Gb450_fol-4
author: Alexander von Hales

6*

5

N12511912342 021

UIMEHIAIICIIII —

UB Tübinaen

ecxandri de ales tractatur

De

Abſolutione ⁊ abſoluẽtis ptãte pᷣtute clauiũ.q.lxxix.

Abſolutione ab excõmunicatiomis vinculo.q.lxxxj.mẽ/⸗
Attritionis 2 ↄtritionis aſri ⁊pueniẽtia.q.lxxiiij.
ma :.

2. „7 li- d 5 v ) rn 28 2

Haptiſmatis Johannis qualitate. materia.foꝛma. effi⸗
cacia.inſtitutione.ceſſatione ⁊c̃.q.ix.
Haptiſmi ſacramenti quidditate.inſtitutione.eſſentia⸗
litate.materia.foꝛma.A quo habeat virtuteʒ. De pote⸗
ſtate ⁊ conditionibus baptiʒantis. De conditionibo ba⸗
ptiʒandi paruuli ⁊ adulti. De caractere ⁊ effectu eius.
De com ꝑatione baptiſmatum fluminis flaminis ⁊ ſan⸗
guinis.⁊ de ſacramentalibus baptiſmo cõcurrentibo.q.
xj.viqʒ ad.q.xxiij.incluſiue.

De

Caractere quid ſit.ad ꝗd ſit.in quo ſit.a quo ſit.⁊ de eiꝰ
effectu ⁊ dꝛñtia.q.xx.
Circũciſionis inſtitutione.quidditate.obligatõne.ſigni
ficatione.efficacia ⁊c.q.vij. .
Clauiñ eccleſie effectu ⁊ virtute in foꝛo pnĩali ⁊ foꝛo iu⸗
diciali.qlxxix.⁊ ſequẽtibo.
Cõfeſſionis quidditate.nccĩtate.inſtitutõe.q.lxxvj.
Confeſſionis vſu quis debet cõfiteri.quid debet confite⸗

ri.quando fieri debet confeſſio.⁊ de modo confitendi.q.

lxxvij.
Confeſſione cui ſit facienda.q.lxxviij.
Confirmationis ſacramẽti inſtitutione.integritate.vti⸗
litate.quis poſſit confirmare.⁊ ꝗs confirmanduʒ poteſt
epiſcopo pntare.q.xxiiij.⁊ ſequentibo.
Cõmunione ſacramenti euchariſtie.de conditionibo ſu⸗
mentium ⁊ de frequentia cõmunionis.q·xliiij ·⁊ quatuoꝛ
ſequentibo.⁊.q.lj.
Cõſecratione ſacramẽti enchariſtie.q.xxxv.⁊ ſequẽtibo.
Contritõnis quidditate.quantitate.obiecto.⁊ erfectu.q.
lxxij.⁊ ſequenti.
Contritionis ⁊ attritionis differentia ⁊ conuenientia.

„.

¶q·lxxiiij. . . „ .
Contritionis oꝛigine.q.lxxv.

BDecimatione ſacramento legis nature ⁊ ſcripte euius ſi
gnum.quis effectus.de tempoꝛe oꝛdinatõnis durationis
ceſſationis ſue.q.ij.mẽbꝛo ꝗnto.

Eccleſie initio ⁊ duratione.q.iiij.

Elemoſy ne quidditate.multiplicitate.diſtributione.ꝗq .

bus.quantuʒ.de quibus.a quibo.per quos fieri habet.⁊
te neceſſitate diſiribuendi ⁊ vtilitate diſtribute.q.cv.⁊
ſequentibus. —H
Euchariſtie ſacramenti congruentia ⁊ prefiguratione.
inſtitutione.integritate reſpectu materie ⁊ foꝛme.de vir⸗
tute verboꝝ conſecrationis ⁊ ꝗs poſſit conſecrare.de cõ
ſecrationis vſu effectu ⁊ continentia.de conditionibꝰ ſu⸗
mentium hoc ſacramentum. de conditionibus diſpẽſan⸗
tium ⁊ v frequentia cõmunicandi.q.xxix.⁊ ſequentibo
vſq; ad.q.liij.incluſine.
Excõmunicatione iuſta ⁊ iniuſte illata.de cõmunicatio⸗
ne cum excõmunicatis.de abſolutione abex cõmunicati
onis vinculo.q.lxxxj.⁊ ſequenti.
Exoꝛciſmo ⁊ catheciſmo.q.x.

De

Jeiunij quidditate.qualitate. inſtitutione.efficacia. ne⸗

ceſſitate ⁊ ſdlutione.q.xcnij.⁊ ſex ſequẽtibo.
Indulgentijs ⁊ relaxationibus reatus peccatoꝛum.q
Juſtificatione impij quid ſit.de numero ⁊ ſufficientia eo
rum que requiruntur ad impij iuſtiſicationem.qulxx. ⁊

ſequentibus.
e

Aatrimonio ⁊ vbi inſſituiũ ⁊c.q.ij.mẽbꝛo.ij.
AUldiſſe officio.q.xxxvij.
Officio miſſe ⁊ eius expoſinione.q.xxxvij.
Euationis quidditate.diuiſione.vſu.quoꝛũ ẽ oꝛare.pro
quibus eſt oꝛandutm.de congruentia ⁊ efficacia oꝛatõis.
q.lxxxviij.⁊ ſequentibus.
Oꝛiginalis peccati remedio tempoꝛe legis nature ante
cicũciſioneʒ.q.v.

Paruuloꝛum remedio contra oꝛiginale ante circumciſi⸗
onem.q. v.
Paupertate voluntaria relinquentium omnia prapter
ceum de laboꝛe manuali ⁊ mendicitate eoꝛundeʒ paupe⸗
ru m.q.cvij.⁊ ſequenti. L
Penitentia inqtum virtus quid ſit.⁊ d eius effectu.q.
liiij. ⁊ tribus ſequentibus.
Penitentia inqtum gꝛatia.qtum ad ſui entitateʒ nccita
tem ⁊ virtuteʒ.q.lvuiꝗĩ.
Penitentia inqᷓtum ſacramentuʒ.q;tum ad ſui inſtituti⸗
oneʒ.quidditatem.vnitatem.oꝛdineʒ.iterationeʒ.publi⸗
cationeʒ in generali.q.lix.⁊ quinq; ſequẽtibo.
Penitẽtia peccatoꝝ moꝛtaliũ.venialiũ.ignoꝛantia.fra⸗
gilitate ⁊ malicia ꝑpetratoꝝ.q .lxxo.
Penitentia extra caritatẽ facta ad ꝗd ſit vtilis.q lxxxx.
mem bꝛo.iij. ..
Penitentia iteranda.q.lxxxv.mẽbꝛo.ij.

E

Religioſoꝛum mendicatione glaboꝛe manu ali. q. cxij.2
ſequenti.
KReſtitutionibus qᷓtum ad ſui poſſibilitateʒ ⁊ neceſſita⸗

tem.q.lxxxvj.
De

Sabbati duratione⁊ ceſſatione.q.vj.in fine.
Sacramentoꝝ in geneꝛali quidditate.neceſſitate.inſtitu
tione.duratione ⁊ effectu.q.j.
Sacramentoꝝ numero.q.ij.
Sacramentis legis nature.ſcʒ decimatione ſacrificijs ⁊
oblationibo:quo tempoꝛe inſtituta ſunt:q; congrue.vtrũ
ncẽcia erant ad ſaluteʒ.q.iij.
Sacramentoꝝ legis ſcripte numero.inſtitutione. effica
cia.⁊ duratione.q.vj.

Sacramentox legis euangelice qdditate.inſtitutõe.eẽn

tialitate.effectu.diſpenſatoe.duratõe ⁊c.q.viij.
Sacramẽto baptiſmi.q.xj.vſq; ad.q.xxiij.incluſiue.
Sacramẽto ↄfirmatõnis.qxxnij.
Sacramento euchariſtie.q.xxix.⁊ ſequentibua.
Sacramento penitentie.q.lxx.

Sacramento matrimonij.q.ij.

Sacrificijs ⁊ oblationibo tꝑe legis nature.qiij.
Satiſfactione pnĩali qtum ad ſui poſſibilitateʒ.vtilits⸗
tem neceſſitatẽ.q.lxxxiiij.⁊ ſequenti.

. Finis buius tabule.

Tabula queſtionũ quaꝛte ꝑtis ſumme
Alexandri de Ales.

Nueſtio pꝛima de ſacramẽ
Meſtio peuna
tis in genere hʒ.vij · mẽbꝛa.
Primo querit᷑ de qdditate ſacramẽéti
Scðdo q̃ ſit nccitas ſacramẽtoꝝ ſub tribo articulis.
4 Primꝰ. v.ſacr̃a nccia eẽnt in ſtatu innocẽtie.
4 Scðdo. v. nccia fuerũt in ſtatu nature lapſe.
4 Terciꝰ q ſit vtilitas eoꝝ in ſtatu nature lapſe·
Tercio q̃rit᷑ de ſacraꝝ inſtitutõe ſub q̃tuoꝛ articulis.
4 Primꝰ ſi de eẽ ſacramẽti ſit inſtitutio.
4] Scðs de obligatiõe inſtitutõis. *
il Terciꝰ te tꝑe inſtitutõis ſub duob.S. 4
4 Quartꝰ de auctoꝛe inſtitutõis ſiue de inſtituẽte.
Quarto querit᷑ in quibus conſiſtant ſacramenta ⁊ de ſa
cramentoꝝ dꝛñtia. ô . . ’
Quinto querit᷑ vtruz ſint alicuius viꝛtutis ſpecialit ſub
duobo articulis.
4l Primus cuius virtutis.
4 Secũdus a qua virtute babeant confirmari efficaciã
ſiue virtutez ſub.S.tribo.
Serto q̃rit᷑ de duratõe ſacr̃oꝝ ꝑ duos articulos.
4l Primus.v. duratio eoꝛuʒ tm debuit eſſe vſqʒ ad xp̃ᷣm
vel ad xpᷣi paſſioneʒ.
4 Secũdus.v.duratio eoꝝ ſit tm̃ ad fineʒ mundi an vl⸗
terius extendat᷑.
Septimo querit᷑ de eſfectu ſacramætox.
tis tꝑe legis nature bhʒ ꝗnqʒ mẽbꝛa.
Primo querit᷑ de numero ſacramẽtoꝝ.
Scðdo ſummarie de eẽntia ſinguloꝝ.Et primo de matri
monio ꝑ quatuoꝛ articulos.
4l Primus.v.matrimoniũ fuerit inſtitutũ vt ſacramen⸗/
tum tempoꝛe innocẽtie.
¶ Scðs cuiꝰ rei fuerit ſacramentũ.
4l Tercius.v.ſuerit tung aliqua illegitimitas in ꝑſonis
contrahendis.
4l Quartus.v. te lege nature ſuerit ꝙ vnus cum vna cõ
trabat coniugium. .
Tercio querit᷑ de ſacramento pnĩe temꝑe legis nature ꝑ
duos articulos.
4l Primus. v. inſtitutũ fuerit in ꝑadiſo.
4l Scòᷣs.v. aliquã ratõz habeat a natura.
Quarto querit᷑ de ſacrificio ꝑ.vij.articulos.
4 Primꝰ eſt de ↄuenientia ſacrificioꝝ.
l Scõs ſi ſacrificiũ fuit ſacramentuʒ.
¶ Tercius cuiꝰ rei fuit ſacramentũ.
Quartus a quo tꝑe ↄueniebat illud inciꝑe.
4l Quintus de duꝛatione ipſius. .
Sertus de ſacrificijs coym 2 abel.
¶ Septimꝰ de oblatione panis ⁊ vini.
NQuinto qrit᷑ de ſacro decimatõis ꝑ q̃tuoꝛ articulos.
4l Primꝰ cꝰ fuerit ſignü decimatio ⁊ ᷣm quã ſiłitudinẽ.
4 Scðdðs.v. aliꝗs fuerit effectus illius ſacramẽti.
¶ Tercius de tꝑe oꝛdinatõis hꝰ ſacr̃i.
4 Quartꝰ de ceſſ. atione vel ſuo oppoſito. .

tꝑis quo inſtituta ſunt illa ſacẽa bʒ tria mẽbꝛa.
Primo querit᷑ vtꝝ ↄueniebat illa tũc eẽ ſiue aliqua erat
uloꝝ indigentia.
Secũdo vtꝝ erant neceſſaria ad ſaluteʒ.
Tercio vtꝝ illa ſcʒ decimatõnes ſacrificium ⁊ oblatões
erant alicuius meriti ſiue vtilitatis.

127„

Mueſtio. uij. de initio du/

ratione eccleſie hʒ tꝛia mẽbꝛa.
Primo queritur quo temꝑe incepit eccleſia:vtꝝ ab adã

vel ab abel vel ab alio prineipio. —.
Secũdo ſuppoſito ꝙ ab abel:vtrũ tunc coꝛpꝰ eccleſie eẽt
acephalũ: an haberet caput ſuum. 2 8dr
Tercio occaſione predictoꝝ querit᷑ de duratõe eccie.

ueſtio v.de remedio par

uuloꝝ añ circũciſionẽ g oꝛiginale hʒ qtuoꝛ mebꝛa.
Primo querit᷑ de remedio fidei.
Secũdo de remedio decimaꝝ ⁊ ſacrificioꝛum.
Tercio de efficacia hoꝛuʒ remedioꝝ. —.
NQuarto concludit hanc materiazʒ. vtꝝ hec ſacramẽta in⸗
gita fuerunt a natura an ex diſciplina.

ueſtio. vj. de ſacramẽtis

tꝑe legis ſcripte in generali hʒ quinqʒ mẽbꝛa.
SHrimo q̃rit᷑ de ſacroꝝ tꝑe legis ¶oyſi ncciĩtate.
numeri per tres articulos.
4 Primus.v.plura debuerunt eſſe temꝑe legis Moyſi
q̃ᷓ tem ꝑe legis nature. .
¶ Scõs.v.plura debuerũt eſſe qᷓ tꝑe euangelij.
4l Tercius de ipſa multiplicatõne in ſe ſacramẽtoꝛũ le⸗
galium ſub.S.duobo de numero ⁊ ſigtione. .
Tercio queritur de inſtitutione ſacramẽtoꝝ legalium ꝑ

Secundo de numero ſacramentoꝛũ legalium ⁊ ratione

tres articulos. .
4l Primus.v.omnia ſacramenta legalia inſtitutionem

haberent ſacramentaleʒ.
4 Secundus. v. inſtituta erant ad ſignificandum vel ad
efficiendum.
4l Tercius ſi non omĩa hñt inſtitutõz ſacramẽtaleʒ ꝓꝑt᷑
quid quedã hñt ⁊ quedaʒ non.
Quarto queritur de efficacia ſacramentoꝛum legalium
ꝑ tres articulos.

¶ Primꝰ. v. ſanctificabant ſiue iuſtiſicabãt.

Scõðs.v.purgabãt ab immũdicijs legis. G
Al Tercius.v.eoꝝ exercitiũ alicuius erat vtilitatis aut
efficacie.

NQuinto querit᷑ de duratione ⁊ ceſſatione ſacramẽtoꝛum
legalium per ꝗnq; articulos.
4l Primus de ceiſatione eoꝛum.
4l Scõðs de cauſa ceſſatõis legaliũ ſacramentoꝝ.
4l Tercius de tempoꝛe ceſſationis.
4l Quartꝰ ſi in tꝑe gr̃e poterint obſeruaꝛi ſine pct̃o.

Al Quintus te ceſſatõe ſabbati.v.ceſſare de beat.

.de circumciſi⸗

one hʒ decem membaaaa.
Primo querit᷑ de circũciſionis diffinitione.
Secũdo de inſtitutione circũciſionis ꝑ tres articulos.
H de inſtitutione ex parte congruentie ſub du⸗
obus. S.
4I Secundus qua lege currente inſtituta eſt circũciſio.
4l Tercius qua etate mundi inſtlituta eſt circũciſio.
Tercio queritur de latione ſiue datione circumciſionis
ꝑ duos articulos. 4
¶ Primus de latione er parte dantis.
4I Secundus er ꝑte eoꝛum quibus data fuit tam ad gen⸗
tem iᷓ ad ſexum ſub.S.ſuis.
Quarto queritur de obligatione circumciſionis ꝑ qua⸗
tuoꝛ articulos.
4¶ Primus de obligatione qᷓtum ad peꝛſonas.
Gecundns c obligatione qᷓtum ad tempus ſub.S.du
obus.
4 Tercius vtruzʒ moꝛtui ante octauũ diẽ damnarent᷑.
4¶ Quartus vtrum moꝛtui in deſerto inciꝛcumciſi fuerũt
damnati. .
Quinto queritur de ſignificatione ciꝛcumciſionis ꝑ du⸗
os articulos.
4l Primus.v.circumciſio ſit ſoluʒ in ſignificando ⁊ nõ
in efficiendo. L

Al Scðs cuiꝰ rei ſit ſignum ꝓprie ſe.

S

Sexto querit᷑ de integritate ꝑ.iiij.articuloo.
4 Primus. v. dies octaua fuit d ſacramenti circumci/
ſionis ſubſtantia. .
4Al Secũdus.v.aliquo caſu poterat puenir .
4¶ Tercius.v.erat de eſſentia circumciſionis ꝙ fieret in
membꝛo tali. HS

Quartus. v. erat de eſſentia circũciſionis ꝙ ſieret tali

inſtrumento ſcʒ cultro lapideo.
Septimo queritur de efficacia ei
articulos. . . .
4 Prunus. v. caracterem imprimeret circũciſio.
4 Secundus.v. aliqueʒ ha buit effectum purgationis:
aut tm̃ ſignificatõnis. . .
4l Tercius.v.tollebat peccatum oꝛiginale: immo etiaʒ
actuale ſub.S. J
4 Quartus.v. ex vi circũciſionis conferebat᷑ gr̃a etiam
ad oꝑandum meritoꝛie ſub.S.
4l Quintus de circũciſionis efficacia in comꝑationead
precedẽs ⁊ ſubſequẽs ſacramentũ ſub.S.ſuis.
Octauo querit᷑.v.circũciſio erat iteranda.
Mono querit᷑ de duratõne circũciſionis.
Secimo queritur de circumciſione chriſti. vtrum debu⸗
it circumcidi.

rcumciſionis ꝑ quinq;

tis legis euangelice in genere bʒ.vij.mẽbꝛa.
Primo querit᷑ de qdditate ſacramẽti ꝑ duos articulos.
Primus quid ſit ſacramentum euangelicum ᷣm dif⸗
finitioneʒ ſub.S.
4¶ Secũdus quid ſit ſm reʒ.
Secũdo querit᷑ de inſtitutõe ſacr̃i ꝑ.iiij.articuloo.
4 Primus de inſtituente.v.omĩa ſacramẽta noue legis
inſtitntõʒ habuerũt a xpᷣo. L
4 Secũdus de neceſſitate inſtitutõis ſub.S.
4 Tercius de cauſis ⁊ vtilitate inſtitutõis.
4 Quartus de tꝑe inſtitutõnis.
Tercio queritur de eſſentialitate ſacramẽtoꝛum ꝑ ꝗnqʒ
articulos.
4¶ Primus eſt te materia vtꝝ omĩa ſacramenta habe⸗
ant materiam.
4 Secũdus de foꝛma vtꝑ omne ſacramentuʒ noue legis
habeat foꝛmaʒ. S?ð
q Tercius te ſuffieientia eoꝛum in quibus ſacramen⸗
ta conſiſtunt.
4 Quartus de ſigniſficatõne ſub.S.
¶ Quintus de cauſalitate ſacr̃oꝝ noue legis ſub.õ.
Quarto querit᷑ de effectu ſacramẽtoꝝ ꝑ duos articłos.
Primus quare effectus qui eſt ad diſcernendũ ratiõe
caracteris nõ eſt in omibus ſacramẽtis.
4¶ Scðs eſt te effectu refoꝛmatõis ſub.S.
Nuinto querit᷑ de diſpenſatione noue legis.
Sexto querit᷑ de duratione.
Septimo de numeꝛo ſacramentoꝝ noue legis per duos
articulos.
¶ Primus.v.vnũ ſacramẽtũ ſufficiat aut regrũt᷑ pluꝛa.
¶ Scðe ſuppoſito ꝙ plura: in quo numero debet eſſe.

euangelicis in ſpeciali. Et primo de baptiſmo Jobanis

babet.ix.membꝛa.
Primo querit᷑ quare baptiſmus rpᷣi habuit preꝑatoꝛiũ
ꝓrium plꝰꝙᷓ alia ſacramẽta.
Secũdo.v.baptiſnins Johãnis ſit ſacrjm. L
Tercio queritur de foꝛma eiuſdem baptiſmi per duos
articulos.
4¶ Primꝰ de foꝛma baptiſmi Johis.
¶Secundus ſi idem fuit baptiſmus Johãnis qð bapti⸗
ſmus petri vel pauli.
Quar to querit᷑ de efficacia illius baptiſmi.

Nuinto quare appꝛopꝛiatũ fuit quoddaʒ baptiſma Jo⸗

banni.

.
„
5

Serxtog ſutrũt baptiſmo Johʒis baptiʒati ꝑ.iij· arti.
4 Primꝰ ſi xpᷣs fuerit baptiʒatꝰ eodẽ baptiimo.
4l Secũdus vtꝝ congruebat ꝙ ille ſolus Johannis ba/
ptiſmo baptiʒaret᷑. „ —
¶l LZercius de circũſtantijs.quare ſpũſſanctꝰ deſctdit ſu
per xpᷣm baptiʒatũ a Johe.
4 Quartus. v.paruuli mulieres baptiʒ ati fuerũt ba⸗
ptiſmo Johãnis.
Septimo querit᷑ v.baptiʒati baptiſino Johis erãt reba
ptiʒandi baptiſmo x-i. r
Oetauo te inſtitutione illius baptiſmi vtꝝ fuerit inſti⸗
tutus a deo vel a Johãne äs
ono q̃rit᷑ de ceſſatõe baptiſmi Jobis ꝑ duos articłos.
liPrimꝰ vtꝝ baptiſmus Johis debuit ceſſare.
4 Scðs qñ debnit ceſſare.

Mueſtio. x. c
catheciſmo bʒ tria membꝛa.
Primo q̃rit᷑ de oꝛdine iſtoꝝ ꝗs alio ſit prioꝛ nccio.
Secũdo querit᷑ de exoꝛciſmo ꝑ ſex articulos.
4I Primus an exoꝛciſmus ſit neceſſariiiꝰ.
4I Secũdus ad quid ſit neceſiariꝰ.ſcʒ vtꝝ ad efficienduʒ
an ad ſignificandũ. .
4 Tercius.v.ad efficiendũ in coꝛꝑe vel in aĩa.
4 Quartus cuiꝰ ſit exoꝛcizare.
4 Quintꝰ de virtute verboꝝ ꝑ que fit exoꝛciſmꝰ.
4 Serxtus de modo exoꝛciʒanii.
Tercio querit᷑ de catheciſmo ꝑ.iiij.aꝛticulos.
Primꝰ de quibo debet eſſe catheciſmꝰ.
4Scðos de his qui catheciʒandi ſunt.
4l Tercius quoꝝ officium erat catbeciʒare adultos ad
baptiſmũ venientes. SS
4OQuartus v.cathecuminꝰ ex ratione catheciſmi vitaʒ

ſpualeʒ bꝛe dicat᷑ cũ a4 ſidez inſtruat.
Wneſto rj. de quidditate

baptiſmi in aqua hzʒ ſeptẽ mẽbꝛa. .
Erinna querit᷑ de numero diffinitionũ.

ecundo de vnaquaqʒ diffinitione baptiſmi ꝑ ſe. Et pꝛi
mo de diffinitione magri. S
Tercio de diffinitõe Hugonis ꝑ duos articulos.
4 — de ipſa diffinitõne.
4 Scðdðs de ↄꝑatiõe ꝑtiũ hꝰ diffinitõis ⁊ ꝑtiũ.
NQuarto querit᷑ de diffinitõe błi Auguſtini.
NQuinto de diffinitõne Dionyſij.
Sexto de diffinitõne Johis Bamaſceni.
Septio qrit᷑ in qͥ genere pᷣdicabili ſit baptiſmꝰ.

xij.de inſtitutione .
baptiſmi hʒ tria mẽbꝛa.
Primo querit᷑ de oꝛdine inſtitutõis baptiſmi.
Secundo cauſis inſtitutõnis.
Tercio de tꝑe in ſtitutõis ꝑ duos articulos.
4 Primus qñ fuit inſtituuud. l
Secundus qñ inſtitutio baptiſmi inducebat obligati .*
onem neceſſitatis.

Mueſtio. xiij de bis que ꝑti
nẽt ad eẽntiaʒ baptiſmi hʒ quatuoꝛ inchꝛ·
Primo q̃rit᷑ de intẽtione baptiʒãtis ꝑ.iiij.articulos.
¶ Primꝰ. v. requirit᷑ intentio baptizantis.

l Scòus ſi requirit᷑ intentio recta.

¶ Tereius ſi recta intentio põt eſſe ſine fide.
4l Quartus cuiꝰ vt obiecti debet eſſe intentio.
Sc&dðᷣo qrit᷑ de materia baptiſmi ꝑ tres articulos.
4¶ Primus de ſubſtantia materie⸗
4Secũdus de quantitate.
4¶Tercius de idemptitate.
Tercio q̃rit᷑ de ſoꝛma hꝰ ſacr̃i ꝑ.iiijaꝛticullos. .
Al Primus de necitate foꝛme.
A Scõs d integritate ſub quatuoꝛ.S.
3

—

4 Tercius de mutatione vel vaꝛiatõe e foꝛme ſub qnq;. S.
4. Quartus de com ꝑatione diuerſ. arum ſoꝛmarum ſub

tribus. ꝓXS. .
Nuardv querit᷑ de immerſione ꝑ ſer articulos.

4l Primus quantum de coꝛpoꝛe opoteat immeꝛgi vel p⸗

fundi vtꝝ totum vel ꝑs.

4 Secundus de numero immerſionum ſcilʒ quotiẽs de⸗

beat arunmergt
4 Lercius de necĩtate numeri limmerlionũ.

4l Quartus de maioꝛi ↄgruitate numeri.
4 Quintus de comparatione ii immerſionis ad effectum

baptiſmi.

4 Sextus de compatione immerſionis ad virtutem 1 ⸗

uo babeat babeat

cramenti.

baptiſmus virtutẽ hʒ duo membꝛa.
Primo queritur v. baptiſmus babeat virtutez a conta⸗

ctu carnis xpᷣi.
Secundo vtru a aon vela reſ⸗ urrectõe vel ab vtroq;.

xv. de poteſtate

anc bʒ aaener mẽbꝛa.
Primo queritur que ſit poteſtas baptiſm quã retinuit
ſibi xpᷣus.
Secundo.v.dñs poſſet miniſtro poteſtatem coperatio
nis conferre.
ZTercio.v.data fuit xpo homini poteſtas dimittendi pec
cata in baptiſmo.
Quarto queritur incidenter ꝓpter verbuʒ euangeli qs
dicit Johannes: Ego neſciebam eum quid ſciuit Yoha⸗
nes 2 quid neſciuit.

bus baptiʒantis hʒ octo membꝛa.
Primo querit᷑.v.ſoli ſacerdotes poſſint baptizare.
Scðdo.v.mali pñt baptiʒare ꝑ tres articulos.
l Primꝰ. v.mali ſacdotes baptiʒantes ↄferũt baptiſma
ꝗl Secundus v. peccent miniſtrando baptiſma ꝓpter eo
rum indignitateʒ.
4 Terciꝰ. v.equałr æt᷑ ꝑ bonũ miſtrũ ? malum.
Tercio q̃rit᷑.v.heretici pñt baptiʒare ꝑ.iiij.articulos.
4l Primus.v. heretici baptiʒates vere baptiſma ↄferãt.
4 Scðus. v. hereticus qꝙᷓtum ad articulum de ba ptiſino
baptizar:
4 Tercius. x. cũ labunt᷑ in hereſim amittant ius bapti⸗
zandi vel non.
Quartꝰ.v.illi ꝗ nũꝙᷓ crediderũt pñt ↄferre baptiſmũ.
NQuarto q̃rit᷑ v. demones pñt baptizare. L
Quĩto.v.carentes vſu rõnis pñt baptizaꝛe.
Sexto.v.plures ꝑſone pñt baptiʒare vnã ꝑſonã.
Septimo.v.vna ꝑſona poſſit ſimul baptiʒare plures.
Drrano. vs oñt ap izate ſeipſuz.

nibno puuli baptizandi bʒ ſex mebꝛa.
Primo querit᷑.v.puulus ſit ſuſceptibilis baptiſini.
Scðo.x.puulus intra matris vterũ baptizari poſſit.
Tercio.v.ꝑuulus ſeminatꝰ ſiue ſᷣm aliquã partẽ egra⸗ ⸗
ſus ſit ſuſceptibilis baptiſmi.
Quarto.v.ꝑturiẽs in articulo moꝛtis ſit incidenda.
NQuinto.v. baptiſinus debeat differri: an non per duos
articulos.
4¶ Primus.v.debeat differri vſqʒ ad finẽ eite.
4¶ Scðs.v. debeat differri vſqʒ ad etatẽ adultaʒ.
Serxto querit᷑.v.ſanctificatus in vtero cebeat baptiza
ri poſtqᷓ natus eſt.

nibus adulti baptizidiſb tria membꝛa.
Primo querit᷑ de inuitis vtꝝ ꝗs inuitꝰ põt baptizari.
* D

Scðo de ficto ſiue accedẽte ficte ꝑ.iiij articulos.
¶ Primus de ficto ꝗ accedit ad baptiſinũ nõ ↄtritus.
4¶ Secundus dæ ficto qui i accedit ad baptiſmuʒ non cre⸗
ens ſub ſex. S.
¶ Tercius de ficto qui cõtemnit ſa cramentũ baptiſmi.
4 Quartus vtrum recedente fictione baptiſma abeat
efficaciam.
Tercio querit᷑ de nõ vtẽtibo rõne vtꝝ baptizent.

Mueſtio.xix. de caractere

baptiſmi bʒ.rj· membꝛa.
Primo querit᷑ qd ſit caracter ꝑ duos articulos.
¶ Primus ꝗd ſit caracter ᷣm ratõʒ.
4¶ Scõðs quid ſit ſᷣm reʒ. ,
Secũdo querit᷑ ad quid ſit caracter.
Tercio in quo ſit ſicut in ſubiecto.
Quarto de cauſa caracteris vtꝝ virtus imprimat cara-
cterem ſicut ſacramentũ.
NQuinto a quo bʒ ꝙ ſit indelibilis. J
Sexto in quo baptiſmo imprimat᷑ caracter.
Septimo de numero caracterũ quare ſunt tm̃ tres.
Getauo de comꝑatione caracterum inter ſe.
Mono de effectu caracteris.
Decimo de comꝑatõne caracteris baptiſinalis qui ẽ i
ad caracterem dyaboli.
Vndecimo.v.xpᷣs habuit caractereʒ.

Mueſtio.xx. de effectu bat

ptiſmi q;'tum ad amotioneʒ vel diminutionem mali ha⸗
bet duo membra.
Primo querit᷑ de effectu qui eſt reſpectu culpe per duos
articulos.
4 Primus vtrum baptiſmus tollat actualez culpã ſiue
moꝛtalem. .
4 Scöds vtꝝ tollat omẽʒ culpaʒ venialẽ.
Scðo queritur de effectu qui ẽ reſpectu pene ꝑ tres arti.
4I Primus vtrum tollat omẽʒz penam actualis peccati.
¶ Secundus vtrum tollat omnem penaʒ oꝛiginalis pec
cati ſub. SF.
Tercius vtx tollat penã que eſt car entia dine viſiois. .

fectu qᷓtum ad collationeʒ boni hʒ. vij. membꝛa.
Primo q̃rit᷑ qꝗd ꝑuulis in baptiſmo ↄferatur ꝑ. harti.
Primus ſi Ga ↄferat᷑ ꝑuulis in baptiſmo.
¶ Scðs.v.virtutes ↄferant᷑ ꝑuulis in baptiſmo.
Secundo queritur vtꝝ virtutes augeank in adultis i iaz
per fidem iuſtificatis.
Tercio.v.equaliter detur gratia omnibo baptizatis.
Quarto.v.illumĩatio conferat᷑ in baptiſmo. .
Quinto.v.ſecundatio ſit effectus baptiſmi.
Sexto querit᷑ de effectu incoꝛꝑatõis.

eptimo d effectu aperitionis ianue. “
Vueſtior xij. de com patio

ne baptiſmatũ inter ſeinuiceʒ hʒ.v.mẽbꝛa.
SPrimo qrit᷑.v.ſint ſacramẽta.
Scðo ſi ſunt aliqua genera baptiſmatũ pᷣter illa.
Tercio ſi aliq̃ genera baptiſmatũ repñtabant baptiſma
completum.
Quarto de dꝛũtia baptiſ⸗ matũ ſangunnis ⁊2 pnie reſpeemn
eius qð eſt aque ⁊ ſpus ꝑ ꝗnqʒ articulos.
¶ Primꝰ.v.vnũquodqʒ debeat dici baptiſma.
4 Sevs. v vnn Jnoaz ebeat dici ſaccm.
Terciꝰ.v.iĩ baptiſmo ſanguis ⁊ pnĩie impᷣmat caract.
4¶ Quartus ſi baptiſmus ſanguis ⁊ pnie ſupplent vicem
baptiſmi fluminis.
¶ Quĩtꝰ. v.ſufficiãt ad ſalutẽ ſine baptiſino flumis.
Nuito qrit᷑ e pᷣeminẽtia baptiſmatũ pꝓ duos arti.
4 Primꝰ de p̃eminẽtia baptiſmatis aqᷓ reſpectu ſaguĩs.
Scðs peminẽtia baptiſmatis Yo. reſpectu aliox.

* 25 „— —
talibus in baptiſmo ↄcurrentibo hʒ.vij.mẽbꝛa.

Primo qnerit᷑ de ratione numeri ſᷣm beatũ Dyoniſiuʒz
goꝛdineʒ ſumpſit a bio Thimotheo.

Secundo de numero poſito a Rabano queʒ nos magis

ſequimur.
Tercio de comꝑatione vnius diuiſionis ad alteraʒ: aut
huius numeri ad ilum.
Quarto de dꝛñtia ex auẽte canonis.
Nuinto de ſacramẽtalibo ↄſequẽtibo baptiſmũ.
Sexto.v.ey eccleſiã fiat verũ baptiſma.
Septimo quare baptiſmus nõ iterat᷑

. 1177 —

uneſtio. . me

to ↄfirmatõis bʒ plura mẽbꝛa.
Drin querit᷑ de inſtitutõe ↄfirmatõis.
cũdo dæ ipſius ſacramenti ↄfirmatiõis integritate ꝑ
duos articuloo.
Brins erit de materia ſi ſit neceſſaria: que ⁊ qualis
ℳ% e
4l Scðs erit de foꝛma.vtꝝ aliqua requirat᷑:⁊ que:⁊2 ð eſ⸗
ficacia eiuſdeʒ ſub.S. 3
Mueſtio.xxv. de vtilitate ſa
cramenti ↄfirmatõis in generali hʒ duo mẽbra.
Primo querit᷑ vtꝝ ſacramentũ confirmatõis ſit alicuiꝰ
vtilitatis ſimpłr.
Scðdo vtꝝ ſit alicuiꝰ vtilitatis q̃ eſt nccĩtatis.
Nueſtio. xxvj. de vtilitate
ſacramẽti ↄfirmatõis in ſpꝛali bʒ duo mẽbꝛa.
Primo queritur cæ vtilitate confirmatõis qtum ad do⸗
num gratie ꝑ quatuoꝛ articulos.
Primꝰ.v.in hoc ſacramẽto conferat᷑ gratia noua ſcʒ
alia q; baptiſmatis.
¶ Scðs.v.in h̊ ſacramẽto dat᷑ gr̃a gratũfaciẽs.
4 Tercius.v.gr̃a data in hoc ſacramẽto cedat in vnum
cum gra baptiſmali ſub.S.
Quartꝰ.v.conferat᷑ gẽa expediens ad actum virtutis
aut ad actum deni. J
Secundo querit᷑ de vtilitate confirmatõis qᷓtũ ad actuʒ
vel robur gratie ꝑ quatuoꝛ articulos.
Primus.v.ↄfirmatio bẽat aliquẽ effectũ ſpẽaleʒ gẽe.
Secundus quis ſit effectus pꝛopꝛius 2 principalis bꝰ
ſacramenti.
Tereius.v.ad roboꝛatõeʒ gratie baptiſmalis regrat᷑
gratia confirmatõis.
Quartus.v.cõfirmatio dat᷑ in robur ad confitendum

fidem xpᷣi.
Mueſtio. xxvij. de comꝑati
one ſacri ↄfirmatõis ad baptiſma bʒ duo mẽbꝛa.

Primo querit᷑ de comꝑatione ꝙᷓtũ ad oꝛdineʒ.vtꝝ cõfir⸗
matio ſit poſterioꝛ baptiſmo.
Secundo qᷓtum ad magnitudineʒ: qð illoꝛuʒ ſit maius
qtum ad munꝰ gr̃e.

Mueſtio. xxviij. de diſpẽſa⸗

tione ſacẽi ↄfirmatõis hʒ.vij.mẽbꝛa.
Primo querit᷑ quis põt ↄfirmare ꝑ tres articulos.
Primus.v.nõ ↄfirmatus poſſit ↄfirmare.
Scðs.v.gꝗlibʒ ↄfirmatꝰ poſſit ↄfirmare.
Tereius.v.quilibet ſecerdos poſſit confirmaꝛe vlł epi
ſcopus tm̃ ſub.S.tribo.
Gcðdo querit᷑ gs debeat ↄfirmari ꝑ duos articulos.
Primus.v.generalr oẽs ſint ↄfirmandi.

Scðs ſi prepoſteratio oꝛdinis ſacramẽtoꝝ ↄfirmatio

nis baptiſmi impediat ſuſceptõz ↄfirmatõis ſub.S.
Tercio querit᷑ quis põt confirmanduʒ tenere ante epi
ſcopum ꝑ tres articulos.

Primus. v. nõ ↄfirmatꝰ poſſit tenere ad ↄfirmãduʒ.
Scðs ſi mulier põt tenere ↄfirmandũ añ epᷣm. .
4 Tercius.v. indifferenter poteſt tenere vir feminã 7 le
mina virum. B
NQuarto querit᷑.v.xpᷣs fuerit ↄfiꝛmatꝰ.
NQuiĩto qrit᷑ de tꝑe ↄfirmatõis ꝑ duos articuloo.
4Primꝰ. v. ſtatim poſt baptiſmũ añ annos diſcretõnis
tcebet conferri confirmatt.
Scðs quanto tẽpe cõfirmati tebeant eſſe ſub diſciplina
criſmatis.
Sexto querit᷑ de loco vnctõnis.
Septimo de iteratione hꝰ ſacꝛi ꝑ duos articulos.
ePrimꝰ.v.ſacẽm ↄfirmatõis ſit iterabile.

l Scẽðòs ſi in eo imprimat᷑ caracter.

neſtio.xxix.de ſacramẽ

to euchariſtie bʒ tria membꝛa.
Primo q̃rit᷑ de ↄgruẽtia pᷣfiguratõis ꝑ duos articulos.
Primꝰ.v.ↄgruebat ſacim euchariſtie pfiguraꝛi.
¶ Scðo.v. vnica figura vel plurib.
Scðdo q̃rit᷑ de numero ⁊ ſufficiẽtia ſigurax

Tercio de ↄpatione figuraꝝ ꝑ duos aꝛticulos. *

Primꝰ de ↄꝑatõe ad figuras ſacr̃i baptiſmatis.
Secũdus de comꝑatione ipſarum adinuiceʒ.i/de eax
preeminentia.

Nuceſtio.xxx. de inſtitutio
ne ſacẽi euchariſtie hʒ duo mẽbꝛa.
Primo querit᷑ qua lege ↄueniebat inſtitui ſacr̃m eucha⸗
riſtie ꝑ tres articulos.
1¶ Primꝰ.v.nccia fuit inſtitutio hꝰ ſacr̃i.
4Scðs.v.ↄgruebat tꝑe legis ſcriptte.
Terciꝰ.v.ↄſona fuit ſiue ꝓꝛia tꝑi legis gr̃e ſub.S.
Scðo qrit᷑ de cauſis inſtitutõis ſacẽi euchariſtie.
Mueſtio. xrxrj.
cramẽti euchariſtie hʒ tria mẽbra.
Primo querit᷑.v.hoc ſacẽm ſit vnũ. MG
Secũdo ſuppoſito ꝙ ſit vnũ: quare ſub duplici ſpecie cõ
ficiatur “
Tercio.v.verius dicendũ eſt ſpecies panis ⁊ vini eſſe ſa
eramentũ: an contentũ ſub ſpecieb.

7 „

te ſacẽi euchariſtie reſpectu materie bʒ.ix.mẽbra.
Primo querit᷑ vtꝝ debeat confici de mateꝛia panis ⁊ vi⸗
ni ꝑ duos articulos.
4 Primꝰ quare tm̃ ſub his ſpeciebo ↄficii.
¶ Scðs ſi vtraqʒ baꝝ ſpẽꝝ ſit de integtate hꝰ ſacẽi.
Secũdo querit᷑ quare magis conficit᷑ ſacr̃m euchariſtie
de pane triticeo.
Tercio.v.ↄſici debeat ex aʒimo pane vel fermẽtato.
NQuarto.v.ↄfici poſſit ex omni genere panis.
Nuinto.v.aqua ſit admiſcẽda vino ꝑ tres articulos.
4l Primꝰ.v.aqua quecũqʒ ſcilʒ naturalis ⁊ artificialis
ſit admiſcenda.
4 Scõòðs.v.aqua ſit de ſuba hꝰ ſacr̃i.
erciꝰ in qua quãtitate debʒ aqua apponi.
Sexto querit᷑ ſi ſanguis xpᷣi poſſit conſecrari in puꝛo vi⸗
no ſine aqua.
Septimo.v.poſſit ↄfici ex omni genere vini.
Octauo.v.ſanguis xpi poſſit ↄſici ex aceto.
Mono.v.ſãguis xpᷣi poſſit ↄfici ex muſto dulci ⁊ agreſta.

4

tate ſacramenti euchariſtie reſpectu foꝛme habet quatu⸗
oꝛ membꝛa. S S
Primo querit᷑ vtꝝ hec ſit ſoꝛma in tranſſubſtantiatione
panis: Accipite ⁊ comedite hoc eſt coꝛpꝰ meũ.
Secũdo que ſit foꝛma preſcripta ſub q̃ ↄficit eccĩa.
Tercio de dubitabilibus incidentibus circa ſoꝛmã pre⸗
AX

ſcriptam per quatuoꝛ articulos.
4l Pꝛimus de dubitabilibo que incidunt circa foꝛmam to
talem.
Secundus de dubitabilibusqᷓ ĩcidunt circa ꝑtes forme
ſub quatuoꝛ. S. .
4¶Terciꝰde dubitabilibo circa variatõnem foꝛme.
¶ Quartus ⁊æ dubitabilibus que incidũt circa verba ad
dita quibus laus deo deferunt ſub. S. duobus.
Quarto queritur de foꝛma verboꝛum que eſt in tranſſub
ſtantia tõne vini per tres articulos.
4¶ Pꝛimus de foꝛina in generali.
¶ Secundus de ꝑtibus foꝛme in ſpeciali.
¶Tercius de his q̃ addita ſunt ipſi foꝛme.
verboꝝ ↄſecratõnis habet quatuoꝛ membꝛa.
Pꝛimo queritur de ipſoꝛũ in comꝑatione ad elementum
tranſſubſtãtiandi per tres articulos.
Pꝛimus vtrũ virtus aliqua ſit verboꝝ operans in con
uerſione elementi in coꝛpus xpi. .
¶ Scðs vtrũ illius virtutis oꝑatione fiat conuerſio ele⸗
menſti in coꝛpus xrßi.
4 Tercius vtrum illa virtus poſſit conuertere elementa
in quacunq; quontitate.
Secundo querit᷑ de com ꝑatione virtutis verboꝝ ad oꝛdi
nem ſacrũ.vtrũ maioꝛ ſit ptas oꝛdinis q; verboꝛ.
Tercio q rerboꝝ virtute comꝑando ad alia opera mira
bilia per duos aꝛticulos.
4 Pꝛimus de com ꝑatione ad creatõeʒ. vtrũ minoꝛ virtus
ſufficit ad conuertendũ elementuʒ in coꝛpus xp̃i qᷓ ad cre
andum aliquid ex nihilo.
Scðs de ↄꝑatõne vᷣtutis ᷣboꝝ ad ↄceptõeʒ.b.virginis.
Quarto querit᷑ de virtute verboꝛuʒ in com ꝑatõne ad tpᷣs
in quo duxit in opus per duos articulos.
Pꝛimus vtrum eodem modo fit conuerſio panis ĩ cor⸗
pus rp̃i.⁊ vini in ſanguinem an diuerſis.
¶Secundſi accideret ꝙ facta ↄuerſione panis in coꝛpꝰ
xpᷣi:non poſſet ſe acerdos cedere ad conſecrationem vini:
quid agendum eſſet in ilio caſu. MDo
v.
tione ſacramẽti euchaꝛiſtie.quis poſſit conſecrare habet
ſex membꝛa. l
Pꝛimo querit᷑ vtrũ angelus poſſit conſecraꝛe.
Scðo vtrũ laicus iuſtus habʒ ptatem conſecrandi.
Tercio vtrum ſolus epᷣs poſſit conſecrare.
NMuarto vtrum ſacerdos malus in moꝛibus habeat pote⸗
ſtatem conſecrandi. S D—W—
NQuinto ſi hereticus qui ſuſcipit oꝛdinem in mfidelitate

poſſit conſecrare ſub.S.
Serxto querit᷑ vtrũ degradatus poſſit conſecrare.·
Nueſtio. xxxvj. de conſc/
crationis vſu habet decem membra. .
Hꝛimo queritur de loco.vtrum liceat conſecrare in locis
non conſecratis.
Scðo tde tꝑe ↄſecrandi.vtꝝ liceat conſecrare hoꝛa cene.
Tercio de altari ſuper quo conſecrandum eſt coꝛpus xpᷣi
e qua materia debet eſſe.
Nuarto cuiuſmodi pãnis debet celebꝛans vti.vtrum ſeri⸗
cis aut lineis:tinctis aut albis.
Quinto t calice et patena.vtrum liceat conſecrare in ca
lice de petra.
Sexto de indumẽtis ↄſecrantis p gqnq; articulos.
Pꝛimus de indumentis ſimplicis ſacerdotis ⁊ numero
eoꝛundem. =

Scdus tæ veſtibo pontiſicis ⁊ eoꝝ nũero ⁊ vocabulis.
Tercius de ſignificatõne veſtiũ pontificalium.
4 Quartus de palleo archipreſulum.
¶Quintus de numero oꝛnamentoꝝ pꝛedictoꝝ.
Septimo queritur de multitudine aſſiſtentium conſecra

tioni.

Octano de multitudine conſecrantiũ vnam boſtliam.
Mono de neceſſitate verboꝝ ꝓſerendoꝝ in cõſecratione.
Decimo de ratõne ⁊ intellectu eoꝝ que ſunt in laudem et

ſolennitatem conſecrationis.

Loco queſtionis.xxxvij.ba
betur tractatus de officio miſſe tripartitus.
In ꝑte pꝛima declaratur illuminatio populi que ertendi
tur ab introitu vſq; ad oblationẽ hoſtie et calicis ſb. x. S.
In parte ſecunda pꝛoſequitur ĩmolatio ſe acrificij que extẽ
ditur vſq; ad finem conſecratõnis et communionis ꝑ an⸗
q; membꝛa. . M
Pꝛimum eſt de conſecrandoꝝ oblatõne ꝑ tres articulos.
¶ Pꝛimus eſt pᷣſentatio munerum ibi.Libi deo creatoꝛi
meo offero panem hunc. ́”ͦ́ùMẽGUd
ASecundus eſt interpellatio pꝛecum ibi in ſpiritu humi⸗
litatis.
Tercius erolutio laudum ſub.S.ſuis ibi ꝑ oĩa ſecula.
Secundum membꝛuʒ eſt de oblatoꝛum conſecratione per
quatuoꝛ articulos.
¶ Pꝛim poſtulat ob

late hoſtie bñdictõneʒ ibi · Te igitur

clementiſſime pater. . —òMB .
¶ Secundus fideliũ promotionem ibi. In pꝛimis que ti

bi offerimus.
ATercius hoſtie oblate in coꝛpus xp̃i et ſanguinẽ tranſ⸗
mutatõneʒ ibi. Quã oblatonez.
¶ Quartus denunciat ↄſecratõnis ↄſũmatõneʒ ibi. Qui
pꝛidie qᷓ; pateretur. 34
Tercium membꝛuʒ eſt de rei conſecrate rememoꝛatõne ꝑ
tres articulos. ́M
OPꝛimo expꝛimit᷑ oblatõnis commemoꝛatõ ibi.Ende et
memores. .
¶ Secũdo ſimilitudinis acceptatõnis poſtulatõ ibi.Su⸗
pꝛa que pꝛopitio. L

ETercio huiꝰſacriſicij effectus imploꝛatio ibi Suplices

te rogamus. . =
Nuaꝛtũ membꝝ eſt te eccleſie militantis conſeruatõne ꝑ
plures diſtinctones dominice oꝛatõnis iuxta pfatõnem ⁊
ſeptem eiuſdem petitõnes ſub.S.eoꝛum ibi. Oꝛemus pce⸗
ptis ſalutaribus. . .. .
Nuintũ mem bꝛũ eſt de rei ↄſecrate ꝑceptione ibi.Libera
nos q̃s domine. . L
In tercia ꝑte pꝛincipali buiꝰtractatus recitatur rememo
ratio accepti beneficij que extenditur a ↄmunione vſq; ad

ſinem miſſe.
Oneſtio. xxxviij.de conſe⸗

crationis effectu habet octo membra.
Pꝛimo queritur vtrum hic ſit vera tranſmutatio ſiue con
uerſio panis in coꝛpus xpᷣi an panis maneat ſimul cum
coꝛpoꝛe. ”
Secũdo vtrum totus panis ↄuertat᷑ in coꝛpus xp̃i:an ali
quid remaneat ce pane. YYUU
Tercio vtrũ ſit ãnihilatõ panis in hac ↄuerſione.
Quarto ad qð genus mutationis habeat reduci hec mu⸗

tatio ꝑ quatuoꝛ articulos. —
Pꝛimꝰvtrũ ha beat reduci ad motum ſubſtantie vel ac⸗
cidentis. . ... . .
Secũdus ſupoſito ꝙ ad motum ſubſtantie.an ad gene

ratio nis vel coꝛruptõnis.

Terciꝰvtrũ hec mutatõ ſit ad motuʒ augmenti vel nu⸗
trimenti. .
¶ Quartꝰſi loci mutatõ ſit annexa huic mutatõni.
Quinto querit᷑ an panis tranſeat in carnem.ſanguinem.
animã et diuinitatem.
Serto an ꝑs panis ↄuertatur diſtincte in ꝑtem coꝛpoꝛis
xpᷣi vel totus indiſtincte in totum. .
Septimo vtrum hec mutatio fiat ſucceſſiue aut ſubito.
Octauo vtrum eſſe panis ⁊ coꝛpoꝛis xp̃i ſint in eodem in
ſtanti an in diuerſo. = “

Nueſtõ. xxxix. de erpᷣſſione

vᷣboꝝ et mõ loquẽdi circa h̊ͥ ſacramẽtũ hʒ tria mem bꝛa.
Pꝛimo q̃rit᷑ te mõ loquẽdi ꝑ verbum ſigniſficans poſſe.
Scðo de mõ loq̃ndi ꝑ vᷣbũ ſignificãs fieri ꝑ duos articłos
41 Eun& modo loquẽdi ꝑ verbum fiendi ſimpliciter.
4¶ Secundus de modo loquendi peꝛ verbum fiendi addita
pꝛepoſitione iſta de vel ex. . MB
Tercõ de mõ loq̃ndi ꝑ vᷣbũ ſubſtãtiuũ ſeu ſignificãs eſſe.

Nneſtio. xi. de otinentia ſa⸗

cramenti eukariſtie babet tria membeaaa.
Pꝛimo queritur de exiſtentia ſpecierum continentiuʒ per
tres articulos. “
l Pꝛimus vtrum deus poſſit facere ꝙ accidentia ſint ſine
ſubiecto. .
4 Scðus vtrum accidentia ſint hic ſine ſubiecto.
l Tercius vtrum congruat ꝙ in hoc ſacramento ſpecies
ſiue accidentia ſint ſine ſubiecto. .—
Scðo q̃rit᷑ de oꝑatõe ſpecieꝝ ꝑ quatuoꝛ articulos.
Pꝛimꝰ de oꝑatõne imutatõnis ſi ſpecies hmõi imutant
ſenſum ⁊ vtrũ boc faciant naturaliter ſub..
Al Secũdus de oꝑatõne refectõnis vtrũ reſiciunt ⁊ nutri⸗
unt et ſi hoc naturaliter. . .
Tercius de opatione conuerſionis vtrꝝ accidentia ha/
beant potentiam conuertennini.
4 Quartus de oꝑatõne tranſmutationis.ꝑ coꝛruptõnem
vel vermium coꝛroſionem ſub.S. —ʒ
Tercõ queritur de ↄtinentia huiꝰ ſacramenti quãatũ eſt ex
parte contenti ꝑ octo articuloo.
4¶ Pꝛimꝰ vtꝝ rpe ſit ſub illis ſpeciebo ſᷣm veritatem.
4 Seðdus vtꝝ xp̃c totꝰↄtineat᷑ ſub vtraq; ſpẽ ſaẽmentalit᷑.
Tercius vtꝝ xpᷣc in ſua integritate ſcʒ ſᷣm diuinitatem
et hum anitatem continetur ſub ſpecie panis.
4¶ Quartus vtrũ xpᷣc continetur ſub ſpeciebo illis in tota
ſua quantitate. . .
4 Quintus vtrum ypc ſit ſub totali foꝛma aut ſub quali⸗
bet parte. .
4 Serxtus vtrum ſit ibi diffinitiue ſub. S.tribus.

Septimus ſi coꝛpus xpᷣi continetur ſubſ acramento lo⸗

caliter ſiue circũſcriptiue. . .
¶Octauus vtrum coꝛpus xpi continetur ſub ſacramento
comp̃henſibiliter ſub duobus.S.

lo. xli. de efticacia ſa

cramenti euchariſtie habet tria mempra.
Pꝛimo queritur de efficacia qᷓtum ad ablationem mali ꝑ
duos articulos.
4l Pꝛimꝰ vtꝝ pᷣtute huiꝰſacramẽti deleant᷑ venialia
4l Scdus vtrum virtute huiꝰ ſacramenti deleant᷑ moꝛta⸗
lia q;tum ad culpam et q;tum ad penam. -.,
Secundo queritur de efficacia hinus ſacramenti iᷓtuʒ ad
collationem boni. .
Tercio in quibus hoc:ſacramentum habeat efficaciam ꝑ
quatuoꝛ articulos.
l Pꝛimus vtrum in malis ſiue in iuſtis.
¶ Secundus vtruʒ in iuſtis quibuſcũq; habeat efficaciã.
¶ Tercius vtrũ maioꝛẽ bʒ eſficaciam in iuſto ſumente ſa⸗
cramentaliter ⁊ ſpiritualiter qᷓ; in ſumente ſpũaliter im.
4l Quartus vtrum hoc ſacramentum habet efficaciam in

beatis.
. onc ho
ſtie habet quinq; membꝛa.
Pꝛimo queritur de fractione contenti vtrum vera fractio
ſit in coꝛpoꝛe xpᷣi.

Secundo de fractione continentis vtrum in ſpeciebus ve
ra ſit fractio.
Tercio de partium fractarum ydemptitate.
NQuarto de partium ſignificatione.
NQuinto de partium repletione.

tione huiꝰſacramẽti in generali habet quatuoꝛ membꝛa.
Pꝛimo querit᷑ de numeromodoꝛũ manducandi zʒ ſpiri⸗
tualiter 2⁊ ſacramentaliter.
Scðo de ydemptitate modoꝝ vtrum idem ſit manducare
ſacramentaliter ⁊ ſpiritualiter.
Tercio ꝓ quãto dicat᷑ quis mãducarè ſpũaliter.

NQuarto ꝓ quãto dicat᷑ quis mãducare ſacramẽtaliter.

Nue nij. de manduca

tione huiꝰſacramẽti in ſpeciali habet ſeptem membꝛa.
Pꝛimo querit᷑ vtꝝ vpᷣe ſumpſit coꝛpꝰſuũ in cena.
cõo vtꝝ ſumpſit illud ſpũaliter vel ſacramentaliter.
Tercio quale coꝛpus dedit diſcipulis.
Nuarto vtrum coꝛpus ſuum dedit iude.
Quinto vtꝝ coꝛpꝰillud ſumptũ in cena ⁊ reſeruatũ in pixi
e vſq; ad moꝛtem xp̃i moꝛeret᷑
Sexto vtꝝ ↄſecratõe facta ĩ triduo ſepulture ſieret aĩa cũ
coꝛꝑe ſub ſpecie panis vel coꝛpus ſine aĩa.
Septimo vtꝝ xpᷣe potuit facẽ ꝙ in triduo eſſet aĩa ſua cuʒ
coꝛꝑe in vno loco ⁊ nõ cum eodem in alio.

. ı
Mueſtio.xlv. de maducqtio
ne huiꝰſac mẽti quẽadmodũ freq̃ntat ecclłia hʒ tria mẽbꝛa.

Pꝛimo querit᷑ de creatura irratõnali ꝑ duos articulos.
4( Pꝛimꝰvtꝝ creatura irratõnalis mãducat coꝛpꝰxp̃i.

4¶ Secũdus vtrum traijcit in venrrem.
Secundo queritur vtrum angeli ſumant coꝛpus xpp̃i ali‚⸗
quo modo. —R
Tercio vtrum fideles ante ſacramenti inſtitutõez mãdu⸗
cabant coꝛpus xpᷣi ſpiritualiter. . b⸗

ſumẽtiũ h̊ ſaẽ̃mẽtũ ex ꝑte mẽtis habʒ quinq; membꝛa.
Pꝛimo querit᷑ an aligꝗs poſſit ſumere coꝛpus xpᷣi ſine pec⸗
cato moꝛtali ſiue veniali.
Scðo vtꝝ malꝰ ꝗcũq; ſiue heretic ſiue aliquo mõ irretitꝰ
manducet coꝛpus xpᷣi ꝑ duos articulos.
4 Pꝛimus vtrum vere mandu?at.
4¶ Secundus vtrum ſacramentaliter.
Tercio querit᷑ vtꝝ exiſlẽs in pcto moꝛtali peccet moꝛtalit᷑
ſumendo coꝛpus xpᷣi ꝑ duos articulos.
4l Pꝛimꝰvtꝝ talis ſumendo peccet dãnabiliter.
4 Secundus vtrum ſemper peccet ſic.
NQuarto querit᷑ vtꝝ plus peccet dereticꝰſumẽdo coꝛpꝰ xpᷣi
q exiſtens in alio genere peccati.
Quinto vtrum plus peccat manducans in peccato ſpiri⸗
tuali an in peccato carnali. DẽWZ

Mueſtio.xlvij.de oditioni

bus ſũmẽtiũ ̊ ſacramẽtũ ex ꝑte carnis hʒ qnq; mebꝛa:·
Pꝛimo vtꝝ pollutꝰnocte in ſomno põt accedere die ſequẽ⸗
ti ad ſacram ↄmunionem ꝑ duos articulos.
4 Pꝛimus ſi licitum eſt pollutum modo iam dicto cõmu⸗
nicare. Hr MUðUM⸗ .
4 Secundus de cauſis aſſignatis quibus exiſtentibus li⸗
cet vel non licet.
Secundo querit᷑ vtrum liceat accedere ad altare qui doꝛ/⸗
mierit cum pꝛopꝛia vxoꝛe.
Tercio ſi liceat mulierem patientẽ fluxũ menſtrui ⁊ virũ
ſemifluũ ↄmunicare.
NQuarto vtꝝ mulieri ſtatim poſt partũ liceat intrare eccle
ſiam ⁊ accedere ad ſacram ↄmunionẽ.
Bun vtꝝ lepꝛoſi debẽt accedere ad ſacrã ↄmunionẽ.

neſtio.xlviij.de ↄditioni

bus ſumẽtiũ ex ꝑte ↄuerſatõis extioꝛis hʒ nouẽ mẽebꝛ.·

Pꝛimo queritur de exiſtentibo in pnĩa vtrum debeant ac⸗

cedere ad ſacram ↄmunionẽ.

Scðo vtꝝ exercẽtes cirocinia ſiue toꝛneatoꝛes.

U

4

Ecreio baliſtaril 7 ſagittar poſſint accedẽ ad ſacr
cõmunioneʒ.
Muarto. v. pugiles debeãt accedẽ ad ſacrã coĩonez.
Muento. v. aleatoꝛes debeãt accedẽ ad ſacrã coĩioneʒ.
Sexto de diuĩatoꝛibo ſoꝛtilegis ⁊ carmĩatoꝛibo an debe⸗
ant accedẽ ad ſacram coionem.
Septimo.v.hiſtriones pñt accedẽ ad ſ- aerã coionez.
NVWctauo.v.choꝛeatrices pñt accedẽ ad ſacꝛã coĩoneʒ.
Mono. v. fucantes ſe ⁊ crines adulterinos ſii † oꝛnatu
vſt urpantes debeãt accedere. V

li

ſandũ eſt ̊ ſacrẽm hʒ ſex mẽbꝛa.
Primo querit᷑ vtꝝ coꝛpus xpᷣi danduzʒ eſt pecentouls t
quibo ↄſtat ꝙ ſunt in pcto moꝛtali.
Secundo.v.dandum ſit ſuſpectis de e aliquo crimine per
duos articulos.
¶ Primꝰ. v. ſit dandũ talibo. .
4l Scòs.v.dandũ ẽ ad ſuſpectoꝝ erpurgatõz.
Tercio qrit᷑.x.coꝛpꝰ xpᷣi dandũ ſit energumĩs.
Quarto.v.dandũ ſit freneticis vel amentibo.
Nuito.v.puulis dandũ ſit coꝛpꝰ xpᷣi.
S o. v. licet alicui dare panẽ ñ ↄſecratũ.

ueſtio Nuinaguag

a quibo diſpenſandũ eſt coꝛpꝰ xpᷣi bʒ. vij. mebꝛa.
Primo q̃rit᷑v. ſacrm euchariſtie diſ penſanduz ſi it a mu
lieribus.
Secũdo. v. diſpenſand ſit a laicis.
Tercio.v.a dyaconibus.

MQNuarto. v. diſpenſandũ ſit a ſacerdotibo ſomieatorit, L

Quinto.v.a ſymoniacis.
Sexto.v.ab hereticis ſciſmaticis ⁊ ex coĩcatis.
Septimo.v.hoc ſacramentuʒ diſpenſatũ a talibus. con ⸗
ferat gratia m.

ℳ. ℳ₰

municandi bʒ quatuoꝛ mẽbꝛa.
Primo qrit᷑ de frequẽtia ipᷣius actꝰ ꝑ duos articulos.
4¶ Primꝰ.v.expedit coicare ſingulis diebo.
l Scðs de ſentẽtia Auguſtini 2 de dꝛñtia aſſigta a ſan,
ctis de frequẽti coĩone.

Scðdo querit᷑ de ceſſatõe.ſi ſi acerdos oĩno ceſſaret a coſe

cratione ⁊ coĩone vtꝝ peccaret.
Tercio.v.magis expedit digne accedere frequẽter qᷓ qi
ſemꝑ abſtinere.
Nuarto.v.neceſſe ſit cõmunicare * ſe neramentuz coꝛpo⸗
ris xpᷣi ſumere.

candi in com hatõe ad manducãteʒ bʒ. vij. mẽbꝛa.
Primo querit᷑.v.ieiuno ſtomacho debeat quis corpus
xpᷣi ſumere.
Secundo.v.liceat ſtatim poſt ſumptiõʒ coꝛꝑis xp̃i ſumẽ
cibũ coꝛpalez.
Tercio.v.liceat vno die pluries ſumere coꝛp⸗ xpᷣi.
Muarto.v.neceſſe ſit ſacerdotẽ totiens ſumere coꝛpꝰ xßi
quotiens celebꝛat.
NQuinto.v.guſtu tm̃ aut etiã alio ſenſu ſumat.
Serto.v.peccet peccatoꝛ videndo coꝛpꝰ rp̃i.
Septimo. v. liceat in aliquo caſu peccatoꝛi tangere ſacꝛa
mentũ coꝛꝑis rßi.

ne
candi in ↄꝑatione ad manducatũ hʒ qnq; mẽbꝛa.
Primo querit᷑.v.liceat ſumere coꝛpꝰ xpᷣ. ſub ſpecie paĩo
im̃ ſine ſumptõe ſub ſpecie vini.
Scðo.v.coꝛpꝰ rpi ſi umptũ intret ventrẽ ſiẽ alij cibi.
Tercio.v.eijciat᷑ ꝑ vomitũ. x⸗
NQuarto.v.coꝛpꝰ xpi ſit ſi umendum ſub pꝛia ſpeele per
tres articulos.

—

i⸗ 3 Dduo mẽbꝛa.

6
R

4 Primus ſi miraculoſe in ſ pecie carnis awpares ſie de⸗

beat ſumi.
4l Scðs de cauſis quare ſie apparens in ſy pecie carnis ñ
debeat ſumi.

4l Tercius cum qñqʒ miraculoſe aparet ĩ ſpecie caꝛnis

vel pueri in altari:an ſit coꝛpꝰ xpᷣi.

MOuinto querit᷑v.ſpeciebo panis 2 vini ſolutis redeat ſbᷣ

ſtantia panis⸗ ⁊ vini.

inqtum eſt virtus hʒ duo mẽbaꝛ
Primo querit᷑ qꝗd ſit pnĩa re ꝑ quatuoꝛ articulos.

4l Primꝰ. v.pnia ſit virtus vel nõ.

4 Seds v. ſit virtus generalis vel ſpẽalis.

4Al Tercius.v.pniĩa ſit virtus theologica.

4 Quartus.v.ſit virtus cardinalis.
Secũdo querit᷑ quid ſit penitentia ratione ſiue diffi niti⸗
one ꝑ duos articulos.

4 Primus eſt de ratione diſtinetionis ipſax diffinitio⸗/

num ſiue notificationũü.
4l Scõðs de veritate earũdẽ ſub.S.ſuis.

Mueſtio. lv. deſi ubꝛecto pe

nitentie hʒ tria mebꝛa.

Primo querit᷑ quo ad ꝑſ onam. vtx angelus ſit ſuſcepti 4.

bilis pnĩie ꝑ quatuoꝛ articulos.
4 Primus.x. angelus apoſtata ſit uoeptibiis pnie.
4l Scðs. v. angelus bornus.
I¶ Tercius de inuertibilitate angeli apoſtate.
¶ Quartus ꝓ quanto dicit᷑ angelus inſuſceptibił pnie.
Secũdo q̃rit᷑v.hõ ſit ſuſceptibilis pnĩe Etres arti.
4l Primus.v.in ſtatu innocẽtie.
4l Secũdus.v.in ſtatu damnationis aĩa ſeata ſit ſuſce⸗
pribilis pnie.

Al Tercius.v.in ſtatu beatitudinis aiĩa ſit ſuſccptibilia

penitentie ſub.S.

Tercio queritur de ſubiecto penitentie quo ad vires aie

ꝑ duos articulos.

¶ Primꝰ. v. pnĩa virtꝰ ſit ĩ vna vel in pluribo viribo aie.

4 Scðs dato ꝙ in vna: que eſtüla. .

neſtio. lvj.

Primo querit᷑ de oꝛdine pnie o üad oꝛtum fine oꝛiginẽ
ꝓ duos articuloo.
4 Primus de ratione dicendi.
4¶Scõðs de veritate dicti.
Scðo querit᷑ de oꝛdine pnie Fenm ad vluz.

de pemtentia

quo ad effectu z. octo mẽbꝛa.
Primo querit᷑.v.pct̃a dimittant᷑ꝑ pnĩam.
Scðo.v.pnĩa vniuſcuiuſqʒ culpa deleat᷑.
Tercio.v.ꝑ pnĩam tollat᷑ reatus.
Nuarto.v.tollant᷑ relige peccatoꝝ.

Nuinto.v.ncce ſit penitentẽ reſurgere i tanta gratia ac .

munere virtutũ a quanta cecidit.
Sexto.v.pnia reſtituat omĩa ablata ꝑ pctẽm.
Septimo.v.ſine pnĩa virtute poſſit eẽ ſalus.
Octauo.v.ſine pnĩa.i.doloꝛe pnĩali ſi iue volütate penitẽ.
di deleat culba.

tum eſt Fratta⸗ bʒ quatuoꝛ mẽbꝛa.
Primo querit᷑ de entitate vtꝝ pnĩa ſit gr̃a.

Secũdo de neceſſitate vtꝝ voluntas pemtendi poſſt eſſe

ſine gratia ⁊ etiã faciendi aliud bonu.

Tercio de virtute pnie gratie vtꝝ pniĩa inctü gea dele

ant᷑ pcta:aut inqtũ eſt virtus.
Quarto querit᷑ de gratia pnĩe qᷓtum ad peccati expulſio
nem ꝑ quatuoꝛ articulos.

¶ Primus.v. infuſio gratie precedit natura expulſionẽ
culpe an econuerfſo. „
Secũdus.v.ablatio culpe tꝑe pᷣcedat infuſiõʒ gẽe.
Tercius.v.ſit mediũ aliqdð inter vtrũqʒ ſeʒ eſſe culpe
expellendi ⁊ eẽ gratie expellentis. RM
Nuartus.v.aliqñ ſit penitẽs ſine culpa ⸗

i

pnie inꝙᷓ̃tuʒ eſt ſacramentũ hʒ tria mẽbꝛa.
Primo querit᷑ an pnia ſacr̃jm debuit inſtitui.
Scdo qñ debuit inſtitui ꝑ q̃tuoꝛ articuloo.
¶ Primus.v.debuit inſtitui añ petᷣm in tꝑe innocetie.
4 Scðs.v.debuit inſtitui currente lege nature.
Tercius.v.debuit inſtitui currente lege Moyſi.
¶ Quartꝰ.v. debuit inſtitui tꝑe legis euangelij.
Tercio q̃rit᷑ aquo dbuit inſtitui pnĩa ſacr̃m.

Mueſtio. lx. de quidditate
pnĩe ſacramẽti hʒ duo mẽbaa.

Primo qrit᷑ de re bꝰ ſacramẽti ꝑ tres articulos.
¶ Primꝰ an interioꝛ pnia ſit res pnie exterioꝛis.
4¶ Scõðs an remiſſio pꝑct᷑i ſit res hꝰ ſacẽi.
4Terciꝰ an ſit res rõne remiſſionis culpe vel pne.
Secũdo querit᷑ de ſigno hꝰ ſacr̃i.vtꝝ ſigna ex ꝑte penitẽ
tis debent dici ſacr̃m:an ex ꝑte miniſtri.

gra

tõne

nitentie inq;ẽtum eſt ſacramẽtũ hʒ q̃tuoꝛ mẽbꝛa.
¶Primo querit᷑.v.pnia ſit vnũ ſacr̃m vel plura.
Scðdo quo genere vnitatis ſit vnũ ſacm.
Tercio.v.maioꝛ ſit vnitas penitentie virtutis: an peni⸗
tentie ſacramenti.

Muarto. v. vebeat denominari a ſignificatione.

Mneſtio.lxij.de oꝛdie peni/
tentie ſacramenti bʒ tria membeꝛ
Primo querit᷑ de pnĩa ſacramento inq;tum eſt oꝛdina⸗
ta ad ꝓfectum in merito:⁊ dicit᷑ fundamentũ.
Secundo determinat᷑ de fundamẽto cõmuniter ſumpto
ꝑ quinqʒ articulos. H
4Primus eo modo quo de illo determinat apoſtolꝰ ad
Hebre. vj.
4¶Scðs quo modo penitentia eſt fundamentũ.

Tercius.v.pnia fundamentum precedat baptiſmum

an ſequatur.
4Quartus de numero eoꝝ que ponũt᷑ in fundamẽto.
¶ Quintus de oꝛdine eoꝝ q̃ ſunt in fundamẽto.
Tercio querit᷑ de penitentia ſacramento inqtum eſt oꝛ⸗/
dinata ad liberandũ a naufragio:⁊ dicit᷑ tabula.

ueſtio. lxn ratione

pnĩe hʒ quatuoꝛ mẽbꝛa.
Brn querit᷑v.ↄtingat a vera pnĩa cadere.
S0. v. ↄtingat pnĩam iterare.
Tercio.v.quotiens cõtingat cadere: totiens contingat
penitentiam iterarr. .
NQuarto.v.lapſum pluries ꝑ gratiam penitentie iterate

contingat reſurgere.
etia
publica ſiue ſolenni hʒ tria membꝛa.
Primo qrit᷑ an aliqua pnia debeat eẽ publica.

Scðdo an penitentio publica ſit iterabilio.
Tercioq̃ ad pnĩam publicaʒ ſiue ſolennẽ reqrũt᷑

eſtio.lxv. de pemtentia

inqtũ eſt ſacim in ſpeciali hʒ quatuoꝛ mẽbꝛa.
Primo qrit᷑ de pnia añ baptiſmũ ꝑ duos articulos.
4 Primus.v.penitendũ ſit de peccato oꝛiginali.
4¶ Secundus.v.adultus accedens ad baptiſmuʒ neceſſe
babet prius penitere de actuali.

111717

Secundo queritur de penitentia moꝛtalium poſt bapti⸗
ſmũ ꝑ tres articuloo.
4I Primus. v. neceſſe ſit peniteꝛe de peccatis moꝛtalibus
cõmiſſis per ignoꝛantiam. .. . ..łV
Secundua.v. opoꝛteat faceꝛe penitentiam de ſcient cõ.
miſſis ⁊ oblitis. 22222
¶¶ Zercius.v.erpedit penitere de pctis vſqʒ ĩ finẽ vite.
Tercio querit᷑ de pnĩa venialium que accidunt ĩ vtroq;
ſtatu ꝑ quatuoꝛ articulos. Z
4 Primꝰ de peccatoꝝ venialiũ grauitate ſub. S. duobo.
4 Scõòs de ꝑpetratõis eoꝝ nccitaat.
4l Tercius de eoꝝ dimiſſione ſub.S.quinqʒ;·
4¶ Quartus de cauſis dimiſſionis ſub.S.duobo. .
Quarto determinãt᷑ verba apłi quibus vocat peccata li
gnum fenum ? ſtipulam ꝑ quatuoꝛ articulos.
¶ Primus an ſint moꝛtalia an venialia. =Dè
¶ Scðos de fundamẽto vtriuſqʒ ſuꝑ qð edificant᷑.
4 Terciꝰ de ſupedificatõe huic fundameto ſb. S. duobo.
Quartꝰ de purgatõe eoꝝ q ſuꝑedificãt ſub.S.q̃tuoꝛ.

„

nitentie inqtũ ſacr̃jm in generali hʒ duo mẽbꝛa. .—
Primo querit᷑ cuiꝰ ſunt ꝑtes contritio confeſſio ⁊ ſatiſ⸗
factio ꝑ duos articulos. .
4 Primꝰ an ſint ꝑtes pnĩe inꝗtuzʒ virtus.
4 Scòs an ſint ꝑtes pniĩe inq;tum ſacr̃m.
Secundo querit᷑ cuiuſmodi ſunt partes.ſcʒ vtꝝ ſint par
teg integrales vel ſubiectiue vel eẽntiales.

ue de contritio
nis quidditate hʒ tria mẽbꝛa.
Primo q̃rit᷑ qꝗd ſit re ↄtritio ꝑ duos articulos.
4l Primus.v.otritio ſit doloꝛ. ..
4l Scðdðs.v.doloꝛ ↄtritionis ſit actio vel paſſio.
Scðo querit᷑ ꝗd ſit ↄtritio nomine.
Tercio quid ſit ↄtritio diffinitione. .

„

Mueſtio.lxviij. de contriti-

onis quantitate hʒ duo mẽbꝛa.
Primo querit᷑ de quantitate qtum ad intenſionem per
ſepteʒ articulos. —ẽ .
4¶ Primus.v.ↄtingat ↄtritioneʒ intendi.
4 Scdðᷣus.v.opoꝛteat de omnibus peccatis equalit᷑ con
teri vel intenſius de vno q; de alio.
4l Zercius.v.ↄtritio poſſit eſſe nimis parua.
4l Quartus.v.poſſit eẽ nimia.
4 Quintus.v. debeat eſſe maxima. M
4¶ Sextus de quantitate ↄtritõis in ↄꝑatõe ad penaz.
4¶ Septimus.v.maioꝛitas ↄtritionis ſit rᷣm maioꝛitateʒ
auerſionis vel ↄuerſionis. “JB . .
Secũdo querit᷑ de quantitate contritioni
rationem ꝑ tres articulos.
¶ Primus.v.cõtritio ſit inſtiantanea vel ſucceſſiua.
4 Scðus vtꝝ penitens tenet᷑ ſemꝑ conteri in hac vita ⁊
hoc nccĩtate vel vtilitate vel ↄpoſſibilitate ſub.S.ſuis.
4 Tercius vtrum teneatur conteri poſt hanc vitã ĩ pur⸗
gatoꝛio. . S

„ „ 9 „

9 q;tum ad du⸗

obiecto habet decez membꝛa. L
Primo querit᷑.v.ↄtritio debet eſſe de pcto ↄmiſſo.
Scðdðo.v.debeat eẽ de pct̃is ⁊ penis peccatoꝝ.
Tercio.v.debeat eẽ de diffoꝛmitate ⁊ de actu.
NQuarto.v.debeat eẽ de oꝛiginali ſicut de actuali.
NQuinto.v.requiritur eẽ de pcto veniali.
Sexto.v.requiritur contritio de peccato quod cõmittit
ex triſticia.
Septimo.v.requiritur contritõ de peccato cõmiſſo per
ignoꝛantiam.
Octauo.v.contri

tio requirit᷑ de peccatis oblitis ꝑ tres
articulos.

¶ Primus ſi pot eſſe ↄtritio de peccatis oblitis.
4 Secũdus ſi ſufficiat ↄtritio generalis.
¶ Tercius ſi ſufficiat ↄtritio de obliuione.

Rono querit᷑ vtꝝ requirit᷑ contritio de peccato futuro ꝑ

duovarticulos.
4 Primus. v. debet quis ↄteri de peccato futuro.

Secundus. v. de ratione contritionis ſit aliquo modo

reſpicere futuꝝ.

Decimo.v.poſſit eſſe contritio de vno peccato ita non

de alio.

tritionis qui eſt iuſtificatio impij hʒ quatuoꝛ mẽbꝛa.
Primo querit᷑ quid ſit iuſtiſicatio impj.
Scõðo.v.ↄtritio efficaciã habeat in iuſtiſicatõe impijꝰ
Tercio.v.ↄtritio hẽat efficaciã iuſtificãdi a culpa.

Quarto.v.ↄtritio habeat efficaciaʒ iuſtificandi a pena

duos articulos.
4l Pꝛimus. v. a pena etean.
Scðs.v.a pena trãſitoꝛia ſiue tpali ſub tribo. S.

ueſtice de effectn of

tiotis qui eſt purgatio a ſequelis pceti bʒ tria mẽbꝛa.

Primo querit᷑v.deterſio caliginis ſiue illumiatio ↄgni

tiue obtenebꝛate ſit effectus ↄtritionis. .
Scðdᷣo ſi ablutio ſoꝛdiũ que ſunt ĩ aĩa ſit effectꝰ ↄtritõis.
Tercio.v.ſanatio aĩe ſit eſcctꝰ ↄtritõis ꝑ ꝗnqʒ arti.·
4l Primus eſt de poſſibilitate ſanatõis.
4¶ Secundus de merito ſanqtõis.
4l Tercius de cauſa ſanatõis ſub.S.
4¶ Quartus de oꝛdine ſanitatis.
41 Quintus de numero ſanatõis.

c de numero

ſufficientia eoꝝ que reqrunt᷑ ad iuſtificationeʒ impij ha/

bet quatuoꝛ membꝛa. . .
Primo queritur.v.cum contritione requirat᷑ gratie in⸗
fuſio ꝑ tres articulos.

¶ Primus. v. deus iuſtificat imediate vel mediãte aliqᷓ.

4l Scðs. v. mediante gꝛatia inqtum gratia: vel virtute
inꝙᷓtum virtute.

4l Tercius.v.iuſtificatio inꝗᷓtũ eſt a deo vt a prima cau

ſa:ſit ꝑ ſe a potentia vel ſapia vel bonitate.
Scðdo querit᷑.v.cũ hac requirat᷑ vłis expulſio culpe.

Tercio.v.cũ his reqrat᷑ motꝰ libe.ar.ꝑ duos artickos.

4 Primus ſi motus hinõi requirit.
¶ Scðdᷣs ſuppoſito ꝙ ſic: cuiꝰ virtutis ẽ motus.

impij ? non plura

neſtio. lx.

Nuarto querit᷑ quare quatuoꝛ requirũt᷑ ad iuſtificatõeʒ

de oꝛdie eo⸗/

117

quinqʒ articulos. S
l Primus ſi circũſtantie ſint confitende.

rũ que requirũt᷑ ad iuſtificatõʒ impij bʒ tria mebꝛa.

Primo queritur de oꝛdine infuſionis gratie ad alia tria

ꝑ tres arnculos.
¶ Primus an infuſio gratie pᷣcedat motũ liberi ar.
4l Secũdus de oꝛdine infuſionis gratie ad contritioneʒ:
vtꝝ gratia precedat ↄtritionezʒ.
¶q Tercius.v.Ga precedat peccati expulſionẽ.
Secũdo querit᷑ de oꝛdine motus libe.ar. ad ↄtritionezʒ.
Tercio de oꝛdine ↄtritionis ad expulſionẽ pcti.

7

ia ⁊ dꝛntia attritõis 2 ↄtritionis.
Primo querit᷑.v.idẽ ſit attritio qð ↄtritio.
Scðdo.v.attritio nccio pᷣcedat ↄtritionẽ.

Tercio.v.attritio ſtet vel ſtare poſſit cũ ↄtritõne.
Quarto.v.attritio poſſit fieri ↄtritio.

meſtio. lx
tionis habet quinqʒ mẽbra. S“Z
Primo querit᷑.v.ↄtritio ſit donũ ſpũſſancti.

v. de oꝛigie ↄt⸗

Secũdo.v.ſit motus alicuius virtuis.
Tercio.v.ſit motus virtutis generalis vel ſpẽalis.

Ouarto. v. ſit motus virtutis theologice vel caꝛdinalis.

DQuinto. v. ↄtritio poſſit impleri in via a penitẽtibo.

one in ↄ ꝑatione ad ↄfitenteʒ hʒ tria mẽbꝛa.
Primo querit᷑ de qdditate ↄfeſſionis.
Scðdo de ncciĩtate ↄfeſſionis ꝑ tres articulos.
¶ Primus an ofeſſio ſit neceſſaria.
4l Scðs que confeſſio ſit nccia.
¶ Tercius qñ ſit neceſſaria.ſcʒ vtꝝ currente lege natuẽ
vel Moyſi vel lege euangelij ſub. S. ſnis.
Tercio querit᷑ de inſtitutõe ↄfeſſionis ꝑ duos arti.
4 Primus. v. de buit inſtitui in lege euãgelij.
4¶ Scðs dato ꝓ ſic:vbi ĩ euãgelio fuit inſtituta.
feſſionis bʒ ſex mẽbꝛa.
Primo querit᷑ ꝗ debeant confiteri ꝑ quatuòꝛ arti.
4 Primus.v.nõ hñ tes ↄſciaʒ moꝛtalis.
4 Scðs.v.nõ hñtes oſciam venialis.
1 Tercius.v.perfeciti.
¶ Quartus. v. obſtinai.
Scðo querit᷑ ꝗd de beat ofiteri ꝑ.ix.articulos.
¶ Primus. v. debeat ofiteri onginale pctm.
4 Scðs.v.ſolũ occultũ peccatũ an etia maniteſtũ.
4 Tercius.v.pctᷣm coꝛdis ſit ↄfitẽdũ.
4 Quartus.v.ꝗs teneat᷑ ↄfiteri pcta aliena.
4¶ Quintus.v.venialia pcta ſint ↄfitẽda.
4 Sextus.v. teneat᷑ penitẽs ↄfiteri pcta oblita.
4l Septimus.v.teneat᷑ ↄfiteri pcta ↄmiſſa ꝑ ignoꝛãtiaʒ.

l Octauus.v.confitende ſunt radices peccatoꝝ.videlʒ

ignoꝛantia infirmitas ⁊ malicia.
4 Monus.v.temptationes ſint confitende. L
Tercio queritur.v.circũſtantie peccatoꝝ ſint confitẽde

4I Secudus que circũſtantie ſint ↄfitende.vicʒ alleuian⸗
tes ſicut aggauãtes ſub.S. I

4l Tercius.v.omẽs tenent᷑ ad confitendũ ciꝛcũſtantias
vel aliqui ⁊ aliqui nõ.
4l Quartus de com patione circũſtãtie ad genꝰ pct᷑i.
lqQuintus.v.principalius circumſtantia confitenda ſit
aAn genus peccati.

Quarta querit᷑ qñ dʒ fieri ↄfeſſio ꝑ tres aꝛticulos.

¶ Primus.v.peccatoꝛes nondũ contriti de peccatis ſta⸗

tim confiteri debent oppoꝛtunitate ſe offerente.
4¶ Sdus.v. contriti ſititer teneant.
4¶ Tercius in quo caſu differenda ẽ confeſſio.
NQuinto queritur de modo confitendi per.ix.arti.
4¶ Primus.v.debeat fieri cõfeſſio ſigillatim de ſingulis
freeotis an ſufficiat omnia generaliter ⁊ ſummatim cõ⸗
iteri.
¶ Scdᷣus.v.omia peccata ſint eideʒ ſacerdoti confitẽda:
aut liceat diuideꝛe confeſſioneʒ.
4l Tercius.v.omĩa peccata ſint ſimul in quolibet anno
confitenda.

4¶Quartus vtx quotiens recidiuat penitens:totiens te

neat᷑ omĩa confiteri.
Quintus vtrum licet aliquod peccatum addere quod
non fecit. H
Sextus vtrum licet aliquod peccatum diminuere in
confeſſione.
¶ Septimus vtrum confiteri teneat᷑ ex caritate.
4 Octauus vtꝝ teneatur cõfiteri ĩ publico vel ĩ occulto.
4¶Monꝰ vtꝝ ſufficiat confiteri ſcripto vel nuncio.
Sexto querit᷑ de oꝛdine ↄfeſſionis.

NMueſtio

Primo querit᷑ cui ſit pfitendũ p tres articulos.
4¶ Primus.v.ↄfitendũ ſit laico vel ſacerdoti.

„„

Scðs.v.ↄtra volũtatẽ ꝓprij ſacerdotis poſſit ꝗs conſi

teri alteri diſcretioꝛi. G
Tercius.v.pᷣtermiſſo inferioꝛi ſcʒ parochialilpoterit
quis confiteri ſuꝑioꝛi ſcʒ epiſcopo vel ſuo penitẽtiario.
Secundo querit᷑ de ſigillo confeſſionis obſeruando per
quatuoꝛ articulos. MVM/
SPrimus.v.ſacerdos poſſit confeſſioneʒ ſibi factã ĩ ca
ſu reuelare.
Secũdus.v.peccatum quod confitẽs ꝓponit facere te⸗
neatur ſacerdos celare.
4¶ Tercius.v.ↄfitens poſſit licentiare ↄfeſſoꝛẽ ſuũ ad de⸗
tegendũ quid illi ſit ↄfeſſus.
4Duartus.v.ſacerdos qð nouit vt deus ꝑ confeſſioneʒ
vt homo alio modo teneat᷑ illud celare.

NMueſti

abſoluẽtis ⁊ virtute clauiũ eccĩe bʒ octo mẽbꝛa.
Primo queritur vtꝝ ſint claues.
Secũdo quid ſint.
Tercio que ſint ꝑ duos articulos.
4 Primus.v.ſcientia ſit clauis.
4 Scðs.v.ptãs ligandi ⁊ ſoluẽdi ſit clauis.
NQuarto querit᷑ quot ſint claues.
NQuinto ad quid ſint claues.
Sexto qñ fuerũt date eccĩe ꝑ tres articulos.
4 Primus.v.ſint date currente lege nature.
4¶ Scðs.v.currente lege Moyſi.
¶ Tercius an tꝑe legis gratie ſub.S.
Septimo q̃rit᷑ gabo ſunt date claues ecciĩe ꝑ duos arti.

4 Primus an tm̃ bonis miſtris: aut boĩs ⁊ mał ſimul.

4¶ Scõðs.v.caput bonoꝝ xpᷣs habuit claues.

Octauo querit᷑ cum quo oꝛdine conferantur claues per

duos articulos. .
1¶ Primus.x.dant᷑ cum oꝛdine ſacerdotali.

4 Secũdus.v.dant᷑ inſeꝑabiliter. L
teſtate
clauiũ in foꝛo pnĩali hʒ quatuoꝛ membꝛa.
Primo queritur.v.hec poteſtas poſſit in culpam.
Scðo.v.poſſit in penam ꝑ tres articulos.
4 Primus.v.poſſit in penam tꝑaleʒz.
4 Scðs.v.poſſit in penam eternã ſub.S.
¶ Tercius.v.poſſit in penam purgatoꝛij.
Tercio querit᷑ de vſu clauium ꝑ duos articulos.
4 Primus.v.vſus ſit arbitrarius.i.arbitrio cõfeſſoꝛis
ſint remittenda peccata.
¶ Secundus cuius eſt vſus hmõi.i.cuius eſt abſoluere
in foꝛo pnĩali ſub.S. L
NQuarto querit᷑.v.ſit eadeʒ ptãs qua ligant in foꝛo peni⸗
tentiali: qua in foꝛo iudiciali.
de

uium in foꝛo iudiciali.Et primo de excõmunicatõne iu⸗
ſte lata bʒ ſepteʒz membꝛa.
Primo querit᷑ an eccleſia debeat excoĩcare.
Secundo.v.aliquis debet excõmunicari.
Tercio ꝓ quo ſit quis excoĩcandus.
Quarto a quo poſſit ferꝛi ſententia excõmunicationis ꝑ
duos aꝛticulos.
4 Primus. v. ab habente claues.
Scðs.v.ab omĩbo hñtibo claues.
Quinto querit᷑ de excoĩcatõis iteꝛatione vtꝝ aligs plu⸗
ries excõmunicari poſſit. G
Serxto queritur de cõmunicatõne cum excõmunicatis ꝑ
tres articulos.
¶ Primus.v.coĩcans cinn excoĩcato ſit excoĩcatꝰ.
Scðs.v.ↄmunicãs cum excoĩcato peccet moꝛtatr.
Tercius.v.qui excoĩcauerit aliquem ſi coĩcat cuʒ illo
ſit excoĩcatug.

¶ Septimo queritur de abſolutione ab excõmunicatio⸗
nis vinculo ꝑ tres articulos. P
4I Primus vtrum aliquis inuitus poſſit abſolui.
4I Secundus vtruʒ excõmunicatus pluribus ſententijs
poſſit abſolui ab illa vna abſolutione vel neceſſario plu⸗
reg requiruntur.
¶ Tercius vtrum ercõmunicatus poſſit abſolui ab ex⸗
cõmunicatoꝛe ſi cõmunicauit illi in crimine.

ℳ—

tione iniuſte lata habet duo membꝛa. .
Primo queritur an ſit excõmunicatio iniuſla.
Secundo an excommunicatio iniuſte lata ſit tenenda ⁊

foꝛnyidanda.

neſtio. lxxxiij. de indulgẽ
tijs ⁊ relaxationibo reatus peccat 4
bra. “
Primo ſi eſt relaxatio ꝑ duos articulos.
¶ Primus.v.ſit relaratio pene debite peto.

Secundus.v. vnus poſſit ſatiſſacere ꝓ alio. quia ſi ñ
poſſet: nõ eẽt relaratio. .
Scðo queritur quid ſit relaxatio. „G
Tercio a quo poteſt fieri relaxatio. .
Quarto pro quo debeat fieri relaxatio: an pro coꝛpoꝛa⸗
li beneficio an ꝓ ſpũali. . ———
Quinto cui valet relaxatio: an etiam exiſtenti in purga
Sexto ſi miniſter qualiſcunq; poteſt relaxare totam pe⸗
nam debitam pro peccaatto.
Septimo de equitate eſtimatiõis relaxati ⁊ eius ꝓquo
fit relaxatio. .
Octauo que eſt ratio relaxationis tante pro ꝑegrinati⸗

. de excoĩca

one terꝛe ſancte. . .
Nueſtio. lxxxii ge ſatiſſa

ctione in generali babet tria membꝛa. .
Primo querit᷑ de ſatiſfactõnis poſſibilitate.vtꝝ poſſibi
le ſit penitenti ſatiſfacere ꝓ peccato ſuo.

Secundo tæ ſatiſfactõnis neceſſitate per opus exterius

per duos articulos.

¶ Primus vtrum in ſatiſfactione requiratur opus ex/

terius.
Secundus vtrum requiratur opus penale.

Tercio queritur de ſatiffactionis quidditate per tres ax

ticulos.
4¶ Primus de differentia deſcriptionum.
Secundus de partibus prime deſcriptionis ſub.S.
4 Tercius de partibus ſecũde deſcriptionis.

ctionis vtilitate habet quinq; membra. —
Primo queritur ſi tenetur penitens ſatiſfacere in cari⸗

Secundo ſi penitentia completa ĩ aliquo caſu ſit iteran

da per tres articulos.

4l Primus quomodo completa in peccato ſit iteranda.

¶ Secũdus vtrum completa in caritate ⁊ poſt ꝑ pecca⸗

tum ſubſequens moꝛtificata ſit iteranda.
Tercius vtrum opera ſatiſſactoꝛia in moꝛtali reuiui-

ſcant.

Tercio queritur ad quid ſit vtilis penitentia extra cari

tatem facta per tres articulos.
4l Primus ſi valet ad temꝑalium multiplicationem.
¶ Secũdus ſi ad gloꝛie habende habilitatõeʒ.
¶ Tercius ſi ad pene eterne diminutionem.

Quarto queritur an ſatiſſactio vnius facta pro alio ſit

illi vtilis. .
Quinto an penitentia iniuncta excedens condignam ſit
vtilis 2 adimplenda.
e

Nueſtio.lxxxvi. de reſtitu/
tionibus habet tria mempra. ,
Primo queritur genere reſtitutionis.vtruʒ ſit ꝑs vel

ſpecies ſatiſfactionis.
Secundo de poſſibilitate diſpenſationis cum reſtituen⸗

te per duos articulos. . . . .
4 Primus ſi obligatio ad reſtitutõneʒz recipit diſpenſa⸗
tionẽ a tentione reſtitutõnis. s
4 Scõs ſi aliqñ recipit viſeſats dilatõis qtũ ad tp̃ᷣs.
Tercio querit᷑ de tentõe reſtitutõis ꝑ ſex articulos.
4 Primus.v.illi ꝗ recuꝑant eis ablata ꝑ furtũ vel rapi
nam tenent᷑ ad illoꝝ reſtitutioneʒ.
¶ Scðs.v.acquirentes aligd ꝑ hypocriſim vel ſimula⸗
tioneʒ religionis tenentur ad reſtitutioneʒ. *
¶ Tercius.v.diues mentiendoſe eſſe pauperẽ:illud qð
eo acquirit tenetur reſtituere. 1.
4I Quartꝰ.v.currens cũ fure tenet᷑ ad reſtitutiõezs ſub.S.
4 Quintus de ſucceſſione hereditaria.donatione.cõtra⸗
ctu emptionis ⁊c̃.qũo ſit reſtituendun.
4 Sextꝰ ſi turpit acꝗſita ſubiacẽt reſtitutõi ſub.S.

xvij. de ſatiſfa

ctione in ſpeciali habet duo membꝛa.
SPrimo queritur de diuiſione ſatiſſactionis in oꝛationẽ
ieiunium ⁊ elemoſynam
Secũdo de progatiuis ꝑtiuʒ predictaꝝ in efficientia ſa⸗
tiſfaciendi que illaꝝ trium ſit magis ſatiſfactoꝛiia.
Nueſtio. lxxxvii. de oꝛone
in generali quid ſit habet duo membꝛa.
Primo q̃rit᷑ ꝗd ſit oꝛo ᷣm diffimitõeʒ ꝑ decẽ articulos.
4l Primus eſt e numero diſfinitionum.
4 Secundus eſt te diffinitione Damaſceni.
4l Tercius de diffinitione beati Auguſtini.
4 Quartus de alia diffinitione Hamaſceni.
4 Quintus de alia diffinitione beati Auguſtini.
4¶ Sextus de diffinitione beati AUmbꝛoſij.
¶ Septimus de diffimtõibo bti Gregoꝛij ⁊ Hugonis.
¶. Octauus de diffinitione beati Hernardi.
4 Nonus de alia diffinitione Hugonis.
¶ Decimus de diffinitione gloſe oꝛdinarie.
Scðdo querit᷑ ꝗd ſit or̃o ſᷣm rem tres articulos.
¶¶ Primus.v.ſit virtus vel actus virtutis.
¶ Scðs.v.ſit virtus generalis vel ſpecialis.
il Tercius.v.ſit actꝰ virtutis theologice vel cardinatł.

Mneſtio.lxxxix. de ſpecie⸗/

bus oꝛationis habet quatuoꝛ membꝛa.
Primo agit᷑ de diuiſione apli ꝑ duos articulos.
4 Primus agit generalit de oueniẽtia eiuſdẽ diuiſiõis.
Secundus de ſpeciebus in quos facta eſt diuiſio.vicʒ
eev lone ofone poſtulatse grãrũactione ſub qua
u0ꝛ. .
Scðdo querit᷑ de diuiſione quã ponit bts Herñ.
Tercio de diuiſione quam ponit bẽs Ambꝛo.
NQuarto de diuiſione DHugonis.

—

habet tria membra.
Primo querit᷑ de vtilitate vſus ꝑ duos articulos.
¶ Primus ſi vſus oronis eſt ſimpłr alicꝰ vtilitatis.
¶ Seðs ſi eſt vtilitatis qᷓ eſt neceſſaria ad ſaluteʒ.
Secũdo querit᷑ de mõ oꝛãdi ꝑ ſer articulos.

4 Primꝰ.v.vtendũ ſit oꝛatòe voeali tm vel etiã mẽtali.

Scðs ſi cebeat tradi foꝛma aliqua vocalis oꝛandi.
Tercius ſi in oꝛatione vtendũ ſit multiloꝗo.
4 Quartus. v. id quod intendimus impetrare oꝛatione
vocali debeamus ſemꝑ voce exprimere.

OQuintus.v.oꝛatio vocalis ſine intellectu eius qð di⸗

citur ſit alicuius efficacie.

Sextꝰ. v. ſit magis inſiſtẽdũ oꝛatõni vocali vł mẽtali.
Tercio querit᷑ quid eſt petendum in oꝛatione a domino
per tres articulos.
4 Primus.v.petendum ſit ſibi bonum tempoꝛale.
4l Secundus.v.ſit petendum alij malum pene.
4 Tercius.v.ſit petendum adiutoꝛium in malo culpe:
vt ſcilʒ minus peccemus.

NMueſtio.xci. quoꝝ eſt oꝛan

do petere habet quinqʒ membꝛa.
Primo queritur.v.diuinaꝛum peꝛſonaꝝ ſit oꝛare.
Secundo.vd.conueniat beatis oꝛare ꝑ tres articulos.
4 Primus an angelis ⁊ aĩabo beatis ↄueniat oꝛare.
4 Secundus quomodo oꝛant onime ſancte. vtrum ſolo
deſiderio aut verbo mentali.
Tercius.v.angeli offerant oꝛationes iuſioꝛum deo:⁊
quomodo.
Tercio queritur ſi omnibus viatoꝛibus bonis ⁊ malis
conueniat oꝛare.
Quarto.v.exiſtentibus in purgatoꝛio conuenit oꝛare.
Nuinto.v.damnatis conueniat oꝛare.

Nneſtio.xcij a quo eſt ali/

quid petendum in oꝛatione habet duo meinbꝛa.
Primo queritur.v.a creatura ſit aliquid petendum in
oꝛatione per quatuoꝛ articulos.
4 Primus.v.petendum ſit a creatura irrõnaii.
¶Sccundus.v.rationalis creatura ſit oꝛanda dum eſt
¶ Tercius.v.exiſtens in pnrgatoꝛio ſit oꝛanda.
4¶ Quartus ſi beati in patria ſint oꝛandi.
Secundo queritur.v.deus ſit oꝛandus ꝑ.iiij.articulos.
4 Primus.v.deus ſimpliciter vel abſolute ſit oꝛãdus.
4 Secundus.v.ſolus deus ſit oꝛandus.
Tercius quomodo ſit oꝛandus.i.vtrum oꝛatio ad di⸗
nnnain eſſentiam vel ad vnam perſonam expreſſione vo⸗
cali⸗
Quartus vtrum in oꝛatione altius eleuetur aliquan⸗
do intellectus q; affectus.

Mneſtio. xcui. pꝛo quibꝰ eſt
oꝛandum habet duo membꝛa. S=
Primo queritur.v.aliquis debet oꝛare proſe.
Secundo.v.oꝛandum ſit pro alio vel pro alijs quibuſ⸗
cunqʒ per noueʒ articulos. ⸗

141 Primus vtrum oꝛandum ſit pro alijs ſimpliciter.

4¶Secundus vtrum oꝛandum ſit ꝓ inimicis.
l Tercius vtrum oꝛandum ſit ꝓ incoꝛigibilibo.
Quartus vtrum oꝛandum ſit pro infidelibo.
Quintus vtrum oꝛandum ſit pro peccantibus in ſpi⸗
ritumſanctum. L =
4Sextus vtrum oꝛandum ſit pro excõmunicatis.
Septimus vtrum oꝛandum ſit pꝛo damnatis ſub.S.
¶ Octauus vtrum prelatus teneatur oꝛare pro ſubdi⸗
tis.
l Monus vtrum viatoꝛes debeant oꝛare ꝓ beatis.

Mueſtio. xcuij. de cogruen

tia vſus ipſius oꝛationis habet tria membꝛa.
Pnno queritur de tempoꝛe.Si omm tempore ſit oran⸗
um.
Secundo de loco.vtrum in omni loco ſit oꝛanduz vel ſo⸗
lum in conſecrato.
Tercio de geſtibus oꝛantis.vtrum ad oꝛientem vel occi
denteʒ ⁊c̃.ſit oꝛandum.

Nueſtio. rcv. cnins vis gie
ſit oꝛatio vnico contextu queritur. vtrum ſit iraſcibilis:
mu concupiſcibilis: aut rationalis: aut omnium ſi
„

——

oꝛonis bʒ. v.mẽbꝛa.

Primo querit᷑.v.efficax ſit ex puris naturalibus:aut ex
gratia gratiſdata:ſine gratũfaciente. .
Scðo.v.oꝛo rõnabitł᷑ ſit efficax ad impetrandũ.
Tercio querit᷑ de conditionibo quibus efficit᷑ efficax ad
impetrandũ ꝑ quinq; articulos. „
4 SPrimus in cõmuni te ſufficientia ⁊ numero illaꝝ cõ⸗
ditionũ pie.ꝓ ſe.ad ſalutẽ.⁊ ꝑſeuerant.
4¶ Scðdus diſtincte de prima oↄditõe q̃ eſt pie ſub.S.
4Tercius de ſecũda ↄditõe ſcʒ ꝓ ſe.
Quartus de tercia ↄditõe.ſ.ad ſalutẽ ſub.S.
¶ Quintus de qꝛta ↄditõe.ſ.ꝑſeuerant ſub.ꝓ.
NQuarto querit᷑ de efficacia oꝛonis qᷓtũ ad ſatiſfactõneʒ.
NQuito de efficacia oꝛonis Pauli apłi ꝑ duos articłos.
4 Primus.v.debuit exaudiri petendo amoueri a ſe ſti⸗
mulũ libidinis. B
4 Scðs.v.debuit exaudiri petẽdo amoueri a ſe doloꝛem
lateris.

Mueſtio. xcvij. de ieinio ba

bet duo membꝛaa.
Primo querit᷑ de moꝛtificatõe carnis.v.ſit actꝰ vᷣtutis.
Secundo queritur de quidditate ieiunij per tres articu⸗
los ᷣm tres eius diffiniti ones.
4 Primus eſt de diffinitione Yſidoꝛi.
¶ Secũdus de alia diffinitione eiuſdeʒ.
4 Tercius de alia diffinitione doctoꝝ.

Mueſtio. xcvm.de qualita/

te ieiunij habet tria membꝛa.
Primo querit᷑.v.abſtinere a cibo ⁊ potu ſit actꝰ vᷣtutis.
Secundo.v.laudabilioꝛ ſit abſtinentia ab eſu carnium
vel a potu vini.
Tercio de bonitate ieiunij per tres articulos.
Primꝰ.v.ieiuniũ ſit bonũ vel malũ vel indifferens.
¶ Scðdðs.v.ſit bonũ ſimpłr vel bonũ pᷣncipale qð idẽ eſt.
1¶Tercius.v.ſit bonum quod eſt virtus ſiue actus viꝛtu
tis: ⁊ cuius virtutis ſub.S.

Nueſtio.xcix do ie/

innandi habet tria membꝛa.
Primo querit᷑.a quibo ſit abſtinendũ tꝑe ieiunij.
Scðo.v.magis abſtinẽdũ ſit tꝑe ieiunij a q̃nto vel a q̃li.
Tercio.v.ſemel comedendũ ſit diebus ieiunij ſufficiẽter
vel pluries ⁊ qualibet vice parum.
ueſtio Centeſum⸗
tutione ieiunij babet q̃tuoꝛ membra.
Primo queritur de inſtitutione ieiunij. Si ſtatim poſt
peccatum debuit inſtitui.
Scðo/ſi temꝑe gratie debuit inſtitui.
Tercio de inſtitutõe ieiunij quadrageſimalis ꝑ.iij.arti.
¶ Primus.v.quadrageſimale ieiumiũ ſit exercendũ tem
poꝛibus certis ⁊ determinatis: an ſemꝑ.
4 Scðs de ↄgruitate tꝑis in anno.vicʒ de vere.
Tercius de numero dieꝝ.quare.xl.dieꝝ.

Quarto queritur de inſtitutione ieiunij quatuoꝛ tempo⸗

rum per quatuoꝛ articulos.
1 Primus quo tꝑe anni exercenda ſunt.
Secũdus.v.ſit ieiuniũ meroꝛis vel exultatõnis.
Tercius quare inſtitutũ eſt hoc ieiuniuʒ diebo inter⸗
polatis.ſcʒ quarta feria ſexta ⁊ ſabbato.
4 Quartus de numero diex. ſ. trium tm̃ ⁊ nõ pluriũ.

Nue
iunij habet tria membꝛa.
Primo qrit᷑ de efficacia meriti.v.ieiuniũ ſit meritoꝛiuʒ.
Secũdo de efficacia ſatiſſactõis ꝑ ſex articulogꝶ.
4Prim? ð ieiuio ſimplxr ⁊ ĩ generali ſi ſit ſatiſfactoꝛiũ.
₰

Mueſt

Secũdus ſpecialius.vtꝝ ieiuniũ iniunctum ab eccle⸗
ſia.i.confeſſoꝛe ſit ſatiſfactoꝛiũ.
¶ Tercius.v.ieiunium indictum ab eccleſia 2 factuzʒ in
caritate ſit ſatiſfactoꝛium.
Quartus.v.ieiunium aſſumptum in caritate facium
ſit ſotiſfactoꝛium.

I Quintus te compatione hoꝛum adinuiceʒ: quod eoꝝ

ſit magis ſatiſfactoꝛium.
Sextus.v.ieiunium factum in caritate ſit ſatiſſacto⸗
rium pꝛo omni peccato.
Tercio querit᷑ de rõne efficacie ieiunij ꝑ.iiij.articulos.
4 Primus.v. teneamur ieiunare ex caritate.
4 Scõðs.v.teneamur ieiunare in caritate.
4¶ Tercius.v.ieiunium in caritate factum ſit ſatiſſacto⸗
rium ſub.S.
4¶ Quartus quid ſit preciſe cauſa quare ieiunium ſit ſa⸗
tiſfactoꝛium.

ueſtio.cij.de ncciĩtate ie/

iunij habet quinq; membꝛa.
Primo querit᷑.v.ieiunium qᷓtum ad opus ſit neceſſita⸗
tis vel vtilitatis.
Secundo querit᷑ de ieiunio q;tuʒ ad perſonas ꝑ.v.arti.
Primus ſi iuſti neceſſe babent ieiunare. *
¶ Secundus ſi ꝑegꝛini.
4¶ Tercius ſi pueri.
4 Quartus ſi pauperes.
1¶ Quintus ſi laboꝛatoꝛes ꝓ victualibo.
Tercio querit᷑.v.neceſſitas ieiunij recipiat diſpenſatio⸗
nem a prelatis eccleſie.
Quarto.v.ieiuniũ ſit preceptũ vel ↄſiliũ.
Quinto.v.ieiuniũ ſit opus medietatis.

dendi tꝑe ieiunij habet tria membra.
Primo queritur ſi eſt aliqua: aut eſſe debeat hoꝛa deter
minata comedendi.
Secundo que hoꝛa comedendi ſit ↄueniẽtioꝛ in ieiunio.
Tercio.v.hoꝛa comedendi ſit in p̃cepto.

Mueſtio.cuij. de ſolutione

ieiunij quid ⁊ quantũ ſit edendũ hʒ duo mebꝛa.
Primo querit᷑ de his que ſumunt᷑ in vſum ꝑ.iiij.arti.
4 Primus de illis que ſunt tm̃ cibus. vtru eſu carnium
ſoluatur ieiuniũ.
4l Scðs.v.cibi quantitate ſoluat᷑ ieiuniũ.
Tercius.v.illis que ſunt cibo ⁊ potus ſoluat᷑ ieiuniũ.
4CQuartus.v.eſu electuarioꝝ que iuuant ad digeſtionẽ
ſoluatur ieiunium.
Secundo queritur de modo ſumendi videlʒ irritamẽtis
gule ꝑ tres articulos.
4¶ Primus de illis abſolute.vtꝝ irritamẽtis gule ſolua⸗
tur ieiunium.
4 Secundus de ipſis irritamẽtis in relatõe ad ieiuniũ.
4 Tercius de ipſis irritamentis in relatione ad virtu⸗
tes quibo moderant᷑.

Nueſtio cv.de elemoſyna

habet duo membꝛa. —
Primo querit᷑ de elemoſyne ꝗdditate ꝑ.iijarticulos.
4l Primus ꝗd ſit elemoſyna ᷣm nomen.

ASecũdus quid ſit ſᷣm diffinitõʒ.
TZercius quid ſit m rem.

Secundo querit᷑ de multiplicitate ſiue numero elemoſy
naꝝ coꝛꝑaliũ ⁊ ſpũalium. RK
de diſtributio
ne elemoſyne. quantu debet diſtribui hʒ duo mebrãa.
Primo queritur.v.lʒ omnia diſtribuere ſiue relinquere
pꝛo deo.
Secundo

pfectionis ꝑ duos articuloo.
4l Primus.v. in generali omĩa relinquere ꝓpter denz ſit
actus ꝑfectionis euangelice. “”
¶ Seðs.v. in ſpeciali omiĩajrelinquere vt nibil retineat᷑
neoin cõmuni nec in Pꝛio ſit actꝰ ꝑfectõis euãgelice.

de mendica/

tione eoꝛum qui omnia ſua dederunt pauperibus habet
quatuoꝛ membꝛa. .
Primo querit᷑v.licitum ſit mendicare ꝓ xpᷣo ⁊ de quo⸗
tidianis elemoſinis viuere. . .„
Secundo.v.omnibus erogatis ꝓ xpᷣo mendicare ſit me
ritoꝛiũ ꝑ duos articulos. ..
l Primus.v.ſit meritoꝛiũ meritoꝛio ſimplici.
4q¶ Scõðs.v.ſit meritoꝛiũ meritoꝛio ſuꝑerogatois. o
Tercio querit᷑ vtrũ melius ſiue ꝑfectius ſit ſemel dare
omĩa ꝓ xp̃o ⁊ poſlea victum mendicare: vel retinere ſua
ad ſuam 2 pauperum ſuſtentationez: ꝑticulatim ea ſibi
pauꝑibus diſpenſanda. .
Quarto refellit falſitateʒ aduerſantium voluntarie pau
pertati.

ueſtio. cviij. de labore

auperum omnia ꝓyter deum voluntarie relinquentinʒ
habet quatuoꝛ membꝛa. .
Primo querit᷑ vtruʒ laboꝛare laboꝛe manuali/p neceſſa
rijs victui ſit neceſſariũ ſiue preceptum. . .
Secundo quoxꝝ eſt libertas acciꝑe neceſſaria victui ſine
laboꝛe manuali.
Tercio.v.ſufficit laboꝛare laboꝛe ſpirituali in recõpen⸗
ſationeʒ laboꝛis coꝛpoꝛalis.
Quarto.v.religioſis licet exercere opera ſpũalia quibo
recompenſat᷑ opus manuale ꝑ tres articulos.
4 Prumus in generali ſi licet religioſis huiuſmodi ope⸗
ra exercere.
4l Secundus in ſpeciali ſi licet illis docere ſiue doctoꝛes
eſſe ſacre ſcripture.

4l Tercius vtꝝ epiſcopus vel ſummꝰ pontifer poſſit cõ⸗/

mittere religioſis curam animaruʒ non habẽtibo officiũ
predicandi ⁊ ↄfeſſiones audiendi.
7 9 .

eri elemoſyna hʒ duo mẽbꝛa.

Primo queritur vtruʒ elemoſyna debet fieꝛi indiſtincte

bonis ⁊ malis.
Secũdo vtꝝ indigentibo validis aut infirmis tm̃.

Queſtio. cx. de quibꝰ debet

fieri elemoſyna bʒ quiqʒ mebꝛa.
Primo querit᷑ vtꝝ de rebus quibuſcũq; iuſte poſſit qui⸗
cunqʒ facere elemoſynaʒ. “
Secundo ſi de rebus alienis cõtractis inuito dño vt ac⸗
quiſitis rapina vel furto.

Tercio ſi de acqſitis peccato carnis vel alio genẽ pcli.

NQuarto ſi de acquiſitis ꝑ hiſtrionatũ.
Nuinto ſi de acqſitis ꝑ ludũ aleaꝝ.

uos cõ⸗

petit fieri elemoſy na vnico contextu querit᷑.vtrum com⸗
petit ꝙ fiat per alium quẽcunqʒ:vtpote per ſilium vel cõ/
ſanguineũ vel amicũ ꝑ ſeruũ vel vicinũ.

a quibus po /

teſt fieri elemoſyna hʒ quatuoꝛ mẽbꝛa.
Primo queritur vtrum a perſona religioſa poſſit fieri
elemoſyna.
Secundo vtꝝ o muliere viro alligata.
Tercio vtꝝ a filiofamilias.
Nuarto vtꝝ a ſeruo vel ancilla.

112

de neceſſita⸗/

te diſtribuendi elemoſynas bʒ tria membꝛa.
Primo querit᷑ vtꝝ ille qui poteſt: neceſſario tencatur fa
cere elemoſynaʒ indigenti circa vltimã neceſſitateʒ.
Secundo vtrum magis teneatur dare propinquo infide
li ᷓ extraneo ſideli. .
Tercio otrum teneatur dare elemoſy naʒz illi qui eſt ĩ ex⸗
trema neceſſitate.

Mueſtio.cxuii.de vtilitate

elemoſyne bʒ gnqz membꝛa. —
Primo querit᷑ in generali ad ꝗd ſit vtilis elemoſyna.
Secundo ſpecialiter vtꝝ abſoluat a debito reſtitutionis
iniuſte acquiſitoꝝ·
Tercio de comꝑatione vtilitatis elemoſyne collate ma⸗
ioꝛi ⁊ minoꝛi grauamine.
Quarto de vtilitate ipſius rei date.
Quinto de vtilitate reſpectu perſonarum dantium per
tres articulos.
l Primus ſi conferat bonis iuſtis. .
4I Secundus quid conferat malis viatoꝛibo h ↄſtitutis.
4l Tercius quid conferat aĩabus damnatis.

¶ Bloꝛia 2 honoꝛ deo.

Beneralisdiſcurſus ĩſũmã

Alexanderde Ales qua tra⸗/

Abſolutõe ⁊ abſoluẽtis pꝛate vᷣtute clauiũ ꝑte.iiij.q.lxxir.
Abſolutõe ab excoĩcatõis victo ꝑte.ii·q/lxxxi.mẽbꝛo.vij.
Acceptõne ꝑſonaꝝ ꝑte.ij.q.cxxxvj.·
Accidia quale ſit peccatum pte.ij·q.clvij.
Accuſatoꝛis conditõnibo ꝑte.iij.q. riij.
Adaʒ qualis qñ ? vbi creatꝰ: quo collocatꝰſit ꝑte.ij.· lx⸗
Adoꝛatõne ꝑte.iij.qxxx. xrxiij. ſequẽtibo
Adulatõe quale ſit pctm pꝑte.ij.q. cxliiij.
Adulterio ⁊ enoꝛmitate eiꝰ ꝑte.ij.q.clxv.
Aduẽtu xp̃i ad iudiciũ.de loco ⁊ tꝑe eiuſdeʒ.ꝑte.iij.q.xxv.
Aduocatis ⁊ eoꝝ conditõnibo ꝑte.iij.q.xliiij.
Amoꝛe male accẽdente ꝑte.ij.q.clxxvj·
Angelis quo ad fieri.quo ad ſubſiãtiaʒ.quo ad cognitio/
nem.quo ad actꝰ.quo ad p̃uidentiã.quo ad locutõeʒ.quo
ad eoꝝ libeꝝ arbitriũ ꝑte.ij.q·xix.⁊ ſequẽtibo.
Animante ratõnali ꝑte.ij.q.lv. .
Aie entitate ⁊ qdditate ꝑte.ij.q.lix.⁊.v.ſequẽtibo.
Aie viribo ĩ ↄmũi ⁊ ĩ ſpali. ꝑte.jj.q.lxv.⁊.v.ſequẽtibo.
Aie angeli ſenſu interioꝛi ꝑte.ij.q·lxxxr·
Apoſtaſia quid ſit ꝑte.ij.q.clxxxiij.
Aqua ſuꝑioꝛi ⁊ qliter dicit᷑ celũ criſtallinũ ꝑte.ij.q.l.
Aſcenſione dñi ⁊ ſeſſione xpᷣi ad dexterã dei patris ꝑte.iij.
q. xxiij.⁊ ſequenti. H .
Attritõis ⁊ ↄtritõis differẽtia ⁊ ↄueniẽtia ꝑte.iii·q. lxxiiij.
Auaritia quid ſit ꝑte.ij.q:clviij.
aptiſmatis ſcłe iohis baptiſte qualitate.materia.foꝛ
ma. efficacia. inſtitutõe.ceſſatoe ⁊c. ꝑte.iiij.q.ix.
Haptiſmi ſacramẽti quidditate.inſtitutõe.eſſentialitate.
materia.foꝛma.a quo hʒ vᷣtutẽ.de ptᷣate ⁊ oditõnibo bapti
ſantis. de ↄditõibo baptizãdi ꝑuuli ⁊ adulti. de caractere
2 effectu eiꝰ.de ↄpatõe baptiſmatũ flumĩs flamĩs ⁊ ſangui
nis ⁊ ð ſaẽmẽtaliba baptiſmo ↄcurrẽtibo ꝑte.iiij.q.xj.vſq;
Helli exercitio ⁊ circũſtantijs ꝑte.iij.q.xlvij.mẽbꝛo.iij.
Heneficẽtia dandi cui.quõ ⁊ qn.ꝑte.iij.q.lxv.
Mlaſphemia ꝗd ſit ⁊ qͥt differẽtie eiꝰ ꝑte.ij.q.cxlviij.
vonitate diuia increata ? creata ꝑte.j.q/xvij.⁊ ſequenti.
Caractere quid ſit.ad quid ſit.in quo ſit.a quo ſit.⁊ de
eiꝰeffectu ⁊ differentia ꝑte.iiij.qxx.
Cauſa pᷣma ſiue pᷣmo pᷣncipio oim reꝝ ꝑte.ij.q.j.
Cauſaꝝ efficientis exempilaris finalis ⁊c.oꝛdine ꝑte.ij.q.
ij.et quatuoꝛ ſequentibo.
Celo empirꝛeo an ſit ⁊ quid ſit ꝑte.ij.q.xlvij.
Celũ empirreũ qualiter dicat᷑ ꝑte.ij.q·l.
Celũ criſtallinũ q̃liter dicat᷑ aqua ſuꝑioꝛ ꝑte.ij.q.l.
Ceremonialibo pᷣceptis ⁊ eoꝝ intelligẽtia ſpũali.ratione
et obſeruãtia ꝑte.iij.q.liiij.et ſequẽtibo.
Ceremonialiũ pᷣceptoꝝ ꝑte.iij.q.lix.
Circũciſionis inſtitutõe.quidditate.obligatõe.ſignificatõ
ne.efficacia ⁊c.ꝑte.iiij.q.vij.
Cogitatõnibo inꝙᷓtuʒ ſunt peccatum veniale aut moꝛtale
Pte.ij.q. cxxxiij.
Cognitõe dei qua cognoſcit᷑ in ſe ꝑte pᷣma.qij.
Cognoſcibiliũ differentijs ꝑte.ij.q.xxiiij.
EConceptõis xp̃ᷣi tꝑe et oꝛdine ꝑte.iij.q.viij.
Conceptõis glioſe ðᷣginis marie ſetitate ꝑte.iij.q.ix.
Eõcupiſcẽtia caꝛnis.oculoꝝ ⁊ ſuꝑbia vite ꝑte.ij.q.clxxvij.
Conſeſſionis neceſſitate.inſtitutõe ꝑte.iiij.q.lxxvj.
Confeſſionis vſu.et quis debet ↄfiteri.quid debet ↄfiteri.
qñ fieri debʒ ↄfeſſio.⁊ de mõ ↄfitẽdi ꝑte.iiij.q.lxxvij.
Conkeſſione cui ſit facienda ꝑte.iiij · q. lxxvijſ.
Confirmatõnis ſacramenti inſtitutone. integritate. vtili⸗
tate.miniſtratoꝛe.et quis poteſt confirmandum epiſcopo
pꝛeſentare ꝑte.iiij.q.xxiiij.et ſequentibo.

RDe

Coniugum peccatis ꝑte.ij.q.clrxvj. .
Cõmiſſione quid ſit ⁊c̃.ꝑte.ij.q.xxxij.
Communione ſacramenti eukariſtie.de conditõnibus ſu⸗
mentium et de frequẽtia ↄmunionis ꝑte.iiij.q.xliiij.2 qua⸗
tuoꝛ ſequentibo.⁊.q.lj.
Conſecratione ſacramenti eukariſtie ꝑte.iiij.q/xxxv.et ſe⸗

quentibus. .
Conſcientia quid ſit ꝑte.ij.q. lxxvij. .
Conſcientia recta. erronea et perplexa ꝑte.ij.q.cxxxvij·

Conſenſu peccati ꝑte.ij.q.cxxxvij.
Mntentione quid ſit et quale peccatum pte.ij.q. cxl.
Contritõnis quidditate.quantitate.obiecto.et effectu ꝑte
iiij · q. lxvij. et ſequentibo.
Contritõnis et attritõnis conuenientia et differentia ꝑte

iiij. q. lxij.
Contritõnis oꝛigine ꝑte.iiij·q.lxxv.
Contumelia quaile ſit peccatum ꝑte.ij.q.cxlv.

Conſecratõne ſacramenti euchariſtie et virtute verboꝛuzʒz

conſecrationis et quis poſſit conſecrare ꝑte.iij.q· xxxiiij.

ſequentibo.
Coꝛpoꝛe adam qᷓtum ad cauſam efficientem. ſoꝛmalem.
materialem. finalem ꝑte.ij.q.lxxviij· et q̃tuoꝛ ſequentibo.
Coꝛpoꝛis humani dignitate animalitate ⁊c.· ꝑte.ij.qlxxx⸗
mij.et ſequentibus. .
Coꝛpoꝛis eue conditõnibus ꝑte.ij.q.lxxxviij. .
Ereatõne paſſiua vel fieri quid ſit.et cui conueniat ꝑte.ij.
Creatione ſubſtantiaꝝ in ↄmuni ꝑte.ij.q.xliiij.
Creatõne rerum coꝛpoꝛalium in ſpeciali ꝑte.ij.q.xlv.
Creaturarum multitudine et eius cauſa ꝑte.ij.q·xj.
Creaturarum ſimplicitate.ↄpoſitione.mutabilitate et lo⸗
calitate pte.ij.q·xij:et ſequentibo.
Decalogi in genere et in ſpecie explanatione ꝑte.iij.q.
xxx.vſqʒ.xxxix.iĩncluſiue.
Becimis ſi layci poſſidere poſſint ſine ſymonia ꝑte.ij.q.
clxxx vij.mẽbꝛo.iij.ar.. .
Decimis pꝛedialibus ſi iudei tẽnẽtur dare ꝑte.ij.q.clxxx.
mẽbꝛo. iij.

Becimis quando ⁊ quibus ſunt dande ⁊ a quibus accipi⸗

ende ꝑte.iij.q·lj.

BZecimatõne ſacramẽto legis nature et ſcripte.cuiꝰſignuʒ

quis effectus. de tempoꝛe oꝛdinatõnis durationis et ceſſa⸗
tionis ſue ꝑte.iiij.q.ij.mẽbꝛo.v.

Belicto et differentia eius qtum ad ↄmiſſum ꝑte.ij.q.cxx⸗

Demonum pena ex parte intellectus.conſcientie.volunta
tis et pena locali ꝑte.ij.q.cxiij.cum tribus ſequentibo.
Demonum temptatõne in ↄmuni ꝑte.ij.q.cxvij.
Demonum temptatione qua temptauit pꝛimos parentes
Pte.ij.q.cxix. . .
Bemonum demeritis ꝑte.ij. q. cxviij.
Beſperatõne ꝙᷓ enoꝛme ſit peccatum ꝑte.ij.q.clxxiiij ·
Detractione et quot ſint eius ſpecies ꝑte.ij.q.cxlvj.
Bilectione dei generali ad creaturas: et ſpeciali reſpectu
rationalis creature ꝑte.j.q·xxxj.et ſequenti.
Dilectione amici et inimici et eoꝛum effectu ꝑte.iij.q.lxvij.
Dyabolice religationis effectu ꝑte.iij.q.xviij.mẽbꝛo.iij.
Diſpoſitõne diuina quid ſit.cuius ſit c̃.ꝑte.j.q.xxv.
Diuina diſpoſitõne quid ſit.cuius ſit ⁊c.ꝑte.j.q.xxv.
Siuine ſubſtantie eſſentialitate.incõmutabilitate.ſimpli
citate.infinitate.incõpꝛehenſibilitate. inſcriptibilitate et
localitate.ꝑte pᷣma.q.iij.et ſex ſequentibo.
Diuina exiſientia in generali 2 in ſpeciali ꝑte.j.q· x.et ſe⸗
quenti .
Diuine eſſentie eternitate.vnitate.veritate.bonitate crea
ta et increata ꝑte.j.q.xij.et ſex ſequentibo.
Diuina pꝛouidentia quid ſit· quoꝝ ſit ⁊c̃.ꝑte.j.qxxvj.
Diuina electione ꝑte.j.q.xxx.

Dinuina generatõne eterna ꝑte·j.q.xlij. . .
Diuinarum ꝑſonarum veritate.numero.oꝛdine 2 equali⸗
tate gte.j.q. xliiij.et tribo ſequentibus.

Diuinis noĩbo ĩ generali ⁊ ĩ ſpãli ꝑte.j.q rxlviij. ⁊ ſequẽti.

Hoc noĩe deꝰ.quid ſignificet ⁊ ↄſignificet pte..q.l.
Diuĩatõe ꝗo ſit.⁊ q̃ differẽtie ei ꝑte.ij.q:clxxxiiij·
Diuoꝛtio ꝑte.iij.q.lxij.articulo finai.
Dommio pᷣſidentie pꝛimoꝝ parentum ꝑte.ij.q/xcix·

„

Sominio homĩs ſuper homine ꝑte.ij.q· xlvnj.
Bomice diei feſtiuitatũ obſeruãtia ꝑte.iij.q/xxxj. ꝰ
bꝛietate quãdo ſit peccatum ꝑte.ij.q.clx.·
ccleſie initio ⁊ duratone ꝑte.iij·q·i.
Elemoſine quidditate. multiplicate. diſtributõne.quibus
quãtuʒ.de quibo.a quibo.ꝑ quos fieri habet. de neceſſitate
Diſtribuẽdi 2 8 vtilitate diſtribute ꝑte.iiij · · cv.⁊ ſeqᷓntibo.
Elemoſina omnia mũdante ꝑte.iij.q· lxv.
Electõe diuĩa an ſit.⁊ ad quid ſit ⁊c.ꝑte.jiq.xxx.
Etergitate diuine eſſentie ꝑte.j.q.rij.
Eternitate mũdi.⁊ ſi incepit mũdꝰeſſe ꝑte.ij.qxiiij.
Euangelicis pᷣceptis ꝑte.iij.q.lx.⁊ ſequentibus.
Eukariſtie ſacramẽti ↄgruẽtia ⁊ p̃figuratõe. inſtitutõne.
integritate reſpectu materie 2 foꝛme. de vᷣtute vboꝝ oſecra
tionis ⁊ ꝗs poſſit ↄſecrare.de ↄſecratois vſu effectu ? ↄti⸗
nẽtia. de ↄditõibo mĩſtꝛãtiũ.⁊ ſumẽtiũ h̊ͥ ſacmẽtũ.de frequẽ
tia coĩcãdi ꝑte.iiij.q.xxix.⁊ ſeq̃ntibo.vſq; ad.q.liijĩcluſiue
Excoĩcatõe tã iuſte qᷓ iiuſte lata. de coĩcatõe cũ excoicatis
de abſolutõe ab excoicatõis vĩcło ꝑte.iiij·q· lxxxi. ⁊ ſeqnti.
roꝛciſmo et catheciſmo ꝑte.iiij. qor.
Falſitate rerum et ſenſuum pte.j.qxvj.
alſo teſtimonio ꝑte.iij.q.xxxvij. .
Fato an ſit. quid ſit.et quoꝛum.ꝑte.j.qxxvij.
Feſtiuitatum obſeruantia pꝑte.iij.qxxxiij.
Irde teſtibo adhibẽda ꝑte.iij.q.xlv.mẽbꝛo.vj.arti.ij.
Tide ifoꝛmi ⁊ eiuſdẽ rõe.effectu.⁊ actu ꝑte.iij.q.lxxiiij.
Fide foꝛmata ⁊ eiꝰactu fqmali ⁊ matiali ꝑte.iij.q.lxxviij.
Eaei obiecto.ſubiecto.⁊ paſſiõibo ↄſeqntibo fidẽ ꝑte.iij.q
xxix.
Eidei articłis ⁊ ſimboloꝝ apłico ⁊ niceno ꝑte.iij.q.lxxx ij.
Filiabo ſingłoꝝ capitaliũ peccatoꝝ ꝑte.ij.q.clxij.
Foꝛnicatõe cuiuſmodi ſit peccatum ꝑte.ij.qclxiiij.
Furtu ⁊ rapina in eo ꝓhibita ꝑte.iij.q.xrxvj.
eſſer atge diuina eterna ꝑte.j.q.xlij.
fe adiutoꝛio quã habuerũt pmi parẽtes ex creatõne ꝑte
Gra ſuꝑaddita ꝑte.ij.q.xcvij. ij. q. xcvj.
BGra xppᷣi in generali ⁊ ſpeciali ꝑte.iij.q.xj.⁊ ſequenti.
BGra abſolute aſiderata quid ſit.de differẽtijs eiꝰ.cauſa.et
ſubiecto.ꝑte.ij.q.lxix. pte.iij.q.lxx.⁊ ſeqntibo.
Gje effectibo.cognitõne ⁊ comꝑatõne ad dona ⁊ virtutes
BGra gtiſdata ꝗo ſit.⁊ ð differẽtijs eiꝰ ꝑte.iij.q.lxxiij.
BGẽa gratiſdata ao honoꝛem dei ⁊ vtilitatem ꝓximi.et q̃
ſit maioꝛ gra ꝑte.iij.q .lxxvij.
ula quid ſit quale peccatum ꝑte.ij. q- clix.
MHereſi quid ſit ⁊ quotduplex ꝑte.ij.q.chxxr.
Honoꝛe ꝑentũ ⁊ obligatõne eiuſdẽ pᷣcepti ꝑte.iij.q.xxxiij.
enunan ſit peccatum ꝑte.ij.q.cxliij.
dolatria quid ſit ⁊ in quibo ↄſiſtat ꝑte.ij.q.clxxviij.
JYeiunij quidditate.qualitate.inſtitutõe.efficacia.neceſſi⸗
tate ⁊ ſolutõe ꝑte.iiij·q.xcvij.⁊ ſex ſequentid.
Ignoꝛãtia an ſit pcẽm aut pena pct᷑i ꝑte.ij.qcxxix.
Ignoꝛantia quõ excuſet a peccato ꝑte.ij.q.cxxix.
Ignoꝛantie peccato ꝑte.ij.q.clxxij.
Imagine gꝗod ſit ⁊ quõ ↄueniat ſoli filio ꝑte.j.q.lxj.
Inani gloꝛia quid ſit et quomõ differt a ſuperbia ꝑte. ij.
q. cliiij. *
Incarnatõnis xpᷣi conuenientia ꝑte.iij.q.ij.
Incarnatõnis rpᷣi pꝛedeſtinatõne ꝑte.iij.q.iij
Incarnationis actu ꝙᷓtum ad vnionem. et de eius effectu
Ete iij.q. vij.

Inceſtu 1 qualitatibo ſuis pte. ij. q. clxix ·

Indulgentijs et relaxationibo reatus peccatoꝛum ꝑte.iiij ·

lxxxiii . . .
Intentrone in genere et de ꝑtinentibo ad intentionem ꝑte ·
ij. q.cvj.et ſequenti. „. —„ . .:
Intentõis retitudie ſimplicitate 2 diſcꝛetõe ꝑte.iij. q. lx vũ
Inuidia quid ſit et cuiuſmodi peccatum ꝑte.ij ·· clx.
Joculatione et riſu ꝑte.ij.q· cxlixr.
Apocriſi quid ſit ⁊c.ꝑte.ij.q:clxxxvĩj. .J
Jra quid ſit ⁊ de 2 ꝑatõe eiꝰ ad inuidiã ꝑte.ij.q.clxj.
Ira et gradibo ſuis qtum ad reatum ꝑte.iij. q. lxj ·
IYrriſione quid ſit ⁊ quale peccatum pꝑte.ij.q· cl.
Zudeis ſi tolerãdi ſunt cum ritu eoꝝ ꝑte.ij.q.clxxix.
Judicio ſuſpitõnis.vſurpate pᷣſumptionis ⁊c · ꝑte·j·q cx⸗
xxiiij.et ſequenti. —
Judicij extremi loco.tempoꝛe.ꝑſona iudicis·et aſſeſſoꝛibo
pte.iij . q. xxv. õü
Judicis ꝑſona.officõ.⁊ diffeꝛẽtia iudicũ ꝑte.ij q. rr.
JZudicij ꝓceſſu vicʒ inqſitõibo ꝓbatõnibo ⁊c. pte · iij · q · xlv.
Juramento ſi ſit vniuerſaliter ꝓhibitũ.ĩmo ſi liceat ꝑ cre
aturas iurare ꝑte.iij. q· lxüjſ. .
Juramẽti actu.foꝛma.et comitibo.ꝑte.iij.q.xxxi.
JZuſtificatõe impij qꝗd ſit.et de nũero⁊ ſufficiẽtia eoꝝ qᷓ reꝗ
runt᷑ ad impij inſtificatõeʒ ꝑte.iiij.q.lxx. ⁊ ſequentibo.
Tapſu bhumane nature et reparatõe eiꝰ.quõ et ꝑ quem
ieri ſit oꝛdinata ꝑte.iij.q.j.
Cege eterna ꝑte.iij.q.xxvj.
Lege naturali ꝑte.iij.q.xxvij.
TLege moyſi ꝑte.iij.q.xxviij.et ſequentt.
Cegibo iudicialibo qtũ ad ꝑſonã iudicis ꝑte. iij . qxrl.
Legibo ꝑmiſſionis vicʒ repudij.zelotipie ⁊c· ꝑte.ij.q.xlvj
Libello repudij ꝑte.iij.q.xlvj. . ..
Libero arbitrio quid ſit ⁊ in quibus ſit ꝑte.ij.q·lxxiij.⁊ ſe
quentibus. B
Libꝛo vite quid dicat᷑.quoꝝ ſit ⁊c̃.ꝑte.j.q/xxxiij.

Luce coꝛpoꝛali coadunata ꝑte.ij.q.xlviij.

Luce ſpũali qᷓ̃ dicit᷑ angelica intelligẽtia ꝑte.ij.q· xlix.
Luciferi pcto pena eiꝰ ꝑte.ij.q:cix.et.cxj. .
Tuminarium quadruplici vſu et de quo facta ſunt lumia⸗

ria ꝑte.ij.q.lij.

uxuria quid ſit ⁊ cuiuſmodi peccatũ ꝑte.ij.q· clxj .

Adali ad bonum oppoſitõne ꝑte.j· · xix.

Malo quid ſit ⁊ a quo ⁊c.ꝑte.ij.qcx·
Aali effectu ꝑte.ij.q· cj. et duobo ſequentibo.
Aalo in genere et circũſtantijs in ↄmuni et in particula⸗
ri ꝑte.ij.q.ciiij.et ſequenti. .
Aldaledictõe cuiuſmodi ſit peccatum ꝑte.ij.qcxlvij.
Aatrimonio ⁊ vbi inſtitutũ fuerit ꝑte.iiij · ꝗ· ij.
Aechia ſolum voluntate ↄmiſſa.v.ſit pꝛo facto reputan⸗
da pte.iij. q. lxij.
Aſechie concubitu ꝑte.iij.qxxxv.
Aẽdacio quid ſit ⁊ cuiuſmodi pctm ꝑte.ij.qcxxxix.
Aſendacõ ſi aliquo caſu ſit licitum ꝑte.iij.qxxxvij.
AWerito xp̃i et effectu meriti ꝑte.iij.q· xvj.
Aldiraculis et rationibo eoꝛum ꝑte.ij·q.xlij.
Airaculis et pꝛeſtigijs magoꝛum ꝑte.ij.q.xliij.
Aldiſſe officio et expoſitõne eius ꝑte.iiij.q.xxxvij.
Aldiſſione ↄmuniter dicta ꝑte.j.q.lxxj.
Aſiſſione actiue dicta ꝑte.j.q.lxxij.
Aiſſione paſſiue dicta inuiſibili ꝑte.j.q.lxxiij.
Miſſione paſſiue dicta viſibili ꝑte.j.q.lxxiiij.
Moꝛtalitate pꝛimi hominis ꝑte.ij.q.xciij.
ADoꝛte inqtũ ẽ ſtatuta pena pᷣmi pct᷑i ꝑte.ij.q.erxxj.
Moꝛte xpᷣi ⁊ deſcenſu eius ad inferos ꝑte.iij.q.xix
Aſoꝛtis ſnĩia ſi ſit ꝓpt᷑ tꝑale dãnũ inferẽda ꝑte.iij.q.xlvij.
Motibo pᷣmis qd ſint ⁊ cuiuſmõi pcta ꝑte.ij.q.cxxv.

Aundi eternitate ꝑte.ij.q.xiiij.
Autuo dãdo abſq; ſpe accipiẽdi pᷣter ſoꝛtẽ ꝑte.iij.q.lxvj.

x⸗

w.
re

ſe

De
Natinitate xp̃i ꝑte.iij.q· x. . .
Kznn ali ⁊ circa quos act ꝑte.ij.qcxx 1
Megociatõe et eius ↄtractibo quibo liceat ꝑte.ihj. · l
Motbo diuis in generali 2 ſpãli ꝑte.j. q. xlviij. ⁊ ſequenti.
Roꝛĩe de et eiꝰſignificatõe et cõſigniſicatõne ꝑte j· q.l.
Moĩbo pᷣuatiuis ᷣm affirmatõeʒ et negatõez ꝑte.) q.lj.
Romibo conſequentibo naturam ꝑte. .q. lij. V
omibo eſſentialibo cõnotantibo reſpectum creatoꝛis ad
creaturas ꝑte.j.q.lij. —
ioĩbo ſignãtibo reſpectũ ꝑſone ad ꝑſonã ꝑte.j·q.liiij.
Mominibus ſimbolicis ꝑte.j.q. lv.
Mominibus perſonalibus ꝑte.j.q · lvi ·
NMomine ſubſiſtentia ꝑte.j·qlvij.
Nomine y poſiaſis ꝑte.j.q.lviij.
Momine pater ꝑte.j.q.lix.
Momine filius ꝑte.j.q·lx. ./m— .
Momine filij quo dicitur imago quid ſit imago et quomõ
conueniat ſoli filio in diuinis ꝑte.j.q.lxxrrij.
omie filij quo dicit᷑ verbũ ⁊ eiꝰ ꝗpꝛietate ꝑte.j.q.lxij.
Momine ſpirituſſancti ꝑte.j.q.lxiij ·
Momine donum pꝑte. j. qylxiiij. . .
Qoĩbo diſiũctiuis ꝑtitiuis ⁊ excluſiuis ꝑte.j.q.lxv.
Mominibus collectiuis ꝑte.j.q.lxvij.
Mominibus axpꝛopꝛiatiuis ꝑte.j.q.lxviij) B
Mominibo nocionalibo in generali et ſpeciali parte.j.q.
lxviij.et ſequenti. .
Moiĩbo nõ ↄnotãtibo effectum in creatura ꝑte.j.q.lxx.
Oblatõibo ⁊ ſucrificijs in lege nature ꝑte.iiij· q. iij.
Oblationibo ſi ſint in pcepto.quibo dande ⁊ a quibo gcci⸗
piende ꝑte.iij.q.liij. . .
Ocio ſi ſit peẽm moꝛtale aut veniale ꝑte.ij.q.cxxvj.
Occiſione bominum ⁊ bꝛutoꝛum animalium quomodo/ꝓꝑ
hibetur ꝑte.iij.q.xxxiiij.
Officio miſſe ⁊ expoſitõne eius ꝑte.iiij.q.xxxvij.
Omiſſione cuiuſmodi ſit peccatum ꝑte.ij.q.cxxx.
Operibo pᷣme diei ⁊ ↄſequẽtibo ꝑte.ij.q.xlvij.l.⁊ ſeq̃ntibo.
Oꝛatõis quidditate.diuiſiõe.vſu.quoꝝ ẽ oꝛare. ꝓ ꝗbo eſt
oꝛandum.⁊ ↄgruẽtia ⁊ efficacia oꝛonis ꝑte.iiij.q.lxxxviij.
et ſequentiw. tu tõez ꝑte.iiij.q. v.
Oꝛigialis pct᷑i remedio tꝑe legis nate añ ciꝛcuciſiõis inſſi
DOꝛdine vniuerſi quid ſit.et que ſit cauſa oꝛdinis ꝑte.ij.q.
xvij.
DOꝛnatu ſeptime diei.et pꝛimo de opere gubernatõis.mul⸗
tiplicatõnis et collocatõnis ꝑte.ij.q.lvj.⁊ duabo ſeq̃ntibo.
DOꝛnatu veſtium cuiuſmodi ſit peccatum ꝑte.ij.q.clj.
Patientia reſpectu iniurie coꝛpoꝛis rerum et angarie
te. iij.q. lxiũj.
Paradiſo ſi ſit quid ſenſibile aut intelligibile.et ꝓpter gdð
ſit hõ collocatus in ꝑadiſuz et oꝛnatu eius ꝑte.ij.q.lviij
Parnnt i ianue aꝑtione ꝑte.iij.q.xviij.mẽbꝛo.iiij.
Paruuloꝛum remedlio contra oꝛiginale ante circũciſionis
inſtitutionem ꝑte.iiij.q.v.
Paſſibilitate pꝛimoꝝ parentum ꝑte.ij.q.lxxxix.
Pauꝑtate voluntaria relinquẽtium omnia ꝗpter denz et
laboꝛe manuali ⁊ mendicitate eoꝛundem ꝑte.nij.qcvij. et
ſequenti.
Haſſione rpᷣi et effectu paſſionis ꝑte.iij.q.xvij.⁊ ſequenti.
Herrato in genere quid ſit et de eius diuiſione parte.ij.q.
iij.
Peccato luciferi et de pena eius ꝑte.ij.q.cix.et.cxj.
Peccato alioꝛum angeloꝛum ꝑte.ij.q.cx.
Peccato pꝛimoꝛum parentum ꝑte.ij.q cxx.
Peccato oꝛiginali an ſit et quid ſit ꝑte.ij.q.cxxij.
Peccato actuali in ↄmuni ꝑte.ij.q.cxxiij.
Peccato veniali in ↄmuni ꝑte.ij.q.cxxiiij.
Peccato moꝛtali ꝑte.ij.q.cxxvij.
Peccato conſenſus ꝑte.ij.q.cxxxvij.
Peccato taciturnitatis ꝑte.ij.q.cxxxviij.

CDe

Peccato contentionis ꝑte.ij.q.cxl.
Peccati diuiſione vicʒ quoddã er infirmitate.quoddã ex
ignoꝛantia ⁊ aliud ex certa malicia ꝑte.ij.q.clxiij.
Heccato contra naturam ꝑte.ij.q.clxxj.
Peccato er ignoꝛantia ꝑte.ij.q.clxrij.
Peccatis in ſpiritũſanctum ꝑte.ij.q.clxxiij.
Penitentia inqᷓtum virtus quid ſit ⁊ de eius effectu ꝑte.
nij. q. liiij. et tribus ſequentibus.
Penitentia inqtum gratia qẽtum ad ſui entitatem.neceſſi

722⸗

tatem.2 virtutem ꝑte.iiij.q.lviij.

NPenitentia inq;tum ſacramentũ qᷓtum ad ſui inſtitutõeʒ

quidditatem. vnitatem oꝛdinem.iteratõnem· publicatõnẽ
in generali ꝑte.iiij.q.lix:⁊.v.ſequentib.
Penitentia peccatoꝝ moꝛtalium venialiuʒ. ignoꝛãtia fra

gilitate ⁊ malicia ꝑpetratoꝛum ꝑte.iiij.q.lxv.

Penitentia extra caritatem facta ad quid ſit vtilis ꝑte.iiij
q.lxxxv.mẽbꝛo.iij. .
Penitentia iteranda ꝑte.iiij.q.lxxxv.mẽbꝛo.ij .
Pena demonũ ex pte intellectꝰ.ex ꝑte ↄſciĩe.ex ꝑte volũta⸗
tis ⁊ de pena locali ꝑte.ij.qcxiij.⁊ tribo ſequentił.
Perfectõne creaturaꝝ in vniuerſo ꝑte.ij.q/xviij.
Perſonarum acceptõne ꝑte.ij.q.cxxxvj.
Perſonarum diuinarum veritate.numero.oꝛdine.⁊ equa
litate ꝑte.j.q.xliiij.⁊ tribus ſequentibo.
Potentia diuina ꝑte.j.q.xx.
Potentia dei ꝑte.iij.q.xiiij.
Potentie conditionibo ꝑte.j.q.xxj.
Potẽtiaꝝ creat᷑aꝝ deriuatõe a potẽtia diuĩa ꝑte.j.q.xxij.
Poteſtate demonis ligata qᷓ;tum ad oꝑa ꝑte.ij.q.cxij.
Poteſtate ſacerdotali ⁊ regali:⁊ eoꝛum comꝑatõe adinui⸗
Pꝛeceptis decalogi in ſpecie ⁊ eoꝛum explanatõne ꝑte.iij
q· xxx.et ſequentibus.
Pꝛeceptis cerimonialibo ꝑte.iij.q.liiij.⁊ tribo ſequentibo.
Pꝛeceptis euangelicis ꝑte.iij.q.lx.
MPꝛedeſtinatõe quid ſit ⁊ quoꝝ ⁊c̃.ꝑte.j.q.xxviij.
Pꝛedicatoꝛe q̃ tenet᷑ ſcire ⁊ facẽ ꝑte.iij.q.lxviij.mẽbꝛo. iij.
Peꝛeſcientia dei ꝑte.j.q.xxiiij.
Pꝛeſumptionis iudicio vſurpato ꝑte.ij.q.cxxxv.
Pꝛmicijs ſi ſint ĩ pᷣcepto ⁊ quãte ſint dãde ꝑte.iij.q.lij.
Pꝛiuatiuis noĩbo ᷣm affirmatõʒ ⁊ negatõʒ ꝑte.j.q.lj.
Pꝛoceſſione ſpũſſcti cuiꝰſit ⁊ quõ ꝑte.j.q.xliij.
Pꝛolis ꝓpagatõe ⁊ ꝓle ꝓpagata ꝑte.ij.q.xciiij.⁊ ſequenti.
Pꝛopetatibo creataꝝ ĩ ↄꝑatõe ad cauſam ꝑte.ij.q.vij.
Pꝛouidẽtia diuĩa quid ſit ⁊ quoꝝ ⁊c.ꝑte.l.q.xxvj.
ulchꝛitudie vniuerſi ꝗd ſit.cui ↄueiat ⁊c̃.ꝑte.ij.q.xvj.

aen 7 pena eius ꝑte.ij.q.clxviij.
Rapina in furto pꝛohibita ꝑte.iij.q.xrxxvj.
Rebus coꝛpoꝛalibo qᷓtum ad eoꝛum diſtinctionem ⁊ oꝛna
tum in ↄmuni ꝑte.ij.q.xlxj.
MKRegali 2 ſacerdotali poteſtate ⁊ eoꝛum adinuiceʒ comꝑa
tione ꝑte.iij.qxl viijj.
Keligioſoꝛum manuali laboꝛe ⁊ mendicatione ꝑte.iiijq.
cvij.⁊ ſequenti. —WJ
Reptilium pꝛoductione ꝑte.ij.q.liij.
Repꝛobatõne ⁊ eius effectu ꝑte.j.q.xxix.
Reoꝝ punitõe ⁊ qui ſunt puniẽdi ꝑte.iij.qxlj.
Repudio ꝑmiſſo ſi ſm ſe ſit licitũ ſiue petm ꝑte, iij.q.xlvj.
Keſtitutionibo qtum ad ſui poſſibilitatem ⁊ neceſſitatem
pte. iiij. q. lxxxxj. „
Keſurrectione xp̃i ꝑte.iiij.q.xx.
Reſurrectõnis domĩce argumentis ꝑte.iiij.q.xxij.

a enlarene pte. ij. q. cxlix.
Sabbati duratõne ⁊ ceſſatõne ꝑte.iiij.q.vj.
Sacerdotali ⁊ regali poteſtate ⁊ eoꝛum com ꝑatione adin/
uicem ꝑte.iij.q.xlviij.
Sacra ſcpᷣtura q̃lit differt ab alijs ⁊ qualis ſit ꝑte.j.qj.
Sacrilegio inqᷓtuʒ ẽ ſpẽs ſoꝛnicatõis ꝑte.ij.qclxx.

—

De

Sacrilegio inqtum eſt ſpecies furti ꝑte. ij· q· clxxxviſ.

Sacrifieijs et oblatõnibus tempoꝛe legis nature ꝑte. iuj.

g.n. ent,:
Sacrificioꝝ legalium ritu ꝑte.iij.q.lvijj .
Sacrammenfon) quidditate. neceſſitate. inſtitutione.dura
tione et effectu in generali ꝑte.iiij. .·
Sacramentoꝝ numero ꝑte.iiij.q. .

Sacramentis legis nature ſcʒ gmache ſacrificijs et ob⸗
lationibo quo tempoꝛe iaſtituta ſunt

q; congrue.vtruʒ ne
ceſſaria erant ad ſalutem ꝑte.iiij·q· .

Sacramentoꝝ legis ſcripte numero. inſtitutõne. efficacia

et duratione ꝑte.nij · q. vj.

Sacramentoꝝ legis euangelice. quidditate. inſtitutione.
eẽntialitate.effectu diſpenſatõe duratõe ⁊c.ꝑte.ũj.q. vm.·
Sacramento baptiſmi ꝑte.iiij.q.xj. vſq; ad. q. xxiij. inclu⸗

ſiue. G

Sacramento confirmatönis ꝑte.iiij. q· xxiiij.
Sacramento euchariſtie ꝑte.iiij .q.xrix.et ſequentibo.
Sacramento penitentie ꝑte.iiij. q· lxv.
Sacranento matrimonij ꝑte.iiij.q . .
Satiſſactione rerum ꝑte.iij.qxlvij.mẽbꝛo.x.
Satiſfactione penitentiali qᷓtuʒ ad ſui poſſibilitatem.vti⸗
litatem. et neceſſitatem ꝑte.nij.q. lxxxiiij· et ſequentib.
Scandalo quid ſit et vtꝝ ſit peccatum ꝑte.ij.q.clxxxir.
Scientia dei quid ſit.cuius ſit ⁊c · ꝑte.j.qxxiij.et ꝑte. iij.
Scientia pꝛimoꝛum parentum ꝑte ·ij.q· xcviij.
Sciſm ate quid ſit ꝑte.ij.q.clxxxij. .
Scurrilitate et turpiloquio ꝑte.ij.quale ſit peccatum ꝑte.
ij. q. cxlj. . .
Senſu interioꝛi anime et angeli ꝑte.ij.q·lxxrr.
Sepultura rpᷣi quõ quieuit ĩ ſepulchꝛo ꝑte.iij.q/xix.
Seruox obligatione et manumiſſione ꝑte.iij.q.xlvij.
Sindereſi quid ſit.et ſi extingui contingat ꝑte.ij.q.lxxvj.
Pymonia quid ſit.et quot modis contrahatur ꝑte.ij.q.c⸗
xxx vij. .
Simbolis aplłico et nicenoatq; athanaſij ꝑte.iij.q.lxxxij.
Soꝛtilegio quid ſit.et vtꝝ ſit licitũ ꝑte.ij.q:clxxxv.
Spe infoꝛmi actu et rectitudine eius ꝑte.iij.q.lxxv.
Stupꝛo quid ſit et quõ differt a raptu ꝑte.ij.qclx vinj.
Superbia quid ſit ⁊c.ꝑte.ij.q:cliij.
TCaciturnitatis vicio.et de patõe eiꝰ ꝑte.ij.q.cxxxviij.

„.

mptatione demonũ in ↄmuni ꝑte.ij.q.cxvij.
Tem ptatione pꝛimoꝝ parentum ꝑte.ij.qcxix.
Terre oꝛnatu.et ſi ſpine et arboꝛes infructuoſe opere ter⸗
cie diei ſint pꝛoducte.ꝑte.ij.q.lj.
Teſtibo et eoꝛum ydoneitate ꝑte.iij.q.xliij.
Teſtimonio falſo pꝛohibito ꝑte.iij.q/xxxvij.
Theſauris.ſi liceat ſingulis theſauriʒare ꝑte.iij.q.xlix.
Timoꝛe male humiliante ꝑte.ij.q.clxxv.
TZimoꝛe ſeruili et differentijs eius ꝑte.iij.q.lxxvj.
Tranſfiguratione xpᷣi ꝑte.iij.q.xxj.
Pur piloquio quale ſit peccatum ꝑte.ij.q.cxlj.
¶NVeritate dininarum ꝑſonarum ꝑte.j.q.xliiij.
Veſligio quid ſit. quibus conueniat. et cuius ſit effectus
Vita quid ſit.cuiꝰſit.a qͥ ſit.ꝑte.ij.q.xc.⁊ duabo ſequẽtibo
Vindicta ſi ſit iudicialiter erpetenda ꝑte.iij.q.rxlvij.
Voluntatis diuine intentione et eius cauſalitate ꝑte.j.q.
xxxiiij.et ſequenti. .
Volũtatis diuine ꝑmiſſione ⁊ impletõe ꝑte.j. q.xxxviij.
Volũtatis humane ↄfoꝛmatõe ad diuinã pte.j.q.xlj.
Voluntate dei ꝑte.iijq.xv.
Volũtate p facto reputãda in mechia pte.iij. q.lxij.
AVſura qtu ad affectũ 2 effectũ ꝓhibita ꝑte.iij.q.xxxvj.
Aſura ſi aliquo mõ liceat p̃ter ſoꝛteʒ acciꝑe ꝑte.iij. q. lxvj.

Laus et honoꝛ deo.

₰

—

Mneſtio

¶ Onarta po ſumme Alerandri de Ales theologoꝛũ⸗

monarche incipit feliciter.

—-

tore ame

ratiam re/

emptoꝛ. ¶ Nũc dᷣm eſt de reꝑatõne.Reꝑatio aut q̃dazʒ

eſt ꝑ grãm imꝑfectã:quedaʒ vᷣo ꝑ grãm ꝑfectã ſiue cõo⸗
ſummatã. Primo igit᷑ tangit᷑ de prima reꝑatiõe.ſcdo

N us Kim⸗ ꝑ grãʒ imꝑfectã eſt illa que fit per
grãm ſacramentoꝝ:ad quã ꝓcedẽdũ ẽ primo ſic. Pri⸗
mo de ſacramẽtis dicit᷑ ĩ genere. Deinde de drñtijs ſa
cramẽtoꝝ ſᷣm ſtatũ ante legeʒ ⁊ ſub lege ⁊ in tꝑe gtie.
A Circa ſacramẽta in genere pᷣmo querenduʒ ẽ de qd⸗

Ditate. Scdᷣo.que ſit neceſſitas ſacramẽtoꝛũ. Cercio.

que ꝑtinẽt ad inſtitutõʒ.Quarto.in quibooſiſtũt ſacꝛa
mẽta:⁊ que eſt drñtia ſacramẽtoꝝ.Quĩto.vtꝝ ſint ali
cuiꝰ virtutis ſpẽalit:⁊ cuiꝰ.Sexto.de duratõne ſacra
Septimo. de effectu ſacramẽtoꝝ.

Kimo & q̃rit᷑ de hac rõne ↄmuni.Sacra
mentũ ẽ ſacre rei ſignũ. d alijs ratõnibo
ſpẽalibo.j.q̃ret᷑ qñ ſpecialiꝰ aget᷑ de ipᷣis
ſacramẽtis.¶: Et qrit᷑.ſi ſacramẽtuʒ eſt
ſacre rei ſignũ.aut eſt naturale:aut volũtariũ.⸗ õ na⸗
turale:quia vt dicit Hug.ſacramẽtuʒ eſt ex inſtitutõe
ſignificãs. Contrariũ videt᷑.qꝛ naturalit᷑ aqua abluẽs
grãam abluentẽ ſignificat.¶. Iteʒ querit᷑.vtꝝ ſacramẽ⸗
tũ ſit demonſtratiuũ: aut ꝓnoſticũ:aut rememoꝛatm̃.
ER demonſiratiuũ tm̃ videt᷑ ſic. Signuʒ dicit᷑ relatiue
ad ſigtũ.ſ̊ relatiua ſimul ſe ponũt ⁊ ſimul ſe deſtruũt.
4 Pretea.ſignũ ẽ qð ſe offert ſenſui:alið derelinquẽs
interioꝛi virtuti.i.intellectui.̊ᷣ qð nõ eſt:nõ derelinꝗt

intellectni. intellectus.n.fantaſticus ẽ ⁊ accipit ſpeciiẽ
acceptã in ſenſu qui nõ accipit niſi pñtia. S

tra.Sacram̃ta noue legis vt baptiſmꝰ ⁊c.ſunt pqſſio⸗
nis xpᷣi ſigna ⁊ reſurrectõis. Vñ.vj.ro.Cõplãtati fa⸗
cti ſumꝰ ſilitudini moꝛtis ei ibi gio. Quicqd geſtum
eſt in cruce xpᷣi in ſepultura ⁊ reſurrectiõe ⁊ aſcenſione
⁊in ſeſſione ad dexterã patris: ita geſtũ eſt in his rebo
miſtice.vt nõ tm̃ dictis pᷣ etiã geſtis ↄſiguret᷑ vita xpᷣia⸗
na. In his eſt quedã miſtica repntatio miſterioꝝ il⸗
loꝝ.ſ.paſſionis ⁊c.ꝗ hec ſunt ſigna illorũ. ſunt ſigna
preteritoꝝ.Sacramta aũt legis natuꝛe ⁊ legis ſcripte
fuerũt ſigna futuroꝝ.&̊ ſacramẽtuʒ nõ ſolũmodo ẽ ſi⸗

gnũ demõſtratm̃:ſ̊ ⁊ ꝓnoſticũ ⁊ rememoꝛatiuũ.4¶. Itẽ

bñ ſequit᷑.ſacramẽtuʒ ẽ ſacre rei ſi nũ.̊ ẽ ſignũ. Silr

ſacramentũ eſi ſacꝛe rei ſignũ buic ſcʒ ꝑuulo.igit᷑ ẽ hoc⸗

ſignũ.¶l Iteʒ huic ratõni ſolent dari plures inſtantie.
ſeʒ de diluuio quo ſignat᷑ baptiſma.æ vnctiõe lapidis
infuſione olei Geñ.xxviij.q̃ ſignata fueꝛũt ſacramenta

Pꝛima

gratie. de ſeꝛpente eneo quo ſignat᷑ xᷣus umeri.xxj.

de imaginibo ſignificãtibo ſanctos.de litteris q̃ ſunt ſi⸗
gna ſacraꝝ ſniaꝝ. de colũba in qua apparuit ſpũſſctus
Math.iij. de linguis igneis Act.ij. Conſtat ꝙ hec oĩa
ſunt ligna rei lacre nec tñ ſt aſn pꝛimũ dðz.
ꝙ in ſigno qð ẽ ſacramentũ duo requirũt᷑.aptitudo na⸗
turalis ad ſignandũ reʒ ſanctà: 2 oꝛdinatio volũtaria
ad ideʒ.Propt᷑ primũ materialit᷑ loquẽdo põt dici ſi⸗
nũ arvrale. Weer ſecũdũ ſoꝛmałr loqndo volũtariũ.
nde Hugo. Omne ſacramẽtũ debet hr̃e ſilitudinem

uanda g ipſaʒ rem cui eſt ſacramẽtuʒ. ſᷣm quaʒ ha⸗
4

bile ſit ad eandẽ reʒ repñtandã. inſtitutõʒ q ꝑ qu oꝛ
dinatiũ ſit ad illã ſignandã. ⁊ ſumat᷑ inſtitutio quodã⸗

modo cõmuni ſcʒ ad oꝛdinatõz expꝛeſſaʒ ⁊ oꝛdinatiõs
que fit ꝑ inſtinctũ.¶Ad aliud dom.qꝙ ſacramentũ ſᷣm
ꝙ dicit᷑ ſignũ nõ eſt tm̃ demonſtratiuũ: ᷣ eſt rememo⸗

ratiuũ ⁊ ꝓnoſticũ.i Ad id qð obijcit᷑ in ↄtrariũ dðʒ.

& ſicut dicit Ambro. Xps in coꝛde tuo:eſt fides xp̃i in
coꝛde tuo.Sitr põt dici ꝙ ſignata ꝑ ſacram̃ta q erant

futura in re 2 nõ erũtia in eẽ ꝗpꝛio erant in coꝛdibꝰcꝛe

ntiũ certitudine fidei.Siłr eſt de pᷣteritis.⁊ ſic erãt
entis aliqͥ mõ lʒ nõ ſimplr.¶¶ Ad aliud ddᷣm.qꝙ ſacram
tũ ſignat huic ꝑpuulo babitu:lʒ ñ actu. Vel aliter.bui
eſt ſignũ.ſ.diſũctõis:etſi ñ ſit ſignũ ſigniſicatiõis.̊ᷣ eĩ
ſigno oñdit᷑ eẽ ð grege xpᷣi:j diſtinguit᷑ a grege dyabo
li. 4 Ad inſlantias ꝓpoſitas dᷣm. ꝙ rõ pdicta.ſ.ſacra

mentũ eſt ſacre rei ſignũ:quodãmodo tꝛanſcẽdẽti aſcri

legis ſcripte ⁊ euãgelij.⁊ nõ ſolũ ad ea q̃ fuerũt inſtin⸗
cta ⁊ inſtituta:ſ̊ ad ea que ↄtingebãt eis in figuꝛã ſiue
p̃figuratõʒ rei ſacre.vt fuit diluuiũ ⁊ vnctio lupidis ⁊
ſerpens eneus.⁊ alia que fiebant in actualeʒ ſignifica⸗
tionẽ:ſicut fuit de colüba ⁊ linguis igneis. Vel põt di
ci.ꝙ nõ eſt diffinitio ſiue deſcriptio ſacram̃ti:hſᷣ interpᷣ⸗
tatio quedã.vñ Hugo.qꝛ nõ ome ſignũ ſacre rei ſacra⸗

mentũ eiuſdẽ cõuemient dici põt. qm ? littere ſacroꝛnu,z dee
ſenſuũ 2 foꝛme ſiue picture ſacraꝝ rerũ ſigna ſunt:q̃rũ

tñ ſacramẽta rõnabilłr dici nõ pnt.idcirco ſupᷣ memo⸗
gis ꝙᷓ ad diffinitõʒ referenda videt᷑. bec Hugo. Potiꝰ
dicẽda eſt interpᷣtatio quedã ſiue ethymologia qᷓ; de⸗
ſcriptio. Si aũt velimꝰ ſuſtinere ꝙ ratio pᷣdicta ñ tene
atur in ↄĩtate pᷣtacta:łᷣ ꝙ ꝓpꝛie ↄueniat ſacram̃to pꝛo⸗
prie ſumpto:tũc verba poſita in illa coartari hñt: ita
ꝙ ſolũmodo intelligat᷑ ſignũ qð hʒ aptitudinẽ natura⸗
leʒ ad ſignificandũ ⁊ ex inſtitutõne ſignificet. Silit ex
pte ſacre ſi nutenti angnis ab⸗acrr dieoſa⸗
cri ſignatũ ſiue res ſacra. ſignet ñ vt res: led vt ſacra.
ð..ſanctũ impoſitũ eſt ad ſignificandũ rem ſanctã.ñ
vnde eſt ſanctũ:F̊ vnde eſt res.⁊ qꝛ idẽ eſt vnde ẽ res ⁊
vnde ẽ ſanctũ: ſignat reʒ ſanctã vnde ſancta ẽ.VUñ littẽ
ſignificãtes ſacras ſentẽtias.nõ ſignificãt eas inqtum
ſacre ſunt:ſᷣ inqtuʒ ſunt res hmõi. Vñ hec vox deꝰ:nõ
eſt impoſita ad ſignificãdũ deũ vñ ſanctũ ẽ: vᷣ̊ vñ resẽ.
Preterea res ſacra ſignata intelligi debet vt eſt res ſa
crãs nõ efficiẽdo h̊ diſponẽdo.hinõi ẽ ga ſacram̃talis.
vnde res ſacra ẽ que ineſt rei ſigniſicãde vt eius diſpo⸗

ſitio quodãmodo materialis.ꝑ qð ptʒ ꝙ ꝑ h̊ ꝙ dic res

ſacra nõ intelligit᷑ deꝰ ꝗ eſt effectiue ſacras.Ex his ptzʒ
ꝙ inſtantie ꝓpoſite ſophiſtice ſunt:qꝛ ĩ nulla eſt repire
q̃tuoꝛ iaʒ dicta.ſ.ex ꝑte ſigni aptitudo naturalis ad ſi⸗
nificãdũ.2 ſignificatio ex inſtitutõe er ꝑte ſacri ſigni
ficati ſiue rei ſacre.ſignificatio rei ſacre vt ſacre no vt
rei.⁊ rei ſacre ſacrãtis ñ vt efficiẽtis:̊ vt materialiter
diſponẽtis.⁊ ita vt inentis ſiue inberẽtis ipſi ſacre ſcʒ
aĩe.ita ꝙ idẽ intelligit᷑ ibi res ſaẽ ꝙ inmiſibil gra.ĩ il⸗
la rõne ſacram̃tũ ẽ inuiſibilis gůe viſibilis foꝛma.

Nembꝛum ſecudũ

Irca ſecũduʒ ſic ẽ ꝓcedendũ.rimo qᷓ⸗
rit᷑.vtrũ nccia eſſent in ſtatu innocentie.

V ala rt ſa eC 20 t n dd

bit᷑ ſacramẽto. ꝓut coĩs eſt ad ſacramta legis natuꝛe

rata ceſcriptio ad interpᷣtatõʒ ſiue erpᷣſſionẽ vocis ma⸗

3*

S

——

* d⸗1:
R —
D Fces hr nleaTee pe-ferner E m-
NR MÆα* N

Ad

.
—
= 9 1t &* —☚

ſi r ee

/Dt e

VNe

l. , H r Lea de hn ni e Wr.
7 — 4 Rg—hm r HAH rAett ₰ a .0
AIA αααα 4

„ 2 n 2C
alit 2 melu⸗ *n Bfrn ſa

„
1

Scðdo.vtꝝ fuerũt in ſtatu nature lapſe. Lercõ.que ſit
vtilitas ipſoꝝ in ſtatu nature lapſe.

Articulus primꝰ

Irca primũ ſic videt᷑ ꝙ ñ ſit nccĩtas in ſtatu
innocẽtie.Sacẽa.n.ſic diẽ Hu.naſa ſũt me
dicialia. dic᷑.n. Deꝰ medicꝰ.hõ egrotꝰ. tia
dicia. vas ſacrẽm. ſõ exñte at᷑ moꝛbo ñ ẽ ncciuʒ vas

n .

mediciale ꝓ hmõi. In ſtatu aũt innocẽtie ñ erat mor⸗

bus.ñ fuit in ſtatu illo vas medicinale. nec ſacrm.
ꝗdret ea.nccĩtas ſacroꝝ ẽ ad reꝑatõʒ lapſus ꝑ pctᷣm.
vnñ diẽ Hu.qꝛ viſibilia hõ cõcupiſcẽs coꝛꝛuptꝰ fuerat:
ogrue reꝑandus ĩ his viſibilibo occaſiõeʒ reciꝑe debe⸗
bat.vt ꝑ eadeʒ reſurgeret ꝑ q̃ grauit coꝛuerat.In Da
tu aũt innocẽtie ñ fuit lapſus łᷣ poſt.q̊ ĩ ſiatu innocẽtie
nñ fuerũt ncẽia ſacr̃a. Itẽ ad idẽ.in ſtatu innocẽtie q̃i
immediate iungebat᷑ bõ deo.̊ ñ indigebat viſibili me⸗
dio ꝑ qð adhereret deo ꝗẽ inuiſibilis.ſ̊ ſacꝛa ſunt me
dia ſenſibilia ⁊ maxĩe viſibilia.& ñ indigebat ĩ ſtatu ĩ⸗
nocẽtie ſacꝛis.¶. Itẽ ſacꝛa dicũt᷑ ſacre rei ſigna.ſac aũt
illa res ad quã oĩa oꝛdinabãt᷑ eꝛat xpᷣᷣs:ſᷣm ꝙ dic aug.
in li.de ci.dei.h̊ miſteriũ vite eterne ab exoꝛdio hũani
generis ꝑ q̃daʒz ſigna ⁊ ſacr̃a tẽpibo ↄgrua ꝗhooꝑtuit
pᷣdicatũ ẽ.miſteriũ aũt vite eterne xpᷣm deſigt.¶ Item
augꝰ.) fauſtũ.pᷣma ſacẽa q̃ obᷣuabãt᷑ pnũciaria als pᷣ⸗
miciaria erãt xpᷣi vẽturi.qal Itẽ ĩ li.de catheciʒãdis ru⸗
dibo. Signa erãt reꝝ ſpũaliũ ad xpᷣm ⁊ ad eccĩam ꝑti⸗
nẽtiũ.Si aũt ñ cecidiſſʒ hõ ꝑ pcẽᷣm: ñ erat nccia reꝑa⸗
tio.⁊ ita nec reꝑatoꝛ inqtũ hmõi. Sacr̃a aũt ad ſacꝛã
rẽ.ſ.reꝑatoꝛẽ referũt᷑. ̊ ñ eẽnt nccia ĩ ſtatu innocẽtie.
4l Itez m ſtatũ illũ traſiret hõ ad ĩmoꝛtalitatẽ gloꝛio

ſam ñ mediãte moꝛte.ſacrificia aũt q̃ ⁊ ſacr̃a dicta ſũt:

oꝛdinata fuerũt ad vnã victimã ꝑ quaz fieret nẽe mor⸗
talitatis immutatio.ſᷣm ꝙ dicẽ̃ augꝰ. fauſtũ.hꝰ ſacri⸗

ficij ꝓmiſſiuas figuras ĩ victimis aĩaliũ celebꝛari oꝛ⸗

tebat ꝓpt᷑ ↄmẽdatõʒ future caꝛnis ⁊ ſanguĩs ꝓpt᷑ quaʒ⸗
vnã victimã fieꝛet remiſſio pctoꝝ de carne ⁊ languine
ↄtractoꝝ q̃ regnũ dei ñ poſſidebũt.Eadẽ aũt ſuba coꝛ⸗

poꝛis ĩ celeſtẽ mutabit᷑ q̃litatẽ qð ignis in ſacrificio ſi⸗

gnificabat abſoꝛbẽs moꝛtẽ in victoꝛia. Cũ & ſacrificia
que ⁊ ſacr̃a oꝛdinant᷑ ad illazʒ immutatõʒ immoꝛtalita
tis.in ſiatu aũt pᷣmo ñ ſit nccinʒ hmõi:nõ erant in ſta⸗
tu primo nccia ſac?a.Cont᷑.ſuꝑ illð.iij.gał. An er
oꝑibus legis ſpm̃ accepiſtis.Glo.om̃e ſactm cũ intel⸗
ligit᷑:vel eſt ad ↄtemplatõʒ veritatis:vel ad bonos mo
res refert᷑. Cõtemplatio veritatis in ſoliꝰ dei ↄgnitõe
⁊ dilectõe dei fundata ẽ. Moni pᷣo moꝛes in dilectione
ꝓximi.Cũ iſti fines attẽdãt᷑ in ſtatu innocẽtie erant ſa
cram̃ta qᷓ ꝑ ſe oꝛdinãt᷑ ĩ illos ſines nccia in ſtatu inno⸗
cẽtie.¶ Itẽ ſacꝛoꝝ vna vtilitas eſt eruditio.vt per illð
qð foꝛis in ſacꝛo eſi:ad inuiſibileʒ viꝛtutẽ q̃ intꝰ ĩ re ſa
cramẽti ↄſtat ognoſcendã mẽs hũana erudiat᷑.ſᷣ hmõi
cognitio inuiſibiliũ ꝑ viſibilia etiã ĩ illo ſtatu videba⸗
tur nccia.Adhuc.n.homo aĩalis erat: ⁊ per ſenſibilia
ad intelligibilia aſcẽdebat.ſᷣm ꝙ dicit b. Her. Accola
terre ſic ex ↄſideratõne ſenſibiliũ ꝓficiẽs gradatim ad
intelligibilia nitebat᷑ ꝑuenire.q̊ ſacꝛa cũ ſint nccia ad
hmõi eruditõeʒ: in primo ſtatu erant nccia.4. Itẽ ma
trimoniũ inſtitutũ fuit in ꝑadiſoĩ ſtatu innocẽtie.ma⸗
trimoniũ aũt fuit ſignũ ↄuentõis dĩne nature ⁊ huma
ne. S ſacꝛa etiã in illo tꝑe erant nccia. Inſtitutio.n.di⸗
uina nõ imponebat ncciĩtatẽ pcti.q¶ Iteʒ ſacꝛm eukari
ſtie ſignificat coĩoneʒ caritatis que ⁊ ĩ mẽbꝛis eccie ad
xi ⁊ in inuiceʒ. p̊ hec intelligentia tũc tꝑis fuit nccia
ſicut ⁊ finis tũc querebat᷑.g̊ ⁊ ſacẽ̃m qð ad taleʒ finem
eſt oꝛdinatũ tũc fuit ncciuz. ¶¶ Item ſi nunq eſt lapſus
hoĩs:cũ natura non põt de ſe attingere ad ea que ſidei
ſunt: nccia eẽnt illi que ad fideʒ infoꝛmarẽt. ſacr̃a autẽ
ſunt hmõi. ¶. Itez in omni ſtatu vie duo ſunt nccia ad
ſalutẽ.ſ.fides ⁊ moꝛes.̊ ⁊ nccia ſunt in omni ſtatu re⸗
gulantia in moꝛibo. ſ.pᷣcepta:⁊ infoꝛmãtia in fide.ſ.ſa

cramẽta. ſicut in primo ſtatu nccia erant precepta:
ſimilit᷑ ⁊ ſacr̃a.¶ Iteʒ matrimoniũ añ lapſuʒ fuit in⸗
ſtitutum in ſacramentũ vt officiũ:poſt lapſuʒ in reme⸗
diũ. Similit videt᷑ de circũciſione ꝙ debuit añ lapſuzʒz
inſtitui in ſacr̃m.ſ.circũciſionis omĩs defectus in glo⸗
rificatõne coꝛpoꝝ poſt lapſum in remediũ oꝛiginalis.
4l Si diceret᷑ ꝙ hoc fieri nõ debuit:quia ciꝛcũciſio pe⸗
nam habet que nõ debet precedẽ culpaʒ.Cõtra.ñ dico
ꝙ exerceret᷑ actꝰ circũciſionis ſ̊ ſolũmodo inſtitueret᷑.
ſicut matrimoniũ fuit inſtitutũ ĩ officiũ:⁊ inqtũ hmõi
fuit ſaccẽm vnionis duaꝝ natuꝛaꝝ in xpᷣo.iQũqꝙᷓ tñ ĩ ſta
tu illo fuit acceſſus primoꝝ parentũ ad obſequiũ illð.
4l Pretea.quare nõ fuit tunc inſtitutũ ſacim ↄfirmati
onis in ſignũ vnctionis xpᷣi.⁊ oꝛdinis in ſignũ ſacerd
tij xpi. ¶ Ad hoc dici põt.ꝙ ſacr̃a oꝛdinata ſunt ad i⸗
tellectũ gratie ⁊ ad remediũ qð ꝑ grãm dat᷑. tum ꝗ̊
ad boc ꝙ oꝛdinata ſunt in remediũ:nõ ſunt nccia ĩ ſta
tu innocẽtie.q;tum vᷣo ad hoc ꝙ oꝛdinata ſunt ad intel
lectũ:quia adiũcta erãt ad intellectũ gratie remediali
tatis:nec ſic fueꝛũt nccia.Si vo in eis fuit intelligẽtia
gratie alicuiꝰ ꝑficiẽtis ipᷣam naturã ſtantẽ: ſic pñt dici
nccia.ij Ad obiecta ̊ rñdendũ eſt:⁊ ad pꝛima obiecta
ſic.q; omĩa illa referunt᷑ vel ad remediũ:vel ad remedi
atoꝛẽ:vel ad illud ꝑ qð ẽ remediũ:vel ad illð ꝓpter qð
eſt remediũ.⁊ ideo ᷣm illã vtilitatẽ nõ fueꝛũt nccia ſa
cramẽta in ſtatu innocẽtie.Aliã tñ hẽbant vtilitatẽ vt
tactũ eſt.qꝛ ducebant ad intellectum gratie ꝑficientis.

¶ Q aũt obijcit᷑ ꝙ tũc tꝑis nõ erant nccia ſigna ſenſi

bilia vt ꝑ que ducat᷑ hõ ad noticiã inuiſibiliũ.põt dici
ꝙ in illo ſtatu poterat homo duplir cognoſcẽ inuiſibi⸗
lia.⁊ ſᷣm modũ intelligibileʒ:⁊ ẽᷣm modũ ſenſibilẽ du⸗
centẽ ad intellectũ.⁊ ex vna ꝑte nõ fuerũt nccia ſigna
que dicunt᷑ ſacram̃ta.ex altera ꝑte poterãt eſſe nccia qͥ
ad aliqueʒ intellectũ:⁊ quo ad aliũ nõ nccia.Naʒ ſᷣm
ꝙ reſpiciebãt gam remediantẽ nõ erant nccia.ſᷣm aũt
ꝙ aliqua reſpiciebãt grãm vnientẽ poterãt eſſe neceſſa⸗
ria.4 Ad illud qð pᷣmo obiectũ ẽ ex altera ꝑte.ꝙ ome
ſacẽm eſt ad ↄtemplatiõʒ veritatis vel refert᷑ ad bonos
moꝛes.Dicendũ ꝙ h̊ intelligendũ eſt de veritate gꝛatie
reꝑantis ⁊ de bonis moꝛibo qui faciũt ad reꝑationeʒ.
Circũciſio ſacramentũ fuit ad intelligendũ circũciſio⸗
nem ſpũaleʒ in pñti que eſt a culpa:⁊ in futuro que ẽa
pena ſiue miſeria.Sabbatũ ſiir ad ceſſationẽ ab opeꝛe
ſeruili pct᷑i in pñti:⁊ ad quieteʒ eternã in futuro.ſʒ q;
dẽ vl. Yſa. Erit ſabbatũ ex ſabbato.⸗ ita intelligẽqũ
eſt de alijs ſacramẽtis.i¶ Ad ſecũduʒ vᷣo dõm. ꝙ lʒ ſa
cramẽta inſtituta eſſent ad eruditioneʒ:non tamen ad
quãcunq; noticiã:ſ̊ ad illaʒ que eſt gratie reꝑantis.vt
ſic homo tenderet ᷣm hmõi ſigna ad reꝑationeʒ ſui la⸗
pſus.¶ Ad terciũ vᷣo dðõᷣm. ꝙ matrimoniũ in ſtatu in⸗
nocentie inſtitutuʒ fuit ad officiũ:ſed poſtea ceſſit ĩ re⸗
mediũ oꝛiginalis ↄcupie.Si ðvᷣo fuit ad intellectũ vni⸗
onis diuine nature cũ humana.hoc poterat eſſe qͥ a ã h
ꝙ per eã facta eſt reꝑatio.⁊ ſic nõ eſſet matrimoniũ ꝓ⸗
ut ſacramentũ huiꝰ eſt rei ſacre dſignatiuũ in ſtatu ĩ⸗
nocentie.Si vᷣo incarnatio futura eſſet ad completõeʒ
vniuerſitatis etiã in ſtatu pꝛimario.ſᷣm h̊ mrĩoniũ fu
iſſet ſacrm.h̊ eſt ſacre rei ſignũ ĩ ſtatu innocẽtie.¶ Ad
quartũ vᷣo dðʒ.ꝙ lʒ ſacẽm eukariſtie ſignũ eẽt coꝛonis
mem bꝛoꝝ eccleſie que eſt in caritate.tamẽ hoc fuit me
diante coꝛꝑe vp̃i vero.⁊ illud ſacramentũ ꝓut oꝛdina⸗
tũ eſt ad ↄſeruationeʒ vite ſpũalis aĩe labentis tãqᷓ; nu
trimentũ ſpũale.vel ad deletionẽ venialiũ pctoꝝ.n eẽt
ncciuʒ in ſtatu innocẽtie.cũ aĩa nõ eẽt debilitata ꝑ pec
catum.nec in veniale peccatũ incidiſſet. Si tñ vnio di⸗
uine nature cũ hũana etiã ſi homo ſtetiſſet facta eẽt ad
completioneʒ bumane nature:ſᷣm hoc ſacramentũ eu⸗
kariſſie quo ad aliquem finem poſſet eſſe neceſſarium
in ſtatu innocentie.ex ſcripturis tamen ſaeris nõ ple⸗
ne eſt iſtud manifeſtũ. nde illi parti magis adhereo.

ꝙſacramenta ſtatum nature lapſe reſpiciunt. Unde

— -——⸗—
= 2

——— — — — —— — — — — — ——

Queſtio

melius videt᷑ alit dm. ¶ limpidioꝛ erat cognitio
hũ ana ĩ ſtatu innocẽtie qᷓ; nũc.aĩa.n.ex culpa ſua cecata

2722

eſt ĩ ſe.vñ.j.diſ.iiij.ſen. Hõ ꝗ añ pctm deũ ſine medio vi

debat. ꝑ petm habuit vt neqat dina cape niſi hũanis ex⸗
citatꝰ.pterea ex coꝛuptõe coꝛꝑis agguat᷑. Coꝛpꝰ en qð
coꝛũpit᷑ aggnat aĩaʒ Sap.ix. vñ ñ ea libertate ↄuertit
ſe ad pᷣmã lucẽ qͥ ĩ prio ſtatu. Pretea impedit᷑ aſpectꝰeiꝰ
p intẽtõʒ ĩ opa ſenſitiue vel vegetatiue nuc magis qᷓ tũc.
Pretea ex ꝓnitate ↄcupie coꝛupte quãtũ ẽ de ipᷣa nata

n ſubleuata ſpãli gra:poĩt ipᷣa aia vmbꝛã creaturaꝝ int᷑

ſe ⁊ pᷣmã lucẽ.pt᷑ qð minꝰ limpide videt illã. Eñ bug.
poſtꝙ; ꝑↄcupiaʒ abſtractꝰ a ſuꝑioꝛe auertebat᷑ ad inferi⸗
oꝛa ↄuerſus pᷣcipitabat᷑.ꝛ illi ſe ſbijciebat qð bonũ ſuuʒ
faciebat vt iã ipʒ int᷑ ſe ⁊ deũ mediũ inueiĩat.hG.n.medio

diuidẽte hũana mẽs obnubilat᷑ ne creatoꝛẽ ſuuʒ ↄgnoſcẽ

valeat. hec Hugo.ſQihilominꝰ referẽdo creatiꝛã ad ſuã
cãm ⁊ ñ ponẽdo in illis terminũ aſpectꝰ: fit manuductio

ad creatoꝛẽ ꝑ creaturas.Oibo his mõis ⁊ cauſis hũana

aĩa pꝰ lapſuʒ obtenebꝛata c.ꝓpt᷑ q̃ maxĩe ĩdiget manudu
ctiõe creaturaꝝ ad h̊ ↄsᷣſcat ſuũ creatoꝛẽ.i ꝛõ ſic fuit ð
boiĩe ĩ pᷣmo ſtatu:cꝰ ↄgnitio valde excellebat illã q ẽ fidei
modernoꝝ.Cognitio.n.pᷣmi hoĩs media fuit int illã q̃ ẽ
ↄtẽplatõis ĩ ſpecie:⁊ viſiois fidei ſiue enigmatice.vñ di⸗
ci pᷣt.ꝙ viſio hoĩs inꝙtũ ↄueꝛtebat᷑ ad cꝛeatoꝛẽ ſuũ ꝓpꝛie
fuit ꝑ ſpeculũ.Speculũ at᷑ ſm LHou.dẽ coꝛ ſi mũdũ fueꝛit
⁊ exterſuʒ ⁊ clariſicatũ.ñ at᷑ ꝑ enigma ſenſus.ſic.n.ĩ pa
tria lʒ create q̃ ſunt ad imaginẽ dei poſſent ducẽ in ogni⸗
tionẽ dei:tñ deꝰ ꝑ ſe erit rõ ⁊ cã vidẽdi.qꝛ illi totałr inni
tit᷑ ↄgnitiua intellectualis.ſie erat qͥdãmõ ĩ pmo ſtatu: lʒ
enigma ſenſus ⁊ ſenſibiliũ ductiuũ ſint ĩ ↄgnitõʒ creato
ris: tñ qꝛ hõ fuit ſpũali mẽte pᷣditꝰ ĩ ſtatu pᷣmo ↄgnitio
eiꝰ ꝑ ſpeculũ fuit rõnis ſiue mẽtis.⁊ innitebat᷑ illi ꝓprie
ↄuertẽdo ſe ad ſpeculãdũ creatoꝛẽ.vñ dico ſic pꝰlapſuzʒ pᷣ
mũ ⁊ ꝗꝓpꝛiũ ductiuũ ĩ ↄgnitõʒ dei fuit enigma creaturaꝝ
in patria ipſa lux pria in ſua ſpecie ⁊ prio ⁊ ꝑ ſe rõ vidẽ⸗
di:ſic ĩ ſtatu pᷣmo ſpeculũ mẽtis illuſtratuʒ luce pria fuit

cã vidẽdi ſuũ ↄditoꝛẽ. VUñ hugo.coꝗuit hõ creatoꝛẽ ñ ea

ↄgnitõe q̃ foꝛis er audito ſolo ꝑcipi?: p ea potiꝰ q̃ intꝰ ꝑ ĩ⸗
ſpiratõʒ miſtrat᷑.õ ea q̃ deꝰmõ a credẽtibo abſens fide
qrit᷑:ſᷣ ea q̃ tũc ꝑ pñtiã ↄtẽplatõis ſciẽti maĩfeſtus cerne
bat᷑. hec hugo. Eñ vt determiat oñter ↄgnitõ illa fuit me
dia int illã qᷓ fidei ẽ ⁊ viſiõis in ſpecie.Ricẽdũ ẽ igẽ ꝙ ad
nlła coqſcẽda ſaluti vel ꝓfectui nccia in ſtatu prio ncc̃ia
fuit manuductio creaturaꝝ.vñ nec ſacza: nibilomĩꝰ gẽa
nccia fuit.q ſola ſufficiebat ad eleuatõʒ nate ↄgnitie ad
ea q̃ fidei erãt. Pretea.ſacza prio ⁊ ꝑ ſe infoꝛmat ad fidẽ
redẽptoꝛis:q̃ ñ fuit nccia ad ſalutẽ ĩ pᷣmoſtatu vt dictuʒ
eſt. ¶ Sʒ obijcit᷑ ð h. lapſus ñ ẽ rõ inſtitutõis ſocꝛam̃toꝝ
qð pʒ.qꝛ añ lapſuʒ erat ſacrẽm mẽimonij.hmõi ſacẽm ma
trionij añ perjm hoĩs legit᷑ oſtitutũ Geñ.nõ tñ ꝗpt᷑ pctm
ſᷣ ad ſacr̃m ſolũ ⁊ ad officiũ.ad ſacr̃m pt᷑ eꝛuditiõeʒ.ad
officiũ ꝓpt exercitatõz. hee hugo. ¶ Itẽ er ðᷣbis hugo.vi
cæt᷑ ꝙ manuductio creaturaꝝ erat nccia in ſtatu illo.di
cit.n. ꝙ inſtitutũ ẽ matrioniũ ad ſacr̃m ꝓpt eruditioneʒ.
¶ Rñio.ꝙ lapſus ñ ẽ rõ vel cã inſtituiois ſacri ſimplr:
bᷣ ſacmẽtoꝝ q̃ ſunt ad remediũ ↄ defectũ ↄctũ ex cłpa oꝛi⸗
ginali vel actuali. qlia ſunt oĩa alia ab illo qð ẽ matrĩo⸗
niũ.vñ cũ ſit ſacim ſignificãs gꝛãm ꝑliciẽtẽ: cꝰ actꝰ exer⸗
cet᷑ ſine ſubiectõe exercẽtis reſpectu creature inferioꝛis.
eſt et ſacrm ſignificãs grãʒ reꝑantẽ:cꝰ actꝰ ñ exeꝛcet᷑ ſine
ſubiectõe hmõi.pᷣmo mõ ſumptũ ſacẽm bñ poſſz inſtitui
añ lapſuʒ.tale fuit mrĩioniũ ſcdᷣo mõ ſi umptũ.¶Ad aliðᷣ

dðʒ ẽ.qꝙ ſacr̃m mrĩonij ncciuz erat ad ĩſtructõz hoĩs ĩ bp⸗

mo ſtatu de oiũctõe dei 2 aĩe vel nature dine ⁊ bumane ĩ
rpᷣo · qꝛ hec reuera ſine admĩculo ↄgnonit. vᷣ qꝛ eiꝰ ↄgnitõ
nõ fuit in actu:qᷓtũ ad ̊ fuit ſacẽm illð ad eruditõʒ inqᷓ
tũ excitauit ad ↄſideratõʒ actualẽ hꝰ ↄiũctõis. Ad actu⸗
aleʒ igit ↄſideꝛatõʒ fuit erxpediẽs inſtitutio hꝰ ſacri:ñ tũñ
ncciuzʒ ad cognitõʒ alicꝰ qð fides reꝗꝛit.vt S.tactũ ẽ.Erx
his pʒ q̃lit᷑ ad gntũ ⁊ ad ſextũ dðᷣm ẽ.¶ Ad vltimũ dᷣm
eſt. ꝙ vna rõ cois ẽ q̃re hec ñ ſunt inſtituta ĩ primo ſtatu

guꝛãt

Prima
in ſignũ.qꝛ inditũ eſt naturaltr ſiue inſertũ rõni.qꝙ dens
nihil facit fruſtra.fruſtra aũt eẽt hmoi inſtruetio niſi cõ
ſequeret᷑ actus ſiue exercitiũ. In exercitio autẽ bfmõi hõ
ſubijceret ſe infimis creaturis:qð eẽt ↄtra oꝛdinatõʒ di⸗
uine ꝓuidẽtie.niſi h̊ fieret ꝓpter culpaʒ hoĩs.Vñ ex hac
inſtitutõe aĩa predita excellẽti cognitõe.aut ſentiret di⸗
uinã ꝓuidentiã in ſuis effectibo ſibi ↄtrariã:qð eẽ ñ põt.
aut pᷣſentiret caſum ſuũ:⁊ ita ĩ ipo pena pᷣcederet culpã.
vñ etiã dicit hugo.Qemo eſt ꝗ neſciat hoĩeʒ rõnalẽ mu⸗
tis ⁊ inſenbilibo elemẽtis ↄditõe ſuꝑioꝛeʒ exiſtere. ſi igit
inſtitutũ eſſet a deo.ꝙ homo ſubijceret ſe hmõi creatuꝛis
cũ nulla inoꝛdinatio eſt a deo:pᷣſentiret ̊ eẽ ꝓpter culpazʒ
ſdis ſiue inoꝛdinatõʒ. Itẽ alia ẽ rõ. Cucũciſio ꝓprie eſt
ſacram̃tuʒ remiſſionis oꝛiginalis.illud.n. ꝗpꝛie ſignifi⸗
cat᷑. Silr de ↄfiꝛmatõe ⁊ in alijs ſacramẽta dicũt᷑ eo ꝙ fi⸗
ð efficiũt i ipientibo.

Urticulus ſecũdus

NEcũdo querit᷑.vtꝝ ſacr̃a nccia fueꝛũt in ſtatu
— nature lapſe.Et videt᷑ ꝙ ñ. Si. n. erãt nccia.

aut erant nccia ꝓpter ratõʒ ſignificatõisaut

p̃ter ratõʒ cauſalitatis.ſᷣ q ſacram̃ta noue legis dicũẽ

ncc̃ia rõne ſigniſficatõis nõ videt᷑.pari.n.rõne ſacram̃ta
paganoꝝ dicerent᷑ nccia.nã ⁊ ipᷣi quedã ſacram̃ta habu⸗
erũt.vtebant᷑.n.ſacrificijs ſicut ⁊ hebrei.Et ſi illa ratiõe
fititudinis ſignificabãt:⁊ hec poterant ſigniſicare.Cum
5 ſacramẽta paganoꝝ nõ ſuerũt nccia lʒ ſignificare pol⸗
ſent:nec ſacramta hebreoꝝ dicebant᷑ vel debebãt dici ne
ceſſaria.lʒ ſignificare poſſent.¶ Joꝛte dicet᷑ ꝙ ſacram̃ta
hebreoꝝ inſtituta erant a dño ad ſignificandu: ſacramẽ
ta ðᷣo paganoꝝ nõ.⁊ ideo illa fuerũt nccia:ñ iſta. Quid
dðm ẽ de illis ſacramẽtis que fuerũt tẽꝑe legis nate.vbi
fuit in eo nulla inſtitutio.ſicut de ſacrificio abel.⁊ S ob⸗
latione panis ⁊ vini a melchiſedech.⁊ de datõne decima
rũ ab abꝛahazʒ. ¶q Preterea. cuʒ ſigna ſint ſigniſicantia
ratõne ſilitudinis.in alijs aũt ſignis rõne ſilitudis poſ⸗
ſet ſignari res ſacra ſicut in iſtis.̊ᷓ aut quelibʒ eẽnt ſac⸗
menta:aut nullũ.h̊ nõ quelibʒ:ꝙᷓ nullũ erit ncciuʒ ratõe
ſigtõis in ſtatu nature lapſe.Si vo rõne cauſalitatis tm̃
nõ efficiẽt ſacramẽta nccia veteris legis:que nõ dicũtur
efficere que figurãt.nec ſacramẽta tẽpis legis nature.vt
ſacrificiũ decimatio ⁊ hmõi.q¶] Pretea.ipᷣa collatio gra
tie immediate fit a deo ꝑ quã fit reꝑatio ⁊ a culpa ⁊ pea.
̊nõ ſunt nccia ſacramẽta tanqᷓ; cauſe medie in cauſato.
nõ & in ſtatu nature lapſe nccia fnerũt ſacramẽta que di
cunt᷑ vel rõne ſignificatõis vel rõne cauſalitatis.⸗! Iteʒ
hugo. Plus ſanctificatio ↄtulit qᷓ; creatio.qm̃ in creatõe
acceperũt naturã vt eẽnt: in ſanctificatõe grãm vt bona
⁊ ſancta eſſent.Ex hoc vpᷣbo pʒ.ꝙ maius eſt ſanctificaẽ qᷓ
creare.cum &ᷓ in opꝑe creatõis ſit dñs tota cã:⁊ ĩ oꝑe ſan⸗
ctificatõis ſimilit debet eẽ.̊ nõ ꝑ ſacramta ⁊c.¶ Item
ſacramẽta artant viam ſalutie.liberioꝛ.n.⁊ amplioꝛ eẽt
via ſi ſola gra vel ſide fieret purgatio.Cũ ꝗᷓ deꝰ ſit ſum⸗
me bonus ⁊ liberalis:ab ipo debet via ampliſſima indul
geri.¶ Item homo naturatr eſt cõſtitutus medius inter
ceum ⁊ ſenſibilia.ad hoc ̊ ꝙ ↄiungat᷑ ꝑ grãm cuʒ deo: ñ
indiget ſenſibilibo tanqᷓ; medijs. ᷣ ipᷣ̃a ↄuerſatõe volũta⸗
tis.vt ſeʒ faciat bomo qð in ſe eſt ⁊ nõ deſit gratie dei. ⁊
dñs nõ deſerit illi qui ſiat ad oſtiuʒ ⁊ pulſat. ſm illð.iij.

apoc̃.Ego ſto ad oſtium ⁊ pulſo.ſi quis aperuerit mibi

ego intrabo ⁊c.NQon ꝗᷓ ſacramẽta ſunt nccia cuʒ ſint ſi⸗
gna ſenſibilia ad mediatiõʒ faciendã inter deũ ⁊ hoĩem.
¶ Iteʒ abakuc.ij. Juſtus ex ſua fide viuit. Item act᷑.xv.
Fide puriſicans coꝛda eoꝝ.Ecce ꝙ fides purgat.q⸗l Itẽ
cuzʒ virtutes ſufficiãt ad opus quibo ↄtingit mereri vitã
eternaʒ.reliquit᷑ ⁊c.¶ Iteʒ hugo.c.de fide.Juſtus ïdiu
in hoc coꝛpoẽ exiſtens ꝑegrinat᷑ a dño viuere hʒ ex fide.
quẽadmodũ cum eductus de hoc eꝛgaſculo fuerit⁊ intro
ouctus in gaudiũ dñi ſui:viuere hẽbit ex ↄtemplatione.
hec hugo. Sicut igit᷑ ibi ſufficiet ſola ↄtemplatio ad vi⸗
tam:ita hic fides ⁊c̃.q¶ IJtẽe/eʒ ↄſtat ꝙ ſacramẽta valent ad .
. — 3

4

ſalutẽ. ſiłr virtutes. dona. bẽitudines.⁊ fructus ꝗᷓ ẽ diffe⸗
rẽtia. Cõtra.hmõi ſacza dei ſunt medicie ſpãles q̃ fo⸗
ris adhibent᷑ ꝑ ſpẽm viſibilẽ: ̊ intus aĩazʒ ſanãt ꝑ inuiſi
bilẽ veritatẽ. ̊ poſt lapſum necia eſt medicina moꝛbo.ꝗ
poli nccia ſunt ſacr̃a.i¶l Iteʒz hõ peccat ꝑ ſuꝑbiã:ſ reme
diũ ↄtra ſuꝑbiã eſt debita hũiliatio ⁊ deuota.debita aũt
hũiliatio ⁊ deuota eſt q hõ ſubdit ſe viſibilibo ſacramẽ⸗
tis ꝓpter deũ.ncẽiuʒ ̊ fuit dare ad remedium ſuꝑbie ꝙ;
eẽni ſacr̃a in quibo bõ ſe deuote deo hũiliaret.¶ Stez hõ
ꝑ peccatũ receſſerat a deo ⁊ ſignuz receꝑat dy aboli ad
ciuitatẽ babilonis ꝑtinebat.ad h̊ ꝗᷓ̊ ꝙ redeat ad recõcili⸗
ationẽ cũ deo nccia fuit gra.neceſſariũ & fuit ſignum gre
ꝑ qð diſcerneret᷑ vtꝑ ꝑtinẽs ad ciuitatẽ hieruſalẽ ſine e⸗
uitatẽ dei 2 ad militiã dei ꝑtineret. ſicut ꝑ ſigna milita⸗
ria cognoſcit᷑ ꝗs de cuiꝰ dñi militia ſit. ſacia aũt ſunt ſi⸗
gna militie xpᷣi.ꝗ̊ nccia fuerũt redeũti ad deũ ⁊ ꝑtinenti
ad vnitatẽ ciuitatis hieruſaleʒ. ꝗ! Itẽ ſacr̃a ſunt ſigna ſa
ere rei.ſ.gr̃e reꝑantis.ſi aũt ñ eẽnt ſigna nõ hr̃et intelle⸗
ctus ſuã directõz ꝑ quã tenderet ad ipam grãm futuꝛam

—

reꝑandã. nec effectus ſequẽs intellectũ hẽet denotõeʒ.ſic
eſi ꝑe hoĩe ambulãte in via ⁊ tendẽte ad aliquẽ terminũ:

2 nullã hñti directõz ꝑ quẽ veniat ad illũ terminũ.Qe⸗
ceſſaria & fuerũt ſacra in eo ꝙ ſigna ad directõez intelle⸗
ctus.in eo dᷣo ꝙ oꝛdinata ſunt ad ſanctificandũ ꝓter de⸗
uotionẽ 81. tꝑe poſt lapſum nccia fuerũt ſacra
mẽta d qð dõm.ꝙ nccia fuerũt ſacr̃a ſlatim poſt la
pſum ⁊ de nccitate vite.vñ glo.ſuꝑ illo.qui ẽ foꝛma futu⸗
ri. v.ad ro.dicit. Ex xp̃i lateꝛe ꝓfluxerũt ſacr̃a.ſ.aq̃ ab⸗
lutõis ⁊ ſanguis redemptõis ꝑ que ſaluat᷑ eccĩa.vnð.ij.
ad ephe.Eramus natur a filij ire.i.ebitoꝛes pene etne
vt exponit glo.Ad h̊ debitũ tollendũ ſunt ſacr̃a ⁊ maxĩe
ſacr̃m baptiſmi ⁊ alia que fuerũt in remediũ oꝛiginalis
peccati. Pret᷑.cũ ĩ abel ⁊ caym inciꝑet diuiſio ciuitatis
ſpũalis hieruſalẽ a ciuitate babilonis. opoꝛtuit eẽ ſigna
aliqua ſacra quibo diſtinguerent᷑ ciues hieruſalẽ a ciui⸗
bus babilonis.ſicut videmus in alijs rebo. oues.n.vniꝰ
regis diſcernũt᷑ ab ouibo alterius gregis ꝓgꝛio ſigno.
acre edes a nõ ſacris edibo ꝓpꝛijs ſignis diſcernũt᷑.⁊ ci⸗
uilitas nobilis aliquo ſigno dari ↄſueuit.vt ciuilitas ro
mana penula.2 dignitas militaris accinctõe gladij.⁊ of
ficiũ traditõe viꝛge vel clauiũ.Ex quibo omnibo colligit᷑
ꝙ ſacr̃a.ſ.ſacre rei ſigna fuerũt nccia homĩ poſt lapſum
ad hoc ꝙ diſcerneret᷑ eẽ ciuis ſpũalis hieruſalẽ ⁊ de gre⸗
ge dñi ⁊ de militia eiꝰ. q Ad pꝛimũ obiectũ in ↄtrarium
dom. ꝙ dꝛñtia eſt inter ſacr̃a hebreoꝝ ⁊ ſacr̃a paganoꝝ:
Fm ꝗ dicit augꝰ. fauſtũ.ꝙ eſt dꝛñtia inter vnitõʒ erran
tẽ ⁊ prefiguratõz prenũciantẽ. M.n.hebrei vtebant᷑ ſa⸗
cramẽtis ̊ fuit ad prefiguratõʒ veritatis futuꝛe in xpᷣo ⁊
eccĩa. aũt vtebant᷑ pagani: nõ fuit niſi in ſignũ ſuꝑſti
tionis.vt in eis appareret religio ꝑ quã homĩes ſeduce⸗
rent᷑.Et ponit ſile tale..2õ ẽ deteſiãda vᷣginitas ſccimo⸗
nialiũ qꝛ ⁊ veſiales virgines fuerũt.nec idðo rephendẽda
ſunt ſacrificia patrũ qꝛ ⁊ ſunt ſacrificia gentiũ.¶ Ad ſe
cun dũ dᷣo dᷣm.ꝙ hec ſacrificia ſen ſacr̃a ñ omiĩa inſtitu⸗
ta eẽnt a deo a pꝛincipio.ſicut fuit de ſacꝛificõ abel:vel ð
decimatõe abrahe:vel oblatõe melchiſedech.Qihilomĩꝰ
fuit inſpiratio ⁊ acceptatio ꝑ Ja dirigebant᷑ qᷓ vim in/
ſtitutõis ſupplebant. Vnde qð poſterioꝛes faciebãt gt᷑
inſtitutõʒ:hoe pꝛioꝛes faciebãt ſicut credit᷑ ꝑ inſpiratio:
neʒ. 4! Ad terciũ ᷣo dõᷣm.ꝙ lzʒ ſacr̃a veteris legis vel le⸗
gis nature nõ haberẽt ꝑ ſe cauſalitatẽ gẽe: ñ tñ erãt ſuꝑ⸗
uacua.ſigna.n.erãt ductiua ad grãm ꝑrpᷣm ſuo tꝑe oↄfe⸗
rendã. Intantũ aũt valuit fides vel ꝑ ſe vel cũ ſacrificijs
circũciſione ad dimiſſionẽ oꝛiginalis pcti ſiẽ dicẽ greg.
quantũ apud nos valet aq̃ baptiſinatis.hoc egit apð ve
teres vel ꝓ ꝑuulis ſola fides vel ꝓ maioꝛibo virtꝰ laeri⸗
ficij. vel ꝓ his ꝗ ex abꝛahe ſtirpe ꝓdierũt miſteriũ circũ⸗
eiſionis.¶ Ad quaꝛtũ pᷣo dᷣm. ꝙ lʒ deus ſine aliquo me
dio ↄfert ſanctificatõʒ gr̃e.nihilominꝰſacr̃a fnerũt ⁊ ſũt
ncẽcia ad ſuſceptõʒ gre.vt diſponat᷑ ad grãm qui ſubijcit
ſacramẽtis:vel qui ſe ſubijcit.iAõ quia nõ poſſit deꝰ daẽ

grãm ſine bis.vnde Hu. In illo ſpiꝛitu quo docet hoĩem
ſine verbo:iuſtiſicare etiã valuit ſine ſacro.qꝛ virtus dei
ſine necĩtate elemẽtis nõ ſubdit᷑.etiã ſi gra dei ex diſpen⸗
ſatõe ꝑ ſacr̃a donet᷑.vnde ↄtingit ꝙ vbi eſt articulꝰ ncci⸗
tatis 2 nõ eſt ↄtemptus ſacr̃i: ĩpſa gra datur ſine ſacr̃is.
Silr in quibuſdã ex pᷣelectõne diuina:ſicut ↄtingit ĩ ſan
ctificatis in vtero.Et dicit Hu.Qullus in elementis ſic
legeʒ diuine iuſticie ↄſtituat:vt dicat hoĩeʒ nõ iuſtificari
poſſe ſine his.cñ ab his ꝑcipiẽdis vł articulus nccĩtatis
excludit.vel ſicut dixrimꝰ ad hec ꝑcipienda rõ tꝑis nõ cõ
ſtringit. ¶ Ad quintũ dᷣm.qꝙ multiplex eſt rõ quare deꝰ
in omnibo que fiũt nõ ẽ tota cã.qñq; oꝛdo in rebo ↄditis
in quibo eſt oꝛdo ꝙtũ ad eẽntiaʒ. virtuteʒ.⁊ oꝑatõz.vnð
ſi querat᷑.quare ñ ↄſeruat deus vt cã tota ſicut creat.rñ⸗
ſio.qꝛ ſi boc: fruſtraret᷑ oꝛdo in rebo qᷓtum ad virtuteʒ ⁊
oꝑatõʒ.Oꝛdo.n.in rebo exigit ꝙ ſuꝑioꝛa ⁊ nobilioꝛa in⸗
fluũt in aia.4l Itẽ ſi querat᷑quare n iuſtificat vt tota cã
h infudendo grãʒ. hoc eſt:q̃re nõ iuſtificat foꝛmalłr. Rñ/
ſio eſt. qꝛ immenſus ẽ ⁊ indiffinibilis.qð aũt aliud perfſi
cit foꝛmatr diffinit᷑ in illo qð ꝑficit.¶ Steʒ ſi querat᷑.q̃ꝛe
ñ gloꝛificat vt tota cã:ita ꝙ nibil interponeret᷑ diſponẽs
inter creaturã que debet gloꝛificari deũ.ſcʒ neq; gratia
nec virtus nee donũ neqʒ aligd hmõi.Rñſio eſt ꝓpter de⸗
fectũ creature in quez hʒ ſolũ pfectõʒ nature.i. Zat᷑a aũt
iniꝙᷓ̃tuʒ natura nullo mõ hʒ diſpoſitõʒ necĩtatis ad fruẽ⸗
dũ deo ſiue viuendo cũ deo ꝑ gloꝛiã. Itẽ in ꝓpoſito ſi q̃
rat᷑.q̃re nõ ſctificat deus ſine ſacr̃is.Rũñſio.qꝛ in h̊ dero

garet᷑ ſue diuine iuſticie. In ſct̃ificatõe ſacraitali oñdi⸗

tur plemtudo diuine miſcðie ⁊ diſpenſatõ dine iuſticie.
Primũ eſt in tollẽdo culpã⁊ remiſſionẽ pene eterne.Se
cũdo eſt in ſubijciendo peccatoꝛẽ pene ⁊ maxime in ſubij⸗

ciendo creature inferioꝛi ſe eui adherẽdo peccauit. VUnð

hugo.Quia hõ ↄcupiſcens viſibilia coꝛuptꝰ fuerat:cõ⸗
grue reꝑandus in eiſdez viſibilibo ſalutis occaſiõeʒ reci⸗
pere debeat:vt ꝑ eadẽ reſurgeret ꝑ que coꝛuat. Alia rõ
eſt vtilitas ex ꝑte recipiẽtis.que eſi multiplex.ſ.hũiliatõ
eruditio ⁊ exereitatio: ſicut dicit Hu.⁊ mꝗr̃ multipłr in
ſent᷑ec eſt ſimile de creatõe q̃ ꝓducit res in eẽ ex nihi⸗
lo. Ipter qð requiꝛit᷑ inſinita potẽtia nulla obſtãte cã pᷣte
rita:neqʒ oꝛdine reꝝ ⁊c.vt pʒ.4! Ad ſextũ dðᷣm.ꝙ hanc
artationẽ requirit diuina bonitas.dĩna.n.bonitas duo
recipit.ſ.miſcdiaʒ ⁊ iuſticiã. hec aũt libertas q̃ hõ pur⸗
gaꝛet᷑ ſola gr̃a:derogaꝛet diuine iuſticie ⁊ vtilitati recipi
entis.vt ex dictis pʒ.¶¶ Ad ſeptimũ dõᷣm.ꝙ lʒ hõ ſit ere⸗
atura media ↄſtituta inteꝛ deuʒ ⁊ bona viſibilia.⁊ ita ex
oꝛdine nature ñ regꝗrãt᷑ bona viſibilia ad ↄiũctõz ipſius
faciendaʒ cum deo.nibilominꝰ tñ viſibilia bona in ſtatu
nature lapſe ſunt medium cõueniens vt deo reconciliet᷑:
dũmodo hoc ſit ex voluntate conditoꝛis.vnde dicit DHu.
Memo ſiquideʒ eſt qui neſciat hoĩeʒ rõnaleʒ mutis ⁊ in⸗
ſenſibilibo elementis conditõne ſuꝑioꝛẽ exiſtere:⁊ tñ cuʒ
ideʒ homo in bis ſaluteʒ querere iubet᷑ ad expediendam
obediẽtie ipſius virtutẽ.ꝙ aliud qᷓ; ſuo infeꝛioꝛi ſupeꝛioꝛ
ſubijcit᷑.hoc.n.ẽ ꝙ infideliũ oculi ꝗ viſibilia ſolũ vident:

ſacza ſalutis venerari deſpiciũt. quia ĩ eis qð foꝛis ẽ tm̃

ↄtemptibile in ſpecie cernẽtes: inuiſibilẽ virtuteʒ intꝰ ⁊=

fructum obedientie nõ cognoſcũt.4. Ad illud qð ↄſequẽ

ter de fide ⁊ generalłr de virtutibo querit᷑. doᷣm ꝙ vt bẽt.
vij. Job. Militia eſt vita hoĩs ⁊c̃. In militia requiritur
dupler genus armox:ad tuendũ ⁊ ad impugnandũ.ſilr
in bello ſpũali cum his requirit᷑ vita ⁊ robur. Quatuor
igit᷑ requirũt᷑ in bello hmõi.ſ.vita ſpũalis q̃ hẽt᷑ ex fide.
robur.⁊ ex alijs virtutib duplex genꝰ armoꝛũ.ſ.ſacẽa q̃
dant᷑ in munitõʒ.⁊ oꝑa virtutis ad impugnãdũ. vñ hu.
Vt in hoc prelio inuictus ſtare poſſit ⁊ bonũ ſuum ille⸗
ſum cuſtodire:dant᷑ ei in ſacram̃tis arma quibo ſe muni
at.in operibo tela quibo hoſteʒ ꝓſternat.vt ſcʒ ſide cari⸗
tate 2 ſpe adiũcta:interius parit roboꝛet᷑⁊ viuat. Ad
hoc quod dicit Hu.ꝙ hic eſt vita ex fide ſicut ĩ patria ex
ↄtemplatione.dicenduʒ ꝙ verum eſt: ſed vita nõ ſufficit
bic ſed requirit᷑ pugna ꝓpter qð ⁊c̃. Nec intelligendũ eſt

ne
es

pi
re⸗
ex
s
n
t:
u.
rin⸗
cuz
ſam
nioꝛ

97
luẽ
.
wur
ſilr
nor
de.
45
ho.
le⸗
ini
fi⸗

¶ Nueſtio

ꝙ vlr oꝑa vᷣtutũ ſũt ad impugnãdũ hoſtẽ hũani geneꝛis.
Sʒ hᷣ ſic generalr dr ꝙ oꝑibo vᷣtutũ impugt᷑.qꝛ ſꝑ inten⸗
dit ⁊ nitit᷑ ad oꝑa ↄria. Ad h̊ qð poſtea qrit᷑ dðʒʒ.ꝙ do⸗
na btitudies ⁊ fructꝰ expediũt virtutes in eliciendo oꝑa
ſua ̊ drñter.qꝛ dona tollẽdo difficultates ſiue impedim
ta ↄtracta ex oꝛiginali.bt̃itudies tollẽdo impedim̃ta ope
rũ ꝑfectõis. Fructꝰ excitãdo ⁊ ↄfirmãdo robur ſiue vᷣtu⸗/
tẽ agẽtio.fructꝰ.n.reficit qͥdãmõ vñ ↄfoꝛtat agentẽ. Ad
h nõ vt hẽt᷑ a Greg.ſuꝑ illð Job. Hõ ꝑ petm cecidit ĩ ſe
pteʒ miſerias q̃ ſunt ſtulticia.hebetudo.pᷣcipitatio.tĩoꝛ.
ignoꝛãtia.duricia.ſuꝑbia. his debilitate ſunt potentie ⁊
motiue ⁊ 2gnitiue.hec aũt vicia impediẽtia ꝓgꝛeſſuʒ vᷣtu
tũ repꝛimũt dona.ð..potẽtia ĩtellectia vicio hbebetudis
minꝰ habilł ẽ ad actũ fidei.qð cũ tollit᷑ ꝑ donũ ĩtellectꝰ:li
beriꝰ ⁊ expeditiꝰ elicit virtꝰ fidei actꝰ ſuos a potẽtia aĩe
quã ꝑficit.⁊ ita de alijs. Gtitudĩes vo tollũt impedimẽ⸗
ta operũ ꝑfectiõis:vt btitudo paupꝑtatis vt dic glo.mat᷑
v.fac vt ↄtẽptis oĩbo deo viuat᷑. Otitudo mititatis:vt ſi⸗
ne rancoꝛe vel ira oĩa eq̃nimit᷑ ſuſtineãt᷑. Dona igit᷑ ex⸗
pediũt vᷣtutes tollẽdo difficultates oꝛigiał. Otitudines
qᷓi ęꝑfecta reddũt tollẽdo impedim̃ta ꝑfectiõis fructꝰ.ro⸗
bur agẽtis excitãdo ⁊ agentẽ ↄfoꝛtãdo.

Articulus tercius

Egt᷑ inquirẽ q̃ ſit tilitas ſacram̃toꝝ in ſtatu
ſent.ſ.eruditio.hũiliatõ.2 gariruag 1
ſic pmo.videt᷑ ꝙ ñ fuer̃t nccia ĩ ſtatu nate lapſe ꝓpt e⸗
ruditõʒ:Fᷣm ꝙ dic hugo.hõ eĩ(ſicut dic)aoſcẽ nullatenꝰ
poſſʒ diĩna:niſi hũana.i.viſibilibo excitatꝰ. ſᷣ̊ H̊ nõ videt᷑
veꝝ.i õ.n.intãtũ ẽ hũana nata lapſa vt hũanꝰ ĩtellectꝰ
ñ remanẽt ĩ ſua nata.̊ dũ remanet i ſua nata:natꝰ ẽ ad
capacitatẽ intelligibiliũ ꝑ ſe.vt affectiua ad capacitatẽ
re vel vᷣtutũ. Ad intelligẽdũ & illa ñ ẽ ncciuʒ ei mediuʒ
ũptuʒz ex ſenſibilibo.ũ ̊ hmõi ſigna q̃ dicũt᷑ ſacr̃a nccia
ſũt intellectui ĩ ſtatu nate lapſe: vt erudiat᷑ ĩ ↄꝑatõe gẽe.
Itẽ dicũt᷑ ſacr̃a eẽ vtilia ꝓpt᷑ hoĩs hũiliatõʒ.vt.ſ.hõ ſb⸗

cens ſe ſignis ſenſibilibo obtinẽt grãz ſui ↄditoꝛis quaʒ

amiſerat ꝑ culpã.ſ̊ H̊ ñ videt᷑ ↄueniẽs mediũ ad obtinen

dã grãz diuina.ꝑ h.n.ꝙ hõ ↄuertit ſe ad mutabilia ⁊ ſen

ſibilia:ñ ĩmediate inherẽs incõmutabili bono: amiſit q⸗
tiã illiꝰ. ̊ bmõi ſubiectio ñ ẽ ↄueniẽs mediũ vt gra recu

ꝑet᷑.Idẽ.n.eodẽ mõ ſe hñs ñ ẽ cã opoſitoꝝ ꝓpꝛia.ĩmo ſi

cut ↄuerſio ad mutabilia bona fuit cã amiſſiois gr̃e: ita

temptꝰ illoꝝ eẽt ↄueniẽs mediũ ad gr̃e recuꝑatõʒ. Itẽ
ñ vidẽt᷑ nccia eẽ ꝓpt exercit atõʒ.Exercitatio.n. hoĩm ne

ceſſaria ẽ vel ꝓpt᷑ nccĩtatẽ nate: vel ꝓpt᷑ meritũ aĩe.Pꝛo⸗
pter nccĩtatẽ aũt nat᷑e ñ ſunt nccia ſacr̃a: cũ coꝛꝑaleʒ na

turã ñ ſuſtetẽt ĩ ſuo defectu. Propt᷑ merita etiã aĩe nõ vi

dent᷑ nccia:cũ ad illa ſufficiãt oꝑa vᷣtutũ ⁊ donoꝝ.i. eu⸗

tro ̊mõ videbũt᷑ eẽ nccia ſacr̃a ad exercitatõʒ. ¶ Itẽ tri
plex ẽ cã inſtitutõis ſacr̃oꝝ.hũiliatio.eruditio.exercita⸗

tio. In om̃i ſtatu ſunt hec dona bona ⁊ laudabilia. Pũi⸗/
liatio.n.ẽ actꝰ hũilitatis.ſtatꝰ aũt añ lapſuʒ ñ euacuat

vᷣtutẽ hũilitatis.ſiłr nec eruditõʒ nec exercitatõʒ:cũ hec
bona ſint ⁊ laudabilia.¶ Itẽ ↄueniẽs videt᷑ in omi ſtatu
deũ venerari de bonis hoĩm pᷣſtius.ſ.muneribo ⁊ oblati
onibo.vt illi dicat᷑ illud.j.ꝑalipᷣ.vlti. Que de mann tus
dmine cepimꝰ dedimꝰ tibi.¶ Itẽ vtilitas rei circa finez
attẽdit᷑.S̊ vniꝰ rei vnꝰẽ finis. vna eſt vtilitas. finis
ſit vnus ptʒ.qꝛ refoꝛmatio imagis defſoꝛmate ꝑ pctm. re⸗
foꝛmatio dico ꝑ grãm. Ad h̊ dᷣm. ꝙ cũ ex lapſu ĩ pec
catũ tripler ſit defectꝰ ipiꝰ aĩe ſᷣm tres vires. ſᷣm ratõna
leʒ.iraſcibileʒ.⁊ ↄcupiſcibilẽ.ſᷣm rõnaleʒz cecidit in igno
rantiã.ſᷣm iꝛaſcibileʒ cecidit in ſuꝑbiã vel inobediẽtiaʒ.
Fm ↄcupiſcibilẽ ĩ ↄcupĩaʒ.ncciuʒ fuit aĩe lapſe vt reuer⸗
teret᷑ ꝑ noticiã gratie ⁊ obediẽtiã in his qᷓ placẽt deo.⸗
exercitatõʒ vtiliũ q̃ apetenda ſunt ꝗꝓpt ipam ſalutẽ. Pri

mo. n. nccia fuit noticia gre aut ſalutis: vt ad quã tẽdẽt.
teinge obediẽtia ſiue hũilitas: vt inclinaret᷑ ad ea ꝑ que

pgruũ eẽt tendẽ.tercio ipſa exercitatio ĩ vtilibo aut ſalu⸗

nat᷑e lapſe.⁊ aſſignt᷑ tres a hug.⁊ magro.iiij.

Pꝛima

bꝛibo vt ꝑ eã grãm ⁊ ſalutẽ oↄſeq̃ret᷑.⁊ ivo data ſunt ſacr̃a
ad eruditõʒ:vt ꝑ id qꝗð foꝛis ĩ ſpecie viſibili cernit᷑:ad ĩ⸗
uiſibilẽ vᷣtutẽ q̃ intꝰ ẽ ↄgnoſcẽdã meliꝰ⸗ erudiat᷑. Ncia et
eꝛãt t᷑ hũiliatõʒ.vt ſic ꝑnicioſa fuit elatio ſuꝑioꝛi nol⸗
le ſubijci:ſic laudabilis ⁊ fructuoſa teuotio eẽt ꝓgt ſuꝑi
oꝛẽ etiã inferioꝛibo inclinari. Et quẽadmodũ dãnabilis
fuit ſuꝑbia pñtem deſpicẽ:ſic laudabilis eẽt hũilitas q̃ſi
abſentẽ querẽ ⁊ ꝑſenerãti amoꝛe vſqʒ od inuen tõʒ ab inꝗ
ſitõe ñ ceſſare.pter exercitatõeʒ etiã nccia erãt:vt vita
hũana mutabilis ne ſua mutabilitate diſſoluta vᷣficẽt ad
dterioꝛa.ido talibo ſtudijs nutriẽda fuerat: in ꝗqbo ⁊ re⸗
rũ varietate foꝛis exercitata ⁊ emulatõe vᷣtutũ intꝰ accen
ſahiicicdi occaſiõʒ inueniret.¶j Ad pꝛimũ ꝗ̊ dðᷣm.ꝙ ne⸗
ceſſaria ſunt ſacr̃a ꝗpt noticiã. lʒ hõ ſᷣm intellectũ per ſe
poſſit apprehẽdẽ intelligibilia.ſunt.n.quedã intelligibi⸗
lia ad qᷓ deducũt ſenſibilia.⁊ ſũt alia q̃ ſeiis ↄgnoſcũt᷑
In illis g intelligibilibo ad q̃ ducũt ſenſibilia:nccẽiuʒ eſt
intellectui vt appꝛehẽdat illa ſenſibilia.⁊ ꝑ ſenſibilia ad
intelligibilia ducat. Dona at᷑ gre ſunt ſpũalia q̃ĩ ſacr̃is
viſibilibo miſtrt᷑. vt &̊ agnoſcat hõ grãʒ quã accipit ⁊ ꝑ
agnitõʒ ꝓficiat ad dilectõʒ: ꝓponit᷑ ei ſacim viſibile du⸗
ctiuũ ad grãm intelligibilẽ.ſic ẽ de egro gq medicam̃ĩ vi
dere ñ põt:ſ vas in qͥ dat᷑ ac in ipſa vaſis ſpecie viꝛtus ei
expᷣmit᷑ medicĩe.ql Ad ſecũdũ dðm.ꝙ lʒ ſubiectio volun
taria q̃ hõ ſubijcit ſe rebo mutabilibo eẽt cã auerſionis a
deo:nibilomin?ꝰ põt cã eẽ diſponẽs recõciliatõis.ſᷣ alit᷑
alif. In h. n. ꝙ ſubijcit ſe mutabilibo boĩs gbo ñ debebat
ꝑ libidinẽ auerſus fuit a deo. In h̊ aũt ꝙ ſubijcit ſe viſi⸗
bilibo bonis ex volũtate dina ꝑ deuotõʒ grãz recõciliati

onis accepit a deo.⁊ ita ſm aliud ⁊ aliud fuit cã auerſio

nis ⁊ recõciliatõis. Ad terciũ dðᷣm. ꝙ ſacꝛa ncẽcia ſũt
ad exercitatõʒ.ñ ꝓpt᷑ nccĩtatẽ nat᷑e coꝛꝑał:ł ꝓpt indigẽ⸗
tiã nat᷑e ſpũałqᷓ debilitata ẽ:⁊ in ꝑte leſa.vt ſic aĩa paula
tim ꝓficeret.primo ad ſanitatẽ: deinde ad robur ⁊ ꝑfecti
onẽ.⁊ ſic fidelis animꝰ dũ foꝛis ad varia ſancte exercita⸗
tõis media ducit᷑. magis ac magis intꝰ er ipſa deuotõne
ad ſanctitatẽ innouet᷑.¶ Ad illð qð ſeꝗt᷑ dm.ꝙ bec tria
q̃ ſunt cã vniuerſalis inſtitutõis ſacꝛoꝝ laudabilia ſunt
in ſtatu poſt lapſuʒ ſᷣm ꝙ hmõi.Huiliatio.n. ꝓut ẽ vna
igꝗʒ dictaꝝ:ſumit᷑ ꝓut exercet᷑ in ſubiectõne exercẽtis re/
ſpectu inferioꝝ creaturaꝝ ꝑ obediẽtiaʒ in recõpẽſatõne
elatõis q̃ auertẽdo ſe a deo noluit illi ſubeſſe.vñ hec hu⸗
miliatio laudabilis eſt in recõpenſatõeʒ illiꝰ elatõis vi⸗
tabino. f hugo. Juſtũ ẽ vt hõ ꝗ priꝰ deũ ſuꝑbiendo
tcæſerẽs terrenis ſe ꝑ ↄcupĩaʒ ſubdidit: nũc ꝑ hũilitatem
dũ requirẽs:eiſdẽ ſe ꝓpt pᷣceptũ ꝑ obediẽtiã inclinaret.
hec hugo. aũt obijcit᷑ ꝙ in ſtatu illo eꝛãt oẽs vᷣtutes 2
ita hũilitas.oↄcedo:nõ tñ ſᷣm actũ hmõi.ſ̊ potiꝰ ſᷣm actũ
reuerendi deũ ⁊ hmõi. Hugo. hũiliatio ibi nccia nõ fnit
vbi ſuꝑbia niła fuit.ſᷣ fuit ꝗ erudiret ad maioꝛẽ ↄgnitõʒ
⁊ virtus qᷓ/ ꝓmouet᷑ ad maioꝛẽ ꝑfectõzʒ. Pretea.etſi con
gruebat eẽ eruditõʒ:ñ tñ hmõi.qꝛ eruditio hĩta ex exerci
tatõe ſacꝛoꝝ attẽdit᷑ in cognitõe gre reꝑantis ex ↄſidera
tõne ſpẽꝝ reꝝ ipſaꝝ ĩ gbo exercent᷑. vñ bugo.Propt᷑ eru
ditõʒ inſtituta ſunt ſacꝛẽa:vt ꝑ id qð foꝛis in ſacr̃o in ſpe⸗
cie viſibili cernit᷑:ad inuiſibileʒ virtutẽ que intus ĩ re ſa⸗
cram̃ti cõſtat agnoſcẽda mens hũana erudiat᷑ ⁊c.¶ Si
obijceret.Nõne bonũ eẽt in om̃i ſtatu hr̃e ex aliq̃ exerci⸗
tio ↄſideratõʒ gẽe dei.⁊ dico ꝙ ſic.ᷣ nõ debuit in illo ſta⸗
tu erudiri ad cognoſcẽdã grãʒ reꝑantẽ:ne ex h̊ p̃ſentiret
lapſum ſuũ. Pretea.etſi exercitatõʒ bonã ibi eẽ ↄuenie⸗
bat:ñ tñ in ſacr̃is eiꝰ.rõ eſt hec vt dicit aug. ↄuerſus ab
vno ad multa euanuit:ouerſus de multis ad vnũ vitam
inuenit.Vñ ecẽs.vij. Deꝰ creauit hoĩeʒ rectũ ⁊ ipſe mi⸗
ſcuit ſe multis malis qõnibo.Glo.pꝑ libeꝝ arbitriũ.qᷓ ꝙ
mẽs hũana ꝑ ↄcupĩaʒ inoꝛdiatã ad miłta diuidit᷑. ꝓxt᷑qð
ſtabilis in deo eẽ ñ potuit:nec in ipſo geſcere.ncẽiũ erat
exereitiũ in ſacꝛis.vt ab occupatõe illa multiplici auerte
ret᷑:⁊ in illo exercitio ad ſtanduʒ in primo vno ꝓficeꝛct.
ſic vitã in ipſo haberet.Uñ hugo. Primũ bonũ eratĩ
ſummo ſtare.ſecũdũ ẽ ad ſuꝑioꝛa aſcẽdeꝛe.⁊ idcirco vita

mutabilis.ne ſua mutabilitate diſſoluta ad teterioꝛaſꝑ
ceficeret:ta libo ſtudijs nutriẽda fuerat in quibo ꝓficien
di occaſionẽ inueniret.hec hugo. Hmõi aũt erercitatio
nõ erat nccia in ſtatu primo dũ mẽs hũana nondũ diui⸗
ſa erat.¶: Ad illud qð ſeꝗt᷑ dõm. ꝙ cã obſequij pᷣſtiti deo
ꝑoblatõʒ creaturaꝝ fuit cõuerſio inoꝛdinata ad creatu⸗
ras. vt ſicut hõ in culpa poſuit creaturã mediũ int ipᷣm
creatoꝛẽ ſuũ inoꝛdinate ſuponẽdo ſe creature.ſilxr ĩ pla
catiõe dei opoꝛtuit vt ſenſu poneret mediũ placatõis.vñ
ſi ſtetiſſet hõ in ſtatu innocẽtie: nullũ tale obſequiũ eſſet
deo pᷣſtitũ.ſ̊ ſolũ in laude dei ⁊ cultu interioꝛi deo ſerui⸗
uiſſet. Iñ Hu.qꝛ hõ viſibilia ↄcupiſcẽs coꝛꝛuptꝰ fuit:cõ⸗
grue reꝑandus in eiſdeʒz viſibilibo ſalutis occaſiõʒ reci⸗
pere debebat. vt ꝑ eadez reſurgeret ꝑ qᷓ coꝛuerat. Ad
vltimũ dõm. ꝙ vtilitas vt diẽ phᷣus ẽ occaſio veniẽdi ĩ fi
nẽ.Vñ aliud ẽ ꝓpꝛie loquẽdo vtilitas:⁊ alið finis. Vtili
tas aut ẽ ſic via.finis vo ſicut teꝛminꝰ.vñ lʒ ſacramẽtoꝝ
ſit finis vnꝰ ſic tactũ ẽ.ſ.refoꝛmatio ꝑ gꝛãʒ imagĩs defoꝛ
mitate ꝑ pctm: nihilominꝰ ſunt plures vtilitates ſeʒ tri⸗
plex re ꝑatio ſiue rectificatõ triũ viriũ motiuaꝝ.ſic vniꝰ
termi plures ſunt vie. Elel poſſet dici ꝙ hũiliatio refert
ad xffectũ. Eruditio ad intellectũ. Exercitatio ad effectũ
ſiuẽ oꝑatõʒ. ⁊ ſm H̊ vtilitates diſtinguerẽt᷑ ̃m hoꝛuʒ tri
plicẽ rectificatõʒ:⁊ nibilominꝰ eẽt finis vnꝰ.

embꝛum terciũ

Icto de necĩtate ſacram̃toꝝ:oñt᷑ dõm ẽ de
inſtitutõe. Primo querit᷑ de nccitate inſti⸗
utõis.i.ſi de eẽ ſacri ſit inſtitutio. Scõo.
de obligatõe inſtitutõis.i.ſi omiſſioneʒ ſe⸗
quit᷑ traſgreſſio. Tercio.de tꝑe inſtitutiõis. Quaꝛto.de
auctoꝛe inſtitutõis ſiue de inſſituẽte.

rticulus primꝰ
Verit᷑ ſi inſtitutõ ſit de eẽ ſacramẽti. Eꝛ ſic
videt᷑. In oĩ ſacꝛo ẽ qdã ſilitudo ſigni ſiue ſa⸗
cram̃ti ad ſigtũ ſiue rẽ ſacrã.ob quã ẽ habili⸗
ꝑte ſigni ad repñntatõʒ rei.vt pʒ. In aq̃ ẽ qdaʒ ſili
tudo gr̃e.ſic.n.aq̃ fit ablutio coꝛꝑalis:ſiłr gra fit ablutõ
ſpũalis.iõ aũt vbicũq; ẽ talis ſilitudo ẽ ſacr̃m.qꝛ ſi tał
ſiłitudo faceret ſacr̃m: cũ aq̃ rone ſue fluxibilitatis ⁊ in⸗
termĩatõis ſignificet fluxũ pcti ⁊ inoꝛdiatõʒ: indrñt eſſʒ
ſacm gẽe ⁊ pcti. O at᷑ aq̃ ſignificat᷑ pct᷑zʒ: hẽt᷑ greg.xlix.
Efſuſus es vt aq̃̊.oꝑtzʒ & cũ ̊ vt fiat ſignificatio ex inſti⸗
tutõe.alit.n.eẽnt infinita ſacꝛa.vñ hu.dʒ om̃e ſacẽm ſili
tudinẽ hr̃e quãdaʒ ad ipſaʒ rẽ cuiꝰ ẽ ſacꝛm.ſfᷣm quã habi
le ſit ad eandẽ reʒ repnñtandã.inſtitutõʒ q̊ʒ ꝑ quã oꝛdina
tũ ſit ad illã ſigniſicandã.¶ Cõt᷑.nihil qð ẽ inſtitutũ pᷣt
pᷣtermitti ſine reatu puaricatõis.ł̊ dicit hugo ꝙ ſacꝛa le
gis nature pᷣtermitti poterãt ſine reatu puaꝛicatõis.igr
⁊c.dicit.n. Huũ.ieq; eſtimandũ ẽ illa pᷣma naturalis le

gis ſacr̃a ita homiĩ ex neciĩtate indita:vt ꝗ ea nõ fuiſſʒ erx·

ecutus:reatũ pᷣuaricatõis incurreret.ERñſio.duplex
eſt inſtitutio ſiue modus inſtituẽdi. Ana obligatiõe pᷣce⸗
ptoꝛia:ſic̃ inſtituta ſunt ſacꝛa baptiſmi Johʒ.nij. Niſi ꝗs
renatus fuerit ⁊c. Et circũciſio ſiir geñ.xvij. Maſculꝰ cꝰ
pᷣpucij caro circũciſa ⁊c. Alia ſecreta eruditõe ↄſilij diui⸗
ni.vñ hu. Deus hoĩeʒ a pricipio ad hec exercẽda cõcilio
erudiuit:ſ̊ pᷣeepto ñ obligauit.⁊ h̊ mõ inſtituta erant ſa⸗
eramẽta legis nature. Primꝰ modus dr ꝗpꝛie inſtitutio
ſecũdariꝰ coĩter. Extendẽdo igit᷑ vim inſiitutõis ad bũc
modũ duplicẽ:om̃e ſacm nccio reqrit inſtitutoꝛẽ. 4¶ Ad
hoc qð pᷣmo obijcit᷑.ꝙ requirit᷑ inſtitutio ⁊c.rñdẽduʒ ẽ
ſic.noĩe inſtitutõis coĩter ſumpto.

ſecũdus
cũdo querit᷑ de obligatõe inſtitutõis.ſ.ſi te⸗
net᷑ hõ er pᷣcepto ſm qͥdlibʒ tp̃s.ita ꝙ ſi ñ im⸗
. pleret trãſgrederet᷑.Et videt᷑ ꝙ ñ eẽt traſgreſ⸗
ſio. Ubi. n. ñ eſt p̃ceptũ nõ ẽ traſgreſſio pᷣcepti.ſ̊ nullum
erat pᷣceptũ in lege nature de ſacris ꝑficiẽdis pꝛeterqᷓ de

circũciſione.ſQõ.n.aliqð pᷣceptũ fuit expꝛeſſum de ſacri
ficijs vel de decimis. Nõ birhſgreſſio fuit tꝑe illo ſi non
adimplerent᷑.¶ Ad ideʒ. Hugo aſſignãs dꝛñtiã inter ſa
cram̃ta legis nature ⁊ ſacr̃a legis moſayce ⁊ legis gꝛatie
dicit.ꝙ ſacꝛa legis nature ñ ex pᷣcepto indicta vidẽt᷑:ſᷣ ex
ↄſilio ad votũ ꝓgoſita.Sacr̃a vo ſcripte legis ⁊ ge: ncci
tatẽ quandã executõis inducere.pretea ⁊ ñ ex ↄſilio tm̃:
hů ex pᷣcepto inſtituta noſcũt᷑.¶ Pꝛet᷑.oñdit᷑ ꝑ ſiłe.Si me
dicine aliq̃ coꝛꝑales ꝓuiſe ſunt ab artifice ad remediũ:
nõ ꝓpter h̊ eger peccat ſi ñ accipiat medicinaʒ:lʒ videat
eã ſibi vtileʒ.ſ̊ ex Hͥ põt incurrere ꝑiculũ vt nõ minuatuꝛ
egritudo vel tollat᷑. Eodeʒ mõ videt᷑ ſi medicus ſpũalis
ꝓuidit medicinã ſpũaleʒ ad remediũ in ipᷣis ſacꝛis.ñ ꝓ
pter hoc eger ſpũalit trãſgrediet᷑ nõ ſumẽdo medicinã:
ſ accidit ꝙ ꝑmanebit in ꝑiculo egritudinis vel languo⸗

ris quã hʒ:⁊ foꝛaſſis augebit᷑.nõ ᷓ tꝑe legis fuit tranſ⸗

greſſio ſi quedã ſacꝛa ñ ꝑficerent᷑ ʒ videt᷑ ↄꝛiũ.ſicut
enĩ data ſunt quedã pᷣcepta tꝑe legis naturalis.ſicut fuit
illud Creſcite ⁊ multiplicamĩ.⁊ illud Carnẽ cũ ſanguĩe
nõ comedetis.ſanguinẽ.n.aĩaꝝ veſtraꝝ requirã ⁊c̃.q̃dã
etiã ſcripta erant in mente.ſicut illa pᷣcepta legis natuẽ.
qð tibi nõ vis fieri hoc alij nõ facias.in quoꝝ obſᷣuatõe
erat meritũ vite eterne:dũmodo ex gra implerent᷑.A ſi⸗
mili videt᷑ ꝙ danda fuiſſent pᷣcepta de ſacr̃is adimplen⸗
dis:vt ſic tolleret᷑ ꝑ grãm impedimentũ peccati.⁊ ſᷣm h̊
in lege nature trãſgreſſoꝛ reputaret᷑:qui ſacr̃a hinõi ñ ꝑ⸗
ficeret.q¶ Pretea.euʒ tranſgreſſoꝛ reputaret᷑ ꝗ faceret )
p̃ᷣcepta ſcripta in tabulis coꝛdis: quare ſiłr ñ reputaret᷑
trãſgreſſoꝛ ꝗ nõ ſubiret ſacr̃a que ſiłr ſcripta eẽnt ĩ tabu
lis coꝛdis.¶ Pret᷑.in lege moſayca ⁊ in lege gẽe tranſ⸗
greſſoꝛes reputati ſunt ꝗ ꝓ tꝑe debito ſacr̃a ñ ſubierunt
vel ꝑfeceꝛũt.pari ̊ rõne cũ eẽnt in remediũ trãſgreſſoꝛes
dicendi eẽnt tꝑe legis naturalis qꝛ nõ adimplerẽt.⸗ IJtẽ
tꝑe legis naturalis trãſgreſſoꝛ dicebat᷑ ꝗ nõ adimpleuit
ſacr̃m circũciſionis:maxime ſi eẽt adultꝰ.quare ſiłr non
dicerent᷑ tranſgreſſoꝛes qͥ ad alia ſacꝛa.vtpote decimas
7 oblationes ⁊ ſacrificia.Ad qð dõᷣm.ꝙ deus hoĩem
a pꝛincipio ad exeꝛcenda ↄſilio erudiuit:̊ pᷣcepto nõ ob⸗
ligauit donec poſtera illa venirent in quibo hõ pcepti ca⸗
pax obedientiã exbiberet ⁊ pᷣuaricatõeʒ caueꝛe addiſcẽt.
Pꝛimũ igit᷑ añ legeʒ q̃i ꝑuulos ↄſilio nutriuit.poſtea ſp
lege q̃i exercitatos precepto de ſacr̃is temptauit.Nouiſ⸗
ſime vᷣo ſub gr̃a ad omẽʒ ꝑfectõʒ in libertate ſpũs inuita
uit. Hoc aũt videt᷑ ꝑ ̊ qð dicit aug.ð donatiſtas.vbi di⸗
cit.ꝙ ad aĩales ꝑtinet vetus teſiamtũ:ad ſpũales nouũ.
h̊ pꝛimis tꝑibo vtrũq; fuit occultũ ab adam vſq; ad moy⸗
ſen.Ex quibo colligit᷑.ꝙ tꝑe legis nature nõ erat tranſ⸗
greſſoꝛes ꝗ nõ dabãt decimas:vel qui nõ offerebãt ſacri
ficia.¶ Ad obiecta aũt in ↄtrariũ rñdenduʒ.ꝙ nõ ẽ ſile
& preceptis ⁊ ſacramẽtis.pᷣcepta.n.ad h da bant᷑ vt mił⸗
tiplicaret᷑ genus hũanũ ſine nocumẽto alteriꝰ ⁊ ad me⸗
ritũ vite eterne. Sacrm aũt circũciſionis ad h̊ fuit inſti⸗
tutũ vt in ipſo fieret deletio oꝛiginalis culpe. AUñ aũt cir
cũciſionẽ erat ipſa fides parentũ ꝓ ipſis ꝑuulis. ꝓ adul
tis vdᷣo inſpiratũ erat de ſacrificijs.Abi ̊ manifeſia erat
inſtitutio:ibi erat trãſgreſſio.vbi vᷣo nõ erat ꝑiculũ: erat
ſi nõ adimpleret᷑.ſ̊ nõ ꝓpter h̊ pᷣuaricatio.¶ Ad illð vᷣo
qð obiectũ eſt de pᷣceptis ſcriptis in mẽte.Dicendũ ẽ ꝙ ñ
eſt ſimile de illis ⁊ ſacram̃tis.iQatura.n.dictat ea que pᷣ
cepta ſunt.vt ſine quibo ñ eſt ſalus aliquo mõ. dictat au
teʒ ipſa ſacza poſt lapſuʒ nature ꝑ que ↄueniẽtius poſſit
eẽ ſalus.¶4. Ad terciũ vᷣo dðᷣm.ꝙ aliud ẽ de ſacramentis
legis moſayce ⁊ legis gratie:⁊ aliud de ſacram̃tis tꝑe le
gis nature. Sacẽa.n. ꝓ illis duobo tꝑibo inſtituta erant
vt ſi nõ adimplerent᷑:eẽt trãſgreſſio. h̊ dico de ſacram̃tis
ꝓꝙ maioꝛi ꝑte. Temꝑe vᷣo legis nature nõ ſic erat niſi de
circũciſione.vn omĩbo aũt tem ꝑibo ſi fieret ↄtemptus ſa⸗
cramẽtoꝝ eẽt occaſio ꝑiculi ⁊ trãſgreſſionis.h̊ autẽ fuit.
qꝛ tꝑe legis gr̃e ⁊ legis moyſi ſacꝛa eꝛãt in pᷣcepto.temꝑe
aũñt nature quedã reſpondẽtia illis erant in ↄſilio.4¶ Ad
vltimũ vᷣo dm eſt.ꝙ nõ fuit ſile de ſacro circũciſionis ⁊

it
ie

es

nit
on

=ð

— —

¶ QLueſti

de alijs. Sacr̃m.n.circũciſiõis inſtitutũ fuit ad non ex⸗
pꝛeſſe tanq; ꝓ ſe in remediuʒz oꝛiginalis peccati. de alijs
vᷣo fiebat inſpiratio:nõ expᷣſſa inſtitutio.õ qꝛ nõ vale⸗
rent ad remediũ pct᷑i: ̊ vt oñderet᷑ ꝙ in fide cũ virtutibo
eſſet plena ſalus.nec ex lege nature ſimptr eſſent onerati
niſi ad iſta tanq; ęuuli ꝗ nondũ poteſtateʒ habent oneꝛa
poꝛtauerint.

—

Equit᷑ de temꝑe inſtitutõis.Et primo.vtruʒ
omiĩa ſunt inſtituta m omne tempꝰ a temꝑe
lapſus hũani.Secũdo.an inſtituta fuerũt in
tꝑe innocentie. J

* ⁹
Videt᷑ ꝙ nõ omia ſunt inſtituta ſm om̃e tempꝰ.mil enĩ
legit᷑ de inſtitutõne ſacrificioꝝ tꝑe legis nature. nihil et
legit᷑ de inſtitutiõe decimaꝝ illo tꝑe. Quſi. n. legit ante
legeʒ ſcriptũ.qui decimas nõ dederit. qui ſacrificia ñ ob
tulerit:ꝑibit aĩa illa de ꝓplło ſuo.ſicut legebat᷑. ¶Maſcul⸗
cuiꝰ caro ppucij circũciſa nõ fuerit:ꝑibit aĩa illa de ꝓlo
ſuo.Dixit etiã Jacob ſicut habet᷑ geñ.xxviij. Si dñs de⸗
meꝰ fuerit mecũ in via q̃ͥ ambulo ⁊zc. decimas ⁊ hoſtias
pacificas offerã tibi ex vniuerſis q̃ dediſti mihi.Ex qͥ ap
aret. ꝙ volũtatis tũc tꝑis erant:nõ nccĩtatis.⁊ ita q; ñ

ſunt inſtituta. Siłr põt dici de ſacram̃to pnĩe.nõ eniʒ le

git᷑ in Geñ. de inſtitutõe eiꝰ:cum tñ ipᷣm ncẽium fuit ſᷣm
omne tempꝰ.nõ.n.dictũ eſt ibi pnĩaʒ age. Quacũq; enĩ
hoꝛa pnĩam egeris ſaluus eris.nec dictũ eſt ibi.Cõuer⸗
timini filij redeũtes ⁊ ſanabo aduerſatiões vr̃as.Eodẽ
modo põt dici immo multofoꝛtius de alis ſacꝛamentis.
vt de ſacramẽto oꝛdinis ⁊ ↄfirmatõis ⁊ bmõi.4 Cõtra.
dicit᷑iiij.ſent. ꝙ ſacr̃a inſtituta ſunt:⁊ aſſignant᷑ vtilita⸗
tes ipſoꝝ ſacramtoꝝ inſtitutoꝝ. Illas aũt vtilitates ha
beri omi tꝑe ↄueniebat.¶ Pret᷑.bugo dicit.ꝙ ſact̃a in⸗
ſtituta ſunt ſub naturali lege. ſᷣ naturalis lex cõcurrit a
principio.g ⁊ ſacr̃a habuerũt inſtitutõʒ ſᷣm omne tẽpus
quia ⁊ tꝑe legis nature⁊ tꝑe legis euãgelice ⁊ moſayce.
Pret.ex ipſa rõne ſacramẽti pʒ h̊ cũ dicit᷑ ꝙ ſacẽm eſt
ex li litudine repñtans:er inſtitutõe ſignificãs.Cnuz & ſi⸗
gnificatõ eẽt tꝑe legis nature:erat tuc inſtitntio.¶ Itẽ
ij. Señ. loquit᷑ dñs de inſtitutõe ↄiugij ſiue matrimonij.
cum dictũ eſt.Qõ eſt bonuʒ hoĩem eſſe ſolũ: faciamus ei
adiutoꝛiũ ſimile ſibi.⁊ ꝙ tulit vnã de coſtis eius ⁊ reple
uit carneʒ ꝓ ea ⁊ foꝛmauit euam de coſta.⁊ poſtea ſecu⸗
tũ ẽ.hoc nũc os ex oſſibo meie ⁊c. Quod etia teſtat᷑ apłs
qnto ad Ephe.vbi recitat illud geñ.⁊ ſubiũgit. ſacr̃m hG
magnũ eſt.ego aũt dico in xpᷣo ⁊ in eccĩa. Hugo etiã atte
ſtatur dicens. Sacr̃m ↄiugij ſolũ ex omĩbo ſacꝛis q̃ ad re
mediũ hoĩs inſtituta ſunt: ante peccatũ hoĩs legit᷑ inſti⸗
tutũ.nõ tñ ꝓpter peccatũ:ſᷣ ad ſacr̃m ſolũ ⁊ ad officium.
ad ſaer̃m ꝗpter eruditõʒ:ad officiũ ꝓpter exercitationeʒ.
DPret᷑.magẽ in.iiij.liſent᷑.xxiij.diſ.dicit.ꝙ ſacr̃m peni
tentie ſicut ↄiugij añ tempꝰgr̃e etiã a primoꝛdio humani
generis cepit.vtrũqʒ.n.inſtitutũ fuit in primis parenti⸗
bus.qꝗᷓ ſacr̃a tꝑe legis nature inſtitutõʒ acceperũt. de tẽ⸗
poꝛe.n.legis moſayce ⁊ legis euãgelice planũ ẽ ꝙ ĩ illis
fuerũt ſacꝛa inſtituta.¶ Pretr̃ea.ſacza data eꝛant in re⸗
mediũ peccati oꝛiginalis ⁊ actualis qͥ ad culpã ⁊ qͥ ad pe
naʒ. Si ̊ ncciĩtas fuit ſᷣm omne tẽpꝰ:ogꝛuebat ꝙ a ſum⸗
ma ſapĩa fieret inſtitutio eoꝝ ꝑ que eẽt remediũ ſᷣm om̃e
tempꝰ. ↄgruit ̊ ꝙ fieret inſtitutio eraßwo. Ad qðᷣ
dom eſt. ꝙ loquẽdo ꝓpꝛie de inſtitutõe: nõ eſi facta inſti⸗
tutio oĩm ſacram̃toꝝ tꝑe legis nature paucoꝝ.¶Ad il
lud qð obiectũ eſt.ꝙ dicit mgꝛ in ſent.inſtitutõʒ fieri ſa⸗
cramentoꝝ ⁊ ꝓpter determĩatas vtilitates.dm eſt ꝙ lo⸗
quit᷑ ibi de ſacram̃tis legis none ⁊ veteris.ponit eni ciꝛ⸗
cũciſioneʒ inter ſacr̃a legis veteris.lʒ prius a dño tẽꝑe
abrahe ſacta fuerit inſtitutio.q Ad ſecundũ vo dðm. ꝙ;
hugo nõ accipit ꝓpꝛie inſtitutõʒ: vel illud qð dicit᷑ ibi de
inſtitutõe ad ſacram̃ta veteris 2 noue legis refert᷑. tamẽ

Prima

Fm q; alibi dicit:loquit᷑ de inſtitutõe coĩter dicẽs.ſacra⸗
menta ab initio ad reſtauratiõeʒ homis inſtituta ſunt ⁊
curationem.alia ſub naturali lege: alia ſub ſcriꝑta:alia
ſub gratia.ſed non ꝗpꝛie dicit᷑ inſtitutio ſ̊ quedaſn oꝛdi⸗
natio indita homiĩ ex inſtinctu diuino.4 Ad tercium dᷣo
dðm.ꝙ ratio ſacramenti ꝗpꝛie accipit᷑ ̃im totam ratõeʒ
ſuam de ſacramento noue legis. Iſtud.n.ex ſanctificati
one inuiſibilem grãm confert. tum aũt ad precedens
mem bꝛũ ſcʒ ex inſtitutõne ſignificans cõuenit ſacramẽto
veteris legis. tum ad pꝛimũ qð eſt ex ſimilitudine re⸗
preſentans:quibuſdam ſacramẽtis legis nature: nõ aũt

Itum ad illud membrũ ex inſtitutõne ſignans nos com

Inuniter accipiamꝰ. 4 Ad quartuʒ dᷣo quod obijcitur de
oiugio.dðm ꝙ ſacramentũ coniugij inſtitutũ fuit in offi
cium ⁊ non tunc in remediũ. Mos auteʒ loquimur h̊ de
illis ſm ꝙ ſunt in remedium. VUnde qð ante lapſum fue⸗
rit in officium inſtitutũ:poſt lapſum fuerit in officium ⁊
in remediũ.i¶ Ad illud vᷣo qð poſt obijcit᷑ de ſacramento
penitentie.dðᷣm ꝙ non fuit manifeſte inſtitutũ.ᷣ dicituꝛ
implicite inſtitutu in hoc ꝙ dictũ eſt a dño. In quacũqʒ
die comederis moꝛte moꝛieris.vt ꝑ comeſtionẽ ſignificet᷑
tlectatio peccati que obligat hoĩem ad moꝛteʒ peuiten⸗
tie an moꝛteʒ pene in futuro.ſ̊ hoc.j.pleniꝰ determina⸗
bitur. ¶¶ Ad vltimũ dõm. ꝙ lʒ ſacramẽta omĩa inſtituta
ſint in remediuʒ: nõ tñ temꝑe legis nature facta eſt oĩm
inſtitutio ꝓprie.ſ̊ pᷣm maioꝛeʒ appꝛopinquatõʒ ⁊ mĩoꝛeʒ
ad gratie plenitudineʒ. vnde pauca inſtituta ſunt in le⸗
ge nature:pluꝛa in temꝑe legis moſayce.Quedã vᷣo ad⸗/
dita ſunt in temꝑe legis gratie.⸗¶ Si vo obijciat᷑ de peni
tentia:quare non fuit manifeſte inſtituta temꝑe legis na
ture que eſt in remediũ actualis peccati: ſicut circũciſio
inſtituta fuit in remediũ oꝛiginalis peccati.Dicenduʒ ẽ
ꝙ ſacr̃m pnie currere debebat ſᷣm bũc oꝛdineʒ.vt primo
eſſet dictamẽ nature.ſecũdo inualeſcente ↄcupia ſuꝑna⸗
turã:eẽnt quedaʒ remedia ↄſtituta ſicut erant ſacrificia
ſm ꝙ legit᷑ in Leuit.de ſacriſicijs ꝓ peccatis. Cuʒ autẽ
venit ꝑlenitudo temꝑis ex virtute paſſionis ptãs clauiũ
quendã recipit effectũ ſuꝑadditũ in ſacꝛo pnie.⁊ ita in⸗
ſtitutio.i.oꝛdinatio aliter ⁊ alit᷑ fiebat in lege ſcilʒ veteꝛi
⁊ lege gratie manifeſte.in lege vᷣo nature occulte.de iſto

diffuſiu impoſten. .
Wecundo queritur S. ij.

An in tꝑe innocẽtie inſtituta fuerũt. Et videt᷑ ꝙ ſic. ꝓpt᷑
matrimoniũ ⁊ ꝓpter ſacr̃m pnĩe vt tangit magr ĩ li.ſen.
Ad hoc etiã videt᷑ ꝙ ſacram̃ta ſunt data ad ſanctiſican⸗
dũ.ſicut ̊ gratie in virtutibo ꝓ tempꝑe illo erant neceſſa⸗
rie:ita gratia in ſacẽis.cuzʒ hec ſanctificarent ſicut? illa.
4l Sed ecõtra videt᷑ eẽ.qꝛ a tꝑe moꝛbi fuit nccia medici⸗
na.ſ̊ tempꝰ moꝛbi fuit a tꝑe culpe.ſacẽa aũt data ſunt in
medicinã.gᷓ a temꝑe culpe cõueniebat inſtitutio ſacẽoꝝ.
4 Ad ideʒ facit qð dicit hugo. Exqͥ hõ a ſtatu pꝛime in⸗
coꝛꝛuptõis lapſus in coꝛꝑe ꝑ moꝛtalitatẽ egrotaꝛe cepit.
ↄtinuo deus reꝑando ĩ ſacram̃tis ſuis medicinã pᷣꝑauit.
que ꝓut rõ poſiulabat ⁊ cauſa diuerſis tẽꝑibo ⁊ locis ad
curatõeʒ exhibuit.A temꝑe q̊ culpe inſtituta ſunt ſacr̃a.
4 Itez ꝓpoſuit deus edictũ infoꝛmans hoĩem. vt ꝗcũqʒ
eum ſaluatoꝛeʒ ⁊ liberatoꝛeʒ eligeret:eiuſdẽ ſue electõis
votum in ꝑceptione ſacramentoꝝ approbare debuiſſet. H
hoc fuit ncc̃iuʒ a temꝑe culpe. ab illo enim tempore fuit

liberatoꝛ. ̊ a culpe tꝑe inſtituta erant ſacramẽta.¶ i⸗ ⸗

detur aũt ꝙ a temꝑe gratie.Gratia.n.reꝑans culpam ſe
cuta eſt culpam.ſacramẽta aũt vaſa gratie ſunt.& a tẽꝑe
gre reꝑantis ſunt inſtituta.l Per ſimile etiã videt᷑ hoc
ideʒ.ſicut.n.eſt in moꝛbo coꝛꝑali ꝙ primo cadit homo ĩ
coꝛꝑalem moꝛbum:⁊ poſtea querunt᷑ medicinalia ꝑ que
fiat reꝑatio ſanitatis.ſic eſt etiaʒ in moꝛbo ſpirituali: ꝙ
primo cadit homo in moꝛbum ſpiritualeʒ. deinde queꝛũ
tur illa per que fit reꝑatio a moꝛbo ſpirituali.ſᷣ̊ hec ſunt
ſacramenta. inſtitutio ſacramentoꝝ fuit poſt tpᷣus cul
pe a tꝑe gratie reꝑantis.ꝗl Ad idem facit qð diẽ Hugo.

Tria fuerũt ĩ reꝑatõe hoĩs.tpᷣus.locꝰ.⁊ remediũ. Cpᷣs
eſt vita pñs.locꝰ ẽ mũdus ille.remediũ in tribo ↄſtat.In
fide.in ſacꝛis.in oꝑibo bonis.Zpᷣs lõgũ:ne imꝑatꝰ pᷣoc
cupet᷑.lcus aſper:vt pᷣuaricatoꝛ caſtiget᷑ remediuʒ effi⸗
cax:vt infirmꝰ ſanet᷑. Efficacia aũt hꝰ remedij fuitĩ gr̃a.
Cũ ꝗ̊ ſacꝛa efficaciã hr̃ent ex gẽa:ad h̊ ꝙ infirmꝰ
tꝑe gr̃e poſt lapſuʒ eꝛat inſtitutio ſacroꝝ.d qð dom
eſt.ꝙ ſacr̃a inſtituta ſunt a tꝑe gr̃e reꝑatis.nec dico tpᷣs
gre reꝑantis ſolũmõ tpᷣs poſi aduẽtũ xpᷣi:ſᷣ tpᷣs q̊ hõ indi
guit gra reꝑante.dico aũt inſtitutõʒ ꝑ oꝛdinatõzʒ vel per
inſpiratiõz vel ꝑ ꝓmulgatõz. ⁊ H pʒ ꝑ h.ꝙ pᷣmo tꝑe abel
⁊ caym fiebat ſᷣmo ð ſacrificijs: qᷓ pᷣmo ſũt noĩata ſacr̃a
in remediũ. Ad illð vᷣo qð obijcit᷑ de mrionio.dom ẽ ꝙ
inſtitutio mrionij tẽꝑe innocẽtie fuit in officiũ ⁊ in q̃ndã
ſignificatõʒ.ſᷣ in remediũ vergebat᷑ ↄñter.nec fit mentõ
eiꝰ ꝓut ẽ ĩ remediũ añ tpᷣus ge reꝑantis.De h̊ aũt ꝙ dẽ
pnĩa tꝑe innocẽtie inſtituta:bᷣ ñ dẽ expᷣſſe.Et lʒ pnĩa pᷣce⸗
deret ĩ adã añ tpᷣs abel ⁊ caym:tñ ñ fuit expᷣſſio eiꝰ vt ſa⸗
cram̃ti.in ipſo.n.erat ↄtritio: ſ̊ ñ expꝛimit᷑ ↄfeſſio aut ſa
tiſfactio:in gho ẽ ↄpletio ſacri.⁊ ꝓpt h̊ ñẽ dðʒ ꝙ ſacꝛa in
remediũ inſtituta ſunt tẽꝑe innocetie. Et lʒ ↄtritꝰ fuerit
adane:in ſcriptura Heñ.ñ fit mẽtio poſt eiectiõeʒ eiꝰ de
ꝑadilſo.ſᷣ ſtatim de ipᷣis ſacrificijs ſubiũgit᷑ ⁊ oblatõibo:
vt deſignet᷑ ꝙ ſtatim pᷣſignauit deꝰ ipſaʒ reꝑatõʒ fiẽdaʒ.
l Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ſacr̃a data fuerãt ad ſacriſican⸗
dũ:⁊ ideo nccia in tꝑe innoeẽtie ſiẽ ⁊ ᷣtutes.Dicendũ ẽ
ꝙ alit fuit ð ᷣtutibo ⁊ alit᷑ de ſacr̃is. Gꝛa.n.in vᷣtutibus
fuit ad h̊ vt ſine illis ñ eẽt ſalꝰ. Gr̃a vo ĩ ſacr̃is:vt reꝑa⸗

tio ſalutis fieret poſt lapſuʒ.vñ tũc ñ indigebat hõ tiñ q⸗

tia in vᷣtutibo ſ̊ ga ĩ ſacr̃is.Sʒ attẽdẽdũ ẽ.ꝙ lʒ ſacr̃a oꝛ
dinata eẽnt ad ſanctificatõʒ.quedã ſunt ĩ ꝗbo dat᷑ ſancti
ficatio.quedã vᷣo fueꝛũt in ꝗbo ſignabat᷑ ſanctificatio.nõ
ꝙ ex vᷣtute eoꝝ daret᷑.⁊ talia a pᷣncipio data ſunt.ꝓceſſu
vo tꝑis alia ſic̃.j.dicet᷑. Sʒ nec iſta nec illa tꝑe innocen
tie erãt nccia:cũ tũc ñ eẽt indigẽtia remedij:nec eẽt effica
cia remedij.q! Ad illud vpo qð obijcit᷑. ꝙ a tꝑe moꝛbi fuit
ncc̃ ia inſtitutõ ſacr̃i.dðm ẽ ꝙ a tꝑe moꝛbi d duptr. vel
ab initio moꝛbi vel cito poſt. Primo mõ ñ ſũt inſtituta
ſacr̃a tꝑe moꝛbi.Scðo mõ inſtituta ſunt: qꝛ cito ſiue ↄti⸗
nuo poſt moꝛbi initiũ.Et ſic intelligit᷑ qð diẽ hugo.cõti⸗

nuo vt reꝑaret ĩ ſacẽis ſuis medicinã pᷣpauit. Et illð qð

alibi dic. Si ꝗs qrat tpᷣs iſtitutõis ſacroꝝ: ſciat qꝛ qᷓdin
moꝛbo ẽ:tpᷣs ẽ medicine.xt ſic intelligat᷑ ſiatĩ pꝰ. Et ſilit᷑
illud qð dzẽ.ꝙ ab exoꝛdio mũdi ſacr̃a ſalutis ſue hoĩ ꝓpo
ſuerit:̊ ẽ cito pꝰ exoꝛdiũ mũdi.ꝑ h̊ pñt patere q̃ obiecta
ſunt.Dicũt aũt ꝗqdaʒ.ꝙ apud ſapientẽ medicuzʒ ꝗ pᷣuidet
futuꝝ eẽ moꝛbũ:ñ ſuꝑuacue pᷣparẽt᷑ medicine ſi ſtatĩ poſ
ſent adhiberi moꝛbo veniẽti.⁊ H̊ mõ fuit apud ſumme ſa⸗
pientẽ deũ.ꝗ pᷣuidit hoĩeʒ peccatuꝝ ſi aliqð ſacr̃jm priꝰ ĩ⸗
ſtituit ad remediũ futuꝝ.vt ſtati veniẽte moꝛbo poſſʒ ad⸗
hiberi.⁊ h̊ mõ poſſet dici ſᷣm illð qð dicẽ̃ mgꝛ ĩ ſent.ð ſa⸗
.pleniꝰ dicet᷑. .

ins quart“

ꝛticul
Varto querit᷑ a qͥ facta ſit inſtitutio ſacr̃oꝛuʒ
ſcʒ vtꝝ a deo vł ab hoĩe.O aũt a deo videt᷑ ꝑ.
Avillud.iiij.ſen.in pᷣncipio.Samaritanꝰ vulne⸗
rato appꝛopinquãs:curatõni eiꝰ ſacr̃oꝝ alligam̃ta adhi
buit.qꝛ ð oꝛiginał ⁊ actuał peti vulnera ſacꝛoꝝ remediũ
deus inſtituit.q¶ Itẽ ſacr̃a oꝛdinãt᷑ ad gꝛaʒ ⁊ inſtituũt᷑.̊ᷣ
oꝛdinatio ad grãm ẽ ſoliꝰ dei.qꝛ ⁊ B Ge eſt: ideo inſtitu⸗

tio ſacr̃oꝝ ſoliꝰ dei eſt.¶ Itẽ ſicut diẽ hugo.ſacr̃jm ẽ coꝛ⸗

ꝑale ſiue materiale elemtũ extrinſecꝰ oculis ſuppoſitũ:ex
ſilitudie repñtãs:ex inſtitutõe ſignãs:ex ſanctificatõne
inuiſibileʒ grãm ↄferens. Sic igit tria reqrũt᷑ ad eſſe ſa⸗
cramẽti.Pꝛimũ ſcʒ repñtatio er ſiłitudineẽ a deo ꝗ ẽ cõ
Ditoꝛ creaturaꝝ.Secũdũ ſcʒ ſignificatio ex inſtitutõe eſt
ab ipſo mediatoꝛe ſiue ſaluatoꝛe xrp̃ᷣo.Lerciũ ſcʒ ex ſet̃i⸗
ficatõe collatio inuiſibilis gẽe eſt a diſpẽſatoꝛe ⁊ a ſalua
toꝛe. Uñ hugo.ꝙ elemẽta ſacꝛa ſunt:ñ natura pᷣma facit
bᷣ appoſita inſtitutio ꝑ diſpẽſatõʒ:⁊ gẽa infuſa ꝑ bñdicti⸗

oneʒ.q̃ duo ſi elemẽta poſt pꝛimã naturã ñ accepiſſent ſa
cram̃ta ꝓpꝛie eẽ ñ potuiſſent.dedit pꝛime nature hũilita
tẽ vt h̊ eẽ poſſent. adiungit ſcðᷣa inſſitutio auẽteʒ vt h̊ fie
rent.ſuꝑaddit tercia bñdictio ſanctitatẽ vt hec eẽnt. Dꝛi
ma facta ꝑ creatoꝛẽ. Scða/ꝓpoſita ꝑ ſaluatoꝛeʒ. Tercia
admiſtrata ꝑ diſpenſatoꝛeʒ. Primũ creatoꝛ ꝑ maieſtatẽ
vaſa foꝛmauit.poſtea ſaluatoꝛ ꝑ inſtitutõʒ eadeʒ ꝓpoſu⸗
it.poſtremo diſpenſatoꝛ ꝑ bñdictõeʒ hecipſa mãdauit ⁊
gea impleuit. Ex his pʒ ꝙ inſtitutio ꝑtinet ad ſaluatoꝛẽ
ſcʒ xpᷣm.¶ Cõtra.ſacẽa veteris legis inſtituta ſunt a mo
yſe.ſiłr ↄfirmatio ab aplis:vt pʒ Act᷑.iij. Et extrema vn
ctio vlt. Yaco.a ita ſacra veteris ⁊ noue legis ſunt inſti⸗
tuta ab a h̊ dici põt.ꝙ ſacꝛa inſtituta ſũt a deo
auẽte.ab hoĩꝛe puro ſolũ miſterio.a ſaluatoꝛe xpᷣo deo ⁊
hoĩe auẽte ⁊ miſterio. Ipᷣe.n.inſtituit auẽte inqᷓtũ deus:
miĩſterio inqᷓtũ hõ mĩſtrãdo ipᷣa ſacꝛa.ſic̃ pʒ de ſacꝛo alta
ris. ¶Moyſes aũt inſtituit vt mĩſter aſſumpto officõ mi⸗
niſterij a xpᷣo auctoꝛe.ꝑ qͥs vt dicit mgr.iiij.ſent.erat di⸗
ſpoſiturꝰeccias.alia tñ ⁊ alia erat ratõ miſterij ꝓut erat
xpᷣi hoĩs ⁊ aplłoꝝ.qꝛ vt erat xpᷣi hoĩs erat mĩſteriũ q̃i ſb⸗
auctoꝛitatis.vt apłoꝝ puꝛũ miſteriũ. Subauẽtas auteʒ
vno mõ eſt ipᷣius mediatoꝛis.ñ dico mediatoꝛis eo mõ qͥ
xpᷣs deꝰ hõ ⁊ mediatoꝛ: ᷣ eo mõ qͥ xp̃ᷣs hõẽ mediatoꝛ ſcilʒ
int᷑ deũ incarnatũ ⁊ purũ hoĩeʒ. deſcendit.n.auẽtas ſᷣm
deſcẽſuʒ mediatõis ſiue mediatoꝛis.⁊ ex h̊ pʒ reſponſio

ad obiecta. —. —
embꝛũ quaꝛtũ

Einde querit᷑ in ꝗbooſiſtãt ſacr̃a: ⁊ que ſit
drñtia ſacꝛoꝝ.Dr ꝙ ſacr̃a oſiſtũt ĩ rebo.in
factis.ĩ dictis.In rebo vt ſanctificet᷑ hoĩs
natura.in factis vt oꝑa. in dictis vt vᷣba.
vt totũ ſanctificet᷑ qð hõ ẽ ⁊ qð hoĩs ẽ.¶ Sʒ põt qri vtꝝ
h ſit cõe in dĩnis ſacꝛis ſᷣm oẽz dꝛñtiaʒ tꝑis. Pret᷑.vtrũ
oĩa hec ſint nccẽ̃ia tanq; materialia ſacr̃oꝝ aut ſint pła.
E ñ ſit cõe in oibo ſacr̃is ſᷣm om̃e tpᷣs. videt᷑ ꝑ h ꝙ ñ ſit
verũ in ſacr̃is legis nat᷑e.ibi.n.nihil legit᷑ de dictis ꝙ fa
ciũt ad ſacꝛoꝝ ſanctifica tõʒ.in lege aũt gr̃e inuenit᷑. Si
milit᷑ in factis ñ videt᷑ aliqð materiale inueiri.Facta au
tẽ dicũt᷑ ſignatões crucis ⁊ hmõi.nec.n.ſignatiões inue⸗
niũt᷑ in ſacꝛis legis nat᷑e.nec ſignatõnes in ſacr̃is legis
moſay ce.iſõ ̊ videt᷑ cõe eẽ ĩ ſacr̃is ſᷣm oẽ tpᷣs hec tripłx
materia ſacr̃oꝝ. arr eznüger fuerat. totuʒ
qð hoĩs erat foꝛiò ad ſacr̃m ſumẽdũ erat.vt totũ in ſacꝛo
foꝛis ſanctificet᷑ ⁊ ĩ toto vᷣtꝰ ſacr̃i interiꝰ remediũ oꝑaret᷑
ſic dicit Hu.&̊ illa total coꝛꝛuptio fuit ſᷣm oẽ tp̃s:⁊ pᷣmo
tꝑe legis nat᷑̃e.̊ ſacꝛm qð erat ĩ remediũ totiꝰ hoĩs cor⸗
rupti ñ tm̃ ↄgruebat eẽ ĩ rebus ſᷣ etiã in factis ⁊ ĩ dictis.
4 Pretea.ſacr̃m qð ẽ ĩ rebo:aliqñ fuit in ſacrificijs ⁊ ob
latõibo vel decimis:aliqñ fuit in rebo ſanctificatis.ſic in
aq̃ placatõis ⁊ in hmõi liqͥribo.Põt &̊ q̃ri vtꝑ ſᷣm omne
tpᷣs eẽnt ſacr̃a ᷣm hmõi dꝛñtias reꝝ. aut Fʒ diuerſa tꝑa
mutarent᷑ drñtie reꝝ.cũ.n.in drñtijs reꝝ fieret drñtia ſi
gnificatõnũ gr̃e.⁊ be drñtie gre nccie eẽnt ſᷣm oẽ tempꝰ.
erant g drñtie ſacr̃oꝝ in dꝛñtijs reꝝ nccie ſᷣm oẽ tempꝰ.
Nuerit᷑ ꝗ̊ cũ tꝑe legis gr̃e erat ſactᷣm in oleo ⁊ eo mõ ĩ tẽ
poꝛe legis ſcripte.tꝑe etiã legis gr̃e ẽ criſma.tꝑe at᷑ legis
ſcripte oleũ vnctõis.tꝑe aũt legis nature nullũ hoꝝ Ipt᷑
ad hec gra ᷣm ſuas drñtias nõ eſt nccia in tꝑe legis na/
ture ſic ĩ alijs dꝛñtijs tempoꝝ dqð dðʒ ẽ. cõe eñ in
ſacr̃is ſᷣm oẽ tpᷣs qtũ ad materiã.ſ.ꝙ fiat ĩ rebo ⁊ factis.
nõ aũt cõeẽ ꝙ fiat in dictis.ſᷣ̊ ̊ͥ ſpũalr ↄueĩt ſacr̃is noue
legis. Verbũ.n.incarnatũ ꝑ qð ſacr̃a hñt ðᷣtutẽ:ĩ ſacr̃is
noue legis ꝑ vᷣba ſpũałr vᷣtutẽ otulit.aſateria aũt in fa⸗
ctis coĩs dĩ eẽ ſᷣm ꝙ factũ coĩt dr eẽ.Fᷣm ꝙ factũ coĩt ac⸗
cipit᷑.Circũciſio.n.qͥddã factũ dicit eodeʒ mõ criſmatio
factũ determĩat.rõne aũt iſtoꝝ factoꝝ ſignificatio erat
ꝙ ſi factũ appꝛopꝛiet᷑ ei operi qð fit oꝛgano humano ſine
miſterio alteriꝰ rei.ſic ẽ ſignificatio vel manuũ expanſio
vel capitis inclinatio.ſᷣm h̊ ñ dicũt᷑ eẽ facta tꝑe legis na⸗
ture materia ſacꝛoꝝ ſ̊ tm̃ ipſe res.⁊ ſᷣm h̊ poſſet attendi

¶ LNueſtio

hec dꝛñtia vt ſacꝛa legis natuꝛe habuiſſent materiã in re
bus ⁊ factis.ſacr̃a aũt gr̃e in rebo ⁊ factis ⁊ vᷣbis.q¶. Ad
obiectũ vᷣo in ↄtrariũ dom ẽ.ꝙ lʒ totus hõ coꝛuptus fu⸗
iſſet 2 totus refoꝛmãdus eẽt:n tñ ſignificatio plene refoꝛ
matõis ita fuit in ſacr̃is tẽꝑe legis nature.ſicut in ſacr̃is
tꝑe legis moſayce:nec in illis ſicut in ſacr̃is legis gratie
nec efficacia etiã tanta:ſ̊ ꝓcedente tꝑe ꝓceſſit declaratõ
in ſignis ⁊ ꝓceſſit efficacia in eis.̊ ꝓuidebat᷑ hũano ge⸗
neri ᷣm tꝑis incõgꝛuẽtiazʒ. Illud aũt qð dicit hugo:attẽ
dit᷑ de reꝑatõe facta tꝑe legis gẽe.¶ Ad illud vᷣo qð obij
cit᷑ de dꝛntijs reꝝ que oꝛdinãt᷑ ad eẽ ſacr̃i:quẽadmodum
ſunt oleũ ⁊ aqua ⁊ hmõi.Dicendũ eſt ꝙ tꝑe legis gꝛatie
2 legis moſayce oleũ fuit cõmune ⁊ etiã tꝑe legis natuẽ
ſicut habet᷑ Geñ.xx viij. Lulit iacob lapidẽ quẽ poſuẽat
capiti ſuo ⁊ erexit in titulũ fundẽs oleum deſuꝑ.Criſma
auteʒ appꝛopꝛiatũ eſt ſacr̃o legis gre.ſignat.n.grãm ſpi⸗
ritualeʒ que eſt in ſacerdote enãgelico ⁊ in ↄfirmato⁊ in
baptiʒato.qð ex virtute ſacꝛi ñ dabat᷑ tꝑe legis natuẽ vel
legis moſayce. Figura tñ illius vnctõis deſignat᷑ in oleo
ſancto:qð factũ eſt in lege moſayca ad vngẽdũ taberna⸗
culũ ⁊ altare thbymiamatis ⁊ caput ſummi ſacerdotis.⁊
ꝓpterea remotius fuit figura in oleo qͥ̊ iacob vnxit lapi⸗
em. Rõ aũt quaꝛe erãt plura ſacẽa ſub lege ſcripta qᷓ; ſoᷣ
lege naturali.qꝛ cũ coꝛpꝰ hũani generis egrotaret: pan⸗
ca primo erãt poſita antidota.qꝛ nonduʒ ſenſit egrotus
oĩmodo ſuũ defectũ:lʒ ĩ ꝑte ſentiret. deinde data lege cre
uit cognitio moꝛbi:ſᷣm ꝙ dicit aplłs Ro.vij. ⁊ ideo tunc
plura appoſita ſacr̃a ̊ nondũ efficacia.⁊ qꝛ adhuc de le⸗
ge ↄfidebãt nondũ adueiĩt efficacia ſacroꝝ. appropinquã
te at᷑ tꝑe gr̃e cognouer̃t ſuũ defectũ plene ⁊ petier̃t adiu⸗
toꝛiũ.⁊ iõ tꝑe gre data ſunt ſacꝛa ⁊ plura ⁊ efficacia. Et
Hq̊ videt᷑ hugo bis vᷣbis dicẽ.tꝑe nature vel legis q̃i totus
bõ dimiſſus ẽ ſibi.poſtea tẽꝑe legis moſayce ↄgnoſcenti
ignoꝛantiã ſuã datũ ẽ ↄſiliũ.poſtea tꝑe gꝛe ↄfitenti defe⸗

ctũ ſuũ reſtitũ eſt auxiliũ. , .
oſequẽter queritur.S. j.

que ſit dꝛñtia ſacr̃oꝝ ſᷣm tres dꝛñtias tempoꝝ.Aſſignat
aũt vna dꝛñtia inter ſacza noni teſtam̃ti ⁊ ſacꝛa veterig.
ꝙ ſacr̃a noui teſtam̃ti ad grãzʒ ↄferendã ſanctificandis ĩ⸗
fuſa bñdictõe ſint principałr inſtituta.ſacr̃a vᷣo veteris
ſunt ſigna illoꝝ:⁊ illis mediantibo ad ſanctificatõʒ oꝛdi⸗
nãt.Scða ðᷣo dꝛñtia ẽ.ꝙ in ſacẽis noui teſtam̃ti fit diſpo
ſitio vt imbuti illis regni celeſtis iannã intraẽ pñt.i⸗2õ
ſic aũt fuit de ſacꝛis veteris teſtam̃ti ſiue tꝑe legis nat᷑e:
ſiue tꝑe legis moſayce. Tercia ðvᷣo dꝛñtia eſt. ꝙ ĩ aliquo
ſacr̃o noui teſtam̃ti exbibet xpᷣs nõ tm̃ pnĩaʒ ſpuũaleʒ:ſed
7 coꝛꝑaleʒ.nõ ſic aũt fuit in ſacꝛis tꝑe legis nate vel tꝑe
legis moſayce. Quarta dꝛñtia eſt.ꝙ ſacra noue legis ſi⸗
a ſunt ⁊ cauſe inuiſibilis gre ex ſua vᷣtute.alia vᷣo ſunt
igna ⁊ nõ cauſe.4 Uifignab etis dꝛñtia int᷑ ſactr̃a tꝑe le⸗
gis nature ⁊ ſacr̃a tꝑe legis moſayce. ꝙ hec ex cõſilio ad
votũ ꝓpoſita ſunt:illa vᷣo ex pꝛecepto inſtituta ſunt.Alia
etiã aſſignat᷑. ꝙ ſacꝛa legis naturalis data ſunt homĩbꝰ
ꝗ ſola rõe naturali vitã ſuã dirigebãt. ſacr̃a vᷣo legis mo
ſayce his qui ꝑ diſciplinã p̃ceptoꝝ ad bñ vinenduʒ infoꝛ
mabant᷑.Tercia dꝛñtia aſſignat᷑ ex ꝑte tꝑis.vt ſacramẽ⸗
ta legis nature duratõʒz etiã haberẽt tꝑe legis moyſi.ſa⸗
cramta vᷣo legis moſayce nõ haberẽt duratõeʒ tẽꝑe legis
nature. Sicut fuit ſacꝛm agni paſchalis: ⁊ ſacẽm vitule
rufe ⁊ hmõi. Quarta etiã aſſignat᷑ dꝛñtia quo ad dꝛñtiã
effectus. In lege.n. erãt ſacr̃a in remediũ diuerſoꝝ pcto
ruũ ⁊ in medicinã legaliũ.nõ ſic aũt fuit ĩ ſacr̃is legis na⸗
ture.Aſſignat aũt hugo vnã dꝛñtiã coĩter in hec tria ge⸗
nera ſacioꝝ.ꝙ ſacr̃a legis natuꝛe vmbꝛe fuerũt.ſacramẽ
ta aũt legis moſayce imago.ſacꝛa aũt legis gꝛe q̃i coꝛpꝰ
⁊ hoc dicit ꝓpter hanc ratõʒ.qꝛ occulte expꝛimebat᷑ ſimi⸗
litudo in ſacris legis nature.euidentius aũt in ſacr̃is le
gis moſayce.manifeſte vo in ſacr̃is legis gẽe. In decima
tione.n.obſcure intelligebat᷑ ſilitudo mũdatõis.In cir⸗

Peima

cũciſione vᷣo quã dicit ꝑtinere ad legeʒ moyſi vel ĩ aqua
luſtratiõis euidentius. In baptiſmo vo euidẽtiſſime de⸗
monſtrat᷑. In aqua.n.expiatõis quedã immũdice exteri
oꝛes ⁊ irregularitates tollebant᷑.in baptiſmo aũt immũ
dicie ſpũales.¶¶ Sed põt obijci ↄtra h̊ ꝑ hoc qð diẽ apo⸗
ſtolus ad heb.legeʒ eſſe vmbꝛã futuroꝝ:nõ ipſaʒ imagi⸗
nẽ.ꝭ nõ in hoc differt a ſacr̃is legis nature qð eſt imago
⁊ nõ vmbꝛa.il Ad ideʒ facit qð dicit.ij.coł.iemo vos ĩ
cibo aut in potu aut ĩ tꝑe diei feſti aut neomeme aut ſab
batoꝝ que ſunt vmbꝛa futuroꝝ.coꝛpꝰ aũt xpᷣi.⁊ diẽ glo.
vmbꝛa fuerũt.i.ſigna a re pendẽtia que in figura futuꝛo
rũ tunc fiebant.⁊ erat peccatũ nõ obſeruare: qꝛ tũc erãt
ꝓrecepta:nũc aũt ſunt teſtimonia.illud erat tpᷣus ſignifi

cãdi:hoc manifeſtandi. Ex quo accipit᷑ ꝙ ↄueniebat ſa⸗

cramẽtis veteris legis eſſe vmbꝛã.ſicut ⁊ ſacramẽtis le⸗
gis nature... Pret᷑.qualit computat᷑ circũciſio inter ſa

cramenta legis moſayce:cum data ſit tẽpe legis nature:

et tẽꝑe patrum.tempꝰ aũt legis nature ſicut ipſe dicẽ ab

agdam vſqʒ ad moyſen durauit. Qð etiã videt᷑ ꝑ ̊ qdð di

cit augꝰ.ↄtra donatiſlas tꝑa diſtinguẽdo. dicit.n.ꝙ pri⸗
mis tem ꝑibo vtrũq; teſtamentũ fuit occultuzʒ.ſ.ab gdam
vſqʒ ad moyſen.Amoyſe aũt mamifeſtabat᷑ vetus ?⁊ oc⸗
cultabat᷑ nouuʒ:qꝛ occulte ſignabat᷑. Poſtea dᷣo qñ dñs

venit in carne:reuelatũ eſt nouũ.vetera aũt ſacramenta

ceſſauerũt.Ex quo accipit᷑.cum ſacr̃a ſᷣm tꝑa diſtinguã⸗
tur: tꝑa aũt Em terminos. ꝙ inter ſacr̃a legis nature ſit
circũciſio ¶ Ad qð dom eſi.ꝙ illud qð dicit hugo:acci

pit᷑ 'ᷣm quadã appꝛopꝛiationẽ.eo ꝙ vmbꝛa minꝰ hʒ de ſi⸗

militudine coꝛpoꝛis qᷓ; imago.⁊ ꝓpter hoc ꝙ ſignificata ĩ
temꝑe legis nature remotioꝛa fuerũt q; ſigna in tẽꝑe le⸗
gis moſayce:ideo vmbꝛe comꝑant᷑.vmbꝛa.n.ũñ ita diſtin
guit dꝛñtias eoꝛuʒ que ſunt in coꝛpe ſicut imago.⁊ G̊ mõ
fuit in ſignis legis nature. Alio vo modo vmbꝛa accipit
coĩter vt diuidat᷑ ↄtra veram imagineʒ.⁊ ſᷣm hoc accipit᷑
illud ad hebre.xmbꝛã hñs lex futuroꝝ: nõ ip̃am imagi⸗
nem reꝝ.Aliqñ vᷣo diuidit᷑ vmbꝛa contra coꝛpus. ſᷣm ꝙ
pʒ ex interpoſitõne coꝛꝑis inter lumen ⁊ vmbꝛã.⁊ G̊ mõ
accipit᷑ ad coł.ij.⁊ ſic iteꝝ coĩter accipit᷑. ¶ Ad illud vᷣo
qð obijcit de circũciſione.dðᷣm eſt exquo ad hoc ꝙ ciꝛcũ⸗
ciſio eſt data fuit in precepto ⁊ deteꝛmĩat quoddaʒ repu⸗
gnas nature.repugnat.n.nature ꝙ oliqd ſubtrahatur ð
integritate totius:nõ dicit᷑ ꝑtinere ad legeʒ nature ſ̊ ad
legeʒ moyſi:cum de ipſo iterata fiat mentio.Fᷣm auteʒ q;
circũciſio indicat ſuꝑfluitateʒ ↄcupie abolendã q̃ ex cui⸗
pa oꝛiginali ꝓuenit:bʒ quandã ſiłitudinẽ ſicut medici⸗
na reſpectu rei cui adhiberi debet medicina.⁊ ſic ꝑtinet
ad legeʒ nature. Pertinebat g̊ circũciſio ex alia ⁊ alis ra

tione ad legeʒ nature ? ad legeʒ moyſi.vnde? in vtraq;

fit mentio de circũciſione.⁊ ſᷣn quoſdã fit ↄputatio legis
moſayce q̃ dẽ lex ſcripta a tẽꝑe abrahe.eo ꝙ illo populo
deſcendenti ab Abꝛaham per Yſaac ⁊ Jacob precipie⸗

batur. —
DOnſequenter querit᷑.vtrũ ſacramenta ſint
alicuius virtutis ſpãliter.Et primo.cuius
virtutis ſint. Secundo.a qua virtute ba⸗
beant confirmari efficaciã ſiue vᷣtuteʒ.

nlus prununs

D primũ ꝙ non ſint alicuius virtutis ſpãlit᷑
videtur.ſacramenta enim grãm reſpiciũt nõ
iſtinguendo hanc vel illam. q̊ non dicunt᷑ eẽ
licuius virtutis ſpecialiter. Quod etiam patere poteſt
i deſcendamus ad differentias ſacramentoꝛum. DBeci⸗
matio non determinat pendentiam xvel foꝛtitudinem vel
aliquam harum virtutuʒ. ⁊ ſimiliter oblatio panis ⁊ vi
ni. Silr põt dici de ſacramẽtis legis moſayce ⁊ de ſacra
mentis legis gratie.Qon g ſacram̃ta in ſua geneꝛali rõ⸗
ne grãm reſpiciũt ſub rõne virtutis alicꝰ.¶ It ſctificatõ

in tribo oliſtit ſiẽ dicit Hugo in fide.ſacramtis.⁊ oꝑibo
bonis.ſᷣ oꝑa bona ſunt ad vᷣtutes ꝑtinẽtia. diuidit᷑ Ga
in ſacr̃is a gꝛa in vᷣtutibo ſiue virtꝰ a vᷣtute. pᷣ pᷣtutes ſpa⸗
les ad oꝑa referũt᷑.ñ ꝗ̊ ſacr̃a ſpẽalr reſpiciũt aliquã vᷣtu⸗
e alen hugo. Sacxra ſidei intelligũt᷑ qᷓ cũ fide ꝑ⸗
cipiẽda ſunt ⁊ ad ſctificatõʒ fideliũ pꝑata.⁊ H ꝓbat p q̃n
dã ↄpatõʒ ad ſacꝛa militaria in ꝗbo milites in ſua ↄditõe
ſuo dñno ad fidẽ ↄᷣuãdã obligãt᷑.̊ ſacꝛa vłr fideʒ reſpici⸗
unt. 4 Hoc et videt᷑ ꝑ ̊ qð dicit aug ↄ fauſtũ dicẽs. Sic
religioſa ſacr̃a hebrei celebꝛauer̃t:ita ſacrilega irritamẽ
ta pagani.Qm̃ qᷓ immolãt gẽtes vt apłs dic:demonijs ĩ⸗
molãt ⁊ ñ deo.Cũ g̊ religio ſit ĩ fide: ſacr̃a vłr reſpiciũt
fidẽ.. Stẽ vidr̃ ꝙ oĩa referũt᷑ ad caritatẽ.ꝑ h ꝙ dic au E*
x.de ci.dei.Quecũq; in miſterio tabernaculi ſiue tẽpli le⸗
gũt᷑: diuinitꝰ eẽ p̃cepta ad dilectõz dei ꝓximi referunt᷑
Hoc iaẽ videt᷑ ꝑ ̊ qð dr.iij.gal.An ex oꝑibo legis ſpũm
accepiſtis.vbi dꝛ.ꝙ oẽ ſacẽm cũ intelligit᷑: vel ad ↄtẽpla⸗
tionẽ pᷣitatis vel ad bonos moꝛes refeꝛt᷑.hec at ad dilecti
onẽ dei ⁊ ꝓximi referũt᷑.ᷣ oẽ ſacẽm refert᷑ ad caritatẽ q ẽ
dilectio dei ꝓximi. as dom. ꝙ reſpectꝰ ſacram̃ti
ad vᷣgitẽ põt intelligi mnaterialr. vel ſiẽ ſignuʒ ad ſignifi
catũ.⁊ ſᷣm hũc modũ ñ dẽ ſacr̃m eẽ alicꝰ vᷣtutis ſ̊ gr̃e.nõ
in rõne vᷣtutis:lʒ cũ gꝛa ↄferant᷑ vtutes. Si vo fiat reſpe
ctus ſacr̃i ̃m ꝙ ẽ in pᷣcepto vel ſacrificij ꝓut oẽ ſacrificiũ
reſpicit xpᷣm ⁊ ecciaʒ: om̃e ſacẽm refert᷑ ad caritatẽ tanqᷓ
ad finẽ. Si vo fiat reſpectꝰ ſacri inq̃tũ ẽ ſacẽm.i.inq̃tuʒ
hʒ vᷣtutẽ ſanctificãdi.ſacrm aũt dr ꝓut ad reꝑatõʒ refer
tur:ſᷣm h̊ dicũt᷑ oĩia ſacꝛa ad fidẽ referri.vt ĩ fide recipiã⸗
tur ab adultis 2 ab eis tꝛactẽt᷑.vñ dic bugo. Infideles qᷓ
daz ſacr̃a hr̃e ſe dicũt.qᷓuis ñ ſacꝛa ſint:nec ſacre rei ſig:
ſᷣ execratões potiꝰ vbi n ſacrãt᷑ hoĩes ̊ polluũt᷑. Ad hoꝝ
dꝛñtiã ſacr̃a fidei dicta intelligi pñt q̃ a fidelibo tractãt᷑:
⁊ cũ fide ad ſanctificatõz recipiũt᷑.¶ Per h̊ p̃ᷣt rñderi ad
ſupᷣ obiecta. Prime.n.rõnes referũt᷑ ad ſacr̃a ꝓut ſigna
dicũt᷑.alie ᷣo rõnes vbi fit ſᷣmo de caritate referũt᷑ ad ſa⸗
cram̃ta ꝓut ſunt in pᷣcepto vel ꝓut oꝛdinãt᷑ ad coĩoʒ xp̃i
7 eccĩe.vltima vᷣo rõ refert᷑ ad ſacr̃a inqtũ ſacra ſunt.nõ
im̃ ꝑ ſigficatõʒ:ſᷣ ꝑ efficaciã.⁊ h̊ mõ ncciaẽ fides.Fides
aũt accipit᷑ tum ꝓ infoꝛmi tum ꝓ foꝛmata.

rticulus ſecũdus

Equit᷑ querẽ a q̃ ᷣtute hñt virtutẽ.ſ.ſanctifi⸗
candi.⁊ vt ex dictis pʒ a fide.rio igit᷑ qꝛit᷑
re magis a fide ꝙᷓ ab alia. Scðo.a qͥ articło
fidei. Leꝛcio.de fide antiqᷣ quã hẽbãt vᷣtutẽ ſacr̃a eoꝝ.

irca primũ queri/ S. ſ.
tur.quare magis ſacꝛẽa dieũt᷑ hr̃e vitutẽ a fide q; ab alia
vitute.qꝛ videt᷑ ꝙ vᷣtuteʒ hr̃e debeãt a caritate q eſt finis
⁊ ꝑfectio in his q ad meritũ ſpectãt.j.thim̃.j.IMinis pᷣce⸗
pti caritas.l Itẽ q̃re ſacꝛa virtutẽ hñt a fide ſiue effica⸗
ciã:vᷣtutes ſiue oꝑa virtutũ a caritate.ql Itẽ q̃re neut di
cunt᷑ hr̃e vututẽ ſiue efficaciã a ſpe.¶ ¶ Rũñſio.ꝙ fides eo
ꝙ captiuat ipᷣm credentẽ ⁊ hũiliat imo ãanihilat ſũme in
virtutibo impetrat.vñ oꝑatio miraculoꝝ debet᷑ fiði.ñ
ix. ¶Math. Dia ſunt poſſibilia credẽti. Glo.q̃ ĩ noĩe ihʒu
poſtulãt᷑. Pretea.ſ. acẽa ſunt medicine ſpũales ⁊ reꝑati⸗
ua defectuũ.vñ illis ↄuenit rõ initiandi bonũ vñ ſunt in⸗
itiatiua meriti ſiue efficacie merẽdi.ꝓpt᷑ qð oꝑtʒ ꝙ habe
ant virtutẽ a fide qẽ initiũ vite ſpũalis ⁊ fundamtuʒ bo
ni.ij.abac.Juſtus ex ſua fide viuit.Et.xj.heb.iſides eſt
ſuba.Glo.i.fundaiñtũ oim bonoꝝ.Alia ẽ rõ. Sacramẽ
tũ ↄcernit duo.vnũ miſticũ: ⁊ aliud gratuitũ.vñ ſignat
⁊ efficit:rõne q impoꝛtat qðẽ miſticũ. pficit intellectũ qͥ‚
dãmõ:rõne q̃ gtuitũ ipᷣm affectũ:qꝛ tollendo culpam.vñ
oꝑtz ꝙ virtutẽ bẽat a vᷣtute qꝗᷓ ꝑficit intellectũ ⁊ affectuʒ.
hoc eſt fides q̃ aia adheret pᷣme veritati ꝓpf ſe. he rõnes

ſunt q̃i necĩtatis. Alia ẽ rõ ↄgruẽtie.⁊ eſt talis. O: ſola

ſides in virtutibo ſacrm ẽ.fides.n.eſt ſacr̃m ↄtẽplatõis ĩ
re.vñ hugo. Nides ſacr̃m ẽ future ↄtemplatõis:⁊ ipa cõ⸗
templatio res ⁊ virtus ſacram̃ti.Et poſt hugo ex H̊ ↄclu⸗

dit. ꝙ fides eſt principiũ reſtauratõnis boni.erx quo hẽt
ratio queſtionis ꝓpoſite.dicẽs ſic. Si ꝗ̊ ſummũ bonũ ho
mĩs ↄtẽplatio creatoꝛis ſui merito credit᷑: nõ incõueniẽt
fides ꝑ quã abſentẽ qͥdãmõ vidẽ incipit:initiũ boni ⁊ pᷣn
cipiũ reſtauratõnis eius memoꝛat᷑ hec hugo. Reſtaura
tio aũt fit ꝑ ſacꝛa ⁊ inchoatio boni.Exr quo pʒ qdð dictuʒ
eſt. ̊ alia eſt virtus ⁊ efficacia caritatis.Rõne.n.q̃ bʒ/ ꝓ
pꝛie bonũ ſummũ finẽ ⁊ obiectũ oꝛdinat oꝑa virtutuʒ in
finẽ ſuũ ⁊ ſic illa ꝑficit.Rõne igit᷑ ꝗ̊ fidesẽ pꝛincipiũ:ſa⸗
cramẽta a fide efficaciã hñt. Rõne q̃ caritas ẽ ↄſumma⸗

Becue do queritur .S. ij.

a quo articulo fidei hnt generałr ſacr̃a viꝛtutẽ. a fide
paſſionis videt᷑. Hug. Daſſio ſaluatoꝛis q̃ pᷣmo loco ſa⸗
cramẽta gr̃e ad effectũ ſalutis ſanctificat mediãtibo iſtis
illa etiã pꝛioꝛis tꝑis ſacr̃a ſanctiſicabat.hec hugo.⸗l Itẽ
quĩto ad ro. In ſilitudine pᷣuaricatoꝛis ade ꝗ ẽ foꝛma fu⸗
turi. Glo.ſicut de latere illius doꝛmiẽtis aſſumpta eſt co⸗
ſta:ſic ex latere iſtius ꝑfluxeẽt ſacꝛa ꝑ q ſaluat᷑ eccleſia.
Cõtra.iij. ro. raditus ẽ ꝓpt delicta nzẽa? reſurre⸗
t ꝓpt iuſtificatõʒ noſtrã.Ex h.n.videt᷑ ꝙ ex fide reſur⸗
rectõis habeãt vitutẽ.¶ Itẽ de oſe.di. iiij. diẽ LReo pᷣpa⸗
ꝙ ex reſurrectõe rp̃i ſacꝛa ſoꝛtita ſũt vᷣtutẽ.¶ Rñſio.vj.
ro.ĩ glo.ibi.Cõſepulti ſumꝰ ꝑ baptiſmũ dĩ.õ ꝙ mors

q̃ peto moꝛtui in baptiſmo dicũt᷑. ⁊ vita q̃ nüc in iuſticia
viuimꝰin moꝛte ⁊ reſurrectõe rpᷣi demõſtrata ſũt.ANDoꝛs

enĩ xpᷣi ⁊ reſurrectio nõ tm̃ res ̊ ſacẽa ſũt.hec glo. Sn⸗
telligendũ eſt ꝗ̊. q; ſacram̃tis ꝑfecte iuſtificãtibo tollit᷑ in
recipiẽte qð ẽ defectꝰ:⁊ ſuꝑaddit᷑ qd ẽ vᷣtutis.ð.ꝗᷓ. In ba
ptiſmo tollũt᷑ pct̃a ⁊ reꝑat᷑ vita ꝑ ſuꝑadditõʒ gre ꝓmo⸗
uẽtis in bonũ. Dicẽdũ ẽ igit᷑ appꝛopꝛiate loquẽdo qtũ
ad defectũ ꝗ tollit᷑:ẽ virtꝰ ſacri a paſſiõe.qᷓtũ ad reꝑatiõzʒ
ꝑ ſuꝑadditã vᷣtutẽ a reſurrectõe.vñ vᷣtꝰfidei paſſiõis me⸗
ret᷑ remiſſiõʒ pcti ĩ ſacr̃o.ðᷣtꝰ fidei reſurrectõis renouati

onẽ vite ꝑ gr̃aʒ ꝓmouẽtẽ ĩ bonũ.dico ꝑ apꝛopꝛiatõeʒ lo⸗

quẽdo. Nides.n.vᷣtuſq; meret᷑ vtrũq;.vñn.iiij.ro.ibi. Lra
ditus ẽ ꝓpt delicta nr̃a ⁊c. Slo.i¶õ ꝙ vtraq;.i.mors ⁊
reſurrectio rpᷣi xelicta tollũt ⁊ vtraq; iuſtificat.tñ mors
xpᷣi ſola interitũ veteris vite ſigt.⁊ ĩ ſola reſurrectõe no⸗
na vita ſiãt᷑. Dino igit᷑ dðᷣm. ꝙ a fide xpᷣi ſimptr hũerũt
ſacr̃a vᷣtutẽ. Aihilomĩꝰ appꝛopate loqᷓndo qᷓtũ ad aliquẽ

r

ercio queritur S. uj.
dæ fide antiq̊ꝝ qua hẽbãt vᷣtutẽ ſacꝛa eoꝛũ. Circa hoc ſic
Aug. Eadẽ fides mediatoꝛis ſaluos iuſtos faciebat an⸗
tiq̃s puſillos cũ magnis.qꝛ ſiẽ nos credimꝰ ĩ carne veiſ⸗
ſe:ſic illi vẽtuꝝ.ſiẽ nos moꝛtuũ:ſic illi moꝛituꝝ.hec aug
Igit᷑ puſilli ⁊ magni ĩ hac fide ſalm ſũt.¶ Sʒ ð B. Anu
idẽq; dñice crucis tropheũ pꝰ ꝓphe ⁊ moyſes qᷓ apli no⸗
uerat ⁊ p̃dicabãt.ſᷣ he ̊ aliq̃tiẽs figuꝛatis velatiſqʒ ſ⸗
moĩbo.apli at apłoꝛũq; ſucceſſoꝛes patefacta luce euãge
liũ ſꝑ aꝑte pᷣdicabãt:ita vt nũc oĩs pplus xpᷣianꝰ ſciẽ ⁊ cõ
fiteri dẽat fidẽ.quã eo tꝑe pauci admodũ ⁊ ꝑfectõꝛes qq;
nouerãt.hec Merñ.Ecce ꝙ pauci nouef̃t fidẽ qtũ ad ar⸗
ticulũ de = ſꝑ reqrebãt᷑ ad fidẽ deteꝛmi
nat hugo ſic dicẽs. Hec ſunt ꝗha ab initio nihil minꝰ in⸗
quã recta fides hẽe potuit.credẽ vicʒ vnũ tdeũ eẽ creato⸗

effectũ: vᷣtutẽ hũeꝛũt a fide paſſõis.qᷓtũ ad aliqueʒ a fide

rẽ oĩm:dñm ⁊ rectoꝛẽ vniuerſoꝝ. Ipᷣm ꝗdẽ ñ eẽ mali aul

ctoꝛẽ.tñ ꝗ ĩ malis ſuis eiꝰ miſcdiaʒ q̃rerẽt: expectarẽt ſn
tuꝝ redẽptoꝛẽ.bec hugo.Ecce ꝙ nccẽia ẽ fides qtũ ad ar
ticulos de creatõe.ↄFuatõe.⁊ reꝑatiõe.vñ ↄcedimꝰ illud
qð dicẽ̃ augꝰ.¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝑ ᷣbũ Perñ.ddᷣm ꝙẽ
credẽ explicite:⁊ ſic credebãt pauci ⁊ ꝑfectõꝛes xpᷣm paſ-
ſuꝝ.⁊ implicite:⁊ ſic mioꝛes adherẽdo illis ꝗ fidẽ expli⸗
cite hẽbãt.vñ hugo.Sano intellectu dici põt:oẽs ab in⸗
itio iuſtos fidẽ ſaluatoꝛis bũiſſe.⁊ oẽs cũ fide redẽpꝑtõis
future iuſtiſicatos fuiſſe.quẽadmodũ redẽptõʒ vel futu⸗
rã ↄgnouerũt vel cognoſcẽtibo crediderũt. hec bugo.Et

—

„

¶ ¶Wneſtio
m bũc modũ dʒ ĩtelligi obũ S. dictũ aug. vt vult Hu. vñ
ſiẽ mõ aligꝗ diſtincte bnt fidẽ oĩm articuloꝝ.aligꝗ ĩplicite
credẽtes qð credit eccia rõne maioꝝ mẽbꝛoꝝ ⁊ elegqti⸗

Einde q̃rit᷑ de duratõe ſacioꝝ.Cixca qdð q̃
rũt᷑ duo.Priĩo.v.duratio eoꝝ tm̃ debuit eẽ
vſq; ad xpᷣm:vel paſſiõʒ xpᷣi. Scðo.v.dina
vſq; ad finẽ mũdi:an vlteriꝰ extẽdat᷑.
nlus
Dpmũ ſic.videt᷑ ꝙ tm̃ vſqʒ ad xp̃ʒ vł paſſiõʒ
xpᷣi dẽat extẽdi duratõ ſacꝛoꝝ.dr eĩ.j.Jo.gr̃a

tio eoꝝ ſit tm̃

4.
3

ncẽia ea qᷓ ſũt ꝑ modũ vm bꝛe vł ductiue ad viitatẽ.adue⸗
niẽte g̊ xpᷣo vel paſſiõe xpᷣi:ceſſaẽ debeãt ſacr̃a:cũ ſũt du⸗

ctiua ſigᷓ ad vitatẽ. Itẽ gra res ẽ ſacr̃i: re at adueniẽte

ceſſaẽ ↄgruit figuras.ſacꝛa at᷑ figure ſũt.̊ gra adueiĩen⸗
te ceſſare debueẽt. Sʒ adueiĩente rpᷣo vel paſſiõe rpᷣi adue

nit pleitudo g?e. ceſſare debueꝛt ſacza. 4l Itẽ gra ẽ ſub

ſacꝛo tãqᷓ; ſb qͥdã velamĩe.dr at᷑.ij.coꝝ.iij.Cũ at ↄuerſus
fueris ad den aufert᷑ velamẽ.adueniẽte ̊ xpᷣo ceſſaẽ oꝑ⸗
tuit ſacr̃a.¶ Itẽ cũ ꝑ ſacꝛa ↄfeꝛt᷑ gra:ñ minꝰoꝑat᷑ ibi xpᷣe
ỹ ſi ꝑ ſeipᷣm ↄferret.ipo ̊ exñte ñ ncciuʒ fuit ipʒ ꝑ ſacr̃a
oꝑari:ſ̊ ſolũ ꝑ ſeipm.ꝗ̊ pꝰaduẽtũ eiꝰceſſaẽ ðbueꝛt ſacẽa.
Itẽ ſacꝛa q erãt tꝑe legis nat᷑e ⁊ qᷓ erãt tꝑe legis moſa⸗
yce tẽdebãt ad paſſiõʒ xp̃i.ſ.legalia.ex illa rõe adueniẽ⸗
te paſſiõe rp̃i ſũt euacuata.pari rõne ̊ ⁊ ipᷣa ſacr̃a legis
nat᷑e. at en acuata ſint legalia.ptʒ ꝑ h̊ qð dr NQee.ij.
ad ſaphan.glo. ꝑueneꝛt vſqʒ ad tpᷣꝰ dnice paſſiõis ꝑ quã
legalia ſacrificia ſũt finita. Ypᷣa at paſſiõe iã exñte habe⸗
bat᷑ effectꝰ ipᷣiꝰ paſſiõis.iõ ̊ ncciũ fuit eẽ ſacꝛa noue le
gis. vt gbo mediãtibo ille effectꝰelicẽt᷑ pꝰ paſſiõʒ.&̊ ñ fuit
ncc̃ia ſacr̃oꝝ aliqͥꝝ ĩſtitutõ.¶¶ Itẽ ondr ꝑ ſile ð ꝓphetijs.

tpᷣs.n. ꝓphetie tũc ceſſauit qᷓ̃ ↄꝑabat᷑ lucerne adueniente

vera luce.q̊ a ſiłi tpᷣs ſacr̃oꝝ ceſſaꝛe debuit adueniẽte illo
ad qð oꝛdinãt᷑ oĩa ſacꝛa õt.ſic nccia fueẽt ſig ſac ĩ⸗
dicàtia vᷣitatẽ futurã:ita nccia ſũt ſig ſac iĩdicãtia vitatẽ
gre iã datã.ñ ꝗᷓ ceſſare de beãt oĩno ſacꝛa.QDð vidr ꝑ ſilłe
Talijo.ſic̃.n.ſũt ſiꝗᷓ ꝓnoſtica q̃ idicãt futuꝝ:ita ſũt remẽo
ratiua q̃ idicãt pnᷣs.⸗ Itẽ Hu.Dia ſacr̃a ſiue ſub nat᷑ali
lege ſiue ſub ſcpta.ſ.moyſi:ſig fueẽt q̃dã ⁊ figure eoꝝ ſa
croꝝ q̃ nũc exhibita ſũt ſſᷣ ga.̊ ſacꝛa nũc exñtia veritas
ſũt illoꝝ.dᷣ pᷣitatẽ manẽ᷑ oꝑtʒ. ᷓ oꝑtet hec ſacr̃a manere.

AItẽ aug.vij.de ci.dei. Labᷣnaculũ ⁊ ꝗcꝗd alið ad eam

Fuitutẽ ꝑtiet q deo debet᷑:ea ſigficaueẽt ⁊ pᷣnüciauerũt q̃
ꝓpr᷑ et᷑ᷣna vitã fideliũ ĩ xrpᷣo credimꝰ iĩpleta:⁊ ĩpleri cermi⸗

mus: ⁊ iplẽda ↄfidimꝰ. Intẽtõ at᷑ ſacẽoꝝ ñ ẽ tm̃ ad ea q i-

pleta ſũt tꝑe xpᷣi:ſᷣ q̃ ↄfidimꝰadhuc ĩpleri vſqʒ ad finẽ ſe⸗
euli vel ĩ vita futura.lʒ ̊ ceſſaueẽt ſacr̃a veteris legis:ni
hilominꝰ manẽ ↄueiĩt ſacꝛza noue legis q̃ indicãt ĩpleta ⁊
adhuc ĩplẽda.q¶ Itẽ aug.õ donatiſtas. Eccĩa ꝑ vteꝝ ſuũ
7 vteros ãcillaꝝ generat ex eiſdẽ ſacr̃is tãqᷓ; ex viri ſui
ſemĩe.Cũ ꝗᷓ ſacza ſint q̃i mediũ ad generatõʒ ſpũaleʒ:ñ
optuit illa ceſſaẽ.¶ Stẽ veꝝ ſacrificiũ ẽ oẽ opꝰ qð agit᷑ vt
ſct̃a ſocietate inhereamꝰ deo.relatũ.ſ.ad iſtũ finẽ boni qͥ
veracit eẽ boni poſſimꝰ.ſ̊ ſacrificiũ ẽ ſacrm.ſacrificiũ at
hmõi ſꝑ ẽ ncciuʒ vſqʒ ad finẽ ſeculi.ꝗ̊ ſacr̃m vſqʒ ad finẽ

ſeculi ẽ ncciuʒ.q̊ ñ optuit ceſſare ſacꝛm ĩ aduẽtu rpᷣi vel ĩ

ipa paſſiõe. Ad qð dᷣm. ꝙ ñ opꝑtuit ſacẽm vłr ceſſare
adueniẽte xpᷣo vl paſſiõe eiꝰ ſine reſurꝛectõe:ꝑ illa q̃ eꝛãt

oꝛdiata ad illõ tãqᷓ; ad finẽ.nec deſigbãt aliqꝗd alið vlte⸗

riꝰ faciẽdũ.lel ſi deſi gbãt aliq̃:ſucceſſeẽt loco illoꝝ ma⸗
gis ↄpleta.qð dr ꝓpt᷑ circũciſiõʒ ⁊ bmõi q̃ ſigficauer̃t ali
qd adpuc faciẽdũ.⁊ tñ ꝓt᷑ nobilioꝛa q ſucceſſerũt euacu⸗
ata ſũt. Ad obiectũ at pᷣmo dðᷣm ẽ.ꝙ fuit vitas ↄpleta

q̃dã ĩ xpᷣo vel ĩ paſſiõe xp̃ᷣi ⁊ nihilomĩꝰ ẽ alia ᷣitas adbuc

ĩplẽda.lla ꝗ̊ ſacr̃a legalia q̃ finẽ hũer̃t pricipalẽ ĩ paſſi⸗
one xp̃i velĩ ſacꝛis noue legis adueniẽte illa vitate ↄueni

ebat ceſſaẽ.ſj ñ ꝓpt h̊ oĩa ſacr̃a vel q pᷣteritũ reſpiciebant

vel pñs vel et futuꝝ.talia at᷑ ſũt ſacẽa noue legis.ꝗlq Ad

u lic ⁊ tũc. ¶ Membꝛum extu

2 viitas ꝑ ihᷣjm xpᷣm facta ẽ.ſ̊ pnñte vitate ñ ſũt

Prima

ſcvᷣm dᷣm. ꝙ ſũt q̃dã ſacr̃a ex vᷣ ute:q̃ ſi digne ſuſcipiãt᷑
dat᷑ ga:⁊ talia dicũt᷑ ↄpcomitari grazʒ.⁊ hec ñ ceſſant ad:⸗
ueniẽte plena g?a. Sũt at᷑ alia ñ ex qͥꝝ vᷣtute dabat᷑ gẽa:ſᷣ
tm̃ inductia erãt ad grãʒz ĩ futuro.⁊ talia ↄgruebatceſſa⸗

re adueniẽte ga ad quã ducebãt.hmõi aũt erãt q̃ pceſſe⸗
rãt ĩ lege veteri ⁊ q̃da et᷑ ĩ lege nate.il Ad teꝛciũ dðʒ.ꝙ il

la ſacra q ſolũ hẽbãt ratõʒ velamis ⁊ ñ ipᷣaʒ vitatẽ.veni⸗
ente vitate data ꝑ rpᷣm:ceſſare ↄueĩebat.i ·õ ſic at᷑ ẽ ð il⸗
lis q̃ ſimul hẽbãt ratõeʒ velamis ⁊ vᷣitatẽ. Illð ꝗ̊ qð dr.
Cũ ↄuerſus fueris ad xpᷣm auferet᷑ velamẽ. intellgit᷑ e

5 — — — 8½. —

ill qᷓ im̃ hẽbãt rõeʒ velamĩs.¶. Ad q̃ꝛtũ dðʒ.ꝙ lʒ ꝑſacr̃a
xt᷑ gra ⁊ nihilomiꝰ poſſit deꝰ et᷑ ſine ill daẽ: iñ nccia ſũt
ſacꝛa.qꝛ ꝑ illa fit q̃da diſpoſitõ ad gr̃e ſuſceptõʒ. Ex h̊ ei

ꝗvhũiliat᷑ hõ:diſpoĩt᷑ ad donũ gẽe qð deſcẽdat a pꝛe lumi
nũ ſuꝑ illos ꝗ hũiliãt᷑. Nagna.n.ẽ hũilitatis deuotio ĩ
H̊ ꝙ ſubijcit ſe hõ ſacr̃is.Et ẽ ſiłe.ꝙ lʒ deꝰ poſſit pᷣſtaꝛe ſa
nitatẽ coꝛꝑalẽ ſine miſterio creat᷑e:nihilomiꝰiñ herbis ⁊
lapidibo ⁊ hmõi dat᷑ vᷣtꝰ medicialłl ad curatõʒ infirmoꝝ:
vt hũiliet ſe hõ oĩno deo. Ad ꝗntũ dõm.ꝙ paſſio ñ ar
ſe bʒ ad ſacr̃a pᷣcedẽtia ⁊ ſubſeqᷓntia.ad pᷣcedẽtia.n.ſe bʒ

ſic implẽs ea ⁊ terminãs:oñdẽdo viitatẽ.ad ſubſeqnẽtia

dᷣo ſe hʒ vt ex vᷣtute ſua eis tꝛibuat efficaciã.⁊ lʒ hẽant q̃n

dã efficaciã a paſſiõe:alit tñ oꝑat᷑ ipa paſſio mediãtibus
ſacr̃is ⁊ ꝑ ſeipᷣaʒ.⁊ ex G̊ ẽ ꝙ nccia ſunt ſacꝛa.⸗¶ Ad vltim
vᷣo dðᷣm.ꝙ lʒ ꝓphetie veteris teſta.iã ceſſauer̃t q̃ ad xᷣm

tẽdebãt:nihilomĩꝰ qꝛ adhuc reſtat futuꝝ de ſtatu eccie ñ
oĩno euacuãt᷑.ſic fuert reuelatões facte b. Johi.⁊ ſic ceſ
ſauerũt ꝓphetie q̃ intẽdebãt xpCᷣʒ:ſic ceſſauer̃t ſacr̃a q̃ xʒ

rpᷣs ad inſticiã om̃i credẽti.x.ad Ro.

Einde q̃rit. v. duratio eoꝝ ſit tm̃ vſq; ad finẽ

nũdi:an et᷑ vlteriꝰ extẽdat᷑. autẽ ñ ſint tm̃
vſq; ad finẽ mũdi:ł̊ et ꝑmaneãt vlteriꝰ:videt᷑
pꝓ hH qð dic̃ augꝰ. fauſiũ.lerba ſacr̃is trãſire ⁊ actiões:
h vᷣtutẽ iugit᷑ manẽ᷑ ⁊ donũ ſpũale.⁊ ꝑ iſtã inſinuat᷑ eẽ et᷑⸗
nũ.ſ̊ ſacr̃a manẽ dicũt᷑ rõne vᷣtutis.cũ & vᷣtꝰ ſit etna ⁊ do
nũ eternũ:erũt ſacia et᷑na. Pret᷑.ſacra ſunt ſigna ſac.
ſ nec ratõe ſanctitatis nec rõne ſigniſicatõnis videt᷑ eſſe

ceſſatio. Sanetitas.n.nõ tollit᷑ ꝑ ſanctitateʒ. cum ꝗ̊ erit

completa ſanctitas que in ſocram̃tis eſt: nõ tollet᷑ nec ra
tione ſignatõis ceſſabũt.Signa.n.ſunt ad diſcernendũ.
diſcretio aũt tunc erit ſicut ⁊ nic.⁊ multomaioꝛ inter ſi⸗

deles ⁊ infideles.rõne g̊ ſignatõis ñ oꝑtʒ ceſſare.¶ Pꝛe

terea.ꝗ recipit caracterẽ baptiſmi:ſacrᷣm baptiſmi ſuſci⸗

pere dicit᷑.⁊ rõne caracteris dicit᷑ in eo manere ſacramẽ⸗/

tũ.eodẽ mõ dicet᷑ de ſacr̃o ↄfiꝛmatõis ⁊ de ſacꝛo oꝛdinis.
ſ caracteres hmõi nõ vident᷑ tolli.q̊ᷓ ſacꝛa rõne hoꝛuʒ vi⸗
Ant᷑ ꝑmanere. Quod eti videt᷑ ꝑ ſilłe de martiriboꝗ in
reſurrectiõe inſigne deferent ſue paſſionis ſicẽ dicẽ augꝰ.h̊
eſt aũt in ſignũ dignitatis cuiuſdã. Eodeʒ ꝗ̊ mõ videt᷑ ꝙ
habẽtes caracteres vel caracterẽ ſacẽoꝝ repñtaꝛe de beat
in ipſa reſurrectõe vel ad głaʒ vel ad penã. Sacr̃a rõe
caracteꝝ eternalr ꝑmanebũt.¶ Pꝛet᷑.ſacrificiũ ſacĩm dẽ

S manẽte ſacꝛificõ manebit ⁊ ſacrm.ſᷣ ſacꝛiſiciũ oblatũ ꝑ
ſacerdotẽ magnũ manebit pꝰ finẽ mũdi:gᷓ ⁊ ſacim. at᷑

ſacrificiũ hmoi maneat: hẽt᷑ ꝑ ̊ qð dic aug.r.de ci.dei.
Pꝛolecto efficit᷑ vt tõ ip̃a redepta ciuitas.h̊ ẽ ↄgregatio
locietaſq; ſctoꝝ:vłe ſacriſiciũ offerat᷑ deo ꝑ ſacendotẽ ma⸗
gnũ.ꝗ ſeipᷣm obtulit ĩ paſſiõe ꝓ nobis.i Itẽ ſacr̃a ad ſa
cerdotẽ referũt᷑ vt ꝑ quẽ dãt᷑:⁊ variato qͥdqamõ ſacotio:

variebãt᷑ qͥdſãmõ ⁊ ſacꝛa. Reſtat ̊ e cũ ſacdoa nã etnꝰ ſit
eiꝰ ſacdotiũ etnũ:erũt ⁊ ſacꝛa et᷑na.¶ Cõt᷑.ſiẽ diẽ aig

ſacr̃a ſũt q̃i q̃dã vᷣba viſibilia ſacroſcts qdẽ:veꝝiñ muta
bilia ⁊ tꝑalia.ſ̊ ᷣba t᷑nſeũt:q̊ ⁊ ipa ſacꝛa q ſſt q̃i ᷣba viſi
bilia. ¶¶ Itẽ ſacr̃a ſũt q̃dã alligam̃ta ꝗbo vulnera alligãt᷑.
nlło exñte vulnẽ:nullũ eꝛit ſacr̃ʒ.ſᷣ ab electis ĩ fine mũ
di toſſũt᷑ vulnera q dabit᷑ ꝑfecta ſanitas. tũc ceſſabũt
ſacramẽta tanqᷓ non vlterius vtilia. autẽ ſacꝛamenta
ſunt alligamẽta quibo deus ſuos alligat vulneratos. pʒ

hũerũt p fine.Sacẽa.n.ad legẽ ꝑtinebãt:finis aũt legis

illud qð dicit᷑ ſuꝑ illud p̃s. Qui ſanat ↄtritos eoꝛde 2
5 ee e arit dei ſunt tꝑalia la⸗
cramenta:quibo interim ↄſolatõʒ habem que tũc detra⸗

alligat ↄtritiões eoꝝ.

bent᷑ ci eꝛit ꝑfecta ſanitas.ſicut medicus pfecta ſanitate
detrabit ligaturã fracture. 4 Itez ſacramẽta ſunt ſigna
ſignũ aũt eſt qð pret᷑ ſpẽʒ quã ingerit ſenſi ibo: aligd ſacit
in cognitõz venire apud intellectũ.̊ in futuro oĩa erunt
nota apud intellectũ electoꝝ:cũ omẽs erũt docibiles dei.

gᷣnõ erũt ncẽia tũc ſigna.ᷓ nec ſacramẽta. Itẽ Hugo

ponit tres vtilitates ſacramẽtoꝝ.eruditõzʒ. humiliatõʒ.
exeꝛcitatõʒ.⁊ loquit᷑ de bumiliatõe qua bõ ſubijcit ſe ꝓ⸗
pteꝛ teũ ſenſibilibo ſignis.i Aulla aũt haꝝ dignitat eꝛit
ncẽia poſt finẽ ſeculi.̊ nõ erũt vlterius ſacramta. 4! Itẽ
ipſe ponit tria genera ſacramtoꝝ. Quedã.n.ſunt in glb
principalłr ſalus ↄſiſtit. ſicut eſi in aqua baptiſmatis ⁊
ↄſimilibo. Alia ſunt que etſi nccia nõ ſint ad ſalutem: ꝗa

ſine bis ſalus haberi põt: ꝓficiũt tñ ad ſanctificatõʒ. qa

his virtus exerceri ⁊ gatia amplioꝛ acqꝛi põt.vt ẽ aqua
aſpſionis 2 ſimilia.Sut iterũ ⁊ alia ſacramẽta que ad B

inſtituta eẽ vident᷑. vt ꝑ ipſa ea que ceteris ſacramentis
ſanctificandis nccia ſunt:quodamodo nccia pᷣparnet᷑.SD⸗

nulla iſtaꝝ drũtia ꝝ nccia eri finẽ mũdi.̊ non eꝛũt
tũcaccia ſacramẽta.Ad qð dom. ꝙ duratio ſacramẽ

toꝝ extendit᷑ vſqʒ ad finẽ mũdi.qð de ſacram̃to altaris
manifeſtũ eſt ꝑ hoc qð dicit᷑. Vobiſcũ ſuʒ vſq; ad cõſum⸗

matõʒ ſeculi.⁊ exponit᷑ ꝑ pñtiazʒ in ſacramẽto.¶ Ad pꝛi
mũ vᷣo obiectũ in ↄtrariũ ddm eſt.ꝙ lʒ viꝛtus ſit eteꝛna qᷓ

eſt in ſacramẽtis noue legis: nõ tn ipſa ſacram̃ta ſic ibi
cʒz exprimit᷑.Eſt.n.ibi tꝑale rõne cuiꝰ ſacramẽtũ nõ eſt

eternũ.aliud eſt.n.loqui de ſacramẽto ⁊ d re ſacramẽti.

4 Ad ſecũdũ dᷣm. ꝙ ſacramẽta ⁊ rõne qua ſunt ſacra ⁊
qua ſunt ſigna termiatõʒ hñt.Lʒ.n. ſanctitas ſanctitati
nõ repugnet:tñ quedã repugnãtia eſt inter ꝑfectũ ⁊ imꝑ
fectũ. In ſacrametis vo eſt ſanctitas cũ imꝑfectõne.Ra
tione vᷣo ſignificatõis iteꝝ terminatõʒ hñt.lʒ.n.diſcre⸗

tio remaneat in futuro:ñ tñ ꝑ ſigna ſenſibilia inqᷓtũ du⸗
ctiua ſunt ad intellectũ.vtroq; &̊ mõ ſit ceſſatio ſacramẽ⸗/

toꝝ.4l Ad terciũ doᷣm.qꝙ etſi caracter remaneat: nõ t

boc remanet ſacramentũ. Caracter.n.hʒ duplicẽ ratõʒ.
⁊ rei ſub ſacram̃to:⁊ ſacramẽti ꝓut dicat ad vlteꝛius ſcʒ

ad infuſionẽ gratie.Si Aremaneae:remaner ꝑ modum
rei nõ ꝑ moduũ ſigni qð eſt ſacramẽtuʒ:b̊ deſignari põt ex
ratione caracteris ꝙ ſuſcepit ſacramentũ.¶. Ad quartũ
ddm.ꝙ aliud eſt de ſignis ſiue indicijs martirij:⁊ aliud ẽ

7

de ſignis que ſunt ſacram̃ta.Indicia.n.martirij ſi rema

nent: remanẽt ad głam. Signa vo que ſunt ſacramenta
ex h̊ dicũt᷑ ſigna: qꝛ pᷣtendũt exteriꝰ indigne ſuſcipientibo

ꝙ ſit gratia interiꝰ. Cũ manifeſtũ erit vnicuiq; ꝗs ba⸗

beat grãm:nõ erit nccia ſignoꝝ diſcretio que ſunt ſacra⸗
mẽta.⸗l Ad quintũ dm.ꝙ lʒ aliq̃ ſacrificia ſint ſacmẽ⸗

ta:nõ tñ omne ſacrificiũ eſt ſacramẽtũ. Sacrificiũ enim
dicit᷑ qᷓi ſacrũ factũ.nõ omne aũt qð eſi ſacrũ factum:in⸗

ſtitutũ vel oꝛdinatũ eſt ad aliud ſignificandũ.̊ etiaʒ eſt

ipſum ſignatũ aliqn:ſicut eſt de ſacrificio laudis q ſunt
ſacra facta ⁊ ſignata. Ande augꝰ. in li. ↄtra aduerſariũ
legis ⁊ ꝓꝓhetaꝝ.ꝙ eſt ſacratius laudis ſacrificiũ qᷓ ĩ acti

onegrã ꝝ.hoc aũt ſacrifſiciũ remanebit vbi nõ ceſſabit c⸗
tiarũactio.Siłr põt dici de illo vniueꝛſali ſacriſicio qð ẽ
ↄgregatio ſanctoꝝ.qð offert᷑ ꝑ ſacerdote magnũ deo pr̃i.
Illud.n.eſt ſacrũ factũ.Si po ex hoc dicit᷑ ſacuficiuʒ:qꝛ

bomo ĩmolat ſe. doõm ſicut dicit᷑ in.x.de ci.dei.hõ dei no
mĩ ↄſecratus inqtũ mũdo moꝛit᷑ vt deo viuat ſacrificiuzʒ

eſt.h̊ modo nõ dicit᷑ ſacrificiũ eſſe poſt finẽ ſeculi: nec tñ

eſt ſaerũ ſignũ i̊ ſacrũ ſignatũ ſicut ibideʒ dicit᷑. extũñ
ſacrificiũ eſt ome opus qð agit᷑ vt ſancta ſocietate inheꝛe

amus txo. relatũ ad ill finẽ boni qͥ beati eẽ poſſimus.⸗
in hac rõne ſacrificiũ tangit ſtatũ vie nõ terminũ vie. IJl

lud ðo vniuerſale ſacrificiũ terminũ vie ceſiãt. ¶: Ad ſe⸗
xtum dom, ꝙ lʒ ſacerdos magnꝰ maneat ineternũ: ñ tũñ
ꝓter h̊ ſacram̃ta,/ſacramẽta.n.pꝑ miſtros ↄferũt᷑ ab illo.
vnde ceſſantibo miĩſtris inꝗᷓtũ miſtri ſũt:ſiue ceſſante mi-

vni deo

niſterio ceſſabunt ſacramẽta.Poſſet tñ dici ſacerdotium
illu manere ineternũ: qꝛ illi nullũ aliud ſuccedet.2 boc
nit manere ineternũ tẽꝑis:
ui? gratia querit᷑.ſi talis

.
„

modo ſacramẽta gratic dici
qꝛ nulla alia ſuccedent.. ali
variatio facta eſt in ſacramẽtis: vt ſacramẽtio ſuccede⸗
rent ſacramẽta. vtꝝ ꝓpter h̊ debeat dici variata religio.
Cũñ.n.religio ſit in ſacramẽtis.ſacta daꝛiatoõne ſacramen
toꝝ:videt᷑ fieri variatio religionis.¶ Sn ↄtrariũ argui⸗
tur ſic.Si mane offerat᷑ vn lacrificiũ deo ⁊ aliud veſꝑe
ſieut ſolet in veteꝛi lege:nõ ꝓpter boc mutat᷑ religio.eodẽ
modo ſi aliud oblatũ eſt ab antiꝗs ſanctis: aliud a pñti⸗
bus diuina auẽte ſᷣm ↄgruentiã tꝑis.nõ dicit᷑ mutata re
ligio. Ad qð dᷣm.q; illud qð dicit augꝰ.in li.de ſolu⸗
tione.vj.que ſtionũ.qꝙ lʒ mutent᷑ ſacrificia vel ſacram̃ta:
nõ ꝓpter hoc mutat᷑ religio.dicit᷑.n.mutatio nõ ipius re⸗
ligionis:d̊ ſacrificioꝝ ⁊ ſacramẽtoꝝ.quẽadmoduʒ vnns
⁊ ideʒ homo ſi deo mane aliud offerat aliud veſpe ꝓ con
gruentia tempis:nõ deũ mutat nec religionẽ.ſicut nec ſa
lutẽ mutat quia alio modo mane alio mõ veſꝑe ſalutat.
Ita in vniuerſo tractu ſeculoꝝ.cũ aliud oblatum eſt ab
antiquis ſanctis aliud ab his qui nũc ſunt offert᷑: nõ hu⸗
mana preſumptiõe ſ̊ auẽte diuina ᷣm miſteria temꝑibo
ↄgrua.nõ deus aut religio mutat᷑. ¶. Ad obiectu aũt ĩ cõ
trariñ dim eſt.ꝙ lzʒz religio ſit in ſacꝛamẽtis:nõ tñ omne
eẽntiale religioni nõ eſt in illis:łᷣ in fide dei.Ritus g̊ pᷣt
mutari facta mutatõe ſacramentoꝝ.ᷣ religio nõ mutat᷑
dũ vnus ⁊ idem deus recte credit᷑. Religio enim eſt qua

Nembzꝛum ſeptunũ
Onſequent querit᷑ de effectu ſacramẽtoꝝ.
Poõt aũt queri vtꝝ babueꝛũt ſᷣm om̃e tpᷣus
effectũ ſanctificatis.Oð videt᷑ ꝑ h̊ ꝙ om̃i
tem poẽ erat ncciuʒ remediũ. Remediũ au
teʒ principale eſt in effectu ſanctiſicatiõis.Omi ꝙ̊ temꝑe
nccium fuit vt ſacramẽta haberent effectũ ſanctiſicatòis
cũ data eſſent in remedin.ql Ad ideʒ videt᷑ facere qð dic
Hugo.Si quis ſacramẽta prioꝛa effectũ ſanctificatiõis
habuiſſe neganerit:nõ recte mibi ſenſiſſe vide᷑. Sʒ con
trariũ videt᷑ ex ratione ſacramẽti noue legis. Sacramẽ⸗
tũ.n.eſt inuiſibilis gratie viſibilis ſoꝛma: que imagineʒ
gerit ⁊ cauſa exiſtit.̊ ſacramẽta illa cã ſunt ſanctificati⸗
onis tm̃:alia vpᷣo nõ. Hoc etiã accipit᷑ ex ̊ qð dicit apłs.
Impoſſibile eſt ſanguine bircoꝝ vel vituloꝝ auferri pec
cata.⁊ d ſanguine vitule rufe ⁊ cinere dicit᷑ ꝙ inqnatos
ſanctificat ad emũdatõzʒ caꝛnis.qi dicat nõ ad ſanctifica
tionẽ aĩe.nõ ſacramẽta ſᷣm omne tempꝰ habuerũt effe⸗
ctũ ſanctificatõis.4! Ad qð ddm. ꝙ nõ omia ſacramẽta
Em omne tempꝰ habuerũt ex ſua vi effectũ ſanctificatõis
ſ cõmune fuit hr̃e effectũ ſanctificatiõis.Effectꝰ.n.ſan⸗
ctificatõis ex pꝛia virtute ſibi data: eſt in ſacramentio
noue legis. In alijs ᷣo mediantibo illis ⁊ fide paſſionis
xpᷣi. paſſio nãq; ſaluatoꝛis q pꝛimo loco ad effectum ge
ſacramẽta ſalutis ſanctificat mediantibv iſtie: etiaʒ illa
prioꝛis tꝑis ſacramẽta ſanctificabat. vt eodeʒ eẽt ſalꝰ ⁊
bis qui recta fide ſigna futuroꝝ in iſlis venerati ſunt: ⁊
his qui effectũ ſalutis in iſtis ꝑcipiũt.retea.ſacramẽ⸗
ta gratie ꝑ bñdictõzʒ virtuteʒz in ſe ſanctiſicatõis ſuſcipi⸗
unt.oc demũ quã ↄtinẽt in ſe ſanctificatõezʒ ↄferũt vt ſint
ex ſanctificatòe ſanctificẽtia.Alia vᷣo ꝑ hoc ex boꝛum ſi⸗
gnificatõe cũ fide ↄlſerre ↄſueuerãt.⸗ Ad obiectũ autem
primũ dom eſt.ꝙ dari in remediũ dicit᷑ dupłr. vel ad ſi⸗
gnandũ ipſuʒ remediũ vel ad efficiendũ.ſacramẽta ̊pᷣ⸗
oꝛa data ſunt ad ſignandũ remediũ:nõ ad efficienduʒ ex
ſe remediũ.⸗. Ad ſecũdũ vᷣo dðᷣm.ꝙ ſacramẽta pᷣoꝛa ba
buerũt effectũ ſanctificatois.hoc nõ fuit ex ſe ſᷣ ratiõe fi⸗

—

dei ip̃ius paſſiöois.

Lueſtio

ſecũda de ſacra

mentis temꝑe legis natuꝛte.

ii⸗

LNueſtio
Icto ſupius de ſa/

cramẽtis in genere: ↄſequẽt dvᷣm eſt de
dꝛñtijs ſacram̃toꝝ. Et primo d ſacris
tꝑe legis nature. Scðo.de ſacr̃is tẽpoẽ
legis moſayce. Tercio.de ſacr̃is tꝑe le

gis gratie. Circa vᷣo ſacr̃a legis natuꝛe tꝑe qð vᷣm qͥſdã

durabat vſq; ad moyſen:⁊ hoc innuit aug.õ donatiſias.

Primo querit᷑ de numero ſacꝛoꝛuʒ. Scðo.ſummarie de

eẽntia ſinguloꝝ.Tercio.de ↄgruitate.Quaꝛto.qꝛ ſact̃a
dicũt᷑ eccĩe a quo tꝑe cepit eccia.vtꝝ a tꝑe adam vel a tẽ⸗

poꝛe abel.Quinto.vtꝝ añ circũciſionẽ datũ eẽt aliq re

mediũ ipſis uulis ꝑ qðᷣ mũdarent᷑ ab oꝛiginali.
yUembꝛ pꝛunſũ‚üu

E primũ ſic ꝓcedit᷑. Dicit.n. Hu.ꝙ ſp

lege naturali tria erãt ſacr̃a.decime. obla⸗

tiones.⁊ ſacrificia. Decime.n.in poꝛtõni
bus. oblatões in rebo.ſacriſicia ĩ aĩalibo.gᷓ
ſm h̊ tĩ erãt tria ſacr̃a tꝑe illo.ſ̊ videt᷑ ex ipo textu geñ.
plura ſint ſacr̃a.Cõſtat.n.q; Jacob tulit lapidẽ ⁊ ere⸗
rit in titulũ ⁊ fun. o.deſuꝑ. Inſuſio illa ſacr̃m fuit ſicut
ipſe deſignat.nec tñ fuit aliqð predictoꝝ.i¶ Pretea.cir⸗
cũciſio illo tꝑe data fuit:nec fuit aliqð Becror. Et q;
ad pr̃es ꝑtinet pʒ ꝑ illud qð dicit᷑.vij. Jo.Qõ eſt ciꝛcũci
ſio ex moyſe ̊ ex patꝛibo.Jo.etiã damal.dicit diluuium
eſſe ſacr̃m.ibi eniʒ fuit pꝛima rõ baptiſmi.Et hoc videt᷑
acciꝑe ex h̊ qð dicit᷑.j.pe.iij.vbi dicit᷑.pauci.i.octo aĩe in
archa ſalue facte ſũt ꝑ aquã.ꝙ ⁊ nos nũc ſilis foꝛme ſal⸗
uos facit baptiſma.Er quo accipit᷑ ꝙ obluno fuit in di⸗
luuio quoddã ſacr̃Dm cũ typus eẽt baptiſmatis. Pret᷑.
ↄiugiũ ſiue matrimoniũ tũc inſtitutũ fuit:⁊ nõ ↄputatuꝛ

inter p̃dicta ſacẽa tꝑe legis nature.⸗ Pret᷑.pnia ratõne

ↄtritõis eſt res ⁊ ſacr̃m qͥdãmodo.⁊ ꝓut ẽ ſacrjDm ncẽinʒ
fuit ſᷣm om̃e tp̃s.& tꝑe legis nature.plura g eꝛant ſacr̃a.
ꝗl Steʒ baptiſmꝰ hẽbat ſuũ ſignũ tꝑe legis nature:ñ vnũ
̊ plura vt dicit᷑. Sitr eukariſtia habuit ſignũ tꝑe legis
nature.pari & rõne alia debuerũt hr̃e ſua ſigna q ſacmẽ⸗
ta dicerent᷑.ſicut.n.dicit hugo. Illa ſuꝑioꝛis tꝑis ſacrt̃a
ſiue ſub naturali lege ſiue ſub ſcripta:ſigna ſuerunt ⁊ fi⸗
gure eoꝝ que nũc ſub gꝛa exbibita ſunt ſacioꝝ. Conſir/
matio ⁊ extrema vnctio ſua ſigna ↄgruit bre tꝑe legis
nature. 4 Itez oꝛdo fuit tꝑe legis nature.pʒ ex ſacerdo⸗
tio ANelchiſedech ſicut habet᷑. riiij · ge i.oꝛdo aũt ẽ ſacra
mentũ.ꝭ plura erãt ſacꝛa tꝑe legis nature.4 Pret᷑.tẽpe
legis nature quedã eꝛant ſigna añcedẽtia que ſignabant
baptiſmũ tge gratie datũ ſacẽm.ꝛ ſitr ſacrm altaris.q̃re
nõ habuerũt alia ſacꝛa ſigna ſua:ſ̊ quedã remãſerũt ĩ p⸗

prijs ratõibo ſicut ↄiugiũ ⁊ pnĩa.4¶ Itẽ quare oblatio p⸗
miciaꝝ non aſſignabat᷑ ſacr̃m ſicut decimatio.iiij. Gen.

Abel qʒ de pꝛimogenitis gregis ⁊ adipibo obtulit..: Itẽ
in nullo ſtatu defuit diuina gratia ꝙᷓtũ ad nccia adq ſalu⸗

teʒ.ſed ad ſalutẽ nõ ſufficit ablutio culpe ꝑ gram fidei: B
opoꝛtet ꝙ gratia collata ↄfirmet᷑ vt ſit ſinalis.g ñ ſuffic
generalit ſacim quo tollit᷑ peccatũ.p̊ requirit᷑ firmatio
qua gra ſtabiliat᷑. IJteʒ vt dicit Merñ. Via in patriaʒ

eſt longa ⁊ laboꝛioſa. ꝓpter qdð ncciuʒ ẽ viatoꝛi viaticuʒ
ne deficiat: ⁊ ita aliqð ſacr̃ʒ rñdẽs ſacram̃to eukariſtic.
IYteʒ. vij. eccs.i 2õ eſt hõ iuſtus in terra qui faciat bo⸗
nũ ⁊ nõ peecet. ꝓpter qdð ncẽiuʒ eſt homi ſacr̃jm tollẽs ve⸗

nialia a quibo nõ põt caueꝛe hũana fꝛagilitas.2 maxime

in fine poſtꝙ;ᷓ nõ relinquet᷑ locus tollendi culpã. ita ali⸗
qð ſacim rñdens extreme vnetõni.igit᷑ in lege nature ne⸗
ceſſaria erãt tria ſacram̃ta tribo is dictis rndẽtia.. Itẽ
vt dicit greg. ꝑuuli curabant᷑ in fide parentũ ab oꝛigina⸗
li.̊ deberet ſides cõnumerari. Sed li diceꝛet᷑ ꝙ fides nõ
eſt ſacrm. Cont᷑.ſides efficit deletõʒ culpe 2 figurat illð.
igit᷑ eſt ſimptr ſacr̃Dm. ꝓbatio medie.ij.coꝝ.x.In captiui
tatẽ redigentes omẽʒ intellectũ in obſ. equiũ xpᷣi. In fide
Oeſt quedã ãnihilatio ipᷣius credẽtis q̃ eſt figura ⁊ repñ⸗
tatio ãmhilatõis culpe.¶ Ad hoc dm eſi.ꝙ plura eꝛãt

Becũda

ſacr̃a tꝑe legis nature ꝙᷓ illa tria q̃ enumerat hugo. Rõ
vᷣo numeri illoꝝ põt attendi:tuʒ ex comꝑatõe ſacꝛoꝝ tꝑe
legis gꝛe:tuz ſᷣm modũ differentẽ ſignãdi ca. Signa aut
ancedetia baptiſma ⁊2 eukariſtiã erãt ꝓpꝛia tꝑe leʒis na
ture.ſ̊ᷣ differẽt᷑ ea ſignificabãt. baptiſma.n. diluuij 7 de⸗
cimatio ⁊ Fm quoſdã circũciſio tanqᷓ ſigna vel figure ad
baptiſma referebãt᷑.ſacrificiũ oblatio panis ⁊ vini ad
ſacramentũ altaris. Quia vᷣo omia ſacẽa quandã vitu⸗
tem receperũt a paſſione xp̃i. ideo pceſſerũt figure ipſius
xpᷣi paſſi q erant due.ſacrificiũ ſcʒ q abel immolatꝰ fuit:
⁊ illud quo obꝛahaʒ yſaac obtulit in hbolocauſlũ: ꝓ eo
aꝛies eſt immolatꝰ. Quia vᷣo ſunt ſacr̃a eccie:ideo figuꝛa
ↄſecratõis eccie in effuſione olei qð effudit iacob ſuꝑ la⸗
pidẽ quẽ erexerat in titulũ deſignat᷑.⁊ in edificatiõe alta⸗
ris qð ⁊ ipſe iacob edificauit ⁊ abrahã edificauit 2 ipſe
yſaac.a quolibet.n.illoꝝ edificatũ ẽ altaꝛe ⁊ inuocatuʒ ẽ
nomẽ dũi ⁊ extẽdebat᷑ tabernaculũ.Differẽs aũt ratõ ſi⸗
gnandi ipſuʒ baptiſma ſiue reʒ baptiſmatis ſuit in dilu
uio ⁊ in decimatõe⁊ in circũciſione. Cũ.n.baptiſia ſit
ad deletionẽ oꝛginalis peccati: ꝑ qð oꝛiginale peccatuʒ
genus hũanũ ſubtractũ ſuit deo qð ad denariũ ꝑtinebat
numeꝝ. vnde ꝑ dꝛagmã decimẽ ꝑditam deſignat᷑.ſic pẽt᷑
xv.luc.rõne materie ĩ qua ſit deletio.figuꝛa fuit diluuiũ.
MKoõne vo eius ad qð fit reſtitutio ꝑ xpᷣm paſſuʒ ꝗ ꝑ veci⸗
mã ꝑteʒ ephi deſignat᷑.vj.leuit.fuit decim atio ſact̃jm.ha⸗
bebat᷑ aũt circũcilſio que eꝛat in maſculis ad deſignãduʒz
xletõʒ oꝛiginalis peti ſine oꝛiginalis ↄcupĩe diminutõz.
qᷓ ꝑ virũ traducta ẽ in poſteritatẽ.⁊ ideo ex illa ꝑte addi⸗
tũ eſt remediũ: ſic̃ additio fuit in cã moꝛbi. Er pꝑte autẽ
deletõis oꝛiginalis pcti tria eꝛãt ſigna tpe legis natuẽ re
lata ad baptiſmũ ꝙ totũ h̊ facit ⁊ ampliꝰ. Silr differes
erat modus ſignãdi ſacẽm altaris.Qã rõne eiꝰ q; offert᷑
in ↄmemoꝛatõeʒ ĩmolatõis xp̃i: ſuit ſacriticiũ ſi ignü ſine
holocauſtũ qũo abel obtulit 2 noe etiã obtulit holocau⸗
ſtu ſuꝑ altare. Rõne vo ſpẽi ſub q̃ offert᷑: fuit ſacim obla
tio panis ⁊ vini ab ipſo Melchiſedech ſacerdote. p̃us
ðdᷣo paſſus duplr ẽ figuratꝰ.ĩ abel ĩmolato ꝗ innocẽs eꝛat
ub ipo caym:ꝗ tenebat ty pũ xp̃i innocẽtis imolati a iu⸗
is nocẽtibo.ſigurabat᷑ ⁊ ĩ anete ĩimolato ꝑ yſaac:qꝛ cũ
filiꝰ dei oblatꝰ eẽt ĩ holocauſiũ: ſᷣm hũanitatẽ quã aſſum
pſit de maſſa peccatrice ĩmolatꝰ ẽ.ſm illð.viij.ro. Deꝰ fi
liũ ſuũ nittẽs in ſititudinẽ carmis peccati: de pero dãna⸗
uit petm in carne.hᷓ̊ aũt figurabat aꝛies berẽs coꝛnibus
int᷑ vepꝛes.Ex his maifeſiũ eẽ põt q̊t fuerũt ſacr̃o 2 q ra
tõne tꝑe legis nature.vt ſic ꝑ dꝛñtiã ſignoꝝ ducant᷑ fide⸗
les ad intelligẽdã veritatẽ ſignati.¶ Ad obiecta autẽ ſic
põt rñdeꝛi.ꝙ diẽ hugo tria eẽ ſacꝛa:intelligit pᷣter oꝛdieʒ
pniĩaʒ ⁊ ↄiungiũ.De oꝛdine aũt dᷣm. q oꝛdo in tꝑe illoñ
ꝛie dicit᷑ ſaczꝛm.lʒ.n.fuerit q̃dazʒ ptas a deo oꝛdiata ad
offerendũ aliꝗd in ſigniſicatõʒ. vt ad offerendũ illud qð
erat in figura eukariſtie:nõ tñ fuit diſlincta a ptãte ter⸗
rena.vñ GBeñ.xiiij. NMelchiſedech rex ſalem.dicit glo.iõ
aiũt hebrei omẽs pᷣmogenitos a noe vſqʒ ad aaron põti⸗
ſices fuiſſe.Et.xxv.gen.ibi.vende mihi pᷣmogenita.glo.
Ilidoꝛi.pꝛimogenitura veſtis erat ſaceꝛdotalis q induti
maioꝛes natu cũ bñdictõe patris victimas deo velut põ
tifices offerebãt. Ideʒ geñ.xxvij. Veſtibo eſau valde bo ⸗
nis dicit glo.planiꝰ. Oꝛdo aũt ꝓut ꝓpꝛie ſumit attẽdit᷑ ĩ
oſecratõe ꝑſone:q diſtinguit᷑ ⁊ ſegꝛegat᷑ in ſoꝛtẽ dei.vnde
veritas oꝛdinis ñ eſt er diſpoſitõne oblatiõis:ᷣ er ptãte
ↄlecꝛatõis.ql De pnia dðᷣm.ꝙ non aſſignat tũc ſacꝛm.lʒ
enĩ natura tũc dictaret ꝙ bomo deberet penitere de pec⸗
catis:nõ tñ fuit inſtitutuʒ aliqd exercenduũ tunc ad ſigni⸗
ficatiõʒ remiſſionis qᷓtũ ad ſacramẽtũ pnĩe.pter qð nõ
Aꝓpꝛie ⁊ plene fuit ſacramentuʒ. AUnde nec oꝛdo nec pnĩa
ſm ꝓꝙ tũc exercebant᷑:ha bebãt plenũ eẽ ſacramentũ.ᷣ in
quadaʒ indeterminatione currebãt ᷣm ꝙ vcuit illaʒ le
gem. Aliter vᷣo ſenſerunt quidam dicẽtes.ꝙ coniugiũ ⁊
penitentia ⁊ oꝛdo in ſuis ꝓpꝛijs rationibo fuerũt. 1 q⸗
dam ſuꝑadditõnes fiebant tꝑe legis gratie.⁊ quia in ie⸗
ipſis erant ⁊ nõ ſub alioꝝ figuris:nõ numerãt᷑ int ſacra⸗

menta legis nature..Qõð aũt obijcit᷑ de vnctiõe lapidis
facta a iacob:nõ fuit cõputata int᷑ ſacramẽta qꝗᷣ ſignabãt
ſacraẽta gẽe data in remediũ bomĩ. Iʒ eẽt ſacramẽtum
oſecratõis in altari vel in eccia. Conſecratio. n. in altau
bel eccia alia rone dicit᷑ ſacramẽtũ a alia rone baptiſim
7 alia ſacramẽta. de hoc aũt. · dicet᷑. ¶ Ad illud qð obij
cit᷑ de circũciſione.dðm eſt ꝙ ciꝛcũciſionem nõ ↄputauit
int᷑ illa. diſſilr. n. fuit de cireũciſione 2 de illis.Circũci⸗
ſio. n. inſtituta fuit a dno.alia vo erant inſpirata.lʒ eꝛgo
circũciſio tꝑe legis nature eẽt data: nõ coputabax᷑ tñ int
illa qᷓ ſolũ erant inſpirata:ß̊ ↄputauit eazʒ int ea qᷓ perii
nebant ad legeʒ ſcriptã:accipies ex ᷣ qð dr. vij. Yo. IRo
yſes dedit vobis circũciſionẽ. ⁊ dicebat a circũciſione le
gez ſcriptã inciꝑe.¶ Pretea. lʒ circũciſio añ legẽ moyſi
data fuerit tm̃ fuit pꝑatiua ad legis ſuſceptõʒ: ꝓPter q8
cũ illis ↄputat᷑.vñ Hu. Sacrm circũciſiois añ legis la⸗
tionẽ datũ ẽ: ⁊ ꝑ ipʒ qdã pᷣꝑatio ad ſuſcipiẽdã lege facta
eſt tc pñ dico ꝙ ñ fuit data q̃i ſacrẽm legis nate.q curræ
te hoĩes q̃i neophiti manuducẽdi erãt maſuetudine qdã
ne granitas eis eẽt cã reſilitõis. Ad alið vo qðᷣ obijcit
te baptiſmate diluuij. dom ẽ ꝙ illud nõ ↄputauit: quia
nõeꝓtinebat ad facta hana. ſacramẽta aüt illa erant in
factis hũanis.Cõiugiũ vo erat de illis qꝗ inſtituta erant
tem ꝑe innocẽtie: lʒ poſtea cederet in remediũ oꝛiginalis
ↄcupiĩe.vñ nõ ↄputauit int illa qꝗᷓ poſtea erãt inſpirata ĩ
remediũ. Qð aut de penitẽtia dici debeat dictũ eſt.⁊ ad⸗
di põt. ꝙ lʒ dicat᷑ inſtituta a mgꝛo tꝑe innocentie: indita
erat a natura poſi lapſuʒ. 2atura.n. rõalis dictabat ꝙ

—

hõ de ſuo pcto doleret qͥ deũ offenderat.i ·cõ ſic autẽ oĩno
fuit ꝙ offert ſacrificia vel decimas vel oblatõeʒ panis 7
vini:vel ꝙ fieret circũciſio.bec.n.magis ſunt elongata.
4l Ad illud dᷣo qð obijcit᷑ de ↄꝑatõe ipſoꝝ ad ſacra legis
gratie. dom eſt ꝙ ñ ell ſile de illis duobo ſacram̃tis.ſ.ba
ptiſmo 7 eukariſtia 2 tæ alijs duobo ↄfirmatõe ⁊ vncti
one extrema. ſta. n. duo nullũ habuerũt p̃figurãs tẽpe
legis nate. nec etiã inſtituta tẽꝑe legis ſcripte hec p̃figu⸗
rabãt. Iʒ aliq̃ eẽnt ibi qᷓ ſignificare poſſent.Rõ aũt videt᷑
eẽ. qꝛ vnctio extrema pᷣfigurabat grãm q̃ inuncti erimꝰ⸗
vt reges in futuro. Illa vo qꝗ ? i ↄyfirmatõe ſignat grãm q̃
vncti ſumꝰin pñti ad robur ſpuſſancti:⁊ qᷓi reges ſimus
in pñti. toto aũt tꝑe legis nature ⁊ legis moſayce regula
rit᷑.ſi dabat᷑ gra: nõ dabat᷑ ad omimodã ↄfirmatõz.⁊ de⸗
ſcendebãt oẽs ad limbũ.⁊ ad hoc deſignãdũ nec erãt in⸗
ſpirata ſigna tꝑe legis nature:nec inſtituta temꝑe legis
ſcripte.ↄfirmatõis aut extꝛeme vnctõis baptiſmi aut eu
kariſiie erãt inſpirata tꝑe legis nate: in ſignũ deletõnis
oꝛiginalis pcti:q̃ ⁊ tũc ſiebat.⁊ vnionis ꝑ caritateʒ cum
deo q̃ etiã tũc fiebat.tũc.n.nceiuʒ fuit vt deleret᷑ oꝛigina
le pctmn ꝑ qdð aĩa ſeꝑata fuit a deo ⁊ ꝙ vniret᷑ ꝑ grãm vt
poſſet ꝓficere ad meritũ.ꝗl Ad illud qð obijcit᷑ de obla⸗
tione pᷣmiciqꝝ.dᷣm ẽ ꝙ ↄpᷣhendit᷑ ſub oblatõe. Sacrilſi⸗
ciũ.n.dicebat᷑ immolatio aĩaliũ.pᷣ qᷣcũq; alio mõ offere⸗
bat᷑ de aĩalibo ſiue de alijs oblatio dicebat᷑. Elel ʒ q̃ſdazx
ſub ſacrificio.qð tñ ñ videt᷑ ex his v̈bis hug. 4! Ad illud
qð qrebat᷑ ñt.dᷣm ꝗ; nũꝙᷓ defuit dina boĩtas ꝗn ſuffici
ent᷑ qntũ ĩ ſe fuerit ſubueĩret hũane ſaluti.ñ tñ ea pleni⸗
tudine gre q in tꝑe gre:cuiꝰ rõ.j.dicet᷑.ex ꝑte aũt homĩs
eẽt defect vopãs ad h.Cũ.n.hõ in ſtatu natuꝛe lapſe q̃ntꝰ
erat moꝛbo ſuus ñ coõſceret:⁊ eo tantũ gre largitatè mi
nus acceptaẽt ĩmo foꝛte ſuꝑfluã indicaret.ſibipᷣi qͥdãmõ
datꝰ vt ex erroꝛe ſuo de cecitate ↄuinceret᷑: ⁊ ex maiſeſto
moꝛbo de unpotẽtia ſiue infirmitate vt bis ↄgnitis cõfu⸗
geret ad medicũ.vñ hugo. In hoie ab initio fuit igrãtia
2 ↄcupĩa.ᷣ vt cogſceret hõ moꝛbũ ſuũ dimiſſus ẽ totꝰ ſi⸗
bi:ne foꝛte grãm ſuꝑfluã indicaret ſi pᷣmum infumitatis
ſue defectů n agnoſceret. Illa ſibi relicta erraẽ cepit a
veritate ꝑ ignoꝛãtiã ⁊ ↄuicta eſt de cecitate.poſtmodũ ꝑ
legẽ data ↄuincẽda de infirmitate.poſt h̊ vtiq; ↄueniẽter
data ẽ gꝛa qꝗͥ ⁊ illuĩaret cecũ ⁊ ſaluaret infirmũ. Mihilo⸗
minꝰ dico ꝙ nũꝙᷓ; defuit bomĩ gꝛa q purgaret᷑:neq; quo ĩ
gra ↄſirmaret᷑.neq; qͥ ne deficeret ſuſtẽtaret᷑.neq; qͥ a ve⸗

nialibo purgaret᷑. Dico tñ ꝙ in ſlatu illoñ decuit diſtin⸗
cta eẽ ſacra ad bos effectꝰ.legi.n.nat᷑e marie ↄgruit indi
ſtinctio qᷓtũ ad ſacr̃a:ſiẽ ꝙᷓtũ ad pcepta.co.n.dẽ lex nate
ꝙ n ẽ diſtracta vł diffinita ꝑ legẽ ſuꝑadditã. vñ illi ꝓpꝛia
ſunt q̃ in alijs ſunt coĩa.ſ. purgari ſacram̃to fidei.2 ad ꝓ
ximũ oꝛdinari generalibo pceptis. ſ. facias alija qdcunqʒ
vis vt faciãt tibi ⁊c. 4¶. Ad ull qð obijcit᷑ de ſide. doðm ꝙ
fides ñ ẽ ſacrt̃m eo mõ ꝙ ſacẽm dicit᷑ inſtitutũ ad purgã⸗
dũ a culpa. qꝛ vt dicit hbugo. Imago in ſpeculoeſt fides ĩ
coꝛde.que ꝗdeʒ imago ducit ad viſionẽ in ſpecie. Ratiõe
igit᷑ qẽ imago q̃ ducit in ſpẽʒ dꝛ ſacẽ̃m.4Ad illð qð ob⸗
ijcit᷑.ꝙ fides figurat ãnihilatõʒ culpe.dðm ꝙ H̊ ñẽ ex in⸗
ſtitutõe aliq̃. Si qᷓrat᷑ rõ nueri triũ ſacioꝝ q̃ aſſigt bug.
dðm ; hõ peccãdo tripłr droꝛdinauit ſe.reſpectu ei of⸗
ferẽdo ſe ſiue extollẽdo ſup deũ:vt diẽ anſelmꝰ. Reſpectu
er eature inferioꝛis ſupponẽdo ſe illi.vñ hugo.poſtqᷓ a ſu
pioꝛe auertebat᷑:ad inferioꝛa ↄuerſus pꝛecipitabat᷑.⁊ illi
ſe ſubijciebat qð bonũ ſuũ faciebat.Reſpectu ſui qꝛ eo ꝙ
ñ obediebat ſuo ſuꝑioꝛi: nec qð ẽ inferiꝰ ĩ homiĩe obedit
ſuo ſuꝑioꝛi. In recõpenſatõʒ igit᷑ deoꝛdinatõis reſpectu
dei offerebãt᷑ decime: q̃ ꝓfitebat᷑ deũ pᷣferendũ.qꝛ ĩ oblati
one decimaꝝ ſignat᷑ dro attribuẽdũ qð ꝑfectiõis ẽ: homĩ
qð imꝑfectois. In recõpenſatõʒ deoꝛdinatõnis reſpectu
creaturaꝝ inferioꝝ fiũt oblatõnes.vt ſic bõ vitupabilit
creature inferioꝛi ꝑ ↄcupĩaʒ ſe ſubiecit:vt laudabilit per
hũilitatẽ int ĩm ⁊ deũ mediũ ↄſtituat. In recõpenſatõʒ
deoꝛdiatõis in ſe fiebãt ſacrificia.vt ſic ĩoꝛdiata ↄcupia
ꝙ erat rõnalł ſe ſuppoĩt aĩalitati:ita ĩ recõpẽſatõʒ ceoꝛdi⸗
natõis illiꝰ ei qdð c pure aĩale ſe rõnabiłr ſuponẽt. Alia
ẽ rõ ſũpta ex ꝑte ſigficatõis vt dic hugo. dic. n. ſb lege na
turali data ſunt ſacra. decia tões.ſacrificia.⁊ oblatiões.
vt ĩ decĩatõe ꝗdẽ pctoꝝ remiſſio.ĩ ſacrificijs carnis mor⸗
en oblatoe boni oꝑis exhibitio ſignaret᷑.

embꝛum ſecũüdum

Ecũdo qᷓriẽ ſummaꝛie de eẽntia ſinguloꝝ.
Prio at qrit᷑ ſummaꝛie ð mrĩonio.Scðo.
d pnĩa.Leꝛcõ.de ſacrificõ.Quato.ð ob⸗
latõne vini ?2 paĩs. Quito.de decimatiõe.
Curca mrioniũ pt qri. vtꝝ fuẽit inſtitntũ vt ſacim tꝑe
innocẽtie. Scdᷣo.cuiꝰ fuerit ſacr̃m. Zercio.vtꝝ tũc fue⸗

rit aliq̃ illegitimitas ĩ ꝑſoĩs ↄhẽdis. Quarto.vtꝝ de le⸗

ge nature fuerit ꝙ vnꝰ cũ vna ↄtrabit cõiugiũ.

rticulus primꝰ
Irca pꝛimũ ſic.videt᷑ ꝙ mrĩoniũ fuit inſtitutũ
vt ſacr̃m. In inſtitutõe.n.ↄiugij ñẽ facra mẽ⸗
tio reſpectu alicꝰ ſignati vel ex ꝑte dñi vel ex
ꝑie ade.Ex ꝑte.n.dñi ñ dr niſi ꝙ fuerat adiutoꝛiũ ipi vi
ro.⁊ qũo factũ ſit adiutoꝛiũ.ſ.de coſta eins de q̃ foꝛmata
fuit mulier. In his auteʒ ſignificatio nulla expreſſe deſi
gnatur. Similiter in verbis ipſius ade cum dicit. Hoc
nũc os ex oſſibus meis. nihil eni aliud videtur erprime⸗
re niſi factuʒ ipſius ſicut ey ipſa littera ſequẽti patet: cu
dicit᷑ hec vocabit᷑ virago:quia de viro ſumpta c. Ex ver⸗
bis etiaʒ ſequentibo nõ videt᷑ niſi inſtitutio eius ad offi
ciũ.ꝑ boc ꝙ dicit᷑ adherebit vroꝛi ſue erunt duo in car⸗
ne vna. lic g ex neutra parte videt᷑ inſtitutio ipius matri
monij in ſacramentũ. ¶ Pꝛeterea. inſtitui dicit matrimo
niũ a ceo in ſacramẽtuz. ̊ H qũo: cuz verba illa gbo vi⸗
cetur intelligi ſacrametuz: ſint verba ade ſicut exprimit
in Heñ.ex euangelio aũñt videt᷑ ꝙ ſunt verba dñi. ſiẽ hẽ
xix. Math. vbi recitant᷑ verba ꝓpoſita. Qui fecit ab ini⸗
tio maſculũ 2 feminã fecit eos.⁊ dirit. ꝓpt h dimittet hõ
patrẽ ⁊ matrẽ ⁊c̃.Et ſubiũgit᷑quod deus cõinxit homo
non ſeparet.ex quibus veꝛbis colligit᷑ · ꝙ fuerũt verba do
mini. Si aũt verba ade fuerũt ſicut expꝛimit᷑ ĩ Geñ. vñ ẽ
ꝙꝙ dz mrioniũ a deo inſtitutũ. . autem eẽnt vᷣba ade: B
etiã babet᷑.vj.ad Ephe.vbi dicit᷑ ĩ glo. In cuiꝰrei figuꝛa
adã ꝗ erat ſoꝛma futuri:cũ de coſtꝗ ſua factã mulierẽ vi⸗
diſſz. diẽ in Geñ. H nũc os de oſſibome.⁊ ca.de car.mea.

in⸗
di
te
ia

.
Ga⸗
eei
tie
ob⸗
tin⸗
ug.
ioß⸗
etn
Alu
illi
0
edit
ectu
blati
vomni
ect
bilit
per
töz
pia
di⸗
Mia
Kna
noes.
Wor

lor.
cdo.
job⸗
joe.

be⸗
le⸗

*

¶ LNueſtio

Er q̊ videt᷑ ꝗ mr̃imoniũ nõ tũc fuerit inſtitutũ vt ſact̃ᷣm

Pꝛetẽa ſi inſtitutũ fuit in ſacr̃m:nõ vidr fuiſſe inſtitu
tũ niſi ĩ ſigficatõeʒ ↄiũctõis xp̃i ⁊ ecclłie.pᷣ ſi xpᷣc nõ fuiſſʒ
futurꝰ i carne:nõ fuiſſet ↄiũctio xp̃i ⁊ ecclie ĩ caꝛne.q̃ at
eẽt rõ xp̃i in caꝛne ↄiũctio niſi ꝓpter redẽptionẽ ſic vr̃ ad

heb. ij. Ila aũt redemptio ꝑ moꝛtẽ nõ fuiſſet pcem: ̊ ma⸗

nente ſiatu innocẽtie non fuiſſet nccia alſumptio carnis
paſſibilis ĩ ro.q̃re nec ſignificatõ ↄiũctiõis xpᷣi ⁊ ecclie

mentũ.¶ ¶ Cont᷑ br.vj.ad eph.vbi dic apłs. Sacrm hoe
magnũ eſt:ego aũt dico ĩ xpᷣo ⁊ eccłia:vᷣ illud nõ fuit in⸗
ſtitutũ niſi in ꝑadiſo:̊ ↄiugiũ tũc fuit inſtitutũ in ſacr̃m

in carne hmoi.no tũc fuit ncciũ inſtitui ↄingiũ in ſaẽ⸗

6,; etiã dic hug: expᷣſſe vbi dic.& ſacr̃m ↄiugij ex omibus

ſacr̃is q̃ ad remediũ hoĩs inſtituta ſũt: anñ pctm boĩs le⸗

git᷑ inſtitutũ. ¶ Itẽ aug. doꝛmit adã vt fiat eua.moꝛit᷑ xp̃ᷣe

yt fiat eccłia. Doꝛmiẽte adaʒ fit eua de latẽ:moꝛtuo xpo
cutit᷑ latꝰ vt fiãt ſacr̃a quibo foꝛmet᷑ ecclłia.ex qͥ colligit.

ꝙ ißa diũctio ꝗ oꝛdiata fuit ad ſiqndũ ↄiunctõeʒ
xpᷣi ⁊ eccłie. Ao qð dõm ẽ.ꝙ inſtitutũ fuit ↄiugiuʒ in

ſacr̃m: ⁊ nõ tm in officiũ in ꝑadiſo.ſic pʒ.xxvj.diſ.iiij.li ·

ſentẽ. ¶¶ Ao illud vᷣo qð obijcit᷑ in ↄtraꝛiũ.ddm eſt. ꝙ in⸗

ſtitutũ fuit ⁊ rõne facti dñice ⁊ rõne ſᷣmonis dñi. Rõne

facti ſiẽ erpᷣſſit augꝰ.in ſua auẽte.eo ꝙ de latere ade doꝛ⸗

mientis foꝛmata fuit eua. Rõne at̃ pmonis dñi quã ac⸗

cepit adã a dño ad ſiqẽndũ ꝓphence ↄiũctõeʒ xpᷣi ⁊ ecclie
In extaſi eĩ illa in q̃ fuit ada:accepit futuroꝝ intelligen⸗
tiã. Eñ aug. Erxtaſis recte intelligi ad h̊ imiſſa: vt mẽs

ade ꝑticeps angelice curie intrãs in ſctẽuariũ dei nouiſſi⸗

ma intelligẽt. Per illud qd ſeꝗtur. Relinquet hõ pr̃eʒ ⁊
matrẽ ⁊c.ſignabat᷑ ↄiunctio duplex xp̃i et eccłie.pᷣmo in
oſenſu.ſcdᷣo in ↄfoꝛmitate caꝛnis.⁊ ſic pʒ plene tuc inſti⸗
tui ↄiugiũ in ſacr̃jm.ꝛlzʒ nibil dicat᷑ ibi expſſe de ſignato
nihilominꝰ adam ꝓphetice illud intellexit ⁊ ꝓphetico ſpũ

eructauit.ſicut dic ang.⁊ G̊ ideʒ ex ðᷣbis ipſiꝰapli babet᷑.
Aod ſcdᷣm obiectũ dðᷣm. ꝙ licet vᷣba illa legant᷑ eſſe ipiꝰ
ade:tñ et dñi fuerũt. Vñ aug.ſuꝑ geñ. vðᷣba iſta.hoc nũc
os ex oſſiba meis ⁊c.cũ ade ſcriptura fuiſſe dicat:xpᷣe in

cuangelio deñ dixiſſe declarat. vt intelligam? illaʒ exta
ſim deum diuinit?hoc dixiſſe. de?g inſtituit facto:inſtitu

it et etiã verbo:ſ̊ adam mediãte. ¶ Ad tercin dðᷣm.ꝙ licʒ
peccato nõ eriſtente non fuiſſet moꝛs xp̃i nccia:et ita ne
aſſumptõ carnis moꝛtalis:nihilominꝰtamẽ potuit eſſe

gnum ſacre rei.aſſumptio em̃ carnis nõ tm̃ deſignat hc

vtilitatẽ in ſcripturis:ſᷣ et plures alias. Oꝛetẽa dicũt

futurũ erat ꝙ hbõ laberet᷑ ꝑ peccatũ:ↄueniẽter inſtitutuʒ

fuit ſignũ vt bõ pᷣuidere poſſet id per qð eſſet remedium.
2 ideo nõ fuit ſuꝑnacuuʒ inſtituere ↄiugiũ in ſacrm tem⸗
poꝛe innocẽtie. ſicut aꝛs medicine non eſt ſuꝑuacua: et ſi

nullꝰegꝛotaret. valeret em̃ qᷓtum ad illã ꝑtem que ẽ p̃ſer/

uare ab egritudine: et qᷓtum ad illam ꝑtem valere poſſet

vubiũ illam mulierè nõ

cum homo egrotaret.

—.—

Articulus ſecundus

cũdo q̃ꝛit᷑ cuiꝰ rei mr̃ioniũ fueꝛit ſacrẽ̃m. Et
videt᷑ ꝙ fuerit ſacramentũ duplicis ↄiunctio/
nis. ꝑ boc ꝙ dicit aug. de bono ↄiugali.non ẽ
ꝑtinere ad matrimoniũ.cũ qua

docetur nõ fuiſſe ↄiũctio ſexus. Quod magis erponit leo
papa dicens. cũ ſocietas nuptiarũ ita a pᷣncipio ſit inſti⸗
tutum. vt p̃ter ↄiunctiõeʒ ſexuũ nõ habeat in ſe xpi et ec⸗

cleſie ſacr̃m:nõ eſt dubin illaʒ mulierẽ nõ ꝑtinere ad ma

trimoniũ in q̃ docet᷑ nõ fuiſſe nuptiale miſteriũ. Ex qͥ vi
detur.ꝙ matrimoniũ inſtitutũ fuit nõ tm̃ ad ſiqudũ ↄiũ
ctõeʒ xp̃ᷣi ⁊ eccłie ĩ caritate:̊ et in nate ↄfoꝛmitate.⸗ Sʒ
videt᷑ ↄtrariũ multiplici rõne. IUna ẽ qꝛ mr̃imoniũ eſt et
fuit licet nõ ſeq̃tur carnalis copula.NQõ ↄſequẽti aũt car
nali copula nõ ſignat᷑ ↄiunctõ xpᷣi et eccłie in ↄfoꝛmitate

nature:ꝗᷓ cũ adhuc remaneat matrimoniũ ſacramentuʒ

2 eq̃lis ſanctitatis: ſim ꝙ dic aug.in li.de bono ↄiugali:
nõ opoꝛtuit pᷣmo eſſe inſtitutũ vt ſacramentũ in ſignifica
tionẽ vtriuſq; ↄiũctõnis. NPꝛetẽa. iũctio rpᷣi et eccłie ĩ

ſecunda

caritate:ſiue dei ⁊ eccleſie fuiſſet:licet nõ facta eẽt aſſum
ptio caꝛnis.⁊ hoc eẽt vlłe ſignatũ ſᷣm oẽm ſtatũ: reſpct᷑u

illiꝰvr̃ tm̃ eſſe mr̃ioniũ inſtitutũ. 1 d qð doõm. ꝙ reſpe
mtel

etu vtriuſq; ſuit inſtitutũ.AVñ ſic intelligẽde ſunt auẽtes
aug. leonis pape. O mulier illa cũ q̃ nõ eſt ꝑmirdᷣo ſe⸗
xus lʒ ꝑtineat ad mr̃ioniũ:nõ tñ ꝑtinet ad matrimoniũ
qð expᷣſſam et plenã tenet ↄiunctõeʒ xp̃ᷣi et eccłie.nihilo⸗
minꝰtñ pꝛeter illã hr̃et rõnem ſacramẽti. licʒ non totatr
ſignarent᷑. Per illud aũt qð dr in Geñ.adberebit vxoꝛi
ſue notat᷑ ↄiũctio ĩ caritate.ꝑ hoc aũt qð ſeꝗtur et erunt
duoĩi carne vna:notat᷑ aiũctio in ↄfoꝛmitate nature. Sʒ
diſtinguendũ eſt. vni ſignati fuit ſacr̃jm vłr alterius
dᷣo adueniẽte copula carnali:et h̊ diſtinguit hug.dicens
Mꝛ alteriꝰſocietatis ſacr̃in fuit in ↄiugio:alteriꝰ ſocieta
tis ſacramentũ in oiugij officio:et ꝑ hoc põt patere qua⸗

liter reſpondendũ eſt ad obiecta.
Articulus tercins

Ercio querit᷑ vtruʒ fuerit tũc aliqᷓ illegitimi⸗

tas ĩ ꝑſonis ↄtrahẽdis.qð nõ vr. Cũ eĩ datũ

. et iſtud pceptũ. Creſcite ⁊ multiplica.⁊ tm̃
ↄditi eſſent vir enus et mulier vna: ſi mortua eſſet altẽa
illaꝝ ꝑſonaꝝ poſt ꝓcreatõeʒ ꝓlis: opoꝛteret filiã cogno
ſci a pre vel matreʒ a filio:niſi eſſet multiplicatõ ꝓlis.et
ita nulla eẽt ꝑſona ülegitima.¶. Pꝛetẽa ĩ leuitico cẽſent᷑
ille gitime ꝑſone plures.ſic ſoꝛoꝛ 7 frater ⁊ alia hmõi. ta
les at᷑ nõ erãt illegitime a pᷣncipio:nõ &̊ vr a pᷣncipio ali⸗

mulieris indiuidue vite retinẽs ↄſuetudinẽ. d qð di

q̃ fuiſſe illegitimitas ꝑſonaꝝ:b̊ ꝙ mr̃imoniuʒ oa —

cendũ.ꝙ illegitimitas aliq̃ruʒ ꝑſonaꝝ fuit a pᷣncipio ſcʒ

pr̃is ⁊ filie:⁊ mr̃is ⁊ filij.Et h̊ deſignat᷑ er illis vbis ꝗbo
dr in geñ. Relinquet hõ pr̃eʒ et mr̃em ⁊ adherebit vxori

ſue 7c. ¶¶ Ao illud vᷣo qð obijcit᷑ Fm poſitõem facta.dðm

eſt ꝙ lʒ fieret multiplicatio ꝓlis.oꝑteret illã copulã fieri
pr̃is cũ filia ſicut factũ fuit.xix· geñ.de lothꝗ cognouit
filiã ſuã.ſi ᷣo nõ ſuꝑeſſent plures ꝑſone.vł dñs alio mõ
ꝓuideret:vel de illegitima legitimã faceret.4¶ A aliud
vᷣo dõᷣm.ꝙ licʒ plures eſſent ꝑſone illegitime ꝓceſſu tꝑis
nõ tamẽ ita ↄgruebat a pᷣncipio cũ nõ erat multiplicatõ

ꝓſonarũ. Si em a pᷣncipio tot eſſent illegitime: peccarẽt
cognoſcendo fratres ſoꝛoꝛes ſuas:qð opoꝛtuit a pᷣncipio
anteꝙᷓ fieret multiplicatõ generationis.

rticulus quartꝰ

Einde querit᷑ vtꝝ de lege nate fuerit ꝙ vnus
cũ vna ↄtrahat ↄiugiũ.⁊ vr ꝙ ſic:ꝑ hoc qð dĩ
iiij. geñ. ſuꝑ illud lamech accepit duas vxoẽs
dicit interli.pꝛimus ↄtra naturã et ↄtra moꝛẽ ꝑ bigami⸗/
am adulteriũ ↄmiſit. Ex qͥ accipit᷑.ꝙ ex lege nature ẽ:q

vna vni ↄiũgat᷑ mr̃ionialiteꝛ.¶¶ Sʒ otra hoc eſt. ꝙ ex lege

nature generalis in pluribo aĩiantibo vnꝰmaſculłꝰcoplat᷑
pluribo femini ſexꝰ. Im naturã etia rõnaleʒ vnꝰ hũit plu
res vxoꝛes.ſicut legit᷑ de Jacob ⁊ de dauid. Si at᷑ eſſet ʒ
naturã: vterq; peccaſſet.delinquẽ eĩ ð legẽ natiꝛe ẽ pctm
Reſtat ̊ ꝙ copulari cũ płibo vxoꝛibo nõ fuit ð naturaʒ.
Et h̊ idem dic aug.in li.de vᷣgi.antiꝗs iuſtis nõ fuit pct᷑ʒ

ꝙ; pluꝛibo vxoꝛibo vtebant᷑.nec ðↄ naturã hox faciebat: er,d

nõ laſciuiẽdi cauſa:ſ̊ gignẽdi hoc faceꝛẽt.¶ Ad qð dõᷣm
eſt. ꝙ natura generalis in aĩantibo plibo:et ẽ nata ſpãl
in hoĩc. Qatura vᷣo ſpãlis pt᷑ attendi vel ↄꝑatõne ad bo⸗
nũ /ꝓlis vel ↄꝑatõe ad bonum fidei:vel bonũ ſacr̃i. ſm q̊
naturã generalẽ nõ eſt rõ mr̃ionij aut ↄiugij.ſᷣm rõnẽ vᷣo
ſpãlem ꝙ vnꝰcopulet᷑ vni tm̃.nõ eſt ex rõne boni ꝓlis.qð
pʒz ex h.cũ em̃ multiplicari oꝑtuit/plem ad cultũ dei:vnꝰ
br̃e potuit plures vxoꝛes. Rõne vo bone fidei ⁊ boni ſaẽ

menti qð eſt vlterius ſi oꝛdinet᷑ natura ꝙ vnꝰ habet plu⸗

res eſt ↄtra naturã.ſic ꝗ̊ vno modo eſt cõtra naturã:alio

modo nõ.⸗E aũt lamech dicit᷑ feciſſe cõtra naturã.hoc

fuit qꝛ licʒ intẽderet ꝓcreare ꝓlem: nõ tñ ad cultuʒ dxi.⁊
H̊ mõ faciebat ᷣm naturã. Jacob ſeruabat at᷑ in h rõneʒ

bone ꝓlis:gꝗa nõ adheſit Lye cauſa pꝛolis ꝓcreande niſi
4

it in ꝑadi

ad cultum dei.ſed nõ in hoc ſeruauit ratõnẽ fidei.ꝙ nulli
alij adheſit ꝑ copulã carnaleʒ. Ratio vo ſacr̃i ſimpliciter
ꝙ eſt in ↄiũctõne xp̃i cũ eccleſia q̃ vna eſt:non oĩno ſerua⸗
batur bi. ſed in hoc ſeruabat᷑:ꝙ in matrimonio rachelis
ↄiũctio eccleſie rõe ↄtemplatiuoꝝ deſignabat᷑. In lya vðᷣo
ↄiunctio eccleſie ratione aetiuoꝝ:de his amplius dietum
eſt ſupꝛa libꝛo tercio. V

embꝛeum tercium

nſeq̃nter querit᷑ de ſacro penitentie. Cir⸗
ca quod querit᷑ primo. vtrũ inſtitutũ fuerit
in ꝑadiſo.Scðdo vtrũ aliquã rõnem habeat
natura.

Urticuins prinmus

Irca pꝛimuʒz ſic.iQon fuit necia pnĩa ante la⸗
pſum pct᷑i:non ᷓ neceſſariũ fuit ſacr̃m peniten
tie anteqᷓ; hõ peccaſſet. In ſtatu q̊ in quo hõ fu
õ fuit neceſſariũ ſacrẽ̃m penitentie maxĩe añ
pctm.¶ Pꝛe.nõ fit alicubi mentio de ſacr̃o pnĩe. Nam ſi
facta eſſet:aut hoc eẽt anteqᷓ; hõ peccaſſ.t:aut cũ hõ pecca
ret.aut poſt.Añ nõ fuit:cũ ꝓ nihilo eſſet.nec fit iti men⸗
tioniſi de pᷣceptis et ꝓhibitõnibo ⁊ ↄminatione.iec tunc
qñ ꝑpetratũ fuit pctẽm:ibi em̃ nõ agit᷑ niſi de pctẽ̃o et cauſ
eius et ſeqla ipſiꝰ. Poſiea vᷣo non agit᷑ niſi de pena multi
anmun colligit᷑ ꝙ nõ fuit inſtitutio facta in ꝑadiſo

Contra.pnĩa eſt medicina quedã ſpũalis.̊ dupliciter
eſt medicina coꝛꝑalis.quedaʒ em̃ eſt pſeruatiua a moꝛbo:
quedã expulſiua moꝛbi.Silr dʒ eſſe medicina ſpũalis du
plex.ſ.pᷣſeruatiua a moꝛbo:⁊ expulſiua moꝛbi. Pꝛeſerua
tiua aũt nccia fuit añ pctẽm. neceſſaria fuit pnie inſtitu⸗

tio añ petᷣm ſed nihil qð erat hũane ſaluti neceſſariũ fuit
pᷣtermiſſum a diuina ꝓuidẽtia:q̊ ⁊c. ¶ Oð ↄcedũt quidã
dicentes pniam fuiſſe inſtitutã in ꝑadiſo anteqᷓ; moꝛbo eſ⸗
ſet.vt ſic eſſet medicĩa pᷣſeruatia a morbo:ne fiet lapſus ĩ
pctm.⁊ hoc fieri dr q facta eſt ominatio.quacũq; die co⸗
mederis moꝛte moꝛieris: ſ̊ poſtea illa q̃ fuit pᷣſeruatiua
facta eſt expulſiua moꝛbi.et ↄueniebat vt in ꝑadiſo cõſti⸗
tueret᷑ ad cauenduʒ a moꝛbo actualis pct᷑i. Si em̃ fuiſſet
cautela a moꝛbo actualis pct᷑i: nõ fuiſſet ſecutũ oꝛiginale
petm:nec alij defectus multiplices in quoꝝ remediũ ſunt
alia ſacramenta ⁊ ſic tm̃ fuerũt duo ſacramenta in ꝑadi⸗
ſo.ſcʒ matrimoniũ ad multiplicandũ nũeꝝ fideliũ:⁊ in ſi⸗
gnum vnionis mẽbꝛoꝝ eccłie cũ capite.⁊ aliud ↄſeruati⸗
uum hois in ſanitate:ne ſcʒ caderet in egritudineʒ.Cum
em pnia duo habeat.ↄmiſſa flere:et flenda non ↄmittẽ. qᷓ
tum ad pꝛimã ꝑtem eſi expulſiua moꝛbi iam ↄtracti:qᷓẽtuʒ
ad ſcdᷣam ꝑtem pᷣſeruatiua a moꝛbo futuro.Si em̃ inſtitu
ta fuit ante pctm:hoc fuit ad pᷣſeruanduʒ a moꝛbo.Si vo
fuit inſtituta pꝰpctm in ipſa erpulſione:hoc fuit ad cura⸗
tionẽ pcti.¶ Sed planũ eſt ꝙ boc nihil eſt.qꝛ cum peniten
tia ↄcernat ſiue impoꝛtet in coꝛde doloꝛeʒ de pcto.nec ſine
hoc eſſe põt pnia. hoc aũt nullo mõ ↄgruebat ſtatui inno/
centie: nec penitentia. Poſt la pſum aũt poſſet penitẽtia
eſſe medicina p̃ſeruatiua ſcʒ ab iteratõne pcti ſiue recidii
uo:ſed ante nequaq;. ec hoc ꝙ dico flenda nõ ↄmittere
dicit eſſe pnie:qꝛ tũc eſſet pnĩa in patria. Jvðo alij dixerũt
ꝙ inſtitutio pnie non aliud fuit niſi ipſa inſpiratõ.q̃ dñs
pꝛimis pꝑentibo inſpirauit pnĩaʒ ſuꝑ primo pct̃o:maxime
cũ inſlixit penas.Pena em ſicut dicit glo.oculos aperit:
qs culpa claudit. ¶ Aliter vo dm. ꝙ in eo qð poſuit dñs
cherubin ⁊ flammeũñ gladiũ añ padiſum.ad cuſtodiendã
viã ligni vite.dabat᷑ intelligi ſuſtinẽtia pene ꝗ ꝑ flammeũ
gladiũ deſignat᷑ ex gratia ſiue er caritate. Per iſta em̃ oꝑ
tet incedere actualiter peccantẽ: ſi dz ꝑueniꝛe ad viã ligni
vite. et jm h̊ dicit᷑ inſtitui in ꝑadiſo. qꝛ ĩ exitu a ꝑadiſo di
ſponebat᷑ vt ꝑ illud fieret reuerſio.hoc etiã eidet᷑ ſicficari
illud qð dic mgr̃ in hiſtoꝛijs. Eiectõeʒ pꝛimoꝝ pentũ re⸗
pñtat ecclia in capite ieiunij:cũ eijcit extra eccłiam aliqͥs.
ciliciũ dat:in ſignũ tunicaꝝ pelliceaꝝ. Cinerẽ ſub hio veꝛ
bis.Cinis es ⁊ in cinerẽ reuerteris. In memoꝛiã vo ma⸗

„*

ledictionis eiecti:candelas ferunt ardentes.quia ꝓ oꝑe qͥ
poꝛrexerũt manꝰad pomuʒ vetitũ.appoſita eſi ignea rum⸗
phea ꝑadiſo.claudunt᷑ foꝛes:ĩ ſignũ aditus ꝑadiſi quon-
dam obcluſi.Ex quibo deſignat᷑ ꝙ ibi ſacrᷣm pnie deſigna
batur.l aũt hec veritatẽ nõ habeant pʒ.aliud eſt eniʒ
penã ↄminari ne ↄmittat᷑ offenſa: ⁊ aliud eſt inſtituere pe/
tentiã in ſacrᷣm. Pꝛe.aliud eſt infligere penã ꝓ offenſa cõ
miſſa ſiẽ punire tranſgreſſoꝛem: et aliud inſtituere ſacra⸗
mentum penitentie.vnde dico ꝙ non ſint inſtituta in pa⸗
radiſo:hec infra plenius patebunt.

Articulus ſecundus

Ecũdo querit᷑. vtrũ rõnem aliquã habuerit a
/ natura ⁊ videt᷑ ꝙ nõ.natura em̃ in ſtatu inno⸗
centie nõdũ erat vulneꝛata.nõ ꝗᷓ tũc tꝑis dicta

bat remediũ vulneris. Pctm aũt eſt vulnꝰ anime:nõ ꝗ̊ di

ctabat natura pnĩam q eſt in remediũ vulneris qð eſt pec
catum actuale.nõ q̊ ſacr̃jm penitentie tũc tꝑis dictamẽ ha
buit nature.¶ Pꝛe.pnĩa inqtum pnĩa reſpicit pctẽᷣm pᷣex⸗
iſtens.penitere em̃ eſt dolere de hoc qð iudicat᷑ eſſe malũ.
Si gꝭ̊ ſacr̃m penitentie ſuonit añ ſe pctm.nõ dicit medi
cinaʒ vt pᷣſeruatiuã:ſed tm̃ vt curatiua: ñ videt᷑ eſſe ex in
ſtinctu nature exñte in integritate.q̊ ſacrm penitentie non
videt᷑ eſſe ex inſtinctu nature ᷣm ſtatuʒ innocentie.4¶ Si
dᷣo dicat᷑ ꝙ fuerit ſᷣm inſtinctũ nature lapſe:hoc nõ videt᷑
Quod em̃ inſitum eſt nature:a ↄditione nature eſt ei inſi⸗
tum. Et ita ſi ẽ Fm inſtinctũ nature lapſe:erit inſitũ etiaʒ

nature cũ nõ erat lapſa.licet tũc nõ moueret actu ad illaz

Oð etiã videt᷑ ꝑ ſimile.pᷣcepta em̃ q̃ ſunt ex dictamĩe na⸗
ture.a pᷣncipio inſita erãt ipſi nature:et cum non erat la⸗
pſa.Eodem mõ videt᷑ eſſe de alijs q̃ ſunt ex inſtinctu nat᷑e.
Lex em̃ nature eſt.q̃ ĩtelligit hõ quid ſit bonũ ⁊ ꝗd ſit ma
lum.nec ꝑ pctm imago dei ita deterioꝛata ẽ:vt nulla in ea

lineamẽta remãſerint:nec oĩno deleret᷑ qd ibi ꝑimaginezʒ

dei cũ creaꝛet᷑ impᷣſſum ẽ.Si q̊ ſacrt̃m pnie fuit inditum in

natura lapſa: fuit ⁊ inditũ in natura non lapſa.¶ Ad qdG

dðᷣm eſt.q; ſacr̃Dm pnĩe aliquo mõ inditũ eſt a natura: ꝓ⸗

ut h̊ loꝗmur de ſacro pnĩe.loꝗmur em̃ hic de doloꝛe penitẽ

tiali.nõ em̃ tm̃ indituʒ fuit nature a ↄditoꝛe nature illud
ꝑ quod poterat ↄſeruari in integritate et ꝓficere in illo:łᷣ
et ꝑ quod poterat reꝑari ſi deterioꝛaret᷑.quia g̊ ꝑ peccatũ
actuale facta eſt pᷣmo deterioꝛatio nature.inſertum ẽ ipſi
nature rõnali remediũ ↄtra hmõi deterioꝛatiõeʒ. Hoc at

eſt pꝛimũ ⁊ ꝑ ſe remediũ pnĩa.et ideo a natura eſt aliqͥ mõ

inditum ſacr̃jm pnĩe. Ad obiectũ autẽ in ↄtrariũ dom ẽ
ꝙ licet natura pꝛimitꝰ inſtituta.nõ tũc indigeret illo rᷣme⸗
dio cum nõaũ eſſet vulnerata:nihilominꝰtñn indigebat co
gnitõne illiꝰremedij.qꝛ de ſe poſſibilis erat ad lapſũ.Ce⸗
gnitio at᷑ ad hoc vtilis fuit.vt ſi laberet᷑ hmõi remediũ:qᷓ⸗
reꝛet ꝑ qð ſanaret᷑.¶ Ad ſcdᷣm vᷣo dðᷣm.q; pnia ꝓut maxĩe
ꝓprie accipit᷑ reſpicit petᷣm pᷣexiſtens. eſt tñ aliqua ↄditio
pnie q̃ põt eſſe pcto non exiſtente:ſicut eſt illa q̃ eſt de non
ↄmittendo in poſteꝝ.¶! Ad terciuʒ vᷣo dðᷣm.q aliter ſunt
inſerta ipſi nature ſemĩa iuſticie:⁊ aliter ſemia medicine
ſpũalis.Semina em̃ iuſticie inſerta ſunt.vt quibo indiget
hõ ſᷣm oẽm ſtatũ. Semĩa vᷣo medicine ſpũalis inſerta.vt
quibo iuuaret᷑ hõ ſᷣm nature lapſe:et quo tꝑe lapſa ẽ.nec
eſt dicendum ꝙ tũc pᷣmo inditũ ſit nature qð ꝑtinet ad co⸗
gnitionẽ remedij cum ipſa natura vulnerata:ſed pꝛiꝰ fuit
ei inditum.vt tũc ex inſtinctu nature quereꝛetur remediũ
cum eſſet neceſſarium.

Membꝛum quartum

gtur de ſacrificio. Pꝛimo ꝗ̊ querit᷑ de ↄue
nientia ſacrificioꝝ. Scðdo ſi ſacriſiciuʒ fuit
ſacramentum.Tercio cuiꝰrei ſacramentuʒ
Quarto ↄueniebat illud incipere
duratõne ipſius. Sexto de ſacrificijs caym et

abel et alioꝝ tꝑe legis nature. Septimo de oblatione pa/
nis et vini.

4

.
t
e
t

¶MVMneſtio
rticulus primus

Irca pꝛimuʒ querit᷑.Cuʒ aĩalia in nullo penã
merueꝛt.nec hõ demeruit in aliqͥ coĩicando cuʒ
illis: qᷓre punita ſunt aĩalia ĩ ſacriſicijs.⁊ q̃rit
quare fuit homi inditũ pꝰlapſum exercitiũ ſacrificioꝛuʒ.
õnale ſiquidẽ fuit venerari deũ oblatõnibo:ſ q̃re ſacri⸗

ſicijs in quibo puni ialia qᷓ penã nõ merueꝛũt:nulla
ratio videt᷑ n.multiplex eſt cã ſacrificioꝝ. fiebãt em̃
in ſignũ:in figurã et in penã.In ſignũ.ꝙ aĩalitas hũana
im ꝑio rõnis obediendo:deo debuit offerri. In figurã ſcz
hũane redemptõis fiende.ꝑ filiũ ſacrificãdo ſe pr̃i. In pe
nam:qꝛ natura huũana q̃ eſt natura mãſueta.abhoꝛret ef⸗
fuſionẽ ſanguis ⁊ maxie in merito.pᷣter igrẽ cauſas genẽa⸗
les oĩm oblatõnuʒ he ſunt ſpãles in ſacrificioꝝ oblatõne
⁊ alie qdam q̃ inferiꝰtangunt.Qð aũt obr.ꝙ nõ meꝛuer̃t
penã. Rñſio.ꝙ in nõ exñtibo ad imaginẽ dei nõ eſt atten
denda pena penes meritum vel demerituʒ:ſed potius pe⸗
nes meritum vel demeritum eoꝝ ꝓpter q̊s ſunt.ſ.homiĩes.

Articulus ſecundus
Irca ſcðm ſic oñdit᷑.ꝙ ſacrificium nõ ẽ ſact̃m
ſacrificium fuit ex aĩalibo.vel ſᷣm quoſdã ex teꝛ
enaſcentibo. q̃ aũt rõne talia dicerent᷑ ſacra⸗
menta:eadẽ rõne⁊ alia dicerent᷑.cũ nulla facta ſit inſtitu
tio plus de his ꝙᷓ de alijs.ſ̊ ↄſtat ꝙ nõ om̃es res cedebant
in rõnem ſacramenti.nõ ꝗ̊ videt᷑ ꝙ iſta ſacrificia fuerunt
ſacr̃a rõne materie ex qua ſiebant:nec rõne ipſiꝰ ignis ſu⸗
peradditi.qua em̃ rõne diceret᷑ płeſſe: ſacr̃m rõne ipſius
ignis:q; rõne aeris vel alterius rei create. Si aũt dicat
ꝙ hoc fuit.qꝛ dñs reſperxit ad abel ⁊ muneꝛa eiꝰ⁊ ita eo ꝙ;
acceptauit dñs bmõi ſacrificia:dicant᷑ ſacramẽta.ſ̊ ̊ nõ
videt᷑.acceptatio em̃ illa nõ fuit ꝓpter eſſentiã munerum.
ſed ꝓpter ipᷣ̃am deuotõeʒ offerenns. Vñ greg. dicturus qꝛ
deus reſpexit ad munera:premiſit ſollicite qꝛ reſpexit ad
abel. Ex q̃ re patent oſtendit᷑ qꝛ nõ offerens a muneribus
ſed munera ab offerente placueꝛũt.dona eniʒ iniquoꝝ nõ
pꝛobat altiſſimus:nec reſpicit in oblatõnibo ipſoꝝ nec in
multitudie ꝓpiciabitur peccatis eoꝝ:ptʒ &̊ ꝙ occepta erãt
ex deuotõne offerentis. Sʒ ꝙ ſacramenta dicant᷑:hoc ẽ ex
ſimilitudine oblatoꝝ ad aliquã reʒ ſacrã:nõ & ex accepti
one ſacrificia hñt eſſe ſacramẽta.¶ Pꝛeterea ſacr̃m ex in
ſtitutõne ẽ ſignans.ex ſanctificatõne inuiſibileʒ gram ↄfe
rens.Sʒ ſaerificiũ nõ habuit tũc ex inſtitntione ꝙ eſſet ſi⸗
gnans.nec ex aliq̃ ſanctificatõne ꝙ eſſet gRam inuiſibilem
conferens:cuʒ nulla legat᷑ ſanctificatio illoꝝ ſacriſicioꝝ.
ſQec ex h̊ dicebant᷑ ſacr̃a hr̃e rõnem ſacr̃i:qꝛ ſiłlia erant in
ſpẽ illis q inſtituta erant tꝑe legis.¶ Pꝛeterea ſacr̃a pla⸗
cent dño inꝙtum hmõi.ſ̊ de ſacrificijs legit᷑ ꝙ nõ placuezt
dño ſicut hr ab aug.de ciui.dei.iſQõ vult dñs ſacrificium
trucidati pecoꝛis:vᷣ ſacrificium ↄtriti coꝛdis.¶ Pꝛeterea
biere.vij.dr.õ ſum locutꝰcuʒ pr̃ibo vr̃is et nõ pᷣcepi eis
in die q̃ eduxi eos de terꝛa egipti de ᷣbo olocauſiomatũ 2
victimaꝝ:h̊ hoc vᷣbuʒ pᷣcepi eis.d.ANudite vocẽ meã ⁊ ero
vob de et vos eritis mihbi ls ⁊c̃. ¶ Pꝛe.deus ſpũs.car⸗
nes at᷑ pecoꝝ ſenſibiles ſunt.odoꝛ at᷑ eaꝝ cũ cremant᷑ non
placet.dᷣ offendit odoꝛatũ hoĩs bñ diſpoſiti: multo ꝗᷓ foꝛti
us nulla ẽ ppoꝛtio illi odoꝛis rõne eiꝰin ſe reſpectu ipſius
ſpũalis olfatꝰꝗ eſt in ſpũ.dico q̊ ꝗ bʒ ſummũ olfatuʒ ſpũ/
alẽ:nõ placʒ hmõi ſacrificiũ.ᷓ ſacrificiuʒ ñ hũit tũc tꝑis
rõnem ſacr̃i.¶ Pꝛe.ꝑ ĩmolatõem res q̃ erãt humano vlui
vtiles ad quẽ oꝛdiata erat.deſiruit᷑ vł adnihilat᷑ nec cedit
ei in hmõi vtilitatẽ. deo at᷑ ꝗ eſt ↄditoꝛ hmõi creaturaꝝ ad
vſum hoĩs:nõ placet deſtructio illiꝰvtilitatis.ᷓ nõ placet
ſacriſicium inqtum hmõi.et ſacrjm inqᷓtum tale placʒ do
g ſacriſicium inqtum tale nõ eſt ſacr̃m.⸗. Pꝛe. deus ẽ cõ⸗
ditoꝛ hmõi naturaꝝ. ↄditoꝛ autẽ nature nõ querit deſtru⸗
ctionẽ eiꝰqð ↄdidit.ꝑ ĩmolatõeʒ autẽ deſtruit᷑ ſiue ꝑ ſacri

ficium: ꝙ nõ placet ei ſacrificium. et ita vt pꝛiꝰ.¶ Pꝛe. eq;
eſt de ſpiritꝰnunc vt fuit tunc.ſᷣ nunc nõ regrit ſacrificia

pecoꝝ vel auiuʒ vt liquidoꝝ vel aꝛidoꝝ:q̃ nec tunc regre⸗

ſecunda

bat.tunc ergo non placuerunt ei ſacrificia.¶ Item quo⸗
modo ſanctiſicaꝛet᷑ tunc hõ ꝑ hmõi ſacriſicia pluſqᷓ ꝑ alia
teuote deo oblata.ſi ̊ nõ ex quibuſcunq; ſanctifica batur
nec ex his:̊ nõ erant ſacramenta.cuz ſacramenta oꝛdinẽ
tur ad ſanctificationẽ.¶ Pꝛe.oblata vel ſanctificata dicũ
tur cum offerunt᷑ ex ſanctitate voluntatis.⁊ nõ ſanctifica
tur voluntas ex illis. Si ergo ſacrificia ſancta dicebant᷑
hoc erat rõne ſanctitatis ĩ voluntate ⁊ ñ ecõuerſo. Cõ⸗
tra.dicit᷑ in canone miſſe.placeat tibi ſacrifſicium noſtrũ
ſicut placuit ſacrificiuʒ abel et ſacrificium abꝛa be.ſed il⸗
la ſacrificia ex hoc placuerunt qꝛ ducebãt ad veꝝ ſacrifi⸗
cium:ergo ſacrificia hmõi erãt ſacramenta.4! Item ſacri
fſcia q̃ erãt in lege moyſi erãt ſacramenta.et hec nõ diffe⸗
rebant ab illis in ſpẽ:ergo hec dicẽda fuerũt ſacr̃a.q¶ JIteʒ
aug.ↄtra aduerſariũ legis et ꝓbetaꝝ.vnum veꝝ ⁊ ſingu⸗
lare ſacrificiuʒ multis ẽ antea ſacrificioꝝ ſigtum figuris

Eyxy quo br̃.ꝙ ſacriſicia ſunt ſacr̃a.ſigna em̃ fuerũt veri ſa

crificij.¶ Item aug.in.vij.de ciui.dei. Hoc miſteriũ vite
eterne ab exoꝛdio geneꝛis humani ꝑ quedã ſiꝗᷓ ⁊ ſacr̃a tẽ⸗
poꝛib ↄgrua quibo oportuit p̃dicatuʒ ẽ ꝑ angelos.ꝗ̊ tẽꝑe
legis nature ſacrificia erant ſacramenta.4! Item hug. de
ſanc.victo. In lege nature tria fuerũt ſacr̃a.cecime.õbla
tiones.⁊ ſacriſicia.decime in ꝓpoꝛtõnibo:oblatõnes in re/
bus:ſacrificia in aĩglibus.ergo ſacrificia tẽꝑe legis natu
re fuerunt adNins ſacrificia oblata a fidelibus
ſacr̃a eꝛãt etiã tꝑe legis nate cum nõdum eſſent inſtituta:
ſed ex inſpiratõne diuina oꝛdinata.¶ Ad obiectũ vᷣo prĩo
in cõtrariũ dõm eſt.ꝙ licet rõne materie ſumpta eſſent de
aĩantibo et ð his q̃ veniebãt ex terꝛe naſcentibo:nõ tñ oꝛdi
nata ſunt oĩa in rõneʒ ſacramẽti.aĩantiuʒ em̃ quedã ſunt
naturaliter mũda.quedã naturałr immũda.ſilr eſt ĩ terꝛe
naſcentibo.q queda habẽt aptitudinẽ ad ſignanduʒ rem
ſacrã ꝓpter ſui nobilitatẽ.et quedã nõ.ſicut in liquidis.q̃⸗
dam ſunt nobilioꝛa alijs et in aridis ſiłr. ꝓpter qð non eſᷣ
oĩm hmõi reꝝ oꝛdinari in rõnem ſacramẽti:ſ̊ eaꝝ q̃ hñt
rõnem ᷣ̃m ſimilitudinẽ nobilitatis naturalis ad ſigdum
rem ſacrã.¶X Ad id qð obr de igne in ſacriſicijs.dicendum
ꝙ; ignis triplex eſt.quidã diuinitꝰ deſcendẽs.quidã vᷣo per
miſtros dei.quidã vᷣo neutꝛo mõ. Pꝛimo aũt ſuit diuinitꝰ
deſcendẽs.ſicut pʒ.iiij.geñ.ex tranſlatõne theodotõis vbi
dicit᷑inflãmauit dñs ſuꝑ abel⁊ ſacrificiuʒ eiꝰ.ſuꝑ caym
aũt ⁊ ſacrificiũ eiꝰnõ inflaãmauit. et dicit hiero. vIgnez de
celo veniꝛe ſolitũ ad ſacrificiũ defoꝛandũ.ſicut hr̃.ix.leui.
Egreſſus eſt ignis a dño ⁊ deuoꝛauit olocauſtuʒ. In dedi
catõne etiã templi ſub ſalomone legit. ignis deſcendit
⁊ deuoꝛauit olocauſta et victimas ſic̃.ij.ꝑalip.vj.⁊.iij.re⸗
um. xviij.de ſacrificijs helie. Alubi vᷣo ꝑ fideles miſiros
ignis ſupponebat᷑.ꝗ altero iſtoꝝ modoꝝ fiebat ignis cum
materia diſponebat ad rõnem ſacramẽti. Cum at᷑ non fie
bat altero iſtoꝝ modoꝝ.nõ habebat ↄgruã rõnem ad ſa⸗
cramentũ. Abel aũt et noe ?⁊ abꝛahã et iacob mĩſtri erant.
quibo deus illo tꝑe inſpirauit.ſic poſtea in lege ꝑ mĩſtros
der ad h̊ inſtitutos diſponebat᷑.Iſta ergo diſpoſitõ ex ꝑte
materie.⁊ cõgruitas ex ꝑte officij.⁊ inſpiratio ex ꝑte dei:
oꝛdinabãt ad rõnem ſacramenti. et ꝑ hoc põt ſolui quod
ſcðo et tercio obiectũ eſt.¶¶ Ad auaꝛtum vᷣo dm. licet
hmõi ſacrificia nõ ſunt inſtituta ad ſignandũ.nec habeãt
ex vi ꝙ conferant gram ſanctificatõnis:nihilominꝰ tamẽ
dicunt᷑ ſᷣm illam rõnem ſacramenti qua ſacr̃m dicit᷑ ſacre
rei ſignum.põt em̃ eſſe ſignum ex inſpiratione et ſi non ex
inſtitutõne.¶ Ad ꝗntum ddðm. ꝙ licet ſacr̃a nõ placerent
oĩno in ſeipſis:placebãt tamen vt erãt ſigna rei ſacre tũc
tem poꝛis vt ꝓꝑducerent ad verum ſacrificiuʒ.et q; tũc pla⸗
cerent aliquo modo:patet per hoc quod dicitur ſuꝑ illud
ij. Colo.que ſunt vmbra futurorum. Glo.aliqua ſignaa
re pendentia que in figura futurorum tunc fiebant tunc
erat pctᷣm non obſernare que pꝛecipiebantur. et ita nihil
ꝓhibebat ſacrificia eſſe ſacramenta.4. Ad ſextum dicen⸗
dum.ꝙ licet teus qui eſt ſpiritus delectetur in odoꝛibo re
rum ſenſibilium tanqꝙᷓ ſibi ↄuenientibo: delectatur tamen
in deuotione ipſiꝰofferentis ⁊ in ꝓpoꝛtõne ipᷣiꝰ ſigni ad ſi⸗

³⁶—

—————.ᷣ/

gnatum. et ꝓpter hoc licet odoꝛes bꝰmõi offendant ipſum
hoĩem:nõ tñ ꝓpter hoc offendebãt deũ.¶ Ad ſeptimũ dice
dum. Ncet nõ placeat deo ꝗ eſt ↄditoꝛ nature deſtructõ rei
naturalis:tñ mutatio eiꝰpᷣm ꝙ oꝛdinata eſt ad meliꝰplacʒ
ei. cuʒ em̃ mutatio rei cibatine in coꝛpꝰhoĩs qua nutritur
placeat deo licet res deſinet eſſe in ſua ſpẽ. ita licet in cre⸗
matione deſinat eſſe rei aĩate:non tñ deſinat eſſe.ſᷣ ineipit
eſſe in ratõne ſacramenti. ꝑ qð oꝛdinat᷑ ad eſſe nobiliꝰſcʒ
ꝑfectõcʒ anime. ita placet deo. er hoc idem patʒ doõm
ad illud qð poſtea obijciebat.¶ Ad aliud vᷣo dõm.ꝙ; licz
nõ placeant deo in tꝑe gratie hmõi ſacrificia vt quoꝝ vl?
iam expirauit: nibilominꝰtñ tunc placuerũt cũ eoꝝ vſus
erat neceſſariꝰ. tũc em ducebãt ad intellectũ veri ſacriſieij
⁊ ideo tũc placebãt aliquo mõ q̃ nũc nõ placent. ſicut ẽ de
litteris regalibo qᷓ mittun?᷑ ꝓ aliqͥ negocio expediendo. cũ
iam expeditũ eſt:nõ ſunt neceſſarie ſed vſus eaꝝ iam expi⸗
rauit. Ad aliud vo dᷣm. ꝙ nõ ſufficiebat deuotõ ad eſſe
ſacri.ſ̊ ipſa ſikitudo ducens ad rem ſacram er oꝛdinatõne
diuina.i ideo nõ ꝑ quamcũq; rem licet deuote offerebatuꝛ
ratio ſacr̃i habebat᷑.¶¶ AUd vltimũ vᷣo dõm.ꝙ licet ſanctifi
cat p oꝑis ſit ex ſanctiſicatione volũtatis tanqꝗᷓ ex radice:
tñ atingit loꝗ de eo ꝙ oꝑatum eſt.ꝙ nõ hʒ ſuã ſanctitateʒ
ex ſanctitate volũtatis:ᷣ ex oꝛdinatõne inſtituẽtis aut in/
ſpirantis.aliud em̃ eſt ꝙ hzʒ eſſe abſolute:⁊ ꝙ bʒ eſſe ſigni
Eſſe abſolute eſt mediante oꝑe ab ipſa voluntate oꝑante
eſſe vᷣo ſac Fm alium modum.

rticulus tercius

Ercio querit᷑ cuiꝰrei ſacrm ſit ſacrificium. Et
videt᷑ ꝙ hmõi ſacrificia eſſent ſacramenta illo⸗
rũ ſpũalium operũ que tũc agenda erãt:⁊ nũc
etiã agunt᷑ in eccłia. Illa em̃ ſacriſicia erant ſacrificia fi⸗
guratiua. Sacrificia aũt figuratiua ſigna erant veroꝝ ſa
crificioꝝ.vera aũt ſacrificia ſunt:cum ſe mortifitat homo

ꝓpter deũ moꝛtificãdo carnalia deſideria q̃ ſunt in ipᷣo.vł

ↄpatiendo ꝓximo ſᷣm ꝙ dicit aug.in li.de ciui.dei. Vera
ſacriſicia ſunt oꝑa miſcðie ſiue in noſipſos ſiue in ꝓxĩos
que ad teũ referunt᷑. Et.xij.ad Ro. Obſecro vos ꝑ miſe⸗
ricoꝛdiã dei vt exhibeatis coꝛꝑa veſtra hoſtiã ſanctam vi⸗
uentẽ deo placentẽ.videtur q̊ ꝙ reſpectu hoꝝ ſacrificioꝛuʒ
dicerent᷑ illa ſacrificia figuralia.¶ Item ſuꝑ illud YSudi.
xj. tranſiuit iepte ad filios amon. Dicit᷑ in glo. non ſoluʒ
diligit deꝰſ̊ odit talia ſacrificia in quibo hoĩes ĩmolantuꝛ
IYlla vo diligit ⁊ coꝛonat:cũ iuſtus vſq; ad moꝛteʒ ꝓ veri⸗/
tate decertat:⁊ ab inimicis qͥs ꝓ iuſticia offendit occidit᷑.
Cum ꝗg̊ bhoc ſit veꝝ ſacrificiũ qð eſt acceptũ deo.de qͥ dicit
in eccłiaſtico:ꝓ iuſlicia agoniʒare ⁊ vſq; ad moꝛtẽ certa/p
iuſticia.Et.ij.philip.Si imoloꝛ ſuꝑ ſacꝛificiũ ⁊ obſequi⸗
um fidei vre.gaudeo ⁊ ↄgratuloꝛ omibo vobis.videt᷑ ergo
ꝙ reſpectu hoꝝ veroꝝ ſacriſicioꝝ dicant᷑ illa ſacrificia fi⸗
guralia.tanq; ſigna reꝝ ſacraꝝ.¶ Item in pᷣs dicit᷑ ſuꝑ il
lud.ſacrificiũ deo ſpũs ↄtritus.letus et laſciuꝰſpũs obli⸗
gat hoĩem pctᷣo.ſed ſpũs ↄtritus ẽ ſacrificiũ quo pcta ſol⸗
unnt᷑:videt᷑ ꝗ̊ ex añcedentibo.ꝙ h̊ ſit verũ ſacrificiũ quod
ꝑ ſacrificia pecoꝝ deſignabat᷑. Or̃ em̃ in pᷣcedentibo ꝗd of
feꝛendũ:nõ pecudes nõ hyꝛcuʒ.et poſtea ſubiũgit᷑. tũc ac⸗/
ceptabis ſacrificiuʒ iuſticie.Ex quibo oĩbo colligit᷑.ꝙ illa
ſacrificia antiq̃ ſigna erant veroꝝ hoꝝ ſacriſficioꝝ.¶ Ad
idem facit qð dicit aug.in li.de ciui.dei. Nolũt ãgeli nos
ſibi ſacrificari:ſ̊ ei cuiꝰa ipſi ſacrificiũ nobiſcuʒ ſe eſſe no⸗
uerũt. Veruʒ g̊ eſt ſacrificiũ quo hõ ſeipᷣm cœo ſacriſicat.
reſpectu ̊ hoꝝ ſacrificioꝝ veroꝝ dicebant᷑ iſta ſacrificia
figuralia ontrarit reſpectu illoꝝ ſacrificioꝝ veroꝛuʒ
dicerent᷑:illa ſacrificia figuralia figurauerũt aliꝗd faciẽ⸗
dum ſemꝑ in ecclia.ſᷣ de thure ⁊ de decimis dicit᷑ ꝙ ꝓpter
hoc iſta remanſerũt in eccleſia.quia fignrauerũt aliquid
faciendum ſemꝑ in eccleſia:pari ergo ratione illa ſacrifi⸗
cia antiqua debuerũt ꝑmanere.ſed non ꝑmanſerũt:ergo
non dicebant᷑ illa ſacrificia figuralia antiquitꝰ ſacramen
ta reſpectu illoꝛum ſacrificiox. ¶ Pꝛete. ipſe rpᷣc offerens
fuit et oblatio eius veri ſacrificij ſicut dicit augꝰ.Dulti⸗

plicia variaq; ſigna erant pꝛiſca ſe acrificia ſanctoꝛũ. cum
boc vnum ꝑ multa figuraꝛet᷑ tanqꝗᷓ ver bis multis res vna

.

diceret᷑. ergo reſpectu illiꝰveri ſacrificij ⁊ ſumm dserati
xpo: fuerũt antiqua ſacrificia ſacramenta. Ao qð diee·

dum. ꝙ illa ſacrificia et ſigna fuerũt illiꝰ veri ſacrificij: et
ſigna fuerũt ſacrificioꝝ ſpiritualium que adhuc in nobis
gerunt᷑. em̃ ſunt ſigna ſacrificioꝝ ſpũalium que in no
bis gerunt᷑:patet ꝑ hoc quod dicit aug.in lib. de ciui. dei.

obi dr. cum ad illum ſurſum eſt coꝛ nr̃m.eius altare eſt. et

ei cruentas victimas cedimus: qñ vſq; ad ſanguinẽ ꝓ eiꝰ
veritate certamus.cũ ſuauiſſimo adolemus incenſo: cum
eius ↄſpectu pio ſanctoq; amoꝛe fragramꝰ.ex beneficioꝝ
eiꝰfolennitatibo ⁊ diebo ſtatutis ſacramꝰmemoꝛiã ei ſacri⸗
ficamus hoſtiaʒ humilitatis laundis in ara coꝛdis ferui
do igne caritatis. Iſta ſunt ſacrificia ſpũalia. hec auteʒ ſi
gnantur ꝑ ſacrificia ſenſibilia. AUnde ſubiũgit. ꝙ ab anti
quis patribo alia ſacrificia facta ſunt victimis pecoꝛum.
que nũc ꝓpłs dei legit nõ facit:non aliud intelligenduʒ eſt
niſi rebus illis eas res fuiſſe ſignatas que agunt᷑ in novᷣ
ad hoc tm̃ vt adhereamus deo.ſacrificiũ igitur viſibile ĩ⸗
uiſibilis ſacrificij ſacramentũ ſacꝛum ſignuʒ eſt. O auteʒ
eſſent ſigna veri ſacrificij.patet ꝑ hoc ꝙ ipſo adueniente ?ꝰ
publicato: illa ceſſauerũt. Pꝛincipaliter ergo ſigna erũt
veri ſacrificij.ſecundario ſigna ſpiritualiũ ſacrificioꝛum
que debemus illi rependere.et tamen ꝗpter noſtram vtili⸗
tatem. Nec em̃ eſt moꝛtificatio vera ihᷣm in coꝛꝑe noſiro
circumferꝛe.vt vita eius in nobis manifeſtet᷑. Principali
ter aũt indicabant futurum eſſe ſacrificium. quod eſſet ad
expiatõnem oꝛiginalis peccati ⁊ alioꝝ peccatoꝝ. et ſic ad
xpᷣm referebant᷑. Secundario vo indicabãt ſacrificia ſpꝑi⸗
ritualia vt quibo ſatiſſaceremus ei ad meritum vite eter⸗
neↄgruerent. Hec em̃ ſacrificia ſpũalia ſunt que requirit
teus.hoc enim indicauit ꝓpheta Micheas cuʒ dixit. In
dicabo tibi homo quid ſit bonum ⁊ quid requirat deꝰa te
facere iudiciũ et diligere miſericoꝛdiã: ⁊ ſollicite ambula⸗
re cum dño deo tuo.Et apłs.vlti.ad Heb.beneficientie2
ↄmunionis nolite obliuiſci.talibo enim hoſtijs ꝓmeretur·
deus vel placet᷑ deus ſm aug. VUnde dicit aug. in li.d ci.
dei. Hec ſunt ſacrificia q̃ requirit deus.q¶¶ Ad aliud quod
obiectum eſt.dicendũ eſi.qꝙ non eſt ſimile de thurificatõne
et decimaꝝ oblatõne ex vna ꝑte:et de ſacriſicioꝝ viſibiliũ
exhibitõne.decimaꝝ enim oblatio habet aliũ vſum qᷓ re⸗
medium peccati oꝛiginalis. dicituꝛ eniʒ.iij. Malach. In⸗
ferte omnẽ decimatõnem in hoꝛreum vt ſit cibus in domo
mea. Thurificatio auteʒ ad boc fuit vt cum hoc quod eſt
moꝛale in ſe. vtpote quia fit in cultum dei: indicaret ſimł᷑
quod ſpũaliter eſt faciendum:quod etiam indicabat tẽꝑe
legis et adhuc etiam indicat. Vnde ſimul ↄuenit curꝛere
ſignum cum ſuo ſignato.exercitatiuum em̃ eſt deuotõnis
que eſt ſuum ſignatum. Mon ſic autem eſt te ſacrificijs.ſa
crificia enim ſenſibilia diſtraberent hominezʒ a ſacrificijs
intelligibilibus.et ideo non conuenit tempoꝛe gratie quo
homines debent eſſe ſpiritualibo intenti intendere ſacrifi⸗
ſicijs ſenſibilibus.De thure autem non ſic eſt.quod patʒ
ꝑ hoc quod dicit᷑.viij.apoca.Aſcendit fumus incenſoꝛum
de oꝛatõnibus ſanctoꝝ de manu angeli coꝛam dño.⸗ Ad
aliud dicendum.ꝙ nihil ꝓhibet illa ſacrificia ad vnuʒ ve⸗
rum ſacrificiũ tendere ex ꝑte xp̃i:et ad multa ſacrificia ex
pte noſtra ſiue eccłie. Et ideo dĩic aug.ꝙ ſigna erãt reruʒ
ſpũalium ad xpᷣm ⁊ ad eccłiam ꝑtinentiuʒ.que tũc a pau⸗
cis ſanctis intelligebant m tꝑis ornentthin.
Articulus quart
Varto querit᷑ a quo temꝑe ↄueniebat incipere
Videt᷑ em ꝙ ↄueniebat incipere a temꝑe ade.
ab illo em̃ tꝑe fuit moꝛbus pct᷑i: &̊ ab illo tem⸗
poꝛe ↄueniebat eſſe remedium ↄtra ipᷣm moꝛbũ. Virt? aũt
ſacrificij ſicut dicit Gregoꝛius.fuit in remedium:eꝛgo cõ
ueniebat eſſe a tempoꝛe ade. ¶ Preterea. dicit apoſtolus
ad Hebꝛeo.ix. Sine ſanguinis effuſione non fit remiſſio
peccatoꝛũ.et ideo ad deſignandũ hoc:etiã pꝛimũ teſtamẽ⸗

ſ
nti
n.

ei⸗
q
ien
rüͤt
nin
il⸗
ro
ali
d
ad
ſpi⸗
er⸗
girit

gte
Gla⸗
ten
tur⸗
li.
od
e
ii
V
N
vmno⸗
deſt
ſint
lepe
ruere
önis
in⸗
ſas
1o
t;
tum
3
caer
terz
ipaw⸗

aſer
ei⸗⸗
hſen⸗
tut

olus
ſſio
amme⸗

Mneſtio

tum nõ fuit dedicatum ſine ſanguine.⁊ om̃ia pene in ſan⸗

°

guie mudabant᷑ m legẽ. ſicut dic apłs. pari rõne a pꝛici
pio pꝰlapſum ipſiꝰade.oꝑtuit eſſe ſanguĩs e uſionẽ. in ſi⸗

gnũ remiſſionis oꝛigialis pct᷑i in adultis.⁊ ita añ tps ipᷣi⸗

us abel ↄgruebat eẽ ſacrificiũ in q fieret ſa nguis effuſio.
Pꝛet. abel qñ obtulit hoſtiã illa placuit deo.ſᷣ nõne fuit
iuſtoanteq offerꝛet? Si em nõ eſſet pꝛiꝰ iuſtus: nõ diceret᷑

hoſtia eiꝰaccepta cnʒ &̊ eſſet accepta ex hoc ꝓbatx᷑ eſſe iuſtꝰ
ſicut dr.xj.heb¶ Ao qð ddm. ꝙ tps ſacrificij incepit ab
abel. tũc em manifeſiũ eſt:licet foꝛte adã ſacrificiũ obtule
rit et docuerit ſacrificia offerꝛe. ſicut legitur in hiſtoꝛijs ꝗ;
docuit filios ſuos offerꝛe pꝛimicias ⁊ decias. Per abel at
manifeſtũ fuit pꝛioiin effectu ſacrificiuʒ offerꝛe. qꝛ ab ipᷣo
dr ecclia incepiſſe.qꝛ ipᷣe fuit pꝛimꝰmartir.ſicut hr ĩ euã⸗
gelio Math.xxiij. cũ dr a ſanguine abel iuſti vſq; ad ſan⸗
guinẽ zacharie.⁊ ibi facta ẽ diſtinctõ bonoꝝ et maloꝝ in
duabo ꝑſonis.ſ.abel et caym.l! Ao obiectũ aũt dᷣm.ꝙ ſi
adam n obtulerit ſacrificiũ.ipſa fides veri ſacrificij.ſ.re
demptoꝛis erat a pꝛincipio in remediũ: ⁊ illa in adã ſuffi
ciebat. Si vᷣo obtulerit ſacrificiũ licʒ non legat᷑:qð videt᷑
ex hoc ꝙ ſpũali mente pᷣditus erat: tũc etiã et illud reme⸗
dium ſtatim a pᷣncipio moꝛbi occurꝛit. vt ſic daret᷑ ſignuʒ
mũdatonis ab oꝛiginali.¶j Ad illud vᷣo qð obijcit᷑ ꝑ auẽtẽ
apfi. doᷣm ꝙ loqꝗtur de effuſione ſanguĩs rp̃i ꝗ effuſus eſt
in redemptõeʒ peccantiũ ⁊ remiſſionẽ pctoꝝ.Signũ autẽ
illiꝰeffuſionis nõ tm̃ fuit in veteri lege: ̊ tꝑe legis nature
ſicut ptʒ in abel 2 noe et abꝛahã ꝗ erãt capita:licet drñter
m ſtatꝰdiuerſos.abel eĩ nõ fuit pᷣncipiũ generatõis ſic ⁊
alij exemplar in fide.¶¶ Ad vltimũ vᷣo dom.ꝙ abel iuſtꝰ
erat ⁊ anteqᷓ offerꝛet:ſᷣ oñſio iuſticie erat in deuotõne ſa⸗
crificij. Juſtificatus aũt eſt in fide:fides eniʒ erat illud in
quo per ſe erat iuſtificatio.

Articulus quintus
into querit᷑ de duratõne ſacrificioꝝ. et vr̃ ꝙ
ſacrificia tꝑe legis nature nõ debeãt ceſſare ꝓ⸗
pter hoc ꝙ ea q̃ dictabat natura aliqͥ mõ ꝑma⸗
nere debeãt cum bis qᷓ erãt a gratia. ſicut natura ſe bʒ ad
gr̃am. vt q̃ eſt ↄꝑatio cauſaꝝ adinuicẽ:ea ſit ↄꝑatõ cauſa
toꝝ. Cum ꝙ natura ſimul maneat cũ gra:manebũt ſacri⸗
ficia tꝑe legis nature habite:cum ſacrificijs tꝑe legis gꝛa⸗
tie inſtitutis.¶ Hoc etiã videt᷑ ꝑ ſimile.pᷣcepta eniʒ moꝛa
lia q̃ indita ſunt a lege nature.ꝑmanẽt cum pᷣceptis legis
gre:pari & rõne ſe habebũt ſacr̃a ad ſacr̃a. Item maior
eſt ↄueniẽtia legis gre cũ lege natuꝛe:qᷓ legis moſayce cuʒ
lege natuꝛe.̊ lex moſayca veniẽs nõ euacuabat ſacriſicia
tꝑe legis nature babita:ergo nec lex gre euacuare debuit
ſacr̃a tꝑe legis nature habita¶ . Contra.oĩa in figura cõ
tingebant eis ſicut dr.j.Coꝛi.x · Sʒ veniente veritate cel⸗
ſare debuerũt figure: veniẽte veritate ceſſare debuerunt
ſacrificia.¶ Iteʒ ſacrificia legaliaqᷓ ꝓpinquioꝛa erãt ceſſa
rũt:&̊ et illa ceſſare debuerũt.q¶ Itez dr.j.Coꝛĩ.iiij. Cũ ve
nerit qð ꝑfeciũ eſt: euacuabitur qð ex ꝑte eſt. Sed ſacriſi
cia hmõi imꝑfecta ſunt.ſacrificia vᷣo legis gr̃e ꝑfecta: er⸗
go hec euacuãda erãt illis aduenientibo.¶ Item aug.con
tra Jauſtũ. Prima ſacr̃a q̃ obſeruabant᷑ pᷣnciatiua erãt
xpᷣi venturi.q cũ ſuo tꝑe xpᷣc impleuiſſet ablata ſunt.⁊ iðo
ablata:quia imꝑleta.Ex qͥ accipit᷑ ꝙ illa ſacꝛificia ceſſaꝛe
debuerũt. E qð dðm.ꝙ ceſſare debuerunt illa ſacrifi⸗
cia adueniente veritate ad quã ſunt oꝛdinata. Vnð dicit
aug:loq̃ns de ſilibo. Ideo mutanda erãt opoꝛtuno certo⸗
qᷓ; tꝑe.ne ipᷣa deo deſiderabilia vel certe in nobis accepta⸗
bilia:ac nõ potiꝰq his ſignificata erãt crederent᷑. Ad pᷣ⸗
mo aũt obiectũ rñdendũ eſt. ꝙ lʒ gra ſe habeat ad naturã
ſiẽ ↄplementũ eiꝰ⁊ qᷓ̃ntum ↄuenit ſi imul manẽ: nõ tñ ſic ſe
hẽbit ſacrificiũ ad ſacrificiũ.Qõ em̃ ſe hʒ natura ad ipᷣm
ſacrificium ſicut principalis eius cauſa:ſ̊ eadẽ eſt cauſa
hoꝝ ſacrificioꝝ ⁊ illoꝝ q̃ ꝓ diuerſo tꝑe ↄcedebant᷑.hec at
ↄcedebant᷑ ſuo tꝑe vt ad illa ꝑducerẽt.⁊ ideo illis adueniẽ
tibo impfecta ceſſaꝛe agruebat. Dũ em̃ hũanũ genꝰ erat g⸗
dem in ſtatu ꝑuuli.ea q ꝑuuli erant ei ↄcedebant᷑.cũ autẽ

ſecunda

erat in ſlatu adulti: euacuabantur ea que erant paruuli.
ßm illã ſimilitudinẽ quaz dicit apłs. Cum eſſem ꝑuulꝰſa
piebam vt ꝑuulꝰ.cum aũt factus ſum vir: euacuaui q eꝛãt
ꝑuuli.¶¶ Ao ſcdᷣm dðᷣm.ꝙ nõ eſt ſimile ð pᷣceptis legis na
ture:et de ſacramentis iullo tꝑe exhibitis que dicuntur ſa
crificia.pᷣcepta em̃ data erant ad faciendũvt illis mereꝛe
tur hõ habita gratia.Vñ cum coĩs eſſet gra qua hõ potu
it meꝛeri:ↄueniebat coĩa eſſe pꝛecepta.lʒ tꝑe legis gre ma⸗

gis exp̃ſſa. Sacrificia aũt data ſunt ad ſigniſicandũ illð

qð futuꝛũ erat in remediũ pcti oꝛiginalis et etiã actualis.
et ideo adueniente illo non opoꝛtuit manere qð ductiuuʒ
erat ad illud:cũ ex ſua vi nõ haberet illũ effectũ.¶ Ao ter
ciũ dõᷣm.ꝙ nõ eſt ſimile de ſacriſicijs legis nature reſpctu
ee q ſunt in lege gre:⁊ de eiſdem ſacrificijs reſpectu ecꝝ
que erãt in lege moyſi. Illa enim que erant in lege moyſi:
erant eiuſdẽ rõnis cũ his que erãt in lege nature. Vtraq;
em̃ erant ad ſignificandũ.et ideo bec ꝑ illa nõ tollunt᷑ ſed
ſunt eadẽ licet magis diſtincta. Illa vo que ſunt tempore
legis gratie efficaciã in ſe habent veritatis implete: 2 iðo
ſigna ducentia ad illã veritatẽ: ea habita terminant᷑.

rticulus ſextus

xto querit᷑ de ſacrificijs abel 2 noe 2 alieuʒ
tꝑe legis nature.Et pꝛio querit:cur illi ꝗ ꝑtĩe⸗
bant ad ꝓplm dei dicunt᷑ exhibuiſſe ſacrificia.
ndo querit᷑.Cur nõ om̃s in ſerie generatõnis· Ler
cio cur abel ⁊ noe et abꝛahã:nõ aũt yſaac ſed iacob ꝗ ſuc⸗
ceſſit. Nec de moyſe etiã legit᷑ dũ eſſet in egipto ſacriſicia
obtuliſſe. Quarto q̃ rõ in bis ꝑſonis.⁊ q̃re de Abel potiꝰ
dicitur qᷓ; de ſeth:cum ᷣm ſeth/ ꝓtendatur generatio.

d prunum ſic vide .S. j.
tur ꝙ ratio offerendi ſacrificia q̃ erant ſacramenta. com⸗
munis debebat eſſe.cum em̃ moꝛbus pct᷑i oꝛiginalis eſſet
ↄmunis:ad om̃es videtur ꝑtinere ſignũ remedij. Sacrifi
cium aũt erat ſignuʒ remedii:ergo ↄmunis debuit eſſe ra
tio offerendi ſacrificia d qð põt rñderi ꝑ hoc qð dĩc
aug. Rite celebꝛata ſunt ſacrificia in illo ꝑło.cuiꝰ regnuʒ

et ſacerdotiũ ꝓphetia erat venturi regis et ſacerdotis:ad

regendos et ↄſecrandos fideles in omibus gentibo. VUnde

ad deſignandũ ꝙ ex illa ſerie generatõnis ſuturus erat il

le qui eſſet verũ ſacrificium:dabat᷑ in ſcriptura ꝙ iſti offe⸗

rebant ſacrificia velut ſacramenta. Pꝛeterea.illi in ipſis

ſacrificijs intelligebãt illum ad quẽ oꝛdinata erant ſacrifi
cia.⁊ ita in rõne ſacr̃oꝝ. ꝓpter qð eis ↄgruebat hmõi ſa/
crificia offerꝛe.¶¶ Ad illud vo qð obijcitur.dðm eſt ꝙ licet
moꝛbo oꝛiginalis pcti cõmunis eſſet et doctrina illiꝰreme⸗
dij.ſicut apparet ex hiſtoꝛijs:tñ ofidentia ⁊ vera intelligẽ⸗
tia illiꝰremedij inꝗᷓtum tale:nõ fuit niſi in fidelibo ad po
pulũ dei ꝑtinẽtibo. Gẽtes eĩ vt chaldei ⁊ alij ſacrificia of⸗
ferebãt:pᷣ nõ cui offerꝛe debebant:nec in ſignũ remedij qͥ
offerꝛe debebãt. VUñ illis ſacrificijs abutebant᷑. In ſignuʒ
aũt repꝛobatõnis illoꝝ ſacrificioꝝ:legitur dñs non reſpe
xiſſe ad munera caym ꝗ erat caput maloꝝ.

Circa ſecundum ſic S. i.

obijcit. Om̃es em̃ illi ꝗ erant in illa ſerie generationis ad
pylin fidelem ꝑtinere vident᷑ vt ſic in aliquibo ſides ſerua
retuꝛ. Inmolatio aũt ſanguinis fuit antiqua res pᷣſignãs
paſſionẽ rpᷣi.pᷣm ꝙ dicit aug.ↄtra JFauſtuʒ. Antiqua res
pᷣnunciata eſt imolatõ ſanguinis:futurã paſſionẽ media⸗
toꝛis ab initõ generis hũani teſtificãs.Ad illos &̊ oblatõ
ſacrificioꝝ ꝑtinẽ videbat᷑:qᷓre ́ſcpᷣtura nõ facit mentõeʒ
niſi de paucis nonis le qð dom ẽ. ꝙ lʒ illi ad ꝓplm i
̊ fides fuaret᷑ ꝑtinerẽt?credit᷑ eĩ nõ defuiſſe fides a pᷣnci⸗
pio vſq; ad finẽ ꝗn Fuaꝛet᷑ in aliq̃.de paucis tñ legr vt oñ⸗
dat᷑ inimicis generatõis exẽplaritas fidei.⁊ illoꝝ ſigruʒ
in ꝗbo indicabat᷑ liberatõ futura ꝑ rpᷣm.⸗ ido in abel d q
legit᷑ pꝛio pᷣadã.In noe de qͥ legit ptꝰdiluuiũ.In abꝛaba
de quo ptꝰegreſſum chaldeoꝝ. In iacob ꝗ erat pꝛincipiuʒ
xij. tribuũ:lẽgituꝛ ꝙ hi ſacriſicia obtulert deo accepta.nõ

ꝙ alij nõ obtulerunt:ſed vt oſtendatur in illis fidei exem

laritas m diuerſa tempoꝛa. “
¶ irca tercium ſic S. iij.

obijcit᷑. In ſerie generatiõis fideliũ yſaac intermediꝰerat

inter abꝛahã ⁊ iacob et ei facta fuit ꝓmiſſio.ꝙ in ſemĩe eiꝰ

bñdicerent᷑ omes gentes ſicut hr.xxvj.geñ.de ipᷣo etiaʒ le
gitur ꝙ edificauit altare dño:⁊ ꝙ inuocauit nomẽ dñiꝓp⸗
pter ꝗd ̊ nõ legit᷑ ꝙ obtulerit ſacrificia ſicut de alijs ipſi
dño:cũ in ꝓmiſſione facta ei mentõneʒ fecerit dñs de ceri
monijs cum dictũ eſt. bñdicent᷑ in ſemine tuo om̃s gentes
terꝛe:eo ꝙ obedierit abꝛahã voci mee ⁊ cuſtodierit prece⸗

pta atq; mãdata ⁊ iuſticias ⁊ cerimonias legeſq; ſeruaue

rit.¶ Pꝛe. de ioſeph ꝑ quẽ filij iſrael deſcender̃t in egipt

ꝗ maxie fidelis erat dño.non legit᷑ ꝙ ſacriſicia obtulerit.

Silr moyſes dũ eſſet in egipto lʒ mentões fecerit de ſacri
ficijs.ſicut hr.viij.Exo.viã triũ dieꝝ ꝑgemꝰin ſolitudĩezʒ
⁊ ſacrificabimꝰdño deo nr̃o C qð dom. ꝙ multiplex
ꝓponit᷑ ratio de yſaac.qꝛ yſaac in ꝑſona ſua oblatꝰfuit in
olocanſtũ ⁊ ita pᷣſignauit xpᷣm ꝗ oblatꝰfuit in ſacrificium
vñ veriꝰpᷣſignauit ꝙᷓ illa ſacrificia q̃ fiebãt de pecoꝛibo vel
aĩalibo.Pꝛe.allegoꝛica rõ aſſignat᷑.qꝛ yſaac tenuit typũ
vite templatiue.Alij vᷣo typuʒ vite actiue.ↄtemplatia at
plꝰtendit in oꝛatõeʒ ⁊ meditatõeʒ. Vñ de ipᷣo legit᷑ ꝙ ĩuo⸗
cauit nomen dñi edificato altari:et egreſſus fuit ad medi
tandũ.Sacerificia aũt figurãt moꝛtificatõeʒ q̃ ꝓprie ad vi
tam actinã ꝑtinet:⁊ ideo dæ alijs ꝑſonis legit᷑ ꝙ obtulerĩt
ſacrificia in quiba vita actiua repñtat᷑.¶ Ad illud quod
obĩr de ioſeph.dðm eſt ꝙ ipᷣe etiã in ſuo facto tenuit ty pũ

xp̃ᷣi ꝗ venditꝰfuit ꝓ quodã nũero argentoꝝ:ſicut ⁊ xpᷣe vẽ⸗

ditus fuit.⁊ idem erat nũerus 'm nr̃am lr̃am. Pre.man
ſit in egipto.abhomiĩiationẽ aũt hẽbant egiptij ꝙ oues im

molarent᷑ ⁊ hmõi pecoꝛa.vñ dr̃.viij.Exo.abhominatiõeʒ

egiptioꝝ ĩmolabimꝰ deo nro.qð ſi imolauerimꝰ q̃ colunt
egiptij:lapidibo nos obꝛuẽt.Vñ nec ipſe nec moyſes legit᷑
ſacrificia obtuliſſe priuſqꝙᷓ recederẽt ab egipto:ſicut eĩ dic
mgj in hiſtoꝛijs.Oe thaurũ adorabãt in honoꝛe apis egi⸗
ptij.vaccã in honoꝛe yſidis.arietẽ ꝓ hamone.⁊ ido abho
minabile fuit eis ꝙ iſla imolarent᷑.In receſſu autẽ voluit
dñs agnũ immolare:in ty pũ veri agni ꝗ oblatus ẽ ad ex⸗
piatõeʒ nroꝝ pctoꝝ.¶ Si obijcit᷑ de abel.ꝙ ipᷣe typũ in ꝑ⸗
ſona ſua tenuit ipſiꝰveri ſacrificij in xpᷣo et ita nõ opoꝛtuit
aliud ſacrificiũ offerꝛe.dðm eſt.ꝙ in ipᷣo cum eſſet pꝛimuʒ
exemplar. ↄueniebat oĩmodã ꝑfectõeʒ ſacrificij deſignari.
intrinſecꝰſcʒ ⁊ extrinſecꝰ.in carne hũana ⁊ carne pecoꝛĩa
In carne quidẽ pecoꝛina ad denotandũ ꝙ in ſacrificijs a⸗
licuiꝰfieret ſignũ mũdatõis illiꝰpct᷑i qð aliũde ↄtractũ eſt
vñ et pr̃es offerebãt ⁊ de carne aliena offerebãt. In ſignũ
aũt veri ſacrificij qð nõ tm̃ eſt ad expiatõeʒ oꝛiginalis pec
cati ſ̊ etiã actualis:ↄueniebat ſignũ ſacrificij in ꝓpꝛia car⸗
ne.vt ſic in pꝛimo exemplari ꝑfectio ſignandi vtroq; mo⸗

do varetur intelliaiei. „„„
irca quartũſic . S.iiij.

põt queri.qre in tot ꝑſonis deſignat᷑ ratio exemplaris in
ſacrificijs. Aidet᷑ enim ꝙ ſufficeret ad rõnem exem plaris
oblatio ſacrificij ab vna vel duabo ꝑſonis.niſi aliq̃ adda⸗
tur dr̃ia in mõ ſacrificãdi vel in re ſacrificata.Ex ꝑte aũt
Jacob nõ videt᷑ aliꝗd dictuz niſi generałr cum dr ꝙ ĩmo⸗
lauit victimas.ſic hr.xlvj. Señ.⁊.xxxj.vbi dr. ꝙ imola⸗
tis victimis in monte ⁊c̃.ſuꝑuacuũ ̊ fuit ad rõnem exem
plaris dicẽ de ſacrificio iacob.¶¶ Pꝛe.de ſacrificio noe et
abꝛabã vtrobiq; tangit᷑ de pecoꝛibo ⁊ volatilibo.ꝛ ita qͥ ad
rõnem ſacriſicij nõ videt᷑ dria.¶ Pꝛe.ſeth.pᷣncipiuʒ gene
ratõis fuit ex ꝑte bonoꝝ.potiꝰ̊ ↄgruiſſet ad hñdum rõeʒ

erẽplaris pᷣmi diriſſe de ſacrificio ſeth qᷓ; ð ſacrificio abel

vt ſi B ẽplar ſigni redẽptõis ad poſteritateʒ
Ad quod dom. ꝙ hec dr̃ia oblationũ in ſacrificijs ſᷣm
as dr̃ias perſonarum.hac ratõne põt attendi.ſuꝑ illud

Exro.v.i Qomẽmeũ adonai nõ indicaui eis.glo.ꝑ ſucceſſi⸗

ones etatũ creuit dine cognitõis augmentũ. ñ maioꝛ fu

Lirc

tur.ꝙ nõ ſit ſacr̃m tꝑis illiꝰ. Sacr̃a em̃ dabant᷑ ĩ remedi‚/

it ↄgnitõ in rõne ſacrificij qð eſt ſacrẽᷣm data ꝑ noe:maior
vlteriꝰ ꝑ abꝛahã.QDð aũt reſiduũ fuit:additũ eſt ꝑ iacob.
marĩa aũt ⁊ multiplex exp̃ᷣſſio tꝑe legis ꝑ moyſen. in abel
em̃ expᷣmit᷑ ſacrificiũ in genẽ.ꝑ hᷣ̊ ꝙ dr in alia trãſlatõne:
inflãmauit dñs mũera abel.⁊ pᷣmittit᷑:abel obtulit de pri
mogenitis gregis ſui.In ſacrificio at᷑ noe vlterioꝛ facta ẽ
expᷣſio.⁊ rõne mũdicie ĩ oblatis:⁊ rõne dr̃ie oblatoꝝ cuʒ
dr̃.volucribo ⁊ alijs aĩantibo:⁊ rõne foꝛme ſacrificij cũ dr
olocauſta. In ſacrificio at᷑ abꝛabã addita ẽ dr̃ia ex parte
dr̃ie aĩantiũ pecoꝝ.ſ.⁊ volatiliũ:cũ dictũ eſt. vaccã triẽnẽ
capꝛã triennẽ:arietẽ annoꝝ triũ.Et ex ꝑte volatiliũ tur⸗
turẽ ⁊ colũbaʒ. In ̊ etiã ꝙ aues nõ diuiſit:pecora vᷣo di⸗
uiſit. In ſacrificio vᷣo iacob qꝛ iã diſtictũ erat ex ꝑte aĩan⸗
tiũ cũ plurałr dixit victimas.ſ̊ de libamibo nihil ad h̊ ex⸗
pᷣſſum fuit.ideo.xxxv.geñ.dr.ꝙ erexit titulũ lapideũ ĩ lo⸗
co qͥ locutꝰfuerat ei deꝰ.libans ſuꝑ eũ libamĩa ⁊ effundẽs
oleũ.p moyſen at᷑ in lege facta ẽ vlterioꝛ diſtinctõ ⁊ in ſa⸗
erificijs ⁊ in libamĩbo.vt ſic rõ ↄgnitõis ĩ vmbꝛa ſigꝝ ma⸗
gis ac magis augeret᷑.¶ Ad ſcðᷣm obᷣm dðm. ꝙ licʒ noe ⁊
abꝛahã ↄmunẽ hẽbant modũ in ſiłibo ſacrificijs:tñ ibi at⸗
tendit᷑ dr̃ia ſicut dictũ eſt.in expᷣſſione maioꝛi vel minoꝛi.
Maioꝛ eĩ expᷣſſio facta ẽ in ſacrificio abꝛabe qᷓ in ſacrifi⸗
cio noe. In ſacrificio at᷑ iacob lʒ nõ ſit maioꝛ expᷣſſio ex ꝑ/
te victimaꝝ qᷓ; in ſupᷣdictis:tñ additõ facta ẽ in expᷣſſione
libamẽtoꝝ.¶4:! Ad illud qð obr de ſetb:dm ẽ ꝙ lʒ ſeth eẽt
pᷣncipiũ generatõis carnalis ⁊ non abel:tñ magis ↄgrue
bat ipſi abel vt eẽt exẽplar fidei in ſacrificijs.alia.n.eſt ge
neratio ſpũalis ⁊ alia carnalis.⁊ ad diuerſuʒ pᷣncipiũ re⸗
ducunt᷑ ꝓprie.Pꝛe.abel fuit exemplar nõ tm̃ rõne ſacrifi⸗
cioꝝ q̃ obtulit exteriꝰdño:vᷣ rõne ſuipſius oblati.qð non
fuit in ſeth.⁊ idec illi magis ↄgruebat. ꝛe.in illo primo
facta fuit diſtinctio bonoꝝ a malis. Non negat᷑ &̊ gn ſeth
obtulerit ſacrificia.lʒ de eo nõ legat᷑ in ſacra ſcpᷣtura:ſed
cui magis ↄueniebat ratio exemplaꝛis ex dictis oſtendit᷑
Adbuc etiã querit᷑. ꝓpter ꝗd in canone miſſe nõ fit mẽ⸗
io niſi de ſacrificio abel ⁊ abꝛahe.de ſacrificio etiaʒ mel-
chiſedech ibidẽ fit mentõ.cũ tñ in geñ.legat᷑ ð oblatõe nõ
de ſacrificio.q Ad qð dðm ẽ.ꝙ in mũere abel pᷣmo pᷣfigu⸗
rabat᷑ ſacrificiũ xp̃i qͥ aù h̊ ꝙ a iudeis traditꝰẽ in moꝛtem
ſcðᷣo in ſacrificio abꝛahe de q̊ͥ h.xxij.geñ.vbi yſaac obla⸗
tus fuit in olocauſtũ ⁊/ p eo aries:in deſignatõeʒ ipſiꝰxpᷣi
ꝗ de volũtate pr̃is oblatꝰeſt in olocauſtũ.n ſacrificio vo
melchiſedech intelligebat᷑ xrpᷣe oblatꝰſub ſpẽ panis ⁊ vini
a ſeipo:et ↄñter miſterio ſacerdotis in ↄmemoꝛatõem.vel
ſi intelligat᷑ de mũere qð obtulit abel de pꝛiogenitis gre⸗
gis ſui:rõ põt hr̃i in hoc eſſe ſignuʒ illiꝰſacrificij qͥ pꝛimo⸗
genitꝰeſt oblatꝰ. ⁊ qa in hũanitate fuit oblatꝰ ſiue in ſiłitu
dine caꝛnis pcti: hoc figurat᷑ in ſacrificio abꝛabe de qͥ di/
ctũ eſt.⁊ qð quotidie offert᷑ ſub ſpẽ panis ⁊ vini ꝑ miſteri
um ſacerdotis euangelici in oblatõe facta a melchiſedech
intelligit᷑.qð etiã dictũ eſt ſacrificiuʒ vel hoſtia.non rõne
ſigni:ſed ratione ſignificati.

rticulus ſeptimus

Onſeq̃nter dom ẽ ð illo ſacr̃o tꝑe legis natuꝛe
qð fuit oblatio panis ⁊ vini facta a melchiſe.
tpᷣmo querit᷑ cuiꝰrei fuerit ſacrm. Scðo q̃ri
tur ſub duabo dr̃ijs. Tercio quare ꝑmanſit: cũ ſacriſicia
de pecoꝛibus in ſua rõne non ꝑmanſerint.

müũ ſic vide .S. j.

um.ij Aullũ aũt legit᷑ remediũ ꝑ illã oblatõeʒ datũ ſicut le
gitur de ſacrificijs ⁊ decimis:non ꝗ̊ videtur ↄputandum
inter ſacr̃a illius tꝑis. Pꝛe.qñ aplłs facit mentõnem de
ſacrificio melchiſedech.de oblatõne eius nõ facit mentõʒ
Hᷣ de decimis oblatis.de benedictõne etiam ipſiꝰmelchiſe⸗
dech. Ex quo videt᷑.ꝙ nõ ꝑtinet ad rõnem ſacr̃i. Pꝛc.ſi⸗

nẽ neceſſarioꝝ ipſis ꝗ erãt cũ abꝛahã videt᷑ referri.¶ Sʒ
ↄtrarium videtur ꝑ hoc qð dicit hiero.in glo.ſuꝑ illud cũ

cut hr in hiſtoꝛijs. Jla oblatio panis ⁊ vini ad e: ———M.

