:

X.
mnot?
es. Dicf
ninbus:
nünegli
tüt:ini⸗

idelicet

itdeſide
ns we
Ginp⸗
lupeecl
guͦrvir
cogno
meob⸗
Nee
ouid⸗
iul
que⸗
rim⸗
ittik.
zeſt.
36n0
nigſ
Giptu
tiäno
dͤitur
tiens⸗
cendo
imiter
halt
lecl
ſohoe
aalu
onne⸗

pape Cap. x

tiam vſq; ad arrogantis ducit᷑: dum quia
ferre deſpectionẽ non poteſt: detegendo

ſemetipᷣm in oſtẽtatiõe gloꝛiat᷑. Ande ſcri

ptũ eſt. Melioꝛ patiens eſt arrogãte:quia
videlicet elegit patiẽs quelibet mala per
peti:qᷓ; per oſtentatiõis viciũ bona ſua oc
culta cognoſci. At cõtra elegit arrogans
bona de le:vel falſa iactari:ne mala poſſit

vel minima perpeti. Quia igit᷑ cum pati

entia relinquit᷑: etiã bona reliqua que iaʒ

geſta ſunt deſtruũtur:recte ab iheʒechie⸗

le eſſe in altare dei foſſa perhibet᷑:vt in ea
videlicet ſuppoſita holocauſta ſeruẽtur.
Si enim in altari foſſa nõ eſſet:om̃e quod
in eo ſacriffciũ reperiret: ſuperueniẽs au⸗
ra diſpergeret. Quid vero accipimꝰ per
altare dei niſi animã iuſti: que quot bona
egerit:tot ſuper ſe ante eius oculos ſacri⸗
ficia imponit? Quid autẽ altaris foſſa ni
ſi bonoꝝ patientia que dũ mentẽ aduerſa
tolerãdo humiliat: quaſi moꝛe fouee hãc
in imo poſitã demonſtrat? Foſſa igit᷑ in al
tari fiat: ne ſuperpoſitũ ſacrificiũ aura di⸗
ſpergat:id aſt electoꝝ mens patientiã cu⸗
ſtodiat:ne cõmota vẽto impatiẽtie:⁊ hoc
quod bene operata eſt:amittat. Bene au
tem hec eadẽ foſſa vniꝰ cubiti eſſe memo⸗
rat᷑: quia nimirũ ſi patientia non deſerit᷑:
vnitatis menſura ſeruat᷑. Ande ⁊ Pau⸗
lus ait: Inuicẽ onera veſira poꝛtate:⁊ ſic
adimplebitis legem xpᷣi. Lex quippe xpᷣi

eſt charitas vnitatis quã ſoli perficiũt: q̃

nec cum grauant᷑: excedunt. Audiãt im⸗
patiẽtes quod ſcriptũ eſt in pꝛouerbijs.
Melioꝛ eſt patiẽs viro foꝛti: ⁊ qui domi⸗
nat᷑ anĩo ſuo expugnatoꝛe vꝛbiũ. Minoꝛ
eſt enĩ victoꝛia vꝛbiũ:quia extra ſunt que
ſubigunt᷑. Aa lde aũt maius eſt quod per
patientiã vincitur:quia ipᷣe a ſe animꝰ ſu⸗
perat᷑:⁊ ſemetipᷣm ſibimetipᷣi ſubijcit:quã
do eum patiẽtia intra ſe frenari compellit
Audiãt patientes quod dilectis ſuis ve⸗
ritas dicit. In patiẽtia veſtra poſſidebi⸗
tis animas veſtras. Sic enim cõditi mi⸗
rabiliter ſumus:vt ratio animã: ⁊ anima
poſſideat coꝛpus. Jus vero anime a coꝛ⸗
poꝛis poſſeſſione repellit᷑:ſi nõ pꝛius ani⸗

ma a ratione poſſideatur. Cuſtod em igit
conditionis noſtre: patientiam dominus
eſſe mõſtrauit: qui in ipᷣa nos poſſidere et
noſmetipᷣos docuit. Quanta ergo ſit im⸗
patientie culpa cognoſcimus: per quã et
hoc ipſum amittimus poſſidere quod ſu⸗
mus: Audiant impatiẽtes quod per Sa
lomonem rurſum dicitur. Zotum ſpiri-
tum ſuũ pꝛofert ſtultus: ſapiens autẽ dif
fert ⁊ reſeruat iinpoſterum. Impatientia
quippe impeilente agitur: vt totus foꝛas
ſpiritus pꝛoferatur. Quem iccirco citius
perturbatio eijcit: quia nulla interius di⸗
ſciplina ſapientie circumcludit.Sapiens
autem differt 1 reſeruat impoſterum. Le
ſus enim in pꝛeſenti ſe vlciſci non deſide⸗
rat:quia etiam tolerans parci optat: ſed
tamen iuſte vindicari: omnia extremo iu⸗-
dicio non ignoꝛat. At contra admonen⸗
di ſunt patientes:ne in eo quod exterius
poꝛtant: interius doleant: ne tante virtu

tis ſaerificium quod integrum foꝛas im⸗

molant:intus malicie peſte coꝛrumpant:
7 cum ab hominibus non agnoſcitur:ſed
tamen ſub diuina examinatiõe peccatur:
tanto deterioꝛ culpa doloꝛis fiat: quanto
ſibi ante homines virtutis ſpeciem ven⸗
dicat. Dicendum itaq; eſt patiẽtibus: vt
ſtudeant diligere quos ſibi neceſſe eſt to⸗
lerare:ne ſi patientiam dilectio nõ ſequa
tur in deterioꝛẽ culpam odij:virtus oſten
ſa vertatur. Ande = cum diceret:
Charitas patiens eſt:illico adiunxit. Be
nigna eſt:videlicet oſtendens:quia quos
ex patientia tolerat:amare etiam ex beni⸗
gnitate nõ ceſſat. Inde idem doctoꝛ egre
gius: cum patientiam diſcipulis ſuade⸗
ret dicens: Omnis amaritudo: ⁊ ira:⁊ in
dignatio: ⁊ clamoꝛ: et blaſphemia tolla⸗
a vobis:quaſi cunctis exterius iam beni⸗

gne compoſitis ad interioꝛa conuertitur:
dum ſubiungit: Cum omni malitia: quia

nimirũ fruſtra indignatio: clamoꝛ ⁊ blaſ⸗
phemia ab exterioꝛibus tollitur: ſi in inte
rioꝛi vicioꝛum mater malicia dominatur.

Et incaſſum foꝛas vicium ex ramis incidi

tur: ſi ſurreptura multipliciꝰ intꝰ in radt⸗

Tertie partis libꝛi

ce ſeruat᷑. Ande ꝑ ſemetipſam veritas di
cit. Diligite inimicos veſtros benefacite

hiꝛiers qui vos oderũt. Orate pꝛo ꝑſequenti

bus ⁊ calũpniantibus vos. Airtus itaq;
eſt coꝛã hominibus aduerſarios tolerare.
ſed virtus coꝛã deo diligere: qꝛ hoc ſoluʒ
deus ſacrificiũ accipit qð ãte eius oculos
in altari boni operis flãma charitat incẽ
dit. Hinc eſt qdᷣ rurſus quibuſdã patiẽti
bus nec tamẽ diligẽtibus dicit. Quid ãt
vides ſeſtucã in oculo fratris tui.⁊ trabẽ
in oculo tuo nõ vides. Nerturbatio quip
pe impatientie feſtuca eſt.malicia vero in
coꝛde trabs in oculo eſt. IAllã nãq; aura tẽ
ptationis exagitat.hanc autẽ ↄſũmata ne
quitia pene ĩmobiliter poꝛtat. Recte ve⸗
ro illic ſubiungit᷑. Hypocrita eijce pꝛimũ
trabẽ ð oculo tuo ⁊ eijce feſtucã de oculo
fratriſ tui. Ac ſi dicat᷑ mẽti inique interiꝰ
dolẽti. ⁊ ſanctã ſe exterius per patĩam de
monſtrãti pꝛius a te molẽ malicie excute
tũc alios de impatiẽtie leuitate repꝛehẽ
deꝛne dũ ſtudes ſimnlatione vincere. pꝛi
us tibi ſit pꝛaua aliena tolerare. Euenire
etiã plerũq; patiẽtibus ſolet: vt in eo qui
dẽ tẽpoꝛe quo vel aduerſa patiunt᷑ vel cõ
tumelias audiũt.nullo doloꝛe pulſent᷑.et
ſic patiam exhibeãt.vt cuſtodire etiã coꝛ⸗
dis innocentiã nõ omittant. Sed cũ poſt
paululũ hec ipſa que ꝑtulerũt ad memo⸗
riam reuocãt igne ſe doloꝛis in flãmãt.ar⸗
gumẽta vltionis inquirũt a manſuetudi⸗
nem i tolerãtes habuerunt retractantes
in maiiciã vertunt. Quibꝰ citius a pꝛedi
catione ſuccurritur.ſi que ſit huius ꝑmu⸗
tationis cauſa pandat᷑. Callidus namq;
aduerſarius bellũ contra duos mouet.
Anũ videlicet inflãmans vt cõtumelias
pꝛioꝛ inferat.alterũ pꝛouocãs vt con tume
lias leſus reddat. Sed plerũq; dum huiꝰ
iam victoꝛ eſt.qui iniuriã perſuaſus irro
gat:vt ab illo vincatur.qui illatã ſibieq̃⸗
nimiter poꝛtat.vnius ergo victoꝛ quẽ cõ
mouendo ſubiugauit tota cõtra alterũ vir
tute ſe erigit eumq; obſiſtentẽ q; foꝛtiter
vincentem dolet ꝙ quia cõmouere in ipᷣa
contumeliarũ iaculatione non potuit.ab

Paſtoꝛ

vꝛalis cure

aperto certamine interim quieſcens. ⁊ ſe⸗

creta ſuggeſtione cogitatiõe laceſſens ap

tum deceptionis tẽpus inquirit· Quia

enim publico bello perdidit. ad exercen⸗

das occulte inſidias exardeſcit. Quietis

nãq; iam tẽpoꝛe ad victoꝛis animã redit:

⁊ vel rerũ dampna vel iniuriarum iacula
ad memoꝛiã reducit cunctaq; que ſibi illa

ta ſunt vehemẽter exaggerans. intolera⸗

bilia oſtendit tantoq; mentẽ meroꝛe con⸗
turbat vt plerũq; vir patiens illa ſejequa⸗
nimiter toleraſſe poſt victoꝛiã captiuꝰ eru
beſcat ſeq; nõ reddidiſſe contumelias do⸗
leat.⁊ deterioꝛa repẽdere ſi occaſio pꝛebe
atur querat. Quibus ergo iſti ſunt ſimi⸗
les.niſi his qui per foꝛtitudinẽ in campo
victoꝛes ſunt ſed per negligentiã poſtmo

dum intra vrbis clauſtra capiuntur. Qui
bus ſunt ſimiles niſi his às irruens gra
uis languoꝛ a vita non ſubtrahit. ſed leni

ter veniẽſ recidiua febꝛis occidit. Admo

nendi ſunt igit᷑ patiẽtes vt coꝛ poſt victo⸗

riam muniãt.vt hoſtem publico bello ſu⸗
peratum.inſidiari mẽtibus mentis inten

dant.vt languoꝛẽ plus reſerpentẽ repen⸗

te timeant.ne hoſtis callidus eo in deceꝑ

tione poſtmoduʒ maioꝛi exultatione gau⸗

deat.quo illadudũ contra ſe rigida colls
victoꝛum calcaear.

¶ De diuerſo modo admonen-

di beniuolos atqʒ inuidos.

———.—

(Kapitulum. XxI.

Liter admonendi ſunt benius
li atq; aliter inuidi. Admonen

alienis bonis congaudeãt qua
tenus habere ⁊ pꝛopꝛia cõcupiſcãt ſic pꝛo
ximoꝛum facta diligẽdo laudent vt ea eti
am imitãdo multiplicẽt. ne ſi in hoc pre⸗

ſentis vite ſtadio ad certamen alienũ de⸗

uoti fautoꝛes ſʒ pigri ſpectatoꝛes aſſiſtũt.
eo poſt certamen ſine bꝛauio remaneant.

quo nunc in certamine nõ laboꝛant ⁊ tũe

eoꝛum palmas afflicti reſpiciant in quo⸗

di namq; ſunt beniuoli vt ſic

——

ens Ale⸗
ſſens,
Au

eterten,

Quies
niſeat:
n na
eſcbiill
neolern⸗
ee on⸗
ſeen
Ntnden
eliasdo⸗
ſo geche
unt in⸗
bann
jpoſtr⸗
u.Qu
ensgn⸗
ſecleni
. Bane
N vice⸗
belloſut
tis en
krepen
indecey
negau⸗
al

nen⸗

.
6

benine
monen
li e ſe
eita
ntſtepe⸗
t eie
hoche⸗
lenüde/
nanean,
zut ui
ipc

Heati Bregoꝛij pape Cap. XNI

rum nũc laboꝛibus ocioſi perdurãt. Aal⸗
de quippe peccamus ſi aliena bene geſta
non diligimus. Sed nibil mercedis agi⸗

mus ſi ea que diligimus inquantũ poſſu⸗
mus nõ imitamur. Dicendũ itaq; eſt be⸗
uiuolis: quia ſi imitari bona minime feſti
nãt:que laudantes appꝛobat:ſic eisvirtu
tũ ſanctitas:ſicut ſtultis ſpectatoꝛibus lu
dicrarũ artiũ vanitas placet. Illi nãq; au
rigarũ ac hyſtrionuʒ geſta fauoꝛibus ef⸗
ferunt:nec tamẽ tales eſſe deſiderãt:qua⸗
les illos conſpiciũt eſſe quos laudãt. Mi
rant᷑ eos placita egiſſe: ſed tamẽ ſimiliter

deuitãt placere. Dicendũ eſt beniuolis:
vt cũ pꝛoximoꝝ facta conſpiciũt ad ſuum
coꝛ redeãt: ⁊ de alienis actibus nõ pꝛeſu⸗
mant:ne bona laudent:⁊ agere recuſant:

BGꝛauiter quippe extrema vltiõe feriendi
ſunt: quibꝰ placuit quod imitari nolue⸗
rũt.Admonẽdi ſunt inuidi vt perpẽdant
quate cecitatis ſunt:qui alieno ꝓfectu de
ficiũt: aliena exultione cõtabeſcũt: quan⸗
te infelicitatis ſunt: qui melioꝛatiõe pꝛo⸗
ximi deterioꝛes fiũt:dum augmẽta aliene
pꝛoſperitatis aſpiciũt:apud ſemetipᷣos an
xrie afflicti coꝛdis ſui peſte moꝛiũt. Quid
iſtis infelicius: quos dũ conſpecta felici⸗
tas afficit pena nequioꝛes reddit.Alioꝛũ
vero bona que habere nõ poſſunt: ſi dili⸗
gerẽt ſua feciſſent. Sic quippe ſunt vni⸗
uerſi cõſiſtentes in fide: ſicut mẽbꝛa mul⸗
ta vno continent᷑ in coꝛpoꝛe: que per offi⸗
cium quidẽ diuerſa ſunt: ſed quo ſibi vi⸗

ciſſim congruũt vnũ fiunt.vnde fit vt pes
per oculum videat: et per des oculi gra⸗

diantur. Oꝛi auditus aurium ſerauit: et
ad vſum ſuũ auribus oꝛis lingua cõcur⸗
rat. Suffraget᷑ manibꝰ vẽter:ventri ope⸗
rent᷑ manus. In ipᷣa ergo coꝛpoꝛts poſitio
ne accipimus:quid in actiõe ſeruemꝰ Ni
mis itaq; turpe eſt nõ imitari qð ſumus.
Noſtra ſunt nimiꝝ que ⁊ ſi imitari nõ poſ
ſumus:amamus in alijs:⁊ amantiũ fiunt
queq; amant᷑ in nobis. Hinc ergo pẽſent
inuidi charitàs quãte virtutis eſt: que ali
eni laboꝛis opera noſtra ſine laboꝛe facit.
Picendũ itaq; eſt inuldis: quia dũ ſe a li⸗

uoꝛe minime cuſtodiũt:in antiquã verſu⸗

ti hoſtis nequiciam demergunt᷑. De illo

namq; ſcriptũ eſt. Inuidia d yaboli moꝛs
intrauit in oꝛbeʒ terrarũ. Quia enim ipᷣe
celum perdidit: cõdito hoc homini inui⸗
dit:⁊ dampnatiõe ſua perditꝰ:adhuc ali⸗

os perdendo cumulauit. Admonẽdi ſunt

inuidi:vt agnoſcãt quantis lapſibus ſuc

reſrtta ruine ſubiaceãt:quia dum liuo

rem a coꝛde non pꝛoijciũt ad apertas ope
rũ nequitias deuoluũtur. Miſi enim Ca⸗
vn inuidiſſet: fratris hoſtiã acceptã: mini

me perueniſſet ad extinguendã vitam: vn

de ſcriptũ eſt. Reſpexit dominꝰ ad Abel
4 ad munera eius:ad Cayn vero ⁊ ad mua
nera eius nõ reſpexit. Jratuſq; eſt Cayn
vehementer: et cõcidit vultus eius. Li⸗
uoꝛ itaq; ſacrificij fratricidij ſeminariũ fu
it. Mam queʒ melioꝛẽ ſe eſſe doluit:ne vt
cunq; eſſet:amputauit.Dicendũ eſt inui⸗
dis:quia dum ſe iſta intrinſecus peſte cõ⸗
ſumunt: etiam quicquid in ſe aliud boni
habere videntur: interimũt. Ande ſcri⸗-
ptum eſt: Rita carniũ ſanitas coꝛdis:pu⸗
tredo oſſium inuidia. Quid enim per car
nes niſi infirma quedã ac tenera: et quid
per oſſa niſi ſoꝛtia acta ſignant᷑. Et plerũ⸗
q; contingit:vt quidam cum coꝛdis inno
centia in nõnullis ſuis actibus infirmi vi
deantur: quidam vero iam quedam ante
humanos oculos robuſta exerceant: ſed
tamen erga alioꝛum bona intus inuidie
peſtilentia tabeſcant. Bene ergo dicitur
vita carniũ ſanitas coꝛdis: quia ſi coꝛdis
innocẽtia cuſtodit᷑: etiã ſi qua foꝛis infir⸗
ma ſunt:roboꝛantur. Et recte illic ſubdi⸗
tur: NPutredo oſſium inuidia: quis per li
uoꝛis viciũ ante dei oculos: pereũt etiam
que humanis oculis foꝛtia videntur. Oſ
ſa quippe per inuidiã putreſcere eſt:que⸗
dam etiã robuſta deperire. H

¶ De diuerſo modo admo⸗
nendi ſimplices: atq; im ·

purog:
(Kapitulum. XI.

ot nouerin

2–

Tertie partis liba Waſtoꝛalis cure

Uiter admonẽ di ſũt ſimplices
itc; aliter impuri. Laudandi

ſũt ſimplices qð nun ꝙÿ ſtudeãt
lla dicere:ſed admonẽdi ſunt
t nõnuni vera reticere.Sicut
oaim ſemꝑ dicentẽ falſitas leſit:ita nõnun⸗

ꝓ quibuſdã audita veritas nocuit. An⸗

de coꝛã viſcipulis dñs locutionẽ ſilentio

tꝑans ait. Multa habeo vobiſcũ dicere:

ſed nũc nõ poteſtis illa poꝛtare. Admonẽ
di ſũt igit᷑ ſimplices:vt ſicut fallaciã ſem⸗
per vtiliter vitãt: ita veritatẽ ſemꝑ vtili⸗
ter pꝛoferãt: admonẽdi ſunt vt ſimplicita

tis bono pꝛudentiã adiungãt: quaten?ꝰ ſic

ſecuritatẽ de ſimplicitate poſſideãt:vt cir
cũſpectionẽ pꝛudentie nõ amittant. Hinc
nãq; per doctoꝛẽ gentiũ dicit᷑: Aolo vos

ſapiẽtes eſſe ĩ bono: ſimplices aũt ĩ malo
Hic electos ſuos ꝑ ſemetipᷣam veritas ad

monet dicẽs: Eſtote pꝛudẽtes ſicut ſerpẽ
tes:⁊ ſimplices ſicut colũbe. Quia vide⸗
Iicet in electoꝝ coꝛdibus debet:⁊ ſimplici
tatẽ colũbe aſtutia ſerpentis acuere: ⁊ ſer
pentis aſtutiã columbe ſimplicitas tꝑare

quatenus nec ſeducti per pꝛudentiã calle
ant: nec ab intellectus ſtudio ex ſimplici⸗

tate toꝛꝑ eſcãt. At contra admonẽdi ſunt

aimpur:: vt quã grauis ſit quẽ cũ culpa ſu
ſtinẽt duplicitatis laboꝛẽ agnoſcãt.Duʒ

em̃ depꝛehendi metuũt: ſemꝑ impꝛobas

defenſiones querũt: ſemꝑ pauidis ſuſpi⸗
cionibꝰ agitant᷑. MHihil aũt eſt ad defendẽ

dũ puritate tutiuſ:ad dicendũ veritate ni
hil faciliꝰ. Haʒ dũ fallaciã ſuã tueri cogi⸗
tãt:duro coꝛ laboꝛe fatigat᷑. Mic nãq; ſcri
ptũ eſt. Laboꝛ labioꝝ ſuoꝝ operiet eos:qͥ
em̃i nunc implet:tuüc operiet:qꝛ cuius nũc
animũ per blandã inquietudinẽ exigerit:
tũc per aſperã retributionẽ pꝛemit. Hine
per hieremiã dicit᷑: DHo cuerũt lingus ſu⸗
am lo qui mendaciũ: vt iniqui agerẽt: la⸗

boꝛauerũt. Ac ſi aperte diceret. Qui ami

ci eſſe veritatis ſine laboꝛe poterãt:vt pec
cẽt laboꝛãt.Cunq; viuere ſimpliciter ren
nuũt:laboꝛibus exigũt:vt moꝛiant᷑. Nam
plerũq; in culpa depꝛehẽſi:dũ quales ſint
cgognoſci refugiũt:ſeſe ſub fallacie velami

ne abſcondũt:⁊ hoc qð peccãt:quodq; is
aperte cernit᷑ excuſare moliunt᷑: ita vt ſe⸗
pe is qui eoꝝ oulpas coꝛripere ſtudet: aſ⸗
perefalſitatis nebulis ſeductꝰ pene amiſii
ſe ſepe videat:qð de eis iaʒ certũ tenebat
Engde recte ſub iudee ſpecie ꝓphetã con⸗
tra peccantẽ animã excuſantẽq; ſe dicit᷑.
Ibi habuit foueã eritius. Eritij quippe
nomie impure mẽtis ſeſeq; callide defen⸗
dẽtis duplicitas deſigna᷑. Quia videlicʒ
eritius anteq; appꝛehendit᷑: eius ⁊ caput
cernit᷑:⁊ pedes vident᷑:⁊ coꝛpus omne cõ
ſpicit᷑:ſed mox vt appꝛehenſus fuerit: ſe⸗
metipᷣm in ſperã colligit:pedes introꝛſus
ſubtrahit: caput abſcõdit: ⁊ intra tenẽtis

manus totum ſimul amittit᷑: qui totus ſi⸗

mul ante videbat᷑. Sic nimirũ:ſic impure
mẽtes ſunt:cũ in ſuis exceſſibus cõpꝛehẽ
dunt᷑.Caput enim eritij cernit᷑: quia que
inicio ad culpã peccatoꝛ acceſſerit:videt᷑.
edes eritij conſpiciunt᷑:quia quibꝰ ve⸗
gijs nequitia ſit:perpetrata cognoſcit᷑
2 tamẽ adductis repente occaſiõibus im⸗
pura mens retroꝛſus pedes colligit:quis
cũcta iniquitatis ſue veſtigia abſcondit.
Caput ſubtrahit: quia miris defenſioni⸗
bus niſi inchoaſſeſe malũ aliquid oſten⸗
dit.Et quaſi ſpera in manu tenẽtis rema⸗
net:quia is qui coꝛripit: cũcta que iam co
gnouerat ſubito amittens:inuolutũ intra
conſcientiã peccatoꝛẽ tenet. Et qui totuʒ
iam depꝛehendẽdo viderat:tergiuerſatio
ne pꝛaue defenſionis illuſus totũ pariter

ignoꝛat. Fouceã ergo eritius habet in re⸗

pꝛobis? quia malicioſe mẽtis duplicitas
ſeſe intra ſe colligẽs abſcõdit in tenebꝛis
defenſionis. Audiãt impuniri quod ſcri⸗
ptũ eſt:qui ambulat ſimpliciter: ambulat
cõſidenter. Fiducia quippe magne ſecuri
tatis eſt ſimplicitas actiõis. Audiant qð
ſapientis oꝛe dicit᷑: ſpirituſſanctus diſci⸗
ꝓline effugiet fictũ. Nudiãt quod ſcriptu⸗
ra rurſum perhibet:cũ ſimplicibus ſermo
cinatio eius. Deo em̃ ſermocinari eſt per
illuſtrationẽ ſue pꝛeſentie humane mẽti⸗
bus archana reuelare. Cũ ſimplicibꝰ igi⸗
tur ſermocinari dicit᷑: quia de ſuꝑnis my

ne

lgnode
mni: ia nſe
reſudent⸗
enemi
antätencht
Pbeiian,
tig ſedick/
n i
Ale
Auizpidtg
einsta
pusonneci
nsfuiirtſ
les inmoti
inmatenins

gultotns.—

iſcinpor
ocopeeht
liquis go⸗
laquibee⸗
groſci:
ſöhran⸗
lligngni
plcnal:
deſenſoni
nid oen
ins eni
velan
uiintrs
guitoiuz
iuerſatio

üparite

bet nſe⸗
uplicltis
lenebii⸗
qrodſhe
„anmbolt
gneſean
udunts
us dicn
oaſogin

Beati Gregoꝛij pape Cap. XIII

ſerijs illoꝝ mentes radio ſue viſitatiõis

illumiat: quos nulla vmbꝛa duplicitatis
obſcurat.Eſt autẽ ſpeciale dupliciũ malũ
quia dũ peruerſa ⁊ duplici actiõe ceteros
fallũt:quaſi pꝛeſtantius ceteris pꝛudẽtes
ſe eſſe gloꝛiant᷑. Et quia diſtrictionẽ retri
butiõis non conſid rãt: damnis ſuis mi⸗
ſeri exultãt. Audiant aũt quã ſuper illos
ꝓpheta Sophonias vim diuine animad
uerſionis intentat dicẽs:Ecce dies domi
ni venit magnus ⁊ hoꝛibilis: dies ire:di
es illa:dies tenebꝛaꝝ ⁊ caliginis:dies ne
bule ⁊ turbinis: dies tube ⁊ clangoꝛis ſu
per om̃es ciuitates munitas:⁊ ſuper om⸗
nes angulos excelſos. Quid em̃ per ciui
tate s munitas expꝛimit᷑:niſi ſuſpecte mẽ⸗
tes ⁊ fallaci ſemper defenſione circũdate:
que quotiens earũ culpa coꝛripit᷑:verita⸗
tis ad ſe iacula nõ admittunt: ⁊ quid per
excelſos angulos: niſi duplicitas impure
mentis intelligi᷑. Huplex quippe ſemꝑ
eſt in angulis paries. Quid per angulos
parietis niſi impura coꝛda ſignant᷑. Que
du veritatis ſumplicita tẽ fugiũt ad ſemet⸗
ipᷣa quoddãmodo duplicitatis peruerſita
te replicant᷑: ⁊ quod eſt deterius apud co⸗
Sitatiões ſuas in faſtũ pꝛudentie ex ipᷣa ſe
culpa impuritatis extollũt. Dies aũt do⸗
mini vindicte atq; animaduerſiõis plena
ſuper ciuitates munitas:⁊ ſuper excelſos
ãgulos venit: quia ira extremi iudicij hu
mana coꝛda: ⁊ defenſiõibus cõtra verita⸗
tẽ clauſa deſtruit: ⁊ duplicitatibus inuo⸗
luta diſſoluit. Tunc em̃ munite ciuitates
cadũt: quia mẽtes deo impenetrate dam
nabuntur. Tunc excelſi anguli coꝛruũt:
quia coꝛda que ſe per impuritatis pꝛudẽ⸗

tiam erigunt:per luſticie ſententiam pꝛo⸗
Kernuntur.

¶ De diuerſo modo admonen/
di incolumes: atq; egros:
(Emapitulum. XIII.

—

Liter admonẽdi ſunt incolu⸗

aliter egri. Admonẽ
di nanq; ſunt incolumes vt la⸗

lutem coꝛpoꝛis exerceãt ad ſalutem men⸗
tis: ne ſi accepte incolumitatis gratis ad
vſum nequicie inclinant denno deterio⸗
res fiant:⁊ eo poſtmodũ ſupplicia grauio
ra mereant᷑: quo nunc largioꝛibus bonis
dei:male vti non metuunt. Admonendi
ſunt incolumes: ne opoꝛtunitatem ſalu⸗
tis imperpetuũ pꝛomerende deſpicisnt.
Scriptum nãq; eſt.Eece nũc tempus ac⸗
ceptabile:ecce nunc dies ſalutis admonẽ
di ſunt: ne placere deo ſi cũ poſſunt nolue
rint cum voluerint:ſero nõ poſſint. Hinc
eſt em̃ qð poſt ſapientia deſerit: qͥs pꝛius
rennuẽ tes vocauit dicens: Aocaui ⁊ ren
nuiſtis:extendi manũ meam ⁊ nõ fuit qui
aſpiceret. Deſpexiſtis om̃e conſilium me⸗
um:1 increpatões meas neglexiſtis.Ego
quoq; in interitu veſtro ridebo: ⁊ ſubſan⸗
nabo cum vobis quod timebatis aduene
rit.Et rurſum. Tunc inuocabũt me:⁊ nõ

exaudiam: mane conſurgent ⁊ non inue⸗

nient me. Salus itaq; coꝛpoꝛis: quando
ad bene operandum accepta deſpicitur:
quanti ſit muneris amiſſa ſentitur. Et in
fructuoſe ad vltionũ queritur que cõgruo
conceſſa tempoꝛe vtiliter non habetur?
vnde bene per Salomonen rurſum dici⸗
tur: Me des alienis honoꝛem tuum: ⁊ an⸗
nos tuos crudeli:ne foꝛte impleantur ex⸗
tranei viribus tuis: et laboꝛes tui ſint in
domo aliena:⁊ gemas in nouiſſimis:quã
do conſumpſeris carnem: et coꝛpus tuũ:
qui namq; alieni a nobis ſunt: niſi mali⸗
gni ſpiritus qui a celeſtis ſunt patrie ſoꝛ⸗
te ſeparati. Quis vero honoꝛ noſter eſte
niſi quod etiam in luteis coꝛpoꝛibus con
diti ad conditoꝛis tamen noſtri ſumꝰ ima
ginem et ſimilitudinem creati. Nel quis
alius crudelis eſt:niſi ille apoſtota ange⸗
lus: qui ⁊ ſemetipſum penam moꝛtis ſu⸗
perbiẽdo pertulit: ⁊ inferre moꝛtẽ huma
no generi etiam perditus non. pepercit.
Honoꝛẽ itaq; ſuuʒ alienis dat:qui ad dei
imaginẽ ac ſimilitudinẽ cõditus:vite ſue
temꝑa malignoꝝ ſpirituũ voluptatibus
adminiſtrat. Annos etiam ſuos crudeli⸗

tradit: qui ad voluntatẽ male dominau⸗

.

4
. 7„ —

Tertie partis libꝛi

tis aduerſarij.accepta viuẽdi ſpacia expẽ
dit vbi bene ſubditur. MNHe foꝛte impleant᷑
extranei viribus tuis ⁊ laboꝛes tui ſint in
domo aliena. Quiſquis eni per acceptaʒ
valitudinẽ coꝛpoꝛis per tributa ſibi ſapiẽ

tiam mentis nõ exercendis virtutibꝰ ſed

perpetrandis vitijs elaboꝛat:nequaquaʒ
ſuis viribus ſuã domũ: ſed extraneoꝛum
habitacula id eſt imundoꝛũ ſpirituum fa⸗
cta multiplicat.nimiruʒ vel luxuriando.
vel ſuꝑbiendo agens vt etiam ſe addito ꝑ
ditoꝛuʒ namerus creſcat. Bene autẽ ſub
ditur ⁊ gẽmas in nouiſſimis quãdo ↄſum
pſeris carnẽ ⁊ coꝛpus tuũ. Plerũq; enim
accepta ſalus carnis per vitia expendit᷑.
Sed cum repẽte ſub:rahit᷑ cum moleſtijſ
caro atteritur.cũ iam egredi anima vrge⸗

tur diu male habita quaſi ad bene viuen⸗
dum ſalus amiſſa requirit᷑. Et tũc gemũt
homines qð deo ſeruire noluerũt.quãdo

dãͤpna ſue negligẽtie recuꝑare ſeruiendo
nequai poſſunt.vnde alias dicit. Cum
occideret eos inquirebãt eum. At contra
admonẽdi ſunt egri.vt eo ſe dei filios ſen
tiant.quo illos diſcipline flagella caſtigãt
NMNiſi enim coꝛꝛectis hereditatẽ dare diſpo
neret.erudite eos per moleſtias non cura

ret.Hinc namq; ad Johannẽ dominꝰ per

angelũ dicit.Ego quos amo arguo ⁊ ca⸗
ſtigo.Hinc rurſum ſcriptũ eſt. Fili mi no
li diſciplinã domini negligere:neq; fati⸗
geris cum ab eo argueris. Quẽ eni vomi
nus diligit caſtigat.flagellat autẽ omneʒ
ſiliũ quẽ recipit.hinc pſalmiſta ait.Mul
te tribulationes iuſtoꝛũ ⁊c. HMinc beatus
quoq; Job in doloꝛe exclamãs ait.Si iu⸗
ſtus fuero non leuabo caput ſaturatus af
flictione ⁊ miſeria. Dicendũ eſt egris vt ſi
celeſtẽ patriam ſuã eſſe credũt neceſſario
in hac laboꝛes.velut in aliena patientur.
Hinc eſt enĩ quod lapides extra tonſi ſũt:
vt in cõſtructione tẽpli domini abſq; mal
lei ſonitu ponerent᷑. Quia videlicet nunc
foꝛi s per flagella tundimur:vt intus ĩ tẽ⸗
plum dei poſtmodũ ſine diſcipline percuſ
ſione diſponamur quatenꝰ quicquid ĩ no
bis eſt ſu perfluã.modo percuſſio reſecet.