— — e—ees —– — —

= —

1.
ſi
ne
e
no
b

i.

¶ Nueſtio

dicitur.miniſterium noſtrum verbo ordinis.ſignatur nõ

ꝑ aaron irrõnalibo victimis ĩmolandis: ſed oblato pane
⁊ vino.i.coꝛꝑe dñi et ſanguine ↄſecrati.et ita in interli.di
citur.ſacramẽta hec noſtroꝝ ſacramentoꝝ ſigna fuerunt
Exr q̊ colligitur ꝙ ſacrin fuit et cuiꝰrei fuerit ſacramentũ
4Pꝛe.ſi baptiſmus et temꝑe legis nature ⁊ temꝑe legiꝰ
moſayce ſignũ aliquod babuit:ſacrificium aũt altaꝛis ſi⸗
gnum habuit aliquod temꝑe legis moſayce: ꝓpter quid
ſimiliter nõ haberet tem ꝑe legis nature..¶ Pꝛe· hoc ſacꝛa
mentũ rõne ↄtinentie? ſignificatõnis digniſſimũ reputa⸗
tur:licet nõ rõne efficacie.Opoꝛtuit & in lege natuꝛe q̃ pꝛe
ambula fuit: aliquod ſignum illius pᷣceſſiſſe nõ autẽ videt᷑

in alio qᷓ; in oblatõne panis et vini a melchiſedech:ᷓ obla
tio panis et vini fuit in ſi nan uad )crenatn eſt.
reſpondendũ ad obiectum in ↄtrarium.ꝙ in hoc conue
niebant omia illa ſacramenta ꝙ data erant in ſignum ve
ritatis in rpᷣo et in ecclłia rõne ſacramentoꝛũ vel operum.
illa ᷣo habuerũt ſecum quoddã remediũ que offeꝛebant᷑
a multitudine vel offerꝛi poterãt:ſicut fuit de ſacrificijs 2
decimis.oblatõ aũt iſta nõ fuit cuiuſcũq; in figura ſic nec
oblatõ panis ⁊ vini in ſacramento altaris. Et ſi dicat᷑ ꝙ
aliqð dabat᷑ remediũ.patet ꝙ ſignificauit remediunʒ cum
ſignificauit ipſum ſacr̃m altaris.Datio oũt remedij intel
ligi poterat per hoc quod adiungit᷑ benedictõ.vt in hoc qᷓ
dam manifeſtatio in coꝛpoꝛe ecclie intelligeret᷑.¶¶ Ad ſecũ
dum vᷣo dicendũ.ꝙ in hoc ꝙ aplus fecit mẽtionẽ de bene⸗
dictõne ſacerdotali:dat intelligere illam benedictiõeʒ ſub
ſpecie panis et vini.i¶¶ Ad tercium vo dicendũ.ꝙ illud qð
Dicitur in hiſtoꝛia ſumitur a Joſepho:qui tm̃ lralem re⸗
ſpicit intelligentiam.

¶ Gecudo queritur S. ij.

quare ſub duabo drijs rerum ſcʒ panis ⁊ vini hoc ſactẽ̃m
deſcribebatur.cũ enim ſit vnum ſacramentũ:vnum cõue⸗
niebat eſſe ſignum.¶ Pꝛet᷑.vna eſt gratia quã reſpicit hoc
ſignũ.ſacramentum em̃ vnum dicit᷑ reſpectu vniꝰ gratie.
Pꝛe.in lege moyſi vnũ erat ſignum ſ apaſcalis:
pari ꝗᷓ ratõe videt᷑ tꝑe legis nature.¶ Ad quod dicendũ
ꝙ licet ſit vnũ ſacramentũ reſpectu vnitatis gẽe:nihilomi

nus tñ qꝛ duo ſunt ſignata eoꝛpus xpᷣi et ſanguis:duo di⸗

cunt᷑ ſigna in lege gratie q̃ et ſacramenta etiã dicunt᷑.ſcili
cet ſpẽs panis et ſpẽs vini.In figura aũt hoꝛum temꝑe le
gis nature erãt duo ſigna.Non aũt ſic fuit in lege moyſi.
quo ad hoc em̃ ꝓpoſitum eſt ſacerdotium melchiſedech ſa
cerdotio aaron ſiue leuitico.vñ dicit᷑ in pᷣs. Tu es ſacer⸗
dos ineternum ſm oꝛainẽ melchiſedech.⁊ dicit glo.qꝛ pa
nem ⁊ vinũ in coꝛpus ⁊ ſanguinẽ ſuum ↄſecrauit xpᷣc.cu⸗
ius ſacrificij ſimilitudinẽ pᷣmiſit melcbiſedech:victime at
tranſierũt pᷣm oꝛdinem aaron:licet ꝗ̊ quo ad vnitatem ſi⸗
gni magis eſſet ſiłlitudo in lege moyſi.agnꝰenim paſcalis

repñtabat xpᷣm ꝓ nobis immolatũ:tñ quo ad ↄditionem

ſigni eſſentialẽ:maioꝛ eſt ſimilitudo in oblatõne melchiſe
dech. . aũt ſacerdotiũ melchiſedech pᷣferatur ſacerdotõ
leuitico.nõ tm̃ põt attendi ex hoc:ſed ex alijs rõnibo quas
aſſignat apłs.vij.ad Heb.

Tercio queritur (S. in.

de ꝑmanentia foꝛme buiꝰſacr̃i:cum ſacrificia de pecoꝛibo

nõ remãſerint.Sie em̃ ſacrificia ſignificabãt vnũ ſacrifi⸗

cium qͥ adueniente illa ceſſerunt:ſic adueniente vᷣo ſacrifi

cio ſiue vᷣo pane.debebat ceſſare panis figuratiuꝰ.q¶. Iteʒ
circũciſio ceſſit aqueniente baptiſmo q̃ data erat ĩ figurã
baptiſimi.pari rõne ſignum panis? vini qð offerebat᷑ a
melchiſedech debebat cedere adueniente vᷣo pane vite ð q̊

dicit᷑.vj.ioh.Ego ſum panis vite ꝗ de celo deſcendi.ſi ꝗs

mãducauerit ex hoc pane viuet ineternum. 4. Pꝛe. alia ſa
cramẽta euacuata ſunt m ſuas foꝛmaa. q̃re &̊ remãſit il⸗

lud in ↄſimili forma d qð dom eſt. ꝙ nõ eſt ſile de H
ſacro ⁊ de ſacro qð eſt lacrificiuʒ. Sactᷣm em̃ quod eſi fa⸗

crificium erat in ſoꝛma que data fuit in onus magnũ eniʒ

ſecunda

fuit onus tot mactare genera animalium. Pꝛe.non ſerua
batur ibi illud quod ↄueniens erat humane nature: p qðᷣ
inconueniens ſcʒ effuſio ſanguĩs. In hoc aũt ſacr̃o ſeruna⸗
batur forma ↄueniens humane nature. que nõ eſtĩ onꝰ
ſed in quandã iocunditatẽ.ſᷣm ꝙ dicit hug.ne humana ĩ⸗
firmitas ↄtractum carnis in aſſumptõne hoꝛreſceret:con
ſueti et principalis edulij ſpẽ illam velauit ⁊ ſic ſummẽdã
Apoſuit.vt ſenſus in vno foueretur et fides in altero edifi
caretur. Et ↄſimilem ſententiaʒ dicit Joh.dama.Conue⸗
niens eſt homim comedere panem et bibere vinum. ꝓpteꝛ
quod ſub eis ſignauit coꝛpꝰet ſanguinẽ xpᷣi.Ex hac ẽᷣ rati
one remanſit foꝛma pamis ⁊ vini:nõ forma ſacrificij ð pe
coꝛibus et hmõi animantibo. Ad ſecundum vo qð obie⸗
ctum eſt de circumciſione dicendum eſt.ꝙ illud ſacramen
tum graue erat ſuſtinenti ratõne paſſionis facte in carne.
et erat ꝑticulare quia in remedium ſexus maſculim.⁊ ra⸗
tione membꝛi in quo fiebat.ratõne etiam effectus imper⸗
fectum.et ideo ↄuenienter ceſſit illo ſacramento quod eꝛat
leue ad ſuſcipiendũ:⁊ qð erat vniuerſale rõne ꝑſonarum
et rõne effectus ꝑfectum. Sacramentuʒ aũt quod erat in
oblatõne melchiſedech rõne foꝛme in ſigno non erat gra⸗
ue:ſed imꝑfectum erat ex ꝑte effectus.ex ſe em̃ non dapat
ſanctificationẽ: licet daret intelligentiam ſignificationis.
et ideo quo ad hoc ſucceſſit ꝑfectum ſacramentũ manente
ↄſimili foꝛma in ſigno.¶ Ad tercium vo dicenduz. ꝙ diſſi⸗
mile erat in iſto ⁊ in alijs ſacramentis ꝓpter dictam canſã
hoc tamen attendendum eſt.ꝙ in oblatione melchiſedech
erat tota ſubſtantia panis et vini. In ſacramento vo alta
ris facta tranſſubſtantiatõe remanẽt tm̃ ſpecies:et ẽ verũ
coꝛpus et verus ſanguis ſub ſpeciebo. et ita aliter oblatio
melchiſedech ſignum:⁊ aliter oblatio in altari facta ↄſec̃
tione. Ibi em̃ erat res ſignificata nõ ↄtenta:hic auteʒ res
ſignificata ⁊ ↄtenta:et ita ꝑfectio ſacramenti.

lembꝛum quintum

Onſequenteꝛ querit᷑ de ſacramento decima
tionis.Circa quod pꝛimo queritur de ſigno
Scðo querit᷑ de effectu. Tercio de tempoꝛe
oꝛdinationis illius ſacramenti. Quarto de
ne vel ſuo oppoſito.

ticuius primus

Irca pꝛimũ querit᷑ cuius fuerit ſignum et ſᷣm
quã ſimilitudinem.et videtur ꝙ ſignum fuerit
eremiſſionis peccati ꝑxpᷣm. ꝑ hoc ꝓ dicitur ad
vij ſuꝑ illud quod dicit leui eſſe decimatus. dicit eĩ
NAug. E illud qð curabat᷑ decimabatur. et ideo leui erat
decimatus non vpᷣc.Reſtat ꝙ decimatio fuit ſignũ ipſius
liberationis future ꝑ xpᷣm:que liberatio fuit aboꝛiginali
peccato. Hoc etiã videtur ꝑ hoc ꝙ fides cum hmõi oblati
onibo in ſignũ erat remiſſionis oꝛiginalis peccati ante in
ſtitutõnẽ circũciſionis.iQunq; em̃ defuit remediũ oꝛigĩa⸗
lis moꝛbi.Dicit᷑ etiaʒ in hiſtoꝛijs ꝙ adam docuit filios ſu
os offerꝛe hmõi oblatões vt placaretur dñs.hoc auteʒ ad
quid erat niſi ad ſignificandũ liberationẽ ꝑ xpᷣm futuram
4 Contra. decima nõ habet ſimilitudinẽ reſpectu ipſius
remiſſioms ſiue liberatõmis.Signum aũt quod eſt ſacra
mentum ſimilitudinẽ habet reſpectu rei ſacre cuius eſt ſi
gnum.non gꝗ̊ᷓ decima eſt ſignũ liberationis ſiue remiſſiõis
oꝛiginalis pct᷑i.¶ Prete. qui offert decimam nouem ꝑtes
retinet et decimam deo ſanctificat.ſicut ille qui offeꝛt pꝛi⸗
micias ꝑtem quandã deo offerat ſcʒ ꝓpoꝛtõeʒ inter q̃dra⸗
geſimam et ꝗnquageſimã. In hoc aũt videt᷑ ſignificari ſi⸗
militudo initij oꝑis ⁊ ↄſummatõis qð totũ deo attribuẽ⸗
dum eſt. Videt᷑ ergo ꝙ ſimilitudo decimatõnis ad meri⸗
tum boni oꝑis referatur:nõ ad liberatõneʒ pet᷑i ſiue ad li
beratöez. A ab dicendum eſt. ꝙ decimatõ pᷣfiguratio
fuit reſtauratiõis hũani generis.ſᷣm ꝑtem ſaluandoꝝ ad
denariũ a qͥ cecidit hõ ꝑ pcẽ̃m oꝛiginale.angeli em̃ ĩ nouẽ
oꝛdinibus ſunt cõſtituti bomo vᷣo quaſi in decimo oꝛdine
ſicut preſignatur.xv.Luc.d muliere q̃ hbabuit dragmas

decem et ꝑdidit vnam. Iſta ðᷣo reſtitutio nõ fit ad denari⸗
um niſi ꝑ ſeꝑatõeʒ fideliũ a maſſa ꝑdita. q̃ facta eſt vᷣtute

gfære liberãtis ꝑ paſſionẽ xp̃i:ſic ꝙ̊ decimatõ hãc ſeꝑatõneʒ
ſigniſcat cũ illa reſtitutõne.¶ Ad obiectum g̊ dðm eſt. ꝗ

ſilitudo attendit᷑ inter decimatõeʒ ⁊ q̃ſi ecime ꝑtis fide⸗
lium ſeꝑatõeʒ. Sic hic decima viſibilłr offert᷑:ita ꝑ xpᷣm ĩ⸗

nuiſibiliter decima ꝑs q fuit fideliũ deo offerebat. ¶ Ad ſe

cundũ vᷣo ddᷣm.ꝙ decima quoddã habuit ſignificatũ.inq

tum pᷣſignat liberatõeʒ ab originali pcto ꝓ tꝑe.et inqtuʒ

deſignat ↄſummatõneʒ boni oꝑis ĩ merito.⁊ hoc mõ deci
me ⁊ pᷣmicie ſᷣm ꝙ remanſerũt in lege:hãc habuerũt ſigni
ficatõeʒ ſibi axpꝛopꝛiatã.hic aũt loꝗtur de illa ſignificatõ
ne quã hũit oblatio decimarũ in Eimtlud tꝑe.ꝓut erat in
remediũ moꝛbi:nõ ꝓut erat in ꝓfectũ meriti.lʒ facta dᷣle
tione oꝛiginalis ꝑ gram ↄñter poſſet ꝓcedere ad ꝓfectum
meriti · Mec eſt ↄtrariũ vnũ et idem ſignũ ſᷣm diuerſas ſi/
gnificatõnes:diuerſe eꝛe ſignificata.

rticulus ſecundus

Ecũdo querit᷑ de effectu.vtrũ aliꝗs fuerit effe⸗
ſacri: Qõ videt᷑.baptiſmꝰ enim ꝓ ſuo
tempe ẽ in remediũ ꝑfectũ. Cirrũciſio etiaʒ ꝓ ſuo tꝑe fuit
in remediũ.pari g̊ rõne oblatio q̃ pceſſit cuʒ fide debebat
eſſe in remediũ.oblatõ aũt nõ niſi in ſacrificijs ⁊ decimis
g̊ oblatio decimaꝝ aliquẽ habuit effectũ. Pꝛe.qð decĩa⸗
batur curabat᷑.hoc aũt nõ eſſet niſi oblatio decimaꝝ quã
fecit abꝛahã tꝑe melchiſedech aliquẽ effectũ hr̃et curatio⸗
nis.h̊ qð hʒ effectũ curatiõis hʒ aliqð remediũ ↄtra pcẽm

vel penã oblari cecimaꝝ aliqueʒ hẽbat effectum.
4 Contra.beda dicit ponẽs ſilitudinẽ inter circũciſioneʒ
7 baptiſma. ꝙ ↄſimilẽ effectũ habuit:excepto ꝙ ianuã ce⸗
leſtis regni nõ aperuit.de oblatõne vᷣo decimaꝝ ꝓ ſuo tꝑe
non dẽ ꝙ ↄſimilẽ effectũ habuit: nõ ergo videt᷑ ꝙ oblatio
decimaꝝ hmõi hʒ effectũ.¶ Pꝛe. ſi habebat hmõi effectũ
nõ tm̃ illi ꝗ deſcendũt ab abrahã poſtea fideles curati eſ⸗
ſent ab oꝛiginali pcto:ł̊ etiã alij ꝗ erant in lũbis abrahe.
Et ſi foꝛte dicat᷑ ꝙ hmõi oblatio facta non valuit illo tꝑe
niſi ꝓ iam natis ſuꝑ qͥs ferebat᷑ intentio offerẽtis. ꝓpt go
nõ legit᷑ ꝙ abꝛahã vel alig ali fideliũ ꝓ iam natis ſu
is decimas obtulerint d qð dm.ꝙ ſacr̃m decimati
onis nõ habuit ex ſe effectũ ſuũ quẽ ſignificabat.¶ Adob
iectũ in cõtrariũ dõm eſt.ꝙ nõ fuit ſimile de ſacrificijs et
cecimis ⁊ circũciſione et baptiſmo.ſᷣm em̃ dr̃ias tempoꝝ
fuit differentia in ſacramentis. Pꝛimo em̃ fuerũt ſacmẽ⸗
ta ad ſignificandũ:deinde ad efficieudũ. Ad efficiendum
aũt dupkr. Pꝛimo modo ſᷣm ꝙ fuit in circũciſione. Scðo
Fm ꝙ fuit in baptiſmo.Quia ergo ſacr̃jDm decimatiõis de
primis fuit:ad ſigniſicandũ fuit oꝛdinatũ.⁊ ſi ibi fuit effe
ctus:aliũde fuit.recte igit᷑ aſſignat᷑ differentia buiꝰſacra⸗
menti ad alia duo.¶ Ad ſcðᷣm dm. ꝙ licet illud qð deci⸗
mabat᷑ curabat᷑.nõ tñ decima faciebat illũ effectũ: ſed ſi⸗
gnificabat illũ fieri ꝑ rp̃ᷣm. Decima eniʒ nihil aliud fuit
ꝙ pꝛeſignatio liberatõnis future per xpᷣm. Põt aliter dici
m hugo.ꝙ oblatio decimaꝝ fuit remediũ ↄtra oꝛiginale
pet̃ᷣm.i ec facit beda mentionẽ de decimis:gꝗa intendit ſo
lummodo ↄꝑare ſacramentuʒ circũciſionis ad ſacr̃m ba⸗
ptiſmi. Nec facit ſcriptura mentionẽ de remedio decima⸗
rum ↄtra oꝛiginale:qꝛ non fuit ad hoc inſtituta decima:ſᷣ

potid inſti icit hug.ſicut fuit de ſacrificio.
Articuius tercius

Erxcio querit᷑ de tꝑe oꝛdinatõis hꝰ ſacramenti

cina aliqua debebat curꝛẽ cũ moꝛbo. moꝛbo at
cepit ab adam. in adam om̃es peccauimꝰ:ergo aliq̃ medi
cina ↄtra meꝛbũ tũc tꝑis debebat dari. Si ̊ medicia iſta
fuit ſacr̃m decime:vt ↄfiguret᷑ homo ad ſact̃ᷣm ſignificatũ
ꝑ decimã:tũc adã pꝛio debuit offerꝛe decimas.q⸗. Si foꝛte
Diceret᷑ ꝙ adã intellexit illud remediũ oꝛigialis pcti ꝑ in⸗
ſpiratõeʒ diuinã. nec optuit aliud ſignũ hre. Tũc querit᷑
qre filij eiꝰnõ pꝛio obtuler̃t decias ſic legunt᷑ obtuliſſe pꝛi⸗

a⸗ em̃ ꝙ incepiſſe debuiſſet ab adã.qꝛ medi

micias.ſ̊ de pꝛimicijs legit᷑ añ diluniũ: de decimis vᷣo ptꝰ
¶ Iteʒz ſi pꝰdiluuiũ ↄpetebat ſacrẽ̃m deciaꝝ.q̃re nõ legr̃ de
noe iße obtulerit decias.ſ̊ abꝛabaʒ legit᷑ eẽ pꝛimꝰꝗ deci
mas obtulit.¶ Ad h̊ etiã ꝙ pꝛiꝰofferꝛe debuit adaʒ 2 filij

eiꝰ.vr facẽ qð dĩc męr ĩ hiſtoꝛijs.q credit᷑ adã in ſpũ docu

iſſe filios vt deo offerꝛẽt decias ⁊ pᷣmicias.¶ Ad primuʒ
dðm ꝙ nunqᷓ; defuit mediciĩa etiã tꝑe legis nate.qꝛ gra fi⸗

dei nunꝙᷓ dfuit.et hec fuit vltis medicina q̃ ſꝑ durauit ex
q̃ fuit purgatõ macule oꝛigĩalis.¶ Ad illud vo qð obr.q̃
re vltra iſtud remediũ generale datũ fuit ſignũ ſenſibile.
Rñ.ꝙ nõ om̃es erãt mẽte ſpũali pᷣditi vt intelligerẽt illud
ſpũale remediũ.⁊ qꝛ inclinati erãt ad ſenſibilia data ẽ no
ticia fidelibo.vt ꝑ ſigna ſenſibilia manuducerent᷑ ad reme
diũ ĩtelligibile.⁊ diuerſa ſigna data ſunt ᷣm diuerſa tꝑa
Mꝛo quodã.n.tꝑe obtuleꝛũt pᷣmicias ſicẽ factũ añ diluuiũ
fuit ſic hr̃ de abel.ſicut em̃ ꝗ dat pꝛimicias deo. ꝑtem mĩo
rem offert et maioꝛẽ retinet:ita ſignificat᷑ ꝙ dñs diminu⸗
it.de ↄcupiſcentia oꝛiginali.maior tamẽ pars ↄcupiſcen⸗
cie remanet. Quia vᷣo creuit languoꝛ ↄcupiſcentie.nõ ſo⸗
lum ex oꝛiginali pcto:ſed ex actualibo carnalibo. et ſpiri⸗
tualibus vſq; ad tempꝰabꝛahe. Mam carnalis pct᷑i mul⸗
tiplicatio fuit vſq; ad diluuiũ.ſpũalis vᷣo peccati poſt di⸗
luuium ſicut in edificantibo turꝛim babel: recte abꝛabam
cui dictum eſt ꝙ egrederet᷑ de terꝛa ſua ⁊c.qui credidit ðo
et reputatũ eſt ei ad iuſticiã:obtulit decimas.ad deſignan
dum ꝙ ſicẽ maioꝛem pꝑtem offert qui offert decimas q; qui
offert pꝛimicias:ita ſignificaret᷑ poſt crementũ ↄcupiſcen
tie maioꝛ diminutio.et ſicut ille obtulit pꝛimicias pro di⸗
minutõne oꝛiginalis ↄcupiſcentie:ita iſte obtulit decimas
pꝛo diminutõne ↄcupie ex oꝛiginali ⁊ actualibo acte. Sic
ergo pʒ q̃liter oblatõnes q̃ erant in poꝛtõnibo rerũ erant
in remediũ oꝛiginalis peccati ſᷣm tꝑis dr̃ias.ex bis patʒ
quare de adam non legit᷑ ꝙ obtulit decimas et pꝛimicias:
de abel legit᷑ ꝙ obtulit pᷣmicias:ꝗ ptꝰadã pꝛimus vere fiö⸗
delis fuit ante diluuiũ.ptꝰdiliuuin et ꝓ gꝛeſſum ydolatrie
ri glbeout⸗ decimas abꝛabã ⁊ ꝑ ſoluunt᷑ obiecta.

ulus quart?

Onſequenter ꝓcedendũ eſt ad q̃rtã qõneʒ qua
querit᷑.quaꝛe nõ ceſſauerũt decime. videt᷑ ei ꝓ
cbuerũt ceſſare.ſicut eĩ adueniente baptiſmo
ceſfauit circũciſio:ita adueniente circumciſione videt᷑ ꝙ
debuerũt ceſſare decime.cũ in remediũ eiuſdẽ eſſent ⁊ ꝑfe
ctius videbat᷑ circũciſio. ¶ĩPꝛeterea.adueniente veritate
ſigta:ceſſare ↄgruebat ſignum qð ducebat ad ſignificatũ.
ergo cũ veritas ſignificata ꝑ decimas eſſet liberatio futu⸗
ra ꝑ xp̃ᷣm paſſum:recte tunc ceſſare debebat decimatõ ſᷣm
illud ſigna receſſerũt ſignificata remanẽt. Itez primicie
pluribo locis ceſſauerũt ⁊ fit ↄmutatõ in oblatiões quoti⸗
dianas. paꝛi rone debuit fieri ceſſio decimaꝝ vel ↄmu⸗
tatio d quod dõm.ꝓ nõ eſt ſilis ↄꝑatio decimaꝝ ad
circũciſioneʒ et circumciſionis ad baptiſmũ.mutatumq;
eſt graue in leue.cum ſucceſſit baptiſma circũciſioni. de il
lo enim onere legis dictuʒ eſt. hoc eſt onus qð nec nos nec
patres noſtri poꝛtare potuimꝰ.xv.act᷑.de alio dictum ẽ.xj
Aath. Jugum meũ ſuaue eſt et onus meũ leue.cum aũt
decimatõni acceſſit circũciſio minus graui adiunctum eſt
magis graue.magis em̃ graue eſt vt de coꝛꝑe ſuo aliquid
dematur vel ſubtrabat᷑: ꝙᷓ vt ſubtrahat᷑ de rebus: et ideo
hoc cũ illo manſit.⁊ decime aliũ habuerũt effectũ.ſic oſtẽ⸗
ditur in lege moyſi NQume. xviij.date em̃ erant in ſuſtẽta⸗
tionẽ leuita ꝝ. Pꝛetẽa.decimatõ erat q̃i de lege nate.ex
at᷑ nate inclinabat ⁊ ĩ timoꝛẽ ꝗ erat legis veteris pꝛicipali
ter:et in amoꝛẽ qui erat legis noue pꝛincipaliter.ſic q̊ᷓ lex
nature manſit cũ lege veteri et cũ lege nona:ita decimatio
mãſit cũ vtraq;.⁊ ſic timoꝛ ſeruilis euacuat᷑ ꝑ amoꝛeʒ:ita
lex vetꝰꝑ nouã legẽ eſt impleta.¶ Ad ſcdᷣm dom ẽ.ꝙ ſʒ ſig
tuʒ ꝑ decimatõeʒ venerit:nibilominꝰnõ ↄpletũ fuit ſignũ
qᷓtuʒ ad h.ꝙ facta fuit ↄpletõ denarij ꝑ quã ruina ãgelica
reſtauraꝛet᷑.de q̃ dr in pᷣs. Judicabit in natiõibo implebit
ruinas. Pꝛet᷑.manet etiã qᷓtuʒ ad aliũ vſuʒ decimatõ ĩ le⸗

i
i

3
f
x
e.
d

ne
da⸗
iu

en⸗

ini

s
ic
int
at,
:
ſi
mie

— — — ——

ſi

gi
ſe
tio
1e
4

e noua ſicut fuit ad alium vſum in lege reteri Mũe. xviij.
Ad terciũ dom eſt. ꝙ nõ eſt ſimile ð pꝛimicijs ⁊ decimis
Decima em̃ certã ꝑtem deſignat:pꝛimicie vðᷣo non deſigna
bant certã quãtitatẽ in ꝑte.ſᷣ ſicut dr̃ in decretali.ꝑs pri⸗
miciaꝝ fuit inter qdrageſimã ⁊? qnqgeſimã: ideo ↄueniẽ
ter fiebat mutatio in oblatõnes qͥtidianas ſiue ſolẽnitatũ
teteꝛminataꝝ Fm ↄſuetudinẽ alicuiꝰterꝛe.ſignũ tñ qͥddaʒ
ꝑ decimas futurũ eſt: ꝓter qðᷣ ↄueniẽter adhuc manet ſi⸗
gnum. D ſignatũ ꝑ pꝛimicias ablatũ eſt. Ille em̃ ſignifica⸗
batur ꝗ fuit pꝛimicie doꝛmientiũ.ſignant᷑ etiã bonoꝝ ope
rum initia q ſigna ſunt impleta.⁊ ideo pꝛimicie in ratõne
pꝛimiciaꝝ non manſerũt ſᷣ in lege veteri lege natre. re⸗
manſerũt. ſignificãt em̃ quod impletuʒ eſt quemadmodũ

ler erat impleta. .
ueſtio. ij. de congruitate

tꝑis quo inſtituta ſunt ilia ſacramenta.

Acto de eſſentia ſa⸗

ramentoꝝ tꝑe legis nature. Conſequẽ
er doᷣm ẽ de ↄgruitate: hoc em̃ tercio fn⸗
it dom ſicut ſup̃ habitũ eſt. Congruuʒ aĩ
eſt aliquid vel ga ↄueniẽs. vel neceſſariũ
vel qꝛ vtile. Pꝛimo g querit᷑ vtrũ ↄueniebat illa tunc eſſe
ſiue aliqua erat illoꝝ indigentia. Scðo vtrum erãt nccia
ad ſalutẽ.Cercio vtrũ erãt alicuiꝰmeriti ſiue vtilitatis.

mbꝛum primum

Irca pꝛimũ ſic.ꝙ nõ fuit indigẽtia aliq ex⸗
pᷣſſionis hoꝝ ſacroꝝ duꝛante lege nat᷑e vide
tur. ſicut em̃ pᷣcepta legis nature nõ fuerũt
exp̃ſſa exterius.ſᷣ ex dictamie legis habita:
ita videt᷑ nec ſacr̃a exteriꝰdebeãt hr̃e expᷣſſioneʒ.ſ̊ tm̃ ex
dictamĩe legis nature eẽnt accipienda.⸗ VPꝛe.natura et ſi
tũc aliqᷓntulũ inclinata erat.tñ robur hũit tũc maiꝰqᷓ po⸗
ſtea hũit vel mõ bẽat.ſicut de aliqͥ infirmo ꝗ foꝛtẽ bʒ natu
ram vt ſe poſſit a moꝛbo liberare ſine medicina exterioꝛi:
ſic videt᷑ ꝙ tũc tꝑis nõ indigẽt remedijs exterioꝛibo. ſaẽ⸗
menta ſunt remedia exterioꝛa: vñ nõ videt᷑ ꝙ tũc illis in⸗
digeret... Pꝛe.ſi indigebat tũc ſacr̃is tanqᷓ medicinis ꝓ⸗
pter nature vulneratõem. cũ tot modis in genere tũc eſſet
vulnerata. quot modis ẽ nũc vulnerata lʒ nõ ſub tot diſſe
rentijs illoꝝ geneꝝ: ſacr̃a aũt ſumant᷑ in ↄꝑatione ad ge⸗
nera vulnerũ:tot eſſent tũc ſacr̃a q̊t modo. Sʒ boc nõ vi⸗
temus.nõ ꝙᷓ fuit ↄueniẽtia vt videt᷑ niſi duoꝝ ſacr̃orũ:ſci⸗
licet vniꝰatra petm oꝛiginale: ⁊ alteriꝰotra pcim actuale.
Item hõ abductꝰerat a deo peccãdo ſcʒ ꝑ ſenſibilia. Si
Raseuel ↄueniebat ad deũ:̊ erat ꝑ abſtractõeʒz a ſenſibili
us. ſacra autẽ erant ſenſibilia: ̊ nõ ꝑ iſta reducendꝰerat
hõ ad deũ:qᷓ nõ erãt ſacr̃a ↄuenientia.Et eſt ſiłe.cũ pecca
rent boĩes colẽdo ydola q̃ erãt ſenſibilia.nunꝗd ad tollẽ/
dum erꝛoꝛẽ fuit ↄueniẽs alia ſenſibilia ponẽ q̃ tollerẽt vel
ꝑ q̃ abducerent᷑ ab erꝛoꝛe:vel oĩno eos abſtrabẽ a cultura
ſenſibiliũ. vt deũ ꝗ eſt oĩno intelligibilis adoꝛarẽt.⁊ ↄſtat
ꝙ vltimũ fuit ↄueniẽs. Vñ deut.nij. dẽ. ꝙ nõ facerent ali⸗
quã ſiłitudinẽ vel imaginẽ reptiliũ vel iumentoꝝ 2c. VUndðᷣ
iudei er ̊ redarguũt xpᷣianos ꝙ aliq̃s hñt imagines:cuʒ
deũ colant inuiſibilẽ.ꝑ ſile q̊ videt᷑ ꝙ tꝑe legis nature non

cõueniebant ſacra q na ſenſibilia vt hoies reduce⸗
rent ad deũ.¶¶ Ad qð dom eſt. ꝙ aliud fuit de pᷣceptis le⸗
gis nature: ⁊ de ſacr̃is qᷓ illo tꝑe cucurꝛerũt. Nam pᷣcepta

erãt oĩno habentia obligatõeʒ a natura. et implicita erat
in ipſa:ſacr̃a vo eſſe ſuũ nõ habebãt a natura p ex diuina
inſpiratõne inclinãte aliq́ͥ mõ naturã. ideo regrebat᷑ er
quedã expᷣſſio ſacr̃oꝝ.¶ Ad ſcdᷣm dðm.ꝙ licet nat᷑a tunc
eẽt foꝛtioꝛ qᷓ modo:nihilominꝰqꝛ vulnerata erat ſpũaliteꝛ
remedijs indigebat ꝑ qᷓ curaret᷑.ſᷣ ſicut dĩc hug. pauciori⸗
bus indigebat nũc qᷓ tuc indiguit.iQAec eſt ſiłe de infirmo
coꝛꝑaliter cuiꝰnatura ẽ foꝛtis ⁊ foꝛtitudine nature expelli
tur nocumentũ. Qatura em̃ coꝛꝑalis et ſi nõ hẽat medici⸗
nas qᷓ muẽt eã: bʒ tñ accidẽtia exterioꝛa q̃ iuuant eã mul⸗

totiens ſicut ſunt locꝰ? tp̃s:et alia hmõi in medicina nüe⸗
rant᷑ Pꝛe. in curatõne ꝗᷓ eſt m naturã.natura eſt mor̃a:
medicina ẽ mĩſtra.¶ ·õ ſic aũt eſt ex hac ꝑte. naʒ natura
ſpũalis nunqᷓ eſi ita foꝛtis vel fuit vt poſſet moꝛbũ peii ex
pellere ſine adiutoꝛio gre q deſurſum ẽ:et ideo om̃i the in/
digebat. Quia vo hec gr̃a aliqñ datur in ſacr̃is:om̃i tẽꝑe
erant nccia ſacr̃a. VUnde a in lege nature liʒz natura tũc eẽt
foꝛtioꝛ reſpectiue:ſᷣ tñ nõ fuit ſic ſimpłr foꝛtis ad eypellẽ⸗
dum ꝑ ſe moꝛbũ.nec eſt hec natura mgra: ſed gr̃a q̃ in ſaẽ
mentis vel cum ſacramẽtis dabat᷑.¶ AD terciũ vo dðm ẽ
ꝙ licet tot generibo eſſet vulnerata qt nüc eſt: tñ nõ tot da⸗
ta ſunt ſacramenta nec tam efficacia vt notet habũdantia
gratie in aduentu ſaluatoꝛis. Lũc eĩ habuit natura debi
litatẽ.habuit etiã neceſſe reſiſtere tem ptatõnibo dyaboli:
nec tñ babuit ſacrẽm ↄfirmatõnis.Eodẽ modo aĩa in receſ
ſu a coꝛpe indigebat remiſſione peccatoꝝ venialiũ: nec tiñ
tüc dabar lacẽm extreme vnctõnis. Erat tñ aliqᷓ remedia
gẽe licet non in ſacr̃o data.⸗ Ao aliud dõm. ꝙ licet non
erant niſi duo genera pctoꝝ· ſ. oꝛiginale et actuale:non tñ
tm̃ duo erant remedia ſacramentalia. ¶õ em̃ numerꝰ?ſa⸗
cꝛamentoꝝ ſᷣm ꝙ bic accipit᷑ attendit᷑ jm hec genera: ſed
ßm diuerſas dr̃as hoꝝ et penas ↄſequentes hec pcta ſicut
infra ſuo loco determinabit᷑ et ideo pᷣter ſacrm in ſacrefi⸗
cijs ⁊ decimis et penitentie que eſt ↄtra actuale peccatum
erant alia tũc temꝑis ſacr̃a vt ↄiugiũ et oꝛdo vt ſup dictũ
eſt. ¶ Ad aliud dom eſt. ꝙ licet hõ abductus eſſet ꝑ perm
a deo ꝑ affectõem ſenſibiliũ:nõ tñ tm̃ ꝑ illam: ſed etiã per
affectum inoꝛdinatũ intelligibiliũ. vñ oportuit eũ reduci
vtroq; mõ ⁊ intelligibilia ⁊ ꝑ ſenſibilia. vt hõ reuertere
tur ad deũ in tot: in q;t auerſne ẽ ab eo. m ꝙ dicit yſido.
Peccauit aũt hõ in apetendo excellentiã ꝓpꝛiã . peccauit
etiã in appetẽdo ſenſibile vetituʒ.⁊ iõ ouertendo ad ipſum
erãt remedia qʒe intelligibilia.ſ.vᷣtutũ drie. rmedia ſen
ſibilia ſeʒ ſacroꝝ.ꝗᷓ tñ ſenſibilia ſine intelligibiliꝰ.i. effecti
bus gre nõ pficiebãt remediuz. 4 Ad illud qð obijcit ꝑ ſi
mile de ablatöne imaginũ ? ſilitudinum vt reuocaret᷑ hõ
ab ydolatria ad cultũ dei.dðm eſt ꝙ Hů fuit qꝛ ꝑ illa auer
tebat᷑ ⁊ ideo ꝑ ſubtractõeʒ illoꝝ remediuʒ ꝑabat᷑. ¶ Ad H
vo qð obijcit᷑ de inuectõe iudeoꝝ ↄtra xpᷣianos. Dõðm eſt
ꝙ hoc nõ eſt. quia latria exhibebat᷑ creaturis ſenſibilibus
ſed ga excitet᷑ memoꝛia reſpectu xpᷣi homĩs et ſanctoꝝ qͥs
venerant᷑ dulia. deo em̃ debemus latriã: xp̃o ratõne huma
liã: ſanetis vo duliaz.

embꝛum ſecundũͥ

ECSo querit᷑ vtrũ erant nccia ad ſaluteʒ. 2
ſic videt᷑. hug.loquẽs de ſacr̃is legis natuꝛe
dic illa mediãtibo his quoꝝ ſigna fuer̃t.ne
̃ſine ſalute eẽnt ꝗ tps redemptõis pᷣceſſerũt:
graʒ in ſuſtentatõeʒ ↄtuler̃t.Ecce ꝙ illa ſocra fuerũt negꝗ
tũc eẽnt:eſſent ſine ſalute.¶ Si diceret᷑. ꝙ fides tunc ſuffi
cit ad ſalutẽ ſimpłr.igit᷑ cum nũc cũ fide requirunt᷑ ſacr̃a:
lex xpᷣi eſſet magis in onus ꝙᷓ in remedium ex hoc videtur
ꝓpoſitum. ¶ Iem. j. Jaco. Nides ſine oꝑibus moꝛtua eſt.
vn opꝑa virtutũ nccia ſunt ad ſalutem. Talia erant ſacr̃a
VUñ hug. ꝓpoſita ſunt homini foꝛis oꝑa virtutũ ad edifi⸗
cationem interiorem exercendam. vt illis occupatus nec
vniᷓ vacaꝛet ad oꝑa iniꝗtatis:nec ſemꝑ ad oꝑa neceſſita⸗
nis. 2 loꝗtur generaliter de ſacris. IJIgem videt᷑ ꝑ ſimile
ſumptuz ab ülis que ſunt legis ſcripte et noue. Contꝛa.
ſacramenta q̃ ſunt neceſſitatis inſtitutõem habent a xo.
ſicut.üij. ioh. Niſi gs renatꝰ⁊c̃.⸗ HGeñ.xvij. Maſculꝰcuiꝰ
p̃pucij caro circumciſa non fuerit ⁊c.ſed ſacr̃a legis natu/
re ex voto celebꝛata ſunt. IUnde bug. Inter pꝛimi tpis ſa⸗
cramẽta q̃ ſub naturali lege erant. et ea q̃ ſub lege ſcripta
vel ſub gratia inſtituta ſunt ſacramenta intereſſe perſpi⸗
cuis:ꝙ illa voluntatis magis videntur eſſe iſta neceſſita⸗
tis. Illa ex ta iſta ex pꝛecepto.et hoc oſtendi⸗
tur ibidẽ. Rñſio.duo eꝛant ſacramentoꝝ genera ĩ lege
nature.qᷓdaʒ erãt inſtituta ſiue indita a deo ad nccitatẽ.
quedam ex voto celebꝛata ad denotõeʒ. pᷣma fuer̃t ſacmẽ⸗

tum fidei ſine quo nõ erat ſalꝰlapſo ꝑ actuale:⁊ ſacrẽm ma
trimonij qð fuit datum in multiplicatiõez ꝓpłi ad cultum
dei.j. gen. Creſcite ⁊ multiplicami. Illa duo fuerũt ad la
pſus reꝑatõeʒ. alia q fuerunt volũtatis q fuerunt oblatio
nes ſacrificium ⁊ ccime.que nõ erant nccia ad ſalutẽ: ſᷣ
magis ad exeꝛcitãdã veuotoeʒ ꝓpoſita fuer̃t q́; ad obtinen
dam ſalutẽ indita.i Aã qui nil poſſidebat: vñ cæcias offer
re debebat.⁊ ꝗ nihil hẽbat:q ſacrificia et oblatõnes offer⸗
re poterat: hec hug. Dðm eſt igr ꝙ ſacr̃m fidei ſuffecit ad
ſalutẽ ꝙtum ad purgationeʒ ab oꝛiginali non ſimpłr. Si
obijcit ꝙ tunc lex xpᷣi eſt in onꝰqtum ad hoc.dom ꝙ non
eſt verum.·qꝛ ex ipſo oꝑe opato in baptiſmo aliqꝗd gtuituz
cõlerꝛet baptiʒato.q¶ Ad illud qð dicit bug. ꝙ line illis qꝗᷓ
ſunt ſigna alioꝝ eſſent ſine ſalute.⁊ loqtur ibi de decums
oblatonibo et ſacrificijs. Dm ꝙ hoc nõ dr.qꝛ ſine bis nõ
erat ſalus:ſᷣ qa hec erat expedientia ⁊ ꝓmouẽtia ad ſalu⸗
tem.qꝛ et ant ad exercitatõeʒ deuotõis et oucentia ad fidẽ
illoꝝ quoꝝ ſigna erant. Un ſic intelligit᷑ illud ſine bis ñ
eſt ſalꝰ.i.ſine deuotõne ſine aꝑꝛobatõe eoꝝ.i.ſi ↄtemnerẽ⸗
tur nõ eſſet ſalꝰtemnẽtibo.⸗ Ao aliud dom.qꝙ oꝑa virtu
tis duplr dicunt᷑.vel q eliciunt᷑ ab ipſis vt actꝰ ꝓprij ilioꝝ
Pec ſunt nccia ad ſaluteʒ. vt diligere.credere.ſperaꝛe. et
himõi.vel que fiunt imperio vᷣtutis et hmõi om̃ia nõ ſunt
ncc̃ia ad ſalutem.⁊ ſᷣm hunc modũ erant ſacramenta illa
opera eirtutũ.¶ Ud vltimum dm.qꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ illa
q ſunt legis veteris et noue inſtituta ſunt ad ſalutẽ: alia ñ
ſed voluntaꝛia. Eñ hug.illa ex voto celebrata ſunt iſta ex

pꝛecepto. — .
Nembꝛum tercium

Ercio querit᷑.vtxꝝ illa.ſ.decimatões ſacrifi⸗
ciũ.⁊ oblatões erãt alicꝰvtilitatis ſiue meri
ti.⁊ dico qᷓ tum ad opꝰoꝑatũ ꝙ ſic.pʒ hug.
2 5 eſt eſtimandũu illa pᷣma naturalis legis
ſacr̃a ita hoĩ er neceſſitate indita.vt qui ea non fuiſſet exe
cutus:reatũ pᷣuatõis incurꝛeret.quẽadmodum ꝗ fideliteꝛ
ea coleret:meritũ deuotõnis ſue inueniret:ex hoc patet
erãt alicuiꝰmeriti vel vtilitatis.¶ Cont᷑ oꝑatũ in lege mo
yſi nõ iuſtificabat.nec aliquẽ effectuʒ ſanctificatõis habe
bat. igit᷑ nec illa:vñ hug.que tꝑa poſierioꝛa fuerũt:effectu
gr̃e ſpnalis vigniora inueniunt᷑. Rn. q; illis mereban
tur fideles tẽpe legis nature.nõ tn dico q; ipᷣm oblatũ ali
quẽ effectũ ſctificatõis habuit ſic nec oblata ĩ lege.Aihi⸗
lominꝰ rõne ſignificatõnis ⁊ oꝑatõnis meruerũut fideles
offerẽtes.ſigmificatõ em ilioꝝ ad illa qᷓ erant fidei: opera⸗
tio ad illa ꝗᷓ moꝝ:excitauit deuotioeʒ qᷓ de neceſſitate erat
illis ad meritũ vt dic hug. Ratõ aũt ⁊ cã meriti fuit fides
7 intentõ offerentium. Elñ in gen. Reſperit dñs ad abel.
Oun mentẽ offerentis nõ oblatõeʒ attendit:que placet ex
mũdicia offerentis: de his ſup̃ plamiꝰdictum eſt.

ueſtio. uij. de imitio⸗
Onſequenter pro/

fine eccleſie.
cedendũ eſt ad quartã qõnem.ſ.de initio
eccle ⁊ fine ecclie.Et q̃runt᷑ tria. Pꝛimo
quo tꝑe incepit eccia.vtꝝ ab adaʒ vel ab
. — bel vel ab alio pncipio. Scdðo cum abel
eſlet pᷣncipiuz eccie fideliũ et vt mem by ipſiꝰcoꝛꝑis ecclie
vtxꝑ tũc coꝛpꝰecclie eſſet acephalũ an bret caput ſuũ.Teꝛ
cio occaſione p̃dictoꝝ querit᷑ de duratõne eccleſie.

Miembꝛum primum
pmuz q̊ tꝑe vel a quo incepit eccĩa videt᷑
ab adam. ꝑ hoc ꝙ ipᷣe fuit pꝛimꝰſidelis: ab
iplo recte incepit eccia.¶ Si dicat ꝙ adã nõ
. tinuauit ſctitatẽ ſnã et ideo nõ ponit᷑ pᷣnci⸗
piũ ecclie. Cont᷑. hoc nõ dʒ obeſſe: qꝛ ꝓ pꝑſeuerãte in bono
reputat᷑ ꝗfinalłr bonꝰ. En cuʒ eccia orat/p fidelibo dic. vt
indulgentiã quã ſemꝑ optauer̃t ⁊c.qꝛ ̊ finalr optauerũt:

ſemꝑ dicunt᷑ optaſſe.pari rõne te adam dom eſt. ꝙ ꝓ ꝑſe⸗
ueranti in bono bñdus eſt:qꝛ finalr fuit bonꝰ.¶ Sꝛetẽa.

ecciĩa credit adã penituiſſe anteꝗᷓ; generaret filios 2 filias
in fide ꝑentũ ſaluabant᷑ ꝑuuli ab oꝛiginali: adaʒ ꝓprie
i

dicendꝰẽ pᷣncipium a cpi eccĩa.¶ Item ꝑ ſite de petro
oñdit᷑ hoc math.xvj. Suꝑ hãc petrã edificabo eccĩaʒ me
am.i.ſuꝑ firmitatẽ hꝰfidei.⁊ tũ petrus pꝰnegauit. ſ̊ tñ H
nõ obſfuit ꝗn fundamentũ eẽt eccłie:paꝛi rõne videtuꝛ ꝙ ñ
obſtat qn ab adã dicat᷑ ecciĩa incepiſſe.¶ Iteʒ vr oñdi per
hoc qð dr̃ Leui.vij.ĩmolabit᷑ olocauſtũ.mactabit᷑ ⁊ victi

ma p delicto. olocauſtũ autẽ ſignat illũ ꝗ ꝑmãſit in ſancti

tate. victima at ſignat penitentẽꝙ añt ĩ eodẽ loco macta⸗
tur. ſigniſicat ꝙ pemitẽs placet ceo aliqñ vt ille ꝗ in iuſti⸗
cia ꝑmãſit.¶ Iteʒ adã fuit pᷣncipiũ actiuũ ꝑ qð humanuʒ

gen deſcẽdit.abel aũt nõ: nec recte dicendꝰ ẽ pncipiuʒ a

q̊ͥ cepit ecclłia cuiꝰſunt ſacr̃a abel ſ̊ adaʒ.4! Ad hoc etiam
facit qð dicit mgr in biſtoꝛijs.ꝙ adaʒ docuit offerre filios
ſuos pᷣmitias ⁊ decimas. Iteʒ pᷣncipiũ ex ꝑte maloꝝ fuit
actiuũ.ſ.caym.genuit eĩ filios ⁊ filias ⁊ facta eſt młtipli
catio maloꝝ. Pari ꝗ rõne ex ꝑte bonoꝝ fuit ponendũ pn
cipiuʒ actiuuʒ:& ſeth ſiue enoch magis fnit ponendꝰ pᷣnci
pium ꝙᷓᷓ abel. Si pᷣterea dr pᷣncipiuʒz a qͥ cepit eccłia hẽ
qꝛ eminẽtioꝛẽ habuit fidẽ de his ꝗ erant in prima etate.Rᷣ
ſignum fidei magis videbat᷑ h̃e enoch de quo dr: ꝙ cepit
inuocare nomẽ dñi:g enoch ſiue ſeth recte dicendꝰẽ pᷣnci⸗
pium. Contra.augꝰ.ſuꝑ illud pᷣs.oꝛe ſuo bnñdicebat ⁊c
Scienduʒ ẽ duas h̊ ſignificari ciuitates vnã maloꝝ q̃ dẽ
babilon q incepit a caym:aliã bonoꝝ q incepit ab abel.
Ytem aug.in li.de ciui.⁊ei. Aatꝰẽ caym pᷣoꝛ ex illis duo
bus ꝑentibo generis hũani ꝑtinẽs ad ciuitatẽ hoĩzʒ: voſte
rius abel ꝑtinẽs ad ciuitatẽ dei.pꝛiꝰem̃ qð carnale: dein
de qð ſpũale. Ideʒ in eodẽ.in vniueꝛſo genẽ hũano cum

pꝛiꝰiſte due ceper̃t naſcẽdo ⁊ moꝛiendo ꝓcurꝛẽ ciuitatee

pꝛioꝛ natꝰẽ vt ciuis hꝰſecłi:poſterioꝛ vt ꝑegrinꝰ in h̊ feclło
Itez vr ꝙ abꝛabhã debeat dici pᷣncipiũ a qͥ cepit eccĩa.dẽ
nẽpe.iiij. Ro. Abꝛahã accepit ſignũ circũciſionis ſiẽculũ
iuſticie fidei qᷓ eſt in pᷣpucio.vt ſit p oĩm credentiũ in ſe.⁊
ita videt᷑ ꝙ ſit pr̃ fideliũ.hoc etiã nomẽ eiꝰſignat.videt᷑ er
go ab eo cepiſſe ecclia taniꝙᷓ; a pᷣncipio. Pꝛe.ſuꝑ illð pᷣs.
Vineã de egipto ⁊c̃.glo.ecclłiaʒ q incipit a iudeis⁊ ꝑficit

in geẽtibo: ga iudeis dĩ ecclia incepiſſe. lo qd dom elt
ꝙ eccłia dr̃ incepiſſe ab abel.qꝛ fides eiꝰin ſacrificõ quod

obtulit dño accepto manifeſtabat᷑.⁊ ̊ fuit pᷣmũ ſignuʒ ſa

crũ ex ꝑte hoĩs d qͥ legit᷑ in ſeptura.Alia rõ adiũcta ẽ co⸗

tinuitas ſctitatis. Cercia cã.qꝛ ipᷣe fuit pᷣmꝰ martir:⁊ ec⸗
cleſia ſolet edicari ĩ ſangnie martix: illi em firmauerũt
fidẽ ecclie.Quarta cã eſt ꝓpter teſtimomiũ xpᷣi ꝗ dĩc.xxiij.
Math. A ſanguie abel iuſti ⁊c. Et dic aug.in li.de mira
bilibo mundi ꝙ abel et virgo fuit et martir et fidei doctoꝛ.
Vñ per boc ſignat᷑ ꝙ in ipſo fuit eccłia bonoꝝ ĩ diuiſiõe
ab eccia malignãtiũ.¶ Ad obᷣm aũt dðᷣm de adaʒ. ꝙ licet
fuerit adã pꝛimꝰfidelis.nõ tñ dictus eſt pᷣncipiũ a qͥ cepit
eccłia cuiꝰſunt ſacr̃a.Non em̃ legit᷑ in canone ſacre ſepᷣtu
re ꝙ ipſe ſacrificium obtulerit: vel aliqð ſecrum ſignum
demõſtrauerit:licʒ legat᷑ de eiꝰliberatiõe a pcto ſapiẽ᷑.x.h
illum ꝗ pꝛimꝰfoꝛmatꝰeſt a deo pr oꝛbis terꝛaꝝ:cum ſolus
eẽt creatꝰ:cuſtodiuit et eduxit a telicto. Preterea ĩ ip̃o ꝓ
pter differentẽ ſtatum eiꝰ⁊ ꝓpter ↄmunẽ pᷣncipiũ generati
onis:ↄuenit ↄgꝛegatõ bonoꝝ ⁊ ↄgregatio maloꝝ. Añ nõ
diſcernebat᷑ in ipo hec ↄgꝛegatõ ab illa. In abel vo fcta ẽ

diſtinctõ a caym. qi Aec illud obſtat oĩno de adã ꝙ ſtatuʒ

tenuit penitentis.qꝛ ſi fu iſſet aliud pᷣncipiũ ediueriſo diui⸗
dens ↄtra adam:non obſtaret ꝗn tunc diceret᷑ pᷣncipium.
Ad illud pᷣo qð obr̃ ꝑmgr̃m in hiſtoꝛijs.ꝙ adaʒ docuit
filios ſuos offerꝛe pᷣmicias ⁊ decias.Dðm ⁊.ꝙ ⁊ ſi dica
tur de illo:nõ tñ legit᷑ de illo ꝙ ipᷣe obtulerit. AUñ lʒ fidem
habuerit pᷣmꝰ:nõ tn in ſigno quod eſt ſacr̃m legit᷑ demon
ſtrata.¶ Ad illð vᷣo qð obr̃ de ſeth. dom eſt. ꝙ lʒ ſetheſſet
pᷣncipiũ generatõnis ⁊ exemplar quoddã fidei ſue poſteri

tati: nõ tñ fuit primũ exemplar ĩ diſcretõne bonoꝝ a ma⸗

lis.pceſſit eiĩ abel ipᷣim ꝗ fuit exẽplar quoddã ad fidẽ etiaʒ

iai
n
dind
un.

icl
Gan

ſet
ei
63

¶ Nueſtio

ipſius Seth. ec opoꝛtet ꝙ exemplar ſanctitatis ſit acti

uum pᷣncipiũ generatõis carnalis.iſõ em̃ exemplaritas

ſctitatis in poſteros trãſfundit᷑ ꝑ generatiõeʒ carnalẽ.tũc
em̃ om̃s deſcendẽtes ex ſeth eſſent boni.et oms deſcenden
tes ex caym mali.qꝛ malũ habuer̃t exemplar. At boc nõ
videmꝰↄtingẽ.cuʒ ex bonis oꝛiant᷑ mali ⁊ ex malis boni.
Hᷣ om̃s ꝗ boni fuerunt exemplar ab abel acciꝑe potuerunt
mali a caym a quocũq; pᷣncipio ſᷣm carnalẽ generatõ⸗
nem eſſent. ¶ Ad alteꝝ vo ex illa ꝑre dom eſt. ꝙ nõ eſt ſile

ex ꝑte bonoꝝ ſicut ex ꝑte maloꝝ.licet em̃ ex ꝑte maloꝝ eſ⸗

ſet pᷣncipiuʒ actiuũ generatõis qð erat exemplaꝛ malicie.
ex ꝑte ᷣo bonoꝝ nõ ſic.⁊ h̊ recte videt᷑ et oñdẽt᷑ ꝙ pᷣncipiũ
malicie eſt ab hoĩe.⁊ ideo recte deſcendit in carnalẽ gene⸗
ratõeʒ.pꝛincipiũ vᷣo bonitatis a deo ⁊ deſcendẽ dʒ ſᷣm ſpi
ritualẽ generatõeʒ. ſm at᷑ carnalẽ nõ niſi ſᷣm accñs.⸗!qAd
illud vᷣo qdð obijcit᷑ de abꝛabã.dðm ꝙ abꝛabhã dr pꝛĩcipiũ
ſiue pater credentiũ rõne ſignaculi circũciſionis.vel qꝛ in
declinatõne ab ydolatria pꝰdiluuiũ pꝛimo a dño vocat᷑:
⁊ ↄmẽdat᷑ in ſide ſicut hr.xij.geñ.et.xv. Eſt ̊ pᷣncipiuʒ ſi⸗
ue exemplar fidei dicere ſimpłr. ⁊ hoc mõ fuit abel.⁊ iteꝝ
dicere pᷣncipiuʒ ſiue exemplar fidei pꝰlapſum a fide gene⸗
rale:et boc mõ fuit abꝛahã pᷣncipium ſiue pr̃ credentium
⁊ in hoc accepit ſignaculuʒ circũciſionis qͥ diſcernunt᷑ cre
dentes a non credentibo.¶ Ad id vᷣo qð obijcit᷑ de indeis.
ꝙ ab eis incepit eccia.Rñdendũ ẽ.ꝙ accipiendo pᷣncipiũ
eccĩe ex ꝑte gentis nõ ꝑſone:dicebat᷑ ꝙ a iudeis incepit ec
cleſia. Illa eĩ gẽs pꝰlapſum ydolatrie pꝛio credidit.⁊ ꝑſe⸗
uerauit ĩ eis fides quſq; veniret ercecatõ pꝰaduentũ xp̃i:
⁊ ↄuerſio fieret ad gẽtes ꝓpter eoꝝ indignitatẽ. ſiẽ hr̃ act᷑.
xij.qꝛ indignos vos feciſtis:ecce ↄuertimur ad gentes.

¶ Membꝛum ſecundũ

D ſcõm.ſuppoſito ꝙ abel ſit pᷣncipiũ eccłie
fideliũ:⁊ vt membꝝ ipſiꝰcoꝛꝑis ecclie.Que
ritur vtruʒ coꝛpꝰ eccĩe eẽt acephalũ an hr̃et
ut ſuũ. aũt nõ eſſet acephalũ oñdit᷑ ꝑ
qꝙ m naturã pꝛio egredit᷑ caput ⁊ poſtea coꝛpꝰ. Anð
ſicut dĩc Solinꝰ.Contra naturã eſt in pedes ꝓcedẽ naſcẽ⸗

tes. Si q̊ coꝛpꝰmiſticũ eſt ad ſiſtitudinẽ corꝑis naturalis

bũani ſicut dic apłs.j.Coꝛin.xij. Pꝛimũ eſt caput poſtea
mẽbra:ᷓ coꝛpꝰeccłie vel membꝛa nõ erat acephala.: Ijoꝛ⸗
te dicet᷑.ꝙ xpᷣc erat caput ſᷣm diuinitatẽ.et ptꝰ futurũ fuit
caput ſᷣm bumanitatẽ.vtroq; eĩ modo dr̃ xpᷣe caput ⁊ ßm
diuinitatẽ ⁊ ᷣm hũanitatẽ.Contra hr Ephe.j.ſuꝑ illud.
ipᷣm dedit caput ⁊c̃. pᷣc vtroq; mõ fuit caput eccłie.et nõ
tm̃ eoꝛuʒ ꝗ ſecuti ſunt ſed ꝗ pᷣceſſerant. Vñ ſuꝑ illud pſal.
Quouſq; irꝛuitis in boĩeʒ glo. ad caput ꝑtinent mẽbra q̃
añ caput ꝓdierũt.ſed boc nõ põt dici illo mõ quo vxpᷣcẽ ca
put ſᷣm diuinitatẽ:reſtat ̊ ꝙ intelligit᷑ hoc ᷣm bumanita
tem.et ita videt᷑ ꝙ mem bꝛa coꝛꝑis vt abel et alij caput ſuũ
pᷣceſſerũt.et ſic vident᷑ illa mem bꝛa /ꝓ illo tꝑe dici acepha⸗
la:qꝛ aliqͥ tꝑe fuerũt cum ipᷣm caput nõ eſſet.¶ E autem
xpᷣc ᷣm humanitateʒ nõ eſſet caput videt᷑ ꝑ hoc.qꝛ quod ẽ
caput alicuiꝰeſt pᷣncipiũ illius.ſed caput eccłie fuit filius
dei verbũ nõ rõne humanitatis ſicut accipit ex glo. Luce.
iij.ſuꝑ illud factũ eſt verbũ dñi.vbi dr.eccłia incepit a veꝛ
bo nõ ab hoĩe:q̊ᷓ dicit᷑ ⁊ caput ſicut et pᷣncipium a pᷣncipio
mundi ſᷣm diuinitatẽ.Oð etiã ꝑ ſiłe oñditur. dicit᷑ em.j.
Thbi. vlti. Regi ſeculoꝝ immoꝛtali ⁊c̃.glo.hõ aſſumptus
a verbo ex eo tꝑe ſuturoꝝ eſt rex:exqͥ aſſumptꝰ eſt a verbo
Mam pſ̃teritoꝝ ſeculoꝝ nõ erat rex hõ ille:paꝛi g̊ rõne nec
dicendꝰfuit caput ſᷣm hũanitateʒ.⁊ ita ex illa ꝑie fuerunt
mẽbꝛa eccłie vt abel? alij acephala.q Iteʒ quõ poſſʒ dici
caput ſᷣm hũanitatẽ cũ nondũ eẽt hũanitas.ↄditõnes aũt
ↄſeq̃ntes ſunt ad eſſe rei.¶¶ SPꝛe.caput dr ꝓpteꝛ ↄfoꝛmitatẽ
in nata ⁊ gĩa ⁊ fluxũ ſup mẽbꝛa:ᷣ iſtð ñ potuit dici abel.
Szʒ Zriũ videt᷑ ꝑ h̊ qð dr̃.j.Coꝛiĩ.xij. Vos eſtis mẽ⸗
ẽbꝛo.⁊ loꝗtur ad fideles ꝗ ſunt mẽbꝛa xpᷣi.reſtat
Sꝙ ſideles ſiue pᷣcedẽtes ſiue ſubſeqntes dicunt᷑ membra
xpᷣi.⁊ ita ñ ſunt acephala.q re.ꝑ ſile illð oñdit᷑.ſi eĩ ma

71%

uij.

lis caput quedã mẽbꝛa ſecutũ eſt tꝑe:⁊ nihilominꝰerat ca
put:multofoꝛtiꝰin bonis.gr̃a em̃ ꝓpter vnionẽ cuʒ eterno
ſcʒ deitate ſiue ſenſus ſpũalis poterit aliq̊ mõ ↄmunicari
ꝓut dicit᷑ ꝙ membꝛa coꝛꝑis mſtiici accipiũt aliqͥ mõ ſen⸗
ſum a capite.Sʒ ita eſt in malis ꝙ mẽbꝛa quedã pᷣcaſſeꝛũt
caput ſicut hr̃ ab yſidoꝛo vt de antixpᷣo. Sſic multofortiꝰ
erat in bonis.yſið.li.j.c.xxvj.Anteq; veniat antixpᷣc.mł⸗
ta eiꝰmembꝛa pᷣceſſerũt.⁊ pᷣuaricatõnis merito caput pꝛo
prium pᷣueniũt.et ita membꝛa ecclie nõ fuerũt acephala.
4 Pꝛe. membꝛa eccłlie adinuicẽ ↄtinuant᷑ ſm pꝛiꝰ ⁊ poſte⸗
rius in tꝑe a pᷣncipio eccłie vſq; ad finẽ.ſicut & in tꝑe ita ẽ
ꝙ pᷣteritũ et futurũ copulant adinuicẽ rõne cuiꝰ d ip̃s eẽ
ita erit in membꝛis eccłie ſᷣm pꝛiꝰ poſterius ſe hñtibo. ꝙ;
dicent᷑ adinuicẽ colligata.ſᷣm illud pñs ſiue nũc qð ſpũa
liær decurꝛebat in membꝛis eccłie.̊ cum h̊ ſit rpᷣc in fide
Apc em̃ in coꝛde tuo eſt fides ſicut dic Ambꝛo.) dicun
tur mẽbꝛa eccłe nõ acephala.cuʒ hũt xpᷣm in fide velut ca
put a pᷣncipio mði vſq; ad finẽ ¶ Ad qð dom eſt.ꝙ coꝛpꝰ⸗
eccie nunqᷓ; fuit acephalũ ſ̊ ſemꝑ habuit xpᷣm caput ſᷣm di
uinitatẽ ⁊ m hũanitatẽ.licet em xpᷣc rõne hũanitatis nõ
eſſet a pᷣncipio mũdi:tñ fuit rõne fidei de diuinitate ⁊ hũa
nitate.⁊ rõne illiꝰfit colligatio mẽbꝛoꝝ ad caput et etiam
inter ſe.opoꝛtet em̃ ad hoc ꝙ in ecclłia militãte ſint mẽbra
inter ſe ↄmunẽ hr̃e fidem ? gre ↄfoꝛmitateʒ ſiue caritatis
qᷓtum ad xpᷣm.⁊ ꝙ xpᷣc ſᷣm ꝙ hõ licʒ tꝑe ſecutꝰñt fuerit ca
put. Vñ aug.de cathetiʒãdis rudibo ipᷣe vnigenitꝰ dei ver⸗
bum equale pr̃i ꝑ om̃ia hõ ꝓpter nos factus eſt. vt totius
eccłie quaſi totiꝰcoꝛꝑis caput eſſet. Sʒ velut totus homo
dum naſcit᷑ etiã ſi manũ naſcẽdo pᷣmittat:tñ vniuerſo cor
poꝛi ſub capite ↄiũcta atq; ↄpacta ẽ:quẽadmodũ etiã non
nulli in ipſis patriarchis ad huiꝰetia rei ſignũ manu pꝛe
miſſa nati ſunt. Ita om̃es ſancti ꝗ añ dñi nr̃i ihu xpᷣi nati
uitatẽ in terꝛis fuerũt:quis añ nati ſint:tñ vniuerſo cor⸗
poꝛi cuiuſq; ille caput eſt:ſub capite coheſerũt.⁊ ſicut hr
ex illa auẽte ſuꝑ pᷣs.Quouſq; irꝛuitis in hoĩem.¶ Ad illð
qð obijcit᷑ membꝛa pᷣceſſiſſe caput et ita eſſe acephala.dicẽ
duin ꝙ licet ſecutũ fuerit tꝑe:pᷣceſſit tñ dignitate ⁊ inꝙᷓtuʒ
creditꝰ.Dicit᷑ em̃ pᷣmogenitꝰviuoꝝ ⁊ moꝛtuorum.⸗ pꝛioꝛ
oĩm ↄcreata ẽ ſapia.i.pᷣuiſa incarnari.Et dicit apłs.qui
pᷣdeſtinatꝰeſt filiꝰxei in vᷣtute fm ſpm̃ ſctificatõis ex ꝗabus
colligit᷑ cuʒ rõ capitis qͥ ad pꝛioꝛitatẽ nõ depẽdeat ex ꝑte ſᷣ
ex dignitate:ex ꝑte illiꝰ ex fide illoꝝ nõ fuerũt tũc tẽꝑis
acephala.¶ Ad ſcdðᷣm vo dðᷣm.ꝙ cũ dr Luc.iij.ꝙ ecciĩa ſũ⸗
pſit initiũ a verbo nõ ab hoĩe.intelligit᷑ nõ de xpᷣo hoĩe:ſᷣ
de alio ꝗ tm̃ crat hõ.ſicut erat Johᷣ.¶ Ad tercinʒ dõᷣm. ꝙ;
licet xpᷣe nõ fuerit rex niſi ab inſtanti ↄceptõis.h̊ eſt qᷓcito
fuit:nihilominꝰinqᷓtũ creditꝰ fuit caput fideliũ a pᷣncipio
mũdi.nec ſegtur tũc fuit creditꝰ:ꝗ̊ tunc fuit.Rõ aũt ꝓpter
quã intẽtio regis nõ ↄueniebat ẽ:qꝛ rex dĩ a regendo.tũc
em regebat ſiue regendi ptatem habebat cũ erat.⸗ Ad id
quod obijcitur. ꝙ conditiones cõſequũtur eſſe.et infra eẽ
caput ↄſequitur eſſe humanitatis in xpᷣo. Dicẽdũ ꝙ ſicut
eſſe creditum xpᷣm ratione humanitatis non ponit xpᷣm
eſſe hominem cum creditur.ſed in aliquo tempoꝛe futurũ
fuiſſe vel eſſe:ſic nec conditio qua dicitur caput. Vnde nõ
eſt ſimile omnino de capite coꝛpoꝛis naturalis et de capi⸗
te coꝛpoꝛis miſtici.Caput enim coꝛpoꝛis naturalis natu⸗
raliter habet eſſe ante membꝛa.non dico ante coꝛ:quia il⸗
lud dicitur eſſe pꝛimum membꝛum.ſed de membris exte⸗
rioꝛibus videtur hoc dici. Caput autem coꝛpoꝛis miſtici
licet ſit ſuperius dignitate:tamen in medio eſt quaſi faci⸗
ens colligationem membꝛoꝛum precedentium et ſubſeq̃n
tium.et hoc eſt ꝙ decebat redemptoꝛeʒ non habere eſſe a⸗
ctuale a principio mundi: ſed cuʒ veniret plenitudo tẽpo⸗
ris.plenitudo autem tempoꝛis fuit poſt decurſum quinq;
etatum in quibus creuit languoꝛ.ad quem curandum ve⸗
nit creditus xpᷣe.¶. Ad quintum dicendum.iꝙ licet chꝛiſtꝰ
Fm ꝙ bomo non influxit in membꝛa gratiam: tñ rõne fi⸗
ti caritatis in q̃ colligabant᷑ quã habuer̃t a capite ſᷣm
deitatẽ.recepturi erant effectũ redemptõnis.⁊ h̊ tũc credi
derũt.⁊ ita rõne fidei redemptõnis dictꝰeſt caput eoꝛum.

Tld id vᷣo qð obijcit᷑ a pꝛincipio. Fm H̊ videret ꝙ coꝛ⸗

pus miſticũ eẽt monſtrum.qꝛ mẽbꝛa nata ſunt añ caput.

vel ſi nõ erat monſtrũ: adminꝰpꝛiꝰnatura djĩ eſſe. Rñſio
ꝓ pyiꝰnata dicat᷑ duplr. Vno mõ ᷣm ꝙ mater ia dĩ eſſe
pꝛiòz natura ꝙᷓ foꝛma. ſic nihil ꝓhibet mẽbꝛa aliqᷓ eẽ pᷣ

us natura eo qð ẽ caput. Alio vo mõ ſᷣm ꝙ motoꝛ dr eẽ

pꝛioꝛ natura mobilibo. et hoc mõ xpᷣc inqᷓtuʒ creditꝰ cuʒ

ſit motoꝛ ſpũalis:pꝛioꝛ nat᷑a erat qᷓ; mẽbꝛa ſpũalia q̃ mo⸗

bilia erãt.nec tñ oꝑtet ꝙ in ſuo eſſe ſpũali eſſet pꝛioꝛ na⸗
tuꝛa:nõ em̃ lilitudo ẽ vſq;quaq; in effectibo gr̃e ⁊ naturꝛ.

Membrum terciumm

Ercio occaſione pᷣdictoꝝ queꝛit᷑ de durati
one eccłie vſq; in finẽ mudi.vt ſit ꝑ h̊ aꝑli
ſtabiliat᷑ ſaccoꝝ duratõ:⁊ repellat᷑ opinio
Pereticorũ ꝗ dicebant ꝙ ad finẽ mũdi aliq
tꝑe om̃s boĩes futuri ſunt mali. at᷑ eccłia ꝑſeueret in

bonis vſq; ad finẽ mũdi.accipit᷑ er h̊ qð dr̃ math.vlt. vo
bilſcũ ſuʒ vſq; ad ↄſũmatõeʒ ſcłi:ſᷣ deũ eſſe nobiſcũ eſt ſꝑ
aliquẽ eſſe iuſtũ.cũ iuſtis em dĩ eſſe:ſ̊ exñte aliqͥ vel aliq

bus iuſtis.ſꝑ vſq; ad finẽ mũdi ẽ ipᷣa eccłia:& vſq; ad fi⸗
nem mũdi durabit ecclia. Itẽ iob.ix. Qui facit aꝛctuꝝ
c&. Gꝛeg.aꝛcturꝰẽ generalis eccłia q̃ in.vij. eccłijs ⁊. vij.
candelabꝛis ſignat᷑hñs dona ſeptifoꝛiis gr̃e.q ſꝑ tribu
lat᷑:ſᷣ̊ vſq; ad finẽ mũdi nõ deficit.ĩmo ſic aꝛcturꝰdũ ver⸗
ſat᷑ erigit᷑:ſic eccłia dũ verſat᷑ ꝑ tribulatõeʒ erigit᷑.diligẽ

tibo em̃ deũ oĩa cooꝑant᷑ in bonũ ⁊c.¶ SISeʒ eccłia ſignat᷑

ꝑ nauiculã petri:ſ̊ de nauicula petri legit᷑ ꝙ pene merge⸗

bat᷑:nunqꝙᷓ aũt merſa ẽ.ĩmo adeſt dñi ↄſolatio: eccleſia
nunꝙᷓ; deſinit eẽ.¶] Itẽ ecci.xl.fides in ſcłm ſtabit: ̊ fidẽ

in ſelm ſtare ꝗd aliud ẽ qᷓ; qꝙᷓdiu durabit ſcłm ꝑmanet g
ſemꝑ durabit fides. ſ̊ durante fide ſꝑ durat eccłia: ſꝑ
durabit eccłia durãte ſcło. Iteʒ math.vj. Adueniat re
gnũ tuũ.i.regnũ militãtis eccłie veniat ad regnũ trium⸗
phãtis.qð erit cũ tradiderit regnũ deo ⁊ pr̃i.ſ̊ regnũ mi
litantis eccłie venire ad regnũ triũphantis qd alind eſt
qᷓ regnuʒ militãtis ꝑmanè vſq;quo ſit triũphans:& erit

vſq; in finẽ ſcłi.¶¶ ꝛetea dr oſee.ij.ſponſabo te mihi ĩ fi

de et ſpõſa bo te mibi ĩſempiternũ: mr̃ioniũ xpᷣi ⁊ eccie
durabit ĩſempiternũ:g et eccłia. aũt ſit mrioniũ xpᷣi
2 eccłie.Eph̊.v.Erũt duo ĩ carne vna h̊ ſacẽ̃m magnũ ẽ
ego at᷑ dico ĩ xpᷣo ⁊ eccłia.iĩc cũ ẽ copula carnalis ſb⸗
ſecuta inſeꝑabilis ẽ ↄiũctio viri ⁊ mulieris:ita inſeꝑabi
lis ẽ ↄiũctio xpᷣi ⁊ ecelie.ſꝑ q̊ durabit eccłia.q¶ Itẽ apoc.
vj · Eſq;quo dñe verꝰet ſcts nõ iudicas ⁊ nõ vidicas ſan⸗
guinẽ nrm ⁊ ſeꝗtur.dictũ eſt illis vt regeſceꝛẽt adhuc mo
dicũ:donec impleret᷑ nüerꝰↄſeruoꝝ ⁊c̃.ꝗ̊ nũerꝰpᷣdeſtiato⸗/
rũ implebit᷑.aut ꝗ̊ ita ꝙ ſꝑ ꝓcedet᷑ ad impletõeʒ aut non.
Si nõ:tũc aliqñ om̃s eẽnt mali et pꝰiteꝝ ſuſcitaret deus
bonos.ſ̊ hoc eſt ð illud qð dr ad Heb.vlti.iꝛõ te deſerã
neq; derelinquã.¶ Pꝛetea.ſiłe eſt ĩ coꝛꝑe natali et coꝛꝑe
miſtico.Sʒ in coꝛꝑe naturali nõ ſic ẽ niſi ꝑ miraculuʒ ꝙ;
viuat vnꝰhõ et pꝰᷣmoꝛiat᷑ et iteꝛum viuat. nec & ſic erit in
coꝛꝑe miſtico eccłie ꝙ viuat et pꝰmoꝛiat᷑.⁊ deinde vitam
reſumat. Reſtat q̊ ꝙ ↄtinuat᷑ coꝛpꝰmiſticũ eccłie in vita.
aut ̊ vſq; ad finẽ ſeculi durabit coꝛpꝰ eccłie militãtis:et
implebit᷑ ſemꝑ nũerꝰvſq; ad finẽ mũdi:aut pꝛiꝰimplebit᷑
nũerꝰpᷣdeſtinatoꝝ ⁊ pꝰaliq̃ntulum tp̃s erũt tm̃ mali.
aũt ptꝰtm̃ ſint mali ocioſum eſſet:cũ iam ſit impletꝰnũe⸗
rus pᷣdeſtinatoꝝ.deꝰaũt nihil facit fruſtra ſicut dr iob.v
Aihil ĩ terꝛa ſine cã fit:g̊ pꝰimpletõeʒ bonoꝝ nullo tẽꝑe
erũt om̃s mali.¶ Pꝛetẽa dr̃.vij. ꝓuer. Oꝛ vir.i.xpᷣe ruer
ſuꝛꝰẽ in die plene lune.ſᷣ̊ plenitudo lune nihil aliud eſt qᷓ
im pletio mẽbꝛoꝝ eccłie:& ſtatim veniet dñs ad iudiciuzʒ
nõ ̊ om̃s erũt omi tꝑe mali.¶¶ Pꝛetẽa dr.j. Lheſſa.iiij·
Ype dñs deſcẽdet ĩ iuſſu et in voce aꝛchangli tuba dei.
Beinde nos ꝗ viuimꝰꝗ relinqmur ſił rapiemur obuiam
xpᷣo in aera ⁊ ſic ſꝑ cũ dño erimꝰ.⁊ ſic loꝗtur ibi de boĩs.
&̊ boni nũerent᷑ viui.nõ ꝗᷓ tm̃ mali erũt ĩ fine mũdi. e

etiã ſint ſemꝑ boni cũ malis pʒ ex pabola euangelica de

inimicolꝗ ſuꝑſeminauit ʒiʒania. Sicit᷑ em ibi vis vt ea⸗

mus et colligamꝰ ea. et dicit᷑ in ꝑſona dñi. ſinite vtraq;
creſcere vſq; ad meſſem.⁊ tũc veniẽt meſſoꝛes ⁊c. ex qͥ ac⸗
cipit᷑ ꝙ ſemꝑ erũt boni cuʒ malis ⁊ ecõuerſo. Reſtat q⸗

ecchia nõ teſinit eẽ vſqʒ ad finẽ mũdi.¶ .ont᷑. Lu. xviij.

Verũtñ filiꝰ hoĩs veniẽs putas inueniet fidẽ in tra:h̊ at
nõ vr niſi fides deficeret.i¶ Itẽ fides iſtiꝰhoĩs ẽ coꝛrupti
bilis 2 ſiłr fides illiꝰ⁊ ſic de ſingłis:niſi ſit aligs ↄfirma
tus. poſſibile ẽ & in oibo fidẽ deficẽ.¶ Pꝛetẽa.tota eccłia

fideliũ de iudeis deficit. Pari rõne ⁊ tota ecclia ĩ xp̃iaĩis

eſt defectibilis.ſic mõ ẽ eccłia in xpᷣianis: ita aliqͥ tꝑe fuit

in iudeis.¶ Itẽ math.xviij. Cũ habũdat iniꝗtas refrige⸗
ſcit caritas:vᷣ caritatẽ refrigeſcẽ nibil aliud ẽ ꝙᷓ deficẽ.ꝗ
teſinit caritas eẽ: ſ̊ deſinẽte caritate deſinit eccłia: & ⁊c.

Pꝛetẽa.dañ.xj. Peribit iuge ſacrificiũ.ſ̊ deſinẽte illo
ſacrificio deſinet eccia ⁊c.¶ Oꝛetẽa.hiere.v.Circuite vi
as hirłm ⁊ q̃rite vtrũ inueniatis viꝝ facientẽ iudiciuʒ et
querentẽ fidẽ:⁊ ꝓpicius ero eis.q.d.nõ eſt aligꝗs.⁊ in.vijʒ
dẽ. perijt fides ablata ẽ de oꝛe ipᷣoꝝ ex q̊ videt᷑:ꝙ aliqͥ tꝑe
deſinet fides eſſe:et ita eccłia iuſtoꝝ Ao qð dom eſt.
ꝙ; nunqᷓᷓ deſinet eccia eẽ.ſᷣ ab ipſo tꝑe abel vſq; ad ſinem
mũdi ꝑmanebit.Uñ tꝑe paſſionis dr ibi bta vᷣgo ꝑſeue⸗/
raſſe.et h̊ͥ vr dicere anſel.in li.cur deus hõ.dic em̃ ꝙ ſem
ꝓ erat aliꝗs ꝗ ꝑtinebat ad redem ptõneʒ hũani generis.
¶ Ao pꝛimũ obiectũ dõm ẽ.ꝙ illud nõ dr ꝗꝓpter defectuʒ
fidei qꝛ pauci erũt fideles tꝑe antixpᷣipter maximaʒ tri

bulationẽ. math.xxiiij. Erit talis tribulatõ qᷓlis non fuit
abinito. ⁊2 niſi abꝛeuiati eẽnt dies:nõ fieret ſalua oĩs ca/

ro.¶ AUd ſcõm ddm.ꝙ licʒ fides deſinat i illo.⁊ in qlibet

niſi fuerit ↄfirmatꝰpoſſit deſinẽ:nõ tñ oĩno deſinet. Sic

em̃ eſt de ſinglaribo alicuiꝰvłis q corruptibilia ſũt et tñ
ulłe incoꝛruptibile qꝛ ſi nõ ſaluat᷑ in eno ſaluat᷑ in alio ꝑ
naturã:ita eſt h de fide ⁊ eccłia.ꝑ ↄñs ſi nõ ſaluat᷑ in vno
ſaluabit᷑ in alio ꝑ graʒ. Ad terciũ dõm. ꝙ lʒ tota eccia

te iudeis defecerit.nõ ꝓpter h̊ tota eccia de xpᷣianis defi⸗

ciet:lex em̃ impoſita fuit iudeis vſq; ad tpᷣs. Eñ mat᷑.xj.
lex et ꝓpbe vſq; ad iohem.Et in leui.dr ſuꝑ illud.hec ſũt

pᷣ̃ᷣcepta atq; iudicia ⁊c.glo. vſq; ad certũ terminũ ſignat

lr̃am legis eẽ obſeruandã. Judeis etiã obſtruit os.q nũc
volũt lr̃aʒ ſeruare:cũ ille venerit ꝗq ꝓmiſſus fuit.⁊ iude⸗
is lac dedit ꝑ moyſen:ꝑ ſe aũt ſolidũ cibũ.Et gał.iij.ler
pedagogꝰnoſteꝛ:ſ̊ pedagogꝰnõ dat᷑ niſi ꝑuulis.Ceſſante
ꝑuitate illa:ceſſat lr̃a legis. Sacerdotiuʒ etiã leuiti.ſi⸗
nem hũit:ſacerdotiũ aũt xp̃i ẽ ineternũ ſicut d abapło.
h idem dr in pᷣs.q¶ Ad q̃rtũ dðm.ꝙ licʒ refrigeſcat ca⸗

ritas tꝑe antixp̃i:ñ tñ oĩno deſinit eẽ. Refrigeſcẽ ei ñ dĩ

caritas niſi ĩ multis.⁊ ita ſi refrigeſcẽ eſt deſinẽ:nõ deſi⸗
nit ꝓpter hG̊ in omibo ſ̊ in młtis.⸗ Ad ꝗntũ vo dðm.ꝙ iu
ge ſacrificiũ nõ deſinet qð ex ipᷣa rõne noĩs accipit᷑.ſᷣ d
auferꝛi iuge ſacrificiũ ⁊ deijci locꝰſct᷑ificatõis: ꝓpter boc
foꝛte.qꝛ nõ ꝑmanet in bir łm.vel qꝛ ab alio loco pᷣncipali

eccłie aufert᷑: ̊ ꝙ nõ oĩno deſinet eſſe.vel foꝛte qꝛ non fiet

in maĩfeſto:non tñ deficiet fides ꝓut hr Luc.xxij. Ego/p
te rogaui petre vt nõ deſiciat fides tua.q Ad ſextũ dom
ꝙ; hoc intelligit᷑ ꝓpter fidei caritatez q fuit iu tem ꝑe illo
20 quo ꝓghetauit bieremias. .⸗

ueſtio.v. de remedio pa:

unloꝝ ante circũciſionem ↄtra oꝛiginale.

Einde procedẽduʒ
eſt ad inueſtigãdũ vtꝝ datum eẽt aliqð
remediũ ꝑuulis añ circũciſionẽ ↄ oꝛigi⸗
nale.Pꝛio igit᷑ querit᷑ de remedio fidei.
— Scðo de remedio ſcʒ decimaꝝ ⁊ ſacrifi
Lercio de efficacia hoꝛum remedioꝛum-

Irca pꝛimimn ſic.i Qunqᷓ defuit diuina mi
ſericoꝛdia ſicut nec dinina iuſticia ab ori⸗
gine mundi q;tum ad effectum. immo gra⸗
tia pluſq delictũ habũdauit:bᷣ ꝑ diuina iu⸗

=

— — ———

k.

gei⸗
iß

i
ri

.

¶Mueſtio

ſticiã ↄtractũ fuit oꝛiginale pctns a puulis: ergo ex diui⸗
na miſericoꝛdia aliqð fuit remediũ ꝑ qð poſſet liberari
aboꝛiginali peccato.et ſiẽ aliũde cõtrahebat᷑ oꝛiginale
peccatũ:ita ꝑ aliũ daret᷑ adiutoꝛiũ vel remediũ. et h̊ die
aug.ad boniſaciũ traxit reatũ genitꝰ ab eo ꝗ gennit. qꝛ
vnꝰ erat ĩ illo et cũ illo a qͥ traxit.qñ qð cõtrarit admiſ⸗
ſum ẽ.vt aũt regenerari poſſit ꝑofficiũ volũtatis cũ of⸗
fert᷑ ſanetificãdꝰ:facit hoc vnus ſpũs.ex quo regenerat᷑
oblatus:opoꝛtuit ̊ ꝙ tpe illo eẽt aliqð remediũ ſiue ad⸗
iutoꝛiũ ꝑ qð liberent᷑ ꝑnuli ab oꝛigin ali pcto. Hoc etiã

babet᷑ a greg.ĩ moꝛal.qð apud nos valebat aqua baptiſ

matis:hoc egit apud veteres vel ꝓ ꝑuulis ſola fides:vł
ꝓ maioꝛibo vᷣtuo ſ acrificij: vel ꝓ his ꝗ ex ſtirpe abꝛahe
ꝓdierũt miſteriũ circũciſioĩs.¶ Bz obijcit᷑ in otrariũ.
fides nõ fuit tunc maioꝛis efficacie ꝙᷓ fuit poſt aduentũ
xpᷣi. Sʒ poſt aduentũ xp̃i et inſtitutõʒ baptiſmi nõ ſuffi
ciebat.ſi em̃ ſufficẽt ſola fides:& nec tũc ſufficiebat tunc
maioꝛis efficacie eẽt tũc ꝙᷓ nũc.qð non vidr:cũ maioꝛ ſit
gra nüc qᷓ tũc. ¶ Pꝛeterea. Siẽ tꝑe legis euãgelice fuit
aliqð remediũ:ſic tꝑe legis ſcꝛipte ſcʒ moſaice.ſilłꝛ ⁊ tꝑe
legis nat᷑e.et ita pᷣter fidẽ ſignũ aliqð exteri regrebat᷑.
ʒPꝛeterea.ſides ẽ ĩniſibilis gr̃a.c res ſacramẽti.q̊ͥñ
ſuxplebat pillo tꝑe baptiſinũ ineſſe:cũ ſacram̃tũ baptiſ
mi efficiat qð figurat. Itẽ ſi ſola fides tũc ſufficiebat.
quoꝝ vel cuiꝰ erat illa fides.aut ꝓinquoꝝ vel remoto
rũ:aut indifferẽter boꝝ ⁊ illoꝝ.ſ̊ ſiue ſic ſiue ſic:vidꝛ ꝙ
fides alioꝝ nibil iuuit.Generatõ em̃ carnalis nihil fa⸗
cit ad ſpũalẽ. Si at hoc eẽt ꝓꝓmquoꝝ parẽtũ. tũc ſi illi
nõ cẽnt fideles:nõ poſſet ꝑuulꝰ ab oꝛiginali pcto libera
ri.et ita eeſſet dina miſcdia quo ad puulũ.⸗ Pꝛeterea
poſita circũciſiõe vel baptiſmo a quocũʒ eẽt baptiſatus
vel circũciſus:valeret circũciſio vel baptiſimꝰ ad libera⸗
tõem ab oꝛigiali pcto.ergo vᷣtute fidei cuiuſcũʒ ꝑpuulus
ab oꝛigĩali pcio poſſet liberari.Nõ ergo ſola fides ꝗꝓpin
quoꝝ aut remotoꝝ.: Stẽ ſi ſola fides tũc valuit:qrit eꝰ
aut pr̃is aut mr̃is aut indifferẽter.poſito em̃ ꝙ ſola ſi⸗
de alteriꝰ.tũc ſi ñ eẽt fides ĩ illo tꝑen liberaret᷑.eodẽ mõ
ſi ĩ vtꝛoq;. Si autẽ fides cuiuſqʒ ſufficiebat cũ intẽtõe re
ſpectu ꝑuuli:tũc ſtatim pꝰ infuſionẽ aĩe ſi adeſſet intẽtõ
pr̃is vł mr̃is vel alteriꝰ:poſſet mundari.q Huiꝰ rei gr̃a
pt᷑ q̃ri ſi nunꝙᷓ defuit dina miſcðia ſiẽ nec iuſticia reſpe
etu ꝑuuloꝝ. pt᷑ qð nõ fuit aliqð generale remediũ ad⸗
iuuãdũ nõdũ natos:ſic adiuuadũ iã natos.⁊ G̊ eſt q̃rere
quare datũ ẽ remediũ iã natis vᷣ nõ eſt datũ aliqð gene⸗
rale ĩ materno aluo eõſtitutis:cũ multi ĩ maternis vte⸗
ris ꝑire poſſint ⁊ ꝑeant.q¶ Itẽ nunqᷓᷓ defuit boĩtas medi
ci et volũtas.igit᷑ exiſlẽte moꝛbo parata fuit medicina.
H̊ ſtatim ĩ infuſiõe aĩme ↄtrabit oꝛigiale: igr ſtatim ꝑata
eſt medicina ex ↄgruẽtia boĩtatis medici. Itẽ glo.ſuꝑ
illud põ.adiutoꝛ meus eſio ne derelinq̃s me vic.fruſtra
creaſii ⁊ recreaſti.Si deſpicis moꝛtales qð nõ debes qꝛ
nò mea ꝗpꝛia ſᷣ ꝑentalis culpa ẽ q̃ĩ hac moꝛtalitatẽ deci
di. igr cũ oẽs ꝑuuli ꝑentali culpa cecider̃t ĩ bãc moꝛtali
tatẽ: ndebʒ dñs deſpicẽ illos ĩmo tebʒ adiutoꝛiũ pᷣſtare.
Ad qð dm.ꝙ aliqð remediũ fuit ꝓ illo tꝑe q̊ͥ ꝑuuli

ũdabant᷑ ab oꝛigĩiali.et illð fuit fides cũ aliq̃ deuotõe

ext᷑ioꝛi offeꝛẽtiũ.¶ Ad h̊ at᷑ qð dĩc gꝛeg. O: ꝑuulis ſola
fides ⁊᷑.Nõ ẽ ĩtelligẽdũ de habitu fidei.vł de motu in⸗
terioꝛi:ſᷣ de actu aliqͥ exterioꝛiĩ ſigno demõſtrato.Dicit
em̃ aug.in li.otra fauſtũ.O nũqᷓ; defecerũt ſigna aliqua
ad fidei religionẽ ꝑtinẽtia. Idẽ in eodẽ.ĩ nullũ nomẽ re⸗

ligioĩs ſeu verũ ſeu falſũ coagulari hoĩes poſſẽt.miſi ali

quo ſignaculo velut ſacramẽto vnibiliũ ↄſoꝛtio collige⸗
rent᷑.¶ Ad boc qð obijcit᷑.ꝙ ſi ſola fides tũc ſufficiebat:
mgioꝛis fuit efficacie tũc q; nũc.dðᷣm ꝙ ñ. In adultis eĩ
mõ ſi nõ fuiſſet ↄtẽptus vel negligẽtia ſaeramẽti.nec ba⸗
beret copiãbaptiſmatis:fides mũdaret ab oꝛigĩali.⁊ ita
ome tpᷣus cucurrit efficacia ſacri fidei.adeſt at᷑ baptiſi
mꝰ ꝗq amplioꝛẽ dat effectũ qᷓtũ ad dimiſſionẽ pene et ha⸗
bũdãtioꝛis gr̃e. Si vᷣo dicat᷑ ꝙ tũc habuit maioꝛẽ effica⸗
ciam qᷓtũ ad ꝑuulos.Reſponſio ꝙ tũc fides aliena cum

Nuinta

truotõne erterioꝛi valebat: nũc aũt fides cum baptiſmo
ſuꝑhabũdat.Copia at᷑ aque in q̃ gqlibet ꝓ nccitate pt᷑ ba
ptiſare. cũ debita foꝛma ſeruata pꝓlꝰ cõpetit q; oblatõ er
terioꝛ indicatina fidei.Si vᷣo dicat᷑ ꝙ ſᷣm H̊ nõ fuit diffe
rẽtia inter ꝑuulos et adultos. vtrobiq; em̃ fides reꝗre⸗
bat᷑ cũ ſigno exteꝛioꝛis deuotõis. Dicẽdũ ꝙ ĩ ̊ eꝛat dẽia
ꝙ adultꝰ in hoc oneꝛabat᷑ ꝙ ipe crederet ⁊ offerret.non
ſic aũt fuit ĩ ꝑuulo.ꝑ aliũ em credebat et ꝑ aliũ ſignum
deuotõis aliqð exterioꝛis offeredat᷑. Mar.vlt. Qui vo
nõ crediderit.glo.ꝑuuli ꝑ alios credũt ſiẽ̃ ab alijs pctᷣm
ↄtraxerũt.et ita ꝓ ꝑuulis ſufficiebat ſola fides aliena.
ita ꝙ nõ excludat᷑ ſignũ exteriꝰ.ſ̊ fides ꝓpꝛia.vt ſic ĩtelli
gat᷑ ſola fides ꝑentũ ad differẽtiã pꝛie fidei q̃ſi adultis
exigebat᷑.qSi at᷑ queꝛat᷑ cuiuſmõi ſit hec fides que tunc
ſufficiebat: Reſpõſio ꝙ fides ſaluatoꝛis.nec neceſſe fuit
deſcendẽ ad diſtinctã rõem ſic modo in ſy mbolo ↄtinet᷑
Et rõ eſt.qꝛ iã cꝛeuit lumẽ cognitõis fidei.ſiẽ habetur in
glo.ſuꝑ ulð.Qomẽ meũ adonay non indicaui eis.ꝑ ſuc
ceſſiões creuit cognitõis augmẽtũ.i Si aũt obijcit. O
fides eum ſit ĩuiſibilis gra.nõ ſupplebat vicẽ baptiſini.
mRKeſpõſio ꝙ ſides cũ exterioꝛi ſigno ſupplebat vicẽ ꝓ il⸗
lo tꝑe.nõ ꝙ hr̃et tantã efficaciã quantaʒ mõ habet fice⸗
eccłie cũ baptiſmo.Si aũt querat᷑ cuiꝰ vel quoꝝ erat fi⸗
des. Videt᷑ dᷣm ꝙ pꝛicipalit ꝑentũ ꝓpinquoꝝ vł remo
toꝝ.ꝑ eos em̃ cõtractꝰ ẽ moꝛbo:et ita ꝑeos magis ↄgru
it remediũ.ſi tñ ſimile fuit tũc ei qð nunc eſt:potuit ſub
uenire fides aliena cũ deuotõne exterioꝛi ncẽitate ingꝛu
ente.hoc tñ nõ inuenit᷑ expᷣſſũ.Sʒ argui pt ex h̊ qð dicit
ꝙ ꝓ ꝑuulis ſola fides.et nõ determinat᷑ ꝑentũ. licʒ illa
magis ↄgruat.vnitas em̃ ſpũs de qͥ loꝗt᷑ aug.ibi plłꝰ ex⸗
tendit᷑ ꝙᷓ vnitas carnis.:. Ad illð oo qð querit᷑.vt⁊ vtri
uſq; pentis fides reꝗret᷑. Dicẽdũ ẽ ꝙ offerẽtis fides ſuf⸗
ficiebat ſiue eẽt de ꝓpinquis ꝑentibo ſiue de remotis.vel
etiã ſi nõ crederet et ĩ fide ecclie offerret:videt᷑ ſufficere.
fiẽ mõ nõ credẽs ſaluata foꝛma ecelie intẽdẽs facẽ qð fa
cit eccłia baptiʒaret. Ad h̊ qʒ obijcit᷑.de boĩtate medi
ci ↄgruebat ꝙ qñcũq; erat moꝛbo debuit eẽ medicia.Di
cendũ ꝙ ſtatꝰ gre ẽ mediꝰ inter ſlatũ nat᷑e et gloꝛie.Sta
tus nature determĩat᷑ in tribo.ſcʒ in eſſe: et eẽ diſtincto:
et eſſe oꝛdinato.Sʒ eẽ oꝛdinatũ eſt duplex ſcʒ qtũ ad de⸗
pendẽtiã a ↄſeruatoꝛe in eẽ naturali.vel in eẽ gratuito.
Eſſe ðᷣo oꝛdiatũ qᷓtũ ao dependẽtiã in eẽ gratuito.depen
det a ↄſeruatoꝛe reꝑatoꝛe.in eẽ naturali a cõditoꝛe cõſer
uatoꝛe.Eſſe igit᷑ oꝛdiatũ inquãtũ depẽdet a cõſeruatoꝛe
in eſſe gratuito:Fᷣm oꝛdinatõʒ dĩne ꝓuidẽtie hʒ ſeꝗ eẽ di
ſtinctũ ⁊ oꝛdiatũ.ꝓut hic determĩat eẽ natuꝛale.ſ̊ ꝑuulꝰ
anteq; natꝰfuerit.nõ habʒ eẽ diſtinctũ ꝓut natuꝛa deter
minat ſibi eẽ diſtinctũ:qꝛ ꝑuulꝰ anteqᷓ; natꝰ ſit:eſt ĩ cõti⸗
nuitate q̃dã cũ viſceribo maternis.vn ſᷣm oꝛdinatõʒ cõ⸗
munẽ dine ꝓuidłẽtie nõ eõgruit illi eẽ oꝛdiatũ qᷓtũ ad eẽ
gratuitũ.cũ gra ſequi habeat naturã ſiue eẽ gratuitũ.eẽ
naturale completũ.dico 'ᷣm oꝛdiem cõſuetũ dĩne diſpoſi
tõis. Itẽ ẽ culpa cꝛeata a vicio natuꝛe coꝛrupte vt oꝛigia
lis et ab inoꝛdiata volũtate vt actualis.pᷣ iuxta cõſuetũ
modũ diuie miſericoꝛdie.ſic volũtate adherẽte firmiter
bono actuali ſiue mutabili vnde culpã incurrit non tol⸗
lit dñs culpã:ſic iuxta modũ cõſuetũ ꝓle adherẽte nat᷑a
liter nature coꝛrupte a qua cõtrabit᷑ oꝛigiale.nõ purgat
ab oꝛigiale. ᷣ dum ẽ in materno vtero naturaliter adhe⸗
ret nature coꝛrupte aqua contrahit inoꝛdiatõz fomitio
qꝛ licet ſtatim ĩ infuſiõe a ſe cõtrahat᷑ oꝛigiale: nibilomi
nᷣ ex mẽſtruis maternis ꝗbo alitur fetꝰ.in ꝗbo cauſalit
maxie viget coꝛruptõ.cõtrabit incẽtiuũ moꝛdiatõis a qͥ

eſt maxiĩe receſſus a natali iuſticia.ñ dum ẽ in vtero

fetꝰ q̃ſi renitit᷑ cõtꝛa purgatõz oꝛigĩalis vicij.pt᷑ qð ſᷣm
diſpẽſatõem ↄſuete gre(ꝙ dieo ꝓpt ſctiſicatos ĩ vtero)
nõ ẽ adhibẽdũ remediũ.⸗l Ao̊ ̊ ꝙ querit᷑. Quare nõ
fuit generale remediũ cõtra oꝛigiale pctm exñtiũ in vte
ro materno ſicẽ pꝰnatiuitatẽ eoꝛũdem.pt᷑ dici.ꝙ ꝑuulus
dum eſt vna caro ꝑ quãdam ↄtinuatõʒ cũ matre:ſbiacet
legi oꝛiginalis peccati qð ꝑ carnẽ cõtractũ eſt.vt duret
2

ratio iuſticie manẽte illa cõtinuatõe.Cum aũt iam ſeꝑã
tur vt nõ ſit vna caro quodãmodo. tũc cõueniẽter datur
remediũ in ſigno ſenſibili qð cõtingat natũ ſiue naſcẽtẽ
vtſic quodãmõ ſicut dicit aug.ad dardanũ.nemo rena
ſcit?᷑ ꝓpꝛie anteꝙᷓ naſcat᷑.et intelligit᷑ de hoc qð eſt ꝑ ba⸗
ptiſmũ. YJoh.in.. Aiſi qꝗ renatus fuerit ⁊c:ita nec mũda
bat ab oꝛiginali adhibito ſigno ſenſibili cuʒ fide anteqᷓ
naſceret᷑.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de glo.ps.dicendũ eſt.q;
nõ poſtulat᷑ ibi remediũ cõtra culpã oꝛigialem:ſᷣ adiuto
riũ ne deficiat in ꝓfectu vie anteq; ꝑueniat ad finẽ. Nð
patet ꝑ hoc qð dicit᷑ ibidẽ.fruſtra creaſti et recreaſti ⁊c.
NQec intelligedũ eſt ꝙ glo.intẽdat alligare debitũ ex ꝑte
dñi ſᷣm cõgruẽtiã boĩtatis ſue.Añ qð dicit᷑ ꝙ nõ debes
debet exponi qð nõ decet vel nõ cõgruit.

lembeum ſecundum

cũdo querit᷑ que oblatio fuit ĩ remediũ
oꝛigialis.vt em̃ dicit hugo ſub lege natuꝛa
li data ſunt ſacramẽta decim atões ſacrifi⸗
cia.oblatões.et vt vult hugo decimatões
dabant᷑ in remediũ oꝛiginalis.Sʒ cõtra greg. Oð apð
nos valet aqua baptiſmi: hoc egit apud veteres vel pꝛo
Zuulis ſola fides:vel ꝓ maioꝛibo virtus ſacrificij:vł pꝛo
his ꝗ ex abꝛahe ſtirpe ꝓdier̃t miſteriũ circũciſioꝛs.¶ Itẽ
poterãt ne diuerſa m ꝙ ex dictis videt᷑ fieri in remedi⸗
um hmõi ſᷣm hũanã diſpoſitõʒ.¶. Itẽ quare nõ eſt ſacra
mentũ aliud inſtitutũ ex p̃cepto ad remediũ oꝛigialis in
lege nate:ſic in lege ſcripta et in lege gratie.¶ Itẽ quaꝛe
in ſacramẽto qð erat in remediũ oꝛigialis pct᷑i. tũc nõ fi
ebat aliquid circa ꝑſonã curandã: ſic in circũciſione et
baptiſmo. YItẽ quare diuerſa offerebant᷑ in remedium
oꝛigialis.ſic decime ſᷣm hug.ſacrificia ſᷣm greg.cuzʒ tm̃
vnũ habeat᷑ remediũ in lege moyſi et euãgelij. ¶ Iez cũ

ĩ remediũ oꝛigĩalis fiebãtſ acrificia ſᷣm greg. et 4
tões ſᷣin bug.quare nõ ſilłr terciũ ſcʒ oblatio¶ MWeſpõ⸗
dictis

ſio et pꝛio ad vltimũ queſitů. añ legẽ ſicut
patet plura offerebant᷑ in remediũ oꝛigialis.quecũq; tñ
offerebant᷑:offerebãt᷑ ĩ fide vẽturi.vñ fiebãt oblatões ĩ ſi

gnũ vẽturi qͥ debuit fieri reꝑatio hũani generis.hec aũt

reꝑatio diſpẽſanda fuit ĩmolatõe deo facta ĩ recõciliati
onẽ hũani generis.qð ſignatũ fuit ſacr̃o ſacrificioꝛum.
Pꝛeterea.nõ fuit diſpẽſanda ĩmolatõe ſiue ſacrificio
cuiuſcũq;.ſed dei homis qui fuit hoſlia ſufficiẽs ad redẽ
ptionẽ.qð ſignifieatũ eꝛat ĩ oblatõe decime.Qumerꝰde⸗
nariꝰ eſt numerꝰ ꝑfectõis qͥ ſignat᷑ ꝑfectio deo attꝛibuen
da. Eñ bug. denarius numerꝰ qm̃ ꝑfectus ẽ:ſignũ ẽ boĩ
tatis ⁊ vᷣtutis ꝗ deo tribuit᷑. Silr.v.leui.ſuꝑ illud deci⸗
mã ꝑtem ephi.glo.ephi eſt tres mẽſuras ↄtinẽo. Vnde
ſignat trinitatẽ ſiẽ ibidẽ dicit᷑ in glo. Iſta igit᷑ ſacramen
ta quodãmõ ſpãli dñicam paſſionẽ ſignificàt. qua ſe ob⸗
tulit ꝓpter nr̃am reꝑatõezʒ. vna ꝑ repᷣſentatõʒ ſufficiẽtie
hoſtie oblate:alia ꝑ repᷣſentatõʒ modi offerẽdi.i õ ſimi
liter eſi de ſacꝛamẽto oblatõis q indiſticte facta nulli ſpe
ciali ꝓꝛietate ſacramẽtũ redẽptõis nr̃e repñtat. Juxta
igit ꝓgpꝛietates has cõueniẽs fuit.tam ſacramẽtũ ſacrifi
cioꝝ q; oblatõis decimarũ exerceri ĩ remediũ oꝛigialis.
et hoc vt aperiãtur ſᷣm diuerſa tꝑa pᷣm ꝙ legũtur ſacri⸗
ficia fucta ſcʒ a tpe noe Geñ.viij. et decimas offerri a tẽ
poꝛe abꝛahe Geñn.xv.Ael ꝑ decimã ſignat᷑. decima dꝛa⸗
gma pꝑdita que ĩuenta.ix.dꝛagmis ẽ vnienda. Luẽ.xv.
Vñ ꝑ oblatõem xp̃i.ſignat᷑ decima dꝛagma deo recõcili⸗
anda.ꝑ ſacrificiũ filius dei ꝓpꝛio ſacrificio boĩem recõ⸗
cilians.et ita duabooblatõibo ſignat᷑ et recõcilians ⁊ re
cõciliatꝰ.¶ Ad pꝛimũ dᷣm.ꝙ nõ obtulit vnuſgſq; in re⸗
mediũ oꝛigialis iuxta ſenſum ſuũ.nec licuit.ſed fiebant
bmõi ſm inſtructõʒ eoꝝ ꝗ viuebãt iuxta familiare cõſi⸗
liũ dñi.vñ ſicut mĩoꝛes fideles erãt.licet nõ habebãt no⸗
ticiã fidei diſtincte:adherẽtes illis ꝗ habebant ſiẽ hugo
dicit. Similiter in hmõi oblatõibo doctrine illoꝝ adhe⸗
ſerũt. vt filij adã ſᷣm ꝙ pater docuit illos obtulerũt deo

pꝛimicias BGeñ.iiij · Similit filij noe ad exem plũ patris

ſui. de quo geñ. viij. Similiter filij abꝛabe ad exemplum
abꝛahe. Geñ. xv.¶¶ Ad aliud dᷣm. ꝙ in tꝑe illo ꝓpter re

ligioĩs nouitatẽ erant bomĩes inſtruẽdi vt neophiti. nõ
cohercẽdi pᷣceptis vt examĩati.ñ hugo. deus homiem
a pꝛĩcipio ad hec exercẽda cõſilio eꝛudiuit.ſ̊ pᷣcepto non

obligauit: donec poſtea illa venirẽt in gb hbomo pcepti
capax obediẽtiã exhibere et pᷣuaricatõʒ cauere addiſcẽt.
Item. xiij.exo.ibi cũ emiſiſſet pparao plm dic glo. ſi a
pꝛĩcipio amaritudo temptatõnũ pulſaret:facile ad vicia
redirẽt a ꝗbo longe receſſerũt.de egy pto ᷓ exeũtibo eui⸗
cino bella ſubtrahũtur:qꝛ relinquẽtibo ſeculũ quedã pꝛi
us trãquillitas oſtẽdit᷑.ne in ipᷣa teneritate et inchoati⸗

one turbati ad hoc qð reliquerãt redeãt. Item y ſið.pꝛi

moꝛdia ↄuerſoꝝ bladis modis ſunt reuouenda.ne ſi ab
aſperitate incipiãt:exterriti ad pꝛioꝛes lapſus recurrãt
Ao aliud doᷣm. ꝙ illa ſacramẽta debebãt ſolũ ĩ ꝑſona
purgãdi exerceri.que habebãt virtutẽ aliquid cõferendi
eidem.ſic opus oꝑatũ in circũciſione et baptiſmo.ᷣ vir
tus ſacrificioꝝ ⁊ decimatõis nõ fuit in efficiẽdo.ſ̃ in ſi⸗

gnãdo.ſimiliter ⁊ alia hmõi in tꝑe illo:et boc conuenie⸗

bat ſᷣm diſpoſitõem dine ꝓuidẽtie.ſcʒ vt pꝛĩio eẽt exerci⸗
tatio in illis quoꝝ vᷣtus eꝛat in ſignando. deinde in illis
quoꝝ vᷣtus erat in ſignãdo et efficiẽdo.et ſic ᷣm axpꝛopi
quatõeʒ tꝑis ꝑfecte ſalutis:maioꝛis eẽnt efficacie ſ igna
ſalutis.ñ hugo.diuie diſpẽſatõis oꝛdo et ratio h̊ po⸗
poſcit.vt ſic ab initio ꝓcurrẽte tpe magis ſemꝑ ac ma⸗
gis aduẽtꝰ ſaluatoꝛis appꝛopiquauit:ſic ſemꝑ magis ac
magis effectꝰ ſalutis creſcet et cognitio veritatis.¶ Ad
boc qð querit᷑quare diuerſa offerebant᷑ ĩ remediũ.dicẽ
Dum ꝙ hugo determinans q̃re neceſſaria fuit inſtitutio
multoꝝ et varioꝝ et intmiſſoꝝ ſacramẽta.aſſignat tres
cauſas.ſcʒ exercitatõʒ.delectatõʒ.intmiſſionẽ. Dicit eĩ.
In his virtutũ ſtudijs mirabili diſpenſatõe deꝰ et pᷣui⸗

dit multiplicitatẽ ? varietatẽ et intermiſſionẽ. vt hũana

mens in multiplicitate exercitatõem :et varietate dele⸗
ctatõʒ:et intmiſſione recreatõem ĩueniat hec hugo.

Ercio querit᷑ ſupoſito vt dic hugo.ꝙ ob⸗
latõ decimaxꝝ erat remediũ ↄtra oꝛigĩale.
vel ſacꝛificioꝝ ſᷣm greg.vtrũ ert eiuſdem
tutis et eandẽ habebãt efficaciã quã ha⸗
buerũt ſacr̃a legis et euãgelij.qð nõ videtur. Hug. Oue
tꝑe poſterioꝛa fuer̃t: effectu gr̃e ſpũalit᷑ dignioꝛa iueniũ
tur. igit᷑ ꝛc. ¶ Cõtra oĩa ſacra tã illa q erãt legis nate qᷓ
legis ſcripte.virtutẽ ſiue efficacia hũerũt ex ſide xpᷣi.ig
ſemꝑ eudẽ erat fides ⁊ eiuſdẽ efficacie quãtũ erat ex ꝑte
ipᷣiꝰ fidei et ſacr̃a ⁊c. ¶ Si diceret᷑ ꝙ fides xpᷣi creuit ſꝑ
vñ maioꝛ ẽ fides nꝛa q illoꝝ ꝗ eꝛãt tꝑe illiꝰz ita maioꝛis
efficacie.Cõtra.bñ verũ ẽ ꝙ creuit qᷓtũ ad ſciazʒ:ſ ñ F̈tũ
ad ↄſtãtiã.ↄinẽdat᷑ em̃ abꝛahã er pꝛogatiua fidei.Credi
dit em et reputatũ ẽ ei ad iuſticiãs Geñ.xv.Similiter de

alijs ſctis pribo vt Setb Moe. Sʒ dic hugo. Illa apuc

nos fides magna reputat᷑.que etli miꝰ vigeat ſcia: ꝑ cõ⸗
ſtantiã tñ foꝛtis oñdit᷑.igit᷑ cũ nr̃a nõ vigeat magis fide
illoꝝ ꝑ cõſtãtiã ⁊c. ¶¶ IeÄ hugo.Sacr̃oꝝ alia añ legem:
alia q ſub lege: alia ſo gra.drſa ꝗdã ĩ ſpẽ:vnũ tñ effectũ
habẽtia ⁊ vnã ſanitatẽ ꝑficiẽtia.¶ It ſi nõ habebãt eadẽ
qtũ ad ꝗd deficiebãt. e io. ꝙ nõ erãt eiuſdẽ effica⸗
cie.¶¶ Ao pᷣmũ igit᷑ rñdeo.ꝑ duplex ẽ effectꝰ ſacr̃i.vnꝰ
q̊ͥ ad cognitõʒ ſacri ꝗ reſpicit illð qð eſt miſticũ. Aliꝰ q
ad gre oꝑatõʒ.ꝗ reſpicit illð qð ẽ gratuitũ.qtũ ad pᷣmũ
effectũ loqt hugo. Al alit dðᷣm · O ſacr̃a t icũt᷑ eẽ ſacr̃a
fidei.et h̊ qꝛ cũ fide ꝑcipiẽda lùt ⁊ ad ſct̃ificatõʒ fideliũ
pᷣꝑata ſic dic hugo.Añn ĩ ſacr̃is ? ↄſiderare meritũ fidei
et ipᷣm opꝰ exercitũ.Mtũ igit᷑ ad meritũ fidei vnum effe
ctũ hẽbat ⁊ ̊ vult bugo. Sʒ ꝙᷓtũ ad graʒ collatã vᷣtute
ſctificatõis oꝑis ſiue oꝑũ neqͥqᷓ.vñ ſacr̃a noue legis di⸗
cũt᷑ vaſa gẽe.ſacr̃a legis nat᷑e tãtũmõ ſigna. Vñ dic bug
pꝛĩa ſacra vmbꝛa fuerũt.ſcðᷣa imago.tercia coꝛpꝰ.poſtqᷓ

— —— — — —

— =. –=ẽ —

— — — ☛ wN—

— *

Mueſtio

quarto loco ſequetur veritas ſpũs. AUñ patz ꝙ bec diſti
ſtinguũt᷑ m ꝙ magis et mmꝰ diſtãt a veꝛitate ſpũs ſiue
gie Viñ vult dicere.ꝙ ſiẽ coꝛpꝰ ẽ ↄtẽtiuũ ſpũs:nihilomi
nꝰẽ pᷣitas ſpũs.ſic ſacr̃a noue legis qͥdãmõ ſunt ↄtẽtina
gre: alia nõ.et pt᷑ eoꝝ talis aſſignari or̃ia ſine pᷣiudicio
tñ. Sacr̃a legis nate(dico de dedicatõe et ſacrificijs qᷓ
fiebãt ꝓpt ongiale)ſigna fuerũt. et eoꝝ effectꝰ fuit in ſi⸗
gnãdo.effectꝰ circũciſioĩs nõ ſolũ fuit ĩ ſignãdo.ſᷣ ĩ effi⸗
ciẽdo.vñ opus oꝑatũ effectũ habuit.Eñ circũciſio effi/
ciebat qð ſigurabat effectꝰ eiꝰ in diminuẽdo fomitẽ quã
tũ erat ex ꝑte carnis:⁊ ꝓnitatẽ ex ꝑte aĩe.otractã ex cax
ne qua defacili obedit carni.Cõgruit em̃ vt ſacr̃a carna
lia efficaciã habet ĩ carne:ſpũalia in ſpũ. Vñ dici pt.
ꝙ habet effectũ in aĩa ĩmediate.diminuẽdo ꝓnitateẽ illi
us ad obediẽdũ ſuggeſtioni carnis.circũciſio nõ niſi in
carne tollẽ ſicio carnis ſiue coꝛruptõne.

embꝛum quartum
Ro ↄcluſiõe hbinꝰ materie q̃rit᷑. Utꝝ hec
ſacr̃a tꝑe legis nate exñtia indita fuerũt
a nata an ex diſciplina. autez non fue
rũt indita ex diſciplia.videt᷑ ꝑ ̊ qð legiꝰ
iſta facta nõ pᷣceſiſſe diſciplinã.ſicẽ legit
ovñs dixit ade ex omi ligno ꝑadiſi comedes:de ligno at᷑
ſcie boni et mali nõ comedes. ecce aꝑte pᷣceptũ dilciplie
Pꝛeceptũ aũt illð qdð tibi nõ vis fieri alij ne facias:non
iueniebat᷑ niſi dictate natura.Sic aũt videt᷑ eẽ de ſacri⸗
ficijs ⁊ decimis.Qullã em̃ inſtitutõz de his legimꝰ:ſj fa
cta tm̃.ſic videmꝰ ꝙ vnꝰ faciebat alteri qdð ſibi volebat
fieri.ſᷣ pᷣmiſſũ pᷣceptũ nõ legit᷑.et ita videt᷑ indita a nat᷑a
Pꝛeterea.de circũciſiõe.xvij.geñ.legimꝰ.ꝙ dñs dirxit
abꝛahe.cuiꝰ pᷣputij caro circũciſa nõ fuerit:ꝑibit aĩa il⸗
la de ꝓplo ſuo.et inde circũcidit abꝛahã vernacłos domꝰ
ſue de oblatõibo aut ſacrificijs.aut decimis ñ legit᷑ dñs

ante oꝛdinaſſe:no exgo videt᷑ a diſciplina eẽ indita ł̊ ſo⸗
la notura (örrareni a natura indita fuerũt ꝑmanẽ
vident᷑.ſ̊ he nõ ꝑmanẽt.vtpote ſacrificia ſiẽ nec circũci
ſio.nõ ergo ſũt a natura. Pꝛeterea.diligẽ vitã natale
videt᷑ viuẽti ⁊ cõſernare nec aliqð viuũ pꝛiuare vita ni⸗
ſi ꝓt᷑ ↄſeruatõʒ ſue nate hoc ſuerit.plꝰ em diligit ſe qᷓ
alterũ.videt᷑ ergo repugnãs eẽ nature vt intficient᷑ aia⸗
lia viuatiua.niła exñte rõne ſue ſuſtẽtatõis.ergo ſacrifi

care videt᷑ eẽ repugnãs ſue nat᷑e:cũ deꝰ bonoꝝ nr̃oꝝ nõ
indigeat: nec ad aliqð iuuamẽtũ coꝛꝑi nr̃o cedit. Ad

qð dõm ẽ.ꝙ anature rõnalis lege ẽ.vt deꝰ colat᷑ et ho⸗
noꝛet᷑. Oe aũt in ſacrificijs aĩaliũ:̊ ab inſpiratõe diuia
videt᷑ oꝛiginẽ trabẽ.vt nobis daret᷑ ſignũ ſacrificij veri:
in qͥ futura fuit nr̃a redẽptio.ſiẽ ſup dietũ ẽ:vbi de ſacri
ficijs agebat᷑.a dilciplia vᷣo habitũ eſt maifeſte de ſacr̃o
mr̃imonij.De penitẽtia aũt dici pt᷑.ꝙ ẽ a nat᷑a dictante
ſatiſſactõʒ in doloꝛe penitẽtialiꝓ offenſa creatoꝛis.⁊ ita
differẽter pt᷑ dici de ipᷣis ſacr̃is.ꝙ quedã ſũt ex inſpirati
one.queda ex inſtitutõe ſiue diſciplia:quedã a natcxa in⸗
dita erãt.et ꝑ h̊ pt᷑ ſolui qð obiectuʒ ẽ.¶¶ Ad id vᷣo quod
obijcit᷑ ip̃a eẽ indita a nata:qꝛ nõ legit᷑ inſtitutõ de ſacri
ficijs vel de decimis.ddᷣm ẽ ꝙ h̊ ñ ſeqꝗt᷑. Quedã em̃ ſũt ex
inſpiratõe diuĩa.quedã ex inſtitutõe diuĩa:quedã ex di
ſciplia hũana.quedã vo ex innentõe ꝓpꝛia que nõ dicũt᷑
eẽ a natura.ſacrificia aũt et decime ex inſpiratõe diuia
et ꝑentũ doctrina vident᷑ deducta ĩ noticia.

Mueſtio.vj. de ſacramẽ-

s tempe legis ſcripte in generali.

7

e ſacramẽtis tꝑe legis nat᷑e. Cõſeqnt
domẽ de ſacramẽtis tꝑe legis ſcripte qᷓ
ymoſayca dicũtur. P.zimo aũt dicimus

——

li ſcz circucili

Eteꝛminatũeſt ſupᷣ

ceißis in cõmuni. Secũdo de pꝛicipa⸗
õe ĩ ſpali: ꝗl Circa ſacr̃a vᷣo ĩ ↄmuni.Pꝛi

ꝗqꝛ illa ꝓmittebãt:hec dant ſalutẽ.⁊ loꝗt de ↄꝑatõe lega

pf.

mo querẽdũ ẽ de nccitate. Secũdo de pluralitate et nu⸗
meri röne. Tercio de inſtitutõne.Quarto de efficacia.
Dunnto de duratõne.

mbꝛum pꝛimum

—

Irca neceſſitatẽ pᷣo querit᷑.vtrũ neceſſaria
fuerũt ſacramẽta legis moſayce an non.
Et vidr ꝙ nõ:poſitis em̃ ſacramẽtis legis
nature que ſignificabãt ⁊ nõ efficiebãt:ñ
oꝛtuit ſupaddere alia que ſignificarẽt et nõ efficerẽt.
ð em̃ in ſigniſicãdo habzʒ tatũ ſilitucis quatũ aliud
vel ampliꝰ.equaliter vel ampliꝰ ductiuũ ẽ ad ſignifica⸗
tam ritatẽ. Si ergo ſacr̃a legis nate eque vel ampli⸗
ducebãt ad ſigniſicatã veritatẽ.alia vᷣo nõ ampliꝰ facie
bant:ſuꝑuacua erãt ea q erat ĩ lege moyſi. aũt tatuʒ
vel ampliꝰ ſignificarẽt:videt᷑ ex comꝑatõe boꝝ ad illa-
tantũ em ſignificabat diluuiũ baptiſmatis ſacramẽtũ:
quãtũ mare rubꝛũ.quoꝝ vtrũq; ponit᷑ ſignũ baptiſim a
ioh.damaſ.ſᷣ vnũ in lege nature:alterũ tꝑe moyſi. Sic
em̃ in mari rubꝛo ſubmerſi ſunt egiptij:ita in diluuio il⸗
li qui erãt pctoꝛes.qui viã ſuam coꝛruꝑant.q¶ Itẽ pauci
.i.viij.aĩme ſalui factiſunt ꝑ aquã.ꝙ nos ſimilis ſoꝛme

O

ſaluos facit baptiſma.ſic habet᷑.j.pe.iij.Ex alia vo ꝑte

pauci comꝑatõe ſalui facti ſunt in trãſitu maris rubꝛi.
Saßp.x. traſtulit illos ꝑ mare rubꝛũ et trãſuexit eos per
aquã nimiam.inimicos aũt illoꝝ dimerſit in mare.et ꝙ
eẽt figura baptiſmi.j.Coꝝ.x. Pres nr̃i mare trãſierũt.
et omes ĩ moyſi baptiʒati ſunt ĩ nube et ĩ mari.Sic er⸗
go ẽtũ ad rõem ſignificatõis ſi lłis ẽ ratio ſignificandi.
et eque potẽs in aqᷓ diluuij ſic in aqua maris rubꝛi. 126
ergo opoꝛtuit illud ſignũ ſiue ſacꝛamẽtũ ſuꝑaddi alio is
habito.Silr ex comꝑatõe ſacrificij tꝑe legis nate ad ſa
crificiũ tꝑe legis molayce.tantũ em vel ampliꝰſignifica
bat ſacrificiũ abel vel abꝛahã:quãtũ ſacriſiciũ legale.⁊
qꝙ; ampliꝰ:videt᷑ ꝑ hoc qð dicit᷑ in canone.ſupᷣ q̃ ꝓpicio
ac lereno vultu reſpicere digneris ⁊ accepta hre: ſicuti
accepta hr̃e dignatus es munera pueri tui iuſti abel ⁊c
Mibil aũt oĩno dicit᷑ de ſacriſicio leuitico:reſtat ergo ꝙ
amplius videt᷑ ſignificare iſtud qᷓ illð.illo ergo babito
nõ opoꝛtnit hoc ſuꝑaddi.¶ Pꝛeterea.plus ſilitudis vi⸗
det᷑ hr̃e oblatio melchiſedech cum ſacramẽto altaris: qꝙᷓ
mãna datũ temꝑe moyſi. Illa em oblatõ ſiłis erat foꝛ⸗

me cũ oblatõne in ſacramẽto altaris ꝗtum ad ſpeciem
ſenſibilẽ.nõ ſic aũt fuit de mãna.reſiat ergo ꝙ nõ opoꝛ⸗

tuit hac de cauſa illa ſuperaddi. Similiteꝛ de yſaac ob
lato in olocauſtũ.maioꝛẽ habuit ſilitudiem ꝙᷓtum a ra
tionẽ ſigni ꝑtinet: qᷓ; agnꝰ oblatꝰ in exitu filioꝝ iſrabel.
et ita videt᷑ ꝙ nõ fuit neceſſe ſuꝑaddi hmõi ſignũ. Silr
te decimis pt dici.Decime em̃ date ab abꝛaba melchiſe
cech Heb. vij. tantũ ſignificãt quãtũ decime date ſacer⸗
doti a filijs iſrł. Reſtat ergo ꝗ; nõ opoꝛtuit ſacramẽta il⸗
la ſuꝑaddi:hᷣ tm̃ pdicta eẽ ſigſicãtia.¶ Si vo dicat᷑ ꝙ ſa
cramẽta legiſ moſayce ſuꝑaddũt h̊ ñ vẽ qꝛ ſigficãdi gẽa
erãt ſic illa.⁊ ñ ſuꝑaddũt aliũ effectũ.⁊ H̊ ondit᷑ ꝑ illud
viij. heb. Nüc at meliꝰ foꝛtitꝰ miſteriũ.glo.ſacr̃a n eadẽ

liũ ad euãgelica. legalia tiñ erãt ꝓmiſſiua ꝑ modũ ſi⸗
gnoꝝ. It. vij. ad heb. repꝛobatõ ꝓcedẽtis mãdati. glo.
circũciſio ⁊c. pꝛioꝛi pło ꝑ vetꝰ teſiamẽtũ ſũt data ad ſig
ficatõz futoꝝ.q̃ ꝑ xpvʒ oꝑtebat ĩpleri.et ſilr Col.ij. vm⸗
bꝛa futoꝝ:glo.illð erat tpᷣus ſignãdi h̊ maiſeſiãdi.Re

ſtat ̊ cũ illa ſacr̃a ñ ſuꝑadqũt aliũ effectũ bᷣ ſolũ ſignifi

cẽt:ñ fuit ne legalia dari pꝰ ſacr̃a legis natc ſ̊ il
la ꝑmanẽ᷑.¶ Ao qð dom c. E ſicz illa haberẽt rõz ſi⸗

gnificãdi ſic et iſta.et eque ſignificarẽt.vł ampliꝰꝙᷓ iſta
tñ iſta erãt nccia pᷣ̃ter illa:qꝛ vł ſignificabãt alio mõ.vł
diſtictiꝰ.vel alið efficacie bebãt.vbigr̃a. Agnꝰ paſchał

q ĩmolabat᷑.ſigniſicabat xpCᷣj ꝓ liberatõe nr̃a imolãdũ.

et inquãtũ ẽ ĩ ſacro altaris ꝓ nob oblatꝰ:ĩ memoꝛiã li⸗

beratõig facte ꝑ paſſiõz xp̃i offert:quẽadmodũ agnꝰty⸗

— =

picus in memoꝛiã liberatõis ab egypto. Reſtat ergo ꝙ
quo ad hoc.plus habʒ ſigniſicatõis agnus paſchalis qꝙ;
yſaac oblat vel aries:q ſolũmõ ſignificabat xpᷣm ĩmola
.Dum. Pꝛeterea.modꝰmãducatõis agni paſchalis. ꝗ de⸗
ſignat᷑ Exo.xij.figurabat modũ mãducatõis veri ſacri
euchariſtlie:qdð nõ fuit in ſacro legis nature.et iõ cũ alit
ſignificaret et ampliꝰ diſtĩgueret: iam babito illo vel ba
bitis illis fuit aliud neceſſariũ.q. Similiter poſſumꝰ di
cere ðᷣ mãna.ſ.pane te celo deſcẽdẽte:reſpectu oblatõis
melchiſedech q fuit in pane et vino. Licet em̃ qᷓtum ad
foꝛmã ponis et vini plus repñtat euãgelicũ ſacr̃Dm:tam
tũ ad alias cõditões minꝰ repñtat vel ñ repñtat.In h̊
em ꝙ mãna fuit panis de celo deſcendens.ſic hẽt in p.
Dane celi ſaturauit eos.Et ſapie.xvj. Paratũ ee celo
panẽ pᷣſtitiſti eis:ꝗ ſine laboꝛe habebat᷑.et habebat in ſe
om̃e delectamẽtũ et om̃is ſapoꝛis ſuauitatẽ. et ſimilit de
alijs cõditõibo que enumerãt᷑ Exo.xvj.et Mũeri xj· Da⸗
bat intelligẽ ſacrm altaris ſub pluribo ſimilitudibo.in
qbo non intelligebat᷑ ĩ ſacr̃is legis nature. 4 Pꝛeterea.
circũciſio et aqua expiatõis aliquẽ habebãt effectũ quẽ
nõ habebãt ea que erãt pure dicta ſacramẽta legis na⸗
ture.eodẽ mõ ſacrificia leuitica que data erãt in leuiti⸗
co:ampliꝰ diſtinguebãt ꝙᷓ ſacrificia que erãt tꝑe legis
nate. Inſtituta eĩ erãt ad expiatõʒz ſiue ſatiſfactõez pꝛo
differẽtijs delictoꝝ aut peccatoꝝ:que erãt ſacrificia ꝓ
pct᷑is. Alij etiã erat effectus ſicut ibi dicit · ꝗ nõ erãt de⸗
ſignati tꝑe legis nature.Ex quo pt patere ꝙ ñ erãt ſu ꝑ⸗
uacua ̊ neceſſaria ad ſuꝑaddendũ alijs iam phabitis.
Et ꝑ hoc pt᷑ ſolui qð obiectum ⁊ẽ.Licet em̃ aqua dilu⸗
uij et aqua maris rubꝛi idem ſignificabãt: tñ ꝑ aliũ mo⸗
dum.ibi eĩ adiũgebat᷑ moyſi virga que ſignificabat cru
cem ex qua vᷣtutẽ habuit baptiſmꝰ.hic adiũcta ẽ nubes
que ſignificabat ſpm̃ſctm vel gr̃am ſi pũſſancti que neceſ
ſaria eſt ad natiuitatẽ ſpũalem. Joh.ij. iſi gs renatꝰ
fuerit ex aqna et ſpũſcẽo ⁊c. Marci.j.dicit᷑. IJile voo ba
ptiſabit in ſpũſcto.et.j.ioh.v.dicit᷑. Tres ſunt ꝗ teſtio⸗
nium dant in terra.ſpũs et aqua et ſanguis. et bi tres
vnum ſunt. patet ergo ꝙ licet vtrobiq; fuerit ſignificatõ
bic tñ alia. pic etiã fuit liberatio a ptate pharaonis:ibi
vᷣo nõ deſignat᷑ liberatio a poteſtate alicuiꝰhomĩs:ſᷣ ſal
uatõ ꝑ archã deſignabat ſaluatõʒ ecclie ĩ fide cũ baptiſ
mate. NHo aliud ẽ dom.ꝙ licet ſacrificiũ abel vel abꝛa
he vel melchiſedech inuat᷑ magis acceptũ qꝛ de illo fit

mentio in canone.hoc nõ ẽ ꝗn et illud plurimũ ꝓ ſuo tẽ⸗

poꝛe eſſet acceptũ:ſed hoc in tpe dicit᷑ rõne ꝑſonaꝝ.que
in pꝛimis tꝑiba maxĩe placuerũt.et vt oſtẽdat᷑ quedã cõ
uemiẽtia ſpualis int illud ſacrificiũ legis nature et ſacri
ficiũ euãgelicũ.ſicut ondit aplus de ſacerdotio melchi⸗
ſedech et ſacerdotio xp̃ᷣi.hehᷣ.vij. Abel em̃ rõne optima⸗
rũ que ĩ pꝛimogenitis deſignant᷑ ⁊ rõne ſue innocentie.
melchiſedech rone.quã aſſignat apkus. Abꝛabã rõne fi
lij oblati in holocauſlũ ex maxĩa obediẽtia deſignat acce
ptatõem:et in ip̃ᷣis oblatis eſt magna ↄuenientia./ Ad
terciũ ðᷣo dicendũ eſt ex iam dictis. licʒ q̊ ad foꝛmaʒ
oblatio melcbiſedech ſignificaret ſacramẽtum altaris:
tñ ꝙᷓtũ ad alia plus ſignificauit mãna.2 ſitr dom ẽ deſi⸗
gno oblato ⁊ ſacrificio abꝛahe.il Ad quartũ qð obijcit᷑
de decimis.dicẽdũ ẽ ampliꝰ diſtinguũt᷑ decime in lege
moyſſi qᷓ in lege nature.oñdit᷑ eĩ decime debebãt dari
et et ad quẽ etiã vſum:qð nõ erat ĩ lege nate.

embꝛum ſecundum

Einde q̃rẽdũ ẽ de nero ſacroꝝ legaliũ: et
rõe nũeri.et pꝛio facta ↄpatõe ad ea q̃ ſũt
legis nake. Beoo facta com ꝑatõe ad ea q̃ᷓ
. ſunt legis euãgelice. Lercio de ip̃a multi⸗
plicatõne in ſe ſacramentoꝝ legaliũ.

¶ Articulus pꝛimus

— .

Rimo ergo q̃rit᷑ vtrũ plura debuerũt eẽ tꝑe
legis moyſi qᷓ tꝑe legis nature. Et vidr̃ ꝙ ñ
cuũ em̃ oꝛdiata ſint ad illa qᷓ ſunt ĩ lege euage
licã tqnꝙᷓ ſigna ad ſignata. In lege aũt euãgelij ſunt. v.
ſcʒ baptiſmꝰ.euchariſtia. penitẽtia.oꝛdo et ↄiugiũ. De
bis em facit dñs mentõʒ. tot aũt ſunt in lege nature:qꝛ
matrimoniũ ⁊ pnia: et tria q̃ aſſignat hugo ſcʒ decima⸗
tio ſacrificiũ et oblatio:lex moyſi q̃ẽ in medio.nõ debet

bre niſi ꝗnq;. Si vᷣo addant᷑ illa duo que addita ſũt ab

aplis ſcʒ ↄfirmatio et extrema vnctio. de qgbo dĩ ĩ actibo
apłoꝝ ⁊ ĩ canoĩca iacobi: ꝓpter illa nõ videt᷑ fieri addi⸗
tio.nõ em̃ ĩ lege moy ſi rñdebat illis ſiẽ nec tꝑe legis na⸗
turalis.¶ Pꝛeterea. Lex natalis oꝛdinat et ad amoꝛẽ ⁊
ad tioꝛẽ. Cex moy ſi ad timoꝛẽ pꝛicipłr.Lex xp̃ᷣi ad amo
rẽ. Sacr̃a ̊q ſũt ſigna rei ſacre in lege tĩoꝛis:paucioꝛa
teberẽt eẽ ; ſacr̃a q ſũt ĩ lege nate. Sed ecõtra vidr̃ ꝑ hᷣ
ꝙ ꝑ ſucceſſiões tẽpoꝝ creſcẽ debebat cognitõis augmen
tũ.h̊ maioꝛ cognitõ ẽ ꝑ pluralitatẽ ſacr̃oꝝ qᷓ; ꝑ. paucita⸗
tẽ.̊ cũ lex moyſi plꝰ atpꝛopiquaret ad maifeſtatõʒ veri
tatis:plura debebãt eẽ in illa lege ſacr̃a.q Itẽ ſacra ſũt
in remediũ ↄtra moꝛbũ pcti:ſᷣ cũ pꝛĩo accedit medicꝰad
egrũ:pauca appoĩt antidota ne abboĩet᷑ egrotꝰ.poſt oᷣo
appoĩt pła.cũ iã exercitatꝰ ẽ ad ſumẽdũ plła.ꝗ̊ debebant
plura ſacr̃a eẽ ſub lege moyſi qᷓ ſub lege nate. Et boc eſt
qð dicit hugo.In pᷣmis pauca antidota ⁊ paucio mem
bꝛis.i.paucis ꝑſonis appoſuit: vt paulati moꝛbo deficẽt
⁊ ſalꝰ creſcẽt.poſt pła ↄtulit remedia et plures reꝑauit
⁊ ita plura erat ſub lege moyſi qᷓ; pꝛiꝰ. Itẽ ſiẽ diĩc hug.
Tria genera ſacr̃oꝝ iueniebãt᷑ i lege ſcripta q̃ dĩ moyſi
NQueda erãt ĩ mediũ:q̃dã ĩ obſequiũ:q̃dã ad actũ dinũ
Pꝛĩa ꝑtinẽt ad pctoꝝ tᷣmiſſiõʒ.ſcða ad exeꝛcitãdã deuo
tõem.tercia ad colẽdã pietatẽ. Oꝛima iſtituta fueꝛũt q̃i
ad neceſſitatẽ vt hõ ĩ eis ſctificaret᷑.q̃tis circũciſio fuit:2
hoſtie ꝓ peto ꝓ delicto ⁊c̃.q̃dã que ſpãliter ad emũda
tõʒ et remiſſionẽ iſtituta fuerũt.Secũda dᷣo ad exercita
tõʒ fuerũt ꝓpoſita.vt in eis deuotio fideliũ exerceret᷑ et
meritũ augeret᷑.q̃les ſcʒ fuerũt hoſtie pacificoꝝ q̃ offere
bant᷑ a fidelibo ad recõciliandã ſibi gram dinam. Ter⸗
cie ĩſtituta fuerñũt ad pᷣparatõʒ ſideliũ.vt q̃ſi inſtrumẽta
quedã eẽnt ad cetera ſacr̃a tractãda et ſctimicãda.quale
fuit tabernaculũ ⁊ atriũ ⁊ omia vtẽſilia ꝗᷓ ↄtinebãtur in
eis:necnõ et ſacra indumẽta miſtrãtiũ ⁊c.oĩa q̃ ad oꝛnã
dũ cultũ dei fueꝛũt ĩſtituta.tot aũt nõ videbant᷑ eẽ
ge nature:ꝗ plura erãt ſub lege moyſi qᷓ pꝛꝰ. Ad qð
dom ẽ. E. plura erãt et eẽ debebãt ĩ lege moyſi iy txe le⸗
gis nate. Pꝛimo em̃ erãt ꝑpuuli tꝑe legis nate ſicut dicit
hugo.Et illo tꝑe q̃ſi ꝑuuli erãt inſtrueẽdi.deinde vo exer
citati:et iõ ampliꝰ inſtruẽdi.Aliã etiã aſſignat rõem qꝛ
nõdũ creuerat moꝛbo quãtũ poſt creuit ſiue lãguoꝛ nat᷑e
et ideo plura erãt ſacr̃a. Ad obiectũ in ↄtrariũ dicẽdũ
eſt. ꝙ licet ſacr̃a legalia oꝛdinata ſunt ad euãgelica: ni⸗
hilominꝰ erãt plura nũero ꝙᷓ euãgelica que ad remediũ
ſunt data. Sacramẽtũ em baptiſmi pluꝛa habuit ſigna.
ſacramẽtũ euchariſtie ſiłr.⁊ h ↄueiebat ꝓpt ſui magni⸗
tudĩeʒ expꝛimẽdũ.vñ plura erat ſacr̃a nuero ĩ lege moy
ſi qᷓ ĩ euãgelio.et iõ nõ opoꝛtet hac rõe ꝙ coequt᷑ ſacr̃a
legis nature et ſacr̃a legis maſayce:cuʒ alia ſit rõ ꝓpter
quã excedere vebet nũerus ſacr̃oꝝ legaliũ nũerũ ſacra⸗
mentoꝝ pᷣcedentiũ.ſicẽ iam dictũ eſt.¶ Ad ſecũdũ ddᷣm
eſt.ꝙ licet lex moyſi pꝛĩcipalit᷑ ſit timoꝛis. lex at nature
vtriuſq; ſcʒ tĩioꝛis et amoꝛis.nõ ex h̊ erit maioꝛ vel mĩoꝛ
nũerꝰ ſacr̃oꝝ.Sacr̃a eĩ oꝛdinãt᷑ ad ĩtelligẽdũ ꝑ ſe.et iõ
Em rõem differẽtis intelligẽtie debẽt etiã in ſua plurali⸗
tate xetermĩari.pᷣcepta etiã et ꝓmiſſa licet oꝛdinẽt᷑ ad ti
moꝛẽ et amoꝛẽ:nõ ꝓpter h̊ plura nõ debebãt eẽ ĩ lege na⸗
ture qᷓ; in lege moyſi.qꝛ lex nature generalia dat p̃ceprta
Nex aũt ſcripta ſpecificat.et iõ plura ↄuenit eſſe in lege
ſcripta.Pꝛeterea. lex nat᷑e reſpicit tioꝛeʒ ⁊ amoꝛã niſi xꝑ
indiſtĩctõʒ. er at᷑ ſcripta r̃ſpicit diſtiguẽdo.ꝛ iõ alit de
bʒ pᷣcedẽ diuiſio p̃ceptoꝝ ĩ lege moyſi ⁊ ꝓmiſſionũ et cõ⸗
minationũ.,. L

age
nt.y.
.De
re: g
na
Aber
ited
ctib
acdi⸗/
ona⸗,
noꝛer
damo
cioꝛa
5
gnen
Ueita⸗
zveri
faſüͤt
lichad
oſtoo
ebant
ocell
mem
rſicet
auit
bug.
opſi
dni
1dno
nütq
fuit
emüc
ercia
creket
oftere
Ter
meta
nale
rin
oma
das
tele⸗
dicit
dexer
enc:
ie
dlcifi
cgei
meti
ſ.
agi⸗
moy
ſocra
per
cra⸗
döm

nure

moꝛ

Nueſtio
rticulus ſecundus

Einde querit᷑ de comꝑatõe ſacramẽtoꝝ lega
liũ ad euãgelica.videtur em̃ ꝙ ſocr̃a legalia
paucioꝛa debeãt eẽ euãgelicis. Si ei ſ debẽt

eæẽ ſiꝗᷓ ſaẽ qᷣuſq; vᷣitas exhibeat᷑.ᷣ plene Rᷣtatis exhibitio

S bitas at. 5 plene vitatm eypin
ñ erit mſi pꝰhãc vitã moꝛtalẽ ĩ patria:ł̊ at erit ĩi.vi.eta

te reſurgẽtiũ. reſtat ꝙ̊ cũ ꝓcedẽte tpe magis et magis ſit

illuĩatio veritatis ſub ſignis tñ: videt᷑ ̊ qꝙ tꝑe legis gr̃e

plura debebãt eẽ ſacr̃a manuducẽtia ad plenã vᷣitateʒ. vt

tpe legis nate pauca:plura tẽꝑe legis moyſi: plura vo

tꝑpe legis euãgelice.i Pꝛeterea.·ſm ſi ucceſſiões erãt pła

vt ĩ tercia etate qᷓ; in pꝛima vel ſecũda.addebat᷑ em̃ circũ
ciſio.plura aũt erãt i quarta etate qᷓ ĩ tercia. In quinta
vᷣo etate om̃ia illa qᷓ erãt ĩ quarta cu aliqͥ addito. reſtat
ergo ꝙ i. vj. etate plura vident᷑ debere eẽ qᷓ in pᷣcedẽtibo

¶ Pꝛeterea. multiplicatõe facta hũani generis młtipli⸗

cant᷑ ↄſtitutões ⁊ pᷣcepta.q̊ em videmꝰ ĩ pluribo ritibuo

Cũ ergo maioꝛ ſit multiplicatõ hũani generis ĩ.vj.eta⸗

te ob qð multiplicãt᷑ pcepta ⁊ ↄſtitutões:pari rõe ⁊ plła

ſacr̃a deberẽt eẽ pꝰ tꝑe gre qᷓ ante. Videmꝰ em̃ plura ſa

cramẽta eẽ mõ q; nõ ſuerũt iꝑe legis moyſi.nec rñdẽtia
eis.ſic ẽ de ſacram̃teliboq ꝑtinẽt ad baptiſina ⁊ ad alia
ſacr̃a ꝗho nõ rñdent aliq̃ ĩ lege veteri.eodẽ mõ ĩ ↄſecrati
one eccłie et altaris plura mõ:q̃ tũc nõ habuerũt coꝛre⸗

ſpõdẽtia. Sʒ ꝙ plura fuerint tꝑe legis moyſi qᷓ tpꝑe gre

arguit᷑ ex h ꝙ ea q̃ erãt ĩ lege erãt q̃ſi vm bꝛa ſic bẽt᷑ heb.
x. Ea q̃ in euãgelio ipa lux pᷣitatis. Lux aũt vᷣitatis vno/
mõ ẽ reſpectu multitudis vmbꝛe:reſtat ̊ ꝙ veritati ba⸗
ptiſmatis plura cõueniebãt ſacr̃a tanꝗ plures vmbꝛe.

et ita de alijs. et ita plura fuerũt ſacr̃a.Ad idẽ facit q

dicit bugo.ꝗ comꝑat legẽ nature vm bꝛe:legẽ veterẽ ima

gini: legẽ gre vitati. Vñ dic pꝛima ſacr̃a legis naturał
erãt q̃ſi vmbꝛa veritatis.que vo tꝑe legis moyſi q̃i q̃d
imago vᷣitatis.que aũt ſub gra nouiſſime ↄſequẽter iam

nõ vmbꝛa vel imago:ſ̊ ipᷣm coꝛpꝰ veritatis.Cum ẽ plu⸗
res ſint imagies coꝛpoꝝ:plura fuerũt ſucr̃a.q. JItẽ aug.
ↄtra fauſtũ. Illa ſunt iſtituta vᷣtute maioꝛa:vtilitate me
lioꝛa:actu facilioꝛa:nũeꝛo paucioꝛa:fidei iuſticie reuela
ta:et ĩ libertatẽ vocatis filijs dei iugo ſeruitutis ablato

qð duꝛo? carni ꝓplo dedito ↄgruebat:reſtat ergo q; pla

fuerũt et eẽ debuerũt.¶ Reſpõſio.aug.ↄtra fauſtũ.ſu⸗
mẽs verbũ apli.j.Coꝝ.x. NHec oĩa in figura ↄtingebat

illis. ſeripta ſunt aut ꝓpter nos in q̊s fines ſeculoꝝ de⸗

uenerũt ⁊c̃.ſic dicit. Sacr̃a igi legis ſeripte fuerũt figu
re nr̃oꝝ ſacr̃oꝝ.ꝑ plura aũt bmõi ↄueniebat ducere ad
diuĩam veritatẽ.Cũ hoc aũt plures rões ſunt q̃re plura
opoꝛtuit eẽ ſacr̃a legis ſcripte qᷓ legis gratie.Vna eſt.vt
ex multitudie ſignoꝝ certioꝛ eẽt aduẽtꝰ ſignatoꝝ.vt.xlj
gen.qð ſecũdo vidiſti ad eãdẽ rem ꝑtinẽs ſomniũ: firmi

tatis indiciũ ẽ.Alia rõ eſt dignitas nr̃oꝝ ſacr̃oꝝ. q̃ ĩ ſi⸗
gnũ ſue magnitudis habebãt pluribo indicija pᷣfiguraꝛi
exẽplũ de magno pꝛĩcipe quẽ pᷣcedit multitudo miſtroꝝ
Alia ẽ rõ in efficacia illoꝝ ſacroꝝ.q̃ fuerũt nũero ſuꝑplẽ

da.Exẽplũ de aĩalibo imꝑſectis q habũdãt ĩ oꝛganis ſcʒ
ĩ pedibo:ĩ ſignũ ſue imꝑfectõis.¶ Ad obiecta aũt ĩ ↄtra⸗
riũ dᷣm ẽ.ꝙ licʒ ſacr̃a noue legis apꝛopinquant plene
Bitati q̃ erat ĩ patria:nõ. pt᷑ ſ̊ debẽt eẽ plura.õ em̃ re
ſpectu illiꝰ dicta ſunt vniuerſalit᷑ ſacr̃a:vᷣ reſpectu v᷑ita⸗
tis exhibite ꝑ xp[ʒ ĩ pñti:⁊ exhibende ĩ futo.⁊ q̃ͥdãmõ in
ipᷣo iã ẽ exbibita.et iõ ſacr̃a legis moyſi tãqᷓ; pᷣcedẽtia:re

ſpiciũt vᷣitatẽ ꝑ xpᷣꝭ expibenda.Sacr̃a aũt nr̃a reſpiciũt

gram iaʒ exbibitã imo nr̃a ſocr̃a ſũt qdãmõ vᷣitas iſtoꝝ

ſacr̃oꝝ.et ita ↄueit eẽ ĩ paucitate r̃ſpctu illoꝝ:ſiẽ ᷣitasꝰ

ſe hʒ reſpectu vmbꝛe aut imagio.⸗ Ad ſecũdũ dᷣm eſt.
M nõ ẽ ſilis ꝓgreſſio ſexte etatis q̃ fuit tꝑe gre reſpectu
aliaꝝ etatũ.a Aa ĩ illa fuit exhibita vitas ſic hẽt᷑ ioh.j.
BGꝛa et vitas ꝑ ihᷣm xpᷣm:et iõ om̃ia pᷣcedẽtia ſic oꝛdiari

tebebãt vt circũciſio cũ decimis ⁊ ſacrificijs manẽt. Le

galia aũt manerẽt cũ illis.vltra aũt legẽ nulla erãt ĩſti⸗

tuta:lʒ aliq̃ tꝑe regũ vel iudicũ ↄtigẽtia ſignãtia erãt vt

onus et occaſio trãſgreſſioĩs 2
niant iterũ vt poſſit hõ in q̃dã ꝑfectõe vite ambulare.ne

pfj.

vj. iudicũ te carnibo que ĩmolate erãt ſupᷣ petrã.et ſigni⸗

ſicabt ſacrm altaris.ſiẽ hẽt᷑ ab aug.qꝛ ̊ pꝛimo ꝑnulos
enutriuit et pauci erãt hoĩes:iõ pauca data ſunt ſacr̃a.

inde vᷣo qꝛ ĩ lege moyſi erant exercitati:plura dedit et
ſub pcepto. et illa maſerũt ꝑ oẽm etatẽ q̃uſq; veniret ve
ritas.et tũc ſub gra ꝑfectos ĩ libertate ſpũs ꝑmiſit am⸗

bulare.vt iã nõ ſeruiãt in ſpũ ſeruitutis ᷣ̊ adoptõis.vñ
et paucioꝛa ſacr̃a ſunt mõ.Sic̃ etiã ↄtigi ĩ ritu alicuiꝰ
religioĩs diſcrete ꝓcedẽtis.vt pꝛimo pauca dent᷑ iſtituta
Secũdo multiplicẽt᷑ ad cohibẽdas dꝛẽias pctẽoꝝ: vel cã
maioꝛis honeſiatis ſeruãde.⁊ intãtũ multiplicãt᷑ ꝙ ſunt
p̃uaricatõis. ⁊ tũc abꝛe

ex multiplicitate ↄſtitutõnũ ſit occaſio ruine.ñ multi
canones dati ſunt.ꝗbo obꝛogatũ ẽ ꝑↄſtitutões nõnllas
Ad illð vo qð vꝛ de ſacramẽtalibo q̃ multiplicãt᷑ ĩ no/
na lege. Dicẽdũ ꝙ h̊ ẽ ad onñdẽdũ magnitudiem ſacr̃i vt
ſic maioꝛ exhiberet᷑ reuerẽtia.et qꝛ multa ↄcurrũt pᷣpaꝛa

toꝛia ad diſponẽdũ recipientẽ:nõ ꝙ om̃ia ſint de ſubſta⸗

tia ſacramẽeti.

rticulus tercius ·
DOnſequẽter ꝓcedẽdũ ẽ ad cætermĩatõʒ nũeꝛi
ſaocroꝝ legaliũ ĩ ſe. Et pꝛio qrit᷑ ð nüero. Se
ũdo qꝛ ex ſignificatõe depẽdet nũerꝰ:q̃retur
de ſigniſicatione.

¶ Circa pꝛmum ſic S. ..

Cũ ĩ lege veteꝛi ſit ſacr̃m ĩtrãtiũ ſcʒ circũciſio qð reſpõ⸗

ct baptiſmo:quare nõ ſimiliter ſacramentũ ſtantiũ ſi⸗

ue pugnãtiũ ſcʒ cõfirmatio:qð reſpõderet confirmatio

ni noue legis.¶¶ It qrit᷑ qꝛe nõ inſtitutũ fuit ĩ lege ſaccẽ̃m

exeuntiñ ſcʒ vnctio extrema ſiẽ intrãtiũ.q] It᷑ cũ eꝛãt vi
atoꝛes tꝑe legis veteris:q̃re ñ ꝓuidit eis dina ꝓuidẽtia
ĩ viatico ſpũali ĩᷣ aliquo ſacramto qð rñdẽt ſacro coꝛpo
ris xpᷣi.q¶ IJtẽ cũ ſacramẽtũ baptiſmi et eukaꝛiſtie et oꝛdi
nis ⁊ penitentie ⁊ mr̃imonij ſint ꝗqnq; ſacr̃a legis noue.
poteſt queri q̃re ſacramẽtũ oꝛdinis.penitẽtie et matri⸗

monij nõ habuerũt plura ſigna: quẽadmodũ baptiſma

⁊2 euckariſtia.vt ſiẽ ſacramẽtũ altaris ꝑ agnũ paſcalem
et ꝑ mãna et ꝑ ſacrificia:et ſacramẽtũ baptiſmi ꝑ circũ⸗
ciſionẽ.mare rubꝛũ.et aquã expiatõis:ita plura eẽnt ſi⸗
gna alioꝝ ſacramẽtoꝝ.et ſᷣm hoc eẽnt plura ſacramẽta
legalia.et ſi aliꝗd illoꝝ habuit:querẽdũ eſt qð ſit illud.
K¶ Pꝛe terea.cũ eẽnt tres ſtatꝰ filioꝝ iſrł.dũ moꝛarent᷑i
egipto:dũ ꝓficiſcerent᷑ ad terrã ꝓmiſſioĩs:cũ etiaʒ iam
erant in terra ꝓmiſſioĩs.quartꝰ etiã addebat᷑ ſcʒ eiectõ
cx terra ꝓmiſſioĩs.poteſt q̃ri q̃ꝛe nõ ſunt inſtituta ſacꝛa
mẽta dũ moꝛarent᷑ in terra egipti:vel dum eẽnt in terra
ꝓmiſſioĩs:vel tꝑe eiectõis.qð ſi eẽt:tunc plura eẽnt ſa⸗
eramẽta legalia.¶ Pꝛeterea.ſacramẽta oꝛdinis et peni⸗
tẽtie recipiũt aliqua additõem in lege moyſi. In lege eĩ
ſacerdotali moyſi fiebat cõſeeratio ſacerdotalis.deter⸗
minabat᷑ etiam officium eius qð nõ fuit factũ tꝑe legis
nature. Similiter ex ꝑte ſacramẽti penitẽtie erat cõfeſ⸗
ſio que nõ fuit expᷣſſa tꝑe legis nature. Sico aũt ↄfeſſio
nem vel facto vel verbo:ſicut legit᷑ in leuitico et in li.nu
meri et ioſue dicit᷑. Iili ↄfitere ⁊ da gloꝛiã ceo ⁊c̃.ſimili

ter et expᷣſſa fuit ſatiſfactio. Reſtat ergo ꝙ in bis duobo

ſacramẽtis facta fuit additõ. Põt ergo queri ꝓpter quid
nõ ſiłr fuit additio in mrimonio.⸗¶:! Item pt᷑ queri ꝓpt᷑
gqd ſacramẽtũ ↄfirmatõis vel extreme vnctõis nõ babue
rũt ſignũ ſibi reſpõdẽs in veteri lege qð inſliiutũ eẽt ad
ſignificãdũ. Videt᷑ em ꝙ habere deberẽt:eo ꝙ ↄfirmatõ
eſt de pꝛĩicipalibo ſacramẽtis.vbi ſignat᷑ robur gr̃e ⁊ da⸗
tur digne ſuſcipiẽtibo.Similiter extrema vnctio eſt ſa⸗
cramẽtũ egrediẽtiũ ĩ q̊ fit dimiſſio venialiũ et alleuiatõ
infirmitatis.boc aũt fuit neceſſariũ ſignificare etiã cuʒ
nõ cõfert᷑ in ſacramẽtis.ſic eſt in ſacramẽtis veteris le/
gis que nõ efficiũt qð figurãt.reſiat ergo ꝙ congruebat
aliqua ſacram̃ta dari ↄfirmatõis vel extreme vnctõis.
LJ

Itẽ ĩ ſacramẽto euchariſtie eſt coꝛpus et ſanguis xpᷣi
et vnitas fideliũ.cui reſpondet ſpecies panis ⁊ vini cui
aqu cõmiſcet᷑.Cũ ergo ĩ veteri lege eẽt ſignũ panis⁊ ſi
gnũ aque.ſic hẽt᷑ nũeri.xx.ꝗpter ꝗd nõ ſiłr ſignũ coꝛre⸗
ſpõdẽs vino.aut ſi fuit:qð fuit illð (¶ NR ĩ nouo teſtam̃to
fuerũt ſigna reſpõdẽtia vtriſq; ſeʒ ſanguis et aqua que
flurerũt de latere xpᷣi. Qũquid ĩ veteri teſtamẽto eꝛãt ali
qua reſpõdẽtia.Silłr tꝑe legis nature eꝛat panis oblatõ
a melchiſedech.q̃ rñũdebat pani.et vinũ qð reſpõdebat
vino.i Aũꝗd ſilr᷑ in lege moyſi aliqua erãt rñdẽtia.i¶ Itẽ
cũ baptiſmate adiũgit᷑ vnctio olei ad cathecumĩos.⁊ vn

ctio criſmatis. baptiſma aũt habebat ſignũ ſibi rũdens

ꝑ modũ ſacram̃ti.Qũꝗd ſiłr habebãt ille vnctões ſigiſa
ſibi rñdẽtia que eẽnt ſacr̃a. Itẽ cõiugata erãt adinuicẽ
aqua maris rubꝛi et poſt mãna ſiue panis ꝗ de celo de⸗
ſcendit tanqᷓ; ſacramẽta baptiſmi ⁊ euchariſtie ſicut dĩe
aplus.j.Coꝝ.x.Om̃es baptiſati ſunt ĩ nube ⁊ in mari
et om̃es eandẽ eſcã mãducauerũt. Poteſt qri qð ẽ ſac⸗
mentũ reſpõdẽs baptiſinati qð ↄiugatũ ſii cũ ſacramẽto
agni paſcalis qdð ſignificet coꝛpꝰ xpᷣi¶ Ao pꝛimũ dðᷣm
q; ſacramẽtũ ↄfirmatõis dat᷑ in robur ſcʒ vt cõſirmati
nõ erubeſcãt poꝛtare nomẽ dñi coꝛã regibo ⁊ pꝛincipibo
Vñ qꝛ nõ ſufficit credere fidẽ xpᷣi ̊ opoꝛtet ↄfiteri xpᷣm
oꝛe.ſic.x.Ro.Datũ fuit hoc ſacẽ̃m ↄtra puſillanimita⸗
tẽ:ne erubeſcat᷑ ↄfeſſio fidei xpᷣi.ſᷣ libera voce ꝓfeꝛat. In
hmõi ſignũ in collatõe huiꝰ ſacramẽti fit inunctõ ĩ fron
te ꝗ eſt locꝰ erubeſcentie.Vñ ſicẽ dicit glo.x.Ro. Oꝛe ſic
cõfeſſio ad ſalutẽ.i õ ſine cauſa ſignũ crueis fit in frõte
.i.in ſede pudoꝛis:ne rpᷣi obpꝛobꝛia xpᷣianꝰ erubeſcat.ſi
militer dico in ꝓoſito. Sed exñtibo ĩ lege veteri nõ ꝑo
tuit eẽ aliqua cauſa impediẽs libertatẽ ↄſeſſioĩs fidei eo
rũ ſicut ĩ noua.Gloꝛia em̃ fuit ↄfiteri deũ om̃ipotẽtẽ.nõ
aũt ſic cidebit᷑ ĩ nona ↄfiteri xpᷣi obpꝛobꝛia.VUñ.j.coꝝ.
j. Pꝛedicamꝰ xpᷣm crucifixũ.iudeis ꝗdẽ ſcandalũ:gẽtibo
ſtulti.Vñ diſcipuli dñi nõ libere ofitebãt᷑ xrpᷣm anteqᷓ eſ
ſent cõfirmati.Suxta qð dñs Act᷑.j.pᷣcepit eis ab hieru
ſolimis ne diſcederẽt.et poſt:accipietis viꝛtutẽ ſuꝑueni
entis ſpũſſ.⁊ eritis mihi teſtes ĩ om̃i iudea ⁊c̃. Pꝛeteꝛea
ſacramẽtũ cõfirmatõis datũ ẽ in ↄfirmatõeʒ gre date in
ſacr̃o baptiſmi.ſ̊ in circũciſiõe quãtũ erat de virtute ſa⸗
cramẽti:nõ dabat᷑ gra hmõi.vñ nec debuit ĩ lege dari ſa
cramẽtũ ↄfirmatõnis gr̃e pᷣhabite.i Ad aliud vᷣo dõm.
ꝙ vnctio extrema ouo hʒ ſignata.quoꝝ vnũ ẽ ↄferendũ
in pñti ſcʒ remiſſio pctoꝝ veĩaliũ:aliud ĩ futuro ſcʒ ple⸗

na vnctio ſiue gr̃a habẽda ĩ ſuſceptõne vtriuſq; ſtole.et

vtriuſq; ẽ aliquo mõ cauſa.ſacramẽta aũt veteris legis
nõ habebãt poteſtatẽ ſiue virtutẽ ad obtinẽdam ſtolam

bymõi. Vñ dico.ꝙ hec ẽ differẽtia eẽntialis int ſacramẽ⸗

ta veteris legis et ſacramẽta noue: ꝙ ſacramẽta veteris
legis ſolũ erat inſtituta ad remediũ pene vł culpe.vnde
virtꝰ illoꝝ erat in ablutõe.ſ̊ ſacrameta noue legis erãt
ad remediũ et ad ꝑfectũ in merito.vñ oꝑant᷑ ad remiſſi
onẽ culpe et pene et adeptõem gloꝛie.dico directe:qꝛ cõ⸗
ferũt gram ad merẽdũ.ſacramẽta veteris legis nõ oꝑs⸗
tur niſi ad remiſſionẽ culpe et pene dico inqtum hmõi.
Vñ ſic virtus veteris legis que ẽ lex timoꝛis ẽ in declina
tione:ſiłr ⁊ ſacramẽta veteris legis ĩ remiſſiõe.virtꝰ le⸗
gis noue ẽ et in eclinatõe et in oꝑatõne: ſimiliter et ſa⸗
cramẽta in remiſſione ⁊ i ꝓmotõne ĩ merito.NQullũ igx
in veteri lege debuit inſtitui ſacramẽtũ quo collatõ gre
ſignificaret᷑. Si obijciat᷑ de circũciſione q̃ ſignificat cir⸗
cũciſionem generalẽ.om̃es defectꝰ in reſurrectõe genera
li.dicat᷑ ꝙ ſignauit ſolũ amotõʒ defectꝰ ſ̊ nõ ſuppletõez
et ꝑfectõz gloꝛie.et hec etiã pt eſſe ratio quare nõ habẽt
ſacramẽtũ reſpõdẽs cõfirmatõi:quo ſignat᷑ ↄfirmatõ be
atitudinis ĩ patria.¶ Si obijcit᷑ in vnctõmbo regũ et
ſacerdotũ que ſacramẽta fuerũt ſignificabat᷑ vnctio glo
rie.dicendũ ꝙ loquimur hic de ſacramẽtis que ſunt ad
remediũ.vt em̃ dicit hugo.quedaʒ ſacramẽta ſunt ad re
mediũ: quedã ad officiũ ſiue obſequiũ:quedã ad cultuʒ
diuinũ.oꝛdo aũt tunc magis fuit ad obſequiũ qᷓ; ad re⸗

mediũ:ſicut indumẽta mĩſtroꝝ tubernaculi? vtenſilia
eiuſdẽ fuerũt ad cultũ.¶ Ad aliud dðm.qꝙ in lege veteꝛi

fuerũt pᷣcepta ꝓmiſſa ⁊ ſacramẽta ſicẽ in noua.ſᷣ ꝓmiſſa

tꝑalia:ꝓpter qð ꝓuidit deus ſimiliter ĩ viatico tꝑali vt
in agno paſchali.Pꝛomiſſa ĩ nouo teſ.fuerunt ſpũalia
ſcʒ eterna: pter qð ꝓuidit in ſpũali. Pꝛeterea ler illa
erat lex carnaliũ et rudiũ.ꝓpter qð cõgruebat illis via⸗
ticũ carnale.Lex noua ẽ ſpualiũ ꝓpter qð ⁊c. ¶ Ad alið
dm. ꝙ nõ eſt ſimile de ſacramẽto baptiſmi et euchari⸗
ſtie et alijs ſacramẽtis. Hec em̃ ſunt pꝛĩcipalia ⁊ geneꝛa
lia.quoꝝ vnũ pꝛĩcipaliter eſt ad peccatoꝝ ablutõʒ eta
peccatis mũdatõzʒ:alterũ aũt ad vmonẽ ꝑfectã in bono
Vñ vnũ reſpicit a malo.alterũ ad bonũ. Sacramẽtum
aũt oꝛdinis et mr̃imonij nõ ſunt generalia ad oẽm ꝑſo⸗
nam. Penitẽtia vᷣo q̃ſi vicẽ tenet ſacramẽti in quo fit re
miſſio pctoꝛũ ꝓpter recidiuũ.et ita licet ſit quaſi genera
le:nõ tamẽ pꝛincipale eſt. Iſta etiam duo ſunt que dñs
in ſeip̃ᷣo exemplificauit. Maptiſatꝰ em̃ eſt: vt nobis exẽ⸗

plũ daret baptiſmatis.ddit etia coꝛpus ſuũ et ſumpſit

tradendũ:vt exeinplum daret alijs. Recte ergo hec duo
tanq; pꝛincipalia et generalia multis ſunt ſacramentis
adumbꝛata.nec exercitata ad dictamẽ nature quẽadmo
dũ alia. Penitẽtia em̃ hʒ dictamẽ nat᷑e vt cũ offenderit
homo deũ:doleat de pcto ⁊ ſatiſfaciat quãtũ ꝑt᷑ vt deo re

coõciliet᷑. Silr mr̃imoniũ hʒ dictamẽ nat᷑e vt ſit mutuus

ↄſenſus viri et mulieris.indiuiduã vite cõſuetudiem ad
ꝓcreandũ ꝓlem ad cultũ dei. Oꝛdo aũt habet dictamẽ
nature vt ſit oꝛdinata poteſtas ſpũalis.qua mediãte tã⸗
q; mĩſterio:ſpũalis detur ſanctificatio.vt ſic ſint coad⸗
iutoꝛes ad gratie impetratõʒ. ꝓpter qð iſta q̃ſi ſub eadẽ
rõne remãſerũt in lege moyſi et lege euãgelij. In his em̃
duabo legibo erat penitẽtia ſub hac rõne ⁊ mr̃imoniũ 2
oꝛdo:licʒ ſub quibuſdã cõditõnibo additis et diſtictis.
De ſacramẽto aũt penitẽtie qꝛ illud ſequit᷑ baptiſma ⁊ ẽ
inductũ ad nccẽitatẽ: ꝓpteꝛ recidiuũ:dici pt᷑ ꝙ hũit quã⸗
dam figurã in lege ſcʒ aquã expiatõis.ꝑ quã mũdabant᷑
ĩimũdicie coꝛꝑales ſiue quedã irregularitates ſignifica⸗
tiue ſpũaliũ immũdiciaꝝ.et nõ ſemel ſed ſepius fiebat
hec expiatio:quemadmodum penitentia.quo ad quid
tamen habuit figuram baptiſmi ſicut habetur in glo.
augu. xix. numeri ſuper illud. lauabit veſtimenta ſua
Ibi em̃ dicitur.in ſacramẽto baptiſmi recte ablui mon⸗

ſtratur quod aqua aſperſionis figurabat et mundatur

ſpũaliter vt ſit mundus coꝛꝑe et ſpiritu.et hoc poteſt eẽ
pꝛopter eitule rufe cinerem que in illa aqua expiatõnis
ponebatur.vt oſtenditur virtus illa ſanguinis xpᷣi que
eſt in baptiſmo.Aqua etiaʒ luteris ſiue labij enei quod
ponebatur inter tabernaculum et altare: ad hoe ꝙ filij

iſrahel ſe lauarent expiatõneʒ ſiue ablutõem ſignificat
ſpũalem.¶ Ad aliud vᷣo dicendum. ꝙ non conueniebat

dari ſacramenta legalia dum moꝛam facerent ĩ egipto.
ſed in ingreſſu.nec cum in terra pꝛomiſſionis eſſent ſim⸗
pliciter:ſed in egreſſu ab egipto et in ꝓgreſſu.vt oſtẽda⸗

tur ſtatus peccati in quo pꝛopꝛie dum eſt homo nõ habʒ

remedium:licet indigeat.et ideo nõ competit ſacramen⸗
ta inſtitui moꝛam facientibo filijs iſrahel in egipto: ſed
cũ hõ incepit recedẽ a pcto tũc ↄueĩebat.et idᷣo ĩ egreſſu
ab egipto dabat᷑ ſacramẽta phaſe et maris rubꝛi. Pꝛe⸗
terea.cũ hõ erit ĩ patria celeſti.q̃ ꝓꝑ terrã ꝓmiſſioĩs deſi⸗
gnat᷑.nõ ĩdigebit t iõ nec ĩſtituta ſũt ſacr̃a.Cum at᷑ de⸗
ſcẽderũt in babilonẽ ſiue cũ moꝛati ſũt:nõ ↄgruebat:cũ
idẽ ſignificet᷑ ꝑ egiptũ ⁊ babilonẽ qtũ ad ſtatũ generalẽ
pct᷑i.Recte q̊ i egreſſu ab egypto ⁊ ĩ ꝓgreſſu ad terrã ꝓ⸗
miſſioĩs ſacramẽta inſtituebat᷑.¶ Sʒ poſſet q̃ri ſᷣm hoc
q̃liter ĩſtituta fuerit circũciſio:cũ abꝛahã fuiſſet ĩ terra
ꝓmiſſioĩs.ſiẽ hẽt Geñ.xv.Rñſio ẽ ꝙ tunc fuit ei terra
ꝓmiſſioĩs tra chanaan:⁊ nõ fuit tra ĩhabitatõis vnde
typꝰ erat ecclłie militãtis.qͥ ad ꝗd eĩ ſignificat t᷑ra ꝓmiſ
ſioĩs ecclłiaʒ militãtẽ:qͥ ad ꝗd ſigniſicat tꝛiũphãtẽ.pꝛout
erat ꝑegrinatõis:ſic deſignat militãtẽ eccłiaʒ.q̊ ad h̊ at

ꝙ vſi ſunt mãna quſq; tãgerẽt fines fre chanaã: ſignat

—

— — —

—

— — — — —⁄—d —

— —— — = — — —
—ꝑ. — S ☛‿r —–

,

14

6
r

e

n
da⸗
by

,

ne

¶Mueſtio

ecckia triũphãs ĩ qua ipᷣa veritas xp̃i erit cibo noſter.ñ/
ut ẽ ſub ſpecie ſacram̃tali.¶¶ Ad alið ĩ ꝑte pzʒ rñſio ⁊ ad
dendũ ẽ.ꝙ ↄfirmatio ⁊ extrema vnctio nõ habueꝛüt ĩ le⸗
ge aliq̃ ſacramẽta. vt ondit᷑ ꝙ iſta duo ſacramenta ꝗpꝛie
ſunt data pꝰpaſſionẽ xpi. ·õ em̃ legit᷑ robur gre ſpũſſcki
datũ añ ad timẽdũ moꝛtẽ:nec añ fuit aꝑtio ianuepꝛius
eĩ voluit vt baberẽt gram ꝑ quã etiã timerẽt:⁊ ſub iugo
timoꝛis eẽnt. deſcẽdert et ad limbũ inferni:⁊ iõ hec duo
ſacramẽta recte ſunt ꝓpꝛia ad ↄditõem gre.20 ſic at de
gra remiſſiõis q̃ dat᷑ iĩ baptiſmate.lʒ eĩ am plioꝛ der gra
tñ tũc fiebat dimiſſio oꝛiginalis pcti: ̊ nõ fiebat apeꝛto
ianue q̃ mõ fit ꝑ baptiſmu. Eodẽ mõ peitẽtie gra ꝑ oẽ te
pus dabat᷑ et dari fuit neceſſaria ꝓ ſuo ſtatu. Silr. fuit
de mr̃imonio qð datũ ẽ ĩ remediũ oꝛiginalis ocupiſcẽtie
Eodẽ mõ de oꝛdine ꝑ quẽ fiebat mediatio inteꝛ den ⁊ ho
minẽ ſpũaliter qð m oẽ tpᷣs ↄgruebat.⁊ q; pfirmatio et
extrema vnctõ mhil habebat ſignificati niſi q dabatur
poſt xp̃ᷣi paſſionẽ: ↄgruẽter dñs ꝑ ſuos apłos hec inſtitu
it ſacramẽta. ñ podatõez legis tꝑe dauid ꝗ ter inunctꝰ
ẽ ĩ regẽ:ſignificabat᷑ trina vnctio q̃ dat ĩ baptiſmo:ↄfir⸗
matõe et extrema vnctõe.in
unt᷑. 4¶ Ao alið dm cũ ſint tria ſignificata ĩ ſaẽmẽto al⸗
taris.⁊ tria ſũt ſigna: ſᷣ duo vnita.ſ.vinũ ⁊ aqua:ĩ lege
moyſi nõ erat niſi aq̃ ꝓ ſigno q fluxit de petra vt vinum
qd ad potũ ſpũalẽ ꝑtinet ĩ illo ſignificaret᷑. quẽadmodũ
qð ad eſcã ſpũalẽ ꝑtinet ĩ mãna.lñ.·j.coꝝ.x. oẽs eadeʒ
eſcã ſpũalẽ mãducauerũt ⁊ oẽs eũdẽ potũ ſpũalẽ bibeꝛũt
Vñ ambro.iĩ li.de ſacmẽtis. IJllis aq ðᷣ petra fluxit:tibi
ſanguis de xpo fluxit.de petra illos ad horã ſaciauit aqᷓ
te ſanguis diluit ineternũ. Jude bibit et ſitit: tu at᷑ cũ bi
beris ſitire nõ poteris.⁊ illud ĩ vmbra:hec veritate.vñ
·j. coꝝ.x. Mibebãt at de ſpũali.glo.aquã q fluxit de latẽ
xpᷣi et idẽ credẽtibo efficit.¶ Item ꝙ aq qᷓ finxit de petra
aquã ſignificet:dicit ambro.de ſacramẽtis. Veꝛbo dei ſa
cerdos tãgit petrã:⁊ fluit aq̃.et bibit płs cũ redũdat aq̃
T calice ⁊ ſalit ĩ vitã eternã.⁊ G̊ pʒ ꝙ tã ſanguis qᷓ aq̃ ſig
ficant᷑ ꝑ aquã tge legis ꝗᷓ flurit de petra.i.ð xpᷣo.¶ Si at
q̃rat᷑ quare nõ deſignat᷑ ſub ſpecie vini. Rñdendum ẽ.qꝛ
ppls ille erat ſub lege timoꝛis:pꝓpłs aũt euãgelic ſub lege
amoꝛis.⁊ iõ recte ꝑ aquã q̃ infrigidat ⁊ nihilominꝰ ſitiz
ſedat ſignat᷑ ĩ lege veteꝛi.ĩ lege at᷑ gr̃e ꝑ vinũ qð letificat
coꝛ hoĩs.et in buiꝰtypũ poſſumꝰdicẽ mutatõem aque in
vinũ ĩ nuptijs. Aibilominꝰtñ ꝑ panẽ et vinũ deſignatur
ĩ li.puer.vbi dr. Venite et ↄmedite panẽ meuʒ ⁊ bibite
vinũ qð miſcui vobis.ſicut habet᷑ ĩ glo. In pane ⁊ vino
ſigniſicat᷑ coꝛpꝰxpᷣi:ꝛ⁊ ſanguis qͥ ĩ altari ſaciamur.ſʒ hoc
recte videt᷑ eẽ ꝓpter G̊ ꝙ ipᷣe ſaluatoꝛ ibi vſus ẽ intellectu
ꝓpbetico.qui addit ſuꝑ intellectũ legis quãdã veritatis
manifeſtatõem.⁊ iõ nõ ĩ aqua ſᷣ in vino dedit intelligere
ſacramẽtũ coꝛꝑis et ſanguinis ſui.¶] Ioꝛte dicet aliꝗs ꝗꝙ;
ſanguĩs ſignificatio ꝑ vinũ ĩ veteri lege fuit in libatõne qᷓ
oñditur in ſacrificio ſiue bolocauſto.ð qͥ dr̃ nume.xxviij
vbi agit᷑ de differẽtijs ſacrificioꝝ ĩ ſolenitatibo. Sʒ h̊ nõ
videt᷑ verũ.qꝛ nõ fit mẽtio de vino ĩ ſolennitate phaſe.et
ſi det᷑ intelligi ꝑ h̊ ꝙ dr holocauſtũ cũ libatõibo.nõ eĩ vi

det᷑ agi niſi de ulis ſacrificijs qᷓ addunt᷑ ꝓpter ſolẽnitatẽ

azimoꝝ. Vbi vᷣo agit᷑ de agno paſchali ꝗq imolãdus eꝛat
nihil de H agit. Vñ pʒ ꝙ libatõnes iſie nõ referunt᷑ ꝑ ſi⸗
gnificatõeʒ ad ſacramẽtũ enkariſtie: ̊ ad illa ſacrificia
quilibʒ hõ ſe debet illo tꝑe ſpũaliter ĩmolare.q Adillð
qð dʒ.ſacramẽtũ baptiſmi habuiſſe ſuũ rñdens ſacramẽ
tũ. AVtrũ ſacramẽtuʒ olei ad cathecuminos et criſmatis

habẽt ſibi rñdens.Dicẽdũ ꝙ illa vnctio videt᷑ ſignifica⸗

ri ꝑ illã vnctõem que dẽ in Exo.vbi agit᷑ de vnctõe q̃ ↄpe
tebat ad vngẽdũ tabernacłm. Cõſimiliteꝛ eĩ ſignificatuꝛ
tabernaculũ ſctificatio eccłie ⁊ ſctificatio fidelis aĩe.
Ao vltimũ dom.ꝙ ſicẽ oñdit apłs ſunt ĩ ſignificando
ablutio maris ⁊ ↄmeſtio illiꝰpanis ꝗ dr̃ mãna reſpectu
baptiſmatis ⁊ eukariſtie ĩ nouo teſtamento.Si vo q̃rat
qð ſit öiugatuʒ cum agno paſchali.dðm.videt᷑ ꝙ circũ⸗
ciſio.Añ dr.ſi ꝗs ciꝛcũciſus nõ fuerit:ñ accedat ad pha⸗

qᷣrůũ vnoquoq; ſpũales effici

pf.
ſe.ꝑ qð oñdit᷑ ſacramẽtũ circũciſionis pᷣcedere ĩ ſignum
baptiſin atis.et ſacramẽtũ eſus agni paſchalis ſequi in
ſianũ mãducatõis ſacram̃talis eukariſtie.q Ad illð vᷣo
qð ſupꝛa obijcit.matrimoniũ nihil additõis habẽ ĩ lege
moyſi.vltra illð qð fuit ĩ lege nature.dðm ẽ ꝙ hoc fuit
ꝓpter h̊ ꝙ illud ſolũ ſacramẽtũ manifeſte fuit inſtitutuʒ
a dño tꝑe legis nature.cũ nõdũ eẽt hũana natura coꝛru

pta et dabat ĩ officiũ et puidebat᷑ ĩ remediũ. Illð vo qð

erat remedij:nõ aliter ſe habebat tꝑe legis moyſi et tꝑe
legis nature.iõ ſic aũt fuit de oꝛdine aut pnia.Inſtitu⸗
tõem em̃ recepit oꝛdo in lege moyſi.⁊ modꝰ ↄſecratõnis
ſummi ſacerdotis et alioꝝ oꝛdo expꝛimebat᷑. Penitẽtia
aũt habuit additã ſatiſfactõʒ que inſtituebat᷑ ꝓ diuerſis
petis¶Ex iã dictis põt elici de numero ſacramẽtoꝛum
legaliu.que data ſunt ĩ remedij ſignificatõem ⁊ in mini⸗
ſteriũ. Sacramẽtũ at᷑ oꝛdis dat᷑ ĩ miſteriũ ꝓpter quedaʒ
alia ſacramẽta q̃ ĩ ſignificatõʒ remedij data ſũt.ij2õ em̃

oĩa miſterio ſacerdotis fiebãt. Drimoniũ eĩ ſine mini⸗

ſterio ſacerdotis fiebat ⁊ circũciſio ſimilit ⁊ plura alia.
Oõ ſic at̃ fuit de ſacrificijs ⁊ de gabuſdã expiatõibo.Sac
mẽtũ qet᷑ datũ ĩ ſignũ remedij.aut fuit ĩ ſignũ illiꝰremeij
general qð fuit ĩ paſſõe xp̃i.⁊ G̊ mõ fuit agnꝰĩmolatus.
Exo.xij.et holocauſtũ cũ ſacrificio ẽ ſerpẽs eneꝰ in palo.

Aut fuit ĩ ſignificatõʒ remedij ꝑticularis:⁊ h̊ młtiplici

ter.aut oꝛiginał culpe:⁊ h̊ mõ fuit circũciſio q̃ ſigbat et
ĩq̃ efficiebat᷑. Aut ſigbat ſᷣ̊ nõ efficiebat:⁊ H̊ mõ ablutio
maris rubro.aut fuit i ſigficatõneʒ remedij contra actu
alẽ culpã moꝛtalẽ ⁊ venialẽ.⁊ h̊ mõ fuit ſatiſſactõ pnĩał
ĩ ſacrificijs ꝓ pcto deſiãtis.⁊ ĩ aq̃ expiatõis q imundicie
ſpũales ſigbant᷑ eẽ purgãde.⁊ ſilr aq̃ labij enei ĩ q̃ ſigni⸗
ficabant᷑ quotidiane purgatões ĩ ip̃is ſaceꝛdotibo. Aut
erat ĩ remediũ oꝛiginalis ↄcupie:⁊ ̊ mõ matrimonium
qð remãũſit ĩ lege nature.aut ĩ ſignificatõem remedij con
tra qͥttidianã infirmitatẽ qᷓ paulatim cõtrahit᷑ in aĩa ex
pctoꝛũ varietate:⁊ Hq̊ mõ fuit ſacramẽtuʒ agni paſchalis
qð pꝛimo mẽſe ↄmedebat᷑ ao roboꝛãdũ ↄtra infirmitatẽ
illã.et mãna ſimiliter qð erat cibus quotidianus ꝓfici⸗
ſcẽtium ꝑ deſertũ.⁊ ſacrificiũ quod ceꝛtis tꝑibo ĩmolaba
tur. Et attẽdendũ ẽ.ꝙ idẽ rõe diuerſoꝝ miſteꝛioꝝ diueꝛ
ſa figurabat.vt agnꝰpaſchalis ĩmolatꝰrõe ĩmolationis
xp̃ᷣi paſſionẽ.rõe ↄmeſtiõis ſacramẽtũ altaris.Et qꝛ nõ
ſüt płes differẽtie ĩ genẽ ꝓ ſtatu illo:nec erãt pła ſacram̃
ta numerata ᷣm rᷣmedioꝝ ſignificatõʒ:ſᷣ pła erãt ſigna
data eiuſdẽ rᷣmedij ſ̊ differẽter.ſic circũciſio mare rubꝛũ
expiatõ.ſicẽ habet᷑ ĩ glo.⁊ eodẽ mõ agnꝰpaſchalł ſacriſi
ciũ ⁊ hircꝰemiſſariꝰin deptũ.ſerpẽs poſitꝰĩ palo.⸗ IJtem
mãducatio agni paſchał.mãna ⁊ ſacrificiũ ſiue holocau
ſtũ.qͥꝝ rõ ſic pt᷑ depꝛehẽdi. Sacramẽtũ eĩ baptiſmi hũit
añ ſe ſiꝗᷓ ſac. circũciſionẽ rõe dimiſſiõis oꝛiginat pcti et
diminutõis ↄcupie.habuit añ ſe mare rubrũ rõe diſtra⸗
ctõis actualiũ pctoꝝ q̃ ꝑ hoſtes ſignãt᷑.⁊ addit᷑ virga di
uidens mare rubrum: vt notetur virtus crucis ſiue paſ⸗
ſionis in baptiſmo que non eꝛat pꝛius ſignificata.Addi
tur etiam nubes:vt ſignificetur gratia ſpirituſſancti. ſi⸗
gnatur etiam per aquam erpiationis in qua tollebãtur
immundicie per que notatur in baptiſmo deletio pena⸗
rum conſequendum oꝛiginale peccatum ⁊ actuale.2 ſic
ßm diuerſa ſignata erãt ſigna.Siłr aqᷓ ioꝛdanis ſignat
baptiſmũ ſicut habet᷑ ĩ JYoſue.vbi dicit adamãtius. Ex⸗
altatõ ihu ĩ ↄſpectu ꝓplłi a baptiſmo ſumit exoꝛdiũ.Qui
em̃ baptiʒant᷑ ĩ moꝛte ipius baptiʒant᷑ cniꝰmoꝛsi cꝛucis
exaltatõe ↄplet᷑. Silr in alia glo.ibidẽ. Qui ꝑ baptiſmi
ſacramẽtum ioꝛdanis fluẽta egreſſus es:tibi ꝑ ip̃ᷣm aera
trãſitus ꝑmittitur. in quibo duobus notat᷑. illð ſigni⸗
ficat baptiſma rõe duaꝝ ꝓpꝛietatũ quaꝝ vna ẽ ꝙ vis ba
ptiſmatis ẽ ĩ exaltatõe xpi ĩ cruce.ſ.in moꝛte eiꝰ.ſic dicit
aplus. Quicũq; baptiʒati ſumus in xpᷣo in moꝛte ipius
baptiʒati ſumꝰ. Altera ẽ qꝛ ꝑiordanẽ fit trãſitꝰĩ terram
ꝓmiſſionis:ꝑ baptiſma vo aꝑtio ianue celeſtis.⁊ ꝗ dece

—

dũt ĩ inocẽtia baptiſmali:ſtati euolãt ad patriã. Sic et

põt dici ð ſignis antecedẽtibo ſacramẽtũ eukariſtie.Sa

e

cramẽtũ eĩ illud qð erat agnꝰpaſchalis:ſignauit rõe ve⸗
ri agni qui oñdit᷑ ĩ altari.Sacramẽtũ vo illud qð dr mã
nas ſignat effeciũ ſuſtẽtatõis ↄ quottidianã inſirmitatẽ
⁊ ſicut mãna virtute diuina de celo deſcẽdit:ita ⁊ panis
ꝗ de celo deſcẽdit dat᷑ ad ſuſtentatõneʒ vite ſpũał. Sacri
ficiũ ðᷣo ſignificat rõe veri ſacrificij qð recolit᷑ ĩ altari in
memoꝛiã diuine caritatis q̃ ꝑ olocauſtũ ſignat᷑:⁊ in me⸗
moꝛiã dimiſſiõis pcti q̃ ꝑ ſacrificiũ ꝓ peccato deſignat᷑.
Aqua at᷑ expiatõis qꝛ ſepius fiebat ⁊ auferebat ĩmundi
cias ſiue irregularitates:ſignat pnĩam in q̃ fit dimiſſio
actualiũ pctoꝝ qͥ ſunt ĩmũdicie ſpũales ex ꝗbo q̃ſdam cõ
trabit irregularitates:ſic determinat᷑ ĩ canonibo.Aqua
ðo labij enei ſigniſicat dimiſſionẽ venialiũ pctoꝝ q̃ fft in
penitẽtia qᷣttidiana.ad quã opoꝛtet ſacerdotes accedẽ et
leuitas ꝗ debẽt miniſtrare circa altare.⁊ ſic pt᷑ patẽ quõ
diuerſa erãt ſigna ᷣm dinerſitatẽ pctoꝛum ⁊ ꝙ im ꝑfecte

ibi deſii „
S. ij.

cramẽtoꝝ legaliũ.qꝛ rõ numeri quodãmõ depedet a ſig
Fearone ſequit de ſignificatõne.Circa quam inquiren⸗

ſunt diuerſe ſilitudines ſᷣm quas ſacramenta ſignifi⸗

cãt.Sacramẽtũ em̃ ex ſimilitudine repñntat. cũ ̊ circũci
ſio.⁊ mare rubrũ.⁊ aqua expiatõis.⁊ aq̃ ioꝛdamis ſicut
dẽ in glo.ſignificẽt ſacramẽtũ baptiſmi⁊ ſint diuerſa:vi
debit᷑ ꝙ rõe diuerſarũ ſilitudinũ debeꝛẽt alia ⁊ alia ſigni
ficare.aliter em̃ ẽ ſuꝑfluitas ĩ ſignis.lidet᷑ aũt ꝙ mare
rubrũ et aqua expiatõis ⁊ aqua ioꝛdanis ablutõeʒ ſpũ⸗
alẽ ſignificẽt.⁊ ita nõ ſunt diuerſa ſacramẽta ſed vnum.
Ad qð dõm ẽ.ꝙ pñt dici vnuʒ ſacramẽtũ rõne eiꝰ qð
EFm rẽ ſignat᷑.ſ.baptiſma.dicunt᷑ tñ pła ꝓpter differẽtem
modũ ſignificãdi.Circũciſio eĩ ſicut diẽ damaſ.rõe ablu
tõnis ſuꝑfluẽtis ↄcupiſcẽtie q̃ ſignat᷑ ꝑ ablutõem erteri⸗
oꝛẽ:dẽ ſacramẽtũ.Mare at᷑ rubrũ ꝓpter qð in baptiſmo
ſubiũgant᷑ vicia hoſtes.ſ.ſpũales.qð ſignificabat᷑ ĩ ſub⸗
merſione egiptioꝝ ⁊ ſaluatiõe iſꝛahelita ꝝ.ſubmeꝛſio eĩ
vicioꝝ eſt ſaluatio eoꝝ ꝗ a vicijs oppꝛimebant᷑. Aqua vo
expiatõis ꝓpter trãſituzʒ iĩ terrã ꝓmiſſionis.in b̊ eĩ ſignifi
cat ianue apertionẽ. ſic ̊ pter diuerſas ſiłitudines di,
uerſa ſunt ſignata:⁊ diuerſa ſacramẽta rõe ſigniſicatõ⸗
nis. Similiter pt᷑ obijci de ſacramẽto coꝛꝑis dñi.Cnʒz eĩ
agnꝰpaſchbalis ſit vnuʒ ſignũ.aliud mãna aliud ſacrifici
um et olocauſtuʒ: opoꝛtuit ꝗꝙ diuerſe eẽnt ſimilitudines
Fm quas quatuoꝛ vnũ ſigniſficabãt ſᷣm pꝛiꝰ poſterius.
MNQuod verũ ẽ. Vñ dðᷣm. cũ ſacramẽtuʒ altaris ha be
bat in ſe plura:habʒ eĩ memoꝛiã dñice paſſionis ex q̃ fa
cta ẽ liberatio:agnꝰpaſchalis ꝗ datꝰſuit ĩ memoꝛiã libe
ratõis de egipto ſignificat illð ſacramẽtũ. Etiã dñicum
viaticũ ẽ ſpũale qͥ ſuſtẽtari debemꝰi vita pñti. qͥuſq; ꝑue⸗
niamꝰad patriã.et rõe huiꝰſigniſicat mana qð erat cibo
wli iſraheł quſq; tagerẽt fines terre pmilſionis. Sacꝛa⸗
mẽtũ etiã dñicũ ẽ onſiuũ caritatis qua filiꝰdei nobis ex⸗
hibuit.rõe cui bolocauſtũ qð ẽ totũ incenſum ſi ignificat
Sacramẽtũ etiã dñicuz valet ad deletõeʒ venialiuʒ pee⸗
cautoꝝ.ſine ꝗbo vita iſta defacili nõ agit᷑.⁊ ſᷣm h̊ ſacrifici
nz ꝓ peccato fiebat ꝓ peccatis ignoꝛatis:ſignificabat ſa

cramẽtuʒ coꝛꝑis dnici.⁊ ſic rõe diuerſaꝝ ſilitudinuzʒ di⸗/
uerſa erãt ſigna ſacra que dicta ſunt ſacramenta legalia

ſicut babet in gloſis ſancto.·

embꝛum tercium

ſtitutõe.Circa quã pꝛimo pt᷑ q̃ri vtruʒ oĩa
ſacramẽta legalia inſtitutõʒ haberẽt ſacra
mẽtalẽ. Scdo vtrũ inſtituta eꝛãt ad ſignifi
cãduz vł ad eiciẽdum. Tercio ſi nõ oĩa babẽt inſtitutõ⸗

nẽ ſacramẽtalẽ. ꝓpter ꝗd qdã babẽt et quedã nõ.
rticnlus pꝛimus

Irca pꝛimuʒ. oĩa bobẽ debeãt inſtitutõeʒ
videt ꝑ h. ꝙ ſacramẽtũ ẽ ill qð ex inſtitutõe

Abita rõe numeri.Cõſequẽter dõm ẽ de i·

ẽ ſigniſicãs.ſi &̊ nõ ẽ ex inſtitutõe ſigniſicãs non ẽ ſacra⸗
mẽtum.Quodlibet ̊ ſacramẽtuʒ legale inſtitutõʒ habʒ
Pꝛetea.ĩ q̊ habũdaret legale ſacramẽtũ ab eo qð ſuiri
lege nature niſi qᷓtum ad inſtitutõem.iſAõ em̃ in ſignifi⸗
cãdo gr̃am.cũ hoc ſit cõe his et illis. Qõ ĩ efficiendo qð
figurat.cũ hoc ſit cõmune vtrobiq;.ſ.nõ efficẽ.ꝗᷓ habun
dat ſacramentuʒz legale ab eo qð fuit in lege nature qᷓtũ
ad inſtitutõem.¶ Sʒ videt᷑ ↄtrariuʒ. Si eĩ ſacramẽtum
legale eẽt inſtitutuʒ ĩ ſignũ.in qͥlibʒ expꝛimeret᷑ ꝙ eẽt in⸗
ſtitutuʒ ad ſigniſicãduʒ.hoc at᷑ nõ videmꝰ in oĩbo ſ̊ in ꝗ
buſdã.i eq; em̃ aqua maris rubei licet ſignificet aquazʒ
baptiſmi rõne eiꝰꝙ liberati ſunt filij iſrł ⁊ ſubmerſi ſunt
egiptij ꝓpter ̊ inſtitutuʒ ẽ in ſignuʒ. Similiter poſſumꝰ
de aqua de petra fluẽte dicere.licet ſignificet:nõ tñ inſti⸗
tnit᷑ ibi in ſignũ.Nibil eĩ ibi de ſignificatõe legit᷑.¶ Sʒ
foꝛte h̊ diceret᷑ qð apłus dicit. omiĩa in figura ↄtinge
bant ⁊ p̃mittit᷑ de illis.Cõtra.ſicut inſtitutõ euãgelicoꝝ
cõpetit in nouo teſtamẽto:ita inſtitutõ legaliũ ↄpetebat
veteri.¶¶ Pꝛetea qð apłus dicit nõ ſonat i inſtitutõnem
hſß ſigniſicatõem.ſ.ꝙ pꝛius facta fuerũt ſigna.⸗l! Pꝛetea
Fm h̊ alia q̃ ſuer̃t ĩ lege moyſi eẽnt dicẽda ſacramẽta:cuʒ
? illa ſi igniſcarent. Td a o8in cnom ſacꝛamẽti ali
qñ large accipit᷑ vt dicat᷑ qdᷣcũq; ſacramẽtũ qdð ẽ ſacre rei
ſignũ.ſᷣm hũc modũ nõ appꝛopꝛiat᷑ iſtis ſacramẽtis q̃ ſi⸗
gnãt facramẽta noue legis.Alio mõ dr ſacramẽtuʒ qð ẽ
inſtitutũ ad ſignificãdũ.⁊ expꝛimit᷑ ꝙ ad h̊ inſtitutũ eſt
et hoc mõ dẽ circũciſio ſacramentuʒz ⁊ ſimiliter cõmeſtio
agni paſchalis.Vñ dr geñ.xvij.vt ſit in ſignum federis
inter me et te.et Ro.iiij. Abrahã accepit ſignũ circũciſi⸗
onis ſignaculuʒ iuſticie.Alio mõ dr qð faciũ ẽ vel acce⸗
ptũ ad ſignificãdũ gr̃am aliquã remedianteʒ.licʒ ñ exp⸗
mat᷑ ibibẽ.et hoc mõ mare rubrũ diuiſum acceptũ ẽ ad
ſignificandum licet nõ ibi expꝛimat᷑.⁊ aqua erpiatõnis
ſimiliter licet nõ ibi expꝛimat᷑. Aliquãdo vᷣo dicitur ſaẽ⸗
mentuʒ quod ſanctificatuʒ ẽ factũ ad ſignificãduʒ. ſicut
ẽ de aqua expiatõis.et hoc mõ vltimo mare rubruʒ non
dicetur ſacramẽtum:ſed aqua expiatõis.i Ad obiectuzʒ
dðm ẽ. ꝙ illa diffinitio ſacramẽti nõ reſpicit ſemꝑ ꝙ ibi
erpꝛimat᷑ rõ ſigni:ſʒ ꝙ inſtitutũ ſit nõ ꝓpter ſe ſ̊ᷣ ꝓpter ſi⸗
gnificatõis remediuʒ. aliter multa in nouo teſtamẽto ſa
cramenta nõ dicerent᷑ ſacramenta:cũ nõ expꝛimatur ibi
ꝙ ad ſigniſicãdum ſint poſita.nõ tñ quodlibet qð ſigni⸗
ficat gram in lege moyſi dicit᷑ ſacramentuʒ ſᷣm illã rõeʒ
nõ eĩ inſtitutũ ẽ ſiẽ ẽ de mari rubro.i¶ Ad ſecũdũ dom ẽ
ꝙ ſacramentuʒ legis moyſi ſᷣm ſuã generalẽ rõem ñ ha⸗
bundat vltra illud qð eſt legis nature qᷓtum ad inſtitutõ
nem:h̊ ꝓ quibuſdam eſt inſſitutio ſicut de circũciſione et
agno paſchali.nõ tamen ꝓ omnibus. In hoc at᷑ eſt diffe⸗
rẽtia.ꝙ ſuꝑaddit aliquid in ſignificando ſicut dictum ẽ
NQuedam ſuꝑaddunt in hoc ꝙ eſt inſtitutio ſicut eſt ð fa

ctis que inſtituuntur.ſicut ſacrificia.vnctiones et aqua

erpiagtonum.

Ecundo queꝛit᷑ vtrũ que erant inſtituta erãt
inſtituta ſolum av ſignificãdum:an et ad effi⸗

222⸗

ciendum. ad efficiendũ patet leui.iiij.⁊.d.

vbi p̃cipit lex ad peccata diuerſa expianda:diuerſa offer

ri ſacrificia.õ em̃ fuerunt illa ſacriſicia inſtituta ad
ſignificatõem peccati tm̃:ſᷣ ad expiatõem.qð ↄcedimus
Contra.aug.cõtra fauſtum. õ cõcupiſces.pᷣceptum
ẽ agende vite circũcidẽdis octaua die:pᷣceptum ẽ ſignifi⸗

cãde vite.Ecce ꝙ oñditur differẽtia inter moꝛalia ⁊ lega

lia.ꝙ hec ſunt ad agẽdũ:hec ad ſignificãduʒ. 4¶. Pꝛetea
ſpecificat de circũciſione que inter omnia legalia marxie
videtuꝛ eẽ agẽde vite.q¶ Itẽ hugo. mãdauit deus abrabe
vt circũcideret pᷣputij ſui pellem.ſibi i ſignũ:poſteris in
exempluzʒ.Ecce ꝙ ciꝛcũciſio data fuit in ſignũ:multofoꝛ⸗
tius et niiud. Kſio ꝙ nõ erãt inffituta ad ſignifican
dum tm̃.. Aòð pꝛimuʒ dõm. aug.vult aſſignare rõeʒ

quare cũ nouo teſtamẽto tenemus vetus et vult dicere.

Mneſtio

ꝓ nõ tenemꝰ vetꝰ teſtamẽtũ adimplẽdo pcepta dico qᷓtuʒ

ad legalia:ſᷣ qꝛ atteſtãtia ſunt nobis qᷓ i ſunt nobis reue
lata. Unde dicit ↄtra fauſtum. Judeo dicẽti mihi cur te⸗

nes vetus teſtamẽtũ.cuiꝰpᷣcepta nõ Fuas: Rñdeo ſᷣuari
a rpianis etiã ex ipᷣis libꝛis pᷣcepta vite agẽde.pᷣcepta ᷣo

vite ſignificãde tũc recte obuata:cũ pᷣnuciabat iſta que
nunc reuelata ſunt.quapꝛopter ipᷣa nõ obuo ad religio⸗
nem vt teneã tamẽ ad teſtificatõeʒ.hec augu. Pꝛopter Hh
dico ꝙ nõ eſt intẽtio augu.ꝙ ſacramẽta legis ſcripte tm̃

erant ad ſignificãdũ:h̊ q;tuʒ ad nos.eo ꝙ nõ ob?namus
ad implẽduʒ ſ ad teſtificatõneʒ eoꝝ que nobis reuelata

ſunt. ¶ Ad aliud dicẽdum. ꝓ ſi abꝛahe data fuit circũci⸗
ſio in ſignũ:nõ tñ alijs.ei em data fuit in ſignũ:quia iaʒ

purgatꝰerat ab oꝛiginali.Vñ abꝛahe data fuit in ſigniſi

cationem:alijs qui erãt de ſemie eiꝰ in ſanctificatõeʒ ⁊ ſi
gnificatõʒ. Hugo.Circũciſionis ſacramẽtũ ſemĩ abꝛahe
ſanctificãdo ⁊ ſignãdo ꝑiter datũ fuit.ſanctiſicãdo vt iu
ſtificaret:ſigniſicãdo vt a ceteris gẽtibo diſcernẽt᷑.

rticulus tercius

Einde querit᷑ ꝓpter ꝗd in ꝗbuſdã fuit expᷣſſio

ↄmeſtione agni paſchalis. Atrobiq; em̃ apo⸗
nitur vt ſit in ſignũ.iõ ſic aũt videmꝰde ſacramẽto oꝛdi
nis ꝙ inſtitutũ ſit eum exp̃ᷣſſione ſigni.licet inſtituat᷑ ad
quãdã ſanctificatõeʒ ſignificãdã.¶¶ Pꝛet. videmꝰ de ſab⸗
bato ꝙ inſtitutũ eſt ĩ ſignũ ſicut legit᷑.xxxj.exo.Cuſtodi⸗
te ſabbatũ meũ vt ſit vobis in ſignũ:nõ tñ eſt ſacramẽtũ.
Silꝛ ¶ üeri.xvij. de vᷣga aaron ĩ ſignũ viroꝝ rebellium
Silꝛ Nũeri.xxj.Pone ſerpẽtẽ eneũ in palo.ibideʒ videt᷑
inſtitui in ſignũ remedij.⁊ ita videt᷑ ꝙ ſerpẽs eneꝰſit ſaẽ⸗
mentũ.4 Pꝛet.mãna dabat᷑ in ſignũ euchariſtie ſicut ba
betur.j.Coꝛin.x.Oẽs eandẽ eſcã ſpũalẽ mãducauerũt ꝓ
pter quid &̊ nõ inſtituebat᷑ vt eſſet ĩ ſignũ ſiẽ agnꝰpaſcha
lis.q¶:! Pꝛet.ſacrificia ꝓ pct᷑o erãt inſtituta ad ſigniſican
dum. pter quid nõ inſtituebant᷑ cum expreſſione ſigni.
4 Rñſio.Circũciſio ſignificabat ſacramentũ baptiſma⸗
is futurũ.⁊ ↄmeſtio agni paſchalis cũ effuſione ſanguĩs
ſacramẽtuʒ euchariſtie.⁊ ita iſta duo illa duo pᷣncipalit᷑
ſignificabãt.duo etiã erãt facta ſignificãtia:nõ ſicut res
que ſigniſicabãt. Ad id &̊ qð obijcit᷑ de oꝛdine.dicẽduʒ
eſt. ꝙ licet facta fuerit inſtitutio oꝛdinis:tñ nõ fuit ad ſi⸗
gnificãdũ aliud ſacramẽtũ ſ̊ oꝛdinẽ tm̃.alia tñ fuit inſti⸗
tutõ ĩ noua lege 2 veteri.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de ſabba
to.dicẽdũ ẽ ꝙ nõ ſufficit ad eſſe ſacramẽti ꝙ inſtitutũ ſit
ad ſignificãdũ.⁊ hoc expmit᷑ ſicut legit᷑ de ſabbato. Sa⸗
cramẽtũ em̃ ꝓpꝛie dictũ ẽ inſtitutũ ad ſignificãdũ remedi
um. ſ¶ õ ſic aut eſt de ſabbato.Sabbatũ em̃ ſignificat re
quiẽ ſpnᷣalẽ vel eternã: ad quã admiĩicula ſunt ſacramẽt
de quibo loꝗmur.Sil⁊ virga aaron que floꝛuit ſignifica⸗
bat rem ſacrã que ad graʒ ꝑtinebat nõ tñ remediũ.Vn⸗
⁊c nõ eſt dicta ſacramẽtũ ſᷣm hũc modũ.Eodẽ mõ dicen⸗
dum eſt de ſerpẽte eneo. Inſtituebat᷑ em̃ in remediũ ſicut
cauſazʒ pꝛimã ſignãs hoꝝ remedioꝝ. Serpẽs em̃ eneꝰ in
palo poſitꝰſignificabat xpᷣm poſitũ in cruce.pᷣc autem
paſſus in cruce poſitꝰ.cauſa eꝛat oĩm remedioꝝ pꝛima.⁊
ab illo qnodlibʒ ſacramẽtũ virtutẽ accipiebat.i2õ ergo
ad determinatũ remediũ ſignificãdũ inſtituit᷑. vgnitiſer
pentes ſunt demones.qui dicunt᷑ moꝛdere genꝰhumanũ
ſiue inferendo vulnꝰopene ſiue culpe.oĩs aũt ſanatio xpᷣm
paſſum habuit pꝛo cauſa pꝛima.q¶:! Ad id quod obijcituꝛ
de mãna ꝙ potius deberet expᷣmi in ratõne ſigni.reſpon⸗
ſio ꝙ nõ eſt tãta ſimilitudo cum coꝛꝑe rpᷣi quata agni pa
ſchalis qui ↄmedebat᷑ ⁊ ratõne amplioꝛis ſimilitudinis
expꝛeſſio ſigni facta eſt.nõ negat᷑ tñ quin ſit ſacramẽtuʒ.
Ad id ðᷣo quod obijcitur de ſacrificijs ꝓ peceatis.Di⸗
cendũ eſt.ꝙ ꝓpter ſuã multitudinẽ magis ꝓpꝛie ſignifica⸗
bant noſtrã moꝛtificatõeʒ qᷓ paſſionẽ xpi.ſi tamẽ eam ſi⸗
gnificãt: nõ ſignant ita ſacramentũ dñici coꝛꝑis quẽad⸗
modum agnꝰ paſchalis. Agnus em̃ paſchalis ratione li⸗
beratõis.ratõe ↄmeſtionis.ratõe modi ↄmedẽdi ⁊ aliaꝝ

ꝙ in ſignũ inſtituerẽt᷑ ſicut ẽ in circũciſione ⁊

vj.

circũſtãtiaꝝ coꝛꝑis xpᷣi ſigficat.ũñ ſie at᷑ fuit ðᷣ ſacrificio.
¶ Si qrat᷑ ꝓpt ꝗd dĩ eẽ ſignũ federis. Rñſio ꝙ Gẽ.qꝛ in⸗
ſtituebat᷑ ad deletõeʒ oꝛiginał pcti.q̃ deletõe exiſtẽte feta
ẽ recõciliatõ hoĩs ad deũ:rõe dimiſſiõis culpe:⁊ ſi ñ rõe
dimiſſiõis pene.Que.ſ.recõciliatõ ſcta ẽ ꝑ paſſionẽ xpᷣi.
Agnꝰdo paſchal ĩſtituit᷑ ĩ ſignũ ꝓtectõis ab ex t᷑nilatoꝛe
vt notet᷑ ꝙ pꝰliberatõʒ a pcto nccria ẽ liberatõ ab hoſte
⁊ ad hãc vʒ dñicũ ſacmẽtũ qð fit ĩ mẽoꝛiã paſſiõis dñice

embꝛum quartum

Onſequẽter q̃rit᷑ de efficacia ſaẽmẽtoꝝ le⸗
gis ſcripte. Pꝛimo vtꝝ ſctificabãt ſiue iu⸗
ſtificabat. Secũdo vtrũ purgabant abim⸗
mũdicijs legis. Lercio vtrũ eoꝝ exercitiũ
alicuius erat vtilitatis aut efſicacie.

Aijrticulus pꝛinus

Verit᷑ ꝗ̊ᷣ pꝛimo vtrũ ſct̃ificabãt ſiue iuſtifica⸗
bãt.⁊ nõ q̃rit᷑ de oꝑe oꝑante:ſᷣ de ip̃ᷣo oꝑato.
vt de agno paſchali vł ð ipᷣo ſacꝛificio ſiue ho
locauſto ⁊ de aq̃ expiatõis. at᷑ ſctificabãt ſiue iuſtifi⸗
cabãt:vidr̃ ex ipa intẽtõe noĩs.Sacm̃tũ eĩ dr̃ qͥ ſaẽmuꝛ:
munimẽtũ qͥ mũimur:⁊ indumẽtũ qͥ induimur. cũ & illa
ſm ſe eẽnt ſacr̃a:erãt ꝑↄſeqns ſct̃ificãtia.⸗¶ Itẽ Ro.vij.
1 Lex ſctᷣa.glo.iuſtificãs pctẽoꝛẽ.Cũ &̊ hec eẽnt te lege ma⸗
gis qtũ ad intẽtõz noĩs oꝛdinãtia ad ſctitatẽ:magis ſan
ctificabãt.i It arguit᷑ ex ſili.opꝰoꝑatuʒ qð obtulit abel
vł abrabhã vł melchiſedech placuit deo.ſiẽ habet᷑ ĩ canõe
miſſe.iõ placuit at᷑ niſi qꝛ ſcẽm faciebat.g̊ hmõi erunt

ſcta ab effectu:pari rõne ea q̃ erãt ĩ lege. Silr et arguit

ex h̊ qʒ ĩ danieli dr.iij. In aĩa ↄtrita ⁊ ſpũ hũilitatis ſu⸗
ſcipiamur ſic in holocauſtũ arietũ ⁊ thbauroꝝ.Sᷣ ↄoſtat ꝙ;
ſacrificiũ coꝛdis ↄtꝛiti ⁊ hũiliati placʒ ðᷣo tãꝙᷓ;ᷓ iuſtificãs
⁊c.¶¶ I legalia fueẽt media int᷑ ccũciſionẽ ⁊ baptiſmũ.
Hᷣ extrema ſct iſicabãt ſiue iuſtificabãt.ꝗ̊ ⁊ mediũ.⸗4! Itẽ
dr̃ te hoſtia ꝙ acceptabił erat ⁊ ꝑficiẽs ad expiatõeʒ ſic
habet ĩ lege. ſckificabst.¶¶ Y. nõne offerebat ꝓ diueꝛſis
pct᷑is.q̃re &̊n dẽ iuſtificare:cũ ĩ ipᷣa fiẽt ſetificatio.¶ Itẽ
ad heb.ix.Sãguis hircoꝝ ⁊ cinis vitule inꝗnatos ſctifi
cabat ad emũdatõzʒ carnis.ſᷣ q̃ eẽt hec ſctcificatio nili ali
q̊ mõ attingẽt aĩaʒ.ſcẽm eĩ mediãte aĩa attigit coꝛpus:
illa et᷑ ſctificabãt aĩaʒ. Siłr nũeri.xix.d.Si ꝗs hoc ri⸗
tu nõ fuerit expiatꝰ:ꝑibit aĩa illa de medio ecclie.ᷓ va⸗
luit ad ſctificatõʒ:̊ hmõi ſct᷑ificabãt. Itẽ hugo.paſſio
ſaluatoꝛis q̃ pꝛimo loco ſacr amẽta ge ſctificabat ud eſ⸗
fectũ ſalutis.mediãtibo iſtis et᷑ illa pꝛioꝛis tꝑis ſacramẽ
ta ſctificabat.q̊ ſacmẽta veteris legis ſct̃iſicata ſunt.ſed
ſacramẽta ſctiſicata ñ ſũt niſi vt ſctitatẽ ↄferãt. illa ⁊c.
Itẽ ſacramẽta fuerũt inſtituta ĩ remediũ ⁊ reꝑatõʒ la⸗
pſus ſiẽ dicit hugo:hᷣ duplex erat lapſus.⁊ quo ad onj
tiuaʒ ꝑ ignorãtiam:a quo ad effectiuã ꝑ ↄcupiſcẽtiã.ꝓ
pter q duo repanda duo ſacramẽta ↄcurrũt.ſ.vnũ miſti⸗
cum et aliud gtuitũ. Itẽ ↄcurrẽte lege moyſi magis in⸗
firmabat᷑ affectina q; cognitiua.qꝛ lex minuebat ignoꝛã
tiã ⁊ augmẽtabat ↄcupiſcẽtiã. Itẽ tũc debebãt ſacꝛam̃
ta magis dari ad tollẽdũ ↄcupiſcẽtiã q; ignoꝛãtiã: ſ̊ hec
nõ poterãt niſi ↄferẽdo gr̃am. 1 1Töera bebeir ba⸗
buit pꝛiꝰiuſtificatõis culture.glo.no veras et ſpũales: ſᷣ
ꝓ mõ culture carnales.ñ & ſacramẽta illa ſctiſicabãt ſi⸗
ue iuſtificabãt. It heb.x. Impoſſibile ẽ ſanguinẽ hirco
rũ aut thauroꝝ auferre pcta. nõ ſctiſicabãt. I7 qecci.
xxxiiij.Dona iniquoꝝ ⁊c.glo.i ũqꝙᷓ; ̊ placuer̃t illa ſacꝛi
ficia carnalia.⁊ h̊ dic aug.in li.de ciui.dei.ꝙ nũqꝙᷓ ĩ illis
ſacrificijs delectatꝰ deꝰ. ¶ Itẽ dicit oꝛige.ꝙ illarõe ꝑma
ſit deꝰhoc ſibi fieri.qua rõe ꝑmiſit libellũ repudij.ſʒ cõ⸗
ſtat ꝙ repudiũ fuit malũ:q̊ tata effuſio ſanguis ſiue cre⸗

matio aialium inutilis.&ᷓ nõ ſctificabat. Ad quod di
cẽdum. ſacramẽta rõe oꝑis oꝑati nõ ſctificabãt vł in
ſtificabãt.ſicut habet᷑.ij.Ro. Ex oꝑibo legis nõ iuſtifi⸗
cabit᷑ oĩs caro.glo.oꝑa legis dicunt᷑ que cũ lege inſtitu⸗
ta et termiata ſunt.vt erãt cerimonialia ⁊ figuratiua.q̃

nũꝙᷓ valuerũt cõcupiſciam emẽdare: etli cũ caritate a de
uotõe fierẽt.¶ Si aũt querat᷑ qualit iſta facta in carita

te nõ iuſlificabãt:ſicut nũc iſia qᷓ facimꝰin caꝛitate iuſſifi

cãt? Rñdemꝰ. qꝛ illa ñ fuerũt inſtituta ad iuſtificatõeʒ:
ſʒ in futuroꝝ ſignificatõem ⁊ pct᷑i infirmitatis oſtẽſionẽ

⁊Z ꝓpt᷑ alia q̃dã qᷓ infra patebũt.Sʒ ſacramentis euãgeli

cis ̊ ↄuenit vt ſanctificẽt. ſicut ẽ de aq̃ ſanctificata ĩ bap
tiſmo. de criſmate in ↄfirmatõe.de coꝛꝑe xpᷣi in ſacramẽ⸗

—

to altaris.ð oleo in extrema vnctõe.vñ nõ ſanctificabãt

qtũ ad diminutõʒ culpe excepta circũciſi ione. nihilomi⸗

noſanctificabãt quodãmõ.ſ.ꝙ̃tũ ad diminutõʒ reatue.

Ao alið doᷣm intentio ſacramenti ñ ẽ vniuerſalit ad
efficiẽdũ ſanctitatẽ vel agẽdũ ſiue roboꝛãdũ:ᷣ ad ſckifi⸗
cãduũ.vñ illa dicunt᷑ ſacramẽta qꝛ ſacre rei ſigna.i.oꝛdĩa
ta ad ſctificãdũ.iomẽ at ſacramẽti ad vtrũq; ſumitur.
4 Ad ſecũdũ dõᷣm.ꝙ lex cũ dr iuſtificaẽ᷑:hᷣ intelligit rõe
oꝑm. ſi cũ deuotõe fierẽt vel potiꝰrõe maloꝝ.· c iſtis em
loquit᷑ et ̊ intelligit᷑ qͥ ad exercitiũ:nõ ꝙ efficiãt inſuſio
nẽ gr̃e. Rõe vo ſacramẽtoꝝ legaliũ nõ dĩ ipᷣa lex iuſtifi⸗
caremiue ſanctificare. 4 Ao terciuʒ dom ẽ. Eꝛ ſacrificia
abel et abrabe dicebant᷑ placere. ꝓpter deuotõz offeren
tie:et qualitatẽ rei oblate:⁊ ꝓpter ſignificatõem rei ſacre
nec tñ ipᷣa inqᷓtũ erãt ſacrameta ſanctificabat.i.ſanctuʒ
efficiebãt:hᷣ̊ gꝛa fidei vel alterius vᷣtutis.4¶ Ad quartuʒ
dðm ẽ.ꝙ illa ↄꝑatio ĩ canone nõ fit ꝓpter ipᷣm ſacrificiuʒ
qꝛ multomagis placet h̊ ꝙᷓ illa placuerũt. Sʒ pt intelli⸗
gi ꝓpter deunotõem offerẽtis. vt ſit ſenſus. ex quãta deuo⸗
tõe ip̃i obtulerãt: ex quãta valeã ego offerre.vł vt ſit ſen
ſus.h ĩ eſfectu impleat᷑ qð ibi ĩ ſigno gerebat.4 Ao quĩ⸗
tü dᷣm. E daniel nõ retulit ſuã ↄꝑatõʒ ꝙtũ ad eẽntiaʒ
oblatoꝝ. quia multomagis placuit deo ſeruiciũ coꝛdis
ↄtriti ꝙᷓ exterius facrificiũ in pecoꝛibo:ſᷣ hoc põt referri
rõe ſtatus ꝑſonaꝝ ⁊ loci.q; tũc tꝑis eꝛãt in babilone vbi
nõ poterãt offerre dño ĩ loco qͥ pceꝑat dñs.⁊ ↄſtat ꝙ bo⸗

ni de pylo iſrł in loco ſtatuto a dño cũ deuotõe magis of
ferebat.⁊ H̊ acciderat danieli cuʒ illud dicebat.¶ Ad ſe⸗
xtum dom. E licet media eẽnt tꝑe inter circũciſionẽ et
baptiſmũ.nõ tñ eꝛãt medio ad efficiẽdũ:ſ̊ mecdha inſtitu
ta erãt ad ſignificãdũ.circũciſioni em qᷓtũ ad efficiendũ
immediate ſucceſſit baptiſmꝰtãqᷓ ꝑfectiꝰſacramẽtũ ĩ cau
ſando. ¶¶ Ao ſeptimuz vᷣo dᷣm. ; hoſtia erat acceptabił
ad expiatõem.nõ ꝗpter efficaciã ſanctitatis quã in ſe ha
beret:Fᷣ qꝛ erat minꝰſet᷑ificatõis vt mediãte tali dato ſi
eret deuote offerẽtis recõciliatio.q Ad. viij. vo dom eſt.
ꝙ ſanguis bircoꝝ ⁊ cinis vitule ſicut dic̃ apkus. valebat
ad emũdatõem carnis.qꝛ mũdabat ab aliq irregularita
te vł liberabat a debito:ſᷣ nõ pt h̊ ipᷣm opꝰoꝑatũ ſctifi⸗
cabat aĩam nec ẽ iſta ſcfificatõ deſcẽdẽs mediante aĩa in
coꝛpus ſiẽ ẽ cũ dr.QAeſcitis qm mẽbra vra templuʒ ſunt
ſpũſſancti:ibi em̃ mediãte aĩa ſanctitas tẽpli trãſſertur
ad coꝛpus. Silr dom de eo qð dꝛ ¶Aumeri.xix. IYlla em
expiatio fiebat ab immũditijs legalibo exterioꝛibo.¶ Ad
alið dvᷣm.q ſacramẽta legis ſcripte rõe oꝑis oꝑati dico
ſm ꝙ opꝰoꝑatũ dr oꝑatio relata ad rẽ oblatã ſiue ĩmo⸗
tã vt in ſacrificijs et ĩ alijs ſimiliter ſctiſicabat qᷓtum ad
diminutõʒ reatꝰ:nõ at᷑ q;tũ ad diminutõzʒ culpe excepta

circũciſione.Quod aũt dicit hugo.ꝙ vpᷣi paſſio ſanctifi

cabat hec mediãtibo ſacramẽtis gr̃e h̊ nõ intelligẽdum ẽ

qʒ erãt vaſa gre ſicẽ ſacramẽta legis gre: ſᷣ qꝛ fide paſſio⸗

nis ⁊ ſacramẽtoꝝ gre meruerĩrt ſctiſicari exercẽtes binõi
ſacrificia: Añ ſacramenta legis gre dieunt᷑ eẽ mediatibo
quibo ſacramenta illa fuerũt ſanctificata.qꝛ fides ſacra⸗

mẽtoꝝ legis gr̃e efficiebat illa ſancta.i.dari in ſignum

ſanctificatõis.i.purgatõis a culpa:ſicut de circũciſione.

a pena:ſicut de alijs.vñ nõ dicunt᷑ illa ſacramẽta ſan⸗
ctiſicata ſiue ſcta quia erãt vaſa gẽe ſiẽ ſacramẽta legis

gre.ſ̊ quia fuerũt figure ſacramẽtoꝝ legis gꝛẽe.que ſim⸗
pliciter ſancta ſunt.⁊ data ad ſanctificadum a culpa: ſi⸗
cut circũciſio.et a pena:ſicut alia.q Ad aliud qð obijcit᷑
dðm.ꝙ ſacramẽta babẽt aliquid miſticũ et aliquid gra⸗
tuitum.Et qtum ad hoc ꝙ dicunt᷑ habere aligꝗd miſticũ

ↄueniũt oĩa ſacramẽta legis nature.ſcripte et gre. Mtũ.
ad hoc ꝙ dicunt᷑ hre gratuitũ nequaqᷓ.quia ſacramenta
legis gꝛe habẽt gratuitũ vt cã diſponẽs et efficiẽs ſimpli
citer.ᷓtũ ad quedã vt als determinabit᷑ pleniꝰ.qꝙᷓtuʒ ad
gram purgãtez vt cã ſine q̃ nõ.ſʒ ſacramẽta legis ſcripte

nũẽ vt ſimpliciter cã:ſᷣ foꝛte vt cã diſponẽs ſicut ſolum

circũciſio.et vt cauſa ſine qua nõ. ¶ Ad aliud doðᷣm · ꝙ lʒ
infirmabant᷑ magis tꝑe ſcripte qtũ ad affectiuã ꝙ; ꝙtũ

ad cognitiuã:nõ 4ꝓpter h̊ ſe’quit᷑ ꝙ effectus ſacramẽtoꝛuzʒ

ſiue eficacia magis eẽt ad tollẽdũ ↄcupĩam qᷓ ignoꝛãtiã

quia pꝛĩcipalit᷑ data fuit lex in inſtitutõʒ ⁊ vt duceret as

aliud. vñ data ẽ ĩ ſignũ ⁊ figurã. Vñ.x. beb.Lex ẽ babẽs

vmbrã futuroꝝ bonoꝝ.glo.extraneã ſimilitudinẽ futu⸗

roꝝ bonoꝝ babẽs. Itẽ.ij.gał.Lex pedagogꝰ.glo.dũ te⸗

nera ſtudijs erudit᷑ infantia. Itẽ vt ↄuinceret᷑ de errore:

cognita infirmitate ↄfugeret ad exemplum. Ro.v. vbi
lex ſubintrauit ⁊c.glo.magnũ ↄſiliũ dei fuit vt ꝑ legẽ ba
bundaret delictũ.vt ĩ auſteꝛitate legis ſuã intelligẽtes in
firmitatẽ infirmi ad medicũ currerẽt vł auxiliũ gre q̃re⸗

rẽt.hec glo. Quia igit᷑ lex ꝓpꝛie fuit ad inſtruẽdũ ñ at ad

curãdũ.dico

ie et immediate efficacia eiꝰ ẽ ad tollen
Da ignoꝛs 1 pi⸗

ſᷓ ?cupiam.

ule aſperſus ñ poterat expiare ſanctuarium

—

ſiue tabernacutũ et tẽplũ ab imundicijs filioꝝ iſrł.quia
ſi tabeꝛnaculũ vel templũ ↄtraxeꝛit ĩimundiciã a pct᷑is fi

lioꝝ iſrł:q̊ ꝓpꝛie peccatũ erat cauſa illiꝰim undicie. Sed
cõtrarioꝛũ ſunt cauſe ↄtꝛarie:q̊ cũ gra ſit ↄtraria pecca⸗
to ⁊ imundicia mũdicie:ſola gra debebat eẽ cauſa mũdi
cie b̊ ſanguis vitule aſperſus nullã g'am habebat: ̊nõ
terat remouẽ ĩmũdiciã ↄtractã a pcto.a tabernaculo.
vel tẽplo. ¶ Itẽ obijcit ð illud qð dicit apklus ad heb. ix.
Sanguis hircoꝝ ⁊ cinis vitule aſperſus inꝗnatos ſckifi
cat ad emũdatõem carnis. Dicit em aug.i Iõ põt coꝛrũ⸗
pi coꝛpus niſi pꝛiꝰcoꝛrũpat᷑ animꝰ. Eadẽ rõe nõ pt᷑ ing⸗
nari caro humana inquinatõe que indigeat purgatõne

ꝑ miſtros eccłie niſi pᷣus inquinata ſit aĩa:q̊ ex ingnatõ

ne aĩe ↄtrabit᷑ inqnatio ĩ carne. cũ ceſſat cã debeat ceſ

ſare effectꝰ.et ñ alit᷑ ñ pĩ remoueri inꝗqnatio a carne niſi

remoueat᷑ inqnatio ab aĩa:ſ̊ ſanguis hircoꝝ ⁊ thauroꝝ
7 cinis vitule aſperſus nõ põt tollere inqnatõeʒ carnis.
Itẽ animꝰ nõ ſanctificat᷑ qdð magis ſcim ẽ. ſᷣ caro hoĩs
ꝗq habebat caritatẽ ſanctioꝛ erat qᷓ caro vitule rufe.ergo
ſanctioꝛ eꝛat qᷓ cinis vitule ꝗ de ↄbuſtiõe reliquebat᷑. ci
nis vitule aſperſus ñ poterat ſanctificare carnẽ boĩs exi
ſtẽtis ĩ caritate.4. IR dr nume.xix. ſacerdos ꝗ ĩmola
uerat vitulẽ rufam lotis veſtibo ⁊ coꝛꝑe ſuo ingredieba⸗
tur ĩ caſtra.maculatuſq; erat vſq; ad veſperã. Icdẽ dr de

illo ꝗ cõbuſſerat eã. Silr de illo g colligebat cinẽs 2 tan

gebat. ex gbo cineribo poſitis ĩ aq̃ fiebat aq̃ luſtratõnis

ex q̃ aſꝑgebant᷑ ĩmũdi die tercio ⁊ ſeptimo.⁊ ſic munda

bant᷑bᷣ ſi ſacerdos tã ĩmolãs ꝙᷓ cõburẽs qᷓ colli

hmõi cmeribo mundabat᷑.ã eadẽ rõe ſacdos tagẽs hmõi
cinẽs nõ ↄtrabebãt ĩmundiciã a cõtactu⸗
bat ſi habebat.quod ẽ contra pꝛedicta. Ad pꝛimuʒ di
cendũ.ꝙ hec ꝓpoſitio ẽ falſa ſi vniuerſaliter intelligatuꝛ
cõtrarioꝝ ſunt cõtꝛarie cauſe. Non em̃ tenet ĩ agẽtibus

ßm rõem et voluntatem. vñ decepti ſunt manichei ponẽ⸗

tes duo pꝛincipia cõtraria: vnum viſibilium aliud inui⸗
ſibilium. AUnũ lucis aliud tenebrarum. Idem em̃ ẽ pꝛin
cipium.ſ.deus.qui rõnabiliter et ᷣm voluntatem oꝑat᷑.
Et Areſio.dicit:q poteſtates que ſunt ᷣm voluntatem:
eedẽ ſunt cõtrarioꝝ.licet ẽ̊ templũ vel tabernaculũ im⸗
mundiciã ↄtraxerit a peccatis filioꝝ iſrł.nõ erat neceſſe
illã immũdiciã tolli ꝑ gr̃am cõtrariã peccato:ĩmo pote⸗

Verit᷑ ↄſequẽter vtrũ purgabat ab immundi⸗
cijs.Circa h̊ ſic obijcit᷑. ſidet᷑ ꝙ ſanguis vi⸗

gẽs cine
res ⁊ tangẽs ĩmundus fiebat:nõ potat mundaꝛe. Quia
dẽ ecci.xxxiiij ab unmũdo qd mundabit᷑: ſi ab imundo
ſacerdote aſꝑgebat᷑ imundꝰñ mũdabat᷑.¶ Iteeʒ ſi aſęſus

tid amitte⸗

¶ Mueſtio

terat tolli ꝑ aliqdð factũ coꝛpale.ſiẽ videmꝰ infi:mitas
coꝛꝑalis aliq ↄtrabit᷑ a pcto moꝛtali. Vñ ecci.xxxviij.
Qui delinquit ĩ ↄſpectu eiꝰꝗ fecit eũ:inciditĩ manꝰmedi
ci. et tñ illa infirmitas coꝛpalis ſanat᷑ ꝑ medicinã ſine in
ſuſione gr̃e.¶ Ad ſecũdũ dõm ꝙ nõ valet hec argumẽta
tio.i õ põt coꝛrumpi niſi coꝛrumpatur.̊ nõ põt inqui⸗
nari caro niſi pꝛiꝰinquinet᷑ aĩa:qm aug · intelligit de coꝛ
ruptõe coꝛꝑis ſᷣm quã coꝛpꝰefficit᷑ templum dy aboli ex
peccato moꝛtali qð ẽ in aĩa. Apts at᷑ intelligit inqnatoõʒ
carnis aliquã eſſe immundiciã qᷓ faciebat ad tp̃s hoĩem
irregularẽ:a ſuſpẽdebat eũ ab ingreſſu tabernaculi vel
tẽpli.⁊ bec ĩmũdicia vł irregularitas ſepe ↄtrabebat᷑ ex
actu meritoꝛio.tangẽ em̃ moꝛtuos et ſepelire: meritoꝛiuũ
erat. ¶ Ad terciũ dᷣm ꝙ bec ẽ falſa magis ſctm nõ ſan⸗
ctificat᷑ a minꝰſancto.⁊ pʒ ĩ ſacramẽtis viſibilibo ꝑ q̃ hõ
qᷓuis ipᷣis ſit ſuꝑioꝛ:tñ ab eis aliquã ſct᷑ificatõem habet
¶Ad quartũ dõᷣm ſacerdotes ꝗ tãgebant bmõi ſcta
ncce erat lauari.ũñ eẽt decẽs vt cũ manibo ſanguinolẽtis
ac cineroſis ↄmedẽnt aut tãgent alia. I ꝓpt ſctitatẽ eoꝝ
ꝗ tetigerãt ncce erat eas abſui:ne fiẽt imediata ↄmixtio
ſcẽoꝝ cũ ñ ſctis.VIñ ⁊ manꝰſacerdotũ ↄſecratoꝝ criſma⸗
te defricant᷑ cũ ſale:⁊ mẽbra infirmoꝝ vncto oleo abſter⸗
gunt᷑ cuʒ ſtupa:ne fiat ĩmediatꝰ trãſitꝰa ſctis actõibo ad
ↄmũes.vñ ĩ ſignũ hopᷣceptũ ẽ leui.xxj. põtifex ñ omi⸗
ſceat ſtirpẽ generis ſui vulgo gẽtis ſue.q; ego dñs ꝗ ſcti⸗
fico eũ. It eʒech.xliiij. dictũ ẽ de ſacerdotibo. cũ egrediẽt
atriũ exteriꝰad pplm: exuẽt ſe veſtibo ꝗbo miniſtranert
⁊ reponẽt eas in gaʒophilaciũ ſctuarij ⁊ veſtiẽt ſe veſtim̃
tis ſuis.¶ Quare vo pꝰablutõz cõmaculati eẽnt vſq; ad
veſpam:triplex ẽ cã.Pꝛima ẽ qꝛ legalie impoſita fuerũt
ĩonꝰ.et voluit dñs tà ſacerdotes qᷓ; alios eẽ ſub onere le
gis. Scðda cã ẽ:qꝛ ꝑ h̊ voluit dñs repꝛimẽ ſuꝑbiã ſacerdo
tũ ne foꝛte extollerent᷑ ob hoc qꝛ mũdabãt alios.Lercia
ꝓpter figurã. Sacerdos em̃ legalis figurabat neceſſario
ſacerdotẽ ꝗ reũ ⁊ indignũ ſe iudicetↄſecratõe eukariſtie
bonarũ em mentiũ ẽ ibi culpã agnoſcẽ vbi culpa nõ ẽ.ſu
mit᷑ aũt agnoſcere ꝓ punire ſicut ibi.hõ agnolcit:deꝰ ig⸗
ſcit.⸗¶.¶ Ad vltimũ dõm. ab immũdo nibil mũdat᷑ exẽ/
plariter. quia nõ dat bonũ exemplũ alijs cum ſit immũ⸗
de vite. ſed ab immũdoaliquid mũdat᷑ ſacramentaliteꝛ.
ſiẽ ꝑmalum miniſtꝛũ mundant᷑ aliquãdo fideles ſacram̃
taliter. ¶Dũdatio vᷣo illa que fiebat ꝑ aquam luſtꝛatõis
ſacramentalis erat:et ſic ꝑ imũdũ ſacerdotẽ fieꝛi potat

rticulus tercius

Onſequẽter querit᷑.vtrũ eoꝝ exercitium erat
galicꝰovtilitatis an efficacie. QOð vidr. Hugo.
Saluatoꝛis aduẽtu appꝛopiquãte.opoꝛtebat
vt eollẽ Ndine et fides in cognitõe ⁊ gra in ſalute creſcẽt

1 eadẽ gr̃a in ſacramẽtis foꝛis et ſignis ſe euidẽtiꝰ mani

feſtaret.ecce ꝙ ſacramẽta ſuccedẽtia efficacioꝛa ſunt in
ſignificãdo et opando.⁊ hoc manifeſtat ponendo exem⸗/
plũ.de oblatõnibus legis nature et legis ſcripte ⁊ legis
euãgelice.Ex his videt᷑ ꝙ ſacramẽta legis ſcripte erant
alicuius vtilitatis.¶ Itẽ vt dicit hugo. Tria genera ſa⸗
cramẽtoꝝ inueniunt᷑ ſub lege ſcripta.quedã ſpaliter ad
remediũ.quedã vᷣo ad obſequiũ.quedã ad cultũ diuinũ.
Pꝛima inſtituta fuerũt q̃i ad neceſſitatẽ vt ĩ eis hõ ſctifi⸗
caret᷑.q̃lis circũciſio fuit ⁊ hoſtie ꝓ pct̃o ⁊/ ꝓ delicto ⁊ ce⸗
tera.quedã q̃ ſpãliter ad emũdatõem ⁊ remiſſionẽ inſti/
tuta fuerũt. Scða at᷑ q̃i ad exercitatõʒ fuerũt ꝓpoſita.vt
ĩ eis deuotio fideliũ exerceret᷑ et meritũ augeret᷑.q̃les.ſ.
fuerũt hoſtie pacificoꝝ qᷓ offerebant᷑ a fidelibo ob recõci
liandã ſibi gram diuinã. Tercia inſtituta fuerũt quaſi
ad pᷣparatõem quãdã.vt q̃i inſtrumẽta quedẽ eẽnt ad ce
tera ſacramẽta tractãda ⁊ ſctiſicanda.q̃le fuit taberna⸗

culũ ⁊ atriũ:⁊ oĩa vtenſilia q ↄtinebant᷑ in eis.hec h V
Hec aũt nõ dicunt᷑ eẽ modice vtilitatis ꝗ̊ ⁊c ¶ ¶ Contra
ꝛemium

vt dicit hugo.In pᷣceptis ẽ meritũ:in ꝓmiſſi
ĩ ſacramẽtis at᷑ adiutoꝛiũ. Vtilitas igr ſacramẽtoꝝ ẽ ſbᷣ
merito adiutoꝛij vt diẽ hugo.q; hõ ꝑ ſe infirmꝰ erat.ve⸗

* ..

pj.

nerũt ſacramẽta media int᷑ pcepta ꝑficiẽda et pmiſſa ad
obtinẽda.Sʒ ſacramẽta legis ĩ onꝰdata ſunt.ꝗᷓ nõ pᷣſiãt
adiutoꝛiũ.¶ I.v.ad Ro.Cex ſubintrauit.⁊c.glo.nõ p
iuſtis data ẽ.vt et alubi ait apłs.Pꝛo iuſtis lex poſita ñᷣ
eſt.j.thi.j.quia per eam iuſticie nil accreuit.igitur vide⸗
tur ꝙ nihil accreuit quod ſit in remedium culpe et of⸗
fenſe.¶. Item.xiij. exo. Cum emiſiſſet głm: non eos dn⸗
xit ⁊c̃.glo.grego.de egipto exeũtibo euicino bella ſubtra
hunt᷑.qꝛ relinquẽtibo ſeculũ q̃dã pꝛiꝰtrãquillitas oñdit᷑.
ne ĩ ipᷣa inchoatõe ⁊ teneritate turbati ad h̊ qdð reliq̃rant
redeãt.Ex h̊ patʒ ꝙ voletes artioꝛẽ vitã aggredi q̃dã ſua
uitate ſunt manuducẽdi.Igit᷑ videt᷑ ꝙ indiſcrete ⁊ inuti⸗
liker ꝓplo exeũti de egipto fuit impoſita multitudo ſacra
mẽtoꝝ:⁊ maxie cũ illa ñ iuſtificarẽt illos ĩ ꝗbo ĩponeba⸗
tur.vñn vidr̃ ꝙꝙ magis eẽnt cã relapſuos qᷓ/ ꝓfectꝰ.¶l Itẽ in
młtis locis pʒ ꝙ ſacramẽta legis ſcripte nũqᷓ; placuerũt
deo. Vñ Iſa.j.holocauſta aꝛietũ ⁊ adipẽ pinguiũ ⁊ ſan⸗
guinẽ vituloꝝ ⁊ ſanguinẽ hircoꝝ nolui.glo. ſQolui pᷣte⸗
rito vtẽs.oñdit ſe nũqᷓ ſacrificia indeoꝝ amaſſe. Sʒ ex⸗
ercitiũ rei ñ amate a deo nulliꝰẽ vtilitatis.q̊ ⁊c.4¶¶ Itẽ vt
habet᷑ ab hugõe.Lꝛia ↄtinet lex ſcripta.pᷣcepta ſacramẽ
ta:ꝓmiſſa.ſᷣ̊ ſacꝛam̃ta ſũt ad ꝓmiſſa obtinẽda vᷣm illũ.
ꝓmiſſa tꝑalia ſũt ĩ lege q̃ magis ſũt ad ruinã qᷓ ad ſalu⸗
tẽ.qꝛ ſᷣm aug.ↄpedes ſunt ſpnales ꝗbo ĩpedit ꝓgreſſꝰad
priazʒ. dic̃ eĩ aug.Cõpedes nimis onerat:ꝗ S ncẽria ac⸗
cumulat.Si igr̃ finis ſacramtoꝝ legis ſcripte ſũt ĩpedi
mẽta ſalutis:igr ⁊ ipᷣa ſine vtilitate exeꝛcẽt. Ad h̊ põt
dici.ꝙ exeꝛcitiũ ſacramẽtoꝝ legis ſcripte nõ modice fuit
vtilitatis.¶ Ad pꝛimũ ꝓpoſitũ ĩ ↄtrariũ dðm. lʒ lex ſi
ue legis ſacram̃ta difficultatẽ ⁊ onꝰhabebãt:nibilominꝰ
magne vtilitatis erãt.vt eĩ dĩ ĩ glo.ſuꝑ illð.lex ſubintra⸗
uit vt habũdaret ⁊c. Ro.v.Cex data ẽ ad domandũ ſuꝑ
bũ ⁊ ad flagellãdũ durũ.ad ĩſtruẽdũ inſipiẽtẽ:ad oſtẽſio
nẽ delicti ⁊ hũane infirmitatis ad manifeſtatõʒ ⁊ teſtam
tũ gr̃e ⁊ futuroꝝ ſigniſicatõʒ.hec ex glo.ibidẽ. Pꝛetea.
dico ꝙ ſacram̃ta legis ſcripte fuer̃t ĩ remediũ pene debi⸗
te ꝓ pcto.vñ opꝰoꝑatũ diminuebat pctᷣm qᷓtũ ad reatũ.
Ao alið dðim.ꝙ iuſticia qñq; dr vᷣtꝰ.q̃ hõ dirigit᷑ ĩ ex⸗
ercitio bonoꝝ oꝑm.⁊ ſic ſacramẽta legis ſcripte ſũt oꝑa
iuſticie:inqtũ exercẽda erãt ꝑ ði obediẽtiã. Vñ hugo vo
cat ea oꝑa vᷣtutũ ad edificatõeʒ interioꝛẽ exercẽdã. Alio
mõ dr iuſtlicia vᷣtꝰſiue gra iuſtificãs ꝑ purgatõʒ a culpa
ſic dicẽ glo.ñ iuſticie accreuit.Añ.j.thimo.j.ex iuſto
ñ ẽ poſita.glo.qꝛ ñ ex ea iuſtificatꝰẽ:pᷣ ex lege fiði.¶¶ Ad
aliud dᷣm ꝗ ñ ſine maꝗ ꝓuidẽtia dei fuit ill hec młtitu⸗
do ſaẽmẽtoꝝ impoſita.vt.ſ.ꝓni ad y dolatriã ex diutina
moꝛa ĩ egipto ꝑ exercitatõem ĩ his a cultu y dolatrie:ad
cultũ dei ruocaꝛẽt᷑. Vñ ñ erãt ilł impoſita ſiue pᷣcepta:ſʒ
ſolũ moꝛalia añ adoꝛatõʒ vituli.Exo.xxxij.Vñ glo.ſuꝑ
illud.vij.hiere.¶ 2õ ſum locutꝰ cũ pr̃ibo vꝛis:maifeſte on
dit ꝙ pᷣmo decalogũ ĩ lapideis tabuł dedit ſcripta digi⸗/
to dei:⁊ pꝰoffenſam ydolatrie caputq; vituli:iuſſerit ſibi
hoſtias fieri magis qᷓ; demonibo.i Ao alið dõm.ꝙ ſaẽc⸗
mẽtoꝝ legis ſcꝛipte exercinũ meritoꝛiũ ſuit qñ fiebãt ex
ceuotõe ⁊ obediẽtia.⁊ ñ ſolũ circũciſio ſᷣ̊ ⁊ alia q̃ᷓ fiebãt
ꝓ pcto ⁊ delicto.de ꝗbo.iij.⁊.iiij.leui.Añ dico.ꝙ magis
expediebat ad ſalutẽ qᷓ ſacramẽta legis nate.¶ Ad alið
qð obijcit᷑ ꝙ dñs ñ acceptauit ea nec erãt placita ceo.di
cẽdũ ꝙ ̊ ſuit ꝓpt cãs ꝓpt q̃s exercebãt ſe indei ĩ ill qruʒ
vna fuit ꝓnitas ad y dolatriã. Eñ nõ offerebãt pꝛicipa⸗
liter vt obedirẽt deo ⁊ ob deuotõeʒ diuĩ cultꝰ:ſ̊ ex qdam
libidine ꝓnitatis ⁊ ſuꝑſtitõis cultꝰy doloꝝ. Sile qñ ali
quis ↄcſcit ſuã ñ affectu vroꝛino h̊ libidĩe coeũdi. Exo.
xxxij. Zu noſti ꝓplm iſtũ ꝙ ꝓnus ſit od malũ.Alia cau⸗
ſa fuit gula epulatões. En.vij.hiere. DHolocauſta vꝛa
addite victimis vꝛis.glo.nõ veneratõe dei:łᷣ epularũ de
ſiderio ĩmolabũt.alia cã.qꝛ fiebãt ex ſolo timoꝛe:ñ ex de

uotõe neq; obediẽtia legi.vel deo. Uñ.ij. Ro. Laus ñ ex

hoĩbo ß̃ ex deo. glo. iudeoꝝ laus ex hoĩbo ẽ.q ſi faciũt qð
lex iubʒ:ſine ſpuᷣ faciũt.tioꝛe pẽe:ñ amoꝛe iuſticie.¶ Rd.
illð qʒ vltĩo obijcit· ꝙ ſacmẽta ſũt ad ꝓmiſſa obtinenda

ioẽ tꝑalia. Hac rõe oñdit ITauſius. q; lex vetus fuit con

temneda.cui rñdet aug.li.ↄtra fauſtũ ſic. ꝑalium reæz
ꝓmiſſiones teſlamento veteri ↄtineri.⁊ ideo vetus teſia
mentũ appellari nemo veſtrũ ambigit:ſed in illis tpali⸗
bus figuris fuiſſe futuroꝝ qua implent᷑ ĩ nobis in quos

ſines ſeculoꝝ deuenerũt.nec ſuſpicio mea ẽ:ſed aplicus
ſermo.dicente paulo.hec omnia noſtre figure fuerũt.Et

iterũ.hec oĩa in figura ↄtingebãt.j.Coꝝ· x.¶ 2õ ergo ve⸗

tus teſtamentũ ad ↄſequedas illas pmiſſiones: ſᷣ ad in⸗

telligẽdas ĩ eis noui teſt.pᷣnũciatões ↄcipimꝰ. hec ang.
26 igit᷑ legalia fuerũt finis tpaliũ ſimptr: ̊ potiꝰ finis

ſub fine:⁊ alliciendũ płm carnalẽ ⁊ infirmũ ad cultum
dcei. ꝛeterea.⁊ ſi tꝑalia ſiue diuitie occaſio ſunt culpe:
nibilominꝰneceſfaria ſunt infirmis.⁊ vius meritoꝛus:

ſiẽ abuſus demeꝛitoꝛiꝰ.Ecci.xxxj. Gtus diues ꝗ inuẽtꝰẽ

ſine macula ⁊ q poſl auꝝ nõ abijt nec ſperauit ⁊c.

Membꝛum quintum
Hnſequẽter dᷣm ẽ de duratõe ſiue ceſſatõ
ne ſacramẽtoꝝ legaliũ.⁊ hoc ſumẽdo ſaẽ⸗
mẽta legalia noĩie extẽſo.ſᷣm ꝙ dicit hugo.
tE tꝛia geneꝛa ſacꝛamtẽoꝝ inueniũt᷑ fuiſſe
ſub lege ſcꝛipta.qᷓdã ſimplicit᷑ ad medin.qdã ad obſeqũ
q̃dã ad cultu diuinũ.ſub his tribo differẽtijs oĩa legalia
cõpꝛebẽdunt᷑. Pꝛimo igit᷑ querit᷑ de ceſſatõe eoꝝ. Secũ⸗
do de cã ceſſatòis. Lercio de tꝑe ceſſatõis. Quarto ſi in
tpe gr̃e poterant obſeruari ſine peccato.Quinto de cel⸗
ſatõe ſabbati.vtrũ ceſſare debebat.

6 Ireca pꝛimũ ſic.vij.beb. Repꝛobatõ qdẽ fit p/·
( oꝛis mãdati ꝓpteꝛ infirmitatẽ ⁊ inutilitatem.

4 Qihil em̃ ad ꝑfectũ adduxit lex. Ibi glo.oñ⸗
di quare vet teſtamẽtũ ſit deſtructũ ⁊ nouũ ſubſtitutũ.

qꝛ.ſ.tꝑe ſui ſtatus illud fuit infirmũ ⁊ ꝓrſus inutile.hec
glo. Ex textu igit ⁊ glo.arguit᷑ ſic.Lex vetꝰinfirma fuit
añ aduẽtũ legis noue.qꝛ neminẽ duxit ad ꝑfectũ:exiſten
te lege noua penitꝰfuit inutilis.igit᷑ debuit ceſſare.⸗ Itẽ
x. Ro.finis legis xpᷣc.ſ̊ adueniẽte fine ceſſare debuit qð
ſolũ ẽ ad finee⸗ ⁊c. Itẽ.x.heb.Lex vmbꝛa futuroꝝ ⁊c.
Sʒ exiſtẽte luce ceſſat vmbra. Itẽ apłus arguit ſic.iij.
ad Ro. Juſticia dei ẽ ꝑ fidẽ ihu xp̃i in oẽs ⁊ ſuꝑ oẽs qui
credũt ĩ eũ:a ſine oꝑibo legis. Vn ſubdit ibidẽ. arbitra⸗
mur hoiem iuſſificari ꝑ fidẽ ſine oꝑibo legis. igit᷑ lex de⸗
bet ceſſare:cũ lex nõ erat niſi ꝓpter iuſtificatõem:⁊ iã nõ
E iuſtiſicatio ex lege. Iteʒ aplus arguit.iij.ad Ro.ſic.
Abrahã iuſtificatꝰẽ ante legẽ ex fide vẽturi.vñ gen.xv.
Credidit abrahbã deo ⁊ reputatũ ẽ illi ad iuſticiã.Si igr
ebrabã iuſtificatꝰerat nõ obſeruãdo legẽ.dico qtum ad
legalia nõ ꝙtũ ad moꝛalia q̃ erãt cõmunia oiĩ lege:.igr̃ ſi
ſine obſeruatia legis ex fide redẽptoꝛis ꝓmiſſi fuit ſalus
et iuſtificatio:multofoꝛtius adimpleta pmiſſiõe de redẽ
ptoꝛe iã exiſiẽte etiã erit iuſtificatio legis.¶ Iteʒ arguit
vij.heb.trãſlato ſacerdotio:neceſſe ẽ vt ⁊ legis trãſtatõ fi
at.Sʒ traſlatio ſacerdotij facta ẽ ꝑxpᷣm.ꝗ̊ᷓ trãſlatõʒ ma⸗
ioꝛẽ ondit apłs ibideʒ.ſiẽ in p̃s.dr in ꝑſona xpᷣi. Tu es
ſacerdos ineternũ ẽm oꝛdinẽ᷑ melchiſedech.nõ ſm oꝛdi⸗
nẽ aaron:igit᷑ ſacerdotiũ xpᷣi nõ erit em ritum ſaceꝛdotij
aaron.ſiue ſacerdotij leuitici.igr trãſmutatio ſacerdotij
ꝑ ſacerdociũ xpᷣi fieri debuit:igit᷑ debuit lex ceſſaꝛe.⸗ It
·coꝝ.xiij.Cũ venerit qð ꝑfectũ c᷑:euacuabit᷑ qð ex ꝑte ẽ
HRᷓ; qð pfectũ ẽ in genẽ ſacramẽti ẽ euãgelicũ ſacramẽtum
im pfectũ legale:ꝗ̊ adueniẽte euangelico euacuat᷑ legale.

4lVoꝛte dicẽt aliꝗs ꝙ verbũ apli intelligit᷑ tm̃ de ꝑfectõe

q erit ĩ pria qͥ euacuat᷑ imꝑfectio vie.obijcit ꝙ nõ tm ſic
intelligeaũ ẽ: lʒ ꝓpter q̊ introducat᷑ ꝑ verbũ augĩ li. vete
ris teſtamẽti vbi ipe facit ↄꝑatõem iſtã.oẽs vmbre eua⸗
cuant᷑ cũ res q ſignant᷑ adueniũt.quẽadmodũ ſcia q̃ nüc
c:euacuat᷑ cũ venerit illa q̃ ẽ facie ad faciẽ:a ita patet ꝙ
illa ꝓpoſitio generaliter intelligit.¶j Itẽ.ij. coꝝ. v. Cum
trãſieris ad xpᷣm auferet᷑ velame. facto g traãſitu ad xpᷣm

qui fuit tꝑe gẽe:debebãt auferri legalia ſacramẽta: Nd
hoc facit qð dicit aug.cõtra ſauſtũ. Pnma ſacramenta
q̃ obſeꝛuabant᷑ et celebrabant᷑ ex lege:pᷣnũciatiua erant
xp̃i venturi.qne cũ ſuo aduẽtu vpᷣc impleſſet: ablata ſũt.
⁊ iõ ablata:qꝛ impleta.i Itẽ arguit apłs ad heb.ex effi⸗
cacia ꝙ euacuari debebãt.Ois eĩ ſacerdos legals offe⸗
rebat hoſtias q̃ nũqᷓ poterãt auferre pcta.xpᷣe aũt vnam
ꝓfecto offerẽo hoſtiã:ſedet ĩ ſempiternũ expectãs donec
ponant᷑ inimici ſub pedibo eiꝰ. Ana eĩ oblatõe cõſũma⸗
uit in ſempiternũ ſanctificatos. Itẽ fit ↄꝑatõ ve.teſta.
ad no.ſicut ancille ad liberã. Sʒ ð ancilla dr. Eijce an⸗
cillã ⁊ filiũ eiꝰ.ñ eĩ erit heres filiꝰancille cũ filio libere.ĩ
q̊ inſinuat᷑ ceſſatio vete.teſta.nouo adueniẽte.Ita ⁊ ꝑ cõ
ſequẽs ſacramẽtoꝝ legaliũ ceſſatio ↄueniebat aduenien⸗
tibo euagelicis.¶ IJtẽ lex pedagogꝰ videt᷑ vt ex fide pᷣmo
iuſtificemur.&̊ qñ veniebat plenitudo fidei nõ fuimꝰſub
pedagogo.ꝗᷓ ſacramẽta q̃ ad legẽ ꝑtinebãt dũ eramꝰꝑuu
li ᷣm legalia ceſſare debuerũt.q Pꝛetea ſacꝛamẽta lega
lia ꝓmittebãt ſalutẽ:nõ ꝑ ſe dabat. Sʒ ſacramẽta euãge
lica dabãat ſalutẽ. illa ceſſare de bueꝛũt bis adueniẽtibo
Cõtra.Aath.v. Amẽ dico vobis.Yota vnũ aut vnꝰ
ex nõ pᷣteꝛibit de lege donec oĩa fiant.ibi habet᷑ ex glo.
qꝙ; iota q ẽ greca F̃a ſignificat pᷣeepta decalogi.Aper qui
nõ ẽ lra ſ̊ ſignũ lr̃e:ſignificat pᷣcepta ſigmſicatiua.talia
ſunt pᷣcepta figuratiua ſiue pure legalia.igr oĩa legis pᷣ
cepta et moꝛalia ⁊ legalia adimplẽda ſunt.⁊ ita obſeruã
da:cũ nõ ſit adimpletio niſi ꝑ obſeruantiã.4¶ Itẽ math.
dv.Qui ſolueꝛit vnũ de mãdatis iſtis minimis ⁊ ſic docu
erit:minimꝰvocabit᷑ in regno celoꝝ.glo.in regno celoꝛũ
minimꝰvocabit qui erit eo indignꝰ. Itẽ alia glo.interli.
Aldinima mãdata ſunt q̃ inchoãt hoĩes ̊ bec fuerũt mã
data legalia:ꝗ qui ſoluerit legalia ⁊c.¶ Itẽ lex tã in pᷣce⸗
ptis moꝛalibo ꝙ in cerimonialibo ↄtinet veritatẽ.EUñn in
ps.Lex tua veritas.ſ̊ alubt or.veritas dñi manet ineteꝛ
nũ.igit᷑ lex qᷓtũ ad moꝛalia ⁊ cerimonialia debʒ manere
ineternũ.i Itẽ ſi debet eẽ ceſſatio legaliũ:h̊ nõ ẽ qᷓtũ ad
moꝛalia.ſimiliteꝛ vt vidẽ nec qtũ ad iudicialia moꝛalia:
q̃ vident᷑ eẽ maioꝛis ꝑfectõis ꝙᷓ iudicialia.q̃ tꝑe euagelij
currũt.qð videt᷑ ſic.Ero.xxj.dẽ.Si emeris ſeruũ hebre
um. vj.annis ſeruiet tibi.vij.egrediet᷑ liber gratis: hec
aüt lex nõ currit tꝑe eusgelij.¶¶ Itẽ exo. xxij. Si pignus
acce ꝑis a ꝓximo tuo veſtimẽtũ añ ſolis occaſum reſtitu
es illi:illius beneficiẽtie ñ ſunt iudicialia euãgelij.¶¶ Itẽ
leuitici.xix.õ oderis fratrẽ tuũ in coꝛde tuo:⁊ ibidez.
nõ q̃ras vltionẽ nec memoꝛ eris ininꝛie ciuiũ tuoꝝ.Dili
ges amicũ tuũ ſicut teipᷣm.i.ꝓximũ.iuxta.lxx.lẽam.Si
cut ̊ vident᷑ iudicialia legis ꝗᷓtũ ad effectů maioꝛio eſſe
ꝑfectõis qᷓ; iudicialia euãgelij:⁊ qtũ ad effectũ eq̃lis euʒ
ꝓhibet᷑ memoꝛia iniurie:nõ igit᷑ videt᷑ ꝙ qᷓtũ ad iudicia
lia dʒ ceſſare.nec vidr̃ qᷓtũ ad cerimonialia. Sic q̃cũqʒ
vtilit᷑ mouent aĩaʒ rõnalẽ.ꝑmanẽ deberẽt ⁊ ñ ceſſare:ſʒ
cerimonialia ſũt talia.̊ ⁊c᷑. Aug.ð fauſtũ.he ſiłitudies
rerũ ĩ locutõibo ⁊ obſeruatõibo figuratis ꝓpter qrendi ⁊
obſeruãdi exercitatõʒ:rõnales mẽtes vtilit᷑ ⁊ ſuauit᷑ mo
uerũt. It iudic.ix.Lrãſiuit iepte ad filios ⁊c̃.glo.neqʒ
illa ſacrificia illuʒ delectaueẽt vbi pecoꝝ olocauſia offe⸗
rebãt᷑.hᷣ q̃ figuratiua fuer̃t.⁊ qᷓdã vmbre futuroꝝ:res ex
his ſacꝛificijs figurataes nobᷣ ↄmẽdare voluit.Ex h̊ pʒ ꝙ
vtilitas eoꝝ ſuit ſigficatõ futuroꝝ. hᷣẽ triplex ſignũ.ꝓ⸗:
noſticũ.demõſtꝛatiuũ ⁊ rememoꝛatiuũ.ſignũ rememoꝛa
tiuũ neceſſariũ ẽ adrecoꝛdandũ pᷣterita.ſic ꝓnoſticũ ad
pᷣuidẽdũ futura.videt᷑ igr ꝙ debeãt manẽ cerimonialia ĩ

recoꝛdatõeʒ pᷣteritoꝝ.ſiẽ tꝑe legis fuerũt pᷣnũciatiua fu

turoꝝ. IJtẽ Ro.v.Lex ſubintrauit vt habũd.glo. Lex
data ẽ ad donãdũ ſuꝑbũ ⁊ ad flagellãdũ durũ.ad ĩſtꝛu⸗
endũ inſipiẽtẽ.⁊ ad oſtẽſionẽ delicti ⁊ hane infirmita⸗
tis.ad mamfeſtatõʒ ⁊ teſtſimomiũ gr̃e ⁊ futuroꝝ ſigniſi⸗
catõʒ:q̊ hec ĩ oĩ tꝑe pꝰlapſum hoĩs fuer̃t wiilia bühane p⸗
motõt.igr ⁊c. ¶ St licitũ ẽ qð nulla lege ꝓbibet᷑.qð autẽ
nulla lege phibet intelligit᷑ eẽ ↄceſſũ:igr cũ lex ſiue lega⸗

lia ñ/ ꝓhibet alicubi:a dñno vidẽt᷑ eẽ ↄceſſa..¶ Itẽ oĩs actꝰ

— — —

1

v
A
n⸗
i

n⸗
10
ab
un
ge
4
lo
ui
ſ

b.
N
ori
li⸗
tmi
ni
heten
nere
00
ſo:
klii
re
e
s
W
ſez.
lli
Gi
e
ze
na
eig
Ureß
Hdies
nchr
mn⸗

¶LNueſtio

latrie erat moꝛale ⁊ ſumat᷑ moꝛale cõiter ꝓut moꝛale dꝛ qs
exeꝛcet᷑ ad meꝛitũ:ſiue ſit opꝰfidei ſiue moꝝ ſ̊ obfuãtia ce

rimonialiũ ſiue moꝛaliũ ꝑtinebat ad latꝛiã: qꝛ illis er hibe

bat᷑ cultꝰxeo: igit᷑ obſeruãtia cerimõialiũ fuit moꝛalis.qð
at᷑ ẽ hmõi ñ dʒ ceſſare:igẽ ⁊c.¶¶ Itẽ ĩ lege ſcpᷣta tꝛia vtie bat᷑

Fp̃m Hug. Pꝛecepta. ꝓmiſſa 2 ſacramẽta. Sacram̃ta aũt

media fueꝛũt ĩteꝛ pcepta ⁊ ꝓmiſſa.pᷣ extꝛemna nõ ceſſãt: igi?᷑
nec mediũ ceſſaꝛe dʒ. Ytẽ lex moyſi ꝓmiſit tꝑalia. Mſa.j.
Si volueritis vel audieritis me bona terꝛe ↄmedetis.ob
ſeruãtia igit᷑ legaliũ merebat᷑ bona tꝑalia:ſᷣ̊ obſeruantia
euãgelij meret᷑ etna. Sʒ dũ ſumꝰĩ via idigemtꝑalibo. vñ i
via indiget bõ vtꝛiuſq;. Igit᷑ vt vẽ dupliciter ẽ bomĩ nccia
obſeruãtia.ſ.legaliũ ⁊ euãgelij.i¶ Itẽ PBaruch.iiij. Hic eſt
liber mãdatoꝝ ⁊2 lex q̃ manet ĩeternũ.igit᷑ nõ euacuabat᷑.
Item vt habet᷑ ab DHug. ſumẽte illud verbũ apkłi.v. He
bre.qᷓ ſint elemẽta exoꝛdij ſermonis dei. Sacramẽta legis
nature ↄꝑant᷑ elemẽtis. legis ſcripte exoꝛdijs.i:detonibo:
legis gratie ſermonibo. Sʒ exiſtẽte ſermone nõ ceſſat ꝓpt
hoc dictio vł elemẽtũ:iĩmo ſilis ẽ notio.igit᷑ a ſili ⁊c.¶ JItẽ
fides ẽ viſio quedã enigmatica.nibilominꝰveritate adue⸗
niẽte nõ euacuata cẽ. adueniẽte eĩ xrpᷣo nõ euacuata ẽ fides
xp̃i. eodẽ mõ videt᷑ ꝙ cerimonialia ſiue legalia quodã eni⸗
mate pᷣlocuta fuerũt xpᷣm.ꝙ ꝓpter hoc adueniẽte xpᷣo cel⸗
are debeãt. 4 Iẽ. j. ZThi. v. Scimus qꝛ bona ẽ lex ſi quis
ea legitime vtat᷑.glo.legitime.i.ſpũaliter.igit᷑ ꝙᷓtũ ad in⸗/
tellectũ ſpũalẽ ſꝑ eẽt ea vtẽdum.⁊ ita ſemꝑ eẽt vtẽdum le⸗
ge tũ ad intellectũ ſpũalẽ. lʒ non qtũ ad lralem.Ende ñ
faciendo oꝑa impudicitie circũcidimus nos ſpiritualiter.
Similiter affligẽdo nos ĩ caꝛne ꝓpter pctᷣa.offerimus deo
ſacnficia.pᷣs. Sacꝛificiũ deo ſpiritꝰↄtribulatꝰ.ſilr ð alijs.
l Itẽ rõ vſus rei ẽ vtilitas rei cuiꝰ ẽ vſus.Vnde ſᷣm ꝙ res
7 maioꝛis vtilitatis magis vtẽdũ ea.Rᷣ Fᷣm ꝙ aliꝗd elucida
tur maioꝛis ẽ vtilitatis vt vr in ſententijs.patet igit᷑ ſm ꝙ
magis eſt hmõi magis eſt ea vtendum. ſſed vt dicit HBeda
Sacramẽta veteris legis ꝑ lumen gr̃e ſunt reuelata. VUñ
magis nũc eluceſcũt qᷓ tꝑe legis veteris.igit᷑ vſus eoꝝ ma⸗
ioꝛis eſt vtilitatis.¶ Ytem Geut.xxviij. Si audire nolue⸗
ris rocẽ oñi dei tui vt cuſtodias oĩa mandata eius ⁊ ceri⸗
monias q̃s ego pᷣcipio tibi hodie:veniẽt ſuꝑ te omnes ma
ledictõnes iſie ⁊c. Ecce ꝙ pᷣcipit indifferẽter omne mãda⸗
tũ obſeruare tã moꝛale q cerimoniale ſine termini ꝓlixiõe
maledictõm ſubijcit omnẽ trãſgrediẽtẽ vel vnũ de mãda
tis:nullũ hominẽ excipiẽs.vel mãdatũ. igit᷑ vt ṽ ab oĩbo
a ſine termio oĩa ſunt obpᷣuãda ĩdifferẽt.¶¶ Itẽ Ro.vij.lex
qdẽ ſancta ⁊ mãdatũ ſctm iuſiũ ⁊ bonũ.⁊ hoc intelligit
de lege qᷓtũ ad cerimonialia ſiue figuralia. ptz quia poſt⸗
ea ſubdit᷑ in textu. Scimus quia lex ſpiritualis ẽ.glo.ibi
Aug. Spiritualis lex moyſi dicit᷑ qa ĩ ea ſunt qᷓ di ſunt.
7 qꝛ ſpiritualiter intelligẽda ẽ. Si igit᷑ qᷓtũ ad cerimonia⸗
lia tm̃ ẽ attendẽdus ſpũalis intellectus: igit᷑ lex qᷓtum ad
cerimonialia ſpũalis ẽ.⁊ ita ſcta iuſta ⁊ bona.łᷣ̊ omne ta⸗
le ꝑpetuo ẽ obſeruãdũ: ̊ ⁊c.¶ Itẽ deuf. v. Hec ſũt pcepta
cerimonie atq; iudicia: vt cuſtodiãt cũctis diebo vite ſue.
Et ſilłr dẽ in fine capituli.pᷣcepit nobis vt faciamus omĩa
legitima vt timeamus dñm bene ſit nobis cũctis diebo
vite nr̃e.Ex quibo elicit᷑ ꝙ ratione legis tenebãt᷑ ad obſer⸗
ãtiã cerimonialiũ ſemꝑ.Similit᷑ deut᷑.xj. Ama dñm de⸗
um tuum ? obſerua cerimonias ? p̃cepta eius omni tꝑe.
intẽtio ẽ ſicut exponit᷑.vt ꝓpłs iſrł obliget᷑ ꝓ ſuo eterno.
erpᷣſſe dꝛ Deut᷑.xxix.manifeſia ſunt nobis ⁊ filijs nr̃is
ineternũ vt faciamus vniuerſa verba legis hiuꝰ. Reſtat
ergo ꝙ ꝑpetua fuit obſeruatõ legaliũ in ꝓło iſrabelitico.
Pre. ſicut habet᷑ Hiere.xxxj. ꝓmiſſio facta ẽ ꝓplo iſra⸗
belitico de ꝑpetuatõe. Vnde dẽ. Si deſecerit leges iſte co⸗
rã me:ſemẽ iſrł deficiet.⁊ ẽ ratio.q̃ſi ex impoſſibili.hᷣ ẽ ſic
leges celi ⁊ terre:nõ deficiẽt añ finẽ mũdi: ita nec deſiciet
generatõ ppli iſrabelitici.⁊ ſegt᷑ ſemẽ dñi nec euellet᷑ nec
deſtruet᷑ imꝑpetuũ.Lex aũt data ẽ hereditarie filijs iſrłſi
cut habe? Deut᷑.xxxiij.legẽ pᷣcepit nobis moyſes heꝛedita
tẽ młtitudinis iacob. Reſtat ̊ ꝙ ſacr̃a legalia ↄuenit du⸗
rare. Pre.in euãgelio. dẽ i Yon veni ſoluere legẽ. bᷣ adi⸗

ſexta

plere. Si ergo ꝑxrpᷣm nõ ẽ legis ſolutõ: nec alius poſt veit
qui baberet auctoꝛitatẽ ſoluedi.reſtat ꝙ ſacramẽta illiꝰ
nõ ceſſare debebant. Silr deut. xxvij. . inaledictus hõ ꝗ
nõ ꝑmãſẽit in ſermonibo legis buiꝰ.cum ergo ſacramẽta

ad ſermones legis ptinest: debebat pꝑmanere in obſerua⸗
tõne. 4 Itẽ fides eadẽ ⁊ mãſit in antiquo plo in moder⸗
no. Ifides aũt attendit᷑ in ſacꝛamẽtis:ꝗ̊ ſacr̃a ratõne illius

habebãt durare.¶ Itẽ cũ ſacr̃a eſſent data ratiõe:nibil at
coꝛrigit᷑ niſi qʒ recte fieri ñẽ deputatũ: reſtat ergo ꝙ illa

nõ erat coꝛrigẽda.ergo adhuc ↄueniebat durare. 4 YZtem
Hatł.iij. An ex oꝑibo legis.glo.in obſeruãtijs at ſi non in⸗

telligãt᷑: ſeruitus ſola ẽ: q̃lis erat in plłis iudxoꝝ ⁊ ẽ vſq;
adhuc.ſi aũt obſeruẽt᷑ illa ⁊ intelligat᷑:non ſoluʒ nihil ob

ſant.ſi tꝑe cõgruãt.ſi a moyſe ⁊ pplo obſeruata ſunt.iQAi⸗
bil enĩ tpie terret aĩaʒ ꝙᷓ ſacramẽtũ nõ intellectũ. Intel⸗
lectũ vᷣo piũ gaudiũ parit. Omne aũt ſacramẽtũ cũ intel⸗
ligit᷑:vel ad ↄtẽplatõnem veritatis vel ad bonos moꝛes re
fert᷑. q̊ʒ vtrũq; ad h̊ ẽ neceſſariũ Ex qͥ accipit adhuc ne
ceſſaria ẽ obſeruatõ ſacramẽtoꝝ.¶ Item boc videt᷑ ꝑ hoc
qð dicit᷑ in glo. ſuꝑ illud pᷣs.Qui ſanat ↄtritos coꝛde. al⸗
ligamẽta eni ſunt tꝑalia ſacramẽta quibo inteꝛim conſola
tõnem habemus que tunc detrabet᷑:cuʒ erit ꝑfecta ſanitas
Cũ ꝙᷓ nondũ ſit pfecta ſanitas:remanere debent ſacr anẽ⸗
ta legalia.¶ Itẽ ſacramẽta ſunt ad teſtificẽdũ ſicut habet
Col.ij. Sed adhuc eſt neceſſaria teſtificatõ ſacramentoꝝ
ergo ↄueniebat ſacramẽta legalia adhuc manere ſicut te⸗
ſtimonia.¶ Pre.videmus quedam ſacramenta manere ſi
cut ſunt.penitentia. matrimoniũ ⁊ oꝛdo.pari ergo ratõne
ſacramenta alia debebant manere aut quare nõ dum mõ
adderet᷑ ꝑfectio.¶ Pre.non eſt deus vt homo vt mutetur.
Ande Aſdalach.ij.Ego deus ⁊ nõ inutor. Sacꝛamenta g
que data erant adeo ↄgrua ſaluti: non ↄueniebat a diuina
voluntate mutari. Si enim voluit ea deus ⁊ mõ nõ vult.
videt᷑ eſſe mutabilis.⁊ cõueniebat melius vt talia darent᷑
ab ißo q ſemꝑ manerẽt ſaluti nr̃e eſſent ſufficiẽtia.. Itẽ
p̃cepta moꝛalia legis aliquo mõ manent eadem.quia oꝛdi
nãt ad fidem bonos moꝛes. Cum ergo ſacramẽta oꝛdi‚⸗
nata ſint ad fideʒ. ↄuenieb at ſacramenta aliquo mõ eadẽ
obſeruari.. Pre. in lege data ꝑ xpᷣm nulla videt᷑ fieri re⸗
motio ſacramentoꝝ. Qon'enim ſtatuit deus ceſſatõneʒ ſa⸗
crificioꝛum vel circumciſionis ⁊ ita de alijs. Reſtat ergo
ꝙ cum pꝛius eꝛant inſtituta ſine temꝑis determinatiõe ad
puc etiam manent. Atem ſuꝑ illud pᷣs.xviij. Tuus ſum
ego ſaluum me fac:qm̃ iſtiſicatõnes tuas exquiſiui.glo.
iuſtificatõnes dicit que futura ſignificant. vt agnꝰ paſcał
que fuerũt pꝛimoꝛdia fidei ſine quibus nemo pfecte nouit
gratiam. ſacramenta legalia fuerunt pumoꝛdia fidei. ſᷣ
pꝛimoꝛdia fidei non ſunt deſiruenda: ↄſũmatio enim non
deſtruit pꝛincipium eiuſdem. Si ergo conſũmatio fidei in
euangelio nõ deſtruit ſacramẽta legalia: ̊ debẽt manere.
Item additõ deſtruit illud cui fit additõ.hoc põt accipi
ex illo qð dicit Lug.ſuꝑ eplłaʒ.ad Gal. volebat apłs ire
ad quoſdam.vt ſuppleret ea q̃ deerant fidei illoꝝ.nõ inten
debat deſtruere qð illi vere credebãt.¶ Itez ſacramẽta le⸗
galia q̃ erant ſacrificia inſlituta erant ne daretur occaſio
ydolatrie indeis. Pari g ratiõe obſeruãda ſunt ſact̃a illa
ne xt᷑ occaſio manicheis infidelitatis.ꝗ dicunt ꝙ merito
ceſſant iegalia: q; inſtituta eranta m alo deo. ſcz a pꝛicipe
encrerd hpoc dicẽdũ ẽ. ꝙ ſacramẽta legalia ceſſa⸗
re debuerũt.aliter ei ĩſtruẽdi erãt ꝑnuli aliter adoleſcen⸗
tes:⁊ aliter in ꝑfecta etate ↄſtituti. SJta etiã dicẽdũ ẽ ĩ eta
te hũani generis.ꝙ alit᷑ danda erant ſacramẽta ꝑuulis.
aliter hominibo ꝓficientibus. aliter iam perfectis. AUnde
Hug. ante legem paruulos nutriuit ↄſilio:poſt exercita⸗
tos pꝛecepto aſtrinxit: nouiſſime vᷣo ſub gratia perfectos
in libertate ſpiritus conceſſit ambulare. Sic ergo lacra⸗
menta legalia his aduenientibo ceſſare buerunt. 4 Itẽ
multiplex eſt ratio quare conueniebat ceſſatio ſacramen⸗
toꝝ legalium:ĩmo lex ipſa ſub ratõne in qua tunc ligabat
Vna eſt quia lex illa data erat in onus ſeruientibus er ti⸗
moꝛe. Unde non cenueniebat ilijs ſeruiẽtibus ex amoꝛe

imo lex libertatis ſcʒ euangelica. Inde augu. contra fau⸗
ſtum. Pꝛima ſacramenta que obſeruabant in lege:pᷣnun⸗
ciatiua erant rp̃i venturi.que cuʒ ſuo aduentu xp̃c impleſ
ſet:ablata ſunt.? ideo ablata: quia impleta. ſ26 em̃ venit
ſoluere ſed adimplere. ⁊ alia ſunt inſtituta rirtute maioꝛa
vtilitate melioꝛa.actu facilioꝛa.numero paucioꝛa.tãq; iu⸗

ſticie fidei reuelata 2 in libertatẽ vocatis filijs dei iugo ſeꝛ

uitutis ablato: qð duro⁊ carni dedito populo ↄgruebat.
Alia eſt ratio quia data fuit qtum ad legalia ꝓpter alið
quo habito cæſſare debuit. Vnde JYJſa.j Sanguinẽ vitulo⸗
rum nolui.glo.pᷣterito vtens oſtendit ſe nũqᷓ ſacrificia iu⸗
droꝝ amaſſe:ſed ꝓpter ſignatũ ad tempꝰſuſſinuiſſe.⁊ veꝛo
ſacrificio impleto pꝛo nihbilo reputaſſe. Alia ratio ẽ amo⸗
tio multiplicis erroꝛis.Vnus eſt ꝙ crederet᷑ deꝰ delectari
in ſacrificijs carnalibo. vnde Yudic.xj. Tranſiuit Jepte
ad filios.glo.fuit hec cauſa vtilis cur alia mutarẽtur. nec
modo iubent᷑ ſeq ꝓhibent᷑ offerri: ne vere ᷣm carnalẽ affe⸗
ctum deũ delectari putaremꝰ. Aliꝰeſt ꝙ adhuc crederetur
xpᷣe nondũ veniſſe:̊ adhuc venturꝰvt illa prenũciabãt. vñ
augu. contra fauſtũ. Si celebꝛatõnes que figure erãt p̃ᷣnũ
ciantes futura adhuc a r̃iams fierent:nihil ſignificaret᷑
niſi nondũ veniſſe qui dudũ figuris pᷣnũciabat᷑. aut nõdũ
veit. aut ſi iam venit:ſuꝑflue ⁊ fallacit᷑ pnũciat᷑. Terciꝰ
ꝙ crederent᷑ magis accepta deo eſſe ſignificantia qᷓ ſignifi
cata.i.cerimonialia legis qᷓ illa que illis fuerũt ſignifica⸗
ta. VUnde aug.xj.de ciui.dei. ideo ſacrificia mutãda eran t
opoꝛtuno certoq; tꝑe:ne ipᷣi deo deſiderabilia vel certe in
nobis acceptabilia ac nõ potiꝰque ſignificata ſunt credeꝛẽ
tur. 4 Alia ratio eſt ꝙ illa fuerũt p̃ᷣnũciatiua xpᷣi. Unde ĩ
aduentu eiꝰceſſare debebant: ſicut ceſſat pᷣconiʒatõ in aa⸗
uentu p̃coniʒati.Inde augu.contra fauſtũ. Pꝛima ſacra⸗
menta que obſerua bant᷑? celebꝛabant᷑ ex lege:pᷣnũciatiua
erant xpᷣi futuri.que cum ſuo aduentu xpᷣc impleſſet abla⸗
ta ſunt.⁊ ideo ablata:quia impleta. 2 ſicut habet᷑ in glo.ij
Coꝛin.iij. Si miniſtratio moꝛtis ⁊c. VUeniente im patoꝛe
imagines tollunt᷑ de medio.ibi ſpectatur imago vbi imꝑa
toꝛ nõ eſt. ¶¶ Item alia ratio fuit munificentia ſ⸗ aluatoꝛis
exiſtentis in carne. ↄueniebat em̃ vt copioſius dona regia
daret aſſiſtens p̃ᷣſens in carne:z iam familiaris imo frat᷑
eſectus.vnde Gꝛeg.ſᷣm incremẽta tempoꝝ creuit ſcientia
ſpũaliũ patrũ.⁊ quãto vicinioꝛes ſaluatoꝛis aduentui exti
terunt:tãto miſteriũ ſalutis pleniꝰ ꝑceperũt.⁊ poſt nõ eſt
dubium quin his qui pᷣſentes fuerũt.multo ampliꝰ cõtu
lerit rerum ipſaꝝ exhibitio atq; pᷣſentia exhibentis. ꝓpteꝛ
hoc dicit hugo. Que tꝑe poſterioꝛa fuerunt effectu gratie
ſpũalis dignioꝛa inueniutur. 4! Alia ratio fuit ne eoꝝ du
ratio eſſet cauſa excluſionis fidei euãgelice. vnde glo. Oꝛi
ge.ſuꝑ illud ũeri.xxvij.dabis ei p̃cepta.ſi ſacrificia ⁊ in
ſtituta legalia vſq; in p̃ſens mãſe iſſent:euãgelij fideʒ exclu⸗
ſiſſent. Sex q̊ ratõnes ſunt in vniuerſo.ſcʒ honoꝛis diſpo⸗
ſitio.ſigniſicatõnis adimpletõ.erroꝛis amotõ.pᷣnũciati pᷣ
ſentia.aſſiſtẽtis munificentia: fidei euãgelice ꝑmanẽtia.
Ad hoc qð obijcit᷑ ꝙ Jota vnũ ꝛc. Dicendũ non dicit
ꝙ hec nõ traſibunt ſimplꝛ:ſ ꝙp nõ tranſibũt donec oĩa fiãt.
fieri autẽ ſiue impleri dicit᷑ dupliciter. Vel ad lr̃am:et ſic
adimplent᷑ moꝛalia. Vel ſpualiter:2 ſic cerimonialia.In
e glo. ibidem.i Nõ remanebit quin impleant᷑.vel imperfe
cta ꝑficiant᷑ ⁊ ſignificatina im pletõne ↄſument᷑.¶ Ad ali
ud dicendũ.ꝙ ſicut dicit glo. Soluere eſt nõ agere ꝙ recte
intelligit. Unde dicendũ ꝙ vupler eſt intellectꝰlegis. Re⸗
ctus qui eſt intellectꝰ ipius legis:nõ rectꝰ qui eſt ipoꝝ iu⸗
deoꝝ. Intellectꝰ datoꝛis fuit ſpũalis:qtuʒ ad quẽ fuit ſem
per lex obſeruãda ⁊ nõ ceſſanda.lr̃alis qtum ad queʒ ſuit
obſeruãda ad tempꝰſcʒ vſq; ad tem pꝰrpᷣi. Intellectꝰ iudeo
rum eſt lr̃alis ᷣm quẽ intelligũt ipaʒ ſemꝑ eſſe obᷣuandã
Vnge licet mõ nõ obſᷣuet᷑ a xpᷣianis ſᷣm lr̃aʒ:nõ ꝗꝓpter hoc
ſoluit᷑:qꝛ ſoluere eſt nõ agere qð recte intelligit. YJpᷣi vᷣo re
cte intelligut mõ debere obßuari m intellectũſt pũalẽ: nõ
m lr̃alẽ ſicut iudei nõ recte intelligẽtes. ⁊ hoc põt haberi
ab augu. li.q.no. ve. teſta. ponẽs ibi exemplũ de pᷣcepto
x ſabbato dicens. Soluit ſane ſabbatũ ſaluatoꝛ:ſed ſine

piudicio dati ſabbati.Cum em̃ ſabbati iam tempꝰceſſaret
iudei ſabbatum adhuc manere aſſerũt: ſaluatoꝛ ſa bbatis
oꝑans m ſenſuʒ iudeoꝝ ſabbatum ſoluebat.4 Ad aliud
dicendũ.ꝙ duplex eſi veritas.ꝓmiſſionis ⁊ exhibitõis.in
obſeruãtia cerimonialiuʒ fuit veritas ꝓmiſſionis:⁊ ſicut
veritas in figura. In lege xp̃i eſt veritas exhibitõnis. Vle
ritas aũt exhibitõnis implet veritatẽ ꝓmiſſionis 2 hec im
pletio eſt euacuãdo illã vt erat ꝓmiſſionis.ſᷣ ↄplendo illã
que eſt exhibitõnis.⁊ hoc põt haberi in glo. ſuꝑ illud. Sa
crificiũ ⁊ oblationẽ noluiſti.glo.ſacrificiũ qð de aĩalibus
fiebat ⁊ oblatõez que erat de alijs rebo. vt de ſimila ⁊ thu
re ⁊ oleo noluiſti vlteriꝰ poſtqᷓ veritas eſt exhibita. vt em̃

venit res noluit deus legalia que erant quaſi vm bꝛa pro/

mittentia.tadiu eſt ꝓmiiſoꝛ donec det vt dedit.mutat ubuz
nõ dicit dabo:ſ̊ dedi.ipᷣo ergo veniente:ſoluit ea que eius
erant figura. In natali dñi cantat᷑ miſſa de ꝓmiſſione. ſcʒ
lux fulgebit:nec repetit᷑.poſt de ꝓmiſſionis exhibitõne ſcʒ
puer natus eſt nobis.qð iterat᷑ poſtea.Ecce verboꝝ muta
tio.ibi em̃ eſt de futuro ꝓmiſſio.hic de iam nato gratiarũ
actio.hec glo. Hec igit᷑ verbi mutatio eſt duplicis verita⸗
tis inſinuatio. Quod igitur dicit᷑ ꝙ veritas domini manet
ineternũ.hoc verum eſt:ſed nõ ſub eadem differentia veri
tatis.quia quãdoq; vt eſt veritas ꝓmiſſionis:quãdoq; vt
eſt veritas exhibitõnis.¶. Ad aliud dicendũ.ꝙ indicialia
legis noue maioꝛis ꝑfectõnis ſunt ꝙᷓ veteris ⁊ qᷓ;tuʒ ad ea
que ꝑtinent ad iuris rigoꝛem equitatẽ ⁊ diſi penſatõeʒ. qtũ
aũt ad ea que ꝑtinent ad rigoꝛẽ ꝑfectioꝛ eſt:quia plene in⸗
dulget. tum aũt ad ea que ꝑtinent ad equitatẽ:quia ſuꝑ⸗
erogat patientiã. ꝙᷓtum ad ea que ad diſpenſationẽ: quia
ſuꝑerogat beneficentiã. ¶ Ad hoc igitur ꝙ oſtendit᷑ in ex⸗
emplis ꝓpoſitis.ꝙ iudicialia legis erant perfectioꝛa iudi
cialibus euangelij. Dicendũ ꝙ non eſt verum. Ea aũt iu⸗
dicia que exercent᷑ in foꝛo eccleſie:nõ exercent᷑ ̃ᷣm ꝑfectõeʒ
euangelij.ſed potius diſpenſatoꝛie 2 ex ꝓmiſſione.ꝑmittit
em̃ ꝑfectio euangelij talia fieri.ſcʒ repetitõnes a contentõ
nes ⁊ punitõnes ꝓpter repꝛeſſionẽ maloꝝ ⁊ ſolaciuz infir⸗
moꝛum.vnde.v.math̊. Qui vult tecũ tendere in iudicio
⁊ tunicã tuã tollere:dimitte ei ⁊ palliũ.ibi glo. licet infir⸗
mis ſua repetere. Quãta aũt ſit ꝑfectio euangelij q;tuʒ ad
iudicialia patet Math.v. ¶ Ad hoc quod obijcit᷑ de ceri⸗

monialibo. dicendũ eſt ꝙ vtilitatẽ recoꝛdatõnis ſufficient᷑

aſſequi poſſumus.legem moyſi aſi piciendo ⁊ legendo ſine
omnm obſeruantia. ꝓpter quod illa obſeruare nõ opoꝛtet.
Vnde augu.contra fauſtũ. Pꝛioꝛi populo multa talia nõ
tm̃ audiendo.verũetiam facienda ſiue obſeruanda pᷣcepta
ſunt. Tempꝰem̃ erat quo nõ tm̃ dictis verũetiã factis pꝛo
bari opoꝛtet ea que poſierioꝛi tꝑe fuerant reuelãda.quibo
Erpᷣm atq; in xpᷣo reuelatis fidei gentiũ onera obſeruatio
num nõ ſunt impoſita: ꝗꝓphetie tamẽ auctoꝛitas eſt ↄmẽda
ta vnde remãſerũt ſolũ qtuʒ ad auctoꝛitatẽ ſignificãdi vt
in eis poſſet homo legere ⁊ intelligere:ſᷣ nõ qᷓtuʒ ad aucto
ritatem obſeruãdi. Ricenduʒ ergo quo ad obiecta de ceri⸗
monialibo.qꝙ lectio ⁊ intelleciꝰ cerimonialiũ⸗ vtilit mo⸗
uent ratõnalem mentẽ:⁊ iiloꝝ figuratõeʒ ad memoꝛiã re⸗
ducunt. Unde nõ eſt ꝓpter hoc obſeruãtia eoꝝ neceſſaria.
l Ad aliud dicendũ.ꝙ; que dictabat lex ſcripta erãt neceſ
ſaria hũane ꝓmotõi:igit᷑ manere debuerũt. Dicẽdũ nõ
ſequit᷑ ꝓpter cauſas pᷣdictas.nec in eoꝝ ceſſatõne aligd de
perijt hũano ꝓfectui:qꝛ oia illa meliꝰ⸗ pfectiꝰdictat lex ꝗᷓ
tie.vt ptʒ ex augu. ↄtra fauſtũ qui dicit. loco legalium
alia ſunt inſtituta pᷣtute maioꝛa. vtilitate melioꝛa. actu fa
cilioꝛa.nũero paucioꝛa.¶. Ad alið dicẽdũ.ꝙ ĩ pluribo lo⸗
cis ſcpᷣture inſinuat᷑ debẽ ceſſare legalia tã vᷣbis q; factis.
verbis.xj.mat᷑. Oẽs ꝓphete ⁊ lex vſq; ad iohem. Hieꝛo.ad
algaſiã.Aõ ꝙ iohes ꝓphaꝝ ſit finis 2 legis: ille g iohis
teſtionio p̃dicatꝰẽ. Itẽ.ix.math.i Zõ ẽ opꝰvalẽtibo medicꝰ
hſß male habẽtibo. Eũtes diſcite. quid ẽ.miſcðiaʒ volo ⁊ nõ
ſacrificiũ.vt ptʒ ibi ex glo. ¶NMale habentes dicunt᷑ qui cõ
ſcientia victi:nõ ex lege ſᷣ ex gratia querũt iuſtificari.Iñ
vult dicere.ꝙ talibo neceſſaria eſt lex gratie ſiue miſericor
die:nõ moyſi que eſt lex ſ acrificioꝝ. Itẽ. xij. mat᷑. Si autẽ

nuta
iri
ritr,
unet
eni
en
Alia
ſer
un
in⸗
o
nia
ner
iudi
in
ti
hitit
en
pfin
co
in
1d
ti⸗
nt
ine
un.
an
pta
pꝛo
nib⸗
atio
nida
dive
uen
cery
mo⸗
ire
lu.
ceſ.
no
de
un
aſa
lo
tis⸗
,00
bis
1
10
i
.
6

—

ſciretis qꝛ miſcdᷣiaz volo ⁊ nõ ſacrificium: nunꝙᷓ dẽnaſſe⸗

tis innocẽtes.glo. Si aũt ſciretis.i.qꝛ de oiſponit ꝑ gr̃aʒ
liberare populũ ſuũ ⁊ nõ ꝑ exterioꝛes obſᷣuantias:nõ repᷣ

benderetis eos qui vetera obmittũt. Item ve ceſſatõe cir⸗

cũciſionis plane babet᷑ in Joh. idem vlti. Mafr̃. Euntes
in mũdũ vniuerſuz pdicate euãgelium om̃i creature. Qui

baptiz atꝰfuerit ⁊c. Itẽ oꝑe vbi tetigit lepꝛoſum Adath.
viij. 2 dicit glo. intli. ſuꝑ illud tetigit otra legeʒ quã ſuꝑat

gra. Silꝛ quãdo tenuit manum puelle moꝛtue Aath. ix.

mar. v. luce. vu. Contra legeʒ Mueri. xix. vbi babet᷑. l ꝗ

tangit moꝛtuũ ſiue cadauer moꝛtui imũdus erit. Sitꝛ ym
legem imũdus fuit ex cõtactu emoꝛroiſſe. viij. luẽ. Marci
v. math.ix. At em̃ habet᷑.xix.Qũeri. Quicꝗd tetigit imũ⸗

dus. imũdum erit. Jlla erat imũda m legẽ: nec purgauit

ſe vt lex pcipit: vnde inſinuauit purgatõeʒ legis euacuatã

MQuod igit᷑ obijcit ꝙ licitũ eſt qd nulla lege ꝓhibet᷑.· Dicẽ⸗
dum q intelligit ꝙ manifeſte vel inſinuatiue. Mon aũt p/

cipit dñs hoꝝ ceſſatõeʒ ne videret᷑ inimicus legis ſicut di

cit augu. li:q·no. 2 ve. te. & miſit lepꝛoſuʒ vt ollenderet ſe

ſacerdotibo.viij.math.i e videret᷑ inimicus legis.⸗¶j Iteʒ
lege durãte fuit hboc inſinuatum ſcʒ.iij. oſee. Sedebũt filij
iſrł multis diebo ſine lege pꝛĩcipe ⁊ ſine ſacrificõ ⁊ ſine al⸗
tari eppot cherubin ⁊c. Sit: videt᷑ in dañ.(¶ Ad aliud
dicendũ.ꝙ eſt moꝛale ſimpłꝛ: ⁊ eſi moꝛale ᷣm quid ſiue ex

oↄditõe. Simpłꝛ.qð om̃i tꝑe ⁊ ab oibẽ obſᷣuãdũ. Scpᷣm

quid ſiue ex ↄditõe multipłꝛ.qꝛ vel ex ↄditõe loci ⁊ eſt mo⸗
rale locale.vt fuit illud qð babet᷑ Exo.xxij.ꝙ.vij. anno re⸗
linquet᷑ ager ⁊ vinea ⁊ oliuetnz ad vſus pauperum. Iſtud
fuit populo habitãti in terꝛa illa pceptũ: ꝓpter habũdanti
am terꝛe. Itez ex ↄditõe populi cui dat.⁊ tũc ꝓpłare.i.vni
populo datũ ſpũaliter.ſicut illud peeptũ Exo.xxij. Si pi⸗
gnus a ꝓximo tuo acceꝑis: veſtimetũ añ ſolis occaſuʒ red
des illi. Hoc pᷣceptuʒ datũ fuit tm̃ illi ꝓpło qui inbũanus
erat ad excitãdũ illos ad oꝑa pietatis. Itẽ ex ↄditõe tꝑis
7 tũcẽ moꝛale tꝑale qð ad teẽpꝰp̃ceptũ fuit.vt fuit p̃ceptũ ð
ſabbato qᷓtũ ad obuãtiã l̃alẽ. Dicẽdũ ẽ igẽ.ꝙ ceꝛemonia
lia nõ erant moꝛalia ſimplꝛ ſ̊ fᷣm quid:qꝛ ad tempꝰdata ⁊
ꝓplo vni ⁊ qᷓtũ ad qued ꝓplo exiſiẽti ĩ terꝛa illa.vñ iudei
dicũt ꝙ nõ tenẽt᷑ mõ ad obpᷣnãtiaʒ ceremonialiũ multoꝝ:
qꝛ nõ ſunt ĩ terꝛa ꝓmiſſionis.⸗! Ad aliud dicẽdũ.ꝙ extre⸗
ma ceſſant:qꝛ pᷣcepta put legis erãt ceſſant. h ẽ inq tũ erãt
p̃cepta legalia.Aſdoꝛalia em.i.decalogꝰnõ ẽ legis ſcripte.
imo potilegis nature ↄſtat ꝙ ceſſat lex moy ſi qᷓtũ ad pᷣce
pta legalia.Silꝛ qtũ ad ꝓmiſſa:qꝛ ꝓplło illi ꝓmittebat᷑ tẽ⸗
poꝛale bonũ ſic habet᷑.j.yſa.Et vt dicit Iſið.li.differẽtia⸗
rũ legis ⁊ euãgelij.illic chanaan regnũ ⁊ ꝓmiſſiões tꝑaliũ
reꝝ ↄtinẽt᷑.hic vita eterna ⁊ regnum celoꝝ ꝓmittit᷑.⸗¶ Ad
aliud dicẽdũ.ꝙ eoꝝ ꝗ merent᷑ eterna:ſunt ipᷣa tꝑalia.tꝑa
lia em data ſunt ĩ ſuſientamẽtũ merẽtiũ vñ tꝑalia illoꝛum
ſunt ꝓpꝛie. Vnde nõ opoꝛtet illis dare legẽ vel pᷣcepta qui⸗
bus mereant illa.vnde.vj.math. Pꝛimũ querite regnum
ti ⁊ oĩa adijcient᷑ vobis.glo.qꝛ oĩa ſunt filioꝛuʒ.ideo hec
oĩa adijcient᷑ etiã nõ querẽtibo.¶ Ad aliud dicẽdũ ꝙ lex
q́tũ ad quedã ſcʒ moꝛalia et᷑ᷣna dicit᷑: nõ aũt qtũ ad lega⸗
lia.Vñ aug.li.q.no.⁊ ve.te.nomen vnũ eſt:ſ̊ triꝑtitã ha⸗
bet intelligẽtiã. Pꝛima ꝑs legis de do eſt. Si em̃ lex a le
ctione dicta eſt. vt de multis quid eligas ſcias inter erro⸗
res:ergo poſiti acceper̃t vt eligãt meriti.i. repꝛobato dya
bolo eligãt deũ. Scda ꝑs legis eſt hec.que in pᷣceptis oti⸗
netur.que ſic incipit.honoꝛa patrẽ ⁊ matrẽ.Tercia vo in
neomenijs ⁊ in ſabbato ẽ ⁊ in eſcis diſcernẽdio atq; eligẽ
dis:⁊ in circũciſione ⁊ in hoſtijs pecudũ offerẽdis.hãc ita
q; legẽ dicit vſq; ad ioheʒ.xj.math.nõ vltra ſᷣuãda. qꝛ ſic
data ẽ:vt ↄpleto tꝑe ceſſaret.Lex vo que de deo ẽ ⁊ lex mo
raliũ pᷣceptoꝝ.iſta ſꝑ manet ⁊ aboleri nõ põt.¶ Ao aliud
dicẽduʒ. ꝙ illa ſiłitudo attẽdit᷑ qᷓtũ ad ꝓgꝛeſſuʒ ꝑfectõis.
vñ intentõ bugo.eſt.qꝙ ſicut ĩ elemẽto ẽ ſonꝰ⁊ nõ ſenſus:in
eroꝛdio ẽ ſenſus ᷑D incõpletꝰ:in fmone ẽ ſenſus ꝑfectꝰ:ſic ẽ
in ꝓgꝛeſſu ſacramẽtoꝝ q; ꝓgꝛeſſuz ẽ ab imꝑfecto ad ꝑfectũ
vñ ponit exemplũ tale. Pꝛimo dictũ eſt carnẽ cũ ſanguine
nõ ↄmedetis Geñ.viij.hoc ẽ elemẽtũ.poſtea ſubiũxit.non

Bexta

occides Ero.xx.hoc eſt exoꝛdiũ.poſiea ↄpleuit iram ꝓhi⸗
bens Math.v. bic eſt Smo. Ex hoc ꝙ verbo poſſet ↄcludi.
ꝙ ſucceſſio legũ eſt fm maioꝛẽ ꝑfectõeʒ ⁊ nõ ꝙ ſimul ſunt.
¶Ad aliud dicẽduʒ. ꝙ in fide eſt viſio ⁊ enigma. viſio nũ
qᷓᷓ tollet᷑ ſᷣ enigma.Vnde qñ erit viſio ĩ ſpecie ſolũ enigma
tollet᷑. Enigmatica viſio nõ erit qñ videbit᷑ res ĩ ſpecie.ni
hilominꝰviſio veritatis rei credite nõ tollit enigma.vnde
viſio enigmatica nõ ſe babet ad ipᷣaʒ veritatẽ ſic figura ad
figuratũ.dico inqᷓtuʒ ↄꝑant᷑ ad cognitiuam.qꝛ figura rei
nõ videt᷑ veritas rei:ſicut videt᷑ veritas rei viſione enigma
tica.i.fſide.ꝓpter qdð euacuat᷑ fides exiſtẽte veritate rei:ſic
viſio figuralis exiſtẽte re ipᷣi.ſ̊ viſio enigmatica ſe habet
ad viſionẽ veritatis ĩ ſpecie ſicut viſio figurat ad viſioneʒ

in re.dico inqᷓtuʒ eſt ex ꝑte hac:figura ↄꝑat᷑ ad rem ex ꝑte

illa enigma ad ſpẽm. ꝓpter qð nõ ſequit᷑ adueniẽte verita⸗
te nõ ceſſat fides:igit᷑ adueniẽte re nõ debet ceſſare figura
iĩmo deberet ſic dicẽ.viſa re in ſua ſpecie non euacuabit᷑ fi⸗
des:igit᷑ exiſtẽte re in ſuo actu nõ euacuabit᷑ figura.ſᷣ pꝛi⸗
ma eſti falſa.¶. Ad aliud dicẽduʒ.ꝙ eſt duplex declaratio.
ſigni ſcʒ ⁊ ſignati.qñq; eĩ declarat᷑ res ꝑ ſignũ.qnq; ſignũ
ꝑ rem ſignatã. In declaratõe rei ꝑ ſignũ.ᷣm ꝙ magis eui
dens eſi ſignũ ⁊ lucidũ:maioꝛis vtilitatis ẽ vſus ſigni.q
ſm ꝙ magis eſt clarũ ſignũ:⁊ magis certificat ⁊ recius.
vbi aũt maifeſtat᷑ ſiue declarat᷑ ſignũ ꝑ rem. Fm ꝙ magis
manifeſiat᷑ ⁊ reuelat᷑ res:minoꝛis eſt vtilitatis vſus ſigni.
Cum em̃ ſigna ſint ad manifeſtatõeʒ ſignatoꝝ qñ ſignata
ſunt manifeſta:nulla ẽ indigentia ſignoꝝ.ſic eſi in oſito
Sacramẽta veteris legis ſigna erãt ſuturoꝝ in tꝑe legis
noue.que cũ reuelata ſint ſiue manifeſta: nõ eſt neceſſitas
aliqua vti ſignis illis. AUnde ratõ ꝓpoſita magis ẽ ad op⸗/
poſitũ q; ad ꝓpoſitũ.¶ Ad aliud dicẽduʒ.ꝙ pᷣcepta illa qᷓ⸗
tuʒ ad ceremonialia nõ fuerũt iuſſa ſuari niſi vſqʒ ad ad⸗
uentũ veri ꝓphete.de quo lege eadẽ dicit᷑ Deut᷑.xviij. Pꝛo⸗
phetã ð gente tua ſuſcitabit tibi dñs.ipᷣm ſicut me audies.
7 ſubdit᷑.ponã verba mea ĩ oꝛe eius.loquet᷑q; ad illos oĩa
que pᷣcepero illi.ex quo relinquit᷑.q adueniẽte xpᷣo qui ibi
fuit pᷣnuciatꝰ.iuxta diſpoſitõeʒ illiꝰcedere debebant lega⸗
lia. ⁊ adimperiũ illiꝰceſſare. VUnde dicẽs illud Math. xj.
Lex ⁊ ꝓpbete vſqʒ ad iohem:retractat ceremonialia. Hoc
iĩnuit apłus.iiij.ad Gal.dicẽs repetẽdo Deut. xxviij. Qui
cũqʒ ex operibo legis ſub maledicto ſunt. Scriptuʒ eſt em̃
maiedictꝰqui nõ ꝑmanſit in omnibo que ſeripta ſunt in li.
legis vt faciat ea.glo.i.nõ mõ velit.̊ oꝑe impleat qð nul⸗
lus põt facere.vnde petrus ait. Quid tẽptatis robis im⸗
ponere iugũ ⁊c. Act.xvj.Et poſt ſubdit in textu. Xp̃c nos
redemit de maledicto legis factꝰpꝛo nobis maledictus.qꝛ
ſcriptũ eſt Deut.xxj. AMDaledictꝰ omnis qui pendet in li⸗
gno:vt in gentibo bndictio abꝛabe.fieretĩ xpᷣo ihu.vt pol⸗
licitatõneʒ ſpũs accipiamꝰ ꝑ fidem. Ecce quõ patet ꝙ ad
imperiũ erꝰceſſare debebãt legalia.¶ Sed ſuppoſito ꝙ ipi
intellexiſſent talẽ ꝓgphetã vel fuiſſe ꝓmiſſuʒ vnde ſcirẽt ihdᷣm
fuiſſe illũ? Cum datũ eſt multis facere miracula ſic ꝓphe⸗
tis vt helie 2 heliſeo. Rñdeo excellẽtia ſignoꝝ vt in ſuſci⸗
tatõe laʒari.⁊ maxime ex hoc ꝙ illi inotuerũt cogitatões
hoĩm:ſcire poterãt ipᷣm eſſe den.⁊ etiã ex multitudie mira
biliũ.vñ Johᷣ.v.oꝑa que ego facio phibẽt teſtimoniũ.glo.
qꝛ talia oꝑa non niſi a deo poſſent fieri.¶¶ Ad alið dicẽdũ
ꝙ lex ſpũalis dẽ.eo ꝙ ſpũᷣaliter ẽ intelligẽda: ⁊ tũc dẽ man
datũ ſanctũ iuſtũ ⁊ bonũ.Sʒ boc põt eſſe dupl⁊.vel qꝛ ta⸗
le eſt qd mandat᷑ ex einatura.⁊ hoc mõ mãdata moꝛalia
ſunt inſta ⁊ bona.vel alio mõ ſeʒ er intentõe mãdantis:vt
qñ deoꝰaliquid mãdat ꝗꝓpter aliqð bonũ⁊ iuſtũ elicienduʒ
vel in exequẽdo illud vel in ſignãdo.qdð nibil ꝓhibet fᷣm ſe
eſſe indifferẽs.ſicut pᷣceptũ factũ ade.iij.geñ.vt nõ ↄinede
ret ex ligno ſcie ⁊c.iuſtũ ⁊ bonũ fuit: qꝛ datũ ade ĩ meritũ
obediẽtie.Silꝛ põt dici ꝙ mandatũ de ceremonialiboſan
cium fuit iuſtũ ⁊ bonũ.ſanctũ:quia reuocãs a cultu ydolo
rum. Juſtũ qꝛ ſignificans futurã iuſticiã ꝑ gram.j.coꝛin.
j.qmi factꝰ ẽ nobis iuſtiſicatio ⁊ redemptio ſanctiſficatõ
⁊ bonũ:qꝛ oꝛdinãs ad deũ ꝑ executõʒ obediẽtie.pᷣmo ᷣ mõ
mãdatũ dictũ ſcem iuſtũ bonũ:ſimplłꝛ 1 fm oẽ tps eſt ob⸗

2=ð

ſeruãduz. Scðo mõ dictũ eſt iuſtũ ⁊ bonũ ⁊ ſanctũ ex can
ſa aliqua vt ex dictis patʒ.⁊ ideo ao temp eſt lex talis ſcʒ
exiſtẽte cauſa er qua talis eſt qua ceſſante ceſſare debʒ.vñ
augu.li.de. q.no.⁊ ve.teſta. dicit de lege cerimoniaꝝ.non
fuit ab initõ ſ ex cauſa data ad tempꝰeſi:vt adueniẽte ſal
natoꝛe ceſſaret lex.. Ad hoc quod obijcit poſtes de lege qꝗᷓ
ptinebat pᷣcepta ⁊ cerimonias que ſeruãda erãt cũctis die⸗
bus illiꝰpopuli.dicendũ ꝙ ſeruanda erant im ꝑpetuo tꝑis
ſeruitutis.quo aduſqʒ veniret illi qui manumitteret eos a
ſeruitute ⁊ liberaret ab onere vel ſicut lex quodamõ eadeʒ
fuit legi:ita ſacramẽta quodãmõ eadẽ ſi⸗ acramẽtis. ita in
obſeruãdo legẽ euãgelicã ſeruat᷑ lex moyſi ſpũali t. ⁊ ita in
obſeruãdo ſacramẽta euãgelica ſuant᷑ legalia ſpũaliter 7
ita altero iſtoꝝ modoꝝ dicit᷑ lex eſſe ineternũ.ſᷣm aug.aut
dicit᷑ gratũ quod rñdet habere duplicem ſignificatõez. ſcz
eterni ⁊ tꝑalis.eomon eĩ tꝑale vel eternũ ſignificat.⸗ Ad
illud quod obijcit᷑ de lege que hereditarie data erat. Dicen
dum eſt ꝙm hoc eſt intelligendũ ratõne legis ſpũaliteꝛ intel
lecte. Sicut eĩ pplus iſraheliticꝰnõ deficit:ita nec lex ſpũa
liteꝛ intellecta.2 hoc mõ intelligit᷑ illð ¶MDath. v. Yota vnũ
aut vnus aper non pᷣteribit a lege donec oĩa fiant. ¶¶ Ao h̊
qð obijcit᷑.ꝙ xpᷣc nõ ſoluit nec aliꝰ:dicendũ ẽ.ꝙ ſoluẽ ſicut
habet in glo. eſt male intelligẽ vel diminuere de vero intel
lectu:vel nõ facere qð recte intelligit᷑.⁊ hoc mõ xpᷣc nõ ſol⸗
uit. Soluere aũt alio mõ dicit᷑ dare intelligẽ quod in qui⸗
buſdam nõ obſeruet᷑ ad r̃am.⁊ m hoc dicit aug.in.q.ve.
teſta. Soluit ſabbatũ ſaluatoꝛ:ſ̊ ſine pᷣiudicõ dati ſabbati
ſoluit inquã m intellectũ iudeo ꝝ. IJlle aũt dicit ꝓgpꝛie mõ
ſoluere:qui legeʒ nõ impleret mõ ſpũaliter ſicut iegiſlatoꝛ
intellexit.qui vᷣo nõ ſeruat in quibuſdã lr̃aliter mõ nõ di⸗/
citur ſoluere: quia latoꝛ legis ſic intellexit nõ nũc eſſe ſer⸗
uanda.vnde in matheo. Miſericoꝛdiã volo ⁊ nõ ſacrifici
unn. ad oſtendẽduʒ verũ ſacrificiũ ſpũale.qð mõ rult oñs
ſemꝑ voluit.illud aũt ꝓ tpꝑe ſuo: etſi nõ abſolute tñ ↄꝑa
tiue.⸗ Ad illud quod obijcit᷑ de maledictõe.dicendũñ eſt
hoc intelligit᷑ ratõe moꝛaliũ ſimpłꝛ. ratõe po alioꝝ:ſi ſpũa
liter nõ obſeruet᷑.¶¶ Ad hoc qð obijcit᷑ ꝙ debuerut mane⸗
re ratõne ydemptitatis fidei.Dicendũ eſt.q licʒ fides ſim
pliciter ſit eadẽ quia qui credebat᷑ venturꝰ:credit᷑ veniſſe:
nõ ſic tamẽ oĩno ſacramẽta eadẽ. ſ in hoc eſt ↄueniẽtia. ꝙ
ſicut indicabãt venturũ:iſta indicãt ipᷣm veniſſe.⁊ nõ ſunt
ſigna eademn licet ad vnũ 2 ideʒ vel ad vnũ referant᷑.¶ Ad
aliud dicendũ. ꝙ ſacramẽta legalia recte data erãt ut pro
ſuo tꝑe ſeruarent᷑.⁊ ideo pꝛo illo tꝑe ꝓ quo data ſunt: nõ
opoꝛtuit vt mutarent᷑.¶ Ad aliud dicẽdum ꝙ; ſacramenta
pie intellecta obuanda fuerũt pꝛo illo tꝑe quo ducebant
ad veritatẽ.Cum aũt manifeſia eſt veritas:iam nõ ſunt ne
ceſſaria ſicut habet᷑ in glo.ſuꝑ illud.Sacrificiũ oblatõʒz
noluiſti ſuꝑple poſtqᷓ veritas eſt exhibita.tãdiu em̃ fuit p⸗
miſſoꝛ: donec daret᷑. Si aũt intelligat᷑ alio mõ habenda.&Gᷣ
eſt ratõne ſacramẽtoꝝ euãgelicoꝝ que eoꝛũdem dicũt ↄple
tionẽ.¶ Ad aliud vᷣo dicendũ. ꝙ illa auctoꝛitas ſuꝑ iliud
Ps.⁊c.intelligit᷑ nõ determĩate de ſacramẽtis legalibo:ſed
generaliter ð ſacramẽtis.vt ſint neceſſaria ſacramẽta que
data ſunt in remediũ:qꝙᷓdiu duret tempꝰremedij Ad ali
ud.ꝙ ſacramẽta legalia nũc ſunt ad teſtificandũ 2 non ad
obuandũ:⁊ ideo ſicut teſtimonia legunt᷑ in ſcriptura:ſed
nõ pᷣcipiũtur obᷣuari.q¶¶ Ad aliud pᷣo dicendũ eſt. ꝙ nõ eſt
ſimile vſq;quaq; inter penitẽtiam ⁊ matrimoniũ q alia ſa
cramenta veteris legis ⁊ noue.quia hec aliquo mõ ſũt ea⸗
dem licet ↄpletioꝛa:illa vᷣo differẽtia ſũt tanq; ꝓpꝛia ſigna
rei future que iam aduenit.4¶. Ad aliud dicendũ.ꝙ muta⸗
tio ſacramentoꝝ nõ oſſendit deũ eſſe mutabilẽ vel eiꝰ volũ
tatem: H̊ ꝙ ab ipo vel eiꝰvolũtate varij ꝓcedũt effectus:ßᷣin
ↄgruentiã ſalutis ſiue neceſſitatis humane.iec opoꝛtuit
ſtatim dari illa ſacramẽta que nũꝙᷓ; mutarent᷑. cũ illa ſuã
efficaciã acceperint ex p̃ſentia ſaluatoꝛis. vnde hoc idẽ eſt
qð querere quare a pꝛincipio bumani generis nõ fuit da⸗
tus ſaluatoꝛ: hoc eſt verbũ incarnatũ.cuiꝰ ratio ſupꝛa red⸗
dita eſt. 4 Ad aliud dicendũ. ꝙ aliter eſt de pᷣceptis moꝛa⸗
libus ⁊ de ſacramẽtalibo.ANDoꝛalia em ſcripta ſunt ĩ coꝛde

tanqꝙᷓ ſemꝑ faciẽda:ſacramẽtalia vᷣo qnia ſignificatiua re⸗
ſpectu tꝑis determĩati in quo veritas exhibebat᷑.4. Ald ali

ud dᷣo dicendũ. ꝙ licet nõ expᷣſſe oſtenderit termiatõeʒ ce⸗

rimonialiũ ip̃e ſoluatoꝛ tanꝙᷓ ſoluẽs ea: dedit tñ inteiligẽ
Eiilla que effectũ habuerũt plenioꝛẽ. ſicut ꝑ baptiſma ter⸗

minari circũciſionẽ.⁊ ꝑ euchariſtiã ſacꝛamẽtũ agni typici

Apli aũt ↄuocato ↄcilio ⁊ ipᷣe paulꝰ manifeſte h oſtẽderũt
qð em̃ ꝑ miniſtrũ datuʒ fuit:hoc ꝑ filiũ potuit mutari⸗ p
illos qui a filio auctoꝛitatẽ acceperũt.⸗ Ad aliud dicẽañ

eſtꝙ ſacramẽta legalia ad pᷣmoꝛdia fidei ꝑtinebant. du⸗

plex eſt pᷣmoꝛdiũ fidei.intrinſecũ extrinſecuʒ. Conſũma⸗
tio vᷣo fidei nõ tollit pꝛimoꝛdiũ intrinſecũ fidei:ſᷣ extrinſe⸗
cum põt tollere eo ꝙ dat᷑ ꝑfectius.ad hoc em̃ erat pꝛinci⸗
pium vt duceret ad ꝑfectius.¶¶ Ao aliud dicendũ.qꝙ ſacra

menta legis noue nõ dicũtur addi ſuꝑ ſacramẽta legis ve⸗

teris ad hoc vt hec illa maneãt:kᷣ oſiendat᷑ efficacia ma⸗
ioꝛ in ſacramẽtis euãgelicis.iQec eſt ſimile de illis qui cre
xbant imꝑfecte:cum addit᷑ eis ꝑfectio.4¶ Ad vltimũ di⸗

cendum. ꝙ ſacrificia nõ tm̃ inſtituta erant vt tolleret᷑ occa

ſio ydolatrie in indeis:p in ſignũ rei future.nec datur oc⸗
caſio erroꝛis manicheis ꝓpter eoꝝ ceſſatõeʒ. O em̃ poſue⸗
runt dũ bonũ ⁊ deum malũ.aliũde ſumpſit oꝛiginẽ.in au⸗
gmentũ aũt ſui erroꝛis ad hoc deuenerũt vt dicerent aliũ
ceũ is teſtamẽti z aliũ noui.

rticulus ſecũdus

Onſequẽter dicendũ eſt de cauſa ceſſatõnis le/
galiũ ſacramẽtoꝝ.vtꝝ fuerit ꝑ aduẽtũ xp̃i:aut
paſſionẽ:aut ꝑ publicatõeʒ euãgelij. . autẽ
per rpᷣm viaet᷑ p illud ad Ro.rx. finis legis xpᷣc ad iuſticiã
omni credẽti.aduẽtus ꝗᷓ eiꝰcum eſſet finis legis ⁊ ſacꝛamẽ
ta ad legem ꝑtinebãt: reſtat & ꝙ finis fuit ſacramẽtoꝛum.

4¶ Item ꝙ ꝑ aduẽtuʒ eiꝰ:videt᷑ Ro.x.in glo. Cultꝰiudeoꝝ

ab aduẽtu rpi eſt impietas.Item ſuꝑ illud pᷣs. Om̃ ſi vo⸗
luiſſes ſacrificiũ.glo.videbat ꝓpha tempꝰgratie quo hec fi
guratiua ceſſarent. Item ſuꝑ illud.Sacrificiũ ⁊ oblatõeʒ
⁊c̃.Fm aliã lr̃am coꝛpꝰ aptaſti mihi. Exquo accipit᷑.ꝙ per
incarnatõeʒ facta fijit ceſſatio.glo.ipᷣo veniente:noluit ea
que erant figura. C. aũt nõ fuit ceſſatõ ꝑ aduẽtuʒ eius
in carne ptʒ ꝑ hoc.ꝙ ipᷣe circũcidi voluit.qdð nõ eſſet ſi iaʒ
circũciſio ceſſaſſet.¶ Pꝛet.tꝑe apłoꝝ cucurrit circũciſio:
ergo nõ fuit peccatũ tũc: nõ oĩno ceſſauerat.⸗. Pꝛet. di⸗
ſcipuli parauerũt dño paſcha ſcʒ agnũ typicũ.in quo oſtẽ⸗
debat᷑ ꝙ nõdũ ceſſauerat obſᷣuatõ eoꝝ.¶ Pꝛet. dñs dixit
lepꝛoſo curato ath.viij. Tade ⁊ oſtende te ſacerdoti ⁊
offer pꝛo emũdatõe ⁊c.ergo nonduʒ ceſſauerãt ſacrificia qᷓ
erant ſacramẽta. ibi glo. Mittit ad ſacerdotes ne legẽ frã
gere videret.¶ Itẽ oſtendit᷑ ꝙ ceſſatõ fuit ſacramentoꝝ le
galiuʒ ꝑ paſſionẽ xp̃ᷣi. Dicit᷑ em Coł.ij.ſuꝑ illud delẽs qð
aduerſuʒ nos erat cirographũ. omnia ſacrificia carnalia
in oblatõe agni veri ſunt adimpleta. 4 Itẽ Yſa.j.ſangui⸗
nem vituloꝝ thauroꝝ arietũ nolui ⁊c̃.glo.oñdit ꝓpter ſi⸗

gnatũ ad tempꝰſuſtinuiſſe:⁊ veꝛo ſacrificõ ĩpleto ꝓ nihilo

reputaſſe.¶ aũnt nõ ceſſauerũt ꝑ paſſionẽ: apparet ꝑ
ꝙ aplus cir cũcidit thimotheũ.ſiẽ habet᷑ ĩ Act᷑.xvj.G̊ autẽ
nõ ſeciſſet:ſi circũciſio gĩno euacuata fuiſſet. Silꝛ dĩc apo
ſtolus ad Ro. Circũciſio ꝓdeſt ſi legẽ obſerues. pᷣ illo mõ
circũciſio obeſſet nõ ergo ceſſauit circũciſio ꝑ paſſionẽ xpᷣi
¶ Pꝛet. diſcretõ mũdoꝝ ⁊ ĩmundoꝝ poſt paſſionẽ xpᷣi du⸗
rauit.reſtat ergo ꝙ cerimonialia nõ ſtatim ceſſaueꝛunt in
paſſione xp̃i. Ytem querit᷑ vtꝝ ceſſatio fuerit poſt publi
cationem enãgelij.quod videt᷑ ꝑ hoc qð dicit᷑vij. JZudith
ſuꝑ illud..Noꝛtuꝰeſt vir eimanaſſes.glo.veniente xpᷣo ⁊
ſole euãgelij creſcẽte in mũdo:omnis illa obpuatõ ceſſauit
⁊ q̃ſi vilis meſſis collectõ cito trãſijt.¶ Itẽ ad Heb.vij.ſu
per illð repꝛobatõ mãdati ⁊c.glo. Quiſꝗs xpᷣianoꝝ ea ce⸗
lebꝛare volueꝛit(⁊a loꝗt᷑ eæ ſacẽmẽtis legalibo q̃ſi ſopitos ci
neres eruẽs:non erit pius baiulꝰ coꝛꝑis ſ̊ impiꝰſepulture
violatoꝛ. Reſtat ergo ꝙ ſacramẽtoꝝ obſeruatõ oĩno ceſſa
uit ꝑ euãgelij publicatòneʒ. 4 Pꝛet. ſuper illud Numeri.
xxvij.dabis ei pᷣcepta.glo.Si ſacrificia ⁊ inſtituta legalia

4 FH

.

1ne
dal
dce,
ii⸗
ler⸗
pi
eruit
cede
hden
umge
rinſer
ꝛinci⸗
ſucra
6 pe⸗
Ama⸗
iche
nüdi
koeen
ur o⸗
voſte⸗
inau⸗
tali

gler
ant
uti
licii
cani
onun.
nceor
jſiw⸗
heefi
loͤ;

¶ Mueſtio

vſq; in pᷣſens mãſiſſent:euãgelij fidẽ excluſiſſent. Erat em̃
in illis manifica ⁊ reuerẽtie plena religio:que pꝛimo aſpe
ctu ſtupefaceret intuentẽ. Quis em̃ videns ſanctuariũ al⸗
tare ſacrificiũ ſacerdotes ↄſumãtes ⁊ omnẽ illius rei oꝛ⸗
dinem nõ putaret pleniſſimũ hunc eſſe ritum quo deꝰcole
retur creatoꝛ omniũ:ſᷣ gras aduẽtui xpo.qui illas deſtru
xit que magna videbant᷑ in teꝛis:⁊ cultũ dei a viſibilibus
ad inuiſibilia tranſtulit a tempoꝛalibo ad eterna.Ex quo
patet ꝙ expediens fuit ſacramẽta legalia ceſſare gra euan
gelij clarelcente. ¶ Sed obijcit᷑ in ↄtrariũ. Sacramẽta em
quedã legalia ſignificabãt quod ſemꝑ eſt faciendũ.quedaʒ
etiã illuo qð non eſt im pletũ ſicut erat circũciſio: reſtat
ꝙ nõ erant euacuanda etiã ꝑ publicatõeʒ euãgelij. ¶¶ Ieʒ
quod expꝛeſſe eſt inſtitutũ a dno: cuſtodiri opoꝛtet niſi ex⸗
pꝛeſſe a dño qui eſt latoꝛ legis reuocet᷑. Cum ꝗᷓ reuocatio
nõ fuerit expꝛeſſe a latoꝛe legis: adbuc ſeꝛuãda eſt ſacramẽ
toꝛum legaliũ obſeruatõ.4! Item ex incidenti querit quõ
adimpleuit legẽ: exrquo ꝑ ipᷣm euacuatõ ſiue celſatõ facta
eſt legaliũ. Dicit᷑ em Math. v. ¶2õ veni legez ſoluere ß ad
implere.¶ Rndeo pꝛimo ad vltimo queſitũ. Dicẽdũ eſt g
ꝙ tria ↄtinebant᷑ in lege.ſcʒ moꝛalia.cerimonialia ⁊ iudi
cialia. Otuʒ ad moꝛalia xpᷣc adimpleuit legẽ multiplicit.
intellectũ moꝛaliũ ꝓfundiꝰmaniſeſtãdo:ad illa adimplẽ/
da gram pᷣſtando:caſum in illis reuelãdo:occaſionẽ pecca
ti tollendo.Pꝛimũ patet ſic.v.math.dicit᷑. Dictũ eſt anti⸗
quis nõ occides.dico aũt vobis.ꝙ om̃is qui iraſcit᷑ fratri
ſuo reus eſt iudicõ. Item ibidẽ.dictũ eſt antiquis non me⸗
chaberis.Ego aũt dico vobis.Qui viderit mulierẽ ad cõ
cupi.⁊c.patet igit᷑ quõ xpᷣe ꝓfundioꝛẽ intellectũ legis ma⸗
mfeſtat. Unde augu.ↄtra fauſtũ. Quia nõ intelligebãt iu
dei homicidiũ niſi pꝑemptionẽ coꝛꝑis hũani ꝑ quã vita pri
naretur: aperuit dñs omnẽ iniquũ motũ ad nocendũ fra⸗
tri in homicidij genere deputari:vnde Joh.Qui odit fra
trem ſuũ homicida ẽ.j. Joh.iij. Scoõm patet ſic. Qon ſolũ
dñs intellectũ illoꝝ declarat: ſᷣ ad illa exequẽda gram p⸗
ſtat.vnde Iſidoꝛꝰin li.differẽtia ꝝ legis ⁊ euangelij.pꝛece
pta legalia com ꝑatõe euangelij nõ bona dicunt᷑. qꝛ quod
pᷣcipiunt nõ ꝑficiunt.gratia euangelij qð exterius imꝑat
interius vt perficiat᷑ iuuat hec Iido. aũt intelligat de
moꝛalibo patet.quia aliter nulla eſt comꝑatio ad pᷣcepta
euangelij. Item augu.ↄtra fauſtum. Lex pᷣuaricatõnis rea
tu ſuperbos deuicit augendo peccatũ.cum iubet quod ad
implere nõ poſſunt. Ipſius legis implet᷑ iuſticia ꝑ gratiã
ſpiritus in eis qui diſcunt a xpᷣo mites eſſe atq; hũiles coꝛ
de. Terciũ patet ſic.Ler rp̃i releuat a caſu quod non fecit
lex moyſi. Auguſ.contra fauſtum. Quia ſub gratia poſi⸗
tis in hac moꝛtali vita difficile eſt oino implere quod in le
ge ſcriptum eſt nõ ↄcupiſces: ille per carnis ſue ſacrificiũ
ſacerdos effectus impetrat nobis indulgentiã etiã hic ad
implens legem.vt quod ꝑ noſtram infirmitatẽ minꝰ poſſu
mus: ꝓ illius ꝑfectionem recuꝑetur cuius capitis mẽbra
effecti ſumus.Ecce intentio augu. ypᷣc imꝑat nobis re
leuatõnis gratiã poſi caſum. quod nõ ſecit lex:ĩmo dam⸗
nauit. Quartum patet ſic ꝙ adimpletõ moꝛaliuʒ eſt tollẽ
do occaſionẽ peccati.inter moꝛalia legis ꝓbibet᷑ ꝑiurium
vnde.xix.Ceuiti.i on ꝑiurabis in nomine meo ⁊ reduci⸗
tur ad ſcdᷣm pᷣceptum Exo.xx. Jurare aũt licet non ſit ma
lum ſm ſe ſed bonũ:tamẽ occaſio mali eſt quia ꝑiuꝛij:quia
frequentia eius labit᷑ in ꝑiuriũ.Qon ergo ꝑfecta lex decli
nauit malũ ꝑiurij ꝓhibendo ꝑiuriũ ſicut euangeliũ ꝓbi⸗
bendo occaſionem ꝑiurij.ſeʒ pꝛohibendo iuramẽtũ NMDa⸗
thei.v.dictum eſt antiquis nõ ꝑiurabis:reddes dño iura⸗
menta tua.Ego autẽ dico vobis nõ iurare omnino. Vnde
augu.contra fauſtum. quia peierare graue peccatum eſt.
iurare aũt ſicut verum nullũ peccatum.ſed longe remotiꝰ
eſt falſe iurando qui nec iurare conſueuit:qᷓ; qui verum iu
rare.Nam iurare pꝛocliuũ eſt ad ꝑiurium. Maluit domi⸗
nus nos nõ iurantes nõ recedere a vero: qᷓ; verum iuran⸗
tes aꝑpꝛopinquare ꝑiurio.¶ Etum ad iudicialia xpᷣc ad
impleuit tripłꝛ.vt em̃ dicit augu.in.q; ve.legis.adimpleꝛe
nihil aliud eſt ꝙᷓ plene addere.i.illi plenitudinẽ ꝑfectõis

ſexta

addere.⁊ ſic adimpleuit dñs iudicialia:quia in iudiciali⸗
bus quedã dicta ſunt ᷣm rigoꝛem iuſiicie.vnde Leuit.xx.
Si mechatꝰfuerit quis cũ vxoꝛe alteriꝰviri:moꝛietur me⸗
chus ⁊ adultera.hmõt pficit lex euangelica indulgẽtia de⸗
licti Yoh.viij. Uade noli amplius peccare. Quedam ᷣm
equitatem.vt Exo.xxj.oculuʒ pꝛo oculo:hmõi ꝑficit euã⸗
gelica ſuꝑ erogatõne vlterioꝛis pacientie.v.mathᷣ. Si gs

Peuſſerit te in vnam maxillã ⁊c. Quedã ſᷣm diſpenſationẽ

vt de ciuitatibo refugij Qumeri. xxxv. hmõi ꝑficit euange
lium cum ſuꝑ erogatõne beneficentie.v.NDath. Audiſtis
quia dictũ eſt antiquis. Siliges amicũ tuuʒ ⁊ odio habe⸗
bis inimicũ ſcʒ odio effectus.Ego aũt dico vobis. Diligi
te inimicos veſtros 7 benefacite bis ⁊c.¶ etum ad ceri⸗/
monialia adimpleuit tripłꝛ.ꝑ termiatõeʒ. ꝑ manifeſtatio
nem.ꝑ figurati exhibitõem ᷣm tria que attẽdenda ſunt in
cerimonialibo.ſcʒ obſeꝛuãtia.ſignificãtia.figura.data em̃

fucrũt ad ſignificandũ ⁊ ad obſeruãdũ ⁊ ad figurandum

Impleuit g rpᷣce cerimonialia ꝑ termĩatõeʒ. ⁊ hoc qtũ ad
obſeruãtiaʒ· IUnde augu.ↄtra fauſtum.de pᷣceptis ⁊ ſacꝛa
mentis veteris teſtamẽti ſepe ac multa iam diximꝰvt intel
ligeret᷑ aliud ibi fuiſſe ꝑ gratiaʒ noui teſtamenti faciendo
donaret᷑ implendũ aliud qð ꝑ veritatem patefactã remo⸗
uendo demõſtraret᷑ impletũ. Per manifeſtatõeʒ qtum ad
figuratiua. VUnde augu.ↄtra fauſtuʒ. Aliud erat quo bec
opoꝛtebat ꝑ figuratas ꝓphetias anũciari:⁊a alius eſt quo
hec iam opoꝛtet ꝑ manifeſtã veritatẽ redditãq; adimpleri
Mtum ad pfiguratõeʒ ꝑ pᷣfigurati exhibitõezʒ. VUnde au⸗
guſ.ↄtra fauſtũ implebit᷑ lex vel cũ fuerũt que ibi precepta
ſunt:vel cum exhibent᷑ que ibi ꝓphetata ſũt.q¶ Ad obiecta
aũt dicendũ.ꝙ ceſſatõnis cauſa dicit᷑ vel pꝛima vel ꝓgꝛia.
Pꝛopꝛia aũt ſiue ꝓxima dicit᷑ dupliciter.vel ceſſatõis q;
tum ad efficatã:vel qtum ad obſeruãtiam: ⁊ ᷣm hoc pnt
ſolui ea que obiecta ſunt. Pꝛima em̃ cauſa ceſſatõnis lega
lium fuit xpᷣc. Gratia em̃ ⁊ veritas ꝑ ihᷣm xpᷣm. Hec autẽ
ſigna erant veritatis implende ꝑ xpᷣm. er ipᷣm etiazʒ erat
gratia ex qua data eſt efficatia ſacramẽtis noue legis.nec
tamen erat ꝓxima niſi cũ addebat᷑ paſſio eiꝰ 2 reſurrectio
eius ſicut dicit augu.Addita aũt paſſione ⁊ reſurrectõne
ceſſauerunt qᷓ;tum ad efficaciã. Sed qꝛ ſynagoga cũ quo⸗
dam bhonoꝛe erat ducenda ad tumulum: ꝑmittebat᷑ adhuc
obſeruãtia legaliũ.ita tamẽ ꝙ nõ poneret᷑ ſpes in illis q;⸗
tum ad effectũ ſimplꝛ. Ex hoc patet qualiter intelligende
ſunt auctoꝛitates que ↄcludũt ꝑ xpᷣm: qualiter ille que cõ⸗
cludũt ꝑ xpᷣi paſſionẽ:qualiter ille que arguũt ꝙ ꝑ euange
lij publicatõeʒ. ¶. Ad obiecta aũt rñdendũ eſt ꝙ licet xpᷣe
eſſet cauſa pꝛima.qui ad hoc venit vt fieret redemptio ⁊ ꝑ
conſequens ſacramentoꝝ impletio: tamẽ quia nondũ ve⸗
nerat tempus paſſionis ⁊ reſurꝛectõnis: ne videret᷑ ſolue⸗
re legem tanqᷓ legis aduerſariꝰ:impleuit legem.non quia
ſub lege eſſet: ̊ vt iudeos ad ſpũalem obſeruãtiã quadam
amicabili beniuolentia induceret.⁊ ne iudeis daret᷑ occa⸗
ſio incredulitatis ſicut habet᷑ ĩ omelia circũciſionis. ſicut
dicit augu.in.q.ve.⁊ no.teſta.Circũciſio fuit vt apareꝛet
filius ꝓmiſſus abꝛahe.⁊ nõ fuit circũciſus ad exemplum
imitatõnis:ł̊ ad aſtruendã fidem redemptõnis.ibi em̃ in⸗
choabat᷑ effuſio ſanguis ſui ꝓ noſtra redemptõe.4 Ao h
aũt ꝙ legalia ſacramẽta obſeruabant᷑ a diſcipulis: H fuit
quia nondũ facta fuit ſacramentoꝝ impletio. Unde etiaʒ
illo tempoꝛe dicit᷑ circũciſio habere effectũ: quouſqʒ fieret
redemptio ꝑ paſſionem xpᷣi ⁊ baptiſma accepiſſet plenam
virtutẽ a paſſione xpᷣi. Quod obijcit᷑ ꝗꝙ aplus circũcidit
thimotheum. Dicendũ ꝙ boc fecit ad vitandũ ſcandalum
iudeoꝛum.nõ quia ſpem poneret in circũciſione:cum ipſe

dicat Gał.vj. In rpᷣo ihu neq; circũciſio aliqd valet. vᷣ fi⸗

des que ꝑ dilectõeʒ oꝑatur. Item eodẽ.Si circũcimĩ.xpᷣe
vobis nihil pꝛoderit.¶ Ad ſcðᷣm dicenduʒ ꝙ hoc qð dicit
apłus.Circũciſio quidẽ ꝓdeſt.intelligit᷑ ꝓ tꝑe legis ⁊ ad

ꝑfectam legis cuſtodiã ei qui iudeꝰerat.i Londũ em̃ oĩno

facta erat euangelij publicatio.⁊ illo tꝑe potuit cuſtodiri

ab illo qui nõ habuit ↄſcientiã de euacuatõne legis.¶ Si

militer dicendũ eſt de diſcretõe mũdoꝝ ⁊ ĩmundoꝝ.quia

3

nondũ erat patefactũ ſimpliciter ꝑ pᷣdicatõem euangelij ꝗ⸗
omnia mũda mundis.⁊ ꝙ omnis creatura dei bona eſt.=
nihil reciendũ:qð cum gratiarũactione recipit᷑.¶¶ Ad ali
ud quod obijcit. ꝙ nec debebant ceſſare publicatõne facta
euãgelij.quia ſigniſicabãt aliquid ſemꝑ faciendũ.dicẽduʒ
eſt. ꝙ etſi circũciſio ſignificet aliquid ſemꝑ faciendum vt
circuciſionem ſpũalem a peccatis: tamen hoc nõ fuit eius
pꝛincipale p̊ circũciſio oꝛiginalis culpe.hec aũt completiꝰ
facta eſt in baptiſmo:quia tollit᷑ culpa ⁊ pena. Mꝛet.dicit
augu. donec veniret xp̃e qui ſanguinẽ pꝛo omnibo daret: ꝓ
prius ſanguis dabat᷑ qui in circumciſione fundebat᷑.⁊ ita
ceſſatio fuit ꝑrpᷣi paſſionem qtum ad efficaciam: ſᷣ qᷓtum
ad obſeruãtiaʒ ꝑ euangelij publicatõeʒ. 4 Ad aliud dicen
dum.ꝙ ſicut deus ꝑſe vel ꝑ ſuũ miniſtrũ inſtituit:ita ꝑ ſe
vel ſuum miniſtrũ reuocauit.

rticulus tercius

Verit᷑ de tꝑe ceſſationis.⁊ videt᷑ ꝙ tꝑe Johis
baptiſie:quia ¶Dath.xj. lex 1 ꝓphete vſq; ad io
VVYVpannẽ.. Item augu. li.q.no.le. Elnũ nomẽ ẽ:
ſed tritptitã habet intelligentia. Pꝛima pars legis de deo
eſt. Secũda pars legis ẽ hec que ſex pᷣceptis ↄtinet᷑que ſic
incipit.honoꝛa patrẽ ⁊ matreʒ. Tercia in neomenijs ⁊ in
ſabbato eſt? in eſcis diſcernẽdis atqʒ eligẽdis ⁊ in circũci
ſione ⁊ in hoſtijs pecudũ offerendis. hãc itaq; legem dicit
vſq; ad iohem nec vltra fuandã.¶ Item videt᷑ ꝗ; ceſſaue⸗
runt a natiuitate dñi. Joſue.xiij.Ego ſum qui deleo eos.
glo. cum adeſſet templũ qð ꝑ ſpiritũ dei ⁊ virtutẽ altiſſimi
in vtero virginis fabꝛicatũ eſt:diruptũ ẽ templũ de lapidi
bus ↄpoſitũ adeſt pontifex futuroꝝ bonoꝝ.ceſſant ponti⸗
fices thauroꝝ ⁊ hircoꝝ.venit agnꝰqui tollit pcta mũdi:et
ceſſat agnꝰd pecoꝛibo aſſumptꝰ.glo.ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ diꝛuptũ
eſt tem plũ:notat᷑ ceſſatõ legaliũ.q¶ Stẽ aug.ↄtra fauſtum.
Pꝛima ſacramẽta q̃ obᷣuabant᷑ ⁊ celebꝛabant᷑.pᷣnũciati⸗
ua erãt xpᷣi venturi:que cũ ſuo aduẽtu vpᷣc impleuiſſet:ab⸗
lata ſunt aduẽtus xpᷣi ꝓꝛie dicit᷑ natiuitas.¶ Stẽ videt᷑ ꝙ
in paſſione. Qeemic.ij.ad ſaphan.glo.ꝑueniũt vſq; ad tꝑa
dñice paſſionis:ꝑ quã ſacrificia legalia finita ſũt.⸗ Item
ij. Cot. delẽs qd aduerſũ nos erat cyrogꝛaphũ.glo. oia ſa
crificia legis legalia ⁊ carnalia:ĩ oblatõe veri agni adim⸗
pleta. 4I Item cũ venerit ſanctꝰſanctoꝝ ceſſabit vnc:õ vꝛa
vt dicit᷑ Dañ.ix.ſᷣm aliã lram.ᷣ in paſſione vxpᷣi ⁊ reſurre⸗
ctione venit ſanctꝰſanctoꝝ ſcʒ xpᷣc ſanctꝰin ſe ⁊ ſanctificãs

—

alios:ergo a tꝑe paſſionis ⁊ reſurrectõnis xpᷣi e

ctio ſacerdotalis.ergo ⁊ alia ſacramẽta legalia¶ Rñſio
ꝙ in tꝑe incarnatõnis ceſſauerũt legalia cauſaliter qꝛ iaʒ
venerat cauſa ceſſatõnis illoꝝ.tꝑe paſſionis ceſſauerũt qᷓ
tum ad efficaciã. VUnde augu.in epla quadã ad Hiero.di⸗
cit.ꝙ quãdo vpᷣc dixit ↄſumatũ ẽ moꝛtua ẽ ſinagoga. Tẽ⸗/
poꝛe manifeſtatõnis euãgelij qꝙ̃tuʒ ad obuantiã. Judith.
viij. Vir eiꝰfuit manaſſes glo. adueniẽte xpᷣo ⁊ ſole euãge
lij clareſcente in mũdo:omnis illa obpᷣuantia ceſſat.⁊ q̃ſi
vilis meſſis collectio tranſijt. ¶ Ad pꝛimũ ergo dicenduʒ
ꝙ ſicut Hiero.dicit ad algaſiũ.non q; Joh ꝓphetaꝛum ſit
finis ⁊ legis:vᷣ ille qui teſtimonio Joh̊is pᷣdicatꝰeſt.⸗ Ad
illud quod dicit᷑ diruptum eſt templũ ex lapidibo cõpo⸗
ſitum.dicendum ꝙ hoc intelligit᷑ cauſaliter.quia iam erat
cauſa diruptõnis ⁊ ceſſatõnis eoꝛum que exercebantur in
templo.¶l! Ad quod obijcitur ꝙ ab aduentu.i.natiuitate
abolita ſunt.dicendũ ꝙ nõ dicit᷑ ibi aduẽtus ſtricte.ſᷣm ꝙ;
aduẽtus eius dicit᷑ pꝛima manifeſtatõ in carne:ſᷣ ↄuenien
tius exiſtentia in carne moꝛtali. nec dicit᷑ ꝙ ablata ſunt ĩ
aduentu xp̃i.ſ̊ cum vpᷣe impleuiſſet illa ſuo aduẽtu ablata
ſunt.¶. Ad aliud quod obijcit᷑.ꝙ ideo debuit circũcidi ⁊c.
dicendum ꝙ nõ vult augu. ꝙ ipo circũciſo ceſſent legalia:
ſed vt oſtenderet᷑ ille qui fuit ꝓmiſſus ꝑ quẽ ceſſarent lega
lia... Ad hoc quod obijcit᷑. ꝙ finita ſunt in paſſione xpᷣi.
Dicendũ ꝙ eſt ꝙᷓtuʒ ad efficaciã. ꝙ aũt habebant efficacie
euacuatõeʒ dño dicẽte ↄſũmatũ eſt Joh.xix.Nihilominꝰ
quibo nõ ĩnotuit xp̃e nec veritas euãgelij vere vel interp̃ta
tiue.vt qui nõ fuerũt cauſa quare nõ inotuit:nõ tenebant

ceſſare ab obuantia.⁊ boc eſt quod vult illa auctoꝛitas.
Sole clareſcente in mũdo omnis illa obuantia ceſſat.q̃⸗
ſi dicat.nõ clareſcente nõ ceſſat.

rticulus quaꝛtus

Einde querit᷑ ſi tꝑe gr̃e poterãt obſeruari ſine
to. E ſic.videt᷑ Act᷑.xvj.Aſſumẽs thimothe
um circũcidit eũ ꝓpter indeos qui erant in illis
locis dicit᷑ de paulo.vᷣ̊ ↄſtat ꝙ hoc fuit poſt aſcẽſionẽ dñi.
ↄſtat ꝙ nõ circũcidiſſet eũ niſi eẽt licitũ ⁊c̃. ¶¶ Si diceret᷑
ꝙ fecit ꝓpter ſcandalũ iudeoꝝ ſicut dicit aug.li.q.no.teſt.
ρ circũcidendo thimotheũ maluit rem ſuꝑfluã facere:qᷓ;
infirmis credentibo ſcandalo eſſe.Contra.ꝗpter vitandu
ſcandalũ nõ eſt faciendũ aliquid qð eſt ↄtra veritatẽ vite.
4l Item Act. xxj. In hieruſalẽ ↄſilio iacobi purificatꝰ ſᷣm
legem intrauit in templũ ⁊ hoſtias obtulit.Vnde dicit᷑ ibi
hoc igit᷑ fac qd dicimꝰ. Sunt nobis viri quatuoꝛ habẽtes
votum ſuꝑ ſe.his aſſumptis ſanctifica te cũ illis ⁊ impen
de illis vt radãt capita.⁊ poſt ſequit᷑.tũc paulꝰ aſſumptis
viris poſtera die purificatꝰ cum illis intrauit templũ ⁊c̃.
Itẽ ibi dicit glo.bede.Si hoc ideo celebꝛaret᷑ vt actione
ſilłata ſuã occultaret ſententiã:hoc nõ diceret YJacobo.hec
glo.¶ Item videt᷑ ꝙ nõ ſiłatoꝛie hoc fecerit.ſᷣ̊ ſᷣm rituʒ iu⸗
deoꝛum. 4 Item circũcidere ea intentõe qua circũcidebãt
ſe iudei.aut eſt malũ ſᷣm ſe:vt qð quidẽ malũ nullo mõ po
teſt bene fieri.aut eſt malũ in ſe:vt qð põt aliqua circũſtã⸗
tia bene fieri non eſt pᷣmo modo:qꝛ nullo mõ ꝑcipiet deꝰ ꝙ
eſſet malũ tale:igit᷑ ſcdᷣo modo. Oð aũt tale eſt: ſi fiat bo⸗
na intentõe ⁊ alijs circũſtãtijs que requirũt᷑:põt bene fieꝛ
videt᷑ igit᷑ ſi quis circũcideret ſe pia intentõne vt obediret
diuino pᷣcepto ⁊ alijs obuatis.que in hmõi ſunt obſᷣuan⸗
da nõ peccaret:ſicut nec iſte qui hoĩem interficit eo modo
quo debet. ¶ Cõtra.x. ad Heb.oblatõeʒ ⁊ hoſtiã noluiſti
glo.iam a tꝑe paſſiõis.̊ ſtatim poſt paſſionẽ xpᷣc nouit il⸗
la legalia ſacramẽta.ſᷣ nolle ẽ repꝛobare:&̊ ſtatim poſt paſ
ſionem repꝛobata ſunt facramẽta legalia.ſ nihil repꝛoba
tur niſi malũ culpe ⁊c̃.¶ Itẽ ſuꝑ illud ad Heb.x.holocau
ſiomata ꝓ pcto tibi nõ placuerũt.glo.ex quo veritas veĩt
ex tꝑe em̃ paſſionis in qua ẽ ↄſumatõ oĩm bhoſtiarum cepe
runt diſciplicẽ.¶ IJtem Gał.iij.ſuꝑ illud quõ ↄuertimini
iteꝝ ad egena ⁊ infirma quibo denuo fuire vultis.glo.iðo
dicit denuo:vt oſtendat ꝙ nõ diſtat mõ lex poſi xpᷣm ab an
tiqua ydolatria. Galathe em̃ nũꝙᷓ ante ↄuerſionẽ ſuã Fua
uerunt legalia: ſ̊ exercuerãt ydolatriã ſacrificãdo ydolis
Vnde quodãmõ redibãt ad ydolatriã:qñ poſt xpᷣm obſer
uabãt legalia ſacramẽta.ſ̊ ydolatria moꝛtifera ẽ: ergo et
obßu atio legaliũ ſacramẽtoꝝ ꝓ tꝑe illo.¶:. Itẽ ad heb. vij.
Repꝛobatõ mãdati veteris fit ꝓpter infirmitatẽ eiꝰ ⁊ ĩ vti⸗
litatẽ.ſᷣ ſtatim poſt paſſionẽ xpᷣi legalia ſacramẽta fueꝛunt
infirma 2 inutilia:ergo extũc repꝛobãda fuerũt legalia ſa
cramẽta.¶ Item JYſa.lxvj. Qui ĩmolat bouẽ quaſi qui ĩ⸗
terficit virũ.⁊ qui mactat pecus: quaſi qui excerebꝛet ca⸗
nem. qui offert oblatõeʒ:quaſi qui ſanguinẽ ſuillũ offerat
qui recoꝛdat᷑ thuris.quaſi qui benedicat ydola.glo.ſacri⸗
ficium veſtrũ nõ placet mihi poſt ĩmolatõeʒ veri ſacrificij.
ergo poſt paſſionẽ xpᷣi obᷣuare legalia ſacramẽta.erant q̃
ſi homicidiuʒ ⁊ quaſi ydolatria ⁊ quaſi oblatõ poꝛci.que
omnia ſemꝑ moꝛtifera fuerũt.ergo legalia ſacramẽta poſt
paſſionẽ xpᷣi moꝛtifera.i¶ IStẽ Hieꝛo.in epła ad augu.Si
poſt euãgeliũ benefacit qui legalia ſᷣuat.in cherinthi ⁊ he
bionis hereſim dilabimur.qui ꝗꝓpter h̊ ſolũ a patribo ana⸗
thematiʒati ſunt:quia legis cerimonias xpᷣi euãgelio mi⸗
ſcuerũt.: Itẽ hieꝛo.ĩ eadẽ. Ego ꝓnũcio cerimonias oĩbo
eẽ moꝛtifeꝛas:ſiue ex iudeis ſiue ex gẽtibo.finis eiĩ rpᷣi ad iu
ſticiã om̃i credẽti.¶ Itẽ.v.Gał.Si ciꝛcũcidimĩ xpᷣc nobis
nihil ꝓderit.glo.ex h̊ ptʒ ꝙ circũciſio ſi exeꝛcẽt᷑ tollẽt grazʒ
igit᷑ qð dicẽduʒz.ꝙ aug.ponit legalia ſacramẽta
triplicẽ ſtatũ habuiſſe.In pꝛimo ſtatu fuerunt viua ⁊. ꝓfi⸗
cua obſᷣuantibo ſcʒ anteqᷓ veniſſet xp̃c.ſtatim aũt poſt rpᷣi
paſſionẽ in qua xpᷣc dixit ↄſũmatum eſt:fuerunt moꝛtua ⁊
inutilia.nõ tñ peccabãt qui obuabãt anteꝙᷓ ꝓpalata eſſet

mi⸗

din

¶ Nueſtio
veritas:5̊ ſicut moꝛtua coꝛꝑa deducẽda eꝛant quodãmodo
ad ſepulturã. Sed poſtꝙ ꝓpalata fuit veritas:fuerũt lega
lia moꝛtua.ſicut modo ꝓpalata fide.ideo ſicut dicit augu.
Quiſgꝗs xpᷣianoꝝ qᷓuis ſit er iudeis nũc ea celebꝛaꝛe volu⸗
erit:quaſi ſopitos cineres eruẽs nõ erit pius deductoꝛ vel
baiulus coꝛꝑis:h̊ im piꝰſepulture violatoꝛ.ſᷣm &̊ aug.lega
lia ſacramẽta habuerũt triplicẽ ſiatũ. Pꝛimo fuerũt viua
Scðo moꝛtua.Tercõ moꝛtifera. Scom hieꝛo.ðᷣo non ba⸗
buerunt niſi duplic ẽ ſtatũ.ergo fuerũt viua ſceʒ ante xpm:
ſtatim poſt xpᷣm fuerũt moꝛtifera. Qos aũt adherẽtes au⸗
gu. dicim? legalia ſtatim poſt paſſionẽ xp̃i fuerunt moꝛ⸗
tua vel inutilia.nõ tamẽ fuerũt moꝛtifera:niſi ſpem ponẽ⸗
nbus in eis. i. credentibo ſine eis nõ eẽ ſalutẽ.talibo em̃ ſi⸗
ne dubio moꝛtifera erant om̃i tꝑe poſt paſſionẽ. etſi ſic in⸗

tellexerit bieꝛo.verum intellexerit nec diſcoꝛdat ab augu.

Pꝛopter hoc fm hbugo.tria diſtinguẽda ſũt tpᷣa. ſcz añ ſa⸗

cramẽta veteris legis ſolũ exercebant᷑ ⁊ quãdo ſacramẽta
noue: ſimiliter 1 tꝑe quo ſimul exercebant᷑. illud tempꝰ
diuidit᷑.quia in illo pᷣmo ſacramenta legis veteris exerce⸗
bant᷑ ad remediũ.⁊ ſacramẽta noue ad cõſi uetudinẽ. Scðo
ſacramẽta noue ad remediũ ⁊ veteris ad terminatõnez.
hoc fuit diſpenſatõne diuina ſcʒ ꝓpter plures cauſas quas
ipᷣe tangit.ſcʒ vt diuina auctoꝛitas in hoꝝ terminatõne ⁊
illoꝝ inſtitutõne ſiue introductõne oſtenderet᷑. ⁊ vt ſacra⸗
mentoꝝ dignitas inſinuaꝛet᷑.⁊ vt occaſio cadẽdi ex ꝑte ho
minũ tolleret᷑. Ande hugo.opoꝛtuit vt ⁊ illa que finienda
erãt nequaqᷓ ſubito vel pᷣcipitãter: ſ paulatim ⁊ quaſi cũ
quadãa reuerentia dimitterent᷑.vt oſtendent᷑ bona fuiſſe tẽ
poꝛe ſuo.⁊ que incipiẽda erant nõ ſubito in auctoꝛitatẽ aſ
ſumerent᷑:̊ᷣ cũ moꝛa ⁊ grauitate inchoarent᷑.ne velut alie⸗
na pꝛeter rem aliũde inducta.ſubito putarent᷑· IYlla igit
dimilſſa ſunt nõ ꝓiecta. iſla inſtituta nõ vſurpata. vt di⸗
uini ↄſilij auctoꝛitas vbiq; ſeruet᷑:⁊ bumana cauſatõne di

uina opera rep̃hendere auderet moueret᷑ hec hugo. Itẽ

augu. in epla ad hieꝛo. Sacramẽta iudeoꝝ nõ ſic fuerunt
abobſeruãtia auferenda vt tanꝙᷓ deteſtãda 2 ſ. imilia ydo⸗
latrie viderent᷑:ſed a conſuetudine indeoꝝ quibo auctoꝛi⸗
tate diuina erant inſtituta: ſtatim poſt palſionem tolleren
tur: viderent᷑ fuiſſe deteſtanda ⁊ damnoſa. hec auguſt. Ex
bis igit᷑ patet ꝙ diſpenſatiue ob cauſas pᷣtactas poterant
exerceri poſt paſſionem. ¶¶ Sciendũ etiã ꝙ repꝛobatio le⸗
galium accipit᷑ dupliciter. aut ꝑticulariter aut totaliter.
Harriculariter ſiatim repꝛobata fuerũt poſt paſſionẽ xpᷣi.
quia tũc amiſerũt valoꝛẽ quẽ pꝛius habebant.nõ em̃ iuua
bant in aliquo nec nocebat: bᷣ totaliter fuerunt repꝛobata
poſt ꝓpalatã veritatẽ quãdo moꝛtifera fuerũt. 4¶ Ud pᷣmo
ergo obiectum dicendũ. ꝙ hec eſt falſa nihil repꝛobat᷑ niſi
malũ culpe.ſi intelligat᷑ de repꝛobatõne ꝑticulari. Repꝛo⸗

bat em̃.i.nõ appꝛobat id quod nõ eſt vtile:licet nõ ſit noci⸗

uum. 4 Ao aliud dicenduz. q bec argumẽtatio nõ valet a
tꝑe paſſionis ceperũt iſta diſplicere & diſplicueꝛũt.duplex
em̃ eſt pᷣncipiũ.videlicʒ extra ſumptũ? intra ſumptũ.Cũ
igit᷑ dicit᷑ a tꝑe paſſionis ceperũt iſſa diſplicere.hoc verbũ
ceperũt:dicit pꝛincipiũ extra ſumptũ: ſ reſpectu nocentie
eoꝝ ſiue nocuitatis dicit᷑ diſplicẽtia. Vnde ſicut non valet
bec argumẽtatio. Iſee habet pᷣncipiuʒ ſapiẽtie intelligit
de pᷣncipio extra ſumpto: habet ſapiẽtiã.ſic non valet ce⸗
perũt diſplicere:& diſplicuerũt.⸗ Ad aliud dicẽdũ . ꝙ cuʒ
dicit᷑ lex nõ diſtat poſt xpᷣm ab antiqua ydolatria. intelli⸗
gẽdũ eſt pꝰrpᷣm ꝓgalatũ.i.poſt fidẽ xp̃i ꝓpalatã. Per hec qᷓ
dicta ſunt: patet ſolutõ ad quarto quĩto obiectũ. Ao hᷣ
quod dicit hieꝛo.ꝙ ſi poſt euãgeliũ bene facit ſeꝛuãdo lega
lia: dilabunt᷑ in heꝛeſim cherinti ⁊ hebionij.vicedũ q; aliᷣ
eſt ponere legalia obuanda ſimpliciter cuʒ euãgelio qð ẽ
hereſis cherinti ⁊ hebionij:⁊ aliud dicere hec ſimul ad tẽ⸗
pus eẽ toleranda. hec ſcʒ vt ↄfirmarent᷑: illa vt finirent᷑.⁊
hec ponit aug. bugo.auctoꝛitate aploꝝ qui hoc ſatis ex⸗
pꝛeſſerũt. vt Act᷑.xxj ·¶ Ad aliud qð dicit hieꝛo. Ecce ꝓnũ
cio cerimonias eẽ moꝛtiferas ac. hoc intelligendũ eſt oĩba
quibo inotuit veritas doctrine xp̃i.¶ Ad aliud qð obijcit.

ꝙ pene erat par pctm pcto ydolatrie.dicendũ ꝙ ibi loqui

BGexta

tur aplus Galathis. qui ante ↄuerſionẽ ſuã erant gẽtiles
qui poſt ↄuerſionẽ ex quadaʒ pꝛonitate ad ydolatriam ex
antiquo ritu gentiliũ ſeruabat legalia.vnde ratõne conue
nientie in oꝑe oꝑato ⁊ motiui ad hmõi obuantiã: ↄuenie
bat hmõi obbuantia cum cultu ydolatrie. Unde glo.illa
nõ habet intelligi generaliter. ſᷣ in caſu in quo dicit. vnde
ſecus fuit de illis quibo data fuit lex ⁊ obſuantia legalinʒz
in pᷣcepto:⁊ bis qui ex pꝛonitate quadã ⁊ ſuꝑſtitõne gẽtili
tatis bmõi obſeruãtijs inſiſtebãt. ¶ AUd aliud qð obijcit.
ꝙ; circũcidere ea intentõe qua circũcidebãt ſe iudei. aut ẽ
malũ m ſe ⁊c. Rñſio ꝙ ẽ malum in ſe.nec põt aliquo mõ
bene fieri: niſi fiat diuino pᷣcepto.bec aũt ciꝛcũſtãtis requi
ritur ad boc ꝙ liceat exercitiũ legaliũ. Vñ qꝛ pᷣceptuʒ dei

₰½

reuocatũ ẽ.nullo mõ licet exercẽ hmõi.dico aũt intentõe qᷓ
tũc exercebat᷑ vñ ſicut interficẽ hoĩeʒ nõ põt fieꝛi ſine pcto
niſi fiat m dictamẽ legis:ſic nec ⁊c· Sic igit᷑ dicẽdum.ꝙ
ad tempꝰdiſpẽſatoꝛie ꝓpter cauſas ſupᷣdictas licebat lega⸗
lia aliqua obᷣuare ꝓpter paſſionem xp̃i. vt patʒ ex decreto
apłoꝝ act.xxj. Vnde bene licebat apkin circucidẽ thimo⸗
theũ ꝓpter ſcandalũ iudeoꝝ· 4 D aüt obijcit. ꝗꝙ ea q̃ ſunt
ↄtra veritatẽ vite nõ debẽt fieri ꝓpter ſcandalũ.dicendũ ꝙ;
hoc nõ fuit ↄtra veritatẽ vite in illo medio tꝑe: ĩmo licite
fiebat cauſa aliqua diſpẽſante. Vñ hugo.Muis in palio
ne xpᷣi ꝑ quã ↄſũmata ſunt oĩa:veteris figure ſtatꝰfinẽ ac⸗
ceperit ⁊ noui ↄſtitutõ ſacramẽti exoꝛdiuzʒ:tñ ⁊ pꝛius aliqͥ
tꝑe noua inchoata ſunt ad ↄſuetudinẽ: ⁊ vetera poſtmodũ
aliqᷓdiu tolerata 'm diſpenſatõeʒ.

¶ Articulus quintus
quit᷑ de ceſſatõe ſabbati. de hoc tñ ⁊ de diſtin⸗
ctione ciboꝝ ⁊ alijs quibuſdam ſpũaliter deter
minatũ eſt in.iij. li. Querit᷑ ergo vtꝝ ceſſare de
beat:q; ſie videt᷑. Augu. in li. q.no. te. legis nomẽ vnum ẽ
1 triꝑtitã habet intelligẽtiã. Pꝛima pars de deo eſt. Scða
hec eſi que ſex pceptis ↄtinetur. Tercia eſt in neomenijs ⁊
ſabbato ⁊ in eſcis diſcernendis ⁊ eligendis ⁊ in circũciſio
ne 2 in hoſtijs pecuduz offerendis.hanc vtiq; legem dicit
vſq; ad iohem nõ vltra ſeruãdã.quia data ell vt opleto tẽ⸗
poꝛe ceſſaret.¶ Item Exo. xxxv. Septimꝰdies erit vobis
ſanctus.ibi glo.augu. Illud vnũ de labbato in miſterio pᷣ
ceptũ fuit:vt hodie a nobis nõ obſeruet᷑:pᷣ ſolũ ſignatũ in⸗
tueamur. 4 Item. xxvj. leui. Decem mulieres coquẽt ĩ cly

bano vno. glo mãdatũ de ſabbato ⁊ ſi decẽ mãdatis inti
ſit:ñ tñ ex eis ẽ. igit ẽ puꝛe legale.igẽ dz ceſſare Quaꝛto

ad Galt. dies obuatis tꝑa 7 mẽſis ⁊ ãnos ⁊c̃. glo.iam ob

ſeruatis dies iudaici ritus vt ſabbata ⁊c.igit᷑ ſabbatũ ſo

lũmodo ſpectat ad ritũ iudaicũigit᷑ ⁊c. Cõtra Eʒech.
xx. Sabbata mea dedi eis vt eẽnt ſignũ inter me ⁊ eos. et
ſcirẽt qꝛ ego dñs ſanctificãs eos.Si aliquid eſt ſignuz ali⸗
cuius ſignati.babẽtis ſemꝑ eandẽ neceſſitatẽ ⁊ vtilitatem
ſignificadi.buiꝰſigni euacuatõ nõ eſt vtilis. ſᷣ ſignificatio
ſabbati eſt talis: ꝙ ſemꝑ eſt necelſaria: ſigniſicat em̃ dñm
ip̃ᷣm eẽ deum hoc aũt ſemꝑ eſt vtile imo neceſſariũ.duplex
em̃ eſt ſignificatiuũ.ſcqʒ futura ⁊ hec ceſſat ſignato adueni
ente: ⁊ faciendi ⁊ hec nõ ceſſat ſed ſabbatũ ſignat quietem
futurã ſcʒ in patria que nondũ venit.igit᷑ nec ſabbatũ ceſ⸗
ſare debet. ¶ Item dies. vij. pcepta eſt cuſlodixri ĩ ſignũ ceſ
ſationis ſiue quietis dñi ab oꝑibo.ſicut patet Exo.xx. vbi
dicit · Memẽto vt diem ſabbati ſanctifices poſt eadem·
Ser em̃ diebo fecit deꝰcelũ ⁊ terrã ⁊ mare? oĩa que in eis
ſunt:⁊ reꝗeuit die ſeptimo.⁊ ideo benedixit dñs diei ſab⸗
bati ⁊ ſanctificauit.⁊ bec ratõ obſeruatõnis ſem ꝑ manet.
igit᷑ c ¶ Itẽ ſabbatũ ſiue dies ſeptima eſt ſignũ pᷣme ſto⸗
le ſcʒ aĩe. AUnde ſignũ eſt quietis aĩe. Sʒ dies. viij · ẽ ſignũ
ſcdᷣe ſtole ſeʒ coꝛpoꝛis que ↄfertur octaua etate. Si igit ſi

gnatum. vij. diei. meliꝰeſt ſignato.viij.diei:potius eſt obb⸗

nanda. vij. ỹ. viij. Ytez qd frequẽtius in diuinis p̃ceptis

obßuandũ pcipitur magis eſt obſuãdũ. qꝛ ſi pᷣceptũ obli⸗
gat quãto fꝛequẽtius aliquid p̃cipit᷑:tãto maioꝛi obligatõ
ne tenet bomo ad illiꝰobſeruatiam. Sed inter omnia pᷣce

pta frequẽtiſſime repetit᷑ illud e labbato. Mã añ lationẽ

legis datum eſt pceptuʒ de ſabbato Exro. xvj.⁊ in lege mo⸗
ralium Exo.xx.⁊ in lege iudicialiũ Exo.xxiij.⁊ in lege fi⸗
guralium Exo.xxxj.¶ Item Leuit.xix.ꝛ.xxiij.⁊ NQumeri
xv. Pꝛeuaricatoꝛ ſabbati puniebatur moꝛte. ſcʒ q; ligna
collegit in ſabbato Deut.v. Item in ꝓphetia Eʒech. xx.
Item quod diuina auctoꝛtate eſt pᷣceptum ſemꝑ eſt ſer⸗
uandum miſi diuina auctoꝛitate ſit reuocatũ.ſed p̃ceptum
de ſabbato non legitur reuocatũ ſiue retractatuʒ.4 Ytem
oin nia pᷣcepta legalia que ad tempꝰreferebãt᷑ m axime ob⸗
ligabant pᷣceptum de ſabbato.vt ex frequenti pᷣceptione et
pena tranſgreſſoꝛibo inflicta oſtendit᷑. Sed adueniẽte lege
gratie obſeruat᷑ tempus paſche⸗ penthecoſtes que erãt ſo
lẽnitates legales:vt patet Exo.xxiij. Leuit.xxiij.igituꝛ 2
pari ratõne ſiue foꝛtioꝛi ſabbatuʒ eſt obſeruandũ.⸗ Jem
poteſt queri:.quare non ſimiliter obſeruant᷑ alia feſta lega
lia ſcʒ feſtum cenopheye ⁊ neomeniaꝝ. ⁊ alia que inſtitu⸗
ta fuerunt ad vacanduʒ deo.4 Item AWMath. xxiiij. Oꝛate
vt non ſiat fuga veſtra hyeme vel ſabbato. glo. in altero
tranſgreſſio legis eſt ſi fugere volũt: vel moꝛs ſi remanẽt.
⁊ loquit᷑ ibi de fuga ⁊ captiuitate romanox vel antixp̃i.
igitur tempoꝛe captiuitatis roinanoꝝ vel antixp̃i. qð fuit
multo tempoꝛe poſt paſſionẽ xp̃i fuerũt vel erant trãſgrel⸗
ſoꝛss nõ obſeruantes ſabbatũ.¶ Item omne quod dictat
ratio naturalis ſemꝑ eſt agendũ ſiue obſeruandũ.tale eſt
obſeruãtia ſabbati. Pꝛobatio magiſter dicit in biſto.ſem
per ab aliquibo nationibo ante legem dicit᷑ ſabbatũ fuiſſe
obſeruatũ.ſed tunc nõ obſeruabat᷑ ex dictatione legis da⸗

te: quia nulla fuit.igitur legis ſcripte in mente. ¶/Reſpo

ſio ꝙ eſt conſiderare ſabbatum p̃m circũſtantiã certi tem⸗
poꝛis.ſim quẽ modum. vij.dies ſabbatum dictum eſt 2 ob⸗
ſeruari pᷣceptum in lege ab operibo ſeruilibo. ſie ſi umẽdo
ſabbatum licet eſſet moꝛale pin ritum legis:nõ fuit mora⸗
le ſimpliciter. ſed ex circũſtantia. vnde fuit moꝛale ad tem⸗
pus:⁊ legem ᷣm lr̃am intelligentibo.Alio mõ eſt ↄſidera⸗
re ſabbatũ ſᷣm q; dicit ſanctificatõeʒ ſiue vacatõneʒz cultui
diuino.⁊ ſic eſi moꝛale ſimpliciter. nec ſic determinat᷑ ßᷣm
aliquã ↄditionẽ tempoꝛis.⸗. Ad illud qð obijcit ꝙ ſabba
tum eſt ſignũ ſemꝑ habens eandẽ neceſſitatẽ. Dicenduʒ ꝙ;
ſicut dicit Hiero. ſuꝑ illud qð dicit.ij. Gal. an ex operi⸗
bus legis ſpiritũ accepiſtis ⁊c̃. Hiptita ſunt oꝑa legis. p⸗
tim in ſacramẽtis:ꝑtim in moꝛibo accipiũtur.ad ſacramẽ⸗
ta ꝑtinent.circũciſio.neomenie ſabbatũ ſacrificia 2 hmõi
obleruãtie.ad moꝛes autẽ nõ mechaberis.nõ occides ⁊c̃.
hec Hiero. ſm hoc igit᷑ dicendũ ꝙ in moꝛibo vtilitas ẽ in
cuſtodiendo. In ſacramẽtis eſt vtilitas in intelligendo. qꝛ
ſicut dicit Hiero.ſi nõ i ntelligant᷑ ⁊ obſeruant᷑: in illis ſo
la ſeruitus eſt. qualis erat ĩ populo iudeoꝝ quo ad moꝛes
Si ðo obſeruẽtur ⁊ intelligant᷑ pꝛoſunt ſi tempoꝛi ↄgruũt
ſicut a moyſe ⁊ ꝓphetis obſeruata ſunt. Si vo intelligãtur
nõ obſeruẽtur ſimiliter pꝛoſunt ſi tempoꝛi nõ ↄgruũt.⁊
tunc vtilitas illoꝝ eſi in ↄtemplatõe nõ in executõe. Non
igit᷑ requirit᷑ obſeruãtia in ſignũ. quia intellectꝰ illius ad
idem intelligendũ ſiue ſi ignificandum ſufficit. ¶ Ad illud
quod obijcit᷑.ꝙ nondũ venit ſignatũ ꝑ ſabbatũ. Dicenduʒ
ĩmo.ſabbatũ em̃ ſignat quietẽ in xp̃o ꝑ gr̃am iam habi⸗
tam in re. VUnde aug.ↄtra fauſtũ.Cuʒ queris ſabbati oci⸗
um quare nõ obſeruat xp̃ianus: Rñſio ĩmo pterea non
ſeruat xpᷣianus: quia qð ea figura pᷣfigurabat iam xpᷣc im
pleuit. In illo quippe habem?ſabbatum: qui dixit. Venite
ad me omnes qui laboꝛatis ? onerati eſlis Aſath. xj. Itẽ
ſignat quietẽ eternã.cui⸗ ſpes iam nobis reuelata eſt:⁊ iõ
nõ manet ad legendũ ſolũ. VInde aug. ↄtra fauſtũ. Ceſſa⸗
tionem ſabbatoꝝ ſcʒ ab operibo ſeruſlibo iam quidez ſuꝑ⸗
uacus dicimꝰ ad obſeruãd uzʒ: exquo ſpes reuelata eſt nrᷣe
guietis eterne. nõ tamẽ ad legendũ 2 intelligendũ. IJdẽ ha
betur ab hugo. diſtinguendo duplex ſabbatũ dei duplex
bomĩs.oſtendẽs ꝙ ſabbatũ ⸗2 res. ſic q̃tuoꝛ ſabbata vi⸗
tur omemoꝛari ſcriptura. Pꝛimuʒ illud in q̊ deꝰꝑfectis
oꝑibo ſuis regeuiſſe dicit. Scom illud qð filijs iſr'carna⸗
liter enſtodiendũ mandat᷑.Terciũ illud qð ꝓplo dei ſeruã⸗
ũ pcipit᷑ Qnartũ illud qð ĩ pmiſſione ſabbatũ p ſabba⸗

to ſuis de dilectoꝛibo pollicet. Duo igit ſunt ſabbata exte
rius:vnũ dei ⁊ vnũ homĩs.duo interiꝰvnũ dei 2 vnũ hoĩs
Sabbatũ illud quo exteriꝰ ab oꝑe ceſſare dicit᷑.ſabbatũ ẽ
illiꝰinterioꝛis ſabbati in quo ip̃ius eterna iĩmoꝛtaliſq; eteꝛ
nitas incõcuſſa beatitudine ꝑfruens:nullo vnꝙᷓ laboꝛe fa⸗
tigatur. Sabbatũ bomiĩs ꝙ ei exteriꝰſeruandũ viſibiliter
p̃cipit:ſacramẽtuʒ eſt interioꝛis ſabbati.vbi mens ſancta
ꝑ bonã ↄſcientiã a ſeruitute peccati quieſcẽs:in gaudio ſpi
rituſſancti iocundat᷑.hoc ſabbatũ quiſgs in pᷣſenti vita ſer
uauerit:ꝑneniet ĩ futura vita ad illud eternũ ſabbatũ vbi
nulla ſentiet mala.bec hugo. 4 Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ da⸗
tum eſt pᷣceptũ de ſabbato ĩ memoꝛiã quietis dei.dicendũ
i nec ꝓpter h opoꝛtet ſeruari.qꝛ memoꝛia illa ſufficiẽt ba⸗
betur ex lectõe ſcripture.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ſabbatũ
ſignat pᷣmã ſtolã ⁊c.dicẽduzʒ ſabbatũ nr̃m qð fit die. vij
ſignat beatitudinem in. viij. etate que erit ex vtraq; ſtola.
Vnge ſignat quietẽ aĩe in coꝛꝑe habente ſtolã ſuã. Pꝛet.

ſabbatuʒ iudeoꝝ ſignat pꝛie quietem a laboꝛe.nec ſignat

quietem in fruitõne i querat᷑ ratio mutatõnis in die
viij. Qota ꝙ quatuoꝛ lunt cauſe quare ceſſanduʒ fuit ſab⸗

bato ⁊ vacandũ diuinis.ſcʒ cauſa exẽplaris ſcʒ quies dñi

ab vniuerſo oꝑe qð patrarat Beñ.j.Iinalis quies futura
quã multi habebat in ſpe ſcʒ ꝓuectõꝛes.materialis ſiue q⸗
ſi materialis deſcenſus mãne die.xj.in ſuſtinẽtia ad duos
dies:ne opoꝛteret oꝑari colligẽdo die ſabbati. vnde Exo.
xvj. dixit moyſes.requies ſabbati ſanctificata ẽ dño. Cau
ſa efficiẽs inftictõ pene.vñ trãſgꝛeſſoꝛes lapidabãt᷑. Cau
ſis aũt foꝛtioꝛibo melioꝛibo obſeruat᷑ ſabbatũ die octaua
apud nos. Cauſa em̃ exẽplaris ſabbati nr̃i eſt reſurrectio
xp̃ᷣi in plena quiete ꝑfecte fruitõnis.Cauſa exẽplaris ſab⸗
bati eoꝝ fuit quies dei ab oꝑibo: noſtra eſt quies in ꝑfecta
fruitõne in pᷣſentia gloꝛie.dñs in no.le. quieuit die.viij.in
ꝑfecta fruitone coꝛꝑis ⁊ aĩe ſcʒ quãdo reſurrexit. Item ſi⸗
nalis noſtra melioꝛ eſt que ſignificat᷑ ꝑ.viij.diẽ. ſcʒ quies
in. viij.reſurrectõnis quã nos ſperamꝰꝛ expectamꝰ:qᷓ; illo
rum que fuit ſolũ in ceſſatõne a laboꝛe.iudei em ceſſabant
ab operibo in ſabbato Apter quietẽ futu ram illis:que erat
in ceſſatõne a pena.antiqui em patres non habebant quie
tem fruitõnis poſt moꝛtem.ſed omnes deſcendebãt in lim⸗
bum vbi erat quies a laboꝛibo.iQos autez ceſſamus ꝓpteꝛ
quietem.viij.etatis que.viij. die ſignat᷑. que exiſtentibo in
lege gratie ⁊ ſa bbatum lege gratie cuſtodientibx debetur.
Item noſtra materialis melioꝛ eſt que eſt coꝛpus domini:
cum. qð generaliter die dominico paſche datur: quod eſt
melius q; mãna. Efficiens melioꝛ eſt:quia nos ex amoꝛe ꝗ
eſt motiuũ in lege xp̃i:qᷓ iſtoꝛuʒ qui fuit timoꝛ:qui fuit mo
tiuum in lege ve. amoꝛ ↄgruit.viij. diei ſignatõni: qꝛ amo⸗
re meret᷑ homo vitã que eſt in plena frunõe que erit ĩ. xij.
etate.timoꝛe aũt nõ niſi carentia pene in qua fueꝛunt iuſti
Aſcendentes in lege que ꝑ ſabbatum legis ſignificabatur

IVnde timoꝛ ſigni fieatõni eoxꝝ ſabbati ↄgruit.⸗ Ad illud

quod querit᷑ de pcepto de ſabbato ꝙ ita frequẽter iteratur
Dicendũ ꝙ ſicut dicit dam. Cauſa ſabbati fuit racatio qᷓ
eſt ad deum. vt ille carnalis lus terꝛenis cupiditatibo
implicatus ꝑticulam vite tribueret vocationi⸗ veneratõi
diuine.Quia vo ille populus erat dure ceruicis: difficili⸗
mus erat ad abſtrabendũ a terrenis 7 ad ↄuertendum ao
celeſtia ⁊ diuina.⁊ ꝗpter hoc dies vacatõnis ita frequẽter
illis repetebat᷑ ⁊ tranſgreſſio puniebat᷑. ¶ Ad aliud quod
obijcit᷑.ꝙ pᷣceptũ de ſabbato nõ eſt retractatũ a dño. DBicẽ⸗
dum ꝙ obſeꝛuantiã lr̃alem ⁊ ᷣm intellectũ iudeoꝝ reuoca
uit.nde augu.li.q.no.Soluit ſane ſabbatuʒ ſaluatoꝛ:ſᷣ
ſine pᷣiuditio dati ſabbati.Cum em̃ ſabbati iã tempꝰ ceſſa
ret.iudei aũt ſabbatum adhuc manere aſſererẽt: ſaluatoꝛ
ſabbatis oꝑans ſᷣm ſenſum iudeoꝝ ſabbatũ ſoluebat hec
aug. igit᷑ ᷣm ſenſuʒ iudeoꝝ ſoluebat ſabbatũ opans ĩ ſab⸗
bato.vt.ix.Yoh̊.vbi dẽ. ꝙ lutũ fecit ex ſputo ⁊ liniuit ocu⸗
los ceci.⁊.v.YJohᷣ.pᷣcipiens infirmũ tolere grabatu. Zd
illud quod queritur de obſerustõe paſche ⁊ penthecoſtes
Dicendũ ꝙ non ea intentione nunc obſeruant᷑ quia? nũc
ſeruatur paſcha in memoꝛiã reſurꝛectẽis dñice: ſed iũc in

niesdei
futnra
ſinei⸗
dduos
Ero,
Can
(Can
ctang
tectio
tis ſab⸗
nbfeon
wiiin
Nenß⸗
Zquns
niilo
obant
lecrat
tanie
lin⸗
Ppteꝛ
woin
ewr.
minit
odeſl
noꝛe
hit mo
namo⸗
ti tii.
ntiuſti
obatur
dillod
crotur
gtio ꝗ
atib
ratoi
icili⸗
m a
hnüter
gnod
Vice⸗
enoca
gtonß
dſa
lvater
gtbe⸗
ſobe⸗
touv/
es
hüe
cin

n

¶ Nueſtio

memoꝛiã liberatõnis ab angelo extermĩatoꝛe 2 liberatio⸗
nis ab egipto.de quo Exo.xij. Penthe.nũc obſeruat᷑ ĩ me⸗
moꝛiam miſſionis ſpũſſancti:ſ̊ tũc in memoꝛiã latõnis le⸗
gis Exo. xx. AUnde nec opoꝛtet alia feſta ab illis obſerua⸗
ta a nobis obſeruari:quia nec hec obſeruent᷑ ea intentõne
a nobis qua abillis obſeruabant᷑.¶ Ao boc quoð obijcit᷑
de illo verbo math. Oꝛate vt nõ fiat ⁊c. Dicendũ vt habet

a Hieꝛo. ad algaſiã. Ylerbũ illuo dñi duplicẽ habet intel⸗

lectum ſcʒ lr̃alem ſpũalem. tum ad lr̃alem exponitur
de fuga tꝑe obſidionis bieruſalẽ a tito ⁊ veſpaſiano.vnde
qᷓtum ad bunc intellectũ refert᷑ ſermo ad iudeos:ᷣm quo
rum traditionem fieret tranſgreſſio ſi inirent fugã in ſab⸗
bato.vnde Hieꝛo.ad algaſiã.quidaʒ titi ⁊ veſpaſiani ad⸗
uerſus iudeos ⁊ p̃cipue hieroſolimiticã obſidionẽ pugnã⸗
q; ſacrificare volunt.byemẽ quoq; ⁊ ſabbatũ ſic interp̃ta
tur vt eo tꝑe fugere cõpellant᷑ quando duricia frigoꝛis in
agris ⁊ locis deſertis fugiẽtes latere non patit᷑.⁊ obſerua
tio ſabbati aut puaricatoꝛes facit ſi fugiãt.aut hoſtiũ gla
dijs ſubiacere ſi ſolũ ocium ⁊ pᷣcepta ſeruauerint.hec Hie
ro.ſᷣm igitur bunc intellectũ referẽdus eſt ſermo dñi ad in
deos exillentes in tꝑe obſidionis titi ⁊ veſpaſiani. Aliter
exponit᷑ p̃ᷣim Hiero.ſpũaliter.Fᷣm ꝙ peꝛ byemẽ toꝛpoꝛ fidei
caritatis ſignat᷑:⁊ per fugam in ſabbato ſignatuꝛ toꝛpoꝛ
in diuino oꝑe ĩminente ꝑiculo.vnde Hiero.ad algaſiam.
Hꝛandus eſi dñs ne in exoꝛdio fidei creſcentis etatis oꝛia
tur byems. de quo ſcriptum eſt.hyems abijt ⁊ receſſit: ne
ocio toꝛpeamus.ſed ĩminente naufragio ſuſcitemꝰ doꝛmiẽ

tem dñm atq; dicamus.p̃ceptoꝛ ſalua nos perimꝰ. hec hie

ro.Ex his patet ꝙ nõ tenemur ad obſeruãtiam ſabbati le
galis ex verbo p̃dicto.quia ſi ̃aliter intelligit᷑:referri de⸗
bet ad iudeos.ii ſpũ aliter non facit ad ꝓpoſitum.: Ad il⸗
lud quod ſequit᷑ dicẽdũ ꝙ multa tunc fiebant.nõ ex dicta⸗
tione legis naturalis: ſed ex inſtinctu ⁊ cõſilio dei. Sicut
dicit magiſter hugo.de oblatõne decimaꝝ ⁊ alijs ſacramẽ
tis que tunc exercebantur. ꝓpter quod non ſequit᷑ ſi ſerua⸗
batur ante legem. ꝙ hoc fuerit ex dictatõne naturalis va⸗
cationis: ⁊ quia de hoc determinatum eſt in.iij.li.hic iſta

ſufficiant. — —,—
6 o. vij. de ciꝛcũciſiõe
Abitum eſt ſupꝛa de

ſacramentis legalibus in genere. Dicen⸗
dum eſt ſpecialiter de circumciſione.Pꝛi
mo ergo queritur de circumciſionis diffi
nitione. Secundo de inſtitutione. Ter⸗/
cio de eius latione. Quarto de obligatione. Qumto de ſi⸗

grniſicatione. Sexto de integritate. Septimo de efficacia.

Octauo de iteratõne.Qono de duratione.Decimo de xpᷣi
circumciſione.
. B
embꝛum pꝛimum
Veritur ergo pꝛimo quid eſt circũciſio. Et
diffinitur ſic a dama.Circũciſio eſt ſignum
determinans iſrahel a gentibo cum quibo cõ
uerſabatur.Aliter vᷣo ponitur talis diffini⸗
tio. Circũciſi io eſt ſignaculũ curatõnis ab oꝛiginali. Ter
cio dicitur circũciſio abſciſio ſuꝑfluitatis concupiſcentie.
⁊ boc in parte habetur a dama.dicente. peccatum eſt
ſuꝑſluitas concupiſcentie.hmõi autem abſciſio fuit circũ⸗
ciſio que ſignificabat᷑ in abſciſione ſuꝑfluitatis inutilis in
mẽbꝛo hominis.hoc habetur in glo.inj.ad Ro.ibi.ſignuʒ

accepit ⁊c̃.vbi dicitur circũciſio exterioꝛ dicitur ſignũ in⸗
terioꝛis circũciſionis.tale ſcʒ ꝙ ſit habens ſignaculum ſi⸗
gnificate.vt ſicut carne libidinis in circũciſione homo ſpo
liatur:ſic anima ſpolietur omnibo ſoꝛdibo pꝛime natiuita
tis. ¶ Circa hoc dubitatur ſic. Si vnius rei vnũ eſt eſſe:
vnius vna debet eſſe diffinitio. Item quod ponit᷑ in ra⸗
tione alicuiꝰ:ꝑſe ↄuenit eidem ſicut vult phᷣus.ergo cum
eſſe circũciſionis determinat᷑ in ſignificatõne ſiue in ſigni⸗
fican 4o ꝑ ſe:vt ex pꝛima ratõne patet: ergo illi non ↄuenit

ſeptima

ratio efficiẽtie ſiue efficiẽdi.ergo eſſe eiꝰ ſolum eſt in ſigni⸗
ficando nõ in efficiendo quod eſti falſum vt infra patebit.
¶ Mtum ad ſcðᷣaʒ obijcit᷑. Ratio illa nõ diſtinguit circũ⸗
ciſionem a baptiſmo. baptiſmꝰ em ſignũ eſt curatõnis ab
ꝛiginali. Similiter oblatio que offerebat᷑ ante datam cir
cũciſionem cũ fide erat ſignũ curatõnis ab oꝛiginali:non
ergo eſt ratio ꝓpꝛia circũciſionis.¶ Similiter obijcitur de
tercia ratione.Cum em̃ in baptiſmo abſcindat᷑ aliquid de

ſuꝑfluitate ↄcupiſcentie vt patet ꝑ dama.nõ tm̃ ↄuenit ra
tio illa circũciſioni¶ Ao pꝛimũ dicendũ.ꝙ reuera vnius
vnum eſt eſſe ᷣm ratoeʒ ſiue cauſaʒ vnam. ⁊ ſimiliter vna
diffinitio: m aũt diuerſas plures.Vnde dicendum eſt.q;
in hoc differunt he tres rationes.ꝙ pꝛima eſt circũciſiõis
rnqtum eſt ad diſtinguẽduʒ. ſcða eſi eius inqtum eſt ↄtra
moꝛbum oꝛiginalem.tercia eſt inqtum eſt in remediũ con
tra ↄcupiſcentiam que eſt ſequela culpe oꝛiginalis.¶ Ad
aliud dicendum. ꝙ dama.non ponit plenam diffinitionẽ
circũciſionis:ð̊ ſolum qᷓtum ad vnaʒ eiꝰ ꝑtem. Circũciſio
em̃ determinabat᷑ circa duo.quoꝛuʒ vnũ erat in diſtinguẽ
do. aliud in efſiciendo. Ad duo em̃ erat pꝛincipalit ſcʒ ad
deletionẽ oꝛiginalis ⁊ ad diſtinctõeʒ ꝓplłi dei a nõ populo.
NQuelibet em̃ ratio nõ dicit totũ eſſe:ſᷣ vna dicit eſſe mate⸗
riale:alia foꝛmale.¶! Ad aliud dicendũ eſt. ꝙ licet ceſſent
alia ſigna curatõnis ab oꝛiginali:tñ nullum erat ꝑmanẽs
in carne in qua fieret iudiciuʒ curatõnis ab oꝛiginali niſi
in circumciſione.⁊ ſic intelligenda eſt ratio ſigni ſcʒ in car
ne ꝓmanens. Sacrificiũ em̃ vel oblatio fuit ſignum exte⸗
rius:baptiſmus vᷣo qui eſt ablutio coꝛpoꝛalis: ſignum eſt
ablutionis ſpũalis.ablutio aũt coꝛpoꝛalis nõ eſt ꝑmanẽs
in carne.il Ad illud quod obijcitur de tercia diffinitione.
dicendũ ꝙ licet in baptiſmate abſcindit᷑ de ſuꝑfluitate cõ⸗
cupiſcẽtie ⁊ pluſqꝙᷓ in circũciſione:tamẽ magis aꝑpꝛopꝛia⸗
tur ratio ſigni abſciſionis hmõi circũciſioni.quia ſicut in
circũciſione tollitur quedam particula carnis maioꝛe ma
nente: ita tollitur quedam pars ↄcupiſcentie altera manẽ
te.qᷓtum eſt vi circũciſionis.In baptiſmo autem fit ab⸗
lutio carnis a ſoꝛdibus ⁊ in hoc ſignat ablutionem ſpiri⸗

tualem a ſoꝛdibus peccati. —
¶ Membꝛn ſecũdum

Equit᷑ de inſlitutõe circũciſionis.Et pꝛimo
de ↄgruẽtia inſtitutõnis ſiue de inſtitutione
ex ꝑte ↄgruẽtie. Scðo de inſtitutõne ex par⸗
te legis. Leꝛcio ex ꝑte tempoꝛis.

Articulus pꝛimꝰ

E pꝛimo duo querũt᷑. Pꝛimũ eſt vtꝝ ↄgruebat
oc remedium inſtitui.· Scdm vtꝝ cõueniebat
inſtitui remediũ inferẽs leſionẽ.

irca pꝛimũ queritur..S. j.
ſic vt dicit dama. Circũciſio eſt ſignũ determinãs iſrahel
a gentibo cum quibo ouerſabat᷑.ſ̊ conſtat ꝙ ↄgruebat iſtã
fuiſſe diſtinctionem: ergo cõgruebat illius inſtitutio quo
hec ſiebat diſtinctio.¶ Item vt dicit hugo.opoꝛtuit vt ᷣm
pꝛoceſſum tempoꝝ ſpiꝛitualiũ gratiaruʒ.ſigna magis ſem
per ac magis euidentia ac declarantia foꝛmarentur. vt cũ
ſalutis effectu creſceret cognitio veritatis.ſed obſcurum
fuit ſignum emundatõnis in determinatõne: ꝓpterea da⸗
ta eſt circumciſio vt virtutem inſtitutõnis euidentius de⸗
monſtraret. hec hugo. Exquo igitur in circumciſione eſt

maioꝛ euidentia iuſtificatõnis:congruebat ꝙ eſſet inſtitu

ta poſt ſacramẽta legis nature.¶ Cõtra.ſucceſſio ſacmẽ⸗
toꝝ debet eẽ ꝑ pꝛogreſſum ꝑfectoĩs.igit᷑ cũ ante circũciſio⸗
nem purgatõ fiebat ꝑ ſacramẽtũ ſpũale ſcʒ fidem: videt᷑
incõuenienter ſuccedit circũciſio que eſt ſacramẽtũ carna
le:cũ ſpũale ꝑfectius ſit qᷓ carnale. Itez ex boc eſt ars ⁊
artifex ↄmẽdandꝰ.qꝙ illud qð intendit: facilitate quadam
facit ſiue pꝛoducit in eſſe.ſed ſacramẽtis legis nature faci⸗
lius fiebat curatio oꝛiginalis qᷓ circũciſione: q̊ magis cõ⸗
mendãduꝶ eſt artifex boc mõ curado qᷓ illo. mĩme cõne⸗

niebat circũciſionẽ inſtitui ad euratõeʒ oꝛiginalis. Itẽ
nõ plus dimittebat᷑ œ oꝛiginali fide in circũciſione ꝙᷓ fide
in ſacrificijs. ergo cũ ſacramẽto circũciſionis curabat᷑ ab
oꝛiginali maioꝛi difficultate: mime ↄueniebat ꝙ pᷣcedenti

bus ſuccederet. flio ꝙ grua fuit inſtitutio circũci⸗
ſionis.quia fuit ſignũ magis euidens curationis oꝛigina⸗
lis ſicut vult hugo:qᷓ; pcedentia.tũ ꝓpter ablatõeʒ circula
rem.moꝛbo em̃ oꝛigin alis circulariter currebat.quia ſᷣm
anſeł.ꝑſona coꝛrũpit naturã ⁊ natura coꝛrũpit ꝑſonam.
tum ꝓpter ablatõeʒ penalẽ. quia cum oꝛiginole ↄtrabat᷑ ꝑ
celectatõeʒ circa mẽbꝛum generatõis ⁊ circa illa que cuʒ
xælectat᷑ in oꝑe mẽbꝛi illiꝰ.in ablatione ⁊ paſſione illiꝰmẽ
bri ⁊ mẽbꝛoꝝ ꝓpinquoꝝ:euidentiꝰ expᷣmitur curatio oꝛigi
nalis ſacramẽto circũciſionis qᷓ ſacramẽtis pᷣcedentibus:
4 Ao illud qð pꝛimo obijcit᷑ dicendũ ꝙ ſacramentũ circũ⸗
ciſionis nõ excludit purgatõeʒ ꝑ fidem.ĩmo pꝛioꝛibo ſacꝛa
mentis pꝛeter boc ꝙ eſt cuidentioꝛ curatõ ꝙᷓ illa:ſuꝑaddit
multiplicẽ vtilitatẽ Zota igit᷑ ꝙ multiplici de cauſa in
ſtituta fuit circũciſio.ſcʒ in ſignũ.in figurã.in remedium.
In ſignũ aũt multiplex·qꝛ in ſignuʒ fidei interioꝛis.quia
ante circũciſionẽ erant mẽbꝛa intꝰ ſola fide vnita. ſ̊ ſacra⸗
menx circũciſionis vnitas illa exteriꝰoſtendit᷑. Unde hu
go. ſub lege naturali qui fideles extiterãt: ſola intus fide
vnita fuerãt. vt ergo ad interioꝛẽ vnitatẽ ↄmẽdandã exte⸗
rioꝛ ↄdeꝛet᷑ ⁊ eſſet in maniſeſto.foꝛma fidei data eſt abꝛahe
ad om nes ex ipᷣo naſcituros:vt pꝛimũ in illiꝰfoꝛma vnum
eſſent qui ex ipo naſcerent᷑.poſtea ⁊ vnũ fierẽt qui in eadeʒ
fide ipᷣi ſociarent᷑. Pꝛet.in ſignũ caſtitatis ſeruãde ⁊ im⸗
pudicitie reſcindende.ablatio em̃ a mẽbꝛo in quo ſolet do⸗
minari libido in pudicitiã reſcindẽdam figurat.hec ratio
habet᷑ in glo.Geñn.xvij.⁊.iiij.ad Ro.ſuꝑ illud ſignaculuʒ
fidei iuſticie.q Pꝛet. in ſignũ diſcretõis illiꝰ ꝓplłi ab alijs
hec ratio habet᷑ in locis pᷣdictis ſcʒ in glo. Geñ.x vij.⁊.iiij.
ad Ro.⁊ a dama.Item in figurã multiplieẽ.qꝛ in figu⸗/
ram ablatõis coꝛruptõnis coꝛꝑalis ↄtracte ex oꝛiginali in
generali reſurrectõne.Pꝛet.in figuram purgatõnis faci⸗
ende tꝑe gratie ꝑ xpᷣm ſiue ꝑ bapii ma xpᷣi.he cauſe tangũ
tur in glo.pꝛedicta.iiij.ad Ro.Dicit᷑ em̃ in glo.ideo pꝛece
pta fuit circũciſio: quia nõ poſſet melius ſignari per xpᷣm
tolli oꝛiginale peccatũ.⁊ conſequẽter ponit ratõeʒ dicens.
Cum pꝛepucio quippe omnis homo naſcit᷑:quẽadmodum
⁊2 cum oꝛiginali vel circũciſus pꝛepuciatũ gignit traiciẽs
in illum quo ipᷣe iam caruit.ſicut baptiʒatus in filiũ queʒ
generat carne reatum traicit oꝛiginis:a quo ipᷣe iam liber
erat. In remedinʒ oꝛiginalis vt habet᷑ in glo.ſupꝛadicta.
iiij.ad Ro.4 Pꝛeter has cauſas ſunt alic.vna eſt ceꝛta ſa
lus paruuloꝝ ſiue certitudo ſalutis eoꝝ.quia ſi parentes
eſſent infideles:non purgabant᷑ paruuli fide eoꝛum.Alia
fuit eicatia purgatõnis ᷣm opinionẽ ponentiũ qð opus
operatum diminuebat de coꝛruptione carnis.Ex bhis pa⸗
tet ꝙ ſacramentum illud ſequit᷑ alia ↄgrue ſicut quod fuit
amplioꝛis vtilitatis. ¶ Pꝛeter has cauſas alie aſſignan⸗
tur quare pꝛecepta fuit abꝛahe de quibus infra dicetur.
4 Ex his patet reſponſio ad illud qð ſequitur.quia mul⸗
tiplex fuit vtilitas huiꝰſacramenti que non fuit ſacramen
toꝛum legis nature.l Ad vltimũ dicendum ꝙ licet tantũ
dimittebat᷑ de culpa oꝛiginali fide in ſacrificijs quãtum fi
xe in circũciſione:quia tota dimittebatur vtrobiq;. Pro⸗
babiliter tamen pꝛeſumit᷑ ꝙ plus tollebatur de concupiſcẽ
tia oꝛiginalis fide ⁊ circũciſione:qᷓ fide cum ſacrificijs.et
pꝛeter hoc pluꝛes accidebant vtilitates ex hoc qᷓᷓ ex alio vt
tactum eſt.

¶ Circa ſecũdum SS. ij.

quo querit᷑ vtrum congruebat remedium dari inferens le

ſionem ſcʒ penam. E ſic videtur. quia contraria contra⸗

Tis curantur tam in materialibo qᷓ in ſpũalibus.ergo cuʒ
oꝛiginale contrahat᷑ ex delectatione accidente ꝑ opus mẽ⸗
bri generatõnis:⁊ circa illud idem in paſſione illata debzʒ
curatio fieri oꝛiginalis. maxime exiſiente tempoꝛe q̊ mũ
dus erat quaſi in etote inuentutis quãdo ꝑſone apte ſuns

ad onera ſuſlinzda: 7 currẽte lege timoꝛis ⁊ rigoꝛis.⸗] SItẽ
iuſticia dei requirit.ꝙ filius punitur pꝛo peccatis patris
Legitur em̃ Exo.xx.Ego ſum deus foꝛtis zelotes viſitans
iniquitatẽ patrũ in filios. Sed conſtat ꝙ quicꝗd facit deꝰ
iulte facit.ſeo oꝛiginale peccatũ non eſt ſolũ peccatũ parẽ⸗
tum.ſed 2 filioꝝ. Parentũ em̃ eſt cauſaliter: filioꝝ auteʒ
actualiter.ergo remediũ curatiouis ab oꝛiginali iuſte de⸗
bet eſſe illatiuũ pene.⁊ maxime exiſtentibo conditionibus
tempoꝛis ⁊ legis pꝛedictis.Contra.deus non delectat᷑
in penis noſtris.ergo medicamẽta cxi debent eſſe ſuauia:
non inferentia graues leſiones.¶ Item oꝛiginale contra⸗

ctum eſt culpa alterius.nullo iure punit᷑ aliquis pena ſen

ſus pꝛo culpa alterius licet pena dapni:vt em̃ dicit glo.ſu
per illud pᷣs.ſQe tradas me in animas tribulantiũ.omne
peccatũ in ſuũ redit auctoꝛeʒ culpa plectit ſuos auctoꝛes.
¶ Item peccato oꝛiginali nõ debet᷑ pena ſenſus. Vñ par⸗
uuli decedentes cum oꝛiginali nõ puniũt᷑ niſi pena dapni
eadem ratione nec in vita tempoꝛali puniri de bẽt.¶ Item
⁊ ſi opoꝛtuit hoc ſacramentũ dari in tãta violẽtia ⁊ leſione

quare ſolũ in ſanguĩs effuſione.q SItẽ ſicut ex culpa alteꝛi

us ↄtrabit᷑ oꝛiginale: ſił ex alio debet habere remedium
eiuſdem. Vnde ꝑuuli ante legẽ ſanabant᷑ in fide parentũ.
ea ratõne videt᷑ ꝙ in lege ſcripta debeant purgari ꝑ circũ⸗
ciſionem parentũ. Sicut em̃ ↄtrahũt culpã a parentibo:⁊
pꝛo purgatõne eoꝝ de buerũt circũcidi parẽtes.⸗l Itẽ neq;
in lege nature neq; in lege euãgelij erat remediũ oꝛigialis
penale: a ſimili videt᷑ ꝙ nec debuit eſſe in lege ſcripta. vel
quaꝛe ſic¶ Rniſio.ꝙ etſi ꝑuulis nõ debet᷑ pena ratõe qua
ꝑſone ſimpłꝛ ſunt:debet᷑ tamẽ ratõne qua ꝑſone ex natura
tali ſcʒ ex maſſa peccatrice.Sicut em̃ cõtraximꝰ a pꝛimis
parentibo naturaʒ habentẽ cauſam culpe:ſic ⁊ hbabentem
reatum pene.vndc.ij.Ephe. atura ſumus filij ire.i.vin
dicte pᷣm augu.Nota ꝙ dicit᷑ natura.hoc eſt:quia natuꝛã
cui debebat᷑ pena ↄtraximꝰab eo. Ad hoc qð obijcitur ꝙ
deus non delectatur in penis noſtris. Dicendũ ꝙ pena cõ
parat᷑ ad punitum ⁊ ſic nõ placet deo. Non enim creauit
nos ad puniendũ.Comparat᷑ etiã ad meritum ſcʒ ad pre⸗
exiſte ntẽ culpam: ⁊ ſic eſt in ea manifeſtatio iuſticie ⁊ oꝛ⸗
dinis.⁊ ſic placet deo inqᷓtuʒ iuſtus ↄparat᷑ ad ſinẽ vel ef⸗
fectum.vtputa iuſtificatõeʒ rei.⁊ ſic placet ei inqtuʒ mile
ricoꝛs.Vndẽe in punitõe que eſt via ad iuſtificatõeʒ: relu⸗
cet iuſticia ⁊ miſeðia.⁊ ita eſt deo placẽs.⁊ talis fuit pena
circũciſio.nõ ergo delectat᷑ in pena inqtuʒ pena ſ̊ inqtum
iuſta.¶ Ad ulluo qð obijcit᷑.ꝙ nullꝰ punit᷑ pena ſenſus ꝓ

eulpa alterius.Dicendum ꝙ hoc veꝝ eſt vbi nõ eſt aliqua

ↄmunicatõ in culpa.nõ ſimiliter ẽ hic:qꝛ ↄmunicamꝰcum
parentibo in culpa: quẽadmodũ habentes ab eis naturaʒ
que eſt canſa culpe.¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ pcto oꝛiginali
non debet᷑ pena ſenſus ⁊c̃. Dicenduʒ ꝙ boc veꝝ eſt de illa
que eſt pena tm̃:⁊ nullo mõ purgatoꝛia xel via ad ſalutẽ.
vt illa que eſt in inferno. bene aũt debet᷑ illi pena vite pᷣſen
tis:que põt eſſe via ad ſalutẽ.q¶ Ad illud qð ſubdit᷑ ꝙ paꝛ
uuli nõ puniũtur in inferno niſi pena dãpni.Dicenduʒ ꝙ;
decreto dei pꝛimꝰhomo fuit reus duplicis moꝛtis:pꝛeuari
cando diuinũ pᷣceptũ Geñ.ij. Quacuq;ʒ die ↄmederis.glo.
Hede.duplex moꝛs ſignificat᷑.aie teo diſcedẽte:qui eſi vi⸗
ta eius.⁊ coꝛpoꝛis quã in finẽ vite accepit:ſᷣ ⁊ ſtatim neceſ
ſita tem moꝛiendi incurrit.pena igit᷑ oꝛiginalis attendit᷑ in
pena ſenſus:que attendit᷑ in pena moꝛtis ⁊ neceſſitate mo
riendi.⁊ pena dãpni que eſt carentia dei q;tuʒ ad eſſe gra⸗
tie ⁊ gloꝛie.neceſſitati em̃ moꝛiẽdi annexa ſunt incõmoda
que patit᷑ naturaliter homo ante moꝛtẽ. ꝓpter quod penã
ſenſus non patiũtur decedentes poſt moꝛtem in oꝛiginali
tm̃.quia igit᷑ decretum dei qᷓ;tum ad penam ſenſus non eſt
niſi ad moꝛtem:⁊ ea que annexa ſunt obnoxietati moꝛtis:
pena paruuloꝝ terminatur in moꝛte.¶ Ad aliud dicẽduʒ
ꝙ in figuram purgatõnis ⁊ redemptõnis humane future
ꝓ ſanguinem xpi: inſlitutum fuit ſacramentum hoc effaſi
one ſanguinis. Vnde Oꝛigenes ſuper epiſtolam ad Ro.
ſcriptum eſt in epiſiola.petri.j.ca.j. Quia redempti ſumꝰ
nõ coꝛruptibili pᷣcio auri ⁊ argẽti.ſed pᷣcio ſanguĩs vnige⸗

— —— — — — ᷣemm em --

N
tris
ang
des
ae⸗
ure
ede⸗
bg
tent
kauia:
ltra⸗
naſen
nonne
cores.
Pipen
dipn
Nen
lſo⸗
alter
lediun
renti.
rciͦ
lilp⸗⸗
eneg
alis
eel
eoa
Auura
pümis
benten
eüpin
nammi
innt,
penach
cremit
1opre
70
le⸗
unſe
tan⸗
tpena
Stum
ſus
aliqva
ncum
ataroz
ignani
deie
dſalut.
hiteßſen
topen
ndnz
grenari
Be
iell vi⸗
nneceſ
ndit in
atemo
ſega⸗
omnoc
opend

none
morms
dicidz
eſutmt
o Ko.
jſun⸗
nige

¶ Mueſtio

niti. Si ergo pꝛecio empti ſumꝰ vt ⁊ paulus aſtipnlat᷑:ab

aliquo ſine dubio empti ſumꝰ.cuiꝰerimus ſerui.qui ⁊ pꝛe
cium popoſcit qð voluit: vt de poteſtate dimitteret quos
tenebat.tenebat autẽ nos dyabolus cui diſiracti fneramꝰ
peccatis noſtris.popoſcit igit᷑ pꝛeciũ noſtrum ſanguinem
xpᷣi veruʒ:donec xpᷣi ſangnis daret᷑.qui tam pꝛecioſus ſuit
vt ſolus pꝛo omniũ redemptione ſufficeret.neceſſariũ fuit
eos qui inſtituebant᷑ in lege vnũquẽq; pꝛo ſe velut ad mu⸗
tationem quãdam future redemptõnis ſanguinẽ ſuum da
re.⁊ ꝓpterea nos pꝛo quibo ↄpletum eſt pꝛeciuʒ ſanguinis
xpᷣi.non neceſſe habemus pꝛo nobiſipᷣis pꝛecium.i.ſangui
nem circũciſionis offerre.q Ad illud quod ſequitur dicẽ⸗
dum ꝙ licut dictum eſt quia exiſtentibo in oꝛiginali ratio⸗
ne qua habent parteʒ maſſe peccatricis:debitoꝛes ſunt pe
ne nõ modo parentes eoꝝ. aũt ante legem purgati fue
runt fide parentum.hoc fuit ex habũdanti gr̃a laluatoꝛis
diſpenſantis: ⁊ ꝓuidentis eis de remedio mitiſſimo ꝓut
melius congruebat ſtatui illoꝛum. Pꝛet.ratõne qua circũ
ciſio ſacramentum eſt:debet in eo fieri cuiꝰ culpe eſi reme
dium.ablatio em̃ in iſtis non eſt ſignum ablatõnis in alio
4 Ao vltimum dicen dũ.ꝙ ſecus eſt xe lege euangelij:⁊ na
ture:⁊ lege moyſi.lex em̃ euangelica eſt ſex clementie ſiue
miſericoꝛdie. ꝓpter quod conueniebat ꝙ remedium oꝛigi⸗
nalis illa exiſtente non eſſet illatiuũ afflictionis ſiue pene
Currente autem lege nature mundus erat adhuc in etate
infantili:ꝓpter quod non conueniebat ꝙ remedium oꝛigi⸗
nalis eſſet illatiuũ afflictionis: ſed magis manſuetudine
quadam manuducens ſine leuitate vt infra patebit.ſ̃̊ lex
moyſi ſuit lex rigoꝛis:ꝓpter quod conueniebat vt in eo el⸗
ſet penalis curatio.

rticulus ſecũdus

Equitur inquirere de inſtitutõne circũciſionis
ex parte legis.hoc eſt qua lege currente fuit in⸗
ſtituta. inſtituta fuit currente lege nature.
patet Geñ. xvij. Item circũciſio nõ eſt ex moyſe vᷣ ex patri

bus Joõᷣ. vij. ſed omnia ſacramenta legis moy ſi erant ex

moyſe.igitur ⁊c.qſContra.illa ſacramenta dicunt᷑ ꝓpꝛia
alicuius legis que illa terminata terminãt᷑.ſed circũciſio
terminata eſt cum lege ⁊ ceſſauit ceſſante lege.4 Item nõ
numerat᷑ circũciſio inter ſacramenta legis nature:qꝛ non
erant niſi tria m hugo.ſcʒ decimatio.ſacrificiũ ⁊ oblatõ
igitur nõ erat de ſacramentis legis nature.¶ Item inſti⸗
tutio nõ ꝑtinebat ad legem nature: quia lex nature ↄmu⸗
nis erat omnibo.ſed circũciſio ꝓpꝛie data erat generi abꝛa
he.Nec ad legẽ ſcriptã:cum illa currente iudei eſſent infir
mi ⁊ carnales:⁊ vehemẽter afficiebant᷑ ⁊ cõdelectãdo dele⸗
ctationi pꝛolis ⁊ ↄpatiebant᷑ paſſioni. Vnde leſio in ipſis
⁊ in pꝛole poterat eſſe cauſa ſcandali 2 receſſus a lege.qð
patet.iiij.exo. Vbi legit᷑ ꝙ circũciſo filio moyſi dixit mat᷑
pueri ad moyſen ſponſus ſanguinũ.tu mihi es.⁊ dimiſit
eum poſtỹ dixerat ſponſus ſanguinũ tu mihi es ob circũ⸗
ciſionem. Nec ad legem euangelij hoc patet.(¶ Rñſio.di⸗
cendum ꝙ circũciſio fuit ſacrainẽtũ legis ſcripte:ſuccedẽs
ſacramentis legis nature.¶. Ad illud qð pꝛimo obijcit.di
cendũ ꝙ nõ fuit inſtituta currente lege nature quia erat le

gis nature:h̊ vt ipᷣa eſſet p̃ᷣparatõ quedã ad legeʒ moyſi:2-

vt eſſet exoꝛdiũ obſeruãtie legalis.Vnde hugo.Sacramẽ⸗
tum circũciſionis ante legis lationẽ datũ eſt.⁊ ꝑ ipᷣam q̃;
dam pᷣparatõ ad ſuſcipiendã legẽ facta eſt.⁊ alibi.q;uis ꝑ
moy ſen lex ſcripta data ſit ante moyſen:tñ obſᷣuãtia lega
lis in circũciſione exoꝛdiũ ſumpſit.Oicendũ igit᷑ ꝙ fuit ſa
cramẽtuʒ legis ſcripte.tñ inſtituta fuit ante legẽ ꝓgpt᷑ cau⸗

ſas pᷣtactas.ſcʒ vt in ipᷣa legalis obuãtia exoꝛdiũ ſumeꝛet

7 ipᷣ̃aʒ eſſet quedã pᷣparatõ ad legem ſuſcipiendã.4 Ad
illuo qð obijcit᷑.ꝙ nõ erat ex moyle.dicendũ ꝙ boc dicit:
quia illi nõ fuit datũ pᷣceptũ de inſtitutõne: ſ̊ abꝛahe ⁊ fi⸗
lijs eius cuʒ ipo.vnde hugo.Mandauit deꝰabꝛahe vt cir
cũcideret pellẽ ſuam.ſibi in ſignũ: poſteris in exemplum.
Av illud quod vltimo obijcit᷑ ꝙ inſtitutõ non ꝑtinebat
ad legem nature que omnibo erat ↄmunis.Dicenduʒ ꝙ vt

—

„

Beptima
tactum eſt. licet eſſet inſtituta currente lege nature:non ta
men inſtitutõ illa legis nature erat. Illa aũt currẽte 2 an⸗
te legem ſcriptã data fuit ⁊ inſtituta ꝓpter cauſas pᷣtactas.
7 etiam quatenꝰꝑ hoc ſignaculuʒ populus dei ab infideli⸗
bus diſcerneret᷑ vt dicit hugo. Pꝛius em̃ erat populꝰ cui
danda erat lex de cultu dei diſcernẽdus ab alijs: qꝙ; lex da⸗
ta illis.q Ad hoc quod addit᷑. ꝙ leſio vehemens poterat
eſſe cauſa ſcandali ⁊ receſſus a lege ⁊c̃. Dicendũ ꝙ hoc ve⸗
rum eſt niſi eſſet vtilitas ↄſequẽs.⁊ maxime curatõ apoꝛi
ginali.vnde ſicut mat quãtũcũq;ʒ diligit filiũ ſuũ:paciẽter
ſuſtinet ĩmo deſiderat ꝗ cauteriet᷑ vel ſcindat᷑ vt ſic curet᷑
a moꝛbo ꝑiculoſo.ſic fuit tunc.Sephoꝛa aũt abhoꝛruit ciꝛ
Eciſionẽ ꝗꝓpter grauitatẽ ⁊ in cõſuetudinẽ.⁊ ꝓpter hoc do
minus ꝓuide dedit pꝛimũ pᷣceptũ de circũciſione homini
ꝑfecio ſcʒ abꝛahe.aliter aũt de illis fuit qui erant legi ſub
iecti qui fuerunt aſſueti ad hoc⁊ alia legis ſtatuta:qui eti
am maxime gloꝛiabant᷑ ex hoc ꝙ fuerũt circũciſi.

rticulus tercius

Equit᷑ de inſtitutõe inquirẽ quãtuʒ eſt ex parte
tempoꝛis.⁊ videt᷑ ꝙ nõ debebat inſtitui tũ qñ
flfmuit inſtituta ſcʒ in tercia etate.qꝛ diſtinguutuꝛ
etates humani generis quẽadmodũ ⁊ diſtinguit᷑ etas ſin⸗
guloꝝ hominũ.ſ̊ illa fuit tercia etas humani generis.que
incepit ab abꝛahã. Sn illa quoq; etate nondũ fuerũt oĩno
foꝛtes homĩes ad grauia ſuſtinẽda.⁊ maxime in pꝛincipio
illius etatis.ſicut quãdo homo eſt in.xv.ãno.Circumciſio
aũt difficilis fuit ⁊ dura ad ſuſtinẽduʒ: & non tũc fuit pᷣci⸗
pienda.¶ Item ſi circũciſio fuit maioꝛis efficacie q; ſacra
menta legis nature ſcʒ decime ⁊ ſacrificia: quare nõ ſiatiʒ
poſt lapſum nature inſtituta fuit:¶ Itẽ quare differebat᷑
vſq; ad tempꝰabꝛahe magiſqᷓ; vſq; ad tempꝰ patrũ eiꝰ.vi⸗
detur ꝙ tꝑe noe debuit inſtitui qñ renouatõ q̃dã legis fa⸗
cta eſt ⁊ foꝛma viuẽdi ſicut pʒ Beñ.ix.ponã arcũ meũ ⁊c̃.
¶ Pꝛet. tũc inſtitutũ fuit ſignũ federis inter deũ ? hoĩem.
vnde Geñ.ix.Ponã arcũ meũ ⁊c.ſ̊ circũciſio ſilꝛ fuit pa⸗
ctum federis Geñ.xvij.erit pactũ meũ in carne vr̃a in ſe⸗
dus eternũ.4¶ Item ſi circũciſio fuit ſignũ ad diſtinguẽdũ
credentes a nõ credentibo.ſicut abꝛaha ⁊ pptus iſrł qui ex
ipᷣa ꝓceſſit ab infidelibo:videt᷑ ꝙ debuit dari circũciſio tẽ⸗
poꝛe patris abꝛahe ſcʒ thare.qui habitabat int chaldeos
qui erãt infideles:vel illoꝝ qui pᷣceſſerũt.¶ Itẽ querit᷑ q̃ꝛe
bis datũ fuit pᷣceptũ de circũciſione.ſemel Geñ.xvij.abꝛa⸗
he.ałs Joſue.v.ſcʒ ioſue.ij Itẽ quare ſuit datũ pꝛeceptuʒ
de circũciſione iſtis duabo ꝑſonis.¶ Rñiſio.dicendum ꝙ
circũciſio ↄueniẽter pᷣcipiebat᷑ in tercia etate.Ad cuiꝰeui⸗
entiam nota ꝙ circũciſio p̃cepta eſt in remediũ ↄcupiſcẽ⸗
tie carnalis.⁊ data cũ quadã grauitate ſiue leſione nõ mo
dica. Vnde ratõ quare data fuit in tercia etate nõ in pᷣma
vel ſcdᷣa ſumpta eſt ꝑ quãdaʒ ſilitudinẽ ad etatẽ hominis.
NQuãdo em̃ homo ẽ in infantia vel pueritia:nõ eſt aptꝰad
grauia ſuſtinẽda nec inſurgũt motꝰↄcupiſcẽtie in etate illa
In adoleſcẽtia aũt que eſt etas tercia pullulant motus il⸗
liciti:⁊ tunc incipit homo eſſe aptus ad grauia ſuſtinẽda
que ſibi imponũtur. In illa em̃ etate eſt foꝛtitudo homĩs
creſcens.⁊ ſᷣm ꝙ creſcit foꝛtitudo:ſᷣm hoc pᷣcipiũtur ei ma
gis difficilia. tum ratõne foꝛtitudinis inualeſcentis: tum
ratõne concupiſcẽtie inſurgẽtis.¶ Ad illud ergo quod pᷣ⸗
mo obijcit᷑ dicendũ ꝙ nõ eſt oĩno ſimile in etate hũani ge⸗
neris ⁊ etate ſinguli homĩs. Sʒ ſimilitudo attendit᷑ ĩ hoc
ꝙ poteſtas ↄgnoſcẽdi ſᷣm ſtatũ hũani generis magis ⁊ ma
gis creuit ſᷣm aꝑpꝛopinquatõeʒ ad xpᷣm:licʒ in aligbo ꝑſo⸗
nis magis habudaret in pᷣma etate vel ſcdᷣa ⁊ tercia q; in
quĩta.creſcẽte em̃ cognitõe:magis ⁊ magis ĩnotuit quãti
tas moꝛbi ⁊ vtilitas remedij. VUnde licet circũciſio eẽt dif⸗
ficilis valde qꝛ valde erat vtilis: ꝑ magnitudinẽ vtilitatis
temꝑat᷑ magnitudo grauitatis.⁊ iſta cognitõ foꝛtes effecit
ad grauia ſuſtinenda ſcʒ circũciſionẽ ⁊ alia grauia legis.
4 Ad alið dᷣm.ꝙ ſiẽ vult hugo.ↄueniẽs fu it vt ſᷣm ꝙ ma
gis ⁊ magis aꝑpꝛopinquauit aduẽtus ſaluatoꝛis.ꝙ ſigna
ſalutis euidẽtioꝛa eẽnt ⁊ media efficacioꝛa.tamẽ ↄueniẽs

ſuit vt eẽt multitudolſacramẽtoꝝ ſᷣm ꝓcelſuʒ tꝑm euidẽ⸗
tioꝛa in ſignificãdo:⁊ efficatioꝛa ĩ oꝑando:euidẽtiꝰſignũ
ẽ circũciſio aliqͥ pcedẽte.ſꝛetea ĩ puimo tꝑe moꝛbo recẽs
fuit et grauitas eiꝰ incognita.ꝓpt᷑ qð ↄueniẽs fuit vt ap⸗/
poneret᷑ leuis medicina ne egrotꝰreſpuẽt ꝓuidẽtiã. igit
medicꝰ lenẽ adhibuit medicinã.·ſ.fidẽ ſolã ſiue fidẽ cũ ſa⸗
crificijs ⁊ decimatõne. poinualeſcẽte moꝛbo ⁊ eiꝰ quitate
cognita: medicinã difficilioꝛẽ.ſ.circũciſionẽ.¶¶ Bo illuo
qð q̃rit᷑ ð dilatõe vſq; ad tp̃s abrabe.dðm ẽ ꝙ młtipler
ẽ rõ dilatõis vſq; ad tpᷣs abrahe.vna rõ ẽ pᷣrogatiua ſiðdi
eiꝰ.Geñ.xv. Credidit abrahã deo et reputatũ ẽ ei ad iu⸗
ſticiã: qꝛ cĩ habuit p̃rogatiuã ſidei: ↄueniẽs fuit vt ab eo
diſcretio fideliũ ab infidelibo inchoaret. Vñ.vij.iobañ
Aoyſes dedit vobis circũciſionẽ ibi glo.ciꝛcũciſio data
⁊ iĩ ſignu magne fidei abrahe.idẽ dic̃ glo.xvij. Geñ. ⁊· iij
ad Ro. A tꝑe aũt ade ĩ qͥ cepit oꝛiginale pctm. receſſeꝛat
hõ a deo magis et magis elongãdo ſe Fm diueꝛſa geneꝛa
pctoꝝ vſq; a d ſummũ ·ſ.pctm infidelitatis.ſic pʒ ex pꝛo
greſſu libri geneſeos.qꝛ ̊ ĩ abrahã incepit renonatio et
ad deũ appꝛopinq̃tio ꝑ fidei excellentiã: recte tũc data fu

it circũciſio.vt q̃ mediãte fiẽt diſcretio fidelium ab aliss.

ia rõ ẽ meritũ ꝑfectõis illiꝰobediẽtie.ꝓpter hoc autẽ
data fuit illi circũciſio:vt ꝓbaret᷑ illiꝰobediẽtia ⁊ obedi⸗
entis meritũ augmẽtaret᷑. Añ glo.xvij. Geñ. tr ibo ð cau
ſis pᷣcipit᷑ abrabe vt ꝑ obediẽtiã madati placeat:ꝑ cuius
p̃uaricatõem adã diſplicuerat ⁊c. Idẽ habr.iiij · ad Ro.
2. vij.iohᷣ.in glo. Itẽ qꝛ ei data fuerit ꝓ miſſio de xpᷣo na⸗
ſcituro de eiꝰſemĩe.bugo.Circũciſionis ſacramẽtũ ſemĩ
abrahe datũ ẽ.qtenꝰſingularis manẽt et diſcreta ð qua
rc naſceret᷑. Itẽ alia ẽ.ꝙ ipe pꝛimꝰfuit de colẽtibo deuʒ
gq ſeꝑauit ſe a colẽtibo ydola:vt geñ.xij. ꝓpter qð ↄueni⸗
ens fuit vt ab eo inciꝑet ſacramẽtũ diſtinctõis. Itẽ alia ẽ
rõ ꝓ niſſio hẽditatis.geñ.xxij. In ſemĩe tuo benedicẽtur
oẽs gẽtes.hec benedictio ẽ ꝑticipatõ hẽditatis regni.cõ
neniẽs eĩ fuit vt ab illo cui ꝓmiſſa ẽ hẽditas.ſ.obtinẽda ĩ
ſemĩe:inciꝑet diſtinctio tali ſigno ſiue caractẽ.cã ẽ:qꝛ il
li facta ẽ ꝓmiſſio pateꝛnitatis. Vñ geñ.xvij.i 2ꝛõ vocabe
ris vltra abram:h̊ appellaberis abrabã.qꝛ pẽem młtaꝛũ
gætiũ ⁊c.et pꝰ.ſtatuã pactũ meũ inter me et te ⁊c.⁊ loqꝗt
ibi de circũciſione.hec aũt paternitas nõ fuit ſᷣm carneʒ
ſolũmõ:h̊ ſᷣm ſpiritũ.vt igit᷑ oñderet᷑ ꝓmiſſio paternita:
tis facte intelligi debẽ ſᷣm ſpm̃ et nõ ᷣm carnẽ tm̃ ĩ ſigno
diſtinctiuo fiebat diminutio carnis.patʒ igit᷑ q̃ꝛe inſtitu
tio circũciſionis dilata fuit vſq; ad tpᷣs abꝛahe.Rõ autẽ
dilatõis magis referẽda ẽ ad ꝑſonã abrabe qᷓ ad tps illi
us.ↄueniẽter tñ fuit vſq; ad tpᷣs illiꝰdilata.Ex his patzʒ
qre nõ inſtituta fuit circũciſio ĩ tꝑe thare vel noe. vᷣ̊ fuit
Dilata vſqʒ ad tpᷣs abrahe.q¶j Ao h̊ qʒ q̃rit᷑ pꝰ.q̃re bis da
tũ fuit ſacramẽtũ circũciſionis.Dicẽdũ ꝙ tres ſunt cir⸗
cũciſiones.vna in carne q̃ ẽ ſacramẽtũ tm̃.alia a culpa ĩ
pjñti q̃ ẽ res ⁊ ſacramẽtũ.alia a coꝛruptõe ſiue miſeria ĩ
futuro q̃ eſt res tm̃. VUñ hugo.Tres ſunt circũciſiones.
Ena ĩ carne tm̃ exteriꝰq̃ ẽ ſacramẽtũ tm̃.due alie q̃ ſunt
res et virtus ſacramẽti. altera auteʒ fit in pꝛeſenti quã⸗
do aĩa ꝑ depoſitõem inigtatis circũcidit᷑.altera q̃ ĩ futu⸗
ro fiet qũ ꝑ depoſitõeʒ coꝛruptõnis circũcidet᷑ coꝛpꝰ.hec
hugo. In ſignũ igit᷑ duplicis rei huiꝰ ſacramẽti pꝛimuʒ
bis datũ fuit pᷣceptuzʒ de circũciſione vt dicũt. Sʒ qꝛ hac
rõe ⁊ ſacramẽtũ altaris bis ꝑcipi debẽt.aliter pt᷑ dici.ꝙ
circũciſio vtraq;.ſ.illa q̃ dat᷑ abrahe ⁊ q̃ dat᷑ Joſue: ſigt
vtrãq; circũciſionẽ. Illa em̃ q̃ fuit abrabe data. ſigt rõe
determinatõis tꝑis circũciſionẽ ſcõaʒ.Rõe vᷣo eiꝰ ꝙ ad⸗
dit᷑.aĩa cuiꝰpᷣputij caro circũciſa nõ fuerit ⁊c.⁊ qð pᷣmit⸗
tit᷑ circũcidẽs carnẽ p̃pucij:ſignat circũciſionẽ pꝛimam.
Sittr illa q̃ data fuit ioſue rõe eiꝰ dr circũcides ſecũdo
ſignat circũciſionẽ ſecũdã. Rõe vᷣo eiꝰꝙ dr. hodie abſtu⸗
li obpꝛobriũ egipti:circũciſionẽ pꝛimam ĩ q̃ tollit᷑ obpꝛo⸗
bꝛiũ oꝛiginalis pcti.ſõ potat at᷑ fieri ibi determmatio
tpis.qꝛ ꝓpter defectũ circũciſionis in deſerto pᷣcepta fuit
illa circũciſio.⁊ non tm̃ ꝓpter ꝑuulos:ĩmo et᷑ ꝓpter adul⸗
tos qui ia octauũ diẽ trãlierant.abrabe vo data fuit lex

¶ Circa pꝛamum

circũciſionis q̃ ſeruanda fuit vbiqʒ a poſteris qͥ ad ꝑuulos
cũ determinatõne illius tempoꝛis regulariter:licʒ in alio
tꝑe fieret inſta neceſſitate ſuꝑuemiẽte.qð ſignificatũ fuit ĩ
pᷣcepto datũ ioſue.Vel aliter põt dici.ꝙ pꝛimũ pᷣceptũ.ſ.
abrahe factũ fuit inſtitutõnis:ſecũdũ factũ ioſue cõfirma
tõnis:⁊ hoc qꝛ neglexerũt legẽ ciꝛcũciſionis vt dicit Aug.
4 Ad illud qð querit᷑.quare datum fuit pᷣceptũ de circũ/
ciſione abrahe ⁊ ioſue. Dicẽdũ ꝙ abraba geſſit tipũ xp̃i ĩ
via.ſicut enĩ abꝛahaʒ fuit pateꝛ multaꝝ gentiũ.i.pꝛĩa via
credendi vt dicit glo.geñ.xvij.ſic xpCᷣs.vnde inqtũ gerebat
tipũ xpᷣi viatoꝛis.datũ fuit ei pᷣceptũ de circũciſione:ꝗ oẽs
fideles genuit doctrina euãgelica.j.Jacobi.voluntarie ge
nuit nos verbo veritatis ⁊ ſacramẽtis gratie. Aug.ð ſpõ
ſo ſponſa naſcitur hec natiuitas ẽ ꝑ ſacramẽtũ.Joſue geſ⸗
ſit tipũ xpᷣi in patria q̃ ↄfert᷑ plena ſalus:ablata omni pe/
nalitate in reſurrectõne geneꝛali.Joſue igit᷑ exiſtens ĩ ter⸗
ra ꝓmiſſionis:geꝛebat tipũ xp̃i exiſientis in patria.vbi ab
omni pena ſuos circũcidet. Abrahã aũt gerebat tipũ xpᷣi
ꝑegrinãtis.circũciſio a culpa ꝑtinet ad terrã pegrinatio⸗
nis. In figurã igit᷑ duplicis circũciſiõis illis duobo datũ

fuit pᷣeeptu de circũciſione.
Membꝛu tercium

quitur de latione ſiue datione circumciſi⸗
onis. Et pꝛimo queritur de datione. Scðo
ex ꝑte eoꝝ ꝗbus data fuit.

Urticulus pꝛimꝰ
Verit᷑ ergo a quo data fuit ipᷣa ciꝛcũciſio at
data fuit a deo patʒ plane Geñ.xxij. Vbi dicit
dixit deꝰ ad abrabã.Tu cuſtodies pactũ meuʒ
2 ſemẽ tuum poſt te in generatõnibo ſuis.hoc t pactũ meũ
quod obſeruabiiis inter me ⁊ vos ⁊ ſemen tuum poſt te.
ircũcidet᷑ ex vobis omne maſculinũ.¶ Contra.cuʒ deus
non dederit legem ꝑ ſe ſᷣꝑ miniſtrũ.cum circũciſio ſit ini⸗
tiũ legis:videt᷑ ꝙ daꝛi debuit a deo ꝑ miniſtrũ vł q̃re non.
¶ Itẽ illa q̃ data fuerũt in lege in remediuʒ actualis pcti.
data fuerunt ꝑ miniſtrum ⁊ nõ ĩmediate a deo.a ſili videt᷑
ꝙ debeat eẽ ð remedio oꝛiginalis.¶ Reſpõſio.ꝙ circũci
ſio data fuit in remediũ oꝛiginalis pcti qð a ſolo deo ẽ ꝑ
meritũ paſſionis xpᷣi. Ad oſtẽdendũ ergo ꝙ a ſolo deo eſt
deletio oꝛiginalis culpe:data ẽ circũciſio a eo imediate ⁊
nõ ꝑ miniſirũ ſicut actuale.Ad oſtẽdẽdũ vᷣo ꝙ deletio cul
pe:ſimplłr ẽ a deo datũ fuit baptiſina xp̃ᷣi in qͥ fit deletõ om
nis culpe iĩmediate a deo.¶¶ Ad aliud dicẽdũ remedia
que data fuerũt in lege nõ fnerũt remedia culpe.qtum ad
opus oꝑatũ dico:ſᷣ potius ſatiſſactoꝛia.⁊ data in culpaꝝ
punitõʒ:nõ ĩ purgatõnẽ. ſic fuit circũciſio data ad purga
tõnẽ culpe oꝛiginalis.

rticulus ſecũdus

Equit᷑ de datiõe circũciſiõis ex ꝑte eoꝝ ꝗbo da
ta fuit.pꝛimo ̊ queritur ꝗbo data fuit qtũ ad
gentẽ. Secũdo ꝗbo data fuit qᷓtũ ad ſexum.

* * °

procedit᷑ ſic. videtur ꝙ non data fuit niſi ſemini abrabe.
Hugo. Circumciſio data non eſi niſi ſemini abrahe.vtĩ
carne ſigni ficarentur.qui in carne vnirentur.¶ Stem ali⸗
bi. Circumciſionis ſacramentum ſemini abꝛabe datum ẽ.
quatenus ſingulaꝛis 2 diſcreta maneret generatio de qua
xpᷣus naſceretur. ontra.moꝛbo fuit vniuerſalis:ergo
remediũ debet eſſe vniuerſale.¶ Item in lege nature erat
remedium vniuerſale ſcilicet fides ⁊ ſacrificia. ſimiliter ĩ
lege gratie: a ſimili videtur ꝙ in lege ſcripta.¶ Itẽ Geñ.

xvij. vbi datum fnit preceptum de circumciſione datum ẽ

non ſoluʒ abꝛahe ⁊ ſemini eius.ſed ⁊ veꝛnaculis ⁊ ſeruis
em ptitijs.¶ Item ibidem. maſculus cuiꝰ prepucij caro nõ
fuit circumciſa:delebitur anima illius de ꝓplo ſuo.qꝛ pa/
ctum meum irꝛitum fecit.Ecce ꝙ dicit abſolute 2 vniueꝛ⸗

— — — — ——

— — —

— — — –

nnlos
alio
furti
di..
firme
Dug.
alrch⸗
urmi
atig
Eredet
egis
taniege
g8ſp,
ſue ge⸗
nnipe⸗
giter⸗
wbiab
ipürß⸗
rmano⸗,
pdeli

mciſ

iod
Abidic
Ntünen
voctüni
npolte.⸗
cz dn
ſoſitini/
jrenon.
io peñi.
tivicet
circüci
doin
dot
eciant
eletocul
xleöon
femedia
Ftumen
nculper
pu

orgn
ititi
ſinn

K.

abrabe.
Nemali
datum
io Nqn
glisrerge
tureer
ſmlieti
iiGn
ee

¶ Nueſtio

ſaliter. maſculus cuius pꝛepucij caꝛo:non dicit maſculus
te ſemine abꝛabe.Ex quo videt᷑q omnes maſculos obli
gat ülð pᷣceptũ. IOtẽ glo.ſuꝑ illud.quia pactũ meuʒ irꝛi
tũ fecit dĩc.pactũ ði nõò ſᷣm opus ſᷣ ſᷣm oꝛiginẽ in pᷣmo ho
mine irꝛitũ fecerunt:in quo om̃es peccauerũt.vuſt igitur
glo.ꝙ om̃es illi fecerũt pactum di irꝛitũ:qui naſcunt᷑ cũ
oꝛiginali.Si igitur irꝛitatio pacti dei fuit cauſa quaꝛe pe
rire debeant incircũciſi.⁊ hoc ꝗa nõ adimpletũ fuit in eis
pᷣceptum de circũciſione: videt᷑ ꝙ om̃ibus hñtibo peccatũ
oꝛiginale datũ fuit illud p̃ceptum.¶ Item.ix.hiere.liſi⸗
tabo ſuꝑ om̃eʒ qui incircũciſum habet pᷣpucium ſuꝑ egi⸗
ptum et ſuꝑ iudam.et ſuꝑ edom et ſuꝑ filios amon et ſuꝑ
moab ⁊c̃. Obi glo.hiero.Aſdultitudo gentiũ maxime inde
⁊ paleſtine ↄfines vſq; hodie circũcidunt᷑.⁊ pᷣcipue egipꝑtij

et ydumei.amonite et moabite ⁊ omis regio ſaracenoꝛuz
qui habitant in ſolitudine. NHic patet et ex textu ⁊ ex glo.

ꝙ non ſolũ exercebat᷑ ritꝰ circũciſionis in ſemine abꝛabe
bᷣ ĩ alijs mitis.igr alijs fuit circũciſio ĩ remdiũ oꝛiginalis
ſicut ſemini abꝛabe.⸗ Iteʒ ꝙ meliꝰeſt ⁊ ꝑfectius deoẽ at⸗
tribuendũ.ſed vniuerſaliter/ ꝓuideri melius eſt quaʒ pꝑti⸗
culariter:igit᷑ hoc dei eſt igitur cum/ ꝓuidit homini in re⸗
mediũ oꝛiginalis ꝑ circũciſionẽ:circuciſio debet eſſe reme
dium generale.¶ Stem ratio quare baptiſmꝰ ſequit᷑ circũ
ciſionem eſt.qꝛ baptiſmꝰeſt ↄmunioꝛ et ꝑfectior. VHñ mgr
iiij.ſenten.j.diſt. vdeo mutata eſt circũciſio ꝑ baptiſmum
quia ſacrt̃m baptiſmi ↄmuniꝰeſt et ꝑfectiꝰ.Eadem rõne ſi
circũciſio ſegtur ſacramenta legis nature.et ſacr̃jm qð ibi
erat remediũ ↄtra oꝛiginale ĩmutatũ eſt ꝑ circũciſionem:
circũciſio debet eſſe cõmunioꝛ et ꝑfectioꝛ vel ſaltim ita cõ⸗
munis.¶ MRñſio.ſuppoſitis ſupdictis ſcʒ q; ↄueniebat ſa⸗
cramentũ circumciſionis dari abꝛahe.et rõniboꝓ hoc aſ⸗
ſignatis addenduʒ eſt.ꝙ fuit moꝛbo vniuerſalis: canſa tñ
moꝛbi nõ fuit vniuerſalis ſ̊ ꝑticularis.in remedium eꝛgo
moꝛbi vniuerſalis fuit data vniuerſalis medicina.̊ rati/
one cauſe q̃ erat ꝑticularis:fuit data ꝑticulario medicia.
E ꝑticulaꝛis fuit cauſa ptʒ.quia cauſa moꝛbi fuit coꝛru⸗
ptio ꝑſone ſingularis ſcʒ pꝛimi hoĩs.perſona em̃ eius coꝛ
rupta coꝛrupit naturã:ex cuiꝰcoꝛruptõne eſt coꝛruptõ ge
neraliter ꝑſonalis.⁊ ꝗa pᷣceptum datum fuit ade ⁊ per vi⸗
rum deſcenclit pceptum ad mulierẽ:om̃es deſcendentes a
viro obligati erant in viro.v.ad Ro.ꝑ vnum homineʒ in
hunc mundũ pctm intrauit ⁊ ꝑ pctẽm moꝛs.duplex ẽᷓ reme
dium ſtatutũ eſt. vniuerſale ↄtra moꝛbum vniuerſalẽ.cuʒ

dñs dedit ꝙ in fide ꝑentum cum ſacrificijs remitteret᷑ pec

catũ oꝛiginale. Item qꝛ in viro habũdauit cã coꝛruptiois.
qꝛ ꝑ virü tranſſuſa eſt coꝛruptio:ſtatuit dñs remediũ par
ticulare ↄtra cauſam ꝑticularem. boc aũt fuit in lege ſcri⸗
pta.et h̊ ↄueniebat fieri in lege illa:non in lege nature vel
euãgelij. lex nature ⁊ gr̃e ſiue euãgelij fuerũt vles.lex eniʒ
moyſi qtum ad ꝓpria fuit ꝑticulaꝛis ⁊ vnigeniti data.vñ
glo.ſuꝑ illud Exo.xxiij. Aſcende ad me diĩc.qꝛ lex tm̃ vni
ꝓpło ↄmittenda erat:euãgelij gra om̃ibo p̃dicanda:ad ac⸗
cipiendã legem ſolꝰmoyſes aſcẽdit.qdð debet intelligi qtũ
ad ꝓpria legis ſcʒ legalia:qꝛ qᷓtũ ad moꝛalia fuit vłis.ſed
illa nõ erant legis moy ſi ſed legis nature. Vñ lex ilia nõ
fuit niſi expſſiua ⁊ manifeſtiua legis nature qᷓtuʒ ad hec.
Sed obijcit᷑virtꝰcicũciſionis ſiue purgatio ꝑ circũciſi⸗
onẽ nullo mõ reſpicit cauſam moꝛbi ſiue illuʒ a quo eſt: H
potiꝰmoꝛbum.igit᷑ ex relatõne ad cauſam nõ debet recipẽ
ogruitatem: ſed ex relatione ad moꝛbũ.igit᷑ cum moꝛbus
erat vniuerſalis: ⁊c. Rñ.ꝙ hec ↄgruitas q̃ aſſignatur illi
ſacramento:eſt in ſignando nõ in efficiendo. Vnde licʒ ciꝛ
cuimciſio nõ reſpicit cauſam moꝛbi ꝑ efficaciaʒ: reſpicere
tñ ponit᷑ ꝑ ſignatõeʒ. vel põt dici vt dicit bug. Tres ſunt
circuciſiones. Ena in carne tm̃ que ẽ ſacrm.alie due que
ſunt res et virtꝰſacramẽti.altera q fit in pnti qñ aĩa ꝑ di⸗/
ſpoſitiõeʒ iniꝗtatis circũcidet᷑.altera q̃ in futuro fiet qñ ꝑ
depoſitõeʒ coꝛruptõis circũcidet coꝛpꝰ. SPrima igit᷑ eſt in
carne.ſcdᷣa in mente.tercia in coꝛpoꝛe.hec bug.ſᷣ tam cir⸗
cũciſio mentis q fit ꝑ depoſitiõeʒ inigtatis:qᷓ; circumciſio
coꝛpoꝛis que ſiet per depoſi:õem coꝛruptõnis:particula⸗

ſeptima

rio eſi.vt igitur congrueret ⁊ conſiguraretur ſignũ ſigna
to ⁊ ſacramentuz rei:oↄgruebat vt circuũciſio particularis
eſſet.¶. Si obijcit᷑ ratõne eadem q baptiſinus deberet eſſe
particularis.et ſacramentũ quod erat in remediũ oꝛigia⸗
lis in lege nature.Oicendũ ꝙ nõ eſt verum.quia ꝓpꝛie ſa⸗
cramenta legis ſcripte data ſunt in figuram. nde.j.Co
rin.x. Om̃ia ↄtingebant illis in figuram.¶ Et ſi obijcitur
ꝙ nullum debebat eſſe tp̃s in quo nõ eſſʒ vniuerſale reme
dium: ſicut vniueꝛſalis erat moꝛbus.Sicendũ ꝙ hoc veꝝ
eſt. VUnde in illo tempoꝛe licet circũciſio nõ eſſet vniuerſa⸗
le:erat tñ aliquid adiunctũ quod cum illo vniuerſalitatẽ
faciebat.fides enim cum oblatõnibo que eſt adiuncta cir/
cumciſioni.q̃ medicina adhuc durabat ꝓpter mulieres et
ꝓpter pᷣuentos:reddebat vninerſalem medicinã ↄtra moꝛ
bum oꝛiginalis pct᷑i et oꝛiginalis cõcupiſcentie.Ad quod
igitur obijcit.ꝙ moꝛbo fiit generalis igitur ⁊ remedium.
icendum quod ſic fuit ſcʒ reſpectu moꝛbi:quia in nullo
erat moꝛbus qui nõ haberet remedium licet nõ eſſet vnde
eſſet vnum remedium diſtinctum in ſe.et hoc bene ſufficie
bat et bene ↄgruebat. Ad illud quod obijcit᷑. per ſimile
in lege nature ⁊ lege ve.Dicendũ q; non eſi ſimile.quis le
ges ille nõ fuerũt vniuerſales hec autem ꝑticularis ⁊ vni
populo inſtituta.Vñ.vij.nũeri. Que eſt alia gens ſic in⸗

clita vt habeat cerimonias iuſtaq; iudicia 2 vniuerſaʒ le⸗

gem quam ego ꝓpono hodie ante oculos veſtros.⁊ hoc ba
bet᷑ in glo.pᷣdicta Exo.xxiij.¶ Ao illð qdð obijcit.ꝙ prece

ptuʒ de circũciſiõe fuit datum non ſolũ abꝛahe.ſᷣ et verna
culis et ſeruis.Dicendũ ꝙ reuera nõ tm̃ extendebat ſe ad

iudeos qui erãt de ſtirpe:led ꝗ erant de domo. et hoc pʒ ex
ſoꝛma pᷣcepti.dicit᷑ em̃ tam veꝛnaculꝰqᷓ empticius circum
cidetur et quicũq; eſt de ſtirpe veſtra.et hoc patet expᷣſſius
per expletõem pꝛecepti quam abꝛaham impleuit.dicit᷑ em
ꝙ abrahaʒ tulit omnes vernaculos domꝰſue 2 vniuerſos
quos emerat et circũcidit.Eſtimo tñ ꝙ pᷣceptum inq;tum
datum erat abrahe et ſemini eiꝰ:erat neceſſitatis.inqᷓtuʒ
alijs honeſtatis ſiue ↄgruitatis. Honeſtum eniʒ fuit ꝙ fa
milia cõfoꝛmaret᷑ dñno ſuo in cultu iuxta illud Ecẽi.x.Fᷣm
iudicem ꝓpli ſic et miniſtri eius.i¶ Ad illud qð obijcit᷑ qd
BGeñ.xvij.dicitur generaliter:maſculꝰcuiꝰ p̃pucij caro ⁊c
Dicendũ ꝙ intellectus illiꝰgeneralitatis ex r̃a anteceden
ti patet que eſt.circũcidetur ex vobis om̃e maſculinum.et
eodem.om̃e maſculinũ in generatõnibo veſtris circumci⸗
vetur. VUñ non om̃s obligat illud p̃ceptum. ſ̊ eos ꝗ erant
de ſtirpe abꝛabe:alijs tñ valebat circumcilſio ſi ſumerẽt ſi⸗
cut habetur in glo.Geñ.xvij.y ſin ahelem ⁊ vernaculos ñ
intendebat deus:tm̃ vt pᷣpucium carnis abꝛahe ⁊ ſobolis
eiꝰ circũcidẽt᷑.ſed ei quẽ a cũctis elegerat moꝛtalibo:eter⸗
ni teſtamenti munera ↄferebat. Unde paulus.Qon eniʒ
ſumꝰciꝛcũciſio ⁊c. Pꝛe.dat᷑ in illo pᷣcepto intelligi.ꝙ ſicut
pᷣuaricatio fuit generalis:ita remediũ om̃ibus viris vtile
et ſi nõ obligaꝛent᷑. ¶ Si vo querat᷑ vtrũ eſſent obligati ꝗ
nõ erãt de ſtirpe ad h̊ ꝙ circũciderẽt᷑.ita ꝙ ſi nõ eſſent cir⸗

cunmciſi peccarẽt mortaliter ſi eſſent de domo.videt᷑ ꝙ non

ſed dñs erat obligatus q̃ntuʒ in ſe erat ad illos circumci‚⸗
dendos ſi in domo vellent manere ne diſſonarẽt in ritu fa⸗
milia a dño. NHoc etiã videt᷑ extrahi Exoð.xij.vbi dicituꝛ
ꝙ opoꝛtuit prius vernaculũ vel empticiuʒ circũcidi ad h̊
ꝙ celebꝛaret phaſe.⁊ ita ſi volebat celebꝛare ritum condi
tionalr tenebat᷑. ¶ Ad hoc quod obr̃.de glo.illa.pactum
cei non ᷣm opus ſ̊ ᷣm oꝛiginem fecerũt irꝛitum ⁊c. Dicẽ
dum ꝙ glo. vult ꝙ illi quibo datũ fuit pᷣceptum de circum
ciſione fecerunt irꝛitũ pactum.i.manſerunt in originali.
quia nõ fuit illis alia via ſalutis. vñ debebãt ꝑire.vñ illi
quibo datũ fuit pᷣceptuʒ dicti ſunt irꝛitũ feciſſe pactum:qa
illis fuit H̊ͥ ſoluʒ remediũ.Ael aliter põt exponi et ałr vo⸗
cari cauſa ꝑditõnis.ſcilʒ ſᷣm ꝙ pactum dr ipᷣa circũciſio.
VUnñ geñ. xvij. Tu cuſtodies pactũ meum. intellige circũci
ſiones.vñ inter illos et deũ fuit circumciſio pactũ.i.refoꝛ

matio pacis ꝑ ablutõeʒ:vnde pactum dicitur quaſi pacis

actum.ſicut habet᷑ Exo.xix. Si cuſtodieritis pactuʒ me⸗
um.i.pacis actum dicit interlinearis quaſi diceret.ꝗ non

—
. 4

erunt eircumciſi de vobis.quia non obſeruant pꝛeceptum
circũciſionis qᷓ reformabat pacem vr̃am de offenſa oꝛigi⸗
nali ꝑibunt.¶ Ad illud qð obijcit de illo.ix.hiere.narꝛat᷑
cæ egiptijs ⁊ alijs ꝗ erant circũciſi.dᷣm ꝙ hoc nõ fuit.qa
illis data fuit circũciſio in remediũ: ̊ hoc fiebat ad imita
tionẽ ritus abꝛahe et indeoꝝ. ↄſideratis beneficijs dei iu⸗/
deis exhibitis.ſicut legit᷑ ꝙ multi de egiptijs exierũt ð egi
pto cũ bebꝛeis: viſis mirabilibo que dñs fecit ad liberatõ/⸗
nẽ hebꝛeoꝝ Exo.xiij.ᷣ et vulgus ꝓmiſcui ſexus innume/
rabile aſcendit cũ eis.¶ Ao illud qð obicit᷑.ꝙ deo qð me
lius eſt ſem ꝑ eſt attribuendũ.Dicendũ ꝙ boc intelligituꝛ
ſm ꝙ bonum generaliter dicit ↄditõnem oꝛdinis vel crea
turaꝝ adinuicè vel creaturaꝝ ad finem: non aũt fm q bo
nitas dicit rei ꝑfectõeʒ in ſe quia hoc ponere eſſet deſirue
re oꝛdinem generalem in rebus.qa ſi hoc:ſequeret᷑ omnia
eiuſdẽ ſpẽi vel generis eſſe equalia.Et dicit aug. Si om⸗
nia eſſent eq̃lia nõ eſſent oĩa:nibilom inꝰſᷣm ꝙ bonum die
generaliter ↄditõeʒ oꝛdinis:ſemꝑ qð eſt melius eſt ðo at⸗
tribuendũ.et ſic melius ẽ.quia maioꝛis ↄgꝛuentie in oꝛdi⸗
ne yt ꝙ aliquod ſacramentũ ſit ꝑticulare.aliud vniuerſa⸗
le ỹ ſi oĩa eſſent vniuerſalia. Ore. illa ꝑticularitas fuit
vt deſignaret᷑ ꝑticularitas cauſe que fuit in viro. nec pꝛo⸗
pter hoc tollebat᷑ vniuerſalitas remedij.¶ Ad vitimuz di
cendũ. ꝙ ſi baptiſmus ſeqtur ad circũciſionem rõne maio
ris ꝑfectõnis vel ↄmunioꝛis.hoc tñ nõ eſt cauſa geneꝛalis
oꝛdinatõnis:qꝛ non omne ſacr̃m ſequens erat ↄmuniꝰan⸗

tecedente illud:ſᷣ potius duplex ꝑfectio ſcʒ in euidentia ſi

gnificandi et efficacia oꝑandi.ſᷣm aũt hanc duplicẽ perfe
ctionẽ ſacramentũ legis ſcripte ſegtur oꝛdinate ſacramen
ta legis nature: et ſacramenta legis noue ſacramenta le⸗
gis veteris.

1.H. ij.
ca hoc quibo dari debuit qᷓtum ad ſexũ.et videt᷑ ꝙ ꝑſonis
vtriuſq; ſexus.ſicut moꝛbo fuit coĩs vtriq; ſexui: ſimiliter
et medicina debuit coĩs eſſe vtriuſq; ſexui.¶ Pꝛe.medicĩa
curatiua oꝛiginalis ? in lege nature et in lege euãgelij in⸗
diſtincte dabat᷑ vtriuſqʒ ſexui:a ſimili videt᷑ de medicina
curatiua oꝛiginalis in lege ſcripta.¶ Pꝛe.ſi circũciſio da
ta fuit.quatenꝰꝑ hoc ſignaculũ ꝓplus dei ab infidelibo di
ſtingueret᷑. vt habet᷑ a hHug.et a dama.vterq; aũt ſexꝰcon
tinebat᷑ in ppło dei: &̊ ⁊c. ¶ Pꝛe. ſi danda erat circumciſio
ꝑſonis alterius ſexus tm̃: videt᷑ ꝙ debuit potius dari mu
lieribo qᷓ; viris.ſicut a muliere erat initium peccati.Ecẽi
xxix.et plus erat in illa de defectu oꝛiginalis ſcʒ ꝓnitatis
igit᷑ illi debuit dari remediũ moꝛbi.¶ Item in lexu mulie
bri magis vigebat moꝛbus: igitur magis indiguit reme⸗
dio:igit᷑ cũ diui itas ꝓuidet vnicuiq; iuxta qð indi
.Rñſio. multiplex eſt ratõ quare magis congrue
ꝙ fieret in viro qᷓ; in muliere. Vna tacta eſt ſupᷣ.ſ.cor⸗
rupiio ꝑticularis ipſiꝰpᷣmi viri.lieet em̃ in om̃ibo eſſet ge
neralis ⁊ vtriuſq; ſexus:tñ erat ꝑticularis ⁊ ſolius ſerus
virilis.Alia eſt ex ꝑte ꝓpagatõnis moꝛbi.qꝛ ſcʒ talis ratõ
ꝓPagatõis pᷣncipaliter eſt in viro.qꝛ quod de viro deſcen⸗
dit rõnem tenet actiui. VUñ quia vir eſt cã deſcẽſus morbi
ad poſteros:ↄueniẽs fuit vt illi daret᷑ remedium ſicut ipᷣe
fuit cã moꝛbi.Item reatꝰoꝛiginalis fuit eternꝰvñ ↄuenie⸗/
bat vt eiꝰremediũ fieret ꝑcircularẽ ceſſatõneʒ q̃ ſignifica
ret eternitatẽ reatꝰ.qð nõ fieret ſi mulier circũcideretur.
Itez oꝛiginale fuit q̃ſi peim circulare·qꝛ ab aia pᷣmi hoĩs
ꝑuenit coꝛruptio in carnẽ.⁊ a carne iteꝝ in aĩaʒ deſcẽden
tis ab ip̃o. Item in pᷣmo hoĩe ꝑſona coꝛrupit naturaʒ:in
alijs natura ꝑſonã. Item alia ẽ ratõ.ſ.ſignatõ curatõnis
gĩe ꝑ circũciſionẽ hmõi ⁊ nõ carnis.vñ Hugo.Solis ma
ſculis data ẽ circũciſio carnis.qꝛ ſacra ſcp̃tura ꝑ maſculi
nũ ſexu aĩam: ꝑ muliebꝛẽ ðᷣo cernẽ ſignificare ſolet. vt vi⸗
delicet oñderet᷑.ꝙ illa exterioꝛ circũciſio aĩabo ſct̃iſicatõʒ
ↄtulit:ſ̊ carni nõ abſtulit corꝛuptõeʒ.⸗ Ad illud qð pᷣmo
obr.ꝙ moꝛbo indiſtincte ↄuenit vtꝛiqʒ ſexui ⁊c.DHðim ꝙ ⁊
ſi in moꝛbo nõ eẽt diſtinctõ:ↄueniẽs tñ fuit qð ĩ medicina
eẽt.cuiꝰrõ eſt.qꝛ circũciſio nõ fuit ſolũ data in remediũ ſᷣ

in ſignũ.magis aũt ↄogruebat circũciſionẽ fieri in viro ra⸗

tione qᷓ data fuit in ſignũ ꝙᷓ in muliere vt er dictis patet.

Ao aiiud qð obr ꝑ ſimile ſumptũ a lege nat᷑e ⁊ euãgelij
dom ꝙ nõ eſi ſile. qꝛ vt ſup tactũ eſt. ea q̃ erãt ꝓgꝛie de lege
ſcripta:nõ erãt data tm̃ ad efficendũ.ſ̊ potiꝰ ad ſigficãdũ
oĩa em̃ ↄtingebãt illis in figura. ꝓter h̊ rõ ↄgruẽtie qꝗ eſt
er pte ſigniſicatiõis: maxĩe ẽ attendẽda in illis.Sacr̃a at᷑
legis euagelij erãt ꝑſe ad efficiendũ.erãt em̃ ꝑſe data ĩ re

mediũ: no aũt in ſignũ. Sacr̃a vo leqis nature⁊ ſi inſtitu⸗

ta erãt nõ ſolũ in remediũ ̊ in ſignũ:erant tñ magis ↄfu⸗

ſa. nec ita diſtincte ſignificabãt ſic quedaʒ que erant legis
ſcripte. ꝓgreſſus em̃ in legibo quaꝝ ſacr̃a data erant ĩſi⸗
gnum ⁊ remediũ:erat ab im ꝑfectioꝛi ad ꝑfectiꝰ.lex em̃ na
turalis eo mõ qͥ dicimꝰſacra.ſcʒ decimas ſacrificia ⁊ obla
tiones fuiſſe legis naturalis: erat minoꝛis ꝑfectõnis qꝙᷓ lex
ſcripta.Vñ indiſtinctõ erat in ſacr̃is legis nature.qa ea⸗
tem exercebant᷑ in remediũ oꝛiginalis ꝓpter viros ⁊ muli
eres.a in remediũ oꝛiginalis ⁊ actualis in lege ſcripta di

ſtinguebant᷑.qꝛ alia exercebant᷑ ĩ remediũ hꝰa illiꝰ legis.

Vñ impfectio legis pᷣme reꝗꝛebat iſtã diſtinctõnez. ¶¶ Ad
illud qð obr̃.ꝙ circũciſio data fuit ad diſtinguenduʒ 76.
Sðm ꝙ vir ẽ caput mulieris.j.coꝛin.xj.ter qð ſufficie⸗
bat ad ꝓpłi fidelis diſtinctõeʒ ſi ignaculũ datũ viris:ſicẽ ad
H ꝙ hõ diſtinguat᷑ ab homiĩe ſignuzʒ diſtinctõis in capite.
Pꝛe. circũciſio data fuit in ſignũ diſtinctõis gẽtis iudeo⸗

rũ ex q̃ rpᷣc debebat naſci ab alijs.⁊ qꝛ pagatõ genealo⸗

gia ꝑ ſe attendit᷑ penes mares:iõ eis data fuit nõ mulieri
bus.4 Ad illud qð obr.ꝙ a mulieꝛe ẽ initiũ pcti. Ddðm ꝙ
intelligit᷑ de pcto actuali.ſᷣ a viro eſt initiũ tranſfuſionis
oꝛiginalis.vir eĩ habũdauit a muliere:qꝛ in viro fuit vni⸗
uerſalis natura. 4 Ad aliud qð obr. ꝙ mulier magis bʒ
de ꝓnitate ⁊ ita in illa eſt maioꝛ effecrꝰoꝛiginalis. Dicen⸗
dum ꝙ illud qð eſt coꝛruptõis in muliere:nõ eſt ca uſa pꝛi
ma coꝛruptõnis in poſteris.ſua em̃ ccꝛruptio nõ eſt trãſfu⸗
ſibilis ad poſteros.vñ illa nõ eſt cauſa tranſfuſionis ſicut
vir. vñ non de buit dari remediũ illud qð ꝑticulariter da⸗
tum fuit ↄtra moꝛbum ꝗ tranſſunditur.

—

qtur ingreꝛe de obligatõne circũciſionis.
Pꝛimo g̊ querit᷑ de obligatõne qtum ad ꝑ⸗

moꝛtui ante octauã dieʒ damnarent᷑. Quar
. rto fuerũt damnati.
rticulus primus
Veritur ̊ pꝛimo quos obligabat pᷣceptum de
ircumciſione.vtrum ſcʒ omnes deſcendentes
ab abꝛabam. ſic videt᷑ · Geñ. xvij. expꝛimit

pꝛeceptũ de circumciſione datum abꝛabe et ſemini ei?ſim

pliciter nullo excepto.dicit᷑ enim ibi. Ponã pactum meũ
tecum. eriſq; pater multaꝛum gentium. Pactũ autem il⸗
lud fuit de circumciſione. vnde infra eodem.hoc eſt pactũ
quod obſeruabitis inter me et vos et ſemen tuum poſt te.
circumcidetur ex vobis omne maſculinum. datum igituꝛ
fuit pꝛeceptũ de circumciſione inqtum erat pater multa⸗
rum gentiũ.ſed ex ea ꝑte qua de eo ceſcendit ſolum popu⸗
lus iſrael nõ fuit pater niſi vnius gẽtis ⁊c.¶ Contra.gre.
dicit ſuꝑ ꝓlogum Job . ꝙ ipſe fuit te ſtirpe abꝛabe. ga de⸗

ſcendit d eſau: nec tñ legit᷑ circumciſus: igit᷑ non tenebat᷑
ñſio. ꝙ non omes deſcendentes ab abꝛaham obliga⸗
at p̃ceptum dæ circumciſione. ſed ſolum illos qui erant
c domo abrahe. vt yſmahel tenebat᷑ ſimiliter eſau. vᷣ de⸗
ſcendentes ab illis non tenebant᷑. Illi em conuertentes ſe
ad cultũ alienũ ſeꝑauerũt poſteros ſuos a domo abꝛahe.
ſ omes ꝗq ꝑmanſerũt de domo.vt ꝗbo data fuit fra ꝓmiſſa
7 pfr̃es eoꝝ obligati fuerũt.⁊ nõ ſolũ illi ꝑ quos deſcendit
generatõ ab abꝛahã od xpᷣm: quia tũc ſolũ illi & tribu iu⸗
da obligati eſſent. VUñ in ſignũ hurꝰin inſtitutõne paeti de

circũciſiõe: ꝓmiſſa fuit abꝛabe terꝛa chanaã.vñ geñ. xvij.

ſonas. Scðdᷣo ꝙtum ad tpᷣs. Lercio vtrum

¶ Nneſtio vij.

vorn ſiatuã pactũ meũ inter me ⁊æĩter teꝛ⁊ inter ſemẽ tuum polſi videtur ꝙ, vbi in pꝛecepto expꝛimitur tempus: q pꝛeceptũ
atet. te in generationibo ſuis federe ſempiterno. daboq;ʒ tibi et illud obligat ad tempus.YJtez ioſue. v. in glo. dicitur. ꝗ;
geli ſemini tuo pote terꝛã ꝑegrinatõnis tue.⁊ pꝰdicit᷑.tu q̊ cu inobedientes erant legi vagantes ꝑ deſertuʒ. quia nõ cir⸗
dlege ſtodies pactũ meũ ⁊ ſeinẽ tuũ pꝰte.Ecce ꝙ cuſtodie pacti cumciderũt filios ſuos. ſed inobedientia impoꝛtat tranſ⸗
idi pᷣmiſit ꝓmiſſionẽ.ſic inſinuans:q; quibo fnit pmiſſio:tene greſſionem pꝛecepti:igitur tpᷣs cadebat ſub pᷣcepto. 4¶ Itẽ
ezeſt rent᷑ cuſtodie. Om̃es aũt deſcendentes de iacob tenebant᷑ vt dicit hug.tres erãt circumciſiones. Ina in carne:alia
cfagt om̃ibo em̃ illis facta fuit ꝓmiſſio terꝛe vñ debebãt diſceꝛni in mente:tercia in coꝛꝑe.ſed pꝛima ſignat ſcdᷣam ⁊ terciã
unire a gentibo ꝗ alios ritꝰhẽbant.Bicenaũñ igit᷑ ꝙ illi g fuerũt ſimiliter et efficit. & auũt efficit ſcdᷣam planũ eſt. ꝙ teꝛciã:
liſlitu⸗ de domo abꝛahe vt yſmahel et alij: tenebant᷑ legi circum ꝓbo. Quod eſt cauſa cauſe eſt cauſa cauſati. ſed ſecunda
is ſ⸗ ciſionis.pᷣ alij ꝗ nõ fuerũt de domo abꝛabe nõ tenebant᷑:qꝛ circumciſio.ſ.depoſitio inigꝗtatis a mente:eſt cauſa tercie
htlegs pres ↄuertentes ſe ad aliũ ritũ filios alienauerũt a domo ſcʒ depoſitõnis coꝛruptio a coꝛꝑe.igit᷑ pꝛima circũciſio eſi
untiſß abꝛabe. vñ geñ. xxv.due gẽtes ſunt ĩ vtero tuo ⁊ duo ꝓyli. Eauſ teric:eumn ſit A rien igirur pꝛima circũciſio
eñ̃ I ſe „ caula et ſignũ tercie.ſed hoc nõ eſt niſi roõne tempoꝛis.igr
ian GS rtic us ec undus tempꝰpncipaliter fuit in pᷣcepto ſiue de ſubſtantia pcepti.
sile Eatur inqreꝛe de obligatõne circuciſionis ꝙ⸗ Item determinatõ termini coartat ſuppoſitũ termini. vt
agen tum ad tp̃s. Primo g querit᷑. ſi obligatio illa ſi dicat homo muſicus diſputat: termin ſubiectꝰnõ ſuppo
amuli terminahat t's aliquod. Scðdo ſuppoſito ꝗ nit hominẽ in ſua ↄmunitate: ſ̊ hominẽ muſicum. Sz ſiẽ
npadi ſic: queri ſi tpᷣs illud cadebat ſub obligatõne. tenmii ſinieelten aten ſua tebninatne:ſitniltter
Pſec j 4 4 t act copulatiuꝰſua. Igitur cum pᷣcipitur circũcidi non
critur ita E Pꝛi/ . S. f. ſimpliciter ſed die. viij. eterminatio appoſita coartat actũ
dizn. mo. ſi obligatio illa tetermina bat aliqð tp̃s. ſic videt᷑ copulatũ m agruentiã determinatõnis. et ita nõ pꝛcipu
ſiſfce gen. xvij.cum dr infans octo dierũ circucidetur. ¶ Cõtra. tur circũciſio ſimpliciteꝛ: ſ̊ circũciſio tempoꝛe tali.Ex his
ſe tpᷣs baptiſmi nõ fuit dterminatũ qui eſt remediũ oꝛigia⸗ videt᷑ ꝙ dies. viij. erat de ſubſtantia pᷣcepti.ſi ontra. di⸗
cir. lis peti: ſimiliter nec debuit vterminari ips circũciſionis cit Hug. vt oſtendetur ſacrm circũciſionis quẽadmo
len Ael ſi ſic:qre magis buiꝰꝙᷓ üliꝰ. ¶ Ytem in lege nature re dum pꝛima ſacramẽta ad voluntatẽ ꝓpoſita:ſed ex neceſſi
elin mediũ oꝛiginalis nõ fuit determinatũ ↄditione tꝑali. q̃re tate exequendũ pꝛeceptũ ↄmuniõe firmat᷑. cum dr maſcu⸗
liet igitur in lege moyſi. 4 Itez que fiebant in lege ſcripta ad lus cuiꝰpꝛepucij caro circũciſa nõ fuerit:ꝑibit anima illiꝰ
purgatõeʒ actualis:nõ determinabũt tps aliquod:ſimili⸗ e ꝓlo ſuo. Hec hug. igit᷑ cum oↄminat᷑ nõ circũciſo octa⸗
ac ter videt᷑ ꝙ nec debeat de remedio otra oꝛiginale ¶ Rũñſio uo die. ſed nõ circũciſo ſimpliciter: viij. dies nõ cadit ſub
ſions Nerx ſcripta tẽpalis fuit⁊ veritas legis tranſitoria. ꝓpter p̃cepto:ſed circumciſio in tali membꝛo. In Geñ.em̃.xvij.
ittn⸗ quod ↄueniẽs fuit in huiꝰrei ſignificatõem ſacr̃m legis il in ↄminatõne nõ opꝛebendit᷑ tp̃s:ſed ſolũ circũciſio ⁊ mẽ⸗
noge lius m tps determinari. ⁊ marime illud ſacr̃m quod fu⸗ brum circũcidendũ.¶¶ Item pm ſucceſſionẽ tpis maiorem
Dim it exoꝛdium obſeruãtie legalis. ſcʒ circũciſionem:vt nihil ⁊ fides ſucceſſit in maioꝛi diſtinctõne.eodem modo ⁊ ſaẽ⸗
bnuſant qð nõ ſemꝑſᷣ quodã tpe fieri debuit ſignificaret᷑ ler ad tẽ⸗ menta fidei.igitur cum ſacrjm baptiſmi ſuccedit circumci
ſtmniſp pus vuratura et nõ ſemꝑ ꝑmanſura. nõ ſitr eſt de lege xp̃i ſioni: debet magis diſtingui ꝙᷓ circũciſio. igitur cum ba⸗
nisſicu cuiꝰveritas ꝑpetua eſt Math.xxiiij. Celuz et terꝛa tranſi⸗ ptiſinus nõ diſtinguit᷑ additõne tꝑis neq; alio mõ:̊ ſim⸗
lier da⸗ bunt vba aũt mea nõ tranſibũt.⸗ Ero.xxv.facieſq; ſupꝛa pliciter datũ eſt pᷣceptum de baptiſmo. ſimiliter dʒ eſſe de
coꝛonã ⁊c̃.glo.eterna dei ſapia quã pᷣdicant nec incipiẽs circũciſione. ¶ Item vagantes ꝑ deſertũ nec circũciderũt
nec deſinens eſt. Quia igit᷑ veritas euãgelij ppetua eſt nõ filios nec puniti fuerũt.nec arguti ꝓpter illaz omiſſioneʒ:
tꝑalis:nec ſacramenta legis eusãgelice debent dria tẽꝑali ſͦ lex puniebat tranſgreſſoꝛes legis et pᷣceptoꝝ dei: igitur
. Iterminari. Silr dicenduʒ eſt de veritate legis nature qᷓ tempus nõ fuit te ſubſtantia pcepti. pumiti em̃ fuerũt gꝛa
ſonis fuit ꝑficienda non tollenda generaliter:ꝙ̊ quia veritas le⸗ uiter ex tranſgreſſione diuini pcepti in alijs ſicut ꝓpter oꝛ
nad gio ſcripte qᷓ fuit vmbꝛa vlł figuꝛa. Heb. x. Rex ẽ vmbꝛa fu dinatõeʒ vituli. xxxiij. Exo. Silr ꝓyter tranſgreſſionẽ ſab
ptrem turoꝝ tꝑalis fuit et deſitura in tempoꝛe. veritas legis na⸗ bati. ſicut ꝗ collegit ligna in ſabbato.xv.i Qũe. Mon autẽ
OQuar⸗ ture et gr̃e nequaqꝙᷓ. et ideo ñ debuerãt ſacramenta illa fuerũt puniti ꝗpter omiſſionẽ circũciſionis: vñ nõ videtuꝛ
dari ſub diſtinctõne tẽꝑali.¶ Ad illud qð obr̃.q̃re ſacr̃m ꝓ omittendo traſgꝛeſſi ſunt pceptuʒ dñi.¶ Rñdeo.qꝙ tp̃s
quod fuit in remediũ oꝛiginalis fuit datũ ſub diſtinctõne cæterminatũ ad circũcidendũ ſcʒ.viij. dies cadit ſub pꝛece
tꝑali: nõ aũt que fiebant in remediũ actualis vt hoſtia p pto.Nð pʒ ꝑ aug.d.O in deſerto nõ circũcidẽtes fuerũt
puund peto et delicto.Dicendũ ꝙ quia pct᷑a actualia paſſim et ĩ⸗ inobedientes legi.v.ioſue. YItem hoc hr̃ ab bug. Itẽ ioh.
undend diſtincte fiebant ꝗᷓ habebant neceſſe purgari:nõ decreuit vij. Si circũciſionẽ accipit hõ in ſabbato vt nõ ſoluat᷑ lex
erpin lex illoꝝ purgationes fieri niſi in tꝑe quo fierent: ne aliq̃ moyſi.q.d. Circumciſio fiebat in ſabbato qñ. viij. fuit ſab
nietſn modo ꝓmitterẽt aliquẽ moꝛari in pcto ſuo: nihilominus batum nec ſolueret lex q̃ hoc pᷣcipit. Item ibi dĩc glo. quõ
wum mi eront quedaʒ piacula ſiue ſacramẽeta.qᷓ ꝓpter quotidiana iubemini vacare: ſi occurꝛit.viij.dies iubemĩ circũcidere
Gtrmi⸗ peta qͥ vitari nõ poterant fiebant. ſicut aqua expiatõnis bec glo. Sʒ duplr erat aliqd de ſubſtantia pcepti in ſacra
ſtpocuũ rix. Aueri.et de hirco emiſſario Leui.xvj. que fiebant.x. mentis. vel ita ꝙ erat m neceſſitatis efficacia: ſicut fora
polte. Buppoſ ibidem habetur. eboß in haheiſino it de ſubnärig 4 a ꝓ nõ erat e⸗
ginn „ II L ceſſtatis ad efficaciã ſ̊ neceſſitatis ad obſeruãtiã. i. traſ⸗
n 2 210 ppoſito 1 0 que S. ij . gieſſio eẽt ſi nõ obſeruaꝛet᷑.⁊ hoc mõ vltimo fuit.viij.dies
pon ritur. Si tps cterminatũ cadebat ſub obligatiõe: hoc ẽ. de lubſtantia pcepti nõ pꝛimo. VUnde nõ ſuit neceſſitas ad
ragr. ſi dies. viij. ꝗ eterminateſt ad exequendũ pᷣceptuʒ de cir obſernandum niſi di atoꝛie. aliter fieret nõ nccitatis
ad cumciſione:fuit de ſubſtantia pcepti. ſic videt᷑.qꝛ geñ. ad efficiendũ.¶ Ad illud igit qð obijcit᷑ · ꝙ nõ pᷣcie bat᷑ di⸗
enehit xvij. vbi datur Pceptuz tæ inſtitutõne: fit mentõ de tẽꝑe ſiẽ es. viij. ſub om atõne. põt dici ꝙ intelligit᷑ tᷣs vbi ſuꝑad
obiig⸗ ipſo actu: vñ ibidem dr infans octo dieꝝ circumcidet᷑ ditur ↄminatõ. Uñ ſic ſuppleri littera dʒ Geñ. xvij. Mda⸗
ſern Mem in pcepto de circũciſione fit mentio de tribus.de ſculus cuiꝰppucij caro circũciſa nõ fuerit.viij. die. delebi⸗
wucsr iplo circũcidendo:de tẽꝑe:de mẽbꝛo in q̊ͥ exercendus erat tur aĩa illiꝰ.ñ in lr̃a.lxx.dr. Incircũciſus maſculꝰcuiꝰ
an. 4 aetus.qa pᷣceptũ fuit vt maſculꝰcircũcideret᷑.2. vij. die. et nõ circũcidet᷑ caro ppucij.viij.die:ꝑibit aĩa ⁊c. Vel aliter
nn in carne pꝛepucij.ſed duo cadunt ſub pᷣcepto ſcʒ quis cir⸗ põt dici. pᷣceptũ de circũciſione q;tum ad octauã dieʒ *
iuc cuicidendus ⁊ in quo membꝛo igitur et terciũ. ¶ Itez eſt fuit neceſſitatis ad obſeruandũ: nõ ad efficiendum. pena
mnn obligatio voti et eſt obligatio pᷣcepti.ſed in voto nõ ſolum aũt inflicta ſcʒ ꝙ ꝑibit de ꝓło qꝛ irꝛitũ fecit pactũ: nõ eſt
nn eſt obligatio ad illud quod vouet᷑:ſed ad tpᷣs impletõnis pena tranſgreſſoꝝ beſt incircũciſoꝝ. ꝓpter qðᷣ nõ opoꝛte⸗
voti.vt ſi quis vouerat ſe intrare religionem infra annũ: bat ibi mentio fieri de pena.pena em fuit alia nõ recipien
c obligat ſe ad intranduʒ. ad intrandũ tali tꝑe.Similiter tibo circũciſionẽ: ⁊ alia nõ circũciſis.¶ Ad aliud qð obf.

—

ꝙ ſacramenta ſuccedunt per maioꝛem diſtinctionem ⁊c.
ERñſio.ꝙ ratio diſtinctõnis temꝑalis ipius fuit ſignatio
ſine pᷣfiguratio. Signatio vel pfiguratio ꝓria erat legis
illiꝰ. in quo om̃ia ↄtingebant in figura. Corin · x. h̊ legis
euangelij ꝓpꝛia veritas erat.vñ diſtinctio tꝑalis nõ ſucce
cebat eſſentialr cum ſucceſſione ſacroꝝ ſed diſſinctio xfe⸗
ctõnis in ſignificando ⁊ efficiendo. Ad illud qð obijcit.
ꝙ vagantes ꝑ deſertũ nõ fuerũt puniti ⁊c. Dicendũ ꝙ fu⸗
erũt quedã pᷣcepta in lege que nõ receperut diſpenſatõem
ſicut cultus vniꝰ cei obſeruatõ ſabbati.⁊ alia moꝛalia pꝛe
cepta.ſcʒ decalogi.vñ bec tranſgreſſi puniebant᷑ m taxa⸗
tionẽ legis.vᷣ pᷣceptum circũciſionis ꝙtum ad tps recepit
diſpenſatõeʒ.et canſa diſpenſatõnis fuit nccia.q; cum c
ſtra neceſſe hẽbant mouereſe ad motum colũne ignis et
nubis ꝗ motus erat incertꝰ.ſ̊ opoꝛtuit tũc incireumciſos
moneri cuʒ maximꝰdoloꝛ erat circũciſis pluribo diebo:ex/
ponerent᷑ diſcrimiĩ et ſic circũcidentes maninijcerẽt in ꝑ⸗
nulos ſuos vel ſibi ſi ſe circũciderent. 4 Si obijcit᷑ ꝙ erãt
inobedientes legi ſicut dicit aug. Dicendũ ꝙ plus er ne⸗
gligentia vel exr ↄtemptu inobediens fuit: nibilominus 8
diſtenſatione fuit ꝙ moyſes ⁊ alij ꝗ ̃erant nõ pᷣceperunt
puulos circũcidi. Anð maioꝛibo facta fuit pma diſpenſa
tio iuxta voluntatẽ dei qᷓtuʒ ad actũ circũciſionis: 2 alijs
quodammodo mediantibo illis.ſ.quia nõ indixerũt alijs
circũciſioneʒ debere tũc exerceri: nibilominꝰnõ curantes
circũcidere pꝑuulos vel ex negligentia vel ex otemptu: trãſ
greſſoꝛes erãt. Dicendũ igẽ ꝙ ꝙtũ ad actũ circũciſiõis p⸗
ſongatõ fuit ꝑ diſpenſatõeʒ ſicut fuit de celebꝛatõne paſce
nõ pᷣparatis ¶ Mũe.ir. Diſpenſatõ aũt iſta bñ inotuit ma
ioꝛibo. quia ip̃is exiſtentibo in ceſeꝛto:oñdit illis dũs que
erãt facturi. tũc aũt nõ oñdit illis ꝙ circũciderẽt ſe cũ in⸗
certi eſſent de motu columne. ꝓpter qð certi erant ꝙ ex di
ſpenſatõne dñi licuit illis ad tpᷣs ſuꝑſedeꝛe.

rticulus tercius

qtur vtrũ moꝛtui añ. viij. diem incircũciſi fu
eruũt damnati. ſic:videt᷑ ꝑ ſimile. Statuto
baptiſmo:quacũq; cauſa vel occaſione vcede⸗
ret aligs ꝑuulus nõ baptiʒatus damnareĩ.a ſimili videt᷑
hB. vñ Me. Qui nũc ꝑ euangeliũ ſuũ terꝛibiliter ⁊ ſalubri⸗
ter clamat. ¶ Aſi ꝗs renatus fuerit ex aqua ⁊ ſpũſancto nõ
intrabu in regnũ dei: dudum clamauit ꝑ ſua m
ma cuiꝰp̃pucj caꝛo circũciſa nõ fuerit ⁊c ¶ Contra. Hu
go. Aldaſculi ꝗ in moꝛte pᷣuenti ad octanam diem pueni⸗
re non poterũt.⁊ ob hoc ſine circũciſionis ſacramento ab
bac vita deceſſerũt: ſola fide ꝑentum cuʒ oblatõniba et ſa⸗
crificijs nõ impꝛobabiłr ſaluati eſtimant᷑.et hoc oſtendit
Hug.qꝛ alit᷑ miſerabilioꝛ eſſet ſexus virilis qᷓ ſexus femi
neus.Añ hug.pcipue ne miſerabilioꝛ hic ſexꝰgenus appa
reat et ei piudicet᷑ in illo a qͥ alter ſexus abſolutꝰ oĩno fu⸗
iſſe ↄꝑatur. ¶ Pꝛe. in pcepto determinat᷑ tpᷣs cũ dr.infans
viij. dierũ circucidet᷑: ̊ nõ fuit tranſgreſſio añ tempꝰ illud
¶ Item querit᷑ ſi ꝑuuꝰ nõ eſſet circuciſus q̃liter fecit irri⸗
tum pactum dñi:cum non hẽat poſſe ſui vel vſum rõnis.
OPꝛe. qð eſt pactũ qð irritũ fecit puer vel diſſipauit: cuʒ
nullũ inierit cũ dño.¶. Pꝛet᷑.ponat᷑ ꝙ abꝛabã inierat pa⸗
ctum cũ dño de circũciſione.nunqꝗd illi de ſtirpe ſua tene⸗
bant᷑ anteiᷓ vſuʒ rõnis hr̃ent.nec puniri debebãt. ꝓpt alie
num ita vt peccarẽt niſi ſolo oꝛiginali pcto.Cuʒ ̊ ex omiſ
ſione circũciſionis ex pᷣcepto abꝛahe nõ ↄtrahat᷑ oꝛiginale
perᷣjt ſ̊ ex pcto ade:reſtat ꝙ ꝑuulꝰnõ dʒ dici diſſipatoꝛ te⸗

ſtamẽti anteqᷓ; hẽat vſum rõnis ꝓpter aliquã obligatönem

pentũ: niſi fuerat pter obligatõneʒ factã ade. Rñ.ſine
pᷣiudicio.qꝙ ſicut vult hug.ꝑuuli ꝗ moꝛiebant᷑ an diẽ.viij.
ſaluati fuerũt in fide ꝑeniũ cũ oblatõniba ⁊ ſacrificijs: dũ
tñ nõ circũcidebant᷑ niſi qꝛ pceptũ ſuit die.viij.de circũci
dendo:nec ex aliq̊ͥ ↄtemptu obmittebat᷑.¶. Ad illud quod
obijcit᷑ baptiſmo ⁊c.dõm ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ baptiſmuʒ
ſimplłr fuit inſtitutũ ſine om̃i aditõne tꝑis:ciꝛcũciſio non.
Vñ dom ꝙ ſicut nõ baptiʒ atꝰ puulꝰdamnat᷑:ſic nõ circũ⸗
ciſus moꝛtuꝰpꝰſtatutũ tpᷣs.et ſic intelligit᷑ verbũ bede.tał

eniʒ dicit᷑ irꝛitare pactũ.i.pᷣceptum de circũciſione: ſcilʒ g
tꝑe ſtatuto iuxta qð pactũ eſt: pᷣcepiũ no adimplet:niſi di
ſpenſatõne diuina fuerit p̃ᷣtermiſſum. In deſerto autẽ fuit

diuina auẽtas diſpenſans.qꝛ in deſerto erãt in qͥ nõ pote⸗

rant gentibo ↄmiſceri nec indigebãt diſtingui. Pꝛete.dñs
volebat ꝓpter figurã circũciſionẽ differꝛi.vt vna generalis
circũeciſio fieret in terꝛa ꝓmiſſionis:in ſignũ illiꝰ q futura
erat in patria. 4¶ Ad illud qð obijcitur. qliter ꝑuulꝰfecit
pactũ dñi irꝛitum ⁊c̃. Dicendũ ꝙ ſᷣm aug.in li . xxj. de ci.
dei. c. xxvij. ꝗ mouet hanc queſtõeʒ ⁊ vtit᷑ l̃a.lxx.q talis ẽ·

qꝛ pactũ meũ diſſipauit. Eñ dicit.ſi dixiſſet qꝛ teſtimoni⸗

um meũ diſſipauit:nõ niſi de illa circũciſione intelligi co⸗
geret. Nũc vᷣo ga nõ expꝛeſſit cuiuſmodi teſtamentũ ꝑuu⸗
lus diſſipauerit libeꝝ ẽ intelligẽ de iſto teſtamẽto dictũ c
diſſipatio ꝑtinere poſſit ad ꝑuulum. Si auteʒ quiſq hoc

—

nõ niſi de iſta circũciſione eſſe ↄtendit.ꝙ in ea teſtamentũ

dxi qm̃ nõ ẽ circũciſus diſſipauerit ꝑunlus:querat locutõ

nis aliquẽ modũ quo nõ abſurde poſſit intelligi ideo diſſi
paſſe teſtamentũ:qꝛ licet nõ ab illo: tñ in illo eſt diſſipatũ
verũ ſic q;ᷓ adueꝛtendũ eſt.nulla in ſe negligentia ſua iuſte

interire incircũciſi aiam ꝑuuli:niſi obligatõne oꝛiginalis

pcti · et 'm hoc ſenſus eſt.q nõ habint remediũ circũciſio⸗
nis pibit:qꝛ in pᷣmo ꝑenti diſſipauit teſtamentũ dñi. cum
in illo peccauit Ro.v. Et ſᷣm hoc rñdendũ eſi de circumci
ſione ſicut de baptiſmo.quia ꝓpter negligentiaʒ baptiſmi
damnatuꝛ puer⁊? illa eſt negligentia ꝑentũ vel alioꝛuʒ ita
ꝙ; ꝓpter negligentiã ꝑentũ in circũcidendo perit puer ſpi⸗
ritu aliter. AUnde in li. de ſententijs ſanctoꝝ dicit᷑.ſicut ne
gligentia adam in ſus ꝓgeniem ꝑuenit: ita negligentia pa
rentũ ſi nõ circũcidãt puerũ anima eiꝰ ꝑibit.qꝛ ſi ille pᷣce⸗
ptum dñi nõ diſſipauit:tñ in illo diſſipatũ eſt.⁊ Fm h̊ par
uulus nõ obmiſit ̊ ꝓpter omiſſionẽ aut negligentiã parẽ⸗
tum ꝑpuulus damnũ ↄſequitur. ¶ AUo obiectũ aũt dicendũ
eſt. ꝙ, licet ꝑuulꝰ nõ habeat vſum rõms: tñ ſicut peccauit
in adam: ſic in illo diſſipauit teſtamentũ vel irꝛitum fecit
pactum. 4 Ud aliud vᷣo dicendũ eſt.ꝙ illud teſtamentum
ꝓpꝛie erat obedientie pꝛimi ꝑentis ſupeꝛ pcepto ei dato. ſi
ant intelligat᷑ de pacto ſiue teſtamento abꝛabe: tũe opoꝛtʒ
ſic exponere.nõ ꝙ ꝑuulꝰſua volũtate diſſipauit fedus:ſeꝰ
in illo eſt diſſipatũ.et ſic exponit᷑ in libꝛo de ſententijs et ĩ
p̃dicta auẽte aug.de ci.xi ¶ Occaſione p̃dictoꝝ querit
adhuc.habita pᷣſumptõne ꝓbabili de moꝛte ꝑuuli: ſuppoſi
to ꝙ in fide ꝑentũ cũ oblatõnibo purgateſſet: nibilominꝰ
vixiſſet vltra.vij. diem: vtruʒ debuit die. vij. circũcidi.qð
videt᷑ ex pcepto dñi.Contra purgatꝰeſt ab oꝛii nali: ergo

77ł. 4 Rñſio. inſitutõ circũciſionis cũ hoc ꝙ fuit ad pur⸗
gatõeʒ oꝛiginalis: obligabat ad ritum legis.Vñ dicẽdũ.
wlicet ꝑuulus in caſu ꝓppoſito purgatꝰ eſſet ab oꝛiginali.

ſi ↄtingeret eũ viuere vltra.viij.diem: opoꝛtnit eũ circum⸗
cidi cauſa obligatõnis legis.Exemplũ de hoc habetur de
beata virgine. que nõ indiguit purgatõne ſiue puriſicati/
one:nihilominꝰ ne ſolueret qð obligabat lex: ſecit m le⸗
gis ↄſuetudinẽ. VUnde.xij.leui.Cũq; pↄpleti fuerit ⁊c.dicit
glo. aug. cuʒ tale aliqd nato ex virgine dño fieret magis
ꝓ ↄluetudine legis ꝙᷓᷓ pꝛo neceſſitate expiati peccati.Pre

— H

terea.nccia erat ad diminutõeʒ ↄcupiſcentie ſcʒ incircũci

ſo ſicut fuit de abꝛahã.licet em mundatus eſſet ab oꝛigina
li: nibilominus valuit abꝛabe circumciſio propter imple⸗
tionem pꝛecepti et ad diminutionem ſupeꝛſluitatis concu
piſcentie.

rticulus quartus

Equitur inquirere vtrum moꝛtui in deſertoĩ⸗
circumceiſi ſunt damnati. Ee ſic: videtur ꝑ ſen
tentiam domini Beñ. xvij. ſcilicet maſculus cu
1 ucij caꝛo circumciſa non fuerit ⁊c. ¶ Contra.ſi in
periculo damnationis manſiſſet populus incircumciſus.
probabile eſſet ꝙ hoc eſſet Moyſi reuelatum a domino.
ſicut alia peccata eoꝛum.ſicut fuit de murmure populi in
deſerto. xj. Qumeri. ¶ Keſponſio. ꝙ omnes illi qui nu/
merati ſunt a.xx. annis et ſupꝛa. qui viderant gloriam

— – — — — —

t
d
fuit
oe⸗
dis
ralis
tra
ſech
Nk⸗
glisi.
imon⸗
ſgico
inn
icti
ſboe
mentü
loeutd
cdiſi
ipati
nainſt
gnale⸗
chaſio⸗
ſi.cuin
eymnei
priling
mmzita
er ſy⸗
ntne
Nwapd
Me ſ⸗
ubper
nüpan
dicenc⸗
peccun
tum ſeet
mentun
ſdato.
oport
lneiſe
ſkat
gen
blonn⸗
ſcicdig0
alnergo
ockpur⸗
dicedu.
nihneli⸗
arcum
Cbetuea
rlducn
Grfnle
niiat
mags
i e
Nirtücr
Cigins
4 ſaple⸗
is M

dſern⸗
ſeuroi
aſonlies
bumnii
R
Nmm.
vplin
lgim
in

*

Nueſtio

domini in egipto: moꝛtui ſunt in deſerto ſicut habet᷑.xiiij.
Nũeri. Vnde ſi illi ꝗ erant circũciſi in egipto et alioꝛum
nullus moꝛtuꝰeſt. ſm illud pᷣs.Et in tribub eoꝝ nõ erat
infirmus:videt᷑ ꝙ nullus moꝛtuus eſt incircũciſus in de⸗
ſerto. ſuppoſito autem ꝙ aliquis moꝛtuus eſſet: eſtimo q;
erq̊ͥ ex diſpenſatiõe fuit ꝙ ſuꝑſedebant circũcidere ad tpᷣs
et cauſa ſufficienti.ſcʒ ne inijcerent manus in illos qͥs cir
cumcidiſſent qm̃ ignoꝛabant qñ opoꝛtebat eos exponi la
boꝛi itineratõnis:ꝙ fuerũt ſaluati eo ritu quo ante circũ⸗
ciſionem. .
mbꝛum quintum
Equit᷑ inquireꝛe de ſignificatõne circũciſio
nis. Pꝛimo querit᷑ vtrum circũciſio ſit ſo
lum in ſignificando ⁊ nõ in efficiendo. Se⸗

—

Irca pꝛmũ ſic.ꝛ nõ ſit ſolum in ſigniſicãdo
ed in efficiendo videtur: quia homo cecidit in
ignoꝛantiã ᷣm hug.2 aug.2 ita ↄgruit remedi
a hec.ſ̊ boc fuit ꝑ ſacramenta et marime ꝑ circum
ciſionem: circũciſio nõ tm̃ fuit in ſignũ ſ̊ in remediũ ſeu
efficaciam.4¶ Contra.iij.p Ro.Sacramenta legalia inſtitu
ta fuerũt:nõ ad iuſtificatõeʒ ſed in ſignificatõeʒ. ¶4. Pꝛet᷑.
diffinitio circũciſionis poſita a dama. nihil ponit nilſi ſi⸗
gnificando. ¶ IJtem aug.ad valeriũ.Circũcilio ad ſignifi

cationẽ purgatõnis valebat:ſicut baptiſmus mõ ad inno⸗/
uationẽ.¶ Rñ.eſfecius eſt non ſolũ in ſigniſicando ſ̊ eti

am in purgando. 4 Qð obijcit de glo. iij. Ro. Rñdeo ꝙ
nõ loꝗtur de circũciſione ſᷣ de alijs legalibo ſicut patʒ ibi.
Ad hoc qð obijcitur de diffinitõne poſita a dama. Rñ⸗
deo.ꝙ dama.nõ ponit plenã diffinitiõem:ſ̊ ſolum qtũ ad
vnam ꝑtem. quelibet em̃ ratio dicit totũ eſſe rei.ſ̊ vna dif
finitio dicit eſſe materiale alia foꝛmale. Ad auctoꝛitatẽ
Aug.ad valerium.dicendum ꝙ nõ intelligit ꝙ circumci⸗
ſio ſit tm̃ ad ſignificatõeʒ:ſed ꝙ ſit ad ſignificatõnem pur
gationis cum effectu in paruulis:et ita non ponit ſignifi⸗
cationem ſed efficaciam.

¶ Articulus ſ. ecundus

Onſequẽter querit᷑ cuiꝰrei ſignum eſt circum⸗
ciſio ꝓprie.Et querit᷑ vtrum ſit ſignum regene
ratõnis.Qõ videt᷑: quia circũciſio eſt ſignum
abl

blatõnis. Per ablatõnem aũt pct᷑i nõ fit filius dei:ſed ꝑ
ↄformitateʒ gratie ꝓut dicit᷑ Rom̃.viij. Conformes fieri
imagini filij ſui:̊ non eſt ſignũ regeneratõnis.⸗ Contra.
aug.in li.de ciui.dei.Circũciſio ſignũ regeneratõnis fuit
⁊ nõ imerito ꝑuulum ꝗꝓpter oꝛiginale pctm quo pꝛimũ dei
diſipatum eſt teſtamentũ generatio diſperdet niſi geneꝛa⸗
tio liberet.ſic intelligẽda ſunt verba diuina. tanqᷓ dictuʒ
ſit:ꝗ non fuerit regeneratꝰ:interibit anima eius de gene
ratõne eius.qꝛ teſtamentũ dei diſſipauit qñ in adam etiã
cum om̃iha iꝑle peccauit: circũciñio fuit ſignũ regeneꝛa⸗
tionis.Rñ.regeneratõnis dicit᷑ ſignũ.nõ qa ſignũ fuit
baptiſmi tm̃:ſed ꝓpter hoc ꝙ remoto oꝛiginali pcto ꝑ cir⸗
cũciſionẽ fit filiꝰi ꝑ gr̃am.pꝛius erat filius ire ꝑ culpazʒ
Item adhuc querit᷑.cum circũciſio inſtituta ſit ĩ reme⸗
dium ↄtra oꝛiginale. Dicit᷑ em̃.iiij. Ro. abꝛahã ſignuz ac⸗
cepit circũciſionis ſignaculũ fidei.in glo.ibi habet᷑ ꝙ cir⸗
cũciſio data fuit in remediũ ↄtra oꝛiginale. aut igit᷑ eſt ſi⸗
gnum remiſſionis culpe ꝓprie ⁊ pᷣmo:aut pene. autem
culpe videt᷑ glo.ibi.iiij.Ro.ſignũ accepit circũciſionis ⁊c
Circũciſio erterioꝛ dr ſignũ ĩterioꝛis circũciſiõis.tle.ſ.q
ſit hñs figculũ ſite rei.vt ſiẽ̃ carne libidinis ĩ circũciſio⸗
ne hõ ſpoliat᷑:ſic aia ſpoliat᷑ om̃ibus ſoꝛdibo pꝛime natiui
tatis:⁊ qꝛ nondũ dixerat cuiꝰrei:ſubditi iuſticie fidei hec
glo. Ecce ꝙ eſt ſignũ remiſſionis culpe. Contra.ꝗq circũ
cidit nõ tollit totũ ſed ꝑteʒ aliquam alia remanẽte.dʒ igr
eſſe ſignũ eiꝰqð tollit᷑ in ꝑte.hoc eſt ↄcupꝑia: nõ culpaq to
taliter tollit᷑.¶ Pꝛe.penale oblatũ dʒ eſſe ſignũ ablatõis

cundo cuius rei ſit ſignum propꝛie ⁊ per ſe

UArticulus primus

vij.

pene.¶¶ Item in abꝛabam nõ habuit circũciſio hũc effctm
n.ꝙ eſt ſignũ diuiſionis originalis qͥ ad culpã? pe⸗
m:ſᷣ generaliꝰquo ad penaʒ. In abꝛaha aũt leta fuit
oꝛiginalis anteqꝙᷓ illi pciperet᷑ circũciſio.ſᷣ poſt qñ datum
fuit illi p̃ᷣeeptum de circuciſione et circũcidebat ſe diminu
ebat circũciſio in ipo ↄcupĩam.i.gra in circũciſione: non
ex circũciſione.Et notandũ vt dicit aug.ꝙ ſacrm eſt ex ſi⸗
militudine repñtans et ex inſtitutõne ſignificans ⁊c. Cir
cumciſio igi᷑ ̃tum ex ſiłitudine repñtat ꝓprie penam ſi⸗
gnificat.inꝙtum ex inſtitutõne ſignat culpam ꝓprie.ratõ⸗
nes autem inducte nõ ꝓbant pꝛeciſe.

embꝛum ſextum

BEgtur de integritate. Pꝛimo querit᷑ vtruʒ
viij. dies erat de ſubſtãtia ſacramẽti. Scðo
vtrũ aliqͥ caſu poterat pᷣueniri. Lercio vtrũ
erat te eſſentia ſacri ꝙ fieret in tali mẽbꝛo.
Ouarto vtruʒ erat v eſſentia ſacramenti ꝙ fieret tali in

ſtrumento.
circũciſionis.ita ſcʒ niſi tũc fieret: efficaciã nõ
— br̃et.ꝙ ſic videt᷑. Sacr̃a efficaciaʒ hñt er inſti⸗
tutõne.2 nõ q;tum ad actũ exercendũ:̊ qᷓtum ad aliquid
ſuꝑadditũ.verbigr̃a.baptiſma inſtitutuʒ eſt fieri in aqua
⁊ ſub tali foꝛa verboꝝ.vñ nõ ſufficit imerſio hmõi niſi ad
dat᷑ foꝛma vboꝝ et hoc qꝛ inſtitutũ eſt ſic fieri.Siłr videt᷑
in ꝓpoſito. ꝙ cum tps inſtitutũ ſit a dño Geñ.xvij. vbi dĩ
infans.viij.dieruʒ circũcidet᷑ ⁊c.¶ Item circũciſio ſignat
vtrãq; circũciſionẽ. ſcʒ pꝛimã in aĩa a culpa: ſcdᷣam ĩ cor⸗
poꝛe a miſeria q̃ futura eꝛat in.viij.reſurꝛectõis.ꝗ̊ᷓ octauꝰ
dies erat de integritate ſignificatõnis.ꝗ̊ et de integritate.
¶ Item pᷣceptum v circũciſione ẽ pceptum affirmatiuũ.
qð obligat ad aliquod tpᷣs nõ ad om̃e.ꝗ determinato tẽꝑe
in pᷣcepto obligat ad illud. cũ in pᷣcepto illo fit determia
tio tꝑis in qͥ inſtituit᷑ circũciſio:tpᷣs determinatũ
ceſſitate circũciſionis ⁊ eſſentiale circũciſioni
potuit ↄtingẽ ꝙ.vuij.dies eſſet ſabbatũ.in ſabbato autem
nibil licebat facẽ. Exo.rx.om̃e opus nõ facies ĩ eo.ꝗ¶ Itẽ
in toto tꝑe vagatõis filioꝝ iſrł in deſerto nõ fuerũt aliqui
circũciſi.ſcʒ donec venirẽt in galgala Yoſue.v.igit᷑ ſi.viij·
dies eſſet eſſentialis in ſacr̃o:nuliꝰilloꝝ purgatꝰeſt circũ⸗
ciſione facta pꝰ.q Iteʒ tpᷣs aliqð diffinitũ nõ erat eſſenti⸗
ale baptiſmati nec alicui ſacroꝝ legis nature:a ſili videt
in ꝓpoſito. Pꝛe.ſi ipᷣs ilud eſſet eſſentiale ⁊ de neceſſita
te ſacr̃i nil valuit abꝛahe nec aligbo alijs de domo eius.Et
iteꝝ nibii valebat ꝓſelitis.⁊ ex H̊ ſeꝗtuꝛ ꝙ ſi aligs neglige
bat dieʒ. viij.ꝙ nullo mõ poſſet curari ab oꝛiginali:qꝛ nec
ꝑ circũciſionem nec alio mõ:qꝛ nõ erat aliud remedium.
dußſer erat efficacia circũciſionis.vna ſigſicatio
is: alia purgatõis ab oꝛiginali. ꝙᷓtuʒ ad pꝛimũ eſt eẽnti⸗
galis dies.viij.nõ qtuʒ ad ſcᷣm.¶ Ao h̊ qð obr.ꝙ.viij.di⸗
es ẽ de inſtitutõe.dðm ꝙ h̊ fuit magis in ſigficatõeʒ q; in
purgatõeʒ.vñ dies.viij. aſſigtꝰfuit in ſigficatõeʒ ⁊ ↄgruẽ⸗
tiã. Cõgruebat eĩ vt ꝑuulis nõ ſtati natis ſᷣ aliqntulũ ro⸗
boꝛatis.tãta leſio inferꝛet᷑: ne magtudinis paſſione deſice⸗
rent.⁊ ſi vlt᷑ differꝛet᷑:tũc eẽt ꝑiculũ ꝓpt᷑ moꝛtẽ:qꝛ libenter
differꝛẽt ꝓpt᷑ doloꝛẽ.iõ voluit eis dñs terminũ pꝛefigere.
Ex hoc pʒ rñſio ad aliã roneʒ q onñdit᷑ ꝙ dies.viij.ẽ eẽn
tialis qᷓtũ ad ſigficatõeʒ qð verũ eſt.⸗¶ Ad illud qð obr̃.
ꝙ in pceptis affirmatiuis determiato tꝑe ẽ ipᷣm tps eſſen
tiale pᷣcepto ⁊c᷑.dðm ꝙ qᷓtum ad efficaciã nõ ẽ eẽntiale ſiẽ
dictũ eſt.Nã eque bñ curabat circũciſio ꝓſelitos.ſ.ſic paꝛ
uulos.eſt tm̃ eẽntiale ſiue de neceſſitate q;tũ ad obſeruan⸗
tiã.¶¶ Ad illud qð obr ꝓ alia ꝑte de ſabbato.doᷣm ꝙ licu⸗
it ſᷣm legẽ circũcidẽ in ſabbato.vñ ioh.vij. Si circũciſiõʒ
accipit hõ in ſabbato vt ñ ſoluat᷑ lex moyſi.glo. q̊ iubemi
vacaꝛe.ſi octaua dies occurꝛit iubemĩ circũcidẽ.¶¶ Ad ali
ud qð obr.om̃e opꝰꝛc̃.dðm ꝙ ea q̃ eꝛãt ad ſalutẽ hoĩs nõ
pꝓhibebat᷑. Vñ leui.xxiij. affligetis aĩas vr̃as:ſabbatuʒ eĩ

Orre

nculus peimus

Verit pꝛimo.vtrũ octauꝰdies fuit de eſſeiſtia
1

Contra

domini eſt. vnde ioh.vij. Si circumciſionem accipit hõ in
ſabbato glo.que ad ſalutem inſtituta eſt. EUnde nõ eſt vio⸗
latio ſabbati.VIñ dicendũ ꝙ in ſabbato erãt ꝓhibita oꝑa
ſeruilia vt patet Leui.xxiij.⁊ Mũe.xxix.. Nd illud quod
obijcitur de illis qui non ſunt circũciſi anteqᷓ venirent in
galgala. Sicendum ꝙ circũciſio habuit in illis effectum
purgatõnis:nihilominꝰipſi fuerũt trãſgreſſoꝛes legis.vñ
glo. v. JYoſue Aug. ſ. quidaʒ filij de egipto exeutiuz in illo
ꝓplo incircũciſi erant quos circũcidere potuit ihs illorũ.
ſcʒ filios quos genuerũt in deſerto et ↄtempſerunt eos cir

cumcidere. quia inobedientes eꝛant legi dei:nibilominus

qᷓtum ad quoſdã ex diſpenſatiõe expectabat᷑ ne exponerẽt
ſe diſcrimini:quia ignoꝛabãt qñ eos opoꝛtuit ꝓficiſci it⸗
xta motum columne. ꝗ¶ Ad illud quod obijcit᷑ per ſimile
ſumptum de baptiſmate. Sicenduʒ ꝙ res circumciſionis
erat circũciſio a culpa:a a miſeria. circũeiſio a culpa ſig⸗
batur in actu ⁊ materia.actu em̃ ablatõnis circa materi⸗
am qua fit traductio oꝛiginalis ſignatur duplex circumci
ſio pdicta. Sʒ circũciſio a miſeria ꝑ actũ ⁊ materiã nõ ſi⸗
gnificabat:Sᷣ ꝑ actũ tm̃.et ideo ↄgruũ fuit tpᷣs addere per
quvd ſignificaret᷑.baptiſmꝰaũt ratõne immerſionis ⁊ ele⸗
natõnis exp̃ſſe ſignat moꝛtẽ ⁊ reſurꝛectõeʒ:ideo nõ fuit cõ
gruum addere tps.et ſic dies.viij.eſt de bene eſſe circumci
ſionis qtum ad ſignificantiã.eſt tñ de neceſſitate qᷓ tuʒ ad
obſeruantiã:qꝛ cadit in pᷣcepto.Ex bis pʒ rñſio ad alia.

ticulus ſecundus

Egtur inquireꝛe vtrũ inſtante piculo mortis
licuit circũcidere pꝑuulum añ diem.viij. O nõ
videt᷑ cum p̃ceptum dñi fuerit de circũciſione
fienda die tali. Pꝛeceptũ aũt dñi traſgredi licitũ non eſt.
j. Reg.xv.Quia pieciſti ſermonẽ dñi ꝓiecit te dñs ne ſis
rex. ¶ Item ſm bug.alia ſuit via ſalutis:⁊ aliud remedi⸗

um ↄtra originale ſcʒ fides cũ oblatõnibo. ꝓter ꝑicnlli
damnatõnis nõ erat neceſſe diẽ pᷣuenire.¶Contra.poſt

viij. diem licitũ et bonũ fuit circũcidere vt Joſue.v.habe/
tur.igit᷑ dies.viij.nõ fuit ita de neceſſitate pᷣcepti dñi.ꝗqn
aliq cauſa reciꝑet diſpenſatõem.nulla aũt maioꝛ eſt ratõ
diſpenſatõnis qᷓ; ꝑiculũ moꝛtis vt videt᷑. ſcitũ fu⸗
it circũcidere poſt:ſilr videt᷑ qʒ ante¶ Rñſio.ad hoc di‚⸗
cunt quidã ꝙ iminente ꝑiculo moꝛtis ꝓpuulꝰcircũcidẽdus
erat ſi poterat ſuſtinere ſine ꝑiculo.nec venit᷑ ↄtra pᷣceꝑptũ
quia nõ.viij.die eſt circũciſus: ꝓpter neceſſitateʒ ingruen
tem. Si aũt obijcit᷑.ꝙ nulla oblatio habentis vitã debuit
fieri añ.viij.diem.⁊ ita ꝑ ſimile non erat puer circũciden
dus aliquo mõ añ.viij.diem.dicũt ꝙ non eſt ſimile.qꝛ cir⸗
cũciſio nõ tm̃ reſpiciebat ↄgruẽtiã.ſ̊ obligatõeʒ ⁊ q̃ndam
indigentiã et ideo ĩminente tꝑe neceſſitatis ſi als non eꝛat
ꝑiculum:facienda erat circũciſio añ diem.viij.licet nõ fie⸗
ret aliqua aĩalis oblatõ. Hec aũt opinio videt᷑ minꝰrecta
vt ex pᷣcepto dñi quod determinat tpᷣs circũcidendi patʒ 2
mos iudeoꝝ repugnat quẽ nũc obſeruãt.et cꝛedibile eſt ꝙ

a patribo acceperut.nullũ em̃ circumcidũt ante diem. vij.

Pꝛopter hoc aliter dðᷣm.ꝙ vt tactũ eſi:ad obſeruandũ fu
it dies.viij.de neceſſitate pᷣcepti licet nõ qtum ad purgan⸗
dum.Vñ dico ꝙ licet dilatio diei fiebat ꝑ diſpenſatõnem
nõ tñ anticipatio.vñ nullius aĩmalis oblatio debuit fieri
deo añ.viij.diem vt videt᷑.xxij.leui.poſt bñ potuit.Sʒ an
te nequaq; quod dictabat lex indiſpenſabilr fieri.ĩ ſignuʒ
ꝙ nihil acceptũ potuit eſſe deo ꝑfecte niſi ꝑ gram cuiꝰtpᷣs
ꝑ diem.viij.ſignificabat᷑.ꝗ quaſi pꝰſabbatũ ſegis erat ven
turus ſicut dicit hug.et aug.viij.de ciui.dei. Dicendũ igi
tur ꝙ añ.viij.diem nõ debuit circũcidi ꝑuulus etiã in aꝛti
culo moꝛtis.ꝗ ritꝰa iudeis obſeruat᷑ vſq; in pnñ̃tem diem.
nec oꝑtuit ꝗa vt dicit hug.⁊ iudei.ꝑuulus moꝛtuꝰañ. viij.
diem ſaluabat᷑ in ꝑentum ſide cum oblationibo ⁊ ſacrifi-
cija.on em̃ credit᷑ ꝙ veritas fidei cum oblatõne tũc de⸗
ſierit reſpectu maſculini ſexus.nec fuit omiſſio ex ꝑte pa⸗
rentũ: quia nondũ venerat.viij.dies.et ꝑiculum eꝛat ex ꝑ⸗
te pueri et poterat alio modo ꝓuideꝛi.et ſᷣm hoc ſenſus eſt
Anima cuiꝰpꝛepucij caro circumciſa nõ fuerit ⁊c̃.ſcʒ que

non habuit remedium: ꝙ ſuppleat vicem circumciſionis ĩ
hac ꝑte.i¶ Si obijcit᷑ ꝙ magiſter dicit in.iiij.ſenten.in tra⸗/
ctatu de circũciſione.ꝙ idem põt ſentire de illis qð de paꝛ
uulis tecedentibo añ baptiſmũ.Dicendum eſt.ꝙ verbum
magiſtri intelligit᷑ vbi nullũ remediũ exercebat᷑ circa par
nulum.vt qñ non erat ↄuerſio fidei parentũ cum ritu ali⸗
quo pcedente ad purgatõem pueri:in tali caſu damnaret᷑
ſic ꝑuulus nõ baptiʒatꝰ. hui opinionis veritas habetur
ex auẽte.quia ꝓuer.iiij.dicit ſalomon.enigenitꝰ em̃ corã
matre mea.vbi dicit᷑ ꝙ filius berſabee alius ꝑuulus non

fuit noĩatus.qꝛ ante octauũ diem eſt moꝛtuꝰet ita non fu⸗

it circũciſus.habet᷑ et ex rõne:quia nulluʒ animal offere⸗
batur dño ante.viij.diem. Habetuꝛ etiam ex moꝛe indeo⸗
rũ quem modo obſeruant:et ideo bec poſitio magis eſt te

nenda. H
¶ Articulus tercius

nis ꝙ fieret in membꝛo tali. E ſic: videtur ꝑ
boc qð dñs p̃cepit ꝙ fieret in mẽbꝛo tali Geñ.
xvij.Circũcidetis carnem pᷣpucij veſtri vt ſit in ſignũ fede
ris inter me et vos.¶! Iteʒz ĩ exercitõ ſacramentoꝝ nõ ſolũ
ſubſtantia facti ſed modꝰdebitus indictꝰ ab inſtitutoꝛe ne⸗
ceſſario regritur. Modus aũt vt dicit bug. circũciſionis
talis erat.pᷣceptum fuit vt puer maſculus.viij.die a nati⸗
uitate ſua circucideret᷑ in carne p̃pucn ſui.rõne ̊ modi in
dicti a dño inſtituente: requiritur vt fiat in membro tali.
Contra.vt dicit hugo.tres ſunt circũciſiones vna ĩ car
ne tm̃ exteriꝰque ſacramentũ eſt:alie due que ſunt res et
virtus ſacr̃i.altera que fit in pñti qñ aĩa ꝑ depoſitionem
inigꝗtatis circũcidit᷑: altera qᷓ in futuro fiet qñ ꝑ depoſitio
nem coꝛruptõnis coꝛpꝰcircũcidet᷑.ſed neutra illaꝝ q̃ ſunt
res ⁊ virtꝰſacramenti fit determinate circa aliquã ꝑteʒ:a
ſimili videt᷑ de illa q̃ eſt ſacr̃m tm̃. Pꝛe.illa circumciſio
que eſt ſacr̃jm tm̃ eſt ſignũ ⁊ repñtatio illaꝝ que ſunt res ⁊
virtus ſacramenti.⁊ ſimilitudine et ↄfoꝛmitate q;tum ha/
bet ad illa.ſed illa circũciſio que eſt aĩe nullã ponit deter/
minatõeʒ circa ꝑtem vel potenti aĩe.ſ̊ ipſam aĩam indi⸗
ſtincte reſpicit:ſiłr ⁊ illa que eſt coꝛꝑis.ſimiliter videt᷑ ꝙ
illa que eſt ſacrẽ̃m tm̃:nulluʒ mem bꝝ coꝛꝑis debeat deter⸗
minare:łſᷣ indifferenter in hoc mẽbꝛo vel illo fieri debet.

Item boc videt᷑ ꝑ ſimile de baptiſmo. qð nõ erercet᷑ di⸗

ſiincte p ablutionẽ alicui?mẽbri tdeterminati.q⸗! IStem ſac
menta fuerũt in honeſtatẽ et decoꝛẽ.ſ̊ mem bꝝ illud ẽ mẽ
brũ verecũdum ⁊ inhoneſtuʒ: ̊ nullo mõ debet fieri eirea
illud membꝝ.¶ Rñſio.ratio multiplex eſt:quare in mẽ:
bꝛo tali p̃cepiũ datum fuit de circũciſione fienda. Ana eſt
quã ponit męr̃ hug.dicens.ſic in carne ppucij iuſſa eſt fie
ri:ꝗa ad remediũ data eſt ↄtra pctm oꝛiginale qð a paren
tibo ↄtrabit᷑ ꝑ illud mem byꝝ ꝓagatũ.Iñ augꝰ.ↄtra fau⸗
ſtum. In quo membꝛo expoliatio carnalis et moꝛtalis cõ⸗
cupiſcentie ↄgruentius fignratur ꝙᷓ; vnde carnalis ⁊ moꝛ⸗
talis fetus exoꝛit. Item alia rõ eſt vt per ceſſionem circu⸗
larem ppetuitas reatus oꝛiginalis ſignificaret᷑ cuiꝰ abla⸗
tio babetur ꝑ circumciſionem. Item tercia ratio eſt. vt ſi⸗
gnificaret᷑ per circũciſionem talem purgatõnem fieri pec
cati quaſi circulaꝛis.oꝛiginale em̃ peccatum modum cir⸗

culi habet.quia ꝓceſſit a coꝛruptõne ꝑſone in coꝛruptiõeʒ

nature:et a coꝛruptõne nature in coꝛruptõnem perſone.
Item quarta ratio eſt. vt per ablationem factam a mẽbro
ꝓagationis carnalis:ſignificaretur ꝙ non pꝛomittebat᷑
multiplicatio filioꝛum ſᷣm carnem:ſed ſ̃m ſpirituʒ. Item
quinta ratio eſt punitio ↄcupiſcentie ſeuientis per mem⸗

brum illud. Vnde berñ.pio moderamine diuina diſpoſi⸗

tio pꝛouidit.vt in ea potiſſimum parte ↄcupiſcentia cali⸗
garetur:in qua vehementius ſeuire conſtabat. Iteʒ ſexta
ratio eſt ſignum incõtinentie reprimende que exercetur ꝑ
membrum illud. VUnde.iiij. Ro.Signum accepit circum⸗
ciſionis ſignaculum iuſticie fidei glo. ideo data eſt circũ⸗
ciſio vt facta in virili mem bro in quo libido ſolet domina
ri:caſtitatem mentis et coꝛpoꝛis ſeruandam ⁊ impudici⸗

Egtur ingreꝛe vtrũ erat te eſſentia circumciſio

ho

nigi
tra⸗
par
dum
par,
uali⸗
taret
lbeunr
nori
1on
ſonſun
offer
indeo⸗
bellte

meiſo
etur⸗
Ge.
hüͤſee
noͤſoli
e ne
ſionis
znati⸗
odiin
oWi.
aicar
rese
itionen
Npoſi⸗
1 jin
igze
wmmhali⸗
nt res
um ha⸗
tcten
nindi
ſckte
Ner⸗
dbet.
ret di⸗
ten ſae
deme⸗
ficirea
tin Me⸗
Dnacſ
daporen
muly
tals
16:mo
mar
oohbln
e
fenipe⸗
amn cir⸗
wprde;
eſon.
amhr⸗
Hnirchet
m
er me
oſri
nti 1 i
znſn
enumt
tanmm⸗
Aonch
Vnind

wnln.
polia⸗

¶ Mueſtio

ciam reſcindendam indicet. Iieʒ ſeptima ratio colligitur
ex li. ſenten. ſanctoꝝ.vt de membꝛo ↄſecrato deo genea⸗
logia xpᷣi naſceret᷑.Circũciſio enim data fuit in pactuʒ vt
babet᷑ Geñ.xvij.et hoc pactum eſt certitudo:ꝙ xpᷣc ex gen
te illa eſſet naſciturus. Item octana ratio ex glo. Ro.iiij.
quia in illo membꝛo culpam inobedientie pꝛimus homo
cognouit.decuit vt in boc membꝛo ſignuʒ obedientie acci
peret:dðm ergo ꝙ de eſſentia circumciſionis fuit ꝙ fieret
in tali membꝛo.¶ Ad pꝛimo obiectum ↄtra hoc dicendũ.
ꝙ inter illud quod eſt ſacramentum tm̃ et rem ſacramenti:
non reqritur oĩmoda ↄfoꝛmitas.ĩmo ſufficit aliqua con⸗
grua ſimilitudo ſigni et ſignati ſiue ſacramenti et rei inqᷓ
tum hmõi.et ſic eſt in ꝓoſito:quia ↄgrua ẽ ſimilitudo cir
cumciſionis que eſt ſacramentũ tm̃.et circumciſionis que
eſt virtus et res:q;ẽtum ad confoꝛmitatem in ablatõne car
nis ſuꝑflue ex vna ꝑte:et culpe et miſerie ex alia:que ſuꝑ
flna ſunt et non de veritate nature ſiue neceſſitate.qre ab⸗
latõnis ſuꝑflui membꝛi iſtius dictum eſt. Pre.non ẽ ſimi⸗
le de illa que eſt ꝑ depoſitioneʒ iniꝗtatis ⁊ de illa que erit
ꝓ depoſitõeʒ coꝛruptõis in futuro:⁊ illa que erat in carne
exterius.qꝛ illa q̃ eſt ꝑ depoſitionẽ iniquitatis fit ꝑ colla⸗
tionem gratie gratũfacientis:que omnẽ toilit iniquitateʒ
ſimiliter illa q̃ erit ꝑ depoſitionẽ coꝛruptionis in gloꝛioſa
reſurꝛectõne omnem tollit coꝛruptõnem.vnde vtraq; cir⸗
cumciſio generalis eſt in ſuo effectu.⁊ hoc ꝗa gratia ſecuʒ
non patit᷑ iniquitatẽ aliquam:neq; gloꝛia coꝛruptionem.
Circũciſio auteʒ que eſt ſacramentũ iuxta omne quod ne
ceſſitas requirit ⁊ cõgruitas exigit eſt ꝑticularis et deter⸗
minate circa vnam partem coꝛꝑis:⁊ non circa totum vel
quãcunq; ꝑtem indiſtincte:et ex his patet rñſio ad ſcdᷣm.
Ao aliud dicendum.ꝙ non eſt ſimile de baptiſmate qð
eſt ſacramentũ generale.et q;tum ad ꝑſonas:quia nullus
ſaluatur ſine baptiſmate.⁊ q;tum ad tpᷣs dico poſt inſtitu
tionem.⁊ de circumciſione que fuit ſacramentũ ꝑticulare
7 q;tum ad ꝑſonas et q;tum ad tempus.Non em̃ datuʒ ſu
it pꝛeceptum de circũciſione omnibo neq; ad om̃e tempus

Ao vltimũ dicendum.ꝙ ſicut dicit Caſſio. Dembꝛuʒ

eneratõnis eſt membrũ nobile quantũ eſt de ſe.dicit eniʒ
ic. Genitalia vdᷣo noſtra in magnũ miſterium quis dubi⸗
tet attributa.decoꝛum quidem mem bꝛũ:ſi non fuiſſet tur
pi libidine ſoꝛdidatum.quid em̃ illo pᷣcioſius eſſet:ſi inde
bumanũ genus ſine culpa deſcenderet. natura ergo ſua
eſſet nobile:ſed factum eſt innobile ꝓpter culpam. nð ꝑ
remediuz nobilitat᷑.vñ.j.Coꝛin.xij.dicit᷑.q membꝛis in⸗
nobilioꝛibo habundantioꝛẽ honoꝛem circumcidamus.Et
boc intelligitur dum paſſionibus et deſiderijs obuiatur.

Irticulus quartus

Equit᷑ inquirere vtrum erat de eſſentia circũ/
ciſionis ꝙ fieret tali inſtrumento ſcʒ cultro la⸗
pideo.Videt᷑ ꝙ ſic illud quo fit ablutio exteri⸗
pti entiale eſt ſacramento baptiſmatis.ſ.
aqua:vñ nullo alio liquoꝛe baptiʒat᷑.A ſimili videt᷑ ꝙ il⸗

lud quo fiebat circũciſio exterioꝛ ſcʒ cultrus lapideus ſit

eſſentiale circũciſioni:vel quare nõ.. Item.iij.eʒ ech.⁊ vo
cem rotaꝝ ſequentiũ aĩalia ⁊c̃.ibi glo. In ſanctoꝝ patrũ

vita cognoſcimꝰ: ꝗd in ſcripturis intelligere debeamꝰ.ex

quo videt᷑ ꝙ factis antiquoꝝ patruʒ expꝛimit᷑.quo inſtru⸗

mento ſcriptura velit ꝙ fiat circumciſio cultris lapideis.

JZoſue.v. Jac tibi cultros lapideos ⁊c.videt᷑ ꝙ ſcriptura
velit ꝙ nõ circũcidetur niſi cultris lapideis: et ita eſt eẽn⸗
tiale circũciſioni ꝙ tali inſtrumento fiat.¶. Iteʒ ſacramẽ
tum baptiſi matis nõ exercet᷑ niſi vnico elemento ſcʒ aqua.
Similiter nec ſacr̃m ↄfirmatõnis niſi criſmate. Similit
nec ſacramentũ vnctõnis niſi oleo vnctõnis. Similiter vi
detur de circũciſione ꝙ non debeat exerceri niſi inſtrumẽ
to vmn generis.aut ergo debuit fieri cultro petrino ⁊ tunc
habeo/poſitum:aut culiro ferꝛeo ⁊ hoc nõ videt᷑ vt exem
plo patet Exo.iiij.vbi dicitur. Tulit ſephoꝛa acutiſſimaʒ
petram et circumcidit pꝛepucium filij. Similiter.v. ioſue

et ſiec videtur ꝙ eſſentiale erat circumciſioni ꝙ fieret cul⸗
tro tali.¶ Pꝛete.cum hoc inſtrumentum aptum ſit actui
circumcidendi ⁊ ↄgruit ſignificatõni. Significat em̃ xpᷣm
qui petra dicitur quo fit purgatio ab omni culpa.Reſlat
ꝙ magis ↄueniebat circumciſioni hmõi inſtrumento ſieꝛi

ꝙᷓ nouacula ferꝛea: et ita videtur ꝙ boc inſtrumẽto debu⸗
it keri et nõ alioſ 4 Contra.vbi pꝛecepit dominꝰ.ꝙ abꝛa⸗
ham circumcideret ſe et alios.qui erant de domo ſua:nul⸗
lam fecit mentõnem de cultro tali.ex quo videt᷑ ꝙ nõ eſt eſ
ſentiale circumciſioni ꝙ fiat tali inſtrumento determina⸗
te vel tali. Abi aũt dominus inſtituit ſacramentũ baptiſ-⸗
mi inſtituit ꝙ fieret aqua tm̃.iij. Jobã.dicens.iſi quis
ręnatus fuerit ex aqua ⁊c̃.exquo eſſentiale eſt baptiſmati
ꝙ fiat aqua ⁊ nullo alio elemento.⸗! Item iudei nõ circũ
cidunt nũc cultro lapideo ſed ferreo.et ↄſtat ꝙ hoc habẽt
a patribo.vnde andꝛeas. Ipſi iudei non petrinis cultris
vt quidam putant: ſed acutiſſimis nouaculis circũcidũt.
Ex hoc patet.ꝙ non eſt eſſentiale circumciſioni ꝙ fiat cul
tro petrino. Quod cõcedimus.vt eniʒ vult magiſter in
ſenten.et hbugo. Pꝛeceptum fuit vt circũciſio fieret de cul
tris lapideis in ſignũ purgatõnis faciende ꝑ xpᷣm qui pe⸗/
tra dicitur.j.Coꝛin.x.Petra aũt erat xpᷣc.vnde hug.leul
tellus de petra factus xpᷣm ſignat de quo dicit apłus.Pe
tra aũt erat xpᷣc de quo ſcriptuin eſt.Ecce agnꝰdei ⁊c̃. Iteʒ
et in ſignum duricie et inobedientie iudeorũ. de qua act᷑.
viij. licet ergo magis ↄgruebat circumciſioneʒ fieri hmõi
inſtrumento i; alio ꝓpter ↄuenientiam ſignatõnis:nõ ta⸗
men eſſentiale fuit circũciſioni ꝙ fieret hmõi inſtrumẽto.
cum auctoꝛitas inſtituentis vel pꝛeceptũ eius faciat ꝙ ali
quid ſit eſſentiale ſacramento.Si obijcitur qð.v.ioſue in
ſtitutũ fuit ꝙ; fieret tali inſtrumento. DPicenduʒ ꝙ non eſt
verum.quia tũc non fuit inſtituta circũciſio: ſed potiꝰqñ
dñs pꝛecepit abꝛahe ꝙ ſe et alios de domo ſua circnmcide
ret Geñ.xvij. Ad illud autẽ quod obijcitur atra boc.di⸗
cendũ ꝙ inter om̃ia elementa aqua rõne ſuaꝝ ꝓpꝛietatuʒ
maxime congꝛuebat ablutioni baptiſmatis vt infra pate⸗
bit. Hanc aũt ↄgruentiã ↄſiderans ꝓuidentia ſaluatoꝛis
inſtituit ꝙ aqua et nullo alio liquoꝛe baptizaret᷑.ſed cir⸗
cumciſio ꝑ quodcunq; fiat inſtrumentum ↄſimilis figure
nec eſt variatio aliqua effectus vel ꝓprietatis in carne vel
mem bro circumciſo.ſiue fiat inſtrumento ferreo ſiue pe⸗/
trino. ꝓpteꝛ quod nõ ↄgruebat inſtitui determinate ꝙ hoc
vel illo fieret.⁊ iõ nõ fuit inſtitutũ ꝙ ſic vł ſic deteꝛminate
fieret. VUnde neuter modus eſt eſſentialis circũciſioni.diſ
ſimilitudo ꝗ eſt in illis quo baptiʒat᷑ et quo circũcidetur
q;dtum ad effectum eoꝝ ei ꝓpꝛietates.ſimiliter eſt diſſimili
tudo qᷓtum ad ſignificatõeʒ.qꝛ ꝑ aquã ſignificat᷑ gr̃a mũ⸗
dans que eſt ꝓpꝛius effectus baptiſmi ⁊ intrinſecus ⁊ eẽn⸗
tialis.ꝑ cultrum petrinum ſignificat᷑ xpᷣc qui eſt generale
pꝛincipiũ ⁊ extrinſecũ liberatõis a culpa ⁊ a pena. Unde
qꝛ eſt cõe ſignatũ inſtrumentuʒ circũcidẽdi:ideo nõ eſt de
eſſentia eiꝰſicut eſt aq̃ eſſentiale baptiſmo cuiꝰ ſignificatũ
eſt ꝓpꝛiũ. Ad illud qð obijcit᷑ ſcdᷣo de glo.q̃ dicit.q ĩ ſan
ctoꝝ patrũ vita ↄgnoſcimꝰꝗd in ſcpᷣturis intelligẽ debea⸗
mus ⁊c̃. Dðm ꝙ verbũ illud nihil facit ad ꝓpoſitũ. intelle
ctus ei glo.eſt ꝙ in ſckoꝝ patꝝ vita ↄgnoſcimꝰ ꝗdĩ ſcripiu
ris intelligẽ debemꝰ.ſ.qtuʒ ad veritatẽ vite vel moꝝ.ꝑ H̊
em̃ ꝙ videmꝰſct᷑os talẽ ducẽ vitã:intelligimꝰꝙ talẽ vitam
pᷣdicat ſacra ſcpᷣtura.⁊ h̊ pʒ ꝑ illud qð ſeꝗtur in glo.qð ẽ.
quoꝝ nobis actio aperit:qð in ſuis pᷣdicationibo pagina
teſtamẽti dic.q¶ Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ ſacr̃jm baptiſmi
vnico tiñ elemento ſit.ſimiliter ⁊ ↄfirmatõ ⁊c̃. Dicendum
ꝙ hoc eſt. ga illa quilꝰ exercent᷑ hec ſacramenta: ↄgꝛuen:
tiſſime ipᷣis ↄueniũt res ipſoꝝ ſacramentoꝝ ꝓpꝛijſſime re⸗
pñtando.aqua em̃ hʒ vim mundiſicatiuã ⁊ vim repᷣſſiuaʒ
caloꝛis:⁊ alias ꝓpꝛietates q̃ maxime ſacramento baptiſ⸗
matis ↄgruũt.Siłr criſma qð ↄficitur ex oleo et balſamo
maxiĩe ↄgruit ſacr̃o ↄfirmatõnis quo roboꝛat᷑ homo con
foꝛtat᷑:vt audacter ↄfiteatur fidem xp̃i.per oleum eniʒ ſi
gnificat᷑ infuſio gratie ſpãlis ſpũſſancti.ꝑ balſamuʒ odoꝛ
bone fame. Non eſt ſic de lapide vel ferꝛo.nõ eniʒ habent

„

aliquas ꝗprietates quiba ſignificantur aliqua que ↄgrue
oↄueniant ſacramento circũciſionis: ꝓpter quas ↄueniret
vt tm̃ altero illoꝝ determinate exerceret᷑.¶ Uo vltimũ di⸗
cendũ. qꝙ et ſi magis ↄgrueret circũciſioni fieri cultro pe⸗
trino ꝓpter ſigniſicatõeʒ:nõ tamen ſeqtur ꝙ erat iran⸗
ciſiom eſſentiale cũ ꝙ aliquid ſit eſſentiale alicui ſacramẽ
to facit inſtitutõ vel pceptũ: nõ ſignatio. ꝓpꝛietates auteʒ
rei ↄgruentes ſacramento ſunt cauſa quare inſtituit᷑ eſſe ð
integritate ſacramenti. Et nota qð dicit bug:quo patʒ ꝙ
nõ eſt de neceſſitate circũciſionis ꝙ fieret cultro petrino.
Bicit em̃ ſic. Pꝛeceptũ fuit vt puer maſculꝰ.viij.die a na⸗
tiuitate ſua circũcideret᷑ in carne ppucij ſui. et ſunt ꝗ ad-⸗
denduʒ putant cultello de petra facto: quod tamen nutla
auctoꝛitate probant:niſi quia ſephoꝛa vxoꝛ moy ſi terꝛita
ab angelo:acutam petram ſumplſiſſe legit᷑ et ea ppucij filij
ſui circumcidiſſe.⁊ Joſue terꝛaʒ ꝓmiſſionis ingreſſuros.
Scdo in ꝓplło iſrael circũciſionis ſacr̃m cultrus petrinus
memoꝛatur. Sed illud in altero quidem ob feſtiuatõnem
magnã et trepidationẽ: in altero vᷣo ob ty pũ ⁊ ſignifica⸗
tionẽ veri ihu quod ꝑ ↄſuetudinẽ factum nõ inconuenien⸗
tꝙ eſtimat᷑. Quaꝛe aũt nõ excita fuit circũciſio cultris pe
trinis ſed ferꝛeis:hoc foꝛte fuit ꝓgpter nimiam violentiaʒ ⁊
leſionem illatã ꝑuulis bhmõi circumciſione.

embꝛum ſeptunũ

Egtur inquirere de efficacia circũciſionis.
Pꝛimo vtrũ caractereʒ impꝛimeret circũci⸗/
ſio.Scðo vtrũ aliquẽ effectũ hr̃et purgatõ⸗
nis aut tm̃ ſignificatõnis. Lercio vtrũ pur
gatio petm purgaret.Quarto vtrũ in circũciſione tollere
tur pctm. aut cum hoc ↄferebatur gratia ex vi circumciſi
onis. Quinto de eius efficacia in ↄꝑatione.

Articulus prinus

Veritur g̊ pꝛimo.Si caꝛacter ĩpꝛimebat᷑ ĩ cir
ũciſione. E ſic: videt᷑.ſacrm nõ iterari ⁊ ceꝛa
cterẽ impꝛimi ↄñter ſe hñt in ſacramentis.igi⸗
tur cum circumciſio nõ iterabat᷑ vt infra habebit᷑: videt᷑
ꝙ in illa impꝛimebat᷑ caracter. ¶¶ Item vt habet᷑ a ioh.da⸗
maſce.Circumciſio fuit ad diſtinguendũ fidelẽ ab infide
li: B duplex ẽ diſtinctio viſibilis exterius ⁊ inuiſibilis inte
rius.aut diſtinctiõe exterioꝛi ↄſtat non habet circũciſio ꝙ;
ſit ſacrẽ̃m:igitur reꝗritur diſtinctio interioꝛ:banc autẽ di⸗
cimus caracterẽ Lontraaliꝗ poſt circumciſionẽ ſuaʒ
baptiʒati erant in tꝑe gratie.ᷣ ↄſiat ꝙ in baptiſmo impꝛi
me bat᷑ caracter.⁊ caracter fidei quo diſtinguit᷑ fidelis ab
infideli. igit᷑ cum idẽ caꝛacter ſcʒ fidei diſtinguens fideles
ab infidelibus fuit impᷣſſus in circumciſione:relingtur ꝙ
alter it: quod nõ inuenit᷑ in oꝑibo ſumme ſapientie.
nſio.q; nõ impꝛimebat᷑ caracter interior:nibilominꝰ
uit ſignaculi diſtinguẽs.ſ.ꝙ in ipᷣa delebat᷑ oꝛiginale qð
nõ fuit in infidelibo.filius em̃ di caracter eſt vt dic criſo.
ſuꝑ illud.j.ad Hebᷣ. Qui cuʒ ſit ſplendoꝛ gloꝛie et figura
⁊c· Ab iſto caractere increato.impꝛimit᷑ caracter creatus
Verbũ em increatũ ꝑ verbũ creatum.ſ.expᷣſſum. in inuo/
catione trinitatis caractereʒ impꝛimit.cuiꝰfoꝛma oſtenſa
fuit in baptiſmo xpᷣi Aſdath. iij.cũ dicit᷑.vidit ſpm̃ dei de⸗
ſcendentẽ ſicut colübam ⁊ venientẽ ſuꝑ ſe.et ecce vox de ce
lis dicẽs. Nic eſt filius meꝰdilectus. Ecce hic trinitas qꝛ
vox patꝛis:ſpũſſctᷣs in ſpẽ colũbe:filius baptiʒatus.nð
in manifeſtatõne triũ ꝑſonaꝝ in baptiſmo xp̃i oſtenſa fu⸗
it foꝛma baptiſmi.ſcʒ in inuocatõne trinitatis. Vñ nõ im
pꝛimit᷑ caracter ꝗ eſt ſignũ trinitatis niſi in fide 2 inuoca⸗
tione trinitatis.Eſt em caracter illuminatio ſigillũ et cu
ſtodia.Illuminatõ repꝛeſentans patrem cũ eſt fons lumi
nis.ſigillum filiũ:cuſtodia ſpiritũſanctum. In lege nõ ha
bent diſtincte fidem trinitatis niſi ſiqui ſpũales nec circũ
cidebantur in fide ⁊ inuocatõne trinitatis: vnde nõ impꝛi
mebatur caracter. Ad illud quod obijcit.ꝙ nõ iterat᷑ ⁊c
Bicendum ꝙ ab alio eſt ꝙ non iteratur ſacramentumet
ab alio ꝙ non impꝛimitur caracter. & eniʒ non iteratur

circumeiſio.hoc eſt quia non iterabatur oꝛiginale.q autẽ
impꝛimitur caracter hoc eſt veritate verboꝛum que expri⸗
muntur in inuocatõne trinitatis. ꝓpter quod non valʒ ar
gumentum. 4l Ad aliud dicendum. ꝙ non quelibet diſtin⸗
ctio eſt caracter etiam interioꝛ.ſ̊ illa ſolum que fit in inuo
catõne trinitatis ſicut dictum eſt.¶¶ Sed adhuc obijcitur

ↄtra hoc.quia Oꝛig.ſuper illud.iij.Rom̃. Abꝛabam acce

pit ſignaculum iuſſicie oſtendit. ꝙ circumciſio carnalis

erat ſignum circumciſionis ſpũalis: que non in caꝛne ſu⸗
ſcipitur ſed in coꝛde. Signaculum em̃ dicitur cum alicui

rei ſeruande ꝓ tem poꝛe in cuſtodia imponituriꝙ nemo a⸗
lius niſi ille qui impꝛeſſit debet deſignare.Ex hoc videtur
ꝙ circumciſio non ſolum im primit caracterem carnalem
ſed et ſpiritualem. ¶¶ Rñſio.q; apud ſpũaliter intelligen⸗
tes non tm̃ erat ibi ſignaculum exterius ſicut intelligebãt
carnales iudei:ſed etiam ſignaculum ſpirituale interius
non tamen illud erat caracter:quia non erat perpetuũ et
indelibile.Caracter enim eſt ſignũ ꝑpetuum in quo reſul
tat imago conditoꝛis et redemptoꝛis et ſignum pfectum.
Signum autem quod imprimebat᷑ in circumciſione. nec
erat ꝑpetuum nec ꝑfectũ.hec autem perpetuitas caracte⸗
ris ſecuta eſt in incarnatõne rp̃i.quia ſicut illa vnio natu
rarum eſt ꝑpetua et redemptio que ſecuta eſt incarnatio⸗
nem ſemel facta eſt ꝓꝑpetua:ſic caracter perpetuus eſt qui
ex virtute mediatoꝛis ꝑ paſſonem cauſatur et virtute fiði
trinitatis et inuocatõne impꝛimit᷑ vt tactum eſt.

Articulus ſecundus
Egtur inquirere vtrum habuit efficaciaʒ pur/
. gandi aut ſignandi tm. autem purgandi vi
detur ſic:vt dicit beda.⁊ babetur.iiij.ſentent᷑.
j. diſi.idem ſalutifere curatõnis auxilium circumciſio ĩ le
ge ↄtra oꝛiginalis peccati vulnus agebat: quod baptiſmꝰ
agere reuelate gratie tempoꝛe ↄſueuit:ſed baptiſmus tol⸗
lit vulnus pcti: igitur ⁊c.¶ Contro.iij.ad Ro. ¶ꝛõ ex ope
ribus legis iuſtificabitur.glo.Si querit᷑ quare iſta facta

in caritate non iuſtificarent ſicut nũc opera que facimus

in caritate inſtificant: Rñdemus ꝙ neq; illa fuerunt in⸗
ſtituta in iuſtificatõnem.ſed in futuroꝝ ſignificationem:
et pariter infirmitatis oſtenſionem. ¶ Iem dama. Circũ
ciſio curatõnis ſignaculum pꝑticulare credentium diſcri⸗
mini in hac ratõne ponunt᷑ duo et tm̃ duo.quoꝛum vtrun
q; eſt diſcrimen: ergo videtur ꝗ virtus eius conliſtit in ſi⸗
gnificando non in efficiendo. 4 Item augꝰ. ad valerium.
Ex quo inſtituta eſt circumciſio in populo ði que tũc erat
ſignaculum iuſticie fidei ad ſigniſicatõneʒ purgatõnis va
lebat et ꝑaulis veteriſq; peccati ſicut baptiſinꝰ:ex illo va⸗
lere cepit ad innouatõem hominis exquo inſtitutus E. Ex
hoc verbo videtur ꝙ non valuit ꝑuulis ad purgationem.
ſed ſolum fuit ad ſignificationem. ¶ ERñnlio. ꝙ efficacia
circumciſionis non fuit ſolum in ſignificando ſed in pur⸗
gando. Aod pꝛimum patet rñſio in glo.eadem in qua di
citur.opera legis dicunt᷑ que cum lege inſtituta ſunt ⁊ ter
minata ſunt. vt erant cerimonialia et figuratiua ⁊c̃. Hoc
eſt quoꝛum pꝛima ratio inſtitutõnis fuit in ſignificatõeʒ
talis non fuit circumciſio.Circũciſio enim non fuit inſti⸗
tuta cum lege ſed ante legem. ¶¶ Ad aliud dicendum.ꝙ ꝓ⸗
pter duo pꝛincipaliter erat circumciſio ſcilicet pꝛopter ab
lationem culpe oꝛiginalis et diſtinctõneʒ populi tei a nõ
ꝓlo dei. Ratio igit aſſignata a Dam̃. notificat illum in⸗
qtum erat ad diſcretionem. ſigniſicatio autẽ non fuit ita
pꝛincipaliter intenta ſicut purgatio et diſtinctõ. ¶ VBo ter
cium dicendum.ꝙ aug.diſiinguit inter effectum queʒ ba⸗
buit generaliter: et in ꝑuulis.⁊ vult dicere: ꝙ generaliter
habnit effectum ſignificatõnis:ſed in ꝑuulis habuit effe⸗
ctum innouatõnis.ſicut baptiſmus exquo fuit inſtitutꝰ.
Vnge ſic diſtinguendũ eſt. valebat ad ſignificatõneʒ pur/
gationis:et ꝑuulis ſupple valebat ſicut baptiſmus ⁊c.

— — —w⏑ » –☚ — .-

— —

bans
eppri⸗
ater
nninno
bicin
macce
arnelis
Mneſ
naleni
henoe
epicene
ſen⸗
igti
Merios
heni
Coregr
Reann
vone,e
arate
Pionate
Urnatio⸗
clan
nteſi

iazer
andict
ſenteni
mciſoit
baptin
ſinvotd
Pcroß⸗
ſta faenn
ſacimus
funtin⸗
lonem:
1Circüͦ
ndieri
m Krun
ſtitinſi
hlerium.
tücerat
tönised
lo d
msi⸗E
Ptonen
oceni
ed inpor,
inqmd
1ſunt1i
ri. he
niſcste
ſntinlli
m.e“
wperab
jdia no
Alum in
hn fuit in
4Bont
nqocz n
eneralr.
abut
inſie⸗
togfn
voſ⸗

¶Qneſtio

—
— J —¶—¶—

rticulus tercius

Ercio queritur vtrũ circumciſione tollebatur
peccatum. Et quia peccatum aliud originale
t aliud actuale. Jdeo querenduʒ eſt primo de
oꝛiginali.ſedundo de actuali. DW

Pruno ꝙ circũciſio .S. j.
tollat pccin originale ptʒ ex verbo bede. Hugo.et glo.iiij.
KRo.ibi ſignũ accepit circũciſionis.glo.idem ſalutifere cu
ratõnis auxiliũ circũciſio in lege ↄtra originale vulnꝰpꝛe
bebat:qð baptiſmus agere tꝑe reuelate gratie conſueuit.
¶ Contra.iij. Math. Ego debeo a te baptizari.glo.i. ab
oꝛiginali pcto mundari:̊ tũc habuit originale peccatum
Sed ↄſtat ꝙ fuit circũciſus:igit᷑ ⁊c.¶ Item ſacra tꝑe po⸗
ſterioꝛa:effectu gre ſpᷣalis inueniuntur dignioꝛa vt dicit
bug. Sed baptiſmꝰiohis poſſerior fuit tꝑe circũciſionis
⁊ nõ purgabat ab oꝛiginali: ̊ nec circumciſio.4 Item vt
vult bug. poſt pcẽm habuit bõ legem naturalẽ. qui ſibi di
miſſus ? legi naturali:cepit errare.et ↄuictus eſt de igno⸗
rantia cecitate.poſt habuit legem ſcriptã.quã qꝛ adim⸗
plere nõ potuit ꝓpter ↄcupĩam trahentẽ ad oppoſitũ ⁊ pro
pter defectum adiutoꝛij gre. ↄuict?eſt de impotentia. tan⸗
dem tpe gre dedit illi dvᷣs gram. vñ Hug.videt᷑ ſentire ꝙ
nõ fuit gra temꝑe legis. circumciſione nõ tollebat᷑ oꝛigi
nale: cum petm nõ tollit᷑ ſine gr̃a. ¶ Iem petᷣm oꝛiginale
eſt carentia ſiue pꝛinatio debite iuſticie ſiue iuſticie natu⸗
ralis. Sed ꝗ tollit pꝛiuatõeʒ ponit habitũ oꝓpoſituʒ:ergo
ſi circũciſio tollebat gae Ti nebat naturalẽ in⸗

ſticiã. boc aũt eſt falſum:q̊ ⁊c. Rnſio. ꝙ circumciſione
tollebat᷑ oꝛiginale. As pꝛimi g̊ dom.q; glo. ¶ Dath. iij.
dʒz intelligi ſic.ab oꝛiginali ꝑcto mũdari.i.vicie oꝛigina⸗
li ꝑfectiꝰpurgari.Sacr̃a em̃ et ſi culpã oꝛiginalis tollãt:
nõ tamen viciũ coꝛruptõnis oꝛiginalis.vt eſt pꝛonitas ad
malum 2 bmõi. Vñ rabanꝰexponit illud verbũ a te bapti⸗
ʒari ſic.ab oꝛiginalis pcti ↄptagio mundari.4! Ad alið di⸗
cendum.ꝙ baptiſmꝰioh.nõ numerat᷑ inter ſacr̃a legis ̊⸗
tie:quia ſolũmodo fuit pparatoꝛiũ ad baptiſma xpᷣi.ver⸗
bum aũt hugo.intelligi bʒ de ſacramentis que poſterioꝛa
ſunt m diſtinctõeʒ iegũ.quibo diſtincta fuerũt ſacramen
ta. Vnde ſacr̃a legis ſcripte erant ꝑfectiora illis que erãt
legis natnre.Et que erat legis gre:illis q erant legis ſcri⸗
pte.¶ Ad aliud dom.ꝙ nunqᷓ tefuit gra ſufficiens ad ſa⸗
lutem.ſ̊ ante aduentũ auctoꝛis gr̃e in carnẽ nõ fuit illa ba
bundantia gr̃e q̃ fuit poſt. Vnde tẽꝑe legis moyſi defuit
habundãtia gr̃e qua expedite poſſent onꝰ legis adimple⸗
re.quod ↄpulit ↄfugere ad ſaluatoꝛem. et boc vult dicere
bug.4 Ad vltimũ doᷣm. ꝙ eſt duobo modis ponere aliꝗd
vere ſcʒ et interpᷣtatiue.Circũciſio reuera nõ ponebat na
turalẽ iuſticiã vere:ponebat tñ interpᷣtatiue.Ad huiꝰma
nifeſtatõeʒ notandũ. ꝙ iuſticia cuiꝰ carentia eſt pctẽm ori⸗
ginale:fuit oꝛdinatõ rõnalis creature ad creatoꝛẽ ſiue cõ
cupiſcentia:⁊ pr̃as aſcendendi ad deñ oꝑibus meritoꝛijs.
Vñ.vij.ccẽs.Deus creauit hoĩem rectũ.i.erectũ ꝑ appeti⸗
tum ad ipᷣm. ⁊ hnñtem ptatem merendi(nõ dico exequẽdi)
oꝑa meritoꝛia.qꝛ hoc nõ potuit ſine gra.ptᷣas tñ illi data
fuit in ↄditõne ꝗᷓ reducibilis erat in actum ꝑ gram.hãc iu
ſticiaz debuit hõ habeꝛe. quã quia dereliquit voluntate ꝓ
pꝛia ↄuertendo ſe d bomimn mutabile r auertens ſe a ſuo
creatoꝛe:illam amiſit peccauit ⁊ factus eſt neceſſitate cõ
cupiſcens. Hãc neceſſitatẽ nõ tollebat circũciſio nec etiaʒ
baptiſmus tollit. VUñ non reſtituebat iuſticiã naturalem
Fm veritateʒ reſtituebat tñ interpᷣtatiue. Noc eſt.fecit qð
neceſſitas ↄcupiſcendi nõ imputabat᷑ in culpã.ita eĩ effici
ebat᷑ circũciſa circũciſione ſiue culpa:ſicut hs naturaleʒ
iuſticiã erat ſine culpa.n illa em rõne qua iuſticia natu
ralis ad ſaluteʒ recu ꝑabatur ꝑ circũciſionẽ.nõ in illa ꝑfe
ctõne in quo eꝛat in ſtatu pꝛimo. hoc dico quzʒ ad hoc ꝙ
erat ſine ↄcupia creature. ↄcupia dico m quod degene⸗
rat inoꝛdinatõeʒ quandã.hanc aũt inoꝛdinatõeʒ nõ tolle⸗
bat circũciſio q;tum ad eſſe:ᷣ ſoli qꝙtum ad reputatõnem

vij.

in culpam.nec requiritur ad ſtatum ſalutis ꝙ alio modo

tollet᷑ nec dico ꝙ in hoc erat tota efficacia circũciſionis ſi

cut infra patebit. Vel põt aliter dici ſm ꝙ ponit᷑ neceſſi⸗
tas ↄcupiſcendi cum debito nõ ↄcupiſcendi eſſe oꝛiginale

ꝙ circuciſio ponebat ſiue reſtituebat iuſticiã oꝛiginaleʒ ſi

ne debitam:tollendo debitũ illud. remanente nibilominꝰ
neceſſitate ↄcupiſcendi. Ael aliter põt dici.ꝙ et ſi circum
ciſio nõ ponebat ſiue reſtituebat naturalem iuſliciam po⸗
nendo ipſam in ſe:reſtituebat tamen ponendo ſiue reſtitu⸗
endo melius pꝛo ipſa ſiue ipſam in melioꝛi ſcilicet confir⸗
mando gratiam gratumfacientem. ſuppoſito ꝙ peccatum
moꝛtale non tollatur niſi per gratiam gratumſfacientezʒ q⸗
le eſt oꝛiginale.

Becundo queritur .S. ij.
vtrum circumciſione tollebat᷑ actuale. Oꝛ ſic:videt᷑. dicit

Hug.culpam quã ꝑ illam ꝑtem traxerat natura: gr̃a per
circumciſlionem emundauit.mundatio ergo oꝛiginalis qᷓ
ſit ꝑ circumciſionẽ efficitur ꝑ collatõeʒ gratie. Sed gtia
qua tollitur culpa moꝛtalis qualis fuit culpa oꝛiginalis
nõ ↄpatit᷑ ſecum aliqð moꝛtale:ergo vi illius gratie q̃ per
circumciſionẽ tollit᷑ oꝛiginale:tollitur actuale.⸗ SJtem xi
illius quo tollitur vnuʒ actuale moꝛtale tolli?᷑ aliud.nibil
em̃ quo mediante tollit᷑ vnum actuale moꝛtale: cõpatitur
ſecum aliud actuale moꝛtale. Similiter videt᷑ ꝙ nihil quo
mediante tollit᷑ moꝛtale oꝛiginale:ↄpatitur ſecum actuale
moꝛtale:q̊ Tc. ¶ YItem moꝛs ſpũalis non tollitur niſi ꝑ in
troductõeʒ vite ſpũalis ſiue vite gratie.ſed in eodem cum
vita ſpũali ſiue gratie non põt eſſe moꝛs culpe: ergo illud
quo introducitur vita tollit omne genus culpe moꝛtalis.
ita vt pꝛius ¶ Contra.quicquid eſt cauſa cauſe:eſt cau

ſa cauſati.⁊ hoc in efficiendo? deſtruendo.Inde quicqd

eſt deſtructiuũ cauſe:eſt ſimiliter deſtructiuuʒ cauſati.di⸗
co in cauſis et cauſatis ꝑ ſe imediatis ⁊ adinuicem con⸗
ſequentibo:ergo et que ſunt in differentia in deſtructione
cauſaꝝ: ſunt in differentia in deſtructõne cauſatoꝝ. Sed
ſi circumciſione tollit᷑ actuale peccatum. baptiſmus⁊ cir
cumciſio in differentia ſe habent in deſtructõne culpaꝛuʒ
que ſunt cauſe penaꝛuʒ debitarum ipis culpis: ſed hoc eſt

parantes circumciſioneʒ baptiſmo.ponunt ↄuenientiam
iſtoꝛum qtum ad deletionem oꝛiginalis: nihil tangentes

—

falſum: ergo et pꝛimũ.4 Item doctoꝛes ſacre ſcripture cõ⸗

actuali.quod patet in verbo bede illo ſcʒ ·idem lalutiſfe 3

22⸗

re curatõnis auxiliũ ⁊æc. ¶ Item dicit hugo.idem glo. iij·
ad Ro. ꝙ apud nos valet aqua baptiſmi qð apud hoĩes
ſub lege circũciſio ſiłr veꝛbo aug.ad valeriuʒ ſcʒ exqͥ inſti⸗
tuta eiſt circumciſio in ꝓplo dei vt ſup̃ articulo.ij. Ecce
ſacri oꝛthodoxi comꝑantes circumciſionem aa baptiſmũ
qtum ad efficaciam tollendi culpam: nibil tangunt de il⸗
lius efficacie qtuʒ ad deletioneʒ culpe actualis. ex q̊ vide

tur ꝙ eius efficacia ſe nõe tendebat ad deletionem culpe
actualisſ Rnſio ꝙ reuera ex vi circumciſionis tolleba
tur oꝛigindle in ꝑuuſis. et tam oꝛiginale ꝙᷓ actuale ĩ adul

tis digne ſuſcipientibo. Sirtus tñ circũciſionis ꝑ ſe ⁊ pꝛi

mo fuit oꝛdinata ad deletõem oꝛiginalis. ſed quia gratia

gratificans nõ ↄpatitur ſecuʒ moꝛtale aliquod:neq; moꝛs.
ſpũalis tollitur niſi ꝑ introductõeʒ vite ſpũalis: cum boe

ꝙ gratia ſiue virtus circumciſionis tollebat oꝛiginale ad „
quod ꝑ ſe oꝛdinata erat:tollebat et actuale.ſacri vᷣo docto

res determinabant virtutem illius eſſe ꝗtum ad crletio⸗
nem oꝛiginalis nullam facientes mentionem octus ali:
quia per ſe fuit remedium oꝛiginalis et ad eius deletõnez
oꝛdinata. 4 Ad iliud quod obijcitur contra hoc. qꝛ ſi cir⸗
cumciſio et baptiſmus ſunt diſſerentes in ablatione cul⸗
parum que ſunt cauſe penarum: ſunt indifferentes in ob⸗
latione effectuum.i.ipſarum penaꝝ. Dicendum ꝙ nõ leg
tur.quia gratia gratumfaciens quecunq; ſufficit ad delen
dum omnẽ culpam.nec aliquam patitur ſecum.cuiꝰratio
eſt: quia gratia directe opponit᷑ culpe.et minimu bonũ eſt
maiꝰet maioꝛis efficacie:qᷓ maximũ malum eſt maluü. Sʒ
gratia quecũq; non ſufficit ad tollendum omnem penaʒ:

quia gꝛatia in om̃i dr̃ia nõ oponit᷑ pene:ſ̊ ſolũmodo gr̃a
pfecta ſufficit ad tollendum omeʒ penã. maioꝛ aut eſt gra
et virtus baptiſmatis qᷓ circũciſionis. Pret.quare vᷣtute
baptiſini tollit᷑ nõ ſolũ culpa.ſᷣ baptiʒatus ſoluit᷑ a pena
ratio eſi:qa per ſacrm baptiſmi cõtulit redemptoꝛ nr pri⸗
mos ⁊ pᷣcipuos effectus ſue paſſionis vt ſuo loco patebit:
ad aliud eſponſio.

rticulus quartus

Egtur inqreꝛe vtruʒ circũciſio ex vi circũciſio⸗
nis ↄferꝛet gram.et primo vtrũ aliquã gratiã
oferret. Scdo vtrũ gram ad bene operandum

irca prinum oſten .S:.

ditur. ꝙ gr̃am ↄferebat.iiij.ad Ro.ſignũ accepit circumci
ſionis.glo.idem ſalutifere curatõnis auxiliũ circumciſio
in lege ↄtra oꝛiginalis pcti vulnꝰpᷣbebat:qð baptiſmꝰ agẽ
reuelate tẽꝑe gre ↄſueuit.excepto ꝙ regni celeſtis ianuam
necdũ intraꝛe poterãt.idem dicit beda.idem bug.Ecce q;
plane dr ꝙ circumciſione idem fiebat ꝙ baptiſmo.ſ̊ ↄſlat
baptiſmpᷣbebat gram:ꝗ̊ ⁊c.¶¶ Ztem boeciꝰ: egreſſio vi⸗
dioꝝ eſt plantatio pᷣtutum g quo egrediunt᷑ vicia plantã⸗
tur vᷣtutes:ſ̊ circũciſione egꝛediebant᷑ vicia:igit᷑ ⁊c.¶¶ Iiſt
virtꝰet viciũ ſunt ↄtraria imediata circa aiam ratõnaleʒ
quod tollit vnũ ↄfert alterũ:g̊ ⁊c Bi dicat᷑ ꝙ ſunt pꝛi
uatiue oppoſita aꝛguit᷑ ſic. Nirtꝰet viciũ opponunt᷑ pꝛiuati
ue. ſilr gra et culpa. Aug.ſuꝑ geñ.viij.li. Maluʒ eſt boni
pꝛiuatio.̊ impolſſibile e tollere pꝛiuatõeʒ niſi ponẽdo ba⸗
bitum.q;ꝛ ponere pꝛiuatõeʒ:pꝛiuatõis eſi ponere habituʒ.
4( Item accidens duptr veſtruit᷑.aut ꝑ deſtructionem ſui
ſubiecti: aut ꝑ poſitioeʒ ſui opoſiti.igit᷑ cum culpa ſit ac⸗
cidens:et nõ deſtrui? ꝑ deſtructõez ſubiecti:q̊ ⁊c.¶ Item
diſfferunt negatio ⁊ pꝛiuatio.qꝛ vbi eſt negatio nõ ↄnume
ratur ſu biectũ cum negatõne.vbi eſt pꝛiuatio ↄnumeratq᷑.
Pot em̃ dici ſoꝛtes nõ curꝛit ⁊ ſi ſoꝛtes nõ ſit. non ſimili
ter ſoꝛtes ẽ cecus. ñ negatio neq; pꝛiuatõ aliꝗd de ſe po⸗
nit:eo ꝙ pꝛiuat non pomt.nihilominꝰpꝛiuatio ↄnumerat
ſn biectũ ſuſceptibile habitus ↄtrarij.pꝛiuatio ꝗ̊ ⁊ habitꝰ
abſtracto ſubiecto ſuſceptibili.qð eſt ↄmune:ſe habebunt
ſicut aliqd et nibil ſimpłr ſcʒ et negatiue.ſᷣ tollere negati⸗
onẽ neq; eſt poſſibile neqʒ etiaʒ intelligibile ſine poſitõne
affirmatõnis. igit᷑ tollere ꝑctm eſt impoſſibile.niſi ponen
do graʒ ſine virtutem. 4. Item idem euidentiꝰ oſtenditur
in terminis ꝓprijs.pctm eſt pꝛiuatio iuſticie cũ debito ha⸗
bendi.iuſticie dico oꝛiginalis vel actualis ᷣm ꝙ peccatuzʒ
eſt oꝛiginale vel actuale.nõ tam eſſet pctm careꝛe iuſticia
niſi babere illam eſſet debitũ nõ habenti.vñ debituʒz eſt cõ
mune habenti2 nõ habenti.ꝗ em̃ habet eam dʒ habere.2
qui nõ habʒ dʒ babere.abſtrabat᷑ igit᷑ debitũ:relinquituꝛ
habere et nõ habere.q ſe babent vt affirmatio ⁊ negatõ:ſᷣ
tolli nõ põt nõ habere iuſticiã niſi ponat᷑ habere iuſticiaʒ
igitur ⁊c.¶ Jiem ponat᷑.ꝙ nihil peneret᷑ tollendo priua
tionẽ᷑:adhuc remanet pꝛiuatio.igit᷑ nõ tollitur. ¶ Itẽ vir⸗

tus q facit recedere ab vno oppoſitoꝝ neceſſario hoc facis⸗

do facit accedere ad aliud. nec põt nõ facere accedere ad
illud. Igit᷑ qð facit recedere a vicio vel culpa:facit accede
re ad virtutè.2 tollendo illud a quo recedit: ponit neceſſa
rio terminũ oppoſitũ ſcʒ virtutẽ vel gẽam.¶ Item lux ma⸗
terialis eo ꝙ tenebꝛas materiales ponit lucẽ in ſuſceptibi
lem in quo erat tenebꝛa. nec aliter põt tollere niſi ponẽdo
ſimiliter videt᷑ de luce ſpũali.¶ Item in eſſe nature nunqᷓ
tollit nõ eẽ niſi ponẽdo eſſe.qꝛ ſi h: redigeꝛet aliꝗd in nihi⸗
lum qð eſſet ↄtra diſtuſionẽ ſue bonitatis. Similiter vide⸗
tur in moꝛibo: nunꝙ tollit eſſe niſi ponendo eſſe.̊ nõ tol
lit eſſe culpe vl vicij mii ponendo eſſe. Sed oſtat nõ dat

bec ĩmediate ſe habeant reſpectu creature rõnalis.
tra.in ſacramento eque vel amplius ſe extendit ratio ig⸗
ficandi qᷓ efficiendi.ſed rõ ſignificandi in circũciſione ſo⸗
lum eſt c ablatõne: 5 efficacia. circũciſio em̃ exreꝛius ni
hil ꝓferebat:ſed tm auferebatur. pter quod videtur fuiſ-

vel ponit eſſe vici vel culpe: igit᷑ eſſe gratie vel arakes
5

ſe nullius poſitionis ſacramentum ſed tm̃ pꝛiuatõnis: cũ
ſacramentum ſimilitudinem habeat cum eo quod efficit.

¶ Item legalia que inſtituta fuerũt in tempoꝛe moyſi nõ

ↄferebant gratiam: ergo nec circũciſio p̃cedens gratiã cõ
ſerebat:cum res deberet ꝓcedere ſᷣm melioꝛatõeʒ vt patʒ
in baptiſmate:qui melioꝛ eſt qᷓ; circũciſio vel legalia.q Itẽ
prima circũciſio non ↄtulit gratiam primo circumciſo: S
nec ſedᷣa ſecundo:nec tercia tercio et ſic de alijs.pꝛincipia
em̃ nõ minoꝛis efficacie ſunt qᷓ; ſequentia immo maioꝛis.
¶ Item indirecte.ſi circũciſio auferebat petm et ↄferebat
gratiam. cum plus nõ faciat baptiſmus: nõ eſt baptiſmꝰ
plenioꝛi cumulatꝰgratia ꝙᷓ; circũciſio.⁊ hoc eſi falſum. ba⸗

legis.vnde minoꝛis gre fuit ꝙ; baptiſmꝰſicut mõ.
ꝙ circa hoc diuerſi diuerſimode ſenſerũt.quorũd
poſitio fuit ꝙ culpa oꝛiginalis eſt ↄcupia cum debito non
ↄcupiſcendi.et nõ ideo eſt culpa quia ↄcupiſcentia: hoc eĩ
eſt in iuſtificatis:ſed ideo ꝗa eſt cũ debito nõ ↄcupiſcẽdi.
Cum ergo deletur culpa oꝛiginalts qꝛ deletuꝛ culpa iᷓtuʒ
ad reatum ⁊ remanet qtum ad actum:dicũt ꝙ ſoluit᷑ de⸗
bitum.hoc eſt:illud debitũ non imputat᷑.et tunc remanet
actu pena oꝛiginale.ꝗᷓ dicũt deleri debitũ ↄcupiſcendi non
ↄputari.⁊ hoc ſine alicuiꝰgratie collatõne fieri.Sʒ ꝙ hbec
poſitio nõ ſit vera pʒ:qꝛ ſi deus non imputat hoc tebituʒ
aĩe quod pꝛiꝰ imputabat: aut ̊ aliqua innouatõ facta eſt
circa aĩam.aut ↄmutatio circa deũ.g innouatio circa aĩ⸗
mam aut aliquid eſt ab ea ablatũ aut poſitũ in ea.ſi abla
tum ⁊ nõ bonũ:ꝗ̊ malũ.nõ malum pene tm:g culpe.ergo
ſi culpa eſt pꝛiuatio q̃ nõ aufert᷑ niſi ꝑ alicuiꝰ apoſitõneʒ
neceſſe eſt aliquid ibi poni.ſed mhil poſitum in anima ex
pellit culpam niſi gra:q̊ ⁊c. Pꝛet᷑.ſi debitum tm̃ nõ impu
taretur et gratia nõ daret᷑ cum nullꝰpoſſit videre deũ niſi
habuerit gram.tũc ̊ iuſius ab oꝛiginali pcto mũdatꝰper
circũciſionẽ ſi moꝛiat᷑ cum nõ habuerit gram:nõ videbit

ptiſmus em̃ tꝑe gratie eſt circumciſio ante legem 2 in te
eniz

cũ.ergo eandem penam habebit ac li haberet oꝛiginale.

¶ Alia poſitio magis vltra ꝓceſſit ⁊ dixit.ꝙ in circumci⸗
ſione dabat᷑ gr̃a ⁊ delebat᷑ culpa.ſ̊ culpa delebat᷑ vi circñ⸗
ciſionis:gratia nõ dabat᷑ vi eiꝰſ ex liberalitate di qui nõ
delet culpã ꝗn dcoꝛet aĩam et gratã ſibi faciat:qᷓuis poſ⸗
ſet ałr facẽ.qꝛ ſᷣm nat᷑aʒ mediũ eſt inter cuiꝑã et gram.ſ.
ipſa innocentia.et delere culpam ẽ reddere innocentiaʒ.ᷣ
deus nunqᷓᷓ reddit innocentiaʒ ꝗn ſuꝑaddat gram. ⁊ per
hoc rñdent ad obiecta de ↄtrarietate ⁊ habitu ⁊ pꝛiuatõe
quia gr̃a nõ eſt directe et imediate habitus oꝓpoſitꝰ culpe
ſed innocentia.ad hanc innocentiam ᷣm ꝙ eſt priuatio
culpe oꝛdinat᷑ circũciſio diſponens ex ꝑte ſuſcipientis:ſᷣ
gr̃a ex ꝑte agentis.Sʒ bec poſitio nõ pot ſtare.qꝛ et ſi in⸗

nocentia ſit medium inter gram ⁊ culpam habito reſpctu

ad ſtatum nature ↄdite:non tamen eſi medium babito re
ſpectu ad ſtatum lapſus.mediũ dico Fᷣm rem et actum:lʒ
aliquo modo poſſet dici medium ᷣ̃m naturã. poſt lapſuʒ
em̃ erat immediata oppoſitio inter culpam ⁊ graʒ. Pꝛete
rea ſi innocentia eſſet medium ſᷣm naturam inter culpam
gratiam.pꝛius naturaliter innocentia reſtitueret᷑ et ex⸗
pelleretur culpa ꝙᷓ; infunderet᷑ gratia.et hoc eſt manifeſte
falſum.quia tunc gratia non leret culpam. Si enim de

let:pꝛiꝰ naturaliter infunditur q; culpa deleatur. 4 Ter⸗

cia poſitio eſt.ꝙ in circumciſienę c eatur culpa ⁊ confe/
rebatur gratia.et ad vtrunq; gahatu circũciſio quo⸗/
dammodo.lſed gratia quoſdam effectus habuit pꝛiuati
uos quoſdam poſitiuos.et circumciſio non oꝛdinabatur
pꝛimo et per ſe niſi ad effectus pꝛiuatiuos:et ideo ſoluʒ ſi
gnificabat ablutionem. et quia effectue priuatiui nõ ſunt

ſine poſitiuis: ex conſequenti erant ibi effectus poſitiui.
quia ex conſequenti non opoꝛtebat eos ſignari ſacramen

to circumciſionis.exemplum ad hoc eſt in cõuerſione pa⸗
nis in coꝛpus xp̃ᷣi.in quo eſt ↄſeqnenter ſanguis:ſed tamẽ
non ſignatur ibi.effectus autem gratie poſitiui ſunt ſicut
habilitare ad bona opera et huiuſmodi:pꝛiuetiui ſicut re
mouere culpam et ſiqui ſunt remotõni huic annexi pꝛina

tiui. Sed hec poſitio minus dicit.quia ſi vi circumciſio/

lat

WMueſtio vij.
nierc nis ponitur gratia in anima ⁊ in potentijs.quia delet cul modi:ſed inter omnia que legis erant maxime faciens ad
eſe⸗ pam que in his eſt:cũ graʒ poni in aĩa ſit gꝛatificari ipaʒ iuſtiſiſicatõnem fuit circumciſio:eꝛgo ⁊c.¶ Item cui plus
pſinö 2 in potentijs ſit habilitare ipᷣas neceſſario.ſi ex vi ciꝛcum ↄmittitur ab eo plus exigitur.et cui minus: minꝰ. Vnde
ntii ciſionis ponit᷑ gratia.ex vi circũciſionis ſunt effectꝰin aĩa niſi habenti naturalem iuſticiã conferꝛet᷑ gratia vel virtꝰ
tz poſitiui ſic ⁊ pꝛiuatiui.nec põt circũciſio br̃e vim ad bos non exigeretur ab eo opus virtutis. aliter a circumciſo ñ
⸗ gn etiam habeat vim ad illos:et ſi ſignũ poſſit eſſe ſiue ſa⸗ exigeretur virtutum operatio niſi illi colluta eſſet gratia
neſo⸗ cramentũ nor licet non illoꝝ. Pret᷑.aliqui effectꝰpoſitiui ad bene operandũ.igitur ſi exigebat᷑:relinquitur ꝙ daba
nncpe Fm eſſe idem ſunt cũ pꝛiuatiuis vel ↄñter ſe habentes.pꝛo tur circũciſione gratia ad hoc.Ex his videtur ꝙ ex vi cirr
eiong, pterea ſi bi ſunt effectus circũciſionis:X illi.ſicut enim lu cumciſionis dabatur gratia ad bene oꝑandum ] Cont᷑
ſerhe men materiale nunqꝙ; delet tenebꝛas niſi illuminãdo aeꝛa: in. iiij.ſententia.magiſter dicit.ꝙ ideo mutata eſt circum⸗
dapeſn⸗ ſic nec lumen gre tenebꝛas dlet pcti niſi iſ̃am anims ſpi⸗ ciſio per baptiſmum: quia ſacramentum baptiſmi ⁊ com
linb S ritualiter illuminãdo. Aliter & videt᷑ mibi doᷣm ſine pꝛe munius et pfectius eſt:quia plenioꝛe gratia accumulatũ.
nrin iudicio.ſcilʒ ꝙ ex ſacramento circũciſionis datur gra tol Ibi em̃ eſt peccatum ſolum dimittebat᷑.ſed nec gratia ad
lens oꝛiginale pctm:et diminuens ſuꝑſtuitatem ↄcupie. bene operandum adiutrix nec virtutum poſſeſſio vel au⸗
haß debitum tollens nõ ↄcupiſcendi:⁊ virtutẽ pꝛeſtans reſiſtẽ gmentum ibi pꝛeſtabatur vt in baptiſino. ¶ Iem. iiij · ad
binon di ↄcupie. Vnde ſi ex virtute circũciſionis nõ tollit᷑ neceſſi Ko.Signum accepit circumciſionis in ſignaculum iuſti⸗
kloi tas ↄcupiſcendi:tollitur neceſſitas ſequendi ↄcupĩiam 2 de cie.ibi glo.ĩ circumciſione tm̃ peccata remittebantur. ſed
nli bitum non ↄcupiſcendi ꝓpter hoc ergo ꝙ illa gratia tollit nec gratia ad bene oꝑandum per eam pꝛeſtabatur nec viꝛ
inin oꝛiginale animam reddit gratam 2 dat virtutem reſiſten tutes dabantur vl augebantur hec glo. Ex his videtur ꝗꝙ
atr di concnpiſcentie:et tollit debitum non ↄcupiſcendi.vtrũ ſolummodo efficacia eius fuit ad purgatõnem peccati:nõ
cmm autem dat gratiã faciendi bonum meritoꝛium infra babe ad ꝑfectum bonoꝛum operũ.¶ Item ex his auctoꝛitatibo
kauim bis.Concedi ̊ poſſunt rõnes quibo oſtendebatur ꝙ ex vi videtur.ꝙ gratia circumciſionis tm̃ erat ad tollendũ cal⸗
* circumciſionis nõ tm tollebatur culpa oꝛiginalis ſed da pam: dicitur eniz ine eircumciſione tm̃ remittebant᷑ pecca⸗
“õ batur gra.. Ad pꝛimũ obiectum dicendũ.ꝙ licet circum⸗ ta ¶ Keſpondeo.ꝙ; vt ſupꝛa tactuʒ eſt.ex ſacramento ci
3 ciſio ſignũ eſſet ablationis tñ quia illa ablatio non fiebat cumciſionis dabat᷑ gratia que tollebat oꝛiginale peccatũ
nageſ niſi ꝑ poſitionẽ alicuiꝰgratie.ideo ex vi ſacramenti circũ⸗ et dimittebat concupiſcentiam: et alia faciebat que dicta
arcaai ciſionis ↄferebat᷑ gratia.et ſic efficiebat quod figurabat. ſunt.gratia autẽ ad oꝑnndum bonum meritoꝛium inq; tũ
hſiabla quia figurabat aliquid tolli ꝑ poſitionẽ alicuiꝰ.vñ argu⸗ huiuſmodi ex vi circumciſionis non dabat᷑ a deo.et hoc ẽ
erd mentũ iſiud nõ ſeꝗtur.fiebat ablatio ſolũmodo:ᷓ non pꝛe quod dicitur in glo.iij.ad Ro.q ex circumciſione pecca⸗
ſtione, ſiabat gram cuiꝰactus non erat in auferendo. vnð dico ꝙ ta remittebant᷑:ſed non grana ad bene oꝑandum preſta⸗
anumnat sctus gre date in circũciſione fuit in ablatõne defectꝰori⸗ batur. YJdem dicit magiſter in ſenten. et hoc eſt poſſibile
noimpn ginalis. qð eſſe nõ potuit niſi reꝑatõne iuſticie: vnde non fieri et conſonum ratõni. poſſibile:patet per hoc.ꝙ a⸗
edüͤni eſt ponendũ ꝙ gr̃a circumciſionis ita tolleret ꝙ nihil po⸗ lius eſt effectus gratie qua purgabat a culpa:⁊ alius qua
nüetffn neret. Ad ſcdo obiectũ dᷣm.ꝙ nõ eſt ſimile de circum⸗ cooꝑatur li.ar.in operibus virtutis.nibil igitur impedit
ö ſicct N ciſione 2 alijs legaliba.circumciſio em̃ inſtituta fuit in re⸗ quin gratia poſſit dari ad hunc effectũ vel illum:⁊ ad bũc
orginle mediũ oꝛiginalis peccati.nõ ſic aũt alia legalia.licʒ poſte ſine illo.i.ad effectum purgatõnis ſine effeciu coopeꝛatõ⸗
Cincunch rioꝛ eſſet in rõne ſignationis:non tñ in rõne cauſalitatis. nis.· autem ſit ↄſonum ratõni videtur ſic. primꝰhomo
kriaitch ¶ Ad aliud dðm.ꝙ licet in pᷣmo circũciſo nõ ↄfert᷑ gra.Gᷣ cecidit a duplici iuſticia ſcʒ naturali et gratuita. Luce.x.
Niquin non fuit ex ꝑte circumciſionis p̊ ex ꝑte circũciſi quẽ habu⸗ homo quidem deſcendebat ab hieruſalem in hiericho et ĩ⸗
fuis poſ⸗ it. vnde põt dici ꝙ ei valuit ad aliud ſcʒ ad diminutõeʒ cõ cidit in latrones qui eum deſpoliauerũt ⁊c. Spoliatio il⸗
Gramn.l. cupiſcentie vel aliꝗd oſimile.¶ Ad aliud dicendũ. ꝙ licet la intelligit᷑ ad gratuita:vulneratio qᷓtum ad naturalia.
entigz.5 remitteret᷑ pctẽm et daret᷑ gratia qua fiet illa remiſſio et h Vnñ neceſſaria ſibi fuit duplex gra.ſcʒ gra in ſacramentis
mm. 1 per idem in baptiſmo:tñ plenioris gratie eſt baptiſmus. om̃e et gratia in virtutibo.ſi aũt ſtetiſſet: ſibi ſuffeciſſet gr̃a in
iuatoe em̃ pctm et oꝛiginale ⁊ actuale tollit:quod nõ faciebat ꝓ⸗ virtutibo.igit᷑ alia eſt gra in ſacramentis qua culpa tolli⸗
ſe. prie ⁊ de ſe circũciſio. Pꝛe.vberius ↄfertur gꝛatia.qꝛ non tur:alia qua homo in virtutibo ꝓficit.Mon ꝗ̊ eſt ↄtraꝛiuʒ
prünnd ſolũmodo ad ea q dicta ſunt:ᷣ ad alia vt infra patebit. ſiue diſſonum rationi ꝙ ſacramentum illud cuiꝰ efficacia
gemis; ner itur 14 erat non eſt habũdantia gratie ſicut eſt baptiſmi.quod ẽ
Cetſiin⸗ rit . UV. ſacramentuʒ tꝑis gratie: ſed ex gra diminuta cuiuſmodi
toreſpei Si ex vi circũciſionis ↄferꝛet᷑ gratia ad oꝑanduʒ merito⸗ erat circũciſio que erst ſacramentũ ante tpᷣus gratie.non
ſobtoone rie. ſic:videt᷑ greg.quod valet apud nos aq baptiſmi: oↄferꝛet gratiã oꝑandi bonum meritoꝛium ſiue ꝓficiendo ĩ
eunh hoc egit apud veteres vel ꝓ ꝑuulis ſola fides vel ꝓ maioꝛi merito.¶¶ Ad illud verbum gꝛeg.quod apud nos valet aqᷓ
ipi; bus virtꝰſacrificiorũ: vel ꝙ his qui ex abꝛahe ſtirpe ꝓdie/ baptiſmi ⁊c. Dicendũ ꝙ hoc ꝑticulariter intelligit᷑.nõ em
Pe runt in miſteriuʒ circũciſionis. ſed aput nos aq̃ baptiſmi dicit quicqꝗd apud nos valet aqua ⁊c.et hoc expꝛeſſius ha
falpan valet ex vi ſua ad duo.ſcʒ ad ablatõeʒ pcti:ꝛ ad collatõem betur a magiſtro.iiij.ſenten.dicente.ꝙ ſacramentum cir-⸗ D
tetater gre ad bene oꝑandũ: eircũciſio ex vi ſua valebat ad iſta cumciſionis idem oferebat remedium quod nunc baptiſ⸗ M
hniete duo. ¶ Si foꝛte dicat᷑. ꝙ de valoꝛe ꝑpiculi intelligeret᷑ ſcʒ ð mus:idem dicit nõ tantum. Et nota ꝙ dicit remediũ.qð R
enind⸗ valoꝛe ad ablatõnem peccati non de valoꝛe totali ⁊ hoc ẽ ꝓprie eſt contra vicium vel malum ad hoc recitat verbũ
Le contra vſitatum modum loquendi.Equus enim qai non Aug · ad valerium.quod eſt. Exquo inſtituta eſt circumci
1corſt valet niſi decem. nõ dicitur valere equum qui valet centũ ſio que erat tũc ſignaculum iuſticie fidei ad purgatõnem —DU
ſocno licet valet ꝑtem. ergo circumciſio non debet dici valere id valebat magnis et paruulis oꝛiginalis veteriſq; peccatis
nn, quod valet aqua baptiſmi ſi partem tm̃ valeat. 4 Iteʒ ex ſicuc baptiſmꝰ:ex illo valere cepit ad innouatõeʒ hoĩs ex
inrbi vi circumciſionis dabatur gratia delens peccatũ ⁊ infor⸗ quo inſtitutus eſt.⁊ qñq; ſolet ſic loqui.Solet em̃ dici tã⸗
. ſi⸗ mans animam. ſed hec gratia in adulto habente vſum li⸗ tum valebit tibi hec tunica ſcʒ griſea debet vVna ſce ſcar⸗
nigſn beri arbitrij eſt gratia bene opeꝛandi:quia conſtat q non leto: licet illa de ſcarleto melius oꝛnaret ⁊ longe eſſet ma⸗
uinol ccioſa in adultis: ergo ex circumciſione dabatur ad bene ioꝛis pꝛecij:et plus redderet hominem acceptum bomĩbo
lennn operandum.¶ IJtem ANMath.xix. Si vis ad vitam ingredi Ad aliud quod obijcitur.ꝙ gratia delens pctm ? infoꝛ
ſoene ſerua mandata.glo.ij.ꝙ iuſticia legis ſuo tempoꝛe obſer/ mans aĩam erat in adulto cooꝑans li.ar. in oꝑibus me⸗
erſoſrn . uata non ſolum bona terꝛe.ſed vitam eternaʒ dabat:ergo ritoꝛijs quia non eꝛat ocioſa.Dicendũ ꝙ ſiẽ aĩa pꝛimo ba
. ſonmn dabat ea que requirebantur ad vitam eternam merendã. bet actũ in coꝛpoꝛe bumano.non tamen quo aĩa ꝓgꝛedit᷑
lun ſed mereri vitam eternaʒ nullus poteſt ſine gratia buiuſ-⸗ ad aligd agendũ.immo bʒ pꝛimũ actum ſuum ſine motu
M
ciftimi

*

ſcilicet aetum viuiſicationis:ita gratia reddebat eam vi⸗
uificam ſine ptate oꝑandi bonũ maxime aiam puuli et
ipam decoꝛabat.a etiã hoc opabat᷑ in aiabus adultorũ et
babilitabat eas ad maiꝰbonum: licet nõ ſufficiẽter ad exe
quendũ o ritoꝛia validas efficeret et ita pʒ ꝙ; nõ fuit
ocioſ⸗ .ret licet ex illa gra qua fit remiſſio pcti poſ
ſit homo operari meritorie.nõ tamen ſeqꝗtur ꝙ ex virtute
circũciſionis detur: quia nõ eſt ĩmediate ↄtraria pcto gr̃a
inqᷓtum eſt ad hũc effectum: ſed ſolum ꝙ̃tum ad effectum
remiſſionis.licet & gratia ex circũciſione a deo daꝛet᷑ ex ij
poſſet bomo bene oꝑari: non tamen iſta duo ſunt immedi⸗
ata ita vt qũcunq; eſt cauſa vnius eſt cauſa alterius.ᷣ de⸗
per gr̃am vtrunq; faciebat: circumciſio vo ad vnuʒ düpo
nebat. alterius vo non dicebat᷑ per ſe cauſa vt diſpoſitio:
cum nõ habeat ſimilitudinẽ cum illo. 4 Ad ilind qð obij⸗
citur.qꝙ iuſticia legis ſuo tempoꝛe obſeruata ⁊c. dicenduʒ
ꝙ iuſticia legis dicunt᷑ moꝛalia iuſtificãtia.vel iuſticia le⸗
gis dicit᷑ fides qua mediante que legis erant iuſtificabãt.
i. ad faciendaʒ oꝛdinabãt. Gel aliter dicitur iuſticia legis
dabat vitam eternaʒ.i.dandã implici te ꝓmittebat.¶ Ad
liud qd obijcit᷑ ꝙ a circũciſo exercebant᷑ oꝑa virtutũ ⁊c.
Pirenanz ꝙ hoc nõ fuit.qꝛ ex vi circũciſioni gtia
ad hoc:ſᷣ quia dabat᷑ a co vt dictũ eſt.¶ Ao illud qð vi⸗
cetur ex auẽtibo inductis ꝓ alia ꝑte ſcʒ ꝙ gr̃a circumciſio
nis tm̃ erat ad tollendũ culpa. dicit᷑ em̃ in circumciſione
tm̃ pcta remittebant. Dðm ſiẽ dictũ eſt.ꝙ nunqꝙᷓ eſt deletõ
culpe ſine appoſitõne gratie vnde ꝙ dicit᷑ ꝙ in circumciſio
ne pct̃a tñ delent.gra ad oꝑandum ſiue vᷣtutes nõ ofere⸗
bantur.intelligit᷑ vt res ſacramenti circũciſionis.nõ ſim⸗
pliciter: qꝛ ſicut oſtenſum eſt ꝙ priuatiõ tõllat᷑ manẽte ſbᷣ
iecto niſi ꝑ politionẽ habitꝰ.nec veritateʒ habet nec capit᷑
ab intellectu. vnde intelligit᷑ ſic ꝙ dicit᷑. ꝙ tm̃ pcta remit⸗
tunt᷑.hoc nõ dicit᷑ qꝛ ↄferret᷑ gratia q̃ deletur culpa tm̃:qꝗa
de neceſſitate erq̊ gratia remanet pꝰeletõeʒ culpe in ani⸗
ma oꝑatur 2 ad oꝑandum aĩam habilitat. ſed tñ inqtum
gra eſt res ſaera circũciſionis:ſolum bhʒ effectũ ſuum ĩ de⸗

letione culpelvel vt dictũ eſt hoc dicit᷑. qꝛ gra q̃ntuʒ eſt ad

hunc effectũ nõ eſt imediate ↄtraria pcto.ſed ſoluʒ q; tum
ad effectũ remiſſionis lel aliter põt dici vt dicũt quidaʒ
ꝙ in circũciſione dabat᷑ gratia ſᷣ modica reſpectu eiꝰqᷓ da
tur in baptiſmo⁊ ꝗa gra qtumcunq; paꝛua plenũ bʒ effe
ctum ad delendũ omeʒ culpam moꝛtalẽ: licet diminutũ et
incompletũ ad babilitandũ animã et ꝓficiendũ.ideo cir⸗
cumcilſio dr̃ oꝛdinari ad effectũ ablationis culpe.nõ quia
ipᷣm ſolum hr̃et:ſed qꝛ illum habebat ↄpletum.⁊ qꝛ ſacra⸗
mentũ nõ om̃e ſignat qð facit.ſᷣ qð plenius ⁊ ꝑfectius fa⸗
cit:ideo circũciſio ſolum eſt ſacr̃m ſiue ſignuʒ ablationis
directe dico ⁊ ꝑ ſe.¶ Per hoc patet rñſio ad auctes indu⸗
ctas.qꝛ neqʒ glo. neq; magiſter intendebãt ꝙ circumciſio
er vi ſua nullo mõ daꝛet gram ad oꝑanduʒ aliquo modo:
ſ̃ ſolummodo gra illiꝰhret effectum ↄpletũ in delendo vel
auferẽdo.2 ꝙ gra illiꝰerat ita paꝛue efficacie reſpctu effe⸗
ctuũ ꝗ ſunt oꝑatõis:ꝙ ſolũ merebat᷑ dici deletiua nõ ope⸗
ratiug.

—

rticulus quintus
Egtur ingreꝛe de efficacia circũciſionis in cõ⸗

patione ⁊ pᷣmo in ↄꝑatione ad ſacr̃m pᷣcedens
Secundo ad ſacramentum ſequens.

irca primumſic. (§. .

Hug.Diſpenſatõnis oꝛdo et ratio hoc popoſcit. vt ſiẽ ab

initio curꝛente tꝑe magis ac magis ſaluatoꝛis aduentus
aſpꝛopinquit:ſic magis effectꝰ ſalutis creſceret et cogtio
veritatis. ꝓpter qð ⁊ ipᷣa ſigna ſalutis ꝑ ſucceſſionẽ tꝑoꝝ
alia poalia mutari debuerũt. vt effectꝰgre dine in ſalutem
creſcẽt.ſimul q; et ipᷣa ſignatõ in ſignis viſibilibo euiden⸗
tioꝛ apparẽt. Ex h̊ pʒ.ꝙ circũciſio q̃ ſuccedit determĩatõi
vel ſacrificijʒ:efficacioꝛ eſt qᷓtuʒ ad effectũ ſalutis ⁊ euidẽ
tioꝛ ꝙtum ad cognitõeʒ veritatis.¶¶ Cont᷑.nõ plꝰimitte⸗
bat᷑ fide in circũciſione de oꝛiginali qᷓᷓ fide ĩ ſacrificijs: qð

patet per illud verbum Greg. quod valet apud vos ⁊c. S
circumciſio nõ fuit maioꝛis efficacie qᷓ; ſacr̃m precedens.
anſo g eneumenſ fuit maioꝛis efficacie qᷓ; ſacmen⸗
um pcedens quo delebatur oꝛiginale. 4Ad illud qð obij
citur. ꝙ nõ plus dimittebatur de oꝛiginali in circũciſione
ꝙᷓᷓ in ſacrificijs. Dicendum ꝙ lʒ non ſit maioꝛ dimiſſio in
circumciſione qᷓ in fide cum ſacrificijs qtum ad culpam:
tamen in circumciſione plus dimittebatur de ſuꝑfluitate

Becin fuit ꝑfectius ſacramentum.

ecundo queritur .S. ij.

de efficacia circumciſiomis in cõꝑatõne ad ſacramentum
ſubſequens ſcilʒ baptiſmi.et põt oſtendi q baptiſmus eſt
maioꝛis efficacie q; circumciſio.verbo bug.ſupᷣdicto ⁊ ver
bo magiſtri. iiij. ſenten. ſ. ꝙ ideo mutata eſt circumciſio ꝑ
baptiſmum.quia ſacramentũ baptiſmi ⁊c̃.¶ Contra.iiij.
ad Ro.ſignum accepit circũciſionis.glo.dem ſalutifeꝛe
curatõnis auxilium circũciſio in lege ↄtra oꝛiginalis peti
vulnus pᷣbebat:quod baptiſmus agere reuelate tꝑe gatie
ↄſueuit:excepto ꝙ regni celeſtis ianuam nec dum intraꝛe
poterãt. IJdem dicit be.idem hug.¶ Si diceret ꝙ H intel⸗
ligendum eſt ꝙ̈tum ad ablutõem oꝛiginalis.hoc nõ vide⸗
tur:quia in ipᷣa auẽte excipitur illud in quo excedit effica
cia baptiſmi. per h̊ qð dicitur excepto ꝙ regni celeſtis ia⸗
nuam non aꝑiebat. ¶ Pꝛet. baptiſmus an paſſionem non
aperiebat ianuaʒ. non videt᷑ ꝙ baptiſmus in hoc fuerit
maioꝛis efficacie qᷓ; circumciſio. Item glo.ſuꝑ illud.bti
quoꝝ remiſſe ſunt iniꝗtates ⁊c.dicit. In baptiſmo delet

oꝛiginale pctm.nõ vt nõ ſit:ſᷣ vt pctẽm vltra non ſit. JZoq;

ↄgrue dic̃. Beati quoꝝ remiſſe ſunt iniqꝗtates.i.mitigate
per gr̃am vt non regnent in moꝛtali coꝛꝑe.cuiꝰrei cauſa ẽ
ꝙ in baptiſmo tecta ſunt pcta. ex hac glo.videtur ꝙ effica
cia baptiſmi non tollit oꝛiginale pctm m eſſe illiꝰ: h fᷣm
reputatõeʒ vnde in glo.ſeꝗtur ibidem. Si deus texit pctᷣa
noluit aduertere.et ſi noluit aduertere:noluit aĩaduerteꝛe
id ẽ punire.Sed ↄſtat vt ex dictis pʒ ꝗ circumciſione de⸗
lebatur oꝛiginale ſm eſſe:ꝗ̊ ⁊c ¶ Rnlio.q; baptiſmꝰ ſuc⸗
ceſſit circumciſioni tanqᷓ ſacrẽ̃m magis ꝑfectuʒ. Ado illð
quod obycit᷑ ꝑ verbuʒ glo.iiij.ad Ro.ſ.ꝙ idem ſalutifere
curationis ⁊c. Dicendum.ꝙ ex auẽte non babet᷑ ꝙ tante
efficacie fuit circumciſio quante baptiſmus.facienda eĩ
eſt vis in hoc ꝙ dr̃ idem ſalutifere curatõnis.idem enim
valuit qtum ad curatõeʒ a culpa:ſ nõ ꝙtum ad ablatõeʒ
pene. Vñ ſeꝗtur excepto ꝙ ianuã regni celeſtis ⁊c. Item
ex circũciſione dat᷑ gra ad remiſſioneʒ culpe originalis et
dimimutõeʒ ſuꝑfluitatis ↄcupie. In baptiſmo vðᷣo dat᷑ gr̃a
ad oꝑanduʒ meritoꝛie qð nõ dabat᷑ virtute circũciſionis.
Vnde ꝑ hoc ꝙ dr.idem ſalutifere curatõnis:notat᷑ oↄueni
entia in remedio ↄtra malũ.vult q̊ dicẽ beda.qꝙ ſic bapti
ſmus digne ſuſcipientem mũdat ab oꝛiginali⸗ actuali ſic
circũciſio.vñ ad remotõeʒz culpe ẽ ↄuemiẽtia.ſᷣ neq; ꝙ̃tum
ad habilitatõeʒ et expeditõneʒ ad bonũ neq; qᷓtum ad re⸗
miſſionem pene:quod notat᷑ ꝑ hoc ꝙ ſubdit᷑ excepto ꝙ ia⸗
nuã ⁊c.¶. Ad illud qð obcilei baptiſmus ante paſſionẽ
nõ aperuit ianuam ⁊c. Oicendum ꝙ aperire ianuam ce⸗
li:eſt tollere impedimenta ingreſſus in regnum que ſunt
multa. Unum eſt defoꝛmatio imaginis dei in aĩa ſiue de⸗
fectus oꝛnatus.boc autẽ impedimentũ tollit᷑ ꝑ baptiſmuʒ
quo anima infoꝛmat᷑.non ſolum in ablatõne culpe: ſed in
oꝛnatu gratie virtutis. O: aũt anima ĩ baptiſmo orna⸗
tur virtutibus.habetur Ecci.xxiij.ſic omnis mulier relin
quens virum ſuum glo.ꝗ ſibi eam in baptiſmo copulauit
et oꝛnamento virtutũ decoꝛauit. ꝙᷓtum igituꝛ ad amotõeʒ
illius impedimenti:baptiſmus et ante paſſionem et ptꝰce
li ianuam aperuit.de alijs modis aperiendi habebitur in
fra.¶ Ao vltimum dicendum ꝙ glo.pᷣs. ſic debet intelligi
in baptiſmo ſic delet᷑ oꝛiginale nõ vt nõ ſit:ſed vt peccatũ
non ſit. i. fomes ſiue ↄcupiſcibilitas que eſt peccatum ori⸗
ginale celetur inqᷓtum eſt peccatuʒ: non omnino: quia fa
mes in intenſione qua homo cõcupiſcit neceſſario:nec po⸗
teſt reſiſtere concupiſcentie:dicit᷑ oꝛiginale. IJlla autẽ in⸗

intehe
effien
ſisin
non
ſerit
bii
NN
ocq
nuigee
iauſae
geſfie
ueßhfn
nitpan
certer
ſoned⸗
ſn ſuo
Roilo
lnſere
Ptmr
Nchnn
enin
aie
16 Yen
Gnaloet
atgin
iſons⸗
it ven
Neuohſie
egjmn
not ſe
oglu
ſione
ſee ſant
Aen⸗
peicrwz
ſun
nornt⸗
glertein

nae
bebinn
tinelig
himn

wte n⸗

Mueſtio V

tentionẽ delet gr̃a baptiſmi.licet nõ tollat illã oĩno:plꝰ

tiñ tollit᷑ de fomite virtute baptiſmatis qᷓᷓ tollebat᷑ vtute

circũciſionis.Vñ glo.ibidẽ.iniqtates aut fomitẽ pecca
ti dicit. que añ baptiſmũ nõ tm̃ pena ſᷣ culpa ẽ:poſt ba⸗

ptiſinũ ꝑena eſt et nõ culpa.
¶ MWembꝛumoctauum

quit᷑ inqrere vtrũ circũciſio erat iteran⸗
da.Et pꝛimo videt᷑ ꝙ non:cũ pctẽm cꝰ erat
remediũ ſcʒ oꝛigiale:nõ iterat᷑.q. Pꝛeteꝛea
hoc videt᷑ ꝑ ſile baptiſmate qð ẽ ĩ reme
diũ oꝛigĩalis ĩ noua lege.q Cõtra.Joſue.v.fac tibi cul⸗
tros lapideos et circũcide ſecũdo filios iſrł. Ecce qð d‚
ſecũdo circũcide filios iſrł.ſ̊ ſcõᷣm dicit᷑ reſpectu pꝛimi:
ergo bis debebãt circũcidi.¶ Itẽ om̃ia ſacr̃a noue legis
iterant᷑.illis exceptis ꝗho impmat᷑ caracter ſpũalis. a ſi
mili videt᷑ ꝓꝙ illa veteris legis.iterãda ſunt qbo nõ ĩpꝛi⸗
mit᷑ caracter.q̃lis fuit circuciſio.Qec illa rõ videt᷑ vale
re pcẽm nõ iterat᷑.ergo nec eius remediũ. Remediũ em

oꝛigialis fuit decimatio vt hẽt᷑ ab hugõe:et ſacrificia vt
habet᷑ a greg.que tñ frequẽter rabant ,Kaſtonti

ꝙ circũciſio nõ fint iterãda.Buplex em̃ ẽ cauſa quaꝛe ñ
iterat᷑ ſacramẽtũ.vna eſt qꝛ nõ iterat᷑ pcẽm cuiꝰ ẽ remedi
um.Alia ẽ dignitas ſacramẽti ex impᷣſſione caracteris.
de hoc habet᷑ infra.pt᷑ pꝛimã cãm nõ fuit iterãda circũ⸗
eiſio.¶ Ad pꝛimũ ergo dðm. cũ dicebat᷑ circũcidere ſe
cũdo filios iſrł.nõ dicebat᷑ qtũ ad eaſdẽ ꝑſonas: ſᷣ qᷓtũ
ad eundẽ ꝓplłm. Vñ qꝛ plus ſemel fuit circũciſus ĩ egy⸗
pto.ſ̊ nati in deſerto quoꝝ pr̃es moꝛtui erãt ĩ dſerto ĩ⸗
circũciſi erãt:de illis fuit pᷣceptũ ꝙ ipᷣi circũciderent᷑.vñ

Aug.in glo.v.ioſue. ·õ em̃ vnꝰ hõ circũcidẽdꝰ erat bis

ſᷣqꝛ idẽ ꝓpłus in ꝗbuſdã circũciſus erat in ꝗbuſdã incir⸗
cũciſus:ideo dictũ eſt.nõ vt circũciſus iterũ circũcidere
tur.¶¶ Ad aliud pʒ reſpõſio.qꝛ imp̃ſſio caracteris nõ ſo⸗
lũmodo eſt cã quare nõ iterat᷑ ſacramẽtũ:ſed etiã nõ ite
ratio pct᷑i cuiꝰ ẽ remediũ. Ad aliud qð obijcit᷑ de deci⸗
matõne et ſacrificijs.dicendũ ꝙ hoc nõ oꝑabantur inqᷓ
tum erãt remediũ oꝛigialis:ſed ꝓpt᷑ alias cauſas. Itera
bat᷑ em̃ decimatio xvt eẽt in cibũ ſiue ſuſtentatõʒ miſtro⸗
rũ cultꝰ dei.ſacriſficia in expiatõem pctoꝛum actualiũ et

ꝓpter alia quedã que tangũtur in leuitieo.

embꝛum nonum

Onſequẽter querit᷑ de duratõe circũcilio⸗
nis.O aũt nõ ſemꝑ debuerit durare:vidẽ
ꝓ boc qð dic aopłus ad Gał.v. Si circũci⸗
Vimini:xpᷣc nihil vobis ꝓderit. ergo poſt:
ĩnotuit fides xpᷣi nõ ourauit eiꝛcũciſio.q¶ IFte Act᷑. xv.
viſum ẽ ſpũiſcto ⁊ nobis nibil imponẽ vobis oneris ⁊c̃.
Sed int᷑ illa que ibi ponũt᷑ nõ numerat᷑ circũciſio: ergo
relingꝗtur ꝙ iã ceſſauerat.¶ Cõtra.Geñn.xvij.dicit. O
circũciſio datur ĩ fedus eternũ:ergo eternalit debuit du
rare. IStẽ reſurrectõ eterna ſignatũ ẽ circũciſioĩs.̊ cũ
nõdũ ſit hmõi reſurrectõ:nõ debuit circũciſio q̃ ẽ ſignũ
illiꝰ ceſſare.Dicit em̃ aug.ꝙ tũc debet ſignũ ceſſare:cuʒ
aduenit ſignatũ et non ante. Itẽ ſᷣm aug.decimatio fuit
remediũ oꝛigialis ĩ lege nature.et circũciſio fuit expꝛeſſi
us ſignũ illiꝰ remedij.ergo ſi decimatio adhuc dat᷑:mul⸗

tomagis et circũciſio.¶ Itẽ currẽte lege nature ⁊ ſeripta

babuit ſemẽ abꝛahe remediũ ſpũale.qͥre ergo nõ ſimilit
modo. Itẽ nõ oĩa figuratiua ceſſant. ſic̃ ſunt ea q̃ ſunt
ſiguratiua faciẽdi vt thurificatõ:ſed ſolũ ea q ſunt figu
ratiua futuri.ſi ergo circũciſio figurat faciẽdũ ſcʒ circũ⸗
ciſionẽ a vicijs:nõ debet ceſſare.¶ Itẽ om̃is xp̃i actõ nꝛa
eſt ĩſtꝛuctio.eꝛgo cũ baptiʒemur ad imitatõz eiꝰ:videtuꝛ
ſimiliter ꝙ circũcidi debeamꝰ ad imitatõeʒ eiꝰ.4! Item
aplus act᷑.xvj.circumeidit thimotheũ.qᷓ adbuc durabat.
circũciſio.quare ergo et mõ nõ datur.¶ IZtẽ põ.Cõſili⸗
um vñni manet ineternũ.glo.nũqᷓ; diſſoluit᷑.ſᷣ eircũciſio
er oſilio dei data ẽ:̊ nũqᷓ diſſoluit᷑.ꝙ̊ adhuc durat circũ

ciſio. A obijciũt beretici.p deꝰ tüc voluit 2 mõ ñ vult:

ergo mutabilis ẽ volũtas eiꝰ. vtẽ ſi ill qd deuotõnis

fuit et honeſtatis nõ ceſſauit vt thurificatio: ergo multo
magis nec illð qꝗð fuit ncc̃itatis vt circũciſio.¶ Ad qd

rñdendũ ẽ.ꝑ illð qð dicit aug.in li.q.no.te.ꝙ circũciſio
vſq; ad xpᷣm indulta ẽ.qͥ̊ veniete ceſſaret:qꝛ xpᷣc oẽs ꝑ fi⸗
dem circucidere vel ſaluare debebat:ſic abꝛabã ꝑ fidem
iuſtificatꝰ fuerat.¶¶ AUo G̊ qð obijcit᷑. ꝙ circũciſio data ẽ
in fedꝰ exernũ.Reſpõdeo ꝙ eternũ ibi accipit᷑ ꝓ ſeculo.
ſeculare aũt dicit᷑ qð finẽ hʒ et ſi nõ ſit determĩiatꝰ vt dĩe
aug. ð ci.dei. Sciat eternũ a nr̃is iterpᷣtari qdð greci ap
pellãt eonyon qð a ſeculo deriuatũ ẽ.eonyon ꝗppe gꝛece
ſeculũ nücupat᷑.ſ̊ nõ ſũt auſi latini dicẽ ſeculare:ne lon⸗

ge ĩ aliud mitterẽt ſenſũ.ſecularia ꝗꝓpe dicũt᷑ młta que ĩ

h ſeculo ſic agunt᷑ vt bꝛeui etiã tꝑe trãſeãt. Adillð qð
obijcit᷑ qꝙ circũciſio ſignũ ẽ illiꝰ circũciſioĩs q̃ fiet ĩ gene⸗
rali reſurrectõe q̃ nõdũ venit.Rñſio.q ſᷣm ꝙ vult aug.
ad valeriũ.Circũciſio ĩſtituta fuit ꝑſe ad remediũ oꝛigi
nalis ⁊ nõ pꝛicipalit᷑ ad ſignãdũ. Ve⸗ illis at᷑ q̃ ꝑ ſe ⁊ pꝛĩ
cipalit iſtituta ſũt ad ſignadũ tenet illð qð dicit᷑.ꝙ non

txxebz ceſſare ſignũ donec venerit ſignatũ. Vel doᷣm ꝙ ſi⸗

gnü impletũ eſt ĩ cã.ſcʒ ĩ reſurrectõe xpᷣi q̃ ẽ cã reſurrecti

onis nr̃e:licʒ adhuc nõ ſit ĩpletũ in effectu gener is re⸗
ſurrectõis.⁊ hoc vult aug.¶ Ad aliud doᷣm ꝙ decima⸗
tio ceſſauit q;tũ ad h̊ ꝙ erat ĩ remediũ: nõ tñ qtũ ad ſ
ſtãtiã:qꝛ cedit ĩ aliũ vſum ſcʒ ĩ ſuſtẽtatõʒ miſtroꝝ ecclie
¶ Ad aliud dᷣm. ꝙ; ſemẽ abꝛabe nõ hʒ remediũ ſpãle.qꝛ
xpᷣe venit ad faciẽdũ vnũ ꝓplłm.ipᷣe eĩ ẽ lapis angulaꝛis.
ij. ad eph. Jpᷣe em̃ ẽ pax nr̃a ꝗ fecit vtraq; vnum eodem.
tunc aũt qñ ſcʒ ſeꝑatꝰ ẽ plus a ꝓplo:decuit ꝙ br̃et ſpãle
remediũ ⁊ ſignũ diſtictũ ⁊ non mõ:qꝛ oẽs credẽtes ſunt
vnũ coꝛpꝰquoꝝ xpᷣc ẽ caput.ij.ad eph̊. Ad aliud quod

obijcit᷑. ꝙ ciꝛcũciſio ſignat illð qð ẽ faciẽdũ:q̊ debuit ma

nere ſic thurificatõ. Rñdeo ꝙ ſiẽ dictũ ẽ.circũciſio non

fuit de pᷣma rõe ĩiſtituta ad ſignificãdũ:̊ ad remediũ.et
ſi fuit ĩſtituta ad ſigniſicãdũ:h̊ tñ nõ fuit pꝛicipale eius
ſignificatũ ̊ pꝛĩcipaliter ſignificabat ablatõz oꝛgialis
quo ad culpã et diminutõʒ ↄcupilcẽtie.qð ꝑfecte factũ ẽ
adueniẽte rpᷣo ꝑ paſſionẽ.et tũc ceſſauit circumciſio. de
thurificatõe vᷣo nõ eſt ſic:qꝛ idẽ ſignificabat nũc et tune
.i.deuotõem.⸗ Ad aliud dðm.ꝙ xpᷣc nõ fuit circũciſus
ad exemplũ imitatõis.ſ̊ ne iudeis daret occaſiõʒ incre⸗
dulitatis ſiẽ dĩc augĩ omelia circũciſioĩs.Itẽ in.q.no.
te.dicit.de buit circũcidi:vt circũciſus aꝓparẽt filiꝰ abꝛa
he.ꝗ abꝛahe ꝓmiſſus fuerat.ql! Alud aũt oĩs xpᷣi actio
intelligit᷑ nõ de oꝑibo ptatis nec etiã de omibo alijs niſi
te his que fecit að exemplũ imitatõis:nõ ad diſpẽſatõʒ
nr̃e redemptõis.In circũciſione aũt dedit arrã nr̃e re⸗
demptõnis.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de circũciſiõe thimo⸗
thei Act᷑.xvj. Reſpõſio ᷣm aug.in.q.no.⁊ ve.te. hG
fecit ꝗpter ſcandalũ iudeoꝝ.ſiẽ ſaluatoꝛ pcepit lepꝛoſo
vt offerret munꝰ ꝓ emũdatõne ſua.viij.math.nec poſu⸗
it ibi ſpem apłus.ſ̊ ne videret᷑ legis inimicꝰ.q¶:Ad illud
qð obijcit.ꝙ ↄſiliũ dei nõ diſſoluit᷑.dicẽdum ꝙ cõſilium
ibi dicit᷑ eterna dei diſpoſitio.que nũꝙᷓ in ſe diſſoluitur.
licet res q̃ ſubſunt mutabiles ſunt.et ꝑ hoc patet ſolutõ
ad aliud qð obijcit᷑ꝙ ſi voluit pꝛiꝰ crrcũciſionẽ ⁊ ñ vult
modo.ꝙ volũtas eiꝰ ſit mutata.qꝛ variatõe facta ĩ rebo
nulla ſit variatio in ip̃o:eadẽ aũt eſt volũtas ⁊ nõ muta
ta qua pꝛiꝰ voluit et mõ nõ vult:licʒ cõnotatũ illð reſpi
ciat variatõem rei.qꝛ illud tꝑale eſt.¶ Að vltimũ doðm
Fm aug.ꝙ donec veniret ille ꝗ ſanguĩem ꝓ om̃ibo daret
neceſſe fuit ꝓpꝛiũ ſanguĩem dare. VUñ mõ nõ indigemꝰ
circũciſione nec ſanguis ꝗꝓpꝛia effuſiõe.et pᷣterea bemus
loco eiꝰ efficatiꝰ ſacramẽtũ ſcʒ baptiſmũ. de thurificatꝭ

one vᷣo alia ratio eſt que ſeʒ dicta eſt.·
Mlembꝛum gecimum

Equið de circũ ciſiõe xpᷣi. Querit᷑ ̊ vtꝝ de
buit circũcidi? ſic:videt᷑.xpᷣc moꝛtẽ ſu⸗
ſtinuit vt alios a moꝛte liberaret:a ſimili
onera legis ſuſtinẽ debuit vt alios ab illis

9

liberaret. Hoc eſt qd habet᷑.iiij.ad gał. MNiſit deuo fili
um ſuũ factũ ex muliere factũ ſub lege:vt eos ꝗqſub lege
erant redimeret. glo.ſub lege dixit:qꝛ et circũciſus eſt:
et hoſtia legalis ꝓ illo oblata eſt.on mirum et ſi illa
oꝑa legis ſuſtinuit ex ꝗbo liberaret eos ꝗ ei ſimiliter te⸗
nebant᷑.qui enã moꝛtẽ ſuſtinuit: vt ex illa alios libera⸗
ret. Jactus ẽ ergo ſub lege.i.ſub onere legis ſic ſbᷣ alijo

penis.nõ vt ab ea expiaret᷑: vt ab ea liberaret ſicut ab

alijs penis. 4 Cõtra. nulla de cauſis circũciſioĩs vↄueniẽ
ter xpᷣo adaptabat᷑.nõ em̃ debuit circũcidi ꝓpt bonum
obediẽtie.maxĩe ĩ illa ꝑte in q̃ xpᷣe fuit ciꝛcũciſus:qꝛ ꝑuu
li nec obediẽtes nec inobediẽtes reputant᷑. Itẽ ñ debuit
circũcidi ꝓpter ſignũ magne fidei.qꝛ xpᷣe nõ habuit ſidẽ
cum ſemꝑ fuerit compᷣhẽſoꝛ. Itẽ nec gt doctrinã caſti⸗
tatis:qꝛ xpᷣc nõ eguit doceri.cũ om̃ia ſciuerit a pꝛĩicipio
cõceptõis ſue. Itẽ nec ꝓpt᷑ ſignaculũ diſiictõis.q; ſigna⸗
culũ bũanum nõ tebuit addi ſignaculo dĩno. Legit᷑ em̃
ioh.vj. Hũc em̃ pater ſignauit deꝰ.glo.ſignauit:qi pꝛo⸗
pꝛio ſigno a ceteris diſcernit.ergo ſic non eſt vnct⸗ oleo
viſibiii ad hoc vt eẽt rex. cum eẽt vnctꝰ oleo ſpũali: ſic ñ
tebuit diſcerni ſignaculo viſibili cũ eẽt diſcretꝰ ſignacu
lo ſpaali. Itẽ nec ꝓpter figurã qꝛ erat veritas ⁊ coꝛpus
oĩm figuraꝝ vt legit Col.ij. Et vbi eſt veritas:nõ eſi ne
ceſſaria vm bꝛa vel figura. Itẽ nec ꝓpter remediũ oꝛigia
lis.qꝛ oꝛigiale nõ fuit in ipᷣo.et ita nulla cã circũciſicĩs
ei p᷑ adaptari.¶ Itẽ ſuꝑ illud po. Sʒ in lege dñi volun⸗
tas eiꝰ dicit glo.nõ ſub lege.et põ.ille de xpo intelligit᷑.
Hſ circũciſio legalis erat.i:obſeruata ĩ lege et cũ lege ter
miĩata:ergo xpᷣe nõ debuit eẽ ſub circũciſiõe.ergo nõ de⸗
buit circũcidi.et ad hoc facit illud qð dicit᷑.j.coꝝ·ix.fa⸗
ctus ſum bis qui ſub lege erãt taqꝙᷓᷓ ſub lege eẽm:vt lucri
facerẽ eos ꝗ ſine lege erãt.¶ I pᷣceptũ de obſeꝛuãtia ſab
bati ponit᷑ inter pᷣcepta moꝛalia vt pʒ exo.xx.Et pᷣceptũ
tæ circũciſione ñ ponit᷑ int᷑ moꝛalia.ſ̊ moꝛalia ĩmobilia
ſunt:ergo l̃alis obſeruãtia ſabbati ꝓpinquioꝛ ẽ ĩmobili
bus qᷓ ralis obſeruãtia circũciſioĩs.ſᷣ xpᷣc nõ obſuauit
laliter ſabbatũ.excuſauit em̃ apłos ꝗ ſꝛãgebant ſpicas
in die ſabbati et cõfricabãt maĩibo.et ſic pᷣparabant ſibi
neceſſaria ad victũ qð nõ licebat in die ſabbati.dicens.
dñs eſt filius hbomĩs etiã ſabbati vt pʒ math.xij.¶ Iteʒ
ſuꝑ. vij.ud beb.vbi loquit᷑ aplus de abꝛabã.et leui ꝗ de⸗

cimas accepit et decimatꝰ eſt.dicit glo.cũ decimatio ad

p̃ᷣfigurãdã medicinã ꝑtinuerit.illud ſolũ circũcidẽdum
erat qð curãdũ erat:nõ vnde curàdũ.ſed caro xpᷣi erat
vnde curãda erat hũana nat᷑a: ᷓ caro xp̃i nõ erat circũ⸗
cidẽda. Itẽ baptiſmꝰ habʒ locũ circũciſioĩs.ſᷣ xpᷣc ba⸗
ptiʒatꝰ fuit vt ſctificaret baptiſmũ nr̃m:tactu em̃ mun⸗

diſſime carnis ſue vim regeneratiuã cõtulit aꝗs. et ita

nõ ocioſe baptiʒ atꝰ ẽ.̊ ocioſe videt᷑ eẽ circuciſꝰ:circũci⸗
ſio ſua nõ ſctificauerit circũciſionẽ alioꝝ. cũ nihil oci⸗
oſũ &buit fieri circa ip̃ᷣm:nõ debuit circũcidi.q IJtẽ cirx⸗
cũciſio duas hẽbat res.pꝛĩa ẽ circũciſio ab omi culpa.
ſecũda circũciſio ab omi pena.et i reſurrectõne xp̃i fuit
hũana nat᷑a circũciſa ab om̃i pena ĩ capite nr̃o ſcʒ xpᷣo.
vñ tũc ceſſauit circũciſio qꝛ venerat veritos.ᷓ cũ ſtatim
nato rpᷣo fuerit hũana nata mũda ab om̃i cnlpa: a capi
te nr̃o ſcʒ in xpᷣo:extũc q;tũ ad pꝛimã rem circũciſionis
nullꝰ debuit circũcidi.qꝛ exiſtente re debuit ceſſare vm⸗
bꝛa.eęt ſic xpᷣc nõ debuit circũcidi poſt natiuitatẽ ſuam.
Ad qð ddm.q; xpᷣc voluit circucidi ſex ð cauſio. Pꝛi
ma ẽ vt ſe oñderet filiũ abꝛabe cui pᷣcepta ẽ circũciſio.et
cui facta ẽ hec ꝓmiſſio.benedicent᷑ ĩ ſenñe tuo oẽs gẽtes
vt dicit᷑ geñ.xxij.ſemẽ aũt iſtud xpᷣe eſt vt dicit᷑ Gał.iiij.
Vñ cũ tota poſieritas abꝛahe circũcideret᷑:nõ crederet᷑
xpᷣc de ſemĩe abꝛahe neq; ille in qͥ erãt implẽde ꝓmiſſio⸗
nes:niſi fuiſſet circũciſus.Secũda fuit vt ꝑ libertatẽ ſu
am fuitutẽ legis abſoꝛbẽt. Vñ ea rõne voluit circũcidi
qua voluit moꝛi.ſibi em̃ vite ↄiũxit moꝛtem vt moꝛ:ẽ de⸗
ſtruẽt.vñ vita moꝛtificauit moꝛtẽ.vt oſee.xiij. Eꝛo moꝛs
tuao moꝛs.⁊.j.coꝝ.xv.abſoꝛpta ẽ moꝛs ĩ victoꝛia.Ter
cia fuit qꝛ veĩt ñ legẽ ſoluẽ ᷣ̊ adimplẽ vt d math.v.ad⸗

modo non ſub lege fuit

umpleuit em legẽ.i.veritatẽ vmbꝛia exbibuit.Eadeʒ rõe

ſibi ꝗ erat liber tanqᷓ; vnigenitꝰ dei.et hõ ſine pcto ⁊ int

moꝛtuos liber vt dicit᷑ in pẽ.ↄiũxit ſeruitutẽ ⁊ duriciaʒ
circũciſioĩs.ſ̊ libertas ſua foꝛtioꝛ fuit qᷓ illa ſeruitꝰ.vñ
illã deſtruxit.ꝑ xpᷣm em̃ ceſſauit circũciſio.⁊ hãc cauſaʒ
tangit apłus Sał.iiij.cũ dicit.factũ ſub lege:vt eos qui
ſub lege erãt redimeret.¶ Quarta fuit vt ſe oñderet pꝛi⸗
cipiũ et cãm ſctificatõis q̃ fiebat ꝑ tria remedia contra
petm.ſcʒ ꝑ ſacrificia a tꝑe abel vſq; ad abꝛahã.⁊ ꝑ circeũ
ciſionẽ ab abꝛahã vſq; ad xpᷣm:et ꝑ baptiſmũ in nouo te
ſtamento.pꝛincipium em̃ decet habere illud quod cõfert
Ande decuit xpᷣm eẽ baptiʒatũ et circũciſum ⁊ ſacriſica
tum ſiue oblatũ vel ꝓ ipo ſacrificari.vt patet luc.ij. Ype
etiam ſeip̃m obtulit in paſſione. AUnde ad beb.vij. Hoc
fecit ſemel ſeipᷣm offerẽdo. OQuĩta cauſa fuit.vt eſſet fra⸗
ter iudeoꝛum.vt oſtẽderet ſe eſſe illum.de quo moyſes di

rit deut.xviij. ꝓpbetã de gente veſtra et de fratribo tuis

ſuſcitabit dominus deus tuus ip̃m audies. Cum em̃ miſ
ſus fuerat ad oues que ꝑierunt domus iſrahel. vt dicit᷑
math.xv.occaſionem haberent iudei nõ recipiendi ipᷣm
niſi eſſet circũciſus. Vnde ⁊ paulus Act᷑.xvj.ciꝛcũcidit
thimotheum pꝛopter iudeos qui erant in illis locis.vo⸗
lebat em̃ iudeis credentem pꝛeſicere epiſcopũ.et cum il⸗
li eſſent circũciſi:non recepiſſent eum niſi eſſet circumci
ſus.Serxta cauſa quare fuit circumciſus xpᷣc vt eẽt cau⸗/
ſa terminandi ſiue remouendi circumciſionem. voluit
em̃ fundi ſanguĩem ſuum in archam quandaʒ noſire re
demptõnis a peccatis. vt poſt effuſionẽ ſui ſanguinis:
nullius alteriꝰ ſanguinis effuſio requireretur ad dimiſ

ſionem oꝛiginalis peccati. 4 Per iam dicta patet ſolutö
ad pꝛĩo obiectũ. Hec eĩ ẽ falſa.nulla cã circũciſionis po

teſt adaptari xp̃o.immo adaptatur cauſa diſcretionis.

opoꝛtuit em̃ ſignum habere viſibile diſcꝛetiuum ea rõne

que dicta eſt.Et non eſt ſimile de vnctione et de circum⸗

ciſione quia iu teum viſibilem et in manifeſto opoꝛtuit

ipᷣm eſſe non tm̃ in occulto vt patz ꝑ pꝛedicta.ſed rex in⸗
uiſibilis fuit.regnum em̃ terrenum et viſibile non que⸗
ſiuit. Vnde ioh.vj. Vt ↄgnouit quia venturi eſſent vt ca
perent eum et facerent euʒ regem:fugit in montem. Itẽ
luẽ.xij. Homo quis me conſtituit iudicem ac diuiſoꝛem
inter vos.Et ioh.xviij. Regnũ meum non eſt de hoc mũ

do. Cũ & regnũ ip̃ius eſſet tm̃ inuiſibile: vnctus eſt oleo

inu iſibili. Act᷑.x. Enxit eũ deus ſpiritu⁊ virtute.q¶ Ad
ſecũdum dicendum.·ꝙ; rße vno modo fuit ſub lege.Alio
ubiectione volũtaria:nõ ſubie⸗
ctione ſeruitutis. EUnde ſuꝑ illud.viij. math.tetigit eum
vt indicet ſe non eſſe legi ſubiectum ſed dominũ:quoniã
non timet contagium. Ad tercium dicendum. ꝙ faciꝰ
eſt ſub lege. vt eos qui ſub lege erant redimeret:ſed in di
uerſis tempoꝛibus.qᷓdiu em fuit parualꝰ et quaſi igno⸗

tus. nec docen. nec mirocula faciens: obſeruauit lega⸗

lia. Lex em̃ paruuloꝛum erat cum eſſʒ pedagogus. vt di
citur Gatł.iij. quando autem factus eſt vir: euacuauit
que erant paruuli. vnde tetigit lepꝛoſum: non ſeruauit
ſabbatum:et multa alia fecit que erant ſupꝛa legem. et

per idem ſoluitur.iiij.obiectum.¶ Ad quintum dicendũ

ꝙ chꝛiſtus infirmitatem babuit pene non culpe. qꝛ cir⸗
cumciſio exterioꝛ non ſolum erat ſignum circumeiſio⸗

nis interioꝛis ab omni culpa:ſed etiam ab omni pena.

et hanc ſecundam rem non habuit xp̃e ante reſurrectio⸗

nem ſed in reſurrectõe.et hoc ſignificatũ eſt Math. xvij
Abi ſolutũ ſuit tributũ ꝓ xpᷣo et petro de ſlatere.nde

glo. ibi . ſiater dicitur qui habet duo didragmata.vt oñ
deretur ſimilitudo carnis.de eodem pꝛecio dñs ⁊ ſeruꝰ

liberaret᷑. Nuit em̃ caro xpᷣi ſimilis carni petri in infir⸗
mitate pene.¶ Ad. vj. obiectum dicimus. ꝙ licet circũ⸗
ciſio xpᷣi non ſctiificauerit circũciſiones alioꝝ:nõ tñ oci⸗

oſe circũciſus fuit.qꝛ eius circũciſio ſanctificatiua fuit

ꝓloꝝ credituroꝝ in i p̃m· ꝑ ſuſtinentiã em̃ doloꝛis ꝗ fuit
ĩccũciſiõe:meruit nob ſic ⁊ alijs motibo ſuis.4¶ Ad olti
mũ dm.ꝙ circũciſio ñ debuit ceſſaẽ añ aduentũ vltime

— — „ —— — —. -

ra⸗
di
is
nin
ici
ön
iki
vo
nih⸗
mnel

9:
ni
ai⸗
po
föne
cum
tnit
rin⸗
gue⸗
1
N
en
ni
No
Bio
bie⸗
eum
nl
acd⸗
ſadi
Go⸗
lega⸗
Noi
nauit
avit
net
ndi
n
ſiot
n
ſfecno⸗
DeW
Onde
,t oi
eſern⸗
infir⸗/
circi⸗
ñc
3
n
ne

¶Mneſtio

rei ſue. VUnde cũ ante reſurrectõʒ xp̃i hũana natuna non
fuerit circũciſa ab om̃i pena:nõ debuit ceſſare añ reſur⸗

rectõem xp̃i.hᷣ oſt reſurrectõem ceſſare debuit.
ℳ Aeſkio. vuj. de ſacra-

mentis legis eugelice in genere.

Hm iam chctnz eſt

te ſacram̃tis legis nat᷑e et legis moſay
ce:ↄñter dᷣm ẽ te ſacramẽtis legis euẽ
gelice. Et pꝛimo generaliter: deinde de⸗
ẽdẽdo ad ſingła ſᷣm ſpẽm..¶ Circa vo
ſacra ĩ genẽ. Pꝛĩo inꝗrẽdũ ẽ de qdditate. Secũdo de in⸗
ſtitutõne.Lercõ de eẽntialitate ſiue eẽ.et hoc ẽ querere
cãs ingrediẽtes eſſe ſacr̃i legis euãgelice. Quarto de eſ
fectu ↄleqᷓnte. Quĩto de diſpẽſatõne. Sexto de duratõe
Septimo de diuiſione.

M embꝛum pꝛumum

Irca pꝛimũ queri poteſt quid ſit ſi. acramẽ
tum Fm diffinitõem et quid dicat᷑ eſſe ſm
Rrem.

E. lus pꝛimus
B pꝛimũ quo qrit᷑ qꝗd ſit ſacr̃m ſᷣm diffinitio
— :attẽdendũ ẽ ꝙ tres ponũt᷑ diffinitões ſac
mẽti noue legis.quarũ vna ẽ. Sacramẽtũ eſt
inuiſibilis gẽe viſibilis foꝛma qð imagiem geꝛit ⁊ caunſa
exiſtit. Alia ponit᷑ ab aug. Sacramẽtũ ẽ ꝑ qð ſub tegu⸗
mẽto rerũ viſibiliũ dĩna virtꝰ ſecretiꝰ ſalutẽ oꝑat᷑. Ler
cia ponit᷑ ab bug.Sacramentũ eſt coꝛꝑale vel materia⸗
le elemẽtũ extrinſecꝰoculis ſuppoſituʒ ex inſtitutõe ſigni
ficãs:ex ſilitudie repñtãs: ex ſctificatõe iuiſibilẽ gram
res oteſt pꝛimo q̃ꝛi de dr̃ia iſtoꝝ diffinitõnũ
inter ſe: inde de ſingulis aliꝗd q̃rẽdũ ẽ.⁊ vidr̃ ꝙ ñ dif⸗
ferãt:qꝛ vnaqueq; illaꝝ tãgit rõem ſacramẽti ꝓut eſt ſi⸗
gnũ ⁊ ꝓut ẽ cauſa.Cũ em̃ dicit᷑ ĩuiſibilis foꝛma ⁊c.tãgi⸗
tur ſignũ.Cũ aũt dicit᷑ et cauſa exiſtit:tãgit᷑ ratõ cauſe.
Similit in ſecũda diffinitõe cũ dicit᷑ ſub tegum̃to ⁊c̃. tã
gitur rõ ſigni.cũ ſubdit᷑.virtꝰdiuĩa ſalutẽ oꝑat᷑:notatur
ratio cauſe. Eodẽ mõ ĩ diffinitõe bugo. cũ dicit᷑ ex inſti⸗
tutõne ſignificãs ⁊ ſihitudie repñtãs:tangit᷑ rõ ſigni.cũ

Bo ſubdit᷑ ex ſanctificatõe ĩuiſibilẽ gr̃aʒ otinẽs tãgi
cauſe.et ita videt᷑ ꝙ nõ differãt he diffinitões dqddð

pr dici ꝙ licet omia ĩ om̃ibo attendant᷑:tñ cum ſint tres
diffinitões.vna pꝛincipaliꝰreſpicit virtutẽ diuĩaʒ a qua
ſit qð fit in ſacramento.et hec eſt illa que ponit᷑ in li.de
coꝛpoꝛe dñi. Alia vo pꝛincipaliꝰ reſpicit eſſe materiale

ſacramẽti. et hec eſt ratio bugo.Dico at᷑ materiã diſpo⸗

ſitã in neceſſitate. Lercia vᷣo pꝛincipalit᷑ reſpicit eiꝰeſſe
foꝛmale.ſᷣm em̃ illud.i.eſſe foꝛmale: imaginẽ gerit ⁊ cau
ſa gr̃e exiſtit. Uel pt aliter dici ꝙ differant he diffinitio
nes ſᷣm maioꝛem et minoꝛẽ expꝛeſſionẽ. Mam diffinitio
aug.notificat ſacramẽtũ ꝙtum ad ſignũ exteriꝰ et qᷓtuʒ
ad ſignatũ interiꝰ ſed vtrũqʒ tangit in quadã geneꝛalita
te ſiue expᷣſſione ſiłitudis ſacramẽti ad rem illiꝰ. Illa qᷓ
eſt magiſtri ſuꝑaddit expꝛeſſionẽ ſimilitudinis ſacꝛamẽ
ti ad rem ſacramenti. YAla que eſt hugo.ſuꝑaddit rõem
ſignificãdi ex ꝑte ſigni: et rationẽ efficiẽdi ex parte rei.
qWuia diſſinitio hugonis explicat ſiue determiĩat ipᷣm ſa⸗
eramẽtum exterius cum rone ſignificãdinibi ſacramen⸗
tum eſt coꝛpoꝛale vel materiale ⁊c̃.et effectũ interioꝛem
cum rõne efficiẽdi:ibi ex ſignificatõe cõtinens.et cõgru
entiã ſiue ſimilitudiem ſacramẽti ad rem:ibi ex ſimilitu
dine repᷣſentãs.dicit eiñ hugo illã rõem erxplanãdo.om
ne ſacramẽtum debet ſimilitudiem quãdã br̃e ad ipam
rem cuiꝰ eſt ſaeramẽtũ.ſᷣm quã babile ſit ad eandẽ rem
repꝛeſentãdam inſtitutõem ꝑ quã oꝛdinat᷑ ad illã ſigni
ficãdam. poſtremo ſanctificatõem ꝑ quã illã cõtineat et
efficax ſit ad eandẽ ſanctificandio ↄferendã. EIñ ea que

vij.

tangũtur in iſta rõne: declaꝛãt ipᷣius ſacꝛomẽti integrita
tem et cõtinentiã.et licet ſicut dictũ eſt in obijciẽdo eadẽ
in bis notificatõibo tangunt᷑:tamẽ mõ differẽti ᷣm ma⸗
ioꝛeʒ et minoꝛẽ expꝛeſſionẽ. Scvᷣm qͥſdam diffinitõ męꝛi
duas cõcernit. quaꝝ bec eſt vna.ſacramẽtũ eſt iuiſibilis
gratie viſibilis ſoꝛma.hec alia.Sacramẽtum ẽ qð ima⸗
ginem gerit et cauſa exiſtit.que ſic diſtinguit᷑.hoc ſcʒ ſa⸗
cramentũ eſt ĩuiſibilis gr̃e ⁊c.dicit rationẽ ſigni ſolum
in cognoſcendo.ſed reſpectu rei ſacre que dicit᷑ ſacra:qꝛ
alios ſanctificat eius eſt gratia. Alia dicit rõem ſigni
ꝓut ſignũ ñ tm̃ ducit in cognitõeʒ:ſed eſt ſignũ effectiuũ
ſcʒ ſignati. Vñ dicit᷑ imaginem gerere et cauſa exiſtere.
Vnde pꝛima dicit᷑ eſſe ſacramẽti materiale: ſecũda foꝛ⸗
male.et ſᷣm hoc ſic oꝛdinãtur.hoc ſcʒ ſacramẽtũ eſt iuiſi
bilis gratie ⁊c.pꝛimo ẽ ponẽda:quia cõmunis et notifi
ans ſacramentũ qtum ad ſignum exterius. ſecũdo illa
L aue eſt aug. que notificat ſacramẽtum ꝙtum ad ſignum
exterius et ſignatũ interiꝰ ſine expᷣſſione ſimilitudiĩs ſi⸗
gni et ſignati. Tercio illa.ſacramentũ eſt ꝗð imaginex
gerit ⁊c. que ſuꝑaddit expꝛeſſionẽ ſimilitudinis.Quar⸗
to illa que eſt bugo.que ſuꝑaddit rationeʒ ſigniſicandi

et efficiench vt dictum eſt. — .
¶Eirca pꝛumã diffim .S. .

tionẽ que eſt. Sacramẽtum eſt inuiſibilis gratie viſibi⸗
lis ſoꝛma.obijcit᷑ ex hoc.ꝙ ſacramẽtum viſibilis foꝛma
dicit᷑: cum nõ in om̃i ſacramẽto videat᷑ hoc verũ. In ma
trimonio em̃ eſt ꝑfectio in mutuo conſenſu ꝑ verba vere
vel interpᷣtatine.ergo nõ in om̃i ſacramento eſt viſibilis
ſoꝛma.ſed in aligbo audibilis.¶ Pꝛeterea.in ſacramen
to reꝗrũt᷑ res.res at᷑ ſũt viſibiles.verba at᷑ audilia: de⸗
berei poni cõe in rõne ſacramenti.ſcʒ ſenſibilis foꝛma.
¶ Itẽ cũ dicit᷑ viſibilis foꝛma.iĩtelligit᷑ de viſibili viſiõe
coꝛꝑali nõ ſpũali.qð pʒ ꝑ H̊ qð ſubdit᷑ iuiſibilis gr̃e.Ga
em̃ viſibilis ẽ viſiõe ſpali nõ coꝛꝑali.ſ̊ eoꝛ ꝑale viſibile
eſt nõ niſi lux.vel ꝑticipans naturã lucis:ſicut coloꝛatũ
vel lumĩoſum.qð em̃ eſt pure lucidũ.i.neq; coloꝛatũ ꝑ ſe
neq; ꝑ accidẽs neqʒ lumioſũ:nõ vidr.q̊ aqua neutrum ẽ
boꝝ:qꝛ nõ coloꝛatũ.qð maxĩe vidr̃. dicit em phᷣs.aqua
nulliꝰẽ coloꝛis.vt poſſit oẽʒ coloꝛẽ ſuſciꝑe.dẽ dĩc albu
malar. aque nullꝰ ẽ coloꝛ. & aũt nõ ſit coꝛpꝰ lumĩoſuzʒ
maifeſtũ ẽ.¶ Itẽ cũ foꝛma rei ſit de eẽ eiꝰ cuiꝰ ẽ ſoꝛma.vi
det᷑ ſᷣin hãc diffinitõʒ ꝙ illð qð ſenſui repñtat.ſit de eſſe
grec qᷓ̃ ẽ res ſacr̃i.¶ It im hugonẽ. Sacrm ẽ coꝛꝑale ſiue
materiale elemẽtũ ⁊c. Sʒ om̃e tale ẽ ex materia ⁊ ſoꝛma
ↄpoſitũ.¶¶ IJCtẽ obijcit᷑ de ꝙ dẽ iuiſibilis gre.q; ĩ ſacr̃o
altaris foꝛma panisẽ ſacrẽm veri coꝛꝑis xpᷣi.qð ꝗdẽ coꝛ
pus nõ eſi gra. ¶ Itẽ buic rõni ſolent poni multe inſtan
tit.Caracter eĩ ẽ ſignũ rei ſacre.caracter dico baptiſma
lis.et ita ſacrẽᷣm.nec tñ ẽ foꝛma viſibilis viſu exterioꝛi.
¶ Itẽ coꝛpꝰ xpᷣi verũ ẽ ſaccẽ̃m coꝛꝑis eiꝰ miſtici qð ẽ eccle
ſia.nee tñ eſt foꝛma viſibilis. Silr fert᷑ inſtãtia de ſerpẽ⸗
te eneo Meri.rxj. Iuit eĩ foꝛma viſibilis gre.ſignifica
bat em̃ ꝙ aſpiciẽtes ꝑ ſidẽ xrpᷣm ſuſpenſũ in eruce: libera
rentur a moꝛſibus demonum: ſicut illi liberabantur a
moꝛſibo ſerpẽtuʒ. Silꝛ fertur inſtantia de cꝛucibo in oꝛa
toꝛijs q̃ ſignãt crucẽ ſpũalẽ q̃ crucifigimꝰ earnẽ cũ vicijs
2 ↄcupiſcẽtijs.v.ad Gał.EIñ berñ. tulit ipᷣe ſuã:tolle ⁊
tu tua q̃tidiana coꝛꝑis aſflictõe.¶¶ Itẽ ſignatõ crucis in
fronte. eſt ſignũ fidei interioꝛis q;tũ að articulũ paſſioĩs

xp̃i.¶ Itẽ agnꝰpaſcał.de qꝗͥ.xij. exo.ſignat agnũ imolatũ

quo tollũtur pcta nr̃a. Johᷣ.j.Ecce agnꝰ dei ⁊c· ¶ Re⸗
ſpondeo ad pꝛimũ dom ẽ.ꝙ cũ dicit᷑ viſibilis foꝛma acci
pit᷑ viſibile cõiter. ſiẽ dicit aug.li.ↄfe. ꝓut foꝛmas alio
rũ ſenſuũ cõtinet et maxie auditꝰ. Cũ em aligꝗs docet ali
quẽ querit vides tu hoc.vt nõ tm̃ ſumat᷑ ꝓ illo ſpũali ſe⸗
ſu:ſj etiã ꝓ auditu.Vñ exo.xx.cũctus ppłs videbat vo⸗
ces.i.ꝑcipiebat auditu. Upoc.j.Cõuerſus ſũ vt videreʒ
vocẽ.Et et ꝓ ĩtellectu ꝗ fit ꝑ auditũ. Vñ ocupĩa oꝛigĩa⸗
lis.nõ dicit᷑ tm̃ eẽ illoꝝ ſenſibiliũ q ſunt illiꝰ ſenſus:ſed
etiã alioꝝ. Si aũt qᷓrat᷑ q̃re potiꝰdicat᷑ viſi bilis ꝙᷓ ſenſi⸗

7

bilis?ratio p᷑ eſſe.qꝛ huic ſenſui magis conuenit foꝛma
ſenſibilis que ẽ in eẽ ſacramẽti.Et licet aſſit foꝛma ſenſi

bilis auditꝰ:tamẽ illa in qua fundat᷑ materialit magis

eſt foꝛma viſibilis.q¶ Si vo obijcit᷑ de mrimonio ſiue pe
nitẽtia.Reſpõdent quidã dicẽtes ꝙ hec ratio ꝗꝓpꝛie aſſi
gnatur illoꝝ qᷓ ꝓpꝛie ſunt euãgelica.⁊ ſic non opoꝛtet ꝗ;
cõueniat matrimoĩo vł penitẽtie. Poteſt tñ aliter reſpõ
deri. ꝙ ſic ſumit᷑ viſibilis ſm ꝙ viſibile ↄmune eſt ad au
dibile.ſicut dictũ eſt. Pꝛeterea.licet matrimoniũ ſᷣm ſu
um pꝛimũ eſſe nõ habebat foꝛmã viſibilẽ ꝓpꝛie dictã:ni⸗
hilominꝰ ſᷣm ꝙ ſolẽniʒat᷑ ex inſtitutõe habet foꝛmã viſi
bilẽ ſibi adiũctã. Cum eĩ dicit᷑ accipio te ĩ meã et ego te
in meũ:ponit᷑ manꝰ in manũ.ad deſignatõem maioꝛem
indiuidui cõſenſus.ponit᷑ etiã aliq anulꝰ in digito iſ
ſignũ deſpõſatõis.fit etiã ſignatio benedictõis ip̃a maũ
ſacerdotali.et hec ſunt ſigna viſibilia.Siłr in peniten⸗
tia cõtingit qñ fit cõẽtritio eſt quidã doloꝛ exterioꝛ vel eẽ
debet qui ſignat interioꝛẽ.in ↄfeſſiõe qñ fit abſolutio po
nit ſacerdos manũ ſuꝑ caput penitẽtis in ſignũ et bene
dicit.et ita aſſumit aliq̃ ſigna ſenſibilia.q Ad illud qð
obijcit᷑.ꝙ aqua nõ eſt viſibiliſ ⁊c.dðᷣm ꝙ aqua que ẽ pu
rum elemẽtum.qꝛ purũ eſt:ĩuiſibile eſt.aqua aũt baptiſ
mi quia purũ elemẽtũ nõ eſt.viſibilis ẽ. Vel pt᷑ dici ſᷣm
Albumaſar ꝙ licet nõ videat᷑ coloꝛe ꝓpꝛio: videt᷑ tñ co⸗
loꝛe alieno vt vaſis in quo cõtinet᷑.Dicit em̃ ꝙ aqua vi⸗
det᷑ coloꝛari ſᷣm vas in quo eſt. vel videt᷑ trãſfuſione lu
cis:vnde licet non ſit ex ſe viſibilis:tranſfuſione tamen

lucis viſibilis ẽ. ¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ foꝛma rei eſt

cæ eſſe eius cuiꝰ ẽ foꝛma ⁊c̃.dicendũ ꝙ foꝛma dicit᷑ mul⸗
tipliciter. Vno modo ꝙ ẽ ꝑs compoſiti et ꝑfectio mate⸗
rie.ſᷣm ꝙ dicit ꝑh̊ᷣus.ꝙ ſubſtantia materia cũ foꝛma:eſt
cauſa omniũ eoꝝ que ſunt. Alio mõ dicit᷑ foꝛma exem⸗
plar. ſᷣm ꝙ act᷑.vij. Labernaculũ teſtimonij fuit cum pa
tribo noſtris in deſerto ſicut diſpoſuit illis deus loq̃ns
ad moy ſen vt faceret illud ſᷣm foꝛmã quã viderat.i.Fᷣm
exemplar.Tercio mõ dicit᷑ foꝛma ſᷣm ꝙ eſt figuratiuũ
alicuiꝰ.foꝛma at᷑ ſumpta iſtis duobo modis vltimis nõ
eſt pars rei ſed extra rem diſtinctõe ſubſtãtie.et ſic ſumi
tur foꝛma hic.et dicit᷑ quaſi manẽs foꝛas reſpectu figura
ti qð cõtinet.ſic ſumit᷑.v.Ro.in ſimilitudinẽ pᷣuaricati⸗
onis ade qui ẽ foꝛma futuri.i.figura ſiue ſimilitudo.vt
dicit glo.Et ꝑ hoc patet reſpõſio ad illud quod ſequit᷑.
Ao illud qð obijcit᷑ ꝙ foꝛma panis eſt ſacr̃m veri coꝛ⸗
ꝑis xpᷣi qð nõẽ gra.dicẽdũ ꝙ cũ dicit᷑ gꝛe ĩuiſibilis:hoc
itelligit. vel gre vtẽ in ſe:vel vt ẽ in ſuo ãnero.ðbi gr̃a.
In ſacro baptiſmi ẽ gra ĩuiſibilis purgãs ſignata vt eſt
in ſe. In ſacro altaris ẽ gra ĩuiſibilis ſignata in ſuo an⸗
nexo.i.in coꝛꝑe xpᷣi.Vñ vt infꝛa patebit.aligꝗd ẽ inuiſibi
le ĩ ſe:aliꝗd in ſuo ãnero.Similit᷑ dicit᷑ gra ſignificari ĩ
ſe vel ĩ alio ſibi ãnexo.q Ao illã inſtãtiã que ꝓponit᷑ de

caractere et vero coꝛꝑe xp̃i.dicendũ ſᷣm ꝙ dicũt quidã.

Cũ dicit᷑ ſacr̃m ẽ viſibilis ſoꝛma ⁊c.hic ĩtelligi debʒ vł
in ſe vel in ſuo ãnexo.Vñ coꝛpus rpᷣi ſo ſacro vel ⁊ cara⸗
cter licet nõ ſint in ſe viſibilia:ſunt tñ in ſuo annexo.vt
coꝛpꝰ xp̃ᷣi in foꝛma panis que ẽ ãnexa.ſiẽ ſignũ ẽ annexũ
ſignato. Aqua em̃ ẽ ſolũ ſacrm. caracter ẽ ſacrjm et res:
gratia res tm.Vñ ſic coloꝛatũ dicit᷑ viſibile rõe coloꝛis
qui ẽ ꝓgꝛiũ obiectũ viſus:ſicĩ ꝓoſito. Vel aliter pt di⸗
ciſic dicit hbugo. Sacramẽtũ ẽ ex ſilitudie repñtans.ex
inſtitutõe ſignãs.vñ cũ dicit᷑. Sacrjm ẽ foꝛma viſibilis
⁊c̃.ꝑ H̊ e dicit᷑ viſibilis:notat᷑ rep̃ſentatio ex ſimilitudi
ne et ſignatio ex inſtitutõe. Eñ et ſi coꝛpꝰ xpᷣi ⁊ caracter
ſint ſacra.i.ſigna rei ſacra:hoc ẽ qꝛ repñtant er ſimilitu
dine:nõ qꝛ ſignificẽt er inſtitutõne.¶ Ad alia q ↄſequũ⸗
tur et ſilia eſt vna reſpõſio.Et dicẽdũ.qꝙ licet ſerpẽs ene
us ſignificaret xp̃m in cruce. cuiꝰ aſpectꝰ ꝑ fidẽ ſanat a
Pcto:nõ tñ habʒ hoc ex inſtitutõe:ſᷣ potius vt ex eiꝰaſpe
ctu coꝛꝑalem reciꝑent aſpiciẽtes ſanitatẽ. Similit᷑ erux
in ecclłia habʒ ex inſtitutõne vt ꝑ eam habeat᷑ memoꝛia
paſſioĩs:nõ vt carnalẽ ſignificet crucifixioneʒ. Similit

cruy qua ſignamur inſtituta ẽ ad demões fugãdos:non

E

vt articulũ fidei paſſionis ſignificet. Similiter lʒ agnꝰ
paſchał agnũ q̊ pcta tollũt᷑ ſigficaret:nõ tñ h̊ hũit ex in⸗

ſtitutõe:bᷣ potiꝰ vt liberarẽt᷑ hebꝛei ab ãgelo extmiĩatoꝛe.
einde queritur . S. ij.

de alia diffinitõe.que ẽ ꝙ imaginẽ gerit et cauſa exiſtit.
ſicut dicit hugo.ſides ẽ imago cõtemplatõis patrie q̃ ẽ
gr̃a ꝑfecta ⁊ cauſa exiſtit qꝛ fides facit ꝙ hõ credẽs vide
bit deũ in ſpecie.Ergo ſi illud ẽ ſaccẽᷣm qð imaginẽ gerit
et cauſa exiſtit:videt᷑ ꝙ fides ſit ſacramẽtũ.q Itẽ ad ro.
riij.Qũc ꝗꝓpioꝛ eſt nr̃a ſalus q cũ credidimus.glo.bona
vita eſt ſignũ et cauſa gre.¶] Pꝛeterea. intellectꝰ verbi ẽ
ꝙ gerit imaginẽ inuiſibilis gre.Ymago autẽ eſi qð aſſi⸗
milat᷑ alteri in quãtitate ⁊ qualitate. Hoc aũt non vide
mus ĩ viſibili foꝛma com ꝑatõe ĩuiſibilis gr̃e.Licet em̃

in qualitate ſit ſimilitudo inter aquã abluentem ? gra⸗

tiam müdantem:in quãtitate nullã videmus.maxĩe cuʒ
gratia quãtitatem nõ habeat niſi ſpũalem.inter quanti
tatem aũt dimenſiuã aque et ſpũalem gratie nulla vide⸗
tur aſſimilatio.iQon ergo recte dicit᷑ ꝙ inuiſibilis foꝛ⸗
ma gerit imaginem. ¶¶ Item addit᷑ et cauſa exiſtit ſupple
gratie inuiſibilis.Contra.in quadaʒ glo.dicit᷑ ſuꝑ.iij.
Aath.ꝙ nullũ ſignũ efficit qð ſigurat.ergo ſi viſibilis
foꝛma eſt ſignũ:nõ efficit vt cauſa.¶¶ Pꝛeterea.coꝛꝑale ñ
pt᷑ eẽ ſuꝑ ſpale:ſ potiꝰ ecõuerſo.cã vᷣo pt᷑ ſuꝑ cauſatũ.ñ
ergo viſibilis foꝛma ẽ cã iuiſibilis gre.¶ SItẽ effectꝰ ẽ ſi⸗
gnũ cauſe ⁊ ñ ecõuerſo.ꝗ̊ qð ẽ ſignũ:nõ efficit illud cuiꝰ
eſt ſignũ. SPꝛeterea.cũ notat᷑ repñtatio ĩ hmõi diffini⸗
tõnibo ꝑ iſta pba ſignũ.foꝛma.imago:q̃ ẽ boꝝ differẽtia
Ad pꝛimũ dm.ꝙ cũ dicit᷑. Sacrm imaginẽ gerit et
cauſa exiſtit et fides ſiłr. Diuerſitas ẽ q;tũ ad iſtud cuiꝰ
gerit imaginẽ. vel diuerſitas ẽ in modo cauſandi: qꝛ ſa⸗
cramẽtum gerit imaginẽ gr̃e infoꝛmãtis ſiue imꝑfecte.fi
des gloꝛie ſiue gꝛatie ꝑfecte.ꝛeteꝛea.fides cauſa extitit
meritoꝛia:ſacramẽtũ effectiua quodamõ.Sacr̃m em̃ dꝛ
efficere quod ſigurat.¶¶ Ad aliud dõm.ꝙ bona ꝰita eſt
cauſa ſalutis que eſt gloꝛia:nõ que eſt gratia: et ẽ cauſa
meritoꝛia et ſalutis que ẽ quãtũ eternũ pꝛemiũ.ſacramẽ
tum eſt cauſa effectiua et ſalutis que ẽ cauſa ſimilit? ſa
lus. Ad aliud dðᷣm.ꝙ cum dicit᷑ viſibilis foꝛma gerẽ
imaginem:imago ꝓ ſimilitudie accipi pt᷑ que ẽ ibi q̃daʒ
mutatio in diſpoſitione. Vel pt᷑ dici ꝙ gerit imaginem.
vt notetur in ſacramẽto euangelico expᷣſſio maioꝛ ꝙᷓ in
ſacramẽto legali vel nature.imago em̃ eſt expꝛeſſa ſimili
tudo. De lege aũt et his que in lege cõtinentur dicit lex
habere vmbꝛom futuroꝝ:nõ ipᷣam habẽs imagiem reꝝ
Cum ergo expᷣſſioꝛ ſit ſimilitudo in re ſacramenti euan⸗
gelici qᷓ legalis ſiue naturalis:cõuenient dicit ꝙ imagi
nem eius geꝛit ⁊c.¶ Ad aliud dom.ꝙ illa glo.intelligit᷑
de illo ſigno qð nõ habet rõem cauſe ſicut fumꝰ⸗ reſpe⸗
ctu ignis.aliqð em̃ eſt ſignũ cuiꝰ virtus eſt ſolũ in ſigni
ficando:et huiuſmodi ſignum nõ efficit quod figurat.⁊⸗
eſt ſignum cuius virtus eſt in ſignificando et efficiendo.
et hmõi ſignum eſt oꝑatiuum.et hmõi efficit quod figu⸗
rat aliud ſignum cognitum ſolũ:et nõ efficit quod figu⸗
rat. lel aliter intelligi poteſt vt aliunde ſit ratio ſigni
aliunde ſit ratio cauſe.¶¶ Ad aliud dicendum. ꝙ viſibi⸗
lia nõ habent poſſe ſuꝑ inuiſibilia ſimpliciter:ſᷣ er eo ꝙ
diuinitꝰ eſt datum ꝓpter homĩem ſicut ignis coꝛꝑalis
ex iuſticia dei.poteſt ex hoc ꝙ datum eſt a deo ſuꝑ aĩias
puniẽdas:ſic ex eo ꝙ datum eſt diuinitꝰ ex ſanctificatio
ne ꝑ verbum:poteſt viſibilis foꝛma aliquãdo ſuꝑ inuiſi
bilem. ¶ Ad illud qð obijcitur.ꝙ effectus eſt ſignuʒ cau
ſe et nõ ecõuerſo.Ricẽdũ.q hoc verũ ẽ generalit᷑ vt ĩ ſi⸗
gnis ex inſtitutõe.in hmõi em̃ iuxta volũtatẽ inſtituẽtis
pt᷑ cã eẽ ſignũ vel ecõuerſo. Ad ̊ qð q̃rit᷑ de dr̃ia inter
ſignũ foꝛmẽ et imagiem.dicẽdũ ꝙ ſignũ inq tum bmõi
repñtat ſic illð qð ẽ extꝛa ſignatũ.foꝛma repntat ſic illᷣ
quod eſt quodãmõ cõtinẽs illud qð repꝛeſentat. Vñ li⸗
cet foꝛma cũ dicit᷑ ſacr̃m eſt inuiſibilis gr̃e ⁊c.ſumit᷑ ibi
ꝙ ſigno figurãte aliquid:nihilominꝰ ſignãter dẽ foꝛma

Neuia
ne
dcnd⸗
cnle
ſecteſf
gernti
nend
ncl
coſa
raomi
tzſa
cgeri
iitʒ
nem.
in
ſimili
eitler
nrer
wan
mmagi
cigit
eſpe
n ſint
Urat
jendo.
lſigv⸗
gſign⸗
oſihi
niſibi
reo
galis
aias
catio
inuil
venn
tiſß
tmits

.*

¶ Nueſtio
vt notet ꝙ ſignũ figurãs eſt quodãmõ otinẽs figuratum
Vñ ꝑ ſignũ notat᷑ qð ſolũ ẽ ſignãs:pꝑ ſoꝛma qðẽ ſignãs

et cõtinẽs. ꝑ im aginẽ qð eſt ſignãs continẽs et efficiẽs.

imago em̃ dicit᷑ qd ꝓpꝛie ⁊ expᷣſſe imitat᷑ illud cuiꝰ ẽ ima

go. Uñ ſiẽ gratia ſignata ẽ effectiua reſpectu aĩe: ſic ſa⸗

cramentũ quodãmò reſpectu gre. ꝓpter qð dicit᷑ eẽ can⸗

ſa. Vñ imago dicit᷑ rõne exp̃ſſe imitatõis: que dãmõ ẽ

incõuenientia in actione.

einde queritur Hrii.

ce diffinitõe aug. in li. de coꝛpe dñi. Dicit᷑ em̃ cramẽtũ
eſt ꝑ qdð ſub tegumẽto rerũ viſibiliũ: diuĩa virtꝰ ſecretiꝰ
ſalutez oꝑatur. Poteſt em̃ queri q ſit vᷣtus dĩna. aut em̃
intelligit᷑ virtus creata aut icreata. Si vtus increata ñ
videt᷑ ꝙ ꝑ aliqð creatũ mediũ oꝑetur ſalutẽ gre. Si ðᷣo
dicat᷑ de ſalute.i.ſanitate ſpũali.illa fit mediate gra ⁊ il
la ſufficit.nõ ergo opoꝛtet eẽntiã ſacramẽti eẽ qua in edi

ante virtus dĩna. i.increata oꝑetur ſalutẽ.i.ſanitatẽ ſpi

ritualẽ.Si ðᷣo dicat᷑ de vᷣtute dina creata.i.dĩnitꝰ data

que ẽ illa q̃ mediãte ſacramẽto oꝑatur ſalutẽ. illa ẽ vᷣtꝰ

verboꝝ m ꝙ dicit. accedit verbũ ad elemẽtũ ⁊ fit ſacra

mentũ. Hoc em̃ videt᷑ generale in om̃ibo ſe acramẽtis. vi⸗
cent᷑ em quedã ſacramẽeta dari ĩ factis.i.in ĩpoſitẽe ma
nuũ et hmõi.et ita nõ ſemꝑ ẽ vᷣtus data ĩ verbis. 4. Itez
addit᷑ ſub tegumẽto rerũ ſenſibiliũ.ſed videt᷑ ꝙ hoc ñ ſit
neceſſariũ. OQum em̃ ſit conueniẽtia ſalutis qᷓ emcit᷑ cum
ipa virtute dĩna. ĩ hoc ꝗꝙ vtrũq; ẽ ſpũale. Inter ſpualem
aut com et effectũ ſpũalẽ nõ cõgrue ponit᷑ mediũſ enſibi
le.ſed ſi neceſſariũ ẽ mediũ ꝙ illð ſit inſenſibile.nõ ergo
requirit᷑ ꝗ ſub tegumẽto rerũ viſibiliũ hoc fiat. ¶ Pꝛe⸗
terea. aliqñ eſt ſacramẽtũ none legis datũ et tamẽ dina
vtus nõ oꝑat᷑:ergo nõ ↄuertit᷑ bec diffinitio cũ diffinito
Ad qð dicendũ.ꝙ vᷣtus dĩna poteſt dici increata.qꝛ
et ſufficiat ad ſalutẽ ſpũalem oꝑanda: voluit tñ vt co⸗
operaret᷑ miſter eccleſie diſponẽdo ſalutis ſuſceptibile ·
Ad ſecũdũ vo dicendũ eſi.ꝙ licʒ vtꝛũq; ẽ ſpũale ⁊ ope
rãs et oꝑatũ:tamẽ tegumentũ rerũ viſibiliũ cõgruebat
vt buĩlitas ſuſcipiẽtis ondẽt᷑: et vt oſtẽderet᷑.ꝓſ iẽ g cu⸗
ranaꝰ eſt cõpoſitus ẽ ex ſenſibili ⁊ ĩſenſibili:ita illud ꝑ
quod curat᷑ quãdam ↄiunctõnem babet ex ſenſibili et
inſenſibili ſcʒ ſpnali.et ideo ibi ẽ ſetificatio actiua ſpũa
lis et tegumẽtũ rei ſenſibilis.4. Ad terciũ oᷣo dom ꝙ ſꝑ
cũẽ dina vᷣtus hmõi ſub tegumẽto rei ſenſibilis in ſacꝛa
mẽto.et addit᷑ ei ꝗ curanaꝰ eſl:quãtũ ẽ de ſe oꝑatur ſalu
tem. ſi po nõ efficit: boc ẽ ꝓpter diſpoſitõʒ incõueniẽtie
ex ꝑte ſuſceptibilis. et ideo nõ repugnãt quin cõuertãt
adinuicẽ ſacramentũ et qdð diffinitõe deſignat᷑·.

—,rof— —

¶Conſequẽter que S. inij.

ritur de diffinitõe bugo.et pꝛimo de hoc ꝙ dicit. Sacra
mentũ eſt coꝛꝑale vel materiale elemẽtũ.cũ in ſacramẽ⸗
to euchariſtie nõ ſit niſi ſpẽs panis ⁊ vini. licet ergo ſit
coꝛꝑale: non tñ elemẽtũ.ſimiliter in penitẽtia nõ videt᷑
eſſe coꝛꝑale vel materiale elementũ.4! Pꝛeterea. in plu⸗
ribo ſacramẽtis noue legis ẽ elementatuũ. vt oleum cum
balſamo in ↄfirmatõne.et oleum ad infirmos ĩ extrema
vnctõne. Non ergo recte dicit᷑ elemẽtum ĩ diffinitõne ſa
cramẽti. ¶ Itẽ cũ materiale qð requirit᷑ in ſacramentis

generaliter eſt elemẽtatũ nõ elementũ: q̃re doctoꝛes lo⸗

. .

quẽtes de iſta materia vixer̃t illud elemẽtatũ magis qᷓ;

elementũ.vt bic bugo.aug.ſimilit dicit accedit verbum

ad elementũ ⁊c d qð doᷣm. q; illa ſpẽs panis ⁊ vini
nõ dicit᷑ elemẽtũ qð habeat ſimpliciter ſim llitudinẽ cuʒ
coꝛpe rp̃i: niſi rõne panis et vini quoꝝ fuerũt ſpẽs.ſicut
hẽt᷑i glo.j.coꝝ.x).vbi loqt de illo ſacro.ſiẽ eĩ pams cõſi
cit ex puriſſimis granis: ſic et coꝛpꝰxp̃i er puriſſimis cõ
ponibilibo.dico puriſſimis tãꝙ; a culpa vł fomite.¶ Ad
ſecũdũ ðo dici poteſt.ꝙ aut ñ loquit᷑ vniue rſaliter aug.
cum dicit accedit verbũ ad elementũ et fit ſacramẽtů. h
ce baptiſmo:aut elementũ accipit ꝓ inicio materiali in

ſacramẽtis rp̃iane religionis.⁊ hoc mõ pt dici elemẽtũ

viij.

ꝓ ſimilitudinẽ ſiue ſit elemẽtũ ſiue elemtatũ.vł qdcunq;ʒ

bmõi. Ad cuiꝰ euidẽtiã nota. ꝙ ſacramẽta ꝗpꝛie pꝛi
mo ſunt ad tollenduũ defectus hũanos ⁊ ad ſupplendum
qð eſt imꝑfectõis in homĩe. Hoc aũt ẽ qð pꝛimo regrit

in ꝓgreſſu vite xpiane! ſiue religioĩs: ꝓpter qð eſt quaſi
elementũ. elemẽtum em̃ ꝓpꝛie dicit᷑ qð eſt pꝛimũ in com⸗

paratõne rei ·ſicut ſr̃e dicũtur elemẽta in compoſitõe vo

cis l̃ate. et ignis aer aqua et terra ĩ cõpoſitione materi
alium. vt igit᷑ nomẽ cõgruat operi ſiue effectui in ſacra⸗
mentis. illud quod ibi eſt materiale:cõueniẽter elemẽtũ

noĩatur. 4 Ytẽ querit᷑ de boc qð dicit ſacramẽta ſigni
ficãt ex inſiitutõe.qð nõ videt᷑ verum:maxĩe de ſacram̃⸗
tis noue legis.qꝛ nõ inuenit᷑ vbi inſtituta fuerũt ad deſi
gnandũ ſed ſolum ad efficiẽdum. VUnde efficaciã ↄtulit
inſtitutio nõ ſigniſicatio.vt pʒ ĩ inſtitutõe baptiſmi.uj.
ioh.iQAiſi ꝗs renatus fuerit ⁊c.¶ Itẽ Hugo exponens H
qð dicit ex inſtitutõne ſignãs dicit ꝙ bec inſtitutio nõ ẽ
a redemptoꝛe.ſed ab ipᷣis aplis.qð nõ videt᷑ generaliter
verum:quia inſtitutio cõfirmatois et extreme vnctõnis
nõ videtur fuiſſe a redem ptoꝛe.ſed ab ipᷣis aplis.¶ Ad
pꝛimum dðm· ꝙ ſacramẽta in inſtitutõe ad ſctificandũ
inſtituta ſunt. q; ſic patet.erx inſtitntõe ĩnotuit efficacia
et virtꝰ ſacra. igit᷑ ex inſtitutõne ſacra exteriꝰ rem ſacrã
fecit inoteſci. igit᷑ ex inſtitutõne fuit ꝙ ſignum rem ſuaz
iſti vel illi ſigniricet. igitur ex inſtitutõne ſignauit. 4 Ad
aliud dᷣm. ꝙ nõ determĩatur in ipᷣa diffinitõne ꝙ inſti
tutio ſit a redemptoꝛe.ſed tm̃ ꝙ ex inſtitutõne ſignificet
et illa potuit eẽ rp̃i vel alterius homĩs.ſi tñ imitatur il⸗
lud qð dicit hugo:dici poteſt ꝙ accipitur gener aliter de
duobus ſacramẽtis ſcʒ boptiſmo et euchariſtia que ab
ipᷣo redemptoꝛe verbo ſunt inſtituta Si vo generaliꝰ ac
cipitur de ſacramẽtis noue legis.dicẽdum eſt ꝙ omnia

erant inſtituta ab ip̃ᷣo auctoꝛitate. licet verba inſtituta
ſint ab aplis. ¶ tem obijcit᷑ de hoc dicit ex ſimilitu⸗
dine repꝛeſentas. cum nõ videatur in om̃ibo ſimilitudo

licet in quibuſdã:que em eſt ſimilitudo ſpẽi panis nõ di
co panis ad coꝛpus xp̃i. ſimiliter oleum cum multas ba
beat Apꝛietates. quã ſimilitudiem habet reſpectu gratie
in confirmatõne vel extrema vnctione.¶ Reſpondeo ꝙ;
ſimilitudo in omibo attendit᷑ In panis em ſpecie ſimili⸗
tudo eſt ad coꝛpus xp̃i. nõ rõne ſpeciei:ſed illiꝰ cuius ẽ
ſpecies ſicut dictum eſt. Similiter in ſpecie vini ſimili⸗
tudo eſt ad ſanguĩem ratõe cuiꝰ eſt ſpecies.ſicut em̃ vi⸗
num expꝛimit᷑ ex vua in toꝛculari: ita ſanguis a x¶pᷣo flu⸗
xit in cruce.¶ Ad illud vᷣo quod obijcit᷑ de oleo. Dicen⸗
dum eſt ꝙ oleum habet vnã ꝓpꝛietatem in hoc ꝙ ipᷣo vn
gũtur pugiles. et qᷓtum ad boc habet ſimilitudinẽ cum
gratia cõfirmatõis qua inungũtur illi qui ſpũaliter de⸗
bent pugnare cum aduerſario bumani generis. Simili

ter oleo inungunt᷑ vulnera ad mitigationem.et lm hãc

ſimilitudinem accipi poteſt in extrema vnctione. vel qꝛ

futuri ſunt reges ĩ celo qui tranſeunt ad vitam eternaʒ:

ideo oleo vnguntur. ſolent em̃ reges oleo mngi⸗ Goen
obijcitur de boc ꝙ dicit ex ſanctificatõne continet inuiſi⸗
bilem gratiam. quod exponit ſic hugo. Sacramentum
cebet habere ſanctificatõem ꝑ quam contineat rem cuiꝰ
eſt ſacramentum.et efficax ſit ad eandem ſanctificãdis
conferendam. Queritur igitur de ſanctiſicatõne quam
confert.quia cum creatura rationoalis nõ ſanctificatur

miſi ꝑ gratiam: videtur ꝙ de ſe cõferat gratiam. et hoc ẽ

falſum: quia immediate confertur a deo. ¶ Pꝛeterea . cũ
amma dicatur ſanctificata per gꝛatiam et ip̃a aqua vel
oleum dicatur ſanctificata: dignioꝛ videtur ſanctifica⸗
tio aĩme qᷓ; aque vel olei multis rationibo.quia illa trãſ⸗
iens iſta manens. quia nobilioꝛi ſubiecto datur nobiliꝰ
accidẽs. reſtat ergo non confert er ſanctiſicatõne gratiã
qua anima ꝑfrui nctificatur. YItem que eſt illa
ſanctificatio. Reſpõſio.ad pꝛimum dicendum. ꝙ ſan
ctificat dupliciter. Vno modo diſponendo ſuſceptibile

.

ad ſanctificatõem ſiue ꝑfectionẽ ſanctitatis. quo efficit

gratiam efficacem in oꝑe. Alio modo efficiendo intũ

9 5

aĩam oꝛnat ſiue caractariʒat. Huiuſmõi enim oꝛnatu
meie diſtincte ſeparatur homo in ꝑtem dei et tanq de
uis cognoſcit᷑.et hoc eſt eſſe ſanctũ. EUñ in glo. ſup illð
leuit.xix. Sancti eſtote qꝛ ⁊c.hẽt᷑.ꝙ eẽ ſanctũ ẽ deo dedi
cari et a ↄmuni vſu ſegregari.aↄnde dicit.nulli ꝙ ſcĩm ẽ
Fuire tecet niſi ſoli dro.ad vſus ↄmunes ↄniba debemꝰ
vti.vñ vult ibi glo.ꝙ ſeẽm dicit᷑ qð ĩ ꝑtẽ deiẽ ſegregatũ
Iſta igit᷑ ſanctificatio eſt caracteriʒatio qua recipiẽtes
ſacra diſtinguũt᷑ et diſpoſitio ad expeditõʒ qtũ ad oꝑa
vᷣtutũ ad qð pt᷑ ſacramẽtũ noue legis.¶ Ad illud quod
obijcit̃ ꝙ ſola gr̃a ſanctificat rõnalem: cꝛeaturã.Dicẽdũ
eſt ꝓ hoc ĩtelligẽdũ ẽ de ſctificatõne q̃ẽ purgatõ a culpa
Ad alind dicẽdũ ẽ ꝙ dupliciter pt dici ꝙ er ſe ckificatõe
ↄferãt ĩuiſibilẽ gr̃am.vł vt ĩtelligat᷑ ꝑ quãdã diſ poſitõ⸗
nem:et hoc modo intelligit᷑ de ſanctiſicatõe vel bñdicei⸗
one que fit in aqua vel in oleo.vel vt dicat᷑ ſctiſicatõ ſcki
ficatis infuſio ⁊ ſicẽ ipiꝰ accipiẽtis.⁊ G̊ mõ deus ſancti⸗
ficat.Leuit.xix.Ego dñs ꝗ ſanctifico vos vna ſignifica
tio ẽ ſy dignioꝛis.altero vo qͥ ad ꝗd pt᷑ eẽ minus digna.
diſpoſitio em̃ nõ ſemꝑ eſt dignioꝛ eo ad qð diſpoĩt. et Hᷣ
modo ſanctificãt ſacramẽta et obiectio fit de alia.

rticulus ſecundus

Einde queritur quid ſit ſaccẽ̃m ſm rẽ.qꝛ om̃e
ſacramẽtũ ſignũ ẽ et nõ ecõuerſo.ſignũ at᷑ ali
cuiꝰ ſignũ ẽ. Querit᷑ cuiꝰ.et vtrũ ſit ſignũ vo
untariũ vel naturale.vtrũ ſenſibile vel intelligibile. ſi⸗
militer poteſt diuidi ex ꝑte eius cuius eſt ſignn. aũt
ſit volũtaꝛiũ attendit᷑ ex illa rõne hugo.in qua ponit᷑ ex
inſtitutõe ſignãs.¶¶ Pꝛeterea.ſi eẽt naturale poſſʒ dare
ſuũ ĩtellectũ apud oẽs. Oð em̃ a natura ẽ:idem ẽ apud
om̃es.ſᷣ nõ eſt hmõi: nõ eſt ſignũ naturale.ꝗ eſt volun
tariũ. ¶ Coõtra.ſi eẽt volũtarin indifferenter poſſz ſigni
ficare gram et ſuũ oppoſitũ.ſᷣ nõ eſt ſic:̊ nõ ẽ volũtariũ
Pꝛeterea. aqua inꝙᷓtum abluit ſignũ ẽ.̊ hͥ bʒ a nata:
ergoẽ ſignũ ab eo qð bʒ a nata.ſilłr et oleum iti
gat vl vngit. reſtat & q ẽ ſignũ naturale.¶ Ad qð doᷣm
eſt. ꝙ eſt ſignũ gratie et ſignũ voluntariũ.¶¶ Ao obiectũ
auũt in cõtrariũ eſt dicendũ.q licet inqᷓ;tum volũtarium
indifferẽter ſe habet ad gratiã et ſuũ oppoſitũ.quia eſt ſi
gnũ volũtatis cum rõne.ratio vo ſimilitudis plus teter
miĩatur ad gr̃am qᷓ; ad ſuũ oppoſitũ. ꝓpter hoc eſt ſignuʒz
gratie et volũtariũ.de hoc ſup babet᷑ expꝛeſſius.4. Ad ſe
cundũ dicendũꝙ lieʒ aqua inqᷓtum abluit ſit ſi ignũ gre
lentis. Hoc tñ nõ eſt ſufficiẽs cauſa ⁊ tota vt ſit ſi ignũ
ſed inſtitutio. Si em̃ aqua rõne ablutõis eſſet tota cau⸗
ſa vt eſſet ſignum gratie.a pꝛĩcipio mundi quo iam erat
aqua:eſſet ſignũ gratie remittẽtis peccatũ.quod cũ non
ſit:ipᷣa inſtitutio requirebat᷑.que erat cauſa ſufficiens.
DBeinde ſuppoſito ꝙ ſit ſignũ voluntariũ.querit᷑ vtrum
ſignüũ intelligibile vel ſenſibile. Et videt ꝙ lit ſignũ ſenſi
bile ꝑ illã rõem. ſignũ eſt qð p̃ter ſpeciẽ quam ſenſibus
ingerit aliud facit in cognitõem venire ĩ intellectu. IYtez
hoc videt᷑ ex rõne bug. Sacramẽtü eſt coꝛpale vł mateꝛi
ale elemẽtũ extrinſecus oculis ſuppoſitũ ꝛ⁊c.¶ Cõtra.ve
rũ coꝛpꝰxpᷣi ſignũ ẽ:et tñ nõ eſt ſenſibile ſenſui nro.Sil:
caracter eſt ſignũ gratie et ſacrũ ſignũ: et tñ nõ eſt ſenſi⸗
bile in baptiſmo.i Lon ergo ſacramẽtũ ſi ignũ ẽ ſenſibile
vniuerſaliter. Silłr poſſet obijci in alijs ſacramentis de

tũ eſt ſignũ ſenſibile.ſenſibile aũt dicit᷑ ſenſibile ꝑ ſe. aut
ſm accidẽs.Cum ergo ſacramentũ diciẽ ſignũ ſenſibile
hoc intelligit᷑ altero pꝛedictoꝝ modoꝝ.¶ Quod obijcit᷑
coꝛpus xpſ̃i nõ eſt ſenſibile ꝑ ſe a ſenſu noſtro.dicendum
eſt ꝙ boc verũ eſt:mihilominꝰ tamẽ inqtum eſt ſub ſpe⸗
cie panis dicitur eſſe viſibile ꝑ accidens ſcʒ rõne annexi
AVnge dicit᷑.ego video coꝛpꝰ xp̃i.illud aũt qdð ꝑ ſe videt
eſt ſpecies panis. Similiter pt᷑ dici de caractere. ꝙ licet
ſit inſenſibilis:ſenſibilis tamẽ eſt ꝑ accidẽs.inqtum ſcʒ
eſt ſi ub ipa erterioꝛi ſpẽ que ꝑ ſeẽ ſenſibilis.ſenſibile aũt
E accidẽs nõ ſic oĩno accipit᷑ quẽadmodum dicit᷑ dyarij

his 7 ſunt ſigna et res.¶ Ad qð dicẽdũ eſt. ꝙ ſacramen

filius peꝛ accidens ſenſibilis ſiẽ dicit ppiloſophus. Pꝛe
terea illa ratio dicit᷑ pꝛopꝛie de eo quod tm̃ dicit᷑ ſacra⸗
mentũ.eſt em̃ qdðᷣdam ſacramentum tm̃.quoddam res 2
ſacramentũ.aqua em̃ ſignificata dicit᷑ tm̃ ſacramentũ.
res vᷣo et ſacramentũ dicitur ipᷣe caracter.eodem modo

ſpecies panis dicitur ſacramentũ tm:coꝛpus vo yp̃i ſa⸗

cramentum ⁊ res.Loquimur aũt pꝛopꝛie hic de bis que
tm̃ ſunt ſacramenta.illa em̃ inſtituta ſunt ad ſignifican
dum.

¶einde queritur .S. j.

Cum ſacramẽtũ ſit ſignum gratie:cuiꝰ gratie ſit ſignũ.
aut gratis date:aut gratumfaciẽtis.Et videtn rꝙ ſi⸗
gnum eſt gratie gratiſdate.oteſt em quis ſuſcipere ſa

cramentũ matrimonij:non tamen habet gratiam gratũ

facientem. Similiter oꝛdinẽ. QNon ergo videtur eſſe ſa⸗

cramentum ſignum gratie gratũfacientie: ſed gr̃e gra⸗

tiſdate. ¶ Oꝛ aũt ſit ſignum gratiſfacientis videtur per
hoc.ꝙ iſta gratia eſt medicina expulſiua peccati et ſeq̃⸗
le eius.ſed hoc ꝑtinet ad gratiam gratumfacientem: er⸗
go eſt ſignum gratie gratiſfacientis.¶¶ Item gratia que
dam eſt increata.quedam cꝛeata.Si ergo eſt ſignũ:que

rit᷑ vt ꝝ vtriuſq; vel create tm̃.et videtr᷑ ꝙ ſi vtriuſq;:tunc

eolum ba cum eſſet ſignũ ſpũſſancti:eſſet ſacramentũ. Si
ðvo tm̃ gratie create et cuiuſcũq; cum aqua benedicta ſit

.

qð dicendũ eſt. ꝙ ſacramẽtũ eſt ſignũ gratie crea
hoc excludunt᷑ illa ſigna que erant ſpũſſancti.ſiẽ ſignuz
colum be Math.iij. et ignitarũ linguaxꝝ Acẽ.ij. Hatia
ðvᷣo creata ꝓut eſt remediũ peccati m eſſentiaʒ vel eius
ſequele directe.et ſᷣm hoc inſtitutum eſt ſignum illius a
xpo.nõ tm̃ ad ſignificandũ ſed cauſandũ dicitur eſſe ſa⸗
cramentum:Fᷣm ꝙ hic intendimꝰ.¶ Ad hoc aũt qð obij
citur de thurificationc. dici poteſt ꝙ licet ſit ſignuin gꝛa
tie:non tñ inſtituta eſt in remediũ peccati vel ſequele eiꝰ
ſed inqtum gratia oꝛdinat affectũ ad bonũ.4 Ad illud
vᷣo quod obijcitur ð aqua benedicta.dici poteſt ꝙ ipa va
luit ad dimiſſionẽ venialiũ peccatoꝝ. licet non inſtituta
ſit a domino ad hoc vt er ſua vi fiat: ſicutẽ de baptiſmo
et ipᷣis ſacramentis noue legis.Illud aũt ad quod pꝛin
cipaliter fuit inſtituta aqua benedicta:hoc fuit ad cohi⸗
bitõem poteſtatis demonũ vbi aſpergeretur.2 hoc patz
ex modo ſue ſctificatõnis.et ita ad aliud ĩſtituta ẽ qᷓ ſint

ſacramenta de quibus loquimur. VUnde hugo de ſacra⸗

mentis. Sunt quedam ſacramẽta in quibus pꝛincipali⸗
ter conſtat ſalus et percipitur ſicut aqua baptiſma et

pceptio coꝛꝑis.alia ſunt et ſi nõ ſunt neceſſaria ad ſalu⸗

tem:pꝛoficiunt tamẽ ad ſctificatõem.qꝛ hbis exerceri et
gratia amplioꝛ acquiri poteſt. vt aqua aſperſionis et ſu
ſceptio cineris.¶ Ad hᷣ quod querit᷑ vtrũ ſint ſigna gre
gratiſdate vel gratũfacientis.dicendum ꝙ ĩ his que pꝛo
pꝛie ſunt ſacramẽta noue legis:ſunt ſigna gr̃e gratũfaci
entis.ſic̃ in baptiſi moↄfirmatõe.euchariſtia et extrema
vnctõne ⁊ ĩ penitẽtia ⁊c. In alijs aũt ſunt ſigna gre gra
tiſdate.ſi tñ digne oĩno ſuſcipiũt:ſignãt gr̃aʒ gratũfaci
entẽ:ſic in digne accedẽte ad oꝛdinẽ 2 mrimoniũ. Et ꝑ
hoc pt ſolui qd obiectũ ẽ.ec opoꝛtz ſi ſuſcipit᷑ ſacra
mentũ a nõ habẽte gr̃am gratũfaciẽtẽ· t᷑ hoc ſacra⸗
mentũ nõ ſit ſignũ huiꝰ gratie.qꝛ ſacramentuʒ baptiſmi

ſuſcipi?᷑ a ficte accedẽte ꝗ nõ bʒ gr̃am gratũfaciẽtẽ et ni⸗

bilominꝰ baptiſma ẽ ſignũ gr̃e gratũfaciẽtis ſ̊ nõ efficit
niſi in digne ſuſcipiẽte hmõti gram.vel ſi eã inuenit effi⸗
cit qꝙᷓtum ad aliquẽ effectũ ↄſequẽdũ vlteriꝰ. VUnde ſigs
vult reſpicere ad ſignata ſacroꝝ: opoꝛtz attẽdẽ ĩ digne
ſuſcipiẽtibꝛ¶ It ẽ qrit᷑ cũ ſint ſigna gratie. aut p̃ſentis
aut p̃terite. aut future ⁊ videt᷑ pᷣterite aliquãdo. ſicut
euchariſtia que pᷣciebat᷑ dari ĩ memoꝛatõeʒ paſſionis
xpᷣi.ſignũ eſt gratie exterioꝛis ⁊2 illa iam pceſſit ĩ paſſio⸗
ne. Quedã vo ſunt ſigna gratie future ſicut eſt ĩ aliquo

ſignum gratie create:eſt aqua benedicta ſacramentuz.
et ſimiliter thu rificatio cuʒ ſit ſignũ deuotionis D
et ꝑ

——

oe
ſaera⸗
mese
Amnenni.
mmoe
oe
ſicnſien

leſigi.
n K
tiperel
mgrau
eſſe ſa⸗
gegea⸗
etur per
netſe⸗
Memeer
wriage
Gnlleque
GGeune
nti. Gi
lcaſit

rnmm.
Wap

ſignnz
Gmta⸗
vel eiud
Ulliuse
reſeſe
gdobj
dingen
lleeis
hilud
fave
inua
puino
odpen
dcobi⸗
epetz
ſſint
ſacra⸗
cpoli⸗
ſmna e
oſal
tand
ieci
naſſe
nepo
Uoci
rema
ga
ſaen
Ete
acra
geran
tini
eunn
rfiot
deſfi⸗
eſie
e
nns
r
ni⸗
io⸗
o

Queſtio
qui pꝛimo accedit ficte ad baptiſmum:⸗ poſt penitẽs de
ſua fictõe.tũc dat᷑ ei grẽa quã pꝛius nõ habuit. S ſacram̃⸗
tũ hmõi ẽ ſignũ gre future.i Pꝛetea. ĩſt uſceptoõe mr̃imo
nij vt videt᷑ nõ habet gꝛa effectũ ʒ oꝛiginalẽ ↄcupiſciam:
ſᷣ tũc cũ digne accedit ad vxoꝛẽ. videt ꝙ ſigniſicẽt effe⸗
ctũ gꝛe futurũ vñ dr medicina pſeruatiua.x aüt ſigni⸗
fieent gr̃am in pñti patʒ in baptiſmo paruuli in pnia ⁊
hmõi.¶¶ Ad qð dðm ẽ.ꝙ ſacramẽta quãtũ ẽ de ſe:ſignifi
cãt gratiã pñtem que ſimul cũ ſacramẽto datuꝛ digne ſu
ſcipiẽti.Ad illud vᷣo qð obijcit de eukariſtia que ſignifi⸗
cat gr̃am redemptõis que pceſſit. Bicẽdum ꝙ verũ ẽ. ſed
illa nõ ẽ gra cuiꝰſacramẽtũ dr eẽ ſignũ:2 illa dat᷑ intelli
i cũ digne ſuſcipit᷑ eukariſtia.Ac alið doᷣm. M licet
icte accedẽti nõ ſtatim detur gra ĩ baptiſmo.boc nõ eſt
ꝓpter inefficaciã ſacramẽti:ſᷣ qiia ſuſceptibile nõdũ eſt
recte diſpoſitũ.cũ aũt recte diſpoſitũ ẽ:tũc habet ſecum
gratiã. 4¶ Ad hoc vo quod obijcit᷑ de matrimonio.dicen⸗
dũ eſt ꝙ indigne ſuſcipiẽte dat᷑ gratia ad reſiſtendũ oꝛi⸗
ginali concupiſcentie:licet ille effectus poſtea oſequat᷑.
embꝛum ſecundum
Onſequẽter dðᷣm ẽ de inſtitutõe ſacꝛamen⸗
ti. Pꝛimo de inſtituẽte. Secũdo de neceſſi
tate inſtitutionis. Lercio de vtilitate ſiue
Adcauſis iuſtitutõnis. Quarto ð tempoꝛe in⸗

ig RR

Articulus pꝛimus
Verit᷑ & vtrũ oĩa Re noue legis inſli⸗
tutõem bhabuerunt a xpᷣo.⁊ videt᷑ ꝙ ſic.Quia
ſacramẽta noue legis ꝑ moyſen dignioꝛa ſũt
facrameta veteris legis oignioꝛa aũt a dignioꝛe debent
inſtitui. Cũ ergo ſacramẽta veteris legis eẽnt inſtituta.
ſacramẽta noue legis ꝑ dignioꝛẽ moyſi.dignioꝛẽ dico ſer
uũ vel filiũ inſtituẽda erãt. Sʒ nõ videt᷑ ꝙ ꝑ ſeruũ debe
rẽt inſtitui.quia ſicut lex ſe habet ad legẽ ita ſacꝛamẽtuʒ
ad ſacꝛamẽtum. Sed ſic ſe habuit lex ad legẽ ꝙ illa data
ẽ ꝑ ſernũ.iſia vo ꝑ filiũ.ꝗ̊ ⁊c. ¶ Dꝛeterea illa data erant
quaſi ſeruis: iſta vᷣo quaſi filija. Ro.viij. ¶25 accepiſtis
ſpiritũ puitutis iterũ ĩ timoꝛe:ſed ſpiritũ adoptõis filio
rũ in quo clamamꝰabba pater.⁊ hoc dictũ ẽ xpᷣianis.il
la vᷣo veterẽ legẽ habentibo.ſacramẽta ̊ none legis data
ſunt filijs.ↄueniebat ergo vt ꝑ filiũ inſtituerent᷑ ⁊ pꝛimo
darent᷑. Inter pr̃em em̃ et filios adoptõis ↄueniebat me
diatoꝛẽ eẽ filiũ ꝑ naturã. Cũ & inter filios nõ ſit media⸗
toꝛ ſeruus ſʒ filius:ſacramẽta noue legis per xpᷣm filiuʒ
ſcʒ ᷣm naturã erãt pꝛimo danda. Sed huic obuiare vi
detur ꝙ nõ legitur de ſacramento ↄfumatõnis vel extꝛe⸗
me vnctõis ſcta a xpᷣo cũ tñ ſint ꝓpꝛie ſacmẽta noue legis
p inſtitutõ extreme vnctõis vidr̃ fieꝛi a.b. Jac.diſpẽſatio
dᷣo ſaẽmenti cõfirmatõis ꝑ apłos.Penitentia etiã ⁊ or⸗
de et matrimoniũ.cũ cõnumerent᷑ cũ iſlis:quid recepeꝛĩt
inſtitutõis in nouo teſtamento? ¶ Ad quod dici poteſt.
ꝙ ſacramenta noue legis dignioꝛa ſunt ſacramẽtis vete
ris legis inqtũ hmõi.⁊ ꝑ dignioꝛẽ ſũt inſtituta.ſ.ꝑ xpᷣm
vel aptos auctoꝛitate ißius et doctꝛina. Sed duo inſtitu
it ꝑ ſeipᷣm.ſ.ſacramentũ baptiſmi.quodẽ maxime nceſſi
tatis et efficacie.et ſacramentum eukariſtie quod ſimili
ter ꝗꝓpter quotidianã iufirmitatem ẽ marime neceſſariũ
tãq; reꝑatiuũ quotidiane infirmitatis. Sacramentum
vo ↄfirmatõis ⁊ extreme vnctõis dedit ꝑ apłos.niſi foꝛ⸗
te intelligat᷑ ꝙ impoſitione manus ſacta ꝑuulis intelli⸗
gatur ↄfirmatio ſicut habet᷑ math.xix.tunc oblati ſunt
ei paruuli vt imponeꝛet eis manus.glo.at de benedictõe
intelligit. legit᷑ er ꝙ poſt doctrinaʒ datam a dño Mar.
vj · diſcipuli cum miſſi eẽnt ad p̃dicãdũ vngebant oleo in
firmos ⁊ cuꝛabantur.in quo datur intelligi extrema vn
ctio ſiue vnctio infirmoꝝ.⁊ pᷣſumi poteſt ꝙ ex doctrina
xp̃ᷣi hoc fecerũt licʒ nõ ſit ſcriptum ibidem.vel ex inſpira
tõne ſpirituſſancti hoc fecerũt.et ſic hec duo ſacꝛamenta
que nõ dicuntur eſſe tante efficacie.licet maioꝛis digni⸗

ſtituti

72„

viij.

tatis dicatur eſſe ↄfirmatio eo ꝙ a dignioꝛi datur:data
ſunt diſpenſatõe apłoꝑ.· qui tñ ꝙtum ad poteſtatẽ quam
acceperũt a xpᷣo:maioꝛis erãt dignitatis ꝙᷓ ille qui erat
in lege.Alia ðᷣo tria ſacramenta quãdam habent additõ
nem a domino in euãgelio.ſicut ſacramentũ penitentie.
cum hoc em̃ ꝙ dixit.penitentiã agite:aꝑpꝛopinquabit eĩ
regnũ celoꝛũ.habuit ſolutõem factam ꝑ miniſtros eccle⸗
ſie:cum dictũ eſt.Quodcũq; ſolueritis ſuꝑ terꝛã ⁊c. Sa⸗
cramentũ oꝛdinis habuit in additõne ptatem ↄſecrandi
coꝛpus xp̃i et ſanguinẽ. Sacramẽtum matrimonij habu
it in additõe quoð xpᷣc dixit.Ego aũt dico.Quicũq; di⸗
miſerit vxoꝛẽ ⁊c.excepta cauſa foꝛnicatõis et aliã duxe⸗
rit:mechatur.

rticulus ſecundus

Einde queritur de neceſſitate inſtitutõis ſac̃
mẽtoꝝ noue legis.hanc queſtioneʒ pᷣcedit illa
que ẽ de neceſſitate ſacramẽtoꝝ tꝑe legis gre.
Pꝛimo querit᷑ vtrũ in tꝑe gratie ſacꝛamenta erant neceſ
ſaria. Secundo vtrum fuerit aliqua neceſſitas inſtituẽ⸗

di noua ſacramenta. 7.
¶ Nirca pꝛimum pꝛo H§. ſ.

ceditur ſic. Tidet᷑ em̃ ꝙ tꝑe gratie neceſſaria eràt ad ſa⸗
lutẽ.vt em̃ dicit hugo.Sacramenta dei medicine ſũt ſpi
ritales.que foꝛis coꝛpoꝛibo adhibent᷑ ꝑ viſibilẽ ſpeciem
ſ intra ſanãt ꝑ inuiſibilẽ veritatẽ vł virtutẽ. Sed exiſtẽ⸗
te moꝛbo neceſſaria ẽ medicina:igitur cũ adhuc langue⸗
at homo eodem moꝛbo.j̊ ⁊c.¶ Si rñderetur ꝙ medicia
fuit neceſſaria nõ hmõi ſed ꝑ infuſionẽ gꝛatie ſimpliciteꝛ
nõ mediante ſacramento aliquo.Cõtra bugo. Juſtũ eſt
vt homo qui pꝛius veũ ſuꝑbiendo deſerens terrenis ſe ꝑ
cõcupiſcentiã ſubdidit:nuc ꝑ bumilitatẽ deũ requirens
eidẽ ſe ꝓter pᷣceptum ꝑ obedientiam inclinet. Sicut em̃
ꝑnicioſa fuit elatio ſuperioꝛi nolle ſubijci:ſic laudabilis
⁊ fructuoſa deuotio pꝛopter ſuperioꝛẽ inferioꝛibus incli
nari.hec bugo.i¶ Item ſi hbomo nũqꝙᷓ cecidiſſet.adhuc in⸗
diguiſſet gẽa ꝑficiẽte. VUnde duplex eſt gratia neceſſaria
homini lapſo.gratia que ẽ reꝑans que ẽ gratia ſacramẽ
talis:et ꝑfitiens que ẽ gratia ſimpliciter.igit᷑ in recõpẽ⸗
ſatõe ſue malicie cõueniens fuit vt reꝑaretur et ꝓficeret᷑
ſubijciendo ſe alicui quod eſt inferius gratia 2 nõ imme
diata infuſione ꝑficeret᷑. ¶ Itez. iiij. ad Gab. at vbi venit
plenitudo tempoꝛis miſit deus filiũ ſuũ factum er muli⸗
ere factum ſub lege vt eos qui ſub lege erãt redimeret vt
adoptõem filioꝝ recipeꝛemus.miſſio aũt iſta fuit in car
nẽ. Effitiens igitur cauſa noſtre reꝑationis fuit deꝰ ho⸗
mo.in quo erat duplex natura:diuina ſcilʒ et humana.
Ex parte aũt recipientiũ ſimiliter duplex ẽ.ſ.ſi piꝛitualis
et coꝛpoꝛalis.igitur ſi hec adoptio fit ꝑ gratiam:ouenit
vt fiat ꝑ gratiaʒ miniſtratã mediãte re ſenſibili ſiue coꝛ⸗
poꝛali. vt ſit medium conueniens inter reꝑantem et re⸗
ꝑatum. hoc autẽ nõ cõuenit niſi ꝑ ſacramenta. ergo 7c.
¶ Item hugo. triplex ẽ cauſa inſtitutõnis ſacramẽtoꝛuzʒz
omniũ.humiliatio.eruditio.et exercitatio hominis.que
caule ſi nõ eſſent:ſacramenta omnino eẽ non poſſẽt. hec

hugo. igitur he cauſe ſunt per ſe cauſe ſacramentoꝛũ.ſ,-xI

omni tꝑe hec ſunt bomini neceſſaria ergo ꝛc Cõtra
Aath. xix. Si vis ad vitã ingredi ſerua mãdata. Ex Hh
verbo dñi patet ꝙ ad vitã eternã habẽdã ſufficit obbuã⸗
tia mãdatoꝝ. igit᷑ nulla ẽ neceſſitas ſacramẽtoꝝ·.l Itez
duplex gꝛa eſt neceſſaria homini lapſo.reꝑatiua ⁊ perfe
ctiua ſiue directiua in finem. ſed illa que eſt pefectiua ſi
ue directiua nõ datur neq; dari debz ſub aliquo velami

ne:igitur nec illa ſimpliciter que ẽ reꝑatiua. igitur non

ebet dari ſub velamine ſacramenti. 4 Item lex euange
lica eſt lex libertatis.v.ad Gał. Uos aũt ſies in liberta
tem vocati eſtis.et hugo:pꝛimo añ legẽ paruulos ↄſilio
enutriuit:poſi ſub lege exercitatos pꝛecepto temptauit.
nouiſſime ſub gratia perfectos in libertate ſpiritus am
bulare ꝑmittit. hec bugo.Igitur nõ videt᷑ ꝙ in tꝑe legis

gfe ſint onerãdi fideles onere ſacramẽtoꝝ. Itẽ ſapien⸗
tioꝛis ꝑ paucioꝛa quod intẽdit ꝑficere. Sʒ ſi xpᷣe ꝑficet
ſiue reꝑaret hominẽ gẽa ſimpliciter ſine omni ſacramen⸗
to:paucioꝛibo oꝑaretur qð intendit. IYtẽ xpᷣc ſua paſſi⸗
one ſufficiẽter ſatiſfecit ꝓ peccato et hoĩem deo recõcilia

uit. Igit᷑ vt videt᷑ nulla erat poſt neceſſitas exiſtentie ſa⸗
cramẽtoꝝ:vt ꝑ illa hõ deo recõciliaret᷑.i¶ It)tez ab initio
habebãt lacramẽta virtutẽ ex fide xpᷣi incarnati ſʒ exiſtẽ⸗

te viſione veritatis in ſpecie ceſſat viſio fidei ⁊ virtꝰ illiꝰ

viſionis.i.fidei:a ſimili videt᷑ ꝙ viſo xpᷣo incarnato ceſſa

re debeat omnis virtus que ẽ ex virtute xpᷣi incarnati.et

ita oĩs virtus ſacramẽti que ẽ ex fide xpᷣi incarnati. Si
em̃ ex pñti ſpecie ceſſabit fides que diꝛigit᷑ ad illã:ſic pꝛe
ſente xp̃o in carne ceſſabit fides que ? illiꝰ.igit᷑ ⁊Tc. ¶¶ Itẽ
gratia habenda vel habita ex beneficio paſſionis xp̃i eſt
res vniuſcuiuſq; ſacramẽti.et ſacramẽtũ ẽ ſignũ illiꝰ gr̃e
igit᷑ cũ exiſtẽte re debeãt ceſſare ſigna: aſſecuto beneficio
paſſionis ceſſare debeãt omnia ſacramenta.¶ Itẽ ioh. .

Ver ꝑ Moyſen data ⁊. gra et veritas ⁊c. Igit᷑ pꝰaduen

tũxpᷣi nõ debet aliquid ſub vmbra exerceri ſiue figura.
ex quo tunc innotuit veritas ipᷣa.igit᷑ nec ſacramenta in
quibus dat᷑ gꝛatia ſub figura. Item generaliter q erqt
oꝛdinata ad aduentũ xp̃i ſicut legalia ceſſauerunt in xpᷣi
aguentu. ſimiliter videtur ꝙ ſacram̃ta ex quo ſigniſicãt

gram babendã ꝑ xpᷣm ceſſare debeãt illa gratia habita.

Hec aũt gratia habet᷑ ex pñtia xp̃i in carne: igit᷑ exiſtẽte
hac pñnñtia ⁊c̃.¶¶ Iecẽ ſᷣm aug.opoꝛtuit ſacrificia ceſſare tẽ
poꝛe gre:ne crederet᷑ deũ magis delectari in illis ꝙᷓ in ſi⸗
gnificatis ꝑ illa. Unde aug.x.de ciui.dei. Ideo ſacrifi⸗
cia mutanda erãt opoꝛtuno certoq; tꝑe.ne ipᷣi deo deſide
rabilia vel certe in nobis acceptabilia.ac nõ potius que
ſignificata ſunt credeꝛent᷑. Eadem rõe videt᷑ ꝙ ſigna ex⸗
terioꝛa ſacram̃talia certo tꝑe ceſſare debẽt:ne magis deo
deſiderabilia ſiue acceptabilia videant᷑ qᷓ ſignificata ꝑ
bec.ſ.dona gratnita interius reꝑantia ndeo.ad pꝛi
mo obiectuʒ dᷣm.ꝙ vt dicit hugo tria ſane ſunt que ab
initio ſiue ante aduentũ xpᷣi ſiue poſt ad ſalutẽ obtinẽdã
neceſſaria fuerũt.ſ.fides.⁊ ſacramẽta fidei:et oꝑa bona
que tria ita coherẽt:vt effectũ ſalutis habẽ non pñt ſi ſił
nõ fuerunt.hec hugo.et intelligitur hoc de adultis.patʒ
igitur ꝙ ad ſalutem neceſſaria ſunt hec tria in adultis.
Sacramẽtis aũt reꝑpantun defectus.oꝑibus ꝓgreditur
in merito fidei gratificatur vtrũq;.Quod igitur dicit do
minus. Si vis ad vitã ⁊c̃. Intelligitur qtũ adꝓgreſſuʒ
in merito ꝓpꝛio. Ingredi em̃ in vitaʒ vt dicit interli.xix.
math.ẽ ingredi viã q̃ ducit ad vitã.vera via ducẽs ad vi
tã ẽ ꝓgreſſus in merito. Pꝛetea.adimpletio pᷣceptoꝛum
Aodamnodo ſicut adminiculũ ſibi datũ ↄceꝛnit exercitiũ
acramẽtoꝝ.vt eĩ dicit hugo.quia hõ infirmus erat.ve⸗
ner̃t ſacmta media int᷑ pᷣeepta ⁊/ ꝓmiſſa q̃ illũ adiuuarẽt
ad pᷣcepta ꝑficiẽda ⁊ ꝓmiſſa obtinẽda.ñ ad obſᷣuãtiaʒ
mãdatoꝝ reqꝗrit᷑ exercitiũ ſacram̃toꝝ.¶ Ad alið dõᷣm.q
ñ ẽ ſimilis de gẽa reꝑatiua ⁊ ꝑfectiua.qꝛ hec ẽ reꝑatiua
hominis lapſi:cuiꝰlapſus erat exr hoc ꝙ ſuꝑbiendo deũ
deſerẽs terrenis ſe ꝑ ↄcupiſcẽtiã ſubdidit. Eñ ↄueniens
fuit vt eiſdẽ.ſ.terrenis ſe ꝑ humilitatẽ inclinãdo ⁊ pꝛece
ptis dei obediẽdo reꝑaret᷑. Gratia aũt pfectiua ẽ ꝓpꝛie ꝑ
ſectiua indigẽtie nature inqtũ natura ẽ:nõ inqtum ẽ la
pſa.nature em̃ inq;tum natura ẽ nõ ẽ hmõi inclinatio ſʒ
nature lapſe.¶ Ad aliud dðm.ꝙ pᷣcepta ſnnt in ſeruitu
tẽ timẽtibus:ſʒ ſunt ĩ libertatẽ amãtibo.Quia q̊ᷓ lex euã⸗
gelica ẽ lex amoꝛis.iõ dr̃ lex libertatis.nõ em̃ qꝛ pᷣcipie⸗
bat:ſᷣ quia nõ ad timoꝛẽ.ſʒ ad amoꝛẽ trapebat. Preken
intentio bugonis ẽ ↄꝑare legẽ legi et diſtinguere legeʒ a
lege. et hec differẽtia ſacramẽtoꝝ generaliter. VHñ non ẽ
eius intentõis tollere ſacramẽta tꝑe legis gẽe.ſ̊ oſtendẽ
differẽtiã inter illa que ſunt legis moyſi et legis xpᷣi: in
hoc ꝙ illa fuerũt data in onus.hec in ꝑfectõem gẽe ſiue ĩ
libertatẽ ſpũs.ſpiritus em̃ liber efficit᷑ gra collata in ſac⸗
mẽtis.· Adaliud dðᷣm.ꝙ tria requirunt᷑ in oꝑe ſapien⸗
tig et maxime ſumme ſapiẽtis.ſ.facilitas que reſpicit po

tentiã.cõgruitas que diſcretõeʒ.vtilitas que reſpicit bo

nitatẽ. Ratõne facilitatis debet expeditioꝛi mõ et breui⸗

oꝛi et medijs paucioꝛibo oꝑari.Ratõe ↄgruẽtie eo moꝛo

quo magis cõgruit ſiue decet ſuẽ pꝛudentiã.Ratõe vtili
tatis eo mõ quo melius ẽ ei quod efficitur.vnde etſi ſum
me ſapiens ẽ paucioꝛibus oꝑari:cũ boc attendendum ẽ.

ꝙ eo modo oꝑari debet quod magis cõgruit ſue diſcre⸗
tõi et qui melioꝛ eſt ei quod efficitur.Magis aũt ↄgru⸗
it diſcretioni reꝑantis ꝙ homo elatõe auerſus a ſuo ſu⸗

perioꝛe reꝑaretur humiliatõe ſuo inferioꝛi qᷓ; aliter. Itẽ

melius ſiue vtilius ẽ homim vt reꝑaret᷑ gra ſacramẽtali
qᷓ gra ſimpliciter.ſ.pter vtilitates q̃ buic reꝑatõi ſunt
annexe.ſ.humiliatio.eruditio.exercitatio.Veꝛũ ẽ igituꝛ
ꝙ expeditioꝛi mõ ſiue breuioꝛi mõ ẽ ſapientis oꝑaꝛi.vbi
hoc põt eẽ ſine derogatõe ↄgruẽtie ſapiẽtie vtilitatis et

bonitatis.i Ad aliud dom.ꝙ beneficium paſſionis vpᷣi
opoꝛtet aſſequi exercitio ſacramẽtoꝝ.Dicit᷑ ei.v. ad ro.

NQui eſt foꝛma futuri.glo.ſicut ex latere ade doꝛmientis
aſſumpta ẽ eua:ſic ex illius latere ꝑfluxerunt ſacramen⸗
ta.ſ.aqua ablutõis et ſanguis redemptõis ꝑ que ſaluat᷑
eccleſia.hec glo.Ex his patet ꝙ beneficiũ paſſionis xpᷣi
opoꝛtet aſſequi exercitio ſacramẽtoꝝ.Liczʒ igit᷑ paſſioni
xpᷣi genus humanũ recõciliatũ ẽ deo et ſatiſfactũ ẽ ꝓ cul
pa hoĩs:nibilominus quia beneficiũ paſſionis aſſequũ⸗
tur mẽbra eccleſie exercitio ſacramentoꝝ neceſſaria ſunt
ſacꝛamẽta.¶] Ad aliud dð.ꝙ viſio ĩ ſpecie tollit viſioneʒ
fidei et meritũ.Sed pñtia deitatis in carne neq; tollit fi
dẽ neq; meritũ. Vnde quia exiſtẽte xpᷣo incarnato nõ tol
litur fides xpᷣi incarnati.nec virtus fidei.nec virtus ſaẽc⸗
mentoꝝ que eſt ex fide.nõ aũt tollit᷑ fides xpᷣi incarnati
cx viſione xpᷣi incarnati.quia aliud videt᷑ et aliud credit᷑
videtur homo et credit᷑ deus vt dicit greg.¶ Ad alið di
cendũ.ꝙ ſunt qnedã ſacramẽta que nõ ſunt ſigna tm̃ gẽe
ſ etiã cauſe.vt ſacramẽta legis noue.de quiba dicitur ꝙ
imaginẽ gerunt ⁊ cauſa exiſſũt.talia ſigna nõ ceſſant exi
ſtente plenitudine gẽe.ĩmo ſunt cauſe diffuſionis illius
plenitudinis in nobᷣ. Alia ſunt ſacramẽta que non ſunt
cauſe ſᷣ ſolũ ſunt figure illius plenitudinis future.⁊ qð⸗
ammõ ductiua ad illã.ſicut ſacramẽta legalia et quedã
legis nature.et talia debẽt ceſſare exiſtẽte illa plenitudi⸗
ne quã figurãt.i Ad aliud dðm. Me exiſtẽte pñtia veri⸗
tatis ceſſare debebant que ſolũ habebãt rõeʒ vmbre ſiue
figure.qualia nõ ſunt ſacramẽta noue legis.Eadẽ eĩ ra
tõne deberet fides ceſſare que eſt viſio vmbratilis ⁊ eni⸗
gmatica.ĩmo ſieut añ aduentuʒz xpᷣi añ tpᷣus gfe ↄuenie⸗
bat fideles exercitari in illis que eràt vmbre ⁊ figuꝛe:pꝰ
tpᷣus gratie.ſ.in gloꝛia erit quies in vera luce ſiue verita
te in ſe cognita.Similiter tꝑe medio.ſ.gr̃e cõueniebat fi
deles medio mõ ſe habere in exercitijs.ſ.nec in plena lu⸗
ce nec in tenebris oĩno:ſᷣ in oꝑibo in quibo vtrũq; oceꝛni
tur qualia ſunt ſacramẽta noue legis.¶¶ As aliuo doni.
ꝙ quedã oꝛdinata erãt ad xpᷣm vt ſigna et figure⁊ indi⸗
cia ſui aduẽtus.hec ſimpliciter ceſſabant in aduentu xpᷣi
quedã vt ex aduentu eius ꝑficerent᷑.et hoc dupliciter.vł
vt ꝑficerentur in ſe ſicut moꝛalia.vel in alijs ſuccedenti⸗
bus vt ſacrom̃ta.leꝛbigratia.moꝛalia ante tempus ce
et paſſionẽ nõ ſufficiebant ad merituʒ vite eterne.vñ qð⸗

ammõ imperfecta fuerunt que peꝛfecta ſunt in ſe merito

xppᷣi incarnati.Similiter ſacramenta non ſufficiebant ad
introducẽdum in regnũ.vnde imꝑfecta erant:ſed perſe⸗
cta ſunt ſuccedẽtibo ꝑfectioꝛibus:ſicut circũciſiõi ſuccel⸗
ſit baptiſmus:que igitur erant oꝛdinata ad xpᷣm vel fi⸗
gure tm̃:ceſſare debebãt.que ðᷣo vt ꝑficiẽda:hoc fuit du
pliciter. vel in ſe ſicut moꝛalia:et hec nõ debebãt ceſſare
vel in alijs ſuccedentibus perfectioꝛibo:et hec debebant
nõ aũt illa que vt peꝛfecta iſtis ſuccedunt.(¶ Ad aliud di

cẽdum.ꝙ aug.loquitur de oꝑibus erterioꝛibus in cultũ
ci exercitis.quibus ſignificabant᷑ oꝑa interioꝛa in lau⸗
dem dei exeꝛcẽda.Verbigẽa.ipᷣe loquitur de ſaciificijs ex
terioꝛibns quibus ſignificabantur ſacrificia interioꝛa.
AVnge ibidem.ſ.x.de ciui.dei.ſubditur. Si eſuriero non

Aue
vit
nſeta
mil
guin
ney
ereſ
hre
ſnni
goe
Eing
üͤben
ſt
iͤtſa
lalac
libe
nage
ſitat
ſnaß
in
A
Gnnn
alli⸗
ſecel
ibue
dlpe
re
ftet
tin
ſor,
lunt

f f e. —.. —— —

itbo
Ment⸗
nod
Lytile
iſam
uni,
r
lio ſ
mͤtgli
ſunt
igitur
i ybi
dtis et
is rßi
(dro.
mentis
ramen⸗
ſaluar
no pji
aſſoni
pal
Equü⸗
aſunt
ſonez
W
notol
noſae⸗
arhati
denrait
oliödi
mngi⸗
iturg
nteri
Alips
lont
145,
Cedi
gitoci⸗
N
breſiue
Kein
1 eni
lenie⸗
nep
twerita
iebarfi
lanlt
ut
ter,
lend⸗
ioe
merito
hantad
ſenſ⸗
iſuceen
eelß
ſuitde
ceſr
Pehnt
ubo
min
1
1or
non

6

ritur de neceſſitate inſtitutõnis ſacramẽtoꝝ noue legis.

¶ Nueſtio

dicaz tibi.meꝰẽ em̃ oꝛbis t᷑re ⁊ plenitudo eiꝰ.Nũgꝗd mã
ducabo carnes thauroꝝ aut ſanguinẽ hircoꝝ potabo.
Beinde ſubiũgẽs quid illa ſignificẽt. Smmola deo ſacri
ficiũ laudis et redde altiſſimo vota tua. hec aug. In ſac
mẽtis noue legis ſignificat᷑ aliquid faciẽdũ hoĩ a deo.ꝗa
aſi ſacramẽta ꝑ hotem miniſtrent᷑:gra ſignificata ꝑ ſa⸗

cramẽta ⁊ ĩ illis ſuſceptibilibo pᷣſtita a deo ẽ. Vñ hugo.

cũ venit ip̃a ga ad nos.ꝑ illũ venit a qͥ venit ꝗ miniſirã

ti cooꝑatur auctoꝛ munerie.patʒ igit᷑ ꝙ q̃i mõ oꝑpoſito

ſe habẽt ſigna et ſignata in ſacramẽtis de quibus inten⸗
dimus et ĩ ſacrificijs de quibus loquitur aug.quia in ſa
crificijs exercetur opus exterius quo ſignatur interius
teo offerenduz ab homine. In ſacramẽtis exercet᷑ opus
exterius quo ſignatur gratia cõferenda hoĩ a deo.Ex q̊

patet ꝙ verbũ aug.nõ intendit ceſſatõem ſacramentoz?

ſed ſacrxificioꝛũ.

6

Eter que · .S. ij.

Queritur ergo vtrũ neceſſe fuit aliqua ſacramenta inſti
tui tꝑe gre ſiue legis euãgelice.e ſic:vidr̃. Quia ſacra
mẽta ſunt medicine.ſ̊ illud tempꝰmaxime fuit neceſſari
um illoꝝ inſtitutõi ĩ quo aduenit medicꝰad curãdũ hũa
nã infirmitatẽ.et iterũ ſacramẽta ſunt vaſa gẽe vñ maxi

me ↄgruebãt tꝑe gr̃e inſtitui. Cõtra.videt᷑ eĩ ꝙͥ non ſit
neceſſe inſtitui alia habitis pᷣcedẽtibo:ſ̊ ꝙ maioꝛ virtus

daret᷑.verbigẽa.vt circũciſioni maioꝛ virtus eẽt addita:
ſimiliter illis que ſignificabant ſacramentũ euchariſtie
quẽadmodũ maioꝛ ẽ virtus mõ penitẽtie ⁊ oꝛdinis qᷓ fu
it in veteri lege.¶. Pꝛetea.circũciſio eũdẽ effectũ habuit
cũ baptiſmo qᷓtũ ad dimiſſionẽ oꝛiginalis pcti.peniten⸗

tia qᷓtum ad dimiſſionẽ actualis peccati.Sacramenta

aũt ſunt in remediũ peccati.õ videt᷑ ergo neceſſe ꝙ no
ua ſacramẽta oĩno inſtituant᷑. Pꝛeterea de pᷣceptis mo
ralibus ſic fuit ꝙ ipſa ſic implebant᷑ in euãgelio ꝑ hoc ꝙ
magis expꝛimebant᷑ ſiue explanabant᷑. Similiter ſacra⸗
mẽta illa que erant ad ſigniſicãdũ inſtituta eẽnt ad cau⸗
ſandũ.que vo cauſatiua ꝑfectius cauſarẽt. Huic etiam
additur quod dñs ĩ euãgelio dicit. õ veni ſoluere legẽ
c. Adimpletio aũt ẽ in addẽdo ꝑfectius nõ in tollendo

omnino.nõ ergo ſacramẽta que ad veterẽ legẽ ꝑtinebãt
tolli debebãt ſed ꝑfici ſiue adim pleri Rñgeo. doõm qꝙ
neceſſe fuit tꝑe gratie aliqua ſacramenta inſtitui pᷣceden
tibus ꝑfectioꝛa.⁊ hoc rõnabiliter oñdit bugo dicẽs ſic.
diſpenſatõnis oꝛdo et rõ hoc popoſcit.vt ſicut ab initio
currente tꝑe ⁊c̃.vt ſanꝛa. Prcrere moꝛbo exiſtẽte foꝛtio
re et egrotante ꝑiculoſius languente. ſicut fuit adueniẽ⸗

te tꝑe gre:requirit᷑ medicina melioꝛ et ad curandũ effico
tior.¶ Ad p̃dictoꝝ igẽ intelligẽtiã notãdũ.ꝙ ſacramẽta

ſunt in documentũ.ſunt in medicamẽtum.ſunt ⁊ ĩ oꝛna⸗

mentũ et ſᷣm ſtatũ ꝑfectum. Sunt in aꝑtum documentũ

ſecreti diuini.ſunt in efficax remedium moꝛbi:et in pul⸗
chrũ oꝛnamentũ ſponſe rpᷣi.Om̃ igit᷑ reuelatio ſecretoꝝ
nõ debet fieri quocũq; nec in omni tꝑe: ſed in illo in quo

eſt intellectus vominis capacioꝛ:ideo ſacramẽta ꝑfecta

dilata ſunt vſq; ad tempus tale.hoc aũt tempus ſicut in
hoĩe ẽ ſexta etas que aꝓpellatur ſenectꝰ. Juxta illð ecci.
xxx. ſpecioſa veterani ſapientia ⁊ gloꝛioſus intellectꝰ
et conſilium. Similiter in mũdo eſt ſexta etas que ẽ poſt
xpᷣm. in qua etate homines ſunt ſapiẽtõꝛes.Ideo dilata
ſunt ſacramenta completa vſq; ad hoc tempus. Ruꝛſus
quia ſunt in medicamentuʒ moꝛbi efficax.eo tꝑe debent
dari in quo efficatius curãt.Sed ſpũalis infirmitas ef⸗
ficaciter nõ curatuꝛ niſi quando cognoſcitur et ſentitur:
alioquin redditur homo ingratus et peioꝛi vulnere in⸗
firmatur. Ideo neceſſe fuit ſacramenta differri quouſq;
moꝛbus tantuʒ inualeſceret:q homo ipᷣm cognoſceret ⁊
remediũ quereret.hoc autẽ fuit tempus gꝛatie.quia tem
poꝛe legis nature ↄuictus ẽ eẽ cecus et tunc venit lex do⸗
cens et onerans.⁊ tũc ↄuictus eſt eſſe de impotentia.tũc
reſtabat tempus gratie in quo moꝛbus iã agnitus cuꝛa⸗

172

vüiij.

retur et in hoc ſacramenta completa darentur. Rurſus
quia ſunt in pulchrũ oꝛnamẽtum:debuit ęa vpc illi ſpon
ſe dare a qua nũqꝙᷓ ſeꝑari deberet.et quia talis ecclia fu
it collecta de gentibus iõ ſynagoga que ipᷣm deſeruit vſ⸗
q; ad tempus gratie:perfecta ſacramenta nõ inſtituit.ni
hilominus tñ aliqua imperfecta ſᷣm ꝙ congruebat illis
tẽpoꝛibus in ſuſtentatõem dedit.et ſic patet ꝙ nõ ſempeꝛ

eadem ſed alia et alia debuerunt inſtitui.¶ Ad pꝛimum

ergo ddᷣm.ꝙ illa ſacramẽta veteris legis erant ſacramẽ

ta cũ onere.quia populus ille ſub ſeruitute timoꝛis eꝛat
ↄſtitutus inncipalutce. Eencrammeta aũt noue legis data

ſunt in alleuiatõem a peccato et ſequela peccati ſine gꝛa
uitcte tanqᷓ filijs in libertate cõſtitutis.⁊ iõ eẽntialiter
opoꝛtuit illa differri.Cõuenire aũt dicũtur ratõne ſigni
ficati.quia vnũ eſt et in his et in illis ſignificatum: et iõ
opoꝛtuit iſta ſuccedere illis perfectioꝛa et imperfectis.et
nõ addi in virtute illis.quia ſi circũciſio in eẽntia mane⸗
ret:remaneret in onus.nec eſſet vniuerſale ſacramentuʒ

ſicut baptiſmus.Alia auteʒ legalia ſacramenta maximi

oneris erant ſicut et iudicialia.ꝙ em̃ tot genera ſacrifici

oꝛum opoꝛtebat offerre valde oneroſum erat:cũ ſacrifici.

um coꝛdis cõtriti requirat dño.i ec ẽ ſimile de peniten

tia et oꝛdine et matꝛimonio.hec em̃ nõ requirabant onꝰ
legalium obſeruatõnum:cum ante legales obſeruatões

eſſent.et quãtum oneris bhabebat oꝛdo in lege:tantũ tol⸗
litur in noua lege.q Ad id vᷣo quod obijcitur de effectu
circũciſionis.Dicẽdum ꝙ licet circũciſio haberet effectũ
in dimiſſione oꝛiginalis peccati:nõ tamen in collocatõe
gratie ad cumulum virtutum.vel ad expeditõem bono⸗
rum operũ.⁊ ideo cõgruebat ꝙ baptiſmus ſuccederet cũ
plenioꝛi gratia ad diuerſos effectus conſequẽdos.¶ O:

obijcitur ſacramenta data eẽ ad remediũ peccati. Dicẽ

dum ꝙ nõ tm̃ in remedium peccati:ſed qtum ad collatõ
nẽ gratie plenioꝛis. Ad id quod obijcitur vpᷣm veniſſe

ad impletõem legis nõ ad deſtructõem. Dicẽdum ꝙ hec

vera impletio ſacramentoꝛũ ẽ ꝑ ſucceſſionẽ illoꝛum ſaẽc⸗
mentoꝝ que eundem habent efſectum:et pᷣter hoc ſuꝑad

dunt.ſic autẽ eſt de ſacramentis noue legis com ꝑatione

veterum. ¶ Ad aliud dom. ꝙ nõ eſt ſimile ð pᷣceptis mo
ralibus et ſacramentis legalibus. Pꝛecepta eĩ moꝛalia

cadẽ ſunt in ſubſtãtia tãqᷓ; ex lege deriuata. Sacramẽta

ðᷣo ex inſtitutõe oꝛigineʒ ducunt.Unde diuerſa exiſtente

cauſa inſtitutonis:diuerſa ſunt ſacramenta.

culus tercins

cramentoꝝ. Et pꝛimo de numero. Secũdo ðᷣ
vnaquaq; cauſa peꝛ ſe. De pꝛimo ſic dicit hu⸗

ta ſunt ſacramẽta.pter humiliatõʒ.eruditõeʒ.exercita⸗
tõem. hec tria ſi cadũt in aliqð genus cauſe: h̊ ẽ in genꝰ

quitur inquirere de cauſis inſtitutõnis ſa-

go et magiſter quarto ſniarũ. Triplici ex cauſa inſtitu⸗/

cauſe finalis.¶ Cõtra.vniꝰrei vnꝰẽ finis.q̊ ⁊c.¶ Rñſio

ꝙ; hũiliatio pt᷑ ꝑtinẽ ad iraſcibilẽ.eruditio ad rõnalem.

exercitatio ad ↄcupiſcibilẽ. Exercitatio eĩ maxie reqriẽ᷑
ĩ bis q̃ reſpiciũt ↄcupiſcibilẽ.⁊ q̊ reſpectu triplicis defe⸗
ctꝰaĩe.ex lapſu.ſ.ignoꝛãtie q;tuʒ ad rõnalẽ:ſuꝑbie qdtum
ad iraſcibilẽ.ↄcupie q;tũ ad ↄcupiſcibilẽ.⁊ iõ ſᷣm tripli⸗

cẽ rectificatõʒ ĩ tribo motiuis quã oꝑat᷑ ſacmẽtũ:attẽdit᷑
triplex finis inſtitutõis ſacramẽtoꝝ.iel alit.vt hũilia⸗
tio ad effectũ eruditio ad intellectũ:exercitatio ad effe⸗

ctũ:ꝗ ñ ſũt ꝗpꝛij fines ſacꝛoꝝ:ł̊ vtilitates.nibilominꝰ tñ

efoꝛmate ꝑ pcẽm Cõtra pᷣma qẽ hũilſatõ obijcit᷑ ſic.

hñt vnũ finẽ. Iinis at᷑ ꝛiꝰẽ refoꝛmatio ꝑ aʒ ymagis

ſubiectõ volutaria reſpectu boni ↄmutabiłẽ cã oĩs ꝑuer

ſitatis hũane.qꝛ auerſiõis a deo.ſᷣ idẽ ñ ẽ cã oppoſitorũ

igr ñ ẽ cã reꝑatõis neq; adeptõis gre.¶ Itẽ vt diẽ hugo
Solꝰdeꝰẽ bonũ hoĩs.Vñ hõ ẽ mediũ int deũ et creat᷑as

inferioꝛes.naturalit igr ſubijciẽdo ſe hõ creature inferi

oꝛi oꝛdinẽ nat᷑e ↄdite ꝑuertit.Peruerſio at᷑ oꝛdis nature
ↄdite ẽ ↄtraria diuine oꝛdinatõni et eiuſdẽ diſſipatrix.S
⁊c̃.q Rñſio.ad pꝛimũ dðm ꝙ licʒ vt tactũ ẽ alubi ſubie⸗

ctio libidinoſa reſpectu boni cõmutabilis ſit cãẽ ꝑguerſita

tis ⁊ auerſionis:nibilominꝰ ſubiectio oꝛdĩata ⁊ ex deuo
tõe diuine volũtatis ſiue diuini pᷣcepti ẽ cã adoptõis gre
Vñ nõ ẽ idẽ cã opoſitoꝝ.ſᷣ oppoſita ſunt ſubiectõ libidi
noſa ſiue Ipꝛie volũtatis:⁊ ſubiectio oꝛdinata vt q̃ eſt ex
deuotõe 2 obediẽtia diuine volũtatis.¶ Ad aliud dõm.
E. licet ᷣm oꝛdinẽ nature cõdite boĩs bonũ ẽ ſolus deꝰ

2 hõ ſit mediũ inter inferioꝛes creaturas et deũ: nibilo⸗

minꝰin ſtatu nature lapſe ſunt inferioꝛes creature medi
uzʒ ↄueniẽs adoptõis gr̃e et diuine recõciliatõis du ĩ re⸗
cõpenſatõem inoꝛdinatõis culpabilis et inobediẽtie ex
volũtate: ⁊ obediẽtia cõditoꝛis hoc fiat. AUñ hugo iuſlũ
ẽ vt homoꝗ pꝛiꝰ deũ ſuꝑbiẽdo deſerẽs terrenis ſe ꝑ ↄcupi

ſcẽtiã ſubdidit:nũc ꝑ humilitatẽ deũ requirẽs eiſdẽ ſe p
pter pᷣceptũ dei ꝑ obediẽtiã ncnarer ) ealeid⸗
cãm q̃ ẽ eruditio obijcit᷑ ſic.duplex ẽ diſerẽtia intellectus
fantaſticꝰ.vt ꝗ cognoſcit ſiue apꝑpꝛehẽdit viã fantaſie.⁊ ñ

fantaſticꝰ:vt q cognoſcit ſm ↄuerſionẽ ad pꝛimuʒ lumen
et ad ea . illuſtratõe illiꝰlucis ↄgnoſcunt᷑. Inqtũ igituꝛ

fantaſlicꝰẽ:cognoſcit ea q̃ via ſenſus abſtꝛacta ab ipo cõ

SS ꝑ acceptõem ſpẽi.nulla at᷑ pᷣtus cõpꝛehẽditur

ha ſpecie h̊ ſeip̃a.vt caritas.fides ⁊ hmõi. igit᷑ ꝑ cogni⸗
tõem eoꝝ q̃ cadũt in ſenſu nõ ẽ via deueniẽdi ao cognitõ
nẽ virtutũ.tũc nibil ẽ qd dicit mgr̃ ſnĩiaꝝ.⁊ hugo ſiłr ·ꝙ
ꝑ id qð foꝛis ĩ ſacramẽto ĩ ſpecie viſibili cernit᷑:ad muiſi
bilẽ virtutẽ q̃ virtꝰẽ in re ſacramẽti agnoſcendam mens
bũana erudiat᷑.¶ Itẽ videt᷑ ꝙ hec via ↄgnoſcẽdi magis
introducat erroꝛẽ ꝙᷓ veritatẽ.qꝛ q̃ rõne aq̃ abluit ſignifi⸗
cat gam abluentẽ:⁊ rõne q̃ inteꝛminabilis in ſe ſiue in/
terminata ſignificat incõtinẽtiaʒ. Elñ geñ. penub. Effu⸗

ſus es ſicut aqua.et rõe q̃ frigida effectũ refrigeratõnis

caritatis ⁊ ſic multis alijs ſstie R io. ad pꝛimuʒ
dum. ꝙ pᷣter illũ modũ intelligẽdi ꝑ acceptõem ſpẽi ſᷣm
ꝓgꝛeſſum a ſenſu ↄtingit intelligeꝛe tꝛiplicit ſiẽ ⁊ remini
ſci.ſ.ꝑ ſimile.ꝑ ↄtrarin.ꝑ ↄtinuũ.vno mõ ſumẽdi ↄtinuũ
Fm ꝙ dicimꝰcãm ↄiunctã intellectui ꝑ ſuũ effectũ.vnde
hec via cognoſcẽdi nõ ẽ ꝑ viã ſenſus ꝑ abſtractõnem ſpẽi
rei cõpꝛehẽſe in ſe:ſᷣ in ſuo ſimili.⁊ ſic ſacramẽtũ exteriꝰ
repñtans gram ſiue vututẽ.quadam ſilitudine ducit ad
cognitõem ipᷣius gr̃e vel vᷣtutis.i Ad alið dðm.ꝙ in re⸗
pñtatõe ſacramẽti ẽ dupliciter ꝑuenire ad cognitõʒ gre
reꝑantis.ſ.⁊ quadã ſimilitudine innata. Vñ vt dic hu⸗
go. Opoꝛtet vt ſenſibile foꝛis ꝓpoſitũ ex ſiłlitudie quadã
innata ſit repñtans q;tum ad ꝓgreſſum cognitiue.iuxta
manuductõʒ bmõi ſiłitudinis poſſet eẽ augmẽtatio eꝛꝛo
ris ficut et veritatis.Eſt et᷑ ꝑuenire ad cognitõʒ gfe q̃dã
ſignificatõne inſtituta.Vñ dicit hugo. debet ſacramen⸗
tũ habere inſtitutõnem ꝑ quã oꝛdinatũ ſit ad rem ſacra/
mẽti ſignificandã.⁊ hãc opoꝛtet ſuponere ex certitudine
fidei.gr̃a cuiꝰregit᷑ cognitiua ſiue intellectiua ne deuiet
r Coõtra terciaʒ cãm q̃ ẽ exercitatio ſic vt dicit
aug. Cõuerſus ab vno ad multa euanuit:ↄuerſus a mił⸗
tis ad vnũ:vitã inuenit.Ex q̊ patet ꝙ ↄuerſus ad multa
ſit cã diuiſionis et euanitõis.igit᷑ videt᷑ ꝙ hõ citius ena
neſcat ĩ exercitio huiꝰmultitudinis qᷓ; ꝓficiat.⸗: Reſpon
ſio·ꝙ hõ ꝑ pctm cecidit in diuiſionẽ eẽ ⁊ in inſtabilitatẽ
vñ neceſſario diuidit᷑ in via iſta niſi fuerit ex dono ſpeci
ali.ꝓpter quod ad reuocãdum homineʒ a diuiſione et ĩ⸗
ſtabilitate damnabili.cõgruit illũ babere exeꝛcitiũ ĩ his
que ad deũ oꝛdinant.VUnde.x.luce.Poꝛro vnũ eſt neceſ
ſaꝛium.glo.pᷣponitur vnum multis.nõ em̃ a multis vnũ
ſed multa ab vno et tamẽ multa ſunt neceſſaria tendenti
bus ad vnum. Et hgo qula vita hominis hic ſine mu⸗
tabilitate eẽ nõ poteſt contra illã que defectum generat
mutabilitatis.Alia em̃ mutabilitas que ꝑfectum parat
opponitur.quia ergo multa hec ad vnũ tendunt:exercita
tio in his non eſt cauſa diuiſionis:ſed potius reuocatio
nis a diuiſione et adoptionis ad vnionem vnitatem.

¶ Articulus quartus

Hnſequẽter querit᷑ de tꝑe inſtitutõis. Queri
tur vtrũ ſimul debebat inſtitui vł ſucceſſiue
— ſimul:videt᷑ ſic. Lria neceſſaria ſunt hũa
ne ſaluti.ſacramẽta.virtutes.⁊ pᷣcepta.ſed pᷣcepta ſimul
dabantur et virtutes ſił infundunt᷑:a ſimili videt᷑ ꝙ ⁊ ſa
cramẽta ſimul inſtitui debebãt. Item ſi inſtitutoꝛ erat
potẽtie infinite ⁊ largitatis immẽſe ⁊ ſapientie ſumme.
vñ cõſtat ſciuit defectũ hũane miſerie et qð remediũ erat
apponẽdũ.cũ velocitas oꝑatõnis ⁊ ſimultas in remedijs
collatis his oĩbo atteſtat᷑: videt᷑ ꝙ oĩa ſacramẽta ſimul
erãt inſtituenda.¶¶ Itẽ moꝛbus et moꝛbi ſequele:cõtra q̃
ſunt medicamẽta ſacramẽtoꝝ.ſimul cõtrahebant᷑ ⁊ ↄtra
hunt᷑.Si g pꝛudẽtiſſimus medicꝰ⁊ libeꝛaliſſimꝰ debebat
de medicamẽtis ꝓuidere ſᷣm reſpondẽtiã ↄuenienteʒ ipſi
moꝛbo:videt᷑ ꝙ ſic ſlatim et ſimul debebat oĩa inſtitui qᷓ
requirebant᷑ ad p̃ᷣdictoꝝ curatõem.⸗ IRte ad plenitudinẽ?
remedij requirit᷑ plenitudo numeroſitatis ſacramentoꝝ
ſicnt ̊ currẽtibo legibo cui nõ ↄferebat᷑ plenitudo reme⸗
dij. ſ. legibo pᷣcedẽtibo legem ge q̃ ẽ ↄfẽrẽs plenitudinem
ſemꝑ fuit aliquod remedium cõtra pctm:ita exiſtẽte lege
gẽe ſemꝑ debuerũt eẽ remedia in quadã plenitudine con
tra peccatũ ⁊ ſequelas peccati.hoc eſſe nõ poſſet niſi oĩa
ſacramenta legis gẽe ſtatim et ſił eſſent inſtituta.qᷓ ⁊c̃.
Cõtra.baptiſmus ẽ fundamẽtum ſacramentoꝝ.vnde
pꝛius miſtrat᷑ qᷓ; alia.⁊ ſimiliter alia oꝛdinẽ habẽt inter
ſe.ſed ea rõe qua ſucceſſiue mĩſtrant᷑ et debẽt miniſtrari
eadem debebat ſucceſſiue inſtitui.Et iſtud et patʒ ex eui
dentia facti.videmꝰei quia añ paſſioneʒ ſuã inſtituit ſa⸗
cramentũ eukariſtie cũ tradidit coꝛpus ſuũ ⁊ ſanguinẽ:
dixit hoc facite ⁊c. Poſt paſſioneʒ vᷣo ante aſcenſionẽ
inſtituit ſacramẽtũ baptiſmi cũ dixit diſcipulis.te do⸗
cete omnes gentes baptiʒãtes eos ⁊c̃. Marci vlt. Silit
videmus q ſacramentum cõfirmatõnis oꝛigineʒ habuit
poſt aſcenſionem in ſpirituſſancti ninne Ranpi
ꝙ ſacramenta fuerũt inſtituta ſucceſſiue. ⁊ hoc ↄuenie⸗
bat eõgruitate multiplici boc exigente. Sicut eĩ videmꝰ
in ip̃a hominis reꝑatione ꝙ cũ dñs ſtatim poſſet genus
bhumanũ reꝑare.maluit tamen bhoc ſucceſſiue facere pꝛo
pter noſtrã eruditõem: ſic eſt in ſacrametoꝝ inſtitutõne
Erudimur aũt in hoc legem euãgelicã nõ ſtatĩ in vltima
plenitudine ſue ꝑfectõis fuiſſe datã:vᷣ potius in quadaʒ
ꝑfectõe inchoata ad maioꝛem ⁊ plenioꝛem ſucceſſiue ꝓfe
cturã.ad inſtar cuiꝰnõ ſtatiʒ ad aꝛdua ꝑfectõis aſcendẽ
inſtruimur:ſ̊ gradatim et paulatim ꝓcedeꝛe vſq; ad ꝑfe
ctõem. Alia fuit rõ ꝓpter ipoꝝ ſacramentoꝝ dignitatem
manifeſtãdam et excellentiã omendandã et ſolẽnitatem
coꝛũdem obſeruãdam. Quia em̃ vnũquodq; magnũ eſi
et magna ſolennitate dignũ: debebãt nõ ſimul ſ̊ ſucceſſi⸗
ue inſſitui.Alia ratio ꝓpter oꝛdinem manifeſtãdam qui
habendus eſt in ſuſceptõne eoꝝ. Quia pꝛimo ſuſcipiẽſũ
eſt vnum:et poſt aliud.et quod cõpetit dari vni ꝑſone et
vni ſtatui: alteri nõ cõpetit. Ande nõ ſimul danda ſunt
ſed ſucceſſiue.¶ Ad illud qð pꝛimo obijcitur.dðm ꝙ nõ
eſt ſimile de virtutibus que cõnexionem habent quadaʒ
ꝓpter quam vna ſine alia haberi nõ poteſt. Similiter nõ
eſt ſimile de pꝛeceptis quoꝝ omniũ incurrit reatum.qui
in vno ſolo offendit.ij. Yaco. Qui in vno offendit omni⸗
um reus factus eſt. Quia igitur ignoꝛantia vnius ſoliꝰ
pꝛecepti poſſet eſſe cauſa p̃uaricationis ⁊ ꝑiculi: neceſſe
fuit ꝙ ab omnibo agnoſcerent᷑ et adimplerent:quãdocũ
q; opoꝛtunitas debiti ſe offerret.pꝛopter hoc opoꝛtuit
omnia ſimul darentur.ne aliquod eoꝛum ignoꝛaretur⁊
ignoꝛatum non adimpleretur. 4 Ao aliud odᷣm. ꝙ etſi
dominus ſit infinite potẽtie et liberalitatis immenſe ⁊c.
nõ tamen debuit ipᷣa ſacramenta ſimul inſtituere.quia
eius ſapientiam ſiue ꝓuidentiam nõ decebat.cuius eſt ĩ
illis que ſunt creaturis rationalibus neceſſaꝛia pꝛouide
re.ſᷣm ꝙ magis illis cõgruit et rerũ oꝛdini cõpetit.plus
ðᷣo cõpetit oꝛdini rerum et homini congruit ꝙ ſucceſſiue
inſtituebantur qᷓ; ſimul eẽnt inſtituta:vt ex dictis patet·
¶ Ad illud quod obijcitur. e medicus pꝛudentiſſimus

Aer

ceſſine

ntbüg
aſimnel
inne
lnn.
ün
Fenii
taſinel
trön;
ntan
dhede
mnnzß
nſim

nitucine

ament
don
ftudinen
ſlielee
inecht
etniſtoi
ta 1..
ox. pnce
hetinter
niltrani
Zer en
ſtuit ſan⸗
nngvine:
enlione
8, Red⸗
ez babat
acr
e vene
iriden⸗
etgenmn
cerepꝛo
ktutone
1Ntima
quadaz
ſue pfe
zalcene
Gade
Mitaten
itatem
agnüc
ſodreſt
idangr
.
i nt
Cnärtnt
dong
ntapuin
militermo⸗
tumn
ſitomn,
ins ſol⸗
ie necelie
bocn
poruut
Naretu!
n. gel
menen
vere N
cuine
iapemd

(Hueſtio

tebebat ꝓuidere de medicamẽtis ſᷣm ↄueniẽtẽ rñdentia
ipi moꝛbo ⁊c. Dicẽdũ ꝙ nõ ẽ ſt imile de caſu et repatione
cadẽtis. Caſus em̃ ſemel ſit ⁊ ſubito.reꝑatio aut oꝛdina
te ⁊ ſucceſſiue.ↄueniẽs aũt reſpõdentia m qua cebebat
pꝓuidere nõ fuit in h̊ ꝙ ſimul inſtituerent ſacramẽta ſic
ſimul cõtrabit᷑ moꝛbus:ſed potius in ̊ ꝙ bene curar
moꝛbus ꝑ ip̃a medicamẽta. ad curatõem at moꝛbi nihil
valuiſſet inſtitutio ſimul facta: ĩmo plus valet inſtitutõ
ſucceſſiua ꝙᷓ valeret ſi ſimul inſtituta eẽnt: ꝓpter multi⸗
plicẽ inſiructõem et miniſtrãtiũ 2 ſuſcipientiũ que ſupra
tacta ſunt. ꝛeteꝛea.ip̃a ſacramẽta nõ ſolũ ſunt medica
mẽta moꝛbi exiſiẽtis:ſed dant᷑ in cautelã morbi futuri.⁊
ĩ ampliatõem et cumulatõezʒ virtutũ. . Ad vltimũ doᷣm
cõgruebat ꝙ inſtitueꝛent᷑ remedia in minoꝛia maion
plenitudine Fᷣm ꝓgreſſum legis euãgelice de pfectõe mi⸗
noꝛe ad maioꝛẽ. Lex em̃ euãgelica vt dictũ ? inchoata fu⸗
it nõ in ſua vltima plenitudine:̊ ad illã ſucceſſiue pue⸗
nit. licʒ eĩ lex euãgelica ſemꝑ fueꝛit ꝑfecta ꝑfectõe ſuffici
entie: nõ tñ ſtatim in ſua inchoatõe fuit ꝑfeeta ꝑfectõne

ſuꝑbabundantie.
WWS .
Membꝛum tercium
Apaꝛa habitũ ẽ de inſtitutõe ſacramẽtoꝛuʒ
noue legis. Conſequẽter agẽdũ E de illis qᷓ

W ſpectãt ad eẽntialitatẽ eoꝝ·l. de materia ð
foꝛma.de ſufficiẽtia.de ſigniſicatõe. ð cã

litate: bec em̃ eẽ ſacramẽti ingrediunt᷑.¶ Pꝛimo dom

7 t materia. Secundo de foꝛma. Tercio de ſufficientia
eoꝛum in gbo oſiſũt. Quarto de ſigniſicatõe. Quinto ð

cauſalitate. R
¶Articulus pꝛimns

T
Irca vᷣo materiã pꝛimo querẽdũ ẽ. Vtrũ oĩs
ſacramẽta habeant materiã. Secũdo vtrum
andẽ vel differẽtẽ. Tercio ſi differẽtem ꝗᷓ eſt
r diſerẽtie. aũt oĩa babeãt materiã videt᷑ ex diffini
tõe hugo.que dicit. Sacramẽtuʒ ẽ coꝛꝑale vel materiale
ele mẽtů c. Et er illa rõe.inuiſibilis ge viſibilis foꝛma
Sʒ cõtra hoc oñdit᷑ de matrimõio ĩ quo nõ ẽ materia
aliqua vt videt᷑. Sacramẽtũ em̃ ẽ mutuus ↄſenſus ꝑ ver
ba de pññti expꝛeſſus. Siłr in pnĩa eẽ videt᷑.vbi ipᷣa atri⸗
tio requirit᷑.nec exigit᷑ vt videt᷑ mateꝛia aliqua.¶¶ Ad B
rñdent quidã.ꝙ illud intelligit᷑ de ſacramẽtis que ꝓpꝛie
ſunt noue legis.que nõ er lege nature vel lege ſcripta oꝛi
ginẽ duxerũt. ita ꝑ hoc excludunt᷑ pnia et mr̃imonium
Uel eẽ põt dici ꝙ etiã ĩ illis ꝓut ſunt ſacramẽta ecclie re
quirit᷑ aliꝗo ſenſibile quodã genere materie ad modũ
iudicij. Vñ in matrimonio ẽ expᷣſſio cõſenſus vera vl in⸗

terpꝛetatiua.ꝓpter młtos qui ↄtrabẽ poſſunt a ſuum cõ⸗

ſenſum ſcripto expꝛimẽ. dicũt tñ aliqui ꝙ nõ ẽ de eẽ ma⸗

trimonij niſi mutuꝰoſenſus.iudiciũ aũt attẽdit᷑ n ſignis

ꝓpter h̊ ꝙ tercio BGeñ.dẽ. Adberebit viꝛ vroꝛi ſue. Sed
mibi videt᷑ ꝙ de eẽ matrimonij vt ẽ ſacramẽtũ eccłie reꝗ⸗
rit᷑ expꝛeſſio cõſenſus mutni ꝑ verba vel ꝑ ſigna.4l Ad il
lud vo qð obijcit᷑ de pnĩa videt qꝙ; ꝓut ẽ ſacꝛamẽtũ ecclie.
ſenſibile aliquid exterius requirit ad iudiciũ penitentie
vel ↄtritõis inteꝛioꝛis ⁊ in ↄſeſſione et ſatiſfactõe pʒ. De
oꝛdine aũt patet ꝙ ibi ſenſibile requirit᷑.vt traditio libꝛi
vel clauis vel alicuiꝰrei.vel manuũ im poſitio. ſiẽ hbabet᷑
vij. act. de dy aconibus.

¶ Deinde queritu S. .

Si ſacramẽta noue legis habẽt materiã: vtrũ babeãt eã
dẽ an differentẽ.Et videt᷑ ꝙ eandẽ.quia aqua ſignificat

ablutõem culpe. oleũ ðᷣo collatõem gre ao nitigatonem
pene.Cũ in oĩbus ſacramẽtis noue legis iſta videant᷑

cõmunia cũ ſint data in remediũ pene ⁊ culpe:ꝗᷓ videtuꝰ

ꝙ in omnibo aueniat hec duplex materia. 4 Pꝛeterea. ſi
aqua et oleũ ſunt ĩ nouo teſiamẽto ad eẽ ſacramẽti ⁊ vi⸗
nũ in qͥdã:põt queri cũ ĩ veteri teſtamẽto multa ↄcurrũt

vuj.
materialia ad eẽ ſacramẽti. verbigra.quedaʒ liquida qᷓ
dam arida. In liquidis em aqua. vinũ olen ſanguis.
In aridis farina ſimila ſal ⁊ ihus. ꝓpter quid non oĩa
in nouo teſtamẽto ↄcurrũt ad eſſe materiale ſacramẽto⸗
rũ vel ſacramẽtaliũ ſed quedã ſic quedã nõ.¶ Vopᷣmũ
ddm ꝙ nõ omnia habẽt eãdẽ materis ſʒ differẽtẽ ſic hñt
differentẽ effectũ. oifferẽs aũt effectus elicit᷑ ex materia
et foꝛma. AUnde ↄuenient differũt in bis.aliquaʒ tñ pñt
aliqñ in genere habere ↄueniẽ tiã. 4¶ Ad obiectũ autez in
cõtrariũ. licet aqua ſit in ablutõe culpe deſignatiua
nõ tamẽ tĩ hanc habet ſignificatõem. Cu em aqua adiũ
gitur vino in ſacramẽto altaris:hoc non adiungitur ad
Srſiansctenn ablutõem culpe:ſed ad deſignaãdum vnionẽ
pli ftickelis cum xpᷣo. Peterea oleũ ſilr nõ tm̃ dicitur ſig
ſicare mitigatõem pene:ſed multas habet ꝓpꝛietates ali
as. ratõne quarũ ponitur in ſacramentis. 4 Si aũt obij
ceretur de eo quod dicitur Luce. r. de ſamaritano qui in
fudit vinũ et oleum. vbi nõ intelligitur expꝛeſſio ſe acram̃
ti. ⁊ ita ꝙ tm̃ debeant illa eſſe materia ſacramentoꝛum:
Dicẽdum ꝙ nõ in vino et oleo intendebat ſignificare ſa⸗
cramenti materiam. ſ̊ magis quãdam differẽtiam inter
ſacramenta legis veteris in auſteritate que in vino deſi⸗
gnat᷑:et ſacramẽta noue legis in ſuauitate que in oleo de
notat᷑. 4 Ad id vo quod obijcit᷑ de differentia multiplici
ſacꝛamentoꝝ in veteri lege que nõ videtur ĩ noua obua⸗
ri. dõm ẽ ꝙ licet in liquidis aqua. vinũ ⁊ oleũ ſint oueni
entia ĩ ſacramẽto noue legis: nõ tamẽ ſanguis. In vete⸗
ri eĩ teſtamẽto ſanguis erat in ſignũ.In nouo aũt teſta⸗
mẽto ẽ ipa res.ſ.ſanguis xpi.in paſſione que dedit virtu
tẽ ſacramẽtis noue legis. Ad illud vo qð obijcitur de
aridis. Dicẽdum ẽ ꝙ ſal cedit in mateꝛiã rei ſacꝛamenta
lis ſicut eſt in ſacramentalibo baptiſmi. Simila vo ex
qua fit panis in ſacramento altaris. thus vᷣo quia deu-
tõem oꝛõis expꝛimit in ſacramẽtale thurificatõis: ſed il
lud eſt ſacramentale alio modo a pꝛedictis. H

— „„

einge queritrx S. ij.

Poſita differẽtia materie in ſacramẽtis ꝓpter quio
oleũ omune eſt in pluribus ſacramẽtis. vinũ aũt ꝓpꝛie ĩ
ſacramẽto altaris.aqua vo cõmuneẽ in duobo ß differẽ
ter accipitur. oleum ergo in tribus accipitur. vel ratõe
ſacramenti vel ſacramentalis.aqua in duobus: vinũ vᷣo

E

in vnico. ¶ Item ſal accipitur in ba tiſmo pꝛo ſacramẽ
tali in alijs non.¶ Aod quoo dici pote q oleum accipi
tur in tribus in cõgruentia reſpectu triplicis vnctionis.
que fuit ſicut babetur ſuper illud pᷣs. Dominus illumĩia
tio mea.glo.accipitur autẽ diffeꝛenter. et vna eſt vnctio
gratie in initio.altera in pꝛogreſſu. tercia in cõſũmatio
ne vite. ¶¶ Ad id vᷣo quod obijcitur de aqua que in duobo
ponitur ſacramentis. Dicẽdum ꝙ hoc eſt m duplicem
ꝓpꝛietatem aque.aqua em̃ habet virtutem mundificati
uam et vnitiuam ratione qua eſt miſcibilis.2 pᷣm hoc in
baptiſmo ſignat munditionem ab oꝛiginali peccato:⁊ a
reatu pene ↄſequentis. In ſacramento vᷣo altaris ſignat
vnionem populi ſidelis cum xpᷣo homine ſiue coꝛpoꝛis ⁊
capitis miſtici.⁊ vna ꝓpꝛietas eſt in remedium mali: al⸗
tera eſt in oꝛdinatione ad bonum. 4 Ad illud vðᷣo qð obij
citur de vino. Dicendum eſt ꝙ vinum banc habet pꝛopᷣ⸗
etatem in vſu hominum. vt cum pane cedat in nutrimen
tum coꝛpoꝛis humani. ſic ſpiritualiter vinum ſignificat
cum ſpecie panis nutrimentum ſpirituale ipius anime
que eſt ex coꝛpoꝛe chriſti. Pꝛeterea oleum in vſu huma⸗
no accipitur vt rex vel ſacerdos conſecretur et hoc eſt
oleum cum criſmate.Accipitur iterum vt vngantur pu⸗
gilles ne teneantur. 2 accipitur iterum oleum vt vulne⸗
ratus vel infirmus ſanetur. bis ergo tribus modis acci
pitur in ſacramẽto triplici. Ynbaptiſmo vt ſacretur. IJn
confirmatione vt pugil ſpiritualis ab aduerſario nõ de⸗
tineatur. In vnctione extrema. vt ab omni infirmitate

ſanetur. ſcʒ anime et coꝛporis.

¶Articulus ſecundus

equẽter dm ẽ ð foꝛma. ¶ Circa quã pꝛimo
ueri pt.vtrũ omne ſacramẽtũ noue legis ha
i ðᷣo habet foꝛmã.querit᷑ ſecũdo vtꝛuʒ illa
foꝛma ſit in verbis an nõ. Si ðo illa que ſunt ſacramen
ta noue legis habeant foꝛmã in verbis.querit᷑ tercio q̃re
duo ſunt inſtituta a dño quo ad foꝛmã alia nõ. Deinde
quarto ſi duo ſunt inſtituta ſᷣm foꝛmã.quaꝛe cõtrario oꝛ

dine ꝙᷓ miniſtrent. .
Wirca pꝛimum ſic. .S. j.

Oẽ eẽ ẽ a foꝛma.ſacramẽtũ hbʒ eẽ:qᷓ babʒ foꝛmaʒ J nõ bʒ
eã a ſe.a er inſtitutõe:ᷓ oẽ ſaciametũ babʒ foꝛma inſtitu
tã.¶¶ Cõtra.pnia nõ hʒ foꝛmã vt videt᷑ inſtitutã. q ei foꝛ⸗
ma ẽ in ſacramẽto penitẽtie inſtituta:cũ in ↄtritõe delea
tur culpa et aliqñ tãta ẽ ᷣt etiã deleat᷑ pena.i¶ Pꝛetea in
oꝛdinibo ſuſcipiẽdis que foꝛma inſtlituta ẽ ceterminate.

Keſtat ꝙ nõ oĩa ſacramẽta babẽt foꝛmã inſtitutã a do
mino.¶ Ad qð dici põt.ꝙ foꝛma dr̃ multipliciteꝛ vel foꝛ

ma verboꝝ qua fit ſacratio.vel foꝛma q̃ ſacramẽtũ eẽ ha

bzʒ ſacramẽti.Si dicat᷑ vltimo mõ foꝛma q̃ ſacramẽtum

accipit cõplemẽtũ.ĩ oꝛſacramẽto ẽ aliqua ſoꝛma. Si vo
dicat᷑ foꝛma verboꝝ q fit ſctificatio:nõ ẽ in oĩ ſacramien⸗
to ſeptẽ ſacramẽtoꝝ foꝛma verboꝝ inſtituta determiate
a qua vnũqðq; ſacramentum accipiat eẽ ſacramenti. In
qtuor que ſunt ꝓpꝛie dicta ſacram̃ta noue legis ẽ foꝛma
inſtituta a dño vel ecclia.̊ vtrũ in omibo accipiat᷑ eẽ ſa
cramẽti ab eis:inferius dicet᷑.ſ.in pꝛio loco.de quibuſ⸗
dã aũt nõ dubitat᷑.q¶] Ao illud vo qð obijcit᷑ de penitẽtia
dðm ꝙ in ſacramẽto penitẽtie qd babet eẽ cõpletũ ex cõ
tritõe.ↄfeſſione et ſatiſſactõe:ibi ym q;ẽ ſacramẽtũ ecele
ẽ foꝛma abecclia ſᷣm quã fit abſolutio.Sʒ vtrũ eadẽ in
oĩbo in tractatu de pnĩa dicet᷑. Silłr doõm ẽ de oꝛdinis ſor

in diuerſis diuerſa. ,
¶ Deinge queritur S. ij.

Si foꝛma illa ſit in verbis.Et videt᷑:ꝑ hoc qð dicit mgy
in ſentẽtijs.Ouo ſunt in ꝗboↄoſiſtit ſacramentũ.verba et
res.qᷓ verbũ reqiꝛit᷑ ad eẽ ſacꝛamẽti.nõ aũt ad eẽ ſiẽ ma
teriale: ſicut foꝛmale.il Silr põt obijci er verbis hugo
nis. cũ dicit. Sũt quedã in ecchia in ꝗbus etſi pꝛincipali
ter ſalus nõ cõſtat:tñ ſalus ex eis auget᷑ inqᷓtuʒ deuotio
exercet᷑.alꝛa at᷑ hmõi ↄſtãt ex rebo.qualia ſi unt:aqua aſꝑ
ſionis.ſuſceptio lumĩs.benedictõ ceꝛeoꝝ.ramoꝝ. Alia
oſtat factis:qlia ſunt crucis ſignaculũ. exoꝛ ʒiʒ atõis ſuf
hflatio.expãſio manuũ.incuruatio genuũ. Auid in dictis
ſicut ẽ inuocatio trinitatis. bec at᷑ oĩa ꝑ verbũ ei ſancti
ficant᷑.ſiue ꝑ ꝓlatõem verboꝝ virtute diuina inuocata:
ſiue ſola fide exhibita ꝑ eãdẽ virtutẽ diuinã. quia vbi fi⸗
des:verbũ deeſſe nõ pot qð fide ↄcipit᷑.Qullũ aũt ſacra⸗
mentũ ſine verbo ſanctificat᷑ qdð oẽm ſanctificatõem oꝑa
tur.¶ Cõtra. videt᷑ ꝙ illð no requirit᷑ ĩ ſacramẽto noue
legis.pꝑ ſimile in alijs legibo. Sacramẽta em̃ legis natu⸗
re erãt ĩ decimis.ſacrificijs.⁊ oblatõnibo. ibi nihil legit
xcæ dictis.iQeq; in ſacramẽtis legis ſcripte.non em̃ legit
aliqð dictũ fuiſſe in circũciſione qð fuit maximuʒ ſacra⸗
mẽtũ.l Itẽ ſicut habet᷑ ĩ canone di. xxiij.vbi traditur foꝛ
ma oꝛdinãdi dr.qꝙ ſu bdyaconꝰaccipit patenã vacuaʒ et
calitẽ vacuũ ð manu epi.De manu vᷣo archidy aconi vr
ceu cu aqua manili ⁊ manutergiũ.⁊ nõ fit mentio de ali
quibo verbis.ñ videt᷑ ꝙ foꝛma illa ſacramẽti nõ ſemꝑ
ↄſiſtat eẽntialiter in verbis. Similiteꝛ de oꝛdinatõe dya
conoꝝ djr in li.ſenteñ.ꝙ fit cũ impoſitõne manꝰ ſolidꝰepi
ſuꝑ caput dy aconi traditõe codicis euãgelij.nec men⸗
tio fit ibi dæ verbo ſicut ĩ minoꝛibo.¶ Ad hoc rñdent iu
riſperiti.Cũ querit᷑ que ꝑnneãt ad iu bitã ti. ꝙ oĩa illa
quibo nõ ↄſiat ꝙ ſint de ſubſiãtia. vel nõ inuemt᷑. tam
ꝙ bẽt fieꝛi intellige oĩa eẽ de ſubſtãtia.niſi inuenias ex
peeſſe in iure ꝓ nõ ſint te ſubſlãtia.ve multis at inuenit

Abita de materia ſacramẽtoꝝ in genere: on

expꝛeſſe ꝙ nõ ſint de ſubſtãtia pꝛimaria. 4 Ad illud vo
qð obijcit᷑: Atrũ foꝛma ſanctificatõis ſit in verbis.de
tur dom (ſine p̃iudicio melioꝛis ſnĩe) ꝙ ſic.et ꝙ aliqᷓ for

ma verboꝝ vtit᷑ ecclia in ſingulis ſacramẽtis.ſᷣ quedam

ſunt benedictões que nõ ꝑtinẽt ad ſubſtãtid ſ⸗ 3 ad ſolenni

tatẽ.4. AUo illuo qð pꝛimo obijcit᷑ ʒ B. dom ꝙ ſacramẽta

fieri debere pᷣdictis.ꝓpꝛie ↄuenit ſacramenta legis gẽe

ſpãliter.qꝛ verbũ incarnatũ ꝑ qð ſacramẽta habẽt virtu

tẽ in lege noua innotuit. ab eo ꝓpꝛie habẽt inſtitutõem

et ſanctificatõnem. VUñ etſi verbũ erat a pꝛincipio apud
txũ in cuiꝰfide ſacramẽta oĩa exercita erãt:nõ tñ expꝛeſ⸗
ſum fuit et manifeſtũ añꝙᷓ factũ ẽ caro. ꝓpter qð in ſacra
mẽtis legis nature et legis ſcripte nõ opoꝛtuit hmõi veꝛ
bũ expꝛeſſe ꝓferri ſic mõ opoꝛtʒ. ¶. Si obijciat cũ totꝰ
hõ coꝛrupterat:totus tebuit reꝑari. ita opoꝛtuit ꝙ in
omni ſacramẽto hec tria ↄcurrerẽt. Rñſio.ꝙ ſuccedente
tꝑe validioꝛa ſucceſſerũt ſacramẽta:⁊ ꝙᷓtũ ad euidẽtiam
in ſignificãdo:et qtũ ad efficaciã in efficiẽdo. AUnde licʒ
bõ totus fuit reꝑandus:nihilominꝰneqʒ ſigmificatio re⸗
ꝑatõnis ita plene fuit in ſacramẽtis legis nature neq; in
ſacramẽtis legis moyſi.vt in ſacꝛamẽtis legis noue.nec
efficacia tanta. nec hõ ita plene et ꝑfecte reꝑat᷑ quãtum
erat de virtute ſacramentoꝝ. 4¶ at dỹ nõ fieri mentio
ĩoꝛdine ſubdy aconatꝰet dyaconatniſi de facto nõ ð di⸗

cto:dici pĩ ꝙ cũ focto adeſi verbũ expꝛimẽs intentõzʒ cõſe
rẽtis.⁊ licʒ in canone nõ expꝛimat᷑:tñ hoc intelligitur

ab eccleſia appꝛobatuꝛ.

„

Tercio queritu S. in.

Cum ſeptẽ ſint ſacramẽta ꝓpter quid ſola duõ inſtituta
ſunt a dno ſm ſuam foꝛmÄ.ſ. baptiſma ? eukariſiia.vnũ
ante paſſionè alterũ poſt. Cum em̃ alia ſint ſacramẽta ĩ
quibo nobis ſi digne ſuſcipiant᷑:miĩſtrat᷑ aliqua ſctiſica⸗
tio. Sanctificatõ aũt omms ẽ a xp̃o.ꝓpteꝛ qd nõ inſtitu
ebat᷑ ab ipo aliqua foꝛma verboꝝ ꝑ quã fieret ſanctifica
tio.¶ Ad qð dici põt.q dñs inſtitutõʒ foꝛme voluit no⸗
bis dare ſeipᷣm in illis pꝛincipalibo ſacramentis noue
legis.qꝛ iſta totuʒ hbominẽ vniunt in coꝛpoꝛe eccleſie ſᷣm
vnitatẽ ſidei ⁊ caritatis cũ digne ſuſcipiunt᷑. Vel ſi ẽ gra
tia vnitum demõſtrant ꝑ fidem. Per fidem autẽ eſt initi⸗
um meriti:per caritatem cõſũmatio meriti. Ratione er⸗
go huius pꝛincipalitatis:foꝛma verboꝝ a dño ihu xpᷣo
per ſeipᷣm inſinuat᷑. Pꝛetea.boptiſma maxime liberat a
malo:eukaꝛiſtia maxime deſignat meꝛitum in bono. ꝓpt
qð ↄueniẽter hec inſtituta ſunt a xpᷣo ꝑ ſeipᷣm. foꝛm vᷣo
in alijs que nõ ita videntur eſſe pꝛincipalia:per miſtꝛos
eccłie voluit oꝛdinari.vicinatur autẽ inſtitutio hoꝛũ tꝑi

paſſionis.quia de latere xp̃i ĩ paſſione fluxerũt ſanguis

et aqua in ſignificationẽ iſioꝝ duoꝛum ſacramẽtoꝛum.
Et dicit beatus iohes in cano.ſua.tres ſunt qui teſtimo
niũ dant in terra.ſpiritus.aqua et ſanguis. vt ſpiritus

cum aqua in ſacramento baptiſmi.ſpiritus cum ſangui

.

ne et carne que cointelli

gitur in ſacramento altaris pꝛe
ſiet efficaciam. G

¶ Nuarto queritur S. iiij.

Nuare nõ eodem oꝛdine ſit inſtitutio foꝛme in his duo⸗
bus quo fit miniſtratio ſed ecõuerſo. Pꝛimo em̃ in ſtitu⸗
tũ fuit ſacramentũ altaris qᷓ baptiſmi:qm̃ ecõuerſo mi/

niſtrant᷑. ¶ Ao qð dᷣm/ꝙ duplex ẽ traſitus xp̃ᷣi. ab hitu

coꝛpꝑis moꝛtalis i ſtatũ iminoꝛtalitatis:⁊ ab habitatione

terrena av celeſtẽ.iõ oñ paſſionẽ ꝓ xp̃o tedit foꝛmã in ſa
cram̃to eukariſtie. qꝛ ibi fit trãſſubſtatiatio coꝛꝑis corꝛun
ptibilis ĩ coꝛoꝰincoꝛruptibile.ſ.panis ĩ coꝛpꝰxpᷣi.In pal
ſione at᷑ fiebat trãſitꝰex ꝑte coꝛꝑis a ſtatu moꝛtali ad im /
moꝛtalẽ.baptiſmi vᷣo foꝛma tradebat᷑ ĩ vicimtate aſcẽſio
nis. In baptiſmate ei fit trãſitꝰab imagine terreni hoĩis
vſq; ĩ imaginẽ eeleſtis in digne ſuſcipiẽte. In aſcẽſiõe at
factꝰẽ trãſitꝰrpᷣi a terra ad celum.vt nos ↄfoꝛmaremur
nos xpᷣo foꝛma baptiſmi inſlitutõeʒ voluit ſue aſcenſio⸗

ni vicinari.

2e --

—

——, —

— =

— - —— —GU

Wadentii
gnda gu
ſignſinn
9 nnum
legise
enpotgin
Hoſien Mentn
huconodn
ento; oſe
ntellgimrz

Fin
dod inſime
Wariſig tni
Nſacranin
Aliquaſchiin
nadr i
ſeretſannie
me polut
mentis ſoe
eeccleſie n
Gelſiige
mtieſtinin⸗
Parooneer⸗
djoſhu rpo
imeliberata
inbono gt
n. fonna10
permiſtto⸗
tio hori tpi
rüt ſangais
gametorunn
igbiteſime
6. Fſpinins
gcun ſh
oaltans pe⸗

Hiin
in his dvo
eminſtin
tverſo mi
rbiabpin
habitation
ſemiͦnſ
corpis can
pe y
uali aſn
R
tenmn
Aiiin
ſnmmm

MMWMV ueſtio
Articulus tercius

Onſequent querit᷑ de eoꝝ ſufficiẽtia in abus
ſacramẽta ↄſiſtũt.Ciꝛca hoc ſic dicit magr in

ſtunt.verba ⁊ res.⁊ vt dicit augꝰ.accedit verbũ ad elemẽ
tũ ⁊ ſic fit ſacramẽtũ. Ex hoc igit᷑ videt᷑ ĩ his duobus
determinet᷑ ſufficient in quibo ↄſiſtũt ſacramẽta.4. Cõt᷑
Hu.in triplici materia omĩa diuina ſacramẽta ↄficiunt
ſcʒ aut in rebo.aut in factis.aut in verbis.⁊ G̊ ſic oñdit᷑.
qꝛ totus hõ coꝛuptus erat.totũ qð hoĩs foꝛis erat ad ſa

cramẽta ſumendũ erat.itaq; ĩ rebo ſacramẽta ſanctificã⸗
Da erant vt ſanetificaret̃᷑ hois materia ĩ factis vt opera.

in dictis vt verba.vt totũ videlʒ ſanctũ ſit ⁊ qd bõẽ ⁊ qð
boiĩs eſt.¶¶ Iteʒ requirũt᷑ ne hec tria nccio in ſacramen⸗
tis noue legis: qð videt᷑ ex verbis bugo.pᷣtactis. Si enĩ
iuxta qð coꝛuptꝰ eſt bõ requirit᷑ reꝑatio:triplex aũt ẽ ho
miĩs vt tactũ eſt.cui triplici coꝛuptõni rñdet triplex ſan⸗
ctificatio ſiue triplex remediũ iam dictũ.ᷓ̊ ⁊c̃.

Smg diminute aſſignat ſufficientiã in duobo. nſio
ad primũ. ꝙ hugo loquit᷑ cõmuniꝰ de ſacramẽtis qᷓ; ma⸗

giſter h. vñ ingr loquit᷑ de ſacramẽtis noue legis: ꝙ pro/
pꝛie eſt ſacramẽtũ cui ꝓpꝛie ↄuenit inuocatio trinitatis 2
in quo ſacr̃m diuinũ ↄfici᷑. Sʒ hugo loquit᷑ cõmuniꝰ ꝓ⸗
ut ſacramentũ dicit᷑ qð motu vel actu exercituzʒ aliqꝗd ſa⸗
crũ exprimit:Fᷣm ꝙ crucis ſignatões ⁊ inclinatões hmõi
ſacre rei ſignũ exprimũt.vnde Hu.in factis inueniũt᷑ ſa
cramẽta quẽadmodũ videlʒ cum ſignũ crucis vel ꝓ mu⸗
nimine ↄtra aduerſas ptãtes opponẽtes:vel ꝓ ſanctifica
tione quibuſcũq; rebo ſanctiſicadis imprimẽtes facimꝰ.
vel eũ expanſis manib ſine eleuatis in oꝛone inclinatiõe
ſiue erectõne ſiue alio quoq; geſtu motu vel actu ſacrum
aligꝗd ⁊ ſacre rei ſacramentũ exprimimꝰ. ¶ Ad aliud di
cendũ.ꝙ illa tria que dicit hugo: ſunt nccia in quibuſdã
ſacramẽtis noue legis.ð.ꝗᷓ.in baptiſmo nccia eſt res ſcʒ
aqua ſanctificata cum verbo diuino verbũ ipᷣm.oꝑatõ q̃
eſt in mer ſione.Silr in alijs.vt illis q̃ füt ꝑ inunctões:
ibi eſt materia criſmna ⁊ oleũ.inuocatõ trinitatis.vnctõ.
Magỹ aũt tangit ea que generalr requirũt᷑ ad ipſnʒ ſa⸗
cramẽtũ vt eſt ſacrm.nõ tñ vt eſt ſacramento iſti vel illi.
ad eſſe.n.ſacramẽti inqtũ hmõi duo reqnirũt᷑.ſ.verbũ ⁊
elementũ.vñ augꝰ. Accedit verbũ ad elementũ ⁊c. Ad H̊
aũt ꝙ habeat effectũ in iſto vel in illo requirũt᷑ tria. nihi
lominꝰ aliqua ſunt ſacramẽta que ñ ſunt ſacramẽta niſi
inꝙtũ exercent᷑ circa iſtũ vel illũ.vt ſacramẽtũ baptiſmi
nõ eſt ſine immeꝛſione:nec ↄfirmatio ſine vnctõe.nihilo⸗
minus eſt alia rõ ſacramẽti vt ſacra eſt: ⁊ alia vt exercet᷑
circa iſtũ vel illũ. Pret᷑. generalit᷑ ad ̊ ꝙ ſit ſacramentũ
nõ requirit᷑ vſus vel exercitiũ tale ſicut in ſacramẽto al⸗

taris:niſi ſolũmodo verbũ accedẽs ad elementũ fit ſacra
mentũ.:ſi.n.nullus eo vtit᷑ eſt ſacramẽtuʒ.

ticulus quaꝛtus

Onſequent᷑ querendũ eſt de ſignificatõne ſa⸗
ram̃ti noue legis. Circa ſigniſicatõz pᷣo pñt
ec queri. Primo.que ſit dꝛñtia inter ſacra⸗
mẽtũ qð eſt ſignũ: ⁊ alia ſigna ſacramẽti. Scðo.habita
dꝛñtia:que ſit cõueniẽtia inter ſacramentũ qð eſt ſignuʒ
⁊ ſuũ ſigniſficatũ vniuerſałr. Tercio.que ſint vniuerſa⸗

liter ſigna vera vel nõ. .
Eucaprimum ſic po .S. j.

teſt obijci. Ro. riij. Qũc ꝓpioꝛ ẽ nr̃a ſalus. Glo. bona vi⸗
ta ſignũ ⁊ cã eſt nꝛe ſalutis. Sed hoc ideʒ poſſumꝰ dicere
de ſacramẽto noue legis.ꝗᷓ nõ differt ſacramẽtũ qð eſt ſi⸗
gnũ:a bona vita ꝓut eſt ſignũ.¶ Pret᷑.ipſa ↄſecratõ ee⸗
cleſie eſt ſignũ alicuiꝰ gratie.2 ſacramẽtũ de quo agit᷑ ſi⸗
gnũ eſt gꝛatie. que dꝛñtia eſt. Silr cũ ſanctificat oleũ vel
criſma ſignũ eſt alicuiꝰ gꝛatie: ⁊ ſacramentũ ſignũ ẽ gra⸗
tie:nũꝗd eodẽ modo? Eꝛ nõ videt᷑.qꝛ ſacrm eſt ſignũ gꝛa
tie in eo qui digne ſuſcipit ſacramẽtũ.ſ̊ ſanctificatio olei

q̃rto ſent. Duo ſunt in quibo ſacramẽta conſi

alſione factä. „
Becundo queritur S. ij.

2 „5 .

viſ.

aut criſinatis nõ eſt ſignũ gratie infoꝛmãtis oleũ. ñ vi⸗
tet ꝙ ſimilit᷑ dicat᷑ vtrobiq; ſignũ. Eodẽ modo põt dici.
ꝙ bñdictione cereoꝝ ⁊ ramoꝝ in quibo omnibo notatur
gratie ſignificatio. ¶ Ad qð videt᷑ dᷣm.ꝙ ſacramentuʒ
de quo loꝗmur aliteꝛ dicit᷑ ſignũ ſalutis:⁊ aliter bona vi
ta.Salus.n.ibi accipit᷑ ꝓ ſalute gloꝛie cuiꝰeſt bona vita
ſignũ ⁊ cauſa meritoꝛia. Sʒ iteꝝ eſt ſalus gr̃e in pñti.2
hmõi eſt ſacramẽtũ ſignũ ⁊ cauſa.ſ̊ nõ in rõne cauſe me

riitoꝛie de ſe:̊ q̃i deriuãtis ad modũ nutrimẽti:vt videt᷑.

vt ſicut nutrimento fit quodãmodo deriuatio ſiue trãſſu
ſio virtutis coꝛꝑalis ad mẽbꝛa coꝛꝑis: ſilr quadã remo⸗
ta ſilitudine ꝑ ſacramentũ fit quedã deriuatio ſiue trãſ⸗

R fuſio virtutis ſpũalis ad mẽbꝛa ſpũalia. Ad aliud dicẽ

dũ.q ↄſecratio eccleſie materialis nõ eſt ſignũ alicꝰ gra⸗
tie que inſit ipſi eccĩie materiali: ſᷣ qꝛ in ea deſignant᷑ ſa⸗
cramenta dari q̃ ſunt ad ſignificatõʒ.prefigurare etiã pᷣt
illam grãm ſpuũaleʒ que eſt ĩ eccia ſpũali.¶ Ad id vᷣo qð
obijcit᷑ de oleo ſanctificato.dðm eſt ꝙ illud dicit᷑ ſanctifi
care grãm ꝑ ipᷣm fidelibo miniſtrandã. Cereus autem ſi
gnũ eſt illumiatõis nobis date ꝑ xpᷣm in ſua reſurꝛectio⸗
ne.nox.n.in dieʒ ↄuerſa eſt.Ramus vo recõciliatõan in

que ſit ↄueniẽtia inter ſacramẽtũ qð eſt ſignũ ⁊ ſuum ſi⸗
gnatũ vniuerſalr.Cũ.n. facramentũ ſit ſignũ ex ſiłitudi⸗
ne repñtans:oꝑtzʒ ꝙ aliqua ſilitudo ſit inter ſacramẽtuzʒ
qð eſi ſignũ:⁊ grãm que ſignat᷑.ſ̊ non videt᷑ eſſe ſimilitu
do inter ſacramentũ qð eſt ſignũ:⁊ ipſaʒ grãm que eſt in
aĩa. Sacramentũ.n. ſenſibile eſt. gratia intelligibilis eſt
inter coꝛꝑale vo ⁊ ſpũale ꝓut hmõi eſt diſſiłlitudo. Pꝛe
terea.ꝑ gꝛãm fit imago recreatõis.ſacramentũ vᷣo ꝓut ẽ
ſignũ nõ impoꝛtat imaginẽ ſ̊ veſtigiũ.gratia etiã ꝓut eſt
in aĩa eſt de bonis maximis. Ex his colligit᷑ ꝙ nõ ẽ ſimi⸗
litudo ſigni qð eſt ſacramentũ aq ipſam grãm.nõ ꝗᷓ dice
tur recte ſacramentũ luns l qð ddᷣm.qꝙ ſimilitudo
illa nõ eſt attendẽda inter eſſentiã ſigni 2 eẽntiaz gratie:
ſed inter diſpoſitõʒ ſiue actioneʒ ſigni ⁊ eius ad quod eſſ
gra.ðᷣ.ꝗᷓ inter eẽntiaʒ aque in baptiſmo ⁊ eẽntiam gẽe ñ
attendit᷑ hec ſilitudo.ſ̊ eoq aqua abluit ſoꝛdes coꝛpoꝛis
ſimilitudineʒ habet ad gratiam quo ad hoc ꝙ abluit ſor

es mentis. ? eodeʒ modo attendenduʒ eſt in alijs ſacra

mentis.. Quod auteʒ obijcit᷑ in contrariũ: ſe oluitur per
boc ꝙ ibi attenditur diſſimilitudo penes ea que ꝑtinent
ad eſſentiam.

Tercio queritur . S. ijj.

ſi vniuerſaliter ſint ſigna vera vel nõ. Signũ.n.verũ di⸗
citur eſſe:cum ſubeſt illud in re quod ſignat. Sacramen
tum autez ſignat gratiam. ergo tunc eſt verum ſignum:
cum ſubeſt gratia in anima prout ſignificat᷑ per ſacramẽ
tum. Sed contingit aliquando ſignuʒ eſſe in veritate ſa⸗
cramenti: 2 tamen non ſubeſt gratia in anima quam in⸗
tendit.ſicut ẽ de eo qui ficte vel indigne accedit ad ſacra⸗
mentum. Sacramentũ quidem eſt ⁊ non reſpondet gra⸗

tia. ergo pretendit i od non eſt in re. erit igitur in
ſignum falſum. Ad quod dicenduʒ. ꝙ ſacramentũ eſt
verum ſignum.quantum enim eſt de virtute ſacramenti

ſem per reſpondet ſigmficato. Sacramentum enim noue
legis quantũ eſt de ſe: efficit quod ſignat.ſicut ſol quan⸗
tum eſt de ſe illuminat.⁊ ſi ſemꝑ illuminabile nõ illumi⸗
netur: hoc autem non eſt ex defectu ſolis: ſed ex defectu
diſpoſitõnis in recipiente.Sacramentuʒ autem dicitur
ſignum verum: quia ſignat gratiam que ineſt quantuʒ
eſt de ratione ſacramenti. Sunt tamen etiam aliqua ſa⸗
cramenta que habent ſignatum propinquius: reſpectu
cuius dicuntur vniuerſaliter.ſicut in baptiſmate eſt ca⸗
racter. Cum baptiſmate enim impꝛimitur caracter etſi

non ponat᷑ gratia.

¶ Articulus quintꝰ
RBnſequẽter querendũ eſt de cauſalitate ſacra
mentoꝝ noue legis.¶ Et primo querit᷑. vtrũ
ſit cã alicuiꝰ effectꝰ in aĩa. Scðo.vtꝝ ſit cã re
ſpectu gre. Leꝛcio.ſi ſint cauſa:in q̊ geneꝛe cauſe · Quaꝛ
to.vtꝝ virtus ſacramẽtoꝝ agat ĩ aĩa. Quĩto. qũo ſit vir⸗
ius cauſandi in elemẽtis. Serxto. in q ſit vt in ſubiecto.
Septio. a j ſit virtꝰ ſacram̃toꝝ. Octauo.ꝗᷓ ſit drñtia ſa
craitoꝝ inqᷓũ ſunt cauſe iuſtificatõis reſpectu alioꝝ qᷓ
dicũt᷑ iuſtificare vel eẽ cã iuſtiſicatõis.

rimo ergo queritur.S. ſ.·
Vtꝝ ſacramenta noue legis ſint cauſa alicuiꝰ enectꝰ in
aĩa. E ſic videt᷑ dicit.n.hugo.Sacram̃ta noue gr̃e pri⸗
mũ ꝑ bñdictõz virtutẽ in ſe ſanctiſicatõnis ſuſcipiũt: ac
demũ quã ↄtinent in ſe ſanctificatõʒ ↄferũt:vt ſint ex ſan
ctificatõe ſanctificantia: atq; hec ex ſua ſibiq; celitus in⸗
dita ſanctificatõʒ ↄferũt.4! SIiteʒ in oꝑibus mſticie diuĩe
virtutis ſupꝛa naturã coꝛꝑale agit ĩ ſpiritũ.vt ignis puꝛ
gamwꝛius vel inferni in aĩam. Eadeʒ rõne videt᷑ ꝙ in oꝑi
bus miſcðdᷣie vᷣtute data deſuꝑ poſſit aliqð coꝛꝑale vt ĩ ſa⸗
cramtis agere in aĩam. pñt eſſe cã effectus alicꝰin aĩa.
(ötr s Angs in. muſice dicit. ꝙ ignobiliꝰ nõ agit
in illo qð eſt nobilius.ſᷣ q̃dcũq; coꝑale eſt ignobilius qᷣ⸗
cũq; ſpᷣali ⁊ maxime aĩe rõnali.̊ ⁊c.¶ Iteʒ augꝰ. ſupeꝛ
HGeñ.nullũ coꝛpus agit in ſpiritũ amẽtuz eſt coꝛpꝰ
vel coꝛꝑale. ⁊c. ¶ Rñdeo ſine p̃iudicio melioꝛis ſentẽ⸗
tie:opiniando dicò nihil aſſerẽdo.ꝙ ſacram̃ta ſunt cau⸗
ſe alicuiꝰ effectus in aĩa.nõ dico ſolum diſponẽdoiſᷣ effici
endo.efficiũt.n.ſimpłr caracteriʒando ⁊ oꝛnãdo. Vñ di
co ꝙ ſingula ſacramẽta aliquo modo oꝛnãt aĩam. vel im⸗
pꝛimẽdo caracterẽ: vel mõ ſignificando. ⁊ hmõi oꝛnatus
ſiue ſignificatões ſunt ſacramta cauſa efficiẽs. boc auteʒ
ꝓpꝛium eſt ſacramẽti ſpũalis ſignificare aliquo mõ ip̃aʒ

qiam ſicut ſacramẽti carnalis. vt circũciſionis ſignificaẽ
ipſam carnẽ. vnde ſicut ſacramẽtuʒ legis ca rnalis.ſ.cirn⸗

cũciſio erat ꝑ ſe effectiua ſigni coꝛꝑalis in carnẽ:⁊ ſacra
mentũ legis ſpũalis eſt effectiuũ ſigni in aia.4. Ad huiꝰ
cæclaratòʒ notandũ.q ad hoc ꝙ coꝛꝑale agat in ſpiritũ:
dico ad reꝑationẽ eius ſiue purgatõeʒ: tria requirũt᷑.ſcʒ

virtus mirabilłr collata ipſi coꝛꝑali agenti.defectꝰex ꝑte

reꝑabilis ſiue purgabilis.⁊ gratia fidei. Ad hoc ꝙ ani⸗
ma purget᷑ igne purgatoꝛio requirit᷑ ꝙ ignis ille hbabeat
virtutẽ ſupꝛa naturã ꝙ ſit aliquid purgabile ĩ aĩa.2 gr̃a
fidei:qua viciũ vel labes aĩe purgabilis ſit.qꝛ niſi eẽt gᷓ⸗
tia:ignis ille ñ haberet ptãteʒ puꝛgãdi ſᷣ ſolum puniẽdi.
ſicut pʒ de igne inferni:qui lʒ ſit er omĩbus ↄflagratus:
ſolum põt ad penam nõ ad purgatõʒ.qꝛ gratia cuz vicio
facit ꝙ viciũ eſt delibile ꝑ coꝛꝑale agens. Silr dico in ꝓ⸗
poſito.ꝙ in ſacram̃tis que ſunt oꝑa mirabilia:hñt mate
rialia virtuteʒ ſuꝑ naturã. viatoꝛes oũt in quocũq; ſint
ſtatu ꝑſfectõis:exceptis aligbo puilegiatis:aliꝗd babent
purgadũ.j. Jo.j.Si dixerimꝰ gꝗa pctin non habemꝰ ipſi
nos ſeducimꝰ.Simul cũ his duobo ẽ gr̃a fidei.vel ĩ pur⸗
gabili ſi ſit adultus: vel in miſtrantiba ſiue in ↄmẽbꝛis ſi
ſit ꝑuulus.qᷓtuʒ.n.ad efficaci ſacramẽti h facit quodã⸗
mõ fides aliena in ꝑuulis:qð ꝓpꝛia in adultis.dico igit᷑
ꝙ materialia in ſacram̃tis virtute data illis deſuꝑ ⁊ vir
tute fidei: pñt agere in aĩam coꝛpoꝛi ↄiũctam rõne alicꝰ
defectus ipſius.⁊ nõ ſolũ agere ad purgatiõʒ ſicut ignis
purgatoꝛius:ſᷣ ad oꝛnandũ ſiue ſignificandũ.vñ qtũ ad
oꝛnandũ aĩam virtute ſanctificatõis.dico ꝙ põt aĩaʒ or⸗
nare ⁊ caracteriʒ are. Qec h̊ eſt intellectui difficile nec ra
tioni ↄtrariũ:cum ipſa ſacram̃ta aĩas diſponũt ⁊ adap⸗
tant ad gratie ſuſceptõʒ.qð tantũ eſt quantũ ipᷣas cara⸗
cteriʒare ſiue aliquo modo ſignare.vel maius cuʒ qñq;
imprimit᷑ caracter in aĩa obſtinata que ñ videt᷑ ex hmõi
gre ſuſceptõne appropinq̃ri: ſ̊ potius ꝗpter eiꝰ ingrati⸗
tudinẽ elongari.¶ Ad illud igit᷑ qd obijcit᷑.ꝙ ignobiliꝰ
nõ agit in nobilius ⁊c̃. Rñdenduz eſt oꝑe naturali:b bñ

¶K Ko t

põt oꝑe mirabili. Vel põt dici.ꝙ ꝑ ſe loquendo h ñ agit
minus nobile in nobilioꝛi.qꝛ mateꝛialia nõ virtute ꝓpꝛia
agũt:ſpᷣ vtute mirabilit᷑ data.⁊ boc coagẽte fide: ⁊ H ĩ aia
vnita carni ⁊ inꝗᷓtũ eſt in defectu aliqͥ n rõne ſube.¶ Si
obijcit᷑ ꝙ minꝰ nobile nõ impmit aliqꝗd qð eſt illi ĩ deco⸗
rẽ ⁊ ꝑfectõz. vnde nõ videt᷑ ꝙ bec exterioꝛa pñt aĩam oꝛ⸗
nare. Predictis addendũ eſt.ꝙ in hmõi actõne nõ oꝑat᷑
ſolũ virtus creata:ſ̊ cooꝑat᷑ increata. Vñ hugo. pᷣe mi
niſtranti cooꝑat᷑ cuiꝰ virtutẽ ꝑ miniſieꝛiuʒ miſtrãtis qð
ſanctificãdũ eſt ſanctificat᷑.vt ſit quideʒ vna virtꝰ ꝑ vnũ
opus ad vnũ effectũ. Vnde dðᷣm.ꝙ in infuſiõe gẽe pnci⸗
paliter ꝑficiẽtis eſt deus tota cã. in alijs effectibo cooꝑat᷑
ip̃m ſacẽm miſtratũ. Silłr ad aliud dm.ꝙ coꝛpꝰ ñ agit
in ſpiritũ ex ſua virtute naturali primitꝰ data. ⁊ ſic acci⸗
pit augꝰ. Nihilominꝰ iñ virtus ſanctificatõis mirabilr
collata:põt aliq̃̊ mõ agere in aĩam ↄiũctã coꝛpoꝛi.Sic eĩ
hõ ↄſtitutꝰ ex aia ⁊ coꝛꝑe redẽptõne eguit:q̃ facta ẽ ꝑ ver
bũ incarnatũ.ita reꝑatiõe indignit ꝑ ſacꝛa ĩ ꝗbo ẽ foꝛma
coꝛꝑalis ⁊ foꝛma etiã ſpũalis.Et h̊ teſtat᷑ damalſ.exponẽ
do illud in ſacꝛo baptiſmi. de q. hẽbit᷑.

tur. vtꝝ ſacr̃a ſint cauſe reſpectu gre q figurat᷑ ſiue ſigni⸗
ficat᷑ M ſic videt᷑.dicit.n.augꝰ. Elñ ẽ tata virtꝰ aque vt
coꝛpꝰ tingat ⁊ coꝛ abluat: innuẽs ꝑ h̊ ꝙ ex virtute ſancti
ficate coꝛ abluit᷑. Itẽ dꝛñtia ẽ ſacroꝝ veteris legis ⁊ no
ue. q; ſacꝛa noue legis ñ efficiebãt qdð figurabãt. ſacram
ta autẽ noue legis efficiũt qð figurãt.ſᷣ efficere ñ pñt niſi
cauſalitatẽ bẽant. hñt cauſalitateʒ reſpectu gre qᷓ figu⸗
rat᷑.⁊ H̊habet᷑.viij.ad hepᷣ.ſuꝑ illud.i Auc aũt meliꝰ ſoꝛ⸗
titus eſt mĩſteriũ. GOlo. Sacram̃ta nõ ſunt eadẽ ĩ vtroq;
teſtam̃to.q; illa ꝓmittebãt:hec dant ſalutẽ. g̊ſacr̃a noue
legis ſunt cã ſalutis.il Itẽ ad h̊ valet qð dic hugo.ꝙ ſa⸗
cramẽta noue legis ex ſanctificatõe inuiſibilẽ gram cõfe⸗
rũt.¶ Itẽ dicit hugo. Vide ꝙ ſacr̃a dei ſunt medicine ſpi
rituales que foꝛis coꝛꝑibo adbibẽt᷑ ꝑ viſibilẽ ſpẽʒ: int⸗
aĩam ſanant ꝑ inuiſibilẽ veritatẽ. bᷣ inuiſibilis veritas ẽ
gẽa. ꝛc. ¶ Itẽ Heda dic̃. E dꝰ ↄtulit vim regenerati⸗
uam ags tactu carnis ſue mũdiſſime. aqᷓ hñt rim rege⸗
nerãdi. pñt illaʒ vim cõferre.̊ illa vis eſt gratia. Sc.
Contra.ſacẽa coꝛꝑalia ſunt: gẽa ſpũalis ẽ.ſpũalia vᷣo
ilioꝛa ſunt coꝛꝑalibo. cã autẽ inqtũ bmõi nobilioꝛ eſt
ſuo cauſato.i ſacra ñ ſunt cauſe gre. pari rõne nec ipſiꝰ
caracteris:cũ caracter ſit ſpũalis.4. Stẽ ſuꝑ ilið pᷣs.Da
mihi intellectũ. Glo.deꝰ ꝑ ſe illuſirat pias mẽtes. Sillu⸗
ſtratio gre ñ fit mediantibo ſacramtis. Pꝛet᷑.diffinitõ
virtutis eſt bona q̃litas mẽtis quã deꝰ in nobis oꝑatur.
multofoꝛtiꝰ & de gra:cũ virtutes oꝑat᷑ deus ĩ nobis g⸗
tiã dãdo.nõ i acramta requirũt᷑ media vt deus cõferat
grãm. 4 Iteʒ medicina ſpũalis nõ efficit ſanitatẽ copa⸗
leʒ.igit᷑ eadẽ rõne nec medicina coꝛꝑalis efficiet ſpualẽ.
ſ̃ ſi fieret reꝑatio aĩe ꝑ grãm effectã a ſacramẽtis qᷓ ſunt
coꝛpalia 2 materialia: medicia ſpũalis fieret a coꝛꝑalib⸗
igit᷑ ⁊c. ¶: Iteʒ augꝰ. Sacẽm eſt ꝑ qð ſub tegumẽto rerů
vilibiliũ ſalutẽ dĩna virtus oꝑatur ſecretius. igit᷑ vt vi⸗
cetur dñs oꝑat᷑ ꝑ ſacra.nõ aũt ſacr̃a ipſa niſi ſicut oꝛga⸗
na. 4 Itez babet. iiij. ſent. ideʒ de impio. homo queri
luteʒz in inferioꝛibo etſi nõ ab illis ſed ꝑ illa a deoo.¶ Re
ſponſio. ꝙ ſacramenta ſunt cauſe ſᷣm aliqueʒ modũ eius
quod figurat᷑.ſicut illa diffinitio aug. dicit. ꝙ imaginem
gerit ⁊ cauſa exiſtit. ¶ Ad obiectum primum in contra⸗
rium dicenduz. ꝙ ſacramenta ſigna ſunt ratione ſimili⸗
tudinũ coꝛpoꝛalium. Sed cauſe dicũtur ratione ſanctiſi

cationis que ſpiritualis eſt. ⁊ ſic poſſunt ſacram̃ta cauſe

dici.ql Ad aliud dicendũ.ꝙ lʒ deus ꝑ ſe infundat grãz qᷓ
anima illuſtrat: nibilominꝰ tamen homo coopari poteſt
vt diſponat᷑ homo ad ſuſceptionẽ gꝛe.⁊ hoc intendit hu⸗
go cum dicit. deus ſolus ſanctificat:qm̃ ab ipſo eſt omis
ſanctificatio. ⁊ tamẽ ſacerdos miniſter dei ſanctiſicat ⁊
bñdicit.qm ꝑ ipᷣm quedã ſanctificatio ⁊ bñdictio ẽ.⁊ po⸗

nit limile tale quoddazʒ. deus ſolus mirabilia facit ſicut

agit
pa
gia
Si
eo
na
Reni
isc
9.⁸
Rwd
epci,
(oopet
nſagt
ſicocch
nirabih⸗
G
ai Prer
efonne

erp

i
eſign
vert
ſancri
6710
Kramm
an
ſig⸗
,
ibiroq
a nore
goſr
nincſe⸗
ſaneſpi
ehint
ius
mevan
nrche⸗
n.
lind
ind
erige
556
8 gul⸗
diſtnti
ogece,
nobis 9
1 ſenn
Ncah
et ſrüli
s in
corpeln
mitorenn
gen i⸗
cvtoo⸗

era.-
S

alſeius
daginen
contra⸗
heſimili
eſonen
ſia c.
atiz
gri woel
endn
Peſend

1,bo
vin
Glen

¶ Lueſtio

dicit ſeriptura.dicit᷑ tñ de hoĩe fecit mirabilia ĩ vita ſua
qm̃ deus ꝑ eũ fecit.ſic ̊ deus ſolus infundit grãʒ.ſancti
ficat etiã ⁊ bñdicit in ſacram̃tis ꝑ miniſtrũ.vñ hec ſimul
pñt ſtare:deus ſolus facit ⁊ facit ꝑ aliũ.Ael põt alit di⸗
ci.ꝙ deus ꝑſe oꝑat᷑ grãm effectiue.iſ.vt ſit.ſ̊ bñ oꝑat᷑ cre⸗
atura virtute ſibi mirabilit᷑ data vt gꝛa efficar ſit.vñ diẽ
ꝙ ſolus oꝑat᷑a aĩe infundit. Sʒ ſacra noue legis diſpo/
nũt ipᷣm ſuſceptibile efficiẽdo ipᷣm aptioꝛeʒ ad gr̃e ſuſce⸗
ptionẽ.⁊ faciũt ꝙ gꝛa efficax ſit. Oð ſic pʒ.dñs ↄfert du⸗
obus grãm equalẽ. alter qtum er ꝑte ſua cũ pauca bhabʒ
impedimẽta gre.i.que impediãt efficaciã gẽe ad oꝑãdũ:
reliquus aũt multa bʒ impedimẽta.Conſtat ꝙ efficaciꝰ
oꝑatur gratia in vno iꝙᷓ in alio.qꝛ in vno eſt efficacia gra
tie ad maliciã eius repꝛimendã: in alio ad ꝓmouẽdum ⁊
expediendũ in bono.Silr dico.ꝙ virtus ſacramẽti amo
uẽdo qð defectus ẽ:⁊ ↄtrarij gre vt eſt ꝓnitas ſiue incen⸗
tiuũ mali:grãm efficit efficacẽ in oꝑibus ſuis. vñ dico ꝙ
ſacramẽta nõ efficiũt grãm qᷓ;tum ad eẽ: ſ̊ qᷓtũ ad effica⸗
ciã in oꝑando.q! Ex his pʒ rñſio ad illud qð ↄſequenteꝛ
obijcit᷑ ꝑ diffinitõʒ viꝛtutis.ſ̊ tñ attendendũ eſt.ꝙ aliqñ
dat᷑ gra cũ virtutibo cũ nõ miniſtrant᷑ ſacramẽta: ⁊ tunc
ſiłr põt dici ꝙ deus in nobis ſine nobis cooꝑantibo oꝑa⸗
tur. Cũ aũt adeſt miniſteriũ ſacerdotale in ſacramẽtis:
deus infundit grãm ſine ipſo coinfundẽte:ipſo tñ aliquo
modo diſponẽte.⁊ quo ad h̊ dicit᷑ nõ ſine ipſo tũc fieri.
Vel põt aliter dici.ꝙ h̊ qð dicit: deꝰ oꝑatur in nobis xi:
tutẽ ſine nobis:intelligit᷑ qꝛ a dño generalit eſt inchoa⸗
tio boni ⁊ cõſummatio ⁊ ꝓſecutio.vñ bñ põt hõ aliqͥ mõ
oꝑari ⁊ diſponere ſe ad grãm hñdam vel virtutẽ.Sed iõ
dr eẽ a ſolo deo:ꝗa ⁊ ꝙ hoc facit a ſolo deo ẽ.vñ augꝰ.de
gẽa ⁊ libero ar.vt velimꝰ ſine nobis oꝑat᷑:cũ auteʒ volu⸗
mus ⁊ ſic volumꝰ vt facimꝰ: nobiſcũ cooꝑat᷑.⁊ diſputat
ibi ð ponẽtes grãm dari ex meritis.¶ Ad aliud qð dicit
aug.ꝙ virtus diuina ſecretius oꝑat᷑ ibi ſalutẽ.dðm ꝙ; h
verũ ẽ qᷓtũ ad collatõʒ gratie qua ſalus efficit᷑.nihilomi⸗
nus ⁊ ſacram̃ta efficiũt aligd in aĩa ſimplłr ⁊ diſponẽdo
vt dictũ eſt.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ medicina ſpũalis ñ
efficit ſanitatẽ coꝛꝑaleʒ igit᷑ neq; ecouerſo.Rñdeo ꝙ me⸗
dicina ſacramẽtalis nõ eſt medicina coꝛꝑalis ̊ ſpualis.
Pretea prima falſa ẽ:qꝛ extrema vnctõe q̃ ẽ mediciĩa ſpi⸗

ritualis:coꝛꝑalis ſanitas reddit᷑. , „„
õſequẽter queritur.S.uj.

ſi ſacramẽta ſunt cauſe: in quo genere cauſe. Et videt᷑ ꝙ
nõ in genere cauſe finalis.cauſa.n.finalis melioꝛ ẽ eo cꝰ
eſt cauſa finalis.ga aũt melioꝛ eſt qᷓ ſacrm erit.qᷓ gꝛatia
potius cauſa finalis ſacram̃ti ꝙᷓ; ecouerſo.iQZec cà foꝛma
lis.cũ cauſa foꝛmalis ſit de eẽ.ſacrm ðoo nõ eſt de eſſe gr̃e
cũ ſine eo habeꝛi poſſit.ec eſt cauſa materialis.cã eniʒ
materialis dicit᷑ dupłr:aut in qua aut ex qua.ſ̊ ſacim ñ
eſt materia ex qua:cũ materia ex qua ſit de eẽ. Preterea
gratia eſi in ipſa aĩa:ſacr̃jm vo eſt extra.q̊ eſt cauſa mate
rialis ex qua. Qec eſt cauſa materialis in qua.materia
enim in qua eſt ſubiectuʒ. h̊ aũt nõ eſt gr̃a in aĩa. Si vo
dicat᷑ eẽ materia in qua ad modũ loci:ſic videt᷑ hugo di⸗
cere.ꝙ ſacramẽta ſint vaſa gratie. Cõtra h̊ eſt. locus
nõ ponit de ncciĩtate eẽntiaʒ.ſacramẽtuʒ aũt in digne ſu⸗
ſcipiente ponit grãm.ẽ nõ eſt eẽ materialis ad modũ lo⸗/
ci. Nec eſt cauſa efficiẽs.efficiens.n.cauſa eſt ipe deꝰ qui
ipſam grãm efficit ſine medio in aĩa.ſacramẽta enim cũ
ſint coꝛꝑalia nõ ſunt mediũ ↄueniẽs in efficiendo:nec ad
modũ inſtrumẽti reſpectu rei ſpũalis. Coꝛpale.n. efficit
ꝑ inſtumentũ coꝛpꝑale.ſpũale vo ꝑ ſpũale.⸗¶. Joꝛte dicet
ſacra efficiũt ꝑ modũ diſpoſitõis ſicut S. tactũ ẽ. Szʒ3 5
H eſt.ꝙ diſpoſitio diſponit illud cui aduenit foꝛma. Ioꝛ⸗
ma do eſt gꝛa que adueit aĩe. Sacrm ðᷣo cũ ſit coꝛpoꝛale
nõ diſponit aĩaʒ. ſacẽm nõ eſt cã efficiẽs ꝑ modũ diſpo⸗
ſitõis. ¶ Pret᷑.c diſponẽs tꝑe pcedit illud ad qdð diſpo
nit. Sacẽm aũt ſimul eſt cũ gra in digne luſcipiẽte. ̊ nõ
eſt efficiẽs ꝑ modũ diſpoſitõnis.Cõtꝛa. videt᷑ q ſacẽm
noue legis ſit cã efficiẽs.dr.n.in lent.hug. Illa ſunt ſa⸗

AAAA

.vüj.

cramẽta ꝓpꝛie ⁊ pꝛincipalr in quibꝰ ẽ viꝛtus ꝑ ſanctifica
tionẽ: ⁊ effectus ſalutis ꝑ oꝑatõʒ. ̊ᷓ ſacramẽta in ſancti⸗
ficãdo hñt modũ efficiẽtis.q¶ SIteʒz illud qð eſt cauſa alte
rius ⁊ nõ eſt de eẽ illius bᷣ ad ec:ad efficienteʒ reducit᷑. 1
erunt cã efficiẽs cũ ſacr̃a ñ ſint de eẽ in aĩa ⁊ ſunt ad eſſe
gratie. 4 YIẽ Hu.ſacra dei ſũt medicine ſpũales:q̃ foꝛis
coꝛꝑibo adbibent᷑ ꝑ viſibileʒ ſpẽm:ſed intus aĩas ſanant
ꝓ inuiſibileʒ veritatẽ.q̊ꝝ quideʒ inſtitutio qᷓtũ ad pᷣcipi/
entẽ diſpoſitõis ẽ:ſuſceptio vᷣo qtũ ad obedientẽ nccĩta⸗
tis.¶ Iteʒ in glo.multotiẽs muenit᷑ ꝙ ſacẽa illa efficiãt
qð figurãt.¶ aũt ſint ꝑ modũ cauſe materialis vide
tur ꝓ G̊ qð dicit᷑ in glo.ſuꝑ illud pᷣs. Poſuit tenebꝛas la⸗
tibulũ ſuũ.obſcuritatẽ ſcʒ ſacꝛoꝝ.latuit.n.dinitas ĩ car⸗
ne.remiſſio peccatoꝝ in baptiſmo.xpᷣs ſub ſpecie panis.
Sʒ ↄſtat ꝙ caro ꝑ modũ ſuſceptibilis ſe hʒ ad diuinitatẽ
ita de alijs. ¶ Itẽ Hu.qꝛ hõ viſibilia ↄcupiſcẽs corru⸗
ptus fuerat: ↄgrue reꝑandus in eiſdeʒ viſibilibo ſalutis
occaſioneʒ reciꝑe debebat.vt ꝑ illa reſurgeret ꝑ que coꝛ⸗
ruerat. Sed iſta viſibilia ꝑ modũ materie ſe habueꝛũt.q
ſacꝛa ſunt ꝑ modũ cauſe materialis ad ſalutẽ vel ſanita⸗
tem. 4 Itẽ in eodeʒ. noſtꝝ ꝓcurat remediũ a qͥ infirmita
tis ⁊ coꝛuptõis ↄtraximꝰ moꝛbũ.¶ Aligꝗ volebãt eicẽ.
ꝙ tm̃ erãt cã ſine qua nõ:⁊ nõ erãt in aliqͥ genere ſᷣm pᷣdi⸗
ctũ modũ.ſicut traditio anuli vel libꝛi ẽ ca aliq̃ collatio⸗
nis alicuiꝰ dignitatis vel bñficij.ſᷣ ſi ̊ͥ nõ dicit᷑ efficiens
vel materialis vel foꝛmalis vel finalis.Sʒ pᷣm hoc nihil
eſſent niſi ſigna ⁊ indicia:quẽadmodũ lr̃e ep̃ales que in⸗
dicant collatõʒ bñficioꝝ.⁊ ita nõ differrent a ſacram̃tis
veteris legis:niſi ꝙ iſta indicarẽt genus vt ĩ pñti:illa vᷣo
vt in futuro.ql Ideo alit᷑(ſine pᷣiudicio melioꝛis ſnie)di⸗
cendũ eſt.ꝙ ſacꝛa ſunt cauſe ꝑ modũ materialis diſponẽ
tis vel efficiẽtis large ſumẽdo.diſponũt.n.hoĩeʒ ⁊ aptio⸗
rem reddũt ad gratie ſuſceptõʒ. ⁊ etiã grãm infuſam ad
oꝑandũ expeditioꝛẽ.Añ ſunt cauſe gratie nõ qᷓtũ ad eẽ:
ſ qtum ad ineſſe mõ ↄueniẽtioꝛi ſiue ↄfoꝛmioꝛi.⁊ qtũ ad
modũ oꝑãdi expeditioꝛẽ.reddũt.n.ipᷣm ſuſceptibile ma⸗

gis ↄfoꝛmẽ ge ⁊ ip̃am grãm expeditioꝛem in operando.

¶ Ad hoc auũt qð obijcit᷑ in ↄtrariũ.ꝙ diſpoſitio exhibet᷑
erterius in coꝛꝑe.foꝛma vᷣo que datur eſt in aĩa.⁊ ita nõ

recte ꝓꝑ modũ diſpoſitõis.Dicendũ ꝙ h̊ bñ teneꝛet ſi non

eẽt vnio coꝛꝑis ad aĩam. vnde recte dicit᷑ ꝙ diſpoſitio eſt

totius:vt ſactẽm rõne eius ꝙ eſt ſenſibile diſponat coꝛpꝰ.

rõne do ſanctificatõis que ẽ ſpũalis aliqͥ mõ ꝑtingat vſq;
ad aiam ipſaʒ diſponẽdo. Auẽtes aũt que dicũt ꝙ ſacr̃a
efficiũt:large ſumũt cam efficientẽ.vt illud dicat᷑ efficere
qð ꝑ modũ diſpoſitõis ſe hʒ vt aliquid ĩ aliquo efficiat᷑.
iZec eſt dõm ꝙ ſint ꝑ modũ cauſe materialis que ẽ de eẽ
vel ſubiecti in qͥ eſt gra.¶ Ad illud qð dicit᷑ in glo.ſuꝑ

pᷣs.dðᷣm ꝙ ibi loquit᷑ de eo ꝙ inuiſibilia latẽt ſub viſibi⸗

libus ꝑ modũ ſignoꝝ:nõ ꝑ moduʒ cauſaꝝ..Ad illð vᷣo
qð obijcit᷑.ꝙ ſᷣm h̊ eẽnt ſimilia iſta ſacr̃a illis q̃ ſunt ĩ ve⸗
teri lege.dðm ꝙ nõ:qꝛ ſacis iſtis ſic ↄiũxit deus gratiaʒ
ꝓpter plenitudineʒ gr̃e que cũ xpᷣo venit:vt cũ iſtis ſᷣm ꝙ;
eberet ſubijceret᷑ homo ⁊ diſponeꝛet᷑ eo mõ quo dictũ ẽ:
7 diſpoſitus a deo grãm ſalutis inueniret ⁊ etiã in opere
magis expeditam.In illis aũt non ſic fuit:qꝛ nondũ ve⸗
nerat ille qui erat plenus gratia:nec ſic oꝛdinauerat in⸗
ſtituendo ⁊ diſponẽdo.

¶ Conſequẽter que/ .S.uiij.

ritur.qũo agat ſanctificatio ſiue virtus que eſt in ſacra⸗
mento vt aĩa ſancta.naʒ aliter nõ videret᷑ eẽ cã.dicit eniʒ
hugo.ꝙ ex ſanctificatõe grãm viſibileʒ conferũt.dixerũt
enim aliqui.ꝙ ſicut quedam ſunt diſpoſitõnes adhibite
coꝛpoꝛi que ꝑ ↄſequẽs reddũt aĩiam alteratam.lʒ ñ agãt
in aĩam ſ̊ in coꝛpus:eo ꝙ alterato coꝛꝑe fit quedam im⸗
mutatio ipᷣius aie a ſeipſa vel a ſuꝑioꝛi cã:ita eſt de ſacꝛa

mẽtis.vñ dicebant.qꝙ aqua vel oleũ immutabãt coꝛpus:

2 hoc immutabant᷑ ſpuũs coꝛꝑales.⁊ ex h̊ conſequẽt fi⸗
ebat immutatio aĩe a deo ad ſanctitateʒ capienda.¶ Sʒ
ꝙ hoc ſit falſuʒ arguit᷑.qꝛ ſm h̊ aqua vel oleum ſanctifi⸗

—

catõne circũſcripta vel bñdictõne diceret᷑ ſacrm vt cà.qa
oleũ vel aq̃ rõne ſue qualitatis naturalis facit immuta⸗
tionẽ ex ꝑte coꝛꝑis: ad quã aliqñ ſequit᷑ immutatõ ex ꝑ⸗
te aĩe.no tñ ꝓpter h̊ eſt ſacrẽm. 4¶: Pretea.ſanctitas ĩ aia
ſm h̊ aliquo mõ cauſat᷑ ex coꝛꝑis diſpoſitõe:ſicut ꝙ ira ẽ
in aĩa cauſat᷑ ex diſcraſia colere in coꝛꝑe.ſ̊ ̊ eſt falſum.
Sanctitas.n.in aĩa eſt primo:⁊ facit poſt immutatiõʒ ĩ
coꝛꝑe tanqᷓ in oꝛgano aie.nõ ̊ ꝑ bũc modũ ↄuenit actio
ſacri.⸗¶ Pret᷑. ꝓ nihilo eẽt bñdictio vel ſanctiſicatõ ad⸗
hibita elemẽto:ſi ꝑ hũc modũ fieret diſpoſitio.q Pret.
bugo te ſacramtis ponit exemplũ de cathaplaſmatõe fa⸗
cta Eʒechie qñ curatꝰ eſt.⁊ dicit.ꝙ voluit dño vt fieret
cathaplaſma illð de ficubo:qð ſᷣm ↄditõʒ naturaleʒ eꝛat
ↄtrariũ curationi.vt ꝑ boc oñderet dñs ꝙ ipſe naturam
dabat ⁊ ſanitatẽ.Eodẽ mõ dñs ſupꝛa naturã dat ſanita
tem ſpũalem adhibitis ſacramẽtis.vñ hugo dicit.ꝙ me⸗
dicina eſt appoſita foꝛis:vt viꝛtus occulta intus oꝑaꝛet᷑.
2 nõ erat ſanitas ex medicina:qm̃ ̃m ſe ↄtraria erat ſa⸗
nitati medicina. vt aꝑte monſtraꝛet᷑ qm ñ ex illa erat qð
Pillã erat. Iſta aũt medicina ipſa ſunt ſacram̃ta que dũ
nobis foꝛis ꝑ mĩſtros ſacꝛe diſpenſatõis coꝛꝑalr adhibẽ
tur:vulnera aĩaꝝ noſtraꝝ inuiſibilit cuꝛant᷑vt curati⁊
ſaſati ad ꝑpetue vite ꝓmiſſionẽ ꝑtingere poſſimꝰ. per ꝗᷓ
tñ deus cũ nr̃am ſanitatẽ ꝑficit quid alið qᷓᷓ ſue virtutis
potentiã oñdit euident:cũ in eodeʒ noſtrũ ꝓcurat reme⸗
diũ a quo infirmitatis ⁊ coꝛꝛuptõis ↄtraxerat moꝛbuʒ.
QAõ itaq; iſtis aſcribat᷑ qð ꝑ iſta nobis miſtrat᷑.neq;i il⸗
lis viſibileʒ ita veneremur ſpẽm:vt inuiſibilẽ eis ſubijcẽ

cõuincamur veritatẽ. Ex quo ↄcludit᷑.ꝙ vane ſcrutãtur

E viam nature ꝑſcrutãtes actõʒ ſacioꝝ.¶ Ad qð dom ?
ꝙ actio ſacri vt eſt ſacꝛm:nõ eſt ꝑ ſenſibilẽ q̃litateʒ in ſe⸗
ſᷣ ꝑ virtutẽ foꝛme intelligibilis que eſt bñdictio qua agit
diſponendo vt tali facta intinctõe vel inunctõe circa cor
pus:fiat a virtute ſpũali talis ſanctificatio ĩ aĩa.⁊ ſic du
plex effectus relinquat᷑.vnus in aĩa:alter in coꝛꝑe qð eſt
oꝛganũ aie.vt ſic hõ ex duobo ẽ ↄpoſitꝰ:duplicẽ hẽat effe⸗
ctũ.⁊ huic ↄſonat qð dicit damaſ.⁊ qð dic hugo.

¶ Conſequẽteꝛ queꝛituꝛ.S.v.

qũo ſit ſanctificatio ſiue virtus ſanctificãdi in ipis elem

tis ſacꝛam̃toꝝ:ſicut in aqua vel oleo.Dicit᷑.n.ſanctifica

ri aq̃ vel oleũ:⁊ ex illa ſanctificatõe ſanctificare:ſic vult
hugo.Querit᷑ ̊ ꝑ queʒ modũ dẽ eſſe ſanctificatõ in his.
aut ſicut foꝛma q̃ adueniẽs modo ꝑficit eã:aut ſiẽ foꝛma

accñtalis. non ſit foꝛma ſubalis videt᷑ ex eo.ꝙ foꝛma

ſubalis dat eſſe aliqð ſubale ei cuiꝰ ẽ foꝛma. h̊ aũt ñ dat
aque vel oleo eẽ ſubale.ᷓ nõ eſt foꝛma ſubalis.¶. Pret᷑.
ſacr̃a dicunt᷑ vaſa gre.vas autẽ ñ accepit ſubſtantiale eẽ
ab eo qð ↄtinet᷑.̊ nõ ẽ foꝛma ſubalis ĩ eis.¶ autẽ nõ
ſit foꝛma accñtalis arguit᷑ ex H.ꝙ rei coꝛpoꝛee ẽ accidẽs
foꝛma coꝛꝑalis.ſᷣ aqua vel oleũ eſt res coꝛpoꝛea:ſancti⸗
ficatõ aũt eſt ſpũalis.̊ nõ ineſt aque vel oleo tãqᷓ; accũs
ſubiecto.4 Itez accñs eſt ex pꝛincipijs ſubiecti.ſᷣ ſancti⸗
ficatio nõ eſt ex pꝛincipijs olei vel aq̃. ᷣ nõ eſt ĩ illis tãq
accñs in ſubiecto.¶ Ad qð dᷣm. ꝙ ſicut ſanũ dicit᷑ mul
tipłr:ita ⁊ ſanctũ dr multiptr. Sanũ.n.dicit qð eſt ſub⸗
iectũ ſanitatis:⁊ qð eſt indicatm̃ ſanitatis ſicut vrina:⁊
q eſt effectm̃ ſanitatis ſicut medicina. Ita ſanctum dr
qð eſt ſubiectũ ſanctitatis.hoc modo aĩa dẽ ſancta.⸗ qð
eſt indicatiuũ ſanitatis ſicut ſacrẽᷣm ꝓut dicit ſignũ. vel
qð eſt effectm̃:⁊ illud dz multis modis.vel ꝑ le dat ſa⸗
nitatẽ: ⁊ modo dicit᷑ dens ſanctus:⁊ idez ẽ in ip̃o ſan⸗

ctitas qð eſſentia diuina. vel qð diſponit: 2 G̊ modo dici

tur ſacrjm ſanctum. Iſio ꝗ̊ modo nõ dicit᷑ ſanctitas ineſſe
illa.ſ.que diſponit tanq; foꝛma ſubſtantialis vel accñta
lis. Si vo ſanctitas ſumat᷑ a ſanctificatõe bñdictõis ꝓut
ſanctificatũ eſt quod eſt bñdictum vel cui accidit verbũ
ſanctificans.ſᷣm hũc modũ ſanctificatio eſt adueniẽs aqᷓ
veloleo. ⁊ nõ dat eſſe ſubſtantiale oleo vel aque: ſed dat
eſſe accũtale.a lʒ adueniat aque vel oleo ꝑ modũ quẽdaʒ
accntalẽ:nõ tñ eſt ex principijs.hoc.n.intelligit᷑ de acci⸗

ntibo naturalibo intrinſecus ↄtingentibo.que ðo extrĩ⸗
ſecus contingũt ⁊ nõ hñt principiũ naturã ſ̊ grãm: ñ ſic
ſe hñt.⁊ ꝑ hoc ſoluit᷑ pᷣmo obiectũ ⁊ ſecũdo.q; rõnes ille
locum habent in accntibus naturalibo intrinſecus ↄtin⸗
gentibo. In hmõi.n. rei coꝛpoꝛee eſt accidẽs foꝛma coꝛpo
ralis:nõ ſpũalis.

¶ Conſequẽt᷑ queritur. S. vj.

in quo eſt virtus ſanctificans vt in ſubiecto.ſanctificans
dico diſponendo ⁊ caracterizando.quia ſi eſt accñs ĩ ali
quo ſubiecto:nõ põt eſſe in illis materialibo que in ſacra
mento ꝑcipiũtur. Quod ſic pʒ.nulla ſubſtantia ſpiritua
lis poteſt reciꝑe aliquam foꝛmam coꝛꝑaleʒ coꝛꝑalit.igit
eadeʒ rõne nec aliqua ſubſtantia coꝛꝑalis põt reciꝑe ali⸗
quam foꝛmaʒ ſpũalem ſpũaliter.ſ̊ omne qð recipit᷑ ĩ ali⸗
quo:recipit᷑ ꝑ modũ recipientis nõ recepti.igit᷑ cuʒ mo⸗
Dus coꝛpoꝛis ſit reciꝑe coꝛꝑaliter: nulla foꝛma recipitur
a coꝛꝑe ſpũaliter ſ̊ coꝛꝑaliter.igit᷑ nulla foꝛma ſpiritua⸗
lis põt eſſe in coꝛꝑe ſicut in ſubiecto.¶ Item omĩs foꝛma
vna eſt in ſubiecto vno. igit᷑ virtus illa aut erit in verbo
ſanctificante:aut in elementato.⁊ queꝛit᷑ in qͥ. Querit᷑
vtꝝ ſit in verbo vel in elemento vel in aliquo alio. Vide⸗
tur ꝙ in elemento:qꝛ ſᷣm aug.verbum accedẽs ad elemẽ⸗
tum fit ſacr̃jm.h̊ illud qð fit in aliquo:non eſt in illo qͥ fit
vel factum eſt. dico vt in ſubiecto. Cum igit᷑ verbo acce⸗
ente ad elementuʒ: ipſum elementũ fit ſacramentũ.̊ il⸗
lud quod eſt ſacramentũ eſt ſanctificans:qꝛ ſacramentuzʒ
efficit quod figurat.igit᷑ in ipſo elemẽto eſt virtus ſancti
ficandi.q¶ Iteʒ hugo.ꝑ verbum elementuz ſanctificat᷑ vxt
virtuteʒ ſacꝛi accipiat ontra.videt᷑ ꝙ ſit in ipo vᷣbo
quia virtus ſanctificandi in aqua eſt a virtute verbi.nec
habet a ſe hãc virtuteʒ:qꝛ vt dicit᷑ in ſent.NQõ accedente
verbo quid eſt aqua niſi aqua? ¶ Item hugo.aq̃ ſolum

elementũ eſſe poteſt:ſacr̃m eẽ non põt donec accedat vᷣbũ

Igit᷑ cuz virtus ſignificãdi ſit in ipo elemento ex acceſſu
verbi in exercitio ſacꝛi:cuiꝰ virtus eodeʒ actu indiuiduo
tranſfert᷑ ad elementũ ⁊ ad recipiẽtẽ: videt᷑ ꝙ ipſi verbo
magis aſſignanda eſt vt ſubiecto viꝛtus ſignificãdi qᷓ ele
mento.ð.gꝗ.actus immutandi viſum eſt a coloꝛe.coloꝛ eĩ
motiuũ eſt viſus.hec aũt immutatio non eſt niſi actu lu
cis que de potentia viſibili facit actũ viſibileʒ.actus aũt
immutatõis eſt actus quidam indiuiduus exiens a vᷣtu⸗

te aliqua.que quideʒ virtus nõ eſt ſolum ipᷣius coloꝛis:

immo ipᷣius lucis vel lucidi:immo foꝛte ꝓpꝛiꝰ lucis ipᷣiꝰ.
Item in exercitio ſacr̃i virtus verbi directe feꝛt᷑ ſuꝑ re
cipientẽ ſacr̃m.vt pʒ cum dicit᷑:vngo te.baptiʒo te in no
mine pa.⁊c.ſ2õ exprimit᷑ viꝛtus aliq̃ ↄferri ab elemẽto.
QAõ.n.dicit᷑ baptiʒo te ex aq̃:vel ↄfirmo te ex oleo vel cri

tus eſt ab illo verbo immediate:nõ ab elem̃to.¶ MKnſio.
ꝙ virtꝰ illa ẽ in ipᷣis materialibo:nõ in elem̃to ſolũ:neq;
in vᷣbo ſolũ:̊ in illis ſimul cũ actu exercito.ſ.immerſioe
ſiue in vnctiõe.vñ hec omĩa ſimul in vno effectu ↄcurrũt
ſcʒ verba ⁊ elementũ ⁊ oꝑatio.Et dico ꝙ ſiẽ in adamate
eſt virtꝰ a tota ſpecie:ſilr dico in ꝓoſito.¶ Ad pᷣmũ igi
tur dõm.ꝙ virtꝰ ſpũalis nũqᷓ eſt in ſpnali ſpũalr ꝑ natu
ram:põt tñ ꝑ virtuteʒ ſupꝛa naturam. 4 Ad illud quod
obijcit᷑.ꝙ om̃e qð recipit᷑ in aliq̊ ⁊c. intelligit᷑ x receptõe
in vᷣtute appreheſiua.4¶l Ad illð qð q̃rit᷑ in qͥ ẽ illa virxꝰ.
dðm ꝙ ñ eſt in vno ſimptr ſᷣ̊ in omibo que mateꝛiatr ſiue
miſteriałr ↄcurrũt ad efficaciã ſacr̃i.vñ nõndũ ꝙ ſic̃ ẽ eẽ
abſolutũ ⁊ oꝛdinatũ:ſic ⁊ foꝛma.foꝛma.n.ſm genꝰ ſuuʒ
dat eẽ ↄfoꝛme.vnde qꝛ ſacr̃i eẽ determinat᷑ in oꝛdine ⁊ foꝛ
ma eius que eſt virtus ſanctificatõis determĩat᷑ ĩ oꝛdie.
foꝛma aũt hmõi nõ determĩat ſibi vnũ ꝓ ſubiecto vel ma
teria:ᷣ pluro.nde qꝛ omĩa que materialr cõcurrũt ad
efficaciã ſacramẽti:oꝛdinant᷑ ad vnũ ⁊ vnitatẽ ex h̊ habẽt
dico ꝙ ſimilłr ⁊ virtus ſine foꝛma que eſt ad idem non de⸗
terminat ſibi vnum indiuiduale pꝛo materia vel ſubiecto
ſed plura vt dictum eſt. Ex his patet reſponſio in ꝑte ad
ea que ↄſequẽt queſita ſunt.qꝛ vt dictũ ẽ.viꝛtꝰ ſanctifica⸗

ſmate.ſicut dẽ baptiʒo te in noĩe pa.⁊c̃.Ex ie

inſie
dgille
Rin;

cn
.

ſinn
ceii
II ſant
pinn
lpe ali
ſKiali⸗
iz mo⸗
nipitur
ritna⸗
ſom
ndabo⸗
Wurſ
Bice⸗
delem
llloft
bogece/
tü. Fih⸗
nentuz
ſancei
fcaier
odo
erb.nee
ccedente
d ſobnn
Lcatihi
r acecſt
diniduo
ſiverbo
iſele
coloꝛei
Octu iu
s oüͦt
gabu⸗
lons:
iig i.
eſupre
le in no⸗
lemeto⸗
NAgi

Am
nio.

mnmee
,x
dunit
inũiß
Ppvonn
ſanol
teeptoe
aeird.
jakrſine
ſtie⸗
nſoß
Anenſi
ioriie

Mueſtio

tionis eſt in vtroq;. vñ dico ꝙ in ſacraĩto ẽ actꝰ vnicꝰre⸗
ſpectu recipiẽtis qẽ a virtute:nõ ſolũ vetermĩata in elem
to vt ſubiecto:ſᷣ in verbo ⁊ elemẽto.Exemplũ hbꝰ põt eſſe
opus aliqð meritoꝛiũ qð ñ ẽ a virtute que ſolũ eſt li.ar.
ſᷣ que eſt dei ⁊ li.aꝛ.vñ dico ꝙ neq; totũ ſacim eſt aq̃:ĩmo
ablutio exterioꝛ aq̃ cũ imp̃ſſione noĩs trinitatis q̃ ſignifi
cat᷑ ablutio interioꝛ gẽe qᷓ ẽ ab ipſa trinitate.ſic igit᷑ viꝛtꝰ
ſacram̃ti in vno nõ eſt. Eñ aug.ↄtra fauſtũ.Deꝰ eternꝰẽ
nec tñ aqua ⁊ omiĩs actio illa coꝛꝑalis q agit᷑ cũ baptiʒa⸗
mus ⁊ ſit ⁊ tranſit eterna eſt. poſi hec oĩa fiũt ⁊ trãſeũt.
virtus tñ que ꝑ illa oꝑatur iugiter manet.ecce ꝙ dicit ꝗ
ꝑ illa.¶l ARid aliud qð obijcit᷑.ꝙ illud qð fit in aliquo ñ ẽ
in illo a quo fit.doᷣm ꝙ h̊ eſt verũ foꝛmalit: nihilominꝰ ẽ
in eo virtualr.nec tñ virtꝰ qua hec virtus fit:in alio po⸗
teſt eẽ foꝛmalr a quo fit.Qec tñ impedit ꝗn illa virtus q̃
eſt ab alio ⁊ illa a qua cõfluãt ad aliquẽ effectũ.ſicut ptʒ

in exemplis S.poſitis ð coloꝛe ⁊ luce ⁊ deo ⁊ li.ar.q¶ Ad

illud qð dicit hugo.ꝙ ꝑ veꝛbũ elementuʒ ſignificat᷑ ⁊c̃.
nõ dicit qꝛ tota virtus ſignificatõis ſit in elemto:ſᷣ potiꝰ
expmit ꝙ elem̃tũ hʒ virtutẽ ſanctificatõis:h̊ hʒ a vᷣbo ſicẽ

o in mutata luc. . „
onſequẽt᷑ queꝛituꝛ.S. vij.

a quo ſit virtus ſacram̃toꝝ.Et videt᷑ ꝙ ſit a paſſiõe xpᷣi.
dicit.n.augꝰ.ſuꝑ Geñ.⁊ in pluribo locis.Doꝛmit adam
vt fiat eua.moꝛit᷑ xpᷣs vt fiat eccia.doꝛmiente adam de la
tere eius fit eua.doꝛmiente xpᷣo in paſſione de latere chꝛi⸗
ſti vulnerato fluũt ſacram̃ta ĩ quibo fundat᷑ eccia.ergo a
paſſione xpᷣi eſt virtus in ſacram̃tis.¶ Iteʒ Hug.paſſio
ſaluatoꝛis ſacramẽta ſalutis pᷣmo ad effectũ ſalutis ſan⸗
ctificat.q Prerea.hoc habet᷑ in.ij.dilſ.iiij.li.ſen.vbi dr.
ꝙ ante aduentũ xpᷣi qui grãm attulit:nõ fuerũt ſacramẽ⸗
ta gratie danda:que ex moꝛte ⁊ paſſione virtutẽ ſunt ſoꝛ⸗
tita. ¶ Contra. videt᷑ ꝙ ex ipſa reſurrectione ꝑ ̊ ꝙ LTeo
papa dicit.in hoc ꝙ foꝛmã baptiʒãdi noluit dare niſi pꝰ
reſurrectõʒ:inſinuare videbat᷑.ꝙ regeneratõis ſacramẽ
tũ ex ſua reſurrectõe grãz acciꝑet.pari rõne ⁊ alia ſacra
menta que ſunt in miniſtrando poſterioꝛa. aũt viꝛtus
ſacramentoꝝ aliunde ſit:videt᷑ ex hoc ꝙ ſacramẽta q̃ pᷣus
erant inſtituta aliquã virtuteʒ hẽant an paſſionem ⁊ re/
ſurrectõneʒ.⁊ que poſt inſtituta erant nondũ hẽbant vir
tutes.ᷓ non tota virtus fuit ex paſſione vel reſurrectõe.
¶ Pret.ſi virtus ſacramentoꝝ eſt ex paſſione ſicut mgr
in ſent᷑ tangit in li.iij.⁊.iiij. ſᷣm hoc accedẽtes ficte ad d.
cramentũ:reciꝑent effectum qui eſt ex virtute paſſiõis.ſᷣ
hoc nõ videt᷑:nec infideles multoſoꝛti.reſtat ̊ ꝙ ex paſ
ſione inqᷓtũ eſi credita.¶ Contra.paſſio inqᷓtuʒ eſt cre⸗
dita nõ deſcendit ad ꝑuulos ꝗ fideʒ nõ hñt. cuʒ habeãt
effectũ qui eſt ex vuꝛtute paſſionis:nõ eſt ex paſſiõe inqtũ
eſt credita.¶ Puiꝰ etiã gratia querit᷑ de fide.vtrum ali⸗
quaʒ virtuteʒ tribuat ſacramẽtis.Et videt᷑ ꝑ hoc ꝙ ſunt
ſacramenta fidei: co ꝙ a fidelibo tranctant᷑? euʒ fide ad
ſanctificationeʒ recipiunt᷑.¶¶ Oret᷑. Hugo de ſacram̃tis.
Tria ſunt ncc̃ia ad effectum ſalutis.fides.ſacramẽta fi⸗
dei. ⁊ oꝑa bona.Reſtat ᷓ ꝙ ſides eſt vnũ illoꝝ ſine qͥ effe
ctus ſalutis non ꝑuenit ex ſacramẽtis.4¶ Sed ↄtrarium
videt᷑ ꝑ hboc ꝙ ꝑuuli effectum ſalutis ſuſcipiũt ⁊ tñ ñ hñt
fideʒ. Pret᷑.pnt bunc effectũ ſuſeiꝑe etiã ſi ab infidelibo
in foꝛma ccfie baptiz rent᷑.qui tñ non baptiʒãt eos ĩ ali
qua fide.¶ Ad primũ dᷣm· ꝙ multa ſunt a quibo ſacra
menta dicũtur habere virtuteʒ. AUnuz eſt ipſa inſtitutio
ſaluatoꝛis:qui inſtituit illa ad ſanctificãdũ.Aliudẽ for⸗
ma verboꝝ xp̃i ⁊ eccĩe.ſᷣm ꝙ verba inſtituũt᷑ ad ſanctifi⸗
candũ ⁊ ꝓferunt᷑ a miniſtris eccie.Lerciũ eſt ipſa debi⸗
ta actio miniſtroꝝ. Quartum eſt ipſa paſſio xpᷣi cum re⸗
ſurrectõne. Quintũ eſt ipa fides eccĩe de creatoꝛe ⁊ ſalua
toꝛe. Inſtitutio añt eſt tanꝙᷓ cauſa prima. miſter eſt tanqᷓ
cauſa ſecũda accipiẽs virtutẽ a prima. verba ſunt ꝑ mo⸗
dũ inſtrumenti. debita actio tanqᷓ diſpoſitio ex ꝑte mini
ſtroꝝ.paſſio cũ reſurrectõe ſicut qne dat virtuteʒ ad gra
tiam iuſtificantẽ a pena quantũ ẽ in ſe.⁊ eſt diſſ politõ ex

(Lon!

16

ꝑte ſaluatoꝛis ad plene ſaluãdũ.fides antẽ ẽ ex ꝑte ſuſci⸗
pientis taniᷓ diſpoſitio vel ipſius eccie.¶ SPer boc p̃t rñ
deri ad obiecta.Cum.n. dicit᷑.ꝙ a paſſione hñt virtutẽ.
dom eſt ꝙ verum eſt qtuʒ ad ſanationeʒ a pena. Cũ autẽ
dicit᷑ ꝙ a reſurrectõne.dðm eſt ꝙ hoc nõ dicit᷑ generalit
te omnibo ſacramẽtis:ſᷣ de ſacram̃to baptiſmi. Moꝛtuꝰ
eſt aũt xpᷣs ꝓpter delicta nr̃a X reſurrexit ꝗꝓpter iuſtifica⸗
tioneʒ nr̃am:vt nos in nouitate ambulemꝰ depoſita ve⸗
tuſtate peccati.⁊ hoc maxime eſt in baptiſino.⸗ Ad ter⸗
cium vᷣo dõm.ꝙ ante paſſioneʒ xpᷣi ⁊ reſurrectiõʒ aliquẽ
habuerũt effectum ſacramẽta in collatõne gratie.ſic fu⸗
it ante paſſionẽ xp̃ᷣi de baptiſmo:ſᷣ nõ q́;tum ad dimiſſio⸗
nem pene oꝛiginalis que fuit carentia viſionis dei 2 mul
tche penaꝝ que mõ dimittunt᷑ virtute paſſionis xp̃i nꝛos
ſupplentes defectus.⸗ Ad h̊ qð obijcit᷑ ð paſſione xpᷣi in⸗
qtũ credita. Dicendũ ꝙ hec conditio requirit᷑ in ipᷣa ec⸗
cleſia cuiꝰſunt ſacram̃ta:nõ tñ in ſuſcipiẽte.ſ.ꝑuulo cuiꝰ
defectũ ſupplet eccĩa ⁊ ille qui rñdet ꝓ ꝑuulo.nec in ipſo
baptiʒante h̊ in ip̃a eccĩa large ſumẽdo.

. ℳ₰ℳG „ 1782
equẽter queri. S. viij.
tur que ſit dꝛñtia inter ſacramẽta iſta ſᷣm ꝙ iuſtificaẽ di
cũtur:⁊ alia que dicũt᷑ ſilr iuſtificare. Ad qð dici põt.q;
deus iuſtificat ſicut cauſa efficiẽs ſeꝑata. Gꝛa iuſtificat
ſicut cauſa cõiuncta.⁊ in hoc oꝛdine fides ⁊ caritas dicũ
tur iuſtificare. Sacerdos vo dieit᷑ iuſtificare ſiue ſancti⸗
ficare mĩſterio. Sacram̃ta vᷣo dicũt᷑ iuſtificare ſiue ſctiſi
care diſponẽdo.aſdandata vo dicũt᷑ iuſtificare dirigen⸗
do. Et in hoc oꝛdine eſt lex iuſlificãs. Opeꝛa vᷣo dicũt᷑ iu⸗
ſtificare exercitio.

embꝛuquartũ
Onſequent A eſt de effectu ſacram̃toꝝ.
Eſt aut duplex effectus.vnꝰ reſpectu ↄgni
tiue:alter reſpectu oꝑatiue.vnꝰẽ ad dilcer
nendũ: de quo pꝛimo.alter ad refoꝛmãdũ:
de quo ſecundo.

rticnlus primꝰ

Rimo g̊ põt queri.quare effectus iſte ꝗ eſt ad
diſcernendũ rõne caracteris: nõ eſt in om̃ibo
Docramẽtis. Si.n.in omni ſacram̃to cũ datuꝛ
aſſunt bñdictões:cũ bñdictõne aũt datur impᷣſſio ſic ipᷣa
ſignatio oñdit exterins. videt᷑ q̊ ꝙ in om̃i ſacram̃to ſit eſ⸗
fectꝰ diſcernẽdi ꝑ caracteris impᷣſſiõʒ. Pret᷑.ſi caract᷑
ꝓpt h ẽ vt ceſignet᷑ ꝙ illa res ẽ ſanctiſicata.⁊ ſctificatio fi
at in omnibo ſacr̃is.impᷣſſio ̊ pdicãe hmõi ſanctiſicatõzʒ
factã dʒ eẽ in omnibo ſacr̃is.⁊ ſic qͥdlibʒ ſacr̃m hũit hũc
effectũ.&̊ aũt ñ videmꝰ niſi in tribo.ſ.baptiſmo.ofirmati
one. tneg adlas ummarie dom eſt ad pne.infra
enĩ diffuſe aget᷑ de caractere.ꝙ oĩa ſacr̃a q̃ ſunt cã gratie
rõne oꝑis oꝑati oꝛnãt ip̃am aĩam:⁊ oꝛnãdo aliquo modo
ſignãt.Si.n.aĩa añ ſuſceptõʒ ſacr̃i cuiuſcũq; qð ẽ cã gre
viſibiłr apareret ſuo mõ.ſ.alicui videlicʒ angelo vel aĩe
gloꝛificate.⁊ poſt bñ diſcerneret ⁊ gnoſceret aliquaʒ ſa
ctã fuiſſe innouatõʒ circa ipſaʒ.qð eſſe nõ poſſet niſi ali⸗
quã impᷣſſioneʒ ſine ſignatõʒ recepiſſet ex ipſo ſacram̃to:
nõ tñ ſignatũ impᷣſſione ꝑpetua:cuiuſmõi eſt ſignatõ ca⸗
racteris ꝓpꝛie ſumpto caractere.ſec omĩa ſacra hũc ef⸗
fectũ habueꝛũt.Sũt.n.quedaʒ que multotiẽs dant᷑ eo ꝙ;
multotiẽs indigemꝰ. Sũt aũt alia que ſemel dãt᷑ taqꝙᷓ ad
vnicũ effectũ determiata. In deſignatõe ̊ hoꝝ vltimoꝛũ
fit imp̃ᷣſſio ꝑpetua qua fit diſcretio vt decetero nõ ſacret᷑
In deſignatoe vᷣo pꝛimoꝝ nõ fit impᷣſſio ꝑpetua.ne ſi fie⸗
ret:iniuria fieret ſacr̃o ſi iteraret᷑. Indigemus aũt ter
ↄtinuũ lapſuʒ actualis peccati ꝙ iteret᷑ pnĩia. Indigemꝰ
etiã remedio ꝓpter frequẽtez infirmitatẽ.ſ.ſpũaleʒ ⁊ coꝛ
ꝑaleʒ. IJdeo iterat᷑ vnctio extrema que ad hoc dat᷑ infir⸗
mis. Indigemus etiã ꝓpter ↄtinuã deꝑditõzʒ ſpũalẽ q fit
ex ꝑte ſpũs ſicut ex ꝑte coꝛꝑis frequẽti nutrim̃to ſpũali.
⁊ ita ꝙ frequẽt miſtret᷑ ſacrᷣm eukariſtie.⁊ ideo nõ fit in

„*

7

his hmõi impᷣſſio ꝑpetua ad diſcernendũ. Mõ ſic aũt eſt
in baptiſmo ⁊ cõfirmatõe ⁊ oꝛdine.Semel.n.fit deletio
oꝛiginalis pct̃i. Semel dat᷑ cinguluʒ militie ſpũalis ſic ĩ
coꝛꝑali apparet. Semel dat᷑ ptãs miſtrandi ſpũalr.⁊ de
alijs dicet᷑.j.diffuſius.a ideo in his dat᷑ quedaʒ impſſio
ꝑpetua quã caracterẽ noĩamꝰ.vt vlteriꝰ ſacro hmõi per
iteratõʒ ñ fiat iniuria. De mrionio aũt manifeſtũ ẽ ꝙ qꝛ
ↄtingit indigentiã illã multiplicari:eo ꝙ oꝛiginalis ↄcu
piſcẽtia carnis ſꝑ infeſtat: mrĩoniũ ẽ in remediũ illiꝰoꝛi⸗
ginalis ↄcupie.ideo ↄcedit᷑ in ꝑſonis ſecularibo mrĩonij
Fm prius poſterius multiplicatõ. In his & fit effectus
ad diſcernendũ:in his ñ fit.quare aũt quedaã ſic ſe habẽt
edã nõ:amplius ſuo loco dicet᷑.

rticulus ſecũdus

Onſequẽt᷑ querit᷑ de effectu refoꝛmatiõis. Eſt
aũt duplex effectus. vnꝰ otra malũ de qͥ pᷣmo:
alius ad bonũ de quo ſcdo.Effectꝰꝗ ẽ ð malũ
dicit᷑ remediũ moꝛbi ſpũalis.¶ Circa qð põt qri:cũ ſint
q̃tuoꝛ inflicta bomĩ.infirmitas.ignoꝛantia.malicia ⁊ cõ
cupĩa:ſicut dicit beda.Contra infirmitatẽ habemꝰ cõfir
mationẽ extremã vnctõz.ↄtra ↄcupiam mrioniũ. cõtra
maliciã videat᷑ haberi pnĩa.vel ſi nõ habet᷑ ↄtra maliciã
ſic dictã põt queri.Quare nõ habemus aliqð ↄtra igno⸗
rantiã vel ↄtra maliciã vt eſt pena.¶! Iteʒ eſt quoddã ſa
cramentũ tm̃ in remediũ oꝛiginalis peccati.ſ.baptiſmꝰ.
alið ĩ remediũ ſcʒ actualis moꝛtalis vnicũ ſcʒ pnia: q̃re
nõ eſt vnicũ in remediũ venialis peccati ̊ plura.⸗.. Pꝛe
terea.oꝛdo nõ videt᷑ eẽ in moꝛbi ſpũalis alicuiꝰ

cum ſit datus ad miſtrandũ.¶ Ad qð dm eſt. ꝙ igno⸗
rantia eſt defectus quidam in cognitiua.Sacramta aũt
ꝑ ſe dant᷑ ad tollendũ defectũ in motiua.⁊ ideo nõ rñdet
ei aliqð ſacr̃m ꝑ ſe.In oꝛdine tñ ſacerdotali dat᷑ quedaʒ
auẽtas diſcernendi.ſᷣ̊ hoc magis ad ptãtem ꝑtinet qᷓ; ad
cognitionẽ:lʒ clauis ſcientie noĩe deſignet᷑.¶ Ad illð vᷣo
qð obijcit᷑ de malicia.dðm ꝙ malicia ᷣm ꝙ ſonat ĩ penã
in remediũ illius eſt etiam pnĩa rõne alicuiꝰ ſue ꝑtis ſeʒ
ſatiſfactõis.Sicut.n.ꝓnitas ad malũ ſequit᷑ ad peccatũ
ita quedam eſt habilitas ad bonũ ex ſatiſfactõe.q Ad il⸗

lud vᷣo qð obijcit᷑:quare plura ſunt cõtra veniale pecca⸗

tũ.rõ eſt.Quia veniale peccatũ eſt ſine quo vita iſla non
agitur in nobis:⁊ ideo multis indigebamꝰ remedijs cõ⸗
tra illud. Septies.n.in die cadit iuſtus ⁊ reſurgit. Et ñ
eſt iuſtus in terra qui non peccet. el põt diſtingui.ꝙ ẽ
vnũ ſacr̃jm qð ſemel datuꝛ ⁊ ↄtra illud qð ſemel ↄtꝛabit᷑:
2 illud eſt baptiſma qð ẽ vnicũ remediũ ↄtra oꝛiginale:a
ſemel dat᷑.Et eſt pnĩa que dat᷑ otra actuale moꝛtale pri⸗
cipaliter.⁊ eſt vnicũ in ſpecie ſacramẽti:bᷣ multotiẽs dat
qꝛ cadit homo pluries in moꝛtale.Et eſt ſacramentũ qð
datur ↄtra veniale.⁊ qꝛ illud multotiens ⁊ multis mõis
ↄtrahit᷑:dãt᷑ multa ⁊ multotiẽs ſacram̃ta.4. Ad vltimũ
ddm.ꝙ lʒ ſacim oꝛdinis nõ ſit per ſe ↄtra remediũ mor⸗
bi: eſt tũ mediantibo alijs.illud.n. eſt qð dat᷑ ad miſtran⸗
dũ alia ſacr̃a.⁊ ideo alijs mediantibo valet ð remedium
moꝛbi. Si tñ eẽt ↄtra remediũ moꝛbi alicuiꝰ ꝑ ſe: G eẽt õ
infirmitatẽ ſiue impotentiã quandiY.

Lonſequeter dicen .S. j.
dum eſt de effectu ſacramentoꝝ qui eſt ad bonuʒ. Circa
qð querit᷑.vtꝝ eadeʒ gratia ſit in ſacr̃is ⁊ virtutibo⁊ do
nis. Et videt᷑ ꝙ eadeʒ.cum.n.vtrobiq; ſit gr̃a gratumfa⸗
ciens.In ſacramẽto.n.baptiſmi ⁊ pnie ⁊ eukariſtie ⁊ cõ
firmatõis ⁊ extreme vnctõis eſt gr̃a gtumfaciẽs. In vir
tutiba etiam ⁊ ſepteʒ donis ſiłr eadeʒ eſt gratia gratüfa⸗
ciens nõ diuerſe.reſtat ̊ᷓ ꝙ eadeʒ gratia in his ⁊ ĩ illis.
¶ Item ꝑ grãm in virtutibo ⁊ donis tollit᷑ culpa ⁊ ſeque
la culpe. pᷣ idem fit ꝑ grãm in ſacꝛis.ꝗ̊ eadẽ gꝛa eſt.¶ Itẽ
cum ſint tria genera bonoꝝ.ſ.maioꝛa media ⁊ minima:
conſtat ꝙ vtrobiq;ʒ gratia eſt de bonie maioꝛibo.lla au
teʒ bona maioꝛa ſunt quibo recte viuit᷑ ⁊ quiba nemo ma
le vtit᷑:.que deus in nobis ſine nobis oꝑat᷑.reſiat ea⸗

xm eſt gratia in ſacram̃tis que in virtutibo.Eodem mõ
in donis.donũ enim eſt qð ex mera liberalitate dãtis ex⸗
hibet᷑.reſtat ̊ ꝙ eadeʒ eſt gr̃a in ſacꝛamẽtis.qꝛ illa que ẽ
in ſacram̃to ex mera liberalitate diuina exbibet᷑ Con
tra.qui hʒ grãm vnius ſacramẽti nõ ꝓpter h̊ bhʒ grãm al
terius:ſicut hñs vnũ ſacim nõ ꝓpter hoc hʒ aliud.vᷣ qui
hʒ grãm qua infundit᷑ vna virtus:hʒ gꝛãm qua alia in⸗
fundit᷑.ex hoc.n.eſt qð dicit᷑:qui hʒ vnaʒ bʒ omẽs.Et ſi⸗
militer qui hʒ vnum donũ exr illis ſeptem hʒ omĩa.reſtat
Sꝙ non eſt eadeʒ gr̃a in ſacram̃tis ⁊ virtutibo ⁊ donis.
AItem gratia in virtutibo neceſſaria fuit añ lapſuʒ bu⸗
mane nature.viꝛtutes.n.nõ defuiſſent homĩ exñnte in ſta
tu innocentie:lʒ.n.nõ eẽnt oĩno ad eoſdeʒ actus ad quos
ſunt modo.ſed ſacramẽta nõ tũc fuiſſent nccia.̊ nõ ẽ ea⸗
dem gratia in ſacram̃tis ⁊ virtutibo ⁊ donis. E autẽ ſa
cramenta nõ tunc eẽnt ncc̃ia:haberi põt ex h.ꝙ ꝑ ſacrᷣm
datur gratia reficiens. h̊ in ſtatu primo nõ fuit nece bẽe
gram reficientẽ.̊ non fuit neceſſe hr̃e ſacꝛa.⸗! Itez gtia
in vitutibus per ſe eſt recta ad oꝑandũ.vt pʒ ex viꝛtutis

diffinitõne. Gratia aũt in ſacramtis eſt ꝑ ſe ad ſanãädum

a vulneribo.quoꝝ aũt principioꝝ ſunt diuerſi effectus ⁊
ipᷣa inqtum hmõi ſunt dꝛñtia.ꝗq̊ gra hec ⁊ alia ſunt diffe
rentes. ¶ Ad qð rnderi põt.q ſm ꝙ eognoſcimꝰ habitꝰ
ꝑ actus pꝛios:differũt rõne gr̃a ſacramtalis ⁊ ga vir⸗
tutum ⁊ donoꝝ.vt gr̃a ſacramẽtalis ꝓprie ſit ad ſanãduʒ
a vulneribo nature leſe. Gratia vᷣo que eſt virtutum vel
donoꝝ inqᷓ;tum hmõi ad facile vel expedite oꝑandum vel
ſuſtinendũ.nihilominꝰ tñ cum gratia ſacramtali dat᷑ ꝗ⸗
tia ad bñ oꝑandum.vñ cum ꝑuulo in baptiſmo infundi⸗
tur a qua liberat᷑ a culpa oꝛiginali ⁊ pena ſibi rñdẽti:
nihilominꝰ datur gr̃a qua cuʒ adultus ſit valeat bñ ope
rari.Qõ.n.oꝑtʒ de nouo infundi ei aliam grãm vt vale
at bñ oꝑari.Sʒ cũ primo dant᷑ virtutes: ſicut habetur ĩ
ſent᷑.ex eis tñ nõ elicit᷑ oꝑatio niſi cum vires ſunt expedi
te.De dꝛñtia aũt virtutũ ⁊ donoꝝ nõ agit᷑ :cum nõ ꝑti⸗

neat ad ꝓpoſitum. Cum ꝗ̊ querit᷑.vtꝝ ſit eadeʒ gra in ſa⸗

cramẽtis ex vna ꝑte ⁊ virtutibo ⁊ donis ex alia.põt rñde
ri ꝙ ad alteꝝ ꝑ ſe eſt illa:⁊ ad altexꝝ illa.põt tñ eadem eẽ
in ſuba aliqn ⁊ aliqñ differens.⸗¶ Ad obiecta aũt rñdẽ⸗
dum eſt. ꝙ cũ vtrobiqʒ ſit gra gratũfaciẽs:nõ tñ opoꝛtet
eadeʒ rõne determĩari ꝗpter effectuũ diuerſitateʒ. nec ex
virtute omĩs ſacr̃i noue legis dat᷑ ga gratũſaciẽs:ſed ex
data tũc vel prius datur aliꝗs effectus illius gꝛe.ð.ꝗ. ad
h ꝙ aligꝗs digne accipiat eukariſtiã exigit᷑ ꝙ hẽat gratiã
gratũfaciẽtẽ:⁊ ex vi ſacram̃ti dat᷑ effectus illius gratie.
Ad aliud dðᷣm. ꝙ ex eadez gꝛa in ſubſiantia: tollit̃ cul
pa ⁊ datur habilitas ad bñ oꝑandũ:lʒ nos ita ratõne di
ſtinguemꝰ. 4¶ Ad aliud doᷣm.ꝙ vtrobiq;.ſ.in ſacꝛis ⁊ in
virtutibo dat᷑ gratia que computat᷑ inter maioꝛa bona.
Ad alia vᷣo que obiecta ſunt ex alia ꝑte dõᷣm.ꝙ lʒ bec
it dꝛñtia inter ſacr̃a ⁊ virtutes:ꝙ qui bʒ vnam virtuteʒ
gratuitã hʒ omẽs:nõ ſic aũt eſt in ſacramẽto: ꝙ ꝗ bʒ vnũ
bʒ omĩa.nõ ex hoc ſequit᷑ quin gẽa poſſit eadeʒ: pᷣ ex h ſe

quit᷑ ꝙ nõ eſt ideʒ virtus ⁊ ſaczm. hoc etiã ſequit᷑ ꝙ gra

in ſacram̃tis aliquẽ ꝓpꝛinz effectũ determĩat:ꝗ diſtingui⸗
tur ab effectu appꝛopꝛiato donis ⁊ virtutibo.¶ Ad ſcoõm
ðdᷣo ex illa ꝑte dom eſt.ꝙ lzʒ ſacꝛa nõ eẽnt nccia in ſtatu in⸗
nocẽtie:nibilominꝰ põt eẽ eadeʒ ga que mõ dat᷑ in his
in illis.quia illa que tũc dabat᷑ ad vnũ effectũ ßm ſta⸗
tum illum eo ꝙ nũc eſt maioꝛ neceſſitas: nũc dat᷑ ad du⸗
pliceʒ effectum vel multipliceʒ rõne ſtatus differentis. ſi⸗
cut ꝓ ſtatu illo nõ dimittebatur culpa que nõ eꝛat:nunc
autez dimittit᷑. ⁊ ideo nõ oꝑtet ꝙ gẽa que eſt modo ad di
mittendũ culpam ſit alia ab illa qua habilitat᷑ hõ ad bo⸗
num oꝑandum:ſᷣ ex eadeʒz põt vtrũq; effici ꝓ tꝑe nature
coꝛupte.¶ Ad aliud dõm.ꝙ illa ratio nõ arguit diuerſi
tateʒ ſubſtantie:ſ̊ drñtiaʒ rationũ inqtum eſt ſanansa
vulneribo quibuſdam ⁊ inqtum eſt ad recte vel erpedite
oꝑandum. Pret᷑.diſtinguitur inter ſacramẽta legis gra
tie ⁊ virtutes.ꝙ virtutes aſſimilàt nos deo inqᷓtũ bmõi.
Gr̃a aũt inqᷓtũ eſt ſacramẽtalis aſſimilat nos mediatori

— — ouaa rCrCr⸗ —M

— —(G—— — —„ —-—88S-—GQB—

— — — — — —⸗æñ

— . — —

mms
is ex.
LCon
amal
qui
lia in⸗
Et ſi⸗

adquos
nöte⸗
auteſ
pſacin
nccehie
Meziin
rutntis
Gnädun
fbeng:
nt diſt
habit⸗
iaflr/
nichz
te
urel
ti⸗
und⸗
K:
noe
Ne
betpri
epedi
högen
ninſa⸗
rüce
nct
ie⸗/
vrtet
Eer
der
za
Fni
ratie.
likaal
onedi
iSain
bom.
phͤbee
imq;
Hʒ fni
erbſe
vct
ngus
ſconn
wim
n bis
nſia⸗
Aru⸗
tisſi
tnon
ad
ad bo
nawie

dinci

Nonei
vg⸗
ol.
gori

Lueſtio

xpᷣo in quadazʒ ꝓpoꝛtionalitate. Qam xpᷣus ꝓ nobis foꝛ⸗

titer pugnans in ara crucis eſt ↄſecratus ſacerdos inet⸗
nũ ⁊ ſponſus eccĩe reſurrexit.oleo gꝛatie in coꝛꝑe ⁊ ĩ aia
telibutus.in quo notat᷑ hõ ſuſcipiẽs ſacram̃ta gerens ſi⸗

gnaculũ xp̃i paſſi ⁊ ſub alijs diſpoſitõib⸗ exñtis. Simili
tudo aũt conſiſtit in gratijs que ſunt in virtute ſacramẽ⸗

toꝝ digne ſuſcipiẽti.vltima autẽ aſſimilatio erit in gła.

Et nota ꝙ pᷣm potentiã virtualeʒ fuit prima aſſimilatõ
Fᷣm aũt ſacram̃ta que ſunt ſigna ſequẽs ſᷣm głam.vltima

aũt ſigna reſpiciũt ſapiam. vnde aug.li.de tri.dyaboluʒ

vicit deus:nõ potẽtia ſᷣ ſapĩa. „
iemde quintũ

toꝝ noue legis. Et querit᷑ vtrũ aliquo mõ
ſint diſpẽſanda mĩſterio angeloꝝ.Et ꝙ ñ:
videt᷑.dicit.n. PHugo.Tria ſunt in ſacra⸗
mentis:ſimilitudo ex creatione:inſtitutio ex diſpenſati⸗
one:ſanctificatio ex bñdictõne. Prima eſt indita ꝑ crea
toꝛeʒ.ſecũda adiuncta ꝑ ſaluatoꝛeʒ. tercia miniſtrata ꝑ
diſpenſatoꝛeʒ. Et vt iple determĩat ↄſequenter:diſpenſa
toꝛ eſt ipſe ſacerdos qui ſanctificat ipſa elemẽta.Ex quo
videtur ꝙ operatio nore onuas in collatione vl

( Onſequẽter querit᷑ de diſpenſatõe ſacram̃

—

diſpenſatione ſacramẽtoꝝ Contra.dicit DHug. Quia
homo viſibilia concupiſcẽs toꝛꝛuptus fuerat: cõgrue re⸗
ꝑandus in eiſdeʒ viſibilibo ſalutis occaſioneʒ reciꝑe de⸗
bebat.vt ꝑ eadeʒ reſurgeret ꝑ que coꝛuerat.Ex hoc vlti⸗

mo xverbo põt inferri.ſi homo coꝛꝛuerat ꝑ angelũ: re⸗

ſurgere debuit ꝑ eundeʒ cooꝑantezʒ iu collatõne ſacram̃⸗
toꝝ.qꝛ in hac materia loquit᷑ Hugo.ſ̊ cooꝑari nõ poſſet
niſi diſpenſando.q̊ ⁊c.q Iteʒ quia conuptus fuit ⁊ pec⸗
cauit ſubijciendo ſe angelo.i.dyabolo:ab angelis debe⸗
ret querere ſaluteʒ. ⁊ iia vt prius.q¶ Item angeli cooꝑã
tur bomĩ ꝓficienti oꝑibus virtutis:quare nõ ſiłr relur⸗
genti oꝑibus ſacramẽtoꝝ.4. Item ex eo ꝙ a primo hoĩe
erat tranſfuſum ad alios peccatũ:qui primo peccauit ⁊
fnit cauſa peccati alioꝝ:cõgruebat vt eſſet reꝑatio ꝑ ho⸗
minẽ:vt habet᷑ ab Anſel.⁊ ab Aug.Eadeʒ ratione cuʒ
angelus fuit cauſa peccati qð tꝛanſfuſum eſt ad omnes:
videt᷑ aliqno modo ꝙ miniſierio angeloꝝ deberet fiẽi re
ꝑatio.i Iteʒ cum homo ꝓpꝛie purgat᷑ ꝑ ſacramenta: h̊
miniſteriũ angeloꝝ reſpectu noſtri eſt in tribo.ſ.purga⸗
tione.illuminatione.ꝑfectione.Angeli.n.vt dicit Dyo.
purgant ⁊ illumĩant ⁊ ꝑficiũt.igit᷑ ⁊c.q¶ Si rñ̃deatur.q
quia ſpũs ſunt:nõ eſt eoꝝ exhibere miniſteriũ coꝛpoꝛale
tũc querit᷑ quare ꝑ illos nõ fit aliqð opus ſpũale:ſicut ꝑ
opus oꝑatum in ſacramẽtis. ERñnſio.multiplex ẽ cau⸗

ſa quare non exhibet᷑ aliquid in ſacramẽto oꝑatõe ange⸗

lica. Ana eſt.vt tota reꝑatio hũana gratie ſaluatoꝛis de
beatur.vt ſicut illo ſolo facta eſt reconciliatio ꝑ moꝛteʒ:
⁊ illo ſolo fieret reꝑatio ꝑ ſacramẽta.i.que virtuteʒ bñt
a moꝛte. Itẽ alia.vt euidentioꝛ eẽt diuina iuſticia in pu⸗
nitione dyaboli:qui ꝓcurauit lapſum bũanũ.quia ſi hõ
aliquo modo eſſet reꝑatus natura angelica: videretur ĩ
aliquo ſatiſfactum eẽ de iniuria facta deo in oblatõe bo⸗
minis.a ſimili in redemptõne hũana ↄueniẽtius fuit ſa⸗
tiſſactum deo de iniuria ſibi facta ab homie: qꝛ ꝑ hoĩem
facta eſt recõciliatio.vñ Anſel.Quia homo deliquit ſa⸗
tiſfacere debuit.alius tñ fuit qui ſatiſſecit ⁊ qui deliꝗt.
Item alia.vt virtus ſaluatoꝛis euidẽtioꝛ appareret:qꝗ vi⸗
libus creaturis contulit virtuteʒ curandi. Alia cauſa ẽ
ↄuenientia ſacramẽti.ↄuenit enĩ vt ſacaamentũ ſignificet
exterius qð interius oꝑatur.qð non poſſet eſſe ſi fieret ꝑ

angelũ cuiꝰ opatio eſt inuiſibilis ſicut ipe.ↄuenit eniʒ vt

ꝑ miniſtrũ ſenſibilẽ ⁊ huiꝰ oꝑatõz ſignificet᷑ auctoꝛ inui
ſibilis oꝑãs interiꝰ ⁊ oꝑatio interioꝛ. Sũt et᷑ cauſe q̃re
nõ ſit remediũ ſacramẽtale ꝑ angelicã oꝑatõʒ.ſ.plenitu⸗
do diuine miſcðie.euidẽtia dine iuſticie.manifeſiatio di
uine potentie.ↄgruentia ſacram̃ti.ꝗ Ad prima d uo ob
iecta dm eſt.ꝙ ſi in ðᷣbo Hug.aſſignaret᷑ tota rõ quare

ſacram̃ta in his viſibilibo inſtituta ſunt bñ teneret arga

vüj.
mentũ.iQon.n.eſt ꝑ hoc tota cauſa ꝙ ꝑ boc cecidit neqʒ
ꝙ illis coꝛuptus eſt. Pret᷑.nõ eſt ſile de coꝛꝛuptõne otra
cta ab illis ⁊ dyabolo.qꝛ creatura viſibilis ĩ nullo deme
ruit.nec fuit ex malicia creature ꝙ bõ cecidit: ſiẽ fuit ex
malicia dy aboli.vñ nec ſibi in ſe nec ſibi in natura cõſi⸗
mili debuit hõ hũiliari ꝓpt᷑ HG.4:.(:l“:d aliud qð obijcit᷑.ꝙ
ab eo ꝙ natura hũana lapſa eſt pcto hoĩs: reꝑari debuit

x iez ſar vom ꝙ ̊ qð h̊ dr̃ ↄgrueret ſi ↄtingeret an-

gelũ ſatiſſacere ꝓ culpa illa.a ſic ꝓcedit rõ.qꝛ.n.homĩs
pctm ꝑ hoĩeʒ traductũ debuit expiari:cõueniẽs fuit vt ꝑ

hoĩem.Siłtr ſi peccatũ angeli teberet expiari qð fuit cã

quodãmodo tꝛaductõis:ꝑ angelũ fieri debuit.⸗ Ad illð
qð obijcit᷑.ꝙ angeli cooꝑant᷑ homĩ ꝓficiẽti ſiłr debẽt ho⸗
minj reſurgẽti.dðm ꝙ verũ ẽ ⁊ cooꝑant᷑:l ñ miſtrãdo ſa
cram̃ta. In omi.n.ſtatu aſſiſtũt bomi. vñ ꝑuulis aſſiſtũt
euſtodiẽtes a vexatõe dyaboli ⁊ oppᷣſſiõe coꝛꝑali.adultis
excitãdo ad declinatõʒ mali ⁊ exercitiũ boni.¶ Ad alið
qð obijcit.ꝙ angeli purgãt illuiant ⁊ ꝑficiũt.dðʒ q; pur
gatio illa nõ eſt a culpa.qꝛ purgare ſᷣm Hug.ẽ tollẽ tene
bras er ꝑte intellectꝰ.vñ ſᷣm Hugo.purgare ẽ reſpectu
termiĩ a qͥ:illuiĩare reſpectu termĩ ad quẽ. vñ illuiatio ẽ il
luſtratio ad cognoſcẽdũ ſimpłr vel limpidiꝰ qᷓ priꝰ.ꝑfe⸗

ctio eſt ĩ adoptòe finis.al Si aũt obijcit᷑ ꝗ angeli coopa⸗
bũt᷑ reꝑatiõi ſcdᷣe q̃ erit ĩ reſurrectõe coꝛpoꝝ.ſilr videt᷑

cbẽt cooꝑari pᷣme.ſ.reꝑatõi aĩaꝝ.hec aũt fit ꝑ grãʒ ſa⸗
cram̃toꝝ.:Rñſio.ꝙ angeli cooꝑabũt᷑ reꝑatõi qtũ ad col
lectõʒ pulueꝝ ⁊ reꝑatõʒ coꝛpoꝝ ex pulueribo: ñ aũt m̃
ad inſuſionẽ aĩaꝝ neq;ʒ reꝑatõʒ * glam. hec at᷑ reꝑatio qᷓ
gle ẽ: ꝓpꝛie rñdet illi q̃ ẽ ꝑ grãz ſacr̃oꝝ ñ alia.pt᷑ qʒð no
ſeqꝗt᷑.ſi cooꝑabit᷑ ſcdᷣe:; ꝓt᷑ h̊ ᷣme.qꝛ illa reꝑatio cui co

7 Membꝛũ ſextũ

Einde q̃rit᷑ de duratõne ſacꝛoꝝ noue legis
vtꝝ ipᷣa ſint termĩabilia vel ꝑpetua.Et vi⸗
ct᷑ ꝙ terminabilia ꝑ ſilłe. Sacr̃a.n.q̃ data
ſunt tꝑe legis nature termiabilia erat. ſilr
ſacr̃a legis moſayce. Pari ꝙ rõne videt᷑ ꝙ hec ſint termi

nabilia.aut q̃re nõ.¶:1 Pret᷑.hec ſacr̃a ad h̊ ſunt pᷣncipa⸗

lit᷑ vt vulneratꝰ ꝗ incidit ĩ latrones ſanet᷑ a ſamaritano:
ꝗ alligauit vulnera eiꝰ infundẽs vinũ ⁊ oleũ.cũ ̊ ſanati
fuerimꝰ ab his vulneribo:nõ erũt nccia ſacꝛa.ſ̊ hec libe⸗
ratio fiet cũ liberati fuerimꝰ a ſuitute coꝛuptõis ĩ reſur
rectõe:&̊ ñ erũt tũc nccia ſacr̃a.q̊ ceſſabũt.tũc.n.remane
rẽt fruſtra.ñ ̊ erũt eiuac or erieun xpᷣi manʒ
ineternũ. ſacꝛa aũt miĩſtrata ſunt ⁊ miſtrãt᷑ ꝑ ſacerdotiũ

2

xp̃i.̊ ſacr̃a noue legis ꝑpetua.⸗¶ Itẽ lex gꝛe ẽ ineternů. Sᷓ
ſacr̃a q̃ ad eã ſpectat ſunt ꝑpetua.q¶ Pret᷑gra ĩ viꝛtutibo

ſicẽ ⁊ ᷣtutes ꝑmanẽt ĩ patria.pari ̊ rõne ĩ ſacr̃is erũt ꝑ⸗
petue:⁊ ſic ſacr̃a erũt ꝑpetua.Zid qð dm ẽ.pillð qð
dẽ ĩ glo.ſuꝑ illð pᷣs.Qui alligat ↄtritões ⁊c.dĩ: ꝙ ſacr̃a
ꝑm anebũt vſqʒ ad ↄſũmatõʒ ſeculi.vñ glo.alligamta ſũt

ſacr̃a:q̃ tũc detrahũt᷑ cũ ꝑfecta erit ſaĩtas.ſic medicꝰ ꝑfe

cta ſanitate detrahit alligam̃ta.4l Ad illð qð pᷣmo obij⸗

cit᷑ ð H.ſ.ꝙ ſacerdotiũ xpᷣi manet ineternuʒ ⁊c᷑. dᷣm ꝙ h̊
verũ qᷓtũ ad illa q̃ reqꝗrit ſtatꝰ ille 8 erit ꝑpetuꝰ:ñ at᷑ qtũ
ad oĩa q̃ regrit ſtatꝰ ꝗ trãſiet.ſ.ſtatꝰ viatoꝛis.¶. Ad alið
dðm.ꝙ gr̃a in ſacr̃is ꝑmanebit in patria.nõ tñ qtuʒ ad

effectũ quẽ hʒ in ſacꝛis.vñ etſi ga ꝑmaneat:ñ tñ ſacẽa ꝑ⸗

manebũt.4! Ad illud qð obijcit᷑ de ſiłitudine virtutuʒ ⁊
ſacr̃oꝝ.dðim ꝙ nõ eſt ſiłe.virtutes.n.lʒ euacuent᷑ qᷓtum
ad aliqueʒz actum qui eſt in paꝛte:remanebũt tamẽ qtuʒ
ad alium actuʒ ſicut dicit Augꝰ. Sacramẽta autẽ rõne
ſui non reſpiciunt niſi actum qui neceſſarius eſt in via.
ideo via deficiente:non erunt illa neceſſaria:nec oꝑtet
remanere.⸗ Ad aliud quod obijcit᷑ ꝓ alia ꝑte.ꝙ ſacra⸗
menta legis noue debent ceſſare ſicut ſacramẽta veteris
legis ⁊ legis nature.Dicenduʒ ꝙ nõ eſt ſile de his ſacra:
mentis ⁊ illis:que fuerũt legis nature ⁊ legis moyſi.Il
la enim ſignicabãt futuꝝ:noſtra aũt ſocram̃ta qð iaʒ im

4

pletum eſt in chriſio.⁊a ideo eſt in illis immobilis veri⸗

tas. Pret᷑illa nõ erant niſi pꝑatõnes quedã quibo inte⸗
rim puuli receperũt ↄſolatõʒ:quouſqʒ ſtatus ꝑfectus da⸗
ret᷑: in quo ꝑfecta darent᷑ ſacra.his etiã addenduʒ ẽ ꝙ ſa
cramẽtuʒ terminabile ẽ duaba de cauſis. cauſa vna ẽ ſuc
ceſſio ꝑfectioꝛis ſiue efficacioꝛis.⁊ bac cã nõ terminabũ⸗/
tur ſacra noue le gis. Alia cã eſt ceſſatio indigẽtie adueni
ente ſtatu ꝑfectioꝛi.ſicut erit in fine ſeculi qñ ceſſabũt ſa⸗
cramẽta noue legis. vñ ſimplr termĩabilia ſunt ſacra no
ne legis. nõ tñ illa rõne q termiabilia eꝛant ſacram̃ta ve
teris legig: 2 ſacꝛa legis nature.

— . —
Membꝛũ ſeptimui
HIVnſequent querit᷑ de numero ſacram̃toꝛũ
nonue legis. Pꝛio queꝛit᷑.v.vnũ ſufficiat ůut
requirũt᷑ plura. Scðo.dato ꝙ pluꝛa reqꝛu
turꝛ:in qͥ numero debẽt eẽ.

rticulus pꝛimꝰ

Vlerit᷑ ̊ pᷣmo.vtꝝ vnũ ſacrm ſufficiat:an pln⸗

a mgro in.iiij.ſent᷑.j.diſ. Cont᷑ peccati vulne⸗
faſacramtoꝝ deus remedia inſtituit. ᷣ vt dic hiero.Nõ
ſanat oculũ qð ſanat calcaneũ. Igit᷑ m diuerſitatẽ moꝛ⸗
boꝝ regrũt᷑ medicine diuerſe.̊ ſunt diuerſa genera moꝛ
boꝝ:qꝛ eſt moꝛbo culpe ⁊ pene.vJteʒ vtriuſq; eſt moꝛbus
multiplex. igit᷑ ⁊c.qð alnd Vank vh paſſio fuffi⸗
ciens fuit ad veletionẽ omĩs culpe 2 pene. igit᷑ illð ſacra
mentü ſez altaꝛis qð eſt repñtatiuũ illius paſſiõis:ẽ ſuſ⸗
ficiens remediũ ↄtra om̃e vulnus.ſ.culpe ⁊ pene.ꝛ ſac⸗
mentũ altaris ſit repnñtatiuũ paſſionis habet᷑ Luc.xxij.
Hoc eſt coꝛpꝰ meũ qð ꝓ vobis tradet᷑ ⁊c. ¶. Neʒz ĩ ſacra
mẽto eukaꝛiſtie dat᷑ xp̃ᷣs in quoẽ plenitudo gẽe.qꝛ ibi res
ſignificata eſt plenitudo gẽe q̃ ſufficit ad delendũ oẽʒz cul⸗
pam ⁊ penã.igit᷑ ⁊c.¶. Itez ex gra in virtutibo eſt habili
tatio potẽtie ad oꝑa meritoꝛia:ex ga ſacram̃ti eſt ſana⸗
tio earundẽ.̊ ha bilitatõʒ ↄcomitat᷑ ſanatio.igit᷑ ſic ha⸗
bilitata vna potentia babilitat᷑ altera:qꝛ ꝗ bʒ vnã virtu⸗
teʒ bʒ omẽs.⁊ ſanata vna potentia ſanat᷑ alia. ſ̊ vno ſa⸗
cramẽto vna ſanat᷑ potẽtia.igit᷑ exercitio vniꝰ ſacꝛi ſanã⸗
tur ⁊ omẽs potẽtie.⁊ ita vnũ ſacr̃m ſufficit ad omẽʒ ſana
tionẽ. 4 Itez baptiſmꝰ delet oꝛiginale ⁊ actuale ⁊ penaʒ
cebitã vtriq;. qð pʒ ex h.ꝙ ſi baptiʒatꝰ ꝗs diſcederet ſta
tim euolaret ad celũ.igit᷑ ſacramto baptiſmi confert᷑ ple
nũ remediũ qꝛ ⁊ culpe ⁊ pene que impediũt ſalutẽ.q̊ hoc
ſolũ ſacr̃m ſufficit.¶ Itẽ vna gra eẽntialłr loquẽdo ſuffiẽ
ad ſaluteʒ:vt illa que gratum facit.ſᷣ effectus ſacꝛamenti
eſt a gꝛa ſiue ipᷣa gꝛa.igit᷑ ⁊ vnũ ſacẽm dʒ ſu fficẽ. ¶ᷓ Item
quare nõ dedit dns vni ſacro effectus oĩm. ⁊ videt᷑ ꝗ ſic
ↄueniẽtius feciſſet:qꝛ tũc eſſet euidẽtioꝛ diuina potẽtia ſi⸗
ue virtus ⁊ maioꝛ hoĩs libertas.Euidẽtioꝛ potentia:ꝗa
facilioꝛ eẽt oꝑatio.facilitas.n.oꝑatõis maioꝛis potentie
indiciuʒ eſt. Maioꝛ eẽt hoĩs libertas:qꝛ nõ tot oneraret᷑

ſarcinis neq; tot ſubijceret ſe creaturis.qð maxĩe vi
tur ↄueniẽs tem ꝑe gre.tempꝰ.n.gr̃e eſt libertatisRe

ſponſio.ꝙ vnũ ſacr̃jm nõ ſufficit:bᷣ plura reꝗrũt᷑.qa pᷣ
mũ obieciũ ̊ h̊ dõm.ꝙ lʒ in ſacꝛo altaris ſit xpᷣs totus ĩ
quo eſt plenitudo gre.tñ ꝗa nõ eſt ibi quo ad effectũ ple⸗
nitudimis.i.vt influat ſᷣm ſuã pleĩtudinẽ:nccia ſunt alia
ſacꝛa quibo habeant᷑ ſpãles effectus gre.vt enĩ dicit Hu.
Coꝛpus? ſanguinẽ xpi credimꝰeſſe ſacim gratie ſpãlis.
Pret᷑.lʒ repñtet paſſiõʒ rpᷣi: tñ ꝓpter h̊ nõẽ vt eo fiant ĩ
ſuſcipiente omia remedia q̃ recipit hõ ex bñficio paſſiõis
ſᷣ ea vel illud ſolũ que vel qð ẽ inſtitutũ a dño.⸗! Ad ali⸗
ud ddm.qꝙ lʒ habilitatõʒ ↄcomitet᷑ curatio:nõ tñ curatõ
quelibʒ dico nccio:ſ̊ illa que eſt a moꝛbo culpe moꝛtał⁊
pene illi annexe.Adultus.n.baptiʒatꝰ habilis ẽ ad oꝑa
virtutũ lʒ nõ ſit curatus qtũ ad moꝛbos.quoꝝ remedia
ſunt alia ſacramẽta etiã poſt ↄmiſſionẽ venialiuʒ.4 Ad
aliud dðm.ꝙ baptiſmus ꝗpꝛie ⁊ ſe eſt remediuʒ ↄ cul⸗
paʒ oꝛiginaleʒ ⁊ penã illius que eſt carentia viſiõis dei.
Mon.n. delet᷑ actuale ſola virtute baptiſmi.ĩmo oportet

a reqrunt. plura requirant᷑ videt᷑:vt hẽt᷑

adultũ ↄtritũ accedere ad baptiſmũ. vñ̃ pnĩa eſi ꝓpꝛie re
mediũ ↄtra actuale moꝛtale. Pꝛet᷑ etſi deleat culpaʒ oꝛi⸗

ginalẽ ⁊ actualeʒ ⁊ penã debitã illis.ſ.carentiã viſionis
cxi ⁊ penam ſenſibilẽ:nihilominꝰremanẽt alie pene non
delete que cooꝑant᷑ ad lapſuʒ in actuale que ñ delẽt᷑.ↄtra
quas alia ſacram̃ta ſunt remediũ.Eñ baptiſmus nõ ha⸗
bet effectũ oĩm ſacramentoꝝ ꝗpter qð alia ſunt neceſſa⸗
ria. 4! Ad aliud dom. ꝙ lʒ gratia vna in eẽntia ſufficiat
ad ſalutẽ: nihilominꝰ qꝛ coꝛpus qð coꝛumpit᷑ aggrauat
aĩam.ix.Sapᷣ.miſera coꝛꝛuptio homĩs frequẽter impel⸗
lente natura coꝛꝛupta:patit᷑ lapſuʒ multiplicẽ ⁊ immor⸗
taleʒ ⁊ venialeʒ.nccia eſt bomi pluralitas ſacram̃toꝛum
ſcʒ qua releuet᷑ a lapſu immoꝛtale ⁊ veniale:⁊ q̃ ſuffulci⸗
atur miſera coꝛꝛuptio hoĩs ne labat᷑.Licʒ igit᷑ hõ vna ſo
la gratia in eſſentia gratificet᷑ deo.vnde ſi decederet ſal⸗
uaret᷑:⁊ ita gratia vnita ſufficeret ad ſalutẽ: nibilominꝰ
ꝓpter multiplicẽ hoĩs miſeriã ⁊ lapſum miſeꝛie:nccia eſt
illi multiplex reꝑatõ:⁊ ita multitudo ſacꝛoꝝ.4Xl! Ad alið
dðm . ꝙ cauſe prime reꝝ nõ eſi ſolũmodo vt ſua potentia
res ſint:ſ eius bonitatis ẽ vt bone ſint ⁊ eiꝰ ſapie vt val⸗
xc bone ſint. aũt valde bone ſint h̊ hñt ex eẽ oꝛdinato
in numero.Vñ geñ.j.Vidit deus cuncta q̃ fecerat ⁊ eꝛãt
valde bona.vñ lʒ maniſeſtaret᷑ diuina potẽtia euidẽtius
ſi vni ſacramẽto eſſet collata vatus generalis curãdi:ni⸗
hilominꝰ ꝑ hoc deꝑiret aliꝗꝗ bonitati oꝛdinis reruʒ que
maxime eſt ex oꝛdinatõne reꝝ in numero.Itezʒ qꝛ qð ſa⸗

nat oculũ nõ ſanat calcaneũ: vt dicit hiero.maxime con⸗
gruit diuine ſapie moꝛbo differẽti multiplici ſubuenire
remedio.Iiẽ diuine bonitati ↄgruit ſᷣm modũ vtilioꝛem

ipſi eurando ſubueniꝛe.melius aũt ſubuenit᷑ illi multipli

Onſequent querit᷑ſuppoſito ꝙ ſint plura:an
ſint plura an pancioꝛa ꝙᷓ.vij.Et videt᷑ ꝙ pau⸗
Acioꝛa ſic.Sacr̃a inſtituta ſunt ad repationem
vulneꝝ.qð pʒ ꝑ hoc ꝙ ſigniſicant᷑ ꝑ alligatõʒ illã q alli⸗
gauit ſamaritanꝰ vulnera illiꝰꝗ cecidit ĩ latrones luc.x.
vt dicit mgꝛ in ſent.Fm igit᷑ multiplicatiõʒ vulneꝝ debet
gr̃a reꝑatrix multiplicari.Sʒ nõ eſt niſi duplex leſio in
genere.ſ. culpe 2 pene.igit᷑ ⁊c.Si aũt oꝑtet multiplicari
grãm reꝑatricẽ ᷣm pena ⁊ culpã.non ᷣm ꝙ ſumũt᷑ illoꝝ
leſiones in genere. ſᷣ̊ Fᷣm ꝑticulares leſiones.nec adbuc
videt᷑ ꝙ debeant eſſe tot:qꝛ leſio culpe nõ eſt niſi actualis
7 oꝛiginalis.actualis duplex:venialis ⁊ moꝛtalis.Sitr
leſio pene aut eſt in rõnali aut in ↄcupiſcibili aut ĩ iraſci
bili.⁊ ita triplex.ſeʒ erroꝛ doloꝛ ⁊ timoꝛ. Si autẽ dicat᷑ ꝙ
adhuc vlterius ẽ diuidẽdũ.ↄſtat ꝙ tũc multoplura oꝑtʒ
eſſe ſacramẽta qᷓ.vij.quia primꝰdeſcẽſus actualis moꝛta
lis eſt ad.vij.moꝛtalia.Sic igit᷑ videt᷑ ꝙ lʒ deſcẽdatuꝛ ad
culpas ⁊ penas ꝑticulares ex ꝑte culparuz: nõ ſunt niſi
tres.oꝛiginalis: actualis duplex:⁊ pene ſilr tꝛes. ꝓpt qð
nõ niſi ſacramẽta ſex.¶¶ Iteʒ prime dꝛñtie pct᷑i ſunt actu⸗
ale ⁊ oꝛiginale.Vñ ſi diuiſio ſacram̃toꝝ fieri debeat Fᷣm
diuiſionẽ peccati qtũ ad generales dꝛñtias ⁊ pᷣmas pec⸗
cati:nõ deſcendet᷑ ad dꝛñtias peccati que ſunt moꝛtale ⁊
veniale:qꝛ he dꝛñtie nõ ꝛime. ſunt dꝛñtie peccati
actualis.¶ Contra.videt᷑ ꝙ debeãt eſſe plura ſic.In le⸗
ge fuit vnã ſacramẽtũ ſoluens ab irregularitate.ſ.aqua
expiatõis ſiue luſtratõis.de qua Qume.xix. Sed ſic lex
carnalis ſacramẽto vno ſoluit ab irregulaꝛitate cnꝛnali:
ſiłr lex ſpnalis dz vno ſoluere ab irregularitate ſpũali.
Iteʒ in veteri teſtamẽto erant plura ſacramẽtalia in li
quidis.vt vinũ oleũ ſanguis.Cũ igit᷑ in nono teſtamẽto
duo illoꝝ ſint ſacram̃talia.ſ.vinũ ⁊ oleũ: ⁊ ĩ diuerſis ſa⸗
cramẽtis:videt᷑ ꝙ ſiłr dʒ eẽ terciũ.⁊ iur illð dʒ eẽ vnum
ſacr̃m. 4 Itẽ ariaor q̃dã erãt ſacram̃talia.vt thus.vnge
tũ.thymiama.videt᷑ ꝙ hec ſiłr ĩ nouo teſtamto vebeat eẽ

ſacram̃talia. iur Gᷣ aliq̃ diſtingui ſacꝛa ſiue determiaꝛi.