Paſtoꝛalis cure

⁊ tunc ſola nos in ediſicio cõcoꝛdia chari⸗
tatis liget. Admonẽdi ſunt egri vt conſi⸗
derent pꝛo percipiẽdis terrenis heredita

tibus.quomodo dura carnales filios di⸗

ſcipline flagella caſtigent. Que ergo no⸗
bis diuine coꝛꝛeptionis pena grauis eſt.
per quã ⁊ nunquã amittẽda hereditas ꝑ⸗
cipitur.⁊ ſem ꝑ manſura ſupplicia vitant᷑
Hinc etenĩ Paulus ait. Patres quideʒ
carnis noſtre habuimꝰ eruditoꝛes ⁊ reue
rebamur eos ne multomagis obtem ꝑabi
mus patri ſpirituũ ⁊ viuemus.Et illi qui
dem in tẽpoꝛe paucoꝛũ dierũ ſcdõᷣm volun⸗
tatem ſuã erudiebãt nos.hic autem ad id
qð vtile eſt.in recipiẽdo ſanctiſicationem
eius. Admonẽdi ſunt egri vt conſiderent
quãta ſalus coꝛdis moleſtia ſit coꝛꝑalis:
que ad cognitionẽ ſui mentem reuocat:⁊
quẽ plerũq; ſalus obijcit.infirmitatis me
moꝛia refoꝛmat vt animꝰ qui extrs ſe ĩ ela
tione ducitur.cui ſit ↄditioni ſubditus ex

percuſſa ꝙᷓᷓ ſuſtinet carne memoꝛet᷑. Q̊

recte per balaã ſi tamẽ vocẽ dei ſubſequi
obediendo voluiſſet in ipſa eius itineris
retardatione ſignat᷑. Balaã namq; perue
nire ad pꝛopoſitũ tendit: ſed eius votum
animal cui pꝛeſidet prepedit. Prohibiti
onis quippe ĩmemoꝛ ibat quo nõ licebat.
At aſina angelũ videt quẽ humana mẽs
non videt quaſi plerũq; caro per moleſti⸗
as tarda.flagello ſuomenti deum indicat
quẽ mens ipſa carni pꝛeſidens non vide⸗
bat.ita vt anxietatẽ ſpiritꝰ ꝓficere in hoe
mũdo cupientis velut iter tendẽtis impe
diat donec ei inuiſibilẽ qui ſibi obuiat.in
noteſcat.vnde ⁊ bene per Petrũ dicitur.
Coꝛꝛeptionẽ habuit ſue veſanie ſubiuga
le mutũ.qð in hominis voce loquens ꝓ⸗
hibuit ꝓphete inſipientiã. Inſanuſ quip
pe homo a ſubiugalt muto coꝛꝛipi᷑ quan
do elata mens humilitatis bonũ qð tene⸗

re vebeat.ab afflicta carne memoꝛat᷑. Sʒ

huius coꝛꝛeptionis donũ iccirco Balaaʒ
nõ obtinuit:quia ad maledicendũ pergẽſ
vocẽ non mentẽ mutauit. Admonẽdi ſũt

egri vt conſiderẽt.quãti ſit muneris mo⸗

leſtia coꝛꝑaliſ que admiſſa peccata diluit

der

ag
ſunp
ment
htu
1la
enili
fund
heo
eltt
Gu
gulte
eaſen
tetna
ſigan
ninis
nis
itg
tio
fenel
Sin

fumn

nig
bs!

fis.

Ncache
Niennſ⸗
8 hereclt
5 fliosd⸗
e go
reditnsn⸗
lciz vient

res iden

Nes 1frue
heengett
Killcoi
n wlun⸗
uten u
ctionen
Gnſternt
pls:
Aloet.1
nunsne
waltie
bältns
nti. O
ſabſeeu
ligens
ig gene
s votun
rohibit
lchat.
umis
voleſtis
ndica
vide⸗
in hoe
1z impe
uiat.ln
dicltur⸗
ſubiugs
ſens );
uld au⸗
k. goan
götene⸗
nai. 9
Bnng
ſüpelt⸗
niin L
erisno⸗

Beati Gꝛegoꝛij pape Cap.

qꝗ ea que poterant admiiti cõpeſcit.que ẽt
ſnmpta ab exterioꝛibus plagis. concuſſe
menti penitẽtie vulnera in fligit. Anõ ſcri
ptum eſt. Liuoꝛ vulneris abſtergit mala
plaga in ſecretioꝛibus ventris. Mala
enĩ liuoꝛ vulneris abſtergit quia flagello
rum doloꝛ.vel cogitatas vel perpetratas
nequitias diluit. Solet vero ventris ap⸗
pellatione mens accipi quia ſicut venter
cõſumit eſcas.ita mens perpetrãdo exco⸗
quit curas.quia eni venter mens dicitur
ea ſententia docetur qua ſcriptũ eſt. Lu⸗
cerna domini ſpiraculũ hominis qui inue
ſtigat oĩa ſecreta vẽtris.Ac ſi diceret.di⸗
uini affiatus illuminatio cũ in mẽte homi
nis ven erit.eã ſibi metipſi illuminãs oſtẽ
dit.que ante ſpiritus ſancti aduentũ cogi
tationes pꝛauas ⁊ poꝛtare poterat ⁊ pẽſa
te neſciebat. Liuoꝛ ergo vulneris abſter⸗
git mala ⁊ plagari ſecretioꝛibꝰ ventris qꝛ
cũ exterius ꝑcutimur ad peccatoꝛũ noſtro
rum memoriã taciti afflictiq; reuocamur
atq; ante oculos noſtros cuncta que a no
bis ſunt male geſta reducimus.⁊ per hoc
ꝙ foꝛis patimur.magis intus qð fecimꝰ
dolemus. Aude ſit vt inter aperta vulne⸗
ra coꝛpoꝛis.amplius nos abluat plaga ſe
creta ventri:qꝛ ſanat nequitias pꝛaui ope
ris.occultũ vulnus doloꝛis. Admonendi
ſunt egri quatenus paciẽtie virtutem ſer
uent vt inceſſanter quãta redẽptoꝛ noſter
ab his quos creauerat ꝑtulit mala conſi⸗
derent.qð tot obiecta cõuicioꝛũ ꝓbꝛa ſu⸗
ſtinuit ꝙ de manu antiqui hoſtis captiuo
rum quotidie animas rapiẽs. inſultantiũ
alapas accepit.ꝙ aqua nos ſalutis dilu⸗
ens.a perfldoꝛũ ſputis faciẽ non abſcon⸗
dit.ꝙ aduocatione ſua nos ab eternis ſuꝑp
pꝓlitijs liberans.tacituſ flagella tolerauit
ꝙ inter angeloꝛũ choꝛos perhẽnes nobis
honoꝛes tribuens.colaphos pertulit ꝙ a

peccatoꝛũ nos punctionibus ſaluans.ſpi

nis caput ſupponere nõ recuſauit. ꝙ eter
na nos dulc edine deebꝛians in ſiti ſua fel
lis amaritudinẽ accepit ꝙ pꝛo nobis pa⸗

trem quãuis ei diuinitate eſſet equalis a⸗

doꝛauit.ſub irriſione adoꝛatus tacuit.

—

—

XIIH

vitam meꝛtuis pꝛeꝑans.vſq; ad moꝛtem
ipſe vita peruenit.Cur itaq; aſperũ credi
tur vt adeo homo toleret flagella pꝛo ma
lis ſi täta deus ꝑtulit ab hominibꝰ mala
ꝓ bonis. Aut quis ſana intelligẽ tia de ꝑ
cuſſione ſua ingratus exiſtit.ſi ipſe hinc ſi
ne flagello non exijt qui hic ſine peccato

vixit. .
De diuerſo modo admonẽdi

eos qui fl agella metuunr ct pro

pterea innocenter viuunt atqʒ

eos qui ſic in iniquitate durue/

runt vt nec per flagella coꝛrigã
tur. Capitulum. XIIII.

Liter admonẽdi ſũt qui flage:
la metuunt ⁊ ꝓpterea innocen
ter viuunt.atq; aliter admonẽ
i ſunt qui ſic in iniquitate du⸗
ruerunt.vt neq; ꝑ flagella coꝛꝛigant᷑. Di
cendũ nãq; eſt flagella timẽtibus vt ⁊ bo
na tẽpoꝛalia nequaq;' ꝓ magno deſiderẽt
que adeſſe etiã pꝛauis vidẽt ⁊ mala pꝛeſẽ
tia nequa; velut intolerabilia fugiant.q̃
bus hic plerũq; bonos affici nõ ignoꝛant

Admonẽdi ſunt qui flagella metuũt vt ſi

malis veraciter carere deſiderant eterna
ſupplicia ꝑhoꝛꝛeſcãt.neq; in hoc ſuppli⸗
cioꝛũ timoꝛe permaneãt:ſʒ ad amoꝛis gra

tigꝗ nntrimẽto charitatis excreſcãt. Scrip
tũ quippe ẽ. ꝑfecta charitas foꝛas mittit
timoꝛẽ.Et rurſum ſcriptũ eſt. Mõ accepi⸗

ſtis ſpiritũ feruitutis iteꝝ in timoꝛe. ſʒ ſpi
ritũ adoptionis ſilioꝛũ in quo clamamus
abba pater.vñ idẽ doctoꝛ iterũ dicit. vbi
ſpũs dñi ibi libertas Si ergo adhuca
pꝛaua actione foꝛmidata pena ꝓhibet: ꝓ
fecto foꝛmidantis animũ nulla ſpiritus li

bertas tenet. Nam ſi penam non metue⸗

ret culpam ꝓculdubio perpetraret./Ig
noꝛat itaq; mens gratiã libertatis quam
ligat ſeruitus timoꝛis. Bona enim pꝛo ſe
metipſis amanda ſunt.⁊ nõ penis cõpel⸗
lentibus exequẽda. MHam qui pꝛopterea
bona facit quia toꝛmentoꝛũ mala S

Tertie partis libꝛi Waſtoꝛalis cure

vult non eſſe qd metuat.vt audenter illi⸗
cita cõmittat.vnde Luce clarius conſtat
qð coꝛã deo innocẽtia amittit᷑ ante cuius
oculos deſiderio peccat᷑. At contra hi qͥs
ab iniquitatibus nec flagella cõpeſcunt:
tanto acrioꝛi inuectione feriẽdi ſunt.quã⸗
to maioꝛi in ſenſibilitate duruerũt. Ple⸗
rũq; enim ſine dedignatione dedignandi
ſunt:ſine deſperatione deſꝑandi.ita dum
taxat vt oſtẽſa deſperatio foꝛmidinẽ incu
tiat.⁊ ſubiuncta admonitio ad ſpem redu
cat. Diſtricte itaq; cõtra ilios diuine ſen⸗
tentie pꝛoferende ſunt:vt ad cognitioneʒ
ſui conſiderata eterna animaduerſione re
uocent᷑. Audiant eni in ſe impletum eſſe
dð ſcriptũ eſt. Si cõtuderis ſtultũ in pila
quaſi tipſanas feriente deſuper pilo non
auferetur ab eo ſtulticia eius. Cõtra hos
pꝛopheta dñᷣo queritur:dicenſ.Attriuiſti
eoſ ⁊ rennuerũt accipere diſciplinã. Hinc
eſt ꝙ dñs dicit. Interfeci ⁊ perdidi popu
lum iſtũ ⁊ tamẽ a vijs ſuis nõ ſunt reuerſi
Hinc rurſum ait. Populus nõ eſt reuer⸗
ſus ad ꝑcucientẽ ſe. Hinc voce flagellan⸗
tium ꝓpheta Hieremias conqueritur di⸗
cens. Curauimꝰ Babylonẽ ⁊ non ẽ ſana
ta. Babylon quippe curat᷑ nec tamen ad
ſanitatẽ reducit᷑. quãdo mens in pꝛaua ac
tione cõfuſa verba corꝛeptionis audit fla
gella coꝛꝛectionis percipit: ⁊ tamẽ ad rec
ta ſalutis itinera redire contẽpnit. Minc
captiuo iſraelitico populo nec tñ ab inid⸗
tate cõuerſo dũs expꝛobꝛat:dicẽs. Aerſa
eſt mihi domus iſrael in ſcoꝛeã. Omnes
iſti facti ſunt mihi es.⁊ ſtannũ ⁊ ferrum ⁊
plumbũ in medio foꝛnacis. Ac ſi aꝑte di⸗

volui.argentũ illos vel aurũ fieri queſiui
Sed in foꝛnace mihi in es.ſtãnum ferruʒ
⁊2 plumbũ verſi ſunt.quia non ad virtutẽ
ſed ad vitia etiam in tribulatione pꝛoru⸗

perunt. Es quippe dũ percutitur ampliꝰ

metallis ceteris ſonitum reddit. Qui igi
tur in percuſſione poſitus erumpit ad ſo⸗
nitum murmurationis.in es verſus eſt in

meldio foꝛnacis. Stãnum vero cum ex ar

te componitur argẽti ſpeciem mentitur.

qu

cat. Purgare eos per ignẽ tribulationis

Qui ergo ſimulationis vitio non caret in
tribulatione ſtãnum factus eſt in foꝛnace.
Ferro autẽ vertiiur qui vite pꝛoximi inſi-
diatur. Ferrũ itaq; in foꝛnace eſt.qui no⸗

cendi maliciã nõ amittit in tribulatione.

plumbũ quoq; ceteris metallis eſt grauiꝰ

In foꝛnace ergo plumbũ inuenitur qui ſic

peccati ſui pondere pꝛemitur: vt etiam in
tribulatione poſitus a terrenis deſiderijſ

non leuet᷑. Hinc rurſum ſcriptũ eſt.Mul⸗
to laboꝛe ſudatũ eſt:⁊ non exiuit de ea ni⸗

mia rubigo eiꝰ neq; per ignẽ. Ignẽ quip⸗

pe nobis tribulationis admonet.vt in no

bis rubiginem vitioꝛũ purget.Sed nec ꝑ

ignẽ rubiginẽ amittimꝰ quãdo ⁊ ĩiter fla⸗
gella vitio non caremus. Hinc pꝛopheta
iterũ dicit. Fruſtra conflauit ↄflatoꝛ.mali
tie eoꝛũ non ſunt conſumnpte. Sciendum
vero eſt:quia nõnunqᷓ;ᷓ cum inter flagello
rum duriciam remanent in coꝛꝛecti.dulci
ſunt admonitio emulcẽdi. Quos eni cru
ciamenta nõ coꝛꝛigũt nonnunꝙ; ab iniqᷣs
actionibus lenia blandimẽta ↄpeſcunt.
NQuia ⁊ plerũq; egros quos foꝛtis pigmẽ
taria potio curare nõ potuit ad ſalutẽ pꝛi⸗
ſtinam tepẽs aqua reuocauit.Et nõnulla
vulnera que curari inciſione nequeũt.fo⸗
mentis olei ſanant᷑.Et durꝰ ad amas inci
ſionẽ ferri minime recipit:ſed leni hircoꝝ
ſanguine moleſcit.

(He diuerſo modo admonen-

—,,—

io vacantes.
LCapitulum. XxvV.

Liter admonẽdi ſunt nimis ta
citi atq; aliter multiloquio va⸗
cãtes. Inſinuari nãq; nimis ta
aacitis debet. qꝛ dũ quedaʒ vitia
incaute fugiũt occulte deterioꝛibus impli
cant᷑.MHã ſepe linguã qꝛ iĩmoderatius fre⸗
ant in coꝛde grauiꝰ multiloquiũ tolerãt
vt eo plus cogitationes in mẽte ferueant
quo illas violẽta cuſtodia in diſcreti ſilen

tij anguſtat. Que plerũq; tanto latiꝰ de⸗

di nimis tacitos atqʒ; multilo⸗

aretih

ſoenace.

tintinſe
,ui no⸗
llanone.
ſgu
ur gviſe
etizmin
eſideriſ
ſt Wr
deezn
Nigin
,prinno
edeceg
1iterſer
wphen
e.ul
ſnchn
ngelo
de
enign
b lnis
lan.
Pone
ee⸗
onuli
dith⸗
n
r

en⸗
lo/

niste
lo va⸗
nist⸗
zpit⸗
impt
gofte⸗
hlei
mennt
iſe
g

Beati Bregoꝛj paope Cap. XV

fluunt. quãto ſe eſſe ſecurioꝛes eſtimãt.qꝛ
foꝛis a repꝛehẽſoꝛibus nõ vident᷑. Ande
nõoõnuniᷓ mens in ſuperbiã extollitur: vt
quos loquentes audit quaſi infirmos de⸗

ſpicit. Cũq; os coꝛpoꝛis claudit.quantuʒ

ſe vitijs ſuperbiendo aperiat nõ agnoſcit
Lingus etenim pꝛemit. mentem eleuat.

cum ſuam nequiciã minime conſiderat

tanto apud ſe cunctos liberius quanto et

monendi ſunt igi⸗
tur nimis taciti vt ſcire ſollicite ſtudeant

ſecretius accuſat./Ad

non ſolum quales foꝛas oſtendere:ſed eti
am quales ſe debeant intus exhibere. vt
plus excogitationibus occultũ iudicium.
ꝓ ex ſermonibus repꝛehenſionem metu⸗
ant pꝛoximoꝛum. Scriptũ nãq; eſt./Fili

mi attende ſapientiam meam. ⁊ pꝛuden⸗

tie mee inclina aurem tuam vt cuſtodias
cogitationes. Mihil quippe in nobis eſt

coꝛde fugatius qð a nobis totiẽs recedit

guotiens per pꝛauas cogitationes defluit
Hinc etenim Pſalmiſta ait. Coꝛ meũ de⸗

reliquit me. Hinc ad ſemetipſum rediẽs
dicit. Inuenit ſeruus tuus coꝛ ſuũ vt oꝛa⸗

ret te. Cum ergo cogitatio per cuſtodiaʒ

reſtringitur.coꝛ quod fugere conſueuit ĩ⸗

uenitur. Plerumq; aurẽ nimis taciti cuʒ

nõnulla iniuſta patiuntur eo in acrioꝛem
doloꝛẽ pꝛodeunt.quo ea que ſuſtinent nõ

loquuntur. Mam ſi illatas moleſtias tran

quilla lingua ſermone diceret mens a cõ⸗

ſcientia doloꝛem alienaret. Zulnera eniʒ
clauſa plus cruciant. MHam cum putredo

que interius feruet eijcitur. ad ſalutẽ do⸗
loꝛ aperitur. Scire igitur debent qui plꝰ

y expedit tacent.ne inter moleſta que to⸗

lerant dum lingus tenent. vim doloꝛis ex

aggerent. Admonendi ſunt eni vt ſi pꝛo⸗
ximos ſicut ſe diligunt, minime illis tace

ant. vnde eos iuſte repꝛehendat.Nocis
enim medicamine vtriuſq; ſaluti concur⸗
ritur: dum ⁊ ab illo qui infert actio pꝛaua

atq; peruerſa compeſcitur.⁊ ab hoc qͥ ſu⸗
ſtinet doloꝛis feruoꝛ vulnere aperto tem⸗
peratur. Qui enim pꝛoximoꝛũ mala con⸗
ſpiciunt. ⁊ tamen ſilentio linguã pꝛemũt
Auaſi conſpectis vulneribus vſum medi⸗

caminis ſubtrahũt 1 eo moꝛtis auctoꝛes
fiunt.quo virus qð potuerant curare no⸗

luerunt. Lingua itaq; diſcrete refrenan⸗
da non inſolubiliter obliganda. Scriptũ
naq; eſt.ſapiens tacebit vſq; ad tempus.
vt nimirum cum opoꝛtunum conſiderat.
poſtpoſita cenſura ſilentij loquendo que
congruunt in vſum ſe vtilitatis impẽdat
Et rurſum ſcriptum eſt. Cempus loquẽ⸗
di ⁊ tempus tacendi. Diſcrete quippe vi⸗
ciſſitudinum penſanda ſunt tempoꝛa.ne
aut cum reſtringi lingua debet per verba

inutiliter defluat.aut cũ loqui vtiliter po⸗
teſt ſemetipſam pigre reſtringat Quod

bene pſalmiſta conſiderans ꝛ:ait. None
domine cuſtodiã oꝛi meo. ⁊ oſtium circũ⸗

ſtantie labijs meis. Hon enim poni oꝛi

ſuo parietem:ſed oſtiũ petijt qð videlicet
aperitur ⁊ clauditur. Ande ⁊ nobis cau⸗
te diſcendum eſt.quatenꝰ os diſcretuʒ et
congruo tempoꝛe vox aperiat.⁊ rurſũ cõ⸗
gruo taciturnitas claudat. At contra ad⸗
monendi ſunt multiloquio vacantes: vt
vigilanter aſpiciant a quanto rectitudinix

ſtatu depereunt. dũ per multiplicia ver⸗
ba dilabuntur. Humana etenim mens a⸗
que moꝛe ⁊ circũclauſa ad ſuperioꝛa colli⸗

gitur. quia illic repetit. vnde deſcẽdit et
relaxa ta deperit quia ſe per inſima inutili
ter ſpargit. Quot enĩ ſuperuacuiſ verbiſ
a ſilentij ſui cenſura diſſipatur. quaſi tot
riuis extra ſe deriuatur. Ande ⁊ redire in
terius ad ſui cognitionem non ſuſficit.qꝛ
per multiloquium ſparſa a ſecreto ſe inti
me conſiderationis excludit. Totam ve⸗
ro ſe inſidiantis hoſtis vulneribus dete⸗
git:quia nulla munitione cuſtodie circũ⸗
cludit.vnde ſcriptum eſt. Sicut vrbs pa⸗
tens ⁊ abſq; muroꝛum ambitu.ita vir qui
non poteſt in loquẽdo cohibere ſpiritum
ſuum. M uia enim murum ſilentij non
habet.patet inimici iaculis ciuitas men⸗
tis. Et cum ſe per verba extra ſemetipſaʒ
eijcit apertam ſe aduerſario oſtendit.
Qusã tanto ille ſine laboꝛe ſuperat quan⸗
to ⁊ ipſa que vincit᷑ ð ſemetipam ꝑ multi⸗
loquiũ pugnat. Plerũq; autem ei per

=ðèð

Tertie partis libꝛi

quoſdà gradus deſidioſa mẽs ĩ lapſuʒ ca
ſus impellit᷑. Duʒ otio ſa cauere ver ba ne
gligimus: ad noxia quãdoq; peruenimꝰ:
vt pꝛiuſ loqui aliena libeat:poſtmodũ de
tractiõibus eoꝝ vitã de quibus loquitur
moꝛdeat:ad extremũ vero vſq; ad aperta
lingua cõtumelias erũpat.Hic ſeminant᷑
ſtimuli:oꝛiunt᷑ rixe:accendunt᷑ faces odio
rum:pax extinguit᷑ coꝛdiũ:vnde bene per
Salomonẽ dicit᷑: Qui dimittit aqus:ca:
put eſt iurgioꝝ. Aquã quippe dimittere
eſt: linguã influxũ eolquij relaxare. Quo
contra etiam in bonã iterũ partem dicit᷑.
Aqua ꝓfunda verba ex oꝛe viri. Qui er⸗
go aquã dimittit: caput eſt iurgioꝝ: quia
qui linguã non refrenat: concoꝛdiã diſſi⸗
pat. Ande ediuerſo ſcriptũ eſt. Qui im⸗
ponit ſtulto ſilẽtiũ:iras mitigat. Qui au
tẽ multiloquio quiſq; ſeruiens linguã re
frenari nequiuerit accidit: vt rectitudinẽ

iuſticie tenere nequaꝙ; poſſit: teſtat᷑ pꝛo⸗

pheta:qui ait: Air linguoſus nõ diriget᷑
ſuper terrã. Hinc iterũ Salomon dicit:
In multiloquio peccatũ nõ deerit. Dinc
Elſaias ait: Cultus iuſticie ſilentiũ videli
cet. Indicãs: quia mentis iuſticia deſola
tur: quãdo ab immoderata locutiõe non

parcit᷑. Dinc Jacobus dicit: Si quis pu⸗

tat ſe religioſuʒ eſſe:nõ refrenans linguã
ſuã:ſed ſeducẽs coꝛ ſuũ huius vana eſt re
ligio. Dic rurſus ait: Sit omis homo ve
lox ad audiendũ: tardus autẽ ad loquen
dũã: 1 lardus ad irꝗ. Hinc iterũ lingue vĩ
dlffiniens adiũgit. Inquietũ malũ:plena
veneno moꝛtifero. Hinc per ſemetipam
nos veritas admonet dicẽs: Omne ver⸗
bü ocioſum qð locuti fuerint homines:ra
tionẽ reddẽt de eo in die iadicij. Ocioſũ
gquippe verbũ eſt: qd aut ratõe iuſte necei
ſitatis: aut intentiõe pie vtilitatis caret.
Si ergo ratio de ociolo ſermone exigit᷑:
penſemus que pena multiloquio maneat
in quo etiꝗ per noxia verba peccat᷑.
Beoluerionodi admonen⸗

—

Pro admon

Paſtoꝛalis cure

Liter admonẽdi ſunt pigri:at
q; aliter pꝛecipites. Alli nanq;
ſuadẽdi ſunt: ne agenda bona
dum differut amittant. IAſti ve
ẽdi ſunt: ne dum bonoꝛũ opus
incaute feſtinando pꝛeueniũt:eoꝛum me⸗
ita immutẽt. NPigris namq; intimandũ
eſt:quod ſepe dũ opoꝛtune agere que poſ
ſumus nolumus: paulopoſt cũ volumus
non valemus. IJpſa quippe mentis deſi⸗
dia dum congruo feruoꝛe non accendit᷑:a
bonoꝛuʒ deſiderio funditus cõualeſcente

furtim toꝛpoꝛe mactat᷑: vnde aperte per

Salomonẽ? dicit᷑. Pigredo immittit ſo⸗

poꝛẽ:piger enim recte ſentiẽdo quaſi vigi

lat:quauis nil operando toꝛpeſcat. Sed
pigredo ſopoꝛẽ immittere dicit᷑: quia pau
liſper etiã recte ſentiendi vigilantia amit
tit᷑: dum a bene operãdi ſtudio ceſſat᷑ Ebi
recte ſubiũgit᷑: ⁊ anima diſſoluta eſuriet.
MNam mens:quia ſe ad ſuperioꝛa ſtringen
do nõ dirigit neglectã ſe inferis per deſi⸗
deria expandit.Et dum ſtudioꝝ ſublimi⸗
um vigoꝛe nõ conſtringit᷑ cupiditatis inſi
me fame ſauciat᷑: vt quo ſe per diſciplinã
ligare diſſimulat:eo ſe eſuriens per volu⸗
ptatũ deſideria ſpergat. Hhinc ab eodem
rurſus Salomone ſcribit᷑. In deſiderijs
eſt omis ocioſus. Hinc ipᷣa veritate pꝛedi

cãte: vno quidẽ exeunte ſpiritu mũda do

mus dicit᷑: ſed multiplicius red eũte dum
vacat occupat᷑. Plerunq; piger dũ neceſ
ſaria agere neglexerit quedã ſibi difficilia
opponit:quedam vero incauta foꝛmidat.
Et dũ quaſi inuenit:quod velut iuſte me⸗
tuat: oſtendit quod ocio quaſi nõ iniuſte
toꝛpeſcat. Cui recte per Salomonẽ dicit᷑
Pꝛopter frigus piger arare noluit: men⸗
qicabit ergo eſtate:⁊ non dabit᷑ ei. Pꝛo⸗
pter frigus quippe piger nõ arat:dum de
ſidie toꝛpoꝛe cõſtrictus: agere que debet
bona ↄſiderat:diſſimulat. ꝛopter frigꝰ
piger non arat:dum parua ex aduerſo ma
la metuit:⁊ operari maxima pꝛetermittit.

Bene autez dicit᷑ mendicabit eſtate:⁊ nõ
dahitur ei. Qui em̃ nunc in bonis operi⸗

bus nõ ex udat cum ſel iudicij feruentioꝛ⸗

.

Bean Biegoꝛij pape Cap. XyVII
nnigtin apparuerit: quia fruſtra regni additũ po⸗ At contra iracundi: dum regiminũ loca
Ainng ſt ulat: nil accipiẽs eſtate mendicat. Be⸗ percipiunt: quo impellente ira in mentis
nchben ne hinc rurſum per eundẽ Salomonẽ di⸗ veſaniam deuoluuntur: eo etiam ſubdito
nn. ire cit᷑: Qui obſeruat ventũ non ſeminat: et rum vitam diſſipata quietis tranquillita⸗
norhogus qui cõſiderat nubes nunꝙᷓ metet. Quid te confundunt. Quos cum furoꝛ agitai⸗
drumme; enim per ventũ: niſi malignoꝛuʒ ſpirituũ in pꝛeceps ignoꝛãt quicquid irati faciũ 2
mminandi temptatio expꝛimit᷑? Et quid per nubes: ignoꝛant quicquid a ſemetip̃is irati pati⸗
reepol que mouent᷑ a vento: niſi aduerſitas pꝛa⸗ untur.lonnunquã ꝙ eſt grauius ire ſue
volumos uoꝛum hominũ deſignat᷑: A ventis vide⸗ ſtimulum iuſticie zelum putant. Et cum
ntis deſt licet impellunt᷑ nubes:quia immũdoꝛum vicium virtus creditur: ſine metu culpa
cenci⸗ ſpirituũ afflatu pꝛaui excitant᷑ homines: cumulatur. Sepe ergo manſueti diſſolu⸗
aleſcene qui ergo obſeruat ventũ non ſeminat: et tionis toꝛpeſcunt tedio: ſepe iracundi re⸗
pene her qui cõſiderat nubes nunquã metet: quia ctitudinis falluntur ʒelo. Illoꝛũ itaq; vir
miti ſe quiſquis temptationẽ malignoꝝ ſpirituũ tuti vicium latenter adiungitur. His au⸗
laſ nigt quiſquis perſecutionẽ pꝛauoꝝ hominuʒ tem ſuum vicium quaſi virtus feruens vi
11. Gd metuit: neq; nũc grana boni operis ſemi⸗ detur. Admonendi unt igitur illi: vt fa⸗
Gnispr nat:neq; tũc manipulos ſancte retributio giant quod iuxta ip̃os eſt. Iſti: quod in
tuamit nis ſecat. At contra admonẽdi ſunt pꝛeci ipᷣis. Attẽdant illi quod habent. Diſcers
ſi cn pites dum bonoꝛũ actuũ tempus pꝛeue⸗ nant iſti quod non habent Amplectan⸗
unn. niũt: meritũ peruertunt. Et ſepe in malis tur manſueti: ſollicitudinem toꝛpoꝛem
ringen coꝛruũt:ↄũ bona minime diſcernũt: quia damnent: iracundi ꝑ erturbationem cla⸗
erdeſ⸗ nequaꝙᷓ quid: quomodo: vel quãdo agãt ment. Admonendi ſunt manſueti: vt ha⸗
ſblin⸗ inſpiciũt:lſed plerumq; acta:quia ita non bere etiam emulationẽ iuſticie ſtudeant.
gistu debuerint agere cognoſcãt. Quibus ſub Admonendi ſunt iracundi: vt emulatio⸗
leplni auditoꝛis ſpecie recte apud Salomonem ni quam ſe babere eſtimant: manſuetudi⸗
errol⸗ dicit: Fili ſine conſilio nihil facias:⁊ poſt nemſ ubiungant. IJcirco namq; ſpiritus
kaden factum nõ penitebis. Et rurſus. Palpe⸗ ſanctus in colũba nobis eſt: ⁊ in igne mõ
ſgerh bꝛe tue pꝛecedãt greſſus tuos. Palpebꝛe ſtratus:quia videlicet omes quos implet
rli qui ppe greſſus pꝛecedũt: cũ operationẽ 2 columbe ſimplicitate mãſuetos: ⁊ igne
sdo noſtrã cõſilia recta peruenit. QAui enim zZeli ardentes exhiber. Hequaꝙᷓ ergo ſpi⸗
dum negligit cõſiderando pꝛeuidere que facit: rituſancto plenus eſt:qui aut in tranquil
jnecel greſſus tẽdit: oculos claudit. MPergẽdo litate manſuetudinis:feruoꝛem emulatio
ſiclia iter cõficit: ſed pꝛeuidendo ſibimetipᷣi nõ nis deſerit: aut rurſum in emulationis ar
nicht⸗ antecedit. Atq; iccirco citius coꝛruit: qi doꝛe virtutem manſuetudinis amittit.
ſene⸗ quo pedẽ operis ponere debeat: per pal⸗ Qued foꝛtaſſe melius oſtendimus: ſi in
niue pebꝛã conſilij non attendit. medio Mauli magiſterium pꝛoferamus:
dic⸗ De diu erſo modo admonen⸗/ ni vuchue ditetpulie z non dinerta cha
.. men⸗ Ai mannetagatm iragrſz dog: itate pꝛeditis: diuerſa tamen adiutoꝛia
in dimauſueton:atc rarudos: pꝛedicationis impendit Tymotheum
Dunde — pitulum. XVI. nainq; admonens ait: Argue: obſecra: in
det = Liter admonendi ſunt mãſue crepa:in omni patlentia doctrina. Ty⸗
6 ti:atq; aliter iracundi. NHonnũ tum quoq; admonet dicens: Hec loque⸗
quã namq; manſueti cum pꝛe⸗ re: ⁊ exhoꝛtare: ⁊ argue cum omni impe⸗
. ſunt: vicinũ ⁊ quaſi iuxta poſi⸗ rio. Quid eſt ꝙ doctrinam ſuam tanta ar
i tum toꝛpoꝛem deſidie patiuntur: ⁊ plerũ⸗ te diſpenſet: vt exhibenda hac alteri im⸗
e: 4 NHqG nimia reſolutione leuitatis vltra ꝙꝙᷓ ne: perium:atq; alteri patientiam pꝛoponat:
a 7. ceſſe eſt: vigoꝛem diſtrictiõis emolliunt. niſi æ manſuetioꝛis ſpiritus Tytum et

8

Tertie partis libazꝛ Paſtoꝛalis cure

Waulo feruẽtioꝛis vidit eſſe Tymotheũ
illum per emulatiõis ſtudium inflammat
Hunc per leuitatẽ patientie temperat. Il
Ii quod deeſt: iungit. Muic quod ſupereſt
ſubtrahit. Illum ſtimulo impellere nitit᷑:
hunc freno moderatur. Magnis quippe
ſuſcepte eccleſie colonꝰ. Alios palmites
vt creſcere debeant:rigat. Alios cũ plus
iuſto creſcere cõſpicit:reſecat: ne aut non
creſcendo fructus non ferant: aut immo⸗
derate creſcendo quos pꝛotulerint: amit⸗
tant. Sed longe alia eſt ira:que ſub emu⸗
latiõis ſpecie ſubꝛipit:alia que perturba⸗
tum coꝛ ⁊ ſine iuſticie pꝛetextu cõfundit.
Illa em̃ in hoc ꝙ debet inoꝛdinate exten
ditur: hec autẽ ſemper in his que non de
bet inoꝛdinate inflammat᷑. Sciendum ve
ro eſt:quia hoc ab impatiètibus iracundi
differunt: quod illi ab alijs illata nõ tole
rant:iſti aũt etiã que tolerenter imponũt.
NMam iracundi ſepe etiã ſe declinãtes in⸗

ſequũtur: rixe occaſionem comouent: la⸗

poꝛe contentiõis gaudent. uos tamen
melius coꝛrigimus:ſi in ipᷣa reſue cõmo⸗
tione declinamus MPerturbati quippe
quid audiãt: ignoꝛant: ſed ad ſe reducti
tanto libentius exhoꝛtatiõis verba reci⸗
pliunt:quãto ſe tranquilliꝰ toleratos eru⸗
belcũt. Menti enim furoꝛe ebꝛie:omne re
ctum quod dicit᷑ peruerſum videtur. An⸗
de ⁊ Niabal ebꝛio culpam ſuam a Byga
hil laudabiliter tacuit ꝙᷓ digeſto vino lau
dabtliter dixit: Iccirco eim malum quod
fecerat cognoſcere potuit: quia hoc ebꝛi⸗
us nõ audiuit. Cum vero iracundli ita ali
os impetũt: vt declinari omino non poſ⸗
ſunt:nõ aperta expꝛobꝛatiõe:ſed ſub qua
dam ſunt cautela reuerẽtie parcendo feri

en d. Quod melius oſtendimꝰ ſi Abner

factum ad mediũ deducamus.hHũc quip⸗
pe cũ Aſael vi incaute pꝛecipitatiõis im⸗
petere ſcriptũ eſt. Locutus eſt Abner ad
Alſaeil dicens: Recede:noli me ſequi:ne
coõpellar cõfodere te in terrã. Qui audi⸗
re cõtẽpſit: ⁊ nateeln de Mere
ergo eum Abner auerſa haſta in inguine

ro intiman

Typum tenuit: niſi eoꝛũ quos vehemen

ter arripiẽs furoꝛ in pꝛeceps ducit᷑. Qui

in eodem furoꝛis impetu tanto caute de⸗
clinandi ſunt: quãto ⁊ inſanie rapiuntur.
Ande ⁊ Abner qui ſermõe noſtro patris
lucerna dicit᷑:fugit: quia doctoꝛũ lingua
que ſupernũ lumen dei indicat: cum per

abꝛupta furoꝛis mentẽ cuiuſpiã ferri con⸗

ſpicit:cũq; cõtra iraſcentẽ diſſimulat ver⸗
boꝛum iacula reddere: quaſi per ſequen
tem nõ vult ferire. Sed cum iracũdi nul
la conſideratiõe ſe mitigant: ⁊ quaſi Aſa-
el perſequi ⁊ inſanire nõ ceſſant: neceſſ⸗
eſt: vt hi qui furentes repꝛimere conãtur?
nequaiꝙᷓ ſe in furoꝛem erigant: ſed quicꝰ
quid eſt tranquillitatis oſtendant. Que⸗

daʒ vero ſubtiliter pꝛoferãt: in quibus ex

obliquo furentis animũ pugnẽt. Ende et
Abner cum contra perſequentẽ ſubſiſtit

non eũ recta:ſed auerſa haſta trãſfoꝛauit.