IZtẽ qre ñ hemꝰ vnũ ſacr̃m in remediũ gule ſicut in re⸗

ere
on;
onis
thon
otra
bo⸗
eſa⸗
ſiat
Panar
lmpeb⸗
mmor⸗
toun
pnaſ
trerſal⸗
lomind
nckiget
Vaals
votentin
enfel
ncdinato
atzeuit
hiditins
tigieni⸗
rze
5 ſa⸗
lecon⸗
neuire
lionem
nmnpli
lin;,

orun
11
Nohen
ali
let.
Abet
ſon
gni
Klor
cobe⸗
enals
S
ieſin
iiig
Nrn
iomors
Uma
nt ni
gtes
tuctu⸗
atfm
1opee⸗
nale
ccati
Inle⸗
agn
aſüeler
cnnuli
ſfül
luint
eſtamen
verislr
ei on

mian
tun⸗

¶neſtio

mediũ luxrurie. Rñſio.vt dicit hugo. Sacr̃a dei medi
cine ſunt ſpiritales que foꝛis coꝛꝑibo adbibẽt᷑ ꝑ viſibileʒ

ſpẽm:ſ̊ intus aĩas ſanãt ꝑ inuiſibilẽ virtutẽ.Cũ igit᷑ ſa⸗
cramẽta ſunt medicine:⁊ qð ſanat oculũ nõ ſanat calca⸗
neũ vt dicit hiero.iuxta numeꝝ moꝛboꝝ ſpũaliũ debʒ ſu
mi numerus ſacram̃toꝝ. Septẽ aũt ſunt dꝛñtie moꝛboꝝ.
Prima ẽ oꝛigialis pct᷑i·ſecũda actualis moꝛtalis.tercia
venialis.quarta difficultatis diſcernẽdi inter bonum ⁊
malũ.bonũ ⁊ bonũ.malũ ⁊ malũ.ꝗnta difficultatis ꝓfi⸗

ciendi in bono. ſexta reſiſtendi ↄ ↄcupĩas carnis.ſeptia

difficultas ſtandi ð temptatões. Tres pꝛime ꝑtinent ad
peccati dꝛñtias tres:q̃tuoꝛ ꝑtinẽt ad penas ꝑcti. Et pñt
ſumi iuxta illa qᷓtuoꝛ genera penaꝝ q ponit beda eſſe ho⸗
minũ inflieta ꝓpt᷑ primũ peccatũ.ſ.ignoꝛãtiaʒ.inſi mita
tẽ.maliciã.⁊ ↄcupiaʒ.ſᷣ̊ tres ad tres ꝑtinẽt penas:q̃ ſunt
in tribo motiuis viribo.rõnali.ↄcupiſcibili.iraſcibili.nã
in rõnali ẽ difficultas diſcernẽdi.in ↄcupiſcibili difficul
tas reſiſtẽdi ð ↄcupias carnis. Illa.n.potẽtia ẽ coꝛupta
⁊ infecta. iraſcibili ẽ difficultas ꝓficiendi ĩ bono.n
hac.n.potẽtia ẽ motus ꝗ ab aĩa.in ↄcupiſcibili ꝗ ad ani⸗

mã:ſic̃ pʒ in expulſu ⁊ attractu. Et intellige de ↄcupiſci⸗

bili rõnali:iraſcibili rõnali.nõ ð his q̃s coẽs habemus
cũ brutis.Quarta pena.ſ.difficultas ſtandi in bono ꝑ⸗
tinet coĩter ad oẽs tres. Cõtra has infirmitates ſunt da
ta nobis ſeptẽ ſacramẽta in adiutoꝛiũ. Contra oꝛiginale
principałr baptiſmꝰ ꝗ ſucceſſit circũciſioni.cuiꝰ effectus
ſpãlis fuit ð oꝛiginale pcẽᷣm. Sʒ amplioꝛ exuberat gra ĩ

baptiſmo:qꝛ delet ⁊ actuale qͥ ad culpam ⁊ penã ſi digne

ſuſcipiat᷑.Contra actuale principalr dat᷑ pnia:que ẽ ſe⸗
cuũda tabula poſt naufꝛagiũ.⁊ qꝛ multotiẽs recidiuat hõ
in actuale pctm:ideo frequẽter iteꝛat᷑ illud ſacrẽ̃m. Rõne
dᷣo venialis peccati principalr dat᷑ vnctio extrema. Ra⸗
tione vᷣo difſicultatis diſceꝛnẽdi dat᷑ oꝛdo ſicut dicẽ Dyo.
in ecciaſtica hierarchia. ad oꝛdinẽ ꝑtinet illuĩare 2 pur⸗
gare.qð etiã pʒ in clauibo que in ſummo oꝛdine ↄlerunt᷑
ſcʒ ptas ligandi ⁊ ſoluendi:⁊ auẽtas diſcernẽdi inter le⸗
prã ⁊ leprã. Rõne difficultatis ꝓfieiẽdi ĩ bono dat᷑ ma⸗
trimoniũ.dat᷑.n.ĩ remediũ ↄtra carnalis voluptatis cor

ruptelam. Rõne difficultatis ſtandi in bono ꝗᷓ tẽptatio⸗

nes dat᷑ ſacim eukariſtie.nazʒ figurat᷑ ̊ ſacram̃to panis

viuus ꝗ coꝛ hoĩs oↄfirmat.de quo JSo.vj. Ego ſum panio

viuus ⁊c̃.Quoꝛũdaʒ aũt fit ſimpłr ablutio: quoꝛundaʒ
in ꝑte.Oꝛiginale.n.ſimpłr tollit᷑ in baptiſmo qͥ ad cul⸗
pam:lʒ nõ quo ad penam. tollit᷑.n. reatus oꝛiginalis pꝛi
mo ⁊ diminuit᷑ fomes.Sitłxr in pnĩa remittit᷑ actuał pcti
culpa:vᷣ ñ ſꝑ pena.niſi poſt ſatiſſactõʒ. Sʒ difficultas q̃
eſt pena primo nõ ex toto tollit᷑:pᷣ diminuit᷑. Sic igit᷑ d⸗
ſtinguũt᷑ ſacr̃a iuxta generales dꝛñtias infirmitatũ q̃rũ

ſunt medicine:⁊ que illis curãt᷑.¶ Vel alit põt accipi di

uiſio ſic. Quoddã eſt ſacẽm ĩ genere ſacr̃i ꝓpt ſe: ⁊ qͥddã
ſpter alia.pter alia ſacram̃ta eſt oꝛdo ꝗ eſt ſacrẽm mini
erij. ꝓpter ſe aũt in illo genere ſunt ſacra alia q̃ ad alia
ſacẽa miſtꝛãda nõ accipiũt᷑:łᷣ ſunt in remediũ culpe ⁊ pe
ne:que ſic diſtinguũt᷑. Ingrediẽs in hanc vitã indiget ſa
cramẽto in remediũ ̊ malũ culpe cũ q̃ naſcimur.⁊ ſic eſt

baptiſmus in remediũ oꝛiginale.Progrediẽs in vitaz

indiget ſacꝛo in remediũ ð maluʒ culpe in quam ex actu
noſtro incidimꝰ.⁊ ſic eſt pnĩa.Egrediẽs ab hac vita in⸗
diget ſacꝛo in remediũ aliquoꝝ venialiũ ex ſola virtute
gre.⁊ fᷣm h̊ ſunt tria ſacꝛa ĩ remediũ culpe.In remediuʒ
ðᷣo pene ſiłr ſunt tria.Eſt.n.quedã potẽtia inobedibilis
rõni:⁊ eſt quedã obedibilis potẽtia. Potẽtia inobedibił
hʒ penam ↄcupĩam caꝛnis:⁊ in remediũ q̊ iſtam ẽ matri
moniũ.Potentia vᷣo obedibilis aut bʒ infirmitatẽ ſtan⸗
di in bono:aut fragilitatẽ cadẽdi in malũ.Contra vnuʒ
eſt eukariſtia: ꝗ aliud eſt confirmatõ. lel aliter pñt bec
tres pene accipi:vt ſit vna difficultas reſiſtendi malo.2
Fm hoc ĩ remediũ accipiat᷑ matrimoniũ ꝑ h̊ ꝙ habet᷑ vir
tus reſiſtendi aliquałr. aliud ſit infirmitas ad bonũ:t
qð dat᷑ confirmatio.tercia facilitas amittendi bonum ʒ
qð eſt eukariſtia.Sicut.n.nutrimentũ coꝛꝑale eſt ad cõ

%7„

ſeruationeʒ boni coꝛꝑalis ne deꝑdat᷑:ita nutrimẽtũ ſ pi⸗
rituale ad cuſtodiã boni ſpũalis ne amittat᷑.¶ el alio
mõ põt ſumi rõ diuiſionis.vt cum ſit duplex reꝑatio in⸗
digentie ncc̃ia.vna in ſingulis mẽbꝛis ꝑ ſe:alia do in coꝛ
poꝛe eccie.Ouo aũt ſacr̃a ſunt ad reꝑatõʒ indigẽtie ĩ coꝛ
poꝛe eccie.vnũ qtũ ad multiplicatõʒ ſpũalẽ.ſ.oꝛdo:alte⸗

rũ quo ad carnalẽ.ſ.matrimoniũ. Quiq;ʒ aũt ſunt ad re⸗

ꝑationeʒ in ſingulis membꝛis ſm ſe. Qaʒ indigẽtia aut
eſt ex culpa:aut ex pena conſequẽte culpam. Culpa autẽ

eſt duplex.aut oꝛiginalis:aut actualis. Reꝑatio indigẽ⸗

tie ex culpa oꝛiginali eſt in baptiſmo. Reꝑatio indigen⸗
tie ex culpa actuali eſt in pnĩa.ſic &ᷣ qͥ ad h̊ ſunt duo ſac̃⸗
menta. Reꝑatio vᷣo indigentie ex pena triplex eſt ĩ ſacra
meneo:ſicut triplex eſt pena.Eſt.n.pena ↄtracta in ingre
diente ad vitam.ſ.ꝓnitas ad malũ.que ↄtrahit᷑ cuʒ pec⸗
cato.⁊ ↄtra hoc eſt ↄfirmatio.⁊ ſicut ſemel ↄtracta ẽ: ſic
ſemel datur confirmatio in qua datur firmitas ne cadat
homo ꝑ temptatõʒ peccati.Eſt alia pena in ꝓgrediente
quã accipit ex actualibus.ſ.infirmitas ad recidiuũ.13
hãc indiget ſacꝛo eukariſtie qð eſt viaticũ quotidianuʒ:
vt ſuſtentetur homo in via.Eſt ⁊ tercia pena in egrediẽ⸗

te.ſ.infirmitas mentis ⁊ coꝛꝑis.⁊ ↄtra hanc eſt extrema.
vnctio mitigãs cõtra vtrãq;.⁊ ſic in vniuerſo ſunt ſepteʒ

ſacram̃ta.uo ad reꝑationeʒ indigentie in coꝛꝑe eccie:
⁊ quinq; ad reꝑationẽ eccĩe in ſingulis membꝛis pſᷣm ſe.
Uel alio modo ſic. Sacram̃ta ſunt ãmicula ſiue iuua⸗
menta virtutum.quia.n.homo infirmus eſt ⁊ nõ põt ex⸗
pedite exequi opera virtutum ꝑ ſe: ꝓuidit ſapia ſumma
humane infirmitati bñficia ſacramentoꝝ.vt illoꝝ ſubſi
dio melius haberet ſe in exercitio virtutũ.vt.n.dicit hu
go.Quia.n.homoꝑ ſe infirmus erat:venerũt ſacram̃ta
media inter precepta ꝓmiſſa:que illum adiuuarent ?
ad precepta pficienda ⁊ ad ꝓmiſſa obtinenda. ꝗpter qð
dicũt aliꝗ ꝙ iuxta numeꝝ virtutũ põt ſumi numerꝰ ſac⸗
inẽtoꝝ.Jux igit᷑ fideʒ q̃ ẽ ſacr̃m ⁊ principiũ virtutuʒ ſu
mitur baptiſmus ꝗ eſt primũ ſacẽm.ſ.intrantiuʒ. Jnxta
ſpem confirmatio.ſpe enĩ coꝛoboꝛat᷑ hõ in fide. Jur ca⸗

ritatẽ ſacr̃m eukariſtie.ur iuſticiã ſacr̃m pnie.ur pru

dentiã ſacr̃m oꝛdinis. Juxta tꝑantiã ſacr̃m matrimonij.
Duxta foꝛtitudinẽ ſacr̃m extreme vnctionis. Qam quia
dy abolus inſidiat᷑ calcaneo: in fine maxime ⁊ foꝛtiſſime
inſurgũt temptatões:ↄtra quas maxie eſt nccia foꝛtitu⸗
doꝛcui amminiculat᷑ tũc ſacr̃m extreme vnctõis. Ad il

lud qð querit᷑ de irregularitate. dᷣm ꝙ ſacr̃a legis gtie

ſunt ꝓpꝛie ad hoc ꝙ hõ ſic ↄſeruet᷑ in ga ꝓpter qð ſunt in
remediũ defectuũ:qui oꝑant᷑ ad oblatõeʒ gꝛe.vñ ſunt in⸗
ſtituta in remediũ culpe vel pene deoꝛdinatis ſiue opan⸗
tis diſpoſitiue ad culpam.talis nõ eſt irregularitas que
pena eſt:nõ deoꝛdinãs vel operãs ad culpã niſi negatĩe.
¶Si aũt querat᷑ iuxta quas drñtias leſionis ſumit᷑ di⸗
ſtinctio ſacroꝝ.dðim ꝙ iuxta drñtias generales leſiõis:
ꝓut leſio eſt duplex culpe ⁊ pene.ſᷣ quia vtraqʒ eſt mul⸗
tiplex:q;tum ad pꝛimas dꝛñtias multiplicant᷑ ſacram̃ta
vt dictum eſt. Pret᷑.quia illa dꝛñtia que eſt culpe actuał
duplex eſt.iuxta dupliceʒ illam dꝛñtiam diſtinguũtur ſa⸗
cramenta cõueniẽter.nõ aũt iuxta illaʒ que oꝛiginatł eſt.
quia nõ multiplicat᷑. Ad illð qð obijcit᷑ de vngẽto.ihu
re.thymiamate ⁊ hmõi.dðm ꝙ ſacẽa ſunt ad reꝑandã le⸗
ſionẽ.predicta dᷣo tria ſignificãt q̃ nccia ſunt ad oꝑandũ
nõ ad reꝑanduʒ. Significãt.n.ea que pertinẽt ad actus
virtutum. ꝑ vngentum enim ſignificat᷑ gra que ẽ ad me⸗
ritum.ꝑ thus deuotio que eſt in oꝑe meritoꝛio. ꝑ thyini
ama gloꝛia que eſt finis oꝑis que ſoli deo debet᷑.vñ exo.
xxx.dicitur de thy miamate.talem compoſitioneʒ nõ fa⸗
ciatis in vſus veſtros:qꝛ ſanctũ eſt dño.ꝗcũq; fecerit ſi⸗
mile vt odoꝛe illiꝰ ꝑfruat᷑ peribit de ꝓpłis ſuis.qd.odoꝛe
gloꝛie que ꝑ thymiama ſignat᷑ nullus debet ꝑfrui:qꝛ ſoli
deo debet᷑. Quidaʒ dicunt ꝙ ſm iſta non ſunt diuerſa ſa
cramẽta:quia iſta ſignificant illa que ſꝑ ſunt hñda. Si
aũt quereret᷑ de ſanguine vt ſupra.dðm ꝙ ſanguis in no
no teſlamento nõ eſt tm̃ ſacramẽtũ:ſ̊ virtus oĩm ſacroꝝ.

qꝛ in ſingulis ſacram̃tis ẽ ꝑtieularis gra:h̊ ĩ ſanguĩe xpᷣi
eſt tota virtꝰ.⁊ ad ̊ ſignificandũ fiebat reſꝑſio ſanguis
in lege veteri ſuꝑ ꝓplin qñ iniebat fedꝰ cũ dno de ſibi obe
diẽdo Exo.xxiiij. Ille ſumptũ ſanguinez reſꝑſit in ylm.
Vt. n. habet᷑ ab Oꝛig.poſiq; rs effudit ſanguinẽ pꝛo no
bis:ceſſauit om̃e ſacẽm qð fiebat effuſiõe ſanguis.4!. Ad
illud qð querit᷑ de gula.Odᷣin ꝙ oꝑa ex quoꝝ exceſſu ꝓue
nit gula:exerceri pñt ſine pcto.vn exercitiuʒ opeꝝ bmõi
nõ facit peccatũ:h̊ exceſſus.i .õ ſiłr eſt de oꝑibo luxurie:

qꝛ nullo mõ pñt exerceri ſine pcto.niſi excuſent᷑ honeſta

te nuptiali que eſt in ſacr̃o mrionij.⸗:. Ad id vᷣo qð obijci

tur ꝓ alia ꝑte.ſ.ꝙ tm̃ duo eẽnt ſacr̃a. Sicendũ ꝙ ñ acci⸗
piũtur ſm hanc generalitateʒ que eſt culpe 2 pene: ſ ſᷣm
modũ dictũ.nec accipit᷑ diuiſio ſacramẽtoꝝ q̃ reſpicamt

penã ſᷣm has dꝛñtias pene:que ſunt timoꝛ doloꝛ ⁊ erroꝛ.

Illa aũt diuiſio que eſt m appꝛopꝛiatõz virtutũ minume
ↄuenit lʒ poſſet fieri quedaʒ moꝛalis appꝛopꝛiatio. Sa ⸗
cramẽta.n.ſunt ad reꝑatõeʒ leſionũ vel indigentiaꝝ que

ſunt in coꝛpe eccĩe vel mẽbꝛis ſᷣm ſe.virtutes vᷣo ad expe⸗/

ditõnes vel rectitudines opeꝝ.

¶ Mueſtio. ix. de baptiſmo
Abituʒz eſt ſupꝛa de

ſacrantis noue legis: ↄſequẽt dðᷣm ẽ de

ſingulis ĩ ſpecie. Et pꝛimo de baptiſmo
xp̃i ꝗ eſt ianua ſaczoꝛũ.deinceps de alijs

Johannis.

—

FSm ꝓ exigit rõ oꝛdinis. Rõne autez ba⸗
ptiſmi xp̃ᷣi pꝑatoꝛijs ad baptiſmũ xp̃i:que tꝛia
fuerũt.ſ.baptiſmus iohis ꝗ ceſſauit:⁊ exoꝛciſmꝰ:⁊ cathe
ciſmus. Que ſic diſtinguũt᷑. Haptiſmꝰ iohis exteriꝰpꝛe⸗
ꝑabat ad baptiſmũ rpᷣi. Exoꝛciſmꝰ cohibebat ptãtẽ dya
boli.Catheciſmꝰ ad inſtruendũ intellectuʒ baptiʒandi.
Ipſe baptiſmꝰ xpᷣi erat ad purgandũ affectũ a culpa oꝛi⸗

ginali ⁊ ſequela eius.vt ſic plenũ detur adiutoꝛiuʒ. Ma⸗

ptiſinus aũt iohis erat pꝛeꝑatoꝛiũ ab initio vt nõ abhoꝛ
rerent hoĩes ſubijcere ſe baptiſmati xpᷣi.Et ideo pᷣmo vi⸗
dendũ eſt de illo. ¶ Primo ꝗ̊ᷓ querit᷑.q̃re baptiſmus xp̃ᷣi
habuit pᷣpatoꝛiũ ꝓpꝛiũ pluſqꝙ;ᷓ alia ſacra.Scðo.̊ ſuppo⸗

ſito.vtꝝ baptiſmꝰ iohis ſit ſacrẽ̃m. Tercio querit᷑ de ſor⸗
ma eius.Quarto.de efficacia.Quinto.quare appropꝛi⸗

atũ fuit quoddã baptiſma iohi. Serto.qui fuer̃t illo ba
ptiſmo baptiʒati. Septimo.vtꝝ baptiʒati baptiſmo io⸗
hãnis erant rebaptiʒadi baptiſmo xpᷣi. Octauo.de inſti⸗
tutione.i ione.

X Membꝛũ pꝛunũ

iohis:qꝛ homĩes vſu baptiʒãdi p̃ᷣpabat ad

illud qð ſuit remediũ oꝛiginalis in lege moyſi. ¶ Itẽ qre
magis h̊ xe numero ſacr̃oꝝ noue legis habuit qᷓ aliud.⸗

maxime qᷓᷓ ſacꝛm eukariſtie: cũ illa que fiũt in illo ſacco

maioꝛis ſint difficultati

cramẽtoꝝ:quo inſtructi in fide filij ire filij dei efficiebãt᷑.
Vnñ augꝰ. li.q.noui teſtamti. Yohes tm̃ baptiʒ auit: non
ſpiritũ eredentibo dedit.ſicut ipſe dicit de ſaluatoꝛe.Ego
quideʒ baptiʒo vos in aqua in pnia:ipſe aũt vos bapti⸗
zʒabit in ſpirituſoncto.q̊ eſt qdð dicit ꝑ me remiſſio pecca
toꝝ.nõ tñ dat᷑ ſpũſſanctꝰ vt purificati dicant᷑ filij. H̊ enĩ
ſaluatoꝛi reſeruatũ eſt:vtpote dño.vt filij dei nõ fierent:
niſi accepto a filio dei ſpũſancto.hec aug.h filioꝝ eſt ac⸗
quieſcere doctrine patris ⁊ pᷣceptis.vñ lʒ anteqᷓ eẽnt filij
nccia eſſet quedaʒ manuductio 2⁊ pꝑatio ad acquieſcẽdũ
dctrine ⁊ pᷣceptis xp̃i:nõ tñ poſt.vn facti filij ⁊ inſtructi

Verit᷑ ꝗ̊ pꝛimo.quare ſacrẽ̃m baptiſmi ma⸗
is habuit pᷣpatoꝛiũ qᷓ; aliqð aliud.vt eniz
dicit᷑.iij.ſent᷑. Ad hoc erat vtilis baptiſmꝰ

baptiſma xp̃i. Querit᷑ igit. quare ſacrm qð fuit remediũ
ptra oꝛiginale in lege gratie: magis babuit pᷣpatoꝛiuʒ q

8 ad credendũ qᷓ; ea que fueꝛũt in
ſacramẽto baptiſmi. idet᷑ opoꝛtere ꝙ illud ha
beat aliqdð pᷣꝑatoꝛiũ.¶ ERñlio.baptiſmus eſt ianua ſa⸗

in fide rõne qua inſtructi noueꝛũt que eis erant nccid ad
ſalutẽ:rõne qua filij debebãt doctrine patris obtemꝑare.
⁊ ita ꝑ baptiſmũ ſufficiẽter ꝑati fuerũt ad omĩa alia que
ncẽia fueꝛũt ad ſaluteʒ. ꝓpter qð nõ fuit poſt pᷣꝑatoꝛium
neceſſariũ vt añ.¶ Ad aliud dom. ſi illis quibo pᷣdicãda
erat doctrina baptiſmi eſſent ꝑfecte obediẽtes:nõ eẽt ne⸗
ceſſariũ vt pᷣcederet baptiſmꝰ iohis vt preꝑatoꝛiuʒ.̊ cui
data fuit circũciſio.ſ.abꝛahã: inter omẽs marie fuit cre⸗
dens verbis dei obediẽs volũtati eiꝰ.vñ ⁊ obediẽtia fu
it vna cauſaꝝ quare illi fuit datũ pceptũ de circũciſione.
Vnge in quadã glo.xvij. geñ. ibi circũcidet᷑ ⁊c. dr̃. Tri⸗
bus de cauſis hoc precipit᷑ abꝛahe: vt ꝑ obedientiã man⸗
dati placeat:ꝑ cuiꝰ puaricatõʒ adaz diſplicuerat.

embꝛũü ſecundũʒ

Verit᷑ ↄſequẽter vtꝝ ſit ſacramẽtũ. O. ſic
videt᷑.dicit mgr̃ bugo. Inter baptiſma io⸗
hãnis ⁊ baptiſma rpi hec diſtãtia eſt. q in
baptiſmo iohis ſolũ ſacramentũ dabat᷑.in
te xp̃i cũ ſacramẽto etiã res ſacramenti pcipit᷑.
Iteʒz ſocramẽtuʒ eſt ſacre rei ſignũ.baptiſmꝰ iohis eſt
ſignũ baptiſmatis xpᷣi vt dicit mgr.ij.diſ.iiij.li.ſent. prio
a. quid & erat.¶ Contra.nõ eſt ſacim veteris legis vtʒ.
iebat.n. ſub hac foꝛma verboꝝ. Ego baptizo te ĩ nomie
enturi.que foꝛma in nulla ablutõne immũdi alicuiꝰob⸗
eruabat in lege veteri. ¶ Iteʒ baptiʒati baptiſmo iohis
ecipiehãt ſpmſanctũ ꝑ impoſitõʒ manuũ.vt Act᷑.viij.qð
nõ ↄtigit in aliquo ſacꝛo veteris legis. Qec eſt ſacc̃m no⸗
ue legis.qð pʒ: quia ſacramẽta noue legis efficiũt qð fi⸗
gurãt.ſ̊ h̊ ſacẽm figurat remiſſionẽ peccatoꝝ:qð ñ effici
ebat.vñ bugo.Sacr̃m vtrobiq; ꝙᷓtũ ad foꝛma exterioꝛeʒ
idem fuit:hᷣ qᷓtũ ad effectum ideʒ nõ fuit.qꝛ illic remiſſio

rũ condonat᷑.¶ Item ſacr̃m eſt qð eſt inſtitutũ ad aliq ð
ſacrũ ſignandũ.ij?õ.n.om̃e qdð ſacrũ quocũq; mõ ſigni⸗
ſicat ſacramẽtuʒ dicit᷑:ß qð ex inſtitutõe.baptiſim iohis
nõ fuit inſtitutꝰ ad ſignificandũ:ſ̊D potius ad exeꝛcenduʒ
ad preꝑatõz ad baptiſma rpi.¶ Item ex hoc videt᷑ ꝙ ſit
potius ſacramẽtale qᷓ; ſacram̃tuʒ ſicut eſt exoꝛciſmꝰ⁊ ca⸗
theciſmus.qð etiã videt᷑:qꝛ Jo.iij. Erat iohes baptiʒãs
in enon.ibi dicit glo. quantũ cathecumĩs nondũ baptiʒa

peccatoꝝ nõ ſuit.hic virtus ſacram̃ti in remiſſionẽ pcko

tis ꝓdeſt doctring fidei:tãtũ ꝓfuit baptiſmꝰ iohis añ ba .

ptiſma xpᷣi ⁊c᷑.¶ Rñnſio.ꝙ ſumẽdo ſacr̃m noie extẽſo:eo
mõ quo ſacrm dicit᷑ ſaere rei ſignũ:fuit ſacr̃jm.fuit eni ſi⸗
gnũ baptiſmatis xpᷣi. Vñ rñdent quidã.qꝙ eſt ſacramtuʒ
nõ tñ veteris legis neq; noue:̊ mediũ.tranſitus.n. a ſa⸗
cramẽtis veteris legis ad ſacramta noue legis: debʒz eſſe
mediũ qð ↄueĩret cuʒ vtroq; tale eꝛat baptiſma iohᷣis.

qa ꝗtum ad ſignificandũ cũ ſacram̃tis veteris legis: ga

nõ efficiebat qð figurabat.a ſiłr qᷓtũ ad terminatõʒ quo
ad materiã ⁊ foꝛmã ĩ ꝑte cũ ſacr̃is noue legis.In pꝑte di⸗
co:ꝗa ſiebat noĩe venturi.ſacram̃ta noue legis fiũt in no
mie pr̃is ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti. Siłr ĩ h ꝙ dabat tempe gee
tanqᷓ; pꝑatoꝛiũ ad baptiſma rp̃i. ꝗ¶ Ad illud qð obijcit᷑.
potius debet dici ſacram̃tale ⁊c.dðm q ſacramẽtalia
dicũt᷑ que ꝓpt ipᷣa ſacr̃a tiñ exercent᷑. baptiſmꝰ aũt iohis
nõ fuit tm̃ ppatoꝛiũ ad baptiſma xp̃i:immo ꝗpt alð fie/
bat.ſ. in pniam peccatoꝝ. Qec ſequit᷑ ſi catheciſmꝰ 2 ba⸗
ptiſmus iohis ↄueniebãt in aliqͥ fine.ꝙ ſi vnũ eſt ſacram
tũ: ⁊ aliud.¶ Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ inſtitutꝰ fuit ad ex⸗
ercendũ.verũ eſt. nihilominꝰ ad ſignificãdũ.ſ. baptiſma
xp̃i. In multis aũt ſacram̃tis pᷣma ⁊ pꝛincipalis inſtitu⸗
tio fuit ad exercendũ:nihilominꝰ ſacꝛa dicũt᷑ qꝛ hñt rõnẽ
figurãdi.ſic ẽ de omibo fere ſacr̃is legis veteris. ⸗

embꝛum terciuũ

Egqt᷑ inquiꝛc de foꝛma baptiſmi iohannio.

Et hoc pꝛimo:deinde occaſione accepta.ſi

ſmus petri ⁊ pauli.

idem fuit baptiſmus iohannis quod bapti

— o „„ —— —— —¶ M +H/-—

—— — 0 —

— — —

— –., —

heipik.
obiseſ
mni. Prio
giort.
Inomie
ct ob⸗
iobis
pijc5
rmro⸗
i effci
erion,
remmo
D
Auis
nge
ench;
etgſi
1rca⸗
ptizis
apuiza
anba
tiſoreo
itcniſce
nnmn;
nſa
he
ichis.
gisign
o
preon
inno⸗
ek
biak.
talia
ſohis
oͤfie⸗
N ba⸗
Aran
lader⸗
dptltmn
nſin⸗
bitti

— —-R

Articulus prinꝰ

Irca primuz querit ſic. vt hẽt Acẽ · xix. bapti
zabat baptiſmo pnĩe prn dicẽs. in eũ g vẽtu⸗
Arusẽ ⁊c̃.q̊ ñ videt᷑ ꝙ bec foꝛma aueĩebat: cuʒ
ebat xpᷣm veniſſe. ſiẽ ptz AMWath. üij. Ego debeo ate

7 nſio. qꝙ foꝛma q̃ baptiʒauit iohes fuit hec. Ego
baptiʒzo te in nomĩe venturi. i. baptiʒo te in fide vẽturi.
AVſido.n.dicit.ꝙ nomẽ dr inqᷓtũ notamẽ: noticia aut peꝛ
fidẽ. Pret᷑.lʒ iam venerat ꝑſonałr: nõdũ venerat effectu
redẽptõis ſiue paſſiõis vñ vᷣtuteʒ bẽbat baptiſmꝰ 2 alia
ſacza.vñ baptiʒabat ĩ noĩe vẽturi.i.in fide redẽptõis fu⸗
ture ꝑ rpᷣm ſiue xp̃ᷣi vẽturi qᷓtũ ad effectũ redẽp tõis.oẽs
enĩ fideles hẽbãt ab initio fidẽ vẽturi ad hoĩeʒ redimen⸗
dũ vel explicite vel acgeſcẽdo credẽtibo explicite vt dicit
bugo ⁊ aug.Eadẽ fides mediatoꝛis ſaluos iuſtos facie⸗
bat antiq̊ͥs puſillos cũ magnis· qꝛ eãdeʒ fidẽ mediatoꝛis
antig iuſti bũerũt cũ puſillis ⁊ m agnis.⁊ hec foꝛma ↄue
niebat. nõdũ.n. venerat xp̃s qᷓtũ ad hũc effectũ:lʒ ꝑſona⸗
lit᷑ cel ĩ noĩe vẽtuꝛi ad baptiʒãdũ.baptiſma n. iohis pꝛe⸗
ꝑatoꝛiũ fuit ad baptiſma xpi pceſſit illð. vñ ack. xix · ba
ptizauit dicẽs in eũ g vẽturꝰpoſt ipᷣm:intellige ba ptiz on
do. Itẽ Jo. j. Dui poſt me vẽturꝰ . Glo.q pꝰ me nat?eſt:
poſt me etiã p̃dicaturꝰ.ba ptiʒ aturꝰ.moꝛiturꝰ.vñ bapti⸗
ʒauit in noie vẽturi.ſ.qᷓtũ ad actũ baptiʒãdi ⁊ alios ſalu

2

ti hũane nccios:ſic tuũ ad actũ docẽdi moꝛiẽdi.
Articulus ſecüdus

Nen de foꝛma baptiſmi iohis qꝛ ſacroꝝ eſt

bapezarn Sorterten a celeſti: qꝛ tu es agn

diuerſitas a diuerſitate ſoꝛmaꝝ: ⁊ ab idẽpti⸗
O tate idẽptitas.q baptiſmꝰ iohis videt᷑ in foꝛ⸗
ma ↄuenire cum foꝛma baptiſmi qͥ baptiʒabat aphi.⸗ ita
idẽ eẽ baptiſinꝰ cũ baptiſmo. Uñ querit᷑.ſi ideʒ fuerit ba
tiſmus iohis ⁊ baptiſinꝰ petri ⁊ pauli. qð videt᷑.ĩ noĩe
enĩ eiuſdez vterq; baptiſmꝰ fuit. baptiſmꝰ.n.iohis fuit ĩ
noĩe vẽturi: baptiſmꝰ petri vel pauli in noĩe xp̃i. idẽ aũt
in ſuba in vᷣtute ẽ vẽturꝰ ꝗ xp̃s. idẽ baptiſma.⸗ Pre⸗
terea. maioꝛ ↄueniẽtia videt᷑ cũ fiebat baptiſmꝰ ĩ noie ẽᷓ
turi 2 in noie xp̃i: qᷓ cũ fiebat in noĩe xp̃ᷣi ⁊ cũ ſit ĩ nomĩe
trinitatis. Si gẽ iſte idez cũ illo ꝗ fiebat in noĩe xpi: 1⸗
tofoꝛtius ille erat idem ꝗ fiebat in noĩe vẽturi d qð
rñdendũ ꝑ illud qð dicit aug.in li.de baptiſmo donati
ſtas. ꝙ baptiſina qͥ iuſſit illos paulꝰ acciꝑe: ñ h̊ erat qð
ꝑ ioheʒ dabat᷑. vñ ſegt ꝙ baptiſmꝰ iohis ñ erat iteratꝰ:
cũ ab eo baptiʒatos baptiʒari ĩ xp̃o paul⸗ pcepit. 4 Ad

obiectũ aũt dõm.ꝙ lzʒ eẽt idẽ venturꝰ in ſubo ꝙ xpᷣs:non
iñ eadẽ virtꝰ noĩs.qꝛ in ̊ noĩe xpᷣs tꝛinitas implicite in⸗
telligebot᷑.nõ ſic in h̊ noĩe venturꝰ.⸗ Ad aliud dom eſt.
ꝙ eadeʒ foꝛma eſt cũ dicit.in noĩe pa. fi. 2.ſſ.q ⁊ illa q in
primitiua eccĩa fuit in noĩe xp̃i · qꝛ implicite ibi intellige⸗
bat᷑ trinitas. JFoꝛma aũt a dño data fuit.ĩ noĩe prĩ̃is ⁊c.
2 ideo maioꝛ ↄueniẽtia qtũ ad h.

embꝛũ quartru
Onlſequẽter querit᷑ vtꝝ baptiſmꝰ iohis cõ
fert grãm. nõ: babet ab bug. In bapti
ſmo ĩohis ꝑ intinctõʒ qꝗ ſolũ dabat᷑ ſacra
. mentũ.in baptiſmate xpi cũ ſacꝛo etiaʒ res
ſacram̃ti ꝑcipit᷑res aũt ſacr̃i ẽgra. ⁊c̃. l Itẽ alibi diẽ
Yllie ſolũ ſacrm fuit:ſᷣ remiſſio pctoꝝ ñ fuit.¶ Itẽ maꝛ⸗
ci.j.ſuit iohes in deſerto. Glo. pnĩe baptiſmuʒ dedit.ba⸗
ptiſmũ ĩ remiſſiõʒ petoꝝ tm̃ p̃dicauit:n dedit. Iteʒ. iij.
luẽ. Venit foꝛtioꝛ me poſt me.Glo.cito ꝓbauit ſe nõ eſſe
xpᷣm:ꝗ viſibili tm̃ officio aq ñ ſ pũſcto baptiʒauit.4 Ytez
damal.ſolũ ſacim fuit ibi:ſᷣ ñ remiſſio pctoꝛnʒ. 4. Ytem
Aar.j. Ego baptiʒo vos in aq̃: ille baptiʒabit vos ſpũ⸗
ſancto. Et Acẽ.j. JYohes qdẽ baptiʒabat aq:vos aũt ba⸗
ptiz abimi ſpũſancto. ̊ baptiſmꝰ iohis ñ ↄferebat ſpm̃ſ.
ͤ nec grãm. 4! Itẽ augꝰ. baptiʒ auit iohes ⁊ baptiʒatuʒ

nõ eſt:baptiʒ auit iudas ⁊ baptiʒ atũ ẽᷣ.qꝛ iudas oferebat

9qui tollis

Ix.

baptiſmũ xpᷣi:iohes vᷣo ñ ↄferebat baptiſmũ xp̃i:ſᷣ tm̃ ba
ptiſmũ ſuũ.qꝛ baptiſmꝰ iohis fuit tiñ opꝰ iohis:ſᷣ̊ ablu⸗
tio in baptiſino iude nõ tm̃ fuit opꝰ iude ſß etiã dei opus.
7 Hᷣ qᷓ̃tũ ad ablutõʒz interioꝛc. bapti iohis ñ ablue⸗
bat interiꝰ. ᷓ ñ ↄferebat grãm ¶ Cõt.· ¶ Jr. j. Erat io⸗
bãnes baptiʒãs ⁊ p̃dicãs baptiſmũ pniĩe in remiſſiõz pec
catoꝝ.ſᷣ̊ remiſſio pctoꝝ ñ fit niſi ꝑ grãz. igit 1c. ¶ Itẽ ſa
cram̃ta ſuccedũt ſꝑ ꝑfectioꝛa ĩ ſignificãdo efficiẽdo · vñ
pugo. Que tꝑe poſterioꝛa fuerũt: effectu gẽe ſpualis di⸗
gnioꝛa inueniũt. ¶¶ Iẽ baptiſmꝰ iohis eſt ſacr̃m mediuʒz
inter circũciſiõʒ ⁊ baptiſmũ: ſiue int ſacra veteris legis
noue.igit᷑ debuit eẽ maioꝛis efficacie ſacr̃is veteris le⸗
gis ⁊ mioꝛis ſacr̃is nouc.⸗ Itẽ qñ baptizatꝰ fuit xpᷣs aꝑ
ti ſũt ccli.ᷣ̊ baptiʒ atꝰ fuit baptiſmo iohis.igit᷑ baptiſmo
iohis aꝑti ſunt celi. igit᷑ cũ ñ aꝑiant᷑ celi niſi ĩ ſignũ colla
tõis gẽe ⁊c. ¶ IStẽ damaſ.purgat iohᷣes ad ſpm̃ ꝑ aquaʒ
ſͦ ñ purgat niſi ↄfeꝛẽdo grãzʒ ⁊c 41 JItẽ Aug. 5 donatiſtas
Ita credã ioheʒ baptiʒaſſe in aq̃ ĩ remiſſioʒ pctoꝝ: vt ab
eo baptiʒatis ĩ ſpe remitterẽt᷑ pcta.ſᷣ ſpes remiſſiõis nul
la ẽ niſi ſit Ga remittẽs.q̊ ĩ baptiſino iohis ↄferebat᷑ gra
remi ttẽs pcra. ¶¶ Itẽ aug.· ĩ eodẽ. ¶e gſeỹ ↄtẽdat etiã ĩ ba
ptiſmo iohis dimiſſa eẽ pcta.hᷣ̊ amplioꝛẽ ſckificatiõez eis
q̊s iuſſit apłs baptiz ari denuo ꝑ baptiſmũ eẽ collatã: nõ
ago pugnacit᷑.ᷓ ſanctificatio ñ erat ĩ baptiſmo iohis lʒ
maioꝛ in baptiſmo rp̃i. ̊ ↄfeꝛebat᷑ ibi Ga. Ytẽ aug. i li.
q·no. ⁊ ve. teſia.exponẽs illð. ego baptiʒo ĩ aq̃: ille bapti
zabit vos ⁊c̃. Hoc eſt ingt qð dicit ꝑ me remilſio pctoꝝ.
nõ tñ dat᷑ ſpũſſanctꝰ vt purificati dicãt filij. B.n.ſaluato⸗
ri reuatũ ẽ vtpote dño.vt filij dei ñ fierẽt miſi accepio a
filio dei ſpũſa. Si g remiſſio pctoꝝ ñ dat᷑ ſine gea. ⁊ ꝑ ba
ptiſmũ iopis dat᷑ remiſſio pctoꝝ. g illud baptiſina cofe⸗
rebat grãm ¶ Rñſio.ꝙ n fuit ibi collatio gre:ß ſola ab
lutio exterioꝛ pᷣpans ad inteꝛioꝛẽ q̃ fuit ĩ baptiſiuate rpi.
vñ diẽ Crib.ſpus grãm Hᷣ ſolũ baptiſma bʒ.qð at ẽ iobã
nis h̊ munẽ ẽ eſolatũ.. Ad illð qð pᷣmo obiectũ ẽ ꝑ ilið
uͦbũ Aldarci. Johes eꝛat baptiʒãs ⁊c. Dicẽdũ q ſenſus ẽ
iohes erat baptiʒãs ⁊2 p̃dicas baptiſmũ xp̃i exñtẽ ĩ remiſ
ſionẽ pctoꝝ. vñ ly remiſſiõʒ pctoꝝ ñ vtermiat ly bapti⸗
ʒãs:ſ̊ ly baptiſmũ.⁊ dicebat᷑ baptiſmꝰ⸗ xp̃ᷣi baptiſmꝰ pe
nitẽtie: qꝛ oꝑtuit aduliũ ꝗ debuit baptizari penitẽ de pec
catis getualibo q̃ omilerat. 4¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ ſacr̃a
ſuccedũt efficacioꝛa.dðm ꝙ G̊ veꝝ ẽ ſacr̃is q̃ erat ad re
mediũ oꝛiginalis. vel loquit᷑ de ſacr̃is diſtinguẽtibo legez
a lege. vñ illa qᷓ fuerũt in tꝑe legis nature fuerũt mioꝛa:

q̃ ᷣo tꝑe legis ſcripte maioꝛa: q ðo tẽꝑe legis gr̃e maxia.

Ad illud qð obijcit᷑ꝙ baptiſmnꝰ ẽmediũ ⁊c. Dicẽdũ q
mediũ qᷓtũ ad euidẽtiã fuit in ſignificãdo:qꝛ expᷣſſius ſi⸗
ificabat ſacrm erteriꝰ baptiſmũ xp̃i. nõ aũt fuit mediũ
ꝙtũ ad efficaciã in efficiẽdo. Ad illð qð obijcit᷑ de apti⸗
one celi.dðm ꝙ celi aꝑti ſunt nõ vᷣtute baptiſmi:ſ xpᷣi ba
ptizati:ꝗ tũc otulit virtutẽ regeneratiuã. vñ glo. iij. Ma
ibei.ibi: Ecce aꝑti ſunt celi.pʒ adiuiꝰ in celũ ꝑ xp̃m:ꝗ peꝛ
adã clauſus fuit.⁊ aliã ibidẽ.flãmã vibꝛãtẽ q via ꝓhibuit
oq̃ baptiſmi extinxit. Nẽ celũ aꝑiri ẽ aditũ celi ꝑ bapti⸗
ſmũ dari ondẽ.vñ glo.ibi aꝑti ſunt celi. dicit:ñ tũc prĩo
ſibi pàtuere celeſtia vel ſpũſſanctꝰ datꝰ ẽ:ſᷣ̊ nobis ꝑ acce⸗
ptũ baptiſmũ aditũ celi patẽ ſpm̃ſa. dari mõſtrauit.vñ
cũ dr.ꝙ baptiſmo iohis aꝑti ſunt celi.ſenſus ẽ.oñſuz fu⸗
it aditũ celi patẽ baptiʒatis.4 Ad illud qð obijcit ꝙ puꝛ
get ioh. ⁊c. dõm ꝙ purgatio illa fuit qᷓtũ ad q̃ſdaʒ tene⸗-
bras intellectꝰ:q̃s puꝛgauit inſtructõe annexa. Johes eĩ
inſtruxit qͥs baptiʒauit de oꝑibus pnĩe ⁊ ĩ fide baptiſi mi
xp̃i. xt qð dĩ ĩ glo. Zo. iij. ibi erat iohes baptiʒãs· ꝙ q̃n
tu cathecumĩo nõdũ baptiʒatis ꝓdeſt doctria fidei: tatũ
ꝓfuit baptiſma iohis añ baptiſma xp̃i.¶¶ Ad illð qð ob
icit. ꝙ ſpes reiſſiõis dabat᷑ ĩ baptiſmo ⁊ ita reiſſio. doðm

ꝙ ñ ſegꝗt᷑ ſiẽ̃ ibidẽ oñdit᷑imo ipᷣa reiſſio q̃ ſꝑabat᷑ ĩ baꝑti

ſmo rpᷣi dabat᷑.vñ ſeqt᷑ ĩ auẽte: vt ĩ baptiſmo dñi id ſiẽt.

Aa ſeqᷓns vo d e ill qd diẽ aug. ñ dic aſſeredo:h

oñdẽdo ꝙ vtroqʒ mõ pᷣt rñdẽi..¶ Ad alið vo dici pt. ꝙñ ĩ⸗

telligit ꝙ ĩ bap: Jo. daẽt ex vi baptiſmi reiĩſſio: cuʒz illo

er vi penitẽtie. vñ dicit᷑. baptiʒabãt ↄfitẽtes peccata ſua.
In baptiſmo aũt xpi ex vi baptiſmi dabat᷑ remiſſio ori⸗
ginalis peri. Eel dicit᷑ H:qꝛ ꝑ ioheʒ pᷣdicata eſt remiſſio

peccatox. xñ aug. Jo. iij. Ego baptiʒo in pnĩa: ille in re⸗

rat᷑.exquo baptiſma iohis ñ cõſerebat grãm: ad ꝗd erat

vtile: Põt dici ꝙ ad pluꝛa. VUnũ eſt ꝙ excitabat baptiʒza

tos ad deuotõʒ hñ̃dam. Aliud eſt ꝙ aſſuefaciebat ⁊ ppa⸗
rabat bomies ad baptiſma rp̃i ſuſcipiendũ.Sicut.n.p⸗
ꝑauit predicãdo viã pdicatõi rp̃ᷣi: ita baptiʒãdo pꝑauit

viã baptiſmo rpi. verificãs illð malach.iij. Ecce ego mit

to angelũ meũ añ te: ꝗ pᷣpabit viã tuã añ te. Lerciũ fuit
ad reuocandũ iudeos a circũciſione.

ꝛũ quintũ

pꝛiat᷑ iohi: cũ.n. nõ in noĩe iohis dato eẽt ſ
in noĩe venturi.nõ erat iohis niſi vt bapti
antis.eo mõ dici poſſet baptiſmus cephe

iſin?

vel

cut baptiſmmus xp̃i dicit᷑: nõ tm̃ qꝛ in noĩe eius:ſᷣ etiazʒ ga
inſtituit. Nidet᷑ ↄtrariũ ꝑ illud qð dicit᷑ in lib.de bapti⸗
ſmo ↄtra donatiſias.vbi dicit. baptiſinꝰ iohis eſt h ſoluz
a xpᷣo ↄceſſus.ſ̊ qdð iohes dicit.nõ põt hõ quicqᷓ accipere

niſi datũ fuerit ei deſuꝑ. ¶. Itẽ videt ÿ magis cebuit di⸗
ci baptiſinꝰ petri vel pauli cũ ipſi baptiʒaſſent:qᷓ bapti⸗
ſmus iohis.dicit.n.aug.baptiʒauit iohes ⁊ ñ eſt bapti⸗
ʒatũ:baptiʒzauit iudas ⁊ ẽ baptizatũ./ Itẽ iohes euãge⸗
liʒauit iohes baptiʒauit:in vtroq; cooꝑabat᷑ xpᷣs.ſᷣ enã⸗
geliũ appꝛopꝛiat᷑ iohi: ſilłr videt᷑ baptiſmꝰ. vel quare ñ
dicit᷑ baptiſmꝰ iohʒis apli ſicut dr euãgeliũ.4¶ Itẽ dz euã
geliũ xp̃i ⁊ euãgeliũ iohis: qᷓre ñ ſilr baptiſmꝰ xp̃i ⁊ ba⸗
ptiſinꝰ iohis:ita vt vtrũq; attribuet᷑ auctoꝛi vel vtrunq;
miſtro. ¶Rñiſ io. multipler eſt rõ qᷓre baptiſiꝰ qͥ bapti⸗
zauit iohes dicebat᷑ iohis. baptiſi mꝰ qͥ baptiʒ abat petrꝰ
nõ dicebat᷑ petri. qꝛ baptiſma n denoĩabat᷑ a diſpẽſatoꝛe
hᷣ ab inſtitutoẽ. iohes.n.fuit 2 diſpẽſatoꝛ ⁊ inſtitutoꝛ ba
ptiſmi ſui.petrꝰ ſolũ diſpẽſatoꝛ ſui.Iteʒ alia ẽ cã.in ba⸗
ptiſmo iohis vnũ tiñ fiebat.ſ.ablutio exteꝛioꝛ ⁊ interioꝛ.
ablutio interioꝛ ꝗᷓ erat prĩcipale⸗ yt qð fiebat ñ eꝛat a
petro.vñ qꝗcqd fiebat in baptiſmo iohis ab ipᷣo erat:non
ſilr geqꝗꝗ ſiebat in baptiſmo petri a petro.⸗ Ad illud qð
obijcit᷑ 3 h̊ qð diẽ aug. ʒ donatiſtas.ꝙ baptiſmꝰ iohis fu
it illi a xᷣo datꝰ. Dicendũ ̈ H ẽ magis ꝓ: qᷓ ʒ.qꝛ hec eſt
vna cã qre iohi appꝛopꝛiat᷑qꝛ illi ſoli fuit datũ ſiue oceſ⸗
ſum a dño officiũ baptiʒãdi ſic.vñ aug.ibidẽ.iQulli ꝓp⸗
phetaꝝ nulli ꝓꝛſus hoĩm? 2ceſſuʒ baptiʒaꝛe ĩ aq̃ pnie in
remiſſionẽ peccatoꝝ.qð ↄceſſuzʒ ẽ iohi qꝛ miꝛabili gꝛatia
ſuſpẽdẽs in ſe coꝛda pploꝝ viã pᷣꝑaret ĩ eis illi:quẽ ſe tan
to pᷣqicaret eẽ maioꝛe.¶. Ad aliud qð obijcit᷑ ꝑ illð ᷣbuʒ
aug. baptiʒ auit iohes ⁊ ñ ẽ baptiʒatũ ⁊c. Dicẽdũ ꝙ hẽ
magis ꝓpoſitõʒ q; ꝓ. qꝛ ſiẽ ẽ tactũ: ꝓpt᷑ h̊ dicebat᷑ bapti
ſmꝰ iohis:qꝛ ꝗcꝗd ſiebat ibi a iohe fiebat.⁊ qꝛ a iohe: P⸗
pter h̊ ñ fuit baptiʒatꝰ ꝗ ab co baptiʒ abat᷑.¶ Ad illð qð
poſtea queꝛit᷑ dm.q; euangeliũ ideʒ ẽ qð bonũ nunciuʒ.

Munciũ relatõʒ ad dũm hʒ mãdantẽ ⁊ nunciũ tenũcian⸗

tẽ.vñ euãgeliũ ad vruq; hʒ reſpectũ: ꝓpt qð dẽ eẽ ⸗ xpᷣi 2
iohis.Itẽ alit oꝑat᷑ deꝰ ĩ euãgelio aliter ĩ baptiſmo. IJn
euãgelio fuit doctrina euãgelica. de⸗ infudit rrntar i mẽ
te euãgeliſte ꝗ poſſea eã trãſfudit ĩ mẽtes audiẽtiũ. Ipſa
igit᷑ veritas ẽ euãgelica:qꝛ a deo erat ĩ mẽte euãgeliſte dỹ
ibi eẽ ipiꝰ dri.qꝛ denũciat᷑ ab ipo euãgeliſta ĩ mẽtes audi
entiũ: dr̃ eẽ euãgeliſte.õ ẽ ſic ĩ baptiſmo.ñ eĩ trãſfũdit᷑
mũdicia pᷣmo a deoĩ baptiʒãteʒ 2 poſtea ab eo ĩ baptiʒa
tũ:ĩmo ĩmediate gr̃a pᷣmo ⁊ ꝑ ſie purgãs trãſfũdit᷑ ſiue ĩ⸗
ſundit᷑ a deo.qꝛ igit᷑ illð qdð pᷣncipale ẽ ĩ baptiſmo ẽ a xo
immediate.ido dʒ baptiiind xp̃ᷣi:ñ petri vel pauli.

miſſione.ego regnũ eternũ pdico: ille dat.¶l Si aũt que⸗

nſequẽt querit᷑.quare vnũ baptiſma ap⸗

pollo:cũ ipſi baptiʒarẽt.⸗ Si foꝛte dica⸗
tur ꝙ eius erat tanq; primo introducẽtis ⁊ inſtituẽtis.ſi⸗

EWmIem — — —
Mlembꝛüũ ſextũ
Egt᷑ inquirẽ ꝗ fuerũt baptiſmo illo bapti⸗
zati. Prio qrit᷑ de xpᷣo ſi baptiʒatꝰ fuerit
eodẽ baptiſmo. Scðdᷣo.ſi ↄgruebat illũ ſolo
L iohᷣis baptiſmo baptiʒari. Tercio. de cir⸗
cũſtantijs baptiſmi. Quarto. vtꝝ ꝑuuli mulieꝛes ba⸗
ptiʒati fuerũt baptiſmo iohis.
ticulus pꝛim2
Irca pꝛimũ ſic. Cũ oĩs xp̃i actõ nza eſt inſiru
ctio.ſi baptiʒatus ẽ iohis baptiſmo. nos
Vrbem baptizari illo baptiſino. h ñ vgꝛuit:
ei ogruebat ꝙ rpᷣ baptiʒaret᷑ illo baptiſmo. 4l Itẽ ſu⸗
cepit circũciſionẽ q̃ alij erat in remediũ culpe oꝛigina⸗

lis. ̊ debuit baptiʒari illo baptiſmate qᷓ erat alijs in re⸗

„

miſſionẽ culpe oꝛiginalis.ſᷣ ̊ ñ fu iſma iohis. ñ

debuit illo baptiſmo baptizari d qð dm.ꝙ pluri⸗
bus de cauſis voluit xp̃s baptiʒ aꝛi ⁊ etiã baptiſmo iohis
q̃rũ tres tãgũt᷑ in glo.ſuꝑ illud ANar.j. Maptiʒatꝰ ẽ ihs
a iohe. vbi dꝛ. ꝙ tribo de cauſis vt vetitatẽ 1 hũilitatẽ im
pleret.vt baptiſma iohis appꝛobaret vt ioꝛdanis aquam
ſctiſicãs ꝑ de ſcẽſionẽ colũbe:ſpm̃ſa.in baptiſmo eẽ demõ
ſtraret. Itẽ aliã cãm tãgit aug. in li.de natura fũmi bo⸗
ni. vbi dicit. ꝙ ille ꝑ quẽ facta ſũt oĩa ab illo ꝗ factꝰ ẽ int
oĩa baptiʒari voluit.vt oñderet ñ intereſſe qgs a qͥ bapti⸗
ʒaret᷑ cũ eo baptiſmo qͥ baptiʒatꝰ ẽ phariſei baptiʒẽtur.
Mec cuʒ phariſeis dediqret᷑ ülle baptiʒari ſi bhrent hmõi
baptiſmũ phariſei a q iſe certi ſacr̃i voluit baptiʒ ari.⸗
idem dꝛ in glo.ſuꝑ illud. angeł ſuis mãdauit te te 76.
Aliã etiã cãm tangit aug.in li.q.no.⁊ ve.teſta.vbi dr̃.
Saluatoꝛ mũdi inſtituit fieri debere ñ ꝓpteꝛ petᷣm: ꝓpt
iuſticiã implendã. Dignũ.n.erat vt exẽplo eẽt futuris fi
lija dei:ꝗ ꝑ baptiſmũ filios dei fieri docebat. debuit ĩ le H
viſibilit᷑ demõſtrare:qͥ ↄpto credẽtes ſe poſſe inuiſibiliteꝛ
ſpm̃ſa. acciꝑe m ſpe hrent.Aliã aüt cãm aſſigt Crib. qꝛe
dñns oñſurꝰ mirabilia qdaz ĩ baptiſino ſuo voluit ab ipᷣo
baptiʒzari.ſ.qꝛ ioheʒ multom aioꝛẽ qᷓ; xpᷣm exiſtimabãt.⸗
iõ vt hãc opioʒ remoueret: veĩt oñſurꝰ mirabilia q̃ fueẽt
qñ baptiʒatꝰ ẽ.vñ diẽ Criß. Cõtigit aũt ⁊ xpᷣm baptiʒaꝛi
a iohe.qð magis hãc ceꝛtificabat ſuſ picatõʒ etſi nihil po
rũ eẽt. Cogitabãt.n.qmqdeʒ młtoꝝ h vnꝰerat. neq; ei ſi
nõ multoꝝ vnꝰ eẽt:ñ vtiq; cũ młtis ad baptiſma veniſſʒ.
Ille aũt maioꝛ eo ⁊ multomirabilioꝛ. vñ igit᷑ ne hec opi⸗
nio apud multos exiſteret: celi aꝑiunt᷑ baptiʒ ato co:⁊
ſpũſſanctꝰ deſcẽdit:⁊ vox cũ eo pdicãs vnigeniti dignita
tez. Sic 5 aſſignat᷑ diuerſe caule quaꝛe xpᷣs voluit bapti
ʒari a iohe.¶ Ad h̊ qð obijcit᷑.ꝙ ꝑ hᷣ ꝙ baptiʒ atꝰẽ inſiru
xit alios ad ſile qð ñ cõgruebat. doᷣm ꝙ; ↄgruebat illo ba
ptiſino baptiʒaꝛi qͥ pcta nõ dimittebãt᷑.cuʒ ipſe ñ tm ſine
peccato eſſet:ſᷣ etia venit ad tollendũ peccata. ec etiã ẽ
ſimile de nobis ꝗ naſcimur cũ pcto. fuit.n. eiꝰ actio q ad
hoc nr̃a inſtructõ.Si dñs hũiliauit ſe ad baptiſmũ Fui:
nos ꝗ indigemꝰ hũiliemꝰnos ad baptiſin ñ ↄſerui. Pꝛet.
iohes inſtꝛuxit q̊s baptiʒauit baptiſina ſuũ nõ ſufficẽ ad
ſalutẽ:̊ baptiſma xp̃i. In h̊ aũt ꝙ inſtruxit baptiſma io⸗
hãnis eẽ appetendũ:inſtruxit baptiſma xpᷣi magis appe⸗
ti debere. vn. iij. Math. Ego baptiʒo vos in aq: ipe ba⸗
ptiʒabit vos in ſpũſa.ibi glo.tm̃ coꝛpa lauo: qꝛ peta ſol⸗
uere nequeo.yvt ſicut naſcèdo pꝛedicãdo pcurro:ſic bapti
gZando vt penitens quos ego bhoc ſignaculo ab impenitẽ⸗
tibus deceꝛno ad baptiſma xp̃i dirigam. 4 Ad ſecunduz
dicenduʒ. ꝙ non eſt ſimile te circũciſione quam ſuſcepit
2 c baptiſmo. Circumciſioneʒ enim non Apter h ſuſce⸗
pit ꝙ erat remotiua culpe oꝛiginalis: ſed vt eam termi⸗
nandaʒ monſtraret ſui ſanguinis effuſione in paſſione.
vt habetur ab Oꝛige. cuius arra erat in circumciſione.
7 propter alias cauſas quos tangit Auguſti. ſuper illð
Luce. Poſtqᷓ; conſummati ſunt dies octo vt circũcidere⸗
tur. Maptiſma auteʒ iobãnis ſuſcepit vt virtutem aque
conferret ſue carnis contactu:2 nos ad baptiſma ſuum

bapti⸗
fuerit
illäſol⸗
h. Nar
desbe;

kfien
Pni⸗
Kngn
alie e
.
mgin
timnien
thehiſe
llinin
igaqun
oei dn
ſünibo⸗
ertint
ſtupt⸗
tizetar.
nbmdi
zari,
1NKen.
dbi d
m:kr
fmne
tbuitite
biſbele
Enßt
tobiß
nabar.
q fyeit
hpttzar⸗
nilpo
Neczſi
ghenih.
ehecopi
ato co
dignin
wadapt
Minkn
batſlohe
eimiin
emii
ole
hift⸗
ni⸗
ſffci
tiſnano⸗
bape⸗
lißeba⸗
iaſol/
ſabapt
npeni
ſetuptti
nſocpt
e bie⸗
mtem
paſtn
mnenſme.

ſr i

4
mn e
nbun

¶Nueſtio

dirigeret vt ſacramẽtũ regeneratõis acciꝑemꝰſi icut in ſup̃
dicta tangit᷑ auctoꝛitate. Pꝛet. alia cauſa fuit exemplũ 89
iĩplẽde ꝑfecte iuſticie. que habet᷑.iij.math.cũ dicit.ſic nos
decet adimpleꝛe oẽm iuſticiã· glo.ſic decet.i.ꝑ humilitatis
exemplũ. Alia glo.ſic decet nos dare exemplũ implẽde oĩs
iuſticie vel oẽm iuſticiã.i.pfectã hũilitatẽ. Elnde glo. ſic de
cet.i.in ſubdẽdo ſeruo ⁊ inferioꝛi oẽm iuſticiã.i.hũilitateʒ
que eſt oĩs inſticia ⁊ ꝑfecta bũilitas.hec aũt ꝑfecta bumi
litas fuit in ſubdendo ſe ſeruo baptiʒ anti baptiſmate ĩ di
nioꝛi. ſcʒ ꝙ tiñ erat ſacꝛamẽtuʒ.

rticulus ſecũdus

Einde querit᷑ quare nõſoluʒz xpᷣe baptiʒatꝰfuit
aptiſmo Joh. cũ ↄgrueret. ꝙ alius eẽt baptiſ⸗
„mus quo baptizat dñs qui nõ indigebat mun⸗
datione pet᷑i:cũ nullũ haberet:⁊ alꝰ ſuoꝝ qui indigebãt
baptiſmo quo pcta mũdabant᷑.¶. Ad qð rñdendũ ꝑ illud
qð dicit augu.in li.de baptiſmo ↄtra donatiſtas. Si ioh.
ſolum xpᷣm baptiʒaſſet. melioꝛis baptiſmi diſpẽſatoꝛ fuil⸗
ſe ioh. putaret᷑: quo ipᷣe xpᷣe ſolus tinctus eſſet: ꝙᷓ xpᷣi quo
xp̃iani tingũtur. Et rurſus.ſi omnes pꝛius baptiſmo ioh.

ceinde xp̃ᷣi baptiʒari opoꝛteret:minus plenus minuſq; ꝑ

fectus baptiſmus xp̃ᷣi merito crederetur: qui non ſuffice⸗
ret ad ſalutem.

rticulus terciꝰ

Onſequẽter querit᷑ de circũſtãtijs.ſcʒ illis que
circũſtabant baptiſmũ quo baptiʒatꝰeſt. Que⸗
Xritur ꝗᷓ pꝛimo quareſſpũſſanctus deſcendit ſuꝑ
xpᷣm̃ in baptiſmo.⁊ quare ſicut colũba.⁊ quare xpᷣe deſcen
dit pꝛius in ioꝛdanẽ vt baptiʒaret᷑: ⁊ deinde ſpũſſanctꝰ in
ſpecie colũbe:cũ pꝛius ſit vſus eccleſie vt foꝛis ↄſecretur.⁊
ceinde deſcendat baptizando.⁊ quare ſtatim aꝑti ſunt ce⸗
li ſuꝑ eum. quare vox patris facta eſt ad eũ dicẽs.hic eſt
filius meꝰdilectus ⁊c . Rñſio vt dicit᷑ in glo.iij. Math.
que ad Faʒ ↄtingebãt in baptiſmo illo:miſtica ſunt nobis
vnde ad inſſtructõeʒ noſtrã ↄtingebãt.⸗¶ Ad pᷣmũ ꝗᷓ dicen⸗
dum.qꝙ ĩ deſcẽſu ſpũſſancti ſuꝑ eũ:mõſtrabat᷑ ſpm̃ſctẽm da
ri in baptiſmo.vñ glo.ibidẽ.tũc nõ pᷣmũ ſibi patuere cele⸗
ſtia vel ſpũſſanctꝰeſt datꝰ:ſ̊ nobis ꝑ acceptũ baptiſmũ adi
tum celi pater ⁊ ſpm̃ſcẽm dari mõſirauit.: Iitẽ q̃ſi colũba
deſcẽdit.vt baptiʒatos vᷣtutibo fecũdari ⁊ datoꝛis vᷣtutum
qualitatẽ ſcʒ mãſuetudinẽ ⁊ ſimplicitatẽ oſtẽdẽt.Vñ glo.
Hene ſpũs in colũba que ſimplex ẽ ⁊ mãſueta deſcẽdit: vt
ſue nature ſimplicitatẽ.⁊ eũ in quẽ deſcẽdebat mitẽ miſeꝛi
coꝛdie pꝛeconẽ datoꝛẽq; indicaret.Silꝛ om̃es baptiſmo re
nati. vij. virtutibus in colũba ſignificatis debent repleri.

¶3 ͤQuare rpᷣ̃e pꝛimũ deſcẽdit in ioꝛdanẽ ⁊c̃. hãc queſtionẽ

cetermiat beatꝰ ambꝛo.ſic.deſcẽdit xpᷣc.deſcẽdit ⁊ ſpirituſ⸗
ſanctus quare aũt pꝛioꝛ deſcẽdit xpᷣc poſlea ſpũſſanctꝰcum
foꝛma ⁊ vſus hoc habeat baptiſmi: vt ante fons ↄſecret᷑ et
tũc deſcẽdat baptiʒandꝰ.xpᷣc aũt deſcẽdit:ſecutꝰ eſt ſpiritꝰ
ſanctus.vt nõ quaſi ipᷣe ſanctificatõis miĩſterio egere vide⸗
retur:ſed vt ſanctificaret ipe: ſanctiſicaret ⁊ ſpũſſanctus.
4Quare aꝑti ſunt celi ſuꝑ euʒ iam patet rñſio ex dictis.
Seo aliã ratõeʒ ponit Cri.dicẽs.vt diſcat qm̃ baptiʒato
hoc fit ad ſuꝑioꝛẽ patriã deo vocãte ⁊ ſuadente nihil ↄmu⸗
ne habere ad terra.¶ Ad id qð querit᷑ quare vox pr̃is fa⸗
cta ⁊c. Rñſio.vt ſic oſtẽderet᷑ filios ire ꝑ baptiſinũ fieri fi⸗
lios dei. VUnde glo.ibi.ſic qui baptiʒat᷑ oſtẽdit᷑ filius dei.
OQuare aũt hec ↄgruebãt xpᷣo in baptiſmate ſcʒ aꝑtio ce
li ⁊ deſcẽſus ſpũſſancti ⁊ vox pr̃is:fuit amotio erroꝛis ꝓpli
credẽtis ioheʒ fuiſſe maioꝛẽ xpᷣo vt dicit auctoꝛitas Cribſ.
ſupᷣdicta ſcʒ illa.ↄtingit ⁊ baptiʒari xpᷣm a iohe ⁊c̃.

rticulus quartus

Onſequẽter querit᷑ vt ꝑuuli ⁊ mulieꝛes bapti
zati fuerũt baptiſmo ioh. ſic videt᷑.baptiſ⸗

xpᷣi. Sʒ baptiſma xpᷣi dandũ fuit oibo ſcʒ ꝑuulis ⁊ adultis

vtriuſq; ſexus.exquo pparatõ vel diſpoſitõ equat᷑ ꝑfecti

ns ioh.fuit quoddã pᷣpaꝛatoꝛiũ ad baptiſmũ

Ix.

oni:videt᷑ ꝙ oĩbo baptiʒandis baptiſmate xpᷣi dandũ erat
baptiſma ioh. aũt diſpoſitõ equet᷑ ꝑfectõi in gratuitis
videt᷑ ꝑ ſimile ſumptũ in naturalibo in quibo nõ introduci
tur niſi precedat diſpoſitõ ſᷣm phᷣm qui dicit in li.de aĩa.
actus actiuoꝝ ſunt in patiẽte ⁊ diſpoſito.¶ Itẽ videt᷑ per
ſiłe de alijs pparatoꝛijs ſcʒ exoꝛciſino ⁊ catheciſmo. qui ꝑ⸗
uulis ⁊ mulieribo dant᷑: a ſimili videt᷑ de baptiſmate ioh.
4¶ IJtem AMar. j. dicit. Egrediebant᷑ ab illis hieroſolimite
vniuerſi ⁊ oĩs regio iudee baptiʒ abant᷑ in illo flumiĩe ioꝛ:⸗
danis ↄfitẽtes pcta ſua.Ecce ꝙ dicit hieroſolimite vniueꝛ
ſi ⁊ oĩs regio iudee.¶ Cõtra.baptiſmꝰ iohis fuit baptil⸗
mus penitẽtie.que no erat ꝑuuloꝝ.mar̃.j.Nuit ioh.ĩ deſeꝛ
tꝗ baptiʒãs ⁊ pᷣdicãs baptiſmũ penitẽtie in remiſſionẽ pec
càtoꝝ. 4l Itẽ baptiſinꝰille dabat᷑ vt eiꝰaſſuefactio alliceꝛet
a ritu ⁊ affectu circũciſionis ⁊ pꝛepararet eo ad baptiimma
xp̃i.he aũt cauſe nõ habebãt locũ in ꝑuulis.̊ ⁊c̃. ñ⸗
deo ꝙ baptiſmꝰ ioh.nõ dabat᷑ neq; dari debuit ꝑuulis.c⸗
ratio eſi hec.qꝛ baptiſmꝰ ille dabat᷑ ad pᷣparatõeʒ volũta⸗
tis ad baptiſmũ xpi. In iudeis aũt duplex erat im pedimẽ
tum ſuſceptõis baptiſma xpᷣi vnũ retrabẽs a ſuſceptõe ſa⸗
cramẽti ſcʒ affectꝰ⁊ aſſuefactõ circũciſiõis. Aliud ĩpediẽs
ſuſceptõeʒ rei ipiꝰſacramẽti ſcʒ gre.⁊ hoc erat perẽᷣm acoua
le. ꝓpter qð iohes docebat illos quos baptiʒabat penitẽ:
⁊ baptiſmꝰeiꝰdicebat᷑ baptiſmꝰpenitẽtie.vtrũq; iſioꝝ im⸗
pedimẽtoꝝ erat in actuali volũtate que in ꝑuulis nõ eſt:
7 ideo nõ erat cauſa aliqua quare cõueniebat ꝑuulos iſio
baptiſmate baptiʒari.¶¶ Ad pᷣmo obiectũ dicẽdũ ꝙ baptiſ
ma iohᷣis nõ erat pᷣparatoꝛiũ vniuerſale ad baptiſmũ vni⸗
uerſale:hᷣ̊ ſolũmodo adultoꝝ qui habebãt duo impedimẽ
ta iam dicta.quoꝝ neutꝝ ad ꝑuulos ꝑtinebat.iRec ẽ ſimi
le de diſpoſitõe naturali ⁊ ꝑfectõe.⁊ diſpoſitõe ⁊ ꝑfectõne
que ſunt a volũtaria diſpoſitõe vel inſtitutõe.diſpoſitõ em̃
naturalis que eſt a natuꝛa que agit ꝑ impetũ.equat᷑ ſue ꝑ⸗
fectioni:alia quia eſt ab electõne nequaq;. 4¶/ Ao illud qð
obijcit᷑ de alijs pᷣparatoꝛijs ſcʒ exoꝛciſmo ⁊ catheciſmo que
adhuc exercent᷑ circa ꝑuulos.Dicendũ ꝙ hoc eſt vt foꝛma
vna ⁊ vnus modꝰobſeruet᷑ in eccleſia in miſierio baptiſmi
hec aũt ſcʒ catheciſmꝰ exoꝛciſmꝰquaſi ſacramẽtalia erer⸗
centur.ſ̊ baptiſma ioh̊is fuit quoddã genus baptiſmi: nõ
ſacramẽtale baptiſmi xp̃i. ¶ Oe mulieribo põt dici.opinã
do nõ aſſerendo ꝙ nõ baptiʒabant᷑ illo baptiſmo:tũ pter
honeſtatẽ maxima em̃ eſſet inhoneſtas ⁊ valde indecẽs mu
lieres denudari coꝛam viris et in loco ad quem erat con⸗
fluxus multitudinis viroꝛum.tũ quia nõ opoꝛtuit illas re
uocari a ritu circũciſionis: erquo non fuerunt circumciſe
tum quia exemplum viroꝝ allexit illas ad volendũ bapti
ʒari baptiſmo xp̃i.¶ Ad aliud quod obijcitur ꝑ illud ver⸗
bum.j.mar. Egrediebant᷑ ad illum hieroſolimite vniuerſi
⁊c.dicendũ ꝙ fit ibi diſtributõ ꝓ viris.⁊ eſt acoomoda di
ſtributio.i Qon eſt em̃ credibile ꝙ oẽs iudei fuerunt bapti
ʒati illo baptiſmate:̊ maioꝛ ꝑs.

Mlembꝛũ ſeptimu,z
Hnſequẽter querit᷑.vtrũ baptiʒatos baptilſ⸗
mo JYohis opoꝛtuit baptiʒari baptiſmo xpᷣi
vniuerſaliter.dico ꝙ ſic. Auguſ.baptiʒauit
2 iohᷣs ⁊ nõ eſt baptiʒatũ: baptiʒauit iudas et
eſt baptiʒatu. Si igit᷑ nõ eſt baptiʒatũ: opoꝛtet baptiʒari
4 Item JYJoh. iij. Erat iohes baptiʒãs.glo.quãtũ cathecu⸗
minis nondũ baptiʒatis ꝓdeſt doctrina fidei.tãtum ꝓfuit
baptiſma ioh̊.añ baptiſma xp̃i qꝛ ſic illis ⁊c. Sʒ opoꝛtuit
cathecumĩos nr̃os baptiʒari baptiſmo xpᷣi.igit᷑ ⁊c.¶ Itẽ
aug. ſuꝑ Joh.v. in omelia dĩc. Qui baptiʒati ſunt a iohe:
baptiſmꝰeis nõ ſufficit.ꝗ̊ baptiʒãdi ſũt baptiſino ꝗ ſuffici⸗
at icʒ xp̃i.¶ Itẽ.iij.encheridion.nõ regenerabãt᷑ baptiſmo
iohis.q̊ baptizati illo:erãt adhuc regeneꝛãdi.⸗ Idẽ vide
ex hugo.qui dicit.ꝙ in baptiſmo ioh. fuit ſolũ ſacramẽtũ
p remiſſio pctoꝝ nò fuit.⸗! Itẽ YJohᷣ.xiij. Qui lot?eſt nõ in
diget niſi vt ⁊c.ibi glo.his verbis intelligimꝰ baptiʒatos
apłos:⁊ ſi nõ legamꝰvbi vel qñ.ſᷣ̊ mgr̃ biſtoꝛiaꝝ in pꝛimo
ca.act.dicit.de qbuſdã ſatis videt᷑ ꝙ de baptiſmo ioh.fue

rũt baptiʒati vt de andꝛea philigpo ⁊ petro. de quibooſiat
ꝙ fuerũt eiꝰ diſcipuli.igit᷑ ⁊ baptizati baptiſmate iohᷣ.de⸗
bebãt baptiʒari baptiſmno xpᷣi.ſicut illi diſcipuli qui fuert
baptiʒati baptiſmo iohis ⁊ nihilominꝰ baptiſmate xp̃i.
Stẽ aug.ad ſiluanũ. Maptiſma a deo ipᷣa doctrina apli⸗
ca ↄmendat:vt Coꝛneliꝰcẽturio ⁊ qui cũ illo erãt etiã iam
accepto ſpũſancto fuerãt baptizati.gᷓ cũ in baptiſmo iohᷣ.
non ↄferebat᷑ ſpũſſanctꝰ:multofoꝛtiꝰbaptiʒati baptiſmate
ioh. debẽt baptiʒzaꝛi/¶ Cõ tra. Hieꝛo.ſuꝑ JYohel.c.vlti.ibi
Effundaʒ de ſpũ meo dicit.Qui dicit ſe credẽ in xp̃ᷣm ⁊ nõ
credit in ſpiſctm:nondũ habet claros oculos vt videat ſa
lutare dei. Vñ baptiʒati a iohe in nomie vẽturi.i.dñi ihu
(qꝛ dixeꝛũt.Sʒ neq; ſi ſpũſſanctꝰẽ audiuimꝰ)iteꝝ baptiʒa
bant᷑.ĩmo veꝝ baptiſma accipiũt.Aſſignat igit᷑ hieꝛo.ra⸗
tionẽ ſcʒ quare iterũ baptiʒati ſũt ſcʒ qꝛ nõ habebãt fidem
ſpũſſcti. AUnde dicit.qꝛ dixerũt.ſ̊ neq; ſi ſpũſſanctꝰeſt audi
uimiteꝝ baptiʒat᷑:git᷑ videt᷑.ꝙ baptiʒatos baptiſmo io⸗
hã.nõ ſꝑ opoꝛtuit baptiʒari baptiſmo xp̃i.⸗¶ Ite Act. viij.
NQui cũ veiſſent oꝛaueꝛũt ꝓ ipᷣis vt accipeꝛẽt ſpm̃ſctẽm.glo.
ibi. Jam eĩ ſola aqua fuerãt baptiʒati.¶ IJtẽ eodẽ.iNõduʒ
eĩ venerat ĩ quẽꝙᷓ illoꝝ.ſ̊ baptiʒati tm̃ erãt ĩ noĩe ihu.glo.
ibi ancti ĩ aqua tm̃ nõ in ſpũſcto.⁊ ſeꝗt᷑ ibi ĩ textu.tũc im⸗
ponebãt manꝰſuꝑ illos ⁊ accipiebãt ſpm̃: hic habet᷑ ꝙ ba⸗
ptiʒati baptiſmo ioh.ñ baptiʒabãt᷑ ab apłis: ſ̊ recipiebãt
ſpm̃ſctm ꝑ impoſitõeʒ manuũ aplłoꝝ.exqͥ ptʒ ꝙ nõ fuit ne
ceſſe baptiʒatos baptiſmo ioh.baptiʒari baptiſmo xp̃i.
Si dicẽt᷑ ꝙ apli baptiʒauerũt eos licʒ ̊ nõ dicat ſcꝛiptu
ra.hoc eadem facilitate ↄtẽpnit᷑ qua ꝓbat᷑.exquo nõ habʒ
auctoꝛitatẽ a ſcriptura vel ab aliquo erpoſitoꝛe.¶¶ Itẽ. xix
Acxt᷑.legit᷑ paulũ baptiʒaſſe baptiʒatos baptiſmo ioh. In
viij · eiuſdeʒ legit᷑ baptiz atos a iohʒe ſolũ recepiſſe ſpm̃ſcłm
impoſitõeʒ manuũ: ⁊ nõ fuiſſe baptiʒatos baptiſmo rp̃i
exquo ptʒ ꝙ nõ fuit neceſſe ꝙ baptiʒati baptiſmo ioh.ba⸗
ptiʒarent᷑ baptiſmo xp̃i:exquo apli quoſdã baptiʒauerunt
quoſdã nõ.¶¶ Itẽ męr in. iiij.· di.ij. determinat ꝙ baptizati
baptiſmo ioh.neſciẽtes ſpm̃ſcẽm eſſe:ſᷣ ponẽtes ſpem ĩ ba⸗
ptiſmo ioh.baptiʒati fuerũt ĩ baptiſmo xp̃i: illi qui ſpem
nõ poſuerũt in baptiſmo ioh.patrẽ ⁊ filiũ ⁊ ſpm̃ſctm cre⸗
cæbãt:nõ poſi baptiʒati fueꝛũt.ſ̊ impoſitõe manuũ ab apo
ſtolis ſuꝑ eos ſpm̃ſctẽm receperũt.Si ↄſtat ſi nõ eſſet eis ſa
lus ſine baptiſino xpᷣi: baptiʒati eẽnt ab aplis.igitur ⁊c.
Item Yoh.iij. ¶ Aſi quis renatꝰ fuerit ex aqua ⁊ ſpũſcto
ex hoc verbo ptʒ ꝙ renaſci ex aqua ⁊ ſpũſcto ſufficit ad ſa⸗
lutem. Sʒ baptiʒati a iohe erãt aqua baptiʒati 2 poſt im⸗
poſitõe manuũ ab aplis receperũt ſpmſctm:̊ erant aqua
baptiʒati ⁊ ſpũ.igit᷑ nõ erãt baptiʒandi.⸗!.Stem augu. ba
ptiʒauit iudas ⁊ eſt baptiʒatũ.̊ conſtat ꝙ boc nõ fuit ꝓpt᷑
bonitatẽ ꝑſone ſed ꝓpter mĩſteriuʒ qð habuit a dño.Sed
ioh.baptiſta receperat mĩſteriũ a dño. Vnde Hugo.con⸗
tra donatiſtas.i Qulli ꝓphetaꝝ nulli proꝛſus hominũ ĩ di⸗

uinis ſcripturis conceſſuz eſt baptiʒare in aqua penitẽtie

in remiſſioneʒ peccatoꝝ:quod iohãni ↄceſſuʒ eſt. 4. Item
aque habebãt vim regeneratiuã.⁊ iohes baptiʒabat in no
mine venturi.i.xp̃i que fuit foꝛma pᷣmo tꝑe aploꝝ ſcʒ ba⸗
ptiʒo te in noĩe xpᷣi.igit᷑ vt videt᷑ in baptiſmo ioh.fuit quic
quid neceſſariũ fuit in baptiſmo ſimpliciter ¶ Rñſio. cõ⸗
munis opinio ẽ ꝙ oẽs baptiʒati baptiſmo iołᷣ. rebaptizã⸗
di ſũt.⁊ ꝙ opinio mgri in ſentẽ.eſt falſa in pte iſta.⁊ ꝙ ma
le intellexit Hieꝛo. licʒ em dixerit Hieꝛo. ꝙ illi qui nõ ha⸗
buerũt fidẽ ſpũſſct᷑i rebaptiʒadi ſi unt:non ꝓpter hoc conſe⸗
quens eſt.ꝙ illi qui babuerũt nõ erant rebaptiʒandi.Qõ
em̃ intendebat dicere illud cũ pciſione ſed ſimplicit. Ad
illud quod obijcit᷑ ꝙ quidam baptiʒ ati ba ptiſmo ioh.non
fuerunt baptiʒati ab aplis vt babet᷑ Act᷑.viij. Dicũt ꝗꝙ hoc
nõ eſt rerum licet ibi nõ legatur.multa em cõtigerunt que
nõ ſuut ſcripta.ſicut eſt de baptiſmo apkoꝛum vt dicũt ex⸗
poſitoꝛes ꝙ baptiʒati fuerunt:licet nõ legatur vbi ⁊ quan
d. vt patet ex quadã glo. Joh.xiij.ſuꝑ illud qui lotꝰeſt ⁊c.
Ao illud quod obicitur. ꝙ baptiſmate ioh.renaſceban
tur aqua:poſt impoſitõeʒ manuũ ſpũſſ.a in his duobo cõ⸗

tigit quod ad eſſe requiritur baptilmi. ſcʒ quod bhabet᷑.iij.

JYoh.ſQiſi ꝗs renatꝰfuerit ex aqua ⁊c. DSicendũ ꝙ bapti⸗
ʒati baptiſmo ioh.nõ fuerũt renati aqua:ſᷣ ſoluʒ aqua ex⸗
terius abluti.renaſci em̃ dicit quanda natiuitatẽ ſpũalem
que ſequit᷑ ad natiuitatẽ nature.que quidẽ eſt ex quadam
reꝑatõe imaginis in aĩa ꝑ imp̃ᷣſſionẽ caracteris:⁊ collatõ⸗
nem gre tollẽtis culpã ⁊ expediẽtis aĩaʒ ad oꝑa virtutum
Imßpſſio at᷑ caracteris ẽ ex aqua vᷣbo vite ſanctificata. In⸗
fuſio em̃ gr̃e ẽ a ſpũſcto ĩmediate. Impᷣſſio hmõi nõ fiebat
in baptiſmo ioh.vñ eo nõ renaſcebat᷑ eo mõ qͥ in baptiſmo
rpᷣi renaſcit᷑ ex aqua.¶ Ad illud qð obijcit᷑.q; ioh. habuit
miſteriũ baptiʒãdi a dño ⁊c. Dicẽdũ ꝙ veꝝ eſt.ſ̊ nõ ad ba
ptiʒandũ ſpũ:ſp̊ ſolũ officio viſibili.ñ.iij CLuc. AVenit foꝛ
tioꝛ me.glo.Cito pbauit ſe nõ eẽ xpᷣm: qui viſibili oꝑatur
tm̃ officò.aqua nõ ſpũ baptiʒat qdð ſoliꝰẽ xp̃ᷣi.¶¶ Itẽ bapti⸗
ʒare in noĩe venturi nõ expᷣſſt foꝛmã traditã a xpo ſicut in
noĩe rpᷣi. In noĩe em̃ rpᷣi expᷣſſa eſt ip̃a trinitas.vt cũ dici⸗
tur baptiʒo te in noĩe pa.⁊ fi.⁊ ſpũſſ.xpᷣc em̃ quodãmõ tri
nitatẽ dicit:qꝛ vnctũ a quo:⁊ ꝑ quẽ:qð nõ facit nomẽ ven⸗
turi.licet em̃ erat idem in ſe nomẽ venturi ⁊ nomẽ xp̃i:ni
hilominꝰaliud fuit qtum ad nomĩs expᷣſſionẽ.¶ Sʒ quia
ita manifeſte ↄtradicere magiſtro in ſentẽ. a⁊ ita ſubterfu⸗
gere verba Hieꝛo.⁊ ea que ſatis euidẽter inſinuant᷑ ĩ ſcri⸗
ptura.vt Act᷑.viij.videt᷑ incõueniẽs:ideo aliter ſine piudi
cio dicendũ videt᷑ opinãdo tñ nihil aſſerẽdo. vt dicat᷑ mgĩr
ſicut ⁊ Hieꝛo.tangit.⁊ vult ſcriptura.ꝙ illi qui hbabebant
fidem ſpũſſcti.nec errabãt ponẽtes ſpem ĩ baptiſmo ioh.ñ
erãt rebaptiʒãdi baptiſmo xp̃i neceſſario.⁊ hoc dico ſi ma
nuũ impoſitõe receperũt ſpinſcẽm. Si eĩ habebãt ſidẽ ⁊ cũ
hoc acceperũt ſpm̃ſctm ita ſcʒ ꝙ acceptõ ſpũſſcti euidẽti ſi
gno in eis emicuit:quis nõ dicẽt eos gr̃aʒ habẽ ſufficiẽteʒ
ad ſalutẽ? vnde Act᷑.viij.ibi ⁊ accipiebãt ſpm̃ſctᷣm dic glo.
ꝙ manifeſtabat᷑: eo ꝙ linguis varijs loquebãt᷑. vt em̃ dicit
HBeda.ſuꝑ illud Act᷑.ij. Ceperũt loqui varijs linguis. va⸗
rietas linguaꝝ dona ſigniſicat gr̃aꝝ. Dico igit᷑ ꝙ ſicut añ
paſſionẽ xpᷣi ſimul cucurrerũt circũciſio ⁊ baptiſmꝰ. vteꝛ
q; efficaciã habuit:ſilꝛ dico poſi ꝑ aliquod tpᷣus ſimul cu⸗
currerũt baptiſmꝰ flumis ⁊ flamĩs. Haptiſmꝰ flamiĩs fie⸗
bat ꝑ impoſitõeʒ manuũ ab aplis fidelibo.Dicendũ igit᷑
ꝙ in pᷣmitiua eccłia fideles recipiẽtes ſpm̃ſctẽm ꝑ impoſitõ
nem manuũ:baptiʒati fuerũt baptiſmo flamĩs.4¶! Ad illa
que obijciuntur.ꝙ baptiʒ auit ioh.x nõ eſt baptiʒatũ.⁊ q;
baptiſmꝰioh.nõ ſufficiebat ⁊ hmõi alia. Dicendũ ꝙ h̊ ve⸗
rum eſt.nibilominꝰbaptiſmꝰioh̊.cũ impoſitõe manuũ ab
aplis fidelibo ſufficiebat ad ſaluteʒ. VUnde bene veꝝ eſt 12
baptiſina ioh.nõ ſuffecit ad ſalutẽ: ſ̊ opoꝛtuit alio baptil⸗
mo baptiʒari ſcʒ baptiſmo flamĩs vel flumis vel ſanguis.
baptiſmate em̃ flamis baptiʒabãtur fideles ab aptis ĩ im⸗

poſitõne manuũ.q Ad illud quod obijcit᷑ de aplio.ꝙ erãt

baptiʒ ati baptiſmo ioh.⁊ nihilominꝰbaptiſmo xpᷣi. Dicẽ/
dum ꝙ hoc nõ fuit debito neceſſitatis ſi potius debito equi
tatis.de bono em̃ fuit ⁊ equo:ꝙ illi qui debebant alios ba
ptiʒare:ꝙ eodem baptiſmo baptiʒzati eſſent. Dicitur autẽ
pᷣmo Act᷑. Tos quidẽ baptiʒabimi ſpũſancto.glo. Hede.
ↄueniens erat eos baptiʒatos eſſe qui baptiʒabant alios.

4¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ coꝛneliꝰ⁊ qui erant cũ illo acce

pto ſpũ fuerũt baptiʒati:dicendũ ꝙ hoc nõ ꝓbat ꝓ nõ fue⸗
rat alia via ſalutis.diuina em̃ ꝓuidẽtia multuplicit᷑ ĩ tem

poꝛe illo ſcz in initio eccłie ꝓuidit humane infirmitati.vt

eĩ tactũ eſt ſupꝛa ſᷣm Hugo.n initio ecclie vetera ſacmẽ:
ta ⁊ noua ſimul cucurrerũt.vt añ paſſionẽ xp̃i noua incho⸗

ata ad ↄſuetudinẽ ⁊ poſtmodũ vetera tolerata.ſᷣm diſ pẽſa

tionẽ:ſic dici põt de baptiſmo flumis ⁊ flamĩs.ꝙ ſiml duo
cucurrerũt aliquo tꝑe.baptiſmꝰ ſcʒ flumĩs lege nccitatis:
baptiſmꝰſlamis pꝛiuilegio diſpenſatõis.cuiꝰ diſpẽſatõis
fuit ſignũ euidentia acceptõnis ſpũſſancti.ſicut inſinuat᷑.
viij. act. Vnde quãdo ĩnotuit apłis aliquos fideles bapti
ʒatos a iohe acciꝑe ſpm̃ſanctũ: nõ curauerũt illos bapti⸗
ʒare.iõ eĩ memi me inueniſſe aliqͥs baptiʒatos ab aptis
poſt receptõeʒ ſpũſcti ꝑ impoſitõeʒ manuũ ᷑ vel pꝛimo ba
ptiʒati ſunt ⁊ pꝰᷣ ꝑ impoſitõeʒ manuũ receperũt ſpm̃ſc᷑m.
vt. xix. Act᷑.vel receperũt ſpmſctẽᷣm ꝑ ĩpoſitõeʒ mannũ ⁊ nõ

uis e
ſicutei
1.,ze
mnyl a⸗
nis ſie⸗
iige.
poſitõ
ſdilla
1
gb
non ab⸗

eneſ
Sn
ungus.
pheiin⸗
Herit
i Di⸗
bitotg
alion
iiurei
.Bee
Nrolos.
ooe
noͤſye⸗
kiten
tati.
ſaemẽ⸗
lincho⸗
diſpeſa
mlouo
litans
eſato
ſui⸗
ebaft
gbee⸗
Pnſ
ino
iin.
no

¶ Mueſtio

baptiʒati poſtea vt.viij. act. ¶ Sʒ obijciet gs illud Yoh.iij
Ali ꝗqs renatꝰfuerit ex aqua ⁊c. Itẽ Mar.vlti.Qui cre⸗
diderit ⁊ baptiʒatꝰfuerit ⁊c.nõ dicit ꝗ crediderit ſaluꝰeꝛit
H ⁊ cũ hoc baptiʒatꝰ fuerit. Rñſio bugo vetermiĩat hãc q
ſtionẽ. Si ꝗs poſt indictũ publice ꝓpoſituʒ baptiſmatis
ſacramẽtũ ſaluari poſſit niſi actualit ſacramẽtũ baptiſini
ſuſciꝑet.qꝛ quidã ponebãt ꝙ ſi quis haberet fidẽ pfectam
ſpem ⁊ caritatẽ ⁊ alia q̃ requirit ſtatꝰpenitẽtie: nõ ſaluare
tur niſi haberet ſacramẽtũ baptiſmi. ꝓpter illã dñi ſnĩam
NAiſi gs renatꝰfuerit ⁊c. Pꝛimo igit᷑ dicit bugo ad incõue
niens hoc poſito.qꝛ nõ ſaluaret᷑ hõ.eiſi ſanguinẽ funderet
ꝓ dño.qꝛ q dñs dixit.Qiſi ꝗs renatꝰ fuerit ⁊c. nõ addit
vel effuſo ſanguinẽ vite. Poſi determĩat quõ debeãt intel⸗
ligi hmõi veꝛba dicta a dño.qꝛ etſi aliqd dicat᷑ a dño abſo
lute ſine omi additõne:coartat᷑ intellectꝰilliꝰverbi ex alio
alibi dicto. Exemplũ eiꝰtale ẽ.dñs dixit.iij.ioh.iQAiſi ꝗs re
natꝰfuerit ex aqua ⁊ ſpũ ⁊c̃. Alibi ſcʒ Joh.xj.dixit. Qui
credit ĩ me nõ moꝛiet᷑ ineternũ. vnũ igit᷑ verbũ ꝑ aliud co⸗
artat᷑.vñ licet dñs dixerit. Qiſi ꝗs renatꝰfuerit ⁊c.abſolu
te ⁊ ſine additõe:nibilominꝰreferẽdꝰẽ intellectꝰilliꝰad veꝛ
bũ dñi alibi dictũ ſcʒ.ꝗ credit ĩ me nõ moꝛiet᷑ ineternũ.vñ/
intelligit᷑ illud verbũ dni.Aſi ꝗs renatꝰ fuerit ⁊c̃.niſi ſal
uetur fide xp̃i.qð habet᷑ ex illo verbo dñi ſcʒ.qui credit in
me nõ moꝛiet᷑ ineternũ.¶ Item ſuppoſito ꝙ baptiʒati ba⸗
ptiſmo iohis habẽtes fidẽ trinitatis.etſi receperãt ſpm̃ſan
ctum ꝑ impoſitõʒ manuũ:nihilominꝰſunt baptiʒãdi.i õ
Apter boc falſuʒ eſt qð dicit męr in.iiij.ſen.qꝛ nõ dicit ꝙ n
ſint baptiʒãdi baptiſmo xp̃i:ſᷣ dicit ꝙ nõ ſũt baptiʒ ati pꝰ:
H ꝑ impoſitõeʒ manuũ ⁊c̃.qð quidẽ veꝝ eſt vt ex textu.vij
Act᷑.euidẽter ptʒ.Ende mꝗr non dicit.niſi qð haberi pot
ibidẽ. Qui aũt ponũt ꝙ nõ ſufficit baptiſmꝰ ioh.cum file
trinitatis ⁊ receptõe ſpũſſancti:dicãt quare apłi miſeꝛunt
illos baptiz are? Si dicãt ꝙ baptiʒati fuerãt:hoc eadẽ fa⸗
cilitate ↄtẽpnit᷑ qua ꝓbat᷑.cũ hoc ex aliquo auctoꝛe vel au
ctoꝛitate ñ habeat᷑. Itẽ impoſitõe manuũ nõ impᷣmebat᷑
caracter neq; in baptiimo ioh̊. Si igit᷑ hoc requirit᷑ ad di
ſcretionẽ gregis dei a grege dyaboli:videt᷑ ꝙ nõ ſuꝓleue⸗
rint neceſſitatẽ baptiſmi baptiſmꝰ ioh̊.⁊ impoſitõ manuũ
Rñſio ꝙ veꝝ eſt ꝙ nõ impᷣmebat᷑ caracteꝛ baptiſmi.nihilo

minus fide ⁊ gr̃a recepta in impoſitõe manuũ diſtinctõeʒ

habebãt.nec requirit᷑ diſtinctõ caracteris baptiſmatis ad
ſalutẽ:qꝛ multi ſalui facti ſũt baptiſmo flamĩs ⁊ ſanguĩs.
Itẽ duplex erat defectꝰin aliquibo accedẽtibo ad fidẽ.do
ctrina apłoꝝ ſcʒ ⁊ ſidei ⁊ gre.qꝛ nec habebãt noticiã credẽ
darum.nec gr̃aʒ gratificãtẽ.̊ faciliꝰ poterãt ſubuenire de
fectu incredulitatis qᷓ; carẽtia gre:igit᷑ ſi impoſitõe mannu
um nõ poterãt ſubueire mĩoꝛi:multoſoꝛtiꝰnec maioꝛ. Rñ
ſio ꝙ inſtruẽ incredulos ĩ fide hoc erat diſcipuloꝝ ⁊ apło
rũ.nõ ex aliquo officõ excellẽti vel dignitate.ſicut mõ ↄfir
mare nõ eſt niſi ẽoꝝ.vñ ratõe dignitatis ⁊ officij indultiũ
fuit illis a dño: vt ꝑ impoſitõeʒ manuũ ſuaꝝ illi quibo im
ponebãt reciꝑent ſpm̃ſanctũ.Vnde ſupꝓpletõ illiꝰ defectus
fuit a dxeo auctoꝛitate:licet quodãmõ miſterio ab hoĩe.

¶ Mebꝛum octauum

Onſequẽter querit᷑ de inſtitutione baptiſmi
ioh. Et querit᷑ vtrũ fuit inſtitutꝰ a deo vel a
iohe.& aũt a deo videt᷑ ſic. Ille rei inſtitu⸗
toꝛ eſt:cuiꝰpᷣcepto ⁊ auctoꝛitate res fit. Sed
ductoꝛitate vñi ⁊ pᷣcepto baptiʒabat:vñ ioh̊.j. Qui
miſit me baptizare ille mihi dixit ⁊c. ꝙ̊ iopſs miſſus a deo
baptiʒabat ⁊c̃.¶¶ Itẽ baptiſta ſiue baptiʒatoꝛ ẽ nomẽ offi⸗
cij ⁊ officij honoꝛabilis.Sʒ nemo aſſumit ſibi honoꝛeʒ.v.
ad heb. alioꝗn eẽt vſurpatõ qð nõ fuit ĩ iohe: ioh.faciꝰ
fuit baptiſta a dño⁊ ab eo inſtitutꝰad baptiʒãdũ.ᷓ baptiſ
mus fuit inſtitutꝰa deo. Cõtꝛa.ſi baptiſmꝰioh̊.eẽt inſtitu
tus a dño.denoĩaret᷑ ab eo ⁊ nõ a iohe: ſicut ptʒ de baptiſ
mo yp̃i.dabat᷑ em̃ baptiſmꝰxpᷣi a petro ⁊ paulo:tñ denoĩa

bat᷑ a xpo ꝗ fuit inſtitutoꝛ:⁊ nõ ab eis.a ſilłi videt᷑ de ꝓpoli A aptizat? n
7 ceſſauit baptiſmꝰ ioh.¶ Itẽ exnte vitate dʒ ceſſaẽ vm bꝛa
ſiue figura.baptiſmꝰ ioh.fuit vmbꝛa baptiſmi xpi ig F.

to. 4 Vtẽ ſi inſtitutꝰeẽt a dño: ſlaret adhuc nec ceſſaret io⸗
hãne nõ ſtante.ſ̊ ceſſauit ſiatim q iohes miſſus fuit ĩ car⸗

Ur.

cere.ſicut dicit Cri.ſuꝑ ioh: fuit inſtitutꝰa iohe. Rñ⸗
ſio m opinionẽ antiquoꝝ.ꝙ ioh.fuit inſtitutoꝛ baptiſma
tis ſui.vtpote qui foꝛmã in nomie venturi poſuit qdð intel⸗
ligendũ eſt miſterio:dñs vᷣo auctoꝛitate.⁊ hoc ↄcludit pri
me ratõnes.Cuiꝰenim pᷣcepto res fit:eius auctoꝛitate fit.
nec ille qui auctoꝛitate ⁊ pᷣcepto ſuꝑioꝛis facit rem:vſuꝛpa
toꝛ dicendꝰ eſt.licet em̃ dñs eſſet inſtitutoꝛ auctoꝛitate:nõ
tamen ab eo denoĩabat᷑.ſᷣ̊ a iohe.qꝛ quicꝗd in illo fiebat.a
iohe fiebat vt dictũ eſt:⁊ qꝛ ſoli iohi officiũ baptiʒãdi fuit
ↄceſſum. VUnde aug.ↄtra donatiſtas.i ulli ꝓphetaꝝ nulli
pꝛoꝛſus hoĩm in diuinis ſcripturis eſt ↄceſſuʒ baptiʒare ĩ
aqua penitẽtie ĩ remiſſionẽ pctoꝝ: qð ioh̊.ↄceſſuʒ ẽ. Pꝛet.
no ↄueniebat ꝙ denoiaret᷑ a xpᷣo:ne ofũderet᷑ nomẽ baptiſ
moꝛum ſcʒ xpᷣi⁊ iohis.¶] Ad illud quod obijcitur.ꝙ deſi⸗
nente iohe deſinebat baptiſma iohis ⁊c. Dicenduʒ ꝙ hoc
fuit quia illi ſoli ↄceſſum fuit a dño officiuʒ illud ſicut pa
tet ex verbo augu.pꝛedicto.

embꝛuũ nonũ

Onſequẽter queritur de ceſſatione baptiſmi
ioh.Et pꝛimo vtrum debuit ceſſare.Secun⸗
do quando debuit ceſſare. *

rticulus pꝛumus

Rimo querit᷑ vtꝝ debuit ceſſaꝛe.Et videt᷑ ꝙ ſic
Augu.oↄtra donatiſtas.accepit h.i.mĩſterium
baptiſmi ioh̊. certe diſpẽſatõis gẽa nõdiu man
ſurũ ſ̊ quãtũ ſatis eẽt ad ꝑandũ viã dño:cuiꝰeũ pᷣcurſoꝛeʒ
eẽ oꝑtebat.¶ IOtẽ aug.ð donatiſtas.Si oẽs pꝛiꝰ baptiſmo
ioh.deinde xpᷣi baptiʒari oꝑtet:minꝰ plenꝰminuſq; ꝑfectꝰ

baptiſmꝰrp̃i videret᷑ meꝛito ꝗ nõ ſufficẽt ad ſalutẽ.ꝗᷣ nõ de

buit ſił currẽ cũ baptiſmo xpᷣi.q̊ debuit ceſſare.Cõtra.
ſuꝑ illud Joh.iij.veniebãt ⁊ baptiʒabãt᷑.glo.quatũ cathe
cumĩs nondũ baptiʒatis ꝓdeſt doctrina fidei:tãtuʒ ꝓfuit
baptiſma ioh̊.ante baptilma xpᷣi.igit᷑ vt videt᷑.ſicut nõ ceſ
ſat catheciſmꝰſ currit cũ baptiſino:ſilꝛ ⁊c᷑.¶ Steʒ aug.li.
q.no.⁊ ve.te. Mapꝑtiſma ioh.ceptũ nõ ceſſauit.ſᷣ additũ eſt
ei qð deerat. Rñſio.ꝙ ceſſare debuit:ſic pᷣparatõ ceſſare
debet exiſtẽte pfecto cuiꝰeſt oꝑatio.q¶ Ad üllud qð obijcit᷑.
ꝙ nõ debz ceſſare ſic̃ nec catheciſmꝰ.dicẽdũ ꝙ nõ ẽ ſimile.
i eceſſaria em̃ ẽ inſtructõ fidei debẽtibo acciꝑe ſacramẽtũ
fidei.fides aũt docet᷑ ĩ catheciſmo.baptiſma ioh̊.excitans
ad baptiſma xpᷣi ꝑ exemplũ nõ eſt neceſſariꝰ illecta eccłia
ad deſideriũ baptiſmi ex ↄgnitõe effectꝰ ⁊ nccitatis baptiſ
mi.qꝙ aũt ↄꝑat᷑ catheciſmo.h̊ nõ ẽ ratõe qua erat baptiſmꝰ
H qꝛ ioh.baptiʒãdos inſtruxit:⁊ ad ea que erãt neceſſaria
ſaluti allexu.hoc ptʒ ex hoc qð ſequit᷑ in glo.que eſt.quia
ſicut iſte pᷣdicabat penitẽtiaʒ.⁊ baptiſmũ xpᷣi pnũciabat ⁊
agnitõez veritatis que mũdo apparuit.attrabebat:ſic mi⸗
niſtri eccleſie pᷣmo erudiũt veniẽtes ad fidẽ.poſt pcta eoꝝ
redarguũt.de inde in baptiſmo xp̃ᷣi remiſſioneʒ ꝓmittũt.⁊
ſic in cognitõeʒ ⁊ dilectõeʒ veritatis attrabũt.4: Ad illð
ꝙ baptiſma xpᷣi ceptũ nõ ceſſauit.dicẽdũ ꝙ hoc dicit eo ſen
ſu quo dicit᷑ lex moyſi nõ tollit᷑ ů adimplere lege ꝑfectoꝛe
ſuccedẽte. Vnde aug.li.q.no.⁊ ve.te.Int᷑pᷣtatõ acceſſit ad
baptiſmũ ioh.cũ ſignificatõe latẽtis dudũ miſterij.acceſſit
⁊ ampliꝰ donũ vt baptiʒati accepto ſpũſancto ſint filij dei.
amplificatũ eſt ꝗ̊ nõ euacuatũ.hec augu.his verbis notat᷑
adimpletõ illius qᷓtum ad foꝛmam ꝑpfectioꝛẽ cum dicit᷑ in/
terpᷣtatio acceſſit.quia ioh̊. baptiʒabat in nomie venturi:
miniſtri baptiſmi ypᷣi in nomĩe pa.⁊ fi.⁊c̃. Item quo ad ſi
gnificatõeʒ euidentioꝛẽ.vnde addit᷑ ibidẽ cum ſignificatõ⸗
ne latentis miſterij. Item q;ẽtum ad efficaciã in gra.VUnde
ſubdit᷑ acceſſit ⁊ ampliꝰdonũ ⁊c̃. d B

Articulus ſecũdus

67 quit᷑ inquirẽ qñ ceſſauit.q baptiz ato xpᷣo vi

mẽtẽ ad ſe dicit.baptizatꝰ ẽ dñs baptiſmo ioh̊.

— det᷑. vñ augu.ſuꝑ illð Joh.j. AVidit ioh.ihjm ve

¶ Eoõtra. Yoh̃.ij. venit io 2 diſcipuli eioin iudeaz teꝛrãẽ.
⁊ illic demoꝛabat᷑ cũ eis ⁊ baptiʒabat.Erat at ioh. bapti⸗
qans in enon iuxta ſalim. Et poſt eodẽ.venerunt iudei ad
ioheʒ ⁊ dixerũt.Rabbi qui erat tecũ trãſioꝛdanẽ cui teſti⸗
moniũ ꝑhibuiſti:ecee hic baptiʒat ⁊ oẽs veniũt ad eũ.glo
ſa.te dimiſſo qui eũ baptiʒaſti. Ecce ptʒ ꝙ ſimul baptiʒa⸗
uerũt xpᷣc.i.diſcipuli xpᷣi ⁊ iohes.igit᷑ nõ ceſſauit baptiʒa
to xp̃o ¶Rñnſio ceſſauit dicit᷑ actuũ vt erat in ꝓpinquita⸗
te ad nõ eſſe. Vñ reuera baptiʒato xpᷣo adhuc baptiʒauit
ioh.Sʒ qꝛ iam ceperunt holes adherẽ baptiſmo xp̃i dicit
ab aug. ceſſare. Vñ baptiʒato xpᷣo cepit tdeſinere: ſᷣ poſito
iohe in carcẽ oĩno deſijt. Ande aug.ſuꝑ illud.vidit ihᷣjm ve
nientẽ ad ſe. dicit. Maptiʒatꝰeſt dns baptiſmo ioh.i ceſſa
uit baptiſmꝰioh.inde miſſus eſt in carcereʒ ioh.deinceps
nemo inuenit᷑ baptiʒatꝰ illo baptiſmate.hoc eſt poſiq; po⸗
ſitus fuit in carcere.¶¶ Ad aliud dicendũ ꝙ vmbꝛa nõ ſta⸗
tim ceſſat exiſtẽte veritate:ſ̊ veritate maĩſeſtata. Vñ glo.
ſuꝑ illud Joh.iij. Erat ioh.baptiʒãs dicit.xpᷣo baptiʒato
adhuc baptiʒat ioh.qꝛ adhuc ꝑmanet vmbꝛa. nec debet pᷣ⸗
urſoꝛ ceſſare vonec veritas manifeſtet᷑.

¶ QNueſtio decima de exo

iſmo et catheciſmo.

Ictũ ẽ de baptiſmo

iohis qui ab initio p̃ᷣparatoꝛiũ fuit ad ba⸗
ptiſmũ xp̃ᷣi.ſᷣ tũc ceſſauit.ũc dicendũ ẽ
de pᷣparatoꝛijs que adhuc remanẽt.⁊ ſunt
tria ſicut dicit Hugo ⁊ habet᷑ in canone.
exoꝛciſmi:catheciſmi:⁊ oꝛoes.Vnde dicit Hugo. tria ſũt
vſq; ad ſuſceptõeʒ nouitatis ꝑficiẽda quibo baptiʒandꝰq̃i
ↄcipit᷑ ⁊ nutrit᷑.⁊ vſqʒ ad integritatẽ noue vite ꝓmouetur.
hec aũt ſunt catheciſmi.exoꝛciſmi ⁊ oꝛzones. Pꝛimuʒ itaq;
catheciʒat᷑ baptiʒandꝰ:vt ad finẽ ꝓpꝛio moueat᷑ volũtatis
arbitrio. Deinde exoꝛciʒat᷑: vt ab eo dyaboli ptᷣas iniqua
pellat᷑. Addit᷑ oꝛo: vt gratia pᷣueniat ⁊ ſubſequat᷑ q̃ vires
p̃ᷣberet li.ar.⁊ qua pꝛocul fiat vniuerſa maligni ſpũs illu⸗
ſio. Pꝛimo ergo dicet᷑ de oꝛdine iſtoꝝ. Secũdo de exoꝛcil⸗
mo. Terxci

Mebꝛum pꝛimum

rca pᷣmũ arguit᷑.qꝛ ex dictis videt᷑ ꝙ cathe
ciſmꝰpᷣcedat exoꝛciſmũ.ſ̊ videt᷑ ↄtrariuz. qꝛ
pꝛimũ videt᷑ vt pellat᷑ ptas dy aboli ne impe
diat᷑. Hoc aũt fit ꝑ exoꝛciſmũ.deinde diſpo⸗
natur ad baptiſmi graʒ ꝑcatheciſmũ. Iſte etiã oꝛdo vide⸗
tur in ꝑuulis obſuari quibo fit pᷣmo exoꝛciſatõ.deinde di⸗
citur patrinis ꝙ inſtruãt in fide. Ad hoc rñdendũ eſi ꝙ
aliꝰeſt oꝛdo in adultis ⁊ aliꝰ in ꝑuulis. In adultis em̃ pce
dit catheciſmꝰvt ipi inſtruant᷑ nõ ſolũ ad baptiſmũ ſuſi cipi
endũ:hᷣ etiã exoꝛciſmũ.qualiter em intelligerẽt exoꝛciʒatõ
nem ſuꝑ ſe:niſi ipᷣi intelligerẽt quid eis fieret.⁊ hũc oꝛdinẽ
ꝓſequit᷑ Hugo.vnde dicit. recte poſi catheciʒatõneʒ exoꝛ⸗
ciſm ſequit᷑:vt ab eo qui iã inſtructꝰ ẽ fide: aduerſaria vtꝰ
pellat. Aliꝰoꝛdo foꝛte põt eſſe in ꝑuulis qui nõ habẽt vſum
intelligendi. VUnde pꝛimo dat᷑ exoꝛciſmꝰne dya bolꝰimpe⸗
diat pꝛoceſſum ad baptiſmũ.

Membeum ſecũdum

Equitur inquirere de ipᷣis pᷣparatoꝛijs. Et
pꝛimo de exoꝛciſmo querũtur plura. Pꝛimo
an ſit neceſſarius. Secũdo ad quid ſit neceſ
. ſariꝰſcʒ vtꝝ ad efficiẽdũ.an ad ſignificãdũ.
ercõ. ſupoſito ꝙ ad efficiẽdũ. vtꝝ ad efficiẽdũ in cœꝛpe
vel in aia. Quarto cuiꝰſit exoꝛcizare. Quinto de vᷣtute ver
iſm?, Sexto de mõ exoꝛciʒãdi.

rticulus pꝛimꝰ

Verit᷑ ꝗ̊ pᷣmo vtꝝ exoꝛciſmꝰ ſic neceſſariꝰ.2 vi⸗
ꝙ nõ. Si em̃ pᷣmo pellit᷑ dyabolꝰ a ꝑuulo 3
aptiſmuʒ ſicut dicit Ciprianꝰ. Sciãt dy aboli

neꝗciã ꝑmanẽ vſq; ad aquã ſalutarẽ poſſe. in baptiſmo at᷑
oẽs neꝗcie ſue viꝛes amittẽ.Eroꝛciſinꝰaũt nõ ẽ ad aliud ni
ſi ad pellẽdũ dyabolũ: ſuꝑuacue g̊ᷓ dat᷑ exoꝛciſmꝰ.ĩmo pi⸗
culoſe: cũ in exoꝛciſmo ſit moꝛa tꝑis.⁊ dũ exoꝛciʒat᷑ poſſet
baptiʒari ⁊ ita euadẽ hmõi ꝑiculũ.¶ Pꝛet.nõ plꝰ mũdat᷑
pꝛiꝰexoꝛciʒatꝰqui baptiʒatur qᷓ; baptiʒatꝰnõ exoꝛciʒatꝰ. 8

ſuꝑuacuꝰvidet᷑ iſm?:cũ totũ oꝛdinet᷑ ad plenã mũdi⸗
ciam habendã ¶ Contra.celeſtinꝰpapa.ſiue ꝑuuli ſiue iu
uenes ad regeneratõis veniãt ſacꝛamentũ:nõ fontem vite

pꝛius adeant ꝙᷓ exoꝛciſmis 2 erufflationibo clericoꝝ ſpũs
imũdus ab eis abijciat᷑.ergo neceſſariꝰeſi exoꝛciſimꝰ. Ad
qð dicẽdũ.q neceſſariꝰ eſt exoꝛciſmꝰ.q Ad pᷣmo g̊ obiectũ
ꝙ etſi ꝑ baptiſmũ pellat᷑ poteſtas dyaboli a baptiʒato:ni:
hilominꝰtñ quia põt pᷣſtari impedimẽtũ baptiʒãdo a dya
bolo ne ſuſcipiat baptiſmũ:ꝑ eroꝛciſmum pellit᷑ ptas dya
boli ne pꝛeſtet ei hmõi impedimẽtũ. ⁊ ideo qtũ ad hoc ne⸗
ceſſarius eſt exoꝛciſmꝰ.q¶ Ad aliud dicendũ ꝙ licet nõ plꝰ
mũdat᷑ baptiʒatꝰeroꝛciʒatꝰqᷓ nõ exoꝛciʒatꝰ:non tñ ſequit
quin ſit neceſſariꝰexoꝛciſmꝰ.quia exoꝛciſmꝰnõ eſt ad mun⸗
dationem:ſ eſt ad pellendũ poteſtatẽ dyaboli.ne ꝑ ipſum
impedimentũ pꝛeſtetur ne baptiʒ andꝰ ꝑueniat ad ſæcramẽ
tum per quod mundatur.

AV.Articulus ſecũdus

Einde querit᷑ ad quid ſit neceſſariꝰexoꝛciſmus
vtꝝ ad efficiendũ vel ad ſignificandũ tm̃. Et ſi
ad efficiendũ.vtꝝ in aĩa vel in coꝛꝑe vel in vtꝛo
q;· E aũñt exoꝛciſmſit ad efficienaũ ſic obijcit᷑. Nug.in li.
de ſimbolo.ꝑuulꝰ exoꝛciʒat᷑ vt poteſtas dy aboli expellat᷑.
ergo ꝑ exoꝛciſimũ expellit᷑ ptas dyaboli: ergo eſt ad efficiẽ⸗
dum aliquid.¶ Item exoꝛciſmi ſalomonis expellebãt de⸗
mones eꝛgo multofoꝛtiꝰexoꝛciſmi eccłie.q¶ Itẽ Rabanus.
erufflat᷑ a ꝑuulo ſeua pt̃as ꝑ pium ſacerdoteʒ.⁊ loquit᷑ d
exoꝛciʒatõe:ergo exoꝛciſmꝰhabet effectũ.q¶ JZqẽ Rabanꝰ.
ſignat᷑ ſignaculo baptiʒandꝰ ſct̃e crucis tã in pectoꝛe qᷓ in
fronte:vt ab eo tꝑe apoſtata dyabolꝰĩ vaſe pꝛiſtino ſue in⸗
teremptõis ↄgnoſcẽs ſignũ iã ſibi deinceps illud ſe ſciat eẽ
alienũ.ſ̊ ſignatõ ĩ pectoꝛe ⁊ ĩ fronte ꝑtinet ad exoꝛciʒatõeʒ

22

GS exoꝛciz atõ hʒ aliquẽ effectũ.¶ Itẽ Gꝛeg.ĩ omeł.xxiiij.ſu

per Eʒech. Sacerdos cũ ꝑ exoꝛciſmi graʒ manꝰcredẽtib
imponit.⁊ habitare malignꝰſpũs in mẽte eoꝝ ↄdicit qui
aliud facit niſi qꝛ demonia eijcit/ Cõtra.exoꝛciſmꝰẽ ſacꝛa
mẽtale·ſic &̊ alia ſacmẽtalia ſunt ibi ad ſignificãdũ nõ ad
efficiẽdũ illð qð ſignificãt:ſic ẽ cũ ponit᷑ lumẽ ĩ manu pue⸗
ri.⁊ cũ fit vnctio ex criſmate.⁊ cũ dat᷑ veſtis cãdida.ſigni⸗
ſicãt em̃ diuerſa ĩ baptiſmo:ſic videt᷑ de exoꝛciſmo vt ſigni
licet expulſionẽ fiẽda ĩ baptiſmo.i Pꝛet.dicit᷑ demoni exi
ab eo ſpũs ĩmũde vel recede.Iſtud at ꝓpꝛie fit ĩ baptiſmo
cũ expellit᷑ oꝛigĩale:reſtat ̊ ꝙ ſigficat illð qdð fit in baptiſ⸗
mo.q¶ Pꝛet.appoſitõ ſalis vł ſputi ſigficãtia ſũt q̃ ꝑtinent
ad ipᷣi exoꝛciſmũ.q̊ ⁊ ipᷣe exoꝛciſmꝰ.¶ Pꝛete. ſi baptizat᷑
aligꝗs ĩ nccitate aliqᷓ anteqᷓ; veĩat ad eccliaʒ.deinde fiũt ex⸗
oꝛciſmi cũ veĩt ad eccłiaʒ. Sʒ ↄſtat ꝙ iã expulſus ẽ dyabo

lus rõe pcti: ͥ exoꝛciſmꝰn ẽ ad erpellẽdum dyabolũ vclad
diſponẽdũ ipᷣm ad gr̃aʒ baptiſmi ꝑcipiẽdã.¶ AHv h̊ rñdẽt

quidã ꝙ ẽ ad ſignificãdũ.⁊ exponũt oẽs auẽtes ſupᷣdictas
vt dicãt erpellat᷑.i.expelli ſignificat᷑ ⁊ toꝛquet᷑.i.toꝛqueri
ſignificat.Cũu aũt dicit᷑ recede vel exi: oꝛo eſt ad petenduʒ
expulſionẽ.nõ que ſit in exoꝛciſmo:ſ que poſt ſit in baptiſ
mo.¶ Qð aũt obijcit᷑ de exoꝛciſmo ſalomõis. dicũt ꝙ illi
ſpũaliter ad talẽ effectũ erãt oꝛdinati ſicut legit᷑ in quadã
glo. in li.act. Iſti vᷣo inſtituti ſunt ad ſignificadũ id qdð in
baptiſino gerit᷑ vna cũ alijs ſacramẽtalibo.q¶¶ Qð aũt dicit
a Rabano. ꝙ exufflat᷑ ꝑ pium ſacerdotẽ.i.ꝑ piũ miſteriũ
ſacerdotis in baptiſmo. aũt dicit deinceps ſciat ꝛc.alie
num retoꝛquet᷑ non ad hoc qð fit in exoꝛciſmo:ſů̊ deinceps
poſt baptiſmũ.acciꝑe aũt vident᷑ ratõeʒ ſue dictõnis ex qᷣ⸗
dam verbo Cipꝛiani.qui ponit ſimilitudinẽ de pharaone
qui nũꝙᷓ erat oppꝛeſſus ſ̊ ſemꝑ habuit poteſlateʒ quouſq;
eſſet ſubmerſus in mari rubꝛo:i. a volüt dicẽ ꝙ effect? eie⸗
ctionis nõ fit ante baptiſmũAlij vo dicũt ꝙ exoꝛciſmꝰ

nogt
ndnn
piͦ
oliet
0.
43

dtorn
dadt
sd
boene⸗
W
ſſegni
d mun⸗
vipſun
crani

ſnus
Etſi
yno
inli.
Alat.
eſcie
batde⸗
bann.
goite
ober.
reqn
ſueinn
atei
loez
ltiby
gvid
ed
noad
vpye⸗
ſigni⸗
tſigni
onieri
ptiſno
hapn’
gumt
izn
füren
ytho
.
zc
pcians
orgpen
Atenc;
bapel
tli
quoci
d 1
urdict
niſterin
e. ale
rineeßs
istri⸗
urw
mg
ie⸗/

iſn⸗

— —

¶ Queſtio

babet eſſectũ aliquẽ: licet nõ plene expellẽdi dy abolũ ſiue
ſpm̃ malignũ.⁊ ꝙ nõ eſt tm̃ ad ſignificãdũ.⁊ boc expᷣmũt

pꝛime auctoꝛitates. Ala aũt ver ba exrpulſionis vel eiectõ⸗
nis attendi pñt vt cohibeat᷑ in aliquo ptas dy aboli ne no⸗

ceat:quãtuʒ vellet nocere impediẽdo ſpũale bonũ. 4¶ Item

vm hoc videt᷑ diceꝛe Cypꝛianꝰqui introducit ꝓ ꝑte alteꝛa
dicit em̃ ĩ ſua auctoꝛitate ꝙ ꝑ exoꝛciſtas voce buůana ⁊ vꝝ

tute diuina flagellat᷑ vrit᷑ ⁊ toꝛquet᷑ dyabolꝰ.⁊ de pharao
ne ptʒ ꝗ nõ tãta erat ptᷣas ſuꝑ lin iſraheliticũ qn i ap⸗
pꝛopinqᷓuerũt mari quãta erat qn ᷣuiebãt ĩ luto ⁊ latẽ:tñ

nõ plene euaſerat añ ſubmerſionẽ ĩ mari rubꝛo ⁊ multum

flagellabãt᷑: erquo videbãt eos aliqͥ mõ elõgatos.⁊ q; non

eſt malignꝰſpũs ꝑ eẽntiã in aĩa ſ̊ ratõe effectꝰvel oꝑatõis
dicit᷑: quãto minꝰhabet de effectu tãto diminuit᷑ eiꝰptᷣas.⁊
quo ad quid dicit᷑ expelli.¶ Ad obiectũ aũt dicendum.qꝙ;
nõ eſt ſimile de lumĩe coꝛꝑali qð ponit᷑ in manu.qꝛ ꝑ ipᷣm
lumen coꝛꝑale nõ aient luctilients ſpũalis.verba vo viꝛ⸗
tutem babẽt aliquã cũ a debito miſtro debito mõ ꝓferunt᷑
4 Ad id quod obijcit᷑ de ſale qð ſanctificatũ eſt.rñderi pt
7 ſanctificatõeʒ habet ⁊ aliquid ptatis:cũ ſit ad actũ exoꝛ
ciſmi. In h̊ aũt ſignificat ꝙ ꝑ ipᷣm dat᷑ intelligi donũ ſpũa
lis intelligẽtie in baptiſmo.¶ Ad hoc qdð obijcit᷑ de exoꝛciſ
mo qui poſt baptiſmũ fit:dici põt.ꝙ tuc habet ratõneʒ in
ſanctiſcãdo ⁊ nibilominꝰ poſſet ibi eſſe aliqua cohibitio.

¶ Articulus terciꝰ

M querit᷑ vtꝝ ſit ad efficienduʒ aliquid in

aĩa vel in coꝛꝑe ſuppoſito ꝙ aligs ſit eiꝰeffectꝰ:
videt᷑ ꝙ nõ in coꝛꝑe tm̃:eoqꝙ ſicut ſacramenta
iſta habundãt a lege veteri: ita ⁊ exoꝛciſmi iſti ab illis.pᷣ il⸗
li tm̃ erãt babentes effectũ ex ꝑte coꝛꝑis: iſti vlteri aliqo
habẽt ex ꝑte aĩe.¶ Pꝛet. iſti ſt ſacramẽtales ꝑtinẽtes ad
effectũ baptiſmi.ſ̊ baptiſmꝰhabet effectũ ſpũalẽ:eꝛgo exoꝛ
ciſmus.4¶. Pꝛet. exoꝛciſmmꝰ qui fit in aqua benedicta babet
aliquẽ effectũ reſpectu aĩe:multoſoꝛtiꝰꝭ iſte.¶ Pꝛet. obij
citur ſic. Si nullũ habet effectũ reſpectu aĩie qdð habẽt tũc
exoꝛciʒatꝰnõ baptiʒatꝰſi moꝛẽt᷑? ꝙ nõ baptiʒatꝰ:nec exoꝛ:
ciʒatus.ſ̊ videt᷑ aliqo habẽ.vñ dicũt aliqui ꝙ mĩoꝛes pate
retur tenebꝛas.⁊ ſic boc videt᷑ habẽ aliquẽ ſpũalẽ effectum
Seod ↄtra hoc videt᷑ facẽ ꝙ exoꝛciſmi ſũt exoꝛciſtaꝝ de ex⸗
oꝛciſtis aũt legit᷑.qꝛ eoꝝ officiũ eſt pellere ſpũs ĩmũdos de
obſeſſis coꝛpoꝛibo.¶ Pꝛet.ſuꝑ illuo ¶ Dath.xij.filij vr̃i in
quo eijciũt.hoc vno mõ legit᷑ ð apłis.aplłoꝝ erat eijcere
ꝑ exoꝛciſmos demones ab obſeſſis coꝛpoꝛibo: videt᷑ j̊ ꝙ qͥ
ad hoc ſit eiꝰeffectꝰ. ¶ Pꝛet. obijcit᷑ ↄtra boc ꝙ dicit᷑ eidef⸗
fectus eſſe ꝙ mĩoꝛes patiant᷑ tenebꝛas.i Aã duplices ſũt te
nebꝛe interioꝛes exterioꝛes.exterioꝛes ingerũt penã ſen⸗
ſus.vnde nõ debent᷑ niſi pcto aatualli⸗ ꝑuulꝰſolũ patit᷑ te
nebꝛas interioꝛes ⁊ carentiã viſionis.Rᷣ hoc nõ erit magis
in vno ꝙᷓ in altero:qꝛ pꝛiuatõ nõ recipit maiꝰvel minꝰeꝛgo
nullꝰ patiet᷑ tenebꝛas mioꝛes. Itẽ ſi carẽtia viſionis dei
eſſet maiꝰ minꝰ:gᷓ aliquis ꝑuulꝰhaberet cognitõeʒ dei

ab ip̃o ⁊ ad ipᷣm eſt. Sʒ hoc nõ poſſet cogitari ſine maxia

triſticia:gᷓ haberẽt penã ſenſus vermẽ ſcʒ ↄſciẽtie. Rñ⸗
ſio ꝙ ille effectꝰſpaliter ꝑtinet ad aĩaʒ.⁊ hoc ptz in oꝛoni⸗
bus que ad exoꝛciſmos ꝑtinẽt.vnde dicit᷑.vxt ydoneꝰeffici⸗
atur accedẽ ad graʒ baptiſmi.2 iteꝝ.vt hec creatura ſalis
ſit ſacramẽtũ ſalutare ad effugãdũ inimicũ.⁊ iteꝝ vt ãge⸗
li ꝑducãt eũ ad graʒ baptiſmi.¶ Ad id qð obijcit᷑ de dimi
nutione tenebꝛaꝝ. Rñſio ꝙ nõ intelligo vñ pᷣpoſitiuꝰ hoc
accepit. In talibo aũt nõ ſunt adinuẽtõnes faciẽde.⸗ Ad
id qð obijcit᷑ de officio exoꝛciſtaꝝ. dicendum ꝙ non tm̃ eſt
eoꝛum officium ad id ꝙ reſpicit coꝛpus: ſed etiam animã.
vt impediatur dyabolus a veratione coꝛpoꝛis ⁊ nocumen

anime per quadam cobibitõneʒ.

Articulus quartus

Einde querit᷑ cuiꝰſit exoꝛciʒare.vtꝝ ſit eiꝰg eſt
in mioꝛibo ↄſtitutꝰ.⁊ videt᷑ ꝙ ſic:ꝑ h̊ qð dĩic ma
Ay giſter in ſentẽ. tangẽs officiun exoꝛciſtaꝝ. Ad ex
oꝛciſias ptinet exoꝛciſmos memoꝛiter retinere: manꝰ ſuꝑ

Y.

energumiĩos ⁊ cathecumĩos imponere.mReſtat q̊ᷓ ꝙ eiꝰ eſt

exoꝛciſmos dicere.¶ Ad hoc etiã facit ꝙ ſacramẽtalia mi
noꝛa ſunt dignitate ipo ſacramẽto baptiſmi:g̊ poſſunt fie⸗
ri ꝑ illã ꝑſonã que habʒ minꝰ en Ad qð dicenduʒ.
ꝙ exoꝛciʒare eſt habẽtis officiũ exoꝛciʒãdi.vñ ⁊ ſacerdoti
attribuit᷑ inꝙᷓtum habet officiũ hmõi. Ratio aũt eſt quaꝛe
ſacerdotũ eſi exoꝛciʒare ꝑuulos.vt oſtendat᷑ dignitas ⁊ in
diuiſio ſacramẽti. vt oĩa ſacramẽtalia ad veꝝ ſacramẽtuʒ
oſtendant᷑ ꝑtinere.⁊ ꝑ hoc ptz quõ eſt ad ſcðo obiectuʒ rñ⸗
dendũ.Si em̃ aliꝰeſſet qui exoꝛciʒ aret aliꝰqui baptizaret.
niſi obuiaret neceſſitas videret᷑ quaſi quedã ſacramẽti di
uiſto. ¶ Per h̊ etiã põt ſolui qð obijci põt nõne aliqñ ĩ ne⸗
ceſſitate baptiʒat laicꝰ⁊ poſlea ſacerdos exoꝛciʒat ⁊ ita ad
diuerſas ꝑſonas tũc ꝑtinet:nec tñ ẽ ſacramẽti diuiſio.Re
ſpõdendũ eſt em̃.ꝙ h̊ facit ipa neceſſitas que facit pᷣuenire
baptiſmũ ꝓpter ꝑiculi vitatõeʒ.nihilom inꝰtñ adhibet᷑ poſt
illud qð ꝑtinet ad ſolẽnitatẽ ſacramẽti. Ipᷣa aũt ſolẽnitas
ad illã ꝑlonã ꝑtinet cuiꝰẽ ex officõ baptizʒare.ipᷣm aũt ba⸗
ptiʒare ẽ alteriꝰꝑſone in neceſſitate.qꝛ faciliꝰfit.⁊ quia nõ
oĩs ẽ inſtruere ð his que ꝑtinẽt ad fidẽ exoꝛciʒare.qEt
ſi obijciat᷑ q ĩ pᷣmitiua eccłia baptiſmus fiebat ſine hmõi
ſolẽnitate exoꝛciſmoꝝ.⁊ ita ſufficeret baptiſmꝰſine his ex
oꝛciſmis. Rñdeo ꝙ ſufficiebat ad cauſãdũ expulſionẽ dy⸗
aboli ratõe pcti. nõ tñ tota ratõ ſigniſicatõis eoꝝ que fie⸗
bant in baptiſmo ibi expᷣmebat᷑. Pꝛet.vt deuotiꝰaccedatuꝛ
ad baptiſmũ qð eſt ſacramẽtuʒ ĩnouatõnis: ↄueniẽter ad⸗
hibetur tãta ſacramẽtaliũ ſolẽnitas.

rticulus quintus

Onſequẽter querit᷑ de ip̃is verbis ĩ exoꝛciʒatõe
vtꝝ babeãt aliquaʒ vᷣtutẽ cũ dicit᷑.recede ab eo
athana. vel cuʒ dicit᷑. S maledicte dy abole exi
ab eo 1c. ¶ Ao qð põt argui ꝑ ſimile. Si em̃ vis aliqua ẽ
in verbis ꝑ que ſerpẽtes a ſuio cauernis extrabunt᷑⁊ eoꝛũ
malicia cohibet᷑:ſilꝛ videt᷑ in verbis diuinis ꝑ que ſerpen⸗
tes ſpales a ſuis cauernis extrabunt᷑ vel adminꝰaliqͥ mõ
eoꝝ malicia cohibeat᷑. ¶ Item ex aiuratõe exoꝛciſmoꝝ ſa⸗
lomonis. de ꝗbo habet᷑ in li.actuũ ĩ glo.idem in li.act᷑.ar⸗
gui põt. Si ei illi babebãt poſſe expellẽdi dyabolũ ⁊ ſpũs
malignos de obſeſſis coꝛꝑibo vel detinẽdi ne redirẽt: młto
foꝛtisexoꝛciſmi eccłiaſtici. Si aũt &̊ eſt. queri põt ſᷣm quẽ
modũ ꝓfuit exoꝛciſmi.¶ Ad qð rñderi põt.q bãc vim ha
bere dicũt᷑ vt cũ ꝓferũt᷑ adeſi virtꝰdiuina mĩſterio bonoꝝ
angeloꝝ:cohibẽs malignã ptᷣatẽ pᷣncipũ huiꝰaeris ⁊ ĩ hoc
iuuãtes ratõnalẽ creaturã ad quã cuſtodiẽdã ſunt dati.⁊
iſte modꝰpõt accipi ex h̊ qð dicit adamãtiꝰſuꝑ Yolſue.xv.ĩ
glo. que ſic incipit.¶ õ paꝝ vtilitatis ⁊c̃.vbi dicit᷑.ſic apð
infideles ↄtrarie vᷣtutes audientes illa noĩa aſſunt dant
oꝑam in ̊D ad qð ſe inuocari ad illos.vel in illo noĩe ſenti
unt. officij ſui rẽ cui ſe mãcipauerũt impẽdẽtes:tãto magis
celeſtes vᷣtutes que nobiſcũ ſũt libẽter accipiũt ſi ᷣba ſcri⸗
pture 2 hoꝝ nominũ appellatões velut carmĩa q̃dã ⁊ incã
tationes ex oꝛe noſtro pꝛomamꝰ. Et ſi em ea nõ intelliga⸗
mus: ille vᷣtutes intelligũt ⁊ velut carmĩe quodã inuitare
d eſſe nobis ⁊ ferre auxilium delectantur.

rticulus ſextus

Einde querit᷑ de modo eoꝝ que ad exoꝛciſmuʒ
tinent. Sunt em̃ ſignatões que fiũt ſignaculo
VVerucis in ꝑtibo diuerſis: ſunt ⁊ adiurationes.
Eſtetiã ſalis in os miſſio:narium ⁊ auriũ linitio. Poteſt
ergo queri de numero iſtoꝛum que ſit ratõ.⸗¶!. Ad quod po
teſt dici.ꝙ ſignatio facta ſignaculo crucis reſpicit paſſio⸗
nem xpi. quia eſt virtus fuganda contrarias poteſiates.
Signaculum em illud tanꝙᷓ ſignaculũ ſũmi regis fugiunt
ↄtrarie prates. Immiſſio ſalis in os:⁊ ſputi ĩ auꝛes ⁊ na⸗
res:cũ ſit ſignificatiua doni ĩtelligẽtie ꝑ apꝛopatõʒ:ad fi⸗
liũ ꝑtinet ꝗ eſt ſapiẽtia dei pr̃is. Inſuſſlatio vo ad indiciũ
effectaſpũſſancti ſcʒ ad ↄriã cohibendã ptateʒ. Vnge dicit
Rabanꝰ.ſignatur baptiʒandꝰoſignaculo ſancte crucis taʒ
in pectoꝛe qᷓ in fronte: vt ab eo tꝑe apoſtata dy abolꝰĩ e
3

—

*

pꝛiſtino ſue interemptõis ognoſcẽs ſignũ:iã ſibi deinceps
ſe ſciat alienũ.exhinc iã dicunt᷑ ſuꝑ eũ oꝛones. dat᷑ ſal be⸗
nedictũ in os:vt ꝑ ſal typicũ ſale ſapiẽtie ↄditus:fetoꝛe ca
reat iniquitatis. ne a veꝛmibo pctoꝝ vltꝛa putrefiat:ſ̊ ma
gis illeſus ſeruet᷑ ad maioꝛẽ gram ꝑcipiendã. poſiea tãgũ
tur nares ⁊ aures de ſaliua.⁊ dicit᷑ ei verbũ euãgelicũ.qð
iha qñ ſmdũ 1 mutũ ſanauit:tangẽs cũ ſputo linguã eius
mittẽs digitos in auriculã eiꝰdixit.Effeta: qð ẽ ad api⸗
re.hoc agit᷑ vt ꝑ typicã ſaliuã ⁊ tactũ ſacerdotis: ſapiẽtia
⁊ vittꝰdiuina ſalutẽ eiꝰoꝑetur.vt aꝑiant᷑ aures ad audien
dum mãdata dei.vt aꝑiantuꝛ ei ſenſus in intimo coꝛde ad
ſpũalia diſcernẽdũ ⁊ os ad fidẽ xpᷣi ↄfitẽaũ.q¶ Ad illð pᷣo
qð queri põt ð tactu triũ ſenſuũ ſcʒ guſtꝰolfatꝰ auditue.

rñdendũ eſt ꝙ p̃figurat᷑ donũ gre.ad recipiendũ auditũ fi⸗

i:ad diſcernẽdũ ea que ſunt ad fidẽ ⁊ guſtãdũ bonũ ver
bum di. Heb.vj. Signatõ aũt in pectoꝛe ⁊ in fronte deſi⸗
gnat diſpoſitõeʒ ad fidẽ ĩ coꝛde:⁊ nõ ad erubeſcendũ fidei
ↄfeſſionẽ ĩ oꝛe.ſᷣim Hugo.q¶ Joꝛma eroꝛciſmi ĩ hũc moduʒ
ꝑficit᷑. Siqt᷑ at pᷣmo baptiʒãdꝰcrucis ſiqcło ĩ frõte ĩ pecto
re ⁊ ĩ oculis.⁊ naꝛiba ⁊ ĩ auꝛbo ĩ oꝛe:vt totiꝰcoꝛpꝑis ſenſus
hoc ſignaculo muniãt᷑:cuiꝰvᷣtute oĩa nr̃a ſacramẽta oplẽt
⁊ oĩs dy aboli figmẽta fruſtrãt᷑. Poſtea dat᷑ ſal bñdictũ in
os eiꝰ:ot ſapiẽtia ↄditꝰfetoꝛe careat iniꝗtatis.⁊ vltra non
putreicat a veꝛmibo vicioꝝ.Deinde exufflat᷑ malignꝰſpũs
ſoꝛis:vt ſpũs ſpũ pellat᷑. Poſtea tãgũt᷑ ei aures⁊ nares cũ
ſaliua vt tactu ſuꝑne ſapiẽtie 2 aures eiꝰaꝑiant᷑ ad audiẽ⸗
dum vᷣbũ cei ⁊ nares ſiłꝛ ad diſcernẽdũ odoꝛẽ vite ⁊ moꝛ⸗
tis.his ↄpletis ↄſecrat᷑ fons a ſacerdote ĩ noĩe pa.2 fi. ⁊.ſſ.
vt ſanctitas ſacramẽti nõ ex eo ꝗ miſtrat:ß ex eo ꝗ ſanctifi
cat ↄſtare ſciat᷑ ſicut ſcriptũ eſt. hic ẽ qui baptizat. Tradi
tur etiã noue vite auditoꝛibo ſimbolũ fidei. in qͥ apłice do⸗
ctrine ſoꝛma ↄſiſtit. Poſtremo ad baptiſmũ oblatꝰꝑuulꝰ.
introgatꝰa ſacerdote ſi abrenũciaret ſathane oibo oꝑi
bus eiꝰatq; oibo pompis eiꝰ:ꝑ oꝛa geſtantiũ rñdet. vt qui
aliena iniquitate obligatꝰ eſt:aliena fide ⁊ ↄfeſſione ſolua
tur. Poſi abrenũciatõem factã vngit᷑ oleo ſacro in pectoꝛe
tãqᷓ; minuat᷑ aduerſus hoſtẽ:ne ei deinceps ĩmũda ⁊ noxia
ꝑſuadere poſſit.vngit᷑ ⁊ inter ſcapulas vbi vigoꝛ poꝛtãdi
oneris eſt:vt foꝛtitudinẽ accipiat ad poꝛtandũ onus dñi.
Deinde facta introgatõe ſi credat in deũ pr̃em ⁊c̃.⁊ facta
fidei rñſione trina ĩmerſione a ſoꝛdibo vetuſtatis abluituꝛ
vt nouũ bominẽ indutꝰ triduane moꝛti xpᷣi. ↄſepeliet᷑.ſicut
ait apfus. Quicũq;ʒ in rpᷣo baptiʒ ati ſumꝰ:in moꝛtẽ ipᷣius
baptiʒati ſumꝰ. Conſepulti em ſumꝰcũ illo ꝑ baptiſmũ in
moꝛtẽ. vt quõ xpᷣe reſurrexit a moꝛtuis: ita ⁊ nos in noui⸗
tate vite ambulemꝰ. Deinde ſacro criſmate in vertice vn⸗
gitur. vt ſpm̃ xpᷣi ꝑticipando merito dei nceps xpᷣianꝰ appel
letur: coheres regni ? gloꝛie ſacra vnctõne effectꝰ. Exinde
tradit᷑ rpᷣiano veſtis candida: vt qui pꝛimo natiuitatis de
coꝛem pãnis vetuſtatis obfuſcauerat:habitu regeneratõ⸗
nis gloꝛie pᷣferat indumentũ. Tegit᷑ etiã poſt ſacram vn⸗
ctionem eiꝰcaput ſacro velamĩe:vt intelligat ſe dyadema⸗
te regni ⁊ ſacerdotali dignitate potiꝛi. Ad vltimuz datur
ceꝛeus accenſus in manu eiꝰ:quatenꝰimpleꝛe doceat᷑ illud

euangelicum quod dicit᷑. Sic luceat lux veſtra coꝛam ho⸗
minibus v7c.

embeum terciũ

nſequẽter querit᷑ de catheciſmo qui tamẽ
pꝛioꝛ eſt in adultis qᷓ; exoꝛciſmꝰ:eo ꝙ adulti
pꝛius inſtruũt᷑ de fide q; exoꝛciſmis ſe ſubijci
2.ant. EUnde Raban de inſtitutöne clericoꝝ.
Poſtᷓ ſe baptiʒandꝰꝑ ↄfeſſionẽ vere fidei in alteriꝰomen
datur dñiuʒ.⁊ ꝑ abrenũciationem a pꝛioꝛis poſſeſſoꝛis ſe
alienauit ſeruitò:exufflat᷑ ab eo ptᷣas ſeua vt ꝑ pium ſaceꝛ
dtis miſteriũ ſpũiſancto cedat ſpũs malignꝰ. Pꝛet. ꝙ ca⸗

thecuminꝰ debeat pᷣcedere baptiſmũ. arguit᷑ ex hoc qð do

minus dicit in euãgelio. Ite docete eos baptizãtes eos ⁊c.

ctrina aũt iſta ad catheciſmuz ptinet quod ptʒ ꝑ iſind

quod ſequit. Qui crediderit ⁊ baptiʒatꝰ ⁊c̃. Vt notet᷑ ꝙ ĩ⸗
ſiructio fidei pꝛecedat baptiſma in illis qui acciꝑe pñt do

ctrinam. vnde dicit Hugo. Doceꝛe ad fidẽ ꝑtinet:baptiza
re ad emũdatõeʒ. Arguit᷑ etiò exemplo dñi. in quo hoc fi⸗
gurat᷑.pꝛius em̃ ſputo mirto cuʒ luto oculos liniuit ceci:2⁊
poſt ad aquas ſyloe miſit. Vnde Rabanꝰ.ante baptiſmũ
catheciʒãdi hõ debet pᷣuenire officiũ vt fidei pᷣmo accipiat
cathecumis rudimentũ. Itẽ xpᷣ̃c pꝛiꝰ ceci nati oculos luto
7 ſputo facto ſi uꝑliniuit.⁊ ſic ad aquas ſyloe miſit: qꝛ pꝛiꝰ
cbet baptiʒãdꝰfide incarnatõnis xp̃i inſtrui: ⁊ ſie ad ba⸗
ptiſmuʒ iam credulꝰad mitti:vt ſciat cuiꝰgre in eo eſt ꝑti⸗
ceps:⁊ cui iã debitoꝛ fiat deinceps. Ex his ꝗ̊ ptʒ ꝙ catbe⸗

ciſmus ↄgruit in adultis pᷣcedẽ baptiſmũ licet nccitate m .

gruẽte vel in capacitate baptiʒãdoꝛũ ſequat᷑ ſicut ĩ ꝑuulis
7 hmõi re ane catchrn mũ querẽdũ ẽ pᷣmo de quibo
debet eẽ. Scdo qͥꝝ fit catheciſmꝰtãꝙ; catheciʒãdoꝝ. Ter⸗

cio quoꝝ ſit cathecizare.Quaꝛto vtꝝ cathecumini ex rati
one catheciſmi vitã ſpũalẽ habẽ dicũt᷑ cũ ad fidẽ inſtruãt᷑.

rticulus primus

Kimo querit᷑ de quibo ſunt inſtruẽdi baptiʒan
di. ⁊ videt᷑ ꝙ ſint inſtruendi de oĩbo que accide⸗
runt in oĩbo etatibo pᷣcedẽtibo illã in qua natꝰ ẽ
dñs.ſcʒ etate ſexta. etiã illis qᷓ in illa ↄtigebãt.vñ Hugo
in li.de ſacramẽtis docẽs ꝗbo inſtruẽdi fũt neophiti.deter⸗
minat ꝙ inſtrui debeãt illis q̃ facta fũt in his ſex etatibo qᷓ
ↄputãt᷑ ab initio mũdi vſqʒ ad aſcẽſionẽ dñi qñ dirit dilci⸗
pulis.ite docete oẽs gẽtes baptiʒãtes ĩ noĩe pa.⁊ fi. 7.ſl. g

crediderit ⁊c. Mar᷑.vlti.⁊ poſt ſubdidit.hec ſũt ſaẽmenta

ſidei xp̃iane ab initõ ↄdita in fine credẽda ſine fine ꝓfutu
ra. hec ſũt ꝗbo catheciʒãdos ĩbnimꝰ.a eoꝝ ꝗ ſaẽmẽto noui
tatis regenerãdi ſũt fidẽ ſalutaꝛi ↄfeſſione ꝓmẽdã exigimꝰ
IZdem videt᷑ aug.velle li.de catheciʒãdis rudibo dicẽs.
Qarratio plenaẽ cũ quiſqʒ pᷣmo catheciʒat᷑:ab eo qð ſcri⸗
ptum ẽ. In pᷣncipio creauit decelũ ⁊ terrazʒ:vſq; ad pñtia
tꝑa ecclie.¶ Pꝛet.inſtruẽdi ſũt ĩ ſpe reſurrectõis ⁊ ĩ credu
litate iudicij beatoꝝ ⁊ maloꝝ ⁊ eoꝝ retributòibo. Vñ au⸗
gu.in eodẽ.iQarratõe finita:ſpes reſurrectõis intimãda ẽ
⁊ ꝙꝓ capacitate ac viribo audiẽtis:pꝛoq; ipius tꝑis modu
lo aduerſus varias irriſiões infideliũ ð coꝛpꝑis reſurrectõ
ne tractãdũ.⁊ futuri vltimi iudicij bonitate ĩ bonos:ſeueꝛi
tate ĩ ſmn alos:veritate ĩ oẽs.ↄmemoꝛatiſq; cũ deteſtatõne ⁊
hoꝛroꝛe penis impioꝝ regnũ iuſtoꝝ atq; fideliũ.⁊ ſuꝑna

illa cin itas eiuſq; gaudiũ cũ deſiderio p̃dicãduʒ ẽ. Exbia

videt᷑ ꝙ hoꝝ ſit neceſſaria inſtructõ ĩ catheciſmo¶ Cõtꝛa
patrini ꝗ obligãt᷑ ad inſtructõeʒ ꝑuuloꝝ ſᷣm ecclie ↄſuetu⸗
dinẽ talia ignoꝛãt. de talibo iſios inſtrueꝛe ñ poſſunt. Si
vicẽt᷑ ꝙ hec ignoꝛãtia ⁊ illis ĩ pctẽm.vt ð tali dicat ignoꝛãs
ignoꝛabit᷑.G̊ nõ ridet᷑ veꝝ:cũ nõ obligẽt ſe patrini in ſuſce
ptione baptiʒ atoꝝ.niſi ad illa inſtruẽda de ꝗbo facit men
tionẽ ſaceꝛdos baptiʒãs ⁊ rñdẽt ꝓ puero.¶¶ Pꝛet. tenẽt᷑ ne
illi patrini ꝗ habẽt noticiaʒ ſacre ſcpᷣture illos qͥs de ſacro
fonte ſuſcipiũt de his oĩbo inſtruẽ¶ Rñſio.ad hec ſine piu
ditio melioꝛis ſentẽtie.qꝙ alit ſiẽ die aug.ſe debẽt habẽ qui
catheciʒãt᷑ ĩ rudibo inſtruẽdis:alit᷑ in intelligibilibog als
ſcripturas nouerũt:⁊ aliter ĩ rudibo adultis:⁊ aliter ĩpar
uulis. In ꝑuulis ↄpetit inſtructõ cũ ſint capaces de ſim
bolo apłoꝝ ⁊ oꝛone dñica. tales em̃ adheſerũt ſete mr̃i ec⸗

cleſie ⁊ obediẽtes doctrine eiꝰ.demũ paulatim iſtruẽdi ſũt

vᷣbo pᷣdicatõis. Qui vᷣo adulti ſũt nec dũ xuenerũt ad ba⸗
ptiſmũ:quãdã inſtructõʒ æbẽt habẽ allectiuã ad ſuſceptõ
nem ſacꝛamẽti. Et ideo ſi intelligẽtes ſũt oñdendũ ẽ eis q̃⸗
liter a pᷣncipio mũdi cura ẽ deo de ſalute bũani generis. et
q̃liter pfigurauit nr̃aʒ redẽptõeʒ 2 nr̃aʒ ſalutẽ ꝑ ſacmenta
habẽdã:⁊ pᷣmo ꝑ ſacramentũ baptiſmi.⁊ ſic ꝑ h̊ habilitet
ad ſacramẽtũ baptiſmi ſuſcipiẽdũ:⁊ ad fidẽ nr̃e redẽptõis

facte ꝑxpᷣm ⁊ gloꝛificatõis in aĩa ⁊ coꝛꝑe future ꝑ ipſum.

KRudes aũt ꝑ quedã exẽpla manuducẽdi ſũt ad illa. 4 Ao
illud qð obijcit᷑ ex verbo Hugo.⁊ aug. Dicendũ.ꝙ illi re⸗
ferebt intentões ad ſtatũ pmitiue ecclie in quo pᷣm ↄlue⸗
tudinẽ ſtatꝰ illiꝰcatheciʒãt᷑ adulti ab illis qui ꝑiciã habue

runt inſtruẽdi tales. VUnde aug. loquit᷑ ad deo gras ꝗ pe⸗

tebat ab illo quõ adultos baptiʒãdos eatheciʒaꝛet:ad quẽ

apte
boe
(ec:. 2
tiini
cpiat
lut
W
dbe
eſl Lti⸗
pcatbe⸗
tatenn⸗
pondhe
rquibd
Ter⸗
ex rati
lrnät.

ptizan
ccide⸗
anat
ihu⸗
1dter⸗
nillyg
tdiſai⸗
nlla
nenta
pfara
Mni
vigin⸗
odices
göſen
dpii
zicenn
Gia
mächi
modu
rrec
ſeuen
öne
hna
Sdiaa.
in
en⸗
Pwis
nſe
citnnen
enikye
Nſien
nneſi
bigi
gols

¶Mueſtio

ſepe adducebant᷑ qui fide r̃iana imbuẽdi erant: eo ꝙ eſti

mabat᷑ habeꝛe vberẽ catheciʒãdi facultatẽ: ⁊ doctꝛina fidei
⁊ ſuauitate ſermonis.ſicut in pᷣncipio libꝛi de catheciʒan⸗
dis rudibo ↄtinet᷑. Lalibo em̃ ſm aug. decebat ſieri inſtru
ctio ſiue narratõ quedã allectiua ad ſuſceptõeʒ baptiſma⸗
tis. oñdendo qualiter ab initio mũdi cura erat ceo de ho⸗
minis ſalute: ? alia que tacta ſunt. mõ tñ ↄpetenti ſm exi⸗
gentiã tꝑis ⁊ ſtatꝰꝑſone.Vnde tacto mõ narratois verbo
ſupꝛadicto:ſcʒ narratõ plena eſt cũ quiſq; ⁊c.ſubiũgit au⸗
gu. nõ tñ debemꝰ ꝓpterea totũ penthateucuʒ totoſq; iudi⸗
cuʒ ⁊ regnoꝝ ⁊ Eldre libꝛos totũq; euãgeliũ 2 act⸗ aplo⸗
rum:vel ſi ad verbũ addicimꝰmemoꝛiter reddẽ vel noſtꝛis
verbis oĩa que his volumibo ↄtinẽt᷑ narrãdo euoluere ⁊ ex
plicaꝛe:qð nec tpᷣus capit nec illa neceſſitas poſtulat:ſᷣ cũ⸗
cta ſũmatim generatĩq; ↄplecti: ita vt eligant᷑ queda muꝛa
bilioꝛa que ſuauiꝰ audint᷑.atq; ĩ ipis articulis ↄſtituta ſũt
7 ea tanqᷓ i volumĩbo oñdere.¶¶ De inſtructõe aũt ꝑuuloꝝ
qui mõ baptiʒãt᷑ qui inſtruẽdi ſũt poſtqᷓ babuerint vſũ ra
tionis nõ eſt ita:ſᷣ inſtruẽdi ſũt a patrinis de fide ꝙᷓtuʒ ad
articulos qui ↄtinẽt᷑ in ſimbolo apłoꝝ od quoꝝ inſtructõ⸗
nem ſe obligãt patrini vt dicũt quidã rñdentes ꝓ ꝑuulis.
Vnde cũ ſacerdos querat a ꝑuulo credis in deuʒ patrem
om̃ipo.⁊c̃.⁊ patrini rñdẽt credo:dicũt ꝙ patrini obligant
puerũ ad credẽdũ iſia cũ habnerit vſuʒ ratõnis:2 ſe ad in⸗
ſtruẽdũ illos ⁊ infoꝛmãdũ in eis quãtũ in ipᷣis E. VUnde cũ
patrini rũdẽt credo:ſenſus ẽ. puerũ ad credẽdũ ⁊ me obli⸗
go. obligat em̃ ſe ad hoc ꝙ puer credit.i.ꝙ oꝑaʒ dabit ad
boc ꝙ credat inſtruẽdo eun. ⁊ hoc notat᷑ ex hoc ꝙ ſacerdos
iniũgit patrinis ⁊ matrinis baptiʒzato puero ꝙ; inſtruant
in ſunbolo apoſioloꝝ ⁊? oꝛatõne dominica. de hoc habebi⸗

tur plenius infra: — —
Articulus ſecũdus

Onſequẽter querit᷑ de his qui catheciʒãdi ſunt
Cum em̃ gra nihil facit ocioſe ſicut nec natura
Cathecizare aũt in ſuſceptibilẽ doctrine ẽ ocio⸗
ſum:ergo nõ eſt opus gratie.puuli aũt tales ſunt:nõ ergo
catheciʒ andi nec eis ↄpetit catheciſmꝰ. ¶ Item cuz querit
ſacerdos a puero.credis in deũ: vis baptiʒari:⁊ rñdet pa
trinus credo vel volo:ꝓ quo rñdent:aut ꝓ ſe aut ꝓ puero
ſi ꝓ ſe:mentit᷑.qꝛ nõ vult baptizari.Si pꝛo puero:ſimilit᷑
mentit᷑.quia nondũ habʒz vſuz li.ar.neq; vult aliquid nec
credit.4¶ Item querit᷑ vtrũ ꝑuulꝰ obliget᷑.cũ pꝛo eo rñdet
patrinꝰ? ⁊ videt᷑ ꝙ nõ:quia non obligat᷑ ex reſpõſione pa⸗
trinoꝝ.quia nõ habet vſuʒ li. ar.qui requirit᷑ ad credere.
Item etſi aliqua obligatio poſſit eſſe ſine cõſenſu eius qui
obligat᷑: hoc eſt in eis qui nõ ſubſunt volũtati eiꝰ.R crede⸗
re nò eſt tale ĩmo volũtariũ eſt:̊ nullꝰad credendũ põt ob
ligari niſi interueniẽte ↄſenſu ꝓpꝛio actuali. Itẽ ſi pater
carnalis voueret ꝓ ꝑuulo ipᷣm intraturũ religionẽ vel qð
cũq; ↄſimile: nõ teneret᷑ ꝑuulꝰ.eodẽ mõ licet patrini ſpõde
ant ꝓ ꝑuulo:nõ obligat᷑ ꝑuulꝰſponſione pairinoꝝ. Itẽ
nec ex pcepto dñi:quia pᷣcepta dni nõ ſunt niſi reſpectu in⸗
telligentiũ ⁊ ſuſceptibiliũ diſcipline.q̊ eum puuli non ſint
hmõi:nõ ſubiacẽt pᷣcepto dñi.¶ Item aug.ad Monifaciũ
difficilimã q̃ſlionẽ mibi ꝓpoſuiſii.Si ↄſtituã inꝗs añ te p⸗
uulũ.⁊ queꝛas vtrũ cũ creueꝛit futurꝰ eſt caſtꝰ vel fur:rñde
bis neſcio.⁊ ſi in ꝑuula etate aligd boni cogitet: rñdebis
neſcio. Si gᷓ de moꝛibo nibil audes certuʒ ꝓmittere. vel de

cogitatõe:quidẽ ꝙ ad baptiſmũ cũ offerũt ꝓ eis rñdẽt cre

do:cũ illa etas cogitare nõ poſſit.¶ ¶ Ao qð dicẽdũ.ꝙ quẽ⸗
admodũ ꝑuulo nõ credenti ⁊ oĩno neſciẽti pꝛeſtant᷑ multa
beneficia mĩſterio parentũ.ſicut cibo ⁊ potus ⁊ veſtitꝰ ⁊c.
que educatõis ſunt. nec impedit in aliquo iſta beneficia il
lius ignoꝛãtia vel incredulitas:nõ em̃ ꝓpt᷑ hͥ minꝰinuolui⸗
tur panis. aut lauat᷑ aut ſopoꝛat᷑ qꝛ ignoꝛat iſia ſibi fieri:ſi
militer medicamẽta nihilominꝰ ei adhibent᷑ 2 ſanitas acq
ritur licʒ illa neſciat ſibi adhbiberi:ſic ⁊ oꝛone peẽtũ abſq;
medicamẽtis diuinitꝰei ſanitas tribuat᷑. nũquid ignoꝛan
tia ei aut deuotõeʒ parentũ impediet aut bonitatẽ diuinã
manikfeſtũ eſt ꝙ non. Quia veri parẽtes ſpuales ſunt ipᷣi

Y.

ſancti:⁊ vere mr ſpũalis ẽ eccłia.oĩm illoꝝ ꝗ miĩſterio illo
rum ſcʒ ſanctoꝝ eccłic dei ſibi generãt᷑ ſiue regenerãt᷑:non
obſtabit vllo mõ nec impedire poterit ignoꝛatia ꝑuuloꝛũ
quo minꝰ oꝛonibo hmõi parentuʒz ⁊ matris eccłie bonitas
largiat᷑ eiſdẽ ſpũalẽ ſanitatẽ ⁊ alia dona ꝗbo ad vitã ſpũa/
lem indigẽ cognoſcit.¶ Dicendũ ̊ ad pmũ.ꝙ ꝑuulꝰnõ ꝓ⸗
pꝛie catheciʒat᷑.ſᷣ cũ dicit᷑ ab ipo patrino credo:ipᷣe obliga
tur quãtũ in ipo ẽ ad h̊ ꝙ ꝑuulꝰ catheciʒet᷑ cũ erit diſcipli⸗
ne ſuſceptibilis.⁊ ideo nõ fit ocioſe qdð reqrit᷑ añ baptiſmũ
de hmõi in quibo obligat᷑ patrinꝰ ꝓ ꝑuulo.¶ ¶ Ad aliud di⸗
cendũ ꝙ patrinꝰ rñdet ꝓ ꝑuulo vel ꝓ ſe: ᷣm ꝙ pꝛo ꝑuulo
ſenſus eſt credo.i.fidei ſacramẽtũ ſuſcipio ⁊ ſic nõ mentit᷑
Ange aug.in li. de baptiſmo ꝑuuloꝝ. Quis neſciat crede⸗
re eſſe infantibo baptiʒari 2 nõ credere nõ baptiʒari. Sed
ꝙ pꝛo ſe ſimiliter nõ mentit᷑.quia ipᷣa ratõne obligat ſe pa⸗
trinus ad inſiruẽdũ eũ in fide:qñ opoꝛtunitas ſe offerret.
quia ſenſus eſt credo.i.me ⁊ puerũ ad credẽdũ obligo.me
ſcʒ ad inſtruẽdũ eũ in fide vnde niſi inſtrueret᷑ ab alijo:pa
trini tenent᷑ illos inſiruere tentõe neceſſitatis.¶¶ Ad illuo
dᷣo quod querit᷑ vtrũ ꝑuulꝰ obliget᷑:rñderi põt ꝙ ꝑ ſe obli
gatur patrinꝰad ꝓcurandũ ꝙ credit:ꝑuulꝰ aũt obligat᷑ ad
credendũ cũ habebit vſum ratõnis: ex hoc ꝙ ſacromeẽtum
fidei ſuſcipit etſi vult ſaluari. Ad aliud vo dicendum.qꝙ;
vbi melieꝛat᷑ conditio alicuiꝰ:poteſt aliquis ꝑ alium obli⸗
gari licet ignoꝛet. ſicut dicit lex. pꝛo ignoꝛãte fide iubere.
⁊ignoꝛanti actio requirit᷑ ſicut eſi de pupillo cuiꝰconditõ⸗
nem poteſt melioꝛare tutoꝛ.idem eſt em̃ ac ſi quereretur a
pupillo.cur ↄuenit᷑ in iudicio:cum non intelligat quid ab
eo petitur nec ſciat petitioni rñdere.in quo mamifeſtuʒ eſt
quia tutoꝛ debet eũ defendere ⁊ pꝛo eo rñdere:aut totã cau
ſam noiĩe illius agere. Sicut ergo negat aut ↄcedit nomĩe
pupilli ip̃o ignoꝛante aut ↄtradicente ⁊ facit ↄditõeʒ eius
melioꝛẽ in cauſa quã pꝛo ipᷣo agit:ſic ⁊ multofoꝛtiꝰin cau⸗
ſa aĩaꝝ quod fiet ꝑ tutoꝛẽ ſpũalłẽ. Item ſi leges humane⁊
iuſticia ꝓuidit pupillis tutoꝛes ⁊ adiutoꝛes ad acquiſitio
nem. ↄſeruatõeʒ. multiplicatõneʒ tꝑaliũ:quãtoſoꝛtiꝰ iuſti⸗
cia ⁊ lex diuina pupillos ſpũales abſq; hmõi adiutoꝛũ ſpi
ritualiũ pꝛouiſione nõ dereliquit. ꝗpter bonoꝝ ſpũalium
acquiſitõeʒ multiplicatõeʒ ⁊ ſeruatõeʒ.⁊ dicimꝰ q; ꝑuul?
credit ꝑ patrinũ:⁊ patrinꝰcredit ei.i.ad opus ⁊ ↄmodũ eiꝰ
nec ꝑuulꝰdicit᷑ credere ꝗpꝛie:ſed ſacramentũ fidei ſuſciꝑe.
Ao alind dicenduʒ ꝙ nõ eſi ſimile.quia aliter eſt in bis
que ſunt de neceſſitaie vite ſpũalis ſicut eſt de pꝛomiſſione
facta in baptiſmo:⁊ aliter in his que ſuꝑaddant᷑ ad ꝑfecti
onem. i¶ Nmo em̃ ſine ꝓpꝛio ſenſu ſuꝑueniente ad ꝑfectõem
tenet᷑.ad ea em̃ que ſunt de neceſſitate vite quocũq; obligã
te tenet᷑. ¶ Ao aliud dicendũ.ꝙ aliud eſt rndere credo cũ
tamen neſèiat᷑ vtrũ credat:⁊ rũdere de moꝛibo.iſQam cum
dicit credo:ſenſus eſt.ſacramentũ fidei ſuſcipio.Ende au
guſ.ad Monifaciũ. Sicut ſacꝛamẽtuz coꝛꝑis xp̃i coꝛpꝰxpᷣi.
eſt. ⁊ ſicut ſacramentũ ſanguis xp̃i eſi ſanguis rp̃i:ita ſac⸗
mentum fidei fides. Unde credere eſt ſacramẽtuʒ fidei ha
bere.⁊ ſiẽ̃ vere rñdet ⁊ bene.⁊ hoc mõ eſt cũ dicit᷑ abrenũ⸗
tio ſathane:ſenſus eſt:in baptiſino ſi digne ſuſcipit᷑ ſic ab⸗
renũtio ſathane ⁊ pompis eiꝰ.Eſt tñ quedã abrenũciatõ ĩ

patrino ad ꝓcurãdum ꝙ credat ⁊ ꝙ abrenũciet. Si autez

ponat᷑ alia expoſitõ ptz etiã ad hoc quõ rñdendũ eſt.4. Si
aũt querat᷑ quare ꝑuuli ꝑ alios credunt vel ↄfitent᷑.vel ſic
rũdent: Augu.ꝑuuli ex adam egꝛoti ad eccłiaʒ potant᷑.et
ſi pedibo illi currere nõ poſſunt:alienis pedibo currũt.ac⸗
comodat illis mater ecclia ⁊ alioꝝ os vt credãt:x alioꝛuʒ
linguã vt fateant᷑. Item Yſið.de officijs ꝑuuli alio ꝓfiten
te baptiʒ ant᷑.qui adhuc loqui vel credere neſciũt:ſicut eti⸗
am egri.muti ⁊ ſurdi.quoꝝ vice alioꝝ ꝓfitetur vt pꝛo eis
rñdeat cum baptizant᷑. ¶ Sed adhuc querit᷑ que ſit diffe⸗
rentia cum dicit᷑ abrenũcio ſathane ⁊ omnib pompis eiꝰ
Ad quod rñderi poteſt.ꝙ deſignat᷑ ibi defoꝛmitas peccati
q actus circũſlãtie que noĩe pompe intelligunt᷑: vt nõ ha
bere debeat dy abolꝰpoſſeſſioneʒ in ipo ratone defoꝛmita⸗
tis vel actus vel circũſtantiaꝝ.

Einde qrit᷑ quoꝝ officiũ erat catheciʒare adul
tos ad baptiſmuʒ veniẽtes.dicit᷑ em̃ in pᷣncipio
4 libꝛi de catheciʒ andis rudibo.quo ad fratrem
deõ gr̃as adducebant᷑: qui xpiana fide erant inbuendi cũ
eſſet dyaconꝰ.⁊ ita videt᷑ ꝙ eoꝝ officiũ. Qũc aũt ſicut ex⸗
oꝛciſmꝰeſt ſacerdotũ:ita ⁊ catheciſmꝰ.cũ hec ſint ſacramẽ⸗
talia baptiſmi.officiũ gũt ſacerdotis eſt baptiʒare:alteriꝰ
do eſt in neceſſitate Ad qð rñderi põt.ꝙ ꝓpꝛie eſt ſacer
dotis officiũ circa adultos accedentes.de ↄſe.di.iiij. Nico⸗
laus papa.Catheciſmi baptizandoꝝ a ſacerdotibo vniuſ⸗
cuiuſqʒ ecclie poſſunt fieri.ſicut in hac ſancta romana ec⸗
cleſia:cũ deo auctoꝛe mĩſteriũ exhibemꝰnoſtri famulatꝰſò
lẽniter fieri ↄpꝛobant᷑.patrinos autẽ incũbit circa punulos
⁊ etiã patrũ ſpũaliũ eſt inſtruere ipos cum ſint dilcipline
ſuſceptibiles.dicit em̃ ambꝛo. longe plus debemꝰ dili⸗
gere filios quos de ſacro fonte ſuſcipimꝰ:qᷓ illos quos ſᷣm
carnẽ genuimꝰ. ſ̊ hãc auctoꝛitatẽ oꝑtet intelligẽ nõ ſimpli
citer:hᷣ qtum ad hoc ſcʒ ꝙ ſpopõdit ꝓ iſto: ꝓ filio aũt car
nali nõ ſpopõdit actualiter. obligat᷑ tamẽ tũ ex dei pᷣcepto
tũ enobligatõe nature qua tenet᷑ educare filios ad cultum
tei. In pᷣmitiua aũt ecclia alioꝝ etiaʒ erat inſtruere adul⸗
tos ad baptiſmũ accedẽtes.⁊ hoc ꝑ veꝛbũ dyoniſij ꝗ dicit.
ꝙ catheciʒandꝰducebat᷑ ab anadocho ad hierarchiã. ana
dochus aũt dicit᷑ ſurſuʒ ducẽs qꝛ ſurſuʒ ducebat inſtruen⸗
dum ad ſacrũ pᷣncipẽ.vel dicit᷑ foꝛte ꝓpter hoc ꝙ epi bapti⸗
zare ſolebãt antiquitꝰiam inſtructos in ſabbato ⸗ pꝛiꝰ in⸗
ſtruebãt᷑ adulti.VInde di.iiij. de ↄſe.De cathecumis bapti
ʒandis id xcretũ eſt. vt in paſchali feſtiuitate vel penthe.
veniãt ad baptizandũ. ceteris aũt ſolẽnitatibo infirmi tm̃
tebẽt baptiʒari.Et in eadẽ di.dicit᷑. Ante viginti dies ba
ptiſmi ad purgatõeʒ exoꝛciſmi cathecumĩ currant in qui⸗
bus vigiti dieboa oĩno ſimboluʒ qð eſt credo in deum patrẽ
omnipotentem ſpecialiter doceantur.

rticulus quintus
Einde querit 5 mntr ex ratõe cathe⸗
iſmmi vitam ſpũalem habere dicat᷑: cũ ad fidez
inſtruat᷑.¶ Aod quod rñdet augu. ad foꝛtunatũ
c.· Rathecuminũ ꝙᷓuis in bonis operatõnibus defunctuʒ
vitam habere nõ credimus. excepto dũtaxat niſi martirij
compleat ſacramẽtum baptiʒatus ↄfitetur fidem ſuam co
ram ſacerdote:⁊ interrogatrñdet hoc idem martir coꝛa 3
ꝑſecutoꝛe. Alle poſt confeffionem aſpergitur aqua:ille ðᷣo
aſpergitur ſanguine vel contingitur igne. IJlle manus im⸗
poſitione pontiſieis accipit ſpiritũſanctum:hic habitacu⸗
lum ſpirituſſancti efficitur dum nõ eſt ibi qui loquitur: ſᷣ
ſpirituſſanctus qui in illo loquitur. Ille municat eucha⸗
riſtie in memoꝛatõne moꝛtis dei: hic ↄmoꝛitur xpᷣo.⁊ lo⸗/
quitur de nõ baptiʒzato vbi nõ adeſt ꝙ; ſuppleat vicem ba⸗
ptiſmi.iQam ſi ſacramentum martirij habeat ſicut fuit in
beata emerenciana: vitam habet licet non bhabuerunt ſa⸗
cramentum aque.

MMueſtio.xj.de quiddita
Ompletis aũt ſacra

mentalibo que antecedebãt baptiſmuʒ in
quibo conſiſtit dubitatõ:tranſitum facia⸗
mus ad ipᷣm baptiſmuʒ. Circa quẽ plura
ſunt ↄſiderãda. Pꝛimo quid ſit baptiſmꝰ
aque de quo intendimꝰ. Scðo que inſtitutõ eius. Tercio
& his que ꝑtinent ad eſſe baptiſmi.Quarto de virtute ſcʒ
a quo habeat virtutẽ. Quĩto de poteſtate baptiʒ ãdi. Sex⸗
to de ↄditionibo baptiʒãtis ⁊ baptiʒãdi. Septimo de effe⸗
ctu baptiſmi. Octauo de ↄꝑatõe eis ad alia genera baptil⸗
matũ.Qono de ſacramentalibo ↄſequentibo ipᷣm. Decimo

vtrũ baptiſmꝰfiat extra eccłiam. Vndecimo de vnitate ba
ptiſini.¶ E ꝛimo itaq; querit᷑ quid ſit baptiſmꝰꝑ ſeptem

.*„

mẽbꝛa. Pꝛimo de ninnero diffinitionũ. Scðdo de diffinitõ
ne magiſtri. Lercõ de diffinitõe hugonis. Quarto de vif⸗

finitõne anguſtini.Quinto de diffinitõne dyoniſ. ij. Sexto
de diffinitöne YJoh. dama. Septimo in quo genere pꝛedi⸗

cabili ſit baptiſmus. — ,
¶Membeüu primu⸗

IIrca pꝛimũ ſic querit᷑.Cũ multe ſint diffini⸗
tiones baptiſmi.quaꝝ vna ponitur a mgĩo
in li.ſentẽ ·. Haptiſmꝰ eſt tinctõ.i.ablutõ coꝛ
poꝛalis exterioꝛ facta ſub foꝛma verboꝝ pre
ſcripta. Alia ponituꝛ ab augu. Paptiſmꝰẽ tinctio in aqua
verbo vite ſanctificata.Tercia a hugo. Haptiſmꝰ ẽ aqua

„

Diluendis criminibo ſanctificata peꝛ verbum dei. Quarta

dyoni. Paptiſmꝰeſt regeneratõnis ſacramẽtuʒ. ſᷣm ꝙ pꝛi⸗
mitus ſubſiſtit anima ſpũaliter foꝛmans aĩales motus ad

opoꝛtunitatẽ diuinoꝝ eloquioꝝ ⁊ actionum. ad celeſtis

quietis anagogen iter faciẽs. Quinta ponit᷑ 1 dama. Ma⸗
ptiſmꝰeſt pꝛincipiuʒ alteriꝰvite ꝑ quod fuit pᷣmicie ſpiritꝰ
regeneratio ſigillum.cuſtodia ⁊ illumiatio mẽtis.Querẽ⸗
dum eſt ergo de ſingulis aliquid ⁊ de comꝑatõne earũ ad⸗
inuicem.4 Cum em vniꝰrei vnũ eſt eſſe.nõ vident᷑ plures
poſſe eſſe diffinitõnes baptiſmi.⁊ ita ſi vyna illaꝝ eſl diffi⸗
nitio:relique nõ erunt diffinitõnes ñſio.ꝙ diffinitõ
nes iſte dant᷑ ſm genera diueꝛſa caulãꝝ pꝛincipaliter: licʒ

alie cointelligant᷑ inqᷓtuʒ baptiſma tꝛahit eſſe ab illis. Eſfi

em̃ cauſa materialis pᷣm quam datur di ffinitio hugonis.
cum dicitur. Waptiſmus eſt aqua ⁊c. licet enim tangatur
ibi finis:hoc non eſt niſi m ꝙ mateꝛia diſponitur vt talis
fimis quãtum eſt de ipᷣa conſequat᷑.Eſt etiam cauſa foꝛma
lis ſcʒ tinctio ſiue ablutio.⁊ hoc attendi poteſt dupliciter
vel reſpectu ſubiecti cum dicit᷑ ablutio:vel reſpectu mate⸗
rie cum dicit᷑ tinctio in aqua. vnũ eſt reſpectu eius qð ab⸗
luitur:aliud reſpectu eius quo abluitur. In alijs autẽ ille
due ratõnes ↄueniunt.niſi in hoc ꝙ veꝛbum quo fit ſancti
ficatio ſub duplici foꝛma notificatur. In deſignatione em̃
magiſtri verbum deſignatur in reſpectu ad inſtitutõez cuʒ
dicitur.foꝛma verboꝝ pᷣſcripta.i.inſtituta ad hoc.In dif⸗
finitione vᷣo augu.deſignat᷑ in com ꝑatõe ad aiam.ad cuiꝰ
vitam ſpũ aleʒ diſponit.Eſt iteꝝ cauſa finalis ⁊ penes iſtã
dant᷑ due vltime.dyoni.⁊ dama. ſ in hoc differũt ꝙ finis
attendi poteſt dupliciter. vel inꝗtum efficit᷑ ab agente: et
m hoc accipit᷑ diffinitio dama.in qua tangunt᷑ effectſpi⸗
rituſſancti.quibo anima quodãmodo pꝑficitur ꝑ baptiſmi
ſacramentũ.⁊ quia multi ſunt ſᷣm pꝛius ⁊ poſterius: ideo
multi tangunt᷑. Oiffinitio vᷣo dyoni. determĩat finem ſᷣm
ꝙ ſubiectũ qð eſt anima vel homo. ⁊ eſſe accipit ſpũale et
motũ ſpũalem diſponẽte baptiſmo m ſuã veritateʒ. Elel
ſic ↄtingit ↄſiderare baptiſmũ inꝙᷓtum eſt ſignuʒ exterius
⁊ inꝙtum habet effectũ interioꝛ?.ſi ↄſiderat᷑ pꝛimo modo.
hoc põt eſſe dupliciter.vel inqtuʒ habet tm̃ ratõeʒ ſignifi⸗
candi: ⁊ ſic eſt illa diffinitõ mgri. Gaptiſmꝰeſt ablutõ coꝛ
poꝛalis exterioꝛ vbi tangit᷑ ſolum ratõ ſignificandi.vel in⸗
ꝙᷓtum habet ratõnem ſignificandi ⁊ aptitudinẽ diſponen/
di ſiue ſanctificandi:⁊ ſic eſt illa augu.que eſt. Maptiſinꝰ
eſt tinctio in aqua veꝛbo vite ſanctiſicata.ꝑ hoc ꝙ addituꝛ
verbo vite ſanctificata inſinuat᷑ aptitudo ad ſanctiſican⸗
dum. Si ↄſideret᷑ qᷓtuʒ ad effectũ interioꝛẽ ſiue in efficien⸗
d · hoc eſſe põt dupliciter. lel qᷓtuʒ ad ablatõʒ mali. Ael
qᷓtum ad poſitõeʒ boni.Si pꝛimo modo:ſic eſt illa bugo.
Haptiſmꝰeſt aqua diluẽdis criminibo ſanctificata ⁊c. Si
ſcðo modo.hoc põt eſſe dupliciter. aut inqᷓtũ eſt infſoꝛmãs
7 pficiens ip̃am aiam ſimpliciter indiſtincte:⁊ ſic eſt illa
que eſt dyoni. Aut inqtum eſi ꝑficiens ⁊ infoꝛmãs ip̃am
tum ad differentias potentiaꝝ aĩe:⁊ ſic eſt illa que ẽ da⸗
ma. hec infra melius patebunt.

embꝛum ſecundũ

qrẽ ðᷣ ſingulis diffinitõibo diuiſim

22722

2 pmo illa q eſt mgr̃i.q̃ habet᷑ in ſenten.
1 iiij.li· di.iij . Ooaptiſmꝰtinctõ dicit᷑i.ablutio

Rinis
ddiß
ero
ped⸗

difini
anngio
tidt
torne
nobn
iagl
Wart
npui
tus ad
Ctleſtis
1. Ha⸗
eſpirit⸗
OQuere⸗
earüach,
tplores
aſiift
finn
enhig
1, El
gonis.
Garar
Kws
Afonne
apicte
duu mate⸗
oge⸗
autiſe
ſitſanei
loneeñ
bezchj
Mon.
ocnls
Goſſti
fins
N
echſpi⸗
aptiſni
g: ideo
jemkn
püelect
e Gel
Etenps
vonot⸗
iniß⸗
r
ſelin
vonen⸗
Gdau
Fſican⸗
icien⸗
i.el
aboo⸗
n
gfomnus
ſechin
io m
gridn

nuin
en
Chluco

Mueſtio

coꝛpis exterioꝛ facta:ſub foꝛma verboꝝ p̃ſe cripta. Videt᷑ ꝙ
hec diffinitõ ſu ſufficiẽs ⁊ ↄpleta. qꝛ dicit foꝛmã baptiſmi
que attendit᷑ in verbis p̃ſcriptis a dño: ⁊ materiã per hoc
ꝙ dicitur ablutio coꝛpoꝛis exterioꝛ 1 ↄuertitur. plus nõ vi
cetur requirere diffinitio.¶ Contra. Ita ſe habent di ffini
tio ⁊ diffinitum.ꝙ vno exiſtente aliud exiſtit:vno deſinen⸗
te 2 aliud.⁊ iterum vno reducto in eſſe 2 aliud. illud pla⸗
num eſt ſumpto exemplo generaliter de diffinitõne quacũ
qʒ ⁊ diffinito.eꝛgo deficiente ablutõne ⁊c̃.deſicit baptiſmꝰ
exiſtente eſt.⁊ iteruʒ coꝛrupto hoc coꝛrũpitur aliud: ⁊ hboc
reducto in eſſe ⁊ illud ſimiliter. ſᷣ cõtingit fieri ablutõnes
hmõi ⁊ deficere multotiẽs.⁊ iterum redigi in eſſe:igitur ⁊
ſimiliter eſt de baptiſmo.⁊ ita baptiſmꝰẽ iterabilis. Itẽ
cum baptiſmꝰſit ſacramentũ noue legis:efficit quod figu/
rat. de eius igitur eſſentia eſt efficere ſicut figurare.nõ ex/
pꝛimitur bic aliquid notiſicans illud inqᷓtum efficit: di⸗
minuta eſt. ¶ IYJem Hugo. tria requirũtur ad hoc ꝙ ſacꝛa
mentũ habeat eſſe ↄpletũ.ſcʒ ſimilitudo ex natura:rep̃ᷣſen⸗
tatio ex inſtitutõe: ↄtinẽtia gratie ſpũalis ex ſanctificatõe
hoc nõ eſt reꝑire in actione aliqua vnde nec in ablutione
Item baptiſmꝰꝑpetuo manet in baptiʒato.ſᷣ ablutio ſia/
tim deficit: ergo ⁊c. O ꝑpetuo manet:videt᷑. quia cum ali
quis baptiʒat᷑ recipit ſacramentũ baptiſmi.⁊ ꝙᷓdiu eſt ba⸗
ptiʒ atus habet ſacramentũ: ſicut ꝙᷓdiu eſt vnꝰ albo habet
albedinem. pᷣ ſemel baptiʒatꝰſemꝑ eſt baptiʒatꝰ:igit ſem/
per habet ſacramentũ baptiſmi. 4 Ytem ſi eſt ablutio exte
rioꝛ.aut actiue dicta:⁊ tunc eſſet aliquãdo peccatuʒ moꝛ⸗
tale. ſicut in pᷣbitero ſymoniace baptiʒante. boc eſt ab⸗
ſurdũ.aut paſſiue dicta ſiue ipᷣa paſſio:vᷣ ſi illa tranſit tũc
baptiſmus tranſiret.quod cum non ſit:non eſt bapuſmus
tinctio.i.ablutio.actio vel paſſio.q IJtem Augu.diffiniẽs

7

baptiſma dicit.ꝙ eſt tinctio in aqua.Adagiſter dicit gbiun
tio non apponendo aquam. vnde videtuꝛ diminuta. hñ

ſio. eſt conſiderare baptiſma vt eſt habens modum ſubſtã⸗
tie que eſt: aut ſubſtantie que fit. ꝓut ſcdᷣo modo conſide⸗
ratur:deſcribitur in ꝓpoſito.4l Item eſt conſiderare vt eſt
ſacramentũ ſolũmodo ⁊ exercitum ab homine.⁊ ſic nõ cõ⸗
ſideratur in eſſe ↄpleto ⁊ optimo.⁊ hoc modo ſumptũ dif⸗
ſinitur hic.aut vi eſt ſacrameniũ exercitum miſterio bũa⸗
no habens efficaciam a diuina auctoꝛitate:⁊ ſic ſumit᷑ ſᷣm
eſſe vltimũ ⁊ ↄpletum. Vnde dico. ꝙ pᷣſcriptõ pᷣtacta noti⸗
ficat baptiſmũ.non m eſſe eiꝰ vltimũ ⁊ ↄpletum: h̊ ſolum
vt eſt ſacramentũ exteriꝰexercitũ miſterio humano.⸗ AUd
illud quod obijcit᷑ pꝛimo.ꝙ ꝑ ↄuertentiã notificãs ⁊ noti⸗
ſicatum dicunt᷑ qtũ ad eſſe foꝛmale ⁊ materiale. Dicendũ
eſt ꝙ foꝛma eſt ꝑfectio rei. Vnde ſicut duplex eſt ꝑfectõ ſcʒ
maierie ⁊ ↄpoſiti: ⁊ duplex ſfoꝛmale. VUnde deſcribit᷑ iſtud
qᷓtuʒ ad foꝛmale ꝑfeetinũ totius.quod attendit᷑ in effectu
vltimo penes quod eſt ↄpletio totius eſſe. Pꝛet.illud aꝛgu
mentum nõ valet. hec notiſicatõ deſcribit hoc q;tum ad ea
que reſpiciunt eſſe materiale ⁊ foꝛmale ⁊ ↄuertibiliter: igi
rur eſt diffiniens ſufficienter. Inſtantia cum dicit hbomo ẽ
ſubſtantia ratõnalis moꝛtalis.deſcribit᷑ homo ꝑ ea que re
ſpiciunt eſſe materiale ⁊ foꝛmale ⁊ ↄuertibiliter:nec tamẽ
diffinit ſufficienter vt patet intelligenti.ſ̊ bene ſequeretuꝛ
ſi diceretur eẽ materiale foꝛmale ⁊ ↄuertibiliter.ꝑ hoc em
ꝙ dicitur.dicit eſſe materiale ⁊ foꝛmale:plus dicitur qᷓ; cũ
dicitur.dicit materiam.quia ꝑ pꝛimum dicitur actꝰvtriuſ⸗
qʒ quo notatur vt ſunt in eſſe ↄpleto: ꝑſcðm non.eſſe em̃ ẽ
actus entis. Ad hoc aũt quod obijcitur ex alia ꝑte.q; nõ
exiſtente vel deficiente diffinito:deficit diffinitõ ⁊ econuer
ſo.⁊ ſimiliter reducto in eſſe.ſ̊ ↄtingit bnõi ablutõeʒ deꝑi
re ⁊ iterũ reduci in eſſe:igit᷑ baptiſmꝰeſt iterabilis.Dicen
dum eſi.ꝙ nõ ſequit᷑ĩmo debet inferre.igit᷑ põt iterari.qð
bene verũ eſt vt eſt ſacramentuʒ tm ſcʒ de facto:nõ de iure.
E aũt baptiſmꝰnõ iterat᷑.hoc eſt ratõne illiꝰ q ex caractẽ
habet ⁊ oꝛiginalis peccati remiſſione.⁊ hoc eſt alterũ eſſe
ab eo qð iam dictuʒ eſt. ſeʒ ab eſſe qð reſpicit eſſe ſacramẽ
ti tm̃.¶¶ Ad aliud quod obijcit᷑ ꝙ tria requirũtur tm̃ ad eẽ
ↄpletum baptiſmi. Dicendum ꝙ ablutio exterioꝛ ex natu⸗
ra ſimilitudinẽ habet cum interioꝛi ablutione.virtꝰem̃ re⸗

xj.

generatiua eſt in aqua materialiter: in verbis foꝛmaliter:
in ablutõne ſimilitudinarie. Item inſtituit᷑ ad hmõi ablu⸗
tionem repᷣſentandã ſcʒ Math. vlti. Ite docete oẽs gẽtes.
baptiʒãtes eos in no.⁊c. Maptiʒore eſt idem qð intingeꝛe
ſiue abluere. Continet aũt gram ſpũalem ratõe verbi ap⸗
poſiti ad actum exercitũ.cum dicit᷑. baptiʒo te in noĩe pa.
7 fi. Hec aũt ↄtinẽtia qua ſacramẽta dicunt᷑ ↄtinere gr̃am
ſpũalem.nõ eſt ꝑ modũ quo aliquidↄtinet᷑ in vaſe ſubſtan
iialiter vt electuariũ in pixide:ſᷣ eo modo quo ad aliquid
qð nibil eſt alteriꝰↄtinet᷑ in eſſe ꝙᷓtum ad ſubſtantiã ⁊ vir⸗
tutem. Sacramẽta aũt vniuerſaliter gram ſpũalem dicun
tur ↄtinere: quia gratiã ſpũalem ſaluat qtum ad eſſe ⁊ vir
eutem. tollendo illa que illam impediũt.hoc autẽ maxime
ↄuenit ablutõni facte ⁊c.vel poteſt dici ꝙ inſtitutõ non eſt
de eſſe ſacramenti.ſ̊ adeſſe ⁊ ideo nibil tangit᷑.de cauſa vᷣo
ſanctificatõnis ſignatõnis hic tangit᷑.¶ Qam ex ablutõne
coꝛpoꝛis trahitur ſignatio: ex foꝛma verboꝛum ſanctiſica
tio. ¶¶ Ad aliud dicendum. ; in baptiſmo ſunt ſignum ſi⸗
ue operatio exterioꝛ: ⁊ effectus interioꝛ ſiue ſignificatum
ſcʒ impꝛeſſio caracteris.dicit᷑ igitur ſemꝑ manere nõ qtũ
ad opus ſiue ſignum exterius: ðᷣ qtum ad effectuʒz interio
rem ſiue ſignificatum. vnde reuera non manet ſimpltiter
ſemꝑ:ſᷣ qᷓtum ad aliquem effectum ſcʒ q̃tum ad caracterẽ
Cum auũt oſtenditur ꝙ ꝑpetuo manet per hoc ꝙ qᷓdiu ali⸗
quis eſt baptiʒatus habet ſacramentuʒ baptiſmi: ſicut qᷓ;
diu eſt aliquis albo habet albedinem. dicendum ꝙ non eſi
ſunile.quia albo pᷣſentialiter denominat᷑ ab albedine que
pᷣſentialiter ineſt:ſᷣ baptiʒatus pᷣſentialiter a baptiſmo de
nominat᷑.qui aliquãdo infuit.ql Ad aliud dicendũ.ꝙ nõ
intelligit᷑ hic de ablutione actione vel paſſione:ſᷣ de eo qð
relinquit᷑ ex bis.Cum em̃ paſſio tranſeat cum actione:re⸗
manet nibilominꝰquod relinquit᷑ er actione ⁊ paſſione.vi
dici poſſit iſtie eſt baptiʒatus... Ad aliud dicendum ꝙ nõ
ſolet fieri ablutio exterioꝛ niſi in aqua:datur intelligi per
hoc ꝙ dicitur ablutio exterioꝛ.

¶ Membꝛũ terciũ

Onſequenter queritur de diffinitõe Hugo.
que eſt. Haptiſmus eſt aque diluẽdis crimiĩ
bus ſanctificata ꝑ veꝛbum dei.de quo pꝛimo
uerit᷑ de ip̃a diffinitõne. Secũdo de comꝑa
ni? diffinitõnis 2 p̃cedentis.
Articulus pꝛimus
Irca pꝛimum ſic.Non em̃ videtur hec ratio cõ
munis quia hoc totum poſſet eſſe ⁊ non eſſe ba⸗
ptiſmus. vt ſi ſacerdos pꝛoferret hec verba ad
Num aquam: z nullus intingeretur in aqua vel
ablueretur. ¶ Item baptiſmus fit in aqua: ſed nihil fit in
ſe: ergo baptiſmus non eſt ipſa aqua.¶ Pꝛete. hm boc ſi
aliquis in mari vel in ſecana baptiʒaretur: diceretur ma⸗
re vel ſecana baptiſmus.quod cum non ſit:non eſi baptiſ⸗
mus aqua ⁊c. ¶¶ Pꝛet.additur diluendis criminibus. po/
teſt contingere ꝙ bic qui ficte accedat ad baptiſmum reci⸗
pit baptiſmum:non tamen diluuntur crimina.eſt ergo ba
ptiſmus cum non eſi aqua diluendis criminibo ꝛc. ¶¶ Pꝛe

te. ſanctificatio que eſi in aqua tranſit. baptiſmus auteem

manet: ergo baptiſmus non eſt aqua ſanctificata. ¶Ad
quod reſpondendum eſt.hec diffinitio tangit eſſe materia/
le baptiſmi.cum em̃ aqua ſanctiſficata eſt per verbum dei
ad diluenda crimina: tunc ſi abluitur aliquis dvebito mo⸗
do ab eo qui babet intentionem baptiʒandi baptiʒat᷑.ma⸗
teria ergo diſpoſita tangitur in pꝛedicta diffinitõe.4 Per
hoc poteſt patere qualiter ſit reſpondendum ad pꝛimo ob⸗
iectum. Cum em dicat materiam diſpoſitam. in materia
autem diſpoſita non tangitur totum eſſe: bene põt eſſe H̊ ⁊
nõ eſſe baptiſmꝰ. Si vo ſit ablutõ de bita in ea:eꝛit tunc ba
ptiſmus. . Ad aliud dicendũ.ꝙ cum dicit baptiſmꝰfit in
aqua: accipit᷑ pꝛo ablutõne.cñ aut dicit᷑ baptiſmꝰ eſt aqua
materialiter ſumit.4 Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ nibil fit in
ſe ⁊c.dicendũ ꝙ hoc eſt veꝝ ꝑ ſe loquendo.nec ea ratione

qua fit in ſe ̊ aliud ꝓut nomĩat᷑ in ſua materia. Vnde cũ

dicit᷑ baptiſmꝰfit in aqua.hoc eſt intinctio fit in aq̃.¶¶ Ad
aliud vᷣo dicenduʒ.ꝙ aqua que com ꝑatur ablutõni ſolum
baptiſma dicit᷑. Aqua vᷣo qua baptizat᷑ lauacrum dicitur
Ephe.v.mũdans lauacro aque in verbo vite. ꝓpter quod
illud qð cooꝑatur ablutõni ſiue tinctõni baptiſma dicituꝛ
Vt quãdo aliquis baptiʒat᷑ aqua ↄtenta in vaſe: illa que
deputata eſt miſterio tali aqua dicit᷑. Ande mihi videt᷑ di
cendum. ꝙ ſi aliquis baptiʒaret᷑ in fluuio vel in mari: to⸗
ta illa aqua que mouet᷑ in tinctione: aqua baptiſmi dicit᷑.
Aliter dicunt quidã.ꝙ illud quod ſupꝑficialiter claudit ſi⸗
ue includit intinctũ aqua baptiſmi dicitur. nõ dico ſuꝑfi⸗
cie aque: ̊ illud quod termĩatur in ſuꝑficie includente in
aqua minoꝛi non ſaluatur ſpecies aque.⸗¶ Ad id vᷣo quod
obijcitur de tranſitu aque.dicendũ eſt ꝙ ibi accipit᷑ baptiſ
mus nõ pꝛo ſuo eſſe materiali pᷣmo:ſᷣ accipitur pꝛo re que
relinquit᷑ ĩ baptiʒato.que ſcʒ res manet:licet aqua trãſeat
4 Ad hoc quod obijcitur de hoc mẽbꝛo diluendis crimini
bus.dicendũ ꝙ hec eſt intentõ ſermonis vt aqua ſanctifi⸗
cetur ꝑ verbum dei.ad hoc ꝙ digne accedẽtis cũ hoc ablui
tur diluũt᷑ crimĩia.nõ ꝓpter hoc ſemꝑ fit criminũ ablutio:
ſed ep ꝑte diſpoſitõnis aque nõ plus reqnirit᷑.¶ Ad alið
dicenduʒ. ꝙ eſt ſanctificatõ qua aliquis ſanctificat᷑ in ba⸗
ptiſino.⁊ hoc ſequit᷑ ablutõeʒ digne accedẽtis. Eſt autem
fides ſanctificatio diſponens ad illam. ⁊ de illa loquit᷑ hic
⁊ determinat eſſe materiale quoddam reſpectu illius vlte
rioꝛis ſanctificatõnis.

rticulus ſecũdus

Onſequẽter querit᷑ de comꝑatõe ꝑtiũ pᷣdictaꝝ
diffinitionũ.⁊ querit᷑ vtrũ baptiſmꝰ ꝗꝓpꝛius di
Vitur aqua qꝙᷓ tinctio ſiue ablutio.ꝙ aqua vide⸗
tur: eſt abluens ⁊ ablutio interius.2 eſt abluens a ablutõ
exterius.exterius aqua eſt abluens:ablutio effectus in ab
luto.interius gr̃a abluens:ablutio effectus gr̃e in abluto.
Seo ꝓpꝛius dicitur gra agere in anima qᷓ actio gre.i.ab⸗
lutio:ergo illud exterius quod eſt ſignum gre ꝓpꝛius dici⸗
tur ſacramentũ qᷓ illud quod eſt ſignuʒ ablutõnis interio⸗
ris. ſcʒ ablutio exterioꝛ. ꝓpꝛietas em maioꝛ ⁊ minoꝛ in ſi⸗
gnatis:rñdet maioꝛi ⁊ minoꝛi in ſignis.q Item ſacramen
tum eſt inuiſibilis gr̃e viſibilis foꝛma. igit᷑ illud quod eſi
ꝓꝛius ſignũ vel foꝛma gr̃e: ꝗꝓpꝛius debet dici ſacramentũ
Sed aqua ꝗꝓpꝛius eſt ſignum gr̃e qᷓ ablutio aque.¶! Item
in ſanctificatõne interioꝛi pꝛius eſt naturaliter gr̃a.in aĩa
ꝙ ſit oꝑatio illius ergo ex ꝑte ſigni naturaliter pꝛius eſt ſi
gnum illius gre qᷓ ſignum oꝑationis illius. Sed ſignum
gre eſl aqua. Signum oꝑationis illius eſt ablutio: igitur
pꝛius ⁊ ꝛius eſt aqua baptiſmꝰ q; tinctio ſiue ablutio.
4 Contra. in foꝛma pꝛeſcripta a dno nõ referẽ᷑ verbum a
uo eſt virtus ſacramẽti ad elementũ:ſᷣ ad ipam ablutõeʒ
ſiue tinctõeʒ.quod ptʒ cum dicit᷑ baptiʒo te in noĩe patris
⁊ filij ⁊ ſpũ ſancti igit᷑ cuʒ a virtute verboꝝ ſit efficacia ſa
cramẽti ꝑ ſe ⁊ pᷣncipalit: debet dici ſacramẽtũ illud ad qð
refert᷑ virtꝰverboꝝ pᷣcriptoꝝ boc eſt ipᷣa tinctõ vel ablutõ
debet igit᷑ ablutõ dici ſacramẽtũ.q¶¶ Itẽ ſacramẽta ſunt re⸗
media coꝛruptõnis hũane.Vnde diſtinguũt᷑ ſjm diſtinctõ
nem vefectui humane coꝛruptõnis.igit᷑ illud quod pꝛie 7
pꝛincipaliter eſt remediũ defectus cauſati ꝑ baptiſmũ:pꝛi
mo ⁊ pncipaliter dicit᷑ ſe ẽtum hec aũt eſt ipᷣa ablutõ
nõ elementũ.ergo ⁊c̃.¶ Rñſio.qꝙ ĩ baptiſino tria ſũt ip̃ᷣm
elementũ.verbũ ſanctificãs.⁊ ipᷣa tinctio.dicendũ igit. ꝙ
in elemẽto eſt virtꝰregeneratiua potẽtia ex ↄtactu carnis
Fpᷣiique potẽtia reducit᷑ in actum ꝑ verbum ipᷣm: ſicut co⸗
loꝛ eſt viſibilis potẽtia ⁊ luce efficit᷑ actu viſibilis. ſᷣ in tin⸗
ctione virtꝰregeneratiua effectũ habet in bomie. Ande il⸗
lud qð imediate oꝑatur pꝛincipalem effectuʒ baptiſmi. eſt
ipa tinctio.Concedẽde igit᷑ ſunt ratões vltime. quibo oſiẽ
ditur ꝙ ꝓpꝛius dicit᷑ tinctio baptiſmꝰq; aqua.¶. Ad quod
igit obijcit ꝙ illud quod eſi ſignum gre a quo eſt pꝛincipa⸗
lis effectuq in aĩa: debet dici pꝛie baptiſmus. Dicendum
V aqua nõ dicit᷑ eſſe ſignum ſiue ſacramentuʒ gre inqtum

comꝑantur adinuicem aqua? gratia m ſuas ſubſtãtias

ſed potius ſᷣm ꝗꝓpꝛietates illoꝛum ſiue ↄuenientiam que at⸗
tenditur in ablutõne coꝛpoꝛali ⁊ ſpirituali. ꝓpter quod il
lud quo ĩmediatiꝰeſt repᷣſentatõ iſtius ↄueniẽtie.i.ablutio
nis:debet foꝛmaliter loquendo dici baptiſma. Ad illud
quod obijcit᷑.ꝙ gra eſt pꝛius in aĩa qᷓ; opus illiꝰ.⁊ ita in ba
ptiſmo naturaliter gr̃a pꝛecedit ablutoeʒ interioꝛem. Di⸗
cendum ꝙ duplex eſt oꝑatio gratie.vna qua reꝑat animã
defoꝛmatam:alia qua expedit ad oꝑa virtutũ. ⁊ ſic aꝑꝛo⸗
pꝛiate loquendo induit gratia vultum virtutis qtũ ad pꝛi
mam oꝑationeʒz eſt gra effectus baptiſmatis.Licet igitur
gratia pꝛius ineſt aĩe qᷓ; opeꝛet᷑ ſcõa oꝑatõne:ſimul tamen
ineſt cum oꝑatõne pꝛima..:!Et ſi obijcit᷑.pꝛius natura in⸗
eſt qᷓ operet᷑ licet nõ pꝛius tꝑe.dicendũ ꝙ etſi hoc conceda⸗
tur:nihilominꝰquia gratia non inqtum gratia vᷣ̊ inqtum
reꝑans eſt ꝓpꝛius effectus baptiſmi: ipſa vᷣo ablutio ꝓpꝛie
foꝛmaliter loquendo eſt illud quod pꝛius ſignificat.⁊ effi⸗
cit illam reꝑationem. Illud enim in moꝛibo ſemper magis
debet dici foꝛmale:qð ꝓpinquius oꝛdinat ad finem.a ipſa
ablutio foꝛmaliter loquendo pꝛius eſt ꝓpꝛie dicendo ba⸗
ptiſmus. Ad illud qð obijcitur ꝙ aqua ꝓpꝛius eſt ſignũ
gratie ꝙᷓ ablutio.igitur cum ſacramentuʒ ſit viſibilis foꝛ:
ma inuiſibilis gratia ⁊c̃.dicendũ ꝙ aqua ratõne ſubſtan⸗
tie aque nõ eſt ſignum gratie.ſᷣ ratõne ꝗꝓpꝛietatis ſiue ↄue⸗
nientie qᷓtum ad ablutionem. vnde abſtracta hac ꝗpꝛieta⸗
te aqua nõ eſt ſacramentum.addita hac ꝓpꝛietate eſt. Un⸗
patet ꝙ pꝛout diſtinguitur inter aquam ? ablutionem.
ꝓPꝛius repꝛeſentat gratiam ipᷣa ablutio qᷓ; aqua.

ꝛum quartum
Abitat᷑ de diffinitõne aug. hac ſcʒ baptiſinꝰ
eſt tinctio ĩ aqua vᷣbo vite ſanctificata. Que
nõ videt᷑ multũ differre a pꝛima ſcʒ illa que
eſt magiſtri ſenten.tinctio em̃ in aqua nõ eſt
aliuð hic q; ablutio.Sanctiſicatio autẽ ꝑ verbum vite ſe⸗
quitur ex foꝛma verboꝛum pꝛeſcripta: cum verbum acce⸗
dit ad elementum. ¶¶ Obycitur tamen de hoc ꝙ dicitur tin
ctio ⁊ nõ determinat᷑ cuius. vnde videtur ꝙ diminuta ſit
cum multoꝛum ſolet eſſe tinctio quoꝝ non eſt baptiſmus.
Vnge videtur ꝙ deberet dicere baptiſmꝰ eſt tinctio hoĩs
in aqua.⸗4 Item ſi baptiſmus eſt tinctio. aut tinctõ actio:
aut tinctio paſſio.iõ tinctio actio:quia illa eſt ipius agẽ
tis vt ſaceꝛdotis vel alteꝛius intingẽtis.Non tinctõ paſſio
quia ſacramenta efficiunt qð figurant. tinctio paſſio fit et
nõ facit.⸗¶! IOtem tinctio tranſit ⁊ nõ manet:baptiſmꝰma⸗
net. ¶ IStem dicit verbo vite. aut ibi ſumit᷑ verbum vite ꝓ
verbo creato:aut increato.Qõ increato vt videt᷑:quia ver
bum illud eſt verbũ pꝛolatũ a ſacerdote. Vnde hugo. In
baptiſmo ſunt tria.Repᷣſentatõ ex ſiłitudine: ſignificatio
ex inſtitutõe:virtꝰex ſignificatõe. Pꝛima ẽ indita ꝑ creato
rem.ſcða Aüce ſaluatoꝛẽ.tercia mĩſtrata ꝑ diſpenſa⸗
toꝛem. ¶ Cõtra.hugo. Recte ꝑ verbũ dei ſanctificat᷑ que
ꝓ verbũ dei creata ſubſiſtũt.ꝑ verbũ creare potuit:⁊ ꝑ ver⸗
bum ſanctificare nõ poterat.hec hug.ſᷣ creata ſubſiſtunt ꝑ
verbũ increatũ.q¶ Item querit᷑ de hoc ꝙ dicit ſanctificata

pᷣmũ. ꝙ licʒ ↄtigerit multa tingi q̃ nõ ſũt vel fuerũt bapti⸗
ſata:nõ tñ in aqua ver bo vite ſanctificata. Illa em̃ tinctõ
regeneratio eſt. Si em̃ aliꝗd aliud ab hoĩe tingẽt in aqua
cum ꝓlatõne hoꝝ verboꝝ in noĩe pa.⁊ ſi.⁊.ſſ.nõ eſſet illa
tinctio in aqua ſanctificata verbo vite. Verbũ em̃ illð nõ
eſt verbũ vite niſi habilibo ad vitã ⁊ inqᷓ;tuʒ ꝓfert᷑ cum in⸗
tentõne habilitandi ad vitam. ¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ ba⸗
ptiſmus dicit᷑ tinctio paſſio.que licet fiat ſiue efficiat᷑: ni⸗
hilominꝰefficit.Efficit᷑ em̃ exteriꝰ? efficit interiꝰvt ſupᷣ ta⸗
cium ⁊.¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ trãſit ſᷣm actũ: manet aũt
Fm eſſectũ.⁊ maxime qᷓtuʒ ad caracterẽ.¶ Ad aliud dicẽ
dum. ꝙ verbũ ſumit᷑ ꝓ verbo creato ⁊ increato ſcʒ filio cei
ſᷣ differẽter. ꝓ cꝛeato quo fit ſanctificatio per ſe efficiendo
magis aũt ꝓut hic accipit᷑ attendit᷑ de ᷣbo creato ꝙ acce⸗

Sanctificatõ hec nõ eſt aliud ꝙᷓ collatio virtutis reg —
ratiue. ſ̊ hec fuit collata ex ↄtactu carnis xpᷣi ¶ KBñſio ad
rũt bapti⸗

lities
guegt,
wodil
blutio
dülud
ginbe
n Di⸗
nmnim
ka⸗
et igiur
bltanen
Aturain
conceln
inihumn
tio ie
t.7 eſh⸗
ermags
mn.ie
eſtſigne
loſn
ſubſtnn⸗
ine he⸗
priete⸗
1.En,
onen.

daptiln
Nte. Cbe
Ziee
na nöͤ
n mieſs
nmn ocee⸗
itur tin
luto ſit
ſinvs.
bois
etio:
nsage
eſo
ſioſiter
moman
m wüe p
guiaver
ugo⸗
miftano
Upann
Olſponi
ficit e
tN
ihunte
iſicota

ſſioad

tbapti⸗
tincto
in aq
eſetila
illöns
cum m⸗
b
ciak:i

cens ao elemẽtũ efficit ſacramẽtũ.¶ Ad aliud dicẽduzʒ. q;

ſanctificatõ.i.virtꝰregeneratiua ẽ a ↄfactu carnis xpᷣi po
tentialit: a vbo actualiter. exemplũ ad boc eſt coloꝛ moti⸗
uum viſus de nocte: potẽtia de die actu. ꝑ ↄtactuʒ em fit q
dam diſpoſitõ in elemẽto aque.que ꝑ ver bũ in actu reduci
Wlem ex intentõe debite ꝓfert᷑.
Mlembꝛũ quintuʒ
. Onſequẽter querit᷑ de diffinitõe Dyoni.qui
diffinit baptiſma ſic ĩ eccliaſtica bierarchia
Haptiſmeſi ſacramentũ ſiue traditõ fm ꝙ
. ꝛimitꝰ ſubſiſtit aia ſpũaliter ſoꝛmãs aiales
motus ad opoꝛtunitatẽ diuinoꝝ eloquioꝝ ? actionum. ?
celeſtis quietis anagogen iter faciens.Et queritur de hoc
quod dicit.qꝙ pꝛimitꝰ ſubſiſtit aĩa ſpũaliter.quia hoc nõẽ
generaliter veruz. quia multi deceſſerunt ſine ſacramento
baptiſmi qui ſalui ſunt: ⁊ multi cum gratia acceſſeꝛunt ad
boc ſacramentũ.4 Pꝛet. ſides eſt qua pꝛimitꝰſubſiſtit ani
ma cum viuit illa ſpualiter. iuxta illud abacuc. Juſtus er
fide viuit. ¶¶ Item ꝗ dico ſacramentũ fᷣm ꝙ pꝛimit? ſubſi⸗
ſtit anima ſpuᷣaliter. dicit totũ eſſe baptiſmi. dicit em gen⸗
illius 7 differentias quibo puertibiliter ineſt. Per hoc em̃
quod dicit᷑ꝙ anima ſubſiſtit ſpũaliter:diſtinguit ab eẽ na
turali.ꝑ boc ꝙ dicit᷑ pꝛimitꝰ:ab illis quibo nõ pꝛimitꝰſpi⸗
ritualiter eſt ſcʒ anima,. ſicut ſunt virtutes.que etſi in ba⸗

ptiſino dant eo ꝙ hoc eſt ꝑ baptiſmũ pꝛimitꝰ:ha bet aĩa eẽ

ſpuale a baptiſino. Item diſiinguit ꝑ boc ab alijs facra⸗
mentis. Haptiſmꝰ em quia eſt ianua ſacramentoꝝ: inter
ſacramenta pꝛimitꝰeſt vita ſpiritualis. 4 Item querit de
hoc ꝙ dici᷑ motus aĩales.quare magis diffinitur ꝑ motꝰ
aĩales q; humanos. cum ꝓpꝛie homis ſit baptizaꝛe inituz
bomo eſt:nõ inqᷓtum animal.4. Pꝛet. cum in ꝑuulo ſit ba
ptiſmus.nulli aũt motus animales foꝛmant᷑.4. Pꝛet. ma⸗
gis deberet dici motus ratõnales.⸗! Met. ratõne motuũ
animaliũ nõ habet homo opoꝛtunitatẽ diuinoꝝ eloquioꝝ
actionũ.iĩmo ex motibo animalibo efficit᷑ homo pꝛonꝰ ad

contraria ⁊ inhabilis ad iſta ſcʒ diuina eloquia ⁊ actõnes

nec hec inhabilitas tollitur vnqᷓ virtute baptiſmi.⸗ Pꝛe⸗
te. ex virtute vel ex gratia magis eſt hec foꝛmatio qᷓ ex ba⸗
ptiſmo. 4 Pꝛet. additur in diffinitõne. iter faciens ad ce⸗
leſtis quietis anagogen:cum boc nõ videat᷑ cõuenire ficte
accedentibo.¶ EKRñnſio ad pꝛimum. ꝙ ꝑtes diffinitõnis ſo⸗
nant in habitum nõ in actum. Ende licet baptiſmꝰ nõ in
omnibo ẽ illud m ꝙ pꝛimitꝰſubliſtit aĩa ſpũaliter.hoc nõ
eſt quia hmõi virtutes ſiue efficacie nõ ſit baptiſmus: ſed
vel quia nõ ſuſcipitur vel ſi ſuſcipitur cauſa eſt ex parte re
cipientis vt accidit ſi ſit in gratia vel ſi ficte ⁊ indigne ac⸗
cedit. Vnde dico ſᷣm ꝙ pꝛimitus ſubſiſtit anima ſpiritua⸗
liter. dicit virtutem ipᷣius baptiſmi ſicut efficaciam habi⸗
tualem ⁊ quãtum eſt de ip̃o baptiſmo.habet hanc efficaci⸗

am in ipo ſuſcipiente.licet em̃ per alia ſubſiſtit anima ſpi⸗

ritualiter.ſicut eſt baptiſmus ſanguinis vel flaminis ĩ ne

ceſſitate:tamen hoc eſt quod inſtitutum eſt a domino pᷣnci⸗

paliter ad hoc. alia vᷣo ſupplent vicem ipᷣius in caſu.⁊ de il
lo dicit in iohe.Niſi quis renatus fuerit denno ex aqua ⁊
ſpirituſancto ⁊c̃.⁊ ita eſt ꝓpꝛie regenerationis ſacramen⸗
tum. Ad hoc quod obijcitur.qꝙ fide pꝛimitꝰ ſubſiſtit ⁊c.
Dicendũ ꝙ fides nõ excludit baptiſmũ nec ecõuerſo.ſuffi⸗
cientia em̃ vnius eſt ꝑ alterum. homo em̃ ſubſiſtiit ſpiritu⸗
aliter ꝑ fidem. ⁊ ꝑ ſacramentuʒ fidei.i.baptiſmum.⸗!Ad

aliud quod obijcitur dicendũ.q boc ꝙ dico ſacramentum

Hᷣm ꝙ ſubſiſtit anima ſpiritualiter:dicit totum eẽ baptiſmi
Nñſio ꝙ duplex eſt efficacia baptiſmi que diſtiguitur ſᷣm
modum vm quẽ diſtinguit᷑ virtꝰa gratia.vnde baptiſmus
efficit hominẽ gratuʒ deo ⁊ habilem ad oꝑa virtutũ. Pꝛi⸗
mum inituz habet efficaciã gratie:ſcdᷣm inqᷓtuʒ efficaciã
virtutis. Dicendũ igitur ꝙ illa pꝛima pars diffinitõis de
qua obiectuʒ eſt.dicit eſſe baptiſmi ꝓut illius eſt efficacia
gratie. YJlla ꝑs que ſequit᷑ ſcʒ foꝛmãs aĩsles motꝰ ⁊c. ꝓil⸗
lius ẽ eicacia vᷣtutis. Per illa em̃ que ſequũt᷑ expᷣmit᷑ vir⸗
tus baptiſmi inqᷓtuʒ oꝛdinat ⁊ expedit hominẽ in merito

xj.

ſiue in pꝛofectu meriti. AUnde licet pꝛimuʒ ſufficiat ad hoc
ꝙ eſſe ſpũale habeat: tamẽ nõ in hoc ſiſtit.ſ̊ diſponit vlte⸗
rius ad motum ſpũalem.vnde tangit duo.ꝙ dat eſſe ſpũa⸗
le:⁊ ꝙ diſponit ad motũ ſpũalem.¶ Ad illud qð querituꝛ
quaꝛe magis diffinit᷑ ꝑ motus aĩales q; hũanos.Dicendũ
ꝙ nõ ibi intelligunt᷑ motus aĩales motꝰſenſualitatis: ſᷣ di
cuntur aĩales ab aĩa non ab aĩalitate. Vnde peꝛ motꝰaĩa⸗
les intelligunt᷑ motus cognitiue? affectine ſiue intellectꝰ
7 affectus.Fᷣm quoꝝ infoꝛmationẽ anima pꝛoficit in meri⸗
to.vnde notat᷑ hic quaſi triplex motus ꝓficiendi in meri⸗‚⸗
to.iQota igit᷑ ꝙ in pꝛima ꝑte diffinitõnis notat᷑ efficacia il
lius inqtuʒ miſtrat vitam ſpũalem anime.In ſcða inqtũ
miĩſtrat habilitatem ꝓficiendi in merito.⁊ hoc multiplici
ter. pꝛimo inqꝗᷓtum abilitat ad recte intelligendũ. cũ dicit
eloquioꝝ.⁊ bene operandũ cũ dicit᷑ actionũ.⁊ vt ꝑ intelle
ctum ⁊ oꝛdinatã operationẽ ſurſum ducat᷑ anima ad cele⸗
ſiem quietem:cũ dicitur celeſtis quietis anagogen.⸗ Vd
aliud dicendũ ꝙ baptiſmꝰquãtuʒ eſt de ſe foꝛmat.ſi fuerit
ibi motus foꝛmat ꝑ gratiã.in ꝑuulis aũt nõ foꝛmat in ef⸗
fectu.ſᷣ̊ hoc nõ eſt ex defectu gratie ſacramẽti: ſ̊ ex xfectu
vſus li.ar.4. Ad aliud patet rñſio.quia motus aĩales ſu⸗
muntur pꝛo motibo anime:⁊ ita ↄtinet motus ratõnales.
4l Ad aliud quod obijcit᷑. ꝙ hec foꝛmatio eſi ex fide ⁊ gr̃a
⁊c. Dicendũ ꝙ hoc eſt veꝝ.vnũ aũt iſtoꝝ nõ excludit reli⸗
quũ.ſcʒ nec gra vel virtꝰ baptiſmũ nec ecõuerſo.quia hec
ſcʒ gr̃a ⁊ virtꝰcomitat᷑ eſſe baptiſmi: hec aũt foꝛmatõ ↄue⸗
nit baptiſmo qᷓtũ ad duos eiꝰeffectus qui ſunt ablutõ im⸗

pedimẽti robur neceſſariũ exitui potẽtie in actũ.pꝛimuʒ

eſt ꝑ baptiſmũ inqᷓtuz eſt cauſa ablutõis culpe oꝛiginalis
pene impediẽtes ꝓgreſſuʒz in actũ virtutis.ſcom eſt ꝑ ba⸗
ptiſmũ inĩtuʒ eſt cauſa virtutuʒ in aĩa.¶¶ Ad id vᷣo quod
obijcitur e vitima clauſula. Oicendum eſt ꝙ ꝑ hoc voluit
dare intelligere ꝙ ꝑ baptiſmũ fit apertio ianue celeſtis. ⁊
boc eſt ad quod ſũme oꝛdinat᷑.virtus aũt ſicut dicit phᷣus
per ſuum ſũmũ determĩatur.

Onſequenter queritur de diffinitione Johᷣ.
dama.Maptiſmꝰeſt pꝛincipiũ alterius vite
⁊c̃. hec em̃ omnia videntur ↄuenire caracte⸗
ri.quia ꝑ ip ᷓ ĩmediatam diſpoſitio⸗
nem að gratiam fiunt in nobis pᷣmicie ſpũs ⁊c. ¶ Pꝛete.
idem videtur pᷣmicie ſpũs ⁊ pncipiũ alterius vite.¶ INeʒ
pꝛincipiũ vite ſpũalis nõ poteſt eſſe niſi vel efficiens vel fi⸗
nalis vel foꝛmalis vel materialis. Sed efficiens ⁊ finalis
eſt tm̃ deus. Aita em̃ ſpiritualis ſoluʒ dicit᷑ que eſt ab ipᷣo
2 ad ipᷣm. pꝛincipiuʒ aũt foꝛmale eſt ipᷣa gratia: materiale
vᷣo anima.ergo baptiſmꝰ nullo mõ eſt pꝛincipiuʒ.4! Iem
AMathei vlti. Ite docete oẽs gẽtes. dicit glo. ↄgruus oꝛdo.
quia niſi recipiat aĩa fidem:nõ eſt oferendꝰ ei. baptiſmus.
nõ põt intelligi de fide offerentiũ. nõ em̃ illa exigit᷑ neceſ
ſario:ſᷣ eccleſie.ergo fides pᷣcedit baptiſmũ. ſp̃ fides eſt pꝛi⸗
ma gratia:nõ ergo pᷣmicie ſpũs dant᷑ in baptiſmo. Itez
Hieꝛo.omnis qui iam ſue volũtatis arbiter ↄſtituius eſt.
cum accedit ad ſacramẽtuʒ baptiſini.niſi pemteat eum ve
teris vite:nouã inchoare non põt.ergo ante baptiſmũ exi
gitur gratia gratũfaciens in ſuſcipiente.. Pꝛet. ex bis ſe⸗
quitur.ꝙ ꝑtes diffinitõnis nõ ↄueniũt ſemꝑ ipi diffinito.
ita diffinitõ nõ eſt vniuerſalis vniuerſalitate tꝑis:quia
baptiſmꝰnõ eſt ſemꝑ pᷣncipiũ alteriꝰvite ꝑ quod ſunt pᷣmi⸗
tie ſpũs. Pꝛet. omnes ille vident᷑ ↄuenire gr̃e que ofert
in baptiſmo.ergo ipᷣa eſi ſacramentũ baptiſmi.4! Pꝛet cũ
per gratiã bapiiſmalem refoꝛmet᷑ imago in anima. meliꝰ
deberet dicere imago ꝙᷓ ſigillũ.¶ MDꝛet. videt᷑ inſufficiẽs.ꝑ
gram em̃ baptiſinalẽ non ſolũ cuſiodit᷑ quis a maloꝛ illu⸗
minat᷑ ad verũ:ſed etiã accedit᷑ ad bonum ⁊ roboꝛat᷑ ad ar
duum. quare ergo ſolũ ponit illa duo ſcʒ cuſtodiã a malo.
uluminatõneʒ in vero. ¶ Item queritur de hoc qð dicit
ibidẽ.remiſſio peccatoꝝ omnibo datur ĩ baptiſmo: gratia

aũt ſpũs ſᷣm ꝓpoꝛtõem ſidei ⁊ purgatõis.ex h̊ obijcit᷑ ſcut

ſe habet bapti mũ ad remiſſionẽ peccatoꝝ:ſic fides ad Ee

2 —
RWR’jÿ

collatõeʒ.Rſbaptiſmꝰp̃cedit remiſſionẽ natura:adminꝰ er⸗
go fides gr̃aʒ.¶ Pꝛet.quare pctoꝝ remiſſionẽ aꝛopꝛiat
baptiſmo gram vo ſidei:cũ tamẽ vtrũqʒ fiat ꝑ baptiſmum
Si dicat᷑ ꝙ pctoꝛuʒ remiſſio equaliter datur omnibo. gr̃a
autem. i. gre actus vellvſus exigit aliquod meritum a ꝑte
li.ar.ſᷣm em̃ ꝙ quis ſe pᷣparat ⁊ confidit in xo:ſᷣm hoc q⸗
tia cooꝑatur plus vel minꝰſuo li.ar. ¶Contra.tanta gra
ſiue li. ar. cum tanta gra:poteſt in tãt actum ſine aliquo
merito p̃cedenti.¶¶ Pꝛet. in baptiſmo dat᷑ gr̃a ⁊ remittituꝛ
petm a virtute influente a paſſione xp̃i.que cũ ſit vna ⁊ ea
dem ⁊ equaliter ſe habẽs reſpectu omninuzʒ:equaliter fit in
om nibo vtcũq; baptiſmũ ſuſcipientibo.¶ Pꝛet.cũ p̃ponat
remiſſionẽ peccati gr̃e infuſioni. videt᷑ ꝑuertere oꝛdinem
Mam naturaliter ẽ pꝛius lucis infuſio ꝙᷓ; expulſio tenebꝛa
rum. Item querit᷑ de diuerſitate illaꝝ ſex ꝑticulaꝝ que
in diffinitõe ponutur. Go pmi dicendum.qꝙ nõ ↄuenit
dDiffinitio caracteri. eo mõ quo ↄuenit baptiſmo. Qain ba
ptiſmꝰeſt ſicut diſpoſitõ exterioꝛ ad hoc ꝙ fiãt illa ſex ĩ no
bis. Vnde dicit᷑ efficẽ:qꝛ diſponit exteriꝰad h̊ vt illud fiat
in nobis.caracter vðᷣo vt diſpoſitõ interioꝛ.q̊ᷓ vtriq; ↄuenit
5m; alio modo vni ſicut diſpoſitõni exterioꝛi:alio ſicut diſpo
ſitioni interioꝛi. 4 Ad aliud patebit rñſio infra in aſſigna
tione modoꝝ differẽdi ꝑtiũ diffinitõis.¶ Ad illð qð obij⸗
citur de cauſa.dicẽdũ ꝙ deꝰẽ pᷣncipiũ efficiẽs: ⁊ baptiſmꝰ
5 differẽter. qꝛ deꝰpᷣncipalit efficiẽdo:baptiſmꝰdiſponẽdo
4 Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ fides ⁊ gr̃a pᷣcedũt baptiſmũ.di
cendũ ꝙ veꝝ eſt.iſQaʒz de? ſufficiẽt ſe pᷣpanti.ſtatim infũdit
graʒ.nõ tñ ex neceſſitate ſ̊ mera liberalitate.Qibilominꝰ
tñ baptiſmꝰ initũ eſt de ſua ðvᷣtute in ſubiecto bñ diſpoſito
efficit gr̃aʒ.⁊ ꝗꝓpter hoc dicit᷑ pᷣmicie ſpũs dant᷑ in baptiſ
mo.Poteſt tn impediri ꝑ fictõneʒ:vel pᷣueniri vt in adul⸗
tis digne accedentibo.eoq nõ alligauit deꝰpotentiã ſuam
ſacramentis quin ſine ipᷣis conferat gr̃am qñ vult.¶ Ao
hoc qð obijcit᷑ de vniuerſalitate. Rũſio ꝑtes in diffinitõne
Em habitum vel virtutẽ debent accipi nõ ſᷣm actũ.vt cũ di
citur homo eſt aial ratõnale moꝛtale nõ actu ratõcinãs:ſᷣ
aptum natũ ratõcinari. dico aũt ꝙ ſacramentum in bene
diſpoſito ſuſceptibili.gr̃am infundit virtualiter 2 ſi non
actualiter.⸗¶ Ad hoc qð obijcit᷑ ꝙ oẽs ꝑticule ↄueniũt gr̃e
dicendũ ꝙ nõ eſt verum in illa ratõne qua ↄueniũt baptiſ
mo.quia nec hec pars que generatõ neqʒ hec que eſt ſigil⸗
lum. ¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ baptiſmꝰeſi ſacramẽtuʒ ſidei
cuiꝰeſt ꝓpꝛium illuminare ad cognitõneʒ veritatis.ꝗpter
hoc ꝙ ſpecialiter tangit᷑ in diffinitõe baptiſmi.nõ tamen p
h excludũt᷑ alia ſcʒ acceſſus ad bonũ ⁊ roboꝛatõ ad arduũ
¶ Ad illud quod querit᷑quare pcti remiſſio baptiſmo at⸗
tribuitur nõ gr̃e collatio. Rũñſio idem eſt ᷣm eſſentiã pec⸗
catoꝛum remiſſio ⁊ gr̃e infuſio.ſimiliter ⁊ lucis infuſio ⁊
tenebꝛaꝝ expulſio.diffeꝛũt tñ ratõne.⁊ ibi accipit᷑ petoꝛuʒ
reiniſſio ꝓ ipᷣa gra vt eſt mũdans aĩam ⁊ pctᷣa delens.qui
effectus ↄmũiter ⁊ equaliter datur omnibo in ba ptiſmo. 2
qtum ad remiſſionẽ culpe ⁊ pene: ꝓpter vnitatem virtutis
ſacramẽtalis deſcendẽtis a paſſione xp̃ᷣi. O aũt poſtea di⸗
cit gra ⁊c. ibi accipitur gra put facit dignum vita eterna.
ad hoc aũt cooꝑatur ⁊ purgatio antecedẽs. on em ſᷣm
copacitaté naturalẽ ipoꝛum naturaliũ neceſſario dat᷑ gr̃a
ſ̊ m ꝙ quiſq; ex ſuis naturalibo ſe p̃parat.vnde ex dono
naturali quod habet homo ſe p̃parando. nihilominꝰ põt
acciꝑe gram differẽter ꝓyter diuerſitatẽ volũtatis. ex hoc
patet ſolutio.quare pctoꝝ remiſſionẽ p̃oꝛdinat.gr̃a em̃ vt
mũdans aĩam ſeipᷣam pᷣcedit naturaliter vt facit dignũ vi
ta eterna.¶ Ao hoc quo querit᷑ de iſtis ſex differẽtijs. Rñ⸗
ſio. ꝑ illas ſex differẽtias ſignatur gra baptiſmalis pᷣm di⸗
uerſas ſui com ꝑatõnes.poteſt em̃ gra illa com ꝑaꝛi ad cau
ſam efficientẽ ſcʒ ſpmſanctũ.ſicut dicit pmicie ſpũs.i.pꝛi⸗
mum donũ gratũſaciens.vel ad finalẽ ſieur dicit᷑ pᷣncipinzʒ
vite. vel ad materialẽ ſcʒ ad ſuũ ſubiectũ.⁊ hoc dupliciter
vel ſm eẽntiã ſuã:vel ſᷣm potẽtias.Fᷣm eẽntiam dupliciter
vel operãdo ꝑ a ꝛopꝛiatoeʒ ad patrem: ſic eſt regenera
tio aĩe.vel ad filiũ:⁊ ſic dicit᷑ ſigillũ. IFilius em̃ eſt imago
Patris.pcedentes aũt effectꝰ ꝑtinẽt ad ſpmſanctũ. Siↄpa⸗

retur ad animã m ſuas potẽtias hoc ẽ dupliciter.vel ſᷣm
cognitiuã ſic dicit᷑ illumĩatõ.vel ſᷣm motiuã ⁊ ſic cuſtodia
cuſtodit em̃ a malo⁊ in bono que ſũt due ꝑtes iuſticie.vel
aliter vt notet᷑ reꝑatio aĩe qᷓtuʒ ad ſubſtatiã ⁊ potẽtias⁊

ita reꝑatio imagis dei.reꝑatio aĩe ꝑ pᷣmas differẽtias: re⸗

paratio potentiaꝝ ꝑ tres vltimas. quia reꝑatio memoꝛie
ꝑ boc ꝙ dicit᷑ ſigillũ.intelligẽtie ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ illuminatio
mentis.volũtatis ꝑ hoc ꝗ; dicit᷑ cuſtodia.volũtatis em̃ ha

bet cuſtodiri a malo ⁊ in bono.

embꝛum ſeptimũ
nſequẽter querit᷑ in quo genere pᷣdicabili
ſit baptiſmꝰ.⁊ videt᷑ ꝙ ſit in genere relatõis
cum baptiſmꝰſit ſacramẽtuʒ.ſacramẽtũ aũt
ſt ſignũ eẽntialiter: ꝗpter eẽntialiter ad ali
cũ baptiſmꝰ ſit aqua verbo xite ſanctifi⸗
cata.ꝙ dico ſanctificata nõ ponit in aliquo genẽ: igit᷑ eſtĩ

genere ſubſtãtie. 4 Itẽ baptiſmꝰeſt ablutõ ⁊c. hec pᷣdicatõ

nõ eſt accidẽtalis:qꝛ tũc poſſʒ dici denoĩatiue de baptiſino
ſicut albedo de homie. Qec cauſalis:qꝛ eſi ipᷣm ſacramẽtũ
igit᷑ eſt eẽntialis ̊ baptiſmꝰ ⁊ ablutõ ſunt in eodẽ genere.
Sedv ablutõ actio eſt in genere actõis:ablutõ paſſio in ge⸗
nere paſſionis ⁊ ita videt᷑ ꝙ ſit in genẽ actõis vł paſſiõis.

Itẽ videt᷑ ꝙ ſit de genẽ habitꝰ. qꝛ due ſunt ꝗpꝛietates ba

bitus ſcʒ adiacẽtia 2 oꝛnatꝰhabitꝰ.hec ↄueniũt baptiſmo:
Haptiſmꝰem eſt coꝛpoꝝ ⁊ eoꝝ que circa coꝛpꝰſunt adiacẽ
tia.¶ IStem cũ baptiſmꝰocernit ouo eẽntialit in ſuo eẽ.ſe· cʒ
quo ſignat ſiue figurat:⁊ quo efficit.debet vt videt᷑ eẽ in di
uerſis generibo.ratõe qua ſignũ eſt vel imago in relatõne:
ratõe qua efficit in actõe ſiue in genẽ actõis. ne
nihil impedit idem diuerſis ratònibo in diuerſis eẽ geneꝛi
bus. ſicut ſolet dici magnũ iniᷓtuʒ dicit magnitudinẽ ab⸗
ſolute ⁊ ſimpliciter:dicit᷑ eſſe in genere quãtitatis.ratione
qua dicit exceſſuʒ reſpectu ꝑui in genere relatõis. Pꝛet.q;
dam dicunt᷑ adaligd ſimpłꝛ ⁊ inꝙᷓtũ ꝓpꝛijs noĩbo deſigna⸗
tuꝛ.vt duplũ ⁊ dimidiũ.quedã no ſm ſe.ſᷣ ſᷣm modũ ſui ge

neris. ſᷣm ꝙ dicit phᷣus in pᷣdicamẽto qualitatis habitꝰ et
diſpoſitio eoꝝ que ad aliquid ſunt eẽ dicebamꝰ. pene em̃

in omnibo talibo genera ad aliquid dicunt᷑.nibil aũt hoꝛũ
que ſingularia ſunt.⁊ ponit exemplũ de diſciplina que di⸗

citur ad aliquid.nõ aũt grãmatica. Juxta hũc modũ dici

poteſt. ꝙ baptiſinus ᷣm ꝙ diuerſimode conſiderat᷑.in di⸗
uerſis eſt generibo.¶¶ Ad pᷣdictoꝛum intelligẽtiam notan

dum. ꝙ cum baptiſmus nõ ſit vnum ꝑ eſſentiaã ſ̊ ꝑ oꝛdineʒ

ſicut ⁊ alia ſacramẽta.Fm diuerſa ſui habet poni in diuer
ſis generibus. ꝓpter quod intelligitur ꝙ baptiſmꝰ poteſt

conſiderari dupliciter. vel inꝙtum nominat quid nature:
vel inqtum nominat quid miſticum. Inqtum aũt nomiĩat

quid nature:ſumit᷑ vel materialit vel foꝛmaliter vel vtro⸗

q; modo.Si foꝛmaliter: ſic nomĩat ablutõeʒ que eſi in pᷣ⸗

dicamẽto actionis vel paſſionis.Si materialiter:nomiat

aquã ſiue elementũ in quo fit ablutõ ſicut balneum vel la⸗

uacrum ſic eſt in genere ſubſtantie.Si vtroq; modo ſic nõ
dicit ꝙ vnius generis: ĩmo ꝙ quodmodo eit in genẽ ſub⸗
ſtantie ⁊ quodãmodo in genere accidentis. vtpote actõis
vel paſſionis. Si aũt loquamur de baptiſmo ſᷣm ꝙ nomi⸗
nat quid miſticũ.hoc poteſt eẽ dupliciter.vel exteriꝰvel in⸗
terius.q; duplex eſt baptiſmꝰ interioꝛ ⁊ exterioꝛ. Baptiſ⸗
mus quidẽ exterioꝛ inꝙᷓtuʒz dicit ſacramẽtũ ſiue qd miſticũ
eſt ſignũ foꝛmaliter loquẽdo.⁊ eſt in genẽ relatõis.mate⸗
rialiter pᷣo ſiue cauſaliter eſt ſenſibilis foꝛma ſᷣm ꝙ ſacmẽ
tum dicit᷑ inuiſibilis gr̃e viſibilis foꝛma.⁊ reducit᷑ ad ter⸗
ciam ſpẽm qualitatis. Scðm aũt ꝙ nomĩat baptiſmũ in⸗
terioꝛẽ hoc põt eẽ dupłꝛ.vel in fieri:⁊ ſic reducit᷑ ad genus
actõnis vel paſſionis vel ineſt factũ:⁊ ſic reducit᷑ ad habi⸗
tum ſicut mẽtis mũdicia. ⁊ ita ad pᷣmam ſpẽm qualitatis
ſic patet quõ ſm diuerſas conſideratões baptiſmꝰad di
uerſa genera habet reduci. ꝑ hoc ptʒ quõ ad queſita rñdẽ
dum ẽ. ¶ Ad hoc qð obijcit᷑ ꝙ ẽ de genẽ habitꝰ qꝛ oꝛnat et
adiacet.dicẽdũ ꝙ h̊ nõ ſequit᷑. alio em̃ mõ adiacet ⁊ oꝛnat
qð eſt d geneꝛe babitꝰ. Maptiſmꝰem̃ oꝛnat aĩaʒ oꝛnatu

CE — — — —U

— —— — U044

erpalpn
ccuſtogin
alitiag/
tdigs. le⸗
Umemonee
lunmmto
ngeſiieg

„

reaſieſbi
ererelatös
rametüg
lirredl
iteſanenßß
neigiieg
bee cicni
N bapuiino
nſacranii
de genere
lpaſͦg.
Metotes hi
boptiſnor
mradioci
ſoeeſc
indi
Warene:
egenei
iwwdineahe
tisratoone
ing
lvaſgn
ü ſig
bobitdet
pene eñ
itboꝛi
ngpedi⸗
ocidici
nnotan
pordinez
lindiuer
noponeſ
duatart:
ütnonint
Atn
getſiß
ſerzvonet
eumn en
oloſei
eniſi
Ne actots
Pnomi/
ſyelin⸗
apti⸗
miltich
6. maten
ſieni
ſt ad ten/
tiſmümm⸗

nalius
ſnston
ſiuſic⸗
. mmatas
tom
zmnn

¶ Queſtio
qui eſt effectus gratuitꝰ ſiue ge.nõ eo mõ quo anulꝰ oꝛ⸗
nat manũ vel veſtimentũ coꝛpꝰ.vñ habitus ẽ ꝛie oꝛna⸗
tus coꝛpoꝝ.⁊ hoc dico eẽntialiter.ſᷣ baptiſmus aĩarũ ⁊ꝛ
nõ eſſentialit: ſᷣ̊ effectiue.efficit.n.oꝛnatũ in aia:ipᷣe autẽ
nõ eſt oꝛnatus. ſret᷑.oꝛnatus ⁊ adiacẽtia habitus ? ſolũ
coꝛpoꝝ:⁊ coꝛpoꝝ m ꝑtẽ coꝛꝑis:nõ ſᷣm totũ.neutrũ con
uenit baptiſmo. neqʒ adiacet coꝛpoꝛi ſolũ neq; coꝛꝑi m
ꝑteʒ dico nccio.vt aũt dicit phᷣus.̊ aũt ñ ſᷣm totũ h̊ ᷣm
ꝑticularẽ diuiſionẽ.vt armatũ eẽ:calciatũ eẽ.

¶Mueſtio. xij. de inſtituti⸗

. oꝛdine inſtitutõis baptiſmi.Secũdo.de
cauſis inſtitutionis.Cercio.de tempo⸗
inſtitutionis.

¶ Membꝛuͦ pꝛunnʒ
Irca primũ ſic. Videt᷑ ꝙ debuit inſtitui añ
circũciſionẽ.vt enĩ habet᷑ a hugꝗ·ſᷣm ꝙ ma⸗
gis appꝛopinquabit tempꝰ reuelatõis gr̃e:
EEvbebãt inſtitui ſigna euidẽtioꝛa.Sed cir⸗
cũciſiõ eſt ſignũ euidentius ꝙᷓ; baptiſmꝰ.q̊ baptiſmus de⸗
bebat inſtitui añ circũciſioneʒ. ꝓbatio medie.euidentia
ſiue expreſſio ſigni penes tria notat᷑:que ſunt diſtinctio
ſignificatio ⁊ certificatio. Sʒ ciꝛcũciſio expꝛeſſius diſtin
guit q; baptiſma:⁊ euidẽtius ſignificat:⁊ melius certiſi⸗
cat.igit᷑ ⁊c. O expᷣſſius diſtinguit pʒ:qꝛ expᷣſſiſſimuʒ ſi⸗
gnũ reliquit. euidentius ſignat pʒ: ⁊ in relatione ad
cãm:⁊ in relatõne ad effectũ. Ad cãm:qꝛ enidẽtius ſigni
ficat paſſionẽ xpᷣi que facta eſt in effuſione ſanguĩs: ſiłit
⁊ circũciſio.nõ ita baptiſma.In relatõe ad effectũ: qꝛ eo
ꝙ circũcidit᷑ membꝝ depuiẽs ꝓpagatiõi vbi magis viget
incentiuũ oꝛiginalis:euidẽtiſſime ſignat᷑ amotio oꝛigina
lis.nõ ſic in baptiſmo.¶Manifeſtiꝰ in ceꝛtificãdo.qð pʒ.
ga duplex ẽ in fide certitudo.ſ.reſpectu obiecti:⁊ creden
tis.qꝛ in fide eſt certitudo creditoꝝ.⁊ ſiłr qᷓ;tũ ad hiĩtũ fi⸗
dei:qꝛ fidelis ceꝛtus ẽ de ſua fide.Silłr eſt duplex certitu
do in circũciſione. In circũciſione.n.eſt ceꝛtitudo qtũ ad
illud quo circũcidendũ eſt.Siłr circũciſus eſt certus ꝙ; ẽ
circũciſus.baptiʒatus aũt nõ eſt certus ꝙ accepit ſacmẽ⸗
tũ baptiſini. igit A,ont pin veehim tꝑis ⁊ apꝛo⸗
rimatõʒ maioꝛẽ aduẽtus ſaluatoꝛis:ↄueniebat ſacramẽ⸗
ta ꝑfectioꝛa ſuccedere minꝰ ꝑfectis.vt vult hugo.⁊ ſacra
mentũ baptiſmi fuit ꝑfectius ſacramẽto circũciſionis.g
⁊c̃. Vñ hugo.qꝛ circuciſio eas tm̃ que foꝛis ſunt enoꝛmi
tates amputare põt.eas vo que intrinſecꝰ ſunt pollutio⸗
nũ ſoꝛdes mũdare ñ põt.venit poſt circũciſionẽ lauacrũ

aque:totũ purgãs vt ꝑfecta iuſticia ſignaꝛet᷑. RRnſio.

verbũ hugo.qð dicit᷑ ꝙ ſigna debẽt ſuccedere hᷣm ꝙ ſunt
euidẽtioꝛa.hoc intelligendũ ẽ reſpectn ſignati ꝓpꝛij qð eſt
res ipᷣius ſacramẽti:nõ qiũ ad vnãquãq; ſignificationẽ
miſticã. aptiſmus.n.ſignificat rem baptiſmi expᷣſſius
ſcʒ deletõneʒ oꝛiginalis ſiue iuſtificatõʒ ꝑuuli:q circũci
ſio.vñ hug. qꝛ circũciſio eas tm̃ qᷓ fſoꝛis enoꝛmitates ⁊c̃.
vt S. Pret᷑.ꝙ dicit᷑ expᷣſſius diſtinguere h̊ nõ eſt veꝝ ſim⸗
płr.expꝛeſſius.n.diſtinguit ad hoĩeʒ exterioꝛẽ:ſ nõ ꝙtũ
ad interioꝛeʒ. caracter.n. baptiſmalis certius diſtinguit
q nõ eſt alij ſimilis:qᷓ; carnalis ꝗ ſimilẽ hr̃e põt.vt ſi ↄtin
geret ꝓpter infirmitatẽ aliquẽ circũcidi.Siłr qꝛ dicit᷑ ꝙ
euidẽtius ſigniſicat reſpectu eauſe: nõ eſt verũ.qꝛ effuſio
ſanguinis ñ ita euidẽter repñtat moꝛteʒ xrpᷣi ſiẽ baptiſmꝰ
qga immerſio in aqua ſignificat immerſionẽ xpᷣi ĩ moꝛte.
Sexto.n.ad Ro.r.Conſepulti ſumꝰcũ illo ꝑ baptiſmũ
in moꝛtẽ.ibidẽ diẽ̃ glo.ꝙ ꝑ immerſionẽ eleuatõʒ ſigni⸗
ficat baptiſmꝰ paſſionẽ ri ⁊ reſurrectõʒ. Siłr ꝙ dic. q;
euidẽtius ſignificat reſpectu effectꝰ.falſum eſt vt diẽ hu⸗
go.qꝛ ciucũciſio eas tm̃ qᷓ foꝛis ſunt enoꝛnitates amputa
re põt ⁊c. ret᷑.iſtud pʒ ↄſideratis ꝓpꝛietatibo aq̃ ⁊ effe⸗

one baptiſmi.
[DOnſ⸗ equenter que/

k de inſtitutõne baptiſmi.Et pꝛimo de

vij.

ctibus baptiſmi que ↄcurrũt ad iuſtiſicatõz.⁊ ↄpatis ad
eas que ſunt circũciſionis.pꝛietates aque ſunt virtꝰ mũ
dificatiua ꝑſecte.frigiditas.dyaphanitas.ꝑſpicuitas.
Nð oũt dicit᷑ ꝙ in baptiſmo nõ eſt illa certitudo que eſt
in eircũciſione.qꝛ in circũciſo ex euidẽtia facti innoteſcit
ꝙ circũciſus eſt.nõ aũt ſic eſt in baptiſmo.Dicendũ ꝙ ca
racter circũciſionis põt ſimilẽ hr̃e:caracter baptiſmalis
nõ.vñ ipᷣm ſignũ baptiſmi maioꝛẽ hbʒ euidentiã quantuʒ
eſt de ſe: lʒ nõ innoteſcat.

embꝛũ ſecundũᷣ

Onſequẽter querit᷑ de cauſa inſtitutionis.
Circa qð querit᷑.quare ncc̃e fuit baptiſma
poſt circũciſioneʒ inſtitui.Qazʒ ſicut in ba:
ptiſmo tollit᷑ culpa oꝛiginalis: ſiłr 2 in cir⸗
cũciſione tollebat᷑ ⁊ pena ſiłr.⁊ ſicut dictũ ẽ de baptiſmo
iſi quis renatus ſuerit nõ intrabit in regnũ celoꝝ.ſilr
æ circũciſione dicit᷑. Maſculus cuiꝰ p̃pucij caro circũci
ſa nõ fueꝛit:ꝑibit ⁊c.¶ Si dicat᷑ ꝙ ille ꝗ nõ eſt baptiʒatꝰ
a regno di excludit᷑.qui vᷣo nõ eſt circuciſus ꝑiturꝰ me⸗
moꝛat᷑.ꝑ qð videt᷑ innui:ꝙ circũciſio ſuſcepta a ꝑditione
tm̃ potuit liberare: baptiſmꝰ dᷣo renatos etiã ad gloꝛiaiſt
ꝑducere. Contra.illi antig patres ꝗ circũciſionis grãm
ꝑceperãt:a ꝑditõne quidẽ liberabant᷑.ſᷣ̊ ad gloꝛiã nõ du⸗
cebant᷑ añ paſſionẽ xpᷣi.baptiſmus ̊ habuit virtuteʒ ꝑ⸗
ducendi ad regnũ a paſſione xpᷣi.Sʒ eandeʒ virtutẽ ha⸗
buiſſet circũciſio poſt paſſionẽ xp̃ᷣi exquo aꝑta eẽt ianua.
nõ fuit ꝗꝓpter hoc neceſſe vt baptiſma inſtitueret᷑ ⁊ ſuc⸗
cederet loco eucciſion to. ie qð rñdenduʒ eſt.ſᷣm ꝙ;
dicit hugo de s.vic.ꝙ opoꝛtuit vt ſm ꝓceſſuʒ tempoꝛuʒ
ſpũaliũ grãꝝ:ſigna magis ac magis euidẽtia ⁊c̃.⁊ h̊ de⸗
clarat euidẽtibo exemplis vt S.tactũ eſt.vñ qꝛ circũciſio
erat ſacramẽtũ ꝑticulare nõ vniuerſale.q;ꝛ ſolũ dabat᷑ vi
ris ⁊ nõ mulieribo:ideo ↄpetebat vt poſt circũciſionẽ in⸗
ſtitueret᷑ ſacramẽtũ qð eẽt vniuerſale remediũ.IItem cir⸗
cũciſio inferabat doloꝛẽ in carne:vñ fuit ſacramẽtum la⸗
boꝛioſuʒ.⁊ ideo poſt illud ↄgruebat ꝙ inſtitueret᷑ ſacr̃m
qð eẽt ſine doloꝛe.⁊ ideo qᷓtũ ad h̊ ꝑfectius fuit ſacramẽ⸗
tũ baptiſmi. Preterea.in h̊ eſt ꝑfectius: qꝛ eſt ſacram̃tũ
regeneratõis.qꝛ fiũt filij dei de filijs ire.Jo.j. Dedit eis
ptãteʒ filios dei fieꝛi his qui credũt in noĩe eiꝰ.hec auteʒ
regeneratio nõ fuit facta in circũciſione.iQõ.n.ibi diciũ
eſt.niſi ꝗs renatus fuerit ⁊c. In circũciſione.n.ſignifica
tur fieri ablutio. In aqua vᷣo cũ ſanctificat᷑ quedã diſpo
ſitio ad regeneratõʒ qð exterius opparet in boc ꝙ ad ge⸗
nerationẽ ſeminũ humoꝛ aqueꝰ ẽ neceſſariꝰ. Pretea. ba
ptiſimus ẽ ſacramẽtũ maioꝛis efficacie.nõ.n.im̃ ẽ ad mũ
Datõʒ a culpa.vel etiã ad ſanatõz a pena:ſicut dicẽ augꝰ.
ad Valeriũ.pᷣ etiã ad collatõʒ ge.vñ dicit Criſ.õ po
teſt quis grãm vite celeſtis acciꝑe: niſi purgatꝰ fuerit ꝑ
donũ baptiſmi ſalutaris.hoc aũt ſane intelligendũ ẽ: nõ
ꝙ alłs nõ poſſit deus dare grãm: ſ̊ qꝛ ↄueniẽs diſpoſitio
ad ſuſceptõʒ gr̃e celeſtis eſt in baptiſmo. Iteʒ ẽ ſacramẽ
tũ renouatõis ſicut habet᷑.vj.ad Ro. Conſepulti ſumus
cũ xpᷣo ꝑ baptiſmũ in moꝛtẽ.vt qũo reſurrexit xpᷣs a mor
tuis ꝑ gloꝛiã patꝛis:ita ⁊ nos ĩ nouitate vite ambulemꝰ.
⁊ hec eſt vna ſiłitudo aque.dicit᷑.n.xiiij. Yob.ſi ſenuerit ĩ
terra radix eius ⁊ in puluere moꝛtuꝰ fuerit truncus eiꝰ:
ad odoꝛeʒ aque germĩabit ⁊ faciet comam. Pretea dat
quedã refectio ſpũalis cũ alijs bonis.ſicut dicit᷑ ſuꝑ illð
pᷣs.ſuꝑ aquã refectõis ⁊c.glo.educauit me paulatim vt
puerũ ſuꝑ aquã refectõis.i.baptiſmũ.quo reſiciũt᷑ ꝗ in⸗
tegritatẽ ⁊ vires amiſerãt:⁊ aĩa ariditate pctoꝝ ſterilis
fecũdat᷑. Pret᷑.ẽ ſacẽm illuiatõis:ſic diẽ dyo. In illo enĩ

ſigficat᷑ ꝙ, mẽs ad dinũ lumẽ apta illð ꝑcipit⁊ illo ſigt᷑.
Ert ha . ? alias pʒ ncẽiuz eẽ iſtud ſacim.

embꝛum terciun

VHnſequẽt querit᷑ d tꝑe inſtitutõis.Et p⸗
mo qñ fuit inſtitutũ. Scðo.qñ eius inſtitu
tio indu cebat obligatõʒ nccĩtatie.

rticulus primꝰ
rca primũ querit᷑ ſic.quia videt᷑ ꝙ tune fu⸗
it inſtitutũ qñ dñs baptizatꝰ fuit a iohe.dicit
lo.nõ ex indigẽtia:ſ̊ ex magiſteꝛio.vt renatꝰ
filius dei:oẽs renatos filios dei fratres ſibi faceꝛet.Exqͥ
igit᷑ nõ ex indigẽtia baptiʒatꝰẽ:ſᷣ vt alios faceret fratres
ſuos ꝑ baptiſma: videt᷑ ĩm baptiʒandi ſoꝛmẽ alijs tũc
cediſſe.⁊ h̊ eſi inſtituiſſe.¶ Iteʒ videt᷑ ꝙ poſt paſſiõʒ qñ
expᷣſſit baptiſmi effectũ.Mar.vlt.Qui crediderit ⁊ ba⸗
ptizatꝰ fuerit ⁊c.¶ ISteʒ videt᷑ poſt paſſiõeʒ qñ dedit di/
ſcipulis foꝛmã baptizandi. vlt. ¶QDath.ibi.Eũtes docete
omẽs gentes ⁊c. IJoꝛma exprimit᷑ cuʒ dicit.baptiʒantęs
eos in noĩe patris ⁊c̃.ſĩoꝛma dico nccĩtatis.glo.inuoca⸗
tione trinitatis.⁊ foꝛma honeſtatis.ibi:docete.glo.pri⸗
mo cathecizate:qꝛ impoſſibile eſt ſine fide placẽ deo He⸗
bre.xj.⸗¶ Itez videt᷑ qñ icodemo modũ noue regenera
tõnis inſinnauit.Jo.iij.i Aiſi ꝗs renatꝰ ⁊c.¶ Itẽ vt dicit
magr ĩ ſent᷑.ꝙ qñ miſit binos ⁊ binos ad pᷣdicãdũ Ma⸗
thei.x. Luẽ.ix./Rñſio.ꝙ multipłx fuit inſtitutõ bapti
ſini.¶Materialis ſiue potetialis qñ dñs baptiʒabat᷑ a io
Hine Math.iij.qñ collata fuit virtus regeneꝛatiua aꝗo
vñ LCuc.iij.p. Oaptizʒzato ihu.ibi glo.baptiʒat᷑ dñs ñ mu⸗
dari indigẽs:ſ̊ tactu mũde carnis aquas mũdãs vt vim
abluendi habeant. Foꝛmalis.Math. vlt. ibi. Ite docete
omẽs gentes ⁊c᷑. Lũc.n.fuit inſtitutũ foꝛmalr in expreſ⸗
ſione foꝛme baptiʒzandi. tũ ad fineʒ.iij. Jo.Qiſi quis
renatus ⁊c̃.finis.n.baptiſmi eſt introductio ſiue ingreſ⸗
ſus in ꝑadiſum. tuʒ ad effectũ. Aarci vlt. Qui cre⸗
diderit ⁊c̃.baptiſma.n.ſaluat a pena ⁊ culpa.tum ad
efficaciã ⁊ ſignificatõeʒ qũ d latere rpᷣi exiuit ſanguis ⁊
aqua Jo.xix. tum ad efficaciaʒ:qꝛ ex fluxu illo bapti⸗
ſma hʒ efficaciã ſiue cirtutẽ.vñ Eʒech.xlvij.lidi aquã
egredientẽ de templo a latere dextro ⁊c. Etũ ad ſigniſi
catõʒ:qꝛ ſanguis ⁊ aq̃.illa erãt ſigna baptiſmi ⁊ eukari⸗
ſtie. Officialiter:qñ miſit dñs binos ⁊ binos ad pᷣdican⸗
dũ ⁊ baptizandũ vt dicit magr.tũc.n.ↄtulit illis officiũ
baptiʒandi.Sic igit᷑ diuerſe fuerũt baptiſmi inſtitutões
vt ex bis ꝑʒ.

rticulus ſecũdus
quit᷑ inquirẽ qñ inſtitutio baptiſmi induce
bat obligatõeʒ nccitatis. Et videt᷑ ꝙ qñ dñs
diyxit ſicodemo.iQiſi ꝗs renatꝰ fuerit Zohᷣ.
teʒ videt᷑ ꝙ in paſſiõe xpᷣi:qn dñs dixit cõſumma⸗

nj.4

tu eſt Yo. xix. Quia tuc erprimebat᷑ ceſſatio 2 terminatõ
legaliũ⁊ inchoatio ſacramẽtoꝝ none legis.¶¶Cõt mk·

ti eꝛant ad quos nõ ꝑuenit noticia inſtitutõis. Inſtitutõ
an moꝛteʒ ↄtra omne ius ⁊ ratõʒ eſt.ꝙ in obſeruantia le
gis alicuiꝰ imputet᷑ alicui: niſi illi innotuerit latio eiuſ⸗
dem. igit᷑ ⁊· ¶ Rñſio.ꝙ a tꝑe inſtitutiõis nõ erat obli⸗
gatio nccĩtatis:h̊ a tꝑe quo innotuit inſtitutio ꝑ ↄſilium
diuinũ vel preceptũ.vñ Hugo.Aeritati ⁊ ratõni ↄſonũ
eſſe ꝓbat᷑: ex eo vnũquẽqʒ obligari cepiſſe: exquo vel pꝰ
inſtitutõʒ preceptũ:vel an inſtitutõʒ oↄſiliũ ꝑcepit bapti⸗
ʒandi. Qui.n.nec pꝛius ↄtemptoꝛ ↄſilij nec poſt pꝛeuari⸗
catoꝛ pᷣcepti extitit: culpandus non fuit. niſi foꝛte ꝗs aut
prius aut poſtea ita ignoꝛãs fuiſſe dicat᷑ ad quẽ dine in⸗
ſtructõnis noticia ꝑueniſſet:niſi eius culpa obſtitiſſet.
Ad h̊ qð obijcit᷑.ꝙ omĩa legalia erant termĩata.vnde
ſalus nõ erat niſi ꝑ ſuſceptioneʒ ſacramẽtoꝝ noue legis.
Dicendũ ꝙ nihilominꝰcõueniens fuit vt ſacramentũ no
ue legis curreret cum ſacramẽto ve.le.donec ſacramenta
veteris legis eſſent interdicta Q noua manifeſtata. vnde
ugo.Muis in paſſione xp̃i veteris figure ſtatus finem
accepit: ⁊ noui conſtitutio ſacramenti exoꝛdiũ: tñ ⁊ priꝰ
aliquãto temꝑe z noua inchoata ſunt ad ↄſi uetudineʒ: 7
vetera poſtmodũ tolerata ſunt ſ̃ᷣm diſpenſatõʒ. poſt ſi⸗
cut ante paſſionẽ ipſa circũciſio in ſtatu ſuo ad remediũ
ſuſcipiebat᷑.⁊ tñ tune baptiũnus ſine ꝑiculo ſalutis non
otemnebat᷑ ab his quibus predicabat᷑.ita poſt paſſiõʒ q̃i

in ſtatu ſuo percipiebat᷑ ad ſaluteʒ:⁊ tamen tunc circũci
ſio ſine periculo ſalutis nõ ↄtemnebatur ab bis quibus
finis eius nondum manifeſtabatur. Poſtꝙᷓ auteʒ dictuz
eſt. Si circũcidimini rpᷣus nihil vobis prodeſt.v. Gala.
iam deinceps cireũciſio non poterat ad ſaluteʒ percipi.
¶ Ad hoc quod obijcitur.iij. Jo. Niſi quis renatus ⁊c̃.
Dicendum ꝙ hoc intelligitur de illis quibꝰ innotuit in⸗
ſtitutio baptiſmi per conſilium:ſicut Nicodemo.iij. Jo.
vel per preceptum:ſicut illis quibus innotuit per predi
cationeʒ apoſtoloꝛum.¶ Sed queritur.ſi nondum inno
tuit alieui inſtitutio baptiſmi.vel quia eſſet loco remoto
vel occulto ⁊ decederet non baptiz atus:damnaꝛetur ne:
Keſponſio. Hugo.Si quis adhuc aliquos ĩ ignotis re⸗
gionibus? remotis terrarum ſedibus degere contendat
qui foꝛte mandatum diuinoꝝ de percipiendo baptiſma
tis ſacramento non acceperint:ego vel neminẽ talẽ eſſe:
vel ſi foꝛte aliquis talis eſt: ſi eius culpa nõ obſtitiſſʒ au
dire ⁊ ſcire potuiſſe ac debuiſſe ſine cunctatione affirmo

maxime cum ſcriptura euidenter clamet. In omnez ter⸗
ram exiuit 7·

¶ Queſtio. xiij. de bis que

ꝑtinent ad eſſentiam baptiſmi.

nſequẽter dicen/

dum eſt de his que pertinent ad eſſenti⸗
am baptiſmi:que ſunt quatuoꝛ.ſcilʒ in⸗
tentio baptiʒãtis.⁊ materia ſcilʒ aqua.
2 foꝛ ma verboꝝ.⁊ immerſio.

embꝛuũ pꝛunũ

Rimo igitur queritur de intentione bapti
ʒantis. Circa quod ꝓceditur ſic. Primo.

ſi requiritur intentio baptiʒ antis. Secun

. RN requiritur intentio recta. Tercio.ſi
a intentio poteſt eſſe ſine fide. Quarto.cuius vt obie

Cti debet eſſe intentio.

rticulus pꝛimꝰ

Veritur ergo primo: ſi intentio baptiʒ antis
requiritur. ſie:videtur. Efficatio operis
eſt ab intentione. vnde Mathei. xij. de arbo⸗
re bona.interlinea ntum quis intendit tantum
facit.igitur ad hoc ꝙ baptiſmus efficaciam habeat reꝗ⸗
ritur intentio. ¶¶ Si diceretur ꝙ hoc intelligitur de ope
rante aliquod opus virtutis.tunc queritur.Exquo duo
genera operum neceſſaria ſunt ad ſalutem ſimpliciter ſci
licʒ ſacramentoꝛum ⁊ virtutuʒ.ſed opera virtutum ſine
intentione inoꝛdinata ſunt. igitur 1 opera ſacramento⸗
rum.Vnde ſuper p̃s.xxx. Auguſti.Monum opus inten⸗
tio facit.¶ Item ſi ſufficeret ablutio exterioꝛ ſine inten
tione ad hoc ꝙ aliquis baptiʒ aretur.igitur mater ablu⸗
endo paruulum baptiz aret illum: quod non eſt verum.
igitur requiritur intentio.4 Yem dicitur in iure ciui⸗
li. Qui in alia ſignificatione vtitur voce q; inſtitutum ẽ:
non hec dicit quod ſignificat: quia hoc non intendit.
nec quod intendit: quia hoc non ſignificat. Ex boc pa⸗
tet.ꝙ ad hoc ꝙ vox litterata ⁊ articulata habeat efficaci⸗
am actualem ſignificandi requiritur intentio proferen⸗
tis. Intentio inquam vtendi in ea ſignificatione quam
habet ex impoſitione. igitur eadem ratione videtur.ꝙ
verba virtutis non habent efficaciam actualem operan⸗
di:niſi cum proferantur cum intentione operandi ſᷣm
viriutem illis collatam. Contra.Auguſtinus. ides
intentionem dirigit. hoc dicitur ſuper triceſimum pſal⸗
mum. Si igitur non eſt baptiſmus ſine intentione bapii
ʒantis: nullus infidelis poteſt baptiʒare. 4. Item intẽ⸗
tio non oꝛdinat niſi operationem intendentis. Intentio
enim vnius non oꝛdinat opus alterius. igitur cum tota
efficacia baptiſmi ſit ab operatione diuina: que ſcᷣm
diuinam oꝛdinationem efficaciaʒ hʒ:nullo modo requi⸗

ecireiei
uibus
3 dietiz
fercidi.
ains.
otunt in⸗
perpreti
corenot
eturne
gnotisre
contendt
bapnſm⸗
enleſt
bſtiniß D
ne aſſirne⸗

te
cen

deſſent⸗
ſclzin⸗
isana.

nonebenn
ie Prin.
tio. Gean
Lenoli
ns obe

ients
ſochers
A
aittandwe⸗
obentreg⸗
uur wope
1gvo dud
gacirſ
lotumſin
ranment,
opusun
ſineſnn
noteri
eſtwenmn⸗
iune in
vtumd
intenclt.
xhocpa⸗
t efficac⸗
roferen⸗
one quan
ndetur.
m operan
erandift
nus. Niin
mung/
ionehegt
Yon
nnm
ran
qe n
ohat/

Queſtio

ritur intentio miniſtri.⸗l Itez vt dicit augꝰ. accedẽs ver
bũ ad elementũ fit ſacrjm. duo igit᷑ ſunt tm nccia.ſ.elem̃
tũ qð hʒ vim regeneratinã ex contactu carnis xpᷣi.⁊ vᷣbũ
inſtitutũ a dño.⁊ hec vident᷑ ſufficere. ¶ Iteʒ ſi intentio
baptiʒ antis requirit᷑: tunc intentio alicuiꝰ ſibi ſoli patet
7 alios latet.nullus ſcit vtꝝ ſit baptiʒatꝰ vel nõ.igit cuzʒ
nullus debeat cõmittere ſe diſcrimini: videt᷑ q oẽs debẽt
rebaptiʒari.immo videt᷑ ꝙ nõ ſit via ſalutis:cũ ſꝑ relin⸗
qui opoꝛteat ſcrupulũ bmõi heſitatõis in oſcia.4. Stẽ au
guſti.ſi ludicre ſiue minute factũ ſit: imp oꝛandũ ẽ dĩnũ
auxiliũ vtꝝ baptiſmꝰ ſit vel nõ. Si igit᷑ totuʒ ludiere fa⸗
ctum eſt:nulla eſt intentio baptiʒandi.igit᷑ ſi requiꝛit in⸗
tentio:certũ eſt ꝙ vbi totũ ludicre factũ ẽ:nõ ẽ baptiſmꝰ.
igit᷑ vt certificet᷑ ſuꝑ ̊ nõ ẽ imploꝛandũ diuinũ oꝛaculũ.
Item deus ꝓbat ꝑ miniſtros bonos ⁊ malos.vt ꝑ de⸗
mones boĩes malos:q ꝑmittit illos ꝑſequi bonos ad
eoꝝ ꝓbationeʒ. Similiter purgat ſacr̃jm baptiſimi exeꝛci
ti ⁊ ꝑ bonos ⁊ ꝑ malos.Sed ad hoc ꝙ aliquis ꝓbetur ñ
requirit᷑ intentio ꝓbantis.qñ dyabolus ꝑſequit᷑ aliquẽ
nõ intendit ꝙ probet᷑ ſua ꝑſecutione. a ſimili videt᷑ ꝙ nõ
requirit᷑ intentio.ſ.ꝑ baptiſmũ.l Iteʒ in oꝑibo coꝛꝑali⸗
bus nõ requirit᷑ intentio.nec iudicat᷑ oꝑatio m intenti⸗
onẽ. Si aũt aliquis ꝑcuteret aliqnẽ lz nõ intenderet int⸗
ficere:ſi interficeret homicidiũ ↄmitteret.a ſimili videt᷑ ĩ
ꝓpoſito.¶ Itez Yſido. Quacũq; arte verboꝝ quis iuret
us ſic accipit ſicut ille cui iurat᷑ intelligit.A ſimili vi⸗
et᷑ ꝙ verba baptiſmi quacũq; intentõe ꝓfeꝛant᷑: x acci
pit ſicut intelligũt aſſiſtentes. 4 Iteʒ minus malũ eſt in⸗
tendere bonũ qꝙᷓ intẽdere malũ.ſᷣ qui baptiʒat aſſumpto
precio malũ intendit: nibilominꝰ baptiʒat. multofoꝛtiꝰ
videt᷑ ꝙ qui non intendit bonũ: ̊ faceꝛe qð facit eccĩa ba
ptiʒat.¶¶ Itez fides eccie põt implere defectuʒ baptiſima⸗
tis. ſicut in baptiſmo ñ requirit᷑ fides baptiſmatis: ſic
nec intentio.¶¶ Iteʒ baptiſmus eſt ſacrm fidei.hoc eſt qꝛ
fides p̃rogatiua quada ⁊ ſpãli congruẽtia eſt eſſentialis

illi.nihilominꝰ nõ requirit᷑ fides baptiſmatis ad effica⸗/

ciam baptiſmi.igit᷑ nec intentio conſimili rõne:cũ inten⸗
tio non ſit magis eẽntialis baptiſmo.⸗ Iteʒ magis vide
tur ꝙ baptiʒans debet habere illud qð eius miſterio fit
in baptiʒato qᷓ; ꝙ nõ efficit.ſᷣ miniſterio baptiʒãtis qͥdã⸗
modo efficit᷑ fides in aĩa:nõ aũt intentio.igit᷑ vt videtur
magis requirit᷑ fides in baptiſmate qᷓ; intentio. ¶ Item
duo ſunt effectus baptiſmi.ſ.remiſſio culpe:⁊ oꝛnatꝰ gr̃e
ſiue virtutũ. Sacr̃m autẽ baptiſmi virtutẽ hʒ a paſſione
rpᷣi ⁊ reſurrectõe ad iſios effectus. igit᷑ intentio non ẽ ba
ptiſmo eẽntialis neq; denccĩtate baptiſmi:cuʒ aliũde ſit
tota virtus baptiſmi. ¶ Iteʒ intentio recipiẽtis nõ reꝗ⸗
ritur neceſſaꝛio: vt pʒ in ꝑuulis.ſiłr nec in adultis.Si eĩ
hereticus ficte accedat ad baptiſmũ alia de cauſa: lʒ nõ
intendat acciꝑe ſacr̃m. ſuſcipit tñ vt dicunt quidam.igit᷑
vt videt᷑ nec intentio baptiʒantis.4¶ Itez diffinitio indi⸗
cat eẽ rei.ſᷣ diffinitio baptiſmi eſt bec vt habet᷑.iiij.ſentẽ.
dil.iij. Paptiſmus tinctio dicit᷑i.ablutio coꝛꝑis exteri:
oꝛ ſub foꝛma verboꝝ preſcripta.In hac diffinitõe ñ tan⸗
git᷑ aliquid quo ſignificet᷑ ꝙ intentio eſt nccia baptiſmo.
¶ Item vnde habet᷑ ꝙ intentio eſt neceſſaria:cum nõ ex⸗

primat᷑ in foꝛma preſcripta a dño.¶ YIem verba illa qͥꝝ

virtus eſt in ſignificando:efficaciã hñt ſiue intendatur a
ꝓferente quod ſignificent ſiue non. igit᷑ videt᷑ ꝙ illa ᷣba
quoꝝ virtus eſt ad oꝑandũ:efficaciã habebũt cum pꝛofe
runt᷑:ſiue intendat᷑ qd oꝑent᷑ ſiue nõ.¶ ñſio.ꝙ neceſſa
rio requirit᷑ intentio baptiʒ antis in baptiſmo.⁊ rõ hꝰẽ.
quia miniſteꝛũ baptiſmi eſt opus volũtatis rõnabilis 2
deliberate.qð aũt eſt hmõi:nõ ꝑtinacia vel impetu exer⸗
cendũ eſt:ᷣ conſideratione rationis ⁊ directõne intentio
nis.⁊ hoc ꝓpter duo.ꝓpter reueꝛentiã ſacramenti:⁊ cau
telam baptiʒati.vnde iniuria ? irreuerentia fieꝛet ſacra
mento baptiſmatis ſi ſine intentione fieret. IOtem vt ma
ioꝛ cautela adhibeatur baptiʒato.quia enim ibi eſt ꝑicu
lum: debet baptiʒandus cautꝰ eſſe vt non ſe erponat cui⸗
cũq; notato vel ſuſpecto.Alia ratio eſi bec.ides ẽ pꝛin

tis habebit. Pret᷑.ſi H̊ nõ faciat:in nullo p̃ᷣiudicatum eſt

2

xiij.

cipium vniuerſale quo ſacramẽta ⁊ maxime ſacramentũ
baptiſmi efficaciam habet.ſ̊ hec efficacia ſcʒ fidei nõ ha⸗
bet locum in iſto vel in illo baptiʒato:niſi mediante mi⸗
niſtro eccleſie diſpenſante. Sed baptizans efficit᷑ miſter
eccleſie ꝑ hoc qʒ intendit eccleſia.vnde neceſſario reqrit᷑
intentio.ſimiliter eſt de virtute verbi:quia nullam habet
virtuteʒ niſi mediante diſpenſatõne miniſtri eccĩe illð ꝓ
ferentis.¶ Ad illud auteʒ qð primo obijcit᷑ ↄtra hoc.di⸗
cendũ ꝙ verbũ aug.intelligitur in oꝑibus virtutũ quiba
aliquis meret᷑ ſibi:in talibo ſides dirigit intentõneʒ.ſ.in
finem optimũ.nibilominus dici poſſet ꝙ ſicut fides pro
pꝛie dirigit intentioneʒ agentis ſiue exercentis ſe ĩ ope⸗
ribus virtutũ: ſic fides eccie in oꝑibus ſacramẽtoꝝ.⁊ G
dico ſi deſit ꝓpꝛia agentis. Cum aũt hereticus baptiʒat
eo ꝙ intendit qð intendit eccia: efficit᷑ miniſter eccleſie.
Si.n.non intendit quod intendit eccia:ſᷣ qð hereſis in⸗
fideliũ:non baptiʒaret.quia igit᷑ in baptiʒando eo ꝙ in⸗
tendit idem qð eccleſia:efficitur miniſter eccie.⁊ qð facit
eſt opus eccleſie. AUnde ſicut qñ baptizʒat fidelis intentio
nem eius dirigit fides:ſic qñ baptiʒat hereticus intẽtio⸗
nem eius dirigit fides eccie ratõne pretacta. 4l Ad alið
qð obijcit᷑. ꝙ intentio non oꝛdinat niſi opationeʒz intẽd
tis ⁊c᷑. Dicendũ ꝙ vt vult phᷣus.eſt agens ſᷣm naturam:
vt qð in ſubiecta ſibi materia ſtatim ⁊ quaſi quodaʒ im⸗
petu agit.i.non cum ꝓuidentia ⁊ conſideratõne aliqua.
Eſt ⁊ agens ſᷣm ꝓpoſitum qð nõ agit ſtatim ſubiecta ſi⸗
bi materia:ſ̊ cum quadam intentione ⁊ cõſideratõe. ⁊ ĩ⸗
tentione:ſic agit vtens ratiõe.⁊ maxime in his q̃ neceſſa
ria ſunt ad ſaluteʒ. Elnde cum baptiʒãs ſit agens ſᷣm ꝓ⸗
poſitum neceſſario requirit᷑ in hmõi actione intentõ.ſed
actio baptiʒantis eſt relata ad aliam.ſ.ad actiõeʒ dei.ꝓ:
poſitum.n.eccleſie eſt ꝙ miniſter abluat exterius:vt de?
abluat interius. ꝓpter qð intentio dirigit actionẽ bapti⸗
ſmatis vt eſt relata ad opus dei.vñ intẽtio reſpic̃ vtrãq;
actõneʒ ⁊ vtrãq; dirigit ⁊ oꝛdinat ſicut cauſa ſine qua ñ.
Cum igit᷑ obijcit᷑. ꝙ intentio vnius nõ oꝛdinat actũ alte⸗
rius.Dicendũ ꝙ hoc eſt verum qñ intentio illius nullo
modo reſpicit actum alterius.ſic nõ eſt hic.4 Ad aliud
quod obijcit᷑ꝙ accedens verbum ad elementũ fit ſacẽmẽ⸗
tum ⁊c.dõm ꝙ vt dicit Grego.in moꝛalł.non debet intẽ
tio verbis deſeruire:ſᷣ verba intentõni.vnde tunc dicitur
accedere verbũ ad elementũ: qñ cuʒ intentione ꝓfertur.
aliter nõ dicit ꝓꝑꝛie verbũ accedere ad elementũ. cũ eniʒ
dicit᷑ accedens verbũ ⁊c.ibi ſumit᷑ verbum ꝗpꝛie.non ſo
lum ꝓ voce litterata articulata:b ſᷣm ꝗ/ ꝓlert᷑ cũ inten
tione. Qð pʒ ꝑ ̊ qð dicit augꝰ.nõ gꝗa dicit᷑: quia credi
tur.ſicut.n. dicit augꝰ.fides dirigit intentionẽ. Vel põt
dici.ꝙ augꝰ.nõ intendit determiare omĩa que requiꝛun⸗
tur ad ſacẽm:ſᷣ ea que ad opus exterius ſacramenti reꝗ
runt᷑.vt elementũ qð eſt materiale:⁊ verbũ qð eſt foꝛma

le. Ad illud qð obijcit. ꝙ ſi intentio requirit᷑ nullꝰ ſcit

vtx ſit boptiʒatus ⁊c. Dicẽdũ ꝙ ſi aliquis debeat bapti⸗
ʒari: adhbibenda eſt diligẽtia ꝙ baptiʒatus ñ ↄmittatur
alicui ſuſpecto vel notato de hereſi: ᷣ ꝓbato in fide.⁊ ſi
lʒ intentio baptiſmatis nõ innoteſcit certitudinałr:tñ ĩ⸗
noteſcit vehemẽti pᷣſumptõe.⁊ G̊ ſufficit ſaluti ipᷣius ba⸗
ptiʒati adulti cñ ꝓpꝛia fide ⁊ intentõe. ſic ſatis pꝛecaue
tur ꝑiculo.¶ Sʒ adhuc dubitat᷑.qꝛ bis omnibo expletis
in baptiſmo ꝑnuli: bñ põt accidere ꝙ ꝗ baptiʒat ñ habe⸗
bit intentõz ecciĩe.igit᷑ ſi requirit᷑ intentio baptiʒãtis: nõ
eſt baptiʒatus ꝑuulus.igit᷑ ſi decedat anteq; hẽat vſuz li
beri ar. damnabit᷑ nibilominꝰ eccia fecit qð in ſe fuit:ꝑ⸗
uulus nihil potuit facere.igit᷑ videt᷑ ꝙ ꝑiculoſe ⁊ minus
ſufficient ꝓuiſum eſt hũane ſaluti.cum ſcʒ ꝑuulus dam⸗
natur: ⁊ in eccĩa in nullo negligit. immo facit ſufficiẽter
qð in ſe eſt:nec ꝑuulus aliꝗd põt.⸗ NRñdeo ſine pᷣiudicõ
in caſu iſto pie ſupponi põt ꝙ ſummꝰ ſacerdos ſupple⸗
it. Cum enim virtus ſua nõ ſit alligata ſacramẽtis:pie
ſupponenduʒ eſt ꝙ ſuꝑabundãtia liberalitatis ⁊ Gꝛe illiꝰ
merito eccĩe in nullo negligentis aliud remedinʒ ſalu⸗

—

eccleſie nec ꝑuulo:cũ ſola gꝛa ⁊ abſq; om̃i debito remit⸗
tat dñs pcrᷣa:qᷣcũq; mõ vel medio remittãt᷑. Pret᷑.nec in
boc pᷣiudicat᷑ diuine miſcðie: qꝛ ex dina ꝓuidẽtia rõna⸗
bilit ꝓuiſum eſt:vt ſine intẽtione que ẽ q̃i vita oꝑatiõie
⁊ dux:ipᷣa oꝑatio efficaciã ñ hẽat.vñ cũ dĩna miſcðia ñ
debet aliꝗd facere qð ſit in pꝛeiudiciũ ꝓuidẽtie eiꝰ: ma⸗
gis conſonũ eſt rõni.ꝙ oꝑatio baptiſmatis ñ ſine inten⸗
tione efficaciã habeat qᷓ ſine:etſi ex ̊ eminat aliqð ꝑicu
lũ ꝑuulo. Ad aliud qð obijcit᷑.ſi totũ ludicre factũ eſt
⁊c.dðm ſicut a Hug.habet᷑.ꝙ aliqd fieri ludicre duptr
eſt. ſicut aliqd dare ludicre. pot.n. daꝛe aliꝗs ita ludicre
aliꝗd:ꝙ cũ h̊ ꝙ ludicre dat:vult ⁊ intẽdit dare.velita ꝙ;
ludũ tm intendit:nõ aũt vult neq; intẽdit dare:b̊ᷣ potiis
nõ dare. Silr in ꝓpoſito dm. Si ꝗs iocoſe totã foꝛmaʒ
baptiʒandi ſeruet.⁊ ſimul cũ h̊ iocare intẽdit ⁊ baptiʒac
intendit:baptiſmꝰ eſt. Si aũt nõ intẽdit niſi luduz ĩ ſub⸗
mergendo:nõ eſt baptiſmꝰ.Ad hoc igit᷑ qð dicit augꝰ.ꝙ;
ſi totũ ludicre factũ ẽ implorãdũ ⁊c. dõm ꝙ intellectus
Außg. eſt. ſi totuʒ opus exteriꝰ ludicre fiat:adhuc qꝛ opꝰ
exterius poſſit exerceri cũ intentõe baptizãdi vel ludẽdi
tm̃:imploꝛandũ eſt diuinũ oꝛaculũ vt dñs oñdat ſi ſit ba
ptiʒatus.i.ſi ſic ludendo intendebat᷑ baptiʒare vel ludẽ
tmmodo.¶X Ad illud qð obijcit᷑ ꝑ ſimile de purgatõne ꝑ
malos ⁊c̃.dðm ꝙ ſacram̃ta nõ ſunt inſtituta vt irrõnabi
li ꝑtinacia ⁊ impetu violento ꝓcedãt ad effectũ: h̊ vt vſu
oꝛdinata rõnis fiãt ⁊ efficaciã habeãt. h̊ aũt reꝗrit excel
lentia ſacram̃ti:⁊ maxime ſacram̃ti nccĩtatis. Quia enĩ
eſt ſacẽ̃m nccĩtatis:requirit᷑ multa ſolicitudo vt nõ pᷣter⸗
mittat᷑ qdð ad h̊ ꝙ oꝛdinate fiat requirit᷑.ſᷣ vbi aliqð opꝰ
vſum rõnis oꝛdinatuʒ requirit:nccia eſt intentio que eſt
dux ⁊ regula oꝑis:pter qð in ſacramẽto requirit᷑ inten
tio.ſᷣ in oꝑibus ꝓbatõis quia oꝑans impetit in opus q̃⸗
dam violenta atq; irrõnabili ꝑtinacia nec vllã admittit
ratiõʒ:nõ requirit᷑ intentio.nec dõm ꝙ talis ꝓbat:nec ẽ
inſtrumentũ vel miſter ꝓbantis ̊ opus potius. Nð eni
ipſi ꝑuerſe faciũt:dñs oꝛdinat ad bonũ.vñ opꝰñ probat
vt eſt oꝑantis:pᷣ vt eſt dei oꝛdinãtis. Sʒ qñ malꝰ bapti⸗
ʒat:baptiʒat eo ꝙ eſt miniſter eccie.⁊ inqtũ hmõi eſt mi/
niſter ſacram̃ti.¶ Ad hoc qð obijcit᷑ ꝑ ſimile de operibꝰ
coꝛꝑalibus.dðm ꝙ non eſt ſimile: qꝛ oꝑatio ſacramẽti ⁊
alia opera ſpũalia ſᷣm vſum rõnis oꝛdinatiſſimũ debent
ꝓcedere in actum. ꝗꝓpter qð in actibo ſpũalibo intẽtio re
quirit᷑nec ſic eſt de coꝛꝑalibo.ql. Ad id qð obijcit᷑ ꝑ ſimi⸗
le de iuramẽto.dðᷣm ꝙ cum dr̃ ꝙ dñs accipit verbuʒ iu⸗
rantis ſicut ille cui iurat᷑. hoc intelligit᷑ de acceptõe qᷓtũ
ad hoc ꝓ iurans væbet iudicari verax vel ꝑiurꝰ.ð.. ille
cui iurat᷑:pᷣm coẽʒ vſum ⁊ rõnaleʒ verboꝝ ꝓlatoꝛuʒ acci
pit iurantis intellectũ.iurãs aũt aliqua fallacia foꝛmat
ſibi intellectum priuatũ.⁊ ſᷣm ꝙ ↄcipit de illo intellectu
quem ſibi foꝛmat iurat.dñs nõ iudicat illũ veracẽ ſᷣm ve
ritateʒ illius intellectus: ̊ ꝑiurũ. quia nõ eſt verax ſᷣm
cõmuneʒ ⁊ rõnabilẽ intellectũ.vnde cuʒ dicit᷑.dñs ſic ac
cipit vt ille cui iurat᷑.hoc eſt.dñs iudicat iuramentũ ve⸗
rũ vel ꝑiuriũ: ⁊ iurantẽ veracẽ vel ꝑiurum. ſᷣm ꝙ ↄfoꝛmẽ
vel diffoꝛmẽ hʒ intellectũ intellectui illius cui iurat᷑. Si
militer põt dici in ꝓpoſito.ſi baptiʒans confoꝛmat inten
tioneʒ ſuam intentioni aſſiſtentiũ:dñs iudicat eũ veruz
miniſtrũ ⁊ vere exequi officiũ baptiʒandi. Si ñ ↄfoꝛmat
ſ̊ hʒ intentioneʒ ꝑuerſam: ⁊ dñs iudicat eum malũ ⸗ ꝑ⸗
uerſum in executõne officij ſui. ¶¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ
minus malũ eſt nõ intendere bonũ ⁊c.dðᷣm ꝙ vt diẽ Au
guſti.ſuꝑ Jo. Maptiſmus talis eſt qualis eſt ille in cuiꝰ
poteſtate dat᷑:nõ qualis eſt ille ꝑ cuius miniſteriuz dat᷑.
Item alibi in eodeʒ.Cum baptiʒat malus: illud qdð da⸗
tum eſt vnum eſt.nec impar ꝓpter impares miniſtros: Fᷣ
par ⁊ equale. ꝗpter hoc hic eſt qui baptiʒat. Vñ dðm.qꝙ;
malicia non impedit efficaciam ſacramẽti:quia nõ ẽ mi⸗
niſtroꝝ ſed dei. ꝓter hoc quicũqʒ baptizat dũmodo con⸗
currant que nccio requirunt᷑:baptiſmꝰ eſt. Si autez ꝗd
neciuʒ omittit᷑:nõ eſt baptiſmus.l Ad aliud qð obijcit
& ſides eccie poteſt ſupplere defectum fidei baptiʒantis.

⁊c.dðm ꝙ intentio ba ptiʒantis qñ infidelis baptiʒat fa
cit baptiʒanteʒ miniſtrũ eccĩie.Si.n.non intenderet facẽ
qð facit eccĩa:ſᷣ qð facit hereſis.nõ eẽt miniſter eccleſie.
Vnge vt dicit Augꝰ.qñ baptizat hereſis non baptiʒat:
vnde diuiſa eſt ab eccia:ſᷣ vnde coniũcta.cõiuncta eſt au
tem ꝑ hoc ꝙ intendit quod intendit eccĩa. Intentio igit᷑
baptiʒantis fidelis ſuꝑplet defectum fidei in eodeʒ.⁊ illũ
ſuſſicienteʒ ad hoc miniſteriũ exequẽdũ efficit. q; igit᷑ ex
intentione eſt ꝙ eſt miniſter eccie ⁊ ꝙ quodãmodo eſt de
eccia.⁊ ſi nõ haberet intentionẽ:nõ eẽt ex hoc ꝙ intentio
eccĩe nõ põt ſupplere defectuʒ intentionis miniſtri talis.
¶ Ad illud qð poſtea obijcit᷑ dðᷣm.ꝙ fides eſt eſſentialis
ipᷣi baptiſmo.quia baptiſmus virtutẽ hʒ a fide:⁊ maxĩe
a fide paſſionis. IJpſa aũt verba inſtituta a dño efficaciã
hñt ſanctificandi a fide.vt habetur ab Aug.dicente.ac⸗
cedit verbum ad elementũ ⁊c̃.nõ quia dicit᷑: ̊ qꝛ credit᷑
Eſt igit᷑ ipſi baptiſmo fides eẽntialis.nõ fides baptiʒan
tis:bᷣ eccie.⁊ hoc quia ſacramentũ eſt eccĩe.ſ̊ ipſi bapti⸗
ʒati rõne actualis miniſterij intentio eſt nccia:ne excel⸗
lentie ſacramenti actio irrõnalis ⁊ impetuoſa p̃iudicet.
vnde quia ſacramentũ eſt eccleſie requirit᷑ fides eccleſie:
ratione qua miniſtrat᷑ actualiter a baptiʒante: requirit
intentio baptiʒantis.¶! Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ magis de
bet habere baptiʒans qð efficit qᷓ; qd non efficit ⁊c. Di⸗
cendum ꝙ medium ſumit᷑ in hoc argumento a maioꝛi de
terminante ſibi materiaʒ vniuocatõis cauſe ⁊ effectꝰ.qð
patet cuʒ dicit᷑.magis videtur ꝙ debeat habere baptiʒzas
qð efficit qᷓ; qð non efficit:ſᷣ efficit fideʒ in aĩa ⁊c. Dico g̊ᷓ
ꝙ in hoc argumento vnum falſum ſupponit᷑ſ.ꝙ ẽ vniuo⸗
ca actio.quia neq; qtũ eſt ex ꝑte ſacramenti neq; miſtri
eſt vniuocatio reſpectu effectus qui eſt gratia vel virtus
quia neq; in ipſo ſacramento neq; in miniſtro requirituꝛ
gratia. Cum igit᷑ ſuponit᷑ ꝙ magis debet baptizans ha
bere ⁊c̃.ſuponit᷑ falſum.quia hic non eſt vniuoca actio.
Item ſuppoſito ꝙ eſſʒ vniuoca actio:adhuc eſſet fallacia
conſequẽtis in argumẽto.immo potius ſic deberet infer
re.ſed ab ipſo eſt tinctio vel ablutio. igitur ipſe ẽ tinctꝰ
vel ablutus.non auteʒ ſequitur ⁊ eſt inſtantia.calidum
agit vniuoce: igitur ſi calidum liquefacit: calidum eſt li⸗
quidum.4l Ad hoc quod obijcitur. ꝙ duo ſunt effectus
baptiſmi qui ſunt a virtute paſſionis ⁊c̃. Dicendũ ꝙ que
dam eſſentialiter reſpiciunt ſubſtantiam ſiue eſſe bapti⸗
ſmi ſimpliciter: quedam miniſterium baptiſmi. virtꝰ au
tem baptiſmi vt conſideratur in ſubſtantia ſua ⁊ eſſe:eſt
a paſſione ⁊ reſurrectione.nihilominus q;tum ad mini⸗
ſterium ſacramenti ꝑ quod applicatur efficacia requirit᷑
intentio.lʒ igitur quo ad principales effectus ſit virtus
baptiſmi a paſſione ⁊ reſurrectione xpᷣi:nibilominus ꝗa
virtus baptiſmi non habet effectũ in iſto vel illo ſine mi⸗
niſterio:neceſſaria eſt intentio ad hoc ꝙ virtus baptiſmi
effectum habeat in iſto vel in illo.¶¶ Ad illud quod obij⸗
citur.ꝙ intentio recipientis non requirit᷑ neceſſario. Di
cendum ꝙ; quia ꝓpꝛius effectus baptiſmi eſt ablutio oꝛi⸗

ginalis quod ex altero contrabitur: ꝓpter hoc remediũ

quod habetur ꝑ baptiſmum per alterum debet ꝓcurari
ſiue miniſtrari. ꝓpter quod non eſt neceſſaria intẽtio ba
eßari ſed baptizãtis.¶l Ad hoc quod obijcit᷑ de adulto
peretico ficte accedente. dico ſine preiudicio. ꝙ talis nõ
recipit ſacramentuʒ niſi aliquo modo intendat recipere
qð recipit᷑ a membꝛis eccĩe.vnde in tali regꝗrit᷑ quodam⸗
modo intentio generalis eccleſie ſicut ĩ baptiʒãte.⸗! Ad
aliud quod obijcit᷑.ꝙ in diffinitiõe baptiſmi in ſoꝛma pᷣ⸗
ſcripta a dño: nõ tangitur aliquid ꝑ quod ſignificat᷑ ꝙ
intentio eſt neceſſaria baptiſmo. Dicendum ꝙ inſinuat᷑
a fſoꝛma preſcripta a dño.vlti.Math̊. Ite baptizantes
eos in nomie pa.⁊ fi.⁊.ſpũſſa.⁊c.vt enim dicunt aliqui
intentio inſinnatur in hoc ꝙ dicitur baptiʒantes.vñ ſen
ſus eſt baptiʒzantes.i.tingentes in aqua cum intentione
baptiz andi. In oꝑe enim qð fit ſᷣi ꝓpoſitum regrit᷑ intẽ
tio. Vnde dñs precipiendo illis opus exercendum cum
ꝓpoſito ⁊ intentione oꝑantis hñdã circa idem inſinuat.

Ptizaß⸗
ſaet ſaet
feccleſie.
Nptizat:
alaeſt au
micigit
aſli
gigter
nodo
intente
niſitls.
lcſenigli
ſenmmit
noeffari
dicente ge
ſqcnedi⸗
baptgn
ipſibagn⸗
neerch⸗
Apiuctet,
legercleſe.
erregnint
magisd
Irt,
noiont &
feen o
Aptizas
Dnz
iwmino⸗
Wri
Artos
reqointen
ptizahsh
loca aen
etſollac
eret inſer
tinet
cnliumn
mmeſtl⸗
efſectus
ſigane
ſebepri⸗
Nirbn
ilſeeeſt
d mini⸗
aggirt
ſüwens
miousg
loſinen⸗
Obapein
ontn
ſario
boto
jſonetii
paran
titoba
Nadulto
calis o
oiper
cocn
n
nſomeß
Gifct⸗
Fiſtun
ptißnmd
untoa
nes in
i nn
ſagnt 1
don
ninee

baptiz ans intendat ꝙ verba ꝓlata effi

¶ Lueſtio

Ad vltimũ dðᷣm. ꝙ ↄcluſio eſt vera.¶õ. n. requirit᷑ ꝙ

.

caciam hnt ſigni⸗
ficandi.¶Dulti.n.baptiʒant ꝗ ignoꝛant ꝗ; verba hñt vn ·
tutẽ hmõi:p requirit᷑ ꝙ intendat facere qð facit eccia in
baptizando.

rticulus ſecũdus

Bnſequent᷑ querit᷑.vtꝝ intentio recta reqrat᷑
Lad baptiſma. O: ſic:videt᷑ ꝑ boc ꝙ intento re⸗
. irit᷑. Sᷓ ad recte baptiʒare requirit intentio
recta. 4I Item minus malũ eſt nibil intendere in oꝑe: qᷓ
malũ fineʒ intendere.ᷓ ſi baptiſmus nõ põt eẽ nõ exiſte⸗
te intentione: multofoꝛtius exñte ꝑuerſa intentõe. Itẽ
ad q̃ reqrit᷑ intẽtio denoĩant᷑ bona vel mala ab ißa intẽ⸗
tione. ̊ cum ad baptiſma ſit neceſſaria intentio: ſi inten
tio ſit recta: baptiſmus dicendus eſt rectus. ſi inten⸗

tio nõ recta:nec baptiſmus rectus ne

Cõtra. bereticus
baptiz at cũ tñ habeat intentõʒ ꝑuerſam intendẽs ꝑ boc
trahere ad ſuam hereſim. Similit ſymoniacus intẽdẽs
queſtum aliqueʒ tem ꝑalez. nõ eſt neceſſaria ad bapti⸗
ſmũ recta tenna, ñſio. ꝙ intentõ eſt directiua ei⸗
cuius eſt in finẽ. Niſis aũt rei eſt duplex.ſ.terminus vel

complementũ rei:⁊ vtilitas rei. Sic in ſacram̃to dupler
eſt finis.vnus qui eſt eius ↄplemẽtũ qð fit ex acceſſu vᷣbi

ac elementũ modo debito. 2 alius qui eſt vtilitas bapti⸗

zati vel baptizantis. Similit duplex eſt intentio. vt cuʒ
aliquis conſtruat domũ intendit eam conſũmare? inte⸗
dit eam inbabitare. Sic in ſacramẽto intendit quis pri⸗

ma intentione ſacrm eccie mĩſtrare: oſequẽter intẽdit ſuã
vtilitateʒ vel ꝑpuuli ſaluteʒ:vel quicqd illud ſit.pᷣma intẽ
tio eſt de nccĩitate ſacramẽti: ſeda tm̃ de ↄgruitate.pꝛima
intentio nõ bz rectũ vel obliquũ:̊ ſecũda bʒ rectũ ⁊ ob⸗
liquũ.vnde ptz rñſio.ꝙ ad ſacꝛm baptiſmi nibil facit in⸗
tentio recta: nec aliꝗd obſtat intentio nõ recta ꝙᷓtum ad
ſubam ſacramẽti.Argumẽta igit᷑ que ꝓbant ꝙ ad bapti⸗
ſmũ requirit᷑ intentio recta: ſupponũt ad baptiſmũ regri
intentioneʒ que eſt intentio vtilitatis.⁊ ideo ſuꝑ falſum
fundant᷑.vt pʒ de primo..¶ Ad illud qð obijcit.ꝙ meliꝰ
eſt nibil intendere qᷓ male.dom ꝙ defectus inteutõis nõ
impedit ſacramentũ ꝓpter culpã: ̊ ꝓpter illius actus ne
ceſſariam exigentiaʒ. ¶¶ Ad id qð obijcit᷑· ꝙ oꝑa denomi
nant᷑ ab intentione.dðm q; hoc eſt verum & oꝑibo ad qͥ⸗
rum infoꝛmationeʒ neceſſaꝛia eſt intẽtio finis.vt eſt vtili
tas.bmõi aũt intentio nõ requirit᷑ niſi ex ↄñti. In h enĩ
ꝙ ꝑſe intendit facere qð facit eccĩa: intẽdit ex oñti aliꝗd
fieri circa baptizatũ qð intẽdit eccia.

Articulus tercius

Onſequẽter querit᷑.vtꝝ poſſit eẽ intentio que
requirit᷑ in baptiſmo.ſ.faciendi qð facit eccia
ine fide ſcʒ baptiſmatis. ſic:pʒ ꝑ h̊ ꝙ beꝛe
ptiʒãt: ⁊ baptiſmus ñ eſt ſine intẽtiõe.¶ Cõt. au⸗

ticĩ be

guſti. ad Oꝛoſiũ. Quicũq; baptizat᷑ in ſpe ſalutis eteꝛne

baptiz at᷑.igit᷑ a deſtructiõe ↄntis:ſi ñ baptiʒat᷑ in ſpe ſa⸗
lutis eterne:ñ baptiʒat᷑. cſᷣ nõ baptiʒ at᷑ in ſpe ſalutis eter
ne ſine fide.igit᷑ nec baptiʒat᷑ ſine fide neq; ſine intẽtiõe.
igit᷑ hec duo requirũt᷑ in baptiſmo:fides 2 intẽtio. igit᷑ ñ
ſufficit intẽtio ſine fide.¶ Itẽ ad miniſteriũ baptiſmi re
quiꝛit᷑ inuocatio quedã. Inuocatio aut eſt intus vocatõ.

Sʒ inuocatio que requi

go. nomẽ ibi dicit ſidem ſiue noticiã ſidei. igit᷑ ad hoc ꝙ
aliquis baptiʒet intentõe requirit᷑ interioꝛ vocatio: q̃ eſt
Ftũ ad fideʒ ſiue noticiã fidei·ſᷣ bmõi vocatio nõ ẽſt ine fi
de.igit᷑ nec intentio baptiʒ andi.¶ Item qꝛ baptiſmus ẽ

ſaczm ſidei:nmõ eſt neceſſaria intẽtio baptiʒãtis ꝑſonalis

h baptiʒãtis in ꝑſona fideliũ.vt ſcʒ intẽdat facere qð fa⸗
cit eccĩia.Siẽc g̊ ꝓpꝛie loquẽdo baptiſma fit ĩ fide eccie:qꝛ

miĩſteriũ eccĩe exercet᷑ in baptiſmo.⁊ miſter inqtũ talis

miſter eccie. Similit ꝓpꝛie loquẽdo qꝛ in baptiſmo inten
dit illud qð intendit eccia:baptiʒat᷑ in intẽtiõe eccleſie.⁊

Sʒ inuoca requirit᷑ eſt in noĩe trinitatis qne expᷣ
mit᷑ cũ dicit᷑.baptiʒo te in noĩe p.⁊ fi.⁊ ſſ. Sʒ vt vult bu⸗

5

vxüj.

ita eiuſdẽ eſt intentio 2 fides. 4¶ Item verbũ inuocatõis
nõ ponit᷑ ad ſignificãdum ᷣ ad agẽdum. intẽtio igit ꝓ⸗
ponẽtis eſt vt agat ñ vt ſignificet. ¶ Pꝛet. intẽdit vt agat
quia creditur: n quia dicit ꝓbatio intẽdit qð intẽdit ec⸗
cleſia. igitur cum eccia intẽdit vt verbũ opetur quia cre⸗
ditur: 7 baptiʒãs ſiłr. Sed intẽdere ꝙ; verbũ agat qꝛ cre
ditur ñ poteſt quis niſi ſi beat. igit fides requirit᷑
ad hoc ꝙ ſit intẽtio.¶ MRñſio.q; intẽtio faciendi qð facit
eccĩa põt eſſe ſine fidè.ſ.intẽdentis.⸗ Ad illud &̊ qað pri⸗
mo obijcit doõm eſt. ꝙ duo.ſ.fides ⁊ intentio requirũtur
ad boc ꝙ aliꝗs baptiʒet᷑:ſᷣ ñ in eodeʒ. Requiꝛit᷑.n.fides
eccĩe:⁊ intentio baptiʒantis.nec intendit auge. dicẽs · ꝙ
quicũq; baptiʒatur in ſpe ⁊c. ꝙ ſpes illa ſit ipſius bapti
zantis: eccie. 4l Ad illud qð obijcit ꝙ ad miſteriuz ba⸗
ptiſmi requirit᷑ inuocatio trinitatis: que ñ eſt niſi ĩ fige
7c. Dicẽdum ꝙ baptiſmus eſt ſacramentũ fidei.vñ mini
ſteriũ baptiſmi ñ ẽ ꝑſonale:vt hmõi.ſ.heretici cuʒ bapti⸗
ʒat hereticus:5pᷣ baptizat in ꝑſona miniſtri fidelis.qꝛ vt ẽ
miniſter eccie : ĩ fide eccie. n igit᷑ fit illa inuocatio vt eſt
homo pſonaliter: vel vt eſt eccie vel miſter fidelis.⁊ ſic
hmõi ꝑſonaliter vel illius põt eſſe intentio ſine fide.qꝛ i⸗
tentio reſpicit actũ ſingularẽ.ſ.actũ baptiʒadi:bᷣ inuoca⸗
tio habitũ generaleʒ.ſ.membꝛoꝝ ecciĩe. Vñ cũ baptiʒas
dicit. baptiʒo te in noie patris ⁊c.ñ eſt intẽtio vᷣbi tingo
te in aqua ĩ fide mea que eſt patris ⁊c. vᷣ in fide eccleſie.
Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ quia baptiſmus eſt ſacramẽtũ
fidei:ñ eſt neceſſaria intentio baptiʒãtis ꝑſonalis: ſ̊ ba⸗
ptiʒãtis in ꝑſona eccie. Dicẽdum ꝙ immo.cum.n.ſides
ſit vniuerſale principium:⁊ ſidelis agens vniuerſale: ne
ceſſaria eſt intentio que eſt quaſi ꝑticulare remedium. ⁊
intendẽs agens ꝑticulare applicans ſidem buic operi ſin
gulari qð exercetur in hoc baptiſmo vel illo. Pret᷑. cum
dicit᷑ baptiʒ ans intẽdit facere qð facit eccia.actus intẽ⸗
tõis duplicem habet reſpectum· ad intedentẽ: ⁊ ad illud
quod intẽditur quod eſt facere qð facit eccia. m autem
primã relationem poteſt eſſe intentio ſine fide.quia intẽ⸗
tio ſic ſumpta eſi actus intẽdentis.⁊ ſᷣm hũc reſpectũ di⸗
cituꝛ ꝙ poteſt eſſe baptiſmus ſine fide:hoc eſt ſine fide ba
ptiʒãtis. ſᷣm relatõem ſecũdam ñ poteſt eſſe intẽtio recta
fine fide:boc eſt ſine fide eccie.vñ lzʒ eiuſdem ſit fides ⁊ ĩ⸗
tentio.ſ.eccĩe:ñ eſt tamẽ eiuſdeʒ.ſ.baptiʒãtis.⸗ Ad vlti
mũ dm. ꝙ hoc argumẽtũ ñ valet.baptiʒãs intẽdit qð ĩ⸗
tẽdit eccĩa.ſᷣ̊ eccia intẽdit ꝙ verbum oꝑetur q creditur.
baptiʒas ⁊c. immo eſt ibi fallacia ↄſequẽtis.ñ eĩ ſegẽ
ſi intẽdit qð intẽdit eccia:q; ꝓyter boc intẽdit quicqd in⸗

tendit eccia.quid aũt intendit eccĩa ĩ miſterio baptiſmi
infra dice

Articulus quaꝛtus
VHnſequẽt queꝛit᷑ quid intẽdit baptiʒans: aut
ſolũ abluere exterius:aut aliud.ꝙ ſolũ ablue⸗
Ire exterius: videt᷑ baptiʒãs intẽdit facere qð
facit eccĩa p̊ eccĩa ni hil facit niſi abluit exteriꝰ.igit᷑ ſi ſuf
ficit intẽdẽ qð fac̃ eccia:ñ oꝑtʒ q; intẽdat niſi erteꝛioꝛem
ablutõz. 4 Yẽ ſacrm ꝓprie dꝛ illd qð eỹ ſenſibo apparet.

opꝑatio eccie ſiſtit circa ipſum ſacr̃jm miſtrãdũ. iqr circa
ulð ſolũmõ qð ex ẽ debet eẽ intẽtio baptiʒãtis· Cont᷑.

intẽtio finẽ reſpicit: pterea pmũ dr i intẽtõe q vltimũ

eſt in oꝑatõe.ſᷣ finis baptizããti eccie ñ eſt ablutio exteri
oꝛ ſ̊ interioꝛ· igit᷑ ⁊c ↄcedimꝰ. ¶¶ Ad h̊ qð primo
queſitũ eſt dom. ꝙ intetio eccie abluere eſt exteriꝰ: vt deꝰ

abluat interiꝰ. vñ intẽdẽ facẽ qð ſac eccia:c intẽdẽ abluẽ
exteriꝰ vt deꝰ abluat interiꝰ.ꝗ Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ ec

cleſia ñ fac aliud qᷓ abluit exteriꝰ.dðm ꝙ qꝛ intẽtio diri⸗

git oꝑatõz: ñ ſtat i illa ablutõe intẽtio eccie nec intentio
baptiʒ antis.vñ actio hec que ẽ gblutio exteriꝰ:rõne dire
ctionis intẽtõis ẽ actõ relata.qð pzʒ per h ꝙ ablutõ illa ẽ
ſacr̃ᷣm interioꝛis ablutõis.⸗! Si aũt q̃rat᷑ quare ñ requi
rit᷑ nccio intẽtio baptiʒãtis pſonalr: H̊ generalis ſcz eiꝰ
quod fac eccła. Rñſio. ſacrm iſtud eſi ſacramentuʒ ſi⸗
i que uequirit᷑ in baptiſmo. ꝗꝓpter hoc in miſterio illiꝰ

nõ dæbet eẽ intentio baptiʒãtis pſonalis: p baptizãͤtis
ꝑſona fideliũ.ſ. xvt intẽdat facere qð facit eccia.

embꝛü ſecuduũ
Onſequent᷑ queꝛitur de mateꝛia baptiſmi.
Primo ꝗg querit᷑ te ſubſtãtia materie. Se⸗
cũdo de quãtitate. Lercio de idemptitate.
Primo.n.queꝛit᷑ ſi baptiſmꝰ debeat fieriĩ
qua. Scdᷣo. quãta aqua requirat᷑. Tercio. ſi baptiſmꝰ
ideʒ eſt qðᷣ aqua.

ticulus primꝰ

Irca primũ ſic.videt᷑ ꝙ nõ debeat fieri ĩ aqua
quia regenerãs ⁊ regeneratũ tebent bze ue
ientiã · ͤ homo regenerat᷑ g eſt compoſitum:
ptiſmi ſimplex eſt.pret᷑.coꝛpus hoĩs elemẽta⸗
tum eſt:ᷣ aq elementũ.nõ eſi igit᷑ iũctio ↄueniẽs.¶ Itẽ
querit᷑ quare magis fit in h̊ elemẽto ꝙᷓ in alio.quia ſi ba⸗
ptiſmus ſignificat ſepulturã xpᷣi ⁊ reſurrectõzʒ:ſepultura
rpᷣi fiebat in terra nõ ĩ qua.videt᷑ ꝙ ⁊c. Sic.n.ſignatuʒ
magis ↄgrueret ſignificato.vj.ad ro.Cõſepulti.n.ſumꝰ
cum ill o ꝑ baptiſmuʒ in moꝛtẽ. vt qũo reſurrerit rpᷣus a
oꝛtuis: ita æ nos ⁊c. ¶¶ Iteʒ in nullo ſacram̃to neq; le⸗
gis nature neq; legis ſcripte: qð fiebat ad pu rgatõeʒ oꝛi
ginalis erat aq. igit᷑ a ſimili c. 4 Itẽ omia ſacramenta
eoꝝ que fiebant ad purgatõʒ oꝛiginalis ĩ veteri lege ha⸗
bebant oꝛtum principalr a terra. quare nõ ſilr ĩ noua vt
eẽt ↄuenientia figurati ad figuras. Dicit.n Hug.omĩa
illa ſuꝑioꝛis tꝑis ſacram̃ta ſiue ſub lege naturali ſiue ſb
ſcripta:ſigna quedã fuerũt 7 figure eoꝝ que nũc exbibi
ta ſunt ſub gra ſacram̃toꝝ.⸗ Itez iſtud eſt ſacramentũ
nccĩtatis.g̊ aqua nõ eſt ſemꝑ parata ĩmo multi moꝛiũtuꝛ
ante. cum igit᷑ aer ſit omibo coĩs ⁊ ꝑatus: videt᷑ ꝓ debe⸗
ret fieri in aere. 4¶ Iezʒ ſi ↄgruebat ſea acramẽtuʒ iſtud fieꝛi
in liquoꝛe aliquo:quare nõ fiebat in oleo quo ſignificat᷑
ſpũſſanctus ſiue gra ſpũſſancti. Itẽ ſi baptiſma fiebat
in aqua quia aqua effluxit de latere xpᷣi So.xix.quare ñ
ſimilit᷑ in ſanguine qui ſilr efnuxit.¶ Itẽ qð fluxit de la
tere xp̃i:aut fuit aqua pura qð nõ videt᷑. enĩ eẽt contra
naturã. ꝙ ſcʒ aqua pura efflueret de coꝛꝑe hũano.aut fu
it humoꝛ aqueꝰ.⁊ ſi G: tũc videt᷑ in alio liquoꝛe ab aqᷓ
pura poſſit fieri. Itez viget ꝙ in aqua 2 ſanguĩe ſimul
ↄmixtis fieri deberet:qꝛ ſimul effluxerunt a latere xpᷣi in
paſſione a qua baptiſinꝰ hʒ virtuteʒ.¶ Itez circũciſioni
ſucceſſit baptiſmꝰ ſicut ſignatũ ad ſignũ ſiue figuratum
ad figurã.ᷣ ſacramentũ circũciſi ionis fiebat ferro vel la⸗
pide que nullã hñt ↄuenientiã ad aquã. vñ ⁊c.¶ Itẽ qᷓre
ſacẽm quo purgat᷑ oꝛiginale in lege gratie fiebat aqᷓ:ĩ le⸗
E ſcripta lapide vel ferro? VYtez arguit᷑ ſic. ſicut cauſa
e bʒ ad cauſaʒ:2 effectus ad effeciũ.̊ ca circũciſiõis ſu

it ferx vel lapis: baptiſini aqua.hᷣ boꝝ nulla uemiétia.
igit᷑ nec effectuũ.ſ.circũciſiõis 2 baptiſmiRelpoſio.

buic queſtioni.ſ.quaꝛe baptiſmꝰ fit in aqu. rñdʒ Dam.
ſic dicens. Dm̃ in incoꝛꝛuptõne fecit nos de. tralgrediẽ⸗
tes.n.ſalutare eius mandatũ coꝛꝛuptõne moꝛtis cõdem
nauit:vt nõ ĩ moꝛtale eẽt malũ.condeſcẽdẽs ſeruis vt mi

ſta fonteʒ remiſſionis.aquã quideʒ in regeneratõʒ ⁊ ab⸗
lutionez peccati 7 coꝛꝛuptõis:ſanguineʒ aũt potum vite
eterne datoꝛeʒ.⁊ mandatũ dedit nobis aquã regenera
ri ⁊ ſpiritũ ꝑ inuocatõʒ oꝛoneʒ aque ſu ꝑpueniente ſpiꝛi⸗

tn. OQm. n. vuplex homo er aĩa coꝛꝑe duplicẽ dedit no⸗

bis purgatõʒ ꝑ aquã ⁊ ſpiritũ.ſpiritu gdez ꝙ ßm imagi⸗
nẽ ⁊ ſimilitudinẽ eſt renouante. aqua aũt ꝑ ſpũs gratiã
coꝛpus a peccato purgãte ⁊ a coꝛu ptõe libeꝛante:⁊ moꝛ⸗
tis qdez imaginẽ explente aqua aũt vite arrã attribuẽte
ſpiritu.a principio.n.ſpũs dei ferebat᷑ ſu aq̃s antigꝗ⸗
tus ſcriptura teſtat᷑ aque ꝙ in ea eſt purgatio.¶⸗] Itẽ hoc
ncrameniũ inſtitutuʒ fuit fieri in aqua potius q́ in alio
elemento vel elemẽtato: pter ꝓprietates aque qᷓ huic ſa⸗

ramento magis cõgruũt. aqua.n.ſiue bumidũ aqueum

habet vim mũdificatiuã. Hugo. In ſolo elemento aqne
ſacramẽtũ baptiſmi ↄſecrari inſticutũ eſt: qꝛ hec ſola ple
nam ⁊ ꝑfectã mundatõʒ hʒ. ali liquoꝛes omẽs aq̃ purifi
cant᷑.⁊x ſi ꝗd alio quolibet liquoꝛe tactũ fuerit: aq abluit
vt emũdet᷑.hec Hugo. Cuʒ.n. habeat vim mũdificatiuã
ↄuenit vt ꝑ tactũ caꝛnis xpᷣi in qua omĩs mũdicia a trãſ⸗

fuſione peccati fuit: ↄferet᷑ ratio mũdificãdi a ſondibus
culpe. Iteʒ ꝑ naturã frigiditatis hzʒ vim repꝛeſſiuã calo⸗
ris. vnde ↄuenit vt ꝑ contactũ carnis xpᷣi in q̃ nõ erat cõ

cupiſcentia peccati:adueniẽte ſpũali vi verbi: refrigera⸗
ret carnẽ a ↄcupia peccati. Iteʒ rõne dy aphaneitatis ſi⸗
ue tranſparẽtie ꝑ ipam tranſit lumẽ: 2 illud ſibi quodã⸗
modo incoꝛꝑat. Eñ cõuenit vt P ipᷣam virtute verbi deo
agente tranſeat lux gꝛatie ad aĩam.nõ ꝙ ſit gr̃a in bapti
ſmo ſicut ĩ ſubiecto: ̊ rõne virtutis coĩs.vt ex vᷣtute vᷣbi
vite:ↄferat᷑ ꝑ grãm vita ſpũalis baptiʒ ato ſi digne ſuſci⸗
piat. Item rõne ꝑſpicui qð habet: coẽʒ cum coꝛꝑe celeſti
hʒ virtutẽ ſiue vim viuificatiuã.vnde cõuenit vt ulla me⸗
diante aĩa viuificaret᷑ vita ſpũali. Iſte aũt ꝓpꝛietates cõ
ueniũt baptiſmo qui bʒ virtutẽ mũdandi ſoꝛdes ſpiritu⸗
ales ⁊ reprimẽdi incentiuũ fomitis: SYteʒ ꝑ ipᷣm trãſfun⸗
dit᷑ lumẽ gratie ad aĩias⸗ viuificat᷑ ipſa aia vita ſpiꝛitua
li ſiue gratie.¶¶ Ex hoc pʒ rñſio ad primũ. qꝛ quis aq̃ ñ
cõueniat cũ regenerato iniꝙᷓtũ ſimplex vel inqᷓũ elemẽtũ
nihilominꝰ cõuenit cũ ipſa regenerãte ſiue cuʒ effectu il⸗
lius rõne ꝗꝓpꝛietatũ que p̃dicte ſunt.⁊ hec ↄuenientia po
tius attendit᷑ in ſacramẽtis. vt ſit ↄuemẽtia in ꝓpꝛietati⸗
bus potius ꝗᷓ in ſubſtantia de qua obijcit.⸗¶. Ad alið qð
querit᷑ quare magis erercet᷑ baptiſmꝰ in hͥ elemẽto qᷓ in
alio:⁊ maxime qᷓ in terra. Dicendũ ꝙꝓ duo attendi debẽt
in ſacramento.ſ.miſticũ ſolũ: a miſticũ moꝛale.vñ ⁊ hec
in baptiſmo attendi debẽt.miſticũ ſolũ circa xpᷣm.ſ.paſſi
onem eius ⁊ reſurrectõʒ: que ſignificatur ꝑ immerſionẽ
7 eleuationeʒ ab aqua. miſticũ moꝛale Stuz ad ea q̃ fiũt
circa baptiʒatum.ſ. pur gationeʒs. repreſſionem incentihi
⁊c̃. ꝓvter que principalr 2 per ſe exereet᷑ baptiſinꝰ.qᷓtuʒ
ad iſta congꝛuit magis aqua ꝙᷓᷓ teꝛra vel ſanguis. Coꝛpꝰ
enim merſuʒ ĩ terra vel ſunguine potius ſoꝛdidat᷑ q; pur
gatur vel mundat᷑.nõ ſimilit᷑ eſt de aqua:immo hʒ virtu
tẽ mundificatiuã qua mundant᷑ coꝛꝑa immerſ a. vñ ſigni
ficat gram mundantẽ ipſam aĩaʒ. Sitr eſt de alijs effecti
bus. 4 Ad aliud qð obijcit᷑. neq; lege nature neq; ĩ le·
ge ſcripta ⁊c. Dicendũ ꝙ boc nõ opoꝛtuit: immo vt diẽ
Hug.opoꝛtuit vt ſ̃ᷣm ꝓceſſum tempoꝝ ſpũaliũ grãruʒ ſi
Ina magis ſemꝑ ac magis euidẽtia ⁊c. vñ ↄueniens fuit
vt baptiſmus fieret in aqua que euidentius grãm repre⸗
ſentat qᷓ decimatio vel circũciſio: vt Hugo ondit. 4 Ad
illud qdð obijcit᷑ de ſacramẽtis legis nature 2 legis vete⸗

ris que fiebãt ad purgatiõzʒ oꝛiginalis ꝙ hẽbant oꝛtuʒ a

terra. Dicẽdũ ꝙ ler ſcripta omia pcluſit ſub maledicto.
vnde de terra que maledicta crat.iij. Geñ. cõgrue bat vt
oꝛtũ haberet quo exercebat᷑ ſacr̃m purgatiõis:immo oĩa
ſacrificia coꝝ ex terra oꝛtum hẽbant hac rõne.xt cogno⸗
ſcerẽt ſe ꝑ ſacramẽta legalia nõ ꝑtingere ad plenam pfe⸗
ctioneʒ: p̊ adhuc ꝑſiſtere in maledictõne.2 ſic cogerẽt fu
gere ad xpᷣm. Hec eſt cã ſpalis quare ogruebat vt ſacrifi⸗
cia ⁊ ſacram̃ta legis veteriso haberẽt oꝛtum er tra. 4 Ad
illud qð obijcit᷑.ꝙ quia eſt ſacrm nccitatis ↄueĩebat ꝙ fi⸗

eret in aere. Dicendũ nõ.lʒ enĩ aer ſit humidꝰ:ñ tamẽ

qdlibet humidũ aptũ ẽ ad lauandũ vel ad abluendũ: ſed .

humidũ aqueũ. Alia etiaʒ rõ eſt. qa aer natuꝛalit calidꝰ
eſt: ideo ita ñ auenit ad repꝛeſſionẽ fomitis ſic aq q eſt
frigida.4 Et qð obijcit ꝗ; eſt ſacr̃jm necitati 8. dom ve
rũ eſt: ⁊ ideo inſtituit dñs vt fieꝛet in elemẽto cõmuni ad
h tñ apto:qð ſolũ eſt aqᷓ. vt nullus poſſet excuſari a ſuſce
ptione ſacr̃i.⸗ Ad G̊ qð obijcit. ꝙ ꝑ oleuʒ ſignat᷑ gr̃a ⁊c.
Rñſio.ꝙ verũ ẽ:ᷣ rõne effectus greꝗ ſunt ↄfoꝛtare ⁊ con
firmac.oleũ.n.ↄfoꝛtat 2 ↄſolidat illð qdð linit᷑ illo. Iſtos
aũt effectus hʒ gratia in ↄfiꝛmatõe.alios aũt effectus bʒ
ĩ baptiſino.ſ.purgatõis 2 xcoꝛatõis.q; gẽa baptiʒabilł

i⸗

ſcnun
ſadu
idn
Uteſtgen
aneitnigf
ſſibi gloi⸗
teteruin
grainby
nann
digneſtz
crpeht
t tllen
Wrictnnse
Mtesſeiit
Pin räfin
aſpinn
uiboji
ielaucni
eſſec til⸗
ientade
Prierand
MWalide,
mito
lendidi
lepirhe
n ſa
mmerſoi
genq fi
ccntihi
1cz
Cop?
lipur
Pru
fiſigni
Seſkci
negil⸗
vortdi
ririzſi
hs funt
mrepe⸗
1,41
gos er⸗
tormnt
ledſc.
Vebatt
nnocit
o⸗/
ne⸗
nüſi
cnfß
1
igti
ſtame
Gü:ſel
tcalch
iſi
ng
hhni
ſaſie
*
N
moh⸗

—

¶ Nueſtio

purgat ſiue mũdificat aĩam ⸗ coꝛat. tum ad hos eſfe⸗
ctus expᷣſſius ſignificat᷑ ꝑ aquẽ qᷓ ꝑ oleuʒ. Ex his dictis

pʒ rñſio ad pluꝛa que ſequũt. Sanguis.n.mũdificatiuã

vpim nõ hʒ potius ſoꝛdidat 7 maculat. ideo ñ cõuenit
buic ſocramto. Sanguis aũt xp̃i bʒ vim mũdificatiuã 2
viuificatiuã cauſałr. 4! Ad illud qð querit᷑ quare ſacra⸗
mentũ purgatõis in veteri lege exercebat ſerro vel lapi⸗
:in nouo in aqua. Rñſio.vt habet᷑.vij. Act᷑.ꝓpłus ule
durus erat ⁊ reſiſtens ſpũiſancto.ideo ↄgruebat vt pur⸗
gatio illoꝛ fieret ferro vel lapide: que ñ defacili cedunt
vel recipiũt impᷣſſioneʒ. Sʒ ſact̃m purgatõis xp̃ianoꝛuʒ
quoꝝ eſt imitari xpᷣm obedientẽ patri vſq; ad moꝛteʒ.ij.
Phil. ↄgrue fit in aq̃ que maxime cedit ⁊ facillime reci
pit imp̃ſſioneʒ.⸗. Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ circũciſio fuit ſi
gnũ baptiſmi:vnde debebãt ↄuenire in ſigno. Dicenduʒ
circũciſio nõ dicit᷑ eſſe figura ſiue ſi ignũ baptiſmi repᷣ
ſentatõis ex ꝑte ſigm: ſᷣ ponus rõne ↄueniẽtie er parte ſi
gnati.vñ Hug. Adãdauit deus abrabe vt eircũcidẽt pel
lem pᷣpucij:ſibi in ſi ignũ:poſteris in exemplũ tĩ ad prio
rem ſtatũ ſuꝑaddens.quatenꝰ ꝑ ̊ ſignaculũ ꝓplłs cxi ab
infideli diſcerneret᷑: quouſq; ille veniret ꝗ nõ ſoluz de
filijs abrabe h̊D de vniuerſis gentibo fideles colligerer. ac
ꝑ hoc nõ iam ſignaculũ carnis in genere:pᷣ pſ ignaculuʒ
baptiſmatis ſecernerent᷑ in ſanctificatõe.hec Hugo. Si⸗
gnũ igit᷑ fuit baptiʒãtis qᷓtũ ad h. ꝙſi icnt genus obrabe
fuit diſcretũ ab alijs caractere carnali: ſic genꝰ xp̃i.i.fi⸗
deles diſcretum ab alijs caractere ſ pũali.i. ſe anctiſicate.
Ad h̊ qð obijcit᷑. ꝙ ſicut ſe hbʒ cã ad cãm 1c. Dicendnʒ
ꝙ hoc nõ tenet in cauſis inſtrumẽtaliba. lignũ.n. 2 lapis
nõ ↄueniũt niſi in genere. nibilominꝰ in multis effectibo
ꝓrimis ↄueniũt.vtrũq;.n.aptũ eſt ad ſuppoꝛtãdũ ad ↄte⸗
rendũ ⁊ ad alia multa. Mec eſt aliq nccitas inferẽdi.ꝗa
c in comꝑatione ſumit᷑ equoce.qꝛ h ſumit᷑ cã inſtrume⸗
talis: ibi cã materialis.¶ Ad illud qð querit᷑ vtꝝ de la⸗
teꝛe xp̃i flurit aq̃ vel humoꝛ aqueꝰ.Dicendũ ꝓ aq m te⸗
ſtimoniũ Yo.xix.⁊ G̊ ad eliminandũ erroꝛẽ manicheoꝛũ:
qui poſuerũt xpᷣ̃m nõ hr̃e coꝛpꝰ verũ.Cum.n.de ↄpoſiti⸗
one coꝛpis hũani prima ↄponẽtia ſint elemẽta.nõ pꝛimo
pↄponẽtia humoꝛes qui ↄſtant ex elemtis:vt oñderet ſe ha
bere coꝛpus verũ:vtrũq; flurit de coꝛꝑe eiꝰ. ſ. elemtuz vt
aq̃:⁊ humoꝛ vt ſanguis.in q ſimul fluxerũt alij tres hũo⸗
res ſicut in minutòibo.q¶ Si aũt q̃rat᷑ ſi in articulo moꝛ⸗
tis aligꝗs in vino vel alio liquoꝛe Ipt defectũ aq̃ baptiʒa⸗
ret᷑.vtꝝ eẽt baptizatus vel in aq̃ mixta cũ alio liquoẽ vt
oleo vel ſanguine. Rñſio. ꝙ ſi ĩ quocũq; alio liqᷣre ab aq̃
baptiʒaret᷑ ꝗs:nõ eẽt baptiatꝰ. nec etiaʒ ſi in aq̃ mixta
cũ aliquo liquoꝛe:niſi aqua intantũ dominaret᷑ ꝙ aq̃ eẽt
ſi aũt alius liquoꝛ dominaret᷑:nequaqᷓ;.⁊ rõ hꝰ eſi pt in⸗
ſtitutõʒ diuina. qꝛ dñs inſtituit in aq̃ ⁊ ñ in alio liquoẽ.

.

nec etiã atulit alijs liqriba virtutẽ regeneratiuã ſic aq̃.

rticulus ſecũdus

Onſequẽter queꝛit᷑ de q̃ntitate.⁊ qꝛ tactuʒz eſt
quanta aqᷓ debet dici baptiſmꝰ vbi ſupabun⸗
dat aqᷓ.vt ſi ꝗqs baptiʒaret᷑ in fluuio vel mari.
Inta ſufficiat vbi eſt defectus aqᷓ. ⁊ querit᷑ vtꝝ

querit᷑ qu

ſifſuerit tanta modicitas aq vt nõ poſſit baptiʒãs tingẽ

niſi vnam ꝑtem coꝛꝑis:vtꝝ debeat dici baptiſmꝰ.cuʒ nõ
etermi ñno vtꝝ totũ coꝛpꝰ debeat tingi vel aliqua
ꝑs.¶ ¶ Ad qð ddm. ꝙ in artieulo nccĩtatis ſufficit tantũ
cæ aqua ꝙ ibi poſſit intingi principalis ꝑs coꝛpis:cũ ibi
vigeant oẽs ſenſus.ſi tñ dubitet᷑ an fuerit baptizatꝰ: re⸗
mediũ habẽꝰ: qꝛ ñ dr iteratũ qdð neſcit᷑ eẽ factũ.⁊ de his
habemꝰfoꝛmã expᷣſſius ab Inno.vt dicat᷑ ñ rebaptiʒo te
b ſi ñ fueris baptizatꝰ ⁊c. Ego baptiʒo te.

Articulus tercius

Onſequẽter q̃rit᷑ de idẽptitate aq ⁊ baptiſmi.
Et querit᷑ vtꝝ baptiſmꝰ ſiue ſacẽm baptiſmi
DEm ſuã eẽntioʒ ſit aq̃. O ſic: videt᷑ ꝑ diffiniti
dnẽ Hugo.que eſt. Paptiſmꝰ eſt aq abluẽdis crimibus

Yiij.

ſanctificata. IJdem vider ꝑ diffinitõʒz ſui generis que eſt.

Sacrm eſt elemẽtũ ex ſil itudine repñtans ⁊c. ſi aq eſt
elementũ.ſacrm baptiſmi eſt aqua.4l Si diceret᷑.difnini
tiones predicte ſunt aſſignate ꝑ cãm materialẽ ñ ꝑ eſſen⸗
tiã.Cõtra.hec predicatio eſt eẽntiaʒ. baptiſmus eſt ſa⸗
cramentũ.⁊ hec:ſacramentũ eſt ſignũ.⁊ bec:ſignũ eſt ſpe
cies ſenſibilis aliud faciẽs in cognitõʒz venire. ̊ hec ẽ ve⸗
ra m eẽntiaʒ: baptiſmus eſt ſy pecies vel foꝛma viſibilis
rei inuiſibilis.ſ̊ hec foꝛma vel ſpẽs nõ eſt niſi aq̃.igr ꝛc̃.
Itẽ in baptiſmo gr̃a que eſt res ſacram̃ti ſignificat᷑ .
qquã:qð pʒ ꝑ hoc.ꝙ gẽa abluẽs intra: ſignat᷑ per aquaʒ
abluentẽ extra. gra ſignificat᷑ ꝑ aquã.pᷣ illud eſt ſacra⸗
mentũ ꝑ qð ſignat᷑ res ſacramẽti.i; aqua eſt ſacr̃m. ſᷣ noõ
aliud q; baptimus.g 1 da iud eſt ablutio in
aqua: aliud ipſa aq. ablutio.n. in aqua nõ eſt aqᷓ. Sed
dicit magẽ ſent᷑.ꝙ baptiſmus eſt ablutio coꝛꝑis exterioꝛ
facta ſub foꝛma verboꝝ pᷣſcripta.gᷓ baptiſinꝰnõ eſt aqua:
cum ſit ablutio in aqua.4! Itez quare qñq; dẽ baptiſiꝰ

aqua:qñq; ablutio ĩ aq̃:qñq; tinctio.q ẽ iſtoꝝ differẽꝛia·

⁊ lunt ne dinerſa ſacram̃ta vel vnũ ſacim? Rñgdeo. ꝙ
cum dicit᷑ baptiſmus aqua. eſt p̃dicatio materialis.⁊ diſ
finitio Hugo.eſt aſſignata ꝑ cãm materialẽ. vñ noĩe ex⸗
ten ſo ſcʒ eo mõ qͥ ꝑs eẽntialis alicuiꝰ.ſ. ,Hateria vel for⸗
ma dicit᷑ de illo cuiꝰ eſt ꝑs ꝑ eẽntiam ⁊ ecõuerſo.̊ ẽ ꝑ cõ
municatõʒ eẽntie alicuiꝰ:ſic põt dici baptiſmꝰ eẽ aq̃ eẽn⸗
tialiter ſiue ꝑ eẽntiam. ꝓpꝛie aũt dicendo aligd eſſe alið
Peẽntiam eo ꝙ eadeʒ eſt eẽntia illoꝝ oĩno.ſicut ẽ de diffi
nitione ⁊ diffinito.⁊ de Soꝛte ⁊ hoc ſedente eodẽ demõ/
ſtrato.ſic nõ debet dici baptiſmꝰ eẽ aq ſm ſuam eẽntiaʒ.
Cum ꝗg obijcit᷑.ꝙ hec predicatio ? eẽntiam:baptiſmus
eſt ſacꝛm. Dicendũ ꝙ hoc verũ eſt eo modo quo pᷣdicatio
eſt ꝑ eẽntiam. qñ aliqꝗd qð eſt de eſſe alterius p̃dicatur ðᷣ
illo. Genus.n.eſt de eſſe ſi pẽi: ⁊ nõ dicit totũ eẽ eiꝰ. q¶ Cũ
aũt ſubdit᷑ quia baptiſmꝰ eſi foꝛma vel ſpẽs rei viſibilis
faciens aliud in cognitõʒ venire. z hec eſt ſpẽs aqua. Di
cendũ ꝙ aqua nõ facit aliud.i.rem ſacram̃ti in cognitõʒz
venire inq;tum eſt aqua:ſᷣ iniꝙᷓtũ eſt aq̃ abluẽs.aqua eni
abluens ſignũ eſt gre intus mdantis: 2 ablutio ſignuʒ
interioꝛis mũdatõis.a ita vtrũq; ſacr̃m: nec tñ duo ſaẽ⸗
mẽta qꝛ vnũ eſt ꝓgter alterũ.aqua enĩ nõ eſt ſacramẽtuʒ
niſi inqᷓtũ eſt abluens.⁊ lotio non eſi ſacr̃m niſi qꝛ lotio
aque vel in aqᷓ.⁊ ideo vnũ tm̃ ſacim. Nec dẽ baptiſmꝰ aq̃
ſimplłr in diffinitõne Hugo.ſᷣ aq ſanctificata:quo nota
tur ꝙ dicit᷑ aqua abluens. in ablutõne.n. ſanctiſicat ip̃a
aqua: qꝛ tũc verba ſanctificãtia ꝓferũt.¶ Ad aliud odðin
ꝙ aqua eſt ſacramentũ nõ inqᷓtum eſi aqua ſolum ꝓprie
loquendo:ſᷣ potius inqᷓtum illi cõnenit actus ablutõis.
nec res ſacramẽti ẽ ꝓpꝛie loquẽdo gra:ſ̊ gra mũdãos ſiue
ſpũaliter abluens.¶. Ex bis pʒ rñſio ad illud qð obijcit᷑
ꝓ alia ꝑte.ꝗa lʒ baptiſmus ſit ablutio: ex h ñ ſegt ꝙ nõ
ſit aqua abluens.quia aqua inq;tum abluẽs eſt ſacramẽ
tum. 4 Ad vltimũ dᷣm. ꝙ baptiſmus dicit aqua mate⸗
rialiter loquendo vt dictum eſt. tinctio ⁊ ablutio q̃ſi for⸗
maliter. Sed tinctio ſimpłr dicit foꝛmã actus exterioꝛis
ablutio dicit foꝛmam exterioꝛis:concernendo quodam/
modo effectum ipſius actus. Ablutio.n. dicit tinctionez

cum effectu ipſius mundationis.ablutio enim eſt lotio a

quitur inquirere de ſoꝛma huius ſacra⸗
menti.Primo.de neceſſitate huius foꝛme.
Secundo.de integritate. Tercio.de mu⸗

tatione. Quarto.de comparatione diuer⸗
ſarum foꝛmarum.

Wrticulus peimꝰ
IYrca primũ querit᷑.vtꝝ nccia eſt foꝛma voca

liter expreſſa. Quod videt᷑ per h dñs tradi
it ſoꝛmam expreſſione nocali. 4 NRem verbů
us foꝛmalem rationeʒ tenet in boc ſacramẽto: ele⸗

mentum materialez. igit ſicut ſine elemẽto nõ eſt bapti

ſmus: ſic nec ſine verbo exterioꝛi. Ytem er inſtitutõe ba

bent ſacramẽta virtutẽ. pᷣ ex inſtitutõe eſt ſoꝛma ver boꝛũ
ſicut ⁊ materia.q̊ eſkant foꝛma veꝛboꝝ ad ſancti⸗
Coni

ficatõzʒ ſacꝛamentoꝝ· .vt babek. j. Eʒech. Rota
erat in rota.i. vetus teſamentũ in nouo.ſ. ſicut ſignũ in
ſignato:⁊ nouũ in veteri ſicut ſignatũ in ſigno. igit cuz ĩ
nullo loco in veteri teſtamto p̃figurat᷑ foꝛma ſacramtoꝛu
noue legis eſſe ꝓponenda ſermone vocali: videt᷑ ꝙ nõ re⸗
quirit᷑ in baptiſmo expreſſio aliq̃ vocalis.4 Itez aꝛtius
ſeruituti aſtringit᷑ qui verbo ⁊ facto ſeruire bʒ ꝙᷓ ꝗ facto
tm̃.p lex euangelica eſt lex libertatis.S minus debet fili
eccie artari in mĩſterio ſacramtoꝝ ad illã exercenda vᷣbo
7 facto: qᷓ filij ſynagoge qui ſubiecti erant legi timoꝛis.
4 Item in iuſtificatõne impij requirit᷑ fides ſicut in pur-/
gatione baptiſmali. bᷣ ibi nõ requirit expreſſio fidei per
verba. igit᷑ nec in purgatõe baptiſmali. 4! Itez ler vetus
hoĩem oꝛdinauit erterioꝛc ꝑſſe. lex noua interioꝛẽ boĩeʒ.
In oꝛdin atõe hoĩs exterioꝛis magis eſt nccia expᷣſſio vo
cis ꝙỹ in oꝛdinatõe hoĩs interioꝛis:qꝛ ibi ꝓpꝛie vnctio do
cet. igit᷑ ſi in ſacram̃tis legis moyſi nõ expᷣmebat᷑ foꝛma
expreſſione verboꝝ:multofoꝛtius nec in ſacrametis no⸗
ue legis. ¶ Si diceret᷑ ꝙ ſic: ſicut in ſacrir̃icio zelotipie.
NMume. v. Contra. veꝛba illa nõ erant de ſuba ſacrameti
hᷣ expꝛimebãt cauſaʒ mulieris.⸗ Item eadẽ ẽ foꝛma ba⸗
ptiz andi apud omẽs.nõ aũt expꝛeſſio vocis eſt apð oẽs.
igit᷑ vox expreſſa nõ eſt de foꝛma baptiſmi.4! Itez foꝛma
vocis nõ eſt de nccitate baptiſmi. neq; illa neq; illa ⸗ ſic

„.

de ſingulis: igit᷑ nulla.igit᷑ foꝛma vocis nõ ẽ ⁊c.¶ Item

duo ſunt genera opeꝝ dei reſpectu boĩs.ſ.creatõio ⁊ re⸗

creatõis.ᷣ opus creatõnis exercuit ſine xerbo vocali.ſi⸗
militer vt videt᷑ debet eſſe de oꝑatõibo recreatõis. Itez
quedam ſunt oꝑa nature:quedã gratie. hoc vel Itiſda
te vel Ftãfacientis.ſᷣ in oꝑibus natuꝛe deus oꝑatur ſine

verbo lenſibili.? in oꝑibus gratie gratiſdate vt in opati

one miraculoꝝ: quare &̊ ĩ oꝑibus gratie gꝛatüfaciẽtis qᷓ

multonobilioꝛ ẽ.ſ.que confert᷑ in ſacramẽtis reꝗrit᷑ vͤbũ
ſenſibile. ¶ Iteʒ bugo. Si eſt nomen vocale cuz ĩ illo no
mine ſit ſalus.̃m illud. Deus in noĩe tuo ſaluũ me fac:
ſurdis ⁊ mutis nõ eẽt ſalus.4! Itẽ accedit verbũ ad ele⸗
mentũ ⁊ fit ſacramentũ.nõ qꝛ dicit᷑: ̊ qꝛ credi i

fidei ſufficit ⁊ nõ requirit᷑ verbũ vocale.¶ Rñdeo. ꝙ ð
cebat diuinã ſapiam ꝙ erñte lege gratie ercerẽt ſacra⸗

menta cum platione verbi ſenſibilis.cuiꝰ rõ ẽ bec vt di⸗
cit hugo.Recte ꝑ verbũ dei ſanctificant᷑: que ꝑ vᷣbuz dei
creata ſubſiſtunt. vnde verbũ increatũ eſt ꝑ qð res rõna⸗
lis ſcʒ bomo eriſtit ⁊ ſanctificat᷑ ſiue creat᷑ recreat᷑.ſed
ad hoc ꝙ cõueniẽter recrearet᷑ opoꝛtuit vt fieret ſenſibile
qð ante erat inſenſibile.quia opoꝛtuit vt ꝑ natuꝛe huma
ne aſſumptoõʒz fieret ſenſibilis in iudiciũ.igit᷑ verbi incꝛe
ati ſenſibilis facti ꝑ qð homo reꝑatur.⁊ hoc mediãtibo
ſacramẽtis ↄueniens fuit vt exercerent᷑ mediãte ſenſi ibi⸗
li verbo.¶ Ad boc igit᷑ qd obijcit᷑. ꝙ ĩ nullo loco veteris
teſtamenti figurata fuit foꝛma verboꝝ facienda in ſenſi⸗
bili voce.Ande cuʒz rota erat in rota ⁊c.dðm ꝙ rota dẽ
eſſe in rota.i.nouũ teſta.in veteꝛi.nõ quia omĩa que ſunt
in nouo teſtamẽto eẽnt in veteri m omẽʒ dꝛñtiaz. ſed qꝛ
omĩa que erant in veteꝛi ⁊ in nouo teſtam̃to oꝛdinabant᷑
ad intelligentiam eiuſdez veritatis ⁊ ad obſᷣuatiõz eiuſ⸗
dem iuſticie.quia vᷣo in nouo teſtamẽto ſtabilitũ ẽ veꝛbũ
in carne.ideo ad ſanctificatõʒ ſacramẽtoꝝ que hñt viꝛtu
tem a verbo incarnato: inſtituta ſunt verba que nõ erãt

in ſacramẽtis veteris legis. Decuit.n. vt ſieut verbũ in

creatũ factum erat infirmũ:ꝙ verbũ creatũ fieret virtu⸗
oſum.. Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ exercitio ſacramẽtoꝝ per
verbum vocale artius aſtringit᷑ homo ſeruituti. dom ꝙ
artioꝛ obligatio diuino ſeruitio nõ maioꝛeʒ inducit ſer⸗
uitutẽ:h̊ potius libertatem amplioꝛẽ. Seruire.n.deo re⸗
gnaꝛe eſt. vñ beata Agatha. Sũma ingenuitas iſta eſt in
qua ſeruitus xp̃ᷣi compꝛobat᷑hmõi g artatio nobis eſt cã
libertatis.vnde Merñn.dicit. Felix nccĩtas q libertatem

inducit. Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ in iuſtificatiõe impijñ
requiritur ſermo ſenſibilis. dᷣm ꝙ ad plenam iuſſifica⸗
tioneʒ impij qua deo? eccleſie recõciliatur:reꝗritur vͤbũ
ſenſibile extenſo nomie veꝛbi.i.nota ſenſibili. quia reqri
tur confeſſio que nota aliqua bʒ ꝓpalari In inſtificatõe
igit᷑ que fit ꝑ ſacramentũ:dico qua fit recõliatio eccleſie
⁊ membris eiuſdem requirit᷑ nota ſenſibilis ſicut h. In
iuſtificatione impij qua fit reconciliatio deo ꝑ grãz non
ſemꝑ requirit᷑. Similit nec in recreatõne qua repꝑat᷑ de⸗

foꝛmitas imaginis di in aĩa ex ↄtractu oꝛiginalis ñ ſo

requirit᷑.quia qñq; reꝑatur baptiſmo flamĩs.qñq; ſan⸗
guinis vbi expreſſio vocalis nõ eſt nccia.¶. Ad illud qð
obijcitur de lege veteri que hoĩeʒ exterioꝛẽ oꝛdinabat 76.

ddm ꝙ oꝛdinatio exterioꝛ vel interioꝛ ñ eſt cꝗ quare ſac/

menta qñq; exercebãatur ſine verbo ſenſi ibili: qñq; cũ ver
bo ſenſibili.ſᷣ̊ duplex modus exiſtendi ipſius verbi incre
ati. I. viſibiliter inuiſibiłr. quia.n. currente lege moyſi
verbum increatũ nondũ fuit viſibile ſicut tẽꝑe euãgelij:
ſacramenta illius legis ſine verbo ſenſibili exerceri debe
bant. ſacram̃ta legis euangelij cum veꝛbo ſenſibili.¶ Ad
aliud qð obheik.g. eadeʒ eſt foꝛma baptizandi apð oẽs:
non vox eadem. Dicendũ ꝙ eſt loqui de foꝛma baptiſini
eẽntiali ſimplr.r illa eſt in inuocatõne trinitatis ſub ꝓ⸗
pꝛijs nomibus erpreſſa cuiuſcũq; ydeomatis.? hec ẽ ea⸗
dem apud omẽs. Et eſt loqui de foꝛma baptiſini eſſentia

li iſtis vel illis.a illa eſt in inuocatõne trinitatis ſab ꝓ⸗

prijs nomibus expreſſa bꝰ ſingłaꝛis ydeomatis vel illiꝰ.
hec nõ eſt eadez apud omẽs ꝓut foꝛma attendit᷑ in foꝛ⸗
ma ſenſibili.OQñ gᷣ dicit᷑ ꝙ foꝛma eſt eadem apud omẽs.
hoc verum eſt de foꝛma eẽntiali ſimptr. cum aũt dicit᷑ nõ
eſt eadeʒ foꝛma vocis.igit᷑ ⁊c. Dicenduzʒ nõ ſequit᷑ſic
nõ ſegtur homo vninuerſale eſt vbiq; ⁊ ſemꝑ:bomo parti
cularis non. ſic igit᷑ ad eſſe hoĩs vłis nõ requirit᷑ eſſe ho⸗
mis ꝑticularis. ⁊ ratio buiꝰ eſt. quia illud qð vbiq; E ſczʒ
homo vniuerſale:hʒ eẽ ab hoĩe ꝑticłari. Sitr dico er ꝑ⸗
te iſta.lz expreſſio vocis nõ ↄueniat in idemptitatis ꝛi⸗
etate cum foꝛma eſſentiali ſimpłr: nibilomin qꝛ illa foꝛ⸗
ma nõ põt eſſe ſine expreſſione bac vel illa:nõ ſequit ſi ñ̃
ſit eadẽ expreſſio q; expreſſio nõ ſit de foꝛma.⁊ dico ꝙ in
argumento eſt fallacia figure dictõnis ꝗ determĩata ſup
poſitione ad indeterminatã .cum.n. dicit᷑.nõ eſt eadẽ ex⸗
preſſio vocis. q dico expreſſio: determiatã hʒz ſuppolitõʒ.
cum infert᷑ igit᷑ expreſſio nõ eſt de foꝛma.qꝙ dico exp̃ᷣſſio:
iam habet indeterminatã. 4! Ex hoc pʒ· ꝙ illud argumẽ
tum nõ valet. hec foꝛma vocis nõ ẽ de neceſſitate neq; il⸗
la neq; illa.igit᷑ foꝛma vocis nõ ẽ ð neceſſitate baptiſmi.
ibi eſt ꝓceſſus a determĩata ſuppoſitiõe ad indetermina⸗
tam. cum dicit᷑ neq; bec neq; bec vnde nulla ſemꝑ diſcre⸗
ta eſt ſuppoſitio.cum dicit.igit foꝛma vocis nõ ẽ ⁊c̃. H eſt
indeterminata ſuppoſitio.4 Ad qð obijcit᷑. ꝙ oꝑa creati
onis exercuit deus ſine verbo ſenſibili ⁊c̃. Bicendum q;
non ſequit᷑.quia verbum increatuʒ non factum eſt ſenſi⸗

bile vt crearet:ſicut factũ eſt ſenſibile vt recrearet.4l Ex

his patet rñſio ad aliud.ꝙ verbum increatum eſt ſenſi⸗
bile factum. non ꝓpter opus nature vel gratie gratiſda⸗
te: ſed ter opus gratie gratumfaciẽtis. quia pter mu
dationem ? ſalutez anime.ideo decuit ꝙ in operibo mü⸗
dationis eſſet expreſſio verbi ſenſibilis ⁊ ñ in alijs. 4 Acd
aliud quod obijcit᷑ dõm.ꝙ non negat hugo gn in bapti⸗
ſmo requiratur verbũ vocale.ſᷣ intendit ꝙ per hoc ꝙ di⸗
citur in nomĩe. cum dicit᷑ baptiʒo te in noĩe patꝛis ⁊ filnj
7 ſpũſſancti.nõ intelligit᷑ nomen vocale ſed potius men⸗
tale:quod nõ eſt noticia fidei ſiue noticia que eſt fides.
¶ Ad vltimũ doᷣm. ꝙ non negat verbo predicto quin re
quirat᷑ verbũ exterius:̊ oñdit illud nõ ſufficere ſine fið
vñ exꝑonit᷑ nõ qꝛ credit᷑ tm̃.

ticuius ſecũdus

Onſequẽt᷑ querit᷑ de integritate foꝛme. Prio

oc verbum baptiʒo.Tercio · vtrum trinita⸗

vtꝝ boc ꝓnomẽ ego requirat᷑. Scðo.vtruʒ

npii
Hnn
urob
W
hfiende
edeſie
uth.
Niz ien
epatd⸗
nlisiſ,
gnz ſan⸗
Ailvas
nabattt,
uareſce⸗
iqh ci de
erbiinett
egenofſ
heuigeſi
erib
bili
lapoͤes⸗
baptiſn
tioſub
becccn
leſenna
sſub p⸗
A.
üinſor⸗
odomis.
ürdicktn
bono pmi
nnteſeto⸗
rbizeſg
coer⸗/
Has en
nilaho
ccvifĩ
Nogen
mnimaſen
lat
ſapoſſ
lcoeriſi⸗
dergon
e nehl
ebapuin
dicend
ſempolee
Nöttibe
Ogucen
Biccncung
umck eni⸗
mr4
nck eni⸗
ganſc,
n
peribomd⸗
igſ

ueſtio

tis expꝛeſſio. Quarto.de alijs que erpꝛimũt᷑ in foꝛma.ſ.

Muerituré primo. H.).

Atꝑ hoc ꝓnomen ego ſit nccio de foꝛma. ſic: videt᷑.
qꝛ hec foꝛma integritatẽ requirit qᷓtũ ad foꝛmã ſenſibilẽ

intelligibilẽ. ⁊ maxime qᷓtum ad ſenſibilẽ.cũ ſacramẽ⸗

tum ſenſibile ſit ſignũ. igit᷑ cum intellectus verbi ñ ſuffi⸗
cienter exprimit᷑ niſi ſubintellecto ꝓnoĩe vel appoſito.⁊

ſacramentũ eſt ſignũ ſenſibile:debet apponi ꝓnomẽ non

ſubintelligi. ¶ Itez hoc videt᷑ ꝑ decretuũ illud. Si ꝗs pu
erũ ter in aq̃ merſerit.dicẽdo In noĩe pa.⁊ fi.⁊.ſſ.ſi nõ
dicat Ego baptiʒzo te:nõ baptizat.⸗ Itez ſi ſine h/ ꝓno⸗
mine ego:eſt baptiſmꝰ. ita erat in alijs ꝙ ſufficiet:ꝙ illdð

qð eſt de foꝛma implicite ꝓferat᷑.⁊ tunc erit baptiſmꝰ ſi

dicat᷑ in noĩe xp̃i in quo intelligit᷑ ipᷣa trinitas ¶ Cont᷑
ecimo ad ro. Coꝛde credit᷑ ad iuſticiã ⁊c.igit᷑ confeſſio
fidei nccia eſt ad ſaluteʒ.ᷣ in confeſſione fidei nõ requi⸗
ritur expreſſio vocalis ꝑſone credentis.nõ eniʒ in ↄfeſſi
one fidei dicit᷑ ego credo in vnũ deũ ⁊c̃.ſᷣ̊ credo in vnum
&um.a ſimili ex pꝑte iſta ſufficit dicere baptiʒo:nec requi

ritur appoſitio ꝓnoĩs ego.igit᷑ ů̊ ꝓnomen ego nõ eſt ne⸗
ceſſario de ſoem. Rſto- in iaer amẽtis 2 maxime ĩ
hoc eſt nccitas facientis ⁊ nccitas faciendi.qᷓtũ ad nccĩ⸗
tatem fociendi nõ eſt neceſſario ð foꝛma.immo exiſtimo
ꝙ baptiʒatus aſſequitur plenarie effectum ſacramẽti. ſi
dicat᷑ baptiʒo ⁊c.ſine appoſitõne.nihilominꝰ ẽ de foꝛma
neceſſario ꝙᷓtum ad neceſſitatem facientis.ſcʒ vt coartet᷑
intentio baptiʒantig.quia eccia baptiʒat ſub hac foꝛma
ego baptiʒo ⁊c. valde.n.negligit galiꝗd de foꝛma eccie
omittit. Vñ necitatis eſt qᷓtu ad illũ ne peccet negligen⸗
do. 4 Ad illud qð obijcit᷑ ꝑ auẽteʒ Leonis pape.Bicen⸗
dum ꝙ intentio illins eſt ſi ſubtrabat᷑ verbũ quo expᷣmit᷑
actus baptiʒãdi vt immergeret᷑ puer in noĩe trinitatis:
⁊ nõ exprimeret᷑ actus baptiʒandi:nõ eſſet baptiʒatus.
4Ad aliud dᷣm. ꝙ nõ eſt ſimile de intellectu implicito
huiꝰ ꝓnoĩs ego⁊ ipſius trinitatis.qꝛ trinitas expreſſa

fuit in foꝛma data a dño dicente. baptizantes eos in no⸗

mine pa. fi.⁊.ſſ.qð aũt ab eo fuit expreſſuʒ:expᷣſſe debʒ
ꝓferri ⁊ explicite: nõ implicite.

¶ Conſequẽter que .S. ij.

ritur. Vtꝝ hoc verbũ baptiʒo ſit de foꝛma verboꝝ. dicit
ecretalis ꝙ ſic.¶ Itez in decretis Alexan.pape.iij.dẽ.
Si quis pueꝝ in aqua ter merſerit dicendo in noĩe pa.
⁊ fi.⁊.ſſ.ſi nõ dicat ego baptiʒo te: talis merſio nõ facit
baptiſmũ. — In Raiheto baptiſmatis deꝰ eſt
principałr ? intime oꝑans ⁊ etiã qð miſter oꝑat᷑ hoc hʒ
a deo.vñ tota virtus ſacramẽti eſt a diuina oꝑatõne.Si
igit᷑ actus baptiſmatis eſt de foꝛma ⁊ debeat expᷣmi ĩ foꝛ⸗
ma:videt᷑ ꝙ potius debet exprimi vtẽ dei qᷓ; vt eſt hoĩs.
vt dicat᷑ baptiʒat te xpᷣs vel deꝰ.¶ Itez Yo.j. Hic ẽ g ba⸗
ptiʒat.ſi q̊ miſter dicat baptiʒo:videt dicẽ falſuʒ.⸗ Iteʒ
ſi vterq; oꝑat᷑:quare magis opus miſtri expᷣmit᷑ qᷓ opus
dei. 4¶ Itez maius eſt exprimere facto qᷓ; verbo.igit᷑ cum
baptiʒãs actũ baptizandi exprimat facto: ſuꝑſluit expᷣſ⸗
ſio ꝑ verbũ.¶ Iteʒ qñ aligꝗs cõſentit in aliqua ꝑ verba ð
futuro.ſi ſecuta fuerit carnalis copula ↄpletũ eſt matri⸗
moniũ ſᷣm canones.nec oꝑtet exprimere ↄſenſuʒ aĩoꝛuʒ
ꝓ verba de pñti:cum ſenſus ſuſficiẽter expᷣſſus ſit facto.
Eodeʒ modo in ꝓpoſito videt᷑.immo foꝛtius eſt vinculũ
cum ſic expreſſus ſit cõſenſus ſacto qᷓ; rerbo.qꝛ ſi eẽt con
ſenſus ſolo verbo expreſſus: adhuc poſſet alter cõiugnzʒz

ſe tranſferre ad vitam artioꝛez ſine alterius ↄſenſu.qð fi

eri nõ licet ⁊ expreſſo ↄſenſu facto hmõi.¶: Iteʒz in ſigna
tionibo noſtris nõ dicit᷑ Ego ſigno me in noĩe pa.⁊c̃. ꝗa
ſignatio exprimit᷑ ꝑ actum exercitum quem determĩat ly
in noĩe pa.⁊c̃.ſiłr videt᷑ in ꝓpoſito.⸗ Itez non dicitur ĩ
ſacramẽto altaris ↄficio:a ſimili nec h baptiʒo.¶ Item
querit᷑ vnde habet᷑ bec foꝛma baptiʒ andi.ſcʒ baptiʒo te
⁊c̃.ita ꝙ actus exercitus exprimat᷑.Si dicatur ꝙ ex illo

472„

verbo dñi Math. vlt. Ite docete omẽs gentes baptiʒan⸗
tes eos in noĩe pa.⁊c̃. Cõtra.non pᷣcipiebat᷑ ibi actus vt
verbo exprunẽdus:łᷣ vt oꝑe exercẽdus. Iteʒ ſi baptiʒo
eſt de foꝛma baptiſmi:qꝛ dñs dixit baptiʒãtes ⁊c.cũ dñs
miſerat eos ad duo.ad docendũ ⁊ ad baptiʒandũ:opor⸗
tebat actũ pᷣdicãdi in pᷣdicatõe expᷣmi vocalr.qð nõ ẽ ve⸗
rũ.ql Itẽ q̃rit᷑ cũ inſtruẽdo apłos in foꝛma baptiʒãdi pᷣ⸗
miſit dñs de doctrina dicẽs. Eũtes docete omẽs gentes
bap.⁊c.requirit᷑ ne cũ baptiſmo doctrina? ¶ Itẽ ſi nccia
eſt expᷣſſio actꝰ vt dr̃ qꝛ nccia relatio intẽtõis ad actũ.vi⸗
det ꝙ tũc ↄueniret expri tũ intẽtõis vt diceret᷑ in⸗
tepdo baptiʒ aꝛe e Rlo H̊ dm.ꝙ expᷣſſio actus
baptiʒandi ẽ de ſoꝛma ſic ſtatutũ eſt in ↄcilio.illð qð ſta
tutũ fnit in cõcilio:factũ fuit ad coartatõʒ intentõis ba⸗
ptiʒandi ⁊ ꝓpter alia que.j.patebũt ⁊ mõẽ de his que ex⸗
igunt᷑ ad eẽ baptiſmi.i Ad pᷣinũ obiectũ ↄtra h̊.dõᷣm ꝙ;
drñter eſt de oꝑatõe dei ⁊ hois.in omĩbo oꝑibo hmõi deꝰ
oꝑat᷑ ⁊ hõ cooꝑat᷑.vñ actio hoĩs eſt q̃i actio relata.vnde
oꝑatõne hoĩs oꝑatio xp̃i intelligit᷑. nõ aũt ecõueꝛſo.ꝓpt᷑
qð ſufficit ⁊ ↄuenit vt exprimat᷑ actio homĩs. Iteʒ alia ẽ
rõ cum operatio homĩs exprimit᷑:exprimit᷑ ⁊ modꝰoꝑa⸗
tõnis.modus aũt oꝑatõis in hoc attendit᷑.ꝙ ſicut ablu⸗
itur coꝛpus er: ſic purgat᷑ aĩa intra.h̊ aũt requirit ſacra
mentũ:qꝛ efficit qdð figurat. Si vᷣo exprimeꝛet᷑ oꝑatõ dei
tm̃ erprimeret᷑ oꝑatio ⁊ ñ oꝑatõis modus.vñ lzʒ tota vir
tus ſit penes oꝑatõʒ di: nõ tñ totaliter exprimit᷑ ꝑ actũ
dei.qꝛ igit᷑ virtus nõ ſolũ attendit᷑ ĩ oꝑatõe:ſᷣ in mõ ope⸗
rationis.melius exprimit᷑ actus hoĩs qꝙᷓ ſi actus dei expᷣ
meret᷑. Pret᷑.ſicut oꝑtuit hoĩeʒ hoĩe redemi ad h̊ ꝙ con⸗/
grua eẽt redemptio.opoꝛtuit.n.vt ꝑ hoĩem fieret ſatiſſa⸗
ctio ſicut facta fuit puaricatio:ſic ↄuenit vt hõ homĩ mi⸗
niſtret ſacramentũ quo aſſequit᷑ bnñficiũ redemptionis.⁊
hoc fuit de diſpenſatõne diuine prouidentie que volebat
vt ratione miniſterij huius homo homini foꝛtioꝛi copu⸗
la vniretur.expreſſiõe auteʒ hmõi innoteſcit ꝙ bomo ho
mini ſubuenit in hoc miniſterio.4 Ad aliud dicenduʒ.
ꝙ deus baptiʒat auctoꝛitate ⁊ hoc miniſterio.quod pa⸗
tet peꝛ hoc ꝙ homo baptizat in nomiĩe patris ⁊ filij ⁊ ſpi
rituſſancti.per hoc enim excludit a ſe auctoꝛitatem ⁊ at⸗
tribuit illam trinitati.Ande dicendo ego baptiʒo ⁊c̃.ſi⸗
bi attribuit miniſterium: deo auctoꝛitateʒ.⁊ ideo non di
cit falſum.4 Ex hoc patet reſponſio ad aliud quod ſeꝗ⸗
tur.⁊ poteſt ſuperaddi ꝙ in actõne miniſtri intelligitur
actio dei ⁊ non econuerſo.¶] Ad aliud dicendũ.ꝙ intin⸗
ctio in aqua poteſt fieri multiplici de cauſa.vel ad ablu⸗
endum.vel ad lauandum extra.vel ad baptiʒanduʒ. Si
militer expreſſio trinitatis fit in multis operationibus.
vnde immergens paruulum in actu exercito neq; expᷣſſi⸗
one trinitatis exprimit niſi ꝙ cõtingit.nõ autẽ exprimit
qua intentione: que exprimit᷑ per hoc ꝙ dicit᷑ baptiʒo.
Siẽ igitur intentõ eſt de neceſſitate ⁊ eſt de eẽntia bapti⸗
ſmi: ſic hoc verbum baptiʒo de neceſſitate eſt de foꝛma
verboꝛum.per hoc enim exprimit baptiʒas ſe tingere nõ
ad abluendũ vel lauandũ:ſed ad baptiʒandum.vnde ex⸗
primit ſe tingere ad lauanduʒ aĩam ſine lauacro trinita
tis fidei in fide trinitatis.l Ad aliud qð obijcit᷑ de car⸗
nali copula. Dicendũ eſt. ꝙ illa copulatio carnalis ñ fit
ſine conſenſu:ſed eſt ſignum conſenſus precedentis. ꝓpt
quod non eſt ſimile. lʒ ille conſenſus poſſet eſſe in volu
ptatem non in matrimoniuz: tamẽ concubitus ille inteꝛ⸗
pretandus eſt in melioꝛem partem.nec ſi cognoſcẽs alle⸗
garet ↄtrariũ audiendus eſt. Infamatoꝛ. n. ſui non ẽ au⸗
diendus cum allegaret ꝓziam turpitudinem.¶Ad hoc
qð obijcit᷑ de ſignatõne dðõᷣm. ꝙ actus hmõi.ſ.exercitus
in ſignatione eſt figuratio crucis q̃ eſt ipſa ſignatio.vnð
actus ille non poteſt fieri niſi intentione ſignãdi.⁊ ideo
non opoꝛtet actum ſermone ſignificare: cum ipſo opere
ſatis dicatur. non ſic in propoſito.4l Ad aliud dᷣm.ꝙ
vt referat᷑ ſicut dictũ eſt intẽtio baptiʒãtis ad actũ exer⸗
citũ:nccia eſt expreſſio hmõi ⁊ magis qꝙᷓ in alijs ſacramè
tis.quia.n.illud ſacramẽtũ eſt ſacramẽetũ nccitatis: ma.

rima adbibenda ẽ diligentia vt intentio reſerat᷑ ad opꝰ.
SPret᷑.qꝛ hmõi ablutio frequens eſt in oꝑibus huanis.
cuiꝰ frequẽtia eſt occaſio vagandi aĩo baptiʒatis:neciaẽ

hec expꝛeſſio ad repᷣſſioneʒ hꝰ vagawis vi et iſe
oꝛma baptizandi.Qec

ſas inſtituta fuit hec expꝛeſſio in 4
eſt hmõi expreſſio nccia in ſacꝛẽo altaris.tum qꝛ no eſt ſa
cramentũ neciĩtatis:tum qꝛ opus eſt ſingulare.vñ coitas
nõ eſt ibi cã euagatõis:tum qꝛ in hoc oꝑe maxime homo
reuocat ſe ad ſe ꝓpter magnitudinẽ ſacramẽti. 4. Ad ali⸗
ud dm.ꝙ nõ eſi ſitłe de pᷣdicatõe ⁊ baptiʒatõe:qꝛ in pꝛe⸗
dicatõne nõ requirit᷑ relatio intentõis pᷣdicãtis ad actũ.
qꝛ ꝙ̊ᷓ nulla nccitas fuit relationis intentõis ad actũ: non
opoꝛtebat vt actus exprimeret᷑ ne eſſet vagatio anim ad
aliud.4. Ad alið dõᷣm.ꝙ tũc nccia fuit doctrina fidei: ꝗa

tũc baptiʒ abãt adultos ignoꝛantes fidez.nõ ſic eſt modo
qñ generałr ꝑuuli qui nõ ſunt capaces doctrine baptiʒã
tur. ꝓpter qð nõ eſt ncẽia modo doctrina cum baptiſmo.
I Ad vltimũ dom. ꝙ cum actu baptiʒandi requirit᷑ intẽ

tio:nõ aũt ſufficit alteꝝ ꝑ ſe. Sed ſi diceret᷑ intẽdo bapti

zare:nõ exprimeret᷑ actus vt eſt actus:p̊ vt eſt intentus.

vnde nõ expꝛimeret᷑ actus cum intentione.bᷣ quia inten⸗
tio eſt regula oꝑis cũ dicit᷑ baptiʒo te ⁊c.ipſi actui coin⸗
telligit intentio. vnde cum dicit᷑ baptiʒo te: intellectꝰ vᷣbi

eſt tingo te cũ intentione baptiʒandi. „:
¶Lonſequẽter queri .S. ij.

tur.vtꝝ foꝛma baptiſmi requirit expᷣſſionẽ trinitatis.O⸗

ſic videt᷑.eo ꝙ in foꝛma expreſſa a dno trinitas exprimi⸗

—

tur. ¶¶ Ieʒ boc ideʒ videt᷑.qꝛ in hoc ſacramẽto aĩa reſoꝛ⸗
matur ad expreſſam ſilitudineʒ trinitatis. Vñ illð qð ẽ
ex ꝑte miniſterij foꝛmale: debet eſſe expreſſiuũ trinitatis
ſcʒ verbum. 4¶ Itez IFfulgentiꝰ.miniſteriũ redemptionis

nullo modo habetur ſi patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti nomen

ſubtrahat᷑.¶ Item damaſ.iiij.li. Quicũq; non in ſanctã
trinitateʒ baptizati ſunt hos opoꝛtet rebaptizari. bapti
ʒari in ſanctam trinitatẽ:eſt baptiz ari inuocando ipᷣam
trinitateʒ. ꝗ¶ Item Pelagius Gaugentio ep̃o.Si reue⸗
ra hi qui de hereticis qui de locis dilectõnis tue vicinis
cõmemoꝛari dicũtur:ſolũmodo in noĩe patris dñi bapti
ʒatos fuiſſe foꝛſitan ↄfitent᷑ ſine cuiuſqᷓ; dubitatõis am⸗
biguo eos ad catholicam fideʒ venientes:ſancte trinita⸗
tis noĩe baptiz abis.igit᷑ requirit᷑ baptiʒatio in noĩe tri⸗
nitatis¶ Cont᷑.in creatione homĩs non exprimit᷑ trini
tas ꝑ verba deſignantia explicite ꝑſonas:quis indiſtin⸗
cte ſignificet᷑ cum dicit᷑: faciamus hoĩem ad imaginẽ ⁊c̃.
gnec in ſacramento recreatõis eſt neceſſariũ.¶ Itẽ cuz
p verbum dei oĩm ſit facta refoꝛmatio:videt᷑ ꝙ ſufficẽt ex⸗
pꝛeſſio ipſius in refoꝛmatione.⁊ hoc fundat᷑ ſuꝑ quoddã
verbum Hug.ꝑ verbũ dei ſanctificant᷑ que ꝑ verbuʒ dei
creata ſubſiſiunt.ꝑ verbũ creare potnit:⁊ ꝑ verbũ recre⸗
are nõ poterit.¶ IJteʒ homo gerit imaginẽ vnitatis ſicut
trinitatis.ſ̊ primũ non exprimit᷑: ̊ nec ſecundũ dʒ expᷣ⸗
mi.vel quare hoc ⁊ nõ illud.¶ Item ambꝛo.li.d trini.
Si vnum in ſermone coinpᷣhendas:vel patrẽ vel filiũ vel
ſpiritũſanciũ:fidem autẽ nec filij nec patris nec ſpũſſan⸗
cti abneges:plenum eſt fidei ſacramẽtuʒ. hec ambᷣ.ꝗ̊ ba⸗
bens fidem trium ꝑſonaꝝ:baptiʒat inuocando vna ſolã
expreſſione vocali.¶ Iteʒ trium ꝑſonarum vna eſt ptãs
ſapia bonitas.expreſſa ꝙᷓ foꝛma verboꝝ qua fit inuoca⸗
tio quedam.vt poteſiate ſiue bonitate dei fiat ablutõ cul
pe ⁊ remiſſio pene debite ipſi baptiʒato.cum oĩm trium

ſit vna bonitas vna ptãs ⁊ vna actio:⁊ eadeʒ eſt vnius

oĩm:nõ requirit᷑ niſi inuocatio ſiue expreſſio vnius ꝑſo⸗
ne. ¶ Iem videt᷑ ꝙ expreſſio hmõi nõ requirat᷑ ĩ foꝛma.
quia dicit augꝰ.vnde eſt tanta vis aque vt coꝛpus tingat
coꝛ abluat:niſi faciente verbo.nõ quia dicit᷑:ſᷣ qꝛ credi
tur.̊ in baptiſmo nõ eſt neceſſe expꝛimere vpᷣba.i Si di⸗
cat᷑ ꝙ intelligit᷑ ſic.nõ qꝛ dicit᷑ im̃:ſᷣ ga credit᷑. Cont᷑.pa
ri rõne põt dici:nõ qꝛ credit᷑ ſ̊ qꝛ dicit᷑.cũ vtrũq; reqrat᷑.
Item in primitiua eccĩa foꝛma fuit in noĩe xpᷣi.⁊ ita ĩ
noie filij. quare nõ adhuc ſilr.¶¶ Itẽ ſi aliq̃ rõne tũc erat

ba ptiʒandũ inuocando vnam ꝑſonã: quare potius inuo
cando filiũ q patrẽ ⁊ ſpymſanctũ.¶ Itez querit᷑.vtꝝ ſuſ⸗
ficiat exprimere ꝑſonam ſpũſſancti. Nam ſicut in h noĩe

xpᷣs intelligi᷑ vngens ⁊ vnctus ⁊ vnctio: ⁊ ita trinitas.?

ideo baptiʒzabat᷑ in noĩe xpᷣi.Siłr in ſpũſancto intelligi⸗
tur ꝑſona patris ⁊ ꝑſona filij a quibo ꝓcedit.̊ multofoꝛ
tius vt videt᷑ põt dari baptiſmꝰ in noĩe ſpũſſancti. Itẽ
querit᷑.ſi dicat᷑.baptizo te ĩ nomie trinitatis: ſit ſeruata
foꝛma baptiſmi.Et videt᷑ ꝙ ſic:ꝑ h̊ qð dicit᷑ in li.ſenten.
M ſi querat᷑ in qua foꝛma baptiʒabãt diſcipuli: dici po

teſt ſane ꝙ in noie trinitatis ¶ Rñdeo. ꝙ foꝛma bapti⸗

ſmi requirit expreſſioneʒ trinitatis. qꝛ ad illã refoꝛmat᷑
imago aĩe in hoc ſacramento que defoꝛmata fuit in pᷣmo
peccato.q Ad primũ dðm.ꝙ oꝑa creatõis ꝑtinẽt ad na
turam vnde dicũtur naturalia oꝑa. recreatois ad grãm
⁊ ideo dicũtur gratuita.qꝛ ̊ aia ꝑ naturã nõ põt eleuari
ſupꝛa ſe ad expreſſam cognitõʒ trinitatis:nõ debuit ĩ cꝛe
atione exprimi trinitas niſi ſoluʒ implicite.Sed gꝗa per
grãm eleuatur aĩa ad noticiã trinitatis expreſſe:ideo in
hoc ſacramento baptiſmi maxime debuit eſſe exprimi q̊ʒ
introitus ad grãm.4.l Ad aliud doᷣm. ꝙ cum dicit᷑ ꝑ ver⸗
bum fecit omĩa.dictum eſt ꝑ applicationeʒ nõ ꝑ ꝓpꝛieta⸗
tem.vnde ſicut a tota trinitate facta ſunt omĩa:ſic ⁊ per
totaʒ trinitatẽ.verũtamẽ ſicut habitudo principij appꝛo
priatur patri:⁊ habitudo finis ſpũiſa.ſic bĩtudo medij
filio qui eſt verbum patris.¶ Ad aliud dicũt quidam.q;
cum vnitas reſpiciat ſubam aĩe:tꝛinitas vᷣo potentias.⁊
ipᷣa ſubſtantia non ſit defoꝛmata ſiue coꝛꝛupta ſᷣ potẽtie.
ideo ñ refoꝛmat᷑ ꝓpꝛie vnitas eẽntie ipſius aĩe h̊ trinitas
potentiaꝝ.ſ.qdð eſi ad imaginẽ trinitatis increate.iõ ſo⸗

lũ trinitas exprimit᷑ in foꝛma. Hoc autẽ nõ aſſeꝛo ſcilʒ ꝓ
ipſa ſubſtantia aĩe nõ defoꝛmat᷑ ꝑ peccatũ:ſᷣ quaſi aliqz

dictum recito. Elel põt dici vt coĩter dici ſolet.ꝙ ĩ hoc
dico nomie intelligit᷑ vnitas.¶. Ad aliud doᷣm. ꝙ verbũ

am bro. intelligendũ eſt in caſu ſcʒ qñ ſacerdos deficit.vt

ſi fuerit moꝛte preuentꝰvel alio impedimẽto:vel qñ puer
moꝛit᷑. Sed quia hoc preſumit᷑ ex diuina miſcdia ꝙ ĩ ta⸗

li caſu ſummus ſacerdos ſupplet qð deficit:nõ tñ cerem. .

eſt vtꝝ baptiʒatus ſit. Poteſt aliter dici.ꝙ in baptiſm
non ſufficit ꝓlatio verboꝝ miſi aſſit ſides. EIñ aug· ſuper
Jo.vnde eſi hec tãta virtus aque: vt coꝛpus tingat ⁊ cor
abluat:niſi faciente verbo.nõ qꝛ dicit᷑:ſᷣ qꝛ credit᷑. Ad h̊
igit᷑ ꝙ foꝛma baptiʒãdi plene obſeruet᷑ requirit᷑ fides c
verbis expreſſis.põt aũt eſſe plena fides etſi verbis non
confiteat᷑.vult igit᷑ ambro.ꝙ qñ credũtur tres ꝑſone lʒ ñ
pꝓferat᷑ niſi vna:eſt plenũ ſacramentũ qtum ad illã ple⸗
nitudineʒ que eſt ex fide.vnde dicit plenũ eſſe fidei ſacra
mentũ:nõ dicit plenũ eſt ſacim.q̃i diceret.lʒ requirat᷑ in
ſacramentis fides ⁊ confeſſio fidei ſm ꝙ dicit.x.roma.
Coꝛde credit᷑ ad iuſticiam: oꝛe aũt ↄfeſſio fit ⁊c.nibilomi
nus ſi fides ꝑfecta ſit in coꝛde:lʒ nõ ſit afeſſio fidei in ple
na diſtinctõne ꝑſonaꝝ:nihil deperit ipſi ſacram̃to ꝓpter
teſectũ fidei.Aliter dicũt quidam.qꝙ ibi ponit᷑ ſignuʒ ꝓ
ſignato.vnde cũ dicit᷑ plenu eſt fidei ſacramentũ. hoc eſt

plena eſt fides qᷓ deſignat᷑ ꝑ ip̃m ſacr̃m. 4 Ad alið oom.

ꝙ lʒ equalitas ſit in ꝑſonis in ptãte ⁊ in omibo ſint eo⸗
rũ oꝑa indiſtincta:tñ ↄfeſſio vniꝰ ꝑſone nõẽ ofeſſio alte⸗
rius. Quia g̊ baptiſimꝰ datur in ↄfeſſione trinitatis. 1iðo
nõ ſufficit expᷣſſio vnius ꝑſone ad ↄſequendũ plenũ effe⸗
ctum baptiſmatis: niſi foꝛſitan in caſu vt dicũt. Pretea
eadez rõne poſſet ↄcludi ↄtrariũ.ſ.ꝙ quia actõ ſignifica
tionis que ẽ medite ſacram̃to eſt ꝑ indiffeꝛentiã a tribo.

igit᷑ debet triũ ꝑ indifferentiã fieri inuocatio. Preterea

.

mediũ efficacius ↄtrariũ eẽt ad hanc ↄcluſioneʒ. vt ſi di⸗
ceret᷑.ab vna ꝑſona eſt virtus ſanctificatõnis.igit᷑ de bet

tm̃ vna mmuocari. 4 Ad aliud dom. ꝙ in baptiſmo ſit du

plex configuratio reſpectu trinitatis.ſ.in ſigno ⁊ in re·
In ſigno ꝑ caracterẽ.In re ꝑ trinit ateʒ creatam.ſ.fidei
ſpei ⁊ caritatis.⁊ quia opoꝛtet ſignũ copulari cũ princi
pali re cuiꝰ eſt ſignu mediãte alio.ideo oꝑtʒ ꝙ fiat cara .
cter ꝑ verbũ fidei trinitatis.Iteʒ veꝛbũ intel igibile fili?

— —. —

— —

inginn⸗
tpſus
nbnoie
telligi⸗
nliſe
i d
tſend
Nlſenen.
li di
NN
lireſomt
ui inpnd
tinet adn
adgin
Pöteleuan
baitie

g
eihin
terpeiniiß
dicſgren
0 % prien
iaſczpe
nalpiſap
tugo nec
gicamn 4
Nentias.
b done.
tbrimitns
reaie ſo⸗

WMeſahg

gvoſialch
len giboen
on. 4 ſaht
ſoo deſieit
erelqnpue
ſcois gite
öm̃ertun
nbaphin⸗
nug ſuper
ingan100.
neci. Vab
unt ücesc
werbisſol
res ſoeßi
m Ndilig
Geſtiaaſſon
tegunmn
dicſk pfin
ſtne nde
ſioſci
rañt/
onit ſiglz⸗
enui et
laudoon⸗
iwr ſintco⸗
ſeſioalie
miatig.
igenu et⸗

icht. Prein

cſigiifel
entiäa uicn

Mueſtio

tei fecit verbũ viſibile induẽs ſe carne.⁊ ideo ncciuʒ eſt

verbũ in voce repñtãs in baptiſmo verbũ in carne.⁊ fi⸗
des in mẽte repntans verbũ intelligibile.4! Ad illud qð
obijcit.ꝙ pari rõne poſſʒ dici.nõ qꝛ credit᷑ ̊ qꝛ dicit᷑. Di
cendũ ꝙ credere eſt oꝛdinatũ añ dicere:ſic verbũ intelli⸗
gibile añ verbũ in voce.⁊ ideo ↄuenit dicẽ nõ qꝛ dĩ:ł̊ gꝗa
credit᷑.⁊ ñ ecõuerſo.Ideo dicit apłs.Coꝛde credit᷑ ad iu
ſticiã: ↄfeſ.aũt ⁊c.q Ad aliud dõm.ꝙ illa foꝛma q erat
in noĩe xp̃ᷣi:ↄſtituta fuit ad tp̃s ab aplis ꝓpt cam ncciaʒ.
In pᷣmitiua.n.eccĩa eo ꝙ nomẽ rpᷣi erat odioſuʒ incredi⸗
biił ⁊ erubeſcibile infirmis.ideo ſtatuerũt apli vt in noĩe
xpᷣi baptiʒaret᷑.vt increduli ad inuocatõʒ noĩs xpᷣi:vidẽ⸗
tes ſpiritũſanctũ.ſ.in ſigno viſibili deſcẽdere ſuꝑ bapti⸗
ʒatũ:ad amoꝛẽ illius nois ⁊ veneratõʒ alliceꝛent᷑.quo fa
cto redierũt ad foꝛmã ſibi traditã a dño.ceſſante.n.cã de
buit effectus ceſſare. Itẽ alia rõ fuit.qꝛ baptiſmꝰ ꝑ ĩmer
ſionẽ ⁊ eleuatõʒ ſigiificat paſſiõʒ xpᷣi ⁊ reſurrectõʒ.̊ ha
bet᷑ in glo. vj.ro.ſuꝑ illud. Cõſepulti ſumꝰ cũ illo ꝑ ba⸗

ptiſmũ in moꝛtẽ.ſ̊ᷣ paſſio ⁊ reſurrectio ſoliꝰ xpᷣi ſunt. Itẽ

in xpᷣo tota trinitas intelligit᷑.vt.n.diẽ Amb.intelligit
cũ dꝛ xpᷣs pater a qͥ vnctus ẽ:⁊ ipſe ꝗ vnctꝰ ẽ: ⁊ ſpũſſctus
queʒ vnctus ẽ.⁊ he rõnes ñ ↄgruerẽt ſi baptiʒatũ eſſet
vel in noĩe patris tm̃ vel ſpũſſancti tm̃.¶ Ad alið dðᷣm.
ꝙ ſi inuocato ſpũſancto intelligãt᷑ alie ꝑſone: nõ tamen
ſufficit niſi exprimant᷑.iã nõ ſolũ exigit᷑ intellectus tri⸗
nitatis:h̊ etiã ↄfeſſio ⁊ ideo expᷣſſio. Secꝰ aũt fuit de hoc
noĩe vxpᷣs in primitiua eccia.qꝛ tũc diſpenſatũ fuit ex cau
ſa.h̊ nõ eſt diſpenſatũ vt baptiʒet᷑ in noĩe ſpũſſancti ſolũ.
nec fuit ca.q¶ Ad vltimũ dicendũ.q; ꝑ H̊ nomen trinitas
nõ exprimũt᷑ ꝑſone diſtincte pᷣ indiſtincte.oꝑtet auteʒ di

ſtincte in baptiſmo exprimẽ ꝑſonas.4 Ad bhoc auteʒ qðᷣ

mgjr in ſent᷑.dicit:rñdeo.ꝙ diſcipuli baptiʒabãt ĩ nomie
trinitatis exprimendo ꝑſonas diſtincte.vñ addit mg? ⁊
dicit.ꝙ in ea foꝛma in qua gentes baptizabãt poſtea:⁊ il
la fuit foꝛma explicita in qᷓ expᷣmebãt᷑ ꝑſone diſtincte.
2* * un △
e h ꝙ dicit. Baptizo te. qꝛ videt᷑ ꝙ h̊ ꝙ dico te nõ ſit de
foꝛma:ſ̊ qꝛ debet dici baptizʒo ioheʒ vel eũ.cuʒ in foꝛma
tradita a dño dicat᷑ baptiʒates eos.⸗¶j Itẽ niło noie ꝓla⸗

to. Eg iz0 te ĩ noie patris ⁊c nũqd baptiʒatꝰ eſſʒ?
Rñdeo.ꝙ ſi diceret᷑ baptiʒo ioheʒ vel eũ:nõ demõſtꝛã
do im baptiʒatũ ꝑ H̊ ꝓnomen te: nõ eẽt foꝛma baptiſmi

ſeruata. 4 Ad h̊ qð obijcit᷑ ↄ ꝑ foꝛmã datam a dño.dðm
ꝙ dñs nõ vſus eſt relatiuo.qꝛ ñ potuit vti demõſtratiuo
in foꝛma generali data:ſ̊ nibilominꝰ oꝑtet dirigi ſermo
nẽ ad baptiʒatũ.. Ad aliud videt᷑ dõm.ꝙ determinan/
vũ eſt nomẽ ſᷣm bẽm Dyo.vñ dicit in li.de eccĩaſtica hie⸗
rarchia loquẽs de baptiʒãdo. Cũ ad eũ manuductus eſt
ſummꝰ ſacerdos deſuꝑ ſians.reclamantibo iteꝝ ad ſum⸗
mũ ſacerdotẽ iuxta aquã nomẽ ꝑficiendi ſacerdotibo.cũ
quidẽ ipᷣm ſummꝰ ſacerdos baptiʒat ⁊ vocat nomẽ ꝑfici
endi nomẽ baptiʒandi.i.eius ꝗẽ baptiʒandꝰ.ſ̊ intelligẽ
dũ eſt. ꝙ b. Dyo.loꝗt᷑ pᷣm ↄſuetudinẽ eccĩe.Cõſuetudo at

cccie hʒ vt ferat᷑ actꝰ determĩate ſuꝑ illũ cuiꝰ nomẽ ꝓfer⸗

tur. Uñ dom ſine piudicio.ꝙ nullo noĩe impoſito ipſi ꝗ
baptiʒat᷑:alijs ocurrẽtibo q̃ requirũt᷑ in baptiſmate: ba⸗
puiʒatus ẽ¶ Stez querit᷑ de hoc ꝙ or in foꝛma in nomie

patris ⁊c̃.ꝗ dicat h̊ͥ nomẽ cũ dr in noĩe pꝛis ⁊c̃.aut vox
aliqua. aut nomẽ aliqð interiꝰ. aut noticia.aut fides.aut

ofeſſio fidei. Oe nõ aliq̃ vox pʒ.qꝛ nõ ẽ vna aliq vor q̃ pa
tri ⁊ filio ⁊ ſpũiſancto attribuit᷑ ĩ q fiat baptiſmꝰ. ñ
h nomẽ deꝰ videt᷑.qꝛ jm h̊ ſi diceret᷑ in noĩe dei aut omi⸗
potẽtis eẽt baptiſmus:cũ tñ nõ fiat ↄfeſſio tinitatis nec

foꝛma a dño ſtatuta ſe eruet Itez nec aliqð nomẽ interiꝰ.
tiũc.n. ſi illð exprimeret᷑ eẽt ↄpletus baptiſmꝰ. ⁊ videtur

illud qð dr̃ ephe.iiij. Unus dñs vna fides vnum bapti
ſma.ꝙ nomen dñi eſt illud in quo ẽ vnitas baptiſmi. Et
Acx.iii. dr.Qõ eſi aliud nomẽ ſub celo ⁊c.⁊ Gͥ pʒ eſſe fal
ſum:qꝛ ſi tũc baptizaret᷑ in noĩe dñi tbaptizatũ eſſet. Si

vᷣo nomẽ dẽ noticia ſicut ĩ pᷣs. In iſrł magnũ nomẽ eiꝰ.

noticia aũt ẽ fides.tũc ſi aligs ĩ fide baptiʒat᷑ trinitatis:
baptiʒatus c.q̊ ñ erant rebaptiʒandi qꝗ in fide trinitatis
baptiʒabant᷑: de quibo legit᷑ Act᷑.viij.¶ᷓẽBᷓDpKeret.ſᷣm hoc ſa
cerdos tacẽs baptiʒaret: neq; reqreret᷑ niſi fides patri⸗
noꝝ. Cũ tñ dicat᷑ Ro.x.Coꝛde credit᷑ ad iuſticiã ⁊c.exi⸗
git᷑ ̊ ꝓfeſſio.ᷓ requirit᷑ foꝛma ꝓfitendi.4:! Pret᷑.ꝙ dẽ ĩ
noĩe ⁊ nõ in nomĩbo:cũ tres ꝑſone in baptiſmo noiande
ſunt: quaꝝ tria ſunt noĩa.4! Pret᷑.dicit Augꝰ. accedit
verbũ ad elementũ ⁊c̃.Ex h̊ videt᷑ ꝙ dʒ dici in foꝛina: in
verbo patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti.q icit ph
nomẽ dr inqtũ ſit nota.Et ſido.:Qomẽ dẽ inqtũ nota
men. Vñ in noĩe patris ⁊c.ideʒ eſt ꝙ in noticia pr̃is ꝛc.
oticiã aũt dei ñ hẽmꝰ niſi ꝑ fidẽ.illud igi ᷑ nomẽ eſt ſi⸗
des trinitatis.nõ ſolũ latẽs ĩ coꝛde q; efficit iuſiiciã.ro.
x. Coꝛde credit᷑ ad iuſticiã oꝛe at ⁊c.ſ̊ expᷣſa vᷣbo.iõ dñ⸗
dicit Math. vlt. Ite docete oẽs gẽtes baptiʒãtes eos in
noĩe p.⁊ fi.⁊.ſſ.in fide trinitatis expᷣſſa ᷣbo. Ex hie ptʒ
rñſio ad pᷣmo q̃ſita.qꝛ nõ intellexit de H̊ noĩe deꝰ vel di·
vel aliqͥ oſimili.ſ̊ illud nomẽ ẽ noticia ſiue fides trinit:
tis.vñ Hugo.Si nomẽ dei ẽ noticia eiꝰ ⁊ fides eſt in no
bis:nõne baptiʒant᷑ in noĩe ꝗ in fide baptiʒant᷑ pa.ꝛ fi:2
ſſ.̊ enĩ ẽ vnũ nomẽ ⁊ vniꝰ nomẽ qͥ trinitas p̃dicat᷑:⁊ vni⸗

tas ñ negat᷑.Et alibi dicit Hugo.exp̃ſſius plꝰ aligd hr̃e

videt᷑ qᷓ fides.nà fides intus ẽ ⁊ latet occulta:donec no⸗
miari incipiat.tũc ꝗppe nomẽ eẽ incipit: qñ noĩari ĩcipit
⁊ notificari vt ↄgnoicat᷑.⁊ ſic ꝗdẽ in noĩe pa.⸗⁊ fi.⁊.ſi.ba
peiʒ amꝰ. Ipᷣe.n.dixit.Ite docete oẽs gẽtes ⁊c. Si tingis
7 taces:tingis ⁊ ñ doces. crede q̊ ⁊ ↄfitẽ.loquẽ ⁊ merge:
vt in ↄfeſſiõe fidei mũdent᷑ q̃ mũdãda ſunt.¶ Ad alið di⸗
cendũ.ꝙ fides trinitatis vna ẽ. Ephe.iiij. A nꝰ deꝰ vna
fides vnũ baptiſma.iõ dẽ in noĩe:ñ ĩ noĩbo.⸗. Ad vltimũ
dðm.ꝙ vt ex dictis pʒ:baptiſmꝰ debet fieri in ↄfeſſiõe fi⸗
dei trinitatis.q̃ ofeſſio exprimit᷑ ꝑ nomẽ ñ ꝑ vᷣbũ.Qomẽ
enĩ dr inqᷓtũ fit nota vel notamẽ.nõ ſic ẽ de ᷣbo:cũ vᷣbuʒ
ſit oꝑatm̃ potiꝰ in h̊ ſacro. Pret᷑.verbũ pr̃is ẽ filius.ſi g&̊
diceret᷑ in ᷣbo pꝛis ⁊c̃.excluderet᷑ virtꝰ pꝛis ab actu ba⸗
ptiʒãdi.⁊ efficacia baptiʒãdi filio attribui vidẽt᷑ ⁊ ñ pꝛi.

rticulus tercius

prius ponẽde ſunt opiones magiſtroꝝ.vt il⸗
NVis inſpectis facilius ad veritatẽ ptingamus.
Aota ꝙ foꝛma verboꝝ diuerſimode variat᷑. variatur
eniʒ ᷣm additioneʒ.ſubtractioneʒ.tranſmutatõeʒ.coꝛ⸗
ruptioneʒ.i mmutationeʒ. Scðʒ tranſmutatõʒ qñ pᷣpo⸗
ſterant᷑ verba. Scðʒ additiõeʒ multipir. qꝛ põt fieri ad-⸗
ditio in principio in medio ⁊ ĩ fine.n prineipio vt ſi di
ceretur. Ego dᷣo baptiʒo ⁊c̃. In medio ſic. Haptizo te ĩ
nomine patris ⁊ beate marie ⁊2 filij ⁊ ſpũſſancti. In fine
⁊ beate agnetis.Scðʒ tranſinutationeʒ. vt ſi baptiʒo po
natur in fine.vel ſic alio modo fiat tꝛanſmutatio.Scðʒ
coꝛꝛuptioneʒ.vt ſi aliquis verba ipſius foꝛme coꝛꝛupte p
ferat.vt ſi dicat.baptiʒo te ĩ nomie patrias ⁊ filias ⁊c.
Scðʒ ſubtractioneʒ ſiue diminutõneʒ.vt ſi ſubtrahatuꝝ
a foꝛma dietio ſillaba vel littera.vt ſi dicatur. In p.⁊ fi.

1 Onſequẽt᷑ querit᷑ de variatõne foꝛme: de qua

2⁊ ſ.⁊c̃.vel baptiʒo te in noĩe p.⁊ fi.⁊c᷑. Scðʒ immutatiõʒ

vt ſi dicat᷑. Ego baptiʒo te in noĩe genitoꝛis ⁊ geniti ⁊ p
cedẽtis de vtroq;.Iſta variatõe facta ciꝛca foꝛma:queri⸗
tur vtꝝ baptiſmꝰ habeat ſuã efficaciaʒ. Oiuerſi diuerſi⸗
mode ſentiũt.dicũt.n.quidam.ꝙ ſi aliquo dictoꝝ modo
rũ mutat᷑ foꝛma a rpᷣo inſtituta.mutet᷑ dico notabiłr vel
enoꝛmit᷑:nõ eſt baptiſmus. Joꝛma aũt ver boꝝ cõſiſiit in
tribus.in ſignifica tõne.integritate.⁊ oꝛdine.q̃ tria oꝑtʒ
obſᷣnari.Signiſic atio.vt ſi in pluribo linguis baptiʒet᷑.
vt ſi inſtitutio facta fuerit in hebꝛeo ⁊ debebat fieri in la
tino:debet fieri trãſlatio a vᷣbo in verbũ.ñ trãſferido no⸗
mẽ equa lẽs tm̃.vt ſi loco pr̃is diceret᷑ gignẽtis:nõ eſt ba
ptiſmus ſᷣm eos.Integritateʒ ſiłr ſeruare oportet.vt ſi
omittatur dictio vel ſillaba: niſi ab ignoꝛante linguam
non eſt baptiſmus. Similiter ⁊ oꝛdinem obſeruari opoꝛ
tet. vt tali ordine proferantur que a deo fuerunt inſti⸗

tuta.verbis.n.tali oꝛdine ꝓlatis ⁊ nõ alijs: dedit deꝰ vir ·
tutẽ ſanctificandi ab oꝛiginali. Si aũt coꝛupte ꝓferant
aliqua verba ex ſola ignoꝛantia lingue: baptiſinꝰ eſt. ſic
ponit hugheton ⁊ quidã alij modernoꝝ.¶l Alioꝝ ẽ opio/
ꝙ; dũmodo pᷣuet᷑ ſenſus verboꝝ inſtitutoꝝ quantũq; vau
rient᷑.ſi tñ ꝑ illam variatõʒ nõ intendit baptizãs dogna

tiʒare bereſim: baptizatũ eſl.nec tebet rebaptizari. Ad

22⸗

iſiam opioʒ ↄfirmadã ſumũt ꝓ ſe auẽteʒ amb. uij li. ſen.
iij. diſ. ca.hic querit᷑ an baptiſmus.vbi dꝛ. Si vnũ in ſer⸗

mone ↄpꝛehenda s:vel patrẽ vel filiũ vel ſpmſa.fideʒ aũt

nec pa.nec fi. nec ſ.ſ.abneges:plenũ eſt ſacr̃m. 4¶. Iſtaꝛuʒ
aũt opĩonũ quidã tenẽt mediuʒ.⁊ hoc videt᷑ mibi magis

tenendũ. vt de additõe in principio medio vel fine dumm/
modo addat᷑ aliquid qð nõ neget factũ.vt ſi addeꝛet᷑:ego
nõ baptiʒo te in noĩe ⁊c̃.vel adderet᷑ ĩ ſine ⁊ dyaboli: vel
in medio poneret᷑ aligd er quo fieret multa interruptio
verboꝝ inſtitutoꝝ.debent.n. foꝛme ver boꝝ ↄtinue ꝓfer⸗
ri dũmodo nõ intendit᷑ dogmatizare hereſim:baptiʒatũ
eſt. De coꝛuptõne verboꝝ dicũt. ꝙ ſi illa coꝛꝛuptio intel
lectui nõ deſtituat:dũmodo nõ intẽdat᷑ dogmatiʒare he⸗

reſim:baptiʒatũ eſt. Similiter dicũt de ſubtractõne ⁊ di⸗
minutõne duũmodo ex illa ſubtractione nõ pereat intelle⸗

ctus verboꝝ.De tranſmutatõe dicũt.ꝙ ſi illa trãſmuta⸗
tio ſenſuʒ foꝛme nõ variat:nec intendat dogmatiʒzare he⸗
reſim:baptiſmꝰ eſt. Si aũt crederet patrẽ minoꝛem filij
⁊2 ꝓpter hoc trãſmutaret ſic dicẽd in noie fi ⸗
lij ⁊ patris ⁊c.baptiſmꝰ ñ eſt.¶ Hec aũt variatio multi
plex eſt e qua intendit᷑. Pꝛimo igit᷑ dicet de variatõe ꝑ

immutationẽ. Scðo ꝑ coꝛuptõʒ.Lercio ꝑ diminutiõʒ ·

NQuarto ꝑ additõʒ. Quĩto ꝑ tranſmutatõʒ.

¶ Circa primum que S. j.

ritur.vtꝝ hec foꝛma ſufficiat.Ego baptiʒo te in nomine
genitoꝛis ⁊ geniti ⁊ ꝓcedẽtio ab vtroq;. ſic videt᷑.cũ
ideʒ ſit intellectus hoꝝ ⁊ illoꝝ verboꝝ.iQon.n.requirit᷑
ſy eadeʒ vox audibilis numero.qꝛ ſi h:nõ ↄtingeret ba⸗
ptiʒare niſi in vna lingua.vbi aũt eſt eadeʒ foꝛma intelli
gibilis lʒ ſint diuerſe foꝛme ſenſibiles ꝓ vna reputãtur.
bec aũt eſt cauſa quare baptiʒatũ eſt in noĩe xpᷣi ſicut dr
in li.ſent.Siłr in diuerſis ydeomatibo diuerſe ſunt for⸗
me ſenſibiles.vna intelligibilis:⁊ ſic baptiſmꝰ.ᷓ cuʒ ea
dez foꝛma intelligibilis ſit ĩ noĩe genitoꝛis ⁊ geniti ⁊ fla⸗

minis:⁊ ĩ noie patris ⁊ filij ⁊c.erit foꝛma obſᷣuata ſi di

cat᷑ in noĩe genitoꝛis.q Iteʒ foꝛma baptiſmi ẽ apud oẽs
eadeʒ.ſᷣ̊ foꝛma audibilis nõ eſt eadem apud omẽes nec eẽ
põt:cũ vnuʒ ydeoma nõ innoteſcit omĩbus. igit᷑ ſufficẽ ꝙ
ſit ideʒ intellectꝰ verboꝝ.igit᷑ cũ ſit ideʒ intellectꝰ in his
verbis in noĩe genitoꝛis: ⁊ in his in noĩe patris ⁊c̃. tam
bona eſt hec vt illa foꝛma ndeo ſic ſine piudicio.ꝙ
ſi baptiʒaret᷑ aligs ſub hac foꝛma.baptizo te in noĩe ge⸗
nitoꝛis ⁊c̃.nõ eſſʒ baptiʒatus.⁊ rõ eſt.qꝛ alius eſt intelle
etus iſtoꝝ ⁊ illoꝝ verboꝝ q;tũ ad ſigniſieata ex impoſiti
one.lʒ enim idem ſit pater qð genitoꝛ:⁊ filius qð genitꝰ.
nihilominꝰ qtũ ad intellectũ quẽ hñt ex impoſitõe:geni⸗
toꝛ ſignificat vt ab eo eſt alius ꝑ modũ generatiõis acti⸗
ne. genitus vt eſt ab alio ꝑ modũ regeneratõis paſſiue.ñ
ſic eſt de his dictionibo pater ⁊ filiꝰ. lʒ eniʒ ex ↄſequenti
dant intelligere hmõi modũ:nõ tñ boc eſt ex impoſitiõe.
ſed ſignificant ea circa que notat᷑ hmõi modus:ex conſe⸗
quenti tñ modus inſinuat᷑.vñ qñ in diuerſis linguis ba⸗
ptiʒatur:oꝑtet ꝙ ĩ omĩbo eadezʒ ſit ſignificatõ qᷓtuz ad ſi⸗
gniſicatũ ex impoſitõne.nõ ꝙ idẽ hic ſignificet᷑ ex impo⸗
ſitõne:ibi detur intelligi ex ↄſequẽti. Pret᷑.pater ⁊ filius
⁊ ſpũſſanctus ſunt noĩa ꝑſonarũ.ſed genitoꝛ⁊ genitus ⁊
flamen ſunt noĩa notionũ.⁊ ꝗꝓpter hoc ꝙ in fide vniueꝛ⸗
ſalis eccĩe eſt trinitas ꝑſonaꝝ de notõnibo.ita ẽ niſi apð
vtentes fide ⁊ rõne fidei addita.ideo nõ eſt dðm in noĩe
genitoꝛis ⁊c.q¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ nõ põt eẽ eadeʒ foꝛ⸗
ma audibilis ⁊c. Oicendũ ꝙ; foꝛma audibilis dupiicem
bʒ comꝑationeʒ. Eſt.n. mediũ inter auditũ ⁊ ſignificatũ
ipſam.vñ vnã hʒ comꝑatõʒ ad auditũ que mouet: aliã

noꝛem filio

ad ſignificatũ qð continet.quo ad primã comꝑationem
non eſt foꝛma audibilis eadeʒ apud omẽs: d ſcᷣaʒ
vna ? eadeʒ eſt apud omnes. ¶ Ytem in baptiſmo ↄferk
gratia qua remittitur culpa ⁊ virtutes donant᷑ que habi
litant ad exercitium opeꝝ meritoꝛioꝝ. bec autẽ reſpiciũt
potentiam ſapĩam ⁊ bonitatẽ.potentiaʒ qua oñditur in
excellentia effectus.ſcientiaʒ qua ſic pꝛudenter pꝛouidit
homi.bonitateʒ qua ſine merito.igit᷑ vt videt᷑ ĩ foꝛma de⸗
bet expꝛimi potentia.ſapientia.bonitas.vt dicat᷑. Mapti
30 te in noĩe potentie ſapĩe ⁊ bonitatis dei. Rñſio.vt di⸗
ctum eſt illud magis congruebat foꝛme baptiʒãdi qð ma
gis cõſonat neceſſitati fidei ⁊ quo inſinuat᷑ reꝑatõ ima⸗
ginis duplex in aĩa: ⁊ quo inſinuat᷑ auctoꝛ re ꝑatiõis ad
diſcre tionez potentie ſapĩe ⁊ bonitatis ſine fide ꝑuenit᷑
Prete rea.penes hoc nõ eſt aĩa ad imaginẽ dei:vᷣ ratõne

ↄuenientię in idem ptitate eẽntie ⁊ diſcretõis ꝑſonaruz.·

ꝓter qð nõ cõuenit hec foꝛma.¶ Itẽ ſimilit eſt queſtio

de immutatione hꝰ verbi baptiʒo.vt ſi dicat᷑ intingo te: .

vel abluo te ĩ noĩe pa.⁊c. Et videt᷑ ꝙ hec foꝛma ſit recta.
ꝑ hoc ꝙ baptiſma dicit᷑ tinctio ⁊ ablutio:vt ex diffinitio/

nibo S.poſitis pʒ.Si.n.vt ex dictis diffinitõibo patʒ.ba

ptiſmus eſt tinctio ⁊ ablutõ.ſi dicat intingo te vel abluo
te:nõ videt᷑ aliqꝗd deꝑire foꝛme.¶ Contra.bec foꝛma neq;
inſtitutõz hʒ a concilio neqʒ; a verbis dñi:quibo ſignifi⸗

cata fuit foꝛma ⁊ inſtituta.quare ñ videt᷑ ↄueniẽs: QðS

ↄcedimus rñdendo vt S.tactuʒ eſt.ꝙ intinctio ⁊ ablutio
multiplici de cauſa ſolent fieri.vnde ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ intin⸗
go ⁊ abluo nõ exprimit᷑ intentio baptizantis ſicut ꝑ h̊ ꝙ
dico baptiʒo.ꝓpter qð minus ↄueniebat ꝙ inſtitueretur
baptiſmus fieri in foꝛma tali.q¶l Ad illð qð obijeitur.ꝙ

baptiſmus dicit᷑ tinctio vel ablutio ⁊c. Dicenduzʒ ꝙ ex B

non ſequit᷑.ꝙ baptiſmus exercendus ſit foꝛma tali.quia
diffinitõnes ille lʒ quodã modo geneꝛali expꝛimãt foꝛmã
actus:nõ tñ exprimũt foꝛmã baptiſmi pꝛeſcriptã in cõci⸗
lio ⁊ inſtitutã a dño.Preſumenduʒ.n.eſt.qꝙ qñ pᷣlati ad
conciliũ ↄgregant᷑ de oꝛdinatõne.ſ.ſ.ſunt illa que ↄſtituũ
tur ab ipſis.NDulta enim relinquebant᷑ oꝛdinãda a ſpi⸗

ri ſa to eccĩazʒ. SS .
LCõſequẽter queritur.S.ij.

de variatõne ꝑ coꝛuptõʒ. Queritur g. ſi coꝛupte ꝓferãt᷑
verba que continent᷑ in foꝛma.vtrũ ſit baptiſmꝰ. E ſic.
videt᷑iiij.ſent.vj.diſ.ca.queri ſolet. Zachar ias bonifa⸗
cio ſcribit.ꝙ ſi ↄtingit aliquẽ ſiringendo linguã ꝑ igno⸗
rantiã ydeomatis dicere baptiʒo te ĩ noĩe patria ⁊ ſilia
⁊ ſpũſſancta.nõ ẽ rebaptizãdus ſi ſic eſt baptiʒatꝰ.¶¶ Itẽ
ſi aliqua vetula ex ſimplicitate conũpit verba dñice oꝛa⸗
tionis:nõ ꝓpter hoc inutilis eſt oꝛatio illa. ſi baptiʒãs
ex ſimplicitate coꝛumpat foꝛmã:nõ impedit ꝗn ſit bapti
Zains J/Forira verbi coꝛꝛuptũ vel nullius eſt intelle⸗
ctus:vel nõ eſt illius cuiꝰ eſt ſi integritate ſua ꝓferatur.
vt pʒ.pa trias alterius eſt ſignificatõis qᷓ patris vel nul⸗
lius.ᷣ virtutẽ ſignificandi nõ contulit deus niſi hñtibs
intellectum ſue poſitõis.q Itez duplex intentio requiri
tur in hoc ſacramẽto.ſ.miĩſtri ⁊ verbi.intentio aũt ver⸗
bi eſt ſignificare illud ad qdð inſtitutũ eſt. ſ̊ non eſt bapti
ſmus ſi deficiat intentõ ex ꝑte miniſtri.igit᷑ ſiłr nõ erit ſi
deficiat intentio verbi.immo melius videt᷑ ꝙ requiritur
intentio verbi qᷓ; mini ſtri.qꝛ verbũ enl ee ſubſiãtia ſacra⸗
menti: nõ ſic miniſter. patria.n. nõ intendit ſignificare
quod patris:hᷣ illud ad qð ſignificãdũ imponit᷑.4! Item
ſi fiat coꝛuptio ex ꝑte pꝛincipij ſicut ſi ex ꝑte finis.hʒ ne
verbũ virtutez ſea nenſkanan ,Rtlialtor dom illo
qð dicit Zacharias papa ſcribens bonifacio epᷣo.ꝙ ſi il
le qui baptiʒauit nõ erroꝛẽ introducẽs aut he reſim.bᷣ ꝓ
ſola ignoꝛantia romane locutõnis infringẽs linguaʒ ⁊c·
Mota ꝙ; or̃ones qñq; ſignificant ex veritate im poſitõis:
licut que integre ꝓferunt᷑qñq; ex accõmodatõe vſus:ſic
qñ coꝛꝛupte ꝓferũt᷑. dũmodo coꝛuptio nõ tollat aptitu/
dinẽ ſignificadi illud ad qð impoſitũ eſt.ð.ꝗᷓ.ꝑfecte pꝛo⸗
nunciaãs ⁊? integre ſermones denũciat illio ꝙ ſign iſicant

npetion
niſ
hlno ,ſei
ſtcnebadi
entſpieii
ncinrin
in oonicit
iRene
Fifann
izidigön
ſenein
battoise
ſiegneng
Aus ratde
pſonang,
iteſ ueſin
intingote
maſitreetg
er difſinino
fibp patz
bte veſabl⸗
rſomang

nig/
orablutio
dicſkinen⸗
ſientbg
alürueremr
Obieitrg
endnze
matali gri
pimätſon
npti indn
gilan
gue aNini
nicho ſol⸗
„Nol
tepferit
1. AQſe.
as boniin
w pig
Aria aſii
rit
da diicten
ſibannzr
ugnithet
instſtin
eſuopſen.
Pumgſeni
no ni bitn
entio tmn
mtotütte⸗
onabot
irinf
dbſünaſun,
gir ſiifen
14
eſinshi
co jngii
beneſnt/
inpoſde,
iliei

1¹

Mueſtio

veritatẽ inſtitutionis. Sʒ puulus balbuciẽs qð ſigniſicat
accomodatõeʒ vſus. illũ em̃ eundẽ intellectũ quẽ inſtituet
in ipo Smõi ĩtegro accomodat vſus ᷣmõi coꝛrupto. Dicẽ⸗
dum igit᷑ꝙ dñs nõ ↄtulit tm̃ vim ſignificãdi ex veritate ĩ⸗
ſtitutonis: ̊ dedit ſignificãti ex accomodatõe vſus. 4 Cũ
igit᷑ obijcit᷑ ꝙ ᷣmones coꝛrupti nullũ intellectũ ſignificãt.
Bicendũ ꝙ boc falſuʒ eſt. ſignificãt em̃ ex accomodatione

ſimiliter babẽt intẽtionẽ ꝓferẽdi illud idem qð in integri

¶ Lonſequẽeter que

—

tate pꝛolati.¶ Ao hoc qð querit᷑ de coꝛuptõne in pᷣncipio
Dicendũ ꝙ non eſt ſimile de coꝛruptõne in pncipio ⁊ in fi
ne. coꝛruptio em in pꝛincipio tollit ſigniſicatõnem:in fine

nõ tollit niſi diſcretonem conſignatõnis.

117727

.S. Uj.

ritur de variatoòne ꝑ diminutõeʒ ſie dẽ vlti.apoc. Si quis

diminuerit de verbis ꝓphetie buiꝰ: aufert eiꝰ ꝑtem deꝰ de li

bꝛo vite. Si igit dãnabile eſt aliquid ſubtrabere vel aufeꝛ
re de verbis ꝓphetiaꝝ hmõi:multofoꝛtiꝰ vt videt᷑ eſt dãna⸗
bile aliquid aufeꝛre de verbis dñi. a ſpalit de illis que ad
neceſſitatẽ ſalutis ꝓferenda ſunt. ¶ Itez oꝛo ↄſtat ex ſuis
Dictionibo. nec eſt oꝛo eadem que pꝛius ſi ſubtrahatuꝛ ſibi
dictio vna. ſimiliter eſt de dictõne reſpectu ſillabaꝝ:2 ſilla
barum reſpectu l̃arum.igit᷑ ſubtracta lr̃a vna vel non eſt
dictio: vel nõ endem que pꝛius.et ſi nõ eſt eadem dictõ que
pꝛius:ergo nec ozo cuiꝰeſt pars eadẽ que illa cuiꝰdictio in
tegra erat pars.igit ſi ta ſillaba teperit oꝛo:vel non
eſtilla que pꝛius¶ Rñſio.dicendũ ꝙ ſi diminute diceꝛet᷑
foꝛma ex aliqua neceſſitate. nõ aliqua intẽtione ꝑuerſa.dũ

modo illa diminutõne nõ tolleret᷑ intellectꝰmonis pꝛimꝰ

nec accomodatꝰ: baptiſmꝰeſſet. 4¶ Ad hoc qð obycit de il⸗

lo verbo apocẽ. Dicendũ ꝙ quidã erãt qui ꝓpter hereſes ſu
as tuẽdas diminuebãt de veritate ſcripture vel addebant

quos anathematizat beatꝰ iohᷣ. hic fit queſtio de illis qui

Apter ignoꝛantiã lingue vel aliqua alia ratõne excuſabili

ſubtrabũt aliquid de foꝛma veꝛboꝝ pᷣcriptoꝝ a dño.vnde
imꝑtinẽtes ſunt hi modi diminuẽdi.¶. Ad aliud qð obijci
tur.ꝙ ſubtracta lr̃a variat᷑ eẽntialiter ſillaba ⁊c. Dicẽdũ
ꝙ licet ex ſubtractione lir̃e vel ſillabe ſit aliqua materialis
variatio in oꝛatõne:nõ tamen qᷓ;‚tum ad intellectũ oꝛatõis
7 dico intellectũ accomodatũ. cum em̃ dicit᷑ in nomine pa
ti vel patri filij ⁊ ſpũſſancti:conſtat hic eſt quedam ma⸗/
terialis variatio: nibilominꝰ ſᷣm accomodatõneʒ vſus idẽ

ſi niſicat qð ipa integꝛe pꝛolata. „„
Weinde queritur .S. uij.

de variatõne ꝑ additõnem. Contingit aũt fieri additõnem
aliquãdo in pꝛincipio. aliquãdo in medio. aliquãdo in fi⸗
ne. Et videt᷑ ꝙ cum additõne foꝛma obſeruet᷑.Cum em̃ foꝛ
ma verboꝝ pᷣuet᷑ ð quibo dicit᷑.accedit vᷣbũ ad elemẽtũ fit
ſacramẽtũ.efficit᷑ ſacramẽtũ. exiſtẽte aũt ſacramẽto ſi ẽ ibi
intinctõ eſt baptiſmꝰ: ꝗᷓ ibi ẽ baptiſmꝰ.4! Per ſimile etiazʒ
põt oſtẽdi in alijs ſignis.ſi em alia ſigna ĩ debito nũero et
in debito oꝛdine accepta. licʒ fiat additõ: rep̃ſen tẽt illð cꝰ
ſint ſigna. pari ratõe erit in G̊ ſigno licz ̊ fiat additõ:nõ
Apter b̊ tollit᷑ virtpᷣboꝝ.¶ Ad hᷣ dicũt aliqui mgr̃i qꝗð re
fert. vtꝝ ponat᷑ in pᷣncipio vel ĩ medio vel ĩ fine qð addit᷑.
Si em̃ ponat᷑ in pncipio vt dicat᷑. In noĩe błe marie vł ce
tera.vel ĩ medio vt dicat᷑ i noĩe pr̃is ⁊ bre marie: nõ eſt ba
ptiſmꝰ. integritas em foꝛme nõ uat᷑ cui data ẽ viꝛtꝰ. Mon
em̃ inſilł dictu ẽ in noĩe pa. ⁊ fi.⁊.ſſ.cũ eo qð pᷣceſſit ego ba
ptiʒo te. Si vdo ponat᷑ poſt.vt addat᷑ ⁊ be marie:dicunt ꝙ;
ſi illò adait᷑ ex ſola deuotõe:nec intẽdat᷑ ꝙ ſit de eẽntia foꝛ
me: baptiʒzatꝰẽ. Si dᷣo credat illð eẽ de eẽntia foꝛme ⁊ pt
h ſic ꝓferat nõ ẽ baptiʒatꝰ.OQð qꝛ ex ſcripturis ſacris nõẽ
diffinitũ h̊ videt᷑ eẽ tenẽdũ.ꝙ ſi nomẽ vᷣtutem dic.virtꝰ aũt
baptiʒãdi ẽ penes trinitatẽ nõ penes creaturã: in noĩe.i.i
pᷣtute alicuiꝰcreature nõ fit baptiſmꝰ. Vñ cũ dicit᷑ ĩ fine ⁊
bre marie ⁊ bti petri:repeti videt᷑ in noĩe.Si ̊ nomẽ vᷣtu⸗
tem dicit. videt intelligi cuʒ vᷣtute bti petri ⁊ bie marie.⁊
ita ꝙ illo mõ nõ ſit baptiſmꝰ. Si aũt aligd adderet᷑ qͥ nul⸗
la fieret variatõ ipᷣiꝰfoꝛme.vt ſi adderet᷑ bta pᷣgo cuſiodiat

G

la fuit. 4 Item eadem ratõne qua illa mut

rxin.

paꝛuulũ iſtũ.pᷣſumẽdũ eſt ꝙ ſit baptiʒ atꝰ.¶ Ad obiectum
aũt dicendũ. ꝙ nõ eſt ſimile de iſto ſigno ⁊ de alijs. Iſti ei
ſigno in ſua integritate ↄſtituto nulla facta additõne eius
qð exterũ eſt a virtute.ſiue inſinuãs baptiſmũ fieri virtu⸗

te alteriꝰqᷓ; iiꝰtrinitatis:data eſt viꝛtꝰſacramẽti.
¶ Conſequeter queri S. v.

tur de variatõne foꝛme ꝑ trãſmutatõeʒ · que fieret ſi h ꝙ di
co baptiʒo poneret᷑ in fine:⁊ ̊ ꝙ dico. In noĩe pa.⸗ fi. et
ſpirituſſ. poneret᷑ in pncipio.⁊ querit᷑ ſi ſit baptiſmꝰhmõi
facta trãſmutatõne? ꝙ ſic:videt᷑. Ad veritatẽ 7 integritatẽ
foꝛme nõ intelligit᷑ niſi intellectꝰſiue figuratõ foꝛme cũ di⸗
citur. In noĩe pa. 1 fi.⁊.ſſ.baptiʒo te ⁊c:⁊ cũ dicit. Bapti
ʒ30 te in noĩe pa.⁊c̃. Quia Fᷣm phᷣm noĩa ⁊ verba trãſpoſi⸗
ta idem ſignjficãt.⁊ eadẽ eſt ↄfeſſio fidei ⁊c. ¶¶ Iẽ ſiue fiat
trãſmutatõ ſiue nõ: ppoſitõ cũ ſuo caſuali ẽ determĩatõ v⸗
bi. igit᷑ idem intellectꝰexpᷣmit᷑ cũ dicit. Paptiʒzo te in noĩe
⁊c ⁊ in noĩe ⁊c.baptiʒo te.ᷓ idẽ verbũ ſm veritatẽ ⁊ ſub⸗
ſtantiã ⁊ ſic ꝓlatũ. ſi h̊ ᷣbo ꝓlato ĩmergat᷑ baptizãdꝰ in
elemẽto ↄueniẽti:accedit vᷣbũ ad elemẽtũ.q fit ſacramẽtũ.
Si diceret᷑ ꝙ licz ſit idẽ vᷣbũ intelligibile: tñ idẽ eſt verbũ
ſenſibile. H nibil eſt: qꝛ vt ex dictis ptz nõ ſemꝑ reqꝗrit᷑ ides
verbũ ſenikite ſ bifun ſolũ requirit᷑ in foꝛma ſacra
menti 1 marime huiꝰqð eſt neceſſitatis numerꝰ dictionũ:ᷣ
7 oꝛdo.ꝗ̊ᷓ ſi oꝛdo ꝑuertit᷑ nõ eſt foꝛma ↄueniẽs.K Pꝛet. cõ⸗
ſtat ꝙ oꝛdo eſt de inſtitutõe foꝛme ⁊ oꝛdo vnicꝰ. ille ẽ ob.
ſeruãdꝰ:nec videt᷑ eſſe baptiſmꝰillo nõ obuato.( Rñſio
ꝙᷓ ſi fiat trãſmutatõ ꝑtiũ foꝛme ex q̃ nulla ẽ mutatõ intelle
ctus ip̃iꝰfoꝛme.vt ſi dicat᷑ in noĩe pa.⁊ fi.⁊.ſi.baptiʒo te. ĩ
iĩmerſione eiꝰqui baptiʒat᷑ baptiſmꝰẽ ſi baptiʒans intẽdit
baptiʒare. Si aũt fieret trãſmutatõ aliqua ex qua muta⸗
retur intellectꝰfoꝛme:nõ eẽt baptiſmꝰvt ſi diceret᷑. In noĩe
pr̃is baptiʒo te⁊ filij⁊ ſpũſſancti.hac ꝓlatõe inſi. inuat᷑ nõ
eſſe fides ⁊ viꝛtꝰvna qua baptiʒaret᷑. Pꝛet.qꝛ eſt in ꝑſonis
oꝛdo nature qui deſignat᷑ in foꝛma illa 7 virtꝰvna.nõ pᷣſu⸗

mitur baptiſmofieri vbi nõ obſeruat᷑ oꝛdo ille in verbis:2

diuerſt itas ſiue diuiſio virtutis inſinuat᷑.vt ſi diceret᷑.ba⸗
ptiʒo te in noĩe ſpũſſancti filij ⁊ patris.vnde de inſtitutio⸗

ne eſt oꝛdo pſonaꝝ ſicut numerꝰ. 4 Ao hoc qð obijcitur.
ꝙ noĩa ⁊ verba tranſpoſita idem ſigniſicãt.q; ꝑ hãc aucto

ritatem videt᷑.ꝙ ſi diceret᷑. baptiʒo te in noĩe ſpũſſancti et

filij 1 patris: eſſet baptiſmꝰ. Dicendũ ꝙ ver bũ illud intel⸗

ligitur in enũtiationibo indeſinitis qᷓtum ad tranſ poſitõ⸗
nem ſubiectoꝝ ⁊ pꝛedicatoꝝ quãdo eſt terciũ adiacens.vt
patet ꝑ exemplum phᷣi quod ſubiũgit verbo ꝓpoſito qð eſt
xt eſt albo bomo ⁊ homo albo.ꝗ¶ Ad illud qð oꝛdo verbo⸗
rum m inſtitutõeʒ ſernãdꝰeſt ⁊c. Oicendũ ꝙ hoc verũ eſt
qᷓtum ad illa verba quibo expᷣmunt᷑ ꝑſone diuine in quibo
obſeruãdꝰeſt oꝛdo erpᷣſſionis ꝑ ↄfoꝛmitatẽ oꝛdini emanati
onis. In alijs nõ eſt vis facienda in tranſmutatõne:dũmo
do intellectꝰnullo modo varietur.

rticulus quartus

Onſequenter querit᷑ de diuerſitate foꝛmarum
7 com ꝑatione. Pꝛimo ergo querit᷑ de diuerſi⸗
tate foꝛmarum. Secũdo de com ꝑatione foꝛme
xp̃i ad foꝛmam diſcipuloꝝ in pꝛimitiua eccłia. Tercio de
comꝑatione foꝛme noſtre ad foꝛmam grecoꝛum.
i

rca pꝛimũ ſic. H. j.
Inſtitutio facta a domino ſcʒ ite baptizantes ⁊c.facta fuit
abſolute ſine omni cõditione.igitur vt videtur debuit ſim
pliciter obſeruari ⁊ nullo modo mutari.ergo illa foꝛma q̃
baptizabatur in pꝛimitiua eccleſia ſeʒ in nomine xpᷣi:nul⸗
it tunc ab
eccleſia:⁊ nũc ſimiliter poſſet mutari.¶Rñſio.ꝙ ẽ foꝛma
intelligibilis:⁊ foꝛma ſenſibilis.ſemꝑ aũt ſeruata fuit foꝛ

ma intelligibilis.ſᷣ nõ ſemꝑ ſenſibilis. Nã in eo ꝙ dicituꝛ
xpᷣi:intelligit᷑ trinitas cũ incarnatõe.nõ aũt ſenſibilit ex⸗

pꝛimit᷑. Hec em fuit neceſſitate ingruente mutata: facta tñ
inſpiratõne a dño. VUnde q̃dã ẽ foꝛma inſpirata a dño ab

—

apłis ↄſtituta ad tp̃us ob neceſſitatẽ.altera ↄſtituta a dño
vt eĩ dic veꝛitas Aſdath.xviij.vbi duo vel tres ↄgꝛegati ſũt
in noĩe meo ibi ego ſũ ĩ medio eoꝝ. In ↄcilijs at erat ↄgre⸗
gatõ ĩ noĩe dñi:vñ ĩ medio illoꝝ erat dñs inſpirãs illis q̃
ↄgruebãt ad ſalutẽ hoĩm.vñ ↄſtat illã mutatõeʒ ad tpᷣs fa⸗
ctã fuiſſe ex ĩſpiratõe diuĩa.q Ad h̊ igit᷑ qð obijcit᷑ ꝙ ñ de⸗
buit mutari qð abſolute fuit inſtitutũ a dño.dom ꝙ H ve
rũ ẽ auẽte hũana:bñ potuit tñ auẽte diuĩa diſpẽſãte.Pꝛe
teꝛea:non fuit ita mutata.quin intelligibilit eẽt obruata.
Ad alið qð obijcit᷑ ꝙ eadẽ ratõe ⁊ nũc poſſet mutari.bñ
ↄcedo ſi talis eẽt neceſſitas ⁊ ita diſpẽſãs auẽtas:alit᷑ nõ.

onſequẽter queri .S. ij.

tur que foꝛma ↄuenientioꝛ fuit ſimpłꝛ.⁊ videt᷑ ꝙ illa q̃ fuit

in noĩe xp̃i.qꝛ vt habet᷑ a Hugo.cũ dicit᷑ baptiʒo in nomiĩe
⁊c̃.nomẽ dicit noticiã fidei ſiue ipᷣazʒ fidẽ.ſ̊ viriꝰſacramen

ti baptiſmi ẽ er paſſione ⁊ ty pum gerit paſſionis. Ro.vj.
Muicũq; baptiʒati ſumꝰin xpᷣo in moꝛte ipᷣiꝰbaptiʒati ſu⸗

mus.igit᷑ vt videt᷑ in foꝛma debet expꝛimi aliquo mõ fides
paſſionis.nõ ant expᷣmit᷑ cũ dicit᷑. In noĩe pa.⁊ fi.⁊.ſſ.ſed
aliquo mõ expmit᷑ cũ dicit᷑ in nomie xpᷣi:qꝛ ꝑ rpᷣm deꝰ⁊ hõ
ſignat᷑ qui ꝓ hũano generi paſſus ẽ.Cuʒ aũut dicit᷑ in noĩe
pa.⁊c̃.ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ filij:filiꝰ de itelligit᷑:nõ filiꝰhõ.&̊ ⁊c.
Item ioh̊.baptiʒabat in nomiĩe vẽturi.ſ̊ baptiſmꝰioh.
fuit figura baptiſmi:igit᷑ vt videt᷑ baptiſmꝰxp̃ᷣi debet fieri
in noie eiꝰqui venit.q Item in pᷣmitiua eccłia baptiʒaba:
tur in nomie venturi.igit᷑ verbis illis collata fuit virtꝰſan
ctificãdi vel regenerãdi.igit᷑ habẽt adhuc eandẽ viꝛtutẽ qð
ſi nõ.quis eã abſtulerit?: Oiuina virtꝰ a nullo ſe ſubtrahit
niſi cauſa ſubtractõis fuerit ex ꝑte illiꝰa quo ẽ:ſi

nec ab hoĩe vel aliqua creatura poſſet fieri ¶ Rñſio.mul⸗

tiplex eſt ratio quare ſoꝛma baptiſmi inſtituta fuit in noĩe

trinitatis. AUna ratõ eſt ex ꝑte auctoꝛis reꝑatõnis huma⸗

ne.qᷓ;uis em̃ ꝑ xpᷣm facta eſt reꝑatõ humana tanq; ꝑ medi⸗/
atoꝛem: nihilomin?ꝰ facta eſt a trinitate tanq; ab auctoꝛe.
Aꝓpꝛie em̃ ⁊ ꝑ ſe debet᷑ oꝑatio auctoꝛi:nõ ita mediatoꝛi.vn⸗
quia trinitati debet᷑ beneficiuʒ reꝑatõnis ſicut cauſe ⁊

guctoꝛi ꝑ ſe:xpᷣo vt mediatoꝛi:ↄueniẽtiꝰ aſſignata fuit foꝛ⸗

ma xpᷣi baptiſini in noĩe trinitatis qua expᷣmit᷑ a quo ẽ viꝛ
tus ſacramẽti:qᷓ ſi eſſet aſſignata in noĩe mediatoꝛis.iij.eĩ
Joh.dicit᷑.ſic deus dilexit mũdũ vt vnigenituʒ daret.glo.
apetit cauſaʒ ſalutis noſtre.ſcʒ dilectõeʒ dei patris.ex quo
omnis reſtitutõ ꝑ filiũ ſuũ in ſpũſancto.ecce quõ inſinuat
glo.ꝙ reꝑatio facta eſt ꝑ ipᷣaʒ trinitatẽ.ibi em vocat mun
dum natuꝛã homis reꝑabilis.Alia eſt ratõ ſumpta ex ꝑte

oↄmẽbꝛoꝝ.hec em̃ foꝛma que ẽ in noĩe trinitatig expᷣſſa ma⸗

gis ↄſonat neceſſitati fidei.ſi em̃ fieret baptiſmꝰin inuoca:
tione xpᷣi:poſſet credi virtꝰ reꝑatõnis eſſe a xpᷣo nõ a trini⸗
tate.pᷣcipua aũt cauſa introductõnis legis euangelij fuit:
vt fides trinitatis manifeſtaret᷑.vt em̃ habet᷑.v.mathᷣ.Cri
ſtus venit legẽ adimplere. hec aũt adimpletõ vt dicit aug.
li.q.no.te.fuit in manifeſtatõne trinitatis. Vnde aug.ſi.
q:no.te.xx.q.on dixit implere ſe legem aut ꝗꝓphetas:ſed

adimplere.adimplere nõ aliud ſigniſicat qᷓ; plene addere.

quid eſt addere ꝓphetas:niſi cultum dei ſub nomiĩe trinita

tis oꝛdinare.hec aug. ꝓpter hoc dico ꝙ valde ↄſonum fuit

neceſſitati fidei.ꝙ ſacramẽta ⁊ maxime ſacramẽtuʒ neceſſi
tatis expꝛimeret᷑ ſub foꝛma expᷣmente trinitatẽ. vt ſic in fi⸗
æ trinitatis roboꝛarent᷑ fideles. Item alia eſt ratõ ex ꝑte
baptiʒati.ſcʒ reꝑatio ad imaginem creatoꝛis que peccato
foꝛmata erat.Pꝛimꝰaũt effectꝰbaptiſmi eſt reꝑatõ ima
ginis defoꝛmate. q;is em̃ baptiſmi effectus ſit ꝓpꝛius re⸗/

generatio filioꝝ dei ⁊ eccleſie.ſicut dicit᷑.iij.ad tituʒ.Sal⸗

uos nos fecit ꝑ lauacrũ regeneratõnis ⁊ renouatõnis ⁊c̃.
que videt᷑ eſſe ꝓꝛie ꝑ xpᷣm:nihilominꝰ hunc effectũ pᷣcedit
reꝑatio imaginis dei defoꝛmate. hec aũt refoꝛmatõ filiatõ
nem pᷣcedit. Requirit igitur pꝛimꝰeffectus haptiſmi appꝛo

pꝛiate loquẽdo foꝛmã in qua expmitur ipᷣa trinitas. ꝓpter
qð in diffinitõe baptiſmi aſſignata a Dama. notat᷑ reꝑa⸗

tio imaginis dei que eſt. baptiſmꝰ eſt pꝛincipiũ vite ſpũa⸗
lis.ſigillũ ⁊ cuſtodia ⁊ illumiatio mentis.hec igit᷑ triplici

ratione ↄuenit vt foꝛma expꝛimeret trinitatem non xpᷣm.
¶ Ad hoc igitur qð obijcitur ꝙ baptiſmꝰhabet virtuteʒ a
paſſione xpᷣiꝓpter quod oueniret vt foꝛma xp̃ᷣm expᷣmeret.
Dicendũ ꝙ generaliter beneficiũ redemptõis ⁊ ita baptiſ
mus eſt ab ipᷣa trinitate vt a cauſa ꝑ ſe ⁊ pꝛima.⁊ vt a cau
ſa cui debetur pꝛima auctoꝛitas:licet ſit a xpᷣo vt a media⸗
toꝛe.⁊ quia eſſe rei ⁊ actio magis debet᷑ auctoꝛi pꝛimo et ꝑ
ſe qᷓ; auctoꝛi mediatoꝛi:magis ↄuenit vt in foꝛma baptiſmi
eypꝛimat᷑ trinitas qᷓ; xrpᷣc.¶ Ad aliud dicendũ q/ baptiſmꝰ
iohᷣ.fuit tꝑalis.Vnde augu.contra donatiſtas accepit hic
ioh.certe diſpenſatõnis gratia nõ diu manſurũ: ſ̊ quãtuʒ
ſatis eẽt ad parandũ viam dño. Quia igit᷑ tꝑalis erat:cõ/
ueniebat vt foꝛma illius tꝑalem ocerneret ↄditionem. non
ſic fuit de baptiſmo xp̃i qui ꝑpetuus eſt. Ipter qð non de⸗
buit in foꝛma illiꝰexpꝛimi aliquid quod ↄditõeʒ tꝑis deſi⸗
gnaret.nec opoꝛtet ꝙ etſi erat figura baptiſmi xpᷣi.ꝙ pꝛo⸗
pter hoc ↄueniant in omnibo cõditionibo foꝛmarum. ſicut
patet. in ſu bmerſione ⁊ diluuio et in mari rubꝛo fuit ba⸗
ptiſmum xp̃i pꝛefiguratũ: nec tamen ↄueniebat cũ baptiſ⸗
mo foꝛma hmõi.¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ ſicut baptiſmus

in pꝛimitiua eccleſia diſpenſatoꝛie fiebat ob cauſam ne⸗

ceſſariam ⁊ ad tempus: ſimiliter ⁊ virtus collata fuit ver⸗
bis diſpenſatoꝛie ⁊ ad tempus.i. inſtante cauſa neceſſita⸗
tis.qua ceſſante:quid mirũ ſi virtus ad tempus data 2
pter cauſam ſpãlem ceſſauit.

¶ Lonſequẽter que . S. ij.

ritur vtꝝ ſit ↄueniẽtioꝛ foꝛma noſtra q; foꝛma grecoꝝ.que
eſt.baptiʒet᷑ ſeruꝰxp̃i in nomĩe pa.⁊ fi.⁊.ſpũſſancti.Que⸗
ritur vtrum hec foꝛma ſit bona.⁊ vtrũ ea poſſet baptiʒari
in eccłia romana. E ſic:videt᷑. cum foꝛma illa tradita ẽ a
ſanctis ↄgregatis in concilijs in quibo oꝛdinata credũtur
eſſe inſpirata a ſpũſancto.¶ Item cuʒ dicit᷑ baptiʒet᷑ ⁊c.ꝑ
hoc ꝙ dicit᷑ baptiʒet᷑:indifferẽter põt intelligi oꝑatõ deiet
miſtri cum alijs que requirũt᷑.igit᷑ vt videt᷑ ſufficiẽtiꝰexpꝛi
mũtur que requirũtur ꝙᷓ in foꝛma qua vtit᷑ romana eccle⸗
aLonttd ii Epe Vnus dñs:vna fides:vnum ba
ptiſma.igitur ſi illa foꝛma eſt recta ⁊ bona:nr̃a nõ ẽ hmõi
Si diceret᷑ ꝙ illa foꝛma ẽ ſubſtãtialiter eadẽ cum noſtꝛa
Contra.nõ eſt eadẽ q;tum ad foꝛinã ſenſibilẽ neq; qᷓtuʒ ad
foꝛmam intelligibileʒ. Aliũ em̃ intellectũ habet baptiʒet᷑
ſeruus xpᷣi:qꝙᷓ baptiʒo te.¶ Item iſtud ſacramẽtũ ꝓpꝛie di⸗
ſtinctiuũ eſt.ipᷣo em̃ fideles diſtinguant᷑ ab infidelibo.Vn⸗
de maxime ↄuenit huic ſacꝛamẽto foꝛma diſtinctũ expᷣmẽs

actum reſpectu baptiʒantis ⁊ reſpectu baptiʒati. Sed cũ

dicit᷑ baptiʒet᷑ ſeruꝰxpᷣi.nõ diſtinguit᷑ vt eſt baptiʒatis ne⸗
qʒ vt eſt baptiʒati: igitur vt videt᷑ nõ eſt foꝛma ↄueniens.
cum em̃ dicitur baptiʒet᷑:nõ determĩatur a quo. ſilꝛ hoc ꝙ
dico ſeruꝰ:eſt terminꝰↄmunis indetermĩatam habẽs ſup⸗
poſitionem.¶ Si diceret᷑ ꝙ ex actu exercito mediantibus
ꝑſonis talibo ſcʒ baptiʒz ante ⁊ baptiʒato determinant᷑ ꝑſo
ne:⁊ ita actus ipᷣe determĩat᷑.Contra.in ſacramẽto diſcre
tionis debet foꝛma diſtinguere ꝑſonas ⁊ actum:⁊ nõ actꝰ
ꝑꝓſonas:aliter nõ habet diſcretõeʒ a ſe ⁊ eſſentialiter:ſed ꝑ
accidens ⁊ ab alio.q¶ Pꝛet.illa foꝛma nihil factum expᷣmi
tur: ſed ſolum fieri optatur vel poſtulatur. ꝓpterea mĩme
ↄuenit ſacramento baptiſmi quod eſt ſacramentũ fidei.de
cuius effectu certificat fides foꝛma debita cum ĩmerſione
pꝛolata ð videndam pᷣeminentiam foꝛmarum greco⸗
rum ⁊ latinoꝛum:opoꝛtet videre differentiaʒ ⁊ dicere cau
ſam inter illam ⁊ hanc. Sciendũ ergo ꝙ foꝛma hec ab il⸗
la diſtinguitur in tribus. Pꝛimũ in expꝛeſſione ꝑſone ba⸗
ptiʒ andi quia nos determiamꝰeius ꝑſonã ſub ratõne ſcðe
ꝓſone.videlicet vt ad queʒ dirigit᷑ ſermo:ipᷣi vᷣo boc deter⸗
minant in tercia dicentes baptiʒet᷑ ſeruus xpᷣi. Sca dif⸗
ferentia eſt in expꝛeſſione baptiʒ antis.i Qam in foꝛma no/
ſtra baptiʒans expꝛimitur in pꝛima perſona determinan⸗
do ſe. In foꝛma veꝛo grecoꝛum non determinatur.ſed ſim⸗
pliciter et indiſtincte dicitur baptiʒetur ſeruus chꝛiſti: nõ
a me nec a te. Tercia differentia eſt. qui nos vtimur ver/
bo indicatiuo:ipᷣi ᷣo vtunt᷑ alio modo vtpote optatiuo vł

non pi .V
h
tcrönere,
kiabapti
aacan
8 Amechia⸗
npimoen 3
nabehtin
N
accepithi
rü: a
aliserd
ſtionennn
er 33 Non N
deztpodi
nirpgn
marumn, ſan
ubꝛoſuit h
batcüboht
ntbaptiinn
bcanſane
lotafint en
ſa nereſſtn
19 0aa 1

Hui.
teon ne
ncti.Que⸗

Abaptihon.

Atraditnie
Atacredine
aptizet i⸗
opnts de
Kain en
non cccle
pnom bu
höibmoj
In noſtra
ätnzad
tbapdiet
füwredi
NAw. Vn
ctüeppnis
au. Qrci
priälenr
nentn⸗
ho. ſchbe
n babist⸗
nediant
rninaiß
mao din⸗
n.r ns
lirnſeo-
wmapm
crea mine
fidei.
ſmerſione
un greo
dicere can
becabb⸗
egloneh⸗
ratöne ſc⸗
botatn
B Serun
ſomt
ttemimn
rſin
eteihid
nim ſe⸗
minft

¶ Nueſtio

depcatiuo.Ratõ aũt buiꝰdiuerſitatis ẽ indetermĩatõ ſeri
pture.qꝛ in foꝛma baptizãdi ſcriptura erpᷣmit tres perſo⸗
nas diſtincte 2 oꝛdinate.ſcʒ ꝑſonã baptiʒãtis vel baptiʒa
ti vel actũ.nõ ſic determĩate expᷣmit ſ̊ inuit expᷣmendũ di⸗
cens.baptiʒãtes eos ⁊c. ꝓpterea patres ⁊ doctoꝛes ſequẽ⸗
tes ſm diuerſas ↄſideraioes foꝛmas diuerſas inſtituerũt
Breci vᷣo in expᷣmendo actũ baptizandi intelligere potue⸗
runt ꝙ hoc fieret ad maioꝛẽ euidẽtiã ſignificatõis.⁊ ideo
cum actus exercitꝰſatis expᷣmat actũ qui fit ex ꝑte noſira:
voluerunt in verbo baptiʒ andi expᷣmere actũ qui fit ex ꝑ⸗
te dei. 1 qꝛ ille nõ eſt a nobis nec a noſtra prate.ſ̊ ab inui⸗
ſibili oꝑatoꝛe:ideo actum illum expᷣmũt in tercia ꝑſona ⁊?
ſub modo depcatõnis vel optatõnis.Et qm̃ qui baptiʒat᷑
frequẽter caret intellectu:ideo nõ ad ipᷣm dirigũt pmonez
ſed in tercia ꝑſona cũ expmũt.volẽtes ꝑ hoc etiã vitare er
roꝛem ⁊ ſciſma qdð fuit ĩ pᷣmitiua eccłia.cui obuiabat apłs
dicẽs ſe nõ baptiʒaſſe:nec in noĩe ſuo aliquẽ baptiʒatũ eẽ.
ideo dicũt baptiʒet᷑ ſeruꝰxp̃i ſeʒ ab eo qin baptiʒat inte/
rius. latini aũt ↄſiderauerũt intellererũt ꝙ verbũ bapti
zandi expᷣmit᷑ in foꝛma ad determĩatõeʒ intentõnis.⁊ qm
intentõ meliꝰexpᷣmit᷑ ꝑ verbũ indicatiuũ ⁊ diſtinctiꝰꝑ pri
mam ⁊ ſcdᷣam ꝑſonaʒ que ſunt certe ⁊ p̃ᷣſentes.2⸗ demõſtra
te ne intentõ euaget᷑:ideo vtunt᷑ hac foꝛma. ego baptiʒo te
Et iteruʒ quia indubitãter verũ eſt hominẽ baptiz ari ſub
foꝛma verboꝝ pᷣcripta.ad maioꝛẽ certitudinẽ fidei expri⸗
mendam verbo indicatiui modi qui certioꝛis ⁊ plenioris
eſt erxpꝛeſſionis: ⁊ ꝑſonis determĩatis. pꝛima ſcʒ ⁊ ſcða vo
luerunt? debuerũt vti.Et quia rectiꝰ ↄſiderauerũt: ꝓpter
boc em̃ pᷣncipaliter actꝰ baptiʒandi expꝛimit᷑.ideo foꝛmaʒ
tenemus magis laudabilẽ. Rurſus quia foꝛma iſia inſti⸗
tuta fuit a dno. dñs em̃ dans foꝛmã baptizʒ andi inſinua⸗
uit actũ baptiʒandi debere erpmi actiue ⁊ nõ paſſiue. di⸗
cens baptizantes eos:omnis baptiʒans debet his verbis
vti ſicut dñs inſtituit. Pꝛet. baptiʒãtes vicẽ dñi gerunt ĩ
hac ꝑte ⁊ in eiꝰ ꝑſona baptiʒãt.ſ̊ ↄſtat ꝙ dñs ipᷣe ſi bapti⸗
ʒaret hac foꝛma vteret᷑ qua nos vtimur: ⁊ ꝓpteꝛ hoc ſoꝛma
iſa recta 2 certa eſt. ⁊ indubitãter credit᷑ ꝙ ab oꝛe dñi peꝛ
aplos ad romanã eccliaz fuerit deriuata. que ſemꝑ xpᷣi in
ſtituta ſine erroꝛis fermẽto puamt.quapꝛopter hec foꝛma
indubitãter tenet᷑:a illa tanqᷓ; incerta mĩme aꝓpꝛobat᷑:licʒ
nõ oĩno careat ratõne. Atrũ aũt qui illa foꝛma baptiʒ an
tur pꝛo baptiʒatis ſint babendi: dici poteſt ꝙ non eſt vſq;
quaq;ʒ certũ.pᷣ in dubijs ſecurioꝛ pars eſi eligenda: ⁊ ideo
ſanum ↄſilium eſt ꝙ ſub conditõne rebaptiʒent. hoc tamẽ
pꝛo certo habendũ eſt ꝙ illa foꝛma quã tenemꝰ.nõſolũ hu
mano modo ſ diuino illi pfert᷑.ad quod veritas ⁊ ſinceri⸗
tas ⁊ auctoꝛitas romane eccłie pᷣbet efficax ⁊ irrefragabi
le argumentũ.Ex dictis ptz ꝙ foꝛma grecoꝝ nõ eſt eadem
cum foꝛma latinoꝝ.neqʒ qtum ad foꝛmã ſenſibilẽ neq; qᷓ⸗
tum ad intelligibilẽ. vnde nõ illa foꝛma debet baptiſmꝰce⸗
lebꝛari.⁊ vt dicunt quidã baptiʒati illa foꝛma rebaptiʒãt
in foꝛma romane eccłie.¶ Ad hoc qð obijcitur. ꝙ fuit in⸗
ſtituta a ſanctis.bene ↄcedo.ſ̊ ea que inſtituta ſunt huma
no arbitrio reuocari pñt.Eodẽ mõ dicendũ ꝙ romana ec
cleſia que eſt caput eccłiaꝝ ĩmo ipᷣa eccłia:inſtituẽdo aliã
illam ex ↄſequenti reuocauit. vnde appꝛobãda nõ ẽ.⸗ Ad
illud qð obijcit. ꝙ videt᷑ ſufficiẽtiꝰ expmere actũ baptiſmi
qᷓ foꝛma noſtra.dicẽdũ ꝙ hoc nõ eſt verũ.qꝛ ibi neq; deter
minat᷑ actꝰ ſiue oꝑatio diuina neqʒ hũana diſcrete dico ꝙ
requirit᷑ in fſoꝛma buiꝰſacramẽti.exquo em̃ ĩ hoc ſacramẽ⸗
to expᷣ nit᷑ actvt baptiʒãs illud efficere intendat.ſicut ne⸗
ceſſario iſte vel ile baptiʒat: ſic debet expꝛimi iſte vel ille

baptizans. us iſtius vel illius.
Membꝛu quartuʒ

. Equitur inquirere de imerſione. Circa quã
hec querũtur. Pꝛimo queritur quãtũ opoꝛ⸗
teat de coꝛpoꝛe imergi vel perfundi.vtrũ to⸗
/ tum vel partem. Secundo de numero imer⸗
ſionum ſcʒ quotiens debeat ĩmergi.Tercio de neceſſitate
numeri imerſionum. Quarto de maioꝛi congruitate nũe⸗

ri. Quinto de ↄꝑatõe ĩmerſionis ad effectũ baptiſmi. Sex

to de com atõne imerſionis ad virtutem ſacramẽt.
rticulus pꝛimꝰ
Irca pᷣmũ querit᷑ ſi neceſſe ſit illũ qui debet ba
ptiʒari ĩmergi vel nõ.Item ſi ĩmergat᷑ vtꝝ ne⸗

a pars imergatur. et ſi hoc queritur que. ñſio.
ꝙ baptiſmus ſolet duobo modis fieri. vel per ĩmerſionem
vel ꝑ aſperſ ionẽ. ſiue ꝑ infuſionẽ pelui vel cypho.Vñ non
eſt neceſſe ꝙ ſemꝑ ꝑuuli ĩimergantuꝛ.¶¶ Ad hoc ꝙ eſt argu
mentũ ꝙ aptłi baptiʒantes plura milia hominũ in vna die
ſieut habet᷑.iij. act. omnes nõ poterãt ĩ aqua mergere.Eñ
dicendũ ꝙ ſi vel ꝓpter debilitatẽ ſacerdotis vt ſi eſſet ebi⸗
lis manibo ꝙ nõ poſſet puerũ mergere:vel ꝓpter modicita
tem aque.vel qꝛ ↄſuetudo ẽ patrie: aſpergat᷑ aqua vel ꝑfũ
dantur ſuſſicit. Iteʒ in aliquo caſu nõ poſſet ꝑuulꝰ imergi
vt qñ ſemi nati ſũt. nec si pariẽs pᷣ nimia debilitate pue⸗
rum totalit emittẽ.a inſtat hoꝛa moꝛtis.xvel qñ ſolũ emit⸗

titur caput:in tali caſu neceſſe ẽ vt exeꝛceat᷑ baptiſmoaſpeꝛ

ſione vel ꝑfuſione aque. Pꝛet.ſi aqua eẽt tã modica ꝙ nõ
poſſet ꝑuulꝰtotaliter ĩmergi.Elel ſi ex nimia debilitate ꝑ⸗
uulꝰabſq; ꝑiculo moꝛtis nõ poſſet ſuſtineꝛe ꝙ totalit ĩmeꝛ
geret᷑:vel aliquo caſu neceſſario ↄtingente:ſufficẽt ꝙ pars
pncipalioꝛ caput cũ pectoꝛe ĩmergeret᷑ vel caput im̃ vel fa⸗
cies vt dicunt quidã. ⁊ hoc dico vrgente neceſſitate. In ſa⸗
cramentis aũt neceſſitatis ampla eſt diuina miſeꝛicoꝛdia
iuxta qð neceſſitas requirit facta acceptans.

rticulus ſecũdus

Einde querit᷑ quotiẽs debʒ baptiʒandꝰ imergi
ſcʒ vtꝝ ſemel vel ter. at᷑ ter:videt᷑.de ↄſe.di.
AMiij. Ex canonibo aploꝝ. Si gs pᷣſbiter vel epᷣus
no trinã merſionẽ vniꝰmiſterij celebꝛat b̊ ſemel ĩmergat in
baptiſinate qdð dari a quibuſdã iubet᷑ in moꝛte dñi.i.in ĩ⸗
uocatõne moꝛtis dñi:deponat᷑.¶ Stem hiero.ſuꝑ epłam
ad Philp. vt ibidem habet᷑ eodem mõ in patrẽ ⁊ filiuʒ et
ſpm̃ſanctũ baptiʒamur? ter mergimur:vt trinitatis appa
reat vnũ ſacramẽtũ. Itẽ pelagiꝰibidẽ.Euãgelicũ pᷣceptũ
nos amonet in noiĩe trinitatis trina ĩmerſione ſcẽm baptiſ⸗
ma vnicuiq; dare. ¶ Item gꝛeg. hiero. ambꝛo. dama.hugo

de ſctᷣo victoꝛe:aſſignãt ratoeʒ ĩmerſionis triplicis.ex quo
inſinuãt trinã debere fieri. Contra.videt᷑ ꝙ tiñ vna debe
at eſſe ĩmerſio.eo ꝙ vnũ ſit baptiſma.¶j Pꝛet.baptiſmce⸗

lebꝛat᷑ in memoꝛia moꝛtis xp̃i que vna eſt.ꝗ debet fieri niſi
vna imerſio. ¶ Item vt dicit męr̃ in ſenten. baptiſmꝰeſt tĩ⸗
ctio coꝛꝑis exterioꝛ ſub foꝛma verboꝝ pᷣſcripta.ſᷣ in vnica
merſione eſt tinctio coꝛꝑis:ergo ⁊c̃.¶ Item idem videtur
ex diffinitõe aug.que eſt:baptiſmꝰ eſt tinctio in aqua ver⸗
bo vite ſanctificata.ĩmo ex bis ratõnibo videt᷑ ꝙ ter ĩmer⸗
gere eſt trinũ facere baptiſmuʒ. quia elaickaen eſt

baptiſinꝰ:in alia ſilꝛ eſi:in teꝛcia ſiłꝛ.¶ Rñſio.ſicut deter
minat mg' in ſenten.⁊ vt patet ex verbis ſanctoꝝ.⁊ vnica
ĩmerſio ſufficit ad veritatem ſacramenti:⁊ trina cõgruit.
AUngde ꝓpter cauſas diuerſas in diuerſi is eccleſijs inoleuit
diuerſa conſuetudo mergendi ſemel vel ter. Unde dæ cõſe.
diſ.iiij. ex tholetano concilio.ꝓpter vitandũ ſciſmatis ſcã⸗
dalum. vel heretici dognatis vſum:ſimplam teneamꝰ ba⸗
ptiſmatis merſionem. Ende canones determinãtes nuine
rum merſionũ.diuerſas cauſas ⁊ ↄſuetudines eccleſiarum
attendũt.Et gꝛeg.de trina ĩmerſione baptiſmi.nihil veriꝰ
rñderi põt.qᷓ quod ip̃i ſenſiſtis.quia in vna fide nihil effi
cit eccleſie ↄſuetudo diuerſa.quia in tribo ſubſiſſẽtijs vna
ſubſtantia eſt:repᷣhenſibile eſſe nullatenꝰpõt infantẽ in ba
ptiſmo. vel ter vel ſemel ĩmergere. quia in tribo ĩmerſioni
bus ꝑſonarum trinitas. ⁊ in vna poteſi diuinitatis ſigna
ri ſingularitas. VUnde dicendum ꝙ ſm conſuetudinem ec
cleſie romane trina debet eſſe ĩmerſio.Qñq; tamẽ ⁊ in ali
qua eccłia ꝓpter hereſim vitandã.quia ſcʒ heretici ĩmergã
do teꝛ dogmatiz abãt heꝛeſim: vnicã fecer̃t imeꝛſionẽ.q¶qAd
illud qð obijcit. ꝙ vnũ eſt baptiſma ⁊c̃.dicenduʒ.ꝙ etli ſit

— A 2

ceſſe eſt ꝑuulum totaliter ĩmergi vel ſufficiat

vnũ baptiſma:nihilominꝰ ꝓpt᷑ multipler eiꝰmiſticũ ⁊ mul
tiplex moꝛale de quibo infra dicet᷑:ↄuenit multiplici ĩmer
ſione exerceri.q¶ Ad aliud dicenduz.ꝙ nõ ſolũ celebꝛat᷑ in
memoꝛiã moꝛtis xp̃i.nec ſolum ꝓpter hoc vt infra patebit:
pter quod illa ratõ nullaẽ.q¶ ¶d aliud qð obijcit᷑.ꝙ ba⸗
ptiſmus eſt tinctõ ⁊c. Qicendũ ꝙ deſcriptões hinõi dicũt
eſſe ſiue ſubſtantiã baptiſmi:nõ modũ vſus.Ungde ſiue ſit
imer ſſio vnica ſiue trina baptiſmꝰeſt:dqdũmodo ↄcurrũt alia
que requirũt᷑ ſcʒ foꝛma verboꝝ a dño pᷣſcripta cum mate⸗
ria debita ⁊ actus ⁊ intẽtio.¶ Ad hoc qð obijcit᷑. ꝙ ſi ba⸗
ptiſmꝰeſt tinctõ ⁊c.igit᷑ ⁊ intingeꝛe ter:ter baptiʒare ẽ.Re
ſponſio ꝙ nõ ſequit᷑.quia ad baptiſmũ nõ ſufficit tinctõ ſi
ue ĩmerſio:ſ̊ intẽtio cũ pᷣſcripta foꝛma verboꝝ⁊ alijs pᷣᷣa⸗
ctis.q Ad hoc qð obijcit᷑ ꝑ canonẽ de ↄſe.di.iij. Si pᷣſbi⸗
ter vel epᷣus nõ trinã merſionẽ vniꝰ ⁊c. Dicẽdũ ꝙ nõ infli⸗

gitur tali pena dpoſitõis qꝛ nõ baptizat vnica imerſione

ſed quia foꝛmã ↄmunẽ ⁊ ↄſuetudinẽ non tenet.quia bapti⸗
ʒat in moꝛte dñi ⁊ nõ in foꝛma inſtituta a dño ⁊ vſitata ab
eccleſia.Ande nõ tenendo foꝛmã ꝑuulos ſeducit. Pꝛetea
nõ tenet ↄſuetudinẽ eccłie romane que trinã exercet ĩmer
ſionem. Aliud em̃ eſt ſemel ĩmergi ſub iſta foꝛma verboꝛũ
baptiʒo te in moꝛte dñi quod hic non intendit᷑:aliud eſt in
nomine trinitatis vniea immerſione quod in eccleſijs qui⸗
buſdam ꝑmittitur.

rticulus tercius

Einde querit᷑ de neceſſitate numeri ĩmerſionũ.
querit᷑ ſi neceſſario requirit᷑ vnꝰmodoꝝ pᷣdi⸗
ctoꝛum. vnde querit᷑. Si quis ĩmergat᷑ bis vel
quater vtrũ ſit baptiʒatꝰ vel nõ.Et videt᷑ ꝙ nõ: quia cum
tinctio ſit de ſubſiatia baptiſmi ſicut ⁊ foꝛma: ꝙ ſicut non
eſt baptiſmꝰ niſi obſeruata foꝛma verboꝝ ⁊ vnica:ſimilit᷑
non erit baptiſmꝰ niſi modo obſeruato mergendi ſiue foꝛ
ma. vt ſcʒ ſemel vel ter fiat: ſᷣm foꝛmã ⁊ modũu oꝛdinatũ ab
eccleſia.¶ Item ſi baptiʒaret᷑ bina imerſione vel quater⸗
na.eadem ratõne videtur ꝙ quina vel ſea in⸗
finitis modis ĩmergendi fieri poſſet.¶ Rñdent aliqui q;
bina imerſione non baptizant᷑: quia numerꝰ binarius eſt
infauſtus. vnde dicunt ꝙ ſi vnica ĩmerſio fiat vel trina cũ
alijs que requirũtur verus eſt baptiſmꝰ. Si bina nõ:quia
numerus iſte eſt infauſtus. ꝙ ſit numerus infauſlus habe
tur ex canone.Sed hec cauſa nulla videt᷑.quia ſicut bina⸗
rius dicit᷑ numerꝰ infauſtus:quia recedit pᷣmo ab vnitate
vnde ſignificat receſſum a pᷣma vnitate.i.deo. ſilꝛ põt dici
fauſtus:qꝛ eſt ꝓxime accedẽs ad vnitateʒ.vnde binariꝰeſt
numerꝰpceptoꝝ caritatis quibo maxime apꝛopinquatur
do. Sicut igit᷑ binariꝰquia eſi numerꝰinſauſtꝰ.facit q; bi⸗
naria imeꝛſio nõ facit baptizʒari:ſilꝛ ⁊ quia eſt fauſtoſaciet
trariũ. pter qð videt᷑ mihi hanc cauſaʒ nulliꝰeſſe neceſ⸗
ſitatis. ꝓpter qð dici põt.ꝙ cũ ĩ merſione requirit᷑ pꝛola⸗
tio ſoꝛme verboꝝ facta modica interpolatõe vel nulla. ſi⸗
militer ↄſequẽtes debẽt eſſe imerſiones 7 ſine i nterpolatõ⸗
ne. VUnde cũ ĩmerſiones debeãt rñderi pꝛolatõni verboꝛũ.
conſtat cũ veꝛba debeãt modica vel nulla interpolatõne ſi⸗
ue pauſatõne ꝓferri:nõ poſſet qᷓ plures eſſe ĩmerſiones vt
ſcʒ.x.vel.xij.quia ſi verba foꝛme p̃ſcripte ita diu ꝓnũcia⸗
rentur: fieret ꝓnũciatio talis vox non articulata. Dicen⸗
dum eſt igitur ꝙ ſiue trina imerſione ſiue bina ſiue quateꝛ
na vel quina fiat:alijs obſeruatis. vt intentione recta:foꝛ/
ma verboꝛum pꝛeſcripta pꝛonũciata in debita articulatio
ne baptiſmꝰ eſt. peccarent tamẽ grauiter ſic baptiz antes.
¶ Ad bhoc quod obijcitur. ꝙ; cum intinctio ſit de ſubſtãtia
ſacramenti ſicut foꝛma ⁊c̃. Dicenduʒ ꝙ nõ eſt ſimile:quia
vnica eſt foꝛma verboꝝ p̃ſcripta: nõ ſimiliter vnica imer⸗
ſio tm̃ vel trina tm̃. Unde ĩmerlſio eſt de ſubſtantia:nõ aũt
pꝛeciſe in numero tali vel in tali.

rticulus quartus

Eine querit᷑ demaioꝛi ↄgrintate numeri ĩmeꝛ
ionũ ſic.cũ numerꝰtalis vel talis imerſionum

ſit de neceſſitate baptiſmi pꝛeciſe.quare ma

gis inſtituit ecclia debere exerceri trina ĩmerſione qᷓ; vni⸗
ca vel bina vel aliquo alio ood Rnn⸗ ꝙ imerſio tri⸗
na maxime ↄſona eſt effectui baptiſmi.⁊ inqtum eius ef⸗
ctus eſt in ſignificando ⁊ purgando. Vnde qꝛ quãtũ ad id
quod ↄcernit miſticũ ⁊ quãtũ ad id quod gratuituʒ maxi⸗
me expmit᷑ efficacia eiꝰin trina ĩmerſione: magis tenet ec⸗
cleſia hunc modũ q; aliũ.quãtũ aũt ad efficacià in figurã⸗
do congruit.vnde Dama.Typus moꝛtis xp̃i ẽ baptiſmꝰ.
per tres em̃ imerſiones tres dies dñice ſepulture expᷣmun
tur.Et de conſe.di.iiij.augu.omelia.ij.Poſtq credere ꝓ⸗
miſiſtis:tercio capita veſtra in fonte ſacro ĩmerſimus.qui
oꝛdo baptiſmatis duplici miſterij ſignificatõne celebꝛatur
Recte em̃ tercio merſi eſtis:qui accepiſtis baptiſmũ in no
mine ihu xpᷣi.qui tercia die reſurrexit a moꝛtuis.Illa em
tercio repetita dimerſio.ty pum dñice expᷣmit ſepulture.ꝑ

quã rpᷣo ſepulti eſtis in baptiſmo.⁊ cum rpᷣo reſurrerxiſtis
in fide.vt peccatis abluti in ſanctitate virtutũ xpᷣm imitan

do. IJtem Gꝛeg. tercia ĩmerſio eſt ſignificatiua miſterij tri⸗

nitatis quãtũ ad efficacià ĩ gratificãdo ↄuenit.vñ Hieꝛo.

trina iĩmerſio.eſt cogitatõis.locutõis.operatõniſq; mũda
tio:vel triplicis concupiſcentie. Hec autem tam q;tum ad
pꝛimam partem eſt in adultis.qui peccant cogitatõne.lo⸗
cutione operatõne.qᷓ;ẽtum ad ſcdᷣam in paruulis ⁊ adultis
in quibus viget concupiſcentia triplex.quibus datur vir⸗
tus in baptiſmo ad vitandum triplex peccatum. Itẽ Am⸗
bꝛo.li.de ſacramentis. Interrogatꝰes.credis in deũ patrẽ
omnipotẽtem ⁊ dixiſti credo.⁊ merſus es: vnde ſepultꝰ es
peccato. Interrogatus iterum. credis in dñm ihᷣm xp̃ᷣm ⁊
crucem eius:⁊ diriſti credo:iterum meꝛſus es:⁊ ſic xpᷣo cõ
ſepultus.Qui enim cum rpᷣo ſepelitur:cum xpᷣo reſurget.
Interrogatus es iterum. credis in ſpmſanctum. dixiſti.
credo:merſus es tercio:vt multiplicem culpam multiplex
ſpũſſancti gratia in trina confeſſione abſolueret. Hec at

aſſignatio conuenit ⁊ paruulis ⁊ adultis.qtum ad duo p

ma mẽbꝛa.q́ẽtum ad tercium adultis:qui multiplici pecca
to purgant᷑ in baptiſmo. Poteſt etiã dici ꝙ trina fit ĩmer
ſio ꝓpter adeptõnem trium virtutum theologicaruʒ.ſcili⸗
cet fidei ſpei ⁊ caritatis.

rticulus quintus

Einge querit᷑ de imerſione in comꝑatõe ad ef⸗
fectum baptiſmi ſic. Querit᷑ ſi paruulus pᷣma
Ay imerſione facta ſtatim decedat. vtrum dicẽdus
aptiʒatus? O non videtur: cum nõ ſit baptiſinus ni⸗
ſi inuocatõne trinitatis. Item ſi hoc:ſuꝑflueret ſcða ⁊ ter⸗
cia ĩmerſio.q¶ Item queritur. ſi imerſi ione pꝛima oĩa ver⸗
ba pꝛoferant᷑.vtrum due merſiones ſequẽtes ſunt de ſub⸗
ſtantia baptiſmi. 4 Item ſi in ſcdᷣa ĩmerſione omnia ver⸗
ba pꝛoferatur vtrum alie eſſent de ſubſiantia ſacramenti.
pꝛimũ dicendũ eſt. ꝙ in neceſſitate tali baptiʒatꝰẽ.
upplente ſummi ſacerdotis gratia quod ex alia parte de⸗
ficit:quia neſcit tarda molim ina ſpũſſancti gratia. ꝛet.
poteſt dici.ꝙ in pꝛima ĩmerſione ſuſcipit caracterem cum
gratia. Indiuiſa em̃ ſunt opera trinitatis 2 ſubita. qꝛ ne⸗
ſcit tarda ⁊c. Alijs imerſionibus additis oſtenditur cara⸗
cter impꝛeſſus per trinitatis confeſſionem.4. Ad aliud di
cendum ꝙ vt tactum eſt in illa imerſione in qua expᷣmitur
actus baptiſmi cum inuocatõne trinitatis:ſacramentum
ↄfertũ confert᷑.alie ĩmerſiones oſtendunt impꝛeſſionem ca
racteris ꝑ trinitatis confeſſionem.