Ex mucrõe quippe percutere eſt: impetu
aꝑte increpatiõis obuiare. Aduerſa vero
haſta perſequentẽ ferire eſt: furentẽ tran

quille ex quibuſdã tangere:⁊ quaſi parcẽ

do ſuperare. Aſahel autẽ pꝛotinus occũ⸗
bit:quia cõmote mentes dum ⁊ parti ſibi
ſentiũt:⁊ tamen reſponſionũ ratione in in
timis ſub trãquillitate tan gunt᷑ ab eo ꝙ
ſe erexerant:ſtatim c adũt. Qui ergo a fu
roꝛis ſui impetu:ſub lenitatis percuſſiõe

reſiliũt: quaſi ſine ferro moꝛiunt᷑.

De diuerſo modo admonen⸗

uidilestcgeletos:⸗

Q¶ LCapitulum. XVIII.

Liter admonẽdi ſunt humiles
atq; aliter elati. Illis inſinuan
dum eſt: ꝙᷓ ſit vera excellentia
uã ſperando tenent. vſtis ve⸗
dũ iꝙᷓ ſit nulla tempoꝛalis glo⸗
ria: q; et amplectẽtes non tenent. Audi⸗
ant humiles qꝙ ſint eterna que appetunt:
ꝙ tranſitoꝛia que contempnũt. Audiant
elati: ꝙ; ſint tranſitoꝛia que ambiunt: ꝙᷓ;
eterna que perdũt. Audiant humiles ex
magiſtra voce veritatis:omnis qui ſe hu

tranſſodit eũ ⁊ moꝛtuus eſt. Cuiꝰ Mael mnliat exaltabit. Audiãt elati:⁊ qui ſe ex

tat
fiamt
gnte
huint
nonil
ſermo
perbie
deus
nalo
guiaf
ſedin
umot
mile⸗
ſemer
tem.
leſcri
ſos fl
ſonis
Ngun
neſ
Uhter⸗
volri
mage
omn
Gon
deil
le:
li

Nrl
Gul
in
ſun

ſe.

a

7

Nebeneg l Beati Gregoꝛij poaope CTap. xVII
ek, QAi altat: humiliabit᷑. Audiant humiles glo nis: iſtos ad increpanda que non debent

riam pꝛe cedit humilitas. Audiant elati aut magis increpanda qꝙ debent ſub ima

cauteden
at . L i ſpiri .
ite ruinam exaltabit᷑ ſpiritus. Audiant gine libertatis effrenatio impellit tumo⸗

Ppiuntr.
twpans humiles ſuper quem quieſcet ſpiritꝰ me⸗ ri
ülugt us niſi ſuper humilẽ guietſtrettements rredlei⸗ . di admonenqi ſunt: ne pl?
ꝛande ſermones meos. Audiant elati: quid ſu⸗ Znno dit ſint ſubiecti: ne autem illi de⸗
kemicn, perbis terra ⁊ cinis. Audiant humiles: nem nen erane ſereici ner citaulc,
lire, humilia reſpicit. Audiant elati ⁊ al neceſſ. beren letuiſeit con dengn
ſeguen, a a longe cognoſcit. Audiant humiles: tur etia. ninibus ſubihei compellan
a gl; n Dnnes⸗ etiam eoꝛ . Ag
di⸗ quia filius hominis miniſtrari nõ venit: randum reroeſte leis S erari. Conſide
N ſed miniſtrare. Audiant elati: quia initi- li vero eſt: quod plerũq; elatos vti
lal ati: quia initi⸗ lius coꝛripimus: ſi i
:neteſ⸗ omnspeegarieperlad Auliant hu quedam ne konenamircamue Zi⸗
an miles:quia redemptoꝛ noſter humili Nan metam us. I2n
Coniu ptoꝛ noſter hum nregt 5. 3ie
tem. Audiant elati quod vi 7 4 erte que po⸗
„QAu⸗ . elati quod de eoꝛum capi⸗ terant eſſe ſi 1
te ſcriptum eſt. IZpſe eſt eer e ſi non ſunt: ⁊ tunc demum reſe
uibuse Ipſe eſt rex ſuper vniuer⸗ canda ſunt mala que nobis diſpliceni cũ
““ is diſplicent: cũ
Alen ſos filios ſuperbie. Occaſio igitur perdi⸗ pꝛius ad audiend “
. . um placabilem eoꝛum
ſbſti tionis noſtre facta eſt ſuperbia dyaboli: ⁊ mentem fecerint pꝛomiſſa bona que pla⸗
etienpj 3 ꝛomiſſa bona
i Nenbentiras dei Hyonms eaum noner eno man sbog incomrve biahai⸗
voluit elatus. Redempto . um etiam per flagella ſub⸗
mimn .* ptoꝛ autem noſter iugemus: ⁊ amaro pi nn
ſeni magnus manens ſuper omnia ſieri:i nns: pigmentoꝛum poculo
ſon omnis di 1 tia fieri:ꝛinter mellis dulcedo adiungitur:
nnia dignatus eſt paruus. Dicati liungitur: ne ea que la⸗
gcti⸗ 1811 . ir er- luti pꝛofutura eſt in i ſt
an go humilibus: quia dum ſe deijci ri ra eſt in ipo guſtu aſpera ama
tiſbi Seiſum um ſe deijciunt ad ritudo ſentiatur. Dum
i ei ſunilitudinem aſcendũt. Dicatur el cedi Dum ergo guſtus per
einin dis:quiad lut. Dicatur ela⸗ dulcedinem fallitur: humez moꝛtife
: quia dum ſe erigunt in a oſtate ange ere ꝛtifer per
2 li imitationem cadunt. AAui itaq; lacſo BerutO e pe 8o in ei⸗
⸗ ne deiectius:que dum ſupꝛa ſe tẽditur a .:„ mixia ſunt au
ſir altitudine vere ceiſiudinis iongar⸗E ane⸗ e! nae e dum admittunt fauo⸗
en quid humilitate ſublimiꝰ: que dum ſe in tipiansqnae Saorunt Plervmeh aut⸗
. ima depꝛimit: auctoꝛi ſuo manenti * t. Plerumcq; autem
u mma coninngit. ſt tamen aliud luhe D aderee elatis wtilie melius poſſumꝰ:
n eis debeat caute penſari: quia ſepe qui oꝛum nobis magis illis
. e qui pꝛofuturum d .
dam humilitatis decipiu ben icamus: ſi eoꝛum melioꝛa:
ntur ſpecie:qui t „ ⸗
nlts dam vero elationis ſue i ecler ionem nobis magis ẽꝙ̈ ſibi impendi po
Maee onis ſue ignoꝛantia fallun ſtul ile enim a benai po⸗
iguan tur: nam plerumq; no ꝛantia fallun ſtulemus. Facile enim ad bonum elatie
. nnullis quiſibi hu⸗ flectit᷑:ſi eius inflexio pꝛodeſ elstio
*“M miles vice nq; nonnullts qut⸗ ⸗ flectit᷑:ſi eius inflexio pꝛodeſſe ⁊ alijs cre⸗
ntur:is qui hominibus defer⸗ Angde deſſe à alijs cre⸗
is ⸗ ri non debet cõiunctus eſt kimor⸗ leri⸗ ſowec Snte mer anreKente ſe donn
vero elar comitari ſolet:libere voceis bat cum eeenaren dermm Lentt⸗
. aſſertio. Et cum quedam increpãdaſunt litati Sex genei⸗
cure diciarilli rericent ex timoꝛe: itatis conuerſatiõe vellet educere:⁊ om
illi ret :2tamen tac is dei dom 7 n
dn re ſe eſtimant ex humilitate. Iſti loquß⸗ Profcilcitnur vaenmme eßt nntk
nrh tur per impatientiam elationis: ⁊ tamen eſt nobi Aocum: quem patnus
ase . : tamen eſt nobis dvominus:veni nobiſcum:⁊ be
lih loqui ſe credunt per libertatem rectitudi ne faciamu nus: veni nobiſcum : « be⸗
aunit per ctitudi ne faciamus tibi:quia dominꝰ
leh nis. Illos vt peruer n . faciamus tibi: quia dominꝰ bona pꝛo⸗
peruerſa non inerepent: ſub miſit iſraeli. Cui cum reſpondiſſet ille.

ile

ſpecie humilitatis pꝛemit culpa foꝛmidi⸗

Non vadam tecum: ſed reuertar in tex⸗

Tertie partis libꝛi

ram meam: in qua natus ſum: illico ad⸗
iunxit. Holi nos derelinquere. tu enin
noſti in quibus locis per deſertũ caſtra po
nere debeamus.A eris ductoꝛ noſter. He
q; enim moyſi mentẽ ignoꝛantia itineris
anguſtabat.qꝙᷓ ⁊ pꝛophetice ſentẽtie cog⸗
nitio diuinitatis expandarat ꝙᷓ; colũna ex
terius pꝛeibat.ꝙ;ᷓ de cunctis interius per
conuerſationẽ cum deo ſedulã locutio fa
miliaris inſtruebat. Sed videlicet vir ꝓ⸗
uidus elato auditoꝛi colloquens. ſolaciũ
petijt vt daret.ducẽ requirebat inuia. vt
dDuyx ei fieri potuiſſet ad vitam. Egit itaq;
vt ſuꝑbus auditoꝛ voci ad melioꝛa ſuadẽ
ti.eo magis fieret deuotus quo putaretur
neceſſarius.Et vnde ſe exhoꝛtatoꝛẽ ſuuʒ
ꝛecedere crederet.inde ſe ſub yerbis ex⸗
oꝛtantis inclinaret.

Ge diuerſo modo admonen-
di pertinaces atqʒ inconſtates.
¶KEmapitulum. XIX.

—

Liter admonẽdi ſunt pertina⸗
ces. aliter vero inconſtantes.
Illis dicendũ eſt ꝙ plus de ſe
65„ debent ſentiüt 1 iccirco alie⸗
nis cõſilijs nõ acquieſcũt. Iſtis vero inti
mandum eſt ꝙ valde ſe deſpiciẽtes negli
gunt ⁊ ideo lenitate cogitationũ a ſuo iu⸗
dicio per tẽpoꝛũ momẽta flectunt᷑. Illis
dicendũ eſt qꝛ niſi melioꝛes ſe ceteris eſti⸗
marẽt.nequaqꝙ cunctoꝛũ conſilia ſue deli
berationi poſtponerẽt. Iſtis dicendũ ẽ qꝛ
ſi hoc qð ſunt vtcũq; attenderẽt.nequatᷣ
eos ꝑ tot varietatis lictoꝛa mutabilitatis
aura verſaret. Illis ꝑ MPaulũ dicit᷑. Noli
te pꝛudẽteſ eſſe apud voſmetipſos.At cõ
tra iſti audiãt.nõ circũferamur omni ven⸗
to doctrine.de illis ꝓꝑ Salomonẽ dicitur.
Comedent fructus vinee ſue ſuiſq; conſi⸗
iijs ſaturabunt᷑. De iſtis autem ab eo rur
ſus ſcribit᷑. Coꝛ ſtultoꝛum diſſimile erit.
Coꝛ quippe ſapientiũ ſibimetipſi ſemper

eſt ſimile.quia dũ rectis ꝑſuaſionibꝰ acq ⸗
eſcit ↄſtter ſe in bono oꝑe dirigit. Cor

vers ſtultoꝛũ diſſimile z. qꝛ dũ mutabili⸗

tati ſe auriũ exhibet.nunqꝙᷓ; idẽ qð fuerat
manet.⁊ qꝛ qnedã vitia ſicut ex ſemetip⸗
ſis gignũt alis ita ex alijs oꝛiunt᷑. Scien⸗
dũ ſumoꝑe ẽ qꝛ tũc ea coꝛꝛipiẽdo meliꝰ ter
gimꝰ cũ ab ipſo amaritudinis ſue ſonte ſic
camꝰ. Pertinacia quiꝑpe ex ſuꝑbia.incõ

ſt ãtia autẽ ex leuitate generat᷑. Admonẽ

di ſunt igit᷑ ꝑtinaces vt elationẽ ſue cogi

tatiõis agnoſcãt ⁊ ſemetipſos vincere ſtu
deãt,ne dũ rectis alioꝛũ ſuaſionibus foꝛis
ſuꝑari deſpiciũt.intuſ a ſuꝑbia captiui te
neant᷑.Admonẽdi ſunt vt ſollerter aſpici
ant.qꝛ filius hoĩs cui vna ſemꝑ cuʒ patre
volũtas ẽ.vt exemplũ nobis frangẽde no
ſtre volũtatis pꝛebeat dicit.Nõ quero vo
luntatẽ meã ſed voluntatẽ eius qui miſit
me patris. Qui vt huius adhuc virtutis
gratiã cõmendaret.ſeruaturũ ſe hoc ĩ ex⸗
tremo iudicio pꝛemiſit dicẽs.Hõ poſſum
ego a meipſo facere quici ſed ſicut audio
iudico. Quia itaq; conſcientia dedignat᷑
homo aliene volũtati ad quieſcere:quan⸗
do dei atq; hominis filiꝰ cuʒ virtutis ſue
gloꝛiã venit oſtẽdere:teſtat᷑ ſe nõ a ſemet

ipſo iudicare.At cõtra admonẽdi ſunt in

conſtantes vt mentẽ grauitate roboꝛent.
Tüůc eniʒ alij germina in ſe mutabilitatiſ
arefaciũt.cum a coꝛde pꝛius radicẽ leuita
tis abſcidunt. Quia ⁊ tũc fabꝛica robuſta
conſtruitur:cũ pꝛius locus ſolidus in quo
poni fundamentũ debeat pꝛouidet᷑. Miſi

ergo ante mentis leuitas caueat᷑ cogitati

onum incõſtantia minime vincitur. A qͥ⸗
bus alienũ paulus ſe fuiſſe ꝓhibuit cum
dicit. Nunquid leuitate vſus ſum? Aut
que cogito ſcðᷣʒ carnẽ cogito vt ſit apð me
eſt ⁊ nõ. Ac ſi aperte dicat. Iccirco muta
bilitatis aura nõ molioꝛ quia leuitatis vi
tio non ſuccumbo.

¶ De diuerſo modo admonen⸗-

di gule deditos atqʒ abſtinẽtes

(Ezapitulum. xxX.

urabitt⸗
kinn
emeng⸗
. Scien⸗
wel'ter
eſoneſc
bia incs
Ndnoge
ſue ogi
ereſtu
us ſoris
Pkiuite
.raſpic
z gae
ilen
gnaoſ⸗
uini
ytuns
eian⸗
hoſun
kardio⸗
eligui
gan⸗
Wtishe
zſemet
ſuntin
borent⸗
rari
lult
boſts
quo
Giati
D⸗
t cum
Zt
foͤne
muns
gtis l

onen⸗

8

Peati Gꝛegoꝛij pape Cap. xx

Titer admonẽdi ſunt gule de⸗
diti.atq; aliter abſtinẽtes. Il⸗
los enĩ ſuperfluitas locutionis
euitas operis atq; luxuria.

( ſtos vero ſepe impaciẽtie.ſepe vero ſuꝑ

ie culpa comitatur. Miſi enĩ gule dedi⸗
tos ĩmoderata loquacitas raperet. diues
ille qui epulatus quotidie ſplẽdide dicit᷑.
in lingua grauiꝰ nõ arderet:dicẽs. Pat᷑
Abꝛaam miſerere mei ⁊ mitte Taʒarum
vt intingat extremuʒ digiti ſui in aqua vt
refrigeret linguaʒ meam.quia crucioꝛ in
hac flãma. Quibus pꝛofecto verbis oſtẽ⸗

ditur.quia epulãdo quotidie crebꝛius in

lingua peccauerat:qui totus ardens refri
gerari ſe pꝛecipue in lingua requirebat.
RKurſum quia gule deditos leuitas pꝛoti
nus operis ſequitur. auctoꝛitas ſacra te⸗
ſtatur dicens.Sedit populus mãducare.
⁊ bibere.⁊ ſurrexit ludere q̊s plerũq; eda
citas vſq; ad luxuriã pertrahit.quia dum
ſacietate vẽter extẽditur aculei libidinis
excitantur. Ande ⁊ hoſtiſcallido qui pꝛi⸗
mi hominis ſenſus in ↄcupiſcentia pomi
aperuit:ſed in peccati laqueo ſtrinxit.di⸗
uina voce dicitur. Mectoꝛe ⁊ ventre re⸗
pes.Ac ſi ei aperte diceretur. Cogitatio⸗
ne ⁊ in gluuie ſuper hnmana coꝛda domi
naris. Quia gule deditos luxuria ſequit᷑
propheta teſtatur qui dũ aperta narrat oc
culta denunciat:dicens.Princeps coco
rum deſtruxit muros Hieruſalẽ. Prin⸗
ceps nãq; cocoꝛũ venter eſt cui magna cu

ra obſequiũ a cocis impenditur vt ipſe de
lectabiliter cibiſ impleat᷑. Muri autẽ Hie

ruſalẽ virtutes ſunt aĩe ad deſideriũ ſuꝑ⸗
ne pacis eleuate.Cocoꝛũ igitur pꝛinceps
muros Hieruſalẽ deijcit.qꝛ dum vẽter in
gluuie tendit᷑:virtutes aĩe per luxuriã de
ſtruunt᷑. Quo cõtra niſi mẽtes abſtinen⸗

tiũ plerũq; impaciẽtia a ſinu trãquillitatꝭ
excuteret:nequaq; Petrꝰ cũ diceret.mi⸗
niſtrate aũt in fide veſtra virtutẽ. in virtu
te autẽ ſcientiã.in ſciẽtia autẽ abſtinẽtiã.
pꝛotinus vigilãter adiũgeret:dicens. In

abſtinẽtia autem patiam. De eſſe quippe
abſtinẽtibus patiam pꝛeuidit.que eis vt

—
adeſſet admonuit. Rurſum niſi cogitatio
nes abſtinẽ tiũ nõnunqꝙ ſuꝑbie culpa trãſ
figeret: Paulus minime dixiſſet. Qui
non manducat manducantẽ non iudicet.
Qui rurſus ad alios loquens dũ de abſti

nentie virtute gloꝛiantiũ pꝛecepta ꝑſtrina⸗

geret.adiunxit. Que ſunt rationẽ quidẽæ
habẽtia ſapiẽtie inſuꝑſtitionẽ ⁊ humilita
tem.⁊ ad nõ parcendũ coꝛpoꝛi nõ in hono
re coꝛꝑis nõ in honoꝛe aliquo ad ſaturita
tem carnis. Qua in re notandũ eſt.ꝙ i di
ſputatione ſua pꝛedicatoꝛ egregiꝰ.ſuꝑſti

tioni humilitatis ſpeciẽ iungit.qꝛ dũ plꝰ

ꝙ; neceſſe eſt per abſtinentiã caro atterit᷑.
humilitas foꝛis oſtẽditur:ſed hac ipſa hu
militate grauiter interius ſuꝑbitur. Et ni
ſi aliquãdo mens ex abſtinẽtie virtute tu⸗
meſceret.nequaqᷓ hanc velut inter mag
na merita phariſeꝰ arrogans ſtudioſe enu
meraret dicens. Jeiuno bis in ſabbato.

Admonẽ di ſunt ergo gule dediti ne in eo

ꝙ eſcarũ delectationi incũbant luxurie ſe
mucrone tranſſigant. Quanta ſibi ꝑ eſuʒ
loquacitas.quãta mentis leuitas ingredi
atur aſpiciant. ne dum vẽtri molliter in⸗
ſeruiũt vicioꝛum laqueis crudeliter aſtrin

gantur. Tanto enĩ longius a ſecũdo parẽ

te receditur.quãto per imoderatum vſuʒ
dum manus ad cibum tenditur.parentis
pꝛimi lapſus iteratur. At contra admonẽ
di ſunt abſtinẽtes vt ſollicite ſemꝑ aſpici
ant.ne cum gule vitiũ fugiunt acrioꝛa hiſ
vitia quaſi ex virtute generent᷑ ne duʒ car
nem macerant ad impatientiã ſpiritꝰ erũ
pat. ⁊ nulla iam virtus ſit.qð cato vincit᷑
ſi ſpiritus ab ira ſuꝑatur. Aliquãdo autẽ
dum mens abſtinentiũ ab ira ſe depꝛimit
hanc quaſi peregrina veniens leticia coꝛ

rumpit ⁊ eo abſtinentie bonum deperit.

quo ſeſe a ſpiritalibus vitijs minime cu⸗
ſtodit.vnde ⁊ recte per pꝛophetam dicit᷑.
In diebus ieiunioꝛũ veſtroꝛum inueniun
tur voluptates veſtre.Et paulopoſt. Ec⸗
ce ad lites ⁊ contentiones ieiunatis ⁊ per
cutitis pugnis impie. Aoluptas quippe
ad leticiam pertinet pugnus ad iram. in⸗
caſſum ergo per abſtinentiam coꝛpus at⸗

Lertie partis libꝛi aſtoꝛalis cure

teritur.ſi inoꝛdinatis dimiſſa motibꝰ mẽſ
vitijs diſſipatur. Rurſumq; admonendi
ſunt vt abſtinentiã ſuã ⁊ ſemꝑ ſine ĩmuta
tione cuſtodiãt .⁊ nunꝙᷓ hãc apud occul⸗

tum iudicem eximie virtutis credãt ne ſi

ſoꝛtaſſe magni eſſe meriti credit᷑.coꝛ ĩ ela⸗
tione ſubleuetur. Hinc nãq; ꝑ pꝛophetaʒ
dicitur. NMunquid tale eſt ieiuniũ qð ele⸗

gi? Sed frange eſuriẽti panẽ tuuʒ.⁊ ege

nos vagoſq; induc in domũ tuam. Qua
in re penſandũ eſt.virtꝰ abſtinẽtie ꝙ; par
ua reſpicitur.que non niſi ex alijs virtuti
bus còmendatur. Hinc Johel ait. San⸗
ctificate ieiuniũ. Jeiuniũ quippe ſanctiſi⸗

care eſt adiunctis bonis alijs dignaz deo

abſtinentiã carnis oſtẽdere. Adm onẽdi

ſuunt abſtinẽtes vt nouerint quia tũc pla⸗

centẽ deo abſtinentiã offerũt. cum ea que
ſibi de alimẽtis ſubtrahũt. indigẽtibꝰ lar
giuntur. Sollerter nãq; audiendũ eſt.ꝙ
per pꝛophetã dominꝰ redarguit:dicens.

Cũ ieiunaretis ⁊ plangeretis in quinto ⁊

in ſeptimo mẽſe.ꝑ hos.lxx.annos. nun⸗
quid ieiuniũ ieiunaſtis mihi.Et cũ come
deretis ⁊ cũ biberetis.nunquid nõ vobis
comeditis ⁊ vobiſmetipſis bibitis. Hon

eni deo ſed ſibi quiſq; ieiunat.ſi ea q̃̊ ven⸗

ter ad tempus ſubtrahit.nõ in opibus tri

buit ſed venter poſtmodũ efferenda cuſto

dit. Itaq; ne aut illos appetitꝰ gule a mẽ
tis ſtatu deijciat. aut iſtos afflicta caro ex
elatione ſupplãtet audiãt illi ex oꝛe veri⸗
tatis.Attẽdite autẽ vobis ne foꝛte grauẽ
tur coꝛda veſtra in crapula ⁊ ebꝛietatee et
curis huiꝰ mũdi.vbi vtilis quoq; pauoꝛ
adiungit᷑ ⁊ ſuperueniat in vos repentina
dies illa tanẽ laqueꝰ enĩ ſuꝑueniet ĩ om

nes qui ſedẽt ſuper faciẽ omnis terre.Au

diãt iſti nõ ꝙ intrat in os coinquinat ho⸗

minẽ.ſed qð pꝛocedit ex oꝛe hoc coinqui⸗

nat hominẽ. Audiãt illi eſca vẽter.⁊ ven

ter eſcis.deus autẽ in hũc ⁊ has deſtruet
Et rurſum. Hon in cõmeſſationibꝰ æ ebꝛi

tatibus.Et rurſum.Eſea nos nõ commẽ⸗
dat deo. Audiãt iſti quia omĩa mũda mũ
dis. coinquinatis autẽ ⁊ infidelibꝰ nihil

eſt mundũ. Audiãt illi quoꝛum peus vẽ⸗

ter eſt. 7 gloꝛia in confuſione ipſoꝛũ audi⸗

gnt iſti.diſcedent quidam a fide ⁊ verita⸗
te.⁊ paulopoſt pꝛohibentiũ nubere pꝛeci⸗

pientiũ. abſtinere a eibis quos deus crea
uit ad percipiendũ cum gratiarũactione fi

delibus ⁊ his qui cognouerũt veritatem
Audiant illi bonum eſt nõ mãducare car
nem. neq; bibere vinũ.neq; in quo frater
tuus ſcandalizatur. Audiant iſti. modico

vino vtere pꝛopter ſtomachũ ⁊ frequẽtes

tuas infirmitates. quatenus ⁊ illi diſcant
cibos carniſ inoꝛdinate nõ appetere.⁊ iſti

creaturã dei quã non sppetunt condemp
nare non audeant. S

¶ De diuerſo modo admonen „⸗

di illos qui ſua miſericoꝛditer

20. l

tribuũt: atqʒ illos qui aliena ra
pere contendunt.

—

(Eapitulum. XXI.

aliter qui ⁊ aliena rapere cõ⸗
endunt. AFdmonẽdi nanq; ſũt

rũ oꝛdines miniſteriaq; diſperciẽs.hos

vt regant.illos vero ſtatuit vt ab alijs re⸗

gantur. Iſtos iubet vt neceſſaria ceteris

pꝛebeant.illos vt accepta ab alijs ſumãt
Et tamen plerũq; offendunt qui regunt.
in patris familias gratia permanẽt qui

reguntur. Irã merentur qui diſpenſato⸗
res ſunt.⁊ ſine offenſione perdurãt qui ex
aliena diſpenſatione ſubſiſtunt. Admonẽ
di ſunt igit᷑ qui iam qͥ poſſident miſericoꝛ

diter tribuũtvt a celeſti dño diſpenſatoꝛeſ
eſſe ſe poſitos ſubſidioꝝ tempoꝛaliũ agno

ſcant ⁊ tanto humiliter pꝛebeant quanto
aliena eſſe intelligũt que diſpẽſant. ECum

Li1ter admonendi ſunt qui iaz
R. ſua miſericoꝛditer tribuunt. at⸗

qui lam ſua miſeri coꝛditer tiibuũt ne cogi
tatione tumida ſe ſuper eos quibus terre
na largiunt᷑ extollant.ne iccirco melioꝛeſ
ſe eſtiment quia cõtineri per ſe ceteros vi
dent. HMam terrene domus dñs famulo

2 — — —- - — ———

nuck⸗
erir.
Nech
ores
toneſ
gen
ne cr
frner
odieo
netes
ſeant
ilti
ſeng

l/

,

li
n
ci

fe⸗
fis
nit
nt.
ui
to⸗
len
on’
ico:
ee
N⸗
nto

Beati Bregoꝛij pape Cap. xXxI

q in illoꝛum miniſterio quibꝰ accepta lar
Siuntur cõſtitutos ſe eſſe conſiderant. ne
quaquã eoꝛũ mentes tumoꝛ ſubleuet ſʒ ti
moꝛ pꝛemat. Ande ⁊ neceſſe eſt vt ſollici

te perpendãt.ne cõmiſſa indigne diſtribu

ant ne quedam quibus nulla.ne nulla q́ͥ⸗

bus quedam.ne multa quibus pauca.ne
pauca pꝛebeant quibus impendere mul⸗

ta debeant.ne pꝛecipitatione hoc qð tri⸗

buunt inutiliter ſpargãt næ tarde petẽtes

noxie crucient.ne recipiẽde hic gratie in⸗
pentio ſurrepat.ne dationis lumẽ laudis

tranſitoꝛie appetitio extinguat ne oblatũ

munus coniuncta triſticia obſidiat. ne in

oblato munere animus pluſqꝙᷓ decet hy⸗

in expenſo munere tranſitoꝛiã laudẽ que⸗

rant. Audiant quod ſcriptũ eſt. Meſciat
ſiniſtra tua quid faciat dextera tua. id eſt
pie diſpenſationi nequaiꝙᷓ ſe gloꝛia vite p
ſentis admiſceat.ſed opꝰ rectitudinis ap
petitionem ignoꝛet fauoꝛis He impenſe
gratie viciſſitudinẽ requirant.· Audiant
dð ſcriptũ eſt. Cum facis pꝛandiũ aut ce⸗
nam noli vocare amicos tuoſ neq; fratres
tuos neq; cognatos tuos neq; vicinos tu
os.neq; diuites ne foꝛte ⁊ ipſi reinuitent
te ⁊ fiat tibi retributio.ſed cum facis con⸗
uiuiũ voca pauperes ⁊ debiles ⁊ claudoſ
&⁊ cecos.⁊ beatus eris.quia nõ habẽt vn⸗

de retribuant tibi. Ne que pꝛebenda ſunt

citius ſero pꝛebeantur. Audiãt qð ſcrip⸗

tuzʒ eſt. NHe dicas amico tuo vade ⁊ reuer

tere cras dabo tibi cum ſtatim poſſis da⸗
re. Ne ſub obtentu largitatis ea que poſ

ſident inutiliter ſpargant.audiant qð ſcri

ptum eſt. Sudet elemoſina in manu tus.
MNe cum multa neceſſaria ſint pauca largi
ant᷑ audiqt qð ſcriptum eſt. Qui parce ſe

minat parce ⁊ metet. NHe cuʒ opoꝛtet pau
ca.plurima pꝛebeant.⁊ ipſi poſtmodum
nimie inopiam tolerantes. ad impatien⸗
tiam erumpat. Audiant qð ſcriptũ ẽ᷑. Mõ

vt alijs ſit remiſſio vobis autem tribula⸗

tio. Sed ex elqꝗᷓitate veſtra abundãtia ils
loꝛum inopiam ſuppleat.vt ⁊ illoꝛum ha

bundantia veſtre inopie ſit ſupplementũ

Cum enim dantis mens ferre inopiaʒ ne
ſcit.ſi multa ſibi ſubtrahit occaſionem cõ
tra ſe impacientie exquirit. prius namqʒ

pꝛeꝑandus eſt paciẽtie animus. ⁊ tũc aut
lareſcat.ne ſibi quicq cum totũ recte im⸗
pleuerint tribuant ⁊ ſimul oĩa poſtiy per
egerint perdant Me enim ſibi virtutem
ſue liberalitatis deputẽt. Audiant quod
ſcriptum eſt. Si quis adminiſtrat tanqꝙ;
ex virture ꝙ; admi niſtrat deus. He in be⸗
nefactis ĩimoderatius gaudeant. audiant
dõð ſcriptũ eſt. Cum feceritis oĩia que pꝛe⸗
cepta ſunt vobis.dicite.ſerui inutiles ſu⸗
mus. que debuimus facere fecimus. Me
largitatẽ triſticia coꝛꝛũpat Audiant qð
ſcriptũ eſt Hylarẽ datoꝛẽ diligit deus.ne

multa ſunt.aut cuncta largienda: ne duz
minus equanimiter inopia irruens fertur

pꝛemiſſe largitatis pereat merces.⁊v nmd
huc mentẽ deterius murmuratio ſubſe⸗-

quens perdat. He omnino nihil eis pꝛe⸗

beant. quibus conferre aliquid paruum

debeant.audiant qð ſcriptum eſt. Omni
petenti tribue.ne paulatiʒ aliquid pꝛebe⸗
ant.quibus conferre omnino nihil debẽt
audiant qð ſcriptum eſt.Da bono.⁊ noli
recipere pcccatoꝛeʒ.bene fac humili ⁊ nõ
dederis impio.Et rurſum. Panem tuuʒ

vinum tuũ ſuper ſepulturam iuſti con⸗

ſtitue.⁊ noli ex eo manducare ⁊ bibere cũ
peccatoꝛibus. Panem enim ſuũ ⁊ vinum
pꝛebet peccatoꝛibus.qui iniquis ſubſidis

pꝛo eo quod iniqui ſunt impendit. Ande

⁊ nõnulli huius mundi diuites. cum ſa⸗
me cruciantur chꝛiſti pauperes effuſis lar

gitatibus nutriunt hiſtriones. Qui vero
indigenti etiam peccatoꝛi panem ſuuʒ nõ

quia peccator ſed quia homo eſt tribuit.
nimirum non peccatoꝛẽ.ſed iuſtũ nutrit.
qꝛ in illo nõ culpã ſʒ naturã diligit. Ad
monendi ſunt etiã qui iã ſua miſericoꝛdi⸗
ter largiunt᷑ vt ſollicite cuſtodire ſtudeãt
ne cum commiſſa peccata elemoſinis re⸗
dimunt. adhuc redimenda committant:
ne venalem iuſticiam dei eſtiment ſi cum
curẽt ꝓ pctĩs nũmos tribuere arbhitrẽt᷑ ſe
multe poſſe peccare. Plꝰ ẽ nãq; aĩa qᷓ; eſ⸗
ca ⁊ coꝛpus ꝙꝙ veſtimẽ tũQui erg⸗ eſcã
2

“

Lertie partis libꝛi Paſtoꝛalis cure

veſtimentũ pauperibus largitur:ſed ta
men anime vel coꝛpoꝛis iniquitate pol⸗
luit᷑:quod minus eſt iuſticie obtulit:⁊ qð
maius eſt culpe:ſua deo dedit: et ſe dya⸗
bolo. At contra admonendi ſunt qui ad⸗
huc aliena rapere contendũt: vt ſollicite
gudiant:quid veniens in iudiciũ dominꝰ
pdicat. Ait namq;: Eſuriui: ⁊ nõ dediſtis
mihi manducare. Sitiui: ⁊ non dediſtis
mihi potũ. Hoſpes eram ⁊ nõ collegiſtis
me. MHudus: ⁊? non operuiſtis me. Infir⸗
mus: in carcere:⁊ nõ viſitaſtis me Qui
bus etiã pꝛomittit dicẽs: Diſcedite a me
maledicti in ignem eternũ: qui pꝛepara⸗
tus eſt dyabolo ⁊ angelis eius. Ecce ne⸗
quaq audiunt:quia rapinas ⁊ aliaʒ quã⸗
libet violentiã commiſerũt: ⁊ tamen eter
nis gehenne lgnibus mancipant᷑. Hinc
ergo colligendũ eſt:quanta damnatione

plectendi ſunt qui aliena rapiũt: ſi tanta

animaduerſione feriunt᷑:qui ſua indiſcre⸗
te tenuerunt. Perpendant quo eos ob⸗

liget reatu res rapta: ſi tali ſubiecit non

tradita. Perpendant quid meretur iniu⸗
ſticia illata: ſi tanta percuſſione digna eſt

pietas nõ impenſa.Cum aliena rapere in

tendũt:audiant quod ſcriptum eſt. Ae ei

qui multiplicat nõſua: Aſquequo aggra⸗

uat cõtra ſe denſum lutũ. Auaro quippe
denſum lutũ contra ſe aggrauare eſt:ter⸗
rena lucra cũ pondere peccati cumulare.

Cum multiplicare larga habitatiõis ſpa⸗

cia cupiũt.Audiant quod ſcriptũ eſt. Ae
qqui coniũgitis domũ ad domũ:et agrum
agro copulatis:vſq; ad terminũ loci.Mũ
auid habitabitis ſoli vos in medio terre⸗:
Ac ſi aperte diceret: Quouſq; vos extẽ⸗
ditis:qui habere in cõmuni mũdo conſoꝛ
tes minime poteſtis. Coniũctos quidem
pꝛemittis: ſed contra quos valeatis ex⸗
tendere ſemper inuenitis. Cum augẽdis
pecunijs inhiant: audiant quod ſcriptuʒ

eſt. Auarus non implebit᷑ pecunia:⁊ qui

amat diuicias:fructus non capiet ex eis.
Fructus quippe ex eis capiet:ſi eas bene
ſpargere non amando voluiſſet. Qui ve⸗

ro eas diligen do retinet:hic itaq; ſine fru

ctu derelinquet. Cuʒ replericũctis ſimul
opibus inardeſcũt: audiant quod ſcriptũ
eſt. Qui feſtinat ditari nõ erit innocens.
Pꝛofecto em̃ quia augere opes ambit:

vitare peccatum negligit:⁊ moꝛe auiũ ca
ptus cum eſcam terrenarum rerũ auidus
conſpicit: quo ſtrangulet᷑ peccati laqueo
non agnoſcit. Cum quelibet pᷣſentis mũ
di lucra deſiderãt:⁊ que de futuro damna

patiunt᷑:ignoꝛant. Audiãt quod ſcriptuʒ
eſt. Hereditas ad quam feſtinat᷑:in pꝛinci

pio in nouiſſimo benedictiõe carebit. Ex

hac quippe vita iniciũ ducimus: vt ad be

nedictiõis ſoꝛtem in nouiſſimo veniamꝰ.
NQui itaq; in pꝛincipio hereditari feſti⸗

nãt:ſoꝛtem ſibi in nouiſſimo benedictiõis

amputãt:quia dum per auaricie nequitiã
hie multiplicari appetunt: illic ab eterno

patrimonio exheredes fiũt. Cum vel plu
rima ambiũt: vel obtinere cũcta que am⸗

eſt. Quid pꝛodeſt homini ſi totũ lucretur
mũdũ:anime vero ſue detrimentũ facist:
Ac ſi aperte dicat veritas. Quid ꝓdeſt
homini ſi totũ mundũ quod extra ſe eſt cõ
gregat: ſed ſolum quod ipᷣe eſt: damnat.
lerũq; autẽ citius raptoꝛũ auaricia coꝛ

rigit᷑:ſi in verbis admonentis ꝙ; fugitius

ſit pꝛeſens vita monſtret᷑:ſi eoꝝ ad medi⸗
um memoꝛia deducat᷑:qui ⁊ ditari in hoc
mũdo diu conati ſunt:⁊ tamen in adeptis
diuitijs diu manere nequiuerũt. Quibꝰ
feſtina moꝛs repẽte ⁊ ſimul abſtulit quic⸗
quid eoꝛũ nequicia:nec ſimul:nec repen⸗
te cõgregauit: qui non ſolũ hic rapta reli
querũt: ſed ſecũ ad iudiciũ cauſas rapi ne
detulerũt. Hoꝝ itaq; exempla audiãt qͥs

in verbis ſuis ꝓculdubio ⁊ ipſi cõtemnãt

vt cũ poſt verba ad coꝛ redeũt:imitari ſal
tem quos iudicãt: erubeſcant.
(e diuerſo modo admonen⸗
di eos qui nec aliena appetunt:

pigerint: poſſunt. Audiãt quod ſcriptum

nec ſua largiunt᷑:atq; eos qui ?

ea que habent tribuũt: ⁊ tamen
aliena rapere non deſiſtunt:
(¶Capitulum, XXII.
—

ſoluimus.quã mi

Liter admonẽdi ſunt qui nec
aliena appetunt nec ſua largiũ
tur:atq; aliter admonẽdi ſunt
qui ⁊ ea que habent tribuũt et

tamen aliena rapere nõ deſiſtunt. Admo

nendi ſunt nãq; qui nec aliena appetunt
nec ſua largiunt᷑ vt ſollicite ſciant ꝗð ea

de qua ſumpti ſunt cunctis hominib' ter
ra cõmunis eſt. ⁊ iccirco alimenta quoq;
omnibus cõmuniter ꝓfert. Incaſſuʒ ſe er

go innocẽtes putant.qui cõmune dei mu
nus ſibi pꝛiuatim vendicãt. Qui cum ac⸗

cepta nõ tribuunt in pꝛoximoꝛũ nece graſ

ſantur.qꝛ tot quotidie pene perimunt qͥt

moꝛientiũ pauperũ apud ſe ſubſidia abſcõ

dunt. Mã cum quelibet neceſſaria indigẽ
tibus miniſtramꝰ. ſua illis reddimus nõ
noſtra largimur. Juſticie debitũ potius
ericoꝛdie opera implea
mus.vnde ⁊ ipſa veritas cũ de miſericoꝛ⸗
dia caute exhibẽda loqueret᷑ ait. Attendi
te inquid ne iuſticiã veſtrã faciatis coꝛam
hominibus.Cui quoq; ſentẽtie cõtinens
pſalmiſta dicit. Diſperſit dedit pauꝑibuſ

iuſticia eius manet in ſeculũ ſeculi. Cum

enim largitatẽ impẽſam pauꝑibus pꝛemi
ſiſſet nõ hanc vocare miſericoꝛdiã ſed iu⸗
ſticiã maluit.qꝛ qð a cõmuni dño tribuit᷑
pꝛofecto iuſtũ eſt vt quicũq; accipiunt eo
coõiter vtãtur.Hinc etiã Salomon ait.
Qui iuſtus eſt tribuit ⁊ nõ ceſſauit. Ad⸗
monendi ſunt quoq; vt ſollicite attendãt

ꝙ ficulnea que fructus nõ habuit contra
hanc diſtrictꝰ iudex agricola querit᷑ 2 eti
am terrã occupauit. Terrã quippe ſic
nea ſine fructu occupat qñ mens tenaciuʒ
hoc qð pꝛodeſſe multis poterat inutiliter

ul⸗

ſeruat. Terꝛam ficulnea ſine fructu occu
pat.qñ locũ quem exercere alius per ſolẽ

boni operis valuit ſtultus per deſidie vm
bꝛam pꝛemit. hi autẽ nõnuniꝙᷓ dicere ſo

lent:conceſſis vtimur aliena nõ querimꝰ

1 ſi digna miſicoꝛdie retributiõe nõ agi⸗
mus nulla tamẽ peruerſa perpetramꝰ qð
iccirco ſentiunt quia videli cet auꝛẽ coꝛd
a verbis celeſtibus claudũtꝰ* Meq; diues
in euangelio qui induebat᷑ purpura ⁊ byſ

ſo qni epulabat᷑ quotidie ſplẽdide aliens
rapuiſſe ſed infructuoſe ꝓpꝛijs vſus fuiſ⸗
ſe perhibet᷑ eñq; poſt hanc vitã vltrix ge⸗
henna ſuſcipit.nõ qꝛ aliquid illiciti geſſit
ſed quia ĩmoderato vſu totũ ſe licitis tra⸗
didit. Admonendi ſunt tenaces vt noue⸗
rint ꝙ hãc pꝛimã deo iniuriã faciunt quia
dãti ſibi oĩa nullã miṽicoꝛdie hoſtiã red⸗
dunt. Hinc etenĩ pſalmiſta ait. Mõ dabit
deo placationẽ ſuã nec pꝛeciũ redemptio⸗
nis anime ſue.pꝛeciũ nãq; redemptionis
dare eſt opus bonũ pꝛeueniente nos gra⸗
tia reddere. Hinc Johãnes exclamat:di⸗
cens. Jã ſecuris ad radicẽ poſita eſt Om
nis arboꝛ que nõ facit fructũ bonũ excide⸗
tur ⁊ in ignem mittet᷑ A ergo ſe inno
xios qꝛ aliena nõ rapiunt eſtimant.ictum
ſecuriſ vicine preuideãt.⁊ toꝛpoꝛẽ impꝛo
uide ſecuritatis amittãt ne cũ ferre fructꝰ
boni operis negligũt a pꝛeſenti vita fun⸗
ditus quaſi a viriditate radicis exſecẽtur
At cõtra admonẽdi ſunt qui et es que ha
bent tribuũt ⁊ aliena rapere nõ deſiſtunt
ne valde munifici videri appetãt.⁊ de bo
ni ſpecie deterioꝛes fiant. Hi etenĩ ꝓpꝛia
indiſcrete tribuẽtes non ſolũ vt ſupꝛa dixi
mus ad impaciẽtie murmurationẽ ꝓruũt
ſed cogente ſe inopia vſq; ad auariciã de
uoluuntur. Quid vero eoꝛũ mente infeli
tius.quibus de largitate auaricia naſcit᷑.
⁊2 peccatoꝛũ ſeges quaſi ex virtute ſemina
r rius itaq; admonẽdi ſunt vt tene
re ſua rationabiliter ſciãt ⁊ tunc demũ vt
aliena nõ ambiant. Si enim radix culpe
in ipſa effuſione nõ exuritur nunq; ramis

exuberans auaricie ſpina ſiccatur. Occa

ius poſſidendi diſponat᷑ ¶ Tunc vero ad

ſio ergo rapiendi Ponar Aimene pꝛiꝰ
ab

moniti audiant quo que habẽt miſericoꝛ

diter tribuãt quãdo nimirũ didicerunt vt
bona miſericoꝛdie per interiectam rapine
nequiciã non confundãt. Niolenter eniʒ
exquirunt qui miſericoꝛditer largiantur.

Sed aliud eſt pꝛo peccatis miſericoꝛdiaʒ

facere.aliud pro miſericoꝛdia faciẽda pec
care. Que iaʒ nequaqꝙᷓ; miſericoꝛdia nun

cupari poteſt quia ad dulcem kuen non

pꝛoficit per virus peſtifere radicis ama⸗
reſcit.Hinc eni eſt ꝙ ipſa etiã ſacrificia ꝑ
pꝛophetã dominus repꝛobãs dicit. Ego
Dominꝰ diligens iudiciũ ⁊ odio habẽs ra
ꝓinam in holocauſtũ. Hinc iterum dicit.
Hoſtie impioꝛũ abominabiles:qꝛ offerun
tur ex ſcelere. Qui ſepe quoq; ex indigẽ⸗
tibꝰ ſubtrahũt que deo largiunt᷑:ſed quã
ta eos animaduerſione rennuat.per quẽ⸗
dam Salomonẽ dominus demonſtrat:di
cens. Qui offert ſacrificium ex ſubſtantia
pauperis quaſi qui victimat fil iũ in cõſpe
ctu patris ſui. Quid nãq; eſſe intollera⸗
bilius poteſt qꝙ; moꝛs ſilij ante oculos pa⸗
tris.Hoc itaq; ſacrificiũ quanta ira aſpici
atur oſtendit᷑.qð oꝛbati patris doloꝛi cõ⸗
paratur.Et tamen plerũq; quanta tribu⸗
unt penſant.quãta autem rapiũt conſide
rare diſſimulant quaſi mercedẽ numerãt.
⁊ perpendere peccata recuſant. Audiant
itaq; quod ſcriptum eſt. Qui mercedes
congregauit miſit eas in ſacculũ pertuſuʒ
In ſacculo quippe pertuſo videtur quan
do pecunia mittitur:ſed quãdo amittitur
non videtur. Qui ergo quãta largiuntur
aſpiciunt ſed quata rapiũt non perpẽdũt.
In pertuſo ſacculo mercedes mittunt.qꝛ
pꝛofecto has in ſpecie ſue fiducie intuen⸗
tes congerũt ſed nõ intuentes perdunt.

er diuerſo modo admonen-
di diſcoꝛdes atqʒ pacatos:
(Kapitulum. XXIII.

Liter admonendi ſunt diſcoꝛ⸗
es atq aliter pacati. Diſcoꝛ⸗
Aes nãq; admonẽdi ſunt vt cer
ltuiſſime ſciant qꝛ quãatiſlibet vir
tutibus polleant ſpirituales fieri nullate
nus poſſunt.ſi vniri per concoꝛdiã pꝛoxi

tus ſpũs eſt.charitas.gaudiũ.pax. Qui
ergo ſeruare pacẽ non curat ferre fructuʒ
ſpuũs recuſat.inc NMaulꝰ ait. Cum ſit in
ter vos ʒelus ⁊ cõtentio.nonne carnales
eſtis? loinc iterum dicit. Nacem ſequimi

mis negligũt. Scriptũ quippe eſt. Fruc⸗

Tertie partis libꝛi aſtoꝛalis cure

ni cum omnibꝰ ⁊ ſanctimoniam. ſine qua

nemo videbit deũ.Hinc rurſum admonẽi
ait.Sollicitũ ſeruate vnitatẽ ſpũs.in vin
culo pacis.vnũ coꝛpus ⁊ vnus ſpũs.ſicut
vocati eſtis in vna ſpe vocationis veſtre.
Ad vnã igitur vocationis ſpem nequaqᷓ;
ꝓtingitur ſi nõ ad eã vnita cũ ꝓximis mẽ
te currat᷑. At ſepe nõnulli quo quedã ſpe
cialiter dona ꝑcipiunt.ſuꝑbiendo donuʒz
cõcoꝛdie qð maius eſt amittũt vt ſi foꝛtaſ
ſe carneʒz pꝛe ceteris gule refrenatione qs
edomat.concoꝛdare eis quos ſuꝑat abſti
nendo contẽ pnat.ſed qꝛ abſtinentiã a cõ
coꝛdia ſeparat.quid admoneat pſalmiſta.

Perpẽdat:ait eni. Laudate eũ in tym⸗

pano ⁊ choꝛo. In tympano nanq; ſicca ⁊

pꝓcuſſa pellis reſonat. In choꝛo autẽ vo⸗

ces ſociate cõcoꝛdãt. Quiſquis itaq; coꝛ
pus affligit ſed concoꝛdiã deſerit deũ qui⸗
dem laudat in tympano:ſed tamẽ nõ lau
dat in choꝛo. Sepe vero dũ quoſdam ma
ioꝛ ſcientia erigit a ceteroꝛũ ſocietate diſ⸗
iungit.⁊ quaſi quo plꝰ ſapiunt.eo concoꝛ
die virtute deſipiſcũt. i itaq; audiãt qͥd
ꝑ ſemetipſam veritas di cat.Habete ſal in
vobis ⁊ habete pacẽ inter vos.Sal quip
pe ſine pace nõ virtutis eſt donũ.ſed dam
nationis argumentũ. Qno enĩ quiſq; me
lius ſapit.eo deteriꝰ delinquit ⁊ iccirco ĩ
excuſabiliter ⁊ multo magis merebit᷑ ſup
pli ciũ qꝛ pꝛudẽter ſi voluiſſet potuit vita
re peccatũ. Quibꝰ recte quoq; ꝑ Jacobũ
vicitur /5 ſi ʒelũ amarũ habetis inter
vos ⁊ contẽ tiones ſunt in coꝛdibꝰ veſtris
nolite gloꝛiari ⁊ mendaces eſſe aduerſum

veritatẽ. Mõò eſt iſta ſapiẽtia deſurſum de

ſcendẽs:ſed terrena animalis dyabolica
Que autẽ deſurſum eſt ſapiẽtia.pꝛimum

quidẽ pudica eſt. deinde paciſica. OPudi⸗

ca quidẽ quia caſte intelligit paciſica aũt
quia per elationẽ ſe minime a pꝛoximoꝛũ
ſocietate diſiungit. Admonẽ di ſunt diſſi

dentes vt nouerint ꝙ tam diu nullũ boni
operis deo ſacrificiũ ĩimolant. ꝙ; diu a ꝓ⸗

ximo per charitatẽ diſcoꝛdàt. Scriptum
nãq; eſt.Si offers munus tuũ ante altare
ibi recoꝛdatus fueris quia frater tuꝰ ha

—

di⸗
or̃

oyl
n
e
14

Beati Gregoꝛij pape Cap. xxXIII -

bet aliquid aduerſus te.relinque ibi mu⸗ ipſum a quo impꝛeſſa ſunt non amare.
nus tuũ ante altare ⁊ vade pꝛius reconſi⸗ Hinc Hauid dum totum ſe ad federa pas⸗
liari fratri tuo.⁊ tunc veniẽs offeres mu⸗ cis interne conſtringeret teſtatur. ꝙ cum
nus tuũ. Ex qua ſcilicet pꝛeceptione pen malis concoꝛdiã non teneret dicens. Mõ
ſandũ eſt quoꝛũ hoſtia repellitur.qꝙ intol ne qui oderunt te deus oderam ⁊ ſu per in
lerabilis culpa monſtrat᷑ ¶ Mã cum mala imicos tuos tabeſcebã. Per fecto odio o⸗
cuncta bonis ſequẽtibus diluant᷑. penſe⸗ deram illos.inimici facti ſunt mihi. Ini⸗
mus quãta ſit mala diſcoꝛdie.que niſi exx micos etenim dei perfecto odio odiſſe eſt
tincta riſe funditus.bonũ ſubſequi nõ ⁊ ꝙ facti ſunt diligere ⁊ ꝙ faciunt incre⸗

permittũt: Admonẽdi ſunt diſcoꝛdes vt pare moꝛes pꝛauoꝛũ pꝛemere vite pꝛodeſ⸗
ſi aures a mãdatis celeſtibus nõ declinãt ſe. NMenſandũ eſt igitur quando ab incre
mentis oculos ad cõſideranda ea que ĩ in patione ceſſatur.quanta culpa cum peſſi⸗
fimis verſant᷑ aperiãt.ꝙ ſepe aues vnius mis pax tenetur ſi pꝛopheta hoc tantũ ve
eiuſdẽqʒ generis ſeſe ſocialiter volãdo nõ lud in hoſtiam deo obtulit ꝙ contra ſe ꝓ
deſerũt ꝙ gregatim aĩalia bꝛuta paſcunk pomino pꝛauoꝛũ inimicicias excirauit*
Mue ſollerter aſpicimꝰ concoꝛdãdo ſibi ¶ Hinc eſt ꝙ leui tribus aſſumptis gladijs
irrationabilts natura indicat q;tũ malũ ꝑ per caſtroꝛum media tranſiens.quia feriẽ
diſcoꝛdiã rationalis natura cõmittat. qn dis noluit peccatoꝛibus parcere deo ma⸗
hec ex rationis intẽtione perdidit. ꝙ illa nus dicta eſt conſecraſſe.Hinc finies pee
motu naturali cuſtodit. At cõtra admonẽ cantium ciuiũ gratiam ſpernens coeũtes

di ſunt pacati.ne dũ pluſ neceſſe eſt pa-⸗ cum madianitis pertulit.⁊ iram dei iratꝰ

cem quã poſſidẽt amãt ad perpetuã veni placauit. Hinc per ſemetipſam veritas di
ge nõ appetãt. Plerũq; eni grauiꝰ inten cit. Molite arbitrari quia venerim pacem
tionẽ mentiũ.rerũ trãquillitas temperat. mittere in terram.nõ veni pacem mitte⸗
vt quo nõ ſunt moleſta que obtinẽt eo mi re ſed gladium. Maloꝛũ quippe cũ incau

nus amabilia fiant que vocãt: ⁊ quo dele te amicitijs iungimur culpiſ ligamur.vn

ctant pꝛeſentia. eonõ inquirant᷑ eterna. de ⁊ Joſaphat qui tot de ante acta vita pᷣ
vnde ⁊ ꝑ ſemetipſam veritas loquẽs cuʒ conijs attollitur.de Achab regis amtci⸗
terrenã pacẽ a ſuꝑna viſtingueret atq; ad tijs pene periturus increpatur. Cui a do
venturã diſcipulos ex pꝛeſenti ꝓuocaret mino per pꝛophetã dicitur.(¶ Impio pꝛe⸗
ait. Pacẽ relinquo vobis.pacẽ meaʒ do ves auxilium.⁊ his qui odernnt dominũ
vobis. Relinquo ſcilicet tranſitoꝛiam do amicitia iungeris. Et iccirco iram quidẽ
manſurã. Si ergo in eã coꝛ que relicta eſt domini merebaris:ſed bona opera inuen⸗
figitur nuniꝙᷓᷓ ad illã que dãda eſt ꝑuenit᷑ ta ſunt in te.eo ꝙ abſtuleris lutos de ter
Max igit᷑ pꝛeſens eſt ita tenẽda vt ⁊ dili- ra iuda.Ab illo enim qui ſumme rectus

Sil debeat ⁊ contẽpni ne ſi immoderate di eſt eo ipſo iam diſcrepat.quo peruerſoꝛuʒ

ligitur. diligenns animus in culpa tenea amicitijs vita noſtra concoꝛdat ¶ AUdmo⸗
tur.vnde etiã admouendi ſunt pacati ne nendiſunt pacati.ne ſi ad coꝛꝛeptiõis ver
dum nimis humanam pacem deſiderant. ba pꝛoſiliant. tempoꝛalem pacem ſibi per
pꝛauos hominũ moꝛes nequaqꝙᷓ redargu⸗ turbari foꝛmident. Rurſumq; admonen⸗
ant. ⁊ conſentiẽdo ꝓeruerſis ab auctoꝛis di ſunt vt eandem pacem dilectione inte
ſui ſe pace diſinngant. ne dum humana gra intrinſecus teneant. ꝙᷓ per inuectio⸗
foꝛas iurgia metuunt interni federis diſ⸗ nem vocis ſibi extrinſecus turbant. Qð
cutione feriantur. Quid eſt enim pax trã vtrunq; pꝛouide dauid ſe perhibet ſerua⸗
ſitoꝛia niſi quoddã veſtigium pacis eter⸗ re cum dicit. Cum his qui oderunt pacẽ
ne. Quid vero dementius eſſe poteſt.q; eram pacificus.cum loquebar illis ĩpug
veſtipia in puluere impꝛeſſa diligere. ſed nabãt me gratis. Ecce ⁊ loqns nnpugna

Tertie partis libꝛi Paſtoꝛalis cure

batur: et tamen impugnatus erat paciſi⸗
cus: quia inſanientes ceſſabat repꝛehen⸗
dere: nec repꝛehenſus negligebat ama⸗
re.hinc etiã Paulus ait: Si fieri poteſt

ꝓꝙ ex vobis eſt cum omibus hominibꝰ pa

cem habẽtes. Hoꝛtaturus em̃ diſcipu⸗
los:vt pacem cũ omnibus haberẽt pꝛemi
ſit dicens: Si fieri poteſt:atq; ſubiunxit:
quod ex vobis eſt. Difficile quippelerat:
vt ſi mala acta coꝛriperẽt habere pacẽ cuʒ
omibus poſſent. Sed cũ tem poꝛalis pax

in pꝛauoꝛũ coꝛdibus ex noſtra increpatio

ne confundit᷑ inuiolata: neceſſe eſt in no⸗

ſtro coꝛde ſeruet᷑ Recte itaq; ait:quod ex

vobis eſt:ac ſi nimirũ dicat: Quia pax ex
duarum partiũ conſenſu ſubſiſtit:ſi ab eis
que coꝛripiunt᷑:expellitur:integra tamen
in veſtra qui coꝛripitis mente teneat᷑. An

de iſdem rurſum diſci pulos admonet di⸗
cẽs: Si quis nõ o bedit verbo noſtro per

epiſtolã (hunc notate) ⁊ non cõmiſceami
ni cum illo vt confundat᷑:atq; illico adiũ⸗
xit:⁊ nolite vt inimicũ eſtimare illum:ſed
coꝛripite vt fratrem. Ac ſi diceret. Pacẽ

cum eo exterioꝛẽ ſoluite:ſed interioꝛẽ cir⸗

ca illum medullitus cuſtodite: vt peccã⸗
tis mentem ſic veſtra diſcoꝛdia feriat:qua
tenus pax a veſtris coꝛdibus:nec abnega
ta diſcedat.
¶De diuerſo modo admonen/
di ſeminantes iurgia:atq; paci/
ficos: ¶ Capitulum. XXIIII.
Liter admonẽdi ſunt ſeminan
tes iurgia: atq; aliter pacifici.
Admonendi nãq; ſunt qui iur
Agia ſeminãt:vt cꝰ ſũt ſequaces
agnoſcant. De apoſtata quippe angelo
ſcriptũ eſt. Cum bone meſſi ʒiʒania fuii⸗
ſent inſerta. Inimicus homo hoc fecit.
De cuius etiã mimbꝛis per Salomoneʒ
dici᷑. Homo apoſtata vir inutilis:gradi⸗
tur oꝛe peruerſo. Annuit oculis:terit pe⸗
de:digito loquit: pꝛauo coꝛde machinat᷑

malũ: ⁊ in omni tempoꝛe iurgia ſeminat.

Ecce quẽ ſeminantẽ iurgia dicere noluit
vꝛius apoſtats nominauit: quia niſi mo⸗

re ſuperbi᷑tis angeli a conſpectu cõditos

ris pꝛius intus auerſione mẽtis caderet:
foꝛas poſtmodũ vſq; ad ſeminãda iurgia
nõ veniret. Qui recte deſcribit᷑ ꝙ annuit

oculis:digito loquit᷑:terit pede. Interioꝛ

nãq; eſt cuſtodia: que oꝛdinata ſeruat ex⸗
terius mẽbꝛa. Qui ergo ſtatum mentis
perdidit:ſubſequẽter foꝛas in inconſtan⸗
tia motiõis fluit: atq; exterioꝛe mobilita⸗

te indicat: ꝙ nulla interius radice ſtavili
tatis ſubſiſtat. Audiãt iurgioꝝ ſeminato⸗

res quod ſcriptũ eſt. Beati paciſici quo⸗
niã filij dei vocabunt᷑:atq; e diuerſo colli

gant:quia ſi filij dei vocant᷑: qui pacẽ fa-
ciũt:pꝛoculdubio ſathane ſunt filij qui cõ
fundunt. Omnes autẽ qui per diſcoꝛdiã
ſeparant᷑ a viriditate dilectiõis arefiunt.
NQui ⁊ ſi boni operis fructꝰ in ſuis actio⸗
nibus pꝛoferũt: pꝛofecto nulli ſunt: quia
non ex vnitate charitatis oꝛiunt᷑. Hinc er

go perpendãt ſeminantes iurgia qᷓ;' mul⸗

tipliciter peccãt:qui dum vnã nequitiam
perpetrãt:ab humanis coꝛdibus cunctas
ſimul virtutes eradicãt. An vno em malo

innumera peragũt: qui ſeminãdo diſcoꝛ⸗
diam:charitatẽ:que nimirũ omniũ virtu⸗

tum mater eſt extingũt. Quia autẽ nihil

eſt pꝛecioſius deo virtute dilectiõis. MHi⸗

hil eſt dyabolo deſiderabilius extinctiõe

charitatis. Quiſquis ergo ſeminãdo iur
gia dilectionem pꝛoximoꝝ perimit:hoſti

dei familiarius ſeruit:quia qua ille amiſ⸗

a cecidit:hãc iſte vulneratis coꝛdibꝰ ſub
trahẽs eis iter aſcenſionis abſcidit.At cõ

tra admonẽdi ſunt pacifici:ne tante actio

nis pondus leuigẽt: ſi inter quos funda⸗
re pacẽ debeant ignoꝛẽt. NHam ſicut mul⸗
tũ nocʒ ſi vnitas deſit bonis:ita valde eſt

noxiũ ſi non deſit malis:ſi ergo peruerſo⸗
rũ nequicia in pace iungit᷑: pꝛofecto eoꝛũ

malis actibus robur auget᷑: quia quo ſibi
in malicia congruũt:tanto ſe robuſtiꝰ bo⸗
noꝝ afflictiõibus illidũt. Hinc namq; eſt

Wcõtra damnati illius vaſis vicʒ antixpᷣ

pꝛedicatoꝛes:diuina voce beato JYob dici

tur. Membꝛa carniũ eius coherentis ſibi
Hinc ſub ſquamarũ ſpecie de eius ſatelli

105
l:

i

it
ſor
er⸗
tis
n⸗
lli
no⸗
ho⸗

i.

ſa⸗
co
ni
1.