¶ Articulus ſertus
Einde querit᷑ de imerſione in comꝑatõe ad vir
tutem ſacramẽti.⁊ querit᷑ quãdo aqua incipit

eſſe ſacramẽtũ:⁊ qñ deſinit eſſe ſacramẽtũ:⁊ ꝙ;⸗
diu durat virtꝰpurgatiua in aqua. vtrum ſic incipiat eſſe
ſacramẽtũ cũ ĩmerſione illa ⁊ cũ illa deſinat vel poſt ĩmer
ſionẽ maneat.¶ Dicendũ ꝙ licet ex ↄtactu carnis rpᷣi mũ⸗
diſſime collata eſt virtꝰregeneratina aquis:nihilominꝰqꝛ
virtus illa potẽtialis eſt:⁊ requirit᷑ foꝛma ver boꝛum pre⸗
ſeripta a dno.ꝑ que virtꝰ illa reducat᷑ in actũ qñ cum actu

alp
tunn.
aſin

beat

-

ſoneg MMe
Unerſio r,
num eingeß
litiedi
minzmori
gbrenter
ſidanſtd,
RN
lcninn „
mecklebunnn
ptiſnäinn⸗
tuis Nlaei
ſepulume
reſarreniſe
ürpmnini
namiſtenn
nit n hie
tönnſcgnit
tam umal
ogitatöne,
lisz adults
oogtyp ni,
. Ni Ann⸗
n ipat
eſepultes
Bnrim
aſicrpoc
porcſargen
umn. dirſt
am molnpe
eret hecein
um od doo⸗
plicipera
iniſrimer
arʒ.ſelli

atötade⸗
ulns Hina
m dicedus
puüſmus
euſchan ten
ma cid Ne
ſunt deſn⸗
e onnniai
ſacramen⸗
baptint
liaported⸗
rona O⸗.
Nerem cum
ita, Ne⸗
ſturcara⸗
dalinddi
erömitur
amnentum
ſionem ea

noetoſ
va mncßi.
metuͦ

¶ Nueſtio

exercito.accedit verbũ ad elemẽtũ fit ſacramẽtũ.⁊ cũ du
rat pꝛolatõ verboꝝ pᷣſcripta cũ actu erercito eſt ſacramen⸗
tum. incipit eſſe ⁊ deſinit eſſe ſacramẽtũ quãdo incipit ⁊
xeſinit hec pꝛolatõ cum ĩmerſione.

Mueſtio. xvuij. Aquo ba
beat baptiſmꝰſuam viꝛtutem.

DOnſequenter queri

tur de vtute baptiſmi ſcʒ a quo baptiſinꝰ
habeat virtutem. Et pꝛimo vtrum a cota
ctu carnis xp̃ᷣi. Scðo vtrũ a paſſione vel
a reſurrectõne vel ab vtroq;·

ebꝛum pꝛunum

Irca pꝛimũ ſic. JYoh.Cri.Qunqꝙᷓ aqua ba⸗
ptiſmi purgare pctᷣa credẽtiũñ poſſet:niſi ↄta
ctu dñici coꝛꝑis ſanctificata fuiſſet. 4¶ Con⸗
tra. eſto ꝙ vxpᷣe nõ fuiſſet baptiʒatꝰꝑ hanc foꝛ
mam in noie pr̃is ⁊c. Et vtute paſſionis delent᷑ culpa ⁊ pe

„

na in baptiſmo ⁊ eq; repᷣmit᷑ fomes.Cuʒ em̃ moꝛs xpᷣi nue⸗
rit pena.ex ea pena quã caro xpᷣi ſuſtinuit vnita diuinitati
fit remiſſio talis 1 maxima debilitatõ fomitis.ergo ſuper⸗
uacuũ eſt ponere ꝙ aqua recepit vim deliberatiuazʒ ex hoc
ↄtactu vel virtutẽ deletionis culpe aut pene.4 Item que⸗
ritur quã vim babuerit aqua: ⁊ quare no potiꝰdicit᷑ hic xe
aqua que fluxit de latere xp̃i cũ ſanguine.4 Item vim diei
tur habuilſe ex ↄtactu carnis xp̃i ? iterũ a verbo: que diſ⸗
ferentia. 4 Itez nõne ↄtactꝰ ille potuit ſufficere ad vim re
generatiuã ↄferendã · ita ꝙ nulla virtꝰ verbi adderet᷑:ſicut
aqua ex vi ſibi collata mudauit Qaaman a lep abſq; ali⸗
quo addito.4 Item querit᷑ quõ verbũ ſanctificet aquam
cum fiat in ꝑſonam baptiʒati.quãdo aũt aliquid benedici
tur ↄuerſio fit ſuꝑ illud vt benedico te creature ſalis: ⁊ in
fontibo dicitur:qui ſuper te pedibo ambulauit ⁊c̃. Item
quomõ accedit verbũ ad elementũ: cum potiꝰad ꝑſonam.
¶ Item querit᷑ quare alia eleme nt ſanetificata
ex ↄtactu carnis xp̃i vt aqua.¶ Rñſio dicendũ ad hoc.q;
circa rem quãcũq; ↄſideranda ſunt nõſolum que ad eſſe:h
que ad bene eſſe ꝑtinent. dñs em̃ qui venit ſaluare qð fue⸗
rat ꝑditum. nõſolum fecit hoc ꝑ potentiã ſed ꝑ ſapientiaʒ
ſiue ꝑ potentiã oꝛdinatam. ⁊ hoc eſt quod augu.dicit. po⸗
terat quidem modus aliꝰeſſe noſire ſaluationis:ſed nullꝰ⸗
ↄuenientioꝛ. Eodem modo dicendũ. ꝙ ſi nõ fuiſſet xpᷣc ba:
ptiʒatus:baberet eundẽ effectũ baptiſmꝰ. tamen vt omnia
fierent m oꝛdinem: ccuit ita fieri.vnde ꝑ colligantiã car
nis deſcendẽtis ꝑ libidinoſam ꝓpagationem: oinnis ani⸗
ma ↄtraxit oꝛiginalis culpe ⁊ pene imũdiciam ⁊ pena car
nem aſſumpſit nõ ſic deſcendẽtem: cum aĩa ipᷣi carni ↄiun
cta ⁊ ſibi qui eſt pꝛincipiũ vite.que caro nulla habuit imũ⸗
diciam.⁊ quia in aqua facienda erat regeneratõ.yvt conue
niens erat fieri ſᷣm ꝓꝛietatem elementi: voluit vt ſicut ex
ↄtactu carnis imũde pꝛius ↄtracta eſt imũdicia: ita ex ↄta
ctu carnis ſue otraheret elementũ regeneratõnis ſcʒ aqua
vim ſanctificatiuã. Item ſimiliter ꝑ cõtaetum carnis que

fuit imunis a caloꝛe ↄcupiſcentie danda fuit vis expᷣſſiua

fomitis. Ad verbum ergo Criſ.ꝙ nunqᷓ aqua ⁊c. Rñ⸗
ſio ꝙ exponendũ eſt.nõ poſſet ita ↄuenienter: licet ita ple⸗
ne ⁊ ita efficaciter.¶ Ad aliud dicenduʒ. ꝙ illa aqua que
fluxit de latere xp̃i.ad hoc fluxit vt eſſet ſignũ ꝙ ꝑ moꝛtem
xpᷣi virtutem haberet baptiſmꝰ. a ideo fluxit cum ſanguĩe.
in hoc ꝙ in latere xpᷣi aꝑto.ſignum fuit ꝙ ianua ꝑadiſi
erat reſerata ꝑ moꝛtem xpi.⸗ Ad aliud dicenduʒ.ꝙ pt̃as
virtutis regeneratiue nõ eſt in aqua niſi cũ verbũ ſanctifi:
catur.ſed ex ↄtactu carnis xpᷣi dicit᷑ collata hboc modo ꝙ ĩ⸗
telligitur de potentia ante actũ.a verbo aũt habuit poten
tiam cũ actu ⁊ fuit hec potẽtia ad illã ↄpletiua.⸗! Ao alið
dicendũ.ꝙ nõ eſt ſimile de mũdatõne ¶ Qaaman:cũ illa fue
rit coꝛꝑalis ſcʒ lepꝛa:pctẽm aũt ſpnale.⁊ ideo licet aqua ex
virtute ſibi collata diſponat ad mũdatõeʒ. pᷣter hoc ᷣm cõ

nenientiã medicine requirebat᷑ ſpũale remediũ ſcʒ ſpũs 2

AAD

xuiij.

virtus verbi.verbũ quidẽ animã caracteriʒat.ſpiritus vi⸗
uificat.¶ Ad aliud dicendũ. ꝙ ſanctificatio aque ẽ pᷣpara
toꝛia vt in fontibo.⁊ quia ſola aqua tunc eſſet ſanctificãda
temonſtrat᷑ aqua.⁊ eſt alia ſanctificatio aque in actu tin⸗
ctionis:⁊ tunc nõ opoꝛtet demõſtrari aqua ſed ꝑſona que
intingitur cuiꝰeſt reciꝑe ꝑ verbũ caracterẽ.ꝑ ſpiritũ graʒ
in eodem ſpiritu ſanctificat᷑ aqua ꝑfecte ꝙ ſignificat᷑ in
bhoc quod dicit Bama. de illo quod dicit᷑.j.Coꝛĩ.x.om̃es
in moyſe baptiʒati ſunt in nube ⁊ in mari.Qebula ſimbu
lum eſt ſpũs:mare vo aqua.virtꝰ etiã verbi attingit aquã
in bhoc ꝙ imergat᷑ in aqua inuocato ſuꝑ aquã nomine tri⸗
nitatis. AUnde bec vox in nomine trinitats reſpicit h̊ ver⸗
bien baptizo qð eſt intingo in aqua.⁊ ſm boc ſanctificat᷑
aqua.reſpicit etiã ꝑſonam ſiue ſuppoſitum qð demonſtra⸗
tur ꝑ pꝛonomẽ ? nominat᷑ expꝛeſſe:⁊ ſic ſanctificat ꝑſonã.
Ad hoc qð vltimo querit᷑ quare alia elementa non ſunt
ſanctificata ex ↄtactu carnis xpᷣi. Dicendũ ꝙ nõ ſufficit cõ
tactus:ſed requirit᷑ volũtas dei inſtituẽtis.

Mlembꝛum ſecuůdum

Einde querit᷑ vtꝑ baptiſmꝰbabeat effectum
ſiue virtutẽ efficiẽdi a paſſione vel etiã a re/
ſurrectõe?⁊ videt᷑ ꝙ ab vtroq;.qꝛ vtrũq; repᷣ/
ſentat᷑ in actu baptiʒãdi. In imerſione eĩ in
aqua moꝛs ſiue paſſio: in eleuatõe reſurrectõ.̊ cũ vtrũq;
repᷣſentat᷑ ab vtroq; habet virtutẽ. 4l! Item leo papa.dñs
ihs xpᷣe foꝛmã ante potuit inſtituere niſi ꝓpꝛie intelligi vel
let ꝙ regeneratõis ſacramẽtũ ex ſua reſurrectõe gram re⸗
ciperet.¶¶ Item. j. Coꝛin. xv.ſuꝑ illud. Qui baptiʒat᷑ pro
moꝛtuis.glo.i.pꝛo peccatis cũ ipa nõ dimittant᷑ ſi xpᷣe nõ
reſurrexit:qᷓ baptiſmꝰ habet virtutẽ a reſurrectõe.¶ Sed
tunc querit᷑ quẽ effectũ habet aut eundẽ quem a paſſione
aut diuerſuʒ. Si eundẽ: ↄſtat ꝙ nõ remiſſionẽ culpe.a ſo
la em̃ paſſione habet hũc effectuʒ. aliter em nõ euolaſſent
baptiʒ ati inter reſurrectõeʒ ⁊ paſſionem dñi.Item minoꝛ
eſſet effectus baptiſmi onte reſurrectõeʒ poſt paſſioneʒ do⸗
mini qᷓ circũciſionis tꝑe legis ꝑ quã fiebat pcti remiſſio:ſi
a reſurrectõe eſſet dimiſſio culpe. Si diuerſuʒ: querit᷑ quẽ
ab iſto: quẽ ab illo.¶ Si dicat᷑ ꝙ a paſſione habʒ remiſſio
nem culpe. a reſurrectõne collatõeʒ gre. qð videt᷑ ꝑ illud.
iiij. Ro. ¶Moꝛtuꝰ eſt ꝓpter delicta noſira ⁊ reſurrexit ꝓpter
iuſtificatõeʒ noſtrã. Contra.glo.ſuꝑ eũdem textũ dicit.qꝙ
vtraq;.i.moꝛs ⁊ reſurrectõ xpi delicta nr̃a tollũt:⁊ vtraq
iuſtificãt. iſti effectꝰſunt ↄmũes.ꝙ/ Aod boc rñdeo ꝑ ver
ba p̃dicta.glo.illiꝰ. AQDoꝛtuꝰeſt ꝓpteꝛ delicta nr̃a ⁊c.ſũt veꝛ
ba mgr̃i nõ aug·ſ̊ verba aug.ſtatim ſequũt᷑ in eadem glo.
hec ſcʒ moꝛs rp̃i ſola in interitũ vite veteris ſignificat.2 in
ſola reſurrectõe noua vita ſignificat᷑ que a iuſtificatõe in⸗
cipit: in imoꝛtalitate ꝑficit᷑. AUnde aug.nõ ponit ibi ratõzʒ
cauſe ſ ſigni.vnde aug. Haptiſmꝰhabet ratõeʒ ſigni ⁊ cau
ſe ⁊ qtum ad remiſſionẽ culpe ⁊ pene.ex moꝛte xpᷣi ratõezʒ
ſigni ⁊ nõ cauſe qᷓtum ad iuſtificatõeʒ ex reſ urrectõe. Re⸗
ſurrectõ em̃ xpᷣi ratõeʒ ꝓpꝛie bʒ ſigni ⁊ nõ cauſe qᷓtũ ad iu⸗
ſtificatõez:tñ qᷓ̃tũ ad id qð ſeꝗt᷑ ſcʒ imoꝛtalitas.i.ĩpaſſibi⸗
litatis:incoꝛruptõ ratõʒ hʒ cauſe ſm ꝙ dici ſolet. ꝙ reſur
rectio xp̃i cauſa ẽ nr̃e reſurrectõis. Ande cuʒ aug.dixit.ꝙ;
moꝛs xpi ⁊c.ſubdit.q̃ a iuſtifſicatõe incipit ⁊ ĩ imoꝛialitate
ꝑficit᷑.¶ Si obijcit᷑ ꝙ adhuc remanet debitũ moꝛtalitatis
poſt vt añ.Rñſio ꝙ ſic circũciſio delebat ex ꝑte aĩe debitũ
carẽtie viſionis dei ene inqᷓ̃tuʒ et᷑ne.⁊ remaſit debitũ ca⸗
rẽtie tꝑalis:ita er ꝑte coꝛꝑis baptiſmꝰ deleuit debitũ moꝛ
talitatis.i.paſſibilitatis eine inqᷓtũ et᷑ne.⁊ remanet debi
tũ paſſibilitatis tꝑalis.Sʒ reſurrectõ generalis tollet de⸗
bitũ oĩno.⁊ ſi añ reſuꝛrectõʒ xpᷣi baptiſmꝰtollẽt pᷣdicto mõ
cbitũ h̊ ſeu ↄmutaret:nõ tñ ſignificabat h̊ niſi pꝰ reſuꝛre⸗
ctionẽ xp̃i.tñ diſponebat ad reſuꝛrectõeʒ ſ̊ a remotis.ſᷣ q;
reſuꝛrectõ xp̃i eſt cauſa nr̃e reſuꝛectõis.Alio mõ dedit ba
ptiʒato tria ex ꝑte ſacramẽti.qꝛ eſſet huiꝰrei ſignũ ð ante
nõ erat.⁊ qꝙ eſſet cauſa diſponẽs ad hoc a ꝓpinquioꝛi ⁊ vt
det qᷓtũ ad aĩaz inter alias vᷣtutes maioꝛẽ ſpem ⁊ certioꝛẽ
ce reſuꝛrectõe generali.inqtuʒ facit mẽbꝝ iliꝰcoꝛꝑis cuiꝰ

— 7

caput iam eſt gloꝛificatũ.cũ nõ poſſit eſſe mẽbꝛuʒ paſſibile
⁊ infirmũ ſub capite gloꝛioſo.quãtũ ad coꝛpꝰ dat diſpoſi⸗
tionẽ ꝓpinquioꝛẽ ⁊ habilitatẽ ad reſurrectõeʒ generalẽ.vñ
leuatõ baptiʒ ati nõ ſolũ reſpicit ad reſurrectõeʒ xpᷣi R̊ ad
reſurrectoez mẽbꝛi ſcʒ eius qui eſt mẽbꝝ.

„QDue io. xv. de poteſtate
aptiʒandi.
Equitur de poteſta

J
te baptiʒzãdi.Pꝛimo ꝗᷓ querit᷑ que ſit pote
ſias baptiſmi quã retinuit ſibi xrpᷣe. Scðo
vtꝝ dñs poſſet mĩſtro pr̃atẽ cooꝑatõistõ
ferꝛe. Tercõ vtꝝ data fuit xp̃ᷣo homĩ pote
ſtas dimittẽdi pcta in baptiſmo.Quarto querit᷑ incidẽter
ꝓpter illud verbũ euãgelij qd dicit YJoh.Ego neſciebã eũ:
quid ſcinit iohes ⁊ quid neſciuit.

Membꝛũ pꝛimũ

Irca pᷣmũ qrit᷑ ſic.Augu.ſuꝑ Joh̊.j.potuit
dñs ptateʒ baptiſmi alicui ſᷣuo vice ſua tra⸗
dere. vt tãta eẽt vis ĩ baptiſmo pᷣui:quãta eſt
. in baptiſmo dñi. ̊ noluit. Iſtud vᷣbuʒ hʒ du
bitatõʒ ⁊ querit męr̃ ſentẽ.di.v.que ſit illa ptas quã dñs
nõ dedit ⁊ dare potuit: Querit᷑ igit᷑. vtꝝ ſit pᷣas purgãdi
a pcto.ꝙ nõ:videt᷑ ſic.Maiꝰẽ iuſtificare impiuz q; creare
celũ ⁊ terrã.Sʒ ptᷣatẽ creãdi celũ ⁊ terrã nulli poſſet ↄfer⸗
re:igit᷑ ⁊c̃.creature em̃ nõ põt eſſe infinita potẽtia.i¶ Item
glo.ſuꝑ illud Luc.xv.gaudiũ ẽ magnũ ⁊c.dicit.magis eſt
iuſtificare im pios qᷓ iuſtos creare ⁊ ↄſeruare.qꝛ ⁊ ſi vtrũ
qʒ equalis potẽtie: hoc maioꝛis gaudij ⁊ maioꝛis miſcdᷣie.
¶ IYtẽ aug.qualis ẽ ioh.talis ẽ baptiſmꝰ ioh.⁊ qualis eſt
xpᷣc:talis ẽ baptiſmꝰxpᷣi. Unde qꝛ xpᷣc eſt deꝰ: baptiſmꝰ eſt
diuinꝰ:igit᷑ ſolꝰdeus põt dare baptiſma diuinũ.̊ hõ non
põt eſſe deus.¶¶ Itẽ dicit Dyoni.optimi ẽ optima adducẽ
igit᷑ cũ oꝛdo rerũ ſit optimꝰᷣm quẽ a pᷣma cauſa fluũt crea
ture vt angeli ⁊ aĩe ⁊ hoc m eſſe naturale ⁊ gratuitũ: con⸗
tra naturã optimi eſſet oꝛdinẽ illuʒ ꝑmutare:vt ſcʒ amma
eiꝰpfectio eſſet ab alio ꝙᷓ imediate a teo.Sʒ vt dĩc Anß.
quodlibet incõueniẽs eſt impolſibile dro:igit᷑ hoc ẽ impoſ⸗
ſibile deo. ¶ Iẽ. v. JYOoh. Oꝑa que ego facio teſtimoniũ ꝑ⸗
hibẽt de me.glo.qꝛ talia oꝑa nõ niſi a deo fieri poſſunt. et
determiĩat᷑ ibi in alia glo.que ſunt hmõi oꝑa ſcʒ illumiare
cecos: apꝑire aures ſurdoꝝ.⁊ oꝛa reſoluẽ mutoꝝ. Si igit
hec teſtant᷑ qẽ deꝰ.ſi nulli põt ↄferre eſſe deũ:nulli põt cõ⸗
ferre ptᷣatẽ faciẽdi ſanitates coꝛꝑales:młtofoꝛtiꝰnec ſpuũa⸗
les ſiue aĩarũ.il Item oĩs actio eſt ꝑ ↄiunctõeʒ agẽtis cuz
eo in quo agit.ꝑ ↄiũctionẽ dico vᷣtutis vel ſupſiãtie vel vtꝛi
uſq;. in purgatõe aĩe nõ requirit᷑ quecũq; ↄiũctio.ſᷣ ꝑ inti
mitatẽ quandã eo mõ quo diffuſa ẽ coꝛruptio pcti.ↄiũctio
aũt ꝑ intimitatẽ eſt ſolius dei:qꝛ vt dicit aug.ſolꝰdeꝰillabi
tur aĩe cũ purgatõ aĩe nõ fiat niſi ꝑ illapſuz aĩe ſolꝰ eꝰ pẽ
aĩam purgare.l Itẽ videt᷑ ꝙ hec ptas nullo mõ ſit bomis
quia nec capacitas.qꝛ ab optimo relegata eſi oĩs inuidia
vnde viꝛtutẽ dat rebo pᷣm ſui capacitatẽ.¶Dath.xxv. dedit
vnicuiq; Fm Apꝛiã virtutẽ.nulli homĩ fuit collata hec pras
ſcʒ ᷣmittẽdi pcta:&̊ ſi alicuiꝰeẽt hec capacitas:fruſtra fuit
ei collata.qꝛ nũqꝙᷓ; fuit adimpleta. Cõtra.ꝓpꝛiũ dei ẽ om̃i⸗
potẽtia:ſic ⁊ oĩs ſciẽtia.igit᷑ ſicut deꝰpõt dare creature ra⸗
tionali ſcʒ aĩe ſciẽtiã oĩm ſicutẽ de aĩa xp̃i: ſilʒ aĩe beate ſci
ent oĩa poſtqꝙᷓ plene beatificate erũt:igit᷑ 7 om̃ipotẽtiã põt
dare..l Stẽ de deſt ſũme bonꝰ.igit᷑ cũ bonũ eſi diffuſiuũ ſui
ſũme debz diffundẽ ſe. Sʒ magis diffundẽt ſe ſi purgaret
illũ ⁊ daret illi pratẽ purgãdi alios: ꝙ ſi ſolũ purgaret il⸗
lum. igit c. 4 Itẽ dñs ↄtulit creaturis pratẽ purgandi a
peto ſicut gre ⁊ vᷣtutibo.vñ Act᷑.xv.fide puꝛificãs coꝛda eo
rum.quare nõ idẽ potuit ↄferre hoibo.⸗ Itẽ actꝰ ⁊ oꝑatio
nes foꝛmaxꝝ ↄueniũt ſubiectis vt qdð põt foꝛma:⁊ ↄpoſituʒ
„* foꝛmà.verbigr̃a.caloꝛ calefacit:⁊ calidũ caloꝛe calefacit
a ſimili videt᷑ ꝙ fides puriſicat ſiue iuſtificat.⁊ ꝙ fidelis
ſilꝛ iuſtiſicare põt.ꝗ IJtẽ dñs ↄtulit creaturis coꝛꝑalibus

ptᷣatẽ curãdi a moꝛbis coꝛꝑalibo.eadẽ rõne videt᷑ ꝙ potuit
ſpũalibo. Itẽ plus ẽ eicere demonẽ q ſemĩatũ ꝑ ipᷣm. Cũ
igit᷑ deꝰ edit ſanctis ptᷣatẽ eiciendi demones.⸗ poſſet dare
ptatẽ eiciendi ſemĩata ꝑ ipos demones ſcʒ pctᷣa.hec nõ po⸗
teſt niſi ꝑ collatõeʒ gratie.¶ Itẽ tres ſunt actꝰhierarehici
purgare.illumĩare.pficere.ptas aũt iſtoꝝ actuuʒ ↄceſſa eſt
ſuꝑioꝛibo angelis reſpectu inferioꝝ.ſᷣ vt dicit Aug.lxxxũj
q.ꝙ nihil eſt eo ↄueniẽtiꝰaĩa ratõnali:videt᷑ igit᷑ ꝙ poſſet
ↄſerre aĩe ratõnali poteſtatẽ purgãdi illumĩandi.pficien⸗
di aliã aĩam:cũ ſit reꝑire oꝛdinẽ in oĩb.¶] Itẽ.j.Coꝛin.j.
diuiſus eſt xpᷣc in glo.ibi recitat᷑ obiectõ quoꝛũdaʒ. hec ſcʒ
potẽtia dei eſt diuina eẽntia quia nõ eſt aliud do eſſe ⁊ ali
ud poſſe. Si ergo nõ potuit eis dare vt eẽnt quod ipe eſt.
tñ potuit eis dare poteſtatẽ quã habet.i.ptatẽ q poſſent re
mittere pcta qð ipᷣe ſolus babet.hec glo.¶ Item poſt eadẽ
glo. potuit eis dare auctoꝛitatẽ baptiʒãdi quibo ↄtulit mi⸗
deris. MKneo eſt multiplex ptas baptiſmi. Vna eſt
auctoꝛitatis que ſcʒ ẽ ptᷣas dimittedi pcta.que ptas eſt ab
eo qui dimittit. Itẽ eſt alia pĩas ſcʒ cooꝑatõnis qua ſcʒ
bomo cooꝑari dicat᷑ deo in ablutõe interioꝛi.i.in remiſſio
ne pct᷑i ⁊ infuſione gr̃e:ſicut cooꝑatur homĩ in ablutõe ex⸗
terioꝛi. Itẽ alia ẽ ptas excellẽtie.qua ſiue ptate media ſiue
pĩate clauiũ remitti poſſet perm qᷓtuʒ ad penã: ſicut xrpᷣe ꝑ
paſſionẽ. Item eſt alia ptas inuocatõis quã ſcʒ dñs dedit
his verbis in pmitiua ecclia. Haptizo te in nomine rpᷣi.⸗
poſt his:baptiʒo te in noĩe pa.⁊ fi.⁊.ſſ. Item alia eſt mini
ſterij que ↄfert᷑ cũ oꝛdine ſacerdotali ⁊ ptᷣate elauiũ miſtꝛis
eccleſie:vſus tamen ptᷣatis omnibo ↄcedit᷑ in neceſſitate.vt
qð ſolũ ſacerdotibo ↄmittit᷑ ex officio:alijs xedit᷑ er diſpẽ
ſatione neceſſitatis.Oicendũ igit᷑ ꝙ pᷣma auctoꝛitatis po⸗
teſtas ſcʒ ſolius dei eſt.nec illã põt alijs dare.ſicut nec eſſe
deũ. Iſa.xliij.Ego ſuʒ qui deleo iniqtates ꝓpter me.de alia
płate dicet᷑ infra. Tercia ptas excellẽtie que fuit ſoliꝰ xp̃i
hec vt eſt dictũ eſt ptas qua ſine claue media remittit᷑ pec⸗
catum q;tum ad penã: qꝛ hoc fuit ꝑ virtutẽ paſſionis. bãc
poteſtatẽ nõ potuit habere purꝰhomo.hãc aũt non decuit
dari puro homiĩ. vnde hãc non potuit ypᷣc dare diſcipulis
ſuis.Eſt tamen alia poteſtas eʒ cellẽtie quã potuit deꝰda⸗
re ſeruis ſuis.ſcʒ vt demõſtraret᷑ baptiʒatꝰin aliquo ſigno
vnde glo.ſuꝑ illud.Qe quis dicat ꝙ in noĩe meo baptiʒa⸗
ti eſtis.dicit.poterat quidẽ dñs ihs baptiſmi ſui ptatẽ da
re alicui vel aliquibo ſeruis ſuis.vt quẽadmodũ ꝑ virgam
floꝛentẽ demõſiratꝰeſt aaron:ita ꝑ aliqð ſignũ demõſirarẽ
tur excellẽtioꝛis dignitatis miſtri ⁊ diſpẽſatoꝛes miſterio⸗
rum qui ſoli baptiʒarẽt.Siłꝛ ẽ de quarta ptᷣate ſcʒ inuoca
tionis qð ſila fuit ip̃ius xpᷣi.qꝛ ad inuocatõeʒ nois xp̃i ba⸗
ptiʒabat᷑.hãc potuit xpᷣc ↄtuliſſe diſcipulis.vt ad innocatõ
nem noĩs petri vel ioh.baptiʒaret᷑.⁊ de hac intelligat᷑ ver
bum aug.ꝙ dñs potuit ↄferre diſcipulis ptatẽ:ſᷣ no ↄtulit
ſicut tangit᷑ in glo.j. Coꝛin.j.ſuꝑ illud.diuiſus ẽ xpc. Vñ
dicit aug. ſuꝑ Yoh. Per hãc ptatẽ quaʒ xpᷣe ſibi retinuit ⁊
in neminẽ miſiroꝝ trãſfudit.qꝙuis ꝑ miſtros baptiʒare di
gnatꝰſit.ꝑ hãc inquã ſtat vnitas eccłie q̃ ſignificat᷑ in colũ
ba d qua dictũ eſt. Una ẽ colũba mea.vna eſt mr̃i ſue ele⸗
cta.Si em̃ trãſiret a dño ptᷣas ad miſtꝝ.tot baptiſte eſſent
quot miſtri eẽnt⁊ iã vnitas baptiſini nõ ſtaret. Oñ igẽ cõ
cedi põt ð inuocatõis ptate.q xpᷣc potuit illã ↄtuliſſe diſci
pulis ſ̊ noluit.Silꝛ ẽ de pt̃ate quadam excellẽtie.de ptate
auẽtis excellẽtie nõ potuit.nec h̊ nõ poſſe fuit impotẽtia ſů.
potiꝰpotẽtia.¶ Ad h̊ qdð obijcit᷑.q põt dare oẽm ſcĩaʒ q̊ et
om̃ipotẽtiã.Dicendũ ꝙ nõ eſt ſile.aĩa em̃ nata eſt ſcire oĩa
ſciẽtia aũt oim nõ eſt ꝓpꝛiũ dei.ſciẽtia em̃ oĩm ẽ ꝑs beatitu
dinis quã aſſegꝗmur ex intuitu in li.vite.ſᷣm ꝙ dicit gꝛeg.
NQuid eſt ꝗð nõ videt qui vidẽteʒ oĩa videt:i¶ õ eſt aut na⸗
ta aĩa poſſe oĩa.hoc autẽ ꝓpꝛiũ eſi ſoliꝰdei.¶ Ad illudqð
obijcit᷑ ſũme bonꝰſũme diffundit ſe.dicẽdũ ꝙ nõ dicituꝛ
ſũme bonꝰ.qꝛ ſũme ſe diffundit:hᷣ qꝛ diffundit ſe ſine ſui di
minutõe.Pꝛet.diffuſio nõ debʒ eſſe tãta vt ſit in pᷣiudiciũ
pratis.h̊ aũt eẽt:ſi daꝛet creatuꝛe ptatẽ ↄferẽdi gr̃aʒ.¶ Ad
alið qdð obijcit᷑.q deꝰ ↄtulit creaturis poſſe curare o petis
dðm ꝙ h verũ ẽ foꝛmalit᷑ nõ effectiue.gr̃a ei foꝛmalit pur⸗

ſt⸗
le
dann
Namn
Aitun
ja
mai
noen
lniti
lami
gue
citu
fian

aepiageſt
tönispeſg
iiintmſt
m blt 0
iteneinſit
n. ſunni
iggriin
nwiinzi
ntitckine
Cnünins
1eſtue
tügeſ
epnmnsd
ecluenetc
pernne, N
euitſaleri
emitnine
Glionis, i
tnon want
eilatpulis
tit ene⸗
igvoligno
obipez
aRd
ühegan
1deörri
omiſten⸗
geſczinun
zwcisrüi
todinnoeid
neliguir
nisnwonit
nserje
ſbirenmmnt
boptzanedf
ininu
nfi ſue ele
iſt eſent
Giifai
nlile diſe⸗
e.e prant
npoteni
nleiaziet
eſtſciroin
ps beumn
dieitge⸗
eſtoutn
ſo ilogs
no gein
rſinehin
niu
6
oret

ntliſt⸗

7

¶ Mueſtio

gat a culpa a virtꝰa vicio:licut vnũ ↄtrarioꝝ infoꝛmando
ſubiectũ aliqð: purgat illud a ſuo ↄtrario.nõ em̃ ↄpatiũt
ſeſe in eoꝗẽ ſubiecto ↄtraria: ſicut nec lux ⁊ tenebꝛa. Ad
boc qð obijcit᷑.ꝙ actꝰ oꝑatões foꝛmaꝝ ↄueniũt ſubiectis
⁊ ita fidelis põt purgare ſicut ⁊2 fides. Dicẽdũ ꝙ h̊ intelli⸗
gitur vbi aliqð ↄcertũ agit in aliud mediãte ſua foꝛma ſiẽ
ignis in aqua.nõ aũt eſt ̊ reꝑire niſi aliq̃ ſoꝛma agit ꝑfici
endo ſuũ ſubiectũ.cũ aũt caloꝛ vel caliditas ꝑficit materiã
calidi non ꝓpter h̊ verũ eſt ꝙ calidũ ꝑficit materiã calidi.
4 Ad illð qd obijcit᷑. ꝙ deꝰotulit vᷣtutẽ curãdi a moꝛbo coꝛ
poꝛali creature coꝛꝑali.ſic ber bis lapidibo ⁊c̃. Dicẽdnʒ q;
creature coꝛꝑales coꝛꝑalia oĩno nõ curãt.̊ ẽ. nõ oĩno hñt
ratõeʒ cauſe efficiẽtis reſpectu ſanitatis coꝛpoꝝ: ̊ potius
aut exercitant aut roboꝛat naturã cũ apponuũt᷑.q̃ roboꝛata
moꝛbũ expellit.vt qñq; medicĩa aſſumpta attrabit ſibi bu
moꝛes nociuos ꝗ ſũt in coꝛꝑe quã q̃i aut ↄriã cũ bumonbo
attractis ex pellit natura vt fit ĩ laxatiuis.ꝛ ſic efficit᷑ ſani⸗
tas ĩ hoĩe.vñ medicina nõ ẽ cauſa efficiẽs ꝑ ſe:licet quodã
mõ. Pꝛet. nõ eſt ſimile ꝙ ꝓonit᷑.qꝛ deꝰoꝛdinauit coꝛꝑalia
iſla vt depuirẽt ncc̃itati hũane quãtũ eſt ex ꝑte coꝛꝑis:ᷣ oꝛ
dinauit vt inter ipᷣm ⁊ aĩazʒ ratõnalẽ nihil eẽt meqiũ ſcʒ vt

pficiẽs effectiue.¶ Ao alið qð obijcit᷑ ꝙ ſctis dat᷑ pias ex⸗

pellẽdi demões.ddm ꝙ dy abolꝰdupłꝛ pᷣſidet hom.⸗ ïtuz
ad coꝛpꝰ ꝑ effectũ verxatõis coꝛꝑalis ⁊ aie ꝑ effectũ pcki. licʒ
em̃ nõ pᷣſideat aĩe ꝑ eẽntiã:pᷣſidet tñ 4 oꝑatõnis eſfectũ.ex.
pellũt igit᷑ ſcti demões qᷓtũ ad effeciꝰvexatõis coꝛꝑalis:nõ
aũt qtũ ad effectũ pcti. ᷣ ſolꝰdñs oꝑat᷑ illã expulſionẽ ꝑ g⸗
tiam. Ad illud qð obijcit. ꝓ tres ſunt act?hierarchici c.
SDicẽdũ ꝙ oẽs angeli indigẽt purgatõe ⁊ ꝑfectõe.⁊ in oĩbo
exercet᷑ actꝰpurgatõis ⁊ ꝑlectõis.vel imediate a pᷣmo: vel
ab angelis ĩ oꝛdinibo ↄiuctis. Iſta aũt purgatõ nõ reqrit
influẽtiã gre a purgãte neq; hec ꝑfectõ:q;ꝛ hec purgatõ vel
ꝑfectio nò eſt qᷓtuʒ ad culpãa vel penã.ſ̊ qᷓtũ ad efectũ cre⸗
ature ratõe qua creat᷑a eſt.i.ex nibilo.Dicendũ igit᷑ ꝙ an⸗/
gelus 2 ꝙ̃tuʒ ad intellectũ ⁊ qtuʒ ad effectũ eſt puꝛgabilis
adhuc ⁊ ꝑfectibilis ⁊ purgabilis a quadã materialitate qᷓ
tam ex ꝑte intellectꝰqᷓ effectꝰvltime ↄtrariantur pfectõni.
Adhuc eiĩ ẽ ĩtellectꝰangelicꝰ ĩ paſſibilitate q̃dã reſpectu qͥ⸗
rundã agnoſcendoꝝ. ſicut em̃ fuit de adam ꝙ m naturaʒ
eiꝰbene inſtitutã coꝛpꝰeiꝰſuit materiale ⁊ nõ ſpũale.vnde
indiguit purgatõne ex ꝑte coꝛꝑis:ſiłꝛ ex ꝑte aĩe ratõnalis
quia aĩa eiꝰfuit paſſibilis reſpectu ↄgnoſcẽdoꝝ. Vnde ab
hac ptate infuit illi materialitas quedã qua indiguit pur⸗/

gari ꝙỹmʒ ad intellectiuã. Silꝛ dico exr hac ꝑte ꝙ intellectꝰ
angelicꝰeſt in quadã poſſibilitate adbuc. a qua ineſt ei q̃

dam materialitas ⁊ imꝑfectio quoꝝ indiget purgatione.
Silꝛ ex ꝑte affectꝰeſt queda imꝑfectio.licʒ em angelusnõ
ſit mutabilis in culpã:tñ adhuc ẽ in angelico quãtũ ad af⸗
ſectũ quedã poſſibilitas ſiue materialitas reſpectu quoꝛũ
dam pᷣmioꝝ que illi debent᷑ ex ſua mĩſtratõe.ad quã tollen
dam indiget purgatõe. Poteſt igit᷑ dici.ꝙ purgatõ atten⸗
ditur ĩ amotõòe hmõi materialitatis: tam ex ꝑte intellectꝰ
i ex ꝑte affectꝰ. IJllumĩatio aunt eſt qᷓtum ad vlterioꝛẽ ↄſũ⸗
mationẽ intellectꝰ:ꝑfectio qᷓtuʒ ad vlterioꝛẽ affectꝰ. Pꝛi⸗
mo em̃ tollit᷑ materialitas ex ꝑte intelleciꝰqð eſt quoddaʒ
initiũ ad ↄſumatõeʒz vlterioꝛẽ que inducit᷑ actu vel oꝑe il⸗
luminatõis.Siłꝛ pᷣmo tollit᷑ qdaʒ materialitas ab affectu
que ẽ quaſi initiũ quoddã ad ↄſumatõeʒ vlterioꝛẽ que ĩdu
citur actu vel oꝑe ꝑfectõis.Cũ igit᷑ hec purgatõ ⁊ ꝑfectio
fiant ſine influẽtia gre: nõ habet᷑ argumẽtũ ex h ꝙ aie vel
homĩ poſſit vel debeat deꝰↄferre ptateʒ ↄferendi graʒ alij.
Ad hoc qð obijcit᷑ de illa glo.j.Coꝛin.j.que dicit.ꝙ bec
ptᷣas eſt ptas remittẽdi pcta. Dicẽdũ ꝙ cũ dicit ptateʒ re⸗

mittedi pct᷑a: intelligit᷑ de prtate inuocatõis.hoc ẽ vt ad in.

uocatõeʒ noĩs petri vel alteriꝰremitterẽt᷑ pcta ĩ baptiſmo:
ſicut ad inuocatõem noĩs xpᷣi.⁊ hãc potuit dare:pᷣ noluit.

Vel intelligi põt de ptate efficiẽtis ꝓut eſi ſicut cauſa effi⸗
ciens caracteres qua mediãte illumiat᷑ aia.⁊ eoipo tollit
quaſdã tenebꝛas que ſunt reliquie pct᷑i. ſiłꝛ ⁊ alie que ſũt
pene pcti. Vnde cũ dicit᷑.habet ptatẽ remittẽdi pct̃a:intel

ligitur qmʒ ad penã aliquã vel qᷓtuʒ ad culpã ſicut cauſa

v.

ſine qua nõ.¶j Ad illud qð dicit glo.ꝙ potuit eis dare an
ctoꝛitatẽ baptiſmi quibo dedit miſteriuzʒ. intelligit᷑ ibi ſub
auctoꝛitas qð patet ex glo.que ſequit᷑ que eſt.ita ꝙ ipᷣe pᷣn⸗
cipalis auctoꝛ exiſteret. aũt ptas hec de qua loquit᷑ au⸗
guſ.eſt ptẽas inuocatõnis.patet ex quadã glo.ſuꝑ illud.j.
Coꝛin.j.Qe quis dicat ꝙ in noĩe meo baptiʒati eſtis.que
eſt hec. Poterat quidẽ vt dictũ eſt dñs ihjs ſi voluiſſet ba⸗
ptiſmi ſui poteſtatẽ dare alicui vel aliquibo pᷣeipuis ſeruis
ſuis.vt quẽadmodũ ꝑ virgã floꝛentẽ demõſtratꝰ eſt aaron
ſacerdos:ita ꝑ aliqð demoſtrarent᷑ excellentioꝛis dignita⸗
tis mĩſtri ⁊ dipenſatoꝛes miĩſterioꝝ.qui ſoli baptiʒare de
berent. Sed ſi hoc fieret:ipᷣoꝝ iam baptiſmꝰdiceret᷑:qᷓuis
&s a dño attribuit᷑ hec glo.Eius em̃ ꝓpꝛie dicit᷑ baptiſmꝰ
in cuiꝰnoĩe baptiʒat᷑.⁊ ita videt᷑ loqui de ptate inuocatio⸗
nis.eo em̃ ꝙ nomis inuocatõ innoteſcit: nõ ita auctoꝛitas
4 Ad boc videt᷑ q; aug. intelligit de prᷣate remittẽdi perᷣa.
dicit em̃ ſuꝑ Joh̊.hanc ptatẽ quã xpᷣe ſolꝰretinuit ſibi ⁊ in
neminẽ miſiroꝝ trã ſfudit.qᷓuis ꝑ miniſtros baptiʒare di⸗
gnatus ſit.ꝑ hãc inquã ſtat vnitas ecclie que ſignificat᷑ in
colũba de qua dictũ eſt. vna eſt colũba mea.vj. Canti. Sʒ
banc(dicit augu)potuit dare diſcipulis.Sʒ ptas qua ſtat
vnitas ecclie eſt illa qua dimittit᷑ pctm ⁊ Gra ↄfert᷑.¶ Pꝛe
te.incidẽter querit᷑. quõ vnitas ecclłie ẽ illa q̃ dimittit pec⸗
catũ ⁊ gra ↄfert᷑.¶ Pꝛet.incidẽt querit᷑ quõ vnitas ecclie ẽ
a caritate ? a fide ⁊ a baptiſmo? Dicẽdũ ꝙ renera licʒ vni
tas ecclie ſit a fide ⁊ caritate:nihilominꝰ ẽ a ſacramẽto ba
ptiſmatis. qͥ filij ire fiũt filij regni ⁊ incoꝛꝑant᷑ xp̃o. vt.iij.
ad tytũ ꝑ lauacrũ regeneratõis ⁊ renouatõis ſpũᷣſſcti quẽ
effudit ĩ nos habũde ꝑ ihᷣm xpᷣm ſaluatoꝛẽ nr̃m: vt iuſtiſi⸗
cati gra ip̃iꝰperedes ſumꝰ.Et Canti.vj. dicit᷑ de hac vni⸗
tate ibi. Vna eſt colũba mea ꝑfecta mea. Elna mẽĩi ſue ele⸗
cta ⁊c.glo.mater nr̃a regeneratrix gr̃a. Gr̃a aũt regenera
trix ẽ gra baptiſinalis ꝓpꝛie loquẽdo mr̃ igẽ colũbe vni. i.
eccłie q̃ẽ vna gr̃a que ẽ regeneratrix.i.baptiſmalis.⁊ ſic a
ptᷣate remittẽdi pcta ⁊ ↄferẽdi graʒ:ẽ vnitas eccłie.vnitas
dico ↄnexionis ⁊ vinculatõis ſcʒ mẽbꝛoꝝ eccłie adinuicẽ ⁊
cũ capite.¶ Itẽ vt dic aug.ſuꝑ Joh.ðᷣbo ba ptiſmꝰↄſecrat᷑
vetrabe verbũ quid eſt aqua niſi aqua. verbũ hoc ẽ illus
quo innocat᷑ illud a quo eſt regeneratõ ꝑ gram.vt cũ dicit᷑
baptiʒo te in noĩe xp̃i vel pa.⁊ filij.⁊.ſſ.a ver bo igit᷑ inuo⸗
cationis eſt effectsille effectiue: cuiꝰ cauſa ↄiũcta ẽ baptiſ⸗
mus. Iſte aũt effectꝰeſt caracter.vt em̃ alibi dictũ ẽ regene
rationis ꝗᷓ eſt ꝑ gr̃am baptiſinꝰeſi ſine qua nõ.⁊ ẽ a deo vt
a tota cauſa.ſ̊ oꝛnatꝰ caracteris ẽ ip̃m ſacramẽtũ cauſa ef⸗
ficiẽs ſimptꝛ.a caractere vᷣo baptiſmali ẽ vnitas eccłie ſcʒ
aſſimilatõis. eo em̃ mẽbꝝ mẽbꝛo aſſimilat᷑· a ptate & inuo⸗
catõis ẽ vnitas eccłie aſſimilatõis.⁊ hoc etiã valde ↄgruit
qꝛ a vᷣbo inuocatõis ẽ effectiue caracteꝛ.nõ qꝛ dicit᷑:bᷣ quia
credit᷑.vñ vᷣbũ habẽs ðᷣtutẽ a fide. efficit illud a quo ẽ vni⸗
tas aſſunilatõis ſic fides. Cum em fides ẽ vnio ecclie ſiue
cauſa vnionis 2 caritas differẽter tñ.qꝛ caritas ẽ cã vnita
tis ↄnerxionis.fides aſſimilatõis. Caritas ei vinculũ ẽ nõ
fides.Cũ igit᷑ vult aug.ꝙ xpᷣc potuit dare miſtris pfatem
baptizandi ꝑ quã ſtat vnitas eccłie:hᷣ intelligit de vnitate
aſſimilatõis que ẽ a vᷣbo inuocatõis vt dictũ eſt. nõ aũt de

vnitate ↄnexionis que eſt ex gra.
ferre miniſtro poteſtatẽ cooꝑatõnis.Qð ſic

¶ Memoꝛum ſecũdum
videt᷑.quia ſuꝑ illũ locuzʒ. vidi ſpmſanctum

HBnſequenter querit᷑ vtrum dñs poſſet con⸗
6 Mrauan aug. Quid ell qð neſcie⸗
bat Johᷣ.⁊ ſoluit aug.dicens ꝙ ptateʒ baptiʒandi ſibi eſſʒ
retentuꝛꝰ.qð non poteſt intelligi de poteſtate auctoꝛitatis
pꝛime: bene em̃ ſciebat ꝙ illã poteſtatẽ nulli eſſet daturus
nec de poteſtate miſterij: illa em dedit apłis 2 ſacerdotibo
omniboĩ articulo neceſſitatis.nec de ptate excellẽtie ſeu
inuocatõis quod pꝛobat᷑·quia certificatꝰ eſt ioh.de hoc ꝙ
dubitabat.certificatꝰaũt eſt ſicut ipᷣe dixit. Sed qui miſit
me baptizare ille mihi dixit.ſuꝑ quem videris ſpiritũ de⸗
ſcendentem 2 manentem luper eum: hic eſt qui baptiʒat.

et augu. exponita petis mũdat. ergo iohᷣ.baptiſta neſcie⸗
bar ꝙ xpc eſſet retenturꝰ poteſtatem mũdandi a peccatis.
Sed illã potuit dare vt dicit aug. poteſtatẽ cooꝑatõnis

potuit dare homĩ. ¶ Item ſuꝑ illud Joh̊.v. Sicut pater

ſuſcitat moꝛtuos ⁊ viuiſicat:ſic ⁊ filiꝰquos vult viuificat.
ſicut pater vitã habet in ſemetipᷣo:ſic ⁊ filio dedit vitã ha⸗
bere ĩ ſemetipᷣo.⁊ ptatẽ dedit ei iudiciũ facere ⁊c. Aug.i.
poteſtatẽ ſuſcitandi coꝛꝑa.vnde dicit.ꝑ hoc qð ⁊ filiꝰ⁊ pa
ter ſunt eadẽ vita iudicat aũt ⁊ ſuſcitat coꝛꝑa.nõ pater ſed
filius ſᷣm hũanitatis diſpenſatõeʒ in qua mioꝛẽ pr̃e.Que
ritur igit᷑ de qua pꝛate intelligit᷑.dedit ei iudiciũ facẽ: aut
ſcʒ de pfate auctoꝛitatis aut miſterij: Si de pt̃ate auctoꝛi
tatis.̊ xpᷣc ſᷣm ꝙ homo habet ptatẽ ſuſcitãdi coꝛꝑa.̊ ſᷣm
ꝙ homo poteſt miracula facere.q̊ eadẽ ratõe potuit ei da⸗
re potentiã creatã mũdandi aĩas.Sicut em̃ mũdare aĩas
eſt ſupꝛa naturaʒ: ſic facere miracula. 4l Item res nature
cadunt ſub tribo differẽtijs.quedã em̃ res eſt ſimplicit cor
poꝛalis. quedã ſimpliciter ſpũalis.quedã medio modo ſe
habens ſcʒ coꝛꝑalis ⁊ ſpũalis.ſed in coꝛꝑalibo ſimplłꝛ vna
cooꝑat᷑ deo in ꝑficiẽdo aliã:ſilłꝛ ⁊ in ſpvũalibo ſimplicit᷑. qꝛ
in angelis ab vno purgat᷑ aliꝰ ⁊ ꝑficit᷑:igit᷑ ⁊ ſimiliter erit
in coꝛꝑali ⁊ ſpũali ꝙ vna cooꝑabit᷑ deo in ꝑficiendo aliaʒ
⁊2 purgendo.hoc nõ põt niſi influẽtia gr̃e.igit᷑ ⁊c.⸗¶ IJtem
gra eſt media inter naturã ⁊ gloꝛiã.ſed gratia cooꝑat᷑ deo
reſpectu gloꝛie:igit᷑ multofoꝛtiꝰpoteſt aliqua creatura ſcʒ
nobilis cooꝑari deo reſpectu gratie⁊ ita creatura poteſt
cooꝑari deo ꝙᷓtum ad collatõeʒ gratie.¶ Stem in ꝓductõ
ne mime ſiue infime creature.natura coopꝑatur deo.a ſimi
li videtur ꝙ in ꝑfectione nobiliſſime creature ꝙ creatura

poſſit cooꝑari deo. ¶ Item m ſui ꝑtem cognitiuã recipit

aliquid a creatura quod eſt cooꝑans ſue ꝑfectõni.vt cum
ab obiecto ſenſibili ꝑ ſuſceptõeʒ ydoli ſiue ſpeciei ꝑficitur
ſenſus.⁊ ſic ↄſequẽter ꝑ maioꝛẽ abſtractõneʒ.ꝑficiũtur ſu
perioꝛes potentie.vltimo abſtractione purioꝛi ſiue magis
pfecta ꝑficit᷑ intellectiua.hec aũt ꝑfectõ tota eſt a deo⁊ to⸗
ta a creatura.qꝛ ab ipᷣo intellectu agente.quare nõ ſimili⸗
ter põt eſſe de affectiuna ꝙ haberet aliquid ex ꝑte aĩe.ſcili⸗
cet vin aliquã cooꝑantẽ ſue ꝑfectõni que diceret᷑ affectus
agens vel aliquid hmõi:quo oꝑante eiꝰ ꝑfectõ eſſet totalit
a deo ⁊ a creatura.¶l Item creatura rationalis cooꝑatur
deo ꝑ illud qð eſt ꝑfectio cognitiue ſcʒ ſciẽtia cũ infoꝛmat
aliquẽ in his que cognitõis ſunt.quare nõ ſimiliter cooꝑa
tur deo ꝑ illud qð eſt ꝑfectio affectiue ſcʒ gr̃aʒ:ita q habẽs
graʒ daret graʒ alij:ſicut habẽs ſcientiã dat ſcientiaʒ alij.
Pꝛet. mgr.v.di.ſenten.potuit eis dare potentiã dimitten
di peccata.nõ ipÄaʒ eandẽ qua deꝰ eſt potens:ſ̊ poten:iam
creatã qua ſeruꝰpoſſet dimittere pct̃a.nõ vt auctoꝛ remiſſi
onis:p̊ vt miſter.vt ſicut in miĩſterio habet exteriꝰ ſanctifi⸗

care:ita in miſteꝛio habet interiꝰmundare.ᷣ qui ſic poſſet

mũdare haberet poteſtatẽ cooꝑatõnis:ergo ⁊c¶ Rñdeo
ſine p̃iudicõ.q deenulli põt ↄferre ptatẽ cooꝑatõls.licet ꝗ⸗
dam dicãt ↄtrariũ.qꝛ ptᷣas cooꝑatõis dicit᷑ qua hõ cooꝑat᷑
do interioꝛi ablutione.vt ab aliqua ptate homini collata
infunderet gr̃am ⁊ remitteret culpã ſimul cum deo. ita vt
totũ eſſet dei ⁊ totũ homis. Qõ aũt videt᷑ mihi ꝙ talis po

teſtas poſſit homini conferri:tum quia gr̃a eſt ĩmediate a

co:tum qꝛ ſubiectũ gratie cũ eſt oꝛdinatũ ĩmediate adhe⸗
ret veo vt a quo influit illi quo bene ẽ 7 oꝛdinate.4: Ad pꝛi
mum rñdendũ eſt. ꝙ nõ intelligit᷑ illud de pr̃ate coopatio⸗
ms nec cœ ptate mũdandi aĩas a culpa qð ſoliꝰ ci eſi:ß de
ptate excellentie quã potuit habere creatura.2 de potẽtia
mũdandi ratõne pene oꝛiginalis quã decuit babeꝛe creatu
ram vnitã deoſcʒ humanã naturã. poſſet tñ ſi voluiſſet al⸗
teri humane creature ↄtuliſſe: ̊ nõ eſſet modꝰpuenientioꝛ
ad redimendũ ꝑ xpᷣm.⸗ Et cum dicit᷑ hie eſt qui baptiʒat.
ſi intelligat a culpa mũdat: hoc de xpᷣo inꝙᷓtum filius dei
dicit᷑. Si vo intelligat᷑ ꝙ a pena purgat ⁊ hoc mediãte ba⸗
ptiſmo:tũc intelligit᷑ ð ptᷣate excellẽtie quã habuit xpᷣe fᷣm
homo.4l! Ad aliud vᷣo dicendũ ꝙ potentia ſuſcitãdi cor
poꝛa qu habuit rp̃ᷣt homo.nõ fuit ptas auctoꝛitatis rati
one humane nature:nec prtᷣas miſterij: ſed ptas diſpenſa⸗/

tionis que excellẽtioꝛ eſt ptate mĩſterij⁊ infra pꝛatẽ aucto⸗

ritatis.4 Ad terciuzʒ patet rñſio ex dictis.quia in angelis

nõ eſt purgatõ ⁊ ꝑfectõ vniꝰab alio ꝑ influentiã gratie.im
mo eſtimo ꝙ illa purgatõ vel ꝑfectõ quã vnꝰhabet ab alio
nõ eſt ꝑ influentia lucis ſpũaliter ab vno in alium que in⸗
fluxa impmitur in intellectu vel affectu angelicoꝛ ſic pur⸗
gat vel pficit. ſicut eſt de gratia que manens in anima pfi
cit illam ⁊ illuminat:hᷣ in illis eſi quedam influẽtia ꝑ mo⸗
dum doctꝛine. VUnde quibuſdam nutibus reuelat ſuperioꝛ
inferioꝛi qð intendit: quo purgatur materialitas intelle⸗
ctus ⁊ affectus illius.¶l Ad aliud dicendũ.ꝙ poteſtas co
oꝑationis dicit᷑ dupliciter. pꝛie ſᷣm ꝙ poteſias cooꝑatio⸗
nis dicit᷑ qua creatura ſcʒ homo cooꝑatur deo inteꝛioꝛi ab
lutione.vt ab aliqua poteſtate illi collata infunderet gra⸗
tiam ⁊ remitteret culpã ſimul cum deo:ita vt totũ eſſet dei
totũ homĩs.⁊ de hac dictũ eſt ꝙ deus nõ põt dare eã crea⸗
ture.Alio mõ dicit᷑ ↄmũiter.ſᷣm ꝙ creatura dicit᷑ cooꝑari
co.vel diſponẽdo creaturã ad hoc vt oꝑetur aliquid cui⸗
cus eſt cauſa pꝛima ? intime agens.vt gratia diſponit li
berum arbitrium ad oꝑa meritoꝛia:vel imꝑando vel elici
endo hmõi oꝑa vt virtutes:xel expediendo in hmõi operi
bus vt dona:vel exequendo ſiue oꝑando ipᷣm opꝰ ſicut ra⸗
tionalis creatura ⁊ alijs multis modis.⁊ hec ptas coopa
tionis data eſt creature ratõnali. de bmõi ptate nõ inten:
dimus hic. Gratia igit᷑ nõ cooꝑat᷑ gloꝛie ita vt tota ſit gr̃e
vt eſt tota dei.nõ em̃ oꝑatur vt efficiẽs ꝑ ſe:ſᷣ vt diſpoſitio
ſiue foꝛma merentis ſiue eiꝰ qui meret᷑ gloꝛiã.¶ Ad illud
qð obijcit᷑ ꝑ ſiłe de oꝑatõe nature.Dicendũ ꝙ; nõ ẽ ſile.qꝛ
em̃ homo eſt nobiliſſima creatura. vt ea que eſt deo ↄiun⸗

ctiſſima.neq; qᷓtuʒ ad eſſe nature neq; qᷓtum ad ꝑfectõneʒ

eſſe nature ei põt cooꝑari creatuꝛa eo mõ quo ꝓpꝛie dicituꝛ
cooꝑari:qꝛ ſi hoc:ꝑuertet᷑ oꝛdine diuine ꝓuidentie in reb
Item pᷣiudicaret᷑ no bilitati creature nobiliſſime. ꝙ fieret
debitrix ⁊ obnoxia alij qᷓ; deo ex bñficio reꝑatõis abnexie⸗
tate ſeruitutis. Item pꝛiuaret᷑ libertate voſũtatis.que tan
te libertatis eſt ꝙ ſolus deus habet pr̃atem cohercẽdi illã.
quã habẽt creatura ſi ſimul ab illa poſſet dari gratia ani⸗

me. ¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ nõ eſt ſimile de ꝑfectõne 2 afle⸗

ctu.actus em̃ cognitiue eſt ꝑ motuʒ qui eſt ab exterioꝛi ad
interius.pter qð eius ꝑfectõni cooꝑatur qð eſt extra ſcʒ
creatura,ſed actꝰaffectus eſt ꝑ motum qui eſt ab interioꝛi
ad exteriꝰ: ꝓpter qð eius ꝑfectõni cooꝑatur qui intra ani⸗
mam eſt ſcʒz deus. Item inter animã ⁊ deũ nihil eſt mediũ

̈tuʒ ad ptẽ affectiuã: qtuʒ ad cognitiuã eſt vtiq;. 4 ꝛet.

bac queſtione querit᷑ quare affectꝰ nõ habet pꝛincipiũ na⸗
turale quo ꝑficiat᷑ gratia vel caritate: ſicut intellectꝰ quo
Eficiatur ſcientia.hoc eſt querere.quare natura nõ eſt pᷣn⸗
cipium gre.Cuiꝰratio põt eſſe.ꝙ gratia ⁊ virtutes ſũt de
maximis bonis. vires ſiue potentie anime de medijs ſicut
dicit aug. Aihil aũt de ignobilioꝛi ſiue minꝰ bono ꝓducit
in eſſe.¶ Ad illud qð querit᷑.quare nõ cooꝑatur deo.qᷓtũ
ad illud qð eſt cognitiue ⁊c. Dicendũ eſt ꝙ cauſa eſt.quia
hec dat᷑ doctrina ⁊ inſtructione: illa ſolũmodo infuſione.
Pꝛet. affectina eſt vis que ĩmediatiſſime eſt deo ↄiuncta.
vnde ⁊ ꝑfectõeʒ ſuã nõ poteſt reciꝑe niſi a deo cuiꝰactio eſt

ab interioꝛi.vnde ⁊ cauſa debet eſſe ab interioꝛi que ẽ eius

perfectio.⸗ Ad vltimum rñdendum eſt ſicut ſupꝛa rñſum
eſt ad glo.j.Coꝛin.j.que dicit.ꝙ potuit dare ᷣuis poteſta⸗
tem dimittendi peccata.

Membꝛü terciũ

Onſequẽt q̃rit᷑ vtꝑ xpᷣᷣ homĩ data erat po⸗
teſtas remittẽdi pcto ĩ baptiſmo.ꝙ nõ:videt᷑
Joh.v.Sic pr̃ hʒ vitã ĩ ſemetipᷣo.glo.ĩ eo ꝙ;
E filiꝰ dei eſt vita que viuificat aias.ĩ eo q ẽ
filixpomis iudex. dedit ergo ei pater vitam generando vt
viuificet:mittendo in carnẽ vt indicet. ꝑ verbũ.q̊.i.ꝑ filiũ

dei fit aĩiaꝝ reſurrectõ.ꝑ verbũ filium dei factum in carne
fit coꝛpoꝝ reſuꝛrectõ.hec glo.Ex hoc ptʒ ꝙ ſolũmodo po⸗

tuit ꝑct̃a remittẽ inqtũ filiꝰ dei ſiue deꝰ.q¶ Cõtra.ANDath.

ix. AVt ſciatis qꝛ filiꝰ homĩs hbʒ ptatẽ in tra dimittẽdi pec⸗

— — — —,

tui Acto
zn ngi
Ulein
4bali⸗
unein
drſie pur⸗
ſaunmmpf
hin wo.
irfirmin
nus iunle
Poteſtn
6 coopati⸗
intenionicn
ncerten
otüeſſed
dre ti cren⸗
citchohen
liquidens
ndiſponil
nch elelig
hnöiope
ſicntra⸗
nocwoh
eno inten
vlaſitgfe
diſpoſino
Müllud
diſkeg
1do Mum
ecine;
wuedicinr
entieinne
me. gfn
isabin
loguenn
rciRili
rotia oni
ne zafe⸗
eriorlao
lerraſc;
imenoni
inuraani
eſtmmedii
Pee
Kipiün⸗
lect gpo
znoeſn
nesſüra
cr i
pdf
rw
ſani
ſftſon.
oimnn.
ndacto
gve eein
70 riſum
poteſty

jeratpo⸗
no:wice
lo ico⸗
ieoge
rancoſt
Pihfin
in ant
nocſe
. Ns
tinfe⸗

¶ Lueſtio
cata.¶ Itẽ vnde eſt redempto::⁊ dimiſſoꝛ pcẽi. h inq tũ hõ
fuit redemptoꝛ:igit᷑ vt videt᷑ inqᷓtuʒ homo fuit peccatoꝛuʒ
indultoꝛ ſiue dimiſſoꝛ. VUnde habet᷑.ijj.li.ſentẽ·xix.di.ca.
Inde ipᷣe vere dicit᷑. Redemptoꝛ dicit᷑ im bumanitateʒ qꝛ
ſm eam ⁊ in ea ſuſcepit? impleuit illa ſacꝛamẽta que ſunt
cauſa noſtre redemptõnis. MRũſio.q' ptateʒ non habuit
iſtã vnde homo ſ̊ vnde deꝰ. qꝛ ſoliꝰdei eſi dimittẽ peta.rato
huideſt. ¶ Qam homo nihil eſt quo ad eſſe gratie ꝑ culpam:
quẽadmodũ nihil eſt ſimpłꝛ ante creatõeʒ vnde equalẽ vð⸗
tutem requirit recreatõ ⁊ creatõ.vt habet᷑ in glo. ſuꝑ illð
Luc.xx.Maiꝰeſt gaudiũ ĩ celis ⁊c.que dicit.videt᷑ magis
iuſtificare impios ꝙᷓ creare iuſtos ↄſeruare. ſi vtrũq; ẽ
equalis potẽtie.q¶¶ Ad h̊ igit᷑ qð obijcit ꝗ filiꝰhomĩs babzʒ
pfateʒ ⁊c. Dicendũ ꝙ h eſi vñ deꝰ. VUnde glo.ſuꝑ illud ma
thei. ix. fili? bomĩs habʒ prateʒ ⁊c̃.oicit.qꝛ idẽ eſt filiꝰ ho⸗/
minis ⁊ deꝰ. VUnde dicendũ.ꝙ bõ habzʒ pt ateʒ dimittendi
pcetᷣa quia deꝰ.⁊ quia ꝓpter vnitatẽ ꝑſonaleʒ coĩcant deꝰ 2
bomo ydiomata:dicit᷑ habẽ bomo ptateʒ dimittẽdi pcta.
nõ tñ vnde homo:ſ̊ vnde deꝰ. 4¶ Ad aliud dicẽduʒ. ꝙ redi⸗
mere penã reſpicit.⁊ ideo ↄuenit xpᷣo vnde hõ babẽ płateʒ
redimẽdi. Sed ſolus deꝰ habet ptatẽ dimittẽdi pcta. AUn⸗
de Marci.ij. Et ſciatis quia filiꝰhomĩs habʒ ptatẽ dimit-
tendi peccata.glo.ſolus deꝰdimittit pctᷣa.⁊ filiꝰhomĩs ba
bet pt ateʒ dimittẽdi pcta:ergo ideʒ deus ⁊ filiꝰhomĩs.ita
bomo xpc ꝑ diuinitatẽ pcta dimittit:ꝑ humanitatẽ ꝓ pec⸗
catoꝛibo põt moꝛi.hec glo.Ecce ꝙ redemptõ eſt ꝑ bumani
tatem. 4 Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ vnde eſt redemptoꝛ 7 di⸗
miſſoꝛ. Dicendũ ꝙ redemptoꝛ vno modo dicit᷑ ꝓpter vſuʒ
ptatis.alio mõ ꝓpter effectũ pumilitatis.Redemptoꝛ ꝓut
modo pᷣmo ſumit᷑ eſt dimiſſoꝛ pctoꝛũ ⁊ vnde redemptoꝛ di⸗
miſſoꝛ nõ aũt ꝓut ſumit᷑ ſcdðo mõ. Vnde.iij.li.ſenten.xix.
di. c. Inde ipße vere rp̃c eſt redemptoꝛ inqᷓtuʒ eſt deꝰ ptatis
initu ou militatis effectu.

bꝛu quartuʒ

Ego neſciebã eũ. Querit᷑ gd ioh.ſciuit ⁊ ꝗo
neſcinit.dicit aug.ꝙ neſciebat qð ſibi reten⸗
urus eſſet 2 nulli traditurꝰ ptᷣatẽ baptiſmi.
Sciebat aũt ꝙ dñs erat agnꝰtollens pcta mũdi:⁊ ꝙ ab eo
deberet baptizari. Sʒ Hiero.videt᷑ dicẽ.ꝙ ioh̊.neſciebat
ꝑ baptiſmũ xpᷣi mũdũ redimẽdũ eſſe:ſciebat tñ eũ eſſe filiũ
dei ⁊ in carne natũ.⸗¶. Sʒ obijcit᷑ ↄtra hoc qð videt᷑ dicere
Hieꝛo.videt᷑ em̃ ꝙ ioh̊.pꝛius cognouit mũdũ redimẽdum
eſſe ꝑ baptiſmũ xp̃i.dixerat em̃ pꝛius. Ipᷣe vos ba ptiʒabit
in ſpũſancto igne.vbi dat᷑ intelligi.ꝙ in baptiſmo vpᷣi cõ
ferret᷑ remiſſio pctoꝝ: ⁊ ita ꝑ baptiſmũ redimerent᷑ hoĩes
a pct̃is.⸗¶ Pꝛet.pꝛus dixit de eo.Ecce agnꝰ dei ⁊c. Sʒ gd
aliud eſt tollẽ pcta mũdi niſi redimẽ mũdũ:̊ cognouit re
cemptionẽ mũdi futurã ꝑ ipᷣm.4.! Pꝛet.non legit᷑ pꝛius ꝙ
teſtificatꝰfuerit ipᷣm filiũ dei eſſe ſ̊ poſtea ſicut ha bet᷑ ĩ euã
gelio ioh. in fine eĩ teſtimonij dicit᷑. Ego vidi ⁊ teſtimoniũ
ꝑhibui.qꝛ hic eſt fili ci. Johᷣ.j. MPꝛet. ex ipo textu euan
gelij habet᷑ ꝙ ſciebat eũ cũ vidit ſpm̃ſctm deſcẽdentẽ quaſi
colũbaʒ ⁊ manẽ ſuꝑ eũ.Sʒ ꝑ quid aliud ſciebat ipᷣm niſi ꝑ
deſcẽſum ſpũs in ſpẽ colũbe.n illo em̃ ſigno dicit.ꝙ bic ẽ
qui baptiʒat.⸗ Pꝛet. in illo deſcẽſu q̃liter cognouit ꝙ re⸗
tenturꝰeẽt ptatẽ.⁊ nemĩ traditurꝰ:cũ nihil alind ſit ei reue
latũ niſi ꝙ bic ẽ qui baptiʒat in ſpũſcto.nec ꝑ h̊ excludituꝛ
quin aliꝰſit ꝗ baptiʒat in ſpũſct᷑o
ſo. ꝙ triplex intelligit᷑ noticia ioh̊.d rpᷣo ſm pꝛiꝰ⁊ poſteri
us. Pꝛima fuit añꝙᷓ intraret deptũ.⁊ de illa nõ fit mentõ.
Sc&da fuit cũ ipe pᷣdicaret turbe.Tercia vo in aduẽtu xpᷣi
ad baptiſmũ cũ facta ẽ ruelatõ voce pr̃is ⁊ deſcẽſus ſpũs ĩ
ſpẽ colũbe.Cũ igit dicit. Ego neſciebã eũ.h̊ dicit᷑ rõne an
terioꝛis tꝑis:qꝛ n ita plene ↄgnouit eũ ſiẽ tũc ↄgnouit.nec
ita anteqᷓ; ingꝛedẽt᷑ deſtũ ſicut poſt cũ baptiʒabat ⁊ pᷣdica
bat turbe. vñ Crib.cũ dicit neſciebã eũ anteriꝰ dic tpᷣs:nõ
id qð ꝓpe baptiſmũ. etiã pꝛiꝰognoſceꝛet eũ in baptiſmo
ſuo collaturũ gr̃azʒ.ptʒ ꝑ h̊ qʒ dicit Criſᷣ. Qualiter teſtis
vignꝰfide eſſet: qualiter etiã ⁊ alios docẽt ſi ipᷣe ignoꝛaret.

AVtõne pᷣdictoꝝ ꝓpteꝛ illud ᷣbũ qð dĩc Johß.

d H̊ dicẽdũ pᷣm Cri

rxvſ.

qualiter etiã ſi neſciuerat eũ añ ſpũſſct̃i deſcẽſuʒ.⁊ ſi tũc p⸗
mo ↄgnouit:q̃liter añ tpᷣs ꝓhibebat eũ.Ego neceſſe habeo
a te baptiʒ ari ⁊ tu venis ad me.Dicẽdũ eſt ꝙ̊ Fᷣm opioneʒ
Hieꝛo. nõ pꝛiꝰ ↄgnouit mũdũ redimẽdũ ꝑ baptiſmũ vpᷣ
qᷓtuʒ ad oẽm debitã penã ꝓ oꝛiginali ⁊ actuali:licʒ cogno
ſceret ꝙ in baptiſmoxpᷣi daret᷑ gra ꝑ quam fieret remũſio
pctoꝝ. Quandãa em̃ virtutẽ habʒ baptiſmꝰ a paſſione rpᷣi
⁊ illa potuit ei tũc eſſe reuelata.¶ ADo ſcom vo dici põt. ꝙ;
licet pꝛiꝰ ↄgnouiſſet redemptõeʒ mũdi futurã ꝑ ipᷣm cũ di⸗
xit.Ecce agnꝰ⁊c̃.potuit tñ eſſe ꝙ nõ ↄgnoſcẽt niſi pꝛiꝰtan⸗
tam vertutẽ ſe daturũ baptiſmo.¶ Ao terciũ vᷣo dicẽdũ.q;
illa teſtificatio de filio dei refert᷑ ad illud qð audiuit a vo⸗
& pr̃is.¶j Ad quartũ vo dicẽdũ.ꝙ illud qð dicit᷑. Ego ne⸗
ſciebã eũ nõ refert᷑ ad illud tpᷣs quo vidit ſpm̃ſctᷣm delcẽdẽ⸗
tem:R ꝙ pꝛiꝰ neſciebat ↄꝑatõe huiꝰ ↄgnitois ſic dic Criſ.
In illo eĩ deſcẽſu ꝓfecit ipᷣe in ↄgnoſcẽdo.¶ Ad vltimũ di
cendũ.qꝙ in illo deſcẽſu ↄgnouit ꝙ retenturꝰerat ptᷣatẽ.co⸗
gnouit em̃ ꝙille eſt qui baptizat ptᷣate excellẽn ſᷣm ꝙ bõ:
prate auẽtis ſᷣm ꝙ deꝰ. Qeutrã auũt ꝓut binõi daturꝰ erat
alij.2 ex H nemo diceret ſuũ eſſe baptiſinũ.ſ̊ baptiſmũ xpᷣi
Vnde aug.de ↄcoꝛdia euãgelioꝝ.axparet qᷓuis eũ iã noſce
ret(nam in vtero mr̃is iam exultauit cũ ad eliʒzabeth ma⸗
ria veniſſet) aliquid tñ in eo qð nõ nouerat didiciſſe colũ⸗
be deſcẽſione.⁊ ꝙ ipᷣe baptiʒaret in ſpũſcto ꝓpꝛia quada et
diuina ptate.vt nullꝰ homo qui accepiſſet a deo baptiſmũ
etiã ſi aliquẽ baptiʒaret:poſſet dicere ſuũ eſſe qð traderet
vel a ſe dari ſpmſanctum.

NMueſtio. xvj. de conditio
nibus baptizantie. . —
ſtur de condito

nibus baptizantis.vbi pꝛimo querit᷑ vtꝝ
ſoli ſacerdotes pñt baptizare.Scðo vtꝝ
mali pñt baptiʒare. Zercio vtꝝ heretici
pñt baptiʒare.Quarto vtꝝ demões. Ouĩ

to vi carẽtes rõnis vſu. Serto vtꝝ plures ꝑſone pnñt ba⸗

ptiʒ aꝛe vnã. Septimo vtꝝ vna ꝑſona poſſit ſimul baptiʒa
re plures. Octauo vtxꝝ aliꝗs põt baptizare ſeipᷣm.

Ebꝛum pꝛimum

Irca pᷣmũ q̃rit᷑ ſic.vtꝝ ſolis ſacdotibo licitũ
ſit baptiʒare. Qð videt᷑ ꝑ ̊ qð dĩc Yᷣſi.ↄſtat
baptiſma ſoł ſacdotibo eẽ traditũ.eiuſq; mi⸗
ſteꝛiũ ñ ipᷣis diacõibo licitũ ẽ explẽ abſq; epo
vel pᷣſbitero. E ſi diaconibo ñ ẽ licitũ:młtofoꝛtiꝰ nec alijs
ꝑſonis. ſolis ſacerdotibo ẽ licitũ.¶ Itẽ aug.nulla nccita
te cogẽte ſi fiat:alieni mũeris vſurpatio ẽ. ᷓ alia ꝑſona a
ſacdote ſi baptiʒat pᷣter nccitatẽ vſurpat. ſolis ſacerdoti
bus ẽ licitũ baptiʒ aꝛe.¶.¶ Aidet᷑ etiã hͥ oñdi ꝑ ſike. ſi ab alijs
q a trapeʒetis ↄllitutis ſiẽtũ fuerit auꝝ vel argẽtũ vel es
dep̃hẽſuz fuerit: puniũt᷑ ſigãtoꝛes vel indulgẽtia liberant᷑
Kegale tñ ſignũ ↄgnitũ theʒauris regalibo infert · a ſimili
videt᷑ ĩ hac re.ſignatoꝛes eĩ ↄſtituti ſut ſaceꝛdotes. Si ſi⸗

at ꝑ alios regia ſiãtio ĩ baptiſmo:puniẽdi ſũt vł idulgetia

liberãdi. ̊ nẽ alijs licitũ baptiʒare Contra. a qcũq; dat
baptiſma ei ꝗ indiget recte ſuſcipit᷑. qre &̊ ñ recte daret᷑ cũ
indigẽti det? ab eo ꝗ pt᷑ dare.⸗ Pꝛet.xpi ẽ baptiſmꝰg dat
⁊ rpᷣc ẽ ꝗ baptizat.nec tollit᷑ ꝑ quẽcũq; det᷑.nõ Cſolis ſaceꝛ
dotibo ẽ ↄceſſuʒ ¶ Ao h̊ rñdet᷑.ꝙ aliud ẽ eẽ licitũ ex officio
ſuſcepto.a aliud? eẽ licitũ ex ſtatuto vꝛgẽte piculo.Pꝛimo
mõ licitũ ẽ ſolis ſacerdotibo.ſcðᷣo mõ alijs ẽ licitũ ex diuĩa
diſpẽſatõe intuemiẽte ſtatuto cũ vꝛget ꝑiculũ. Añ aug. ad
foꝛtunatũ. In nccitate cũ ep̃i vel pᷣſbiteri aut ꝗlibʒ miſtro⸗
rũ nõ inueniũt᷑.⁊ vꝛget ꝑiculũ eiꝰꝗ petit ne ſine iſto ſacmẽ⸗
to vitã finiat.etiã laycos ſolere dare ſacramẽtuʒ qꝗð acce⸗
erũt audemꝰ. 2 ex ↄcilijs habitũ ẽ. ¶¶ Per h̊ pt ſolui qð
obiectũ eſt. Ilud vo qð dicit aug ꝙ alieni mũeris eſt vſur
patio.ĩtelligit᷑ vbi nulla ẽ neceſſitas. Qã ⁊ laycis Eↄceſſuz
munꝰiſtud ĩ neceſſitate.4l QRec eſt ſiłe ↄueniẽs deſignatoꝛi
bus monete regalis publicis:⁊ de his ꝗ furti ſignãt.Non

*

em̃ layci tꝑe neceſſitatis furtiuis ſignatoꝛibo debẽt ↄꝑari
H ꝓ illis ꝗ tꝑe neceſſitatis in ſignatoꝛes regios recipiunt᷑.

embꝛum ſecundũʒ

Onſequẽter querit᷑.vtꝝ mali poſſunt bapti
ʒzare. Pꝛimo g querit᷑ vtꝝ ↄferũt baptiſma.
Secũdo vtruʒ peccent miſtrando baptiſma
PYpter eoꝝ dignitatem. Tercõ vtrum equali
ter detur ꝑ bonũ miniſirum 2 ꝑ malum.

hchelnnn pꝛimus
Verit᷑ ̊ pᷣmo.vtꝝ mali ſacerdotes pñt bapti/

zare.⁊ videt᷑ ꝙ ſic.iiij.ſentẽ.di.v.dicit᷑.q baptłſ
W mꝰ põt dari a malis miſtris ſic a bonis.¶ Cõ⸗
tra.Ecc̃i. Ab imũdo ꝗs mũdabit᷑.q Item in eodẽ.xxxiiij.
Qui baptiʒzat᷑ a moꝛtuo quid ꝓdeſt eiꝰlauatõ.ſ̊¶ alꝰmoꝛ⸗
tuus eſt:ergo nõ ꝓdeſt eiꝰ lauatõ.q̊ nõ dat verũ baptiſma
Mec obſtat qꝛ in noſtra trãſlatõe habet᷑ ⁊ iteꝝ tangit eum
illa em̃ eſt traſlatio.lxx.quã ponit aug.⸗:! SIwtẽ Mũeri.xix.
NQuicꝗd tetigerit imũdus ĩmũdũ faciet.⸗¶] Itẽ ad collatõ⸗
nem huiꝰſacramẽti tria ſunt neceſſaria.miſter debitꝰ:ma⸗
teria debita:foꝛma verboꝝ debita.Sʒ ſi defuerit materia
debita vel foꝛma verboꝝ debita nõ eſt baptiſmꝰ:igit᷑ ſi mi
niſter debitꝰ defuerit ⁊c. Sed vt dĩc aug.⁊ inagiſter in lr̃a.
iuſtos oꝑtet eſſe ꝑ quos baptiʒat᷑.¶ Item oꝛo amittit vir⸗
tutem ſuã ex vicio oꝛantis.quare nõ ſimiliter verba ſacra/
mentoꝝ ex malitia baptiʒãtis.Ecci.xv. on eſt ſpecioſa
laus in oꝛe pctoꝛis. Item.ij.Coꝛin.vj.ſj emĩ dãtes vllã
offenſionẽ vt nõ vituꝑet᷑ miſteriũ vrjm. vbi habet᷑ ex glo.q;
miĩſteriũ doctrine veritatis:vituꝑat᷑ in oꝛdinato vᷣbo ⁊ exẽ⸗
plo.ſ̊ ea ratõe qua miĩſteriũ q;tuʒ ad doctrinã veritatis vi⸗
tuꝑatur ĩ oꝛdinato ver bo vel facto miſtri:videt᷑ ꝙ miſteri⸗
ui baptiſmi vituꝑet᷑ in oꝛdinatõe miſtri.ſ̊ ꝗꝓpter hoc nõ ẽ
iterãduʒz baptiſma:qꝛ iteratõ fieret in ↄtumeliaʒ ſiue vitu⸗

perium ſacramenti. ergo nec miſtrari tali mĩſtro qꝛ
hoc fieret in iniuriã ſacramẽti.¶ Rñſio.q; deꝰbaptiʒat ſi
ue mũdat:miſter ſilꝛ. Sed deꝰſolus ↄferẽdo gr̃am mũdan
tem ⁊ ſanctificãtẽ cũ miſtro ei cooꝑando in mĩſterio.vnde
⁊ auctoꝛitas eſt a deo ⁊ miſteriũ: eo mõ quo dicit᷑ eẽ ab eo
qð ꝑ aliud oꝑat᷑.Eſt igit᷑ deꝰin ſanctificãdo tota cauſa:et
eſt in mĩſterio pᷣma cauſa.vnde hugo.Solus deꝰ ſanctifi⸗
cat ⁊ bñdicit.qm̃ ab ipᷣo oĩs ſanctiſicatõ ⁊ bñdictõ eſi.2 ta
men ſacerdos miſter dei ſanctiſicat ⁊ bñdicit:qm̃ ꝑ ipᷣm q̃
dam ſanctificatõ ⁊ bñdictõ eſt que ⁊ ipa a deo eſt qui ẽ au⸗
ctoꝛ in dono.⁊ ꝑ deũ qui cooꝑatoꝛ eſt in miſterio.hec hugo
Dicẽduʒ eſt &. ꝙ deꝰeſt auctoꝛ gre ſanctificãtis:⁊ ẽ cooꝑa⸗
toꝛ in miſterio quia ꝑ ipᷣm miſter oꝑatur. Quicꝗd igit᷑ ibi
eſt ſanctificatõis a deo eſt. ꝓpter qð a quocũq; fiat:plenuʒ
habet effectũ. IOtem ĩmũdicia ex parte baptiʒantis intraẽ
in aĩa que eſt defectꝰ.⁊ nullo modo tranſſerẽs ſe ꝑ diffuſio
nem. nde nõ põt diminuere virtutẽ ſacramẽtalẽ. Pꝛete.
miſteriũ baptiʒãtis exercet᷑ in oꝑe exterioꝛi.quãtũ eſt de il
lius miſterio.qtum aũt ad exterioꝛẽ hoĩeʒ nõ eſt imũdus.
eo ꝙ pct᷑oꝛ:̊ qtum ad interioꝛẽ.his igit᷑ ratombo patet.qꝙ;
nõ diminuit᷑ virtꝰ baptiſmi ex miſterio maloꝝ.4! Ad pꝛi⸗
mum igit᷑ dicendũ.ꝙ ab ĩmũdo nõ mũdat᷑ quis ratõe qua
ĩmũdus eſt:ſ̊ in miſterio baptiſmi nõ eſt tranſfuſio virtu⸗
tis baptiſmnalis a miĩſtro ratõe qua talis eſt. Pꝛet. nec ba⸗
ptiʒatꝰmũdat᷑ ab homie malo: ſ̊ a deo qui purgat animã.
Ao aliud dicẽdũ.ꝙ ſi ꝑ moꝛtuũ intelligit᷑ pctm vt videt᷑
ſanare nr̃a trãſlatõ que dicit.ꝗ baptiʒat᷑ a moꝛtuo ⁊ iterũ
tangit:plana ẽ rñſio.ã baptiʒari a moꝛtuo eſt mũdari a
pcto:tangẽ vᷣo moꝛtuũ ẽ recidiuare in pctm.⁊ tali nõ ꝓdeſt
lauatõ pꝛima:cũ iteꝝ polluat᷑ ꝑ recidiuũ.Si vo intelligat᷑
moꝛtuũ pctoꝛ baptiʒãs.ſᷣm ꝙ videtw᷑ alia trãſlatõ dicere:
tũc intelligẽdũ eſt qũ baptiʒatꝰimitat᷑ eũ.lauacrũ em̃ tunc
nõ ꝓgeſt ei ad ſalutẽ.⁊ hoc manifeſtat᷑ ꝑ nr̃am trãſlatõem
in qua dicit᷑.⁊ iteꝝ tangit moꝛtuũ.⸗l Ad aliud dicendũ ꝙ;
xix · Nũeri loquit᷑ de imũdis m ritũ legis.vt q imũdꝰerat
ex ↄtactu moꝛticini.vel ex alio aliqͥ ↄtraxerat imũdiciam:
imũdũ fecit qʒð tetigit ſm legem.⁊ debuit expiari aqua lu

ſtratõnis.nõ aũt loquit᷑ de ĩmũdicia pct̃i.q Ad aliud di⸗
cendũ.ꝙ miſter debʒ eſſe iuſtꝰ debito ↄgruẽtie.vñ vbi dicit᷑
iuſtos oꝑtet eẽ ꝑ quos baptiʒat᷑: ſubdit᷑ iuſtos oꝑtet eẽ tã⸗
ti iudicis mĩſtros:qꝛ.x.Ecẽci.ſᷣm iudicem ꝓpłi ſic ⁊ miſter
eiꝰ. Vñ multiplex ẽ ratio ↄgruẽtie.vna ẽ mũdicia eiꝰcuiꝰẽ
miſter. Uñ ambulãs ĩ via imaculata hic mihi miſtrabit.
Alia mĩſteriũ mũdatõis.qꝛ em̃ mũdat miſterio ſuo:debet
mũdꝰeſſe.Qũeꝛi.xix.mũdꝰluſtꝛabit ĩmũdũ.iQee.xij.mũda
ti ſunt ſacerdotes ⁊ leuite ⁊ mũdauerũt ꝓłum. Itẽ digni⸗
tas mũdandoꝝ.mẽbꝛa regis ꝗs ĩmũdioꝛ illis pᷣſumẽt illa
mũdare.iiij. re. Recedite polluti recedite abite mundũ
nolite tãgẽ. ſ̊ debitũ reſpectu foꝛme ⁊ nature ðᷣboꝝ ẽ debi⸗
tum nccitatis.iQõ igit᷑ ſimile ẽ de debito materie ⁊ foꝛme
vᷣboꝝ ⁊ mĩſtroꝝ:qꝛ in h̊ ẽ debitũ ↄgruitatis:in illis neceſſi
tatis. 4 Ad illð qð q̃rit᷑ de oꝛoe ⁊c̃. Dicẽdũ ꝙ nõ ẽ ſimile.
qꝛ vᷣtus data ẽ a ſaluatore ⁊ ipᷣis ᷣðbis ſacramẽtalibo nõ ſic
vᷣbis in oꝛoe ꝓlatis.ſ̊ potiꝰvirtꝰ⁊ efficacia oꝛonis ẽ a fide
2 deuotõe oꝛãtis Yaco.j.poſtulat in fide nihil ⁊c̃. Et oꝛo ẽ
pius affectꝰin deũ directꝰpᷣm aug.⸗¶ Ad aliud vicendũ.ꝙ
illud dicit᷑ fieri in rituperiũ baptiſmi: qͥ pᷣiudicat᷑ veritati
baptiſmi. vᷣbigr̃a qꝛ caracter baptiſmalis ẽ ꝑpetuꝰ.ſi itera
ret᷑ baptiſmꝰ:videret᷑ caracter indigẽ reꝑatõe.qð nõ ẽ ve⸗
rum. ĩmoↄtra veritatẽ caracteris. Sʒ doctrina veritatis
vituperat᷑:qñ etſi oñdat᷑ ᷣbo:oñdit᷑ ↄtrariuʒ facto.qꝛ ma⸗
gis credẽdũ ẽ facto inqᷓtuʒ hmõi q; ᷣbo.vnde nõ ẽ cadẽ ra
tio vituꝑandi ſiue faciẽdi quid in ↄtumeliã miſierij ſaẽmẽ
toꝛum ⁊ miſterij doctrine veritatis.4! Si obijcit᷑.ꝙ g facit
ↄtrariũ doctrine ſue:facit aligd ĩ pᷣiudiciũ veritatis doctri⸗
ne ſue ſicut ex alia ꝑte. Rñſio.qꝙ hoc nõ ẽ miſtrando ipᷣam
doctrinã:ſ̊ oꝑando ↄtrariũ. ſ̃ ex alia ꝑte facit ↄptumeliam
mĩſtrãdo ipᷣm ſacramẽtũ.Si quis rebaptiʒaret ipᷣo miſte
rio faceret ↄtumeliã ip̃i ſacramẽto vnde nõ ẽ ſimile.

Onſequẽter querit᷑ ſi peccẽt miſtrando baptiſ:
mum?⁊ videt᷑ ꝙ ſic.Repᷣhendũt᷑ em̃ mali ſacer
dotes ꝑ ꝗꝓphetã.cũ dicit᷑.vt quid offertis ſuꝑ al⸗
tare meũ panem pollutũ: nõ quia ipᷣe panis in ſe polluat᷑
H quia ex in dignitate ſua ipᷣe miſter polluit᷑ in ſe.pari ra⸗
tione mali ſacerdotes polluũt᷑ indigne accedẽdo ad bapti
ʒandũ:licʒ ſacꝛamẽtũ in ſe nõ violet᷑. Hoc etiã videt᷑ ꝑ boc
qð dicit aug. Illicitã vſurpatõeʒ coꝛrigit remiſcentis ⁊ pe
nitentis affectꝰ.qdð ſi nõ coꝛrexerit:manebit ad penã vſur⸗
patoꝛis qdð dedit.exquo videt᷑ ꝙ mali vſurpent officiũ ba⸗
ptiʒandi.i.mũdandi.q¶ Item aug.ſuꝑ Joh̊. Nos dicimꝰ
omnes.quia iuſtos oꝑtet eſſe ꝑ quos baptiʒat᷑ iuſios opoꝛ
tet eſſe tati iudicis miſtros:&̊ vt digne baptiʒent opꝑtet eſſe
iuſtos.Si ſunt iniuſti:indigni ſunt diſiributõe tãti ſac⸗
menti. ¶ Moõtra. ex officõ habet ꝙ baptiʒet cũ ad oꝛdinem
ſacerdotalẽ vis baptiʒãdi ꝑtineat.faciẽdo aũt id qð tenet
nõ peccat:g malꝰſacerdos baptiʒãdo nõ peccat.Ad
dicẽdũ.ꝙ aliter ẽ in baptiſmo:⁊ in ſacramẽto euchariſtie.
baptiſmꝰem̃ eſt ſacramentũ neceſſitatis.⁊ ideo ſi ↄferat᷑ ab
eo cuiꝰẽ ↄferre ⁊ cni neceſſe ẽ oferre:nõ peccat ſic ↄferendo
Sacramẽtũ aũt euchariſtie ẽ ſacramẽtũ de quo dicit. ꝓ in
digne accedẽs iudiciũ ſibi aſſumit.nec ẽ ſacramẽtũ neceſſi
tatis:⁊ ideo ſine remoꝛſu ↄſcientie accedẽduzʒ ẽ ad miſteri⸗
um tanti ſacramẽti.q¶ Ad aliud vᷣo dicendũ · ꝙ illud quod
dicit aug. de illicita vſurpatõe attẽdit᷑ vbi nõ extat neceſſi⸗
tas nec tenet᷑ ex officõ.¶ Ad aliud dicẽdũ.ꝙ opoꝛtunitas
accipit᷑ ibi ꝓ ↄgruitate.decet em̃ ſiue ↄgruit miſtros tanti
iudicis eſſe iuſios:nõ qꝛ ſi nõ ſunt iuſti nõ miſtret᷑ ſacramẽ
tum. vñ aug. Sũt miſtri iuſti ſi volũt.Si aũt nolueꝛint eẽ
iuſti:ſecurũ me facit mgꝗr̃ meꝰ de q̊ſpũſſctus ſic dicit. hic ẽ
qui baptiʒat. Sacerdotes aũt mali etſi baptiʒẽt ex officio
nõ tamẽ de merito vite.¶ Qõð aũt dicit am bꝛo.in oꝛdina⸗
tione ius dandi habẽt baptiſmũ ad ſuã xniciẽ qᷓdiu caꝛita
tem nõ habẽt vnitatis:hoc intelligit᷑ qᷓtuʒ ad hoc ꝙ nõ ſiat
in vnitate eccleſie.nec eſt eĩno ſimile de his malis qui nõ⸗/
dum ſunt pꝛeciſi ab vnitate eccleſiaſtica.

ile

ti
cer
al⸗
1

1

ri⸗

i⸗
a8
gui
mi
lc
ci
co
nan
ita
it

„

¶ LNueſtio

culus tercius

Onſequẽter querit᷑ vtrũ equaliter det᷑ ꝑ bonuʒ
ꝑ malũ mĩſiruʒ. Quod videt᷑:ꝑ hoc qð dicit
aug. ↄtra donatiſtas.tantũ valet baptiſmꝰpꝑ bo
minem ↄemptibilẽ:quãtuzʒ ꝑ miſtruʒ apłm. quia nec illiꝰ

eſſe cognoſcit᷑ ̊ xrp̃ᷣi.¶ Item aug.ↄtra creſcentiũ:ꝑ miſisos
diſꝑſos minꝰ cei eſt equale.qꝛ nõ illoꝝ bᷣ̊ eius idet᷑ cõ⸗
icatõ dineꝛ

trariũ.ſicut em̃ euangeliũ dicit᷑ differẽs ſiue pᷣ
ſa a diuerſis diſiributa.cũ tñ vnꝰſit qui interiꝰ doceat.Eo
modo videt᷑ ꝙ difſerẽs ſit baptiſma aliquo mõ cũ a melio⸗
ri rel minꝰ bono dat᷑.ſicut em iſti nõ ſunt ſapia equalit᷑ pᷣ⸗
diti: ita nec eq̃liter ſũt gra pditi.¶ MRñſio. ꝙ eqtiter dat᷑.
¶ Ao illud qdð obijcit᷑ ↄtra hoc.dicẽdũ ꝙ nõ ẽ ſimile de ba
ptiſmo ⁊ euãgelio ſine p̃dicatõe.Qõ eĩ dicit᷑ baptiſmꝰmeꝰ
ſicut euãgeliũ vel pᷣdicatõ mea ſicut dic augu.ↄtra donati⸗
ſtas. VUnde nõ ẽ melioꝛ baptiſmꝰqui ꝑ melioꝛẽ dat᷑:licʒ me
lioꝛ dicat᷑ pdicatõ q̃ a melioꝛi ⁊ diſcretioꝛi dat᷑. Ratio aũt
eſt. qꝛ in viriute xpᷣi datur a quocũq; datur:⁊ penes illum
eſt indiuiſio.poteſtatẽ aũt baptiʒandi ſibi retinuit:ſeruis
miſteriũ dedit. poteſtatẽ aũt docẽdi ſiue p̃dicandi miſiris
deait:licet ipe ſit qui interius doceat.

Equit᷑ ingreꝛe vtꝝ hẽtici poſſunt baptiʒare
Pꝛimo igit᷑ qrit᷑ vtꝝ baptiſma ↄfeꝛãt. Scðo
vtꝝ bẽticꝰ ꝙᷓtũ ad orticulũ ð baptiſmo bapti
Maat. Tercõ vtꝝ cũ labũt᷑ ĩ heſim amittãt ins
baptiʒãdi vel nõ. Quarto vtꝝ illi qui nũꝙᷓ crediderũt pñt
baptiʒare. MD

rticulus pꝛimus
Irca pᷣmũ q̃rit᷑vtꝝ hẽticꝰ poſſit baptiʒ are.q
ſic:videt᷑. Meda. Sine heretic,ſ iue n ingtic?ſi
e facinoꝛoſus quicũq; ĩ ↄfeſſiõe ſcłe trinitatis
baptiʒat nõ valet ille ꝗ ẽ baptiʒatꝰ a bonis catholicis re⸗
baptiʒari.ſ̊ᷣ ↄſtat ſi nõ eẽt baptiʒatꝰ:baptiʒari poſſet ⁊ de
beret.igit᷑ ẽ baptiʒatꝰ.il Itẽ aug.i Qulli ſacmẽto iniuria ẽ
faciẽdailli iniuriãt ſacramẽtis ꝗq dicũt ea pollui ꝑ pollutõ
nẽ mĩſtroꝝ.⸗l Itẽ.ix.Luẽc̃.ꝛeceptoꝛ vidimꝰquẽdã ĩ noĩe
tuo demonia eijciẽtẽ ⁊ ꝓhibuimꝰ:qꝛ ñ ſegꝗt᷑ te nobiſcũ.⁊ di⸗
xit ihᷣs.nolite ꝓhibẽ.ſic igẽ aꝑpobauit dñs. ꝙ ille licʒ ma
lus coĩter fecerat cũ apłis.a ſiłi videt᷑ ſi bẽtiei coĩcant cuʒ
eccłia ĩ actu baptiʒãdi ꝙ dñs h̊ apꝛobet. Itẽ dñs qui ꝑ.
abꝛabã figurat᷑ quoſdã filios generat de ſpõſa ſcʒ eccleſja:
quoſdã de ancilla ſcʒ de hereſi vel de ecclia malignantiũ: S
heretici ↄferũt verũ baptiſma.¶ Vtẽ aug.ↄtra donatiſtas
mũera ↄceſſa diuinitꝰ.ꝑtim ſũt ꝓpꝛia:ſicut ĩ hoc tꝑe infati
gabilis caritas ⁊ ĩ futuro vita eteꝛna.ꝑtim vo cũ malis ꝑ⸗
uerſiſq; coĩa: ſicut oĩa cetera ĩ quibo ſũt ⁊ ſacroſancta mi⸗
ſteria.h̊ ſub ſacroſanctis miſterijs cõtinet᷑ baptiſmꝰ: ba⸗
ptiſmꝰomũis ẽ icis 2 bereticis. ̊ heritici ↄferũt veꝝ
baptiſma.¶ ontra. oĩa oꝑa eccłie emicaciã habẽt ab in⸗
flueti a capite ĩ mẽbꝛa. Sʒ virtꝰnõ inſluit a capite
in mẽbꝝ moꝛtuũ:& ſi hẽticꝰ:nõ eſi mẽbʒꝝ.vel ſi ẽ mẽbrũ ali
quo mõ eſt mẽbꝝ moꝛtuũ.ꝑ ipᷣm nõ ẽ influẽtia vᷣtutis a ca⸗
pite in opꝰaliqð.igit᷑ baptiſmꝰ ab eo miſtratꝰ nõ hʒ effica⸗
ciam baptiſmi.⸗l Iẽ aug. vñ tanta vis aque vt coꝛpꝰ tin⸗
gat ⁊ coꝛ abluat niſi faciẽte verbo nõ qꝛ dicit᷑ ̊ qꝛ creditur
Er bis ptʒ ꝙ virtꝰbaptiſmi ẽ a fide.nõ aũt a quacũq;:ſed
requirit᷑ ꝙ credat᷑ ꝙ in aqua ẽ virtꝰregenerãdi ab ipᷣis veꝛ
bis vel a vᷣtute vboꝝ. Sʒ qñ hereticꝰſolꝰbaptiʒat ꝑuulũ:
nullꝰhoc credat.qꝛ nullꝰſcit ꝙ baptiʒat:̊ nõ eſt baptiſmꝰ.
Itẽ aug.de baptiſmo ꝓuuloꝝ.ad remiſſionẽ oꝛiginalis
pꝛodeſt eoꝝ fides a quibo offerũtur. vt quaſcũq; maculas
Ealios a quibo oꝛti ſunt ↄtraxerũt:alioꝝ interrogatõe ab
eis purgent᷑.hec aug. Sʒ ſi ſolꝰaſſiſtat hereticꝰ qui bapti⸗/
zare intedit.nõ purgat᷑ fide offerentiũ nec ſide heretici:igi
tur nõ purgat᷑.il Itẽ Ambꝛo.⁊ babet᷑.iiij.ſenten. di.iij.li⸗
cet petrẽ ⁊ filiuʒ ⁊ ſomſanctũ vicas.vel patris vel filij vel
ſpũ ſancti minuas ptᷣatẽ.vacuuʒ ẽ om̃e miĩſterium.bᷣ nullo

xvſ.

mõ põt minui pr̃as alicuiꝰꝑſone niſi diſcredẽdo: ergo ⁊c̃.
4I Itẽ ab exiſtẽte in moꝛtali pcto neq; ſibi nec alij aliqͥ ope
eiꝰacquirit᷑ vita eterna.ſ̊ miſterio baptiſmi acgꝗrit᷑ vita et᷑⸗
na:igit᷑ nõ põt fieri ab aliquo heretico.⸗ IStẽ aug. Muis
vnũ baptiſma ſit ⁊ heꝛeticoꝝ ſcʒ eoꝝ ꝗ in noĩe pa.⁊ ſi.⁊.ſſ.
baptiʒãt ⁊ eccłie:tñ qui foꝛis eccłiaʒ baptiʒãt᷑ nõ ſumunt
baptiſmũ ad ſalutẽ ſ̊ ad ꝑniciẽ:habẽtes foꝛmã ſacꝛamenti
virtutẽ eiꝰabnegãtes.Ecce ꝙ baptiʒati extra eccłiaʒ nõ aſ
ſequũtur virtutẽ baptiſmi:quales ſũt baptiz ati ab hereti⸗
co. 4 Iteʒz aug. ⁊ habet᷑ de ↄle.di.iiij. Ecclia ꝑadiſo ↄpata
indicat nobis poſſe quidẽ baptiſmũ eiꝰfoꝛis acciꝑe:ſᷣ ſalu
tem beatitudĩs extra eã neminẽ vel ꝑciꝑe vel tenẽ. Mõ em̃
in meſopotamia vel egipto qua illa flumia ꝑuenerũt ẽ feli
citas vite q̃ in gꝑadiſo ↄmemoꝛat᷑. ſic igit᷑ ba ptiſmꝰ põt eſſe
extra eccłiaʒ:munꝰaut bone vite nõ niſi intra eccliaʒ reꝑi
tur. 4¶ Itẽ eadẽ di.aug. Sacramẽtũ etiã dat deꝰ ꝑ malos:
ipᷣaʒ ðᷣo grazʒ nõ niſi ꝑſeipᷣm ⁊ ꝑ ſctos.⁊ iõ remiſſionẽ pct᷑o
tũ ⁊ ꝑ ſeipᷣm facit vel ꝑ illiꝰcolube mẽbꝛa ꝗ ait. Si dimiſe⸗
ritis dimittet᷑. Ex h̊ videt᷑ ꝙ nec a malo ſacdote ↄfert᷑ viꝛtꝰ
ſaẽmẽti:multołoꝛtiꝰnec ab hẽtico.q¶] Itẽ hẽſis nõ ẽ eccłia:
igit᷑ baptiſmꝰhẽſis nõ ẽ baptiſmꝰeccłie. Stẽ hẽtici oꝑpo⸗

nũt ſic.aut eccłia ẽ eccłia.aut hẽſis ẽ eccłia. Si eccłia ẽ ec⸗

tleſia:nõ igẽ hẽſis ẽ eccłia.igẽ qð ſpectat ad eccłiaʒ ñ ſpe⸗
ctat ad hẽſim. igẽ ſi ecclia veꝛe baptiʒat:hẽtici ñ baptiʒãt:
ſbaptizati ab bẽticis ſũt baptiʒãdi.¶ Itẽ baptiſma hẽti
coꝝ.aut facit filios dei an ñ. Si ñ:igr ñ ẽ veꝝ baptiſma ⁊
ipᷣo baptiʒati debẽt iteꝝ baptiʒari.ᷣ ̊ ẽ falſuʒ:igẽ baptiſ⸗
ma hẽticoꝝ facit filios dei.⁊ nõ ſolũ filios dei pᷣ ſilios ſpõ

ſe:cũ hmõi generatõ ſit ꝑ ſaẽmẽta hẽticoꝝ.igẽ ↄgꝛegatõ ẽ

eeclłia.4¶ Itẽ baptiſma hẽticoꝝ aut facit rmiſſionẽ pctoꝝ
aut ñ. Si nõ:tũc nõ ſi ẽ veꝝ baptiſma ⁊ eo baptiʒati iterũ
ſũt baptiʒãdi.ſᷣ h ẽ falſum:ꝗ̊ facit remiſſionẽ pctoꝝ.h̊ nõ ẽ
niſi: p inſa ſionẽ ſpũſſcti: igẽ in eccłia hẽticoꝝ inqtũ bapti
ʒañnt ẽ ſpũſſctus.igit᷑ cũ ſpuſſctus nõ ingredit᷑ eccłiaʒ mali
gnãtiũ.vñ Oſee.xj.Ego dñs ⁊ ciuitatẽ ñ ingꝛedioꝛ ſcʒ ma
lignãtiũ vt vult glo.igẽ ↄuẽtꝰhẽticoꝝ ẽ eccłia.⁊ nõ niſi que
dicit᷑.cũ nõ ſit eccłia niſi vna.vj.Cant᷑. Una ẽ colũba mea.
Itẽ gꝛeg. Hi hẽtici.q in trinitatis noĩe baptiʒãt ſic ſunt
bonoſiati ⁊ catafrige nõ veꝛe baptiʒãt.Alij cũ ad ſctaʒ ec⸗
cleſiã veniũt baptiʒãt᷑.qꝛ baptiſma nõ fuit.qꝛ ĩ erroꝛe poſi
ti trinitatis nomẽ mime ꝑceperũt.cũ ̊ baptiʒẽt᷑:maifeſiũ
eſt ꝙ veꝝ baptiſma ñ fuit qð ab illis hẽticis dabat᷑.⸗ Ytẽ
ad Gal. Quotqt baptizati eſtis xrpᷣm induiſtis.ſed adulti
ſciẽter baptiʒati ab hticis ñ induũt rpᷣm:̊ nõ baptiʒ abã
tur.ꝗᷓ hẽtici nõ tribuũt veꝝ baptiſma. 4! Itẽ baptiſma il⸗
loꝝ nõ facit vt adulti inter filios dei reputẽt᷑. Vñ aug.iĩ li.
cæ fide ad petꝝ. Sine eccłie catholice ſocietate nec baptil
mus põt alicui ꝓdeſſe: niſi foꝛte vt minꝰteꝛq̃at᷑.nec tñ int
filios dei reputet᷑.ſᷣ baptiſma veꝝ facit ꝙ inter filios dei

reputet᷑ Zohᷣ.j.Dedit eis ptatẽ filios dei fieri.qui nõ ex ſa

gurnibo neq; er roluntate carnis neq; er volũtate viri ⁊c.

ergo baptiſma hereticoꝝ nõ ẽ veꝝ baptiſma.4¶ Itẽ Yſið.

de ſum. bono.Solã eccliaʒ catholicam habẽ baptiſmũ ad

ſalutẽ acharias ꝓpheta teſtat᷑. In die illa erit fons patẽs

domui oauid.dom dauid ẽ eccłia ĩ q̃ manet fons ĩ ablutõʒ
pctoꝝ.hẽtici aũt id ſolũ imaginaria oñtatõe faciũt:&̊ non
ↄferüt veꝝ gruinagAea don ꝙ bẽtici baptiʒãtes in
foꝛma eccłie intẽdentes facẽ qdð facit eccłia:veꝝ baptiſma
miſtrãt. ¶ Ad pᷣmũ q̊ dom.ꝙ licʒ hẽticꝰ ſit mẽbꝝ moꝛtuuʒ
inqᷓtũ ꝑſona.nõ tñ inꝗᷓtu miſter dñi.vñ ĩ ſe ẽ putridꝰ.ñ vt
alijs miſtrãs qꝛ vᷣtutẽ hʒ miſirãdi. vel aliter ſicẽ oꝑatoꝛ ma
terialis qñq; oꝑat᷑ ſolũ mediãte mẽbꝛo aliqͥ vt manu vel ali
quo alio mebꝛo.qñq; oꝑat᷑ mediate iſtrumẽto aliqͥ.ſic dñs
oꝑat᷑ oꝑa vᷣtutũ mediãtibo mẽbꝛis.vᷣ oꝑa ſacmẽtoꝝ mediã
tibo miſtris. pᷣmis oꝑibo veꝝ ẽ ꝙ nõ habẽt efficaciã niſi

ꝑ influẽtiã a capite in mebꝛa.de ſcðis nõ ẽ veꝝ.¶ Ad alið

vicendũ.ꝙ etſi nullꝰaſſiſtens h̊ credat.nihilominꝰecclia H̊
credit.qð ſufficit in caſu tali.in h̊ em̃ ꝙ bẽticꝰintẽdit facẽ
qð facit ecclia.infoꝛmat opꝰ ſuũ ⁊ eccłie oꝑi ↄfoꝛmat.ñ
ↄſoꝛmãdo intẽtõeʒ ſuã intẽtioni eccłie.ifſoꝛmat opꝰſuũ ᷣm

ꝙ infoꝛmat ecclia.q¶ Ad h̊ qð obijcit ex vᷣpbis aug ad re⸗

miſſioneʒ oꝛiginalis ꝓdeſt eoꝝ fides a quibo offerunt᷑ ꝛc̃.
Dicendũ ꝙ quãdo ſolꝰaſſiſtit hereticꝰ.reuera non purgat᷑
paruulꝰfide offerentiũ nec fide heretici:pᷣ fide eccłie ĩ cuꝰ
fide baptiʒat᷑ ratõe qua tactũ eſt.⸗¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝑ
verbũ am bꝛo. Dicendũ ꝙ vt dicit męr̃ in ſen.di.iij. Cũ di⸗
citur ille minuere ptatẽ pr̃is ⁊ filij ⁊c.h̊ intelligẽaũ ẽ qᷓtuʒ
ad fidẽ ⁊ intẽtionẽ. Et ſi nõ credat vnã eſſe potẽtiã triũ ꝑ⸗
ſonax: nec intẽdat ꝙ exerceat᷑ eoꝝ potẽtia ĩ purgãdo iſtũ
quẽ vult baptizare. Vnde iſte dicit᷑ minuere ptatẽ pr̃is et
filij ⁊c.qui male ſentit de potẽtia alicuiꝰeoꝝ.ñ credẽs vnã
illoꝝ eẽ potẽtiã.nec intẽdit illoꝝ potẽtia illũ foꝛe baptiʒzã⸗
dum quẽ ꝓponit baptiʒare.qð faciũt hẽtici ꝗ baptiʒat non
ea intẽtõe q̃ baptiʒat eccłia.¶¶ Ad alind qð obijcit᷑ ꝙ exiſtẽ
te ĩ moꝛtali pct᷑o.ſibi nec alij acꝗrit᷑ vita et᷑na ⁊c̃. Sicẽdũ
ꝙ aliquo exiſtẽte ĩ moꝛtali pct̃o nõ acꝗrit᷑ vita et᷑na meꝛito
rie:bñ põt tñ miſterialit᷑ vt ĩ caſn ꝓpoſito.4¶. Ad aliud qð
ſequit᷑.dicendũ.ꝙ ꝑuulꝰvel adultꝰbaptiʒatꝰab hẽtico dũ⸗
mõ nõ oſentiat hereſi ſue nec ſit ſeꝑatꝰab eccłia:baptizatꝰ
eſt.⁊ habʒ baptiſmꝰ ĩ eo plenã efficaciã. Vñ aug. ⁊ ha bet
de ↄſe.di.iiij. Ille cui tradit hẽticꝰbaptiſmũ põt ſalu bꝛiteꝛ
acciꝑe: ſi ipᷣo nõ ſeꝑato acceꝑit.vrgẽte moꝛtis neceſſitate.
Ex his ptʒz ꝙ baptiſinꝰ hereticoꝝ plenã habet efficaciã in
nõ ſeꝑato ab eccłia.⁊ h̊ tali neceſſitate ſcʒ moꝛtis.hec igit
duo requiꝛũt᷑ ſcʒ ꝙ nõ ſit ſeꝑatꝰ⁊ ꝙ in aꝛticulo moꝛtis.Si
em̃ ſciẽter ⁊ pꝛudẽter facẽt gs baptiʒari ſe ab heretico ſiue
mitteret niſi ĩ articło ↄſentiret quodãmõ hereſi ſue.⁊ ita
nõ reciꝑet rẽ ſacramẽti. Intelligi igit᷑ debẽt auctoꝛitates
ſupᷣdicie de baptiʒatis ab hẽticis ꝗ ſunt extra eccłliam. vel
qui ſciũt hereticos tales eſſe ⁊ ꝑmittũt ſe ab illis baptiʒoꝛi
nõ exiſtẽte artienlo moꝛtis.Unde ſi ꝗs baptiʒet᷑ ab hereti
co ignoꝛãs eũ eſſe hereticũ:baptiʒatꝰẽ. Si aũt ſciat ipſum
eſſe hereticũ ⁊ timeat ſibi de moꝛte inſtãte.i.ſi ſit ĩ articulo
moꝛtis:ſilꝛ eſt baptiʒatꝰ.¶¶ Ad h̊ qʒd obicit᷑ ꝙ deꝰnon dat
gram niſi ꝑ ſeipᷣm.aut ꝑ ſctos.⁊ ꝙ remiſſonẽ pctoꝝ facit
vel ꝑ ſe vel ꝑ mẽbꝛa colũbe ⁊c.dicẽdũ ꝙ cũ dicit᷑ dare gr̃azʒ
E ſctos:̊ intelligẽdũ ẽ ſᷣm ꝙ ̊ qð dicit᷑ ꝑ:dicit cauſaʒ effi⸗
cientẽ nõ ſimpłꝛ ſᷣ meritoꝛiã. VUñ aug. vult diſtinguẽ inter
bonos ⁊ malos in h.ꝙ boni meritis ſuis impetrant gr̃am
alijs ſine miſteꝛio ſacramẽtoꝝ:alij nequaqᷓ ſcʒ niſi miſteꝛio
ſacramẽtoꝝ.ñ intẽdit oſtẽdere ꝙ boni i h̊ pexcellũt ma⸗
los:ꝙ ſine ſacramẽtoꝝ miſterio impetrãt graʒ ⁊ remiſſio
nem pctoꝝ alijs:qð nõ faciũt mali.¶ Ad illud qð obijcit᷑
x donatiſtis.dicẽdũ ꝙ aug.mouet q̃ſtionẽ talẽ donatiſiaꝝ
n baptiſinꝰ xp̃i generet filios ecclie in ꝑte donati an non.
Si generat:igit᷑ ſunt de eccłia.⁊ cũ vna ſit eccłia qᷓ ſignifi⸗
cat᷑ ꝑ tunicã iĩcõſutilẽ q̃ ñ fuit diuiſa nos arguũt eẽ e eccle
ſiam. Si vo nõ generat:igit᷑ apud nos ſunt rebaptiʒãdi cũ
nõ ſint ꝑ baptiſmũ renati.Et rñdet aug.ad hoc.i Jõ gene
rat ecclia in ꝑte donati ꝑ baptiſmũ vñ ſeꝑata ẽ:ſᷣ vnde con
iuncta.Seꝑata em ẽ a vinculo caritatis:ↄiũcta vnitate ba
ptiſmatis.ꝑ hoc igit᷑ ꝙ ſuũ ĩ eis habʒ: ipᷣa generat nõ illi.
Eccleſia aut qñq; generat ꝑ ꝓpꝛiũ vterũ.qqʒ ꝑ vteros an⸗
cillaxꝝ eiſdẽ ſacramẽtis tãqᷓ ex viꝛi ſemie.ꝗ aũt ſuꝑbiũt ⁊ le
gitime mri nõ adiũgũt᷑: ſilłes ſũt yſmaheli.ꝗ vo legitimaʒ
pꝛis vxoꝛẽ diligũt ſiles ſũt filijs iacob:qᷓuis de ancillis na
tis ⁊ ꝑtẽ hẽditatis pr̃is ſumẽtibo.ꝗ aũt de vtero mr̃is nati
negligüt graʒ quã accepeꝛũt:ſiles ſunt eſau ꝗ repꝛobatꝰeſſ
a deo licet er eodẽ ↄcubitu eẽnt gemĩ ↄcepti.ix.Ro. Patet
igit ꝑ aug. ꝙ baptiʒat hereſis nõ vnde diuiſa ẽ:ß vnde con
iuncta.Dicedũ eſt igit᷑. hoc argumẽtuʒ nõ valet. hereſis
nõ eſt eccłia: igit baptiſma hereſis nõ ẽ baptiſmꝰecclie.li⸗
cet em no ↄueniat hereſis 2 ecclia ĩ vinculo caritatis:ↄue⸗
niunt tñ in vnitate baptiſmatis.4 Ad alið argumẽtũ po
i oug.talẽ ĩſtãti. aut ꝑadiſus ẽ padiſus aut egiptꝰẽ pa⸗
us. B ꝑadiſus ẽ ꝑadiſus:igit᷑ egiptꝰnõ eſt ꝑadiſus.igit᷑
uui egipti nõ ẽ fluuiꝰegipti:ſᷣ hoc ẽ falſum: qꝛ fluuiꝰg eſt
San fluuiꝰpadiſi ⁊ egipti:qꝛ emanat de ꝑadiſo ĩ egiptũ
e 2 baptiſm? emanat ab ecclia queẽ adiſus ſpũalis ad
oꝛates i hereſis tenebꝛis. vnde nõ ſequit᷑ hereſis nõ eſt
. lckia:igit baptiſmꝰhereſis non eſt baptiſmꝰeccłie.¶ Ad
auud dicẽdũ. ꝓ baptiſinꝰ hereticoꝝ facit quoſdã filios dei

vt ꝑuulos: quoſdã nõ vt adultos ꝗ imbuti ſunt erroꝛe be⸗/
reticoꝝ. Vnde cũ hẽtici baptiʒãt hmõi adultos.nõ faciũt
eos filios dei:tñ veꝝ baptiſma qᷓtũ ad rẽ ſacramẽti recipi⸗
unt. Vnde ſi veniãt ad vnitatẽ eccłie nõ ſunt rebaptiʒãdi.
q vt dicit aug.Sanãdũ eſt qð vulneratũ ẽ:nõ curãdũ qð
ſanũ eſt.Sani aũt ſunt ſic baptiʒati qtũ ad hoc in quo cõ
ueniũt cũ eccłia qtũ ad baptiſmũ.Cum igit᷑ heretici ꝑuu/
los baptiʒãt ⁊ filios dei faciũt: illi vicũt᷑ eſſe filij eccłie.nõ
qꝛ eos genuit deꝰ de ſpõſa legitima.i.eccłia:ſᷣ qꝛ eos genue
rit de ancilla.i.hereſi.nibilominꝰ filij eccłie dicunt᷑: qꝛ ec⸗
cleſia filios reputat quoſcũq; deꝰ generat ſiue genuerit de
vtero ſpõſe vt ꝗ a fidelibo ſũt baptiʒati:ſiue de vteris acil⸗
larũ vt ꝗ baptizʒati ſũt ab hẽticis ſiue paganis ſiue a gbuſ
cũq; qui nõ ſũt ð eccłia.qð ſignificatũ ẽ Señ.xvj.vbi dixit
ʒara abꝛahe.ingredẽ ad ancillã meã ſi foꝛte ex illa ſuſcipi⸗
am filios.¶ Ad aliud dicẽdũ ꝙ baptiſma hẽticoꝝ facit re⸗
miſſionẽ pctoꝝ.nõ vnde ẽ hoĩs opus:ſᷣ vnde ẽ opꝰ dei. ñ
ibi eſt ſpũſſanctꝰ in effectu baptiſmatis.nõ inqtuzʒ eſi opꝰ
hereticoꝝ:ł̊ dei.Dicũt quidã ꝙ deꝰbaptiʒat pᷣmo auẽte:ee
cleſia pᷣmo mĩſterio ⁊ ſcdo auẽte ſiue ſub auẽte.heretici vl
timo miĩſterio.⁊ inqᷓtuʒ habẽt mĩſterium:ſunt de eccleſia.
4Ad auctoꝛitatẽ gꝛeg.dicẽdũ.ꝙ intelligit᷑ de illis hereti⸗
cis qui nõ ſeruãt foꝛmãt eccłie:s̊ baptiʒant in noĩe patris
maioꝛis ⁊ filij mĩoꝛis.⁊ tales nõ miſtrat verum baptiſma.
¶ Ad aliud dicẽdũ.q vpᷣc indui dupłꝛ dicit᷑.vel qtũ ad ſa
cramẽti ꝑceptõeʒ.⁊ ſic dicunt᷑ oẽs induere vxpᷣm ꝗ baptiʒã
tur ĩ foꝛma ecclłie a ꝗbuſcũq; baptiʒẽt᷑ dũ tñ intẽdãt faceꝛe
qð facit eccłia:vel qᷓtuʒ ad gre ſuſceptõneʒ ⁊ ſic ſolũ ꝑuuli
qui nõ ficte accedũt ad baptiſmũ. Illi vᷣo qui baptiʒat᷑ ab
hereticis ⁊ ſunt imitatoꝛes eoꝝ.dicũt᷑ pᷣmo mõ vxpᷣm indue
re h̊ nõ ſcdðᷣo mõ.¶ Ad aliud dicẽdũ.ꝙ baptiſma heretico
rum vt dictũ eſt quoſdã facit filios dei vt ꝑuulos.quoſdaʒ
nõ:vt adultos ꝗ imbuti ſũt erroꝛe hereticoꝝ.⁊ de his ẽ ve⸗/
rum qð dic aug.⸗¶: Ao vltimũ dicẽdũ. ꝙ illud qð dic Aſi.
ꝙ heretici illud faciũt imaginaria oſtẽtatõe. Si h̊ dicit᷑ de
illis ꝗ in foꝛma eccłie.vel baptiʒãt᷑ ab ipis hereticis:intel⸗
ligitur imago qᷓtuʒ ad foꝛmã ſacramẽti: qꝛ recipit᷑ ibi ſaẽ⸗
mentũ.nõ tñ qᷓtuʒ ad rem ſacramẽti.i.gr̃am.nõ em̃ in illa
imitant᷑. Si aũt intelligat᷑ de hẽticis ꝗ nõ baptiʒãt in foꝛ⸗
ma ecclie:tũc mutatõ nõ attẽdit᷑ qᷓtũ ad ipᷣaʒ imerſionem:
nõ qᷓtũ ad foꝛmã ſacramẽti vel ad rẽ ſacramẽti.videt᷑ autẽ
magis pᷣmo mõ intelligi ꝑ h̊ qdʒ ſegꝗt᷑.baptiſma ñ ẽ illis ad
remiſſionẽ pctoꝝ:ſᷣ ad ſupplicij teſtioniũ dat᷑.vñ etiã ĩ ↄmu
ni ꝓuerbio dẽ de malo xpᷣiano legẽ dei nõ cuſtodiẽte. iſte ẽ
baptiʒatꝰ in aqua ⁊ nõ in ſpũſſancto.

ticulus ſecũdus

Onſequẽter querit᷑ vtꝝ hereticꝰqᷓtũ ad articn⸗
lum de baptiſmo baptiʒat.i. ille ꝗ diſcredit ſa⸗
Eramẽtũ baptiſmi.q nõ:videt᷑cũ talis nõ intẽ⸗
dit baptiʒ are.qꝛ nõ intẽdit ꝙ aliqui ſiat ꝓꝑuulo baptiʒa⸗
to.vnde nõ intẽdit baptiʒare.Rñſio.quidã dicũt ꝙ du
plex ẽ intẽtio baptizantis.vel reſpectu effectꝰ:vel reſpectu
foꝛme. Si aũt nõ ſit reſpectu effectꝰ:nihilominꝰ baptizat.
vnde nõ oꝑtet ꝙ intẽdat effectũ ſ foꝛm. cũ ad h ꝙ quis
baptiʒet pᷣter materiã debitã ⁊ foꝛmã vᷣboꝝ requirit᷑ inten
tio:ↄſiat ꝙ intẽtio nõ verſat᷑ circa ſoꝛmã vᷣboꝝ. Vñ hugo.
Vide ⁊ ↄlidera qꝛ ratõnale eſſe oꝑtet opꝰmiſtroꝝ de i.nec
ꝓpter foꝛmã ſolã p̃iudicare niſi intẽtio agendi nulla ẽ.pꝛo
pier qð aliter dicendũ.ꝙ licet hereticꝰnõ intẽdat ſpaliter
diſtincte effectũ:nihilominꝰindiſtincte ⁊ quodamõ gene⸗
rali intẽdit.qꝛ intẽdit quod ecclłia intẽdit.dico indiſtincte
⁊ generali quodã mõ.⁊ hec pñt bene ſimul eẽ ꝙ ĩtẽdat op⸗
poſitũ alicuiꝰin ſpãli.i.nõ intẽdat illud in ſpali qð inten⸗
dat in generali. ſicut aligs ſcit qm oĩs mula eſt ſterilis ni⸗
hilominꝰ dubitat vtꝝ hec habeat in vtero·.

Mrticulus terciiuns
Onſequẽter q̃rit᷑ vtꝝ cũ labũt᷑ ĩ hẽſim amitiat
ius baptizãdi vel adpuc fuẽt. Et vẽ ꝙ amittat
us em baptiʒãdi ſtat ĩ vnitate ecclie. nõ ba⸗

ſa be
öſheiit
tebpi
hick.
gvoc
e dung
achien
Ogrnne
tige
Mberkd.
meagr
laſſſcn
Eſactn
der
uzeſte
oanetet
beretiag
reccleſen
ieponn
pnſin.
i/
ptzi
tfucee
üpauli
atg
indn
Aberetio
gboſit
Xhiseſt
5de).
Pdiclt
orintd
ibiſai
inila
tin ſo⸗
vonenn:
ct an
llis d
aigun
n⸗ilei

AAtrtn
ſartin
gnüii
obue
ürpe
reſpecn⸗
z⸗
qus
fun
jbugo⸗
Nins
W
ſſpäunr
nogen⸗
diſinee
icgto⸗
Ginin
erlisns

ueſtio

bent ius baptiʒandi. ¶ Ad boc facit quod dĩc aug.in lib.
te baptiſmo ↄtra donatiſtas.Si bereticus ius baptiʒan
di nõ habuit:tñ xp̃i eſt qð dedit et illud xpᷣi eſt qð accepit
multa em̃ otrai nec tñ ideo vel nulla vel nõ data
dicunt᷑.Contra. ius dandi baptiſmũ ẽ er ordine ſacer/
dotali:ᷣ 'do ſacerdotalis tollit᷑ ꝑ bereſim. Qam ſi tolle⸗
retur rediens ad vnitatẽ eccłie: iterũ oꝛdinaret᷑.Sᷣ nõ oꝛdi

natur: ꝙ manet oꝛdo.quare ⁊ ipᷣm ↄſequens oꝛdinẽ ſcilicʒ
ius baptiʒãdi. Ao h̊ facit qð dicit aug.ↄtra ꝑmenianuʒ

ſicut hñt in baptiſmo ꝙ ꝑ eos dari poſſit: ſic in oꝛdinatõe

ius baptiʒãdi.vtrũq; quidẽ ad ꝑniciẽ ſuã ꝗᷓdiu caꝛitateʒ
nõ ainonitatis eeckhllice / A qð igervoͤn ꝑ Gᷓ̊ quod
dicit aug.ↄtra ꝑmenianũ ꝙ in his qꝗ habuerũt oꝛdineʒ ſa⸗
cerdotaſem in eccłia ⁊ poſiea trãſierũt ad hereſim: rema⸗
neat ius dandi baptiſmũ. dicit em̃ ꝙ quidã eoꝝ veritate
coacti dicẽ ceperũt.baptiſmũ quidẽ non amittit ꝗ recedit
ab ecclia:ſᷣ tñ multis modis ius dandi amittit qð apparʒ
fruſtra ⁊ inaniter dici. Pꝛimo qꝛ nulla oſtẽdit᷑ cauſa cur
ille ꝑ iam baptiſmũ amittere nõ põt ius dandi põt amit
tere. Atrũq; em ſacẽm eſt.⁊ quada ↄſecratõne vtrũq; dat

pomini. illud cũ baptiʒzat᷑:illud cum oꝛdinat᷑ in catholica

eccłia.vtrũq; aũt nõ licet iterari.ſicut em redeuntes ad ec

cleſiã nõ ſunt rurſuʒ baptiʒãdi ſic nec rurſum ordinandi

ius ᷓ dãdi baptiſima qð eſi ex oꝛdine ſacerdotali nõ amit
titur. Si tñ alicui videt᷑ ↄtrarium ſicut aparuit in auẽte
aug.ↄtra donatiſtas.diſtingui põt.ꝙ aliud ẽ hr̃e ius ex oꝛ
dine ſacerdotali: ⁊ aliud ex vnitate fidei eccłiaſtice vel ec
vite ↄgruitate.põt q̊ vno mõ hr̃e ius:⁊ alio mõ nõ habere
⁊ hoc ſoluit᷑ illud qð obiectũ eſt in ↄtrariũ: intelligit᷑ eĩ
de iure qð habetur ab vnitate eccłiaſtica.

iculus quartus

Onſeq̃nter querit᷑.vtrũ illi ꝗ nunqᷓ crediderũt
pñt ↄferꝛe baptiſmũ.⁊ videt᷑.fſoꝛma em̃ nõ dat
hiſi ab illo qui bʒ ptateʒ ad illã.ptateʒ at᷑ acti⸗
uam dr hr̃e ad illã ꝗ hʒ eaʒ vel nobilioꝛẽ. Sʒ ꝗ non hʒ fi⸗
dem vel baptiſmũ:nõ hʒ foꝛmã illaʒ vel nobilioꝛẽ ea ergo
a tali nõ dat᷑ baptiſmꝰ.ꝙ aũt nõ hʒ nobilioꝛẽ pʒ. In inſfiʒ
deli em̃ nõ eſt foꝛma nobilioꝛ fide vel baptiſmate in quo ẽ
fundamentũ fabꝛice ſpũalis.¶¶ Cont᷑.baptiſma a qͥcunq;
dat᷑ in neceſſitate.nõ em̃ eiꝰẽ baptiſma ſ᷑ xpᷣi.de quo dicit᷑
bic eſt ꝗ baptiʒat.¶ Arguit᷑ etiã ꝑ ſimile.q em̃ ab eccleſie
vnitate receſſerũt.dare pñt baptiſma.Sʒ minꝰ opponunt᷑
fideles vel nõ baptiʒati qᷓ heretici:qᷓ et illi pñt daꝛe baptiſ
ma.¶ Ad boc facit qð dicit yſið.Romanꝰpontifex nõ ho
minẽ iudicat ꝗ baptiʒat:ſ̊ ſpm̃ dei ſubminiſtrare gras ba
ptiſmi: licet paganſit ꝗ baptizat:põt ꝙ nõ baptiʒatꝰdare
baptiſmũ ð ↄcedendũ eſt vt ab ipᷣo in neceſſitate det᷑
4¶ Ad obiectũ aũt in ↄtrariũ dici põt.ꝙ ptᷣas dandi bapti
ſma ẽ in ꝓlatõne debita vðᷣboꝝ ad hoc inſtitutoꝝ cũ inten⸗
tione:hoc aũt totũ põt ↄuenire nõ baptiʒzato ſiue infideli
Si vo dicat᷑.ꝙ ptᷣas reſidet apud ipᷣm ꝗ bʒ foꝛmã ſimilẽ
vel nobilioꝛẽ. Rñdendũ eſt ꝙ illa foꝛma q eſt caracter: im
pᷣſſa ẽ mediante vᷣtute verboꝝ.ñ ꝓferẽs verba cũ alijs q̃
ad ſacr̃m baptiſmi regrunt᷑.licet nõ hẽat caracterẽ foꝛma
liter:hʒ tñ quodãmodo ptᷣatiue.nec oꝑtet ꝙ inducẽs for⸗

mã quã hẽat talẽ: inſtantia em̃ eſt in equoce agẽtibo
Mlembꝛum quartum

NRen querit᷑.vtꝝ dyabolꝰpoſſet bapti

—

ʒzare.E ſic:videt᷑. Ponat᷑ ꝙ traſfiguraret᷑
in ſacerdotẽ ſiẽ qñq; traſfigurat ſe in ange⸗
Au lucis: ⁊ baptiʒaꝛet aliquẽ.videt᷑ ꝙ ille ſit
baptiʒatꝰ. Augꝰ.ſuꝑ ioh. Maptiſmꝰtalis ẽ qualis ille in
cuiꝰptate dat᷑.dat᷑ aũt in ptate xpᷣi:̊ ⁊c.igit᷑ nihil depeꝛit
ipᷣi baptiſino a qͥcunq; miſtret.i¶ Iteʒ aug.ſuꝑ ioh.Cum
baptiʒat malꝰillud qdð datũ eſt veꝝ eſt.nec impar ꝓpt im⸗
pares miſtros:h̊ par et eqᷣle.ꝓpter h̊ hic ẽ ꝗ baptiʒat. ſen⸗/
ſus ẽ verbi aug.ꝙ qꝛ xpᷣc baptiʒat:a qͥcunq; baptiʒat᷑ ean
dem efficaciaʒ hʒ baptiſmꝰ.¶ Item efficacia baptiſmi ẽ a
materia debita 2 debita foꝛma verboꝝ.⁊ nõ aliqͥ mõ a mi

xvj.

niſtro: ̊ a quo ꝓferant᷑ verba debita cũ alijs qᷓ reqruntur
hẽbit eicaciã ¶ Cont.vt dicit hug. deꝰminiſtꝛãti coopa

tur. cuiꝰᷣtute ꝑ miſteriũ mĩſtrãtis qð ſctificandũ eſi ſcti⸗

ficat᷑vt ſit quidẽ vna virtꝰꝑ vnũ opꝰad vnũ effectum. hec
bug.ↄueniunt igit᷑ dñs ⁊ diſpenſatoꝛ ſacr̃oꝝ in vna vᷣtute
reſpectu vniꝰeffectꝰ.ſᷣ dñs ei dy abolꝰin nullo ↄueniũt. ꝓ
batõ.ij.coꝛĩ.vj.Que ↄuẽtio xpᷣi ad belial.glo.deꝰ⁊ dyabo
lꝰ nõ cõueniũt:g̊ ⁊c. ¶ Rn. ſine pᷣiudicio.ꝙ ſi ĩmergeret
aliquẽ in aq̃ cũ tebita ꝓnũciatiõe verboꝝ:nõ baptiʒaret.
Vna rõ eſt ꝑuerſa intentõ illiꝰ.tãta cĩ eſt eiꝰ ꝑuerſitas.q;
nullo mõ intendit ſalutẽ baptiʒati. Intentio at᷑ reqrit᷑ ad
efficaciã baptiſmatis.vñ qꝛ ñ ↄueĩt cũ eccĩa ĩ intẽtiõe ba⸗
ptiʒãdi: nõ baptiʒat.ꝙ at᷑ hoc ſit vex.pʒ ex qdazx clo.ſuꝑ
illud.ij.coꝛi. vj. Que ↄuẽtio ⁊c.·q̃ eſt.xpᷣc facit oĩa bñ.dya
bolꝰmale. qð nõ intelligit᷑ q̃tũ ad ſubam actꝰ:qꝛ dyabol⸗
freqᷓnter obedit deo in agẽdo:ᷣ ꝙᷓtũ ad intentõeʒ.ſꝑ ĩ om̃i
bus intentõ di bona ẽ:dyaboli mala.¶ Sʒ ponat᷑ ꝙ hꝛet
intentõeʒ eccie ⁊ intendẽt baptiʒare.Rñdeo.ꝙ ñ baptiʒa
ret. Et ẽ rõ vna.qꝛ nõ ẽ illi ↄceſſuʒ miſteriũ diſpenſatõnis
hmõi.vt eĩ dic hug. e elemẽta ſacr̃a ſunt.nõ nata pꝛiĩa fa
cit ſ̊ appoſita inſiitutõ ꝑ diſpenſatõʒ.⁊ gr̃a infuſa ꝑ bñdi
ctionẽ. pᷣma facta ẽ ꝑ creatoꝛẽ:ſcðᷣa ꝓpoſita ꝑ ſaluatoꝛem.
tercia ãmĩſtrata ꝑ diſpẽſatoꝛẽ.hec hbug.Diſpẽſatoꝛ vᷣo dĩ
q diſpenſat.ſᷣ cui datũ ẽ miſteriũ diſpẽſandi ẽ ſacerdos re
gularit᷑ vnuſqſq; bõ in articło neceſſitatis. Alia eſt rõ qꝛ
neq; actu neq; potẽtia ẽ de eccłia.ꝗ tales ſunt:nõ pñt ſac⸗
menta eccĩe miſtrare. he aũt rõnes ſunt neceſſitatis.Ler
cia eſt rõ ↄgꝛuẽtie.qꝛ ſicut moꝛs fuit miſtrata ꝑ boĩem:ita
vita dʒ mĩſtrari.hmõi rõnes aſſignat Anſel.q̃re oꝑtuit
ſatiſfactõeʒ ꝓp offenſa oꝛigĩalis fieri ꝑ hoĩem.ſ.qꝛ offendit
hõ.¶:. Ad illud qð obẽ.ꝙ efficacia baptiſmi ẽ a materia et
foꝛma vᷣboꝝ.Dðm ꝙ nõ oĩno.ĩmo reqꝗrit᷑ diſpenſatoꝛ ⁊ ⸗
tentio recta diſpenſaꝛoꝛis:q̊ꝝ vtrunq; deficit in dyabolo.

vbi dat᷑:ſñ dat᷑ niſi mediãte diſpẽſatoꝛe a ðo ꝓuiſo

embꝛum quintũ

Onſequẽter querit᷑.vtrũ nõ hñtes vſum rõ/
nis poſſint baptiʒare.qð videt᷑.v.di.iiij.ſen.
dr. Si gs baptiʒat ebrioſus: xpᷣc baptiʒat.
vñ vid et li ebꝛius baptizʒat ꝙ baptiz atũ eſt. ¶ Cont. ebri
us eſt ꝗ nõ hʒ vſum rõnis.igit᷑ in mergẽdo nõ hʒ intentõʒ
baptiʒandi. Intentõ eĩ ad vſum rõnis ꝑtinet. Intentõ at
regrit᷑ ad ̊ ꝙ baptiſmus ſit. Item eadẽ eſt q de furioſis.
ñ. ebrij ſiue ebꝛioſi nõ ſꝑ pᷣuant᷑ vſu rõnis. Vñ bñ ba
nt intentõeʒ generalẽ baptiʒãdi ſᷣm fſoꝛmã eccĩe:⁊ tales
vere baptiʒant.⁊ de talibo loꝗtur aug.Silłr furioſi qñ ba
bent lucida interualla 2 tũc hñt vſum rõnis. Si aũt ebꝛij
⁊ furioli eſſent iniſſtatu pᷣuatõis talis ꝙ nõ hr̃ent vſum ra
tõnis:licet ĩmergerẽt nõ baptiʒarent. ie querit᷑ inci⸗
xenter.ſi ebriꝰhʒ linguã ligatã:ita ꝙ nõ hẽat ꝓfecte vſum
lingue:hẽat tñ vſum rõnis:ſi talis baptiʒãdo vᷣba corrũ⸗
pat.vtrũ baptiʒat.Et videt᷑ ꝙ ſic:ꝑ ſile ſumptũ ab eo qui
bʒ a natura linguã impeditã. i.impotentẽ ꝓferꝛe vᷣba ſine
coꝛruptõne.q̃les ſunt ꝗ ſonant.l.ꝓ.r. dicentes in noĩe pa
tlis ⁊ filij ⁊ ſpilituſſcti. Sʒ ↄſtat ꝙ tales baptizant. Silr
videt᷑ ꝙ ebꝛij baptiʒãt hñtes ſitłe impedimentũ.¶ Contꝛa.
talis nõ obſuat foꝛmã baptiſmi inſtitutã a veo ſiẽ deberʒ
nec habet ꝙ illũ excuſet ̊ nõ baptiʒet.¶ Rñſio.ad hoc di
cunt quida ꝙ ebꝛiꝰtalis nõ baptiʒat:nec eſt ſiłe de impotẽ
te ꝑ naturã ⁊ ꝑ culpã. Qui ei impotẽs eſt ꝑ natura culpã
nõ bʒ et iõ baptiʒat.q vᷣo impotens ẽ ꝑebrietatẽ:culpã bʒ
et ideo nõ baptiʒat. Aliter at᷑ videt᷑ dðᷣm.ꝙ qꝛ nec virtus
ſacr̃alis nec miĩſteriũ im pedit᷑ culpa vel pcto miſtri.ſi ebꝛi
us ꝗ ex culpa ſua impedit᷑ nõ magis hẽat linguã ligatã ꝙᷓ
ille ꝗ natura impedit᷑: nec magis coꝛrupte verba ꝓfert q̃ᷓ
foꝛma baptiſmi regrit qᷓ; alius:ita baptiʒat ſic ille.¶ No
hoc qð obijcit᷑. ꝙ talis nõ obſeruat formã ſicut dʒ. Dðm
verum eſt quantũ eſt ex ꝑte ſua.tñ obſeruat illam ita ꝙ
ſufficit ad miniſteriũ ſacramenti:vnde illud indebitũ nõ
redundant in miniſterium ſed in miniſtrum.

Ad illð aug. Haptiſmꝰẽ talis q̃lis ẽ ille in eꝰ ptate dat᷑

embꝛum ſextum
Onſequenteꝛ querit᷑. Si plures ſil pñt vnũ
baptiʒaꝛe.O nõ:videt᷑.qꝛ ſi vterq; dicẽt ba
ptiʒo te:videret᷑ iteratũ ſacr̃m. Si dicerent
dcoꝛditer. Haptiʒamꝰte hec foꝛma nõ ẽ for
ma ecchie.⸗ ſi vnꝰſit baptiʒ andꝰet ſint duoꝗ velint
eũ baptiʒare.⁊ vnꝰilloꝝ ſit mancꝰet aliꝰmutꝰ.Si mutus
imergat ⁊ mancꝰ ꝓferat verba:erit ne baptiʒatꝰ.⸗ Rñſio
duo pñft vnum baptiʒare bᷣ nõ debent.i.ſi duo baptiʒãt
baptiſimn deſt. ſ̊ tũc quilibet dʒ ꝓferꝛe ſformaʒ verboꝝ dicen
do baptiʒo te ⁊c.et qꝛ ꝓlatio verboꝝ ſine ĩmerſione nõ ba
ptiʒat: licet plures ꝓferant verba cũ vnica ĩmerſione non
iterat᷑ baptiſma.Si aũt vnus illoꝝ cuʒ fit immerlio citiꝰ
ꝓtulerit verba q; alius: ꝗ pꝛimo ꝓtulit baptizauit: alius
non.. Ad aliud dicendũ.q; mancꝰ mutꝰnon baptizant
qꝛ cum mancꝰdicit.Ego baptiʒo te:cũ duo reqꝛunt᷑ ad ba
ptiſmum. ſcʒ ĩmerſio et ꝓlatio:non dicit verũ.K Sed ad⸗
huc querit᷑ ſi mancꝰdiceret.nos baptiʒamꝰte.quare ñ ba
ptiʒant:cũ ad baptiſmũ non regꝗritur niſi immerſio ⁊ ver
boꝝ ꝓlatio que duo ↄcurꝛũt. Rñſio.ꝙ q̃ ſunt te eſſentia
baptiſmi immerſio et ꝓlatio: ab vno fieri debent. Hoc eĩ
reqꝗrit foꝛma verboꝝ pᷣſcripta a dño.⁊ ideo maneꝰ mutꝰ
dicto modo baptizare non pñt.hoc etiã reꝗꝛit ſimplex in⸗
tentio baptiʒantis:debẽt em̃ intendere qð ecclia intendit.

embꝛum ſeptumnum

nſequenter querit᷑ ſi in articulo neceſſita⸗
tis poſſet aligs baptiʒare ſimul ⁊ ſemel plu
res.dicendo. Haptiʒo vos ⁊c̃.⁊ videt᷑ ꝙ nõ
j ũ hec nõ ſit foꝛma eccłie. 4¶ Item ponatur
ꝓ aliqui naſcant᷑ gemelli ita ↄiuncti ꝙ non poſſent diſtin
gui. vt ſi hr̃ent terga ⁊ ceruices vnita ſiue ↄiũcta:tũc optz
dicere baptiʒo vos:cũ con ſtaret illos diuerſos eẽ. RKñ.
ſine pᷣiudicio.quotq̊t põt gs immergere ſimul vel ꝑfunde⸗
re aqua:tot põt baptiʒare ſimul.ſ̊ nullo mõ debet niſi in
articulo moꝛtis.nec eſt foꝛma hec baptiʒãdi aliena a for̃e
inſinuata a dño:licet differẽs a foꝛma ↄmuni inſtituta ab
eccłia:nibilominꝰqꝛ foꝛma iſta non eſt ita extranea a foꝛa
eccłie vel a foꝛma data a dño:gꝗn aliquo mõ indulgeat᷑ in

illa.dici põt ꝙ in hmõi modo baptiʒandi ſaluat᷑ foꝛma de

bita verboꝝ.¶ Si obijceret᷑ ꝙ foꝛma mutat᷑ ſicut cum af̃.
nos baptiʒamꝰ. dᷣm ꝙ non eſt verũ. Qam ſicut dicit Pꝛi
ſtianus.i Jos nõ geminat ſingulare ſuum vt dicat᷑. ego et
ego:ſed ego et tu:vel ego⁊ ille.a ideo ſi dicat᷑ nos baptiʒa
mus: aliꝗꝗ dicitur q̊ foꝛma variat᷑ vnde forma mutatur.
Sʒ cuz dr ego baptizo vos:ſenſus eſt baptiʒo te ⁊ te.⁊ iõ
non eſt mutatio foꝛme ſᷣ quedã geminatio.ij ec hic intro⸗
ducitur ꝑſona alia niſi ꝑſona baptiʒans et baptiʒzata. nõ
ſic eſt in foꝛma alia cũ dicit᷑:nos baptiʒzamꝰ:qꝛ vt ex dctis
pʒ ibi ſit mentio de ꝑſona aliq̃ que neq; eſt baptiʒans neq;
baptiʒata.Ex pᷣdictis pʒ.ꝙ vnꝰpõt ſimł baptizare pluẽs
nõ plures vnuʒ. ⁊ rõ eſi mutatõ foꝛme in vno non in alio.
Poõt nihilominꝰalia rõ aſſignari.qꝛ nõ eſt neceſſe ꝙ ſimt
duo baptizent ſi vterq; põt verbũ dicẽ imergeꝛe ſ̊ neceſ⸗
ſitas ⁊ vtilitas eſt ꝙ ſimul duo baptiʒent᷑:q ſunt in aꝛti
culo moꝛtis. Alia tñ ratio ẽ.qꝛ baptizas miſter ſignificat
rpᷣm. vñ ſicut in H̊ͥ ꝙ vnꝰhẽat plures vxoꝛes ſaluari potu⸗
it ratõ ſacri aliquo mõ:qꝛ rpᷣe ẽ ſponſus multaxꝝ aĩa ꝝ.ſed
nõ ecõueꝛſo:ſic in ꝓpoſito ẽ intelligendũ.qꝛ vnꝰbaptizans
eſt interiꝰ.ſ.xpᷣe dns:a q̊ eſt vnitas in ſac mento baptiſmi.
¶ Ad aliud dici põt. ꝙ ſi aliquoꝝ ꝑtes pᷣncipales ita eẽnt
iuncte ꝙ nõ intingi nec ꝑfundi poſſet vnꝰſine alio:a con⸗
ſtaret ibi eſſe duas ꝑlſ. onas: poſſent ſimul baptiʒzari ſpᷣ foꝛ⸗

ma pᷣdicta:vt diceret᷑ baptiʒo vos ⁊c.
6 embꝛumoctauum

ſI. nſequẽter querit᷑ vtrũ ꝗs poſſet baptizaẽ
ſeip̃ᷣm. cũ nõ ſit alioſi imptrx vel ꝗ velit in arti⸗
culo moꝛtis. ſic: vr. cũ virtꝰ baptiſmi at⸗
tendat᷑ in ꝓprijs obis ⁊ elemẽto debito. Jux

—

illud verbũ Aug. Accedit verbũ ad elementũ? fit ſacrjm.
Itez als videret᷑ pcludi via ſalutis alicui.cũ dr.iij. Jo.
NMiſi ꝗs renatꝰf.⁊c.¶ Iiẽ eo ꝙ baptiſmꝰẽ ſacrt̃m neceſſita

tis. ẽ indultũ oĩbo ſine diſtinctõe ĩ neceſſitate poſſe bapti⸗
ʒare aliũ.q̃re igit᷑ nõ eadẽ rõne indultũ ĩ tali nccitate hoĩ

poſſe baptizʒ are ſe.¶ Itẽ vt vr velle Inno.in decretali q̃dã
dicẽs. Sane intimaſti ꝙ ꝗdã iudeꝰↄſtitutꝰin articło moꝛ/
tis.cũ int iudeos tm̃ exiſtet:ſeipᷣm ĩ aquã ĩmerſit.dicẽdo.
Ego baptiʒo me ĩ noĩe p.⁊.f.a.l.ſ.⁊ ptꝰſi talis dtinuo de⸗
ceſſiſſet ꝓtinꝰeuolaſſet ad patriã.ex ̊ videt᷑ ꝙ ba ptiʒatus
fuerat. ¶ Si diceret᷑ ꝙ baptiʒatꝰfuit baptiſmo flamis.ꝗqa
ibidẽ ſubiũgit᷑. ꝓpt ſacr̃i fidẽ ⁊ ſi nõ ꝓpt ſacrm fidei h̊ non

videt᷑ veꝝ:qꝛ baptizati tm̃ baptiſmo flamĩs non ſtatĩ euo
lant.(¶ Kñ.ꝙ nullꝰpõt baptizare ſe.cuiꝰvna eſt rõ. ꝙ ſiẽ
aliꝰ ẽ generas ⁊ genitꝰnull em generat ſe: ſic aliꝰdz eẽ re⸗

generas et regeneratꝰ. Sic em̃ in generatõe carnali diſti⸗
cte ſũt ꝑſone pr et filiꝰ:ſic ĩ generatõe ſpũali.Vñ in decre⸗
tali Inno.djr̃.ſicut in carnali generatõne q̃ ꝓles er viro⸗
femĩa naſcit᷑:aliꝰeſiꝗ carnałr gignit et aliꝰꝗ gignit᷑ cama
liter: ſic in ſacr̃ali generatõe q ſoboles ex ſpũſcto ⁊ aq re⸗
naſcit᷑ aliꝰdʒ eſſe ꝗ ſpũaliter gigneret:et aliꝰqui ſpũaliter
gigneret᷑. Sane cũ coꝛpꝰexterisſiue cũ coꝛ interiꝰ baptiʒa
tur.opoꝛtet vt vtrobiq; paternitas ⁊ filiatio valeat inue⸗
niri:quibo baptiʒans ⁊ baptizatꝰadinuicẽ rferant᷑. Alia
eſt rõ.qꝛ nõ poſſet ſeruari foꝛma baptiʒãdi inſtituta ab ec
cleſis iur ſoꝛmã traditã a dño MMaꝛ. vlti.hr̃ foꝛma tradi⸗
ta a dño cũ dr. Ite baptiʒãtes eos.vbi inſinuat᷑ diſtinctio

ꝑſonalis inter baptiʒates ⁊ baptiʒatos. Vñ dr in p̃dicta

xccretali.cũ inteꝛ baptiʒantẽ ⁊ baptiʒatũ debeat eẽ diſere
tio:ſicut ex ᷣbis dñi colligit᷑ dicentis aplis baptizate oẽs
gentes in noĩe p.2. f. .ſ.ſ.memoꝛatꝰiudeꝰ denuo ẽ bapti⸗
ʒandꝰab alio:vt ondat᷑ ꝙ aliꝰeſt ꝗ baptizat᷑ ⁊ aliꝰꝗ bapti⸗
zat. Ao qð etiã deſignandũ ipᷣe xpe non a ſeipo: ſ̊ a Johe
voluit baptiʒ ari.¶ Ad ̊ qð obr.q accedit vᷣbũ ad elemẽ⸗
tum ⁊c̃. Oðm ꝙ in caſu tali nõ accedit veꝛbum ad elemen
tum:qꝛ ibi verbũ dr foꝛma inſinuata a dño et pᷣſcripta ab
eccłia:q̃ eſt baptiʒo te ⁊c.nõ aũt baptizo me. Mec eſt ꝓpteꝛ
hoc via ſalutis pᷣcluſa:qꝛ in articło volẽs baptiʒari et ſiñ
hẽat ꝗ baptiʒet eũ:ſi moꝛit᷑ ſaluat᷑ in fide hñs baptiſmuz
flamiĩs qð ſupplet defectuʒ in neceſſitate baptiſmi flumĩs
Ad H̊ qð querit᷑.ꝙ indultũ eſt in oibo c.dðm ꝙ nõ ẽ ſi⸗
mile:qꝛ cũ illa indulgẽtia obᷣuari põt foꝛa baptiſmi:non
aũt poſſet cũ alia.foꝛma aũt ẽ.Ego baptiʒo te:nõ aũt ego
baptiʒo me. Ad illud qð vltimo obr.ꝙ baptiʒati bapti
ſmo flamĩs nõ euolãt.Dðm ꝙ regularit᷑ loq̃ndo verũ eſt.
aliqñ tñ ſicut magnitudo ↄtritõis ſufficit ad deletõʒ pene
debite ꝓ culpa.Vñ ↄtritꝰſi decederet ſtatim euolaret:ſilr
magnitudo fidei ſufficit baptizato baptiſmo flamis cũ cõ
tritõne ad deletiõeʒ reatꝰ.Añ ſi ſic baptiʒatꝰ decedẽt ſia⸗
tim euolaret.q̃lis foꝛte fuit iudei fides de qͥ loqꝗt᷑ decretalł

¶ Queſtio. xvij. de conditio

niba ꝑuuli baptiʒandi.

Eterminatis condi

õibo ex ꝑte baptizãtis ſeꝗtur de ↄditiõi⸗
8 ex ꝑte baptiʒãdi. Pꝛio queret᷑ de ꝑ⸗
uulie. Scdo de adultis.¶¶ De puulis q⸗
runt᷑ hec. Pꝛio vtruz ꝑuulꝰſit ſuſceptibił
baptiſmi.Scðo vtrũ ꝑuulꝰintra mr̃is vterũ.Lercio vtx
ꝑuuloſeminatꝰſiue ſm aliquã ꝑteʒ egreſſus.Quaꝛto vtxꝝ
qñ ꝑturiẽs ẽ in ꝑiculo moꝛtis ſit incidenda. Quinto vtrũ
diſſerꝛi debet baptiſmus an nõ. Sexto vtrum ſanctificati
in vtero ſint baptizandi.

¶ Membꝛum primum

. Irca pꝛimum ſic. In veteri teſtamento erat
ſacramentum inſtitutum ad deletioneʒ oꝛi⸗
ginalis peccati in paruulis.ſacramentum
Autẽ noue legis eſt perfectiꝰ:ᷓ in nouoteſta⸗
mẽto ſacrm erit in remediũ oꝛigialis ĩ ꝑuulis. Sʒ hᷣ ẽ ba⸗

— — — — ——. —

— —

arnal dec
Vnin dn
pledertitn
goni me
hſi
gniſpürſir
enbapeg
folearinne

Hrant. Ni

litora ober
matradti⸗

diſtinei

NKinſeien
ntedin
aptizatec⸗

Nadeleni
delenen
ſenptoeb
rehpe
mnetſi
peſinnz
ifumis
minon
eitege⸗
Huibapti
eozpor
clarenſcr
lunisci
erci

o
nch

1 aiiin
mmind
euiis
6ſcepiht
Lco
Oomom
intoſn
ſmnanfen

¶ Queſtio

ptiſmus ꝗ ſucceſſit circumciſiõi: ergo uuli ſuſciptibiles
ſunt ſacr̃i baptiſmalis.¶¶ Itez gra ſuꝑ abũdauit plus qỹ
velictũ. ᷣ delictũ rõne oꝛiginalis pcti tranſiuit ad parnu⸗
los.multofoꝛtiꝰ gꝛatia xpᷣi. Illa aũt maxime eſt in ſacꝛa
mẽto baptiſmatis: ergo ꝑuuli pñt ſuſcipeꝛe ſacr̃m baptil⸗
matis. Item regeneratõ 'm ſpm eſt eoꝝꝑ quoꝝ eſt gene⸗
ratio ᷣm carnẽ:ſᷣ regeneꝛatio eſt ꝑ baptiſmũ. punloꝝ aũt

nõ habentiũ vſum ronis ẽ generatõ m caꝛnẽ:̊ ꝑuuli dũ

nõ bñt vſum rõnis pñt ſuſcipere ſacr̃m baptiſmi. Mont
dicit᷑ in euãgelio.Qui crediderit ⁊ baptiʒatus fuerit ⁊c.

pᷣmittit᷑ ibi fides baptizãdi.ſ̊ fides nõ eſt in paruulis: er⸗

go nec ſacrẽm baptiſmi q ↄſegtur. 4 Ytez in matrimonio

carnali regrit᷑ ↄlenſus: multoſoꝛtiꝰin matrimonio ſpuali
cum g in baptiſmo aia fiat ſponſa xp̃i niſi ponat᷑ obex:re

quirũ in baptiſmo ↄſenſus baptiʒzãdi. In ꝑuulo aũt nul.
lus ẽ cõſenſus:qᷓ nõ recipit ſacrẽ̃m baptiſmatis.¶ Ad qð
rñdendũ.qꝙ ꝑuulłꝰſuſcipit ſacr̃m baptiſmi. MMiſcdia eniʒ
ſuꝑeraltat iudiciũ. Judiciũ aũt trãſinit ex peto pentuʒ in
ꝑuulos: miſcdia aũt ꝑxpᷣm in omes ꝙᷓ̃tuʒ ad ſufficientià.
¶ Ad obiectũ aũt in ↄtrariũ.dðim eſi. ꝙ illud qð dr ĩ eua⸗
gelio ſic intelligit ſic dĩc Heda.ꝑ alios ꝑuuli credunt ſiẽ
ex alijs ea qᷓ in baptiſmo eis remittunt᷑ pcta ↄtraxerunt.
AVñ fides parentũ vel ecclie ſupplet qð minoeſt in ꝑuulis
vel ga logtur ibi de pdicatõe qᷓ fit adultis:pt inteltigi de fi
de adultoꝝ q̃ ↄueniẽter pᷣcedit baptiſma ad ſalutẽ obtinẽ·
dam. ¶ Ao ſcðᷣm vo dðm . ꝙ aliud ẽ in matrimonio caꝛna
li⁊ aliud in ſpũali.in ꝑte in ꝑte ẽ ſimile. In adultis em
regꝗrit᷑ vtrobiq; ↄſenſus:in puulis vᷣo de ↄſenſu parentum
otrabunt᷑ ſponſalia:bᷣ non oĩno ratificant᷑ niſi ꝑↄſenſum
iliaꝝ ꝑſonaꝝ cũ venerint ad adultã etateʒ. In puulis vo
trabiẽ matrimoniũ ſpũale ꝑ gram xp̃i·a qua bʒ vᷣtutem
baptiſmꝰet ꝑ ipᷣm ↄſenſum ecckie. Vñ yſið.de officijs. paꝛ
uuli nocpltenre baptiʒ ant᷑ ꝗ adhuc loqui vel credere ne
ſciũt. Et dicit aug. ad Monifaciũ vt poſſit regenerari per
officiũ volũtatis aliene cũ offert ↄſecrand“. facit hoc vnꝰ
ſpũs.exqͥ regenerat᷑ oblatus: ratificat᷑ ex ↄſenſu patrini
2 fide eccłie ipᷣm matrimomum ſpũale ſuſcepto baptiſma
tis ſacramento.⁊ quo ad boc eſt diſſimile reſpectu matri⸗
monij carnalis:in alije etiã ſimilitudo attenditur.

mbꝛu ſecundum

DOnſeq̃nter querit᷑.vtrũ ꝗe poſſet baptiʒari
in vtero mr̃is. Ee ſic: videt᷑. Cũ em̃ aiĩa rati
onalis infuſa ẽ coꝛꝑi:ↄtrahit oꝛiginale pcĩ᷑ʒ
x ip̃a coꝛruptõne vicioſa. Cũ aut ↄtractũ ẽ
oꝛiginale pctm. indigentiã bʒ ipa nĩa remedij ad purgati
onẽ ipius.Deꝰaũt imaginẽ ſuã nõ vult pire.de miſcdia g
ſua aliqð eſt remedium oꝛiginalis pcri ipi ꝑuulo exñti in
vtero. Pꝛonioꝛ eĩ eſt deꝰad miſeꝛendũ ꝙᷓ ad puniendũ.cuzʒ
g̊ baptiſma ſit inſſitutũ in remediũ oꝛiginalis pcri. erit ꝑ⸗
uulus dũ eſi in vtero materno habilis ad baptiſmũ:vł eſt
aliud remediuʒ· ¶¶ Si vo dicat᷑. ꝙ illd eſt ſanctificatõ. obĩ
ↄtra hoc.ꝙ ſanctificatõ nõ eſt coĩs. Pꝛiuilegia autẽ pau⸗
coꝝ nõ faciũt legẽ cõem. ¶ Item maioꝛ eſt gra ſanctifica⸗
tõmis ꝙᷓ gra baptiſmalis. ̊ puulus in vtero eſt ſuſceptibi
lis gre ſctificatõis.ſic pʒ ð YJohe baptiſta ⁊ Hieremia.ð
iohe Luc.j. Spũſcto replebit᷑ adpuc ex vtero mĩis ſue. ſi
8 euulus in vtero ẽ capax gre ſ⸗ anctificatiõis:videt᷑ ꝙ ſitr
7 gre baptiſmalis. Cont. dicit aug. et hr.iiij.li.ſen..⸗õ
pot gꝗs renaſci anteqꝙᷓᷓ ſit natꝰ.ſᷣ baptiʒaꝛi ẽ renaſci:&̊ nul⸗
lus põt baptizari anteqᷓ ſit natꝰ.¶ SItem ſacrm baptiſmi
eſt remediũ exteriꝰerhibendũ.q̊ nõ põt alicui exhiberi.ni
ſi exteriꝰ ꝓdeat in lucẽ.igit᷑ qᷓdin ꝗs eſt in vtero mr̃is non
eſt bapti andꝰ.¶¶ DHuietiã gre querit᷑xtrũ ꝑuulꝰ dũ eſt ĩ
vtero matno baptizet᷑ mr̃e baptiʒata adminꝰĩ ꝑiculo moꝛ
tis?et videt᷑ ꝙ ſic.ad coꝛpꝰmĩr̃is id qð in ea ↄcipit᷑ ꝑtinet.
ita ꝙ eiꝰ ꝑs quodãmodo deputet᷑ ſicut hr in li. Aug·cõtra
Julianũ. Sʒ baptiʒato toto vel illo de cuiꝰintegritate eſt
ꝑs: baptiʒat᷑ ipᷣa ꝑs. Si ꝗ̊ ꝑuulꝰeſt ꝑs mr̃is:baptiʒabitur
mr̃e baptiʒata. Sʒ huic obuiat᷑ ꝙ ſi eẽt baptiʒatꝰ:cũ nul⸗
lo ſacro faciendo eſt iniuria:ipᷣe poſtea materno vteꝛo ſe⸗

xvij.

patus nõ baptiʒ aret᷑. Maptizat᷑ aut: nõ § eſt ſuſceptibil⸗
baptiſmi ĩ materno vtero rõne mr̃is ſi baptiʒet.¶ Pꝛete.

cũ iam vniat᷑ aia rõnalis coꝛꝑi ꝑuuli.efficit᷑ iam altera ꝑ⸗

ſona a ꝑſona mr̃is: baptiʒata ꝙ̊vna ꝑſona non ꝗꝓpter H̊ ba
ptiʒat᷑ altera. Uñ martinꝰpapa.i ihil ꝑticipat in h̊ mat
infanti ꝗ naſcit᷑. ꝓpterea ꝙ vnicuiq; ꝓpꝛia volũtas in ↄfel⸗
ſione moſtrat᷑:reſtat ̊ ꝙ puulꝰnõ baptiʒat᷑ mr̃e baptiʒa⸗
ta¶Rñ. ad pdictoꝝ intelligentiã notandũ.ꝙ ratõ quare
aliqs nõ baptizat in vtero maternoẽ dina inſtitutõ. Ra⸗
tio aũt dĩne inſtitutõis aſſignãt᷑ ↄgꝛuitatis non nccitatis
qꝛ poſſet vtiq; aliter eẽ ſi de vellet. ym diuerſos plures.
diuerſe cõgruẽtie aſſignant᷑. Iuerũt ei ꝗ dixerũt ꝙ rõ ſu⸗
mit ex ꝑte eꝗtatis dĩni iudicij.qᷓ nec ꝑuulũ nec adultũ iu⸗
ſtificat niſi aliq̃ntula pena.⁊ ideo debuit circa puulũ ali⸗
qd fieri penale ad h̊ vt iuſtificaret᷑.ꝛ illud dicũt fuiſſe om̃i
tꝑe. Sʒ iſla rõ nõ videt᷑ zueniẽs.ꝗa nõ eſt generalis.iQaʒ
tꝑe legis nature vt dĩc BGre. iuſtiſicabant᷑ in ſola fide ꝑen⸗
tum. Pꝛe. eſto ꝙ puulus baptiʒet in aq̃ calida ſiue tepida
potiꝰeſſet ei ſolaciũ qᷓ pena et ita bec ro nõ ſufficit. ¶¶ IJue⸗
runt alij ꝗ dixerũt.ꝙ; rõ ſumit᷑ ex ꝑte ſacrati.qꝛ em̃ in oꝛi⸗
ginali pcło et ẽ caro infecta ⁊ aĩa defoꝛmata: ideo ſaccrᷣm
baptiſmi duo bʒ.ſ.aquã et ſpm̃ vt dic Dam̃.⁊ quodamo⸗
do ẽ ibi purificatio ⁊ regeneratio carnis ſpũs.⁊ ideo nõ
tm̃ pᷣſupponit natiuitatẽ in vtero q̃ eſt in infuſiõe aĩe.verũ
etiã natiuitatẽ ex vtero qᷓ eſt in egreſſu. iſta quidẽ rõ bo⸗
na eſt ſ̊ ꝑticularis: qa nõ valet ad remediũ legis nate qðᷣ
nõ reſpiciebat ꝑuuli carnẽ.⸗ Juerũt⁊ alij ꝗ ſumpſerũt ra
tionẽ ex ꝑte culpe.qꝛ ei culpa oꝛiginalis ↄtracta ẽ ex carne

infecta et er carne parentũ ſm actũ generatõnis: totũ tpᷣs

generatõnis ⁊ cibatõis ex illa carne infecta vtputa ex ſan
guine meſtruo ẽ corpꝰ deputatũ pcto nõ remedio.et iõ ãte
neceſſe ẽ a carne mris ꝑuulũ ſeꝑari:et totã generatiõis a⸗
ctionẽ ↄſũmari:qꝙᷓ ſuꝑueniat bndictio.qm illud totũ ẽ tp̃s
maledictõis. iſta quidẽ rõ bona eſt niſi etiã repugnaret
ſanctificatõni qm̃ ibi dat᷑ gra mũdans a cuipa originali.
lFuerũt et quarti ꝗ dixerũt. ꝙ rõ ẽ ex ꝑte gre. qꝛ em gre ẽ
dare eſſe oꝛdinatũ? gre eſt regeneraꝛe.et eſſe oꝛdinatũ pꝛe
ſupponit eſſe diſtinctů:⁊ renalci pſupponit naſci:iõ neceſſe
eſſ ꝙ añ baptiſmũ puulꝰnaſcat᷑ vt ſit ꝑfecte natꝰſᷣm caꝛnẽ
ſic aũt diſtinctꝰnõ eſt in vtero materno:qm̃ qᷓdiu ẽ in ven⸗
tre ↄiungitur matrici ꝑ vmbilicuʒ vñ recipit alimentum.
⁊ hec quidẽ rõ bona eſt.maxime qꝛ ↄſonat ⁊ oꝛtũ hʒ a ver

bis ſanctoꝝ:tñ adhuc ꝑ iſtã rõnem poſſet oſtendi ꝙ paauun
lus non dʒ ſanctificari in vtero ſicut nec kaprzen. ct

ꝓpterea dõm. ꝙ ratõ ſumẽda ẽ ex ꝑte ſacr̃alis reme
em̃ ſacr̃ale remediũ reſpicit eccłie oꝑationeʒ. et oꝑatio ec,/
cleſie nõ ſe extendit ad ꝑuuluʒ niſi extra vterũ: ideo nullo
tꝑe nec fide parentũ nec aliqͥ ſacro iuſtificatꝰeſt paruulus
anteqᷓ natꝰ quantuʒ eſt de lege cõi.qꝛ deꝰ decreuit ſaluare
puerũ per ſacrm vel aliꝗd qð fit in loco ſacramẽti. Nd G
aũt intelligenduʒ. Qotanduʒ ꝙ; triplex ſtatꝰdiſtinguit᷑ in
hoĩe pꝰaĩe infuſionẽ. Pꝛimꝰeſt in vtero. Scðs extra vte⸗
rũ in ſtatu infantie. Oercius in ſtatu etatis adulti. In pᷣ⸗
mo ſtatu manifeſtus eſt deo. In ſcðᷣo manifeſtꝰ eſt nobis.
In tercio manifeſtꝰeſt ſibi. In pꝛimo igit᷑ ſtatu cũ ſoli deo
ſit notus põt ꝑ eiꝰvoluntatẽ ſanctificari nõ noſtram co⸗
oꝑationẽ.cũ nõ cognoſcat eũ eccłia nec ſit de foꝛo eccleſie
In ſcðo ſtatu quo notꝰeſt deo et eccłie.remediũ põt habe⸗
re a teo:cooꝑante adiutoꝛio alieno nõſuo. In tercõ ſtatu
cum ſit notus omnibus modis deo et ſibi et eccleſie: reme
dium poteſt habere et ſibi poteſt omnibus his modis ad⸗
iuuari vt nõ tm̃ deus ſua virtute faciat: ſeo adiuuet fides
aliena qtum ad ſacramentum? fides et deuotio pꝛopria.
Pꝛima ergo ſanctificatio eſt per diuinã voluntatem ⁊ peꝛ
tinet ad ſingulare pꝛiuilegium. ſecunda vo per legem da⸗
tam ſicut patet in circumciſione. patet etiam in baptiſma
te cum dictum eſt. Niſi quis renatus ⁊c. Joh.iij. Tercia
eſt per legem inditam quam deus indidit vt ad deum re
curꝛat homo petere veniam pꝛo offenſa.et pꝛima quidem
eſt paucoꝝ vtputa illoꝛum quos deputat ad aliquod ma⸗
gnum officiũ:et ſic eſt pᷣter legem ↄmunem. ita eĩ decreuit

— —

diuina iuſticia vt quantũ eſi de lege communi non releue⸗
tur qui cecidit:niſi aliqua diſpoſitio erterioꝛ ſiue opera⸗
tio occurꝛat.et ꝑuulus quidem ſicut ꝑ alium cecidit:ita
põt per alium releuari diſponendo vtpote ꝑ fidem alienã
adultus aũt per ꝓpriam ſicut ꝑ ꝓpriam voluntateʒ pecca
uit. Quia vᷣo in vtero non põt ꝑ fidem alienam ſacramen
to adiunuari:qm non eſt de foꝛo eccleſie vt nec nobis notꝰ
hoc decreuit deus ð lege ↄmuni:ideo nullus in vẽtre pu
rificatus eſt niſi de pꝛiuilegio ſpali.qm̃ igitur baptiſi mus
reſpicit legem ↄmunem et legem datam. ideo non tebuit
in vtero baptiʒari:et hec ratio ↄmunis eſt omibus ſacra⸗
mentis ſᷣm om̃e tempus. Dicendu igitur ꝙ ꝑuulus dum
eſt in vtero materno nõ eſt ſuſceptibilis ſacramenti bapti
ſmalis nec ꝑ ſe:nec ratione matris.ꝗ em̃ adbue natñ eſt
Fm adam:ſᷣm ypᷣm regenerari non põt.ſicut dicit Iſið.li·
ſenten.⁊ occipitur ex hoc quod dicitur in euangelio. Aſi
quis renatus ⁊c.⁊ iterum opoꝛtet nos neſci denuo.pꝛeex
igitur ́natiuitas m carnem ſecũde natiuitati que ẽ ſm
ſpiritum.¶¶ Ad id vpᷣo quod obijcit.dicendum ꝙ licet pro/
nioꝛ ſit deus ad miſerendũ qᷓ; ad puniendũ:tñ quia cũ mi
ſericoꝛdia curꝛit iuſticia:iuſſicia inquã que eſt in inflictio
ne pene ꝓpter peccatũ Ade.que ↄtinuatur qᷓdiu caꝛo par
nuli ↄtinuatur cum matre ⁊ accipit nuirimentum ex ipſa
tanꝙᷓ; paꝛs eius quodãmodo.facta autẽ ſeꝑatione apparet
manifeſte opus miſericoꝛdie diuine.et tũc poſſet regenera
ri ſcʒ poſtꝙᷓ iam natus eſt. cum em̃ ꝑuulus ↄtrahat oꝛigia
le peccatũ ex coꝛruptõne carnis vicioſa:caro aũt colligat᷑
q̃diu eſt in vtero materno cum cauſa moꝛbi ̃m legem cõ⸗
munẽ ſubiectus eſt corruptõni vicioſe:⁊ ideo vt poſſit ſᷣm
legem ↄmunem ſubijci gratie ſiue ſacramento erquo ↄfert
gratia:exigitur ſeꝑatio ab vtero materno.¶ Ex dictis pa
tet rñſio ad id quod querit᷑ de ſanctificatione.ↄcedo enim
deus poſſet gram ſi vellet ꝑuulo dare.ſᷣ per ſacramen⸗
tum baptiſmi vel aliud eccleſiaſticũ non debet fieri.nõ ꝗa
maius ſit:ł̊ quia alius eſt modus qui non cõpetit illi ſia.
tui. Ad aliud vᷣo quod obijcit᷑. vtrum baptiʒetur matre
ſuſcipiente baptiſma:eo ꝙ eſt ꝑs eius quodamodo. RRñ.
ꝙᷓ non. ꝗꝙᷓcito em̃ vnitur anima rõnalis carni. cum iaʒ pꝛi
us deciſum ſit ſemen a generantibo.non iam habet ↄtinu
itatem eandem quã habebat dum erat in ↄpoſitõne gene⸗
rantis. & illis aut ꝑtibus intelligit᷑ que ſimpliciter 1 pᷣnci
paliter ſunt de ↄſtitutõne carnis materne. Si ðᷣo obijcit
ꝑ ſimile quoddam ſumptum a lege bumana ꝙ enʒ mater
manumittit᷑: ⁊ partus ſiliter ꝑↄſequens. eo ꝙ partus eſt
ꝑs viſcernm:⁊ ita non videat᷑ ſimile de liberatõne a ſerui⸗
tute peccati. Rñſio ꝙ non eſi ſimile. baptiſma em̃ eſt ꝑſo⸗
nale beneficiũ nec ꝑſonaʒ egreditur:fecus eſt in manumiſ
ſione. Dicitur aũt partus viſceruʒ pars.non gaſi implicit
ſit ꝑs:ſed quia non põt peti ꝑ interdictum de liberis exhi
bendis.⁊ ideo quo ad hoc dicit᷑ eſſe ꝑs viſceruʒ in natura
libus:et non dicit᷑ eſſe oĩino ꝑs:łᷣ quodãmodo ꝓpter quan
dam colligatõeʒ fetus cum matre.

emnbru tercium

Onſequenter querit᷑. vtrum ſemi natus xel
natus m ꝑtem aliquaʒ ſit ſuſceptibilis ba
ptiſmi.hoc eſt poſt oniuerſalem ſeꝑationem
Ctm̃: an etiam poſt ꝑticulaꝛem. Et videt pꝰ
vniuerſalem tm.tũc em̃ ꝓprie dicit᷑ natus. renatus autem
põt eſſe poſtqᷓ eſt natꝰ⁊ nõ ante:̊ nõ ĩ ſeꝑatione ꝑticulaꝛ
eſt ſuſcepiibilis baptiſini.¶ Pꝛe. natiuitas que eſi pm ſpi⸗
ritum non eſt in ꝑte:et in ꝑte non:ſ̊ vniuerſalis.Qatiui⸗
tas ergo ᷣm carnem que debet eſſe ꝓpinqua diſpoſitio ad
hanc natiuitatẽ ſpũalem: cæbet eſſe natiuitas ſᷣm totumet
non tm̃ ym ptem. ¶ Pꝛe. cum ↄtingit aliqñ monſtra q̃ ha
bent aliquid foꝛme bumane et aliquid nõ. ſi egrederetur
illa pars que ſpectat ad humanam foꝛmaʒ latente alia ꝑ⸗
te poſſet eſſe erꝛoꝛ in baptiʒ ando.vt ergo vitetur erꝛoꝛ: vi⸗

etur ꝙ exigatur vmuerſalis egreſſus ipſius partus a vẽ
tre matris. ¶Contra. in ipſo egreſſu a ventre matris mił
totiens moꝛiutur infantes. Si ergo expectaretur vniuer⸗

ſalis egreſſio.anteqᷓ; baptiʒaret᷑ vel aqua tingeret:frequẽ
ter ꝑuuli moꝛerent᷑ ſine baptiſmo.Sed ꝓcuranda eſt ſalꝰ
anime que ↄdita eſt ad imaginem dei quantũ fieri poteſt.
2 maxime placet deo zelus animaꝝ:g non exiſtente tota⸗
li egreſſione ſi timet᷑ de ꝑiculo moꝛtis:fundenda eſt aqua
baptiſmalis cum inuocatõne trinitatis ſᷣm foꝛmã ad hoc
inſtitutam. Sed ſi fundit᷑ hoc modo baptiʒatꝰ videtur cũ
ea ↄcurꝛũt que ad baptiſmũ exiguntur:ergo ꝑticulari ex⸗
iſlenti egreſſione ꝑuulus eſt ſuſceptibilis baptiſmatis.
Deinde ſupoſito ꝙ ꝑuulus ſit in articulo neceſſitatis
ticulari facta egreſſio. Querit᷑ vtrum indifferenter qua⸗
cunq; ꝑte egrediente aut non:et videt᷑ ex iam dicta rõne.
ꝙ ſiue egrediente manu ſiue pede in articulo neceſſitatis
tribuendũ ſit baptiſma.anima em̃ ratõnalis que eſt ſuſce
ptibilis gratie non eſt actus alicuiꝰꝑtis coꝛꝑis determĩa
te: quẽadmodũ dicitur de ſenſibili et vegetabili.ſᷣ eſt perſe
ctio totius et dicit᷑ eſſe vbiq; in coꝛꝑe ſuo ſicut habetur in
li.de aĩa ⁊ ſpũ.ſicut tdeus ſ totus in toto oꝛbe:ſic anima
vbiq; tota in toto coꝛꝑe ſuo:ꝗ̊ quacũqʒ ꝑte coꝛꝑis eſſentia.
li baptiʒ ata cuʒ debitis circũſtãtijs iprimet᷑ caꝛacter ĩ aĩa
ratõnali.¶ Sed ↄtra hoc obijci põt.ꝙ non in om̃i ꝑte cor⸗
poꝛis om̃es ſenſus vigent ſ̊ in copite.ibi em̃ in figura ca⸗
pitis marime diſcermt᷑ ꝑfectio anime rationalis. non ſie
aũt in alijo ꝑtibus.non ̊ quacũq; ꝑte egrediente: ſed illa
maxime in qua plus diſcernit᷑ anima ronalis ſi tingat᷑ in
aqua ſm foꝛmam baptiſmi iudicandus eſt baptizatus.
AS quod rdeni pot niſi ꝑiculum moꝛtis vrgeat.ex
pectanda eſt vniuerſalis egꝛeſſio vt plene naſcat᷑ anteji re
naſcatur.ſi tñ articulus neceſſitatis exigat hoc:a appaꝛe⸗
at illa ꝑs in qua pᷣncipaliter diſcernit᷑ anima rationalis:
ſuꝑfundẽda eſt aq̃ adhibita debita foꝛma ad hoc inſtituta
In his em̃ ſecurioꝛ pars et ſalubꝛioꝛ eſt accipienda.⸗ pꝛe⸗
ſumitur ab eccleſia baptiʒatus eſſe. Unde ſi poeſtea plene
naſceretur: non videtur aliquod aliquilo faciendũ niſi ig

ſuppleat᷑ ꝙ de ſacramentalibo exigitur. nõ ſic aũt videtur

eſſe iudicandũ ſi manus vel pes egrediatur. in articlo.n.
neceſſitatis ſi fiat intinctio cum debita foꝛma:pie credituꝛ
ꝙ ſummſacerdos ſuppleat exiſtente aĩa ratõnali in coꝛpo
re illo. Si tñ naſcatur poſtea et viuat in ſyẽ bumana:nõ
eſt diſſonũ a ſalute ipſius:nec fit iniuria ſacramẽto ſi po⸗
ſtea a ſacerdote illo modo quo ↄſtitutum eſt baptiʒetur vt
dicat᷑.Mon te rebaptiʒo ſi baptiʒatus es.Sed ſi nonduʒ
baptiʒatus es:ego baptiʒo te in noie pa.⁊c.ᷣm ꝙ oꝛdina⸗
tum eſt ab Innocentio papa.

embꝛum quartũ
Onſequenter n de muliere pturiente qꝗᷓ
eſt in articulo moꝛtis et deſperatur de vita.
vtrũ poſſit dari ↄſiliũ de ſecando eã vt puer
iuꝰha beat᷑ et baptiʒet᷑. Et videt᷑ ꝙ ſic: ꝗa
ↄſiliũ caritatiò eſt optimũ. caritas aũt dictat ꝙ pponẽda
eſt vita ſpũalis vite coꝛꝑali:⁊ hec ꝑdenda ꝓpter illã ſaluã⸗
dam: nõ eſt ↄtra ↄſiliũ caritatis ꝙ mulier e qᷓ dſſperat
ſecet᷑ vt puer viuꝰpẽatur ⁊ baptiʒet᷑. ¶ Cont᷑ incertũ eſt ſi
puer viuꝰ poſſit hr̃i vt baptiʒet᷑.certũ eſt vt mulier pᷣgnãs
occidet᷑.iAõ ſunt at᷑ faciẽda mala vt veniãt bona: nõ eſt
Dandũ ↄſiliũ vt mulier pᷣenans duʒ adbuc ĩ ea ſupeſt vita
ſecet ꝓpter dictã rõneʒ ꝙ/¶ Dð ↄcedit᷑ ſaluo iudicio melio⸗
ris ſnie.diĩc em Aug.tenendũ eſt certũ ⁊ dimittendũ inceꝛ
tũ.⁊ planũ ẽ ſi ẽ ibi pet̃m homicidij.cũ in oꝛdine caꝛitatis
pᷣponẽda eſt ſalꝰ ꝓpria aliene.nõ eſt ſecãda mulier dũ ad⸗
huc ſuꝑeſt vita ex q̃ ſectõne fiat moꝛs vel moꝛtis acceleꝛa⸗
tio.ſ ſecus ? eri ſectõ ſine moꝛtis ꝑiculo.

embꝛum quntũͦ

Onſequenter querit᷑.vtrũ baptiſmus poſſit
differꝛi . Et pꝛimo querit᷑ vtrum debeat di⸗
ferri vſq; ad finem vite. Secundo dato ꝙ ñ
AMtrum vlq; ad etatem adultam.

—

dͤſic anin
is ſſentin

Nacteried

miprecwn
i⸗ ⸗
eſeoil⸗
nngas in
gatus.
gead.&
Anteire
apan
Ationalis
N inſäintn
enche.1n
eſlenpeen
Mu niſig
it nicenn
Utnclonn.
tcreci.
incoꝛpo
ina: no
ſipo⸗
ſemr n
inondnz
Pordind

gtorient
Ur defia
eiſtpo
tpſog⸗
ſpit
liij
aſn
ai
rgnis
oc
eſeinn
omclio⸗
cüinee
rinnns
d⸗
accelen
lo

nspoſ

ehenn,
ol

¶ LNueſtio

—.ł.i eů0ͤ—

Articulus primus
Irca pꝛimum ſic Dinm modꝰ ↄuenientiſſi
mus ẽ ſuſceptõni baptiſmi qͥ maturiꝰ ꝑuenituꝛ
ad ſalutẽ. Sʒ ꝗ baptiz at᷑ in fine ſtatim euolat:
quia in baptiſmate delet᷑ culpa et pena. buiꝰ ergo expecta
tione citiꝰ?⁊ maturius ꝑuenit᷑ ad ſaluteʒ qᷓ; ſuſceptoõne ba⸗
ptiſmi tẽꝑe anterioꝛi: c. ¶ Pꝛe.omis xpᷣi actio noſira?
inſtrnctio.Xpc aũt nõ expectauit tm̃ etatem adultã: fe⸗
re vſq; ad finẽ vite ſue diſiulit baptiʒari.nõ em̃ acceſſit ad
baptũmũ anteqᷓ Aerrrrannokz ↄueniret vt ſic expecta
rent eiꝰmembꝛa.¶ Contra.nullꝰ certus ẽ de die vel boꝛa
moꝛtis. nullus aut exponere ſe dʒ ꝑiculo ſpũali cum hẽat
viam bonã ſalubrem quaʒ eligat.& nõ eſt expectandum
vſq; ad finem vite vel vſq; ad etatem virilẽ vt ſuſcipiat᷑ ba
ptiſmus. 4 Prete. videtur eſſe contemptus ſacramenti⸗
cũ em̃ teneat᷑ vnuſqſq; ad ſuſceptõeʒ baptiſinatis ſi poteſt
ſcienter differt cum poſſit et omittit ⁊ ↄtemnit:peccat er
go ſic inrido n Fnon rven differri ſuſceptõ bu⸗
ptiſmi vſq; in finè vite ⁊ tũc pcta om̃ia dimitta nt᷑.quia di
latio illa petm eſt et diuturna exñtia in hoc pctᷣo eſt cã peꝛ
ditõnis. VUnðd Criv. quõ ꝗs ꝓpterea peccat vt ſctẽm baptiſ⸗

ma in nouiſſima ſua expiratõne ſuſcipiat: foꝛtaſſis ñ adi

piſcitur. ⁊ credite mihi nõ terꝛẽs vos dico qð dicturꝰ ſum
multos noui ꝗ bec paſſi ſunt ꝗ ſpe baptiſmatis multa pec
cabant.circa diẽ aũt moꝛtis diſceſſerũt vacui.deus em̃ P.
pter hoc baptiſma tribuit vt ſoluat pctĩa:nõ vt addat. Si
gs vᷣo ad hoc baptiſma vtit᷑ vt amplioꝛa elinquat:ipſum
fit negligentie ca er ſumit᷑ cauſa ꝓ occaſione.non eĩ ſacra⸗
mentũ ꝗð per ſe dat remiſſionẽ pctoꝝ eſt cauſa pcti: ſᷣ oc⸗
caſio quedam põt eſſe negligentie.nullus aũt dz eſſe negli
gens de ſua ſalute:nec ꝑ tantũ tpᷣs remanere ipe filius ire
7 qð deterius eſt filiꝰgehenne.nec ſubtrabere ſibi oↄmuni⸗
onem bonoꝝ ſpũaliũ ⁊ augmentũ meritoꝛiuʒ. 4 Ad illud
quod Eino ʒ boc obijcit᷑.ꝙ boc mode.ſ.expectando bapti
ſma vſq; in finẽ maturiꝰꝑuenit᷑ ad ſalutem ſiue ad gliam

Bicendũ ꝙ hoc nõ eſt verũ niſi foꝛte ꝑ accidens.eo eniʒ ꝗ⸗

nullꝰtalis certus ẽ de die moꝛtis. neq; certus elt ſi dabit᷑
ſibi gr̃a ↄtritõis ⁊ facultas baptiſmatis:ſic differẽdo eui⸗
denti erponit ſe ꝑiculo.cum hoc ꝙ pᷣuat ſe bñficijs eccłie.
talis em̃ exponit ſe ↄſimili ꝑiculo:quali exponit ſe peccãs
ↄtinue in ſpe penitendi ĩ fine. VUñ tali timendũ eſſet ne veꝛ
bum Aug. verificaret᷑ in io.ſcʒ bac aiaduerſione ꝑcutit᷑
pcxt᷑oꝛ. vt cum moꝛt obliuiſcitur ſui: ꝗ dum viueret oblitꝰ
eſt dei. ec accipiendũ eſit exemplũ a dño ꝗ nõ indigebat
baptiʒari.q ad hoe ſignificandũ in illa etate baptiʒateſt
vt miſteriũ trinitatis et oꝑatio decalogi in boc intelligan
tur. Decalogem̃ ꝑ fidẽ trinitatis meliꝰintelligit? imple⸗
tur. quilibʒ em nrm ꝗ naſcitur filiꝰire indiget ipᷣa purga⸗
ri ab oꝛiginali pcto:⁊ ab actuali ſi qð ꝑpetratur.

rticuius ſecundꝰ

Onſequenter querit᷑.vtrum baptiſinus dʒ dif
ferꝛi quouſq; ꝑuulus ſit adultꝰꝛet videt᷑ ꝙ de⸗
Xbeat differꝛi. qꝛ cuʒ ſit duplex vita.ſ.naturalis
ſpũalis.pꝛimã facit infuſio aĩe:ſcðᷣam infuſio gre.Sed
anima dans vitã naturalẽ nõ infundit᷑ quouſq; ſit coꝛpus
oꝛganiz atũ et ↄpletum: nec gr̃a dans vitã ſpualem dʒ ĩ⸗
fundi aĩe quouſq; ſit ꝑfecta ⁊ quaſi oꝛganizata in potẽtijs
ſicut coꝛpꝰin mẽbris.igr cũ potentie ſint ligate ante adui
tam etatem: non dz baptizari añ iſtam. 4 Item duplex eſt
potentia aĩe ſicut innuit Dam.ſ.naturalis et rationalis.
Sʒ in naturali nihil impꝛimit᷑ niſi naturaliter: in ratõ⸗
nali nihil debʒ impꝛimi niſi voluntarie.Sed anteqꝙᷓ ſit ad

ultus non habet vſum volũtatis: eꝛgo ante non debet reci

pere gr̃am:ergo nec baptiʒari.¶ Item vanuz dicit᷑ eſſe qð
non põt attingẽ ꝓprio fini.Si igitur gr̃a datur anime vt
ꝑ ipᷣam poſſet deuenire in finem: nec põt ante adultaʒ eta
tem:videtur ꝙ ſi daretur in vanũ fieret.
nit deo cũ nihil faciat in vanuʒ.¶ Contra.oↄſtat ꝙ vulnꝰ
coꝛpoꝛale quãto citius ſonat᷑ tanto laudabilioꝛ eſt medicꝰ

hoc nõ conue

*

xvvij.

magis expedit ſanato.Ex dilatione em̃ curationis red/
ditur qñq; vulnoſiupiduʒ et incurabile. Si ergo ita eſt in
coꝛꝑali.multofoꝛtiꝰita eſt ⁊ in ſpũali. Si ꝗ̊ᷓ deꝰ ẽ ſummus
medicꝰet laudabilis ſumme ⁊ vtilime agens:videt᷑ ꝙ non
debeat differꝛi ſua medicina.igit᷑ cuʒ medicina dat᷑ in ba⸗
ptiſmo:ſtatim dʒ curandꝰbaptiʒari.¶ IJtem duplex ẽ na⸗
tiuitas.ſ.in vtero et ex vtero. Statim aũt ptꝰnatiuitatẽ in
vtero vel in ip̃a natiuitate ↄtrabit aĩa moꝛbũ letaleʒ ſcili⸗
cet culpã oꝛiginalẽ:q̊ ſlatim pꝰnatiuitatẽ ex vtero dʒ aſſe⸗
qui medicin vitalem ſcʒ gram baptiſmalẽ.qa ſicut moꝛs
ſegꝗtur natiuitatẽ pꝛimã: ſic vita dʒ ſequi natiuitatẽ ſecun
dam. et ſicut in pꝛima eſt imediatio:ſic in ſcdᷣa non dʒ eſſe
dilatio ¶Rniſio.ꝙ nõ eſl expectandũ.ſᷣ baptizandus eſt
ſtatim puulue.ſiatim dico ſᷣm ꝙ congruit. Ratõnibo aũt
dictis poſſunt addi alie:ſcʒ moꝛs ſubita et damnatio.fre⸗
quenter em̃ ꝓpter debilitatem naturalẽ ſubito moꝛiuntur
ꝑuuli. Alia eſt opꝛeſſio a demonibo.pᷣſumit enim ꝓbabi⸗
liter ꝙ demones plus pñ̃t in eis qñ ſunt in Sekenal qᷓ qñ
ſunt in gra.Alia eſt impᷣſſio imaginatõnuʒ ⁊ antaſiaruz
in aĩa ꝑuuli a demonibo.cuʒ em ante baptiſmũu ſit anima
ꝓuuli quodãmodo in ptate dyaboli.ipᷣe conatur quantu
põt impmere illi imagines et fantaſias ꝑ qᷓs habilis effi⸗
ciat᷑ ad malũ qñ venerit ad etatem ꝓuectioꝛẽ. ¶ Ad pᷣmũ
g obiectũ ↄtra hoc dðᷣm.ꝙ aia ꝑfecta eſt ad receptõeʒ ga
tie.ꝗa iam hʒ potẽtias aptas ꝑrici gra.qtum ad pꝛimũ ⁊

Fstal actũ gr̃e ꝗ eſt viuificare gratificare ip̃am deo.

ñ nota ꝙ aĩia ? actus eſt ⁊ motoꝛ.ꝙᷓuis igitur nõ ſit ad⸗
buc motoꝛ ꝑfectꝰcoꝛꝑis.et hoc qꝛ coꝛpꝰnõ ẽ adhuc totalit
ↄpletũ reſpectu oꝑatiõis:eſt tñ ꝑfecte actus a ideo apta ẽ
ad recipiendũ ipam gram vt viuificet᷑ ⁊ gratificet et ſi nõ
vt oꝑetuꝛ.¶ Ad ſcõᷣm dom. ꝙ duplex eſt volũtas ſcʒ ꝓpꝛia
et aliena. Sicendũ igitur ꝙ licet ꝑuulꝰnõ bẽat vſum volũ
tatis ꝓprie:habet tñ ſuffragiuʒ volũtatis aliene.⁊ hoc eſt
ſufficiens ad ſuſceptõeʒ gre baptiſmalis.qꝛ eiꝰinfuſio eſt
ex dei miſericoꝛdia. miſcðia aũt penſat mileriam. et ſicut
miſeria contracta eſt a volũtate aliena: ſic et miſcdia rele⸗
uat miſeriã ꝑ voluntatẽ alienam. 4. Ad terciũ dðm.ꝙ du
plex eſt finis gr̃e ſcʒ gratificare ⁊ viuificare ⁊ diſponẽ po⸗
tentias ad oꝑationẽ· licet igit᷑ nõ attingit ꝑ gram vltimo
fini.attingit tamen pᷣmo et ideo nõ datuꝛ in vacuum.iã
pꝛimus finis pᷣncipalis eſt ip̃i gratie:vltimꝰeſt quaſi ſecũ
darius vnde opus diuinũ ꝑfectũ eſt.et pᷣterea per gratiaʒ
magis ac magis habilitat᷑ aĩa.vt cum babuerit organnʒ
expeditum:poſſit exire facilius in alium finem. ⁊ ideo eti
am reſpectu illius nõ datur in vanum.

mbꝛum ſextum

Onſequenter querit᷑vtrũ ſanctificatꝰin vte
ro debeat baptizʒaꝛi cũ nateſt.⁊ ꝙ ſic:videt᷑
qꝛ talis ꝑ ſanctificatõeʒ nõ habet caracterẽ
ſed debet ſigno xp̃ᷣi ↄfiguraꝛi qð fit in bapti
ſino:g debet baptiʒari.¶ Item baptiʒati baptiſmo flami⸗
nis baptiʒant᷑ aqua et tenent᷑ baptiʒari.vt patʒ de Coꝛne
lio Act᷑.x.ſ̊ ſctificari nõ eſt aliud q; gr̃am ſpũſſct᷑i reciꝑe:
gDſctificati tenent᷑ baptiʒaꝛi. Iteʒ nullꝰqᷓntumcunq; ma⸗
gnꝰabſoluit᷑ a dino mandato.ſ̊ dñs dedit mandatũ ⁊æ ſu
ſcipiendo baptiſma: & ita tenet᷑ ad hoc ſctificatus vt alius
Contra.vigoꝛ ſingularis pᷣuilegij ſemꝑ trãſcendit bene
ĩciũ ↄmune.q in ſanctificatoe dat᷑ gra curans ĩ baptiſmo
2 maioꝛ ⁊ efficacioꝛ.ſ̊ oꝛdo nõ eſt a maioꝛe ꝑfectiõe ad mi⸗
noꝛẽ ̊ econtra:q ſcciſicatꝰnõ tenet᷑ baptiʒari. Itẽ ſi ſcti⸗
ficatꝰbaptiʒat᷑.videt᷑ ꝙ ſit vanitas.qꝛ qð pt ſufficient fie⸗
ri ꝑ vnuʒ fruſtra fit ꝑ duo in natura. & ſi nata nibil facit
fruſtra:multominꝰgra.pᷣ gratia ſctificãs ſufficit ad cura:
tionẽ alioꝗn deꝰagit im ꝑfecte:̊ ⁊c.¶ Item videt᷑ ꝙ lit ibi
ↄtemptꝰ.qꝛ ꝗ baptiʒatꝰeſt:ſi iterũ baptiʒet᷑ facit ↄtumeliã
ſacr̃o.ꝗa pꝛimũ remediũ reputat inſufficiens:̊ᷓ pari rõne
qui iʒat᷑ poſt ſanctificatõeʒ iniuriatur ſanctificatõni
Rñſio.dicendum ꝙ ſanctificatus baptizari dʒ bapti/
mo aqᷓ.ſicut baptiʒatꝰbaptiſmo flaminis.Et eſt ratõ tri⸗
plex. Pꝛima ꝓpter bonũ obediẽtie.qꝛ deꝰpᷣcipit vt oẽs qui

—

naſcantur renaſcantur aqua. Scda ꝓpter bumilitateʒ. qꝛ
de bet ſe reputare pctoꝛem ⁊ indigẽ xpi redemptõne.Ter:
cia ꝓpter vnitatem:vt ab alijs mẽbris rpᷣi nõ diſcoꝛdet.nõ

g̊ baptiʒ at᷑ ꝓpter hoc ꝙ ſanctificatio nõ ſufficiat:ſed ꝓpter

rõnes pdictas ꝓpt q̃ꝛu exempla dãda fuit xpᷣe circũciſus.
vt ſcʒ obediret legi ſubiecit ſe ſigno pctoꝛis quo nõ ipſe ſe
pctoꝛem:h̊ alios ſe pctoꝛes ꝓfiteri docet.poſtremo vt pr̃i⸗/
bus nõ eſſet diſſimilis.patet ̊ rñſio ꝙ ſanctificatꝰ nõ reci
pit baptiſmũ in remediũ.qð ſi faceret:eſſet inoꝛdinatõ va
nitas ⁊ ↄtem ptꝰ.ſ̊ in ſignũ qð hʒ tria ↄiũcta bona ſcʒ obe
dientiã humilitatẽ et vnitatẽ qᷓtum ad vnitatẽ caracteris
Ad illud ̊ qdð obijcit᷑. ꝙ ſanctificatio tranſcendit.dðm
ꝙ iuis hoe verũ ſit qtum ad gram q̃ delet culpã ⁊ habili
tat ad bonũ.tñ nõ tranſcẽdit ꝙᷓtum ad caracterẽ:qꝛ illum
nõ impmit.⁊ ideo rõne illiꝰadhuc baptiſmꝰ debet recipi.
4Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ſuꝑfluit.ptʒ rñſio ꝙ nõ recipit ad
idem ad qð pceſſit ſancuficatio.¶l Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ
rebaptiʒatꝰiniuriat᷑ baptiſmo.dðm ꝙ boc verũ eſt qꝛ ite⸗

rat idẽ iñ 7 ad idẽ nõ ſic ẽ in ꝓpoſito ⁊ ſic ꝑʒ totũ.
Lueſtio. vviij. de conditio/

nibus adulti baptiʒandi.

— .
Onſequenter que/
ritur de adultis et pꝛimo de inuitis.Se
cundo de fictis. Tercio de non vtentibo

— —V—
—

embꝛum primnum

Aerit᷑ &̊ pꝛimo.ſi ꝗs inuitus põt baptiʒaꝛi.
E ſic:videt᷑.dic em̃ Aug.in encheri.młta
bona pᷣſtant᷑ inuitis q eoꝝ cõſulit᷑ vtilitati
nõ volũtati.qꝛ ipᷣi ſibimet inueniunt᷑ inimi⸗/
3 magnũ pᷣſtatur bñficiũ qñ pᷣſtatur ſacrm qͥ liberat
a culpa ⁊ pena:⁊ marime ↄſulitur vtilitati.vt qñ ↄfertur
ſacr̃m baptiſmi: põt inuito pᷣſtari.vel q̃re nõ?¶ IStem in
lege hũana ita ẽ.ꝙ aliꝗs põt ſoluẽ ꝓ alio et liberaꝛe eũ a
bito tꝑali ipo inuito ⁊ ↄtradicente.⁊ h̊ fit pᷣſtando bñfi⸗/
ciũ tꝑale.ſiłr videt᷑ ꝙ aligꝗs põt pᷣſtare bñficiũ ſpũale ali:
cui illo inuito ⁊ dicente ⁊ liberare eũ a debito ſpirituali
Pꝛe.paulꝰcũ eccłiam dei ꝑſeq̃ret᷑ ad deũ ↄuerti coactꝰẽ
a xpᷣo.cum g eccłia debeat vpᷣm imitari: ↄpellere dʒ etiaʒ
renitentẽ ad ſuſceptõeʒ ſacr̃i baptiſmalis ſiue baptiſmi.
Item baptiſmꝰẽ remediũ ↄᷣ oꝛiginale.ſ̊ oꝛiginale cõtra
hitur ncc̃io nullo exñte aſſenſu volũtatis:ſilłr videt᷑ ꝙ ba⸗
ptiſmꝰpoſſet ↄferꝛi nccio abſq; om̃i ↄſenſu volũtatis reci:
pientis.ſ̊ ↄferꝛi aliꝗd alicui neceſſitate abſq; ↄſenſu volũ⸗
tatis eſt yferꝛe inuito: inuito põt ↄferꝛi ſacrin baptiſma⸗
tis.4¶ Item nõ põt magis cogi volũtas qᷓ; ↄminãdo vel in
tem ptãdo moꝛtẽ.Sʒ ſi aliꝗs ↄpulſus timoꝛe moꝛtis ſacri
ficet erit ydolatra: ſiłr ſi ſaccẽm baptiſmi recipiat timoẽ
moꝛtis erit ſacrjm verũ.¶ Item ſi aligs baptiʒat᷑ ex amoẽ
male inflãmante baptiʒateſt de facto:q̊ ſi non minꝰrepu⸗/
gnat baptiſmo amoꝛ male inflãmans qᷓ; timoꝛ male humi
lians:ſi baptiʒatꝰex malo amoꝛe bapi ʒatꝰeſt:ſiłr vidẽ
ex timoꝛe ſit baptiʒatꝰ ¶ Cont.ab adulto reqrit᷑ in pro⸗
pria ꝑſona.vis baptiʒari.⁊ in ipᷣo eſt rñdere volo:vł nolo
ſi aſt dicat oĩno nolo:nõ eſi aptꝰ ad ſuſcipiẽdũ baptiſma
talis ꝗ̊ nõ recipit ſacr̃m baptiſmi.¶¶ Item dẽ in decre. In
nocẽ.ꝙ ſi aligs recuſans ĩmergat᷑:ꝙ non eſt baptiʒatus.
YIem in ſacr̃o baptiſmi ↄtrahit᷑ matrimoniũ ſpũale. et
cſponſat᷑ aia deo.ſ̊ mr̃imoniũ ſpũsale aut tãtũ aut plꝰexi⸗
git de ↄſenſu quantũ mr̃imoniũ carnale. Siłr videt᷑ ꝙ cõ⸗
trarium impediat.ne quis ſuſcipiat ſacrẽm baptiſmatis.
IZtem ſacramentum eſt donum dei. non ſolum rõne gr̃e
gratũfacientis:ſ̊ etiam rõne caracteris imp̃ſſi.ſ̊ gꝛatia ði
non im datur repugnantibo immo etiã ſubtrabit᷑: ̊ videt᷑
tali nullo mõ ↄferatur ſacr̃m. ¶ Item lex euãgelica ẽ lex
libertatis. ſacramenta euangelica ſunt libertatis: ſed
quod libertatis eſt libere ſuſcipitur a volente: ergo videt᷑

ꝙ nec de iure nec de facte aliquis ſacramentum baptiſmi
recipiat innitus. HKnſio,. duplex eſt coactio ſcʒ ſuffi⸗
ciens et inducens.ſufficiens ſi aliquis immergat᷑ coactio
ne ſufficiente. vtpote qñ violenter ⁊ ipo renitente immer/

gitur. talis nullo modo baptiʒatus eſt: quia nullo mõ fu⸗
it in eo cõſenſus nec voluntas imo fuit oino repugnans.

Si aũt aliquis ĩmergat᷑ coactõne inducẽte.vtpote minis

et flagellis ita ꝙ magis vult ſe ſubijcere ſacramento eccle
ſie qᷓ; moꝛte ꝑire:dico ꝙ aut intendit alios illudere ⁊ moꝛ⸗
tem euadere:et tũc quia non eſt intentio nõ eſt ſacramẽtũ.
cum nullus dicatur baptiʒzatus eſſe qui cõſenſit ſe immer

gi ad iocum.Aut ipᷣe vult id quod facit eccleſia circa ſe fie

ri magis qᷓ velit ꝑuꝛe:tũc ſiue credat ſiue non:ſiue velit ha
bere gr̃am ſiue non. Dicendum ꝙ recipit ſacramentũ. eo
ꝙ qᷓ;uis non ſit ibi meritoꝛia voluntas:eſt tamen ibi con⸗
ſenſus et voluntas.nec eſt ſimpliciter inuoluntariũ:quia
talis recipit ſacramentuʒ exterius et vult circa ſe fieri qð
fit in miniſterio ſacramẽti huiꝰ.vnde ᷣm Canones iudi⸗
candus eſt baptiʒatus.a hoc diffinitũ eſt in decre. Innoc.
vbi determinat᷑ ꝙ inuitꝰqui eſt ↄtradicens penitus nec rẽ
nec caracterẽ ſuſcipit ſacramenti. Av id qð obijcit᷑. ꝙ be
neficia pᷣſtantur inuitis. Oðm eſt ꝙ et ſi fuerit inuitꝰ pri⸗
mo modo.i.penitꝰcontradicens:tñ poteſt ei pꝛeſtari bene
ficium temꝑale:ſᷣ nõ põt ei pᷣſtari beneficiũ baptiſmatis.
Sic em̃ beneficiũ gratie gratũfacientis non datur ei ꝗ po
nit obicem voluntatis tũc cum datur:ſic nec ſacramentũ
baptiſmi quod quantũ eſt œ ſe diſponit ad gram gratum
facientem nõ datur ei ꝗ ponit obicem volũtatis.tũc enim
caracterẽ ſacramentalẽ impꝛimit operatio: cum obieẽ nõ

inuenit obſiſtentem. ꝗ¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ debitum ſpũ⸗

ale ita indicat᷑ in voluntate:ꝙ manente voluntate neceſſa
rio manet debitum hmõi.ñ nullo modo põt aliꝗs ab h
debito liberaꝛi niſi euulſa radice.i.voluntate.nõ ſic eſt de
cebuo tem ꝑali. Pꝛe.beneſicio hmõi fit ingreſſus in eccle

ſiam. Ingꝛeſſus aũt ad vnitatem ccclie nõ ẽ in adulto niſi

annuente voluntate aliquo mõ.¶ Ad id vᷣo quod obijcit᷑
de paulo.dicendum eſt ꝙ licet a pᷣncipio fuerit renitens 2
ↄtradicens ecclłie dei:tñ poſtea factus eſt ſpontaneꝰcũ di/
xit.dñe quid me vis facere.xñ ſi aligs pꝛius eſſet cõtradi
cens ⁊ poſtea cõſentiens: ꝓ ↄſentiente babendus eſſet in
ſuſceptõne ſacramẽti.iQon aũt vult eccłia nec iuſticia re⸗
quirit vt pz ex decre. Inno.ꝙ illi ꝗ nuniᷓ ſuſceperunt ba⸗
ptiſmũ ſiue ſacrĩm diuinũ cogantur ad ſuſceptõeʒ:ſed qui

aliqñ ſuſceperũt cogantur ad obſeruatõeʒ. Religioni em̃

xp̃iane ↄtrarium eſt.vt ſemꝑ inuitus ⁊ penitꝰcõtradicens
ad recipiendã ⁊ ſeruandã xpianitatẽ ↄpellatur. Ad hboc
qð obijcitur.ꝙ oꝛiginale cuiꝰeſt ꝓpriũ remediũ baptiſmus

cõtrabhitur ſine cõſenſu ⁊ voluntate ⁊c. Dicendũ ꝙ hoc eſt

verũ.et ↄſimili mõ confert᷑ remediũ baptiſimni in paruulis
qui nõ hñt vſum rõnis.adultus autem repugnans⁊ cou⸗
tradicens nõ ſoluʒ modo nõ conſentit nec ſolum vult ne⸗
gatiue:hᷣ ponit obicem impedientem oꝑpoſitum nolendo.

Pꝛe. non eſt ſimile.qꝛ oꝛiginalis ↄtractio eſt naturalis.et

ideo ineuitabilis. Sʒ remediũ baptiſmi nõ reſpicit natu⸗
ram.ſ̊ potius voluntatem perſone:⁊ ideo non eſt ſimile.
Ad aliud quod obijcitur de cõminatione mortis.dicen⸗
dum ꝙ maioꝛ eſt coactio q; hec. Qam hec eſt ſolum indu⸗
cens non ſufficiens.ſᷣ cum accipitur velit nolit ⁊ immeręi
tur ibi eſt ſuſſiciẽs coactio.qᷓuis em̃ voluntas cogi nõ poſ
ſit in volendo: põt tñ ſimpłr homini fieꝛi coactio in actu
exterioꝛi.Vñ voluntas inducta voluntas eſt.et ideo h im
pꝛimitur caracter:et ibi non.⁊ eſt exempluʒ in eo qui po
nit thura timnoꝛe moꝛtis:et de eo cuiꝰmanus trabitur vio
lenter. pꝛimus conſentit ⁊ peccat et dicitur ſacrificare:ſe⸗

cundus nõ ſic qui ſacramentum inductus ſuſcipit dicitur

conſentire.ſiue inducatuꝛ amoꝛe bono vel malo ſiue timo
re vono vel malo ſuſcipit ſacrẽ̃m:qꝛ ſacramenti ſuſceptio ẽ
bonis maliſue ↄmunis.a ideo talisvoluntas ſufficit ad ſa
cramentũ.Ex boc pʒ rñſio ad aliud quod ſegtur.

detfri
cogctio
eſunmer⸗
ſ ſ 4
cans,
Memninig
nentdeecle
imon
ſunanii,
ſe nnner
reaſeſe
ile elitin
ament. 4
enſbichn
tariügti
aſe fier 6
nones inen
e. Ynoe
nitub neeni
ieth
inntopri
Alaribene
Niſnon.
ureigpo
fomentä
gratum
tücenimn
nobicen
me meſi
taligseb
höſteela
ſueinceke
vleoN
o ohici
Chttens
neio
cötrodt
pellan
iciare⸗
gomntdo
ſden
igcniti
cötrocieens
1r A
ibaneſim
dig e
jinſunt
naneton
unſt
Unnolek
turalisd
iatmuin
ſimile.
nis.dicen⸗
umn ind⸗
immerg
Nginope
inden
icdeohin
cocpiß⸗
abiturti
rifichreß⸗
Pirdein
oſuemm
ſiin⸗
ftein
r.

ate opponi

¶ QLueſtio
¶ Membꝛum ſ. ecunduũ

SHnſequenter querit᷑ de ficto ſiue de accedẽ⸗
J te ficte ad baptiſmũ.vtrum ſuſceptibilis ſit
baptiſmi. Pꝛimo ꝙ querit᷑ xe ficto qui aece⸗
L △— dit ad baptiſmũ nõ contritꝰ. Scðo de ficto
qui accedit nõ credens. Tercio de ficto qui ↄtemnit. Eſt
em triplex fictio. In ronabili cũ nõ credit. In ↄcupiſcibi⸗
li cũ nõ ↄteritur. In iraſcibili cũ contemnit.Quarto vtru
recedente fictõne baptiſmus babeat efficaciam.

rticulus prinus

Rimo ẽ querit᷑ vtrũ nõ ↄtritꝰ accedens ad ba⸗
ptiſmũ lſit baptizatus. nõ:videt᷑. Amb.ſuꝑ
epłam ad MRo. xj. ſine pnĩa em̃ dona ſunt ⁊ vo⸗
catio dei.gr̃a dei in baptiſmonõ requirit gemitũ vel plan
ctum vel opus aliquod: niſi ſolã fidem 2 coꝛdis ↄtritõem
om̃ia gratis ↄdonat.ex h̊ verbo videtur ꝙ in adulto ba
ptiʒ ando reqritur coꝛdis cõtritio.⸗ Item fictꝰnõ cõtritꝰ
actuabłr vult iſtud qð nõ cõpati᷑ ſecũ gr̃a gꝛatũfacientem
ſcʒ ſe eſſe in pcto.vult dico veꝛe vł interpᷣtatiue.voluntas
em̃ talis ↄtrariat᷑ gre gratũfacienti. Qð aũñt cõtrariatur
gre gratũfacienti ↄtrariat᷑ gratie baptiſmali. In ficto ðo
eſt aliquio hmõi:quia volũtas ſiue ↄplacentia peti.gᷓ non
recipit gram baptiſmalem.igit᷑ ad boc ꝙ recipiat gꝛatiã
iſtam requiritur contritio nõ compatiẽs ſecum volütatez
bmõi. ¶¶ Item voluntas inoꝛdinata ſiue libidinoſa eſt cã

immediata peccati:qð patet ꝑ Augu. dicentem. peim

ita eſt voluntariũ.·q ſi nõ eſt voluntariũ non eſt peccatuʒ

Smanente hac voluntate: neceſſario manet peccatũ: et ita
vt pains Contrd cuſpe oꝛiginalis que ꝓprie 2 immedi
gratie baptiſmali.nõ impedit ꝗn baptizatus
recipiat gratiam baptiſmaleʒ: multo 5̊ foꝛtius vidr̃ ꝙ nec
culpa actualis q̃ nõ ita pꝛimo ⁊ ĩmediate ſupponit. ¶ Itez
gra gratũfaciens foꝛtioꝛ eſt quolibet peccato. quia gr̃a na
tura aliqua eſt:pcrm vᷣo defectus vel pꝛiuatio modi ſpẽi ⁊
oꝛdinis.iᷣ expellit quodcũq; pcẽm:ꝗ et pcim fictõis ⁊ pec⸗
catum oꝛiginale.⸗ Item actu voluntatis eiꝰꝗ debet bapti
ʒari non ↄtrabit᷑ oꝛiginale p̊ quaſi actu nature coꝛrupte.
& videt᷑ ꝙ nec impediri habeat eiꝰmedicina actu volunta⸗
tis:cum hi actaſcʒ voluntariꝰ⁊ naturalis nõ cadant ĩ eo⸗
dem oꝛdine. ¶ IJtem Aug. dicit. ꝙ fict? eſt ꝗ non credit vel
indeuotꝰaccedit: vel aliter celebꝛat ſacrm ꝙ inſtitmtuʒ eſt.
vel qui ↄtemnit ſuſcipere.ecce ꝙ inter dr̃ias fictõnis nihil
tangitur de contritione nec ei oppoſito. ꝓpter qð videt᷑ ꝙ
nõ ↄtritus nõ dicendꝰeſt fictꝰ. Et p̃ᷣterea h incidenter inꝗ
ritur ꝓpter qꝗd aſſignant᷑ tĩ he differentie fictõms. 4 Neʒ
querit de illoꝗ ↄteritur de pctis moꝛtalibo et ↄmiſit venia
lia:vtrũ fictꝰ debet dici ſi non ↄterat᷑ ſuꝑ venialibo. Si em̃
nõ eſt fictus:⁊ nõ ficte accedenti in baptiſmo dimittit᷑ cul⸗
pa 1 pena.ſi talis ̊ decederʒ ſiatim euolaret.Contra.nõ
ↄtritus fuit de venialibo.⁊ veniali debebat᷑ pena tꝑalis
gᷣtalis non hʒ penã tꝑalem oĩno dimiſſam.dr em̃ ſuꝑillð
Ro. xj. Sine pnia ſunt dei dona et vocatio. Glo. gra dei ĩ
baptiſmo nõ reqrit gemitũ aut planctum ſcilʒ exterioꝛẽ.⁊
opus aliquod niſi ſolã fidem ⁊ coꝛdis ↄtritõez. ⁊ om̃ia g⸗
tis condonat. Si nõ fit ↄtritio nõ omia gratis cõdonat᷑
in ipo adulto ¶ ¶Rñſio.ꝙ in adulto accedente ad baptiſ⸗
mum regritur cõtritio: vñ ↄcedende ſunt rõnes ꝓ iſla ꝑte
inducte.¶ Ad hoc qð pꝛimo obijcit᷑ ↄtra dom. ꝙ licet oꝛi
ginale pctm nõ impediat gGam baptiſmalem ꝗqn hẽat effe
ctum in baptiſato:tñ actuale impedit in adulto nõ contri
to.ſ̊ hoc eſt qꝛ baptiʒandꝰ ponit obicem gr̃e ſcʒ volũtateʒ
ꝑmanendi in pcto:qð nõ facit ꝑuulus purgandꝰ ab origi
nali.Vñ ꝓpꝛie loquendo neq; oꝛiginale neq; actuale impe
dit gram baptiſmalẽ ꝗn hẽat effectũ in baptiʒato: ſᷣ potiꝰ
ipᷣa volũtas inoꝛdinata ipſiꝰbaptiʒandi.q Ex h̊ ptʒ rñſio
ad aliud qð ſegꝗtur.qꝛ reuera gra eſt foꝛtioꝛ quolibet pet̃o

Apꝛie loquendo:vt ſcʒ qñ nõ inuenit obicem in volũtate ſi

ue libe. ar. Vñ nõ erpellit pcim h̊ facit volũtas reſiſtẽs
umpediens. Unde dicendum.ꝙ eſt loqui de gratia ⁊ cul

Mueriturergopri F. f.

76

rxviij.

pa dupkr. vel ꝓut adinuiceʒ ꝓparant᷑:vł ꝓut ↄpant᷑ reſpe⸗
etu ſubiecti. Si adinuiceʒ: foꝛtioꝛ eſt gratia.qꝛ illa actiua
im̃ et culpa tm̃ paſſiua.quia culpa non eſt aliqua natura
vnde nullam bubet actõnem ꝓprie loquendo. Si reſpectu
ſubiecn: ſic foꝛtius dicitur in qð li. ar. magis conſentit.et
ßm bec ſunt ſient excedentia exceſſa.bñ in ficto contrito
foꝛtioꝛ eſt culpa ꝙᷓ gratia eo ꝙ li.aꝛ.magis cõſentit culpe ĩ
penitente ecõtrario qꝛ penitens magis oſentit gre.4 Ao
aliud qð obijcit. ꝙ originale ñ contrahit᷑ actu voluntatis
eius qui debet baptiʒari ⁊c. Sicendũ ꝙ argumentũ non
valet et ratio eſt. quia in habente vſum rõnis gratia non
babet effectum reſiſtente voluntate ? impediente. peccatũ
em̃ ita inheret voluntati in habente vſum rõnis ꝙ non ex⸗
pellitur a gratia niſi voluntas gẽe cooꝑetur.argumentuʒ
autem virtutem hʒ in non babentibo vſum rõnis. In his
em̃ ſicut nõ contrabit᷑ oꝛiginale actu volũtatis: ſic nec eiꝰ
medicina impedit᷑. ¶ Ao aliud qð obijcit᷑ de differẽtijs fi⸗
ctõnis aſſignatis ab Aug. Dicenduʒ ꝙ fictio dicitur falli
tas:7 fictus dicit᷑ falſus.nec accipit hic falſitas ſpeculati
ne:ſed inqᷓtum pꝛiuat rectitudinẽ reſpectu finis. Hoc aũt
põt eſſe dupliciter.vel qꝙᷓtum ad actuʒ exteriorẽ:et ſic acci
pitur illa dr̃ia qui aiiter celebꝛat ſacr̃m ⁊c̃. Uel qtum ad
actũ interioꝛem et h̊ tripłr. Vel m rõnem: et ſic incredu
litas. Vel ſᷣm ↄcupiſcibilẽ: ⁊ ſic indeuotio.Ael ßm iraſci
bilẽ:2 ſic ↄtemptꝰ.¶ Ao alið qð querit᷑ ð ↄtritõe veniali⸗
um. SDöm ꝙyalit regrit᷑ ↄtrinio ĩ moꝛtauboꝛ in venialibo.
moꝛtalibo at dicet᷑ fictꝰſi nõ ↄterat᷑ c illis q̃ reducit ad
mẽoꝛiã. de venialibo vᷣo nõ dicet᷑ fictꝰ ſi ↄterat᷑ generaliter
Dicũt tñ aliꝗ ꝙ niſi doleat determĩate de veniali.ꝙ nõ de⸗
letur in baptiſmo qͥ ad culpã ⁊ penã. Sʒ mihi videt᷑ ob re
uerentiã ſacramẽti. ꝙ ſi adeſt illa otritio generalis d vei⸗
alibo. cũ in baptiſmo ↄferat᷑ gra: illa gra ſic ſe hʒ ad venia
lem culpã ſicut ignis in camio in guttaʒ aqᷓ. vt virtute ba⸗
ptiſmi deleat᷑ culpa venialis ⁊ pena ðᷣtute paſſiõis.et h̊ hʒ
baptiſmꝰa paſſione.Qon bño aũt petʒz actuale adultꝰ ſeo
oꝛiginale tm:non tenet᷑ ↄteri ſuꝑ eo niſi röõne ſtatꝰ. ↄtritio
em̃ ꝓprie eſt otra illuo pctm qð actualiter geſſit.oꝛiginale
vo petm aliunde eſt ↄtractuʒ. ↄuenit autem dolere de h
habet hmõi pctm ꝑ quod poſſit ſexpari eternaliter a viſio⸗
ne dei:et hoc ẽ rõne ſiatus in quo eſt.quia iaʒ habet vſum
rationis et fidem.

Onſequenter querit᷑ de ficto qui accedit ad ba
ptiſmũ nõ credens.Et ad maioꝛẽ euidentiam.
Pꝛio querit᷑. ſi fides vłr reqꝗritur iĩ baptiſmo.
Scdo vtrũ ſictio infidelitatis im pedit in adulto ſuſcepti
onẽ ſact̃i. Lercio ſi impedit ſuſceptõez rei ipſiꝰſacra mẽti
Quarto querit᷑ ſi fides eccłie ſufficit adulto: vel reqratur
fides alicuiꝰcerte ꝑſone. Quito ſi regrat᷑ fides alicuiꝰ cer
te pſone.vtrũ ſufficiat fides baptiʒzati tm̃:aut cũ h̊ reqrat᷑
fides baptizãtis ⁊ offerentis ſic in baptiſmo ꝑuuloꝝ.

mo. ſi fides vłr requiratur in baptiſmo. & non: videtur
per hoc quod poteſt ↄtingere ꝙ ille qui baptiʒat non cre⸗
Dit. ille etiam ꝗ offert vel ſuſcipit ꝑuulum non credat.par
nulus etiam qui baptiʒzatur non credit. he autem peꝛſone
ſufficiunt.ſi auteʒ baptiz atur in foꝛma eccleſic recipit ba/
ptiſinum ad ſalutem: quantũ eſt q ſe vt dicunt: ergo non
requiritur fides. ¶ Pꝛe. dæ alijs ſacramentis non dicitur
ꝙ requirant᷑ alie virtutes que ſolent eis axpꝛopꝛiaꝛi.Non
em̃ ↄfirmatio neceſſario fit in ſpe.ↄſecratio euchariſtie nõ
ncẽio regꝗrit caritatem:pari ratõne nõ videtur ꝙ oꝑteat
baptiſmũ fieri in fide.¶ Pꝛe.poſito q; nullꝰĩ eccia mülitã
ti credẽt. YJlli vo ꝗ ſunt in eccłia triũphanti iaʒ ſunt viſi⸗
one:⁊ ita nullꝰin eccłia hoc poſito hret fidem. de fide aũt
trãſit᷑ ad ſpeʒ.nungꝗd ꝓpter h̊ ſubtrabet᷑ efficacia ſacr̃i ba⸗
l malis. cuz adbuc remanẽt foꝛma debita: videt᷑ æ noen
erbo em̃ accedẽte ad elementũ fit ſacrẽ̃m. In ꝑuulo autẽ

non eſ ober ex ꝑte voluntatis. eſſet ergo eſſicacia ſacr̃i in
caſu iſto ⁊ ita ſine fide baptiſmꝰſuũ effe ſeqꝛet᷑:non
Svlr ncẽcia eſt fides ad baptiſi mmi4 Sʒ videt᷑ otrariũ.dĩ
em̃ ad Ephe.iiij. Unꝰoñs.vna fides.vnuz baptiſma. ex q̊
oꝛdine deſignat᷑: ꝙ vnitas fidei p̃cedit vnitatem baptiſma
tis: ̊ baptiſma ad hoc ꝙ efficax ſit reqꝗrit fidẽ.¶ Pre.iiij .
ad Gał.dr. Oms filij cei eſtis ꝑ fideʒ in xpᷣo ihu. Quiců⸗
q; em̃ in ipo baptiʒati eſtis xpᷣm induiſtis.fides ̊ ad ipᷣm
regritur: pᷣmittit em̃ ꝙ ex fide eſt iuſtiſicatõ.¶ Pꝛe. dĩ ſu⸗
illud. xj. ad Ro. Sine pnia ſunt dei dona ꝙ nõ reqꝗrituꝛ
gemitꝰvel planctꝰin baptiſmo niſi ſola fides et tritio. et
om̃ia gratis ↄdonant᷑: exigitur & fides. ¶ Item ſuꝑ illuꝗ
Math.vlti. DPocete om̃s gentes baptiʒãtes ⁊c̃.glo. Niſi
ꝓrꝛiꝰaia fideʒ recipiat:nõ eſt dandꝰbaptiſmꝰ. 4 Yẽ Nug.
E eſt bec tanta virtꝰaq̃.vt coꝛpꝰtingat et coꝛ abluat:niſi
faciente obo.nõ qꝛ dr: ᷣ quia credit᷑:ſides ꝗ̊ exigit᷑.¶ I)eʒ
baptiſmꝰet ꝑ baptiſma dat᷑ gra ſᷣm ꝗꝓpoꝛtõeʒ fidei:ꝗq̊ fides
p̃ᷣerigitur. ¶¶ Pꝛe.vlteriꝰquerit᷑.ſi fides reqꝗritur reſpectu
cuiꝰcrediti. vtrũ trinitatis tm̃:vel incarnatõnis vel paſſio
nis vel reſurꝛectõnis. Videt᷑ em ꝓ fides trinitatis ſuffici
at:illud em̃ in ip̃a foꝛma expꝛimitur ⁊ nõ ampliꝰ. aũt
fides incarnatõnis reꝗratur.videt᷑ ꝑ hoc ꝙ verbum acce⸗
dens ad elementũ ſenſibile: viriutem accipit a pᷣbo eterno
apparẽte in carne ſenſibili.O etiã fides paſſionis reqrat
ex hoc arguit᷑.ꝙ baptiſma virtutẽ hʒ a paſſione xp̃i. ſicut
br̃.iiij.ſen.ij.di.j.c.Et dr.vj.Rom.Quicũq; baptizati ſu
mus:in moꝛte ipiꝰbaptiʒati ſumꝰ.glo.moꝛs eiꝰ cã purifi⸗
catõnis eius.⁊.j.Coꝛi.j.et ſanctificatio ⁊ redemptõ.glo.
quia pꝛiꝰ in baptiſmo emũdat nos:et ꝗa priꝰredemit nos
patiendo.ex q̊ͥ oſtenditur ꝙ redemptio in paſſione pᷣcedit
ſanctificatõeʒ in baptiſino.et ita reqritur fides redemptõ
nis in baptiſmo. Oe iterũ fides reſurꝛectõnis exigat᷑:acci
pitur ex hoc qð dr.vj.Ro.Simul ⁊ reſurꝛectõnis erimꝰ.
glo.tũc dicit nos poſſe fieri ſiłes reſurꝛectioni:ſi ſimilitu⸗
dini moꝛtis eiꝰfuerimꝰoplantati.i.ſi in baptiſmo omĩa vi
cia deponẽtes:poſtmodũ non peccemꝰ.hec em̃ ſimilitudo
moꝛtis pᷣſtabat ſimilitudinẽ reſurꝛectionis:vt in nouitate
vite ambulemꝰ. fides reſurꝛectõnis regꝗritur ĩ baptiſmo
p quaʒ reſurgit homo a pct̃is ¶ Ao qð rñderi põt.ꝙ fi⸗
des eccłie regritur in q̃ exhibeał᷑ baptiimꝰ.dico aũt fidem
Fm ꝙ coiter ſe bʒ ad fidem duplr dictam ſicut hr KRo. j.
Juſticia de fide in fidem reuelat᷑.vbi glo.ug. Eſi fides
qua credunt᷑ ea q̃ nõ vident᷑.que prie dr fides:ſed tñ etiã
eſt fides rerũ:q nõ verbis ſed rebo ipſis pntibo credit᷑.qð
erit cuʒ ꝑ ſpẽm manifeſtam ſe ↄtemplandam ſanctis pᷣbe
bit ipla dei ſopĩa.dicit g iuſticiã illi eſſe qui tranſit ex ſide
verboꝝ quibo credit᷑ q̃ nõ videntur:in fidem rerũ qua cre
dita obtinebimꝰ. ſcʒ ex fide in q̃ miniſtꝛat᷑ tro:in illazʒ vbi
fruat᷑ dro.q tñ impꝛopꝛie dr̃ fides. Iides autẽ iſta coopat᷑
yvt fiat ↄmẽbruz ⁊ incoꝛꝑet᷑ eccłie ꝑ ſacr̃m baptiſmi. ¶ Ad
illud vo qð pᷣmo obijcit in ↄtrariũ. dᷣm ꝙ licet in ꝑſonis
q̃ aſſunt in baptiſmo nõ ſit fides:nihilominꝰtñ in fide ec⸗
cleſie tribuit᷑ ⁊ hʒ efficaciã ſuã in ipis ꝑuulis.Eccłia eniz
mðr eſt.in baptiſmo aũt ẽ generatõ ſpũalis.deꝰ po pf ẽ. Au
guſti. Hec mr̃ ecclia q in ſctis ſuis e facit:qꝛ tota om̃es to⸗
ta ſingłos parit.dat᷑ ̊ gra fidei a deo pr̃e in qua iuſtifica⸗
tur diſponẽte fide ipimr̃is ecclie:vt ſit quodãmodo ↄfoꝛ⸗
mitas geniti ad gignenteʒ. ¶ Ad illud vo qð ſcdᷣo obĩ. di⸗
cendũ eſt. ꝙ licet nõ eſſet fides enigmatica in eccia et dare
tur baptiſinꝰin debita foꝛma:nihilominꝰ hr̃et baptiſmus
effectũ. remaneret eĩ fides ᷣm alteꝛuũ modũ in eccĩa.⁊ hoc
vocat bẽs Amõ.veritatẽ fidei. AUnde Aug.offerunt᷑ ꝑuuli
ad ꝑcipiendã gr̃am ſpualem.nõ tã ab eis quoꝝ manibus
geſtant: ꝙᷓ ab vniuerſitate ſctoꝝ.ab om̃ibo em recte offer⸗
ri intelligunt᷑: quibo placet ꝙ offerunt᷑:z qͥꝝ indinidua ca
ritate ad coiĩonem ſanctiſpũs adiuuant᷑. Sic g in fide ec⸗
cleſie large ſumpta miſtrat᷑ baptiſmꝰ.et ſi militãs eccĩa eꝛ
raret qð tñ nõ ↄtingit vłr:nihilominꝰipᷣa triũphãs adiu⸗
uaret. Ao aliud vo doᷣm. ꝙ non ſic ↄpant᷑ alia ſacr̃a ad
alias vᷣtutes: quẽ admodũ baptiſma ad fidẽ. Hoc aũt eſt.

qꝛ baptiſinꝰeſt ianua ſie acramentoꝝ.et regrit adiutoꝛium

ſidei eccleſiaſtice vt fiat incoꝛꝑatio in corꝑe miſtico qð eſt
ecclia. VUñ Augu. de baptiſmo puuloꝝ. ad boc baptiſma
valet.vt baptiʒati xpᷣo incoꝛꝑent᷑:vt membra eiꝰfiant.Si
vo fuerit adultus. ꝓpꝛia fides reqꝗrit᷑:2⁊ boc mõ vel illo lo⸗
quunt᷑ auẽtes q̃ obiecte ſunt in ↄtrariũ.i Laz cũ d vna fi
des vnuʒ baptiſma. de fide ecchie fit mo rõne ei credit
vel q credit᷑. ¶ Oð autẽ poſtea obijcit. intelligit᷑ de fide ec⸗
cleſie vel eiꝰꝗ baptiʒ at᷑.quod tercio obijcit᷑ intelligatur de
fide eiꝰꝗq baptiʒatur ⁊ illud qð ſiłr dr in glo. Marci vlti.

MDð aüt or ab Aug. intelligitur de fide ecclłie rõne eqðᷣ

credit᷑. ð aũt dicit Dam̃.intelligitur de fide eiꝰꝗ bapti⸗
jatur qñ baptiʒat᷑ adultꝰ.ibi em̃ ſᷣm ꝓpoꝛtõeʒ gr̃e ſigei:eſt
ꝓPoꝛtio gr̃e virtutuʒ.q¶ Ad illud vo qð querit᷑ cuiꝰcrediti
fides exigatur. Dm eſi. adultꝰin catheciſmo inſtruen
dus eſt ve om̃ibus ſupᷣdictis.ſi tñ implicite credat:nihilo⸗

minus oſegꝗtur effectum ſalutis ꝑ baptiſmuʒ. In eccĩs vo

fides exigitur diſtincte.

0
Conſequẽter queri ¶S. ij.
tur.ſi fictio infidelitatis impedit ſuſceptõem ſacri. ꝛ ſic
videtur.qꝛ iſtud ſacrm eſt ſacr̃jm fidei:̊ ad hoc ꝙ aliquis
ſuſcipiat hoc ſacmẽtuʒ:neceſſe eſt hoc eſſe mediante fide.
Contra.ſi fictus hmõi ſupponeret ſe oꝑatõni ſacerdota
li. ↄſentiens in id qð facit eccha.⸗ abluat᷑ ᷣm foꝛmã eccie
2ſtat ꝙ nullo caſu ↄſequente iteꝝ baptiʒaret᷑. Sʒ ſi nõ ſu⸗
ſciperet ſacr̃m baptiſmi iteꝝ eſſet baptiʒandꝰ: talis re⸗
cipit ſacr̃m baptiſmi.¶¶ Item fſictio ſiue inſidelitas ẽ moꝛ
tale pctm. Sʒ recepto baptiſmate ſi peniteat de pctis moꝛ
talibo baptiſmꝰiam hʒ ec⸗
delitas nõ impedit ſuſceptõeʒ baptiſmi. Ad qð rñdet᷑.
ꝙ fictio ſiue inſidelitas nõ impedit qn baptiʒ at ſuſcipiat
ſacr̃jm baptiſmi:ſ̊ impedit ne ſuſcipiat ipᷣam rẽ manẽte ſi
ctõne. dico aũt rem ipᷣaʒ gꝛ?aʒ vel remiſſionẽ pctoꝝ. Unð
Aug.adulti ꝗ baptiʒant᷑ cuʒ fide ſacrm et rem ſulcipiunt
ꝗ do ſine fide accedũt vel ficte:ſacrjm ⁊ nõ rem ſuſcipiunt.
Ad h̊ qð obijcit᷑.ꝙ iſtud ſacr̃m eſt ſacrjm fidei.Dicendũ
ꝙ ratõ eſt q̃re dr ſacrm fidei:ꝗa in illo datur ſignuʒ fidei
ſcʒ caracter qͥ diſtinguunt᷑ fideles ab inſidelibo.qñq; noĩe
⁊ re:vt qñ digne accedit᷑ ad ipᷣm ſacr̃m.qñũq; noie et nõ re
vt qñ indigne.Vñ licet hoc ſacrm ſit ſacrm fidei:nõ ꝓpter
hoc oꝑtet ꝙ ipᷣm ſacr̃m habeat fidem: ſᷣ ſufficit ꝙ ſuppoĩt
ſe oꝑatõni ſiue miniſterio baptiſte cõſentiens in id quod

„

¶ Lonſequẽter queri .S.i.

tur.ſi fictio hmõi impediat ſuſceptõeʒ rei ſacri. ſic:vi⸗
detur. Sap̃.j. Spũſſanctꝰeffugiet fictum. Mon aũt dicit
ſpirituſſanctus effugere fictum qtum ad omnẽ potentiaʒ
et pñtiam qua vbiq; eſt:ſ̊ ᷓtum ad effectum gratie. ergo
fietus non recipit ſpirituſſaneti gratiam. ¶ Iem gtia nec
ſtat nec ſtare poteſi cum ꝓpoſito peccãdi.immo babita ex⸗
pellitur.̊ talis accedit in ꝓpoſito peccãdi:ergo ⁊c̃. ¶ Itez
vltimo. ANDaꝛci. Qui crediderit et baptizatus fuerit ⁊c.
Ex his verbis patet.ꝙ baptiſmus qui ſufficit ad ſaluteʒ
requirit fidem:hᷣ illa ſola ſufficit ad ſalutem in quaſi
tur res ipᷣins ſacramenti.i.gratia:ergo ⁊c.¶ Contra.ſa
cramenta noue legis ſunt cauſa.ſed poſita cauſa ponitur
effectus:ergo ſi aliquis recipit ſacramentum etiã ſi fictus
eſt:recipit ſacramentũ ⁊ rem. ¶ Si dicas ꝙ cauſa iſta po
teſt impediri ꝑ malam diſpoſitionem in ſuſcipiente:tamẽ
non poteſt impediri quin ſignificet.eꝛgo ſigniſicat ibi eſſe
gratiam? non eſt falſum ſignum: ergo eſt ſignum verum
Item quero quid impeditur. et conſtat ꝙ nibil magis
repugnat gratie iꝙᷓ culpa.ſed culpa non impedit immo er⸗
pellitur:ergo a nullo alio poteſt impediri.¶ Item ſi fictõ
talis impedit.i.defectus fidei: ergo eadem ratione defe⸗
ctus caritatis.et tũc omis non habens caritatem eſt fictꝰ:
̊ nulłꝰrecipit gr̃am. ( ꝙ hmõi fictio impedit ſuſce/

ptionẽ rei ſacri.i.gralie.licet em̃ ſictus ſe coꝛꝑaliter ſubij

ciat oꝑatõni baptiſmatis:tñ interiꝰvolũtate aquerſatur.
qꝛ & nulli adueꝛſanti gre dat᷑ gra:nulli tali dat᷑ gẽa in ba

ectũ nec iterat᷑:̊ fictio ſiue infi.ꝰ

— — — Tv

—

— — — — — —

—.— —

—

Preti

S= —

emſocni
boeg glin
necſanteſt,
toniſoernten
mn ſormieet
Gnoſ,
gunlore
liag i no⸗
Npetismor
tioſineinſi
Paorſei
abſuſcppn
mimanef
ipcior s
tenſucpin
en iſapir.
cti Dund
r ſicnuz iti
tngißz ji
Nirer ont
Ninoͦper
tg upvit
indctod

§ .
. Aſienn
ſmiitdii
nni orn
ngeltſ
Dengin
nmobin⸗
enone
tusſen
ſet oaſtr

1,
Lonurn
ſaponitur
etiäſi ſictu⸗
aula ſion
ſentertan
fen bbich
numn enn
nubil nu
ait imno⸗.
Jem ſſin
ratione 1
—“ũfZ
retii⸗
Mulnit
nſnin
itont

eſtio
ptiſmo. Vnde in tali ſacrẽ̃m non habet effectum. ¶ Ad hoc
5ſg qð obijcit᷑.ꝙ ſacr̃a noue legis ſunt cã ⁊c̃.dðm ꝙ hoc eſt
verũ in digne ſuſcipiẽte:in qͥ nõ ponit᷑ obex ſiue aduerſa⸗
tio gre..¶ Ad aliud dᷣm.ꝙ ſacrm ſignificat ſe bꝛe effectũ
gratuitũ in recipiente.⁊ quantũ eſt de ſe ſemꝑ facit. Sed
qð nõ fiat viciũ eſt ſuſcipientis:⁊ ita veritas eſt in ſaẽmẽ⸗
to:ſ̊ falſitas in ficto.q¶ Ad aliud dðᷣm.qꝙ gr̃a expellitur 2
recipit᷑ in aĩa ſᷣm ↄfoꝛmitatẽ voluntatis:ſilr ⁊ culpa. VUñ
culpa nõ obſiſtit gre niſi qᷓdiu volũtas eſt illi ↄſentiẽs.qñ
aut dolet:tunc ↄſona eſt.Cum ꝗ̊ᷓ dicit᷑ ꝙ nihil magis repu
gnat gr̃e q; culpa:intelligendũ eſt ꝙ repugnare pt eẽ du·
pliciter.vel q;tum ad reſiſtentiã:vel qtum ad oꝑatõeʒ ſᷣm
foꝛmam.erxemplũ eſt tenebris in aere et de opacitate re
ſpectu lucis.ſic dicendum in ꝓpoſito.ꝙ culpa et gr̃a repu/

gnant ᷣm oppoſitõeʒ ſoꝛme:pů fictio ſᷣm oꝓpoſitum reſiſien

tie:vnde foꝛtius repugnat. Ad id qð obijcit᷑ de defectu fi
dei.dicendũ eſi ꝙ neceſſe eſt ↄcoꝛdare rõneʒ cũ ſacramẽto
⁊ voluntate.ſᷣ̊ non opoꝛtet ꝙ ꝑfecta ↄcoꝛdia que eſt ꝑ gꝛa⸗
tiam gratũſacientẽ:ſed ea q̃ eſt ꝑ gram gratiſdataʒ.̊ non
efficit᷑ concoꝛs niſi gratia fidei ſaltem infoꝛmis:voluntas
aũt efficitur ↄcoꝛs a ↄtritõne.ſimiliter iraſcibilis quadaʒ
humilitate ſiue ſubiectõne:ideo non eſt ſimile de caritate
bene aũt opponeret ſi intelligeret᷑ de fide.

onſequenter que . S. iii.
ritur.ſi fides ecclłie ſufficit adulto:vel regrat᷑ fides deter⸗
minate peꝛſone.Et videt᷑ ꝙ fides eccleſie ſufficere debeat.
quantũ em̃ eſt de ſe:eccłia ſe indifferẽter hʒ ad mẽbꝛa ſua.
ſi ᷓ quibuſdã ſufficit cũ virtute paſſionis xpᷣi ⁊ baptiſmo
ad effectũ ſalutis vt in ꝑuulis:ſimiliter ſufficiet cũ eiſdem
ad effectuʒ ſalutis in adultis: et ita fides ecclie ꝑ ſeipſam
ſufficiet.¶ Item videt᷑ ꝙ nõ reqritur fides baptiʒandi ſic
fides neceſſaria eſt in illis actõnibo q̃ ſunt a nobis tm̃.vñ
oꝑa illa infoꝛmat fides q̃ ꝑ dilectõeʒ oꝑatur vt ſint meri⸗
toꝛia.Sʒ vt innuit Hug.in li.de ſacr̃is ꝑte.vj. Cõtractio
oꝛiginalis eſt ad aĩiam nõ ab aĩa:igitur non erit ibi fides
neceſſaria.hoc etiã patet qm̃ generatio dr ꝑ ſimilitudineʒ
ad generatõneʒ.generatio aũt non eſt a generato ſ ad ge⸗
neratũ:q et regeneratõ ad regeneratũ.patet igitur cuʒ ſi⸗
des neceſſaria ſit in actõnibo que ſunt a nobis nõ ad nos:
ꝙ nõ erit neceſſaria in regeneratõne.¶ Item Anb. dicit.
ꝓ nõ plus exigit᷑ in pena q; ↄmiſſum ſit in culpa. Sʒ iſte ĩ

cedens a ſua volũtate:ᷓ nec fides cum ſit hmõi Cont.
dicitur vltimo ANath.ſuꝑ illud docete omnes gentes ꝛc̃.
ↄgruus oꝛdo. prius em̃ docendus eſt auditoꝛ:deinde fidei
ſacr̃is imbuendus.⁊ꝛ iterũ.pꝛimo catheciʒare.qꝛ ſine fide
impoſſibile eſt deo placeꝛe.In adultis ᷓ requirit᷑ fides ad
effectũ ſalutis cum baptiſmo¶ ð ↄcedimꝰ.¶¶ Ad illud
qð pꝛimo obiectũ eſt ↄtra hoc.dðm ꝙ licet eccłia quantũ
eſt de ſe indifferenter ſe habeat ad membꝛa:tñ plus requi
ritur ad ſalutẽ in adultis ꝙᷓ in ęꝑuulis:qui nihil hñt ð pec
cato a ſe ꝑpetrato.ſᷣ tñ aliunde ↄtracto:ꝑ adiutoꝛium xpᷣi
⁊ ecclie liberant. Adulti po qui ꝑ ſe peccauerũt ſuꝑaddẽ⸗
do oꝛiginali pcto.vel adminꝰhñt vſum libe.aꝛbi.quo pñt
moueri ꝑ ſid em:in deũ tenent᷑ credere ad obtinendã ſalu⸗
teʒ. dĩc ei Augꝰ.de meritis ⁊ remiſſione pctoꝝ.mater ec⸗
cleſia os maternuʒ in ꝑuulis p̃bet: vt ſacris miſterijs im
buant᷑:qꝛ nondũ pñt coꝛde ꝓprio credere ad iuſticiã. et ita
a ↄtrario ſenſu.qꝛ adulti poſſunt:reꝗritur ſides in eis ad
ſalutem cũ baptiſmo.Sed qꝛ aliqñ põt fictus accedeꝛe ad
baptiſmũ non credens qð credenduʒ eſt.qð defuit in fide
ante baptiſmũ:ſuppleri põt ꝑ fidẽ ſubſequentem vt ſequa⸗
tur effectus ſalutis ꝑ baptiſmũ 2 fidem. 4 Ad aliud dicẽ
dum . ꝙ non eſt ſimile de generatõne et regeneratõe adul⸗
ti. foꝛte em̃ ſimile eſſet de generatõne ꝑuuli. In adulto eĩ
eſt conſiderare culpe ↄtractum et etatis ſtatum. q;tum ad
culpam. quã cõtraxit ſufficeret actus ad ipſum nõ ab ipᷣo
quemadmodũ et in parnulo.quia dᷣo ratone etatis habũ:
dat a paruulo ſcʒ in dominio ⁊ libertate ꝓprie volũtatis:
ideo ratõne talis ſtatus requiritur ab eo fides pꝛopria.

culpa nibil ↄmiſit ꝓpꝛia volũtete:q̊ nibil iTkar.

Ao aliud dicendum. ꝙ non plus requiritur in pena q́
ſit in culpa ↄmiſſum. Iides eĩ ſꝑ regꝗrit᷑ ̊ alio mõ ĩ ꝑuulo
alio modo in adulto. In ꝑuulo em̃ ſufficit fides aliena. ſi
cut ↄtraxit culpam ab alio. Similiteꝛ in adulto ſufficeꝛet
quantũ eſt de culpa oꝛiginali:ſed rõne ſtatus requirit᷑ fi⸗
des ꝓpria.alioꝗn iam reputaret᷑ ↄſentire culpe: ſed exquo
poteſt credere nollet idem ergo ab eo exigitur:ſed alio mo
do ratione ſui ſtatus.

NPeinde queritur S. v.

cum baptiʒat᷑ adultus.vtrũ reꝗratur tm̃ fides ipſius ba⸗
ptiʒati ad ſalutem:aut cum hoc fides ipſius baptiʒantis.
Et videtur ꝙ ipſiꝰ baptiʒantis.Maptiʒ ans eniʒ inqtum
hmõi officiũ eccłie gerit. ex illa ꝑte requirit᷑ fides: cum
fides eccłie exigatur.¶¶ Pret᷑.vicem patris ſpũalis tenet.
cum in alio gi ides: in eo reqritur qui vicem pr̃is
ſpũalis tenet Contra.vt ſupᷣ determinatũ eſt: hereticꝰ
baptizat et baptiʒatum eſt. Rñſio.ꝙ nõ de neceſſitate
ex illa ꝑte fides reꝗritur ſed de ↄgꝛuitate:põt em̃ infidelis
baptiʒare fideleʒ. Ad illud aũt qð obijcit᷑ rñũdeꝛ poteſt.
ꝙ illud qð deeſt in baptiʒante qui vicem eccłie tenet:ſup⸗
pletur in alijs mem bris vel in alio ſicut dictum eſt.¶ Ad

aliud dicendũ ꝙ pater ſpũalis qui infundit fidei gratiaʒ

eſt ipſe deus. Ylle em̃ eſt qui interiꝰbaptiʒat. nec eſt fides
tranſſuſa a miſtro eccłie in baptizatum:ſed quoddam ex⸗
emplũ credendi põt acciꝑe adultus ab ipſa eccłia.: aũt
miniſter pater ſpũalis dicit᷑ hoc eſt:quia ꝑ ipᷣm miſtratur
baptiſma quod eſt ſacr̃jm regeneratõnis ſiue generatõnis
ſpũalis.¶ Item rõne pꝛecedentiũ querit᷑ cuʒ infidelis ba⸗
ptiʒat ꝑuulũ in foꝛma ecclie baptiʒatus eſt ⁊ tamẽ nõ ha/
bet fidem eccłie: quõ ergo in fide ecclie dicitur iſte bapti/
ʒatus.Si dicat᷑ ꝙ intendit facere quod facit eccłia:h̊ non
videtur.quia eccłia intendit impꝛimere caractereʒ quo di
ſtinguitur iſte.⁊ ꝙ mundet᷑ ab oꝛiginali:hoc tñ non inten
dit iſte.¶ Rñſio.ꝙ intendit vti foꝛma ecclie ⁊ vtitur. et h
ſufficit ſiue credat ſiue non. vnde aliquã intentõem habe
eandem cum ecclia:licet nõ omnẽ eandem.

deinde quertur §S. vf.

ĩ requiratur fides in offerente ꝑuulum ſiue in ſuſcipiẽte
ip̃m. Et videtur ꝙ ſic:quia rñdet ꝓ ꝑuulo credo et abre⸗
nuncio ⁊ ſpondet ꝓ eo.Sed conſtat ꝙ ꝑuulus non credit:
videtur ergo ꝙ ꝓ ipſo offerente verificetur.ſed pꝛo ipᷣo nõ
poteſt verificaꝛi niſi ipſe credat:q̊ opoꝛtet ꝙ offerens cre⸗
dat.¶ Pꝛete.ſi ſpondet pꝛo ꝑuulo:quõ poterit ſatiſfacere
niſi habeat vnde ſatiſfaciat?: VUñ dicit Canon. de oſe.diſ.
iiij. Vos ante omnia tam viros qᷓ; mulieres qui filios ſu⸗
ſcepiſtis in baptiſmo moneo.vt vos cognoſcatis ſideiuſ⸗
ſoꝛes extitiſſe pꝛo illis apud deum:uos vſi eſtis de bapti
ſmo ſuſciꝑe.¶ Item dicitur in alio canone. In baptiſma⸗
te vel criſmate non põt alium in filiolum ſuſcipere:ꝗ non
eſt baptizatus vel ↄofirmatus. Contra. infidelis poteſt
baptiʒare fidelem in neceſſitate: ergo tius offer⸗
:ꝛcum ſit minus nobile officium ñſio.ꝙ non ẽ neceſ
ſe ꝙ offerens habeat fidem: ſed ſufficit ꝙ ſit ſides eccleſie
que eſt vel ſi hoc deficeret:ſufficeret meꝛitũ fidei quod fuit
in eccłia.ſicut enim oꝛatõnibo ſanctoꝝ in via deus recon
ciliatur multis peccatoꝛibo:ſic meritis ſanctoꝛum ꝗ ſunt
in patria multa remittunt᷑ nob: quia prius meruer̃t nobᷣ.
Et hoc dicit Aug.ad bonifacium. Cum offeruntur ꝑuuli
ad ꝑcipiendam gratiam.nõ tã ab eis quoꝛum geſtant᷑ ma
nibus qᷓ;uis et ab ipſis ſi ipſi fideles ſunt: qᷓ; ab vniuerſa
ſocietate ſanctoꝝ atq; fideliũ.ab omnibo nanq; offerꝛi in⸗
telliguntur quibus placet ꝙ offerunt᷑.⁊ quoꝝ ſancta atq;
indiuidua caritate ad coioneʒ ſpũs adiuuant᷑.⁊ ita offeꝛẽ
tes poſſunt intelligi ſancti non ſolum qui ſunt in eccleſia
militante:ſed etiam qui ſunt in triumphante.nihilominꝰ
tamen verum eſt ꝙ ſacramentum baptiſmi pꝛodeſt paruu
lis merito fidei eccleſie militantis.que qᷓ;uis poſſit defice⸗
re in aliquibo ꝑſonis ſpãliter:generaliter tñ nunqꝙᷓ tefici
et. Jur illud Math.vlt.Ecce ego vobiſcũ ſuʒ vſʒ ad ↄſũ⸗

mationem ſeculi. Vñ ſicut ſpecies ſemꝑ ſaluat᷑ in aliquo
indiuiduoꝝ:ſic fides in aliqͥ fideliũ.et hoc dĩina ꝓuidẽtia
faciente.nec vnqᷓ fuit poſtea qᷓ incepit eccłia.qn ſemꝑ ali⸗
quis ꝗ deo placeret ſit:ſic nec vnqᷓ erit.¶¶ Et dðm ad pri⸗
mum.ꝙ nõ rñdet ꝓ ſe dicendo.credo.abrenuntio ⁊ hbmõi
ſ pꝛo ꝑuulo.Vñ ſenſus eſt credo.i.ſacrm fidei ꝑcipio: vł
ſuſciꝑe pꝛeſio ſum.⁊ nõ eſt ſermo falſus nec inconſuetus:
qꝛ ſic dic Aug.ad bonifaciũ.freq̃nter accipit᷑ ſignũ ꝓ re.
vt cũ dicimꝰcras erit reſurꝛectio dñi: ⁊ videns fumũ dicit
ſe videre ignẽ. Glel põt eſſe ſenſus credo.i.ad credendum
me obligo. ſiẽ̃ ei ſup̃ tactuʒ eſt catheciſmꝰ exercet᷑ ĩ bapti⸗
zandis ꝑuulis ꝗꝓpter duo.ſ. ꝓpter vnifoꝛmitatẽ obſeruan⸗
dam:et ꝓpter rõnem obligãdi. Vñ cũ dr credo ab offeren⸗
te:ſenſus eſt ad credendũ iſtum obligo.¶ AUd aliud Döm.
ꝙ ſi nõ hʒ tũc tꝑis vñ inſtruat ipᷣm ad fidem:hʒ tñ vnð in
poſſerũ faciat vel ꝓcuret anteq; ęꝑueniat ad adultam eta⸗
tem. 4 Qð aũt dicit᷑ in canone. Iuſtitutuʒz eſt ⁊c̃. Hoc eſt
Apter ꝑiculũ quod poſſet accidere.⁊ qa talis tenet᷑ ad hoc
ꝙ ꝓcuret eiꝰ inſtructõeʒ ꝙᷓtum ad fidem.4. Quod aũt dici
tur in canone alio.Non põt aliũ in filiolũ ſuſciꝑe ⁊c̃. In⸗
telligendũ eſt de ↄgruo.id eſt talis nõ eſt ydonea ꝑſona ſi
ue ↄgrua ad ſuſcipiendũ aliquẽ in filiolum.

ticulus tercms

Onſeq̃nter querit᷑ de ficto ꝗ ↄtemnit ſacrt̃m ba⸗
ptiſini.⁊ querit᷑ ſi talis manẽte ↄtemptu ſuſci:
it baptiſma ſiue baptizet᷑ ſic:videt᷑ ꝑ hoc
qꝛ ſi talis ſubijciat ſe miſterio ſacerdotis baptiʒãtis:non
eſt rebaptiʒandꝰ.q¶ Pꝛe.ↄtemptu ſuſcipiẽtis neq; virtꝰme
dicine coꝛꝑalis neq; efficacia illiꝰdiminiit᷑:ſimiliter vidr
de ötute medicine ſpũalis.cum ꝗ̊ baptiſmꝰſit medicia ſpi⸗
ritualis:in nullo videt᷑ ꝙ virtꝰeius vel efficacia diminuat᷑
ex ↄtemptu ſuſcipientis.⁊ ita videt᷑ hr̃e eandẽ virtutem ⁊
efficacia in ↄtempnẽte ⁊ in nõ ↄtempnẽte.q IJtem ↄtemptꝰ
dei videtur eẽ ma malũ qᷓ; ↄtemptꝰbaptiſmi vel ſaltẽ tm̃.
ergo cũ malũ ſit impeditiuũ boni:malũ illud qð eſt ↄtem⸗
ptus dei plus impedit bonũ ſacramẽti baptiſmalis qᷓ; ma
lum qð eſt ↄtemptꝰbaptiſmi vel eque:&̊ cũ ĩ om̃i pcto moꝛ⸗
tali actuali ſit ↄptemptꝰdei.ſi ↄtemptꝰbaptiſmi impedit ſu
ſceptõnem baptiſmi:et om̃e pcẽm idem facit.⁊ ſi hoc:qtia
baptiſmalis nullũ delet moꝛtale pctm.qð cũ ſit falſum:et
illud ex qͥ̊ ſegtur.⁊ ita videt᷑ ꝙ ↄtemptꝰſuſcipientis.nõ im

pediat virtutẽ ſiue efficaciã baptiſmi.¶¶ Item minimũ bo⸗
num gratuitũ.eſt maiꝰbonũ ꝙᷓ; aliqð malum eſt malũ.er⸗
go vniuſcuiuſq; boni huiꝰeſt maioꝛ virtꝰqᷓ ſit virtꝰ alicuiꝰ

mai:g q̃ntumcũq; ſit ↄtemptus nõ põt reſiſtere actõni ſi⸗
ue vᷣtuti gratie baptiſmalis:nec eiꝰefficaciam impedire.

Contra.ineptitudo et inoꝛdinatio ex ꝑte ipᷣius aĩe im/
pedit ſuſceptõeʒ baptiſmatis. ꝓpter ineptitudinẽ em̃ ip̃iꝰ

aĩe accidit qũq; ꝙ adultus ſubijciẽs ſe ablutõni exterioii
defraudat᷑ a bnſicio baptiſmatis.ſed magis deoꝛdinat᷑ ip/
ſa aĩa vt videt᷑ ex ↄtẽptu baptiſmatis qᷓ; ex voluntate ſuſci
iendi baptiſma:q̊ ſi nolens baptiʒari fruſtrat᷑ beneficio

aptiſmatis nec baptizat᷑ licet immergat᷑:videt᷑ ꝙ ſimilit
erit e ↄtempnẽte baptiſma.⸗ Item ex hoc ẽ malũ.ꝙ illð
eſt illi voluntaꝛiũ ſiue placens ſ̊ eiuſdẽ generis vident᷑ eſſe
placentia mali ⁊ diſplicentia boni:q̊ᷓ diſplicẽtia boni ẽ ma
lum illi cuiꝰẽ ipᷣa diſplicẽtia.⁊ illud bonũ qð diſplicet illi

cui dilplicet nõ eſt bonũ ſᷣ potiꝰmalũ: q̊ baptiſma quodẽ

maximũ bonũ ſi diſpliceat alicui vtpote illi ꝗ ↄtempnit:ñ

—

eſt illi bonũ. Sʒ Babezemagnn bonũ illi ꝗ baptiʒatur

Stalis nõ baptiʒat ¶ Rñ.ꝙ fictus talis in baptiſmo re⸗
cipit ſacr̃m.i.caracterẽ.⁊ nõ rem.i.gr̃am ſi ſubijciat ſe mi

niſterio baptiſmali hñs intentõeʒ eccłie.Cũ ꝗ̊ querit e
iſ⸗

talis baptiʒat᷑: Oðm ꝙ baptizat᷑.i.recipit ſacr̃m bapti

m 2 nõ baptiʒat᷑.i.nõ recipit rẽ ſacri.¶ Cũ ̊ pᷣmo obr.
talis nõ rebaptizat: ⁊c̃.ddᷣm ꝙ nõ rebaptiʒat᷑.qꝛ non re
cipit ſacr̃m.i.caracterẽ.vñ rõ illa ſolũmõ ↄcludit ꝙ ſuſci

pit ſacr̃m baptiſmi.i.caractereʒ.q Ad aliud dðm. ꝙ nõ ẽ

ſile de ſuſceptõe medicine coꝛpalis ⁊ ſpũalie. In ſuſcepni
one eĩ mediciĩe coꝛꝑalis diſpoſitõ ex ꝑte ſuſcipiẽtis ẽ natu⸗

ralis.ꝓpter qð ex ↄtemptu hmõi nõ vaꝛiat᷑. In ſuſceptõne

medicine ſpũalis diſpoſitõ ex ꝑte ſuſcipientis ẽ volũtaꝛia
rõnalis: ꝓpter qð neceſſe eſt ipᷣm ſuſcipientẽ variari et di⸗
ſponi diuerſimode hꝰexñte ↄtemptu vel nõ exñte. Vñ ꝗa
fictus ex ↄtemptu exteriꝰſe ſbijcit coꝛꝑaliter baptiſmo:ſac
mentũ ſuſcipit.qꝛ vᷣo interiꝰaduerſat᷑ ptempnendo oſentiẽ
te volũtate rõnabili:nõ ſuſcipit reʒ ſacr̃i hmõi ↄtẽptu im⸗
pediente:⁊ ipᷣm ſuſcipientẽ ineptum ad h̊ reddente.¶ Ad
aliud vðm.qꝙ ↄtemptꝰ dei ſᷣm ꝙ eſt cã om̃is pct᷑i.nõ dicit
motũ actualẽ vilipendentie:ſ̊ potiꝰquendã modũ ꝓuiden
tie qua creatũ pꝛefert᷑ interpᷣtatiue creatoꝛi.cuiuſmõi con
temptꝰeſt in pcto qð accidit ex ↄtemptu baptiſmatis.⁊ cũ
hoc ↄtemptu eſt aliꝰꝗ eſt actualis vilipendentia ipᷣius ba⸗
ptiſmatis.ꝓpter qð maioꝛ eſt repugnantia ⁊ reſiſtẽtia ipᷣi
gẽe hoc ↄtemptu q; alio.Cuʒ ̊ dr ꝙ maiꝰmalũ eſt dei con
temptus q; ↄtemptꝰbaptiſmatis.Dðm ꝙ boc verũ eſt ſᷣm
ꝙ vniuoce ſumit᷑ cõtemptꝰ.hoc eſt ſᷣm ꝙ cõtemptꝰ ꝓut eſt
reſpectu dei:dicit actualẽ vilipendentia ipᷣius dei.ſicut ex
alia ꝑte dr actualis vilipendentia ipᷣius baptiſmatis.ſed
nõ eſt ſic in ꝓpoſito. Ad aliud qð obr̃.ꝙ vniuſcuiuſq; bo
ni ẽ virtꝰmaioꝛ qᷓ ſit virtꝰalicuiꝰmali ⁊c. DHðm ꝙ virtꝰ bo
m gtuita et mali culpe ſiłr efficaciã hʒ:ſᷣm ꝙ ei eſt confor
mis ⁊ cooꝑans voluntas ſiue li.ar. VUnde licet bonũ gtui
tum ſit maioꝛis ðvᷣtutis qᷓ; malũ culpe.quia efficacia virtu
tis vtriuſq; dependet a ↄfoꝛmitate lib.ar.⁊ cooꝑatione.ſi
tñ voluntas inclinet ſe ↄſentiendo ⁊ cooꝑando bono:ipᷣm

bonũ pᷣualet ⁊ efficit᷑ efficacie maioꝛis.ecõuerſo eſt ſi ſen⸗
tiat et cooꝑetur ipᷣi malo.¶ Ad pꝛimum qð obijcit᷑ ꝓꝑ alia

ꝑte.ouod videt᷑ ondere ꝙ fictus ↄtemnens neq; ſacramen

tum neq; reʒ baptiſmi ſuſcepit. Dicendũ ꝙ nolẽs negati ꝛ
ue.i.nullo mõ volens.i.hñs volunintẽ qua remittit᷑ affe

ctu ⁊ effectu:oĩno fraudatur a bñficio baptiſmatis: quia

neq; ſuſcipit ſacramentũ neqʒ rem ſacramenti.hec autem
volũtas magis deoꝛdinat ſuſcipienteʒ q; temptus interi ?&arͤ

niſterio baptiſmatis.Nolens aũt pꝛiuatiue hoc eſt habẽs

voluntateʒ affectus:nihilominꝰaſſentiens in effectu:ſuſci

pit ip̃m ſacramentuʒ.nec talis fraudat᷑ oĩno beneficio ba⸗

ptiſmatis. Hec aũt voluntas minus deoꝛdinat q; cõtem/

ptus ꝗ eſt actualis vilipendentia ipius ſacramenti. Con⸗
ſiderata igit᷑ voluntate duobo modis ſicut ſupᷣdictum eſt
de coactõne.vno modo magis deoꝛdinat voluntas qꝙᷓ; ↄtem
ptus de quo hic intendit᷑:alio modo non.¶ Ndvltimũ di⸗
cendũ.ꝙ licet diſplicentia ⁊ cõtemptꝰſint malũ ſuſcipien⸗
ti baptiſma:nibilominus ipᷣm baptiſma eſt illi quodam⸗
modo bonũ.nõ aũt vt eſt contemptum:ſᷣ vt eſt ſuſceptum

in intentõne ecclie.eo enim ꝙ ipᷣo impꝛimit᷑ caracter:da
quedam aptitudo ad rem ſacramenti⁊ diſponit᷑ ipᷣe ſuſci

piens quodamodo ad ipᷣam.

rticulus quartus

Onſeq̃nter querit᷑.vtruʒ recedente fictõne ba⸗
ptiſma habet efficicã: Et videt᷑ ꝙ ſic.quia dic
Vug. et habet᷑.iiij. ſenten. Lunc incipit valere
ba E ma ad ſalutẽ:qñ illa fictio veraci confeſſione de coꝛ⸗
de receſſerit.¶ Item fictio erat ſola cauſa quare ſacramẽ⸗
tum nõ habeat efficaciã: ̊ illa remota habʒ effectũ. 4 Itẽ
ſi nõ haberet effectũ.cum ſacramentũ non poſſit iterari ⁊
nulloſine efficacia baptiſmi poſſit ſaluari: non pateret bu
ic via ſalutis.¶ Contra.oꝑa moꝛtua non viuificantur.
Sed iſte recipit baptiſmum extra caritatem:⁊ ita eſt opꝰ
moꝛtuum.4lIOtem neceſſe eſt cauſam coniunctam eſſe effe
ctui.ergo ſi baptiſmus eſt cauſa alicuius boni in anima:

neceſſe eſt ꝙ illud bonum cauſetur in anima ſtatim exiſtẽ

te baptiſmate.¶¶ Item ſi aliquis indigne recipit coꝛpꝰdo⸗
mini.recedente indignitate:non ꝓpter hoc aliquid efficit
⁊c̃.¶ Item queritur de ficto accedente qui ſuſcipit baptiſ/
mum vel poſtea ↄmittit aliqua peccata moꝛtalia vel veni
alia. vtrum recedente fictõne redeat effectus baptiſmi:et
videt᷑ ꝙ nõ:eſffectꝰem̃ baptiſmi eſt vt deleat culpã et penaʒ

totałr.ſ̊ in iſto totałr nõ delet᷑.delet᷑ eĩ pena ꝓ his pctis q

oꝛ de quo intendit᷑ ꝗ non impedit ſbiectionẽ exterioꝛẽ mi?

ilite

ſepiͤr⸗
ütnin
ariet di⸗
ig
ulnoſte
en
Mpmuinn
nd
ödin
otüplin
iuſnin
ſnatigt
ia iöſnshn
eſiſkini⸗
lüeſtdien
werüeſßn
npt guntf
duͤ ſte
iinatidſe
lſcuiſgt
nwirdhe
eieſtconſe
boni n
ſcncanin
patone ſi
bonorin
oeſiſiden
dccit pal
, Keran
nolisneg⸗
remittit
ſinatis gn
nti bec anten
npkus intat
renii ni/
ceſtbobis
fectu⸗i
mefictobu⸗
tiͦ cten/
enti. Con⸗
gictum eſ
asiden
dnmöd
ſi uleipien
Mi goocen
ſt ſalcepun
carnennt

ponißin

1
nr ſeiitn
ſi⸗ ud
apirwolen
ſone r con
reſacrame
ſecti.4 N
ſititranit
pateret
limm
itaeſ
tan aſ
niinanins
ſatin

(Wneſtio

poſt baptiſmum ſunt cõmiſſa.Ci em̃ nõ deberetur:melio
ris ↄditõnis eſſet ficte accedẽs ad baptiſmũ ꝙᷓ digne acce⸗

dens. digne em̃ accedẽs ſi pᷣpmittat pctᷣa tenet᷑ ad penaʒ:
multofoꝛtiꝰ ficte accedẽs ſi poſtea ↄmittat.fictio eniʒ nõ
dz patrocinari ſicut nec dolłꝰ.¶ Contra.ꝑ gram baptiſmi
cũ fide ⁊ ↄtritione dimittit᷑ culpa ⁊ pena.· & ſide accedente
cũ cõtritõne hʒ effectũ baptiſmi.ſ.dimiſſionẽ culpe et oĩs
pene. hoc etiã videt᷑ ꝑ quandã auẽtem Aug.li.æ ci.di.
xbi videt᷑ velle Aug.ꝙ ſacr̃m baptiſmi valet ꝑuulis dũ nõ
ſunt pᷣcepti capaces.nõ tm̃ qtũ ad dimiſſioneʒ oꝛiginalis
culpe et pene:ſed etiam q;tum ad venialia pcta que pe cõ⸗

mittũtur:dũmodo in illis annis vitã ſuaʒ finiãt. Si ergo

baptiſinꝰpabet aliquod poſſe in ꝑuulis ad venialia pecca
ta delenda poſt ſuſceptõeʒ baptiſimi: videtur ſilłr poſſe va⸗
lere in adultis ad venialia peccata poſt niſi ſuꝑaddantur
—— vt patet ex verbis Auguſ. ꝙ
baptiſmus habet illam efficaciã recedente fictõne: quã an
te babuiſſet ſi ſine fictõne ſuſceptus eſſet.¶ Ad h̊ qð pᷣmo
obijcitur cõtra ſcilicet ꝙ oꝑa moꝛtua non reuiuiſcunt ⁊c.
Dicendũ ꝙ baptiſmꝰnon eſt opus homis ſed dei.⁊ iõ nũ⸗

ᷓ poteſt eſſe moꝛtuuʒ. IJllud aũt quod obijci᷑ de mortuis

opꝑibus:intelligitur de oꝑibus noſtris.4 Ad ülud quod
obijcitur ꝙ cauſa debet eſſe ↄiuncta effectui. dicendum ꝙ
baptiſmus eſt canſa ↄiuncta rei ſacramenti.i.gratie niſi
indigne ſuſcipiente.recedente autẽ fictõne caracter bapti⸗
ſmalis qui ſemꝑ manet cum gꝛatia data penitentia exiſtẽ
te:de fictõne facit quod feciſſet baptiſmus vel virtꝰ bapti⸗
ſmalis ſi non pceſſiſſet fictio.penitentia dico que eſt actus
voluntarius recedens a malo volito vel ꝓpoſito nõ ſacra⸗
mentali. Ad illud qð obijcit᷑ de ſacramento euchariſtie.
Dicenduʒ ꝙ non valet.tum quia tranſit ⁊ nibil relinquit
gratiſdatũ diſponens ad gram gratumfacientẽ.tum etiaʒ
quia eſt iterabile.q Ad illud quod querit᷑ de illo ꝗ fictus
accedit ⁊ poſt ſuꝑaddit aliqua peccata. Dicendum ꝙ re⸗
cedente fictõne vᷣtute baptiſmi:dimittitur om̃is pena pct᷑i
pᷣcedentis baptiſmũ.h̊ non om̃is pena pct᷑i ↄſequentis ba⸗
ptiſmuʒ. Incipit em̃ baptiſmꝰ recedente fictõne valere ad
ſalutem. Illud aũt quod dicitur.ꝙ baptiſmꝰ tollit gemi
tum ⁊ planctum ſi aſſit fides ⁊ ↄtritio:intelligit᷑ qtum ad
peccata pᷣcedentia baptiſmũ:non aũt q;ẽtum ad pcta ſequẽ
tia.licet illa pᷣcedent cõtritõeʒ de fictõne ⁊ retardet᷑ effectꝰ
baptiſmi quo ad remiſſioneʒ pctoꝝ in adulto. Oð aũt
obijcitur ꝑ auẽtem Aug.in li.de ciui.dei.que videtur di⸗
cere.ꝙ baptiſmꝰhabeat aliquez effectum q;tum ad venia⸗
lia pcta que ↄtrabunt᷑ poſt baptiſmum in puericia. Dicẽ
dum eſt ꝙ nõ expᷣſſe dicit hoc auẽtas: ſ ꝙ ſufficiat baptiſ⸗
mus ad delendũ originale pctm in ꝑuulo et veniale ſi qʒ
ↄtraxit in puericia.non ſic aũt eſt in adulto vbi exigit᷑ cõ⸗

tritio ꝓpter actualia pcta que ſuꝑaddita ſunt: poſtq; ratõ

capax erat pᷣcepti. Si vo intelligeret᷑ de venialibo ptꝰ que
fierent in puericia:adhuc nõ haberet locũ hic.quia fictio
requirit contritõneʒ ⁊ aliter eſt in adultis ꝓpter ſtatuʒ q;
ſit in ꝑuulis dhuc etiam querit᷑ ſi recedente fictione
poſt baptiſmũ.baptiſmꝰhabet effectum ſuũ ad tollenduʒ

penam ꝓ peccatis pᷣcedentibo baptiſmũ:ex qua cauſa cõ/

iuncta hoc fiat? Hec em̃ cauſa non põt dici ipſa intinctio

baptiſmalis:illa em̃ iam tranſit.Si ðvᷣo dicat᷑ ſuſceptõ ca⸗
racteris.contra caracter ſemꝑ manet.Si dicatur contri⸗

tio:contra ↄtritio non eſt cauſa deletõnis omnis pene niſi

ſit valde magna. Vd qð dicendum.qꝙ cauſa ↄiuncta ſur
git ex virtute baptiſmi quam habet a paſſione et ex ipᷣo ca
ractere et gratia infuſa.vt gratia infuſa deleat culpaʒ: ba
ptiſmus ðᷣo manens in caractere rõne virtutis qua habet
a paſſione delet omnẽ penam.¶. Sed queritur cum bapti
ſmus habeat virtutẽ hanc a paſſione: ꝓpter quid peniten/
tia cum habeat virtutẽ a paſſione:nõ ſimiliter deleat om⸗
nem penã quemadmodũ et baptiſmus:¶ Ad quod reſpõ
detur. ꝙ licet penitentia habeat virtutem a paſſione eta
virtute clauium diminuendi de pena: nõ tñ oĩno tollendi
niſi tanta eſſet contritio ꝙ totum tolleret ſicut baptiſmus

17„

rxvüj.

Hoc aũt eſi quia baptiſmus pꝛincipalis fuit ad telendũ
oꝛiginale peccatuʒ:penitentia vᷣo ad delendum actuale.et
ſicut in actuali homo peꝛ ſeipſum delinquit contra deum
cum moꝛtaliter peccat:ita ad deletõnem reatus pene reꝗ⸗
ritur ſuſtinentia pene ꝑ quam ſatiſfaciat. Haptiſmus au
tem totaliter innitur ipſi gratie xpᷣi.

embzum tereimm

Einde querit᷑ de non babentibo vſum ratio
is vtpote de amentibo ⁊ doꝛmientibo vtruʒ
aptiʒzent᷑: Et vidr ꝙ nõ: qꝛ fides ĩ adultis
reꝗritur.Qullus aũt ꝗ caret vſu lib.ar. vel
ſimpliciter vel ꝓ tem ꝑe quo caret credit: ſed amẽs vel doꝛ
miens hmòi eſi:ergo non ſuſcipit ſacramentuʒ baptiſmi.
K¶ Contra.plus eſt habere carentiam oĩno vſus ratõnis ⁊
voluntatis:qᷓ; habuiſſe et ad tempꝰcareꝛe.Si & ſacramen
tum baptiſmi conceditur ꝑuulis qui nunqᷓ; habuerũt vſũ
ratõnis vel voluntatis ⁊ ſunt receptibiles illius ſacramẽ

mientes ꝓ ſtatu illo ſunt receptibiles ſacramenti./ Ad⸗
huc etiam queꝛit᷑ ſi baptiʒet᷑ amens vel doꝛmiens ⁊ poſtea
liberatus a ſomno vel infirmitate cõſentiat.licet ante cõ⸗
tradixerit:vtrũ talis reputandus eſt baptiʒatus:Et vide
tur ꝙ ſic.ꝑ ſimile ð ficto ꝗq immerſus manente fictõne nõ
recipit baptiſmũ ad ſaluteʒ:recedente aũt fictõne volens
et appꝛobans quod factum eſt: reputandus eſt baptizatꝰ
ad ſalutem.vñ voluntas ſequens facit eum eſſe baptiʒ atũ
ſimiliter videtur in ꝓpoſito.¶ Cõtra.ↄſenſus debet prece
dere in apulto vel adminꝰ ꝙ nõ diſſentiat. Sʒ talis ante
amentiã vel ſomnũ oĩno diſſenſit ⁊ ↄtradixit:&̊ non ſuſcę⸗
pit ſacr̃m. ̊ nõ fuit baptiſma:ſᷣ quod ab initio nõ fuit: ex
poſt facto nõ ratificat᷑.̊ talis nõ eſt baptiʒ atꝰlicet cõſen⸗
ſus ſeq̃tur n.dm ꝙ ſicut dẽ in decretali diſtinguit᷑.
de amente 7 doꝛmiẽte:ſi pꝛius qᷓ; amentiã incurꝛẽt aut doꝛ
miret in ↄtradictõne ↄſtiterat:qꝛ in eis intelligit᷑ cõtradi⸗
ctõnis poſitũ ꝑduraſſe.ſi fuerint ſic ĩmerſi:caꝛacterẽ non
recipiũt ſacramenti.Secꝰaũt ſi pꝛius cathecumini extitiſ
ſent ⁊ habuiſſent ꝓpoſitũ baptiʒandi. ñ tales in neceſſi⸗
tatis articulo ↄſueuit eccłia baptiʒzaꝛe.⸗ Ad id aũt quod
obijcit᷑ pꝛimo.dm ꝙ licet amens vel doꝛmiens nõ tũc ha
bet vſum fidei hr̃e tñ potuit pꝛius qñ habuit ꝓpoſitum ba
ptiʒandi ⁊ fuit catheciʒatꝰ.et rõne illa põt ſuſciꝑe baptiſ⸗
ma./ Ado id vo qð obr̃ ꝑ ↄꝑationẽ ad ꝑuulũ ꝗoĩno caru⸗
it vſu rõnis ⁊ volũtatis.Oðm ꝙ aliter ẽ de ꝑuulo⁊ aliteꝛ
de adulto. In puulo em̃ nõ inuenit᷑ obex rõnis ſiue volũ⸗
tatis cũ nõ hẽat nec habuerit vſum. In adulto vo cũ hũit
volũtatis vſum et ſe teneat᷑ rñũdere: pᷣſumit᷑ de volũtate
cũ nõ ↄtradicit baptiſmo. Ad id vo qð querit᷑ de amẽte
et doꝛmiente ſi poſtea ↄſentiant.Oðm ꝙ tales ꝓ baptiza⸗
tis nõ reputant᷑ rõne talis ↄſenſus:̊ de nouo ſũt imergẽ⸗
di.ↄſenſus eĩ ↄueniẽter pᷣcedit ad ratificandũ ⁊ nõ ↄueniẽ
ter ſegtur.¶. Ad id qð obr ꝑ ſiłe ð ficto.dpm ꝙ nõ eſt ſile
fictꝰem̃ accedens ad baptiſmũ ſuſcipit ſacr̃m baptiſmi nõ
rem.Vñ recedente fictõne et exñte pnia de fictõne:gratia
cũ caractere habet efficaciã baptiſmatis. Mon ſilr eſt de

ti:multofoꝛtiꝰamentes ꝗ aliqñ habent vſum rõnis S.

doꝛmiente vel amente:in quibo non pᷣceſſit aliqua volun⸗

tas ſuſcipiendi baptiſmũ.

Mueſtio. xix. de caractere
aptiſmi.
Actuʒ eſt de condi

tõibo ex ꝑte baptiʒãtis ⁊ baptiʒati.Con

Et prio querit᷑ de illo effectu quem indu⸗
ſ cit vniuerſaliter:ſiue ficte accedente ſiue

indigne accedente.et hic eſt caracter. Secundo dicenduʒ

eſt de illis effectibus qui ſunt ex parte gratie gratum⸗
facientis: qui dicuntuꝛ eſſe in illo qui digne ſuſcipit.
4Circa primum queruntur hec. Primo quid ſit cara⸗

ſqnter ꝓcedendũ ẽ ad effectum baptiſmi.

cter. Scðdo ad quid ſit. Tercio in quo ſit ſicut in ſubiecto
Quarto ad qᷓ̃ ſit. Quiĩto a qͥ bʒ ꝙ ſit indelebilis.Sexto in
quo baptiſmo impꝛimat᷑. Septimo de nũero caꝛacterum.
Octauo de ↄꝑatione caracterum inter ſe.Qono de effeciu
caracteris. Gecimo de cõꝑatione caracteris baptiſmalis
qui eſt dei ad earacterem dyaboli. Vndecimo vtrum xpᷣe
pabueri caracterem. 2G
IMembꝛum prumũ
* Irca pꝛimũ duo queruntur. Pꝛimum quid
ſit caracter ſᷣm rõnem. Secundum quid ſit
— Fm rem.
¶ Articnlus primus
pꝛimũ ſic. Dyoni.de eccłiaſlica hierarchia
Caracter ẽ ſignũ ſcẽm coĩonis fidei ⁊ ſcte ordi
natõis accedendi datuʒ a hierarcha. Et q̃rit᷑
de ſinglis ꝑtib huiꝰdiffinitõis. Pꝛĩo de pᷣma.Signũ.n.
eſt alicuiꝰſignũ.q̃ritur ̊ cuiꝰſignũ ⁊ dr coĩter ꝙ gre. Sed
ↄtra hoc obr ſic.nõ eſt niſi triplex ſignũ.ſ.ꝓnoſlicũ reſpe⸗
ctu futuri:demonſtratiuũ reſpectu pnñtis:rememoꝛatiuuʒz
reſpectu pᷣteriti.Sʒ nullũ hoꝝ eſt caracter reſpectu qtie.
qꝛ ꝓneſticũ ſignũ ponit ſuũ ſignatũ foꝛe in futuro:demon
ſtratiuũ in pñti:rememoꝛatiuũ in pᷣterito.caracter at᷑ nec
ſic nec ſic ponit gr̃am.qꝛ ↄtingit aliquẽ hr̃e caracterẽ: qui
nec hʒ graʒ nec hẽbit ſicut eſt ficte accedens ꝗ nunqᷓ peni‚
tet de fictõne:q̊ caracter nõ eſt ſignũ gre.q¶¶ Item ſuppoſito
ꝙ ſit ſignũ:querit᷑ cuiꝰſignũ ſit:vtrũ ſcʒ ſit ſignũ ꝑtinens
ad nouã legem vel ad veterẽ:?videt᷑ ꝙ ad nouã legem: ꝗa
in ve.le.nibil legimꝰde caractere ſpũali:qᷓuis legimus de
carnali ꝗ erat in circũciſione.de hoc tñ infra dicet᷑:q̊ vide
tur non ſignũ vet᷑.ſᷣ noue legis.q¶ Sed ↄtra ſigna noue le⸗
gis efficiũt qð figurant.caꝛacter aũt nõ efficit quod figu⸗
rat.i.g?am:ꝗa aliqñ eſt ſine gra.¶ Itẽ ſacr̃m ꝓut ſpectat
ad nouã legẽ:dr eẽ inuiſibilis gr̃e viſibił ſoꝛma.Sʒ cara⸗/
cter nõ eſt viſibilis foꝛma:et ſi inuiſibilis gr̃e ſit ſignum.
¶ Silr obijcit᷑ de hoc qð ſeꝗtur in dicta diffinitõne.ſ.com
munionis fidei.⁊ querit᷑ q̃re plus diffinit᷑ caracter in re/
latõne ad fidẽ qᷓ; ad aliã virtutẽ.¶ Item nõ videt᷑ caꝛacter
ſemꝑ eſſe ſignũ coĩonis fidei.qꝛ põt eſſe ꝙ aliꝗs ficte acce
dens recipiat caractereʒ.nec etiã pꝰpeniteat de fictõne:et
ita nunqꝙᷓ; credidit nec vnꝙᷓ credet:⁊ ita põt nõ eſſe ſignuʒ
coĩonis fidei.¶ Item obr de hoc qð dr et ordinatiõis ſct᷑e
hoc em̃ videt᷑ ſpãliter ꝑtinere ad caractereʒ oꝛdinis: non
tberet poni in hac diffinitõne:ſᷣ magis aliꝗd ꝑtinẽs com
muniter ad omnẽ caracterẽ. Item querit᷑ de h̊ qð ſeꝗtur
datũ a hieraꝛcha.Contingit eĩ aliqueʒ aliũ baptiʒaꝛe ali⸗

quem puerũ.nec dʒ rebaptiʒari:̊ tũc datur ei caracter eet

nõ a hierarcha: nõ eſt generalis dicta diffinitõ. Aod
pꝛimũ ddᷣm.ꝙ caracter eſt ſignũ gratie.ſignũ dico demon
ſtratiuũ:qꝛ q̃ntuʒ eſt de ſe ponit gram in pñti. aũt ali⸗
qñ nõ nõ ponat:bhoc nõ eſt ex ꝑte caracteris.ſ̊ ex ꝑte ſuſci⸗
pientis.ꝗ nõ ſe habilitat vel diſponit ad ſuſcipiendã gr̃aʒ
tů oponit obicem gre ſcʒ pctm.⁊ eſt exemplũ de ſole.q q̃n⸗
tum eſt de ſe ſemꝑ illuminat nilſi ſit obex ex ꝑte ſuſcipiẽtis
vnde dicimus ꝙ in ſacr̃o baptiſmi tria ſunt.lnum ſcʒ ſi⸗
gnum tm̃:ſcʒ locio exterioꝛ.aliud ſignatuʒ tm̃:ſcʒ gratia.
aliud qð eſt ſignũ et ſignatum:ſcʒ caracter.ſignatũ quidẽ
reſpectu lotõnis exterioꝛis:ſignuʒ vo reſpectu gre.¶. Ad
aliud qð querit᷑.vtrũ ſit ſignũ no.le.vel ve.Oicendũ ꝙ eſi
ſignũ no.le.QOð aũt obijcit᷑ ꝙ ſacr̃a no.le.efficiũt qð figu⸗
rant.intelligit᷑ cũ hac determinatõe ſcʒ q̃ntũ eſt in ipis:ñ
qꝛ in om̃i ſubiecto efficiãt ſemꝑ qdð figurant:H niſi ſit obex
ex ꝑte ſuſcipiẽtis. Dicimus ̊ ꝙ caracter ꝑ ſe nõ tenet ſim
pliciter rõnem ſacramenti: ſeð caꝛacter cu exterioꝛi ablu⸗
tione ⁊ foꝛma veꝛboꝛuʒ tenet rõnem ſacramenti baptiſmi.
et hoc totuʒ eſt cauſa gre in digne ſuſcipiente. ¶ Per hoc
poſſet ſolui ⁊ aliud obiectum. quia ſi ſuſtineatur ꝙ cara⸗
cter non eſt viſibilis foꝛma:poteſt dici ꝙ illa deſcriptõ da
tur de ſacramento non ꝙᷓtum ad quodcunq; ſui: ſed ꝙᷓtuʒ

ad quiddam ꝙ in om̃i ſacramento eſt aliqua foꝛma viſibi
lis.nec opoꝛtet ꝓpter hoc ꝙ caꝛacter ſit viſibilis qui ẽ ꝗa⸗
dam aliud eiuſdem ſacramenti:tũ quia caracter non ſolũ
eſt ſignatum ſ̊ etiam ſignum.et quo ad hoc habet ratõem
ſacramenti.et ideo opoꝛtet ꝙ ↄueniat dicta deſcriptio.di⸗
cenduʒ eſt aliter.ſcilicet ꝙ viſibile ibi accipitur ↄmuniter
ad id qð poteſt videri vel ſenſu vel intellctu.i.intelligibili
Ad aliud quod obijcitur de hoc ꝙ dicitur ↄmunionis fi
dei. Sicendum ſicut dictum eſt. ꝙ caracter quantum eſt
in ſe:ſignum eſt demonſtꝛatiuũ ipſius fidei.ſed ; eam nõ
demonſtret in actu:hoc ſtat per ſuſcipientẽ qui obicẽ oꝑpo
nit. Vel dicendum ꝙ non opoꝛtet ꝙ vbi eſt caracter ꝙ ibi
ſit fides:ſed tamen opoꝛtet ꝙ ibi ſit ſacramentũ fidei.Añ
ſenſus eſt.caracter eſt ſignum ↄmunionis fidei ſupple ĩſa⸗
cramento.4! Ad illud quod queritur quare plus ſidei q
alterius virtutis: Dicendum ꝙ fides magis reſpicit po⸗
tentiam cognitiuam qᷓᷓ alie virtutes.et ſimiliter caracter ĩ
potentia cognitiua vt patebit infra.et ideo caracter maio
rem habet conuenientiam cum fide q; cum ceteris. Et no⸗
tandum ꝙ caracter non dicitur ſignum fidei.ſed commu/
nionis fidei.vt notetur fidei communitas. quia fides ec⸗
cleſiſtica catholica dicitur:non partialis. Si enim aliꝗs
hereticus baptiʒzat in foꝛma eccleſie.eccleſia parit per an⸗
cillam que non ↄtradicit quod figurabatur in ancillis ra
chelis et lye.Si autem hereticus non baptiʒat in forma
eccleſie que communis eſt:non parit eccleſia: quia ſuſcipi
ens non baptiʒatur.et tunc eſi ancilla cõtradicens que ſi⸗
gnatur per agar.xvj. Geñ.ad ſigniſicandum ergo hãc cõ⸗
munitatem dicitur ſignum ↄmunionis fidei.¶ Ad aliud
dicendum.ꝙ dy oniſius ibi diffinit caractereʒ in ſuo com
plemento ſine in ſuo optimo.et ideo quia in ordine vltra
caracterem datur quedã poteſtas oꝛdinans ad alios. Vñ
ibi eſt caracter in maioꝛi completõne q in ſacramentis ce
teris:ideo in illa ponitur aliud ſpecialiteꝛ ſpectans ad ſa⸗
cramentum ordinis. Ad vltimum dicendum.ꝙ dyoni.
ſic diffiniens intendebat determinare cuius eſt officium
miniſtrare ad impꝛeſſionem caracteris.hoc eſt ſolius hie⸗
rarche.i.ſacerdotis. et pꝛecipue hierarche ſuperioris.i.
epiſcopi qui habet poteſtatem et officium miniſtrandi ad
ↄmunem caracterem vnde de iſto magis intendit.Laicus
ðᷣo vel quilibet non ſacerdos:et ſi hoc miniſterium aliq̃n⸗
do exercet quando ſcilicet incumbit neceſſitas: non tñ ex

officio pꝑtinet ad eum.

Articulus ſecundꝰ

Einde queritur quid ſit caracter ſᷣm rem.vtꝝ
culicet ſit aliquod ſolum dictum in reſpectu: vt
aliquod abſolute ens in anima. quia caracter
eſt diſtinctiuus imaginis create in anima.Diſtinctio aũt
omnis fit per aliquod abſolutum.et ſi hoc:querit᷑ in quo
genere ſit. Si dicatur ꝙ in qualitate quod magis videti
queritur in qua ſpecie qualitatis eſt. Si dicatur ꝙ ſit ha⸗
bitus et hoc videtur:cum tria ſint in anima.potẽtia 2⁊ paſ

ſio et habitus:caracter autem non eſt potentia vel paſſio:

ergo habitus.¶ Contra.non eſt naturalis habitus:quia
ſemper ineſſz. nec gratuitus gratumſaciens:quia bm hoc
non eſſet in peccatoꝛibo.Item nec gratiſdatꝰ:quia huiuſ⸗
modi dona gratiſdata.de quibus habetur.j Coꝛinthᷣ.xij.
non ſunt cauſa gratie.caracter autem eſt cauſa gratie ſal⸗
tem diſpoſitiua. Item non eſt habitus acquiſitus.ꝗa non
poteſi homo ex datis a natura illum acquir eꝛe ſufficiẽter
ergo non eſt habitus. Item auguſti.de bono ↄiug· babi⸗
tus eſt per quem aliquis agit ſed per caractereʒ non agit
homo aliquid:ergo ⁊c.¶ Iteʒ nec diſpoſitio.quia non eſt
facile mobilis. Item nec naturalis potentia vel impoten
tia hoc eſt manifeſtũ. Item nec paſſio nec paſſibilis qua⸗
litas:quia non infert paſſionem ſenſu.¶q Si dicatuꝛ ꝙ eſt
figura q̃daʒ intelligibilis.Cont᷑.aug.in lib. de aĩa et ſpũ
inter plures conditiones anime quas ponit dicit: ꝙ ipſa
eſt in figurabilis. Si ergo caracter eſt in anima: videtur

— — —ᷣ -„————

— — - — — — —

f—UG .,—

UMmniter
ligev
tmonisſi
hannumel
denn
iobai
tacdrſ
füfitge
WN
Plusſin;
reſpeng
ercarnen
Nracterne
eris. En
ſcoconn
nia ſce
ininelg
Orit peren
tanallion
tin me
bin ſſappt
noeli⸗
Gobae⸗
Dal
nſoden
Näineſir
dlos
ramcnee
Nctunti
umn N.
elt ofen
ſoliuedt
penonisi.
rendiad
it Taicus
n alüäfu
eNont

mrent
nnreſpent
gviacnnn
Diſtmon
gvenkng

nogisfit
mryſihn
rid i
elpaſo:
bitns: quid
in hin do⸗
gniabil
dintll
4 Frattſi
us guna
ſoſfcin
oivg
ereznon

Mueſtio

ꝙ non ſit figura. Itẽ om̃is figura habet diſtenſionẽ ali
quã et lineatõem.q; figura ẽ qualitas in qu antitate. vel
quãtitas in qualitate. Si nihil tale ẽ in aima: ergo cara
cter nõ eſt tale quid.¶ Si dicat᷑ ꝙ caracter in aĩa eſt ſan
ctitas quedã et ita habitꝰ. cinꝰ exemplar et figura ẽ ſan
ctitas baſilicariũ et vaſoꝝ ↄſecratoꝝ. Malilica em cõſe
crata quãtumcũq; poſt ↄſecratõem polluat᷑ ſancta rema
net. Siẽ ergo ſanctificatio baſilicalis ẽ ad ſuã ſanctita⸗
tem:ſic ſanctitas baptiſmalis ad ſctitatẽ.quare nõ per
mutatim ſiẽ ſanctificatio ad ſctificatõem: ſic ſanctitas
ad ſckitatez. et ꝓpter boc ſiẽ ſanctificatio eſt figura ſctifi
catõis:ſic ſanctitas ſctitatis.et ꝓpter hoc cũ veritas im
mobilioꝛ ſit qᷓ figura.ſicut poſt figuralẽ ſcẽificatõnem
ꝑmanet in baſilicis ſanctitas figuralis:ſic poſt veritatẽ
ſettificatõis in baptiʒatis remanet veritas ſctitatis. 56
eſt qð dicit᷑j.coꝝ.vj.Lemplũ dei ſanctũ ẽ qd eſtis vos
AVbi aug.opere ſpũſſancti ĩ baptiſmo dicãt.⸗¶ Sed otra
ſctitas nõ manet cũ pcto:caracter aũt manet.non ergo
caracter ẽ ſctificatio vel ſctitas.ſᷣ ſignũ aliqdð ſctificatio
nis baptiſmalis.q¶ IToꝛte diſtiguet᷑ duplex ſctcitas na
que traſire pt᷑ et altera que ſemꝑ manet a tꝑe ſuſcepti ba
ptiſmatis.et accipit᷑ ꝓpter illð verbũ apłi.templum dei
ſanctũ eſt qdð eſtis vos.caracter aũt ẽ ſctitas ſiue ſctifica
tio manẽs.illud nõ videt᷑ ↄuenire cã glo.dicit em̃ tẽpluz
ſanctũ in quo deus habitat.nõ aũt dicit᷑ habitare iĩ mat
Pꝛeterea. ibidẽ dicit᷑.ad templũ dei ꝑtinent ꝑuuli ſã⸗

— .

ctificati ſacramẽto xp̃i et regenerati ſpuſcto: et ita nõ vi

detur loqui niſi de vna ſanctitate.altera nõ violat᷑ neq;
diſperdit ſiqua eẽt.caracter em̃ nõ delet᷑.et ponit᷑ exem⸗
plũ de eccłia cõſecrata. Cicet em in ea fiat pollutio:non
ꝓter boc perit ſctitas illiꝰ neqʒ violat᷑.⁊ ſic vult dicere
ꝙ remanet quedã ſanctitas in aima:licet hõ ꝑ peccatũ
polluat᷑qꝛ vᷣo in aĩma nõ inuenimꝰ dictam a ſctis vel a
ſcriptura duplicẽ ſctitatẽ:ideo nõ videt᷑ ꝙ caracter ſcki⸗
tag dicit᷑:ſ̊ ſignũ ſctitatis baptiſmalis aut ſctiſicatõis.
abto rb⸗ diuerſi diuerſa ſenſerũt. Quidã em̃
ebant ꝙ caracteriʒare nõ ẽ aliud qᷓ ſigficare.et ca⸗
racter idẽ eſt qdð ſignũ.et boc ſignũ mihil addit ſuꝑ aĩaʒ
ſiue ſuꝑ potẽtias aĩme ꝙ ſit aligd abſolutũ:ſicut nec ſi⸗
gnatio in circulo.et eſt in aĩa vel potẽtijs aĩme ᷣm actuʒ
aſſignãtis nulla circa aĩam vel eiꝰ potẽtias facta muta⸗
tione.vñ eſt pura relatio.et ponũt exempluʒz ꝙ caracter
eſt in aĩma ſicut cõſecratio ĩ eccleſia.in qua cõſecratõne
eccłie nõ dat᷑ noua qualitas:ſ ſolũ oꝛdinatio ab eo ꝗ pẽ
ad ſacram̃ta ibidẽ celebꝛãda.ſic dicũt ꝙ caracter ẽ qðdã
aĩme ſignaculũ in quo dicit aĩma ſanctificari vt deĩ ea
babitet vt in templo.et hoc dicũt ſenſiſſe dyo.in li.de ſã⸗
eta hierachia vbi dicit.Caracter eſt ſignũ ſanctũ cõmu⸗
nionis fidei ⁊c. Sʒ hoc nõ eſt verũ.q; caracter dic ali⸗
quã aſſimilatõz et cõfiguratõem ad xpᷣm: ſiẽ caracter be
ſiie ad dyabolũ.de quõ apoc.xiiij. Sed aſſimilatio fun⸗
datur ſuꝑ qualitatẽ.ergo ſi de nouo ſit ſimilis deo ⁊1 nõ
fit mutatio ex ꝑte alteriꝰ extremi Fm qualitatẽ: videt᷑ ꝗ;
neceſſe ſit dare aĩme aliquã qualitatẽ.⸗ Pꝛeterea. dixe⸗
runt aliqui ꝙ et ſi caracter dicat relatõʒ:nibilominꝰ q̃li
tatem aliquã dicit ſuꝑ quaʒ fundat᷑.et illa qualitas ẽ ſicẽ
diſpoſitio ad recipiẽdũ lumẽ et caloꝛẽ gratie.ſic ſiccitas
in ligno ad caloꝛ? et peruietas ĩ vitro ad lumẽ.et iõ po⸗
ſuerũt caracterẽ in ſecũda ſpecie qualitatis. Sed illð ñ
poteſt ſiare. quia illa naturalis potẽtia vel impotẽtia qᷓ
cõſequit᷑ naturã et pᷣteꝛea ſiccitas ⁊ peꝛuietas ſunt impo
tentie reſiſtendi:ergo caracter ẽ impotẽtia qð abſurdũ ẽ
dicere.i ꝛeterea· alij dixerũt ꝙ caracter nõ tm̃ ẽ ad di
ſponendu:ſ̊ etiã ad diſtinguẽdũ.et eſt ſiẽ qualitas que⸗
dam aĩam fidelẽ decoꝛans et oꝛnãs ꝑ quã ab infideli di
ſtinguit᷑.et infert ſenſui ſpᷣali paſſionẽ mulcebꝛẽ. et ido
eſt paſſibilis qualitas et ĩ tercia ſpecie qualitatis. Sed
illud nõ poteſt ſtare:qꝛ nõ dicitur paſſibilis qualitas q̃
infert paſſionẽ ſenſui interioꝛi vel intellectui.cũ em̃ oĩs
veritas et om̃is foꝛma intelugibilis ſit obiectum intelle

et quãtitas i

.Yix.

ctus et quãdam infert delectatõz eideʒ qñ compᷣhendit᷑
tunc om̃is veritas ⁊ om̃is foꝛma hmõi eſſet in tercia ſpe
cie qualitatis:qdð ſtultũ eſt dicere et ſimilit᷑ de caractere
Pꝛeterea. alij dirxerũt.q caracter quãtũ eſt de ſuo no⸗
mine impoꝛtat cõfiguratõzʒ. vñ vbi nos habemꝰ heb.j.
figura ſubſtãtie:alia trãſlatio dicit caracter ſubſtãtie. et
ideo caracter ẽ in q̃rta ſpecie que ẽ ſoꝛma ⁊ circa aliqa
conſiãs figura.Et ſi tu obijcias ꝙ figura ẽ in quãtitate
in coꝛpe: dicũt ꝙ ſiẽ duplex ẽ quantitas ſcilʒ
ſpũalis et coꝛꝑalis ſine molis ſic duplex ẽ figura. Sed
iſtud nõ viqr poſſe ſtare qꝛ figura ẽ clauſio termioꝝ vᷣm
ꝙ eſt quarta ſpẽs. Sed in ſpũalibo ↄfiguratio nõ ẽ ſimi⸗

is termĩoꝝ clauſioni:ſed eſt ſimilitudinis impſſio ſiue

aſſimilatio. IYtẽ ſi figura ponat᷑ in ſpũalibo non eſt niſi
trãſlatiue.ſicut ergo quãtitas virtutis nõ ponitur in ge
nere quantitatis nature:ſic nec figura in ſpecie figure.
Pꝛeterea.alij ſe extẽdentes dicũt.ꝙ; nõ eſt in aliq̃ ſpe⸗
cie qualitatis a pho aſſignata.quia ip̃e aſſignat niſi ſo⸗
lum ſpecies quelitatis ĩnate vel acqſite nõ infuſe. et hoc
ip̃e phᷣus ĩnuit cum dicit.foꝛtaſſis et alij apparebüt qua
litatis modi.et dicũt caracterẽ ſub alia ſpecie contineri
vt ſcʒ vna ſpecies qualitates ſit qualitis infuſa. Sʒ iſtð
videt᷑ querere fuga.qꝛ nos virtutes theologicas ⁊ alias
virtutes que ſunt infuſe in pꝛima ſpecie qualitatis collo
camus.quare ergo nõ ſimiliter caracterem αdο di⸗·
cendũ.ꝙ caracter cũ ſit ĩ aĩma et ſit qualitas pũalis ꝙ;
eſt habitꝰ nõ paſſio nec potentia. Sed notandum ꝙ ha
bitus accipitur dupliciter.vno modo ꝓpꝛie:pꝛout diſti⸗
guitur cõtra diſpoſitõem ꝑ perſeciũ et imꝑfectum. Alio
modo cõmuniter: ꝓut ↄtrũq; cõpꝛebendit ſcʒ eẽm qua⸗
litatem aĩam diſponẽtem.ſiue facile mobilem ſiue diffi
cilem: ꝑfectam ſiue imꝑfectã.et ſic accipi᷑ cum dicitur.
tria ſunt in aima.potentia. paſſio.et habitꝰ.Maʒ diſpo
ſitio eſt in aĩma et nõ eſt paſſio neq; potentia. Dicenduʒ
igit᷑ ꝙ ſi accipiat babitus large.ſic caracter ẽ habitus.
Si aũt ſiꝛicte ſic qꝛ caracter eſt ꝑpetuus.ideo vt habitꝰ
Sed qꝛ nõ ꝑficit ſed diſponit ad vlterioꝛẽ ꝑfectõem gre
ſcilicʒ eſt diſpoſitio. Scdᷣm em̃ rem caracter eſt quedam
qualitas.aĩam quodãmõ ꝑficiẽs ſcʒ diſponẽdo ad vlte⸗
rioꝛẽ ꝑfectõeʒ ſcʒ gr̃e. Vñ videt᷑ eẽ qddam lumẽ ſpũale
ſ diminutũ reſpectu gre.et iſtud lumẽ dicit᷑ eſſe ſignacu
lum aĩme vel quo ſignificat᷑ aĩa.ſᷣm illud qð dicit᷑ ĩ ps.
Signatũ eſt ſuꝑ nos lumẽ vultꝰ tui vñe. Signatũ ẽ in⸗
quã generaliter ꝑ naturã:bᷣ ſpaliꝰ ꝑ ſacr̃a dina. ſpaliſſi⸗
me ꝑ dona ſpũſſcti gratuita. Poteſt ergo dici ꝙ caracteꝛ

eſt aliqs babitꝰ relucẽs in aĩa impᷣſſus ꝑpetuo q̊ diſcer⸗

nat᷑ fuiſſe ſctificatio baptiſmi.nec ẽ babiiꝰ ad agenduʒ
ſimpliciter:ſed ẽ ad diſponendũ od grazʒ quãtũ eſt in ſe:
dum bõ eſt viatoꝛ.et ad diſcernẽdũ ouem dñicã a lupis
Si vo diceret᷑ figura ĩtelligibilis hoc ẽ quodã mõ extra
neo dicendi. niſi ponat᷑ quedã extenſio virtualis in aĩa.
vel ſi ponat᷑ eſſe figura in aima ꝑ ꝓpoꝛtõʒ quãdã:quẽad
modũ et im ago poteſt dici eẽ figura.et ita nõ repugnat
ei qdð dictũ.nec ẽ ipᷣa ſctitas caꝛacter ᷣ̊ ſignũ ſctificatõis
Ad boc ̊ qð pᷣmo obijcit.ddᷣm ꝙ nõ ẽ babitꝰ natalis.
ſ gratuitꝰ gratiſdatꝰ.et diſponit ad gr̃am gratũfaciẽtẽ ·
Rec eſt ſie de illis gratiſdatis ad oꝑãdũ. de ꝗbo.j.coꝝ.
xij. Et ex hoc pʒ rñſio ad veꝛbũ aug.ꝗ ĩtelligit de habitu
ꝑfecto:ꝗ plene rõem habitꝰ habet. ¶ Zã ille habilitat ad
opus aliqð de ſe.et ſic vel habilitat cognitiu ⁊ eſt ſcia.
vel motiuã et eſt virtꝰ. ¶26 aũt ẽ verũ de bitu ꝗ ẽ impfe⸗
ctus diſponẽs ad aliũ:ſiẽ lumẽ naturale ad ſcĩam. vt lu
mẽ oculi ad habitũ vidẽdi: ſic ĩtelligẽdũ ẽ in caractere.
nibilominꝰ et aliquẽ actũ habet ſic patebit infra. Ad
hoc qð obijcit᷑ ꝙ nõ ſit figura:qꝛ aĩa ẽ infigurabilis. di⸗
cimꝰ ꝙ ibi loꝗt aug.de figura coꝛꝑali ⁊ nõ figura in⸗
tellectuali. 4 Ad aliud de diſtenſione dicimꝰ.ꝙ in aĩma
eſt diſtẽſio ⁊ quãtitas pᷣtualis.⁊ cũ illa diciꝰ eẽ figuram
intellectualẽ: ſed nõ eſt ibi diſtenſio vel quãtitas mateꝛi
alis de qua obijciebat. G 0

¶ Membꝛum ſecundum
KHOnſeãũnter querit᷑.ad quid ſit caracter.i.

cinꝰ vtilitatis.Et dicit᷑ ꝗ cuʒ ſit ſignũ ſa⸗
cramẽtale qð eſt ad ſigni ficandũ et ad di
. onendũ et ad aſſimilãdũ et ad diſtinguẽ
oum. Querit᷑ ergo pꝛio x ſignificatõe.Cum em̃ ſignum
ſit qð offert ſe ſenſui aliud ⁊c.videt᷑ q car aeter non ſit ſi
gnum:cũ ſenſibo nõ ſe offerat.i Itẽ ſi eſt ſignũ.aut ẽ na
turale.aut volũtariũ ſiue inſinitũ.Si naturale:ergo hʒ
eſſe a natura qð nõ eſt verũ. Si volũtariũ:ergo viuerſi⸗
ficat᷑ apud diuerſos qð nõ eſt verũ. ¶¶ Itẽ cui ſignũ ẽ. nõ
creatoꝛi: qꝛ nullo ſigno indiget.& create.nõ irrõnali:er
gorõnali.ergo vel angelo vel homĩ.iõ angelo: qꝛ non
indiget.cũ om̃ia videat ĩ verbo:ergo homĩ.aut ergo ſᷣm
ſtatũ pñtem.aut futurum.on ſᷣm pñtem:q; nõ poteſt
nec videre nec audire illũ.ſm qͥs ſenſus maxie ſũt ſigna
ꝓceptibilia.nec aliquo alio ſenſu pciꝑe.Mon m futurũ
qꝛ tũc nõ indigebit ſicut nec angelꝰ.qꝛ nec ꝙtũ ad viſio⸗
nem coꝛꝑalẽ:cñ bac tm̃ coꝛꝑa vidẽda ſunt.ij ec qᷓtuʒ ad
ſpũalem.cũ hac ſpũalia dona dei videant᷑.ſiẽ dicit aug.
cini.dei.donũ aũt dei ꝑ ſe ſufficiens eſt ſine caractere.
tẽ querit᷑ de ſecũdo ſcʒ de eo qð dicit᷑ ꝙ eſt ad diſpo
nendũ.qꝛ cũ datoꝛ gratie ſit infinite potentie:nõ indiget
diſpoſitõne pꝛima.ad hoc ꝙ impꝛimat᷑ foꝛma quã intẽ⸗
dit.ergo nõ eſt neceſſe ꝙ caracter vel aliud diſponat ad
gram. ¶ Itẽ ſi eſt ad diſponẽdũ.querit᷑ ergo ad ꝗꝗ diſpo
nit. Si ad gram? Cõtra gra hẽt ĩ baptiſmo flamĩs ſine
earactere:ergo nõ indigemꝰ diſpoſitõne media.4. Jtem
gratia vnitur gloꝛie ſine diſpoſitõne media: ergo videt
ſimiliter ꝙ natura vniat᷑ graen. ergo nõ eſt neceſſaria di
ſpoſitio aqlia.¶ Itẽ diſpoſitioẽ pꝛioꝛ temꝑe qᷓᷓ ill ad qð
diſponit.ergo cũ caracter nõ ſemꝑ ſit pꝛioꝛ temꝑe qᷓ; gꝛa
tia:nõ diſponit ad gr̃am. ¶ Rem gfa eſt diſpoſitio pꝛĩa
aĩme a deo data.et qð pꝛimo datũ eſt pꝛimo diſpoĩt.hec
aũt ẽ gra:ergo caracter nõ diſponit ad gram. AMR qrit
de tercio ſcʒ de eo qð dꝛ.ꝙ eſt ad aſſimilandũ.Et querit
cui caracter aſſimilat᷑.et cõſtat ꝙ ſi alicui aſſilat᷑: ꝙ aſſi⸗
milatt᷑ illi in cuiꝰ nomie impꝛimi. Sʒ impꝛimit᷑ in ĩuo⸗
catõne noĩe trinitatis:ꝗᷓ ⁊c.¶¶ Itẽ eʒech. xx vij. ibi. tu ſi⸗
gnaculũ ſilitudis ⁊c̃.glo.i Qotandũ ꝙ imago trinitotis
tũc facta ſit ſcʒ in ereatõne.ſed ſimilitudo in baptiſma⸗
te cõplet᷑.hoc aũt nõ videt᷑ eſſe niſi ꝑ caracterẽ qn eſt re
ꝑatiuũ imogĩs et baptiſmũ vniuerſaliter et ſemꝑ cõicat
qð nõ gratia.¶ Sʒ cõtra.ſiłitudo ẽ rerũ differentiũ ea⸗
vm qualitas.ſᷣ creatoꝛi et creature nihil ẽ ↄmune.q̊ ⁊c
¶ Item ſtat caracter euʒ culpa queẽ oĩno deo diſſimilis

Sed ſimilitudo expellit᷑ ꝑ diſſilitudiĩem:q̊ᷓ culpa expelle
ret ſiue deleret caracterẽ.qdð falſum ẽ: ̊ ⁊c. ¶ Itẽ cuᷣ aſſi
milet᷑ toti trinitati.et quicꝗd aſſimilat᷑ vni ꝑfeete:et om̃i

bus. Querit᷑ cui ꝑ apꝛopꝛiatõem. et ꝙ patri videt᷑. qꝛ ẽ

ſacramẽtũ regeneratõis. Sʒ eius ẽ regenerare cuiꝰ ẽ ge

nerare. cũ generare ſit ꝓpꝛiũ pr̃is:patʒ ⁊c. Et q fi
lio:videt᷑.qꝛ filiꝰ dicit᷑ caracter eternꝰ. Sʒ ꝙ ſpũiſancto
videt᷑.qꝛ caracter ẽ ſignũ pᷣparãs ad gr̃am et ad donum
ratuituʒ gratiſdatũ.ſ̊ gratia apꝛopꝛiat᷑ ſpũiſ. cto:̊ ⁊c̃.
IYtẽ querit᷑ x quarto ſczʒ de diſtinctõe et q̃rit᷑ quos di
tinguit. 2 dicit damaſ. ꝙ caracteꝛ baptiſmalis diſtiguit
fidelem ab infideli. Sʒ ↄtramulti ſunt fideles qui non
babẽt caracterẽ.et muiti infideles g habẽt. ᷓ ⁊c. ¶ It vbr
eſt multa differẽtia ſuꝑfluũ eſt adqereſi ignũ differẽtie. ĩ
grege dñi eſt multa et magna differẽtia.ſiẽ ꝑ fidelitatẽ ⁊
infidelitatẽ.et ꝑ vᷣtutẽ et viciũ: S⁊c.¶ Ztẽ ſi ĩ grege ma⸗
teriali vna ouis alba altera mgra. non opoꝛtet ſuꝑad

di ſignũ diſtinctõis vel differẽtie. Sic aũt eſt ĩ grege ſpi

rituali. virtꝰ ſiue gratia ſiue fides albificat.i.purificat
Juxta illd act. xv. iſide purificãs ⁊c̃.oppoſita nigrificãt
ergo ⁊c ¶ Reſpõſio.dicendũ ꝙ caracter ẽ ſignaculũ ſa
eramẽtale: ideo gram ſignificat.et nõ tm̃ ſignificat:ĩmo
aliquo ino pparat.q;ꝛ vſus ſacramẽtoꝝ nõ tm̃ ĩ ſignificã
do eſt ſed in eficiendo quodãmõ.et qꝛgram ſignificat et

ad gram diſpoĩt: ideo habz aliquã ſilitudiem cũ gratia
que ẽ ſiłitudo dei.ideo aliquo mõ cõfigurat deo.et quia
om̃es cõfigurat vni aſſiłat etiã gregẽ dni in ſe. et ꝑ h di⸗
ſtinguit ab his qui nõ ſunt de grege:vel etiã diſtinctõez
facit in eodẽ grege ᷣm aliã et aliã rõez aſſimilãdi.¶¶ Ad
illud ergo qð obijcit. ꝙ nõ eſt viſibile.dicẽdũ ꝙ caracter
cum exterioꝛi ſigno facit vnũ ſacramentũ.vnde nõ eſt in
eodẽ ratio ſignificadi ꝑ ſe tin:ſed ꝑ cõiunctõem cũ erte⸗
noꝛi elemẽto.et rõne illius ẽ viſibile et vnũ: ſicut vnum
elementũ.et rõne eius ẽ volũtariũ:ſicut elemẽtũ ſignifi⸗
cat ex inſtitutõe.nec eſt tm̃ diuerſum apud diuerſos:qꝛ
inſtituit᷑ auctoꝛitate mgr̃i vniuerſalis. Ex boc pʒ reſpõ
ſio ad aliud.ꝙ licet ſit ſignũ voluntariũ nõ tñ diuerſiſi⸗
catur apud diuerſos.¶ Ad boc qð querit᷑ cui eſi ſignuʒ
dicendũ ꝙ eſt ſignũ diſtinctiuũ. Sed dupler ẽ ſignũ di⸗
ſtinctiuũ.qdᷣdam nccit atis:et tale nõ eſt caracter.qddã
dignitatis talis ẽ caracter. Vñ ſignũ eſt angelo.ꝗ intuẽ
do cognoſcit ipam dignitatẽ ſubiecti.nõ ꝑ modũ indigẽ⸗
tie quaſi nõ aliter cognoſceret. nec habẽtis dignitatem
ꝑpenderet:ſed vt hoc refundat ad głiam habẽtie.qui in
ſe cõſiderãa hmõi ſignũ gloꝛiat᷑ inde ampliꝰ.malus añt
et damnatꝰ amplius toꝛqueat᷑.ex eo ꝙ videt in ſe pꝛori⸗
mam et immediatã diſpoſitõem ad gram qua caruit ꝑ

culpam ſuã. Signum ẽ ergo homiĩ pm ſtatũ futurũ:⁊ an

gelo ſm ſiatũ pntem et futurũ.¶ A aliud qð obijcit᷑.q
ongelus nõ indiget ſigno qꝛ omia videt ĩ verbo. Jam pʒ
reſpõſio vt dictũ eſt.nõ eſt ſignũ indigẽtie ſ dignitatis.
Peeterea.licet videat omia in verbo em nutũ et volũta⸗
tem ver bi: videt tñ res in ꝓpꝛio eẽ. ¶ Ad illð qdð addit᷑ ꝙ
homo nõ indigebit ĩ ſtatufe turo ſicut nec angelus.Re⸗
ſpõderi poteſt ſicut reſpõſum eſt de ongelo.t poteſt di
ci.ꝙ hec ſignatio que fit ꝑ caracterẽ nõ refert᷑ quãtũ ĩ ſe
eſt ad aliquẽ diſtinguentẽ extra: nec ad bomĩes nec ad
angelos:ſed facit alam diſtinguibilẽ vel diſtinctã vt ſit
in ſe tanqꝙᷓ ouis ſignata.diſticta a nõ ſignata.er ↄſeq̃nti
aũt ẽ vt cognoſcat᷑ eẽ talis vel ab hoĩe vel ab anglo. ſm
ꝙ eis tribuit a ſũma fapia. aũt diſtinguat caracter
aĩam a quocũqʒ baptiſma tribuat᷑.dicit aug. in li.de ba⸗
ptiſmo ꝑuuloꝝ ſic. Satis eluxit paſtoꝛibo toto oꝛbe dif⸗
fuſe.etiã onẽ dñicã que foꝛis errabat et dñicum caracie⸗
rem a fallacibo depꝛedatoꝛibo ſuis ſoꝛas acceꝑat veniẽ⸗
tem ad rp̃ᷣiane vnitatis ſalutẽ ab erroꝛe coꝛrigi:a capti⸗
uitate liberari:a vulnere ſanari:caracterem tñ dñicum
agnoſci potiuſqꝙ;ᷓ ĩpꝛobari.qñꝗdẽ ipʒʒ c V

pi ꝗdẽ lupis infigũt ꝗ vidẽt᷑ eẽ intꝰ¶ ¶ Ad illð qð qrit᷑ 9

ſecũdo.dðm ꝙ ẽ diſpoſitõ vł habitus materialis.ſũpto
habitu eo mõ qͥ dictũ ẽ:et ĩmediate diſt ponẽs aĩaz ad gfe
ſuſceptõʒ. Difpoĩt eĩ caracter baptiſmolł aiaz ad ſuſce⸗
btõem gre refoꝛmãtis ad inmagie et huiꝰ ſignů ẽ. ꝙ lili⸗
tudĩeʒ gerit caracter baptiſmał.diſpoſi itõ at illa ñ ẽ ncẽi
tatis:ꝙ agẽs nõ poſſit alit agẽ velſuſcipiens caꝑe:łᷣ tm
ogruitatis. qꝛ eĩ nata coꝛrupta ẽ ꝑ petm ⁊ ĩdiſpoſita ad
graʒ:ↄgruũ ẽ vt intcidat diſpoſitõ media.ñ ſic ẽ gẽa ad
liam. gr̃a em̃ ĩmediata ẽ glie.nõ ſic nata coꝛrupta gre
cʒ foꝛte nata ↄdita ĩmediata. gr̃a eĩ ĩmediata eꝛat gfe.
et ſic pʒ rñſio ad tria pꝛio obiecta. Ad pᷣmũ qꝛ ñ ẽ diſpo
ſitio ꝓpt᷑ agẽtis indigẽtiã. Ad ſecũdũ qꝛ non ẽ diſpoſitio
neceſſaria ſiue ncc̃itatis ̊ ↄgruitatis. Ad terciũ qꝛ non
ẽ ſilis diſpoſitõ ĩ nata peceatrice ad graz ſiẽ gre ad glo
riã.q̃re magis ꝓgruit ꝙ mediũ bmõi intcidat int nataz
coꝛruptã et graʒ doptiſmalẽ:q̃ int materiã coꝛruptã et
Zaʒ ſimptłr ſiue gr̃aʒ datã ĩ baptiſmo flamio: ĩfra dicet
Ad illð qð qꝛt᷑ de tercõ actu.ſezʒ aſſilatõe. dõᷣm ꝙ ſiẽ
Pluadẽt pᷣme rões mediãte caractẽ ſic aſſiłatõ qdaʒ aĩe
ad deũ ſiue ad ipᷣaʒ trinitatẽ. Sʒ itelligẽaũ ẽ. ꝙẽ afſimi⸗
latõ ꝑ qlitatis ꝑticipatõʒ vł ꝑ imitatõʒz vł oiĩmodã ĩdiui
ſionẽ.pꝛĩa ẽ creat᷑e ad creaturã.ſecũda ẽ creat᷑e ad cru⸗
tercia ẽ dei ad deũ ſiue vniꝰ ꝑſone ad aliã. Aſſilatõ aũt
ereate að qũ.łẽ ꝑfcta:vł ſufficiẽs:ł ad ſufficiẽtẽ diſpo
nẽs. Pꝛia ẽ ĩ glia.⁊ h ñ ↄpatit᷑ diſſilitudieʒ aliquaʒ nec
culpe nec miſerie.ſcdᷣa ĩ gra:et hec ↄpatit᷑ diſſili miſerie
b ñ culpe.tcia ĩ caꝛactẽ:⁊ bec ↄpatit᷑ vtꝛãq;.qꝛ ſolũ ẽ ge

— - —— —----- ————

—V — ——

incics
digninnen
Mneun
Mmalosin
inſe pꝛorin⸗
ufuit
rii⸗rn
obici
W
ignnans.
det woär

Gaddſn

Nelus.
Rporks
1t giii
nies enn
Hnai aſt
er ſin
Ngo An
urn
l 1
hedſ⸗
Ncartae
n
Cnont⸗
lcit
nulsſin
Gaiczent
i in
Cnen
loieni
ebti
ſwine
rign
ntigie
eungfe.
je diſpo
iſpoſino
tüqtnon
“
ini natt
nptie
Fifedir

Nueſtio

gratiſdate. et multũ longinqua.4 Ex bis patz reſpõſio
ad obiecta. qꝛ licet creatoꝛi et creature nõ ſit aligd com
mune: er boc nõ ſequit᷑ creatura nõ aſſimilat ereatoꝛi
alius eſt modus aſſimilatõis ꝙᷓ ꝑ cõuenientiã oliqᷣꝝ
in aliquo cõmuni. Pꝛeterea.aſſimilatio aliqua cõpatit᷑
ſecũ diſſimilitudiem ſcʒ illa que ẽ diſponẽs ad ſufficiẽtẽ
ꝓpter quod nõ ſequit᷑.in iſto eſt diſſimilitudo cum deo:
ergo nõ habet aſſimilatõem cũ deo. Ad illud qð queri
tur cui pꝛincipaliter aſſimilat.Dicenduʒ ꝙ ałpꝛopꝛiate
ipi filio qui caꝛacter dicit᷑. vel etiam qꝛ baptiʒati dicunt᷑
xpᷣm induere:qꝛ ipe eſt caput et dux exercitꝰ.et qꝛ cara⸗
cter ꝑ appꝛopꝛiatõem reſpicit fidem. ¶ Ad boc qð obijci
tur. ꝙ eſt ſacramẽtũ regeneratõis ⁊c̃.dicendũ ꝙ regene
ratõni eterne q̃ filius eſt a patre:nõ reſpõdet generatio
illa que eſt ꝑ ſacramẽtũ baptiſmatis. Iſta em̃ regenera
tio eſt refoꝛmatio quedã imagis dei.et rñdet illi foꝛma⸗
tioni qua creatura rõnalis venit in eẽ.que et ſi ſit a tota
irinitate:appꝛopꝛiate loquẽdo eſt ꝑ filiũ in quo et ꝑ quẽ
omia facta ſunt ſiue foꝛmata.vñ q; eius ẽ reficeꝛe ꝗ fecit
ſiue refoꝛmare ꝗ refoꝛmauit:igit᷑ ⁊c. ꝛeterea iſta rege
neratõne efficitur aiĩma cõfigurata ipᷣi filio ⁊ aſſimilata

et pſona ipᷣa filius.q̃re debet ꝓpꝛio filio appꝛopꝛiari:cui

bec axpꝛopꝛiant᷑ ſcʒ figura et ſimilitudo et filiatio.¶ No
boc qð querit᷑ ꝙ caracter p̃ᷣparat ad bonũ ⁊ ꝗꝓpt᷑ h̊ debet
ſpũiſancto appꝛopꝛiari.dicendũ ꝙ hoc non opoꝛtet. p̃pa
ratio em̃ iſta eſt ꝑ quãdã ↄfiguratõem et reꝑatõʒ imagi
nis et ſilitudiem ip̃ius vel aſſimilatõem ipius pꝛime lu
ci. ꝓpter qð filio alſimilat᷑. Licet em̃ ipᷣa boni emanatio
ſpũiſcto appꝛopꝛiat᷑ inqᷓtum hmõi: tñ qn ip̃a emanatio
ꝑ mediũ qð eſt veritas vel veritatis ꝓpꝛiũ:nõ appꝛopꝛi⸗
atur ſpũiſcto:ſed potius ipi filio.ſicut eſt hic. Similitu
do em̃ vel aſſimilatio et configuratio veritatẽ vel quod E
conſonũ veritati dieut. Hd illud qð querit᷑ de quar⸗
to actu ſcʒ diſtinctione.dſcendũ ꝙ ratio diſtingnẽdi ĩ ca
ractere venit ex rõne ſignificãdi. Caracter aũt ſigificat
gram fidei ſm aliquẽ ſtatũ.vñ diſtinguit fidelẽ ab infi⸗
celi vel fidelẽ a fideli.et ꝙ ꝑmiſcent᷑ hoc nõ eſt ex vicio ſi
gni:ſed ſignatoꝝ.Et eſt exemplũ ſi aligs aſſumpliſſet
arma regis.ſignũ eẽt ꝙ eẽt de exereitu regis. Poteſt tũ
nihilominꝰ eſſe ex ꝑte cõtraria et arma ſignificarẽt ſem
per ꝙ ſit ex ꝑte alia.et nõ eſt falſitas in ſigno ſ ĩ accipi⸗
ente. Sic in ꝓpoſito intelligẽdũ ꝙ ſicut arma fiũt ad di⸗
ſtinguẽdũ exercitꝰ.et tñ vt plurimũ cõfundunt᷑ qñ ſunt
in bello:ſic etiã eſi nobis.ꝙᷓdiu ſumus in cõfſlictu huiꝰ
vite pñtis miſerie.Exemplu etiã ẽ de habitu religioĩs ꝗ
eſt ſignũ bonitatis.cũ illũ etiã ↄnicant boni cũ malis:⁊
carnales cũ ſpalibo:et amãtes mundũ cũ cõtemnẽtibo
Ad illud dam̃. loquit᷑ ſm rõem ſigni. ad hoc em̃ datũ
eſt ſignũ hmõi vt diſtiguat fideles ab infidelibo. Vel p
dici. ꝙ verbũ illiꝰ intelligẽqũ eſt de fidelibo dictis noĩe
extẽſo. eo mõ quo ſideles dici poſſũt om̃es ꝗ ſumpſerũt
ſacramẽtũ fidei.i.baptiſmi.¶ Ao aliud qð obijcit ſcʒ ꝗ;
multa eſt differẽtia in grege dñi ⁊c. dicendũ q nihilo⸗
minꝰ cõgruit ſignũ iſtud diſtĩguẽs.tum rõe dignitatis ⁊
excellẽtie. que eſt ex boc.ꝙ hoc ſigno ẽ quedã ſpãlis ↄfi⸗
guratio aĩme ad deum cũ rõne ꝑpetuitatis illiꝰ. Signũ

em iſtud ẽ indelebile ⁊ ꝑpetuũ.nõ ſic ẽ de illis diſtinguẽ⸗

tibo de quibo obiectũ eſi.¶ Ad vltimũ dicẽdũ.ꝙ ſiẽ ĩ gꝛe

ge materiali nõ ſufficit diltinctio q̃ fit ꝑ coloꝛem albũ et

nigrũ.ſed requirit᷑ aliquod ſignũ ſpãle quo diſtinguũt᷑

oues albe ab inuicẽ ne fiat cõfuſio gregũ. Silr ẽ de gre⸗

e ſpũali. Vñ cũ plures ſint greges ouium dñi diſtincti

Em genera baptiſmatũ. vtpote ꝗ ſũt de peculio dñi ꝑ ba

tiſmũ flamis 7 p baptiſmũ flumĩs:cõgruebat vt ſigno
pali fieret hec diſtinctio. Alie etiã rõnes ſunt ſuꝑius ta

Aeneerkeinee⸗
. rr „

mbꝛum tercium

Snſeqnter qrit᷑ Atrũ ſit in aĩa finſe aut
scetermiet aliquẽ potẽtiã.vel aliquas potẽ

tias. Videt᷑ at ꝙ inſit aime mediãtibo po

(vxix.

tentijs: qꝛ caracter reſpicit imaginẽ.imago autẽ ineſt aĩe

mediãtibo potẽtijs:S et caracter.¶lCõtra.caracter diſtiĩ
guit ouẽ xpᷣi a nõ oue:et mẽbꝛũ xp̃ᷣi a nõ mẽbꝛo. Sʒ aia

nõ dicit᷑ ouis nec membꝛũ m potẽtiã h̊ ᷣm ſubſtãtiã:S

caracter hm ſi ubſtãtiã diſtiguit. ergo eſt in aima ßm ſub
ſtãtiam.¶ IYẽ cuiꝰ ẽ diſpoſitio:et habitꝰ.ſ̊ caracter di⸗
ſponit ad gram et remiſſionẽ oꝛigialis qðᷣ reſpicit totaʒ

giam: g caracter in aima ſubſtãtia F.4 IJtẽ caracter ẽ di⸗

ſtinctiuꝰ eoꝝ q ſunt de eccłie nũero.aĩma aũt ponit ĩ nu
mero m eẽntiã ſiue ſᷣm id qð eſi:ideo ⁊c̃.ſicẽ em̃ poĩtur

in nuũero nature ꝑ ſuã eẽntiam: ſic et in nũero gre. ¶ Itẽ

qꝛ caracter ẽ ſignũ ↄpticipatõisſ acramẽtoꝝ. aĩma autẽ

m id qð eſt ſubijcit le ſacramẽtis et ↄꝑticipat ea. Ytẽ

diſtinguit niam ab aĩma:nõ potẽtiã a potẽtia. ¶ Yez vt

videt᷑ caracter nõ imponit᷑ in ea ꝑte in qua ẽ imago: qꝛ

nõ diſtinguit imaginẽ ſiue ſm imaginẽ. In imagine em̃
ptrãſit bo. Oñ nõ eſt ꝗ imaginẽ nõ babeat. VUñ ſi faceret

diſtinctõz ſᷣm imagĩeʒ: ſolũ diſtiguẽt abalijs creaturis
q̃ nõ ſunt ad im agiez qð falſũ eſt. Reſponſio dõm. ꝙ
caracter ineſt aĩime mediãtibo potẽtijs.¶ Ao illud quod
obijcit᷑ ꝙ diſtiguit aiam m ſuã ſubſiãnã.ſicẽ iĩ ipᷣa.di
cẽdũ q; nõ opoꝛtz ꝙ gpt hoc ſit ĩ totu aĩa.ſic coloꝛ diſti⸗
guit coꝛpꝰ:hᷣ tñ pꝛio mõẽ in ſuꝑficie.¶ Ad illð qð obijci
tur ꝙ cuiꝰ ẽ diſpoſitõ:⁊ habitꝰ.dicẽdũ ꝙ h̊ verũ E de illa
diſpoſitõe q̃ fit habitꝰ.Sʒ de illa nõ ẽ ſic:qꝛ habitꝰ vniꝰ
potẽtie diſpoĩt ad habit ũ alteriꝰ.vt habitus fidei ad ha
bitũ caracteris.Ex H̊ pʒ rñſio ad illð qð ſeꝗt.Licet em̃
aia ſit de nũero eccłie ꝑ ſuã eẽntiã.⁊ ꝗ ſũt ð nũero ecclie
diſtĩguũt᷑ ſigno iſto:nõ ꝓpt᷑ hͥ opoꝛtʒ ꝙ inſit aĩe Em eẽnti
am ſud.qꝛ vt dictũ ẽ.ad diſtinctõʒ alicuiꝰ ̃m ſe totũ ſuf
ficit ſignũ diſtinguẽs exiſtẽs in ꝑte. Silr nõ ſequit᷑ ꝙ ſi

aĩa ᷣm ſuã eẽntia ꝑticipat ip̃a ſacramẽta cuiꝰ ꝑticipatio

nis caracter ẽ ſignu:ꝙ ꝓpt h ip̃m ſignũ inſit ipi ſubſtan

nie vel eẽntie aĩe.qꝛ ſignũ exiſtẽs ĩ ꝑte: ſufficiẽter ſi ignif
cat aliꝗd eẽ in toto.ſiẽ viroꝛ ĩ ſuꝑficie plate ſignũ ẽ ꝙ io
ta plãta viuit.¶¶ Ad aliud dðᷣm.ꝙ et ſi diſtĩguit animaz
ab aĩa. nõ ꝓpter hoc opoꝛtet ꝙ inſit ſubſtãtie vel eẽntie
aĩme. Oð aũt addit᷑ ꝙ nõ diſtinguit potẽtiã a potentia
Dicẽdũ ꝙ hoc nõ ẽ verũ.qꝛ caracter determinas ſibi eẽ
in potẽtijs et diſtinguit aĩam et potẽtias in ꝗb ẽtab aĩa
et potẽtijs in quibo nõ ẽ.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ non dr
ſtinguit ſᷣm imagiĩem. qꝛ ĩ imagie ꝑtrãſit bõ ⁊c̃.dicendũ
ꝙ hoc nõ ſequit᷑. Licet em̃ hõ diſtinguat᷑ a cꝛeaturis irꝛa
tionabilibo ꝑticipatõe imagĩs.et hõ nõ ab hoĩe: q; oĩm
ẽ imago: nihbilominꝰ imago inſignita car acteꝛe diſtigui
tur qualitate ſpãli ab imagie nõ inſignita 7 aĩa ab aia.
RHoc ergo ſuppoſito qrit. vtrũ ſit ĩ potentia affectiua
vel cognitiua.videt᷑ ꝙ ĩ cognitiua: qꝛ caracter diſtictiuꝰ
eſt et ẽ ad diſcernẽdũ. Diſcretio at ꝑ ſe cognitiua F. ¶ R
caracter increatꝰ idẽ ẽ in ſõa ⁊ ypoſſaſi cũ ſapia ci icre

ata q̃ dicit rõʒ cognitõis:S ſilr caracter creatꝰ ſaltem ꝑ

atpꝛopꝛiatõz reſpicit cognitõʒ.¶¶ Itẽ.ij. Agee. ponam te
q̃ſi ſignaculũ.glo.vt qcũʒ crediderit ĩ crũ. hᷣ q̃i anulo ↄſi
gnet᷑. Ex h̊ videt᷑ ꝙ caracter reſpiciat fideʒ.fides aũt re⸗
ſpicit cognitiuã & et caracter. Cõtra. eiuſdẽ potẽtie eſt
ſuſciꝑe aciũ aliquẽ et diſponẽ ad illũ.̊ caracter diſpoĩt
ad graʒ. gra aũt ẽ ĩ affectiua: g et caracter. 4 Pꝛeterea.
caracter reſpicit imaginẽ.unpmit᷑ em̃ mediãte iuocatõe
trinitatis. reſpicit &̊ nõ cognitiuã vel motiuã. ſ̊ vtrãq;.
Item caracter ẽ quedã ↄſiguratio.ſᷣ configurari dicit
aĩma trinitati m tres potẽtias nõ vnã tm̃: c.· ¶ Iteʒ
caracter diſpoĩt pꝛĩcipaliter ad imagĩs refoꝛmatõʒz. hᷣ re
foꝛmatio imagis attẽdit᷑ qᷓ̃tũ ad ĩfoꝛmatõʒ ipᷣaꝝ potẽti⸗
arũ vt cõuertut᷑ ad deũ ⁊c. ¶ Cõtra.cũ vnũ accidẽs ſit ĩ
vno ſubiecto:caracter at eſt accidẽs: ̊c in vna potẽtia
vt in ſhpfecto Kmſo dicũt ⁊ nõ abſq; rõe.ꝙ ca⸗
racter ẽ in cognitiua ꝓpt᷑ rõʒ ſignificãdi:et qm̃ ſignũ qð
eſi ratio cognoſcẽdi reſpicit poiẽtiã cognitiuã. Quidaʒ
at ꝙ ĩ tota imagĩe ꝗꝓpt rõʒ ↄfigurãdi.et qꝛ actꝰ caracte⸗
ris a q̊ nomẽ accepit 2 pꝛicipalis ẽ ↄfigurare deo: iõ di⸗
cũt ꝙ ſit ĩ aĩia m imagieʒ.ᷣm ꝓpꝛietat ⁊ veritatẽ. et ſi

0.0 ——

ſit in tribo:tñ appꝛopꝛiat᷑ cognitiue. ideo ꝑ aſpꝛopꝛiatõʒ
eſt in cognitiua.Dicendũ ergo ꝙ caracter ꝓpꝛie eſt in vi
cognitiua.reſpicit em imagiem creatã in aia. q̃ imago li
cet reſpiciat oẽs potẽtias qĩe:tñ magis reſt picit cogniti⸗
uã.ſᷣm ꝙ dicit aug. in li.de aĩa et ſpũ.mens ẽ ſuppꝛemũ
eoꝝ q̃ ſunt in aĩa.habẽs imagiem dei in potẽtia cogno⸗
ſcẽdi:et ſiłitudĩem in potẽtia diligẽdi.Nec ꝑ hoc exclu⸗
dere intẽdit ꝗn vtrũq; ſcʒ imago et ſiłitudo attingat ⁊ co
gnitiuã et affectiuã:lſed loquit᷑ ꝑ aſpꝛopꝛiatõem.qꝛ ima⸗
go ꝓpꝛie et pꝛincipaliter reſpicit qdð eſt cognitiue.ſcʒ me⸗
moꝛiã et intelligentiã.ſimilitudo pᷣo.q; ẽ affectiue ſcʒ vo
luntatẽ. ꝓpter hoc dicimꝰ ꝙ caracter ꝗ diſtinctiuꝰ ẽ ima
ginis ꝑ aꝓpꝛopꝛiatõʒ:reſpicit potẽtiã cognitiuã 4Ao HB
aũt qð obijcit᷑ ꝙ deberet reſpicere vtrãq; ſcʒ cognitiuã ⁊
motiuã. Reſpõſio ꝙ reſpicit vnã pꝛincipaliter alterã ſe
cũdario.i Ad hoc qð obijeit. caracter ẽ cã gre et gra
eſt ĩ affectiua ⁊c. Reſpõſio ꝙ nõ eſt ſem ꝑ diſpoſitio ĩ ea
dem vi vel potentia ĩ qua natꝰ eſt actꝰ:ſ vel ĩ eadẽ vel in
potẽtia pᷣcedẽte ſic eſt hic:qꝛ ga que aſſimilat ip̃aʒ aĩax
teo ĩ affectiua penes quã ꝓpꝛie attẽdit᷑ ſilitudo.caracteꝛ
aũt eſt ĩ potẽtia antecedẽte.i.ĩ cognitiua.Et ẽ alia inſtã
tia qꝛ cognitio diſpoĩt ad affectõz et ad motũ ipi gre. ñ
dico ad ipᷣ̃am gr̃am:et tñ cognitio ẽ in alia potẽtia qᷓ; af⸗
fectio.¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ vnũ accidens nõ eſt niſi in
vno ſubiecto.dicẽdũ ꝙ nihil impedit vnũ accidẽs eſſe in
pluribo q illa radicant᷑ ſiue fundant᷑ ĩ vno. ſiẽ vna gẽa
in pluribo potẽtijs et vna ſanitas in pluribo mẽbꝛis. põt
ergo vnũ accidẽs eẽ in pluribo potẽtis. q illud accidẽs
nõ reſpicit vnã potẽtiã:ſed eas ſᷣm ꝙ fundant᷑ ſiue vniũ⸗
tur ĩ vno.Vñ ſic imago vna ẽ et tñ in tribo potẽtijs.qꝛ eĩ
imago impoꝛtat diſcretõʒ:ideo plura reſpicit ſiẽ ſubie⸗
ctum vnũ.ſimiliter pt᷑ dici de caractere.etẽ exemplũ ĩ nu
mero.ternariꝰ em̃ vnꝰ eſt ĩ trib homibo ⁊ vnꝰ eſt. qᷓ;uis
ſunt plures illi in ſe ꝗ ſunt vnũ ſubiectũ ternarij.et nul⸗
lus eoꝝ ꝑ ſe tm̃ eſt ſubiectũ:ita et ĩ caractere ĩtelligendũ
eſt. ꝗ dicit ſicut pᷣtactũ eſt quãdã cõfiguratõʒ aĩe ad bea
tã trinitatẽ mediã inter cõſiguratõʒ aĩme ꝙᷓtũ ad nataʒ
et cõfiguratõem eiuſdẽ qᷓtum ad gram gratũfacientẽ.

lembꝛũ qua:tũ
Onſequẽter q̃rit᷑ de cã caracteris.Et qrit

vtrũ vᷣtus impꝛimat caracterẽ ſiẽ ſactᷣm.
Et videt᷑ ꝙ ſic:qꝛ qdð pt res maioꝛis virtu
Ais: p res mioꝛis. Sʒ vᷣtus maioꝛis pote⸗
ſtatis ſeu virtutis ẽ in aĩa q̃ᷓ ſacr̃m etiã in diſtiĩguẽdo: qꝛ
nõ ſolũ diſtinguit fidelẽ a nõ fideli vel oꝛdiatũᷣ a nõ oꝛ⸗
diato:ſed etia int fideles diſtiguit bonũ a malo. Sacra
mẽtũ aũt nõ ſic.ſ̊ᷣ ſacramẽta impꝛimũt caracterẽ:q̊ vᷣtus
magis poterit ĩpꝛimẽ earacterẽ q ſacrẽ̃m. ¶ Itẽ caracter
eſt ſignũ ↄfoꝛmatiuũ ſiue cõfiguratiuũ.ſᷣ p virtutes ↄfi⸗
gurat᷑ aima deo:ergo ꝑ vᷣtutes impꝛimit᷑ coraeter.¶¶ Itlẽ
querit᷑ vtrũ impꝛimat᷑ ꝑ ſacr̃a ve.le.⁊ videt᷑ ſic: qꝛ ca⸗
racter ẽ ſignũ diſtinctiuũ diſtinguẽs ꝓptin a nõ ko. Sʒ
dñs tem pe legis habuit glm g debuit diſtignifte 2 mõ
ergo ſi diſtinguebãt᷑ ꝑ ſacramẽt pʒ ꝙ ĩ illis impᷣmeba⸗
tur ſignaculũ diſtinctiuũ.hoc aũ ẽ caracter:q̊ ⁊c.¶¶ Itẽ
q̃rit᷑ vtrũ ꝑ ſacr̃a noui teſtamti et vẽ ꝙ ſic:qꝛ ꝙ; pt ĩ maiꝰ
pt᷑ ĩ miꝰ ̊ oĩa dãt gr aʒ q̃ maioꝛ ẽqᷓ; caracter: q̊ ⁊c.¶ IGtẽ
om̃e agẽs ſufficiẽtis vᷣtutis aplicatũ ad patiẽs bene di⸗
ſpoſitũ impꝛimit in illud.ſᷣ ome ſacramẽtũ ẽ ſufficientis
vᷣtutis ad agendũ in aĩam bene diſt poſitã.ergo ſi aĩa ſu⸗
ſcipiẽtis ſacrm bñ diſpoſita ẽ ad ipᷣm:impꝛimit ĩ eã ſuũ
effectũ. YIlle aũt effectꝰ ẽ diſtiguẽ vt videt᷑. qu qdᷣlibet ſa⸗
cramẽtũ diſtiguit habentẽ a nõ habẽt igᷓ vidr ꝙ qdᷣlibʒ
ſacrm impᷣmat caracterẽ.¶ Itẽ caracter efficit ĩ aima di
ſpoſitõʒ ad gr̃azʒ. ̊ oĩa ſacr̃a efficiũt illᷣ in aima: q̃re g
nõ poſſũt effcẽ caracterẽ ĩ aia.¶ aũt nõ oĩa impꝛi⸗
mat caracterẽ vidr̃ ſic.Caracterẽ ſignũ indelibile.ergo
om̃e illð et ſolũ ẽ imp̃ſſiuũ caracteris qð nõ iterat᷑ circa
ſubiectũ. tm ſunt tria ſacra nõ iterabilia. vt baptiſmꝰ
cõfirmatio 2 oꝛdo:ꝗ tm̃ illa tria impꝛimũt caracterẽ. et

bac rõne patet ꝙ oͤtutes nõ poſſũt impꝛimere cãracterẽ
Cci caracter ſit indelibilis. virtꝰ aũt delibilis. Keſpon

ſio. Ad pꝛimũ dᷣm ꝙ nec gra in ſe: nec otus ſine gra in
virtutibo impꝛimit caracterẽ.et ratio huiꝰ tacta ẽ. ſcz ꝙ
caracter eſt ſignũ indelibile.gr̃a em̃ tam in ſe qᷓ in virtu

tibo delibilis ẽ vnde nõ pt̃ impꝛimere effectũ cu diſpoſi⸗

tione nobilioꝛi.i.cũ indelibilitate. Sʒ ſacr̃m in q̊ impꝛi
mit᷑ carocter quẽ ſcʒ impmit caracter increatꝰ interius
oꝑans.nõ miſter erteriꝰ oꝑans:ꝑpetuũ ẽ.qð pz ex hoc

nõ iterat᷑.et ideo potẽs ẽ impꝛimereſi ignũ indelibile ſi
ue pꝑpetuũ cuiuſmõi ẽ caracter. Itẽ caracter ẽ ſignũ inte

rius diſtinctiuũ.qꝛ ergo vt dicũt quidã ſignificare nõ cõ

uenit caracteri niſi roe ſigni viſibilis. ideo ĩ ſolis ſacꝛa⸗
mẽtis q̃ ſunt ſigna viſibilia:nõ in vᷣtutibo q̃ ſunt ĩuiſibi⸗

les impꝛimit᷑.¶ Ad ſecũdũ qð querit᷑.dicendum ꝙ cara

—

cter ẽ ſignũ ſpũale diſtinguẽs interiꝰ. Jdeo ĩ ſacram̃tis

que ſunt nõ carnalis ꝓpli ̊ ſpũalis impmit᷑.et iõ impmi

tur ĩ ſacramẽtis noue legis nõ ĩ ſacramẽtis veteris. Sʒ
cõgruebat illi ꝓpło hr̃e ſignũ ſenſibile diſtĩctiuũ nõ ꝑpe
tuũ nec ꝑfectm.qð impꝛimebat᷑ ĩ circũciſiõe. ppetuitas

aüt ſigni ſpũalis.i.caracteris ſecuta ẽ icarnatõʒ xp̃i.qꝛ

ſic illa vnio naturaꝝ ẽ ꝑpetua.⁊ redẽptio q̃ ſecuta ẽ in⸗
carnatõz ſemel facta ẽ ꝑpetua:ſic caracter petuꝰẽ g ex
vᷣtute mediatoꝛis ꝑ paſſionẽ creat᷑.¶ Ad Gᷣ qð obijcit᷑.ꝙ
illð qð pt ĩ maiꝰ ⁊c. dicẽdũ ꝙ illð nõ ẽ generalit reꝛũ.qꝛ

freq̃nter vpᷣtus creat᷑e oꝛdiat᷑ ad maiꝰ nõ ad minꝰ. hõ ein

pt generare boĩeʒ nõ feſtucã.¶. Ad alið dᷣm. ꝙ tm̃ tria
ſacramẽta impᷣmũt caracterẽ.qꝛ caracter dicit ſignifica
tõem quãdã in q̃ ſubiectꝰ ſignat᷑ a deo ꝗ ſubijcit᷑ m dil⸗
ferentẽ ſtatũ ad oꝑandũ. Et de G̊ ifra diffuſiꝰ dicet᷑. hoc
at ẽ ĩ baptiſmo.ↄfirmatõe et oꝛdĩe.ñ ĩ alijs ſacris.q Ad
Hᷣ at qð ſeqꝗt᷑ dõm. ꝙ nõ ome diſtĩctiuũ ĩ aĩa bʒ rõʒ cara

—

cteris:ꝑᷣ diſtictiuũ ꝑpetuũ. Vñ ſacr̃a q̃ ꝑpetua ſũt ſuo

mõ vt diximꝰ. qꝛ ſemel ſumpta nõ iterant᷑: diſtictiuũ per

petuũ impꝛimũt. Alia vᷣo impꝛimũt diſtictiuũ ñ ꝑpetuũ
qꝛ ſepiꝰ ea iterari opoꝛtet. Vtpote euchariſtia q ẽ viati⸗
ecũ mẽtis:ſepe ſumit᷑ ꝓpt freqntẽ ind igẽtiã refectõis ſpi⸗
rituał:ſic et viaticũ coꝛꝑis ſepe ſumi opoꝛtz ꝓpt frequẽ⸗
tẽ ĩdigẽtiã reſectõio coꝛꝑis.Silłr ẽ de alijs ſacris iterabi
libo.qꝛ frequẽtes ſũt ⁊ iterabiles indigẽtie:iterant᷑ reme
dia. ¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ oĩa ſacr̃a diſponũt ad gram
dicẽdũ ꝙ actꝰ diſponẽdi ad graʒ nõ ẽ ꝓpꝛius caracteris
ſed magis qui p̃determĩatus eſt.

nſeqnter qrit᷑ vtꝑ caracter impmat᷑ de⸗
libiliter vł ĩdelibilit. Et ꝙ ĩdelibilit᷑ vidĩ
qꝛ ſacr̃a ĩ ꝗgbo ipᷣmit᷑ caracter nltatẽ? iterã
r. Sa ſi teleret᷑:poſſent ⁊ de berẽt iterari
&nõ delet. ¶ Iẽ caracter ſiat ĩ culpa ſiẽ pʒ in ſacerdote
malo.jᷓ ñ repugnat culpe.ſtat etia cũ ignoꝛãtia vt ĩ ꝑxuu
lo baptiʒato: vidr̃ ꝙ nõ habeat orriũ ꝑ qð deleat᷑.⁊ elt.
ĩſubiecto ꝑpetuo:g eiꝰ impᷣſſio ẽ indelibilis.¶ Contra
poſſibile ẽ aliquẽ baptiʒ atũ caracterẽ beſtie bꝛe. de q́ beẽt
Apoc.xiiij. Sʒ nullꝰ ſił placẽ pt᷑ dro⸗ dyabolo: g null⸗
ſil pt hr̃e ſignũ hꝰ et illiꝰ.ꝙᷣ vnus caracter pt alterũ delẽ
et deſtruere.¶ Itẽ caracter beſtie ẽ xelibilis. qꝛ nullus ẽ
adeo malꝰꝗn poſſit fieri bonꝰ.& a ſimili caracter xp̃i.cũ
ille ꝗ bonꝰ ẽ:poſſit malꝰ ficri.¶ It caracter ẽ ĩdelibilis.
q̃ro vnde illð hẽat: Si ab efficiẽte: gr̃a gratũfaciẽs eſt
a deo et tñ delibilis.Si a ſubiecto:q̊ ꝗcqꝗd ẽ ĩ aia ẽ inde⸗
libile. Pꝛeterea.qð magis fit delibile rõne ſubiecti:vi
det᷑ ꝙ volũtarie recipit᷑. Sʒ qð ſubiacet volũtati ẽ varia
bile:̊ ⁊c̃.¶ Itẽ ꝗꝙ in damnatis deleat᷑ videt᷑. qꝛ caracter
aliquo mõ habilitat ad gr̃am.ſᷣ tũc erũt ipi oĩno abiles
ergo carebũt caractere.¶ Itẽ ꝙ poſt hanc vitã deleat᷑ in

beatis videt᷑: qꝛ eſt ex ꝑte.multo em magis eſt imꝑfecu
lumen ꝙᷓ fides. ſi fides excidit ⁊ caracter.¶? nſio. .
cõis opinio ẽ ꝙ caracter ẽ ꝗꝓpꝛietas indelibilis. et cã h

indelibilitatis.vt dicũt quidã ſi. ummit. iũ ex pte efficiẽtie:
tum er pte finio.efficiẽs quidẽ duplexẽ. iße deus geter⸗
nus eſt:et ex hoc ſumit᷑ rõ pᷣdicta.Eſt etiã efficiẽs ex ꝑte

Reſen
oſne gfain
hnen . 3
in Un
ch o
fnnim
eig inin
e
aögehe
ndetbie
wriſnin
ificrſi,
oi⸗ ſale en
ſunrinig
ndumgn
i ſacrußtn
letiöni
KtersG
kenini og
loe ppetutn⸗
rmatiz ig
ſeuniin
pemige
pobiet⸗/
llt ren
nins.boen
n.grin
ionſignifie
eit md
i dicctt
dſocfi
jabz wen
ppetva ſütin
diſtctmni
niui gpeni
o enian
eaoͤo ſyn
pt /reo
cfis icrobi
rantreme
1 dgram
carackeris

m
imßmdit
gelbilti
rnltocdini
kberätmm
zin ſanbe
winnfi

9, Cm
M ti

olonulb⸗
aleeni l⸗
Eenullvs
herpßch
igelibilis.
ͤfacuse
aia int/
ſubicctic
tatit an
Grcartell
ino Ohis
ti luin
ſ ingen
ſſog
es⸗
eecſnmn⸗
nrgn
is

Ll

NQueſtio

noſira. ſcʒ ip̃e cõſenſus ſuſcipiẽs ſacramẽtũ.qui ſcʒ ẽ cõ⸗
ſenſus imꝑpetuũ.ſic patʒ ĩ baptiſmo.qñ dicit ſine deter
minatõe: abꝛenũtio ſathane.et credo in deũ. et rõe buiꝰ
cõſenſus ꝑpetui int xp̃m ſponſũ et aĩam ſpõſam dat᷑ aĩe
caracter tanqᷓ; anulꝰ:qui ex ſui memoꝛia ſꝑ teneat aiaʒ
in vnitate eccłie. Ael ſi recedat:ſemꝑ quãtu eſt te ſe re⸗
uocet. et hec ẽ cauſa finalis in pñti qre caracter ſit ppe⸗
tuus.ſcʒ iſia memona ꝑpetua iſtiꝰ cõſenſus ꝑꝓpetui ſiue
qui fiebat imꝑpetuũ:cuiꝰ cõſenſus ſignũ ẽ caꝛacter. Eſt
etiaʒ alia ratio ex ꝑte cauſe finalis in futuro q̊ͥ ad dãna
tos.ſcʒ vt dicamꝰ ꝙ ꝑpetuat᷑ in eis caracter in augmen
tum pene. vt ſcʒ ſit in teſtimoniũ ↄtra illos teſtificãs ꝙ;
plus deliquerũt:ex eo ꝙ iam ↄiuncti ꝑ ſacramẽtũ eecle⸗
ſie receſſerũt impudice:vel ex eo ꝙ babuerũt diſpoſitõʒ
ad ↄiunctõʒ ſcʒ caracterẽ et noluerũt cõiungi.Eſt g̊ qua
dꝛuplex ratio ꝑpetuatõis caracteris aſſignata a gbuſdã
duplex ex cauſa efficiẽtis:et duplerx ex ꝑte cauſe finalis.
Licet aũt hec aſſignatio nõ oino videt᷑ carẽ ꝓbabilita
te videt᷑ tñ carẽ neceſſitate. Ratio em illa idelibilitatis
que ſumpta ẽ a ꝑpetuitate efficiẽtis.i.dei: iam impꝛoba
ta ẽ. qꝛ eadẽ rõe gra gratũfaciẽs eẽt indelibilis. Alia rõ
ſumpta er ꝑte efficiẽtis.i.ex ꝑte nr̃a ſcʒ cõſenſus in ꝑpe
tuã cõiunctõem:qͥ cõtrahit᷑ mr̃imoniũ ſpũale inter deũ
ſponſũ et aĩam ſponſam:nulliꝰ ẽ neceſſitatis.qꝛ qᷓuis h
poſſet dici de baptiſmo vbi ẽ quedã cõtractio matrimo⸗/
nij:nõ tñ ita eſt in alijs ſacramẽtis ſcʒ cõfirmatõis et oꝛ
dinis.in ꝗbo impꝛimũt᷑ caracteres ĩdelibiles.ex h̊ patet
infirmatõò ſumpte rõis ex ꝑte finis q̃ ẽ memoꝛia ꝑpetua
ꝑpetui cõſenſus. Alia rõ ſumpta ex ꝑte finis ſcʒ augmẽ
tum pene in damnatis nõ videt᷑ eẽ alicuiꝰ neceſſitatis:
quia hac eadem rõne deberet aliud ſignũ ꝑpetuũ in illis

relinqui oĩm virtutũ:et generaliter oĩm beneficioꝝ dei.

Pꝛeterea. alij dicũt ꝙ qꝛ caracter eſt in aia ſᷣm ſubſtã
tiã vel eẽntiã ⁊ ipᷣa eſt ꝑpetua ⁊ ĩuariabilis ideo et cara
cter:ſed iſtud ſupᷣ impꝛobatũ eſt. Alij dicũt ꝙ qꝛ eſt ĩ aĩa
Fm potentiã cognitiuã q̃ nõ ſubiacet varietati vt volun
tas:quedã em̃ cognoſcimus volũtate volẽte et idec ĩua
ꝛiabilis. Sed hoc ñ valet qꝛ ꝑ ignoꝛãtiã expellũt᷑ habitꝰ

cognitiui.ſ̊ nõ caracter. 4 Pꝛeterea. aliter videt᷑ dom.

ſcʒ ꝙ ꝑpetuitas caracteris pꝛĩcipaliter ſumit᷑ ab eiꝰ con
ditione et natura. AUnde notãdũ ꝙ ẽ babitꝰ ĩnatus:et h
eſt indelibilis oino.et habitꝰ acꝗſitus:et hic qꝛ ẽ ex aeꝗ
ſitõne ꝑdi poteſt. Et eſt habitꝰ infuſus vel datus.et hoc
eſt dupliciter.quidã datꝰ eſt ad dirigenduʒ ſicut habitꝰ
virtutũ.et qꝛ potẽtie poſſunt obliquari:ideo ẽ delebilis.
poteſt em̃ inuenire repugnãtiã in ſubiecto.Et aliꝰ impᷣſ
ſus ad diſtinguẽdũ:et buic directio vel obliquatio potẽ

tie nõ repugnat. Si em̃ aliquid repugnaret: hoc ſolum

eſſet oꝑoſita cõſignatio.ſᷣ oppoſita nõ poteſt eſſe qꝛ ſolꝰ
deus pt ſuã imaginẽ cõſignare:ideo ſi debet oppoſito ſi⸗
gno ſignari:a ſolo deo fiet.ſed ipᷣe nunqᷓ impꝛimit ſignũ
ſibi cõtrariũ. ideo neceſſe ẽ ꝙ caracter eternaliter ꝑſeue
ret. OQm̃ igit᷑ caracter ẽ ꝓpꝛietas exiſtẽs in ſubiecto ꝑpe
tuo.in quo nõ poteſt habere repuguantiã:ideo eius im⸗
pꝛeſſio eſt ꝑpetua.⸗¶ Ad illud qð obijcitur de caractere
beſtie.dicẽdum ꝙ caracter beſtie nõ dicit᷑ aliqð ſignacu
lum qð dyabolus aĩme impꝛeſſerit:ſed culpa ſᷣm eiꝰvo⸗
luntatẽ ꝑpetrata.ĩ qua ẽ ꝑ obſtinatõʒ diſpoſita ad per⸗
petuitatẽ.et ideo nõ eſt oĩno ſimile.⸗ Ad illð qð querit᷑
vnde hoc habeat:dicendũ ꝙ a ſui cõditione ſubiecto cõ⸗
coꝛdãte nõ repugnãte:nõ ꝓducente cõtrariũ.nec ſubtra
bente ãminiculũ. Ad illud qð obijcit᷑ de dãnatis.dicẽ⸗
dum ꝙ in damnatis manet ad cõfeſſionẽ nõ ad quãtu⸗
lumcũq; decoꝛẽ. Ad hoc qð obijcit᷑ ꝙ ẽ ex ꝑte.dicendũ
ꝙ imꝑfectio caracteris cõpatit᷑ ſecũ ꝑfectõem gloꝛie.nõ
ſic aũt eſt de imꝑfectõne fidei.qꝛ fides ſᷣm ꝙ eſt virtꝰ:di⸗
cit enigma et abſentiam rei credite.et hoc repugnat ſta⸗

tmui gloꝛie.et ideo euacuat᷑ nõ ſm ꝙ lumen tm: ſed ſᷣm ꝙ;
pabet annerũ enigma ⁊ abſentiã rei in ſe qð ẽ eſſentiale
ſidei ſᷣm ꝙ virtus.alioꝗn ſi videret certitudialiter: non
eſſʒ meritoꝛia.nõ aũt eſi ſimile de caracteꝛe qm̃ diĩc quã⸗

xix.

dam cõſignatõem et lumẽ qdᷣdam.et iſtud nõ habʒ oppo

ſitõem ad lumẽ ꝑfectũ.nec habet oppoſitõem ad tenebꝛã
pene vel culpe ꝓpter lucis modicitatẽ:ideo nec ibi eua⸗
cuatur nec hic extinguitur.

¶Mlembꝛumſextum

Onſequenter querit᷑ in quo baptiſmo im
pꝛimatur caracter.cũ em ſit multiplex ba
ptiſma.ſcʒ baptiſma ioh.et baptiſma rpᷣi
qð fiebat in aqua et ſpũ:ſunt etiã alij ba⸗
bentes vimn baptiſmi xpᷣi ſiẽ baptiſmũ flamiĩs et baptiſ⸗
ma ſanguĩs.Querit᷑ vtrũ in om̃ibo impꝛimit᷑ caꝛacter?⁊
dicit᷑ ꝙ non:ſed ſolum in baptiſmo ypᷣi qð fit in aqua.
Sed obijcit᷑ maioꝛis eſt efficacie baptiſma ſanguis ꝗ
nõ inquinat᷑ ſecũdis ſoꝛdibo vt dicit dam̃:qᷓ baptiſmus
aque:qꝛ iſte aliqñ ſecũdis ſoꝛdibo inquinat᷑.ergo pt qc⸗
quid poteſt baptiſmꝰ aque vel ampliue.ergo ſibi baptiſ
mus aque impꝛimit caracterẽ: et baptiſmꝰ ſanguĩs ſi ilr
Item baptiſmus aque dno facit. impꝛimit caracterẽ:
et quãtum eſt de ſe efficit gram ⁊ ducit in patriaʒ.·et iſte
ſecũdus effectus maioꝛ ẽ ꝙᷓ pꝛimꝰ.ergo cũ baptiſmꝰſan
guĩs efficiat illum effectũ ſᷣm magis etiã q; baptiſmus
aque vel flaminis:igit᷑ et pꝛimũ effectum qui minoꝛ eſt
poteſt efficere ſimiliter.ꝑlocum a mĩoꝛi: ergo impꝛimit
caracterem.¶¶ Pꝛeterea.querit᷑ a quo habet vim baptilſ⸗
ma flumĩs. aut em̃ hoc babet ex gr̃a dei:aut ex gratia vł
virtute xpᷣi mediatoꝛis inqtum mediatoꝛ eſt ꝑ paſſionẽ.
Fm illud Ro.vj.Quicunq; baptizati ſumꝰ ⁊c̃. Si dica⸗
tur ꝙ ex gratia vel vᷣtute dei.i.quã cõfert deus inꝙᷓtũ bʒ
banc vim baptiſmꝰ aque vt impᷣmat caracterẽ. Obijcit
ꝙ hec gr̃a eadẽ eſt ĩ baptiſmo flamĩs ⁊ in baptiſmo ſan⸗
guĩs:ergo in eadẽ rõne impꝛimeret᷑ illis caracter. ¶ Si
vᷣo dicat᷑.ꝙ ex virtute xpᷣi inqᷓtum mediatoꝛ ꝑ paſſioneʒ
Obijcit᷑ ſimiliter de baptiſmo ſanguĩs ꝗ ſeʒ virtutẽ ha⸗
bet ex paſſione xp̃i in eis qui martiriʒati ſũt ꝓ rpᷣo.ſᷣm
ꝙ dicit᷑ martiriũ non facit pena ſed cauſa. ergo äᷣm hoc
baptiſmus ſanguĩs impꝛimit caracterẽ.¶ Si ꝓpter hoc
dicat᷑ ꝙ in baptiſmo aque duo ſunt ſcʒ aqua et ſpiritus

Fm illud.iij. iohis.ſAiſi quis renatꝰ ⁊c̃.⁊ ꝙ impᷣmat ca⸗

racterẽ nõ eſt qꝛ ſit in ſpũ:ſed qꝛ in aqua inqtum hmõi.
et iſtud nõ eſt reꝑire in baptiſmo flamis vel ſanguĩs:tũc
reſtat obiectio de baptiſmo.ille em fiebat in aqua: ergo
ꝑ hanc rõem impꝛimebat caracterẽ.¶¶ Item videt᷑ ꝑ glo.
Hege ſuꝑ illð Act.xix. In iob.baptiſmate vbi dicit ſic.
Siẽ ĩ patriarchis circũciſio ſignaculũ fuit fidei quã ba
bebãt:ita hoc lauacrũ plus pemtẽs quaſi ſignaculũ ſue
deuotõis accepit.Erat ergo in baptiſmo ioh.qðdam ſi⸗
gnaculũ.ergo quidaʒ caracter vt videt᷑.¶ Iem ibi dicit᷑

ꝙ ioh.baptiʒauit in nomie venturi.i.xpᷣi. Sʒ in pꝛimi⸗

iiua eccłia qui baptiz abãt᷑ in nomĩe xpi boptiʒati erãt
et impꝛimebat᷑ caracter.Sed eadẽ fides erat eoꝝ ꝗqcre⸗

obant xp̃m venturũ.⁊ qui credũt xpᷣm veniſſe:eꝛgo vidr

eandẽ vim habuiſſe baptiſmꝰ ꝗ fit in noĩe xpᷣi venturi:et
in nomie xp̃i iã exiſtẽtis. vnꝰ impꝛimebat caracte
rem:et alius.ECõtra.ibidẽ dicit᷑ ꝙᷓ apłus baptiz auit
eos in noĩe dñi mhu. Hoc aũt nõ opoꝛteret ſi unpꝛeſſus
fuiſſet caracter. Pꝛeterea. glo. ibidẽ quos iohes ĩ fide
et in noĩe xpᷣi bapiʒauit:iterũ baptiʒãdos pᷣdicanit di⸗
cens.ego baptiʒo in aqua ille baptiʒabit vos ſpũſãcto.
4 Kel põlio. ꝙ; ſolũ in baptiſmo rp̃i qð fit ĩ aqua ⁊ ſpũ
impꝛimit᷑ caracter. et rõ huiꝰ ſumit᷑ a qdã qð ſpaliteꝛ eſt
in hoc baptiſmo et nõ in alijs. In hoc em̃ baptiſmo xpᷣi
tria cõſiderant᷑ſcʒ moꝛs xp̃i dans ei virtutẽ.ſiue ipᷣa viꝛ
tus baptiſmi q̃ẽ a moꝛte xp'ii.et ablutio exrterioꝛ in aqua
et foꝛma verboꝝ diſtincta.qᷓ;nis aũt virtꝰque ẽ ex moꝛte
xpᷣi ſit in baptiſmo flamĩs et ſanguĩs ſicut in baptiſmo
aque:nõ tñ ibi ſũt alia duo. Dicimꝰ ꝙ foꝛma verboꝝ
exp̃ſſiua trinitatis cõiũcta cũ elemẽto aque⁊ ablutõne.
ſm q dicit aug.accedit verbũ ad elemẽtũ et fit ſacramẽ⸗
tum:ẽ rõ q̃re impᷣmat᷑ caracter baptiſmalis ĩ ipo bapti⸗
zato. Haptiſmalis aũt dico: qꝛ alia eſt ratõ impꝛimẽdi

caracterẽ in olijs ſacramẽtis.ergo rõ buiꝰ impᷣſſioĩs eſt
ab ipᷣa ſoꝛma verboꝝ diſtincta:Fm tñ ꝙ ↄiũgit᷑ ipi ablu⸗
tioni que fit in aqua.qð ſpaliter ẽ in baptiſmo xpᷣi quod
fit in aqua et nõ in alijs:nec in baptiſmate ioh.qᷓuis ibi
eẽt aqua.deo ĩ hoc ſolo impꝛimit᷑ caracter baptiſmał.
MPer h̊ pʒ ſolutio ad obiecta.cõcedimꝰ ꝙ baptiſinꝰ ſan⸗
guĩs maioꝛis ẽ virtutis q; baptiſmꝰ aque qͥ ad aliꝗd ſcʒ
quo ad hoc ꝙ nõ inqnat᷑ ſecũdis ſoꝛdibo:et qͥ ad h̊ ꝙ ĩme
diate ĩtroducit gloꝛiã.Vñ illð ioh.iij.NQiſi ꝗs renatꝰfu⸗
erit ex aqua ⁊c̃.debʒz ſic intelligi.id eſt.i Aſi ꝗe renatus
ſuerit ĩ baptiſmo qð fit ĩ aqua ⁊ ĩ ſpũ:vel eo q vᷣtutẽ eius
babet quo ad hoc ꝙ ẽ introducẽ in regnũ:tñ qͥ ad aliud
ſcʒ quo ad diſtinctõʒ caracteris nõ hʒ baptiſmꝰ ſangui⸗
nis tantã virtutẽ ⁊ hoc ẽ qꝛ non habet illud qð eſt rõ im⸗
pꝛeſſionis caracteris ſcʒ foꝛmã verboꝝ diſtinctã ↄiũcta
elemẽto. Ao aliud qð querit᷑. Vtrũ ex vᷣtute dei inqtũ
deus.vel ex vᷣtute xp̃ᷣ mediatoꝛis inquãtũ mediatoꝛ eſt:
dicimꝰ ꝙ nec ex hoc nec ex illo ſumit᷑ pꝛĩicipalis ratõ im⸗
pᷣſſionis caracteris:ſ̊ ab eo qð dictũ eſt ſcʒ foꝛma diſtin
cta piũcta elemẽto.Dicimꝰ tñ ꝙ pᷣexigit᷑ ibi ðᷣtus gr̃e xi
et vlteriꝰ pᷣtus gre xpᷣi mediatoꝛis inquãtũ mediatoꝛ fuit
ꝑ moꝛtẽ.iſjec adhuc iſtud ſufficit:qꝛ eſio ꝙ aligs moꝛiat
et ĩ articulo moꝛtis credat ĩ xpᷣm mediatoꝛẽ:ſine baptiſ⸗
mo aque nõ habet caracterẽ.et ſi habeat ꝓximã diſpoſi
tõem ad caracterẽ.ᷣ reqrit᷑ ꝙ adeſſet foꝛma verboꝝ con
iũcta aque.ntelligẽdũ ẽ tñ ꝙ gr̃a xp̃ᷣi jm ꝙ mediatoꝛ ẽ
nõ efficit caracterẽ etiã in ſic abluto:ᷣ̊ ip̃ius car acteris
increati ſᷣm ꝙ hmõi ẽ impꝛimere caracterẽ cꝛeatũ.¶ Si
militer ad illud de baptiſmo ioh̊.patʒ ſolutio. qꝛ ibi nõ
ſolũ defuit foꝛma pdicta.ſᷣ etiã gr̃a xp̃ᷣi mediatoꝛis ĩ moꝛ
te.Vñ nõ impꝛime bat᷑ ibi caracter.¶ Qð obijcit ꝙ ha⸗
buit ſignaculuũ ⁊c.dicimꝰ ꝙ nõ om̃e ſignaculũ vel diſtin⸗
ctiuũ eſi caꝛacteris baptiſmalis:ſ illud ſolum qð habet
vim diſtinguẽdi reſpectu illiꝰ cauſe que ẽ virtꝰtrinitatis
et q eſt moꝛs xp̃i.et h̊ nõ erat ĩ baptiſmo ioh. Pꝛeterea.
et ſi ibi impꝛimebat᷑ aliqð diſtinctinũ: non tñ illud erat
ꝑpetuũ.alioꝗn ſuꝑ hoc nõ adderet᷑ baptiſmꝰxp̃i.vñ non
illud erat caracter. ¶ De hoc qð obijcit᷑ ꝙ ioh. baptiʒa⸗
bat in nomiĩe venturi.dicimꝰ ꝙ nõ eſt ſimile de hoc noĩe
venturꝰ ⁊ de hoc noĩe xpc:qꝛ in hoc noĩe xpᷣc ſignificat᷑
trinitas licet indiſtincte.ꝑ hoc aũt nomẽ venturꝰ licz eſ⸗
ſet idẽ in ſuꝑpoſito:tñ nõ ſignificabat trinitatẽ ſbᷣ ꝓpꝛijs
rõnibo nec diſticte nec indiſtincte. et ideo cũ dicebat᷑ in
nomie vẽturi: nõ erat ibi foꝛma expᷣſſiua trinitatis. ꝛe
terea.licet pᷣcedẽtes moꝛtẽ xpᷣi crederẽt paſſionẽ ſuturaʒ
et ſic in eis hr̃et vim paſſio rpᷣi futura: tñ maioꝛẽ vim et
maioꝛẽ effectũ habuit paſſio rp̃i iã focta infideles ſequẽ
tes eum in ꝗbo ſcʒ habuit plenũ effectũ. et ſic pʒ ꝙ illis
q̃s baptiʒauit ioh.ĩ noĩe vẽturi.nõ ſolũ defuit foꝛma veꝛ
box pᷣdicta:vᷣ etiã vᷣtus gre mediatoꝛis inquãtũ media⸗
toꝛ ꝑ moꝛtẽ.dico defuit nõ penitꝰ:̊ quo ad plenitndinẽ
effectꝰ. ¶ Ex his poſſet qri.vtꝝ ſcʒ impꝛimeret᷑ caracter
in illis ꝗ baptiʒ abant᷑ baptiſmo yp̃i ante paſſionẽ. diciꝰ
em̃ ꝙ ſic:qꝛ baptiʒ abant᷑ in nomie xpᷣi ante paſſionem ãĩ
quo implicite intelligit᷑ trinitas.et ſic erat ibi foꝛma veꝛ
boꝝ et etiã cauſa ex ꝑte mediatoꝛis.licet nõ ſm plenitu
diem effectꝰ.que plenitudo poſiea adueit eis xpᷣo paſſo.
vñ tales ſigno ꝑpetuo diſticti erãt a nõ credẽtibo i xp̃ʒ·

lembꝛumſeptumnum

qre tm̃ ſint tres:et dicũt aliqui ꝙ h ẽ ꝓpt
tres potẽtias imaginis create.ita ꝙ vnus
eſt ĩ memoꝛia: aliꝰ in ĩtelligẽtia: aliꝰ in vo
lũtate. Et q ita ſit:videt᷑.qꝛ vna potentia ſemel caracte⸗
riʒata nõ indiget ampliꝰcaracteriʒari.ergo ĩ vna poten
tia vnicꝰ eſt caracter.¶¶ Cõtra Hh ẽ.ꝙ caracter baptiſma
lis diſtinctiuꝰ ẽ totius imagis create in aima ot ſi updi⸗
ctũ eſt.¶ Itẽ in tribo ſacramẽtis tim̃ impꝛimit᷑ caracter.
et in vnoqͥqʒ caracter vnicꝰ:ex quo pʒ tm̃ tres eẽ caracte
res. Querit᷑ ergo cũ omis paſſio que ineſt aligbo inſit p
aliquã naturaʒ cõem:qᷓ ſit illa natura cõis reꝑta in his

nſequẽter querit᷑ de nũero caracterum.

tribo et nõ in alijs.et cõſtat ꝙ nõ materia:qꝛ nõ eſi cõis:
nec foꝛma qꝛ nec illa eſt cõis.Et ſi dicat᷑ ꝙ cõueneniunt
in ĩuocatõne trinitatis:ſiłr et in alijs ẽ inuocatio trini⸗
tatis. Lec efficiẽs:qꝛ ille eſt vnꝰ in om̃ibo ſacramentis.
Neceſſe eſt igit᷑ ꝙ illa natuꝛa ſumat ex ꝑte finis.ᷣ ̊ non
videt᷑:qꝛ in fine cõmuni vident᷑ omia ↄuenire. In finibo
aut ꝓximis om̃ia differũt. Et ſi dicat᷑ ꝙ hoc ẽ:quia iſta
tria ſacramẽta ſunt reſpicientia ſtatũ fidei deteꝛmiatũ.S
cum fides ſit eadẽ ſᷣm diuerſos ſtatꝰ: videt᷑ ꝙ in omibo
iſtis ſacramẽtis caracter vnꝰ ineimak. Sʒ oſtat ꝙ mk
ti ſunt caracteres.querit᷑ ergo q̃ ſit ratio multitudis: et
videt᷑ ꝙ ſuꝑfluat:cũ ſufficiẽter ꝑ vnũ poſſint diſtingui.
ME aũt ſint multi videt᷑:qꝛ caracter interioꝛ ſiłitudineʒ
habet cũ ſigno exterioꝛi.ſᷣ ſigna ſũt diſſimilia ⁊ diuerſa
ergo ⁊ caracteres Reſpõſio.ꝙ caracter eſt ſignũ ꝑfe
ctiuũ et ꝑpetuũ qð eſt in fidelibo:et etiã gerit imaginein
redẽptoꝛis. Redẽptoꝛ aũt fuit deꝰ et hõ.vñ poteſt accipi
differẽtia caracterũ:tum ex ꝑte dei ſiue ipᷣiꝰ imagis ĩcre
ate: tũ ex ꝑte redẽptoꝛis ĩqᷓtũ hõ:tũ ex ꝑte ipoꝝ ſacram̃
toꝝ reſpicientiũ ſtatũ fidei determĩatũ.¶ Ex ꝑte quidẽ
dei eſt tꝛia conſideꝛare.que ſunt.ſapientia ſumma.bo⸗
nitas ſumma et potentia ſumma.penes imaginem ſiue
repñtatõem ſumme ſapiẽtie ẽ caracter baptiſmi:qui eſt
ſapiẽtie ad credendũ.penes repñtatõem ſũme boĩtatis
ſumit᷑ caracter ↄfirmatõis:qui ẽ ſcʒ caracter ſctificatio
nis ad militandũ deo. penes aũt repñtatõʒ ſumme potẽ
tie ſumit᷑ caracter oꝛdis qui ẽ caracter ptatis ad miſtrã⸗
dum. Ex ꝑte aũt redemptoꝛis ſᷣm ꝙ; hõ ſic ſumit᷑ diffe⸗
rentia.Caracteres iſti ſignacula ſunt xpianoꝝ. Xp̃iani
ðᷣo in ſcriptura ſepe dicũt᷑ diſcipuli.vt.vj.act᷑.ñ qðᷣdã
eſt ſignaculũ a xpᷣo patre inqᷓtũ hmõi ſuꝑ filios:et hic ẽ
caracter fidei baptiſmalis. Aliud factũ eſi ſignaculũ in
milite ſcʒ a xpᷣo rege inqᷓtũ hmõi:et hic ẽ caracter cõfir⸗
matõis.Aliud ẽ ſignaculũ factũ a xpᷣo ſacerdote. Ipᷣe eĩ
eſt pontifex.ix.ad heb.et hic eſt caracter oꝛdinis. Quia
ergo in trinitate ſũma nõ eſt cõſiderare niſi tria pᷣdicta:
tria dico nõ ſᷣm rem ſed ſm rõeʒ intelligẽdi.ſᷣ omia eete
ra ad illa tria reducunt᷑. Similiter rpᷣm redemptoꝛẽ nõ
eſt conſiderare niſi ſub iſtis tibo p̃dictis rõnibo:ideo nõ
eſt niſi triplex caracter ꝗ ſcʒ gerit imaginẽ redemptoꝛis
inꝙᷓtũ hmõi. Ex ꝑte ſacramẽtoꝝ reſpiciẽtiũ ſtatuũ fidei
ſic ſumit᷑ differẽtia vt tactum eſt.caracter eſt ſignum di⸗
ſtinctiuũ non vmus ſed multoꝝ et fidelium vt dicit da⸗
maſ.et ideo eſt vnitiuũ multoꝝ in vno ſtatu ſidei.ideoĩ
his ſacramẽtis ſolũ impꝛimit᷑ que reſpiciunt ſtatũ fidei
determinatum. Tres autẽ ſunt ſtatus fidei. ſcʒ genite:
roboꝛate.et iam multiplicate.et ſᷣm boc attenditur tri⸗
plex diſtinctio in populo ſeʒ bonoꝝ a malis:ſoꝛtium ab
infirmis:clericoꝝ a laycis.ſiue ſanctoꝝ ab alijs. et hec
triplex diſtinctio pᷣceſſit ĩ figura in populo iſrubel.Pꝛi⸗
ma: cum omes ſunt diſlincti ab egiptijs ad veniendũ in
terram ꝓmiſſionis.Secunda.cũ foꝛtes ab infirmis ad
pugnãdum in bello.Tercia.cñ leuite ab illo populo ad
miniſtrandũ in templo.quia ergo tria ſunt ſacramenta
que reſpiciũt ſtatum fidei determinatũ.baptiſmꝰpꝛimũ:
quia ibi fides gignit᷑ et homo ab egiptijs ſeꝑatur. Con⸗
firmatio ſecũdũ:qꝛ ibi fides roboꝛat᷑ ⁊ vt pugil inungit
homo ad ptiandũ et ab infirmis diſcernit. Oꝛdo terciũ
quia ibi virtus multimoda datur.et hõ vt ſanctꝰ ad mi
niſteriũ templi a laycis ſeꝑatur.ideo iſta tria t̃ impꝛi⸗
mũt caracterẽ.Natura ergo cõis reꝑta in his et non in
alijs eſt:qꝛ ſunt ſigna viſibilia interiꝰoꝑantia reſpicien
tia ſtatũ fidei determinatũ.et diſtinctio populi a nõ po⸗
pulo pꝛecedit alias diſtinctõnes:ideo baptiſmalis cara
cter pᷣcedit alios de neceſſitate.Ex hoc eꝛgo patʒ oꝛdo ca
racterũ.patet et numerꝰ quia tres ſunt ſm tres ſtatus ⁊
tres diſtinctões et tria ſacramenta.patet etiã ratio im⸗
pꝛimendi. Sumit᷑ ergo ratio pꝛincipalis ex ꝑte finis.qꝛ
cum finis mouet efficientẽ ⁊ efficiẽs ſᷣm exigentiã finis
neceſſario dicit foꝛmã in materia:cõcurrit triplex ratio
⁊ pꝛia ẽ ſtatꝰ fidei dtmĩatio ex ꝑte finis.ex ꝑte efficiẽtis
iſtitutõ:ꝗ ad talẽ finẽ oꝛdinãs dedit talẽ vᷣtutẽ vt impꝛi⸗

—ʒ

¶ Nueſtio xix.

Genine — õ
nn meret᷑ in his caracteꝛ. ex ꝑte vᷣo foꝛme ?ẽ ſancte trinitatis ↄiugiũ licet poſſit initiari nõ pᷣcedẽte baptiſino vt in iii⸗
nnng. inuocatio.Ex dictis patʒ rñſio ad queſt ita. quia nõ ẽ nu eis vel Laanio n tñſ implicit ratificat᷑. niſi fundetur
bon merus caracterũ iuxta numeru potentiaꝝ imaginis cꝛe ſuꝑ bap mũ ßm diẽ ayls.j.coꝝ.vij. Si infidel diſce⸗
Nfnitn . ate:ᷣ iuxta ea que dicta ſunt. Nec ſuꝑfluunt caracteres: dit diſcedat 2c. Si at qrat᷑ ꝗd agẽdũ ſit ĩ hoe ealu. ſ. ſi
Wamn ( cũ ſm rem et roes diuerſas diſtinguant. aliqs ñ baptiʒatꝰoꝛdinet᷑ ĩ epm. ipᷣe poſimodũ multos
nini⸗ emb umo ct auũ ſacerdotes oꝛdinet. Ntrü illi ſint oꝛdinati vel nõ. Si em̃
ni X 2 DH iße non erat oꝛdinat?:qliter poterat alios oꝛdinare? Si
rn 4 Einge querit᷑ de ↄꝑa tõne caracteꝛũ.Circa at᷑ ñ ſũt oꝛdinati H durũ vidr. Et doᷣm qꝙ tales nõ ſüt oꝛ⸗
nſtt quã pꝛimo querit. vtrũ idẽ ſit caracter ba⸗ dinati. qꝛ ille ep̃us ñ habuit pẽatẽ oꝛdinãdi.cũ nec ipᷣe oꝛ
diin ptiſmi et ↄfirmatõis.quod videt᷑ ꝑ diffini dinateẽt· quia ſacramẽtũ oꝛdinis opoꝛtet fundari ſupeꝛ
tiuche tõem datã a beato dyo. Caracter ẽ ſignuz baptiſmũ.ſicut dic cecre.iij.li.e p̃ſbitero nõ baptiʒato
2dirn cõmunionis fidei et oꝛdinatõis ſancte ⁊c. ⁊ ꝑ boe ꝙ dici S quis p̃ſbiter dephẽderit ſe nõ eẽ baptiʒatũ: baptizeĩ
ſcnin tur ſignũ cõmunionis fidei tangit caract᷑ baptiſmi. Per ⁊ iterů oꝛdinet᷑.Et ĩ alia decretali determinat᷑. ebeat
* ice boc ꝙ dicitur ſignũ oꝛdinatõis ſancte:tangitur caracteꝛ baptizari. poſtea ꝑ ſinglos oꝛdines ꝓmoueꝛi.4 Sʒ q̃
ld u oꝛdinis.nõ fit aũt mẽtio & carectere ofirmatõnis: ce⸗ rit ĩq̊ dinoſcit qñ impmit᷑ caracter ĩ qᷣlibʒ dictoꝝ trium
ai bt . dit in idẽ cũ altero illoꝝ ſed nõ cũ caractere oꝛdinis. ga ſacramẽtoꝝ cũ plura ſint ſacramẽtalia i zlibet eoꝝ. qᷓre
4 Nein B multi recipiũt caracterẽ cõfirmatõis qui ꝗꝓpter hoc non ſcz magis impꝛimit᷑ ĩ baptiſmno qᷓ ĩ ablutõe ꝙᷓ in vnctoõne
aaum dicunt᷑ habere caracterẽ oꝛdinis. erit idẽ eũ ſacramen⸗ criſmatis:⁊ q̃re in ofirmatõe impꝛimit᷑ in ipᷣa vnctõne.
rai to baptiſmi.vel diminute datur diffinitio.. Pꝛetea. dif 41 Solutio.dicimꝰꝙ in baptiſinoẽ caracter ad credẽduʒ
nna o⸗ ferunt ſigna ſicut ⁊ ſignata:bᷣ ſignata ꝑ caraocterẽ baptil redemptoꝛẽ ĩ q̊ intelligit᷑ ipᷣa trinitas ⁊ inearnatio: ideo
en ſie mi caracterẽ cõfirmatõis differũt ſolum 'm accidẽs ↄgrue dat᷑ baptiſmalis qn aduenit verbuʒ trinitatis ad
nliguie quia differũt m roboꝛatũ ⁊ nõ roboꝛatũ.d eĩ ꝙ gꝛatia elemẽtũ ⁊ abluit᷑ ie baptiʒatꝰ. Caracter at ↄfirmatõis
bvitnti que infunditur in baptiſmo roboꝛatur in cõfirmatione. q;ꝛ ẽ ſanctiſicatõis vt dictũ e:ↄueniẽter impᷣmit᷑ ĩ ipᷣa vn⸗
hano ſimiliter ſigna que rñdent illi gratie differunt ſolõ ᷣm ctõe criſmatis qð ẽ ſignũ ſanctificatõis. Quia vo cara⸗
ne pot⸗ accidẽs.et idẽ erũt in eẽntia ECõtra.ſacramentum ba cter oꝛdinis ẽ caracteꝛ ptatis:iõ ĩ traditõe libri vel alicꝰ
hniſriͤ⸗ ptiſmi et ſacramentũ cõfirmatois ſunt ſacramenta diffe talis ↄgrue impꝛimit᷑.vñ ſꝑ debz eẽ aliq̃ ↄgruẽtia oꝑis
idiſe⸗ rentia ſᷣm eẽntiam:ſ̊ caracter ẽde eẽntia ſacramenti: er⸗ ſacramentalis in quo impꝛimitur caracter ad ipᷣm cara
Raan Socaraetakes erũt differẽtes Fᷣm eentian. Ad daod — cterem..=-æ-&æ-ẽr-
ſicgdi dðm. ꝙ differunt ꝑ eẽntiam caracter baptiſmi 2 ofirma b
wetbei Voedniime obiectũ dm. ꝙ in hoc ꝙ dicit ſignuz m ꝛzum nonum .
Goculin cõmunionis fidei:cõplectitur caracter baptiſmi cõfir⸗ Onſequẽter querit᷑ ð effectu caracteris qꝗs
gerciſin mationis.et eſt ſicut genus ad vtrũqʒ caractereʒ. Unde ſit: vidr Ga. Eſlo eĩ ꝙ aligs fiete ſuſcipi
te. girt nõ ſequituꝛ ex hoc ꝙ ſint idẽ:ſed potius differentes. ſ2 at baptiſmũ:tũc nõ recipit Kaz . Sʒ poſt⸗
is. Oue ſic aũt ẽ de caracteꝛe oꝛdinis.quia nõẽ ſignũ fidei ſed po modũ recedẽte fictõne aduenit gẽa nõ iteꝛa
ioicien teſlatis. 4 Ao aliud ſoluimus ꝑ inteꝛemptõem quia non to EKvidet᷑ ꝙ ĩ eodẽ ſit aligd pñs qð ſit tãqᷓ di
nidate ſolũ differt ſm accidẽs gratia baptiſmalis ⁊ gratia con ſponẽs eũ ad gr̃am. quia nõ aduenit gña niſi in diſpoſi⸗
prmino firmatõnis: ĩmo gratia baptiſmalis eſt gratia ad credẽ to et pᷣpato.i Nõ videt᷑ aũt aliqð diſponẽs ꝑtinẽs ad ſaẽ⸗
o dum:gratia vᷣo ↄfirm atõis eſt ad foꝛtiter oꝑandũ vel mi mentũ niſi caracter: caraeter ẽ effectiuus gre ſicut di⸗
hpeene litandũ in militia xpᷣi Fm ꝗ bmõi.⁊ hec ẽ alia gra ꝙᷓ pꝛi⸗ ſponens.Cõtra. caracter remanet dãnatis vbi nõ eſt
niſei ma. nec ſtatim dat᷑ cum gratia iuſtificãte in baptiſmo ſi⸗ aliq babilitas ao giam. Eßf eſpõſio ꝙ caracter quãtuʒ
undr eut gratia ad pſenerandum. Alia ẽ a gra iuſtificate nec de ſe:ſ babilitat ad gr̃am.bec aũt inhabilitatio qᷓ ẽ in
ſcirde⸗ latim datur. cu illa.dicimus ergo ꝙ ſicut differunt gra⸗ dãnatis ex ꝑte dãnatoꝝ ẽ. gſe fecerũt inhabiles ꝑ oppoſt
ihri tie ille: teres qui illaꝝ ſunt ſigna· tõem Ghicis Eeral⸗teperentl 16 erbie craeteneg atr
. e . tuz ẽ de le ſphabilitat. Si ꝗ rit a ren ibi
i i einde queruur . . .* cuno 51. eabat illũ eſfect ict ne, remanebit ĩ damna⸗
n. de ↄꝑatõne caracteris oꝛdinis ad caracterem baptiſmi. tis q̊ ad aliũ effectũ.ſ.ad teſtificãdũ ↄ illos ꝙ de⸗ fecerit
diun vtrũ.ſ.caracter oꝛdinis poſſit dari ſine caractere baptiſ eis banc Gam ꝙ ipi receperũt ſacꝛamẽta:2 cũ hoc rece⸗ 4.
otunt wi. videt᷑ ꝙ nõ.quia nõ põt caracter ↄfirmatõis dari ni piſſent gram niſi ꝑ eos ſtetiſſet et bec teſtificatio eis erit
ſi daia caractere babeic mal.gne aaracte Kannle niſi in augmentũ pene et ↄfuſionis. .
S cedente caractere baptiſmi. Cõtra.ſicut ſacramentũ . b SNA
nmin ſz oꝛainis ſe habet d merameti baptiſmi:ita caracter em ꝛum decimuũ
fmmon⸗ huiꝰ ad caracterẽ illiꝰ.ſᷣ ſacramentũ oꝛdinis nõ fundat᷑ Hnſequẽter queritur de ↄꝑatione caracte⸗
won⸗ ſuꝑ baptiſmũ qð patet.quia oꝛdo fuit in veteri lege po ris baptiſmalis qui eſt dei:ad caracterem
rnet teſias ſacerdotalis 1 nõ baptiſmus:& nec caracter oꝛdi⸗ dy aboli.ð quo dr.xiij.apoca.vbi loquitur
fhint. nis fundat᷑ ſuꝑ caraeteꝛẽ baptiſmi.¶ Si dicat᷑ ꝙ nõ ẽ oꝛ⸗ e caractere beſtie. Queritur ergo vtrum
do in noua lege ſicut tũc fuit in veteri. Vñ licet oꝛdo ille ſint ſimul in endẽ aĩa. ſi ſimul.vtrũ ſᷣm eandẽ vim. VUi
Aumt nõ fundat᷑ ſuꝑ hbaptiſmũ.tñ ille ꝗ mõ ẽ fundat᷑ ſuꝑ baptiſ det᷑ em̃ ꝙ nõ ſimul.nõ em̃ poteſt mẽbrum rpᷣi⁊ mẽbrum
Morten. mũ. Obijcit᷑ Z. q; ↄiugiũ qð erat ĩ veteri lege remanet in dyaboli eẽ ſimul.ergo nec videtur ſimul poſſe habẽ cara
om nouo.quare ſimiliter videt᷑ maneat ĩ noua lege oꝛdo cteres amboꝝ.¶ Contra.poſtqᷓ aliquis ẽ membrum yp̃i
unpri qui erat in veteri K nſio. dicimus ꝙ oꝛdo ſ̃m ꝙ ẽ in pĩ fieri mẽbrũ dy aboli.⁊ tũc recipit caracterem eius. ca
tnon in noua lege fundat᷑ ſuꝑ baptiſmũ.nec ẽ oꝛdo niſi pᷣeedente racter aũt xpᷣi ſemꝑ manet. ſimul ẽ in eo vterꝙ; caꝛacteꝛ
cſpicien baptiſmo.¶ Adobiectuʒ dieimus ꝙ equiuoce tunc erat NQuod ↄcedimꝰ. ndentes ad obiectum.ꝙ nõ ẽ
anopo⸗ oꝛdo ĩ veteꝛi ⁊ nüc ĩ nouo.qꝛ nũc oꝛdo ẽ oꝛdiata pr̃as de imilis ↄꝑatio inter mẽbrum et mẽbruz et inter caraete
lis can ſcẽdens a rpᷣo ſacerdote:tũc aũt erat oꝛdo ſolũ ſignũ ſa⸗ rẽ et caracterẽ. quia inter mẽbrum xpᷣi et mẽbrũ dyabo⸗
ordoc cerdotalis ptatis ꝗqᷓ fuit ĩ rpᷣo.nec opoꝛtuit fundariſupeꝛ li ẽ opoſitõ ſimpliciter:ſicut⁊ inter amoꝛẽ dei ↄtẽptũ
ſtamme baptiſmũ:illũ at᷑ ꝗq nũc ẽ oʒ:⁊ caracterẽ oꝛdis ſuꝑ cara⸗ ſni:et amoꝛẽ ſui ⁊ ↄtemptũ dei:qꝛ duo amoꝛes ſunt cauſe
atioin⸗ etere baptiſmi. 4 Ad id qð obijcit de piugio.ddᷣm ꝙ nõ ẽ iloꝝ duoꝝ mẽbroꝝ. Sed inter caracterẽ xp̃i ⁊ caractec
ſii ſile:qꝛ ↄiugiũ cũ ſit de lege nature ⁊ ita nõ tm̃ ẽ ĩ figura: dy aboli ñ ẽ ſimplr oppoſitio.qꝛ caracter xpi ꝑpetuus e:
tüͦfn nõ euacuat a noua lege.oꝛdo aũt ꝗ erat ð ſacramẽtis ve caracter aũt dyaboli nõ ẽ ꝑpetuns ſed delebilis inqtum
ſerm⸗ teris legis euacuat᷑.qꝛ ſacramenta veteris legis ceſſant hmõi.Ratio aũt perpetuitatis huius et non illius ſumi
RM adueniẽte veritate qꝛ ſtatuta ſunt ĩ figura.dicimus tñ ꝙ tur ex ꝑte imꝑꝛimentium.quia ei deus inpmẽs eternꝰẽ

et immutabilis cũ alijs ↄditõnibo alibi dictis: impꝛimit
caracterẽ ꝑpetuũ ⁊ indelebilẽ.Sic em̃ imago di ab ini⸗
tio creatõis naturaliter impꝛeſſa ĩ aĩa non poteſt deleri:
ita nec caracter dei qui poſimodũ ſacramẽtaliter.i.ꝑ ſa
cramẽtũ impꝛimit᷑:⁊ ẽ diſtinctiuus imaginis.dyabolus
aũt licʒ ꝑpetuꝰẽ tñ vertibilis ẽ ð natura ſua inqtum cre
atura ẽ.⁊ iõ nõ ẽ potens impꝛimere caracterẽ indelebilẽ
quãtũ ẽ de ſe:tñ ex accedẽti ꝑpetuat᷑ in damnatis ratiõe
impenitẽtie.i¶ Quod querit᷑ vlterius vtrũ ſᷣm eãdeʒ vim
inſunt illi duo caracteres.ita.ſ.ꝙ vnus ſuꝑponat᷑ alteri
in eadẽ vi:dicimꝰꝙ nõ.quia caracter xp̃i ad diſtinguẽ
duz fidelẽ ab infideli. vñ ex ꝑte cognitiue ẽ. Caracter vᷣo
dyaboli ineſt rõe peccati:vñ in illa vi ẽ ĩ qua ꝓpꝛie ẽ pec⸗
catũ.i.in voluntate.et ex hoc eſt ꝙ mutari poteſt ſicut et

voluntzs. „
ℳMembꝛum. xj.

Onſequẽter querit᷑.Si xpᷣc habuit caracte
rẽ. ſic:videt᷑ ꝑ hoc ꝙ baptiʒatꝰfuit ⁊ ſa⸗
cerdos:q̊ habuit caracterẽ baptiſmi ⁊ or⸗
Dinis. 4 Si diceret᷑ nõ habuit caracterẽ
baptiſmi.quia baptiʒatus fuit baptiſmo Yoh.in quo ñ
impꝛimebat᷑ caracter. Cõtra.cũ eet ſacerdos:habuit ca
racterẽ oꝛdinis.Et ſi hoc:q̊ habuit caracterẽ baptiſmi:
cũ ille ſit fundamentũ alioꝝ. Itẽ agno ſiue hoſtie car⸗
nali ipᷣe ↄiunxit agnum ſiue hoſtiã ſpiritualem:de ſe fa⸗
ciẽs hoſtiã.A ſimili videt᷑ ꝙ caꝛacteri carnali debuit cõ⸗
iungere caracterẽ ſpũalẽ:ſuſcipiẽdo illũ in ſe.q¶¶ Si dice⸗
retur ꝙ quia habuit caracterẽ eternũ ſiue increatũ:non
debuit ſuſciꝑe tꝑalẽ ſiue creatũ.Cõtra.habuit ſcĩaʒ eter
nã ſiue increatã:nihilominus ſuſcepit ſciẽtiã tꝑalẽ ſiue
creatã. Vnde.ij.luce dr. IOhs ꝓficiebat ſapiẽtia ⁊c. A ſi
mili videt᷑ ꝙ licet haberet caracterẽ eternum ſiue incre⸗
atũ:nihilominꝰſuſcepit caracterẽ carnalẽ.ſ.circũciſiõis
Sʒ magis ↄgruebat habenti caracterẽ eternũ ſuſcipere
caracterẽ ſpiritualẽ qᷓ carnalẽ.quod patz ꝑ hoc:ꝙ ipe fu
it finis legis carnalis et auctoꝛ legis ſpiritualis. It fuit
mẽbrum eccleſie:ergo diſtinctus a nõ mẽbris.⁊ ↄſtat q;
modo potiſſimo:ã nõ ſola gratia ſed ſigno gratie.ſ.cara
ctere. 1 Cõtra.caracter baptiſmalis ẽ ſolumodo rena⸗
ſcentiũ.xpᷣc nõ fuit renatus nec renaſcẽdus.quia nõ eꝛat
filius ire.Vñ aug.in encheri. Alud vñ peccatũ quod in
toto genere humano nõ diluitur niſi ꝑ hunc mediatoꝛẽ.
qui ſolus ita potuit naſci vt ei opus nõ eſſup renaſci.i2õ
em̃ renaſcebant᷑ qui baptiſmo Johannis baptizabantur
a quo ipᷣe baptizatus fuit:ſed quodã pᷣcurſoꝛio illius mi
niſterio qui dicebat ꝑate viam dño.huic vno in quo ſo⸗
lo renaſci poterant parabant᷑. Ecce habetur ꝙ xpᷣe non
indiguit renaſci.⁊ ex his ambobus patʒ ꝙ xpᷣc nõ habu
it caracterẽ.¶¶ Itẽ caracter ↄfoꝛmat et oↄfigurat baptiʒza⸗
tos xpo.ſed nullus cõfiguratur ſibi:nõ ẽ debet ſuſcipeꝛe
ſignũ ↄfiguratiuum ſui ſibipi.ergo xp̃ᷣc omnino nõ debu
it ſuſcipe hmõi ſignũ.¶ Item caracter ẽ ſignũ compꝑtici⸗
patõis ſacramenti fidei.vñ hoc ſignũ nõ ↄuenit niſi ꝑti⸗
cipantibo fidem.cũ ̊ xpᷣc nõ habuerit fidẽ nec hoc ſignũ
babeꝛe debuit. ¶ Rñlio. ꝙ quidam dicunt ꝗy xp̃c aſſum⸗
pſit caracterẽ oꝛdinis et illũ habuit.nõ aũt habuit cara
cterẽ baptiſmalẽ. nec caracterẽ ↄfirmatõis. nec in hoc ĩ
aliquo derogabat᷑ ſue maieſtati.Caracter em̃ oꝛdinis ſi⸗
gnũ ẽ excellẽtie.baptiſmalis vo neceſſitatis. In xpo fuit
maxĩa ercellẽtia: neceſſitas nulla.Caracterẽ at ꝓfirma⸗
tõis quiẽ ſignũ roboꝛis collati ſiue mĩſtrati viꝛtute ſacꝛa
menti nõ habuit.cũ in hoc derogatũ eẽt ſue virtuti.Ali⸗
ter videtur dicẽdum.ꝙ nullum habuit caracterẽ. nec in⸗
diguit aliquo nec habere debuit:vt patet ex rõnibus di⸗
ctis.et illis poſſunt addi alie.ſ.ꝙ caracter diſi ponit ad
gratiã:ille nulla indiguit diſpoſitõe ad gr̃am. cunz in pꝛi
mo inſtanti ↄceptõis habuit plenitudinẽ gre ⁊ virtutum
Pꝛeterea. caracter oꝑatuꝛ aſſimilatõem aĩe cuz deo:aĩe
ant eius plena ſimilitudo fuit cum deo ab inſianti vmio⸗
nis. Vnde in eo reuera nõ fuit caracter creatus ſʒ caꝛa⸗

cter increatus.nõ ſolum ꝝ gratiam ſicut in alijs:ſed per
vmonẽ per quem.ſ.caracterem increatum impꝛimit᷑ ca⸗
racter creatus in alijs. Vnde nõ indignit caractere crea
to ſicut et alij.quia ipᷣm caracterẽ increatum habuit per
eẽntiam ſibi vnitũ:alij ᷣo hominis habẽt caracterẽ crea
tum ab increato deſcendẽtẽ. ¶ Ad hoc quod poſſea obij⸗
citur ↄtra hoc.ſ.ꝙ fuit baptiʒatus.Dicẽdum ꝙ fuit bap
tiʒatus baptiſino Johannis in quo nõ impꝛimebatuꝛ ca
racter. ¶ Ad hoc quod obijcitur ꝙ fuit ſacerdos ̊ babu⸗
it caracterẽ. Dicẽdum ꝙ nõ ſequitur.quia caracter oꝛdi
nis ẽ ſignum poteſtatis accepte ab alio.ſic aũt xp̃e nõ ha
buit poteſtatẽ ſacerdotij:ſed ſolo ſacerdotij vſu ſacerdos
fuit.quia ⁊ in cena et in cruce ſeipᷣm obtulit. It ſaceꝛdos
fuit inſtitutõe ſacramenti nõ ſuſceptõe.vnde nec habuit
caracterẽ.quia caracter ↄfeꝛtur in ſuſceptõe ſacramenti
nõ in inſtitutõe.¶¶ Ad aliud quod obijcitur. ꝙ agno ſiue
hoſtie carnali ↄiunxit ſpiritualẽ ⁊c. Dicẽdum. ꝙ ſimilit
caracteri carnali.ſ.circũciſionis ↄiunxit caracterẽ ſpiri
tualẽ.ſ.in baptiſmo.nõ in ſe:ſed in aliquib⸗ mẽbris.ſcʒ ĩ
iudeis ↄuerſis ad fidem.nec in ſe debuit facere hoc.vt eĩ
patet ex rõnibus ſupꝛa tactis:hoc fieri nõ poſſet ſine pᷣiu
dicio et derogatõne ſue excellẽtie.⸗. Ad illud quod obij⸗
citur.ꝙ licet haberet ſcientiã increatã:nibilominus ha⸗
buit creatã:ſimiliter videtur ꝙ licet haberet caracterem
increatum ⁊c̃. Dicẽdum ꝙ nõ ẽ ſimile.caracter em̃ incre
atus rõe qua eſt in ꝑfectõne vltima et ſumma:nõ cõpati
tur ſecum defectum illũ reꝑationis cuius caracter ſacra
mẽtalis ẽ ſignũ.Vnde ſicut xpᷣe licʒ haberet plenitudinẽ
ſummã gratiarũ:nõ tñ habuit gratiã ſacramẽtalem inqᷓ
tũ hmõi.hec eĩ gratia ẽ reꝑatiua deſectus culpe vel ſea eq̃⸗
le culpabił:que nullo mõ fuit in xpᷣo.ſic nõ habuit ſignũ
ſacramentale.i.caracterẽ.quod quidẽ ſignum licx digni
tatẽ impoꝛtat:tñ ẽ iudiciũ indignitatis pᷣhabite que nul
la rõe xpᷣo cõpeteret.Sciẽtia aũt creata licet dicat defe⸗
ctum in comꝑatõe ad ſciẽtiam increatã:nõ tñ dicit defe⸗
ctum ſimpliciter. Pꝛeterea. licʒ ſciẽtia creata ſit reꝑati⸗
ua defectus aliquo mõ:nõ eſt tñ reꝑatiua defectus qui ẽ
culpabilis vel ſequela culpe:ſed illius qui ẽ annerus na
ture ↄdite.de neceſſitate dico et maxime illa quã ſuſcepit
xpᷣc.¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ magis ↄgruebat illi ꝗ⸗
haberet caracterẽ ſpũalem ꝙᷓ; carnalẽ. Dicẽdum ꝙ nõ eſt
verũ.ↄueniebat em̃ xpᷣm accipere caracterẽ carnalẽ ꝓpteꝛ
multas cauſas ſupꝛa tactas.vt.ſ.legem adimpleꝛet:⁊ cõ
ſimilis eẽt patriba ⁊ ceta bmõi. Qõ aũt ↄueniebat illuʒ
accipere ſpiritualem rõnibus nũc dictis. Ad vltimum
dðm. ꝙ caracter ẽ diſtinctiuus illoꝝ mẽbroꝛuʒ qui ſunt
tm̃ de numero mẽbroꝛum et nõ ſunt caput.xpᷣc aũt eſt ð
numero et caput.i.illud ad quod ſit ↄfoꝛmitas ⁊ ↄfiguꝛa
tio in membris.cuius ↄfiguratõnis caracter eſi ſignum
hec autem cõfiguratio xpᷣo non conueniebat vt ſupꝛa ta⸗

Oueſtio. xx. de effectuba

kulnichtum ad amotõem vel diminutõem mali.
Vcctu eſt de effectu

aptiſmi. qui eſt cõmunis bonis et ma⸗
is. Conſequenter dicendum eſt ð effecti
— bus qui reſpiciunt bonos.Et pꝛimo iᷓ⸗
. tum ad amotõnem vel diminutionẽ ma

ein . reſpectu pene.
lat actualem culpam.aut moꝛtalem. Se⸗

li. Secũdo qᷓtum ad collatõnem boni. Et pꝛimo dicen
em bꝛum pꝛrimum
uundo vtrum tollat omnem venialem.

dum eſt de effectu qui eſt reſpectu culpe. Secũdo de effe⸗
Eſpectu culpe pꝛimo queritur.vtrum tol⸗
¶ Articulus ptamus

ſed
in
ngen
hnire
te reg
ſe dbi⸗
wamen
hi
nkri
penid
uſen
kſaceng
c hab
crannt
dgnoſi
3 ͤk
eriſo
inh
eboene
tſine zin
hinuo han
meteren
eñinae
ͦcoani
erſacra
nindine
Wenini
bunſigi
is dn
ingnn
dicotde
dicit ir
itnepons
o quii
emns n
ſſeepit
tilig
noeſt
liger
etac
bat Uo;
Muümun
zciſme
aiteti
81,tpe
lſon
ſutunn

nn

gang
deſſeen
hinog⸗
tioninnt
mwodien
ode

1

anunt⸗
ln.
ialen

¶ Nueſtio

Irca pꝛimũ ſic videtin ꝙ tollat actualẽ culpã
J moꝛtalem. ꝑ ſe em ẽ ad tollendũ oꝛiginale pec
Eiũ ſicut diẽ aug · in encheri.ta puuli ꝗꝙᷓ adul
ti in baptiſ⸗ mo moꝛiunt᷑ oꝛiginali peccato. Et ſimilit yſi
d. de ſummo bono. puuli oꝛiginali peccato carent p ba⸗
ptiſmũ:ſʒ oꝛiginale peccatũ tolli nõ põt niſi inſimul tol⸗
latur actuale ſi ibi fuerit:̊ baptiſma tollit actualeʒ cul⸗
pã.ſi inuenit cũ oꝛiginali.¶¶ Pꝛeterea baptiſmus ẽ vni⸗
uerſal ablutio. Sʒ vniuerſal ablutio tollit oẽm ſoꝛdẽ: S
tollit ſoꝛdẽ actualis pet̃i moꝛtalis.¶ NRẽ aug. in enche. a
ꝑuulo recenter nato vſq; ad xcrepitu ſenem ſicut null?
pꝓhibendus ẽ a baptiſmo:ita nullus eſt qui non peccato
moꝛiatuꝛ in baptiſmo.ſed ꝑuuli tm oꝛigiali: maioꝛes et
bis omnibo moꝛiunt᷑ peccatis quecũq; male viuẽdo addi
derũt ad illud quod naſcendo traxerunt.. Item aug. in
codẽ.iõ etiã ip̃i moꝛi peccato dicuntur ꝙ; ꝓculdubio nõ
vno ſed multis peccatis omnibuſq; moꝛiant᷑:quecũq; iã
ꝓpꝛia ↄmiſerũt. vel cogitatõe vel locutõne. vel oꝑe.quia
etiã p ſingularẽ numerũ pluralis numerꝰſ ignificari ſo⸗
lʒ.¶ Contra. Ro.x.ſuꝑ illud.Sine penitẽtia ⁊c · gRatia
dei in baptiſmo nõ requiꝛit gemitũ vel planctũ exterioꝛẽ
vel opus aliquod:niſi ſolam fidẽ⁊ coꝛdis cõtritõem.Cũ
gcoꝛdis cõtritio ꝑ ſe ſit ad tollendum actualeʒ culpam:
ratõne ↄtritõis tollitur. ¶ Ytez diuerſoꝛũ moꝛboꝝ diuer
ſe ſunt medicine. ſicut dicit biero. Quod ſanat oculũ nõ
ſanat calcaneũ.ergo cum culpe ſint diuerſe nõ tm̃ ſpecie
Hpͦ genere:vtpote oꝛiginalis? actualis moꝛtalis:q̊¶ ad hoc
ꝙ; curentur neceſſe eſt ꝙ diuerſe adhibeant᷑ ſpirituales
medicine. Sed baptiſmus ẽ vnicum ſacramentum cu iʒẽ
delere peccatum oꝛiginale:ẽᷣ nõ delet omnẽ culpã actua⸗
lem. S KReſponſio. ꝙ baptiſmus eſt ꝑ ſe ad tollendã oꝛi⸗
ginale culpam.actualis vo tollitur ex baptiſmo et ↄtri⸗
tõe:et ſic ñ diſſentiũt auctoꝛitates ſupꝛadicte cũ rõe.iã
ĩ baptiſmo cũ ſuſcipit᷑ digne:nõ tm̃ moꝛitur reſpectu oꝛi⸗
ginalis peccati: ſed reſpectn actualiũ peccatoꝝ. adeſt at
coꝛdis cõtritio cũ fide in adulto:ad hoc vt digne ſuſcipi⸗
at. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ diuerſoꝛum moꝛboꝝ di⸗
uerſe ſunt medicie.ddᷣm ꝙ vniuſcuiuſq; moꝛbi ẽ medici⸗
na determinata reſpõdens ꝑ quandam ꝓpꝛietatem.ſicut
moꝛbi qui ẽ peccatum carnis:ieiuniũ.moꝛbi qui ẽ cupi⸗
ditas:elemoſina.moꝛbi qui eſi ſuperbia:oꝛatio. nihilo⸗
minus quia bona ſpiritualia maxime ſunt diffuſine na⸗
ture et cõmunicatiua ſue bonitatis.⁊ hoc ex gratia que
eſt virtus omniũ operũ ſpiritualiũ que cõmunis 27om⸗
niũ moꝛboꝛuʒ reꝑatiua.vñ bene põt homo ſatiſfacere de
peccato carnis per frequentiã oꝛõnis et largitõeʒ elemo
ſinarũ.Cũ igitur dr̃ ꝙ diuerſoꝛũ moꝛboꝛum diuerſe ſũt
medicine.Dicẽdum ꝙ verũ eſt et in ſpiritualibo et in cor
poꝛalibo.nihilominus ratõe qua bong ſpiritualia ſunt
nature diffuſiue et cõmunicatiua ſue bonitatis: idem pt
eẽ medicina diuerſoꝛum.nõ tamen vt ꝓpꝛium antidotuʒ
et reſpondens ꝑ appꝛopꝛiatõem.et hoc intendit hiero.cũ
dicit.nõ ſanat oculum ⁊c:ſed vt cõmune.quã cõmunita
tem ſoꝛtitur rõe pᷣdicta.et loquit᷑ hiero.nõ de ſanatione
culpe que fit ꝑ gram:ſed de illa que eſt reatus ſiue pene
rñdentis per oꝑa gratie.Si auteʒ velimus extendere il⸗
lund ad medicinas ſacramẽtales.põt dici ꝙ medicina po
teſt referri ad moꝛbum dupliciter· aut vt ad illum quem
pꝛincipaliter et appꝛopꝛiato mõ eſt oꝛdinata.⁊ ſᷣm hunc
reſpectũ et relatõem diuerſoꝛum moꝛboꝛum diueꝛſe ſunt
medicine.immo ſi medicina ſit tante virtutis:nõ tm̃ cu⸗
rat moꝛbũ ad quẽ ẽ pꝛincipaliteꝛ oꝛdinata.ſʒ aliũ ſibi cõ
iunctũ.et hoc nõ ẽ qꝛ nõ oꝛdinat᷑ ad illud:p rõe efficacie
virtutis illius ꝓpter quã nõ cõpatitur ſecũ aliqueʒ moꝛ
bũ hmõi.talis at virtutis ẽ baptiſmalis medicia. Ipter
quod tollit oꝛiginale ad quod pꝛĩcipaliter ẽ oꝛdinata et
actuale ↄiuncium.

Articulus ſecundus

Onſequẽter querit᷑vtrũ tollat omnẽ culpam
enialẽ.qð ſic videt᷑ exo.xiiij · Qec vnꝰ quideʒ

.xx.

ſupfuit ex eis.glo.quia omnia peccata in baptiſino ſunt
dimiſſa:et potentia dyaboli ẽ ſubmerſa. Si omnia:igit
moꝛtalia et venialia.¶ IJtem baptiʒatus ſi ſtatim pꝰba⸗
ptiſmũ moꝛeretur euolaret: ſicut dicunt ſancti ⁊ beda.ꝙ
aperit celum: ſed nullus ſtatim euolat in quo ẽ aliꝗᷓ cul⸗
pa.quia ꝑfectio gloꝛie nõ cõpatitur culpã: ̊ baptiſmus
delet omnẽ culpã.¶¶ IJðg quãtalacũqʒ gra delʒ omne moꝛ
tale et etiã veniale de quo ẽ ↄtritio.ſi ſacramẽtũ baptiſ
mi aliquid addit:videt᷑ ꝙ deleat omnẽ culpã.¶¶ Itẽ ſacra
mẽtuʒz baptiſmi ẽ remediũ ꝑſectũ.cũ ſit fundamẽtũ legis
ꝑfectõis. cũ oꝛiginale peccatũ pꝛiuaueꝛit hoĩem innocẽ
tia directe et pꝛincipaliter: nõ delet ꝑfecte oꝛiginale niſi
reſtituẽdo innocẽtiã.Sed nõẽ innocẽs ſimpliciter niſi ꝗ
caret omni culpa:q̊ 4 EtaGatia npler ſecũ pa
titur peccatum veniale. Similiter caritas que eſt maxi
ma et foꝛma virtutuʒ: ⁊ qua maxime peccata tollunt᷑.vt
dicit᷑.j.pe.iiij· multitudinẽ peccatoꝝ caritas operit.Vñ
caritas niſi fuerit ſumme extenſa et gr̃a niſi fuerit in gꝛa
du progatiue maxime:nõ tollit venialia. Sʒ nec gratia
talis nec caritas cõfertur in baptiſmo: igitur vt videtur
nõ tollitur veniale in baptiſmo. Itez ponat᷑ ꝙ aliquis
adultus accedat ad baptiſmũ nõ cõtritus ſuꝑ veniali ali
quo.ĩmo aſfſectat illð quo peccat venialit᷑.vt nimis ama
re vxoꝛẽ.ᷓ ſi ad actuale remittẽdũ requiritur ↄtritio:re⸗
linquitur ꝙ nõ remittit᷑ illud veniale.¶ Item gꝛa baptil
malis ẽ gratia incipientiũ.Sed ſtatus incipientiuʒ ma⸗
gis ẽ cõpaſſibilis culpe ꝙᷓ ꝓficientiũ et ꝑfectoꝝ:⁊ gra in⸗
cipiens magis cõpatitur culpã ꝙᷓ ꝓficiẽs vel ꝑfecta. Sʒ
gratia in ꝓſicientibo et etiã in ꝑfectis cõpatitur aliquaʒ
culpam.ſ.venialẽ: multofoꝛtius gra baptiſmali 8.4 R
ſi baptiſmus delet omnẽ culpã: cũ ſacramẽta nõ ſint no⸗
bis neceſſaꝛia niſi ad culpã delendã:quia ſi nõ eẽt pcm
nõ eẽt ſacramentũ.ᷓ cetera ſuꝑfluunt. Et ideo queritur

vtrũ talis effectus debuerit dari alicui ſacramẽto: et re

magis ſacramẽto baptiſmi ꝙ alicui alioꝝ.¶ Mñnſio. di⸗
cẽdum ꝙj ſicut auctoꝛitates dicunt ⁊ magiſtri comuniteꝛ
aſſerunt. in ſacramẽto baptiſmi ſi plene ꝑcipitur eiꝰ effi⸗
cacia ⁊ remediũ:omnis culpa delet᷑ ⁊ reſtituit᷑ homo in
pꝛiſtinã innocentiã qtum ad aĩaʒ. Si queratur rõ huiꝰ
ddᷣm.ꝙ huius rõ cauſalis fuit diuina liberalitas.que tã
tã huic ſacramẽto ↄtulit efficaciã. Si aũt querat᷑ ratõ h
põt multiplex aſſignari⸗ Pꝛima põt eẽ eius cõtra qð ẽ
baptiſmus.baptiſmꝰem̃ ꝓpꝛie ẽ cõtra oꝛiginale qd inter
omma peccata peyoꝛes in aĩa relinquit ſequelas:⁊ cuiꝰ
coꝛruptio vniuerſalis ẽ et magna.⁊ iõ congruum fuit vt
deus magne efficacie inſtitueret remedium in cõtrariuʒ
vt ſicut in coꝛruptõne illius moꝛbi manifeſtaꝛet᷑ rigoꝛ di
uine iuſticie ſic et in remedio manifeſtaret᷑ dulcedo diui⸗
ne miſericoꝛdie vt nõſolum moꝛbum ſed omnia que Ae.
quuutur annexa:buius remedij virtute deleantur. Et H
eſt quod dicitur Ro.vj. õ ſic delictum ita et donum 76
Secunda congruitas eſt ratõe eius ad quod eſt. quia
ſcʒ eſt ad regenerandum. VUnde in hoc ſacramento traſ⸗
fertur homo a poteſtate tenebrarũ in adoptiõem filioꝛũ
cei.et maxime aꝑitur largitas diuine manus in pꝛimo
reditu ⁊ aduẽtu.⁊ hoc eſi quod dicitur ad titum.ij. Per
lauacrum em̃ regeneratõnis ⁊ renouationis ſpirituſſan
cti quem effudit in nos babunde.⸗ Tercia cõgruiias ẽ
ratione oꝛdinis.quia iſtud eſt pꝛimum iuter omnia ſac⸗
menta et fundameutum ad alia.ideo vt perfectum ſtatu
atur fundamentum: placuit diuine miſericoꝛdie buic ſa⸗
cramento perſectam dare efficaciam ad delendum om⸗
nem culpam. vt poſteꝛioꝛum oblitus his qui baptiʒatus
eſt et quaſi nouus effectus:omnino ad anterioꝛa exten⸗
dat ſe. ¶ Pꝛeterea. potiſſima ratio eſi ſu perogatio xp̃i in
bumana redemptione.xpᷣc em̃ ſatiſfaciendo pꝛo homine
damnato multum ſupeꝛerogauit in ſatiſfaciendo. quaſi

eiĩ incõꝑabiliter maius fuit pꝛecium redemptõnis ꝙᷓ de⸗

lictum ip̃ᷣm. Vnde aug.in quodam ſermone. Si equa lã
ce librentur. culpa hominis peccantis et pꝛecium redem
ptõis.ũ tãtũ diſtat infima ꝑs inferni a ſumo celi cardie.

Intelligẽdũ igit᷑ꝙ gratia baptiſmalis.ᷣlicet nõ intum
gra habeat progatiuã qtũ ad delendũ peccata venialia
babz tñ in tũ ẽ gra baptiſmalis ⁊ B̊ ratõnibo pᷣtactis.
maxime er viꝛtute paſſionis xpᷣi. Ratõe em̃ qua xpᷣe tatũ
ſuꝑerogauit in ſatiſſaciẽdo ꝓ pcto oꝛiginali:habet virt⸗
baptiſmi ſiue gratia baptiſmalis pᷣrogatiua tollẽdi pec⸗
catũ aliqd vt veniale.quod nõ habʒ gꝛa ſimplicit.4 A
aliud dm.ꝙ ſi adultus accederet ĩ actuali volũtate ali⸗
cuius peccati venialis ſicte accedeꝛet.l. quo ad hoc. EE
requirit᷑ ↄtritio de oĩbo peccatis ſaltẽ in geneꝛali:ad hoe
ꝙ accedenti ad baptiſmũ fiat generalis remiſſio.iõ em̃
capit intellectus hbumanus ꝙ deus remittit aliquod pec
catum:dũmodo ſit in actuali voluntate peccãdi illi pec:
cato. Ad aliud qð obijcitur.ꝙ gratia baptiſmalis eſt
incipientiũ. Dicẽdũ ꝙ gra baptiſmalis babet duplicem
ↄꝑatõem.ſ.ad hbonũ ad quod habilitat:et ad maluz ſiue
peccatũ a quo curat.Fᷣm pꝛimã com ꝑatõnem copetit ſta⸗
tui incipientiũ h̊ qtum ad aliã com ꝑatõem cũ ſit ꝑfectũ
medicamẽtũ habet vim gratie ꝑfecte.et hoc ex diuina oꝛ
dinatõe que in illo ſacramento.vult omnia delere et in⸗
nocentiã ꝑfecte reſtituere. Ex bis patet ſolutio ad om̃ia

alia. b ſ. d
embꝛum ſecundum
Ecundo querit᷑ de effectu qui ẽ reſpectu pe
ne. Et pꝛimo vtꝝ tollat oẽm penã actualis
peccati.Deinceps vtrũ tollat oẽm penam
A. oꝛiginalis peccati.Conſequẽteꝛ vtꝝ tollat
carentiã diuine viſionis.

rticulus pꝛunus
D pꝛimũ quo querit᷑ vtrũ virtute baptiſini re
mittitur pena actualis ſimpliciteꝛ:videtuꝛ ꝗ;
nõ. Aug. aut homo punit: aut de punit. 20
aũt punitur in baptiſmo:ergo poſt puniet᷑.¶ I deutro.
xxv. Pꝛo mẽſura peccati erit ⁊ plagarũ modus.de oꝛdi⸗
natõe ꝗ̊ diuine iuſticie ẽ ꝙ culpa puniatur.⁊ culpa ma⸗
ioꝛ grauins. Sed nulla virtus vł gratia deoꝛdinat diui
nã oꝛdinatõem. Si aũt vniuerſaliter in baptiſmo remit

teretur peccatũ qᷓtum ad penã virtute haptiſmi: oꝛdi⸗
naretur diuina oꝛdmatõ. igitur c ontra. Ambro.

ſuꝑ illud Ro.xj. Sine penitẽtia dona et vocatio di dicit

vel aliquod opus:ſed omnia gratis cõdonat. Quod
cõcedimus.Seo intelligitur quod dicit Ambrd.de exte
rioꝛioꝛi plenctu vel gemitu vt dicit mę in ſenteñ.iiij.li.
di.iiij. Et glo.xj.ad Ro.ſuꝑ illud.Sine penitentia dicit
BGra dei ĩ baptiſmo nõ requirit gemitũ vel planctum vel
opus aliqð niſi ſolã fidẽ ⁊ coꝛdis ↄtꝛitõem.⸗l Ad h̊ quod
obijcitur. ꝙ aut hõ punit aut deus ⁊c. Oicendũ ꝙ homo
punit᷑ cũ adultꝰbaptizat᷑ dolẽdo de peccatis ⁊ ſubijciedo
ſe infime creature. aũt verbũ aug.cũ dr aut hõ punit
intelligat᷑ ð punitõe ꝑ doloꝛẽ interioꝛẽ:patet.qꝛ alit᷑ nul
lus ſola ↄtritõe mereꝛet᷑ remiſſionẽ peccati q;tum ad cul
pã et penã.ꝛetea.verbuʒ illud Aug.intelligit᷑ de pcto
actuali.quod puniri hahet ꝑ pnĩaʒ nõ ꝑ baptiſmũ. ꝛe
terea xpᷣc punitꝰfuit ĩ cruce ꝓ pcttis oĩm. ⁊ rquirit᷑ aliqo
qð ẽ ex ꝑte nr̃a.nõ qꝛ nõ eẽt ſuſfitiẽs paſſio xpᷣi:ſᷣ qꝛ ſatiſ⸗
facere debemꝰdeo quẽ offẽdimꝰĩ penitẽtia.Secꝰat ẽ ĩ ba
ptiſmo. Ad aliud dðm.ꝙ auctoꝛis legis ſine oĩ pᷣiudi
cio iuris ẽ diſpenſare ð legẽ. VUñ ⁊ auctoꝛis iuſticie cuiꝰ
ẽpꝛima auctoꝛitas oĩs iuſticie:ẽ miſericoꝛditer diſpẽſaẽ
g rigoꝛẽ iuris ⁊ equitatẽ.nec ꝓpter q̊ in aliqͥ pᷣiudicat᷑ iu⸗
ſticie.ĩmo eoipᷣo ꝙ ſic facit iuſticia ẽ. Eñ licʒ pcta in ba⸗
ptiſino dimittant᷑ ſine ꝑunitõe quã requirit rigoꝛ vłeꝗ/
tas iuſticie.cũ hoc fiat diſpenſatõe diuine miſericoꝛdie.
in nulla voꝛdinat᷑ dinina oꝛdinatio ſiue iuſticia: immo
adimplet᷑.q; iuſtũ ẽ diuia auctoꝛiate vel pumire vel ꝑcẽᷣ
ſm voluntateʒ ſuam. Vñ aug.dñe ſi punis iuſtus es.ꝗa
hoc peccata noſtra meruerũt, Si ꝑparcis iuſtus es:ꝗa h̊
cet tuã bonitatem.

HGratia dei in baptiſmo nõ requirit gemitũ vel Aas

¶ Circa pꝛimum que⸗

rticulus ſecundus
Onſequẽter querit᷑.vtꝛũ tollat penã culpe oꝛi
ginalis.Et pꝛimo querit᷑ de pena in generali
Secũdo in ſpãli de pena que ẽ cõcupiſcentia.
Tercio de pena queẽ fomes.

rit᷑ quare magis gratia baptiſmali remittit᷑ pena culp

actualis qᷓ; oꝛiginalis:cũ videat᷑ cõtrariũ.eo ꝙ foꝛtioꝛẽ

obligatio qua quis obligat᷑ ꝓpꝛio ꝑcto iᷓ; pcto alterius.
Pꝛetea. baptiſmꝰẽ ꝓpꝛie remediũ oꝛiginalis.¶ Itẽ cuʒ
cauſa pene oꝛiginalis ⁊ actualis.ſ.culpa indifferent tol
lat᷑ in baptiſmo:videt᷑ ꝙ ſitr ⁊ pena indifferent remitta
tur.et ita ſi actualis penitꝰ:⁊ oꝛiginalis penitus.velſi ñ
hec:nec illa.q¶ Itẽ pena damni q̃ ẽ carẽtia viſiõis dei de⸗
bet᷑ vtriq; cłpe.EIñ yſa.xxv. Lollat᷑ impius ⁊c̃.et h in⸗
differẽter tollit in Bareiino adultoꝝ ⁊ ꝑuuloꝝ vt infra
patebit. Pena at᷑ ſen ſibilis ſiłr vtriq; debet.quare nõ ſi
militer remittit᷑ pena ſenſibilis vtriuſq; indifferenter:
4¶ Itẽ vtriuſq; pena eternaliter debita remittit᷑: quaꝛe nõ
ſimiliter debita tꝑaliter.¶¶ Itẽ vterq; tã adultꝰqᷓ; ꝑuulus
ſi decederet ſtatim ꝓꝰ baptiſmũ pᷣceptũ euolaret. igit᷑ cũ
debitũ impedit volatũ iſtũ:videt᷑ ꝓꝙ neutꝛi pᷣcepto baptiſ⸗
ma ſit debitoꝛ pene.¶ Itẽ medici prudẽtis ẽ nõ ſolũ iollẽ
moꝛbũ.ſᷣ et radicẽ iuxrta facultatẽ ſuã.Si aũt moꝛbũ tol
leret.⁊ nõ radicẽ ſi poſſʒ:imputaret᷑ ſibi ĩ maliciã.igituꝛ
videt᷑ ꝙ ſummꝰmediedebeat tolleꝛe moꝛbum oꝛiginalis

cum radice.i.coꝛruptõne que eſt ex parte nature.⁊ ita

nõ relinquat᷑ poſt baptiſmuʒ in baptiʒato aliqua coꝛru⸗
ptio que fit tranſfuſionis ip̃ᷣius culpe.¶ Item miſericoꝛ
dia ſuꝑexaltat iudiciũ.in oꝑibus igitur miſericoꝛdie de⸗
bet miſericoꝛdia maioꝛ eſſe qᷓ; in oꝑibus iuſticie erat iu⸗
ſticia.ſ̊ oꝑe diuine iuſticie infticta fnit homĩ ꝓ peccato
pena:igitur videtur ꝙ opere diuine miſericoꝛdie quo fit
remiſſio pene pro peccato.omnino tollat᷑ pena inflicta
opere diuine iuſticie.¶ Item miſericordia ſuꝑeraltat iu⸗
diciũ.ſ̊ diuino iudicio quatuoꝛ inflicta ſunt bomĩ ꝓpter
peccatũ primoꝝ parentũ.ſ.infirmitas:ignoꝛãtia: mali⸗
cia:⁊ ex his oĩbo ↄflata cõcupiſcẽtia.igit᷑⁊ hec diſpenſa
tõne miſericordie que exercet᷑ in baptiſmo qui eſt remedi
um ptra culpã illã:deberent tolli ſiue deleri.i¶ Itẽ aug.
in ſermone de chateciſmo.baptiʒatus es mundatus es:
reſtitutũ eſt coꝛpus tuuz ad ſtatum primi hominis. Sʒ
in ſtatu primi hoĩs ante culpaʒ nullis ſubiectuʒ fuit pe⸗
nalitatibo humana natura. Et Dam̃.loquẽs de fide ba⸗
ptiſm ali dicit. Nides nouit facere filios ⁊ ad priſtinã re⸗
ducit beatitudineʒ. ꝗ¶ Item in baptiſmo renouat᷑ homo
qᷓ̃tum ad naturã ⁊ ꝑſonam. Sed nature innouate? ꝑſo
ne nõ debet᷑ niſi bonũ:igitur poſt innonatõem hac nõ de
bet aliquid relinꝗ in natnra vel in ꝑſona qð ſit illi cauſa
mali. ſ. vel pene vel culpe. ¶ Item moꝛtalitas ĩmoꝛtali⸗
as ſunt oppoſita.pcĩm et gratia ſunt oppoſita.igit᷑ ſi pec
catũ eſt cauſa mortalitatis:⁊ gr̃a erit cauſa immoꝛtalita
tis. igit᷑ ꝑx gr̃am baptiſmalem tolletur pena moꝛtalitatis
Itẽ: v.adð Ro. Sicẽ ꝑ vniꝰ velictũ oẽs hoĩes ĩ oↄdemna⸗
tõeʒ: ſic ꝑ vnius iuſticiã oẽs hoĩes ĩ iuſtificatõʒ vite. igit
ſiẽ ↄdemnatõ ꝑ pᷣmũ hoĩem fuit ꝙtũ ad penã ⁊ culpã:ſilr
1 iuſtificatõ erit ꝑ xpᷣm ⁊ a culpa et a pena. ¶¶ Itẽ ibideʒ
Siẽ ꝑ inobedientiã vniꝰ hoĩs pctoꝛis ↄſtituti ſunt młti.
ita ꝑ vnius obediẽtiã iuſti ↄſtituũt᷑ multi.Qui aũt ↄſtitu
ti ſunt peccatoꝛes inobediẽtia primi hoĩs.nõ ſolũ macu
lati ſunt culpa ſ̊ infecti coꝛruptõe:qᷓ cũ ſufficiẽtioꝛ ſit obe
diẽtia xpᷣi ad iuſtificãdũ q; inobediẽtia pᷣmi hoĩs ad ma⸗/
culãdũ ? coꝛrũpẽdũ:videt᷑ ꝙ obediẽtia xpᷣi ſint purgatia
macula culpe? ſanati a coꝛruptõe.q¶ Otẽ abũdãtioꝛ gr̃a
data fuit ꝑ xpᷣm qᷓ; moꝛs illataꝑ primũ homiem. Ro.v.
Si in vniꝰ delicto mors reãuit ꝑ vnũ:mltomagis abun⸗
dantia gre ⁊ oꝛdinatõnis ? iuſticie accipiẽtes ĩ vita re⸗
gnabũt ꝑ vnũ ihm xpᷣm:igit᷑ ⁊c. ¶ Itẽ baptiſmꝰ ẽ ſacrᷣm
regeneratõis.vt diẽ dyomi.bec regeneratõ eſt a paſſione
xpᷣi. Sed paſſio xpᷣi maioris efficacie eſt in regenerando

Achpe
ſain⸗
lerin,.
Nia
renti
Femmittn
Nvelſiß
3 Nid
etbin
infra
arenſ
erenter⸗
guens
Ppuule
gitci
bopti⸗
lole
tütol
igimn
Cinelis
iag
nacom
milerica
cordiede
ſeerario
b petcat⸗
ieguoſt
inſien
altoti⸗
i ppter
Nmali⸗
ſpenſa
femeci
Neaug.
wmses:
mnis. z
fune
dſicebe⸗
prihnin
ouathon
R
1 Reeres
ſthian
tincn
igetſie
mmttl

Nmliens

anna⸗
i ibice
untnin⸗
roNin
ſolümo⸗
tiorſito
disand
porgen

agi⸗⸗
6 1ind
dien

–
cmmt

— ⏑K⁰⁵nn½⸗n»w—

¶ Queſtio

et reuificãdo qᷓ pcẽm pꝛimi hoĩs parẽtis ĩ ꝑimendo. igi⸗
tur vt videt᷑ quecũq; ſunt illata pſone et nature bumane
peccato pꝛimi ꝑentis:ſunt ablata regeneratõe baptiſmi
qno habundat virtus paſſionis xpᷣi.¶ Item deleta cau⸗
ſa deletur effectus. ſed culpa eſt cauſa pene omnis:que/
ũq; em̃ patimur peccata noſtra meruerũt vt vult greg.
Rñſio.ꝙ ſacramẽto baptiſmi contulit deus pꝛimos ⁊
peipuos effectus paſſionis ſue.paſſio aũt ſaluatoꝛis ha
buit duos effectus primos et pꝛincipales.ſcʒ mundatõ/
nem a culpa:⁊ ſolutõnem pꝛecij qui fiebat in fluxu ſan⸗
guinis et aque de latere rpᷣi. Yob.xix. In fluxu em̃ aque
ſiebat purgatio a culpa. In eſfluru ſanguinis ſolutio pᷣ⸗
cij ſiue ſatiſfactio damni: quod receperat deus pater ex
amiſſiõe hominis. Iſtos duos effectus ↄtulit baptiſmo⸗
cnius virtus eſt ex fluxu aque et ſanguinis de latere xp̃i
Vnge ſicut xpᷣe lauit bumanũ genus aqua lateris:et ba
ptiſmus habet virtutem lauandi a culpa. ſicut ſatiſſecit
pꝛo bomine effuſione ſanguinis:ſic habʒ baptiſmus vir
tutem tollendi reatum ſiue debitum. VUnde.v. Ro. Qui
eſt foꝛma futuri.glo.ſicut ex latere ade doꝛmiẽtis aſſum
pta eſt coſta vnde foꝛmata eſt eua:ſic ex xp̃i latere ꝓfluxe
runt ſacramenta. ſ.oqua ablutõis et ſanguis redemptõ
nis ꝑ que ſaluat᷑ ecełia. Iſios igiẽ effectus.ſ.ablutõis a
eulpa ⁊ ſolutõis reatꝰq̃ rñdent ſacramẽto redemptõnis
dedit baptiſmo. ꝓpter qð habet vᷣtutẽ abluẽdi a eulpa et
ſoluẽdi a pena.Alijs ſacramẽtis dedit vᷣtutẽ iuxta alios
effectꝰ paſſiõis.ſicut augmẽtancda caritatẽ:ↄferẽdi robuꝛ
ʒ temptatões ⁊c. quare at᷑ ſit tanta vᷣtus ⁊ efficacia bui⸗
ſacramẽti dictũ ẽ ſupᷣ. Dicendũ ẽ ꝙ̊ꝙ pena oꝛiginalis eſt
duplex.ſ. eteꝛna que penitus delet.⁊ tꝑalis q̃ delet᷑ qtuʒ
ad dominiũ licet nõ ſimpliciter. Unde Ro. vj. Vet? ho⸗
mo noſter ſeł crucifixus ẽ.glo.Eſt duplex pena.Gehen⸗
nalis et tꝑalis. Gehẽnalẽ ꝓꝛſus veleuit:tꝑalem nõdum
penitꝰtulit.manet em̃ fames et ſitis.moꝛs ⁊ bmõi.ſed re
gnũ et dominiũ veleuit. hec glo.⁊ loquit᷑ ibi de moꝛte xp̃i
cuius efectus deſcẽdit ad nos ꝑ ſacramẽtũ baptiſmi ſiẽ
patet ex l̃a pᷣcedenti.penã igit᷑ oꝛiginalis tollit qᷓtuʒ ad
dñium:nõ penitꝰſimplicit᷑.¶ Si querat᷑ q̃re nõ oĩno tol⸗
lit eã ſiẽ actualis?: Dicẽdum ꝙ hbuiꝰpene⁊ ſi ſint ꝑſona⸗
les.i.ipaꝝ ꝑſonarũ:ſunt tñ a natura.vñ debent᷑ ipis rõe
q̃ſunt de maſſa maledictõis ſiue peccati. ꝓpter qð rema
nente ꝑſona in natura tali:⁊ remanẽt pene. Hec igit ẽ pᷣ
ma ratio quare remanẽt. Alie ſunt quaſi accidẽtales.ſ.
ne hõ putaret libenatõʒ a penis eẽ pᷣmiũ baptiſmi.Alia
exercitatio. Judi.iij.et alie qᷓ infra patebũt.. Nd hoc qd
obijcit᷑ ꝙ obligatio q̃ ꝗs obligat ꝓpꝛio ⁊c. Dicẽdũ ꝙ vtꝛũ
qʒ ẽ ꝓpꝛiũ:diſferẽter tf quia licʒ Hactũ illud ↄtraciũ:ni⸗
hilominꝰillð qð ẽ ↄtractũ ẽ alligatũ cauſaliter ipᷣi natu⸗
re aq̃ ↄtrabit᷑ in ia ꝑſona.Vñ foꝛtioꝛẽ adberẽtia illius
q actualis. Ad aliud qð obijcit.ꝙ cauſa vtꝛiuſq; tollit᷑
ſcʒ culpa duplex ⁊c̃.dðᷣm.ꝙ et ſi culpa ſimpliciter ſit eãẽ
pene:nõ tñ culpa eſt cauſa immediata et ꝓxima in puu
lis vł adultis.pene dico oꝛiginalis que cõpꝛehẽdit famẽ
ſitim et hmõi:ſʒ potius coꝛruptio natuꝛe in ipis ꝑſonis
Vngde cũ obijcitur ꝙ cauſa vtriuſq; pene tollit᷑. Oicẽdũ
ꝙ hoc nõ eſt verũ. ſi intelligatur de cauſis immediatis:
bene em̃ veꝛum eſiq; cauſa pene que debetur culpe actua
li tollitur.ſ.culpa actualis:ſed nõ pene oꝛiginalis queẽ
ip̃a coꝛruptio nature.⁊ obnoxietas mois.⸗ Ao aliud
quod obijcitur de pena damni ꝙ remittitur omnino 76.
Dicẽdum ꝙ pena carentie et penaeteꝛna ſenſibilis eo ꝗꝙ
ſolũ debent᷑ culpe moꝛtali nec alij:neceſſario tollit᷑ eoꝛuʒ
debitũ mm aduẽtu gr̃e gratũfaciẽtis. Vnde culpa remiſſa
ſiue deleta et pene iſte neceſſario velent᷑. beneficiũ igitur
remiſſionis pene carẽtie ⁊ pene ſenſibilis eterne:ẽ anne⸗
xum neceſſario beneficio remiſſionis culpe ⁊ infuſionis
gratie gratũfaciẽtis.i¶ Ad hoc qð obijcitur.ꝙ ⁊ ſi vteꝛq;
cecederet ſtatim euolaret. Dicẽdum ꝙ hoc ẽ quia ĩ moꝛ⸗
te ſe oluit᷑ reatꝰquẽ incurrit hõ er puaricatõne diuini pᷣce
pti pꝛimi hominis.qui quia nõ poteſt ante moꝛtem ſol⸗
ui:nõ tollitur ĩ baꝑtiſmo.q Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ medi

XY.

ci prudẽtis ẽ tollere rodicẽ morbi. Dicẽdũ ꝙ pꝛudentis
medici ẽ nõ ſolũ in eq̃litatẽ tollere vñ ẽ moꝛbus: ſ equa⸗
litatẽ vñ ſanitas ẽ ⁊ viꝛtus humana ↄſtituere. Vñ ꝓpꝛie
ẽ eius intentõis ſanitatẽ ꝑfectaʒ inducere.⁊ ea que ad h̊
oꝑantur expediꝛe. Añ medici pꝛudẽtiſſimi.i.xpᷣi intentõ
fuit ſanitatem inducere immoꝛalitatis ⁊ incoꝛruptibili
tatis.ſ.coꝛpoꝛalis et ſpiritualis.⁊ illa tollere que hanc
impediunt: 1 illa ꝑmittere que ad bane pmouent:ſanita
tem perfectam ꝓmouet coꝛruptio penalis: ꝓpter qð hãc
tollere noluit. Ad hanc autẽ ſanitatem multipliciter/ ꝓ⸗
mounet hec coꝛruptio.ſ.quia facit homineʒ agnoſcere ſu⸗
am milſeriam. yſa.xxviij. Glexatio dabit intellectum. Itẽ
quia humiliat omnes.oſee.vj.bumiliatio tua in medio
tui. Item quia deterret et a culpa auertit ex ↄſideratiõe
ummenſitatis pene. Job. vj. terroꝛes domim militãt con
tꝛa me. IJtem ꝓpter exemplũ nõ peccandi.ʒach.iij. Adam
exemplum meũ ab adoleſcentia mea. Item ꝓpter exerci⸗
tium virtutum. Judi.ij.he ſunt gentes quas reliquit do⸗
minus vt erudiret iſrł. Item quia excitat ad deſideꝛium
celeſtium. Michee. ij. Surgite et abite quia nõ habetis
bic requiẽ. Iido.de ſummo bono. Soluto reatu pecca⸗
ti manet quedã tꝑalis pena.vt illa vita feꝛnentius queꝛa
tur que erit a penis omnibo aliena. Item quia tollit oc-
caſionẽ erroꝛis.ſ.ne crederetur ablatio pene eẽ pꝛemiuʒ
baptiſmi ſiue fructus:⁊ nõ vita eterna.Dicẽdũ ̊ ꝙ pꝛu⸗
dentis medici ẽ tollere quãdoq; radicẽ moꝛbi.ſed nõ qñ
ita ẽ radix moꝛbi radicata a natura ꝙ; tolli non põt ſine
deſtructõe nature.in tali caſu nõ ẽ tollere medici radicẽ
quia tunc deſtrueꝛet naturaʒ. Vnde quia in homine coꝛ
ruptio ita radicata ẽ ĩ natura ⁊ annexa imoqi natura:
nõẽ medici ſummi illã tollẽ. ꝛetea.coꝛuptõ penalis ñ
ẽ radix moꝛbi ꝓpꝛie loqnẽdo:ſʒ potiꝰdiſſolutio ipᷣius cor
ruptõis ꝑ laſciuiã.ſiue laſciuiendo ex incuria ſiue negli
gẽtia li.ar.q; inqᷓtuʒ bmõi mĩſtrat fomitẽ moꝛbi pcti.qð
Apꝛiũ ẽ radicis.iñ repꝛeſſiuã hꝰdiſſolutõis ſufficiẽtẽ oꝛdi
nauit medicꝰ oꝛdinat.ſ.li.ar.cũ gẽa:a ſubſidiũ ſacmẽ⸗
toꝝ. Vñ ex ꝑte medici nulla reꝑit᷑ inſufficiẽtia.⸗ d ali
ud miſericoꝛdia ſuꝑexaltat iudiciũ.Dicẽdũ ꝙ vnus ſen
ſus verbi ẽ iudiciũ qð fit cũ miſericoꝛdia:ꝑ ipam miſeri
coꝛdiã ↄmẽdabilius ẽ ⁊ magis placet: Aliꝰ ẽ ꝙ płes me
rent᷑ ⁊ ſoluant᷑ oꝑibo miſericoꝛdie qᷓ iudicij. Aliꝰ miſe
ricoꝛdia ſupponit᷑ oꝑibo iudicij ad moderãdũ iudiciũ.ne
ꝑ rigoꝛẽ puniat out ꝑ equitatẽ:ſʒ potiꝰ ꝑ pietatis diſpẽ⸗
ſatõem.hoc mõ dicimꝰꝙ in oꝑibo dñi miſcdia ſuꝑexal⸗
tat iudiciũ. Pꝛetea.ſi ſumat᷑ intellectꝰvᷣbi eo mõ q̃ obie⸗
ctũ fuit.ſ.ꝙ ĩ oꝑibo miſcðie maioꝛ debʒ eſſe miſcdia ꝙᷓ in
oꝑibo iuſlicie iuſlicia.s ita quicꝗd hoĩ inflictũ ẽ iuſſicia
dei puniẽte:debet remitti miſcðia relaxãte.dðᷣm ꝙ hoc ñ
oʒ:ᷣ q; vel illud plene remittat᷑.vel quod alio equali vel
maioꝛi efficacia miſericoꝛdie ſuppleatur.⁊ ſic ẽ h.ſ.ĩ col
latõe gẽe ⁊ oꝛnatu virtutũ ⁊ ptatis merẽdi vitã eternam
et multis alijs.ꝗ Ad illuo quod obijcit᷑ ꝗ ĩ baptiſmo re
ſtitutũ ẽ coꝛpꝰhumanũ ad ſiatũ pꝛimi hois.Dicẽdum qꝙ;
gratia baptiſmalis multiplicẽ babet effectũ. Vnũ reſpe
etu mali culpe qð tollit:aliũ reſpectu mali pene qð dimi
nuit.⁊ loquoꝛ de pena ↄtracta.terciũ reſpectu boni meꝛi
toꝛij ad qð oꝛdinat.qᷓtum igit᷑ ad pꝛimũ effectuʒ reducit
baptiſmus ad ſtatũ pꝛimi hoĩs nõ ꝙᷓtum ad ſecundũ vel
terciũ iuxta opinionẽ ponẽtiũ ꝙ nõ cecidit a gra ſed iur
opinionẽ ponẽtiũ ꝙ cecidit a gra reducit aꝰ ſiatũ pꝛimi
boĩs qᷓtũ ad pꝛimũ et terciuʒ.¶ Rd illð dam̃.reducit ad
bẽitudinẽ.dðᷣm ꝙ ẽ btitudo ĩnocẽtie ⁊ gre.de gbo math.
vj. Mea ti pauꝑes ⁊c̃.Et glie dei q ẽ ĩ fruitõe dei.pꝛimaʒ
hũit adã an pctm ⁊ ad illã reducit.¶¶ Ad hᷣ qð obijcit᷑.ꝙ
hoĩ innonato nõ debet᷑ niſi bonũ. Sicẽdũ ꝙ h̊ veꝛũ ẽ ꝓut
bonũ dicit ↄditõem generalẽ.ſ.vel finis vł aliqͥ mõ ꝓmo
uẽtis in finẽ. ẽm hũc modũ pene inflicte bone ſunt.quia
hominẽ quodãmodo ꝓmouẽt in finẽ vt tactũ ẽ.¶ Ad i⸗
lud qð obijcit᷑ ͥ moꝛtalitas ⁊ immoꝛtalitas ſunt oppoſi⸗
ta:ſiłr pecẽm ⁊ gr̃a.dðm ꝙ moꝛtalitas ⁊ ĩmoꝛtalitas re⸗
herunt᷑ ad ꝑſonã hoĩs rõe qua aĩa ipᷣa põt puaꝛi vita ſua

vel nõ põt.Fᷣm qᷓ; pꝛimo mõ ↄſiderantuꝛ: ꝓpꝛie reſpiciunt
gẽam ⁊ peccatũ.ſᷣm ꝙ ſecundo mõ:nequaqᷓ. Vñn moꝛtali
tas que ẽ ex pꝛiuatõe vite coꝛꝑalis:magis dicẽda ẽ pena
hoĩs ex animaduerſione diuine ſentẽtie qᷓ; er cauſatione

culpe.⁊ dico cauſatõe ſimpliciter nõ meritoꝛie.ꝑ ſe eĩ lo⸗

quẽdo culpa ẽ cauſa meritoꝛa moꝛtis coꝛꝑalis:imo ãni⸗/

bilatõis ſimpliciter.nõ aũt ẽ cauſa ſicut pꝛiuatõnis vite

aĩe.huius aũt pꝛiuatõis nõ ẽ ſolũ cauſa meritoꝛia.d̊ effi
ciẽs.eo mõ quo deficiẽs d efficiẽs.hãc em̃ vitã immedi
ate et vt cauſa ↄiunctiſſima tollit. Si igit hoc mõ aſſum/
ptis moꝛtalitate et immoꝛtalitate aꝛguat᷑ ſic.moꝛtalitas
et immoꝛtalitas ſunt opoſita: gra et culpa ſunt oppoſita
ſ peccatũ ẽ cauſa moꝛtalitatis:igit᷑ grẽa immoꝛtalitatis
bene ſequit᷑ ſ̃im ꝙ moꝛtalitas ⁊ immoꝛtalitas ſonant in
aptitudinẽ nõ in actũ.gr̃a em̃ finalis ẽ cauſa immoꝛtali
tatis et inſeꝑabilitatis vite aĩe ab ip̃a.Similiteꝛ Natia
quecũq; gratũfaciẽs:ẽ cauſa inſeꝑabilitatis.i.poſſibili⸗
tatis ad inſeꝑatõem vite aĩe ab ipa.ꝛõ igit᷑ habet locũ

modus arguendi pᷣ̃dictus eo modo quo moꝛtalitas ⁊ im
moꝛtalitas immoꝛtalitatẽ dicũt coꝛꝑis:quia nõ inducũt᷑

a culpa et gr̃a vt a cauſis ↄiunctis:ſed potius ꝓut dicũt
moꝛtalitatẽ et immoꝛtalitatẽ aĩe. Pꝛeterea.nec foꝛma aꝛ
guendi aliqua ẽ.Qon eiĩ ſi vnũ ↄtrarioꝛum vel pꝛiuatiue
oppoſitoꝝ ẽ cauſa coꝛꝛuptõis alicuius habitus:ſequituꝛ
ꝙ aliud ſit cauſa habitus oppoſiti.Qõ em̃ ſequit᷑ ſi excel
les ſenſibile ẽ cauſa coꝛruptõis ſenſus.ꝙ mediũ ẽ cauſa
babitus cõtrarij.¶ Ad hoc quod obijcitur de illo verbo
v. Ro.Sicut ꝑ vnius delictũ in omnes ⁊c̃. Dicẽdum ꝙ
ſimilitudo attẽditur ibi qᷓtum ad generalitatẽ naſcendi ĩ
peccato ſiue ↄcupiſcẽtia ꝑ adã:⁊ renaſcẽdo ſpũaliteꝛ per
xpᷣm. Vñ glo.ibidẽ.i emo naſcitur niſi in ↄcupiſcentia
carnali que ↄtꝛacta ẽ ex pꝛimo hoĩe.⁊ nemo renaſcit᷑ niſi
gꝛa ſpirituali que data ẽ a ſecũdo bomine.Hec glo.iõ
igitur attẽditur ſimilitudo ĩ modo ↄdemnatõis ⁊ iuſtifi
catõnis:ſed in generalitate ↄdemnatoꝝ ꝑ adã ⁊ iuſtifi⸗
catoꝝ ꝑ xpᷣm.q Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ ſufficiẽtioꝛ erat obe
diẽtia xpᷣi ad iuſtificãdũ ꝙᷓ inobediẽtia pꝛimi hoĩs ad cõ
vemnandũ ⁊c. Rñſio ꝙ verũ ẽ ꝙ longemaioꝛ et ſufficiẽ⸗
tioꝛ fuit ſatiſfactõ qua xpᷣc ſatiſfecit ꝓ pcto pꝛimi homĩs
q̃ ip̃ᷣm peccatũ.nõ tamẽ hãc coꝛꝛuptõeʒ penaleʒ tollebat
ꝓpter cauſas pᷣdictas.Vñ licet ſatiſfactio xpᷣi exceſſit re⸗
ſpectu culpe:nihilominꝰdiſpẽſatiue ꝓuiſum fuit huma⸗
ne vtilitati vt illa coꝛruptio penalis nõ tolleret᷑. Si aũ
queret᷑ quare tãto ſatiſ fecit cũ minoꝛ ſatiſfactio ſuffeciſ⸗
ſet:dici poteſt.ꝙ hoc fuit quia culpe pꝛimi hoĩs ↄuenie⸗/
bat:et illiꝓ quo ſatiſfactũ ẽ expediebat.culpe ↄueniebat
vt deus fieret homo et hõ factus moꝛeret᷑. Vt eĩ diẽ am⸗
bro.Opoꝛtuit tantã eẽ humilitatẽ redemptoꝛis:quanta
fuit elatio pᷣuaricatoꝛis.elatio prenaricatoꝛis fuit vt hõ
eẽt deus.opoꝛtuit igit᷑ vt humilitas redemptoꝛis eẽt tãta
vt deus eẽt hõ. Pꝛeterea.cõueniebat vt ꝓ culpa cõmiſſa
impie viuendo:ſatiſfaceret deus hõ pie moꝛiendo. Item
bomini expediebat quia vt dicit Herñ.Cum vna gutta
ſanguinis xpᷣi ſufficeret ad redemptõeʒ hominis:nihilo
minus illũ effudit in magna habũdãtia.vt vel ſic hoĩem
ad amoꝛẽ ſui alliceret. Pꝛeterea.vt hbõ totalit᷑ a deo poſ
ſideret᷑ ſine ꝑticipatõe alteriꝰ.Aug.tãti emit:vt ſolꝰpoſ⸗
ſideret. Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ habũdãtioꝛ fuit gr̃a da⸗
ta ꝑ xpᷣm:qᷓ; moꝛs illata ꝑ delictũ pꝛimi hoĩs.Dicẽduʒ ꝙ;
aplus ↄꝑat vitam habẽdam ꝑ xpᷣm moꝛti introducte ꝑ
pꝛimũ hoĩem vñ vult dicere.ꝙ beneficia pᷣſtita ꝑ xpᷣm ba
bundãt in bono:reſpectu mali moꝛtis ſiue pene illate ꝑ
pꝛimũ hoĩem.hec aũt beneficia referunt᷑ ad vitã gꝛatie ⁊
gloꝛie. ad vitã gre ſieut gꝛa remiſſionis culpe et donoꝛuʒ
ſiue virtutũ ⁊ opeꝝ iuſticie.vt ex glo.patʒ.qui habũdãt
in bono reſpectu moꝛtis illate ꝑ bominẽ pꝛimuz.qꝛ illis
mereret᷑ hõ vitã eternã. Pꝛetea.gr̃a rp̃i dabit᷑ electio vi
ta eterna:que incomꝑabiliter excedit in bonitate omnis
pene tꝑalis grauamen. ꝓpter quod dicitur ab apło. gr̃a
xpᷣi habũdantioꝛ.¶ Ad illð quod obijcitur.ꝙ paſſio xpᷣi
ẽ maioꝛis efficacie in regenerãdo ⁊ reuiuificãdo qᷓ; petm

pꝛimi hoĩs in ꝑimẽdo.Dicẽdũ q hoc ẽ verũ.vñ młtoplu
ra meruit nobis paſſio xpᷣi et recepimus regenerati ⁊ re⸗
uificati qᷓ demeruit nobis pctm pꝛimi hominis ſicut ptzʒ
ex p̃dictis.nec ꝓpter hoc ſequit᷑ ꝙ meꝛuit remiſſionem pe
narũ ↄtractarũ.meritũ em̃ eiꝰẽ qᷓtũ ad ea que reꝑant la⸗
pſum et expediũt ad regnũ obtinẽdum.licʒ aũt remiſſi⸗
one harũ penarũ fieret reꝑatio quedã lapſus:nõ tamen
expediret vt ex cauſis patet pᷣdictis. Ad hoc qð obijci⸗
tur.q; cauſa ſublata tollit᷑ effectus.Dicẽdum ꝙ hoc non
ẽ verũ in cauſis meritoꝛijs et effectibo.Peccatum aũt re
ſpectu pene ẽ cauſa meritoꝛia. Vnde dm ẽ quedã cã
efficiẽs:⁊ quedã ↄſeꝛuãs:quedã inducẽs ſed nõ ↄſeruãs.
Pꝛimo mõ habet veritatẽ.ſecũdo mõ nõ.exemplũ boꝝ ẽ
in coꝛꝑe luminoſo ⁊ luĩe.gladio ⁊ vulneꝛe.pꝛimo mõ cul
pa nõ ẽ cã pene.ſᷣ ſecũdo mõ.

¶ Lonſequenter que S. ij.

ritur.vtꝝ in baptiſmo euacuet᷑ caro a poteſtate incẽtiua
ſiue ↄcupiſcẽtia. nõ:patʒ.qꝛ vt habet᷑ gal.v.Caro cõ
cupiſcit aduerſus ſpiritũ ⁊c.⁊ hoc poſt baptiſmũ.( Cõ⸗
tra.aug.de baptiſmo ꝑuuloꝝ.ꝑ baptiſmũ xp̃i io agit᷑ vt
caro peccatis euacuet᷑.nõ ſic aũt euacuat᷑ vt in carne cõ⸗
cupiſcẽtia innata nõ ſit:ſʒ ne obſit.ex hoc videt᷑ ꝙ euacu
ata ẽ ↄcupiſcẽtia qtum ad poteſtatẽ nocẽdi.¶ Itẽ maio⸗
res ſunt pene:pena damni et pena gehẽne:qᷓ pena cõcu⸗
piſcẽtie.ſed ille tollunt᷑:ꝙ̊ multofoꝛtius illa que minoꝛ ẽ.
ſcʒ pena ↄcupiſcẽtie in pñti. Reſponſio.dðm ꝙ rema
net ↄcupiſcẽtia poſt baptiſmũ licet diminuat᷑. Aug. aũt
loquit᷑ de ꝑnulis quibo nõ põt nocere ↄcupiſcẽtia. Vnde
ſubdit ibidẽ. Cũ poſt baptiſmũ ad etatẽ ꝑuenerĩt:ibi ha
bent cũ qua pugnẽt:eãq; adiuuãte deo ſuꝑent:ſi nõ gr̃aʒ
in vacuũ ſuſceperĩt.¶ Ad alið dðm ꝙ nõ ſequit᷑ ſi tollit
maioꝛes penas ꝙ tollat minoꝛes:qꝛ ca que iuſſificat ñ
cõpatit᷑ ſecuʒ iſtas penas maioꝛes ſed bene cõpatitur ſe⸗
cum minoꝛes.

¶ Conſequenter que S. uj.

ritur vtrũ fomes tollat᷑ in baptiſmo. nõ:patet.qꝛ cõ⸗
cupiſcẽtia inoꝛdinata ẽ ex fomite.cõcupiſcẽtia aũt manʒ
vt patet.¶ Cõtꝛa. Ro.xiij.Qox pᷣceſſit dies aũt atxpꝛopin
quabit.glo.Vetꝰhõ qui ĩ baptiſmo pᷣteꝛijt.i.fſfomes pct᷑i.
Itẽ quare nõ tollit᷑ pena fomitis ſicut ⁊ alie. Si dice⸗
ret᷑ ꝙ relinquit᷑ ao exercitiũ.Cõtra.maius ẽ exercitiũ in
penis penalibo qᷓ in penis naturalibo ſiue fomitis. IRN

querit᷑ que ſi etollunt᷑ et que ſunt ille que nõ
aliunk KKnſo fomes nõ tollitur ſʒ dicitur pᷣterire
ĩ baptiſm qtuʒ ad dominiũ ⁊ qᷓtum ad neceſſitatẽ incli

nãdi ad culpaʒ.vel et᷑ inqᷓ̃tum eſt culpa ſᷣm illos qui po⸗
nũt ꝙ fomes intenſus culpa ẽ.nõ aũt pᷣterit inqtum ? pe
na nec qtum ad poſſibilitatẽ inclinãdi ad culpã. Vñ.vj
ad Ro. etus homo noſter ſemel crucifirus ẽ vt deſtru⸗
atuꝛ coꝛpus pcti.glo.ꝑ baptiſmũ id agit᷑ vt vetus hõ cru⸗
cifigatur ⁊ coꝛpus peccati deſtruat᷑.nõ ita vt in ipᷣa viuẽ
te carne cõcupiſcẽtia reſꝑſa et innata repẽte abſumatur
⁊ nõ ſit:ſed ne hoĩ inſit moꝛtuo que ineꝛat nato.nõ itaq;
hoc pᷣſtat᷑ in baptiſmo niſi foꝛte miraculo ineffabili crea
toꝛis.vt lex peccati q̃ẽ in mẽbꝛis pꝛoꝛſus extinguat᷑ ⁊ nõ
ſit. Et ið habr̃ ab aug.li.ð baptiſmo ꝑuuloꝝ.¶ Ad ali
ud ddᷣm.ꝙ quedã ſunt pene eternales ⁊ quedam tꝑales.

ab omni eternali abſoluit baptiſmus delẽdo oẽm culpã

In tꝑali vᷣoo diſtinguẽdum ẽ.qꝛ quedã ↄtꝛabunt᷑.quedaʒ
aſſumunt᷑ ſiue imponunt᷑. Cõtꝛahunt᷑ aũt ſicut fames.ſi

tis et paſſiones ↄtem ꝑanee vite.quedã imponunt᷑ ⁊ aſſu

munt᷑ vt ieiunia et coꝛꝑalia et ſpũalia exercitia et labo⸗/
rioſa oꝑa.baptiſmꝰigit᷑ abſoluit ab omni pena eternali
abſoluit nibilominꝰ ab om̃i pena tꝑali ſatiſfactoꝛia ſiue
aſſumpta:non aũt ab omni ↄtracta:vtpote a fame et ſiti
infirmitate ⁊ ceteris penis ſpũalibo.Ratio aũt huiꝰ eſt.

qꝛ deus ad boc ipᷣm nõ oꝛdinauit.⁊ rõ quare nõ oꝛdina⸗

uit.qꝛ ↄgruũ fuit ꝙ hmõi penalitates in nobis relinque

*

ret.et hboc ad manifeſtandum equitatem diuini iudicij

nlootn
gatinte⸗
ſonne
leantſa⸗
ſeniſci
amen
ngboenon
atum üir⸗
e guetſi
noſernis.
nplütoi
imomöll

tateincitin
leCaro⸗
fidagit
in carneci⸗
Netgendan
Nmoro⸗
enn cöc⸗
eminoꝛi.
ncrena⸗
Dag. aüͤt
wa. Vnde
meniuibihe
ntſinögi,
ſeguüſivi
he iuſiſini
cöpain⸗

1

Kun
ter rco⸗
oit nong
tapropin
nnes pei⸗
OBidiet⸗
ecrcitiͤnn
mins 4
iheque⸗
citur eenn
ceſitnint
ilooni⸗⸗
tinäzmi⸗
clpilif
voeftnn
nrnotin
riniin tii
bſamotur
l.notaq
fubilicten
auat1nd
n ali
untpiles
vem culßn
nt.gvec
nunttoß

ad demonſtrandũ meritũ paſſionis xp̃ᷣi:ad ꝓmouendũ
meritũ li.ar. Ad maifeſtãdam equitatez diuini iudicij.
vt illa ſentẽtia quã dictauerat de moꝛte ade 2 poſterioꝝ
eius imobilis ꝑmaneret. Eñ ab illa nemo euadit. Ad
oñdendũ fructũ paſſioĩs xp̃i.qꝛ ſi dñs curaret naturam
et fomitẽ: filius naſceret᷑ imunis a culpa:nec indigẽt re
generari a xpᷣo leo. Vt igit᷑ om̃es ſe ipius paſſiõe noſcãt
egere:data ẽ virtus ſacramẽto a paſſiõe.qð ad hoc oꝛdi
natũ eſt vt penas remittat ꝑſonales nõ naturales.qꝛ re⸗
mediũñ reſpicit ꝑſonã nõ naturã.Adãplificãdũ merituʒ
li.ar.qꝛ ꝓmouent ad bonũ młtiplex hmõi penalitates.
dant᷑ em ꝓpter humilitatem et alia q̃ dicta ſunt. Ex bis
patet reſponſio ad obiecta.

rticulus tercius

Einde querit᷑ vtrũ ꝑ baptiſmum tollat᷑ pena
amni.que ẽ carẽtia viſioĩs.et videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ
ſi moꝛit᷑ baptiʒatꝰ.virtute baptiſmi ſlatĩ euo
lat:ergo baptiſmꝰ carẽtiã viſionis dei tollit.¶ Contra.
baptiſimnꝰ inſlitutꝰ fuit ante paſſionẽ:ergo tũc habuit ef
fectũ ſuũ.ſ̊ nõ tollebat carentiã viſioĩs dei:qꝛ quotquot
baptiʒati erãt.etiã baptiſmo xpᷣi:deſcendebãt ad limbũ.
ergo tollere carentiã viſioĩs nõ fuit effectꝰ baptiſmi ſed
paſſioĩs ri Ad qð dicendũ.ꝙ baptiſmꝰ tollit carẽ⸗
tiam viſioĩs.&t hoc hʒ a paſſiõe xpᷣi a qua virtutẽ bʒ ſic
et alia ſacramẽta. aũt nõ habuerit hunc effectũ ante
paſſionẽ.hoc erat qꝛ uõdũ ſolutũ fuerat pꝛeciũ redẽptio
nis.Soluto aũt pᷣcio baptiſmus ↄſecutꝰ eſt effectũ ſuũ.
Et ꝑ hoc patet reſponſio ad obiecta.Nam et paſſio vpᷣi
tollit carentiã viſionis:et baptiſmꝰ ꝑ virtutẽ quã habet

a paſſione vp MB
¶ Mueſtio. xx). de effectu

baptiſmi ꝙtum ad collationẽ boni.

Acto de effectu

baptiſmi.Cõſequẽter querit᷑ de effectu
qui determĩat᷑ qᷓtũ ad collatõem bom.
Circa qð pꝛĩo qrit᷑. Atrũ ꝑuulis in ba
ptiſmo cõferant᷑ gratie et virtutes. Se⸗
cũdo querit᷑ vtrũ augeant᷑ i adultis iam ꝑ fidẽ iuſtifica⸗
tis. Tercio vtrũ equalit᷑ detur gratia om̃ibo baptiſatis
Muarto vtrũ illuĩatio ↄferat᷑ ĩ baptiſmo. Quĩto vtrum
fecũdatio.Sexto vtrũ incoꝛꝑatio.Septimo vtrũ ianue
pertio.

Aembꝛum pꝛmum

Irca pꝛimũ duo querũt᷑. Pꝛimũ eſt vtruʒ
ꝑuulis cõferat᷑ gratia in baptiſmo.Secũ⸗
do vtrũ cõferant᷑ virtutes.et diſtinguimꝰ
einter gram ⁊ virtutes ſᷣm ꝙ ſolet diſtigui
ꝙ gratia dicit᷑ inqᷓtum eſt gratificatiua:virtus vt ẽ ope⸗
ratiua.vel gratia dicit᷑ vt ẽ ꝑfectiua aĩme ſanctiſicando
illam:virtus babilitãdo ad meritum.

rticulus pꝛtimus
Veꝛit᷑ ̊ pꝛio. Si gra ↄferat᷑ puułĩ baptiſmo
idet᷑ ꝙ ſic.ꝑuulꝰ baptiʒatꝰẽ dignꝰ vita eter
Mwna. Elñ ſi decederet ſtatim euolaret. hãc autẽ
ignitatẽ nõ hʒ ſine gratia.q̊ᷓ habet gr̃am.et onte baptiſ
nu nõ habuit: & 2c. 4Cõtra.volũtas ꝑpuuli nõ mutatur
rgo ſe babʒ vnifoꝛmiter reſpectu gre.ſ̊ deus ſemꝑ ꝑatꝰ
eſt dare: ̊ qð mõ dat mõ nõ.hoc nõ eſt niſi ꝓpter muta⸗
tõem in volũtate ſuſcipiẽtis.& ſi in ꝑuulo nõ mutat᷑ vo⸗
luntas:nõ recipit graʒ.¶ Si dicat᷑ ꝙ ꝑuulꝰ diſponit᷑ nõ
actu ſuo ſᷣ ſide offerẽtiũ:tũc qꝛit᷑ ſic.duplex ẽ baptiſmus
flumiĩs et fſlamĩis.baptiſmꝰflumis habet virtuteʒ a fide.
ftamis a cõtritõne.quare igit᷑ ꝑuulꝰnõ aſſequit᷑ effectuʒ
baptiſmi flamĩs cõtritõne parentũ.vt ſi poneꝛet᷑ ꝙ cõte
rent᷑ ꝓ pcĩo illiꝰ:ſicut baptiſmi flumis fide parẽtũ.¶ IJZt
ꝑuuli baptiʒant᷑ baptiſmo flumiĩs in fide ꝑentũ.q̃re nõ

exxj.

ſimiliter adulti boptiſmo flamĩs cõtritõe pentũ. Re
ſponſio ꝙ cõfertur ꝑuulis gratia ſctificatòis ſiue pur⸗
gatõis a pcto oꝛigĩali in baptiſmo.et hoc merito paſſio
nis xpᷣi.et aliene fidei:et virtute ſacramẽti.et ratio huiꝰ
eſt:tum rõne diuine miſericoꝛdie:tum rõne ſue impoten
tie: tum rõne talis culpe.qꝛ em̃ ꝑ actũ alteriꝰ fuit culpa
cõtracta.et ipi ñ poterãt ſe adiuuare: miſericoꝛs deꝰ cõ
gruũ reputauit eis ꝑ aliũ ſubuenire.qꝛ em̃ ꝓ illa culpa
nullꝰ ſatiſſacere poterat purꝰ hõ:ideo ſubuenit deꝰ toto
hũano generi ꝑ paſſionẽ xp̃i.et rurſus qꝛ effectũ nõ ha⸗
bet paſſio niſi in his qui volũt fieri membꝛa xp̃i et con⸗

ſentiũt:et hoc nõ poterat ꝑuulus velle:ideo ſubuenit ei

volũtas et fides aliena.ſed qꝛ fides ſubuenit ꝓfitendo.
et hoc eſt in ſacram̃to vbi eſt/ ꝓfeſſio moꝛtis xpᷣi ĩ ſigno:
ideo ſubnenit ꝑ ſacramentũ.Qria igit᷑ ſunt diſpoſitiua
ꝑuuli ad ſalutẽ.Pꝛimũ eſt paſſio. Secũdũ fides aliena
Terciũ vᷣo et imediatũ eſt virtus ſacramẽti q̃ caracterẽ
impꝛimit qui ad gram diſpoĩt.¶. Ad iſtud qð obijcitur
pꝛimo.ſcʒ ꝙ volũtas ꝑuuli nõ mutat᷑ ⁊c. Reſponſio ꝙ;
volũtas ꝑuuli nõ oꝑatur ad ſuſceptõem gratie.ſed alia
que dicta ſunt.¶ Ad aliud dicendũ ꝙ młtiplex eſt ratõ
quare ꝑuuli baptiʒzant᷑ fide parẽtũ baptiſino flumims:
et nõ cõtritõne parẽtũ baptiſino flamis. Vngo eſt.qꝛ con
tritio nõ eſt remediũ culꝑe oꝛigialis.vbi em̃ nõ fuit dele
ctatio in cõmiſſione:nõ requirit᷑ doloꝛ vel penitẽtia ĩ re⸗
miſſione.Alia eſt ratio qꝛ cõtritio nõ eſt remedium niſi
Pꝛij delicti. Ile em̃ de dina iuſticia debet puniri qui de

lectatꝰ eſt in peccato. Tercia ẽ ratio qꝛ cõtritio ñſhabet

virtutẽ impetrãdi quã habet fides. Inter em̃ om̃es vir⸗
tutes maximã habʒ fides virtutẽ ſiue efficaciã impetrã⸗
di.cuiꝰ ratio eſt.qꝛ fides captiuat ipᷣm credẽtẽ et huiliat
ĩmo ãnihilat.vñ qꝛ qnihilat ipᷣm in ſe efficit maxĩe potẽ
tem in merito. ꝗpter qð operatio miraculoꝝ eſt merito
fidei.ñ math.x.omia ſunt poſſibilia credẽti.glo.que
in noĩe ihu poſlulant᷑.igit᷑ ꝓpter pᷣꝛogatiuã fidei ſcʒ me
rendi ſiue impetrãdi:poteſt fides vmꝰ alij impetrare et

mereri efficaciã baptiſini.i o ſic cõtritio. Cõtritõe em̃
vmꝰ nõ purgat᷑ alius ſine fide.qꝛ nõ eſt ita efficax im pe

trando.nec cõtritõne vniꝰ remittit actuale alteriꝰ:qꝛ il⸗
le debet penitere ⁊ dolere ꝓ peccato ꝗ delectaiꝰ eſt ĩ pec⸗
cꝗto.Et ex his patet reſponſio. L

Articulus ſecundus
Snſequẽter querit᷑.vtrũ ꝑuulis cõferãt᷑ ᷣtu⸗

tes in baptiſmo. ſic:videt᷑ aug.ad bonifa⸗
ciũ. Regenerãs ſpũſſanctꝰ in maioꝛibo offe⸗
re puulo renato oblatoq; cõmunis eſt. Sed cõ⸗
munitas iſla nõẽ niſi rõne effectꝰ gre:igit᷑ eandẽ gram
habent in genere ꝑuuli renati et maioꝛes offerẽtes illos
ſed maioꝛes habent gram cũ virtutibo.i¶ Item ſi ꝑuulꝰ
decederet euolaret.igitur habet pẽnas virtutũ.4 Item
anima ꝑuuli quãtũ eſt in ea:eque eſt ſuſceptibilis virtu⸗

tum vt anima adulti vel magis:cũ nihil ſit in ea cõtra⸗

rium virtuti.qꝛ nec cõcupilcentia que eſt in aima adul⸗

toꝝ. Cum igitur datoꝛ virtutũ cõferat eas adulto ex vir

tute baptiſmi.et eque efficax ſit baptiſmus in ꝑuulo et

adulto.et datoꝛ eque liberalis:aĩma ꝑuuli eas recipiet

ſicut adulti aima. Si diceret᷑ ꝙ motꝰli.ar.ẽ in adulto

noõ aũt in ꝑuulo qui eſi cauſa q̃re iſte ſuſcipit ille nõ. igi

tur ꝑeunte cauſa peribit effectus.ergo ſi adultꝰ aliena⸗
tus amittit vſum li.ar. ſimul et amittit virtutes.⸗. Si
aũt dicetur ꝙ vſus li.ar.eſt cauſa ſuſceptõis virtutũ.nõ

tñ amiſſio cauſa pditõis. Mon em in omibo tenet modꝰ

iſte inferẽdi.ſed ſic eẽt inferendũ ſi motus li.ar.ẽ cauſa:
igitur cõtraria cauſa eſt cauſa amiſſionis.vt ſcʒ volun⸗
tas habendi vel volũtas vicij:tũc obijcit᷑ ſic. Ponatur ꝙ;
aliquis ꝑuulus baptiʒatꝰanteq; ꝑueniat ad anos diſcꝛe

tionis et aptus ad recipiendũ virtutes alienet᷑.et mane⸗

at in illa alienatione vſq;quo fuerit adultꝰ et tunc moꝛi⸗

atur:conſtat ꝙ ſaluabit᷑.igitur aliquis aduliꝰ pt᷑ ſalua⸗

ri ſine caritate. Item fidei in via ſuccedit viſio mani⸗
P

feſta in patria ſpei comp̃benſio.caritas aũt manet.Qul
lus igit᷑ decedẽs ſine his gloꝛificabit᷑ in patria:cuʒ ergo
ꝑuuli gloꝛificant᷑:igit᷑ ⁊c.¶ Itẽ aug.dicit ꝙ fides datur
et nutritur in baptiſmo.datur q;tũ ad ꝑuulos:et nutri
qᷓtũ ad adultos.ergo ꝑuulis in baptiſmo cõſert᷑ fides:g̊
et alie vᷣtutes.⸗¶ It ioh.iij.QAiſi ꝗs renatꝰ fuerit ex aqua
et ſpũſancto nõ intrabit in regnũ celoꝝ. Sed iſte ꝑuulꝰ
eſt renatꝰ:ergo habet ſuã natiuitatẽ. Sed in om̃i natiui
tate datur aliqua vita.nõ coꝛꝑalis:q̊ͥ ſpũalis. Sed illa
eſt fides. Ro.j.Juſtus ex fide viuit.g̊ ꝑuulo datuꝛ fides
ergo pari rõne et alie vᷣtutes.q Itẽ baptiſmꝰfacit ꝑuulũ
dignũ et ydoneũ ad dotes gloꝛie.que ſunt viſio dilectio
tentio. Sed ad viſionẽ diſponit᷑ fide:ad dilectõem cari/
tate:ad tentionẽ ſpe:ergo ꝑuulłꝰ habet virtutes theolo⸗
gicas et alias ꝑ cõſequẽs.¶ Cotra. Omis vᷣtus vel foꝛ
ma habet actõem ꝓpꝛiam q qua non ceſſat. Vnde dam̃.
iij. Poſſibile ẽ ſubſtantiã eẽ exꝑtẽ naturali actõe.igitur
cum virtutes nullã habeãt actõem in ꝑuulis.non em̃ pt
virtꝰ eſſe ocioſa.q IStẽ.v.ro.vix ꝓ iuſto quis moꝛit᷑.ibi.
glo. Umb. eſt bonus ꝗ nõ eſt iuſtꝰ ſcʒ qui natꝰ eſt in ſim
plicitate ĩnocẽtie.qui nõdum laboꝛauit vt amplificaret
ſe bonis oꝑibo.vt ſunt ꝑuuli ĩ baptiſmo mũdati.hec gl.
baptiʒati ergo boni ſunt nõ tñ iuſti.igit᷑ nõ habent vir⸗
tutem iuſticie.igit᷑ nec aliquã aliã. Qui em̃ habet vnam
⁊c. ¶ Ytem dupſex ẽ ꝑfectio aĩme ſcʒ ſcientia et virtus.
Sciẽtia em̃ eſt ꝑfectio cognitiue virtus affectiue.Sʒ co
gnitiua ꝑuuli nõ eſt capax ſue ꝑfectiue:igr̃ nec affectiua
ſue.q Itẽ aĩma ꝑuuli nõ eſt ſuſceptibilis vicij qð eſt con
trariũ virtuti.i.vicij actualis.ſᷣ̊ ſolum oꝛiginalis qð eſt
cõtrariũ gratie.eſſe em̃ virtutis actũ reſpicit ſiue exerci
ciũ ꝓpter qð virtutes dicunt᷑ ꝑfectões potentiaꝝ.ſed in
cõtrarijs in ꝗbo nõ alterũ determinate ineſt:ita eſt ꝙ il⸗
lud qð nõ eſi ſuſceptibile vmius nee alteriꝰ.igr̃ quod nõ
vicij contrarij virtutis:nec ipᷣius vᷣtutis.¶¶ Item yſið.de
officijs.ij. Paruuli alio ꝓfitent᷑ ꝗ adhuc loꝗ vel credere
neſciũt.Sed dicit Aug.ꝙ mihil oliud eſt credere qᷓ; fideʒ
br̃engit᷑ nõ habẽt ſidem. ¶¶ Itẽ.iiij. de cõſe. Aug.ad boni
faciũ.ꝗ nõ credit ⁊ fieri nõ poſſe arbitrat᷑. ꝓfecto infide
lis eſt.etiã ſi babeat ſacramẽtũ fidei.longeq; melioꝛ eſt
ꝑuulꝰ iſte.ꝗ et ſi fidẽ ñ habeat ĩ cognitõne:non tñ ei cri
men ↄtrarie cogitatõis oponit.ſed ſi fidẽ nõ habʒ in co
gnitõne nõ habet fidẽ:cum ſides ſit in cognitiua.¶ IJtem
Aug. de baptiſmo ꝑuuloꝝ.et ſi nõdũ ſides illa q̃ in cre⸗
xentiũ volũtate cõſiſtit.iam tñ ip̃ius fidei ſacr̃jm fideles
facit.ergo a fide qua babent nõ dicũtur fideles:ſed ſolũ
a ſacramento fidei. Sterũ Ang. de baptiſmo ꝑuuloꝝ.
NQuis neſciat creaere eẽ infantibo baptiari:nõ credere
aũt nõ baptiʒ ari.igit᷑ videt᷑ ꝙ credere ꝑuuloꝝ nõ ſit ali
ud qᷓ baptizari.i¶ It iacobi.ij. Sicut coꝛpꝰ ſine ſpũ moꝛ
tuum ẽ ita et fides ſine oꝑibo moꝛtua eſt. Sed ĩ ꝑuulis
fides et alie pᷣtutes ſunt ſine oꝑibo:igit᷑ ſi ineſt: moꝛtua
eſt. Sed moꝛtua dicit᷑ que nõ valʒ ad vitãigit᷑ ⁊c. ¶ Itẽ
bugo.duo ſunt in ꝗbo cõſiſſit fides. Cognitio et affectꝰ
In affectu ſubſſãtia fidei inuenit᷑. In cognitõe materia
igit cũ in ꝑuulo nõ eſt cognitio:nec fides. Vbi em̃ nõ eſt
materia:nec illud cuiꝰ eſt materia.¶ Item aĩma nõ exit
in eſſe niſi in coꝛꝑe qꝛ ſimul creat᷑ et infundit᷑.ſic nec exit
in bene eſſe ꝑ receptõem viꝛtutũ niſi in coꝛpe qꝛ nõ dant᷑
aĩme virtutes niſi in coꝛꝑe.igit᷑ ſicut aĩma nõ exit in eſſe
miſi exiſtẽte coꝛꝑe oꝛganico et habete ꝑfectõem mẽbꝛoꝝ
ſic nec exit in bene eſſe niſi aima habẽte ea que ſunt ſibi
quaſi oꝛgana in ꝑfectõne.Sed quaſi oꝛgana aĩme ſunt
potentie:igit᷑ nõ exiſtentibo potentijs aĩme in ꝑfectione
qð eſt anteꝙᷓ poſſit exire in actum ſiue in oꝑatoem: non
dantur virtutes aĩme. ¶ Ytem Aug. voluntas eſt inſtru⸗
mentũ ſeipᷣm mouens.huiꝰ voluntatẽ requirit virtꝰ.igr
ſi in ꝑuulo nõ eſt bmõi volũtas:nec virtus.l IJtem duo
ſunt de ſubſtantia virtutis ſcʒ ꝑficere habentẽ: et redde
re efficacem in oꝑe. Unde phᷣus. Virtuo eſt que haben⸗
tem ꝑficit ⁊ opus eius bonum redait.ſed hec duo ñ ſunt

in ꝑuulo. Item gr̃a ſine virtutibo ſufficit ad tollendũ
reatum moꝛtis.ergo ſi debet ſtatim moꝛi: fruſtra dant
virtutes.¶ IJtem catulꝰ ante determinatũ tp̃us nõ dicit᷑
cecus neqʒ videns.rõne conſimili videt᷑ ꝙ ꝑuulus ante
cetermĩatũ tpᷣus in quo poſſit vti li.ar.nõ debet dici ha
bere habitũ vidẽdi.Sed habitus vidẽdi ſpũaliter fides
eſt:ergo nõ debet dici habere fidẽ anteqᷓ; poſſit vti li.ar.
Itẽ peccatũ oꝛiginale eſt carẽtia debite iuſticie. Ande
ꝑuulus moꝛiens ſine baptiſmo:qꝛ caret iuſticia natura
li quẽ de bet habere damnat᷑. Gꝛatia aũt baptiſmalis q̃
eſt reꝑatiua defectꝰ huiꝰ carẽtie debʒ cõmẽſurartilli de⸗
fectui.igit᷑ nõ reꝑabit niſi defectũ illius carẽtie.ad hane
reꝑatõem nõ reꝗrit᷑ gratia diſponẽs et ꝓmouẽs ad ope
ra virtutũ.ergo virtute baptiſmi nõ confert᷑ gra.ergo ñ
cõfertur gratia que ẽ virtus.qꝛ illa eſt diſponẽs et ꝓmo
uens ad oꝑa virtutũ.¶ Item eſt ꝑfectio nature gratie 2
gloꝛie.pꝑfectõem gloꝛie pᷣcedit ꝑfectio gratie.ꝑfectionem
ratie ꝑfectio nature.igit᷑ nullus habet ꝑfectõeʒ gr̃e ni⸗
i ſit ꝓfectus in natura.Sed ꝑuulus nõ eſt ꝑfectꝰ in na
tura:exquo potẽtie aĩme nõ poſſunt exiꝛe in ſuos actꝰ.
qꝛ tunc ꝑfectũ eſt vnumqðq; cum cõtingit ꝓpꝛie virtuti.
tunc dicit᷑ cõtingere virtuti ꝓpꝛie:cum virtus in illo po
teſt exire in actũ.vt patet ꝑ exemplũ phᷣi qð eſt..vt qua⸗
do poteſt facere tale quale ipᷣm eſt.q Itẽ tam in cogniti⸗
uis qᷓ; oꝑatiuis.pꝛimo eſt potentia nuda ſiue indiſpoſi⸗
ta q;tum ad actũ cognitõis vel oꝑatõnis. ſecũdo diſpoſi
ta ſiue facilis reſpectu eoꝝ.tercio ꝑfecta q ineſt habitꝰ
cognoſcẽdi vel aro oꝑandi.verbigr̃a. Pꝛimo ẽ ĩtellectꝰ
nudus.eſt em̃ ſicut tabula raſa.poſt ꝑ doctrinaʒ diſpoĩt
ad ſciendũ.cuiꝰ adepto habitu ꝑfectꝰẽ qtum ad h.⁊ pᷣm
has differẽtias diſtignũt quidã materialẽ intellectũ poſ
ſibilẽ et adeptũ.Silłr eſt in oꝑatiuis fm ꝙ dicit᷑ ꝑuulus
poteſt ſeribere.adultus ꝗ addiſcit ſcribere pt᷑ et ſcriptoꝛ
pt᷑.Patet igit᷑ ꝙ tam ĩ cognitiuis qᷓ; oꝑatiuis ẽ potentia
nuda facilis et ꝑfecta.Sʒ potẽtia facilis p̃cedit ꝑſect:
igit᷑ vbi nõ ẽ facilis:nec ꝑfecta.̊ in ꝑuulo nõ eſt facilis
qꝛ nulla eſt ĩ eo diſpoſitio qua babilis ſit ad eliciẽdum
actũ virtutis.igit᷑ nec ꝑfecta. Itẽ vt dicit aug.virtutes
nũqᷓ; ſunt ocioſe.ſᷣ̊ pᷣtutes dicũt᷑ ocioſe qñ nõ oꝑant᷑.igit

cum in ꝑuulo nõ oꝑent᷑ nõ ſunt ibi:cũ nũqᷓ; ſunt ocioſe.
Re ponſio circa hoc diuerſi diuerſa ſentiũt. Quidã
m ponũt ꝑuulos.nec fidẽ nec aliquã aliã virtuteʒ habẽ
ſed in baptiſmo ſolũ ab oꝛigĩali libeꝛari.Sed in ſeꝑatio
ne aĩme a coꝛꝑe ꝑuuli virtutes illi cõferri.ſiłr qᷓcito effi
citur adultꝰ ſi retineat ĩnoeẽtiã. PHec opinio ↄtraria eſt
opiniõi ↄmuni.nec eſt cõſona rõni qꝛ hoe ponit diuerſã
efficacia baptiſmi in digne recipiẽtibo. Item ponit gr̃aʒ
baptiſmalẽ nõ ſufficere ad ſalutẽ.vnde ſimpliciter falſa
eſt opinio iſta. Alij ponũt otutes ꝑuulis dari qᷓtuʒ ad
radicem nõ qᷓtũ ad habitꝰ.qꝛ datur eis gr̃a delẽs culpã:
nõ habilitãs potẽtias.qꝛ potentie ſunt ligate vnde non
ſunt nate habilitari.ſ̊ cum potẽtie ſoluũt᷑:gratia ramifi

cat᷑ in habitꝰ virtutũ. Sed hec poſitio nõ pt ſtare: qꝛ tũc

aligs habẽs vᷣtutes.ſi ligarent᷑ ĩ eo potẽtie ꝑ ſtulticiã vł
furiã: amitteret eas.qð ſtultũ eſt ricere: cum ſic ꝑderẽt
ſine culpa. Alia ẽ opinio ↄmunis.ponentiũ ꝙ vᷣtutes
cõferunt᷑ ꝑuulis in baptiſmo ſcʒ qᷓtu ad habitꝰ. ſed nõ
qtum ad actus.Cõtra qð obijcit᷑. Cũ habitꝰ ẽ q̊ͥ poten⸗
tia facile exeat in actũ.ſed nulla facultas eſt ĩ xuuli qua
pt᷑ exire in actũ:igit᷑ videt᷑ nõ habeat habitũ virtumʒ.
Ad qð dicendũ.ꝙ habitꝰ medius eſt int actũ ⁊ potẽtia
et ita ↄñicat cum vtroq;. AVnde qñqʒ ſe habet in quadaʒ
inquitate ſiue confoꝛmitate cũ potentia, qnzʒ cũ actu.
Vñ ſic in nat᷑a ꝑfectibile pᷣcedit ſu actũ in triplici diffe⸗
rẽtia añ eſſe cõpletũ nata. ꝓut diſponit᷑ differẽtia tripli
ci.ſcx vt diſpoſitione facultate ⁊ neceſſitate. Sitr foꝛ⸗
mã vltimã gratuitã qᷓ eſt ꝑfectõ glłie p̃cedit virtꝰ ſiue vᷣtu
tes ĩ triplici gradu ſiue differẽtia.ſcʒ vt diſpoſitio reſpe
ctu ſui actus.ſcʒ ĩ nõ habẽtibo vſũ li.ar.vt facultas ĩ bñ
tibo ꝗ defacili poſſũt elicẽ actꝰ ſuos.et iſtis duobo mõis

———— LL C4 ——„ b - —N—

— — — — —

fiie in
nontsadct
kefn a
meset P
uregraten
ſeenenn
cloez ſen
gfeadnn
inſuoses⸗
Preſiru⸗
uofn ſſo⸗
eſt rgi
nmncogztr
e incſpoſß
icodiſpſi
neſthobit⸗
eitelleet
N Npo
nadbarf
mellecti,
dicit gun
li eſene
nisipon
Ferchtoſei
pöͦeſt ſns
elicitun
Grirties
ont. ig
untocloſe.
ez dabe
linſegano
eief
Rrarintl
nit dinct
wpenig
rplcteritt
dmniinen
1liap⸗
Nee
Puanmf
ſprerattm
vluliĩt
rſit
yinng
. ldnd
iipoten⸗
uulihe
Gemunn
olen

Nueſtio

in via.et vt neceſſitas et hoc mõ in patria. babitꝰ igit ꝗ
eſt vt facultas non vt diſpoſitio defacili exit in actũ.nec
intẽdo dicere ꝙ habitꝰ virtutũ eſt ſolũ in puulis diſpo⸗
ſitiue. i.ꝙ ſolũ diſpoſiti ſunt ad virtutẽ:ſed ꝙ ſit ibi ſm
ſubſtãtiã et eſſe.eſt tñ vt diſpoſitio reſpectu actꝰ eliciẽdi
ꝑ ipᷣam ſiẽ in pꝛĩa neceſſario ẽ in ſuo actu medio mõ ĩ ha
bentibo li.ar.qꝛ nõ ſemꝑ eſt ↄiunctꝰ ſuo actui.poteſt tñ
quadã facilitate exire in ſuũ actũ. Hanc ergo tenentes
opinioneʒ poſſunt rñdere ad obiecta.¶ Ad pꝛimũ ergo
dicendũ.ꝙ duplex eſt actus virtutis.vnꝰ eſt ſubſtãtialis
ſiue eẽntialis ſine q̊ virtꝰ in nullo ſtatu eſſe pt᷑.q ẽ in de⸗
coꝛatõe ſubiecti ſcʒ aĩme. Virtus em̃ in om̃i ſtatu aĩiam

decoꝛat et dignã deo efficit. Aliꝰ eſt eiꝰ actus quodamõ

accidẽtalis.licet ſit ꝓpꝛius.ꝗ attendit᷑ in oꝑatõne qͥ au⸗
getur decoꝛ illiꝰ et meritũ.a pꝛimo actu nõ ceſſant virtu
tes.ſemꝑ em̃ aĩam oꝛnãt et deo gratã efficiũt.ꝓpt qð di
cunt᷑ indumẽta aĩme. Vñ.lxj.yſa. Induit me veſtimẽtis
ſalutis.glo.virtutibo ipᷣo xpᷣo.et inducit glo.illã auctoꝛi
tatẽ.iij. GOał.Quicũq; baptiʒati eſtis xpᷣj induiſtis.Vñ
ſicut duplex ẽ actus veſtis materialis ſcʒ oꝛnare qui eſt
actus eẽntialis.et ꝓtegere a nociuo extrinſeco. et iſte ñ
ſemꝑ cõuenit:ſed iuxta cõgruitatẽ loci et tꝑis. Similit
dico de veſte ſpũali ſeʒ virtutis. Ad aliud dᷣm. ꝙ iu⸗
ſtus dicit᷑ duobo modis.vel habitu iuſticie:et ſic nõ ſu⸗
mit᷑ iuſtus.in glo.v. Ro.Vel ab actu ſiue exercitio iuſti
cie:et ſic ſumit᷑ ibi. Uñ glo.ibidẽ.Juſtus ꝓ exercitio viꝛ
tutũ:hic dicit᷑ qui bonꝰ eſt.q¶ Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ co⸗
gnitiua ꝑuuli nõ eſt capax ſue ꝑfectiue ⁊c̃. Dicẽdũ ꝙ nõ
eſt ſimile.qꝛ aliter ꝑficit᷑ affectus vᷣtute:aliter intellectꝰ
ſcia.ꝑficit᷑ em̃ intellectꝰ acqſitõe et laboꝛe hũano.ꝓpter
qð indiget vſu li.ar.⁊ ꝓceſſu tꝑis.affectus ꝑficit imme
diate et ſolũmõ a deo.AVt em̃ dicit aug.virtꝰ ẽ bona q̃li⸗
tas mẽtis quã deus oꝑatur ĩ nobis ſine nobis.Deo aũt
nihii ẽ impoſſi bile.pter qð non ſequit᷑.et ſi intellectus
ꝑuuli nõ poteſt pfici ſcia.ad qð reꝗrit᷑ mĩſteriũ et laboꝛ
bũanꝰ:ꝙ nec affectꝰ cuiꝰpꝑfectio ẽ a ſolo eo.i Ad aliud
qð obijcit᷑.ꝙ aĩma ꝑuuli nõ eſt ſuſceptibilis vicij vel pec
cati actualis ⁊c̃.dicendũ ꝙ virtꝰ eſt eõtraria vieio actua
li et oꝛigiali.ſimiliter gr̃a.ſed differẽter axpꝛopꝛiate lo⸗
quẽdo.qꝛ culpa ſiue peccatũ tã oꝛigĩale qᷓ; actuale defoꝛ⸗
mat imaginẽ dei cuiꝰ reꝑatio fit ꝑ gr̃aʒ. Pꝛeterea.ex cul
pa tam oꝛigiali ꝙᷓ; actuali eſt quidã defectꝰ ſiue babitus
defectiuꝰ quo efficit᷑ ꝓna et frequẽter declinãs in opera
mala.huic habitui defectiuo oꝑonit᷑ habitꝰ ᷑tutis quo
vera facilitate quadã aſſurgit ad oꝑa bona ſiue merito
ria.. Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ virtꝰ nõ eſt cõtraria oꝛgĩa⸗
li.dicẽdũ ꝙ nõ eſt veꝝ.q Ad hoc qð dicit᷑ ꝙ eẽ vᷣtutis re
ſpicit actũ.dicẽdũ ꝙ hoc intelligit᷑ eo mõ qͥ habitꝰ reſpi⸗
cit actũ.Sed habitꝰ cõſiderat᷑ vt dictũ ẽ vel vt facultas
vel vt neceſſitas.¶ Ad aliud qð dicit aug. ꝙ nihil aliud
eſt credere qᷓ; fidẽ hr̃e.dicẽdũ ꝙ veꝛbũ aug.ſic ĩtelligitur
nihil aliud eſt credere qᷓ; fidẽ hr̃e in ſuo actu.EUñ ibi ſuĩ⸗
tur fides ab aug. ꝓ actu fidei. ſic ibi. Nides eſt credere
qð nõ vides.ꝑuuli vᷣo nõ habent fidẽ in ſuo actu.⸗Ad
aliud qð obijcit᷑ ꝑ ᷣbũ aug.ꝙ ꝑuuli nõ hñt in cognitõne

Dicẽdũ ꝙ aug/vult dicere ꝙ qui erꝛat in artieulis fidei·
licet habeat actualẽ noticiã eoꝝ que credunt᷑: deterioꝛ
id ẽ nõ eſt bonꝰ ſiẽ ꝑuulꝰ ꝗ habet ſacrm fidei licet nõ hba

beat actualẽ cognitõem eoꝝ que credũtur. Paruuli em̃
fidem habẽt ſiue virtutẽ fidei:licet nõ actualẽ cognitõeʒ
eoꝝ que credunt᷑. Vnde illð qð ſubiungit᷑. ſi nõ fidẽ bʒ
in cognitione:nõ habet fidẽ.falſum ẽ.¶ Ad illud aug.
quod ſequit᷑.ꝙ nõdum ſides facit illos fideles ſed ſacꝛa
mentũ fidei.dicendũ ꝙ fides ſumit᷑ ĩ verbo aug. ꝓ actu
ſidei.¶ Ad aliud qdð dicit aug.ꝙ credere in ꝑuulis ẽ ba
ptiʒari ⁊c.dicenqũ ꝙ ibi dicit᷑ credere fidẽ ꝓſiteri.ꝑuu
li aũt aliter nõ ꝓfitent᷑ fidẽ niſi ſuſcipiẽdo ſacramentuʒ
ſidei. Similiter ſumit᷑ ĩ illo verbo credere. Aug. ad bo⸗

nifacium. In eccłia ſaluatoꝛis ꝓ alios ꝑuuli credũt ſiẽ

erx alijs que in baptiſmo remittutur peccata cõtraxerũt

xxſ.

puuli dicũtur ꝑ alios credere.i.ſacramẽta fidei. ꝓfiteri

vel ſacramenta ſuſciꝑe. Ad iſtud qð obijcitur ꝑ aucto
ritatem iacobᷣ.dicendũ ꝙ verbum iacobi intelligit᷑ ĩ tꝑe
cõgruo oꝑationi.Ande qñ homo pĩ et debet oꝑare ſi nõ
operat᷑ moꝛtua eſt fides in ipᷣo.aliter em̃ in doꝛmiente ſi
des moꝛtuaẽ.¶ Ad hoc qð obijcit.ꝙ mateꝛia fidei eſt in
cognitõne:in ꝑuulo aũt nõ eſt cognitio ⁊c̃.dicendum ꝙ
fides inqtum eſt virtꝰ infuſa ſiue habitꝰ infuſus:nõ reqꝗ
rit cognitõem eiꝰ qð credit᷑.neceſſario dico.Sʒ ſic ſumi
tur cognitio in verbo hug.cũ dicit.q ĩ cognitõe eſt mate
ria. EVnde hugo.aliud ẽ ſides qua credit᷑: aliud ẽ ꝙ fide

credit᷑. In affectu ĩuenit᷑ fides in cognitõe qð creditur ĩ

fide. Iides igit᷑ qui eſt habitꝰ infuſus.nõ requirit cogni
tõem eius qð credit᷑.ſed potius qua credit᷑.Eſt em̃ que⸗
dam lur ſpuᷣalis inclinãs ſiue habilitãs aiam adheren⸗

dum pꝛime veritati ꝓpter ſe. AUnde fides infuſa ꝑuuloĩ

baptiſmo duo facit.ſcʒ aĩam ſiue potentiom aĩme infoꝛ
mat: ⁊ adherendũ pꝛime veritati habilitat. Iñ puulus
baptiʒatꝰ cũ ꝑuenit ad etatẽ adultã. habitu fidei ſuſce⸗
pto in baptiſmo:abilis eſt ad credendũ articulos fidei.
Ad id igit᷑ qð dicit hugo.ꝙ in affectu ſubſtã tia ĩuenit
fidei:in cognitõne materia.dicendũ ꝙ loꝗt᷑ de fide.non

inqtum ẽ habitꝰinfuſus:ſ̊ ſᷣm ꝙ ẽ in actu vltimo.ſcʒ in⸗

quãtũ fide qua credit᷑ cõuertit ſe aĩma ad illud qð credi
tur illi adherẽdo ꝓpter ſe.¶¶ Ad aliud obicit᷑ ꝙ ſic aĩma
nõ exit ineſſe niſi coꝛꝑe exiſtẽte oꝛganico ⁊ habẽte ꝑfectio
nem membꝛoꝝ:ſic nec erit in bene eſſe ⁊c.dicendũ ꝙ ſiẽ
dicit phus. Si ſenex haberet oculũ iuuenis: videret ita
bene ſicut et iuuenis.Vñ vt oñdit phᷣus.i Qunqᷓ ẽ aliꝗs
efectus vel im potentia ſiue debilitas in ſubſttia aĩme
inqtũ hmõi.ſ̊ quicqd ẽ impotẽtie vel defectus ĩ bomine
qtum ad ea qꝗ reſpiciũt naturaʒ aĩme:hoc eſt rõne defe⸗
ctus ex ꝑte oꝛganoꝝ. ꝓpter hoc dico ꝙ ſtatim qũ anima
creata eſt:pfecta ẽ ſᷣm nature ꝑfectõeʒ quãtũ ẽ de ſe. O
aũt nõ poteſt exercere actꝰ ꝓpꝛios. hoc ẽ ꝓpter defectuʒ
ſui ꝑfectibilis.EIñ dico qᷓcito eſt aima:habet potentias
ꝑfectas q́;ẽtum ad ꝑfectõʒ quã exigit natura. Ad aliud
quod obijcit᷑.ꝙ volũtas eſt inſtrumẽtũ ⁊c̃. dicẽdũ ꝙ vo⸗
luntas pt᷑ cõſiderari vt eſt potẽua ſiue vis aĩme ſimplici
ter:vel ꝓut eſt inclinans ſe ſiue mouens ad eliciendum
actũ aliquẽ. Similiter virtꝰ pt᷑ cõſiderari dupliciter.vł
ſᷣm ſubſtantiã virtutis et vt eſt actꝰ ſiue ꝑfectio potẽtie:
vel vt illa mediãte potentia elicit quadã facilitate actuʒ
virtutio.voluntatẽ vltimo mõ ſumptã requirit virtꝰ vlti
mo modo ſumptã.ſed ſic ſumẽdo virtutẽ nõ eſt virtꝰ in
ꝑuulis:ſed pꝛimo mõ. ꝓut aũt pꝛimo mõ ſumit᷑ virtus:
reꝗrit voluntatẽ pꝛimo mõ ſumptã.et ſic tam voluntas
ꝙᷓ virtus ẽ in ꝑuulo baptiz ato.Airtꝰ aũt gratuita eſt ee
poteſt eſſe ſine vſu volũtatis.ſed nõ ſine volũtate poten⸗
tia ſuſcipiente.¶ Ad hoc qð obijcit.ꝙ virtꝰ ꝑficit habẽ⸗
tem et eius opus ⁊c.dicendũ virtus dupliciter cõſide
rat᷑. Vno mõ vt ẽ habitꝰ ꝑficiẽs potentiã.Alio mõ vt ea
elicit᷑ opꝰ meritoꝛiũ.hoc ẽ in rõne infoꝛmãdi ſimpliciter
vel ĩ rõne merẽdi ꝑ aciũ.Pꝛimo mõ ſumpta ẽ ĩ ꝑuulis:
Secũdo mõ ſumpta diffinit᷑ a phᷣo.Vl p dici.qꝙ illa dif
finitio intelligit᷑ de vᷣtute ↄſuetudiali.Vñ cũ in ꝑuulo ñ
reddit᷑ opus bonũ:ſequit᷑ ꝙ in eo nõ ſit ðᷣtus ↄſuetudia⸗
lis. Si tñ intelligit᷑ de virtute geneꝛalit᷑.dicendũ ꝙ tunc
reddit opus bonũ cũ elicit opꝰ.¶ Ad alið dm qð ſeqꝗt᷑.
ꝙ licʒ ſtatim moꝛeret᷑ puer:neceſſe erãt ei oᷣtutes.ñ ꝓpt
opus qð eliceret᷑ in pnti: ſed ꝓpter oꝛnatũ aĩme. Elirtu⸗
tes em̃ in futuro ĩ oꝛnatũ cedut et quoſdã actꝰ habẽt ſiẽ
dĩc aug.¶ Ad aliud qð ſeqꝗt᷑ dᷣm.qꝙ aĩma rõnalis duo⸗
bus modis dicit᷑ eẽ ſuſceptibilis pᷣtutis.Vno mõ ꝑ acꝗ⸗
ſitõem. alio mõ ꝑ infuſionẽ. Per acqꝗſitõʒ qñ ꝑ viã nate
mouet᷑.pᷣparãdo ſe ⁊ habilitado ad ſuſceptõʒ.et boc mõ
ꝑuulꝰ manẽs ꝑuulꝰ:nõ ſuſcipit virtutẽ ſicut nec ſciam.
Sed ꝑ infuſionẽ ſuſcipit vᷣtutẽ anteq; vtat᷑ li.ar.ſic patʒ
in ſalomõe cui infuſa ẽ ſciẽtia cũ doꝛmiebat.⁊ tũc nõ po⸗
terat vti li.ar.ec eſt ſilłe de catulo:qꝛ ibi conſideratur

2

via nature.¶ Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ gr̃a baptimalis qᷓ
eſt reꝑatina defectus carentie debite iuſticie:debet ↄmẽ⸗
ſurari illi defectui.vnde nõ requirit᷑ virtus ꝓmouẽs ad
exercitiũ operũ virtutũ ⁊c. Dicẽdũ ꝙ gr̃a collata a xpᷣo
ĩ baptiſmo babũdat ab illa que delet pcta.v.ro. Si vni
us delicto moꝛtui ſunt multi:multomagis gra dei et do⸗
num in gra vnius bomĩs ihu xp̃ᷣi ĩ pluꝛes habũdat.glo.
plꝰ pꝛeſiat xpᷣc regeneratis:qꝙᷓ; eis nocuerat adã genera⸗
tis.et poſt. remiſſio peccatoꝝ ⁊ alia dona ſpũſſancti.mł

tomagis habũdans trãſijt in oẽs filios eiꝰ ⁊.iij.ad titũ.
Quẽ effudit ĩ nos habũde.glo.ſcʒ ad r̃miſſionẽ oĩm pec

catoꝝ et copiã virtutũ. Iſtiꝰ habũdantie cauſa fuit ad/

uentus illiꝰ ꝗ eſt fons graꝝ.Vñ.iiij· ad gał. At vbi veit

plenitudo tꝑis.miſit deus filiũ ſuũ.glo.plenitudo tẽꝑis
dicit᷑ pleĩtudo gre.iõ qꝛ ĩ eo dant᷑ dona ſpũſſcti. Ad il⸗

lud qð obijcit᷑.ꝙ nullꝰ habet ꝑfectõʒ gratie niſi ſit ꝑfectꝰ

in natura ⁊c. Dicendũ ꝙ natura ↄſiderat᷑ in duplici ra⸗
tione. Vna ẽ ꝓut ↄſiderat᷑ vt infoꝛmãs rem.et ſic eſt ꝑfe
ctio rei qᷓtũ ad eſſe rei.et hoc mõ ſumpto.dicit Hoetius
in li.de duabo naturio ⁊ vnica ꝑſona xpᷣi.Natura ẽ vnã
quãq; rem infoꝛmãs ſpecifica differẽtia.Alio mõ cõſide
ratur vt ꝑficiẽs rem q;tum ad actũ ſiue opus.ſᷣm ꝙ dici
tur natura pꝛincipiũ motꝰ vniuſcuiuſq;.et de hac ꝑfecti
one intelligit phᷣus cũ dicit tũc ꝑfectũ eſt ⁊c. Siłr eᷣtus
gratuita dupliciter cõſiderat᷑.inquãtũ infoꝛmat potẽtiã
cuiꝰ eſt m eẽntiã potẽtie:vel ſᷣm actũ vel vſum eiuſdeʒ

Perfectio nature ᷣm pꝛimũ pᷣmũ modũ ſũpta:pᷣcedit ꝑ/

fectõem gratie ſiue virtutis ᷣm pꝛimũ modũ ſumpta.ſi⸗
militer et alie ꝓꝑfectões ſibinuicẽ reſpõdent.q Ad aliud
qð ſequit᷑.dicendũ ꝙ in virtutibo diffuſis nõ habet locũ
hec diſtinctio potentiaꝝ.non em̃ ibi facilitas pᷣcedit ꝑſe
ctõem.qꝛ ex habitu infuſo eſt ꝑfectio et facilitas ad oꝑã⸗
dum. Vnde ꝓfecto ibi natura pᷣcedit facultatẽ ad opus.
pꝛius em̃ ineſt habitꝰ qᷓ; reddat potentiã facilẽ ad elicien
dum actũ virtutis.In virtutibo acꝗſitis locũ hʒ vt patʒ
in exemplis ꝓpoſitis. Ad illð qð obijcit᷑ poſtea.ꝙ vir
tutes nunqꝗᷓᷓ ſunt ocioſe ⁊c̃.dicẽdũ ꝙ verbũ aug.debʒ ĩtel
uigt ꝑ ſe.nunqᷓᷓ em̃ ſunt ocioſe de ſe.ſemꝑ em̃ oꝑant᷑ qiũ
eſt de ſe. aũt qñʒ nõ oꝑant᷑:hoc vbet᷑ potẽtijs ſiue vi
ribo que illis ꝑficiũtur.vt qñ ligate ſunt vel aliquo alio
mõ impedite vt nõ poſſint exire in actũ.

Mlembzumſecundum

Onſequẽter querit᷑ vtrũ in adultis augeã
tur virtutes ꝑ baptiſmuʒ. Et videt᷑ ꝙ ſic.
dicit᷑ em̃ ĩ glo.ſuꝑ illð pẽ. Mirra et gutta
. Caſſia in aquoſis locis naſcit᷑ ⁊ creſcit
in immenſum et odoꝛẽ reddit.hoc eſt fides qui ꝑ baptil⸗
mũ creſcit. Itẽ ſuꝑ illud psẽ.Suꝑ aquã refectõis edu⸗
cauit me.glo.ꝑ augmentũ virtutis et bone oꝑatõis edu
cauit me in baꝑtiſmo.ergo ĩ baptiſmo auget᷑ virtꝰ et bo
na oꝑatio.¶ Cõtra.ꝑuuloꝝ pena mitiſſima ẽ.et ita vi⸗

xext᷑ eſſe minima:ergo et gratia que reſpõdet eſt mima in

genere graꝝ ſcʒ gratia baptiſmalis.ergo nõ eſt aucta ꝑ

baptiſmũ.¶ Pꝛeterea. caritas meretur augeri vt aucta

mereat᷑ et pfici.ſimiliter ergo eſt de gr̃a fidei.ſi ergo gẽa
baptiſmalis nõ eſt ꝑ meritũ nr̃m. et gr̃a baptiſmalis ex

rõne meriti rp̃i nõ eſt plus et minꝰ gra:er tiſmal
vᷣtute baptiſmi ñ auget᷑ ĩ adulto.¶ Ad qð ddm. ꝙ ille

auctoꝛitates que inducunt᷑ ad hoc ꝙ gr̃a augeat᷑ in ba⸗
ptiſmo.ad hoc ꝙ faciũt ꝙ plures ſunt effectꝰ gratie ba⸗
ptiſinalis ſicut in glo.tangit᷑ ſuꝑ illud.ſuꝑ aquã refecti⸗
onis ⁊c̃. Pꝛimã gram oñdimꝰ eſſe vini verbi intelligẽti
am.Secũdã baptiſini regeneratõʒ. Terciã poſt baptiſ⸗

mi ſctificatõem.et ita gra illa dicit᷑ augeri:cũ aliũ et ali⸗

4
4

um ĩducit effectũ.Siłr cũ dicit᷑ ꝙ gra fidei ꝑ baptiſmũ ĩ
imenſuʒ creſcit:hoc ẽ qꝛ gr̃a fidei qᷓ pꝛius infuit adulto:
adueniẽte baptiſmo aliũ hʒ effectũ merito xpᷣi quẽ nõ ha
bebat pꝛius. Si vᷣo ip̃a gratia augeat᷑ in ſe.i.fiat maioꝛ:

boc occidit 'm ꝙ homo ꝑ gram:meret᷑ augmentum gꝛa

„

tie que eſt in ip̃o.

lembꝛum tercium
Onſeq̃nter querit᷑.vtrũ equaliter det᷑ gra
tia oĩbo baptiʒ atis digne ſuſcipientibo.ꝙ
ſic:videt᷑.Cipꝛianꝰ.plane eadẽ gratia ſpi
ritualis q̃ in baptiſmo a credẽtibo equali⸗
ter ſumit᷑.in cõueꝛſatõe atʒ actu nr̃o poſimodũ vel auge
tur vel minuat᷑.Ecce ꝙ cadem gratia ⁊ equaliter datur
Item Aug. de vnico baptiſmo aliꝰ alio baptiʒ ari ma
gis vel minꝰ nõ dicit᷑. Itẽ.iij.ad ephe.nũ baptiſma
glo.i.equale. Itẽ q; equalis gr̃a detur omibo ꝑuulis:
videt᷑.qꝛ qð tam differẽtes impꝛimat effectꝰ:hoc non eſt
niſi vel qꝛ voluntariũ agens:vel qꝛ ſi nõ eſi voluntariuʒ

tñ differenti modo ſe habet.vel ſi eodẽ modo:mateꝛia re

cipiens ſe habet vel alio.Sed nec ſacramẽtũ nec virtus
paſſioĩs volũtariũ eſt agens.nec ipᷣm diuerſificatur.nee
ꝑuulus vnus eſt magis diſpoſitꝰ qᷓ; alter:̊ ⁊c.¶¶ Itẽ q̃li

cunq; conditõne ꝑuulꝰ naſcat᷑ et qualiacũq; babʒ natu⸗
ralia:vnꝰ nõ naſcit᷑ magis peccatoꝛ qᷓ; alius: ergo pari

rõne in regeneratõne vnus nõ debet regenerari magis
vel melius alio.¶ äãvnꝰ nõ punit᷑ magis alio: nec re
munerat᷑.¶ Item gr̃a baptiſmalis oponit᷑ culpe oꝛigia
li.ſed culpa oꝛiginalis equalis eſt in omibo.vt inuit ma⸗
giſter.ij.ſenten.ĩ tractatu de pcto oꝛiginali:ergo gr̃a ba
ptiſmalis ſiue vᷣtus equalẽ habebit effectum in omibus
4 Stem xpc indifferenter ⁊ equaliter ſe obtulit ꝓ om̃ibo.
virtus igit᷑ paſſionis xpᷣi ad omes ſe habʒ equaliter quã
tum in ſe eſl.igit᷑ cum baptiſmꝰ virtutẽ habʒ a paſſione

xp̃ᷣi:baptiſmꝰ equalẽ babet effectũ in omibo Contra
damal.peccatoꝝ remiſſio om̃ibo ſiłr ꝑ baptiſma datur:
gratia aũt ſpũs ſᷣm ꝓpoꝛtõem fidei ⁊ ppurgatõʒ. igitur
gratia datur in baptiſmo nõ equalit᷑:ſed ſᷣm purgatõeʒ
recipiẽtis.¶¶ Itẽ Math.xxv.dedit vnicuiq; ſᷣm ꝓpꝛiam
virtutẽ. Hec aũt virtꝰ attẽdit᷑ in pᷣparatõne et capacita/
te ſuſcipiẽtis.igit᷑e qui magisẽ pᷣparatꝰ:et magis capax
⁊c̃.ſic videt᷑ ꝙ in adultis maioꝛẽ et minoꝛẽ efficaciã ha⸗

beat gratia baptiſmalis.¶ Iem ſic habet.ij. ſenten. gꝛa

tuita ꝓoꝛtionaliter dant᷑ naturalibo.ſ̊ cõſtat ꝙ melio⸗/
ra habeãt naturalia aliqui qᷓ alij:igit᷑ Tc.¶ Iẽ bonitas
nature diſpoſitio eſt ad gr̃am.ergo vbi melioꝛ nata:me
lioꝛ diſpoſitio. Sed caula vnifoꝛmiter agens magis im
pꝛimit in magis diſpoſito vt luy in aere ꝙᷓ; in aqua:ergo
cum unlus melius eſt diſpoſitus qᷓ; alius:patʒ
⁊c̃.¶ Reſponſio.ꝙ gratia baptiſmalis habet plures ef
fectus.lnum contra malum culꝑe.alium contra ma⸗
lum pene:tercium qᷓtum ad oꝛdinem in bonuʒ reſpectu
meriti. tum aũt ad pꝛimum effectum eſt equalitas.
omniũ em̃ peccatoꝛum in baptiſmo eſt ſimul et plena re
miſſio.Lux em̃ que eſt ſpiritualis que eſt gratia:nullas
ſecum compatitur tenebꝛas peccati. In adultis autem
qᷓ;tum ad alia duo nõ eſt equalis effectus.hoc tamen no
eſt quantum eſt de virtute ſacramenti:ſed quãtum eſi de
conditione ſuſcipientis. Vnde ſᷣm fidei ꝓpoꝛtionem ma
ioꝛem et mĩoꝛem:habet gratia baptiſmalis maioꝛem et
minoꝛẽ effectum qᷓ;tum ad alia duo.Iomes em̃ inq tum
eſt pena:magis et minus diminuit᷑ ꝑ ratiaʒ baptiſi ma
lem:ſᷣm q; maioꝛ et minoꝛ eſt ꝓpoꝛtio ſidei in ſuſcipiẽte.
Similiter eſt foꝛte de alijs penis contractis.ſcilicʒ infir
mitate ignoꝛãtia malicia. Similiter ſm ꝙ pꝛecedit ma⸗
ioꝛ et minoꝛ purgatio a peccato et circumſtantijs pecca
tis:maioꝛem et minoꝛem habet effectum gratia baptiſ⸗
malis. autem m ſidei pꝛopoꝛtionem maioꝛem et
minoꝛem pꝛepurgationem expeditius et efficatius oꝛdi⸗
nat in viam merendi gratia baptiſmalis ſiquet:eo enim
gratia expeditius agit:quo magis habet fulcimentum
et minus impedimẽtum. Concedi ergo poſſunt illa que
oſtendunt gratiam dari in baptiſmo ſiue gratiam data
equalis eſſe efficacie ſcʒ qᷓtum ad effectü remiſſionie cul
pe:et hoc quãtũ eſt de virtute ſacramenti. tum ad ali

os effectꝰ: nõ eſt equalis efficacie.ſed maioꝛis et mioꝛis
Fm ꝗpoꝛtõʒ fidei et purgatõzʒ ſiue pᷣꝑatõʒ maioꝛẽ vłmi⸗

— 2 — - — — — — — — — —,—BUNẽ

—

¶Dueſtio xxj.

noziſent oſtẽdũt due anctorate⸗ ßm damal. mado⸗ ens.
xxv. VUñ auctoꝛitas dam̃ intelligit᷑ de gratia illa q̃ da ¶Men . „ P
uen . min⸗ babilitet et Den quintum

ꝑ diſpoſitõem ſuſcipiẽtio.qui plus ve

gen
1 mouet ad fidẽ. nõ de illa que ẽerx merito xpᷣi que ↄfertur Eingde querit᷑ de effectu fecũdatõis.⁊ vidi
niii virtute bapuſmi equaliter: et indifferẽter ſe bʒ ad oẽs. ꝙ baptiſmꝰ:nõ ſit effectus fecũdatõis. Ie⸗
ſde Et eodẽ mõ reſpõdendũ eſt ad aliã auctoꝛitatẽ. vnuſqſ; cũdatio em̃ eſt quedã ꝑtus ſpũalis impꝛe⸗
lindu Fm ꝓpꝛiã virtutẽ.i.capacitatẽ. Nam ꝙ aliquis ſit plus O2 gnatio.Sʒ non tunc eũ gignit᷑ hõ gignit: h
Nizin vel minꝰ capax: hoc ? er diſpoſitõne li. ar. ¶ No ill as pꝛimo gignit᷑: deinde cũ in ꝑfectõe eſt: habʒ ptate gignen
übehtin dicit magiſter.ij.ſentẽ. ꝙ gratuita ꝛtõnaliter datur di. Cum eꝛgoi baptiſmo gignitio ſit ſpũalis.ſiunt em̃ fi
i in natur alibo ⁊c̃.dicendũ ꝙ licet quãtu eſt de virtute ſacꝛa lij dei:nõ tunc fecũdant᷑ ad gignendũ ſpũaliter. eꝛgo fecũ
— menti equalis gra confert᷑ om̃ibo. et ipa gr̃a quatu e de datio nõ eſt effect baptiſmi.¶ Cõtra.ſuꝑ illud. Super
Nmn ſe equalis eſt efficacie.nihilomin? pr dici ꝙ gratia data aquã refectõis educauit me ⁊c̃. glo.ſuꝑ aquã refectõnis
nene in baptiſmo.ex ꝑfectioꝛi obediẽtia nature et meliꝰ oꝛdi⸗ i.baptiſmi quo r̃ficiũt qui integritate ⁊ mes gmn dAts—
nun nata ar ope ðᷣtutũ: hʒ maioꝛẽ efficaciã in vno ꝙᷓ in alio et aĩma ariditate peccatoꝝ ſterilis fecũdat᷑¶ Reſpon
cnnn Sicut em̃ lux materialis eiuſdẽ incenſioĩs traſſundens ſio ꝙ fecũdatio nibil aliud eſt ꝙᷓ virtutu et donoꝝ q ſunt
4 Cin ſe ꝑ coꝛꝑa magis et minꝰ dyaphana ſiue trãſꝑentia.ma ſemia ſpũalia ſuſceptio.et hoc mõ bene pt eſſe in baptiſ⸗
1 qi gis et minus lucet:ſic lux ſpũalis ſcʒ gratia magis ⁊ mi mo fecundatio:cũ in baptiſmo cõferant᷑ ötutes er gbus
tynmn nus oꝑatur 'm ꝙ natura magis et miꝰ obedit illi et ba poſtea fructus ſpũales poſſunt facere.Si vᷣo fecũdatio
Rengo pan hilioꝛ eſt ad oꝑa virtutũ. Intelligendũ eſt cũ bis ꝙ gra acciꝑetur ꝓ operũ vel actuũ plenitudie: hoc mõ nõ eſt in
eran nage menſurat᷑ m libertatẽ dei dantis:nõ ſm equalitatẽ ſu⸗ baptiſmo fecũdatio.et ꝑ hoc poteſt ſolui qð obiectũ eſt.
liorger ſcipiẽtis:ſed ſᷣm ꝙ pᷣparat ſe ſuſcipiẽs.q;ꝛ ergo deus oꝑa Mam illud qð dicit᷑ ꝑ ſimilitudiem ad gignitõʒz carnalẽ
cnpeoigi tur ibi m exigentiã ſacramẽti.et vlteriꝰ vnus nõ ẽ ma⸗ non vſq;quaq; tenet. In gignitõe em̃ carnali ᷣm pꝛius
iunn gisviſpaſitus alter: ideo equaliter omib⸗ punlis dat A nbeum ſpũali vᷣo nõ ſic opoꝛtet.
ogfod quãtũ eſt lege cõmuni.qꝛ tum ptᷣas eiꝰ non ẽ alligata — ſ⸗ .
nonibus ſacramẽtis.nõ ẽ neceſſe ꝙ ſemꝑ 9 equaliter: ſed Pfe . Uembꝛum extum
tpoñib. cere cui vult pꝛiuilegium ſpãle.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑ de Oſtea querit᷑ de effectu incoꝛꝑatõis. vtrũ
Aitergbi⸗ cauſa diuerſimode agẽte ⁊c.dicendũ ꝙ hoc nõ habʒ bic cõferat᷑ in baptiſmoꝛet videt᷑ ꝙ ſic: ꝑ hoc
A one⸗ locũ:qꝛ deus ogatur in ſacramẽto vt agẽs volũtariũ.vñ qð dicit aug.ad boĩfaciũ. Mulli ẽ aliqua⸗
EFm libeꝛtatẽ beneplaciti eius cui vult dat plus:cui vult L tenꝰ ambigendũ.tũc vnũquẽq; fideliũ coꝛ⸗
ſcadanr min'. qdð patet exemploſumpto a quibuſda maämas ma poꝛis? ſanguĩs dñi ꝑticipem fieri qñ in baptiſmate mẽ
iiz igir ternas ſugentibo. in gbo apparuit gra efficatioꝛ et babũ bꝛum coꝛpis xp̃i efficit.· nec alienari ab illiꝰ panis calicil
pangti⸗ dantioꝛ. Ad illa duo que ſequũt᷑ ſcʒ ꝗꝙ in ꝑuulis vnus q; ↄſoꝛtio:etiã ſi anteqᷓ panẽ illũ comedat ⸗ calicẽ bibat.
D nõ naſcit᷑ magis peccatoꝛ qᷓ oliꝰc.et ꝙ vnꝰ nõ punitur tæ ſeculo in vnitate coꝛꝑis xp̃i cõſtitutꝰ abſcedat. Con
etcapenn magis alio 7c. dicendũ ꝙ nõ valent hec argumẽta: qꝛ in tra. ille eſt effectꝰ ſacramẽti euchariſtie. diuerſoꝝ at ſa⸗
gis ann ſticia nõ reſpicit meritũ pciſe:ſed miſcðia reſpicit dãtis cramẽtoꝛꝝ ſi unt diuerſi effect?:nõ eſt ergo effectꝰ ipᷣiꝰ ba
fiacijl benignitatẽ. Ad duo que ſequũt᷑ patet reſpõſio er di⸗ ptiſmi. ¶ Reſpõſio eſt incoꝛpatio ꝑ ſimilitudieʒ effect?
ntenge ctis.qꝛ gra ſᷣm ꝙ ↄꝑatur ad culpaʒ eſt equalis efficacie ad cãm. . hoc mõ ꝓpꝛie eſt effectꝰ euchariſtie. Eſt etiaʒ
gneſo⸗ vt dictũ eſt. Similiter meritũ xpi ſiue virtꝰ paſſionis eq̃ incoꝛpoꝛatio ꝑ granã gratũfacientem:que datur in ba⸗
iwniris liter et indiffeꝛẽter ſe babet ad om̃es.Ad illud qð obij ptiſmo. et ßm boc ẽ effectus ipius baptiſmi ꝓpter ipam
znakaeme citur· ꝙ bonitas nature ẽ diſpoſitio ad gram ⁊c. dicẽdũ gratiam: non ꝓpter ſimilitudinem effect? ad ſacramẽtũ
nogsin Mepee enerea Rnu ot cõgruitas. baptiſmi.
niſii li. ar. aptetur 2 habilitetur. ſontr .
nan 6 embꝛum ſeptimum
üna⸗ J embꝛu qua:tu Onſeãnter qrit de effectu oꝑtõnis ianue.
conmun Onſequẽter querit᷑ de effectu illuĩiatõnis. vtrũ ꝑ baptiſmũ ianua aꝑiat. Et vidr ſic
ſen vtrũ fiat ꝑ gram ĩ baptiſmo.Et vidr ꝙ nõ SZeda. Idẽ ſalutifere curatõis auxiliũ in
4 qꝛ differunt ab inuicẽ catheciſmꝰ et baptiſ lege circũciſio ↄtra oꝛigiale vulnꝰpeti age
Amnus. catheciſmus oñt pcedit baptiſmũ: bat:qʒ baptiſin agere reuelate tꝑe gre ↄſueuit:excepio
in eius effectꝰ pᷣcedit baptiſmũ in adulto. Sʒ e lefſecrdeſt ꝙ regni celeſtis.ianuã intrare nõdũ poterat. Yteʒ. iij .
—– ieri p inſtructõem: effectꝰ illumĩatõis habʒ añ ſu math. Celi aꝑti ſ unt. glo. flãmã vibꝛantẽ qui viã ꝓhibu
. teptõem baptiſini. Yté dam̃ audiẽtes diuias ſcriptu⸗ it aqua baptiſmi erringuit:ide babet Marer ills
enm ras credimꝰ doctrine ſpũſſancti et hecẽ pꝛima gra. hboc vidit cos aptoo ontra i f.tractatu de baptiſ
pinmn aũt fit ĩ catheciſino: illumĩatio fidei fit in catheciſmo. mo. ec baptiſinꝰ nec circũciſio aditũ nobis regni ape
mumd M aũt ꝑ baptiſmũ dat. babet ex hoc qð dicit ioh.dam̃. ruit:ſᷣ̊ hoſtia ſalnatoꝛis.¶¶ Itẽ añ paſſionẽ oẽs deſcende
nminen baptiſma fit nobis illuĩatio.i¶ Itẽ ſuꝑ illud. In tribula rũt ad limbũ etiã ioh.baptiſta.ſᷣ oↄſtat aliqs baptiʒa⸗
jnſt tione ĩuocaſti me.euʒ ꝓplus multiplicatꝰ exiret de terra tos fuiſſe añ paſſionẽ xpᷣi.¶¶ Itẽ videt᷑ ꝙ ĩ baptiſmo xp̃i.
kapeſina egipti de tenebꝛis ignoꝛãtie ꝑ baptiſ mũ:tũc audit et ꝑci ßm illð luce. ij. aꝑtũ ẽ celũ ibi dicit glo. bede. Dum ille
ſeipkei pit miſteria q̃ nõ nouerat vbi debeat hr̃e coꝛ.¶ YItez effe aquas ioꝛdanis ſubijt:ianus celi nobis aperuit.4 Nꝛe⸗
dnizift ctus ꝗ ſignãtur ĩ criſmatis inunctõe et candele illuĩati⸗ terea. videt᷑ ꝙ ĩ paſſiõe xp̃i Cołj.pacificas ꝑ ſi anguiem
Critmi one ei candide veſtis induitõne in baꝑtiſmo dant᷑.ergo crucis eiꝰ ſiue qᷓ celis ſiue qᷓ ĩ fra. glo.i.celeſtiaa terre⸗
s u Ulmſatio datur in baptiſino Relbolio. fides dicitk ſtria. qꝛ pʒ mõ bomiĩ introtꝰ ĩ cel. 4 Nẽ baymo ĩ itegro
tia born upliciter. et ſilr illuiatio fidei. dicit em̃ damalſ.ꝙ fides qua hoꝛa ſanguis redẽptõis de latere dñi ĩ cruce pendẽ⸗
Nuiond duplex ẽ. Eſt em fides ex auditu:et eſt alia fides que eſt tis exiuit:dimiſſũ ẽ pcẽm ade hũano generi? pacificata
Cdtius ypoſtaſis.i. ſſa reruʒ ſperãdaꝝ arguitio non aparẽtiũ ſut celeſtia ⁊ terreſtria.qꝛ tũc patuit bomibo ĩtroit? i re⸗
lertocn Paren er ga dari ex gra gratildata illumĩatio ante ba⸗ gnũ celoꝝ.¶ Itẽ Marci. xv. Et ſacta hoꝛa.vj. glo. He⸗
loinenm ba an catheciſmo. Sʒ eſt alia illuĩatio que ẽ er gra da dĩne pietatis oꝛdo poſcebat.vt eodeʒ tꝑis articulo qᷓ
ntlge ahriſinal⸗ illa dat in baptiſmo:nihilominꝰ in adulto ade pᷣuaricati ↄcluſerat:latroni penitẽti ianuã reſeraẽt
gtim poteſt eſſe gra gratũfaciens.et cũ illa venit quedaʒ illu ꝑadiſi.¶ IR vr ꝙ ĩ die ĩſt urrectõis pᷣmo aꝑta fuit. vᷣm ꝗ
iſpnin mnailo et⸗ ꝑ boc ſoluit qð obiectũ eſt. Qam pꝛime rati Dicit᷑ ab ecclia ĩ collecta illa.Oeꝰꝗ hodieꝛna wie Bonige
– diln oquũtur de illuĩatõne ey gra gratiſdata: alie aũt. nitũ tuũ efnitatis nobis aditũ deuicta moꝛte releraſti.
i illumiĩatione gre baptiſmalis que eſt gra gratumfaci. 4 Reſpõſio ianuã celi aꝑire ẽ tollere impedimẽtum

mhit

ingreſſus in regnũ.Anũ iſtoꝝ impedimentoꝝ eſt defoꝛ:
matio imaginis dei ex ꝑte aime.hoc impedimentũ tolli⸗
tur ꝑ baptiſmũ quo aĩma infoꝛmat᷑ in tollẽdo culpã: et
oꝛnado virtutibo.ꝙ aĩa oꝛnat᷑ virtutibo.Ecci.xxiij. Sic
om̃is mulier relinquẽs virũ ſuũ.glo.qui ſibi eã i baptiſ
mo copulauit:et oꝛnamẽto virtutũ decoꝛauit. Ad aliud
impedimentũ eſt offenſa creatoꝛis ⁊ cꝛeaturarũ.qð amo
tum fuit paſſione xp̃i.tũc placuit offenſam pie moꝛiẽdo
quã ꝓuocauerũt pꝛimi pꝑentes impie viuẽdo. VUnde xpᷣe
moꝛiedo ſatiſſecit ꝓ peccato pꝛimoꝝ pentũ: et offenſam
dei placauit.Inde ad Coł.j.Pacificãs ꝑſi anguiez cru
cis eius ſiue que in celis ſiue que in terris ſunt.glo.ibi.
pacificauit ꝑ moꝛtẽ crucis celeſtia et terreſtria: qꝛ patet
homini introitꝰin celum. Terciũ impedimẽtũ fuit coꝛ⸗
ruptibilitas ſiue moꝛtalitas ex ꝑte coꝛꝑis. Heſter.iij.ñ
exit licitum indutũ ſacro.i.coꝛꝑe coꝛruptibili ⁊ moꝛtali
aulam regiã. Vñ.j.Coꝝ.x v.opoꝛtz coꝛruptibile hoc in/
dueꝛe incoꝛruptõem et moꝛtale hoc induere ĩmoꝛtalita⸗
tem. hoc impedimẽtũ amotũ eſt xpᷣi reſurrectõne que eſt
cauſa nr̃e reſurrectõnis.j.Cox.xv.Si xpᷣc reſurrexit et
nos reſurgemꝰ. glo.ꝑ reſurrectõem eiꝰ ꝓbat reſurrecti⸗
moꝛtuoꝝ.xp̃i em reſurrectio eſt cã exemplaris reſurre⸗
ctõis generalis cauſa motiua et efficiẽs quodãmõ. hoꝝ
igẽ amotõ ẽ ianue a ꝑtõ.¶ Aod G̊ qd obr̃ ꝙ nec circũciſio
nec baptiſmus aditũ regni aperuit ̊ hoſtia ſaluatoꝛis.
Dicendũ ꝙ magis aſcribit ꝑtio paſſioni q; baptiſmo:
qꝛ ꝙ baptiſmꝰ habet virtutẽ aꝑiendi hoc habet a paſſiõe
Av alið qð obijcit᷑.q in baptiſmo rp̃i fuit a ꝑta ianua
dicẽdũ ꝙ hoc intelligi ſignificatiue. AUñ verbũ bede ſic
exponit.dum aquas ioꝛdanis ſubijt:ianuam nobis celi
aperuit.i.aꝑiendam ꝑ baptiſmũ oſtẽdit. Vñ.iij.math.
Ecce aperti ſunt celi.glo.j on em̃ tũc ſibi pꝛimo patuẽ
celeſtia. vł ſpũſſcrus eſt datus:ſ nobis ꝑ acceptũ baptiſ
mũ aditũ celi patere et ſpm̃ſanctũ dari mõſirauit. Vel
dicit ꝙ tũc aperta fuit:qꝛ tunc collata fuit virtꝰ regene⸗
ratiua oquis.que virtus inquatũ habet efficaciã in re⸗
generato: aperit illi ianuã regni. ANliter diſtinguitur de
aptione ianue ſic. In baptiſmo xp̃i apta fuit ianua per
pᷣſignatõem:tũc em̃ fuit p̃ſi ignata aꝑtio illa. In paſſione
x pᷣcij ſolutõem. tunc em̃ xpc ſeipᷣm dedit tanq pᷣciũ hoĩs
ꝑditi.ſeipᷣm nanq; ſoluit deo ꝓ redemptõe homĩs pꝑditi
qua ſolutõne vel redemptoe facta: patuit ingreſſus ĩ ꝑa
diſum.q; tunc placata fuit offenſa dei. hac erxiſtẽte ſatiſ⸗
ſactõne in baptiſmo ꝑ ablutõem impedimẽti.i.culpe ex
ꝑpte baptiʒati. In reſurrectõne ꝑ ſole ſecũde receptõem
In aſcẽſione ꝑ effectũ. Ingreſſo em̃ xpᷣo actualiter:igreſ
ſe ſunt aime paradiſum.

Muneſtio. xxij. de compꝑa

tione baptiſma inter ſeinuicem.

Equitur de compa

ratione baptiſmatis buiꝰ ad alia gene⸗
ra baptiſmatũ que dicũtuꝛ baptiſmata
a damaſ. ꝛimo querit᷑.vtꝝ ſint ſacꝛa
menta. Secũdo ſi ſint aliqua genera ba
ptiſmatũ pꝛeter illa. Tercio ſi aliqua genera baptiſma
tum repñntabant baptiſma cõpletum. i.baptiſma aque
et ſpũſſan.· Quarto de differẽtia baptiſmi fanguĩs et pe⸗
nitẽtie: reſpectu eiuo qð eſt aque et ſpũs.Quinto de pꝛe⸗
eminentia baptiſmatum.

lembꝛum pemum

yrca pꝛimũ queꝛit᷑ ſic.ioh.damaſ.poĩt no

uem genera baptiſmatũ. pꝛimũ eſt baptiſ
ma diluuij ad inciſioneʒ peccati Geñ. vij.
J. 82Secũudũ eſt ꝙ mare. et nubem. Sim⸗
bolum em. i:nota nebula quidẽ eſt ſpũs:mare aũt aque
Exo.xiiij. Lerciũ qo legale eſt. Om̃e em̃ immundũ ab⸗
luebat᷑ aqua.Lauabãt em̃ veſtimẽta ſua et ingrediebãt᷑

caſtra.et loquit᷑ de aqua illuſtratõis Muůeri.xix. Quar⸗
tum ioh.introductiuũ exiſſẽs et in penitentiã ducẽs ba⸗
ptiʒatos vt ĩ rpᷣm crederẽt. Ego aũt ait baptiʒo aqua:
qui vo poſt me veiĩt:ipᷣe vos baptizabit ſpũſcto Aſdath.
iij. Quintũ eſt dñi baptiſma quo ip̃e baptiʒ atus ẽ. non
indigens purgatõne:ſed nr̃am ꝓpꝛiã faciẽs purgatõem
AMWMath. iij. Sextũ eſt baptiſma flamĩs.dam̃.xpᷣe dicitur
baptiʒare qui in ſpecie ignearũ linguaꝝ ſuꝑ apłos gra⸗
tiam ſpũſſcti effudit.Acx᷑.j. Vos auũt baptizabimiĩ ſpiri
tuſancto non poſt multos hos dies. Iſla tñ duo genera
baptiſmatũ cõputat damaſ.ꝓꝓ vno.Septimũ eſt ꝑ peni⸗
tentiã et lacrimas veraciter laboꝛioſum hocẽ baptiſma
penitẽtie.Ecẽi.xxxiiij. Qui baptiʒatur a moꝛtuo ite⸗
ru tangit moꝛtuũ quid ꝓdeſt lauatio eiꝰ: Octauũ ẽ ꝑ ſan
guiem et martiriũ.quo et ipe xp̃e ꝓ nobis baptiʒ atꝰ eſt
vt vale reuerẽdo et bono. inqᷓtum ſecũdis vltra nõ coin⸗
quinat᷑ ſoꝛdibo. Mar. x. poteſtis baptiſmo q̊ ego bapti⸗
30z baptiʒari. Qonũ qð eſt vltimũ et ſalubꝛe. ſed mali⸗
cie deeſtructiuũ hoc ẽ baptiſma ex aqua et ſpũ.Nat. vlt.

Ite docete om̃es gentes baptiʒãtes eos in noĩe pr̃is ⁊c.
Querit᷑.an iſta ſũt ſacramẽta jſ⸗ eſpõſio.vt dĩe hug.

Sacramentũ eſt ex ſilitudine a iqd ſpũale repñtans:ex
inſtitutõne ſignificãs:ex ſanctificatõe inuiſibilẽ graz cõ
ferens. Hec tria im poꝛtat ſacramẽtũ ſimpliciter ſcʒ no⸗
ue legis. ſed qᷓtum ad pꝛimẽ conditõem ſcʒ ꝙ ſacramen
tu dicit᷑ qð repñtat ex ſimilitudie. hec om̃ia poſſunt dici

ſacramẽta.ſed impꝛopꝛie.ſᷣm ꝙ ſacramentũ dicit᷑ ex in⸗

ſtitutõne ſignificãs et ex ſilitudine repñtans: ſic ſacra⸗
menta veteris legis dicunt᷑ ſacramẽta. vt aqua luſtratio
nis et alia. Vnde illis cõuenit ꝗpꝛiuo dici ſacramentuʒ
ꝓtum ad treo conditõnes.illa que ſunt ſacramenta no⸗
ue legis que ꝓpꝛijſſime dicunt᷑ ſacramena.

—

embꝛum ſecundum

Onſequenter querit. vtrũ plura deberent
enumerari baptiſmata. Et vidĩ ꝙ ſic. ver
bigr̃a. Paptiſma ioꝛdanis.dicit em̃ ada⸗

2
4

R e rubꝛũ trãſierũt: baptiʒati ſunt in moyſe et in
nube et mari.de his vᷣo ꝗ ioꝛdanẽ tranſeũt poſſum dice⸗
re ſimiliter:ꝙ omnes in ihu baptizati ſunt in ioꝛdane.

Itẽ baptiſmꝰ ẽ ianua vite.ĩ hoc at hʒ trãſitꝰ ioꝛdanis
ſiłitudĩeʒ cũ baptiſmo:qꝛ ꝑ boptiſmũ eſi ingreſſus ĩ ter
rã ſuꝑne patrie. Hoc at᷑ nõ fuit ꝑ trãſitum maris rubꝛi.

Sed trãſitꝰ ioꝛdonis fuit ĩ terrã ꝓmiſſioĩs ingreſſus:
maioꝛẽ ↄueniẽtiã hʒ truſitꝰ cũ baptiſmo q; mare rubꝛũ.

¶Dꝛeterea. videt᷑ ꝙ mare eneũ debeat dici baptiſmaĩqͥ

lauabant᷑ miſtri templi.ij. ꝑalippo.iiij.fecit mare eneum
xx.cubitoꝝ.et poſt.fecit quoq; conchas.x.quĩq; a dextꝰ
et quĩq; a ſiniſtrio.vt lauarẽt ĩ ilł oĩa q̃ illis ĩ bolocau⸗
ſtũ erat oblata. poꝛro ĩ mari ſacerdotes lauabãt᷑.rꝛe
terea.beda dicit ꝙ ꝑ mare eneũ ſignat᷑ baptiſma.Simi
lis ẽ qſtio de labio tabernoculi Exo.xxx. ¶ Itẽ.iij. Reg.
vi.fecit mare fuſile.glo.hoc mare ĩ figura baptiſmi fa⸗
ctũ eſt:q̊ ĩ miſſionẽ pctoꝝ emũdamur. Silr.iij. Reg. vj
ſuꝑ illð.fecit baſes glo.ꝑ baſes q poꝛtãdis luteꝛibo paꝛa
te erãt.ſic ip̃i luteres ſpuale lauacrũ.ſic maẽ figurabat
Pꝛeterea.vr ꝙ duo debeãt nũeꝛaꝛi.baptiſma q̊ xpc ba
ptiʒatꝰ ẽ:⁊ baptiſma flamĩs qͥ apli erãt baptiʒati.ſiẽ dẽ
AVcẽ.j.iAã rpᷣc nullã recepit purgatõʒ.illi at receperũt.
Pꝛeterea.baptiſmꝰ ioh.⁊ baptiſmꝰ qͥ xpᷣc baptiʒatꝰ ẽ
ꝓ duobo oputãt᷑.cũ vnꝰ et idẽ eẽt:hꝰ vt bapʒãtis:illiꝰ vt
baptiʒati.q̃ ̊ rõe ꝓ duobo ↄputat᷑ a Dam̃.⸗ Pꝛet.q̃re
nõ dẽ ſpᷣuerſio ʒodomoꝝ ⁊ gomoꝛreoꝝ baptiſma: ſiẽ di⸗
luuiũ.Geñ.xix.pluit dñs ſuꝑ ſodomaʒ.et gomoꝛrã ſul⸗
phur ⁊ ignẽ de celo.Qõne er ſiłitudie repntat baptiſma

flamĩo.qdð ĩ igne fiebat.Act᷑.ij.¶ Ie q̃rit qre ñ nũeratur

int baptiſma piſcina. de q̃ ioh.v. Erat ꝓbatica piſcina
hieroſolimis.vbi dr̃.ꝙ ꝗ pꝛioꝛ deſcẽdebat iĩ illã pꝰ aque
motõz: ſanꝰ ſiebat a qcũq; deriebat᷑ ĩfirmitate. ¶ I qrit
de numero baptiſmatũ.⁊ qre dam̃.ponit.ix.mgr.ſentẽ.

antiꝰ Yoſue.iij.ſuꝑ illud ripas ioꝛdanis

— — —N

ſepfiot,
tdiebg
dütnna
ligfhzo
. qgno⸗
chomen
londici
üain⸗
ſeſacnn
AMolrans
Gameng
amentar

un

vaberent
gſie ter
en oda⸗
ordomio
yſeetin
mmodice⸗
ondand.
ſordanns
Wositer
riswon.
reſief
arenti
aptün
are enn
ge
ibolocan
hii r
m. Gini
ij y⸗
nimia⸗
wpna
wradzt
grfeb
ti⸗lid
cepenit⸗
Ptizo
rillo
oeſen
veriſt

¶ Nueſtio

tria tm̃. Kel põſio ꝙ; ĩ diluuio ⁊ in mari rubro quidã
fuerũt ſubmerſi.quidãa liberati.In diluuio non fuerunt
ſubmerſi Moe et familia eius:ſimiliter nec iſrł in mari
rubro.vñ bene baptiſma noſtrũ repñtabãt:quo ſubmer
gũtur peccata que ꝑ malos ſignificãtur:⁊ ſpuitualia ſal
uant᷑ qui bonos ſignificant᷑. De ioꝛdane at᷑ quia ſoluʒ
illũ fiebat tranſitus.nec fiebat ſubmerſio hoſtiũ:ñ cõ⸗
ueniret dici ꝙ eẽt baptiſma. Haptiſma em̃ nõ dicit᷑ pꝛin
cipaliteꝛ eo ꝙ eſt ianua vite:ſed eo ꝙ ibi fit pꝛincipaliter
remiſſio peccatoꝝ. Ande dicit Dam.ꝙ ẽ malicie deſtru⸗
ctiuũ.Sed ioꝛdanis ty pũ gerit vltime ablutõis que erit
in moꝛte ꝑ gr̃am. Joꝛdanis em̃ dicit᷑ riuus iudicij. vnde
gratia abluẽs ſoꝛdes ſiue ablutio gratie ĩ ſegatõe anime
a coꝛpoꝛe:ſignatur ꝑ traſitum ioꝛdanis.poſt quem ẽ in⸗
greſſus terre ꝓmiſſionis.tota em̃ vita ẽ in medio.ſ.inteꝛ
rubrum mare in deſerto? tranſituʒ ioꝛdanis.¶ Ad hoc
quod obijcitur de mare eneo. Dicẽdum.qꝙ ꝓpꝛietas no⸗
ſiri baptiſmatis ẽ.ꝙ ſemel baptiʒatus nõ iterũ baptiʒe⸗
tur. ſed inſtitutũ fuit q;' in eo bis ſaceꝛdotes lauarent᷑ in
die. ſ.mane et veſꝑe. VUnde dicit beda.ꝙ melius ꝑ mare
eneũ ſignatur baptiſma penitẽtie.quia ĩ aqua baptiſima

tis cõuenit ſemel ablui. In hoc aũt mane et veſpere. Pꝛe

terea in noſtro baptiſmate moꝛtui loti viui rſurgũt.Sʒ
moꝛtua aĩalia lota in conchis:⁊ ante et poſt moꝛtua fue⸗
rũt.Pꝛeterea.lauatoꝛiũ aĩaliũ ſolũ brutoꝛum fuit:⁊ ba⸗
ptiſma eſt ratõnalin. Pꝛeterea.baptiſma noſtrũ genera
le ẽ lauatoꝛiũ.quod nõ fuit mare eneũ nec labiũ ̊ laua⸗
toꝛiũ filioꝛũ aaron.Diluuiũ fuit vniueꝛſał inciſio pecca
ti. Similiter mare rubrũ omnes ꝑſequẽtes iſrł ſubmer⸗
ſit. vt habet᷑ exo.xiiij. Sed ꝑ mare eneũ ſignatur lauato⸗
riũ penitẽtie qtum ad ↄtritõem generalẽ.quia iuſtus ſe⸗
pties in die cadit et reſurgit:opoꝛtet ꝙ habeat lauatoꝛi⸗
um generale.ſ.otritõnem generalẽ.cuiꝰtypus fuit mare
enen.qͥ debent iuſti et ĩ pꝛicipio diei ablui ⁊ ĩ fine.In cꝰ
ſignũ in pꝛima hoꝛa diei et vltima dicit᷑ ↄfiteoꝛ.ſ.in pᷣma
et in cõpletoꝛio.⁊ maxĩe ſacerdotes.vñ Peda.aagno⸗
rũ viroꝝ ſic̃ vita ꝑfectioꝛ:ita cõpunctio ſublimioꝛ.q Ad
aliud qð obijcit᷑:ꝙ baptiſmus quo xpᷣc baptiʒatꝰẽ:⁊ ba⸗
ptiſma flaminis duo debẽt nũerari baptiſmata.Dicẽdũ
ꝙ ba ptiſmꝰflaminis ſᷣm ioh̊.dam̃.cũ baptiſmo quo xpᷣc
ẽ baptiʒatus cõnumerat᷑ ꝓpter hoc.q vtrobiq; ſpũſſctus
deſcedit in ſpecie ſenſibili. Suꝑ xpᷣm ei deſcẽdit in ſpecie
colũbe:ſuꝑ diſcipulos in igneis linguis.et hoc ſigmifica
uit iohᷣ.dam̃.in eodẽ ca.ↄſequẽter ſe exponẽs. licet ̊ fiẽt
deſcẽſus iſte ad diuerſa licut ipᷣe oñdit:tñ in hoc ↄuenie⸗
bant et rõe illius ad vnũ quodammõ reducunt᷑.⁊ poſſẽt
alia rõe duo baptiſmata dici.quia xpᷣc nõ indigebat puꝛ
gatõe aliqua:ſʒ vt ↄtereret capita draconis in aqua: vt
diluat peccatũ et omnẽ veterẽ adã ſepeliat.vt ſanctificet
baptiſma.vt impleat legẽ vt trinitatis reuelet miſteꝛiuʒ
vt ty pus et ſubſcriptio eſſet nobis ad baptizãdum. ꝓpteꝛ
has rões dicit ip̃ᷣm eẽ baptiʒatũ. Apli at baptiʒati erãt
flamiĩe:vt tolleretur ab eis infirmitas mẽtis quã adhuc
habebãt vt eẽnt illuminati ad docẽdũ alios.⁊ ita ad di⸗
uerſos effectꝰrelata:poſſent dici duo baptiſmata.q¶ Ad
illuo qꝗð obijcit᷑ de baptiſmate ioh.ꝙ idẽ eſt cum illo quo
xpᷣe baptiʒatus ẽ ⁊ ita ꝓ duobo nõ debent aſſignari.Rñ⸗
ſio. ꝙ licet baptiſmus ille diceret᷑ ioh.vt baptiʒantis:tñ
alind fuit q̊ xpᷣe fuit baptiʒatus.⁊ qð dicebat᷑ baptiſma
ioh.i Aã ꝙ dicebat᷑ baptiſma:hoc nõ fuit nili vt homĩies
habilitarent᷑ ad penitentiã.et vt habilitarent᷑ ad veruʒ
baptiſma xpᷣi. O aũt xpᷣi diceret᷑ baptiſma vt baptizati
hoc fuit vt foꝛma trinitatis expꝛimeret᷑. in qua quodam
mõ deſignaret᷑ foꝛma in qua baptiſmus xp̃i fiendus eſſʒ
MPꝛeterea vt ↄtactu ſue mũdiſſime carnis:vis regenera⸗
tiua ↄferreretur aquis.⁊ ita patet ꝙ ob aliã et aliã cau
ſaʒ.⁊ ideo duo dicunt᷑ genera baptiſmatũ a Joh̊.dam̃.
Ad aliud quod obijcit᷑ de ſubueꝛſione zodomoꝝ ⁊c̃.di
cẽdum ꝙ nõ debet dici baptiſmus.quia licʒ ibi mali ſub
mergant᷑: hoc nõ fuit in materiali cõneniẽti baptiſmati.
Vñ nõ fuit repñtans ex ſimilitudine:ſicut nec ciꝛcũciſio

₰

xxij.

baptiſma dicebatur. licet eĩ in effectu maxime ↄuenit cũ

baptiſmo:tñ imaginẽ nõ geſſit illius.nec põt eẽ typꝰ ba⸗

ptilſmatis flaminis quod fiebat in igne.quia baptiſma
flaminis nõ ſiebat ad deſtructõem peccatoꝝ:ſed ad illu⸗

minãdum intellectum et accendendũ effectũ.vt ſic infir⸗
mitas tolleretur. qua ablata auderent baptiʒzati eo ↄfite
ri nomen xp̃i coꝛã tyrannis ⁊ infidelibo vniuerſaliter.vt
infra patebit. Ad aliud patet reſponſio. Oꝛ in ꝓbatica
piſcina nullus ſubmergebatur.ſed intrãtes ſolũ curabã⸗
tur.¶. Að hoc quod vltimo querituꝛ de ſufficiẽtia nume⸗
ri baptiſmatũ:⁊ de diuerſitate inter dam.⁊ mꝗrm ſentẽ.
Dicẽduʒ.qꝙ magiſter nõ agit niſi de baptiſmo qui purifi
cat.⁊ hũc cõpꝛehẽdit in triplici differẽtia.Dam̃.aũt acci
pit differẽtias baptiſmi ⁊ qtum ad purificatõem ⁊ qᷓtũ
ad ſignificatõem.⁊ iõ ponit:ix.quoꝛũ ſic põt patere ſuffi
cientia.NMã baptiſmata ꝑtinẽtia ad ſignificatõʒ fuerũt
ante legẽ nouã: baptiſmata ad purificatõem in lege no⸗
ua. Pꝛima ſunt quatuoꝛ. ſᷣm quatuoꝛ que pᷣfigurabãtur
in baptiſmo. In baptiſmo em̃ eſt aqua et ſpiritus et paſ
ſionis virtus.⁊ quatuoꝛ baptiʒãdi actus. tũ ad aquã
p̃ceſſit in baptiſmo diluuij.ſᷣm ꝙ dẽ.j.pe.iij.Quos nunc
ſimilis foꝛme ſaluos facit baptiſma. Pꝛemiſerat em̃ ꝙ ĩ
diluuio.viij.anime ſalue facte ſunt ꝑ aquam. tum ad
aquam et ſpiritũ:in baptiſmo maris rubꝛi. de quo dicit
apls.j.coꝝ.x. omnes baptizati ſunt in mari et nube
⁊ nubes illa erat ignea in quo ſignatur gratie ſanctiſpi⸗
ritus efficacia. tum ðvᷣo ad virtutem paſſionis pᷣfiguꝛa
tur in baptiſmo legis vbi erat aſperſio ꝑ aquam luſtra⸗
tionis vbi erat cinis vitule rufe.In cuius occiſiõe ſigna⸗
tur paſſio xpᷣi.Aqua luſtratõnis habens vim ab illo ci⸗
nere:ſignificat baptiſmũ habere virtutẽ a xpᷣi paſſione.
Et de hoc baptiſmate ſepe habetur in lege et ad heb.ix.
cinis vitule aſperſus inquinatos ſanctificat ad emunda
tõnem. Etum ad actum baptiʒandi in baptiſmo Yoh̃.
vbi immergebant᷑ in nomine venturi.in quo pꝛeceſſit ex⸗
pꝛeſſa figura q;tum ad actum. de hoc baptiſmo dicitur
AMath.qiij.et luce.iij. ar.j.⁊ ioh.j.et ſic quatuoꝛ ſunt
q;tum ad ſignificatõem.Quatuoꝛ etiã q;tum ad puꝛiſica
tõem.Eſt em̃ purificatio a culpa:⁊ ſic ẽ baptiſmus peni
tentie.et a culpa et a pena ſatiſfactoꝛia:⁊ ſic baptiſinus
aque et a ſequela:et ſic baptiſmus in linguis igneis.⁊ a
miſeria:et ſic baptiſmus ſanguinis.Et ſic patet in le⸗
ge noua ſunt q̃tuoꝛ puꝛificãtia.et in lege añ nouã ſunt q̃⸗
tuoꝛ ſignãtia:⁊ mediũ iungẽs hoc illis: fuit baptiſmus

quo baptizatus eſt xp̃c.vbi collata eſt vis regeneratiua

aquis.et ſpirituſſanctus in colũbe ſpecie deſcẽdit de ceł.
ſic patet ꝙ in vniueꝛſo ſunt nouẽ.⁊ nõ plura nec paucio
ra baptiſmata. Patet etiam quare magiſter tm̃ tria enu
merat.quia ſolum de his loquitur que habent baptiſmi
efficaciam quo ad purificatõnem a culpa.

BOnſequẽter q̃rit᷑.ſi alia genera baptiſma⸗
tuü baptiſma plenũ figurabãt.⁊ vidr ꝙ nõ.
qꝛꝝ ſi hoc.vel oĩa vel aliqua.et ſiue ſic ſiue
tſe Fium ad quid.¶ Pꝛetea.in nouo teſta
mento fuerut quatuoꝛ baptiſmata q;ẽtum ad cauſalitatẽ
ſcʒ baptiſma in aqua ⁊ ſpiritu.baptiſma flamĩs.baptiſ⸗
mus penitentie.baptiſmus ſanguinis:quare non erant
quatuoꝛ pᷣcedẽtia vel in lege vel ante:q̃ eẽnt figure eoꝛũ.
126 em̃ fuerũt niſi tria.ſ.diluuij.maris rubri.⁊ aqua ex
piatõis. Iteʒ añ tpᷣus gr̃e fuit quoddaʒ baptiſma ĩ aq̊
tm̃.ſ.diluuij.quoddaʒ in aqua et ſpiritu.ſ.maris rubri
quod fiebat in aqua et nube ſiue nebula.ebula auteʒ
fuit ſymbolũ ſpũs ſᷣm dam̃.q̃re non fuit aliqð in ſpũ tĩ
ꝙ eẽt figura baptiſmi flamis. Itẽ baptiſimꝰ maris ru⸗
bri fuit figura baptiſmi noſtri qð fit in aq̃ ⁊ ſpiritn.cuiꝰ
baptiſmatis fuit figura baptiſmi diluuij ⁊ aque luſtꝛatõ
nis:? oeoian.. ſacram̃tũ ẽ qd imaginẽ gerit
7 cauſa exiſtit.Inde omnia baptiſmata reſpectu baptiſ
matis qð ẽ ex aq̃ ⁊ ſpiꝛitu:ſe habẽt in quadã diminutõe.

Illud aũt ſolũ ꝑfectũ ẽꝛomnia alia diminuta:ſʒ differẽ⸗
ter. qꝛ quedã in ſignificãdo.quedã iu cauſando.quod ſic
patet. In baptiſmate ex aqua 2 ſpiritu ẽ virtus quedaʒ
regeneratiua ĩ ĩa aqua collata illi ex ↄtactu carnis xpi
madiſſime:⁊ ex virtute verboꝝ p̃ſcꝛipte foꝛme.Pꝛeteꝛea
ẽ gratia ſpirituſſcti ꝑ quã ẽ deletõ culpe oꝛiginalis.ad de
letõem culpe oꝛiginalis:ſequit᷑ deletio pene oꝛiginalis p
mo:et actualis ſecundo in adulto virtute paſſionis xpᷣi-
Vnde in baptiſmo? virtus regeneratiua taqua efficiẽs
vt diſpoſitio.virtus ſpirituſſancti efficiẽs deletõem cul⸗
pe. virtus paſſionis efficiẽs deletõem pene. Sed eſt du⸗
plex pena oꝛiginalis.ſ.carẽtia viſionis dei:⁊ hec omnio
tollitur.et coꝛruptio que ẽ ↄcupiſcẽtia quedã que fomes
dr: ⁊ hec tollit᷑ in ꝑte.pᷣter hoc requirit᷑ ſoꝛma verboꝛum
pᷣſcripta qua expꝛimitur ipᷣa trinitas:ad quã ꝗꝓpꝛie ⁊ pꝛt
mo fit impꝛeſſio caꝛacteris et ablutio exteꝛioꝛ. Nutus re
generatiua in aqua fuit figurata ĩ baptiſmo diluuij. gr̃a
ſpirituſſancti in baptiſmo maris et nebule. Nebula em̃
fuit ſymbolũ ſpiritus.virtus aũt paſſionis ꝑ baptiſmuʒ
expiatõis ſiue luſiratõis.quia in illo eꝛat aqua admixta
cineꝛbus vitule rufe.cuiꝰymmolatio moꝛtẽ xpᷣi pfiguꝛa
bat. Ablutio vᷣo exterioꝛ ꝑ baptiſmuʒ Johᷣ.quia hoc ba
ptiſina habilitabat ad verũ baptiſma. Foꝛma at ver bo⸗
rũ ꝑ baptiſmũ xp̃i:quia ibi diſtincte trinitas deſignaba
tur. Unde fuit ſignũ baptiſmatis q;tum ad inuocatõem

qui babet foꝛmã expꝛeſſiuã tꝛinitatis.hec igit᷑ ſunt ſigna

veri baptiſmatis ⁊ adhuc ſigna in diminutõe vt planuʒ
?: ſed iſtis quinq; figurat᷑ ↄplete. Eſt aũt triplex baptil⸗
ma ↄueniẽs cũ baptiſmate iſto in cauſalitate.ſ.flaminis
ſanguinis et penitẽtie:łᷣ ſimiliter ꝑ diminutõem.baptil⸗
ma aũt flaminis dabat᷑ ad tollendũ imꝑfectõem q;tũ ad
quãdam infirmitatẽ.qua timoꝛe ↄſternati nõ audebant
nomen xp̃i publice ↄfiteri · Vnde nõ fuit datũ aplis ad
lendũ culpã aliquã vel penã:niſi velimus ülam infir⸗
mitatẽ penã dicere.dat᷑ igit᷑ baptiſmus flaminis adillu⸗
ſtrãdum intellectũ et accendendũ affectũ. quibo ſublata
infirmitate timoꝛis:efficit᷑ homo foꝛtis ad ſuſtinendum
quecũq;:⁊ fidẽ xpᷣi publice ↄfitendũ.⸗ In bhoc igit᷑ cõue⸗
nit cũ baptiſmo.quia ſicut baptiſmus ex aqua ⁊ ſpiritu
tollit vniuerſaliter oꝛiginale ⁊ penã illius.ſ.qtuʒ ad ca
rentiã viſionis.et penaʒ actualis:ſic baptiſmus flamĩs
infirmitatẽ p̃dict. Itẽ baptiſmus penitentie habet oↄue⸗
mentiã cũ illo in hoc.q;ſicut baptiſma ꝑfectũ delet oꝛigi
nalẽ culpã et actualẽ:ſic baptiſmus penitẽtie delet actua
le moꝛtale generaliter.¶ Pꝛeterea.baptiſmꝰ ſanguĩs ha
bʒ ↄuenientiã in hoc.ꝙ ſicut baptiſma ꝑfectũ delʒ penã

oꝛiginalis in ꝑte.quia minuit ↄcuꝑiſcẽtiam:et actualis

omnino:et hoc viꝛtute paſſionis xpᷣi.et ſimul cũ hoc cul⸗
pã oꝛiginalis et actualẽ quã inuenit: ſic baptiſmus ſan⸗
guinis pena oꝛiginalis.ſ.ocupiſcẽtie omnino ⁊ actualis

ſimiliter. Vnde hec ſunt quaſi ſupplementũ ꝑfecti baptiſ

matis et in diminutõe reſpectu illius.Et nota ꝙ tunc ꝓ⸗
pꝛie dicitur baptiſmus penitentie qñũ homoẽ in articulo

a quo nõ reuertit᷑.ſicut cũ ẽ in aꝛticulo moꝛtis nec habet

copiã ꝑfecti baptiſmatis. In tali articulo ↄtritio de pec⸗
catis et doloꝛ ꝙ nõ habet facultatem baptiſmatis ꝑfecti:
ſupplet vicẽ baptiſmatis qᷓtũ ad deletõem culpe ſed nõ pe
ne. Similiter eſt de baptiſmo ſanguinis.quando dolet

ð peccatis et ꝙ nõ fuerit baptiʒatus:gratia ↄtritõio tol

lit qð moꝛtale ẽ et paſſio in fide penã omnẽ. Similit ba
ptiſma flaminis ꝓpꝛie tollit infirmitatẽ pᷣdictã. omnino
igituꝛ hec ſe habẽt in diminutõe reſpectu baptiſmatis ꝑ⸗
fecti. Ande baptiſma penitentie ↄuenit inqᷓtuʒ tollit cul
pã:ſanguinis inq;tum penã:flaminis inqtum ↄfert gra
tiã ꝓpꝛie.¶ Ex his patet rñſio ad pꝛimũ qualiter hec ge⸗
nera baptiſmatũ ſe habẽt ad baptiſma ꝑfectum.ſ.ĩ qua⸗

dã diminutõe et in ſignificãdo ⁊ in cauſando.⸗ Ad alið

quod obijcitur.quare nõ fuerũt quatuoꝛ pᷣfigurãtia q̃tu
oꝛ genera baptiſmatũ que ſunt in lege noua. Dicẽdũ ꝙ ĩ
lege noua ſunt quatuoꝛ quo ad cauſalitatẽ.tamẽ quaꝛtũ
nõ d bet ↄnumerari ꝗꝓpꝛie cũ tꝛibo.quia vt tactũ eſt.illud

eſt ꝑfectum. alia ſunt in diminutõe reſpectu illiꝰ quaſi

in ſupplementũ ſuſcipiũt᷑.habent tñ quo ad aliquid cum
illo cõuenientiã. Ad hoc quod queritur quare nõ fuit
aliquod baptiſma ante tpᷣus gꝛatie tm̃ in ſpiritu. qð eſſʒ
figura baptiſmi flaminis:ſicut erat in aqua tm̃.Dicẽdũ
ꝙ cauſalitas baptiſmi pꝛincipaliter attendit᷑ in ſpiritu:
ſignificaiio aũt in aqua.quia igitur in aqua attenditur
ſignificatio.iõ in omnibus baptiſmatibo que ſunt ſigna
opoꝛtuit aquã eſſe.⁊ hec ẽ cauſa quare quodlibet baptiſ
ma ve.te.fiebat in aqua.Sed quia cauſalitas et virtus
in ſpiritu.nullũ fiebat in ſpiritu: ſed quia virtus dandi
eſt in ſpiritu:in omnibus que habent rõem cauſalitatis
virtus ſpiritus reꝑitur.⁊ etiã in baptiſmo ſanguinis eſt
virtus ſpiritus.VUnde berñ. Si martiriũ ꝓ baptiſmate
reꝑitur.nũquid plane facit hoc pena?non:ſed ipᷣa fides.
Mã abſq; ſide martiriũ nõ ẽ niſi pena.abſq; dubio fides
cũ martirio baptiſma reputat᷑. Ad illð qð queritur de

baptiſmo maris et nebule ſi ſint figura baptiſmatis ꝑfe
cti.cuius igit᷑ erat diluuij.⁊ aqua luſtratõis iam patet

reſpõſio.quia omnia figura erat ꝑfecti baptiſmi ſub di⸗

minutõne vt dictũ ẽ. Vel poſſet quadã remota aptatõne

dici baptiſma aque luſtratõnis.quia repñtat quodam⸗
mõ moꝛtẽ rpᷣi.baptiſmus martirij vt figura illius aptaꝛi
et baptiſmus diluuij baptiſmo penitẽtie.que debet eſſe ĩ
ablutõne et effuſione lacrimarum.

lembꝛum quartum

Onſequẽter querit᷑ ee differẽtia baptiſini
ſanguinis et penitẽtie: ſpectu eiꝰ qdð ẽ aq̃
et ſpiritus.Et querit᷑ pꝛimo vtꝛũ vnũqðq;
beat dici bapꝑtiſma.Secũdo vtꝝ vnũqð⸗
q; debeat dici ſacramẽtum. Tercio vtrũ ĩ baptiſmo ſan
guinis ⁊ penitẽtie impꝛimatur caracter. Quarto querit
Si baptiſmꝰſanguinis et penitẽtie ſuꝑpleret vicẽ baptilſ⸗
mi flumninis. Quinto vtrũ ſufficiant ad ſaluteʒ ſine ba⸗
ptiſmo fluminis.
rticulus pꝛunus
Verit᷑ ergo pꝛim Den vnũqðqʒ de beat dici
aptiſma. Et videtur ꝙ ſic. ꝑ boc quod dr̃ ad
heh̊ᷣ.vj.ſuꝑ illud baptiſmatũ.glo.pluraliter
ipᷣe baptiſinus fit in aqua.in penitẽtia et in ſan⸗
guine. 4Ad idẽ facit qð dicit aug.in li.de vnico baptil⸗
mo. Maptiſmi vicẽ aliqũ implere paſſionẽ.cui nõdũ di⸗
ctũ ẽ hodie mecũ eris in paradiſo.Heatꝰ Cy pꝛianꝰnõ le
ue documẽtũ aſſumit.quod etiã atq; etiã ↄſiderãs. inue⸗
nio nõ tiñ paſſiõem ꝓ nomine xpᷣi i quod baptiſmo de⸗
erat ſupplere:ſ̊ etiã fidẽ ↄueꝛſionẽqʒ coꝛdis.ſi foꝛte ad ce
lebrandũ miniſteriũ baptiſmi in auguſtijs tempoꝛuʒ ſuc
curri nõ poteſt.¶ Pꝛeterea.in ſcripturis inuenit᷑ ꝙ ba⸗
ptiſma dicitur ſanguĩs cuʒ dicitur in luca. xij . baptiſmo
habeo baptiz ari et qmodo coartoꝛ donec ꝑficiatur. Si⸗

militer de penitẽtia.ecci.xxxiiij. Qui baptiʒat᷑ a moꝛtuoe

et iterũ tangit moꝛtuũ qd pꝛodeſt lauatio eius? Reſtat g

ꝙ vnũquodq;ẽ baptiſma ¶ Sed otra heb. vj. ſup illuõ

baptiſmatũ dicitur in glo. Poſtqᷓ enumerat tria baptil
mata.vnũ dicitur eſſe baptiſma.ꝗa vna eſt foꝛma.nec ite
rari poteſt vna trium perſonarum oꝑatio.i Zon ergo iõ
dicitur baptiſma fieri in penitentia in ſanguĩe:ĩ ſangne
ꝙ ſacramẽtũ baptiſmi celebret᷑ vt in aqua accedente veꝛ
bo. ſed ga vicem baptiſini implet effuſio ſanguinis ꝓno

mine rp̃i et fides et penitentia. vbi dumtarat articulus

neceſſitatis:nõ cõ Eing:uareligioni facranſenten ba⸗
ptiſmi excludit¶ MReſponſio ad hoc ẽ.ꝙ eſt baptiſma
tis nomine large accipit ꝓ ablũtõne a culpa vela pena:
2 ſic dici poteſt vnũquodqʒ baptiſma.vel ꝓpꝛie illud ſac
mentũ ĩ qͥ accedit verbũ trinitatis ad elementũ:⁊ ſic qð
fit ex aqua ⁊ ſpũ.Cũ ergo dicit᷑ ad heb.vj.baptiſmatum
⁊c. Paptiſma large accipit᷑.ſtricte ſᷣm ꝙ dicit᷑ vnuʒ ba⸗
ptiſma.vbi ẽ foꝛma vna ⁊c̃.

—

-= –☛ e =P — — — —

—— — =— ———

—,,,—————N

ſorguſ
lindan
fin cdeß
n Raj
kirſinn⸗
nntin
neſmnſcn
mtſim
miſliin
nguinisc
baptiſtar.
dißaſices
dubioſicen
gveniurd
tſinotig ſ⸗
Gian pant
n aptatöne
at quodam
llusapteni
Abet ſi

m.

daprini
nebgin
ni Mmüͤg
btn mnüs
hopnſmoſen
vanoqven
nci Mpel⸗
cz ſinebe⸗

Niendi
cei
ſoPrdit
tenainſen
pnico kpti
Hcui nöcid
eyprinſü
ideris. oe
baptiſnon
ſiſoneco
enperti⸗
nwcnitgin
ri apnin⸗
ſciutur.
t aort
Rluf
ſupulud
. hapti
mna. neente
von ergon
jei ſangn⸗
cedente
Ginis
t orticnin
cntun
1 bapeiſu
cela pnn
neilleſe
iürr .
—
te

¶ Mueſtio

Articulus ſecundus

Onſequenter querit᷑.vtrũ ve uog debeat
dici ſiue ſit ſacramẽtũ? Et videt᷑ ꝙͥ nõ.ꝑ ̊ qð
icit mgr̃.iiij.ſenteñ.di.iiijq ſacramentũ ba
ptiſmi celebrat᷑ tm̃ in aqua.nõ in alio liquoꝛe. Sʒ ↄſtat
ꝙ ſi baptiſmus ſanguinis ẽ ſacramẽtũ:ẽ ſacramẽtum ba
ptiſmi.ꝗᷓ celebrat᷑ in aqua.ſᷣ̊ hoc ẽ falſum.alius em̃ la
ẽ aqua:alius ſanguinis.hoc eodẽ argumẽto patet ꝙ ba
ptiſinus penitẽtie nõ ẽ ſacramẽtũ rõe qua dicituꝛ baptiſ⸗
mꝰ.quia ſi ẽ ſacramẽtũ ratõe qua eẽt baptiſmus: tũc eẽt
ſacramentũ baptiſmi. ¶¶ Item in illis deficiũt ea que re⸗
quirunt᷑ ad eſſe ſacramenti.⁊ maxime ſacꝛamenti baptiſ
matis.ſ.repñtatio ex ſimilitudine. Si qᷓ ex inſtitutione
ſanctificatio ex verbi ꝓlatõe.¶ Item hoc ſpecialiteꝛ vide
tur de baptiſmo ſanguinis ꝑ hoc ꝙ ſacramentũ ẽ ſignuʒ
exterius expꝛeſſiuũ eius quod eſt interius.ſ.purgatõnis
ſed ſanguis effuſus potius inficit qᷓ; purificet: q̊ cum in⸗
teꝛius anima nõ inficiatur ſed purificetur: baptiſmꝰſan
guinis nõ eſt ſacramẽtum.¶¶ Iteem ſacramẽtum noue le⸗
is efficit ſiue ↄfert aliquid interius aliquo modo.ſʒ ef⸗
uſus ſanguis exterioꝛ ⁊ ꝑſecutio exterioꝛ non efficit ali⸗
quid gratuitũ exterius.ſed potius recipit bonitateʒ ab
interioꝛi.qᷓ ⁊c. ¶Cõtꝛa.qð ꝑticipat nomen ſpeciei.ꝑtici
pat nomen generis.q̊ᷓ ſi martiriũ et penitẽtia dicunt᷑ ba⸗
ptiſmata et inter ſpecies ba ptiſmatũ numerãat᷑: ꝑticipãt
nomen generis:ergo vtrũq; dicit᷑ ſacramentũ.¶! Itez H
videtur maxime de maꝛtirio.quia ſuꝑ illud Ro.v.qui ẽ
foꝛma futuri.glo.de latere xpᷣi doꝛmiẽtis fluxerũt onmia
ſacramenta ex quiba foꝛmatur eccleſia:⁊ hoc dicit.quĩa
inde fluxerunt ſanguis et aqua.j videt᷑ ꝙ ita accedit ad
rõem ſacramẽti ſanguis ſicut aqua.¶ Item iuxta boc q̃⸗
rit᷑.cũ multa ſint genera martirioꝝ. ꝓpter quid martiꝛiũ
magis vocat᷑ baptiſmus ſanguinis: q; baptiſmus ignis
vel ligni vel alicuius alterius elemẽti vel elemẽtati:cum
ſancti et iſtis modis paſſi ſunt martiriũ ſicut illo modo.
6 Reſponſio.ddm ad hoc.ꝙ ſicut martirium et penitẽ
tia im pꝛopꝛie ⁊ noĩe extenſo dicunt᷑ baptiſmata:ſic im⸗

pꝛopꝛie et noĩe extenſo dicunt᷑ ſacramẽta inqtum hmõi.

Hoc dico ꝓpter penitẽtiã.q licet ſit ſacramẽtũ ꝓpꝛie:non
tñ inqᷓtum baptiſma.quia dr baptiſma ſolũ ꝓpteꝛ purga
tõem interioꝛẽ.rõ aũt ſacramẽti ſumit᷑ quodammõ ab ex
terioꝛi ſignificatõe.¶ Ad illud qð obijcit.ꝙ illud qdð ꝑti
cipat nomẽ ſpeciei ꝑticipat et nomẽ generis ⁊c̃. Dicẽdũ
ꝙ nõ ꝑticipãt nomẽ ſpeciei.Qon em̃ dicunt᷑ baptiſmata
niſi noĩe extenſo.quia ſolũmodo baptiſmata nominant᷑
ꝓter ↄuenientiã cũ baptiſmate ſimpliciter. Ille em̃ ba⸗
ptiſmus dicit ſpeciẽ ſacramẽti qui in eẽ ſuo ſpeciẽ viſibi
lẽ ↄcernit cũ purgatõe interioꝛi.⁊ dico ſpẽm ꝓpꝛie loquẽ⸗
do. Sm ꝙ ſpecies ſacramẽtalis ex ſimilitudine dicitur re
pᷣſentans:ex inſtitutõe ſignificans. hmõi aũt ſpẽm nõ ẽ
reperire in baptiſmatibus pꝛedictis.i¶ AUd id quod obij⸗

citur. ꝙ ſacramenta fluxerunt de latere chriſti.dum peꝛ

fluxit ſanguis et aqua. Dicendum. ꝙ ſanguis et aqua

non ſignificatbant ſacramentum eiuſdem generis: ſed

diuerſa.iAã aqua pᷣſignabat ſacramentum baptiſmi: et
ſanguis eukariſtie.vbi vere ẽ ſanguis xpᷣi.⁊x ideo ñ opoꝛ
tet ꝙ verũ ſacramẽtum baptiſmi ſit in ſanguine.q: dñs
nõ inſtituit in ſanguine ſacramentũ purgatõnis: ſed ci⸗
batõnis et refectõnis. Juxta illud math.xxvj. Hic ẽ ca⸗
lix ſanguinis ⁊c.q¶ Ad hoc qð querit᷑ quare martirium
dicit᷑ baptiſmus ſanguinis ⁊c̃.dici põt ꝙ ĩ martirio po⸗
nit᷑ vita caꝛnis.⁊ vita illa in ſanguine eſt Fᷣm q; dẽ in lege
moyſi.ꝛeterea.omne genus moꝛtis quodãmodo ꝓue⸗/
nit ex paſſione aliqua in naturali ſacta ĩ ſanguine. qua
eriſtente deficit motus naturalis ſpirituũ vitaliuʒ. ſiue
ſit moꝛs ꝓueniẽs ex lapidatõe.ſiue ſubmerſiõe ſiue alio
genere interfectõis.et. ꝓpter hoc omne genus martirij ñ
abſq; rõne dici põt martiriũ ſanguinis. Iteʒ dicit hugo
in ſanguine baptiʒat᷑ qui ꝓ xpᷣo moꝛitur.qui et ſi langu

xxij.

nẽ nõ fundat ex vulnere:dat vitã que pcioſioꝛ ẽ ſanguĩe.
Mam ſanguinẽ fundere poſſet etiã ſi vitã nõ daret:⁊ mi⸗
nus eſſet ſanguinem fundere ꝗᷓ; vitaʒ dare. bene eꝛgo ſan
guinem fundit qui vitam ponit pꝛo xpᷣo.hec Hugo.

rticulus tercius

Onſequẽter querit᷑.vtrũ in baptiſmo ſangui
nis et penitẽtie impꝛimat᷑ caracter. Oꝛ ſic:vi
det᷑.quia plus eſt efficere gram qᷓ; impꝛimere
i à facit quod plus eſt ⁊ ado quod reliqum ẽ
diſpoſitio videtur ſimiliter efficere reliquũ.¶¶ Oe aũt nõ
impꝛimat᷑ caracter videtur.quia ſᷣm hoc diuerſi caracte⸗
res ad idẽ impnmerent᷑ in diuerſis baptiſmmatibo.⸗ Pꝛe
terea.cũ ꝓpter impꝛeſſionẽ caracteris ñ fiat iteratio ſac.
mẽti:nec pꝛius baptizatus poſt reciꝑet martiriũ. Ad
quod dm. ꝙ in ſacramento ſanguinis et penitentie nõ
impꝛimitur caracter baptiſmalis: impꝛi mit᷑ tñ quoddã
ſignũ in martire cui reſpondet aureola.i ec ſequit᷑ facit
quod plus ẽ.̊ᷓ quod minus.vt ex ſupꝛadictis patet.i Aã
q;tum ad ꝑpetuitatem caracter pᷣeminet gratie:nõ tamẽ
ſimpliciter. Eſt aũt caracter impꝛeſſio ſpũalis in anima
rñdens impꝛeſſioni in aqua ⁊c̃.

e .
———

rticulus quaꝛtus

nſequẽter querituꝛ ſi hec ſupplent vicem ba
ptiſmi.⁊ pꝛimo querit᷑ qualiter baptiſma ſan
uinis.aut ei hoc eſt rõe pene.aut cauſe. aut
6 rõe pene:quia tanta ẽ in peccatoꝛibo qui debi⸗
toꝛes ſunt moꝛtis.iõ rõe cauſe.que em̃ eſt ꝓpoꝛtio cauſe
ad baptiſma aque et ſpiritus:vt eius vicem ſupꝓpleret.
4 Pꝛeterea.ĩ latrone a dextris crucifixo erat pena non
cauſa.quia pꝛo ſuis meritis non pꝛo nomine xpᷣi paſſus
eſt. et tamen baptiſma dicitur:ergo hoc non facit cauſa.
Si vo dicatur fides eſſe ratio.tunc fides per ſeipſam
illud efficeret. Si ergo aliquis ſolam fidem habeat ba⸗
ptizabitur.et ſic contingeret aliquem multociens bapti
ʒari.quia poſſet multociens fidem habeꝛe et multotiens
a fide cadere.quod cum non ſit:non hoc facit ſola fides.
Reſponſio.hoc facit fides cum pena et cauſa in mar⸗
tirio vt omnia cõcurrant. Nam in baptiſmo aque dele⸗
tuꝛ omnis pena debita pꝛo octuali et pena oꝛiginalis. G
ideʒ fit in martirio ratione fidei.ſi eſſet aliqua culpa de
letur.et ratione fidei:cum cauſa eſt augmentum gratie.
et ratione pene his coniuncte deletio omnis pene. et ſic
martirium ſupplet vicem baptiſmi. Quod autem obij⸗
cituꝛ de latrone. Dicendum ꝙ martirium illius quan⸗
tum erat de ſe non erat completum:et ꝙ non tota cauſa
ſanguinis ratio fuit in eo baptiſmi: ſed duo concurre⸗
bant fides et pena:et adiungebatur contritio in articu⸗
lo neceſſitatis.Ad cuius euidentiam nota.ꝙ ad comple
tum martirium duo requiruntur. ſcilicʒ iuſia voluntas
et iuſta cauſa. Pꝛimum defuit in innocentibus.Secun⸗
dum defuit in latrone.vnde neutrum martirium de ſe fu
it completum.ſed ſicut dominus in innocentibus ſupple⸗
nit quod defuit ex parte voluntatis:ſic in latrone ſupple⸗
uit quod veerat ex parte cauſe.pꝛopter quod ſignanter

dicit Hieꝛoni. chriſtus homicidij penam fecit eẽ maꝛ
tirium. Dicit enim. fecit ſic innuens ꝙ te ſe non fuit cõ⸗
pletum martirium. baptiſmo auteʒ penitentie po

teſt queri qualiter ſupplet vicem baptiſmi.Si enim maꝛ
tirium ita ſuꝑplet vicem baptiſmi ꝙ ſuſtinens martiriũ

euolat quemadmodum baptiʒzetus: videtur ſimiliter ꝙ
baptiſmus penitentie ſi ſuppleat vicem baptiſmi. ꝙ qui

baptiʒatur baptiſmo penitentie euolet:quemadmodum
baptiʒatꝰbaptiſmo aque et ſpũs.et ita vnnſꝗſq; adultꝰ
in q eẽt hmõi baptiſmus:exiſtente articulo neceſſitatis
euolaret.¶. Cõtꝛa.in baptiſmo pñie nihil alið ẽ q; fides

cũ pniĩa finali:ſᷣ fides cũ pnia finali nõ tollit ncẽrio oẽm

penã: ̊ ſic baptizatus nõ euolaꝛet.¶¶ Ad qð dᷣm.ꝙ licʒ
baptiſmus penitẽtie ſuppleat baptiſmũ aque ⁊ ſpũs:non
tñ neceſſario hunc defectũ tollit vt ſtatim faciat euolare
Pot em̃ eẽ ꝙ nõ omnis pena tollat᷑ rõe pemitẽtie ſic oĩs
tollit᷑ rõe baptiſmi.ex eo qð habet a paſſione rpᷣi.Et h ẽ
quia paſſio xpᷣi vniuerſale ẽ ſatiſfactoꝛiũ.⁊ q̃ntuʒ ẽ de ſe
ſufficiẽs.et quãtũ ẽ de ſe influit in ipᷣm baptiſmi virtutẽ
vt babet᷑ in.iij.li.ſenteñ.xxx.di.ca.peccata quoq; noſtra
⁊c. Penitẽtia dᷣo eſt ſatiſfactoꝛiũ ex ꝑte nr̃a.⁊ cõtingit eẽ
Fm plus et minus de cõtritõne et alijs que ſatilfaciunt.
Si ergo querat᷑ in quo ſupplet penitẽtia illã vim baptilſ⸗
mi? Reſpõſio.qꝙ boc ẽ quo ad hoc ꝙ fides cũ penitentia
delʒ omnẽ culpã et penã ꝓpoꝛtõnaliter.⁊ quia ẽ ibi fides
xp̃i:ip̃e dñs ꝑ gratiã qui nõ dimittit culpam in parte:di
mittit culpã oꝛiginalẽ.⁊ rõe paſſionis xpᷣi dimittit᷑ pena
oꝛiginalis.et ſic quo ad hoc dicitur ſuppleꝛe:quia ꝑ illaz
ſaluatur penitẽs in articulo neceſſitatis.vbi nõ eſt ↄtem
ptus ſacramenti.4¶ Si aũt queratur vnde babet marti⸗
riũ ꝙ tollat oẽm penã:penitẽtia aũt nõ? Reſpõſio.ꝙ pe
na martirij eſt maxima inter omnes penas tꝑales. et iõ
ſi adiungatur fides paſſionis xp̃i et imitatõ paſſiõis xpᷣi
quãtũ põt:tollit omnẽ penã debitã ꝓ peccato.õ ſic at
fuit de penitẽtia que nõ ſemꝑ eſt talis vt tollat omnẽ cul
pam et omnẽ penã.poſſet tñ eẽ ꝙ dñs ex gꝛatia ſuppleret
qð minus eẽt ex ꝑte penitẽtis in tali caſu. Sed quia hõ
m quantitateʒ peccati debitoꝛ ẽ pene.et deus punit aut
homo:nõ audeo diffinire ꝙ omnine pena remittatur in
baptiſmo penitentite.

¶ Articulus quintus

Onſequẽter queritur vtrũ hec genera baptiſ⸗
matũ ſufficiant ad ſalutẽ ſine baptiſmo flumi
nis. Et videtur ꝙ nõ.per hoc quod dr.iij. io⸗
hañ. iſi quis renatus fuerit ⁊c. Sed nullus ſic rena⸗
ſcitur.niſi baptiʒaretur baptiſmo aque:ergo nullus in⸗
trat in regnũ celoꝛum ſine baptiſmo aque.¶ Item ſi ali⸗
ter ꝙᷓ ꝑ baptiſmum fluminis poſſet quis ſaluari: baptiſ⸗
mus aque non eẽt ſacramentũ neceſſitatis.nec peccaret
nolens baptizari:ſed hoc ẽ falſuʒ.ꝗ̊ ⁊c.¶ e aũt baptiſ
mus ſanguinis ſufficiat ad ſalutẽ ſine baptiſmo flumis.
patet ex verbo dam̃.dicẽs. Illud valde beatũ ẽ inq;tum
ſecũdis nõ inquinat᷑ ſoꝛdibo.Seo ſi eſt valde beatũ:ſuf⸗
ficit ꝑ ſe ad obtinẽdam beatitudinẽ.i Item ſuꝑ illð.vj.
Judi.Ego feci vos cõdeſcẽdere.dicit glo.baptiſma ſan⸗
guinis ſolum ẽ qð nos purioꝛes qᷓ; aqua baptiſmi facit.
Ex hoc videt᷑ ꝙ meliꝰ ſufficit ad ſalutẽ.ꝑ ſe qᷓ; baptiſmꝰ
aque.q¶ E aũt baptiſmus penitẽtie nõ ſufficiat ſine ba⸗
ptiſmo fluminis.patet ꝑ hoc ꝙ id nõ eſt ſine gratia gra⸗
tũfaciẽte quã concernit in eẽ ritio que in ſlatu ſuo
ſufficit ad ſalutẽ ¶ Reſponſio.ꝙ hec genera baptiſma⸗
tũ ſufficiãt ad ſalutẽ nõ ↄtempto baptiſmate fluminis:
p coexiſtẽte volũtate ſuſcipiẽdi baptiſma fluminis ſi fa⸗
cultas ſe offerret.õ aũt ſufficiũt baptiſmate iſto ↄtem
pto.Et hoc ẽ quod dicit aug.ꝙ põt quis ſaluari nõ ſacꝛa
mento baptiſmi ꝑcepto:ſed nõ poteſt ſacramento contẽ⸗
pto. Ad pꝛimũ quod obijcitur ↄtꝛa.ꝑ illud Johᷣ.iij. QAi
ſi quis renatus ⁊c.patet rñſio ꝑ hoc quod dr in glo.xj.
ad heb.ſuꝑ illud baptiſmatũ. Qui nõ fuerit regeneratꝰ
ea regeneratõe qua renaſcunt᷑ ex aqua et ſpũſancto:non
ſaluabit᷑ Ea vᷣo renaſcunt᷑ homines diuerſis modis.alij
ꝑ pnĩam.alij ꝑ effuſionẽ ſanguinis.alij ꝓꝑ baptiſmũ. It)c
aug.x.de ciui.dei.Quicũq; nõ ꝑcepto regeneratõnis la
uacro ꝓ xp̃ᷣi ↄfeſſione moꝛiunt᷑ tantũ eis valet ad dimit
tẽda peccata:quãtũ ſi abluerẽt᷑ ſacro fonte baptiſmatis.
qui eĩ dixit.Niſi quis renatus fuerit ex aqua et ſpiꝛitu⸗
ſancto nõ intꝛabit in regnũ celoꝝ.alia ſenteñ. iſtos fecit
exceptos vbi nõ minus generaliter ait. Qui me ↄfeſſus
fuerit ⁊c.¶ Ad aliud quod obijcitur ꝙ baptiſmus eſt ne
ceſſitatis.Dicẽdum ꝙ hoc baptiſma neceſſariũ ẽ ad ſalu
tẽ ſiue neceſſitatis.quia deus illud inſtituit ſub pᷣcepto.
⁊ qm que pᷣcepta ſunt:ſunt neceſſaria ad ſaluteʒ:ideo ta⸗

lis baptiſmus ẽ ad ſalutẽ neceſſarius. Sed qm̃ deus ne⸗

minẽ obligat ad impoſſibile ex ſuo pᷣcepto.vt dicit hiero.
et iterũ.quod quis nõ poteſt facere reputat᷑ ei ꝓ facto.ſi
cut dicit glo.ſuꝑ illud pᷣs.Etenim iniquitates oꝑamini
⁊c̃.qð nõ potes facere et vis:deus factum reputat. Ideo
baptiſmuos aque nõ ſic eſt neceſſarius:vt ſi aſſit volũtas
et deſit poſſibilitas nõ ſaluet᷑ aliquis ſine ipᷣo.ẽ ergo ſaẽ
mentũ neceſſitatis.nõ quia ſine eo nõ poſſit homo ſalua
ri:ſed quia ad hoc tenetur ſi aſſit facultas ⁊ etiã illo ne⸗

ie temꝑto nõ ſaluat.

AMlembꝛum quintum

Onſequẽter queritur de pᷣeminentia iſtoꝛũ
baptiſmatũ. Pꝛimo de pᷣeminentia baptiſ
matis reſpectu ſanguinis.Secundo de pᷣe
inẽtia baptiſmatis iohãnis reſpectu ali

um.

Articulus pꝛimus

D pꝛimuʒ ſic. videtur ꝙ baptiſma ſanguinis
pᷣeminat baptiſmati ꝑfeeto.ſ.quod fit ĩ aqua

— iritu.quia dicit dam̃. valde reueꝛẽduʒ

et beatum.qð ſecũdis nõ inquinatur ſoꝛdibus:ſed hoc
nõ ↄtingit in alio.¶ Ieʒ baptiſma ſanguinis ſine omni
defectu et omni interuaſlo introducit in regnuʒ quod eſt

7

ſummũ bonũ.qð nõ facit illud:ſed qð ꝓximius ẽ fini.et

certiꝰet efficaciꝰ⁊ ponit in altioꝛi gradu:illud ẽ ſimplici
ter nobiliꝰ⁊ meliꝰ.⁊ talis ẽ baptiſmꝰſanguims. qꝛ ſtatĩ
introducit in głiaʒ ſine impedimẽto.nec tm̃ acquirit glo
riã:ĩmo głiam eminẽteʒ.g̊ ⁊c.¶ Itẽ glo. Judi.vj.ſuꝑ il⸗
lud.tolles thauꝛũ ⁊c̃.baptiſma ſumptũ in ſanguine pu⸗
rioꝛes facit q; ſumptũ in aqua.Sed baptiſmus ille ꝑfe⸗
ctioꝛ ẽ qui facit purioꝛẽ.q̊ ⁊c.q¶ Iẽ in baptiſmo ſanguĩs
anhlio⸗ et plenioꝛ ẽ imitatõ ⁊ ꝓſeſſio paſſiõis xp̃i qꝙᷓ ĩ ba
ptiſmo aque.i ã ibi ẽ ꝓfeſſio verbo et ſigno ſiue actu.h̊ᷣ
aiũt nõ ſolũ ſigno et actõe:ſed paſſione. VUnde in baptiſ⸗
mo aque moꝛs ſignatur.hic aũt ſuſcipitur.ſed vbi ẽ ꝓfeſ
ſio fidei expꝛeſſioꝛ et imitatio paſſionis xpᷣi plenioꝛ.ibi ẽ
gratia ſiue virtus efficacioꝛ.⁊ hoc ſimpliciter melius.vñ
aug.ad foꝛtunatũ.de ↄꝑatõe hoꝝ baptiſmatũ dicit. ba⸗
ptilatus ↄfitet᷑ fidem ſuã coꝛã ſacerdote:martir coꝛã ꝑſe
cutoꝛe.ille poſt ꝓfeſſionem aſpergit᷑ aqua:hic aſpergituꝛ
ſanguine.ille manus unpoſitõne pontificis accipit ſpiri
tũſanctũ:hic templũ ſpirituſſancti efficituꝛ.⁊ ita patʒ ꝙ;
illuo pcellit.¶ Itẽ ſi duobn equaliter donis addant᷑ duo
bona:illð bonũ qð efficit illð meliꝰcui addit᷑:melius eſt
alio quod nõ efficit illud cui addit᷑ ita bonũ. Sʒ ponat
ꝙ aliqui duo viri ſint equaliter boni.vnꝰſuſcipit baptiſ⸗
mũ aq.aliꝰſuſtinet martiꝛiũ.ↄſtat q; ille ꝗ ſuſtinet melioꝛ
efficit ᷓ ille ꝗ ſuſcipit baptiſmũ:̊ martiriũ ẽ meliꝰqᷓ ba
ptiſmus. Cõtra. baptiſma ꝑfectũ vniuerſalis ẽ cã ſa⸗
lutis.ſ̊ remediũ illð qð plures curat ⁊ a plłibo moꝛbis
a ꝑiculoſioꝛibo ſonat.meliꝰẽ ⁊ vtiliꝰ.ſʒ baptiſmus aq̃
płes ꝑſonas ſanat et a pluꝛibo moꝛbis qᷓ baptiſmus ſan
guinis.qꝛ ab oĩ culpa tã moꝛtali ꝙᷓ; veniali.¶ I vᷣtute il⸗
lius ↄfert᷑ gra gratufaciẽs.maius aũt bonũ ẽ gra. qꝙ; ali
ad qð ſit ĩ martirio rõe martirij.qꝛ vᷣtute martirij nõ cõ⸗
fert᷑ gra ſʒ collata ↄfirmat᷑pexcellit igr baptiſmati ſan⸗
guinis baptiſma ꝑfectũ.¶ Itẽ ĩ baptiſmo flumĩs ↄfertuꝛ
gra ꝑ quã acquirit᷑ aurea.q ẽ pᷣmiũ ſubſtãtiale.ſed in ba
ptiſmo ſanguinis nõ acquirit᷑ niſi aureola q ẽ pᷣmiũ ac⸗
cidẽtale.& ſi pᷣmiũ ſubſtãtiale longe ẽ melius pᷣmio acci⸗
dẽtali:et illud quo hoc acquirit᷑ melius ẽ illo quo acꝗri⸗
tur illud.¶Rnſio.qꝙ pᷣeminẽtia iſioꝝ baptiſmatũ ſe bʒ
ſicut excedẽs ⁊ exceſſa.qð ꝑpendit᷑ ex ↄſideratõne effectꝰ
eoꝛũdẽ. Effectus aũt illoꝝ ſunt ⁊ in liberãdo a malo et ĩ
ↄferẽdo et oꝛdinãdo ad bonuʒ: ⁊ vtroq; mõ ſe habent ſic
excedẽtia et exceſſa.Qã maioꝛ effectus ſiue efficacia ĩ li⸗
berando a malo põt eſſe.vel intenſiue vel ex:enſiue.Si
extenſiue:baptiſmus aque excedit.ꝗa pluꝛes ꝑſonas libe
rat ſcʒ ꝑuulos ⁊ adultos.et a plłibo moꝛbis gꝗa a peccato

, —. —— — —. —— — -----—

—,——,,,–—— -r—————

—— — — —

— —— f

——,

ne⸗
ero.
o.ſi
nini
deo
ntas
dſae
alua
one

iſoi
bapti
ode⸗
du ali

gini⸗
iaqu
lnicl
ongt
veß
hhet
glii
Moi
ge
ſupi⸗
ne pr
lepe
ngni
ib
Ntn.5
vpni⸗
pl
hi⸗ 4
ba⸗
Ne
Hin
an
t de
r
n⸗
n
igg
46
uhts
16 69
ſan
eil⸗
ali
6c⸗
ſan⸗
erun
inba
iioe
hcetn
gegen
jſeß

¶ Nueſtio

moꝛtali et veniali. Paptiſmꝰaũt ſanguinis liberat pau
cos.ſ.adultos 2 ſolũ a veniali liberat a moꝛtali nõ.qꝛ p᷑⸗
ſupponit caritatẽ: aliter nibil valeret ad ſalutẽ. Similit
in oꝛdinãdo ad bonũ põt maioꝛ exceſſus attẽdi duplicit
aut ertenſiue aut intenſiue. Si extẽſiue ſic pᷣcellit baptilſ⸗
mus aque.qꝛ dat gram gratiſdatã.ſ.caracterẽ.⁊ gratia
gratũfacientẽ q̃ dſponit ad gliam ⁊ pᷣmiũ eẽntiale. Da
ptiſmus aũt ſanguimo gram gratũfacientẽ nõ tribuit:
ↄſeruat.nec tribuit caracterẽ ꝑ quẽ ciſtinguit aia pe
rat᷑ ad gram. Sʒ vtroq; modoꝝ pᷣdictoꝛũ baptiſm ſan⸗
guinis excedit intenſiue.ſicut excedit᷑ extenſiue. Nã effi⸗
cacius ⁊ melius liberat a malo culpe et pene: qꝛ omnem
reſecat ⁊ m potentiã ⁊ Fm actũ. Similiter efficaciꝰoꝛ/
dinat ad bonuʒ. quia ſtatim introducit ad głiam. pfe⸗
ctioꝛẽ ⁊ gloꝛioſioꝛẽ boc baptiſmo baptiʒatus ↄſequitur
palmã qᷓ; nõ baptiʒatꝰalio.Dicẽdũ hec baptiſmata
ſe habẽt ſicut excedẽtia ⁊ exceſſa quatuũ ad q̃ excedunt et
excedunt᷑ vt ex ip̃is rõibo ꝓ diuerſis ꝑtibo poſitis patet.
Si aũt vlterius quereret᷑.ꝙ magis pᷣcellit ſimpłr. di⸗
cendũ ꝙ licet baptiſmus martirij ſit pcellens ratõne di⸗
itatis ſlatus et pꝛiuilegij ad que ꝑducit:tñ baptiſmus
duminis pcellit roe maioꝛis virtutis vtilitatis. Iſtuo
patet ↄſideratis ſigillatim ⁊ ꝑ ſe effectibo vtriuſq;· Koe
vtilitatis que ẽ optima ↄditio boni:cõſtat ꝙ pᷣcellit.cum
ſit remediũ vniuerſale baptiſma martirij ꝑticnlare.Ka⸗
tõe maioꝛis virtutis pᷣcellit.cũ virtute eius impꝛimatur
caracter ↄferat᷑ gratia gratũfaciẽs:reddat᷑ dignitas vi⸗
te eterne. ſiue auree que ẽ pᷣmiñ ſubſiãtiale.nullũ hoꝛum
ꝑ ſe loquẽdo ↄfertur virtute baptiſmatis martirij. ¶õ eĩ
virtute eius ↄfertur caracter.neq; gratia gratũfaciens.
gratia em̃ hmõi ẽ baptiſma martirij nõ ecõuerſo. neq; ꝑ
cõſequens dignitas vite eterne nec pᷣmium ſubſtãtiale.
Ad pꝛimũ aut quod obijcituꝛ.ꝙ boc baptiſima ſecũdis
nõ inquinatur ſoꝛdibo ⁊c̃. Dicẽdũ ꝙ h̊ nõ ẽ rõe qua ẽ ba
ptiſinꝰ. quia hoc ↄtingit in omm moꝛte iuſti:bᷣ potiꝰrõne
qua ipo terminat᷑ ſtatus viatoꝛis. VUnde h̊ ↄuenit baptiſ
mo:iſti ꝑ accidẽs. Geatus aũt iopᷣ.euãgeliſta dicit paſ⸗
ſus martiriũ in immiſioue dolij feruẽtis olei.qui nihilo⸗
minus potuit ſoꝛdibo ſecũdis inquinari quãtum fuit de
ipᷣo martirio.¶ Ad aliud qð obijcit᷑ ſine om̃i interual⸗
lo introducit in regnũ ⁊c. Dicẽdum ꝙ hoc ẽ magis ratõ
ne qua ponit extra ſtatũ vie:qᷓ rõe boni collati virtute il⸗
lius vel mali ablati.ſicut patet in exemplo pᷣtacto de be⸗
ato iohe.Si aũt baptiſmo ftuminis baptiʒatos poneꝛet
extra ſiatũ viatoꝝ:ſimiliter ſtatim introducẽt in regnũ.
4 Ad illud quod adiungit᷑ ꝙ ponit ĩ gradu altioꝛi.Dicẽ
dũ ꝙ hoc nõ ẽ quiaẽ maioꝛis virtutis ⁊ efficacie: h̊ quia
fuꝑincedit bono habito.⁊ hoc patʒ exemplo tali.Aliꝗs
dans magnas diuitias alicui:efficit illũ diuitẽ.alius vl
terius aliqua pauca ⁊ ꝑua ↄfert eidẽ. vltimo ↄferẽs po⸗
nit illũ ĩ maioꝛi gradu ⁊ altioꝛi ꝙᷓ fuerit pꝛimo.nec tamẽ
plura ↄtulit illi:nec efficaciꝰ miniſtrauit ei bona.q¶.qAdð
illud qð obijcit᷑.ꝙ purioꝛes facit.Gicẽdum ꝙ puriores
reddit delendo im puritatẽ pene:ſed baptiſmus aque pu
rioꝛeo facit delendo impuritatẽ culpe.purũ em̃ẽ qð ẽ im
ꝑmixtũ alicui qð ẽ alterius nature.alterius em̃ nature

ſunt culpa et pena:qᷓ; natura humana.ſ.cõdita ſiue inſti

tuta.¶. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ in baptiſmo ſanguinis eſt
plenioꝛ etiã amplioꝛ imitatio xpᷣi ꝓfeſſio paſſionis eiꝰ
⁊c̃. Dicẽdum ꝙ hoc nõ concludit ꝙ ſit maioꝛis virtutis
vel vtilitatis ſimpliciteꝛ. Iſtud em̃ argumẽtũ non valet.
Iſte em expꝛeſſius pfitet᷑ fidẽ paſſionis ⁊ imitat᷑ xpᷣm.di
co imitatõe exterioꝛi ꝙᷓ iſte.̊ virius in iſto ẽ maioꝛ⁊ effi
cacioꝛ qᷓ in illo.frequeter em̃ vbi ẽ virtus maioꝛ:ẽ oſten⸗
ſio exterioꝛ minoꝛ. Seo bene ↄcedendũ ẽ alijs exiſtẽtibo
eiſdẽ ꝙ magis meretur: qui ꝑfectius et plenius ꝓſitetuꝛ
ꝑ fidẽ ⁊ imitat᷑ xpᷣm paſſuʒ qᷓ minus. Sed ſupponat᷑ hoc
ſcʒ ꝙ iſte magis mer eat᷑ patiẽdo martiriũ ĩ fide xpᷣi.qᷓ il⸗
le ſuſcipiẽdo baptiſmũ ĩ fide xp̃i.ex hoc nõ ſequit᷑ mar
niriũ ſit p̃ferẽduʒ virtute et vtilitate baptiſmati aque ga
virtus ſacramẽti in baptiſino habet efficaciã ſᷣm merimũ

xxij.

ſuſcipiẽtis:ſᷣ ex ſeip̃a efficaciã habet.nullo habito reſpe⸗
etu ad meritũ pᷣtactũ.¶ AUd hoc quod vltimo obijcit᷑.di
cẽdũ ꝙ ſi martiriũ efficit martirẽ melioꝛem qᷓ; baptiſma
aque baptiʒatũ:nõ tamẽ ſequit᷑ ꝙ hoc ẽ illo melius.⁊ pt
foꝛtius argui ad ↄtrariũ ꝑ efficaciã virtutis ſic. Maptiſ
ma aque ⁊? tante efficacie ⁊ virtutis ꝙ malos ſimpliciter
et indignos vita eterna.ſ.exiſtẽtes in oꝛiginali pcto effi⸗
cit bonos et dignos via eterna.martiriũ ſolũmodo bo⸗
nos efficit melioꝛes:ita em̃ ẽ ꝑue virtutis et efficacie.et
nõ põt niſi in bonos.ſ̊ maioꝛis viꝛtutis et bonitatis eſt
quod põt in bonos ⁊ malos:qᷓ qð in bonos tm̃:̊ ⁊c.di⸗
cẽdũ ꝓpterea ꝙ argumẽtũ ſupꝛatactuʒ nõ valet.ſed bene
valeret omnibo quibo vnũ valet et aliud ⁊ cũ hoc ꝙ ſꝑ eqᷓ
libet plus valeret.⁊ ſemꝑ cui adeſſet melius efficeret: qᷓ
aliud illð cvi adeſſet.

rticulus ſecundus

Verit᷑ de peminẽtia baptiſmatis Joh.reſpe⸗
ctu alioꝝ.qꝛ videt᷑ ꝙ exquo fuit mediũ inter
vetus et nouũ teſtamẽtũ: debuit peminere om
nibus veteris legis.¶q Cõtra.aqua luſtratõnis tollebat
omnẽ irregularitatẽ immũdicie.Reſponſio ꝙ bapti/
mus Joh.fuit habilitatio ad penitẽtiam. VUnde ꝑtim fu
it de noua lege:ꝑtim de veteꝛi.vñ licet aqua luſtrationis
purgaret irregularitatem.quia illa irregulaꝛitas fuit cõ
tracta ex immũdicia exterioꝛi.pᷣcellit baptiſma Joh. eo
ꝙ magis diſpoſuit ad bonũ.Sed in alijs quis erat oꝛdo
videt᷑ ꝙ baptiſma maris rubri:eo ꝙ ſignificat ſpiritum
mundantẽ a culpa:pᷣercellat᷑ aque luſtratõis qð ẽ ſignũ
deletõis pene.¶ Reſpõſio.baptiſma luſtratõis nõ ſolũ
fuit ſignũ deletois pene:pᷣ etiã ſignũ ſpiritus:⁊ hoc quia
illa aqua fiebat ꝑ admixtõem cineꝛũ vitule rufe.in ꝗbus
erat virtus ignis ⁊ ita ſpiritũſanctum ſignificabat:⁊ pᷣ⸗
ter hoc ſigniſicabat vᷣtutẽ paſſionis.Vñ in hoc ſuꝑbabũ
dabat baptiſma maris ⁊ nebule.baptiſma maris et ne⸗
bule baptiſma diluuij q̊ nihil erat ſignificãs niſi aq̃. VUñ
is dʒ eẽ oꝛdo.pꝛimo ẽ baptiſma diluuij q̊ͥ ſignificat᷑ aqua
veri baptiſmatis ſiue vᷣtus aq̃.ſecundo maris rubꝛi quo
ſignatur aqua et ſpiꝛitus.deinde aqua luſtꝛatõis q̊ ſigna
tur aqua ⁊ ſpiritus delẽs culpã:⁊ virtus paſſionis delẽs
penã. Haptiſma aũt ioh̊.vltra habilitanit ad ꝑfectũ ba
ptiſma. Maptiſma qͥ xrpᷣe fuit baptiʒatꝰ: fuit foꝛma veri
baptiſmatis.et ſic patet oꝛdo.quia vnumquodq; iſtoꝛuʒ

adadit alij. „
Nueſtio.xxiij.de ſacra
mẽtalibo in baptiſmo ↄcurrentibus.

.

tibo et vident numerari different a bẽo
. dyo. rabano.in li.de inſtitutõe clerico
m

Onſequenter que⸗
C rit᷑ de ſacramẽtalibo ĩ baptiſmo ↄcurren

60 n. Et in quodã canone dat᷑ intelligi al⸗
teꝛ numeꝛus ᷣm beatũ dyoni. Pꝛimo ẽ exufflatõ.Secuʒ
do ſignatio ſiue benedictio. Tercio olei ſancti inunctio.
Quarto trina immerſio.Quĩto veſtitio. Sexto criſma⸗
tio ĩ ᷣtice ⁊ ſu ꝑaddit᷑ eukariſtie ꝑceptio.¶ Scvᷣm vo ra⸗
banũ pᷣmo ⁊ exufflatio cũ exoꝛciʒ atõe.Secũdo ſignatio
Tercio ſalis ĩ os miſſio.Quarto nariũ ⁊ auriũ ſputo li
nitio.Quito ſacri olei inunctio.⁊ dr̃ illð oleũ ad cathe⸗
cuminos.Sexto ĩmeꝛſio. Septĩo criſmatio.⸗¶ Alubi vᷣo
vt ĩ q̃dã auẽte canonis habr. xxx.q.j. ꝑueĩt.ꝙ pᷣmo ſit ſał
iĩmiſſio.dr eĩ a pᷣmo ꝑabulo ſał ⁊ ſuẽti.⁊ ĩ ingreſſu ecclie
vſq; ad ↄfirmatõeʒ ꝑ criſma.h ẽ a pᷣmo vſq; ad. vij. nullꝰ
xpᷣianꝰſuã ↄmatrẽ ſumẽ dʒ.Et diſtiguit᷑ ibi. Pꝛimuʒ ſal
collatio. Scðo nariũ ⁊ auriũ ſputo linitõ. Tercio ĩ frõ
te⁊ pectoꝛe facta ſignatio.Quarto ſacrati olei ꝑunctio.
Quito baptiſmi ablutõ.Sexto ĩ vᷣtice cꝛiſmatis ꝑunctõ
Septiĩo ĩ frõte eiuſdẽ facta ↄſignatõ. Sʒ vñ ſumpſerũt
hbũc oꝛdinẽ plene nõ video: niſi h̊ fuerit ex conſuetudine
alicuiue eccleſie. ¶ His viſis pꝛimo queritur de ratiõe

numeri ᷣm beatũ dyoni.qui modũ ⁊ oꝛdinem ſumpſita
beato thimotheo. Secũdo de numero poſito a Rabano
quẽ nos magis ſequimur. Tercio de ↄꝑatõe huiꝰnume⸗
ri ad illũ. Quarto te differẽtia illius canonis.ꝗ pꝛiꝰpo
nit pabulũ ſalis. Quinto de his ſacramẽtalibo q baptiſ
mũ ↄſequũtur. Sexto vtrũ extra eccłiaʒ fiat veꝝ baptil
ma.Septimo quare nõ iterat᷑ baptiſmus.

em bꝛum pꝛimum

Irca pꝛimũ ſic.videt᷑ em̃ ꝙ bene numeret
intinctio cũ alijs.cũ illud ſit ip̃ᷣm pꝛineipa⸗
le ſacramentũ. Similiter ꝑceptio eukari⸗
Nie. cũ hoc ſit quoddã ſacramẽtũ ꝑ ſeipᷣm
diſtinetũ a ſacramẽto baptiſmi et ſacramẽtalibus eius.
4 Peterea. ꝓpter quid nõ fit ibi mentio de ſacramenta⸗
li illo quod ẽ ſalis in os miſſio:et de illo qð ẽ ſputi linito
4 Ad qð rndeo.qꝙ nõ enumerat dyoni. illa mi vt oñda
ur ꝙ oueniebãt ad ſolennitatẽ ſacramẽti baptiſmalis.
nõ ꝙ eẽnt de eẽ illius ſacramẽti. aũt numer auit ipaz
intinctõem vel immerſionẽ:hoc nõ fuit ob hoc ꝙ eẽt ſac/
mentale et nõ ſacramẽtũ.ſʒ quia in oꝛdine faciendoꝛum
occurrebat.¶ Ad hoc qð obijcit᷑ de eukariſtia. Rñdeo ꝗ⸗
nõ ob boc ſit eiꝰnumeratio qꝛ ſit ꝑs illius ſacramẽti qð
ẽ haptiſma:ſ̊ vt oñdatur ꝙ baptiʒati incoꝛꝑant᷑ xpᷣo.vt
mẽbra eius fiant ſicut dicit aug.ad hoc valet vt baptiʒa
ti xpᷣo incoꝛꝑent᷑ vt mẽbra eius fiant.⁊ iõ adultis qui ha
bẽt vſum intelligẽdi dat᷑ ꝑceptio euchariſtie et mãducẽt
ſacramẽtaliter.¶ Ad hoc vᷣo quod obijcit᷑.ꝙ nõ fit mẽtio
e immiſſione ſalis in os vel in linitõne ſputi. Rñdeo ꝙ
nõ dũ illa ſacramẽtalia ſolennitate ſacrameti erãt adie⸗
cta.⁊ iõ de illis nõ fecit mentõem. Alia etiã ponit beatꝰ
dyoni.ꝑtinẽtia ad ſolennitatẽ que nõ habemus.Loquit
em̃ de ꝓſhatõe baptiʒãdi pꝛimo ad oꝛientẽ et poſt ad oc⸗
cidẽtẽ extẽſismanibo ſurſum reſpiciẽdo.qð apud nos ũ
gerit. Silr ꝙ hierarcha ducit baptiʒandũ ĩ choꝝ eccle⸗
ſiaſticũ ↄgregatũ in q̊ cantat głia in excelſis deo.cũ ma⸗
ioꝛi em̃ reuerẽtia et ſolennitate fiebãt tꝑe illo baptiʒan⸗
doxꝝ receptões.qꝛ nõdũ eccłia erat intantũ multiplicata
Vñ a hierarcha.i.epᷣo baꝑtiʒabant᷑ ſacerdotibo aſtanti
bus.4 Si vᷣo querat᷑ rõ numeri in ſupꝑꝛadictis.dimiſſa
illa ꝑte que ẽ de ꝑceptõe enchariſtie que nõ ẽ cõmunis ꝑ
uulis et adultis:⁊ ꝑ ſe tractabit᷑ tãqᷓ de ꝓpꝛio ſacramẽto
Rñderi põt ꝑ ea que trahunt᷑ a beato dyoni.et ab expo
ſitõe eccłiaſtice hierarchie ꝙ ſignat᷑ in his diuerſis ea q̃
ſunt in ſacramẽto babtiſmi.⁊ ꝑ pꝛius ⁊ poſteꝛius oꝛdinã
tur m ea que ſignant᷑. ꝛimũ ẽ recedere a malicia ⁊ po
teſtate dyaboli qð ſignat ipᷣa exufflatio et abrenũciatio.
Vnñ dicit dyo. ter exufflare ſathanaʒ ⁊ ea que ſunt abꝛe⸗
nũciatõis ↄfiteri.Secũdũ aũt ẽ ꝑ ↄfeſſionẽ fidei quedaʒ
cũ deo ↄſignatio.⁊ hoc ſignat᷑ in benedictõe ↄfitẽtis ter.
Pꝛimũ ꝗᷣẽ recedere a malo.Secũdo vniri cũ ſummo vo
et quia phᷣo derelictus ſurgit in ſcãdala.Tercio inungi
tur oleo ſancto ad ſignificadũ certamen ſpũale q opoꝛtʒ
vincẽ hoſtẽ ſicut pugil qui inungit᷑ ad certandũ. poſt vi⸗
ctoꝛie ſignũ ſequit᷑ ꝑfecte moꝛi peccato.qð indicat ipᷣa ĩ⸗

merſio.vt hõ ſit ↄſepultus xpᷣo ꝑ baptiſmũ:⁊ iõ dicit bea

tus dyoni.pꝛimo ſᷣm ipᷣas leges certabit intrãſgreſſibi⸗
liter ſpẽ ꝑulchroꝝ p̃mioꝝ habẽs.⁊ deinde ſequit᷑.moꝛit᷑
pcto cũ xpᷣo ꝑ baptiſmũ.deinde ſequit᷑ naturaliter inno⸗
cẽtia que ſignat᷑ in veſte cãdida ⁊ lucifoꝛmi.⁊ hoc ẽ quoð
dicit apłs Ro.vj.vt in nouitate vite ambulemus.Poſt

quod ſequit᷑ odoꝛ boni exempli apud alios.qð ſignat cꝛi

ſmatis inunctio.Vñ dyon.vngẽti ꝑfectiua vnctio facit
bene olenteʒz et inuiſibiliter odoꝛificatio.Sic g reſpectu

mali nota quaſi tres gꝛadꝰ.recedere a malo.certare con

tra temptatõem.ꝑfecte moꝛi peccato.⁊ ẽ quaſi initiũ vi⸗
te ſpũalis ꝓgreſſus et ꝑfectio deſignata. ex alia ꝑte vni⸗
tio ꝑ intellectũ cũ ſumma veritate.innocẽtia in affectu.
odoꝛ bone oꝑatõis in effectu. Ratio vᷣo quare nõ inteꝛſe
rit᷑ inter gradus reſpiciẽtes malũ benedictio cõfitentis ẽ
quia nõ ꝓficit hõ niſi ꝑ fidẽ ⁊ inter pꝛimũ gradũ ⁊ terciũ

ponitur benedictio cõfitentis.

embꝛum ſecundum

it᷑ de illo numero quẽ ponit Rabanꝰ
„ Et videt᷑ ꝙ ſi ſufficiẽtia ẽ m ꝙ ponit dyo.
nõ neceſſe fuit addicere illa duo.ſ.impoſi⸗
tõem ſalis:⁊ ſputi ĩ auribo et naribo lmitõ
nẽ. Si vᷣo illa duo ſunt ſumpta ex euangelio.ſicut videt᷑
ſumi ex mar.vij.⁊.ix.habete ſal in vobis.qꝛ non tunc fit
Hm ꝙ ↄtinetur in euãgelio.dieit᷑ eĩ ꝙ expuens tetigit lin
guã eius.⁊ nõ dr de naribo rel auribo ꝙ ſputũ poſuerit

in illis. Similiter in Johe.ix. vbi miſit eũ ab natatoꝛia

ſyloe.pꝛimo poſuit lutũ de ſputo ſuꝑ ocłos:⁊ nõ dictum
ẽ de auribus aut naribo.quare q̊ᷓ in ſacramentalibo hoc
dẽ ?¶ Pꝛeterea.videt᷑ ꝙ his duobo additis alijs ſex ſupᷣ⸗
tactis debeant eẽ.viij.et ita deberẽt.viij.ſacꝛamẽtalia nu
merari.iꝛã de indutõe veſtis cãdide dẽ in li.de inſtitntõ
ne clericoꝝ.poſt baptiſmũ tendit᷑ xpᷣianis cãdida veſtis
que ſignat innocẽtiam? puritatẽ rpᷣianoꝝ.quã poſt ab⸗
lutas veteres culpas ſtudio ſancte ↄuerſatõis debetſe
uare immaculatã repntandã ante tribunal xpᷣi. d
qð rñdendum.ꝙ illa duo addita de appoſitõe falis et li
nitõe ſputi.poſt erãt addita.et nihil ꝓhibet plura eẽ mo
do de ſolennitate baptiſmalis ſacramẽti ꝙᷓ; fuerũt a pꝛin
cipio.Similiter nihil ꝓhibet mõ plura eẽ de ſolennitate
alioꝝ ꝙᷓ que fuerũt a pꝛincipio.¶ Ad id vo qð queritur
vñ ſumpta erat.põt dici ꝙ ex euãgelio ſumi poterat oc⸗
caſio vel alio mõ fiat qᷓᷓ ibi.Et ꝙ ex euãgelio fueꝛat.vide
tur ex verbis Rabani ꝗ dicit.tanguntur nares et ames
et dicitur verbũ euãgelicum quod ihe dixit. quãdo ſur⸗
dũ et mutũ ſanauit. Ratio aũt q̃ꝛe aliter fit q; in euange
lio eſt.ꝗa indicium eſt alteꝛius neceſſitatis.i QLam ibi di⸗
ctuʒ fuit verbum in ſignum ſupplende neceſſitatis coꝛpo
lis ð auditu.hic aũt fit ad indicium reꝑande neceſſita⸗
tis ſpiritualis.ad ꝑcipiendũ odoꝛ:ẽ noticie diuine.⁊ au⸗
diendum mãdata dei. Alud autẽ quod dicit dominus ð̊
ſale: ꝓpter intelligentiam ſpiritualem dictum eſt. vt peꝛ
ſal in oꝛe poſitum ſignetur diſcretio in cõfitendo ea q fi⸗
dei ſunt.lel poteſt ſumi ex hboc ꝙ in omnibus ſacꝛiſicijs
legis iubetur offerri ſal vt in omnibus oꝑibus baptiſati
dilſeretio inueniatur. EUnde berñ.Sal ſapiẽtie q̃ͥ vtuntuꝛ
cathecumini:in cũctis ſacrificijs iubemur offerre.i Ad

id vᷣo quod obijcitur q ſit ratio. Dicẽdum ꝙ iſta addita

ſunt ad expꝛeſſionem qrundam q̃ efficiuntur per gratiã
haptiſmalem. Regqritur enim ſapientia q̃ per ſputum et
ſal ſignatur. Sed alia et alia ratone ad meditãdum vel
intelligendum ad obediẽdum et ad cõfitendum. Et tmwo
in duplici figura in triplici oꝛgano fit deſignatio. Si
vᷣo qᷓratur de numero ꝙ m hoc debeꝛent eſſe. vij. Reſpõ
ſio. ꝙ poſſunt intelligi · vij.pᷣter ipam ſubſtantiam intin⸗
ctõnis. et dicuntur ſacramentalia q̃dam pꝛecedentia qᷓ;
dam ſubſequentia.i Zam duo ſunt ſubſequentia ſcʒ can⸗
dide veſtis induitio:et criſmatio.alia vᷣo ꝗnq; pꝛeceden⸗
tia. ¶ Ratio aũt numeri ſic poteſt accipi ex intentionibo
q̃s ponit Rabanus.vt pꝛimo ſignatur gratia baptiſma⸗

lis expellens dyaboli poteſtatem. Secũdo diſponẽs ad

fidem. Tercio ↄfoꝛtans.An pꝛimis vt expellensain duo
bus ſeq̃ntibus vt diſponens.In ꝗnto vt oↄfoꝛtans. Qaʒ

illa qᷓ de exufflatõe cum exoꝛciſmo. et deſ⸗ ignatõe ſeq̃nti.

ad ercludendum poteſtatem dyaboli ꝑtinent. Quod vo
eſt de ſale ⁊ quod eſt ſputo: ad diſponendum in fide.
Quod vᷣo ẽ de vnctõne ad cõfoꝛtationem ꝑtinet. Pꝛimo
at᷑ inducitur expulſio poteſlatis. Secũdo ſignatõ vt no⸗/
ſcat illum eſſe excluſum. Et hoc patet ex verbis Rabani

Dicit em̃ ꝑuuli exufflant᷑ ⁊ exoꝛciʒant᷑ vt pellatuꝛ ab eis

poteſtas inimica ꝗᷓ decipit hominẽ vt homines poſſidẽt

Et ſeqꝗtur.poſtea ſignatur baptiʒandꝰſignaculo crucis.

tã in vertice qᷓ in fronte.vt ab eo tꝑe apoſtata dyabolus

i vaſe pꝛiſtino ſue interemptõis cognoſcẽs ſignũ:iaʒ ſibi

de inceps illud ſe ſentiat eſſe alienũ. Deinde diſponitur
ad fidẽ oꝑãtẽ ꝑ dilectõzʒ. pᷣmo ad abrenũciãdũ dy abolo

tni
itgte
Nuur
e⸗
ice
ms
ſue⸗
e
con
eſi
12 00
nuo9
tper
ſ
s
ſoti
nur
W
a.
Vi
numet
gunel
Cr
6046
n ſn
Lentich
G can
racen
Nonity
liſna⸗
ſs ad
in doo
. ʒ
ſent ·
o d
Piino
1o Kno⸗
Koben⸗
maͤben
peſici

ocrwas⸗

Paltin
ſponi
nien

2

Dueſtio

⁊pompis eius.⁊ hoc in ſale poſito in os:vt ſale ↄditus fe
toꝛe careat inigꝗtatis illeſus ſeruet ad ꝗẽam maioꝛẽ per
cipiendam. Scðdᷣo ad ꝑcipiendũ odoꝛẽ diuie noticie.Ter
cio ad audiendũ mãdata. Eñ dicit Rabanꝰ. hoc ẽ ſacr̃m
quod hic agitur.vt ꝑ tipicã ſaliuã ⁊ ſacerdotis tactũ: ſapi
entia ⁊ virtꝰdiuĩa ſalutẽ eiuſdeʒ cathecuminis oꝑetur. vt
aꝑiant᷑ ei nares ad ꝑcipiendũ odoꝛem diuine noticie. Vt
apiant᷑ ei aures ad audiendũ mãdata dei. IUt aꝑiantur ei
ſenſus in intimo coꝛde ad rñdendũ. Gra vᷣo ↄfoꝛtans ſig/
tur in vngento. Vnð Rabanꝰ. vngitur tunc pectꝰillius de
oleo ſanctificato cũ inuocatõne ſancte trimtatis: vt nulle
reliquie latentis inimici in eo reſideãt: vt fide ſancte trini⸗
tatis mens eiꝰ ↄfoꝛtet᷑. Sic ̊ ſunt gnq; antecedentia.duo
po ſunt ſubſequentia.ſcʒ cãdide veſtis induitio ⁊ criſma
tio.quoꝝ vnũ indicat innocentiã vite:alterũ ba bũdanti⸗
am gre. vi ſic bõ ꝑ gram baptiſmalem ⁊ ↄtra malum ⁊ ad
verum ⁊ ad bonũ oꝛdinetur. Ex dictis pʒ com ꝑatõ vnius
diuiſionis ad aliã: ꝓpter quid ſcʒ in diuiſione Rabani q̃
dam ponunt᷑ qͥ nõ ponebant in altera diuiſione Dyoni.

ꝛ tercium

Onſequenter querit᷑ de ꝑatione vnius di⸗
uiſionis ad aliã.Quedã em̃ ponunt᷑ in diui
ſione bẽi Dyoniſij. vt eukariſtie ꝑceptio: q̃
non ponunt᷑ in diuiſione Rabani.4 Rñ. ꝗꝙ;
non ponit illud Rabanꝰ:quia eſt ſacẽm ꝑ ſe ſeꝑatuʒ a ba
ptiſmo. Pts vᷣo Dyoniſiꝰponit ad deſignandum ꝙ in ba
ptiſmo digne ſuſcepto ſit incoꝛꝑatio. Nobuc etiã que⸗
ritur. quare in nũero bẽi Dyoni. occurꝛit ipᷣa im merſio:ĩ
altero pᷣo ſeptenario nõ occurꝛit. Rñſio eſt.quia Rabanꝰ
numerũ ſacramentaliũ attendit.nõ ipſius pncipalis ſac⸗

menti ad qð diſponũt ſubſtantiã. Sʒ Dyoni. enumerat
om̃ia q̃ in illa ſerie occurꝛũt d huc etiã querit᷑ de hoc
ꝙ nõ eadem ratõ oſtendit᷑ olei ſancti iungi baptizand?

a bẽo Oyoni.ꝗ Rabano.iQam ſᷣm Dyoni.eſt in ſignum
certaminis ſpũ alis:et hoc ideʒ innuit Amb.in li.de ſacra
mentis.occurꝛit tibi pᷣſbiter ter vnctꝰ:eſt quaſi athleta ði
vt ad baptiſmũ cathecuminis accedas.Rabanꝰ vo dicit.
vt nulle reliquie latentis inimici reſideãt.ſᷣ in fide ſcxe tri
nitatis mens eiꝰcõfoꝛtetur.et inter ſcapulas vngit᷑:vt ad
bona oꝑa facienda ꝑ gram dei roboꝛet᷑. Rñſio.ꝙ bẽs Dy
oni.dicit ſignũ gratie ad pꝛioꝛeʒ effectum. Rabanꝰvᷣo ad
oↄſequentem effectum: attendens differentiã oꝛganoꝝ que

inunguntur. —
mbꝛum quartũ

Onſequenter querit᷑ de illo ſeptenario ꝗ po
nitur in auẽte cuiuſdaʒ canonis vbi dicit.
a pꝛimo pabulo ſalis ⁊c.Circa qð queri pt
Auare incipit a pabulo ſalis et nõ incipit ab
exoeiſmo. Scðo querit᷑ quare ſacr̃m oↄfirmatõnis ↄnume
ratur cũ alijs:cũ ſit ſacr̃m ſeꝑatum.¶ Ad pꝛimũ põt rñde
ri.ꝙ incipit a pabulo ſalis:vt oñdat᷑ cõpaternitas ibi in⸗
choari. In tribo em̃ ↄtrahit᷑ ↄpaternitas. in boptiſmo. in
catheciſmo.et in ↄfirmatõne. Vñ dicit Canon. de oſe. di.
iiij. In catheciſmo.in baptiſmo.in ↄfirmatõne.vnꝰ patri⸗
nus ſieri põt ſi neceſſitas cogit.Non eſt tñ ↄſuetudo. Hu

go tñ opinatꝰeſt in omnibo antecedentibo otrabi cõpater

nitatem: et ita in exoꝛciſmo. Sed videt᷑ melius in catheci:
ſmo:qꝛ ibi agitur de inſtructõne ſidei in q̃ eſt initiuʒ obli⸗
gatõnis ſpualis.et quia hec impoſitõ ſalis ad catheciſmũ
ꝑtinet.ſicut ⁊ ſputi linitio:ad iudiciũ enim ſapientie per⸗
tinent:et ideo poteſt dici ꝙ a pᷣmo a pabulo ſalis incepit.
4¶ Ad ſcdm rñſio eſt.ꝙ ↄfirmationem ↄnumerat cum alijs
in illo ſeptenario:vt oſtendat illud eſſe in quo cõtrahitur
ↄpaternitas.cum aũt tria dicant᷑ eſſe in quibo cõtrabitur
ↄpaternitas:nõ excludunt᷑ alia intermedia que ſupꝛa enu
D ſunt.ſed pꝛincipalia nominauit: dans intelligere
alia.

embꝛum quintum

Onſequenter querit᷑ de ↄſequentibo baptiſ⸗
mum q̃ ſunt duo.ſcʒ veſtis candide ſuſceptõ
criſmatis in vertice munctõ. De quibo pᷣ⸗
io querit᷑ vtrũ criſmatis inunctõ in verti⸗
ce bẽat effectũ gratie: Et videt᷑ ꝙ ſic. Ita digna ꝑs coꝛꝑis
eſt verter capitis vt frons vel dignioꝛ:⁊ ex eodeʒ fit inun/
ctio.et idem põt miſter eſſe:vt ſi ep̃s vtrũq; faciat.viqr̃ er
go cũ non deſit gra in ſigno noue legis vtrobiq; effectꝰeſſe
gre gratũfacientis.et ita illa inunctõ dicetur nõ tm̃ ſacra⸗
mentale ̊ ſacrẽm. 4 Pꝛe. põt queri.quare iſta duo ſequun
tur baptiſmũ potiꝰꝙᷓ alia. videt᷑ em̃ ꝙ inunctõ olei ſacrati
potiug deberet ſi ubſequi. eſt em̃ ſignum gratie alicuius cõ
ſoꝛtantis ad oꝑa ſicut dicit Rabanꝰ. Sʒ talis gra ſequi⸗
tur baptiſmũ: illa vnctio ſequi dʒ baptiſmũ vna cũ alijs
MPre. põt queri quo oꝛdine iſta dicuntur ſe babere inteꝛ
ſe.videtur em̃ ꝙ innocentia vite pꝛecedit gratiaʒ gratum⸗
facientem ad bene oꝑandum. ergo ſignuʒ debet precedere
ſignatũ. ergo induitio veſtis cãdide pcedere debet criſima
tionem. 4 Ad idem videt᷑ facere boc.ꝙ illa vnctio criſma
tis eſt a qua dicitur xp̃ianꝰ.ſicut dicit Rabanus. Poſtq;
aſcendit baptiʒatus de fonte ſtatim ſignatur in cerebꝛo a
ſacerdote cum ſacro criſmate ſequente ſimul et oꝛatõe: vt
xpᷣi regni ꝑticeps fiat:et a xpᷣo xrpᷣianus poſſit vocari. hoc
autẽ eſt in quo ſtat cõſummatio baptiſmalis.Reſtat ergo
ꝙ vltimum inter ſacramentalia ad baptiſmum ꝑtinentia
eſt illa inunctio criſmatis in vertice.¶ Sed contra hoc eſt
quoo dicitur in li.de inſtitutõne clericoꝛum.Dicitur eniʒ
tegitur poſt ſanctam vnctionem caput miſlico velamiĩe: vt
intelligat ſe dyademate regni a ſacerdotali dignitate po⸗
tiri. ꝓut dicitur Apoca.v. Neciſti nos deo regnum 2 ſaceꝛ
dotes. ¶¶ Sed obijcitur adbuc de hoc qð dicitur vt intelli⸗
gat ſe ⁊c. In quo em̃ illud ſignatur. Si enim ſignificatio
regni eſt in criſmate:ita etiam et ſacerdotij:quare ergo di
citur tegi caput vt intelligat ſe ⁊c.¶ Rñſio.ꝗpteꝛ induiti
onem ſacre veſtis q̃ tegit caput:qð ↄpetit ſacerdotibus.
¶ Ao pꝛimũ dicenduʒ· ꝙ inuctio capitis criſmate ſignifi⸗
cat gram datam in baptiſmate. cũ em baptiſmꝰſit ad duo
ſcʒ ad remiſſionem pctoꝝ:et ad gr̃e infuſionẽ ad bene ope
randum. vnũ ſignat᷑ ꝑ ablutõnem baptiſmalem: alternʒ ꝑ
criſma ſibi ↄiunctum quod ſtatim poſt baptiſma dat᷑ ſicut
dicit Rabanꝰ.a non eſt ſimile de criſmate dato ab epᷣo ra
tione dignitatis epᷣalis.illud enim ꝑ ſe datur ⁊ a digmioꝛi
miſtro.⁊ inſiituitur ad h̊ ꝙ ↄferat᷑ gratia vberioꝛ in ſuſce/
ptione illiꝰ. ¶ Ad aliud dom. ꝙ nõ eſt ſimile de inunctõe
olei ſacri.⁊ de hac vnctõne. Illa em̃ que eſt olei pᷣncipalit᷑
datur ad ſignificandum ꝙ cathetizʒatus ponitur in certa
mine ↄtra hoſtes ſpũales.et datur ei quaſi munimẽ ne no
ceatur ei ab hoſtilv.et hoc oꝛdinatũ eſi ad hoc vt hõ perfe
cte moꝛiat᷑ pcto vt ſupᷣ habitũ eſt. Illud aũt qð dĩ de inun
ctione criſmatis:eſt ad ſignificandũ ꝙ bʒ gꝛatiã ad bene
ſe regendũ ad ↄfoꝛmitatem xp̃i.⁊ hoc eſt ↄſequens natuꝛa
liter: licet ſit ſimul tꝑe cum eo qð eſt moꝛi pcto.⁊ ideo bec
vnctioſeꝗtur baptiſmalẽ ablutoõeʒ:̊ imediate piungitur.
Ad aliud ddᷣm. ꝙ aliter videt᷑ eſſe oꝛdo ſm bim Syoni
ſᷣm Rabanũ.i Iam ᷣm Dyoni. videt᷑ vltimũ eẽ criſma
tio in vertice. Vñ dicit᷑ traditur ſuſceptoꝛi.veſtit᷑ a hieꝛar
cha:criſmate inungit᷑.⁊ hoc indicat ſue doctrine ꝓceſſus:
cũ agit de ſacro baptiſmi. Scoᷣm aũt ꝙ dictũ eſt in pdicta
auẽte Rabani. et qð dicitur poſiqᷓ baptizatꝰ aſcendit de
ſacro fonte: ſtatim ſignat᷑ in cerebꝛo a pꝛeſbitero ſacro cri⸗
ſmate. Intelligit᷑ ꝙ criſmatio in veꝛtice pᷣcedit.⁊ ſequituꝛ
induitio veſtis candide:vt cuſtodiat᷑ ipſa inunctõ criſma⸗
lis.ſicut eũ criſmat᷑ ab epᷣo in fronte ponit᷑ pannꝰlineꝰad
criſmalẽ inunctõeʒ cuſtodiendã. Ratõ aũt iſtiꝰ diuerſi oꝛ
dinis eſt ex oꝛdine diuerſo ſignati ad ſignũ. Si em̃ vnctio
eſt ſignandũ gram qua poſſit ſe regere ſpũaliter: ad hanc
ſeꝗtur innocens ↄuerſatõ.que in veſte candida deſignat᷑.
Vnde Amb. de miſterijs accepiſti poſt baptiſmum veſti:
mẽta cãdida vt eſſet indiciũ ꝙ indueris iĩnocẽtie caſta ve⸗

lamina. Scðvᷣm autem ꝙ pꝛimo eſt habere innocentiã con
uerſatõnis et pphabere odoꝛem vite ad alios:Fſᷣm ꝙ dicit
apłus.xpᷣi bonus odoꝛ ſumus: alijs vite in vitam: pᷣmittit
veſtis candida ⁊ poſt ſequitur criſmalis inunctio in ver/

¶ Membꝛum ſextum
N/nſequenter querit᷑. vtrum extra eccleſiaʒ
fiat verum baptiſma: Et videt᷑ ꝙ non. peꝛ h
ꝙ baptiſma verum a quocũq; fiat eſt bapti⸗
a xpᷣi. Sed vnũ eſt baptiſma xp̃i et eccle⸗
ſie. Seð baptiſina qð fit extra eccleſiam nõ eſt eccłie. Pa
ptiſma em̃ eccleſie.eo dicit᷑ eſſe eccleſie qð fit in eccłia:er⸗
go baptiſma xp̃i non fit extra eccłiam: ̊ non eſt aliud ba⸗
ptiſmaqᷓ; baptiſma xp̃i:̊ ꝛ⁊c. ¶ Item ſacramentũ altaris
non efficit᷑ extra eccleſiam. Vñ Aug.et habet᷑.j.q.j.extꝛa
catholicam eccleſiã non eſt locus veri ſacrificij. Neꝛũ aũt
ſacrificium vocat ſacrificiũ qð fit in ſacr̃o altaris.Simi⸗
liter videtur de ſacramẽto baptiſmi.¶ Item baptiſmꝰeſt
ſacramentũ fidei.non aũt ſidei dicitur eſſe alicuius perſo
ne ſingularis ᷣ eccłie:ergo non poteſt fieri niſi in eccleſia
4 Contra.baptiʒ atus extra eccłiam non baptizat᷑ iterũ:
go ſuſcipit verũ baptiſma.¶ Rñſio. ꝙ baptiimꝰ fit ext
eccłiam.hereſis em̃ baptiʒat extra eccłiam. que licet non
generat baptiz ando ex vtero ſponſe:nihilominus genẽat
baptiſmo eccłie.vt em̃ hrĩ ab Aug.li.ↄtra donatiſtas.eccle
ſia generat ꝑ vterũ ꝓprium ⁊ vteros ancillaꝝ eiſdem ſaẽc⸗/

mentis tanqꝙᷓ ex viri ſemine. Vñ dicit ꝙ nõ generat ĩ par⸗

te donati ꝑ baptiſmũ vnde ſeꝑata eſt:ſed vnde ↄiuncta.ſe⸗
ꝑata eſt em̃ vinculo caritatie:ſᷣ ↄiuncta eſt vnitate baptil⸗
matis.Ex his patet.ꝙ exq̊ͥ ↄueniunt in vnitate baptiſma
tis:ꝙ hereſis baptiʒzat baptiſmo eccłie.licet enim hereſis
baptiʒando non generat ex vtero ſponſe:nihilominꝰgene
rat baptiſmo ecclie.¶¶ Ex his patet rñſio ad pꝛimuʒ.qꝛ li⸗
cet hereſis non ſit eccłia ⁊ qui baptiʒ antur ab bereſi ſiue
heretico baptiʒ ant᷑ extra eccłiaʒ:qtuʒ ad hoc quia bapti⸗
ʒat.nõ vnde ſeꝑata.ſed vnde ↄiuncta:baptiſma qð mini/

ſtrat eſt verum baptiſma. Ad aliud qð obijcitur de ſac⸗
mento altaris.dðm ꝙ non eſtſimile.quia em̃ baptiſmꝰeſt

ſacramentum neceſſitatis ? ianua ſacramentoꝛũ.indultũ
eſt in caſu aliquo poſſe fieri extra eccłiam:in quo nõ eſt in
dultum poſſe fieri ſacrjm altaris.Iſtud tñ planiꝰ infra de⸗
terminabit᷑.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ illud ſacramentũ eſt

ſacramentũ fidei ⁊c. patet rñſio ex his que dicta ſunt ſu⸗
perius in queſtione de intentõne baptiſmi.ibi eĩ tractata

ſunt quedã que valent ad qõem iſtam. Similiter in q̃ſtio
ne de baptiſmo keeucszi, Vs aatne querit᷑. ſi baptil⸗
ma datũ extra eccłiam ſufficiat ad ſalutẽ:et videt᷑ ꝙ ſic:
er pᷣdictis.ꝑ hoe ꝙ hereſis generat ꝑ baptiſmũ xpᷣo.q¶ Cõ
tra.de ↄſe.diſ.iiij.Aug.Eccłia ꝑadiſo ↄꝑata.indicat nobſᷣ
poſſe baptiſmũ eiꝰhoĩes etiã foꝛis acciꝑe:ſ ſalutẽ beatitu⸗
ainis extra eã neminẽ:vel ꝑcipere vel tenere.õ em̃ ĩ me⸗
ſopotamia vel egipto q̃ illa flumia ꝑuenerint eſt felicitas
vite qᷓ in ꝑadiſo ↄmemoꝛat᷑.Sic gᷓ baptiſmꝰ põt eſſe extra
ecchiam: munꝰðdᷣo bte vite nõ niſi intra eccłiam recipitur.
Rũ.ꝙ baptiʒatꝰab hereſi recipit ba ptiſma ad ſalutem
niſi ſit obex ſiue impedimentũ ex ꝑte ſuſcipiẽtis ſcʒ qñ ille
baptiʒ at ↄoſentit hereſi. Et h põt eſſe triptr.aut qñ ẽ he⸗
reticus ⁊ fauet erꝛoꝛi.aut ſi nõ eſt hereticotñ vadit ad be⸗
reticũ pᷣciſuin in ↄtemptuʒz ecclie.aut ſi nõ eſt pᷣciſus vadit
tñ ad occultũ quẽ ſcit eẽ heꝛeticũ ꝓpter aliqd ↄmodum vel
fauorẽ.⁊ tũc nihil accipit ad ſalutẽ:qꝛ accipit ab heretico
vt eſt hereticꝰ.ſᷣ tũc nõ ↄſentit qñ hʒ impotentiã diſcernen
di.vel ꝑnulus.vel qñ hereticus ille ẽ occuliꝰ credit᷑ eẽ ca
tholicus. ant q hõ eſt in neceſſitate ↄſtitutoet ſolo neceſſi
tatis intuitu ſuſcipit baptiſma ab heretico:qð licʒ. AUnde
Aug. de vnico baptiſmo li.j. Si quẽ foꝛte coegerit extrẽa
neceſſitas ⁊ nullũ catholicũ ꝑ quẽ accipiat inuenerit.⁊ in
aio pacẽ catholicz cuſtodiẽs ꝑ aliquẽ er vnitatẽ catholicã
polituʒ accepit qð ĩ ipᷣa erat catholica vnitate ꝑcepturꝰ.ſi
ſtatim etiã de hac vita miꝗquerit:non eum mniſi catholicuʒ

teputamus.

embꝛum ſeptimum

Onſequenter querit᷑ de vnitate baptiſmi ꝗ
dicit᷑ vnicꝰa quocũq; det᷑ nec dʒ iterari. Sʒ
querit᷑ cur nõ iterat᷑:cũ euchaꝛiſtia q̃ eſt ma
is dignũ ſacr̃ᷣm iteret᷑. ¶¶ Pꝛe.polſibile ẽ a⸗
liquẽ baptiʒari ꝗ nibil gr̃e ꝑcipit ꝑ baptiſmũ.q̊ ſi nõ dʒ eẽ
ſibi via ſalutis pᷣcluſa:dʒ ⁊ põt iteraꝛi iſti baptiſimnꝰ.¶ Itẽ
ouo dant᷑ in baptiſmo.ſ.caracter et gra.&̊ quis caracter
ſit indelebilis tn gra ẽ delebilis:& ſalteʒ rõne gr̃e põt ⁊ dʒ
iterari. ¶ Cont᷑.li baptiſmꝰ poſſet iterari.ᷓ poſſet glibet
impune peccare:cũ ibi fiat remiſſio culpe ⁊ re n.
ꝙ baptiſma nõ dʒ iterari nec põt.i.nihil fit in illiꝰiterati
one.Vñ Leo papa ⁊ hr̃.j.q.j.hac regulã ſeruandã in om
nibo eccleſijs p̃dicamꝰ.vt lauacꝝ vnicũ nulla iteratõne vi
oletur.dicente apło.vnꝰdeꝰvna fides vnũ baptiſma. Ra⸗
tio aũt multiplex eſt. Ana ẽ rõne moꝛbi queʒ curat.ſ.pct᷑i
oꝛiginalis.qð non iterat᷑ nec iterari põt. Alia eſi.qꝛ cum
Aleat culpã ⁊ oĩmodã penã:ſine freno peccarent boĩes ⁊
diſcurꝛerẽt ꝑ campos licentie vſq; ad extremã neceſſitatẽ
in qua facerẽt ſe baptiʒari.Alia eſt allegoꝛica.baptiſinus
em̃ hʒ effectuʒ ſuum a moꝛte xp̃i ſicut dĩc apłs.Quicunq;
baptiʒ ati ſumꝰin xpᷣo ihu:in moꝛte eiꝰbaptiʒati ſumꝰ.vn⸗
de ſi xpᷣ tm̃ ſemel moꝛtuꝰeſlX nos tm̃ ſemel baptiʒari con
uenit. Alia cã eſt efficacioꝛ quã aſſignat Aug.ſ.ne fieret ĩ
iuria ſacr̃o.Caracter em baptiſmalis ꝑhẽnis eſt manet eĩ
in hereticis.remanet in dãnatis in inferno.vñ indelebilis
eſt. et ex qͥ ſemel impꝛimit᷑ ampliꝰimpꝛimi nõ põt.et ſiẽ ra
dius ſolis ꝑ quecũq; loca diffuſus nõ ↄtrabit ĩmundiciaʒ
aliquã:ſic nec caracter polluit᷑ nec deterioꝛat᷑. Vñ dic au
guſt.ſicut iudei mali ſunt in lege bona ſic heꝛetici ſunt ma
li in baptiſmo bono.et ſicut malicia iudeoꝝ nõ facit legẽ
malã nec eam polluit aliquo mõ:ſic nec malicia heꝛetico⸗/
rum facit baptiſinũ maluz. Et ſicut iudei ꝑ hoc ꝙ hñt le⸗
gem bonã magis damnabunt᷑:ſic heretici ꝑ hoc ꝙ hñt ba
ptiſmũ magis damnabunt᷑.Si g iteraret baptiſmus:cre
deret᷑ caracter baptiſmalis ãn ihilatus eſſe vel deterioꝛatꝰ
vel pollutꝰ.quoꝝ nullũ eſt:qꝛ ergo caracter ꝑpetuus eſi:
nõ eſt iterandũ baptiſma ſicut nec oꝛdo: et ita iniuriaret᷑
ſacr̃o:ſi iteraret᷑ baptiſmꝰ.Alia rõ eſt inſtitutio diuĩa.qꝛ
dñs in ſtituit vt vnicã hr̃et efficaciã ĩ impᷣmẽdo caractereʒ
7 ꝑfectã in ablatõne mali ꝑfecte.ſ.impedientis ingreſſum
regni celeſtis.et ſemel tm̃ fieret: ꝓpter qð iteratio baptiſa
mi facit ↄtumeliã ſacr̃o ſiue iniuriã:ſiłr et xpᷣo.¶ Ad hoc
qð obijcit᷑.ꝙ aliqñ nihil ꝑcipit᷑ gre in ſacr̃o.vnde dʒ itera
ri ne via ſalutis pᷣeludat᷑. Sicendũ ꝙ ex hoc nõ pᷣeluditur
via ſalutis.qꝛ gra recuꝑatur ſiue acꝗqritur ꝑ pniaʒ.⸗.eᷣ¶d
aliud dðm.ꝙ nõ eſt ſimile de caractere et gra.qꝛ caracter
eſt pꝛimꝰeffectus ⁊ ĩmediatꝰipſiꝰſacramẽti:gratia autẽ nõ
eſt effectus ĩmediatus ſ̊ mediante caractere qui eſt diſpo
ſitio ad illam. vnde nullũ habet effectum baptiſma quare
nõ impꝛimitur caracter. P

¶Mueſtio. xxuij. de ſacramẽ

to olirmatõms.
. cM
NVcto de ſacramen⸗
baptiſmatis. Dicendum eſt de ſaẽ̃mẽ⸗
to confirmatõnis. Pꝛimo de inſtitutõne
confirmatõnis. Secundo de integritate
confirmatõis. Lercio de vtilitate. Qua?

to de comparatõne. Quinto de diſpenſatõne.

lembꝛum pꝛeimmm

Veritur ergo pꝛimo de inſtitutõne cõfirma⸗
tionis ſcilicet a quo inſtituta eſt. Et videtur
ꝙ a domino.ſic Melchy ades papa.⁊ habe
tur de conſecra.diſ.iiij.de his. Ita coniũcta
c duo ſacr̃a.ſ.baptiſmꝰ⁊ ↄfiꝛmatõ:vt abinuicẽ niſi

3
iu

0

ar

n

4

Lueſtio

moꝛte pꝛeueniente nullatenꝰpoſſunt ſegregari: et vnnʒ ſi⸗
ne altero ꝑfici nõ põt. Ex hoc pʒ ꝙ ꝑfectio ſacramẽti ba⸗
ptiſmatis dependet a ſacr̃o ↄfirmatõnis. cuʒ ſacrm ba
ptiſmi nõ fuit relictũ a dño im ꝑfectũ: relinquit᷑ ꝙ inſtitu⸗
ium fuit ſacr̃m ↄfirmatõnis ↄnter poſt ſacramentũ bupti⸗
ſmi: et ita a dño.4: Item boc idem videt᷑ ꝑ boc.ꝙ in boe
ſacramento ↄſerẽ᷑ gra in excellentia.ſicut hr de oſe. di. iiij.·
Spũſſanctꝰ.et ꝑ hoc ꝙ boc ſactẽm magna veneratione te⸗
nendũ ſit: ſicut hr̃ te ↄle.dil.iii. manꝰ. Qð aũt tale eſt ab
auctore gr̃e inſtitui debebat: a quo et inſtitutu ſunt alia qᷓ
gram minꝰexcellentẽ ↄferebant:vtpote baptiſma ⁊ ſacrẽm
altaris. 4 Ytem Hug. in tractatu te cõfirmatõe a criſma
te xp̃e dr̃ et a xp̃o xpᷣanꝰnoĩatur. Pꝛete.exquo nomẽe xpi
om̃es coĩcare ceperũt:om̃s vnctõneʒ acciꝑe debuerũt. Ex
boc verbo videt᷑ ꝙ ſtatim pꝰ baptiſmũ inſtitutũ debuit B
ſacramentũ inſtitui. Sed tꝑe inſtitutõnis baptiſmi nõ in
ſtiiuebat᷑ aliqð ſacrm niſi a dno:̊ ⁊c. ¶ Item in ſacramẽ
tis quoꝝ virtus determinat᷑ penes foꝛmã verboꝝ fuit vir
tus data vᷣbis in inſlitutiõe eoꝝ ab ipᷣo verbo increato.i.
filio dei· ſicut patet in ſacramento baptiſmatis altaris.
ſed hoc nõ fuit in inſtitutõne eoꝝ ab alio b̊ ab ipſo:ᷓ cum
in hoc ſacramento ſit virtus data verbis 1c. ¶ Idem etiã
videtur ꝑ illud ANath. xir. tũc oblati ſunt paruuli vt eis
manꝰimponeret ⁊ oꝛauret. Glo. bñdiceret manu ? oꝛe. Et
Luc.xviij.afferebant ad euʒ infantes vt eos tangeret. Ex
bis verbis aſſerũt.ꝙ dño offerebant᷑ ꝑuuli ad confirman
dum:ſicut mõ offerunt᷑ ep̃is.et ꝙ cõſirmabant᷑ ab ipſo:et
ita ab ipo inſtitutũ eſt hoc ſacramentũ. 4 Item legiſſato⸗
ris eſt inſtituere ſacr̃a.ſed boc ſacr̃m eſt ſimpliciter legis
euangelice: ̊ 1c. ¶ Item deus ꝑ ſeipᷣm inſtituit om̃ia ſaẽ⸗
menta legis veteris vel loquendo vel p̃cipiendo. vñ ſemꝑ
in pᷣncipio cuiuſcũq; ſacramenti dicit᷑: locutꝰ eſt dñs ⁊c̃.
Si gᷣ ſacramenta legis euãgelice ſunt multo dignioꝛa:vi
detur ontrargi dnainſttntrol ſacrim deter⸗
min auit qub elemento ſine elementato exerceri debuit vel
vore exp̃ſſa.ſicut ĩ inſtitutõe ſacramẽti baptiſmatis vt pʒ
iij. JYohᷣ.vel euidẽtia facti ſicut in inſtitutõne ſacri altaꝛis
Sʒ nõ legit᷑ dñm aliqa determinaſſe ð materiali in q̊ hoc
ſacr̃m exerceri debuit: vt videt᷑ nõ fuit inſtitutuʒ a dno.
Item in ſacramentis inſtitutis a dño vnica foꝛma vðbo⸗
rũ ab om̃ibo obſeruat᷑. Sed huiꝰſacramenti ſᷣm ↄſuetudi⸗
nes diuerſaꝝ eccłiaꝝ diuerſe ſunt foꝛme verboꝝ: hʒ enim
quedã ecclia hãc ſoꝛinaʒ. Confirmo te ſigno crucis ⁊ criſ⸗
mate ſanctificatõnis in noĩe p.⁊. f.⁊.ſ.ſ.amen. Alia ẽ iſta
Confirmo et ↄſigno te ſigno crucis ⁊ criſmate ſanctifica⸗
tõnis in noĩe p. . f. a.ſ.ſ.amen: ac. E. Rñ.dicũt quidã
hoc ſacr̃m fuiſſe a dño inſtitutũ ⁊ collatũ.vtpote qñ manꝰ
ſuꝑ pueros impoſuit Mathᷣ.xix. Sed quia in illa impo⸗
ſitõne manuũ neq; expᷣſſum eſt aliquid de foꝛma verboꝛuʒ
vel de materia qua mediante boc ſacramentũ exercet᷑: ptzʒ
ꝙ nõ fuit a dño inſtitutũ.Dicũt aũt alij ꝙ hoc ſacramen⸗
tum fuit inſtitutũ ab aplis collatũ et miniſtratũ qdð nõ eſt
verũ.⁊ hoc patet ꝑ hoc ꝙ apli confirmabant ſola impoſi⸗
tione manuũ ſine inunctõne ⁊ ſine ſoꝛma verboꝝ qua vti
tur eccłia. ¶ Pꝛopter hoc ſine p̃iudicio dðm.ꝙ dñs neq;
hoc ſacramentũ vt eſt ſacramentũ inſtituit: neq; diſpenſa
nit neq; apłi. Intelligendũ eſt igitur ꝙ poſt aſcenſionẽ do
mini ↄgruebat apłos ↄfirmari et illis ſpm̃ſanctũ dari ad
robur.vñ Johᷣ.vij. Spũſſanctꝰnondũ erat datꝰ:qꝛ ih̊s nõ
qũ erat gloꝛificatꝰ.nõ inquã in plenitudine vel ad robur
ſͦ fuit datus die penthecolles.Elnde apli ↄfirmati ſunt a
ſpũſancto immediate ſine miſterio ⁊ ſacramento.⁊ ipᷣi ð⸗
inde confirmabãt ſine ſacramento.quare hoc: infra pate/
bit. Sʒ poſtqᷓ apli ꝗ erant baſes ecchie:qui a domino erãt
pꝛelati et a ſpũſancto confirmati dxefecerunt:inſtitutuʒ fu⸗
it hoc ſacramentuz ſpũſſancti inſtinctu in concilio Mel⸗
venſi itum ad foꝛmam verboꝝ ⁊ materiam elementarem
cui etiam ſpũſſanctus contulit virtutem ſanctificandi.
Ad hoc quod pꝛimo obijcit᷑.ꝙ bec duo ſacramenta nul-⸗
latenus poſſunt ſegregari.Dicendũ ꝙ hoc intelligendum

eſt ꝗᷓtum ad eſſe ꝑfectum et potiſſimum illoꝝ.⁊ hoc expꝛi

„ *

vxun.

mitur verbo ſequenti quod eſt.et vnum ſine altero perfici
non poteſt.i.ad ꝑfectionem potiſſimum non uenit vnum
ſine alio. QNec reiictum eſt ſacramentũ baptiſmi im pfectũ
a domino alio non inſtituto: cum virtus ſufficiens illi col
lata fuerit a domino.nec ratõnes hmõi aliquam habeẽt ef⸗
ficaciam cum ſola dei voluntas eſt cauſa couenientiſſima
in om̃i eo qð ab ipᷣo efficitur.¶¶ ¶o aliud dicendũ. ꝙ gra⸗
tia excellens que in illo ſacro confeꝛtur eſt ab auctoꝛe ꝛa
tie.nec tamen ꝓpter hoc neceſſe fuit hoc ſacramentuʒ inſti⸗
tui a domino: cu virtus diuina nõ ſit ſacramentis alliga⸗
ta.¶ Quod aũt dicit decretũ.ꝙ eſt in magna veneratõne
habendum. hoc eſt ꝓpter cauſam ibidem aſſignatam.ſcilʒ
quod ab alijs ꝑfici non poteſi niſi a ſummis ſacerdotibus
nec tẽꝑe apłoꝝ ab alijs qᷓ ab ip̃is aplłis legit᷑ aut ſcitur 3
actum eſſe: nec ab alijs qᷓ qui eoꝝ tenerent locũ nunqꝙᷓ pfi
ci põt aut fieri debʒ. VUn boc habendũ eſt in magna vene⸗
ratõne qð a marime dignis ⁊ reuerendis ꝑſonis miſtra⸗
ri debet. Qec dz argui inſtitutũ fuiſſe vel monſtratum ab
apłis:quia dr 1 nec tꝑe apłoꝝ ab alijs ꝙᷓ ab ipis apłis
legitur ꝑactũ eſſe.licet em apli manuũ impoſitõne confir⸗
mabant: non tamen confirmabant miniſirando ſacramẽ
tum confirmatõnis.¶¶ Ad illud qð obijcitur ex ᷣbis Hu⸗
go. dom ꝙꝙ ex illo verbo inſinuat᷑ oꝛdo miniſtratõnis iſto⸗
rum ſacr̃oꝝ ſcʒ baptiſmatis ⁊ ↄfirmatõnis ⁊ oꝛdinis con⸗
gruentia: nõ ꝙ neceſſe fuit vnũ ſtatim inſtitui poſt aliud.
Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ in ſacramentis in quibus data
eſt virtꝰverbis.data eſt virtꝰ illa a verbo increato in inſti⸗
tutõne eoꝝ. Dicendũ ꝙ hoc verũ eſt de illis ſacramentis
que ſunt ab illo inſtituta. Pꝛe. et licet ſicut dictum eſt ver⸗
bis quibo miniſtrat᷑ hoc ſacrm data ſit virtꝰa ſpũſancto:
nibilominus data eſt a rerbo increato cum indiuiſa ſint
oꝑa trinitatis. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ dñs ↄfirmauit ꝑ⸗
nulos de quibo Math. xix. Dicendũ ꝙ et ſi cõtulit eis g⸗
tiam ↄfirmationis ſine qua ↄfirmabant᷑: non tñ miſterio
ſacramentali.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ legiſlatoꝛis eſt ſa⸗
menta legis inſtituere ⁊c̃. Dicendũ ꝙ in hoc ſacramento
confert gra in babundãtia qua ſuſcipiens vngit᷑ in pugi⸗
lem. vt ꝓ fide xp̃ᷣi audeat et velit ſe moꝛti exponere ⁊ vce⸗
bat vt ſpũſſanctꝰnõ in tanta daret᷑ habundatia quouſq; do
minus fuiſſet gloꝛiſicatꝰ. Johʒ.vij. ꝓpter qð iſtud ſacmen⸗
tum debuit inſtitui nõ immediate a legiſlatoꝛe:̊ median⸗
te ſpũſancto cooꝑante. l Ao vltimũ dicendũ.ꝙ om̃ia ſa⸗

cramenta legis ſcripte.fuerũt inſtituta mediante legiſſa⸗

toꝛe ꝗ erat miſter legis auctore legis.i. dño dictãte ſic de⸗

bere fieri inſtitutões.ſacr̃a aũt euãgelica quedã fuerũt in
ſtituta a legiſlatoꝛe ⁊ auctoꝛe ſcʒ xpᷣo ꝗ erat latoꝛ ⁊ auctor
quedã a miſtris legis ſeʒ apłis et eoꝝ ſucceſſoꝛibo ſcʒ pon
tificibus:ſcʒ inſtinctu et cooꝑatõne auctoꝛis legis ſicut h
ſacr̃m:de boc alibi plenius dicetur.

¶ Nlembꝛum ſecundum

Onſequenter queritur de integritate cõfir⸗
matõnis. Et pꝛimo de materia confirmati⸗
onis. Secundo de foꝛma.

rticulus primus

E materia queritur ſic. Pꝛimo vtruʒ materia
ſit neceſſaria. Secundo que ſit materia.Ter⸗
cio qualis.

irca primum ſic. S. ..

viaetur ꝙ materia ſit neceſſaria. quia ſicut dĩc Hug. Sa

cramentũ eſt elementum fſoꝛis ſenſibiliter ꝓpoſitum ex ſi⸗
militudine repñtans. ſes repꝛenſentatio eſt ꝑ materiam:
ergo materia eſt neceſſaria. ¶ Contra.apli ſola manꝰ ipo⸗
ſitõne ↄfirmabãt.̊ videt᷑ ꝙ ſucceſſoꝛes eoꝝ ſola manꝰim
poſitõne hoc poſſint ſi tranſmiſerũt poteſtatem quam ha⸗
buerunt.¶ Item ſuꝑ illud Ncẽ.viij.tunc imponebant ma
nus ⁊c̃. dicit ibi interli.exemplum fuit noſtre confirmati⸗
onis. ſ exemplatũ debz ↄfoꝛmari exemplo:̊ ⁊c¶ Rñſio
ꝙ ꝑ̊ ſacrm ſiẽ et ſacẽm baptiſmi et alia voluit dne re ma⸗
4 —

4 . . — 4 7
ð E le .

0 bep

Jrr rag A

— 4A.2 SX oalve 2 balfe⸗ eh 2

teriali ſiue elementari exerceri.ne ſi ſola hominis oꝑatio⸗/
ne gratia ſacramẽtalis daret᷑: ſpes in hoĩe poneret᷑. Alia
eſt rõ a Hug.dicente. Juſtũ eſt vt hõ qui pꝛius deũ ſuꝑbi
endo deſerens terꝛenis ſe ꝑ ↄcupiam ſubdidit nũc ꝑ huĩli
tatem teũ reꝗrens vt pleniꝰeffectum ſue deuotõis inſinu
et:eiſdem ſe ꝓpter pᷣceptũ tei ꝑ obedientiã inclinaret.alia
eſt ratio ↄfoꝛmitatis eccłie in mĩſterio ſacroꝝ.dico ſaẽ̃mẽ
ta euangelij ſiue noue legis q̃ ſunt baptiſmus.ↄfirmatio.
ſacr̃m altaris ⁊ extrema vnctio. Alia aũt ſacramenta ſcs
pniĩa oꝛdo et matrimoniũ licet ſint noue legis.quia in illa
ſunt appꝛobata:nõ tñ quia in illa inſtituta.vt igit᷑ in ᷣ ſa⸗
cramento eſſet aligd materialefigurans rem illiꝰ ſicut in
alijs ſacramentis: oueniens fuit vt foma aploꝝ mutaꝛet᷑
Item alia eſt rõ.quia cauſe inſtitutõnis ſacr̃oꝝ efficaciã
hñt maioꝛẽ hac exiſtente forma qᷓ illa:qꝛ maioꝛ eſt bumi⸗
liatio:maioꝛ eruditio:maioꝛ exercitatio hac for̃a exiſtẽte
ꝙ illa. Maioꝛ em̃ eſt huiliatio:cum ꝗs ſubijcit᷑ inferiori
creature ꝙᷓᷓ ſuꝑioꝛi vel pari. Item maioꝛ ẽ eruditio:ꝗa vn⸗
ctio criſmatis expᷣſſius ſignat rem ſacramẽti buiꝰ ꝙᷓ impo
ſitio manuũ ſine vnctõne.Item maioꝛ exercitatõ: ga ſicut
in vnctõne q̃ miniſtrat᷑ hoc ſacr̃m maioꝛ eſt exercitatõ ucti
ua ex ꝑte ↄfirm antis:ſiłr maioꝛ eſt paſſiua ex ꝑte recipiẽ:
tis.¶ Ad hoc qð obijcit᷑ ↄtra hoc ꝑ apłos ꝗ ↄfirmauerũt
ſola manuũ impoſitione ſine ſacro materiali. Dicendũ ꝓ
ipſi apli fuerũt ↄfirmati in die penthecoſtes a ſpũſct᷑o im
mediate ſine miniſterio humane et ſacramento.⁊ ideo ipi
alios ↄfirmabãt ſine miniſterio ſacramenti.vt illi ꝗ fuert
baſes et fundatoꝛes eccłie. viſo ꝙ impoſitõne manuuʒ da
batur ſpũſſanctꝰgram ⁊ auẽtem in ↄſpectu hoĩm haberẽt.
eis ſicut capitiba xpᷣiane religionis hoies crederẽt ⁊ ob/
temꝑarent. Sʒ poſtꝙᷓ illi ꝗ fuerũt fundatoꝛes eccłie aptłi
ſcʒ qui a deo non ꝑ boĩem erant oꝛdinati p̃lati et ↄfirmati
deſecerũt:inſtinctu diuino inſtitutũ eſt.vt mediãte elemẽ⸗
to ſanctificato ꝑ verbũ hoc ſacr̃m daret᷑.qa &ᷓ res ſacr̃i hꝰ
immediate dabat᷑ a ſpũſcto ĩmediate ↄfirmãte:⁊ in datõ⸗
ne ſpũſſancti in impoſitõne manuũ aploꝝ ſigna viſibilia
appaꝛebãt:nõ erat opus elemento.⸗¶! Ad aliud qð obijcit
ꝙ impoſitio manuũ aploꝝ fuit exemplum ⁊c̃.dom ꝙ fnit
exemplũ ꝙᷓtum ad effectũ et actũ in generali:ſcʒ ꝙ debeãt
epᷣi ↄfirmare baptiʒatos ſicut ⁊ apłi ↄfirmauerũt:ſ̊ nõ fu
erunt exemplũ vel foꝛma q;tum ad modũ ↄfirmandi.et hu
ius duplex eſt cã. Pꝛima qꝛ maioꝛ fuit dignitas in apłis
ꝙ in alijs ſubſequentibo platis:ad qð oſtendendũ manus
tm̃modo baptiz atis imponebant. Ep̃i dᷣo multa alia ad⸗

dunt. Scðda ratio eſt. qꝛ in pꝛincipio eccłia nõ potuit ita

totaliter oꝛdinare.ideo ſicut creſcebat manikeſlatio veri⸗
tatis fidei: eodem modo creſcebat oꝛdinatio in diſpenſa/

deinde queritur S. ij.

que ſit materia huiꝰſacramẽti. Et dicit᷑ ꝙ ẽ criſma quod
pſicit᷑ exr duobo elementatis ſcilʒ oleo oliuaꝝ et balſamo.
Vñ Rabanꝰ. de naturis rerũ li.xviij.ca.vj. Halſamus ĩ
criſmatis ↄfectõne liquoꝛi oliue admiſceri. ac pontificali
ſolet bñdictõne ↄſecrari:quatenꝰfideles om̃es impolitiõe
manꝰſacerdotalis qᷓ ſpũſſanctꝰaccipit᷑: hac vnctõne ſignẽ⸗
tur. .Circa banc materiã querit᷑ ſi ic.quare materia huiꝰ
ſacramenti nõ eſt ſimplex elementum ſicut materia bapti⸗
ſmi. Iteʒ ſm Oyoni. Om̃e ſacẽm eſti ſimplex. criſma at
nõ eſt ſimplex.¶ Item inter ſignũ rem dz eſſe ↄfoꝛmitas
ↄuenientia ſᷣm quã ſignũ ducat intellectũ in cognitoem
rei ſignificate.& cum gra q̃ eſt res ſacramenti ſitſi implex
ſignũ debet eſſe ſimplex. ¶ Item videtur ꝙ aqua potius
eberet eſſe materia huiꝰ ſacramenti qᷓ; balſamus. quia
moꝛbo generali dʒ rñdere elementũ generale et vↄmune. H
balſamu p̃cioſum eſt ⁊ rarũ:aq̃ ↄmumis ẽ omibo.¶ Item
quare magis oleũ ꝙᷓ vinũ.et videt᷑ ꝙ vinũ magis: qꝛ facit
hoiem audacem ?2 diſertũ: ⁊ hoc eſt huiꝰſacri. IYteʒz ſi cõ⸗
ueniebat ꝙ; mateꝛia hoſacri eſſet elementatũ ⁊2 nõ elemen
tum:q̃re ↄueniebat ꝙ eẽt ↄpoſitum ey duplici elementato
Item quare magis ex oleo et balſamo q̃ alijs duobus

elementatis. 4 Item cum in ſacramento baptiſmi ſigna?
vnũ moꝛale ſcʒ ablutio a culpa:⁊ aliud miſticũ in xpᷣo ſcʒ
iĩmerſio in mortẽ.q̃re nõ ſiłr hoc ſacr̃o ſignat᷑ aliqð miſti⸗
cum in rpᷣo.aoꝛale em̃ ſignificat.ſ.gr̃am datã in re
quid aũt miſiicũ in xpᷣo ſignificet nõ apꝑet¶ MRñſio. vt
dicit Hug.de ſcto Ylic.Criſma ↄficit᷑ ex olesò et balſamo.
oleũ infuſionẽ gr̃e ſpũſſancti ſignat: balſamũ odoꝛẽ bone
fame.Gr̃a aũt ſpũſſancti roboꝛat aĩam.⁊ ↄfirmat boĩem

ovt audacter ↄfiteat᷑ xpᷣm ſiue fidẽ xpᷣi. JHurta illud.j.coꝛĩ.

rij. Nemo poteſt dicere dñs ihs niſi in ſpũſancto. Mallſa⸗
mum aũt ſignificat odoꝛẽ bone fame q neceſſaꝛia eſt valde
vnicuiq; foꝛtiter ſiue viriliter agenti:ne op uͤtutis qð er⸗
ercet:magis aſcribat᷑ impetuoſitati animi ꝙᷓ vᷣtuti: et ſic
virtus illiꝰnulli ſit ad efficacioʒ. vñ.·ij. Nachab. viij. Fa⸗
ma vᷣtutis eiꝰvbiq; diffundebat᷑.et loꝗtur ibi de iuda qui
interp̃tat ↄfitens. Patet igit᷑ quare elementũ ſimplex nõ
dʒ eſſe materiale hupᷣſacramẽti:qꝛ tũc nõ ita ↄgrueret ſi⸗
gnũ rei. Pꝛe.non ↄueniret vt ſignũ eſſet ex vno elemẽtato
b ex duplici ꝓpter duplex ſignificatũ. Silr vt ex dictis pʒ
ↄueniebat.vt ſignificata in hoc ſacramento ꝑ oleũ ⁊ balſa
mum ſignificaꝛent᷑.oleũ em̃ eſt ſignũ euidentiſſimum gre
roboꝛantis.ſicut aq̃ gr̃e abluentis.⁊ balſamũ bone fame
quia fame inuiolabilis:qꝛ balſamꝰcuʒ hoc q; vnctos odo
riferos reddit:incoꝛruptos cuſtodit. Patet etiã quaꝛe ele
menta mixta ſiue elementata ↄgruũt huic ſacramento ⁊2 ñ
ſimplex:qꝛ eĩ erat ad duplicẽ actũ ardunʒ:ideo regrebat:
duplex elementũ ſiue elementatũ ↄſonãs illi duplici actui
Ad illud qð obijcit᷑ ꝑ verbũ Dyoni. ꝙ om̃e ſacramentũ
eſt ſimplex.dðᷣm ꝙ hoc nõ intelligendũ eſt de ſimplicitate
ſacramenti materialis:ſ potiꝰde ſimplicitate rei ipſiꝰ que
eſt gꝛatia.que ſimplex eſt in ſe:licet multiplex in effectu.
Ao aliud quod ſeꝗtur dm.; cõfoꝛmitas eſt criſmatis
ad effectus gre que ↄfertur in cõfirmatõe.ſicut em̃ criſma
tis vnũ eſt eſſe indiuiſum ᷣm actũ:multiplex aũt in potẽ⸗
tia materiali.eo ꝙ mateꝛiałr aſtat ex pluribo ſcʒ balſamo
⁊ oleo:ſic ſignat gr̃am q eſt vna in eſſentia multiplex ĩ vir
tute vel effectu. Quod em̃ obijcit᷑.ꝙ debet eſſe confoꝛmi
tas inter ſignũ ⁊ rem.⁊ ideo ſicut ẽ ſimplex gra:ita dʒ eſſe
ſimplex ſacramentũ.dico ꝙ peccat ſᷣm ↄſequens.eo ꝙ con
foꝛmitas põt eſſe ↄꝑando ſignũ ad gram abſolute ſumptã
et nõ ꝑ comꝑatõeʒ ad effectũ in ſubiecto.⁊ hoc mõ non cõ
ꝑpantur. Elel põt eſſe cõfoꝛmitas ↄꝑando ſignũ ad gꝛatiazʒ
ſm ꝓꝙ ipᷣa gra in ſubiecto ꝓꝛio oꝑatur et ſᷣm ꝙ eſt cã effe⸗
ctus multiplicis in eodẽ:⁊ hoc modo dr ꝓrrie ſignũ eius
Vnñ ſacramentũ noue legis dj eſſe ſignũ et cauſa.qð non
eſſet ſi gẽam qᷓtum ad eſſentiã eius ſignificaret.¶ Ao boc
qð obijcit᷑ de generalitate.dðm ꝙ hoc verũ eſſet ſi eſſet ſa
cramentũ neceſſitatis:⁊ ſalnaret᷑ in aqua ↄpleta ratio ſig
ſicandi.De vino ſimiliter dm. hoc nõ còuenit ꝓpter h
ꝙ audacem et foꝛtem facit obnubilando rõnem:ideo non
ↄuenit:quia foꝛtitudo ſpũalis eſt ex rõne recta ⁊ puꝛs:nõ
ex rõne obnubilata. Ad vltimũ ddᷣm.ꝙ iſta vnctõne ſig
tur vnctio rp̃i ꝗ fuit rex et ſacerdos.Vnde Hug.Criſma⸗
tio vnctõeʒ iam ab antiqͥ in veteri teſtamento inſtitutam
legimꝰ.q; tũc quidam reges et ſacerdotes ſolum linieban
tur.quoꝝ vnctõne ſingularis ille vnctus pᷣfigurabat᷑:qui
p̃ᷣ cũctis ꝑticipibo ſuis vnctus eſt.vt cũ illo ꝑticipent ĩ no
mine:ꝗ ꝑticeps illiꝰeſſe merentur in vnctõne.A criſmate
em̃ xpᷣc dr̃:⁊ a xpᷣo nominat᷑ xpᷣianꝰ. Vñ ſicut in vnctione

veterũ p̃figurata fuit vnetio xp̃i: ſic in noſtꝛa eſt ſignifica⸗
ta vt dicit Hug.vñ a xpᷣo xpᷣiani dicti ſumus.

¶Deinde querittur S

uj.
qualis debet eſſe materia. vtrum ſcilicet neceſſario requi
ritur ꝙ criſma ſit conſecratum ad hoc vt ſit materiale ſuf
ſiciens. non:videtur per ſimile.Qon enim requiꝛituꝛ
ſanctificatio aque ad hoc ꝙ ſit mateꝛiale debitum et ſuffi
ciens in baptiſmo.ſimiliter in euchariſtia non requiritur
materia ſanctificata:licet ſit ſaoramentum ſanctiſſimum.

¶ Item queꝛit᷑ vtrum totum eriſma ſanctificatum ſacr̃m
ſit:an illud ſolum quo fit inunctio ipſa.¶ ERñnlſio. dicuut

ſ
8no⸗

evi
ſeſ
nimt
ſ
nur
n.

nin

magiſiri Dughecon. ꝙ iſtud ſacramentum a baptiſmo
in pluribo differt. In baptiſmo em̃ nõ tota aqua fluuij ſa
cramentuz eſl: illa tm̃ in qua fit imerſio. Hic aũt totum
criſma bñdictõne epi ↄſecratum ſacrm eſt. Alia differen
tia. ꝙ in baptiſmo aqua non manet ſacrm niſi dum duꝛat
immerſio ⁊ verboꝝ /ꝓlatio. NHic aũt criſma totum ſacr̃m
manet ↄtinue poſt bndictiõem ep̃i quouſqʒ facta fuerit in⸗
unctio.et tũc primo deſinit ꝑs criſmatis eſſe ſacrm ſtatim
poſtqᷓ aliquis fuerit inunctus ipᷣa: de hoc aüt dicet᷑ infra.
Ande dicũt. ꝙ illa ꝑte criſmatis qua vnꝰ pꝛius inunctꝰeſt
non poſſet vngi aliꝰ. 4 Ad illud qð querit᷑.dicitur pla⸗/
ne.ꝙ criſmate non ↄſecrato nõ poſſet aliqs inungi p tali⸗
liter inunctꝰhaberet᷑ ꝓ non ↄfirmato.⁊ inungeret᷑ ad con
firmatõem:in fonte tn non oſecrato licet ꝓ neceſſitate ba/
ptiʒare. Et cã buiꝰeſt. qꝛ conſecratio ſontis eſt de decoꝛe
facramenti non de neceſſitate:nõ ſic eſt bic.Illa eĩ criſma
tis bñdictio eſt de neceſſitate ſacri buius:⁊ ideo foꝛte ſic ĩ/
ſtituit eccleſia.ꝙ licet in aq̃ non conſecrata baptiʒare:ꝗa
baptiſmus eſt ſacrm neceſſitatis ſine quo ſalus eſſe nõ põt
Si em̃ aliquis eſſet in ꝑiculo moꝛtis.ſi enteqᷓ baptiz aret
in aq̃ oꝑteret aquã cõſecrari: poſſʒ moꝛi anteq; ↄſecraret᷑
et ſic ꝑiclitaret᷑ aia.Confirmatio do non ſic eſt ſacr̃m ne⸗
ceſſitatis:ideo ſolum criſmate conſecrato inſtituit eccłia
fieri ↄfirmationem. non em̃ imminet ꝑiculum ꝓ dilatõne
ↄfirmatõnis:niſi hoc eſſet ex ↄtemptu ſi. acramenti. Pret.
aqua ſanctificata eſt ↄtactu carnis xp̃i. non ſic eſt de cril.
mate. quia ergo xpᷣe hoc ſacramentuʒ non inſtituerat nec
ei vim dederat ſicut ipᷣe cõtactu ſue carnis nudiſſime vim
regeneratiuam dedit aquis. ꝓpter quod ↄueniens fuit vt
ſanctificaret᷑: quod de aqua nõ requirebatur neceſſario.
Pꝛeterea.dñs conficiendo tranſſubſtantiando paneʒ 2
vinũ in coꝛpus ſuũ conſtituit ſacrm enkariſtie.⁊ quale de
buit eſſe elementũ:vel materiale illiꝰoꝛdinamt. In ſtitutõ
aũt domini neq; qᷓtum ad quidditatẽ.neq; ꝙᷓtum ad qua⸗
litatem debuit ab bomine mutari: niſi eiuſdem boc fieret
p̃cepto. ꝓpter quod neceſſario nõ requirit᷑ conſecratio ma
terialis ipius ſacramenti eukariſtie: neqʒ vt neceſſario re
quireꝛet᷑ debuit ab eccleſia oꝛdinari ſicut eſt de materiali

.

iſtius ſacramenti.oꝛdinatũ eſt tñ ab eccłia ob reueꝛentiaʒ
ſacramentoꝝ pᷣdictoꝝ ſcʒ baptiſmi et eukariſtie et ad tæ⸗
coꝛem miſterij eoꝛundem:ꝙ fiũt quedam ↄſecratõnes ſiue
bñdictõnes anteꝙᷓ fiant ipa ſacramenta.ille tamen nõ ſũt
de neceſſitate ſacri:ſiẽ ↄſecratio ẽ in ſacro confirmatiõis.

rticuiusſecundꝰ

Onſequẽter querit᷑ de foꝛma ↄfirmatõnis.Et
pꝛimo querit᷑ vtrũ requirat᷑ aliqua foꝛma ver/
Vox in diſpenſatõne buiꝰſacramenti.Secũdo
de foꝛma ſiue te ſubſtantia foꝛme qua vtit᷑ eccłia. Tercio
æ variatõne foꝛme.Quaꝛto de efficacia eiuſdem.

¶ Primo ergoqueri S. ſ.

tur vtrũ requirat aliq foꝛma verboꝝ. O ſic: videt᷑ ꝑ ſile
in alijs ſacr̃is.¶ Contra.apli ſola manuũ impoſitõne cõ⸗
firmabãt vt dẽ Act᷑.viij.tũc imponebãt manꝰſuꝑ eos ⁊ ac
eipiebant ſpm̃ſanctũ.Sʒ qð eſt de neceſſitate ſacramenti.
vt ſunt illa q̃ ſunt de integritate:eſt inuariabile ſicut ipᷣm
ſacr̃m:ergo ⁊c. ¶ Item foꝛma verboꝝ eſt ſanctiſicãs ipᷣm
elementũ·ſicut ptʒ in illis ſacramentis in quibo eſt foꝛma
pᷣſcripta a dño.ſcʒ in baptiſmo et eukariſtia.ſᷣ in ↄfirma⸗/
tione nõ eſt aliqua ſanctificatio ipſius elementi.i.criſma⸗
tis:quia anteqᷓ fiat confirmatio ↄſecratur ab ipſo:q̊ ⁊c.
Rñſio.ꝙ neceſſaria fuit foꝛma verboꝝ in hoc ſacramẽ
0.4Ad qð obijcit᷑ ↄtra de aplis: patet rñſio ex dictis.vt
em̃ dignitas oſtenderet᷑ et auctoꝛtas acceptaret᷑:ſola ma⸗
nuũ impoſitiõe ↄfirmabãt.nulla coexiſtente foꝛma veꝛbo⸗/
rum vel materiali aliquo. Poſtea autẽ aljs ſuccedentibo
illis rõnibo ſupᷣdictis aliter oꝛdinatũ fuit ab eccłia⁊ qtũ
ad materiã et qᷓtum ad foꝛmã. Av aliud ſimiliter patet
rñſio ꝑ hoc qð ſupᷣdictũ eſt.ꝙ in hoc eſt dr̃ia inter baptil⸗
mum et confirmatõnem.ꝓꝙ in baptiſmo aqua non manet

Lonſequẽter queri⸗

756

ſacramentum niſi dum immerſio ⁊ verboꝛum pꝛolatõ du

rat. In ſacramento cõſirmationis aliter eſt vt dictum eſt.
bec eadem differentia eſt inter ſacramentum eukariſtie et
ſacrametum ↄfirmationis. IUnde patet ꝙ nõ eſt ſimile de
ſacramento hoc ⁊ illis. Quare magis requirit de neceſſi/
tate cõſecratio ſiue ſanctificatio elementi ſiue elementati
quod eſi materiale in hoc ſacramento ꝙᷓ in alijs duoboẽ.
quia aq̃ ex ↄtactu carnis dñi ⁊ ex inſtitutione illiꝰeſt ma⸗
teriale debitum ſacramenti baptiſmatis. panis 2 vinuʒ ẽ
debitum materiale ſacramenti eukariſtie ex inſtitutõe do
mini: ſi criſma non fuerit ſanctificatũ.non eſi ebitũ ſi⸗
ne ↄueniens materiale ſacramenti ↄfirmatõnis:cum non
ſit inſtitutũ materiale a dño ⁊c. .
S VU *

tur de foꝛma cofirmatonis que eſi bec. Conſigno te ſigno
erucis.et ↄfirmo te criſmate ſalutis in noĩe pa. et.f. et.ſ. ſ.
Quia videt᷑ ꝙ hec foꝛma ſit diminuta. cũ in ea non ponat᷑
boc ꝓnomen ego.quod videt᷑ ꝑ ſimile ſumptum a foꝛa ba⸗
ptiſmi que eſt. Ego baptiʒo te ⁊c. Item cuʒ boc ꝙ dicit
ego impoꝛtat auctem. hoc autem ſacramentum maioꝛem
auẽtem exigit in miniſterio qᷓ baptiſmus: eo ꝙ ſolum eſt
ep̃oꝝ:cum in foꝛma baptiſmi ponat᷑ ego:cidet᷑ ⁊c. ¶ Item
ꝑſona ↄfirmans 9firmata eque pñtes ſunt in actu cõfir⸗
matõnis ⁊ adinuicẽ referunt᷑ ſicut agens et patiens.ergo
ſicut vna ꝑſona expꝛimit᷑ ſcʒ ꝑſona que ↄfirmatur.cum di
citur. Confirmo te:⁊ alia id eſt ꝑſona ↄfirmans dæbet ex⸗
pꝛimi. ⁊ ita debet dici. Ego confirmo te. Item qusre po
nitur in foꝛma ſigno crucis magis qᷓ in baptiſmo vel alio
ſacramento. 4 YItem q̃re magis fit mentio in foꝛma ð paſ
ſione ꝙᷓ de incarnatõne vel reſurꝛectõne.4 Item in ſaẽmẽ
to moꝛtis ſcʒ baptiſini nõ ſit mentio de cruce in foꝛma: mł
tofortiꝰ nec debet bic fieri. ¶ Item q̃re in hoc ſacramento
expꝛimit᷑ materiale.i.illud quo miniſtrat᷑.vt cum dr con⸗
firmo te criſmate ſolutis.non aũt fit e.dem modo ĩ alijs
Verbigr̃a.in baptiſmate nõ dicitur baptiʒo te in aq̃ ĩmo
ſimpliciteꝛ baptiʒo.¶l Itẽ cũ hoc ſacramentũ detur ad ro
bur. videt᷑ ꝙ in foꝛma deberet dici criſmate roboꝛis ñ cri⸗
ſmate ſalutis.¶ Item ſalus nõ eſt effectus buiꝰſacramen
ti. ſine enim illo eſt ſalus.igit᷑ cum nõ ponit᷑ in foꝛma ſaẽ⸗
mentoꝝ ſine quibo nõ eſt ſalus ſcʒ iſmi et penitentie
multofoꝛtius nec hic debet poni.¶ Rnlſio.ꝙ bec fo?a cõ⸗
uenit huic ſacramento. hoc autem lacrm eſt ad conferẽdũ
robur xp̃iano ad ↄfitenduʒ viriliter fidem xp̃i coꝛa inimi⸗

cis eiuſdem. Ad banc aũt ↄfeſſionem requirunt᷑ tria que v

—

miniſtrãt robur ↄfitenti. vnum eſt noticia pᷣme ⁊ incõmu⸗
tabilis veritatis. que tenet ratõnem in rectitudine ne de⸗
clinet a veritate ꝑ deuiũ erꝛoꝛis.qð expꝛimit᷑ cũ dicitur in
noiĩe p. ꝛ. f. et.ſ.ſ. Aliud eſt memoꝛia moꝛtis ſalnatoꝛis.in
qua ipᷣe ꝑ crucem de nr̃e ſalutis aduerſaꝛijs triumphauit:
que excitat ad inſurgenduʒ ↄtra hoſtes fidei. qð expꝛimit᷑
cum dicit᷑ ſigno crucis. Terciũ eſt vnctio ſpũalis que vir-
tutem miniſtrat ad pugnandũ quaſi foꝛtis ⁊ inuincibilis
athleta ꝓ fide xp̃ᷣi.⁊ hoc ꝑ acceſſum ⁊ ↄſtantiaʒ ſiue firmi
tatem volũtatis:qð expꝛimitur cuʒ dicitur criſmate ſalu⸗
tis. Ad illud gᷓ quod pꝛimo obijcit᷑.dicendũ ꝙ nõ eſt ſile
te baptiſmo et hoc ſacramento.baptiſmus em̃ eſt ſacëmen
tum neceſſitatis. ꝓpter quod neceſſe eſt vt coartet᷑ intẽtio
baptiʒandis:ita ꝙ referatur ad actum exercitum. ſacẽmẽ⸗
tum autem iſtud non eſt hmõi. Pꝛe.ſacramentum bapti⸗
ſim eſt ſacramentuʒz fidei diſtinguens fideles ab infideli/
bus.hec autẽ diſtinctio eſt ex actu baptiſmatis: ꝓpter qð
ↄuenit ꝓ ponat᷑ pꝛonomẽ diſtinctiuũ ⁊ diſcretũ in foꝛma.
hec añt diſtinctio ſupponit᷑ in ↄfirmatõne.4 Si obiüjcitur
ꝙ ſimiliter et confirmatio diſtinguit.dicendum ꝙ h̊ verũ
eſt: non tamen eſt ꝑ ſe ad hoc ſicut baptiſmus.4 Adalið
dicenduʒ.ꝙ boc pꝛonomen ego non ponitur in foꝛma ba⸗
ptiſmi.vt expꝛimat aliquã dignitateʒ:ſed potius vt dictũ
eſt vt dirigat intentõnem ⁊ ſignificet diſtinctõneʒ.pꝛopter
quod nulla eſt obiectio ad oppoſitum de comparatõne di/
gnitatis. iĩ Ad aliud dicendum.ꝙ non eſt ſimile de cõfir⸗

N◻ D1

N erna ah X.

ye dr

360

mante et de confirmando: quia perſona confirmans per
ſe intelligit᷑ ⁊ ſufficienter cũ dicit᷑ ↄfirmo. ſᷣ nõ eſt ſic ex ꝑ⸗
te appoſiti.axꝑpoſitũ em̃ nõ intelligit᷑ in verbo ſicut ſuppoſi
tum.¶ Ad illud qð querit᷑.q̃re ponit᷑ in ſoꝛma ſigno cru⸗
cis.dðᷣm ꝙ; hoc fit vt ſic inſinuet᷑ ꝙ hoc ſacr̃ᷣm datur ĩ ro⸗
bur confeſſionis fidei xpᷣi.⁊ maxime ad articulum crucifi
xionis xpᷣi. confeſſio aũt iſtiꝰ articuli inter om̃es articłos
maxime ſanabat in obpꝛobꝛiuʒ confitentis. VUnde glo.x.
Ro.Oꝛe fit confeſſio.dicit.i Qon ſine cauſa ſignuʒ crucis
fit in fronte.i.in ſede pudoꝛis:ne xpᷣi obpꝛobria xpᷣianus
erubeſcat.diſcedat mala verecũdia:accedat ſalubris con
feſſio.non erubeſcamus de xpᷣi nomine.Inſultet᷑ nobis qꝛ
credimus in crucifirum in occiſum plane quia in occiſuʒ
Item audientibo ↄfeſſionem hꝰmõi videbatur ſtulticia et
occaſio ſcandali.j.Coꝛin.j.i os pᷣdicamus xpᷣm crucifix:
um indeis quidem ſcandalũ.gentibus auteʒ ſtulticiã.vñ
obpꝛobriũ ⁊ erubeſcentia ex ꝑte ↄfitentis: reputatio ſtul
ticie et ſcandalum ex parte audientium maximam indu⸗
cunt difficultatem conſitendi fidem xp̃i:ſimiliter et tyrã⸗
nidis pꝛincipum in temptantium mortem confitentibus
pꝛopterea neceſſarium fuit vt expꝛimeretur aliquid quo ĩ
ſinuaretur pꝛopter quod datur hoc ſacramentuʒ. Ex hoc
patet quare magis fit mentio de paſſione ſiue de cruce qᷓ
de incarnatõne ſiue reſurꝛectõne.¶ Ad aliud dicendum.
ꝙ differenter reſpicit paſſioneʒ domini iſtud ſacramentũ
et ſacramentum baptiſmi.et ſacramentum penitentie.et
ſacramentum euchariſtie.iſta ſpecialiter reſpiciũt paſſio
nem. baptiſmꝰem̃ reſpicit ſepulturam paſſionis ſᷣm illud
qð dicitur Ro.vj.Quicũq; baptiʒati ⁊c. penitentia dolo
rem: euchariſtia caritatem ipſiꝰqui paſſus eſi.ſᷣm ꝙ dicit᷑
Luce.xxj.Deſiderio deſideraui ⁊c̃.et.xxij. Hoc facite in
meã ↄmemoꝛatõeʒ.hoc pᷣo ſacm victoꝛiam reſpicit actua
liter patientis in cruce ꝑ quem triũphauit.ſᷣm ꝙ dicit᷑ in
li. Sap̃.xiiij. Benedictũ lignum ſancte crucis ꝑ qð fit iu⸗
ſticia de ſuꝑbo dyabolo ⁊ ꝑdente genꝰhũ anũ.ij.ad Eph.
Ecrucem interficiens inimicicias ⁊c.Cum igit᷑ ſepultura
nibil aꝑtum dicat: euchariſtia caritatẽ dicat que in coꝛde
eſt: penitentia doloꝛẽ.ſiłr qui intra eſt: ꝓpter boc in forma
verboꝝ illoꝝ ſacramentoꝝ non expᷣſſe ponit᷑ ſignum moꝛ⸗
tis eius.Sʒ quia in victoꝛia crucis expᷣſſe oſtenſus eſt do
minꝰmoꝛtis.ſᷣm ꝙ dicit᷑ Luc.xxiij. Aidens aũt Centurio
⁊c.Et.xv.Mar. Elere hic homo ⁊c. Oſee.xiij. Ero moꝛs
tudo moꝛs: ideo in iſto ſacr̃o victoꝛie ſignũ expꝛimit᷑ paſ⸗
ſionis.vt ſicut ipe patiendo in cruce ꝑ crucẽ vicit:ſic ille ꝗ
ofirmatur vᷣtutem accipiat ꝑ verbuʒ crucis qua patiendo
vincẽ valeat aduerſarios crucis ad ſiłitudinem crucifixi.
Ao h̊ qð querit᷑.q̃re in h̊ ſacro exprimit᷑ materia ⁊c̃.di
cendũ ꝙ ꝓpter difficultatẽ actꝰad cuiꝰ executõeʒ roboꝛat
hoc ſacr̃jm non ſolum requirit ꝙ foꝛma huiꝰ ſacramẽti ſit
oꝑatiua:ſed inſinuatiua ſiue eruditiua.vt in foꝛma expri
matur ad qð tenet᷑ qui ſuſcipit hoc ſacramentũ. At enim
hr de ↄſe.di.iiij.ſpũſſanctus.In baptiſmate regeneramur
2 vitã: poſt baptiſmũ confirmamur ad pugnã. pᷣparetio
aũt ad pugnã ſignificat᷑ inunctõne criſmatis vt er ſupᷣdi⸗
ctis patet: tangit᷑ ergo h materia. vt ꝗ confirmat᷑ ſciat ad
quid ↄſirmatur: qm ad aliquid arduũ et difficile.quod eſt
ofiteri fidem xp̃ᷣi in aduerſis.quod non eſi in alijs ſacr̃is.
Ad aliud qð ſequitur. ꝙ duplex eſt effecthui⸗ ſacr̃i ſu⸗
ſtinentia ſcz et ꝑſ. euerentia. Pꝛimũ notat᷑ in hoc qð dicit᷑.
Conſirmo te in fide quã in baptiſmo ſuſcepiſti. Secũduʒ
notat᷑ in hoc ꝓ dicit ſalutis:quod impoꝛtat ↄſumatõnem
ſuſtinentie. et ideo cum iſtud ſit dignius ſcʒ ſalus finalis
ᷓ robur ſuſtinentie: ꝓpter hoc magis dicit criſmate ſalu⸗
tis ꝙᷓ; criſmate roboꝛis.maxime cum pceſſit effectus robo
nis in actu ↄfirmatõnis cum dixit ↄfirmo.¶¶ Ad aliud di⸗
cendum. ꝙ duplex eſt ſalus. vna eſſ in euaſione mali pꝛete
riti:et iſta ꝓprie datur in ſacramento baptiſmi et peniten

tie. Alia eſt ſalꝰq eſt victoꝛia futuri mali ſcʒ dugne exteri⸗

oꝛis:et iſta ꝓprie dat᷑ in hoc ſacramento.Cum & obijcitur
ꝙ effectus boſacramenti nõ eſt ſalꝰ:patet qualiter reſpon
dendũ eſt. Cum aũt ſubiũgitur ꝙỹ ſalus non ponit᷑ ĩ foꝛma

ſacramentoꝝ ſine quibus non eſt ſalus ⁊c. Dicendũ ꝙ ſa
lus ſᷣm ꝙ eſt effectꝰbaptiſmi et pnĩe.nõ ſumit᷑ generaliter
ſ ſpãliter.ſiue acceptõne ſpũali ſᷣm ꝙ eſt effectꝰiſtiꝰſacr̃i.
ꝓPter qð non eſt ↄſimilis ratio quare deberet poni in foꝛ⸗
ma iſtoꝝ ſacramentoꝝ et iſtius.

Konſequenter que/ S. ij.

ritur de variatone foꝛme.ſicut enim tactum eſt.ſᷣm diuer
ſas ↄſuetudines diuerſaꝝ eccleſiaꝝ vaꝛiatur foꝛma veꝛbo
rum.qð vr̃ minꝰbene fieꝛi.ſic foꝛa verboꝛuʒ eſt de integꝛi⸗
tate huiꝰſacramenti:ſicut illud qð eſt maxime neceſſariũ
qð aũt tale eſt inuariabile eſt:& foꝛma verboꝝ eſt innaria
bilis.¶ Item cũ duo pꝛincipaliter ſunt de integritate hu⸗
ius ſacr̃i ſcʒ materia et foꝛma.hoc eſt criſma ↄſecratum qͥ
fitipᷣa vnctio:et forma verboꝛum que ꝓfertur in ipſa vn⸗
ctione.illud qð eſt materiale eſi inuariabile.opoꝛtet enim
ꝙ ſit criſma et conſecratuʒ:ſimiliter videtur ꝙ illð quod
eſt foꝛmale eſt inuariabile.i¶l Item in ſacramento baptil⸗
matis et altaris non poteſt eſſe foꝛme verboꝛu ſatio.
a ſimili videtur ꝙ neq; in ſacramento iſto. d hoc di⸗
cendum.ꝙ licet ſoꝛma ſupᷣpoſita ſcʒ qua vtitur eccłia Ro
mana ſit ſecuriſſima et maxime tenenda: nihilominꝰalie
ſufficiũt et ſunt ſuſtinende.Ad huiꝰaũt queſlionis tetmi⸗
natõnem valet illud qð rñdet Aug.in quadã epta ad va⸗
lerium Maydaburgeñ epᷣm.querentẽ de diuerſitate mo
doꝛum que fiũt circa celebꝛatõʒ ſacramentoꝝ dicẽs. Sic
habemus a ſanctis patribo ꝙ ſi vnitas ſeruat᷑ caritatis

in fide catholica:nihil efficit ↄſuetudo diuerſa.et ſi multe

ſunt diuerſitates que nõ in ſumma ſacr̃i neq; ĩ virtute eiꝰ
aut fide diſcoꝛdant.neq; om̃es in vnam ↄſuetudineʒ colli⸗
gi pñt.eſtimo in pace potius ↄcoꝛditer tolerandas:qᷓ; di⸗
ſcoꝛditer cũ ſcandalo damnandas. Ex his patet q̃ diuer⸗
ſitas toleꝛanda eſt. Summa ſacr̃i intelligunt vt eſtimo
illa que pᷣciſe requirunt᷑ ad eſſe ſacramẽti.Ad foꝛmaʒ hãc
vt eſtimo reꝗritur expᷣſſio ↄſignatõnis ⁊ ↄfirmatõnis cuʒ
materia ⁊ inuocatõe trinitatis que ſi expꝛimant᷑ ⁊ fiat ca
riatio in oꝛdine verboꝛum vel mutatõne dictionũ. vt ſi in
vna foꝛma dicat᷑ criſma ſanctificationis:in alia criſma ſa⸗
lutis:nõ iudicãda eſt vaꝛiatõ foꝛme.nec bmõi vaꝛiatõ ob⸗
eſſe põt dũmodo q̃tuoꝛ pᷣtacta exprimant᷑.¶ĩ Ex his patet
rñſio ad duo primo obiecta ꝑ hoc ꝙ ex variatõne hmõi ñ
variat᷑ aliquid qð ſit de integritate ſacr̃i.cum ſemꝑ illa q̃
tuoꝛ in quibo foꝛme integritas ↄſiſtit ↄſeruãtur. Pꝛe. for⸗
te in ipᷣa materia aliqñ accidit variatio aliqua.Cũ enim
criſma qð eſt materiale in hoc ſacro conficiatur ex oleo et
balſamo:eſtimo ꝙ nõ ſꝑ tenet illa ↄfectio.i.mediũ indiui
ſibile.¶¶ Ad vltimũ dicenaũ.ꝙ ſecus eſt de ſacris quoꝛum
foꝛme ſunt inſtitute ab oꝛe dñi et de bis que ab hũana ꝓ⸗
uidẽtia inſtituta ſunt. qᷓ em ab homine oꝛdinata ſunt: ab
hoĩe poſſunt mutari.Que aũt a do inſtituta ſunt:non ni
ſi dictãte deo debent mutari.

¶ Lonſequenter que S. iiij.

ritur dæ efficacia foꝛme.ſ.vtrum a virtute verborũ.q ſunt
te foꝛma: ſit ipſum criſma ſacrm vel non. Eꝛ ſic: videtur
ꝑ verbũ Aug.qð eſt hoc.Accedens veꝛbũ ad elementũ fit
ſacr̃m. Item idem videt᷑ ꝑ ſimile in alijs ſacr̃is.¶ Item ſi
eſſet ſimpliciter ſacr̃m anteqᷓ; pꝛoferꝛetur foꝛma verboruʒ

pſcripta ex ſola ↄſecratõne ep̃i:tũc a quocũq; fieret inun⸗

ctio ipᷣe inunct ofirmaretur: hoc autem eſt falſum. q ⁊c̃.
Contra. Hug.d ſancto Aic.Sacr̃m eſt viſihile ⁊ cor⸗

ꝑale elementũ.foꝛis ſenſibiliter ꝓpoſitũ:ex ſimilitudine re

pñtans:er inſtitutõne ſignificans:ex ſctificatõne inuiſibi
lem gram ↄtinens.ꝑ hãc rõnem videt᷑ ꝙ criſma ex ſctiſica
tõne ep̃i stineat gr̃am inuiſibilẽ.et ſi hoc:eſt ſimpliciter ſa
cramentum ante inunctõnem. Iteʒ in ſacramento alta⸗
ris ex ↄſecratõne ⁊ virtute verboꝛum quibus fit conſecra/
tio panis anteꝙᷓ fiat aliq conuerſio in vſum hominis ẽ cõ
pletũ ſacr̃m· a ſimili videt᷑ in ꝓpoſito ꝙ ex ↄſecratõe facta
ab epo ipᷣm criſma efficit᷑ ſacrẽ̃m ꝑfectũ anteqᷓ fit inunctio
eiꝰꝗ dʒ ↄfirmari.⁊ ita idẽ ſegtur qð pꝛius. 6 Rñſio.ꝙ a

— — — — — — — — — —. (.4 ,·1ß

—⁊ — —M

tn
Grii
Pria
eben

am,
ehnn
bol

ed
10
lie
n
t⸗
M
e

e
5
i
di

ino

nim
os
ivi
Oron
n,
Nr
onni

11/

M̃ͦ
ſunt
tur
fit
nſi
pruz
nan⸗
t.
1cor⸗
nnere
piſcbi
iiſica
ſerſt
alte
ſeen
gi
ſun
nni⸗

94

¶ Mueſtio

virtute verboꝛum que ſunt de foꝛma p̃ſcripta ſit ip̃m criſ⸗

ma ſacrjm. m ꝙ ſacm dicit ſolum illud qð efficit qð figu
rat. ab inũctione em̃ criſmatio facta ab epo cũ ꝓlatõne v⸗
boꝝ pᷣſcriptoꝝ efficit᷑ inunctꝰfirmat in gra. Eñ ↄceden
de ſunt rõnes ꝓ ꝑte iſta inducte. Criſina aut ex ↄſecratõe
eßali virtutẽ ſiue aptitudinẽ accipit ad ofirmandũ bapti⸗
ʒatuz in gr̃a:ſicut aq̃ ex ↄtactu carnis xpᷣi mũdiſſime rece
pit virtutem ſine aptuudinẽ mũdandi ab originali. Põt
ergo dici. ꝙ eriſina in ofirmatõne ep̃i virtuteʒ accipit ba
ptiʒ atũ ↄfirmandi in gra. et illa virtus ſiue aptitudo ꝑdu
citur in actũ ſine effectũ in vnctõne: in platõne verboꝛum
foꝛme pᷣſcripte:q̃ ſunt ↄſigno⁊ confirmo te 2c. 4l Ad illud
qð obycit᷑ ꝙ elementuz ey ſctificatõne inuiſibilem cõtinet
gram ⁊c. Ricendũ ꝙ hec ſanctificatõ eſt er virtute verbo
rum ißius foꝛme. EUñ bmõi ſanctificatõeʒ recipit aq̃ ĩ in⸗
tinctõne eiꝰqui baptiʒat cuʒ dicit baptiʒzo ie in noĩe p· 7c.
Silr criſina in inũctiõe cũ dẽ ↄſigno te ⁊c· ¶ Si aut ſum⸗
pta occaſione ex dictis quereret᷑.q̃re criſma conſecratum
ab eßo anteqᷓ inungat᷑ confirmandus:dicit ſacẽ̃m magis
ᷓ aq̊ anteqᷓ imergit in ea qui dʒ baptiʒari.cum aq̃ ex con
tactu carnis xp̃ᷣi babeat virtutẽ abluendi a pcẽo:ſicut cri
ſina ex ↄſecratõne epᷣali bʒ virtutem confirmãdi in gratia
Pot rñderi ꝙ licet aqᷓ hẽat virtutem ſiue ydoneitatẽ:tam
vſus aque non eſt pᷣciſe deputatꝰad boc:ſicut vſus criſma

—

tis eſt pᷣ iſe determinatꝰad hoc ꝙ iße confirmet᷑. Uñ cril⸗

ma nõ ſolũmodo ſoꝛtit᷑ nomẽ ſacramenti a virtute vł ydo

neitate ad hoc ꝙ ipᷣo fiat confirmatio:ſ̊ ad boc:⁊ a deter⸗
minatone pciſa vſus ipius ad hoc.non eſt ſiłr ð aq̃.¶ AD
aliud dom. ꝙ ſacrm altaris in duplicem vſum cedit.ſcili⸗

cet ſacr̃aleʒ ⁊ ſpᷣalem. dupłr em̃ ſumit᷑ ſcʒ ſacramentalit

1 ſpũaliter. nec fuit inſtitutũ vt in vnicum vſum veniret: h

in duplicẽ. ꝓpter quod opoꝛtuit ꝙ anteqᷓ; ſumeꝛet᷑ ſaẽmen
taliter: ↄpletum eſſet ſacrm. vt ſic ſpũaliter eo vti poſſet
nõ ſiłr eſt de ſacramento ↄfirmatõis. qdð inſtitutuʒ fuit nõ
vt ſpũaliter ſumeret᷑ p vt ſacr̃aliter. de ſacramẽto altaris
dici᷑. Crede ⁊ mãducaſti.Qon aũt dẽ de hoc ſacramẽto.
crede.⁊ confirmatꝰes.ꝓpter qð hoc ſacr̃jm nõ eſt ↄpletum
anteqᷓ; datur et accipit᷑ ſacramentaliter. licet em̃ ſuſcipien
tium ſacr̃m baptiſmi et ſacmentum iſtud quidam ipᷣm ſu
ſcipiũt ſacramentaliter.quidam rem ſacrᷣm: tñ inſtitu⸗
ta ſunt iſta ſacramẽta. vt ĩdiſtincte aceipiatur ipᷣm ſacẽm
⁊ res ſacr̃i:nõ ſic eſt de ſacramento altaris.

Nueſtio. xxv. de vtilitate ſa

eramenti confirmatõnis:.

Equitur de vtuita/

te huiꝰſacr̃i et pꝛimo de vtilitate in gene⸗
rali.Scðo de vtilitate in ſpãli.Circa pꝛi⸗
mum pꝛimo querit᷑.vtrum hoc ſacramen
tum ſit alicuiꝰvtilitatis ſimpliciteꝛ. Se⸗
cundo vtrum vtilitatis que eſt neceſſitatis.

embꝛum primnum

tatis.dicit enim Melchyades papa.qᷓuis
ſufficiat regeneratõnis officia:victuris tam̃
Ne vccia ſunt ↄfirmationis auxilia.Contra.
iiij.ſen. dði.j. Per baptiſina mũdamur: ꝑ euchariſtiã ĩ bo⸗
no cõſumamur. baptiſmꝰeſtus vicioꝝ extinguit:euchari⸗
ſtia ſpũaliter reſicit. Sʒ in his.ſ.mũdatõne ⁊ bonoꝝ cõſu
matõne cũ alijs ibi tactis ſufficienter hñtur q̃ regrunt᷑ ad
ſalutẽ:igit᷑ ↄfirmatio ſuꝑfluit.¶ Item tam ſacr̃m vtilita⸗
tis qᷓ neceſſitatis pᷣfigurata fuerũt in lege.ſ.in aliquibus
ſacramẽtis legis.vt baptiſmꝰi circumciſione:euchaꝛiſtia
in agno paſcali.Siłr dõm de e. Bientauiie;
trina inunctio dauid ſignat trinã in ctõeʒ ↄferendã mẽ⸗
bꝛis eccłie.pꝛimo em̃ fuit dauid inunctꝰin regem in domo
patris ſui in bethleem.. Reg.xvj. hec autem inunctio ſi⸗
gnificauit vnctioneʒ baptiſmalem. Secũdo vnctus fnit in

minus paceʒ vndiq; ab vniuerſis inimi

Irca pꝛimuʒ pꝛimo oñdit᷑ ꝙ eſt alicuiꝰ vtili

xxv.

Ebꝛon. ſuꝑ duabus tribubus.·ij. Reg. i· qaue vnctõ ſignili
cabat vnctõeʒ ↄfirmatõnis. Prima em̃ vnctõ fuit ĩ ſignũ

future ptatis.qui licet tũc vnctus eſſet:nondũ habuit vſũ

regnandi neq; ptatem: qua ſignat vnctio baptiſmatis in

q̃ nondũ regnat lib.arb.qꝛ nondũ eſt vſus ſue poteſtatis.

Per ſcdam vnctõeʒ dauid q̃ accepit poteſtateʒ ⁊ vſum re⸗
gnandi ſignat᷑ vnctio confirmatõnis. ꝓ quã ydonei fiunt

ad regenerandũ 2 hoſtes ebellandũ. dauid em̃ ptꝰ ſcõᷣaʒ
vnctõneʒ hoſtes foꝛtiter debellauit.Lercio vnctus fuit in
Ebꝛon ſup.xij.tribo.ij. Reg.v. qua ſignat᷑ vnctio glorie. q̃
pabita habet᷑ ptas plena et plenũ dominiũ regnandi. En⸗
de.ij. Reg. vij. Cũ ſediſſet rex in domo ſua 2 dediſſet ei do⸗
icis ſuis: ⁊2c. Uel il
la vnctio ſignat ceriſmatõem epiſcopoꝝ ꝓpter ſi ubiectöõnem
multoꝝ. Sed iſta dicere nõ eſt rñdere ad queſtionẽ pꝛeta⸗
ctam. quia et ſi hec triplex vnctio aliam triplicem pᷣſigna⸗
uit:non tñ fuit hec pᷣſignatio ꝑ ſacramenta legis.ſicut fu⸗
it de baptiſmo et alijs ꝓpter qð non videtur rnſio ſuffici⸗
ens. Rñdeo ꝙ ſacr̃m illud eſi maxime vtilitatis.¶¶ Ad p⸗
mum ↄtra hoc obiectũ dicendũ.ꝙ licet ſ acramentũ bapti
ſmi 7 euchariſlie ſufficiant illi qui non eſt lapſus poſt ba⸗
ptiſmum in culpã:nihilominꝰvtile eſt ſacramentum illud
ne labat᷑ in culpam. quia em̃ vt ait Zob.vij.milicia eſt vi⸗
ta hominis:valde eſt ſacramentũ pꝛeſians robur in certa

mine ptra vicia et temptatõnes.quia·ij. Thi.ij. ¶2õ coro⸗

nabit᷑ niſi qui legitime certauerit.Et maxime ad pꝛeſtan⸗
dum robur ad ↄfitendum xpᷣm crucifixum ſiue fideʒ illiꝰ.
Pre. ſacramentũ enchariſtie dicit᷑ conſumare in bono.qꝛ
eſt ſacramentũ amoꝛis a quo eſt ↄſumatio in bono.j. thi.
j. Finis pcepti eſt caritas. Preterea illud argumentũ nõ
valet. iſta ſufficiũt ad ſalutem: ꝗ̊ quecũq; alia preter H ſu⸗
ꝑfluunt. Quedã em ſunt neceſſaria ad ſalutem. quedã ex⸗
pedientia. eceſſaꝛia em̃ ſufficiunt non tñ ſuꝑfluunt expe
dientia. Abi aũt fit queſtio de illis que neceſſario reqrun/
tur tenet hoc argumentũ.hec ſufficiũt: ergo alia ſuꝑfluũt

vt ſi arguat᷑ ſic hec ſufficiũt neceſſitati rei: Salia ſuꝑfluũt

neceſſitati illius.i.ñ requirunt᷑ neceſſario ꝙ res ſit. ¶ AdD
aliud dicendũ.ꝙ rñſio pᷣtacta ſcʒ de vnctõne dauid nõ ſuf⸗
ficit. ꝓpter hoc dᷣm. ꝙ licut dicit᷑ Ro. x. Ninis legis chri⸗
ſius ꝓpter hoc ſolũ illa ſacramenta fuerũt pᷣfigurata alijs
ſacramentis in lege:que fuerũt inſtituta in xpᷣo ⁊ pᷣcepta.
ſicut baptiſinꝰ vlt. ANDath. pnĩa.ij. Math. Henitentiam
agite. Dꝛdo Math.xxj. Mcunq; ſolueritis euchariſtia

xxvj. mat. Sacr̃m at ↄfirmatõis oꝛiginẽ huit a ſpũ ſcko ꝗ

ↄfirmauit diſcipulos die penthe. Act. ij. ⁊ ↄſequenter exer
citiũ ab apłis. ¶ Si obijcit ↄtra pdicta ꝑ verbũ Hug. di⸗

centis.criſmatis vnctõeʒ iaʒ ab antiqͥ.in ve. teſt. inſtitutã

legimꝰ: qꝛ tũc quidã reges ſolũ et ſacerdotes liniebantur

quoꝝ vnctõne ſingularis ille vnctꝰp̃figurabat᷑:ꝗ p cũctis
ꝑticipibo ſuis vnctꝰeſt. vt cũ illo pticiparẽt in noĩe:ꝗ ꝑti⸗
cipes illiꝰeſſe mereꝛent᷑ in vnctõne·a criſmate em̃ xpᷣe dici
tur.⁊ a rpᷣo xp̃ᷣianꝰnoĩatur.dici põt ꝙ ex ver bo Hug. non
habet᷑ ꝙ hoc ſacrẽ̃m fuit pᷣfiguratuʒ vnctõne aliqua legali
Fer rxp̃i vt ex ip̃is verbis patet.

—

mbꝛum ſecundũ

Onſeq̃nter querit᷑ ſi ſaccẽ̃m ↄfirmatõis Ene⸗
ceſſariũ ad ſalutẽ? nõ: videt᷑. Ex qͥ ſacr̃o
baptiſmatis ↄferunt᷑ oĩa qᷓ nccia ſunt ad ſa⸗
luteʒ. Dic em̃ aug.li. de ſacr̃is.ꝑ aquaʒ ba⸗
ptiſm tranſitꝰeſt a terꝛenis ad celeſtia: de pcto ad vitã: de
culpa ad gram: de inqnato ad ſckificatõez · ꝗ ꝑ hanc aquã
traſit nõ moꝛit b̊ reſurgit. ¶ Item in baptiſmo dat gra cñ
oĩbo vᷣtutibo. Sʒ a bʒ virtutes hʒ arma ſufficientia ad pu
nã: ᷓ ⁊c.¶ Itez nullocadit niſi volẽs. ᷣ ex q̊ bʒ Gam ipᷣm
abilitatẽ: põt ſlaꝛe: ̊ non eſt neceſſe cadere. gra conſu⸗
matõnis non eſt neceſſaꝛia. Itez mima caritatis ſufficit
ad reſiſtendum om̃i temptationi. ex hoc atet idem quod
pꝛiꝰ: cũ caritas babeat᷑ ſine borno
oẽs fideles ꝑ manꝰimpoſitõeʒ epᷣoꝝ p aptiſmũ accipere

„

Cõtra. Rabanꝰ

debent ſpiritumſanctum.vt pleni xp̃ᷣiani inueniantur.igi
tur añ ↄfirmatõneʒ nõ ſunt pleni xp̃ᷣiani:igit᷑ ſi decedunt
nõ hñt plenam gloꝛiã. ¶ Item ex xcilio aurel. babet᷑ ꝙ nõ
eſt xrpianus ꝗ nõ eſt ↄfirmatus:dicit᷑ enim ibi.i Qunqᷓ erit
xpᷣianꝰꝗ non in ꝓfirmatõne epᷣali fuerit cõfirmatꝰ. 4 Itez
Hug. In geſtis pontificalibo legit᷑ Silueſter papa con
ſtituit.vt baptiʒatũ pꝛeſbiter in vertice criſinate liniat pꝛo
pier occaſionẽ quidem moꝛtis.ne forte ꝓpter abſentiã ep̃i
et difficultatẽ eum ↄſequendi:ſine manus impoſitõne ba
ptiʒatum ab hac vita migrare ↄtigerit:qð quidem ommi⸗

matõne migrare:igit᷑ confirmatio neceſſaria eſt ſaluti: qꝛ
ꝙ ibi loquat᷑ de ꝑiculo damnatõnis patet ꝑ hoc qð ſubiũ
gitur. Quid aũt ꝓdeſt ſi a lapſu erigeris:niſi etiã ad ſtan
dum confirmeris. ꝓ boc qð innuit᷑ ꝙ baptiſmus nulłlius
vtilitatis eſt ſine ↄfirmatõne..¶ IJtem Ro.x.Coꝛde credi⸗/
tur ad iuſticiã.oꝛe aũt cõfeſſio fit ad ſalutem. vtrũq; ergo
eſt neceſſarium ad ſalutẽ. Sed nullꝰ ſaluat᷑ niſi credat vel
babeat fidei ſacramentuʒ:ergo nullꝰ ſaluat᷑ niſi confiteat᷑
vel babeat ſacramentũ ad hoc oꝛdinatũ ſcʒ ſacramentuʒ
ↄfirmatõnis.¶ Rñdeo.ꝙ hoc ſacramentũ nõ eſt neceſſi
tatis. ꝓpꝛie ſumendo neceſſitatẽ eo modo quo dicitur eſſe

–

no ꝑiculoſum eſſet.Si aũt oĩno ꝑiculoſum eſt ſine confir⸗

neceſſariũ ſine quo non põt eſſe ſalus.ertenſo noĩe neceſſi

tatis:eo modo quo neceſſariũ dicit᷑:vtile eſt neceſſariũ ad
ſalutẽ vt er dictis patet.¶ Ad pꝛimũ ergo obiectuʒ contra
boc.dicenduʒ ꝙ eſt plenitudo ſufficientie et plenitudo ha⸗
bundãtie:ſiue plenitudo in eſſe et plenitudo in roboꝛe.qᷓ
tum ad pꝛimã plenitudinẽ pleni xpᷣiani fiũt in baptiſmo.
qᷓtum ad ſcdᷣam in ↄfirmatõne.vñ Aſdelchyades papao.in
baptiſmo ſpũſſanctꝰconfertur ad innocentiã. In ↄfirma⸗
tione ad pugnam.⁊ qᷓuis ↄtinuo ſufficiant regeneratiõis
officia: victuris tamen neceſſaria ſunt ↄfirmationis auxi⸗
lia.4¶ Ao aliud dicendũ.ꝙ rpᷣianus ditcit᷑ vel ex eo ꝙ cara
cterem xp̃i habeat:vel ex eo ꝙ miles yp̃i ſit in certamie cõ
tra aduerſariũ.pꝛimo modo eſt xrp̃ianus etiã nõ ↄfirmatꝰ
ſcðᷣo modo nõ.i Ad illud qð obijcit᷑ ex verbo Hug. dicen
dum ꝙ Hug. logtur de illis ꝗ per negligentiã tranſeũt ſi:
ne hoc ſacramento: ⁊ moꝛiunt᷑ illo non ſuſcepto:vñ negli⸗
gentia illis imputat᷑ in pcm moꝛtale. Unde Hug.timen
dum eſt illis qui ꝑ negligentiã amittunt ep̃i pnñtiam.⁊ nõ
ſuſcipiũt manus impoſitõem.ne foꝛte pᷣterea damnentur
qquia feſtinaꝛe debuerũt. Ex inſtitutione enim ecclie eſt.
nulloab hoc ſacramento excipit᷑. ̊ om̃es ſuſcipere debẽt vt
ſint ſtrẽnui pugnatoꝛes.et ideo ſi quis cum hʒ locũ tempꝰ
et opoꝛtunitatem negligendo ↄtempnit:ꝑicuio ſe expomit
Ad aliud qð obijciẽ̃ de ↄfeſſione fidei.ꝑ illud Ro.x.cor
de creditur ad iuſticiã ⁊c.Dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile de ſide
⁊ pfeſſione.qꝛ credere ſemꝑ eſt neceſſariũ exquo homo eſt
adultus:ſᷣ confiteri nõ opoꝛtet niſi ꝓ loco et tꝑe.Similit
ſemꝑ eſt neceſſariũ ſacramentũ fidei ſeʒ baptiſmus ad ſa⸗

—

7

lutem et exiſtenti in minoꝛi etate ⁊ maioꝛi:ſacramentũ cõ⸗

firmatõnis non exiſtenti niſi in maioꝛi. vñ Melchyades
papa et habet᷑ de ↄſe.di:iiij. Muis ↄtinuo tranſituris ſuf
ſiciãt regeneratõis bñficia:victuris tñ neceſſaria ſunt cõ⸗
ſirmatõnis aurilia. Regenerano ꝑ ſe ſaluat mor in pace
beati ſeculi ꝑcipiendos:conſirmatio armat et inſtruit ad
agones mundi huiꝰet pᷣlia reſeruandos. Qui aũt poſt ba/
ptiſmũ acꝗſita innocẽtia imaculatꝰꝑuenit ad moꝛtẽ.cõfir
matur moꝛte:qꝛ iam nõ pñt peccare pꝰmoꝛtẽ. ſic q̊ intelli⸗
gendũ eſt de ſacr̃o ho qð non eſt ſacrm neceſſitatis:cũ ſi⸗
ne gra ↄfirmatõnis ex ſola gꝛatia baptiſmeli cuʒ quadam
ſtrẽnuitate nature om̃e genus temptatõnis vincẽ ↄtingat
⁊ pꝛo fidei ↄfeſſione vſq; ad moꝛteʒ reſiſtere.de hoc tange
tur infꝛa. In aliquibus foꝛte eſt Itia nccia ſine ꝑiculis ad
pugnã.in quibo qᷓuis li.ar.nõ poſſet cogi:tñ tanta nutat
infirmitate ꝙ nequaqᷓ ſtaret foꝛti impellente tẽptatõe:ni:
ſi gr̃a ſuꝑaddita gre baptiſmali fructifieãte ſuſientaretur
illa infirmitas curaret᷑.et ideo qñq; ⁊ qᷓtuʒ ad aliquos
necia eſt ↄtra lapſum:nõ ꝓpter exteriꝰimpellens tin: ſᷣ pꝛo
pter infirmitatẽ interioꝛẽ ⁊ debilitatẽ. VUnde in aliquibus
licet gr̃a ſiue caritas in quocũq; ſit gradu ſufficiat quãtũ

eſt de ſe ad reſiſtendũ omni temptatõni:tñ ꝓpter infirmi⸗
tatem ip̃ius li.ar.ſiue libere volũtatis:nccia gr̃a ↄfirma⸗
tõnis:vel aliqua alia ne reſiſtens deficiat in pugna.

¶ Nueſtio. xxvj. de vtilitate

confirmatõnis in ſpeciali.

Equitur de vtilita/

te in ſpãli.Et pꝛimo qᷓ;ẽtum ad donuʒ gra⸗
tie. Secundo qᷓ;tum ad actum vel robur

embꝛuũ primum
Irca pꝛimuʒ pꝛimo queritur. vtrum in hoc
ſacramento conferatur noua gratia. Secũ
do vtrũ gratia gratũfaciens. Tercio vtruʒ
ra data in hoc ſacramento: ꝓcedat in vnũ
cum gratia baptiſmali.Quarto vtruʒ expediat ad actum
virtutis vel doni.

Articulus primꝰ
Veritur ꝗ̊ vtrũ in hoc ſacramento ↄferat᷑ tia
noua ſcʒ alia q; baptiſmatis.E ſic videt᷑. Ra
— banus.in vnctione baptiſmi ſpũſſanctꝰdeſcen/⸗
dit ad babitatõeʒ deo ↄſecrãdã. In hac vero eiuſdẽ ſepti⸗
foꝛmis gr̃a cum om̃i plenitudine ſanctitatis et vᷣtutis de⸗/
ſcendit in hoĩem. Sed alia eſt gr̃a qua efficituꝛ plenitudo
ſanctitatis ⁊ vᷣtutis:a alia qua cõſecrat᷑ doo:̊ ⁊c. ¶ Item
eiuſdẽ gratie eadẽ eſt virtus ⁊ opus. igit᷑ ſi eadẽ gr̃a cõſfer
retur:eandẽ hr̃ent efficaciã et ita alterũ ſacr̃Dm ſuꝑflueꝛet
Si diceret᷑ ꝙ eadem ſit ſub alia diſpoſitõne.qꝛ augetur
vel melioꝛat. hoc nõ videt᷑:cum ſit foꝛma ſimplex oĩno ni⸗
hil ꝑticipans de fuo otrario.poſſibilitas augmẽtatõis ſo/
lum ↄgruit foꝛmis ꝑticipibo aliquid de ſuo contrario.vᷣm
ꝓ dicit᷑ ꝙ albiꝰ eſt qð eſt nigro imꝑmixtius. albedo autẽ
in deo ſimpliciter nõ recipit magis vel minus. Item ſac
mentum exteriꝰeſt aliud ſcʒ viſibilis foꝛma.caracter aliꝰ
eſt:ꝗa aliter nõ eſſent tres caracteres:igit᷑ et gratia alia.
Item vt dicit Hug.Criſma exr oleo et balſamo conficit̃
quia ꝑ oleum infuſio gꝛatie.ꝑ balſamũ odoꝛ bone fame de
ſignatur. Igit᷑ ſi ſacramenta legis noue ſunt vera ſigna.
in boc ſacramento infundit᷑ gratia.ſᷣ conſtat ꝙ nõ eſi gra
tia baptiſmalis.quia illa habet᷑:̊ alia noua.¶ Iteʒ ĩ me⸗
dicina coꝛ ꝑali alia eſt illa que moꝛbos expellit:et alia que
vᷣtutem ↄfoꝛtat ⁊ coꝛroboꝛat.igit᷑ ito erit in ſpũalibus:led
gratia baptiſmalis moꝛbog expellit:gratia ↄfirmatõnis
virtutẽ confoꝛtat:igit᷑ ⁊cc.¶ Contra.cuiꝰ pceſſit eſſe ſequi
tur confirmatio.igit᷑ vt videt᷑ gratie pᷣcedentis ꝑ ſacramẽ⸗

tum ↄfirmatõis eſt cõfirmatio.⁊ ita videt᷑ ꝙ ſic diſpoſitio

⁊ habitꝰnon ſunt diuerſa ꝑ eſſentiã: ſic nec gra iſta: illa.
Eadẽ igit᷑ eſt gra baptiſmalis ⁊ ↄfirmatõis.ſ̊ ↄfirmatio⸗

ne roborat᷑ et cõfirmat᷑ q ſimptr fuit collata in baptiſmo.

¶ Itẽ gra eſt idẽ in ſuba q; virtꝰ.ſ̊ nulla vᷣtus dat᷑ in cõfir⸗

matõne ꝗᷓ nõ fuit data in baptiſmo:qꝛ neqʒ fides ꝛ⁊c.igitun?ꝛ
⁊c.¶ Itẽ gra cõfirmatõis ſia bilit᷑ ⁊ roboꝛat᷑ li.aꝛ.ſiue vo⸗
lũtas ne cadat impulſu temptatõis.r ſi H: nõ eſt alia a g⸗
tia baptiſmali ſiẽ non eſt alia gr̃a oꝑans ⁊ cooꝑans.hꝰaꝛ⸗

gumenti rõ pʒ ſic.ij.ſenten.xxvj.diſ.dr. Oꝑans gr̃a pᷣꝑa⸗
rat hoĩs voluntatẽ vt velit bonũ.gr̃a cooꝑans adiuuat ne
fruſtra velit.⁊ ad huiꝰmanifeſtatõneʒ ponitur ibi auẽtas
Aug.de li.ar.hoc ſcʒ cooꝑando deꝰ in nobis ꝑficit: quod
oꝑando incipit.qꝛ ipᷣe vt velimꝰoꝑatur incipiens:qꝗ volen
tibo cooꝑatur ꝑficiens.et poſt determinat multipir ꝙ ea⸗
dem eſt gr̃a oꝑans ⁊ cooꝑans.dicit em̃:nã irꝛatõnabilr ꝗ⸗
buſdam videt᷑ ꝙ vna et eadem ſit gratia ideʒ donum:eadẽ
virtus q̃ oꝑat᷑ cooꝑat. Ex his videt᷑ ꝙ gratia baptiſmi
⁊ ↄfirmatõnis ſunt eadẽ ſicut gra incipiens et ꝑficiens in
oꝑibo vᷣtutũ.¶ Rñ.ad hoc dom ꝙ non ſolũ eſt augmẽta⸗
ta gr̃a baptiſmalis in ↄfirmatõne:ſᷣ noua ꝑ eſſentiã data
eſt ⁊ ad aliud.vñ Hug. In baptiſmo tribuit᷑ gra ad pctᷣo⸗
rũ remiſſionẽ: hic dat᷑ gr̃a ad ↄfirmatõzʒ.¶l Ad pꝛĩo obie/

— — -

— — —,. —

ind⸗
mmu

gra⸗
robar

hinbe
di
von
tinn
daen

nifn
3
deen
ſepni
/
do
em
Rer
went
gen⸗
non
l
on
aut
nſac
ali⸗
in.
ciᷣ
a.
Ga
wme⸗
aqve
grſe
tönis
eſe
mund
win
eä
iin.
oſin

tae.
e.

ban
pb⸗
vatne
hwetas
gpol
gwe
lrg
oblr⸗
miem
eſtl
aenen
nan
Pen
ao

hobie/

¶ Nueſtio

ctum ↄtra hoc dðᷣm.ꝙ nõ dicitur ſacro confirmatõnis cõ⸗
firmari pꝛincipalr gra baptiſmalis:ſᷣ bomo baptiʒatus.
vñ confirmatio eſt ꝑſone non gre.⁊ ꝓprie et per ſe loqndo
Pꝛe. ſi diceret᷑ ꝙ ſacramento ↄſecratõnis ↄfirmaret᷑ gra
baptiſmalis ſiue gr̃a huiꝰgratia illiꝰ:non ex hoc ſequere/
tur ꝙ eſſent gra vna:ſicut diſpoſitio et habitꝰſunt vna el⸗
ſentia. vna em gra alia roboꝛat᷑ 7 vna virtus alia.ꝗa eniʒ
om̃is gratia aliquid tollit defectus:quacũq; gra data ſu⸗
ſcipiens aptioꝛ efficitur ad bonũ quodcũq;. vñ a qualibet
gra alia expedit᷑ et ita roboꝛat᷑ aliquo mõ.iQec ex boc ſeꝗ
tur ꝙ ſint vna: nec ſimile de his ⁊ habitu⁊ diſpoſt itõne: qꝛ
pabitꝰ⁊ diſpoſitio ꝓpꝛie dicunt idem in eſſentia. differens
tñ ſicut facile mobilis 2 difficile. 4 Ad aliud doᷣm. ꝙ eſt
qr̃a ſacramentalis ⁊ eſt gra virtutis.de gr̃a virtutis dĩ ꝙ

idẽ eſt gra ꝙ virtꝰ. Gra em̃ dicit᷑ inqᷓtum aĩam pꝑficit ⁊ g⸗

tificat. Virtus inꝙᷓtum mediantibo potentijs actꝰ anime
elicit virtutis:ſ̊ gra ſacramentalis ꝓpꝛie defectũ toilit ex
ꝑte anime:⁊ potentias ad oꝑa virtutũ erpedit ? pꝛomo⸗
uet. ̊ non opa virtutũ elicit ꝑ ſe et ꝓprie loquendo. Aerbi
gratia. Gr̃a ↄfirmatõnis tollit quandã puſillanimitateʒ
ſiue timiditatẽ. a inducit audacia ↄfitendi xpᷣm vt expedit
ad ↄfitendũ xp̃ʒ:qdð eſt opus fidei elicitiue 2 ſoꝛtitudinis⸗
imꝑatiue. De gra virtutis dicit᷑ ꝙ eſt idem qð virtus.nõ
tæ gratia ſacramentali.et hoc dico ſᷣm ꝙ virtus pꝛopꝛie 2
ſpecialiter dicituꝛ que diuiditur in cardinales 2 theologi
cas.ↄmuniter ſumendo virtutem.quicqꝗd oꝑatur ad ſalu⸗
tem et gratia ſacramentalis virtus dicit᷑.⁊ ſic bene poſſet
ↄcedi ꝙ gratia noua collata in ofirmatõne ↄfert᷑ et virtus
E nõ illa que dinidit᷑ vt tactũ eſt. ¶ Ad aliud dðm.ꝙ non
eſt ſimile de gratia oꝑante ⁊ cooꝑante:⁊ gratia baptiſmi
gratia ofirmatõnis.gratia em̃ oꝑans ⁊ cooꝑans ad idẽ
ſiue eundem effectũ tendũt licet differenter.quia hec inci⸗
piendo:illa ꝓficiendo.ĩmo eadem actio elicitur ex his eo
modo quo vnum ↄtinuũ vnũ dicit᷑. nõ ſimiliter eſt ex alia
Ferrqnia gꝛatia baptiſmalis ꝓprie datur ad iuſtiſicanduzʒ
ſiue ad reꝑationem iuſticie amiſſe ꝑ lapſum oꝛiginalis 2
etiam actualis:gratia confirmationis proprie datur ad
conſtanter ↄfitendum fidem xpᷣi coꝛam quibuſcunq; opor

rticulus ſecundus

Onſequẽter ouerit᷑vtrũ in hoc ſacramẽto da⸗
tur gra gratũfaciens.ꝙ ſic:patet ex verbo Ra
94 bani dicentis.in ſacro confirmatõnis ſepufoꝛ
mem gr̃aʒ cum om̃i plemtudine ſanctitatis ⁊ virtutis ve⸗
nire in bominem. ¶¶ Item hoc ſacr̃Dm ↄfirmat in bono:ſᷣ ſi:
cut ſolius gratie gratũfacientis eſt reuocare a malo.ita et
confirmare in bono:q̊ ⁊c. ¶ Iem gratia coilata in hoc ſa
cramento eſt augmentatiua gratie baptiſmalis. ſicut ha⸗
betur a mgr̃o in ſenten.qui dicit.ꝙ maiꝰaugmentũ virtu⸗
tum pꝛeſtat:ſ̊ gra gratiſdata nõ auget graʒ gratumfaciẽ
tem: ga in nulla poꝛtõne ſe habet ad illam ſicut nec pun⸗
ctus ad lineã:̊ ⁊c. Contra.hñs gratiã gratũfacienteʒ
accedens ad baptiſmũ ipam nõ ſuſcipit. AUn adultus ba⸗
ptizatus baptiſino flamis ſuſcipiens baptiſma flamiĩs ſo⸗/
lum ſuſcipit ipᷣm ſacramentuʒ quod quidem eſt ſacrm rei
q̃ pᷣceſſit ſicut habetur.iiijſen.di.iiij. Si igitur res ſacmẽ/
ti non ſuſcipituꝛ.ſ̊ ĩm ſacramentum ſolum:patet ꝙ in ca

teat.

ſu tali ſuſcipiens baptiſma.non ſuſcipit gr̃am gratumfa⸗

cientem:et huveſt cauſa gratia pꝛehabita qua erat iuſtiſi
catus.Eadeʒ rõne videtur ꝙ accedens ad ſacr̃m cõſfirma⸗
tionis cum gꝛatia baptiſmali.rõne qua habet gr̃am gtifi
cantem: non ſuſcipit ibi gratiam gratũ efficientem. ¶ Si⸗
militer põt obijci ↄtrito accedente ad ſuſceptõeʒ ſacmẽ/
ti penitentie.qꝛ em̃ habebat gram gꝛatumfacientem in ſu
ſceptõne ſacramenti penitentie ab eccłia.non datur illi g⸗
nia alia.ſimiliter videtur ĩ ꝓoſito.ꝙ exquo accedit ad cõ/

firmatõeʒ a gratia gratum faciente accepta in baptiſmate

⁊c̃. ¶ Item gr̃a gratũfaciens eſt qua homo recõciliat᷑ deo
non autem reconciliatur homo deo ſacramento confirma
tionis:ergo ⁊c̃.¶ Iteem inter gꝛatiam gratiſdatam ⁊ gra⸗

.

xxvſ.

tiam gratũfacientem boc intereſt. ꝙ gratia gꝛatiſdata re⸗
ſpicit penam:ſed gratumfaciens culpam.ſed confirmatõ
eſt contra penam: ergo ⁊c̃.¶ IZtem videmus ypᷣm libere cõ
fiteri multos in moꝛtali peccato.actus ergo ille poteſt eſſe
a gra gratiſdata.ſi ergo ad hoc confertur confirmatj nõ
eſt neceſſe ꝙ debet habere gram gꝛatumfacientem. ¶ Di⸗
cendum ſicut innuit Rabanus et męjr in ſenten.⁊ commu
niter concoꝛdant doctoꝛes. Confirmatio dat gr̃am gratũ⸗
facientem. Sed notandũ ꝙ gra gratũfaciens duplicit di
citur. aut gratũfaciens de non grato:⁊ talis eſt gra bapti
ſmalis.aut magis gꝛatüfaciens de iam grato: et talis eſt
gr̃a confirmatõnis que gr̃am acceptam ampliat ⁊ confir⸗
mat. Et ꝑ hoc patet rñſio ad pꝛimo obiectum in contra
rium.quia ꝙᷓuis baptiſmus habeat gr̃am gꝛatũfacientem
non tamen hʒ ad illum effectuz nec in illo ſtatu in q̊ babʒ
poſt confirmationez. et ideo recipitur hoc ſacr̃jm ad peꝛfe⸗
ctionem illius qꝛatie et confirmatõez. et boe ꝑ gr̃am ĩ hoc
ſacramento collatam que nonduʒ habetur. 4Ad quod
ſubditur de eo qui accedit ad baptiſma flumis baptizatꝰ
baptiſmo flaminis.ꝙ non ſuſcipit rem ſacramenti:ſed ſo
lummodo ſacrjDm. Similiter de illo qui ↄtritus accedit ad
ſuſcipiendum:ſacrm penitentie · Dicenduʒ ꝙ non eſt ſuni
le.quia ſacr̃m baptiſmi ⁊ confirmatõnis ſunt duo ſacẽmẽ⸗
ta.quoꝝ vtrunq; habet qð ſibi ꝓpꝛium eſt et ex ꝑte ſacmẽ⸗
ti et ex ꝑte rei.non ita eſt ex ꝑte alia.quia gratia data ĩ ba
ptiſmo ſaminis:non iuſtificat niſi cum voluntate ꝓpoſi
to ſuſcipiendi ſacramentũ fluminis. Quo ſuſcepto gꝛatia
p̃ᷣbabita eſt de integritate baptiſmi fluminis:quia res eſt
ſiue ſignatum illius. Similiter eſt de gratia habita in cõ⸗
tritiõe.nõ em̃ iuſtificat niſi cum ꝓoſito ſuſcipiendi ſacra
menta penitentie. pꝛout eſt ſacꝛamentuʒ ecclie. Quia igit᷑
gra qua purgat᷑ adultus ab oꝛiginali cum ꝓpoſito ſuſcipi
endi ſacramẽti fluminis ſuſcepto baptiſmo:eſt de integri⸗
tate ipſiꝰ ſacramenti. Similiter gr̃a qua purgat᷑ quis ab
actuali cum ꝓpoſito ſuſcipiendi ſacramenta penitentie ꝓ⸗
ut eſi ſacrẽm eccleſie:illa ſuſcepta eſt de integritate eiꝰ.cuʒ
vnius ſacramenti non eſt niſi vna gr̃a pꝛincipalis: non de
bet alia gratia noua dari in ſuſceptõe ſacramenti modo
iam dicto. Aliter eſt de baptiſmo et confirmatione q̃ ſunt
ſimpliciter diuerſa.Qon tamen negandũ opinoꝛ quin gᷓ⸗
tia pꝛimo data in baptiſino flaminis: augmentetur in ba
ptiſmo fluminis.ſimiliter ꝗn gratia contritionis in ſuſce⸗
ptione penitentie ab eccleſia. ¶¶ Ad hoc quod obijcitur.q;
gratia gratumfaciens qua homo reconciliatur deo ⁊c̃.di
cendum ꝙ duplex eſt gratificatio.ſcilicʒ reconciliatõne.⁊
merito. Vñ gra gratũfaciens dicit᷑.q̃ bomo reconciliatur
deo et q̃ meret᷑ pꝛemiũ eternũ. Gra em̃ gratufaciensẽ illa
que oꝛdinat et ꝓmouet bominẽ ad hoc vt ꝑfecte ſit gratus
deo quod erit in patria.nõ igit᷑ determinat᷑ im̃ effect? gra⸗
tie gratũfacientis in recõciliatõne cuʒ deo.⁊ hoc eſt quod
ſup tactum eſt. ſ. ꝙ grẽa gratũfaciens nõ ſolum facit de nõ
grato gratũ:ſᷣ de gꝛato magis gratum. ¶ Ad illud qð obij
citur. ꝙ gr̃a gꝛatumfaciens eſt ↄtra culpã. Dðm ꝙ nõ eſt
tm̃ contra culpam:ſed etiam contra penam: eatenus qua
oꝛainata eſt ad culpam: et talis eſt puſillaminitas.. Ad
vltimum dicendum. ꝙ qᷓuis aliquis poſſit confiteri xpᷣm
ſine gratia gꝛatumfaciente: nõ tamen ita faciliter. necita
vtiliter nec ita ſalubriter ſicut cum gratia gratumfacien⸗
te. quoniam erx ipſa eſt confeſſio laudabilis ⁊ do accepta
Pꝛe.et ſi aliquis er gratia gratiſdata confiteatur xpᷣm.vt
pote ex quadam ſtrennuitate nature vel er aliqua alia g⸗
tia gratiſdata.ex hoc non ſeꝗtur ꝙ gratia hꝰmõi datur in
confirmatõne:quia ſic ↄfitens xpᷣm non ↄfitetur ex gratia
data in confirmatõne. L

¶ Articulus tercius

Hnſequenter querit᷑ vtrum noua gracia a hdi
ta cedat in vnũ cum illa cui addit᷑.i.gratia cõ⸗
firmationis cum gratia baptiſmali.Et primo
queritur. vtrum ex his duabus gratijs fiat vna ꝑ eẽntiã.

Secundo vtrum illud quod additur in augmentũ gratie

ba tiſmalis: cedat in ynum cum illa. .
Wirca prinum §. fſ.

ꝓceditur ſic.Et videtur ꝙ gratia baptiſmalis ⁊ cõfirma⸗
tõnis fiat vna gratia ꝑ eſſentiã ꝑ ſimile. In coꝛpalibus in
quibo qð auget ⁊ qð auget᷑ fint vnũ.ſicut cibus et coꝛpus
unimale.a ſimili videt᷑ de ſpũalibo:q id qð auget ⁊ quod
auget᷑ vnũ fiant. Sed gr̃a confirmatõnis augmentat gra
tiã baptiſmatis.vñ Mdelchyades papa.de ↄſecra.di.nij.
Spũſſanctꝰ. In fonte plenitudinẽ tribuit ad innocentiaʒ
In ↄfirmatõne augmentum pꝛeſtat ſcʒ gr̃e preexiſtentis.
¶ Item duo accidentia ↄſimilia nõ manent in eodeʒ indi⸗
uiſo.ſicut due albedines in eadem ꝑte coꝛꝑis.neq;ʒ due ni
redines neq; due ſuꝑficies.Siłr videt᷑ ꝙ nec due gratie.
licet gr̃e diuerſe ſcʒ baptiſmi ⁊ ↄfirmationis infundant᷑

aime:neceſſe eſt ꝙ fiant vna gr̃a et ꝙ nõ maneãt diſtincte

in ſuis eſſentijs.¶¶ Item imꝑfectũ et ꝑfectum adinuicẽ or⸗
dinata eo ꝙ vnũ quaſi ſubſiernit᷑ alij et eſt in poſſibilitate
ad aliud:non bñt eſſe diſtincta.ſ̊ gr̃a baptiſmalis ẽ qua⸗
ſi in im ꝑfecte 2 poſſibilitate reſpectu gr̃e confirmatõnis:
76 4 Contra.due luces naturales ↄcurrentes in aliquo
vno.vt luces duaꝝ candelaꝛuʒ ↄcurꝛentes in vno puncto
aerig.nõ faciũt vnã lucem ſ̊ ſunt diſlincte ſuis eſſentijs.vt
dicit Oyoni.a ſimili in ꝓpoſito.¶ Item gr̃e ſacr̃ales ſunt
medicine ſpũales.⁊ reſpectu diuer oꝝ moꝛboꝝ. ſ̊ ſᷣm hie
ro.qð ſonat oculũ nõ ſonat calcanenʒ. hoc aũt inducit ad
oſtendendũ ꝙ medicine ſpũales ſunt diueꝛſe ſicut ⁊ moꝛbi
S6. ¶¶ Item due ſunt res tam ſacramenti baptiſmatis qꝙᷓ
ↄfirmatõnis: ſcʒ caracter et gra.ſ̊ caracteres manent di⸗
ſtincti in ſuis eſſentijs:ſimiliter videt᷑ et gre.¶ Itez ſi il
le due gr̃e fiant gr̃a vna:iila gratia aut eſt gra baptiimał
tiñ:aut ↄfirmatònis tm:aut vna ↄpoſita ex his duabo.cõ
poſita nõ eſt cum foꝛmaꝝ ſimplicium non ſit compoſitio
¶ Pꝛe. ſi vna eſſet ↄpoſita ex illis:vna ſe hr̃et vt foꝛma vel
quo:alia vt materia vel qð:qð nõ videt᷑ poſſe contingere.
nec eſt baptiſmalis tm̃:neq; ↄfirmatõis tim̃.⁊ ita nulila vi⸗
detur eſſe. Ex his videt᷑ ꝙ; Gattd acnagnt cralt in
vnã eſſentiã cum gr̃a baptiſmali ð ↄcedimus ſine pᷣ⸗
iudicio melioꝛis ſententie.licet quidã poſuerũt contrariũ
Mon em̃ videt᷑ ratõni conſonum.ꝙ dinerſoꝝ ſacramento
rũ ſit res eadem.cum illa ad que ſunt ꝓprie et immediate
ſint diuerſa.nec ꝙ eſſentie ſimplices oĩno caꝛentes poſitõ⸗
ne ĩ vno indiuiſibili ↄueniant: ſicut nec due vnitates pñt
fieri vna. Ao illud qð pꝛimo obijcit᷑ in contrarium. Di⸗
cendum ꝙ ille modus augmentandi qͥ coꝛꝑale augmẽtat᷑
a coꝛꝑali nõ eſt in ꝓgoſito.Cum enim gratia baptiſmalis
augmentet᷑ ꝑ gratiã confirmatõnis.hoc nõ eſt ꝑ ſubintra
tionem vniꝰin aliam vel additõnem vniꝰad aliam:ſ quia
habens gr̃am baptiſmalem amplius roboꝛat᷑ ⁊ virtuoſi⸗
oꝛ et gratioſioꝛ efficit᷑.ex hoc em̃ ꝙ gra cõfirmatõnis tolli
tur aliquis defectus in baptiʒato:expeditioꝛ efficitur gra
tia baptiſmalis et efficacioꝛ in ſuo actu et hbabens gꝛatiaʒ
aptioꝛ emicitur ad recipiendũ influentiam lucis diuĩe qua
augmentat᷑ ipᷣa gratia p̃habita.¶¶ Ao aliud quod obijcit᷑.
oſimilia accidentia nõ ſunt in eodem indiuiſo ⁊c. Dicẽ
dum ꝓ et ſi hoc ſit verum de accidentibo coꝛꝑalibo ſcʒ que
determinãt eſſe ſuum in coꝛꝑibo.hoc tñ non eſt verũ de ac⸗
cidentibo ſpũalibo.i.quoꝝ eſſe determinat᷑ in ſpũ.diuerſe
em̃ ſcientie ſimul ſunt in aia. Pꝛet.conſimilia accidentia
in genere bene poſſunt eſſe in eodem:licet nõ ↄſimilia ĩ ſpe
cie.Gratie aũt ſacramentales potius dicende ſunt habe⸗
re ſimilitudinẽ ſiue ydemptitatẽ in geneꝛe qᷓ in ſpẽ. Unde
gratia baptiſmalis ⁊ confirmatõnis non ſunt eiuſdeʒ ſpe⸗
ciei:ß diuerſarum.¶: Ad illud quod ſequitur.dicenduzʒ ꝙ
gratia baptiſinalis non ſe habet ad gratiam confirmatio
nis ſicut imꝑfectum ſe habet ad peꝛſfectum quod quidem
imꝑfectum eſt quaſi materiale.et in poſſibilitate ad perfe
ctum.ſicut em̃ ſupᷣ tactũ eſt. confirmatio nõ eſt ꝑ ſe gre ba
ptiſmalis:ſed baptiʒati. Vnde confirmatio eſt gre bapti⸗

ſinalis per accidens.eo ꝙ habens gratiã confirmatur eo⸗

dm modo et perſicitur:quia ipᷣe baptiʒatus quodammo
o perſicitur. vnde vna gratia non eſt materialis reſpctᷣu
alterius.

—,

Monſequẽter queri/ S. ij.

tur ſuppoſito ꝙ aliquo modo augmentet᷑ gr̃a baptiſmalis
ꝑ gram confirmatõnis.vtrũ id augmentum cedat in vni⸗
tatem cum gr̃a baptiſmali:ita ꝙ fiat gra vna ꝑ eſſentiam.
M ſic: videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ cum augmentat᷑ gr̃a frequentia⁊ aſ
ſiduitate operũ virtutũ.non eſt ibi dicere gram ⁊ gratiã:
ſ eandem ꝑeſſentiã. A ſimili videt᷑. Si gra data in ſacra

mento aliquo augmentaret᷑ aliquo modo gr̃a data in alio

ꝙ vnica erit ⁊ eadem ꝑ eſſentiam.¶ Contra. due materia
les luces ↄcurꝛentes in vno pũcto aeris nõ faciũt vnã lu⸗
cem .ſᷣ ſunt diſtincte in ſuis eſſentijs:ſiłr videt᷑ de ſpũalibo
in ꝓpoſito.¶ Item illud qð datũ eſt ad augmentũ.de nono
eſt creatũ ⁊ eſt gratuitũ:& eſt aliqua ſpecies gratie vel vir
tutis.vt fidei vel ſpei vel gratie ſacramentalis.quod antẽ
eſt tale:habet eſſe diſtinctũ ⁊ nõ cedit in vnum cum alio.
nſio.dicũt quidam ꝙ gra ſm ſuã eſſentiã non auget᷑
7 ꝙ augmentũ qtum ad eſſentiam eſt ſolummõ illoꝝ qui
habent quantitatẽ molis.vnde qꝛ gr̃a vel virtus nõ habet
quantitatẽ molis ſed virtutis:virtus augeri põt nõ eſſen⸗
tia. Sed hoc ſuppoſito queſtio nulla ẽ.¶¶ Sʒ ſaluo iudicio

melioꝛi opinando nõ aſierendo dico:ꝙ ipᷣa eſſentia gꝛatie

augmentat᷑.cum em̃ gr̃a ſit quedaʒ lux ſpũalis vt ponunt
ſacri oꝛtbodoxi: ſicut lux materialis in ſuo genere et ſuo
modo.et foꝛte illa augmentatio et diminutio attendit᷑ pe
nes magis ſpũale et minꝰ.qð ꝓuenit ex maioꝛi appꝛopin⸗
quatõne ⁊ minoꝛi ad lumen ſpũale ⁊ foꝛte alio modo.Mõ
em̃ videt᷑ conſonũ rotõni.ꝙ cum virtꝰab eſſentia depende

at:ꝙ virt?augmentet᷑ eſſentia manente iĩmutabili. Pꝛe. ex

poſitõne pᷣtacta ſequeret᷑ omes ſubſiantias ſimplices eſſe
eiuſdem ſimplicitatis.qdð conſtat eſſe falſum: qꝛ tũc om̃es
eſſent eiuſdem vᷣtutis.qꝛ ſimplicitas eſſentie atteſtat᷑ quã⸗

titati ſiue multiplicitati virtutis. ꝓpter qð vere aſſeritur.

ꝙ quanto aliquis eſt ſimplicius in eſſentia:tanto eſt mul⸗
tipliciꝰin virtute.¶ Suppoſito q̊ ꝙ; gra põt augmentaꝛi.
rñderi põt ad obiecta.Dicendũ &̊ ꝙ diuerſe gre diſtincte
create nõ confluũt in vnũ actũ.qꝛ vt dictum eſt. vna virtꝰ
ſiue gr̃a aliã expedit reſpectu oꝑis ſiue actus illius.¶ AUd
hoc qð obijcit᷑.ꝙ gr̃a augmentat᷑ frequentia operũ ⁊c.di⸗
cendũ ꝙ ſecus eſt de gr̃a que ſm ſuã eſſentiã augetur effe⸗
ctiue virtute gr̃e increate ⁊ diſpoſitiue frequentia operuʒ

7 de gra que auget᷑ non ꝑ ſuam eſſentiã.ſ̊ ſᷣm expeditõem

vel facilitatẽ eliciendi actũ ſuũ.qꝛ in pꝛimo augmẽto nun⸗

qᷓ ſunt gre diſtincte.in ſeðo ſunt diſtincte:et hñt eſſentias

diſtinctas.Verbigra.virtꝰcollata in baptiſmo auget᷑ Fm

eſſentiã. virtute pꝛima efficiente vt dictũ eſt:et diſpoſit=ne

frequentia bonoꝝ operũ. In hmõi augmento nõ eſt ponẽ
gras diuerſas.q aũt expedit᷑ et reddit᷑ facilis ad exeũdũ
in actũ ſuũ:gr̃a data in ↄfirmatõne ad augmentũ huiꝰ ꝙq ẽ

in expeditõne ſiue ptate reſpectu actailliciti eſt dupler ga

P eſſentiaʒ.vñ nõ eſt ſimile in boc et in illo.¶¶ Ad illud qð
querit᷑ qð datũ eſt gr̃e ad augmentũ de nono eſt cꝛeatum.
Dici põt ſᷣm quoſdã.ꝙ non eſt verum.immo illud quod
auctum eſt ſiue augmentatũ eſt multiplicatum in ſe virtu
te increata.nec dicendũ eſt ibi aliquid datum in augmen
tum:ſed dicendũ eſt illam gratiam augmentataʒ. Simile
aũt hmõi augmentati eſt multiplicatio coſte de qua facta
eſt mulier.et panũ quinq; de quibus ſaturati ſunt quinq;
milia hominum Joh. vj. In quibus non fuit augmentuʒ
ſm aliquod extrinſecum additum. Vnde.ij.ſentent᷑.xviij.
diſt. dicit magiſter. et eſt ſumptum ab Auguſti. Reſtat vt

de ſola ipſius coſte ſubſtantia ſine om̃i extrinſeco addita-

mento per diuinam potentiam in ſemetipſa multiplicata

mulieris corpus factum dicat᷑.eo ſana miraculo:quo po
ſtea de quinq; panibus ihu celeſti benedictõe multiplica⸗

tis quinqʒ milia hominũ ſaciata ſunt. Sicut igitur in bis
eſt augmentatõ ſine adcditamento ab extriſeco:ſed ex mł⸗
tiplicatõne eoꝝ q̃ augmẽtata ſunt.et magis eſt ↄſonũ na⸗

amm
eſpen
He
mmiis
mnyni⸗
miam.
tig 11
Fatiä:
inſaen
ainglio
materin
W
püglio
KNfang
le e
nod en
in dh
ona
lor E
öhabe
oeſen⸗
lgiao
Notie
ont
tſuo
pe⸗
opine⸗
B
pence
eer
tes eſt
toſe
tqui⸗
un.
mul⸗
l.
cte
10
W
di
Re⸗
heru;
lmoen
Opun
entias
gefn

¶ Mueſtio
ture ſpuali bmõi multiplicatio qᷓ coꝛpoꝛali non igit᷑ con ·
cedi debet ꝙ aliquid eſi bic creamʒ ad augmentũ gre neq;
pcreatũ: ſed ga ipa gra tia eſt in ſeip̃a augmentata ſni ml⸗
tiplicatõne.¶ Pꝛe. adhuc ſi poneret᷑ ꝙ aliquid creatu eſſz
in augmentuz gratie p̃cedentis qð ponunt quid ·adhuc
nõ ſequeret᷑ ꝙ eſſet aliq̃ ſpẽs gratie vel vᷣtutis: ꝗa non eſſz
creatũ diſtincte.ſeo cũ creaꝛet᷑ daretur in augmentu. ¶n⸗
de ſiẽ aĩa ſimul creat᷑ et infundũ ſilr illð crearet et in illo
augmentaret gra pexiſtens:et ita Fm diuerſos opiniones
rũdetur queſtionmi ꝓpoſite.

rticulus qua rtus
Onſequenter querit᷑ ſuppoſitoꝙ in ↄfirmatõe
ↄferat᷑ gra. vtruʒ ↄferaĩ gra qᷓ eſt expediens ad
actũ virtutis: aut ad actũ doni. O ad actů do⸗
m patet:quia dicit Rabanꝰ. in huc enctõne ſpũſſancti ſe⸗
ptiſoꝛmẽ grẽam venire cuʒ omi plenitudine virtutis 2 ſan⸗

ctitatis in hoĩem. 4 Yem videt ꝙ expediat ad actũ beati

tudinis. cũ dicat Rabanꝰ. ꝙ in boc ſacramento deſcendit

plenitudo ſanctitatis ꝑfectõeʒ beatitudinis ponit.
ira. ↄfeſſio fidei eſt actvirtutis fidei. Confiteri aũ
eſt actus ꝓpriꝰbuiꝰſacramenti. ¶Anñ Rabanꝰ. a ſummo ſa
cerdote ꝑ impoſitõneʒ manꝰꝑaclitus tradit baptizato: vt
roboꝛetur ꝑ ſpm̃ſcrm ad pᷣdicandũ alijs: hec aũt pᷣdicatio
eſt ↄfeſſio fidei xpᷣi.R nſio. ſicut vn actꝰ põt eſſe pluriũ
virtutũ vni ſcʒ elicitlue.⁊ alteriꝰim ꝑatiue:ſic diẽo eadeʒ
gra põt expedire diuerſa ad ꝑducendũ in eſſe eundẽ actũ
quia põt expedire virtutẽ ad hoc vt eliciet:⁊ donum vt im
peret. ſic dico hic · grẽa em̃ illiꝰſacr̃i expedit fidem vt elici⸗
at actũ ↄfeſſionis noĩs xp̃i:ſimiliter excitat donuʒ foꝛtitu
dinis vt imꝑet illiꝰelicioni. ¶ Ad hoc qð obijcit. ꝙ ofert
plenitudo omis ſanctitatis.doᷣm ꝙ ſanctitas dicit᷑ ↄfirma
tio in bono.ſanctum em̃ vno ſenſu idem eſt ꝙ ↄfirmatum
Vñ plenitudo ſanctitatis:dicit perfectam confirmatõneʒ
in bono.
¶ Membrũ ſecũdum
qtur de vtilitate in ſpaͤli tum ad actum
vel robur gratie. Circa hoc ſic pꝛimo queri⸗/
tur. vtrũ habeat aliqueʒz effectũ ſpalem gꝛa⸗
I nie. Scðo quis ſit eiꝰeffectus. Lercqio vtrũ
ꝛatõeʒ gratie baptiſmalis regratur gra ↄfirmati
arto vtrũ datur robur ad oſitendum fidem.

rticulus prunus

Irca pꝛimum ꝓceditur ſic.videt᷑ babeat ali⸗
quẽ effectũ ſpalem: cũ ſit quoddã ſpale ſacr̃jm.
AIZtem ſacramẽta noue legis efficiũt qð figu⸗
mt.qigit᷑ cñ bic aliqd ſpale figuretur: pʒ effectũ ſpecialeʒ.
Cont᷑. Rabanꝰin vnctõne baptiſmi ſpũſſanctus deſcẽ⸗
dit ad babitatõeʒ deo ↄſecrandã. In hac vᷣo eiuſdeʒ ſepti/
foꝛmis gra.cum omni plenitudine ſanctitatis et virtutis
deſcendit in hominẽ:h̊ vniuerſitas donoꝝ et virtutũ non ẽ
aliquis effectus ſpãlis ꝓpꝛius dico:igit᷑ ⁊c.¶ Item vt dĩc
Hug. In baptiſino datur gra ad peccatoꝝ remiſſionem:
bic datur gra ad ↄfirmatõnem. in ſenten. ca. de ↄfirma⸗
tione. virtus bui ſacramenti eſt donatio ſi pũſſancti ad ro⸗
bur. ſic igitur aſſignantes effectum puiꝰ ſacramenti.non
determinant effectum ſpãlem.ſcʒ huiꝰvirtutis vel illiꝰ: et
ita videtur hoc ſacramentũ habere effectum roboꝛis ⁊ cõ⸗
ſirmatõnis gener aliteꝛ circa omnem virtutem. 4¶ Yez m
Hug.tria ſunt ab initio neceſſaria ad ſalutem.ſcʒ fides:
ſacramentum fidei: opera bona. que tria ita coberẽt vt
effectum ſalutis habere non poſſunt: ſi ſimul non fuerit.
quare aũt cum fide et operibus neceſſariũ eſt ſacramentũ

pabetur alibi ob Hug·qui dicit et determinat. ꝙ lex ſcri⸗

pta tria ↄtinet.p̃cepta.ſacramenta et ꝓmiſſa. In pᷣceptis

eſt meritum. In ꝓmiſſis eſt pꝛemium. In ſacramentis eſt
adiutoꝛium. Ande ſicut Dug. determinat. per pᷣcepta eũ⸗

dnʒ fuerat adò pꝛomiſſa.ſed quia homo per ſe infirmerat

ſeptifoꝛmis gr̃a cum om̃i plenitudine ſanctitetis: renera
Cõ
tſideʒ

xxv.

venerunt ſacramenta media inter pꝛecepla et pꝛomiſſa: qᷓ
illum adiuuarent ad p̃cepta ꝑficienda:et ad ꝓmiſſa obti⸗
nenda.Er boc patet ꝙ; neceſſarià ſunt ſacramenta ſaluti
humane:quia roborant hoĩem et ſubueniunt infirmitati
bumane. vnde põt ad implendo pᷣcepta obtineꝛe promiſſa
Ex hoc patet mamifeſte.ꝙ non eſt ſacramentuʒ ↄfirmans

quibo eſt adimplere pᷣcepta et obtinere pꝛomiſſa. Ku.
ꝙ boc ſacramentů vnũ bʒ effectuz ſpecialẽ:ſcʒ pri cipalẽ
et pꝛimum ꝛihilominꝰratõne ↄnexionis virtutu donoꝝ
om̃is gratia.virtus et donum: et alij cooꝑans 7 aliud ex⸗
pediens: quantũcunq; ſpalem babeat effectum pᷣncipaleʒ
vt gratia ſidei: omes alias virtutes ꝓmouet 7 vniuerſali⸗
ter vnaqueq; vnãquanq;. 4Ad alind qð dicit Rabanus.
ꝙ in hac ſeptifoꝛmis gratia cuz om̃i plenitudine ſanctita
tis 1 virtutis ⁊c. Rñdeo ꝙ gratia ꝓut reſpieit ſubſtantiã
anune pficiendo illã ſiue infoꝛm ando nomen ſoꝛtitur gra
tie ſimpliciter.ſm ꝙ mouet potentias ad eliciendũ actus
primos ſcʒ virtutũ:virtus dicit᷑. ᷣm ꝙ ad oꝑa media ſcʒ

aroboꝛans ad exequenduʒ opus virtutis alicu

donoꝝ: donum dicit. Fm ꝙ ad oꝑa vltima ſcilzʒ beatitudi⸗
num: beatitudo dicit᷑. Cum igitur dicit᷑ ꝙ ſpuſſanctus de
ſcendit cum omi plenitudine ſanctitatio2 virtutis:intelli
gitur ibi plenitudo gratie inqᷓtuʒ mouet potentias ad eli
ciendũ actus pꝛimos:quod pʒ ꝑ boc qð dicitur omni ple⸗
nitudine virtutis. Pꝛet. ꝑ boc ꝙ dicit omni plenitudine.
non notatur plenitudo oniueꝛſitatis: ꝑfectonis. vt enim
dicit phᷣs.Qui dicit ome.ſi impliciter dicit 1 fm ſi pẽm. qui
vnũquodq; ̃ᷣm numerũ.vnde ibi notat᷑ plenitudo ꝑfectio
nis virtutis.que quidem ꝑfectio cum quadã magnanimi
tate ꝓgreditur in opus virtutis: virtute autem bupꝰſacra
menti oſtanter 2 magnanimiter ꝓgreditur in opus virtu⸗
tis. 4 Ad aliud dicendũ.ꝙ in ver bo PHug. ngri aſſigna
tur differentis generalis inter pꝛima ſacramenta ſcilʒ ba
ptiſmũ et ↄfirmatiõeʒ.non ꝑ elcenſum ad ſpẽm que ſunt
remittere peccatũ.⁊ roboꝛare ſiue ↄfirmare virtutez ſiue
habentem: nibilominꝰſpaãliter datur baptiſmus ad remiſ
ſionem peccati oꝛiginalis:⁊ ↄfirmotio ad robur alicuius
virtutis.ſpalis dico:vt comꝑat᷑ ad actum eius pꝛimuz et
pꝛincipalem. VUnde dicendum.ꝙ ab Hugo. et a magiſtro
aſſignatur differentia inter baptiſmum 7 confirmatõneʒ
in generali. 4 Ad vltimum dicendum.ꝙ ſacramenta om⸗
nia ſubueniũt humane infirmitati vt tactum eſt opponen⸗
do. Similiter dico de ↄfirmatione· ꝙ erpedit omnes vir/
tutes ad elicienduʒ actus ſuos aliquo modo: nihilominꝰ
ſpecialiter in illa datur gꝛatia ad eliciendum actum fidei
qui eſt in ↄfeſſione nominis xp̃i cuiꝰratio infra dicetur.

rticulus ſecundus
Onſequenter queritur quis ſit effectus ꝓpꝛius
et principalis huiꝰſ⸗ acramenti. et ſic dicit. iiij.
nten. vij. di. Uirtus ſacramenti buieſt donũ
robur.4 Contra. effectus euchar iſtie eſt

ſpirituſſanc
ad robur et ad confirmatõnem in bono. Ange dicituꝛ pa
nis coꝛ hominis confirmans. Sʒ nulla duo ſacramenta
ↄueniunt in eodem effectu pꝛoprio et pꝛinci pali. quia ſi h:
aut alterum ſuperflueret:aut non ſufficeret.quoꝛum neu
trum eſt verum. 4 Item euchaꝛiſtia eſt ſacramentuʒ amo
ris.amoꝛ autem timoꝛem excludit:et facilitatem ad om̃ia
agenda ſubminiſtrat. quia omnia ſunt facilia amanti.igi
tur vt videtur ſacramentum euchariſtie. et qᷓtum ad diffi
cilia ſuſtinenda. ꝙtum ad ardua operanda robur mini
ſtrat:igitur effectus ↄfirmatõis non eſt roboꝛaꝛe. Rñ.
viuerſi diuerſa ſentiũt.quidam dicunt ꝙ requirit᷑ duplex
robur. ſcilicet in tolerantia mali. et inconſtantia boni ſi⸗

ne amoꝛis boni. Robur pꝛimum datur in ſacramento cõ·

firmationis.ſecundum in ſacramento euchaꝛiſtie. Sʒ nõ

videtur hec diſtinctio eſſentialis: quia amor ſiue caritas
patiens eſt. Coꝛin. xiij. Vbi glo. dicit hec ſunt aꝛma qni⸗
bus miles xp̃ᷣi armatur. cuius armature quaſi pᷣcipua ar
ma pꝛemilit patientiam et benignitatem. quarum altera

*

illata a ꝓrimis mala equanimiteꝛ poꝛtat. alteꝛa ſua dona
ꝓximis deſideranter impẽdit.hec glo.Ex quo pʒ.ꝙ cari
tas eſt dare robur ad mala toleranda. Alij dicũ: ꝙ euka
riſtia datur robur ad amoꝛẽ boni:ↄfirmatõ ad declinatõ
nem mali.Nec hec dria videtur eſſentialis: cum eiuſdem

virtutis ſit amare bonũ.et declinare malũ.Alij dicunt q

duplex eſt robur neceſſariꝰfidelibo:ſcʒ credendi.et fidem
creditã ofitẽdi.ſᷣm ꝙ dicit Ro.x.Coꝛde credit᷑ ad iuſtici⸗
am.et ideo duplici roboꝛe indigz homo vt ſic credat coꝛde
firmius: ⁊ vt ↄfiteat᷑ ꝙ credat audaciꝰ. Robur credulita⸗
tis habetur a ſacr̃o eukariſtie:robur ↄfeſſionis a ſacmen
to ↄfirmationis. Vñ ſᷣ̃m hos ſacr̃m datur in robur cõtra
caſum a fide:ↄfirmatio in robur ↄfitendi fidem. Sed ſᷣm
Hug.videtur ꝙ in ſacr̃o ↄfirmatõis datur robur ↄtra ca⸗
ſum a fide.Dicit em̃ in baptiſmo gr̃a tribuitur ad pctorũ
remiſſionem:hic gr̃a datur ad ↄfirmatõnem. Quid autẽ
ꝓdeſt ſi a lapſu erigeris:niſi ⁊ ad ſtandum confirmeris:-
Hic videtur ꝗ e acramenen eſt ad ↄfirmandum a ſta
tn in quo erectum eſt ſacramento baptiſmi. Item vt dicit
Hugo.idcirco voluit xpᷣc a nobis manducaꝛi:vt nos ſibi
incoꝛꝑet.Ex hoc pʒ.ꝙ effectus ſiue res ſacramenti illius
eſt incoꝛꝑatio xpᷣi. Item Aug.vj.ioh.Si ꝗs manducaue⸗/
rit ex hoc pane:dicit.Res huiꝰſacramenti om̃ibus ſumẽ⸗

tibus eſt in vitaʒ et nulli in moꝛtem.i.vnitas ſanetoꝝ. Ec⸗
ce ꝙ ſacramenti altaris res ſiue effectus eſt vnitas ſancto

rum. Hec aũt vnitas eſt ꝑ caritatem.nõ ꝑ fidem:pncipalłr
dico vt eſt res huiꝰſacramenti.Vñ mꝗgr.nijj.ſentẽ.viij.diſ.
dicit. et eſt verbũ Aug.de ſacramento fideliũ. Vnꝰ panis
et vnũ coꝛpus ecclia dicit ꝓ eo.ꝙ ſicut vnꝰpanis ex młtis
granis.et vnuʒ coꝛpꝰex multis membꝛis ↄponitur: ſic ec/
cleſia ex membꝛis fidelibo caritate copulante connectituꝛ
Ex his ptʒ ꝙ robur preſtitũ ſacramento eukariſtie eſt ad
hboc:vt ſuſcipiens foꝛtiter ſiue indiſſolubiliter incorꝑetur
xpᷣo.que incoꝛꝑatio eſt ꝑ caritatem ꝗꝓprie non ꝑ fidem. Fi⸗
des em̃ vnitur ꝑ aſſimilatõeʒ:nõ ꝑ ↄnexionem ſicut et ca⸗
ritas.Connexrio aũt attingit ↄnexos.fides aũt non attin:
git xpᷣm. vñ nõ ↄnectimur ſibi fide:niſi ſoꝛte quatenus ſi⸗
cxs infoꝛmat᷑ caritate. Ex his liquet ꝙ ſacr̃m eukariſtie
nõ pꝛeſtat robur ↄtra lapſum a fide:ł̊ ad indiſſolubilẽ in⸗
coꝛꝑationem cum vpᷣo mediante caritate.vñ in ſacramen
to eukariſtie dat᷑ robur ꝓprie et pꝛimo ad amandum: ⁊ ex
ↄſequenti ad foꝛtiꝰvniendũ ſuſcipientem xpᷣo capiti ⁊ mẽ⸗
bꝛis eius.vñ eſt ſacramentũ amoꝛis quo foꝛtius membra
ↄnectunt᷑ capiti.In ſacramento aũt ↄfirmatõnis dat᷑ ro⸗
bur ad ↄfitendũ fidem xp̃i.de quo.x.Ro. Corde creditur
ad iuſliciã oꝛe aũt ↄfeſſio fit ad ſalutem.et hoc eſt quod di
cit Rabanꝰ.s ſummo ſacerdote ꝑ impoſitõnem manꝰ ꝑa
clitus tradit᷑ haptiz ato:vt roboret᷑ ad p̃dicanaũ.i.aperte
ↄfitendum ſidem vpi.iQon aũt ſumit᷑ ibi pᷣdicatõ ꝓ euũge
lizatõne vᷣbi dei.

—

ticulus tercins

Onſequenter querit᷑.vtrũ ad boc ꝙ roboꝛetur
gra baptiſmalis ⁊ ꝑficiat᷑ ſiue ꝓgrediat᷑ in ter
inũ ſue ꝑfectõnis:reqratur gra ↄfirmationis
vel ipᷣa ðᷣ ſe poſſit in aũñt reqratur videt᷑ ſic. ¶Del⸗
chyades papa.⁊ habet᷑ de ↄſe.di.iiij. Hec duo ſacramenta
ita ↄiũcta ſunt:vt abinuicem niſi moꝛte pᷣueniente nullate
nus poſſunt caregari: vnũ ſine altero ꝑfici non põt.Ex
hoc pʒ.ꝙ ad pfectõem baptiſmi regꝗritur ↄfirmatio.Sed
oↄſtat ꝙ boc nõ intelligit᷑ de ꝑfectõne qtum ad deletionem
culpe ꝑ collatõeʒ gre:ſed de ꝑfectõne q̃ attendit᷑ in ꝓgreſ⸗
ſu gre in actũ ꝑfectum ſiue in terminũ ſue ꝑfectõnis.ᷓ ad

boc ꝙ ꝑficiat᷑ gra hec:illa requitur. ¶¶ Iteʒ ex concilio au⸗

reł.de ↄſe.di.inij.vt ieiuni.i Qunqiᷓ erit xpᷣianus:niſi in cõ⸗
firmatõne epᷣali fuerit criſmatus. Sed oſiat ꝙ hoc nõ in⸗
telligitur de xp̃iano ſimpliciter. ſᷣm ꝙ xpᷣianus dicit᷑ ꝙ ſi⸗
gnatus eſt caractere baptiſmali et gra vt ſit de grege xpᷣi:
ſed ð rpᷣiano ſm ꝙ rpᷣianus dicitur qui accepto robore di
uino patus eſt ardua queqʒ aggredi pro xpo. Sed quod

dicit Rabanus.A ſummo ſacerdote per impoſitõneʒ ma
nuum paclitus traditur baptiʒato vt roboꝛetur ꝑ ſpiritũ
ſanctum ad pᷣdicandũ alijs.hec autem pᷣdicatio eſi confeſ⸗
ſio fidei xpᷣi coꝛã infidelibus:ergo gratia baptiſmalis nõ
valet vt baptiʒatus aſſurgetur ad hmõi ardua:nili ſit ro
boꝛatus gratia ↄfirmatõnis: et ita vt pꝛius.¶¶ Itez gꝛatia
ſimplex eſt:quod autem tale eſt augeꝛi non poteſt in ſe:ſi⸗
cut nec album in termino. Quod autem non põt in ſe au
geri: non poteſt ſua virtute ad maioꝛem ꝑfectoneʒ pꝛogꝛe⸗
di.ad hoc ergo ꝙ ꝓgrediatur neceſſaria eſt virtus alia ſcʒ
oↄſirmatõnis vel aliqua alia.¶ Contra. pfectõnem rei ai⸗
teſtatur poteſtas ꝓgꝛediendi ad terminum ſue ꝑfectionis
Fm ꝓꝙ dicit phus.ꝑfectum eſt vnumquodq; cum attingit
ꝓprie virtuti quando ꝓgreditur ad terminum ſue ꝑfectio
nis.ergo cum gratia ſit de illis que ſunt magne ꝑfectõnis
relinquit᷑ ꝙ ſua poteſtate põt ꝓgredi ad terminũ ſue per⸗
fectõnis.¶ Item lux materialis de virtute et bonitate ſua
poteſt ſeip̃am multiplicare exiſtente ſubiecto ſuſceptibili.
igit᷑ cum maioꝛis ꝑfectõnis et nobilioꝛis eſſe ſit lux ſpũatł᷑
q̃ᷓ coꝛꝑalis ⁊c.⁊ ita põt roboꝛare ſe in eſſe ꝑſe ⁊ ꝓgrediad
actum ꝑfectum.¶ Item ad hoc eſt ↄfirmatio alicuiꝰ.vt fir
mus ſit in ſuo actu ⁊ faciliꝰillum eliciat.ſ̊ gra baptiſmalł
q́;tum ad actum deletõnis culpe ſtatim cuʒ infundit᷑ eſt in
ſuo actu:ſimiliter eſt de actu illius ꝗ eſt in oꝛnatu anime.
Vnde qtum ad hos actus nõ põt ñ elicere actuʒ ſuũ.ĩmo
ſemꝑ et ↄtinue eſt in ſuo actu.q;ẽtum ad boc igitur ſi necelſ⸗
ſaria eſt gra ↄfirmatõnis.ad hoc ꝙ roboꝛet᷑ gratia bapti⸗
ſmalis:hoc erit ad hoc ꝙ firmius ſit in actu ſuo quo ſuuʒ
ſuſceptibile ꝓficiat in opibus virtutũ.et ad hoc ꝙ faciliꝰ
actus hmõi eliciat.Sed ad hoc nõ requirit᷑ ꝑfectio vt dĩc
glo.quedam ſuꝑ Exo.Nemo repente fit ſummꝰ.ĩmo ad
hoc ꝙ; aliquis ꝑueniat ad ſummũ gradũ virtutis: neceſſa
ria eſt exercitatõ in oꝑibus virtutũ.ex aſſiduitate pᷣo huiꝰ
exercitij ſemꝑ faciliꝰet faciliꝰgratia elicit oꝑa virtutum:⁊
ſic plus et plus exiſtens in hoc exercitio:plius et plus au⸗
getur in ſe ⁊ firmiꝰeſt in ſuo actu.dico ſine aliqua gratia
ſuꝑaddita:qꝛ cũ int infimũ graduʒ virtutis et ſummum
ſunt multa media ſiue gradus.ĩmo quaſi infiniti q̃ neceſſi
tate reqritur ꝙ addat᷑ gratia ad hoc ꝙ ꝑficiat ad hũc gra
dum ſiue moduʒ.⁊ ſimiliter reꝗreꝛetur ꝙ adderet᷑ gꝛatia

alia ad hoc ꝙ ꝓficiat ad aliũ:2 ita requiꝛent᷑ multe gꝛatie

⁊ quaſi infinite.¶ Item ſi reqritur noua gratia ad hoc q;
gra baptiſmalis aſſurgat in actũ ↄfitendi xpᷣm qui quidẽ
actus eſt fidei vt elicientis ⁊ foꝛtitudinis vt imꝑantis.ꝗa
ad hmõi ↄfeſſionem reꝗrit᷑ audacia ſiue magnanimitas q̃
eſt ſpẽs foꝛtitudinis.eadem rõne reqꝛit᷑ aliud ſacramẽtuʒ
⁊ alia gratia ad hoc ꝙ gr̃a baptiſmalis aſſurgeret ĩ actuʒ
arduũ alterius virtutis vt ſpei vel caritatis:et ſimilit᷑ de
ceteꝛis virtutibo q̃ cum ſacramento baptiſmi ↄferuntur.
Item gratia eſt qñq; ꝑfectio alicuiꝰnon hñtis li.ar.aliqͥ
modo habilitatũ ad mouendũ in actũ virtutis vt in ꝑun⸗
lis.qñq; eſt ꝑfectõ habentis li.ar.habilitatũ et nõ hntem
diſpoſitiõeʒ aliquã ↄtrariã.et in tali gratia virtus eſt:qa
virtus eſt qð ꝑficit habentẽ ⁊ opꝰeius bonũ reddit.virtus
igitur exñs in tali ſubiecto põt actũ ſuum elicere: et ſemꝑ
plus ⁊ plus eliciendo ⁊ plus plꝰha bilitat.li.ar. ad obe⸗
diendũ ſibi.et faciliꝰexit in actu ſuum.ſed hoc nõ põt eſſe
ſine augmento ipſiꝰvirtutis:qꝛ cum virtus eſſentialeʒ ba
beat ↄꝑationem actũ vel opus:quãtofacilius exit in actũ
ſuuzʒ ⁊ maioꝛi aſſidnidate:tanto maioꝛ eſt.⁊ hoc dico ᷣm
; ↄſiderat᷑ vt eſt in vno ſubiecto.igitur ſine dei gr̃a addi⸗
ta:põt gra baptiſmalis ſeip̃am augere ⁊ ↄfirmare. IJllud
videt᷑ ꝑ ſimile in polliticis virtutibo.q ꝑ frequentiã oꝑm
maioꝛes ⁊ maioꝛes efficiunt᷑.vt eĩ hr a pho ex eiſaẽ gene⸗
rant᷑ ⁊ augmẽtant᷑ ſcʒ ex actibo. Itẽ eadẽ virtute natali
nõ mutata m ſubam et ſpẽm. ꝓficit res natalis quouſq;
ꝑuenerit ad terminuʒ pfectõnis illius.a ſimili videt᷑ ꝙ in
vᷣtutibo gratuitis. ¶¶ Itẽ iſta roboꝛatõ 2 ꝓgreſſus ẽ ex ipiꝰ
gr̃e augmẽto.ſ̊ gra baptiſmalis nõ eſt augmẽtabilis gꝛa⸗
tia ↄfirmatõnis:cuʒ gra vtraq; ſit ſimplex ⁊ ſm phᷣm ſim⸗
plex ſimplici additũ nõ facit muꝰ. Bñſio.dicenduʒ ꝙ;

—„

ſnn
Pni
conſeh
glisni
iſten
z
nles⸗
nſen

noh
uq
griitt
in
unngt
enn
conis
ie pen⸗
ateſu
wbit
hrſpi
Gkelil
nbgf
gpri.
ditehn
gonime.
Ni ind
lneren
bopti⸗
voſunz
facii⸗
td
ino
eri
eipbrd
tununn
plugan
gari
mmmunm
nertſſi
ſegra
Patia
Cane
de
gbice
mus g
mminnsi
conin
ttioen
mli
muntor.
Ar
he⸗
Ween
sn
t nirms
etſem
adobe
ſore⸗
tialez
it indan
ennn
Fatin
gre⸗
entic
eſci
ieinh

ngifi
iaß
irſ
nſin
di

(Küeſtin

ad ̊ ꝙ roboꝛet᷑ ga baptiſmalis ⁊ FFeziakr ad terminũ
ſue ꝑfectõis.nõ de nccitate requirit gẽa oↄfirmatõis ſacꝛa

mentalis. Ipa.n. gratia baptiſmalis admĩculo virtutis

indcficientis.i.diuine quãtũ eſt de ſe:ſufficit li mõ ad
ſuip̃ius roboꝛatõʒ ⁊ ↄfirmatõʒ. veꝝtñ vt dictũ eſt:in ali⸗
quibo ꝓpter infirmitatẽ nimiã nccia eſt gra ↄfirmatõis.ĩ
quibo ꝙpuis li. ar. nõ poſſet cogi.cũ tanta nutat infirmi⸗
tate:ꝙ nequaqᷓ ſtaret foꝛti impellente tẽptatõne:niſi gr̃a
ſuꝑaddita gr̃e baptiſmali foꝛtificante ſuſtentaret᷑:⁊ illa
infirmitas curaret᷑. Et ideo qñq; ⁊ ꝙᷓtũ ad aliq̊s neceſſa
ria eſt ↄtra lapſuʒ.nõ ꝓpter exterius impellens tm̃:b̊ ꝓ⸗
pter infirmitatẽ interioꝛeʒ ⁊ debilitatẽ. vnde in aliquibo
ad bhoc ꝙ roboꝛet᷑ gratia baptiſmalis ⁊ ꝓgrediat᷑ ad ter⸗
minũ ſue ꝑfectõis:nccia eſt gratia ↄfirmatõis.nõ autem
ſimpłr ſiue oĩno eſt nccia.⸗. Ad illud qð primo obijcit.
ꝙ vnũ ſine altero ꝑfici nõ põt ⁊c.Dicendũ ꝙ boc ẽ intel⸗
ſigendũ ſine aliquo habito vel ſuſcepto in re vel volunta
te. eſt vnũ nõ eſt ꝑfectũ ſine altero.ſ.baptiſma ſine ↄſir⸗
matione ſcʒ ↄtempta vel neglecta.q.d.baptiſma ñ p̃t ꝑfi
ci cũ ↄtemptu vel etiã negligentia ↄfirmatõnis. el alit᷑
ſic. pfectum eſt qdð nullo indiget. quantũcunq;.n. ꝓliciat
gꝛatia baptiſinalis de ſe ⁊ obediẽtia li. ar. ſꝑ indiget gr̃a
ofirmationis. illa nõ habita eſt in defectu quodã ex ca
rentia aurxilij. SIñ AMelchiades. victuris nccia ſunt ofir
matõis auxrilia. ꝓpter qð ſine confirmatõe nõ eſt ĩ ſua p⸗
fectione.4 Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ nũqᷓ erit xpianus ⁊c̃.
Rñderi põt vt S.expoſitum ẽ.vbi queſitũ eſt.ſi ↄfirmatõ
ncẽia eſt ad ſalutẽ. Ael põt dici.ꝙ hᷣ intelligit᷑ cũ tẽptu
bꝰ ſacr̃i ſub hoc ſenſu.i.niſi fuerit criſmatus.i.ſi cõtem/
pſerit criſmari.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ gra eſt ſi implex
vnde non põt augeri ſicut nec albũ in termĩo ⁊c. Dicen⸗
dũ ꝙ vnũ ſolũ eſt ſimpłr ſimplex.ſ.deus. omĩs creatura
aliquã ſoꝛtit᷑ compoſitõʒ qua eſt ex ꝑtibo eẽntialibo: ßᷣm
ꝙ dicit Hoetiꝰ. ꝙ omne qð eſt citra primũ: eſt h Hh. qð
verũ eſ de illis que habent eſſe ꝑ ſe:vel ↄpoſitõʒ que ẽ ex
ꝑtibo quãtitatis.ſicut ſube coꝛpoꝛee: ⁊ accñtia quedã ſi iẽ
que ſunt ð genere quãtitatis. Eel ↄpoſitõe que ẽ cũ alio
ſicut que eſ ꝑtiũ ſubſtantialiũ:quaꝝ vna ñ eſt ſine alia.
Similiter quoꝛũdaʒ accñtiuʒ:ſicut albedo nõ ẽ ſine ſub⸗
iecto. vnde cũ dẽ omis foꝛma eſt ſimpler. intelligit ßᷣm
ꝙ ſimplex dicit priuationeʒ multitudis ꝑtiũ vel ſubaliũ
vel quãtitatiuarũ. VIñ dᷣm ꝙ gra ſimplex ẽ:qꝛ neq; ha⸗
bet ꝑtes eẽntiales neqʒ quãtitatiuas.Ex h̊ autẽ ñ ſequit
nõ poſſit augeri:ſᷣ ſequit᷑ ꝙ nõ põt augeri quãtitatiue
eo mõ quo dr quãtitas molis.nec intenſiue eo mõ qͥ albe
do auget᷑ er maioꝛi imꝑmirtõne ↄtrarij.põt tñ augeri ex
maioꝛi acceſſu ad ꝑrimã lucẽ.⁊ hoc augeri nõ impedit il⸗
lius ſimplicitatẽ.nõ.n.ex h̊ hʒ aliqð multi plicitatis. In
telligendũ.n.ꝙ albedo remiſſioꝛ eſt ⁊ intẽſioꝛ ex im ꝑmi⸗
xtione maioꝛe del minoꝛe ſui ↄtrarij. qᷓtũ ad h̊ hʒ aliꝗd
multiplieitatis ⁊ ex maioꝛi ⁊ minoꝛi ꝑticipatiõe lucis.⁊
Stũ ad h̊ nihil hʒ multiplicitatis.q; ex ꝑticipatiõe lucis
quocũq; modo fiat:nõ multiplicat᷑ neq; minoꝛat᷑ natura
albedinis. ſicut ex alia ꝑte maioꝛe vel minoꝛe ꝑmirtione
ↄtrarij. Primuʒ modũ augmẽtandi ñ bʒ gra vel virtus
B ſecũduz: qui nullo modo impedit ſimplicitatẽ. Uñ bñ
cõcedo ſine pᷣiudicio tñ.ꝙ auget᷑ gꝛa ⁊ virtus nõ ſoluʒ ra
dicatione vel virtute:vᷣ in ſua eẽntia.nec ſua ſimplicitas
huic augmẽto ↄtradicit.¶ Ad ea qᷓ obiecta funt ꝓ alia
ꝑte.dðᷣm ꝙ vt oñſum eſt.gra ſiue virtus augmentat᷑ fre⸗
quentia erercitio opeꝝ.nõ tñ dico ꝙ gꝛa ipla ſiue virtꝰ
auget ſiue multiplicet ſe ſua viꝛtute.pᷣ̊ ab inſluentia vir⸗
tutis ab auctoꝛe gẽe. Vñ bñ ↄcedo.ꝙ ſᷣm ꝙ hõ magis cõ
nmnuat ſe in exercitio virtutũ:magis tollit impedim̃ta gẽe
ſiue virtutis eliciẽtis oꝑa ipſa.⁊ eoipſo habilioꝛ ẽ oꝑãs
aptioꝛ ad gꝛãm maioꝛẽ.Añ ſicut eſt de luce materiali.
. m ꝙ inuenit minꝰ ꝓhibens intenſius ſe diffundit in
ſuſceptibili:ſic eſt de ſpũali.a ſicut materialis ſe nõ dif⸗
funderet intenſius niſi virtute lucis fontalis ſiue exiſtẽ/
tis in fonte. ſic nec lur ſpũalis de ſe multiplicaret ſe vel
augeret:niſi virtute lucis prime.qui dat vnicuiq; ſᷣm ꝓ⸗

.vxxvj.

priam virtutẽ Math. xxv.ſᷣm ꝙ capacioꝛ eſt ex vſu pꝛo⸗
prio ⁊ exercitio. Nec intendo ꝙ ideʒ ſit modus multipli
candi ſiue augendi in gratuitis ⁊ politicis.qꝛ ĩ politicis
ita eſt ꝙ in eiſdeʒ generant᷑ ⁊ nutriũt᷑ ſiue augmẽtãt᷑: ꝗa
ex oꝑibus.Sʒ de gratuitis ita eſt ꝙ fiũt ſicut in iſto vel ĩ
illo infuſione. Similit ⁊ eoꝝ augmẽtatio eſt infuſione.
id eſt ab influentia virtutis increate.vñ in gratuitis ex⸗
ercitiũ in oꝑibus idoneitateʒ ⁊ habilitatẽ maioꝛẽ oꝑat᷑.
2 ſm hoc virtus diuina grãm habitã augmẽtat vel mul
tiplicat.ſ̊ in politicis ipia frequẽtia opeꝝ aouget ipaʒ vu
tutẽ.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ aſſiduitate ⁊ exercitio ope
rũ virtutũ augmentat᷑ gra ſiue virtus.ↄcedendũ ẽ.i Lon

ttñ dico ꝙ aſſiduitas hec eſt cã efficiẽs ſimpłr: ᷣ virtꝰ pri

ma.quia tũc nõ eẽt gra.xj. Ro.Si aũt ꝗr̃a iam ñ ex ope
ribus:alioqn gra iam nõ eſt gra.b poteſi dici efficiẽs ali⸗
quo modo diſponẽs. Vnde ↄtedo ſicut obiectũ fuit.ꝙ ñ
requirit᷑ ſꝑ in hmõi augmẽto noua gꝛa: b eſt ĩ hmõi gꝛa
innouata aliquo modo ꝑ augmentũ ſui. Ex his pʒ rñſio
ad alia. 4l Ad id qð obicit᷑ ꝙ gra nõ eſt augmẽtabilis ꝑ
grãm. quia ſimplex additũ ſimplici nõ efficit mains ⁊c.
Bicendũ ꝙ hoc intelligit᷑ de ſimplicibo hñtibo poſitiõez
ſm ꝙ dicit᷑ punctus ſubſtantia poſita. Punctus.n. ad⸗
ditus puncto nõ facit quantũ. vnitas aũt addita vnitati
ſiue vnũ vni:facit numeꝝ. Pret᷑.qdð dr.q; ſimplex addi⸗
tũ ſimplici nõ facit maiꝰ.h̊ intelligitur de maioꝛi quan⸗
titate molis.

rticulus quaꝛtus

Onſequent᷑ querit᷑.vtꝝ ↄfirmatio det᷑ ad cõſi⸗
tendũ fideʒ xpᷣi. ſic videt᷑. Rabanꝰ de inſti
tutõne clericoꝝ li.j.ca.xxx.Mouiſſime a ſum
mo ſacerdote ꝑ impoſitõʒ manus ꝑaclitus tradit᷑ bapti⸗
ʒato vt roboꝛet᷑ ꝑ ſpm̃ſanetũ ad predicandũ alijs. bec pᷣ⸗
dicatio nõ eſt euãgeliʒatio verbi dei: pᷣ ↄfeſſio fidei xp̃i.S
⁊c.q¶ Cont᷑. DHug.In baptiſmo dat᷑ gꝛatia ad peccatoꝝ
remiſſioneʒ:hic dat᷑ ga ad ↄfirmatiõzʒ.quid aũt ꝓdeſt ſi
a lapſu erigeris:niſi eti ad ſtandũ ↄfirmeris.hec Hug.

igit᷑ ↄfirmatio eſt ad ſtandũ ĩ innocẽtia baptiſmali.¶¶ Ztẽ

quare nõ dant᷑ ſacram̃ta in robur ad exequẽdũ alias vir
tutes:ſicut in robur fidei det ↄfirmatio.4l Itez cũ pfecti
onis fidei ſit et credat᷑ coꝛde ⁊ ↄfiteat᷑ oꝛe.cũ difficiliꝰ ſit
credere coꝛde qᷓ ↄfiteri oꝛe:qꝛ nihil eſt difficiliꝰ qᷓ ita ca⸗
ptiuare intellectũ vt credat ſumme vnũ trinũ moꝛtalez ĩ⸗
moꝛtalẽ 1 bmõi. quare nõ dat᷑ aliqð ſacr̃jm ĩ robur fidei
inqᷓtum credit᷑ ſicut inꝙtuz confitet᷑: cum huiꝰ ſit maior
difficultas ꝙᷓ illius ¶¶ Rnſio.ad primuʒ ꝙ illud qð diẽ
Hug. qd ꝓdeſt ⁊c̃.nõ dr qꝛ effectus principalis ⁊ ius
confirmatõis ſit ſtare in ſiatu baptiſmali ſiue innocẽtie
ßᷣ generalis.q;ꝛ qui tem ꝑe opoꝛtuno negãt xp̃ʒ: cadunt a
ſtatu gratie. vnde ad negare ſequit᷑ nõ ſtare. ñ glo. ſu⸗
per illud Ro.x. Coꝛde credit᷑:dicit᷑.nihil ꝓdeſt h̊ eẽ ĩ coꝛ
le qð verum eſt: ſi hoc dicit᷑ voce qð falſum ẽ.qꝛ veritas
7 credenda eſt ⁊ loquẽda.hec glo.Dico q̊ ꝙ ſiare ĩ inno⸗
centia baptiſinali nõ ẽ actus ꝓpꝛius hꝰ ſacri:ſic nec actꝰ
Apꝛius ⁊ principalis baptiſmi eſt erigere a lapſu.vñ cũ
dicit.qd ꝓdeſt erigi ⁊c᷑. inſinuat᷑ ibi actus coĩs vtriuſqʒ
nõ aũt ꝓpꝛius ⁊ immediatus.4¶ Ad alind qð ſeꝗtur rñ⸗
dendũ eſt ꝑ interemptõʒ.qꝛ ſacim euchariſtie datur ĩ ro/
bur caritatis. Si aũt querat᷑ quare ſolũmodo dant᷑ ſaẽ⸗

mmenta in robur iſtaꝝ virtutũ. Dicendũ ꝙ boc eſt: qꝛ ab

bis duabo pendet principalr foꝛtitudo ſpũalis edificij.
quia in fide eſt prima fundatio:in caritate ſumma eleua
tio vltima ↄſummatio. Itez alia eſt rõ.ſ.quia teneinur
ad duo.ſ.ad obſeruantiã ſidei:⁊ exercitiũ in moꝛibo.con
firmatio dat robur ad obſeruantiã fidei: euchariſtia ad
exercitiũ in moꝛibo.vt.n.dicit᷑.j. YOo.iiij. Hec eſt caritas

cvrii vt mandata eius cuſtodiamꝰ. lel aliter dm. ꝙ vir⸗

tus eſt circa bonũ difficile. ſummũ bonũ in virtutibo ẽ
caritas:ſummũ difficile fides. ꝓpter qð aliqua fieri ĩ ro⸗
bur fidei ⁊ caritatis:nccĩtatis maxime ẽ ⁊ vtilitatis. ne
ceſſitatis ꝓpter difficultateʒ fidei: ⁊ vtilitatis ꝓt boni⸗
L 8

tatẽ carita tis.ꝓpt᷑ qð magis opoꝛtuit ⁊c. Ad alið di

cendũ.ꝙ maioꝛis ẽ difficultatis ↄfiteri fidẽ qᷓ credẽ ꝓut

H intẽdimus de ↄfirmatõne fidei.qꝛ ↄfirmatio fidei ꝓut
nccia ẽ ad ſalutẽ:ſuꝑaddit᷑ fidei in coꝛde.vñ glo.ibi Ro.
x. De fit ↄfeſſio: dicit.nõ mõ ad iuſticiã bᷣ etiã ad ſalutẽ
ofeſſio ſupaddit᷑ fidei.vt maꝛtiribo ꝗ ſunt int᷑ toꝛmẽta im
minẽtia: fideʒ quã coꝛde tenebãt oꝛe ↄfeſſi ſunt.pꝛet᷑.dil⸗
ficultas ofirmatõis eſt ex He ofitẽtibo intentãt ifideles
¶ Zadbuc querit᷑.quid eſt illud ad qð principalit
dat᷑ ſacrin cõfirmatõnis.Et videt᷑ ꝙ dat᷑ in robur ad pu⸗

gnandũ ð tẽptatõcs. Dic.n. Melchyades papa. ꝙ in H

mũdo tota etate victuris int viſibiles hoſtes 2 ꝑieula qᷓ⸗
diendũ ẽ:in baptiſmo regeneramur ad vitã: poſt bapti⸗
ſmũ ↄfirmamur ad pugnã.4 Cõtra.in baptiſmate ↄfe⸗
runt᷑ virtutes baptiʒatis q̃ pᷣſtant robur in pugna: nõ &
videt᷑ ꝙ ↄfirmatio ſit ad H.¶ Rñſio.ꝙ id ad qð dat᷑ pᷣn
cipalit᷑ ẽ robur ad pugnã õ ꝑſecutoꝛes fidei.ſ.vt ↄfirma
ti idonei ſint ⁊ validi ad ↄfitẽdũ ⁊ teſtificãdũ fidẽ xpᷣi co⸗
rã regibo ⁊ pꝛincipibo ⁊ ꝗbuſcũq;. qð inſinuat᷑ Act᷑.j.cuʒ
dic̃. Accipietis virtutẽ ſpũſſancti ĩ vos:⁊ eritis mihi te⸗
ſtes in hierłin ⁊ in om̃i indea ⁊ ſamaria ⁊ vſq; ad vltimũ

terre. Et lʒ ↄfirmatus ðᷣtute gre collate in ↄfirmatõe va⸗
lidioꝛ ſit ĩ pugna tẽptationũ quoꝛũcũq;.qð intẽdit Aldel

chyades papa:nihilominꝰ principalłr dat᷑ ĩ robur ad cõ
fitẽdũ ⁊ teſtificãdũ fidẽ xp̃i.vt ex vᷣbo dei act᷑.j p̃dicto pʒ.

¶Queſtio. xxvij.de cõpꝑa/

tione confirmatõis ad baptiſmũ.

quitur de compa

tione hꝰ ſacr̃i ad ſacrẽ̃m baptiſmi.Et pꝛi
mo de comꝑatõne q;tuʒ ad oꝛdineʒ. Se⸗/
cũdo de cõꝑatiõe qtũ ad magnitudieʒ.

¶ Membꝛũ primũ

RKimo ꝗ̊ querit᷑.vtꝝ h̊ ſacr̃m ſit poſteriꝰ ſa
cramẽto baptiſmatis vel econueꝛſo. E ſit
poſterius:videt᷑ ꝑ ̊ ꝙ ſacr̃m baptiſmi ẽ fũ
dapmentũ ⁊ ianua oĩm ſacr̃oꝝ.l¶ Itẽ priꝰ ẽ
regeneratio ad vitã qð fit ꝑ baptiſma:qᷓ; eſt roboꝛaꝛi ad
pugnã qð fit ꝑ ↄfumatõʒ.vñ Adelchyades papa. In ba
ptiſino regeneramur ad vitã: poſt baptiſmũ ↄfirmamur
ad pugnõ. ¶ Montrariũ videt᷑ pꝛimo.q; via repatõis op
poſito oꝛdine ꝓcedit vie deſtructõis ⁊ ruine.ſic patʒ taʒx
rõne q; exemplo. Sʒ in via ruine prioꝛ ẽ culpa q; pena:
& in via reꝑatõis prius debet adhiberi remediũ 3 penaz
q eſt poſterioꝛ qᷓ ð culpã.Sʒ ſocr̃m ofirmatõms eſi ʒ pe⸗
nam puſillanimitatis: ſacẽm baptiſini z culpã oꝛiginał
peccati. prius eſt h̊ ſacrẽ̃m qᷓ id.¶¶ Iteʒ ſᷣm rectũ oꝛdinẽ
euntes ad pugnã:prius debẽt aĩari ⁊ roboꝛari q̃ᷓᷓ in cam
po certamĩs exponi. Juxta mãdatũ dñi deut᷑.xx.vbi dr̃.
Si quis foꝛmidoloſus ⁊c. Sʒ ꝑ ſacr̃m ↄfirmatiõis tollit᷑
puſillanimitas ⁊ aĩatur bõ ad pꝛeliũ. ꝑ ſacrjm baptiſmi
ſtatuit᷑ in prelio:dũ fit aduerſariꝰ dy aboli ⁊ intrat aciẽ
ihu xp̃i.̊ ſaciin ↄfirmatõnis precedit ſacrẽm baptiſmi.
4 Itez in ſapiẽter agentibo vbi timet᷑ ꝑiculuʒ d incurſu
hoſtiũ:prius eſt domus firmada qᷓ; inbabitãda.hᷣ ꝑ ſacꝛa

mentũ baptiſmi habitat xpᷣus in aĩa: ꝑ ſaer̃m vᷣo confir⸗

matõis habitatio firmat᷑ ⁊ munit᷑⁊ talis inhabitatõ cõ

tinuũ patit᷑ hoſtiũ incurſum.q̊ ſᷣm oꝛdinẽ rectũ ⁊ debitũ

ofirmatio eſt ante baptiſma. ¶! Itez ſicut ficte ad bapti⸗

ſma accedens ſacẽ̃m ſuſcipit 2 nõ rem baptiſmi quouſqʒ
receſſerit fictio:ſilr nõ baptiʒatus ſuſcipiẽs euchariſtid:
ſuſcipit illud qð eſt veꝛe in euchariſtia:lʒ ñ ↄſequat᷑ in eo
effectus illius ſacr̃i. Silr videt᷑ ꝙ ñ baptiʒ atus poſſit re⸗

ciꝑe ſacr̃m ↄfirmatãi aptiſmo:lʒ rem ſiue effectuʒ
no recipiat /KRñſio. ꝙ abſq; dubio ſaccrm ↄfirmatõnis
ſequit᷑ ſacrjm baptiſmi: tum qꝛ eſſe ↄfirmatũ ſequit᷑ eẽ iu⸗
ſtificatũ:tnz quia inferius. Confirmatio.n. preſ upponit
baptiſmũ tanꝙᷓᷓ prius ⁊ cõmuniꝰ.4¶. Ad id qð priꝰ ob⸗
hcit de rexatõne. dm ꝙ illud hʒ locum in repatis 2 de⸗

4

ſiructis que bñt oꝛdinez ſicut ꝑs 7 totum: ſicut ſimpler ?

compoſitũ.in quibo eſi deſtꝛuctio ꝑꝓ reſolutioneʒ:ſicut pzʒ
in coꝛꝛuptiõe mixti:vel diſſolutõe alicuiꝰ artificiati.· Sʒ
in his que bñt oꝛdineʒ ſicut cauſa nccia ⁊ effectuo nõ bz
vVeritateʒ. Et hoc modo ſe hʒ hic:nõ modo pᷣmiſſo.i Iam
culpa erat cauſa nccio introductiua pene. ⁊ ideo opoꝛtʒ
prius aĩam a peccato reſurgere:qᷓ; poſſit a pena conuale
ſcere.Culpa.n.tanta neceſſitate introducit penã 2 ſeque
las adeo ſibi adherẽtes.ꝙ niſi culpa tollet᷑: nequaq; pñt
iſta curari. ſicut impoſſibile eſt rulnꝰ claudi nili priꝰ te⸗
lum de rulnere extrabat᷑.⁊ hoc modo in ꝓpoſito eſt intel
ligendũ.i Laz illud eſt ſimile qð introducit Aug?. 4 Ad
illud qð obijcit᷑ de euntibo ad preliũ: ꝙ prius debet tolli
foꝛimidoloſitas. Dicendũ ꝓ illud veritatẽ hʒ regulariter
intellectũ.EIñ attendendũ eſt.ꝙ duplex eſt preliũ.ſ.com

mune ⁊ arduũ. In baptiſmo quideʒ ſtatuit homo in pꝛe

lio cõmuni ⁊ ad illud dat᷑ ſufficiens virtus gr̃e ad ſlabi⸗
liendũ baptiʒatum vt nõ poſſit pᷣualere aduerſariꝰ. Sʒ
aliud eſt preliũ arduũ ĩ quo nõ ſiatim ſiatuit᷑ bomo poſt

baptiſma:ſ̊ cum opoꝛtet cõfiteri nomẽ xpᷣi coꝛã etiam ꝑ⸗

ſequentibo. ⁊ añ hoe preit ſacẽm ↄfirmatõis.Sʒ illð pre
liũ ſequit᷑ baptiſmũ ⁊ vtrũq; ſacrm: ⁊ ideo nõ opoꝛtet ꝙ
confirmatio ſit prioꝛ baptiſmo. Poõt etiã dici ꝙ hoc ac⸗

cidit ꝙ ꝑ baptiſmũ ſtatuit᷑ hõ in prelio.nec eſt generale:

ſicut patet in ꝑuulis. Eſto tñ ꝙ adbuc eẽt verũ generali⸗
ter:põt dici ꝗ; nõ eſt ſiłe in bello ſpũali ⁊ materiali.Qã
in bello ſpũali nulli dant᷑ arma ad pugnandũ nec robur
ſpũs:niſi ei qui ſequit᷑ xᷣm:⁊ ſe cum eo exponit ad pᷣliũ.
⁊ ideo cum ꝑ ſacr̃m baptiſini fiat hõ de acie xp̃i:ncce ẽ ꝙ
ſm rectum oꝛdineʒ prius homo baptizet᷑ ꝙᷓ ꝙ ꝑ ↄfirmati
oneʒ armet᷑.¶ Ad id qð ſequit᷑ dᷣm.ꝙ ſi domus aliqua

ſufficiẽter muniret᷑ ex pñtia habitatoꝛis: nõ opoꝛteret

muniret᷑ ante inhabitatõeʒ. vnde quia domus inbabita⸗
da a dño ſcz aĩa vel homo lufficiẽter quantũ ẽ ꝓ ſtatu in⸗
cipientiũ munit᷑ ex pñtia dei inbabitãtis ꝑ gẽam q̃ dat᷑ ĩ

baptiſmo ↄtra impetũ aduerſarioꝝ ſiue hoſtiũ infeſtan⸗

tium cõmuni bello: nõ opoꝛtet ꝙ premuniat᷑ alio ſacr̃o.
Sʒ qꝛ qñq; hoſtes ⁊ ꝑſecutoꝛes fidei ingraſſant᷑ in fide⸗
les grauioꝛi conflictu: volentes ſubuertere fidẽ q eſt fun⸗
damentũ edificij religionis xp̃ᷣiane:expedit ↄtra hmõi ĩ⸗
feſtatõʒ domũ ante murali ↄfirmatõis pᷣmuniꝛi.qð gdez
nõ põt fieri niſi in pñtia habitatoꝛis.⁊ de hac nõ eſt veꝛũ
ꝙ debeat precedere:ł̊D opoꝛtet ſequi.⁊ hec dat᷑ in confir⸗
matõe:⁊ ideo ſacẽm illud pᷣm rectum oꝛdinẽ nõ precedit
Hͤ ſegt. ¶ Ad vltimũ dõm.ꝙ baptiſinꝰ ñ ẽ fundamentuz
ſacroꝝ ſolũ rõne ge collate eodeʒ:ᷣ rõne caracteris im⸗
preſſi.Caracter.n.baptiſmalis fundamentũ eſt alioꝛum

Alembꝛu ſe ecuduʒ

Onſequenter querit᷑ de comꝑatione qᷓtum
ad magnitudineʒ. Queritur ꝗ̊ qð illoꝝ eſt
aius q;tum ad munꝰ gratie. Et videt᷑ ꝙ
acramentũ confirmatõis. Primo ratõne
1. eſt enim boc ad yfirmandu: illa ad iuſti⸗

ioꝛis gratie eſt confirmatuʒ eſſe ꝙᷓ iuſtificari:maioꝛis eſt
etiam publice confiteri ꝙᷓ occulte credere: videt᷑ ꝙ gra cõ
firmatõnis ſit maioꝛ.¶ IStez rõne alia videt᷑.qꝛ ſignum
in hoc ſacramento eſt precioſius ⁊ carius.ꝗᷣ ⁊ gẽa ſignata

precioſioꝛ ⁊ maioꝛ.cum ſignum in ſacramẽtis rũdere de⸗.

bet ſignificato.¶¶ Steʒ ratione diſpenſatõis.quia nõ iðo
maius eſt ſacr̃m quia a maioꝛibo:ſed qꝛ maius: ideo eſt

eius diſpenſatio cõmiſſa maioꝛibo.ſ̊ diſpoſitio huius ſa

cramenti eſt maioꝛibo cõmiſſa qᷓ;¶ baptiſmi.ᷣ ⁊c. ¶ Item
bocipſum oñdit᷑ auẽte Rabani.In baptiſmo ſpũſſanctꝰ

teſcendit ad habitationẽ deo ↄſecrandã. In hac pᷣo eiuſ⸗
dem ſeptifoꝛmis gratia cum om̃i plenitudine ſanctitatis

⁊ virtutis venit in hominem. patet ergo ꝙ confert ma⸗

ius munus.Contra. Gratia baptiſmalis eſt tra cut
pã oꝛiginaleꝭ ⁊ omnes eius ſequelas.ſ̊ ↄfirmatõis con

ſcandur. ille ad credendũ:hec ad confitendũ. Si ma⸗

—. —.—.,—

amp⸗
8
onetg⸗
che⸗
erole⸗
erol⸗
N
ur
l.
9
g
iti⸗
gin⸗
i

Im
1
etg
höne
Ul⸗
na⸗
geſt
aco
aum
nans
reN⸗
bido
coel
uoſt
en
Pnet
ciſ⸗
tuns
o!

&

—

Lueſtio

tra vnã ſequelã. vtputa puſillanimitatẽ. Sʒ ↄgruũ ẽ cõ⸗
tra moꝛbũ maioꝛẽ ⁊ efficacioꝛẽ dari medicinã.̊ ⁊c.¶ Iẽ
rõne effectus pᷣmi videt᷑.qꝛ maiꝰ donũ ẽ de inimico ami⸗
cũ fiẽi qᷓ de amico magis amicũ.Sʒ ĩ baptiſmo fit bomo
amicus:in ofirmatõe aũt magis. ĩ baptiſmo oꝓfert ma
ius donũ. 4 YIez baptiſm facit holeʒ innocentẽ 2 ſtatim
aperit illi celũ. p̊ Hᷣ nõ facit ↄſirmatio.j baptiſmẽ effica
cius ſacẽ̃m. 4¶q Itez ad ̊ eſt auẽtas mgr̃i in.iiij. ſen. MDa
ius eſt ſacrẽ̃m: nõ ob maioꝛẽ virtutẽ vel vtilitatẽ quã cõfe⸗
rat:pᷣ quia a dignioꝛibo dat᷑.g̊ ⁊c KRñſio.dðm ꝗ; gr̃a
ↄfirmatõis pᷣſupponit grãm bapti malẽ: ſicut bñ eẽ ſup⸗
ponit eſſe. Qñ fit comꝑatio paꝝ grãꝝ põt fieri dupłr.

Ano mõ cñ p̃ſuppoſitõe: ⁊ ſic oĩno maioꝛ eſt ga ↄfirma⸗

tionis qᷓ; baptiſmalis. ſicut bñ ⁊ ꝑfecte viuere melius qᷓ
viuere: qꝛ addit illð 2 ↄplet. Si aũt intelligat᷑ pciſe. vt
ſeʒ bec gra que addit᷑ ſit maioꝛ vel minoꝛ. Dicenduʒ ſine
dubio ꝙ nõ eſt tante efficacie vt pʒ. qꝛ viuificare moꝛtuũ
maioꝛ gr̃a eſt ⁊ potẽtia:qᷓ iam viuificatũ ſanare vel for⸗
tifieare pciſe loquẽdo. ſᷣ cũ preſuppoſitiõe maiꝰ ẽ eẽ viuũ
7 ſanũ qᷓ eẽ viuũ tm̃. Rõnes ꝓbantes ; gra ↄfirmati⸗
onis ſit maioꝛ:intelligunt᷑ cũ preſupoſitõe.q; auget gꝛa
tiã baptiſmalẽ. Sʒ roõnes ꝓbantes ↄtrariũ intelligũt᷑ cũ
preciſione hãc gram illi cui addit᷑ pꝑando.Et H̊ pʒ ꝑ ſin
gulas rõnes cuilibz inſpiciẽti. 4 Cũ bis nõ.ꝙ ſacẽm dĩ
maiug ſacr̃o multipłr. Aut ꝓter maioꝛitatẽ rei ſubſiſtẽ
tis:vt euchariſtia.res enĩ ſubſiſtẽs ẽ coꝛpꝰ xpᷣi. Ant ꝓpt
maioꝛitatẽ effeetꝰ:vt baptiſmꝰ ꝗ abſoluit a culpa ⁊ a pe⸗
na. Aut ꝓpter maioꝛitatẽ rei ſignificate: vt mrioniuʒ int
xp̃m ⁊ ecciaʒ. Aut ꝓpter miſtri auẽteʒ: vt ↄfirmatio. vel
etiã ſᷣm quoſdã ↄfirm atio dꝛ maioꝛ ꝓpter effectꝰ proga⸗
tiuã ⁊ dignitatẽ.dignioꝛ.n.eſt gra ↄfirmata vel ↄſũmata
q̃ gra ſimplex. Aut qꝛ maioꝛeʒ ↄfert ſtatũ:⁊ ſic ſacramẽ⸗
m oꝛdinis. Et ſic pʒ qũo eſt maius ſacrm ⁊ qũo minus.
4 Sʒ 3 pdicta obyjcit᷑ de ̊ qð dictũ ẽ.ſacẽm eſt maius ſa
cramẽto ꝓpter miſtri auẽtezʒ. gꝗa miſter ſe hʒ ad ſacramẽ
tũ qð miſtrat vt efficiẽs:qꝛ reducit᷑ ad cãm efficientem: Nᷣ
cã efficiens nõ eſt de re ᷣ e reʒ.nõ ꝗᷓ videt᷑ ꝙ a maioꝛita⸗
te illius debeat dici res maioꝛ vel minoꝛ.¶ Pret᷑.ſacr̃m
oꝛdinis a ſolis epiſcopis mĩſtrat᷑.nõ ̊ hoc ſacim eſt ma⸗
ius alijs qꝛ a maioꝛi miſtrat᷑.q¶¶¶ Rñſio.ad primũ dðõᷣm ꝙ
ꝙ eſt quedã cauſa efficiẽs oĩno extra rem ſiue effectuʒ.ſi⸗
cut eſi illa que ſpẽm ſuã vel ꝓpꝛietatẽ ꝓducit in eẽ in ſuo
eſſectu:ſicut ẽ in equoce agentibo.⁊ de tali agẽte tenet rõ
ꝓpoſita. Eſt ⁊ alia efficiẽs q̃ ſpẽm ſuã vel ꝓpꝛietatẽ ꝓduẽ
in eſſe in ſuo efſectu.⁊ hmõi efficiẽs ñ ẽ oĩno e rẽ ſiue ef⸗
fectũ.Miniſtrãs aũt h ſacr̃m reduci põt ad cãm efficien
tem vltimo mõ dictaʒ. qtũ ad h̊ ꝑ ꝓpꝛietatẽ ſuã relinqt ĩ
ſuo effectu:in h̊ ꝙ in hoc ſacꝛo dat᷑ quedaʒ gꝛa excellẽs ⁊
maioꝛ in roboꝛe.cinꝰ excellentia ⁊ magnitudo dat᷑ intel⸗
ligi ex excellẽtia ⁊ magnitudine miſtri. Ael bꝛeuiter dici
pot.ꝙ lʒ efficiẽs diſpenſans h̊ ſacim oino ſit er ipᷣm eſfe⸗
ctum:nibilominꝰ h̊ ꝙ a ſolis pontificibo hʒ diſpẽſari eiꝰ
atteſtat magnitudini. vñ Euſebius papa.NDanꝰ impo⸗
ſitõis ſacr̃m magna veneratõne tenenduʒ eſt.qð ab alijs
ꝑfici nõ põt niſi a ſummis ſaceꝛdotibo.nec tẽꝑe apłoꝛum
ab alijs ꝙᷓ ab ipſis aplis legit᷑ ac ſcitur ꝑactuʒ eẽ. nec ab
alijs ꝙᷓ qui eoꝝ tenẽt locũ nũqᷓ; ꝑſici põt: aut fieri debet.
Ad aliud dðm.ꝙ comꝑatio pᷣtacta determiĩat᷑ reſpectu
baptiſmi:nõ ſacr̃i oꝛdinis.VAel pᷣt dici ꝙ alij qᷓ ep̃i de mã
datione dñi pape pñt oꝛdines ↄferre.̊ nullus ſᷣm qͥſdaʒ
põt h̊ ſacrjm miſtrare niſi ep̃us.de G.j.dicet᷑.

¶ Queſtio. xxviij. de diſpẽ

ſatõne ſacram̃ti ofirmatõis.

XNOnſequẽter queri
tur de diſpenſatõne. Circa qð primo qᷓ
ruur.ꝗs põt ↄfirmare.Scðo.ꝗs debeat
oↄfirmari.Tercio.qꝗs debet vel põt ↄſir⸗
mãdũ tenere.Quarto. vtꝝ debuit xpᷣs
ↄfirmari.Quinto.de tꝑe ↄfirmatõis. Sexto.de loco con

maioꝛis e

vxxvüij.
firmatõig. Septimo.de iteratõne ↄfirmatõis.

Mlembꝛũ pꝛimũ
Irca primũ primo queritur.vtrũ non con
firmatus poſſit confirmare. Secũdo.vtrũ

uilibet ſ⸗ acerdos: vel ep̃s tm̃.
rticulus primꝰ

Verit᷑ ̊ primo.vtꝝ nõ ↄfirmatus põt ↄfiꝛma
re.E ſic:videt᷑ primo.qꝛ nõ baptizatꝰpõt ba
ptiʒare vt ex ſupꝛadictis pʒ. cũ baptiſmꝰ ſit
fficacie qᷓ; ofirmatio. Illo.n.nõ tm̃ gra ↄfertur
ſ etiã culpa tollit᷑.videt᷑ ꝙ ⁊ nõ ↄfirmatus poſſit ↄfirma
re.4. Itez indultũ ẽ cuilibʒ inſtante nccitate poſſe bapti⸗
ʒare ꝓpter ꝑiculũ qð poſſet ↄtingere. ſiłr videt᷑ ꝙ debeat
fieri de hoc ſacr̃o ꝗꝓpter ꝑiculũ qð imminere poſſet ex di⸗
latione.Dicit.n. Hug. In geſtis pontificalibo legitur.ꝙ
ſanctus Silueſter cõſtituit vt baptiʒatũ pᷣſbiter in verti⸗
ce criſmate liniat.ꝓpter occaſionẽ quideʒ moꝛtis: ne foꝛ⸗
te ꝑ abſentiã ep̃i ⁊ difficultatẽ eũ ↄſequẽdi:ſine manꝰ im
poſitione baptiʒatũ ab hac vita migrare ↄtingeret qð
ez oĩno ꝑiculoſum eẽt. ¶ Iteʒ Aug. accedit v erbuz ad
elementũ 2 fit ſacrm. vñ virtus ſacram̃ti eſt a vir tute ver
boꝝ:nõ a ↄfirmatõne alicuiꝰ.i ꝛõ enĩ ↄfirmat ꝗs ꝑ viꝛtu
tẽ illã qua ↄfirmatus eſt.̊ a quocũq; verba ꝓleꝛant᷑:cõ⸗
currente materia vel elemento debito:videt᷑ ꝙ efficiat᷑ ſa
cramentũ. ¶ Cont᷑.oñdit᷑.j.q.j.Gꝛatio.qꝙ ſymoniaci qꝛ
grãm nõ hñt:grãm dare nõ pñt oꝛdinãdo. Idẽ babetur ĩ
eadẽ caula.q.vij.Day bertũ.vbi oñdit᷑ꝙ oꝛdinatꝰ ab he
retico eo ꝙ nihil accepit nihil dare p̃t. a ſimili videt᷑ ꝙ ñ
hñtes gràm ↄfirmatõis ſcʒ nõ ↄfirmanti:grãʒ illã ↄferre
nõ pñt.X. Iteʒ qð hʒ eſſe imꝑfectũ in aliquo geneꝛe:non
oꝛdinat᷑ coĩter ad dandũ eſſe ꝑfectum in eodeʒ genẽ.vnð
hoĩs imꝑfecti nõ eſt hoĩeʒ generare:ᷣ eſt potius impoſ⸗
ſibile in natura.&̊ nec nõ ↄfirmatus cũ ſit imꝑfectꝰ xpᷣia⸗
nus:poterit aliũ oaar hoc ſit hñtis ꝑfectũ eſſe
R

xpᷣianitatis dare./¶ Rũñſio.ↄcedo ꝙ nõ ↄfirmatus ñ po⸗
teſt confirmare.h? aũt rõ eſt.ꝙ confirmãs quandã habʒ
auẽteʒ reſpectu confirmãdi.⁊ ideo cũ auẽteʒ nõ hẽat par
in parem:nõ ↄfirmatus nõ põt ↄfirmare nõ ↄfirmatũ cũ
ſint pares:niſi preſtita eẽt auẽtas aliũde:vt ab eccleſia.
Ad primũ obiectũ ↄtra h̊ dõm.ꝙ nõ eſt ſiłe.eo eniʒ ꝙ
ſacr̃m eſt baptiſmus necĩtatis:nõ põt in collatiõe ipſius
oĩmoda cõgruitas obſeruari ꝓpter diuerſos euẽtꝰ ⁊ pe⸗
ricula que ſolent accidere ex infirmitate ꝑuuloꝝ.vnð ne
accidat ꝑiculũ damnatõis ſi expectaret᷑ ꝑſona cõgrua:ĩ⸗
dultũ eſi vnicuiq; in caſu poſſe baptiʒare.nõ ſiłr eſt de ſa
cramẽto ↄfirmatois. pter qð põt ⁊ ↄuenit ꝑſonã ↄgruã
ad diſpenſandũ hoc ſacm expectaꝛe:cũ ſine illo poſſit eẽ
ſalus. 4 Ad illud qð dicit Hng. dm eſt ꝑiculũ oĩno eẽ
ſi negligeret᷑ vel temneret᷑.⁊ ita intelligit Hug.4 Ad il
lud qð obijcit᷑.ꝙ verbũ accedẽs ad elementũ fit ſacramẽ⸗
tũ. Dicendũ ꝙ hoc veruʒ eſt:cõcurrentibo alijs q̃ ſunt de
nccĩtate ſacri:ſ.ꝑſona ↄgrua ⁊ materia ⁊æbita. 2 ſi q̃ ſũt
alia que nccio requirũt᷑. in diſpenſatõe hꝰ ſacr̃i requirit
ꝑſona que idonea eſt ad h ſᷣm inſtitutõʒ eccĩe ⁊ diſpoſiti
onẽ diuine ſapie.vñ idoneitas ꝑſone eſt ad inſtitutõʒ ec⸗
cleſie.inſtitutio aũt eccie ratõʒ hʒ a ↄgruitate. Congrui
tas aũt requirit ꝙ diſpenſatoꝛ bꝰ ſacramti illud ſuſcepe
rit gratie ſalutarie qð alijs miniſtꝛat. vñ opoꝛtet ꝙ lit cõ
firmatus. 4 Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ virtus nõẽ a ↄfirma⸗
tione miſtri cc. Dicendũ ꝙ in diſpenſatõne nõ ſolũ reꝗ⸗
ritur id a quo eſt virtus effectiua:bᷣ ⁊ alia.⁊ marie peꝛſo
na idonea. Añ lʒ cõfirmatio qua aliꝗs ẽ ↄfirmatꝰ nõ ſit
cauſa vt a qua confirmatꝰ poſſit aliuzʒ confirmare:eſt tũ
cauſa ſine qua nõ.

ulus ſecũdus

Onſequent querit᷑.vtꝝ ꝗlibʒ ↄfirmatus poſ⸗
ſit ↄyfirmare. ſic:videt᷑.Actio exit ab agẽte
q ꝓpꝛietas ſiue diſpoſitio ꝓpꝛia ad
ℳ

quocũq; ĩ qͥẽ

„ —–

natus pot

— 4
4

actõz illam. ſicut ignire ab co in quo eſt igneitas:⁊ inflã
mare ab eo in quo eſt inflãmatio.ſ̊ ĩ ↄfiꝛmato ẽ ꝓpꝛietas

ad actionẽ ↄfirmatõis vt videt᷑.ſiẽ ignire ſe bʒ ad ignei⸗
tatẽ:ſic ↄfirmare ad ↄfirmatõʒ. ᷓ actio ↄfirmatõis babʒ
exrire a ↄfirmato ſicut ignire ab igne.¶ Itez actio exit ab
agente m diſpoſitõʒ exñteʒ in agente. vt opuo merito⸗
riũ a ꝑſona meꝛente ᷣm diſpoſitõʒ caritatis erñtis ĩ ip̃a
nec actio ercedit diſpoſitõʒ agentis nec ecõuerſo.vñ nec
meritũ oꝑis excedit caritateʒ merentis nec ecõuerſo.vñ
omiĩs talis ⁊ ſolus põt mereri:Sʒ ↄfirmatio ẽ diſpoſitõ
Eer agit ipſe cõfirmãs.vt aũt dictũ eſt: ↄgruũ ẽ in

acro ꝙ miniſter habeat ĩ ſe id ge ſalutaris qð alijs m

iſtrat.ꝙ̊ nec actio ↄfirmantis excedit hãc di ſpoſitõ

ecõuerſo.ꝗ ſolus confirmatꝰ 2 oĩs põt ↄfirmare ,—S=è

tra. dicit Hugo li. de ſacr̃is. Oĩs eccĩaſtica adminiſtra⸗
tio in tribo ↄſiſtit.in oꝛdinibo.in ſacꝛis.in p̃ceptis. Oꝛdi
nes ↄſideramus in ꝑſonis pᷣie toꝝ:ſacr̃a in miſterio eoꝝ.
Ex his pʒ ꝙ miniſtroꝝ eccie eſt mĩſtrare ſacr̃a eccĩe. ſᷣ ñ
oĩs ↄfirmatus ẽ miſter ecciĩe.q̊ ⁊c̃. ndeo.ꝙ nõ omĩs
irmatus põt ↄfirmare: ſolũ miſter eccie. Rõ hꝰẽ. qa
e exr verbis Hugo. Sacramtoꝝ diſpenſatio credita
miſtzis eccie. maxĩe illius ſacẽi qd magna geneꝛa
colendũ eſt. i.ofirmatõis:ſic dicit Hugo. Et habet
e. di. iiij. de his. Quia vᷣo cõfirmare eſt hñtis digni⸗
tateʒ ⁊ auẽteʒ: ideo ad illos ſolos ꝑtinet qui ſunt capita
in eccia.i.ad ſolos prelatos: a quibo vt a capitib motꝰ
⁊ ſenſus ſpũalis deſcendit in mẽbꝛa ꝑ miſteriũ ſacẽoꝛuʒ.
¶Ad primũ obiectũ ʒ h̊ͥ dᷣm. ꝙ ↄfiꝛmatio dupłr accipi
põt.ſ.actiue:⁊ ſic eſt actio dignitatis ⁊ ptãtis date in cõ
ſecratõe maioꝛibo pᷣlatis.⁊ ſᷣm hec ſumpta ñ ẽ diſi poſitio
ſiue ꝓpꝛietas ſᷣm quam actio aliqua exit a ↄfirmato. Et
paſſiue:⁊ ſic eſt ipſius ↄfirmati vt qua cõfirmatus.⁊ ſic
ſumpta nõ eſt diſpoſitio actiua ad ↄfirmandũ: ſſolũ ad
ofitendũ nomẽ xpᷣi.Qullũ.n.ſacrjm oꝛdinat ſuſcipienteʒ
ad ſe ↄferendũ ſ̊ ſolũ ad aliũ actũ.vt baptiſmus ñ oꝛdi⸗
nat baptiʒz atũ ad baptiz andũ: ſ̊ ad credendũ. ſacerdo/
tiũ ſii nõ ad dandũ oꝛdines:ſ̊ ad ↄſecrandũ hoſtiaz ſa⸗
lutis.ſiłr nec ↄfirmatio ad ↄfirmanduʒ: h̊ ſolũmodo ad
ſtandũ in ↄfeſſione fidei coꝛã inimicis 2 ꝑſecutoꝛibus fi
i. Mec eſt ſimile de actu igniendi ⁊ igneitate:⁊ actu cõ

6

firmãdi ⁊ cõfirmatõe ſᷣm ꝙ ↄfirmatio eſt ſacim mĩſtratũ

ofirmato: vt ex dictis pʒ.actus.n.ↄfirmãdi nõ eſt a ↄfir⸗
matõne que eſt ſacẽm:̊ potius a ptãte prelati cuiꝰ ẽ hũc
actum exercere.¶ Ex iam dictis pʒ rñſio in ꝑte ad alið:
geia ↄcedendũ eſi ꝙ nullus actus excedit dil poſitõʒz exi⸗
ente in agente ꝓpꝛiam ⁊ actiuã. Sʒ ↄfirmatio vt ẽ paſſi
ne ſumpta nõ eſt ꝓpꝛietas actiua reſpectu ↄfirmatiois qᷓ
eſt ſacꝛm vt dictũ eſt. vnde obiectio ꝓcedit in ſuppoſitiõe
falſi.Añ ↄfirmatio que eſt ſacim:nò eſt cã a qua ẽ actus

ofirmandi.miſi ertenſo noĩe dicat᷑ cã.ſ.ſine q̃ ñ.¶¶ Ex iaʒ
Dictis pʒ rñſio ad illud qð ſolet q̃ri. vt laicꝰ ſiue ñ oꝛdi⸗

—

ofirmare. Oð ſolet oñdi aꝛgumẽto tali. In na
turis ita eſt.ꝙ vbi res eſt ibi operat᷑: ⁊ nõ vbi tebet eẽ ⁊
nõ eſt. cũ oꝛdo gẽe nõ ↄtrariat᷑ oꝛdini nature:videt᷑ ꝙĩ
ſa ſit ſir.ꝗ̊ vbi abundat gẽa:citius abundãtiꝰ tranſ⸗
fundit ſe qᷓ vbi nõ eſt. ls ibi deberet eẽ. Sʒ in bono laico
frequẽter ga magis abundat ꝙᷓ in epo.vel in laico ẽ abũ
dans gꝛa:in epᷣo nõ.g videt᷑ ꝙ gr̃a trãſfunderet ſe abũdã
tius a bono laico ſiↄfirmaret:qᷓ ab epo malo vel minus
bono.Et ſi hoc:laicus põt ↄfirmare. Et rñdendũ eſt ad
hoc.ꝙ ſolũmodo miniſiroꝝ eccleſie eſt ſacra diſ pẽlare:ñ
laici ſiue nõ oꝛdinati quãtũcunq; ſit bonus.Ad argumẽ
tuʒ põt dici.ꝙ aliter eſt de gratia ſiue bonitate ꝑſone in⸗
q̈tũ eſt mẽbꝝ rpi:⁊ aliteꝛ eſt de gẽa ſiue bonitate pſoneñ⸗

q̈tu eſt miſter xpᷣi ⁊ eccie. Honitas.n.pſone inqtũ eſt mẽ

bꝛũ eſt tranſſuſiua ſui ad vite meritũ.ſ. cõmẽbꝛoꝝ.boni⸗
tas.n. membꝛi ad cõmembꝛa quodãmodo tranſfunditur
qa bonũ membꝝ meret᷑ cõmembꝛo. HGonitas aũt miſtri
nõ tranſfundit ſe in mĩſterio ſacramẽtoꝝ. Ita.n.ẽ efficax
ſacr̃m diſpenſatũ a malo miſtro ſi icut a bono.i?õ enim ẽ

efſnicacia ſiue viꝛtus ſ. acramẽtoꝝ alligata bonitati mini⸗

-

tutis a quocũq; miniſiret᷑ ⁊ effica⸗
ona diffundit ſe merendo:nõ autem
ſando ſacra.ex diſpenſatõe.n. diuma ẽ
n impedit᷑ ꝓpter maliciaʒ miniſtri ſiue
ẽto aũt ẽ pctm ſᷣm ↄſequẽs.

ulus tercius

Onſequenter querit᷑ ſi quilibʒ ſacerdos põt
ofirmare:vel epᷣs tm̃. Circa h̊ querit᷑ ſic. Pri
mmmmmo querit. vtꝝ ſacerdos ſimplex ex ſua pote⸗
ſate põt ofirmore

Videt᷑ ꝙ hoc ſacr̃m poſſit conferri aſit mpliciſacerdote.
qʒ qui põt qð maius ẽ:põt qð minug eſt.bᷣ ſimplex ſacer
dos põt ↄferre ſacr̃jm efficacius.ſ.baptiſmatis: 27 digniꝰ
ſcʒ euchariſtie.̊ ⁊ H̊ ſacẽᷣm. 4! Itẽ ſimplices ſacerdotes
pñ̃t ſignare criſmnate in vertice.ꝛ ita in excellentiſſima ꝑ⸗
te coꝛꝑis.pñt igit᷑ vt videt᷑ in inferioꝛi.ſ.in fronte.⸗! Itẽ
ep̃i hñt hãc ptãtez. aut hoc eſt rõne oꝛdinis:⁊ tũc ideʒ
pñt preſbiteri:cum eiuſdẽ oꝛdinis ſint ſimplices preſbi⸗
teri.aut rõne iuriſditõnis:qdð eẽ nõ põt.qꝛ tũc clerici nõ⸗
dũ oꝛdinati poſſent ideʒ facere.qð nõ eſt verũ.¶.! Ieẽ ſᷣm
oꝛdineʒ cauſaꝝ eſt oꝛdo effectuũ.ſuꝑioꝛis.n.cauſe natu⸗
ralis ſupioꝛ ⁊ dignioꝛ eſt effectus:vt pʒ in coꝛꝑibo ſuperi
oꝛibus.Sʒ ad epᷣm pꝑtinet oꝛdines conferre.ſ̊ cõferre oꝛ⸗
dines eſi dignioꝛ actus qᷓ ↄfirmare:qꝛ ↄfirmare q̃i mate⸗
riale exigit᷑ in ſuſceptõne oꝛdinũ.q̊ cum confirmare ſitĩ⸗
ferioꝛ actus qᷓ; oꝛdines ↄferre:⁊ ita inferioꝛis miniſterij.
⁊ inferioꝛ miniſter ⁊ immediate ſuppoſitus epo ẽ ſimpiłx
ſacerdos.q inqtũ eſi ſacerdos:ipſius eſt ↄfir⸗
.iiij· ſent/Di. vij. vbi dẽ. ꝙ ñ po⸗
teſt hoc = ſacerdotibo ꝑfici.q¶ Jdẽ

habet ab Hug bius p⸗
pa de ↄſe.di.iij. Manus qͥʒ impoſitõis ſacim tenenduʒ
eſt magna veneratõne.qð ab alijs ꝑfici ñ põt niſi a ſum⸗
mis ſacerdotibus.nec tẽꝑe apoſtoloꝝ ab alijs ab ipis
aptis legitur ac ſcitur ꝑactum elſſe.nec ab alijs qui il⸗
loꝛum locũ tenent vnqᷓ ꝑfici põt vel fieri debet.nã ſi ali⸗
ter preſumptũ fuerit:irritũ ⁊ vanũ babet᷑.nec inter eccle
ſiaſtica vnꝙᷓ ſacram̃ta reputabit᷑.¶ Iteʒz di. xxj.Cleros.
Preſbiteri ſacerdotes vocant᷑ quia ſacramentũ dant ſiẽ
epiſcopi.qui lſʒ ſint ſacerdotes: tñ pontificatus apicẽ nõ
habent. quia nec criſmate frontem ſignant nec ꝑaclitum
ſpiritũ dant.qð ſolu iſcopis lectio actuũ apo
ſtoloꝝ demonſtrat.¶ Ad hoc quod primo obijcit᷑ dõm.
ꝙ cauſa quare non poteſi ſacerdos ſimplex confirmaẽ ſi⸗
cut baptizʒaꝛe vel conficere:eſt inſtitutio.vt enĩ diẽ Hug.
Sacramentũ qð ↄtra inſtitutõʒ celebrat᷑: irritum depu⸗
tatur. ſoli enĩ apłi ſuo tꝑe confirmauerũt.⁊ ideo inſtitu⸗
tum eſt in eccia:vt eoꝝ vicarij.i.epiſcopi ſolũmodo cõſir
ment. Dignũ.n.eſt ꝙ auẽtas eccie ſᷣm oꝛdinem ſuioꝛigis
ad poſterius deriuet᷑.⁊ lʒ ſacr̃a pᷣtacta ſint aliquo modo
maioꝛa:boc tñ modo alio maius eſt illis: vt alibi patet.
Si queratur ratio quare apli ſoli retinueꝛũt poteſtatẽ
confirmandi ⁊ oꝛdinandi: ⁊ ſolis epᷣis ſuit ↄceſſum. Põt
dici ꝙ erat ꝓpter ſtatus ꝑfectionex.i.recipientiũ hec duo
ſacramenta. ꝓpter hoc.n.ꝙ in bis duobus ſacram̃tis da
tur gratie plenitudo vt dicũt quidã: ab his debẽt dari ꝗ
babent plenitudinem auctoꝛitatis. Item facere reʒ plu⸗
rium eſi:ſed factam ↄfirmare ⁊ infirmare maioꝛum eſt.⁊
ideo baptiʒ are eſt plurium:baptiſma firmare eſt maioꝛũ
ſcilʒ epiſcopoꝛum. Sed confirmare.benedicere abbates.
oꝛdinare.eccleſias conſecrare.ſunt opera perfectõis:pꝛo
pter quod illa exercent epiſcopi de cõſuetudine qui ſunt
in eccleſia maioꝛes. Item in grege domini ſunt quidaã ꝓ
quibus pugnatur.quidam vᷣo qui pugnant ⁊ pro ſe ⁊ ꝓ
alijs: quibus neceſſe eſt habere gratiam roboꝛatam ſiue
cumuluʒ gratie. vnde cõgꝛuit vt miſter ad hãc grãʒ a do⸗

la rmore: vel eps tm̃. Scdᷣo. vtꝝ põt ex mãgda
tione vñi pape. Lercio.ſi ↄfirmaret de facto:vtꝝ conſf. ð

Quod ↄcedinus. Ande Euſebius pʒ

fien
Ntem
ſine

6
Aa7„
n/
1s
NW
dde
Kos.
ntſi
pͤn
Ndiwn
mie
wr.
nniſ⸗
l
nſin⸗
dcoft
algi⸗
o
ntet⸗
ſhte
R
doo
nd
u
na
nmoon
bbon
isſt
wiſn
ic/
Nenr
nſ
zu

Mueſtio

mino tribuendã ſit ſuꝑioꝛ ĩ eccia.Cũ ad ſacerdotes ꝑ⸗
tineat dare ſacr̃a baptiſmi.2 Rorinmm q̃ ſunt ſacr̃a debi
liũ:cõgruit ſummis ſacerdotibo dare ſacẽa ↄfirmatõnis
⁊ oꝛdinis que ſunt ſacr̃a foꝛtioꝝ.¶. Ad aliud doin. ꝙ hᷣ
nõ pñt ſoli epi: neqʒ rõne oꝛdinis neq; rõne iuriſditiõis:
ᷣ rone inſtitutõis.¶¶ Ad h̊ qdð obijcit ꝙ vertex eſt excel⸗
lentioꝛ ꝑs in fronte. Dicendũ h̊ eſt verũ in poſitõne ſiue
ſitu: nõ tñ dignitate ſigniſicatõis. vnctio in hac ꝑte vel il
la plus fit rone ſigniſicatõis ꝙᷓ nobilitatis ſube.i. õ igi
ꝙ criſiua in vertice ſignificat fideʒ dari in baptiſmo ꝗẽ
in vertice.i. in ſuꝑioꝛi ꝑte rõnis.i.in ſyndereſi.vñ Hieẽ.
ij. Nilij mempheos ? thaneos.i.heretici ↄſtuprauerut te
vſq; ad verticẽ.i.vſq; ad fidẽ quã coꝛuperant in te. Cri⸗
ſma do in fronte ſignificat ſoꝛtitudinẽ ⁊ audaciã qua cu
fiducia p̃dicat᷑ nomẽ xp̃i.vñ Act.iiij. Repleti ſunt omẽg
ſpũſancto ⁊ loquebãt᷑ veꝛbũ dei cũ fiducia.⸗ Ad vltimũ
doᷣm. ꝙ ad dignitatẽ epaleʒ ꝑtinet miniſtratio ſacram̃to
rũ quoꝝ effectus ſunt ꝑfectõis qui pñt eẽ ꝑfecti ⁊ pfecti⸗
oꝛes.⁊ loquoꝛ de ꝑfecte abundãtie nõ ſufficiẽtie tm.vnde
omiĩs miniſtratio ꝗᷓ eſt abũdãtis ꝑfectõis ad epos dino⸗
ſcitur ꝑtinere. Oð q̊ obijcit.ꝙ inferioꝛ miſtratio ĩꝰ
ↄſirmatõis ꝙᷓ collatõis oꝛdinũ.ꝗ̊ᷓ ꝑtinet ad inferioꝛẽ p̃la⸗
tum.ſ.ſimplicẽ ſacerdoteʒ. Dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑.qꝛ lʒ ſit
inferioꝛ miniſtratio:tñ ſemꝑ eſt abũdantis ꝑfectiõis. vñ
ↄcludit ex inſufficienti.debuit.n.dicẽ. Eſt inferioꝛis mi⸗
niſtratõis ⁊ ſufficiẽtis ꝑfectõis tm̃:vt baptiʒare coĩcare.
7 nõ ꝑfectõis abundãtis:qð eẽt falſum in ↄſuꝛmatione.⁊

ideo nõ valuit ar umentü. 8
onlequeter que S. i.

ritur. Si ſimplex ſacerdos er demandatõne pape põt cõ⸗
ferre ſacramentũ confirmatõis. Ee ſic:videt᷑. Greg. YJa⸗
nuario epᷣo.xcv.diſ.ꝑuenit ad nos quoſdaʒ ſcãdaliʒatos
fuiſſe:qꝙ preſbiteros criſmate tãgere eos ꝗ baptiʒati ſũt
ꝓhibuimus.⁊ nos quidẽ ᷣm veterẽ vſum noſtre eccleſie
ſecimus.Sed ſi oĩno de hac re aliqui ↄtriſtãt᷑.vbi epiſco⸗
pi deſunt:vt preſbiteri etiã in frõtibo baptiʒatos criſma
te tangere vebeant ↄcedimꝰ. Sed nũꝙᷓ faciendũ ẽ aliqd ð
veritatẽ vite vel iuſticie cel doctrine ꝓpter ſcandalũ.Ex
quo videt᷑ ꝙ ſacerdos ſimplex ex demandatiõe pape põt
ↄfirmare:¶¶ Contra hoc obijcitur ex ſnia Gelaſij pape ⁊
Leonis ibideʒ ſcʒ di.xcv.vbi dr. Pꝛeſbꝛos vltra ſuũ mo
dũ cõtendere ꝓhibemus.nec epᷣali faſtigij debita ſibimet
audaciter aſſumere:nõ ↄficiendi criſmatis:nõ ↄſignati⸗
onis pontificalis adhibende ſibimet arriꝑe facultatem.
Ad hoc eſt aucẽtas Euſebij de conſe.i.iij. MDanꝰ. diſ.
xxj.Cleros. Huiꝰ aũt ↄtrarietatis ſpᷣdit᷑ determiĩatõ ibi⸗
dem. ſ. diſ.xcv.cũ ſubiungit᷑.ſ̊ iſtud Greg. ꝓpter ſcanda
lum ſedandũ ſemel ↄceſſuʒ legit᷑.ilud aũt Leonis ⁊ Ge⸗
laſij vſu aꝑpꝛobante preualuit:niſi foꝛte vbi aliquoꝝ con
ſuetudo h̊ admiſit.vt in abſentia ep̃i extrema necitate co
gente ex cõceſſione Greg.p̃ſbiteri baptiʒatos in fronti⸗
bus liniant. Pꝛohibitio ᷣo Leonis ⁊ Gelaſij in eo caſu
intelligat᷑:cum epᷣi pñtes ſunt.vel cũ nõ cogit vltima ne⸗

ceſſitas.Ex hac rñſione videt᷑ ꝙ ſimplex ſ --—

mandatõe dñi pape poſſit ↄfirmare / Circa bec diuer⸗
ſi diuerſa ſentiut. Quidã dicũt ꝙ papa põt demandaẽ Hᷣ
ſacerdoti.⁊ ꝙ omĩa ſacram̃ta que pꝛeſbiter recipit ex de⸗
legatione pape ↄferre põt.argumentũ ad h̊ ſumũt ex au⸗
ctoꝛitate Gꝛeg.pᷣdicta.Silłr dicũt ꝙ ex demandatõe dñi
pape oꝛdinatus põt ↄferre oꝛdinẽ quẽ hʒ.⁊ ↄfirmatꝰ cõ⸗
ſirmatõʒ.⁊ quilibet qð bʒ.Et ad h̊ accipiũt argumentũ
j· q.j.Gra.Et.j.q.vij. Day bertũ.ſᷣ̊ nõ põt alicui demã⸗
dare vt ↄferat oꝛdinẽ quẽ nõ hʒ vel etiaʒ ꝙ ꝑficiat coꝛpꝰ

rpᷣi:qꝛ ſolis preſbꝛis dictũ eſt.hoc facite in meã omemo⸗

ratõezʒ.h̊ dicit Hug.Alij dicũt ꝙ nõ põt delegare preſhi⸗
tero vt criſmet in fronte.vñ iſti nihil ↄferebãt.Si obijci⸗
tur.quare hoc ꝑmiſit Grego.illis:cum videat᷑ illis dare
licentiã peccandi. Dicũt ꝗꝙ inuitus ꝑmiſit ob nimiũ ſcan
dalũ.nec dabat eis occaſioneʒ mali:quia inuitus hoc cõ
cedebat.Vel vt dicũt quidaʒ.illa conceſſio diſſimulatio

xxviij.

fuit gpᷣter ſcandalũ vitandũ ⁊ bonũ pacis ſernandũ.vndᷣ
exponũt ſic.ↄcedimꝰ.i.diſſimulamꝰ.. Haꝝ aũt opinio⸗
nũ videt᷑ mediũ eſſe tenendũ.ſ.ꝙ dñs papa põt ĩ caſu de⸗
mandare ſacerdoti ꝙ cõſirmet ⁊ ꝙ ipſe obediendo cõfir⸗
met.Sed nõ videt᷑ ꝙ poſſit demãdaꝛe vnicuiq; ꝙ cõfeꝛat
qð bʒ.iec argumẽta que inducũt ponẽtes h: alicꝰ ſunt
nccitatis neqʒ ꝓbabilitatis:vt ptʒ intuenti.qꝛ Fm h̊ ſim⸗
plex laicus poſſet cõfirmare:ſi eẽt ↄfiꝛmatꝰ. Põt 8 dici.
ꝙ uis ſacerdos non poſſit cõfirmare ꝓpꝛia auẽte:tñ ꝓ
cauſa vtili vel nccia ſummꝰ pontifer in quo eſt pleĩtudo
ptãtis: põt alij qᷓ eo cõmitteꝛe.⁊ ille nõ facit aucte ſua ſᷣ
auẽte ſibi cõmiſſa.vnde ille potius facit cuiꝰ auctoꝛitate
fit. SEñ nõ eſi dubiũ ꝗn pontificalis auẽtas ſit de neceſſi
tate hꝰ ſacramẽti. Alij tñ dicũt ꝙ ñ cõceſſit eis ↄferre ſa
cramentũ: ̊ ſolũ aliqd ſacramẽtale. ſicut aliqñ datur la

icis panis bñdictus loco coꝛꝑis dñici. „
oſequẽt᷑ queritur S. iij.

Si ſacerdos ꝓpꝛia auẽte confirmet.vtꝝ ſit ↄfſirmatũ. O⸗
ſic:videt᷑ ꝑ hoc.qꝙ ex ſola inſtitutõne ecciĩe ſiue pꝓphibitiõe
eſt ꝙ talis nõ ↄfirmet.qᷓ cũ ita ſit ꝙ epos pᷣciſos ab eccia
pꝓhibeat oꝛdines ↄferre:tñ ſi ↄferut collatũ eſt. Eodẽ mõ
videt᷑ ꝙ ſi confirmet ſacerdos ſimplex: ꝙ cõfirmatuʒ eſt.
Et ſimiliter ſi aliqui cõtrahãt cladeſtine matꝛimoniũ cõ
tractum eſt. ᷓ ſimiłr in ꝓpoſito.¶! Itẽ tota cauſalitas ſa⸗
cramẽti eſt in ipo ſacr̃o ex virtute verboꝝ.nee impeditur
ab effectu ſuo coexñte materia debita niſi ſit impedimen
tũ ex ꝑte miniſtri.g̊ ꝓlata foꝛma verboꝝ ſacramẽti cõfir
matõis a ſacerdotèe ſimplici coerñte materia debita.cuzʒ

mnihil ſit in ſacerdote qð impediat vel repugnet: videt᷑ ꝙ

confirmatũ ſit.Omiĩs.n.cauſa ſufficiẽs ad effectũ aliquẽ
nõ i ta. ſi exeat ad ſuum actu: ꝓducit ſuũ effectuʒ.
Cõtra hoc habet᷑ manifeſte ab Euſebio de ↄle. di. iiij.
Wanus. Et dil. xxj. Cleꝛos. Et ab Hug. dicẽte. ꝙ ſacꝛa
mentũ ꝗð contra inſtitutõʒ celebrat᷑ irritum deputatur.
Rñſio.ddm ꝙ collatio ſacramẽti dupkr ꝑtinet ad ali⸗
quem miniſtrũ ecciĩe.rõne oꝛdinis ⁊ officij.⁊ tũc ſi exeqt
etiã probibitus collatũ eſt qð ipſe ↄfert. vt.ix.q.j.oꝛdia⸗
tiones. vbi habet᷑ ab Tꝛbano papa.q oꝛdinati ab epiſco
pis ſeꝑatis ab ecciĩa.cũ redeant ad ecciam ſeruatis pro⸗
pꝛijs oꝛdinibo ſuſcipi debẽt.ſiłe.j.q/j. Qð qdã. Elel colla
tio ꝑtinet ad aliquẽ ex ammiĩculo oꝛdinis ⁊ demandatõe
dñi pape:vt cõfirmatio in fronte ſacerdoti.⁊ talis cũ ꝓ⸗
hibitus fuerit:ſi attẽptat aliqꝗd conferre nibil facit.vt ba
betur anẽtibo pretactis.¶ Ad primuʒ obiectũ cõtra H
dom. ꝙ nõ eſt ſimile de epis ꝓhibitis cõferre oꝛdines:⁊
de ſacerdote ꝓhibito cõfirmare. qꝛ ptãs conferẽdi oꝛdi⸗
neʒ collata fuit epo cum collatõe dignitatis.vñ rõne ſui

officij 1 oꝛdinis ſibi competit. Simul.n.vtꝛũq; recipit.⁊

ideo nõ põt vnũ ab alio ſeꝑari.vnde executio põt ꝓbibe⸗
ri: tñ ſi exequat᷑: effectus nõ põt impediri. Sʒ ſacerdoti
ſimplici nũꝙᷓ collatũ fuit vt poſſet ↄfirmare rõne ſui offi⸗
cij vel oꝛdinis.poſſet tñ hoc ex demãdatiõe dñi pape.⁊ iõ
cum nec collatũ ſibi ſit:⁊ preter h̊ ſit ꝓhibitũ ſᷣm canões
ꝓhibet᷑ executio ⁊ impedit᷑ effectus.Secus aũt eẽt ĩ epᷣo
abeccĩa preciſo.qꝛ etſi ꝓhiberet᷑ ↄfirmare:nõ tñ impedi⸗
tur effectus ꝗn ſi cõfirmaret confirmatũ eẽt..¶ Ad aliud
dðm.qꝙ tota cauſalitas a qua ꝓprie loquẽdo eſt cõfiꝛma
tio:eſi virtus verboꝝ.ᷣ nõ tota ſine qua nõ. bec autẽ eſt
diſpoſitio aliqua vel dignitas in miſterio. quis.n. virtꝰ
tota ↄfirmandi ſit in verbis:tñ ſi deſit oꝛdo ſaceꝛdotalis
cũ auẽte ⁊ dignitate ep̃ali:nõ ſequit᷑ effectꝰ.qꝛ totalitas
cauſalitatis ſacr̃i ex iſia duplici cã integrat᷑.ſ.a q̃ ſequit
ne qua minime ſequit᷑

mbꝛũ ſecũdũ

Equit᷑ quis debet vel poteſt cõſirmari. Et
primo querit᷑.ſi generałr ſunt omẽs cõſir⸗
mandi.Secũdo.ſi pᷣpoſteratio oꝛdinis ſa⸗
cramentoꝝ ↄfirmatõis ⁊ baptiſmi:impedi

—

ʒ ↄfirmatõis. 3

rticulus primus
Irca primũ arguit᷑ primo. oñdendo ꝙ ñ oẽs
ſunt ↄfirmãdi ſic. Et primo videt᷑.exeludi de⸗
ſbeant mulieres.qꝛ H̊ ſacr̃m oꝛdinat ad pugna
ſ mulieres excludebãt᷑ a bello. debẽt excludi ab b ſacra
mento.l Itez videt᷑ ꝙ debeãt excludi ꝑuuli ꝑ eandẽ rati
onẽ:cũ nõ apti ad poꝛtandũ aꝛma.¶ IZteʒ vident᷑ excludi
illi qui ſunt in ꝑiculo moꝛtis:qꝛ illi exeũt er oẽʒ pugnã⸗
tiã. liberi ſunt a ſacramto pugne.¶ Itez videt᷑ ꝙ B ſac
mentũ nõ ↄpetit mutis:qm̃ h̊ ſacim eſi ad liberã noĩs xpᷣi
ꝓfeſſionẽ.̊ muti nõ pñt oꝛe ↄfiteri. fruſtra recipiũt qui
h recipiũt.¶ Iteʒ videt᷑ ꝙ ſoli clerici ſunt ↄfirmadi. Ra⸗
banus.A ſummo ſacerdote ꝑ impoſitõz manꝰꝑaclitꝰtra
ditur baptiʒato vt roboꝛet᷑ ꝑ ſpm̃ſanctũ ad predicanduʒ
alijs qð ipſe in baptiſmo ↄſecutus ⁊.ſ̊ ſoli cleꝛici p̃dicãt.
c. 4! Itẽ aut ab h̊ ſacramẽto excludũt᷑ aliꝗ: aut nulli.
ſi aliqui:nõ &̊ eſt oĩm.ſ̊ nulli excludũt᷑:gᷓ caracter impᷣſ⸗
ſus diſtinguit ſolũ ab infidelibo.̊ᷓ a quot ⁊ eiſdeʒ a quot
⁊2 quibo caracter baptiſmalis.q̊ videt᷑ ꝙ alter iſtoꝝ ſuꝑ⸗
fluat.qð eſt incõueniẽs ontra.ꝙ iſiud ſacr̃m compe

tat omnibo videt᷑.qꝛ ſicut dicit Rabanꝰ.In q̊ ſacramen

to dat᷑ ſeptifoꝛmis gr̃a ſpũſſancti.ſ̊ iſte effectus ẽ omĩbo
generalis.ᷓ ⁊ hoc ſacr̃m. ¶ Itez ꝙ zueiat omni ſexui vi⸗
xæt᷑:⁊ maxime muliebꝛi.qꝛ oẽs ꝗ pie volũt viuere ꝑſecu⸗
tionẽ patiũt᷑.ꝗ̊ ⁊ ſexus muliebꝛis ꝗ marie ẽ pius ⁊ deuo
tus.Sʒ infirmo qui ꝑſecutõʒ patit᷑ ſunt maxime neceſſa
ria arma foꝛtitudinis. cũ hec dentur in ↄfirmatõne:vi⸗
tetur ꝙ mulieres maxime indigẽt h̊ ſacramto.l Itẽ vi⸗
detur ꝙ ſit ncciuʒ omni etate ⁊ maxime puerili videt᷑iga
diſcreti ducis eſt aꝛmare milites añ pugnã ⁊ añ leſioneʒ
ſ̊ pugna ⁊ leſiones incipiũt in annis diſcretõis.&ᷓ cõpe⸗
tẽs eſt ſacrẽ̃m ofirmatõis añ annos diſcretõis dari.¶ Neẽ
videt᷑ ꝙ omni ſtatui.qꝛ certũ eſt de viuẽtibo.etiã H̊ ondiẽ
ce moꝛientibo auẽte Hugo.qꝛ dicit in li.de ſacramentis.

Oino ꝑiculoſuʒ eẽt ſi ab hac vita ſine ↄfirmatõne migre
ↄtingeret.⁊ ita moꝛienti etiã opoꝛtunũ ẽ nſio.diceen

dũ ꝙ illud ſacrtẽ̃m omĩbus competit ꝓpteł gratie amplia
tioneʒ que ibi dat᷑.ſᷣ maxime ↄpetit his qui ſunt de acie
pugnantiũ in bello ſpñali.⁊ quia hoc ↄpetit omni ſexui:
ideo ⁊ h̊ ſacẽ̃m omnibo competit.i Ad illð qð obijcit᷑ de
mulieribo pʒ.lʒ.n.nõ competat illis bellũ materiale:cõ⸗
petit tñ ſpuale. Mulieres.n.in hoc bello ſtrẽnue fuerũt
vt pʒ de beata Agneta ⁊ alijs virginibo que martirizate
ſunt ꝓ ↄfeſſione ⁊ noĩe xp̃i.¶ Ad illud qdð obijcit᷑ de paꝛ⸗
uulis.dm ꝙ ꝑuuli nõ armant᷑ ꝓ ſtatu illiꝰ etatis vt tũc
pugnẽt:̊ vt poſtmodũ ſint pugnaturi. Sʒ nec h̊ niſi con
uenient᷑:quia arma illa nõ ſunt aggrauãtia & alleuiãtia.

nee ſolum ſunt defendẽtia:ſᷣ premuniẽtia.⁊ meliꝰ eſt ho⸗

mini muniri añ leſioneʒ q; poſt.¶¶ Ad id qð obijcit᷑ de il⸗
lis qui ſunt in ꝑiculo moꝛtis ptʒ rñſio.quia nõ recipiunt
ſacrm ad pugnantiã ⁊ conflictũ:bᷣ ad meritũ obedientie
⁊ virtutis augmentũ.qð eſt eis vtile ⁊ bonũ.q⸗ Ald illud
qð obijcit᷑ de mutis.dðm ꝙ ſacrm illud eſt ad roboꝛatõz
ſidei in coꝛde.⁊ hoc ita indigʒ mutus:vt diſertus nec tiñ
in coꝛde:verũetiã in nutu ⁊ paſſione põt xpᷣm confiteri.
⁊ ideo hoc ſacram̃to indiget ſicut? alij.¶. Ad ill Raba
ni dõm.ꝙ ibi ſumit᷑ predicare noĩe extẽſo ꝓ publica ↄfir
matione.vt ſit ſenſus ad predicanduʒ alijs.i.ad publice
ↄfitendũ fideʒ:quã in baptiſmo ſuſcepit.⸗l Ad vltimũ di
cendũ.ꝙ caracter ↄfirmatõis ab eiſdẽ diſtinguit᷑ a quibo
baptiſmalis.nec tñ ſuꝑfluit:quia ſᷣm aliũ ⁊ aliũ ſtatum
diſtinguit.qᷓuis.n.omĩs rpᷣianꝰ ſit xpᷣi pugil: tñ ex Ftia
alia 7 alia ⁊ in alio ſtatu dicit᷑ xrᷣianꝰ ⸗ pugil. ⁊ Fᷣm aliuʒ
⁊ aliũ actũ.ſ.ↄfirmatõʒ exterioꝛeʒ ⁊ eredulitatẽ interio⸗
rem.⁊ quia ᷣm aliud diſtinguit caracter ↄfirmatõnis ⁊
caracter baptiſmatis: 2 aliũ ſtatũ gr̃e diſpoĩt.iõ nõ ſuꝑ⸗
fluit.⁊ cum alius ſit ſtatus fidei:a caracter ſtatuʒ reſpi⸗

iar ruis fides ſit eadeʒ:caracter eſt aliud ſignum exte⸗
Tiug.

mentũ. ¶ Cõtra. nõ hñs eẽ ſacri bapti

ꝛticulꝰ ſecũduͦus
Onſequent᷑ querit᷑.ſi pᷣpoſteꝛatio oꝛdĩs ſacra
mẽtoꝝ ↄfirmatõis ⁊ baptiſmi: impediat ſuſce
ptõnẽ ↄfirmatõis. Primo q̃rit᷑.vtꝝ ñ baptiʒa
pᷣt ↄfirmari.Scðo.vtꝝ ñ baptiʒatꝰ poſſit reciꝑe ſa⸗
cramentũ ↄfiꝛmatõis ſine ſuſceptõe rei. L
dit᷑ ſic. Haptiſmꝰ ẽ ianua oim ſacroꝝ. igit᷑ ſi bee figura
vera ſit ⁊ ñ pᷣt intrari ĩ domũ niſi ꝑ ianua.q̊ñ ĩ aliq ſac
mẽtũ niſi priꝰ intrauerit ꝑ baptiſmũ. ¶¶ SItẽ ↄſirmatõ re
ſpicit aliqd p̃exñs:qꝛqð ñ ẽ nõ põt ↄfirinari.ſ̊ nullũ ſaẽ
mẽtũ nccio preit ↄfirmatõeʒ aliud a baptiſmate.ſi ̊ ali⸗
quid pᷣſuponit᷑:videt᷑ ꝙ baptiſmꝰ.(¶ Cõt᷑.ſi rite ꝗs ſuſci
piat oꝛdines:pmo dʒ fieri ſubdyaconꝰ qᷓ; dyaconꝰ. tñ ſi
añ ſubdy aconatũ ſuſciꝑet ꝗs oꝛdinẽ dy aconatꝰ:dicũt ꝙ

vere hʒ oꝛdinẽ᷑. Sʒ an debeat miſtrare alia q̃ſtio ẽ. ꝗ̊ a ſi⸗

mili lʒ baptiſmꝰ pᷣcedere hẽat ↄfirmatõʒ ſi rite fiat:tñ ſi
ꝗs añ baptiſmũ ↄfirmaret᷑:cõfirmatõʒ vere br̃et ſiue ſa⸗

cram̃tuʒ ↄfirmatõis.ꝙ̊ ñ baptiʒatꝰ p̃t ↄfirmari. ¶ Itẽ eẽ

p̃cedit oꝛdinatũ eẽ.priꝰ.n.ẽ res qᷓ; oꝛdiata alij. ⁊ ꝓgter h̊
illa qͥꝝ eẽ ñ eſt eẽ relatũ pñt eẽ:lʒ ñ hẽant eẽ oꝛdinatum.
Talia ſunt ſacꝛa.ſ.baptiſmꝰ ⁊ ↄfirmatio.nõ.n.referũt᷑
adinuicẽ. Secluſo ꝗ̊ oꝛdine quocũq;:nibilominꝰ hec ſaẽ⸗
mẽta pñt eẽ.Sʒ ñ põt eſſe ↄfirmatio niſi exñte aliqͥ cõfir⸗
mato.ꝗ̊ om̃i ſecluſo oꝛdine põt aliꝗs eẽ cõfirmatꝰ igit᷑ lʒ
nõ pᷣceſſit baptiſma pᷣt aligs cõfirmari. Rñſio.q ñ ba
ptiʒatꝰ ñ põt ↄfirmari. Rõ hꝰ eſt. qꝛ gra regeneꝛatõnis
ſpuᷣalis q dat᷑ in baptiſmate pᷣcedit gràm coꝛoboꝛatiõis
ſpũalis:ſicut generatio naturalis pᷣcedit coꝛꝛoboꝛationẽ

mẽbꝛoꝝ. Alia rõ eſt. ꝙ ↄfirmatõ ↄfert᷑ tm̃ exñtiba ĩ eccia.
baptiſmate aũt ponit᷑ hõ ĩ eccĩia ⁊ efficit᷑ de coꝛꝑe illius/
¶l Ad obiectũ primũ ↄtra h̊ põt diciiꝙ ñ eſt ſiłe oꝛdi⸗

nibo a⁊ ſacr̃is.ſebaptiſmate ⁊ ↄfirmatoe.nõ.nẽ ita eẽnit⸗
alis ↄꝑatio oꝛdinũ ſuꝑioꝝ ad inferioꝛẽ:ſicẽ cõfirmatõnis

ad baptiſma. ꝓpter miſteriales diuerſitates eoꝝ ⁊ incon

tingentiã.vt.n.dicũt.oꝛdo ñ eſt tm̃ ſacim vᷣ etiã offieiuʒ.
Cuilibʒ.n.oꝛdini deputat᷑ ſuũ officiũ.⁊ põt aliꝗs officiũ
vnius oꝛdinis exequi ſine alio.vt offieiũ dy aconatꝰ ſine
ſubdyaconatu. ideo pʒ ꝙ oꝛdines ñ hñt adinuicẽ ncẽiaʒ
oꝛdinatõʒ. Maptiſmꝰ aũt ⁊ ↄfirmatio hñt effectus ꝓpter
quos ſunt.⁊ nõ põt effectus ↄfirmatõis eẽ ſine effectu ba

ptiſmi 2 vniuerſalr nullũ ſacrm ſine baptiſmo.iðo alia
ſacẽa ad baptiſmũ ncciaʒ hñt oꝛdinatõʒ.ql Ad alið dicẽ

dũ.ꝙ qñ eẽ alicuiꝰ dependet ab alio: nõ hʒ prius eẽ q eẽ

oꝛdinatũ.immo ſimul talis eſt ↄſirmatio reſpectu bapti⸗

ſmatis.Eſſe.n.cõſirmatõis dependet ab eẽ baptiſmatio.
4 Ad illud qð dicit᷑.ꝙ baptiſmus ⁊ cõfirmatõ ñ referũ
tur adinuicẽ ⁊c. Oicendũ ꝙ quedã ſunt quoꝝ eſt mutua
relatio.cuiuſmodi ſunt illa que ſunt ⁊ dicũt᷑ adaliqd. ta⸗
lia nõ ſunt baptiſinꝰ ⁊ eõfiꝛmatio.Quedã aũt ſunt⁊ ſi il
lorũ nõ eſt mutua relatio:vnũ tñ qᷓtuʒ ad eẽ dependet ab
alio. ꝓpter qð aliud qð dependet nõ põt eẽ ſine alio.ſicẽ

hic.vnde arguit᷑ e inſufficienti. ”ÿ
¶ Lonſequeter que S. ij.

rit᷑ Atꝝ ñ baptiz atus poſſit reciꝑe ſacr̃m ↄfirmationis
ſine ſuſceptiõe rei.qð videt᷑:qꝛ ñ baptiʒatus põt ſuſciꝑe
euchariſtie ſacim.lʒ ñ fuerit baptiʒatꝰ:lʒ ñ ſuſcipiat reʒ
ſacr̃i. Siłr accedẽs ficte ad baptiſmũ ſuſcipit ipᷣm ſacrᷣm
lʒ ñ reʒ ſacr̃i.Eadeʒ rõne videt᷑ ꝙ aligs nõ baptiʒ atꝰ p̃t
ſuſciꝑe ſacrẽ̃m ↄfirmatõis lʒ nõ ſuſcipiat rẽ.q Iteʒ aligs
nõ baptiʒatus põt moꝛi ꝓp xpᷣo ⁊ cõfiteri xpᷣm.q̊ ñ bapti⸗
ʒatus põt hr̃e reʒ hꝰ ſacꝛi an baptiſmũ.q̊ pari rõne ⁊ ſaẽ
60 iſmatis ñ ſuſcipit

rẽ cõfirmatõis. ñ hũs ſacim hinꝰ:nõ recipit ſacrametũ
illius. ¶ Rniſio. ꝙ caracter baptiſmalis eſi fundamẽtuʒ
alioꝝ caracteꝝ ſacramentaliũ.lñ nullũ ſacẽm q̊ impri

mitur caracter põt ſuſcipi ab aliquo:niſi prius ſuſcepto
ſacr̃o baptiſmi.dico ſacram̃taliter. vnð ſicut ñ ſuſcepto

— — — --—

ra
ſſce
8
eſa

n
ſae
töͤre
ſas
ali⸗
iſci
ſiſi
a
nſi
eſa⸗
Nerh
tun.
müt
ſoi/
ſin,

tin.
ius
otdi⸗
intr⸗
ns
on

¶ Nueſtio

baptiſmate ꝙᷓtũ ad rez ſacꝛi.ñ põt aliꝗs ſuſciꝑe ſacr̃jm cõ
firmatõis.qᷓtuʒ ad reʒ ſacr̃i:ſic ñ ſuſcepto baptiſmo ſoẽ⸗
mentalit᷑: nec ſuſcipi põt ſacr̃fm ↄfirmatõis ſacramẽtatx
hoc aũt pʒ ꝑ hoc qð determinat᷑ ab Inno.in.iij.de pᷣſbi⸗
tero nõ baptizato.veniẽs ad appellatiõʒ·dicit.n.ibi·qa ĩ
ↄcilio apud ↄpenð.legit᷑ cõſtitutu.Si ꝗs in preſbiteruzʒ
oꝛdinatus dephenderit ſe nõ eẽ baptiʒatũ: baptiʒetur ⁊
iteꝝ oꝛdinet᷑.i Qos circa latũ preceptũ in caſu dubitabi⸗
li qð tutius eſi ſequẽtes mandamꝰ: quatenꝰ ipᷣm ad ſin⸗
gulos oꝛdines vſq; ad ſacerdotiũ ꝓmouere ꝓcures:⁊ ꝑ⸗

mittas eum in ſacerdotio miſtrare. Sed ↄſtat ſi in ſuſce⸗

ptione oꝛdinis añ baptiſmũ fuiſſet oꝛdinatꝰ: ꝑ reiterati⸗
oneʒ iniuꝛiatũ fuiſſet ſacro.⁊ ita pʒ ꝙ ñ fuit oꝛdiatꝰ.im⸗
mo qð plus ẽ:matrimoniũ ñ hʒ bonũ ſacẽi ĩ nõ baptiʒa
tis.VUñ in.iiij.de diuoꝛcio.Quanto te nouimꝰ.determĩa
tur ꝙ inter cõiuges infideles nõ baptiʒatos: in caſu põt

altera ꝑſona tranſire ad ſecũda vota. ex qͥ pʒ ꝙ ibi ñ fuit

bonũ ſacẽi.ſ̊ ñ eſt ita de baptiʒatis ↄiugibo. Si eni poſt
baptiſmũ infidelis fuerit alter ↄiugũ:ratũ eſt ſꝑ matrio⸗

niũ.vñ dr̃ in decretis.Etſi mrioniũ verũ inter infideles

exiſtat: nõ tñ eſt ratũ. Inter fideles aũt ratũ ⁊ firmũ ex⸗
iſtit:qꝛ fidei ſacꝛm.qð ſemel admiſſuʒ nũꝙ amittit᷑ratũ
efficit ↄiugij ſacrẽm:vt ipm ĩ ↄiugibo vllo ꝑdurãte ꝑduret
ſacr̃m aũt fidei nvocat baptiſmũ.⸗! Ad illud qð obijcituꝛ
d euchariſtia iam pʒ rñſio:qꝛ ibi caꝛacter nullus impꝛi
mit᷑⁊ ita ñ hʒ adeo eẽntialeʒ oꝛdinẽ ad baptiſma ſic con
firmatio 2 oꝛdo.q Ad id qð obijcit᷑ ꝙ põt ↄfiteri ⁊ moꝛi.
Dicendũ ꝙ verũ eſt ſine ſacꝛo:ſ̊ nõ line re illiꝰ ſacri.vñ

⁊ ſicut obiectũ ẽ.ſicut res hꝰñ põt hr̃i ſine re illiꝰ:ſic nec

caracter ſi

embꝛu terceceu
Equit᷑ ꝗs põt vel dʒ ↄfirmandũ añ epᷣm te⸗
nere.Et pᷣmo querit᷑ſi nõ ↄfiꝛmatꝰ põt te⸗
nere. Scdo.ſi mulier. Tercio.ſi indifferẽt᷑

poõt vir tenere mulierẽ ⁊ mulier virũ.

rticulus primꝰ
Irca primũ ꝓcedit᷑ ſic.Et videt᷑ ꝙ ñ ofirma⸗
tus nõ põt tenere ad ↄfiꝛmandũ:qꝛ ñ baptiʒa
tus ñ põt tenere baptiʒandũ. a ſili videt᷑ ꝙ ñ
ↄHrmatus nõ põt tenere ad ↄfirmandũ. Hocẽ qð habet᷑
de oſe.di.iiij.in baptiſmate.vbi dicit᷑. In baptiſmate vel
criſinate ñ põt aliꝗs ſuſciꝑe filiolũ qui ñ eſt ↄfirmatꝰvel
criſmatus.ſenſus canonis eſt.ꝙ ꝗ ñ eſt baptiʒatꝰ: ñ põt
ſuſciꝑe filiolũ in baptiſmate:neqʒ nõ ↄfirmatus pᷣt ſuſci
pere filiolũ aliũ in criſmate.¶ Lõtra.nõ ↄfiꝛmatus põt
baptiʒare:multofoꝛtius ⁊ tenere vt videt᷑. ¶ Itez cuz ſit
e gremio eccleſie ᷣm baptiſmũ.lʒ ñ ſit ↄfirmatus:quaẽ
nõ põt exequi iſtud miſteriũ.ſ.tenendi ad ↄfirmandum.
41 Ytez tenere ante ep̃m ñ eſt aliqd ↄferre ſpũale: ̊ ẽ tmm̃
oꝑatio coꝛꝑalis. ad taleʒ actũ.ſ.ad tenendũ ante epᷣm
nõ exigit᷑ aliꝗd ſpuale.g nõ opoꝛtet ꝙ ſit ↄfirmatꝰ.¶!. Itẽ

querit᷑ nõ baptiʒatus põt baptiʒare. ᷓ ſuſcipe pt
ſiliolũ in baptiſmate.i.eẽ ↄpatrinꝰ.¶ Rñdeo ad hoc vl⸗
timũ.Quia compatrini eſt inſtruere filiolũ in ſymbolo.