9

tibus dicit᷑: vna vni coniũgitur:⁊ ne ſpira
culũ quideʒ incendit per eas. Sequaces
quippe illiꝰ: quo nulla inter ſe di coꝛdie
aduerſitate diuiſi ſunt: eo in bonoꝝ nece
grauius glomerant᷑. Qui ergo iniquos
paci ſociat:iniquitati vires adminiſtrat:
qꝛ bonos deterius depꝛimũt: quos ⁊ vna
nimiter perſequũt᷑ Ande pꝛedicatoꝛ egre
gius graui phariſeoꝝ ſaduceoꝛũq; perſe⸗
cutiõe appꝛehenſus inter ſemetipᷣos diui
dere ſtuduit:quos cõtra ſe vnitos graui⸗
ter vidit:cũ clamauit dicens: Airi fratres
ego phariſeus ſum: filius phariſeoꝛũ: de

ſpe et de reſurrectiõe moꝛtuoꝝ ego iudi⸗

coꝛ. Dũq; ſaducei ſpecie reſurrectionẽ q;
moꝛtuoꝝ eſſe denegarẽt: ꝙᷓ phariſei iuxta
ſacriloquij pꝛecepta crederẽt facta imper

ſecutoꝝ vnanimitate diſſenſio eſt: ⁊ diui

ſa turba Maulus illeſus exijt: que hunc
vnita pꝛius vnanimiter pꝛeſſit. Admonẽ
di itaq; ſunt:qui faciẽde pacis ſtudijs oc
cupant᷑: vt pꝛauoꝝ mentibus pꝛius amo⸗
rem debeãt interne pacis infundere:qua
tenꝰ eis poſtmodũ valeat exterioꝛ pax ꝓ⸗
deſſe: vt dum eoꝝ in illius cogitatiõe ſu⸗
ſpendit᷑:nequaqꝙᷓᷓ ad nequitiã ex huiꝰ per
ceptione rapiat᷑:dunq; ſupernã pꝛouidẽt
terrenã nullo modo ad vſum ſue deterio⸗
ratiõis inclinent.Cũ vero peruerſi quiq;
tales ſuut:vt nocere bonos nequeãt:etiã
ſi concupiſcãt inter has nimirũ debet ter⸗
rena pax cõſtrui:vt pꝛius qꝙᷓ ab eis valeat
ſuperna cognoſci.ARNt hi ſcilicet quos cõ⸗
tra dilectionẽ dei malicie ſue impietas ex
aſperat: ſaltim ex pꝛoximi amoꝛe mãſue⸗
ſcant:⁊ quaſi e vicino ad melius trãſeant
vt ad illã que a ſe longius eſt paeẽ condi⸗
toꝛis aſcendant.
¶ De diuerſo modo admonen/
di eos qui ſacre legis verba nõ
recte intelligũt:atq; eos qui hec
humiliter non loquũturr

–Kapitulum. XXV

Liter admonẽdi ſunt qui ſacre
egis verba non recte intelli⸗

BPeati Gregoꝛij pape Cap. xxV

gunt:atq; aliter qui recte quidem intelli⸗
gũt:ſed hec humiliter non loquũtur. Ad
monendi em̃ ſunt: qui ſacre legis verba
non recte intelligũt:vt perpendant: quia
ſaluberrimũ vini potũ inveneni ſibi pocu
lũ vertũt: ac per medicinale ferrũ vulne⸗
re moꝛtali ſe feriũt:dũ per hoc ĩ ſe ſana pe
rimũt:per qð ſalubꝛit᷑ abſcidere ſaucia de
buerũt. Admonẽdi ſunt vt perpendãt qð
ſcriptura ſacra in nocte vite pᷣſentis quaſi
quedã nobis lucerna ſit poſita:cuiꝰ nimi⸗
rum verba dũ non recte intelligũt: de lu⸗
mine tenebꝛeſcũt. Quos videlicet ad in⸗
tellectũ pꝛauũ intentio peruerſa non rape
ret:niſi pꝛius ſuperbia inflaret. Dum em̃
ſe pꝛeceteris ſapiẽtes arbitrant᷑:ſequi ali
os ad melius intellecta deſpiciũt:atq; vt
apud imperiũ vulgus ſcientie ſibi nomen
extoꝛqueãt: ſtudent ſummopere ab alijs
recta intellecta deſtruere: ⁊ ſua peruerſa
roboꝛare: vnde bene per pꝛophetã dicit᷑:
Secuerũt pꝛegnantes Galaad ad dilatãä⸗
dum terminũ ſuũ. Salaad nãq; aceruus
teſtimonij interpꝛetat᷑. Et quia cuncta ſi⸗
mul cõgregatio eccleſie per confeſſionem
ſeruit teſtimonio veritatis nõ incongrue
per Galaad eccleſia expꝛimit᷑:que oꝛe cu⸗
ctoꝝ fideliũ de deo queq; ſunt vera teſta
tur. Pꝛegnãtes autem Galaad anime vo
cant᷑:que intellectũ verbi ex diuino amo⸗

re concipiũt: ſi ad perfectũ temꝑpus veni⸗

ant perceptam intelligentiã operis oſten
ſione pariture. Terminũ vero ſuũ dilata⸗
re eſt opinionis ſue nomẽ extendere. Se
cuerũt ergo pꝛegnantes Galaad ad dila⸗
tandũ terminũ ſuum:quia nimirũ hereti⸗
cimentes fideliũ que iam aliquid de veri
tatis intellectu cõceperant:peruerſa pꝛe⸗
dicatiõe perimũt:a ſcientie ſibi nomẽ ex⸗
tendũt:paruuloꝝ coꝛda iam de verbi con
ceptiõe grauida erroꝛis gladio ſcindũt: ⁊
quaſi doctrine ſibi nomen faciũt. Hos er⸗
go cũ conamur inſtruere ne peruerſa ſen⸗
tiant: admonemus: pꝛius neceſſe eſt ne in
anem gloꝛiã querant. Si em̃ radix elatio
nis abſcidit᷑: conſequenter rami pꝛaue aſ⸗
ſertiõis areſfunt. Rdmonẽdi ſunt etiam

Kertie partis libꝛei Paſtoꝛalis cure

ne erroꝛes diſcoꝛdiaſq; generãdo legem
dei que iccirco data eſt:vt ſacriſicia ſatha
ne pꝛohibeat eandem ipᷣam in ſathane ſa
crificiũ vertant. Ande per pꝛophetã do⸗
minus querit᷑ dicens: Hedi eis frumentũ
vinũ ⁊ oleum:⁊ argentũ multiplicaui eis
⁊ aurum que fecerũt Baal. Frumentum
quippe a domino accipimꝰ?:quando in di
ctis obicurioꝛibus ſubducto tegimine lit⸗
fere per medullã ſpiritꝰ legis interna ſen
timus. Ainũ ſuum nobis dominꝰ pꝛeſtat
cum ſcripture ſue alta pꝛedicatiõe nos in
ebꝛiat.Oleuz quoq; ſuũ nobis tribuit cũ
pꝛeceptis apertioꝛibus vitã noſtrã blan⸗
da lenitate diſponit. Argentũ multipli⸗
cat cũ nobis luce veritatis plena eloquia
ſubminiſtrat. Auro quoq; nos ditat quã⸗
do coꝛ noſtrũ intellectu ſummi fulgoꝛis ir
radiat. Que cũcta heretici Baal offerũt
quia apud auditoꝛũ ſuoꝛum coꝛda coꝛru⸗
ꝓte omnia intelligẽdo peruertũt: ⁊ de fru
Mẽto dei vino atq; oleo:argento pariter⸗
⁊ auro ſathane ſacrificiũ immolant: quia
ad erroꝛẽ diſcoꝛdie verba pacis inclinãt.
Ande admonẽdi ſunt vt perpendãt:quia
dum peruerſa mẽte de pꝛeceptis pacis di
ſcoꝛdiã faciunt: iuſto dei examine ipᷣi de
verbis vite moꝛiunt᷑. At contra admonẽ⸗
di ſunt que recte quidẽ verba legis intel⸗
ligũt:ſed hec humiliter non loquũtur:vt
in diuinis ſermonibus pꝛiuſqꝙ eos alijs
pꝛoferãt ſemetipᷣos requirãt:ne inſequen
tes alioꝝ facta ſe deſerant:⁊ cũ recte de ſa
gra ſcriptura ſentiũt: hoc ſolũ quod per il
lam cõtra elatos dicitur: non attendant.

JYinpꝛobus quippe et imperitus eſt me⸗

dicus: qui alienum vuulnus mederi ap⸗
petit:et ipſe vulnus quod patitur neſcit.
Qui ergo verba dei humiliter nõ loquũ⸗
tur pꝛofecto: admonẽdi ſunt: vt cum me⸗
dicamina egris apponũt:pꝛius virus ſue
peſtis inſꝑiciãt:ne alios medendo ipᷣi mo
riantur. Admoneri debent:vt cõſiderent
ne a virtute dicti dicendi qualitate diſcoꝛ
dent:ne loquendo aliud:a oſtendẽdo ali⸗
ud pꝛedicent. Audit itaq; quod ſcriptũ
eſt. Si quis loquit᷑ quaſi ſermones dei.

Quli ergo verba que pꝛoferãt ex pꝛopꝛijs
non habent cur quaſi de pꝛopꝛijs tumẽt.
Audiãt quod ſcriptum eſt. Sicut ex deo
coꝛã deo in chꝛiſto loquimur. Ex deo em̃
coꝛam deo loquitur:qui pꝛedicatiõis ver
buʒ:⁊ quia a deo accepit:intelligit: ⁊ pla
cere per illud deo non hominibus querit
Audiant quod ſcriptum eſt. bhomina⸗
tio domini eſt omnis arrogans. Quia vi
delicet dũ in verbo dei gioꝛiã querit:ius
dantis inuadit: eumq; laudi ſue poſtpo⸗

nere nequaquã metuit: a quo hoc ipſum

quod laudatur accipit. Audiãt quod pꝛe
dicatoꝛi per Galomonem dicitur: Bibe

aquam de cyſterna tua:⁊ fluẽta putei cui

diriuentur fontes tui foꝛas: et in plateis
aquas diuide.abeto eas ſolus:nec ſint
alieni participes tui. Aquam quippe pꝛe
dicatoꝛ de cyſterna ſua bibit: cum ad coꝛ
ſuum rediens?: pꝛius audit ipᷣe quod di⸗
cit: Bibit ſui fluenta putei ſi ſui irrigatio

ne infunditur verbi. Abi bene ſubiun⸗

gitur. Deriuentur fontes tui foꝛas: ⁊ in
plateis aquas diuide. Rectũ quippe eſt:
vt pꝛius ipᷣe bibat:⁊ tunc pꝛedicando ali⸗
is influat. Fontes namq; foꝛas deriuare
eſt: exterius alijs vim pꝛedicationis in⸗
fundere. In plateis autem aquas diuide
re eſt: in magna auditoꝛum amplitudine
iuxta vniuſcuiuſq; qualitatem piuina elo
quia diſpẽſare.Et quia plerumq; inanis
gloꝛie appetitus ſubꝛipit: dum ſermo di⸗

uinus ad multoꝛũ noticiam currit. Moſt

Auã dictum eſt aquas diuide:recte ſubiũ⸗

gitur. yabeto eas ſolus: nec ſint alieni

participes tui. Alienos quippe malignoſ
ſpiritus vocat: de quibus pꝛopheta tem⸗
ptati hominis voce dicitur: Alieni inſur

rexerunt in me: ⁊? foꝛtes queſierunt ani⸗

mam meam. Ait ergo: Aquas in plateis
diuide:⁊ tamen ſolus habe. Ac ſi aperti⸗
us dicat: Sic neceſſe eſt: vt pꝛedicationi
exterius ſeruias: quatenus per elationeʒ
te immundis ſpiritibus non coniungas:
ne in diuini verbi miniſterio hoſtes tuos

ad te participes admittas. Aquas ergo ⁊=?

inplateis diuidimus: 2 tamẽ ſoli poſſide

——

hri
umet.
de
woeñ
iser
ni
gert

mnina

gian
lnius
Npo⸗
Plum
pe⸗
Pbe
eici
es
cſut
epre
dae
Ado

biun⸗
41
eekt:
ol
llare
zin⸗
lide
cine
gelo
znis
odi⸗
dot
bii⸗
lent
gnel
ken
nlur
ani⸗
tes
eſti⸗
ni
ni,
:
os
ol
ſie⸗

Beati Bfegoꝛij pape Cap. xXxxVI

mus: quando exterius late pꝛedicationẽ
fundimus:⁊ tamẽ per eam humanas lau
des aſſequi: minime ambimus.

He diuerſo modoadmonen-
di illos qui cum pꝛedicare vale
ant pꝛe nimia humilitate foꝛmi
dant: atq; illos quos a pꝛedica-

tione imperfectio vel etas pꝛo⸗
hibet: et tamen pꝛecipitatio im

.

(ECEmapitulum. XXVI.

—

Liter admonendi ſunt qui cuʒ
pꝛedicare valeãt pꝛe nimia hu
militate foꝛmidant: atq; aliter
admonendi ſunt quos a pꝛedi⸗
catione imperfectio vel etas pꝛohibet: et
tamen pꝛecipitatio impellit. Admonen⸗
di namq; ſunt:qui cum pꝛedicare vtiliter
poſſunt: immoderata tamen humilitate
effugiũt:vt ex minoꝛi conſideratione col⸗

ligant:quantum in maioꝛibus rebus de⸗

linquant. Si enim indigentibus pꝛoxi⸗
mis ipᷣi quas haberent pecunias abſcon⸗
derent:adiutoꝛes pꝛoculdubio calamita⸗
tis extitiſſent. Quo ergo reatu aſtringã⸗
tur:aſpiciant: qui dum peccantibus fra⸗
tribus verbum pꝛedicationis ſubtrahũts:
moꝛientibus mentibus vite remedia ab⸗
ſcondũt:vnde ⁊ bene quidam ſapiens di⸗
cit:Sapientia abſcondita ⁊ theſaurus in
uiſus: que vtilitas vtriuſq;. Si populũ
fames attereret: et occulta ſibi frumenta
ſeruaret: auctoꝛes ꝓculdubio moꝛtis exi
ſterent. Quanta itaq; pleztendi ſunt pe⸗
na conſiderent: qui cum fame verbi ani⸗
me pereant ipᷣi panem perceptegratie nõ
nuũſtrant. Ande bene per Salomonẽ di⸗
citur: Qui abſcondit frumẽta maledice⸗
tur in populis. Frumenta quippe abſcõ
dere eſt pꝛedicationis ſancte apud ſe ver
ba tenere. In populis autem talis quii⸗

q; maledicitur: quia in ſolius culpa ſilen

tij per multoꝛum quos coꝛrigere potuit:

pena damnatur. Si medicinalis artis mi

nime ignari ſecandum vulnus cernerent:

⁊ tamen ſecare recuſarent:pꝛofecto pecca
tum fraterne moꝛtis ex ſolo toꝛpoꝛe com⸗

mitterent. Quanta ergo culpa inuoluan

tur:aſpiciant:qui dum cognoſcant vulne
ra mentium curare negligunt ea ſectione
verboꝛum. Ande ⁊ bene per pꝛophetam
dicitur:Maledietus qui pꝛohibet gladi⸗
um ſuum a ſanguine. Gladium quippe a

ſanguine pꝛohibere eſt pꝛedicationis ver

bum a carnalis vite interfectione retine⸗
re. De quo rurſum gladio dicitur.Et gla
dius meus deuoꝛabit carnes. Hi itaq; cũ
apud ſe ſermonem pꝛedicationis occul⸗
tant: diuinas cõtra ſe ſententias terribi⸗
liter audiant: quatenus ab eoꝛum coꝛdi⸗
bus timoꝛem timoꝛ expellat. Audiant ꝙ
talentum qui erogare noluit:cum ſenten⸗
tia damnatiõis amiſit. Nudiant ꝙ Nau
lus eo ſe a pꝛoximoꝛum ſanguine mundũ
credidit:ꝙ feriẽdis eoꝛum vicijs non pe⸗
percit: dicens: Conteſtoꝛ vos hodierna
die: quia mũdus ſum a ſanguine omniuʒ
veſtroꝛũ. Mon enim ſubterfugi: quo mi⸗
nus annũciarem omne conſilium dei vo⸗
bis. Audiant ꝙ voce angelica Johanes
admonet cum dicit: Qui audit:dicat ve⸗
ni: vt nimirum cui ſe vox interna inſinu⸗
at: illuc etiam alios clamando quo ipᷣe ra
pitur:trahat:ne clauſas foꝛes etiam voca
tus inueniat:ſi vocati vacuus appꝛopin⸗
quat. Audiant quod Eſaias qui a verbi
miniſterio tacuit:illuſtratus a ſuperno lu
mine magna voce penitentie ſeipᷣe repꝛe⸗
hendit dicens:Ae mihi:quia tacui.Au⸗
diant quod per Salomonem in illum pꝛe

dicationis ſcientia multiplicari permitti

tur: qui in hoc quod iam obtinuit toꝛpo⸗
ris vicio nõ tenetur. Ait namq;: Anima
que benedicit impĩguabit᷑: ⁊ qui inebꝛiat
ipᷣe quoq; inebꝛiabit᷑. Qui enim exterius
pꝛedicando bene dicit interioꝛis augmẽti
pinguedinẽ recipit:⁊ duʒ diuino eloquio
quditoꝝ mentẽ deebꝛiare nõ deſinit potu

Tertie partis libꝛi

Multiplicati muneris de ebꝛiatꝰ excreſcit
Audiãt qð Dauid hoc deo ĩ munere ob⸗
tulit.ꝙ pꝛedicationis gratiã quã accepe
rat non abſcõdit:dicens.Ecce labia mea
nõ pꝛohibebo dñe tu cognouiſti. Juſticiã
tuã non abſcõdi in coꝛde meo veritatẽ tuã
ſalutare tuũ dixi Audiant qð ſpõſi col
loquio ad ſponſam dicit᷑. Que habitaſ in
oꝛtis amici auſculta fac me audire vocem
tuã. Eccleſia quippe in oꝛtiſ habitat.que
ad viriditatẽ intimꝗ exculta plataria vir
tutum ſeruat. Cuius vocẽ anucos auſcul
tare eſt electos quoſq; verbũ pꝛedicatiõis
illius deſiderare. quã videlicet ſponſus
audire deſiderat.quia ad pꝛedicationem
ſuã per electoꝛũ ſuoꝛum animas anhelat.
Audiant ꝙ moyſes cum iraſcentẽ deum
populo cerneret:.⁊ aſſumi adulciſcendum
gladios iuberet.illos a parte dei denũcia
uit exiſtere qui delinquentiũ ſcelera incũ
ctãter feriret:vicens.Si quis eſt dnii iun
gatur mihi. Ponat vir gladiũ ſuuʒ ſuper
femur ſuum.ite ⁊ redite de poꝛta vſq; ad
poꝛtã.per mediũ caſtꝛoꝛũ.⁊ occidat vnus
quiſq; fratrẽ ſuũ ⁊ amicũ ⁊ pꝛoximũ ſuuz.
SBladiũ quippe ſuper femur ponere ẽ pꝛe
dicationis ſtudiũ voluptatibus carnis an
teferre: vt cum ſancta quis ſtudet dicere
curet neceſſe eſt illicitas ſuggeſtioões edo
mare.He poꝛta vero vſq; ad poꝛtã ire eſt
a vicio vſq; ad vitiũ ꝑ qð ad mentẽ moꝛs
ingredit᷑ increpãdo diiſi aurrere:
dium vero caſtroꝛũ tranſire eſt. tanta eq̃⸗
litate intra eccleſiã viuere.vt qͥ delinquẽ
tium culpas redarguit in nullius ſe debe
at fauoꝛe declinare. Ende ⁊ recte ſubiun
gitur. Occidat vir fratrẽ ⁊ amicũ ⁊ proxi
mum ſuũ.Fratrẽ ſcilicet ⁊ amicũ ꝓximũ
interficit.qui tamẽ puniẽda inuenit ab in
crepationis gladio nec eis quos per cog⸗
nationẽ diligit parcit.Si ergo ille dei di⸗
citur qui adferiẽda vitia ʒelo diuini amo
ris excitatur. pꝛofecto eſſe ſe dei denegat
qui ⁊ inquantũ ſufficit increpare vitã car
nalium recuſat. At contra admonẽdi ſũt
quos a predicationis officio vel imperfe⸗
Xtio vel etas pꝛohibet ⁊ tamen pꝛecipita⸗

er ine

tio impellit.ne dum tanti ſibi onus officij
pꝛecipitatione arrogant.viam ſibi ſubſe⸗
quentis melioꝛationis abſcidant.⁊ cuʒ ar

ripiunt intempeſtiue qð non valent.per⸗

dant etiam qð implere quãdoq; tempeſti
ue potuiſſent atq; ſcientiã quia incõgrue
conantur oſtendere.iuſte oſtendãtur ami
ſiſſe. Admonẽdi ſunt vt cõſiderent quod
pulli auium ſi ante pennarũ perfectioneʒ
volare appetunt.vnde ire in alta cupiũt:
inde in ima merguntur: Aamonda ſunt
vt conſiderent qð ſtructuris recentibus:
nec dũq; ſolidatis.ſi tignoꝛũ pondus ſuꝑ
ponitur non habitaculũ ſed ruina fabꝛica

tur. Admonẽdi ſunt vt conſiderent quod

conceptas ſoboles ſemine ſi pꝛius ꝙᷓ; foꝛ⸗
mentur plene pꝛoferunt. nequaq; domos
ſed tumolos replent. Minc eſt enim ꝙ ip⸗
ſa veritas que repente quos vellet robo⸗
rare potuiſſet vt exemplũ ſequentibus da
ret ne imꝑfecte pꝛedicare pᷣſumeret poſt⸗
ꝙᷓ plene diſcipulos de virtute pꝛedicatio
nis inſtruxit illico adiunxit. Nos autẽ ſe⸗
dete in ciuitate quouſq; induamini vir⸗
tute ex alto. In ciuitate quippe cõſedemꝰ
ſi intra mentiũ noſtrarum nos clauſtra cõ
ſtringimus ne loquẽdo exteriꝰ euagemur
vt cum virtute diuina perfecte induimur
tunc quaſi a nobiſmetipſis foꝛas etiã ali⸗
os inſtruentes exeamus. Hinc per quen⸗
dam ſapientẽ dicitur. Adoleſcens loque
re in cauſa tua vix. ſi bis interrogatꝰ fu⸗
eris habeat initium reſpõſio tua. Hinc ẽ
gqð idem redemptoꝛ noſter cuʒ in celis ſit
conditoꝛ ⁊ oſtenſionis ſue potẽtia ſempcr

doctoꝛ angeloꝛum ante triennale tempus

in terra magiſter fieri noluit hominuʒ. vt
videlicet pꝛecipitibus vim ſaluberrimi ti
moꝛis infunderet cum ipſe etiam qui labi
non poſſit perfecte vite gratiam non niſi
Pfecta etate pꝛedicaret. Scriptũ qppe ẽ.
CLũ factus eſſet annoꝛũ duodecim reman⸗
ſit puer JTeſus in Hieruſalem. Se quo
a parentibus requiſito paulopoſt ſubdi⸗
tur. Inuenerunt illum in templo ſedentẽ
in medio doctoꝛum a interrogantẽ illos ⁊
audienteʒ. Nigilanti itaq; ↄſideratiõe pẽ

oſich
ubie⸗
aze
mhett
dögne
urami
t god
tone;
upiüt:
dunt
ubus:
us ſup
ſabric
qvod
h⸗
omnos
Ylo⸗
fobo⸗
1sd4
oc⸗
icatis
leſe
i wi⸗
denm
no
venur
Himor
zali⸗
en⸗
ane
fu⸗
incẽ
s ſit
npa
pus
,t
nlti
laobt
nii
tan⸗
eaſ
bt
ſnk
1e⸗

pe

PBeati GBregoꝛij

pape Cap. XXVI

ſandũ eſt: ꝙ cũ hieſus annoꝝ duodecim

dicit᷑:in medio doctoꝝ ſedens nõ docens
ſed interrogans inuenit᷑. Quo exemplo
ſcilicet oſtendit᷑ ne infirmus docere quis
audeat:ſi ille puer doceri interrogãdo vo

luit: qui per diuinitatis potentiã verbuʒ
ſcientie ipis ſuis doctoꝛibus miniſtrauit.
Hinc vero per NPaulũ diſcipulo dicitur:
Pꝛecipe hec ⁊ doce: nemo adoleſcentiã

tuaʒ cõtempnat. Sciendũ vobis eſt:quia
in ſacro eloquio aliquãdo adoleſcentia iu
uentus vocat᷑. Quod citius oſtendit᷑: ſi
Halomonis ad mediũ verba pꝛoferant᷑:

qui ait: Letare iuuenis in adoleſcentia

tua. Si enim vtraq; vnũ eſſe: non decer⸗

nem nõ vocarrert.
De diuerſo modo admonen⸗
di eos qui in hoc quod tempoꝛa
liter appetunt pꝛoſperant᷑:atq;
eos qui ea que mũdi ſunt: cõcu

neret:quẽ monebat:in adoleſcentia iuue

piſcunt: ſed tamen aduerſitatis

laboꝛe fatigantur:

Capitulum. XXVII.

;]R

iter admonendi ſunt: qui in
hoc quod temꝑaliter appetũt:
pꝛoſperant᷑: atq; aliter qui ea q̃
lem que mundi ſunt concupi⸗
ſcunt:ſed tamen aduerſitatis laboꝛe fati⸗
ant᷑. Admonendi nãq; ſunt: qui in hoc
uod temꝑaliter appetunt: pꝛoſperant᷑:
e cum cũcta ad votum ſuppetunt:dantẽ
querere negligant:nec in his que dantur
animũ figant: ne peregrinationẽ pꝛo pa⸗

tria diligant: ne ſubſidia itineris in obſta
cula peruentiõis vertant:ne nocturno lu

ne lumine delectati claritatẽ ſolis videre
refugiant.Admonẽdi nãq; ſunt:vt que⸗

qʒ in hoc mũdo conſequũtur: calamitatis micos. 5
pꝛoficiũt:in dextera frangunt᷑:quia plerũ

ſolatia:non autẽ pꝛemia retributiõis cre⸗
dant:ſed contra fauoꝛes mũdi mentẽ eri⸗

gant: ne in eis ex tota coꝛdis delectatiõe

ſuccumbant. Quiſquis enim pꝛoſperita

tem qua vtitur apud iudiciũ coꝛdis me⸗

lioꝛis vite amoꝛe non repꝛimit:fauoꝛẽ vi⸗

te tranſeũtis in moꝛtis perpetue occaſio⸗

nem vertit. Hinc eſt em̃̃ ꝙ ſub vydumeoꝝ
ſpecie qui vincẽdos ſe pꝛoſperitati ſue re
liquerant: in huius mũdi ſucceſſibus le⸗
tantes inerepant᷑ cum dicitur. Dhederunt
terram meam ſibi inhereditatẽ cum gau⸗
dio:⁊ toto coꝛde ⁊ ex animo:quibus ver⸗
bis perpendit᷑:ꝙ non ſolum: quia gaude
ant: ſed ꝙ toto coꝛde ex animo gaudeant
diſtricta repꝛehenſione feriant᷑. Hinc Sa
lomon ait: Auerſio paruuloꝛũ interficiet

eos ⁊ pꝛoſperitas ſtultoꝛum perdet illos.

linc NPaulus admonet dicens: Qui e⸗
munt tanꝙ; non poſſidentes: ⁊ q qui vtũ
tur hoc mundo tanꝙᷓ non vtantur: vt vi⸗
delicet ſic nobis que ſuppetunt exterius
ſeruiant:quatenꝰ a ſuperne dilectiõis ſtu
dio animũ non inflectant:nec luetum no⸗

bis interne peregrinatiõis temperent:ea
que in exiliũ poſitis ſubſidium pꝛebent:⁊
quaſi felices nos in tranſitoꝛijs gradia⸗
mur: que ab eternis nos interim miſeros

cernimus.Hinc namq; eſt: ꝙ de electoꝝ

voce dicit eccleſia. Leua eius ſub capite

meo: 2 dextera il lius amplexabit᷑ me. Si
niſtram dei pꝛoſperitatem: vide licet vite
pꝛeſentis: quaſi ſub capite poſuit quã in⸗
tentiõe ſummni amoꝛis pꝛemit. Dextera
vero dei eam amplectit᷑: quia ſub eterna
eius beatitudine tota deuotiõe continet᷑.
Hinc rurſus per Salomonẽ dicit᷑: Lon⸗
gitudo dieꝝ in dextera illiꝰ:in ſiniſtra xo
illius diuicie ⁊ gloꝛia. Dhiuitie itaq; ⁊ glo
ria qualiter ſint habenda docuit:que po⸗
ſita in ſiniſtra memoꝛauit.Hinc pſalmiſta
ait: Saluũ me fac dextera tua. Meq; em̃
ait manus:ſed dextera vt vicʒ cum dexte
ram diceret:quia eternã ſalutem quere⸗
ret:indicaret. Hinc rurſum ſcriptum eſt.
Sextera manus tua domine cõſregit ini
micos. oſtes em̃ dei ⁊ ſi in ſiniſtra eius

qʒ pꝛauos vita pꝛeſens eleuat: ſed aduen

tus eterne beatitudinis damnat. Admo⸗

nẽdi ſunt qui in hoc mundo pꝛoſperant᷑
vt ſolerter cõſiderent ꝙ pꝛeſentio vite ꝓ⸗

–

Tenie partis libꝛi Waſtoꝛalis cure

(erlitas aliquando idcirco datur: vt ad fatigant᷑:vt ſollicite. conſiderẽt ꝙ plerſq;

melioꝛem vitam pꝛouocet aliquãdo vero etia iuſtos cum tempoꝛalis potẽtia ſuſtu⸗

vt in eternũ plenius damnet. Hinc eſt em lit: velut in laqueo culpa compꝛehendit.

W plebi iſraelitice Chanaan terra ꝓmit⸗ Mam ſicut in pꝛioꝛi huiꝰ voluminis par⸗
titur: vt quâdoq; ad cterna ſperanda pꝛo te iam diximus: Dauid deo amabilis re⸗
vocet᷑. Meq; enim rudis ille populus ꝓ⸗ ctioꝛ fuit in ſeruitute: q; cum peruenit ad
miſſionibus dei in longinquũ crederet:ſi
a ꝓmiſſoꝛe ſuo nõ etiam e vicino aliquid henſum aduerſariũ ferire timuit. Rex au

regnũ. Seruus nãq; amoꝛe iuſticie dep⸗

percepiſſet: vt ergo ad eternoꝝ fidem cer tem perſuaſiõe luxurie deuotũ militẽ eti⸗

tius roboꝛet᷑: nequaquã ſolũmodo ſpe ad am ſub ſludio fraudis extinxit. Quis er⸗
res:ſed rebus quoq; ad ſpem trahit᷑. Qð go opes:quis poteſtatẽ: quis gloꝛiã que
liquido pſalmiſta teſtatur di cens: Dedit he
eis regiones gentiũ: ⁊ laboꝛes populoꝛũ habuit non queſita? Quis inter hec ſine
poſſiderũt:vt cuſtodiant iuſtiſicatiões eiꝰ magno diſcriminis laboꝛe ſa luabit᷑:ſi ille
T legem eius requirãt.Sed cum largien in his culpa interueniẽte turbatus eſt: 4
tem dominũ humana mes boni operis re adhec fuerat deo eligẽte pꝛeparatus.A
penſatõe non ſequit᷑: vnde nutrita pie ere monẽdi ſunt vt conſiderẽt:quia Salomõ
ditur: inde iuſtius damnat᷑. Hinc enim qui poſt tantã ſapientiã vſq; ad ydolatri
per pſalmiſtã rurſum dicit᷑. Deieciſti eos am cecidiſſe deſcribit᷑: nihil in hoc mũdo

dum alleuarent᷑. Quia videlicet repꝛobi anteqᷓ caderet:aduerſitatis habuiſſe me⸗

cum recta opera diuinis muneribus non moꝛet᷑: ſed conceſſa ſapiẽtia funditus coꝛ
rependũt cum totos ſe hinc deſerũt: ⁊ af⸗ deſeruit:qð nulla vel minima tribulatio
fluentibus pꝛoſperitatibꝰ dimittũt. In⸗ nis diſciplina cuſtodiuit.
de exterius pꝛoſiciũt: inde ab intimis ca⸗ ¶ De diuerſo modo admonen⸗
dunt. Hinc eſt ꝙ in inferni cruciatu diui⸗ .
ti dicit᷑. Recepiſti bona in vita tua. Iccir
co enim hic bona receperit: ⁊ malus vt il
lic pleniꝰ mala reciperet: quia hic fuerat
nec per bona cõuerſus. At cõtra admonẽ
Adi ſunt qui ea quidẽ que mũdi ſunt concu

iugij nexibus liberos:
Eapitulum. XXVI II.
iter admonẽdi ſunt cõiugijs
obligati: atq; aliter a ↄiugij ne

rat ĩnoxie: ſi ⁊ illi extiterũt noxia que hec

di coniugijs obligatos:atq; a cõ

piſcũt: ſed tamen aduerſitatis laboꝛe fati

gantur:vt ſollicita conſideratiõe perpen⸗

xibus liberi. Admonẽdi naq;
nt cõiugijs obligati:vt cũ vi

dãt. Creatoꝛ diſpenſatoꝛes cunctoꝝ quã elſſim que ſunt alterius cogitãt:ſic eoꝛum

ta ſuper eos gratia vigilat:quoſ in ſua de
ſideria nõ relaxat. Egro quippe quẽ me⸗
dicus deſperat:cõcedit:vt cuncta que cõ⸗
cupiſcit accipiat. Mã qui ſanari poſſe cre
ditur: a multis que appetit pꝛohibet᷑: et
pueris nũmos ſubtrahimus: quibus to⸗
ta ſimul patrimonia heredibꝰ reſeruamꝰ.
Hinc ergo de ſpe eterne hereditatis gau

quiſq; ſtudeat placere ↄiugi: vt nõ diſpli
ceat cõditoꝛi:ſic ea que huius mũdi ſunt:

agãt: vt tamen appetere que eei ſunt nõ

omiitãt.Sic de bonis pñtibus gaudeant
vt tamẽ intentiõe ſollicita mala eterna ꝑ⸗
timeſcãt. Sic de malis temꝑalibus luge
ant: vt tamen cõſolariõe integra ſpem in
tegrã in bonis perhennibus figãt:quate⸗

diũ ſumant: quos aduerſitas vite temꝑa nus dũ intranſitu cognoſcũt eſſe qð agũt.
lis humiliat: quia niſi ſaluidos imperpbe In manſione ſciãt quod appetũt:nec ma⸗
tuũ cerneret: erudiendos ſub diſcipline la mũdi coꝛ confrin gãt: cũ ſpes bonoꝝ ce
regimine diuina diſpenſatio nõ frenaret. leſtiũ roboꝛat: nec bona pꝛeſentis vite de
Agdmoneqi itaq; ſunt qui in his que tem cipiãt cũ ſuſpecta ſubſequẽtis iudicij ma⸗
poꝛaliter cõcupiſcunt aduerſitatis laboꝛe lꝗ contriſtant. Itaq; animus xpᷣianoꝛum

plen
n
hendt⸗
ispar,
lise⸗
lenitad
lede⸗
Beren

lite auu

is en
niite
wehe⸗
heeſte
ͤſile
gck:
1.N
Nono
am
ice
ene⸗
⸗

en
i

‚—

.
is
ue⸗
i
tum
ſoli
unt:
tno
cant
luge
atu
git⸗
bn
lede
ne
uin

Beati Bfegoꝛij pape Cap. XxVII

cõtugu: infirmus eſt 7 fidelis: qui ⁊ ple

ne cũcta tempoꝛalia deſpicere nõ valet:⁊
tamen eternis ſe cõiungere per deſideriũ

valet: quãuis in delectatiõe carnis inte⸗
rim iaceat:ſuperne ſpei infectiõe conuale
ſcat:⁊ ſi habet que mũdi ſunt in vſu itine
ris: ſperat que dei ſunt in fructu peruẽtio
nis: nec totũ ſe ad hoc qð agit:conferat:
ne ab eo ꝙ robuſte ſperare debuit:fundi⸗
tus cadat. Quod bene ac bꝛeuiter Pau⸗
lus expꝛimit dicẽs: Qui habent vxoꝛes
tanquã non habẽ tes ſint: ⁊ qui flent tan⸗

non flẽtes: ⁊ qui gaudent taniᷓ nõ gau

dentes. Axoꝛẽ quippe tanẽynon haben⸗

do habet:qui ſic per illã carnali cõſolatio

ne vtit᷑:vt tamen nunꝙꝙ ad pꝛaua opera a
melioꝛis intentiõis rectitudine eius amo
re flectat᷑. Axoꝛẽ quaſi nõ habendo habet
qui tranſitoꝛia eſſe cũcta conſpiciẽs: curã
carnis ex neceſſitate tollerat: ſed eterna
gaudia ſpiritꝰ ex deſiderio expectat.Hon
flendo autẽ flere eſt: ſic exterioꝛa aduerſa
plangere: vt tamen nouerit eterne quoq;

ſpei cõſolatiõe gaudere:⁊ rurſum nõ gau

dẽdo gaudere eſt:ſic de infimis aĩm attol
lere:vt tamẽ nuniᷓᷓ deſinat ſũma foꝛmida
re.Abi quoq; apte paulo poſt idẽ doctoꝛ
ac pꝛedicatoꝛ gentiũ ſubdit dicẽs: Pꝛete
rit eĩ figura huius mũdi. Ac ſi aperte di
ceret: Holite cõſtanter mundũ diligere:

quãdo ⁊ ipᷣo non poteſt quẽ diligitis ſta⸗

re. Incaſſum coꝛ quaſi amãates figitis:dũ
fugit ipᷣe quem amatis. Admonẽdi ſunt
cõiuges:vt ea que ſibi aliquãdo diſplicẽt
patientes inuicẽ tollerãt: ⁊ exhoꝛtãtes
inuicẽ ſaluent.Scriptũ namq; eſt. Inui⸗
cem onera poꝛtate: ⁊ ſic adimplebitis le⸗
gez xpᷣi. Lex quippe xpᷣi charitas eſt:que
ex illo nobis ⁊ largiter ſua bona cõtulit:⁊
equani miter mala noſtra poꝛtauit. Tunc
ergo legem xpᷣi et eius mãdata imitando

cõplemus: quãdo ⁊ noſtra bona benigne
ꝓferimus:⁊ noſtroꝝ mala pie ſuſtinemꝰ.