ꝓpter hoc.n.inſtitutũ eſt in eccĩa ꝙ ſint ↄpatrini.non ba
ptiʒati aũt h̊ nõ pnt:qꝛ nõ ſunt inſtructi. t h̊ ñ pñt eſſe
cõpatrini.a Ad h̊ qð querit᷑.quare nõ cõfirmati nõ pñt
tenere ad cõfirmandũ. Sicendũ ꝙ cõfirmãdus debet ab
altero teneri vt oñdat᷑ in ipſo impotentia ſtandi ꝑ ſe ſcʒ
in temptatõibus ſine gẽa ↄfirmatiõis. EUnde potentia ⁊
virtus ſtandi ſpũaliter.ſ.in pugna temptationũ: dat᷑ in
ꝓfirmatione.vñ Aldelchy ades. In baptiſmate regeneꝛa⸗
mur ad vitã:poſi baptiſmũ ↄfirmamur ad pugnam. Si
igit᷑ in ſignũ impotẽtie ↄfirmãdus tenet᷑ ab alio ad cõfir⸗
mandũ.qui aũt impotens eſt ad ſtanduʒ: impotẽs eſt ad
aliũ tenendũ vel ſuſtinendũ. ꝓpter h̊ debet eẽ ↄfirmatus
qui aliũ debet tenere:in ſignũ ꝙ qui aliũ debet ſuſtenta?
opoꝛtet ꝙ habeat potentià ſtandi. ¶ Quare igit᷑ põt ba⸗
ptiʒare.Rũñſio ꝙ qꝛ baptiſina eſt ſacẽm neceſſitatis:lar⸗

ga diſpenſatione puidit diuina milcdia: vt oĩs cuixcũq;

ſit ſtatus vel conditõis vel qualitatis poſſit baptiʒare.
4 Ad id qð querit᷑.exqͥ ẽ de gremio eccie q̃re ⁊c. Rñſio.
RH̊ inſtitutũ eſt ab eccia rõne pᷣdicta.vt ſic in ſignũ impo⸗
tẽtie ſtandi in ſpũali pugna oꝛdinatuʒ ẽ vt cõfirmãdꝰ ab
alio teneat᷑:ſiłr in ſignũ impotẽtie ſuſtentãdi aliũ qui ñ
hʒ potentiã ſtandi ꝑ ſe:oꝛdinatũ eſt ꝙ teneat᷑ ↄfirmãdus
a cõfirmato.nec exigit rõ aliqua:ꝙ illi ꝗq ſunt de gremio
eccie pñt quecũq; miſteria eccie exequi.imo diſſicta ſunt
miniſteria ᷣm gradus eoꝝ qui ſunt ĩ eccia.i¶¶ Ad vltimũ
dDðm.qꝙ etſi illud tenere ſit actio coꝛꝑalis qtũ ad ſubam
actus:nõ tñ qᷓtũ ad ſignificatõʒ.qð obijcit ꝙ ad actõʒ
coꝛꝑaleʒ nõ exigit᷑ aligd ſpũale.Dicendũ ꝙ actio coꝛpo⸗
ralis põt dici ſᷣm rem ⁊ ſignificationẽ. coꝛꝑalis vt currẽ
quantũ ẽ de genere ſuo.Alia eſt actio que m reʒ eſt cor⸗
ꝑalis:ſᷣm ſignificatõʒ vᷣo eſt ſpũalis.vt pʒ miſterio ſacra
mentoꝝ. Primo & mõ ad actũ coꝛꝑaleʒ nõ eſt ncciuʒ ali⸗
qð gratuitũ ſpũale:łᷣ̊ ſecũdo mõ.⁊ talis actio eſt tenẽ cõ⸗
firmandũ ante epᷣm:vt S.dictũ eſt. — .
ꝛticulus ſecũdus
Onſequẽt querit᷑ſi mulier põt tenẽ cõfirmã⸗
dũ añ ep̃m. Nõ videt᷑.qꝛ mulier põt tenere ba
ptiʒ andũ. g cũ minoꝛ ſit obligatio ⁊ adminꝰ
in tenendo añ epᷣm ꝓfirmantẽ ex ipſa tentione:qᷓ; tenẽ ba⸗
ptiʒandũ añ ſacerdoteʒ baptiʒantẽ. videt᷑ ꝙ ſi tenere po
teſt in baptiſmate:ꝙ põt tenere in cõfiꝛmatõe.4. Contra
ſicut dictũ eſt.nõ cofirmatus in ſignũ impotẽtie ſue ⁊ i⸗
firmitatis ñ debet aliquẽ tenere ad confirmãdũ. a ſili vi
detur ꝙ mulier cũ ſit conditõis infirme:in ſignuʒ ſue in⸗
firmitatis ⁊ debilitatis nõ debet aliquẽ tenẽ.¶ Hoc ideʒ
habet᷑ ꝑ ̊ ꝙ ſexus muliebꝛis excludit᷑ a ſuſceptõne oꝛdi⸗
nis ꝓpter condnõʒ ſexus hꝰ q repugnat dignitati ordis
ſiue oꝛdinatoꝝ.ſ.inferioꝛitas ſiue infirmitas ſtatꝰ.a ſiti

videt᷑ ꝙ ꝓpter ↄditõʒ repugnantẽ que ẽ nia Rn
n⸗

bilitas debet erxcludi ab hmõi miſterio.ſ.tenẽdi
ceo.ꝙ mulier dũmodo ſit ↄfirmata põt tenere.nec impe⸗

Dit ſexus debilitas ſiue infirmitas. Infirmitas.n.q̃ de⸗

pendet a ſexu que eſt infirmitas coꝛꝑalis:nõ firmat᷑ per

ſacr̃m cõfirmatõis. Infirmitas aũt ſpũalis.ſ.puſillani⸗

mitas tollit᷑ ꝑ grãm confirmatõis.que cũ ſublata fuerit
efficit᷑ mulier digna ad miniſteriuʒ tenẽdi.hac aũt infir⸗
mitate ſublata:efficiũt᷑ mulieres qi viri ſiue hñtes aias
viriles.ſᷣm ꝙ legit᷑.ij. Aldacha.vij.de illa beata muliere
que hoꝛtabat᷑ filios ſuos ad patiẽtiaʒ in moꝛte.ꝙ femi⸗
nee cogitationi maſculinũ animuʒ inſerens dixit ad eos
⁊c̃.q¶ Ad illud ̊ quod primo obijcitur. dom ꝙ infirmi⸗

tas ſexus vel coꝛpoꝛis non repugnat foꝛtitudini ſpiritus

que attendit᷑ penes robur coꝛꝑis.hec auteʒ qñq; tãta eſi
in muliere:quanta in viro ⁊ qñq; maioꝛ.qᷓuis vt frequẽ
tius vir eſt magis aptus ad actus ſpũales foꝛtitudinis.
A Ad illud quod obijcit᷑ de ſuſceptione oꝛdinũ.Dicẽduʒ
nõ eſt ſimile:quia rõne ſexus vir caput eſt mulieris.j.
Coꝛint᷑.xj.⁊ hoc principaliter ꝙᷓtum ad actus exteꝛioꝛes
2 coꝛꝑales.⁊ ideo repugnat ei ſuſceptio oꝛdinũ ratione
quoꝛuʒ oꝛdinatus conſtituit᷑ caput ⁊ ſuperioꝛ illoꝝ. Uñ
ſexus femineus ⁊ ſuſceptio oꝛdinum ſibi repugnãt: eo ꝙ
ſexus femineus conſtituitur ſub capite: ⁊ non ꝑmittitur
eſſe caput.oꝛdo vᷣo econtrario conſtituit oꝛdinatũ caput
ſuꝑioꝛem illoꝛum. Conſfirmatio vᷣo ſacramentalis nõ
habet taleʒ repugnantiam cum ſexru femineo:eo ꝙ ñ cor
pus reſpicit vt dictum eſt.nec ꝓprietatẽ coꝛꝑis:&ᷣ tm̃ ani⸗
mã ⁊ infirmitatẽ eius.

ꝛticulus tercius

Onſequẽt q̃rit᷑.vtꝝ indifferent põt vir tenere
feminã:⁊ femina viꝛũ. ſic:videt᷑.In bapti
ſmo ita eſt. ꝙ bomo ſexus maſculini põt tenẽ
ã in baptiſmo.ſilłr videtur ꝙ in confirmatione · igi⸗
tur non opoꝛtet ꝙ vir ſemꝑ virum teneat ⁊ femina femi⸗
nam.immo ſicut in baptiſmo ſeinuicem tenere pñt: ſilit᷑

.

in confirmatione.4! Itez m exigentiaʒ oꝛdinis rõnis ⁊
nature. foꝛtioꝛ bʒ tenere ⁊ ſuſtentare minꝰ foꝛtẽ. Sʒ cõ⸗
firmatus nõ ↄfirmato foꝛtioꝛ reputat᷑. ꝙᷓ quelibet ꝑſona
confirmata põt tenere ꝑſonã nõ ↄfirmatã. & mulier ↄfir
mata põt tenere virũ ñ ↄfirmatũ.4¶! Itez cũ tentio ad cõ/
firmandũ nihil opetur ad ſacramentũ: nõ refert cuiꝰ ſe⸗
xus ſit qui tenere debeat.¶ Contra.oꝛdo nature hoc exi
git ꝙ mulier ſit ſub viro ⁊ n ecõuerſo.ſ̊ ꝑſona tenẽs ali⸗
quẽ ad confirmandũ.ex hoc ꝙ tenet illũ ſoꝛtit᷑ maioꝛita⸗
teʒ quandã ⁊ auẽteʒz reſpectu illius qui tenet᷑:eo ꝙ ĩ mi⸗/
niſlerio tali fuit pricipiu ſue ꝑfecte xpᷣianitatis. ſi mu⸗
lier debet eẽ ſub viro ⁊ non hꝛe auẽtem reſpectu viri ⁊c.
4 Hoc ideʒ pʒ ꝑ ratõʒ ſuppoſitã quare mulieres nõ reci
piũt oꝛdines.quia ex h eret᷑ ꝙ hr̃ent ptãtem oꝛdi/
natam ſupꝛa viros./Rñſio.ꝙ vir põt tenere mulierẽ ⁊
mulier virũ ad ↄfirmandũ lʒ alig ponebãat ↄtrariũ. vnð
xxx.q.j.Si aligꝗs.dicit᷑. Si aliꝗs filiaſtrũ vel filiaſtram
ſuã ante ep̃m tenuerit ad ↄfirmatõz: ſeꝑaret᷑ ab vxoẽ ſua
aliã nunqꝙᷓ accipiat.ſiłr ⁊ mulier. Hic inſinuat᷑ a cano
ne ꝙ vir põt mulierẽ tenere ⁊ ecõuerſo. ſᷣ ſi talem teneat
ſcʒz filiaſtrũ vel filiaſtrã puniri debet. Mihilominꝰ ſi hoc
obſeruaret᷑ in aliqua eccĩa ꝙ vir ſolũ teneat ⁊c̃. ̊ põt eẽ
ad tollendũ ꝑiculũ affinitatis. Qam quia in hmõi tenẽ
ↄtrahitur affinitas.⁊ nõ ſolũ inter tenentẽ ⁊ parẽtes eiꝰ
qui tenet᷑: inter tenentẽ ⁊ ipʒʒ qui tenet᷑.qñ maſculꝰ ma
rem tenet ⁊ mulier mulierẽ: tollit᷑ ꝑiculũ ex ↄtractu affi⸗
nitatis inter illos. ꝓpter qð potuit nõ ſine rõne inſtitui
in aliqua eccia ⁊ obyuari.qꝙ tm̃ vir virũ teneat ⁊ mulier
mulierẽ.ij Ad illud qð obicit᷑.ꝙ ꝑſona tenẽs ſoꝛtit᷑ au⸗
ctoꝛitateʒ ⁊ maioꝛitateʒ dignitatis ſiue ⁊ prioꝛitatis re⸗
ſpectu illius qui tenet᷑.qð nõ ↄuenit mulieri reſpectu vi⸗
ri ⁊c. Dicendũ ꝙ nõ ſoꝛtit᷑ ex hoc auẽteʒ ptatis oꝛdinate
ſiue maioꝛitatẽ dignitatis.ſicut ẽ in ſuſceptõe oꝛdinis:ſᷣ
potius efficitur debitoꝛ exhibitõis ⁊ reuerẽtie ⁊ honoꝛis
⁊ ſubuentõis caritatiue.quantũcũq;.n.efficit᷑ magnus ꝗ
tenet᷑ ad confirmandũ: debet hr̃e illũ qui tenebat eũ etſi
minoꝛ ſit:in reuerentia.⁊ ꝓ loco ⁊ tẽꝑe illi honoꝛẽ exhi⸗
bere:⁊ in nccĩtatibo caritatiue ſubuenire.⸗¶ Ex his patzʒ
rũñſio ad aliud.qꝛ ſecus eſt de ſuſceptõne oꝛdinis in qua
confert᷑ auẽtas ptãtis oꝛdinate ⁊ dignitas maioꝛitatis
ſimpłr. hoc aũt nõ ſoꝛtit᷑ qui tenet aliquẽ ad ↄfirmanduʒ
ex miniſterio hmõi.¶ Ad h̊ qð obijcit᷑ ꝓ alia ꝑte.ꝙ qui
tenet nihil cooꝑatur illi ſacr̃o.Dicenduʒ ꝙ etſi nihbil co⸗
oꝑetur eſfectiue:oꝑatur tñ ſignificatiue.Significat eniʒ
ꝙ nõ ↄfirmatus non hʒ potentiã ſtandi ꝑ ſe:vᷣ illaʒ acci⸗

pit in confirmatone. —
¶ Membꝛũ quaꝛtũ

4 Verit᷑ vtꝑ xpᷣs fuerit ↄfirmatus. Et videt
ꝙ nõ.quia cũ ab inſtanti ſue cõceptõis ha⸗
buit omẽʒ gratie plenitudinẽ ⁊ G̊ ꝑfectiſſi⸗
me:ſruſtra ſuſcepiſſet ↄfirmatõeʒ q̃ dat᷑ ad
ſuſcepit inſtituit. Gᷓ̊ aũt ſacr̃fm nõ inſiituit ⁊c. Contra
hoc querit᷑.quare xpᷣus non fuit ↄfirmatus ſicut bapti⸗
ʒatus:cum videatur eadeʒ röne ↄfirmandus q̃ baptiʒã⸗
dus. Item.iij. AMath. dicit. Sic decet nos adimplere
omẽʒ iuſticiã. Glo.dũ ego ſuꝑioꝛ ⁊ nõ indigens a te ſu⸗
ſcipio.ſᷣ ſi decet rp̃m ſic adimplere oẽʒ iuſticiã.i.ꝑfectaʒ
ſemꝑ deceat ipᷣm.i.videtur ꝙ decuit eũ ↄfirmari ⁊ ab in⸗
ferioꝛi ſicut ⁊ baptiʒari.¶ Iteʒ vt habet᷑ a Cri.Ex con
tactu carnis habuerũt aque vim regeneratiuã. dicit enĩ
ideʒ.i QAunq; aque baptiſmi purgare peccata credentium
poſſent:niſi ↄtactu dnici coꝛpꝑis ſanctificate fuiſſent. Si⸗
militer videtur ꝙ cri à habeat virtutẽ niſi ex cõ
tactu coꝛꝑis xpᷣi. Rñſio.dicũt quidam ꝙ vpᷣs ſuſcepit
omĩa ſacramẽta. oↄfirmationeʒz aũt in deſcenſu columbe:
m illud Yo.j.Vidi ſpiritũ deſcendentẽ q̃i columbaʒ de
celo ⁊ manenteʒ ſuꝑ eum. Sed hoc ſuppoſito.cũ bec con
firmatio non fuit ſacramentalis: adhuc remanet q̃ſtio.
Pret᷑incõueniens ſequit᷑ ex hac poſitõne.quia cuʒ illa

ur plenitudineʒ virtutũ.q Iteʒ ſacr̃a noue legia qãDu

confirmatio non fuit ſacramentalis:eꝛat realis.qð ẽ in⸗
cõueniens poſitiõe.Pꝛopter h̊ aliter dðᷣm.ſ.ꝙ baptiſino

quedã ↄgꝛuebant.quia ẽ ſacr̃m ncciĩtatis.ſ.ꝙ efficacie ex⸗

emplo allicerent᷑ baptiz andi ad baptiʒandũ. ꝓpter quod
ↄueniens fuit vt xpᷣs ſuſcipiendo baptiſmuʒ alijs pᷣberet
exemplũ baptizãdi.vñ ibi.Sine mõ.ſic.n.decet nos ad⸗
implere omẽʒ iuſticiã.Glo.ſic decet nos dare exempluʒ
omiĩs implende iuſticie:vt diſcant hoĩes neminẽ ſine vn⸗
da baptiſmi eẽ ꝑfectum.Aliud ↄgruebat rõne effectꝰ.pᷣn
cipalis.n.effectus ẽ ſilios ire facere filios dei ⁊ heredes
regni.iij.ad Chi.ꝑ lauacrũ regeneratõis ⁊ renouatõis
ſpũſſancti quẽ effudit ĩ nos abunde ꝑ ihᷣm yp[ʒ ſaluatoꝛ?
nr̃m.vt iuſtificati gẽa ipſius heredes ſimꝰ ⁊c. ꝓpter qð
ↄueniens fuit vt filius dei ſuſciꝑet baptiſmũ vt eſſet alqs
exemplũ ꝙ baptiſmo ſiũt filij dei.vñ Aug.li.q.no.t.Jo⸗

hãnes ſciens ſanctitatẽ xpᷣi ꝓhibuit eũ baptiſmo.i.a ba

ptiſmo. Saluatoꝛ aũt inſtituit fieri debere. nõ vtiq; t
peccatũ:ſ̊ ꝓpter iuſticiam im plẽdã. dignũ.n.erat vt ipᷣe
exemplũ eẽt futuris filijs dei:qui ꝑ baptiſmũ filios dei ſi
eri docebat. Ytem quia ianua ẽ ſacꝛoꝝ:cõueniebat vt nõ
inſtitueret᷑:̊ vt ſuſceptione auctoꝛis ratificaret᷑ ſiue con
firmaret᷑.vñ Augꝰ.q.no.t.Hoĩs cauſam ſuſcipiẽs ⁊ ꝑ
regenerationem ſicut dixi filios dei fieri docẽs baptiʒari
cbuit: vt in ſe hoc oñderet ratũ. facile.n.probat᷑ qð dr
fieri a magr̃o. Has rõnes ↄuenientie nõ eſt reꝑire in cõ⸗

firmatione. vñ nõ eſt ſile de ↄfirmatõe ⁊ baptiſmno.Ad:

hoc quod obijcitur. ꝙ ſicut decuit rᷣm adimpleꝛe omẽem
iuſticiam ſuſcipiendo baptiſma:ſic decuit ſuſcipiendo cõ
firmationeʒ. Dicendũ ꝙ non eſt verũ:qꝛ eſt duplex iuſti⸗
cia adimplenda in baptiſmo.ſ.neceſſitatis ⁊ vtilitatis.
Meceſſitatis que eſt in doctrina baptiſmi: ⁊ exemplo qð
eſt ↄſummatio iuſticie.vñ ¶NDath.iij. Sic decet nos im⸗
plere.Glo.docere ↄſummatõʒ iuſticie.i.ad baptiſmũ ĩ⸗
uitare.quia baptiſma eſt cõſummatio omiĩs iuſticie. Et
alia glo. ibidez. Sic decet nos dare exempluʒ implende
omis iuſticie.vt diſcãt omẽs neminẽ ſine vnda baptiſmi
eſſe ꝑfectum. Atilitatis que eſt in exem plo bumilitatis:
quod fit ſubijciendo ſe ſeruo ⁊ vili elemento.vnð glo.ſic:
id eſt ſubdendo ſeruo ⁊ inferioꝛi omẽʒ iuſticiã.i.humili⸗
tatẽ que eſt omĩs iuſticia. Prima adimpletio iuſticie.ſ.
neceſſitatis nõ eẽt ſi xp̃ᷣs eẽt confirmatꝰ lʒ ſecũda in ꝑte:
quia qtum ad h̊ ꝙ ſubijceret ſe ſeruo.nõ aũt qtũ ad hoc
ꝙ ſubijceret ſe tam vili elemento.Criſma.n.eſt nobilio⸗
ris generis qᷓ; aqua.¶ Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ ea ratõe q̃
contulit vim regenerãdi aquis ↄtactu carnis ſue:⁊ opoꝛ⸗
tuit ꝙ habilitas confirmãdi collata eẽt criſmati cõtactu
conſimili.Dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile gꝗa etſi dei placuit bo
nitati hoĩeʒ ꝑditum reꝑare bñficio ſacramtoꝝ ⁊ reꝑatũ
ꝑficere: ꝓꝛie ⁊ ꝑ ſe eius volũtatis fuit reꝑare lapſuʒ ꝗꝙᷓ⸗
tum ad peccatũ traductum a primis parentibo: 7 danuʒ
ꝓueniens ex illo lapſu reſtitnere.vnde vt qtũ ad lapſum
illum reꝑaretur homo:incarnatus eſt filius dei ? incar
natus eſt paſſus. Illa aũt traductio cauſam hʒ conupti⸗
onis nature ex parte carnis. Quia igit᷑ ꝑ ſe intẽtiõis eiꝰ
fuit illum lapſum reꝑare.⁊ ſpecialiter illam intendebat
reꝑationem: ↄueniẽs fuit vt modus ſpecialis in ſacꝛam̃⸗
to baptiſmi ſuꝑintenderet᷑ modo alioꝝ ſacramẽtoꝝ. Et

qjuia lapſus ille ꝑ carnez conuptã traducit᷑: ↄueniẽs fuit
vt mediante ſpãli virtute a carne xpᷣi deſcẽdẽte modꝰ iſte

ꝓuideret᷑. ꝓpter hoc ꝓuidit diuina ſapĩa:vt ꝑ tactuʒ aq̃
carnis xp̃ᷣi haberent vim regeneratiua.Mõ aũt ẽ reꝑire
iſtam cauſam in alijs ſacram̃tis.
— — . ₰ —

embꝛü quitü

quitur de temꝑe confirmationis. Et pri⸗
mo queritur de temꝑe quo debet cõferri ſa
cramentum confirmationis. Scðo.quan⸗
io tempoꝛe confirmati debeant eẽ ſub diſci
plina criſmatis ⁊c.

— ——

=,m òes — ————— —

1

i
opeiſno
tacie e⸗
erquod
oßberen
nos d
Lenplng

ſnen

ſeeh i⸗
1 hertte
tnonati
ſalunn
Perg
teſercie
ſnoin
oruge
erattf
fllosn
lebaen
ekſiren
aipiin
i
i
reincs
0,4 &
tonen
ncoc⸗
Giaſti⸗
litanis.
npho
nooi
ptiſnü
ſicte,
plene
wpnſni
M
loſie
mili
ciel.
We:
Adoe
oddio⸗
radej
n
tichen
gonthv
imn,
lpig⸗
VIdn
Galgin
wi
Bconſt
titios
uengen
czom!
ſtor E
enies fii
nocß i
tactuz
t ineyn

gn
Cipni

¶Mueſtio

rticulus pꝛumnus
Verit᷑ ̊ vtꝝ ſacr̃m ↄfirmatiõis debeat ſtatim
conferri ꝑuulo anteꝙ; babeat annos diſcreti/
Nonis. ſtatim:videt᷑ ꝑ B. ꝙ tanto aptiꝰ ẽ ali
qd ad ſui ꝑfectõz: quãto minus bʒ de impedimẽto ⁊ mi⸗
noꝛis eſi inclinatõis ad ↄtrariũ ipius.Sʒ ſuſcepto ſacꝛa
mento baptiſmatis quanto ſit aliquis ĩ etate magis elõ⸗
gata a ſtatu quo põt peccare:tanto minoꝛis eſt inclina⸗
tionis ad peccatũ qð eſt ↄtrariũ ꝑfectioni gratie ⁊ minꝰ
bʒ de impedim̃to gratie. Qð pʒ ꝑ hoc:ꝙ quanto magis
accedit ad ſtatuʒ quo põt peccare:tanto pꝛonioꝛ efficituꝛ
ad peccandũ ⁊ habilioꝛ ad impedimẽtũ. ̊ quanto aliꝗs
ſit minoꝛis etatis ſuſcepto ſacramẽto baptiſmatis:tanto
aptioꝛ ẽ ad ſui ꝑfectõʒ.⁊ ita aptioꝛ ad ſuſceptõʒ gẽe cõſir
matõis que eſt ꝑfectiua ipſius.Sʒ quãto aliꝗd ẽ aptius
ſue ꝑfectioni:tanto magis ↄgruit illã eideʒ ↄlferre.ᷓ ⁊c.
4l Iteʒ quantũcũq; alicubi exiſtit diſpoſitio immediata
ad foꝛmãa vel actũ aliquẽ.que quidẽ foꝛma vel actꝰ expe⸗
dit ſaluti bũane:ↄuenit vt foꝛma illa nel actus ꝓducat᷑ ĩ
eſſe. Sʒ gr̃a baptiſmalis ẽ immediata diſpoſitio ad gra⸗
tiã ↄfirmatõis que eſt vlterioꝛ ꝑfectiua ipius baptizʒati.
g ſtatim poſt baptiſmũ ↄferendũ eſt ſacẽ̃m ofirmatõnis.
1¶ Item eccleſie eſt cautius ⁊ melius ꝓuidere in mẽbris
ſuis quo põt.ſᷣ qñ homo eſt in innocentia:certius cõſtat
eccĩe de habilitate ipſius ad ſuſceptionẽ gratie qᷓ; q eſt ĩ
ſtatu peccati.quia ſtatim qñ bomo eſt adultꝰ ignoꝛat᷑ an
ſit in pcto aliquo.Cũ igit᷑ eccĩie cuiꝰ ẽ ꝓuidere ſaluti mẽ⸗
bꝛoꝝ.põt ꝓcurare miſieria ſacramẽtoꝝ ſᷣm ꝙ magis cõ
ſtat ſibi ſiue ↄſtare pᷣt de vtilitate eoꝝ.Sʒ ↄſtat illi ꝙ da⸗
ta ↄfirmatõ exiſtenti in innocẽtia maxime eſt vtilitatis:
nõ aũt conſtat illi ſic cũ dat᷑ exñti in etate adulta.igit᷑ ſꝑ

debet ꝓuidere exñti in minoꝛi etate.ſ.añꝙ; poſ⸗
ſet peccare. ¶ Cont᷑.vtilitas maxima ſacꝛam̃ti eſt ex peꝛ
ductione actus eius in finẽ.ſᷣ cum actus hꝰ ſacram̃ti ſit⸗

cõſiteri libeꝛa fronte nomẽ xp̃i.qð ñ ↄuenit exñtibo infra
annos diſcretõnis:ᷣ ſolũ adultis. e vt videt᷑: eccie eſt
ita ꝓuidere ꝙ ſacramẽtũ hoc miniſtreł᷑ adulnis qui pñt
actũ iſtius ꝑducere ad finẽ. ¶ Item fruſtra armat᷑ quis
anteꝙ; debeat inire certamẽ. S2 fruſtra ↄfirmat᷑ gs añqᷓ
poſſit pugnare ꝓficere.i Iteʒ ſacẽim ↄfirmatõis ẽ ſacra
mentũ ꝑfectõis.ᷣ ſlatus pueri totus eſt ſtlatus imꝑfectio
nis vſqʒ ad ꝑfectum vſum rõnis. totus ille ſiatus pᷣce⸗
dens videt᷑ repugnare ſuſceptioni gr̃e ſacr̃i ↄfirmatiois.
Hec etiã videt᷑ ꝑ hoc qð habet᷑ ð ↄle.di.iiij.vt ieiuni.vbi
dicit. Ar ieiuni ad ↄfirmatiõʒ veniãt ꝑfecti etatis ſuꝑple
ſtatutũ eſt.vt moneant᷑ ꝓfeſſionẽ facere prius: ⁊ vt mũdi

donũ ſpũſſancti valeant acciꝑe.Ecce habet᷑ ꝙ debent eſſe

ꝓfecte etatis ⁊ accedere ieiuni.qð ñ ↄuenit ꝑunuł.¶/ Ke
ſpondeo.ꝙ tempꝰ magis ↄgruũ ſuſceptioni bꝰ ſacram̃ti
eſt innocẽtie:tum qꝛ adueniente adulta etate bẽbit ſuaʒ

efficaciã: tum ꝓpter ꝑiculũ imminẽs ex p̃uentu moꝛtis.

Si.n.preuẽtus eẽt quis moꝛte nõ ꝑcepto ſacramẽto iſto
diminueret᷑ ſibi de gloꝛia quantũ ad oꝛnatuʒz caracteris

bꝰ ſacramẽti.⁊ etiã parentibo imputaret᷑ in culpã. TFnð

Hug. ꝓypter eos qui articulo tẽꝑis preueniũt᷑:inſtituta ẽ
illa qua ſacerdos baptiʒatuʒ ſtatim in vertice linit ſacri
criſmatis vnetio.vt in hocipſo oñdat᷑ quãtũ ſacẽm id ad
ſaluteʒ ncciuʒ ſit:cũ tam ſollicite vniuerſis cauet᷑ ne for/
te ſine ipſo ab hac vita ſubtrahãt᷑.¶ Ad h̊ ꝙ vtilitas ſa⸗
cramẽti eſt exr ꝓductione actus in finẽ ⁊c. Dicendũ ꝙ ñ
tollit᷑ efficacia ſacñi adueniẽte etatis tpis adulte ꝑ H ꝙ
datur infra illã etatẽ.virtus.n.ſacr̃i nõ tollit᷑ niſi ꝑ pec⸗

catuʒ. Si querat᷑ quare nõ ſemꝑ ꝓuidet eccia ꝙ miſtret᷑

hoc ſacẽm exñtibo in ſtatu innocẽtie.Dicendũ immo boc
bhʒ eccia in ↄſuetudine. aũt ita nõ fit omibo:ᷣ ẽ ex ne⸗
gligentia parentũ.Iteʒ quare epᷣs quos baptiʒat ſtatim
confirmat. Rñſio.vt ſicut plenã ptateʒ bñs:plenaꝛie ſb⸗
ueniat defectibo ſuſcipiẽtis ⁊ ꝑiculis pᷣtactis.⸗l Ad illud
qð obijcit᷑ꝙ nõ armat᷑ ꝗs niſi qñ debʒ inire certamẽ ⁊c̃.

Dicenduʒ ſecus eſt de armis coꝛꝑalibo ⁊ ſpũalibo.arma

xxviij.

enim ſpũalia nõ aggrauãt ſᷣ̊ alleuiãt. Pret᷑.arma ſpua⸗
lia ſcʒ ga ſiue virtutes multas hñt vtilitates pret᷑ illam
que eſt deſenſionis in pugna ſpũali.ꝗpteꝛ q̃s vtiles ſunt
ipſi ꝑuulo.¶] Ad id qð obijcit᷑.ꝙ ſacr̃m ↄfirmatõis ẽ ſa⸗
cramentũ ꝑfectõis ⁊c̃. Dicendũ ꝙ dupler eſt ꝑfectõ.que⸗
dam que attendit᷑ penes habitus virtutũ ⁊ dona graãrũ:
⁊ hanc ↄtingit ꝑuulos hꝛe.hec aũt ꝑfectio habet᷑ a ꝑuuł
ſacram̃to baptiſmali ⁊ ↄfirmatõis. Alia eſt ꝑfectio q at⸗
tendit᷑ penes exercitiũ virtutũ opeꝝ ⁊ gratiaꝝ.⁊ hãc nõ
ↄtingit ꝓꝑuulos hr̃e: ſᷣ ſolũ adultos hñtes vſuʒ rationis.
4 Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ ieiuni debent accedere ⁊c. Dicẽ⸗
dum ꝙ intellectꝰ illius decreti eſt.ꝙ illi ꝗ ſunt ꝑfecte eta
tis debẽt accedere ieiuni:nõ ꝙ nõ debeãt accedẽ niſi ieciu
ni ⁊ in ꝑfecta etate.Iñ Hug.h̊ ſtatutũ eſt: vt impoſitio
nis manuũ ſacrm nõ niſi a ieiunis vel detuꝛ vel accipiat᷑:
ſi hi qui acceperint ꝑſecte etatis fueꝛint.vt mũdi ſpuſſan

Onſequent᷑ querit᷑.quãto temꝑe ↄfirmati de⸗
bent eẽ ſub diſciplina criſmatis. Hanc queſti
nẽ tangit ⁊ tetermiat Hugo ſic. Solẽt gdã
querere:quãto tꝑe debeãt vnctõʒ criſmatis obſeruare in
capite.vt ſcʒ capita nõ lauẽt qui accipiũt manꝰ impoſiti
onẽ abſq; tꝑe baptiſterij. Quibo rñderi põt ↄueniens eẽ
vt tanto tꝑe aduentus ſpũſſancti apud vnũquẽq; qui eũ
accipit celebret᷑: quanto tẽꝑe ab eccia generalr celebrat᷑
aduentus ſpũſſancti ſuꝑ apłos.hoc eſt ſeptem diebus.⁊
merito:quia ſeptẽ ſunt dona ſpũſſancti:⁊ in ſeptẽ comiti⸗
bus ad hoſpitẽ ſuũ ſpũſſanctus venit. Et dignũ eſt vt ha
beat vnuſquiſq; diẽ ſuũ.⁊ vnicuiq; in die ſuo ↄuiuiũ pᷣpa
ret᷑. Aliũ diẽ hʒ ſapĩa.aliũ intellectꝰ.aliũ ↄſiliũ.aliũ br
titudo.aliũ pietas.aliũ timoꝛ. Lalia ↄuiuia xpᷣus apud
ſuos hoſpi ꝛtalia 2 ſpũſſanctꝰ.

lembꝛũ ſextũ

Equit᷑ de loco vnctionis ſiue ſignatõis.de
quo Rabanꝰ de cõſe.di.iiij. ouiſſime ſi⸗
gnatur baptiʒatꝰ cũ criſmate in ſummita⸗
te capitis ꝑ ſacerdotẽ: ꝑ pontificẽ vᷣo ĩ fron
te. Hic querit᷑ qua rõne baptizatus ſignat᷑ in fronte ĩ cõ
firmatõe.qꝛ cum vertex ſit ꝑs dignioꝛ qᷓtuʒ ad ſitũ:⁊ coꝛ
qᷓtũ ad virtutẽ.videt᷑ ꝙ potius deberet in ↄfirmatõe ↄſi⸗
gnari in vertice vel coꝛde. Uel videt᷑ ꝙ in lingua vel ore
cõfirmet᷑ ad robur ↄfitendi nomẽ xpᷣi.que ꝗdeʒ ↄfeſſio fit
oꝛe vel lingua. Itez que eſt rõ iſtius duplicis vnctõis.
ſcʒ in capite a ſacerdote:in fronte a ndlr.A Rion
cut dictũ eſt:hoc ſacramentũ datur in robur.dt ↄfirmati
idonei ſint poꝛtare nomẽ dñi coꝛaʒ regibo ⁊ principibo:
teſtificando ipᷣm ⁊ ofitendo ſiue illius fidẽ.quia vᷣo inter
ꝑtes coꝛꝑis que ſe ſenſibo nr̃is offerũt caput eſt dignius
⁊ in capite facies.ſ.anterioꝛ ꝑs.⁊ ideo hoc ſacim nõ dat
in facie ſ̊ magis in fronte.qꝛ ibi ẽ ſedes verecũdie. Vnð
qꝛ hoc ſacẽm eſt ↄtra ↄfuſionẽ ⁊ verecundiã ↄfitẽdi nomẽ
xp̃i.que linguã cõtrahit ne aꝑte dicat qð hʒ in coꝛde:cõ⸗
uenit hoc ſacrjm in fronte dari. Fuoons quideʒ ẽ ꝑs facici
eminẽtioꝛ ⁊ ſedes verecũdie.pʒ ̊ quare magis competit
ꝙ frons ſit locus vnctõis qᷓ; vertex. Pret᷑.coꝛ lʒ ſit pars
dignioꝛ qtũ ad virtutẽ ⁊ ad oꝑationem: tamẽ occultũ eſt
latens interius nec huic vnctioni idoneum. ſacramen⸗
ta enim ſicut ſunt ſenſibus offerenda: ſic circa ꝑtes ſenſi
bus manifeſte ſunt exercenda.q! Quare nõ fit in lingua
vel in oꝛe patet ex predictis.Confeſſio enim oꝛis ſubtra⸗
hitur ex verecundia cuius ſedes eſt in fronte.conuenit
vt fiat vnctio in fronte in robur contra veꝛecundiaʒ 2 cõ
fuſionem:vt ſic ſoluatur os ad liberam chriſti confeſſio⸗
nem. 4l Ad illud quod queritur de ratione duplicis vn⸗
ctionie.Dicendum ꝙ vnctio que fit a ſacerdote: ſolnm⸗
modo datur vt illa vnctione ſe regem ⁊ ſacerdotem eſſe
agnoſcat factum. Regem ſcilicet non ſolum regni e⸗
terni heredem: ſed 2 virtute regia preditum. Ut ſe

regaliter regat ? gerat: ⁊ in ſeipſo⁊ de ſeipſo indicinʒ ⁊

iuſticiã faciat.viciaq; ⁊ peccata tanqᷓ; latrones ⁊ rapto⸗

res ceteroſq; maleficos ſpirituales vincat. VUnctio data

a pontifice datur vt vtriuſq; bonoꝛio memoꝛ regij.ſ.⁊ ſa
cerdotij adeo ſtrenue agat:ne regni honoꝛem deturpet ⁊

Tthoneſtet virilit᷑ ſuccũbẽdo:⁊ ne ſacerdotalẽ ſanctitatẽ

inquinet ant ꝓphanet ſe execrabilr polluendo. vel vt me
moꝛ ſit patris ſui regis.ſ.vniuerſalis.⁊ ſacerdotis: ꝗ in
cruce tam magnifice tamq; ſtrenue egit.Prima vnctio ĩ
modũ crucis ⁊ foꝛma fit.vt ꝑ crncẽ redemptoꝛis ſiue per
crucifix bona accepta in baptiſmate hr̃e cognoſcãtur.
Secũda inunctio fit in eundẽ modũ:vt in crucifixo ⁊ per

crucifiyũ fit tota ſpes ⁊ fiducia ⁊ victoꝛie ↄfirmato: vt ĩ

temptatõibus ſuis recogitet eũ qui talẽ ſuſtinuit ð ſeipᷣm
ↄtradictõʒ.xj.ad Heb.Et eo in carne paſſo eadẽ cogita⸗
tõne armet᷑.iij.ca.prime canonice petri.Et vt ſciat ſe ad
toꝛmẽta ⁊ ludibꝛia miſſuʒ. Sic quidẽ xp̃s paſſus ẽ ꝓ no⸗
bis vobis relinquẽs exempluʒ vt ſequamiĩ veſtigia eiꝰ.j.
ca. Pe.ij.Alia eſt rõ diſtinetõis quã ponit Rabanus di
cens. In pꝛima vnctõne ſignat᷑ ſuꝑ ipᷣm ſpũſſancti deſcen
ſio ad habitatõz deo ↄſecrandã. In ſecũda eiuſdem ſpiri
tuſſancti ſeptifoꝛmis gꝛa enʒ omni plenitudine ſanctita

tis eun n keie⸗ declarak.
Membꝛü ſeptunũ

Equit᷑ de iteratione hꝰ ſacr̃i.Et qꝛ eiꝰ ite/
ratio depẽdet qͥdãmõ ab impᷣſſiõe caracte⸗
ris. Primo q̃rit᷑.v.̊ ſacr̃m ſit iterabile vł
nõ iterabile.Scðo.ſi ĩ eo impmat᷑ caract᷑.

rticulus pꝛim
Irca primũ obijcit᷑ ꝗ ſit iterabile:ꝑ ̊ ꝙ moꝛ/
bus cuiꝰ ẽ medicina redit.ſ.infirmitas vel pu
illanimitas q̃ ꝑ peẽm redit. Si.n.moꝛbo re/
dit:ncce eſt medicina iterari.Oð videt᷑ ꝑ ſimile a ſen⸗
ſu ↄtrario de baptiſmo.cuiꝰ moꝛbo ſcʒ pctẽm oꝛiginale ñ

redit.vnde nec ille iterat᷑. ¶ Iteʒ h̊ ſacrẽᷣm dat᷑ ꝑ ſe ad ro⸗

bur fidei ſicut ſacr̃Um euchariſtie ad robur caritatis.q̊ ſi
cut illud iterat᷑:ſitr ⁊ iſtud debet iterari.q¶ Iteʒ hoc ſa⸗

cramentũ dat᷑ in remediũ illis qui ſunt intratuꝛi pugnã

ſpũaleʒ. Sacrm extreme vnctionis dat᷑ in remedium il-⸗
lis qui debent exire finaliter pugnã ſpũalem. ſᷣ vnicus ẽ

exitus finalis:⁊ frequẽs eſt ingreſſus. ſi illud me

tũ iterat᷑:multofoꝛtius ⁊ illud debet iterari.¶ Contra.
ſtabilitas ſiue firmitas ſacram̃ti qᷓtũ ad id qð eius ẽ:eſt
cauſa quare nõ iterat᷑. Sʒ magis videt᷑ ꝙ illud ſacramẽ
tũ qð aliud ſtabilit ⁊ ↄfirmat habeat aliꝗd firmitatis qᷓ;
illð qð illo firmat᷑ 2 ſtabilit᷑.Si g̊ ſaccẽ̃ᷣm baptiſmi qð cõ
firmat᷑ ſacramẽto ↄfirmatõnis:habeat aliꝗd firmitatis
Aꝓpter quã nõ iterat᷑.videt᷑ ꝙ ↄfirmatio gli
mitatis ꝓpter quã nõ debeat iterari.
illud nõ debet iterari ſicut habet᷑ ab Dug. ⁊ magr̃o.iiij.
ſent. Et habet᷑ de oſe. di. iij. Dictũ eſt. vbi dz. Uiſum eſt
nobis eandeʒ ofirmatiõeʒ ſicut nec baptiſmũ iterari mi⸗
nime debere. Itez Breg. ij. de hoĩe qui a pontiſice cõfir⸗
matus fuerit:denuo talis iteratio eſt ꝓhibẽda. Hꝰ autẽ
multiplex eſt ratio vel cauſa:tum qꝛ caraeter in illo imp
mitur:tum qꝛ quadã ↄſecratione dat᷑: tum qꝛ irredibilis
eſt moꝛbus quẽ tollit: tnzʒ qꝛ ſingulare eſt ⁊ vnicũ qð alle
goꝛice ſigt:tum quia ſemel tm̃ datur ſacrm qð cõſirmat
ſcʒ baptiſmũ.Caracter aũt eſt ſignũ indelibile ⁊ ꝑpetuũ
ꝓpter qð nullũ ſacramentũ in quo caracter impꝛimitur
iteranduʒz eſt:alioꝗn enim fieret iniuria ſacꝛo. Pret᷑qa
ↄſecratio eſt queda ꝑpetua dedicatio.nõ iterandũ eſt ſa⸗
cramentũ qð cum quadã ↄſecratõne cõfert᷑. Vñ mgr.iiij.
ſent᷑.di.vij.de baptiſmo ⁊ oꝛdine ꝙ nõ debeãt iterari:aꝑ⸗
te dicit.vtrũq;.n.ſacr̃m eſt:⁊ quadã ↄſecratõe dat᷑.illud
quideʒ cum baptiʒat᷑:illud vpᷣo cũ oꝛdinat᷑.⁊ ideo ĩ catho⸗
lica eccĩa vtrũq; nõ licet iterari:ꝗa neutri faciẽda ẽ iniu⸗
ria.Qð indubitant᷑ etiã de ↄfirmatõe tenendũ ẽ. Pꝛet᷑
cum moꝛbus nõ iterat᷑:nec medicina iterari xbet. Moꝛ

Rndeo. ꝙ ſacꝛm

bus.n.cuiꝰ medicina eſt ſacr̃jm iſiud eſt quedã pena con
tracta.que ſᷣm ꝙ eſt hmõi nõ redit ſiue iterat᷑.lʒ conſiłis
merito culpe actualis efficiat᷑ in peccãte. Pret᷑quia al⸗
legoꝛice ſignat aduentũ ſpũſſancti in aplos in die pẽthe
coſtes Act.ij.qui ſemel factus eſt: vt ſignato ſignũ rñde

at:cõuenit vt ſemel tm̃ donet᷑. Pret᷑.exquo oꝛdinatuꝛ ad
ſacrᷣm qð nullo modo iterat᷑:cõgruit vt nec illud iteret᷑.
hec ſunt ꝓpter que minime cõgruit ꝙ h̊ ſacr̃jm iteretur.
Prima aũt ⁊ potiſſima ratio ẽ imp̃ſſio caracteris.¶ Ex

bis pʒ rñſio ad primũ.quia moꝛbo euiꝰ medicina ẽ ̊ ſa
cramentũ nõ redit.lʒ eniʒ pena puſillanimitatis ſiue in⸗
firmitatis vt eſt acta ꝑ culpa actualẽ redire ↄtingat ſiue
effici in ipſo ↄfirmato.nũqᷓ; tñ pena infirmitatis ſiue pu⸗
ſillanimitatis vt ẽ ↄtracta ab oꝛiginali redit: ſiẽ nec ipᷣm
oꝛiginale.vñ primũ eſt interimendũ.q Ad aliud qͥ oſten
dit᷑ ꝙ boc ſacẽm qð datur ad robur fidei debet iterari ſi⸗
cut ſacẽm altaris qð datur ad robur caritatis.Dicẽduʒ
ꝙ non eſt ſimile de hoc ſaczo ⁊ illo.tum qꝛ in ̊ ſacramẽ⸗
to imprimit᷑ caracter:nõ in illo.tum ꝓpter alias cõgru⸗
itates pretactas. Pret᷑.nõ eſt cõſiłis nccĩtas iteꝛaẽ qð ſi
dem roboꝛat ⁊ qð caritateʒ. longe nãq; ⁊ facilioꝛe cauſa
⁊ frequẽtius caritas tollit᷑ qᷓ erroꝛ fidei inducit᷑.¶¶ Ad il

lud qð obijcit᷑.q; vnicus eſt exitus finalis de pugna ſpiri

tuali ⁊c̃. Oicendũ ꝙ etſi multotiẽs ingrediat᷑ ad pugnazʒ
ſpũaleʒ:nõ ꝓpter hoc opoꝛtet h̊ ſacrm iterari. cuiꝰ rõ ẽ.
quia ĩ eo tanta gratia ↄfert᷑ ut ſufficere valeat ad om̃e tẽ
pus.⁊ hoc dico ſi ga illa roboꝛans cuſtodiat᷑. Si auteʒ
exigẽtibo peccatis repellat᷑:tñ ꝓpter rõnes S.tactas ipᷣm
ſacr̃Dm nõ eſt iteranduũ. Pret᷑.ex alia ꝑte ſicut eſt vnicus
exitus finalis de pugna ſpũali.ſiłr ſi ↄſtaret ðᷣ exitu fina
li nõ niſi ſemel ſacr̃jm extreme vnctiõis daret᷑.ſᷣ incertus
euentus ipſius eſt cauſa quare iterat᷑.Qec ſunt aliq̃ rõ⸗
nes quare iterari non debeat ſicut de ſacramento confir⸗
mationis.

Articulus ſecũduns

Enſequẽter qꝛ ſuppoſitũ eſt queſtione pᷣceden⸗
ti ꝙ in hoc ſacramento impꝛimit᷑ caracter:ad
maioꝛẽ certitudinẽ veritatis hñdaʒ põt queꝛi
vtꝝ ſic ſit vel nõ. ſic:nidet᷑ ꝑ ̊ qð dicit Dyo.ꝙ cara⸗
cter eſt ſignũ ſanctuʒ coĩonis fidei.Sʒ hoc ſocr̃m dat᷑ in
robur fidei.⁊ illud efficit in aĩia eo mõ quo ſacr̃a noue le
gis efficiũt in aĩa illa ꝓpter que dant᷑. Sʒ hoc efficiendo
relingꝗt ſignũ in aĩa hmõi effectus. relinꝗt & in aĩa ſignũ
fidei ſiue roboꝛis. efficit ſiue impmit ſignũ coĩonis ſi⸗
dei. h̊ aũt eſt caracter. ⁊c.¶ Itez caracter eſt ſignaculũ
diſtinctiuũ łi fidelis ꝑ ſiatus ſpũales:ſᷣm ↄfoꝛmitateʒ
diſtinctõis populi ſecularis ꝑ ſiatus terrenos ſiue ſecu⸗
lares.ſ̊ maxime ↄſueuit eẽ diſtinctio exñtiũ in pᷣlio ſecu⸗
lari que ſolet eẽ ꝑ ſigna quibo acies belli ſe mutuo ↄgno⸗
ſcebant ⁊ ↄgregabãt ⁊ ſegregabãt a ſuis adueꝛſarijs.ſ̊ ꝑ
hoc ſacim pᷣꝑant᷑ fidele s ad bellũ ſpũale magnũ ⁊ diffici
le.q̊ videt ꝙ maxime cõgruit huic ſacẽo caracterẽ impri
m ere qui diſtinguat ⁊ ſignet exñtes ĩ bello ſpũali.4 Itẽ
effectus maxime ſtabilitatis ⁊ indelebilitatis in ſacr̃is ẽ
caracter. lle.n.ſolus nõ perimit᷑ neq; delet᷑: vt habituʒ
eſt S. Sed ſi alicui ſacꝛo competit effectus ſtabilis ⁊ per-
manẽs:hoc maxime competit huic ſacꝛo cuiꝰ eſt ſtabiliẽ
⁊ ↄfirmare. videt᷑ ꝙ huic ſacr̃o potiſſime ↄuenit impri⸗
mere caracterẽ.¶ Item omne illud ſacr̃m i quo nõ ẽ ca/
racteris impreſſio eſt iterabile.ſicut pʒ diſcurrẽdo ꝑ ſin⸗
gula:⁊ in quibo eſt imp̃ſſio caracteris ñ ſunt iterabilia.
Vnde in ſacramẽtis hec conſequẽter ſe hñt:imprimẽ ca⸗
racterem:.⁊ no iterari.ſᷣ hoc ſacramentũ nõ eſt iterabile:
vc̃. ¶ Contra.caracter eſt ſignaculũ diſtinctiuũ. ſed ꝑ
ſignaculũ baptiſmi ⁊ oꝛdimis ſufficiens ſit diſtinctõ ĩ po
pulo dei.ᷓ videtur ꝙ nulla ſit necĩtas ꝙ in hoc ſacra me⸗
to imprimit᷑ caracter.ꝗ Item deus contulit ſacra m̃toꝝ
remedia hoc modo quo ſunt magis vtilia.ſed magis vti
le eẽt hoc ſacramentũ ſi poſſet frequẽter iterari cum ſepe
cadamus. Si g impreſſio caracterig aufert poſſibilitatẽ

— — — —

— – —

9

— —,

60
ni⸗
ſi⸗
nli
u⸗
⸗
o
1

e
;

blĩ
pri
1
hſn
lig⸗
hict
bie
ſa⸗
ie
r
nll

e
ni⸗

¶ NHueſtio

frequentandi ſacrẽm:videt᷑ ꝙ nullo modo ↄpetat huic ſa⸗
cramento caracteris ↄſignatio:alioqn deꝰ inſtituit h̊ ſa⸗
cramentũ modo minꝰ vtili ⁊ inoꝛdinato.qð eſt inconue⸗
niẽs.4l Itez effectus ↄfirmatõis oꝛdinat᷑ ad ↄfirmationẽ
effectus baptiſmi.ſ̊ baptiſmi eſt duplex effectus ſcʒ gtia
acaracter. Sʒ caracter ↄfirmatõis ñ ↄfirmat᷑ gẽa bapti

ſmali:cum vtrũq; ↄtingat eẽ ſine altero.ꝓpt qð nõ vidẽẽ᷑
ſe habere in aliqua ↄtingentia ſiue oꝛdinatõc.neq; cara⸗
cter baptiſmalis ↄfirmatur illo.ꝗ̊ vt videt᷑ ſolũmodo g⸗

tia ↄfirmatõis bʒ oꝛdineʒ ad grãm baptiſmalẽ.
lius idoneitatis vel vtilitatis eſt caracter hꝰ
Dicendũ ꝙ ſᷣm cõmuneʒ doctoꝝ viam:in ſacramẽto con
firmationis imprimit᷑ caracter.exigente bac necitate fi⸗
nis ⁊ cõcurrente idoneitate diſpoſitõis. Neceſſitas qꝑpe

finis boc exigebat: qm̃ caracter eſt ad diſtinguẽdũ pꝑn
dñi diſtinctõne ſpũali. Triplex aũt diſtinctio competit

plo xpᷣiano m tripliceʒ ſtatum ſidei. Incipientiuʒ. ꝓfi⸗
cientiũ.⁊ ꝑfectoꝝ.ſiue ingredientiũ pugnantiũ ⁊ ĩ taber
naculo miniſtrantiũ.cuiꝰ figura preceſſit in ppło iſrabe⸗
litico. IJdeo opoꝛtunũ fuit vt illa ſacram̃ta caracteꝛẽ im⸗
primerent:que ſtatuʒ fidei determinatũ reſpiciũt. Quia
igit᷑ in hoc ſacra mẽto ſtatuit᷑ quis in ſtatu fidei etermi⸗
nato: ꝓcedit ad gradũ bellantiũ.⁊ caracter ẽ ad diſtin⸗
guendũ ptm dei ſm ſtatũ fidei deteꝛminatũ.ideo ꝓpete⸗
bat huic ſacramento caraeteris imp̃ᷣſſio.⁊ huic cõſonat
tanqꝙᷓ recta diſpoſitio ſancte trinitatis inuocatio ⁊ cõfir⸗
mandi exterioꝛ ⁊ notabilis conſignatio.que exprimũt ⁊
diſponũt ad h̊ ꝙ ↄfirmandus interius conſignet᷑. Vñ cõ

cegdende ſunt rõnes que boc oñdũt. 4 Ad illud auteʒ qð

primo obijcit᷑ in cõtrariũ.ꝙ ſuꝑſtuit talis diſtinctõ.Di⸗
cendũ ꝙ falſuʒ eſtiqm̃ inter aliquos diſtinguit caracter
ↄfirmatõis: ad quos diſtinguẽdos nõ ſufficit baptiſmꝰ.

NMam baptiſmus ſeꝑat a non ꝓpło dei ⁊ nõ baptiʒzatis:hb

confirmatio diſtinguit foꝛtes pugiles a debilibo? infir⸗
mis.hꝰ aũt diſtinctõis figura ſepe preceſſit in lege moſa
yca:cum ſeꝑabant᷑ mittendi ad pugnam.4! Ad illud qð
obijcit᷑.ꝙ vtilius eſſet ſi poſſet frequẽtari. Dicendum ꝙ
deus in operibo ſuis non tm̃ conſiderat vtilitatem boni⸗
tatis:ſ etiam congruitatẽ ſapie.quia ñ ↄpetit vt qͥcunqʒ
modo maioꝛẽ vtilitateʒ intendat:ſ̊ eo modo quo magis
competit cã ſapie.⁊ qm̃ decebat diuinaʒ ſapiam iſti ſacr̃o
dari effectum qui ſibi competit ⁊ cõpeteret ei caracteris
impreſſio:nõ debuit obmitti ꝓpter impoſſibilitatẽ iterã
di. Pret᷑.nõ debebat hoc ſacramentũ iterari:ne vileſce⸗
ret eius dignitas:⁊ ex fiducia iterandi quodãmodo fie⸗
ret ad cadendũ facilitas que eſt huic ſacramẽto cõtraria
7 ideo ᷣm oꝛdineʒ dei ſapie debuit caracter imprimi: vt
eſſet impoſſibile iterari.q Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ñ indi⸗
get caracter oyfirmari.Dicendũ ꝙ nõ impmit᷑ h̊ caracter
ad confirmatõʒ caracteris:ſᷣ gratie.Et ſi obijcit᷑.ꝙ non
hʒ ad hoc oꝛdinatõʒ. Dicendũ ꝙ nõ hʒ oꝛdinatõʒ ad cõ⸗
firmationẽ gratie baptiſmalis immediate:ſ̊ mediãte g⸗
tia addita in confirmatõe.ad cuiꝰ introductõʒ ⁊ ſtabili⸗
tioneʒ facit caracter in hoc ſacramẽto impᷣſſus:⁊ ꝑ cõſe⸗
quens ad confirmationeʒ gꝛatie baptiſmalis. Pret᷑.etſi

caracter nõ ſit directe ad confiꝛmandũ:nõ tñ ſuꝑfluit.ꝓp

eo ꝙ eſt ad diſtinguendũ ſicut pꝛius fuit tactũ.⁊ ſignum
diſtinctiuũ ſpũale dʒ reſpicere h̊ ſacẽm.

¶ Mueſtio.xxix.de ſacra/

mento euchariſtie.

Honiã ſupꝛa deter

inatũ eſt de ſacramto baptiſmi ⁊ ↄſir⸗
matõis:agendũ eſt de ſacro altaris.Et
primo de pᷣſiguratõne ſacram̃ti altaris.
Secũdo de inſtitutõe. LTercio de vnita⸗
te. Quartð d integritate.Quinto de ↄſecratõe. Sexto
de verboꝝ expreſſione. Septimo de ↄtinẽtia. Octauo de

efficacia.iQono de fractione.Decimo de ſumptione ſiue
manducatõne. Circa primũ primo dom eſt de cõgruẽ

xxix.

tia prefiguratõis. Secũdo.de numero ⁊ ſufficiẽtia figu⸗
raꝝ.Tercio.de comꝑatione earundeʒ.

Irca primũ querũtur duo. Primũ.vtrum
congruebat ſacramentuʒ preſigurari.Se⸗
cundo.vtꝝ vnica figura vel pluribo.

ticulus primus

Veritur ergo vtrum hoc ſacramentuʒ cõgru⸗
ebat prefigurari. E ſic:videtur ꝑ hoc.ꝙ ea
Aaue erant dignioꝛa magis debebant prefigu⸗
rari. Prenunciatio aũt ſiue prefiguratio rei atteſtat᷑ eiꝰ
dignitati.cum ̊ hoc ſacramentum ſit digniſſimum ⁊c̃.
¶ Item boc ſacramentum eſt difficilimũ ad credendum:
APpter uad congruebat ꝙ ad illius vtilitatẽ ꝓgrederet᷑

—

quarũdaʒ figuraꝝ manuductõe. 41 Itez in duobo ſacra⸗
mentis.ſ.baptiſmo ⁊ ſacramento altaris principalit᷑ ſi⸗
gnatur xpᷣs paſſus.que ſignificata ſunt in effuſione ſan⸗

guinis ⁊ aque de latere Jo.xix.e figurat᷑ in baptiſino:
patet Ro.vj. Conſepulti ſumus in baptiſmo cuʒ xp̃o in

moꝛte. ſacramento altaris:pʒ Luc.xxij. Hoc facite ĩ

meã cõmemoꝛationeʒ. Eadeʒ ꝗ ratione qua baptiſmus

debuit prefigurari:⁊ ſacramentũ altaris.Cum.n.cõue⸗/
niebat xpᷣm paſſum pluribus figuris preſigurari:conue
niebat ⁊ illa ſacramẽta prefigurari in quibo principalit
figurat᷑ x-pᷣs paſns Wonci ſigni nõ eſt ſignũ: ſic nec
motus motus:nec generatõis generatio.cuʒ q̊ ſacẽm ſit
uy ſignũ ſacẽnnõ debet eſſe ſignũ:vnde nec aliquo ſigno ſiue
figura prefigurari.4. Item mrioniũ pnia oꝛdo.⁊ ſic di⸗
cunt quidã ↄfirmatio ⁊ extrema vnctio nõ fuerũt prefi⸗
gurata. Matrimoniũ.n.⁊ pnĩa ⁊ oꝛdo:in lege nature ꝓ⸗
dierunt in eẽ ſine figura.alia duo lʒ ꝓdirẽt ĩ eẽ lege gre:
nõ tñ fuerũt pᷣfigurata lege nature vel ſcripte ſᷣm q̃ſdã.
æ ſimili videt᷑ de ſacr̃o altaris ⁊ etiã baptiſmi. 4. Itez ſi
cbuit prefigurari cũ ſit ſacẽm excellentiſſimuzʒ: videt᷑ ꝙ
cbuit prefigurari aliqua figura q̃ nõ tm̃ fuit figura ſed
remediũ:ſicut baptiſmus habuit figuraʒ q̃ nõ tm fuit fi⸗
gura ̊ remediũ.ſ.circũciſioneʒ.ſ̊ nõ habuit hmõi. ⁊c̃.

— . — =– , er e
Rñndeo.ꝙ hoc ſacr̃m congruebat pᷣfigurari: tum rõne nentt a der n ree y dag e

gnitatis: tum rõne difficultatis ad credendũ:tuʒ rõne
ſignificatõis ſicut tactum eſt in opponẽdo. Rõne digni⸗
tatis:qꝛ ſacr̃m iſtud inter ſacr̃a noue legis erat excellen⸗
tiſſimũ: vt dicũt expoſitoꝛes ſcripture.vñ qꝛ expectabat᷑
quaſi donũ dei excellentiſſimũ:ↄgruebat vt prefiguraret᷑
vt ſic quodãmodo certificarent᷑ expectãtes.⁊ ex hoc ma⸗

gio conſolarent᷑:2⁊ erpectati dignitas oñderet᷑. KRatione/ acmit vucher et da ad eé⸗

Difficultatis:qꝛ cũ inter cetera credibilia ſit difficilimuʒ
ad credendũ:cõueniebat vt manuductõe figuraꝝ ꝓgre⸗

1 — 7*
010

deret᷑ ad illius credulitatẽ. Rõne ſignatõnis: quia xpᷣus

paſſus quo datur vita fidelibo hoc ſacr̃m ſignat᷑? conti⸗

net᷑.ↄgruebat aũt xpᷣm paſſuʒ aliqua figura pꝛefiguraꝛi.
ſiłr ⁊ hoc ſacrẽ̃m quo ſignat᷑ ⁊ continet.¶ Ad illud ꝗ̊ qðN aWιàn,n

obijcit᷑ primo ↄtra Vſe ſigni ñẽ ſignũ ⁊c̃. Dicendũ ꝙ h
verũ eſt ꝑ ſe loquẽdo. Sacẽm aũt duo ↄcernit.ſ.ſignum

⁊ rem ſigni ſiue veritatẽ rei coniũcte.vñ etſi ſacrᷣm nõ p̃ᷣ⸗ ue

figurabat᷑ rõne q̃ ſignuʒ ẽ:prefigurabat᷑ iñ rõne rei ſiue

veritatis coniucte. Saczm ꝙ noue legis 1 maxime h̊ eꝛit ephes nα αια .αι

ſignum ſiue figura ratione rei ſine veritatis coniuncte.
4 Ad aliud pot dici.ꝙ ſecus eſt de hoc ſacram̃to ⁊ alijs
ce quibus obiectum eſt.quia vt tactum eſt: plures ſunt

cauſe quare hoc ſacr̃m debuit prefigurari que alijs cõue

niunt.ſcilʒ dignitas.difficultas credulitatis.⁊ ſignifica⸗ ꝗuaræ poni curh

tio. Pret᷑.vt dicunt quidam:confirmatio ⁊ extrema vn⸗

ctio non debebant prefigurari:qꝛ dant grãm ꝑfectam ſcz

O.

ad pugnanduʒ ⁊ ad exeundũ.perfectam dico: quia ñ da
tur illis gratia ꝑfectioꝛ qᷓ in baptiſmo. ſ̊ quia addendo
grãm gratie vlterius ꝑficiunt.vnde quia de rõne ſua bec

H

SAa Gene

duo ſacram̃ta perfectõneʒ dicũt:⁊ hoc reſpectu duplicis ene-

ſtatus.ſcilʒ pugne ⁊ victoꝛie: ſiue pugnantis ⁊ exeuntis
xc pugna: oĩno ſunt noue legis.⁊ oĩno ad illam perti⸗

fm ae eb er as gen

Gð ywe erde * Frera vRe — ,. — 2 . „„ 2
nẽt. Alia aũt ſacramẽta.ſ.matrimoniũ pnĩa 2 oꝛdo non
erant preſigurata:quia ſtatim pꝛodierũt in eẽ.matrimo
mnmniiũ.n. ſtatim fuit ncciuʒ ꝗꝓpter multiplicatõʒz fideliũ qui
coĩcarent regnũ dei etiã ſi bomo nõ peccaſſet. Itez pollỹ
homo peccauit:exñte peccato actuali ſtatim fuit pnia ne
elſſaria vt curreret medicina cũ moꝛbo. vñ qꝛ ↄmiſit pec⸗
fer r ir er ee e g catũ:oueniebat ſtatim eẽ pnĩaʒ· Itẽ oꝛdo etia ſtatim fuit
quia ↄpetebat ⁊ habuit principiũ ĩ lege nature i ure p⸗
mogenitoꝶ. q; omes primogeniti ratoeʒ ſacerdotij tene⸗
bant. qꝛ illud qd ↄuenit mõ ſacerdotibo: oueniebat illis
donec veniebat vnctio in lege veteri. Illa tria ỹtuz ach
aliquẽ eſfectum ſtatim ꝓdierũt: lz nõ ꝗᷓtũ ad pfectũ effe⸗
ctum ſiue ad tantũ ſicut modo. 4 Ad illud qð obijcit. cũ
iree: X Par „r , Layn ſit ſ. acramentũ excellentiſſimũ ſi debuit pfiguraꝛi ⁊c̃. Di
”ꝗMU cendũ y ſacramentũ iſtud eſt excellentiſſimũ pt dtentu
nõ gꝗqa plus bʒ de effectu :imo plus hʒ baptiſmꝰ: qꝛ delet
peccatũ quo ad culpã ⁊ quo ad penã. 2 hic effectus dat?
eſt ei:qꝛ eſt ſacim nccĩtatis. Sacẽm auteʒ euchar iſtie di
gnius eſt rone eius qð ſignat ↄtinet: nõ rõne effectus.
Similit eſl de figura eius in veteri teſtamẽto.ſ. de agno
paſchali. qð excellentiſſimũ ſacrm dicix᷑ rõne ſi ignificati
ſcʒ rõne xp̃i paſſi in eſum dati quẽ ſignat ſiue ſiguꝛat.Et
qꝛ baptiſmꝰ eſt ſacrm ncciĩtatis:⁊ ideo plus bʒ ð effectu.
ita eſt de figura eius.ſ.circũciſione.Circũciſio.n.fuit ſa
cramentũ nccitatis. Sicut & ſaczm altaris nõ eſt ſacra⸗
mentũ neceſſitatis: ita nec eius figura debuit eſſe reme⸗

ticulus ſecũdus

Ecũdo querit᷑.vtꝝ ↄgruebat h̊ ſacr̃m pᷣfigura
ri vnica figura vel pluribo. vnica videt᷑ ꝑ
B; ꝙ ſigura ⁊ res figurata adinuicẽ referũt᷑.g
ſi vna res:⁊ vna figura.⸗4:! SItẽ eſt figura interioꝛ ⁊ exteri
oꝛ 7 vtraq; ꝓpria.h̊ vniꝰ rei nõ eſt niſi vnica figura inte⸗
/ rieoꝛ.ſicut pʒ vbi penes rei ſuꝑfſiciẽ eſt eiuſdeʒ figura.a ſi⸗

n ſj e de c En gen⸗

mili videt᷑ ꝙ nõ debet eſſe niſi vna figura exterioꝛ.ꝓpria
dico:cũ illud qð eſt ꝓpriũ alicui dẽ ꝑↄuertẽtiã.¶:! Ztẽ ꝓ⸗
prium eſt figure cõmetiri ſe rei figurate.vnð rõne exigit
ipᷣam nõ excedere neq; excedi a re figurata. hoc aũt eẽ ñ
poſſet ſi plures eẽnt figure vniꝰ.hoc aũt verũ eſt de figu/
ra que eſt t eſſe rei.ſiłr videtur de figura que eſt e rem
ſiue nõ de eſſe rei.⁊ ita eſt ideʒ qð prius. Cõtra.x.ad
Hebre. EUmbrã hñs lex futuroꝝ bonoꝝ: no ipᷣam imagi
nẽ ⁊c.Ex hoc verbo habet᷑.ꝙ ea que legis ſunt:in q̃dam
remota diſtantia prefigurãt ea que ſunt euãgelij. ſigure
aũt legis ſiue ſint legis natuẽ ſiue legis ſcripte: minima
— hes ees zuſſlaset —KANH*:1 Ppuenientia 7 ſilitudine figurãt illa que ſunt legis noue.
Ad h̊ ̊ ꝙ ſufficient pᷣſignarent ea que ſunt legis noue:ñ
ſufficiebat vna figura ł̊ plures requirebant.Iteʒ ſi dif⸗
ficultas credendi fuit cã quare h̊ ſacramentũ debuit pᷣfi⸗
gurari.ſiłr ⁊ excellentia:cũ ſit excellentiſſimũ ⁊ difficili
mũ ad credendũ:nõ ſufficiebat vna figura ad pᷣfigurati
Wel. e ern. onem illius ſ̊ plures requirebant᷑.¶ Iteʒ quare H̊ ſacra
men iſmus ſunt pluriba figuris prefigurata?
Ad hoc dðm ſicut dicit Aug.in.nij.li.de trini.Oꝑtzʒ
gqa ꝑ multa eramus a deo diuiſi:ꝙ multa vitã futurã cõ⸗
clomarent.ſ.xpᷣm.xpᷣus aũt paſſus qui principalr ĩ duo⸗/
bus ſacram̃tis.ſ.baptiſmo ⁊ euchariſtia ſignat᷑ vita eſt.
opoꝛtuit â multas figuras pᷣcedere: que cõclamarẽt xpᷣm
paſſum. ſ.baptiſma ⁊ euchariſtia.baptiſma vt eſt redem
ptio:⁊ euchariſtia vt eſt vita.qꝛ eniʒ ſacrũ miſieriũ.i.ſe⸗
cretum differebat᷑ rt ꝓuocaret᷑ ? excitaret᷑ deſideꝛium in
ſanctis patribo vſq; ad plenitudinẽ tꝑis quo veĩt vita z
redemptio noſtra:cõgruebat ꝓpter nimiq elongatõeʒ ab

ipſo ⁊ opprorimatõz maioꝛẽ maioꝛeʒ ad ipſuz:pluribo
ſignis ſiue figuris pfigurari. vt ſic ſpes ſanctoꝝ patꝝ ro
boꝛaret᷑: ⁊ deſideriũ excitaret᷑: ⁊ etiã vt tactuʒ ẽ ꝓpter di⸗
gnitateʒ hꝰ ſacramẽti 2 difficultatem ad credendũ illud.
Alie etiã ſolent rõnes aſſignari.ſ.effectuũ multiplicitas
bo ſ. acramenti ⁊ legis prefigurãtis imꝑfectio que nõ po⸗
teſt ꝑ vnũ ſignũ exprimere.i:expreſſe ſignificare: expᷣmit

14
õ

ns 4 dre d

Uysang
2

ꝑ plura.¶ Ad hoc ̊ qð primo obijcit᷑ cõtra boc.döm
etſi res preſignata iſtis figuris ſit vna ſᷣm ſubam:tamẽ
illius ſunt multi effectus ⁊ multe ꝓprietates ſiue conditi
ones:quaꝝ multiplicitatẽ reſpiciũt ipſe figure diuerſe ſi
cut.j.patebit.ʒ fſigura ⁊ figuratũ adinuicẽ referent᷑:
ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ ſi vnũ eſt ſacr̃m ꝙ ꝓpter h̊ vna figura
debet figurari. quia ipſe figure quibo prefiguratum fnit
referebant᷑ ad ipſum rõne diuerſitatis effect uũ ⁊ cõditi⸗
onũ illius.q¶l Ad aliud dðᷣm.ꝙ ſecus eſt de figura interi
oꝛi ⁊ exterioꝛi.figura.n.interioꝛ quia eſt de intraneitate

rei ⁊ in ipſa re figurata cõmetit᷑ ꝑ pᷣciſionẽ eideʒ. ꝓpt qð
nõ eſt niſi vna vniꝰ.ſ̊ quia figura exterioꝛ quadaʒ remo⸗

ta ⁊ diſtanti ſimilitudine ſignificãs ipſaʒ reʒ figurataʒ.
nõ cõmetit᷑ ſe ipſi preciſe: ̊ bñ pñt vniꝰ rei plures eſſe fi⸗
gure rõne diuerſaꝝ ↄditionũ illiꝰ.nec ꝙ dico ꝓpriũ ꝓut

figura dicit᷑ ꝓpꝛia dicit ↄuertentiã p̊ exp reſſionẽ ſignifi⸗

catõis.ſigura.n. ꝓpꝛia dicit᷑ q̃ expᷣſſe repñtat.Ex bis ptʒ

rñſio ad aliud qð ſequit᷑.

Mlembꝛũ ſecũdũ
Egquit᷑ de numero ⁊ ſufficiẽtia figuraꝝ.de
hoc ꝗ̊ querit᷑ ſic.aſſignant᷑ aũt q̃tuoꝛ a ma⸗

giſtro.iij. ſent᷑.ſcʒ agnus paſchalis Exo.
xij.manna Exo.xvj. oblatio melchiſedech

Heñ.xiiij.ſanguis ꝗ fluxit de latere xp̃ᷣ Jo.xix. Primo

videt᷑ ꝙ iſta aſſignatio ſit inſufficiẽs.quia aqua qᷓ fluxit
petra Nume.xx.fuit figura hꝰ ſacram̃ti.vñ.j.coꝝ.x.

DHDmẽs eandezʒ eſcam ſpi.man.⁊ eundeʒ potũ ſpi.bibeꝛt.

HGlo.mãna ⁊ aqua que fluxit de petra dicit ſpualia: qꝛ ũñ

noſtra ſ̊ dri virtute ꝑacta ſunt hñtia in ſe figuꝛaʒ futuri

miſterij qdð nos facimus in me moꝛiã xpᷣi.¶ Itceʒ ibidẽ ha
betur ꝙ aqua fuit ſignũ ſanguĩs.4. IJtem Ambro. de ſa⸗
cramẽtis. Illis aqua de petra fluxit: tibi ſanguis fluxit
e xpᷣo.Illos ad hoꝛaʒ ſatiauit aq̃: te ſanguis diluit in⸗

eternũ. Judeus bibit ſitit: tu cũ biberig ſitire non pote
ris.illud in vmbꝛa:hoc in deitate.¶ Iteʒ oblatõe manue

figurat᷑ ̊ ſacramẽtũ.vñ Aug.iiij.li.de doctrina xpiana.
Adanue obtulit bedũ cuiꝰ carnẽ m pᷣeepta angeli ⁊ azi⸗
ma ſupra petrã poſuit: ⁊ ea viſo ꝑfudit que ſimulĩ virge

cacumine quã gerebat angelus tigit. e betra ignis
erupit: atq; ita ſacrificiũ qð offerebat᷑ abſumptũ cẽ. quo
indicio declaratũ videt᷑.ꝙ petra ĩlla habuerit typũ corr:

poꝛis rp̃i.quia ſcriptũ eſi.bibebat ſpũali ↄſequẽte eos
petra:petra añt erat xps. ¶l Itez oblatio abel ⁊ abrabe
fuerũt ſigure bꝰ ſacramenti. ſicut pʒ in canone miſſe vbi

fit mentio de munere abel ⁊ ſacrificio abrabe ⁊ oblatõne

melchiſedech. 4 Itez Beñ. xxij. Edificauit altare dño z

cſuꝑ ligna ↄpoſuit. bec eſt figura altaris in quo oſecra

tur coꝛpus 7 ſanguis xpᷣi. Ex quo videt᷑ q oblatum ĩ illo

—

altari figurabit coꝛpus 2 ſanguinẽ xpi. ¶¶ Iez. . coꝝ. x.

Dia ↄtingebãat illis in figura. cũ multe figure pceſſert
in ſacrificijs ⁊ oblatiõibo que fiebãt in lege ⁊ ante legem
vt pʒ Leui.j.⁊.ij.hec aũt vident᷑ ↄueniẽtiſſi ſacra
mentũ prefigurare:vt pʒ intuenti.ꝗ̊ᷓ ⁊c ¶ Cont᷑.videtur
ꝙ ſit ſuꝑſluꝰ ĩ aſſignãdo.qꝛ ñ videt᷑ ꝙ mãana ſit figura bꝰ
ſacramenti.qꝛ de mãna ſcribit᷑ Sap.xvj.ꝙ hẽbat in ſe oẽ
clectamentũ:⁊ oĩs ſapoꝛis ſuauitatẽ.Sʒ ꝑ ſuauitatẽ ſa
poꝛis ſignat᷑ ipſa gr̃a que ſuauitas quedã ſpũalis aĩiam
demulcet. ̊ cũ in hoc ſacr̃o non ꝑfundit᷑ aia vniuerſalit
quacũq; ſuauitate ſpũali: nõ videt᷑ ꝙ mãna ſit figura bꝰ
ſacramẽti. In h̊ aũt ſacramẽto alicuiꝰ gr̃e ſpẽalis donũ
exhibet᷑:nõ aũt omĩs vniuerſalit.q Item quomodo po⸗
tuit ſigurari boc ſacramẽto in quo filius patri offertur
qð non offerebat᷑ deo:ſicut fuit de mãna. IJtẽ põt queꝛi

ccx oblatione melchiſedech que facta fuit abrabe nõ dæo.

ga conſtat ꝙ nõ fuit figura ho ſacram̃ti rõne reꝝ oblata⸗
rum.ſ.panis ⁊ vini:h̊ rõne oblatõis.⸗ Itẽ oblatio agni

paſchalis fiebat in ſignũ liberatõis ab egipto.ſed h̊ ſac⸗

mento nõ ſi: liberatio ab egipto ſpũali: ſᷣ̊ potius ſacra⸗
mẽto baptiſmi⁊ penitẽtie.&̊ nõ videt᷑ ꝙq immolatio agni

poſchalis fuit figura buius ſacramenii: potius bapti-

raz,
G
N
ſigi
rbaͤpg

in
orannn
Go.
eeb
Nrino
urit
x.t.
beit.
W
farwri
wiceh

ioſtn
oln
onen
emnanne
an.
1r chi⸗
ſnnnge
igno
gno.
(:
ecs
Arate
nieei
Gblaie
eninn
oſin
mniſh
in
Atoccre
cheN
Ntvidenn

,fgun
gtinſee

guitateſ,
glis gian
hiuerſuit
figunt
alis n
mocof
niofanm

¶Mnueſtio

ſmalis vel penitẽtie. ¶ Iẽ Hugo. Saluatoꝛis aduẽtu ap
pꝛopinquãte.opoꝛtebat vt eodẽ oꝛdine 2 fides ĩ ↄgnitone 2
gra in ſalutẽ creſcẽt.⁊ eadẽ gra in ſacramẽtis ſoꝛis ⁊ in ſi
gnis ſuis ſe euidentiꝰm anifeſtaret. hoc auteʒ euidentioꝛ 2

manifeſtioꝛ nõ poteſt eſſe niſi ꝑſigna euidẽtioꝛa. ergo Fm
ꝙ magis appꝛopinquabat aduẽtus ſaluatoꝛis:opoꝛtuit ſi⸗
gna ⁊ figuras ſacramentoꝝ eſſe euidentioꝛa. ergo cuʒ hec
ſigna videlicet que ſunt panis vinũ ſint ſigna euidentil⸗
ſima:nõ videt᷑ ꝙ ante tempus gratie debebat poni figure.
Ytem ſanguis qui fluxit de latere xp̃i· eſt ſigniſicatuʒ in
boc ſacramento: vnde eſt res hbuiꝰ ſacramenti. ergo nõ eſt
ſignum ſiue figura huiꝰſacramenti. ¶¶ Pꝛet. boc ſacramẽ⸗
tum ꝑ ſe inſtitutũ eſt vt ſit refectio anima ꝝ fideliũ.ergo vt
videtur nibil debet dici figura bui? ſacramenti:niſi io qð
cadit aliquo modo in aliquod genus cibi vel potus. Sed
boc nõ ↄuenit ſanguini ypi.ergo ⁊c. ¶ Item boc ſacramẽ⸗
tum ell ſacramẽtũ redemptõis. i. repſentãs redemptõz bu
mani generis. redemptõ bũani generis facta fuit efflur io⸗

ne ſanguis xpi: ᷓ hoc ſacramẽtu eſt ſignũ effluxionis ſan⸗
guims xp̃i 1 nõ ecõuerſo¶ Rñnſio. ẽdũ Fm ꝙ di
cunt quidã. plures fuerũt figure ꝙ ille que fuerũt aſſigna⸗

te a mgro. m illos & intelli eau eſt. ꝙ pᷣma pfiguꝛatõ fuit
in oblatione panis? vini melchiſedech BGeñ.xiij. Scda ĩ
agno paſchali Exo.xij.Tercia in mana Exo.xvj. Quar⸗
ta in aqua que fluxit de petra Mũe. xx. 7.7.· Coꝛin.x.Quĩ
ta in diuerſis ſacrificijs in lege de quibo Leuitici.ij.⁊ ſeq.
Sexta in bedo quẽ coctũ obtulit manue Judic.xiij. Lulit
hedũ ð capris libamẽta ⁊ poſuit ſupꝛa petrã ⁊c. Septi
ma. j. Reg. xiij. In fauo mellis quẽ ionathas virga ↄueꝛtit
ad os eiꝰ. Octaua in fluxu aque 1 ſanguĩs. que fluxeꝛũt de
latere xp̃i JYoh.xix. Dicit em̃ augu.q fuxus ille ſit figura
baptiſim 2 euchariſtie.4 Pꝛima autẽ figura fuit ſignãter
huiꝰſacramẽti qᷓtum ad exterioꝛẽ ſoꝛmaʒ effectũ pꝛimum
ſeʒ refectõeʒ ſpualem. In illa em̃ oblatõne panis ⁊ vini re
pᷣſentata fuit foꝛma exterioꝛ ⁊ refectio ſpũalis.AVnde ſicut
eſt hic in re: ita ibi fuit in figura.4. In ſcða ſcʒ agno pa:
ſchali fuit figura ſacramenti ⁊ rei.i.xpᷣi.qui eſt ſacramen
tum ? res. ipe em̃ eſt res ↄtenta? figurata. ſicut agnꝰpa⸗
ſchalis datus fuit in ſignũ liberatonis a ſeruitute egipti:
ita agnus iſte in ſignum liberatõnis a ſeruitute dy aboli.
Mon em̃ debet dari hoc ſacramentũ niſi exiſtentibo in gra

tia. Pꝛet. innocẽtia xpi figurata fuit ꝑ agnum. Pꝛet. da⸗

tus ell in refectõeʒ:⁊ ita ↄgruit refectioni ſpũali que fit in
boc ſacramento. Pꝛet.ꝑ bedum qui offerri debuit ſi agnꝰ
nõ baberetur:ſignatur ꝙ xpᷣe fuit offeꝛendus pꝛo peccatis
noſtris. Pꝛet. in agno paſchali figuꝛata fuit ſumptõ buiꝰ
ſacꝛamenti:qdð patet peꝛ hoc quod marime tangit᷑ ibi mo⸗
dus ↄmedendi. 4! In tercia figura ſcʒ in mãna ſignat᷑ effe
ctus ſuauitatis.qui ↄcipitur in hoc ſacramento ? delecta⸗
tio. Sapie xvj. Panem de celo pᷣſtitiſti eis 7c. Suauitas
em̃ ſapoꝛis in mana.ſignat plenitudinem gratie in xpᷣo.de
cuiꝰ plenitudine accipiens anima dlectatur. 4 In quar⸗
ta ſcʒ in aqua que fluxit de petra ſignat effeetus hui⸗ ſac⸗
menti. ſeʒ extinctio eſtus peccati ⁊ sblutio peccati. vt patʒ
ex verbo amb.ſupꝛadicto. 4¶ In quinta figura.i.in ſacrifi

cijs ſignat oblatõ xpi que ĩ boc ſacramẽto repᷣſentat.obla⸗
1ms em fuit in paſſione tanqᷓ; holocauſtũ 2 tãꝙᷓ hoſtia paci
fica. quaſi victima ꝓ peccato. Inqᷓtuʒ em innocẽs erat ⁊

nulliꝰ d bitoꝛ:ĩmolatio illiꝰholocauſlũ fuit qð nõ obtentu

aliquo offert᷑. ſed ſolũ in obſequiũ dei. Inqtum aũt fiebat

in recõciliatõeʒ homis faciẽdã cũ deo ⁊ angelis:fuit eiꝰ i⸗

molatõ hoſtia pacificoꝝ qua fecit vnã eccliam ex angelis
7 bomibo. Mtuʒ aũt ad ſatiſfactõeʒ ꝓ pctis nris ſcʒ inq;⸗

tum fuit redemptio nra: fuit victima ꝓ pcto. Vñ in victi⸗

ma ꝓ pcto pars ſanguĩs fundabat᷑ circa baſim altaris hbo

locauſti: ꝑs aſpergebat᷑ in tabernaculo ↄtra dñm. quadã

pte liniebant᷑ coꝛnua altaris thimiamatis. Leui.iiij· Effu
ſio ſanguĩs circa altare bolocauſtũ:fuit generale in dei ſa⸗
crificio.̊ in victima pꝛo pctᷣo inferebat᷑ in tabernaculuz ⁊
aſpergebat᷑ ↄtra velũ ſiue dñm: quo notat᷑ redemptõ a cul
pa. liniebant᷑ coꝛnua altaris tbimiamatis: quo notatur

redemptio a pena.4 In ſexta ſcʒz in oblatione manne vbi
offerebatur hedus ſuꝑ lapidem Judic.xiij.figuratuʒ ſu
in quo debet fieri oblatõ ſiue ſuꝑ quod:qꝛ ſuꝑ vpᷣm. i.in fi
e xpᷣi.j.Coꝛin.x.Petra aũt erat xpᷣc.¶ In ſeptima ð qua

j. Reg. xiiij. Figuratũ fuit quale erat qð erat offerenduʒ 7

qualis debet eſſe offerens qui debet habere vite ſanctitatẽ
Jonathas em̃ gratia interpᷣtat.⁊ oꝛdinis dignitatẽ: quod
ſignificatuʒ fuit in hoc ꝙ virga intincta ↄuertit mel in os
ſuũ.talis em̃ debet eſſe qui debet tractaꝛe illũ qui ꝑ fauum
mellis ſignatur.i.habens in ſe duas naturas diuinitatis
humanitatis. 4I In octaua aũt ſcʒ in fluxu ſanguinis et
aque figurat᷑ a quo habet virtutẽ hoc ſacramẽtũ ſcʒ a rpᷣo
paſſo ſiue a ſanguie xp̃i.⁊ non ecõuerſo.ꝗ⸗ Ad illud quod
pꝛimo obijcit᷑ quare magiſter in ſ enten.eſt inſufficiens.di⸗
cendum ꝙ licet nõ enumeret omnes figuras: nõ ſequit᷑ ex
hoc ꝙ ſit inſufficiens: ſufficiebat em enumerare illas que
exp̃ſſius boc ſacramentũ figurabant. ſolent aũt diueꝛſe ra
tiones a diuerſis aſſignari.ſufficientis numerationis ſiue
aſſignationis facte a magiſtro. Ana eſt reſpectus ſiue re-

latio figurarũ ad legem nature moſaice ⁊ euangelice. JIl⸗ AA. ag:

las aũt aſſignauit figuras:vt oſtenderet᷑ boc ſacramentuʒ
fuiſſe pᷣfiguratũ in lege nature: videlicet ꝑ oblatõnez mel⸗
chiſedech. In lege veteri:ꝑ agnũ paſchaleʒ 1 ꝶ mãna. In
lege aũt noua ꝑ ſanguinẽ qui flurit c latere xp̃i. Sed ſi h
non videt᷑ ꝙ quatnoꝛ aſſignaſſet ſed tm̃ tres. Alia ratõ al⸗
ſignatur que ſumitur penes quatuoꝛ pꝛincipales effectus
puiꝰſacramenti. Unus effectus pꝛincipalis eſt viuificaꝛc:
7 qᷓtum ad hoc figurabat᷑ ꝑ ſanguinẽ. quia vt habetur Te
uitici. xvij. Anima omnis carnis in ſanguine eſt. ſimiliter
vita ſpũalis a ſanguine rp̃i.x. Heb. Sanguis xpᷣi munda
uit conſciẽtiam noſtram ab operibo moꝛtuis. ad ſeꝛuiẽduzʒ
dxo. Alius eſt viuifica nutrire: ⁊ qᷓtum ad hoc ſignatur ꝑ
manna. vnde Sapiẽ. xvj. angeloꝝ eſca iuſſiſti nutrire po⸗
pulum tuum. Alius eſt vires reſtaurare: 7 q́tum ad hoc.
ſignat᷑ ꝑ panem ⁊ vinũ oblatũ abꝛahe reuertenti de pꝛelio
a melchiſedech Geñ. xiiij. Alius ẽ ꝓtegere a poteſtate ad⸗
— 1qᷓtuʒ ad hoc ſignat᷑ ꝑ agnu paſchalẽ cuiꝰ ſan
guine cuſtoditi fuerũt filij iſrł ab ãgelo extermĩatoꝛe.vtrũ
aũt actus viuificãdi ſit huiꝰſacramenti queſtionẽ habet.⁊

infra tanget᷑. Adhuc aũt põt aliter dici. ꝙ mgr in ſentẽ.

numerat illas figuras que exp̃ſſiue ſignificabãt ea que ad
hoc ſacramentũ ↄcuꝛrũt.oblatio em̃ melchiſedech exp̃ᷣſſiue

p̃figurabat ea que ſunt ſolũ ſigna in hoc ſacramẽto ſcʒ pa

nem 2 vinu. Agnus paſchalis de quo dicit᷑ Exo.xij. Erit

aũt agnꝰ abſq; macula. rem ↄtentã ·ſcʒ xpᷣm inocentẽ exter⸗
minantẽ ſeuiciũ dy aboli datꝰin eſum ſpũalem. Maãna vo
erpſſiue ip̃aʒ rem nõ ↄtentã ſ̊ effectã ſcʒ gram:qua multi⸗
pliciter roboꝛat᷑ anima 7 ſuſtentat᷑. ſanguis vo qui fluxit
de latere xpᷣi magis habet ratõeʒ cauſe q ſigni ſiue figure
Nec aqua que fluxit de latere fuit figura huiꝰſacramenti:
ſed potiꝰbaptiſmi. vt dicit magiſter. Dicẽdũ q̊ ꝙ ſanguis
non fuit figura bui ſacramenti.nec boc dicit mgr: ſed im⸗
pꝛopꝛie loquẽdo hoc ſacramentũ ꝙtum ad eius efficaciam

cemoõſtratu fuit in illo ſanguine.ſicut effect demoſtrat᷑ in
ſua cauſa.habet em̃ hoc ſacramentũ virtute ſiue efficaciaz

ex ſanguine xp̃i. Vel poteſt dici ꝙ ſanguis effluens de late
re rp̃i fuit demonſtratiuꝰbuiꝰ ſacramenti habito reſpectu
ad inſtitutõez. cuz em̃ diceret dñs Math. xx vj. Bibite ex
boc omnes.hic eit ſanguis meꝰno.te.⁊c̃. Effluxus ſangui
nis de lateꝛe xpᷣi poſtea demõſtrabat ſ. anguinẽ xpᷣi ſumptũ
in cena ſub velamie ſacramẽti quãdo inſtitutũ fuit hoc ſa⸗
cramentũ.licet ergo aqua que fluxit de petra fuerit figuꝛa
puiꝰſacramẽti:nõ tñ magiſier fuit i nſufficiẽs. licet illã nõ

numerauit:cũ nõ intendẽt numerare omnes: F potius ex⸗

pꝛeſſioꝛes ⁊ ĩ quadã generalitate nõ ſingulas. 4 125 opor
tet munꝰ abel ? ſacriſiciũ abꝛahe fuiſſe figuras buiꝰſacra
menti ſicut fuit oblatio melchiſedech.licet e illis fiat mẽ⸗
tio in canone miſſe:ſed tangunt᷑ ibi tria genera oblationũ
Vnũ qð fuit oblatio ſim plicit ſeʒ munꝰa bel. aliud qð fuit
oblatõ ⁊ figura ſcʒ oblatõ melchi.terciuʒ qð fuit oblatõ ⁊
figura ⁊ ſacrificiũ ſcʒ abꝛahe qð ſuit figura paſſionis

Ad alia ptʒ rñſio.¶ Ad h̊ qð obijcit᷑ ↄtra aliã ꝑtẽ e man
na. dieẽdũ ꝙ h̊ ſacramẽtũ habet omnẽ ſuauitatẽ ratõe otẽ
ti. vt em̃ dicit aug.vlti.de ciui.dei.Ipᷣe ẽ quecũq; ab hoĩbo
honeſie teſiderãt᷑.vel aliter põt dici.q cibo illo ſcʒ mana
nõ miſtrabat᷑ quicꝗd erat ſuaue ⁊ delectabile:vᷣ quod ſolũ
modo erat delectabile guſtui. Sił in hͥ ſacramẽto nõ dat
quicqo eſi delectabile guſiui ſpũali. Pꝛet.ꝙ dicit oẽm ſua
uitatis ſapoꝛẽ.ꝑfectõeʒ dicit ſuauitatis:nõ delectatõnem
quãcũq; indiuiduã. vñ ex verbo p̃ſicto nõ habet᷑ ꝙ genera
litas pᷣtacta dicat effectũ oĩs gr̃e:ſᷣ tm̃ alicuiꝰ ſᷣm quã per
modũ guſiꝰ delectamur ĩ xpᷣo.ql Ad aliud qð obijcit᷑ . dicen
dum ꝙ h ſacramẽtũ nõſolũ offert᷑ ad cultũ:ᷣ 2 ad eſũ.ratõ
ne qua offert ad eſuʒ:põt figura illiꝰ homĩ dari vel offerri
Pꝛet.abꝛahũ ſignificabat xpᷣm. qui ẽ oĩm fideliũ pat.vñ
ſicut in oblatõe veri ſacrificij fit oblatõ deo:ſic in ty pico ſi
ue figuratiuo põt fieri homi qui gerit typũ xpᷣi in ſe ſicut
abꝛahã:xvel in mẽbꝛis ſicut populꝰ iſrłcui dabat᷑ mãna in
teſerto.¶. Ad aliud qð obijcit᷑.q agnꝰpaſchalis fiebat in
ſignũ liberatõnis ab egipio ⁊c̃. Dicũt quidã ꝙ libeꝛatio a
malo põt duobo modis intelligi. Vel a malo futuro:⁊ ſic
ſanguis agni magis figurabat iſtud ſacramẽtũ qᷓ; baptiſ⸗
mum:eoꝙ in iſto ſacramẽto dat᷑ virtꝰaĩe qua roboꝛat᷑ con
tra inſultꝰtemptationũ.Ael a malo pꝛeterito:⁊ ſic effuſio
ſanguis agni magis ſignificabat ſacramẽtũ baptiſmi:qꝛ
baptiſmoꝰhabet virtutẽ abluẽdi a peccatis a viꝛtute ſangui
nis rpᷣi Apoc.j.Lauuit em̃ nos a pctis in ſanguine ſuo.qꝛ
ſanguis agni nõ videt᷑ fuiſſe ſignuʒ baptiſmatis. Vel põt
aliter dici.ꝙ agnꝰpaſchalis ĩmolabat᷑ in ſignũ liberatõis
a ᷣuitute egiptiaca:⁊ ↄpᷣuatõnis ab angelo extermiatoꝛe
hoc aũt ſacramento conßuatur homo ab angelo extermi⸗
natoꝛe.vnde Exo. xij. Erit ſanguis vobis in ſignum · glo.
Sanguinis vpᷣi memoꝛia.xpᷣianos ab extermiatoꝛe cõler⸗
uat. Memoꝛia ſanguinis xpᷣi.i.ſacramentũ hoc quod da⸗
tur in memoꝛiã ſanguis xpᷣi. Unde qᷓ;tum ad hũc effectum
fuit agnꝰpaſchalis figura huiꝰſaẽmẽti.¶¶ Ad illð qdð obij⸗
citur ꝙ ſᷣm ꝙ magis appꝛopinquat aduẽtus ſaluatoꝛis:de
berent figure eſſe euidẽtioꝛes ⁊c.ſicut vult Dugo.Dicen⸗
dum ꝙ veꝛbũ Hugo.intelligit᷑ ̃m ꝙ com ꝑant᷑ adinuicem
ſacramẽta legis nature 2 legis ſcripte.que ſcʒ ſacramenta
erant ex inſtitutõne ad ſacramẽta legis euãgelice. qð patʒ
exempla que ponit.ſcʒ de decimatõne ⁊ circũciſione.ex⸗
pꝛeſſius em ⁊ euidentiꝰſignificauit ablutõeʒ peccati oꝛigi⸗
nalis circũciſie qᷓ decimatio.ſ̊ panis ⁊ vinum que obtulit
melchi. abꝛahe.nõ fuerũt ſacramẽta ſiue ſignũ ſacramen⸗
ti huiꝰer inſtitutõne aliqua:ſᷣ ſolum ex quadam naturali
repᷣſentatõne.nunc aũt ex inſtitutõne ſunt ſigna.Qec ante
tempus gratie ↄueniebat ꝙ eſſent ſigna ex quadã natura⸗
li repſentatõne.¶ Ad boc qð obijcit᷑.ꝙ ſanguis xp̃ᷣi eſt res
buiꝰſacramẽti ⁊c. Dicẽdũ.q ſanguis ſumit᷑ duobo modis
vt coꝛꝑaliter viſibilis.vel vt viſibilis ſ puũᷣaliter.i.intelligi⸗
bilis.⁊ hoc habet᷑ ab aug.in li.ſenten.ꝓſperi.Et ponitur
auctoꝛitas aug.ſenten.inij.x.di.c. Que ex eadem. SDicũt S
ꝙ ſanguis ille qui viſibilis fuit coꝛꝑaliter.fuit figura eiuſ
dem ᷣm ẽ viſibilis ſpũaliter.i. intelligibilis ⁊ ſic varijs
modis ſumẽdo aliquid nõ eſt incõueniens idem eſſe ſignũ
ſui. Uel põt aliter dici vt tactũ eſt. ꝙ ſanguis qui efflurit
latere dñi.nõ fuit demonſiratiuꝰpuiꝰſacramẽti eo mõ ;
figura eſt demõſtratiua figurati: ᷣ potiꝰ eo mõ quo cauſa
eſt aliquo mõ demõſtratiua ſui effectꝰ.4¶ Ad illud qð obij⸗
citur.nihil debet eẽ figura huiꝰſacramẽti niſi illð qð aptũ
eſt ad h̊ ꝙ ſit cibo vel ꝓotꝰ⁊c̃.dicẽduzʒ.ꝙ h̊ͥ nõ optet ſaltim
vbi impꝛopꝛie ſumit᷑ figura vel vbi figura non ↄmetit᷑ ſe fi
gurato ꝓpinqua ſiue ↄpleta repᷣſentatõne. qñq; em̃ figura
aliqua ſi ignat aliꝗd nõ repᷣſentatõe illiꝰ qᷓtuʒ ad oẽs ↄditõ
nes: ſ ꝙᷓtuʒ ad alias 2 alias nõ.⁊ B ptʒ in oĩbo figuris pꝛe
tactis. ¶ Ao illud qð obijcit. ꝙ h ſacramẽtũ eſt repᷣſentati
num redemptõis huane ⁊c. SDicẽdũ ꝙ nihil impedit aliud
eſſe ſignũ ſiue repſentatiuũ alicmꝰ qð ẽ cauſa illiꝰ. At em̃
Dictũ eſt. ſanguis qui fluxit de latere dñi ſe babet in ratõe
cauſe reſpectu huiꝰ ſacramẽti: cui nõ obſtat quin bocipᷣm
poſſit eẽ repſentatiuũ efſluxionis illiꝰſanguĩis.

nbꝛum terciũ
Onſequẽter ſequit᷑ de comꝑatõne figurarũ.
Et pꝛimo de comꝑatõne ad figuras lacmen
ti baptiſmatis. Scðdᷣo de comꝑatõne ip̃aruʒ
adinuicẽ i.de earum p̃eminẽtia.

UArticulus pꝛimꝰ

IZrca pꝛimũ querit᷑ ſic.figura ⁊ figuratũ adin⸗
uicem ſe rñdent. ſi euchariſtia quo ad foꝛmaʒ
inſtitutionis p̃cedit inſtitutõeʒ baptiſmi: quia
nchariſtie inſtitutũ fuit ante moꝛtè dñi. baptil⸗
mi poſt reſurrectõeʒ.videt᷑ ꝙ ſic debet eẽ in figuris:ꝙ figu
ra euchariſtie quo ad foꝛma debet pcedẽ: figura baptiſmi
ſubſequi.qð non eſt veꝛũ.quia ſubmerſio in mari rubꝛo. q̃
figurat baptiſmũ:pceſſit mãna ⁊ diluuiũ ⁊ oblatõem mel⸗
chiſedech.4l Item ſilis eſt obiectõ de agno paſchali.cuius
ĩmolatõ pᷣceſſit trãſitũ maris rubꝛi: ⁊ ita figurã baptiſmi
figura hui pceſſit. ¶¶ Rñdeo ad pꝛimũ ꝙ ſilis ẽ oꝛdo ïtũ
ad quaſdã figuras.q baptiſma figuratuʒ fuit in mari ru⸗
bꝛo: euchariſtia in mãna.qtũ tñ ad inſtitutõeʒ foꝛme pceſ
ſit euchariſtia.hac ratõne dñs receſſurꝰ ꝗ diſcipulis ſuis
qᷓtũ ad pᷣſentiã hoĩs moꝛtalis.volẽs h̊ ſacramẽtũ illis pᷣſti⸗
tum in ſignũ maximi amoꝛis impmẽ firmiter coꝛdibo illo⸗
rum in vltimo receſſu ſuo dedit illis ſacramẽtũ coꝛꝑis ſui

272720

ĩmoꝛtalis. AVel põt dici ſicut mgr dĩc. iij. ſentẽ. di. iij .· c. S

ðvᷣo queꝛit᷑. ꝙ ante paſſionẽ fuit foꝛma baptiſmi tradita:qñ
miſſi ſunt apli pᷣdicare in iudea:dicẽte dño.in viã gẽtiũ ne
abieritis ¶Math.x. max. vj.luẽ. ix.licʒ non ſit ſcriptũ.b pᷣ
paſſionẽ repetita.nec opoꝛtet ꝙ figurata oꝛdinẽtur ſicut fi⸗
gure:quia figure oꝛdinãtur ᷣm euentũ illoꝝ in eſſe:figuꝛa
ta ſᷣm ꝙ congruunt ſaluti bumane.Quare vo congruebat
imolatio agni pᷣdicti pᷣcederet tranſitũ maris rubꝛi qui
fuit figura baptiſmi: hec põt eſſe ratio.ille ꝓpꝛie ſigurabat
rpᷣm paſſum: ⁊ eius ĩmolatio paſſionem xp̃i.que eſt radix
⁊ fundamentũ vnde omnia ſacramenta habẽt virtutẽ. In
hoc aũt ſacramẽto vere cõtinet᷑ xrpᷣe paſſus. AUnde eſus vel

vſus illius agni pᷣcipue hoc ſacramentũ figurabat. ⁊ ideo

congrue pᷣcedebat figuram baptiſini.non ratõne huiꝰqua
fuit figura ſacramenti: ſ̊ ratõne qua ſignificabat hoc ſac
mentum inẽtum eſt vtinens xpᷣm paſſum ⁊ repᷣſentas xpᷣi
paſſionem a qua baptiſmꝰvirtutem babet. 4 Si obijcit ꝙ
eadem ratòne debuit pᷣceſſiſſe diluuiũ quod fuit figura ba
ptiſmi. Dicendũ ꝓ nequaqꝙᷓ:qꝛ nõdum ↄgruebat ꝙ hoc ſa
cramentuʒ pᷣſiguraret᷑ figura tanta ſiłtitudine repᷣſentata.
vt ex verbis Hugo.pᷣtactis patet.

Articulus ſecũdus

Onſequẽter querit᷑ de figuraꝝ pᷣeminẽtia ĩtuʒ
ad expᷣſſionem figurati ſcʒ vtx illa q̃ fuit legis
nature erpᷣſſius figurabat h̊ ſacrametũ: an ille
que fuerũt legis ſcripte.ꝙ illa q fuit legis nature videt᷑:qꝛ
oblatõ melchi. fuit in eildeʒ ſpẽbo quibo celebꝛat᷑ ⁊ 2ſecrat
hoc ſacramẽtũ.cũ ergo nõ poſſet expᷣſſius figurari qᷓ in cõ⸗/
ſimili ſᷣm ſpecieʒ: videt᷑ ꝙ figura legis illius fuit expᷣſſiſſi⸗
ma. 4 Item ler nature in maioꝛi ſe habet ꝓpinquitate ⁊ cõ
nenientia cũ lege euangelica. ꝙᷓ lex ſe cripta.quia lex euãge⸗
lica plus habet de dictamine naturali qᷓᷓ de inſtitutõe.ecõ:
tra eſt in lege ſcripta.A ſimili videtur ꝙ ſacramenta legis
nature ſe debeant habeꝛe in maioꝛi cõueniẽtia ⁊ expᷣſſioꝛe
ſignatõnę cũ ſacramẽtis euãgelicis qᷓ; ſacramẽta legis ſcri 5
pte. Astra erſiſſt ne inter omnes figuras ſigurabat
rpᷣm paſſuʒ.⁊ ipᷣius paſſioneʒ ĩmolatõ agni.⁊ expᷣſſius qᷓ
ĩmolatõ melchi.& expᷣſſius ſignificabat hoc ſacramẽtuʒ in
quo repᷣſentatur ĩmolatõ veri agni.i.xpᷣi qᷓ oblatõ melchi.
Itẽ boc idẽ videt᷑ de mãna qð erat cibo de celo deſcẽdẽs
omnẽ habẽs ſuanitatis ſapoꝛẽ omnibo iſrabeliticis datus
in cibũ.quod aũt offerebat᷑ a melcbi.erat de terra.nec tan
te ſuauitatis.nec omnibo datꝰ in cibũ.ex quo ptʒ ꝙ longe
expᷣſſius figurabat hoc ſacramẽtũ qð eſt cibo ſpũalis qᷓ il⸗
lud qð offerebat᷑ a melchi.⸗! Item b̊ videt᷑ ꝑ Hugo.deteꝛ⸗

ſin

1

i
il⸗

da
el

nlle

rat
co⸗

1
ge⸗
cco⸗
egis
ſior

ba
o
zn
et⸗
ůð

e

NLNueſtio

minantez. ꝙ ſicut apꝛopinquauit paſſio ſaluatoꝛis.ſigna
erãt euidẽtioꝛa.qꝛ ſᷣim maioꝛẽ aꝑꝛopinq̃tõeʒ magis creuit
cognitõ erid. Rſ⸗ ꝙ in hoc ſacramẽto eſt ſignũ
tm:res tm̃:⁊ res ⁊ ſignũ.qᷓtũ ad oↄſideratõʒ illiꝰhabito re⸗

ſpectu ad ſignũ tm: exp̃ſſioꝛ fuit figura illa q fuit legis na⸗

ture. ꝙtũ ad ↄſideratòeʒ illiꝰhabito reſpectu ad rem tm:2

r 2 ſignũ:expᷣſſiꝰfuit figuratũ ĩ figuris legis ſcripte.vt pʒ
in agno paſchali 2 mâna. Ende ſimpt? expſſiꝰ fuit figura⸗

tum in lege ſcripta qᷓ in lege nature. ſicut plus eſt de veri⸗
tate buiꝰ ſacramẽti ĩ re ⁊ ſigno ⁊ re tm: ꝙᷓ ĩ ſigno tm̃.¶ Ad
illud qð obijcit᷑ nõ poterat expꝛeſſius figurari ꝙ in ↄſiti

Fm ſpẽm. Dicẽduʒ ꝙ hoc verũ eſt qᷓ̃tuʒ ad illud quod eſt ſi

gnum tm̃.4l Ad aliud quod obijcit᷑. ꝙ lex nature ſe habet
in maioꝛe ↄueniẽtia cũ euãgelica qᷓ lex ſcripta ⁊c. Dicẽdũ
ꝙ lex nature dupłꝛ accipit᷑· VUno mõ dicit᷑ lex nature quia

ſola naturali ratõe vita huana dirigit. Alio mõ quia vita

bnana n eupiſcttis in qua boics nati ſũt ducit᷑ vel ꝓce⸗
dit. AUnde Hugo. boies naturalis legis dici pnt. qui ſola
naturali ratõe vita ſu dirigũt. vel potiꝰ boĩes naturalis
legis dicunt᷑: qui m ↄcupiſcẽtiã in qua nati ſũt ambulãt.
Pꝛimo mõ ſumpta lege nature magia ẽ illi ↄſona lex cua⸗
Eeso mõ ſumpta ecõuerſo.ſᷣ ꝓut di

1

gelica qᷓ legi ſcripte.

itur m legẽ nature boĩes vixiſſe an legẽ moyſi: ſumitur

lex nature ſcdᷣo mõ nõ pꝛimo. vnde vt habet᷑ ab Dugone.
tempus naturalis legis ad aꝑte malos ꝑtinet.

Meſtio.xxx.de inſtituti

one ſacramenti euchariſtie. .

Equitur de mſtituti

one ſacramenti. Circa quod querũt᷑ duo.
Pꝛimum eſt qua lege conueniebat inſti⸗
tui. Secundum eſi de cauſis inſtitutio/
nis.

embꝛüu peimũ
Irca pᷣmũ querũt᷑ tria. Pꝛmũ eſt vtꝝ neceſ⸗
faria fuit inſtitutõ buiꝰſacramenti tꝑe legis
nature. Scðm vtꝝ ↄgruebat tꝑe legis ſeri⸗
Vte. Terciũ vtꝝ ↄſona fuit ſiue ꝓpꝛia tempo

legis gratic. . ,

Irca pᷣmũ qꝗ̃rit᷑ ſic. Exiſtente moꝛbo neceſſaria
fuit medicina.ſ̊ ſtatim poſt eſuʒ ligni vetiti fu⸗
Ait moꝛbo: igit᷑ tüc fuit neceſſaria medicina. S ſic
decet diuinã bonitatẽ ꝓuidẽ de medicina:ſic diuinã ſapiẽ
tiã de medicina ↄgrua ſiue ↄueniẽti.Sʒ in remediũ moꝛbi
pꝓueniẽtis ex cibo vetito ↄgruebat cibo medicinalis ſcʒ coꝛ
pus xpᷣi: igit᷑ ſtatim debuit ſacramẽtũ h̊ fuiſſe poſt lapſuʒ.
Itẽ ſemꝑ ꝓuidit de ſaluti hũane in neceſſarijs.exquo gꝗ̊
caritas ſꝑ erat neceſſaria ad meritũ.nec põt eſſe opꝰmeri⸗
toriũ ſine caritate: ſemꝑ debuit eſſe ̊ ſacramẽtũ qð eſt ſa⸗
cramẽiũ amoꝛis:cũ ſꝑ neceſſariũ fuit homĩ mereri.⸗! Itezʒ
nihil ita neceſſariũ homi ſicut amoꝛ dei.igit᷑ cũ deceat diui
nam bonitatẽ ꝓuidẽ homi in h̊ qð ſibi ẽ maxie neceſſariuʒ

maxime decuit diuinã bonitatẽ ꝓuidẽ homĩ de h̊ ſacramẽ.

to. magis qᷓᷓ de aliquo alio.l Stem cũ moꝛbo moꝛtali ſꝑ
cucurrit medicina.igit᷑ ⁊ cũ veniali ſemꝑ debuit currẽ me⸗
dicina ð venialia.que ẽ ſacramẽtũ altaris.4 Itẽ h ſaẽmẽ
tum ẽ ſacramẽtũ vnionis coꝛꝑis miſtici cũ capite.S̊ ſemꝑ
fuit coꝛpꝰmiſticũ ſcʒ a pncipio.ᷣ a pncipio illud debuit in⸗
ſtitui.¶ Itẽ hoc ſacramẽtũ eſt viaticũ qꝛ pᷣbet alimẽtũ iti⸗/
neranti. tũc debuit inſtitui qũ hoĩes itineraꝛe ceperũt ad
patriã.hoc ſtatim fuit ab initio:ergo ⁊c᷑.q Itẽ ſacramẽta
baptiſmi ⁊ euchariſtie maxime ſunt neceſſaria. Vnde Da
ma.dicit.ꝙ vnũ ſcʒ baptiſma eſt vt homo ſpũaliter regene
retur:euchariſtia vt renatꝰnutriat᷑.ſᷣ ſicut homo coꝛꝑalis
ſiue exterioꝛ indiget aliquo ꝑ quod eſt ⁊ ꝑ quod ſaluet᷑ in
eſſe:ſic homno ſpũalis ſiue interioꝛ.igit᷑ cũ hec duo ſaẽmen
ta ſint vt homo ſpũalis ſiue interioꝛ ſit ⁊ ſaluet᷑ in eſſe:ſem

per opoꝛtuit hec duo fuiſſe ſacramẽta.¶ Itẽ quare hec ſa
cramẽta ſeʒ baptiſmꝰ cõſirmatio ⁊ euchariſtia a extrema
Rñnſio.vt dicit Hugo.diuine diſpẽſatõnis oꝛdo ⁊ ratõ
hoc popoſcit. vt ſicut ab initio ꝓcurrẽte tꝑe magis ac ma⸗

== ſemꝑ:ſicut mr̃imoniũ penitentia ⁊ oꝛdo.

gis aduẽtꝰ ſaluatoꝛis appꝛopinquit: ſic ſꝑ magis ac magis
effectꝰſalutis creſcẽt ⁊ ↄgnitõ veritatis.¶¶ Si aũt q̃rat᷑ q̃re
nõ ſlatim venit ſaluatoꝛ. vt ſtatim aſſequi poſſet bõ pleni⸗

tudinẽ ſalutis: Rñſio.vt dicit Hugo.duo in hoĩe fucrunt
ab initio. Ignoꝛãtia honi ⁊ ↄcupiſcẽtia mali.ſᷣ vt ↄgnoſce

ret homo moꝛbũ ſuũ dimiſſus eſt ſibi: ne foꝛte gram ſupeꝛ⸗

fluã iudicaret ſi pꝛius infirmitatis ſue defectũ nõ agnoſce
ret. ſibi igie relictꝰerrare cepit a veritate ꝑ ignoꝛãtiã.·⁊ cõ
uicius ell de
minaret: infirmitatẽ nõ coꝛroboꝛaret. vt in ea pꝑte qᷓ defe

ctum ſuũ agnouit iuuaret᷑. Accepta igit᷑ ſcientia veritatis

ꝑ legẽ conari cepit vt ꝓſiceret.hᷣ pꝛeſſus ↄcu piſcẽtia qꝛ gꝛa

. 2.

iiam ad veritatẽ nõ babuit: ab ope virtutis defecit. ↄuict?
₰ℳ

eſt ergo in vtroq;: qꝛ ꝑ ſe nec xeruũ poſſet cognoſcere nec bo

4

de cecitate. data eſt lex ſcripta.vt ignoꝛãtiã illu·

£ He⸗ H„S½ 0ραπ

S

AA

num pficere.poſt hoc itaq; ↄueniẽter adat eſt. que 2 il =

lumiaret cecũ ⁊ ſanaret infirmũ.bec DHugo. ⁊ bec ẽ ſentẽ-
tia aug. Vt igit᷑ bomo miſeriã ſua agnoſcẽt ⁊ ad medicuʒ
ↄfugeret. vt dicit aug. graʒ ſuꝑfluàâ nõ iudicaret:ↄueniẽ
ter diſſulit ꝓuidã collatoeʒ gre plene ſalutis.¶ Ad B igik
qð obijcit᷑ ꝙ exiſtẽte moꝛbo neceſſaria fuit medicina.Dicẽ
dum ꝙ veꝝ eſt ? ita fuit. ſcʒ penitẽtia.. Ad h̊ qꝗð ꝗqrit᷑.ꝙ
ↄgruebat vt moꝛbo ꝓueniẽti ex cibo. ſubueniret cibo me⸗
dicinali. Dicẽdũ ꝙ duplex ẽ cibo medicinalis.ſcʒ vbũ dei ð
quo AUmos.viij ecce dies veniũt dicit dñs.⁊ mittã famẽ in

terr.nõ famẽ panis neq; ſitim aque:ſ̊ audiẽdi vöbum txi. cevnn

Itẽ eſt verbũ incarnatũ cæ quo Johᷣ.j. Verbũ caro factuʒ
eſt. ⁊ ᷓR verbũ pᷣmo mõ ſumptũ fuit omi tꝑe medicina.ſcʒ p.
ſeruatiua 2 pſeruatiua.ſcðᷣm nõ añ aduẽtũ xp̃ᷣi in carne.q

re nõ ſtatim peccãtibo pᷣmis parẽtibo fuit verbũ incaꝛnatũ

5 1& 11c õ

. 6.

vt tactũ eſt. ¶ Ad illud qd querit᷑ quare nõ ſtatim datum 915 *

fuit homĩ aliqð ſacramẽtũ qð eſſet ſacramẽtũ amoꝛis: Di
cendũ ꝙ ſacramẽtũ amoꝛis ꝗpꝛie eſt ſacramẽtũ none legis
que ſcʒ eſt lex amoꝛis. Vnde currẽte tꝑe euãgelij.quo ollẽ⸗

ſum eil ſignũ amoꝛis Joh.iij. Sic deus dilexit müdum vt

migenitl ſuũ daret:ↄgrue bat dari ſacramentuz amoꝛis.
Ao aliud qð obijcit᷑ q ſemꝑ maxime neceſſariũ fuit ca⸗

ritas. Dicendũ ꝙ hoc verũ eſt.nec negauit alicui ſiue ſub⸗ ,Nesn eFr Ehe s e,

traxit dñs beneficiũ caritatis:licet nõ illã ↄferret median
te ſacramẽto. nõ em alligauit dñs virtutẽ ſuã ſlacramẽtis.
¶ Ad boc qð querit᷑ quare nõ fuit medicina ſacꝛamẽtalio
in remediũ venialiũ ſicut moꝛtaliũ.Rñſio.ꝙ medicina in

remediũ moꝛtalis fuit neceſſaria ad ſalutẽ:nõ ſic de venia⸗/ = t D=Wn Sr, te

li. Pꝛet.nec h̊ ſacꝛamẽtũ eſt ꝓpꝛie remediũ ↄtra veniale pec
catuũ.qꝛ effectꝰeius pꝛimꝰeſi mediate caritate vnire mẽbrũ
eccłie coꝛꝑi ⁊ capiti.valet tñ ex ↄſequẽti ð vemalia.⸗ Ad
illud qð obijcit᷑ ꝙ debuit inſtitui ſtatim quãdo fuit coꝛpus
xpᷣi miſticũ. Dicendũ ꝙ hoc ſacramẽtũ nõ eſl tm̃ ſacramen
tum ſiue ſignum coꝛꝑis xp̃i miſtici:ſ̊ ⁊ coꝛpoꝛis xpᷣi veri ⁊
ĩmediatiꝰ.ꝗpter quod nõ ↄgruebat inſtitui ſtatim qn fuit
coꝛpus xp̃i miſticum:nec anteꝙᷓ eſſet coꝛpus rp̃i verũ:cuiꝰ
erat ſignum ? etiam ↄtentiuũ.¶l. Ad illud quod obijcit de
viatico. Dicendũ ꝙ neceſſe erat ꝙ haberet aliqð ſuſtenta⸗
mentũ:h̊ nõ ita ꝑfectũ cibũ.vnde ↄueniebat ꝙ haberent ſi
guras huiꝰſacramẽti nõ ip̃m ſacramẽtũ.4¶ Ad ̊ qð obijci
tur.ꝙ ſacramẽta baptiſmi ⁊ euchariſtie valde eꝛãt neceſſa
ria. dicendũ ꝙ veꝝ eſt:nõ tñ tũc ↄueniebat oferri ſicut nec
xpᷣm incarnari ⁊ pati.rationibo pꝛetactis. Et alia eſt ratõ
ſuperius tacta:quia vt dicit aug.iiij.de trini. Quia ꝑ mul⸗
ta eramus a deo diniſi: ↄueniebat vt multa vnum ventuꝝ
conclamarent.ſcʒ xpᷣm paſſum:qui ſignatur pꝛincipaliter
in his duobo ſacramẽtis. opoꝛtuit igitur multas figuras
p̃cedere que conclamarẽt xpᷣm paſſum p̃ficiendo:⁊ que p̃⸗
cederẽt ſacramenta baptiſmi ? euchariſtie.que ꝓpꝛie rpᷣm
paſſuz ſignificãt.Aã fuit ita de ↄiugio.penitẽtia.⁊ oꝛdine
rationibo ſupꝛa motis.hec aũt duo fuerunt dilata vſq; ad
plenitudinẽ tꝑis vt que habebãt ſiue otinebãt plenitudinẽ

ρ% Wͤ && NA — 1

nyo Iv W Pat v en.α

—
L

)

2

– ₰„ 8 . . .
zas H 4 ibeg ννυο N (der le⸗,
. 2 . 0

—
yo

8

2

gratie:⁊ p̃figurata multitudine ſignoꝝ ſiue figuraruʒ. bee
igit᷑ dno ſacramẽta nõ ſtatim exiſiete pcto debebãt eſſe.ne⸗
q; ↄfirmatio qua datur robur ad ↄfitendũ fidem xp̃i.neq;

extrema vnctio que eſt vltimũ remediũ exeũtiũ que nõ de⸗

buit eſſe ante aꝑtõnem ianue.

rticulus ſecũdus

Onſequẽter queꝛit᷑ vtꝝ inſtitutõ huiꝰſaẽmenti
ↄgruebat eẽ tꝑe legis moyſi. ſic:videt᷑. Lex
moy ſi data fuit in onꝰ.vñ Acẽt᷑.xv. Hoc ẽ onus
ed hoè ſacramẽto robur ↄfert᷑.quod maxime neceſſari
um eſt oꝑꝛeſſis grauitate oneris:igit᷑ ⁊c. ¶ Item populꝰ
iſrł fint pᷣcipue dilectꝰa dño. VUnde dicebat᷑ pᷣmogenitꝰdo⸗
mini Exo.iiij.Filiꝰ meꝰpᷣmogenitꝰiſrł.⁊ ꝓpłus peculiaris
Beutro.vij. ꝓpter qð videt᷑ ꝙ ↄueniebat iſtud ſacramẽtuʒ
qð eſt ſacramẽtũ amoꝛis illi ꝓplo dari.q Itẽ pᷣs.Panem
angeloꝝ mãducauit hõ.hoc dicit᷑ de ꝓlo illo.bᷣ panis ãge⸗
loꝝ ẽ ille panis qui de celo deſcẽdit.ſcʒ deꝰ Joh̊.vj.aliũ au
tem panẽ nõ mãducãt angeli. VUnde glo.ibi.panẽ angeloꝝ
panis celi nõ alter eſt qᷓ; xpe.de quo celeſtes.i.angeli refi⸗
ciunt᷑ eiꝰↄtem platõe.⁊ hũc panẽ.i.verbũ quo grandi cibo
paſcũtur angeli ꝑ carnẽ factũ.lac edit hõ.ꝗ̊ ꝓplus ille illo
pane reficiebat᷑.ſᷣ conſtat ꝙ nõ niſi ſub ſacramẽto: ̊ tune

fuit iſtud ſacramẽtũ.⸗ Idem videt᷑ ex illo verbo.j.Coꝛi.x

omnes eandẽ eſcam ſpũalẽ mãducauerũt.que aũt eſt eſca
ſpũalis niſi iſta ontra.hoc ſacramentũ ſignat xpᷣm ⁊
ↄtinet ſᷣm veritatẽ ⁊ ſubſtãtiam.q̊ anteqꝙᷓ xp̃c eſſet: inſtitui
nõ debuit¶ Rñſio. ꝙ nõ cõgruebat dari lege illa currẽte
que erat lex timoꝛis.vnde Nug. Mreuiſſima differẽtia le⸗
gis ⁊ eugel timoꝛ.amoꝛ. pᷣ currẽte lege amoꝛis vt tactuʒ
eſt. VUnde tꝑe legis illiꝰ œbebãt eſſe ſacramẽta timoꝛis ſic
ſacrificia ⁊ hmõi. Si em̃ ita puniebant᷑ aĩalia pꝛo pecca⸗
to homis:maxime fuit homĩ timẽdũ de pena ſcʒ inferẽda
Currente aũt lege nature que neq; erat diſtincte lex amo⸗
ris neq; timoꝛis:nõ ↄgruebat tale vel tale inſtitui ſacmen
tum.⸗ Zld illud qð obijcit᷑. ꝙ lex moyſi data fuit in onus
⁊c. Sicẽdũ ꝙ ratio latõis legis nõ fuit vt oneraret᷑ płus
ſubditꝰlegi:pᷣ ſolũ ſuꝑbi.vnde Ro.v.CLex ſubintrauit ⁊c̃.
glo. Lex data fuit vt mediocris pedagogũ haberet: ⁊ ꝑfe⸗

citus ſignũ:⁊ durꝰſentiret flagellũ. Itẽ ibidẽ. Lex data elſ

ad domandũ ſuꝑbum.ad flagellandũ durũ.ad inſtrueduʒ
inſipientẽ.ad oſtenſionẽ delicti ⁊ humane infirmitatis:ad
manifeſtatõeʒ ⁊ teſtimoniũ grafie ⁊ futuroꝝ ſignificatõeʒ

Ad aliud dicendũ.ꝙ licet ille płus eſſet pᷣdilectꝰa dño.

nõ tñ ↄgrue bat ꝙ illis daret᷑ hoc ſacramẽtũ:tum ratõe le⸗
gis illis date que erat timoꝛis:tum qꝛ nõdum pſ̃ceſſerãt fi⸗
gure quas opoꝛtuit xpᷣm ad eius paſſionẽ cõclam are:tum
quia nõdum inſtabat tpᷣus paſſionis dñi quo ↄgruuʒ fuit
hoc ſacramentũ inſtitui. Pꝛet.dilectꝰfuit ille ꝓlus reſpe⸗
ctu illoꝝ qui colebant ydola de quibo dñs elegit illos:nõ
reſpectu illoꝝ qui fuerũt tꝑe gratie.¶ Ad illud qð obijcit᷑

ꝙ; pplus iſrabel manducauit panẽ angeloꝝ.rñſio patet ex

glo.que dicit.nomiĩe ſignificati intelligit᷑ ſignificans ſcili⸗

cet manna:quo ſignat᷑ panis angelicꝰſcʒ vpᷣc.¶ Ad aliud
qðò ſequit᷑ patet rñnſio ex glo.que eſt.mãna ⁊ aqua que flu⸗

xit de petra dicit ſpũalia.quia non natura: ſed dei virtute
parata ſunt.
7 . „
rticulus tercius
Onſequẽter querit᷑ vtꝝ inſtitutõ huiꝰſacramen
ti ↄſona fuit tꝑi gratie. Circa hoc queruntur.

ꝛimũ eſt ſi fuit ſacramẽtũ noue legis. Scoᷣm
legis debuit inſtitui.

Circa pꝛimũſic vide .S.j.

tur ꝙ ſit ſacramẽtuʒ legis gratie.ꝑ hoc ꝙ ſeptẽ dicunt᷑ eſſe
ſacramenta noue legis.⁊ hoc vel quia inſtituta ſunt tꝑe le
gis noue:vel quia appꝛobata.vt ſacramẽtũ matrimonij di⸗
citur eſſie ſacramẽtũ legis euãgelice:nõ quia inſtitutũ fuit
tunc:̊ quia appꝛobatũ. ſcʒ qñ dñs ↄuertit aquã in vinum
ad nuptias Joh.ij. Pꝛopꝛia dicunt᷑ que ſunt inſtituta tꝑe

mento
panis ⁊ vini. Scðm eſt coꝛpꝰ xpᷣi qd ſumpſit de virgine ⁊ ĩ

illo ⁊ maxĩe q̃ inſtituta ſũt a dño.ſiẽ baptiſma ANMafr. vlti.
ſacramẽtũ altaris Math.xxvj. Quedãaã ſacmẽta inſtituta

fuerũt ab eccłia ſicut pfirmatõ 7 vnctõ extrema. Cõtra.
ſacramẽtũ noue legis ſic deſcribit᷑ ab aug. Sacramẽtũ eſt

materiale elemẽtũ foꝛis ſenſibilit᷑ ꝓoſitũ. ex ſiłitudine re
pᷣſentãs:ex ĩſtitutõe ſignificãs:ex ſanctificatõe ↄtinẽs ani⸗
mã inuiſibilẽ ⁊ ſpecialẽ graʒ. ſ in ̊ ſacramẽto ſpẽs panis
2 vini.cũ ſint pure accidẽtia nõ repᷣſentãt ex ſilitudine car
nẽ ⁊ ſanguinẽ xpᷣi.¶ Itẽ ſupoſito ꝙ repᷣſentet ex ſilitndĩe.
adhuc videt᷑ ꝙ nõ ſit ſacꝛamẽtũ noue legis:qꝛ nõ efficit qð
figurat.nõ em̃ efficit coꝛpꝰrpᷣi neq; veꝝ neq; miſticũ. Si
diceret᷑ ꝙ foꝛma illa ratõe ↄtẽti efficit qð figurat ſcʒ vnita
tem coꝛꝑis miſtici.hoc nõ videt᷑ ſufficẽ:qꝛ in baptiſmo ipᷣa
aqua exteriꝰabluẽs quodãmõ efficit qð figurat.vi regene⸗
ratiua ſibi collata ex ↄtactu coꝛꝑis xpᷣi.⁊ ſanctiſicatõne ex
vᷣtute ðᷣboꝝ.eadẽ ratõe foꝛma panis que viſibilis eſt debet
efficere qð figurat.¶ Itẽ in nullo ſacramẽto noue legis ẽ
res ſignificata ↄtenta.vt em̃ dicit mgr̃.iiij.ſentẽ.di.viij.hu
ius ſacramẽti gemina eſt res.vna ſignificata ⁊ ↄtenta:alia
ſignificata ⁊ nõ ↄtenta.hoc nõ accidit in aliquo alio ſacꝛa
Rñſio.in hoc ſacramẽto ſũt tria.Pꝛimũ ẽ ſpẽs

virgine. Terciũ eſt coꝛpꝰxpᷣi miſticũ qð eſt ecclia. Pꝛimũ

eſt ſacramẽtũ tm̃. Scdðm eſt res ⁊ ſacramentũ. Terciũ eſt

res tm̃. ꝛimũ quod eſi tm̃ ſacramẽtũ habet ſimilitudinẽ
ſcði.nõ ſᷣm ſe:̊ ratõne ſubiecti quod pꝛiꝰhabuit ſcʒ panis
Sicut em̃ ille panis ex puris granis frumẽti ↄficit᷑:ita coꝛ
pus xp̃i qð traxit de virgine ↄſlat ex membꝛis puriſſimis
oꝑatõne ſpũſſancti purificatis.⁊ ſiłꝛ habet ſiłitudinẽ cum
coꝛꝑe miſtico in hoc:ꝙ ſicut coꝛpꝰxpᷣi conſtat ex mẽbꝛis pu

riſſimis:ita coꝛpꝰrpᷣi miſticum ↄſtat ex puris fidelibo.gr̃a

operis ſpũſſancti epuratis a pcto moꝛtali.Iteʒ ſicut pa⸗
nis ↄfirmat coꝛpus:ita coꝛpus xpᷣi confiꝛmat aiam. Vnde
pᷣs.panis ſcʒ altaris coꝛ homĩs ↄfirmet.i.aĩam cõfirmat.
Sil vinũ ſanguĩs gerit ſiłitudinẽ cuiꝰ ẽ ſacramẽtũ.qꝛ ſi⸗
cut vinũ ↄſtat ex puris racemoꝝ vel vuarũ guttis: ita ſan⸗
guis xpᷣi cõſtat ex puriſſimis ſanguĩbo beate vᷣginis.Et ſi⸗
cut quelibʒ pars vini vinũ eſt:ita quelibet ꝑs ſanguĩs xpᷣi
ſanguis ẽ. Iẽ ſicut vinũ coꝛꝑalit inebꝛiat:ita ſanguis xpᷣi
ſpũalit. Vnde pᷣs.Calix meꝰinebꝛiãs ⁊c᷑.q Dicendũ q̊ ad
pꝛimũ.ꝙ ſpẽs panis gerit ſiłitudinẽ q;tuʒ ad illud in quo
fuit cuiꝰadhuc nomẽ retinet.ſfᷣm modũ iam dictũ.⁊ ratõe
ciꝰcuiꝰfuit foꝛma dicit᷑ ſacramẽtũ.Cũ aũt dicit᷑ ſacramen
tum.hoc ẽ quo ad ratõeʒ ſigni:nõ quo ad ratõeʒ cauſe effi
ciẽtis.¶ Ad aliud dicẽdũ.ꝙ foꝛma panis cfficit.nõ ꝑ mo⸗
dũ efficiẽtis:ſ̊ ꝑ moduʒ cauſe materialis.ſic aq̃ baptiſmi.
Nã ſicut in alio liquoꝛe nõ datur gra baptiſmalis.qꝛ ſola
aqua vim regeneꝛãdi mateꝛialit᷑ recipit a ↄtactu dñici coꝛ
poꝛis: ita ſub alia foꝛma qᷓ; foꝛma panis triticei non efficit᷑
coꝛpꝰxpᷣi ſicut infra patebit: qꝛ ſolũ iſte panis habʒ(mate
rialiter loquẽdo )aptitudinẽ trãſubſtãtiandi in coꝛpꝰ xpᷣi.
⁊ ſicut debita foꝛma verboꝝ in ſacramẽto baptiſma habet
foꝛmaliter vim regenerãdi: ita in ſacramẽto iſto foꝛma vᷣ⸗
boꝛum pᷣſcripta habet foꝛmaliter vim trãſubſtãtiandi pa⸗
nem in coꝛpꝰ xpᷣi.ptʒ igit᷑ ꝙ ſicut ſacramẽtũ baptiſmi effi⸗
cit qð figurat:ita ⁊ hoc ſacramẽtũ.Sed in hoc eſt differen
tia.ꝙ ſacramẽtũ baptiſmi efficit qð figurat non ſub ſpecie
aque.ſ̊ in aĩa baptiʒati.ſᷣ̊ in hoc ſacramẽto efficit᷑ quod fi

guratur in ſpecie panis ⁊ vini ſcʒ coꝛpus xpᷣi. Ydem eĩ cor

pus numero ðẽ in celo:⁊ in altari ſub ſpecie panis. ſᷣ cũ ac⸗
cipit᷑ hoc ſacramẽtũ niſi fuerit ĩpedimẽtũ ex ꝑte recipiẽtis
tũc efficit᷑ qð figurat᷑ in ſuſcipiẽte ſcʒ vnio in coꝛꝑe miſtico
Pꝛeterea licet ſpecies he cum foꝛma verboꝝ pᷣſcripta non
efficiant coꝛpꝰ xpᷣi: efficiũt tñ qð eſt ſub his ſpeciebo.⁊ ita
aliquo mõ efficiũt quod figurãt.¶ Ad aliud dicendum.q;
reuera in hoc ſacramẽto eſt idẽ ſignificatũ ⁊ ↄtentũ.⁊ ratõ
huiꝰeſi hec.ſicut caritas in viꝛtutibo eſt ↄplementum eo ꝙ
idem eſt in quod trãſit actꝰ ⁊ finis.quia idẽ ẽ ĩ vnitate qð
diligitur 2 ꝓpter quod.quia diligitur ſum mum bonum ⁊
pꝛopter ſummum bonum. nec ſic eſt in alijs vt in fide ⁊ iu⸗
ſticia.ſed caritas ẽ ratio in alijs.Diffuſio em̃ ſiue coĩcatõ

—
V

e

i
bet
*
Ri

cie
ſi
ins
ſio
e
i
g,
1
1
10

ueſtio

boni ſiue finis ẽ ratõ in oĩbo vᷣtutibo.ſicut i ſacramẽto cari
tatis qð eſt euchariſſia accidit.q; ipᷣm ſacmẽtoꝝ ↄplemen
tum. ↄplemẽtuʒ aũt tũc eſt: cũ idem eſt mediũ 7 extremuʒ.
mediũ in ſacramẽtis eſt xp̃e paſſus: qꝛ vtute paſſionis eiꝰ
omnia ſacramẽta virtutẽ babẽt. ꝛimũ Seſt deꝰ. ſcᷣm ſi⸗
ue mediũ xpᷣc paſſus.vltimũ res ſacramentoꝝ.· fit ergo me
dium extremũ cũ ſeipᷣm ↄſert in ſacramẽto. cu ergo hoc ſit
ↄplementum omniũ ſacramẽtoꝝ.· opoꝛtet ꝙ no tm in eo lit

res ſignificata: ſᷣ etiam ꝙ ſit ↄtẽta. Unde hoc ſacramẽtum

babundat ſuꝑ alia ſacramẽta. babet em̃ boc ↄmũe cũ alijs
ꝙ efficit grẽam quã ſignat.que gr̃a eſt in vnione coꝛꝑis mi⸗
ſtici. ⁊ p̃ter hoc:qꝛ eſt ↄplemẽtuʒ ſacramẽtoꝝ.· oti net em̃ il⸗
lum qui eſt pꝛincipium medium ⁊ finis omnis ſacramẽti.
Alia etiã eſi ratio buiꝰ.qꝛ boc ſacramẽtum qð noue legis
eſt debet babere rem pᷣſentem ſicut ⁊ alia.ſed qꝛ res buiꝰſa
cramenti eſt ſubſiãtia ſcʒ coꝛpus xp̃i: res alioꝝ eſt accidẽs
ſcʒ gr̃a ſpũᷣſſancti.⁊ accidẽs qð eſi Fra nõ eſt natum eſſe in

ſubiecto coꝛpoꝛeo: nec ꝑ ſeipᷣm niſi in aĩa. ſubſtatia vo ꝑ ſe

nata elt eſſe: ideo in boc ſacramẽto res eſt nõ tm̃ ſignifica⸗
ta ſ̊ etiã intus ↄtẽta: in alijs vᷣo ſignificata quodãmodo
effecta: in ſacramẽtis pᷣo legis veteris ẽ tm̃ ſignificata. Et
ex hoc colligit ꝙ finis legis eſt xp̃:ſic illud ſacramẽtuz fi⸗

nis eſt 2 plemẽtu omniũ ſacramẽtoꝝ · „
Womequẽter queri .§. ij.

tur de tꝑe inſtitutõnis ſcʒ qñ de bebat inſtitui.videt᷑ ꝙ ſta⸗
tim qñ dñs docuit viam in patriã · ꝙ cũ hoc ſacramẽtũ ſit
cibo viatoꝝ ⁊ maxime neceſſariꝰ viatoꝛibo: videt᷑ ꝙ exquo
dñs cepit facere viatoꝛes:ſtatim debuit eis ꝓuidere de vi⸗
atico. Rec videt᷑ illa ratõ aliqua eſſe que eſt. qꝛ hoc ſacra:
mentum eſt ſignuʒ memoꝛiale: ꝙ ꝓpter hoc debuit inſtitui
exiſtente ꝓpinquo receſſu dñi. quia ſᷣm hanc ratõez debuit
inſtitui ante aſcenſionem. vnde Inno.iij. Aſcenſurꝰ xpᷣe ad
patrẽ qꝛ ꝓmiſit apłis eoꝛũq; ſequacibo.vobiſcũ ero cũctis
diebo vſq; ad ↄſumatõeʒ ſeculi:voluit remanere cum illis.
nõ ſolum ꝑ inhabitantẽ gr̃am:nõ tm̃ ꝑ diuinã eſſentiã: ve⸗/

rũetian: ꝑ coꝛpoꝛalẽ pᷣſentiã. Et ideo ſacramẽtuʒ illud in⸗

—

ſtituit ipe in quo p̃ſens eſt nobiſcũ ſub altera quidẽ foꝛma
ſed in ꝓpꝛia vere ſubſtãtia. Item videt᷑ ꝙ de buit inſtitui

poſt inſtitutõez ſe acramẽti ↄfirmatõnis:ſicut ↄueniẽter mĩ⸗
ſtratur poſt ↄfirmatõeʒ. Confirmatis em ↄmode dat᷑ hoc
ſacramẽetuz. 4 Sikꝛ videt᷑ ꝙ debuit inſlitui poſt baptiſmũ
ita poſt reſurrectõeʒ poſtqᷓ inſtitutũ fuit baptiſma.vnde
ſolis dat baptizatis. ¶ Item videt᷑ ꝙ debuit inſtitui in ce⸗
na.qꝛ hoc ſacramẽtũ pᷣfiguratuz fuit in agno paſchali. ̊ ſi
veritas debet rñdere vmbꝛe: videt᷑ ꝙ debuit inſtitui poſt
eſum agni ⁊? ita in cena.¶ Ytẽ quare ſacramẽtuʒz nõ fuit
pluries inſtitutũ ſic ſacramẽtũ baptiſmi. Et põt bic queꝛi
ſi poſt cenã ↄueniebat inſtitui.quaxrę talis hoꝛa nõ ↄuenit
ſuſceptõni.ᷣ potiꝰhoꝛa ieiunij·¶KRñ i0. ꝙ B ſacramẽtuʒ ẽ
ſignũ memoꝛatiuũ. oſienſiuũ. ⁊ ↄpletiuũ. Mdemoꝛatiuum
noſtre redemptõis. oſtenſiuũ amoꝛis redimẽtis: ↄpletiuũ
vmbꝛe pᷣfigurãtis. Pꝛimũ ptz ꝑ H̊ ꝗ ẽ memoꝛatiuũ paſſio⸗

.2 2

nis dñi Luc.xxij. hoc facite in meã ↄmemoꝛatõezʒ.i.ↄmẽo
ratõeʒ paſſionis ſiue moꝛtis mee.j Coꝛn.xj. Quotiẽſcũq;
mãducabitis panẽ hũc ⁊ calicẽ bibetis moꝛtẽ dñi ãnũcia⸗
bitis. Scom ptz ex illo Joh.xiij. Cũ dileriſſet ſuos ꝗ erãt
in mũdo in finẽ dilexit eos.glo. in finẽ.i.in moꝛtem.nõ ꝙ
moꝛte termĩet᷑:ſᷣ intatũ dilexit. ꝙ vſq; ad moꝛtẽ eũ dilectio
ꝑduxit.huiꝰmoꝛtis repᷣſentatiuũ h̊ eſt ſea acramentũ:vnde 2
amoꝛis moꝛiẽtis oſteſiuũ. Lerciũ ptz ꝑ hᷣ ꝙ inſtituto iſto
ſacra mẽto impleta fuit lex qᷓtum ad celebꝛatõeʒ typice pa⸗
ſche. At em̃ habet᷑ ab augu.ↄtra fauſium. In multis exem
plis dñs tollendo figuras ⁊ introducendo veritatẽ legem
implenit.Et in glo.ſuꝑ illud Luc.xxj.Non mãducabo il⸗
lud donec impleat᷑ in regno dei habet᷑.non vltra moſaicuʒ
paſcha celebꝛabo: donec in eccleſia que eſt regnũ dei ſpiri⸗
tualiter intellectuʒ ↄpleatur. ꝓpter bec tria ↄueniens fuit
ot inſtitueretur hoc ſacramentu inſtante paſſione dñi quã
do fuerat a diſcipulis coꝛꝑaliter receſſurus. Illa eĩ memo⸗

rie impᷣmuntur que vltimo exhibentur.vt babetur ab Au⸗

xxx.

gnſ.in quadam omelia.ꝗꝓpter quod vt paſſio domini meli
us memoꝛie diſcipuloꝝ impꝛimeret᷑:eius memoꝛiale inſlã
te ſuo receſſu inſtituit.Pꝛet.ea que in receſſu alicuiꝰab ali
quo dant᷑ amoꝛis pᷣcipui ſunt indicia.Solent em amici in
ſignum amoꝛis in receſſu ſuo ſuis pᷣdilectis aliqua memo⸗/
rialia relinquere. Pꝛet.quia inſtitutione buiꝰ ſacramenti
debuit ceſſare eius figura:⁊ ſic adimpleri lex. ꝙtum ad hᷣ
cõueniens fuit vt inſtitueret᷑ tꝑe quo ꝓximo inſtabat paſ⸗
ſio dñi cuiꝰeſt ſacramentuz:qua exiſtente ceſſare debebant
figure legis.⁊ ſic legalia perfici vel ↄſumari Joh.xix. Sci
ens ihs quia omnia cõſumata ſunt.vt conſumeretur ſcri⸗
ptura dixit. Sitio.his ergo ra tõibo ↄuenicbat vt inſtitue⸗
retur inſtante dñi paſſione. Quare autẽ tali tempoꝛe.i.
tem poꝛe exiſtente in tali ꝓinquitate.ratio eſt. vt veritas
rñderet figure. vnde Inno.iij. viceſimaquinta die pᷣmi mẽ
ſis que tũc extitit ſexta feria paſſus eſt dñs.⁊ pᷣcedente no
cte. videlicet. xxiiij. luna pᷣmi menſis ad veſperã vt legis fi⸗
guras impleret: poſt typicuʒ paſcha.coꝛꝑis 2 ſanguĩs ſui
facramentũ inſtituit ? ecclłie tradidit frequẽtandũ.ſic em̃
fuerat pᷣfiguratum in Exo. 4l Quare at ↄueniebat ꝙ in⸗
ſtitueretur poſt cenam ſiue poſt paſcha typicũ:ratio eſt.vt
oſtenderet᷑ ꝙ dñs fuit aꝑꝛobatoꝛ legis vſq; ad tempꝰ quo
debuit ceſlare. ⁊ adueniente veritate ſcʒ oblatõne 7 vſu
veri agni debuit figura ceſſare. Glo.ſuper illud Luc.xxj.

Deliderio deſideraui

cclarare vt antiqui paſche pꝛobatoꝛ exiſtat: ⁊ hoc ad ſue
diſpenſatõnis figurã ꝑtinuiſſe demõſtrans. veritate iã ad-
ueniente vmbꝛã ceſſare doceat. 4l Ex bis ptz rñſio ad pᷣmũ
quia hoc viaticũ fuiſſet ſtatim neceſſariũ exiſtentibo viato
ribus. nõ tamẽ ↄueniebat tũc hoc ſacramẽtũ inſti tui:ſᷣ po⸗
tius tꝑe inſtantis moꝛtis dñi.4 Ad aliud quod obijcit ꝙ
cæbuit inſtitui inſtante aſcẽſione dñi:.patz rnſio ex dictis.
Pꝛet. receſſus dñi in paſſione fuit tranſitꝰad hũanã ſalu⸗
tem inqtuʒ homo erat viatoꝛ. ꝓter qð ↄueniebat ꝙ tunc
inſtitueret᷑ cibo paſchalis in aſcẽſione nõ fuit ſic:ſ tranſitꝰ
ad gloꝛiã. Nec ex verbo Inno. habet᷑ ꝙ tꝑe aſcẽſionis de⸗
bebat inſtitui.ſ̊ inſtitutũ relinqui: vt adimpleta eẽt ꝓmil⸗
ſio dñi que ẽ Math. vlti. Vobiſcũ ero vſq; ad ↄſumatõeʒ
ſeculi. Pꝛet. ante paſſionẽ fuit oñs cũ ſuis quaſi ſocius.et
ideo tũc ↄueniebat ꝙ relinqu eret eis ſigna amoꝛis.N poſt
reſurrectõeʒ fuit vt dñs ⁊ quaſi exiraneus. Vnde dicebat
Luc.vlti.Cũ adbuc eſſeʒ vobiſcũ. Vnde in pᷣmo receſſu cõ
ueniebat dari ſignũ 2 ſacramẽtuʒ amoꝛis: nõ in ſecundo.

I¶l Ad aliud dicendũ.ꝙ alius debet eẽ oꝛdo inſtitutõnis ſa

—

cramẽtoꝝ:⁊ alius amiſtratõis ſiue collatõis.Collatõ em̃
reſpicit ydoneitatẽ ſuſcipiẽtiũ.Inſtitutõ tꝑis ↄuenientiã.

vnde qꝛ nõ ↄfirmati in quãtulacũq; ſint etate ydonei ſunt

ad luſceptõez ↄfirmatõis ſolũmõ habẽtes vſuʒ ratõis.⁊ q̊
rũ ẽ iudiciũ ſiue diſcretõ ⁊ deuotõ:ydonei ſũt ad ſuſceptõʒ

ſacramẽti altaris. pꝛius ↄfert᷑ m inſtitutõeʒ ſiue ↄſuetudi

nem ecclie ſacramẽtũ ↄfirmatõis qꝛ ꝑuulis: ꝙᷓ ſacramẽtũ
coꝛꝑis xpᷣi qð eſt cibo grandiũ 'm aug. Inſtitutõ aũt ſec⸗
mentoꝝ debz fieri ßm ꝙ ↄuenit tali tꝑe fieri vel tal. Ad
aliud quod obijcit᷑. ꝙ debuit inſtitui poſt paſſioneʒ dñi.qꝛ
poſt baptiſmũ dicendũ vt ſupꝛa tactũ eſt. ꝙ ante paſſionez
fuit foꝛma baptiſmi tradita.qũñ miſſi ſunt apli pᷣdicare in
iudea dicẽte dño. In viam gentinz ne abieritis. ANQath. x.
maf. vj. luẽ. ix. licet nõ ſit ſcriptũ: ᷣ poſt paſſionẽ repetitũ.
4 Ad illud qð querit᷑ quare nõ fuit pluries inſtitutũ ſicut
baptiſinꝰ.dicẽdũ ꝙ qꝛ ſacramẽtũ ba ptiſmi ẽ fundamẽtum
alioꝝ ſacramẽtoꝝ: ↄueniebat vt multiplici inſtitutõe foꝛti
ter fundaret᷑. Pꝛet.quia baptiſmꝰeſt ſacramentuũ neceſſita
tis:opoꝛtuit ꝙ multipliciter alliceretur homo ad ſuſceptõ
nem eiuſdẽ ſcʒ ꝑ baptiſmũ xpᷣi quo inſtitutũ fuit ſacramen
tum baptiſmi materialiter. manifeſtatõne neceſſitatis illi
us que facta ẽ in inſtitutõe qᷓtuʒ ad finẽ.ſiłꝛ ⁊ alijs modis
Fm quos diſlinguit᷑ materialiter in ſtitutio baptiſmi.non
ſic ell de hoc ſacramẽto quod nõ ẽ ſacramẽtũ neceſſitatis.
Pꝛet. hoe ſacramẽtũ vt ex dictis ptz debuit inſtitui ĩ receſ

ſu dñi a diſcipulis ꝓpter qð opoꝛtuit ꝙ ſemel ſcʒ inſtante

3

4 boc paſcha ⁊c̃. Deſiderat pᷣmo ty pi
cum paſcha mãducare.⸗ ſic paſſionis ſue mũdo miſteria

receſſu ſuo inſtitueret᷑.¶ Ad ̊ qð vltimo querit᷑ ſeʒ quare
boꝛa que ↄueniebat inſlitutõi nõ ↄuenit ſuſceptõni.in ꝑte
piʒ rñſio:quia tacta eſt ratõ quare hoꝛa illa ſcʒ poſt cenã
ↄueniebat in mtutst. veruͤcamk ſpter reuerẽtiã tanti ſacra
menti inſtituit eccłia.ꝙ tm̃ ſumeret᷑ ieiuno ſtomacho:niſi
imineretur periculum vite.

6 mbꝛum ſecũdum

Equit᷑ de cauſis inſtitutõis huiꝰſacmẽti q
vna ẽ moꝛtis xpᷣi mẽoꝛatõ q̃ amoꝛẽ nr̃m de⸗
bet ſibi totalit vẽdicare.j.Coꝛin.xj. Quoti⸗
enſcũq; mãducabitis ⁊c.Et dñs ĩ inſtitutõe
buiꝰſacmeti ait.̊ ſacite ĩ meã ↄmẽoꝛatõeʒ.4¶ Alia eſt cibi
vite mĩſtratõ ↄ illũ cibũ pᷣmoꝝ parentũ qui erat ciba moꝛ⸗
tis.vñ illis dictũ ẽ. Quacũq; boꝛa ↄmederitis ⁊c᷑. Geñ.ij.
cx cibo aũt iſto dicit᷑. Quicũq; maducauerit ex h̊ pane vi⸗
net ineternũ Yoh.vj. vt em dicit YInno. It ſuã erga nos ca
ritatẽ oñderet ⁊ nr̃aʒ erga ſe caritatẽ accenderet:dedit ſe
ꝙ nobis in pᷣciũ.vt ꝑ pᷣciuũ redimeret noa a moꝛte: ꝑ cibuʒ
aleret nos ad vitã.¶ Alia ẽ ad guſtũ diuinitatis inuitatõ
Inſtituit em̃ diuina ſapiẽtia ſacmẽtũ coꝛꝑis ⁊ ſanguis ſui
vt ad guſtũ diuinitatis ꝑ guſtuʒ hũanitatis inuitaret dñs
Eꝑp̃s. Guſtate a videte ⁊c. ¶ Hlia ẽ pctoꝝ quotidi anox ve
nia.vt em̃ dic Inno.dedit nobis dñs h̊ ſacmẽtũ ſalutis.vt
qꝛ nos quotidie peccamꝰ:⁊ ipᷣe iam moꝛi nõ põt.⁊ ꝑ ̊ ſaẽ⸗

mentũ qð in memoꝛiã moꝛtis eiꝰaccipimꝰ:remiſſionẽ pec

catoꝝ quotidie ↄſequamur. q⸗ Alia ẽ ſcripturaꝝ impletõ
Ilſa.vij. Vocabit᷑ nomẽ eiꝰemanuel.Et dñs dixit.vobiſcũ
ſum vſq; ad ↄſumatõʒ ſeculi Math. vlti. Iẽ p̃s. Panem
angeloꝝ manducauit hõ Joh. vij. Caro mea rvere ẽ cibo. 2
ſanguis meꝰ vere ẽ potꝰ.Quõ aũt ꝑ hoc ſacramẽtũ factaẽ
impletio ſcripturaꝝ ptz ſupꝛa.vbi dictũ eſt de p̃figuratõe
huiꝰſacramẽti.⁊ de his pleniꝰ habebit᷑ infra vbi tangetur
cx effectibo huiꝰſacramenti.

¶ Queſtio. xxxj. de vmtate

ſacramenti euchariſt ⸗

quitur de vmtate

huiaſacramenti. Circa hoc querunt᷑ tria.
Pꝛimum eſt vtrum hoc ſacramentum ſit
vnum. Secũdum ſuppoſito ꝙ ſit enũ.qua
re ſub duplici ſpecie conficiatur. Terciũ
vtrum verius dicendũ eſi ſpecies panis 2 vini eſſe ſaẽmen
tum an contentum ſub ſpeciebus.

embꝛũu pꝛimũ

Irca pꝛimũ querit᷑ ſic. videt᷑ ꝑ Hugonem ꝙ
vnũ ſit ſacramẽtũ qui dicit. Cum vnũ ſit ibi
ſacramẽtũ:tria ibi diſcreta ꝓponũtur. Spẽs
videlicet viſibilis: ⁊ xeritas coꝛꝑis:⁊ virtꝰ
aĩe ſpnalis. Aliud eſt em̃ viſibilis ſpẽs que viſibiliter cer/
nitur: aliud ẽ veritas coꝛꝑis ⁊ ſanguis que ſub viſibili ſpẽ
inuiſibiliter credit᷑:aliud eſi gra ſpualis que cũ coꝛpe ⁊ ſã⸗
guine inuiſibilit 2 ſpũaliter ꝑcipit᷑. Qð em̃ videmꝰeſiſ pe⸗
cies panis ⁊ vini.Qð aũt ſub ſpecie illa credimꝰ:verũ eſt
coꝛpus ⁊ ſanguis xpᷣi verus ⁊c.Ecce determĩat Hugo hec
tria eſſe in vno ſacramẽto.¶. Jtem pᷣm Am bꝛo. Sacramẽ⸗
tum ſimplex eſt.̊ cũ hoc ſacramẽtũ ſit ſacramẽtũ ſimplerx

eſt vnũ. 4 Itẽ (antn ſacramẽta: tũc eſſent plura ſa

cramẽta q; ſeptẽ ¶¶ Cotra.in hoc ſacramento ſunt due foꝛ
me ſcʒ foꝛma pants ⁊ vini.⁊ etiã diuerſe ſoꝛme vͤᷣboꝝ quo
rum vᷣtute ↄſecrat᷑.ſcʒ hoc eſt coꝛpꝰmeũ:⁊ hic ẽ ſi anguis me
us. ita videt᷑ ꝙ in h̊ ſacramẽto ſint plura.⁊ quo ad mate
riam ⁊ quo ad foꝛmã:qꝛ in ipᷣis verbis pᷣſcriptis eſt virtus
iraſubſtantiãdi foꝛmas ſiue effectiua in ſoꝛmis panis ⁊ vi
ni potẽtia trãſubſtãtiandi materialit. ꝗ¶ Item cũ eſſe ſigni
eſt ad aliud ſe habere.cũ ſint plura ſigna: ⁊ plura erunt ſi
gata.ꝗᷓ cũ plura ſint ſigna in hoc ſacramẽto:erit plurali⸗
tas ex ꝑte ſignoꝝ ⁊ ex ꝑte ſignatoꝝ.¶ Si dicẽt᷑ ꝙ ab vnita
te coꝛpoꝛis xp̃i eſt ſacramentũ vnu.Cõtra etiã ſub vtra⸗

qᷓ ſpecie ſeʒ panis vini ſit totũ coꝛpꝰxp̃i.nõ tamen ſacra:
mentaliter: E̊ ſub ſpecie panis eſt caro ſacramẽtaliter:ſub
ſpecie vini ſanguis. Unde ratõe qua ſacramẽtalit᷑ ſunt: di
uiſa ſunt.ꝗᷓ ⁊c. ¶ Item ecclia oꝛat ſic. purificẽt nos queſu
mus dñe ſacmẽta que ſũpſimꝰ.q Si diceret᷑ ꝙ H̊ ſacramẽ/
tum ẽ vnũ ab vnitate vltuni ſignificati ſcʒ coꝛꝑis xp̃i miſti
ci. Cõtra. licet cauſa vniuerſalis 2 ꝑticularis ↄcurrãt ad
aliquẽ effectũ vnũ. ꝓpter hoc nõ dicut᷑ vnũ:ſic deꝰ.ſol. bõ.
vnũ dicerent᷑:quoꝝ virtutes ↄfluũt ad generatõeʒ homĩs.
4 Item vnũ iĩmediate ſequit᷑ ens. ⁊ a quo eſt eſſe:ab eodeʒ
eſt eſſe vnũ.ſ̊ neqʒ a coꝛꝑe rpᷣi veꝛo ꝓut ↄtinet᷑ ſub ſacramẽ
to:neq; a coꝛꝑe xpᷣi miſtico eſt eſſe ↄtinentinʒ in hoc ſacra⸗
mento:igit᷑ nec vnitas ↄtinentiũ.¶ Item coꝛpꝰmiſticũ eſt
ſignificatũ coꝛpis veri ⁊ etiã ſpecierũ panis ⁊ vini.hec at
ſigna nõ ↄueniũt ↄueniẽtia aliqua que facit vnitatẽ:quia
neq; in ſpecie neqʒ in genẽ.¶! Pꝛet. ſignificata diuerſa ſũt
nec ↄueniũt in mò aliquo vnitatis.qꝛ coꝛpꝰxp̃ᷣi veꝝ eſt vnũ
ſimpliciter:coꝛpꝰxpᷣi miſtieũ vnũ aggregatõe. igit᷑ neq; ex
ꝑte ſignoꝝ neq; ſignatoꝝ eſt vnitas.igit᷑ ⁊c. ¶ Item cũ di
citur albo alba albũ idem nomen dicit᷑.cũ dicit᷑ Marcus.
tulliꝰ. diuerſa. idemptitas igit᷑ rei ſignificate nõ facit idẽ
ptitateʒ nomis: requirit᷑ idemptitas eſſentialis ex pte ſi⸗
gnificantis ⁊ ex ꝑte ſignificati.Eadem ratõe in ꝓpoſito.li
cet idem ſit ſignificatũ in ̊ ſacramẽto:cũ nõ ſit idẽ ſi ignifi
cans:nõ erit ſacramẽtũ vnũ ſ diuerſa.ſicut marcꝰ tullius
ſunt diuerſa noĩa.¶¶ Item ex duobo pfectis in genẽ aliquo
non põt eſſe vnũ ſimpliciter in genere eodẽ.ĩmo opoꝛtet ꝗ;
vbi alia debent ↄfluere in vnũ.ꝙ vnũ ſe habeat aliquo mõ
materialiter reſpectu alteriꝰ.̊ in ſacramento altaris ſub
vtraq; ſpecie eſt ſacramẽtuʒ ꝑfectum: ̊ ⁊c. E vtrobiq; eſt
ſacramentũ ꝑfectuʒ patet.quia qui ſumit coꝛpꝰ Bi ſub ſpe
cie panis:dicit᷑ ꝑfectum ſumere ſacramentũ. Rũñſio.ſa⸗
cramentũ hoc inqtum conſiderat᷑ anteqᷓ; veniat in vſum.
habet vnitatẽ ab vnitate rei ſigniſicate ⁊ ↄtente. inqᷓtũ cõ⸗
ſideratur vt veniẽs in vſum ab eo ꝙ eſt res tm̃ nõ ↄtenta.
quia cũ in hoc ſacramẽto ſint aliqua que ſunt ſacramẽtũ ⁊2
nõ res: aliquid qð eſi ſaciamẽtũ ⁊ res:aliquid qð eſt res 2
nõ ſacramẽtũ:vnitas ſacramẽti eſt ab eo qð eſt res tm̃.qð
eſt ↄſumatio ⁊ finis alioꝝ ꝓut ſunt de eſſe ſacramẽti. Vn⸗
de Hugo. cum tria in vno ibi ſint. in pꝛimo quidẽ ſignum
inuenit᷑ ſcdᷣi.in ſcdðᷣo aũt cauſa tercij.in tercio vᷣo virtus ſe⸗
cundi ⁊ veritas pꝛimi.⁊ hec tria in vno ſunt:⁊ vnũ ſacra⸗
mentũ.hec Hugo.Ecce ꝙ pꝛimũ ⁊ ſcõm inqᷓtuz ſunt de eẽ
ſacramenti ſtant in tercio. Pꝛet.ſiue cõſideret᷑ ſic ſiue ſic:
habet vnitatẽ ab inſtitutõe.4l Ad hoc qð obijcit᷑ ꝙ ibi ſũt
due ſpẽs ſenſibiles ⁊ duplex foꝛma verboꝝ ⁊c̃. Dieendũ ꝓ
er hoc nõ ſequit᷑ ꝙ ibi ſint duo ſacramẽta: qꝛ bec inqtum
ſunt de eẽ ſacramęti: vnitatẽ habẽt ab inſtitutõe effectu 2 ſi
ne. Ab inſtitutõe: qꝛ a dño inſtitutũ eſt vt be mediante foꝛ
ma verboꝝ pᷣſcriptoꝝ a dño eſſent ſacramenta coꝛpis xpᷣi.
coꝛꝑis dico:inqᷓtum ↄtinet carnẽ ⁊ ſanguinẽ ex inſtitutõe.
igit᷑ hec licet ſint diuerſa:vnũ ſunt ſacramẽtũ: quia ſacẽmẽ
tum vnius. Item ab vnitate effectꝰ qui eſt exiſtẽtia ſiue pᷣ
ſentia rp̃i ſ naturã coꝛꝑis ſacramẽtaliter ſub his ſ pecie
bus. Item ab vnitate finis.⁊ hoc in ſignificãdo.ſignificãt
em̃ idem ſcʒ paſſionẽ rp̃i ſiue ĩmolatõeʒ. rep̃ſentãt em xpᷣi
ĩmolatõeʒ.vnde LCuc.xxij.boc facite in meã ↄmemoꝛatõeʒ
Item he ſpẽs cũ coꝛꝑe xpᷣi ↄtento vnũ ſunt ab vnitate finis
in efficiendo.quia hec digne ſuſcepta vnũ efficiũt:ſcʒ vnio
nem cũ coꝛꝑe ecclie. Ad aliud qð obijcit. ꝙ eſſe ſigni eſt
ad aliud ⁊c̃.dicendũ ꝙ reuera hic ſunt duo ſigna materia⸗
liter loquẽdo:ſili ⁊ duo ſignificata. nihilominꝰ illa ſi igna
inqꝙᷓtuʒ ſunt de eẽ ſacramẽti:vnitatẽ habẽt ab inſtitutõe ef⸗
fectu ⁊ fine.Sit⁊ ⁊ ſignificata ſcʒ caro⸗ ſanguis xp̃i. licet
ſint diuerſe materialiter loquẽdo: tñ cedũt in vnã naturã
in rpᷣo ſcʒ in naturã coꝛꝑis inqtuʒ ↄtinet coꝛpꝰcarnẽ ⁊ ſan
guinem. ? licet duo ſint vt dictuʒ eſt: ſunt tñ vna hoſtia vt
Dicit Anß. ſicut vnꝰ eſt xpc qui ſeipᷣm obtulit ꝓ nobis: ita

vna eſi oblatõ ⁊ vna hoſtia in pane ⁊ vino qua offerimus.

¶ Ao boc qð obijcit.ꝙ ſub neutra ſpecie eſt totũ coꝛpꝰ xpi
ſacramẽtaliter.ſ̊ ſub hac ſpecie caro:ſi ub illa ſpecie ſãguis

¶ Mueſtio
Jetiã vtriqʒ rñdet ꝓpꝛia foꝛma verboꝝ ⁊c̃. Dicendũ ꝙ nõ
ſequit᷑. ĩmo eoipᷣo ꝙ caro ⁊ ſanguis que ſoꝛmalit loquẽdo
ſunt vnũ.licet materialiter diuerſa ſub illis ſpẽbo diueꝛſis
ↄtinent᷑.que inquã ſpẽs ad illud vnũ referũtur:vnũ ſignũ
ſunt ſᷣm ꝙ ſacramẽtũ dicit᷑ ſignũ. ſcʒ nõſolũ ex ſimilitudi⸗
ne rep̃ſentã a: h̊ ex inſtitutõe ſigniſicãs. ſᷣm quẽ modũ hoc
ſacramẽtũ dicit᷑ vnũ ex inſtitutõne.vnde ⁊ vnũ ſunt ab in⸗
ſtitutione ? vnitate effectus ſiue ↄtenti.¶ Ad boc qð obij
citur ꝙ eccleſia dicit. PBurificent nos queſumꝰ dñe ſacmẽ⸗
ta. Rnſio.ꝙ eccleſia in collecta p̃tacta loquit᷑ ſm ꝙ virtu⸗
te fidei ſumptio ſiue mãducatõ ſpũalis multiplicat in mẽ-
bꝛis eccłie.ſic em̃ quodãmode loquẽdi multiplicat᷑ ĩm fa
cramentũ. ſcʒ q̃tum ad diuerſos eſſectꝰ ym numex in iſto
ſpũaliter mãducante 2 in illo.Ael põt dici ꝙ quia hoc ſa⸗
cramentũ ex pluribo integrat᷑:materialiter loquẽdo dicit
ſacramenta.quia vo eſt vnũ modo iam dicto:ſlatim ſu bdit
pꝛa vt hoc tuũ ſacramentũ.¶ Ad aliund quod obijcit.ꝙ;
lcet cauſa vniuerſalis ⁊ ꝑticularis ↄcurrant in vnuʒ effe⸗
ctum:nõ ꝓpter hoc debet dici vnũ. Dicendũ eſt ꝙ nõ eſt ſi⸗
mile. quia cauſa vniuerſalis nõ eſt ſolũ ad hoc.vt hic effe⸗
ctus ſingularis ꝓueniat in eſſe:̊ indetermĩate ſe habent
ad hunc effeciũ ⁊ illum. ſ̊ que bic ↄcurrunt: determiate ⁊
diſcrete ↄcurrunt ad vnũ ꝑticularem effectuʒ. vnde ab illa
ſingulari ⁊ determinata relatõne vmitatem habent. 4 Ao
illud quod obijcit᷑. ꝙ a quo eſt eſſe rei ⁊ vnitas ⁊c. Dicẽdũ
ꝙ ſi loquamur de vnitate que eſi a re ↄtenta ⁊ ſignificata
coꝛpꝰxp̃i verũ quod eſt ſignificatũ ⁊ ↄtentũ:eſi das ipis ſoꝛ
mis eſſe ſacramẽtale. Unde 2 dat eſſe illis cʒ ſacramẽtale
7 vnitatẽ. Siłꝛ põt dici ſi loquamun de vnitate que eſt a re
ſignificata ⁊ nõ ↄtenta:ſcʒ a coꝛꝑe miſtico. Inqᷓtum em̃ et
ipe ſpecies habent eſſe ſacramẽtale in ſignificãdo ipᷣm: ab
ipᷣo habent eſſe.Sił: ⁊ coꝛpus rp̃i verum eſſe ſacramẽtale
habet a xpᷣo coꝛꝑe miſtico.¶¶ Ad hoc quod obijcit᷑. ꝙ coꝛpꝰ
xp̃i miſticũ ⁊ verũ ⁊ ſpẽs panis ⁊ vini: nõ habent vnitateʒ
generis vel ſpeciei ⁊c᷑.dici põt ꝙ habent vnitatẽ relatõnis
2 inſtitutõnis ⁊ cauſalitatis:quia a coꝛꝑe vpᷣi digne ſuſce/
pto vnitur ſuſcipiens cũ mẽbꝛis ⁊ capite eccłie.Inde coꝛ⸗
pus rp̃i verũ eſi cauſa efficiens illiꝰvnionis:miſticũ mate⸗
rialis.¶ Ad illud quod obijcit᷑.q nec in mõ vniꝰ ↄueniũt
quia coꝛpꝰxp̃i verũ eſt vnũ ſimpliciter:miſticũ aggregatio
ne. Dicendũ ꝙ nõ eſt verũ.quia ⁊ mẽbꝛa miſtici vnitatem
babẽt a cõnexione caritatis. VUnde ⁊ modus vnitatis mẽ⸗
bꝛoꝛum adinuicemn 2 ad caput:eſt idem.i. modus cõnexio
nis ſcʒ vinculo caritatis. Pꝛet. nec opoꝛtet ꝙ que vnũ con
ſtituunt habeant modum eundem vnitatis ſicut patet in
partibus bominis que ſunt coꝛpus ⁊ anima. Coꝛpus em̃
habet vnitatem ↄtinuationis ſiue ↄtiguatõnis: anima in⸗
diuiſibilitatis ſiue ſimplicitatis. Anum enim diuiditur ĩ
vnum otinuum et vnum ſimplex ſiue indiuiſibile et vnum
diffinitione. 4¶ Ad aliud dicendum. ꝙ non eſt ſimile in ſi⸗
gnis ⁊ ſignatis:in ſacramentis ⁊ in nominibus.iIomen
em̃ im ponit᷑ ad ſigniſicondũ rem a qualitate que eſt eſſen⸗
tialis ⁊ pꝛopꝛia illius.vnde diſtinguũtur nomina ratione
qualitatum rerum ſignificatarum a quibus imponuntur
ad ſigniſicandum illas. Vnde quia qnalitates a quibus
imponuntur ſunt diuerſe:⁊ nomina ſunt diuerſa.vnde ab
idemptitate rei ſigniſicate non eſt idemptitas nominis ꝓ⸗
pꝛie:ſed ab idemptitate qualitatis a qua imponitur. quia
non imponitur a re ſigniſicata ſed ad rem ſignificandaʒ et
a qualitate.h̊ in ſacramento inſtitutio reſpicit rem ſigniſi⸗
cataʒ pꝛopꝛie.licet em̃ ſit naturalis ſimilitudo inter ſignũ
⁊ ſignatum in ſacramento: inſtitutio yꝛopꝛie reſpicit rem
ſignificatam ex conſequẽti.nihilominꝰ reſpicit ſimilitudi⸗
nem ſigni ad ſignatum. Non em̃ imponitur ab illa ſimili
tudine. vnde aliter eſt in ſacramentis ⁊ in nominibus qꝙᷓ;⸗
tum ad inſtitutionem ⁊ ſimiliter qᷓtum ad vnitateʒ.. Ad
vltimum dicendum ꝙ ad eſſe ſacramẽti requiritur res ſa⸗
cramenti.ſcʒ cum ipᷣo ſacramento ſiue ſigno. Signum aũt
ſignat quadam ſimilitudine naturali? rep̃ſentat ex inſti⸗
tutione.Quia igitur ſub vtraq; ſpecie quadam naturali ſi
militudine ſignatur integre res huius ſacramenti: poteſt

„

xxx'.

quodsmodo dici ſacramentũ ꝑfectum ratõne rei pꝑfecte et
integre ſignate. Sev quia ad eſſe ꝑfectum ſacramenti. re⸗
quiritur repñtatio ex inſlitutõne:vna aũt ſpecie nõ repᷣſen
tatur res ſacramenti integre 2 ꝑfecte: nõ eſt ibi ſacramen⸗
tum ꝑfectum ꝙᷓtum ad ꝑfectõeʒ dico ſacramẽtalem. 4 Ad
hoc quod querit᷑ꝙ qui accipit hoc ſacramẽtum ſub ſpecie
panis: accipit integre ⁊ ꝑfecte ſacramẽtũ. Dicendũ ꝙ eſt
ſumere boc ſacramentũ ſpũaliter ⁊ ſacramẽtaliter. VUnde
dico ꝙ qᷓtum ad ſpũalem ſumptõnem ꝑfecte accipit. qtuz
ad ſacramentalem nequal. *
embꝛuũ ſecũdum
Onſequẽter querit᷑ quare h̊ ſacramentũ ſub
duabo ſpẽbo ↄficit᷑. Circa h̊ ſic.In nullo alio
ſacramẽto ſunt duo ſigna.j nec in hoc debẽt
uo eſſe. vel quare magis inſtituit dns ̊ ſa⸗
eramentũ dari ſub duabo ſpẽbo ꝗᷓ aliqð alioꝝ.¶ IYẽ cum
hoc ſacramẽtũ fuit pᷣfiguratũ in vno ſcʒ in agno paſchali.
cum figuratũ debeat figure rñdere:videt᷑ ꝙ debeat repᷣſen
tari ⁊ fieri ſub vna ſpecie.¶ Item ſpẽs exterioꝛ in ſacra
mento.nõ eſt ſolũ ſignuʒz ſiue imago rei ſignate ⁊ 9tente: h
rei ſigniſicate tm̃.ſ̊ vtraq; res ſcʒ ↄtenta ⁊ nõ ↄtenta ſuffi⸗
cienter figurat᷑ ſub vne ſpecie.i¶ Pꝛetea vt dicit am bꝛo. ſa
cramẽtũ ſimplex eſt. ratõe ̊ ſimplicitatis ſacmẽti ⁊ ratõe
ſufficiẽtis repſentatõis ⁊ figuratõis videt᷑ ꝙ in hoc ſacmẽ⸗
to nõ debet elle niſi vna ſpẽs.¶ Si rñdetur ſicut dicitur.
iiij.ſenten. xj. di.c.ſub alia aũt ſpecie. ꝙ ſub duplici ſpecie
ſumit᷑:vt oñderet totã hanã naturã aſſumpſiſſe vt totum
redimẽt. Sʒ ſm hãc ratõeʒ videt᷑ potiꝰ ꝙ in ſacramẽto re⸗
generatõis.i: baptiſmatis debet eſſe duplex ſpẽs:cuz virtꝰ
redemptõis efficaciã habeat in nobis ꝑ ſacramẽtuʒ illud:
nõ aũt ꝑ iſtud.4l Item iſtud ſacramẽtuʒ eſt ca uſa vite ſpi⸗
ritualis: debet ſignificari ſigno quo magis expᷣmit᷑ vita.
ſ magis expꝛimit᷑ qũ ſanguis non ſignatur a coꝛꝑe ſexa⸗
tus.ſeꝑatus em̃ a coꝛpoꝛe magis eſt ſignum moꝛtis qᷓᷓ vite
ergo nõ debet ſignari ſigno quod ſignat ſanguinem ſeꝑa⸗
tum a coꝛpoꝛe.⁊ ita nõ debet ſpecies vim eſſe ſignum in B
ſacramento.⁊ ita nõ debet eſſe niſi vnum ſignum. 4 YIem

vnitas atteſtatur ꝑfectõni.ſ̊ hoc ſacramentuʒ eſt fectiſſi⸗
mum:ergo marime ↄgruit illi vnitas ſigni nſio. mul
oc ſacmen

tipler eſt ratio quare ſub duplici ſpecie dat
tum. vna eſi duplex ratio ſiue cauſa inſtitutõis ſacramen⸗
ti buiꝰ. Ao duo nãq; pꝛincipaliter inſtitutũ eſt hboc ſacmẽ⸗
tum.ſcʒ ad augmentũ caritatis. vt firmioꝛ ſit vnio coꝛꝑis
rp̃i miſtici eũ capite. Sicut em ↄfirmatio datur ad robur
fidei collate in baptiſmo: ſic ſacramentum altaris ad ro⸗
bur caritatis date in eodem. hec vnio ſignificata eſt in ſa⸗
cramento coꝛpꝑis xp̃i ſub ſpecie panis quod eſt verꝰ panis
ſcʒ vite. Joh̊.vj.Ego ſuʒ panis viuus 7c. 4¶ Iteni alia ra⸗
tio inſtitutõis eſt recoꝛdatõ beneficij redemptõis.que qui⸗
dem facta eſt ꝑ effuſionẽ ſanguis xp̃i.vnde.j. Coꝛĩ.xj. boc
facite quotiẽſcũq; ſumitis in meã ↄmemoꝛatõeʒ.2 ſumptũ
eſt hoc ex verbo dñi Luẽ.xxj. Glo.j.Coꝛin.xij. ADemoꝛia
ibi eſt nr̃e redemptõis. Specie igit᷑ panis offert effectus

vnionis:ſpecie vini que eſt ſacramẽtum ſanguis memoꝛia

redemptois. Cum em̃ duo fluxerũt de coꝛpoꝛe xp̃ᷣi ſcʒ ſan⸗
guis ⁊ aqua.effuſio ſanguĩs facta eſt ad noſtrã redemptõ/⸗
nem:aque ad peccatoꝝ ablutõeʒ. ¶¶ Item alia eſt ratio. ſcʒ
duplex.miſticuũ huiꝰſacramenti ſcʒ vnum rñdens incarna
tioni:aliud paſſioni. In ĩcarnatõe facta ẽ vnio diuine na⸗
ture cũ bumana. VUnde xpc eſt caput eccłie cui mẽbꝛa vni⸗
ta ſunt.qdð ſigniſicat᷑ in ſacramẽto coꝛꝑis xp̃i ſub ſpecie pa
nis. In paſſione facta eſt redemptõ nra effuſione ſanguis
qð ſigniſicat᷑ ĩ ſacmẽto ſanguĩs ſub ſpẽ vini. In ſũptõè igr
coꝛꝑis xp̃i ſub ſpẽ panis:ſignat᷑ ꝛiũctio mẽbꝛoꝝ cum capi⸗
te que facta fuit in incarnatõe. In ſumptõne languis ſub
ſpecie vini: redemptõ nr̃a ꝑ ſanguis xpᷣi effuſionẽ · VUnde ĩ
hoc vno ſacramento ſignat᷑ quod eſt incarnatõnis ⁊ quod
eſt paſſionis.ꝓpter qð eſt ꝑfectiſſimũ ſacramẽtoꝝ · ¶ Ytem
alia ẽ ratõ ſcʒ duplicis nature ſumptõ a xpᷣo ad vtriuſq; re

demptõez. quã tagit mgr in ſenten. ⁊ ĩ glo.j. Coꝛin. xj· boe

D

facite in meã ↄmemoꝛatõneʒz.ibi dicit glo.Cũ totꝰſub ſpẽ

panis totꝰſub ſpẽ vini ſumat᷑:cur nõ in vna ſ̊ in duabo de
dit: ideo vt oñderet xpᷣc totã humanã naturã.i.aĩaʒ ⁊ coꝛ⸗
pus aſſum pſiſſe: vt vtrũq; redimeret.panis em̃ ad coꝛpꝰre
fertur vinũ ad aĩaʒ: quia vinũ oꝑatur ſanguinẽ in quo ſe⸗
des aie a phᷣis eſſe dicit.q̊ in duabo ſpẽbus celebꝛat᷑ hoc ſa
cramentuʒ:vt aĩe ⁊ carnis ſuſceptõ in xpᷣo ⁊ vtriuſq; libe⸗
rationem in nobis ſigniſicet. IYtem ſumit᷑ in duplici ſu bẽ
in ſignũ duplicis modi ſumẽdi.ſcʒ cũ facilitate ſicut ꝑfecti
⁊ cũ difficilitate ſicut imꝑfecti. vnde Joh.vj.dicto a dño.
Qiſi mãducoueritis carnẽ filij boĩs.⁊ bi.e.ſ.nõ ha aãc.di
xerunt quidã ex diſcipulis eiꝰ.durꝰ eſt hic ᷣmo.quis põt
eũ audire:Modꝰ aũt ſumẽdi cũ facilitate ⁊ iocũditate ſig
tur in vino:cũ difficilitate ĩ pane.¶ Itẽ in ſignũ duplicis
imolatõis ſcʒ in vita ⁊ in moꝛte. Nã expectatõ ⁊ pparatio
ad moꝛtẽ fuit moꝛs qdaʒ.vñ Luc.xxiij.ſactꝰ eſi ſudoꝛ ⁊c.q
fuit in vita repᷣſentat᷑ ſpẽs panis:que ĩ moꝛte ſpecies vini.
l SIẽ alia eſt ratõ ſcʒ ſignificatõ duplicis effectꝰin genere
huiſacramenti que tangit᷑ in lucidario queſtionũ Hugo.
dicit᷑ em̃ ibi.ideo ĩ duabo ſpẽbo ſumit᷑ vt ſignificet᷑ huiꝰſac̃
mẽti duplex effectꝰ.valet em̃ vt dic amb.ad tuitõeʒ coꝛꝑis
2 aĩe. Et qð ſumit᷑ ĩ pane valet ad vtrũq;. ⁊ ſilꝛ qð in vino
ſumit᷑: qꝛ in pane totũ ⁊ integꝝ ⁊ in vino ſilꝛ totũ ⁊ integꝝ
ſumit᷑. Sʒ ſi in pane tm̃ ſumeret᷑:alteꝝ tm̃ ſignificaret᷑.ſcʒ
ꝙ ad tuitõeʒ coꝛꝑis valeret. Itẽ ſi in vino tm̃ ſumeret᷑:ſo
lum ſignificaret᷑ ꝙ ſalute aĩe ſumeret᷑. In ſanguiĩe eĩ aĩa
ſignificat᷑.⁊ hãc cauſaʒ tãgit mgr ſilꝛ in ſentẽ.⸗¶ Ex his pʒ
rũſio ad pᷣmũ ſcʒ quare dñns ſtatuit h̊ ſacramentũ dari ſub
duabo ſpebo magiſqꝙᷓ alia ſacramẽta.⸗ Ad h̊ qdð querit᷑ qdð
p̃figuratũ fuit in agno paſchali.Dicẽdũ ꝙ h̊ nõ fuit ſᷣm in
tegritatẽ ſacramẽti: ſ ꝙtũ ad illud qð eſt ſacramẽtũ ⁊ res
ſacramẽti ſcʒ coꝛpus xpᷣi.quod dat᷑ hic in refectõeʒ ſpũalẽ
ſicut ille in refectõem coꝛꝑalẽ.que quidẽ refectio repᷣſentat
liberatõeʒ generis hũani:.a ſeruitute dyabolica facta per
paſſionẽ xp̃i:ſicut illa liberatõeʒ hebꝛeoꝝ a ſeruitute egi⸗
ptiaca facta in foꝛti manu dñi.q Ad aliuo qð querit᷑.res
vtraq; ſcʒ ↄtenta ⁊ nõ ↄtẽta ſignificat᷑ ſufficiẽter in altera
ſpecie.Dicẽdũ ꝙ etſi xpᷣe hõ naturali quadã ſiłitudine re⸗
pᷣſentat᷑ vtraq; ſpẽ:nõ tñ ex inſtitutõe ſignat᷑ vtraq;.ſcʒ ſᷣm
carnẽ ſpẽs panis ſᷣm ſanguinẽ ſpẽs vini.¶ Ad illud quod
obijcit᷑ ſacramẽtũ ẽ ſimplex. Rñſio.ꝙ h̊ intelligit᷑ ratõe
pꝛimi effectꝰ? ꝓpꝛij.licet em̃ ſacramẽtoꝝ ſint plures effectꝰ
vnus tamẽ ꝗꝓpꝛijſſimꝰeſt ⁊ pꝛimꝰ.q¶j Ad hoc qð obijcit᷑ con⸗
tra ratõcʒ magiſtri in ſenten.que eſt. ꝙ ſub duplici ſpecie
ſumitur vt oſtenderet totã naturã aſſumpſiſſe vt totã redi

meret.h̊ virtꝰredempꝑtõis efficaciã habet in nobis ꝑ ſacra⸗

mentum baptiſmi ⁊c. Dicendũ ꝙ licet ꝑ ſacramentuʒ ba⸗
ptiſmi efficaciã habeat in nobis redemptio facta ꝑ xpᷣm:
nihilominꝰillud ſacramẽtuʒ repᷣſentat paſſionẽ xpᷣi inqtũ

ea abluimur a peccatis.ꝗꝓpter qð inſtitutũ fuit vt ſacramẽæę

tum baptiſmi illo fieret eiemẽto qð plenã ⁊ ꝑfectam habet
mũdatõeʒ. MPꝛet. licet vtrũq; ſacramẽtũ ſcʒ baptiſmi ⁊ eu⸗
chariſlie typũ gerit paſſionis rpᷣi: in ̊ eſt tñ differẽtia. ꝙ
baptiſinꝰeſi typopaſſionis.̊ ſacramẽtũ typꝰ xp̃i paſſi.ba⸗
ptiſinꝰem gerit typuʒ ſepulture rp̃i in paſſione.vñ Ro.v.
Conſepulti em ſum cũ xpᷣo ꝑ baptiſinũ in moꝛtẽ.i.ſic ipſe
fuit ſepultꝰquo ad penã in paſſione:ita ⁊ nos in baptiſmo
quo ad peccata ⁊ qtuʒ ad penã infligendã ꝓ peccato.hoc
aũt ſacramẽtũ gerit typũ xp̃i paſſi.xpᷣc aũt paſſus ratione
nature duplicis ſcʒ coꝛꝑis ⁊ aie qui eſt res huiꝰſacramẽti
babet duplici ſigno ſignare.4! Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ hoc
ſacramẽtũ eſt cauſa vite ſpũalis ⁊c. Dicẽdũ ꝙ ſeꝑatõ ſan⸗
guinis rp̃i a coꝛꝑe cauſa ẽ noſtre vnionis: que ẽ ꝑ caritatẽ
in coꝛpe miſtico ⁊ nõ ſignũ tm̃. Vñ licet ſanguis xp̃i nõ ſe⸗
parata coꝛꝑe.magis foꝛte expᷣmeret iſtã vnionẽ qua vni⸗
uit mẽbꝛa in coꝛpe miſtico qᷓ ſanguis ſeꝑatꝰ:tñ qꝛ ſeꝑatio
illa ẽ cauſa. ſacramẽta em̃ noue legis ſigna ſunt ⁊ cauſe:
mazgis ↄgruit ꝙ ſignũ in hoc ſacramẽto ſignificet ſangui⸗
nem vt ſeꝑatũ ꝙ; vt vnitũ. 4 Ao illud qð obijcit. ꝙ magis
ſignat᷑ vita ſpũ alis ꝑ ſanguinẽ nõ ſeꝑatũ ⁊c. Dicẽdũ ꝙ hᷣ
verũ eſt ỹtuʒ eſt de ſunplici ſignificatõe:nõ de lignificatõ⸗

ne cauſali.q¶l Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ vnitas atteſtat᷑ ꝑfectõ
ni ⁊c.Oicendũ ꝙ vnitas rei atteſiat᷑ ſue ꝑfectõni.hec autẽ
pluralitas ſcʒ ſignoꝝ nõ p̃iudicat vnitati ſacramenti:ĩmo
vnum ẽ ſacramẽtuʒ vt ſupꝛa tactuʒ ẽ: pluralitas aũt ſigno
rum atteſtat᷑ ꝑfectõni huiꝰſacꝛamẽti vt ptʒ ex dictis.

—

2 4
embꝛũu tercium
Onſequẽter querit᷑ vtꝝ veriꝰdicẽdum ⁊ ſpẽs
panis ⁊ vini eẽ ſac̃mẽtũ: an ↄtẽtũ ſub ſpẽbo:
7 loquoꝛ de ſaẽcmẽto ſᷣm ꝙ diſtinguit᷑ a re ſa
cramẽti:ꝙ aũt ſpẽs videt᷑.qꝛ vt dic hug.Sa
cramẽtũ eſt materiali elemẽtũ foꝛis ſenſibiliter ꝓpoſituʒ ex
ſilitudine rep̃ſentãs. ex inſtitutõe ſignificãs ex ſanctifica⸗
tione ↄtinẽs aliquã inuiſibilẽ gram.E dicit᷑ ex ſilitudine
repᷣſentans:vtriq; ↄuenit ſcʒ ſpeciebo exterioꝛibo ⁊ coꝛpo⸗
ri xpᷣi. e. dicit᷑ ex inſtitutõe ſignificans:ↄuenit tm̃ ſpẽbus
nõ em̃ inſtitutũ eſt vt coꝛpꝰxpᷣi verum ſignificet coꝛpꝰmiſti
cum.ſiłꝛ ꝙ dicit᷑ ex ſanctificatõne ↄtinens gr̃am ⁊c.oↄuenit
tm̃ ſpeciebo nõ coꝛꝑi xp̃i.nullã em̃ recipit ſanctificatõeʒ ex
pꝛolatõne verboꝝ pᷣſcriptoꝝ.neq; vniuerſaliter ex aliquo
quod ibi agit.ql Cõtra.ſacramẽtum ꝓpꝛie dicit᷑ qd imagi
nẽ gerit ⁊ cauſa exiſtit.In h̊ aũt eſt ↄueniẽtia inter exterio

res ſpẽs ⁊ coꝛprp̃i verũ: vtrũq; exiſtit imago.ᷣ ſolũ coꝛ

poꝛi xpᷣi ouenit exiſilere cauſa gratie collate i hoc ſacramẽ⸗

to:qꝛ etſi ſpẽs ille ſint cauſe ſine qua non.vel etiam aliquo

modo efficiẽs vt diſponẽs: ⁊ his modis coꝛpus xp̃ᷣi cauſa
exiſtit.⁊ preter hos modos ꝓpꝛie dicit᷑ cauſa.vnde Hugo.

Cum tria ſint in vno.in pᷣmo quidem ſignũ inuenit᷑ ſcði.

in ſcõo aũt cauſa tercij.in tercio vᷣo virtus ſecundi ⁊ veri⸗
tas pꝛimi.¶ IJtem maioꝛ eſt cõuenientia coꝛpoꝝ etheroge
neoꝛum qᷓ; omogenij ⁊ ethmogenij. ſed coꝛpus xp̃i verũ eo⸗
ꝙ eſt mẽbꝛoꝝ diſſimiliũ ẽ etheꝛogeneũ: ſimiliter coꝛpꝰ xpᷣi
miſticum.pꝛobatio Ro.xij. Sicut in vno coꝛꝑe multa mẽ⸗
bra habemꝰ omnia aũt mẽbꝛa nõ eundẽ actuʒ habent:ita
multi vnũ coꝛpꝰſumꝰin xpᷣo.ſinguli aũt alter alteriꝰmem⸗
bꝛa.bᷣ panis ⁊ vinũ ſunt ecoꝛꝑa omogenea.igit᷑ maioꝛ eſt cõ
uenientia coꝛꝑis xp̃i veri ⁊ miſtici: ꝙᷓ; panis ⁊ vini ad coꝛ⸗
pus verũ vel miſticũ.q̊ coꝛpꝰxp̃i veriꝰ eſt ſacramẽtũ etiã in

repᷣſentãdo qᷓ; panis ⁊ vinũ.⸗ĩʒAd pᷣmũ dicẽdũ. ꝙ ꝓut ſa⸗

cramẽtũ dicit ꝓgꝛie ſcʒ qdð eſt ſignũ 2 cauſa: ꝓut dicit᷑ ſaẽ⸗
mentũ quod efficit quod figurat:coꝛpꝰ xpᷣi ꝓpꝛius dicitur
ſacramentũ.ꝓut ſacramentũ dicit᷑ qð ſolũ gerit ratõeʒ ſi⸗
gni: ſic ↄuenit vtriq;. differũt tñ:qꝛ coꝛpꝰxpᷣi eſt ſignũ intel

opetit ſignificare ſenſibiliter qᷓ; intelligibiliter: ꝛius cõ⸗
uenit ſpeciebo ratõ ſigni qᷓ; ↄtẽto ſub illis. vnde Hugo dif⸗
finiens ſacramentũ ꝓut eſſe ſacramẽti determĩat᷑ in ſigno
ponit conditõnes que magis ↄueniunt ſpeciebo ꝙᷓ ↄtento.
nihilominꝰ verius dicitur ↄtentum ſacramenti qᷓ ſpecies
pꝛout ſacramentũ dicitur ſᷣm plenitudinem virtutis illiꝰ
pꝛout ſacramentuʒ dicitur ſignum ſolum.non econuerſo.
Ao aliud dicendũ ꝙ eſt conſiderare mẽbꝛa coꝛpoꝛis mi⸗
ſtici vt ſunt mẽbꝛa coꝛpoꝛis ⁊ conſtituũt coꝛpus.⁊ ſic ſunt
omogenea:quia ſic habent ↄuenientiã aſſimilatõis ex fide
⁊ ↄnexionis ex caritate.⁊ vt ſunt oꝛdinata ad diuerſa oꝑa
ſiue officia:⁊ ita ſunt etherogenea:qꝛ ſic quaſi diuerſe na⸗
ture ſunt.vt pꝛimo modo ↄſiderant᷑ ſunt de eſſe coꝛꝑis mi⸗
ſtici. vt eſt res huiꝰſacramẽti.⁊ ſic expꝛeſſiꝰſignificant᷑ ſpẽ⸗
bus panis ⁊ vini qᷓ; coꝛꝑe xp̃i veꝛo.

¶ Nueſtio.xxxij.de integri

tate ſacramenti euchariſtie reſpectu materie.

Equitur de integri
quen Et pᷣmo querit 8 his qᷓ
ſunt ex ꝑte materie. Secundo de his que
ſunt er parte foꝛme. Circa ea que reſpi
ciunt materiam queruntur nouem. Pri⸗
mum eſt vtrum debeat confici de materia panis et vini.
Secundum vtrum ex pane triticeo. Terciũ vtꝝ er aʒimo
⁊ fermentato. Quartum vtꝝ ex omi genere panis.Quin⸗

ligibile: ſpẽs ille ſignũ ſenſibile.q;ꝛ igit᷑ ſacramentũ magis

*

tum vtꝝ aqua eſt admiſcẽda vino. Sextuʒ vtx ſanguis ſi⸗
ne aqua poſſit ↄſecrari. Septimũ vtu poſſit ofici ex omi ge
neri vini. Octauũ vtꝝ er aceto. ſQonũ vtꝝ er om liquore
qui ꝓcedit ex vua. vtpote de agreſta muſto dulci ·

lẽbꝛum pꝛimum

Irca pꝛimuʒ querũtur duo. Pꝛimum ẽqua
re tm̃ ſub his ſpeciebo panis ⁊ vim conficit ·
Scðm elt ſi vtraq; ſpecieruʒ baꝝ ſit de inte

.

ritate buius ſacramenti.
rticulus pꝛimus
7 AVeerit᷑ pᷣmo quare tm ſp ſpẽbo panis vini ĩ⸗
ſtitutũ eſt H̊ ſacramẽtũ ↄſici. qꝛ cũ hoc ſacramẽ⸗
tum pᷣfiguratum fuit nõ ſolũmõ in pane ⁊ vino
oblato abꝛabe a melchi. Beñ. xiiij ſp̃ ĩ agno paſchali Exo.
xij.⁊ in hedo quẽ obtulit manue cu libamẽtis Judi c. xiij. et
in dinerſis ſacrificijs ĩ lege:q̃ expᷣſſioꝛẽ gerebãat ſilitudineʒ
paſſi ri qᷓ panis ⁊ vinũ. 2 in fauo mellis quem ionathas
virga ↄuertit ad os ſuũ. j. Reg · xiij. Cũ veritas debeat rñ⸗
tere figure: nõ videt ꝙ magis debeat vaꝛi ſub ſpẽ panis ⁊
vini qᷓ ſub aliq̃ alia p̃tactaꝝ. vel ſi ſub his illis ſimilit.
Itẽ xpᷣc dedit coꝛpſi uũ in recoꝛdatõem paſſionis. AUnde
QAuc.xxij. Hoc ẽ coꝛpꝰ meũ qð ꝓ vobis tradet.h̊ facite ĩ me
am ↄmẽoꝛatõeʒ. glo.ſuꝑ illud.j.Coꝛĩ.xij.Quotiẽſcũq; ma⸗
ducabitis panẽ huc.⁊ cali. bi.moꝛ.do.a.dicẽ̃. In ↄmẽorati
one moꝛtis debʒz ſumi. ſᷣ panis ? ſacꝛamẽtũ coꝛꝑis abſolute
ducès ĩ memoꝛiã illiꝰnõ vt paſſuʒ ẽ: S̊nõ videt᷑ ꝙ panis de
beat eẽt ſacramẽtũ coꝛꝑis:pᷣ alqd ducẽs in paſſionẽ coꝛpo
ris: ſicut vinũ ducit ĩ paſſionẽ in qua effuſus eſt ſanguis 2
diuiſus a carne. aũt panis ſignat coꝛpꝰ xpᷣi abſolute ñ
cũ ↄditõe paſſiõis ptʒ.panis em̃ ẽ rep̃ſentatiuũ coꝛꝑis xpᷣi
qꝛ ſiẽ panis ex multis granis:ita coꝛpꝰẽ ex multis mẽbꝛis
Itẽ panis nõ ſignat coꝛpꝰvt ẽ deſtitutũ ⁊ additũ diſſolu
tioni:pᷣ potiꝰvt eſi in opoſita ↄditõe ſcʒ in integritate ⁊ cõ
ſtitutoõe. ¶¶ Itẽ vt dic Hugo. optz vt Hm ꝓceſſuʒ tẽpoꝛꝝ ſpi⸗
ritualiũ graꝝ ſigna magis ſꝑ ac magis euidẽtia ac declaꝛã
tia foꝛmarent᷑. vt cũ effectu ſalutis creſcẽt cognitõ verita⸗
tis.igit᷑ cũ panis ⁊ vinũ erãtſꝭ acramẽta legis nature: ſacꝛa
menta legis ſcripte erãt ſigna magis euidẽtia ac declaran⸗
tia ſpũalis gre.igit᷑ gra ſpũalis buiꝰſacramẽti: debuit rep
ſentari aliquo ſacmẽto legis moy ſi.qᷓ; legis nature.⁊ ma⸗

xxxij.

gis ceteris gratijs ſpũalit᷑ reſicit ⁊ ſaginat. quẽ ⁊ ſanguis

—

rßi ſpũaliter letificat 2 ſic inebꝛiat vt ſobꝛiũ reddat.EInde

ps. Calix meꝰ inebꝛiãs qpᷣcla ro eſt. habet etiã ſimilitudi⸗
nem cũ re ſignificata tm̃.que eſt vnitas fideliuʒ.quia ſicut

ex multis granis cõficit vnus panis ⁊ ex pluribo racemis

vinũ ↄfluit:ſic ex multis fideliũ ꝑſonis vnitas eccleſie con

ſtat. Alia ratõ eſt ↄſuetudo ſiue generalitas alimenti quo

vita nature ſuſtentat. hmõi em̃ ↄueniẽtiſſime ducũt ad il⸗
lud quo vita ſpũalis ĩ oĩbo nutrit᷑.vnde Dama.Quia cõ⸗
ſuetudo ẽ homibo lauari aqua ⁊ oleo vngi.ↄiugauit aquã
⁊ ſpiritũſanctũ ⁊ ſecit id lauacrũ regeneratõis.Et quia cõ
ſuetudo eſt homibo panẽ ↄmedere ⁊ vinũ bibere: ↄiugauit
eis deitatẽ ? fecit ea coꝛpꝰeius ⁊ ſanguinẽ· vt ꝑ bec que ſũt
ſm naturã ↄſueta in quibo vita ↄſeruat᷑: ad ea que ſũt ſuꝑ
naturã aĩa tranſferat᷑. 4I Item ex alia ꝑte. Qoluit dñs vt
daret᷑ hoc ſacramẽtũ ſub ſpecie alicuiꝰveteris teſta.vt oſtẽ
teretur illa ſacramẽta ceſſare: ⁊ noua iam introducta.vn⸗
de.j. Coꝛin.xj. Hoc facite quotiẽſcũq; ſumitis ⁊c̃.glo. Sci
endum ideo poſt celebꝛatũ vetus paſcha.dñm coꝛpꝰ⸗ ſan⸗
guinem ſuũ dædiſſe diſcipulis:vt oſtederet veteris legis ſa
cramẽta ceſſatuꝛa. inter que pᷣcipuũ erat agni paſchalis ſa
cramẽtũ. 7 noue legis ſacmẽta inſtituẽda: inter que excel⸗
lit dñici coꝛꝑis ſacramẽtũ. 4l! Ex h̊ ptʒ rñſio ad pᷣmo obie
ctum. Aon em̃ debuit inſtitui dari in ſpẽ agni vel bedi vel
alteriꝰalicuiꝰſacramenti veteris legis: ne nõdum videant᷑
legalia ceſſare.ĩmo illa in multitudine debuerũt figurare
xpᷣm paſſum:in cuiꝰrecoꝛdatõe dat᷑ boc ſacramẽtuʒ. VUnde
augu. iij. de trinitate. Opoꝛtuit ꝗ qui ꝑ multa eramꝰdiui
ſi a eo: ꝙ multa vnũ conclamarẽt futurũ ſcʒ xpᷣm paſſuʒ.
Pꝛet. expſſius ſignat᷑ res huiꝰ ſacra mẽti qᷓtũ ad rẽ vtrãq;
ſpecie panis ⁊ vini:q alteriꝰalicuiꝰ ſacramẽti vt ex dictis
patet. 4 Et ſic pʒ rñſio ad illud qð obijcit. ꝙ in ſacrificijs
legis expᷣſſius ſignificabat᷑ xpᷣe paſſus. MPꝛet. licet eſſent ſi⸗
gna enidẽtioꝛa qꝛ pꝛincipalit᷑ ad ſignificãduʒ xpᷣm paſſum
oꝛdinabant᷑: tñ nõ erant euidentioꝛa ꝙᷓtuʒ ad expᷣſſionem
gratie ſpũalis.que pꝛincipalit ſignat᷑ in ſacramẽto noue
legis.¶ Ao illud qð obijcit ꝙ ſpecie panis repᷣſentat᷑ coꝛ:
pus xp̃ᷣi abſolute nõ reſerẽdo ad paſſionẽ. Dicẽdũ ꝙ vt di⸗
cit Hugo. Sacꝛamẽtũ ſignat ex ſilitudine repᷣſentat ex in⸗
ſtitutõe. Elnde dicẽdũ ꝙ licet ex naturali ſiłitudine ſigni⸗
ficet coꝛpꝰ abſolute:er inſtitutõe tñ ſignat coꝛpꝰcũ ↄditõne
ſcʒ vt ẽ relatũ ad paſſionẽ. Pꝛet. licet ſpẽs panis in ſe ↄſi⸗

cerata repᷣſentet coꝛpꝰ abſo

lute:tñ vt ↄmedit᷑ ſignat expo⸗

xime ſpẽs mellis qð fuit figura hui⸗ ſacmẽti.j. Reg. xiiij.

ratõe ꝓceſſus tꝑis ⁊ ſie apoꝛis. Sapi. viij. I5 babet amari
tudinẽ c. 4 Itẽ Hugo. pᷣma ſacmẽta fuerũt vmbꝛa. ſcðᷣa
imago.tercia coꝛpꝰ.quarto ſequit᷑ veritas ſpũs. plus igit᷑
ↄgruebat ꝙ inſtitueret᷑ ſub aliqᷓ ſpẽ ſacramẽti legis ſcripte
ꝙᷓ legis nature. IYtẽ cũñ exiſtẽte veritate ceſſat vmbꝛa.Ob
latio panis ⁊ vini fuit vmbꝛa hui ſ acramẽta: nõ debz ̊ eẽ
cũ h̊ ſacramẽto.¶. Si rñderet᷑ ꝙ ceſſauit nec mõ fit oblatõ
aliqua panis ? vini deo. Cõtra· añ ↄſecratõeʒ hoſtie offeꝛt
panis ? vinũ deoĩ celebꝛatõe miſſe.2 dicit᷑ in pᷣma oblatõ
ne. Suſcipe ſancta trinitas bãc oblatõeʒ quã offerimꝰ⁊c̃.
Itẽ ſacramẽtũ ẽ ex ſiłitudine ſignificas ex inſtimtõe re⸗

pſentãs ⁊c. Ilud igit᷑ vbi ẽ maxĩa ſilitudo maxĩie debet in⸗

flitui ſacranẽtũ. ̊ caro xpᷣi maximã ſiłitudinẽ habʒ cum
carne alia 1 ſanguis cũ ſanguiĩe. igit h ſacramẽtũ debz in⸗
ſtitui fieri ſub ſpẽ carnis ⁊ ſanguis.4 Itez in h̊ ſacramẽto
tinet᷑ xp̃ vt cibo ꝑuuloꝝ ꝗ pꝛiꝰ erat cibo angeloꝝ. Sʒ ci⸗
bus ꝑuuloꝝ ẽ lac:q̊ in lacte debz ↄfici. 4 Ziẽ obijcit᷑ de vi⸗
no · qꝛ hic ſignat᷑ xpe vt cibo ſiue potꝰſanãs. p̊ vinuʒ nõ da⸗
tur infirmis: nõ debet ↄfici in vino hoe ſacramẽtũ. qð eſt
ſanatiuũ infirmitatis ſpalis. ¶¶ Rñſio. multiplex eſt ra⸗
tio quaꝛe coꝛpꝰxpᷣi ſub iſtis ſi peciebo ſcʒ panis ⁊ vini ↄueni
enter ſignificat᷑: ⁊ in nullo ſacramẽto legie moyſi.AUna eſt
expᷣſſa ſiłtitudo ſigni ad ſignatũ.Elnde.j. Coꝛin.xj. Hoc fa
cite quotiẽſcũq; fa.in meã ↄme.glo. Poꝛro ſpẽs illa viſi⸗
bilis ſacramẽtu ẽ gemĩe rei ↄtẽte 2 ſignate.a ſpẽs illa virs
aʒ rem ſignificat:⁊ vtriuſq; gerit expᷣſſoʒ ſi ilitudinẽ.Mã ſi⸗
cut panis p̃ cetis cibis coꝛpꝰreficit ⁊ ſuſtẽtat.⸗ vinũ bomi⸗

—

nem letificat 2 inebꝛiat: ſic caro xp̃i interioꝛẽ hominẽ ma⸗

ſitũ moꝛti.Paſſio em xpᷣi ↄmeſtioni ↄꝑat᷑ ꝓpter vehemẽtiã
pene ⁊ multiplicẽ ↄmin utõʒz. VUnde pᷣs.Zelꝰ domꝰtue ome⸗
dit me. glo. fuit mihi cauſa moꝛtis.¶¶ Ad h̊ qð obijcit᷑ de il⸗
lo verbo Hugo.Dicendũ ꝙ Hugo d ꝑat adinnicẽ illa ſa⸗
cramẽta que fiebant in remediũ oꝛiginalis ꝑ decimatõem
circũciſionẽ baptiſmũ:nõ aũt comꝑat illa que ſolũ ſigna

. .

erant.cuiuſmõi erat oblatio panis ⁊ vini a melchi. Geñ.
xiiij. 4 Ad illud quod obijcit᷑ de oblatõne panis vini ⁊c̃.
Dicendũ ꝙ hec oblatõ nõ eſt abſolute ⁊ ſim pliciter inten⸗
tioms offerẽtis: ſ̊ eſt quedã pparatõ ad ipᷣm ſacramẽtum.
vnde nõ eſt oblatio que eſt ſacramẽtũ.4! Ad illud quod ſe
quitur.ꝙ ſacramentũ eſt ex ſiłitudine ſignificãs ⁊c. Dicen
dum ꝙ et ſi caro ⁊ ſanguis expꝛeſſiorem gerunt ſimilitu⸗
dinem carnis rp̃i qᷓ panis inqᷓtum eſt caro: nõ tñ inqtum
eſt cibus. Panis em vt tactum eſt. eſt cibo generalis omni
um 2 omni tempoꝛe. ꝓpter qð in multis locis ſcripiure pa
nis generaliter nominat genus cibi. vt patʒ Exo.xviij. ve⸗
neruntq; aaron. ⁊ omnes ſenioꝛes iſrabel vt ↄmederẽt pa
nem cum eo. Panis ibi ponit᷑ pꝛo cibo generaliter. Sicut
igit᷑ oĩm ⁊ om̃i tꝑe eſt cibo:ſic xpᷣc ſine quo nullꝰviuere ſiue
ali põt. pꝛopter quod dicit᷑ panis Joh. vj. 2 ibidez dicit ·
Miſi maducaueritis carnẽ filij homĩs ⁊ biberitis eiꝰ ſan⸗
guinẽ: nõ ha.vi.in vobis. Sic igitur ratõne qua eſt alimẽ⸗
tum generale oĩm 7 om̃i tꝑe quod non eſt de carne: magis
xpᷣo ↄuenit qᷓ caro. Item panis inter alia que nutriunt pᷣ⸗
cipue habet virtutem nutriendi. In cuiꝰſignũ omeſtio pa
nis nõ generat faſlidiũ ſicut ⁊ alij cibi. VUnde dicunt medi
ci? in dietis ſcribit. ꝙ cibo iſte eſt conuenientiſſimus hu⸗

„

mane nature. Silꝛ ẽ de veꝛo pane xpᷣo de quo Ecxi.xxiũij.
Qui edũt me adhuc eſuriũt ratõe igit᷑ vniuerſalitatis 2 b⸗
tutis eiꝰ magis ↄpat᷑ cibo iſte pani ꝙ; alij cibo. ¶. Pꝛet. pa⸗
nis expᷣmus repᷣſentat coꝛpꝰ miſticũ qᷓ; caro. qð quidẽ coꝛ⸗
pus ↄſtat ex multis in ſe diſtinctis in vno tñ adunatis: ſi⸗
cut panis ex multis granis in vnũ tñ ↄcurrentibo.qð non
ouenit carni.¶ Ao illud quod obijcit᷑. ꝙ eſt cibo puuloꝛuʒ
⁊c̃. Dicendũ ꝙ eſt cib ꝑeuuloꝝ.i.humiliũ.hᷣ pꝛie eſt illoꝝ
qui creuerũt in fide. Unde aug. cibo ſum grandium. vnde
in pane puenienter nõ in lacte fuit inſtitutum.4! Ao illud
quod obijcitur de vino qð nõ ſanat. Gicendũ ꝓ vinuz dat
ↄualeſcentiba ⁊ nõ actu infirmantibo. In quo ſignatur ꝗ;
illud ſacramentũ debet dari iam ↄfitentibo ꝑ bonã oſcien⸗
tiam: Artic in ne ſeciid
rticulus ſecũdus
Onſequẽter querit᷑. ſi vtraq; ſpẽs ſit de integri
tate huiꝰſacramẽti. E ſic: videt᷑ pꝑ BG.qꝙ dñs in⸗
ituẽdo h̊ ſacramẽtũ in vtraq; ſpẽ ↄfecit. Sed
vpletũ ſacramẽtuz niſi qd ipe inſtituit.ꝭ̊ ⁊c. Et poſ⸗
ſunt ratões ad idem ſumi ex p̃dictis. ¶ Contra.ſub quali
bet ſpẽ totus xp̃c ↄtinetuꝛ.nec aliquid ampliꝰſub duabo iỹ
ſub vna:nec aliud cõtinet᷑ ſed oĩno idem. videt᷑ ꝙ altera
tm̃ ſit de integritate:cũ vna remota remaneat ſacramẽtuʒ
completũ.¶ Stem fideles integrũ 2 ꝑfectum ſumũt ſacra⸗
mentum. nec tamen ſumũt niſi ſub altera ſpecie tm̃: ⁊c̃.
niſio. ꝙ in hoc ſacramẽto duo ſi unt efficacia 2 ſignifi⸗
antia. Poteſt ergo aliud eſſe de integritate ſacramenti.
aut ꝙᷓtum ad efficaciã aut qᷓtum ad ſignificantiã. Effica⸗
cia huiꝰſacramẽti reſ picit duo.ſcʒ rem ↄtentaʒ 2 ſignifica:⸗
tam: 2 ſignificatã 2 nõ ↄten tã.qᷓtũ ad efficaciã inqᷓ tũ reſpi
cit rem ↄtentã ⁊ ſignificatã: altera tm̃ eſi ſpẽs de integrita
te.qꝛ in vtraq; ſpẽ ↄtinet᷑ totꝰ xpᷣe.Inqtũ efficacia reſ picit
ſignatũ ⁊ nõ ↄtentũ:vtraq; ẽ de integritate. qꝛ ſumpto hoc
ſacramẽto digne in vtraq; ſpẽ.maioꝛ eſt effectꝰ nionis coꝛ
poꝛis miſtlici cũ capite qᷓ ſumpto ſub altera. Etum at ad
ſignificanti ſunt de integritate. quia neutra ſi pẽ ſignatur
res hniꝰſacramẽti.qꝛ xpc ꝙᷓtuʒ ad coꝛpꝰ nõ ſi ignatur ſacra
mentaliter in ſpẽ eini neq; ꝙᷓtuʒ ad ſanguinẽ ſacramẽtali
ter in ſpecie panis. Pꝛet. in boc ſacramẽto ſignatur xp̃e vt

eſt cibo. ꝑfecte manducãtes reficiens ſacramẽetaliter ſi pi⸗

ritualiter. pꝑfecta aũt refectio nõ eſi in pane tm̃ nec in vino
tim̃:ſed in vtroq;. Reficit aũt hoc ſacramentũ nõ quoſcũq;
ſed manducãtes ſpiritualiter. Manducare aũt ſpirituali
ter eſt recognoſcere ⁊ refici circa eius paſſionem que fuit
in coꝛpoꝛis eius multiplici afflictione 2 ſ anguinis effuſio⸗
ne. in quo manifeſtatur immenſa dci caritas in hoc aĩa
Efecte reficitur 2 delectatur. ⁊ ideo vtrũq; diſtincte ſigna⸗
tur ſcʒ coꝛpus 2 ſanguis. Pꝛet. delectatõ ⁊ refectõ non eſt

in paſſione quia paſſio:ſed quia noſtra redemptõ. nos em̃
noſtra vtilitas delectat que eſt redemptõ noſira coꝛpoꝛe 2?
ſanguine xpi.¶ Ex his patet rñſio ad obiecta.quia etſi to

tum ſit in vtraq; ſpecie:nõ tamen vnam pfecte ſignatur
ideles aũt ꝑfectum ſacramentũ ſuſcipiunt q;tum ad effi⸗
caciam que reſpicit contentũ ⸗ ſigniſicatum.nõ tamẽ ſum⸗
ptio in vna ſpecie eſt tante efficacie inqtum reſpicit ſigni⸗
ficatum ⁊ nõ otentum:quãte eſt in vtraq;.nõ tamẽ opoꝛtet
ipi ſumant in vtraq; ſpecie ꝓpter periculuʒ effulſionis 2
Iter periculũ erroꝛis: ne ſimplices crederent totum xpᷣm
ſub altera ſpecie nõ eſſe. ſicut fu it e quodã nõ credente

eſſet ſanguis in ſacramento coꝛpoꝛis:qui videbat ſangui⸗

nem exire de hoſtia.

embꝛum ſecũdum

rium videt᷑.qꝛ cũ h̊ ſacramẽtũ repᷣſentet rᷣm
. paſſuʒ.qui ob violentiã paſſionis ⁊ ignomi⸗
niam abiectiſſimꝰ videbat᷑ 1 nouiſſimꝰ.vt babet᷑ Ja. liij.
videt᷑ ꝙ »grueret huic ſe aeramento ꝙ oſiceret᷑ pane vilioꝛi

F ſit panis de tritico. Pꝛet. panis de tritico nõ eſt mu⸗

Vnſequẽter querit᷑ quare magis ↄficit᷑ coꝛ
pus rp̃i de pane tritici qᷓ; de alio. Cuiꝰ ↄtra⸗

nis panis.nõ em̃ datꝰ eſt omnibo in vſi uz ſ̊ maioꝛibo. Pa⸗
nis vite qui miſtrat᷑ in ̊ ſacramẽto nulli negat᷑ qᷓtuʒ eſt de
ipo pane. igit᷑ videt᷑ nõ ogruere ꝙ panis vite de tali pane
oficiat᷑. ¶ Rñſio. vt dicit y ſaac in dietis ꝑticularibo. pa⸗
nis tritici eſt pᷣcipuꝰcibo ad hũani coꝛꝑis nutrimẽtũ.a eiꝰ
oplexioni naturaliter ſinilis.multa aut aſſimilatio nutri
menti cũ nutrito atteſtat᷑ bonitati nutrimenti:quod patet
per hoc ꝙ Areſto. ait. Omne quod nutrit cum nutrito eſt
ſimile.⁊ idem.ex eiſdem nutrimur 7 ſumus quia exr ſimili
bus.4 Si obijcitur ꝙ laudabrilius eſt nutrimentum caro
Dicendum ꝙ eſt verum ſimpliciter licet alicui 2 alicui nõ.
Item triticum non eſt tĩ alimentum.ſed medicamentum
Vnde yſaac de dietis particula ribus. Triticum eſt mun⸗
dificatiuum ⁊ ſanatiuum. Jus enim de eius farina confe⸗
ctum purgatiuum eſt pectoꝛis. Ratione igitur qua panis
de tritico eſt pꝛecipuus cibus ad bumami generis nutrimẽ
tum. ⁊ quia triticum non eſt ſolum nutrimentum z me⸗
dicamentum:pc ſe tritico com ꝑat.niſi granum frumenti
⁊c̃. Joh. xij. AUnde xpc eſt cibus pꝛecipuus q;tum ad virtu
tem nutriẽdi. Yoh.vj. Caro mea vere eſt cibus.cui atteſta
tur ꝙ maxime eſt noſtre nature ſimile. placuit em̃ diuine
bonitati vt qui erat cibus angeloꝛum. qui cibus erit diſſi⸗
milis nobis.quia licet homo conditus ſit ad imaginem 7
ſimilitudinem dei:factus eſi diſſimilis per peccatũ. VUnde
cibo illo nutriri nõ poterat. quia puulus erat magis indi
gens cibari lacte qᷓ ſolido cibo Hebᷣ.v. fieret cibo bominũ
qui fuit cibus ꝑlectoꝝ fieret cibus puuloꝛuʒ 2 nature il⸗
loꝛum maxime ſimilis. vnde Philip.ij. In ſimilitudinem
factus ⁊ habitu inuentus vt homo. etiam maxime ſilis.
omnes defectus humanos aſſumens exceptis ignoꝛãtia et
peccato.vnde Heb.ij.debuit ꝑ omnia fratribo aſſimilari.
Item ypc nõ eſt ſolum alimentũ: etiam medicamentũ
xpᷣc em̃ medicina purgatiua ſicut ↄfectum ex tritico eſt puꝛ
gatiuum. Unde Ecẽi.xlvij. rpᷣc purgauit pecca ta. Heb. j.
purgatõeʒ peccateꝝ faciens. 4 Item quia dñs com ꝑauit
ſe grano frumenti.ſubſtituit ecclia ſoluz de pane frumẽ⸗
ti conficeꝛet᷑.vnde Joh.xij. Niſi granũ frumenti.glo.aug.
IYpſe eſt frumentum quo viuere cbet anima fidelis.gra⸗

num de quo ſpũalis ſeges ſurgere debet:cum ſint multa ge

nera ſem inum:nulli ſe comꝑat niſi frumento.vnde mos ce
pit eccleſie.de hoc ſolo grano confici coꝛpus dñi. Ratione
igitur ſignificationis erpꝛeſſionis:⁊ ratione comparatio
nis qua dñs comꝑauit ſe grano frumenti: et ratione qua
dominus de hmõi pane conſſiituit confici:non conſicit᷑ niſi
e pane triticeo. VUnde ex concilio Carthaginenſi. In ſa⸗
cramento coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis dñi nihil amplius offera⸗
tur ꝙᷓ ipe dominus tradidit.hoc eſt panis ⁊ vinũ aque mi⸗
xtum.nec amplius in ſacrificio offeratur qᷓ de vuis 2 fru⸗
mentis. Alia eſt ratio conuenientia veritatis cum figura
DOm nia em genera panum oblatoꝝ in lege quibo ſignat?ꝰ
fuit iſe panis:erãt de tritico.vnde Exo.xrxix. Panes aʒzi⸗
mos ⁊ cruſtulaʒ abſq; fermento que con ſperſa ſint oleo la
gana quoq; aʒima oleo lita de ſimila triticea cũcta facies.
Ao illud ergo quod obijcitur ꝙ panis vilioꝛis generis
cõuenientius repᷣſentaret ignominiam xp̃i paſſi ⁊c. Dicẽ⸗
dum ꝙ licet paſſio xp̃i fuerit ignomĩoſa:nihilominus ipſe
patiens erat nobiliſſimus. pꝛopter quod cõueniebat ipᷣm
nobiliſſimo genẽ panis repꝛeſentari. iolentia at palſio⸗
nis 1⁊ ignominia in fractione 2 conteritõne ⁊ cõminutõne
dentium ſignatur. 4 Ad illud quod obijcitur.ꝙ panis ta⸗
lis non eſt oↄmunis.poteſt dici.ꝙ licet non omnibus dat?ꝰ
ſit vſus illius:tamen generibus panum eſt omuniſſimus.
Pꝛet. ſicut maioꝛibus eſt datus vſus panis talis ⁊ nõ om⸗

nibus: ſic cibus illius panis qui ꝑ bunc ſignatur non eſt

omnium:ſed grandium ſᷣm augu.

em bꝛum terciũ

Onſequẽter querit᷑ vtx coꝛpus xp̃i debeat cõ
fici ex aʒimo vł feꝛmẽtato. ꝛ ex aʒ imo:vide
tur ꝑ hoc.ꝙ; dñs qñ inſtituit h̊ ſacramẽtũ cõ⸗

ecit ex oaʒimo at᷑.ei.xxvj.dẽ. AUbi vis pa⸗

— — 0—-

— —

a

ne
;

r

¶ Mueſtio

remus tibi paſcha ↄmedere.⁊ poſi.⁊ parauerunt paſcha.
h tali die ꝓbibitum fuit ne aliquo fermentatum in domi
bus iudeoꝛum eſſet. vnde Exo.xij. In die pꝛimo aʒimoꝛnʒ
non erit fermentatũ in domibo veſtris. Unde glo. Math.
xxvj. ſuꝑ illud. Pꝛima die aʒimox.i.xiiij.die pꝛimi mẽſis.
quodo abiecto fermentato agnum imolabant ad veſperã.
Item ANar. xiiij. die azimoꝝ quãdo paſcha ĩmolabant
dicunt ei diſcipuli.Quo vis eamus⁊ parem tibi vt man
ducas paſcha ⁊ poſt ſequit.parauerũt paſcha.q¶ Itẽ Lu⸗
ce.xxij. Venit dies aʒimoꝛuʒ in qua neceſſe erat oceidi pa
ſcha.⁊ poſt.⁊ parauerũt paſcha. Fecit igit᷑ ihs palcha quã
do neceſſe fuit occidi paſcha.ſcʒ.xiiij.luna.ſ̊ tũc ↄmedebat
aʒima. vnde Exo.xij. die pꝛima.xiiij. die menſis ↄmedetis
oʒima.igit᷑ quado ſolũ ↄmedebat᷑ aʒima hoc ſacramentũ
inſtituit.⁊ coꝛpus ſuũ de azʒimo confecit.Conſequẽter em̃
babet᷑ Luẽ.xxij. ANccepto pane gr̃as egit ⁊ fꝛegit ⁊ dedit di
ſcipulis dicẽs.hoc eſt coꝛpꝰmeũ.q4l Item dñs non venit le⸗
em ſoluere ̊ adimplere. Sed p̃ceptum fuit Exo. xij. Et

utro.xvj. ꝙ; ↄmedetur paſcha cũ aʒimis: S ↄmedit nʒi-

ma. in illo pane confecit quẽ in cena ↄmedit.q̊ᷓ ⁊c̃. ¶ Iteʒ
dñs debuit illo modo conficere:quo magis ſacramento il⸗
li cõueniret.ſ̊ aʒimum ratione ſue integritatis ſiue puri⸗
tatis magis cõuenit. Vnde.j.Coꝛin.v. Mon in fermento
veteri.ſed in aʒimis ⁊c. Ex hoc videtur idem quod ſupꝛa.
4 Item ritus conſecratõnis ecclie romane babetur ex in⸗
ſtitutione apoſtoloꝝ qui fnerunt tũc cum dño:quod ẽ ma⸗
ximum argumentũ ad ꝓpoſitum confirmãdum. igitur de⸗
bei fieri ex azʒimo. vnde Inno.Jo ſolum ſufficit latinis cõ
tra grecos.ꝙ conſtantinopolitanã eccleſiam multaruʒ be⸗
reſum coꝛruptio fermentauit:vt nõſolum bereticos:verũ⸗
etiam hereſiarchas pꝛoduceret. Romanam aũt eccleſiam
ſuꝑ apoſtolice fidei petram ſtabili ſoliditate fundatã:nul⸗
la pꝛoꝛſus heretice pꝛauitatis ꝓcella potuit ↄquaſſare.ſᷣ il
lud ſemꝑ integra fide puauit qð ab ipᷣis apłis accepit:qui
etiam pᷣſentialiter ſacris doctrinis inſtruxere ⁊ eccleſiaſti⸗
ci ritus regulam docuerunt.ab ipᷣis ergo beatis aptis pe⸗
tro ⁊ paulo.quos ⁊ viuos babuit ⁊ defunctos cuſiodit:hu
ius ſocrificij ritum accepit:quod bactenꝰinuiolabili cultu
ſeruauit¶ Contra iudei tanto tempoꝛe ante paſcha vte⸗
bantur pane fermentato. in paſcha aũt ſolum pane aʒimo
ſᷣ die cene in qua confecit xpᷣc ⁊ hoc ſacramẽtum inſtituit
fuit ante paſcha iudeoꝝ. Ex quo igitur tũc confecit pane
quo veſcebant᷑ iudei:confecit ſolo pane fermentato.hec eſt
ratio grecoꝛum. minoꝛem pꝛobant ſic.Cena fuit luna.xiij.
paſcha iudeoꝛum luna.xiiij.igitur dies in qua confecit pᷣ⸗
ceſſit diem paſche. autẽ cena fuit luna.xiiij oſtenditur
ſic. veritas debet coꝛreſpondere vmbꝛe ⁊ figura rei.Nanꝰ
aũt paſchalis fuit vmbꝛa ⁊ ſigura veri agni ⁊ imolatio ĩ⸗
molationis. ſed agnus typicus debuit ĩmolari.xitij. luna
igitur ⁊ verus agnus.ſᷣ xpᷣe non fuit imolatus.xiiij.luna ſᷣ
die pꝛoxima pꝛecedenti ĩmolationem ſiue paſſionem xp̃i.
uit cena igitur.xiij.luna. agnus ty picus debuit imo⸗
lari.xiiij. luna habetur Exo.xij.vbi dicit᷑ de agno paſchali
Seꝛuabitis eum vſqʒ ad.xiiij:diem menſis buiꝰ.ĩmolabit⸗
qʒ eum vnineꝛſus cetus filioꝛum iſrabel. YIem Yoh.xiij.
Ante diem feſtuʒ paſche ſciens ihs quia venit hoꝛa eius.
2 poſi. Cena facta cum diſcipulis cum dyabolus miliſſet
in coꝛ ⁊c. Ex hoc verbo videtur.ꝙ cena fuit facta ante diẽ
paſche.̊ dies paſche fuit.xiiij.lune.vnde Leuit᷑ xxiij. xiiij.
die mẽſis ad veſperã celebꝛabitis paſcha.&̊ cena fiebat lu
na. xiij. ¶ Item Yoh. xviij. babetur. ꝙ iudei nõ introierũt
in pᷣtoꝛium ne ↄtaminarentur ſ̊ manducarent paſcha:̊ h
fuit die paſſionis:igitur ↄmederunt paſcha die paſſionis.
ſ paſcha ↄmedebant luna.xiiij· igitur cum dies cene ꝓceſ⸗
ſerit diem paſſionis:dies cene fuit luna.xiij.4 Item legit
Luc̃.xxiij.de ſanctis mulieribo.ꝙ viſo monumento in quo
poſitum fuit coꝛpus dñi renertẽtes poſuerunt aromata ?
vngenta.⁊ ſabbato quidem ſiluerũt ̃m mandatũ.hec aũt
pꝛeparatõ ſuit die ꝑaſceues ſcʒ die paſſionis dñi quando
viderant monumentum in quo poſitum fuit coꝛpus dñi:
ergo illo die licuit oꝑari. aliter em̃ nõ pᷣp araſſent aroma⸗

xxxij.

ta.igitur nõ fuit luna.xv.quia illo die nõ licuit oꝑari.
Exo.xij.dicit᷑. Septem diebo azima ↄmedetis.⁊ poſt.pri⸗
ma dies erit ſancta atq; ſolẽnis ? dies.vij.eadẽ feſtiuitate
venerabilis. nihil oꝑis facietis in eis exceptis his que ad
eſcendũ ꝑtinent.Ex hoc patet ꝙ in illo die non licuit ali⸗
quid facere.exceptis his que ꝑtiebãt ad veſcendũ.igitur ſi
in illo die pᷣparauerũt:nõ fuit dies pꝛima aʒimoꝝ: ergo ñ

obijt illo die ſ̊ luna.xiiij.⁊ ita dies cene fuit luna.xiij.¶ IJtẽ⸗

Luẽc.xrij.dicit᷑.atxpꝛopinquabat dies feſtus iudeoꝛum ibi
glo. Inter paſcha ⁊ aʒima hoc diſtat.ꝙ paſcha:vocat᷑ ſo⸗
la dies in qua agnus ↄmedebat᷑ ad veſperam.i.xiiij.luna
pꝛimi menſis.Dies aʒimoꝝ erat a.xv.luna vſq; ad.xxj.di
em eiuſdem menſis.hec glo.Ex hoc videtur.ꝙ non confe⸗
cerit dñs ex aʒimis: ex quo inceperunt ↄmedi a. xv. luna.
4Item Aldath. xxxj. dixerũt pꝛincipes nõ in die feſto: ne
foꝛte tumultꝰfieret in ꝓpło.igit᷑ nõ crucifirerũt xpᷣm in pri
ma die aʒzimoꝝ qñ fuit feſtũ maximũ.il! Item ſi dñs nole⸗
bat nos pᷣuare ritũ iudeoꝝ:videt᷑ ꝙ nec ipᷣe ſuauerit.q̊ nõ
ↄfecit in aʒimis. 4l Item fermentatũ expᷣſſio ſignat xpᷣm qᷓ;
aʒimũ. Pꝛobatõ ¶NDath. xiij. habet. Simile eſt regnuz ce⸗
loꝛum fermẽto. Ibi intelligit᷑ caritas ꝓ feruoꝛe. Eliñ vult
glo.ꝙ fermentũ ſignificet feruoꝛeʒ caritatis.ᷣ ꝑ azimũ ſi⸗
gnatur puritas xpᷣi ſcʒ aima pcti.ſ̊ maius bonum eſt fer⸗
uoꝛ caritatis qᷓ; puritas a pctẽo:ergo fermentum rep̃ſentat
xpᷣm qᷓtuʒ ad maius bonũ ꝙᷓ; aʒimũ.4! Item greci obijciũt
ſic.adueniẽte veritate ceſſat figura.ꝗ̊ adueniẽte xpᷣo qui ve
ritas eſt Joh.xiiij. ceſſare debet vmbꝛa. igit᷑ exiſtente vero
pane ſcʒ xp̃o Johᷣ.vj.ego ſum panis viuus: ceſſare debuit
panis figuratiuus ſcʒ aʒimus. nec decetero ſumi debet in
vſum: alioquin vtentes iudaiʒant. 4¶/ Item obijciunt ſic.
Aos quod pꝛecepit lex obuandum q tum ad aʒima obb⸗
uatis ad lr̃am: S.ij. Coꝛin.iij. legitur ir̃a occidit.ſpiritus
aut viuificat: ſic igitur faciendo nõ meremĩ. ̊ demeremĩ:
cum obſeruantia lralis moꝛtem operetur. Item obijciũt
ꝙ in euangelio eoꝝ vbi loquitur de hoc ſacramẽto inueni⸗
tur archon:ᷣ archon pꝛo fermẽtato accipit᷑:vnde ſᷣm euã⸗
gelium debent cõficere de fermentato.4 Item indifferẽter
ↄficitur ex vino albo ⁊ rubeo:igit᷑ eadem ratõne indifferẽ⸗
ter ↄfici ex aʒimo ⁊ fermẽtato.l Item Anß. in epla de aʒi
mo. ꝓpter hoc ſolum videtuꝛ ſe ⁊ carnem ſuã paneʒ vocaſſe
2 de pane coꝛpus ſuuz feciſſe:quia ſicut ille panis aʒimus
vel fermentatus dat vitam tranſitoꝛiã:ita coꝛpus eiꝰ eter⸗
nam.nõ quia fermẽtatus eſt vel aʒimus.hec An.Ex boc
videtur ꝙ indifferẽter ſe habent panis aʒimus ⁊ fermẽta⸗
tus:ad hoc ꝙ ex vtroq; poſſit ↄfici.¶ Item querit᷑ vnde or

tum habuit ↄtrouerſia inter grecos ⁊ laenos r nſio⸗
dñs.xiiij.luna ↄmedit paſcha cũ diſcipulis: q nõ fuit fer⸗
mentatũ in domibo iudeoꝝ.dicit᷑ em̃ Exo.xij. Septez die⸗
bus aʒima ↄmedetis:die pꝛima nõ erit fermẽtũ in domibo
veſtris. ¶ Ad pꝛimũ ergo dicendũ. ꝙ circa agnũ ty picum
duo fiebant.ſcʒ ĩmolatio ⁊ ↄmeſtio.qᷓiũ ad ↄmeſtionẽ vm
bꝛa rñdet veritati ⁊ figura rei: quia.xiiij.luna ſcʒ in cena
dñi ↄmedebat᷑.⁊ agnus ty picus ⁊ agnꝰ verus. Facta autẽ
cena de agno paſchali.dedit dñs diſcipulis agnũ verũ ſcʒ
coꝛpus ſuũ.Silꝛ imolatio rñdet ĩmolatõni licet non oĩno
vt dicunt. ĩmolatio em̃ veri agni inchoata fuit luna. xiiij.
quia luna.xiiij.poſt cenazʒ ſcʒ nocte Jonis incepit pati.qñ
factꝰeſt ſudoꝛ eiꝰ ſicut gutte ſanguĩs decurrẽtis in terram
QLuẽc.xxij. Item nocte illa fuerit captꝰ ligatꝰ.conſputꝰ.co⸗
laphis ⁊ alapis ceſus Mar᷑.xiiij. VUnde nocte illa inchoa⸗
ta fuit ĩmolatio ⁊ die ſequẽti ↄſumata.Vñ figure ſiue vm⸗
bꝛe rñdebat res ſine veritas. VUnde ſuꝑ illud Luc̃.xxij. Ve
nit aũt dies aximoꝝ.dicit glo. licet ſequẽti die.i.xv.luna
ſit crucifixꝰ:hac tñ nocte qua agnꝰ imolabat᷑ ⁊ carnis ſue

W☚

-le ANRhorHre

ſanguinẽ ſuis diſcipulis ſacramẽta celebꝛãda tradidit 1 a

iudeis tentꝰa ligatꝰeſt:ipᷣius ĩmolatõis.i.paſſionis ſue ſa
erauit exoꝛdium. Aliter põt dici m veritatem legis.quia
dies ſolẽnis currebat a veſpere in veſperum. Vnde Leui.
xxiij.a veſpere vſq; ad veſperum celebꝛabitis ſabbata vr̃a
Pꝛet. iſtud plane determinatum eſt de feſto paſche.Ande
Exo.xij.pꝛimo mẽſe q̃ꝛtadecima die mẽſis ad veſpeꝝ ↄme⸗

A r 7Be .

xtie aʒima vſq; ad.xxj.eiuſdẽ menſis ad veſperã.Ecce ꝙ
currebant feſta a veſpere ad veſperuzʒ. vnde cũ.xiiij.die ad
veſperũ dbuit imolari agnꝰty picus.ſicut habet᷑ Exo.xij.
imolabit eũ vniuerſa multitudo filioꝝ iſrabel ad veſpeꝝ
veſperũ illud fnit de die ſequẽti.⁊ ita eodẽ die fuit ĩmolatꝰ
agntypicus ⁊ verus.⸗!( Si obycit᷑ ꝙ ante reſurrectõzʒ dñi
dies pceſſit noctẽ. Inde mgr in hiſto. In hac nocte ſcʒ re⸗
ſurrectõnis terminatꝰeſt oꝛdo naturaliũ qui eſt.vt dies pᷣ/
cederet noctẽ.dinde creatoꝛ tem poꝝ fecit vt nox pᷣcederet
diem. Kñſio.q ille oꝛdo quo dies noctẽ pᷣceſſit:fuit ſᷣm cuꝛ
ſum ↄmunẽ tempoꝝ. nihilominꝰ ſpãli ratõe oꝛdinatũ fuit
in lege. ꝙ in ſolẽnitatibo nox pᷣcederet diẽ 2 currerẽt dies
ſolenes a veſpe in veſperũ.ratõ aũt fuit.qꝛ ille ſolẽnitates
ſuerũt figure ſolẽnitatuʒ temꝑis gratie:in quibo hmõi oꝛ⸗
do obſeruat.⁊ maxime ſolẽnitatũ patrie que ſequũtur ad
noctem tribulatõnis vie.4 Ad aliud dicendum.ꝙ differt
dicere dies paſche ⁊ dies feſtus paſche. nec ſunt idẽ vt pa⸗
tet ex lege.⁊ ob ignoꝛantiam buiꝰ errant greci.dies enim
paſche eſt luna.xtiij.dies feſtus paſche luna.xv.Leui.xxiũij
menſe pꝛimo.xiiijdie ad veſperũ phaſe dñi eſt.i.paſcha.et
xv.die inenſis huiꝰſolẽnitas aʒimoꝝ vñi eſt.⁊ ita ante di⸗
em feſtum ſiue ſolenneʒ paſche que fuit luna.xv.facta fuit
cena dñi:quia.xiiij. die ad veſperum.⁊ ſic non eſi pꝛo gre⸗
cis ĩmo contra eos.¶! Aod aliud dicendum. ꝙ boc nomen
paſcha multipliciter accipitur in ſcriptura. EUnde equiuo
catione huiꝰnomis greci ſunt decepti. Quãdoq; em̃ dicit
hoꝛa ĩmolationis agni typici Luc.xxij. Agpꝛopinquabat
dies feſtus aʒimoꝝ qui dicit᷑ paſcha.glo.paſcha vocat᷑ ſo⸗
lus dies in quo agnꝰ oeccidebat᷑ ad veſperã.i.xiiij.luna pꝛi
mi menſis.Quãdoq; agnꝰpaſchalis typicꝰ Luẽc.xxij.le⸗
nit aũt dies aʒimoꝝ ĩ qua neceſſe erat occidi paſcha. Qñ⸗
qʒ verus agnꝰ.j.Coꝛin.v.Etem̃ paſcha noſirũ ĩmolatꝰeſt
xp̃ᷣc.Qñq; dicit᷑ feſtus aʒimoꝝ qui fnit.xj.luna poſt equi⸗
noctiũ vernale Joh̊.xuij. Ante diem feſtũ paſche ſciẽs ihjs
quia venit ⁊c. Qñq; cibo paſchalis quẽ tunc debuerũt a li
cebat ↄmedere ſeptem diebo paſchali vↄohᷣ.xviij.⁊ nõ in⸗
troierunt pᷣtoꝛiuʒ ne ↄtamiarent᷑.ſ̊ mãducarent paſcha.i.
cibos paſchales.aʒima ſcz que tunc licebat cõmedere ſᷣm
legem. VUnde Exo.xij.pꝛimo menſe.xiiij. die menſis ad ve:
ſperum ↄmedetis oʒima vſqʒ ad viceſimũpꝛimuz eiuſdem
menſis ad veſperum. Dicendũ igitur ꝙ in Johᷣ.xviij.ſumi
tur paſcha pꝛo cibo paſchali:⁊ nõ eo ſenſu quo ꝓcedit ob/
iectio.¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ ſicut dicũt pꝛima die aʒimo
rum ſcʒ die paſſionis dñi interdieta erãt ſeruilia. ſicut pa⸗
tet in Leuit.xxiij.vbi dicit᷑ pꝛimus dies erit vobis celeber
rimus.omne opus ſeruile non facietis in eo. Vnde in illa
die ſolum interdicia fuerunt ſeruilia bmõi aũt pꝛeparatio
que congruebat defunctis quia fuit opus miſericoꝛdie:nõ
reputabat᷑ inter ſeruilia.¶¶ Ad hoc quod dicit᷑ in Exoð.
QAihil oꝑis facietis in eis exceptis his que ad veſcendum
ꝑtinent.ꝙ ꝑ hoc non excludebant quin oꝑa ſpũalia fieri
tunc poterant.quale fuit opus iſtarũ mulierũ.Dicenduʒ
igitur ꝙ ille mulieres ab hoꝛa qua viderant xpᷣm poſitum
in monumento. ſicut dicitur Luẽ.xxiij. vſq; ad veſperam
eiuſdẽ diei pᷣparanerunt vngenta que habebãt.ꝛ ad veſt pe⸗
rum a pᷣparatione quieuerunt ᷣm legem ꝓpter ſabbatum.
x quo pꝛeceptum ſuit in lege ſcʒ ꝙ ſeruaret᷑ a veſpera vſq;
ad veſperam ſine aliquo opere.tunc em̃ non licebat pꝛepa
rare que ad cibum erant neceſſaria. Illa etiam dies ſabba
ti inter omnia ſabbata erat celeberrima: ꝓpter paſcha et
Apter ſabbatũ:igit᷑ nõ potuerũt accedere ad ſepulchꝝ rpᷣi
ideo nocte ante ſabbatũ ⁊ in ſabbato ⁊ nocte poſt ſabbatũ
ſeruauerũt vngẽta ſua vſq; ad pꝛima ſabbati.a tunc vene⸗
runt cũ aromatibo vt vngerẽt coꝛpꝰdñi. Poteſt igitur diei
ꝙ licuit vngenta luna.xv. facere quia boc fuit opus miſe⸗
ricoꝛdie ⁊ ideo ñ ſeruile. Sed ↄtrariũ huiꝰvidet᷑ ¶ Dar.xej
Cum trſſiſſet ſabbatuʒ maria magdalene a maria iacobi
ſalomee emerũt aromata vt veniẽtes vngerent ihm. igit
die veneris vt dictũ eſt vngentũ nõ parauerũt qꝛ nec dum
empta fuerãt. Solutõ m glo.emerũt.i.empta paraueꝛũt
quod em̃ reſiquũ erat nõ paratum: die venerio parauerũt

Dum trãſiſſet ſabbatum. Uel aliter iudei multos ſumptos

ſolent ponere circa funera ſicut legit᷑ Yoh.xix. Vlenit eꝛgo

Nichodemꝰqui venerat ad ihm nocte pꝛimum ferens mi

rturam ⁊ aloes quaſi libꝛas centum.ecce ſumptꝰ magnus
mulieres igit᷑ videntes nõ ſufficere vngenta que p̃paꝛaue⸗
runt ie veneris.i.die paſſionis dñi: poſt ſabbatuʒ plura
emeꝛunt ꝛ illa parauerũt.ſicut dicit Marcꝰeuange. vnde
nõ eſt hic ↄtrarietas.licet videt᷑ dicere glo.ſuꝑ AMar̃.xvj.
in pꝛincipio que incipit.Cum trãſiſſet ſabbaiũ. Ael aliter
poteſt dici.ꝙ mulieres ille iam inſtructe in fide xpᷣi nõ cu⸗
rabant hmõi legalia obſeruare.vnde Inno.& aũt mulie
res die feſto paſche dicunt᷑ vngẽta paraſſe:nõ obeſt.qꝛ non
erant ſub lr̃a ſed ſub gra.Ael poteſi aliter dici.ꝙ ille mu⸗
lieres eognoſcẽtes moꝛtem xpᷣi futuraʒ ante moꝛtem eius:

parauerũt neceſſaria ad condendũ coꝛpus eius. vnde In⸗

no. mulieres reuertẽtes ᷣm lucã poꝛtaueꝛunt vngentum 2

aromata que ante longe parauerãt quia frequenter audie

rant dñm moꝛiturũ.i Sõne magdalena iam paraſſe videt᷑
inſpiratõeʒ pᷣoccupaſſe miſteriũ actõnis. Teſſe verita
te que dicit. Mittens hec vngentũ hoc in coꝛpus meũ ad
ſepeliendum me fecit.Et iterum. Sinite illam vt in diem
ſepulture mee ſeruet iliud.ſed vngentũ quod pꝛius incepe
rat poſtea ↄſumauit.Quod aũt dicitur Mar. xvj.q; cum
tranſiſſet ſabbatũ emerũt aromata. hoc põt intelligi ſicut
vult glo.ibidem. q; vngenta empta ante non ſufficiebant
ꝓpter quod tunc aliqua emebant:ita rñdendũ videt᷑ oꝑo
ſitionibo grecoꝝ.¶ Ad aliud quod obijcit᷑ ꝑ glo Luẽ.xxij
Dicendũ ꝙ agnus ↄmedebat᷑.xiiij.luna ad veſperam. vn⸗
ce ↄmedebatur quaſi in oꝛigine lune.xv.⁊ quaſi in termi⸗
no lune.xiiij .quãdo incipiebant᷑ aʒima ↄmedi. Et hoc eſt
quod dicitur in quadã glo.ſuꝑ illud Aſoath.xxvj.ibi. pꝛi⸗
ma die aʒimoꝝ ſic.pꝛima die aʒimoꝝ.i.quarta die primi
menſis quãdo abiecto fermento agnũ ĩmolabant ad veſpe
ram. Ad aliud dicendũ. ꝙ licet diſpoſuerũt ꝙ nõ cruci⸗
figerent eũ in die feſto:nihilominꝰ nacta opoꝛtunitate fece
runtotrariũ.⁊ hoc dinina diſpoſitõne vt veritas rñderet
figure.quia.xv.luna pꝛimi menſis eduxerat populum he⸗
breoꝛum de egipto.⁊ eadem die moꝛs xp̃i edurit populuʒ
ſuũ de tenebꝛis peccati.vnde Inno. Poꝛro diſpoſitõ ſacer
dotum otra diſpoſitõeʒ dei pualere nõ potuit qui diſpoſue
rat vt verus agnꝰin diebo paſchalibo ĩmolaret᷑.¶ Ad illud
qð obijcit᷑.ꝙ dñs nolebat nos iudaiʒare ⁊c.dicẽdũ ꝙ dñs
hoc nõ ex lege retinuit.ſᷣ de nouo inſſituit.ſicut patʒ de ba
ptiſmo.Judei aũt aqua luſtrabantur: ⁊ nos aqua luſtra⸗
mur.nõ ex inſtitutõne legis:ſed ex inſtitutione dñi.q Ad
illud quod dicit᷑.ꝙ ſermentũ expꝛeſſius ſignat xpᷣm. dicen
dum ꝙ etſi fermentũ ſignat ſᷣm ꝙ expꝛimit glo.ſupᷣdicta.
ꝙ melius eſt in xpᷣo ſcʒ caritatẽ.non tamẽ in ꝓpꝛia ⁊ expᷣſſa
ſimilitudine xpᷣm expꝛimit.aʒimũ em̃ ſignat puritatẽ ſin⸗
gularem xp̃i ſolius ſcʒ naturã noſtram ſumptã ſine omni
coꝛruptõne infectõnis.vnde Inno.reſpondeno grecis.di⸗
centibo ꝙ ꝑ fermentum ſignat᷑ tumoꝛ vteri virginalis xpᷣo
concepto dicit.Mã etſi fermentum ſignat tumoꝛem vteri
virginalis ⁊ vinculum vnionis: poꝛro multo religioſius
illud inſinua t quod ſ̃m apoſtolum xpc de maſſa peccatri⸗
ce coꝛpus ſine peccato ſuſcepit: tanqꝙᷓ de fermentato ſuſce⸗
perit aʒimum.⁊ vt inter xpᷣm ⁊ populum malicie ⁊ nequi⸗
cie nil ſit:ſicut inter fermentum ⁊ aquam in aʒimo nil ve⸗
teris maſſe vel aduene coꝛruptionis interuenit.Qam per
frumentuʒ xp̃e: per aquam populus deſignatur. m illud
Niſi granum frumenti cadens in terram moꝛtuum fuerit
ipſum ſolum manet. Et illud. Weati qui ſeminatis ſuper
omnes aquas vꝓ?ꝓſa.xxxij.Aqua ſine fermento mixta frumẽ
to:deſignat populũ ſine peccato xpᷣoᷣ̃piunctuʒ.qᷓqᷓ illud ſo

leat deſignare: ꝙ ſicut aʒimꝰ panis de pura malſa ſine fer⸗

mento conſicit᷑ita coꝛpus xpi de illibata virgine ſine ꝑcto

conceptum eſt.¶¶ Ad illud quod obijcit᷑.q iudaiʒ at ⁊c.di

cendum ꝙ vt dicit Anſel.facere aliquid quod fiebat ſm le

gem nõ eſt iudaiʒare:niſi fiat intentione adumplendi legẽ
vt qui ex infirmitate circumcidi ſe faceret.non vt ritum le.
gis ob eruaret. VUnde Anſelmꝰ. auteʒ aiũt nos iu ſai⸗

—. ⏑

„„ — 2J)0 —

—–- 5⸗—

—, —

— -- —

— — —— — — - T——SW

— — — —

ptog
ego
nsmi
gnns
Mahe,
pon,
e
Uier
cn
hnie
Nnon
lenmn
eins:
eIn⸗
um7
aucke
icei
perita
eüd
diem
neepe
cun
jat
ant
po
rr⸗
W⸗
emi⸗
ceſ
pin
rim
lſpe
ci/
lete
t
2
1
.
s
eba
Ara
cer
ar.
iſ
Chi
36,.6
G
eri
ſins
nri⸗
aſce⸗
egbi⸗
are⸗
inße
giu
fpen
ſoht
hfrun⸗
t
ſne⸗
leſe⸗
11l
f
dite

n

¶ QNueſtio

gare nõ eſt verũ.qꝛ nõ ſacrificamꝰ de aʒimo vt legẽ vete
rem ſeruemꝰ: p vt ̊ diligẽtiue fiat:⁊ vt dñm qui hoc nõ
iudaiʒaãdo fecit imitemur. Cũ.n. facimus aliqd qð vt iu⸗
daiſmũ ſeruarent faciebant:nõ iudaiʒamꝰ.qꝛ no ꝓpt iu⸗
daiſmũ:ſ̊ ꝓpter aliaʒ cauſam h̊ agimꝰ. Si.n.in diebus
paſche aʒimũ panẽ aligs ↄmedit. ſiue qꝛ nõ hʒ aliũ: ſine
quia magis illo delectat᷑ ꝙᷓ fermẽtato. aut ſi ꝗs ꝓpt infir
mitatẽ ppuciũ circũcidere cogit.aut ſi boui ſuo quis tri⸗
turanti ne eſuriat os nõ obturat: nullus niſi inſipiens H
agentez iudaiʒare iudicabit. Cum ̊ nos panẽ aʒimũ ſa
erificamus.nõ vt ꝑ aʒimi figuram taleʒ dnm ihᷣm futuꝝ
ſignificemus:ᷣ vt ipſum panẽ ĩ coꝛpus eius diuina vir/
tute oꝑante ſicut ipſe ſanctificemꝰ: nequaꝙᷓᷓ in hoc legis
vetuſtateʒ obſeruamꝰ: ̊ euangelij veritatẽ celebramus.
Itez nec hac rõne ipſi debent ↄſiceꝛe ex fermentato.quia
preceptũ fuit in lege Leui.i.ꝙ offerrent panes primici⸗
arũ fermẽtatos. vñ Inno. Si ꝓpter h̊ͥ repudiandũ eſt aʒi
mũ:qꝛ lex illnd admiſit.pari rõne repudia bit᷑ fermenta
tũ.quia lex ait in Leui.offerent panes fermẽtatos cum
boſtia gratiaꝝ que offertur ꝓ pacificis.¶ Ad h̊ qð obij
citur ꝙ l̃a occidit.Rñdet Anicl. ſic vos cõſicitis de fer
mentato.quia dicit᷑ a ꝓpha(ſcʒ Amos.iiij.)offerte mane
victimas veſtras tribus diebo decimas veſtras:a ſacriſi
cate de ferme ntato laudem. Querit Anſel.aut hoc dic
ꝓpheta aꝓpꝛobando:aut repꝛobando.Si reprobãdo igit
ex hoc nõ debetis aſſumere auẽteʒ ↄficiẽdi ex fermẽtato.
Si appꝛobando:ſ vos hoc obſeruatis ad lr̃aʒ:⁊ lr̃a oc⸗
cidit.ꝙᷓ vos ſubiacetis illi damnatõni qua dãnatis nos.
vñ Anſel.nec nobis obeſt qð de occidente lẽa obijciunt.
Qð aũt aſſumũt de ꝓpheta.venite ĩ galgał.⁊ impie agi⸗
te ⁊ ſacrificate de fermentato laudeʒ:intelligendũ eſt eſſe
dictũ.aut appꝛobando tale ſacrificiũ:aut reprobãdo.Sʒ
ſi ̊ precipit ꝓpheta(vt ſᷣm eos loquar )illos occidit lſr̃a
qui lam leꝛuando de fermentato ſacrificãt. Ant ſi h̊ ex⸗
probꝛando dictũ eſt:qua fronte ſignificãt ꝙ ꝓpheta ĩ ſa⸗
criſficio execrat᷑.aut qua rõne hoc ĩ auẽteʒ igit᷑ aſſumũt.
aũt hoc ꝓpheta nõ iubendo h̊ reprehendẽdo dixerit:
dubium nõ eſt:cum hoc ipſe actioni aſſociauerit.dixerat
eniʒ. Venite ad bethel ⁊ impie agite.⁊ paulopoſt cõtinu
ata interpoſitione ait.⁊ ſacrificate de fermẽtato laudeʒ.
A Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ archon accipit᷑ ꝓ fermẽtato ⁊c̃.
Dicendũ ꝙ aliqñ accipit᷑ ꝓ fermẽtato:aliqñ ꝓ pane oʒi
mo.Exo.eniĩ.xxviij.dicit.archos aʒimos vbi nos babe⸗
mus panes aʒimos.Sitłr.vj.Qu.vbi nos habemꝰcani⸗
ſtrũ panũ aʒimoꝝ:ipſi bñt archos refectos oleo.Aliqñ
aũt accipit ꝓ fermentato ⁊ aʒimo coiter.vñ rõ illoꝝ non
valet.ꝗl Ad illud qð obijcit.ꝙ conficit᷑ de duplici geneꝛe
vini.Dicendũ ꝙ vt vult Anſel.ex fermẽtato põt conſici:
vnde greci conficiũt. nec ex hoc tantũ arguendi ſunt q̃n/
tũ ad hoc quo damnãt ↄficientes ex aʒimo: dicẽtes ꝙ nõ
conficiũt.vnde in hoc errant:⁊ heretici iuſte iudicantuꝛ.
Vnde bñ ↄcedo ꝙ põt confici ex fermentato.nõ.n.diſſeꝛt
fermentatũ ab azimo m ſpẽm:̊ accñte ſolo.ꝗ¶ Sed ad⸗
hue reſtat queſtio.quare nõ indiſtincte cõſicit᷑ ex vtroq;
pane.quia ſicut vina non differũt ſubſtantialłr ⁊ ᷣm ſpe⸗
ciẽ:ſiłr nec panes.vt bẽt᷑ ab Anſel. Rñdeo.etſi ĩ vtroqʒ
pane conſici poſſit:nmihilominꝰ panis aʒimꝰ magis con⸗
gruit conſecratõni.⁊ hoc rõne mitiplici. VUna rõ ẽ ex de⸗
bito cõfirmationis coꝛꝑis qð eſt ecciĩe ipi capiti xpᷣo:ꝗ de
hmõi pane confecit.Iteʒ alia eſt expreſſio puritatis ſin⸗
gularis ſacram̃ti cũ re ↄtenta.panis.n.aʒimus ratõne q̃
eſt oĩno ſine fermento:repñtat expreſſine puritatem ſin/
gulareʒ hũane nature in xpᷣo.que ſicut aʒima de fermen
tato ſumpta eſt:ſic ſumpta eſt de maſſa coꝛꝛuptõnis ſine
omni coꝝuptione.vt S.tactũ eſt. Iteʒ alia rõ eſt expreſſio
ſimplicitatis ſingularis ſacramẽti cum re ↄtenta. ſic̃ enĩ
in genere panis aʒimꝰ eſt ſimpliciſſimꝰ: qꝛ in minoꝛi nõ
poſſet eẽ ſubſtantia panis.ſic xpᷣs in genere bominũ ſim⸗
pliciſſimus.i.minime diniſus. In ipſo.n.ſunt omẽs vir⸗
tutes ⁊ dona: ⁊ vniuerſaliter omia bona in medio indi⸗
uiſibili. IJteʒ alia eſt rõ inſinuatio diligentie adbibende

dictum eſt.

vt mẽbꝛa coꝛꝑis miſiici ↄfoꝛment ſe in puritate cũ coꝛpoẽ

vero.Puritas.n.aʒimi diligenti obuantia pᷣpat᷑.ne ex
mediũ ſuũ deuiet.ſie ſumentes aʒimã carnẽ xpᷣi ſe diligẽ⸗
tiſſime preꝑant:vt in ſe mediũ puritatis cuſtiodiãt.vnde
Anſcl. In lege vbi fere omia in figura fiebant preceptuʒ
fuit in paſcha aʒ imũ panẽ comedere: vt onñderet᷑ ꝙ rpᷣus
quem erpectabant:purus ⁊ mũdus futurꝰ eſſet.⁊ nos ꝗ
manducaturi eramus coꝛpus eius:ſilit eſſe moneremur
ab omni fermento malicie ⁊ neꝗcie.⁊ hec haberi pñt ab
Anſel.in eplła ð aʒimo dicente.Aꝑtiſſimũ eſt qꝛ melius

ſacrificat᷑ de aʒimo ꝙᷓ; de fermentato: tum qꝛ valde aptiꝰ
7 purius ⁊ diligentius fit: tum quia dñs h̊ fecit.aꝑtiꝰ di

cit rõne expreſſionis ſingularis ſimplicitatis qua cõue⸗
nit ſacramentuʒ cum re.purius ratione expreſſionis ſin⸗
gularis puritatis qua conuenit ſacramentũ cum re. dili
gentius rõne inſinuationis diligentie adbibende ex ꝑte
membꝛoꝝ vt ſe confoꝛment capiti.4¶ Ad illud qð obijci⸗
tur ex verbis Anſel.dðm ꝙ anſel.nõ intendit ponere oĩ⸗
modã indifferentiã in hoc duplici genere panis:̊ qᷓtum
ad hoc ꝙ ex vtroqʒ confici poſſit.optioꝛ tamen ẽ aʒimus
qᷓ fermentatus ⁊ magis congruit ſacramẽto:vt ex dictis
Anſel.pʒ conſequẽter vt dicit aptiſſimũ eſt quia melius
antiqui patres ⁊c.¶¶ Ad id quod querit᷑ vltimo. Dicen
dum ꝓ ſicut dicit Leo papa.antiqui patres qñ erroꝛ vi⸗
gebat de legali obſeruantia decreuerũt.ꝙ eccia nõ conſi⸗
ceret de aʒimo ſᷣ de fermentato: quouſqʒ ille erroꝛ ceſſa⸗
ret.vnde eccĩa primo cõficiebat de aʒimo.ſcðo de fermẽ⸗
tato.tercio ceſſante hac cauſa redijt eccia romana ad ri⸗
tum primũ ⁊ confecit ex azimo. Greci vo tanꝗᷓ ſuperbi
noluerũt ad ritum primũ redire:⁊ ex hoc coacti ſunt de⸗
fendere pꝛimo dicentes ſe hunc rituʒ accepiſſe a patribo.
Secũdo poo quia hoc nõ ſufficiebat: addiderũt ratõʒ ſcʒ
ne iudaiʒarent. Tercio quia hoc ñ ſufficiebat ſi dñs cõ
feciſſet in aʒimis:auſi ſunt dicere ꝙ dñs confecit de fer⸗
mentato.⁊ quia euangeliſte dicũt ↄtrariũ:auſi ſunt dicẽᷣ
ꝙ falſum dixerũt.Et quia coꝛꝛecti ſunt a Johe. vnde vt
Inno. dicit. Ipſi aſſerunt in ꝑaſceue luna.xiiij· extitiſſe ĩ
qua verus agnus eſt immolatus:vt legis impleretur fi⸗
gura:que.xnij.luna primi menſis agnũ paſchalem iuſſe
rat immolari.dñs igitur ea die ſe paſſurũ eſſe pᷣnoſcens:
in precedente veſpere neceſſitate compulſus anticipauit
comedere paſcha.quia tũc licite poterat comedi fermen
tatũ ⁊ ipſi de fermentato conficiũt. Naʒ ⁊ Johes euan.
teſtatur. ꝙ ante diem feſtum paſche ihus cum diſcipulis
ſuis cenauit.qũo auteʒ veꝛbum Johis intelligenduʒ eſt:

lembꝛũ quaꝛtũ

BHnſequent᷑ querit᷑.vtꝝ confici poſſit ex oĩ
genere panis. ſic:videt᷑.quia hoc ſacra
mentum eſt repñntatiuũ paſſionis xp̃i.igit
ſicut paſſio xpᷣi generaliter fiebat ꝓ omibo
in genere bnmano.ſimilit ⁊ quod eſt repñntatiuũ paſſio⸗
nis cebet eſſe generale in genere panis.⸗ Iteʒz ſi opoꝛtz
confici pane triticeo puro cũ vix inueniatur aliꝗs ex pu⸗
ris granis tritici:dat᷑ neceſſitas multotiens ydolatran⸗
di. ¶ Item querit᷑. ponat᷑ ꝙ aliquis intendat conſicẽ de
pane oꝛdeaceo:omnibo alijs obſeruatis que requiꝛũmr.
vtꝝ ſacrificet.idet᷑ ꝙ ſic.quia ita eſt ꝙ ſi aligs obꝛnit⸗
mittat qð ſit de integritate buius ſacramenti:ſicut ſi ob⸗
mitteret᷑ aqua 2 nõ admiſceret᷑ vino.omnib alijs obſer⸗
uatis conficeret᷑ ᷣm veritateʒ: nibilomiꝰ grauit pecca⸗
ret qui obmitteret.a ſimili videt᷑ hic ꝙ peccaret intẽdẽs
conficere de oꝛdeo nibilominꝰ conficeret.4 Item cõple⸗
te inuenit᷑ ſacramentũ in pane hmõi: quia panis oꝛdea⸗
ceus poſſet fieri ex puriſſimis granis illius generis. ꝗa
purũ eſt cui non eſi ꝑmirtũ aliqd quod eſt alterius natu
re.vnde ita pura ſunt grana oꝛdei? ſiliginis ſicut tri⸗
tici.vnde ⁊ panis hmõi repñtaret puritatẽ materialium
coꝛꝑis rp̃i veri ⁊ miſtici ſicut panis d tritico:vnde vide

tur ꝙ ſit ↄueniẽs materiale.igit᷑ ſi alia ↄcurrant que ne⸗

ceſſaria ſunt:videt᷑ ꝙ ↄpleat᷑ ̊ ſacꝛm.i Iteʒ ſacramẽtuʒ
ſignũ dicit.ſignũ aut eſt res preter ſpẽm quã ingerit ſen⸗
ſibus aliꝗd aliud ex ſe faciẽs in cognitõʒ venire · igit ea qᷓ
magis iudicant᷑ differentia 'm ſenſuʒ: maioꝛẽ ponũt di⸗
ſiantiã ſacramentalẽ.ſ̊ ſenſus ponit maioꝛẽ diſiantiã int
aquas fluuiales ⁊ marinas: ꝙᷓ; int panẽ oꝛdeaceũ triti
ceũ.igit᷑ maioꝛ ponẽda eſt differẽtia ſacramtalis int bꝰ⸗
modi aquas q; int hmõi panes. igit᷑ ſi ſacꝛm vbi ẽ aqua
materiale vt in baptiſmo:diuerſitas aliquaꝝ aquaꝝ no
impedit:ꝗn in omnibo poſſet fieri ipſum ſacꝛm:multofoꝛ
tius videt᷑ ꝙ diuerſitas panũ nõ impedit: ꝗn in omibus
poſſit fieri generibus illud ſacr̃m cuiꝰ panis ẽ materia
le.¶ YIeʒ ᷣm Anſel.põt confici de fermẽto ſicẽ de aʒimo
ↄſimili rõne de oꝛdeaceo ſicut de triticeo.¶. Itez ſi aligs
intẽdat ↄoſicere de pane te paſta frumẽti? de paſta ſiligi⸗
nis confecto.ita tñ ꝙ nõ eẽt commixtio paſte cũ paſta:vt
poſſit in illa compoſitõne totius panis de paſta frumen
ti decerni a pane de paſta ſiliginis.vtꝝ omnibo alijs rite
Fuatis kanannnneli dñs cũ baptizaretur
dedit vim regeneratiuã aquis:⁊ materiã baptiſmi inſti⸗
tuit. ꝓpter qð in illo ſolo liquoꝛe baptiʒat᷑:ita cũ cõſecra
ret hꝰ ſacramẽti materiã inſtituit.Sʒ aſtat ꝙ nõ cõſecra
uit niſi in vno genere panis. ⁊c.¶ Qð ↄcedimus:⁊ H
in pane triticeo. Sũt aũt plura genera tritici hñtia ſolũ
modo differẽtias accñtales. vt foꝛte ſpelta ⁊ candith de
quibo confici licet ⁊ ↄficit᷑ in quibuſda terris.Dicenduzʒ
& ꝙ nõ põt confici ex omni genere panis ſ triticei tm̃:vt
ex dictis pʒ..¶ Ad primũ ̊ dðᷣm.ꝙ ſacm paĩs xpᷣm paſ⸗
ſum ſignificat.fractio aũt ⁊ attritio foꝛme dentibꝰ ſumẽ⸗
tis paſſionẽ ſignat.illa.n.fractio eſt figura flagellatiõis
⁊ attritõis que fuerũt in xpᷣo dũ pateret᷑. vñ Augꝰ.in li.
ſent᷑.ꝓſperi.Oũ frangit᷑ hoſtia:duʒ ſanguis de calice in
oꝛa fideliũ fundit᷑:quid aliud q; dñici coꝛꝑis in cruce im
molatio: eiuſqʒ ſanguĩs de latere effnſio deſignat᷑.Lʒ q̊
xpᷣus eſſet hoſtia generaliter ꝓ omnibo oblata:nõ opor⸗
tuit ꝙ aliquo generalioꝛi pane triticeo repñtaret᷑:cũ pa⸗
nis inqꝙᷓtũ panis nõ ſit repñtatiuꝰ illius generalitatis.
¶ Ad aliud ddm.ꝙ ſi eẽnt aliqua grana mixta quoꝛuin
natura abſoꝛberet᷑ a natura tritici: mixtio hmõi impedi⸗
ret congruitatẽ ſacramẽti.vñ nec ſacrm ſicut ẽ de admi⸗
xtione aque cũ vino.ql Ad illud qð obijcit᷑ de pane oꝛde
aceo.dðm ꝙ vt habet᷑ in lucidario Hug·ꝙ lʒ ſacr̃m ↄtra
inſtitutõʒ celebꝛatũ irritũ deputat᷑.tũc aũt dicit᷑ celebꝛa
tũ ↄtra inſtitutiõʒ:qñ obmittunt᷑ ea que inſtituta ſunt d
eẽntia ſacr̃i.⁊ ꝓpter hoc dico ꝙ omĩbo alijs obſeruatis:ſi
intenderet aliqs cõficere ex oꝛdeaceo nõ ↄficeret.qꝛ h ob
mitteret᷑ materiale ꝓpriũ:⁊ ex ſignato ⁊ ex inſtitutione.
Ad aliud qð ſequit᷑ dᷣm.ꝙ reueꝛa etſi pane oꝛdeaceo
poſſet aliquo modo repñtari coꝛpus xp̃i verũ ⁊2 miſticuʒ:
non tñ ita expreſſe ſicut pane triticeo. ⁊ maxime inqᷓtuʒ
xpᷣs cibus eſi.vt pʒ ex his que dicta ſunt vbi aſſignata ẽ
rõ conficiendi ex tritico.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ ſenſus
ponit maioꝛẽ diſtantiã ⁊c. Dicendũ ꝙ etſi ſenſus mioꝛeʒ
ponit diſtantiam inter panẽ ⁊ panẽ ꝙ inter aquã ⁊ aquã
nipilominꝰ maioꝛ eſt. qꝛ omẽs aque ſunt eiuſdeʒ ſpeciei
2 ſolũ differũt accñte.panes aũt nõ. Pret᷑.ſacr̃jm ẽ er ſi⸗
militudine naturali repñtans:⁊ ex inſtitutõe ſi ignificãs.
magis aũt eſt de ncciĩtate ſacr̃i ſignificatio ex inſtitutõne
ꝙ repñtatio er naturali ſimilitudine. Judiciũ aũt ſenſus
exterioꝛis ſiſtit circa illud qdð eſt ſile in natura.nõ auteʒ
attingit ad ſignificatõʒ naturaleʒ neq; maxie ad repre⸗
ſentatõʒ ex inſtitutõe:p̊ ſolũ ſenſus exterioꝛ. Ex bis autẽ
eẽntialiter rõ ſigni ſacram̃talis eſt inqtũ hmõi. ꝓpter qðᷣ
nõ eſt ſtandũ iudicio ſenſus exterioꝛis qtũ ad dilcretõeʒ
materialiũ ipoꝝ ſacram̃toꝝ. ꝓpter qð ñn ſequit᷑ſi ſenſus
ponit maioꝛẽ diſtantiaʒ.igit᷑ ⁊c.¶ Ad illud qð obijcit ꝑ
ſimile de azimo ⁊ fermẽtato. dom ꝙ nõ eſt ſile. qꝛ azimꝰ
⁊ fermẽtatus ñ differũt ſpecie:ſᷣ accñte ſolũ.ſicuta alia.
Ad illud qð querit᷑ de ↄfectõe facta de duplici paſta ñ
mixta. põt dici ſine p̃ᷣiudicio: qꝛ tria ſunt de nccĩtate bꝰ
ſacẽi.materia debita:de qua ⁊ nõ alia debʒ nec põt ↄfici.

foꝛma verboꝝ:⁊ intentio. Illud aũt de quo eſt vinũ⸗ pa
nis de frumento. Ande in concilio Carthaginẽſi. In ſa⸗
cramento coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis domini:nihil ampliꝰ of⸗
feratur qꝙᷓ quod ipſe dominꝰ tradidit.hoc eſt panis ⁊ vi⸗
num aque mixtum.nec amplius ĩ ſacrificijs offeratur q
vuis ⁊ frumentis. Vnde dico.ꝙ illud panis quod eſt
de frumẽto tranſſubſtantiatur: illud quod eſt de ſiligine
nequaiᷓ.ſQunquid ſi frumento addatur piper conuerti⸗
tur in coꝛpus chriſti: nequaꝙᷓ: ſed reliquuʒ tm̃.ita dico
to.

eoco.
quintũ

HBnſequenter queritur. vtrum aqua admi⸗
ſcenda ſit vino.Et primo queritur.vtrum
aqua quecunq; ſcilʒ naturalis ⁊ artificia⸗
is ſit admiſcenda. Secundo.vtrum aqua
ſit de ſubſlantia huius ſacramenti.Tercio.in qua quan
titate debet aqua aponi.

ticulus primus

erit᷑ ergo circa primuʒ.vtrum aqua artiſi⸗
ialis conueniat huic admirtioni: ſicut aqua
de roſis ⁊ alia huiuſmodi.E ſic: videtur.ꝗa
ſmodi poteſt conuerti in vinum:⁊ cõuerſa po

aqua buiu

gnificatur populus fluribilis ⁊ interminabilis in ſe: ſicẽ
alio genere aque. ꝓpter quod videtur ꝙ conueniat huic
admixtioni qua ſignificatur vmio populi cum xpᷣo.¶ Itẽ
ꝙ panis ſit artificialis non impedit quin de eo ↄfici poſ⸗

ſit. a ſimili videtur de aqua:ꝙ etſi ſit artificialis: hoc nõ

impedit ⁊c.¶ Item ſi panis de tritico fieret de paſta con
ſperſa hmõi aqua:nihilominus de illo pane poſſet confi
ci coꝛpus xp̃ᷣi.ſimiliter videtur.ꝙ ſi vino admiſceret᷑ hꝰ⸗
modi aqua ꝙ eonga bapiifnus eſt ſacramentuʒ
neceſſitatis: tamen non poteſt exerceri niſi in aqua na⸗
turali ſᷣm ꝙ dominus inſtituit.Multofoꝛtius videtur ð
hoc ſacramento quod non eſt neceſſitatis: ꝙ non debeat
apponi aliquod genus aque ꝙᷓ illud quod dommus appo
ſuit.ſcilʒ aqua naturalis.¶ Quod concedimus.¶l Ad
primum dicenduʒ. ꝙ aqua naturalie eſt aponenda.ſi
tamen apponeretur aqua artificialis ⁊ conuerteretur in
vinum: de illo vino poſſet confici:⁊ conficeretuꝛ ſanguis
xp̃i alijs rite completis. Sed ille qui apponeret grauiter
peccaret. quia contra inſtitutioneʒ domini faceret.4 Ad
aliud dicenduʒ. ꝙ hoc qð eſt aqua artificialis non impe
diret quin poſſet apponi ſi eſſet eiuſdeʒ ſpeciei cum aqua
que appoſita fuit a domino.ſed quia non eſt eiuſdem ſpe⸗
ciei cum illa neqʒ cum alia aqua naturali: non debet ap
poni.Huiuſmodi autẽ aque artificialis ſcilz de roſis de
ruta ⁊ feniculo differunt ſpecie.⁊ he ſimiliter ab aq̃ na⸗
tuꝛali.huiuſmodi enim aque elementata ſunt.aqua autẽ
naturalis lʒ aliqua elementa illi ſint admixta: tamẽ di⸗
cenda eſt elementum.4 Ad vltimuʒ dicendum. ꝙ de vi⸗
no cui admirxta eſſet buiuſmodi aqua:poſſet confici ſan⸗
guis xp̃i: ſicut de pane facto de paſta conſperſa huiuſmo
di aqua.ſed qui ſcienter ⁊ prudẽter apponeret talẽ aquã:
peccaret. Similiter dico ſine preiudicio.ꝙ ille peccaret
qui ſcienter conficeret ex pane facto de paſta ↄſperſa aq̃

xticulus ſecũdus
Onſequẽter querit᷑vtꝝ aqua ſit de ſubſtantia
hꝰ ſacramenti. : ſic:videt᷑. Ilud eſt de ſuba
Olſacramenti:quod directe ducit in illud ꝓpter
quod inſtitutum eſt ſacramentum.ſed hoc ſacramentum
inſtitutum eſt in recoꝛdationem paſſionis domini.Ende
Luc.xxij. Hoc facite in meam commemoꝛationem. hoc
autem facit aqua in hoc ſacramento. VUnde Alexander
papa.In ſacramentoꝝ oblationibus que inter miſſaruʒ
ſolennia offeruntur domino.panis tm̃:⁊ vinum aqua ꝑ⸗
mixtũ in ſacrificium offerant᷑ non.n.dʒ in calice dñi aut

teſt conuerti in ſanguinem.⁊ huiuſmodi genere aque ſi⸗

*
Ae

— —— — — — —

—— —

—=ꝰ ☚ ( – — — —

nſa⸗
vof,
5
uid
lone
lern⸗
di⸗

Trifi
toane

gn

ſapo
Heſi⸗
ſ
nuic
N
.
N
nc
conf
ebe
entn
am⸗
rö
Nent
ſi
in
dis
er
V
unpe
ag
nſ
tetc⸗
Ge
Ai
nid
uſi
ilan⸗
luſno
api:
tener
ſſad

Pllurin
deſc⸗
vd g
mmentun
nnc
nmn,
Nern
in
nocst
onn

¶¶ Mueſtio
cinũ ſolum out aqua ſolũ offerri:bᷣ vtrũq; ꝑmirxtũ.quia
vtrũq; ex latere eius in paſſione ſua ꝑfluxiſſe legit.l Ytẽ
bo ſacri res eſi vnio coꝛꝑis miſtici cũ capite.res ho ſacẽi
nccio hʒ ſignificari ipſo ſacr̃o.ſᷣ ꝑ admixtõʒ aque ſignat᷑
vnio hbec.ꝑ aquaʒ.n.ſignat᷑ ꝓlus fidelis. Apoc.xvij.aq
q̃s vidiſti ꝓpłi ſunt.igit᷑ hec admixtõ eſt nccia ad hᷣ ꝙ ſit
ſacr̃m iſtud. vnde Julius papa epis ꝑ egiptũ.Cũ in ca⸗
lice vino aqua miſcet᷑: xpᷣi pptus adunat᷑: ⁊ credentium
plebs ei in quẽ credit copulat᷑⁊ iungit᷑.que copulatio ⁊
coniũctio aque ⁊ vini ſic miſcet᷑ in calice dñi:vt mixtõ il⸗
la nõ poſſit ſeꝑari.Nam ſi vinũ quis tm̃ offerat:ſanguis
rxp̃i incipit eſſe ſine nobis.Si vᷣo aqua ſit ſola:plebs in⸗
cipit eſſe ſine xpᷣo.õ.n.põt aqua ſola vel vinũ ſolũ eſſe
calix dñi:niſi vtrũq; miſceat᷑.¶ Item ſimila nõ cõſꝑſa ñ

põt eẽ materiale hbꝰ ſacramẽti:immo requirit᷑ ꝙ vnũ fiat
ſcʒ panis ex ſimila ⁊ aqua.a ſimili videt᷑ ꝙ vinũ non põt

eſſe materiale in hoc ſacramẽto niſi fuerit mixtuʒ aqua.
vñ Cypꝛianus.Calix dñi nõ eſt aqua ſola ⁊ vinũ ſolum
mſi vtrũqʒ miſceatur.qũo nec coꝛpus dñi põt eẽ farina
ſola niſi vtrũq; adunatũ fuerit ⁊ copulatũ:⁊ panis vniꝰ

com page ſolidatũ.⸗! Item due ſunt res hꝰ ſacr̃i.ſ.ſigna⸗

ta ⁊ cõtenta:⁊ ſignificata tm̃.ſed ſignũ rei ↄtente eſt ð ſb⸗

ſtantia ſacram̃ti.igit᷑ vt videt᷑ ſimilit᷑ ſignũ rei ſignifica⸗

te tm.aqua aũt admixta vino ſignificat coniũctõz coꝛpo
ris cum capite.vñ ſuꝑ Mar.xiiij. Accepit ihs paneʒ ⁊c.
dicit Beda.quia nos in xpᷣo ⁊ rpᷣꝗᷣsꝛ in nobis manẽ oꝑtʒ:

vinũ cuʒ aqua miſcet᷑.qui Johe aque populi ſunt
Apoc̃.xvij.igit᷑ ⁊c Contra.in nullo euangelio legitur

dñnm appoſuiſſe aquã cum vino in inſtitutione hꝰ ſacra⸗
menti:̊ ſolum confeciſſe de pane ⁊ vino. Si aũt eſſet aq̃

de ſubſtantia ſacramenti:vtiqʒ appoſuiſſet.⁊ vt videt᷑ fa⸗
cta eẽt mentio de aqua ſicut de pane ⁊ vino.q Iteʒ nullũ
materiale eſt ſignificatm̃ in hoc ſacr̃o vel alio qð oĩno nõ
manet.neq; q;tum ad ſubam neq; ꝙᷓtum ad ꝗꝓprietatem.

PSanis aũt in boc ſacramento etſi nõ manet in ſubſtan⸗

tia:manet tñ ꝓpꝛietas eius.ſed neqʒ manet ſubſtãtia aq̃
neqʒ ꝓpꝛietas alia illius.vñ Inno.Opoꝛtz ꝙ tantũ vini

ibi ponat᷑ ꝙ aque cõmixtum ſapoꝛeʒ vini retineat.4 Itẽ

querit᷑.quare non ꝑmanet ſpecies aque ſicut panis ⁊ vi
ni:łᷣ mutat᷑ in vinũ.q]! Iteʒ in ſacr̃is noue legis nibilẽ ð
ſubſtantia ex ꝑte ſacram̃toꝝ niſi ꝙ efficit qð figurat.ſed
aqua appoſita nihil efficit:quia nec verũ coꝛpus neqʒ mi

ſticũ.quia effectiue 2 ſignificatiue eſt ibi vtrũq;: etiam ſi

aqua non apponat᷑.g̊ ⁊c.¶ Item figura debet rñdere ſi⸗
gurato ⁊ ecouerſo. Iſtud aũt ſacramentũ figuratũ ẽ ob⸗
latione Melchiſedech quam obtulit Nbrabe Beñ. xiiij.
vt habetur ibideʒ in glo.ſed nihil obtulit niſi panẽ ⁊ vi⸗
nũ.4 Itez in ſignum ꝙ coꝛpus rpᷣi eſt ex membris puriſ
ſimis:panis ex quo conficit᷑ fit ex puris granis ſiue pu⸗
riſſimis.quia ſanguis eius eſt puriſſimꝰ:oꝑtet ꝙ cõfici⸗
atur ex vino puriſſimo.¶! Iez nihil addit᷑ ſiue admiſcet᷑
pani cum conficit᷑ ex eo: ſimilr nec dʒ vino aligd aponi.
¶ Item coꝛpus xpᷣi rerum:eſt ſignuʒ coꝛꝑis miſtici vnio
vnionis:nulla eſt igit᷑ nccĩtas vel ratõ ꝙ ſignificetur peꝛ
admixtioneʒ aque. Item Inno.de latere rpᷣi duo pᷣei⸗
pue fluxerũt ſacr̃a.ſ.ſacrjm redem ptõis in ſanguĩe:⁊ ſa⸗
cramentum regeneratõis in aqua. vnde aliud eſt ſacr̃m
redemptõis ſignificatum per ſanguineʒ:⁊ aliud regene⸗
rationis ſigniſicatum per aquã.igit᷑ aqua eſt appꝛopria⸗
ta ſacramto regeneratõis vt ſignum in illo:⁊ ſeꝑatum a
ſacr̃o redem ptõis ne ſit ſignum in illo.igit᷑.¶¶ Itez ſacr̃a
ſicut diſtincta ſunt ſimiłr ⁊ ſigna ĩ illis ſiue materialia.
vnde nõ coĩcãt in materialibo.igit᷑ cum aqua ſit materi⸗
ale ꝓpꝛium ⁊ ſignum in baptiſmate: nõ debet eſſe ſignuʒ
vel materiale in alio.¶¶ Item virtute bꝰ ſocramẽti vnit
coꝛpus cũ capite qð eſt homo.quia cũ eo ꝙ ipᷣe eſt ſignuʒ
res in hoc ſacro.ſᷣ illud eſt eiuſdeʒ ſpeciei cum mẽbris.
igit᷑ illa vnio deberet repñtari ꝑ aliquid qð eſt eiuſdẽ ſpe
ciei cum eo quod repñtat ipſum caput.ſ.xpᷣm paſſuʒ.igẽ
beret repñtari mixtione vini alterius ⁊ nõ aque.¶ Itẽ
illius effectus ſiue rei bꝰ ſacr̃i que eſt vnio membroꝝ cũ

xxxij.

capite.eauſa eſt fides ⁊ caritas ſuſcipientiũ tm̃ ſpũaliter
vel ſpũaliter ⁊ ſacramentałr.igit᷑ illud debet eẽ ſignũ hꝰ
rei ꝙ hʒ cõuenientiã cum re.h̊ aũt eſt vinũ nõ aqua.vnð
Inno.Ainũ inqtum redolet ꝓpꝛietateʒ caritatis oñdit.
eadeʒ rõne qua calet ſignificat feꝛuoꝛeʒ fidei.aqua natu
raliter eſt frigida.vnde nõ eſt apta ad ſigniſicandũ fideʒ
vel caritateʒ. igit᷑ illa vnio debet ſigniſicari ꝑ admixtiõʒ

vini cũ vino.¶ Etiaʒ põt queri.vtꝝ ſufficiat ſi admiſcea

tur aqua in dolio.Et videt᷑ ꝙ ſic.quia añ inceptiõʒ miſſe
miſceri põt ⁊ ſufficit ꝙ tunc admixta tranſmutet᷑ ĩ vinũ.
Contꝛa.ſic admixta nihil faceret ad ſacrm.quia non ad⸗
miſcet᷑ vino vt tranſſubſtantiãda in ſanguinẽ xpᷣi.¶ Re

ſponſio. Adultiplex eſt ratio mixtionis aque cum vino.

Ana eſi exemplũ dñi qui appoſuit hoc qñ inſtituit ſacr̃m
vñ Damal.accipiens caliceʒ ex vino ⁊ aqua tradidit eis
dicẽs. Pibite ex boc omẽs. Iteʒ Cypꝛianus.Si quis ð
anteceſſoꝛibus noſtris vel ignoꝛanter vel ſimpłr boc nõ
obſeruauerit ? tenuit.qð nos facere dñs exemplo ⁊ ma
giſterio docuit: põt ſimplicitati eius de indulgentia dñi
venia concedi.nobis ðᷣo nõ poteſt ignoſci:qui nũc a dño
moniti ⁊ inſtructi ſumꝰ.vt caliceʒ dñi cũ vino mixto ſᷣm
ꝙ; dñs obtulit offeramus. Item alia eſt ſignum vnionis
coꝛꝑis miſtlici cum capite.Julius papa.Cũ in calice vi⸗
no aqua miſcet᷑:xpᷣo populꝰ adunat᷑ ⁊ credentiũ plebs ĩ
quẽm credit copulat᷑ ⁊ iungit᷑.i.ſignat᷑ iungi ⁊ copulaꝛi.
Itez alia eſt ſignum amoꝛis xpᷣi qui paſſus eſt ꝓpter redẽ
ptioneʒ homĩs.Illa.n.vnio eſt ſignũ vnionis ꝑ amoꝛeʒ
xp̃i redimentis:⁊ hoĩs redempti ſiue redimẽdi. Itẽ alia
eſt vt oñdatur nos ſine xp̃i paſſione ſaluari ñ poſſe. Illa
enim vnio ſignat nos vnitos fuiſſe deo mediante paſſiõe
in qua ſanguinẽ ſuũ effudit. DHas duas rõnes tãgit glo.
ſuꝑ illud.j.coꝝ.xj.Quotienſcũq; ⁊c̃.que ẽ. Ideo apponi
tur aqua vt intelligat᷑ noſtra redemptio facta ꝑ rpᷣi paſſi
oneʒ:⁊ eius paſſio ꝓcurata pro noſtra dilectõe.aqua eĩ
genus humanuʒ ſignificat.vñ apoc̃. xvij. aque q̃s vidiſti
wpłus ſunt gentes.quoꝝ ſalus nõ poſſet eſſe niſi ĩ paſ⸗
ſione dñi:nec dñi paſſio ſine ppli dilectõne.niſi.n.nos di
ligeret: ꝓ nobis ſe nõ moꝛti traderet. He tres rõnes tan
gunt᷑ in glo.quadã Dede ſuꝑ Mar.xiiij.accepit ihs pa⸗
nem ⁊c.que eſt.eq; aquam ſolũ neq; vinũ ſolũ.ſic̃ nec
ſolum granũ ſine aque confectõe in paneʒ cuiqᷓ licet offeꝛ
re:ne videatur a mẽbris caput ſecernẽ.vel xpᷣm ſine no⸗
ſtre redemptõnis amoꝛe pati potuiſſe:vel nos ſine illius
paſſione ſaluari. Iteʒ alia eſt flurus aque de latere xp̃i.
Alexander. Non debet in calice dñi: aut vinũ ſolnʒ aut
aqua ſola offerri:ſᷣ vtrũq; ꝑmixtũ. quia vtrũq; ex latere
eius in paſſione ſua ꝑſluxiſſe legit᷑ Yoh.xix..¶ Ad h̊ igit
qð querit᷑ vtrũ admixtio aque ſiue aqua admixta ſit de
ſubſtantia hꝰ ſacramẽti. Dicendũ ꝙ in ſacram̃to iſto ſũt
tria ſignificata.ſ.coꝛpus xpᷣi verum.coꝛpus xpᷣi miſticũ.
cõiunctio coꝛpoꝛis miſtici cum coꝛpoꝛe vero.⁊ tria ſigna
ſcʒ panis ⁊ vinũ que ſunt ſignum coꝛꝑis veri.coꝛpꝰ veꝝ
eſt:qð eſt ſignum coꝛpoꝛis miſtici.aqua admixta vino:
quod eſt ſignũ vnionis coꝛpoꝛis miſtici cum capite xpᷣo.
Eſſe aũt ſpnale ſacramentũ depẽdet a ſignatis ſiue a re⸗
bus ipſius ſacramenti.Eſſe ſacram̃tale a ſignis.ſic eniʒ
eſt variare modum ſumendi:ſic ⁊ eſſe ſacr̃i.vñ ſicẽ qdam
ſumũt hoc ſacramentũ ſacramentalr ⁊ ſpũaliter. quidaʒ
ſpũaliter tm̃:ſic poteſt ⁊ eſſe ſacramẽti diſtingui. Etum
igitur ad plenitudineʒ ſiue ꝑfectioneʒ eſſe ſacram̃talis ⁊
ſpiritualis.ſiue eſſe ſacramentalis tm: requiritur aqua
eſt de ſubſtantia ſacramenti. Etum ad plenitudinẽ eẽ
ſpualis non requirit᷑: quia ſine aqua admixta hbʒ ſacra⸗
mentũ effectus ſuos. tum ad eſſe ſpũale:lʒ non qtum
ad eſſe ſacramentale ſiue eſſe ſignificatiuũ.i Qon enim ſi⸗
gnificat᷑ vnio coꝛꝑis eum capite plene ⁊ principalit: niſi
admixtione aque cum vino. Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ il⸗
lud eſt de ſubſtantia quod eſt directe ductiuũ in illð ꝗꝓpt᷑
quod inſtitutum eſt ſacramentũ.vnde cum admixtio du
cat directe in cõmemoꝛationeʒ paſſionis:dicenduʒ ꝙ re⸗
coꝛdatio paſſionis nõ eſt finis ꝑ ſe ſiue ꝓpter qð inſtitu⸗

—2

tum eſt. eq; cum diceret dñs.hoc facite in meam com⸗

memoꝛationeʒ: hoc dixit quia memoꝛia eſſʒ finis:ſed vt
celebꝛantes hoc ſacramentuʒ recoꝛdarent᷑ paſſiomis ſi ne.
Exemplũ.q aliquis ex amoꝛe gratuito preſtat bñficiuʒ
aliquod amico. bene vult ꝙ amicus ſuus recoꝛdaret᷑ bñ⸗
ficij accepti ne arguendus ſit ingratitudinis.nõ tamẽ il⸗
la recoꝛdatio eſt ꝓpter quod preſlat:̊ vtilitas quazʒ vult
amicũ conſequi ex illo beneficio.l Ad boc quod obijcit
ꝙ vnio coꝛpoꝛis cum capite eſt res huiꝰ ſacramẽti: q̃ res
habet neceſſario ſignificari. Dicendũ ꝙ buius rei nõ eſt
per ſe cauſa materiale ⁊ foꝛmale in hoc ſacramẽto: b foꝛ⸗
ma verboꝛum cum intentione ꝓferẽtis ⁊ ſigna:ſigna di⸗
co in multitudine debita:ſᷣ potius fides ⁊ caritas ſumẽ⸗
tium hoc ſacramentũ. Qui.n.ſpũaliter hoc ſumũt ſacra
mentũ:aſſequũtur effectum vnionis.quod nõ eſſet ſi non
poſſet aſſequi ſine multitudine ſignoꝝ que exiguntur ad
plenum eſſe ſiue perfectum ſacramenti. vnde Hug· Hec
res ſcʒ coꝛpus xpᷣi eſt integrum ſacramentuʒ alterius rei
ſcʒ vnitatis capitis ⁊ membꝛoꝝ: qua efficit fides coꝛꝑis
⁊ ſanguinis rpᷣi.hec Hug.pʒ igitur ꝙ etſi neceſſe eſt rem
eſſe:non tñ ſic ſignificari.quia ſine hmõi ſignificatiõe ẽ.
¶ Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ ſimila non conſperſa nõ po⸗
teſt eſſe ſacramentũ ⁊c. Dicendũ ꝙ boc eſt:quia neceſſe ẽ
ſigna in hoc ſacramento habere ꝓꝛietateʒ panis ⁊ vini ·
panis non poteſt habere niſi preceſſerit conſperſio in ſi⸗
mila. p bene põt habere ꝗpꝛietateʒ vini ſine admixtione
aque. Ad hoc quod obijcit᷑. ꝙ ſicut rei contente ſignuʒ
eſt de ſubſtantia ſacramenti:ſimiliter ⁊ ſignum rei ſigni
ficate.Dicendũ ꝙ duplex eſt res ſignata ⁊ non contẽta.
ſcʒ coꝛpus miſticum:⁊ vnio coꝛpoꝛis cum capite.tum
ad rem primaʒ requiritur ſignum:⁊ illud ſignum eſt de
ſubſtantia ſacramenti.a illud eſt coꝛpus xpᷣi verum: xel
illud quod eſt ſignũ coꝛꝑis veri. tũ ad ſcdᷣm nequaqᷓ.
Et ratio huius eſt.vt ſit confoꝛmitas ſigni ad ſignatuʒ.
Vnio.n.illa iam habet eſſe diſtinctum: immo non ponit
in numerũ cum vnito.ſimiliter nec ſignum illius vniõis
ſcʒ mixtio illa ſiue aqua illa debet habere eẽ diſtinctuʒ.

immo non ponere i ruz cum ſigno illo cin admi⸗
ſcetur ſiue Frarg 2 illa que obijciunt᷑ ꝙ alia parte
ſimiliter reſpondendũ.Et dom ad primuʒ.ꝙ in illa ter⸗

ra ratione foꝛtitudinis vini ſolent admiſcere aquam vi⸗
no ⁊ maxime viri ſobꝛij. VUnde dm.ꝙ xpᷣus commiſcuit
aquam vino.vnde in concilio carthagineñ.iij. IOn ſacra⸗
mento coꝛpis ⁊ ſanguinis domini nihil amplius offeꝛat᷑
q ipſe dñs tradidit:hoc eſt panis ⁊ vinum aque mirtũ.
lʒ igitur non ſit ſcriptum ꝙ aqua fuit admixta:nihilomi
nus fuit admixta. MMulta eni fecit dñs que non ſcripta
ſunt vt habet᷑ vlti. Jo.⁊ maxime in inſtitutione huiꝰ ſa⸗
cramenti.i Ad hoc quod obijcit᷑.ꝙ nullũ mateꝛiale neq;
in ſacramento hoc neq; in alio eſt ſignificatiuuʒ qð oĩno
non manet m ſubſtantiaʒ vel ſᷣm ꝓpꝛietatem. Sicẽduʒz
ꝙ aliqñ in ſacramento illud materiale quod eſt ſignifi⸗
cans exterius:manet ſᷣm ſubſtantiam ⁊ ꝓpꝛietatem ⁊ oĩ⸗
no q;tum ad eſſe actuale.vt aqua in baptiſmo. Qñq; nõ
manet ᷣm ſubſtantiam ⁊ eſſe materiale: ſ̊ ſᷣm ꝓꝛietateʒ
ſubſtantie ⁊ eſſe actuale ꝓpꝛietatum.ſicut in ̊ ſacramen
to non manent panis ⁊ vinum m ſubſtantiam: h̊ ſᷣm ꝓ⸗
pꝛietates eoꝛum.quia ⁊ ꝓpꝛietates panis ⁊ vini natura⸗
les ſubſiſtunt ſine ſuis ſubſtantijs. Qñq; nõ manet neq;
Fm ſubſtantiam neq; ꝓpꝛietateʒ:actu dico lʒ potẽtia ſᷣm
quoſdam:immo conuertitur ĩ aliud.ſic eſt de aqua. Ra
tio auteʒ huius ↄuerſionis eſt hec.mixtio aque ſigt vni⸗
onem coꝛpoꝛis cum capite:que quideʒ vnio eſt res hꝰ ſa⸗
cramenti.Sicut.n.habetur ab Inno.tria ſunt in hoc ſa
cramento.foꝛma viſibilis panis ⁊ vini.veritas coꝛpoꝛis
ſanguinis xpᷣi.virtus ſpualis ſcʒ vnitatis ⁊ caritatis.
Primũ eſt ſacramentũ tm̃.ſecũdum eſt ſacramẽtũ⸗? res.
tercium eſt res tm̃. Sed ad hoc intelligenduʒ nõ.ꝙ ẽ vni
tas caritatis membroꝝ coꝛꝑis adinuiceʒ.⁊ hꝰ ſignum ⁊
cauſa eſt coꝛpus xpᷣi verũ.vnde Inno.lerum coꝛpꝰ xpᷣi

er.

eſt res prima: quia ſignificat᷑ ⁊ cõtinet᷑ a primo.⁊ ſacra⸗
mentũ tercij:quia ſignificat ⁊ efficit tercium.i.vnitatem
eccleſiaſticam. Alia eſt vnio ſcilicʒ coꝛpoꝛis cum capite.
cuius cauſa eſt coꝛpus xp̃ᷣi verũ:ſᷣ illius vnionis hec mi⸗
rtio eſt ſignum.hac autem virtute vnionis quaſi mutat᷑
homo in deum.ſᷣm ꝙ dicitur.j.coꝝ.vj.Qui adheret deo
vnus ſpiritus efficitur. vnde huius cibus ſpũalis alia ẽ
virtus ⁊ cibi materialis. Iſte aũt cibus conuertit in ſui
naturam ſumenteʒ:non econuerſo.vnde Augꝰ.Cibo ſuʒ
grandiũ tu mutabeꝛis ĩ me:nõ ego mutaboꝛ in te.Quia
igit᷑ virtute huius cibi qua fit hec vnio:mutat᷑ hõ ĩ deuʒ
vt ſit confoꝛmitas ſigni ad rem:cõueniebat vt aqua mu:⸗
taretur in vinum. Aliter eſt igitur de hoc ſigno ⁊ alijs.
d hoc habebitur.j.¶ Et ex hoc patet rñſio ad illud qð
conſequenter queſitum eſt.ſcʒ quare nõ ꝑmanet ſpecies
aque ̊ mutatur in aliud:ſicut ſpecies panis ⁊ vini.Ra⸗
tio eſt.quia illi qui vniuntur virtute huiꝰ ſacramẽti ſuo
capiti quod continet᷑ ſub ſpeciebus panis ⁊ vini: mutat᷑
in illud ⁊ non econuerſo. ¶ Ad aliud quod obijcit᷑. nihil
in ſacramento noue legis eſt ſignuʒ:niſi aliquo modo ſit
cauſa rei ſignate.DOicenduʒ ꝙ ſignuʒ quod efficit.vel vt
cauſa ſimpłr:eel vt cauſa diſponẽs:vel ſine qua non ẽ ſi⸗
gnũ manens ſignum.vnde de hmõi ſigno intelligit᷑ ver⸗
bum ꝓpoſitum. vnde hec admixtio eſt ſolum ſignificãs ñ
eificiens:niſi eo modo quo excitans ad bonũ efficit.Cõ⸗
ſiderantes.n.ꝙ virtute huius ſacramenti vniũtur mem⸗
bꝛa capiti.quod inſinuatur ⁊ innoteſcit per hanc mixtio
nem: ꝓuocantur ⁊ excitantur ad amoꝛez huiꝰ ſacram̃ti
⁊ vſuʒ.⁊ ita quia quodãmodo efficit hec admirxtio ſic ex⸗
citans ⁊ prouocans:dicit᷑ facere.q] Ad aliud quod obij⸗
citur.ꝙ appoſitio aque non fuit prefigurata in oblatõne
Aſdelchiſedech. Dicendũ ꝙ non opoꝛtet ꝙ cuilibet in ſi⸗
gnato reſpondeat aliquid ĩ ſigno:ſed ſufficit ꝙ ſit ex cor⸗
reſpondẽtia eoꝝ que principalia ſunt in vtroq; ſcʒ in ſi⸗
gno ⁊ in ſignato. Signa auteʒ ꝑ ſe ⁊ principalia in h ſa⸗
cramento manẽtia ſunt ſpecies panis ⁊ vini. Et rõ hꝰẽ.
quia ſacramenta noue legis maioꝛis ſunt efficacie ⁊ vir⸗
tutis:q; illa quibus prefigurabantur.ſicut patet in cir⸗
cũciſione qua fuit prefiguratuʒ baptiſma noſtruʒ. Mon
enim ſigurabat baptiſmum in ſua plenitudine:ſed ſoluʒ
qᷓtum ad virtutem deletionis culpe.IFigurabat enim ſo⸗
lummodo gratiam inq;tum eſt amouens malum ſiue ſu⸗
perfluum. Pꝛet᷑.in ſacramento AMelchiſedech figuraba
tur tm̃ illud quod eſt prima res huius ſacramenti ſcilicʒ
xpᷣus.quia illo figurabatur quod offerendum erat deo ⁊
accipiendum in cibum.ſed in aqua admixta vino figura
tur vnitas membꝛoꝛum coꝛpoꝛis miſtici cũ capite.4 Ad
illud quod obijcitur.ꝙ in ſignum puritatis xpᷣi ꝙᷓtuʒ ad
coꝛpus ⁊ ſanguineʒz debet confici de puro vino ſic de pu⸗
ro pane.Dicendum ꝙ bene verum eſt vinum purum ma
gis aſſimilatur ſanguine chriſti qᷓ vinum cum aqua mi⸗
rtum. ſed quia nec intentio ſacramenti neq; virtus ter⸗
minatur in illa aſſimilatione: ſed eſt ad hoc vt per illud
ſit virtus vnitatig ⁊ caritatis in coꝛpoꝛe.vt patet ex ver⸗
bo Innocen.conueniens eſt vt aponatur aqua ⁊ admi⸗
ſceatur in ſignum huius vnionis.⸗! Ad illud quod obij⸗
citur.ꝙ non admiſcetur aqua pani ⁊c̃. Dicendum ꝙ non
requiritur admixtio aque cum pane.quia anteqᷓᷓ ſit pa⸗
nis:neceſſaria eſt admixtio aque. Vnde non eſt neceſſe
ꝙ inſtante tempoꝛe conſecrationis apponatur aqua que
pani deberet addi in pane eſt. non ſic eſt de vino. Vnde
conſecratione diſtinctione ſecunda: capło Sicut in
ſacrificando. Calix domini non eſt aqua ſola ⁊ vinum
ſolum miſi vtrunq; miſceatur.quomodo nec coꝛpus do⸗
mini poteſt eſſe ſola farina: niſi vtrunq; adunatum fue⸗
rit ⁊ copulatum: ⁊ panis vnius compage ſolidatum.
Ecce ꝙ canon dicit. ꝙ vtrunqʒ requiritur.ſcilicet aqua
⁊ farina ad hoc ꝙ fiat corpus chriſti.4 Ad illud quod
obijcitur.ꝙ coꝛpus chriſti verum ſignum eſt coꝛporis
miſtici ⁊ vnionis illius.Ande non eſt aliqua neceſſitas

ni⸗

4
d

1
4
¹
d
1
.
6

1
ſe
ge
e
in
un
W
i
1.
n
.
1

Mneſtio

p aquã ſignificet᷑. Dicẽdum ꝙ vt tactũ eſt: ſpecies ille
repñtat ⁊ coꝛpus rpᷣi verũ ⁊ miſticũ.⁊ coꝛpꝰ xpᷣi veꝝ repᷣ⸗
ſentat miſticũ ⁊ repñtat vniõeʒ coꝛꝑis in ſe. Sʒ aq̃ mi
repntat vnionẽ coꝛꝑis cũ capite.vñ de ↄſe.di. ij. Si vinũ
tm̃ quis offerat: ſanguis xp̃i incipit eẽ ſine pło.qñ enim
vtrũq; miſcet᷑ ⁊ adinuicẽ cofuſa ſibinuiceʒ copulant᷑: tũc
ſacramẽtum ſpũale celeſte efficit. dicit᷑ ſanguis in⸗
cipit eſſe ſine xpo: intelligit᷑ ſine coꝛꝑe xpᷣi qð ẽ eccleſia.
E dicit᷑ efficit᷑ ſacramẽtum ſpũale? celeſte: intelligitur
ſpũalis 2 celeſtis ↄiunctõis eccleſie ad xp̃ʒ. Cont᷑. Hu
go. hec res eſt iteꝝ ſacramẽtũ alterius rei.ſ.vnitatis ca⸗

pitis ⁊ membroꝝ.⁊a loquit᷑ ibi de capite xp̃i vero. igitur

verũ coꝛpus xp̃i eſt ſacramẽtum vnitatis illius. Rnſio.
verbũ Huf.intelligit᷑ ñ ꝑ ſe ſᷣ ꝑ accñs:quia coꝛpus xpᷣi ẽ
ſacramẽtum membꝛoꝝ eccie qui ſunt in puꝛitate ⁊ abſq;
coꝛuptõne peccati. Ad qð ſequit᷑ ſunt vnita cum ca⸗
pite:cum ſit ſacramẽtum membꝛoꝝ illoꝝ ⁊ vnitatis illo
rum quam babeẽt ad ſeinuiceʒ per ſe.per accidens ſignat
illam vnitatem quam habent cum capite.vnde primũ ſi⸗
gnat per ſe:ſecũdum ratõne cõcomitantie.ſ̊ appoſitio aq̃
ſignat per ſe illam vnioneʒ.¶ Ad boc quod obijcitnr.ꝙ
aqua repñtat ſacramẽtum regeneratõnis.vnde nõ opoꝛ⸗
tet eſſe ſignum in ſacramẽto redemptiõis. Dicẽdum ſub
alia ⁊ alia ꝓpꝛietate cõſideratur aqua prout eſt ſignum ĩ
ſacramẽto regeneratõis: ⁊ ꝓut eſt ſignum in ſacramẽto
redemptõis. Pꝛout enim primo modo ſumit᷑: cõſiderat᷑
vt illi ꝓpꝛijſſime cõuenit virtus abluendi. Pꝛout ſecũdo
modo:vt illi cõuenit decurſus cõtinuus ĩ terrã.ꝓpter qð
homiĩ comꝑatur qui cõtinue decurrit in moꝛteʒ.ij. Reg.
xiiij. Omẽs moꝛimur ⁊ quaſi aque dilabimur in terraʒ.
vt igitur eſt ſacramẽtum regeneratõis:ſignum eſt ſpiri⸗
tualis ablutõis vt in ſacramẽto redemptiõis.ſacramẽto
vnionis redemptoꝝ cum redimente.⁊ ꝗꝓpter alias ratio⸗
nes que S.tacte ſunt.⸗ Ad boc quod obycit᷑.ꝙ nulla ſa⸗
cramẽta cõueniũt in cõmunicatiõe ſignoꝝ.Dicẽdum ꝙ
boc verum eſt inq;tum ſigna ſunt ſigniſicatiua pꝛimoꝛuzʒ
effectuum ⁊ pꝛincipalium.ſ̊ bñ pñt inqtum cõuenientia
in aliquo effectu cõmuni.Ipſa enim ſacramẽta etſi ñ cõ⸗
ueniãt in primis ⁊ immediatis effectibus: ↄueniũt tamẽ
omẽs quodãmodo in effectu remiſſionis peccati vel qᷓtũ
ad culpam vel q;tum ad penam. ⁊ maxime ſacramentuʒ
altaris ⁊ baptiſmi.Iñ Inno.dedit nobis hoc ſacramen
tũ ſalutis:vt quia nos peccamus quotidie⁊ ipᷣe iaʒ mo⸗
ri ñ poteſt: per boc ſacramẽtum quod ĩ memoꝛiã moꝛtis
eius accipimus:remiſſionẽ peccatoꝝ cõſequamur quoti
die.nõ ſolum nos lauit a peccatis noſtris in ſanguĩe ſuo
qm̃ ſanguineʒ fudit pꝛo nobis in crucis patibulo:veruzʒ
etiaʒ quotidie lauat nos a peccatis noſiris in ſanguine
ſuo quem nos accipimus ĩ calicis poculo. Ad alið qð
obijcit᷑.ꝙ xpᷣs homo eſt eiuſdeʒ ſpeciei cum membꝛis coꝛ
poꝛis miſtici.Rñſio.cum vpᷣs homo ſit eiuſdem ſpẽi cum
membꝛis coꝛꝑis miſtici:tamẽ vt cõſideꝛatur ſub differen
tibus ꝓpꝛietatibus ⁊ ratõibo:notat᷑ hec vnio illoꝝ.homo
enim vt eſt in fluxu infirmitatis ⁊ defectus ⁊ marie qtuʒ
ad eſſe gratie:ſignat᷑ ꝑ aquam.xpᷣus inqtum eſt medica⸗
mentũ ſiue medicina hꝰ infirmitatis ⁊ reꝑatio huiꝰ de⸗
fectus:ſignat᷑ ꝑ vinuʒ. vinũ enim nõ ſolum cibus eſt ſed
mediciua. ꝓpter qð nõ oꝑtʒ ꝙ ⁊c̃.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.
ꝙ aqua ñ repñtat feruoꝛeʒ fidei ſiue caritatis quibus eſt
vnio mẽbꝛoꝝ cum capite ⁊c̃. Dicendũ ꝙ vt ex dictis ptʒ.
aqua cõueniẽter repñtat coꝛpus vniẽdũ.vinũ caput cui
cbet vnio fieri.vñ ⁊ mixtio hꝰ cum hoc:vnioneʒ illiꝰ cũ
illo.Qec adhuc eſt mixtio hec vt ſignificet cauſam vnio⸗
nis:immo vnioneʒ ipam. ides.n.⁊ caritas ſunt cauſa
vnionis.ſ.foꝛmaliter loquẽdo.vñ quia ſigna ſunt ĩ ſacra⸗
mentis.ad ſignificandũ res ſacramentoꝝ ñ cauſas reꝝ:
nõ debet hic eſſe ſignum cauſaʒ vnionis ſignans:ſᷣ vnio
nem ipᷣ̃am..Ad vltimũ dðm.ꝙ qma admixtio aque cuʒ
vino eſt ſacramẽtalis:nõ debet fieri añq; miſteria incho⸗
entur vel fit preꝑatio ad inchoandũ.⁊ in miſſa ſolẽni dzʒ

poni poſt eusgelium.in milſſis aũt priuatis ꝓpter ꝑicu⸗

rxxx ij.

lum obliuionis põt admiſceri añ.ſ.qñ ponit᷑ vinũ in ca⸗
lice.Ratio aũt que ponit᷑ ꝓ alia ꝑte nulla ẽ.qꝛ admixtio
aque facta eſt an miſſam immediate.cum vmo ſtatim cõ
uertende in ſanguinẽ xp̃i ẽ ſacramẽtalis:illa aũt que fit ĩ
lio nequaq

—

ticulus tercius

Gnſequẽter querit᷑ in qua quãtitate debet aq̃
poni. Et videt᷑ ꝙ ĩ tãta ꝙ ñ abſoꝛbeat᷑ a vino.
Ecut aqua ꝑ ſe⁊ ſenſibiliter flurit de latẽ xpᷣi
ſicut ⁊ ſanguis. ter iſtoꝝ aũt effluxiõʒ admiſcet᷑ aqua
vino vt ex dictis pʒ.Exquo & iſte fluxrus in hac mixtõne
ſignat᷑.videt᷑ ꝙ ſicut flurus ſanguis ſigno ſenſibili ⁊ ex⸗/
iſtente in ſua ſpecie ſignat᷑.ſimiliter ⁊ aque fluxus ſigno
ſenſibili ⁊ exñte in ſua ſpecie debet ſignari.¶ Itẽ mixtio
eſt miſcibiliũ alteratoꝝ vnio.q̊ ſi vini ⁊ aque debet eẽ mi
xtio:opoꝛtet ꝙ neutrũ abſoꝛbeat᷑ ab alio. Abi.n.vnũ ab
altero ſibi adiuncto abſoꝛbet᷑: potius eſt coꝛꝛuptio ꝙᷓ mi⸗
xtoꝛũ alteratio.ql! Iteʒ ad hoc miſcet᷑ aqua vino vt ſigni⸗
ficet aliquid in hoc ſacramẽto.ſ̊ quod ñn eſt nihil ſignifi⸗
cat.ad hoc g̊ ꝙ aſſequat᷑ finem enpen lCon eſt ꝙ

maneat.vel ſᷣm ſubam vel ſalteʒ ſᷣm ſpẽm. Contra.erx·

ꝑte ſacramẽti coꝛꝑis nõ eſt duplex ſpecies ſenſibilis:a ſi⸗
mili videt᷑ ꝙ nec ex ꝑte ſacramti ſanguis debet eẽ duplex
ſpecies ſenſibi : Rnio aqua debet apponi in taʒ
parua quãtitate vt ubſoꝛbeat᷑ a vino ⁊ ñ maneat ꝑ ſe.Rõ
vna tacta ẽ S. ſcʒ vt ſit ↄfoꝛmitas ſigni ad ſignatũ.vnio
enim que ſignat᷑ admixtiõe hac:nõ hʒ eſſe diſtinctuʒ per
ſe.Alia eſt abſoꝛbitio nr̃e moꝛtalitatis ſiue ãnihilatio.
Tercia ratio eſi ſigniſicatio vocatõis gentiũ que inſerẽ⸗
de erant eccĩe de iudeis.ſicut oleaſter oliue Ro.xj.aqua
enim cõuertit᷑ in naturam vini:in ſignuʒ ꝙ gentes erant
cõuertende ⁊ incoꝛꝑande eccĩe fideli iudeis. Propt᷑
quod dictũ eſt Petro Act᷑.x.Macta ⁊ manduca. Sicut
enim quod manducat᷑ in naturam ↄuertit᷑ mãducantis:
ſic aqua que gentes incoꝛꝑandas ſignat:ĩ naturã vini cõ
uertitur.ꝑ quod eccia de iudeis ſignat᷑ que gẽtes ſibi in⸗

coꝛꝑabat.4l Ad illud ̊ quod primo obijcit᷑.dõm ꝙ vinũ

⁊ aqua mixta in hoc ſacramẽto nõ ſe hñt in illa ratione
in qua ſe habebãt ſanguis ⁊ aqua in effluxione de latere
xpᷣi:quia ĩ illo effluxu ſignificabat᷑ duplex effectus paſſi⸗
onis.ſ.redemptio humani generis ⁊ eiuſdẽ ablutio.Re⸗
demptio inquã a captiuitate ꝑ ſanguineʒ: ablutio a pec⸗
catis ꝑ aquã.Cõmixtio aũt aque cuʒ vino ſignat noſtre
moꝛtalitatis abſoꝛbitõeʒ.oqua eniʒ nr̃ am moꝛtalitatem

ſignat.ij. Reg. xiiij. Omẽs moꝛimur ⁊c. Per vinuʒ quo

ſignat᷑ ſanguis xpᷣi eiuſdeʒ abſoꝛbitõzʒ ſiue moꝛtificatõeʒ
pma Coꝝ.xv. Abſoꝛpta eſt moꝛs in victoꝛia. Et vltimo
Oſee.Ero moꝛs tua o moꝛs.lʒ.n.in nobis moꝛimur: in
xpᷣo viuimus.Coloc̃.iij. Moꝛtui eſtis ⁊ vita vꝛa abſcon⸗
dita ẽ cum xpᷣo in deo.q¶ Ad aliud dðm.ꝙ mixtio dr cõ⸗
muniter ⁊ ꝓpꝛie.Cõmuniter qñ aliꝗd miſceat᷑ alicui al⸗
terius nature qð tñ nõ hʒ ꝗꝓpoꝛtioneʒ.̊ illud taniꝙᷓ; predo
minãs ſolnit ſpecieʒ ⁊ conuertit in ſe:⁊ tũc nõ eſt mixtio
Apꝛie.⁊ talis põt eſſe in hoc ſacramẽto.⁊ de hac dieit᷑ ĩ fi
ne primi de generatione.ꝙ ſi gutta aque miſceatur am⸗
phoꝛe vini:nõ eſt mixtio.quia ſoluit᷑ ſpecies.Eſt alia mi
xtio ꝓpꝛie dicta: miſcibiliũ alteꝛatoꝝ vnio.⁊ bec repugt
huie ſacramẽto. Si aũt quereret᷑:quanta aqᷓ ſufficiat mi⸗
xtõni hmõi.Dicendũ ꝙ gutta ſuſficit quantũcũq; paꝛua
ſit:dũmodo poſſit a ſuo toto ſeꝑari.4 Ad vltimũ dðm.
ꝙ ſicut S.dictũ eſt:vt ſit ↄfoꝛmitas ſigni ad ſignatum:cõ
gruebat vt aqua mutaret᷑ in vinũ ſicut in vnione ciban⸗
tis cum cibo.cuiꝰ eſt ſignuʒ hec mixtio.cibans mutat᷑ in
cibum vt S.dictũ eſt.

¶ Membꝛũ ſextũ

ſ. nſequẽter querit᷑ ſi ſanguis poteſt conſe⸗
crari ex vino puro ſine aqua. O nõ:videt᷑
de conſe.di.ij.Cyprianꝰ ſic. In ſacrifican⸗
do caliceʒ dñi offerri ſola aqua ñ põt: qũo

nee vinũ ſolũ põt. Itez calix dñi nõ eſt aqua ſola ⁊ vinũ
ſolũ:niſi vtrũq; miſceat᷑.qũo nec coꝛpus dñi põt eẽ fari⸗
na niſi vtrũq; adunatũ fuerit ⁊ copulatuʒ ⁊ vniꝰ compa
ge ſolidatũ.Ecce ꝙ primo dicit ꝙ in ſanctificando cali⸗
cẽ aqua ſola ñ põt offerri:ſicut nec vinũ ſolũ.poſt dicit.
Calix dñi nõ eſt vinũ ſolũ:ſicut nec coꝛpꝰ dñi põt eſſe fa⸗
rina.Ex his duobo põt argui ſic. Ex aqua nõ põt confi⸗
ci ſanguis xp̃i.igit᷑ nec ex vino.Similit ex alia ſimilitu⸗
dine. ex farina ſine aſperſione nõ põt cõfici coꝛpꝰxpᷣi.igit
nec ſanguis ex vino ſine aqua.4! Itez aut xpᷣus inſtituit

aquã aut nõ.Si primũ:igit᷑ vt videt᷑ ncc̃io eſt aponen⸗

da:⁊ de ncciĩtate ſacr̃i.Si nõ: tũc temeraria pᷣumptione
apponit᷑ ab eccia romana.! YItez dñs inſtituit h̊ ſacrẽjm ⁊
tũ ad materiã ⁊ ꝙᷓtum ad foꝛmã.·ᷣ̊ tam hec ꝗꝙᷓ illa ẽ ſine
qua nõ põt eſſe ſacrm.ſ̊ aqua eſt te materialibo.igit᷑ ⁊c·.
i Itez qð ſignat aliꝗd qð eſt de ſacẽo ⁊ principalr in ſa
cramẽto iſto:eſt de eiꝰ nccĩtate.ſᷣ vnio aque cuzʒ vino ſigt
aliquid qdð eſt de nccĩtate hꝰ ſacri.ſ.vnionẽ membꝛoꝝ cũ
capite.⁊ ſi hoc:̊ nõ põt confici ex vino ſi ponit᷑ ſine aq̃:
cum appoſitio aque ſit de nccitate ſacr̃i.¶¶ Contra.mꝗr
in.iiij.ſent.di.xj. Si quis ñ intendẽs introducẽ hereſim
obliuione aut ignoꝛantia aquã pᷣtermiſit:nõ videt᷑ irritũ
eſſe ſacẽm.ᷣ ille grauiter eſi coꝛipiendus.nã grecoꝝ ec⸗
cleſia ñ dicit᷑ apponere aquã.⁊ ad hꝰ ꝓbatõʒ introducit
auẽteʒ Cypꝛiani de cõſe.di.ij. Scriptura.Si quis de an
teceſſoꝛibo noſtꝛis ignoꝛant᷑ vel ſimpłr nõ h̊ obſeruaueꝛit
qð nos dñs facere exemplo ⁊ magiſterio docuit:põt ſim⸗
plicitati eiuſdeʒ ⁊ indulgẽtia dñi vema ↄcedi.nobis vᷣo
nõ põt ignoſci:qui nũc amoniti ⁊ inſtructi ſumꝰ:vt cali⸗
cẽ dñi cũ vino mirtũ ſᷣm ꝙ dñs obtulit offeramꝰ.4! Ytez
nihil eſt de nccitate hꝰ ſacramẽti materiałr qð nõ rema⸗
net neq; Fm ſubam neq; ſᷣm accñs.ſ̊ aqua eſt talis.̊ ⁊c.
44 Iteʒ nec videt᷑ eſſe de ↄgruitate nec ꝙ ſit cõgruũ ꝙ ap⸗
ponat᷑:qꝛ hoc ſacrm eſt rei hñtis omẽz ſaꝑoꝛis ſuauita⸗
teʒ.aqua aũt eſt inſipida.̊ ⁊c.¶ Rñſio.qꝙ ſi n apponat᷑
aqua:nihilominꝰ oſecratũ eſt..¶ Ad illud Cypriani qð
eſt.ꝙ vnũ ſolũ nõ põt ⁊c̃. Rñdet Inno.dicẽs.qꝙ pᷣdicunt
vinũ ſolũ nõ poſſe offerri:determĩari debet.qꝛ recipit ex⸗
ceptõneʒ hoc modo.nõ põt niſi fiat ſimpłr vel ignoꝛant.
vel nõ põt.i.nõ debet:quia nõ dicit᷑ poſſe fieri qð de iure
nõ fit.⁊ fere ideʒ dicit męr̃ in ſent. Tult igit᷑ dicere ꝙ il
lud verbũ Cypꝛiani nõ põt:nõ ſimpłr intelligit᷑: ſᷣ cũ de⸗
terminatõe.quia nõ põt niſi ex ſimplicitate vel ignoꝛan⸗
tia fiat. Si.n. fieret cauſa introducẽdi hereſim: nõ põt.
ex aqua igit᷑ ſola vel ex ſimila vel granis nullo mõ ↄfici
põt.ex vino ſolo põt eo modo quo dictũ eſt.¶ Sʒ eſt ne
peccatũ irremiſſibile nõ aponere aquã.ſicut videt᷑ velle
Cyprianus qui dicit.nobis nõ põt ignoſci ⁊c. Rñſio.ſi
cut eſt potentia prima:⁊ potẽtia facilis.ſiłr qñq; negat
potetia prima.i.potẽtia ſimpłr.qñq; potentia facilis: ſi
cut hic. vnde nobis nõ põt defacili.i.nõ ſine graui pnĩa
ignoſci. ¶ Ad hoc qð obijcit᷑. vtꝝ dñs appoſucrit aquazʒ
vel nõ.dðᷣm ꝙ dñs appoſuit.4l Ad illud qð arguit᷑. Si
dñs appoſuit: neceſſe eſt aponẽda.Dicendũ ꝙ; dñs in⸗
ſtitnendo appoſuit omĩa que erant de neceſſitate efficacie
ſigniſicatois.vnde hec appoſitio nõ eſt nccia qᷓtũ ad ef⸗
ficaciã ſacr̃i:eſt tñ nccia qᷓtum ad plenitudineʒ ſignifica

tionis.¶ Ex hoc ptz rñſio ad illud. ꝙ quedã materialia

ſunt nccia ad plenitudineʒ efficacie.2 q;tum ad hac ple/
nitudineʒ nõ eſt aqua de nccitate ſacri. Quedã ſunt ma⸗
terialia nccia ad plenitudinẽ ſignificatõnio:ſic eſt aqua
& plenitudine.dominꝰ aũt appoſuit aquã tanꝙ; congruũ
ter ſigniſicatõʒ expreſſioꝛẽ:nõ tanqᷓ; ncciuʒ ſimplicit᷑.
Ad aſiud quod obijcit ꝙ illud qd ſignat aligd qð ẽ de
neceſſitate ſacr̃i ⁊c. Dicẽduʒ ꝙ vnio mem broꝝ coꝛpoꝛis
miſtici ſignificat᷑ in vino: vt S. tactum eſt.⸗ ꝑoↄñs vnio il
loꝝ cum capite.quia nõ ſignificant᷑ xt a cephala: ſed po
tius vt vnita.Expreſſius tñ ſignat᷑ hec vnio ꝑ aquaʒz ad⸗
mixtã. Hqua.n.ſignat ꝓplin. acũctio illius cũ vino ſi⸗
gnat vnionez ppli cum capite. Per vin uz ſignat᷑ coꝛpus
Fpi veru ⁊ coꝛpus miſſicũ.lʒ g̊ ſignificet vn ioneʒz mẽbꝛo⸗

ru cum capite:nõ tñ eſt de neceſſitate ip̃ius ſacram̃ti.qa
⁊ hec vnio ipſo vino ſignat᷑.Eſt tñ qtum ad expreſſaz ſi⸗
gnificatõʒ ⁊ plenam.hec.n.expreſſio nõ eſt de nccitate:ſᷣ
x cõgꝛuitate. Ad aliud quod obijcit᷑.ꝙ nõ eſi de con/
gruitate:qꝛ inſipida eſt ⁊c.Dicendũ ꝙ ex hoc congruita⸗
tem hʒ:quia ſignificat ꝓpłm qui eſt inſipidus.⸗ ſapidus
efficit᷑ ꝑ vnioneʒ cum xpᷣo qui eſt dei ſapia.j.coꝝ.j.ſicut
aqua cũ miſcet᷑ vino.

embꝛũ ſeptimũ

Onſequenter queꝛit᷑.ſi põt cõfici ex omi ge
nere vini.vtpote ex vino de moꝛis: de fru⸗
mento.Et hoc oñdit᷑ ꝑ hoc.ꝙ aq̃ cuiuſcũq;
Veneris ſint ſiue ſint amare ſiue dulces ſi⸗
ue fontiũ ſiue vNiaꝝ ↄueniũt ſacio baptiſmatis: ⁊ in illis
põt baptiʒari.A ſimili videt᷑ ꝙ omne genus vini compe
tat buic ſacramento.¶ Pret᷑.in aliquibo terris neq;ʒ cre
ſcunt vinee nec vinũ de vite põt ad illas tranſferri.⁊ ita
exquo nõ lʒ ↄficere ſub ſpecie panis niſi ſiłr cõficiat᷑ ſub
ſpecie vini:nunqꝙᷓ ibi cõſecraret᷑ hoc ſacẽm niſi poſſit cõ⸗
fici ſub ſpecie alterius generis vini ꝙᷓ de vite.qʒ eẽt ma⸗
gnũ ꝑiculũ viatoꝛibo illius terre: ⁊ inſufficiẽter eẽt illis
ꝓᷣuiſum a dño in illis que ſunt ad ſalutẽ.¶¶ Iteʒ ꝓuiſuʒ
eſt a dei ſapia ꝙ ſacr̃jm baptiſmatis celebret᷑ in materia
comuni ꝓpter excuſatõz paupeꝝ. Silr videt᷑ ꝙ ↄueniat
diuine ſapie cuiꝰ ꝓuidentia ſubuenit᷑ vtiliter iſti ſaẽmen
to oꝛdinate ꝙ fiat in materia cõmuni que ab omnibo ha⸗
beri poſſet.¶ Pret᷑.videt᷑ maxie cõgruere ꝙ ſanguis cõ⸗
ficiatur ex vino de frumẽto: ſicut congruit ꝙ caro confi⸗
ciat᷑ de pane de frumẽto. In vino.n.de frumẽto cũ h̊ ꝙ ẽ
ibi ſubſtantia frumẽti eſt ſubſtantia aque:ſicut ĩ pane de
eodeʒ. VUnde q;tum ad congruitatẽ ſignificatõis ⁊ ꝓprie
tates alias:videt᷑ ꝙ potiſſime cõneniat ſanguini conſici
de vino hmõi.¶ Rnſio. ꝙ ſicut panis de quo conficitur
cebet eſſe de frumento:ſic vinuʒ debet eſſe de vite. Quia
xpᷣus comꝑauit ſe frumento:cum ait Yo.xij.Niſi ꝗnum
frumenti ca.in ter.moꝛ.fu.ip.ſo.manet.Et viti cũ dixit.
Ego ſum vitis vera Jo.xv. Pret᷑.non ſolum ratiõe qua
dñs comꝑauit ſe viti ſolũmodo conficit᷑ ex vino de vite:ſᷣ
quia ipſe dominus ſolũmodo de hoc genere vini cõfecit.
vnde de conſe.di.ij.c.in ſacramẽto: dicit᷑ ſic. In ſacram̃⸗
to coꝛꝑis ⁊ ſanguinis domini nibil amplius offeratur ꝙᷓ
quod ipſe dominus tradidit.hoc eſt panis ⁊ vinũ aq̃ mi
xtum. nec ampliue ĩ ſacrificijs offeratur qᷓ de vuis ⁊ fru⸗
mentis.tum ratione comꝑationis:tum rõne confectio
nis dominice ſolũmodo de vino tali cõficiendum ẽ. Alie
auteʒ rationes S.tacte ſunt.il Ad illud ̊ quod pᷣmo ob⸗
ijcitur dõm.q omĩs aqua naturaliter eſt eiuſdem ſpeciei
cum alia:⁊ ꝙ ſolum differunt accñte.nõ ſic eſt de vino.
¶ Ad aliud quod obijcit᷑ marimũ periculum eſſet ali⸗
quibus viatoꝛibus ſi non poſſit confici ex ommi genẽ vi⸗
ni:quia penitus defraudati eſſent beneficio huius ſacra
menti.DOicendũ ꝙ ſi foꝛte caſus ſupoſitus accideret:do⸗
minus aliter ꝓuideret incolis illius terre.virtus.n.do⸗
mini non eſt alligata ſacramentis. ſemꝑ.n. ꝓuideret il⸗
lis ſufficienter in neceſſarijs ad ſalutem· Ael poteſt dici
ſine preiudicio.ꝙ non eſt aliqua terra fidelium ad quaʒ
non poſſet tranſſferri vinum ſaltem viciatum de quo poi⸗
ſit confici.q Ad aliud quod obijcit᷑ de cõmunitate.Dicẽ
dum ꝓꝙ non ſolum neceſſitas eſt hic attendenda ſed ↄgru
itas. Pret᷑.ſacramentũ baptiſmatis eſt ſacramentũ ne⸗
ceſſitatis.hoc auteʒ ſacꝛamentũ nequaqᷓ;.ꝓpter quod nõ
eſt ſimile.¶] Ad illud quod obijcitur de vino de frumen⸗
to.Dicendum ꝙ non eſt de illo conſecrandum ꝓpter ra⸗
tiones predictas.ſcʒ ꝓpter comꝑationeʒ dominicaʒ ⁊ in⸗
ſtitutionez. Item lʒ conueniret ꝙ de eo conficeret᷑ ꝓpter
congruentiam ſignationis:non tamen conueniretpter
congruentiam ꝓpꝛietatum. ꝓpter quas congꝛuit ꝙ confi
ciatur de vino vitis.quia ꝑ has magis aſſimilatur ipi ſi⸗
gnato cuius eſt ſignum. Cuius ratio multiplerx eſt. Ana

eſt que habetur ab ſaac de dietis ꝑticularibo· Ninũ bo

ſ⸗
15
;
„
s

Fin

ſc

u
n

¶ Lueſtio

num dat nutrimentum coꝛpoꝛi: ſanitateʒ reddit 2 cuſlo⸗

dit ſi accipiatur ſᷣin ꝙ opoꝛtet.Ex hoc patet ꝙ vinuʒ eſt
alimẽtum ⁊ medicamẽtum. ſimiliter rpᷣus digne accipiẽ
tibus.Sap̃.xvj.Qeqʒ herba ⁊c.Luc.vj. Virtus exibat
de illo ⁊ ſanabat omẽes. Idem in eodeʒ. Elinum faumilia⸗
ritatis cõſoꝛtium cum natura humana habet.Eſt enim

conueniens noſtris coꝛpoꝛibus: eiuſq; coloꝛ ſimilis ẽ co/

loꝛi naturali.Et nos xpo efficiamur ſimiles ꝑ boc ſacra⸗
mentum: quia mutamuꝛ in ip̃ᷣm ᷣm Aug. Item antiqui
aſſimilauerũt vinum tiriace. calefacit enim coꝛpoꝛa fri⸗
gida ⁊ infrigidat calida. ſic xpᷣus calefacit coꝛda frigi⸗
da.nec mirum.eſt enim diuinꝰ carbo ſᷣm Dam̃.pᷣs.iec
eſt ꝗ ſe abſcondat a caloꝛe eius.Et infrigidat calida.Ef⸗
fectus euchariſtie eſt:q mirabiliter minuit feruoꝛeʒ con
cupiſcentie.Ecci.xxiij. Anima calida quaſi ignis aꝛdẽs
nõ extinguetur donec aliquid glutiat. Item vinum tollit
triſticiam ⁊ excitat leticiam. Ecci.xxxj. Vinum in iocun
ditate creatum eſt. ⁊ in eodeʒ. Exultatio anime 1 coꝛpo/
ris vinum moderate potatum.pᷣs.Elinũ letificat coꝛ ho·.
minis.ſic xpᷣus.Sap.viij.Qon habet amaritudineʒ cõ⸗
uerſatio illius:nec tedium conuictus illius.ſed leticiam
gaudium. Iteʒ vinum odoꝛiſeruʒ liquoꝛeʒ habet ſub/⸗
tiliſſimuʒ:temꝑatum:omni ſoꝛde mũdificatum.hoc ma⸗
xime eſt coꝛdis confoꝛtatiuũ.aĩam letificat quia expellit
fumum groſſum ſoꝛdidum ⁊ obſcurum:qui ſolet natura⸗
lis caloꝛis lumen obfuſcare.mundificat a ſoꝛde in coꝛde
exiſtente.vnde ꝗꝓpocras.linum odoꝛiferum ſubtiliꝰ le⸗
uius nutribilius ceteris: ſignat naturam ſuam comple⸗
uiſſe actioneʒ ⁊ omne contrarium ab eo eſſe ablatum. ⁊
facile mebriat:quia cito ad caput aſcendit.Sed ꝗd ſan⸗
guine xpᷣi magis purum ⁊ defecatum de puriſſimis ſan⸗
gumibus virginis mundiſſime contracto:? proinde odo/
riferum:⁊ ideo effectus habet enumeratos. ꝓpter bas ꝓ⸗
prietates ⁊ conſimiles quas non conuenit reꝑire ĩ vino
de frumento:magis congruit ꝙ ſanguis xpᷣi conficiatur
te vino de vite qᷓ; de vino de frumento vel alio aliquo ge⸗
nere vini.on igitur ſolum ratione ſimilitudinis exte⸗
rioꝛis ſed interioꝛis virtutis:conueniẽtius fuit ꝙ ſacra⸗
mentuʒ ſanguinis ſub ſpecie vini de vite inſtitueret᷑:qᷓ ſſᷣ

ſpecie alterius vin.

lembꝛũ octauũ
Onſequenter querit᷑. vtruʒ ſanguis poſſit
conſici aceto. & ſic: videtur.ſi ſpẽs vini
ita agreſceret ꝙ haberet ſapoꝛeʒ aceti:non
Apter hoc deſineꝛet ſanguis eſſe ſub ſpecie.
eadeʒ ratione videtur ꝙ d illo quod eſt acetum ſimplici
ter poſſt confici.l Item in iure ciuili determinat᷑. O ſi

quis vendiderit alicui cuprum pro auro:irrita eſi vendi

tio.⁊ ponitur ibi ratio:quia ꝓpꝛie ẽ ibi eadem vſya.igit
eiuſdeʒ ſpeciei eſt acetum cum vino: aliter non eſſet ea⸗
dem vſya ꝓprie.vſya.n.dicitur ſubſtantia compoſita ex
materia ⁊ foꝛma.⸗:!qIteʒ acetum eſt quedam ſpecies vini
vnde Aſido.diſtinguenas ſpecies vini:ponit acetuzʒ inter

alias ſpecies dicens.q; acetum eſt vinum acutum.ſed de

omni ſpecie vini poteſt conſici.q̊ ⁊c᷑. Item Inno.ilʒ di⸗
ligenti ſtudio vinum optimũ ſit inquirendum vt in ſacri
ficium offeratur:vicium tamen vini nõ maculat mundi⸗
ciam ſacramenti:quocirca ſiue nouum vinum quod dici
tur muſtum: ſiue vinum acidum quod appellatur acetuzʒ
in ſacrificium offeratur ſocramentuʒ conficit᷑ ⁊ diuini⸗
tus conſecratur. & Montra. vinum eſt calidum ⁊ ſiccum
naturaliter. vnde caliditas eſt ꝓpꝛietas vini conſequens
ad ſubſtantiã.qua deficiente: deficit⁊ ipſa ſubſtãtia ſiue
natura. ſed acetum non eſt tale immo contrarie qualita⸗

tis: quia naturaliter frigidum ⁊c. ¶ Item ideʒ videt᷑ ab
Inno.dicente.Elinum iniᷓtuʒ liquet aut rubet:ſimilitu⸗
dinem ſanguinis repreſentat. inqtum calet aut redolet
ꝓPꝛietateʒ caritatis oſtendit. Qam vinum ?⁊ caliditateʒ
excitat ⁊ ſanguineʒ oꝑatur. quia coꝛ bibẽtis ⁊ dilatat

vxxxii..

exbilarat. ſed boc non facit acetũ: neqʒ erbilarat neq; ca⸗

let. &̊ non habet ꝗꝓpꝛietates quas congruit habere ꝙ de⸗
bet hic ſacramentũu eſſe.4 Item illud debet hic eſſe ſacra⸗
mentuʒ quod aliquo modo eſt genus potus guſtui fauo
rabilis.quale non eſt acetum:quia ĩ boc ſacramento da⸗
tur ſanguis xpᷣi inqtum eſt potus.Jo. vj. Sanguis meꝰ
vere eſt potus.¶ Item magiſter in ſent.aſſignat rationẽ
quare conficitur exr pane ⁊ vino dicẽs. Sicut panis pre
ceteris cibis coꝛpus reficit.⁊ vinum letificat hominem
atq; inebriat:ſic caro xpᷣi interioꝛeʒ homineʒ plus cete⸗
ris gratijs ſpiritualiter reficit ⁊ ſaginat.il Item acetum
eſt vinum conuptum.ſed quod coꝛuptum eſt: nõ ẽ eiuſ⸗
dem ſpeciei cuius erat ante coꝛuptioneʒ. 4¶ Item a pho
vij. metaphy. ꝙ acetum non eſt vinum nec po⸗
teſt eſſeRñſio.ꝙ in coꝛuptione vini qua fit acetũ: eẽ
poteſt tanta coꝛuptio ꝙ fit euapoꝛatio ſiue exalatio paꝛ
tiuʒ ignis ⁊ radicalis ⁊ fluxibilis.ſi ſictbene concedo ꝙ
non eſt vinum neq; in natura neq; in ſubſtantia.ſi auteʒ
fit acetum exalatione ignis fluxibilis: dico ꝙ lʒ ſit alte⸗
rius nature a vino ſimpliciter:manet tamen vinũ ĩ ſub⸗
ſtantia.hec auteʒ diſtinctio videtur poſſe trabi a Salie⸗
no in ↄmento aphoꝛiſmoꝝ.qui comꝑat coꝛuptionem in
vino ad conuptionem in ſanguine.ſicut cum vinum ſo⸗
let mutari in acetum ⁊ in perfectum acetuzʒ deueniet:im⸗
poſſibile eſt in vinum redigi amplius.ꝙ ſi parum muta
tur ⁊? non ad acredinem ducatur: plurimum ad naturã
vini veꝛtitur. Idem in ſanguine intellige.qui ſi coꝛꝛuptꝰ
eſt nimium:impoſſibile eſt ꝙ in purum ſanguineʒ redu⸗
catur.ſi parum:ſuperfluitate minuta remanens ĩ ſui na
turaʒ reuertitur. ¶I Ad illud quod obijcitur.ꝙ caliditas
eſt ꝓprietas vini:qua deſtructa non remanet ſubſtantia.
Dico ꝙ eſt duplex caliditas in vino. Eſt.n.quedam cali
ditas fixa ſiue radicalis ſine qua non poteſt eſſe ſubſtan⸗
tia vini.Et eſt quedam ſubſtantia fluxibilis a qua vinuʒ
dicitur calidum effectiue.Ande dico.ꝙ ſicut homo hʒ in
aliquo ſtatu caliditatem fluxibileʒ que eſt principiũ q̊d⸗
dam actionis naturalis ſicut generatõnis.In alio ſtatu
non habet: immo deſtituta eſt natura ab illa caliditate.
ec Ipter hoc dico ꝙ alius eſt homno in ſubſtantia:lʒ ſit
alter q;tum ad naturam aliquaʒ. Similiter dico in pꝛo⸗
poſito. Vnde dico ꝙ acetum non eſt aliud in ſubſtantia
a vino:eſt tamen alterum in natura.⁊ propter hoc medi⸗
ci conſiderantes vinum prout eſt ad conferendnʒ huma
ne nature.quia alios ⁊ alios habet effectus inq;tum ta⸗
le ⁊ tale.dicunt acetum alterius eſſe ſpeciei q; vinum:qꝛ
alterius eſt virtutis ⁊ operationis vinum prout eſt in eẽ
optimo? in eſſe huiuſmodi.¶ Ad illud quod obijcitur.
ꝙ vinum inq;tum calet proprietatem caritatis oſtendit
⁊c̃. Dicendum ꝙ eſt duplex ſimilitudo in hoc ſacramen⸗
to ſignoꝛum ⁊ rerum ſignatarum.quedam eſt ſubſlantia
lis que eſt neceſſaria ipſi ſacramento. nec ſine illa eſſe po
teſt.que eſt:q ſicut panis conſtat er puris granis ⁊c.il⸗
lud dico ſubſtantiale:quia ſiue ſumatur ſacrameniũ ſpi⸗/
ritualiter ſiue ſacramentaliter ſiue ſumatur ſiue non: H̊
requiritur. Alia eſt accidentalis que reſpicit ipſa ſigna
inqtum ſacramentum ipſum ſumitur. VUnde ſicut non
eſt de neceſſitate ſacramenti ꝙ ſumatur: nec ſi ſumatur
ꝙ ſumatur ſpiritualiter.ſic nec de neceſſitate ſacramen⸗
ti ſunt proprietates ille que reſpiciunt refectionem ſpiri
tualem: ſicut proprietas inebriandi huiuſmodi.
4l Ad illud quod obijcitur. ꝙ illud quod opoꝛtet hic eſſe
ſacramentum debet eſſe potus ⁊c. Dicendum ꝙ acetum
eſt potabile admixtum aque.⁊ in aliquibus terris dele⸗
ctabiliter bibitur: ſicut in tuſcia.⁊ maxime illud acetum
quod vinũ iudicandũ eſt.q¶ Ad aliud qð ſequit᷑ patzʒ rñ⸗
ſio.¶ Ad illud qð obicit᷑.ꝙ vinum coꝛꝛuptum nõ ẽ eiuſ⸗
dem ſpeciei ⁊c. Dicendum ꝙ eſt quedam coꝛꝛuptio q̃ tol⸗
litur eſſe optimum ipſius coꝛupti.⁊ non eſſe ſimplicit᷑:
vtpote in vino acido. Eſt etiam quedam coꝛꝛuptio qua
tollitur ſimpliciter eẽ ſiue eſſe ſpeciei. OPrima coꝛꝛuptio

nõ tollit potentiã ↄſecrandi. ſcdᷣa vᷣo tollit.¶¶ Ad vltimũ
en⸗g phᷣus loquit᷑ de vino ᷣm eẽ eius potiſſimũ.vel de
aceto ᷣm ꝙ ꝑductũ eſt ad vltimũ genus coꝛuptõis.Bi⸗
cendũ ̊ ꝙ vno modo ſumpto conſicit᷑ de aceto ᷣm ꝙ di/
cit ꝓInno.Et ĩ aliquibo regionibo ſolũ conſicit᷑ er aceto:
qꝛ ad illas ñ p̃t xeferri vinũ manẽs i ſuo eẽ potiſſimo.

embꝛũ nonũ

nſequẽter querit᷑.vtꝝ poſſit ſanguis cõ⸗
fici ex muſto dulci ⁊ agreſta te vite. ex
uſto dulci: ptʒ ex verbo Inno. S. poſito.
Ateʒ habet de oſe. di. ij. c. Cũ om̃e.vbi dẽ
Mã ꝙ d expreſſo botro.i.de vuaꝝ granis ꝓpłs coĩcatuꝛ:
valde eſt oĩno confuſuz. ̊ ſi neceſſe ſit botrus in calice cõ
primat᷑ ⁊ aqua miſceat᷑.4. De agreſta aũt dubitat᷑.2 vi⸗
detur ꝙ exquo agreſta ſit de vua: ⁊ ab vno in ſpecie non
ſunt diuerſa in ſpecie.ſ.illa potiſſime que differũt ꝑ ma⸗
turũ ⁊ immaturũ. Hec aũt differentia eſt inter vinum 2
agreſtam ⁊ hmõi: tæ agꝛeſta poſſit ſangu is ↄfici.i¶ IJtẽ
agꝛeſta ſe hʒ in maioꝛi ꝓpinquitate ad eẽ vinũ cõpletum
ſiue ꝑfectum ꝙᷓ acetum. er aceto conficit᷑ ſanguis.j ⁊c̃.
Vſtud.n.ꝗꝓpinquius eſt eẽ rei ꝑfecte qð ẽ in acceſſu ad eẽ
ꝙᷓ qð eſt in receſſu. Rñſio.ꝙ ſanguis nõ poſſit confici
xx agreſta.agreſta. n.nõ eſt vinũ neq;ʒ eiuſdeʒ ſpeciei cuʒ
vino foꝛmaliter loquẽdo:ſicut paſta cum panc.ad eẽ᷑.n.
vini requirit᷑ ꝙ liquoꝛ vini ſit digeſtus.vt.n.habetur ab
lſaac.Ainũ odoꝛiferũ liquoꝛẽ ʒʒ penitus:quia eſt dige
ſtum. liquoꝛ aũt agreſte eſi indigeſtus.he aũt ꝓpꝛietates
digeſtum ⁊ indigeſtũ ⁊ alie qᷓplures quibo diſtinguitur
agreſta ⁊ vinum: atteſtant᷑ diuerſitati ſpecieꝝ quibo dif⸗
ferunt. Ad illud ꝗ̊ qdð primo obijcit᷑.dom ꝙ ab vno in
ſpecie ſunt diuerſa in ſpecie.ſicut ab hoĩe geneꝛante ſunt
embꝛio ⁊ coꝛpus humanũ que ſpecie differũt. Aec ſolũ⸗
modo differunt vinũ agreſta ꝑ maturũ 2 immaturuʒ:
immo differũt ſpecie ſoꝛmaliter loquendo.cui dicere at⸗
teſtatur immaturũ in agreſta:a maturũ ĩ vino. In vino
enim maturũ ⁊ immaturum nõ faciũt drñtiaʒ in ſpecie.
Ad aliud quod obijcit᷑.ꝙ agreſta eſt in maioꝛi ꝓpinꝗ⸗
tate ad vinum in eſſe completo q; acetum ⁊c. Dicendum
ꝙ ſᷣm ꝙ eẽ completũ vini dicit eſſe ſm ſubam ⁊ ſpeciem:
nõ eſt verum. quia acetum lʒ ſit in declinatõne vini qtuʒ
ad eſſe illius optimũ:eſt tñ vinũ qᷓtum ad eſſe ſᷣm ſubam
2 ſpẽm. ¶ Quod aũt ſubiungit᷑. ꝙ illud eſi ꝓpinquiꝰ eſſe
pfecto rei qdð eſt in acceſſu:qᷓ illð qdð eſt in receſſu.̊ verũ
eſt qñ in equali diſtantia ſunt que ſunt ĩ acceſſu receſ⸗
ſu. aliter eſi reꝑire inſtantiã:vt ptʒ in ꝑuulo ⁊ in viro gẽ
in veclinatõe aliquãtula ab optimo ſtatu hoĩs

Nueſtio.xxxiij. de inte/

gritate euchaꝛiſtie reſpectu ſoꝛme.

Equitur de integri

tate huiꝰ ſacramẽti qᷓtuʒ ad ea q̃ ſunt ex
pie foꝛme:que attendit᷑ in verbis prola⸗
tis in ↄſecratione ipᷣius.Circa que qrũt᷑
quatuoꝛ. Primũ eſt de foꝛma verboꝛuʒ
qᷓ̃tum ad ipſa verba in tranſſubatõne panis. Que ſit foꝛ
ms preſcripta ſub qua ↄſicit eccia. Secũdũ.vtꝝ ſub illa
foꝛma dñs ↄfeceꝛit.Terciũ.de dubitabilibo incidentibo
circa foꝛmã preſcriptaʒ. Quarto. de foꝛma verboꝝ que ẽ
in tranſſubſtantiatione vini.

ꝛũ primũ
MRimo g̊ querit᷑.vtꝝ hec ſit ſoꝛma verboꝝ ĩ
ranſſubatione panis.Accipite ⁊ comedi⸗
te hoc eſt coꝛpus meũ.vel hec:hoc ẽ coꝛpus
.V meũ. hec: accipite ⁊ comedite ⁊c. videt
ſic.de ↄſec̃.di.ij.Euſebius emiſſenus. Inuiſibilis ſacer⸗
dos viſibiles creaturas in ſubaʒ coꝛꝑis ſui verbo ſuo ſe⸗

creta ptãte ↄuertit: ita dicẽs. Accipite ⁊ comedite hoc eſt

coꝛpus meũ.⁊ ſanctificatõe repetita:accipite bibite hᷣ E

ſanguis meus.Ecce videt᷑ velle ꝙ in his verbis:accipi⸗
te ⁊ comedite ⁊c̃.ſit cõuerſio creaturaꝝ in coꝛpꝰ ⁊ ſan⸗
guinez xp̃i. Sʒ illa eſt foꝛma verboꝝ preſcripta quoꝝ p⸗
latione fit ↄuerſio creaturaꝝ in coꝛpus ⁊ ſanguineʒ xp̃i.
S ⁊c.4q IJteʒ Am bꝛo. in li.de ſacramẽtis. Anteqᷓ ↄlecra⸗
tur panis ẽ.vbi verba xp̃i acceſſerũt:coꝛpꝰ xpᷣi . audi di
centẽ: accipite ⁊ comedite ex hoc omẽs. hoc eſt. n. coꝛpus
meũ.hec Am bꝛo.Ex his ideʒ videt᷑ qd prius.⸗ Itẽ ma
giſter.iiij.ſent᷑. recitando verba AUmõ.dicit. Attendite qᷓ
ſunt veꝛba quibo fit ↄſecratio. accipite comedite ex boe
omẽs.hoc eſt.n.coꝛpus meũ.⁊ ita videt᷑ idem qdð prius.
Contra.ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ accipite ⁊ comedite:nõ expᷣmi⸗
aliquid ꝑfectum vel faciendũ circa illud quod eſt ↄſe
crandũ vel tranſſubſtantiandũ in coꝛpus rp̃i. penes il⸗
lud nõ attendit᷑ virtus aliqua tranſſubandi ⁊c. Itez ꝑ
boc ꝙ dicit᷑ accipite ⁊ comedite: ondit᷑ ꝙ dʒ ſumi ĩ vſum
ꝙ ſequit᷑ ad cõuerſioneʒ ſiue ꝑfectioneʒ.4. Itez mgẽ. iiij.
ſent᷑.v ij.di.cũ ꝓferunt᷑ hec verba hoc eſi coꝛpus meuz: H
eſt ſanguis meus:aↄuerſio fit panis ⁊ vini in ſubam cor⸗
poꝛis ⁊ ſanguis xpᷣi.reliqua ad laudẽ dei dicũt᷑.⁊ ita idẽ
qð prius.Quod ↄcedimue: dicẽtes ꝙ virtus data ẽ a
dño his verbis.hoc eſt coꝛpus meũ. aũt apponuntur
alia a beato Ambro.ſilr a canone: hoc nõ eſt qꝛ ſint eẽn
tialiter de foꝛma quibo virtus tranſſubandi data eſt:ſed
quia illis er primit᷑ ꝙ ꝓpter hoc fit conſecratio hmõi.vt
qð conſecrat᷑ ſumat᷑ ĩ vſum ſiue cibũ a fideliba.Ipſa aũt
conſecratio nõ eſt finis ſimpłr cõſecrantis: ſᷣ̊ potiꝰ vſus
ſideliũ ad hoc vt vtentes capiti ⁊ mẽbꝛis foꝛtius vniãt᷑.
quod inſinuare volentes ipſi foꝛme addũt ꝙ dico:accipi
te ⁊ comedite. Vel põt dici.ꝙ qñqʒ dicunt᷑ eẽ de foꝛma ſo
lum quibo data eſt virtuo tranſſubandi:qñq; ⁊ hec ⁊ illa
que precipiũt vſum.⁊ ᷣm hãc drñtiaʒ different dicũtur
verba alia ⁊ alia eſſe de foꝛma. — -
lbꝛũu ſecũdũ
Onſequent querit᷑.ſi dñs conſecit ſub illa
foꝛma ſub qua conficit eccia. Eccĩa aũt cõ
ficit his verbis.hoc eſt.n.coꝛpꝰ meũ.Que
L it. vtꝝ dñs illis eiſdeʒ ᷣbis ↄfecit. E ſic:
videt᷑ ꝑ hoc.q ↄueniẽs eſt ꝙ factũ autenticũ erercenduʒ
ab eccia ſᷣm auẽteʒ ſui oꝛiginis deriuet᷑ ad poſieros.ᷓ cõ
ſecratio ſiue confectio que exercet᷑ ab eccia: eadeʒ foꝛma

verboꝝ debet fieri qua fiebat ab ipſo a quo eccia bʒ au⸗
ctoꝛitateʒ conficiendi.¶ Item ſi verbis alijs cõfeciſſʒz do .
minus:nõ tm„̃ hec verba ſ̊ ⁊ alia baberent vim tranſſub-

vtilitatis Contra. Aath.xxvj. dicit᷑. Cenantibus il⸗
lis accepit ihs panem ⁊ bñ.ac fre. dedit diſ.ſ.⁊ ait:acci⸗
pite ⁊ comedite:hoc eſt coꝛpus meũ. prius & benedixit ⁊

araus eẽt incõueniens:cũ illa virtus nulliꝰ eſſet

fregit ꝙᷓ ꝓtulerit bec verba:hoc eſt coꝛpꝰ meũ.q̊ priꝰ fa⸗

cta eſt tranſſubſtantiatio ꝙᷓ verboꝝ illoꝝ ꝓlatio.diẽ enĩ
glo. ſuꝑ hũc tex.fregit.vt oñderet coꝛꝑis ſui fractõʒ non
ſine ſponte ſua foꝛe..Qõ.n.eſt veriſimile ꝙ fregerit ⁊ de⸗

derit illis panem ſimpłr.i.ante cõuerſionẽ in coꝛpꝰ xpᷣi.

Item Ynno. Sane põt dici ꝙ rpᷣs virtute diuina cõfe:
cit ⁊ poſtea foꝛmã expreſſit ſub q̃ poſteri bñdicerẽt. Ipſe

nanq; ꝑ ſe virtute ꝓpria bñdixit:nos aũt illa viꝛtute qui

indidit verbis.¶¶ Rñſio. d h̊ ẽ opinio multiplex. VUna
eſt que dicit ꝙ xpᷣs conſecit hoc verbo:hoc eſt coꝛpꝰ meũ.
bᷣ verbum illud dixit bis:lʒ nõ ſcribat᷑ niſi ſemel.poſtq
enim bñdixit:tacite dixit illud verbũ hoc eſt coꝛpꝰ meũ.
tũc confecit.⁊ quia tacite dixit: ideo tacuit euageliſta.
ꝑ illud auteʒ verbum ſecũdo dictuʒ duo nos docuit.ſ. qd
ſuit qdð cædit ſcʒ coꝛpus eius:⁊ qualiter alius ideʒ facere
debuit. ¶ũ Alia opinio eſt. ꝙ ꝑ illud verbum ſemel dictũ
fiebant omĩa tria.ſ.conſecratio:⁊ duo predicta.nec ẽ ali⸗
quod incoueniens.lʒ aliter fecerit tunc ꝙᷓ nüc facit eccle
ſia.tũc.n.poſt prandium confecit ⁊ dl'ipulis coĩcauit:

qð non facit eccia nũc.⁊ addunt aliqui ꝙ euangeliſta nõ

obſeruat oꝛdinem verboꝛuʒ ſᷣm ꝙ eꝛãt ꝓlata a dño.oꝛdo
auteʒ talis fuit.accepit panem 2 bñdixit dicens:ᷣ ⁊ẽ cor⸗

— —. — — ——

— — — —

——,—. — —

7
1.
..
1

— —

¶ Nueſtio

ns meũ. fregit 2 dedit diſcipulis ſuis dicẽs. Accipite 2
comedite.4 Tercia fuit opinio.ꝙ dñs accipiens paneʒ
bñdixit illum quadam bñdictõne ſecreta nobis ignota:
ad quam facta eſt tranſſubſtãtiatio.poſtmodũ fregit de⸗
dit diſcipulis ſuis dicens. Accipite ⁊ comedite hᷣ eſt cor⸗
pus meuʒ.⁊ in prolatione hoꝛum verboꝝ vtulit eis vim
conuertendi impoſterũ paneʒ in coꝛpus xpᷣi. ¶ Quarta
fuit opinio.ꝙ virtus erat in manibus xpᷣi ꝑ quam ſine
verbo ſola cogitatione ⁊ voluntate confecit.poſt verbuʒ
ꝓtulit ratione duplici pretacta. Secunde opinioni vide
tur mihi mogis eſſe conſentiendũ. auteʒ dominꝰ con
ſecrauit hoꝛum verboꝝ ꝓlatione ſemel facta: ex verbis
euangelij ⁊ verbis ſanctoꝝ patrum videtur. Dicit enim
Eugenius als Euſebius emiſſenus.a habetur de conſe.
diſ. j. Quia coꝛpus.vbi dicit᷑. Inuiſibilis ſacerdos viſi⸗
biles creaturas in ſubſtantiam coꝛpoꝛis? ſanguinis ſui
verbo ſno ſecreta poteſtate ↄuertit: ita dicens.Accipite
⁊ comedite hoc eſi coꝛpus meum.⁊ ſanctificatione repe⸗
tita. Accipite ⁊ bibite hbic eſt ſanguis meus. Ecce plane
dicit ꝙ dominus conuertit viſibiles creaturas in ſubſtã⸗
tiam coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis ſui pꝛoferendo hec verba.hoc
eſt coꝛpus meum.q¶!j Ad hoc quod dicit ISnno.ꝙ diuina
virtute confecit ⁊2 poſt foꝛmaʒ expreſſit ⁊c. Dicendum ꝙ
in verbo Inno.notatur oꝛdo conficientis vt erat domini
⁊ vt erat data verbis.prius enim erat virtus qua domi⸗
nus confecit ipſius domini: poſtea erat ipſoꝛum verbo/⸗

lembꝛũu terciũ

Equitur de dubitabilibus incidentibo cir⸗
ca foꝛmam preſcriptam. Et pꝛimo de dubi
tabilibus que incidunt circa foꝛmam tota
lem. Secundo.que incidunt circa ꝑtes foꝛ
me.Tercio.de his que incidunt circa variationẽ foꝛme.
ugrto.dr his que accidunt circa verba addita quibus
aus o

Irca primum obicitur ſic. VUidet᷑ ꝙ hec for⸗
ma:hoc eſt coꝛpus meum.non ſit foꝛma alicꝰ
acramenti:ſic. Joꝛma ſacramenti non habet
vſum ſuum niſi qñ aliquis baptizatur.ſimilit foꝛma con
firmationis.ſcʒ confirmo te criſmate ⁊c̃.ſimiliter videt
ꝙ foꝛma huius ſacramenti ſi ſit conuenienter aſſignata:
non debet habere vſum ſuum niſi cum ipſum ſacramen⸗
tum exercetur.ſed in celo ⁊ vbiq; eſt xpᷣus.ꝙ dico hoc eſt
coꝛpus meum:dictum a xpᷣo coꝛpoꝛe eius demonſtrando
habet vſum ſuum. igitur non videtur ꝙ ſit ſoꝛma alicuiꝰ
ſacramenti.¶ Iteʒ aliud eſt preciꝑe vt aliquod ens ſiue
factum ſumatur in vſum:⁊ aliud eſt dare foꝛmam facien
di illud.Sed cum dicit᷑ hoc eſt coꝛpus meuʒ.premiſſo h̊
ꝙ dico accipite ⁊ comedite:precipit᷑ vt ſumat᷑ coꝛpꝰ xpᷣi ĩ
vſum.igit᷑ in his verbis nõ eſt data foꝛma conſiciẽdi coꝛ⸗
pus xp̃i.¶ ISteʒ aliud eſt vti voce aliqua vt eſt ſignum:2
vt eſt res.Cum aũt vtit᷑ ea vt eſt ſignum:vtit᷑ ea intentõe
ſignificandi illud ad qð inſtitutũ eſt. Cum aũt vtitur ea
vt eſt res:intendit᷑ aliquid ab vtente circa ip̃am.vt cum
dicit᷑ magiſter eſt triſy llabũ.Iſtis ðᷣo duabusẽ vti voci⸗
bus ⁊ nõ aliter.̊ ſiue vtat᷑ hac foꝛma verboꝝ hoc eſt cor
pus meũ:ſic vel ſic.nõ ↄſecratur panis demonſtratus in
coꝛpus xpᷣi.igit᷑ ꝓlatione hoꝝ verboꝝ nõ aſſerit ꝓferẽs
qð intendit.⁊ ita hec foꝛma nulla eſt qtum ad ꝓpoſitum
ↄſecrandi.q¶ Itẽ demõſtratio ſiue ſit ad ſenſuʒ ſiue intel⸗
lectũ:eſt ad cognoſcenqũ nõ ad efficiẽdũ.ſ̊ foꝛma verbo⸗
rũ que generałr ſacram̃tis cõpetit: debet eẽ ad efficiẽdũ.
g hec ſoꝛma ñ ↄpetit huic ſacꝛo. Rñſio.Ad primuʒ.q
bec foꝛma hoc eſt coꝛpus meũ: ꝓut ꝑ virtutez a deo illis
collatã ↄſecrat᷑ coꝛpus xpᷣi.⁊ ꝓut ſunt foꝛma in ̊ ſacram

to:nõ ſunt ſolũ ad ſignificandũ ſ̊ ad efficiendũ. nec veni

nunt in vſum ſignificãdi tm̃:h̊ efficiendi ̊ pꝛincipaliter.
ꝓut aũt alibi ſumũtur in vſum: ſumunt᷑ in vſum ſiguifi⸗

xxxüij.

candi.vnde nõ hñt vſum illũ ſi ↄtingat illa veꝛba ꝓferr:
queʒ hñt inqtuʒ ſunt foꝛma in h̊ ſacram̃to. O aũt ſumi
pñt ĩ vſuʒ ſigniſicãdi aliter qᷓ; alia que ſunt foꝛme ĩ alijs
ſacramẽtis.hoc eſt:quia in modo loquẽdi nõ expꝛimunt
rem ſuã vt exercitam ciꝛca aliqueʒ ſicut eſt in alijs:ſ̊ ſim
pliciter indicando hoc de hoc.¶ Ad ſecundũ dðm.ꝙ ad
hoc ꝙ hoc ſacramentũ habeat plenitudinẽ efficacie ⁊ cõ
ſequatur fineʒ ſuũ duo requirunt᷑.ſcʒ conſecratio coꝛpo
ris xpᷣi:⁊ vſus oſecrati. ꝓpter hoc dñs cum daret foꝛmã
ↄſecrandi hoꝛtabat᷑ ad vſum. vnð cum diceret accipite ⁊
comedite:hoꝛtabat᷑ ad vſum.cuʒ ſubiunxit hoc ẽ corpus
meũ:inſtruxit in ſoꝛma.iaõ igit᷑ ſolum in verbo ꝓpoſito
vſus precipiebat᷑:̊ foꝛma tradebat᷑.¶ Ad terciuʒ dom.
ꝙ lʒ prout vocibo coĩter vtimur:nõ vtimur illis niſi du⸗
obus modis.ſcilʒ vel ꝓut ſunt ſigna:vel prout ſunt res.
aliter tñ vtitur aliquibo prout illis tradita eſt foꝛma ſan
ctificandi in ſacramentis.quia tunc ꝓgꝛie ⁊ ſe vtit᷑ eis
vt effectiuis ſiue efficientibo viutute illis tradita a dño.2
ſic eſt de verbo ꝓpoſito ꝓut eo vtitur in ſacr̃is.¶ Ad ali
ud dm. ꝙ realiter verum eſt ꝙ demonſtratio eſt ad co⸗
gnoſcenduũ:nõ ad efficiendũ.nihilominus quia huic ver
bo datur virtus a verbo increato ad tranſſubſtantiãdũ
elementũ in coꝛpus xp̃i.ſicut ex prima impoſitõe hʒ vir⸗
tuteʒ demonſtrandi.ſilłr ex virtute collata a verbo incre⸗
ato hʒ virtutẽ tranſſubſtantiandi.

rticulus ſecundus

Equit᷑ de partibo foꝛme preſcripte in ſpeciali
ſcʒ buius:hoc eſt coꝛpus meũ.Et primo de h
pnomine hoc.Secũdo de hoc verbo eſt. Ter
cio de hoc nomine coꝛpus.Quarto de h̊ adiecto meũ.

¶ irca prinumſic. S. j.

querit᷑.quid demonſtratur ꝑ hboc ꝓnomen hoc:cum dici⸗
tur hoc eſt coꝛpus meũ. aũt demonſtrat᷑ aliꝗd oſtẽdit᷑
ſic. Exquo eſt ꝓnomen:neceſſe ẽ ꝙ ſit relatiuũ vel demõ⸗
ſtratiuum. Si.n. ꝓnomina cadunt a relatione vel demõ
ſtratione:caſſa ſunt ⁊ vana.igitur cum non eſt relatiuũ:
eſt demonſtratiuũ.Quid igitur demonſtrat᷑: Si coꝛpus
xpᷣi:igit᷑ nihil aliud eſt dictu qᷓ; coꝛpus xpᷣi eſt coꝛpꝰ xpᷣi.ſᷣ
ſi hoc: igitur in verbo ꝓpoſito non notatur aliqua virtꝰ
tranſſubſtantiandi.neq; aliquid tranſſubſtantiari in ali
ud.Si demonſtratur ſubſtantia panis vel accidens:tũc
ſimplłxr eſt oĩno falſa.q] Iteʒ hec eſt falſa: quod eſt panis
erit coꝛpus xpᷣi.quia hec nunqᷓ eſt vera:quod eſt panis ẽ
coꝛpus xpᷣi.quia ſignatur ineſſe quod non ineſt.ſed hec
ſcʒ panis eſt coꝛpus meuʒ: ꝓpinquius ſignat ineſſe qð ñ
ineſt.igitur ⁊ hec ſimiliter eſt falſa vel foꝛtiori ratione.
¶ Item aut facit demonſtrationeʒ ad ſenſum:vel ad in⸗
tellectum. Si ad ſenſuʒ: ſed nihil quod ſit ibi ſenſibile ẽ
coꝛpus xpᷣi.ꝗ falſa eſt.Si ad intellectum:ſed demonſtra⸗
tio ad intellectum non fit niſi dupliciter. aut cum demon
ſtratur res de qua preceſſit ſermo ⁊ nõ eſt actu preſens:
aut cum demonſtratur res que non eſt actu preſens ſed ĩ
ſuo ſimili.vt cum dicitur: hec herba creſcit in oꝛto meo.
ſed neutrum eſt hic reꝑire.g̊ ⁊c̃. QNon enim preceſſit ſer⸗
mo de coꝛpoꝛe xp̃ᷣi:nec eſt aliud ſimile illi in ſpecie quod
intelligitur hoc pronomine demonſtratiuo:ergo non eſt
ad intellectum.igitur eſt ibi demonſtratio ad ſenſum. ⁊
ita demonſtratur quod preſens eſt ſenſui:⁊ boc eſt paĩs.
igitur ⁊c̃. ¶¶ Item nunqᷓ eſſet hec vera: hec herba creſcit
in oꝛto meo:niſi conueniret intelligibiliter demonſtratũ
creſcere in oꝛto meo.ſed nũqᷓ; quod intelligibiliter demõ
ſtratur per hoc pꝛonomen hoc.i.coꝛpus chriſti erit pa⸗
nis.igitur nullo modo ex demonſtratione panis ad ſen⸗
ſum poteſt intelligi coꝛpus xpᷣi.¶ Iteʒ cõtingit ſignifica
re demõſtrationẽ vt exercitã ⁊ vt ↄceptã.ſed H̊ ꝓnomẽ hᷣ:
impoꝛtat demonſtrationem vt exercitam: quia demon⸗
ſtratio exercetur in ipſa prolatione.q̊ cum demonſtratio
Fᷣm ꝙ huiuſmodi ſit ſolius entis: actu demonſtrat illud

quod eſti actu cum ꝓfert᷑.ᷣ actu ñ eſt ibi panis vel eiꝰ ſpe⸗
cies. ̊ ꝓ illo ſupponit.̊ ⁊c. ¶¶ Iteʒ augꝰ. accedit ver bũ
ad elementũ 2 fit ſacr̃jm. ſed elementũ in h̊ ſacro eſt paĩis
Sad illud accedit verbũ.ſᷣ ꝓnomen illud demonſtrat ad
quod accedit:q̊ demonſirat paneʒ.ſ̊ predicatum falſo ei
attribuit᷑ talis foꝛma eſt ſalſa. Iteʒ terminꝰ? ſiue ac⸗
cidentalis ſiue ſubſtantialis ſupponẽs vᷣbo de pñti qð nõ
eſt ampliatũ. vt hboc verbũ põt ſupponit ꝓp eo qð actu eſt.
Hů ꝓnomen hoc ſupponit huic verbo eſt in pdicta foꝛma.ꝗqᷓ
ſupponit ꝓ eo ꝙ actu eſt ſub illis ſpẽbus qñ ꝓfert᷑. gᷣ non
eſi ibi niſi panis vel eius ꝓpꝛietas. ſignat᷑ ꝙ panis vel
eius ꝗpꝛietas eſt coꝛpꝰ xpᷣi.ſ̊ hec eſi falla.ᷣ ⁊c. M autẽ
ꝑ boc ꝓnomen demonſiret᷑ panis: videt᷑ Math. xxvj.F
eſt coꝛpꝰ meũ. Glo.interlinearis.qð ſub ſpecie panis vi
tetur.⁊ nibil videt᷑ ſub ſpecie panis niſi panis.ergo ⁊c·
4 Rñſio. de verbo ꝓpoſito diuerſi diueꝛſimode ſentiũt.
uidaʒ dicũt ꝙ ſacerdos ꝓferens verba illa non dicit
ea tanꝙᷓ ſua:̊ tanꝙᷓ verba dñi · vñ materialr ſumũt ⁊ vt
recitata. ꝓpter hoc nõ eſt querenduz quid demõſtrat h̊
ꝓnomen hoc.ſicut nec ſi diceret᷑.H̊ eſt ꝓnomẽ demõſtra⸗
tiuũ. Sed hec rõ nõ videt᷑ mihi ſufficiẽs.qꝛetſi ſupponat
ꝙ ꝓut dicũtur a ſacerdote materiałr tenẽt᷑ ⁊ vt vᷣba dñi
recitata:nihilominꝰ qñ xpᷣo confecit verbis illis ſignifi⸗
catiue tenebant᷑ 2 nõ vt verba alteriꝰ recitata. Querat᷑
igit᷑ de verbis illis prout fuerũt verba dñi ꝛia:qꝗd de⸗
monſtrat boc ꝓnomen h̊.⁊ põt idem queri qð priꝰ ⁊ ea⸗
m accidit dimicultas. Pret᷑.nõ eſt ratõni ↄſonũ.ꝙ veꝛ
ba quibo preſcribit᷑ foꝛma buiꝰ ſacramẽti materialłr tene
antur: ſicut nec in alijs ſacramẽtis.nec ꝙ verbis ſic acce
ptis contulerit dñs virtutẽ tranſſubſtantiandi: ̊ potiꝰ
verbis que tenent᷑ ſignificatiue.4 Aliter dicũt alij/ꝙ a⸗
liqua oꝛatio eſt que nõ eſt vera ꝓ tꝑe ꝓlatiõis ſue. vt cũ
dicit᷑ ego bibo.̊ ꝓ temꝑe in quo ꝓferens bibit. Simili
ter hec oꝛatio.̊ eſt coꝛpus meũ.eũ longo tꝑe ꝓferat᷑ nõ
eſt vera ꝓ tꝑe illo:ſ̊ ꝓ vltimo inſtanti ſue ꝓlationis.ꝗa
ꝓ vltimo inſtanti hꝰ ꝓlationis in quo fit tranſſubſtãtia
tio panis: ꝓferunt᷑ verba hec.quia &̊ ꝓ vltimo inſtãti/ ꝓp⸗
lationis illoꝝ verboꝝ hec ꝓferunt᷑·ſiłr eſt de illis iudi⸗
candũ ac ſi ĩ vltimo inſtanti ꝓferrent. Sʒ qꝛ ĩ vltimo in⸗
ſtanti facta eſt conſecratio:sᷣ ꝓnomẽ boc demõſtrat cor⸗
pus xpᷣi. Sed adhuc videt᷑ inſufficient dictũ:tum qa ne⸗
ſcitur quo inſtanti ꝓlationis ſacta eſt ↄuerſio:tum quia

tunc nõ eſt aliud dictu verbo ꝓpoſito:qᷓ; h.i.coꝛpꝰmeuʒ
eſt coꝛpus meũ.Si.n.vt dicũt hoc ꝓnoie ſimpłr demon

ſtratur coꝛpus xp̃i:ideʒ eſt dictu.hoc eſt coꝛpꝰ meũ:⁊ cor
pus meũ eſt coꝛpus meũ.ſicut ſi demonſtrato petro dice⸗
retur.iſte eſt bonus homo.ideʒ eſt dictu ꝙ petrus eſt bo
nus homo.ſᷣ̊ hoc coꝛpus meuʒ eſt coꝛpus meũ:ſemꝑ fuit
vera ſiue exiſtente tranſſubſtantiatõne ſiue nõ.¶ Alit᷑ di
cũt quidam ꝑ hoc fit demonſtratio ad ſenſum ipſiꝰ ſube
panis.nõ abſolute:ſ vt ↄuerſus in coꝛpꝰ xpᷣi eſt terminꝰ
tranſſubſtantiatõis.Sʒ hoc minus recte videt᷑ dici:cuʒ
panis nunꝙᷓ ſit terminꝰ tranſſubatõis: ſ̊ potius coꝛpus
xp̃i.loquit᷑.n.de termino in quẽ:nõ ex quo.lidet᷑ ẽ̊ ꝙ ſit
aliter dõm. Mota g ꝙ bec oꝛatio boc eſt coꝛpꝰ meu:eſt
ſignificatiua ⁊ oꝑatiua.Significatiua ex prima ſui im⸗
poſitione:oꝑatiua ex foꝛme ſacramentalis inſtitutõe.do⸗
minus.n.in inſtitutõe foꝛme huiꝰ ſacram̃ti ↄtulit vᷣtuteʒ
verbo predicto. Rõne ꝙ qua eſt ſignificatiua:hoe demon
ſtrat ſignatũ ꝑ ſignũ.Rõne qua eſt oꝑatiua: inſinuatur
aliud in aliud ↄuertendũ. VUñ cum dr hoc eſi coꝛpꝰmeũ:
hic eſt intelligibilis demonſtratio ſignati ꝑ ſignũ cõuer⸗
tendũ in ſignatũ.Explanatio hꝰ eſt talis cũ dicit᷑. petra
eſt xpᷣs.hoc dicit᷑ ſignificatiue non eẽntialit.i.pena ſigt
xpᷣm: ⁊ xpᷣs ſignificat᷑ ꝑ petrã.hec ſigniſicatio ñ ẽ qtũ ad
ſenſum:ł&ᷣ qtum ad intellectuʒ.quia nõ ſentit᷑ ſ̊ intelligit
xpᷣs ꝑ petrã.Cadat igit᷑ petra ſub demonſtratõne ⁊ dica
tur.hec petra eſt xrp̃ᷣs demonſtrata petra: eius ꝓpꝛietati⸗
bus intelligit᷑ rpᷣi.demonſtratõne ad intellectũ demõſſꝛa
tur ſignificatũ ꝑ ſignũ. Similit dico in ꝓpoſito paĩs ad
oſecrandũ in coꝛpus xp̃i:coꝛpus xp̃i ſignat.⁊ repñtatur

coꝛpus xp̃i nõ ſenſibiliter b̊ intelligibitr. Cuz ;ᷓ dicit de⸗
monſtrato pane qui eſt ſignũ coꝛꝑis xp̃i.̊ eſi coꝛpꝰ meũ:
hic eſt demonſiratio ſignati ꝑ ſignuʒ. ſicut ſi diceret᷑ bec
petra eſt xp̃s. hᷣ ratione qua intentione regulat opꝰ in ſa
cramentis. Intentio auteʒ ↄſecrantis eſi:vt virtute ver⸗
boꝝ ꝓlatoꝝ panis mutet᷑ in coꝛpus xpᷣi boc verbo. hᷣ eſt
coꝛpus meu.demonſtrat᷑ coꝛpus rpi ſigno trãſſubſtanti⸗
ando in coꝛpus xp̃i virtute data ipſi verbo. vñ cũ dicit᷑ ͥ
eſt coꝛpus meũ.ſenſus eſt:ſignatiua hoc ſigno qð eſt pa⸗
nis tranſſubſtantiandus in coꝛpus meũ:eſi coꝛpꝰ meuʒ.
ſic ſermo veritatẽ hʒ cointellecta virtute tranſſubſtan
tiandi. Sic ̊ iudicat᷑ de verbo ꝓpoſito ſᷣm ꝙ priꝰ cadit
conſideratio ſupꝛa veritateʒ ſignationis:⁊ ↄſequẽter ſu⸗
pꝛa virtutẽ operatiuã.4! Ex his patet qũo ad obiecta di
cendũ eſt. Cum igit᷑ querit᷑ quid demonſtrat᷑ ꝑ hoc ꝓno
men hoc.Dicendũ ꝙ ſignatum ꝑ panem trãſſubſtantian
dum in coꝛpus xpᷣi demonſtratiõe ad intellectũ ſignati ꝑ
ſignum. Sic igit᷑ pʒ · ꝙ aliud eſt dicere boc eſt coꝛpꝰ meũ
qᷓ coꝛpus meũ eſt coꝛpus meũ.dret᷑.⁊ quod cognoſcituꝛ
hoc verbo virtus tranſſubſtantiandi. ¶¶ Ad aliud quod
obijcit. ꝙ hec eſt falſa qð eſt panis erit coꝛpus xpᷣi:mul⸗
tofoꝛtius quod eſt panis eſt coꝛpꝰ xp̃i.ſi bec eſt ideʒ cum
eoqð eſt. hoc eſt coꝛpus xpᷣi pane demõſtrato ⁊c̃. Dicen
dũ ꝙ hoc eſt verum ᷣm ꝙ ſignũ cadit ſub demonſtratiõe
Eſe:nõ tñ ſᷣm ꝙ demonſtratõne ad intellectũ ſignatũ de⸗
monſtratur ſigno.hec.n.vera eſt ſignificatũ ꝑ panẽ erit
coꝛpus xpᷣi:⁊ eſt coꝛpus xpᷣi.quia coꝛpus xp̃i ẽ ⁊ erit cor⸗
pus xpᷣi.q¶] Ad illud quod querit᷑.vtꝝ eſt hic emonſtra⸗
tio ad ſenſum vel ad intellectum. Dicendũ ꝙ ad intelle⸗
ctum: quia ꝑ ſignum ſenſibile.ſ.panis intelligit᷑ coꝛpus
xpᷣi: eo modo quo aliꝗd intelligit᷑ ꝑ ſuũ ſimile.Cuʒ aũt
obijcit᷑.ꝙ ibi non eſi ſimile aliꝗd xpᷣo in ſpecie. Dicẽduʒ
ꝙ ſicut panis non repñtat coꝛpus rp̃i ſolum rõne ſubſta⸗
tie panis:̊ ꝓpꝛietatum panis.ſic nec coꝛpus xpᷣi qð in⸗

telligitur demonſtratur pane tm̃ rõne ſubſtantie eiꝰ: ſed
ratione ꝓprietatum panis.panis auteʒ cum ꝓpꝛietatiba

ſuis hʒ ſimilitudineʒ analogie cuz coꝛꝑe xpᷣi.icee requi⸗
ritur ꝙ vbicũq; eſt demonſtratio ad intellectum: ꝗ; ſit ꝑ
cmonſtrationeʒ alicuiꝰ ſimpłr eiuſdeʒz in ſpecie:ſed ſuf⸗
ficit ſimilitudo analogie.Ende dico ꝙ inſufficienter di⸗
uiſit ponendi duos modos demonſtrandi ad intellectuʒ
niſi extenſo nomine ſpecies dicatur ſimilitudo naturał᷑.
4¶ Ad hoc qð obijcit᷑ ꝙ nunqᷓ hec eẽt vera.bec herba ⁊c̃.
niſi ꝙ intelligitur ꝑ banc herbam creſcere in oꝛto meo.
Similiter ex hac ꝑte nec hec eſt vera.hoc eſt coꝛpꝰ meũ:
niſi coꝛpus xp̃i aliqñ eſſet qð ꝑ boc ꝓnomen demõſtrat᷑.
Dicendũ ꝙ ita eſt.demonſirat᷑.n.ſignatum ꝑ ſignũ con⸗
uertendum in illud.hec.n.eſt vera.ſignatum per panem
conuertendũ in coꝛpus xpᷣi: eſt coꝛpus xp̃ᷣi. Ala aũt q on
dunt ꝙ ꝑ ꝓnomen demonſtrat᷑ quod actu eſt.ↄcedimus.
4 Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ verbum accedit ad elemẽtuʒz
c. Dicendũ ꝙ ita eſi in ꝓpoſito.quia nõ tm̃ monſtrat᷑
hoc verbo ſignificatum ꝑ paneʒ:ſᷣ ꝑ panem vt eſt conueꝛ
tendus in coꝛpus xp̃ᷣi.¶ Ad hoc qð obijcit᷑ xe glo. illa q̃
eſt. ꝙ ſub ſpecie panis videtur. Dicenduʒ ꝙ ly videt᷑ co⸗
pulat ꝓ viſione intellectuali. vt videtur.i.vt intelligit᷑.
vnde ſenſus eſt.hoc eſt coꝛpus meum quod intelligit᷑ ſub
ſpecie panis.ſᷣ ſᷣm hoc videtur cum ſub ſpecie panis nõ
ſit coꝛpus xpᷣi niſi finita ꝓlatione ſiue vltimo inſtanti ꝓ⸗
lationis.ꝙ demonſtratio ꝓnominis reſpicit prolationẽ
finitam ſiue vltimũ ꝓlationis.Rñſio.ꝙ dico ſub:nõ no
tat ſub eſſe cõtinentie eo modo quo dicimꝰ ꝙ facta traſ⸗
mutatione coꝛpus rpi eſt ſub ſpecie panis.ſ̊ notat ſub eẽ
ſignationis eo modo quo ſignatum eſi ſub ſigno. 4 Sed
contra hoc videtur dicere Inno.ſic.NMõ ſicut hereticus
ſapit ſ̊ deſipit:ita debet intelligi ꝙ dñs ait hoc eſt coꝛpꝰ
meũ.i.hoc ſignificat coꝛpus meũ.ſicut ꝙ dicit Apłs.pe
tra erat xpᷣs.i.ſignificat xpᷣm.hec Inno.Rñſio planaẽ.
aliud eſt dicere coꝛpus xpᷣi ſignatum pane ↄuertendo in
coꝛpus xp̃ᷣi demonſirari ꝑ hoc ꝓnomen hoc:cum dicit Hᷣ
eſt coꝛpus meũ.qui quideʒ panis virtute verboꝝ cõuex⸗

ee⸗
ln
Nn
dbe
ſop⸗
Umg

¶ Nueſtio

titur in coꝛpus tp̃i: ꝙᷓ dicere verbis iſtis hoc eſt coꝛpus

meiũ coꝛpus xp̃i m̃ ſignificari pane demonſtrato ⁊ nũꝙᷓ
eſſentialiter eſſe ſub ſpeciebus. Hoc igit᷑ modo intelligẽ

do verbum ꝓpoſitum:magis videtur mihi conſonare in⸗
tentioni conſecrantis ⁊ intellectui verboꝝ ꝓut eoꝛuʒz viꝛ

tute tranſmutat᷑ panis in coꝛpus xp̃i. Si obijcit᷑ cõtra

predicta ꝑ boc qð dicit Augꝰ. accedit verbũ ad elemen⸗
tum ⁊ fit ſacramentũ.⁊ nõ eſt ibi aliud elemẽtuʒ niſi qð

conuertit᷑ in coꝛpus xp̃i. ̊ ſubſtantia panis ſub accñtibo
Apꝛijs demonſtrat᷑: marime cum intentõ conficiẽtis ſuꝑ

panem ferat᷑ vt cõuertat᷑ in coꝛpus xp̃i:qꝛ illud demõſta
tur ſuꝑ qð fertur intentio.Rñſio.ꝙ ſi intentio conficiẽ⸗
tis feratur ſuꝑ panẽ vt ↄnertat᷑ in coꝛpus xp̃i. ex h̊ nõ ſeꝗ
tur ꝙ panis demonſtrat᷑ ꝑ ̊ ꝙ dico hoc. Intentio enim
conſicientis eſt.vt ꝓlatione totalis foꝛme verboꝝ ↄuer/
tatur panis in coꝛpus xpᷣi:nõ aũt ꝓlatione hꝰ ꝓnoĩs h̊.
vnde accedens verbũ.i.foꝛma verboꝝ preſcripta ad ele⸗
mentũ fit ſacramentuʒ. VUnde cum in ꝓlatione hꝰ ꝓno⸗
minio hoc:nondũ ſit facta conuerſio panis in coꝛpꝰ xpᷣi.
ſi demonſtꝛatur ipᷣ̃a ſubſtantia panis:ſimpłr enunciatuꝛ
falſum. cum boc verbum eſt:idemptitatẽ ⁊ ſimultatẽ im⸗
poꝛtet.lʒ enim hec oꝛatio totalis.hoc eſt coꝛpus meũ: ſit
oꝑatiua virtute ſibi collata a dño inſtituente hoc ſacr̃m
nõ ꝓpter hoc ſubtracta eſt ſibi ꝓpꝛia ſigmificatio quã bʒ
ex inpoſitione: neq; ſᷣm ſe totam neq; ſᷣin ꝑtem aliquam
ipius. VUñ ꝙ dieo eſt: ꝙ dico coꝛpus:ꝙ dico meũ: ꝓpꝛias
retinent ſignificatões ⁊ modos eẽntiales ſignificãdi hic
ſicut alibi. Vel ſic vt dictũ eſt.Foꝛma verboꝝ preſcripta
eſt ſignificatiua ⁊ oꝑatiua.veritas auteʒ eius vt ẽ ſigni⸗
ficatiua:dependet ab ipſa vt eſt oꝑatina.⁊ econuerſo.ſ.
efficacia operationis a veritate ſigniſficatõis.vtrũq; enĩ
eſt alteri nccio accõmodatũ.i Aũñqᷓ; eẽt hec vera.hoc ẽ cor
pus meũ ᷣm intentioneʒ conſecrãtis:niſi virtute vᷣbi fie⸗
ret conuerſio elemẽti in coꝛpus rxpᷣi.nec hmõi ſieret ↄuer
ſio niſi vteret᷑ illa ſm impoſitaʒ ſignificatõʒ.cui inqtum
eſt hmõi data ẽ virtus tranſſubſtãtiandi. Judicandũ eſt
igitur de hac oꝛone ᷣm ꝙ coincidũt ⁊ cointelligunt᷑ veri⸗
tas ⁊ operatio virtutis. ̊ qñ virtus oꝑatiua eſt in ſuo
actu(quia oꝑatio hec eſt in inſtanti) ꝙ dico hoc:demon⸗
ſtrat coꝛpus xpᷣi contentũ ſub ſpecie panis ⁊ eodẽ ſigna⸗
tum.⁊ ſic eſt ſenſus.hoc eſt coꝛpus meũ.i.ↄtentũ ſub ſpe
cie bac panis ↄuerſi in coꝛpus meũ:eſt coꝛpus meũ.ꝛ eſt
hic demonſtratõ ad intellectũ oↄtenti ꝑↄtinẽs.i.coꝛpoꝛis

ri ꝑ ſpẽm panis.ſic &̊ iudicat᷑ de hac foꝛma ᷣm ꝙ coin⸗

telligitur veꝛitas ſignificatõis ⁊ oꝑatio viꝛtutis.⁊ G̊ iu⸗
diciũ ꝓpinquius eſt intentioni ↄſecrantis:⁊ vt opinoꝛ ĩ⸗
ſtituentis.lʒ precedẽs nõ careat veritate.4l Ex bis patʒ
rñſio ad obiecta.qꝛ obiectões ꝓcedũt ſᷣm ꝙ ꝑ hoc pꝛono⸗
men hoc:demonſtrat᷑ panis vel coꝛpus xpᷣi nonduʒ facta
ↄuerſione.quoꝝ vtrũq; eſt falſuʒ.vel ſᷣm ꝙ in verbo ĩ ꝓ
poſito nulla notat᷑ rõ ↄuerſionis.qð ſiłr eſt falſum. nota
tur.n. ibi conuerſio per hoc ꝙ demonſtratur ibi ↄtentuʒ

ſub ſpecie panis ↄuerſi.
onſequenter que S. ij.

ritur de hoc verbo eſt:ꝓut ponit᷑ in foꝛma hac:ſic.Veri⸗
tas loquẽdi in hac materia nõ admittit h̊ dici de h̊ ꝑ veꝛ
bũ ſignificans eſſe:bᷣ ſolũ ꝑ verbũ ſignificãs mutationeʒ
vel tranſmutationez vel hmõi.igit᷑ in foꝛma vbi requirit
ꝓpꝛius modus loquendi:nõ deberet poni h̊ veꝛbuʒ eſt:hᷣ
aliqð ſignificans ↄuerſionẽ vel trãſmutatõʒ. 4! Item aq̃
abluimur:criſmate cõfirmamur:oleo vngimur:pane re⸗
ficimur. hec.n. ſunt verba rñdentia materialibo in ipſis
ſacramẽtis.̊ ita eſt ꝙ in alijs ſacramentis in foꝛmis il⸗
loꝝ exprimit᷑ verbum rñdens elemento vel mateꝛie. vt ĩ
baptiſmo dicit᷑ baptiʒo te ⁊c. In confirmatõne ↄfirmo.
In vnctione extrema vngo vel inungo te. ſilr videt᷑ H
debet poni verbum rñdens elemento ſiue materie.ſ.refi⸗
cio vel aliud hmõi. ! Iteʒ in omni ſacram̃to eſt operatõ
miniſtri.igit᷑ ſicut ĩ alijs ſacrtis verbo poſito exprimitur
non ſoluʒ operatio dei:ſᷣ oꝑatio miniſtri. videt᷑ ꝙ ſimiłr

)

tebet hie fieri.⁊ ita ſicut in ſacramẽto baptiſini dicit᷑ ba

ptiʒo:h̊ debet dici ↄficio vel aliud hmõi.q¶ Itẽ ſacr̃a no⸗
ue legis ſignãt ⁊ efficiũt.⁊ ſignificatio principalłr reſidʒ
qᷓtũ ad elementũ:efficacia vo qtũ ad verbũ. Si igitur ſi
nis imponit nccĩtatẽ his q̃ ſunt ad finẽ:dʒ verbũ habere
foꝛmã magis ↄuenientẽ ad efficiendũ qᷓ; ad ſignificanduʒ
ſᷣ iſta foꝛma magis exprimit᷑ ꝑ imꝑatiuũ modũ.vt cũ dr

fiat hoc vel ſit h.qᷓ; ꝑ verbum indicatiuũ qð eſt ad enun⸗

ciandũ verum vel inſtruendũ.&̊ᷓ nõ debuit fieri ſᷣm indi⸗
catiuũ modũ.j Item in oꝑibus creatõis vtimur ĩ ſacꝛa
ſcriptura verbo fiendi imꝑatiuo.vt cum dicit:fiat lux.q
videt᷑ ꝙ ſiłr dʒ fieri in oꝑe qð ꝑtinet ad recreatõeʒ.ſᷣ h ẽ
opus ſacramẽti.̊ in h̊ ſacramto debeꝛet dici potius fiat
hH̊ coꝛpus meũ:q; eſt.q¶¶ Itẽ verbũ ſubſtantm̃ nõ dat intel
ligi aliquã tranſmutatõz ibi fieri ̊ magis ꝑmanẽtiã.igi
tur nõ ↄpetit ipᷣi foꝛme q̃ tranſmutat᷑ panis in coꝛpꝰ xpᷣi.
Iteʒz cum in h̊ ſacro eſt panis tranſiẽs ⁊ coꝛpꝰ xpᷣi peꝛ⸗
manẽs que ꝓpꝛie habẽt inſinuari foꝛma verboꝝ.q̊ᷓ debet
poni in foꝛma aliquid dicẽs tranſitũ ⁊ aliud ꝑmanẽtiam
vt videt᷑.¶ ISteʒ foꝛma qua debet exprimi ꝙ paĩs ẽ trãſ⸗
ſubſtantiãdus in coꝛpus xpᷣi:eo ꝙ tranſſubſtatiatõ vt ſic
eſt exprimẽda:dicit euentũ reſpectu futuri nõ pñtis:ma⸗
gis ↄgruit verbũ tꝑis futuri qᷓ; pñtis.ᷓ videt᷑ ꝙ in foꝛma

pᷣſcripia debet poni verbũ futuꝝ. vt diceret᷑ h̊ erit coꝛpꝰ
meũ.nõ verbũ pñtis Rñnſio.ꝙ buic foꝛme magis cõ⸗
gruit verbũ eẽndi qᷓ; fendi:quia h̊ exigit ↄgruẽtia ⁊ veri⸗

tas.ↄgruentia vt inſinuat᷑ ꝙ nõ eſt traſitus exñtis ĩ fieri
neq; in exñte in fieri:̊ entis in eẽ cõpleto.neqʒ.n.ex ꝑte
tranſmutati neq; eius in qð eſt fieri ſ̊ eſſe ſimpłr. IJtem
veritas hoc exigit ꝙ eſt idemptitas eius qð demõſtrat᷑:
cum eo de quo demonſtrat᷑.vt ex dictis ptʒ.¶¶ Ad h̊ igit
qð obijcit᷑.ꝙ veritas in hac materia nõ recipit verbũ ſi⸗
gnificans eſſe ̊ potius cõmutatõʒ vel hmõi.Dicẽduʒ ꝙ;
hoc intelligit᷑ vbi enunciat᷑ coꝛpus vel ſanguis xp̃i de ilł
q̃ virtute verboꝝ ↄuertũt᷑ in ipſa.Qõ.n.dicit᷑ paĩs ẽ cor⸗
pus xp̃i:h ↄuertit᷑ in coꝛpus xpᷣi.¶ Ad h̊ qð queꝛit᷑.quaẽ
nõ eſt in hac foꝛma verboꝝ rñdẽs materie: vt reficio vel
hmõi. Dicendũ ꝙ hoc ẽ:qꝛ in foꝛma hac ñ notat᷑ ꝗd fieri
circa vtentẽ:̊ ſolũ coꝛpꝰ xp̃i eſſe ſub ſpecie panis in ipſo
pane ↄuerſo in coꝛpꝰ xpᷣi.q Ad aliud qð querit᷑.quare ñ
ponit᷑ aliq exprimẽs oꝑatõʒ hoĩs ſicut in alijs.Dicen⸗
dũ ꝙ in alij ſacẽis exercet᷑ opus aliqð a miſtro pᷣter ꝓ⸗
lationẽ verboꝝ.vt pʒ cum dicit᷑ baptiʒo ⁊c̃.ſiue cum ꝓla
tione intingit baptiʒandũ. nec aliter verba ꝓlata habe⸗
rent virtutem.ſic nõ eſt hic.nihil enim acquirit᷑ xrpᷣo in h
ſacramẽto cum conſecrat᷑ coꝛpus eius.Pret᷑.huiꝰ ſacra
menti excellentia eſt ſupra omẽʒ intellectum humanuʒ.
ſimiliter nõ eſt in alijs.Rõne igit᷑ illius triplicis drñtie
quarum vna eſt.ꝙ in hoc nõ exercet᷑ aliqð miniſteriũ ho⸗
minis excepta ꝓlatione verboꝝ.Alia eſt.q miſterio ho⸗
minis hic non acquirit᷑ aliquid ip̃ᷣi ſacramẽto.i.coꝛpori
xpᷣi. Tercia eſt.q tãta eſt excellentia huius ſacr̃i ꝙ exce⸗
dit quicꝗd homis eſt:etiam intellectuʒ ipᷣm. ideo nõ de⸗
buit hic aliquid poni quod exprimeret operatõʒ homĩs
ſicut in alijs.¶ Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ efficacia ſacram
ti ſiue virtus tranſſubſtantiãdi reſidet penes foꝛmã. vir⸗
tus auteʒ efficiendi ꝗꝑꝛius exprimitur ꝑ modũ imꝑandi
q indicandi.Dicendũ ꝙ etſi virtus efficiendi reſidet pe⸗
nes foꝛmaʒ.quia virtute illa non ponit᷑ aliquid in eẽ ſim
plicit.modus autem indicatiuꝰ indicat rem vt eſt in eſſe
actu vel in eſſe ſimplr.modus imꝑatiuus dicit eſſe vt eſt
ſub inclinatione voluntatis ad eſſe vel fieri.ꝗpter h̊ ma⸗
gis congruit foꝛme hꝰ ſacramẽti exprimi veꝛbo indicati⸗
uo qᷓ; imꝑatiuo.¶ Ad hoc quod queritur. quare non in
hoc oꝑe recreatõis vtit᷑ verbo fiendi vel verbo expꝛimẽ⸗
te imperiũ.vt dicẽt᷑ fiat hoc coꝛpꝰ meũ:ſicut ibi:ſiat lux.
vel aliud huiuſmodi.ſicut in verbis creatõis. Dicenduʒ
ꝙ vt dicit Augꝰ.tribus verbis vtit᷑ ſcriptura in oñſione
ↄditẽis primaꝝ creaturaꝝ.ſcʒ fiat.fecit.factũ eſt.vt oñ⸗
Dat᷑ triplex eſſe in creaturis.ſcilʒ in verbo dei.in ange⸗
lica intelligentia.in natura ꝓpria.vnde inſinuãdo aliqꝗd

in eſſe ſimpłr nõ dicit᷑ fiat.̊ in ꝓpoſito etſi fiat trãſmuta
tio panis in coꝛpus xpᷣi:ranſmutatio eſt entis ſimpłr in
ens ſimpłr.vnde nõ eſt ibi aliqd exprimendũ ꝑ verbum
fiẽdi.neq; eo modo quo fiat dicit aliquid cauſatr eẽ ĩ dei
ſapĩa priuſꝙ ſit in eẽ ꝓpꝛio:neq; eo modo qͥ aliꝗd dẽ pri⸗/
mo eſſe in fieri ⁊ poſt in facto eſſe.¶. Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ
ver bum eſſendi non dat intelligi aliquã tranſmutatõeʒ.
Dicendũ ꝙ lʒzʒ ᷣm ſe ⁊ ſimpir conſideratũ nõ dic aliquaʒ
tranſmutatõʒ:tñ rõne demonſtratõis ad intellectũ facte
regulate ꝑ intentioneʒ dicentis: dat intelligi tranſmuta
tioneʒ ſigni in ſignatũ.vt ex ſenſu oꝛonis ptʒ.4q Ex boc
pszʒ rñſio ad aliud quod querit᷑. ꝙ ibi eſt vnũ tranſiens ⁊
aliud ꝑmanens.Dicendũ ꝙ etſi ſit ibi trãſiẽs ĩ hac trãſ⸗
mutatione non eſt tranſitus aliquis:̊ ſimplr eſſe.ibi.n.
eſt eſſe poſt eẽ ſine motu medio.¶ Ad vltimũ dom.qꝙ in
bac tranſſubſtantiatione ſimul ſunt fieri ⁊ factuʒ eẽ. ꝓpt᷑
qð magis congruit huic foꝛme verbũ inſtantancũ quale
eſt hoc verbum eſt:qᷓ; verbum futu ꝝ. Cum ꝗꝙ obijcitur.ꝙ;
tranſſubſtantiatio panis in coꝛpus xp̃i reſpicit euentuʒ
futurum ⁊c̃. Dicendum ꝙ ſi hoc ſit verum anteqᷓ; tranſ⸗
ſubſtantietur:tamen ſubita eſt ipſa tranſſubſtantiatio 2
ſimul in fieri 2 in facto eſſe.Eſt enim ibi tranſitus ab en
te in ens ſine aliqua factione media.ꝓpter quod cõgꝛuit
exprimat᷑ verbo pñti.

¶ Conſequenter que .S. ij.
rituꝛ de hoc ꝙ dicit᷑:coꝛpus meũ.quia videt᷑ ꝙ magis cõ
ueniret foꝛme buiꝰ ſacramenti ſi diceret:bec ᷑ caro mea.
Cum.n.panis hic ſit ſacramentũ cuius ꝑtes ſunt eiuſaẽ
nature cum toto:expreſſius ſignatur caro ꝑ panẽ qᷓ; cor⸗
pus qð habet ꝑtes ſimiles ⁊ diſſimiles.¶ Stem G̊ ſacra⸗
mento reficitur anima. Coꝛpus.n.xpᷣi quod in h̊ ſacra⸗
mento conſecratur ⁊ datur eſt cibus vite.ſᷣ caro compe⸗
tit magis cibo qᷓ; coꝛpus.igit᷑ ⁊c. ⸗ Item Jo.vj.vbi dñs
facit mentioneʒ de ſe vt eſt cibus: æ carne ſua mentionẽ
facit dicens.Caro mea vere eſt cibus.ñ dicit coꝛpꝰ.⁊ eo⸗
em. panis quem ego dabo:caro mea eſt.⸗ Itẽ trãſſub⸗
ſtantiatio ſᷣm rõneʒ noĩs eſt mutatio ſubſtantie ĩ ſubſtã⸗

tiam. ter q⸗ idetur ꝙ dom eſſet hoc eſt ſubſtantia
mea.ſ/¶KRñſio.multiplex eſt cauſa quare magis cõgruit
foune huic vt in ea dicatur coꝛpus q; caro. Ena c.ꝙ coꝛ⸗

pus xpᷣi quod eſt res ſacramenti hꝰ:nõ eſt res tm̃ ̊ res 2
ſacramentũ.ſ.coꝛpoꝛis miſtici.cuiꝰ etſi in quadam gene⸗
ralitate omĩa mem bꝛa ſunt ſimilia.ſ.ſimilitudine fidei⁊
iuſticie:tamen diſtinctionẽ hñt ⁊ differentiam q́;tum ad
officia ⁊ dona.vnde.j.coꝝ.xij.coꝛpus nõ eſt vnũ membꝝ
ſed multa. Glo.in eccia non oẽs ſunt vniꝰ officij ⁊ doni.
Alia ratio eſt ꝓpꝛietas ſermonis que hic marime atten⸗
denda eſt.i2õ.n.ita ꝓpꝛie diceret᷑ in eccĩa caro xpᷣi:ſieut

dicit᷑ coꝛpus xp̃i.j.coꝝ.xij.omẽs vnũ coꝛpus ſumꝰ ĩ xp̃o.

Et ephe.v.coꝛpus xpᷣi quod eſt eccia.Item alia eſt ratõ
inſtitutionis huiꝰ ſacramenti que eſt repñtatio mortis
dñi.j.coꝝ.xj.Quotienſcũq; manducabitis panẽ hunc ⁊
caliceʒ bibetis:moꝛteʒ dñi annũciabitis donec veĩat.do⸗
minus aũt ſuſtinuit moꝛtem ꝓprie in coꝛpe. In diuerſis
aut membꝛis patienti moꝛteʒ intulerũt toꝛtoꝛes. Itẽ alia
eſt expreſſio veritatis: quia ipſum coꝛpus rp̃i verũ in in⸗
tegritate ſua ſub ſpecie panis continet᷑:non caro ſolum.
4 Ad hoc igt quod obijcit.ꝙ panis qui eſt hic ſacramẽ
tum: eypreſſius repñtat carnem ꝙᷓ; coꝛpus. Dicenduʒ ꝙ;
panis eſt ſacramentũ coꝛpis xp̃i.nõ ratione qua quelibʒ
paręs panis eſt panis:ſ rone qua panis cõſiſiit ex puris
granis.que quideʒ grana membꝛa coꝛꝑis que diſtincti⸗
onem habent repntant.Cuius hec eſt ratio. Criſius nõ
ſolum com ꝑatur pani:ſ gꝛano frumenti Yo. xij. xpᷣs enĩ
in alija non tm̃ vitam continuat: ſᷣ ⁊ vitam multiplicat:
⁊ cum hoc in ſe viuit.vñ rõne qua in ſe viuit ⁊ vitam ĩ a⸗
lijs multiplicat:grano compat᷑rõne qua vitam continu
at ⁊ conſeruat:pani.Eſt igi᷑ panis ſacramentũ.nõ quia
panis partes ſunt panis: quia panis eſt ex granis.vñ
Augꝰ. ſuꝑ illud Jo.vj. Ego ſuʒ panis viuns. Coꝛpus ⁊

¶Lonſequẽter que

*

ſanguis in his rebus cõmendat᷑ que ex multis in vnum
rediguntur.vt ex multis granis vnus panis ſit: ſic ⁊ ex
multis racemis vinũ confluit. Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ
caro magis refectioni congruit.Dicenduʒ ꝙ hoc ſacra⸗
mentuʒ cum hoc ꝙ illo miniſtratur cibus vite:ecſt ſacmẽ⸗
tum redemptionis.vnde iuxta qð precepit dñs Lu.xxij.
dicens.hoc facite in meam ↄmemoꝛatõʒ: dbet fieꝛi in re⸗
coꝛdationeʒ redemptionig humane.redemptio auteʒ ꝓ⸗
prie facta fuit in coꝛꝑe.q Ad h̊ qð obijcit᷑q dñs facien⸗
do mentionem de ſe vt eſt cibus dicit ſe carneʒ ⁊c̃.iam pʒ
rñſio.quia hoc ſacramentũ non eſt ſolum ad refectionẽ:
ſᷣ ad recoꝛdationeʒ redemptionis. ꝗꝓpter qdð magis con⸗

gruit vt in foꝛma exprimatur illud qð congruit redẽpti⸗

oni ⁊ etiam refectioni.hoc aũt eſt coꝛpus vrpᷣi:q; ꝙ refecti

oni. Iʒ enim in carne hoĩem redemit: ꝓprius tamẽ dicit᷑

redemptio facta in coꝛpoꝛe.vñ Yſa.l. Coꝛpus meum te⸗
di ꝑcutientibo ⁊ genas meas vellentibo: facieʒ meam nõ
auerti ⁊c.hec omĩa impleta ſunt in paſſione xpᷣi.ꝓpt᷑ qð
dico ꝙ ꝓpꝛie paſſus eſt in coꝛpoꝛe.vnde ⁊ redemptio nra
facta eſt in coꝛpoꝛe.¶ Ad vltimum dicendũ.ꝙ lõge me⸗
lius ⁊ conuenientius dicitur hoc eſt coꝛpus meũ: ꝙᷓ ſi di
ceretur hoc eſt ſubſtantia mea.cum hoc ꝙ dico ſubſtãtia
contineat tam coꝛpus qᷓ; aiam: poſſet aliquis ex hoc acci
pere occaſioneʒ erroꝛis.vt crederet tranſſubſtantiatiõeʒ
ſacramentaliter eſſe in coꝛpus ⁊ aĩaʒ. Pret᷑.tranſſubſtã
tiatio reſpicit ꝓpꝛie illud quod tꝛanſmutat᷑:non illud in
quod tranſmutat᷑.hoc eſt ꝑ ſe ſubſtantia panis non cor⸗
pus ſimptr.lʒ.n.coꝛpus ſubſtantia tranſmutet᷑:nõ tamẽ
coꝛꝑpis quantitas.

ritur de hoc ꝙ dicit᷑ meuʒ:quare nõ dicit᷑ x-̃ᷣiſic.hᷣ ẽ cor⸗
pus xp̃ᷣi.lʒ enim dñs dixiſſet Mar.vlt.In noĩe meo de⸗
monia eijcient. nihilominꝰ ipſi eijcientes dixerũt in noĩe
xpi.ſicut Act᷑.xxj. Precipio tibi in nomiĩe xpᷣi exi ab eo.

04¶ Pret᷑.cum iſta verba ꝓferantur a conficiente qui lo⸗
quitur de xpᷣo vt d tercia perſona:non debet dicẽ meum
ſmi(ſuum.i.xpᷣi. ¶q Gtem in baptiſmo foꝛma verboꝝ ꝓfert᷑
in relatione ad illum qui baptiʒzat. vnde ñ dicit baptiʒo

abſolute:ſ̊ baptiʒo te in noĩe patris.& videtur ſimilit᷑ in
ꝓoſito ꝙ non deberet dicere boc eſt coꝛpus meũ ad rela
tionem ad ſeipſum:ſᷣ deberet dicere hoc eſt coꝛpus xpᷣi:ĩ

relatione ad illum qui vere conſecrat.¶¶ Item dicere hoc
eſt coꝛpus meum:poſſet inducere erroꝛeʒ quo ad ſimpli⸗

ces.eum nõ intelligunt vtrum in ꝑſona ſui loquatur ſa⸗

cerdos xel in ꝑſona xp̃i. ſi talis occaſio errandi eſt de⸗

clinanda:videt᷑ ꝙ nõ deberet dicere meũ p xpᷣi.q¶ Item H̊
ideʒ videt᷑ ꝑ hoc·. ꝙ hoc ſacẽm ẽ ſacẽm totius gre.pt qð
ob reuerentiã ſact̃i dõm eſſet.boc eſt coꝛpꝰ xpi: ñ corpꝰ
Rñſio.ꝙ vᷣba iſta referũt᷑ vt erãt dicta a dño.vñ
icũt᷑ vt verba dñi relata: ꝙᷓ vt ꝓpria ſacerdotis ꝓ⸗
nũciantis vt ex ſerie verboꝝ pʒ. MNec eſt ſile de eſciẽtib
demonia:quia illa eiectio nõ fiebat virtute verboꝝ vſᷣ po
tius fide credentiũ. In ſacramẽtis aũt ẽ efficacia er vir·
tute verboꝝ.vñ his verbis.hoc eſt coꝛpꝰ meũ: dedit dnes
virtuteʒ tranſſubſtantiandi 2 nõ alijs. ¶ Ad aliud dicẽ
dũ.qꝙ ſacerdos conficiẽs loquit᷑ in ꝓꝑſona xpᷣi:ideo ꝓ xpᷣo
diclt meũ.vñ nõ loquit᷑ de xpᷣo in tercia ꝑſona.ſᷣ potiꝰ lo
quens in ꝑſona xpᷣi:loquit᷑ q̃i de ſe. ꝗ Ad aliud dom.qꝙ;
nõ eſt ſimile de iſto ſacr̃o ⁊ baptiſmo:qꝛ in baptiſmo mi
niſter aligd oꝑatur pᷣter ꝓlationeʒ verboꝝ qꝛ baptizat.
ideo quia poſſet videre ꝙ ibi eſſet qui in veritate bapti
zaret interius ſicut baptiʒat exterius.iðo ponit᷑ ibi ĩ no⸗
mine patris:vt oñdatur ꝙ oꝑatio virtutis oꝑantis non
ad ipᷣm ꝑtinet ſ̊ ad dñm:quis ad ipʒʒ ꝑtineat oꝑatio cor
ꝑalis.Quia ðvᷣo in iſto ſacro nullã exercet miſter oꝑatõʒ
manualẽ ſuꝑ materiã ſacr̃i h̊ tm̃ ꝓfert vᷣba.ſᷣ totũ dicit ĩ
ꝑſona eius ꝗ conficit ᷣm efficientiã.ſ.xpᷣi.ideo ñ eſt ncce
ꝙ; dicat᷑ rpᷣi:cũ nõ loquit᷑ in ꝑſona ſua s potius in ꝑſona

rpi.¶ Ad aliud dom m quoſdãꝗ. ꝙ lzʒ illo infirmis poſ⸗
ſet materia errandi eſſe: iñ auẽtas dñ q illa vᷣba ĩſtituta

Iumn
7er

a
ene
ri⸗
nre
N
len⸗
;
ni
ai
iat
de⸗
n

Ne
me
ſid⸗
kiti

ſunt: infirmitati eoꝶ pꝛefertur. Añ ga auẽtas dñi ibi re⸗
ſoꝛmat pactum: ideo ꝓpter anẽtem dni ſoꝛma verboꝝ non

mutat ꝓpter eoꝝ infirmitatem. 4 Sed bec rñſio nulla vi⸗
detur. qꝛ cum dns infirmitatẽ pᷣuiderit.et ſacr̃m inſtitue⸗

rit ad ſalutem: ꝓpter hoc ſilłr poſſet obijci ꝙ ipe nõ debuit

ſub tali foꝛma illa ꝓferre inſtituere: ꝓferendo que poſſʒ

infirmoꝝ aĩos inducẽ in erꝛoꝛem. Jdeo doᷣm aliter ꝙ nõ

pnñ̃t induci in erꝛoꝛeʒ ſi ad verba pᷣcedentia referant᷑.pre/⸗

mittitur em ibi. accepit panẽ.et ſegtur dicens.hoc ẽ coꝛpꝰ
meũ. Vnde patet ex ſerie verboꝝ.ꝙ determinata ſunt ver

ba q̃ ſequunt᷑ in cuiꝰ ꝑſona dicant᷑:ſcʒ qꝛ in ꝑſona xpᷣi non
in ꝑſona miniſtri.argumentuʒ aũt ꝓcedit ac ſi verba illa

ablolute pferꝛent᷑ ſine relatõne ad pcedentia: qð nõ eſt ve

rum. 4. Er his ptz rñſio ad vltimũ.ꝗa ſi verba hec referã/

tur ad pcedentia: manifeſie patet ꝙ verba pꝓferant᷑ vt oba
rßi. vñ in nullo deperit aliquid reuerentie exbibende ipᷣi
ſacramento ꝑ boc ꝓ dicitur meum.

CTonſequẽter queri S. v.

tur de hoc ꝙ dico enim.qua rõne vel auẽte ponitur in foꝛ

queritur. vtꝝ ſit de neceſſitate foꝛme ¶ Rñſio. ꝙ Em vſ u
eccłie romane hec ↄiunctõ enim ponenda eſt:eo ꝙ ab ipᷣo
Petro apło ponebat᷑.vñ inuenta ſuit in quodã canonc ꝗ
fuerat bti Petri vt dicũt cardinales.¶. Ad aliud dici põt
ſine pᷣiudicio.ꝙ nõ eſt de neceſſitate foꝛme:et hac de cauſa
nõ in oꝛma quã ponit mgr in ſententijs.
lus tercins
DOnſeq̃nter q̃rit᷑ de dubitabilibo q̃ incidunt cir

ca variatõeʒ foꝛme.variari aũt põt multiplici
tõeʒz vt ſi diceret᷑.hoc ẽ coꝛpꝰmeũ

ma ßſcripta:cũ non inueniat᷑ in aliquo agelio⸗ IYtem

erp̃ſſis dit virtutẽ tranſſubſtantiandi: ſupponat᷑ hoc ad
pno ꝗ Avo hoc dico ſine pᷣiudicio.ꝙ ſi mutatio verboꝛuʒ
nõ vałiat intellectuʒ foꝛme tradite a dño:dũmodo fſiat ex
ſimplicitate ꝓferentis.aut ex defectu naturali:ſicut ſi ali⸗/

quis diceret h̊ eſt colpomeũ vel coꝛpu meuz oficit. Si pter

bereſim introducendã nequaq;. Si aũt mutatõ intellectũ
variat foꝛme tradite a dño:verba variata virtutẽ trãſſub
ſtantiandi nõ hñt.Cũ igit᷑ qitur. vtꝝ ſi diceret᷑ hoc ẽ coꝛ
pus meũ ſcim vel aliud bmõi ⁊c. Dico ꝙ ſi intentõne ĩno
centie ſic dicẽtur ↄſecratur.ſiłr ſi diceretur hoc eſt coꝛpu.
vel colpꝰdũmodo ey defectu nature ſic dicẽtur. Si autezʒ

diceret᷑ hoc ẽ caro mea nõ ↄſecraret᷑.qꝛ alius eſt intellectꝰ

buiꝰpᷣbi et illius:ſicut nõ baptiʒaret ꝗ diceret baptiʒo teĩ
noie gignentis 7 geniti pcedentis ab vtroq;.qꝛ alius eſt

intellectus buiꝰſermonis et illiꝰ:cui dñs ↄtulit vim rege⸗

neratiuam. 4 Ao hoc qð obijcitur.ꝙ dñs ↄtulit virtutem
huic foꝛme verboꝝ ſoluzʒ:hoc eſt coꝛpꝰmeum.dᷣm ꝙ non
elt foꝛma alia niſi variet᷑ intellectꝰverboꝝ Vngde quacun⸗
q; lingua ꝓferãtur verba a dñno inſtituta: virtutẽ hñt.⁊ BG
ell qꝛ intellectꝰverbi nõ mutat᷑. Si obijceret᷑.cũ dicitur h
eſt colpus meuʒ vel coꝛpu meum hec verba nõ habere ſᷣm
veritatem inteilectũ verboꝝ quibo dñs virtutem dedit. di
cendũ ꝙ ſi non habent ſᷣm veꝛitatem inſtitutõnis:habent
mainen n vſus accomodatõnem ſicut alibi planius dictũ

2

ticulus quartus

Onſequenter querit᷑ de variatõne verboꝝ qui
bus laus deo refertur. Et pꝛimo de variatione
e accidit ex additõne aliquoꝛum que ñ erãt
dicta a domno vel facta.Cecundo de variatõne illoꝛum
que erant dicta a domino.

:ve nutõem. vt ſi diceret᷑. boc ẽ coꝛpn meum
ſcʒ ſubtracto s lr̃a vel ꝑ immutationẽ.¶ Querit᷑ gſi facta
aliq variatõne hꝰmõi verbis ſic ꝓpoſitis ↄficeret᷑?et videt
ꝓ nõ: cũ dñs iſtis verbis hoc eſt coꝛpꝰmeũ ſub hac foꝛma

xxxiij.

Circa pꝛimũqueri (S. j.

tur de additõne verboꝛum quibus vtitur eccłia.que ſunt.

eleuatis oculis in celũ ad deum patrẽ ſuum om̃ipotentem
mnbi gras agens. qꝛ exquo hic dicta a nullo euangeliſlarũ

inuenta ſunt dicta vel facta a dño:videtur ꝙ pᷣſumptuoſe

ſunt appoſita. nec etiã ab aplo inueniunt᷑ dicta pel facta a
oño.j.Coꝛin. xj. vbi recitat verboꝝ foꝛmam. MKñſio. lʒ

bic dicta nõ inueniant᷑ in textu euangelij:nibilominus ec
cleſia recitat ea q̃ſi facta a dño.multa em fecit dñs q̃ non
ſunt ſcripta.ſicut hr Joh.vlti. AUnde Inno. in tractatu ð

canõe miſſe. Sane foꝛmã iſtoꝝ vᷣboꝝ ab ipo rpᷣo acceper̃t
apti: et ab ip̃is apłis accepit eccłia. Multa quiꝑpe tam ðᷣ
verbis qᷓ de factis dñi pᷣtermiſerũt euangeliſte: que tamẽ

apti ſuppleuerũt. EUnde eſt illud.j.Coꝛin.xv. Uilſus ẽ plꝰ⸗
qᷓ ꝗngentis fratribo ſimul. deinde viſus eſt iacobo.deinde
aplis omibo:nouiſſime aũt tanꝙᷓ aboꝛtiuo viſus ẽ 7 mibi
Item er ↄſuetudine dñi in arduis factis põt hoc intelli
gi qð dicitur. Eleuatis oculis in celũ c. Vñ Inno. ea qᷓ

adduntur in canone. poſſunt ex alijs locis euangelij ↄpꝛo⸗

bari. Johs em Laʒzari reſuſcitatõem deſcribens teſtatur.
ꝙ ihus eleuatis oculis ſurſum dirit. Pater gr̃as ago tibi
qm̃ audiſti me Johᷣ.xj. Item alibi dicit Joh.xvij. Hec lo
cutus eſt ihds et ſubleuatis oculis dixit. Pater clarifica ſi
lium tuũ. Si tuc oculos in celum leuauit ad patrẽ cũ ani
mam Laʒzari reuocabat:q̃ntomagis credendũ eſt ꝙ tunc
oculos leuauerit ad prem.cum paneʒ et vinum in coꝛpꝰ
ſanguinẽ ꝓpꝛium ↄuertebat.et hoc nõ ſine cauſa fecit dñs
ſcʒ ꝙ oculos leuauit ad celum et gratias egit. ſcilʒ vt nos
volentes aliquid a deo impetrare idem faceremus. Unde
Inno.hoc ad noſiram inſtructõeʒ aiebat.vt et nos ocłos
coꝛdis nõ depꝛimamin terꝛazʒ: eleuemꝰin celuʒ. ſi quod
oꝛamus volumus impetraꝛe. Oras agens. Hic q; colligi

tur vnde ſacrificiũ laudis dicatur.ꝙ gras xpᷣc agens illõ

inſtituit. Gras aũt aiebat non ꝓ ſe ſed ꝓ nobis.i.ꝓ reꝑa⸗
tione hoĩm ſic futura hec Inno. cet vult diceꝛe ꝙ ex hoc col
ligitur ꝙ hoc ſacrificiũ eſt ſacrificiũ laudis: quia xpᷣc cuʒ
ſacramentum hoc inſtitueret gratias egit de noſtra repa/
ratione.

onſequenter que S. ij.

ritur de variatone verboꝝ dictoꝝ a domino ſicut in cunõe
miſſe dicitur. Accipite et manducate ex boc omes. In nul
lo euangelioꝝ dicitur manducate. Aſdath.xxvj. dr. come
dite. Mar. xnij. Sumite. Luc. xxij. Abil boꝝ. In bapti⸗
ſmo aũt dicitur foꝛma tebita nõ obſeruari ſi ponatur ali
quod ver bũ aliud ab illis q a domino dicebatur: licʒ ideʒ
ſignificatur ꝑ illud quod ꝑ verbũ dictũ a dño. erbigr̃a.
Si em diceret. baptizo te in noĩe genitoꝛis ? geniti. fla⸗

minis: licet idem ſignificet. ꝙ in noĩe patris 2 filij et ſpiri
tuſſancti:non ſeruatur fonna.Similiter videtur in ꝓpoli
to.licet idem ſignificet᷑ ꝑ manducate et comedite: non ta⸗/
men dʒz dici vnum ꝓ alio. Item in nullo euangelio poni
tur oms. exqͥ videtur ꝙ nõ fuit poſitũ a dño: in canõe at
ponit᷑. ¶ Iteem in verbis poſitis ad ↄſecratõeʒ vini dr̃ oẽs
Aath.xxvj.Sikr in canone:q̃ eſt ratio illius variatõis.
Rñſio.q quedaʒ verba addita ſumunt᷑ ex vno euange
lio:quedã ex alio.euãgeliſte aũt ↄcoꝛdant in verbis ĩ qui⸗
bus eſt virtus ↄſecrandi. in alijs nõ ↄueniunt quo ad ver/
ba: ↄueniunt tamen qͥ ad intellectum. Ad boc qð obijcit᷑
te mutatone verboꝝ in ſacramento baptiſmi. dom ꝙ cuʒ
dicimꝰ In noiĩe p.⁊.f..ſ.ſ.ꝓpꝛie dicunt᷑ noĩa ꝑſonarum.
Szʒ eum oj in noie genitoris geniti et flaminis potiꝰac⸗
cipiũtur noĩa notionũ. pater em noĩat rietatẽ qua ꝑſo⸗
na eſt ꝑſona. Genitoꝛ em notionem q̃ ꝑſona eſt diſtincta.
Vñ pꝛima rõ trinitatis.pꝛimo eſt in vᷣbis iſtis pr̃ et filius
7.ſ. ſ. Uñ hec foꝛma in baptiſmo nõ fuit mutanda. Pꝛet᷑.
nõ eſt ſilłe. qꝛ hbec verba In noie p..f. .l.ſ.ſunt de forma
baptiſmi:ſed ꝙ dico manducate vel comedite nõ eſt ð for
ma verborũ huiꝰſacramenti cui data eſt virtus tranſſub
ſtantiandi. ꝛete. ꝙ dico manducate.licet in foꝛma euã⸗
WMU

gelij non dicatur: tñ ex pꝛecedenti littera accipitur. Luc.
xxij. Illa ſcʒ deſiderio deſideraui hoc paſcha manducare
vobiſcũ.¶ Ad illud qdð obijcit᷑ de hboc ꝙ d omnes. Sicen
dum ꝙ licet nõ ſit expꝛeſſuʒ ĩ Matheo:intelligit᷑ tñ.⸗ rõ.
qꝛ ſacr̃alis anpeic eſt oĩm: licet ſpũalis ſumptio non ſit
oĩm. ex ꝑte aũt ſanguĩs expꝛimit᷑ om̃es:et hec eſt rõ quaꝛe
ponit᷑ ex ꝑte ſanguis ⁊ nõ ex ꝑte coꝛꝑis in euãgelio: quia
coꝛpſignat vnionẽ. Vnio autẽ q̃ eſi ſimptr eſt in caritate
qᷓ ſcʒ eſt ĩ coꝛꝑe miſtico xp̃i ſed ſimpłr vnio q̃ eſt ĩ caritate
nõ eſt oĩm. VUñ in foꝛma qᷓ eſt ex ꝑte coꝛꝑis nõ adicit᷑ om̃o
in euãgelio.Sanguis aũt effuſus eſt in redemptõeʒ. Re⸗
tmptõ vo fuit oim vnde ſanguis fuit fuſus ꝓ om̃ibo quo
ad ſufficiẽtiã nõ quo ad efficatiã niſi multoꝝ. Ande ex il
la ꝑte dicit omes.O aũt in canone ponit᷑:hoc eſt rõne ſa
cramentalis ſumptõnis q̃ eſt omniũ generaliter.
1
Mlembrum quartũ
Egtur de foꝛma verboꝝ in tranſſubſtantia
tione vini. Circa h̊ pꝛimo querit᷑ te foꝛma ĩ
generali. Scðo de ꝑtibus foꝛme in ſpeciali.
Tercio de illis que addita ſunt ipſi forme.
OQnarto de p̃dictoꝝ verboꝝ explanatõne.

rticulus primus

Irca pꝛimũ querit᷑ ſic.fſoꝛma in canone poſita
eſt bec.Hic ẽ calix ſanguinis mei noui eterni
eſtamẽti.q videt᷑ minꝰ bene deſcripta ꝑ hoc ꝓ
ingf dicit in fenten. ꝙ hec eſt foꝛma. Hic eſt ſanguis me⸗
Item idem videt᷑ ꝑ ſimile ſumptũ a forma alia q̃ eſt. Hoc
eſt coꝛpꝰmeũ. Pꝛe.in MMath.et mar.dicit᷑. Hic eſt ſan.
guis meꝰ.4 Iteʒ Hiero. Qiſi dixero tibi q ꝓbare poſſũ

ꝑ nouũ vel vetꝰteſtamentũ:nõ credas mihi.ſ za nõ
habet᷑ neqʒ a no.neq; a ve.teſt.igr̃ ꝛc.¶ Ao h̊ dom ſine

iudicio.ꝙ foꝛma inſtituta ab ecchia ſcʒ: Hic eſt calix ſan⸗
guinis mei:eſt foꝛma tradita a dño.cuiꝰveritas pz ꝑ hoc:
ꝙ tradita fuit a bĩo Petro.ꝗ fuit cũ dño qñ foꝛmam tradi
dit:et ab aptło q accepit a dño ꝑ reuelatõeʒ noticiã facien⸗
dꝑ circa hoc ſacrm. Vñ.j.Coꝛi.xj.Ego accepi a dño qd
tradidi vobis.vñ Inno.Romana eccłia illud ſemꝑ in⸗
tegra fide ſeruanit:qð ab ipᷣis aptis ꝗ eam pñtialiter ſa⸗
cris inſtrurere doctrinis:⁊ eccłiaſtici ritꝰregulã docueꝛũt
ab ipſis ̊ apłis btis Petro ⁊ paulo qͥs ⁊ viuos habuit et
defunctos cuſtodiuit:hũc ſacrificij ritũ accepit:quem ha⸗
ctenꝰinuiolabili cultu ſeruauit. Item Inno.terciꝰ. Credi
mus ꝙ foꝛmam verboꝛum ſicut in canone reꝑitur ⁊ a xpᷣo
apoſtoli: ⁊ ab apoſtolis eoꝝ acceperunt ſucceſſoꝛes. Apteꝛ
quod magis videt᷑ ꝙ foꝛma quã ſeruat eccleſia fuit foꝛma
tradita a domino ꝙᷓ alia poſita in euangelijs que poſt ſcri
pta erant ⁊ variata m diuerſitatem traditionũ? tranſla
tionum. MQec neceſſe fuit vt tanta diligentia apponeret᷑ in
euangelijs de foꝛina pᷣſcripta a domino ſcribenda in gbus
referunt᷑ opera domini nt oꝑa erãt:ſicut vbi tradita ẽ for⸗
ma pᷣſcripta a domino.non vt iudicet opus xpi:ſed vt illa
mediante fiat quod xpᷣ fecit.i.ↄuertat᷑ panis ⁊ vinum in
coꝛpus ⁊ ſanguinẽ xpᷣi. bi em̃ debuit illa foꝛma pᷣciſe ob⸗
ſeruari: cui dminus dedit virtutem ↄuertendi.4 Av illa
ergo que obijciunt᷑ ꝑ auctoꝛitatem euangeliſtarũ 2 magi⸗
ſtri in ſenten. Dicendũ ꝙ quia verba euangelioꝛum ſunt
relatiua rei geſte vt geſta erant a domino:non opoꝛtet niſi
ꝓ verba referant᷑ que rem geſtam denuncient. Aſogr autẽ
in ſenten. verba ponit euangelij vt relata ſunt ab euangeli
ſtis: non intendens foꝛmam p̃ᷣſcriptam a domino:p exem
pli cauſa relatiua in euangelio.¶¶ Ad illud quod dic Hie
ro.ꝙ non credatur ſibi niſi quod dicat oſtendat ex no.⁊c̃.
Dicendum ꝙ hoc intelli⸗
ta eniz ſunt fidei que neq; noui neq; veteris teſtamenti. ꝓ
bari poſſunt.Sacramenta autem noſira magis fide acci
piuntur q; ꝓbantur:ſcilicet vel canone ſcripture vel etiaʒ
alio modo. Ael poteſt dici. ꝙ poteſt accipi ex nono teſta⸗
mento ſcilicet ibi.j.Coꝛin.xj. Ego accepi a domino quod
et tradidi vobis zc.

tur ſic. foꝛma eſt
ali non tbet aliquid poni qð non eſt de eſſentia. ſed calix
nõ eſt de eſſentia:quia eſt vas extra ↄtinẽs.ergo 7c.4 Si

gitur in inſtructõne moꝝ. MMul/

Onſequenter querit᷑ de ꝑtibus foꝛme in ſpecia
li. Et pꝛimo de hoc ꝙ dicitur Calixr. Scᷣo de
hoc ꝙ dicitur ſea ngie.,Eine pꝛimum queꝛi
ntialis ipſi ſacram ento:ſed in eſſenti⸗

diceret᷑ ꝙ calix ponitur trãſſumptiue non ꝓprie: obijcitur

ſic. In oblatõnibus tranſſumptis pꝛius occurꝛit intelle,

ctus ꝓprius qᷓ; tranſſumptus.quia ex ſimilitudine intelle⸗
ctus veri:tranſſert᷑ intelligens ad tranſſumptum. ſed poſ/
ſet eſſe ꝗ intellectus ꝓferentic ſtaret ſupꝛe intellectum p⸗

beiden ꝑↄſequens intentõ: 2 ita excluderetur intentõ de

ita que regꝗritur ad efficaciam verboꝛum:et fruſtraretur

veritas ⁊ eſſe ſacramenti.quod quidem ꝑiculum oꝛtũ ha⸗

beret ex bmõi foꝛma. ꝗpter quod oↄueniret magis in for
ma ſolummodo verba pꝛie intellecta apponerentur: ſicut
hic eſt ſanguis meus.ql Item ſi calix tranſſumptiue ſumi
tur pꝛo ↄtento ſcilʒ potu:tũc eſt ſenſus.hic eſt potus ſan⸗
guinis.ſed ſicut ſaguis xp̃ᷣi eſt potus:ſic coꝛpus eſi cibus.
Si ergo in forma tranſſubatõnis panis nõ dicitur cibus
coꝛpoꝛis:ſic nec in foꝛma hac debet dici potus ſ- anguinis
¶ Item multiplex intellectus eſt cauſa vagatõnis intelle⸗
ctus.igit᷑ cum in ſacro ⁊ maxime in boc neceſſe eſt nõ di
ſtrahatur intellectꝰ:ſed ꝙ homo colligat ſe in ſe ꝓpter re⸗
uerentiam ſacramenti.et ne deuiet intentio:neceſſe ẽ in
hac foꝛma ponant᷑ verba vnius intellectus tm̃.¶¶ Rñſio.

ꝙ ĩ foꝛa a dño tradita fuit.ꝙ dico calix vt ex detis pz In⸗
no. Mec hoc fuit ſine rõne. Ad cuiꝰmanifeſtatõeʒ nota.q
in hoc ſacramento ſignat᷑ ſanguis rpᷣi vt effuſus in p̃cium
2 vt miniſtratꝰin potum. Sanguis aũt te ſe neutrũ dicit

expᷣſſe ſed ꝑ ↄiunctiõez cũ calice:quia ſanguis in calice vt

effuſus 2 potandus ꝓponit᷑.dñs ergo in traditõne huiꝰſoꝛ

me poſuit.ꝙ dico calix:vt oſtenderet ꝑ hoc iuxta modum
loquendi quẽ habuit:ꝙ ille igem ſanguis fuit quem fudit

in paſſione. Solet em̃ dñs ꝓ calicem paſſionem ſuã ſigni⸗
ficare:ſicut Math. xx. poteſtis bibere calicẽ quem ego bi

biturus ſum.et.xxvj. Pater mi:ſi poſſibile eſt tranſeat a
me calix iſte. Item vt oſtenderet᷑ ꝙ ſanguis ille debuit ſu
mi in potuʒ. Joh.vj. Sanguis meus vere eſt potus.Et H

eſt quod dicit Hiero.ad indeos ſuꝑ p̃s.lxxv. Sanguineʒ

quem ꝑ inſaniam fuderũt:ꝑ gratiam biberunt.4 Ex his
atet rñſio.ad illud quod ſolet queri ſcʒ.ſi calix ponit᷑ in
oꝛma ad oſtendendum ꝙ in boc ſacramento ſignatur ſan
guis vt effuſus in paſſione:potius dom eſſet ſanguis cali
cis.i.ſanguis paſſionis:qꝙᷓ calix ſanguinis.qꝛ non ſolũ po⸗
nitur calix vt oſtendat᷑ ꝙ eſt ſanguis paſſionis:ſᷣ ꝙ ſumẽ⸗

dus eſt in potũ.⁊ hoc potiſſime erpꝛimit᷑ ꝑ hoc ꝙ dico ca⸗
lix.¶ Ad hoc g̊ quo q̃rit᷑ q̃re dr i forma calix traſſũptiue:

dðm ꝙ erpᷣſſio maioꝛ vt ex duplici rõne dicta pʒ:eſt cauſa

huiꝰtranſſumptõis.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ poſſ1 intelle

ctus ſlare ſupᷣ pꝛimũ intellectũ verbi et intentio ſiir:et ita
fruſtraret᷑ intellectꝰ⁊ effectus ſacr̃i.Dicendũ ꝙ q;tumcũ⸗
q; eſſet ibi ſimpler intellectus vᷣbi:ex negligentia ſacerdo⸗
tis poſſet fruſtrari eſfectꝰſacr̃i. Ande ꝓpter negligentiaz qᷓ

oↄtingere poſſet nõ debuit oñs quod ogruebat hic eẽ omit.
tere:ſed ipſe qui intendit ↄſecrare debet diligentiꝰquo põt

recolligere ſe 2 redire in ſe:vt nihil omittat de cõtingenti⸗

bus. Enge dicũt ꝙ negligentia in hac oꝑatõne ſit morta⸗

le peceatũ. Vel põt dici ꝙ ipſa demonſtratio exponit illã
tranſſumptõeʒ verbi.qua nõ vas oſtendit᷑: ſed qð in vaſe
ↄtinetur. ¶ Ad aliud quod obijcit᷑.ꝙ in alia ſoꝛma debẽt
dici cibus coꝛꝑis ⁊c. Dicendum ꝙ coꝛpꝰxp̃i de ſe cibusẽ:

ſed ſanguis nõ eſt potus niſi pꝛout ꝓpinatur calice paſſio

nie.¶¶ Ad aliud quod obijcit᷑.ꝙ multiplex intellectus cau
ſa eſt vagatõnis ⁊c̃.patet rñſio.iQon em̃ debuit dominus
pter negligentiam quod conueniens erat omittere: vl vt
tactum eſt ipſa demonſtratio tollit occaſioneʒ vagatõis.

— — —, — — — —

ecia
beni
ntn⸗
lir
S
tur
R
d
d

Arem
tü be
inſor
rſi
eſum
9ſan
ſbos⸗
ibrs
ini⸗
le⸗
0
e/
in

i
1

t1
t
n⸗
h.
li

i

Conſequẽter quenn S. j.

RKZ

¶ Mueſtio

*„

tur de boc ꝙ dĩ ſanguĩs. qꝛ videt᷑ ꝙ xberet dici ſanguis i
recto:ſicut dr coꝛpꝰin alia foꝛma.⸗ Pꝛete. videt᷑ ex dictis
ꝙ ſi calix ſtat ibi ꝓ cõtento trãſſumptiue:tũc deberet dici

hic ſanguis eſt calix:cũ oblig ſint trãſitiui ⁊ ↄtentũ ẽ ipſe

ſanguis.¶¶ Item ſi calixr ſignat ipᷣm ↄtentũ ſcʒ ſanguineʒ:
eidet᷑ nugatoꝛie dici calix ſanguis:ſᷣ deberet diei calix ſã⸗
guis coꝛꝑis mei. ¶ Item videt᷑ ꝙ neqʒ ↄueniat ſanguinem
poni in foꝛma in recto neq; in obliquo:qꝛ vſus ſanguinis
ex multiplici ꝓhibitione hoꝛroꝛẽ incuciebat. ꝓhibitus eĩ
fuit añ legem Geñ.ix.⁊ in lege Deutro.xij.⁊ ptꝰ Acẽt᷑.xv.
l Pꝛe. incuſſio hoꝛroꝛis fuit cauſa aſſignata a mgro ĩ ſen
ten.⁊ a ſanctis:quare coꝛpꝰ ſanguis xpi nõ deberẽt offer
ri ſub ꝓprijs ſpẽbus.ſ̊ dicere alicui ſanguinẽ buanuʒ aſſu
mendũ eſſe in potũ hoꝛribile eſt auditui:vnde SJoh.vj. di⸗
cto.Niſi manducaueritis carnẽ filij bomis 2 biberitis eꝰ
ſanguinem: nõ habebitis vitam in vobis.AMulti audien/

tes ex diſcipulis eius dixerũt.durus eſt h ſermo.igit᷑ vt vi

detur in foꝛma iſta non dʒ fieri mentio de ſanguine ſbᷣ ra:
tione vel foꝛma tali. Rndeo.ſine piudicio. ꝙ calix non
dicit ſanguinẽ ̊ vinùm:cum dj hic eſt calix. VUñ intellcẽs
eſt verbi buiꝰſᷣm q; eo expꝛimit᷑ forma huiꝰſacramẽti: vi⸗
num quod dicitur hic calix eſt vt ↄouertat᷑ in ſanguinẽ.vn⸗
de ꝙ dico ſanguis eſt genitiuus finẽ impoꝛtans ſᷣm ꝙ di⸗
cit phᷣs. Hic huiꝰmultipliciter dicit᷑:vel vt finis ⁊c. Enð
his verbis vt ð alia foꝛma dictũ eſi. inſinuat᷑ quodammõ
ↄuerſio quam intendit qui ↄſecrat.¶ Ad hoc quod obijcit᷑
ꝙ ſanguis debeꝛet poni in recto ſicut coꝛpus in alia foꝛma
Dicendũ ꝙ non eſt verum.qꝛ vt ex ſupᷣdictis patet.in illa

foꝛma ideʒ demonſtrat᷑ ꝑ hoc ꝓnomen hoc:quod ſignatnꝛ

ꝑ hoc nomen coꝛpus. ꝗꝓpter qð opoꝛtuit ꝙ coꝛpus diceret᷑

in recto ſicut hoc pꝛonomen hoc.Sed in hac foꝛma fᷣm ꝙ

dictum eſt.aliud dicitur ꝑ boc ꝙ dico calix et aliud ꝑ hoc
ꝙ dico ſanguĩs. ꝓpter quod ↄuenit vt inter illa notet᷑ trãſ⸗
itio.4 Ex dictis patet rñſio ad duo q̃ ſequunt᷑.quia illa

argumenta ſuꝓonũt ꝙ calix tranſſumptiue ponitur pro

ſanguine. AVo aliud qð obijcitur.ꝙ vſus ſanguis incu⸗

tit hoꝛroꝛẽ et maxime bumani ⁊c̃. Dicendũ ꝙ verũ eſt de

vſu materiali.et ſic intellexerũt illi.de quibo JYoh.vj.mul⸗
ti audientes. Vnde glo.multi carnaliter ſapientes q̃ſi ꝑ⸗
ticulatim caꝛnẽ qua indutꝰ erat ſe eis diſtributurũ ꝓmit⸗
teret ↄtra naturam:vt in cibum hoĩm ſuam carneʒ daret
Mon autem ſic eſt de vſu ſiue manducatõne ſpũali.que ẽ

monere in xpᷣo ⁊ habere rpᷣm in ſe manentem:ſcʒ ꝑ fidem

caritatem. Eñ Johᷣ.vj. Qui manducat carnẽ meã ei bi
bit ſang. me.in me manet et ego in illo.

rticulus tercius
Egtur de illis verbis q̃ addita ſunt illi foꝛme.
ſccz noni et eterni teſtlamenti ⁊c. Circa hec que⸗/
runt᷑ duo. ꝛimũ eſt de eoꝝ neceſſitate ſcilicʒ
Rrum ſint de foꝛma. Secundum eſt de illoꝝ explanatõe.

¶ NWueritur ergo vty S. f.