Admonẽdi quoq; ſunt ⁊ cõiuges: vt eo⸗
rum quiſq; nõ tam que ab altero tolerat:
ꝙÿ̈ que ab ipᷣo tolerant᷑ attendat. Si eniʒ

ſua que poꝛtant᷑ conſiderat ea que ab alte

ro ſuſtinet leuius poꝛtat Admonẽdi ſunt
cõiuges:vt ſuſcipiẽde pꝛolis ſe memine⸗
rint cauſa coniũctos:⁊ cũ immoderate ad
mixtioni ſeruiẽtes pꝛopagatiõis articu⸗
lum in vſum tranſferũt voluptatis perpẽ
dãt:quod licet extra nõ exeunt: in ipᷣo ta⸗
men cõiugio cõiugij iura tranſecendũt:vn
de neceſſe eſt:vt crebꝛis exoꝛatiõibus ds⸗
leant quod pulchꝛã copule ſpeciẽ admi⸗
xtis voluptatibus fedant. Hinc eſt eim ꝙ
peritus medicine celeſtis apoſtolꝰ non tã
ſanis inſtituit: ꝙᷓ infirmis medicamenta
mõſtrauit dicens: Se quibus ſcripſiſtis
mihi bonũ eſt homini mulierẽ non tange
re: ꝓpter foꝛnicationẽ aũt vnuſdſq; vxo⸗
rem ſuã habeat: ⁊ vnaqueq; virũ ſuũ ha⸗
beat. Qui enim foꝛnicatiõis metũ pꝛemi
ſit:pꝛofecto nõ ſtantibus pꝛeceptũ cõtulit
Sed ne foꝛtaſſe in terrã ruerent: lectũ ca⸗
dentibus oſtẽdit. Añ adhuc infirmãtibꝰ
ſubdidit. Axoꝛi vir debitũ reddat: ſimili
ter aũt ⁊ vxoꝛ viro. Quibus dũ in magna
honeſtate ↄiugij aliquid de voluptate lar
giret᷑ adiunxit. Hoc aũt dico ᷣm indulgz?
tiam:non ſᷣm imperiũ. Culpa quippe eſſe
innuit᷑: qd indulgeri perhibet᷑: ſed que tẽõ
to citius relaxat᷑:quãto nõ per hanc illici
tũ quod agit᷑:ſed hoc ꝗð eſt licitũ:ſub mo
deramine nõ tenet᷑. Qð bene Loth in ſe
metipᷣo expꝛimit qui ardentẽ ʒodomã fu⸗
git. Sed tñ ſegoꝛ inueniẽs nequaq; mox
mõtana ↄſcendit. Ardentẽ quippe »odo⸗
mã fugere eſt:illicita carnis incẽdia decli
nare. Altitudo vero montiũ eſt mũdicia
ↄtinentiũ: vel certe quaſi in mõte ſunt: qᷓ
etiã carnali copule inherẽt:ſʒ tñ extra ſu⸗
ſcipiẽde ꝓlis admixtionẽ debitã:nllła car
nis voluptate ſoluũt᷑. In mõte quippe ſta
re qͥd eſt:niſi fructũ ꝓpaginis in carne nõ⸗
querere. In mõte ſtare eſt carni carnalit᷑
nõ adherere.Sed qꝛ multi ſunt ꝗ ſcelera
quidẽ carnis deſerũt:nec tñ in ↄiugio po
ſiti vſus ſolũmodo debiti iura conſeruẽt.
Exijt quidẽ Loth zodomo:ſed tñ mox ad
mõtana nõ peruenit: qꝛ iã damnabilis vi
ta relinquit᷑:ſed adhuc celſitudo cõiuga⸗
lis cõtinentie ſubtiliter nõ tenet. Eſt ves

Tertie partis libꝛi

ro in medio ſegoꝛ ciuitas que fugientem

ſaluat infirmũ.quia videlicet cuʒ ſibi per

incontinentiã miſcentur ↄiuges.⁊ lapſus
ſcelerũ fugiunt ⁊ tamẽ venia ſaluantur.
NQNMuaſi paruam quippe ciuitatẽ inueniũt
in qua ab ignibus defendant᷑.quia cõiu⸗

galis hec vita non quidẽ in virtutibꝰ mi⸗

ra eſtiſed tamen a ſupplitijs ſecura. An⸗
de ⁊ iſdem Loth ad angelũ dicit. Eſt ci⸗

uitas hic iuxta ad quã poſſum fugere par

ua.⁊ ſaluaboꝛ in ea. Nunquid non modi
ca eſt.⁊ viuit in ea anima mea. Juxta igi
tur ſegoꝛ dicitur ⁊ tamen ad ſalutem tuta

perhibetur.quia cõiugalis vita nec a mũ
do longe diuiſa eſt.nec tamẽ a gaudio ſa⸗
lutis aliena:ſed tũc in actione hac vita ſu

am cõiuges quaſi in parua ciuitate cuſto⸗
diunt quãdo pꝛo ſe aſſiduis depꝛecationi
bus intercedũt. Ande ⁊ recte per angelũ
ad eundẽ Loth dicitur. Ecce etiam ĩ hoc

ſuſcepi pꝛeces tuas vt non ſubuertã vrbẽ

pꝛo qua locutus es. Quia videlicet cum
deo depꝛecatio funditur. nequaquã talis
coniugũ,vita dampnat᷑. DHe qua depꝛeca⸗

tione quoq; paulus admonet:dicẽs. NHo
lite fraudari inuicẽ niſi foꝛte ex conſenſu

ad tempus vt vacetis oꝛationi. At cõtra

sdmonẽdi ſunt qui ligati cõiugijs nõ ſũt

vt pꝛeceptis celeſtibꝰ eo rectius ſeruiant

quo eos ad curas mundi nequaqᷓᷓ iugum
copule carnalis inclinat.vt quos onus li
citum, cõiugij non grauat.nequaq pon⸗

dus illicitũ terrene ſollicitudinis pꝛemat

ſedtanto eos paucioꝛes dies vltionis q'⸗
to expeditioꝛes inueniat.ne quo melioꝛa
agere vacãtes poſſunt ſed tamẽ negligaůt
eo ſupplicia deterioꝛa mereant᷑. Audiant
cũ Paulus quoſdà ad celibatus gratiaʒ

inſtrueret non coniugiũ ſpꝛeuit:ſed curas
mundi naſcẽtes ex cõiugio repulit:dicẽs.

Hoec autẽ ad vtilitatem veſtrã dico.nõ vt

laqueum vobis initiã:ſed ad id qð hone⸗
ſtum eſt pꝛouoco.⁊ qð facultateʒ pꝛebeat
ſine impedimẽto domino obſecrandi. Ex
cõiugijs quippe terrene ſollicitudines ꝓ
deunt.⁊ iccirco magiſter gentiuʒ. audito
Tes ſuos ad melioꝛa perſuaſit.ne ſollicitu

Paſtoꝛalis cuner

ine terrena ligarentur. Quẽ igitur cele

bem curarũ ſeculariũlimpedimentuʒ pꝛe⸗
pedit.⁊ cõiugio ſe nequaqᷓ; ſubdidit.⁊ ta
men coniugij onera nõ euaſit. Admonẽ⸗
di ſunt celibes ne ſine dampnationis iu⸗
dicio miſceri ſe feminis vacãtibus putẽt.
Cum enĩ Paulus foꝛnicationis vitium
tot criminibꝰ execrãdis inſeruit.cuius ſit
reatus indicauit dicẽs. Heq; foꝛnicato⸗
res neq; ydlois ſeruientes.neq; adulteri
neq; molles neq; maſculoꝛũ cõcubitoꝛes
neq; fures neq; auari. neq; ebrioſi.neq;
maledici.neq; rapaces regnũ dei poſſide
bunt.Et rurſum foꝛnicatoꝛes ⁊ adulteroſ
iudicabit deus. Admonẽdi itaq; ſunt vt
ſi temptationũ pꝛocellas cum difficultate
ſalutis tolerant.cõiugij poꝛtum petant.
Scriptũ quippe eſt. Meliꝰ eſt nubere qᷓ̃
vri.ſine culpa ſcilicet ad coniugiũ veniũt
ſi tamen nec dũ melioꝛa deuoꝛauerũt.Nã
quiſquis bonũ maius ſubire ꝓpoſuit.bo
nuim minu s qð licuit illicitũ fecit. Scrip
tum quippe eſt. Hemo mittẽs ſuper ara⸗
trum manũ ſuã.⁊ reſpiciẽs retro aptus ẽ
regno celoꝛũ. Qui ergo foꝛtioꝛi ſtudio in
tenderit retro conſpicere cõuincitur.ſi re
lictis bonis amplioꝛibꝰ ad minima retoꝛ⸗

uetur.
8². diuerſo modo admonen⸗
i cõmixtione carnis expertos

atqʒ ignaros.
Dapirulum. XXIX.

Liter admonẽdi ſunt peccato⸗
rum carnis conſcij atq; alit᷑ ig⸗
nari. Admonẽdi nãq; ſunt pec
atoꝛũ carnis experti. vt mare
ſaltim poſt naufragiũ metuant ⁊ perditio
nis ſu ediſ crimina vel cognita per hoꝛꝛe⸗

ſcaut:ne qui pie poſt perpetrata mala ſer
uati ſunt.hec imp:obe repetẽdo moꝛiant᷑
vnde ⁊ peccatianime nunquãq; a pecca⸗

to deſinẽti dicitur. Frons mulieris mere⸗

tricis facta eſt tibi noluiſti erubeſcere.
Admonẽdi itaq; ſunt vt ſtudeãt quatenꝰ

ſi accepta nature bona integra ſeruare no

I

ſo

ſe
4

Beati Gꝛegoꝛij pape Tap. XxxXIX

luerunt.ſaltim ſciſſa reſartiant. Quibus

nimirũ neceſſe eſt vt perpendãt.in taz ma
gno fidelium numero. ꝙᷓ multi 2 ſe illiba

tos cuſtodiãt.⁊ alios ab erroꝛs cõuerrant
Quid igitur iſti dicturi ſunt ſi alijs in in⸗
tegritate ſtantibus.ipſi nec poſt damnare
ſcipiſcunt. Quid dicturi ſunt.ſi cũ multi
⁊ alios ſecum ad regnũ celoꝛũ deferũt. hi
expectante domino nec ſemetipſos redu⸗
cunt.Admonẽdi ſunt vt pꝛeterita amiſſa
conſiderent ⁊ iminentia deuitent· Ande
ſub iudee ſpecie per pꝛophetã dominꝰcoꝛ
ruptis in hoc mundo mẽtibus tranſactas
culpas ad memoꝛiã reuocat. quatenꝰ pol
lui in futuris erubeſcãt dicens. Foꝛnica⸗
te ſuntin E gypto in adoleſcẽtia ſua. Ibi
ſubacta ſunt vbera earũ.a fracte ſunt mã⸗
me pubertatis earũ ¶ In egypto quippe

vberaſſubigunt᷑.cum turpi huiꝰ mũdi de⸗

ſiderio.humane mẽtis voluptatibus ſub⸗
ſternunt᷑. In egypto pubertatis mamme
frangunt᷑.quãdo naturales ſenſus adhuc
in ſemetipſis integri pulſantis concupi⸗
ſcentie coꝛꝛuptione viciantur. Admonen
di ſunt peccati carnis experti.vt vigilan⸗
ti cura conſpiciãt, ꝓpoſt delicta nobis ad ſe
redeuntibꝰ. deus quãta beniuolẽtia ſinũ
ſue pietatis expãdit.cum ꝑ pꝛophetã di⸗
cat. Si dimiſerit vir vxoꝛem ſuãa illa re⸗
cedens duxerit virũ alium.nundqd reuer⸗
tetur ad eam vltra. Nunquid nõ polluta
cõtaminata erit mulier illa? Tu autem

foꝛnicata es cũ amatoꝛibus multis. tamẽ

reuertere ad meldicit dñs.Ecce de foꝛni⸗
cante ⁊ relicta muliere argumentum iuſti

cie pꝛeponit᷑.⁊ tamẽ nobis poſt lapſum re

deuntibus nõ iuſticia ſed pietas adhibet᷑
vt hinc vtiq; colligamꝰ ſi nobis delinquẽ

tibus.tanta pietate parcitur. a nobis nec

poſt delictum redeuntibus quãta impꝛo⸗
bitate peccatur aut que ab illo erit ſuꝑ im
pꝛobos venia.qui non ceſſat vocare poſt
culpas. Que nimirũ bene per pꝛophetã
poſt delictũ miſericoꝛdia vocatiõis expri
mitur. cuʒ auerſo homini dicitur. Et erũt
oculi tui videntes pꝛeceptoꝛẽ tuum ⁊ au⸗
res tue audientes verbũ poſttergũ monẽ

tis. Humanũ quippe genus dominus in
ſaciem admonuit.quado in paradiſo con
dito homini atq; in libero orbitrio ſtanti
quid facere quid ve nõ facere deberet in⸗
dixit.Sed homo in dei faciẽ terga dedit.
cum ſuperbiens eius iuſſa cõtempfit. nec
tamen ſuperbienteʒ deus deſeruit qui ad

reuocandũ hominẽ.legem dedit exhoꝛtã

tes angelos miſit in carne noſtre moꝛtali
tatis ipſe apparuit. ¶ Ergo poſt tergum

ſtãs nos admonuit:qui ad recuperationẽ
nos gratie etiam contẽptus vocauit. Qð
igit᷑ generaliter ſimul potuit dici de cun⸗
ctis.hoc neceſſe eſt ſpecialirer ſentire de
ſingulis. Quaſi enim coꝛam deo poſitus
quiſq; verba admonitionis ei us percipit
cum pꝛius ꝙᷓ;ᷓ peccata perpetret.volunta⸗
tis eius pꝛecepta cognoſcit. Adhuc enim
ante eius faciem ſtare eſt.nec dum eũ pec

cando contẽ pnere · Cum vero derelicto

bono innocẽtie.tniquitatẽ eligens appe⸗
tit terga iam in eius faciẽ mittit.Ged ec⸗
ce adhuc ⁊ poſt tergum deus ſubſequenſ

monetqui etiã poſt culpam ad ſe redire ꝑꝓ

ſuadet. Aduerſum vero reuocat cõmiſſa
non reſpicit ſed reuerenti ſinũ pietatis ex⸗
pandit. Rocem ergo poſt terguʒ monẽtis
audimus.ſi ad inuitantẽ nos dñm ſtatim
poſt peccata reuertimur. Debemus igit᷑
pietatẽ vocantis erubeſcere ſi iuſticiã no⸗
lumus foꝛmidare.qꝛ tanto grauioꝛe in ꝓ

bitate contẽꝑnitur quãto ⁊ contẽptus ad

huc vocare nõ dedignat᷑. At cõtra admo
nendi ſunt peccata carnis ignoꝛãteſ.vt tã
to ſollicicius pꝛecipitem ruinã metuant.

quãto altius ſtãt. Admonẽdiſunt.vt no⸗

uerint quia quo magis loco pꝛeminẽti cõ
ſiſtunt.eo crebꝛioꝛibus ſagittis inſidiato⸗

ris impetunt᷑. Qui tanto ardentius ſolet
erigi quanto ſe robuſtiuſ conſpicit᷑ vinci.
tantoq; intollerabiliꝰ dedignat᷑ vinci.qᷓ;⸗
to cõtra ſe videt ꝑ integra infirme carnis

caſtra pugnari. Admonẽdi ſunt vt inceſ⸗

ſanter pᷣmia ſuſpiciãt.⁊ libẽter pꝛocul du
bio tẽptationũ quos tolerant laboꝛes cal
cant.Si eni attẽdat᷑ felicitas que ſine trã

ſitu accingitur.leue fit ꝙ trãſeundo ro

Tertie partis libꝛi Paſtoꝛalis cure

tatur. Audiãt ꝙ per pꝛophetã dicit᷑. Hee
vicit dñs Eunuchis. Qui cuſtodierint
ſabbata mea ⁊ elegerint que volui a tenu
erint fedus meũ.dabo eis in domo mea ⁊
in muris meis locũ.⁊ nomẽ meliꝰ a filijs
2 filiabꝰ. Eunuchi quippe ſunt qui ↄpꝛeſ
ſis motibꝰ carnis affectũ in ſe pꝛaui oꝑis
abſcidũt. Quo autẽ apud patrẽ loco ha⸗
beant᷑ oſtẽditur qui in domo patris vide
licet eterna maãſione etiã filijs pꝛeferũtur
Audiant qð ꝑ Johannẽ dicit᷑. Hi ſunt q̃
cũ mulieribus nõ ſunt coinquinati. virgi
nes eni ſũt ⁊ ſequunt᷑ agnũ quocũq; ierit
⁊ ꝙ canticũ cantãt ꝙ nemo poſſit dicere
niſi illa centũ quadragintaquatuoꝛ milia
Singulariter quippe canticũ magnũ can
bare eſt.cũ eo imperpetuũ pꝛecunctis fide
libus etiã de carnis incorꝛuptione gaude
re. Quid tamẽ electi ceteri canticũ audi⸗
re poſſunt licet dicere nequeũt qꝛ per cha
ritatẽ quidẽ in illoꝛũ celſitudine leti ſũt.
quãuis ad eoꝛũ pꝛemia nõ aſſurgant. Au
diant peccatoꝛũ carnis ignari quia per ſe
metipſam de hac integritate veritas dici
tur. Non oẽs capiunt verbũ hoc. Qð eo
innotuit ſummũ quo denegauit minimuʒ
T dũ pꝛedicit quia difficile capit᷑. audien⸗
tibus innuit ceptũ cum qua cautela tene⸗
atur. Admonẽdi itaq; ſũt peccata carnis
ignoꝛãtes.vt pꝛeminere virginitatẽ con⸗
iugijs ſciãt.⁊ tamẽ ſe ſuper cõiuges non
extollãt.quatenus dũ ⁊ virginitatẽ pꝛefe⸗
runt ⁊ ſe poſtponũt.⁊ illud nõ deſerãt qð
eſſe melius eſtimãt.⁊ ſe cuſtodiant quo ſe
inaniter nõ exaltant. Admonẽdi ſunt.vt
conſiderẽt ꝙ plerũq; actione ſecularium.
vita ↄfundit᷑ ↄtinentiu.cuʒ ⁊ illi vltra ha
bitũ aſſumũt oꝑa.⁊ iſti iuxta oꝛdinem pꝛo
priũ non excitãt coꝛda.vnde bene per pꝛo
phetã dicitur. Erubeſce ſydon ait mare.
Quaſi enĩ per vocẽ maris ad verecundiã
ſydon adducit᷑ qñ per comꝑationẽ vite ſe

culariũ atq; in hoc mũdo fluctuantiũ. eiꝰ

qui munitꝰ ⁊ quaſi ſtabilis cernit᷑ vita re⸗
pꝛobatur. Sepe enĩ nõnulli ad vñm poſt
carnis peccata redeùtes tanto ſe ardentiꝰ

in bonis opibus exhibent quato danabili

oꝛes ſe de malis vidẽt a⁊ ſepe in carnis in

tegritate perdurãtes cũ minus ſe reſpici⸗

unt habere qð defleãt plene ſibi ſufficere
vite ſue innocentiã putant.atq; ad feruo
rem ſpũs nullis ardoꝛis ſe ſtimulis inflã⸗

mant.⁊ fit plerũ deo gratioꝛ amoꝛe.ardèef

vita poſt culpã ꝙᷓ ſeeuritate toꝛpẽs inno⸗
centia. Ande ⁊ voce iudicis dicit᷑. Remit
tuntur ei peccata multa.qꝛ dilexit multũ.
⁊ erit gaudiũ in celo ſuꝑ vnũ peccatoꝛem
penitentẽ magis plus ꝙ; ſuꝑ nonaginta⸗
nouẽ iuſtos quibꝰ non cſt opus penitẽtia
Qõð citius ⁊ ex ipſo vſu colligimus ſi no⸗
ſtre mentis iudicia penſemꝰ. Plus nãq;
terrã diligimꝰ que poſt ſpinaſ exarata fru
ctus vberes pꝛoducit.quã que nullas ſpi

nas habuit.ſed tamẽ exculta ſterilẽ ſege⸗

tem gignit. Admonendi ſunt peccata car
nis ignoꝛantes.ne ſuꝑ erioꝛis oꝛdinis cel
ſitudine ſe ceteris pꝛeferant cũ ab inferio⸗
ribus quãta ſe melius agant᷑ ignorãt. In
examine nãq; recti iudicis mutat merita
oꝛdinũ qualitas actionũ. Quis enim con
ſideratis ipſis rerũ imaginibꝰ neſciat ꝙ ĩ
ntura gemmarũ carbunculus pꝛefertur

hyacincto? Sed tamẽ cerulei coloꝛiſ hya

cinctus prefert᷑ pallenti carbunculo.quia
⁊ illi ꝙ nature oꝛdo ſubtrahit.ſpecies de
coꝛis adiungit.⁊ hunc quẽ naturalis oꝛ⸗
do pꝛetulerat.coloꝛiſ qualitas fedat.Sie
enĩ in humano genere ⁊ quidꝗ in melioꝛi
oꝛdine deterioꝛes ſunt.⁊ quidã in deteri⸗
oꝛi melioꝛes. quia ⁊ iſti ſoꝛtẽ extremi ha⸗

bitus bene viuẽdo tranſcendũt.⁊ illi ſupe

rioꝛis loci meritũ moꝛibꝰ nõ ſſequendo di
minuut.

¶ De diuerſo modo admonen/

*
9

di eos qui peccata deploꝛãt: at⸗

qʒ eos qui cogitationum.

—

Eapitulum. XXX.

Liter admonendi ſunt qui pec

ter que cogitationum. Admo⸗
endi quippe ſunt qui peccata

deploꝛant operuz vt conſmata mala g⸗

cata deploꝛant operũ.atq; ali⸗

— — — —

fdf— — — — ⸗0— — —

nisſn
ehici⸗
fieere
lſno

.

luli⸗
ween
intu
ſtiti
ſino⸗
nis
taffu
voß
ſege⸗
c
gcel
rio⸗
.

erits

er

i

he

/

pe⸗
l⸗
ſo⸗
n
,

Beati Bregoꝛij

—

ſoluant in fletibus ſatiſfactionis. Scrip⸗
tum quippe eſt. Potũ dedit nobis in la⸗
chꝛymis ⁊ in mẽ ſura.vt videlicet vniuſ⸗
cuiuſq; mens tantũ penitendo cõpunctio
nis ſue bibit.lachꝛymaſ i ſe a deo memi
nit aruiſſe per culpas. Admonendi ſũt vt
inceſſanter cõmiſſa ante oculos reducant
atq; vidẽdo agant.vt a diſtricto iudice vi
deri non debeãt. Ande Hauid cum peni
teret dicens. Auerte oculos tuos a pecca
tis meis paulo ſuperius intulit. Delictũ
meũ contra me eſt ſemꝑ. Ac ſi diceret.
Meccatũ meum ne reſpicias poſtulo.q̃a
Boc reſpicere ipſe non ceſſo. vnde ⁊ ꝑ ꝓ⸗
phetam dominus dicit. Et peccatoꝛum
tuoꝛuʒ memoꝛ non ero.tu autem me moꝛ
eſto. Admonendi ſunt. vt ſingula queq;
cõmiſſa conſiderent.⁊ dũ per vnũqðq; vi⸗
tium erroꝛis ſui inquinationem deflẽt ſi⸗
mul ſe ac totos lachꝛymis mundẽt.vnde
bene per Hieremiã dicitur. Cum iudee
ſingula delicta penſarentur. Diuiſiones
aquarum deduxit oculus meus. Diuiſaſ
quippe ab oculis aquas de ducimus.quã
do peccatis ſingulis diſpartitas lachꝛy⸗
mas damuſ.Heq; enĩ vno codẽq; tempo
re eque mens de omnibus dolet ſed dum
nunc huius nunc illius culpe memoꝛia
acrius tangitur.ſimul de omnibus in ſin⸗
gulis cõmota purgatur. Admonẽdi ſunt
vt de miſericoꝛdia quã poſtulãt pꝛeſumãt
nec vi ĩmoderate afflictionis intereant.
Neq; enĩ dominus pius ante delinquen
tium oculos flẽ da peccata opponeret.ſiꝑ
ſemetipſum ea diſtricte ferire voluiſſet.
Conſtat enĩ ꝙ a ſuo iudicio abſcõdere vo
luit quos miſerẽdo pꝛeueniẽs ſibimetipᷣis
iudices fecit.Hinc enĩ ſcriptũ ẽ. Preue⸗
niamꝰ faciẽ eiꝰ in ↄfeſſione.Hinc ꝑ NPau
lñ dicit᷑. Si noſmetipſos diiudicaremꝰnõ
vtiq; diiudicaremur. Rurſum admonẽdi
ſunt.vt ſic de ſpe fiduciã habeãt nec tñ in
cauta ſecuritate toꝛpeſcat. Plerũq; enim
callidꝰ hoſtis mentẽ quã pctõ ſupplantat
gũ pe ruina ſua afflictã reſpicit ſecuritatis

fecta diluant lamenta. ne plus aſtringan
tur in debito perpetrati operis. ? minus

peſtifere blãditijs ſeducit. Qð figurate
expꝛi mitur cũ factũ dine memoꝛat᷑. Scrip
tũ quippe eſt.Egreſſa eſt dina vt videret
mulieres regionis illiꝰ. Quã cũ vidiſſet
ſichem filiꝰ Emoꝛ euei pꝛincepꝑs terre illiꝰ
adamauit ⁊ rapuit.⁊ doꝛmiuit cuʒ illa.vi
oppꝛimẽs virginẽ.⁊ cõglutinata eſt anĩa
eius cũ ea.triſtẽ ꝙ blãditijs diliniuit.Di
na quippe vt mulieres videat extranee re
gionis.egreditur quando vnaqueq; mẽs
ſua ſtudia negligens actiones alienas cu⸗
rans extra habitũ atq; extra oꝛdinem pꝛo
pꝛiuʒ vagat᷑. Quam ſichẽ pꝛinceps terre
oppꝛimit quia videlicet inuentã in curis
exterioꝛibꝰ dyabolus coꝛꝛumpit ⁊ eſt aĩa
eius cum ea conglutinata quia vnitam ſi
bi g iniquitatẽ reſpicit. ⁊ quia cũ mens a
culpa reſipiſcit ad ſe ducitur atq; admiſ⸗
ſum flere conatur coꝛꝛuptoꝛ auteʒ ſpes ac
ſecuritates vacuas ãte oculos vocat.qua
tenus vtilitatẽ triſticie ſubtrahat recte il⸗
lic ſubiungitur. Triſtẽq; blanditijs deli⸗
niuit. Modo enim alioꝛũ facta grauioꝛa.
modo nil eſſe qð ꝑpetratũ eſt.Modo mi⸗
ſericoꝛdẽ dñm lo quit᷑ modo adhuc tẽpus
ſubſequẽs ad penitentiã pollicet᷑. vt dum
ꝑ hec decepta mẽs ducit᷑.ab intẽtione pe
nitẽtie ſuſpendat᷑ quatenꝰ tũc bona nulla
ꝑcipiat.q; nunc mala nulla contriſtãt.et
tũc pleniꝰ obꝛuat᷑ ſupplicijs que nũc etiã
gaudet in delictis. At cõtra admonendi
ſũt.qui peccata cogitationũ deflent vt ſol
licite conſiderent intra mentis archana.
vtrum delectatione tantũmodo.an etiam

conſenſu deliquerint. Plerũq; enim tem

ptatur coꝛ.⁊ ex carnis nequitia delectat᷑:
tñ eideʒ nequitie ex rõne renititur vt in
ſecreto cogitationis ⁊ cõtriſtet qð libet et
libeat qð ↄtriſtat.Mõnuni vero ita mẽs
baratro tẽptationis abſoꝛbet᷑ vt nullato⸗
nus renitatur.ſed ex deliberatione ſequit᷑
hoc.vnde ex delectatione pulſat᷑ ⁊ ſi facul
tas exterioꝛ ſuppetat rerũ.mox effeetibus
interioꝛa vota conſumat. Quod videli⸗
cet ſi iuſta animaduerſio diſtricti iudicis
reſpicit. Hon eſt iam cogitationis culpa
ſed opꝑperis quia ⁊ ſi reꝛum tarditas *
2

Kertie partis libꝛi Paſtoꝛalis cure

peccatum diſtulit intus hoc cõſenſionis
opere volũtas impleuit. In pꝛimo autem
parente didicimus:qꝛ tribus modis om⸗
nis culpe nequitiã perpetramus. Sug⸗
geſtione ſcilicet delectatione ⁊ conſenſu.
Pꝛimũ itaq; per hoſtem:ſecundũ per car
nem:tertiũ per ſpiritũ perpetrat᷑. Inſidia
toꝛ enĩ pꝛaua ſuggerit: caro ſe ad delecta
tionẽ ſubijcit:atq; ad extremũ ſpiritus vi
ctus delectatiõe cõſentit:vnde ⁊ illic ſer⸗
pens pꝛaua ſuggeſſit: Eua autẽ quaſi ca⸗
ro ſefe delectatiõi ſubdidit: Adã vero ve
lut ſpiritus ſuggeſtiõe ac delectatiõe ſu⸗
peratus cõſenſit. Suggeſtione itaq; pec⸗
cati agnoſcimus:delectatõe vincimur:cõ
ſenſu etiã ligamur. Admonẽdi ſunt igit᷑:
q̃ neqcias cogitatiõis deflent: vt ſollicite
conſiderẽt in qua peccati menſura cecide
runt: quatenꝰ iuxta ruine modũ quã in ſe
metipᷣis introꝛſus ſentiũt.etiam menſura
lamentatiõis erigant᷑:ne ſi cogitata mala
minus cruciant: vſq; ad perpetrãda ope⸗
ra perducant᷑. Sed inter hee itaq; terren
di ſunt: vt tamen minime frangant᷑. Se⸗
pe em̃ miſericoꝛs deus eo citius peccata
coꝛdis abluit:quo hec exire ad opera non
permittit: ⁊ cogitata mali nequicia tanto
citius ſoluit᷑:quia effectu operis diſtricti⸗
us non ligat᷑: vnde recte per pſalmiſtã di
cit᷑: Dixi:pꝛonũciabo aduerſum me iniu⸗
ſticias meas domino: tu remiſiſti impie
tatẽ coꝛdis mei. Qui enim impietatẽ coꝛ
dis ſubdit:quia cogitationũ iniuſticias/ꝓ
nũciare vellet:indicauit. Dumq; ita ait:
Dixi pꝛonũciabo:atq; illico adiunxit. Et
tu remiſiſti:quã ſuper hec ſit venia facilis
oſtendit. Qui dũ ſe adhuc pꝛomittit pe⸗
tere:quod ſe petere ꝓmittebat: obtinuit:
quatenus: quia ad opus nõ venerat cul⸗
pa:vſq; ad cruciatũ non perueniret peni⸗
tentia:ſed cogitata afflictio mentẽ terge⸗
ret: quã nimirũ tantũmodo cogitata im⸗
quitas inquinaſſet.
De diuerſo modo admonen⸗-

di illos qui cõmiſſa plangunt:

atq; illos qui deſerunt nec tamẽ

plangunt: (CKapi. XXXI.

5 Liter admonẽdi ſunt qui com
mnmiſſa plangũt: nec tamen deſe
rũt: atq; aliter qui deſerũt: nee
amen plangũt. Admonendi

deflendo inaniter mũdant: qui viuẽdo ſe
nequiter inquinãt: cum iccirco ſe lachꝛy⸗
mis lauant: vt mũdi ad ſoꝛdes redeant.

Hinc em̃ ſcriptum eſt. Canis reuerſus ad
ſuũ vomitũ: ⁊ ſus lota in volutabꝛo luti.
Canis quippe cũ vomit pꝛofecto cibũ qui
pectus depꝛimebat pꝛoijcit. Sedcum ad

vomitũ reuertit᷑: vnde leuigatus fuerat:
rurſus onerat᷑.Et qui cõmiſſa deploꝛant:

pꝛofecto nequiciã de qua male ſatiati fue
rant:⁊ que mentis intima depꝛimebat cõ

fitendo pꝛoijciũt:quã poſt confeſſionẽ dũ
repetunt: reſumũt. Sus vero in voluta⸗
bꝛo luti cum lauatur: ſoꝛdidioꝛ redditur:
2 quia amiſſa plangit: nec tamẽ deſerit:
pene grauioꝛi culpe ſe ſubijcit:qui ⁊ ipᷣaʒ

quã flendo impetrare potui:veniã contẽ⸗

pnit: ⁊ quaſi in lutoſa aqua ſemetipᷣm vo

luit: quia dũ fletibus ſuis vite mũditiam

ſubtrahit: ante dei oculos ſoꝛdidas ipᷣ̃as

etiã lachꝛymas facit. Hinc rurſuʒ ſcriptũ

eſt. Me iteres verbũ in oꝛatiõe tua. Aer⸗
bum nãq; in oꝛatiõe iterare eſt poſt fletuʒ
cõmittere ꝙ rurſum neceſſe ſit flere. Hic
per Eſaiam dicit᷑. Lauamini: mũdi eſto⸗
te. Poſt laeacrũ enim mũdus eſſe negli⸗
git: qͥſquis poſt lachꝛymas vite innocen
tiam nõ cuſtodit:⁊ lauant᷑ ergo:⁊ nequa⸗
qᷓ; mundi ſunt:qui cõmiſſa flere non deſi⸗
nũt:ſed rurſus flenda committunt. Hinc
quoq; per quendã ſapientẽ dicit᷑: Quid
pꝛodeſt: qui baptizat᷑ a moꝛtuo: ⁊ iterum
tangit illũ? Quid pꝛoficit lauatio eius:

Baptizat᷑ quippe a moꝛtuo qui mundat᷑

fletibus a peccato. Sed poſt baptiſmum

moꝛtuũ tangit:qui culꝑã poſt lacheymas
repetit. Admonẽdi ſunt:qui cõmiſſa plãäa
gunt:nec tamen deſerũt: vt ante diſtricti
iudic oculos eis ſe ſimiſes eſſe agnoſcat

enim ſunt qui cõmiſſa plangũt: nec tamẽæ
eſerũt:vt conſiderare ſollicite ſciãt:quia

—

—— — — — ᷑— ℳ —☚n☚

.

W.
—
nicon
ndeſ
itene
Nnenc
Nn
Gt.
ber
M.
un
Dln
hi
Un
erat!
uunt:
tifue
tco
di
luta⸗
ir:
ſerit
li
nte⸗
ro
on
10
Ni
⸗
;
die
o⸗
gli⸗
cen
na⸗
eſi
ine

fum
uo:

ſan

Beati Hregoꝛij pape Tap. XxxXI

qui veniẽtes ad faciem quoꝛundã homi⸗
nũ magna eis ſubmiſſione blandiunt᷑:re⸗
cedentes autẽ inimicitias ac damna que

valent atrociter inferũt. Quid eſt enim

culpã flere: niſi humilitatẽ deo ſue deuo⸗
tiõis oſtendere? Et quid eſt poſt fletũ pꝛa
ua agere:niſi ſuperbius in eũ quẽ rogaue
rat:inimicitias exercere? Jacobo atteſtã⸗
te:qui ait: Quicũq; vult amicus eſſe hu
ius ſeculi:inimicus dei cõſtituit᷑. Admo⸗
nendi ſunt: qui ammiſſa plangũt:nec ta⸗
men deſerũt:vt ſollicite cõſiderent: quia
ita plerũq; mali inutiliter compũguntur
ad iuſticiã ſicut plerũq; voni innoxie tem
ptant᷑ ad culpã.FYit quippe mira exigen⸗
tibus meritis poſitiõis interne menſura:
vt ⁊ illi de bono aliquid agũt:quod tamẽ
non perficiũt: ſuperbe inter ipᷣa que iam
pleniſſime perpetrãt mala confidãt:a iſti
dum de malo temptant᷑: cui nequadᷣ con
ſentiũt:quo per infirmitatẽ titubant: eo
greſſus coꝛdis ad iuſticiã per humilitatẽ
verius figant. Balaam quippe iuſtoꝝ ta
bernacula reſpiciens ait: Moꝛiat᷑ anima
mea moꝛte iuſtoꝝ: ⁊ fiant nouiſſima mea
hoꝝ ſimilia:ſed cũ eompunctõis tempus

abſceſſit contra eoꝛũ vitam quibus ſe ſi⸗

milẽ fieri etiam moꝛiẽdo popoſcerat:con
ſiliũ pꝛebuit: ⁊ cum occaſionẽ de auaricia
repperlt: illico oblitꝰ eſt quicquid ſibi de
innocẽtia optauit. NPaulus vero ait: Ai⸗
deo aliam legẽ in membꝛis meis repug⸗
nantẽ legi mentis mee:⁊ captiuũ me du⸗
centẽ in lege peccati que eſt in mẽbꝛiſ me

is. Qui pꝛofecto iccirco temptat᷑: vt in bo
no robuſtius ex ipᷣa infirmitatis ſue cogni

tione ſolidet᷑. Quid eſt ergo ꝙ ille com⸗
pungitur: ⁊ tamen iuſticie non appꝛopin
quat:iſte temptat᷑: et tamen eũ culpa non

inquinat: niſi hoc quod oſtendit᷑ aperte:
quia nec malos bona imperfecta adiuuãt

nec bonos mala cõſummata condempnãat
At cõtra admonendi ſunt:qui amiſſa de⸗
ſerũt:nec tamen plangunt: ne iam relaxa
tas eſtimẽt culpas:quas ⁊ ſi agendo non
multiplicãt: nullis tamen fletibus mun⸗
dãt Neq; em̃ ſcrꝓtoꝛ ſi a ſcriptõe ceſſaue

rit:qꝛ alis nõ addidit etiã illa q̃ ſcripſera?

deleuit:nec qui cõtumelias irrogat: ſi ſo⸗

lũmodo tacuerit:ſatiſfecit. Cum pꝛofecto
neceſſe ſit:vt verba pꝛemiſſe ſuperbie ver
bis ſubiuncte humilitatis impugnet:nec
debitoꝛ abſolutus eſt: quia alia nõ multt
plicat:niſi ⁊ illa que ligauerat: abſoluat.
Ita ⁊ cũ deo delinquimus:nequaiᷓ ſatiſ⸗
facimus ſi ab iniquitate ceſſamus:niſi vo
luptates quoq; quas dileximꝰ: ecõtrario
oppoſitis lamẽtis inſequamur. Si enim
nulla nos in hac vita operũ culpa macu⸗
laſſet:nequai hic adhuc degentibus ipᷣa

ad ſecuritatẽ innocẽtia noſtra ſufficeret:

quia illicita animũ mult a pulſarẽt. Qua
igit᷑mente ſecurus eſt:qui perpetratis ini
quitatibus ipᷣe ſibi teſtis eſt: qꝛ innocens
non eſt. Meq; ei deus noſtris cruciatibꝰ
paſcitur:ſed delictoꝝ moꝛbos medicamẽ
tis cõtrarijs medet᷑: vt qui voluptatibus
delectati diſceſſimus:rurſus fletibꝰ ama⸗
ricati redeamus:⁊ qui per illicita defluen
do cecidimus:etiam a licitis noſmetipᷣos
reſtringẽdo ſurgamus:⁊ coꝛ ꝙ inſana le⸗
ticia infuderat ſalubꝛis triſticia exurat: 2
ꝙ; vulnerauerat elatio ſuperbie curet ab⸗
iectio humilis vite. Hinc enim ſcriptum
eſt. Dixi iniquis: MHolite inique agere:⁊
delinquẽtibus nolite exaltare coꝛnu. Coꝛ
nu quippe delinquẽtes exaltent:ſi nequa
ꝙᷓ ſe ad penitentiam ex cognitiõe ſue ini⸗
quitatis humiliãt. Hinc rurſum dicitur?:
Coꝛ contritũ ⁊ humilatũ deus non ſper⸗
nit: quiſquis em̃ peccata plangit:nec ta⸗
men deſerit:coꝛ quidẽ conterit:ſed humi
liare cõtempnit. Quiſquis vero pecca⸗
ta deſerit: nec tamen plangit: iam quidẽ
humiliat:ſed tamẽ sõuertere coꝛ recuſat.
Hinc Paulus ait: Et hec quidẽ fuiſtis:
ſed abluti eſtis:ſed ſanctiſicati eſtis:qꝛ ni
mirũ illos emendatioꝛ vita ſanctificat:qs
per penitentiã abluẽs: afflictio fletuũ mũ
dat.Hinc MPetrus cũ quoſdã territos ma
loꝝ ſuoꝛum conſideratiõe conſpiceret:ad
monuit dicens: Penitentiã agite: ⁊ ba⸗
ptiʒetur vnuſquiſq; veſtrũ. Dicturus eif
baptiſma pꝛemiſn penitentie lamenta:vx

Tene Pertis lba WMaſtornlis eue

pꝛius ſe aqua ſue afflictiõis infunderent:
⁊ poſtmodũ ſacramento baptiſmatis laua
tent. Qua igit᷑ mente qui tranſaetas cul⸗
pas flere negligũt: fiunt ſecuri de venia:
quãdo ipᷣe ſummꝰ paſtoꝛ eccleſie huic eti⸗
am ſacramẽto attendendã penitentiã cre
didit:qð peccata pꝛincipaliter extinguit.
De diuerſo modo admonen⸗
di eos qui illicita que faciũt lau
dant:atq; eos qui accuſant pꝛa-
ua:nec tamen deuitant:
Eapitulum. XXXII.
LCLiter admonẽdi ſunt qui illici

—

ʒ alit er qui accuſãt pꝛaua:nec
ltaimen deuitant. Admonendi
ſunt em̃ qui illicita que faciũt etiam lau⸗
dant: vt cõſiderent ꝙ plerũq; plus oꝛe qᷓ
opere delinquãt. Opere nãq;ʒ per ſemet⸗
ipᷣos ſolos pꝛaua perpetrãt:oꝛe auteʒ per
tot perſonas iniquitatẽ exhibent: quo au
qientiũ mentes iniqui ladãtes docẽt.Ad
monẽdi & ſunt: vt ſi eradicare mala eiſi⸗
mulat:ſalti ſeminare pertimeſcãt. Admo
nẽdi ſunt:vt eis perditio pꝛiuata ſufficiat
Aurſumq; admonẽdi ſunt:vt ſi mali eſſe
non metuũt: erubeſcant ſaltim videri qð
ſunt. Plerũq; enim culpa dũ abſcondit᷑:
effugat᷑: quia dum mens erubeſcit videri
quod tamẽ eſſe non metuit:erubeſcit quã
doq; eſſe quod fugit videri.Cũ vero quiſ
q; pꝛauns impudẽter innoteſcit:quo libe
rius om̃e facimus perpetrat: eo etia lici⸗
citũ putat:⁊ quod licitũ ſuſpicatur:in hoc
pꝛoculdubio multiplicius mergit᷑. Ande

ſcriptũ eſt. Peccatũ ſuũ ſicut ʒodoma pꝛe

dicauerũt:nec abſconderũt. NPeccatũ ſu⸗
um ſi ʒzodoma abſconderet: adhuc ſub ti⸗
moꝛe peccaret. Sed funditus frena timo
ris amiſerat:que ad culpam nee tenebꝛas
requirebat. Ande rurſum ſcriptũ et. Cla
moꝛ zodomoꝛũ ⁊ gomoꝛre multiplicatus
eiſt: Peccatũ quippe cum voce eſt: culpa
in actione. Peccatũ vero etiã cum clamo

re eſt:culpa cũ libertate.At contra admo

ta que faciũt etiam laudãt. At⸗

nendi ſunt: qui accuſant pꝛaua: nec tamè

deuitãt: vt pꝛouide perpendãt quid in di
ſtricto dei iudicio pꝛo ſua excuſatiõe di⸗
cturi ſunt:qui de reatu ſuoꝝ criminũ:etia
am ſemetipᷣis iudicibus nõ excuſant᷑. lhi
itaq; quid aliud ꝙ; pꝛecones ſui ſunt vo⸗

ces cõtra culpas pꝛoferunt: ⁊ ſemetipᷣos

operibus reos trahũt. Admonẽdi ſunt:
vt videant: quia de occulta iam retribu⸗
tiõe iudicij eſt: ꝙ eoꝛum mẽs malũ quod

perpetrat: illuminat᷑: vt videat: ſed non

conatur vt vincat: vt quo melius videt:
eo deterius pereat:quia ⁊ intelligentie lu
men percipit:⁊ actõis pꝛaue tenebꝛas nõ
relinquit. Nam cũ acceptam ad adiutoꝛi

um ſcientiã negligunt. Hanc cõtra ſe in

teſtimoniũ vertũt: ⁊ de lumine intelligẽ⸗
tie augent ſupplicia: ꝙ pꝛofecto accepe⸗

perãt vt poſſint delere peccata. Quoꝛuʒ

nimirũ nequitia cum malũ agit:quod di⸗
iudicat:venturũ iam iudiciũ hic deguſtat

vt cum eternis ſupplicijs ſeruat᷑:obnoxia
ſuo hic interim examine nõ ſit abſoluta:
tantoq; illic grauioꝛa toꝛmẽta percipiat:

quanto hic malũ non deſerit:etiam ꝙ ipᷣa
condemnat. Hinc em̃ veritas dicit. Ser⸗
uus qui cognouit voluntatẽ domini ſui:
et non fecit ſcdᷣm voluntatẽ eius vapula⸗
bit multis pladis. Hinc pſalmiſta airt: De
ſcendant in infernũ viuentes.Aiui quip⸗

pe que circa illos agunt᷑: ſciunt ⁊ ſentiũt:

moꝛtui autẽ ſentire nihil poſſunt. Moꝛ⸗
tui enim in infernũ deſcenderent:ſi mala
neſciendo perpetrarent. Cum vero ſciũt

mala ⁊ tñ faciũt:ad iniquitatis infernũ vi

uentes miſeri:ſentienteſq; deſcendũt.

Be diuerſo modo admonen⸗
di eos qui repentina cõcupiſcẽ-/

tia ſuperant᷑: atq; eos qui in cul

pa ex conſilio ligantur:
Eapitulum. XXXIII.

Citer admonẽdi ſunt qui repẽ

q; aliter qͥ in culpa ex cõſilio li
Sant᷑. Admonẽdi ùppe ſũt qͥs

tina cõcupiſcentia ſuperant᷑:at

tam
gnd
de di⸗
reti⸗
keht
nro⸗
ties
ſunt:
o/
ot
e⸗
geln
110
tori
ſeis
gi⸗
be⸗
du⸗
dris
ua:
at:
iß
Zer⸗
ſui:
glo⸗
De
ip⸗
in:
0

ſoli

iecs

Beati Gfegoꝛij pape Cap. XxxXIII

repentina cõcupiſcentia ſuꝑat: vt in bel⸗
lo pñtis vite ſe quotidie poſitos attẽdat:
⁊ coꝛ ꝙ pꝛeuidere vulnera nõ poteſt:ſcu⸗
to/ſolliciti timoꝛis tegãt:vt occulta inſidi
antis hoſtis iacula perhoꝛreſcãt:⁊ in tam
caliginoſo certamine intentiõe ↄtinua in
tra mẽtis caſtra ſe muniãt. Nam ſi a circũ
ſpectiõis ſollicitudine coꝛ deſtituit᷑: vul⸗
neribus aperit᷑:qꝛ hoſtis callidus tanto li

beriꝰ pectus percutit:quãto nudũ a ꝓui⸗

dentie loꝛica depꝛehẽ derit. Admonendi
ſunt qui repentina cõcupiſcẽtia ſuperant᷑
vt curare nimis terrena deſueſcãt: qꝛ in⸗
tentionẽ ſuã dũ rebus tranſitoꝛiis immo⸗

deratius implicãt: quibus culparũ iacu⸗

lis traſigant᷑ ignoꝛat. Ande ⁊ per Salo
monẽ vox percuſſi ⁊ doꝛmiẽtis expꝛimit᷑
qui ait: Rerberauerũt me:⁊ nõ dolui:tra

xerũt me ⁊ ego nõ ſenſi. Quãdo euigila⸗

bo ⁊ rurſũ viuã reperiã. Mens quippe s
cura ſue ſollicitudinis doꝛmiẽs verberat᷑
⁊ nõ dolet:qꝛ ſicut imminẽtia mala nõ ꝓ
ſpicit:ſic nec que perpetrauerit agnoſcit.
Trahit᷑ ⁊ nequaiꝙ ſent it: quia per illece
bꝛas vicioꝝ ducit᷑: nec tamen ad ſui cuſto
diã ſuſcitat᷑. Que quidẽ euigilare optat:

vt rurſum viua repperiat: qꝛ quãuis ſom

no toꝛpoꝛis a ſui cuſtodia pꝛemat᷑: vigila⸗
re tamẽ ad curas ſeculi nitit᷑ivt ſemꝑ vo⸗
luptatibus deebꝛiet᷑: ⁊ cũ ad illud doꝛmi⸗
at in qð ſolerter vigilare debuerat: ad il⸗

lud vigilare appetit: ad qð laudabiliter

doꝛmir e potuiſſet. Hic ſuperiꝰ ſcriptũ eſt
Et eris quaſi doꝛmiẽs in medio maxi: et
quaſi ſopitꝰ gubernatoꝛ amiſſo clauo. In
medio em̃ mari doꝛmit: qͥ in huius mũdi
temptatiõibus poſitus ꝓuidere motus ir

ruentiũ vicioꝝ quaſi imminẽtes vndaruʒ.

cumulos negligit:⁊ quaſi gubernatoꝛ cla
uũ amittit: qũ mens ad regendã nauẽ coꝛ
poꝛis ſtudiũ ſollicitudinis perdit. Clauũ
quipꝑpe in mari amittere eſt intentionẽ ꝓ
uidã inter ꝓcellas huius ſeculi nõ tenere
Si em̃ gubernatoꝛ clauũ ſollicite ſtringit

mocgo in ſuctibus ex aduerſo nauẽ dirigi

tur; modo ventoꝛũ impetus per obliquũ
fundit:ita cũ mens vigilãter animã regit

modo alia ſuperãs calcat: modo alia ꝓui D

dẽs declinat:vt ⁊ pñtia laboꝛãdo ſuvijei⸗
at: ⁊ cõtra futura certamina ꝓſpiciendo
cõualeſcat. HMinc rurſũ de foꝛtibus ſuꝑne
patrie bellatoꝛibꝰ dicit᷑. Aniuſcuiuſq; en
ſis ſuper femur ſuũ ꝓpter timoꝛes noctur
nos.Enſis em ſuper femur ponit᷑:qñ aceu
mine ſancte pꝛedicatiõis pꝛaua ſuggeſtio

carnis edomat᷑. Mer nocteʒ vero cecitas

noſtre infirmitatis expꝛimit᷑: qꝛ quicquid

qaduerſitatis in nocte imminet:nõ videt᷑t
Aniuſcuiuſq; & enſis ſuꝑ femur ſun ponit᷑

ꝓbter timoꝛes nocturnos: qꝛ vicʒ ſancti
viri dũ ea que nõ vident: metuũt:ad intẽ

tionẽ certamĩs parati ſemꝑ afſiſtũt.Minc
rurſum ſponſe dicit᷑. Naſus tuus ſicut tur

ris que eſt in lyybano. Rem naãq; qua ocu
lis nõ cernimꝰ:plerũq; odoꝛe pꝛeuidemꝰ
Per naſũ quoq; odoꝛes letoꝛeſq; diſcer⸗

nimus. Quid ergo per naſũ eccleſie: niſi

ſanctoꝝ pꝛouida diſcretio deſignat᷑. Qui
etiã turri ſimilis que eſt in lybano dicit᷑:

qꝛ diſcreta eoꝛũ ꝓuidentia ita in alto ſita

eſt:vt temptationũ certamĩa ⁊ pꝛiuſqᷓ ve

niãt videat:⁊ ↄtra ea dũ venerint munita

ſubſiſtat. Que em̃ futura pꝛeuident᷑ cum

pñtia fuerint:minoꝛis timoꝛis fiũt qꝛ duzʒ

ↄtra ictũ quiſq; paratioꝛ reddit᷑: hoſtis
ſe inopinatũ credidit: eoipᷣo quo ꝓuiſus
eſt eneruat᷑. At cõtra admonẽdi ſunt qͥ in
culpa ex conſilio ligant᷑: quatenus ꝓuida
ↄſideratiõe perpendãt: qꝛ dũ mala ex iu⸗
dicio faciũt:diſtrictius cõtra ſe iudiciũ ac

cendũt:vt tãto eos durioꝛ ſentẽtia feriat:
quãto illos in culpa arcius vincula deli⸗
be ratiõis ligant:citius foꝛtaſſe delicta pe
nitẽdo abluerẽt:ſi in his ſola pꝛecipitatiꝰ

ne cecidiſſent.MNã tardius peccatũ ſoluit
ꝙ ⁊ per ↄſiliũ ſolidat᷑. Niſi em̃ mens om⸗
nino eterna deſpiceret:in culpa ex iudicio
nõ periret.Hoc ergo pꝛecipitatiõe lapſis
per ↄſiliũ pereũtes differũt:qꝙ cũ hi ab ſta

tu iuſticie peccãdo cõcidũt: plerũq; ſunul

⁊ in laquen deſperatiõis cadũt. Hinc eſt

ꝙ per pꝛophetã dominus nõ tam pꝛeci⸗

pitationũ pꝛaua ꝙᷓ delictoꝛum ſtudia re⸗

pꝛehendit dicens: Me foꝛte egrediaturz
4

—

Nertie partis libꝛei Maſtoꝛalis cure

vt ignis indignatio mea ⁊ ſuccendatur.2
nõ ſit qui extinguat pꝛopter malicis ſtudi
oꝛnm veſtroꝛũ.Hinc iterũ iratus dicit.vi
ſitabo ſuper vos fructũ ſtudioꝛum veſtro⸗
rum. Quia igitur peccatis alijs differũt
peccata que per conſiliũ perpetrant᷑ non
tam pꝛaua facta dominus ꝙꝙᷓ ſtudia pꝛaui⸗
tatis inſequitur. In factis eni ſepe infir⸗
mitate ſepe negligẽtia in ſtudijs vero ma

contra recte beati viri expꝛeſſione per pꝛo
phetam dicitur. Et in cath edra peſtilẽtie
non ſedit. Cathedra quippe iudicis eſſe
vel pꝛeſidentis ſolet. In cathedra enĩ pe
ſtilentie ſedere eſt ex iudicio praua cõmit
tere. In cathedra peſtilentie ſedere eſt et
ex ratiõe mala diſcernere.⁊ tamẽ ex deli⸗
beratione perpetrare. Quaſi in peruerſi
conſilij cathedra ſedet. qui tanta iniqui⸗
tatis elatione attollitur vt implere maluʒ
etiam per conſilia conetur. Et ſicut aſſiſtẽ
tibus turbis pꝛelati ſunt qui cathedre ho
noꝛe fulciuntur.ita delicta eoꝛum qui pꝛe
cipitatione coꝛꝛuunt exquiſita per ſtudiũ
peccata tranſcendunt. Admonendi ergo
ſunt vt hinc colligant qui in culpꝑa ſe per
conſilium ligant qua quãdoq; vltione fe⸗
riendi ſunt.qui nunc pꝛauoꝛum non ſocij

ſed pꝛincipes fiunt.

(ne diuerſo modo admonen-

Qi illos qui licet minima crebꝛo

tamen illicite faciunt: atqʒ illos
qui ſe a paruis cuſtodiunt ſʒ ali
quando in grauibus dimergun

(Tapitulum. XXXIIII.

Viter admonẽ di ſunt qui licet
minima. crebꝛo tamen illicita
faciunt.atq; aliter qui ſe a par⸗
uiſ euſtodiunt.ſed aliquãdo in
grau oꝛibꝰ dimergunt᷑ Admonẽdi ſunt
qui quãuis in minimis. ſed tamẽ frequẽ⸗
ter excedunt.vt nequaꝙᷓ conſiderẽt qua⸗

licioſa ſemper intentione peccatur. Quo

lia ſed quãta cõmittunt. Facta eniʒ ſus ſi

deſpiciant timere cum penſant.debẽt foꝛ
midare cũ numerent.Altos quippe gur⸗
gites fluminũ parue ſed in numere repꝑlẽt
gutte pluuiarũ.⁊ hoc agit ſentẽtia latẽter
creſcens.qð patenter ꝓcella ſeuiens. Et
minuta ſunt que erumpũt in mẽbꝛis ꝑ ſca
biem vulnera:ſed cũ multitudo eoꝛum in
numerabilit᷑ occupat.ſic vitã coꝛꝑis ſicut
vnũ graue inflictũ pectoꝛi vulnus necat.
Hinc videlicet ſcriptum eſt Qui modica
ſpernit paulatim decidet. Qui eniʒ pec⸗
cata minima flere ac deuitare negligit.ab
ſtatu iuſticie nõ quidem repẽte ſed parti⸗
bus totus cadet. Admonẽdi ſunt qui in

minimis frequenter excedunt.vt ſollicite

conſiderẽt qꝛ nõnuniꝙᷓ in parua deterius
ꝙᷓ in maioꝛi culpa peccatur. Maioꝛ enim
quo citius qꝛ ſit culpa agnoſcitur.eo etiaʒ
celerius emendat᷑. Minoꝛ vero dũ quaſi
nulla creditur.eo peius quo ⁊ ſecuriuſ in

vſu retinetur. Ande ſit plerũq; vt mẽs aſ
ſueta malis leuibus nec grauia perhoꝛꝛe⸗
ſcat.atq; ad quandã auctoꝛitatẽ nequicie
per culpas nutrita perueniat.⁊ tãto ĩ ma⸗
ioꝛibus contẽpnat ꝑtimeſcere.quanto in
minimis didicit nõ timẽdo peccare. At
contra admonẽdi ſunt qui ſe a paruis cu⸗
ſtodiunt: ſed aliquando in grauibus di⸗
mergunt᷑.vt ſollicite ſe ipſos depꝛehẽ dãt

qꝛ dum coꝛ eoꝛũ de cuſtoditis minimis ex
tollitur ad perpetrãda grauioꝛa in ipᷣo ela
tionis ſue baratro deuoꝛant᷑ ⁊ dũ foꝛis ſi⸗

bi parua ſubijciũt ſed per inanẽ gloꝛiã in

tus intumeſcũt.languoꝛe ſuꝑbie intrinſe
cus victã mentẽ etiam foꝛas per mala ma
ioꝛa pꝛoſternũt. Admonẽdi ergo ſunt qui
ſe a paruis cuſtodiũt ſed aliquãdo in gra⸗
uibus dimergunt᷑. ne vbi ſe ſtare extrin⸗
ſecus eſtimat ibi intrinſecꝰ cadant.⁊ iux⸗
ta diſtricti iudicis retributionẽ elatio mi⸗
noris iuſticie via fiat ad foueaʒ grauioꝛis
culpe. Qui enĩ vane elati minimi boni
cuſtodiã ſuis viribus tribuũt.iuſte dereli
cti culpis maioꝛibus obruunt᷑ ⁊ cadendo

diſcunt nõ fuiſſe pꝛopꝛiuʒ ꝙ ſteterunt.vt

mala ĩmenſa coꝛ repꝛimant qð bona mini

lu

lie
a⸗
i
⸗
t

ſ⸗

eit edificãd

Beati BGꝛegoꝛij pape Cap. XRXV

ma exaltãt. Admonẽdi ſunt vt ↄſiderent
ꝙ ⁊ in culpis grauioꝛibꝰ alto reatu ſe ob⸗
ligent.⁊ tamẽ plerũq; ĩ paruis que cuſto
diunt deterius peccãt.qꝛ ⁊ in illis inique
faciũt ⁊ ꝑ iſta ſe hominibꝰ qꝛ iniquiſſunt
tegunt. Ande fit vt cũ maioꝛa mala ꝑpe⸗
trant coꝛã deo aperte iniquitatis ſint.⁊ cũ
parua bona cuſtodiunt coꝛã hominibus
ſimulate ſanctitatis ſint.inc ẽ enĩ quod
phariſeis dicitur. Liquãtes culicẽ came
lum autẽ gluciẽtes.Ac ſi aperte diceret᷑.

Minima mala diſcernitis.maioꝛa deuo⸗

ratis. Hinc eſt ꝙ rurſum oꝛe veritatis in

crepant᷑ cum audiũt.decimatis mentã et

anetũ ⁊ cymminũ.⁊ relinquitis que gra⸗
uioꝛa ſunt legis iudiciũ ⁊ miſericoꝛdiaʒ ⁊

fidem. Heq; enĩ negligẽter audiendũ eſt

ꝙ cũ decimari.minima diceret. extrema
quidẽ de oleribus maluit.ſed tamen be⸗

ne olentia memoꝛari. vt pꝛofecto oſtende

ret quia ſimulatoꝛes cũ parua cuſtodiunt
odoꝛem de ſe oſtendere ſancte opinionis
querũt.Et quãuis implere maxima pre⸗
termittant tamen minima obſeruant que
humano iudicio longe lateq; redoleant.

He diuerſo modo admonen-
di eos qui bona nec inchoant at
qʒ eos qui inchoata minime con

Liter admonẽdi ſũt qui bona
nec inchoãt atq; aliter qͥ incho⸗
ata minime ↄſumãͤt. Qui eniz
ona nec inchoãt non ſũt pꝛiꝰ
a que ſalubꝛiter ðiligãt.ſed de
ſtruenda ea in quibꝰ ſemetipſos nequitcr
verſant. Heq; eniʒ ſequunt᷑ que in exꝑta
audiũt niſi pꝛiꝰ qᷓ; ꝑnicioſa ſint ea que ſũt
exꝑta depꝛehendũt.qꝛ nec leuari appetit
qui ⁊ hoc ipſum qꝛ cecidit neſcit.⁊ qͥ do⸗
loꝛẽ vulneris nõ ſentit ſaluti remedia nõ

requirit. Pꝛiꝰ ergo oſtendẽda ſunt quaz

ſint vana que diligũt ⁊ tunc demũ vigilã⸗

ter intimanda ꝙꝙ ſint vtilia que pꝛetermit
tunt.pꝛius videãt fugiẽda que amãt.⁊ ſ
ne difficultate poſtmodũ cognoſcũt amã⸗
da eſſe que fugiũt. Melius eni inexꝑta re
cipiunt.ſi de expertis quicquid diſputati
onis audiũt veraciter recognoſcũt. Tune
igitur pleno voto diſcũt vera bona quere
re.cũ certo iudicio depꝛehẽderint falſa ſe
vacue tenuiſſe. Audiãt ergo ꝙ bona pꝛe⸗
ſentia ⁊ a delectatione citius tiãſitura ſint
⁊ tamẽ eoꝛũ cauſa ad vltionẽ ſine tranſitu
permãſura.qꝛ ⁊ nunc qðlibet inuitis ſub
trahitur.⁊ tũc qð dolet inuitis in ſuppli⸗
cio reſeruatur. Itaq; eiſdẽ rebus terrean⸗
tur ſalubꝛiter.quibus noxie del ectantur.
vt dum percuſſa mens alta ruine ſue dã⸗
pna conſpiciẽs.ſeſe in pꝛecipitium perue
niſſe depꝛehẽdit.greſſum poſt terga reuo
cet.⁊ pertimeſcens que amauerat. diſcat
diligere que contẽpnebat.Hinc eſt enĩ ꝙ
Hieremie miſſo ad pꝛedicationẽ dicitur.
Ecce conſtitui te hodie ſuꝑ gentes ⁊ ſuꝑ
regna.vt euellas⁊ deſtruas ⁊2⁊ diſſipes et
edifices ⁊ plãtes.quia niſi pꝛius peruer⸗
ſa deſtrueret edificare vtiliter recta non
poſſet quia niſi ab auditoꝛũ ſuoꝛũ coꝛdibꝰ
ſpinas vani amoꝛis euelleret nimirũ fru⸗
ſtra in eis ſancte pꝛedicationis verba plã
taret. Hinc eſt ꝙ petrus pꝛius euertit vt
poſtmodũ conſtruat cum nequaqᷓᷓ iudeos
monebat quid iã facerẽt ſed de his que ſe
cerant increpabat dicens. Jeſum naʒare⸗
num virũ appꝛobatũ a deo in vobis virtu
tibus ⁊ pꝛodigijs ⁊ ſignis que fecit per il⸗

lum deus in medio veſtri ſicut vos ſcitis.

hunc diffinito cõſilio ⁊ pꝛeſcientia dei tra

ditũ per manus iniquoꝛũ affigentes ligno

interemiſtis quẽ deꝰ ſuſcitauit ſolutis do
loꝛibus inferni. At videlicet crudelitatis
ſue cognitione deſtructi. edificationẽ ſan
cte pꝛedicationis qto anxie quererẽt tan
to vtiliter audirent.vnde illico reſponde
rũt. Quid ergo faciemꝰ viri fres? Qui⸗
bus mox dicit᷑. Penitentiã agite ⁊ bapti
ʒetur vnuſquiſq; veſtrũ. Que ediſicatio⸗
nis verba ꝓfecto contẽ pnerẽt.niſi pꝛius
ſalubꝛiter ruinã ſue deſtructionis inueniſ

Lertie partis libꝛi

Paſtoꝛalis cure

lent. hinc eſt ꝙ Saulus cũ ſuper euz lux

celitus emiſſa reſplẽduit nõ iã quid recte

deberet facere ſed quid pꝛaue feciſſet au⸗
diuit. Mã cũ pꝛoſtratus requireret dicens
Quis es dñe: Protinus reſpõdet᷑. Ego
ſum Jeſus naʒarenꝰ quẽ tu perſequeris.
Et cu repente ſubiungeret.dñe quid me
iubeſ facere? Illico adiungit᷑. Surge ⁊ in
gredere ciuiuitatẽ ⁊ ibi tibi dicet᷑ quid te
opoꝛteat facere.Ecce de celo dñs loquẽs
ꝓſecutoꝛis ſui facta coꝛꝛipuit nec tamẽ illi
co que eſſent faciẽda mõſtrauit. Zcce ela⸗

tionis ſue fabꝛica iã tota coꝛꝛuerat ⁊ poſt

ruinã ſuam humilis edificari requirebat.
⁊ cum ſuꝑbia deſtruitur ediſicationis ta⸗
men verba retinent᷑ vt videlicet perſecu⸗

toꝛ ĩ manis diu deſtructus iaceret. ⁊ tan⸗

to poſt in bonis ſolidius ſurgeret quanto
pꝛiꝰ funditus euerſus a pꝛiſtino eꝛꝛoꝛe ce
cidiſſet. Qui ergo nulla adhuc agere bo
na ceperũt a rigiditate antea ſue pꝛauita⸗
tis coꝛꝛeptionis manu euertẽdi ſũt vt ad

ſtatũ poſtmodũ recte oꝑationis erigãtur.

qꝛ ⁊ iccirco altũ ſilue lignũ ſuccidimus vt
Heoct in edifitit᷑ tegmine ſubleuemus Sed
tamem non repente in fabꝛica ponitur vt
nimirũ pꝛius vicioſa eius viriditas exice⸗
tur. Cuius quo plus in infimis humoꝛ ex
coquitur.eo ad ſumma ſolidiꝰ leuat᷑. At
contra admonẽdi ſunt qui inchoata bona
minime conſũmant vt cauta circũſpectio⸗
ne conſiderẽt qꝛ dum ꝓpoſita nõlperſiciũt
etiã gue fuerãt cepta conuellunt.Si eniʒ
ꝙ videtur gerendũ ſollicita intentiõe nõ
cerſcit etiã ꝙ fuerat bene geſtũ deereſcit.
In hoc quippe mundo humana aĩia qua⸗
ſi moꝛe nauis contra ictũ fluminis condeſ
cendẽtis vno in loco nequaiᷓ permittitur

qꝛ ad ima labitur.niſi ad ſüma coneẽ. Si

ergo inchoata bona foꝛtis oꝑantis manꝰ

ad perfectionẽ non ſubleuat.ipſa operan

di remſſſio contra hocqð oꝑatum eſt pu⸗
gnat. Hinc eſt enim ꝙ per Salomonẽ di
citur. Qui mollis ⁊ diſſolutuſ in oꝑe ſuo
fuerit frater eſt ſua opera diſſpantis quia

diſſolutione negligẽtie manum deſtruen

tis imitatur. Hinc ſardis eccleſie ab ange
lo dicitur. Eſto vigilans ⁊ confirma cete⸗
ra que moꝛitura erant.non enĩ inueni ope
ra tua plena coꝛaʒ deo meo. Quia igitur
coꝛã deo plena eius opera inuenta nõ fue

rant.moꝛitura reliqua etiã que erant ge⸗-⸗

ſta pꝛedicabat. Si enim ꝙ moꝛtuũ in no⸗

bis eſt ad vitã non accenditur. Hoc etia,ʒ

extinguitur ꝙ quaſi adhuc viuũ tenetur.
Admonẽdi ſunt vt perpendãt ꝙ tollera⸗
bilius eſſe potuiſſet recti viã non arripere

ꝙ; poſt arreptã poſt tergũ redire.MHiſi enĩi

retro reſpicerent.erga ceptũ ſtudium nul

lo toꝛpoꝛe langerẽt. Audiant ergo qð ſcMrii

tum eſt. Melius erat eis non cognoſcere
viaz iuſticie quã poſt agnitionẽ retroꝛſuʒ
conuerti. Audiant qð ſcriptũ eſt. Atinaʒ

frigidus eſſes aut caliduſ:ſed quia tepidꝰ

es ⁊ nec frigidus nec calidus incipiam te
euomere ex oꝛe meo. Calidus quippe eſt
qui bona ſtudia ⁊ arripit ⁊ conſũmat.Fri
gidus vero qui conſũmanda nec inchoat
7 ſicut a frigoꝛe per tepoꝛẽ tranſitur ad ca
loꝛem.ita ad caloꝛem per tepoꝛem reditur
ad frigus. Quiſquis ergo amiſſo infideli
tatis frigoꝛe viuit ſed nequac tepoꝛe ſu⸗
perato exardeſcit vt ferueat.pꝛoculdubio
caloꝛe deſperato dũ noxio in tepoꝛe demo
ratur.agit vt frigeſcat.Sed ſicut ante te⸗

poꝛem frigus ſub ſpe eſt. ita poſt frig te⸗

poꝛ indeſperatione. Qui eniĩ adhuc ĩ pec
catis eſt cõuerſionis fiduciaʒ non amittit
Qui vero poſt conuerſionẽ tepuit ⁊ ſpem

q̃ eſſe potuit de peccatoꝛe ſubtraxit. Aut

calidus ergo quiſq; aut frigidus eſſe que
rat.ne tepidus euomatur vt videlicet ant
nec dum cõuerſus adhuc de ſe conuerſio⸗
nis ſpem pꝛebeat.aut iam conuerſus vir⸗
tutibus inardeſcat.ne euomatur tepidus

gui a caloꝛe queʒ pꝛopoſuit toꝛpoꝛe ad no
.

um frigus redit.

¶ De diuerſo modo odmonen-
di eos qui mala occulte agunt⸗

vicz qui cepta bona diſtricte nõ exequitur bona publice: atqʒ eos qui bona

faciunt abſconduũt et bene qui⸗

—

nt

r⸗

1

ðMU M
Heati Bregoꝛij pape Cap. xXxxXVI

buſdam factis publice mala de
ſe opinari permittunt.

CQIcapitulum. XXXVI.

Ai1ter admonẽdi ſunt.qui ma⸗
la occulte agunt ⁊ bona publi⸗
ce. Atq; aliter qui bona que fa
ciunt abſcondũt. ⁊ tamen qui⸗

6 buſdam factis publice mala de ſe opinari

permittunt. Admonẽdi enim ſunt qͥ ma⸗
la occulte agunt ⁊ bona publice.vt perpẽ

d/t humana iudicia quata velocitate euo
lant.diuina autem quãta iĩmobilitate per

urant. Admonẽdi ſunt vt in fine rerum
mentis oculos figant.quia ⁊ humane lau
dis atteſtatio pꝛeterit ⁊ ſuperna ſententia
que abſcondita penetrat ad retributionẽ
perpetuam conualeſcit. Duʒ igitur occul
ta mala ſua diuinis iuditijs. recta autem
ſua humanis oculis anteponunt.⁊ ſine te
ſte eſt bonum qð publice faciunt ⁊ non ſi⸗
ne eterno teſte eſt.qð latenter delinquũt.
Culpas itaq; ſuas occultando hominibꝰ
virtuteſq; pandendo.⁊ vnde puniri debe
ant abſcondẽtes detegnnt.⁊ vnde remu⸗
nerari poterant detegẽtes abſcondunt.
MNQuos recte ſepulchꝛa dealbata ſpecioſa
exterius ſed moꝛtuoꝛũ oſſibus plena veri⸗
tas vocat.quia vicioꝛum mala intus con⸗

tegunt.humanis vero oculis quoꝛundaʒ

demonſtratione operum de ſolo foꝛas iu⸗
ſticie coloꝛe blandiuntur. Admonẽdi ita⸗
qᷓ; ſunt ne que agunt recta deſpiciant ſed
ea meriti melioꝛis credant. Ralde nanq;
vbona ſua diiudicant: quia de eoꝛum mer⸗
cede ſufficere fauoꝛes humanos putant.
Cum enim pꝛo recto opere laus tranſito⸗
ria queritur eterna retributione res dig⸗
na vili pꝛecio venũdatur. De quo videli⸗
cet pꝛecio percepto veritas dicit. Amen
dico vobis.reecperunt mercedẽ ſuã. Ad
monendi ſunt vt conſidèrent quia dũ pꝛa
uos ſe in occultis exhibent ſed tamen ex⸗
empla de ſe publice in bonis operibus pᷣ⸗
bear.oſtendunt ſequenda que fugiũt.cla

mant amanda que oderunt. viuũt poſtre

mo alijs ⁊ ſibi moꝛiuntur. At contra ad

monendi ſunt qui bona occulte faciunt æ
quibuſdã tamen factis publice de ſe mala
opinari permittunt.ne cum ſemetipᷣos ac
tionis recte virtute viui ficant in ſe alios
per exemplum pꝛaue eſtimatiõis occidaãt.
ne minus i ſe pꝛoximos diligant.⁊ cũ ip
ſi ſalubꝛem potũ vini ſoꝛbeant intentis iu
ſui conſideratione mẽtibus peſtiferum ve
neni poculũ fundant. Himirum in vno
pꝛoximoꝛũ vitam minus adiuuant.in alꝰ
tero multum grauant.dum ſtudent et rez-
cta occulte agere.⁊ quibuſdã factis ad ex
emplum de ſe pꝛaua ſeminare.Quiſquis
anim laudis concupiſcentiã calcare iã ſuf
ficit.ediſicationis fraudẽ perpetrat ſi bo-⸗
na que agit occultat.⁊ quaſi iactato ſemi⸗
ne germinandi radices ſubtrahit qui opꝰ
quod imitandum eſt non oſtendit. Hine
nanq; in euangelio veritas dicit. Sic lu⸗

ceat lux veſtra coꝛam hominibus vt vide

ant opera veſtra bona ⁊ gloꝛificent patrẽ
veſtrũ qui in celis eſt. Abi illa quoq; ſen
tentia pꝛomittitur que longe aliu d pꝛece⸗
piſſe videtur:dicens. Attendite ne iuſti⸗
ciam veſtrã faciatis coꝛam hominibus vt
videamini ab eis. Quid eſt igitur ꝙ opꝰ
noſtrum.⁊ ita faciendũ eſt ne videatur et
tamen vt debeat videri pꝛecipitur.niſi ꝙ
ea que agimus ⁊ occultãda ſunt ne lande
mur ⁊ tamẽ oſtendenda ſunt vt l audeʒ ce
leſtis patris augeamus. Ham cnʒ nos iu
ſticiam coꝛã hominibus dominus facere
pꝛohiberet illico adiũxit vt videamini ab
eis.⁊ cum rurſus videnda ab hominibus

bona opera noſtra pꝛeciꝑet pꝛotinus ſub⸗

didit vt gloꝛiſicent patrẽ veſtrũ qui in ce⸗
lis eſt. Qualiter igitur vidẽda eſſent vel
qualiter non videnda ex ſententiarũ fine
monſtrauit.quatenus operantis mens o⸗
pus ſuum ⁊ pꝛopter ſe videri non quere⸗

ret. ⁊ tamen hoc pꝛopter celeſtis patris

gloꝛiam non celaret.vnde fit plerunq; vt
bonum opus ⁊ in oceulto ſit cum fit pub⸗
lice.⁊ rurſus in publico cuʒ agit᷑ occulte.
Quj enĩ in publico bono oꝑe nõ moz ed

Aoponat

ſuperni patris gloꝛiam querit:ꝙ fecit ab
ſcondit: quia illũ ſolum teſtẽ habuit: cui
placere curauit. Et qui in ſecreto ſuo bo⸗
no opere depꝛehẽdi ac laudari cõcupiſcit

⁊ nullus foꝛtaſſe vidit:qð exhibuit: ⁊ ta-

men hoc coꝛã hominibus fecit:quia tot te
ſtes in bono opere ſecum durit:ꝙ huma⸗
nos laudes in coꝛde requiſiuit. Cuʒ vero
pꝛaua eſtimatio inquantũ ſine peccato va
let:ab intuentiũ mente non tergit᷑: cũctis
mala credẽtibus per exemplũ culpa pꝛo⸗
pinat᷑:vnde ⁊ plerũq; cõtingit:vt qui ne⸗
gligenter de ſe mala opinari permittunt:
per ſemetipᷣos quidẽ nulla i niqua faciũt:
ſed tamen per eos qui ſe imitati fuerint:
multiplicius delinquũt. Hinc eſt ꝙ apo⸗
ſtolus immũda quedam ſine pollutiõe co
medẽtibus:ſed imꝑfectis temptiõis ſcan
dalũ ſua hac cõmeſſatiõe mouentibus di
eit: AUidete ne foꝛte hec licẽtia veſtra offẽ
diculũ fiat infirmis: ⁊ rurſum. Et peribit
infirmus in tua cõſcientia frater: pꝛopter

quem xpᷣus moꝛtuus eſt. Sic autẽ peccã⸗

tes in fratres ⁊ percutiẽtes conſcientiã eo
rum infirmã in xpᷣo peccatis. Hinc eſt ꝙ
Moyſes cũ diceret: MHon maledices ſur⸗
do:pꝛotinns adiũxit. Hec coꝛam ceco po⸗
nes offendiculũ. Surdo quippe maledi⸗

cere eſt abſenti ac nõ audienti derogare.

Coꝛam ceco vero offendiculũ ponere: eſt
diſcretã rem quidẽ agere: ſed tamẽ ei qui
iumen diſcretiõis non habet ſcandali oc⸗

caſionẽ pꝛebere.

NDe exhoꝛtatione multis ad-
hibenda: vt ſic ſinguloꝝ virtu-

tes adiuuent:quatenꝰ per hanc
contraria virtutibus vicia non
exceſcant —
(KEapitulum. XxXXVII.

Ec ſunt que pꝛeſul animarũ in
pꝛedicatiõis diuerſitate cuſto⸗
diat: vt ſollicitus cõgrua ſingu
Joꝝ vulneribus medi camenta
Bed cũ magni ſtudij ſit: vt ex⸗
boꝛtãdis ſingulis ſeruiat᷑ ad ſingula cum

ꝛi Paſtoꝛalis cure

valde laboꝛioſum ſit vnũquemq; de pꝛo⸗
pꝛijs ſub diſpenſatiõe debite cõſideratio⸗
nis inſtruere: longe tamẽ eſt laboꝛioſius
auditoꝛes in numeris ac diuerſis paſſioni
bus laboꝛãtes:vno eodẽ q; tempoꝛe voce
vnius ⁊ cõmunis exhoꝛtatiõis admonere
Ybi quippe tanta arte vox temperãda eſt
vt cum diuerſa auditoꝝ ſint vicia: et ſin⸗
gulis inueniat᷑ congrua: ⁊ tamẽ ſibimet⸗
ipᷣis nõ ſit diuerſa: vt inter paſſiones me⸗
dias vno ductu tranſeat:ſed moꝛe bicipi⸗
tis gladij tumoꝛes cogitationũ carnaliuʒ
ex diuerſo latere incidat: quatenus ſic ſu
perbis pꝛedicet᷑ humilitas:vt timidis nõ
augeat᷑ metus: ſic tinidis infundatur au
ctoꝛitas:vt tamen ſuperbis nõ creſcat ef⸗
frenatio: ſic ocioſis ac toꝛpẽtibus pꝛedice
tur ſollicitudo boni operis:vt tamẽ inqui
etis immoderate licẽtia non augeat᷑ actio
nis. Sic inquietis ponat᷑ moduſ: vt tamẽ
ocioſis non fiat toꝛpoꝛ ſecurus.Sic ab im
patientibus extinguat᷑ ira: vt tamen re⸗
miſſis ac lenibus nõ creſcat negligentia:
ſic lenes accendant᷑ ad zelum:vt tamẽ ira
cundis nõ addatur incendiũ: ſic tenacibꝰ
infundat᷑ tribuendi largitas: vt tamen ꝓ
digis effuſionis frena minime laxẽtur: ſie
pꝛodigis pꝛedicet᷑ parcitas: vt tamen te⸗
nacibus paritura rerũ cuſtodia nõ augea
tur: ſic in cõtinentibus laudet᷑ coniugiũ:
vt tamẽ iam continẽtes non reuocent᷑ ad
luxũ:ſic continentibus laudet᷑ virginitas
coꝛpoꝛis: vt tamẽ in cõiugibus deſpecta
non fiat fecunditas carnis: ſic pꝛedicãda
ſunt bona: nec ex latere iubeant᷑ ⁊ mala:
ſic laudanda ſunt bona ſumm aꝛ ne deſpi⸗
ciãtur vltima: ſic nutrienda ſunt vltima:
ne dum credunt᷑ ſufficere: nequaqᷓ ten⸗
dantur ad ſumma.

De exhoꝛtatione que vni ad-
hibenda eſt:aut his qui contra/
lbus laboꝛant:

grauis quidẽ pꝛedicatoꝛi la
boꝛ eſt in cõmunis pꝛedicatio⸗
nis voce ad occultos ſinguloꝝ

— —

— =

Peati Gꝛegoꝛij pape Cap. XXXIX

motus cauſaſq; vigilare ⁊ paliſtrarũ moꝛe
in diuerſi lateris arte ſe vertere Multo ta
men acrioꝛi laboꝛe fatigatur quando vni
ecõtrarijs vitijs ſeruienti pꝛedicare com⸗
pelitur ieruczeum quis lete nimis

conſperſionis exiſtit.ſed tamen eum repẽ
te ab oꝛta triſticia imaniter depꝛimit. Cu
randum itaq; pꝛedicatoꝛi eſt quatenus ſic ctius !
ſubuenit᷑ ꝑ qð feſtine ad interitũ tenditur

tergatur triſticia que venit ex tempoꝛe vt
non augeatur leticia que ſuꝑpetit ex eon⸗
ſperſione.⁊ ſic frenetur leticia que ex con⸗
ſpernone eſt vt tamen non creſcat triſticia
que venit ex tempoꝛe· Iſte grauatur vſu
imoderate pꝛecipitationis ⁊ aliquãdo ta⸗
men ab eo qð feſtine agendum eſt euʒ vis

prepedit ſubito nate foꝛmidinis.ille gra⸗
uatur vſu imoderate foꝛmidinis ⁊ aliquã

do tamen in eo qð appetit temeritate im⸗
pellitur pꝛecipitationis. Sic itaq; in iſto
repꝛimat᷑ ſubito aboꝛta foꝛmido. vt tamẽ
nõ excreſcat enutrita diu pꝛecipitatio.ſic
in illo repꝛimatur aboꝛta repente pꝛecipi⸗

tatio.vt tamen non conualeſcat impꝛeſſa

ex conſperſione foꝛmido. Quid auteʒ mi⸗
rum ſi mentiũ medici iſta cuſtodiunt.duʒ
medici coꝛpoꝛũ tanta diſcretionis arte ſe
temperant qui non coꝛda ſed coꝛpora me

dentur. NPlerũq; enim debile coꝛpus op⸗
pꝛimit languoꝛ imanis.cun languoꝛi ſcili⸗

cet obuiari adiutoꝛijs foꝛtihus debet. ſed
tamen coꝛpus dehile adiutoꝛium foꝛte nõ
ſuſtinet.ſtudet igitur qui medetur.quate
nus ſic ſuper exiſtentẽ moꝛbuʒ ſubtrahat
vt nequaq;ᷓ ſuppoſita coꝛpoꝛis debilitas
creſcat.ne foꝛtaſſe languoꝛ cũ vita defici⸗
at. Tanta ergo adiutoꝛium diſcretione

com ponit.vt vno eodẽq; tẽpoꝛe ⁊ lãguo⸗
ri obuiet ⁊ debilitati.Si igitur medicina

coꝛꝑis indiuiſi e adhibita ſeruire diuiſibi⸗
liter põt.tũc enĩ vere medicina eſt qñ ſic
per eã vitio ſuꝑexiſtẽti ſuccurrit᷑ vt etiem

ſuppoſite cõſperſioni ſeruiat. Cur medici

na mẽtis vna eadẽq; pꝛedicatione appo⸗
ſita moꝛũ moꝛbis diuerſo oꝛdine obuiare
nõ valet que tãto ſubtilioꝛ agitur. quato

de inuiſibilibus tractatur.

aliqñ leuioꝛa vitia relinar

5
da ſint vt grauioꝛa ſubtrahant᷑.
(Eapitulum. XXXIXN.
d Ed qꝛ plerũq; du duoꝝ vitioꝝ,
lãguoꝛ irruit. hic leuiꝰ. illð foꝛ
£ taſſe grauiꝰ pꝛemit. 2 illi nimi⸗
ruʒ vitio rectius ſub celeritate

⁊ſi hic a vicina moꝛte reſtringinõ pateſt
niſi illud etiã qð exiſtit contrariũ creſcat.
Tollerandũ itaq; pꝛedicatoꝛi eſt. vt ꝑ ex⸗

hoꝛtationẽ ſuam artiſicioſo moderamine
vnũ patiat᷑ creſcere.quatenꝰ aliud poſſit a

vicina moꝛte retinere. Qð cum agit non
moꝛbum exaggerat.ſed vulnereti ſui cui
medicamentũ adhibet vitam ſeruat.vt ex
quirende ſalutis congruũ tempus inueni
at. Sepe enim quis a ciboꝛuʒ ſe ingluuie
minime temperans iamq; pene ſupera⸗
tis luxurie ſtimulis pꝛemitur. qui huius:
pugne metu territus dum ſe per abſtinen
tiam reſtringere nititur. inanis gloꝛie tẽ⸗
ptatione fatigatur. In quo nimirũ vnum
vitium nullatenus extinguitur. niſi aliud
nutriatur. Que igitur ardẽtius peſtis in
ſequenda eſt.niſi que periculonꝰ pꝛemit.
Tollerandũ nãq; eſt vt per virtutẽ abſti⸗
nentie interim arrogantia cotra viuentez
creſcat.ne eum per ingluuiẽ a vita fundi⸗
tus luxuria extinguat. Hinc eſt ꝙq Pau⸗
lus cum infirmũ auditoꝛem ſuũ perpende
ret aut pꝛaua adhuc velle agere.aut de ac
tione recta humane laudis retributione
gaudere ait. Nis nõ timere poteſtatem.

Bonum fac ⁊ habebis laudẽ ex illa. Me⸗

q; enim ideo bona agenda ſunt vt pote⸗
ſtas huius mundi nulla timeatur:aut per

hec gloꝛia tranſitoꝛie laudis aſſumatur.

Sed cum infirmã menteʒz ad tantũ robur
aſcendere non poſſe penſaret. vt ⁊ pꝛaui⸗
tatem ſimul vitaret ⁊ laudem. Predica⸗
tor egregius ei admonẽdo aliquid obtu⸗
lit. æ ali quid tulit. Concedendo enim le⸗
nia:ſuptraxit acrioꝛa. vt qauia ad deſeren⸗

da cuncta ſimul nõ aſſurgeret. DHuz in ad

dam ſuum animus familiariter relinq uir

S

Eertie partis libꝛi Waſtoꝛalis

cure

8 quodaʒ vitio ſuo ſine doloꝛe tolleretur.

¶ Quod infirmis mentibus

omnino non debeant alta predi

Liendũ vero pꝛedicatoꝛi eſt: v

res non trahat:ne vt ita dicam
dum dln valet:tendit᷑:men⸗
rumpat᷑. Al

ritas dicit: Quiſputas eſt fidelis diſpen⸗

ſatoꝛ quem cõſtituit dominus ſuper fami⸗
liam ſuam: vt det illis in tempoꝛe tritici
menſurã? Ner menſurã quippe tritici ex

pꝛimitur modus verbi: ne cũ anguſto coꝛ
di incaptibile aliquid tribuit᷑textra funda
tur. Hinc MPaulus ait: NHon potui vobis
loqui quaſi ſpiritualibus:ſed quaſi carna
libus:tanq; paruulis in xpᷣo:lac vobis po
potum dedi:non eſcam. Hinc Moyſes a
ſecreto dei exiens coꝛuſcantẽ coꝛam popu
lo faciem velat:quia nimirũ turbis clari⸗
tatis intimeꝛarchana nõ indicat. Hic per
eum diuina voce pꝛecipitur:vt is qui cy⸗
ſternam foderit ſi operire negligat:icoꝛru

ente in ea boue vel aſino: pꝛeciũ reddat:

quia ad alta ſcientie fluenta pꝛeueniens:
cum hee apud bꝛuta audientiũ coꝛda non
contegit:pene reus addijcitur:ſi per ver⸗
ba eius in ſcandalũ:ſiue mũda:ſiue mens
immũda capiatur.hinc ad beatũ JYob di
citur: Quis dedit gallo intelligentiam:

Pꝛedicatoꝛ etem̃ ſanctus dum caligino⸗

ſo hoc clamat in tempoꝛe:quaſi gallus cã

tat in nocte cũ dicit: Hoꝛa eſt iam nos de
ſomno ſurgere.Et rurſum. Euigilate iu⸗

ſti ⁊ nolite peccare. Gallus autẽ in ꝓfun
dioꝛibus hoꝛis noctis altos edere cantus
ſolet. Cum vero matutinũ iaʒ tempus in
pꝛoximo eſt:minutas ac tenues voces foꝛ
mat:quia nimirũ qui recte pꝛedicat obſcu
ris adhuc coꝛdibus aperta clamat: nihil
de occultis myſterijs indicat:vt tũc ſubti
lioꝛa queq; de celeſtibus audiãt:cum luci
veritatis appꝛopinquãt. 4

auditoꝛis ſui animuʒ vltra vi⸗

tis coꝛda t. Alta enim queq; de⸗
Vbent multis audiẽtibus cõtegi:⁊ vix pau
cis aperiri.Hinc nanq; per ſemetipᷣam ve

locuturi ſunt operibus clamãt.

Me opere pᷣdicatoꝛis ⁊ voce:

dio retoꝛquemur: vt pᷣdi catoꝛ

gradiat᷑: oſtendat: quia ⁊ gallus iſte quẽ

pꝛo expꝛimenda boni pꝛedicatoꝛis ſpecie
in locutiõe ſua dominus aſſumpſit: cum
iam edere cantus parat:pꝛius alas excu⸗
tit: ⁊ ſemetipᷣm feriens vigilantioꝛẽ red⸗

uiſq; plus actibus ꝙ; vocibus inſonet: ?-
bene viuendo veſtigia ſequacibus impꝛi
mat: vt potius agendo ꝙ; loquendo quo

ECapitulum. XzII.

Ed inter hec ad ea que iam ſu
perius diximus:charitatis ſtu

dit:quia nimirũ neceſſe eſt:vt hi qui ver⸗

ba ſancte pꝛedicatiõis mouent: pꝛius ſtu

dio ſancte actiõis inuigilent:ne in ſemet⸗

ipᷣis toꝛpentes opere alios extitent voce.

ꝛius ſe per ſublimia facta excutiant: et

tuc ad bene viuendũ alios ſollicitos red⸗
dant. MPꝛius cogitationũ alis ſemetipᷣos
feriãt:quicquid in ſe inutiliter toꝛpet: ſol
licita inueſtigatiõe depꝛehendant diſtri⸗
cta animaduerſiõe coꝛrigãt: ⁊ tunc demũ
alioaũ vitam loquẽdo componant. Pꝛi⸗
us punire pꝛopꝛia fletibus curent:⁊ tunc

que alioꝝ ſunt punienda denũcient:⁊ an

teqꝙᷓ verba exhoꝛtatiõis inſonẽt omne qd

α

¶Erplicittertia pars.

¶Encipit quarta pars: Paſto⸗

rem recte docentem admonẽs:

vt frequenrer ad ſe redeat inſr-
mitatẽ ſuam quanta valet conſi

—s

deratione ad memoꝛiã mentis

reuocando:ne de acceptis virtu
tibus intumeſcat:vnico capituů⸗

—

lo compꝛehenſi.

Bregoꝛij pape Cap. B

Beati
(— Ead quia ſepe dum pꝛedi⸗ gare incipit omne bonũ: quod vt largito⸗
aatio modis cõgruentibꝰ ris pꝛeconio ſeruiret:accepit. Opinionis
vvertim funditur apud ſe ſue gloꝛiam dilatare deſiderat: ſatagit vt
metipᷣm de oſtenſione ſui mirabilis cũctis innoteſcat. In ſuo ergo

—

cura neceſſe eſt

occulta leticia loquentis
animus ſubleuat᷑:magna
: vt timoꝛis laceratione ſe
moꝛdeat: ne qui alioꝝ vulnera medendo
ad ſalutẽ reuocat:ipᷣe per negligentiã ſue
ſalutis intumeſcat:ne pꝛoximos iuuando
ſe deſerat:ne alios erigens ipᷣe cadat.Mã

quibuſdã ſepe magnitudo virtutis occa⸗
O ſio perditiõis fuit:vt cum cõfidentia viri⸗

um inoꝛdinate ſecuri ſunt per negligenti
am inopinate moꝛerent᷑. Nirtus nãq; cuʒ
vicijs renitit᷑:quadam delectatiõe eius ſi
bimetip̃i animus blanditur: fitq; vt bene
agentis mens metũ ſue circumſpectiõis
abijciat: atq; in ſui confidentia ſecura re⸗
quieſcat.Cui iam toꝛpenti ſeductoꝛ calli⸗
dus omne quod bene geſſit:enumerat eã
q; quaſi pꝛe ceteris pꝛepollentẽ in tumo⸗
re cogitatiõis exalrat. Ande agitur vt an
te iuſti iudicis oculos fouea mẽtis ſit me
moꝛia virtutis: quia reminiſcendo quod
geſſit:dum ſe apud ſe erigit: apud humi⸗
litatis auctoꝛẽ cadit. Hinc namq; ſuper⸗
bienti anime dicit᷑. Quo pulchꝛioꝛ es de
ſeende: ſurge qui doꝛmis cum incircũci:

ſis. Ac ſi aperte diceret᷑: Quia ex virtutũ

decoꝛe te eleuas: ipᷣa tua pulchꝛitudine

impelleris vt cadas. Hinc ſub hieruſalẽ

ſpecie virtute ſuperbiens anima repꝛoba
tur cum dicitur: Perfecta eras in decoꝛe
meo:quẽ poſuerã ſuper te dicit dominꝰ:
habens fiduciaʒ in pulchꝛytudine tua:
foꝛnicata es in nomine tuo. Fiducia quip
pe ſue pulchꝛytudinis animꝰ attollitur:
tum de virtutũ meritis leta apud ſe ſecu⸗
ritatẽ gloꝛiatur: ſed per eandẽ fiduciam
foꝛnicationẽ ducit᷑: quia dum interceptã
mentem cogitatiões ſue decipiunt: hanc
maligni ſpiritus per innumera vicia ſedu
cendo coꝛrumpũt. Notandũ vero ꝙ dici⸗
tur:Foꝛnicata es in nomĩe tuo. Quia cũ
reſpectuʒ ſuperni rectoꝛis mens deſerit:
laudẽ pꝛotinus pꝛiuatã querit: ⁊ ſibi arro

nomine foꝛnicat᷑: qui legalis thoꝛi cõnu⸗
bium deſerens: coꝛruptiõi ſpiritui in lau
dis appetitu ſubſternit᷑. Hinc Dauid ait
Tradidit in captiuitatẽ virtutem eoꝝ:⁊
pulchꝛytudines eoꝛũ in manus inimici.
In captiuitatẽ etenim virtus ⁊ pulchꝛy⸗
tudo in manus inimici tradit᷑: cum dece⸗
pte menti antiquus hoſtis et boni operis

elatione dominat᷑. Que tamen virtutis

elatio:quãuis plene non ſuperat: vtcũq;

tamẽ ⁊ electoꝛũ ſepe animũ temptat. Sed

cum ſubleuat᷑ deſtituit᷑: deſtitus ad, foꝛmi
dinem reuocat᷑.Hinc etem Hauid iteruʒ
dicit: Ego dixi in abund antia mea nõ mo
ueboꝛ ineternũ.Sed quia de confidentia
virtutis intumuit:paulo poſt quod pertu
lit:adiunxit. Auertiſti faciẽ tuam a me et
factus ſum turbatus. Ac ſi aperte dicat:
Foꝛtẽ me inter virtutes credidi:ſed quaã⸗
te infirmitatis ſim derelictꝰ agnoui. Hĩc
rurſum dicit᷑. Juraui ⁊ ſtatui cuſtodire iu
dicia iuſticie tue. Sed quia eius viriũ nõ
erat manere in cuſtodia quẽ iurabat:debi
litatẽ ſuã pꝛotinus turbatus inuenit.An
de ⁊ ad pꝛecis opem ſe cõtulit repente di
cens:Humiliatus ſum vſquequaq; domi
ne viuifica me ſcᷣm verbum tuũ. NHonnũ
iÿ vero ſuperna moderatio pꝛiuſquã per⸗
munera pꝛouehat: infirmitatis memoꝛiã
ad mentẽ reuocat: ne de erepri⸗ virtuti⸗
bus intumeſcat. Ande ⁊ Eʒechiel ꝓphe

ta quotiens ad cõtemplanda celeſtia vu⸗
cit᷑:pꝛius filius hominis vocat᷑. Ac ſi hũc

aperte dominꝰ admoneat dicens: He de
his que vides in elatõe coꝛ ſubleues:cau
tus perpende ꝙ es:vt cum ſumma pene⸗
tras eſſe te hominẽ recognoſcas: quate⸗
nus dũ vltra te raperis ad temetipᷣm ſolli
citꝰ infirmitatis tue freno reuoceris. An⸗

de neceſſe eſt vt cũ virtutum nobis copia
blandit᷑:ad infirma ſua mentis oculus re⸗
deat:ſeſeq; ſalubꝛiter deoꝛſum pꝛemat:ne

recta que egit: ſed ea que agere neglexit

Quarte partis libꝛei Waſtoꝛa

aſpiciat: vt dum eoꝛ ex memoꝛia infirmi⸗
tatis atterit᷑:apud humilitatis auctoꝛẽ ro
buſtius in virtute ſolidet᷑: quia ⁊ plerũq;

ovpmnipotens deus iccirco rectoꝛũ mentes
gquãuis ex magna parte perſicit:imperfe⸗
ctas tamen ex parua aliqua parte derelin
quit:vt cũ miris virtutibꝰ rutilãt:imper⸗

fectiõti ſue tedio tabelſ cãt:⁊ nequaiꝙꝙᷓ ſe de
magnis erigãt: cũ adhuc contra ſe minia

immitẽtes laboꝛant:ſed quia extrema nõ

valent vincere de pꝛecipuis actibus non
audeãt ſuperbire. Ecce bone vir repꝛehẽ⸗
ſionis mee neceſſitate cõpulſus: dum mõ
ſtrare qualis eſſe debeat paſtoꝛ inuigilo:
puchꝛũ cepinxi hominem: pictoꝛ fedus:
alioſq; ad perfectiõis litus dirigo:qui ad
hut in delictoꝛum fluctibus verſoꝛ. Sed
in huius queſo vite: naufragio oꝛationis
tue me tabula ſuſtine:vt quia pondus ꝓ⸗
pꝛium me depꝛimit: tui me meriti manus
leuet.

Beati Gꝛegoꝛij pape: Liber

—

cure paſtoꝛalis inſigni laude cõ
mẽdatus:diligenti ſtudio emẽ/
datus: ac debita diſtinctiõe par
titus: vis
PBalilienſi arte impꝛeſſoꝛia per⸗
fectus:kelicicrarplicit. Dul ban
no domini. Milleſimoquadrin
geteſimononogeſimoſexto: die
vero decimoquito Menſis Fe⸗
bꝛuarij

.

(NLaus deo.

ilantiq; cura in vꝛbe

“
4 . .
.
1
. - 6
* W
—

S
.

1 4
4
4
. 4

X
1
= 6
1
4 .
.
“ .

.
1
.
.
9

„
*
7

—

.
„
ℳ
.
.
* .
ò
. 7
.
,
.
. .
. 2
.
,
7
*£
D —
=D WR .

.
= .
) £
R
.
4
.
S
4
.
.
4
.
.
.
.
.
.

”

nun
/

VierfarbSelector Standard* -Euroskala Offset

nepo
ferüt⸗
tbin
Au
gvaſt
5
lidi⸗
nn
be⸗ 1 Sðð

—
Ppeti
24her H
eritu⸗
erius
eſent
1s
no
l
l

in⸗
Die
ii⸗

8

6

5

3

2

S
8
5
2
◻—
E
5
G
=
–
O
◻
.
E
☛
ES
◻
◻

1