ſint de foꝛma.Et videt᷑ ꝙ ſic.ꝑ boc quod dicitur Luc.xxij
Hic eſt calix noui teſtamenti in meo ſanguine. Cum enizʒ

ponant᷑ ibi inter verba que ſunt de eſſentia foꝛme: ſcʒ iter

calicem et ſanguinem: videtur ꝙ ſint de ipſa foꝛma. IJtez
in foꝛma panis nibil ponit᷑ poſi inuitatõòneʒ ad vſum niſi
quod eſt de foꝛma:ſimiliter videtur ꝙ in foꝛma iſia ptꝰin⸗
uitatõnem ad vſum que fit ibi. Accipite et bibite ex H̊ om

ui teſta.⁊ etiã quicꝗd ibi ſequitur eſt de foꝛma/ Contra

nes:nihil ponatur niſi quod de foꝛma eſt:et re no
foꝛma qua fit tranſſubſtantiatõ panis eſt bec. Hoc eſt coꝛ

pus meũ: a ſimili videtur ꝙ foꝛma ſit hic ſolũmodo. Hic

eſt calir ſanguinis mei. ¶ Item hoc videt᷑ ꝑ boc:ꝙ verba

Adduturno tranſeũt ſuꝑ materiã tranſſubſtãtiandaʒ.
KRnſio. ꝙ illa pᷣba nõ ſunt de foꝛma. Illa em̃ ſolũmodo
ſunt de foꝛma quibo fit ranſſubſtantiatio vini in ſangni⸗
nem yp̃i.ſed ſunt ꝓprie declaratiua quaꝛundam conditio⸗

MKMonſequenter que· . S. ij.

xxxiij.

num quibus excellentia buius ſacramenti mamifeſtatur.
4¶à Ao boc quod obijcitur. ꝙ illa verba ponũtur inter ver/
ba que ſunt eſſentialia foꝛme ⁊c. Dicendũ ꝙ ex hoc nõ ſe
quitur ꝙ ſint de ipᷣa foꝛma:quia vt ſup dictum eſi in enan
gelijs non expꝛimit᷑ foꝛma vt erat tradita a domino:nec q̃
ibi dicunt᷑ referunt᷑ ad ea qͥ ſunt foꝛma:ſeo ſolummodo
vt veritas rei geſte narꝛetur.4 Ao aliud dicendũ. ꝙ reue
ra immediate nihil ſeꝗtur quod nõ ſit ð eſſentia foꝛme.ſ.
panis: mediate tñ ſequitur qð nõ eſt ſcʒ de eſſentia foꝛine
panis.ſcʒ hec quotienſcũqʒ ⁊c.iQec debet aliquid interci
pi medium qð ipam foꝛmam deſcribat: cum faciant vnaʒ
ꝑfectam foꝛmam ſacramentt vt eſt vnum ſacramentũ.ſed
quia poſt formam vini non ſequitur alia foꝛma cui debet
cõtinuari vel quaſi continuari: ideo non inconuenienter
additur poſt foꝛmam qð non eſt xæ eſſentia foꝛme.

77

ritur de pdictoꝝ explanatõne. Queritur ̊ de hoc ꝙ dicit
noui ⁊ eterni teſtamenti.quia ſi aliquod teſtamentum eſt
nouũ:non eſt eternũ.quia nouum eſt ſjm phᷣm: quod qᷓiũ
ad ſui initium eſt ꝓpinquum:eternũ eſt quod caret initio.
Item quaꝛe magis dicit᷑ hoc ſacramentum eſſe noui et

eterni teſta.qᷓ; ſacramentum baptiſmi.exqͥ de latere xpᷣi ec

cleſie duo pᷣcipua fluxerũt ſacramenta.ſcʒ ſacramentũ re⸗
temptionis in ſanguine:et ſacramentum regenerationis
in aqua. Si q̊ hoc ſacramentũ ratõne ſanguinis effuſi dr
eſſe nomi teſta. a eterni: illud debet ſimpliciter dici ratõne
aque effuſe: vel quare non.¶ Iem querit᷑ de hoc quod di⸗
citur. ¶Miſteriũ fidei:.qꝛ ſicut tangit Inno.hoc verbũ ſcʒ
miſteriũ fidei eſt aliquibo munimentũ eꝛroꝛis:ergo nõ eẽt
bic aponenduʒ. dic em̃ ſic. ¶Niſterium fidei er his alijſq;
ſcripture verbis quidã munimentuʒ erꝛoꝛis ducere puta
uerũt. dicentes in ſacramento altaris veritatẽ coꝛpoꝛis ⁊
ſanguinis rp̃i nõ eſſe:ſed imaginem tm ⁊ ſpẽm ⁊ figuram
eo ꝙ ſcriptura memoꝛat aliquotiens id qð in altari ſuſci
pitur: eſſe ſacramentũ ⁊ miſteriũ et exemplum. 4 YItem ſa
cramentum iſtud dr̃ ſpãliter eſſe ſacramentum caꝛitatis.
Vnde dicit Criſ. e dare carnẽ ſuam ad manducanduʒ
intimi amoris fuit indicium. Sacramentũ baptiſmi pre⸗
cipue dr ſacramentũ fidei.ꝓprie ergo videt᷑ ↄuenire buic
ſacr̃o ꝙ ſit miſteriũ caritatis:et illi ꝙ ſit miſterium fidei:
igit deberet bic poni miſteriũ caritatis.¶ Item ſi in alijs
ſacramentis noue legis eſt miſteriũ.i.ſecretũ fidei ⁊ tñ nõ
ponit in illis: ̊nec in his dʒ poni:̊ ⁊c. ¶ Iem querit᷑ de
hoc qð ſubdit᷑ ꝓ vobis et ꝓ multis effundet᷑.quaꝛe nõ ſimi
liter dr in ſacramento coꝛꝑis qð ꝓ vobis tradet᷑ ſicut dici
tur Luc.xxij. ¶ Ytem ↄſtat ꝙ ſanguis xp̃i effuſus eſt ꝓ oĩ⸗
bus.quare ̊ dr ꝓ multis et nõ ꝓ om̃ibo.¶ Item quaꝛe di
ſtinguit ita. dicit᷑ em̃ ꝓ vobis et ꝓ multis.qꝛ aut intelligit᷑
de effuſione qᷓꝛtum ad ſufficientia: et 'm hunc intellectum
effuſus eſt ꝓ omibo.aut q;tum ad efficaciã: 1 m hũc intel
lectum nõ eſt diſtinguẽ inter apłos ⁊ illos multos.l Itez
remiſſio pctoꝝ eſt ꝓprius effectus baptiſini et penitentie.
nõ huiꝰſacramenti.¶ Pꝛe.cũ multi ſint effectꝰ huiꝰſacra⸗
menti ſiue effuſionis ſanguinis dñi.quaẽ magis ſignatur
eſt remiſſio peccatoꝛum qᷓ alicuius alteri
EKRñſio.ꝙ in bis verbis additis forme tria ſignifi⸗
cantur: ad manifeſtatõnem excellentie et vtilitatis buius
ſacramenti. Pꝛimum eſt nom teſta. confirmatio.ibi. ſ?o
ui et eterni teſlamenti. Secundum eſt ſecretoꝛum fidei in
ſinuatio.ibi. Miſterium fidei. Tercium eſt peccatoꝛum
remiſſio.ibi:in remiſſionem peccatoꝛum. Ad manifeſtati
onem pꝛimi notandum eſt ꝙ nouum teſtamentuʒ xp̃i ſan⸗
guine confirmatum pꝛomittit eterna: vetus quod per hir
coꝛum aut vituloꝛum ſanguine eſt confirmatum pꝛomitte
bat tem ꝑalia.⁊ ideo teſta.illud fuit vetus ⁊ tranſitoriuʒ:
hoc autem nouum eſt et eternum. Ael inde pꝛobatur eter
num.i.perpetuum. vnde nouum aſſeritur.i.vltimuʒ. Qo
uiſſimum enim hominis teſtamentum inuiolabile perſe⸗
uerat: quod teſtatoꝛis morte firmatur. AUo Heb.ix. teſta⸗
mentum in moꝛtuis firmatum eſt: alioquin nonduʒ valet

N—

dum viuit qui teſtatus eſt.Et nota ꝙ teſiamentuʒ dicitur
nõ ſolum ſcriptura ↄtinens diuia mandata:ſᷣ et ꝓmiſſio.
Heb.ix.deo noui teſtamenti ẽ mediatoꝛ:vt repꝛomiſſio
nem accipiãt ꝗ vocati ſunt eterne bereditatis.⁊ ſᷣm hunc
modũ dicit᷑. Hic eſt ſan.no.⁊ eterni teſta.i.noue et eterne
ↄfirmatoꝛ ꝓmiſſionis.ſicut ꝓmittit ipſe dũs Johᷣ.vj.qui
man.car.me.et bi.me.ſan.habet vitam eternaʒ.¶ Ex his
patet rñ ſio ad pꝛimũ.qꝛ nõ dicit eterni teſta.qꝛ caret prin
cipio:ᷣ qa ꝓmittit eterna.quia moꝛte xpᷣi ↄſirmatum eſt.
Ao aliud dom.; ſacrẽ̃m redemptõis qð flurit de latere
rp̃i in ſanguĩs effuſione:magis dom eſt ſacr̃m eterni teſ.
qᷓ ſacramentũ regeneratõis qð fluxit in aque emanatõne
quia in moꝛte cui atteſtatuꝛ ſanguĩs effluxio:teſtamentuʒ
quaſi ĩmobile ↄfirmat᷑.Quia q̊ dñs teſtamentũ heredita⸗
tis eterne moꝛte ſua ↄfirmauit.cui nõ atteſtat᷑ effluxio aq̃
ſicut efflurio ſanguis:ſacr̃m regeneratõnis nõ eſt dicẽdu
eterni teſta.ſicut ſaccẽ̃m redemptõnis. Ad illud qð obij⸗
citur ſᷣm Inno.Rñdet᷑ ab eodeʒ ſic.nunꝗd ideo ſact̃m al⸗
taris veritas nõ eſt qð figura eſi: qᷓ nec moꝛs xp̃i veritas
eſt qꝛ figura eſt:⁊ reſurꝛectio veritas nõ eſt qꝛ figura ⁊.q̃ſi
diceret.nõ vult ꝗ̊ dicere ꝙ ⁊ ſi ſit miſteriũ: ꝓpter hoc nõ ſe
quit᷑ ꝙ nõ ſit veritas.VIñ ſubdit.Altaris ſacim eſt⁊ veri⸗/
tas ⁊ figura.miſteriũ aũt eſt quoddã qð eſt multis occul⸗
tum.nam miſteriũ grecũ eſt:qð latine dicit᷑ ſecretũ vel oc⸗
cultum.4l Ed aliud qð obijcit᷑.q/ dʒ dici miſleriũ caꝛiatis
⁊c. Dicendũ ꝙ cum in omibo ſacramentis ſit aliqd occul⸗
tum et ſecretuʒ ꝙ credendũ ſit:tñ modo ſingulari dicitur
hoc ſacrẽm miſieriũ fiaei:ſcʒ et ꝓpter ↄuerſionẽ.2⸗ ↄtinenti⸗
am.⁊ ſumptõeʒ.⁊ accidentia q̃ ſunt ſine ſubiecto:in gbus
rauo locuʒ non hʒ ſ̊ ſola fides. Haptiſmus aũt dr ſacr̃m
fidei:qꝛ eſt ianua ſacramẽtoꝝ.⁊ ab eo eſt pꝛimꝰſtatꝰfideli
um inqꝗᷓ tum bmõi. Sacrm iſtud dicit᷑ ſacrm caꝛitatis pꝛo
pieꝛ ſacr̃in repntatõnis paſſionis q̃ maximũ eſt indicium
caꝛitatis patientis.et maxime cxcitatiua 2 illectiua ad ca
ritatem. dicit & miſteriũ fidei:qꝛ totum fidei eſt.qꝛ que in
hoc ſacramẽto accidunt:occulta ſunt ⁊ ſecreta.ſolũmodo
cognitõne que eſt fidei ↄpꝛehenſa. Dicit᷑ aũt eſſe caritatis
qꝛ eſt indiciũ diuine caritatis ⁊ allectiua ad caritatem:et
qꝛ fimilis ẽ effectꝰpuiꝰſacr̃i ⁊ caritatis.hoc eĩ ſacramen⸗/
to vniunt᷑ membꝛa adinuicẽ ⁊ capiti ⁊ caritate ſimiliter. 2
addi põt.ꝙ ↄuenientiꝰdicitur miſterium fidei qᷓ caꝛitatis
quia miſteriũ dicit᷑ ꝓgne occultum vel ſecretum qð ↄueĩt
fidei qͥ eſt inuiſibilium quaſi abſconditoꝝ vel ſecretoꝝ ar
gumentum. Heb. ix. Caritati aũt nõ ↄuenit ꝓprie miſteri
um:eo ꝙ ipſa facit quaſi exꝑimentaliter om̃ia manifeſta.
Yoh̃ᷣ.xv.Elos aũt dixi amicos ⁊c.¶ Ex his pʒ reſpõſio ad
aliud qð ſeꝗtur.ꝙ licet in omnibus ſacramentis ſit fides
neceſſaria:non tñ eſt ſimile de hoc ſacramento et de alijs
vt ex dictis patet.¶ Ad aliud qð obijcitur ꝙ hoc non de⸗
bet poni effundet᷑ in remiſſioneʒ pctoꝝ. exqͥ in alia foꝛma
nõ dicit᷑ qð ꝓ nobis tradetur. Dicendũ ꝙ effuiſio ſanguĩs
xp̃i eſt ꝓprie et ꝑ ſe cauſa vnde ſacramentũ iſlud 2 alia ef⸗
ficaciaʒ habent.ſeꝑatio em̃ ſanguĩs xp̃i in qua ſeꝑabatur
ſanguis a carne:ſignat ſeꝑatõeʒ aĩe xp̃i a coꝛpe.a pꝛopter
hoc plus ↄuenit ꝙ apponat᷑ huic ꝙᷓ illud alij. 4l Ad id qð
obijcitur.ꝙ ſanguis xp̃i effuſus eſt pꝛo om̃ibus.dicenduʒ
ꝙ hoc verum eſt qᷓtum ad ſufficientiam:pꝛo electis autem
qᷓtum ad efficaciam. Electi autem erant diſcipuli quos ſi
gnauit dominus cum diceret ꝓ vobis:et alij plures te iu⸗
deis et gentibus quos ſignificabat cum diceret ꝓ multis.
Vel ita diſtingui᷑ hoc.quia ſacerdotes debent ꝑſe ſpecia
liter ⁊ pꝛo alijs rogare:ideo dicit ꝓ vobis ſcilicet ſacerdo⸗
tibus et pꝛo multis ſcilicet ſubditis.q Ad aliud qð obij⸗
citur de hoc quod ponit᷑ in remiſſionem peccatoꝝ. Sicen
dum ꝙ in verbis iſtis non dicit᷑ ꝙ hoc ſacramentum ẽ in
remiſſionem peccatoꝝ:licet remiſſio peccatoꝛum ſit foꝛtaſ
ſis effectus huius ſacramenti.ſed dicitur ꝙ eſt ſacramen
tum ſanguinis effuſi in remiſſionem peccatoꝛum. ita pʒ
ꝓ hic queñita nibil ſunt ad ꝛpoſi itum. Poteſt tamen reſpõ
deri.ꝙ aliter et aliter eſt iſiud ſacramentum remiſſio pec⸗
catoꝛum et baptiſmus et penitentia. hoc enim ſacramen⸗

tum eſt remiſſionis peccatoꝛum vt ſignum quodammodo

quia eſt ſignum moꝛtis rpᷣi que eſt cauſa ꝑ ſe deſiructiua

moꝛtis noſtre.ſᷣm ꝙ dicitur.ꝙ; mortem noſtram moꝛiẽdo
deſtrurit ⁊c̃. Et Olee vl.Ero moꝛs tua o moꝛs.Alio mo⸗/
do eſt cauſa remiſſionis pctoꝝ per accidens.Conſidera⸗
tio em̃ paſſionis domini habita ex boc ſacꝛamento genẽat
in nobis ↄpaſſionem ſuꝑ paſſione illius:cuius paſſio fuit
couſa remiſſionis peccatoꝝ in nobis.et ita vlterius con⸗
iuncta compaſſio ſue paſſioni cauſa eſt remiſſionis pecca.
toꝛum. Maptiſmus aũt et penitentia non tm̃ ſunt ſigna:ſᷣ
ſignum ⁊ cauſa.⁊ ita differenter eſt boc ſacramentũ ſacra
mentum remiſſionis peccatoꝝ ⁊ pꝛedicta. Pꝛe.ad plenio⸗
rem huiꝰmanifeſtatõnem nota quod dicit Inno. ſcilʒ.ꝙ
peccatum duobo modis remittitur.quo ad meritum cul⸗
pe:et quo ad debitum pene.Aſderitum culpe remittit᷑ per
ſanguinis pꝛeciũ:quo redempti ſumus a pena. Aulnera⸗
tus em̃ eſt ꝓpter iniqtates noſtras:attritus eſt ꝓpter ſcele⸗
ra noſtra:cuiꝰliuoꝛe ſanati ſumus yſa.liij.quia ẽ iuſtꝰin⸗
iuſte punitus eſt:iniuſti iuſte liberati ſunt.

xuij de virtute
verboꝝ ↄſecrationis.
Equitur de foꝛma

verboꝝ qᷓ;tum ad virtutem ipſoꝝ.Et pri
mo de virtute ipſoꝝ in comꝑatõne ad ele
mentũ tranſſubſtantiandũ. Scðo ĩ com⸗
patione ad oꝛdinem ſacrum. Tercio in
Pera. Quarto in ↄꝑatõe ad

tem pus in quo exit in opus.

embꝛum primum

Irca pꝛimũ querunt᷑ tria. Pꝛimũ eſt vtruʒ

one elementi in coꝛpꝰ rpᷣi. Secundũ vtrum

— virtus ↄuertendi in coꝛpꝰrp̃i ſit data veꝛbo

vt ſue virtutis oꝑatione fiat ↄuerſio elementi in coꝛpꝰxp̃i

Tercium vtrũ illa virtus poſſit ↄuertere elementa in qua

cunq; quantitate.

rticulus primus
Veritur gſi qua ſit virtus verboꝛum ꝓlatoꝛuʒ
in ↄuerſione elementi in coꝛpꝰ xpᷣi. Et videt᷑ ꝙ
ſic.j.Coꝛin.xj.Accipite ⁊ comedite. Amb.an⸗
teq; ↄſecret᷑ panis eſt ⁊ vinũ:vbi aũt verba vpᷣi oꝑata fue⸗
rint:coꝛpꝰet ſanguis rp̃i efficit᷑. Ecce ꝙ dic vbi verba xpᷣi
oꝑata ⁊c̃.¶ Item AVUmb.de ſacr̃is.Oð erat panis añ cõſe
cratõeʒ iam coꝛpꝰrpᷣi eſt pꝰoſecratõneʒ.qꝛ ſermo ypᷣi crea
turam mutat. Et idem dic mgr̃.iiij.ſen.viij.di.Sʒ hec mu
tatio ẽ oꝑatõ mediãte aliq̃ vᷣtute.igr ⁊c.¶ Itẽ ĩ om̃i oꝑati

tione miraculoſa vbi oꝑat᷑ demediãte creatura: data ſit

aliq virtꝰipſi creature.¶ Item Dam̃.verbũ dei eſt verbnʒ
actiuuʒ et opᷣs.et loquitur de verbo xp̃i quo fit conuerſio
panis in coꝛpus vpᷣi. Item ſi nulla virtus eſſet in verbo

eſſet verbũ ſimplr materiale et nullo modo actiuũ: ſic̃ nec

panis.igit᷑ videtur ꝙ virtus aliq̃ oꝑatiua ſit xerboꝛũ:pe⸗

nes que determinat᷑ foꝛma huiꝰſacramenti Cont᷑.ĩ ſa⸗
cramento illo reqritur materia ſcʒ panis ⁊ enum. foꝛma
verboꝝ.oꝛdo.intentio.nec ſi aliquid hoꝝ deſiciat põt effi

ci hoc ſacramentũ.qtumcũq; ꝓſerant᷑ verba ſine alijs nõ

eſt ſacramentuʒ. igitur vt videt᷑ non eſt magis tribuenda
verbis virtus qᷓ; alicui alioꝛum. ¶¶ IZtem ſi virtus operatiĩa
eſſet ipſius verbi.quicunq; pꝛoferꝛet illa fieret conſecratõ
ſicut quicunq; vtitur ſecuri ſcindit.¶ Rteſponſio.ꝙ aliq̃
virtus verboꝛum eſt operans in hac cõuerſione.4 Ad il⸗
lud ergo quod obijcitur contra hoc. dicenduʒ ꝙ non ſeꝗt᷑.
qð ſic patet.differt nanq; virtꝰpꝛima a vᷣtute creata ĩ h.
virtꝰpᷣma agẽ põt ſine materia vel ſubiecto: quod virtꝰcre
ata nõ põt. Vnde ad virtutẽ creatam requiruntur plura:

virtus aliqua ſit verboꝝ operans in ↄuerſi

—

one naturali vbi de oꝑatur mediate creatura:data ẽ vir⸗
tus xpᷣi qua mediãte oꝑatur.A ſimili videt᷑ ꝙ in om̃i oꝑa

d
ua
do
no⸗
ra⸗
ſeat
ſuit
(on⸗
naf
N
io
0
/

3

=r☛

QNueſtio

nec põt actio eſſe vniꝰſi ine alio: nibilominus penes alterũ

determinat᷑ virtus.¶ Ad aliud dicendũ.q ipſa verba hñt

virtutẽ opantẽ in ↄuerſione huiꝰ.nõ tñ ſm ſe ⁊ abſolute:ſᷣ
relatõeʒ ad ipᷣm loquentẽ.i Yon em̃ data eſt virtꝰ a quo⸗/
cunq; ꝓlato.ſ̊ prolato ab illoꝗ oꝛdinatus eſt ad ipᷣm ꝓfe⸗
rendũ.iQec eſt ſimile de ſecuri.qꝛ virtꝰ ſcindendi ineſt ſe⸗
curi ſm ſe: licet ſectio dependeat a ſcindente.⁊ non a ſcin
dente hoc pᷣciſe:ſed a quocunq;.

ticulus ſecundus

in coꝛpꝰxp̃i ſit data verbo:an viriꝰ increata ſit
8 gens in illã ↄuerſionẽ vt tota cã in ꝓlatõe ver
boꝛum:Et didet᷑ ꝙ ſit virtus creata data verbis ſic.Cum
aliq materia exiſiit ĩ ſola poſſibilitate ad aliud.a alio ad/
ueniente ↄuertat᷑ in illud:illud eſt ſicut diſponẽs vel effici⸗
ens.niſi em̃ diſponeret vel efficeret:maneret in eadẽ poſſi
bilitate q̃ pꝛiꝰ.Cũ igit᷑ adueniente vᷣbo ad materiã panis
ſtatim ↄuertat᷑ in coꝛpꝰxp̃i:igit᷑ ⁊c. Sʒ verbũ eſt diſponẽs
vel efficiens.ᷣ nõ diſponẽs:cũ ſit ſubdita oꝑatio ↄuerſiõis

virtꝰdata verbo ẽ efficiẽs illã ↄuerſionẽ. ¶¶ Jtem Amb.

de ſacramẽtis. Vbi ſacr̃m ↄficit᷑.iam nõ ſuis ſermonibus
vtit᷑ ſacerdos:p vtit᷑ ſermonibo xpᷣi.igit᷑ ſermo vp̃ᷣi hoe cõ⸗
ficit ſacrm. ecce plane dicit ꝙ ſermo ↄficit.¶ Si diceretur
ꝓꝙ ſermo dr cõficere:quia impetrat a dño qð dñs ad eius
ꝓlatõem oficiat.Contra.in eodẽ ⁊ ab eodeʒ dr.ſermo vpᷣi
creaturã mutat:⁊ ſic ex pane fit coꝛpꝰxpᷣi ↄſecratõne ver bi
celeſtis.Ecce ꝙq modꝰdeterminat᷑ cum d cõſecratõne vᷣbi
celeſtis:vñ verbũ efficit oſecrando.⸗.¶ Jtem Aug. Creden⸗
dum ꝙ in ver bis xpᷣi ↄficiant᷑ ſacramenta.cuiꝰ em̃ poten/
tia creant᷑ pꝛiꝰ:eiꝰvti q; verbo ad meliꝰ ꝓcreant᷑.hec Aug.
Sʒ conſtat ꝙ nõ logꝗtur Aug.ð verbo increato: qꝛ tũc nõ
diſtingueret inter potentiã creatõ ⁊ verbũ ꝓcꝛeans ad me
lius:igit᷑ verbo creato/ꝓcreat in melius pꝛiꝰ creatũ poten
tia increata.¶ Iteʒ Euſebiꝰ. Inuiſibilis ſacerdos viſibi
les creaturas in ſubſtantiaʒ coꝛpis ⁊ ſanguinis ſui verbi
ſui ſecreta pt̃ate ↄmutat dicens. Accipite ⁊ comedite ⁊c̃.
Iem Amb.vbi vᷣba xpᷣi oꝑata fuerint: ibi ſanguis effi⸗
citur ꝗ plebem redemit. igit vide qpotens eſt ſermo xpᷣi
vniuerſa ↄuertere.hec Amb.⁊ dicit vniuerſa q̃ tetigit ſcʒ
panẽ et vinũ ⁊ aquã. Ecce hr̃ ꝙ oꝑatur vt efficiens:vñ di
cit ꝙᷓpotens eſt ↄuertere. ¶ Item Amb. Si tantuʒ valuit
ſermo Helie vt ignẽ de celo deponeret:nõ valebit xpi ſer⸗
mo vt ſpẽs mutet elementoꝝ:hec AUmbᷣ. nulla aũt eẽt cõ⸗
ꝑatio ſi ſermo xp̃i diceret᷑ veꝛbum eternum:igit᷑ intelligit
te verbo creato.Ex his videt᷑ ꝙ panis tranſſubſtantiatuꝛ
in coꝛpꝰxp̃i virtute verboꝝ creata ¶ Contra. Aug. ð ver
bis dñi.ſicut de virgine ꝑ ſpm̃ſanctũ vera caro ſine coitu
creatur:ita ꝑ eũdeʒ ex ſubſtantia panis ⁊ vini miſtice idẽ
coꝛpꝰxpᷣi conſecrat᷑.Idem hr̃ a Dama.iiij. Ecce hic habet᷑
ꝓ virtute ſpũſſancti fit hec cõuerſio: ſicut fiebat caro xpᷣi
c carne virginis.ſᷣ illi cooꝑatõni non cooꝑabatur agen
do agẽdo aliq̃ tꝰ creata.¶ Item maioꝛ ẽ diſiantia int pa⸗/
nem ⁊ xpᷣi coꝛpꝰgloꝛiſicatũ:q; inter carnem virginis ⁊ coꝛ
pus xpi.Si igit᷑ generatõni xp̃i ex carne virginis reqꝛeba
tur infinita virtꝰnec ibi cooꝑari poterat creatura:multo
foꝛtius nec hic.q¶¶ Item Amb.de ſacramentis.de totiꝰ mũ
di oꝑibo legiſti:qm̃ ipᷣe dixit et facta ſunt ipe mã.⁊c̃. Ser
mo igit᷑ xp̃i gex nihilo poterat facere qdð nõ erat: non põt
ea q̃ ſunt mutare in id qð nõ erant: Sʒ conſtat ꝙ verbum
quo dicta ſunt om̃ia ⁊ facta verbũ eſt eternũ:pᷣ nulla ẽ cõ⸗
patio eterni ad creatuʒ:igit᷑ intendit ꝙ bec mutatio ẽ per
verbum eternũ ſiue ꝑ virtutẽ illiꝰ.¶ Stem Amb. ᷣmo xp̃i
conſicit ſacrm.ꝗs ſermo xp̃i niſi bic quo facta ſunt omia.

Juſſit dñs et facta ſunt celum et terꝛa. Elides igit᷑ qᷓoꝛ

toꝛius ſit ſeꝛmo xp̃i.¶ IStem ſñi virtus creata data vᷣbis eẽt
effectiua huiꝰtranſſubatõnis:cum efficiens ſit nobiliꝰ ſuo
effectui ſequeret᷑ ꝙ illa virtꝰeſſet nobilioꝛ coꝛꝑe xpᷣi:quod
nullus poneret.¶ Item virtus hec cũ ſermone deficit. igit
non habet niſi eſſe tempoꝛale:igitur non põt ſup̃ ꝑpetuuʒ
quod eſt coꝛpus xpᷣi.X¶ Nem dus non creat mediante ali⸗

Onſequẽter querit᷑.vtrũ virtꝰↄuertendi panez

1 %

rxxxiij.

qna creatura. quia cum creatura non ſit nata agere neq;
poteſt niſi ex aliquo:non põt eſſe medium in creatione vbi
agitur exr nihilo.ſed ſicut virtus creata exigit terminũ na
turalem ſiue pꝛincipiũ ex quo:ita exigit in actõne ſua ſuꝑ
quod.ſcʒ qð eſſet ſuſtentans ip̃am tranſmutatõem. ſed in

bac tranſmutatõne nõ reimanet aliqð ↄmune quod eſt ſu⸗

ſtentans ip̃am tranſmutatõeʒ: igitur nõ poteſt eſſe a vᷣtu⸗

te creata. Si dicat᷑ ꝙ ibi eſt coꝛpꝰↄmune. hoc veruʒ ẽ eo

modo q̊ logicus ſumit ↄmune:nõ eo modo quo actõ crea⸗
ture reꝗrit ↄmune.¶ Item virtꝰcreata non videt᷑ poſſe in

aliqdð qð eſt ſup omnẽ naturã.ꝗ̊ eum effectus virtutis bic
agentis ſit ſuꝑ omnẽ natura: ͥ⁊c.¶ Mñſio.circa hoc di⸗
uerſi diuerſa ſentiũt.dicũt em quidã.q; cum dicit᷑ ꝙ ↄuer

ſio hec ſit virtute veꝛboꝝ.ꝙ virtus verbi extenſo noĩe di⸗/
citur.non ꝗa aliqua qualitas ſit data verbo ꝑ quam ope⸗/

ratur:ſed ex diuina inſtitutione hoc firmatum eſt: vt iſto
verbo ꝓlato a ſacerdote ſuꝑ panem cum intentõne ↄficiẽ⸗
di:panis tranſſubſtantiet᷑. VUnde ad ꝓlationeʒ illiꝰverbi:

verbum increatum facit. Illa ergo oꝛdinatio verbi infalli
bilis ad talem effectũ virtus dicitur.que non eſt aliq̃ qua
litas data verbo:nec aliud de nouo creatũ. Si hoc veruʒ
eſſet:quare diceret᷑ penes verba foꝛmã attendi ipſiꝰ ſacr̃i.
Pꝛe.om̃s ſacri doctoꝛes ponũt virtutẽ qua fit hec trãſſub/
ſtantiatõ verbis pᷣſcriptis datã fuiſſe a dño:vt ex auctoꝛi⸗
tatibus introductis pʒ. Pꝛe. Hug. dicit manifeſte ꝙ per
verba ſanctificatõnis vera panis et vera vini ſubſtantia ĩ
nerũ coꝛpus ⁊ ſanguinẽ xpᷣi ↄuertitur.ſola ſpẽ panis et vi⸗
ni remanente ⁊ ſubſtantia in ſubam tranſeunte. Pre.iſta
poſitio virtuti ⁊ nobilitati ſacroꝝ legis gratie p̃iudicat.
Pꝛopter qð alit dõm.ꝙ verba ypᷣi.i.tradita a xpᷣo.hñt

virtutem ↄuertendi elementa in coꝛpꝰxpᷣi ⁊ ſanguinem. ⁊⸗

hec virtus data eſt ðᷣbo creato a verbo increato. ſQec h̊ ex
cludit ꝗn ibi virtus increata fit intime oꝑans ſicut in oiĩ⸗
bus vbi cooꝑatur virtꝰcreata.¶ Unde dðm ad pꝛimũ.q;
ſimilitudo quã ponit Augꝰ.⁊ Dama.eſt qẽtum ad hoc.q;
ↄſecratio et oꝑatio iſta eſt gratuita pꝛincipałr ſupᷣ natam
ſicut et illa.vnde vtrũq; fit ꝑ ſpmſanctũ.i.vtraq; oꝑatõne
oꝑatur virtꝰſpũſſancti. Qec hoc excludit vt dictum eſt ꝗn
hic oꝑetur virtꝰverboꝝ.vñ Aug.nõ in merito ↄſecrontis
ſů in verbo efficit᷑ creatoꝛis ⁊ virtute ſpũſſancti.verbũ cre
atoꝛis vocat verbũ xpᷣi.penes qð determinata ẽ forma hic
aliter em̃ nõ ↄmunicaret᷑ in actione cũ virtute ſpũſſancti.
¶ Ad alind dðᷣm.ꝙ coꝛpus xpᷣi põt comꝑari ad tranſſub/
ſtantiandum panem in coꝛpus xpᷣi dupliciter.vel ſimplici
ter:vel habito reſpectu ad tranſmutatõeʒ qua fit hoc ſiue
de hoc. Ini;tum pꝛimo modo maioꝛ eſt ↄueniẽtia int᷑ car⸗
nem virginis et coꝛpꝰxpᷣi:quia inqtum ↄſiderant᷑ vt vtrũ⸗
q; ens:magis ↄuenit caro virginis cum carne xpi qᷓ paĩs
cum eadem. Inqtum ↄſiderant᷑ ad tranſmutatõnem qua
c carne virginis fit coꝛpus yp̃i ſic minoꝛ:quia ſic corpus
rp̃ᷣi erat non ens.Vnde maxima fuit diſtantia inqᷓtuʒ cõ⸗
ꝑantur ad tranſmutatõeʒ panis ↄuertendi in coꝛpꝰ.quia
vtrũq; erat ens:non erat ibi diſtantia tanta.Unð Inno.
oĩno incom ꝑabiliter maius eſt ꝙ deus ita factus ẽ hbomo
ꝙ non deſijt eſſe deus:qᷓ; ꝙ panis ita ſit caro ꝙ deſinat eſſe
panis.illud ꝑ incarnatõnem ſemel factum eſi:iſtud ꝑ con
ſecratõnem iugiter fit. VUtrum aũt virtus creata poſſit co
operari illi cooꝑatõni ſpũſſancti qua fiebat coꝛpus xpᷣi ex
carne virginis:eſtimo ꝙ ſic.Sicut virtus angelica cooꝑa
bitur reſurꝛectõni coꝛpoꝝ in generali reſurꝛectõne.nõ ta⸗
men decuit ꝓpter nimiam ſublimitatem caꝛnis.quia illa
caro vnienda fuit diuinitati. IUnde ꝙ nõ eſt ibi coopeꝛata
virtus creata:magis cõgꝛuitatis eſt ꝙᷓ neceſſitatis.⸗ Ao
illa que dicit Amb.dicendũ.ꝙ in hmõi verbis ſanctoꝛum
nõ intendit᷑ ꝙ virtus diuina hic oꝑatur vt tota cauſa:ſed
ꝙ iuxta nutũ diuine volũtatis facta eſt hec ↄſecratõ ꝑ ver
bum. vñ de ↄſe.di.ij. Euſebius emiſſenus.Sic ad nutũ p/
cipientis dñi repente ex nihilo ſubſtiterũt excelſa celoꝛuʒ
ꝓſunda fluctuum.vaſia terꝛaꝝ:ita pari poteſtate in ſpiri
tualibo ſacramentis vbi pꝛecipit virtus ſeruit effectꝰ. hec
Euſebiꝰ.qꝛ igit᷑ in his ⁊ in illis ẽ indr̃ia reſpectu nutꝰdi⸗

— .

uine voluntatis:ponunt ſancti tales comꝑationes.⸗. Ad
illud qð obijcit᷑.ꝙ cum nobiliꝰſit efficiens ⁊c. Dicendum
ꝙ virtus illa data verbis nõ efficit aliquid in coꝛꝑe xp̃i.
neq; circa illud:ſᷣ illius efficacia eſt circa elementũ cõuer
tendũ in coꝛpus xp̃i.et illud ↄuertit in coꝛpꝰideʒ qð ſum⸗
pſit de virgine. Ex bhis ptz rñſio ad illud qð ſeqtur.¶ Ad
illud qð obijcit᷑.ꝙ deꝰñ creat mediate aliq̃ natura.dicen⸗
dum ꝙ triplex eſt modꝰagendi ⁊ ↄſimiliter ſubiectum vel
quaſi ſubiectũ actõnis ᷣm differentes vᷣtutes actiuas vbi
aũt virtꝰinfinita ẽ agens:nõ reꝗritur ſubiectum de qͥ neq;
in quo:ſed ſolũ in qd.Abi virtus naturalis.regꝗritur de
quo ⁊ in quo.Abi eſt virtꝰmirabilis: dico creata q̃ eſt q̃i
mediũ inter infinitã et natuꝛalem: requirit᷑ de quo ſ̊ non
in quo ſicut eſt in ꝓpoſito. Ad vltimũ dicendũ.ꝙ ſiẽ̃ nul
la creatura ad momentũ ꝑſiſteret niſi virtute dinia ſuſſẽ⸗
taꝛetur in eſſe:ſic nulla ſibi data vᷣtute aliud ꝑduceret ĩ eẽ
niſi diuina virtꝰcooꝑaret᷑. Unde ſicut in oꝑibus natura⸗
libus virtꝰnaturalis ꝑducit in eſſe illud qð intendit ĩ agẽ⸗
do vᷣtute diuina cogente. Ita virtꝰ ſuꝑnaturalis ꝑducit ĩ
eſſe illud ꝓpter qð data eſt vᷣtute diuina cooꝑante.iQulli
em̃ creature data ẽ virtꝰſufficiens ad ꝑducendum ꝑ ſe ali
quid in eſſe:ſicut nulla creatura er ſe ſufficit ad ꝑſiſtendũ
in eſſe ꝓprio.hãc aũt inſufficientiã ſuꝑplet virtꝰdiuĩa influ
endo et cooꝑando.Dicendum ergo ꝙ virtꝰ ſu ꝑnaturalis
data eſt verbis hmõi ⁊ alioꝝ ſacr̃oꝝ:quoꝝ virtute res ſa
cramẽtoꝝ efficiunt᷑ virtute dina cooꝑante.Cum g obijcit᷑
ꝙ virtus creata videt᷑ nõ poſſe in aliquod qð eſt ſupᷣ com⸗
munẽ naturã ⁊c̃. Dicendũ ꝙ hoc foꝛte verũ eſt ꝑ ſe: habet
tñ vt adiuta a virtute creata.¶ Si autem quereꝛetur que
virtus ſcʒ creata q̃ data eſt verbo.vel increata eſt pᷣncipa⸗

lius oꝑans in illa ↄuerſione.et cui haꝝ eſt attribuẽda cõ

uerſio pꝛincipalr. Dicendum ꝓꝙ ſicut in oꝑibus nature ꝗ
bus aliquid naturałr ꝑducit᷑ in eſſe vᷣtute et actione natu⸗
rali.licet in hmõi ſit virtus increata intime oꝑans:tamẽ
virtuti ⁊ actõi nature attribuit ꝓductio hmõi in eſſe. Sic
in ſpũalibus que ſunt ſupᷣ naturã.licet virtus data creatu
re ſit oꝑatiua ad illoꝝ ꝓductõeʒ in eſſe:tamen ꝓductõ hu
iuſmodi in eſſe pꝛius et pᷣncipalius attribuenda eſt virtu
ti increate cooꝑanti ſicut in ꝓpoſito. AUnde etſi virtus da⸗/

ta verbis a verbo increato oꝑatiua ſit ad tranſubatõne,z
tamen pꝛimo et pꝛincipaliter attribuenda eſt ip̃a conuex

ſio virtuti increate.

ticulus tercinus

Onſequenter querit᷑.vtrũ virtus data verbis:
poſſit ↄuertere elementa cuiuſcũq; quãtitatis
Ain coꝛpꝰet ſanguinẽ xp̃i.et videt᷑ ꝙ ſic:qꝛ inten⸗
tio poteſt conuerti ſupꝛa elementa cuiuſcũq; quantitatis.
Item elementa ipᷣa ſcʒ panis ⁊ vinuʒ homogenea ſunt.
vñ eiuſdem aptitudinis ſunt ad ↄuerſioneʒ in quantitate
maioꝛi ⁊ minoꝛi.igit᷑ cum vᷣba regulent᷑ ſᷣm materiã et in/
tentõeʒ.vbi ↄcurꝛũt materia debita et intentio cum foꝛma
cbita verboꝝ:neceſſe eſt tranſmutatõeʒ fieri. hec autẽ cõ
curꝛẽ pñt qnãtecunq; quãtitatis ſint elementa. igitur ⁊c̃.
4 Item ſicut mediũ aufert᷑ ꝑ ſuꝑfluum ita ꝑ diminutum.
Hᷣ quãtumcũq; materia ſit modica.dũmodo ſaluetur ſpẽs
panis:verba hñt virtutẽ tranſubandi illa:̊ ſimiliter quã
tumcũq; ſit magna cũ maneat ſpecies.q¶¶ IOtem vnus ſaceꝛ
dos vna ꝓlatõne poſſet oficere hoſtias toti mũdo:⁊ eadeʒ
ratõne ſi eſſent multo plures.ſᷣ̊ ſᷣm ꝙ pluꝛibus oↄficit plus
exigit᷑ de materia:gᷓ cum nõ ſit determinatus ſtatꝰ homi⸗

num quibus ↄficere põt.qꝛ non tot ꝗn pluribus:nec ex ꝑ⸗

te materie eſt defectus.g̊ ⁊c̃. Contra.om̃ia creauit deꝰ
nũero pondere ⁊ menſura.igit cum menſura ſit limitatõ
potentie:nõ põt illa virtus niſi ſupꝛa aliquã materiam li
mitatam. 4 Item ſi aligs intenderet totũ maꝛe ſctificare
ad ꝓlatõeʒ verboꝝ foꝛme baptiſmi:non tñ ſctificaret niſi
ꝑtem ſcʒ illam q̃ mõ aliqͥ venit in vſum in oꝑe baptiſmi:a
ſili vidr̃ in ꝓpoſito.¶ Itez ſi vᷣtute ᷣboꝝ poſſent ↄuerti ele
menta cuiuſcũq; quãtitatis:ſi ꝗs intẽderet ↄſecrare totuʒ
panẽ ꝗ eſt in foꝛo:totũ ↄſecraret.ſ̊ hec ↄſecratio fruſſra fi

eret penitꝰ:immo nccio cederet in ↄtumeliã ⁊ in iniuriaʒ
ſacri.igit᷑ cũ natura nihil agit fruſira neq; deſcit a necel⸗
ſarijs: oꝑa gr̃e rectiꝰet oꝛdinatiꝰſe bñt ad finem ꝙᷓ nature
igit᷑ 7. NRmñdeo ſine p̃ᷣiudicio.ꝙ non eſt data virtꝰpᷣbis
ↄuertendi elemẽta cuiuſcũq; qntitatis: ſolũmõ elemẽta
alicuiꝰquãtitatis ſuꝑ q̃ ratonabiliter ↄuerteret᷑ intẽtio or
dinata. dico intentõez oꝛdinatã:q̃ ↄfoꝛmis ẽ aliqͥ mõ in⸗
tentõni ecclłie.Eccłia aũt nullo mõ intenderet ↄſecraꝛe to
tum panẽ ꝗ eſt in foꝛo:vᷣ ſoluʒ ꝗ poſſet ſumi a ſidelibo.dic
em̃ Hug. erquo qͥalibet ſacr̃jm ↄtra inſtitutõeʒ celebꝛatuꝛ
irꝛitũ deputat᷑.vñ vt mihi videt᷑:hoc tñ nõ aſſero.ꝙ ĩ boc
ſacr̃o nõ reqꝗrit᷑ intentõ ſimptr:ſ̊ reqritur intentio ↄficien
di vt ſumat᷑ in vſuʒ.nec ſufficit intentio ↄſeerandi ſimplr
Hſ reqritur intentio ↄſecrandi vt ſumat᷑ in vſum. qð videt᷑
ex foꝛma tradita a dño dicente.Accipite ⁊ comedite hᷣ eſt
coꝛpꝰmeũ.vnde ſicut intentio dñi dantis foꝛmaʒ ↄficiendi
fuit vt ſumeret᷑nta eſt intentõ eccłie ⁊ dʒ eſſe vniuſcuiuſq;
ſacerdotis.qꝛ igit᷑ ſi aligs intenderet ↄſecrare totũ paneʒ
ꝗ eſt in foꝛo:nullo mõ ↄfoꝛmaret intentõeʒ ſuã intentioni
ecclie:dico ꝙ ↄſecraret.i¶ Ad pꝛimũ igit᷑ qð obijcit. ꝙ vbi
ↄcurꝛũt materia debita ⁊ intentio cũ foꝛma verboꝝ.Dicẽ
dum ꝙ materia debita eſt qᷓ ꝓgruit vſui fideliũ. ſitr inten-
tio oꝛdinata q̃ intendit ↄſecratõez in vſum fideliuzʒ.vt vſu
illo vniant᷑ membra capiti.¶. Ad aliud qð obijcit. ꝙ quã⸗
tumcũq; modica ſit materia ⁊c̃. Dðm ꝙ nõ eſt ſiłe:qꝛ mo
dica materia ad h̊O apta eſt ꝙ ſumat᷑ in vſum:nõ at᷑ maxia
Ex bis pʒ q̃liter ad aliud að ſeꝗtur eſt dicendũ.qꝛ deteꝛ
minata dʒ eſſe materia q̃ debet confici:ſᷣm intentõeʒ cõcoꝛ
dem intentõni dñi inſtituentis et eccłie.¶ Sed ↄtra h̊ obij
citur. ponat᷑ ꝙ aligꝗs intenderet ↄſecrare ſolũ.vt poſfet cor
pus xp̃i aliq̊ͥ loco collocatũ adoꝛare ⁊ venerari: et nõ vt ſu
meret ĩ vſum:nunqd non ↄſecraꝛet? Rñſio ſine pꝛeiudicõ
ꝙ ſic:quia intendens ſic veneratiõem coꝛꝑis xp̃i ſpũaliter
ſumit:licet non ſacramenliter.

¶ Membꝛum ſecundum

Egtur de com ꝑatõne virtutis vᷣboꝛuzʒ ad oꝛ
dinem ſacrũ.Querit᷑ ̊ an ſit maioꝛ ptᷣas or
dinis qᷓ; verbi: Circa hoc ſic dĩe Hug. tria
ꝛunt᷑ ad iſtud ſacr̃jm ↄficiendũ.oꝛdo.actõ

et intentio. oꝛdo t ſit ſacerdos: actio vt ipa verba ferat.

intentio vt ad hoc ꝓferat. Querit᷑ ergo cum ad hoc ſacrm
regꝗritur ptas oꝛdinis cũ virtute vᷣboꝝ: que ſit maioꝛ?
oꝛdinis:videt᷑.qꝛ mĩa nobilioꝛ eſt qᷓ ſermo.̊ maioꝛis vᷣtu
tis eſt ſuſceptiua: et deꝰ dat virtuiem m ↄgruentiam ſu⸗
ſceptibiliũ.¶ Itez ſacerdos oꝑatur ꝑ verba ſicut ꝑ inſtru
mentũ.ſ̊ ptas agentis eſt nobilioꝛ qᷓ inſtrumenti: igit᷑ ⁊c.
Contra. iſie due ptates ↄcurꝛũt ad iſtũ effectũ.a cõſtat
pras ſacerdotalis oꝛdinat᷑ ad ptatem verboꝝ: nobili⸗
oꝛ eſt ptas verboꝝ cũ alis ad illaʒ oꝛdinet᷑. 4¶ YJtem ver bo
datur ptas tranſubandi:nõ ſic attribuit᷑ facerdoti.⸗ Et
põt hic q̃ri.ſi verbũ nõ eſt canſa ſufficiens tranſubatõnis
H eius rer repenaet ab oꝛdine ſaceꝛdotali:̊ videt᷑ ꝙ viꝛ
tus verbi eterni oꝑantis ꝑ verbũ creatũ nõ ſit ſufficiens.
KRñſio.ꝙ ſi aliqᷓ ordinata ſunt ad eundẽ effectuz: nihi⸗
lominus alio et alio modo cooꝑant᷑ ad illum. Verbigtia.
Judex oꝑat᷑ ad ſuſpendiũ furis et miniſter. Judex danas
eum ſuſpendio ſiue dans ſententiã de ſuſpendio: miniſter
erequens actu quod ſententiatum eſt a iudice.vnde iudex
ſuſpendit ſententiãdo auctoꝛitate: miniſter exeqᷓndo actu
Si igitur querat᷑.quis iſtoꝛnum magis opatur ſuſpendio:

Bicendum ꝙ iuder magis. ſᷣm ille dicit᷑ magis facere:

cuius auctoꝛitate efficitur.vnde nõ eſt omnino comꝑatio
vmuoca ſᷣm ꝙ elt huius et illius. Similiter dico in ꝓpoſi⸗
to.qꝙ non om nino vniuoca eſt actio pꝛout eſt ſacerdotis⁊
verbi:nihilominꝰ ſacerdotis eſt magis: ſᷣm ꝙ ille dicitur
magis facere cuius auctoꝛitate efficituꝛ.verbi magis: m
ꝙ illud dicitur magis a quo eſt effluentia virtutis pꝛoxi⸗
miꝰin effectum. ec tamen dico ꝙ auctoꝛitas eſt ſacerdo/
tis.ſed poteſtas ſacerdotis magis eſt pꝛoxĩa vᷣtuti aucto
ritatis: poteſias verbi magis poteſtati influẽtis in effectũ

re
dis
inn
or
i

ien

i

63
dni
N
en

¶ Nueſtio

Aliud eremplum ad idem eſt tale bomo generat homi⸗
nem et ſol. Unde etſi ad eundem ſunt effectum: dinerſimo
de tamen. quia ſol eſt cooꝑans vt concilians q̃litates ma⸗
terialium ⁊ compꝛopoꝛtõnans virtutes gignentium ſcili⸗
cet maris et femine. vnde virtſolis eſt faciens ꝙ virt? gi⸗
gnentiũ ↄſonat et qualitates materialium conciliant᷑.Vn
de ſol expedit et oꝛdinat naturam efficientem materialeʒ
que pꝛopinque confluunt ad fetum et facit ꝙ hec oꝑantur
quod intendit natura. bomines autem cooꝑantur vt pꝛo⸗
pinque ꝑducentes fetum in eſſe ꝑ influentiaʒ virtutis agẽ
tis et naturam materie recipientis. Similiteꝛ dico ex ꝑte
bac quodãmodo. lirtus ſiue ptas ordinis ſacerdotalis
cum intentõne quodammodo oꝛdinat virtutem verboꝛuʒz
expedit in eſſectum onerſionis.lirtus em̃ verbi eſt effi⸗
ciens peꝛ modum influentis ꝓpinque. Virtus oꝛdinis peꝛ
modum oꝛdinantis 7 dirigentis in finem. VUnde cũ que⸗
ritur quod magis oꝛdinat᷑ ad ouerſioneʒ. DBicendum ꝙ B
magis ſᷣm ꝙ illud magis dicitur quod pꝛimaꝛie oꝛdinat.
et ſie foꝛte intelligiiur illud PPhi. Omnis cauſa pꝛimaꝛia
plus eſt influens in creatum ꝙᷓ ſearia. Iſtud magis dici
tur m ꝙ dicitur illud magis quod ꝓpinquius eſt influẽs
Ex his patet rñſio ad pꝛimo obiecta.¶ AD vltimů dicen⸗
dum.ꝙ virtus verbi eterni oꝑantis ꝑ verbum creatũ.ſuſ⸗
ficiens eſt ad tranſubſtãtiandũ. tamen vt dicit Dug. De
us bomo factus vt diſpenſatõnis gꝛatia laꝛgius multipli
caretur:bomines puros ꝑpticipes fecit ſue poteſtatis vt e
officium impterent. AUnde nota ꝙ in cena erant omnia cõ
iuncta. verbum eternum: et virtus eius: et verbum ſuum
creatum: et fuerunt ↄiuncta poteſtati ſaceꝛdotali: quia ip/
ſe fuit ſacerdos ſᷣm oꝛdinem Melchiſedechb. Sed nunc ſi
alius a ſacerdote diceret illud verbum: iam illud nõ eſſet
aiunctum cum poteſtate ſacerdotali ſiue enm oꝛdine:licet
verbum eternum eſſet pꝛeſens: quia illud ſemper pꝛeſens
eſt. vnde ſi alius diceret:eſſet ibi verbum eternum coniun
ctum creato veꝛbo.ſed non ↄiunctum poteſtati.Non eniʒ
a quocũq; pꝛolatum habet virtutẽ:ſed tm̃ a ſacerdote.vñ
exigitur poteſtas ſacerdotalis ↄiuncta cum verbo creato
vice xp̃i.⁊ hoc ſolum eſt in ſacerdotibo:tñ depencẽtia ver⸗
bi increati nõ eſt a prate ſacerdotali.Poſſet eniʒ verbum
increatũ ↄuertere ſine ↄiunctione tali ſed noluit: quia ho⸗
pticipes fecit vt officium eius implerent.

1* 44. 44*
Membꝛum terciũ
—— Equitur de virtute verboꝛum in compa ꝛati
one ad opera mirabilia. Et pꝛimo in cõpa⸗
ratione ad creationem. Secundo in compa
ratione ad conceptionem beate viginis.

Articulus prunus

Irca pꝛimũ queritur.vtrũ minoꝛ virtus ſuffi⸗
cit ad ↄuertendũ elementum in coꝛpꝰxp̃i:qᷓ; ad
Vreãdũ aliquid ex nihilo. E ſic:videt᷑ pꝛimo ꝑ
Amõ.qui arguit ꝑ locum a minoꝛi ſic. Si ſermo xpᷣi potu

it facere quod non erat:non põt ea que ſunt in id mutare

quod nõ erant.quaſi dicat põt.Sed iſta ratio nihil vale⸗
ret niſi id eſſet maioꝛis potentie: ̊ potentia creandi ẽ ma⸗
ioꝛis potentie qᷓ; tranſubandi.i¶ Item vbi eſt maioꝛ diſtan
tia.maioꝛ requirit᷑ virtꝰſi debeat vnũ ex alio fieri. p̊ inter
ens et nõ ens eſt ſum ma diſtantia:nõ ſic eſt inter elemen⸗
tum et coꝛpꝰrp̃i. ̊ ⁊c. ¶ Item maioꝛ eſt virtus q̃ agit pau⸗
cioꝛibo medijs ⁊ auxilijs qᷓ que pluribo.ſed virtꝰ q ꝓducit
aliquid ex nihilo ſibi ſola ſi um̃icit ⁊ nullius oĩno indiget:
que vo er ali iquã rem pᷣſuponit. vnde indiget aliq
ergo ꝛc· ontra.illud difficilius ꝑducit᷑ in eſſe ⁊ maio
re indiget virtute ꝑducente:cui difficilius cꝛedit et ↄſentit
aia rõnabiliter iudicãs.Sed aĩa rõnabiliter iudicãs dif
fieilius credit 2 ↄſentit ei.qð eſt oĩno aliud in aliud tran⸗
ſubari eo modo quo tranſuhat᷑ panis ĩ coꝛpꝰ xp̃i ꝙᷓ illiqð
eſi er nibilo fieri · illud eſt dificilid⸗ maioꝛi indiget vᷣtu⸗
te in ꝓductõne ſui in eſſe qᷓ aliud.¶ Iteʒ maiꝰ eſt de iupio

‚1R172

rxxxuij.

facere piñ ꝙỹᷓ ereaꝛe celũ ⁊ terꝛam. Sʒ aĩa rõnabiliter iudi
cans citiꝰcrederet ⁊ ↄſentiret illi qð eſt e impio fieri piũ
illi qd eſt aliud in aliud oĩno tranſubari. vt ſup̃. ¶ YIẽ
licet vnũquodq; coꝛruptibile q̃ntũ eſt de ſe foꝛmaʒ appetat
nobilioꝛẽ: nibilominꝰintenti foꝛmã illiꝰ ſiue eſſe deſtruere
renitit᷑ quantũ põt.ſᷣ in ꝓductõe alicuiꝰex nibilo nullusẽ
reniſus rel repugnãtia: videt᷑ ꝙ difficiliꝰ eſt foꝛmã quã⸗
cunq; deſiruere qᷓ aliquid ex nihilo creare: cũ virtꝰ agens
difficilius tt in eſſe qð intendit: vbi maioꝛẽ reꝑit reſi
J 56Ruſio. ꝙ ꝙmis nihil ſit difficile apud deũ.ßᷣ ab
ciꝰpotentia infinita omia eadẽ fucilitate exeũt in eſſe qᷓntũ
eſt ex ꝑte ſua:tñ ſᷣm ꝙ eſſectꝰ diſtinguit m reſpectum ad
potentias.maioꝛi atteſtatur virtute creotõ qᷓ tranſubatõ
elementi in coꝛprp̃i. qʒ plane determinat Inno. dicens.
Cũ ſacerdos illa verba xp̃iꝓnunciat.hoc eſt corpmeum.
Hic eſi ſanguis meꝰ:panis et vinũ in carnẽ et ſanguinem
ↄuertunt᷑ illa virtute vᷣbi qua vbum caꝛo factũ eſt ⁊c.q̃ di⸗
xit a facta ſunt mã.⁊ crea.⁊ pꝰ.certe maiꝰẽ creare qð non
eſt: qᷓ mutaꝛe qð eſt.ac longe maiꝰqð eſt de nihbilo/ꝓcꝛeaꝛe
i qð eſt in alind trãſmutaꝛe. hoc aũt ptz ſic. In oꝑibo na⸗
ture tria ↄcurꝛũt.res initialis:finalis:et mediũ.ſ. quod ẽ
ſubrectũ actõnis. In oꝑibo qᷓ ſunt ſup naturã. qñq; de ficit
res initialis 2 ſubiectũ actõis:vt qn aliꝗd ſit ex nihilo ꝑ
creatõeʒ. qñq; deficit ſubiectũ ſupᷣ qð eſt actio:vt in tran⸗
ſubatione elemẽti in coꝛpꝰrp̃i. vbi etſi ſit mune ßm genꝰ
pᷣdicabilis:nõ eſt ibi ↄmune aliqd quod eſt ſubiectũ actio
nis. AHd bmõi aũt genera oꝑm nõ ꝑtingit natura ꝓpter eo
rũ difficultatẽ. Cũ ꝗ̊ᷓ in oꝑe creatõis deſiciat res initialis
7 ſubiectũ actõnis:in oꝑe tranſubationis tiñ ſubiectũ a⸗
ctõnio:patʒ ꝙ opꝰcreatõnis eſt maioꝛis vᷣtutis qᷓ; opꝰ trã
ſubationis. 4l Ad illud quod pꝛimo obijcit. dicendů . ꝙ ſi
rõnabiliter iudicans facili conſentit aliqd fieri ex nihilo
ꝙᷓ aliqꝗd oĩno in aliud trãſubſtantioꝛi: hoc eſt ꝙ magis vſi
tata eſt hec ↄceptio qᷓ illa.hec aũt cõceptio ꝙ; multa facta
ſunt er nibilo eſt fere omnium: alia aũt ꝙ tranſubatur ele
mentũ in coꝛpus xpᷣi paucoꝝ.ſcʒ fideliũ:et in his que ſunt
fidei diſcretoꝛum. Unde in boc non eſt ratõnabiliter iudi
cans neq; ratõnabiliter ↄſentiens. vnde pꝛimũ eſt falſum:
illud difficilius ꝑducitur in eſſe ⁊c. ¶ Ad aliud dicenduzʒz
ꝙ magis eſt de impio facere pium q̃ᷓ creaꝛe celum ⁊ terꝛã.
boc eſt.quia quando de impio fit iuſtus duo ↄcurꝛunt: ꝓ⸗
pter que boc opus eſt difficilimum. ſcʒ opus recreatõnis
ſeilicet gꝛatie et infoꝛmatio li.aꝛp.repugnantis in oꝑe.vn
de in iuſtificatõne impij eſt maioꝛ difficultas qᷓ; in traſuba
tione elementi in coꝛpꝰxp̃i:ßm ꝙ dicit᷑ difficilius: vbi eſt
maioꝛ diſtantia extremoꝛuʒ. ¶¶ Ao hoc quod obijcit᷑ ꝙ ra⸗
tionabiliter iudicans ⁊c.patet rñſio.i¶ Ad aliud dðᷣm.qꝙ;
difficultas eſt aliqñ alicuiꝰoꝑis ꝓpter diſtantiã termino
qñq; ꝓpter violentã reſiſtentiaʒ illiꝰin quo agit᷑. pᷣma diffi
cultas eſi in creatõne vbi ẽ ſumma diſtantia terminoꝝ.ſe
cunda difficultas ẽ in oꝑibo generatõnis.vt qñ ex igne fit
ger. ̊ neutra haꝝ difficultatũ eſt in tranſubatione in coꝛ
pus xpᷣi. E nõ pꝛima pʒ.ꝙ non ſcða ſimiliter: qꝛ iſta reſi
ſtentia nõ eſt niſi vbi pᷣcedit diſpoſitõ ⁊ ppaꝛatõ ad aliquã
foꝛmã introducendã.qdð nõ eſt hic:cũ hec tranſmutatio ſit
ſubita.¶¶ Ao illud qð dicit᷑ꝙ difficiliꝰaliꝗd ꝑducit᷑ in eẽ.
vbi eſt aliq̃ repugnantia ꝙᷓ vbi nulla. boc verũ eſt alijs er⸗

iſtentibo paꝛibo. vnde licet in creatõne de nihilo nõ ſit ali⸗

ud repugnans:tñ ꝓpter nimiã diſtantiã nõ entis et entis:
non põt eſſe niſi virtutis ſumme.

Articulus ſecundus

Onſequenter querit᷑ de vᷣtute trãſubſtantiandi
vcomꝑatõeʒ ad virtuteʒ ↄocipiendi. Et vidr ꝙꝙ
virtus tranſubandi ſit maioꝛ ſic. cbilitas et
magnitudò virtutis ꝑ actum cognoſcitur et actus ꝑ rem.
Szʒ virt?ceptõis in virgĩe bra.mediãte ſno actu termia⸗
taẽ ad coꝛpꝰxp̃i paſſibile moꝛtale qntitatis imꝑfecte: vir/
tus tranſupᷣandi ad coꝛpus rxp̃i impaſſibile ĩmoꝛtale glo:

rificatũ ꝑfecte quantitatis.bᷣ coꝛpꝰ xpᷣi gloꝛificatũ immoꝛ

tale impaſſibile nobilius eſt eo exiſtente in alijs cõditõni/
bus:ꝗᷣ ⁊c. ¶ Item quãto illud ex qͥ incipit actio minoꝛẽ hʒ
diſpoſitõeʒ ad terminũ actionũ tanto virtꝰreducẽs eſt ex⸗
cellentioꝛ ⁊ vᷣtuoſioꝛ.ſ̊D panis minoꝛẽ bʒ diſpoſitõʒ ad car
nem xp̃i ꝙᷓ caro voginis bre. cũ igit᷑ virtute tranſſubatõnis
panis tranſeat in carnẽ:et vᷣtute ↄceptõnis caro bre virgi⸗
nis ſit facta caꝛo vp̃i:videt᷑ ꝙ virtꝰtrãſſubſtantians ſit di
gnioꝛ et maioꝛ. ꝗ Item illud qð in ſua actõne nõ hʒ mate
riã ↄm unẽ ſiue ſubiectũ actõnis:virtuoſiꝰet excellentiꝰeſt
; illud qð in ſua actõne bʒ hmõi.ſed virtꝰtranſſubſtanti
andi eo ꝙ totũ elementũ trãſinutat in corpꝰxp̃i nõ hʒ ma/
teriã ↄmunẽ in qᷓ agit. virtus autẽ ↄceptõnis bte virginis
habebatt:g nrril virtus maioꝛ eſt ⁊ excellen/
tioꝛ qᷓ ſubiectũ ſuuʒ digniꝰeſficit ⁊ nobilius: q illa qᷓ facit
minꝰhmõi.h̊ virtus ↄcipiendi facit ſubiectũ ſuũ nobilius
ſcʒ bam virginẽ qᷓ; virtus tranſſubſtãtiandi ſuum: ̊ ⁊c̃.
Item ↄceptio coꝛꝑis xp̃ᷣi de virgine oꝑatõne ſpñſſancti.
vt habet᷑ ab Aug.erat opꝰcreatõnis. Dicit em̃ ſic.ſicut ꝑ
ſpm̃ſanctũ vera caro ſine coitu creat᷑: ita ꝑ eũdem ex ſpᷣa
panis et vini idẽ coꝛpꝰxpᷣi ⁊ ſanguis ↄſecrat᷑. Ecce ꝙ pla⸗
ne dicit ꝙ coꝛpꝰxp̃i creat᷑. Conceptio igit᷑ ⁊2 creatõ idẽ ſunt
̊ nulla virtus maioꝛ eſt illa q̃ eſt creatõnis iĩmo illa ſum⸗
ma eſt: ⁊c.¶ Item illa virt eſt maioꝛ q̃ põt in effectũ ma
ioꝛẽ ⁊ nobilioꝛẽ.h̊ virtꝰↄceptõnis potuit in effectũ maioꝛẽ
ꝙᷓ virtus tranſſubſtantiatõis:quia illa potuit in generati

onem xp̃i ſᷣin carnẽ que eſtoĩm effectuuʒ nobiliſſima. alia
ſolummõ in elementoꝝ trãſmutatõz. nihil potẽs ſiue ope

0. 20% „

rans circa coꝛpoxp̃i: ꝛc.¶ ¶Rñſio.qꝙ in ceptõne bre vir
ginis multa erãt mirabilia:ſiłr in tranſſubatõne elemen⸗
ti in coꝛpꝰxp̃i. In ↄceptõne em̃ erat vnuzʒ mirabile ſcʒ pur
gario pᷣginis ↄcipientis a fomite. Alið erat ptas gignẽdi
ine patre ꝗᷓ fuit data pᷣgini virtute ſpũſſancti. Aliud fuit
ꝓductio xpᷣi in eſſe ſjin carnẽ:cui vnita erat ipſa deitas in
vnitate ꝑſone. Aliud erat ſubita ꝓductio in eſſe completo
Apc em̃ in inſtanti ↄceptõnis ſue fuit hõ compietꝰ ex coꝛ⸗
poꝛe et aĩa:cui vnita erat deitas in vnitate ꝑſone. In trãſ
ſubatione aũt erant ſiłr plura mirabilia. VUnũ erat tranſ⸗
mutatio totielementi in coꝛpꝰxp̃i. Aliud ſequẽs ad hoc ẽ
trãſmutatõ ſine materia ↄmuni ſiue ſi‚ ubiecto actõis. Ler
ciũ eſt tranſmutatõ ſubita ſiue in inſtanti ſicut infra hẽbi
tur. Dicendũ ꝗ. ꝙ virtꝰtrãſſubſtantiandi ⸗ ↄcipiẽdi ſe ha
bent ſicut excedentia ⁊ exceſſa qtum ad aliq̃:tñ virtus illa
q̃ eſt ↄceptõnis ſimpłr eſt maioꝛ ⁊ excellentioꝛ. Wirtꝰautẽ
tranſſubſtantiãdi inqtum ẽ ſine materia ↄmuni:illa autẽ
q̃ eſt ↄceptõnis oꝑat᷑ in mateꝛia omuni:virtꝰtranſſubſtan
tiandi iudicanda eſt maioꝛqᷓ; illa q̃ eſt ↄceptõms.Inqtuʒ
aũt vtraq; oꝑat᷑ ſubito ſiue in inſtanti:iudicande ſunt eq⸗
les.Sʒ rone puꝛgatõnis eiꝰ exquo ſcʒ bre virginis: ⁊2 pꝛo
ductõnis in eſſe eiꝰad qð ſcilʒ xpᷣi:maioꝛ ꝛ⁊ excellentior eſi

virtus ↄceptõnis qᷓ illa qᷓ eſt tranſſabſtantiatõnis.2 quia

melioꝛ ⁊ maioꝛ. vt em̃ dicit Aug.vbi eſt virtus ſine mole:
illa eſt maioꝛ que eſt melioꝛ.¶¶ Ad pꝛimnʒ ergo dõm.ꝙ in
tranſſubſtantiatõe elementi in coꝛpꝰxp̃i nihil efficit ĩ ipſo
ſicut fiebat in ↄceptõe:quia nec eiꝰ humanitas que fuit fa
cta in ↄceptõne:nec gloꝛia coꝛꝑis q̃ facta fuit in reſurꝛecti
one.nec quãtitas ſiue ſtatura ꝑfecta que circiter.xxx.ãno
rum ſpaciuʒ opleta erat. Licet aũt in tranſſubſtantiatõne
iſta conuertit᷑ elementũ in coꝛpꝰvel ſanguinẽ xpᷣi: nihil no
uum ſit circa ſubam coꝛpis xpi vel ſanguinis.vñ argumẽ
tum illud væficit. arguit᷑ em̃ ac ſi hmõi tranſſubſtantiatõe
fieret coꝛpus xpᷣi imoꝛtale 2 goꝛificatũ:ſicut in ↄceptione
fiebat moꝛtale ⁊ paſſibile.¶. Ad aliud ꝙ caro vᷣginis erat
in ꝓpinquioꝛi diſpoſitõne ad coꝛpus ⁊c. Dicendũ ꝙ et ſi h
ſit verũ:tñ quia virtus tranſſubſiantiatõnis non aliꝗd in
nouat circa ſubſtantiam coꝛpoꝛis xp̃i que eſt res trãſſub⸗
ſtantiatõnis ſicut virtus ↄceptõnis non ſegtur concluſio.
Pꝛete. ſine p̃iudicio dico opinando non aſſerendo.ꝙ caꝛo.
virginis vt ex illa fiat coꝛpus xp̃i ſiue oꝑatõne vis genera
niue non eſt in ꝓꝑinquioꝛe diſpoſitõne ad illud elementuz
Sꝓtum ad tran ubſtantianqũ. quod patet ꝑ hoc. ꝙ panis
et vinum multis mutatõnibus naturalibus apta ſunt ad

boc ꝙ tranſmutentur in coꝛpus bumanum gloꝛiſicanduʒ
caro autem virginis nulla mutatõne naturaliſiue opera
tione vis generatiue apta erat. vt ex illa fieret coꝛpus rp̃i
Ao aliud qð obijcit. ꝙ virtus tranſſubſtantiatõnis nõ
habet ſubiectũ ſuꝑ quod agat ⁊c. Dicendũ ꝙ ſicut tactuʒ
eſt. qtum ad hoc virtus tranſſubſtantiãdi virtuoſius ope
ratur. ꝙᷓ virtus conceptõnis:non aũt ſimpliciter. ¶ Ad il
lud quod obijcit᷑ ex alia ꝑte. de hoc quod dicit Aug. ꝙ ve⸗
ra caro rp̃i ꝑ ſpm̃ſanctũ ſine coitu creat. Dicendũ ꝙ crea⸗
tio dicit᷑ noĩe ertenſo:actus diuinus non ſubiacens natu
re vel tempoꝛi.⁊ ſic conceptio virginis et alia oꝑa mirabi
lia: dicunt᷑ oꝑa creationis. Aliter dicitur creare. aliud ex
nihilo facere.et ſic dicit᷑ ꝓprie:et ſic ſumpto vocabulo: con
ceptio nõ eſt creatio.Alie aũt ratõnes ſunt concedende.
4¶ Si aũt quereꝛet᷑.quare ↄceptio attribuitur ſpũiſancto:

tranſſubſtantiario aũt verbo. Rñſio.qꝙ in illa conceptõne

fuit habundantia gratie et quaſi initium: ꝓpter quod ſi pi⸗
rituiſancto cui aꝑpꝛopriatur gratia attribuitur: hoc autẽ
bpus verbo attribuit᷑ quia ſaẽmenta pꝛopꝛie ad chꝛiſtum
qui eſt verbum incaꝛnatum referuntſu.

¶ Membꝛum quaꝛtum

tp̃s. Pꝛimo ̊ querit᷑.vtrũ eodem tꝑe fit cõ
uerſio panis in coꝛpꝰxp̃i ⁊ vinuʒ in ſangui⸗
nem:an diuerſis. Scðo ſupoſito ꝙ ĩ diuer
ſis:ſi accideret ꝙ facta ↄuerſione panis in carnẽ nõ poſſet
ſacerdos ꝓcedere ad ↄſecrationem vini:quid agenduʒ eẽt
in caſu illoo

rticulus primus

fert hoc eſt coꝛpꝰmeũ:⁊ hic ẽ calix meus ⁊c. ſed
ſucceſſiue.cum pfert hec verba. hoc eſt coꝛpꝰ

meũ:vtrũ tranſſubſtantiat᷑ panis in carnẽ an nõ:Si non

erꝛant fideles:qꝛ in eleuatõne adoꝛant panẽ adoꝛatõne la
trie qꝗᷓ ſoli o eſt erbibenda ⁊ moꝛtałr peccant.¶ IZtem ſi
in ꝓlatõne iſtoꝝ verboꝝ. Hic eſt calix ⁊c̃.tranſſubſtantia⸗
tur panis in coꝛpus xp̃i et vinum in ſanguinẽ:̊ᷓ pꝛima in
utiliter ꝓfertur vel adminus foꝛma ſcdᷣa habet vim maio
rem ij prima qð non videtur verum.et ſic videtur ꝙ ſuc⸗
ceſſiue et non ſimul fiat ↄuerſio elementoꝝ in coꝛpꝰet ſan⸗
guinem rpi. ontra ſentl habet res ſacramenti pa⸗
nis.ad rẽ ſacłamenti vini:ſimiliter ſe babet foꝛma ad for
mam et virtus foꝛie ad virtutem foꝛme.ſed res ita ſe ba⸗
bet ad rem ꝙ ſemꝑ ſimul ſunt:ꝗ ⁊c.¶ Item in vno quoq;
ſacramẽto ẽ vna ſimpliciter virtꝰque tota ſimul operatur
et nõ ſucceſſiue.videt᷑ ſimilit ꝙ in hoc ſacramento.¶ Iez
vnitas atteſtat᷑ nobilitati ⁊ ꝑfectõni. ſi in alij ſacramẽ⸗
tis qᷓ ſunt minoꝛis ꝑfectõnis eſt virtus vna indiuiſibiliter
agens: videtur ꝙ multofoꝛtius ſimiliter debet eſſe in iſto.
Item in ꝓlatõne hoꝝ verbox.hoc eſt coꝛpus meũ tranſ
ſubſtantiatur panis in carnẽ xp̃i. aut ergo illa coꝛo ẽ cum
ſanguine:aut non. Si non:eſt ̊ caro exanguis et ita ſine
vita:g moꝛtua.hoc aũt falſum eſt:qꝛ xpᷣc reſuꝛgens ex moꝛ
tuis iam non moꝛitur Ro.vj. Si vo eſt cum languine:eſt
ibi ſanguis et ex tranſſubſtantiatione:g̊ aliquid eſt tranſ⸗
ſubſtantiatum in ſanguinem.non niſi vinum:ergo in pꝛo
latione hoꝝ verboꝝ hoc eſt coꝛpus meũ fit tranſſubſtanti

atio.tam panis in carnẽ quam vini in ſanguinem:gᷓ ſupeꝛ

Ad hoc dixerũt quidam.ꝙ nõ fit tranſſubſt antiatio ni
in completõne hoꝝ verboꝝ duoꝝ. dicentes: ꝙ qñ totuʒ
eſt dictum:totum eſt factũ.vnde pꝛima verba expectant ſe
cunda.Qec tamen piculoſe aiunt adoꝛant fideles. ꝗa bec
verba hoc eſt coꝛpus meũ effectũ ſuum habebũt in ꝓlatio
ne ſcdðᷣoꝝ verboꝝ:nec ſecunda verba haberent effectuʒ ni⸗
ſi pꝛolata eſſent pꝛima. adoꝛant ergo non ꝙ nunc eſt:b qd
iam erit.nec ſequituꝛ ad hoc ꝙ ſecunda verba maioꝛẽ vim

P hec verba. Hic eſt ſanguis meus: qued falſum eſt.

habeant q; pꝛima:ſicut nõ ſequitur ꝙ maio ꝛis efficacie ſit

teſtis ſcdᷣus qᷓ; pꝛimus:licet completa ſit in iuratione ſcði

Egtur de virtute verboʒꝝ in com ꝑatõne ad

Irca pꝛimũ querit᷑ ſic.Sacerdos non ſimul ꝓ

. WEC- —

=

ſ.
lo:
ne
,

e
tco
Ni,
er

4
8

4

6
d
ſor
bo
g

N
n
con
ſine
moꝛ
eeſt
and⸗
npo⸗
ſtanen
ſupe
n
on
ton
nte

Pbd
GN
G
imm
eſt
G

nõ in iuratõne pꝛimi: Sed qꝛ hoc oĩno eſt diſſonũ rõni.
Aliter doᷣm eſt.ſ.ꝙ ſucceſſiue ⁊ nõ ſimul in boc ſacr̃o oꝑa
tur virtꝰnuerſiua. cuiꝰratõ eſt. ꝙ ſacrm iſtud eſt ſacramẽ⸗
tum moꝛtis xp̃i.j.Corĩ.xj. Quotienſcũq; mãducaueritis
⁊c᷑.q inquaʒ mors accidit ex effluxru ſenguĩs ⁊ ſeꝑatõne a
coꝛpe ꝓpter qð ↄuenit: ꝙ coꝛpꝰet ſanguis diuiſim ſacralit
repntetur. i¶¶ Ad hoc ̊ qð pꝛimo obijcit. ꝙ ſicut ſe bʒ res
ad rem ⁊c̃.doᷣm ꝙ caro⁊ ſanguis ſᷣm ꝙ ſunt bic res ſacr̃i
ſic nõ ſunt ſimul. vt em ſunt res ſacri ſunt ſacramentalit
repñtate ſub diuerſis ſpẽbus.ſimul aũt ſunt inqᷓtum ſunt

ↄſtitutiua ipſius ſubſtantie coꝛꝑis.ꝗ¶ Si q̃rat᷑ quare ñ re⸗

pñtant᷑ ſimul ſiẽ ſunt ſimul ̃m eſſe ſi ubale. ratõ iam dicta
ell:ſcʒ ꝙ boc ſacr̃m eſt ſaccẽ̃m moꝛtis xpᷣi.. No aliud dicẽ⸗
duim. ꝙ nõ eſt ſimile de hoc ſacꝛamento ⁊ alijs· In hoc.n.
ſacramento eſi duplex foꝛma.nec eſt hic ſoꝛmaꝝ diſtĩctio
ſolũmodo ex hoc:ꝙ vna foꝛma eſt ab alia diuiſa:ſᷣ ex boc
ꝙ ſub diſtincta rõne reſpiciunt materias ꝓpꝛias diſtin⸗
ctas.qᷓuis enim in vna fubſtantia coꝛꝑis ↄcurrant caro
ſanguis:tñ alia ratio eſt ſm quã ſignat᷑ hie corpꝰxp̃i ſac
mentaliter: alia m quã ibi ſanguis.nõ em̃ ↄpletuʒ eſſet

ſacrm:niſi ꝙ in ſignificando eſſet ibi diſtinctio.nõ em̃ pro

prie ſignificaret᷑ moꝛs xp̃i que erat in ſepaꝛatione anime
a coꝛꝑe:niſi ſignificarent᷑ ſacramentali diſtinctõne per ſe
caro.⁊ ſanguis ꝑ ſe.⁊ ſicut neceſſaria eſt ſacramẽtalis di⸗
uiſio:ſic cõuenit ꝙ ſit diuiſio ſiue diſtinetio viriutis tran⸗
ſubantis:cum h̊ ſit ſacẽ̃m noue legis.hanc aũt rationem
diſtinetõis nõ eſt reꝑire in alijs ſacr̃is: ꝓpter quod nõ oꝑ⸗/
tet ſi in alijs ſit vna virtus ſimul et ſemel oꝑatiua:q ſimili
ter et hic... Ad illud quod obijcit. ꝙ vnitas atteſtat᷑ peꝛfe
ctioni rei ⁊c. Sicendũ ꝙ hoc nõ eſt verũ de quacũq; vnita
te. MMindem̃ habet diuiſionis et diſtinctõnis lapis qᷓ; ho⸗
mo ſů intelligendũ eſt de vnitate q̃ ponit maioꝛem ↄformi⸗
tateʒ cũ ſumma vnitate. Ylla reuera vnitas magie ẽ ſum⸗
me ↄfoꝛmis:que min pʒ incõuenientie et incõgꝛuitatis.ſᷣ
miĩme pueniret buic ſacramento ꝙ virtꝰouerſiua data foꝛ
mis diuerſis ſimul ⁊ ſemel opꝑaret᷑:tũ quia eſt ſacramentũ
moꝛtis xpi repnᷣtatiuũ vt tactũ eſt:tũ quia virtus data ẽ
verbᷣ ñ ꝓut ſunt in mente vel in ſcripto:ſed ꝓut ſunt in ꝓ⸗
latione.¶ Ad vltimũ dõᷣm.qꝙ in ꝓlatõne hoꝝ veꝛboꝝ hoc
eſt coꝛpus meum tranſubat panis in coꝛpus xpᷣi. ſᷣ quia
coꝛpꝰxp̃i qð eſt ſub hac foꝛma panie idem nũero eſt cũ coꝛ
poꝛe xpᷣi qð eſt in celo:neceſſe eſt ꝙ habeat ſanguinẽ ⁊ ani
mam 2 diuinitatẽ ſibi vnitaʒ. vnde xpc integer eſt ſub foꝛa
panis. Et nõ valet hec aꝛgumentatio. ſub hac foꝛma pais
eſt ſanguis xp̃i er tranſubatione: & aliquid eſt tranſub⸗
ſtantiatũ in ſan guineʒ xpi. ex ↄnexione em̃ eſt ibi ſanguis
In ꝓlatõne em̃ hoꝛũ ver boꝝ bic eſt ſanguis meus ouertit
vinum in ſanguinem.ſed quia ſanguis xp̃i nõ eſt ſine car-
ne:de neceſſitate eſt ibi caro ⁊ cĩma vnita carni:et diuĩtas
vnita tam coarni ꝙᷓ amme. Ande ſub foꝛma vini eſt xp̃c in⸗
teger ſi ſuꝰ ſoꝛma panis:de hoc infra plenius dicet.

rticulus ſecundus

Onſequenter querit᷑ ſi poſt ꝓlatõnem forme p
me ? ante ꝓlatõeʒ ſcdᷣe accidit aliqd ſacerdoti
Oe o ꝓcedere nõ poſſit:quid in hoc articulo fa⸗
ciendu? quia ↄſiat ꝙ panis ſit mutatus in carnem vino in
ſanguinẽ nõ mutato.quia ſi alius ſacerdos repetat a pn⸗
cipio ſuꝑ panem iterabitur conſecratio.ſi ab illo incipiat
in quo ſacerdos dimiſit: tu nidetur miſterium vnita⸗
tis ſic opponit Inno.iij. ¶ Rñſio talis ſubditur ab eodeʒ
de hoc ita ſtatutum legitur in concilio tholetano. Cenſui
mus ↄueire.xt cũ a ſacerdotibo miſſaꝝ tpꝑe ſacra miſteria
ↄſecrant᷑.ſi egitudinis occidit cuiuſlibet euentus:qͥ ceptũ
nequeat ↄſecratõnis explere miſteriuʒ:ſit liberum epiſco⸗
po vel pꝛeſbitero alteri conſecratõnem exequi cepti officij
vt pꝛecedentibus alijs pꝛo ↄplemento ſuccedant.iec pꝛo
pter hoc diuidet᷑ miſterium vnitatis: quia ſicut habetur ĩ
eodem concilio.cum ſumus omnes vnum coꝛpus in rxpᷣo:
nihil contrarium diuerſitas foꝛmat vbi efficaciaʒ proſpe

ritatis repꝛeſentat vnitas fidei.i.vbi ſacerdos eiuſdem fi⸗
dei effectum finem cum ꝓſperitate repꝛeſentat. de boc. vij
q·j.nibil ↄtra generaliter.q̊ ſequens ſacerdos debʒ incipe
re vbi defecit alius ſi ſcitur. ſi aũt neſcitur quia defecit in
ſecretis debet incipere a capite ſecretoꝛum. OQm̃ vt dĩc au
ctoꝛitas.non dicit᷑ iteratũ quod neſcit᷑ eſſe foctum. Quid
auũt facienduʒ eſt in hoc caſu ſm dñm Inno.expꝛimit ipſe
bis verbis.verum ne vlla fiat iteratio ſ⸗ acramenti vel diui
ſio:ne aliquis ſcrupulus erroꝛis vel dubitatõnis remane
at: ↄſultius ⁊ tutius iudicatur vt illa talis oblatio ſtudio
ſiſſime recondatur:et ſuper aliam totum officium celebꝛe⸗

tur.

¶ Dueſtio. xxxv. de conſecra

tione ſacramenti euchariſtie· qs poſſit ↄſecrare.

Equitur de cõſecra

tione huiꝰſacramenti. Et primo ꝗtuʒ ad
pratez. Secũdo qtum ad vſum. LTercio
qtum ad effectum. 4Circa pꝛimum que⸗
ritur vtrũ a s poſſit ſecrare. Secũ
do vtrum laicus. Lercio vtrũ ſolus ep̃ᷣs.Quarto vtrum

malus ſacerdos in moribo. Quinto vtrũ ſacerdos hereti⸗
cus et ſciſmaticus. Sexto vtrũ ſacerdos degradatus.

—
7

Irca pꝛimuʒ ſic.ad Heb.j. dicit de angelis
ꝙ ſunt aminiſtratoꝛij ſpũs in miſteriũ miſſi
ſeo cũ ſint ſpũs nobiliſſimi: ↄgruit illis mit⸗
ti in nobiliſſimũ miniſteriũ.boc aũt ẽ miſte⸗
rium ſEcrandi ſiue cõficiendi. ſed rõni ↄſonum eſi ꝙ mit
tant᷑ in miniſleriũ qð illis maxime ↄgruit: ̊ c. ¶ IYtem B
ſacr̃o miniſtrat᷑ bomi panis celeſtis ſcʒ panis angeloꝝ. B
magis ↄuenit hunc panẽ miniſtrari miſiro celeſti ſeʒ age⸗
lo qᷓ terꝛeno ſcʒ bomine:ꝗ̊ͥ exquo a ſumma ſapĩa oĩa ſunt
ouenienter ꝓuiſa ⁊c · ¶ Item ſi hic ↄſecrata miniſterio an
geloꝛum deferunt᷑ in oſpectu dinine maieſtatis vt patet in
illa oꝛatõne poſita in canone miſſe. Supplices te rogamꝰ
om̃ipotens deus iube bec ꝑferꝛi per manus ſancti angeli
tui in ſubli. alta. tu. in con. diuine maielſ. tue: nõ eſt at mi⸗
nus facere hanc oblationem qᷓ ipſam conſecrationem:vi⸗
tetur ꝙ ſicut angeli poſſunt hoc:et poſſunt illud.vel qua⸗
re non. 4l Iſtud etiam videtur ex verbo BGrego.dicentis.
AVno eodemq; momento et in celo rapitur miſterio ange⸗
loꝛum conſociandum corpoꝛi chriſti:et ante oculos ſacer⸗
dotis videtur in altari. Quod autem antem oculos ſacer
dotis videtur eſt ipſum elementum ſenſibile: hoc auteʒ ra
pi in celum conſociãduʒ coꝛpoꝛi chriſti: quid eſt aliud ꝙᷓ
tranſmutari in coꝛpus rp̃i quod eſſ celeſte et gloꝛificatuʒ.
Si autem boc fit miniſterio angeloꝛuʒ: ergo illis pꝛopꝛie

et ꝑ ſe attribuẽda eſi ipſa oſecratio.et ita videtur idem qð
pꝛius. ¶ Kontra. illi ſoli babent poteſtatem: quibus a do
mino quando hoc ſacramentum inſtituit datum eſt offici
um conficiendum ſiue conſecrandi. vt im mediate apoſto⸗
lis:vel vt mediate alijs.ſᷣm ꝙ habetur Luce.xxij. Vbi di⸗
citur Accipite et diuidite inter vos.glo. occipite et date.
Ex bis verbis domini diſcretĩe ad apoſiolos directis:pa⸗
tet ꝙ ſolis apoſtolis immediate hanc dedit poteſtatem. et
conſtat ꝙ banc poteſtatem non acceperunt angeli ab apo
ſtolis:ergo non habent illam. 4 Item non congrueret ꝙ
paberent.quod ſic patet.virtus tranſi ubſtantiãdi elemen⸗
tum in coꝛpus xp̃ᷣi et in ſanguinem: data eſt ver bo ſenſibi
li. vnde cuius eſt pꝛoferre verbum ſenſibile: eius eſt mini⸗
ſterialiter mediante verbo tali conſecrare. boc autem ho
minis non angeli.4 IYIem inter deum et hominẽ ⁊ purum
non eſt medium. hoc per ſe patet: ergo in hoc ſacramento
in quo deus hõ miniſtrat᷑ bomini puro:nõ ponendꝰeſt an
gelis eſſe mediũ. ſed miniſter eſt mediũ inter illud qð mi‚⸗
niſtrat᷑ z2 illud cui miniſtrat᷑:ꝗ angelus nõ debet eſſe mini
ſier huius ſacramenti. ⁊ ita nõ debet conſecrare: ergo po⸗

teſtas conſecrandi non eſt illi data a deo.¶ Rñſio. ꝙ an
gelus hanc ptatem non hʒ. Sʒ aũt querat᷑ quare non te⸗
dit? Dicendã qꝛ nõ ↄgruit.et hoc ex cauſa multiplici p̃ter
eas q̃ tacte ſunt in ogonendo. AUna quidem eſt.qꝛ ſi ſacꝛa
menta miniſirarent bomĩ ꝑ angelos.eſſet homo in ſua re⸗
paratõne ſubiectus nature angelice:a ſic nõ eſſet per xpᷣm
ſolũ reſtitutus in pꝛiſtinã dignitatem. Alia ratõ eſt. quia
ſi ſuſcigꝑet homo ab angelo:non eſſet ibi bumiliatõ ſuffici
ens ſacro:angelꝰem̃ ſuꝑioꝛ eſt homĩe ⁊ natura et gratia et
officio. Ceꝛcia vᷣo ratio eſt.qꝛ ptas diſpenſandi ſacramen
tum ſluit a capite in membꝛa. Hoc eniz fuit pꝛimo in xpᷣo
ſicut in pꝛimo ſacerdote ⁊ diſpenſatoꝛe.⁊ boc ᷣm ꝓprieta⸗
tem hũane nature.qm igit᷑ angeli non ſunt mem bꝛa rpᷣi et
alieni ſunt ab hũana natura:ideo in eos non deſcendit di
cta płas.¶ Ex his patet rñſio ad primuʒ et ad ſcõᷣm.quia
nõ ↄueniebat hanc illis dari pratem a dño:cuiꝰeſt de om⸗
nibus vtiliter ⁊ modo ↄgruo ꝓuidere.hñt eniʒ a dño pta⸗
tem illuminandi.purgandi.ꝑficiendi.vota et or̃ones deo
offerendi q̃ eis potiſſime ↄueniunt ⁊ alioꝛum multoꝛum.
Ad terciã dicendum.ꝙ ꝑ hoc ꝓnomen hec.cum dicitur
Yube hec ꝑferꝛi ⁊c.nõ monſtrant᷑ coꝛpꝰet ſanguis xpᷣi.nõ
em̃ petit ea cła illa per ferꝛi in ſublime altare dei cuʒ ſemꝑ
ſint ibi. Sublime em̃ altare dei dicit᷑ ecchia triũphans ſi⸗
ue dextera dei patris:ſᷣ potius vota fideliũ. IUnde ſenſus
eſt. Jube hec.i.vota fideliũ videlicet ſuꝑplicationes ⁊ pre⸗/
ces ꝑferꝛi pꝑer manus ſancti angeli tui:hoc eſt ꝑ miſleriũ
angeloꝝ. Juyta qð ait angelus ad Thobiam. xj. Tho.
Quotiens oꝛabas cnʒ lacrimis:ego or̃onem tuam obtuli
dño. In ſublime altare tuum hoc eſt in ↄſpectu diuĩe ma
ieſtatis tue.Poꝛro ſicut beatꝰ Nug.determinat.Non di⸗
cit᷑ angelus o?ones noſtꝛas offerꝛe deo quaſi tũc pᷣmo deꝰ
nouerit quid velimꝰ: quia deꝰom̃ia nouit anteqᷓ fiãt. Sʒ
quia neceſſe hʒ ratõnalio creatura tꝑales cauſas ad etni⸗
tatem referꝛe.ſiue petendo quid fiat ſibi:ſiue ↄſulendo qꝗd
faciat.vt qð teo iubente implendũ eſſe cognoueꝛit:hoc no
bis vel euidenter vel latenter repoꝛtet. Giel põt aliter di⸗
ci.ꝙ ꝑ hoc, ꝓnomen hec demonſtrat᷑ res ſacramentoꝝ ſiue
ſignoꝝ:ſcʒ coꝛpus dñi miſticũ.Sepe em̃ ſignificans ꝓ ſi⸗
gnato ponit᷑.vt AQpoc.v.vbi legit᷑.ꝙ quatuoꝛ aĩalia ⁊.xx⸗
nij.ſenioꝛes babebãt phialas anꝛeas plenas odoꝛamento
rum que ſunt o?ones ſanctoꝝ. Eſt ergo ſenſus. Jube bec
ꝑferꝛi ⁊c̃.i.iube ſigniſicatum hoꝝ ꝑferꝛi in ſublime altaꝛe
tuum.i.eccłiam militantẽ venire ad triumphantẽ.et hoc
eſt quod petit᷑ Math.vj.ibi adueniat regnum tuum. Oe
auteʒ ſic debeat intelligi: videt᷑ ex hoc quod ſubditur.ſ.vt
quotqͥt ex hac altaris ꝑticipatõne ſac.ſ.fi.t.c.⁊ ſang.ſũp.
om̃i be.ce.⁊ gratia repleamur.hoc eſt vt qui ſumus parti
cipes huiꝰſacramenti:perfecta benedictõne ⁊ gr̃a replea
mur in gloꝛia.. Ad vltimũ dicendũ. ꝙ nõ eſt intentio gꝛe
go.ꝙ miniſterio angeloꝝ fiat ↄuerſio elementoꝛũ in coꝛ⸗
pus ⁊ ſanguinẽ xp̃i.quod patebit viſo intellectu verbi illi
ng. Intelligendũ eſt verbum m regulam ticonij que eſt
qñq; de diuerſis tanqꝙ de eiſdeʒ ſcriptura loqꝗtur vt ibi in
pᷣs.Cum occideret eos querebant eũ.alij enim erant que⸗
rentes et alij erant interſiciendi. Qota tria in hoc ſacꝛa
mento.panis añ tranſſubſtantietõeʒ:coꝛpꝰſacta tranſſub
ſtantiatõne:ſpẽs poſt. Dilr in verbo Greg.ſunt tria vᷣba.
rapit᷑.aſſociandũ.videt᷑. pꝛimũ verbã ſcʒ ra pit ꝑtinet ad
panẽ:h ſcdᷣm aſſociandũ ꝑtinet ad coꝛpꝰ:terciuʒ ſcʒ videt
ꝑtinet ad ſpẽs.Eſt ̊ ſenſus.vno eodemqʒ momento in ce
lum rapit᷑ ſcʒ panis.rapit᷑ inquã celuʒ.i.in celeſie corpꝰet
ſpũale mutat᷑. Oꝛ pᷣo ſegtur aſſociandũ: ꝑtinet ad coꝛpus
rp̃i naturale.qð coꝛꝑi xpᷣi miſtico.i.eccłie aſſociat᷑:dũ peꝛ
caritatem ipᷣiꝰmẽbra in rpᷣo rniunt᷑. Terciũ vᷣo quod ſeꝗ
tur.ſ.quod oculis videt᷑:ꝑtinet ad ſpẽs que remanent ibi
potranſſubſtantiatõeʒ. nec intelligendũ eſt q hoc qð dico
miĩſterio angeloꝝ notat᷑ aliqua ratio cauſe huiꝰtranſmu⸗
tatõnis:ſed ſolummõ ratio aſſiſientie:quod patet ꝑ aliud
verbum Grego.quod eſt. quis fidelium habere dubium
poſſit in ipſa immolatõnis hora ad ſacerdotis vocẽ celos
Yperire in illo xpi miſterio.i.ſi- acramento angeloꝝ choꝛos

ad eſſe ſummis ima ſociari: celeſtibus terrena mũgi: vnuʒ
quid ex viſibilibo ⁊ inuiſibilibo fieri.Ex his verbis pʒ in/
tellectus pᷣdictus verbi ꝓpoſiti. ð

40

embru ſecũdum

Onſequenter querit᷑.vtrum laicus iuſtꝰbʒ
poteſtatem ↄſecrandi.E ſic videtur. Jniu
ſtus nullo oꝑe ſuo placet deo.vnde nihil qð
fafacit fit ſᷣm beneplacitum dei.A ↄtrario vi⸗
detur. ꝙ quicquid fit a bono ⁊ iuſto fit jm beneplacitum
dei.et boc videtur velle Nugꝰ.dicens.habe caritatẽ et fac

quicquid vis.ſed quicquid fit ſim diuinum beneplacitum

finem aſſegtur ꝓpter quẽ fit: ergo ſi a iuſio laico fierent q̃
fiunt in ↄſecratõne:finem aſſequerent᷑ ꝓteꝛ quem ſiue ad
quem.et ſi boc:tũc bonus laicus habet poteſtatem.¶ Itẽ
peccatoꝛ non eſt dignus pane quo veſcit᷑.priuatus em̃ eſt
om̃i dignitate.immo etiã dignitate eſſendi.ſed iuſtus qui
cunq; eſt magne dignitatis coꝛam deo:ꝗ ſi poteſtas conſe
crandi eſt ꝓprie poteſtas dignitatis: plus ↄuenit hec ptas
bono ſiue laico iuſto q; imuſto ſacerdoti. ſ̊ iniuſtus ſacer⸗
dos habet pr̃atem conſecrandi: ̊ multołoꝛtius iuſſus lai⸗
cus.¶ Item ad boc ꝙ ↄplete celebretur hoc ſacramentuʒ
requirunt᷑ duo.ſcʒ ↄfectio ⁊ ↄmunicatio.vt de ↄſe. diſt.ij.
Kelatum eſt nobis.vbi dicit᷑.Certũ eſt ꝙ hi qui ſacrificã
tes nõ edunt:rei ſunt dominici ſacramenti.Conſecratõ at
eſt ꝓpter mumonem: eꝛgo ↄmunio maius.ſed illud ꝓter
quod vnũquodq;:illud eſt maius.ſ̊ in bono laico non ẽ ali
quid quo ſit indignus et impotens de iure ſacra ↄmunio⸗/
ne:multofoꝛtius videt᷑ ꝙ in eo non ſit aliquid quo ſit indi
gnus ⁊ impotens conſicere vel ↄſecrare.¶ Si antem dice⸗
retur.ꝙ ſolus ſacerdos habet oficium ↄſecrandi a domĩo
et ꝓpter hoc laicus non poteſt ↄſecrare. Contra.et ſi ſolis
ſacerdotilo competit ex officio baptizare: nibilominus ſi
laicus baptiʒat baptiʒatum eſt:ſimiliter videt᷑.ꝙ licet ſa⸗
cerdotis ſit ex officio ↄſecrare:ſi laicus conſecret cõſecra⸗
tum eſt.¶ Item ſicut dñs ſolis diſcipulis dirit.accipite ⁊
comediie ⁊c̃.et qnotienſcunq; feceritis:ita dixit ſolis di⸗
ſcipulis.ite docete om̃es gentes bap.eos ⁊c̃.ſed licet ſic di
cendo diſcipulis ↄtulerit officium baptiʒandi ⁊ poteſtatẽ:
nihilominus poteſtas baptiʒ andi om̃ibus eſt data:ſimili
ter videtur de poteſtate cõſecrandi.¶ IStem.j. Pe.ij dicit
om̃ibus iuſtis.Vos eſtis genus electum regale ſacerdoti
um. ergo videt᷑ ꝙ ius ſacerdotale ſit omniuʒ iuſtoꝝ: et ita
poteſtas conſecrandi:cum hec ptas ſit iuris ſacerdotalis
Contra.hoc ſacramentum eſt in magna veneratõne ha
bendũ. ergo eius diſpenſatio nõ eſt om̃ibus data nec dari
Abuit: ſed illis ſolis ſolũ qui in cultu diuino tenent pꝛin⸗
eipatũ.hi aũt ſunt ſacerdotes:q̊ ⁊c. ¶. Itẽ in oĩ gente etiã
in infidelibo a ꝗbo aligs exercet᷑ cultꝰ:aligbo ꝑſonis ſpali
ter ↄmittit ptas offerendi deo ⁊ ↄſecrandi ea que ſũt ſᷣin
ritũ ſuum offerenda ⁊ ↄſecranda q in illis pꝛimatũ tenẽt.
Si g̊ in ecclia oꝛdinatiſſima eſt ptas offerendi deoꝛ cõſe⸗
crandi q̃ ᷣm legem rp̃i offerenda ⁊ ↄſecranda ſunt ðo. ali
quibo pᷣcipuis ꝑſonis data ẽ.he aũt ſũt ſaceꝛdotes.¶ Iteʒ
in rebo ſenſibilibo ⁊ etiã inſenſibilibo diſtincti ſunt actꝰ et
etiã oꝑatõnes.hoc em̃ exigit oꝛdo reruʒ in vniueꝛſo.ita ꝙ;
excellentioꝛibo data eſt ab eoꝝ opifice ptᷣas egrediendi in
oꝑationes ⁊ actꝰnobilioꝛes:ꝗ ita eſt et dʒ eſſe in rõnabili⸗
bus:qꝙ ptᷣas exercendi in actũ et oꝑatõeʒ excellentioꝛeʒ q̃⸗
lis eſi ptas ↄficiendi ſiue ↄſecrandi:data ſit a deo aligbus
p̃cipuis ⁊ excellentioꝛibo ꝑſonis. Si diceret᷑ ꝗ ita eſt.ꝗa

data eſi omibo ꝑſonis bonis.hoc nõ videt᷑ verũ:ꝗa ſi ꝗgs ẽ

mõ bonꝰ cras erit malus et ecõuerſo.ꝗ nõ hʒ bãc ptatem
cras nõ habebit et econuerſo:quod nõ eſt ↄſonum ratõni.
4 Item in oↄſecratõne huiꝰſilius offertur patri ꝓ pplo den
hanc aũt oblatõeʒ facere eſt ipſiꝰmediatoꝛis ⁊ nõ alteriꝰ.

ſed ſacerdotes ſunt mediatoꝛes vt habet᷑ ab Hug.⁊ beeñ.

Gilloꝝ ſolum eſt ↄſecrare ⁊ poteſtas ↄſecrandi. Rñſio
ꝙ poteſtas cõſecrandi ſolummodo eſi ſacerdotum.hec em
poteſtas eſt annexaoꝛdini ſacerdotali. AUnde ſoli ſacerao⸗
tes poſſunt cõſecrare. Hoc aũt tenet eccłia romana infoꝛ

f — — -- — -

nmn
Bin

leß;
Pia
dlas
nori⸗
eiton
daſe
Ninnn
nf
neag
e
ſen
i
e
tſins
ſoer
Molgn
nin
Nli.
riſci
loͤgt
Nter
ali
nio⸗
inci
ict⸗
nio
N
ni
ſa⸗
a
/
N/
1

7

a
is
ebe
dar
i
i
fn
N.
e
,ali
Nq
tet
ag
dimn
wili⸗
ez
abos
gsi
inem
Ntoni
o
i
benn
Riie
ti
ſor

¶ Nueſtio

mata et edocta ab apłis: qui infoꝛmati erãt 2 edocti a do/

mino. Unde qui ↄtrariũ aſtrnunt: a fidei veritate deuiant

infideles iudicandi ſunt.¶ Ad pꝛimũ ↄtra boc obiectuʒ
dicendũ.ꝙ hec enunciatio. Iniuſtus nullo ope ſuo placet

deo: veꝛa eſt. Hec autẽ que ſubi nfert᷑.nihil qð facit fit ßᷣm
beneplacitũ dei nõ eſt veꝛa:neq; ſegꝗtur ex pꝛima.licet eniʒ

iniuſius nõ placet deo:opus tamen eius põt placere deo.

Alulte em̃ oꝑationes iniuſtoꝝ placuerũt deo ficut illoꝛũ

qui afflixerũt ꝓplin dei. ꝓpteꝛ eoꝝ auerſionẽ a deo.vt patʒ

in multis locis ſcripture.4 Silr dicendũ eſt illa q ſub⸗

infeꝛt᷑.ſcʒ quicqd fit a inſto fit ̃in beneplacitũ dei.ſcilʒ ꝗ
hoc eſt falſuʒ mii intelligat᷑ ꝑſe.ſed oꝑatio ↄſecrationis ñ
põt exerceri a laico iuſio inꝙᷓtum eſt iuſtꝰ:imo ſi hoc face⸗
re vſurparet:a iuſticia deniaret. ¶ Ao alind doᷣm.ꝙ ẽ di⸗
nitas meriti:ↄ dignitas officij ſiue auẽns. Sacerdos iu
us etſi careat vignitate meriti: gaudet tñ dignitate offi⸗
cij et auẽtis.laicus iuſtꝰecõtrario caret dignitate auctoꝛi
tatis: gaudet tñ dignitate meriti. ptas autẽ ↄſecrandi re⸗
ſpicit dignitatẽ auẽtis non dignitatẽ meriti.vt enim dicit
Ang.nõ in merito ↄſecrantis.ſed in ver bo ꝑficitur creato
ris. et loqꝗtur de bocſ acramento.4Vd aliud qð obijcitur
ꝙ laicus iuſtꝰiure põt in id qꝗð plus eſt qꝛ põt accedere ad
ſacram coĩonem ⁊c. Dicendũ ꝙ etſt i ↄmunio ſacra ſit ma⸗
ioꝛ in effectu ſanctitatis:ↄſecratio tamen eſt maioꝛ ĩ excel⸗
lentia ſiue auctoꝛitate ptatis. Qnð magnitudo bec et illa
nõ ſunt eiuſdẽ generis.nec ma iꝰnec minꝰſiłr. ꝓpter quaʒ
nõ ſeꝗtur ꝙ quĩ põt in hoc quod maieſt:põt in id q mi⸗

nus eſt. 4 Ad aliud qð obijcit᷑ de officio baptizandi. dicẽ

dum ꝙ nõ eſt ſiłe.eo em̃ ꝙ illud ſacr̃m eſi ſacramentuʒ ne

ceſſitatis.licet officiũ baptizandi ſit ſacerdotibo ſpecialit

vatũ: omibo tñ inſtante neceſſitate eſt ↄceſſum. l Ad alið

qð obacit᷑. ꝙ ſolis diſcipulis dictũ eſt. Accipite ⁊ comedi⸗
te. ſimiliter ite ⁊ baptizate ⁊c· Dicendũ ꝙ licet in his cõ⸗
miſſionibo ſit queda ſiſitudo in genere: tn ſicut pʒ ex fctis
ſequentibo 2 ipſoꝝ aploꝝ inſtitutõnibo:differenter ↄmit⸗

titur ptas baptizandi pſecrãdi. In collatõne em̃ oꝛdis

ſacerdotalis ↄfertur ſpãlis pras et anetoꝛitas ad ↄſecrã⸗

dum. et ꝓprie ad boc vngunt᷑ manus pᷣbiteroꝝ in ſuſcepti⸗

one oꝛdinis ſacerdotalis:vi cognoſcant ſe in illo ſacramẽ
to gratiam ↄſecrandi acciꝑe. Pre.acecipiũt et calicẽ cum
vino et patenã cum hoſſijs de manu epi:quatenus his in⸗
ſtrumentis pꝛatem ſe accepiſſe cognoſcãt placabiles deo
boſtias offerendi vt dicit Hug.Iſte vpᷣo hoſtie in ſacro al/
taris offerunt. VUñ ſacerdos in ſuſceptõne oꝛdinis ſacao⸗
talis:ſuſcipit ptatem ↄſiciendi.nõ ſic aũt dat᷑ ibi pẽas de⸗
terminata ad baptiʒandũ:ſ̊ ex ↄſequenti ad illã que ẽ con
ſecrandi ſine ↄficiendi ⁊ que eſt ligandi ꝛ⁊ ſoluendi dat᷑ of⸗
ficium baptiz andi:et ꝓpter hoc in neceſſitate alijs eſt con⸗

ceſſa ptas baptiʒ andi.ꝗ Ad illud qð habetuꝛ a canonica

Petri.ꝙ iuſti ſunt ſacerdotes ⁊c.dðm.ꝙ nõ dicunt᷑ ſacer
dotes ab oꝛdine ſacerdotali:̊ a debito et vſu offerendi ſe

ipſos boſtiam viuentem ſonctam et placentem do: Fᷣm ꝙ

habet᷑ ad Ro.xij.
Membeum terciũ
Onſequenter querit᷑.vtrũ ſolus epᷣus poſſit
ↄſecrare.et videt᷑ ꝙ ſie. YInter om̃ia ſacram̃
ta ſacẽ̃m iſtud eſt maxima veneratõne tenen
S m:ſed ſacr̃m ↄfirmatõis.qꝛ magna vene⸗
ratõne tenendũ eſt:a ſolis pontificibo debet ꝑfici. Eñ eu⸗
ſebius papa de oſe. di. v. Mandimpolſitõnis ſacramentuʒ
magna veneratone tenenduzʒ eſt. qd ab alijs ꝑſici non põt
mſia ſummis.i.epᷣis.A ſimili vel foꝛtioꝛi ratõne videtur
boc ſacramentum ⁊c. 4¶ Item maior ſolennitas requi⸗
ritur in aſecratõne coꝛꝑis xp̃i qᷓ in ↄfirmatõne:eadem ra/
tione videt᷑ ꝙ ſolennioꝛ et excellentioꝛ requirit᷑ miniſter in
officio ↄſecratõnis qᷓ in officio ↄfirmatõnis. Item ſicut

pabet᷑ ab Hug.2 ſacri canones idẽ determinãt. Cõſecra⸗

tio monialiũ baſilicaꝝ et ſacri criſmatis ad ſolos epos:ſᷣ

incom ꝑabilr maioꝝs eſt ptatis 1 dignitatis ↄſecratõ coꝛ⸗

poꝛis xpᷣi ⁊ ſanguĩs ꝙᷓ aliqͥ pdictaꝝ:& videt᷑ ꝙ ↄſecratõ coꝛ

pontificũ: imo potiꝰ ſolũmodo ſummi põti

tur ſacerdote. 4 Contra.nõ e

poꝛis xp̃i ⁊ ſaguĩs ad ſolos ep̃os ꝑtinet:nec alicui alteri
us eſt ptas bec ↄſecrãdi.¶ Cont᷑.vt br ab Hug. et a ſctis
pr̃ibo inſtitutoꝛibo canonuũ. In ſacr̃is baptiʒ andi ⁊ miſtaʒ
celebꝛandi coĩa eſt ep̃is ⁊ ſimplicibo ſacerdotibo diſpenfa
tio. pias ↄſecrandi nõ ſolũmodo eſt epoꝝ ſ̃ et alioꝝ ſac
dotum. Rnſio. ꝙ licet ꝓpter dignitatẽ excellentiã coꝛ⸗
poꝛis xpᷣi deceret ꝙ officiũ oſecratõnis hmõi ſolũmõ eſſet
ificis: tñ ꝓpteꝛ
vtilitatẽ quã aſſequunt᷑ ſideles ex miſſaꝝ frequentia ⁊ mł⸗
tiplicatione: aliter diſpoſuit diuinaſ apia. cni? ꝓuidentia

regit᷑ ecclia in ſuis in ſiitutionibo.vnde multiplex ẽ rõ q̃re
ptas bec fuit data ſacerdotibo ſimptr: nõ ſolũmodo ponti

ſicibo. Una ẽ diuini cultꝰvilatatio. Alia eſt hůanoꝝ reꝑa

tio. Tercia pene moꝛtuoꝝ mitigatõ. Quarta bñſicij redẽ
ptionis frequens recoꝛdatõ. Quinta dine familiaritatis
manifeſtatio. Sexta nr̃e elatõis repᷣſſio. Ex h̊ em̃ ꝙ ptas
hec eſt ſimpłr ſacerdotibo data⁊ nõ ſolũ põtiſicibo: ex fre⸗
quenti miſſaꝝ celebꝛatõe cultꝰ dei multiplicat᷑. et qͥtidiani
defectꝰnt̃i reꝑant᷑.⁊ pene aĩaꝝ exiſtentium in purgatoꝛio
mitigant᷑.⁊ bficiũ redemptõnis frequẽter repntaĩ et ad

memoꝛaʒ reducit. ⁊ diuina familiaritas ex ſue preſentie

frequẽti exhibitõne inſinuat᷑ pñtie dico in carne.⁊ exem⸗
pluʒ builitatis nobᷣ exhibet᷑: vñ elatio nr̃a repꝛimit᷑.Effi⸗

cax em̃ exemplũ builiatis eſt. ꝙ dñs voluit corpus ſuuʒ a
fſimplicibo ꝑſonis tctari.¶¶ Ex his pʒ rñſio ad obiecta.ꝗa

licet hboc ſacrᷣm ſit excellentiſſimuʒ: iñ nõ ↄuenit vt a ſolis
eßis diſpenſet᷑. ꝓpter diſpendiuʒ qð accideret ex raritate
diſpenſatõis:⁊ cõmodũ qð accidit ex freqntia. Nec ſequi
tur. maioꝛ regꝗrit᷑ ſolẽnitas in ↄſecratõne ⁊c̃.igit᷑ ꝑſona ex
cellentioꝛ:qꝛ ſolẽnitas bmõi atteſtat᷑ celſt itudini ſacr̃i:ĩ ꝑ:
ſona ↄſecrante ꝓuidet᷑ noſtre vtilitati.Quare oꝛdinatũ ẽ
in ecclia ꝙ ↄſecratõ monialiũ: baſilicaꝝ:⁊ ſaeri criſmatis
2 hmõi alia fiãt a ſolis põtificibo:ratõ ẽ.vt ex eoꝝ płate 2
auẽte manifeſtatis eiſdem a ſubditis debita exbibeat᷑ obe
dientia 7 reuerentia. Si eniʒ nulla ſacra eſſent reſeruata
celebꝛanda a ſolis pontificibo:inferioꝛes erga ſuas ſuꝑio⸗
res inſolentes ficrẽt 2 inobedientes. vñ Hug.loq̃ns de pᷣ
dietis de ↄſecratõne baſilicaꝝ ⁊ ſacri criſmatis manuũ
impoſitõne cõi benedictõne ſuꝑ ꝓplin dĩc. ſummis ſacer⸗
dotibo ſupᷣdicta idcirco ſingularit refuata ſunt:ne eadez
pꝛoꝛſus auctoꝛitas ab om̃ibo paſſim vendicata:infeꝛioꝛes
erga ſuppoſitos inſolentes redderet: et ſoluto obedientie

vinculo ſcandalum generaret.

¶MWembꝛum quartum
2 Gnſequenter queri. vtrũ ſacerdos malꝰin
moꝛibo habeat prẽatem ↄſecrandi?: ſic: vi⸗
detur ꝑ Aug. dicentẽ in li. de coꝛꝑe domini.
ntra catholicã eccłiam in miſterio coꝛꝑis
aſanduis dñi:nihil a bono maiꝰ:nihil a malo minꝰ ꝑfici
ſi maioꝛ rõ q̃re dñs ſua boni
tate dignis ↄferat bñficia ꝙᷓ quare ſua iuſſicia illa ſubtra
hat indignis: ᷓ ſi bonis ⁊ dignis ĩ eccłia ↄferat de ſua bo
nitate pꝛatem nobiliſſim ſceʒ ↄſecrandi: eadẽ rõne illa ea⸗

gem de ſua iuſticia dz ſubtrabẽ ꝑuerſis et indignis. de H

babet᷑ manifeſtũ exempluʒ Leui.xxvj. et Deut. xxviij. vbi
dñs /pmiſit ſe collatnrũ multa bñſicia filijs iſxł:ſi obedi⸗
rent pᷣceptis eiꝰ: ⁊ illa eadẽ ſe foꝛe ſubtracturũ ſi nõ obedi

rent. ¶ Item vt dicit ius. pꝛiuilegiũ meretur amittere qui

ↄceſſa ſibi abutitur ptate et hoc ᷣm ius diuinum et huma
num. ſimiliter qui dono abutitur gratis conceſſo:meretur
eodem pꝛiuaꝛi.ſed malus ſacerdos poteſtate gratuita 1
uilegiata ſibi a deo collata abutitur: & iuſto dei iudicio il⸗
la dʒ pꝛinari.ſed dei iudiciũ firmum eſt ⁊ infallibile:ergo
malus ſacerdos illa pĩate pꝛiuatur. 4 Itez vt babetur ob
Aug. Xpc remittit peccata ꝑ colũbam:aut membꝛa colũ⸗
be.i.ſpirituſſancti.ſi autem bhec diuiſio eſt ſufficiens. non
remittat peccata ꝑ ſacerdotem malum ſiue ininſtum: cuʒ
neq; ſit colũba neqʒ membꝝ colũbe:igitur inin ſtus ſacer⸗
tos non bʒ prᷣatem remittendi peccatum ſiue ſoluenci a

peccato.ſed maioꝛ eſt ptas et dignioꝛ cõſecrandi coꝛpꝰxp̃ᷣi
ꝙ̃ remittendi ſiue ſoluendi a pcto:cum ſolutio ſacerdotis
ſit oſtenſio ſolutõnis facte a dño: ꝗᷓ non hʒ platem ↄſecrã⸗
di. 4 Item miniſter oꝛdinat᷑ ſub illo cui eſt miniſter 2 au⸗
ctoꝛitate ⁊ ptate eiꝰfacit qð facit.ſicut balini regis auẽte
regis et pfate faciũt ea q̃ faciunt.ſ̊ malus ſacerdos nõ eſt
oꝛdinatus ſub cxo: eꝛgo nõ eſt miniſter dñi neq;ʒ ptate dñi
oꝑatur.ſed quicũq; ↄſecrat:ↄſecrat ptate dñi:niſi em̃ reci

peret influentiã a dño nunqꝙᷓ ↄſecraret: malus ſacerdos
non ear Rnſtorn malus ſacerdos in moꝛibo babs

pꝛatem ↄfieiendi ſicut bonꝰvt patet ex verbo Augu. ſupᷣdi

cto. Et rõ huideſt quã ſubiũgit.qꝛ nõ in merito ↄſecrãtis:
ſed in verbo ꝑficitur creatoꝛis et virtute ſpũſſancti. Si eĩ

in merito ſacerdotis eſſet nequaqꝙᷓ; ad xpᷣm ꝑtineret.¶j Ad

pꝛimũ ergo dᷣm.ꝙ qñq; dñs punit ingratos ſubtrahen⸗

do beneficia gratie ſue.qñq; ꝑmittendo illa baberi ab in

grato in ꝓfuſionem illius ⁊ in iudiciũ ſue damnatõnis.vn

de dñs hanc pratem a nullo tollit quãtumcũq; ſit malus.
ſ in verecũdiã eiꝰ⁊ iudiciuʒ damnatõnis ꝑmittit haberi.

AUVnde.j.q.j.ꝙ quidã.habet᷑.in bonis ꝑmanent ad pᷣmiũ:
in malis ꝑmanent in iudicium ⁊ loquitur de ſacramẽtis.
4Ad illud qð obijcitur.ꝙ ea rõne qua bonis ↄfert domi⸗‚/

nus ⁊c̃.dᷣm ꝙ nõ opoꝛtet:ſᷣ q vel ſubtrabat᷑ vel quod ha

beri ꝑmittat᷑ ad iudiciũ ſui et damnatõeʒ. ĩmo iuſtum eſt

vt ꝑmanet: vt ꝓ ingratitudine tanta. beneficium qð ſuit
iudiciũ diuine familiaritatis ⁊ quaſi arꝛa gloꝛie excellen

tis: ſit illis in penã ⁊ ↄfuſionem maioꝛẽ. ¶¶ Ad aliud patet

rñſio.qꝛ talis bene amittit pꝛiuilegiũ.i.beneficiuʒ pꝛiuile
giatũ.exauo ex illo nullũ repoꝛtat cõmodum:ſ̊ potiꝰ dam

natõnis diſpendiũ. Vel põt aliter dici. ꝙ etſi ſit dignus
hbanc pratem amittere quantũ eſt te ſe: tñ diuina bonitas

nõ illaʒ ſubtrabit ſibi.nec deceret ꝙ ſubtraheret:qꝛ illam
otulit inſempiternũ babendã. 4 Ad aliud doᷣm. ꝙ; Aug.
terminat in verbo illo.xp̃c remittit pcẽa ꝑ columbã ⁊c.
quid ↄgruit ſine ↄuenit non quid ſit neceſſe. ſic em̃ ↄgruit
2 ille cuiꝰ miniſierio dʒ fieri cura infirmitatis aliene ſit
anꝰ:ne poſſit dici illud Luc.iiij. ¶Dedice cura teipᷣm:ita
ↄgruit illi qui dʒ eſſe mediatoꝛ remiſſionis peccatoꝛuz q;
in eo nõ ſit aliquid remittendũ moꝛtale: nõ tñ eſt neceſſe.
4 Ad aliud vðᷣm. ꝙ etſi malus ſacerdos ſub dño non ſit
oꝛdinatuo rõne bonitatis vite:eſt tñ oꝛdinatꝰ rõne boni⸗
tatis oꝛdinis et officij. Malicia em̃ vite nõ tollit bonitatẽ
officij nec oꝛdinis. Hec em̃ malicia ⁊ bonitas non ſunt in
eodem genere nec habent adinuicẽ oꝓpoſitõeʒ. AUnde licet
ſacerdos iniuſtus nõ ſit oꝛdinatꝰſub deo ꝑ vite bonita tez

tñ eſt oꝛdinatus ſub eo ꝑ oꝛdinis dignitatem ⁊ excellenti⸗
am bonitatis. quia ꝙ̈tu ad hoc eſt ſub dveo: recipit ab eo

inſinentiam vnde põt ↄſecrare.

embꝛum quintum

nſequenter querit ſi bereticus ꝗ ſuſcepit
oꝛdinẽ ĩ ifidelitate poſſit ↄſecrare.Et videt᷑
ſic:quia eſt ſacrm fidei vt eſt baptiſmus.
t eſt ſacrẽ̃m caritatis vt hoc ſacrm: & ſi ſacra

mentũ fidei ab beretico ꝗ eſt inſidelis põt diſpenſari: mt

toſoꝛtius ſacrm caritatis poterit ab heretico conſecrari.
Item fides ꝓpria alicui infoꝛmare non bʒ ſiue dirigere
niſi actũ illius.nõ em̃ actũ alienum dirigit fides mea.ad
actũ ergo alicuiꝰdirigendũ nõ eſt neceſſaria fides aliena.
Scum ſacerdos non ↄficiat actu ꝓprio:nõ em dicit ego cõ⸗
ſicio vel ↄſecro:ſᷣ dicit in ꝑſona alterius qð dicit qn con⸗

ſecrat:in ↄſecratõne nõ exigit᷑ fides ꝓpꝛia.¶ Item tria ſuf

ficiunt ad ↄficiendum coꝛpus rp̃i er paꝛte ↄficientis.oꝛdo
ſacerdotalis:intentõ eecclie:⁊ ꝓlatio verboꝝ pᷣſcriptoruʒ
a domino.ſed hereticus oꝛdinatus ĩ ĩfidelitate.⁊ ſi fueꝛit
pꝛeciſus ab eccłia ꝓpteꝛ hereſim:non ꝓpter hoc amittit oꝛ
dinem ſacerdotalem. VUnð Aug.ad ꝑmenianũ 2 habetur
j.q.j. O: quidam.ſſicut baptiſmus in eis ita et oꝛdinatio
manſit integꝛa. 2 loquitur de pciſis ab eccleſia.quod patzʒ
per hoc quod ſubditur infra eodem vbi dicit᷑. Ex hie ver⸗

bio Nug. conſiat in omibo. tam apoſtatis ꝙᷓ bereticis vel

damnatis ꝓmanere rpᷣi ſacramenta vera.igit᷑ ſi talis cuʒ

intentõne ꝓficiendi ꝓſerat verba inſtituta a domino ↄſiat
ofſicit ¶ Contra.Aug.⁊ ba bet᷑.j.q.j. Extra eccleſiam
catholicà nõ eſt locus veri ſacrificij. ¶ Item ſacramẽta no

ue legis habent fundamentũ baptiſma quod eſi ſacramen

tum fidei. VUñ om̃ia ſacramenta habent fidem fundamen
tum 1 virtuteʒz a fide.igitur ſi ꝗs intendit ↄficere hereticꝰ
ſiue infidelis: deſicit in oꝑe ſuo ab eo qð eſi fundamentuʒ
7 a quo debet eſſe virtus ſacramenti:igit᷑ nõ ↄficit. Itez

dicit Hiero. Odit dæus ſacriſicia hereticoꝝ. defeſtatur fe
toꝛem eoꝝ:q cum ipᷣi celebꝛant:nec ſeipᷣm mittit nec ange
los vt interſint ſacrificio. ſᷣ ſi non eſt ibi celeſtis miſſus:

nõ eſt ibi miſſa.ob h̊ em dr miſſa: eo ꝙ celeſtis miſſus ad
ↄſecrandũ ⁊ viuificandũ coꝛpꝰadueniat.vt dicit Aug. ſic
oꝛat eccłia. Jube hec ꝑferꝛi ꝑ manꝰ ſancti euangelij tui in

ſublime alta.tu.ergo non poteſt vere dici. Ite miſſa eſt. et
ſic non conficiunt verum coꝛpus xp̃i.i¶ Item ita eſt in ce⸗

leſti hieruꝛchia. ꝙ illud cui obuiat ſiue contradicit pote⸗
ſtas ſuperioꝛ.non exequitur poteſtas inferioꝛ. igitur ſi ec
cleſiaſtica hieraꝛcbia oꝛdinatur pᷣm oꝛdinatõnem celeſtis
non exequetur inferioꝛ illud cui obuiat ſuperior. Si igit

poteſtas ſuperioꝛ ſcilicet dminus papa obuiat poteſtati
heretici qtum ad poteſtatem conſecrandi:videtur ꝙ beꝛe
ticus non poſſit conſecrare.⸗ Item.xxiiij.q.j. Alexan.ij.

Audiuimus ꝙ bereticus rauennas dictus aꝛchiepiſcopꝰ
nilus ſit te excommunicare. verum quia excommunicatꝰ

te excõmunicaꝛe non põt:apoſtolica auctoꝛitate te tuoſq;
abſoluendo mandamꝰexinde nunꝙᷓ te curare.4! Itẽ eadez
non poteſt deijcere quẽquaʒ iam ꝓſtratus.ligandi nanq;
vel ſoluendi poteſtas veris non falſis ſacerdotibo a domi
no tradita ẽ.veros ſacerdotes vocat fideleo toleratos ab

cccleſia ſiue boni ſint ſiue mali.Ex his patz. ꝙ hereticus

exquo non poteſt excõmunicare neq; ligare vel abſolueꝛe

non poteſt illud quod maius eſt ſcʒ coꝛpus domini conſe⸗
crare. ¶ YItez ſuper illud Eʒzech.xliiij. Leuite qui longe re
ceſſerũt a me in erꝛoꝛe filioꝝ iſrael:et erꝛauerunt a me ptꝰ

ydola ſua ⁊c.dicit Hiero.Qui in temꝑe erꝛoris vel perſe
cutõnis ydola ſecuti ſunt.que de coꝛde confinxerunt ⁊ nõ
ſolum voce:ſed et manus ſubſcriptõne dei filium creatu⸗
rain firmauerũt:quomodo pontifſicale vel ſacerdotale re
tinent faſtigium:qui in laycos redacti priſtina debuerũt
ſcelera deplorare.ergo ſi heretici damnati ab eccleſia re⸗
dacti ſunt in laycos:cum layci non poſſunt conficere coꝛ/
pus pp̃i: nec buiuſmodi beretici. Et hoc confirmatur per
hoc quod dicit dominus de talibus Eʒzech.xliiij. Non ap

pꝛopinquabũt ad me vt ſacer dotio fungantur mihi. EUnð
etiam ſi penituerint: non redeunt in gradum pꝛiſtinum.ſᷣ

vt in eodem ca. dicitur fiunt in ſanctuaꝛio editui et ianito
reo poꝛtaꝛum domus.quod eſt officium matriculanoꝛum
laycoꝛum.¶l! Item Criprianus in epiſtola contra bereti⸗
cos et habetur.j·q.j. Si quis inquit.Conſtat euchariſti⸗
am fieri apud illos nõ poſſe.vbi nulla ſpes eſt ⁊ fides fal⸗
ſa:ibi omnia per mendacium geruntur.¶¶ͥ .c tem.xxiiij.q.

j.audiuimus. Quicunq; ab vnitate eccleſie que per Pe⸗
trum intelligitur fuerit alienus: execraꝛe poteſt conſecra⸗
re non valet.4 IJtem Hiero. Panem pollutum comedũt
heretici. ſed panis iſte non poteſt pollui:eꝛgo hunc paneʒ

non comedunt.¶ IJtem Cripꝛianus hereticoꝛum ſacramẽ

ta ſacrilega ſunt.ſed hoc ſacramentum eſt ſanctiſſimũ in

quo continetur ſanctus ſanctoꝛum: ergo hoc ſacramentũ
non poteſt ab illis conſecrari¶ Rñſio. aliqui fueruntꝗ
dixerũt ꝙ heretici notoꝛij damnati ab eccleſia conſecrare
non poſſunt:heretici occulti non damnati ab eccleſia poſ

ſunt.ſed quia tales concoꝛdãt poſitõni Cypriani qui ꝑo⸗

ſuit ꝙ beretici vera ſacramenta non babent qð negat Au
duſti· et impꝛobat. Aliter dicenduz. ſcilicet ꝙ heretici poſ

unt ↄficere.qa licet ſeꝑati ſint ab eccleſia: nibilominꝰ re⸗

manet illis oꝛdo ſacerdotalis qͥ exiſtente cõficere poſſunt.
EVñ Aug. ad ꝑmenianum. dicit de bereticis et damnatis.

Mueſtio
ꝙ quidã dicũt baptiſma qð accepit nõ amittit ꝗ recedit
ab eccleſia:ius tñ dandi qð accepit amittit: multis mo⸗
dis apparet fruſtra 2 inaniter dici.pꝛimo qꝛ nulla oſten
ditur cauſa.cur ille ꝗ illud baptiſma amittere nõ poteſt
ius dandi poſſit amittere.vtrũq; em̃ ſacramẽtũ ẽ ⁊ q̃dã
cõſecratõe vtrũq; homibo datur.illud em̃ cũ baptiʒatur
illud eũ oꝛdinat᷑.et ideo licet a catholico vtrũq; iterari.
Qam ſi qñ ex ꝑte ipᷣa venientes etiã ꝓpoſiti ꝓ bono pa
cis coꝛrecto ſciſmatis erroꝛe ſuſcepti ſunt.et ſi viſum eſt
opus eſſe vt eadem officia gererẽt que agebat: non ſunt
rurſus oꝛdinãdi:ſed ſicut baptiſmꝰ in eis ita et oꝛdiatõ
manſit integra:qꝛ in pᷣciſione fuerat viciũ:quod vnitate
pacis eſt coꝛrectũ.ſic in ſacꝛamẽtis que vbicũq; ſunt ipᷣa
ſunt. Item infra eodem.de his ꝗ ab vnitate eccleſie ca⸗
tholice ſeꝑati ſunt nulla iam queſtio eſt ꝗqn babeãt ⁊ da
ri poſſint.ſed ꝑnicioſe habẽt ꝑnicioſeq; tradunt:ꝗ extra
vinculum pacis ſunt.neutri ſacramẽto iniuria facienda
eſt.ſicut nõ recie habet qui ab vnitate recedit ſed tñ ha⸗
bet et ideo redeũti nõ reddit᷑:ſic etiã nõ recte dat qð ac⸗
cepit. et ideo qð ab eo accipit᷑ venienti ad vnitatẽ nõ ite
rat᷑.Ex bis patet ꝙ heretici ex lapſu in hereſim nõ omit
tunt oꝛdines.qð intelligendũ eſt qᷓtũ ad prĩqteʒ: nõ qᷓ tũ

ad officiũ executõnis. vn.j.q. . quidẽ.recedentes ab

integritate fidei prateʒ acceptã ſacramẽtotenꝰ retinent.
effectu pᷣo ſue ptatis penitꝰ pꝛiuant᷑.et vocat ibi effectuʒ
pꝛatis executõem ſiẽ pʒ ex pᷣdictis.et ponit᷑ ibi exemplũ
tale.Siẽc cõiugati ab inuicẽ diſcedẽtes cõiugiũ ſeł initũ
nõ diſſoluunt licet ab oꝑe cõiugali inueniuntur alieni.
Dicẽdũ igit᷑ ꝙ poſſunt heretici damnati ↄficere obᷣua⸗
ta foꝛma verbox cum intentõne faciendi qð facit eccłia
Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ extra eccłiam nõ eſt locꝰ veri ſa⸗
erificij.dicendũ ꝙ eſt ſenſus extra eccliam.i.fſoꝛmã eccle
ſie. vel ſic. extra eccleſiam nõ efficit ſacramentũ qð figu
rat:qꝛ hereticꝰ conficit ⁊ accipit ad ſui damnatõeʒ:⁊ cõ
fert alijs in ſimili erroꝛe poſitis.vnde.j.q.j.E quidaʒ.
qᷓuis poſſit dici generaluer.ſacramẽta que apud bhereti⸗
cos no aliter qᷓ in eccleſia celebꝛant᷑.vera et rata eẽ qtũ

od ſe: falſa do æ inania qtum ad effectũ. et in his a ꝗbo

male tractant.et in illis a qbo male ſumunt᷑.i ec mirũ

Zßa em̃ ſalꝰ nr̃a buccellã dedit iude. ſtatim cũ buccella
nõ bonus ſed malign? ſpũs intrauit.nõ qꝛ bonus ñ da⸗

ret bonũ:ſed qꝛ malus male accepit.ſicq; bonũ effeciũ ñ
bhabuit:qꝛ vbi illð faceret nõ inuenit.¶ Si querat᷑ qũo
hereticꝰ poſſet bẽe intentõem quã habet eccleſia.erxquo
intentio ſequit᷑ fidem. Reſponſio.ꝙ poſſet aligs errare
in alio vel alijs articulis:licet nõ in iſto articulo.Pꝛet.
licet erraret in hoc articulo:nibilominꝰ poſſet br̃e intẽ
tionem generalẽ eccleſie.q¶ Adaliud dðm. ꝙ ſicut dictũ
eſt in ſacramẽto baptiſmi pleniꝰeo ꝙ talis habʒ intenti
onẽ eccleſie.et in illa intentõe ꝓfert verba pᷣſcripta ĩ fide
eccleſie cõficit nõ in ꝓpꝛia: ex quo in intentõe cõſecrat et
ſides annexa eſt intẽtioni cõſecrat in ſide eccleſie.¶ AD
aliud dicendũ.ꝙ in ſacrificijs hereticoꝝ quedam ſunt q̃
a deo ſunt.et illa nõ odit deus neq; deteſtat.verbigratia
In hereticis ꝗ ſunt oꝛdinati ab eccłia ẽ caracter oꝛdinis
qui a deo eſt nõ a pontifice viſibili.It ſunt ibi hec vᷣba:
Hoc eſt coꝛpus meũ.ᷣbic eſt ſanguis meꝰ.que habẽt vim
trãſſubſtãtiandi.et tam verba ꝗᷓ vis eoꝝ ſunt a deo.eta
caractere ſacerdotali.et vi verboꝝ eſt ꝙ cõficiũt. Unde
ex eoꝙ eſt cõmune eis et eccleſie cõficiuni. Sunt tñ ĩ ſa⸗
crificijs eoꝝ quedã que mala ſunt.vt inobedientia ⁊ ꝓ⸗
latio eoꝛũ verboꝝ:que ſunt peccata moꝛtalia.⁊ qtuʒz ad
boc dicit dominus odire ſacrificia hereticoꝝ.et deteſtaꝛi
ſetoꝛem eoꝝ ſicut cõtingit in matrimonio. Dicit᷑ em̃ q;
mutuus cõſenſus maris et femie ꝑ verba de pꝛeſenti ex⸗
pꝛeſſus:facit matrimoniũ.et po:eſt eſſe ꝙ iſte ſola libidi
ne moꝛtali conſentiat in iſtã et ecõuerſo.et ex eadẽ libi⸗
dine ꝓferunt᷑ hec verba:accipio te ĩ meã:accipio te ĩ me
um.matrimoniũ eſt:tamẽ fit ꝙ eſl ſancta res:ſed non ex
libidine ſed ex conſenſu et expꝛeſſione verboꝛuʒ. ſicut ce
cus generat videntẽ.qꝛ nõ generat ex cecitate.ſed ex na⸗

tura completa.que dicit᷑ eſſe completa:quãdo ſubiectuʒ
illiꝰ poteſt facere tale alterũ quale ip[ʒ eſt.¶l. Ad aliud di
cendũ.ꝙ poteſtas eccleſiaſtice hierarchie oꝛdinata imi/
tatur celeſteʒ. Unde inqᷓtũ poteſtas ecclie eſt oꝛdinata:
inferioꝛ nõ exequit᷑ aliquid cui obuiat ſuꝑioꝛ.nihilomi⸗
nus deoꝛdinãdo ſe qñʒ poteſtas inferioꝛ exequit᷑ aliud
cõtra oꝛdiatõem ſuꝑioꝛis.qð nõ poteſt eſſe niſi vbi poſſi
bile eſt deoꝛdinatõni eſſe. Ad aliud qð obijcit᷑ ꝑ locuʒ
a maioꝛi ſumptũ ab impotẽtia ſoluẽdi et ligãdi ꝙ nõ po
teſt cõſecrare.dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑ et ratio eſt.qꝛ oſecra⸗
re oꝛdinis eſt queʒ retinet recedẽs ab vnitate eccleſie.vt
.j. q.j. & quidã.ᷣ̊ nõ poteſt excõmunicare: qꝛ boc iuriſ
ditõnis eſt quã amittit ꝗ recedit ab eccleſia.j.q.j.remiſ⸗
ſionẽ.¶ Ad alið dᷣm. ꝙ dñs ꝑ ꝓphet.et hiero.ĩ glo.di
cunt illð qð iuris ?᷑.quia in veꝛitate recedẽtes ab ecclia.
nõ habent ius cõficiendi.nec cõferẽdi ſacramẽta.ſic nee
lay ci.queſtio aũt noſtra de facto eſt.ſcʒ vtrum de facto
poſſit conſecrare.¶ Ad aliud dicendum. ꝙ verbum Cy
pꝛiani ĩtelligitur ð hereticis qui foꝛmã eccleſie nõ tenẽt.
et hoc patʒ ꝑ illud verbum vbi om̃ia ꝑ mendaciũ gerun⸗
tur. Illa dicũtur geri per mendaciũ que extra foꝛmã ec
cleſie geruntur.vel vt dicunt quidã Cypꝛianꝰ hic erra/
uit 2 coꝛrigit eum aug.¶ Ad aliud qð ſequitur dicendũ
ꝙ illud quod dicitur.xxiiij.q.j.intelligr q;tum ad execu
tionem quod ſonat cum vicit.nõ valet.i.innualiduo ẽ ad
exequendum officiũ conſecratõnis ex alienatione ab ec⸗
cleſia. Vł poteſt dici ꝙ hoc intelligitur ſi foꝛm eccleſie
nõ ſeruat.cõſicit em̃ extra eccleſiaʒ ſi foꝛmã obſeruet: qꝛ
hoc oꝛdinis eſt qð retinet recedens ab eccleſia.Velnon
intelligit᷑ de cõſecratione ſacramẽti altaris:ſed de cõſe⸗
cratõne epᷣoꝝ.Solent em̃ heretici cõſecrare ſeinuicẽ in
epᷣos vel archiepᷣos ſicut ha bet᷑.xxiiij.q.j.pudẽda.q Ad
aliud qð obijcit᷑.ꝙ beretici comedũt panẽ pollutũ.dom
ꝙ quàtũ in ip̃is ẽ panẽ iſiũ ſanctiſſimũ polluũt ⁊ pollu⸗
tum comedũt.vñ.j.q.j. quidã.Conſtat ſct̃itatẽ ſacꝛa
mentoꝝ ĩ ꝑuerſis hoĩboꝛ ſceleratis ſiue ĩ eis qui intus
ſiue ĩ eis ꝗ foꝛis ſunt impollutã atʒ ĩuiolabilẽ ꝑmanere.
et ꝙ dicũt᷑ eã mali polluere:quãtũ in ipᷣis ẽ dicũt᷑:cũ illa
in ollata ꝑmaneũt. Itẽ eodẽ. Sciẽdũ vo ẽ.ꝙ ſacramen
to hereticoꝝ dicũt᷑ irrita vel etiã dam nãda falſa vel in⸗
onia.nõ quãtum ad ſe.cũ ſint ſcta ⁊ vera.ctiã ab hereti
co celebꝛata:ſᷣ quia cũ illicite dãtibo ꝑfidis ſint ad iudi
ciũ:illicite ab eis accipiẽtibo nõ ↄferũt ſpim̃ſanctũ.Irri⸗
ta et nõ vera dicũt᷑:qꝛ qd ꝓmittũt ⁊ cõferre cꝛedunt᷑ non
tribuũt:et ideo damnãda vt ea dari vel recipi ab hereti⸗
cis nõ appꝛobet᷑ ſed interdicat. Non em̃ qᷓtum ad ſe pol
luta ſunt:qᷓuis ab heꝛeticis pollui dicant.¶ Ad vltimũ
dicendũ.ꝙ ſacramẽta hereticoꝝ dicunt᷑ ſacrilega quia ⁊
ipi diſpẽſatoꝛes illa diſponendo ſacrilegi ⁊ execrati effi⸗
ciuntur:et ſimiliter cũ illis cõmunicantes in eoꝛundem
viſpenſatione.

¶ Conſequẽter que · .S. j.

rit᷑.vtrũ ſciſinmatici pñt cõſecrare ſiue cõficere. Et ad ma
ioꝛẽ euidentiã eoꝝ que dicũt᷑. Nota ꝙ ſciſma intẽcit ſin
gulaꝛẽ cõſlituere eccleſiã:⁊ vniuerſalẽ eccleſiã impugna
re que vna ẽ Cant.viij. Vna ẽ colũba mea. Vñ ſciſmati
ci volẽtes eccłiam dei ſcindere:peccãt in fide quo ad illũ
articulũ.vnã ſanctã eccliam catholicã.Eſt aũt ſciſma il
licita ab enitate vel vniuerſitate ſciſſura.vt.xxiiij· q.j.

ſciſma. Differt ſciſma ab bereſi: qꝛ hereſis in pꝛincipio

ſui habet ꝑuerſũ dogma qð nõ habet ſciſma ſ̊ in fine cõ⸗
fingit aliquã bereſim vt recte videat᷑ ab ecclia receſſiſſe
vt dieit hiero.xxiiij.q.iij. Inter hereſim et ſciſma.lel ta
lis eſt differẽtia inter hereſim et ſciſma qualis eſi int᷑ ge⸗
nus et ſpeciem.qꝛ om̃s hbereticus eſt ſciſmaticꝰ.ſed non
ecõuerſo.niſi ſeiſma durauerit:nam tunc in hereſim in⸗
cidit. ¶ Circa hoc querit᷑ ſie. Hoc ſacramentum eſt ſa⸗
cramentum vnionis. Hoc em̃ ſacramẽto vniũtur mem⸗
bꝛa eccleſie:ſed vicio ſciſmatis diuidũtur membꝛa eccle⸗
ſie abinuicem. Huiꝰ ergo ſacramenti et ſciſnatis ſiue

2

4

*

ſciſmatici ſunt actus cõtrarij vnde in cõtingentia ſũt ea⸗
dem rõne ſciſmaticꝰ et cõſiciẽs ſiue cõſecrãs ſunt incon⸗
tingẽtes.ergo ſciſmaticus nõ pt᷑ cõſficere vel conſecrare.
4l Reſpõſio. in ſciſmatico habẽte oꝛdinẽ ſacerdotalẽ.et
viciũ ſciſmatis.rõne vicij vel ſciſmatis eſt incõtingens
cõſecrãti:rõne oꝛdinis nequaqᷓ;.imo habet ptᷣatem cõſe
crãdi qꝛ poſita in pcedente ꝓbleumate opponendo et re⸗/
ſpõdendo hic cõueniẽter dici poſſet.iſia ſufficiãt.

m ſextum

Onſequẽter querit᷑ vtrũ degꝛadati poſſint
cõſecrare.ꝙ ſic:videt᷑ ex pᷣdictis.q. Cõtra.
j.q.j.E ꝗdaʒ.ponit᷑ differẽtia inter illos
baptiʒãdi et ius cõſecran
di.dicit᷑ auũt ſic.ptᷣas dandi baptiſmũ et ius cõſecrandi
dñicum coꝛpꝰ et largiẽdi ſacros oꝛdines:plurimũ inter
ſe differũt. Suſpẽſo em̃ vł depoſito ſacerdote nulla ei re
linꝗt᷑ ptas ſacrificãdi ſacramentũ baptiſmi:tñ nõ ſoluʒ
a ſacerdote depoſito vel layco catholico:verũetiã vel he
retico vel pagano:ſi mĩſtratũ fuerit: nulla reiteratione
violabit᷑.hic plane habet᷑ ꝙ degradatꝰ nõ habʒ pt̃atem
cõſecrandi.¶ Itẽ.j.q.j.ꝙ quidã.degradatꝰepᷣus largiẽ⸗
di ſacros oꝛdines nõ habet pt̃atem.facultatem tñ bapti
ʒandi nõ amiſit. Ex hoc patet ꝙ epᷣus degradatꝰ nõ bʒ
officiũ ep̃i neq; ptatem.vñ nõ pt᷑ oꝛdĩes cõferre.A ſimi⸗
li videt᷑ ꝙ ſacerdos degradatꝰ iure nõ habet officiũ ſa⸗
cerdotis nec pr̃atem cõſecrãdi.q¶ Item eius ẽ interpᷣtari
cuiꝰ eſt cõdere.igit᷑ ſi ẽus ꝗ cõtulit oꝛdines ſiue condi⸗
dit in deg dato interpᷣtet᷑ illũ nullũ eẽ ⁊ om̃i carere ptate
ſtandũ eſt eius oꝛdiatõni.igit᷑ nõ eſt oꝛdo in talibo alicꝰ
ptatis.. Item nullꝰ habẽs oꝛdinẽ ſaceꝛdotalẽ puniendꝰ
eſt a iudice ſeculari.ſed degradatꝰ tradit᷑ puniẽdus a iu⸗
dice ſeculari:ergo caret oꝛdine ſacerdotali.eꝛgo nõ habʒ

ptatem cõſecrandi. Ratões que oſtẽdũt q; bercricna de .
Ke⸗

teſt cõſecrare: oſtendũt ſimiliter ꝙ et degradatꝰ
ſpõſio.ꝙ degradatus habet pr̃atem cõſecrãdi.ius tamẽ
erequẽdi nõ hʒ ſicẽ ſupᷣdictũ eſt de heretico.ſiẽ em cara⸗
ctere nõ poteſt pꝛiuari:nec ſic ptate cõficiẽdi.q Ad pꝛi⸗
mum ergo dicendũ.ꝙ illud qð ꝓponit᷑.j.q.j.dicit᷑ oppo⸗
nendo.vñ ibidẽ pᷣmittit.oꝑponit᷑ huic ſentẽtie aug. Eel
poteſt dici ꝙ ibi dicit᷑ ptas ↄſecrãdi executio poteſtatis
¶ Ad aliud qð obijcit᷑ dicẽdũ.ꝙ vt dicũt nõ eſt ſimile de
tep̃o degradato et ſacerdote:qꝛ in oꝛdine epᷣ̃ali non impꝛi
mit᷑ caracter ſicut in ſacerdotali ꝗ ſcʒ caracter imp̃ſſus
in aĩma deleri nõ poteſi.vnde ſolũmõ aufert᷑ illi officiuʒ
cõſecrandi.nõ em̃ aufert᷑ illi ptas:ſed executio ptatis.pᷣ
quia in oꝛdine epᷣ̃ali nõ impꝛimit᷑ caracter:in degradan
do aufert᷑ ei ptas cõferẽdi oꝛdines et officiũ executõnis
Aliter dicit᷑ ꝙ ſi epiſcopꝰ degradatꝰ oꝛdiaret aliquẽ eſt
oꝛdinatꝰ.Et ꝙ dicit᷑ ꝙ nõ habet ptᷣatem largiẽdi oꝛdies
intelligit᷑ de ptate executõis.quaſi diceret. Ligata ẽ po⸗
teſtas ꝗ;tum ad executõʒ.Vñ.j.q.j.NQe aug.in hac ſen⸗
tentia penitꝰ repꝛobemꝰ. intelligamꝰ aliud eſſe poteſta⸗
tem diſtribuẽdi ſacros oꝛdines:aliud eſſe executõeʒ ipᷣi⸗
us poteſtatis.Qui intra vnitatẽ catholice ecclłie conſii
tuti ſacerdotalẽ vel ep̃alem vnctõem acceperũt:officiũ ꝛ
executõem ſui officij cõſecratõne adipiſcũtur. Receden:
tes dᷣo ab integritate poteſtatẽ acceptã ſacramẽtotenus
retinent:effectu vᷣo ſue poteſtatis penitꝰ pꝛiuant᷑.¶ Ao
aliud qdð obijcit.ꝙ eius eſt interpᷣtari ⁊c.dicendũ ꝙ ca⸗
racter vnde eſt poteſtas oꝛdinis ẽ ĩmediate a deo.Licet
epᷣus cooꝑetur miſterialiter. Dominꝰ aũt nõ interpᷣtat
degradatũ carere poteſtate cõſecrãdi nec epᷣus etiã: ſed
iure erecutõnis.i Ad vltimũ dicendũ.ꝙ degradatꝰ me
ritis ſuis exigentibo nõ gaudet pꝛiuilegio oꝛdinatoꝛum
nec tuitione eccleſie: ꝓpter hoc ſubiacet iuditio poteſta⸗

tis ſecularis:nõ quia caret oꝛdine.

¶ Nueſtio. xxxvj.de conſe⸗

crationis vſu.

Egquitur de conſe⸗

cratõne q;tum ad vſum. Circa boc ꝓce⸗
ditur ſic. Pꝛimo de loco cõſecratõnis.
Secũdo de temꝑe.CTercio de altari ſu⸗
per qð cõſecrandũ eſt.Quarto de pan⸗

nis. Quĩto de calice et patena.Sexto de indumẽtis con

ſecrantis.Septime de multitudiĩe aſſiſtentiũ. Octauo ðᷣ
multitudine cõſecrãtiũ.Nono de neceſſitate verboꝝ di⸗
cendoꝝ in cõſecratõne.Decimo de rõne et intellectu eo⸗
rum que addũtur ad laudem dei et ſacramẽti ſolennita⸗
tenn. .

Nembꝛum pꝛunum

Irca pꝛimũ querit᷑.vtrũ licet cõſecrare lo
cis nõ cõſecratis.Et videt᷑ ꝙ ſic: qꝛ ſacra⸗
mentũ cõfirmatõis qð eſt maxĩa venerati
one habendũ et a ſolis ep̃is celebꝛandum:
licet locis no ſacris mĩſtrari:ſiłr videt᷑ de hoc ſacramẽ⸗
to.¶:.Cõtra.de cõ.di.j.arguit᷑ ſic.Si iudei ꝗ vmbꝛe deß⸗
uiebant.loca in ꝗbo dño ſacrificabãt ha bebãt ↄſecrata.
nõ in alijs q; deo dicatis locis mũera deo offerebãt:mul
tomagis nos quibo veritas et gratia data eſt ꝑ ihm xpᷣʒ
nõ de bemus niſi in templis deo ſacratis miſſas celebꝛa⸗
re et ſacrificia deo offerre.et hoc eſt qð dicit᷑ deutro.xij.
Caue ne offeras olocauſta in omni loco quẽ videris:ſed
in eo quẽ elegerit dñs offers hoſtias ⁊c.q Item hoc vi⸗
detur requirere ſanctitas rei tractãde.cum em̃ illud qð
eſt ibi tractandũ ſcʒ dñs ihus ſit ſanctus ſanctoꝝ nõ de
bet niſi in loco ſacro et deo dicato cõſecrari.q¶ Item de

cõſe.diſ.j.Silueſter papa.nullꝰ pᷣſbiter miſſas celebꝛa-

re pᷣſumat:niſi in cõſecratis ab epᷣo locis. eſpõſio.
ꝙ nõ licet cõſecrare niſi loco ſancto ſiue deo dicato: niſi
neceſſitate cõpellente.vt de cõſe.dilſ.j.Sicut. ibi dicitur
Sicut nõ alij qᷓ ſancti dño ſacerdotes debent miſſas ce⸗
lebꝛare.nec ſacrificia ſuper altare offerre: ſic ñ i alijs qᷓ;
dño ↄſecratis locis.i.tabernaculis diuinis pᷣciba a pon
tificibo delibutis:miſſas cantare ⁊ ſacrificia offerre licʒ
niſi ſumma cogerit neceſſitas.Sanctius eſt eꝛgo nõ miſ
ſam cãtare.aut nõ audire:qᷓ in his locis vbi fieꝛi ñ opoꝛ
tet niſi ſũma neceſſitate ↄtingat.Si aũt querat⁊᷑ q̃ ſit ne⸗
ceſſitas tãta.dicendũ.qꝙ illa determĩatur de conſe.diſ.j.
concedimꝰ.vbi dicat᷑.Cõcedimus etiã vt ſicubi ꝙ pct᷑is
nr̃ie exigentibo ꝑ plurimũ factũ ẽ a noꝛmãnis ⁊ a ſcla⸗
uis.ab vngaris:et a malis rpᷣianis.ſen aliquo qualicũʒ
modo fuerint incenſe et cõbuſte.in capellis cũ tabula ſa
crata miſſas iterũ celebꝛari.donec eccleſie ipᷣe reſtaura⸗
ri queant. In itineꝛe ðvᷣo poſitis ſi eccleſia defuerit ſub di
uo ſeu in tentoꝛijs. Item ſi tabella altaris ſacrata. cete⸗
ra miſteria ad id officium ꝑtinentia.ibi affuerint miſſa
rum ſolennia celebꝛari concedimus.Qota ꝙ dicit᷑ con⸗
cedimus vbi notatur licentia generalis celebꝛandi mil-⸗
ſam tali neceſſitate ingruente.Qon aũt exiſtente tali ne
ceſſitate non licet:niſi cõcedente epiſcopo loci.de volun⸗/
tate em̃ et cõceſſione epiſcopi loci ſine tali neceſſitate li⸗
cet celebꝛare miſſam in loco nõ cõſecrato.vt de cõſe.diſ.
j.miſſarũ vbi dicit᷑. Miſſarũ ſolẽnia nõ vbicũq; ſᷣ in lo
cis ab epᷣo cõſecratis.vel vbi ipᷣe ꝑmiſerit celebꝛãda eſſe
cenſemꝰ.et alibi eodem.ſic ergo.i.in pñti vita poſitos
opoꝛtet nos agnoſcere voluntatẽ dei.vbi agendi ſacri⸗
ficãdi locus eſt.qm̃ in alijs locis ſacrificari ⁊ miſſas ce⸗
lebꝛari non licet niſi in his in quibus epiſcopus permi⸗
ſerit vel fuerit ab epiſcopo regulariter oꝛdinato tenente
videlicet ciuitatem cõſecrata fuerint.debent &̊ canones
quibus dicit᷑ ꝙ nõ licet cõſecrare niſi in locis cõſecratis
ſic intelligi:ſcʒ niſi neceſſitate vꝛgente vel epiſcopoe loci
concedẽte.¶ Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ ſanctitas coꝛpoꝛis

dñi requirit locũ ſacratũ ⁊c̃.dicendum ꝙ quantacunq;
imminet neceſſitas nunqꝙᷓ conſecrandum eſt niſi ſaltẽ in
altari poꝛtatili ſacrato qð ſupᷣ vocat᷑ tabula ſacrata.⁊ B

e
bnig,
Nlſ
n
N
nos
ne
nte

on
nil⸗
ne
in⸗
li⸗
dil.

¶ Lueſtio
ſufſicit epo loci cõcedente vł neceſſitate imminẽte.⸗Ad
hoc qð obijcit᷑ ꝑ illã auctoꝛitatẽ.Caue ne offeras ⁊c · ꝓñ
debet fieri cõſecratio hmõi niſi in vno loco tm̃: ſicut ᷣm
ritũ legis moyſi nõ offerebant᷑ ſacriſicia niſi ſub vno lo⸗
co tm̃ a dño conſtituto:vt veritae cõuemiẽter reſpõdeat
figure.Oicendũ ꝙ hoc nõ opoꝛtet:tum ꝗpter diſpendiũ
qð accideret in eccleſia dei ex raritate cõſecratõis ſiẽ̃ ex
dictis ałs patet:tum qꝛ illa ſacrificia ſcʒ legis fuerũt ſi⸗
aure xp̃i offerẽtis ſe in ſacrificiũ ꝓ nobis deo patri qð
actũ erat in vno loco tm̃. VUñ qᷓ;dtum ad hoc veritas con
ueniẽter reſpõdet figure. Pꝛeterea.filijs iſrł ꝓbibitum
fuit ne offerrẽt ſacrificia in diuerſis locis.vt ſic reuoca⸗
rent᷑ a cultu ydolatrie que in diuerſis locis exercebat᷑.

OHnſequẽter querit᷑ de temꝑe cõſecꝛatõnis
Et videt᷑ ꝙ liceat fieri hec cõſecratio hoꝛa
cene.regulariter dico:qꝛ exq̊ oĩs xpᷣi actio
Infra eſt inſtructio:ab ipᷣo aũt fiebat conſe⸗
cra õi in hoꝛa cene:videt᷑ ꝙ ab alijs ſimiliter debe
at ficri. ¶ Itẽ hoc videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ licet ſumere coꝛpus xpᷣi
in vſum hoꝛa cene ĩ neceſſitate:a ſimili videt᷑ ꝙ liceat cõ
ſecrare hoꝛa tali.et hac eadem rõne licet cõſecrare om̃i
hoꝛa:cũ om̃i hoꝛa et temꝑe liceat ſumere coꝛpꝰ xpᷣi in ne
ceſſitate. ¶ Itẽ ſupꝛemi oꝛdines ſine miſſarũ ſolẽnitatibo
nõ cõſerunt᷑.ſed oꝛdies ſupꝛem hoꝛa veſpertina cõferũ⸗
tur. vt diſ. lxxv.qm̃.vbi dicit.Ceteroꝝ ſcʒ ab oꝛdinatio
nibo epoꝝ oꝛdinatões nõ niſi certis temꝑibo ⁊ diebo ma
rxime ſacerdotũ ⁊ leuitaꝝ fieri debent veſꝑa ſcʒ ſabbati.
et loquit᷑ de ſabbato magno ſcz vigilia paſche quo die of
ficiũ celebꝛatũ a ſummo põtifice durat vſq; ad veſperaʒ
frequẽter. ¶ Itẽ videt᷑ ꝙ ſiatim poſi medietatẽ noctis li⸗
ceat celebꝛare et conſecrare.qꝛ dies ſᷣm iudiciũ ſctᷣe eccle

ſie inchoat temꝑe medie noctis.Fᷣm ꝙ habet᷑ in
e

et ratio buiꝰ ẽ.qꝛ dñs natus erat in mecdſo noctis.
tra.videt᷑ ꝙ ſolũmodo liceat cõſecrare hoꝛa qua dñs pa
tiebat᷑.ſcʒ hoꝛa qua dñs ihus xpᷣc ſe obtulit in holocau⸗
ſlũ ꝓ nobis qð in miſſa recitat᷑ ſiue rep̃ſentabat᷑. Et hoc
eſi quod habet᷑ de conſe.di.j.nocte vbi dicit.reliquis tẽ⸗
poꝛibo ſeʒ a ſancta nocte natiuitatis dñi miſſaꝝ celebꝛa
tõnes ante hoꝛã diei teꝛciã mime ſunt celebꝛande:qꝛ ĩ eo

dem hoꝛa et dñs crucifi 2 ſuꝑ aplos legit᷑ deſcen⸗
diſſe ſpũſſanctꝰ ¶ Reſpõſio.ꝙ cõſecratio dñici coꝛꝑis
ſiue miſſa diuerſis boꝛis ſᷣm diuerſitatẽ tempoꝝ.et die⸗

rum eſt celebꝛãda.i Qam in diebo ieiunioꝝ debet celebꝛa
ri hoꝛa nona.Eñ ex concilio gabilonenſi habet᷑.q; ante
miſſaꝝ ſolẽnia circa hoꝛã nonã decãtata in.xl.comedeꝛe
nõ licet. Itẽ in quatuoꝛ tꝑibo circa hoꝛã veſpertinã.cuʒ
oꝛdines celebꝛant᷑.miſſaꝝ ſolẽnia celebꝛant᷑.vt habet᷑ de
conſe.di.j.Solent.vbi dicit᷑. SZeiunijs etiã q̃tuoꝛ tẽpoꝝ
circa veſpertinas hoꝛas.in ſancto vᷣo ſabbato circa no⸗
ctis initiũ miſſarũ ſolennia ſunt celebꝛanda. aũt oꝛ⸗
dinatões celebꝛãde ſunt circa hoꝛã veſpertinã habet᷑ di.
lxxv.oꝛdinatões. Itez in diebo feſtiuis ⁊ ꝓfeſtis ↄgruit
celebꝛare hoꝛa pꝛima ſiue pꝛima ꝑte diei.vñ de cõſe.diſ.
j. Solent. pꝛima q;ᷓ ꝑte diei miſſaꝝ ſolẽnia nõ incõgꝛue
celebꝛant᷑.vbi plures ſunt pᷣſbiteri.ſed ſi vnꝰ ſolus ſit ſa⸗
cerdos:magis cõgruit celebꝛare hoꝛa tercia.¶ Nota tñ
ꝙ miſſe cõuentuales regulariter cantant᷑ tribo hoꝛis.ſcʒ
tercia ſexta et nona.ercia:qꝛ tũc crucifixus ẽ xpᷣe lin⸗
guis iudeoꝛum clamantium Crucifige cruciſige eum.
et a militibo beratꝰ.Sexta:qꝛ tunc ĩmolatus ẽ ĩ cruce
manibo iudeoꝝ vel gentiliũ.iQona:qꝛ tunc expirauit.i.
ſpm̃ emiſit.Tercia hoꝛa cantat᷑ in diebo feſtiuis. Sexta
in ꝓfeſtis. Nona in.xl.et in diebo ieiunioꝝ.nõ tñ oĩm:
qꝛ in ſabbatis ieiunioꝝ quatuoꝛ tẽpoꝝ.valde ſero debet
celebꝛari miſſa ꝓpter ſacros oꝛdines qui ad dñicoʒ per⸗
tinent. In ſabbatis paſche ⁊ penthecoſten ſeꝛo cantatur
qð ex benedictõne cerei poteſi ꝑpendi.vbi dicit᷑ hec nex
eſt. et ex hac oꝛõne.Deus ꝗ hanc ſacratiſſimaʒ noctem.
Ao pꝛimũ ergo dᷣm.ꝙ in caſu ſupᷣdicto licet celebꝛaẽ
hoꝛa cene.i.hoꝛa veſpere.tñ exemplũ dñi cõſecrãtis non

xxxvj.

hoc aſtruit:qꝛ cauſa ſpecialis fuit quare conueniebat ꝙ;
dñs tũc cõſecraret vt dictũ eſt ſupꝛa.¶¶ Ad aliud dicẽdũ
ꝙ nõ eſi ſimile de cõſecratõe et ſumptõe.Qam ſumptio
coꝛpis xp̃i in neceſſitate eſt cõceſſum ab eccleſia: cõtrari
um alteriꝰ ſcʒ nõ om̃i temꝑe ↄſecrare inſtitutũ eſt ab ec
cleſia.ſᷣ cõtra inſtitutõem eccleſie nibil pᷣumendũ eſt.vt
vij. q. üj. ¶ Ad aliud qð ſequitur patet reſpõſio.quia qñ
celebꝛant᷑ oꝛdinatões vt dictũ eſt:licet celebꝛare hoꝛa ve
ſpertina.¶ Ad aliud qdð obijcit᷑.ꝙ licet celebꝛare ſtatim
poſt mediũ noctis qꝛ eccleſia inchoat diem temꝑe tali.
dicendũ ꝙ in computo loquit᷑ de die naturali nõ artifici
ali. on aũt licet celebꝛare ſingulis hoꝛis diei natalis.
Si aũt querat᷑. Si liceat celebꝛare miſſaʒ anteꝙᷓ ſit di

es artificialis.i.illa ꝑte diei que nox dicit.dicendũ ꝙ nõ

licet:cum geneꝛalis cõſuetudo eccleſie teneat tali hoꝛa ñ
eẽ celebꝛãdũ. Vñ de cõſe.dil.xj.cõſuetudis dicit᷑.cũ nec
ſacris canoniba nec hũanis legibo cõſuerudo obuiare vi
detur:incõcuſſa ſeruãda eſt.et dicit aug.vt recitat᷑.c.ſe⸗
quẽti.Eccleſiaſticaꝝ inſtitutionũ.quaſda ſcripturis q̃ſ
dam vo apłica traditõne ꝑ ſucceſſoꝛes in miſterio ↄfir⸗

matas accepimꝰ.quaſdazʒ vᷣo conſuetudines roboꝛatas

appꝛobauit vſus quibo par ritus et idem vtriuſq; pieta⸗
tis debetur affectus.Et eadem diſ.j.catholica. Vbi reci
tatur verbum aug.in li. de fide xpᷣiana dicit᷑. Catholica
eccleſia ꝑ oꝛbem diffuſa tribo modis pꝛobat᷑ exiſtere.qc⸗
quid em̃ in ea tenet᷑.aut auctoꝛitas ſcripturaruʒ eſt.aut
traditio vniuerſalis:aut certe ꝓpꝛia ⁊ ꝑticularis inſtꝛn
ctio.ſed auctoꝛitate tota tenet᷑ et conſtringit᷑ vniuerſali
traditõne maioꝛũ.et nibilominꝰ tota.pꝛiuatis vo conſti

tutionibo et ꝓpꝛijs infoꝛmatõnibo vnaqueq; ꝓ locoꝛum

varietate ꝓut viſum eſt ſubſiſtit et regit᷑. Et nota dic pꝛi
uatis inſtitutionibo ⁊c. Quia in aliquibo eccleſijs ſunt
alique conſuetudines que non ſunt in alijs. Ponunt tñ
quidam ꝙ in aliquo caſu de nocte licet conſecrare. vt ſi

aliquem vel aliquos ante diluculum infirmari ad peri⸗

culum moꝛtis contingeret et non poſſet euchariſtia babe
ri pꝛemanibo niſi conficeretur:in hoc caſu ꝑ epᷣm vł per
alium qui poſſet in caſibo diſpenſare.poſſet tali hoꝛa di
ſpenſatoꝛie celebꝛari:nõ tñ ſine vꝛgentiſſima cauſa con
tra conſuetudinem hmõi geneꝛalem faciendũ.⸗ Ad illð
qð obijcitur ꝙ reliquis temꝑibo a nocte natiuitatis dñi
minime debent miſſe celebꝛari. Dicẽdum ꝙ ibi inſinua
tur quid decet ex congruo:nõ quid exigit᷑ de iure cõgru⸗
it em maxime ꝙ tali heꝛa maioꝛes miſſe in eccleſijs con⸗
uentualibo celebꝛentur. de hmõi em̃ miſſis et in talibus
eccleſijs hoc intelligendum eſt.

Mlembꝛum tercium

Onſequenter queritur de altari in quo cõ
ſecrandum eſt coꝛpus xp̃i.ſcilicet de q̃ ma
teria debet eſſe. Et videtur ꝙ ſolum debe⸗
at eſſe lapideum ſic. ullum altare quod
non eſt lapideum debet conſecrari. vt habet᷑ de cõſe.di.
.j.altaria.vbi habet᷑. Altaria ſi nõ ſunt lapidea:criſma
tis vnctione nõ conſecrãtur.ſed in ſolis altaribo ↄſecra
tis debet fieri hec conſecratio.ergo non debet fieri neq;
licet niſi in altari lapideo.¶ Contra.Exo.xxvij.facies
altare de lignis ſethim. altare aũt fuit illud altare holo
cauſti quo ſignatur altare in quo repᷣſentat᷑ oblatõ veri
bolocauſti:quod fuit oblatum pꝛo bumani generis ſalu
te et redemptione. Si ergo veritas debet reſpondere fi⸗

gure:videtur ⁊c.¶¶ Item.iij.regũ ſeptimo legitur.ꝙ ſa⸗

lomon fecit altaꝛe auꝛeñũ.⸗¶ Itẽ Exo.xx.pꝛecepit dominꝰ
ꝙ fieret altare de terꝛa. Iteem ibidem legitur ſimiliter de
altari de lapidibus. Si ergo in tempoꝛe legis fiebat al⸗
tare ſm legis oꝛdinationem de multis materijs ſcilicet
te ligno lapide auro terra:videtur ꝙ ſimiliter debet fie⸗
ri modo.et maxime de auro: cum hmõi altare maxime

congrueret onlerratron e Aaaricnu conous domini
ꝓpter ſui pꝛecioſitatem. ¶ Reſponſio.ꝗ: magis cõuenit

ꝙ altare conſecrationis ſit lapideum ſiue petrinũ qᷓ; de

alia materia.ſcʒ ꝓpter lapidis cõmunitatẽ:foꝛtitudiem

ſiue durabilitatẽ:et ſignificatõem.am ꝓter illius cõ
munitatẽ eſt facilis adhibẽdũ.vnde nõ pt᷑ eſſe diſpendiũ
multũ ex eius carẽtia.ꝓpter durabilitatẽ habet aptitu⸗
dinẽ ad hoc ꝙ cõſecret᷑.nõ em̃ cõueniret ꝙ aliꝗd vnctio⸗
ne ſacra cõſecraret᷑:niſi eſſet ſolidũ et durabile. Et ꝓpt
cõgruitatẽ ad ſignificandũ:qꝛ reuera in hoc ſacramẽto
maxime ẽ fides neceſſaria et ꝙᷓtũ ad cõſecratõem et qᷓtũ
ad ſuſceptõem.petra aũt xpᷣm ſignat.j.coꝝ.x.petra aũt
erat xpᷣe.ↄuenit vt altare ↄſecratõis ſit de petra qua re⸗
pᷣſentet᷑ xrpᷣc:et fides eius excitet᷑ que valde eſt neceſſaria
in hoc ſacramẽto.¶Ex his pʒ reſpõſio ad queſita.quia
neq; auro.neq; terra.ncq; ligno hec tria cõueniũt.ſcʒ cõ
munitas ex quaẽ facilis ad habẽdũ:durabilitas ſiue ſo
liditas ex qua eſt illi aptitudo ad cõſecrãdũ: ꝓpꝛietatuʒ
pluralitas ex qua ẽ illi cõgruitas ad ſignificadũ ſcʒ xpᷣʒ
4Ex his ſiłr patzʒ reſpõſio ꝙ nõ debet eẽ de oĩbo ſiue ali
quibo pᷣdictis.qꝛ in nullo pᷣdictoꝝ ẽ ꝓgpꝛietates pᷣdictas
ita reꝑire ſiẽ in petra. MNec ẽ cõtra pᷣ̃dicta ꝙ ẽ in eccleſia
lateranẽſi altare ligneũ.qð quidẽ altare ob apłoꝝ pꝛin/
cipis qui ſuꝑ hoc altare dñicum celebꝛaſſe dicit᷑ ſacram̃
tum et ſctoꝝ pᷣdeceſſoꝝ martirum reuerẽtiam.Ticet be⸗
atꝰ Silueſter papa decreto firmaſſet vt nullũ deinceps
altare eẽt niſi lapideũ.hoc in dñicũ et patriarchale ipſe
idem ſcʒ beatꝰ ſilueſter papa ſtabiliuit altare. vt ſuꝑ il⸗
lud nullꝰ niſi rom anus papa miſſam audeat celebꝛare.
ab epᷣatu em̃ apoſtoloꝝ pꝛicipis.vſq; ad temꝑa bti Sil⸗
ueſtri ſeuiẽte ꝑſecutoꝝ rabie:certa nõ erat epᷣalis ſtatõ.
ſed vbicũq; neceſſitas cõpulit.ſiue in criptis ſiue in do⸗
mibo religioſoꝝ ſiue alijs locis quibuſcũqʒ miſſam cele⸗
bꝛabãt ſuꝑ altare ligneũ in modũ arche concauũ: quod
poꝛtabatur a ſacerdotibus vbicunq; epiſcopꝰromanus
latitabat.ſuꝑ qð die cene et ſabbato ſequẽti a ſũmo pon
tifice mĩſteriũ ꝑagitur ſacerdotale.

¶ Membꝛum qnartum

Onſeq̃nter querit᷑ ĩ cuiuſmõi pãnis debet
hoc ſacrificiũ celebꝛari.vtrũ ſericis an li⸗
neis:albis tm̃ an tinctis.Et videt᷑ ꝙ in ſe
— ico ꝓpter hoſtie nobilitatẽ.¶¶ Itẽ videt᷑ ꝗ⸗
nõ tm̃ in albis.ſ̊ ⁊ rubeis: cũ ipᷣe ibi repntet᷑ ſponſus ec
cleſie.non tm̃ illo ſtatu qͥ fuit albus:ſed et quo fuit rubi⸗
cundus.Juxta illud cant᷑.v.amicꝰ meus candidꝰ et ru⸗
bicũdus·CLõtra.de conſe.diſ.i.Cõſulto.vbi dicit᷑.cõ⸗
ſulto oim ſlatuimꝰ vt ſacrificiũ altaris nõ in ſerico pan
no.aut in tincto quiſqᷓ celebꝛare pᷣſumat.ſed in puro lin
theo ab epᷣo cõſecrato.terreno ſcʒ lino ꝓcreato atʒ con⸗
texto.ſicut coꝛpꝰ dñi nr̃i ihu xpᷣi i ſindone linea munda
ſepultũ fuit. Hic igit᷑ hbabet᷑ plane ꝙ in cõſecratõe hac ñ
eſi vtendũ pãnis ſericis aut tinctis:ſed ſolũmõ lineio
albis.et hoc intelligẽdũ eſt de pallis ⁊ coꝛꝑalibdQð
cõcedimꝰ.et hoc duplici rõne ſcʒ mũdicie maioꝛis ⁊ mi⸗
ſterij ꝓfundioꝛis Inter om̃ia em̃ genera pãnoꝝ illa que
ſunt de lino puro ad cãdoꝛẽ ꝑſpicuũ ꝑducta mũdiſſima
ſunt.et melius poſſunt mũdari:et pꝛofũdius ſigniſicant
que dño ↄtingebant.ota ergo verba canonis.dicit em̃
in lino puro in qͥ notat᷑ puritas et inocẽtia oĩmoda ſine
macula aliqua ipᷣius ſaluatoꝛis. Puꝛũ eſt cui nihil eſt
ꝑmixtũ qð eſt alierius nature. Itẽ dicit terreno qͥ notat
coꝛpus ipᷣius ſaluatoꝛis paſſibile et moꝛtale.de coꝛpoꝛe
terreno virginis aſſumptũ.Item dicit lino ꝓcreato atz
cõtexto.i.panno lineo multiplici tunſione ad candoꝛem
ꝑducto:quo notatur Expe multiplici cruciata ⁊ pᷣſſura
ꝑuenit ad gloꝛiam.lAd illud qð obijcitur.ꝙ vtendum
eſſet pãno ſerico ꝓpter hoſtie pᷣcioſitatem. dicendũ ꝙ li⸗
cet pãnis hmõi pꝛecioſioꝛ ſit lineo:nõ tñ ꝓpinquitate tã
ta coꝛpus dñi repꝛeſentat nec pannus tinctꝰ ſic de lino.
Pꝛeterea. vt tangit᷑ in verbis canonis pãnus in quo ſa⸗
crifitiũ altario celebꝛat᷑ repꝛeſentat ſindonem in quo in⸗
uolutũ erat coꝛpus dñi in ſepulcro.Et dicit hugo ꝙ coꝛ

poꝛais palla ſindonem in quo inuolutum fuit coꝛpus
xpᷣi ſignificat.

lembꝛum quintum

Onſequenter queritur de calice et patena
Et queritur atrum licet conſecrare in cali
ce de petra.Et videtur ꝙ ſic:quia calix ſi⸗
V· gnat ſepulcrum dñi.quod erat exciſum in
petra Marc.xv. Dicit eĩ hugo.ꝙ calix ſepulcrũ ſignat
patena lapidem ſuꝑpoſitum. Similiter videtur ꝙ in ca
lice de ligno.ꝑ H̊ ꝙ antiqui quãdo pauꝑioꝛes fuerũt ec
cleſie ſacerdotes vtebantur calicibo ligneis ſicut habet᷑
de conſe.diſ.j.vaſa. Hac eadẽ ratione videtur ꝙ in cali
cibus vitreis.vnde ibidem dicitur Sepherinus.xvj.ro
manus ep̃us.patenis vitreis miſſas celebꝛare cõſtituit

¶ Reſpoſio.ꝙ hec queſiio determinata eſt in cõcilio re

menſi de conſe.dilſ.j.Calix.vbi dicitur. Calix dñi cum
patena.ſi nõ ex auro oĩno de argento fiat.Si quis aũt
tam pauꝑ eſt ſaltem vel ſtanneũ calicem bhabeat. de ere
aũt aut auricalco nõ fiat:qꝛ ob vini virtutem eruginem
pariterq; vomitum ꝓuocat.nullus aũt in ligneo aut vi
treo calice miſſam cantare pꝛeſumat. Item ſupꝛa eadezʒ
diſ.j. Vaſa. Legitur ꝙ vꝛbanus papa.om̃ia miſteria ſa⸗
cra fecit argentea. In bhoc em̃ ſicut in reliquis cultibus
magis ac magis ꝑ incrementa tempoꝛum decus ſuccre
uit eccleſiaꝝ.Noſtris em̃ diebus qui ſerui patriſſamili
as ſumus.ne decus matꝛis eccleſie minuatuꝛ ſed magis

cumulatur ⁊ omplificetur: ſtatuimus vt deinceps nullꝰ

ſaceꝛdos ſecrũ miſteriũ coꝛꝑis ⁊ ſanguinis dñi nr̃i ihu
xp̃i in ligneis vaſculis cõficere vllo modo pꝛeſumat. et
hoc ſtatutum factum fuit in concilio triburienſi.¶ Ad
pꝛimum ergo dicendum.ꝙ non licet conſecrare in cali
ce lapideo.quia vt ex dictis patet.ſolummodo licet con
ſecrare in vaſis factis ex triplici metallo ſcilicet ex auro
et argento et ſtanno.Si autem obijcitur ꝙ calix ad con
ſecrandum non debet fieri ex auro.quia dicit Ambꝛo.
in li. ð offi.et habetur.xij.q.ij.aurum.vbi dicitur. Auꝛũ
ſacramenta nõ querunt. Reſponſio.vt ex dictis ibidem
patet. Ambꝛo:et canon. loquntur in caſu quo res eccle
ſiarum diſtrabenda ſunt ꝓ alimonia pauperuʒ et ꝙ re
dẽptione captiuoꝛuʒ.vnde dicitur ibi.Nonne dicturus
eſt dominus cur paſſus es tot inopes moꝛi fame:⁊ certe
babebas aurum de quo miniſtraſſes alimoniaʒ. cur tot
captiui in captiuitatem ducti nec redempti ab hoſte oc
ciſi ſunt.quid dices:timui ne templo dei oꝛnatus deeſſʒ
Reſpondebit aurum ſacramenta nõ querunt:oꝛnatus
ſacroꝛum redemptio eſt captiuoꝛum. Aliqui exponunt
ſic.non queꝛunt ad ſui efficaciam. non enim minoꝛem ef
ficaciam habent ſi in alteriuſmodi vaſis conficiantur.
vel non querunt quo ad hoc vt inde magis placeat deo:
non enim ex eo ꝙ in auro conſiciũtur magis placẽt deo
ſed ex conficientium ſanctitate et virtute.Non autez cõ
ueniret in voſe lapideo conſecrari. pꝛopter vaſoꝛum la
pideoꝛum ineptitudinem et poꝛoſitatem. nec in vaſe vi
treo vel criſtallino pꝛopter fragilitatem. neq; in ligneo
pꝛopter poꝛoſitatem et humidoꝛum inbibitioneʒ. ¶¶ Vo
hoc quod obijcitur ꝙ calice ſignatur ſepulcrum domini.
dicendum ꝙ ratio non requirit ꝙ ſignans⁊ ſigniſicatũ
in mateꝛia conueniant. Ad illud quod obijcitur de ca⸗
licibus ligneis et vitreis. dicendum ꝙ et ſi aliquo tem
poꝛe buiuſmodi calicibus ſaceꝛdotes vtebantur:poſt ta
men pꝛopter periculum quod umminebat et vaſoꝛum ta
lium vilitatem aliter ſtatutum eſt vt ex dictis patet.

66
e
ot

mabant dicẽtes Oſãna filio dauid be

Mueſtio
¶ Membꝛum ſextum

indumẽtis ſimpliciũ ſacerdotũ et numero
— eoꝝ. Secũdo de veſtibo pontiſicis et eoꝛũ
vocabulis. Tercio de ſigniſicatõe veſtiũ
pontiſicaliũ. Quarto de palleis archipꝛeſuluʒ. Quinto

— 7

Articulus pꝛzmus
Irca pꝛimũ nota ꝙ hec ſunt indumenta pᷣſbi
teroꝝ ſimpliciũ.ſcʒ amictus.alba.cinguluzʒ.

de nder⸗ oꝛnamentoꝝ pᷣdictoꝝ.·

la. Heèc aũt indumenta vt dicit Snno. aliud ſignifi⸗
cant in capite ſcʒ xpᷣo:aliud in membꝛis.iQam et caput
et membꝛa ſacerdotis nomĩe nũcupantur. Ad caput at
dicit pð. Tu es ſacerdos ineteꝛnũ Fᷣm oꝛ.mel.Ad mem

bꝛa dicit᷑.j.pe.ij. Vos eſtis genꝰelectũ veg.ſacer.Pꝛius

ergo exponẽda ſunt eoꝝ miſteria iuxta qð capiti cõgru
unt:ac deinde ſᷣm ꝙ mẽbꝛis mennt KA Intelligendũ
eſt ergo ꝙ amictꝰ qͥ ſacerdos caput ſuuzʒ obnubit.ſignat
angelũ dei foꝛtem deſcendẽtẽ de celo amictũ nube.apoc.
x.angelus em̃ magni cõſilij ſcʒ filius dei amict? ẽ nube:
dum deitate carnẽ ↄterit:hoc ergo carnis latibulũ ami⸗
ctus ſignat ſacerdotis.¶ Alba aũt eſt lineũ veſtimentũ
albũ.et mũdiciã ſiue ĩnocẽtiã vite quã habuit xpᷣe ſignat
que ĩ eius traſſiguratõne ſignificabat᷑:q facies eius re
ſplẽduit ſicut ſol et veſtimẽta eius facta ſunt alba ſic nix
AMarci.ix. Semꝑ em̃ rpᷣi veſtimẽta mũda fuerũt et can
dida:qꝛ peccatũ nõ fecit nec inuentꝰ eſt dolus in oꝛe eiꝰ
.i. pe.ij. Zona ſiue cingulo ſacerdotis qͥ veſtimẽta con⸗
ſiringütur cũ meinbꝛis ſignat᷑ caritas ſua in oꝛnatu vir

tutũ cõſeruat.de hac apoc.j.Cõuerſus vidi ſimileʒ filio

bhomiĩs pᷣcinctũ ad mãmillas zona aurea.pꝑ hanc zonam
ꝑfecta xp̃ᷣi caritatas ſignat᷑.de qua ephe.iij.ſcire etiã ſuꝑ
eminentẽ xpᷣi caritatẽ.¶¶ Stola que collo ſacerdotis incũ
bit:ſeruitutẽ et obedientiam filij dei ſignat Ad pbitł.ij.
NQui cũ in foꝛma dei eſſet nõ rapinã arbitratꝰ eſt ſe eẽ eq̃
lem deo.ſed ſeipᷣm exinaniuit foꝛmã ſerui accipiens.⁊ ſe

quit᷑ factus eſt obediẽs vſq; ad moꝛtem ⁊c.¶ Manipu⸗

lo qui leua ſacerdotis ſuſpendit᷑:gloꝛia xpᷣi ſignat᷑ ĩ via

leuã em̃ vita pᷣſens ſignat᷑.ꝑ amplexũ dextere fruitio ſi

ue cõpꝛehẽſio.can.ij.Leua eius ſub capite meo ⁊c.pᷣc
aũt ſimul fuit viatoꝛ et cõpꝛehenſoꝛ. ſimul em̃ merebat᷑
et fruebat᷑.ſimul ꝑcurrebat ſtadiũ ⁊ compᷣhendebat bꝛa
nium. Hoc aũt ꝑ maĩpulũ ĩ leua poꝛtam ſignat᷑ ſm ps.
Veniẽtes aũt veniẽt cum exul.poꝛtãtes maĩpulos ſuos.
4l Per caſulã ſiue planetã qua coꝛpꝰ ſacerdotis cõtegit᷑
plenitudo gratie xpᷣi ſignificat᷑ qᷓ mẽbꝛa cõfouũtur.iohᷣ.
j.plenũ gratie et veritate. Hic ẽ xpᷣe cuiꝰ vngentũ a ca⸗
pite deſcẽdit ĩ barbã.et a barba ĩ oꝛam:qꝛ de plenitudie
eius om̃es accepimꝰ Joh̃.j.pꝛimũ apłi.poſtmodũ cete⸗
ri. Hec aũt eũ ſit vna et integra:tñ ꝑ quandã extentõem
in anterioꝛẽ ꝑtem et poſterioꝛẽ diuidit᷑.ꝑ qð ſignat᷑ ⁊ ec/
cleſiã que xpᷣi paſſionẽ pᷣceſſit:et eccleſiã que ſucceſſit illi
us gra ſaluari.Mam et qi p̃ibant ⁊ qui ſequebant᷑ cla⸗
ict? 2c. Mat.
xxj. oſanna ſalua obſecro interpᷣtat liter aut hec ex
poni poſſunt ſᷣm ꝙ mẽbꝛis conueniũt ſic. Per amictũ ꝗ
ſuꝑ bumeros circũquaq; diſtendit᷑ operũ foꝛtitudo ſigẽt᷑
Humeri eĩ foꝛtes ſunt ad oꝑa ꝑagẽda.ſm illð de yſaac
gen.xlix. Suppoſuit bumerũ ſuũ ad poꝛtandũ. factꝰ eſt
tributis ſeruiẽs.Sciat ergo ſacerdos ſe nõ debere ocijs
vacaꝛe:ſed oꝑibus virtutũ inſudare.Vñ.ij.thimo.ij.a

boꝛa ſicut bonus miles xp̃i.¶ Peꝛ aĩbã que ſpeciem can

doꝛis habet mũdicia ſacerdotis ſignat᷑. de quo.eccłi.ix.

Dm̃i tem pe veſtimta tua ſint candida.hec ſit de biſſo cꝰ

candoꝛ nõ eſt naturalis.ſed multis tunſionibo acquirit᷑

quo ſignat᷑ ꝙ mundiciã quã ſacerdos ꝑ naturã nõ babzʒ
multis attritõnibo 2 laboꝛibo afflictus ꝑ gratiam obti⸗
neat. Ende ſacerdos caſtiget coꝛpꝰ ſuũ et in ſeruitutẽ re

quit᷑ de indumẽtis ↄſecrãtis. Pꝛimo de

ſtola.manipulꝰ ſiue manipula.planeta ſiue

xxxvj.

digat:ne cuʒ alijs pᷣdicauerit ipᷣe repꝛobo efficiat᷑.j.coꝝ.
ix. ¶ Per zonã qua alba circa lumbos pᷣcingit᷑ incenti⸗
uoꝝ carnis ſignat᷑.ne mũdicia ſacerdotis ſtimulis car⸗
nis diſſoluat᷑. Ende luc.xij. Sint lumbi veſtri pꝛecincti
Ephe. vj. State ſuccincti lumbos veſtros in veritate.
RKecogitet ergo ſacerdos veſte cãdida mũdiciã ſignifica
ri. Cingulo cõtinẽtiam: vt illic nõ ſoꝛdeſcat.hic nõ efflu⸗
at vita ſpũalis.¶ Per ſiolam que collo ſacerdotis ſupeꝛ
ponit᷑. eũ iugũ oni aſſumpſiſſe ſignatur.que a collo per
anterioꝛa Eſenaene dextrũ latus oꝛnat et ſiniſtruʒ: vt
doceat ipʒ ꝑ arma iuſticie a dertrio et a ſiniſtris.ij.coꝝ·
vj. id eſt ĩ pꝛoſperis et aduerſis debere eſſe munitũ.ſcili
cet pꝛudẽtia AMath. x. Eſto pꝛudẽtes ⁊c. hec em neceſſa
ria eſt in pꝛoſperis qua mala pᷣcauet futura. Et patien⸗
tia que tollẽtes ingum dñi ꝓpter irruentes aduerſitates
neceſſaria eſt.ad hebᷣ.x. Patientia vobis neceſſaria ẽ:vt
repoꝛtetis ꝓmiſſiones.¶ Stola vo quibuſdã nerxibo col⸗
ligat᷑.qua virtutes patientia et pꝛudẽtia cõſeruant᷑.pa⸗
tientia ne aliquo impulſu temptatẽis moueant᷑: ꝓpter
quod dictũ eſt. In patiẽtia veſtra poſſidebitis aĩmas ve⸗
ſtꝛas. Pꝛudẽtia ne blandimẽtis peccatoꝝ ſubueꝛtantur
Pꝛouerb.iiij. Poſſide pꝛudentiaʒ et ne dimittas eum et
cuſtodiet te. ¶ Der manipulũ vigilantia deſignat. ſepe
em̃ diuio cultui mãcipatis ſurrepit accidia:que animũ
reddit doꝛmientẽ. ps.doꝛmitauit aĩa mea p tedio.⸗ Peꝛ
manipulũ in ſiniſiro bꝛachio qui alio nomĩe aſpellatur
maipula vel ſudariũ.ſignat᷑ ꝙ mentis ſudoꝛe deterſo.et
tedio animi toꝛpoꝛe depulſo: debet ſacerdos boĩs oꝑi⸗
bus diligẽter iuigilare. Eñ ſacerdotibo dicit᷑ illõ ꝓuer.
vj. diſcurre feſtina ſuſcita amicũ tuũ ne dederis ſomnũ
oculis tuis: ne doꝛmitent palpebꝛe tue. Per planetã ſi

ue caſulã q tanq; ſupꝛema? ſũma alijs veltibo ſi uꝑpponit

caritas ſignat᷑ que alijs ðᷣtutibo ercellẽtioꝛ ẽ. Vñ.j.coꝝ·
xij. Adhuc excellẽtioꝛẽ vobis viã deuõſtro.et operũ bo⸗
noꝝ finẽ.j. thimo.j.finis pᷣcepti ẽ caritas. aũt ꝑ extẽ
ſionẽ manuũ diuidit᷑ ĩ anterioꝛi et poſterioꝛi ꝑte: ſignat
; duo ſunt bꝛachia caritatis extẽſa.ad deũ ⁊ ad ꝓximũ
iuxta illud ¶Mat᷑.xxij.Diliges dñm deũ tuũ ex toto coꝛ⸗
de tuo:et ꝓximũ tuũ ſiẽ teiᷣm. Latitudo planete latitu⸗
dinẽ caritatis ſignat. que etiã vſq; ad inimicos dilatat᷑

ps. Latum mãdatũ tuũ nimis.

¶ Conſequẽter que-· S. ..

rit᷑ de nüero ĩdumẽtoꝝ p̃dictoꝝ ſic vt dic hugo. Sacra⸗

ruyũ veſtiũ ritꝰ ꝑtim a veteri teſtamẽto aſſumptꝰ ẽ:ꝑtiin a

pribo nouis adiectus.i QLota ergo ꝙ miĩoꝛũ in veteri lege
erãt veſtes q̃tuoꝛ.ſic hobet᷑ exo.xxviij.ſcʒ feminalia.ſu⸗
buccula ſiue tuĩca linea baltheꝰ ty ara ſiue mitra.Et pt
hic q̃ri.quare femĩalia nõ ſunt de veſtibo ſacerdotũ noue
legis ſiẽ lege moyſi. In lege em̃ noua multi licite conſe⸗
crant ſine femĩalibo.cũ et ꝓpt᷑ heneſtatẽ ⁊ ſigniſicatõeʒ
cõueniat iſtis ſiẽ et illi vel magis.¶ Itẽ ſacerdotes no⸗
ue legis ⁊ veteris vtunt᷑ albis q̃ in veteri lege dicũt᷑ tuni
ce linee.bec veſtis in lege ſtꝛicta eẽ dicit.vt em̃ dĩc hiero.
Hec adherebat coꝛꝑi ita arta et ſtrictis manicis: vt nul
la ĩ veſte ruga eẽt.quare ergo alba qua vtũtur ſacerdo⸗
tes noue legis larga ẽ. ¶ Itẽ cũ zona ſit cõmunis ſacer⸗
dotibo noue legis ⁊ ſacdotibo vpeteris.q̃re zona ſacerdo⸗
tũ noue legis nõẽ er q̃tuoꝛ coloꝛibo ↄtexta:ſic illa qᷓ fuit
legis veteris.¶ Itẽ qre ſacerdotes noue legis ñ viut᷑ mi
tris ſiẽ illi de lege moſay ca:cũ officiũ ſacerdotij noue le
gis ſit digniꝰofficio ſacerdotij veteris legis.mitra aütẽ

oꝛnamẽtũ digtatis.¶ N q̃re ſacerdotes noue legis vtũt

pluribo veſtimẽtia ꝙᷓ illi ð veteri Rñſio. ꝙ ſex ſüt in⸗
dumẽta ſacerdotũ noue legis q̃ ſupꝛa tacta ſunt.Cuiꝰrõ

pr eſſe. qꝛ ſex ſũt in qbo ptas eoꝝ ↄſiſtit.que ſunt.catheci

ʒare.baptiʒare.pᷣdicare.cõficere.ſoluẽ.li. are. Hec aüt
opa coĩa ſunt ſimplicibo p̃ bꝛis et põtificibo. Pꝛet. ſena
riꝰ ẽ nũerꝰ ꝑfectꝰ.ꝗ reddit᷑ ex ſuis aliqͥtis.veſies aũt iſte
vtutes ſignificat. Senariꝰ veſtiũ ꝑfſectõz oᷣtutũ gbo de
bpent ſaceꝛdotes eẽ oꝛnati ſignificat..¶ Ad pꝛimũ at dõm

.

Vy

ꝙ qꝛ ſacerdotes noue legis tenent᷑ ad ꝑpetuã cõtinentiã
ſcʒ illi qui ſunt ð occidẽtali eccleſia quoꝝ bec ſunt indu
menta.ad quã nõ tenebant᷑ ſacerdotes veteris legis:te⸗
nebantur tñ tempꝑe miſterij ſui.indixit em̃ eis lex ꝙ tꝑe

illo haberẽt femĩalia in ſignũ ꝙ tunc tẽꝑio ↄtineri de be

rent. Vñ hugo.Voluit ſermo dei in ſacro officio mini⸗
ſtros dei ad tegenda infirma coꝛꝑis ꝓpꝛiũ ac ſingulare
oꝑimentũ habere:vt ꝑ hoc oñderet pudicitiã et caſtimo
niam illoꝝ pᷣcipue cũ ſancta tractarẽt vnicã et ſingula⸗
rem eſſe debere.ñ miniſtri noui ſaceꝛdotij hoc oꝑimen
tum in ſacro officio ſingulare nõ aſſumũt:quibo ẽ iniun
cta ſeruãde caſtitatis neceſſitas ſic eſt quotidie offeren
di cõceſſa ptas.Miniſtri o veteris figure temꝑe ſacri⸗
ficij offerẽdi femĩalia ſumũt.que mĩſterio expleto ſoluũt
iterũ.qm̃ a cõtactu carnis vetus lexr ſancta tracturos ꝓ/⸗
hibuit:quos rurſum expleta vice ad oꝑam carnalis cõ⸗
mercij relaxauit.¶ Ad aliud dõm.ꝙ licet quedã indum̃
ta ſint cõmunia ſacerdotibo noui et veteris:nihilominꝰ
eoꝝ eſt diffeꝛẽtia aliqua qua diſcerni poſſint hec ab illa
In lege aũt veteri alba ſtricta eſſe deſcribit᷑: ꝓpter ſpm̃
ſeruitutis ĩ timoꝛe.ĩ noua lege larga: ꝓpter ſpm̃ adopti
onis in libertatẽ.Ro.viij.¶ Ad illud qð obijcitur de ʒo
nis.dicendũ ᷣm hug.ꝙ licet ſacerdotibo ʒona veteris 2
noui teſtamẽti ↄmunis eẽ dinoſcit᷑.nr̃m ſacerdotiũ ʒonã
q̃tuoꝛ coloꝛibo intextã nõ regꝗrit.foꝛtaſſis ſuꝑſtitõis vi⸗
tande cauſa:aut inopia artificij inductũ cõtentũ pura 2
ſimplici ↄtinẽtia.¶ Ad illud qð querit᷑.quare ſacerdo⸗
tes noue legis nõ habent mitras ſiẽ ſacerdotes veteris
⁊c. Dice ndũ ꝗꝙ nouũ teſtamentũ imitatur in quibuſdã
ad ſignificandũ q; nouũ teſtamentũ vetus nõ ſoluit.ſed
nõ in om̃ibo:ad ſignificãdũ ꝗ/ vetus q;tũ ad aliqua de/
bebat ceſſare nouo exiſtente.i ec mitra illa fuit oꝛnamẽ
tum dignitatis. IFuit em̃ vt dicit biero.rotundũ piliolũ
qð greci et noſtri thy arã:nõnulli galerũ vocant.nõ ha⸗
bet acumẽ in ſũmo nec totũ vſq; ad comas caput tegit:vᷣ
terciã ꝑtem a fronte reliquit nudã.Cydaris aũt de qua
ſuꝑ fronteʒ pontificis pendebat lamia aurea. in q̃ erat
ſeriptũ nomẽ dei thetragrãmathon fuit oꝛnamẽtũ digni
atis ſingularis:que erat ep̃oꝝ tm̃.ꝓ qua pontiſices no

ue legis mitrã habẽt.¶¶ Ad vltimũ dom.qꝙ ꝑ veſtes ſacer

dotales vᷣtutes quibo oꝛnari debẽt ſacerdotes ſigniſicãt᷑
Sacerdotes aũt noue legis maioꝛis ꝑfectõis ſunt qᷓ ſa⸗
cerdotes veteris legis:ad qð ſignificandũ pluribo indu

uütur oꝛnamentis.

rticulus ſecundus

quit᷑ de veſtibo ſpãlibo põtificis. Et pꝛimo
q̈tum ad eoꝝ ſignificatõʒ. Mota ergo ꝙ oꝛ⸗
namẽta ſpaãlia potificũ ſunt hec.videlicʒ.cali
ge.ſandalia.ſuccinctoꝛiũ.tunica.dalmatica.mitra.cyꝛo
thece.anulꝰ ⁊ baculus. Eleſtes aũt iſte aliud ſignificãt

in capite qð pꝛimo maifeſtabit.alið ĩ mẽbꝛis qð ſecũdo

li Qota q ꝙ ꝑ ſandalia:xp̃i ſignat᷑ ĩcarnatõ.ſandalia eĩ
ſigniſict dñice incarnatõis calciamẽtũ. de psẽ. In ydu⸗
meã exten. cal.me.i.ĩ gentibo notã fociã carnẽ meã. Peꝛ
ligulas quibo ip̃a ſandalia pedibo cõſtringũt᷑ idẽ ſignat᷑
qð ꝑ coꝛrigiã calciamẽti de q̃ iohs baptiſta.Cuiꝰ ñ ſum
dignꝰ coꝛrigiã cal.ſoluẽ.ioh.j.vnionẽ igit᷑ indiſſolubilẽ
et ligulas ſandalioꝝ ĩtelligere poſſumꝰ.¶ Calige medi
antibo ꝗbo pedes ſandalijo cõſiringunt᷑.aĩaʒ xpᷣi ſignifi⸗
cant: qua mediante carni diuinitas eſt vnita.vt em̃ dic
greg.ĩ moꝛa.Carnẽ dinitas mediãte aĩa ſuſcepit. IJdem
hẽt᷑ a damaſ.Si q̃reret᷑ an dĩnitas ĩmediate vniebatur
carni.Dicendũ ꝙ ſic.ſ̊ nibilominꝰeſt mediũ ſᷣm actum
et ſm digtatẽ.qia ĩ illa vnione fuit mediũ m dignita⸗
tem:nõ ᷣm actũ.q¶ OPer ſuccinctoꝛiũ qͥ ſtola ligat᷑ cũ cin⸗
gulo ſignat᷑ xpᷣ pietas vel miſericoꝛdia.q̃ fuit q̃ſi medi⸗
um inductiuũ caritatis eiꝰ vt ſe exponẽt ſubiectõni paſ⸗
ſioĩs. Ephe.ij. Deus ꝗ diues ẽ in miſericoꝛdia. ꝓpter ni⸗

miã caritatẽ qua dilexit nos:cũ eſſemꝰ moꝛtui pctis:cõ

uiuificauit no s in xpᷣo.hec ↄuiuificatio facta fuit ꝑ moꝛ
tem xpᷣi.Cinc toꝛiũ hmõi ꝓpꝛiũ eſt pontificuʒ. In ſiolis
aũt ſacerdotũ ſimpliciũ ſunt ſubcingula ꝗbo ſiole ligãt
cum cingulis.ſed in ſtelis põtificũ nõ ſolent talia eẽ.ſed
cinctoꝛia ſeꝑ ata quibo ſtole cũ cingulis ligant᷑.yſa.xj.
Erit iuſticia cingulũ lum boꝝ eiꝰ ⁊ fides cinctoꝛiũ renũ
eius.bec ẽ iuſticia qua deus ſatiſſecit pꝛo genere hũano
que pᷣceſſit de marima eius miſcðia.que eſi cingulũ lum
boꝝ eius:qua aglutinauit ſibi illos ꝗ mouent᷑ ad ſpũa
lis ꝓlis ꝓcr eatõem. Hiere.ũj. Sicut adheret lũbare lũ
bis viri:ſic aglutin aui mihi domũ iſrł.et fides paſſioĩis
xp̃ᷣi ſcʒ cinctoꝛiũ renũ eius.q̃ſi dicat.dei pietas de q ꝓceſ
ſit iuſticia ſatiſſaciẽdi ꝓ homie:eſt cingulũ ex ꝑte fidei:
et fides ex ꝑte homĩs eſt cinctoꝛiũ.q Per tunicaʒ quã a
veteri ſacerdotio nouũ aſſumpſit.i.a tunica poderis in
cuiꝰ ꝑte inferioꝛi tintinabula cum malogranatis pende
bant vt põtifex ſonoꝛiꝰ incederet.doctrina xpi celeſtis ſi
gnat᷑:quã dei ſapĩa xpᷣe ſuos diſcipulos docuit.Vñ ich.
xv.om̃ia quecũq; audiui a pr̃e meo:nota feci vobis.hãc
aũt ſignat illa tuĩca dñi quã milites ſcindere noluerunt
eo ꝙ eẽt incõſutilis deſuꝑ conterta ꝑ totum damnũ foꝛe
maxrimũ inſinuãtes ſi qui doctrinã euangelicaʒ bereſibo
ſcindere moliantur.¶ Per dalinaticã ſic appellata eo ꝙ;
vſus eius in dalmacia regione pꝛimo fuiſſe inſtitutꝰ pu⸗
tatur:que longa eſt et lata:xpᷣi ſapiẽtia ſignatur.que at
tingit vbiq; ꝓpter ſui mundiciã.Sapiĩe.vij. Hec aũt be⸗
ne lata eſt et longa:que om̃ia cognoſcit nouiſſima ⁊ ãti
qua.ĩmo etiam om̃ia anteq; fiant.Dañ.xiij.¶ Per cyꝛo
thecas ſimilitudo carnis peccati quã carnẽ xpᷣe ſuſcepit
ſignatur. Cyꝛothece ſignant᷑ hedoꝝ pelliculis quas ma
nibo iacob.i.oꝑibus xpᷣi circũdedit rebecca mater.i.di⸗
uina natura.HGeñ.xxvij. Rebecca em̃ interpᷣtatur q̃ mul
tum accepit.vt ſiłitudiem maioꝛis.i.ade pꝛioꝛis expᷣme
ret.Apᷣc em̃ ſine pct̃o ſimilitudinẽ ſumpſit carnis pct᷑i.
Ro.viij.¶ Per mitrã põtificalẽ ſublimitas et honoꝛifi⸗
centia xpᷣi ſignat᷑. Unde philip.ij. Deus exaltauit illuʒ
et donauit illi nomẽ qð ẽ ſuꝑ om̃e nomẽ.De h̊ pẽ.ad pa
trem.Gloꝛia et honoꝛe coꝛonaſti eum:et cõſtituiſti eum
ſuꝑ opera manuũ tuaꝝ. Hoc ſignificabat nomẽ dei te⸗/
tragrãmathon ſcriptũ in lamina aurea.qð pendebat de
mitra pontificali in lege veteri.ꝑ mitrã ergo excellentia
et honoꝛificẽtia xpᷣi intelligit᷑: que ꝓpter diuĩtatem debe
tur hñanitati. ¶ Peꝛ baculũ põtificalẽ ptᷣas xp̃ᷣi ſignat᷑
de qua ps. Nirga tua ⁊ baculus tuus ipa me conſolata
ſunt.ptas dicit᷑ baculus:qꝛ ſuſtentat. Heb.j.poꝛtãs oĩa
verbo vᷣtutis ſue.dicit᷑ em̃ virga qꝛ ſᷣm equitatẽ dirigit.
ps. Sedes tua deus in ſeculũ ſeculi virga dire.vir. reg.
tui.¶ Per anulũ ſignat᷑ dignitas pᷣſidẽtie collata xpᷣo.
de qua ps.Om̃ia ſubieciſti ſub pedibo eius.d h̊ heſter.
viij. Lulit rex anulũ.i.dignitatem pᷣſidentie ⁊ tradidit
mardocheo.i.xpᷣo.Mardocheus inteꝛpᷣtatur a maꝛe cõ
terẽs impudentem.Geñ.xlj.Ecce cõſtitui te ſcʒ ioſeph.
id eſt xpᷣm ſuꝑ vniuerſam terraʒ egipti.tulitq; anulũ de
manu ſua ⁊ dedit in mann eius.pharao interpᷣtatur.nu
dauit mater ſeu diſſipauit eũ.quo ſignat᷑ rex ſũmꝰ:qui
dy abolũ virtutibo naturalibo pꝛeditũ denudauit ⁊ diſſi
pauit.qᷓtum ad bona ſibi data pct᷑is ſuis exigentibo.

Articulus tercins
Eſtat de ſignificatõe veſtiũ põtificis quã hñt
in mẽbꝛis.iQota ̊ ꝙ põtifices noue legis pꝛi
ſqᷓ ſandalia in pedibo aſſumant:induuntuꝛ
caligis biſſinis vel lineis.vſqʒ ad genua ꝓtenſis et ibi⸗
dem cõſtrictis.ꝑ quod ſignat᷑ ꝙ rectos greſſus dʒ faceꝛe
pedibo ſuis.⁊ genua debilia.i.negligẽtijs reſoluta robo
rare.Jur qð ſcriptũ ẽ.yſa.xxxv.⁊ ſic ad pᷣdicãdũ euãge
liũ feſtinare.¶ Per ſandalia vo q̃ deſubtꝰ habent ſoleã
ĩtegrã ne pedes terꝛã ↄtingãt ⁊ deſuꝑ coꝛeũ feneſiratũ:ſi
gnat᷑ ꝙ greſſus paſtoꝛis ⁊ pᷣdicatoꝛio q̃les debẽt eẽ põti⸗
fices:ſubtꝰ debẽt eſſe munitt ne polluãt terꝛenis.ſᷣm illð

*

— —. — —

¶ Lueſtio

AMWatb. r. Excutite puluereʒ de pedibo vꝛis.2 deſuꝑ apti

vt ad celeſtia cognoſcẽda reuelent᷑. Em illð. Keuela oen
los meos.⁊ ↄſi.mi.de le.tno. aũt ſandalia quibuſdã
locis aꝑta ſunt quibuſdã clauſa:hoc ſignat ꝙ euãgelica
p̃dicatio nec oĩbo reuelari dʒ nec ab oiĩbo ablcondi ·ſient
ſeriptũ ẽ Luce.viij.vobis datũ ẽ noſſe miſteriũ regni dei
ceteris at᷑ in ꝑabolis.i Per ſi uccinctoꝛiũ qua ſiola liga⸗
tur cũ zona:ſignat᷑ amoꝛ boneſiatis quẽ debẽt habẽ pon
tifices.amoꝛ ei honeſtatis ẽꝓpinqua cã quare tollentes
iugũ dñi incẽtiua repꝛimũt.qꝛ eĩ honeſte deo ſeꝛuire vo⸗
lũt:carnis illecebras q̃ licʒ ſint delectabiles. eoq inho⸗
neſtatẽ habẽt annexã reſpuũt.De boc ſuccinctoꝛio dañ.
x. Ecce vir vnus veſtitus lineis ⁊ renes accincti auꝛo ob
riʒo. boneſtas iſta rõe pcioſitatis ſignat᷑ ꝑ aurũ:rõe ac
ceptibilitatis ꝑ obriʒũ.i.obradiãs.hec aut honeſtas val
accepiaẽ deo ⁊ boĩbo.¶ Per tunicã poderis.i.talarẽ
ſignat᷑ ꝑſeuerãtia quã ſolus ioſeph inter fratres babuiſ
ſe legit. Geñ. xxxvij. Cũ em̃ cetere virtutes currãt in ſia
dio ꝑſeuerãtia tñ accipit bꝛauiũ.qm̃ q ꝑſeuerauerit ĩ fi⸗
nẽ ſaluus erit.math. x. Vñ põtificibo dr Apoc.ij. Eſto
fidelis vſq; ad moꝛtẽ ⁊ dabo tibi coꝛ vite. Per dalma⸗
ticã que largas habet manicas ⁊ tenſas ſignatur lar⸗
gitas qua debet oꝛnari pontifex. Vñ.j.thimo.iij. Opoꝛ⸗
tet ep̃m nõ turpis lueri eẽ cupidũ 5ſi hoſpitalẽ.2õ ̊ ma⸗
nũ babeat ad dandũ collecta ⁊ ad recipiẽdũ poꝛrecta:ſʒ
illud reſpiciat qð ſuadet yſa.lviij. Honge eſuriẽti paneʒ
tuũ ⁊ egenos va.i
deſpexeris. Ob hoc foꝛte ſpecialiter dy aconi vtunt᷑ dal⸗
maticis.qꝛ pꝛĩcipalit electi ſunt ab aplis vt miſſis ex of⸗
ficio miniſirẽt. Act. vj. In ſiniſtro aũt latere.oalmatica
ſimbrias babere ſolet.ſollicitudines actiue vite ſignifi⸗
cãs:quas epᷣus dʒ habẽ ꝓ ſubditis. ad exemplũ apli di⸗
cẽtis.ij. coꝝ · xj. Pꝛetea.qᷓ extrinſecꝰſunt inſtatia mea qti
diana ſollicitudo oĩm eccłiarũ.¶ Per cyrotecas caute⸗
la ↄgrue ſignat᷑.qꝛ eĩ pleriq; bonũ opꝰqð faciũt inani fa⸗
uoꝛe coꝛrumpũt.magna cautela adhibẽda eſt: vt põtifex
ſic faciat oꝑa bona in manifeſto:quatenꝰ⸗ intentõem bo⸗
nã retineat ĩ occulto. pteꝛqð acceptis indumẽtis ponti
fex ſlatĩ manꝰoꝑit cyrothecis:vt neſciat ſiniſtra quio fa
ciat dextra Adath. vj. Et h ẽ qð diẽ dñs Math. v. Dic
luceat lux vr̃a coꝛã hoĩbo vt videant᷑ oꝑa vꝛa bona ⁊ glo
rificent prem vrjm gꝗĩ celis ẽ. ꝓpter qð cyrotheca bʒ auꝛe
um circulũ deſuꝑ quo ſignat᷑ pᷣmiũ bmõi opeꝛuʒ.⸗ hoc ẽ
qð dr math.vj. attẽdite ne inſticiã vꝛam faciatis co.ho.
vt vi. ab e.alioqn mercedẽ nõ babetis apud pr̃em vrm ꝗ
ĩ celis ẽ. ¶ Per mitꝛã ſciẽtia vtriuſq; teſtamẽti ſignat᷑.nã
duo coꝛnua duo ſunt teſtameta:due fimbrie ſpũs et r̃a.
Circulus aureꝰꝗ poſterioꝛẽ ⁊ anterioꝛẽ ꝑtẽ ↄpleetit᷑.indi
cat ꝙ oĩs ſcriba doctꝰĩ regno celoꝝ de theʒauꝛo ſuo ꝓfeꝛt
noua et vetera. Math. xiij. Caueat & diligenter epᷣus ne
pꝛuus velit eẽ mgr̃ iᷓ nouerit eẽ diſcipulus.ne ſi cecꝰcecũ
ducat ambo ĩ foueã cadũt Math.xv. Scriptuʒ ẽ em̃.qa
tu ſcĩam repuliſti:ego te repellã ne ſacerdotio fungaris

.

mibi oſee.uij. Per baculũ põtificis regnũ ſiue iuſticia
regiminis paſioꝛalis ſignat᷑ ꝙ aũt bacuſus iſte acutꝰeſt
in fine:rectꝰĩ medio:retoꝛtꝰĩ ſummo:deſignat ꝙ põtifer
debet pungere pigros.ſuſtentare debiles. colligẽ vagos⸗

.

Quod vno carmine quidã verſificatoꝛ expꝛeſſit ſic.Colli
ge. ſuſtẽta.ſtimula.vaga .moꝛbida lenta. 4 Per anulũ ſa
cramẽtũ fidei ſignat᷑.quo ſpõſa xp̃i eccłia ſubarꝛata ẽ. de
qͥ agnes beatiſſima anulo ſuo ſubarrauit me dñs meus
ihs rp̃e: 2 tãqᷓ ſpõſam decoꝛauit me coꝛona. Ecclie at cu
ſtodes ⁊ pedagogi ep̃i ſunt pᷣlati:ꝓp ſigno ferẽtes anu⸗
lũ in teſtimoniũ illi.

C¶rticulus quartus

Tunt at᷑ archiepi palleo vt dieit bugo. qð ſi⸗
gnificat toꝛquẽ aurel gr: ſolebãt legitĩe cer⸗
Wtes accipe. de q̃ puerb.j. Audi fili diſcipli⸗
nã pa.t.⁊ nẽ di. leg:ma.t.vt addatur gra ca.t.et toꝛ. c.
Iſtud oꝛnamentũ oĩbo ↄcedit᷑ archiepᷣis ⁊ aliabo epis ex

nduc.ĩ do.t.cũ vi.mi.oꝑi.e.⁊ car.t.ne

rxxxvj.

gra ſpali: Eſt aũt palleũ de cãdida lana ptextũ. deſuper
bñs circulũ humeros conſiringentem ⁊? duas lineas ex
vtꝛaq; ꝑte pẽdẽtes.a quatuoꝛ cruces pupureas añ et re⸗
tro a deytris ⁊ a ſiniſiris.a ſiniſiris ẽ duplex ⁊ a dextꝛis
duplex. quoꝝ nulla vacãt a miſterio.¶¶ In lana vo aſpe⸗
ritas. in cãdoꝛe benignitas deſignat᷑. Qaʒ eccliaſlica di⸗
ſciplina erga rebelles et obſtinatos ſeueritatẽ exercet: ſʒ
erga penitẽtes ⁊ humiles exhibet pietatẽ. ꝓpteꝛ qð de la
na nõ cuiuſlibet aialis ſ̊ ouis tm̃ efficit᷑ qð mãſuetũ aĩal
7. Vñ Yſa. liij. Lãqᷓ; ouis ad occiſionẽ ductꝰẽ 2 nõ aꝑuit
os ſuũ.q̊ͥ ſignat᷑ maſuetudo ſummi paſtoꝛis.i.xpᷣi. Hoc
at ꝑ archã tabernacłi deſignatĩ q cuũ tabulis vᷣga ↄtinet᷑
mãna:qm̃ in mẽte rectoꝛis ſcĩa debz eẽ cñ virga diſcre⸗
tõis manna dulcedimis. vt ſeueritas immodeꝛate nõ ſe
uiat: a pietas nõ plus ꝙᷓ expedit indulgeat.4 Ciꝛculꝰpal
lei ꝑ quẽ hũeri ↄſiringunt᷑:ẽ timoꝛ dñi ꝑ quẽ oꝑa cobeꝛcẽ
tur: ne vel ad illicita defluãt vel ad ſuꝑflus relaxent᷑. vñ
ecẽi. vij. Qui timet deũ nihil negligit. Ecẽi.j. Timor
dñi expellit pctm.¶¶ Quatuoꝛ cruces purpuree.q̃tuoꝛ vᷣ⸗
tutes politicas deſignãt.que ſunt.iuſticia foꝛtitudo.tem
perãtia.pꝛudẽtia.que niſi purpurentur ſangnine crucis
rp̃i:falſuim ſibi nomẽ virtutis vſurpãt: ⁊ ad verã beatitu
dinis gliam nõ pducãt.Eñ math. v. Niſi babũdauerit
iuſticia vẽa plus qᷓ ſcribarũ et phariʒ eoꝝ:nõ intrabitis
in regnũ celoꝝ.hec ẽ purpura regis tincta canalibo quã
ſalomon ↄmemorat in can.vij. Js g pallei glia decoꝛa
tur ſi cupit eẽ qd dr: in anterioꝛi ꝑte debet habẽ iuſticiã.
vt reddat vnicuiq; qð ſuũ ẽ.ĩ poſteꝛioꝛi pꝛudẽtiã.vt caue
at qð vnicuiq; nociuũ ẽ. Foꝛtitudinẽ a ſiniſtris. vt eũ ad
uerſa nõ depꝛimãt.tꝑantiã a dextris vt eũ ꝓſpera nõ ex⸗

tollãt. ¶ Due linee quarũ vna ponit deoꝛſum 2 altera/ p⸗

gredit᷑ añ pectꝰ:actiuã ⁊ ↄtemplatiuã vitã ſignãt.quas
ita debet pᷣlatus exercere exemplo moyſi: vt nũc in mon⸗
tẽ aſcendat vt philoſophet᷑ cũ dño:nũc ad caſtra eſcen⸗
dat ⁊ ibi neceſſitatibo immineat ꝓpłoꝝ. Exo.xix. Pꝛoui⸗
ſurus attentiꝰin idipᷣm. vt cũ ſe de derit alijs ĩ idem ſe ibꝛ
reſtituat:quatenꝰ⁊ cũ martha circa frequẽs miniſteꝛiuʒ
ſatagat.cũ Maria verbũ audiat ſaluatoꝛis.luce.x.vtꝛa
q; tñ grauat inferius.quia coꝛpus qð coꝛrumpit᷑ aggra⸗
uat anĩam et depꝛimit terrẽa inhabitatio ſenſum multa
cogitãtẽ Sap.ix. Quapꝛopteꝛ palleũ ẽ ĩ ſiniſꝛa duplex:
ß in dextra ſimplex. qꝛ vita pñs q ꝑ ſiniſtrã accipit: mul
tis ẽ ſubiecta moleſtijs: ſʒ vita eterna q ꝑ dextrã deſigna
tuꝛ gaudio ſimplici ſine aliq̃ moleſlia deducit᷑.qꝛ luce.x.
ſignat᷑ ibi Martha martha ſollicita es ⁊ turbaris erga
peima.poꝛro vnũ ẽ neceſſariũ.maria optimã ꝑtẽ elegit qᷓ
nõ auferet᷑ ab ea. Palleũ & duplex ĩ ſiniſtra: quatenus
ad tollẽdas pñtis vite moleſtias platꝰſoꝛtis exiſtat. Si⸗

—

plex ĩ dextra: quatenꝰ ad obtinẽdã future vite quietẽ to⸗
to ſuſpiret affectu. Juxta p̃s.dicẽtẽ.vn pecij a dño hãc
requirã vt inbabitẽ ⁊c. ¶ Tres at᷑ acus q palleo infigũ⸗
tur añ pectꝰz ſuꝑ bumerũ? poſi tergũ: deſignãt cõpaſſi
onẽ ꝓximi:ammiſtratõem officij. diſlrictõem iudicij.ᷣq̃ꝛũ
pꝛima pungit aĩam ꝑ doloꝛẽ.ſecũda ꝑ laboꝛẽ.tercia ꝑ ter
roꝛẽ. De pꝛima.ij.coꝝ.xj. Quis infirmat ⁊ ego nõ infir
moꝛ.quis ſcan.⁊ ego nõ vroꝛ:De ſecũda.ij.coꝝ.xj. Pꝛe
ter illa q extrinſecꝰſunt inſtãtia mea quoti.ſol.oĩm eccle⸗
ſiarũ. De tercia.j·pe.v. Si iuſłꝰvix ſn aluabit: impius et
petoꝛ vbi parebũt: Suꝑ dertrũ nõ infigit᷑ acꝰ:qꝛ ĩ eteꝛna

requie nullꝰẽ afflictõis aculeꝰ: nullꝰſtumulꝰↄpũctõis.qꝛ

vt habet᷑ Apoc. xxj. Abſterget deꝰoẽm lacꝛimã ab oculis
ſctoꝝ ſuoꝝ.⁊ moꝛs vltra ñ erit neq; luctꝰneq; clamoꝛ ⁊c
4 Acus ẽ aurea ſ̊ inferius ẽ acuta ⁊ ſuꝑius rotũda lapi
dẽ ↄtinẽs pᷣcioſum. Quia nimirũ bonꝰ paſtoꝛ ꝓpteꝛ curaʒ
ouiũ affligit᷑ ĩ terris:ᷣ ĩ celis eternalit coꝛonat᷑.⁊ p̃ᷣcioſã
illã margaritã habebit. de q̃ math. xxv. Simile ẽ regnũ
celoꝝ boĩ negociatoꝛi querẽti bonas margari. c. ¶ Dñ

dat᷑ palleũ dat᷑ plenitudo ptatis paſtoꝛalis officij. nã añ

qᷓ metropolitanꝰ palleo decoꝛet᷑. nõ debet clericos oꝛdĩia⸗

re.pontiſices cõſecrare.eccleſias dedicare.

*

rticulus quintus
Onſequẽter querit᷑ de numeꝛo oꝛnamẽtoꝝ pᷣ
dictoꝛũ.Et videt᷑ ꝙ ſandalia nõ debẽt eẽ ð or
„ namẽtis pontificũ noue legis:ſicut nõ fuerũt
d oꝛnamnẽtis pontificum veteris legis.vel quare aliter.
¶ Item ſi quid datũ ẽ ad vſum infeꝛioꝛis in oꝛdine ita ꝗ;
nõ ad vſum ſuꝑioꝛis:illud nõ debet dari ad vſum exiſiẽ
tis in oꝛdine ſupꝛemo.lerbigratia. Si vſus manipuli
eſſet ita axpꝛopꝛiatus ſubdyacono ꝙ nõ dyacono: nullo
mõ vteret᷑ eo ſacerdos.Similiter ſi vſus ſtole ita eẽt ap
pꝛopꝛiatus dy acono ꝙ nõ ſacerdoti:nõ vteret᷑ eo epũs.
Hac rõe videtur ꝙ exquo tunica et dalmatica ita ſunt
data ſiue apꝛopꝛiata vſibus ſubdyaconi et dyaconi q;
nullo modo ſaceꝛdoti.ꝙ nõ debẽt eẽ de oꝛnamẽtis epiſco
poꝝ.¶ Item cũ ſummus ſacerdos nõ vtat᷑ baculo paſto
rali:nõ videtur ꝙ illo debeãt vti ep̃i inferioꝛes.Et ita vi
det᷑ ꝙ paucioꝛa debeãt eẽ oꝛnamẽta pontificalia qᷓ; ſint.
¶ Item videtur ꝙ debeant eſſe plura ꝙᷓ; ſint. Cum vt ha⸗
betur ab hug. Sacerdotiũ nouũ a veteri aſſumit quedã
veſtimẽta.videt᷑ ꝙ debeat aſſumẽ illð qð dꝛ ſuꝑhumera⸗
le: cũ ſuꝑhumerale ſignat illð maxie qð ſacdotibo noue
legis ↄneniat.Signat em̃ vt dicit beda euãgelicũ onus
qð maxime debet ſubire ſacerdos ſiue pontifer euãgeli⸗
cus.¶ Item videtur ꝙ debent vti rõnali in quo ſcribeba
tur doctrina et veritas.cũ in lege euãgelica veritas inno
tuerit ⁊ doctrina veritatis.⁊ etiã vt videt᷑ magis ↄgruit
illð indumẽtũ ſacerdoti euãgelico qᷓ legali:eo ꝙ lex erat
vmbra futuroꝝ. heb.x.Lex euãgelica ẽ lex veritatis. ↄ o
bañ.j.Cex ꝑ moyſen data ẽ:veritas ꝑ ihᷣm xpᷣm patefa⸗
cta ẽ. ¶ Iem vt dicit Hugo hec ſunt indumẽta que a ve.
te.nouuz aſſumpſit. Lunica.linea.ʒona.ſuphumerale.
tunica interioꝛ.rõnale et mitra. Sed tunica interioꝛi et
rõnali ſoli vtunt᷑ pontifices:tuniea linea eſt alba.tunica
interioꝛ que induitur ĩmediate ſub dalmatica.⁊ ita vi⸗
detur ꝙ pontifices noſtri debẽt indui ſupꝑhumerali2 ra⸗
tõnali.¶ Item videtuꝛ ꝙ lamina auꝛea optime conuenit
pontifici euãgelico.in qua ſculptũ erat ſanctũ nomẽ do⸗
mini.⁊ rõe dignitatis.quia illud oꝛnamẽtum fuit inter
omnia digniſſimũ.⁊ rõe ſignificatõis.quia illud nomen
ſignificabat xpᷣm reꝑaſſe vitã peꝛditã ꝑ adam ꝑ paſſionẽ
ſuam.vt habetur ĩ quadã glo.ſuꝑ illud.ſanctũ nomẽ do⸗/
mini Exo.xxxviij.oꝛnamẽtũ at᷑ ſignificãs xpᷣm reꝑaſſe vi⸗
tam ꝑditam in adã ꝑ paſſionẽ ſuã:magis ↄuenit ſacer⸗
doti euangelico qᷓᷓ legali.¶ Item põt queri quare nõ ſũt

veſtim̃ta legis noue regulariter oꝛnata coloꝛibo p̃cioſis

determinatis:ſicut indumẽta ſacerdotij legalis.cũ ⁊ rõe

nobilitatis ⁊ rõe ſigniſicatõis magis vident᷑ ↄuenire ſa⸗
cerdotio noue legis ꝙᷓ ſacerdotio veteris legis./:Rñſio

ꝙ m dñm Inno.iij. Oouẽ ſunt indumẽta vel oꝛnamen⸗
ta ſpecialia pontificũ.ſ.calige.ſandalia.ſuccinctoꝛiũ.tu

nica. dalmatica.mitra. cyrothece. anulus ⁊ baculus.ꝗa
nimirũ nouẽ ſunt in quibus ſpecialis poteſtas epoꝝ cõ⸗
ſiſtit. videlicet clericos oꝛdinare. virgines benedicere. põ
tifices conſecrare.manus imponere. baſilicas dedicare.
tegꝛadatos deponere.ſynodos celebrare.criſma cõfice⸗

re.veſtes ⁊ vaſa cõſecrare. Palleũ aũt quod metropoli⸗
tanoꝝ ⁊ pꝛimatũ.⁊ patriarcharũ ẽ ꝓpꝛium. pꝛiuilegiatã

obtinuit dignitatẽ. Vñ decem ſunt indumenta ſpecialia
pontificum.ſ.maioꝛum.quoꝛũ ꝑfectio ex obſeruãtia de⸗
calogi cõſiſtit.hoꝝ indumẽta in vniuerſo ſunt.xvj.qui a
numero habundat tealogi in. vj. qui eſt numerus peꝛfe
ctus.quo ſignatur ꝙ; illis nõ ſufficit ꝑfectio que eſt ex ob
ſeruantia decalogi: ſʒ requiritur ꝙ illoꝛum pfectio ab il⸗
la ſuꝑbabundet. Unde math. v. Liſi habundaueꝛit iuſti

cia veſtra ⁊c. Minoꝛũ pontificum ſunt.xv.in vniuerſo.
quo ſignificant᷑.xv.gradus virtutum quos per cantica
graduũ p̃s.diſtinguit.Senarius ergo veſtiũ ꝗbo induũ⸗
tur ſimplices ſacerdotes qui ẽ numerus ꝑfectus:ꝑfectõ
nẽ vite ⁊ virtutuʒ qua pᷣditi debẽt eẽ ſignat. Quĩdenariꝰ
veſtiũ quibo vtunt᷑ minoꝛes põtifices ſ ignat. ꝙ põtifices

— —

illi in gradibo.xv.virtutũ ipᷣo numero ſignatis alios de⸗

bent pᷣcellere. Hos oẽs debẽt maioꝛes põtifices habũdã⸗

tia virtutũ pᷣ̃pollere qð ĩ ſenario veſtiũ deſignatur. Iſie
exceſſus et ꝓgreſſus aliquãtulũ patet ex ſignificatõe or⸗
namẽtoꝝ ſuꝑius tacta.¶¶ AUd pꝛimũ ꝗ̊ dvᷣm.ꝙ noſier põ
tifer ꝓ feminalibo ſiue ſemoꝛalibo habet ſandalia. No⸗

ſter aũt pontifex quia indiget habere cõtinẽtiam:nõ in⸗

duit in ſacrificio feminalia ſed ſandalia: acſi diceretur
illud cañ.v.Laui pedes meos nõ inquinabo eos.Item
Yſa.lij. Mpulchri ſuꝑ mõtes pedes anunciãtis 2 pᷣdicã
tis pacẽ.ãnũciãtis bonũ pᷣdicãtis ſalutẽ.i.xpᷣi qui debẽt
eẽ pulchri.Iſti pedes erãt apli ⁊ alij pᷣdicãtes pacẽ datã
ꝑxpᷣm et ſalutẽ.pedũ pulchritudo in ſandalijs inſinuat᷑
vñ ante pᷣdicatõem pacis ⁊ ſalutis date ꝑ xpᷣm: nõ debe⸗
bat aliquis vti ſandalijs.¶¶ Ad aliuo dom ꝙ oꝛdinibus
ſimplicibo ſunt appꝛopꝛiata quedaʒ indumẽta ſpecialia.
ſeʒ oꝛdini ſubdyaconatus tunica:oꝛdini dyaconatꝰdal⸗
matica.oꝛdini ſacerdotali caſula.ſed oꝛdini excellẽtie et
pᷣatis pᷣcipue ſicut ẽ oꝛdo epiſcopi rõe excellẽtis poteſia
tis vſus oĩm ↄgruit.vt ſic ptas eiꝰmulta ẽ ⁊ vniuerſalis
⁊ ſingloꝝ ⁊ omniũ inferioꝝ excedẽs ptᷣatẽ:ſic ⁊ veſtimẽ⸗
ta q̃ ſunt pfatis indicia:generaliter in vſibo ⁊ officijs ab

eo exercẽdis eidẽ deſeruiũt.¶ Ad aliud qð obijcit.q ſũ⸗

mopõtifex nõ vtit᷑ baculo ⁊c. Dicẽdũ ꝙ hec ẽ rõ. Vts pe
trꝰmiſit machariũ.valeriũ ⁊ maternuʒz ꝗ erãt viri ſancti
et in fide xpᷣi doctiſſimi:ad p̃dicãdũ euageliũ gẽti theuto
nice:accidit ꝙ maternꝰmoꝛtuꝰẽ ĩ via.ſ.ĩ villa que dẽ ele
gia. alij duo ſepulto materno reuerſi ſunt ad beatũ petꝝ
lugẽtes ꝓ moꝛte illius.ꝗbo dedit bẽs petrꝰbaculũ ſuũ di⸗
cẽs eis.ꝙ poſito baculo ſuꝑ funus illiꝰdicerẽt. Petrꝰp⸗
cepit tibi ꝙ in noĩe xpᷣi ſurgas a moꝛtuis. q̊ facto ſurre⸗
xit:finitis diebo.xxx.quibo iacuerat ĩ terra.Deinde bẽs
maternꝰfuit epᷣus ecclłie treuerẽſis.q̃ baculũ pᷣdictũ cuʒ
magna deuotõe ſeruat vſq; in hodiernũ diẽ.ob reuerẽti⸗
am ꝗ̊ baculi p̃dicti ⁊ facti mirabilis ĩ recoꝛdatõeʒ:roma
nꝰpõtiſex nõ vtit᷑ baculo paſtoꝛali niſi in illo loco.ſ.ĩ ec⸗
cleſia ſiue dyoceſi treuerẽſi.⸗. Ad h̊ q obijcit᷑ e ſuꝑhu
merali.dðm ꝙ ſacerdos euãgelicus ꝓ ſuꝑhum erali vtit᷑
ſtola ſiue oꝛario.quoꝛũ vna ẽ et eadẽ ſignificatio.vt eĩ di
cit beda.ſuꝑhumerale ſignat euãgelicuʒ onꝰ.de q̊ͥ math.
xj. Jugũ em meũ ſuaue ẽ⁊ onꝰmeũ leue. Lex em̃ eunãgeli
ca in aliquibo ſe exhibet ↄfoꝛinẽ legi moyſi: ĩ aliquibo ne
quaqᷓ;ᷓ rõe ſupꝛatacta. Ad h̊ qd obijcit᷑ de rõnali.dom
ꝙ põtifex euãgelicꝰvtit᷑ pallio ꝓ rõnali vt dicit IOnno.iij
cuiꝰvſus magis ↄgruit.vt ex ſignificatõe ipᷣius euidẽter
apparet.¶ Ad illud qð dicit hugo.qꝙ; ſuꝑhumerale ⁊ ra⸗
tõnale aſſumpſit ſacerdotiũ a ve.teſt.⁊c.DOðm ꝙ hoc in
telligit᷑ nõ qᷓtũ ad ipᷣa:ſᷣ qtũ ad alia loco eoꝝ aſſumpta
Ak hoc dic.qꝛ foꝛte ĩ aliquibo eccłijs ex cã ſpeciali diſpẽ
ſatoꝛie põtifices vtunt᷑ his.vt de facto patʒ.aliqñ em̃ in
ꝑtibo frãcie aliquis legatꝰdñi pape vſus ẽ ſuꝑhumerali
¶ Ad aliud qð obijcit᷑ de lamina aurea. Rñſio ab bug.
dicẽte.lamina auꝛea nr̃m ſacerdotiuʒ nõ habet.ꝓ q̃ nuc
frontibo fideliũ ſignũ cꝛucis impꝛimit᷑ quãdo auro legis
ſanguis euãgelij pꝛecioſioꝛ ẽ.Et nota qð dicit Inno.iij.
Qoſter põtifex ꝓ femoꝛalibo habet ſandalia.ꝓ linea al⸗
bã. ꝓ baltheo cingulũ.ꝓ podere tunicam. ꝓ epbot ami

ctum vel ſtolã. ꝓ logion palleũ. ꝓ cydari mitra. ꝓ lami⸗

na crucẽ.⁊ quedã ex his diuerſam habẽt foꝛmã ab eis:ſᷣ
figurã eãdeʒ.¶¶ Ad vltimũ dõm.qꝙ lex vetus erat lex car
nis.⁊ ꝙ ritus cultus diuini ĩ lege veteri fuit inſtituiꝰ ad
reuocãdum ꝓpłm rudẽ ⁊ carnalẽ a cultu ydoloꝛũ. VUnde
opoꝛtuit ꝙ exerceret᷑ ĩ oꝛnamẽtis q̃ carnalibo blãdieban
tur aſpectibo.Lex aũt noua ẽ ler ſpũs. ꝓpter qdð attendit
ad ea qᷓ ſunt ad delectatõem ſpũs ⁊ druotõeʒ hoĩs interi
oꝛis:nõ ad ea q delectãt hoĩem exterioꝛẽ. VUñ vt diẽ JIn⸗
no.põtificalẽ głiam nõ iã honoꝛ cõmẽdat veſtiũ:ᷣ ſplen⸗
doꝛ gĩaꝝ. Pꝛetea.illa omamẽta ſignificabãt q̃les debẽt
eẽ põtifices moderni 2 alij ſuiẽtes deo ĩ eccłiaſtico officõ
Eñ oꝛnamẽta ſacerdotũ vetis legis magis erãt inſtitu⸗
ta ĩ ſigficatõʒ q; ĩ cultꝰveneratõʒ.ñ ſic ð oꝛnam̃tis nr̃oꝝ

—

——

d⸗
Ne
or⸗

do⸗
in⸗

t

¶ Dueſtio

pontificũ.Vñ ſicut dicit Inno. Quicgd oꝛnamẽta illa ĩ

fulgoꝛe auri.in nitoꝛe gemmarũ.ĩ multimoda oꝑis vaꝛi
eiate ſignificabãt: boc iã in moꝛibo actibuſq; debet clare
ſceꝛe. Oꝛetea. alia rõ babet᷑ ab hugo.dicẽte nĩm ſaceꝛdo
tiuʒ ſu ꝑpumerale ſimiliter ĩ textu nõ habet vt vetꝰ: ꝓ eo
rinnva religio magis ſimplici vitate ſtudere debeat q

ſuꝑlti —= —
lembrum ſeptunmn

BHnſequẽter querit᷑ de multitudine aſſiſtẽ⸗
tiũ ↄſecratõi.Et querit᷑ vtꝝ liceat ↄſecraꝛe
vno aſſiſiẽte. Oꝛ ſic: videt ꝑ hoc. ꝙ ↄſuetu⸗
in ecchiaẽ talis. Et et habet᷑ di. xj · Con
ſuetudinis vſuſq; longeui nõ vilis auctoꝛitas ?ẽ. vi habe
tur. ff. imo intãtũ ꝓceſſit vt nõ fuerit neceſſe vt ſcripto co
pᷣbenderet᷑.¶ Cõtra.de ↄſe.di. j· hoc quoq;.vbi dẽ. boc qᷓ
ſtatutũ ẽ:vt nullus pᷣbiteroꝝ miſſaruʒ ſolẽnia celebrare
pᷣſumat.niſi duobo pñntibo ſibiq; reſpõdẽtiba ⁊ ipe terciꝰ
babeat᷑.qꝛ cũ płaliter ab eo drĩ dñs vobiſcũ,2 illud in ſe
cretis oꝛate ꝓ me.aꝑtiſſime ↄueni ius rñdeat᷑ ſalu⸗
tatõi.ſ.ofoꝛmiter ĩ numero.¶ MKñſio.dom ꝙ quedã re⸗
troactis tꝑibo ſtatuta erãt ob uerentiã tanti miſterij qᷓ
poſtea abrogata ſunt ꝑ vſum: ⁊ ꝓPter neceſſitatẽ ? vtili⸗
tatẽ.multiplicato eĩ numero pᷣſbiteroꝝ neceſſe fuit ⁊ vti⸗
le ne frequẽter ceſſarẽt a miſſarũ ſolẽnijs:vno aſſiſtẽte ce⸗
lebrare. ¶¶ Ad rõem ob quã pᷣmiſſum ſtatutũ erat factuʒ
ſcʒ ꝙ dr in miſſa dñs vobiſcũ.⁊ oꝛate/p me. dom ꝙ pᷣſbi⸗
ter celebrãs pᷣdicta ꝓſerẽdo loquit᷑ eccłie et ad eccliaʒz de
bet ↄueꝛteꝛe intentõem:maxime vno aſſiſtẽte. vñ qð dẽ.
nullus celebrare p̃ᷣſumat niſi duobo pñtibo ⁊c. intelligit
itũ ad intentõem ſacerdotis.qui debʒ ↄuertere intentõ⸗
nẽ ad plures vel aſſiſtentes: vel ad eccłiam qui ples voᷣbis
expꝛeſſis rñdeant vel voto.el põt aliter dici:ꝙ intentõ
decreti ẽ ꝙ nullus ex ↄotemptu celebret vno exiſtẽte:bene
põt tñ ĩ neceſſitate.Vñ Inno.recitato pᷣdicto decreto re⸗
ſpõdet ſic.verũ aliud ẽ religiõis articulꝰz aliud religio⸗
nis ↄtẽptus.pie quoq; credẽdũ ẽ ⁊ ſacris auctoꝛitatibus
cõpꝛobat᷑ꝙ angeli dei comites aſſiſtũt oꝛãtibo· Em illud
ꝓpheticũ. In ↄſpectu angeloꝝ pſallã tibi ceꝰme?. Et il⸗
lud thob. rij. qñ oꝛabas cñ lacrimis.ego obtuli oꝛõeʒ tuã
dño. Ponũt et aliꝗ ꝙ reclulꝰſolus.i:ſine aſſiſtẽte poteſt

celebrare.
embꝛum octauum

Onſequẽter querit᷑ de multitudine ↄſecrã⸗
tiũ.ſ. vnã hoſtiã.Cõſueuer̃t eĩ pᷣbbiteri car⸗
dinales romanũ circũſtare pontificẽ ⁊ cuʒ
eo ꝑiter celebrare. Similiter ĩmbtis eccle
ſije plures ſacerdotes vno epo cõcelebrãt. ꝗ Circa h̊ du
bitat᷑ aut oẽo ſimul verba coſecratoꝛia ꝓnũciãt: aut non
oẽs ſimul. Si ſimul: fruſira ꝓnũciant᷑ et ſuꝑfluũt quecũ
q; ꝓferunt᷑ niſi ab vno ſolo:cũ ab vno ſolo ꝓnũciata ſuffi
ciant ad ↄſecrãdum. Si nõ oẽs ſimul: ⁊ ↄſiat ꝙ q pꝛimo
ꝓnũciat ↄſicit.quid & faciũt ceteri.nũquid iterãt ſacra⸗
mẽtũ: boc aũt ponẽ eẽt incõueniẽs. MPꝛetea. poſſet vtin

gere ꝙ ülle nõ ↄficit ꝗ celebrat pꝛincipaliter ille ↄficiet

ſecudario celebrabit:2 ſic pia intentio celebrantis de⸗
fraudabit᷑ Rñſio. vtẽ tactũ. Cardinales pᷣſbiteri cõ⸗
ſueuerũt romanũ ciꝛcũſtare põtificẽ ⁊ cũ eo pariter cele⸗
brare.Cũqʒ ↄſumatũ ẽ ſacrificiũ: de manu eiꝰ cõmunio⸗
nẽ acciꝑe.ſignificãtes apłos qui cũ dño ꝑiter diſcũben⸗
tes ſacrã ð manu eiꝰeuchariſtiã acceperũt.⁊ in eo ꝙ ip̃i
celebrabãt:ofdunt apłos a dño ritũ huiꝰſacrificij didi⸗
ciſſe. Añ bec ẽ cã celebratõis.i¶ Ad hoc ẽ̊ qdð pꝛimo que
rit᷑.vtꝝ ſimul ꝓferũt verba ↄſecratoꝛia.ddᷣm ꝙ ſimul de
bẽt ꝓferre.¶ Ao hoc qð obijcit᷑ ꝙ tũc oĩa ſuꝑflue ⁊ inani
teꝛ ꝓferũtur ni que ꝓferunt᷑ ab vno illoꝝ tm̃.dom ꝙ; nõ
ẽ verũ.quia licet ꝓlatio vniꝰſufficeret ad ↄſecratõem:tñ
qꝛ intentio ẽ oĩm vnã celebrare aſecratõem: aſſecunt᷑ qð
intẽdunt ⁊ ᷓtũ adoſecratõem ⁊ qᷓtũ ad ſignificatõeʒ·qꝛ
ciĩ in hoc oꝑe intentio dirigit opus eoipo ꝙ vna oĩm eſt

.xxxvj.

intentio: ⁊ omniũ ẽ vna oꝑatio.ſ.oſecratio.⁊ licʒ/ ꝓlatio
vnius ſufficeret ad ↄſecratõem: nõ tamẽ ſufficeret ad ſi⸗
gnificatõez. ¶ Ao aliud rñdet Inno. ſic dicẽs. Sane p
dici 1 ꝓbabiliter rñderi.qꝙ ſine pꝛius ſiue poſterius ꝓfe
rãt ſaceꝛdotes:referri debet eoꝝ intentio ad inſtans ꝓla
tõnis ep̃i cui pꝛincipaliter ocelebrãt. ⁊ tũc oẽs ſimul ↄſe⸗
crãt et ↄficiũt:qꝗᷓ nõ nulli ↄſi entiãt:ꝙ ꝗ pꝛius ꝓnũciat il
le ↄoſecrat.nec alioꝝ cfraudat᷑ intentio:qꝛ factũ ẽ qð in⸗
tendũt.hec Inno.

embrũ nonum

Onſequẽter querit᷑ de neceſſitate verboꝛuzʒ
ꝓferendoꝝ ĩ ↄſecꝛatõe.hoc ẽ ſi ſufficit ĩ ca
ſu tm̃ foꝛmã veꝛboꝝ quibo oↄficit᷑ expꝛimeꝛe
ine alijs pcedẽtibo. Verbigra.ſi aliqui el
ſent in deſerto del mari ⁊ imminet ꝑiculum moꝛtis.ſi ad
ↄficiendũ coꝛpꝰxp̃i ſufficeret dicere.hoc ẽ coꝛpus meum.
ſic:videt᷑ ꝑ hoc.qꝙ ĩ baptiſmo multa ad decoꝛẽ ſacra⸗
mẽti pᷣcedãt foꝛnã verboꝝ queẽ de neceſſitate ſacramen
ti. vt fontis benedictio. catheciʒatio alia multa:tamen
ſi ſine illis mergat᷑ puer cũ ꝓlatõe veꝛboꝝ nihilominus
baptiʒatũ ẽ. J9it᷑ a ſimili ſi ſine alijs que ſunt ad decoꝛẽ
buius ſacramenti ꝓferatur foꝛma a xpo inſtituta que eſt
neceſſitatis: ↄſecꝛabitur coꝛpus xp̃i. ¶ Contra. licet apli
ſolebant ofirmari ſola mannũ impoſitõe de qua math.
xix. nibilominus poſtꝗᷓ inſtitutũ fuit ab eccłia vſu ap⸗
pꝛobatũ ꝙ ſacramentum fieret ↄfirm atõis cũ quadã ſo⸗
lennitate.vtpote vnctõne ⁊ verboꝝ ꝓlatione:nõ ↄfertũr
ſacramentum illud. niſi hac obſeruata ſolennitate. A ſi
mili videtur in pꝛopoſito.ꝙ licet dominus conſecrauerit
ſine ſolennitate quazx poſtea ſtatuit eccleſia.licet aliquis
verba p̃ſcripta a donnno ꝓferret cum intentione conficiẽ
di: coꝛpus rp̃i non cõficeret. ¶ MReſponſio.de boc quoo
queſitum eſt due ſunt opiniones. Ana que ponit ꝙ non
ẽ? cõſecratum ſi ꝓferant᷑ illa verba ſine pᷣcedentibo admi
nus in ſecreto miſſe. quia ab apoſſolis et ab eccleſia qui
bus reliquit deus plenius de boc ſacramento diſponere
ſtatutum eſt: vt line illis pꝛecedentibus non cõſecretur.
Alij dicunt ꝙ ſic. ſeo peccant grauiter ſine pꝛecedentibo
cõficiẽtes. ¶¶ Ad obiectuʒ pꝛimum dicit pꝛima opinio. ꝙ;
nõ eſt ſimile de baptiſmo ? de iſto ſacramento.baptiſmꝰ
em̃ ſacramentum neceſſitatis eſt. ideo ꝓpter periculũ ſta
tuit et vult eccleſia ꝑuulum cum foꝛma verboꝛum a xpᷣo
inſtituta ſine alijs que ſunt ad decoꝛem ĩ neceſſitate ba⸗
ptiʒari.nec eſt ſic hic:quia illud ſacramentum neceſſita
tis non eſt. ¶Sed ſecunde opinioni cõſentio.Conſtat eĩ
ſlatutum eſſe. ꝙ ſine pꝛecedentibus ſoꝛmam a xpᷣo inſti⸗
tutam non fiat cõſecratio.ſed vbi ſtatuerunt apoſtoli q
ſine illis non conſecratur: non conſtat nec legitur. Cegi⸗
mus em̃ ꝙ his verbis xpc efficit ſine p̃cedentibuo. Cuʒ
igitur eadem ſit virtus verboꝛum nunc que tunc fuit. q̃⸗
re nõ poſſet nunc ſicut? tunc ſolis his veꝛbis conſecraꝛi
2 vt eſtimo nõ expedit in aliquo caſu ſolummodo foꝛmã
verboꝛum ꝓferendo ſine alijs conſecrare:cum fides ⁊ ſũ
ptio ſpiritualis in neceſſitate ſufficiant. 4 Ad aliud qð
obijcitur contra partem iſtam. Dicendum· ; ſecus eſt ð
confirmatione qᷓtum ad modum m queʒ confirmabãt
apoſtoli 2 ip̃e dominus.ſuppoſito ꝙ dominus confirma⸗
bat ⁊ de hoc ſacramento. Dominus em̃ quando cõſecra⸗
uit panem et vinum in cena:⁊ in coꝛpus⸗ ſanguinem ſu
um mutauit boc ſacramẽtum inſlituit. h quãdo dominꝰ
ↄfirmauit et apoſtoli:nõdum fuit ſacramẽtum cõfirma
tionis inſtitutum.nec confirmabant vt miniſtratoꝛes et
inſtitutoꝛes ſacramenti confirmatõnis: ſed mannuz im
poſitione ſine ſacramento materiali: et hoc ratõibus ſu⸗
pꝛatactis vbi actum eſt de confirmatõne. poſtqᷓ aũt inſti
tutum fuit ſaeramentum cõfirmatõnis: nõ cõferebatur
ratia confirmatõnis niſi obſeruata foꝛma inſtituta.et
illa obſeruata ſi ſine aliqua additione miniſtraret ip̃m
ſacramentum: ofirmatum eẽt.

quoꝛũ quedam pᷣcedunt miſſaꝛum ſolẽnia.
de qui ꝛimo.quedam ſunt de integri⸗
tate ipᷣius miſſe de quibus ſecundo.In pꝛima ſunt tria.

Confeſſio altaꝛis.oblatio ⁊ thurificatio.quibus ſignifi

cantur tria que reddunt fideles dignos ad celebranduʒ
miſſarum ſolennia et ad aſſiſtdum celebꝛatõni. Pꝛimũ
eſt peccatoꝛũ purgatio.Secũdum eſt mẽbroꝛum cum ca
pite vnio. Lerciũ celebrantis et aſſiſtentiũ deuotio ſiue
deuota oꝛatio.¶ ota ergo ꝙ quia iuſtus pꝛioꝛ.id eſi ĩ
pꝛincipio ſermonis accuſatoꝛ eſi ſui. ꝓuer.xviij. Sacer⸗
dos pᷣdictis oꝛnamentis oꝛnatus anteq; ſacrum inchoat

officium: coꝛam aſtantibo peccata ſua cõfitetur. In qua

cõfeſſione attendendum eſt.ꝙ peccata in genere non in
ſpecie(vt quidaʒ quãdoq; minus ꝓuide faciunt)confitẽ⸗
da ſunt.quia hec cõfeſſio eſt manifeſta nõ occulta.ſimili
ter aſſiſtentes peccata ſua cõfitentur vt purgari a pecca⸗
tis mereant᷑.ſᷣm id pᷣs.Dixi cõfiteboꝛ aduerſum me in⸗
iuſticias meas dño ⁊c̃. Pectoꝛa in cõfeſſione ꝑcutunt.
exemplo publicani qui ꝑcutiebat pectus ſuum dicẽs.de⸗
us ꝓitius eſio mibi peccatoꝛi.Luce.xviij.vt iuſtificati ĩ
domog ſuas deſcẽdant.q Seinde accedens ſacerdos de⸗
oſculetur altare.ſignans ꝙ xpᷣc qui ẽ ſacerdos ineternũ
Fm oꝛdinẽ melchiſedech.ſacra ſibi eccleſiam copulauit.
Cañ.j. Oſculetur me oſculo oꝛis ſui.Oſculo ſiquidẽ os
oꝛi ↄiungit᷑.⁊ in xpᷣo nõ ſolum eſt humanitas vnita dei⸗
tati: verũetiam ſponſa ſponſo eſt copulata.ᷣm illð yſa.
lxj · Quaſi ſponſam dcoꝛauit me coꝛona et q̃ſiſponſam
oꝛnatam monilibus ſuis.Ende ioh. ij. Qui babet ſpon⸗
ſam ſponſus eſt. Per altare ſignatur eccleſia de qͥ Exo.
xx. Si altare lapideum feceris mihi nõ edificabis mihi
illud de ſectis lapidibo.per lapidũ ſectõem diuiſio fideli
um ſignatur. vnde dñs ſectõnem lapidum in altari ꝓbi
bens:diuiſionẽ fidelium in eccleſia repꝛobat:diuiſioneʒ
dico per erroꝛes⁊ ſciſmata.q AUd hoc ſequitur thurifica
tio qua ſignatur deuotio ſiue oꝛatio celebrantium ⁊ aſſi⸗
ſtentium directa ad deum. Jurxta illud.dirigatuꝛ oꝛatio
mea ſicut incenſum in cõſpectu tuo dñe. Iſtud ſignifica⸗
tum eſt Apoc.viij.vbi dicitur. Stetit angelus iuxta arã
templi habens thuribulum auꝛeum in manu ſua.2 data
ſunt ei incenſa multa:vt daret de oꝛationibus ſanctoꝛuʒ
ſuper altare aureum.quod eſt ante thronum dei. Ange⸗
lus iſte ſacerdos eſt. IUnde malach.ij. Labia ſacerdotis
cuſiodiunt ſciẽtiam.⁊ legem requirunt de oꝛe eius.quia
angelus domuni exercituum eſt. ante altaꝛe.i.in cõſpectu
eccleſie. Per thuribulum aureum xpc incarnatus ſigna
tur. cuius bonitas ⁊ maxime quo ad caritatem ꝑ thuri⸗
bulum aureum plenum igne intelligitur. Habere autez
thuribulum vt incenſet moꝛaliter inſiruit.ꝙ ſi quis vult
incenſum oꝛatõis ſiue deuotõnis deo offerre. thuribulũ
incarnatioms ꝑ ſidem debet tenere. Qaz ſine fide ſcilicʒ
mediatoꝛis impoſſibile eſt o placere.ad heb.xj. Et da
ta ſunt ei incenſa multa.i.oꝛatões deuote ut eas offerat
deo de oꝛationibus ſanctoꝛum. Nota ꝙ dicit oꝛatõnibus
ſanctoꝛum nõ oꝛationes:quia dominus non omnes oꝛa⸗
tiones exaudit ſed illas que ſunt ad ſalutem. Exempluʒ
tæ oꝛatione apli.ij.ad coꝛint᷑.xij. Super altare aureum
ideſt in ſummitate eccleſie triumphantis.iij.reg.viij. Ie
cit Salomon altare aureum ⁊½. ante thronum dei.i. di⸗
uinam maieſtatem.

quit᷑ ratõe et intellectu eoꝛum qꝗᷓ fiunt
in laudem et ſolennitatem conſecrationis.

TLoco queſtiõis.xxxvij.

tractatus de officio miſſe tripartitus.

Eguitur de officio

miſſe ſiue de miſſa. Officiuʒ aũt dicitur
quaſi efficium:ab efficiendo dictum pꝛo
pter decoꝛem ſermonis vna mutata lit⸗
rtera. vl certe vt quiſq; illa agat que nul
li officiãt:ſed ꝓſint omnibus.ſicut dicit Rabanꝰ. Et vt
ideʒ dicit.Officioꝛum genera licet ſint plurima:tñ illud
p̃cipue quod in ſaeris diuiniſq; rebus habetur:officij no
mine cenſetur eẽ nücupandũ. ota ꝗ̊ ꝙ miſſa dr mul⸗
tipliciter. Quãdoqʒ em̃ dr̃ miſſa totuʒ qð dr̃ ab introitu
vſq; Ite miſſa eſt.Qñq; dẽ ꝑs que pꝛimo cantatur.ſ.in⸗
troitus:⁊ dẽ miſſa qm̃ angelus mittitur. Qñq; dicit᷑ miſ
ſa ab introitu vſq; ad offertoꝛiũ que dicitur miſſa cathe⸗
cuminoꝝ. Cathecuminus djr nouiter inſtructus in fide
nondum baptizatus. et dĩ miſſa ab emittendo. q;ꝛ tunc
emittebatur foꝛas. Lunc em̃ dy aconus ſolet dicere. exe
ant cathecumini foꝛas.Iſido.Inde miſſa.quia ſacramẽ
tis altaris inteꝛeſſe nõ poſſunt.qui nõdũ regenerati no⸗/
ſcuntur.amplius em non licet neq;ʒ iudeis neq; paganis
neq; cathecuminis intereſſe.quia nõdum ſunt mẽbra ec
cleſie.hoc ſignificabat illud dictum de dño Johᷣ.ij. IJenhs
nõ credebat ſe eis:ipᷣe em̃ ſciebat quideẽt in hom ine.ꝗl

le aũt de quibo dictũ ẽ ſigniſicant᷑ ꝑ catbecuminos. Oñ⸗

q dicitur miſſa illud tm̃ quod ſub ſilentio dꝛ. Qñq; dici
tur miſſa ſolũ i

ꝑtes.In quarũ pꝛima inſinuatur illuminatio populi q̃
extenditur vſq; ad oblatõem hoſtie. In ſecunda ĩmola⸗
tio ſacrificij que extenditur vſq; poſt cõmunionẽ· In ter⸗
cia rememoꝛatio accepti beneficij diuini.que extenditur
vſq; ad finem miſſe.¶ In pꝛima ꝑte.pꝛimo inſinuatuꝛ il
luminatio ꝓpli vt intelligat aduẽtũ xpᷣi eẽ deſiderandum
ſcʒ ꝑ introitum. Secundo vt intelligat aduentum eiꝰ eẽ
poſtulandũ.ſ.ꝑ ky rieeleyſon.Tercio vt intelligat ipſũ
eſſe acceptandum ſiue eidem eſſe ↄgratulandũ.ſ.ꝑ głia ĩ
eſt inſiſtendum ſcʒ per collectaʒ. Quinto vt intelligat
ctrine illius quecũq; ſit totaliteꝛ ẽ innitendũ.ſ.ꝑ epłazʒ
Sexto vt intelligat ꝙ in ſtatu pnñtis miſerie lamẽto pe⸗
nitẽtie ẽ lamentadum.ſ.ꝑ graduale.Septimo q; ꝓpteꝛex
pectatõem leticie ẽ gaudendum.ſ.ꝑ alleluia. Octauo q;
eiuſdeʒ mãdatis ſollicite et deuote ẽ obediẽdum.ſ.ꝑ euã
geliũ.Qono ꝙ fidei documẽta ſunt publice ↄfitẽda.ſcʒ ꝑ
ſymbolũ.Decimo ꝙ deo ſint dona et munera offerenda.
ſcʒ ꝑ offertoꝛiũ. Hec at᷑ decẽ fuerũt neceſſaria ad ſuſcipi⸗
endũ xpᷣm aduenientẽ in carne viſibiliter ſicut patet in⸗
ſpiciẽti:⁊ nũc etiã neceſſaria ſint ad ſuſcipiẽdũ xpᷣm ad⸗
uenientẽ ſub ſacramẽto inuiſibiliter. Hic eĩ quaſi nouꝰ
aduẽtus ẽ.cũ vpᷣc qui ᷣm carnẽ erat abſens:in hoc ſacra
mẽto ſit pñe.⁊ hic quidẽ aduẽtus deſiderãdus ẽ ⁊ poſtu
landus et acceptandus.⁊ innitẽdũ ẽ eiꝰgr̃e ⁊ intẽdendũ
eius doctrine.⁊ ꝓpter eius memoꝛiã ingemiſcendũ gemi
tu pemitẽtie: et cxultãdũ ꝓpter ſpem ſuꝑne leticie.⁊ man⸗
data eius diligẽtius obſeruanda.⁊ verba fidei eius ↄfi⸗
tẽda.⁊ ꝑ ipᷣm deo dona et ſacrificia offerẽda.que omnia
excellenter 2 diligẽtius fieri in eius pñtia.

e .H. ..

eſt antiphona q̃ in pꝛĩcipio cantat᷑. Et dr antiphona gꝛe

p̃tatur vox reciꝑꝛoca:duobus choꝛis alternatim.ſ.pſal⸗
lẽtibo oꝛdine cõmutato ſiue de vno ad vnũ.quod genus
pſallendi greci inueniſſe tradunt᷑. Iſte modus pſallendi
dos miniſtraturꝰad altare debʒ intrare. In cꝰrei ſignuz
ſacerdos anqᷓ ad ſolẽnia miſſarũ celebrãda ꝓcedat:dicit
illud pᷣs.Introibo ad altare dei.Excerpti vᷣo ſunt d pᷣs

o illa verba quibus dominicum coꝛpꝰ
Scðm ꝓꝙ miſſa dr pꝛimo mõ diuiditur ĩ tres

*

2 7
E.

—

excelſis. Quarto vt intelligat ꝙ poſtulatõi gratie illius

P4
F⸗

ce:vor recipꝛoca latine. Iſido.antiphona a greco inteꝛ⸗ *

ẽ modꝰecclie romane.Or at᷑ introitꝰqꝛ tũc pꝛimo ſacer⸗ cqur e⸗

„* 24

fe

euy
6

4

„
/
uiu

. ⸗ Oalt
4 Ee&&

C *

α°¾
„
4. .

41646% ſe1 5**

— —5 „ 9
¶ Ve officio miſſe
Introitns. gradualia quoq; ? alleluia offertoꝛia. nec⸗
nõz cõmuniones frequẽter. Cuiꝰ rõem ponit remigius
dicẽs. Lotãdũ bãc ſcripturã.ſ.pſalmoꝝ plus ceteris in
eccliaſlicis frequẽtari.qð iõ fit:qꝛ in boc li.ẽ cõſumatio
totius theologice pagine. Hic em deſcꝛibunt᷑ pᷣmia bono
rũ.ſupplicia maloꝝ. rudimẽta incipiẽtiũ. ꝓgreſſus ꝓfici
ctio ꝑueniẽtiũ. vita actiuoꝝ. ſpeculatio ↄtẽpla⸗

enniig, nie tine culatt N
tiuoꝝ. Hic et᷑ docetur quid auferat peccatũ.quid penite⸗

tia reſtituat.quid penitẽs peccati conſcius dicat. ¶¶ DHec
antiphona ſiue introitus deſideriũ aduẽtus xpᷣi inſinu⸗
at. de quo lucc.x. Multi reges voluerũt videre que vos

videtis ⁊c. Choꝛus ̊ miam dilatat ⁊ in iubilo cãtat in⸗
troitũ.repntando ꝙ fideles aduẽtũ xpᷣi cĩ magno deſide
rio expectãtes clamabãt illud Yſa.lxnij. VUtinã dirũpẽs
celos et deſcẽderes.Et illð yſa.xvj. Emitte agnũ dñe do
minatoꝛ? terre ⁊2c. Ex eoꝝ pſona cantat᷑ introitus per
quos vpe intrauit in mũdũ. Juxta illud ad Ro.j.qui fa
ctus ẽ ex ſemine danid ᷣm carnẽ. 4 Antiphone repetitio
multiplicatõem clamoꝛis inſinnat. Vñ Ya. xxviij. man⸗
da remãda:expecta reexpecta. Intercipit etiã verſus að
inſinuãdũ ꝙ aſſiſtẽtes debẽt eẽ cõuerſi ad deũ ꝑ intentõʒ
et deſideriũ.dr em̃ verſus a vertẽdo Hiere.iij. Conuer⸗
timi ad me filij reuertẽtes. ¶ Interpoſitio glie ſignat ca
ptõem beniuolẽtie. vt eĩ quẽ expectabaãt facilius obtine⸗

rxt ad totã trinitatẽ cũ gloꝛificatõne clamabãt.Oſtende

☛

nobis dñe miſericoꝛdiã tuã:⁊ ſalutare tuum da nobis.

—--— — —

Hoc gᷣ de ſideriũ introitus repñtat.nõ ſemper intellectu

fkre:ſ̊ modulo cãtilene.vt dicit Inno. Et nota ꝙ nõ ſi⸗

4 497
I. en⸗ 1 4
ent 41 0

ne rõe introitus miſſe qui ẽ oꝛdinatꝰ ſpecialiter ad repᷣ⸗
ſentatõem paſſionis xp̃i. deſideriũ ſanctoꝝ ð aduẽtu rp̃i
in carnẽ repntat.qð quidẽ deſideriũ quodammõ loquen
di cã fuit introductiua et inchoatiua aduẽtus xpᷣi ĩ car⸗

nẽ. 2 9ↄſequẽter ꝓgꝛeſſionis ad paſſionẽ. VUñ pᷣs. ꝓpteꝛ mi

ſeꝛiã 2 gemitũ pauꝑum nũc exuꝛgã dicit dñs. OQm cũ põ

tiſer celebrat oĩa celebrius ꝑagunt᷑ vbi multa geruntur

que nõ vacãt a miſterio:pꝛedictis addẽdũ ẽ.ꝙ choꝛo cã⸗

tãte introitũ:ep̃ᷣus ad altare ꝓcedit duobo.ſ.ſacerdote et

leuita eũ hincide ducẽtibo:ſubdy acono pᷣcedẽte qui clau

ſum poꝛtat codicẽ euãgelij.donec ep̃ᷣus ad altare ꝑueni⸗

*

at. ꝑ pontificè ille ſignat᷑.de quo dr heb.ix.Xpᷣc exiſtens
tifex futuroꝝ bonoꝝ ⁊c.ſacerdos et leuita legẽ ſignifi
cãt 2 ꝓphetas.ſᷣm ꝙ; habet᷑ in glo. pabole ſauciati LCuce
x. Sacerdos et leuita deducũt epm. qa ler ⁊ ꝓphete xpᷣm
ꝓmiſerũt. deutro.xviij. Pꝛophetã ſuſcitabit vobis dens
t fratribo vr̃is ipᷣm taqᷓ me audietis. Et aggei. ij. Ecce
deſideratus veniet cuũctis getibo. Subdyacon q pcedit
ioheʒ baptiſſi ſignat.qui pceſſit ĩ ſpiritu ⁊ virtute helie
ꝑaꝛe dño plebẽ ꝑfectã.luc.j. Hic añ põtificẽ poꝛtat codi
cẽ euãgelij. qꝛ iohes añ xpᷣm pᷣdicatõʒ euãgelij ichoauit.
Pnia inquit agite Muohinan bit em̃ regnuʒ celoꝛum
Aldath. iij. M aut liber clauſus tenet᷑ donec pontifex ad
altare ꝑueniat ⁊ tũc aꝑit᷑:illud inſinuat qð in apo.v.de
ſcribit᷑ OQm̃ nemo dignus inuentus erat aꝑire libruʒ ꝗ
erat ſcriptus intuo ⁊ ſoꝛis et ſignatꝰ ſigillis ſeptem:niſi
leo de tribu iuda. radix dauid qui librũ aꝑuit ⁊ ſeptem
ſignacula eius ſoluitt.

67

* y.

kyrieeleyſon qð interpᷣtatur dñe miſerere.quo inſinuat

poſtulatio diuine miſericoꝛdie de veſiderij pdicti adim⸗
pletõne.acſi diceret᷑ illud Yſa.xxxiij. Domine miſerẽ nr̃i
te em̃ erpectauimus.Et in pᷣs. Lu exurgẽs miſereberis
ſyon.qð nonies dr ꝓpter nouẽ oꝛdines angeloꝝ quibus
petimaſſociari beneſicijs aduẽtus xp̃i.vt ex quibo oꝛdo
tecimꝰẽ reꝑandus.Ael etiã nomes dr ↄtra nonẽ geneꝛa
peccatoꝝ.ſ.oꝛiginale.actuale.inoꝛtale.qð diuidit᷑ in ſe⸗
ptem et veniale. Dicit᷑ em̃ ter kyrieeleyſon ad pr̃em. ter
xpᷣeeleyſon ad filiũ.ter kyrieeley ſon ad ſpiritũſanctum.
Patri dᷣo ⁊ ſpirituiſancto dẽ ſub eadẽ foꝛma vocis:ſb di⸗/

uerſa filio. ꝓpter duas naturas in ipᷣo.qꝛ filius qð non

erat aſſumplit.gigas.i.gemĩe ſubſiãtie aꝑ ellat᷑.pᷣs.Ex

Finito gloꝛnꝛam

xxxvij.

ultauit vt gigas ad currẽdũ viã ⁊c. ¶ Et nota ꝙ tribo lin
guis celebrat᷑ miſſa.hebraica.greca ⁊ latina.qꝛ titulus
xpᷣi ĩ cruce pẽdẽtis ſcriptꝰ fuit eiſdem tribo linguis, et de
vnaqq; illaꝝ apponit ibi aliqo.de hebraica q̃ pncipalit
? apponit᷑ alleluia:amẽ:ſabaoth:oſanna.DOe greca kyrie

(Deince ẽ dñs:cꝰvocatiuꝰẽ kyꝛie:eleyſon milerẽ·
einde ſequttur .S.ij.

ymnus angelicꝰ.ſ.głia ĩ excelſis vo.⁊ in terra pax hoĩbo
bone volũtatis. Hoc tm̃ pꝛimo dicebatur ad miſſazʒ. re⸗
liqᷓ ᷣo a bio bylario pictauiẽſi eo ſunt addita.ſ.lauda⸗
mus te ⁊c. q̃ ſequũt.⁊ ᷣm ↄſuetudinẽ eccłie romane.qũ⸗
cũq; te deũ laudamꝰdr ĩ matutinis:glia in excelſis dĩ in
milſſa illiꝰofficij. vñ facte ſunt matutine ⁊ nõ als niſi ĩ ce
na dñi ⁊ ĩ vigilia paſche.lqmnus aũt iſle tꝑali xpi na⸗
tiuitati phibẽs teſtimoniũ no ẽ im̃ angeloꝛuʒ ̊ hoĩm.re
ſtauratoi ꝑditoꝝ ↄgratulãtiũ:a multiplicis pacis refoꝛ⸗
matõi.Añ nãq; natiuitatẽ xp̃ᷣi tres eꝛãt inimiciciaꝝ pa⸗
rietes. pꝛimꝰinter deũ et hoĩem.ſecũdus inter angelos et
boĩes.terciꝰinter hoĩes ⁊ hoĩes. Pomo nãq; ꝑ inobediẽ
tiã creatoꝛẽ offenderat.ꝑ ſuũ caſum reſtauratõem ange⸗
licã impedierat: pariterq; ſe ab hoĩe ſeꝑpauerat. Judeus
nãq; cerimoniã excolebat.gẽtilis ydolatriaʒ exercebat.
vtriqʒ ritus alteriꝰdiſplicebat. Sʒ veniẽs pax nẽa fecit
vtraq; vnũ. Ephe.ij. deſtrurit inimiciciaꝝ materias ⁊ cõ
currẽtes parietes ĩ ſe angulaꝛi lapide collocauit.vt dece
tero eẽt vnũ ouile et vnus paſioꝛ Joh.x. Abſtulit g pec⸗
petm ⁊ recõciliauit hoĩem deo.reꝑauit caſum ⁊ recõcili⸗
auit hoĩem angelo. detraxit ritꝰ recõciliauit hoĩem hoĩ
Keſtaurauit & qͥ i celis ⁊ q̃ ĩ terꝛis ſunt.⁊ ob h̊ illa cele⸗
ſtis milicie multitudo cãtabat Gloꝛia ĩ excelſis deo.i.in
angelis deo.a ĩ terra par homĩbo bone volũtatis. Hinc
ẽ eẽ ꝙ angelꝰloquit᷑ ⁊ ↄgaudet paſtoꝛibo.qꝛ pax ẽ int an⸗
gelos et hoĩes refoꝛmata. Maſcit᷑ deꝰ hõ qꝛ paxr ẽ inter
teũ ⁊ hoĩem reſlaurata.ſQaſcitw᷑ in pᷣſepi bouis ⁊ aʒini.
qꝛ pax ẽ int hoĩes ⁊ hoĩes reſtituta.ꝑ bouẽ eĩ iudaicꝰ po
pulꝰ:ꝑ aʒinũ gẽtił figurat᷑.m illð yſa.j.Cognouit bos
poſſeſſoꝛẽ ſuũ ⁊ aſinꝰpᷣſepe dñi ſui.ꝑ bouẽ ſᷣm glo. ſigni⸗
ficant᷑ credẽtes ex iudeis:⁊ ꝑ aſinũ gẽtilis ꝓpłs. Ad ſi⸗
gnificãdũ itaq; gaudiũ ꝓploꝝ de netiuitate xpᷣi letantiũ
ĩcoꝛnibo altaris duo ſunt inſtituta cãdelabra q̃ median⸗
te cruce faculas ferũt accẽſas.angelus eĩ paſtoꝛibo inꝗt
luce.ij. Annũcio vobis gaudiũ magnũ q; natus ẽ hodie
ſaluatoꝛ ⁊c. Hic ẽ verꝰy ſaac ꝗ riſus interpᷣtat᷑.Lumẽ at
cãdelabri fides ẽ ꝓpłi.i Aã ad iudaicũ ꝓyłm inquit yſa.lx
Surge ⁊illumĩare hierłm qꝛ venit lumẽ tuũ ⁊c. Ad po⸗
pulũ vᷣo gẽtilẽ diẽ apłs Ephe.v.Eratis eĩ aliqñ tenebꝛe
nũc aũt lux in dño.ſAã ⁊ ĩ oꝛtu xpᷣi.noua ſiella aparuit
magis ſm vaticiniũ balaaʒ. Oꝛiet᷑ ſtella ex iacob ⁊ con
ſurget virga ex iſlrł Numeri. xxiiij. Inteꝛ duo cãdelabra
crux ĩ medio collocat᷑:qm̃ int᷑ duos ppłos xpᷣ̃e mediatoꝛĩ
eccłia ↄſiſtit lapis anglaris ꝗ fecit vtraq; vnũ ad quẽ pa
ſtoꝛes a iudea.luẽ.ij.⁊ magi aboꝛiẽte venerũt.math.ij.

1177

S. Uij.
exceſſis deo qͥ inſinuat᷑ aduẽtũ xp̃i eẽ acceptãdũ ⁊ ꝙ eidẽ
7gratulãdũ:ſubdit᷑ collecia qͥ inſinnat᷑ ꝙ poſtulatõi di
uine gre ẽ inſiſtẽdũ.ad qð inuitant᷑ ꝑ ſaceꝛdotẽ dicẽtem.
Hꝛemꝰañ ꝓlatõz collecte.¶ Qota ꝙ ſacerdos ↄue rſus
ad ꝓplłm pnũciat ſalutatõʒ.ꝑ quã auditoꝛes reddãt᷑ attẽ
ti. deide fueꝛſus ad oꝛiẽtẽ dic oꝛões q̃ dicũt᷑ collecie. Põ
tifex ᷣo ſalutatõeʒ pᷣmittit ad ꝓłm dicẽs.pax vobᷣ. illius
viẽs eloqꝗo:cꝰfungit᷑ põtificio.mĩoꝛ ar̃ ſacerdos ꝗ ſalutat
li ait. dñs vobiſcũ .qð vtiq; verbũ Hooʒ legit dixiſſe
meſſoꝛibo Ruth. ij. Wooz cq; g inkptat ĩ qẽ vtꝰ: vᷣtutẽ ſal⸗
uatoꝛis erp̃ſſit ꝗ ẽ dei vtᷣ.j.coꝝ.j.Qui Ruth moabitẽ qᷓ
vidẽs iniptat᷑.i.eccłiaʒ q̃ nũc videt ꝑ ſpeculũ ⁊ ĩ enigma
te. j. coꝝ. xiij.duxit in vroꝛẽ.Choꝛus aũt vtriq; rñdet. Et
cũ ſpũ tuo.qð ſumptũ ẽ ex epła.ij.ad thimo.i fi. dñs ihs
cũ ſpũ tuo.t aũt epus oñdat ſe xp̃i vicariũ. Pꝛima do
ce dixit pax vobis.qm̃ bec ſuit pᷣma vox xpᷣi ad diſcipu⸗

austa niinrz, Selec vAP
venp èð

—

—

los cũ eis poſi reſurrectõeʒ apparuit Johᷣ.xx. Inſiar ðᷣo
ſacerdotũ ceteroꝛũ.poſtea dicit vñs vobiſcũ:vt vnum ſe

er üllis oñdat oꝛaturũ. Septem vicibo populus ſalutat i

miſſa. quatenus excluſis ſeptẽ vicijs capitalibus ſuſcipi⸗
at gratiã ſeptifoꝛmẽ. 4.Et nota ꝙ epus oꝛaturus mitraz
teponit.ĩ ſignũ ꝙ vir reuelato capite debet oꝛare.j. coꝝ·
xj. quatenus inter ipm ⁊ veũ nullũ ſit malicie velamẽ. vt
reuelata facie głiam dei cõtemplet.ij. Cox · ij. IJcdem ſi⸗
gnat depoſitio amictus de capite ſimplicis ſacerdotis.
Pꝛeterea.ſacerdos ad oꝛientem ↄuerſus oꝛatõem ſiue
collectã ꝓnũciat.quo inſinuat᷑ ꝙ debet eſſe mẽte ad illuz
ↄuerſus.ð quo ſcribit᷑ Luce.j. Per viſcera miſericoꝛdie
dei noſtri ĩ quibus viſitauit nos oꝛiens ex alto. Et zach.
vj. Ecce vir oꝛiẽs nomẽ eius. Hoc aũt nõ eſt quia maie⸗
ſtas dñi in oꝛiẽte localiter aſiſtat:que nõ localiter ẽ vbi⸗
q;. Juxta illud hiere.xxiij. Celũ et terrã ego impleo:pᷣ qꝛ
timentibo deũ oꝛiet᷑ ſol iuſticie Malach.j.qui illuminat

oẽm bominẽ venientẽ in hunc mundũ Johᷣ.j. dicẽo Oꝛe

mus.vniuerſalẽ ad ſe colligit eccłiam. licet vnus in ꝑſo⸗
na loquẽs multoꝝ.Oꝛatões at᷑ que circa pꝛincipiũ mil⸗
ſe dicuntur collecte nominant᷑:eo ꝙ ſacerdos ad deũ oꝛa
tione p populo.petitõnes in eis collegat ⁊ cõcludit.pꝛo
pꝛie tamẽ vicit᷑ collecta in ꝓceſſione:cũ populus et cleꝛꝰ
de vna ad aliaʒ pꝛocedunt eccłiam.⁊ tunc ſacerdos ſiue
epiſcopus collecta omni multitudine ſolebat dicere oꝛõʒ
ſuꝑ populũ:⁊ illa ꝓpꝛie dicebatur collecta.:¶ O aũt poſt
fineʒ oꝛõis ſubditur. Der dũm noſirũ ipᷣm vpᷣm ⁊c̃.ſigẽt
illð ꝙ ip̃e dominus dixit Joh.xvj.Si quid petieritis pꝑa
trẽ in nomine meo dabit vobis.i2õ em p aliã viam ereꝛ
na dei beneſicia poſſunt ad nos decurrere ꝙᷓ ꝑ eum quiẽ
mediatoꝛ tei et bominũ homo rp̃c ihs.j.thimo.ij. ꝑ illũ
em̃ exaudiunt᷑ pces fidelium:qui in diebus carnis ſue pᷣ⸗
ces ſupplicatõneſq; ad deum qui poſſet illũ ſaluũ ſacere
a moꝛte cũ clamoꝛe valido et lacrimis offeꝛẽs exauditus
ẽ ꝓ ſua reuerẽtia.heb.v. Sumptũ ẽ aũt de epła ad Ro.
v.HGloꝛiam inquit in deo ꝑ dominũ noſtrũ ihᷣm xpᷣm. Il
lud aũt qð ſequituꝛ. Qui tecuʒz viuit et regnat in vnitate
ſpirituſſeti deus.ita põt ſimpliciter intelligi. Qui cũ pa⸗
tre viuit et regnat deus in vnitate ſpirituſſancti.i.in ſpi⸗
yituſancto qui eſt vnitas patꝛis et filij ⁊ amoꝛ et cõnexio
vtriuſq;:ꝑ omnia ſecula ſeculoꝝ.hoc vel ↄſecutiue dicit᷑
ſicut generatões generatõnũ.vel anthonomatice ſicut cã
tica caticoꝝ ·¶¶ Amen.optãtis vel affirmãtis oñdit affe⸗
ctũ.iAã in pᷣs.vbi dicimus fiat fiat.hebrei dicũt amen.
Et in euãgelio Johañj.in multis locis dicit dño. Amen
amẽ dico vob/hoc ẽ.veꝝ verũ dico vobis.ſᷣm illð qð dic

alubi. Sit ſermo veſter eſt eſt. math. v. Keſpicit g̊ vel ad

ſoꝛmã oꝛõnis vt quod oꝛatur obtinetur:velad modũ cõ⸗
cluſionis vt quod concluditur affirmetur. Tleꝛbigratia.

vt cũ ſacerdos oꝛat. Da nobis queſumus dñ̃e ſaluteʒ mẽ
tis et coꝛpoꝛis:populus reſpõdet Amen optando.i.fiat

Vel cũ ſacerdos cõcludit.Qui tecũ viuit et regnat ĩ vni⸗
tate ſpirituſſancti deus ꝑ omnia ſecula ſeculoꝝ: populꝰ
affirmat amen.i.verũ ẽ. At em̃ dicit Rabanus. Interpᷣ⸗

Bar põt amẽ quod ẽ hebreũ in latinuʒ vere ſiue fideliter

eu fiat. Pꝛeterea. ſaceꝛdotes in miſſis numeꝝ ſeptena

riũ in collectis imponẽdis nõ debẽt excedere.i Aã xpᷣc in

oꝛõe dñica Math. vj. ſeptẽ petitõnibo omnia corpoꝛi et

anime neceſſaria compꝛehẽdit. AUna ergo vel tres vel gn

qʒ;ʒ vel ſeptẽ debẽt dici oꝛõnes. Ana ſicut vnũ euangeliuz

vel vna epiſlola:vel pꝛopteꝛ fidei vnitatẽ.tres ꝓpter trini

tatem vt numeroimpare deus gaudet:vel quia deus ter

in paſſione oꝛauit. Quinq; ꝓpter quiq;ꝑtitam xp̃i paſſi⸗
oneʒz . Septem ꝓpter ſeptem petitõnes dñice oꝛatõnis rel
Ipter ſeptem dona ſpirituſſancti que ſcʒ enumeꝛantur in
Yla.xj. Onas aũt tm̃ dicere nõ debent. Hinarius eĩ nu
merus infamis ẽ.quia deus diuiſionem et diſcoꝛdiã de⸗
teſtatur. Unde cũ ceteroꝝ dieꝝ oꝑibus benedixit:oꝑibo
ſecũde diei benedirxiſſe nõ legitur: quia binarius pꝛimꝰ
ab vnitate recedit ⁊ ab eo ceteri diniſibiles numeri ſoꝛti

unt᷑ oꝛiginẽ. ¶ ꝛeterea.ſacerdos cũ oꝛat in miſſa manꝰ

eleuat.hoc quidẽ ſacramentuʒ ler inſinuat.Legit᷑ em̃ in

cxo. xvij. cum iſrł pugnaret aauerſus amalech in de⸗

ſerto:moyſes aſcẽdit ſupꝛa verticeʒ collis.Cũq; leuaret
moyſes manus vincebat iſrł. Si aũt paululũ remiſiſſet
amalech ſuꝑabat.. Pꝛeteꝛea.cum xpᷣc extendiſſet manꝰ
in cruce ꝓ ꝑſecutoꝛibo oꝛauit et dixit Cuce.xxiiij. Pater
dimitte illis quia neſciunt quid faciũt.hoc quidem repᷣ⸗

ſentat eleuatio manuum ſacerdotis.4l Itẽ pontifer ele⸗

uat manũs aſſiſtentibo hincinde miniſtris qui manꝰ eiꝰ
ſuſtentant.cuius ſacramentum inſinuat᷑ in exo.xvij.vbi
legitur.ꝙ aaron et hur.ſuſtentabant manꝰmoyſi ex vtꝛa
q; ꝑte.⁊ ſactum ẽ vt non laſſaꝛentuꝛ manus eius vſq; ad
ſolis occaſum.ſugauit Joſue amalech et populũ eius in

oꝛe gladij.
(Weinde legitur epi .S. v.

ſtola ſic dicta.ab epi quod ẽ ſupꝛa ⁊ ſiolon qð eſt miſſio.

vñ epiſiola grece latine ſuꝑmiſſio vel ſuꝑerogatio dicit᷑.

Vnge et littere que mittuntur de vna ꝑſona ad aliã epi⸗
ſtole appellant᷑.hoc ẽ ſuꝑmiſiſſe.i.pᷣter viuam vocem mmii
ſe. hoc ergo nomen bene cõgruit litteris apoſtoloꝛum: q̃
ſuꝑerrogate ſunt euangelio.de quibo frequentius legun
tur epiſtole.Et nota ꝙ ñ debet aliquis pᷣſumeꝛe vt legat
epłam niſi ſit ſubdyaconus.aut dyaconus vel ſacerdos
Aelius eſt em̃ vt ſacerdos legat epiſtolã etiam ſi cantet
miſſam qꝙᷓᷓ acolitus.¶ Hmõi lectõne inſinuatuꝛ ꝙ inm⸗
tendum eſt doctrine xpᷣi quecũq; ſit. VUnde epiſtola nec ſꝑ
legitur de ꝓhetis nec ſemper de hyſtoꝛijs ſiue geſtis ĩ le
ge. neq; ſemper de apłis: ſed interdum de hbis interdum
cx illis.¶ Lectio aũt epłe que pᷣmittitur euangelio:pᷣcur

ſoꝛis officium ſignat.qui pꝛeiuit ante dominũ parare vi⸗

as eius. luce.j.Fᷣm ꝙ ipᷣe teſtatur Joh.j.Ego vox clamã
tis in deſerto dirigite viam domini. Johannes ergo qua
ſi ſubdy aconus fuit.i.ſubminiſter eius qui nõ venit mi
niſtrari ſed miniſtrare. Math.xx.CLex autẽ quaſi peda⸗
gogus populũ dei infantẽ ꝑ manum moyſi accipiens cu
ſiodiendum illius aduentum docuit erpectare. quem ei⸗

dem populo iam adulto Johannes oꝛe oigitoq; pꝛeſen⸗

tem in carne demonſtrauit.vt eum ducem ſequeretur ad

regnum vite. Ecce inquit agnus dei ecce ⁊c.Yoh.j. Pꝛe
ceſſit nãq; lex euangelium: ſicut vm bꝛa lucem: initium ꝑ
fectõnem.vt ligans per timoꝛem:inducens per amoꝛem

Joh.j. Lex per moyſen data eſt gratia et veritas ꝑ ihᷣm

rßpm facta eſt. Epiſtola ergo eſt quaſi vox legis ſuam im

perfectõnez teſtimonio Jobannis ꝓfitentis:⁊ ad ꝓfectõ
nem euangelij tranſmittentis. Hic eſt inquit de quo dixi
vobis.Qui poſt me venit ante me factus eſt: cuius non
ſuz dignꝰ2c Joh.j. Illũ opoꝛtet ereſcere:me autẽ minui
Joh.ij. Vnde iohannes ẽ medius inter ꝓphetas et apo⸗
ſtolos. Qam lex et ꝓphete vſq; ad Yoh.Math. xj. Et vt
dietum eſt.eplła quandoq; ſumitur de veteri quãdoq; de
nouo teſtamento. Vnde ⁊ Johᷣ̊.cuius voceʒ repꝛeſentat
epiſtola cum antiquis pᷣdixit xpᷣm venturum. Qui pome

venit ante me factus ẽ Joh.j. et cũ modernis xpᷣm oſten
dit p̃ſentem. Ecce agnus dei Yobᷣ.j. ¶¶ Subdy aconũ aüũt

legenteʒ epiſtolam vnus acolitus comitat. Oyaconum
vo legentem euangelium ⁊ ſubdy aconus ⁊ duo acoliti
comitantur.quo ſignatur p̃dicatõem Yohᷣ.paucos fuilſ⸗
ſe ſecutos:pᷣdicatõnem ðᷣo xp̃i ſiue euãgelij pluꝛes.Vnde
legituꝛ diſciplos Johis dixiſſe Joh.j.Rabi qui erar te
cum trãſioꝛdanẽ cui teſtimoniuʒ perhibuiſii:ecce bic ba
ptizat ⁊ omnes veniunt ad eum.

Poſtepiſtolã ſequi .S. vj.

tur graduale quod penitẽtie lamentum inſinuat. ꝗpter
quod in diebus paſchalibus ⁊ penthecoſies tollitur &e
officio.quia videlicet dies illi futurum in regno dei feli⸗

cem ſtatũ eccłie ſignificant.qñ area rp̃i ventilabro pur⸗

gata.grana reponent᷑ ĩ hoꝛreo felicitatis et᷑ne. Or̃ autẽ
graduale vł qadale a gdibo hũilitatis. vtpote illi cõue⸗
niẽs qui nõdum aſeẽdit de virtute in virtutẽ:ſʒ adbuc in

—. —

— ☛r =

+fBS—— —

—
— —
= – =

—
——

m
in⸗
i
de
e

e officio miſſe

ↄualle lacrimaꝝ poſitꝰ:iam tñ aſcẽſiones in coꝛde diſpo/
ſuit. m Raba. 2 Yið. dicit gradale. eo ꝙ iurta grad“ al⸗
taris cantat. vel graduale a gradu 'm quoſdã dicit᷑: quia
⁊æ gradu ad grad.i.quia ⁊æ virtute in virtutẽ aſcendere
debemꝰ. VUnde yſið. admiſirate in fide virtutẽ. in virtute
ſcientiã. in ſciẽtia abſtinẽtiã.· in abſtinẽtia patientiqln pa
tientia pietatẽ.in pietate amoꝛẽ. in amoꝛe frateꝛmitatis ca
ritatem. Rectius ꝗ faciũt qui graduale feſtinis aut modu
latis vocibo nõ efferũt: ̊ quaſi cantũ grauẽ ⁊ aſperũ ſim⸗
pliciter canũt. Graduale vᷣo rñſoꝛiũ dicit᷑.quia debz ver
ſui rñdere.quia ſic a verſu ad rñſoꝛium fit reuerſio. IOtem
epłe ſubdit᷑ rñſoꝛiũ: ad ſignificanduʒ ꝙ auditoꝛes debent
operibo rñdere eis que in epła audierunt vt ſint factoꝛes
nõ auditoꝛes tm̃ fallentes ſemetip̃os Jaco.j.Vel ſᷣm quoſ
dam ꝑ graduale vocatio apłoꝛum ſignatur.quoniam vxpᷣo
vocante venite poſt me: ip̃i non tm̃ verbo ̊ opere reſpõde⸗
runt. quia relictis omnibo ſecuti ſunt eum Luc.v. Aa⸗
thei. xix. ⁊ ideo graduale cantat᷑: quia apoſtoli gradieban
tur poſt dñm. diſcipuli poſt magiſtru. 4 Poſt eplam eꝛgo
graduale cantat᷑. quia poſt pꝛedicatõneʒ YJoh. diſcipuli ſe
cuti ſunt xpᷣm. Unde Joh. altera autẽ die ſtabat Jo. ex
diſcipulis ſuis duo:⁊ reſpiciens iohes ait. Ecce agnꝰ dei
c.⁊ audicrũt eum duo diſcipuli loquentem ⁊ ſecuti ſunt
ihm. erat aũt andreas frater ſymonis petri vnus ex duo⸗
bus qui audierũt a iohe⁊ ſecuti fuerãt eum.

Polt graduale ſe⸗ H. vij.

quitur alleluia quo inſinuat᷑ q poſt lamentuʒ penitentie:
ſequitur exultatio laudis eterne. Alleluia em hebꝛeum eſt
7 ſignat ineffabile gaudiũ angeloꝝ hominũ in eterna be
atitudine laudantin denm. Ende beati qui habitanti do⸗
mo tua dñe:in ſecula ſeculoꝛuʒ laudabunt te. Alleluia vt
babetur in expoſitione tituli illius pᷣs. Caudate pueri do⸗
minum interptatur laudate deum. m Hieꝛo.interpᷣtatur
laudate inuiſibileʒ. allelu. laudate: ia ſonat dñm. In plal
mis vbi nos habemus laudate dominũ: hebꝛei babent al⸗
leluia.pꝛie tamen ia inuiſibilẽ ſonat. Hoc nomẽ vt dicit
Inno. nõ interpᷣtatum remanſit: vt ꝑegrinum ab hac vita
gaudium: ꝑegrinũ quoq; vocabuluʒ ſignificaret.Et dicit
Raba.ꝙ bec dno verba.i.amen ⁊ alleluia.nec grecis nec
latinis nec barbaris licet in ſuã linguã oĩno tranſferre vł
alia lingua nũciare. ¶am ꝙuis interpᷣtari poſſint: ꝓpter
ſanctioꝛẽ tamẽ auctoꝛitateʒ Fuata eſt ab aplis in his ꝓpꝛie

. . —

lingue antiquitas. tã em̃ ſacra ſunt noĩa. vt etiam Joh.in
Apoc.referat ſpũ reuelante ſe vidiſſe ⁊ audiſſe vocẽ exerci
tus celeſtis. tanqᷓ vocem aquaꝝ multaꝝ tonitruuz vali⸗
doꝛum dicentium amẽ ⁊ alła. ac ꝑ hoc ſic opoꝛtet in terris
vtiq; dici: ſicut in celo reſonãt. Om aũt future beatitu⸗
dinis quaſi ꝓꝛiũ eſt vocabulũ: iure magis eo tꝑe frequẽta
tur: quo xp̃e reſurgens eiuſdem beatitudinis ſpem nobis
tribuit ꝓmiſſuʒ. At aũt alijs tempoꝛibo cãtaret᷑ ad mil⸗
ſam ↄſuetudo eccłie romane nõ erat olim: ſ̊ a beato greg.
ↄſtitutum ĩmo poſt reſtitutũ eſt. Qam a tpe Damaſi pape
cum pꝛiꝰ fuiſſet ↄſuetudo eadem defecerat.cantꝰ ergo alla
poſi graduale magnitudinẽ oſolatõnis 2 iubili poſt luctũ
penitentie expmit quod quidẽ modus cantãdi ſignat:quo
vna bꝛeuis ſillaba diuturno cantus iubilo ꝓtrahit.¶ Oe
aũt interpoſits verſu alła bis cantatur: deſignat ꝙ inter⸗
cepta leticia ſancti gemĩaʒ gloꝛificatõnis ſtolam accipiẽt.
mentis ſcʒ ⁊ carnis ſiue coꝛdis ⁊ coꝛpoꝛis.am ſm ſiolã
mentis.exultabunt ſancti in gloꝛia ⁊c.Scðm ſtolam car⸗
nis. fulgebunt iuſti ſicnt ſol ⁊ tanꝙᷓ ſcintille in arũdineto
diſ. Sapi.iij. TFerſus aũt nil ſiniſtrum aut triſte.ſᷣ totũ io⸗
cundum dulce debent ſonare.quales ſunt.dñs regnauit
exultet terra.Et iubilate deo quoniã abſterget deus omnẽ
lacrimam ab oculis eoꝛum ⁊c. Apoc.xxj.hocipᷣm ſignat.
4 E&. in quibuſdam eccleſijs ſequentia poſt alła cantatur
Iuaui iubilo dulciq; canoꝛe quã nos pꝛoſam appellamus 2
tebet dici ſequẽtia ſequentie hic ⁊ in euangelio.Poteſt tñ

alla referri ad exultationem eoꝛum qui de miraculis xp̃i

gaudebant. laudantes vnñm 2 dicentes. quia vidimꝰmira

pectationem ſanctoꝝ patrũ ſpũaliter repᷣſentat: in

xxxvij.

bilia hodie Luẽ.v.Et quia deꝰviſitauit plebẽ ſuã Luẽ.vij
Täãc em̃ cantabat᷑ alła:cuʒ omnis plebs vt vidit dedit lau
dem deo 1 omnis populꝰgaudebat in vniuerſis que gloꝛio
ſe fiebant ab eo Luc. xiij. Lam 2. lxxij. reuerſi ſunt c gau
Dio dicentes. dñe etiam demonia ſubiciũtur nobis in noĩe
tuo Luẽc. x. Hinc eſt ꝙ a.lxx. vſq; ad paſcha non ca ntatur
alla:quia tem poꝛe triſticie nõ debemcarmẽ leticie canta⸗
re. iuxta illud. Quõ cantabimꝰcanticũ dñi in terra aliena
lxx.nãq; tempus babilonie durã captiuitatẽ.2 longem ex⸗
̃ ſunt
Rumia babilonis ſedẽtes 2 flentes ĩ ſalicibo oꝛgana ſuſpẽ⸗
xerunt. Canitur aũt tractus qni cum aſpentate vocis. cuʒ
pꝛolixitate verboꝝ miſeriam pᷣſentis incolatus inſinuat.
de qua dicit p̃s. Heu mibi quia incolatus meus pꝛolonga
tus eſt 267.

einde ſequitur S. viij.

euangeliũ quo illumiat᷑ ad cognoſcẽdũ ꝙ mãdata xp̃i ſũt
ſollicite ⁊ expedite adimplẽda.qð ſignat ꝑ ᷣ ꝙ nudatoca⸗
pite ⁊ erecto coꝛꝑe audiendũ eſſ euãgeliũ.quid aũt ꝑ capi
tis denudatõz niſi mẽtis ſollicitudo. quid ꝑ coꝛ is erectõ
nem niſi obediẽtie ꝓmptitudo ſignat᷑. Ephe.vj.ſiate ſucci⸗
cti läbos veſiros in veritate ⁊ induti loꝛica iuſticie.⁊ cal⸗

ciati pedes in pparatõeʒ euãgelij pacis. glo. vt ſitis para⸗

ti ad ↄplẽda pᷣcepta euãgelij qð nũciat pa cẽ. Itẽ alia ratio
cnudatõis ſcʒ in ſignũ ꝙ euãgelica pᷣdicatõ legis velamẽ
remouit.⁊ ꝙ bomĩes qui pꝛiꝰdeũ in enigmate videbãt: ve
ritate legis aꝑta: cognitione manifeſta videre potuerunt.
l Pꝛet. licet ſint erecti tñ capita debẽt habere inclinata.
in ſignũ ꝙ audiũt eiꝰeuãgeliũ qui ꝓ illis inclinato capite
tradidit ſpm̃ Johᷣ.xix. AMulieres debẽt habere capita ve⸗
lata etiam virgines in velamen verecũdie. p pᷣuaricatõne
eſus pemi vetiti.¶ aũt ſtare de bet qui audit euãgeliũ
habet᷑ de conſe.di.ij.aplica.vbi dicit᷑. Apłlica auctoꝛitate
mãd am ꝰdum ſancta euãgelia in eccłia legunt᷑:vt ſacerdo⸗
tes a ceteri oẽs nõ ſedẽtes.ſ̊ venerabilit curui.⁊ in ↄſpct᷑u
euãgelij ſtãtes:dũica verba intẽte audiãt fidelit᷑ adoꝛẽt.
4 Sacerdos aũt ad ſiniſtrã ꝑtem altaris codici ſubmiſſo
puluinari ꝓnũciat euãgeliũ: ſi igniſicãs ꝙ xpᷣc nõ venit vo⸗
care iuſlos ſ̊ pctoꝛes Math. ix. ꝑ dextra ei iuſti. ꝑ ſiniſtrã
pctoꝛes ſignificant᷑.vnde Math. xxv. Statuet oues a der
tris. bedos a ſiniſtris. Quidã aũt dicũt ꝗ' ideo ſaceꝛdos in
pꝛincipio miſſe ↄſiſtit ad dexterã.cũ aũt ꝓnũciat euãgeliũ
ad ſiniſtrã.a circa finẽ iterũ redit ad dexterã:quia cultꝰ fi
tei pᷣmo fuerit in populo iudeoꝝ. einde trãſiuit ad gẽtes
circa finem iteru reuertit᷑ ad iudeos. qñ reliquie iſrabel
ſalue fient Iſa. x. Per boc aũt ꝙ codici enãgelij ſupponit᷑
puluinar:ſignat᷑ ꝙ iugũ xp̃i ſuaue eſt ⁊ onꝰeius leue ¶Na
thei. xj. ¶ Cum autẽ epus celebꝛat dy aconꝰ dextera illius
oſculata codicẽ euãgelij ſuſcipit de altari.⁊ bñdictõeʒ po⸗
ſiulat ab epᷣo.qua data ꝓcedit ad pulpitũ pᷣcedẽtibo mini/
ſtris ꝗ faculas accẽſas ferũt 2 thuri bulũ cũ incẽſo. dya
conꝰ erteꝛã põtificis oſculat᷑:ſignat ꝙ p̃dicatoꝛ euãgeliʒa
re debet ꝓ glia ſempiterna que ꝑ euãgeliũ ſignat᷑ &xtrã
Cant᷑.ij. Dextra illiꝰ amplexabit᷑ me. licet em̃ qui ſemĩant
ſpũalia metere pñt carnalia.j.Coꝛin ix. tñ eſt ſeminãduʒ
ꝓ carnalibo.i.terꝛenis.i Lam qui ſemĩat in bñdictõe de be
nedictione metet.ij. Coꝛin. ix. Zeq; dy aconꝰ neq; ſubdya⸗
conus manũ ſummi pontifſicis oſculat᷑ ſ pedem:in ſignuʒ
ꝙ ſũmo pontifici ſũma debet exhiberi reuerẽtia.⁊ in ſignũ
ꝙ illius eſt vicarius cuiꝰpedes oſculabat᷑ mulier que erat
in ciuitate peccatrix Luc.vij. adoꝛandum em̃ eſt ſcabellũ
pedum eius quoniam ſanctum eſt. cuius pedes cum reſur
rexiſſet a moꝛtuis mulieres tenentes adoꝛauerũt Math.
vlti. Generaliter autẽ nemo manus ſummi pontificis de⸗
bet oſculari.niſi cuʒ de manibo eius aliquid accipit vel cũ
ad manus aliquid attribuit.vt oſtendatur ꝙ ex vtroq; de
pemus ei gras exhibere.q; ſicut ſemꝑ dat ꝓpꝛia:ita nunqᷓᷓ
recipiat aliena. YJpe vᷣo pꝛeter oblatõez panis nullã obla⸗
tionẽ manibo tangit niſi que ꝓ defunetis offert. quaʒ ideo

manibo accipit:vt eox infirmet erroꝛem qui dogmatiʒant

—

elemoſinas nõ valere defunctis.panẽ vᷣo tangit ꝓpter reue
rentiã ſacrificij qð qæ pane ↄficit᷑:⁊ quia vicariꝰillius qui
xx ſe dicit Yoh.vj.Ego ſum panis ⁊c. Ceteras aũt oblatõ
nes ad pedes accipit. Ipter id qdð in actibo apłoꝝ.iiij. ha⸗
betur ↄuerſis qui offerebãt pꝛecia eoꝝ que vendebãtet
ponebãt ante pedes aplłoꝝ.¶ Suſcipiẽs aũt dy aconꝰ co⸗
dicem euãgelij benedictõʒ poſtulat ab epo.in ſignũ ꝙ nul⸗
lus debet pdicare niſi miſſus. vnde Luc.x. Rogate dñm
meſſis vt mittat oꝑarios in meſſem ſuã. Et Ro.x.quõ pꝛe
dicabunt niſi mittant᷑. Pontifex viſibiliter benedicit dya
cono lecturo euãgeliũ qð nõ fecit ſubdy acono lecturo epi⸗
ſtolam:quo ſignat᷑ ꝙ rppᷣe inuiſibilis manẽs:docẽtẽ legez 2
ãnũciantes ꝓphetias inuiſibilit miſit.ᷣ poſtq in terris vi
ſus eſt.⁊ cũ homibo ↄuerſatꝰeſt Maruch.iij.apłos ⁊ euan
geliſtas miſit viſibilit.Eũtes inquit pᷣdicate dicẽtes axꝑpꝛo
pinquat regnũ celoꝝ. Illi at᷑ egreſſi circuibãt caſtella euã
gelizãtes ⁊ curãtes vbiq; Luc.ix.¶ Codex euãgelij ſumit᷑
de altari:ad ſignificãduʒ qꝙ doctrina euãgelica de xpᷣo pꝛo/
ceſſit docẽte in hieruſalẽ.Yla.ij.de ſyon exibit lex ⁊ verbuʒ
dñi de bieruſalẽ.Cex yetꝰexijt de ſynn ſ̊ de ſyon ſeʒ monte

in quo erat templũ ⁊ religio.i.de xpᷣo incarnato lex noua

7 verbũ euãgelij.de quo vᷣſa.Ecce dies veniũt dicit dñs et
ↄſumabit᷑ teſtamẽtũ nouũ ſuꝑ iſrł ⁊ ſuꝑ domũ iuda nõ ſᷣm
teſtamẽtuʒ quod dædi patribo eoꝝ ⁊c̃. ꝛet.ſubdyaconus
poſt finẽ.ſᷣ dygconꝰante pᷣncipiũ ad ſacerdotẽ accedit ⁊ il⸗
li exhibet reuerẽtiã.in ſignũ 4 lex finẽ accepit a xpᷣo.łᷣ euã
eliũ oꝛiginẽ. Qam ⁊ ꝓphe vſq; ad ioheʒ ldath. xj. euãge
lium aũt xp̃i ⁊ apli poſt ihm. ¶¶ Oyaconũ pᷣcedũt ceꝛofera
rij cũ faculis ⁊ incenſo. In ſignũ ꝙ pᷣdicatoꝛ euãgelij debʒ
odoꝛẽ bone opinionis ex ſe emittere ᷣm illud.ij. Coꝛin.ij.
xpᷣi bonꝰ odoꝛ ſumꝰ. Sebet etiã gauclũ 7 deſideriũ in coꝛ/
dibus auditoꝝ accẽdere quatenꝰ libẽter audiãt ? gratan⸗
teꝛ obediant.vel ꝑ hoc ꝙ epᷣus p̃mittit duos acolitos ante
dy aconũ qui lecturoeſt euageliũ poꝛtãtes cereũ ⁊ incẽſuʒ:
notat᷑ ꝙ xpᷣc pᷣmittebat binos ante faciẽ ſuã in omnẽ ciuita
tem ⁊ locum quo ipᷣe erat venturꝰ.Luẽ.r. p̃ferẽtes chora⸗
ſcatõnes miraculoꝝ ⁊ odoꝛẽ virtutũ.vnde reuerſi dixerũt
DOñe in nomie tuo etiã demonia ſubijciũt᷑ nobis.¶ Et no⸗
ta ꝙ in pꝛofeſtis diebo vnꝰtm̃ cereus pᷣcedit dyaconum ad
legendũ euangeliũ.ꝑ quod ſignat᷑ ꝙ pꝛimũ aduentum rpᷣi
qui humilis fuit ⁊ occultꝰ:pᷣuenit vnꝰtm̃ pᷣcurſoꝛ.i.JYohes
baptiſta ꝗ fuit lucerna verbi. Joh.v. Ille erat lucerna ⁊c.
In feſtiuis vᷣo diebo pᷣcedunt duo cerei: quia in ſcdᷣo aduẽ
tu qui ſolẽnis erit ⁊ manifeſtꝰ.duo pᷣmittent᷑ pᷣcones hely
as ſcʒ ⁊ enoch.⸗l. Dyaconꝰaũt pᷣcedit vt p̃dicatoꝛ.ſubdya
conus ſequit᷑ vt miſtratoꝛ. Iſte pcedit vt pᷣdicet:ille ſequit᷑
vt miſtret.qꝛ dignꝰẽ oꝑariꝰmercede ſua.Luẽ.x.⁊ deutro.
xxv.Mõ claudes os boui triturãti.¶¶ Doſt lectõeʒ dyaco
nus pᷣcedit referẽs euãgeliũ ſacerdoti vel epᷣo.vt oſtendat
ſe fructũ pᷣdicatõis referre.de quo Joh̊.xv. Poſui vos vt
eatis ⁊ fructuʒ afferatis ⁊c. Subdy aconꝰ aut ꝑ vnã viam
aſcẽdit ad pulpitũ.⁊ dy aconꝰꝑ aliã.in ſignuʒ ꝙ miſiratoꝛ
meritũ oꝑis.⁊ dyaconꝰ.i.pᷣdicatoꝛ ꝑ meritũ oꝛis ꝓgꝛedi
tur in augm entũ iuſticie.de qua pᷣs.Juſticia tua ſicut mõ
tes dei. Sed ꝑ eandẽ viã reuertũtur ad p̃ſulẽ:in ſignũ ꝙ ꝑ
finalẽ ꝑſeueratiaʒ ꝑuenit᷑ ad pꝛemiũ.Aſdath.x.Qui ꝑſeue
rauerit vſq; in finem ⁊c.¶ Et quia pᷣdicatõ nõ ſufficit ſine
oꝑe Acx᷑.j.Cepit ihs facere ⁊ docere.ideo dyaconꝰ⁊ pꝛedi
catoꝛ ꝑ illã viam reuertuntur ꝑ quã ſubdy aconꝰ.i.miſtra⸗
toꝛ aſcendit.vnde Math.v. Qui aũt feceꝛit ⁊ docuerit.hic
magnꝰvocabit᷑ in regno celuꝝ.vel ideo dyaconꝰqui lectu⸗
rus eſt enãgeliũ ab vna ꝑte ꝓgredit᷑ ⁊ ab aſtera ꝑte regre⸗
itur:quia apli pꝛiꝰpᷣqicauere indeis ⁊ poſtes gentibo ſᷣn
illud Acx. xiij. Nobis oꝑtebat pꝛimũ loqui verbũ dei. ſed
ꝗm̃ repellitis id ⁊ indignos vos iudicatis vite eterne:ecce
ↄuertimur ad gẽtes.¶¶ Syaconꝰigit᷑ in ambonẽ aſcẽdit.i.
in locũ mediũ ⁊ eminẽtem.⁊ dicit᷑ ab ambio am bis · qꝛ põt
Ombiꝛi ab auditoꝛibo vt ãnũciet euãgeliũ Jſa.xl. Suꝑ mõ
tem excelſuʒ aſcẽde tu qui euãgeliʒas ſyon.exalta in foꝛti⸗
tudine vocẽ tuã.quo ſignat᷑ ꝙ veritas euã gelica manikfeſte
debet enũciari: nõ in latibulis ſicut faciunt beretici. vnde

Math.x. Qð dico vob ĩ tenebꝛis dicite ĩ lumĩe ⁊c7. Velꝝ
hoc repᷣſentat᷑ aſcẽſus dñi in mõtem cũ euãgeliũ p̃dicarei
Aath. v. Vidẽs ihs tur bas aſcẽdit in mõtem.qXl Faciẽ vᷣo
ſuã ad aquilonẽ ↄuertit.vt oſiendat᷑ ꝙ pᷣ̃dicatõ xp̃i eſi ↄtra
eũ ſpaliter.de quo Yſa.xiiij. Sedebo in mõte teſtamẽti i la
teribo aquilonis.Et Hiere.j. Ab aquilone pandet᷑ omne
malũ ſuꝑ habitatoꝛes terꝛe.adueꝛſus ꝗ̊ aquilonẽ legit᷑ euã
geliũ.vt ſurgat aquilo ⁊ remat auſter. Cañ̃.iiij.i. vt dya⸗
bolꝰfugiat ⁊ ſpũſſanctꝰaccedat.⸗¶ Sacerdos aũt vel dya⸗
conꝰlecturꝰ euãgeliũ ſignat codicẽ euãgelij:qꝛ in euãgelio
expᷣmit᷑ doctrina ⁊ geſta crucifixi.Silꝛ ſeipᷣm in frõte:vt ſi⸗
gnificet ſe nõ erubeſcẽ crucẽ rpᷣi.frons em̃ locꝰeſt erubeſcẽ
tie.dicit᷑ em̃ Math.x. Qui me erubuerit ⁊ meos ſᷣmones
hũc filiꝰhoĩs erubeſ.⁊c. Itẽ in oꝛe in ſignũ ꝙ nõ erubeſcit
oↄfeſſionẽ fidei. Et in pectoꝛe. in ſignuʒ ꝙ fidẽ xpᷣi credit in
coꝛde.Vt em̃ dicit᷑ ad Ro.x.Coꝛde credit᷑ ad iuſliciaʒ oꝛe
aut ↄfeſſio fit ad ſalutẽ. has &̊ tres cruces faciẽs ſignat ꝙ
crucẽ rpᷣi ñ erubeſcit.ſ̊ coꝛde credit qð oꝛe pᷣdicat.j.Coꝛĩ.
j:pᷣdicamꝰxpᷣm ⁊ hũc crucifixũ.iudeis quidẽ ſcandalũ gen
tibus aũt ſtulticiã. Sitꝛ vt dicũt quidã ſe debẽt ſignare au
ditoꝛes.tam layci qᷓ clerici.ſcʒ in fronte oꝛe ⁊ pectoꝛe.⁊ ea
dem ratõe qua ille qui legit.¶ Eſi aũt ſignũ crucis tribus
digitis expᷣmẽdũ.quia ſub inuocatõe ſancte trinitatis im⸗
pꝛimit᷑.de qua Yꝓſa.xl. Qui appendit tribo digitis oꝛbẽ ter
re. Crux itaq; aſcendit a ſuperioꝛi deſcendit inferiꝰ.⁊ ſᷣm
quoſdam a dertra tranſit in ſiniſtrã:quia xpᷣe de celo deſcẽ
dit ad terrã ⁊ a iudeis tranſiuit ad gentes. Quidã ſignuʒ
crucis a ſiniſira ꝓtrahũt in dexterã.quia de miſeria trãſi⸗
re debemꝰad gloꝛiã ꝑ cruceʒ. vt ſeipos ⁊ alios vno pariter
codẽq; mõ ↄſignent.Conſtat em̃ ꝙ cũ alijs ſignũ crucis im
pꝛimim ꝰa ſiniſtra ↄſignamꝰin dexterã. ¶ Dyaconꝰin am⸗
bone ↄſiſtens vt auditoꝛes attẽtos reddat ⁊ beniuolos ad
ſuſcipiendũ inſitũ verbũ quod põt ſaluaꝛe aĩas eoꝝ Jaco.
I. YJlios ſalutat dicens.dñs vobiſcũ:ꝑ bocinſinuans ꝙ il⸗
lud quod eſt pꝛonũciaturus ẽ de doctrina dei.d qua ꝗYſa.
xlviij. Ego dominus deus tuus docens te vtilia.glo.euan⸗/
gelium que ſcilicet doctrina nõ ſuſcipitur niſi domino aſſi⸗
ente. hic em non loquitur moyſes.qui ab heri ⁊ nudius
terciꝰnõ eſt eloquẽs.ſ̊ impeditioꝛis ⁊ tardioꝛis lingue fa
ctus eſt.Erquo dñm loquẽteʒ ſibi audiuit.Exo.iij.hic nõ
loquit᷑ Iſa.qui dicit. Ve mihi quia tacui.qꝛ vir pollutꝰ la
bijs ego ſum. vj. Ia.qui ait.A.a.a. dñe deus ecce neſcio
loqui quia puer ego ſum Hiere.j.Sʒ loquit᷑ pater in filio
quẽ ↄſtituit heredẽ vniuerſoꝝ ꝑ quẽ fecit ⁊ ſecula Heb.j.
Choꝛ aũt ⁊ populꝰſtans qdð nõ fecerat cũ epła legeret᷑: de
uotus ⁊ attentꝰrñdet. Et cũ ſpũ tuo:ipſi legẽti cũ deuotõe
vicem repẽdẽs.ac ſi dicat ⁊ dñs ſit tecũ ad dicendũ. iuxta
illud Jaco. vlti. Oꝛate pꝛoinuicẽ vt ſaluemĩ.4¶! Deinde ſhᷣ
dit titulũ euãgelij.quo ꝓnũciato populꝰ cũ reuerẽtia ⁊ ho
noꝛe rñdet.Gloꝛia tibi dñe.ſic gloꝛificãs deũ qui miſit eis
veꝛbũ ſalutis.iuxta illud Act᷑.xiij. Gloꝛificabãt veꝛbũ dñi
crediderũt quotquot pꝛedeſtinati erãt ad vitã. 4 Qota
euangeliũ in enuciatõne tituli duplicẽ habet inchoatio
nem. vel ꝑ initiũ ſicut dicit᷑ ĩ pᷣncipio quatuoꝛ euãgeliſlaꝝx
vel ꝑ ſequẽtia ſancti euãgelij.vt quãdo euãgeliũ quod de⸗
bet legi ſequit᷑ pꝛincipiũ.¶ Item poſt tituli ꝓnũciatõnem
expᷣmit᷑ tem pꝰrei geſie euãgelij legendi ⁊ boc indetermĩate
vt qñ ſpãlit expꝛimit᷑ tempꝰeuẽtus rei narrãde vt. Iuit in
diebo berodis regis Luẽ.j.Et ãno.xv.imperij ty berij ce⸗
ſaris Tuẽ.iij. Et elizabeth impletũ eſt tempꝰpariẽdi Cu.
ĩ· Et poſtꝗꝙᷓ impleti ſunt dies purgatõis marie Luc.ij. Et
veſꝑe autẽ ſabbati Math. xxviij. ¶ De his modis querit
ſic. Qñ lectõ euãgelica ↄtinet pꝛincipiuʒ euãgelij in titulo
dicit᷑ initiũ ſancti euãgelij ſimiliter videt᷑ ꝙ qn lectio euan
gelica ↄeinet finẽ euangelij: debet dici finis in titulo ſic.ſi⸗
nis ſancti euãgelij ſᷣm talem. ſic ↄueniẽter dicit euãgelinz
aſcenſionis qʒð eſt in fine marci.¶ Itẽ queri põt quare in
inchoatõe euãgelioꝝ.magis dicit᷑ in illo tꝑe ꝙᷓ in diebo il⸗
lis:qð frequẽter dicitur in lectionibo que loco epłarum le⸗
guntur ⁊æ actibo apoſtoloꝝ ⁊ ꝓphetijs.4. Item quare non
dicit Ju illo tꝑe q dicit᷑ initiuũ ſancti euãgelij ſiẽ q dicit

il
n

*

1
ſ⸗
neo
ſi
ſn
g
gen
n
en

enãgelij ihu xp̃i filij dei ſicut ſeri

De officio miſſe

ſequẽtia euãgelij. ¶ Itẽ qð eſt id tᷣus de quo loquit cũ di
cit. In illo tꝑe. Si dicat᷑ ſiẽ ſolet dici. ꝙ loquit᷑ de tꝑe gre
in quo ↄdita ſunt euangelia ſiue euenerũt que narran in
euagelijs.hoc videt᷑ minoſufficiẽter dictũ:cu ex H mhil de⸗
termiaret᷑ circa eusgeliũ legendũ. em̃ dicit in illo tꝑe:
aſponit᷑ cauſa alicuiꝰ determiatõis habede de ipo euange⸗

lio legendo. 4l Rñſio ad pꝛimum. ꝙ tituli ſolẽt s pᷣncipijs

ſeripturaꝝ ſumi nõ a fine.ſilꝛ eſt de titulis euãgeliox. Uñ
nõ eſi ſite de initio ⁊ fine ꝙᷓtuʒ ad tituli aſſignatoeʒ.¶ Ao
aliud patz rñſio ex verbis mgr̃i in biſto. que ſunt hec. Ex
foꝛma ſcripti aſſumpſit eccłia foꝛmaʒ legendi. Vnde qꝛ in

actibo aploꝝ frequẽter inuenit᷑ in diebo illis:ideo cũ legũ⸗

tur ꝑticule epłaꝝ pᷣmittit᷑ in diebo illis.a qꝛ in euãgeliſtis
ſepe legit in illo tꝑe ſicut in ſingulis diebo legũtur in cccle
ſia ꝑticule euãgelioꝝ pᷣmittit᷑ in illo tꝑe.Alia eſt ratõ con

. —

gruentie talis tꝑi ↄgruit ratõ generalis ogruẽtie reſpectu
dierũ:qualis ↄgruit xpᷣo dno reſpectu diſcipuloꝝ ſimiluer
7omniuʒ. Vnde ipᷣe dñs comꝑat ſe diei.diſcipulos hoꝛis
diei comꝑat Joh. xj. ꝓpter quod in aſſignatõne geſtoꝝ ab
ipo que in euãgelio expmũtur ↄgruit determĩatõ tꝑis ſim
pliciter. In aſſignatõe geſtoꝝ ab alijs que referũtur in le⸗
ctionibo que legutur ante eusgeliũ:deteꝛmĩatio tpis ꝑticu
laria. ꝓpter qð ↄgrue dicit᷑ in illo tꝑe in inchoatõibo euuge
lioꝝ. In inchoatõibo lectõnũ pᷣdictaꝝ in Diebo illis. Ad
1id qð querit᷑quare nõ dicit᷑ In illo tꝑe qñ dicit᷑ initiũ ⁊c.
Bicendũ ꝙ boc eſt. vel qꝛ nõ ↄſonaret intellectui inchoatõ

nis euãgelij. vel qꝛ ſuꝑpflueret. ꝙ ſic pʒ ·ſi diceret in illo tꝑe

liber generatõis ihu xpᷣi ꝛc. ¶ Dath.j. vel in illo tꝑe Initiũ
ptũ eſt Mar̃. j. vel in illo
tꝑe In pᷣncipio erat verbũ Joh.j. oĩno diſſonaret ab intel
lectu euãgelij ſicut ptʒ manifeſte. Si aũt diceret᷑ in illo tẽ⸗
poꝛe fuit in diebo herodis regis ⁊c. Luẽ.j.oĩno ſuꝑflueret
qð patet ꝑ hoc ꝙ certa determĩatõe aſſignat᷑ tempꝰ cũ dici

tur. fuit in diebo berodis regis ⁊c. ¶¶ Ad boc ꝙ querit᷑ de q̊

tꝑe intelligit ꝙ dicit In illo tꝑe in inchoatõe euãgelioꝛũ.

Bicendũ ꝙ nõ intelligit᷑ oĩno de tꝑe gre ſicut quidã ſolent

dicere minꝰſufficiẽter:S̊ ꝑ hoc determiat᷑ tempꝰeuẽtus rei

euãgeliʒãde.quod ptz ex ſerie dietoꝝ.Cum ant dicit. Se⸗
quẽtia ſancti euãgelq m math. Elidens ihs turbas aſcen
dit in montẽ ⁊c. ſenſus eſt.ſequẽtia euangelij legendi ẽ m
math. eſt ibi apiopeſis.i.defectus neceſſarie dictõis cau

ſa bꝛeuiloquij. Et in illo tꝑe ſequẽtie ſeʒ vidẽs ihs turbam
aſcendit in montẽ: ſequẽtus em diuerſis euãgelioꝝ rñdent
tpa diuerſa.¶ Euageliũ aũt qñq; intelligi debʒ 'm biſto.
vt ilð Adaria magdalene ⁊ maria iacobi ⁊ ſalomee mar
ci. xvj.Et illud ꝙ in natali in ſcdᷣa miſſa cantat᷑ de paſtori
bus Luẽ.ij. Qñq; ſᷣm allegoꝛiaʒ vt illud qð legit᷑ in aſſum
ptione beate marie. in quo fit mentio de beata maria ma⸗
gdalena 2 beata martha ſcʒ intrauit ihs ĩ quoddaʒ caſtel⸗
lum ⁊c.Luẽ.x.quia ꝑ mariã magdalenã ſignat᷑ vita ↄtem
platiua. ꝑ marthã vᷣo que miſtrabat vita actiua.⁊ in bea⸗
ta virgine maria fuit vtriuſq; vite ſcʒ actiue ⁊ ↄtemplati⸗
ue ↄſumatio. Allegoꝛia qñq; ſententiã reſpicit vt in euan
gelio quod legit᷑ in feſto ſancte crucis ſcʒ de Nichodemo.
Joh.iij. ꝓpter quandã clauſulã que ibi ↄtinet᷑.ſcilicet ſicut
moyſes exaltauit ſerpentẽ in deſerto ita exaltari opoꝛtet
filiũ homis. In hoc aũt xpᷣc paſſionẽ ſuã ſignificauit ⁊ ex⸗
altationem coꝛpoꝛis ſui in cruce:⁊ ideo euangeliuʒ in quo
hoc ↄtinet᷑ in feſto ſancte crucis leget. Qñqʒ reſpicit perſo
nam vt in euangelio p̃ᷣtacto.¶ Termĩatur aũt epła ⁊ euã
gelium voce eleuata ſiue acuta in ſignum ꝙ euangeliũ dat
eterna ſicut ꝓphetie voce demiſſa.in ſignũ ꝙ lex dabat ter⸗
rena.4l Serlecto euangelio liber ⁊ thuribulũ ad pontiſi⸗
cem repoꝛtant᷑.in ſignum ꝙ ad eum bona referenda ſunta
quo pꝛocedũt.j.ꝑalippo.vlti.que ſuſcepimus de manu tua
xæxdimus tibi.ipᷣe em̃ eſt alpha ⁊ o.pꝛincipiũ ⁊ finis Apo.
j. Epiſcopus autẽ thus adoꝛat ⁊ libꝛum oſculat᷑: quia vxpᷣe
qð dat boc acceptat ⁊ remũñerat. ſicut em̃ cuncta que fecit
ſunt bona Geñ.j.ſic nulla ſunt bona niſi que fecit.iuxta il
lud Joh. xx. Sine me nihil poteſtis facere.4. Pꝛet. ꝑ oſcn

lum ſignat᷑ ꝓꝙ liber eſt cruciſixi per quem accepimus recõ⸗

xxxvij.

ciliationem ⁊ paceʒ. Vnde ipᷣe eſt pax nr̃a qui fecit vtraq;
vnum Ephe. ij. 4 Pꝛet. pꝑ libꝛi oſculatõneʒ ſignat᷑ ꝙ de bet
velectari ⁊ ↄgratulari deuotõni fideliũ ⁊ fidei que eis dan

tur in pꝛedicatõne.Et oſculatur libꝛũ apertuʒ.quo ſignat᷑
ꝙ debet ſcire que in teſtamentis ſiue canone ſacre ſcriptu⸗
re ↄtinent.¶. Pꝛet.perlecto euangelio dicũt aſſiſtẽtes amẽ
quaſi dicerent. faciat nos deus ꝑſeuerare in docirina euã⸗
gelij qð per amẽ inſinuat᷑.vel vt alij dicũt.deo gratias. in
grarũactiones pꝛo beneficio tante doctrine tamſaluta⸗
ris. Similiter ſigno crucis debent ſe mũire contra dyabo

lum ne rapiat verbũ dñi de coꝛdibo eoꝝ.iuxta illud Cuẽ.

„

viij. Venit dyabolꝰ tollit veꝛbũ de coꝛdibo eoꝝ ⁊c. Quia

vt dicit᷑ ad Ro.xr. Coꝛde creditur ad iuſticiam oꝛe auteʒ fit

confeſſio ad ſalutem. in ſignũ ꝙ eccleſia nõſolum euangeli
um coꝛde credit.ſᷣ̊ oꝛe confitet᷑.

erlecto enãgelio .S. ix.
mox ſimbolũ fſidei decantat choꝛus quod ſacerdos vel epi
ſcopus incipit.vt ſignificetur ꝙ omne bonum a xpᷣo pꝛoce⸗
dit. Jacob.j. Omne datum optimum ⁊ omne donum per⸗
fectum deſurſum eſl ⁊c. Simbolum grece latine interpꝛeta
tur indiciũ vel collectio.vt em̃ dicit Iſido. diſceſſuri apo⸗
ſtoli ad euangeliʒãdum in gentibo hoc ſibi ſignum vel in⸗
dicium poſuerunt. Collectio interp̃ᷣtat᷑. quia vt dicit Yſi⸗
do. continet confeſſionem trinitatis ⁊ vnitatis ⁊ vnitatem
eccleſie ⁊ omne xpᷣiane dignitatis ſacramentum. Tradi⸗
tur autem ꝙ poſiꝙᷓ apoſioli ſpiritũſanctũ acceperant con⸗
ferentes ↄcoꝛditer ſuper articulis fidei:ſtatuerunt vt ſicnt
omnes erant in vna fide ↄcoꝛdes:ſic omnes illam fideʒ cõ

coꝛditer pꝛedicarent. Et ideo ſimbolum ↄponentes vn⸗

quiſq; vnam ꝑticulam appoſuit. Vnde ſᷣm apoſtoloꝝ ca⸗

ihalogum duodecim ꝑticulas ↄtinet. Unde petrus pꝛimo

poſuit ſuam ꝑticulam dicens. Credo in deuz patrẽ omni⸗

potentẽ creatoꝛẽ celi ⁊ terre.Scðo andreas ſubiunxit. Et
in ihᷣjm xp̃m filiũ eius vnicũ dñũm noſtrum. Tercio iohes

addidit. Qui ↄceptus eſt de ſpũſancto natus exr maria vir
gine. Quarto intulit iacobo maioꝛ.Paſſus ſub pontõ py⸗
lato crucifirus moꝛtuus ⁊ ſepultus.Quinto adiũxit tho⸗
mas.Deſcendit ad inferna tercia die reſurrexit a moꝛtuis
Sexto addidit iacobo mĩoꝛ.Aſcẽdit ad celos ſedet ad der
teram dei patris omnipotẽtis. Septimo adiecit philippꝰ.
Inde venturꝰeſt iudicare viuos ⁊ moꝛtuos. Octauo intu

lit bartholomeus. Credo in ſpiritũſanctũ.Qono ſubiũxit
matheus. Sanctã eccleſiã catholicã. Et eſt ſenſus.Credo

in ſpiritũſanctũ ſanctificantẽ vniuerſalẽ eccleſiã. Decimo

addidit ſymon chananeꝰ. Sanctoꝝ ↄmunionẽ remiſſionẽ
peccatoꝝ:quia in ſanctoꝝ ↄmuniõe fit peccatoꝝ remiſſio.

Andecimo addidit iudas thadeꝰ.Carnis reſurrectõneʒ.

Et eſt ſenſus ꝙ deus reſuſcitabit ipaz carnẽ. Duodecimo

mathias ↄſumanit. vitã eternã amẽ.Et ideo ſimbolũ ap
pelatur: quia ex pluribo apłoꝝ ſentẽtijs fuit inſtitutũ. Di⸗
citur em̃ ſimbolũ a ſin qð eſt ſimul ⁊ bole quod eſt ſentẽtia
Vngde ſimbolum quaſi pluriñ ſententia inſimul ↄſtituta.
Et ſciendũ ꝙ quatuoꝛ ſunt ſimbola. Pꝛimũ eſt qð a cũ⸗
ctis ↄmũiter dicit᷑ in quotidiana oꝛone qð ↄpoſuerũt apli
Scðdm eſt qð in pꝛima dicit᷑ ſcʒ quicũq; vult ſaluꝰ eſſe.ab
athanaſio alexandꝛino patriarcha ↄpoſitũ ↄtra heꝛeticos
arrianos. Terciũ eſt.quod ↄſtãtinopolitana ſy nodus cõ⸗
poſuit. Peatus vᷣo bylarius pictauiẽſis epiſcopꝰ ſcripſit
libꝛum de ſynodis.vbi⁊ illud ↄpoſuit ⁊ debet legi tm i ſy⸗
nodis totum vel ſaltem aliqua ꝑticula eius. VUnde quidaʒ
dicũt illos eſſe repᷣhenſibiles qui aliam ibi lectõeʒ legunt.

1¶ Simbolũ aũt tercium in illis ſolẽnitatibo cantari debʒ

ad miſſam. de quibo aliqua mentio fit in ſim bolo.ſcʒ omi⸗
bus diebus dñicis. natalis domini.epiphania. cena dñi.

paſcha. aſcenſione dñi:penthecoſte. oĩbo feſtinitatibo bie

marie.ſancte crucis.angeloꝝ. apłoꝝ.euangeliſtarum. de
dicatõnibus eccleſiarũ ⁊ altariũ.⁊ ↄmemoꝛatõe oĩm ſcto⸗
rum. infra octauas natalis.epiphanie.paſche.aſcẽſionis
penthecoſtes.apłoꝝ petri ⁊ pauli.⁊ aſſumptõis bie marie

cantat᷑ ꝓpter gloꝛiam reſurrectionis quam octaua ſignat
—

Vnge licet in natiuitate ioh.baptiſte.⁊ in feſto ſcti lauren

cij ſimbolũ nõ cantet᷑:in octanis tñ eoꝝ cantat᷑. eo ꝙ infra

octauas aploꝝ ⁊ aſſumptonis adueniant. Et ob h̊ in octa
na ſancti ioh. baptiſte prefatio de aplis ⁊ in octaua ſancti
laurencij p̃fatio de aſſumptõne cantat᷑. Hoꝝ omniũ ↄme⸗

moꝛatio fit in ſimbolo Cene dñi que eſt ſolẽnitas euchari

ſtie ad quã reſpicit illud quod in ſimbolo ↄtinet᷑ ſanctoꝛuʒ
ↄmunionẽ. Angeloꝝ qui nomie celi dicunt᷑ intelligi: cum
in ſim bolo dicit᷑ factoꝛẽ celi ⁊ terre.Fᷣm illud Geñ.j.In pᷣn
cipio creauit de celũ ⁊ terrã.i.naturã angelicã ⁊ mũdanã
dedicatõnis eccleſiarũ ⁊ altariũ:ad quã reſpicit illud ſan
ctam eccleſiã catholicã. Lũc em̃(vt ita dicam)ſanctificat

⁊ catholicat᷑ eccleſia:cum dedicat᷑. Ad octauas reſpicit re⸗·

ſurrectõeʒ moꝛtuoꝝ de qua continet᷑ ĩ ſimbolo.expecto re
ſurrectionẽ moꝛtuoꝝ.Quidã nõ abſurde ſingulis diebus
paſchalibo ſicut in omnibo diebo dñicis ſimbolũ cantant.
ſcʒ a die reſurrectõnis vſq; ad aſcenſionẽ. Quidã etiã ſim
bolum dicũt in feſto beate marie magdalene. dicẽtes illaʒ
aploꝝ apłaʒ:ꝓ eo ꝙ ipᷣa pꝛimo reſurrectõnis gaudiũ apo
ſtolis nũciauit.de quibuſdã tñ mẽtio fit in ſim bolo in quo
rum ↄmemoꝛatõeʒ ſimbolũ nõ cantat᷑ vt paſſionis ⁊ ſepul
ture.qm illoꝝ dierũ officium alioꝝ regulaʒ non ſectatur.
¶ Quia do ypc nõ venit pdicare gentibo:ſᷣ iudeis.iuxta il
lud MMath.xv.i2õ ſum miſſus niſi ad oues que peꝛierant
domus iſrabel. Ende apłis pᷣcepit Luc.x. In viam gentiũ
ne abieritis. ⁊ in ciuitates ſamaritanoꝝ ne intraueritis.
donec poſt reſurrectionẽ pꝛecepit eiſdem Mar.vlti. Eun⸗
tes in mũdum vniuerſuʒ pᷣdicate euangeliũ omni creatu⸗
re.idcirco romano pontifice ſolẽniter celebꝛante ſim bolũ
fidei nõ cantoꝛes in choꝛo ſed ſubdyacones ad altare decã
tant.⁊ ipᷣi generaliter in miſſa rñdent donec pontifer dixe
rit.Pax dñi ſit ſemꝑ vobiſcũ:qm vſqʒ poſt reſurrectõnem
xpᷣi ſola iudeoꝝ eccleſia que ꝑ ſubdyaconos deſignat᷑ qui
ſurſum ad altareſconſiſtunt: fidem xp̃i recepit aliqua ta⸗
men ꝑſona dæ gentibo credidit ſicut mulier chananea cuiꝰ
fidem dñs ↄmendauit dicens.ANulier magna ẽ fides tua
ſiat tibi ſicut petiſti.¶¶ Querit᷑ quare non cantat᷑ in feſtis
virginũ.confeſſoꝝ.martirũ.Qonne confeſſoꝛes ⁊ maxime
doctoꝛes valde roboꝛauerunt fidem 2 martires teſtes fue⸗
runt domi paſſi ⁊ pꝛo fide martiriʒati. Si rñdeatur quia
nõ fit de eis mentio in ſimbolo:tunc eſt queſtio quare hoc
4l Item cũ in feſtis illoꝝ tm̃ debet ſimbolũ fidei decantaꝛe
qui fidem habuerũt.angeli aũt nũqᷓ; fidem habuerũt licet
ſpem:videt᷑ ꝙ in feſtis eoꝝ nõ debet decantari.q¶j Itẽ qua⸗
re nõ cantat᷑ in feſto ioh.baptiſte.cuʒ ipᷣe ſit maximꝰinter
natos mulierũ.¶ Rñſio.dicendũ ꝙ ratio quare cantatur
in feſtis aliquoꝝ ſanctoꝛuzʒ. eſt progatiua ſanctitatis ⁊ ex⸗
cellentia auctoꝛitatis. hec duo erant in ſolis aptis ⁊ ange
lis poſt rpᷣm dñm ⁊ matrem eius. penes aũt apłos reſedit
auctoꝛitas fundandi eccleſiã ⁊ regendi poſt xrᷣm. Ephe. ij
Suꝑedificati ſunt ſuꝑ fundamẽtũ apoſtoloꝝ.glo.i.doctri
nam. Alia glo.dicunt᷑ apli ⁊ ꝓhete fundamẽta.Vnde pᷣs
Fundamenta eius in montibo ſanctis. Similiter angeli
magne ſunt auctoꝛitatis quibo mediantibs dñs legem oꝛ⸗
dinauit.Gał.iij.Lex oꝛdinata ꝑ angelos in manu media⸗
toꝛis.glo.oꝛdinabiliter ⁊ ſapienti conſilio lex data eſt per
angelos in quib loquebat᷑ deus. IJpᷣi aũt ſunt legati ſũmi
pontificis.i.xpᷣi.vt quibo mediantibo dñi volũtas nũciat᷑
adimplet᷑. Heb.j. Qui facit angelos ſuos ſpũs.glo. filiꝰ
di facit ſpũs celeſtes legatos.¶ Ex his patet rñſio ad q̃
ſita.quia martires.etſi habuerunt pᷣrogatiuã ſanctitatis
nõ habebant excellentiã poteſtatis.¶¶ Querit᷑ adhuc qua⸗
re nõ cantat᷑ in miſſa ſimbolũ aplłoꝝ.cũ videat᷑ hoc maxi⸗
me ↄgruere ꝓpter auctoꝛitatẽ apłoꝝ.excqquo em̃ officiũ mil⸗
ſe eſt maxime ſolẽnitatis ⁊ auctoꝛitatis inter ea que ad of
ficium eccleſiaſtic ſpectãt:videt᷑ ꝙ in ea debet cãtari ſim⸗
bolum magis autenticũ.¶. Pꝛet.ſimbolũ qdð dicit᷑ in miſ⸗

ſa alta voce dicit᷑Et illud quod eſt apłoꝝ qdð dicit in pꝛi

ma ⁊ cõpletoꝛio dicit᷑ ſub ſilentio.¶! Ad pꝛimũ.ꝙ in ſim⸗
bolo quod cantat᷑ in miſſa quod fuit inſtitutuz in ↄcilio ſi/
ne ſynodo conſtantinopolitano:expᷣmit᷑ aliquis articulus

cni ↄtradicit᷑ ab eccleſia oꝛientali. vtpote ille qui eſt de p⸗
ceſſione ſpũſſancti ſcʒ a patre ⁊ filio ⁊ alij plures.quibo eli
minãtur plures hereſes.vtpote arrianoꝝ ponẽtiuʒ ꝙ filiꝰ
minoꝛ eſt patre ⁊ ꝙ nõ eſt eiuſdẽ ſubſtãtie cũ patre.⁊ ꝙ eſt
filius adoptiuus nõ naturalis ⁊ alie plures.ſicut tactum
eſt in tractatu de fide.ↄueniebat vt ſimbolũ illud in miſſa
Acantaret᷑ vt ſic magis ãnũciaret᷑: vt illi fideles oĩno ad⸗
herent.Et ſi hic attendẽda eſt auctoꝛitas:magis debet at⸗
tendi vtilitas ꝓpter quod magis ↄgruit hoc ſimbolũ ĩ miſ⸗
ſa decantari qᷓ; ſimbolum apłoꝝ ꝓpter erroꝝ elimĩatõneʒ.
¶Ad aliud dicenduʒ ꝙ ſimbolũ aptoꝝ ſubmiſſe dicit᷑.vt
ſtatꝰpᷣmitiue eccłie rep̃ſentet᷑: q apłi ⁊ fideles alij nõ au⸗
cbant vſq;quaq; fidem xpᷣi manifeſte confiteri. Sim bolũ
ðo quod dicit᷑ in miſſa ⁊ athanaſij ſunt ↄtra acclamatões
hereticoꝝ.ad quas ↄfutẽdas ꝑ ↄfeſſionẽ fideliũ ſunt inſti⸗
tuta. ꝓpter hoc alta voce decãtant᷑. Pꝛet. ſicut ſimboluʒ
apłoꝝ voce dicit᷑ ſubmiſſa ad inſinuandũ ꝙ inſtitutũ fuit
qn apłi nõ audebãt vſq;quaq; fidẽ rpᷣi ↄfiteri.ſic alia dicũ
tur voce alta ad inſinuadũ q; fueꝛũt inſtituta.qñ magis vꝛ

teat ctoꝛitate fidei audebãt fideles fidẽ xpᷣi ↄfiteri.
¶ Dicto ſimbolo canta .S. x.

tuꝛ offertoꝛiũ ſiue offerẽda quo illumĩamur ad ĩtelligẽdũ
ꝙ deo ſunt dona 2 munera offerẽda.Dicit᷑ em̃ offertoꝛium
ab offerendo:quia tũc cantãte clero fiunt oblatõnes. Ra⸗
banus poſt euangeliũ oblatõnes offeruntur a populo ⁊ of
fertoꝛium cantatur a clero.quod ex ipa cauſa vocabulum
ſumpſit quaſi offerentiũ canticuʒ.Et notandũ ꝙ tria ſunt
offerenda. Pꝛimo ipᷣe ꝑſone deo offerẽde. Scðo ea que ſũt
neceſſaria ipᷣi ſacramẽto vł ſacrificõ ſcʒ panis vinũ ⁊ aqua
Tercõ ſolent offerri manuales oblationes. Sacerdos vo
ante offertoꝛiũ dicat oꝛemꝰ.cui pᷣmittit dñs vobiſcũ: in ſi⸗
gnũ ꝙ niſi nobiſcũ ſit deus: ſalutẽ noſtrã oꝛare ñ poſſumꝰ
His dictis ſiatim cantat᷑ offertoꝛiũ.quod dum cantat᷑ ſa⸗
cerdos accipit oblatõnes manuales a populo vel ſaciamẽ
tales a miſtro. Per hoc aũt ꝙ cantat᷑ offertoꝛiũ: ſignatur
ꝙ; que deo offeruntur cũ mentis iubilo debent ei offerri:qꝛ
bylarem datoꝛẽ diligit deus.ij.Coꝛin.ix. Elel vt dicit In⸗
no. offerenda cantat᷑:quia ſacrificiũ laudis offertur. AUn⸗
de pᷣs.Circuibo ⁊ ĩmolabo in tabernaculo eius hoſtiã vo⸗
ciferatõnis cantabo.⁊ pſalmũ dicam dño.hec aũt conſue
tudo tracta eſt a lege.j.ꝑalippo.Cuʒ offerrent holocauſta
ceperũt laudes canere dno.⁊ in diuerſis oꝛganis que rex
dauid feratur concrepare.

Pars ſecuda bin tractatꝰ.
Etermiĩata pꝛime ꝑtis miſſe expoſitõne que
eſt de illumiatõe populi. Reſlat de expoſitõe
ſcde que eſt imolatõne ſacrificij. que inci⸗
pit ibi. Suſcipe ſancte pater. ¶¶ In bac ꝑte
ſub ſoꝛma mẽbꝛoꝝ quinq;ʒ determiant᷑. Pꝛimũ eſt oſecran
doꝛum oblatio. Scðm eſi oblatoꝝ conſecratio ibi.Te igit
clementiſſime pater. Tercium eſt rei conſecrate rememo⸗
ratio ibi.AVnde ⁊ memoꝛes.Quartum eſt eccleſie militan
tis conſeruatio ibi. Oꝛemus pꝛeceptis ſalutaribo moniti
⁊c̃. Quintum eſt rei conſecrate ꝑceptio poſt oꝛatõeʒ dñicã

imediate ibi.l vnoos.
Ebꝛum pꝛimum
Nmembꝛo pꝛimo huiꝰ partis continẽt᷑ tria
ꝑ modũ articuloꝝ eiuſdẽ mem bꝛi. Pꝛimum
eſt pᷣſentatõ munerũ. Scðm eſt interpellatõ
pꝛecũ ibi. In ſpũ hũilitatis. Terciũ eſt exo⸗
eno laudũ ibi.ꝑ omnia ſecula vbi incipit p̃fatõ.

rticulus pꝛimꝰ

Vecdam pᷣcedunt oblatõeʒ ſcʒ diſpoſitõ pallaꝝ
pᷣparatio offerendoꝛũ: ablutio manuum ſacer⸗
dotis. Dyaconꝰ ergo coꝛꝑales ⁊ pallas diſpo⸗
nit.que ſignificant lintheamia. quibo inuolutũ erat coꝛpꝰ
dñi ihu.Johᷣ.xix.Pars autẽ .lla q ponit᷑ plicata ſuꝑ cali⸗

5
0

Nt
ih⸗

⸗

— — — —

Pe officio miſſe

tem: ſigniſicat ꝙ caput dñi ſuerat ſepatim innolutuz. Uñ

legit Joh. xix. Sindone müda inuolutũ eẽ a ioſeph coꝛp?
ſaluatoꝛis ⁊ ſudariũ capitis eiꝰ pꝰ reſurrectõeʒ. nõ cũ⸗ lin⸗

theamibo poſitũ. pᷣ ſeoꝛſuʒ inuolutũ inneniri.

4 Pot tñ et

pis aliud aſſignari.palla aut extẽſa ſuꝑ altare ſignat ſidẽ
palla plicata poſita ſup calicẽ intellectů. Hoc em miſteriũ

—

credi debet er quo ↄpꝛebẽdi nõ põt. vt fides habeat meritũ

cui bũana rato nõ pꝛebet erꝑi mẽtũ.nõ em̃ expedit circa hᷣ
nimis dilcutere: qꝛ defecerũt ſerutates ſerutinio. Sacer

—

dos aũt dicto oꝛemꝰnõ ſtatim oꝛatõnez ſubiũgit: bᷣ pꝛi ma
nus abluit ? in alia ecchia manꝰabluit anteqᷓᷓ ad altare ac
cedat. Iſtud oꝛtũ babuit a lege Exo.xxx. vbi dicit. lacies
labhiũ eneũ ad lauãdũ a miſſa aqua lauabut in en aaron ?
fii eimanꝰſuas 7 pedes qñ ingreſſuri ſunt tabernaculnʒ
teſiimonij 7 qñ acceſſuri ad altare vt offerãt in eo thꝰdno.

Hie ſignat᷑ ꝙ eus vel ſacerdos in pᷣmo ingreſſu ĩ ecctiaz
re ad offerẽdũ;
vt magis magiſq; mudat? offerat hoſtiã imaculatã ſanctã

cebet manꝰlanare : poſt qñ accedit ad altare

deo placentẽ. Hic aũt moꝛaliter inſinuat᷑. ꝙ

ſacerdos ob⸗

laturus hoſtis debet lauare ↄſcientiã lacrimis ↄpunctõis.

ps.Lacrimis meis ſtratuz meu rigabo. e

dens ad tantũ ſacꝛificium reus ſit coꝛpis ⁊ ſe
Coꝛin.xj.DOñs etiã anteꝙᷓ in ara crucis veru

indignꝰacce⸗

82ſanguis dñi. j.

offerret ſacꝛi

ſicium: lacrimas effudit ſcʒ in reſuſcitatõe laʒaꝛi. Joh.·xj.

.

Infremuit ſpũ ⁊ turbauit ſemetipᷣm lacrimatc. ¶ Dub
dy aconꝰcalicẽ pᷣparat patenã.ponẽs panẽ ſuꝑ patenã et
vinũ in calice:quo ſignat᷑ ꝙ anteqᷓ boc ſacramentũ fuerat
inſtitutũ: ipᷣim in miſterio legis fuiſſe pfiguratũ. Lex em̃ ꝑ
ſubdyaconũ nõ incõgrue ſignat᷑. DOyacon patenã cuj ho⸗
ſtia tradit epo vel ſacerdoti quam epᷣus vel ſacerdos facta
oblatione in altari deponit inſinuans ꝗ xpᷣe ſeipᷣin oblatu
rus deo patri ſacramẽtũ pꝛimoinſtituit. ecclie tradidit ce
lebꝛandu.hoc eſt inquit coꝛpus meũ quod ꝓ vobis tradet᷑
hoc facite in meã ↄmemoꝛatõneʒ. Epus vel ſacerdos acce
pto vꝛccolo aquã vino ↄmiſcet in calice:qꝛ xpᷣt populũ qui
p aquã ſignat ſibi recõciliauit moꝛte.xpᷣc aut ſanguinẽ ef⸗
fudit ꝓ populo ſicut ipᷣe teſtatur Math. xx vj. Hic eſt ſan⸗

*

guis meus noui

teſtamẽti qui pꝛo multis effuſus eſt in re⸗
miſſionẽ peccatoꝝ. Et de latere xp̃i exiuit ſanguis ⁊ aqua

Job.xix. Quaten? nec xpc ſit ſine populo.nec populꝰ ſine

—

—

rp̃o.¶ Dy aconꝰaũt facta oblatõne calicẽ pparatũ in alta

riↄponit.quo ſignat᷑ ꝙ euangeliũ cuiꝰfigura

eſt dyaconꝰ.

huiſacrificij ritum ↄmẽdauit eccleſie que ꝑ altare ſignat᷑.
Calix aĩ ponit᷑ ad dextrũ latus oblate:quo ſignat᷑ ꝙ ſuſce
pturus eſt ſanguinẽ qui de latere xpi credit᷑ ꝑpfluriſſe.vt di
cit Inno.vel ponit᷑ ad dextrã hoſtlie:ad ſignificandũ ꝙ ſã
guis quẽ dñs ꝓpinauit in cena diſcipulis:effluxit de lateꝛe

eiꝰdextro ſᷣm ꝙ dicit᷑ in canone miſſe dedit diſcipulis ſuis

dicẽs. Accipite ⁊ bibite er eo omnes. Hic eſt

em̃ calix ſan⸗

guinis mei ⁊c̃.qui ꝓ vobis ⁊ ꝓ multis effundet ĩ remiſſio
nem peccatoꝝ. 4 Per iſta vaſa ſancta q̃ ſũt calix ⁊ patena
dñici ſepulchꝛi ty pũ habemſicut dicit Raba. 7 ponit ra⸗
tionẽ talẽ.qꝛ ſic tũc coꝛpꝰxpᷣi aromatibo vnctũ in ſepulchbꝛo
nouo ꝑ pioꝝ officiũ condebat᷑:ita mõ in eccłia miſticũ coꝛ

pus illi cũ vngentis ſacre oꝛonis condituʒ i

a vaſis ſacris

ad pcipiẽdũ fidelibo ꝑſ acerdotũ officiuʒ admiſtrat.ꝑ coꝛ⸗
pus miſticũ intelligit coꝛpꝰxp̃i ſub ſacramẽto.⁊ q dic oꝛa

tionibo conditũ eſſe: dicit ꝓpter ozones que añ ↄſecratõezʒ

⁊ poſt in canone dicũt᷑.que nõ modicaʒ ſuauitatẽ in aiabo

pijs efficiũt. ¶ Oblatõe facta adolet᷑ incẽſuz

ꝑ qð inuit᷑ il

lud qð legit᷑ Luẽ.vij. maria attulit alabaſtrum vngenti 7

vnxit pedes dñi: ⁊ domꝰ impleta eſt ex odoꝛe

vngenti.

aũt ſacerdos frequẽter ſuꝑducit circũducit incẽſuʒ: deſi
gnat ꝙ frequẽter exbibuit 2 adhibuit maria vngentũ. Pꝛi
mo cum vnrit pedes dñi in domo ſymonis phariſei Luce.

vij. Scðdo in domo ſymonis lepꝛoſi ſuꝑ caput

eiꝰ vngentuz

effudit Aldath. xxvj. ercio cum emit aromata vt veniẽs
vngeret ihm in ſepulchꝛo Mafr̃.vlti.Aoluntas em̃ pꝛo fa
cto reputat᷑.cum ꝑ ipᷣam non ſtetit quo minꝰvpleuerit qð

incepit. &s vndiq; totũ incẽſatur altare: deſi
vndiq; reſperſit ecełiam.ſicut dñs ipᷣe teſtat

gnat ꝙ totuz

Aath. xxxj·

vxxxvyj.

Amẽ dico vobis vybicũq; p̃dicatũ fuerit hoc euangeliũ in
toto mundo dicet᷑ ⁊ ꝙ boc fecit in memoꝛiã eius.⸗ Poꝛro

cum ſacerdos accipit patenã cum boſtia. vꝛceolũ cũ aqua

calicem cũ vino.thuribulũ cum accenſo.efficit ſuꝑ ea cru⸗
cis ſignaculũ:vt ꝑ crucis virtutẽ omnes conatus dyaboli
ce malignitatis effugiat:ne contra ſacerdotem vel ſacrifi⸗
cium aliquo modo pᷣualeat.ob hoc em̃ ſuꝑducit ⁊ circũdu
cit incẽſum in modum crucis:quatenꝰ ſignaculo crucis 2
thuris incenſo dy abolice fraudis malignitas execretur.
bmõi em̃ fumꝰcircũductꝰſic exterreat omne genꝰdemonio⸗
rum Tho.vj. ¶ Hic queri põt quare ſubdyaconꝰ qui vi⸗

mnũ ponit in calicẽ: nõ a nit etiã aquã.ſ̊ ſacerdos.¶ Pꝛe

te. quare ſacerdoo nõ offert calicẽ cum vino ſ̊ dy aconꝰ:ſi⸗

cut offert patenãâ cũ boſlia. 4 POꝛet. ſacerdos offerẽs boſii

am dicit offero. dicit eimñ Suſcipe ſancte pater om̃ipotens
eterne de? banc imaculatã boſtiaʒ quã ego indignꝰfamul⸗
tuus offero tibi. dy aconꝰ offerẽs vinũ dicit. Ofterimꝰ tibi
dñe calicẽ ſalutaris quod videt᷑ incõueniens:cũ ſacerdos
ſit ꝑſona maioꝛis auctoꝛitatis ꝙᷓ dyaconꝰ.modꝰaũt loquẽ
di pluraliter magis ↄgruit maioꝛibo pſonis. 4 Ad pꝛimũ

patet rñſio ex dictis. ↄmixtio em̃ aque cũ vino in calice ſi⸗

gnat vnionẽ populi fidelis cũ xpᷣo: deo recõciliati ꝑ moꝛtẽ

illius qui eſt ſacerdos ſᷣm oꝛdinẽ melchi. ꝓpter quod in ſi⸗
gnum buiꝰvnionis ⁊ recõciliatõis aqua apponit᷑ a ſacer⸗
dote quo xpᷣe ſignat᷑.q Ad aliud dicendũ.ꝙ in oblatõe ve⸗
ri ſacrificij in ara crucis ſeꝑabat᷑ ſanguis a xpᷣo.nõ aũt ſic
ſeꝑabat᷑ coꝛpus xpᷣi ſiue caro.In cui rei ſignũ oblatio ho
ſnie qua ſignat᷑ oblatio xpᷣi hm carnẽ. fit a ſacerdotc quo ſi

gnatur xpc.oblatio vini quo ſignat᷑ oblatõ xp̃i qᷓtũ ad ſan

guinem fit ab alio ſeʒ dy acono.non tñ pᷣciſe:quia ⁊ ſacer⸗

dos 2 dy aconꝰcalicẽ offerunt cũ vino.ſᷣm ꝙ oblatio ad in⸗
tentionẽ reſert᷑. vnde vterq; debet ꝓferre verba oblatõnis
que ſunt.oſferimꝰtibi dne calicẽ ſalntar is ⁊c. Oblatõ añt
illa potiꝰ fit a dy acono ꝙᷓ ab alio miſtro: ꝓpter dignitatez
oꝛdinis dyaconatꝰque ꝓxima eſt dignitati oꝛdinis ſacer⸗
talis... Ex boc patet rñſio ad aliud quod querit᷑.ſcilicʒ
quare ſacerdos dicit offero: dyaconꝰ offerimꝰ. Ratõ huiꝰ
eſt. quia ſacerdos ſolus offert.dy aconꝰ nõ ſolus:bᷣ ipe ⁊ ſa
cerdos ſimul qᷓ̃tuʒ ad intentõeʒ·

rticulus ſecũdus

Platione facta panis ⁊ vini ↄſecrãdi:tres ſub⸗
iungutur oꝛones ſingulariter. ſm ↄſuetudineʒ
8ecclie romane. In pᷣma poſtulat᷑ acceptatio di⸗
nina ip̃ius ſacrificij ⁊ illoꝛum qui aſſiſtunt in illa ſcilicʒ in
ſpiritu bumilitatis. In ſecũda poſtulatur conſecratio. in
ila ſcilicet Uemi ſanctificatoꝛ. In tercia poſtulatur pꝛofe⸗

ctus oblationis facte ad honoꝛem ſanctoꝛum ⁊ noſtraʒ ſa

lutem. in illa ſcilicet Suſcipe ſancta trinitas 7c. In mul⸗

tis autem eccleſijs dicitur vna pꝛedictarum tm̃ ſcz in ſpiri
tu humilitatis. 4 Qota ergo ꝙ ſacerdos dicens. In ſpiri
tu humilitatis ⁊ in animo ↄtrito ſuſcipiamur ⁊c̃.duo tan
git que oꝛationẽ efficiũt exaudibilẽ.ſeʒ bumilitatẽ. Unde
Ecxei.xxxv.Oꝛatõ bumiliantis ſe penetrat nubes ⁊ contꝛi
tõnem. Yla. vlti. ad quẽ reſpiciam niſi ad pauꝑculũ ⁊ con
tritum ſpiritũ. ¶ Dubitat᷑ aũt de p̃dictis.quia vt dicit Ra
banꝰ. ſacrificium dicit᷑ quaſi ſacrum factum quod p̃ce mi
ſtica conſecrat᷑ in memoꝛiam dñice paſſionis O5 aut tale

—

eſt.oĩno eſt acceptum ⁊ benedictũ a deo ⁊ conſecratũ. Vn⸗
xx fruſtra poſtulatur a dño in oꝛationibo pᷣtactis ip̃ius ſa⸗
criſicij acceptatio benedictio 2 conſecratio.¶¶ Rñſio.dicẽ⸗
dum ꝙ lacrificinm dicitur vno modo actus conſecrantis
ſiue ipᷣa conſecratõ actõis. ſic ſumit᷑ ĩ illa oꝛone.in ſpiri⸗
tu humilitatis. alio mõ dicit᷑ ip̃a boſtia oſecrada ſcz in il⸗
la oꝛone. Veni ſãctificatoꝛ ⁊c. Lercõ mõ dicit᷑ ip̃a hoſtia
ↄſecrata ſcʒ ſm diffinitõeʒ Rabani. Unde de ſacrificõ ſie
ſumpto nõ fiunt poſiulatões in oꝛatõnibo pꝛedictis.. De⸗
inde inclinato capite dicit ſacerdos. Suſcipe ſcta trinitas
vel m vſum aliquaxꝝ ecchiaꝝ. ſacerdos inclinat caput ibi
In ſpũ hũilitatis quo ſignat᷑ hũiliatõ xpi.qii ſemetipſuz
erinaniuit foꝛmam ſerui accipiẽs facto obediẽs patri vſq;

ad moꝛtem Hõ oſculat᷑ altare in ſignũ ꝙ peꝛ
paſſionẽ xpᷣi recõciliati ſumꝰeo patri.vnde Ephe.iijſaci
ens pacẽ vt recõciliet ãbos ꝑietes in vno coꝛpe cro.¶ De⸗
inde ſacerdos ↄuerſus ad populũ poſtulat officinʒ oꝛato⸗
nis abaſſiſtẽtiba dicẽs:oꝛate ꝓ me fratres.⁊ ſᷣm diuerſos
vſus eccliaꝝ diuerſe ſunt ſoꝛme poſtulandi ſil? ⁊ rñdendi.
Quidã dicunt Oꝛate fratres vt meũ ac veſirũ ſacrificium
acceptabile fiat apud deũ patrẽ om̃ipotẽtez Alij aũt dicũt
obſecro vos fratres oꝛate ꝓ me ⁊ ego ꝓ vobis: vt meũ pa
riterq; veſtrũ ſacrificiũ ⁊c. Quidã aũt rñdẽt ſic.memoꝛ ſit
dñs ſocrificij tui ⁊ olocauſtuʒ tuũ placabile fiat. Quidam
ſic.Spũſſanctꝰſuꝑueniet in te.⁊ virtoalti.⁊c. Moõne videt᷑
incõueniẽs in tanto officõ tot fieri dinerſitates? Unde vi⸗
tur ꝙ hec varietas nõ eſt ꝑmittẽda in eccłia. ſ potiꝰ dã⸗
nanda.¶l Ao hoc rñdet An.in quadã epła ad valeꝛianũ
epᷣm maydeburgeñ.querẽti de diuerſitate modoꝝ.qui fiũt
circa celebꝛatõeʒ ſacramẽtoꝝ dicẽs. Sic habemꝰa ſanctis

patribo. ꝙ ſi vnitas ſeruat᷑ caritatis in fide catholica:ni⸗

bil officit ↄoſuetudo diuerſa. a ſi multe ſunt diuerſitates q̃
nõ in ſũma ſacramẽti nec in virtute eiꝰaut fide diſcoꝛdant
neq; omnes in vnã ↄſuetudinẽ colligi poſſunt.eſtimo eas
potiꝰ in pace tolerãdas:qᷓ; diſcoꝛditer cũ ſcandalo damnã
das.ex his patet que diuerſitas eſt toleranda.ſũmã ſacra⸗
menti inteliigit vt eſtimo:illa que pꝛeciſe requirũtur ad eẽ
ſacramenti ¶Aabue queritur quare dicit Oꝛate in ſcdᷣa
perſona: nõ oꝛemus in pꝛima. Similiter poteſt queri qua
re dicto oꝛemus ante oꝛatõeʒ nõ ſtatim dicit ſecretam vel
ſecretas.¶l Pꝛet.quare dicit Oꝛemus alta voce 7 ſecretaʒ
vel ſecretas voce demiſſa.⸗j ꝛet.que oꝛationũ ſe equẽtium
reſpondet illi inuitatõni cum dicit Dꝛemus. 4 Ad pꝛimũ
dicendum.ꝙ ſacerdos cum dicit oꝛate ſpecialiter poſtulat
ſibi ſuffragia fieri oꝛationuʒ. quod patet ꝑ hoc quod dicit᷑
in multis eccleſijs oꝛate pꝛo me fratres. Similiter cum di
cit. Oꝛate fratres vt meum ac veſtrum ⁊c.poſtulat ſibi fie:
ri ſuffragia oꝛationum qtum ad actum conſecrationis.
Ad alind dicendũ. ꝙ in ſecretis fit ſpãlis mentõ vi fre⸗
quentius de oblatõne ſiue munere oblato. ꝓpter qð conue
nit ꝙ poſt oblatõeʒ dicant᷑.¶ Ad aliud dicendũ ꝙ ab offe

renda cantata vſq; ad pꝛefatõneʒ:omnia que dicunt᷑: voce

ſubmiſſa dicunt᷑: ad inſinuãdum quoo ſcriptũ eſt Joh.xj.
ſcʒ ꝙ inſlante paſſione oñi ihs nõ ambulauit palam inter
iudeos quia cogitabãt eum interficere:ſᷣ abijt in regioneʒ
iuxta deſertum in ciuitatem effrem ⁊ ibi moꝛabat᷑ cu diſci
pulis ſuis. Ab illo aũt die quo ↄgregatis phariſeis ⁊ p̃n⸗
cipibus ſacerdotũ vt inirent conſiliũ quid facerent. Johᷣ.
xi.⁊ cayphas qui erat pontifex ãni illius dixerat:expedit
vobis vt vnus moꝛiat᷑ pꝛo populo ⁊ nõ tota gens pereat:
cogitauerunt vt interficerẽt eum. ꝓpter qð ad tempꝰ ceſſit
2 ad tempus latebat ĩ alia regione.hoc ergo ſacerdotis ſi⸗
lentium ſignat xp̃ᷣi latibulũ.¶ Ad illud quod querit᷑ que
oꝛatio rñdet inuitatõni facte ꝑ oꝛemus:dictũ ante offeren
dam. Dicendũ ꝙ illa que dicit ĩmediate poſt oꝛate.cuiꝰdi
latõnis cauſa lupᷣtacta eſt. In cuiꝰ ſi ignũ pꝛime ſecrete non
pᷣmittit᷑ oꝛemꝰſicut ⁊ ſecretis ſequẽtib.q Si aüt queratuꝛ
quare incipit ſilentiũ illud ſtatim offerẽda cãtata.Dicen⸗
dum ꝙ; ratõ eſt.quia tũc incipit mileriũ paſſionis dñi ſcʒ
in oblatõne eoꝝ que ſunt ↄſecranda. Vnde ibi ꝑ coꝛreſpõ⸗
dntiam quãdaʒ inchoat᷑ macbinatõ iudeoꝝ tractatõ de
moꝛte dñi: ꝗpter quã dñs abijt in regionẽ iuxta deſertum
⁊c̃. JYohᷣ.xj. Illa em oblatio initiũ eſt miſterij paſſionis do⸗
mini:ſicut illa machinatõ fuit initiũ ſimpliciter paſſionis
eiuſdeʒ.4¶ Si aũt querat᷑ quare illa pars miſſe que pᷣcedit
oblatõeʒ hoſtie vel ſacrificij cũ tanta melodia celebꝛatur.
Poteſt rñderi idqð dicit Raba. aſſignans cauſaʒ quare
introitus miſſe ſolẽniter cantat᷑ dicens.bene in ingꝛeſſu ſa
cerdotis ↄcrepantibo choꝛis auditur modulatõ diuine lan
dis.vt dñice celebꝛatõnis miſteria mĩſtroꝝ pia pᷣcedat con
ſonantia: ⁊ coꝛpoꝛis ⁊ ſ anguĩs xp̃i venerabile ſacramen⸗
tum antecedat digne laudis ſacrificium. 4 Deinde dicto
oꝛate fratres dicit ſacerdos ſecretam quã intermiſit. quo
ſignatur ꝙ dñs redijt bieroſolimã ad domũ oꝛatõnis quã

ad temp deſeruerat cum eſſet in effrem. vnde Aſdath. xxſ.
Cum intraſſet iho hieroſolumã eiecit vendẽtes ⁊ ementes
c templo.dicens domꝰmea domꝰoꝛationis vocabit᷑. Dila⸗
tio em̃ dñi qᷓtuʒ ad actũ oꝛandi in hieroſolimis fuit cauſa
Apter quã hanc ſacerdos intermittit oꝛatõem. a hec inter⸗
miſſio eſi ſignũ illiꝰ.Et ſciendũ ꝙ nũero ⁊ oꝛdini collecta⸗
rum debet rñdere ꝑ aↄfoꝛmitatẽ nũerus ⁊ oꝛdo ſecretarnʒ
poſicõmunionũ. Quot ei dicte ſunt collecte ⁊ quo oꝛdie
tot ⁊ ęo oꝛdine debẽt dici ſecrete ⁊ poſtcõmũiones.nec plu
res nec pautioꝛes nec alio oꝛdine.

Articulus tercius

Eſtat dicere de parte illa que eſt de ſolutõe lau
dum que incipit cum dicit᷑. Per omnia ſecula
— ſeculoꝝ.quod eſt finis oꝛatõnis ⁊ initiũ pꝛefa⸗
tionis. erdotẽ vᷣo finientẽ oꝛatõeʒ ⁊ inchoantẽ pꝛe⸗
fationeʒ inſinuat᷑ ꝙ xpᷣc eſt lapis angularis qui fecit vtra⸗
q; vnum Ephe.ij. Judeos ſcʒ ⁊ gentiles vt ſit vnum ouile
et vnus paſtoꝛ Yoh.x. Eleuata ergo voce dicit ſacerdos.
Per omnia ſecula ſeculoꝝ. quo ſignatur ꝙ ihs iterum pa
lam ambulabat: ita ꝙ in craſtinum turba multa que ↄue⸗
nerat ad diem feſtum. cum audiſſet ꝙ ihs venit hieroſoli⸗
mam:acceperunt ramos palmaru n. a obuiam ꝓceſſerũt
clamantes. benedictus qui venit in nomine domini Ma⸗
thei.xxj. ¶¶ In hac autem paꝛte pꝛoceditur ſic. Pꝛimo fide
lium ↄgregatoꝛum citatio ꝓponitur. Scðo confeſſionis ex
hibende ratio declaratur ibi. Vere dignũ⸗ iuſtum ẽ. Ter
cio confeſſionis exhibite acceptatio poſtulatur ibi.Cũ qui

ſſa „S. j.

ſalutatõne fit exhoꝛtatõ ad duo. ſcʒ ad coꝛdis ſubleuatio⸗
nem:⁊ laudis ſiue gratiarũactõeʒ. Sacerdos ergo dictu⸗
rus rem attentõne digniſſimam. pꝛemittit ſalutationem:
optans aſſiſtentes tales eſſe cum quibo dñs manere digne
tur. ⁊ mnaxime in pꝛandio ſpũali in quo reficiendi ſunt pa⸗
ne viuo qui v celo veſcendit Yoh.vj. VUnde officiũ pꝛefa⸗
tionis poteſt ad illud referꝛi quod legit᷑ Luc.xxij.ſcʒ miſit
petrum ? iopᷣeʒ:dicens.Eũtes parate nobis paſcha vt mã
ducemus.Et poſi eodem. Et ipᷣe oſtendet vobis cenaculũ
magnũ ſiratũ ⁊ ibi parate.⁊ ADar̃.xi

xiiij.idem. ⁊ hoc ſonat
qð dico pᷣfatio.dicit᷑ em̃ pꝛefatõ.i.pᷣlocutõ.vtpote qꝛ fit pꝛe
paꝛatio ad hoſtie ↄſecratõeʒ ⁊ ↄſecrate ſum ptõeʒ. 4l Facta
lalutatõne monet ſacerdos ad coꝛdiũ ſubleuatõeʒ dicens.
Surſuʒ coꝛda ſᷣm ꝙ hoꝛtat᷑ aplłs Coł.iij.dicens.Que ſuꝛ⸗
ſum ſunt querite no que ſuper terram. vt coꝛda ſint vbi eſt
theʒaurus Math. vj. MQe illis poſſit impꝛoperando dici.
populus hic labijs me honoꝛat coꝛ autẽ eoꝛum longe eſt a
me Yᷣſa.xxix. Facta autem monitõne ſacerdotis choꝛus p⸗
fitetur ſe monita ſacerdotis ſuſcepiſſe cum dicit. Habemꝰ
ad dominuʒ. Quaſi diceret ſacerdos ſint coꝛda veſtra ſur⸗
ſum:⁊ populus rñdet.⁊ nos habemus coꝛda ſurſuzʒ ſcz ad
dominũ.¶ Deinde hoꝛtat᷑ ad gratiarũactões dicens. Gꝛa
tias agamus dño deo noſtro. Oño inquã qui redemit. p̃s.
Redemiſti nos domine deus veritatis. Ex boc em ꝙ rede⸗
mit acquiſitum eſt ei ius poſſidendi ⁊ ita ratõeʒ dominan
di. VUnde aug. tanti emit vt ſolus poſſideret deo qui crea⸗
uit. Geñ. j. Creauit deus homineʒ ⁊c. Qoſtro:quia ſalua
bit.pᷣs.deus noſter deus ſaluos fociendi. Tũc em̃ veriſſi
me erit noſter: quãdo erit omnia in omnibo.i.habundan⸗
tia omniũ bonoꝝ. ꝓpᷣe eſt deus qui nos creauit de nipilo.
Iße eſt dñs qui ſuo ſanguine nos redemit. Ipſe eſt noſier
qui ſuo munere nos ſaluabit. qui creando dedit nobis na
turam: qui redimendo tribuit gratiã: qui ſaluando cõfert
gloꝛiam. Vel dño nos ſua virtute poꝛtanti. Heb j. poꝛtãs
omnia verbo virtutis ſue.deo nos ſua ſapientia regẽti. ᷣs
Mui regis iſrł intẽde.nr̃o regnũ preparatti. Jo. ii. ia
do parare vobis locum. Hec eſt ratio triplex quare illi ex⸗
hibenda eſi gratiarũactio.¶ Choꝛus autẽ reſpondẽs ver⸗
bo ſacerdotis aſſentit dicens. Bignum ? iu ſiuʒ eſt. Dignũ
inquõ ꝙtum ad ipſum.quoniam ipᷣe eſt dominus dens no⸗

—,— 60Wr — W—— —

(Peof. miſſe

Ner. Jullũ ꝙtũ ad nos:qꝛ nos pplus eiꝰ ones paſcue eiꝰ.

Were dignuet inſtũ S. ij.

Hie ponit᷑ ratõ landis exbibede ſcʒ duplex. Oꝛima eſi er⸗
cellentia diuina. Scðᷣa eſt laus angelica que tangit ibi. p
quẽ maieſiatẽ tuaʒ ⁊c..ita rñdet choꝛus.oignũ ⁊ iuſtũ. qðᷣ
aſſerit ſacerdos dicẽs. Aere dignũ ⁊ iuſtũ eſt.dignũ: quia
nos mera volũtate condidit. iulſlũ:quia puꝛa miſericoꝛdia
nos redemit.equũ:quia nos gratuito iuſtificat. ſalutare:
quia nos ꝑpetuo gloꝛificat. Elel dignũ ratõe ſue excellen⸗
tie. Juſtũ ratõne ſue beneficientie.Equũ ratõne ſui bene⸗
placiti.multũ em̃ placet deo gratitudo. Salutare ratione
ſui pꝛomiſſi.ſos tibi ſempeꝛ.quia maieſtas eius eterna.
Tbob.xiij. AMQdagnꝰ es dñe ineternũ ⁊ in omnia ſecula re⸗
gnuz tuũ. ps. Wenedicã dñm in omni tꝑe ſemꝑ laus eius
2c. Et vbiq;:quia maieſias eiꝰ vbiqʒ.pᷣs. In omi loco dña
tõnis eius benedic aĩa mea dño dñe ſancte:ſeruos ſuos ſã
ctificans iuſhſicando. Pater omipotens: filios exaltans

in meritis extollendo. Eterne deꝰ: cultoꝛes ſuos remune⸗

rans eternaliter beatificando. Vel dñe ſancte:ſuos in ſan

—

ctitate ↄſeruãdo. Pater om̃ipotens: filios potẽter generã
do. Eterne deꝰ. cultoꝛes ſuos eternaliter rem ũerãdo. Per

xpᷣm dñm nr̃m· ꝑ rpᷣm em̃ tanqꝙᷓ ꝑ mediatoꝛẽ⁊ aduocatum

.

gratias exoluimus:quia aduocatuʒ habemꝰiuxta patrem
ihm xpᷣm. j. Joh. 4 Per quẽ ſcʒ rᷣm maieſtatẽ tuam lau.
an. ado.domi.tꝛe.po. Per xpᷣm inquã a quo babent eſſe:qꝛ
ipe eſt dei virtus. ⁊ noticiã quia ipe dei ſapiẽtia.j· Coꝛin.
per illum em̃ laudant adoꝛant tremunt. laudant peꝛ quem
facti ſunt ſcʒ per filium. Geñ.j.dixit deus fiat lux.i.ange⸗/
lica creatura.verbo dixit ⁊ verbo fecit quia verbo dñi celi
firmati ſunt.hi vtiq; laudant.pᷣs.Laudate euʒ omnes an
geli eius. vnde Eſdre. exercitus celi te adoꝛant.adoꝛãt.pᷣs
Agoꝛate deum omnes angeli eius. Lremũt Yob. Colune
celi ↄtremiſcent ⁊ panent ad nutum eius. Laudant inquã
virtuti maieſtatis teſtimonium exhibendo: adoꝛant excel⸗
lentiam maieſtatis reuerendo. Tremũt potentiã maieſta⸗
tis admiſirado ſiue eidem famulando. Lremere em̃ dicũ⸗
tur non metu foꝛmidinis cum ſint ꝑfecte beati: ſed admi⸗
rationis conceptu vel obedientie famulatu. ſunt em edmi
niſtratoꝛij ſpiritus in miniſterium miſſ. Heb.j. Unde his
verbis innitur ꝙ diuina maieſtas maxime eſt laudabilis:

eo ꝙ laudabilis ab angelis quoꝛum teſtimoniuʒ eſt maxi⸗

me autenticum. maxime reuerenda: eo ꝙ adoꝛabilis a do⸗
minationibus qui babent dominiũ oꝛdinatuʒ ſuꝑ bonos
angelos inferioꝛes.atq; maxime admirabilis a pote ſtati⸗

bus que aduerſarias virtutes ſubditas habent 2 que con⸗

ceptum mandatuʒ in pꝛincipatibo archangelis 2 angelis
ſibi ſubditis perficiunt.vt volunt expoſitoꝛes bierarcbie
beati Dyoni.4¶! Cel ſcilicet deum laudant.i.viam pꝛeſtãt
laudandi.p̃s. Laudate eum celi celoꝛum a aque om̃es ⁊c.

Ande cuncta laudant deuʒ vel laudis materiã dant. lel

ſm quoſdam celi dicuntur thꝛomi qꝛ in thꝛonis dicit dñs
ſedere.⁊ domn inus dicit Yſa.lxvj. Celum mihi ſedes. celo⸗
rũq; virtutes pluraliter dicit.quia ſicut plures ſunt celi:ſi

militer virtutes celoꝛum ſunt plures.quaruʒz influẽtia iſta

inferioꝛa ꝑducunt᷑ in eſſe ⁊ ↄtinent᷑. Vel virtutes dicũtur

vnꝰoꝛdo in infima bierarchia que ↄtinet virtutes.arcban

gelos ⁊ angelos. Ael ꝑ virtutes celoꝝ oẽs ſpũs celelles ſi⸗

gnificant᷑. vt em̃ habet᷑ in glo.ſuꝑ illud laudate eũ omnes

virtutes eiꝰ: generale nomẽ eſt omniũ celeſtiũ ſpirituum.
Qñq; tamẽ ꝓ vno oꝛdine accipit᷑.! Et ꝑ hoc piʒ rñſio ad
boc qð poſſet bic queri.quare fit h mentõ ſolũmodo de an
gelis dominatõnibo ⁊ poteſtatibo ⁊ ſeraphin: quia vt ex di
ctis patʒ.de omnibo fit hic mentõ ſᷣm aliquẽ exponẽdi mo⸗
dum iam dictum. 4 Ec beata ſeraphin.oꝛdo pꝛimꝰcæ ſup⸗
ma hierarchia ſeraphin ſic dictus a dono caritatis: qꝛ ex⸗
cellentius pᷣſidet. VUnde interpᷣtatur ardoꝛ vel incendiũ ſi⸗
ue ardentes.Et vt habet᷑ a Hieꝛo. Seraphim ꝑ m.in ma⸗
ſculino genere.ꝑ n.in neutro genere plurali dicimus.Se

raph aũt ſingulariter dici poteſi ſicut eberub vt cherubin
Hi concelebꝛant.i.xari voto celebꝛant laudes diuinas ſo

¶ Cu quibꝰ et noſtras .S. iij.

xxxvij.

cia exultatione. Mon em̃ abſq; erultatione ꝑmaxima lau⸗
vxs deo ꝑſoluũt. VUnde beati qui babitãt in domo tna dñe
in ſeculũ ſeculi laudabũt te. ¶q Qota ꝙ ſeds oꝛdo ĩ ſup̃ᷣma
pierarchia dicit᷑ chernbim.a dicit᷑ a dono ſciẽtie:qꝛ excellẽ

tius pᷣſidet reſpectu thꝛonoꝝ⁊ alioꝝ poſterioꝝ.⁊ interpᷣ⸗
tatur ſcientie plenitudo. Lerciꝰ oꝛdo eiuſdẽ hierarchie eſt

thꝛonꝰ. 7 dicit ſic a dono domiandi quo trãſcenduũt inferio
res oꝛdines quibo domĩant᷑: ⁊ miſſi ad nos docẽt nos debi⸗

to modo domiari. Poteſtates ſũt ſilꝛ de media hierarcbia

I'm quoſdã ⁊ dicunt ſic a dono potẽtie cobercẽdi vmonũ
prates. Tirtutes arcbangeli angeli ſunt v infima hierar

chia. a dicunt᷑ virtutes a dono faciẽdi miracula. Archãge⸗

li a dono nũciãdi ſine reuelãdi maioꝛa. Angeli a dono nũ⸗

ciandi mima.de bis fit ſpàlis mẽtio in pfatõnibo.4 Et pẽ
hic queri quare in nulla pᷣfatõe fit ſpãlis mẽtio de pᷣncipa⸗
libus ſicut de alijs. Et põt ad boc dici. ꝙ nõ ſolũ nomiant᷑
oꝛdines angeloꝝ in pfatõibo vt oñdat᷑ ꝙ inſiſtant laudibo
dei: ᷣ vt oſlẽdat᷑ ꝙ nos qui ſiłẽ debemꝰlaudibo diuinis in⸗
ſiſtere: debemꝰ eildẽ quodãmõ velle aſſimilari. Pꝛincipa⸗
tus aũt p̃ ceteꝛis dicunt᷑ poſſidere donu reueꝛẽtie.2 nõ ſolũ
hm ꝙ reuerẽtia intelligit᷑ actiue vtpote exercẽda reſpectu
ſũme maieſtatis: ̊ potiꝰqꝛ alij debent alije reuerẽtiã exbi⸗
bere. bec aũt mĩme appetẽda eſt in bomĩe.Omnia aũt alia
dona ab angelis data quodãmodo intellecta ↄuenit appete
re.vtpote facere miracula ſcʒ in ↄuerſione peccatoꝝ ad pe
nitentiã.domiĩari ſibip̃is ⁊ vicijs ſimiliter.

°

voces. Duas em̃ omnipotene deꝰratõnales condidit crea⸗
turas. angelicã ⁊ bumanã. qui laudibo diuinis inſiſterent
ei gratiarũ redderent actones.quas dum pari voto cele⸗
brant:tanqᷓ inferioꝛes ⁊ ſuperioꝛes coꝛde in celeſti cytha⸗
ra ſociantur. De qua Apoc.xiiij. Et audiui vocem quaſi
cytharedoꝛum cythariʒ antium in cy tharis ſuis.⁊ canta
bant quaſi canticum nouum. Supplici confeſſione.i.quaſi
nõ ſuperba perſumptõne ſed humili laude dicentes. San
ctus. ſanctus. ſanctus dñs deus ſabaoth. Ter dicit ſanctꝰ?
7 ſemel deus. vt trinitatis 2 vnitatis miſteriũ ↄpꝛobetur.
Hoc non ſolum ſerapbim clamabant ſub excelſo dei ſolio:
ſm dicit᷑ Iſa. vj. ſed ⁊ quatuoꝛ aĩalia m illuo Apoc.

iiij. In circuitu ſedio requiẽ nõ babebãt die ac nocte dicẽ

tia. Sanctꝰ.ſanctꝰ.ſanctꝰ dñs de om̃ipotẽs.deꝰ dicit᷑ ſan⸗
ctus.i.ſanctificãs: nõ aũt ſanctificatꝰ.vñ Leui.xix. San⸗
cti eſtote qꝛ factꝰſum dñs deꝰ veſter. Sanct pater dicẽte ſi
lio.Johᷣ.vij.pat᷑ ſanctifica eos in veritate ̊s dediſti mihi
qꝛ tu ſãctꝰes. Sãctꝰfiliꝰãgelo ꝓteſlãte Luẽc.j.Oð em̃ ex te
naſcet᷑ ſanctuz:vocabit᷑ filiꝰ i. Sanctꝰſpũſſanctꝰxpᷣo di⸗
cente Johʒ. xx. Accipite ſpim̃ſcẽm quoꝝ remiſeritis pecca⸗
remintunt᷑ eis. Dicit᷑ aũt dñs deꝰſabaoth.i.dñs exercituũ
videlicet angeloꝝ ⁊ bominũ. quoꝝ terribilis vt caſtroꝛuʒ
acies eſt oꝛdinata. Cañ.vj. Tot em exercitꝰ deꝰbabet ĩ ter
ra:quot ſunt oꝛdines in eccłia.tot habet in celis: quot ſũt
in angelis. omie celoꝝ ? terre: angeli ⁊ homies dinina
pleni gloꝛia ꝑpibentur. lel ad l̃aʒ celi ⁊ terra diuia glo
ria replent᷑:quia diuinitas eſt vbiq;. AUnde p̃s. Si aſcẽde⸗
ro in celum tu illic es ⁊c.ſuꝑ omnia nõ eleuatꝰ.ſubter oĩs
nõ pꝛoſtratꝰ. inter omnia nõ inclulus.extra omnia nõ ex⸗
cluſss.vñ Yob. xj. Excelſioꝛ celo eſt ⁊ qo facies: ꝓfundioꝛ
inſerno. vnde gnoſces? longioꝛ terra mẽſura eiꝰ⁊ latioꝛ
mari. ¶ Quia ðᷣo neceſſariũ eſt ad eternã ſalutẽ incarna⸗
tionis quoq; miſleriũ conſfiteri:recte ſubiũgit᷑. Henedictꝰ
qui venit in nomie ⁊c.ſumptũ eſt de euãgelio Joh. xij. Vñ
cum illud canit᷑ debet fieri ſignũ crucis.ð hoc noĩe dicit fi
liue.Ego inquit veni in noĩe patris mei.Johᷣ.v.Qomen
patris ẽ filius.de quo vYla.xxx.Ecce nomẽ dñi venit de ☚
ginquo. Oſanna in excelſis. Oſanna verbů hebꝛeũ eſt qð
ſignificat ſalua obſecro. ↄpoſitũ ex oſi qdð eſt ſalua ⁊ anna
quod eſt interiectõ obſecrantis.vel oſanna ſunt due dictõ⸗
nes ꝑ eclipſim pꝛolate. bis autem dicit᷑ oſanna ępter dnas
ptes ſalutis ꝗᷓ ſunt ſtola carnis ⁊ ſiola mẽtis quibo ſancti
keatificant᷑ in gloꝛia. Hic laudis vſus in pᷣs.cxvij.reꝑitur

Pem̃ turbe dixerũt oſanna:hoc eſt qð ibi dicit᷑. O dñe ſal cea que requirũtur ad cõſecratõeʒ coꝛꝑis xpᷣi? ad ↄmemo⸗
uum me fac. Henedictꝰqui venit in noĩe dñi.qð ſi ubiungi rationem conſecrati:bł̊ ⁊ memoꝛia paſſionis repᷣſentatur et
tur eiſdem verbis.hoc aũt canticũ eſt canticũ angeloꝝ qð conditiones eiuſdem ⁊ hoc maxime ꝑ cruces. In bac ergo
nos cantates ſigniſicamꝰꝙ ꝑ hoc ſacrificiũ iungi celeſtib⸗ parte in qua poſtulatur muneruʒ ſanctiſicatio fiunt tres
æbemꝰ ⁊ ideo ſaluaꝛi cũ illis in excelſis clamamꝰÄ?. cruces:in ſignum plieis giois fi 6 dro. a iuda
Ar. 4. 37 A iudeis.de pꝛima Ro.vuj. Qui apꝛio filio ſuo nõ peꝑcit
Membꝛum ſecüdum ſed p nobin ochnit tradigit illuin. we ſeda Aacht Roj.
Ecũda ꝑs pᷣncipalig que incipit ibi.Te igi MDuerebat opoꝛtunitatẽ quõ eum traderet. de tercia YJoh.
tur in qua agit᷑ veaſecratõe rei oblate 2 di⸗ xEviij. Oens tua ⁊ pontifices tui te mihi tradi. Pꝛima tra
uidit᷑ in quatuoꝛ. Pꝛimo poſtulat᷑ boſtie dro ditio fuit ex gꝛatia dilectõnis. Joh.iij. Sic de dilerit mun
ccepte benedictio. Scðᷣo ſideliũ ꝓmotõ ibi dum vt filiũ ſuũ vnigenitũ ⁊c. Scða ex auaritia. vñ Ma⸗
In pᷣmis que tibi offerimꝰ.Tercõ hoſtie benedicte in coꝛ thei.xxvj. Quid vultis mibi dare.a ego eum vobis tradã.

pus rpᷣi ⁊ ſanguinẽ trãſmutatio ibi quã oblatõeʒ. Quarto eꝛcia ex inuidia.NMDar᷑. xv. Sciebat em̃ ꝙ per inuidiam
oↄſecratõig ↄſumatõ ibi.Qui pꝛidie qᷓ pateret᷑. tradidiſſent eum. Deus em tradidit euz ex dono. donũ em̃
. eſt datum nõ reddibile.iudas pꝛo mũere.iudei in ſacrifici

rticulus beimus um illibatum. ad hoc ergo veſignandũ ſacerdos facit tres

2 DOea ergo ꝙ poſt landis pᷣconiũ ſequit᷑ ſecretuʒ cruces ſuꝑ hoſtiam cum dicit hec dona hec mũera bec ſan⸗
ſilentinz. Jam vbi ihs bonoꝛifice fuit ſuſceptꝰ cta ſacrificia illibata. quaſi ↄmemoꝛãs illã traditõeʒ quã
C bieroſolimis a turbis.cũ ramis palmaꝝ ⁊ lau⸗ us fecit ex dono:iudas ꝓ mũere.iudei in ſacrificiuʒ illi⸗
dibus. vt ba oh.xij. iudei volebant eum caꝑe. ꝓpteꝛ batum:ſinguli aũt ad moꝛtem ſcʒ crucis. Hec trina tradi
quod receſſit ab eis ⁊ abijt in bethaniaʒ ⁊ ibi abſcondit ſe tio tũc incepit.cum filius ex decreto dei patris ex conſilio
. ewter AA ab eis Yoh. xij. Mon metu foꝛmidinis:S pꝛouidẽtia diſpẽ/ ſpũſſancti. necnõ ex ꝓpꝛio beneplacito veniẽs hieroſolim
S rd VvrGE Aar ſatoꝛis. quia nõdum venerat boꝛa eiꝰ.qua adneniente ſpõ ſemetipᷣm erpoſuit paſſioni. Qui erxponẽs ad quid venit.
taneus ad paſſionem acceſſit. vnde Aſda th.xxvj. Surgite dixit Joh.iij. Si exaltatus fuero a terra: omnia trabam
inquit eamus.ecce apꝛopiquabit qui me tradet. vñ Zoh. ad meipᷣm. hoc aũt dicebat ſignificãs qua moꝛte eſſet claꝛi
xvj. Cohoꝛs ⁊ miſtri cum veniſſent cum lateꝛnis ⁊ facibo ⁊ ficaturus deum. vel bec tria dona mũera ſancta ſa acrificia
armis ve app̃ᷣhenderẽt eum. Jĩe aũt ſciens omnia que ven illibata: ad indiuiduã trinitatem cuiꝰ opera indiuiſa ſunt
tura erant ſuꝑ eum: ꝓceſſit ⁊ dixit eis.quẽ queritis. Rũñ⸗ poſſunt referri.que tota tradidit ipm að moꝛteʒ: vt tota re
. „a Verunt ei ihm naz aꝛenũ. dixit eig. Ego ſum Allud xp̃i la dimeret nos a moꝛte ꝑ ipᷣm.·¶ Qota eꝛgo ꝙ donũ eſt oã tis:
eſe i.αν no N un ſr N tibulum hoc ſilentiũ ſecrete rep̃ſentat. Alia eſt cauſa bui⸗ mun?accipientis:ſacrificiũ offerentis.pater dedit.filiꝰob
eades „on veans ſecreti ſilentij. ſcz vt ſine tumultu ſine ſtrepitu verboꝝ mẽ⸗ tulit.ſpũſſanctꝰaccepit: ſinguli tamẽ dederunt acceperunt
. nis deuotio ad deum dirigatur:qui eſt exauditoꝛ coꝛdis nõ obtulernnt:ſ̊ pater dicitur dediſſe ꝓpter auctoꝛitatẽ.filius
&an. ναn e Nr vocis. Ron em eſi exoꝛand clamoꝛibo qui renuʒ ſcrutatoꝛ obtuliſſe ꝓpter aſſumptaʒ humanitatẽ ſ. pũſſanctꝰaccepiſſe
eſiz coꝛdium Hiere. xvij. Oð aãna typũ erens ecclie inſi⸗ Ipter axpꝛopꝛiatã benignitatẽ ſiue liberalitatem. hec autẽ
mnuabat que nõ petitõne ̊ tacita teuotione qð petijt impe⸗ gratioſiſſima liberalitas eſt. quod den Adit nobis in do⸗
trauit.oicitur em̃ pꝛimo Reg.j. anna loquebat᷑ in coꝛ⸗ num:hoc accipit a nobis in munꝰ. Bacercs aũt ↄuer
t ſuo tm̃q; labia illius monebant᷑ 2 vox penitꝰ non audie⸗ tens ſermonẽ ad patꝛẽ.dicẽs.te igit᷑ c emẽtiſſim? pateꝛ ⁊c.
batur. verba m̃ ſunt ꝓferenda: ne quid petere vel intẽdeꝛe Sic patris auctoꝛitatẽ inſinuat ipᷣm ſolũmodo in uocãdo.
debeam?ignoꝛemꝰ. Altera eſt. ratõne tãti miſterij verba ꝑ quẽ alloquit᷑ tanqᷓ pᷣſentẽ ꝑ gram: qui nuſqᷓ teſi ꝑ eſſenti
. quotidianuʒ vſum vileſcãt ⁊ in locis nõ opetentibo paſſim am potentiã ⁊ pᷣſentiã. Per ihjm xpᷣm filiũ tuuʒz dñm nrjm
e . 2 indiſcrete dicant᷑.: ſic ſint dicentibo in rninaz. Tnde vt vt ꝑ quẽ ſicut ꝑ mediatoꝛeʒ dei ⁊ hominũ Gal.iij.decurrũt
dicit᷑. Coniigit vt quadaʒz die paſioꝛes ſuꝑ lapidẽ quẽdam ad nos dei beneficia ↄfidens in verbo dñi. dicentis Johᷣ.
ponerẽt panẽ. qui ao hoꝝ verboꝝ pꝛolatõez ↄuerſus eſt in xvj. Si quid petieritis patrem in nomine meo hoc faciaʒ
cacarnẽ.X ſoꝛſitan tranſmutatꝰ eſt panis in coꝛpus xpi. in q̊ vobis. Supplices rogamus ac petimus.duo bic notantur
diuinitus acerrima facta eſi vindicta:nam pcuſſi ſunt di⸗ ex quibo petens obtinet quod intendit.ſcʒ clemẽtia diuina
Bind agieie ſellens na⸗ vnge ſtaratmz fuit vt de eters cum dicit clementiſſime:2 but unro⸗ ex bte petentis cũ di
a rea e. , Fdiceret᷑ ſub ſilentio.alia e ratõ ne vileſceret ex manifeſta cit ſuꝑlices.pluraliter loquit᷑ ſignificãs ſe vite oĩm oꝛatõ
. a ⸗ ſ * toen ſ oa pꝛolatõe:ſicut ſacra ſcriptura in quadã obſcuritate tradi nem E eaaere⸗ reumnlar erba dep̃catoꝛia dicens:
ta eſt ne vileſceret. Pꝛopter has cauſas dicit᷑ ſab ſilentio rogamꝰac petimꝰ.vt ſic gemiata poſtulatõe meliꝰ obtine⸗
⁊ ob hoc dicit᷑ ſecreta:ſcʒ quia ſub ſilentio ꝓnunciat᷑.cum at qð intendit. Ati accepta habeas. hoc reſpicit diuinum
olim alta voce diceret᷑ quonſq; aliter inoleuit ↄſuetudo ꝓ⸗ beneplacitũ.⁊ benedicas hoc eifectũ beneplaciti. bec dona
pter cauſas iam dictas.¶q ¶Lota P hec pars miſſe vſq; aðd hec mũera.hec ſancta ſacrificia illibata.Eadẽ aũt ſũt hbec
oꝛatõneʒ dñicaʒ cum ſua pꝛefatõne ſcʒ pceptis ſalutaribo dona mũera ⁊ ſacrificia.que at ſacris offerũt᷑ altaribo mu⸗
⁊c̃.dicit᷑ canon miſſe: quia regulariter ĩ bac pte memoꝛia nera dicũtur ⁊ dona ⁊ ſacrificia.vnde Aſdath. v. Si offers
dñice paſſionis recolitur.videlicet eoꝝ que geſta ſunt per munꝰtuũ añ altare ⁊c. Et Heb.v.dicit᷑ de põtifice ꝙ ↄſlitu
ebdomadã ante paſchalẽ a tecima luna pᷣmi mẽſis quado tus ẽ a deo vt offerat dona 2 ſacrificia.ꝓ pctis hoꝝ aũt in⸗
ihs abijt hieroſolimã:vſq; ad decimãſe eptimaʒz qñ ſurrexit culcatio pie deuotõis eſt exercitatõ vel in effabilis omẽda⸗
a moꝛuis. Pꝛopter qð inter p̃fatõeʒ ⁊ canonẽ in pleriſq; tio ſacramẽti.nõ aũt aliqð inuenit vocabulũ qð tantũ ſaẽ
ſacramẽtarijs imago crucifixi depingit᷑. vt nõ ſolũ intelle mentũ digne valeat apellare: niſi qð grece dicit᷑ euchari⸗
ctus lr̃e:̊ etiam aſpectus picture memoꝛiam dñice paſſio ſtia.qð exponit᷑ bona gr̃a. Dicunt᷑ aũt pluralit dona mũe
nis inſpiret. ⁊ ſoꝛte diuina factum elt ꝓuidentia. licet bu⸗ ra ⁊ ſacrificia.quia panis ⁊ vinũ diuerſe ſunt ſpẽs ſubſtãa⸗
mana induſtria ꝓcurauerit vt ab ea lra canon inciperet: tiarum pꝛiuſqᷓ; conſecrent᷑.⁊ deinde ſunt ſi pecies ſpecierũ.
que ſui foꝛma ſignum erucis oſtendit 2 expꝛimit in figura Dicunt᷑ aũt ſancta? illibata: quia panis? vinum ſignifi
Thau nãq; miſteriũ crucis inſinuat. dicente dño Eʒzech. cat ſacroſanctũ coꝛpus ⁊æ iĩmaculatũ ſangumem ihu rp̃i.
ir. Signa than in frontibus viroꝛum dolentium 7 gemen⸗ 25 aũt dicunt᷑ illibata quaſi nõdum guſtata: ſ potiꝰ illi⸗
Hiui.vel canon dicitur quia ex regulis patrum.i.ex his q̃ bata.i.ĩmaculata:quia ſine macula coꝛdis ⁊ coꝛꝑis oꝑtet
regulariter inſtituerunt obſeruarti eſt compoſitus.Canon. offerri.quatenꝰ⁊ coꝛ ab iniquitate mũdet᷑ coꝛpꝰab inun
em grece regula latine dicitur. Et dicitur idem canon ſe⸗ dicia. vel ſic ſm Yſið.diſtinguũtur. donuz pꝛie dicit qð a
creta ⁊ actio.quare canon dicit᷑ ⁊ ſecreta dictum eſt. gcttioſupioꝛe inferioꝛi confert. Jaco.j. Omne datuʒ optimũ ⁊c̃.
aut dicitur: quia tunc cum co cauſa noſtra agitur. G Jn AMunqð ab inferioꝛe ſuꝑioꝛi pſentat᷑. Sacrificiũ qdð cꝛea

bac do Parte que canon dicitur.non ſi olũmodo pꝛoferũtur toꝛi offert᷑. Inſinuat᷑ his vocabulis tribo.ꝙ hec grmon⸗

—

¶ Peof. miſſe

ſtrata ſunt nobis a deo collata:a nobis deo p̃ᷣſentata ⁊ ob
lata:in verũ ⁊ ſũmũ ſacrificiũ trãſſubſtãtiata. Quidã aũt
diſtinguũt ſic. hec dona ſcʒ nature.hec mũera ſcʒz deuotõis
noſtre. hec ſancta ſacrificia illibata maieſtati diuine. Elt
hec dona referant᷑ ad naturã.hec munera ad gratiam.hec
ſacrificia ad incoꝛrùptionis gloꝛiam. 2 dicunt ꝙ ꝓpterea
crnces fiunt in milſa: quia virfus miſſe crux xp̃i eſi que ſa⸗
cramentum altaris 2 omnia alia eccléſie ſacramenta con⸗
ſecrat ? ſanctiſicat.

ticulus ſecũdus

pꝛimis que tibi offerimꝰ. In hac ꝑte poſtu⸗
latur fideliũ pꝛomotio a ↄſecrãte.Pꝛimo ime⸗
diate a deo ibi. In pꝛimis. Scðo mediantibus
ſanctis ibi.ↄmunicãtes. Item in pꝛima pꝛimo poſſulat ꝓp
motio ip̃ius eccłie ⁊ mẽbꝛoꝝ in generali.Scðo ꝑſonaruʒz
quarũdaʒ in ſpeciali ibi.Aldemento dñe.4 In pmis ergo
id eſt pꝛincipaliter que tibi ſcʒ ſoli deo indiuidue trinitati
offerimus. Hic dat᷑ intelligi cui debent ſacrificia offerri
eccleſia tua ſancta.i.deo ſiue cultui diuino dedicata ſcilicʒ
eccleſia. Vt em̃ habet᷑ in quadaz glo.ſuꝑ illud Lemt.xix.
Sancti eſtote. illa ſunt ſancta: que a ↄmunibo vſibo ebẽt

ſeꝑari ⁊ ſoli deo veſeruire.Et ſicut dicit Iſido. Eccleſia ẽ

nomẽ grecũ quod in latinũ vertit᷑ ↄnocatõ.pt᷑ hoc ꝙ oẽs
ad ſe ↄuocat:catholica.i.vniuerſi alis. Iido.catholicꝰvni⸗
uerſalis ſiue generalis interpᷣtat. idem greci vninerſale ⁊
catholicon vocãt.i Aõ em̃ ſicut ↄuẽticula bereticoꝝ in ali⸗
quibo regionũ ꝑtibus coartat᷑:ſᷣ ꝑ totum oꝛbem terrarum
dilatura diffundit᷑. Hinc vniueriitas ab vno cognomĩata
eſt ꝓ eo ꝙ in vnitate colligit᷑. bec Iſido. Quaʒ pacificare
ↄtra ↄtur batõeʒ ꝑ bereticos ⁊ ſciſmaticos ei illatã.hoc eſt
vt pacẽ habeat ab hereticis ⁊ ſciſmaticis.quã etiã cu ſtodi
re digneris a demonibo ⁊ vicijs. Et adunare que diſper⸗
ſa eſt inter paganos ? alios infideles.Et regẽ inter ꝓſpe⸗
ra ⁊ aduerſa. vel pacificare ꝑ inberẽtiã caritatis cuʒ deo
j. Joh.iij. Qui manet in caritate in deo manet. tales pacẽ
babent. vnde Johᷣ.xvij. In me pacẽ habebitis.Cnſtodire.
ne pereat ob ingruẽtia ꝑiculoꝝ ſiue tem ptatõnũ.Quia ni⸗
ſi dñs cuſtodierit ciuitatẽ: fruſtra vigilat qui cuſtodit eaʒ
Adunare ꝑ confoꝛmitatẽ moꝛũ ⁊ voluntatũ. vt multitudi
nis credentiũ ſit coꝛ vnũ ⁊ aia vna Act᷑.iiij. Regere impꝛo
grelſu virtutũ vt dicat cum pᷣs. Oñs regit mne ⁊ nibil mihi
eerit. AUna cũ famulo tuo papa noſtro quẽ ſingulariter p
pter regimẽ ⁊ curam ecclelie ppoſuiſti vniuerſis.vt om̃es
ab vno icut coꝛpus a capite gubernẽtur vbi dixiſti petro
Adath.xvj. Dabo tibi claues regni celoꝝ ⁊c᷑. Unde papa
dicit᷑ pater patrũ:quia ſũmꝰ ſacerdos ⁊ pontifex msximꝰ
nomĩat᷑. dicit etiã patriarcha romanꝰ. Patriarcha enim
greca lingua ſũmꝰpatrũ interp̃iat᷑:quia pꝛimũ.i.apłicum
locum tenet. vt dicit IAido. Et antiſtite noſtro. Iſido.an⸗
tiſies ſacerdos diciꝰ eſt ab eo ꝙ ante ſtat. Pꝛimꝰ em̃ eſt in
oꝛdine eccleſie ⁊ ſupꝛa ſe nullũ habet. Ex boc verbo vſi
do. videt. ꝙ idem ſit papa ⁊ antiſtes cum nullũ habeat ſu
pꝛa ſe.¶¶ Pꝛet. ex hoc verbo videt᷑ ꝙ antiſtes ſit ſimplex ſa
cerdos. ſi hoc: tunc nõ fit ↄmẽoratõ ĩ miſſis pontikici⸗
bus.. Rñnſio.ꝙ antiſtes pontifex dicit᷑ vnde verbũ Sſido.
ſic debz intelligi. antiſtes ſacerdos dictꝰab eo ꝙ añ ſtat.i.
ſacerdos ille qui ante ſtat ſcʒ ↄiũctim. Sacerdos em̃ qui
ante ſiat eſt ſacerdos qui eſt pontifex.4 Ao p̃mũ dicendũ
ꝙ antiſtes ſicut põtifex nomiat epos cuiuſcũq; dignitatis
ſcʒ ⁊ priarchas ⁊ archiepos ⁊ metropolitanos ⁊ epos.Et
ſic ſumptꝰſᷣm Yſido.nõ habet ſuꝑioꝛẽ in oꝛdine ecełie.Fm
tñ ꝙ fit in canone miſſe ↄmẽoꝛatõ de antiſtite:intelligit de
antiſtite illiꝰecclie in qua celebꝛat. AUñ dicit᷑ antiſtite nto
Et rege nr̃o.ꝙ aũt oꝛandũ ſit ꝓ pᷣncipe habet᷑.j. Lhimo.
ij. Obſecro pꝛimo oĩm poſtulatões.obſecratões ⁊ oꝛatões
gratiarũactõnes ſieri ꝓ omnibo bomibo ꝓ regibo ⁊ ꝓom
nibus qui in ſublimitate ſunt ↄſtituti.vt em babet᷑ ab DLou
gone. Eccleſia eſt multitudo fideliũ ⁊ vniuerſitas xp̃iano
rum. que vniuerſitas duos oꝛdines ↄplectit᷑. ſcʒ laycos et
clericos quaſi duo latera vnius coꝛꝑis. ſiniſtruzʒ ſeʒ layci

vxxxvij.

quia terrene vite neceſſaria tractãt. dextrũ clerici quia ea
que ad ſpũalem vitã ꝑtinent miſtrãt. due aũt ſunt vite coꝛ
reſpondentes.terrena 2 celeſtis:coꝛꝑalis ⁊ ſpũalis.Et du⸗

— „ .

x pĩas ſecularis ⁊ ſpũalis. Secularis caput habet re⸗ 1, N rn haz

— .

gem. Spũalis habet ſũmũ pontiſicẽ. Spũalis pfas prioꝛ
eſt terrena ſiue ſeculari 2 dignitate ſcʒ quãtũ vita ſpualis
dignioꝛ eſt ꝙᷓ terrena ⁊ ſpũs ꝙᷓ coꝛpus. Et inſtitutõ eſt. qð
patet ꝑ hoc ꝙ in lege veteri pꝛimũ a deo ſacerdotiũ inſtitu
tum eli. poſtea ꝑ ſacerdotiũ iubente dno regalis ptas oꝛdi
nata eſt. 7 pꝛioꝛ etiã eſt ptas.i Zam ſpũalis ptas terrenam
katem inſtituere babet vt ſit ⁊ indicare habet ſi bona non
uerit. Spũalis p?as pꝛimũ inſtituta eſt: ⁊ cũ deuiat a ſo⸗
lo deo iud Kirien
omnia 7 iße a nen
inſtituta ꝑ ſpũalem. patet ꝑ hoc. quia adhuc in ecclia ſa
cerdotalis dignitas regalẽ pfatem ſacrat. ſa nctificans ꝑ
benedictõeʒ ⁊ ſoꝛmans ꝑ inſtitutõneʒ. Unde regalis ptas
iure inferioꝛ eſtimatur. Iſta ergo duplici ptate indiget et
2 regitur eceleſia in mẽbꝛis ⁊ duplex vita moderat᷑. ꝓpter
quod pꝛo vtraq; oꝛat eccleſia.pꝛimo tamẽ pꝛo ſpũali quaſi
dignioꝛi: ſcðo pꝛo ſeculari quaſi inferioꝛi. Et omnibo oꝛ⸗
thodoxis qui ſub vtraq; ptate fidem tenent aplicam ? ve⸗
nerantuꝛ?. Ut em̃ dicit Iſido. Oꝛthodoxus eſt recte credẽs
2 vt credit viuens.oꝛtho eniz grece recte dicit᷑ latine.dora
gloꝛia. hoc eſt vir recte gloꝛie. Lales em ſunt recte loꝛio⸗
h. qui deum recte fidei confeſſione loꝛificant. aiq; catholi
ce apoſlolice ſidei cultoꝛibus.¶ Hoc videtur ſuꝑflue ap
poſitum cum tales ſint oꝛthodoxi. Rñſio.ꝙ hoc nõ ſuper⸗
fluit.quia expꝛeſſius cultus fidei ꝑ hoc additum declarat᷑
quãtuʒ eſt ex ꝑte ſermonis. Dicit᷑ autem aplice fidei.quia
apti fuerunt ſidei fundatoꝛes ſupꝛa pꝛimũ fundamẽtũ ſcʒ
xpᷣm qui eſt fundamẽtuʒ eoꝝ. Ephe.ij. Supedificati ſupeꝛ
fundamẽtũ apoſtoloꝝ.ergo aplici ꝓpbete dicunt᷑ funda⸗
menta. Unde p̃s. Iundamenta eiꝰ in nontim ſanctis xpᷣc
eſt pꝛimũ ⁊ maximũ fundamẽtuʒ.

ine iudicat᷑. O regalis ptas oꝛdinata ẽ

—

2 „ *
amuloꝛum. In hac parte ſpecialius poſiulatur fidelium
pꝛomotio a conſecrante. In parte enim pꝛecedenti poſtu⸗
latur pꝛomotio eccleſie cum membꝛis cunctis in generali
ſcilicet pꝛelatis ⁊ ſubditis ibi. Cum famulo tuo papa 1c.
Hic ſpecialiꝰpoſtulat᷑ pꝛomotõ viroꝝ ac mulierũ ibi. me⸗
mento dñe famuloꝝ famularũq; tuarũ.ſacerdotũ ⁊ aſtan

.
*

tium ibi.Et omniũ circũſtantiũ.pꝛo quibo tibi offerimus
vel qui tibi offerunt hoc ſacrificiũ laudis. noſtrũ ⁊ noſiro

rum ibi pꝛo ſe ſuiſq; omnibo.poſt ſubdit᷑ ᷓtum ad quid po

ſtulatur ecꝝ pꝛomotõ ibi.Pꝛo redemptõne aĩarũ ſuaruʒ
Et a quo ibi.Tibi reddunt vota ſua ⁊c. Dicit ergo. Abe⸗
mento dñe. 4l Hic querit᷑ cum nihil ignoꝛet dei ſapientia

nec alicuiꝰ valet obliuiſci:quid ẽ quod poſtulat᷑ vi memo⸗

retur aliquoꝝ. Rũñſio.deus dicit᷑ ſcire quos appꝛobat. Inñn

ij. himo.ij. Qouit dñs qui ſunt eius.2 dicit᷑ neſcire qͥs

repꝛobat.vnde Mdath. vij. Nuq; noui vos. Rurſus dicit

obliuiſci maloꝝ: cum malꝰad bonũ ↄuertit᷑. vnde Eʒech.

tatũ eiꝰnon re⸗

7* *

xviij. Si impiegerit penitentiã oĩm iniqui

coꝛdaboꝛ. Et dicit᷑ obliuiſci bonoꝝ cũ bon ad malũ puer⸗

titur. vnde Eʒech. Si iuſt auerterit ſe a iuſſicia ſua om̃es
iuſticias eiꝰnõ recoꝛdaboꝛ. Se ergo qñnq; recoꝛdat᷑ ad ini
ſerandũ. vnde Yob. vij. Memẽto mei ce?quia ventꝰ eſt vi⸗
ta mea.Qñq; recoꝛdat᷑ ad puniẽdũ.vnde ps. Memẽto do⸗
mine filioꝝ edom in die hieruſalẽ.Cum S petit᷑ vt aliquo⸗
rum memierit: petit᷑ vt illoꝝ miſereat᷑ ßm illud remiſcere
miſeratõnũ tuaꝝ dñe miſcdᷣiaꝝ tuaꝝ que a ſeclo ſũt. Ex

bac at ſerie ᷣboꝝ. MMemẽto do.fa.fa.t.⁊ oĩm circũſtãtium

ptz ꝙ h ſit locꝰ. vbi ↄuenit ꝙ lacerdos ꝓ bis q̊s vult ſpãlit
imploꝛet ſcʒ ꝑ notã copulatõis que nõ ſolet copulare ꝑteʒ
ptentã toti ↄtinẽti. em̃ dico famnloꝝ famularũq; tuaꝝ
ↄtinet ꝙ dico omniũ circũſtantiuʒ. viuoꝝ autem ebet hic
fieri memoꝛatõ.in ſequentibo vᷣo occurrit loc? in quo fiet
memoꝛia defunctoꝝ. 4l Et oĩm circũſtantiũ.· hic euidẽter
apparet ꝙỹᷓ ſanctů ſalubꝛe ſit miſſarum ſolẽnijs intereſſe.

„2

et. nde. j. Coꝛin. ij. Spualis iudicat *

„*

1“ ANE i e

P r — S en . n n er.

L1

WeSer

12* .„ 6 ,* Nee à rr dies qeo bau-

—
64 2 —. Ireni

Cum pꝛo circũſtantibo fiat oꝛo ſpãlis 2 ſaecrificiũ euchari⸗
ſtie pꝛo eildem offeratuꝛ. ꝓpteꝛ quod ſcriptum eſt de conſe.
dil. . Cum ad celebꝛandas miſias in di nomine ↄuenerit
populus: ante nõ diſcedat ꝙᷓ miſſa ↄpleatur. Hic oꝛitur
queſtio.vtrũ anteqꝙ; ſolenitas miſſe ↄpleat᷑ liceat diſcedeꝛe
M nõ:videt᷑ de conſe.di.j.vbi dicit᷑. omnes fideles qui cõ
ueniũt in ſolẽnitatibo ſanctis ad eccliaʒ ⁊ ſcripturas apo
ſtoloꝛum ⁊ euãgeliſtarũ audiãt. qui aũt non ꝑleuerauerit
in oꝛone vſq;dũ miſſa ꝑagat᷑ nec ſanctã ↄmu nionẽ ꝑcipiũt
velut inquietudines eccłie ↄmouẽtes ↄuenit ↄmunione pꝛi
uari. Itẽ eodẽ infra.Aſdiſſas die dñica ſecularibo totas au

dire ſpali oꝛdine p̃cipimꝰ:ita vt ante benedictõeʒ ſacerdo⸗

— —,—

ↄfundant᷑. Exr bis videt᷑ ꝙ nõ licet diſcedẽ ante milſax co⸗
ſumatõeʒ 2 ſacerdotis benedictõeʒ. cũ nõ pſeuerãtes cõue
nit ↄmunione pᷣuari. cũ hoc nõ ↄuenit niſi Apter delictum
grande. Et cũ dat᷑ pceptũ in canone ꝙ tota miſſa audiat᷑
maxime in dñica.¶ Rñnſio. ꝙ qui ex ↄſuetudine vel ſuꝑſti⸗
tione recedũt ab eccłia ante miſſaꝝ ↄſumatõeʒ in ſolẽnita⸗
tibus:peccãt grauiter. ſic intelligi põt qð dicit᷑ in primo
ccreto. Qui nõ ꝑſeuerauerit ⁊c̃.i.qui habẽt ↄſuetudineʒ
nõ ꝑſeuerare ⁊c. vel qui ex ſuꝑſtitõe habẽt ꝙ nõ pſeuerãt.
Et attẽdendũ eſt ꝗꝙ ibi dicit᷑ velut inquietudines ecclie cõ
mouẽtes hoc aũt quaſi cauſa inſtitutionis interſe erit᷑. qua
ceſſante ceſſabit parit qd vrgebat.⸗ ita nõ pꝛiuabit᷑ mu⸗
nione.i.non excoĩcat᷑.vel põt dici ꝙ boc olim obtinuit mõ
non. Ao aliud qð dicit᷑. Pꝛecipimꝰmiſſas totas audire
⁊c̃. Dicendũ ꝙ pᷣceptũ illud oꝛdinatõeʒ ſonat.vt eſt ſenſus
pᷣcipimꝰ.i.oꝛdinamꝰ.vnde tales ↄtra oꝛdinatõeʒ canonis
faciũt niſi alia cogat neceſſitas. et ſi er ↄſuetudine faciunt
ſine cauſa vrgente grauiter peccãt. 4 Nuoꝝ tibi fides co⸗
gnita eſt ⁊ nota deuotio.quaſi diceret.qui ꝗꝓpiciaris fideli⸗
bus ⁊ deuotis. qui ſolus vides in oↄſciẽtijs qui recte credũt
⁊ ceuote ſumũt.vtpote qui es ſcrutatoꝛ renũ ⁊ coꝛdiũ Hie⸗
re.xxij. qui abſconditoꝝ es cognitoꝛ ? noſtii oĩa anteqᷓ fiãt
Dañ.riiij. Pꝛo quibo tibi offerimꝰ.vel qni tibi offeri t. q̃ſi
diceret. Memẽto dñe. nõ ſolũ eoꝝ pꝛo quibo offerimꝰ.h et
ſacerdotũ qui offerũt. Cum em̃ ſacerdos offeꝛt pꝛo populo
nihilominpꝛo ſe.vel ideo dicit pꝛo quibo tibi offerimꝰ vel
qui tibi offerũt.quia nõ ſolũ offerũt ſacerdotes.ſᷣ vniuerſi
fideles.iQam qð ſpecialiter adim plet᷑ miſterio ſacerdotũ:
pluraliter agit᷑ voto fideliũ.hoc ſacrificiũ laudis.hoc dici
tur quia ꝓpter hoc maxime laudare deũ tebemꝰ ꝙ nõ ſolũ
ſe degerit ꝓ nobis in pciũ:ſᷣ etiã ſe tederit nobis in cibuz.
vt ꝑ pꝛeciũ redimeret nos a m oꝛte:ꝑ cibũ aleret nos ad vi
tam. AUnde qui manducat me vinet ꝓpter me YJoh. vj. Pꝛo
ſe ſuiſq; omnibo videlicʒ oſanguineis vel affinibo familia⸗
ribus vel amicis. licet eĩ teneamur diligẽ inimicos. ᷣm il⸗
lud Math. diligite inimicos vr̃os: ſeruare tñ debemꝰ? oꝛ⸗
dinem caꝛitatis.Cañ.ij. Introduxit me rex in cellã vinaꝛi
am oꝛdinauit in me caritatẽ. Eſtimo nihilomin?ꝙ ſi ſacer
dos ꝓferẽdo hec verba cũ ſuos inimicos amplecteret᷑ vtili
us ſibi ⁊ deo acceptabiliꝰip̃a eadẽ ꝓferret. Pꝛo redẽptõe
aiaꝝ ſuaꝝ quaſi nõ ꝓ tꝑali lucro vel aſpetitu terreno ß̊ ꝓ
redemptõne aĩaꝝ ſuaꝝ.i.remiſſione peccati.Pꝛo ſpe ſalu
tis.⁊2 incol. l. i. p ſalute vel incolũitate ſperata. Spe nãq;
ſalui facti ſumꝰ Ro.viij. Pꝛo ſalute mentis ⁊ incolũitate
coꝛpoꝛis.iQam vtraq; ſanitas eſt ab illo qui dicit. Salus
populi ego ſum. verũ vtraq; ſanitas ꝓuenit ex redemptõe

tis egredi populnõ pſumat. qð ſi fecerint: ab epo publice

uie.i.d remiſſione peccati ſicut ecõtra de reatu peccati p⸗

cedit infiꝛmitas vtriuſq; ſm ſentẽtiã veritatis. Joh. v. Ec⸗
ce inquit ſanꝰfactꝰes.iam noli ampliꝰpeccare ne deterius
aliud tibi ↄtingat. Poꝛro tria ſunt homis bona coꝛꝑalia
ſpũalia 7 eterna. videlicʒ infima. media 7 ſupᷣma. ꝓ qui⸗
bus ſacerdos ſe dicit offerre. ꝓ coꝛpalibo.i. incolũitate.
ſpũalibo.i.redemptione. pꝛo eternis.i.ſalute.¶ Qam 2 dñ
vcet nos pꝛo his tribo oꝛare Aath. v. Pꝛo eternis vnde
adueniat regnum tuuʒ. Pꝛo ſpũalibo vnde fiat voluntas
tua ſicut in celo 2 in terra. Pꝛo coꝛpoꝛalibo vnde Panem
noſtru quotidianũ da nobis hodie.¶ Queritur cum dica

* .

cur ·i. Coꝛin. xij. e virtus in infirm itate pficitur. cum

infirmioꝛ tũe potens ſum: quid eſi ꝙ ꝙ coꝛpis incolũitate

ſacrificium offert᷑ ab eccleſia? Rñſio. vt infirmitati noſtꝛe
odeſcendẽs nobis occaſionẽ impatiẽtie p̃cludat.ꝛ cõſerua⸗
ta vel reddita ſanitate gratiarũactiones dño referamus.

¶ Tibi reddũt vota ſua.hic querit᷑ cũ noſtra demꝰ 2 alie⸗

na reddamꝰ. quõ dicunt᷑ vota ſi ſua reddũt ⁊ nõ potius do
nant:vel ſi reddãt quõ ſua ſunt ⁊ nõ potius dei. Rñſio. vo⸗
tum ⁊ homis eſt ⁊ dei.ſ̊ dei ꝓpter auctoꝛitateʒ gre: hbomĩs
Pter libertatẽ arbitrij. ꝓpter quod dicit᷑.j.Coꝛin.xv. õ
aũt ego ſ̊ gratia dei mecũ.2.j. Coꝛin.iij.coadiutoꝛes ſumꝰ
di. Eterno deo viuo ⁊ vero. dij dicunt᷑ ⁊ bomies2 demo⸗

nes 2 imagines.ſ̊ homies adop tõne: demones vſuꝛpatoe:

imagines nũcupatõe. Per adoptonem vt ibi. Ego diri dij
eſtis ? fil .

lis 2 filij excelſi omnes. Oer vſurpatõneʒ vt ibi. Omnes
dij gentiũ demonia. Per nũcupatõeʒ vt ibi apellauerunt
cos opa manuũ hominũ. Pꝛimi ſunt viui⁊ veri ſ̊ nõ eteꝛ

ni. Scdi ſunt viui p̊ nec eterni nec veri. Lercij nec ſunt vi
ui nec veri nec eterni:łᷣ ille ſolꝰeſt eternꝰ⁊ viuꝰz verꝰimo

vita veritas ⁊ eternitas qui deꝰeſi ꝑ eẽntiã.qui de ſe dicit

Yla.xliiij. abſq; me nõ eſt deꝰ. Licet aũt hec obſecratõ ſpã⸗

liter dirigat᷑ ad patrẽ ꝓpter auctoꝛitatẽ pᷣncipij vt dictũ eſt
hm ꝓ ipe filiꝰ docet nos oꝛare dicẽs Aldath. vj. Pater no⸗
ſter qui es in celis ſanctificet᷑ nomẽ tuũ 7c. Pꝛopter qð in
pꝛincipio canonis dicit᷑. Te igit clemẽtiſſime pateꝛ ꝑ ihᷣm
xpᷣm filiũ tuũ dñm nr̃m ſupplices rogamꝰac petimꝰ:tñ in⸗
diuidue trinitati ſacrificiuʒ laudis offert. ſcʒ tam patri qᷓ
filio ᷓ vtriuſq; ſpiritui. quoꝝ ſicut indiuiſibilis eſt maie⸗/
ſtas:ſic ⁊ indiuiſibilis adoꝛatõ.iuxta qð veꝛitas dicit. ¶Ve
ri adoꝛatoꝛes adoꝛãt patrẽ in ſpũ? veritate nã qui deũ ſa⸗
tagit veraciter adoꝛare: patrẽ adoꝛat in ſpũ ⁊ veritate.i.ĩ
filio.quia pater eſſentialiter eſt in filio 2 filius naturalit
eſt in patre.⁊ ſpũſſanctꝰeſt ſubſtãtialiter in vtroq;. VUnde
JYoh. xiiij. Ego in patre ⁊ pater in me eſt. quare ita põt nõ
indiſcrete diſtingui.cum dicituꝛ eterno deo viuo ⁊ vero:vt
qð eſt ↄmune pᷣm eſſentiã aſpꝛopꝛiet᷑ ꝓpter noticiã eternita
tis patri ratõe pᷣncipij: quia pater a nullo eſt ⁊ om̃ia ſunt
ab ipo. filius ꝑ generatõneʒ.ſpũſſanctꝰꝑ ꝓceſſionẽ. cetera
Pcreatõeʒ. Veritas filio:qui dæ ſe dicit Joh. xiiij. Ego ſuʒ
veritas. Et de quo dicit pᷣs. Aeritas de terra oꝛta e Vi⸗
ta ſpũiſancto ſicut habet᷑ in ſimbolo. Credo in ſpm̃ſanctũ
dñm ⁊ viuificanteʒ.qui ex patre filioq; ꝓcedit. Cotius §
indiuidue trinitatis indiuiſa eſt adoꝛatio. que pꝛincipali⸗
ter ex hibetur in hoc ſacꝛificio. „
Lomuncatesetme .S§. ij.
moꝛiam venerãtes. Hic mediãtibo ſanctis poſtulat᷑ fideli⸗
um pꝛomotio. Pꝛimo ergo ponitur ſanctoꝛum omemoꝛa⸗
tio.Secundo ↄmemoꝛantis poſtulatio. ibi quoꝛum meri⸗
tis ⁊c̃. Dicitur ergo cõmunicantes ſcilicet ſanctis.i.nos
exiſtentes in cõmunione ſanctoꝛum ſcilicet per fidem. In

via em ↄmunicamus ſanctis ꝑ fidem. quã ip̃ᷣi babuerunt

2 nos habemus. In patria vᷣo ꝑticipabimꝰeis ꝓuiſionem
ſpeciei:quã ipᷣi habent 2 nos habebimꝰ. Nos em̃ ſideʒ ha
bemus ⁊ ſpem:illi viſionẽ ſpẽi ⁊ rem. Cõmũicamꝰ gᷣ? ve⸗

nerainur memoꝛiã ſanctoꝝ ⁊ p̃cipue glioſe vᷣginis 2 beato

rum apłoꝝ ⁊ martirũ vt eoꝝ ſuffragio de fige ꝑducamur
ad ſpẽm:ce ſpẽ ad ip̃am rem. In hac aũt oↄmemoꝛatõe ſan
ctoꝝ ↄſeruat ecclłia qð antiquitꝰfieri ſolebat.vt in oꝛonibo
patrũ memoꝛia recoleret᷑ quatenꝰ eoꝝ meritis ſuffragãti⸗
bus:faciliꝰqð petebãt impetrarẽt.ſicut moyſes ꝓ populo
peccãte intercedẽs inquit Exo.xxrxij. Recoꝛdare abꝛabã 2
yſaac ⁊ iacob puoꝝ tuoꝝ. ſic aʒarias in foꝛnace Dañ.iij.

e auſeras a nobis miſcdᷣiaʒ tuã dñe deꝰnoſter ꝓpt abꝛa⸗

ham dilectũ tuũ ⁊ yſaac ſᷣuũ tuũ? iacob ſcẽm tuũ.¶ NHic

QA.

—————22

canon miſſe pꝛiꝰfuit editꝰ qᷓ; memoꝛiã ↄfeſſoꝝ celebꝛaret ec
cleſia. Nam omnes fere ſancti qui memoꝛant᷑ in canone

pceſſerũt ſilueſtrũ pᷣter iohem ⁊ paulum marcellinuʒ 7 pe
trum qui pꝛimo ſucceſſerũt.Ecclia vᷣo poſt tꝑa bti ſilueſiꝛi
cepii ſanctoꝝ ↄfeſſoꝝ memoꝛiã celebꝛare.ꝗ4 Quoꝛum me⸗

querit᷑ cur in canone nulla fit ↄmẽoꝛatio ofeſſo cũ tñ int
ſanctos memoꝛia eoꝝ honoꝛifice veneret᷑ ecclia. Rñſio. ꝙ e

————

ſen
bo
e⸗
10

n
in
iti⸗
lo
¹

9*
te

Peof. miſſe

ritis. bic facta ↄmemoꝛatõe ſanctoꝝ ſubdit poſtulatõ ↄme
moꝛantis. Hic igit᷑ pꝛimo poſtulat᷑ beneficiuʒ diuine ꝓte⸗
ctõnis ſcʒ a malo. Scðo beneficium diuine ꝑductõnis ad
bonum ſcʒ ibi. hanc igit᷑ oblatõʒ.dicit᷑ ergo quoꝝ ſcz pᷣdi⸗
ctoꝛum ſanctoꝝ meritis p̃cibuſq; ↄcedas.ANultũ em̃ ſolẽt
merita ſanctoꝝ p̃cedentiũ ſuccedentibo ſuffragari. Vnde
cum Eʒzechias diuinũ poſtularet auxiliũ.rñſum eſt ſibi ꝓ⸗
tegam vꝛbem banc ⁊ ſaluabo eam ꝓpter me ? ꝓpter dauid
ſeruũ meũ Yſa. xxxvij. VUt in omnibo ꝓtectõnis tue munia
mur auxilio.bic notandũ ꝙ in bac ↄmem oꝛatõe que fit añ
oↄſecratõnez coꝛꝑis xp̃i: poſtulat᷑ ſi uffragiũ ſanctoꝝ. In ea
vo que fit poſi ↄſecratõem coꝛꝑis xpᷣi:anctoꝝ conſoꝛtium
imploꝛat᷑. quia nimirũ anteꝙᷓ coꝛpus xpᷣi quod eſt vniuer⸗
ſalis eccleſia conſecret᷑.i.anteqᷓ regnũ adueniat:neceſſari⸗
um eſt nobis in via ſanctoꝝ ſuſfragiũ.vt meritis eoꝛum et
pꝛecibo diuine ꝓtectionis muniamur auxilio. p̊ vbi coꝛpꝰ
xrp̃i fuerit ↄſecratum.i.vbi regnum aduenerit:aſſequemur
in patria ſanctoꝝ ↄſoꝛtium. vt ſocietatem ⁊ ꝑtem cum ſan
ctis apoſtolis martiribo babeamꝰ. qð in ↄmemoꝛatõne
ſanctoꝝ intra poſtulat᷑ vt ptʒ ibidem.

7„

S. üj.
tionem. hic poſſulat᷑ beneficiũ diuine ꝑductõis ao bonum
qtum ad quatuoꝛ que ſunt. Cultus acceptatõ ibi. Queſu
fumus dñe vt pla. ac. Pacis refoꝛmatõ ibi. dieſq; nros in
tua.p.d. A penis damnatoꝝ ſ. egregatõ ibi.atq; ab eterna
dãnatõe ⁊c. Cũ electis pᷣmiatio ibi:⁊ in electoꝝ ⁊c. Facta
ergo mentõne de ſanctis ⁊ eoꝝ memoꝛie veneratõne ſubiũ⸗
gitur de oblatõne ſacrificij cum dicit᷑. hanc igitur oblatio⸗
nem ⁊c᷑̃.ſic inſinuãs.quoniã nõ eſt locns offerendi facrifi⸗
cium vnitatis extra vnitatem eccleſie. Sanctoꝝ ergo me⸗
moꝛie in ſacrificõ ↄmunicamus:quatenꝰin ↄmunione ſan
ctoꝛum ſacriſiciũ offeramus4l Hanc igitur oblatõnem de
qua ſupꝛadictum eſt. hec dona hec munera bec ſancta ſa⸗
crificia illibata.ſeruitutis noſire ſed ⁊ cuncte fa.t. Iſta cõ
iungit: quia nõ ſolum offerunt ſocerdotes. H vniuerſi fide
les vt tactuʒ eſt.Qota ꝙ dne ſunt ſpẽs ſeruitutis.vna que
ſoli creatoꝛi debet᷑ ⁊ dieit᷑ latria.altera que creature impẽ⸗
ditur ⁊ dicit᷑ dulia.de hac duplici dieit᷑ Math.xxij. Red⸗
dite que ſunt ceſaris ceſari ⁊ que ſunt᷑ dei eo. Ad latriam
ꝑtinent.altaria. templa, ſacerdoti a. ſfacrificia ⁊ hmõi.que

ſolũmodo cultui dei ſunt dedicata. qui gloꝛiat᷑ in cilio ſã⸗

ctoꝛum magnꝰ terribilis ſ.o.qui incir.eius ſunt. NQõ em̃
ꝓpꝛie loquendo ſanctis ad honoꝛẽ dei xedicant templa.cõ
ſecrantur altaria.ſacerdotia ſtatuũtur. ſacrificia offerun⸗

— —,—

tur. ſed deo potius ad honoꝛẽ ſanctoꝝ. ne foꝛte ſi ſec? age⸗

retur: nõ theoſebia ſ ydolairia omitteret. Hinc dixit dn

Aſath. iiij. dmm deu tuũ adoꝛabis. illi ſoli ſeruies.i.ſoli

teo ſeruituteʒ cultus impendes. de qna hic dicit.hanc ob⸗

lationem ſeruitutis noſire ⁊c.queſn movñe vt placatꝰ.i.ſi⸗
ne offenſa accipias.i. ſit tibi accepta 2 grata. dieſq; nr̃os
c. Peatꝰgreg.has tres petitões dicit᷑ in canone addidilſ⸗
ſe. ſcʒ dies nr̃os in tua pace diſponas.ꝑ eum qui ꝓ nobis
traditꝰeſt in manꝰ eoꝝ qui oderũt pacẽ. atq; ab eterna dã⸗
natõne nos eripi.ꝑ eũ qui ꝓ nobis tꝑali moꝛte danat? eſt
iuxta illud 2 demnauerũt eũ moꝛti. Et ĩ electoꝝ tnoꝝ in
beas grege nuerari.ꝑ eũ qui ꝓ nobis ceputatꝰ ẽ cũ inigs
IZla. mij. .¶ ota bic ꝙ eſt pax pectoꝛis. Gal.v. fructaſpũs
caritas. gaudiũ.pax.patientia.hãc pacẽ reliqiit dñs apo
ſiolis Joh. xiiij. Dacem inquit relinquo vobis.tẽ eſt par
tempoꝛis. p̃s. Oꝛiet᷑ in diebo eins iuſticia ⁊ babundantia
pacis. hanc pacẽ inceſſanteꝛ poſtulat eccleſia dicẽs. Da pa
cem dñe in dieb⸗ noſtris ⁊c. Itez eſt pax eternitatis YSoh·
xiiij. Pacẽ meã do vobis.nõ quõ hic mũdus dat:ego do vo
bis.bic eſt pax ſuꝑ pacem.pᷣs.In pace in idipᷣm doꝛmiaʒ ⁊
requieſcam. Pꝛopter hanc tꝛiplicẽ pacem teꝛ poſtulat᷑ pax
in miſſa. Pꝛimo cum dicit᷑ dies noſiros in tua pace diſpo-
nas.Scdo cum dicitur.da ꝓpicius paceʒ in diebo noſtris
Tercio cũ dicit᷑ dona nobis pacem.vt de pace tꝑis ꝑ pacẽ
pectoꝛis:trãſeamꝰad pacẽ eternitatis. Ob hoc in canone
miſſe ſacerdos ter oſculat alarte.

xxxvij.
Articulus tercius

Vam oblatõez. Hic poſtulat hoſtie benedicte ĩ
verũ ⁊ ſũmũ ſacrificiũ traſmutatio. Dicit᷑ ergo
uã oblatõeʒ tu deus facere digneris in omni⸗
ictã. boc eſt tranſmutare in illã hoſtiam que eſi

bus ben
oĩno benedicta. DHec aũt vocabula benedictã aſcriptã ⁊c̃.

multipliciter exponũtur. VUno modo ym aug. habet᷑ de
conſe. di.ij. vtrum ſub figura.qui dicit ſic. banc ergo obla⸗
tionem benedictã ꝑ qu benedicimur. Aſcriptã x quã ho⸗
mines in celo aſcributur. Ratã ꝑ quã in viſceribo xp̃i cen⸗
ſeamur. Rationabilẽ ꝑ quã a beſtiali ſenſu exuamur. Ac⸗
ceptabilẽ vt qui nobis ipis diſplicemꝰ:per hanc accepta⸗
biles eins vnico filio ſimus. nibil autẽ ratõnabilius vt
nos qui iam ſimilitudinẽ moꝛtis eius in baptiſmo accepi
mus:limilitudinẽ quoq; carnis ⁊ ſanguĩs ſumamꝰ.⁊ hec
expoſitõ eſi m diſtinctõʒ effectuũ ipᷣius ſacramẽti.¶ Alio
modo ſic ᷣm Inno. Quã oblatõeʒ tu deus facias trãſmu⸗
tari ĩ eã hoſtiã que eſi oino benedicta.aſcri pta. rata.ratõ⸗
nabilis a acceptabilis. Menedicta dicit᷑ ſalutaris hoſtia
id eſt ab omi cauſa maledictõnis ĩmunis tam oꝛiginali q̃ᷓ
actuali tam crimiĩali ꝙᷓ veniali.Luẽ.j.benedictꝰfructꝰ vẽ⸗
tris tui. Aſcripta dicit᷑i.figuris ⁊ ſcripturis veteribo deſi
gnata.tã in agno paſchali Exo.xij.qᷓ; in mãna celeſti Exo⸗
di. xvj.tam in yſaac ĩmolãdo HGeñ.xxij.qᷓᷓ in abel ĩmolato
BGeñ.iiij. Apoc.xiij. hic eſt agnꝰꝗ occiſus ? ab oꝛigine mun
di. Rata dicit᷑ quaſi non traſitoꝛia ſicut vetꝰque ceſſit vbi
noua ſucceſſit:ſᷣ que ꝑmanet ineternuʒ ſᷣm oꝛdinẽ melchi.
Ratõnabilis dicit᷑.i.habens effectũ ↄgruũ quaſi nõ pena⸗
lis ſicut legalis erat que ſenguĩe hircoꝝ ⁊ thauroꝝ nõ po
terat a peccato mũdare:bᷣ que ſanguine ꝓpꝛio conſciẽtias
emũdat ab operibo moꝛtis. Deb.ix. AVcceptabile dicitur
quaſi nõ illa de qua dicit ꝓpha.ſacrificium ⁊ oblatõeʒ no⸗
luiſli.ſicut dicit dñs.non accipiam de domo tua vitulos.
neq; de gregi.t.hircos:bᷣ illa de qua Ecẽi.xxxv.Sacrifici
um iulli acceptum eſt. Et Ecci. xlv. Im elegit ab om̃i vi⸗
uente offerre ſacrificiũ deo incenſuʒ ⁊ bonũ odoꝛẽ. Scðm
hanc expoſitõez recte ſubiũgit᷑.vt fiat coꝛpꝰ⁊ ſanguis dile
ctiſſimi filij tui dñi nr̃i ihu xp̃i.hec aũt expoſitõ tangit cõ⸗
ditõnes ip̃ius vere hoſtie.⁊ pꝛimo vt conſiderate in ſe. ſe⸗
cundo in com ꝑatõe ad pꝛefiguratõeʒ legis. tercõ Fᷣm ↄꝑa⸗
tionem ad mutatõeʒz legis que habebat aliam ſuccedentẽ:
qtum ad oblatõnem hoſtia Zduo nõ habuit boſtia iſta.
quarto ſᷣm comꝑatõeʒ ade ectum. quinto ᷣm comꝑatio⸗
nem ad illũ cui offertur. 4 Alio mõ ſic. Quã oblatõnez be
nedictã.ſcʒ ꝑ conſecratõeʒ. aſcriptã ꝑ appꝛobatõez. ratã ꝑ
confirmatõeʒ. i.quã oblatõeʒ conſecratã appꝛobatã ⁊ con
firmatã a te: digneris facere rationabilẽ hoſtiã ſcʒ ⁊ acce⸗
ptabilem. ratõnabilẽ inquã.i. talẽ que diuine ratõni cõue⸗
niat. 2 acceptabileʒ. i. que beneplacito vinino oplaceat vt
nobis coꝛpus ⁊ ſanguis fiat ⁊c. Refert dicẽ ratõnabile et
ratõnale. quia ratõnabile dicit᷑ qð fm oſonãtis ratõis ꝓ⸗
cedit. Ratõnale quod vtitur ratõe. Uel petimꝰ. vt deꝰ hãc
hoſliam conſecret confirmet ⁊ acceptet.vt conſecret:ibi be
nedictam. Confirmat ꝙᷓtuʒ ad duo.ſcʒ diuinã memoꝛiam
ibi aſcriptam.i.talem que de memoꝛia ſua nulla poſſit ob
liuione deleri. Et petimꝰeam ratam fieri.i.talem que dep
poſito ſuo nulla poſſit mutatõe conuelli.vt acceptet qtum
ad duo ſcz iudicium rationis ibi ratõnabilẽ: a beneplaci⸗
tuin volũtatis ibi acceptabilẽ. Conſecratõ refert᷑ ꝙtuʒ ad

ipᷣm ſacramẽtũ. Confirmatõ ad pꝛemiũ. Acceptato ad me

ritum. & oblatõ a memoꝛia dei nõ deleat᷑ vel a ꝓoſito dei

nõ auellat᷑: hoc intelligit᷑ ᷓtum ad pꝛemiũ oblatõnis pmi
um inquã fideliũ.acceptatõ aũt dei reſpicit meritũ fideliũ
4¶ Quare aũt fiunt tot cruces.hec põt ratio aſſignari. Ju⸗
das quarta feria maioꝛis ebdomade dñm vendidit trigin
ta argenteis in recõpenſatõeʒ damni quod videbat᷑ incur
riſſe ex infuſione vngẽti ſuꝑ caput dñi .Yob̃.xij. Quaꝛe in⸗
quit hoc vngentũ nõ venijt trecentis denarijs 2 datum eſt

egems:dixit aũt hoc nõ quia de egenis pertinebat ad eũ:
ſed quia fur erat ⁊ loculos habẽs ea que mittebant᷑ poꝛta⸗

SS

bat. Quilibet aũt aꝛgẽtens valebat decẽ tenarios vſuales
7 ita dãnũ vngenti quod valuerat trecentos denarios. xxx
recõpenſauit argenteis. Si vᷣo dicamus argenteos fuiſſe
vænarios vſuales.Oicemus ꝙ iudas vendidit xpᷣm quaſi
vile mãcipium pꝛo.xxx.qui ſunt tecima ꝑs trecentoꝝ de⸗

narioꝝ quod valuerat vngentũ. ꝓpter quod dñs deſpecti⸗

ne loquit᷑ ꝑ ꝓphᷣam Zach.xj.axpenderũt inquit mercedem

meam. xxx. argenteis decoꝛum pꝛeciũ quo appᷣciatꝰſum ab
eis.Ad deſignandum igit᷑ pꝛecij quãtitatẽ quo xpᷣc eſt ven

.

ditus ſacerdos facit hic tres cruces ↄmuniter ſuꝑ oblataʒ

⁊ calicem cum dicit. benedictam.aſcriptam. ratam.trecen
plicatõeʒ ſuſcipiunt a ternario. Poſt⸗
gnandũ venditoeʒ emptõez duas cru
ces expᷣmit ſigillatim vnã ſuꝑ oblatam ⁊ alterã ſuꝑ calicẽ
cum dicit vt fiat coꝛpus ⁊ ſanguis.¶ Adbuc aũt expoſitõ
vocabuloꝝ iſioꝝ benedictã ⁊c. poteſt ſumi a quadã oppoſi

ti parit᷑ ⁊.xxx.multi

modum vᷣo ad deſi

tione ad venditõnem iude ſic. Judas vendidit dñm. ꝑᷣ illa
venditõ fuit maledicta p̃ſcripta irrita.iniqua ⁊ deteſiabi⸗
lis.ſᷣ tu deꝰ hanc oblatõeʒ digneris facere benedictã.aſcri
ptam. ratam.ratõnabilẽ ⁊ acceptabilẽ. Judas em̃ dilexit
maledictõeʒ ⁊ venit ei ⁊ noluit bñdictõezʒ ⁊ ꝓlongabit᷑ ab
eo:ſ̊ tu deꝰ bãc oblatõem digneris facẽ bñdictã ꝑ quã nos
in celeſti bñdicas.Judas deletꝰ eſt de libꝛo viuẽtiũ ⁊ cũ
iuſtis nõ ſcribet᷑:ſ̊ tu deꝰ hãc oblatõeʒ digneris facẽ aſcri:
ptam ꝑ quam nos inter electos aſcribas. Judas laqueo ſe
ſuſpẽdit ⁊ ep̃atum eius alter accipit:ᷣ tu deꝰhãc oblatõeʒ
digneris facere ratã.ꝑ quã raptũ ſit nr̃e ſalu tis ꝓmiſſum.
Judas exit odẽnatꝰ ⁊ oꝛatõ eiꝰfacta eſt in pctẽm:ſᷣ tu deus
hanc oblatõeʒ facẽ digneris.ratõnabilẽ ꝑ quã ratõnabile
fiat obſequiũ ſᷣuitutis nr̃e.Judas reddidit mala ꝓ bonis
⁊ odiũ ꝓ dilectõe retribuit:ſᷣ tu deꝰhãc oblatõeʒ ſacere di
gneris acceptabilẽ ꝑ quã tibi nos reddas acceptos. vel iõ

facit tres cruces coĩter ſi uꝑ oblatã ⁊ calicẽ:qꝛ xpᷣe tria mu

niter egit circa panẽ ⁊ vinũ.accepit bñdixit ⁊ ædit. Ooſt⸗
modũ crucẽ fecit vnã ſpãliter ſuꝑ ablataz qꝛ dixit ↄmedite
boc eſt coꝛpꝰmeũ.Et alteraʒ facit ſ paliter ſuꝑ calicẽ qꝛ di⸗

xit. Hibite hic eſt ſanguis meꝰ.⁊ ſᷣm hũc ſenſuʒ recte ſub⸗

iungit᷑. Qui pꝛidie qᷓ; pateret᷑ ⁊c.vel potiꝰquia iudas ven⸗
didit xpᷣm ſacerdotibo ſcribis ⁊ phariſeis ad crucifigẽduʒ
idcirco ſacerdos ad notandũ tres emptoꝛes facit tres cru⸗
ces ↄmuniter ſuꝑ oblatam ⁊ calicem cum dicit. Menedi⸗
ctam aſcriptam ratam. ad notandũ po diſcrete venditoꝛẽ
⁊ venditũ:facit duas cruces diſcrete ſuꝑ oblatã ⁊ calicem
cum dicit pt ſiat coꝛpus ⁊ ſanguis.

Articnlus quartus

Vi pꝛidie qᷓ pateret᷑. In bac ꝑte expᷣnit᷑ ↄſecra
ionis ↄſumatõ. Et pᷣmo expᷣmit᷑ ↄſecratio coꝛ
poꝛis.Scðdo ↄſecratõ ſanguis ibi. Simili mõ.
ergo. Qui pꝛidie qᷓ pateret᷑.i.die p̃cedente ĩmediate
diem paſſionis. Eleuatis oculis in celũ ad te d.p.ſ.o. Hic
inſinuat᷑ arduitas facti 2 dignitas ſacramẽti. Qon em fe⸗
cit ſic dñs in inſtitutõne alicuiꝰalterius ſacramẽti.de bac
habetur de conſe.di.ij. Qihil in ſacrificijs maiꝰ eſſe poteſt
ꝙᷓãcoꝛpus ⁊ ſanguis xp̃i.nec oblatõ vlla hac potioꝛ eſt: ſed
omnes pꝛecellit hec.que pura conſcientia dño offerenda ẽ
2 pura mente ſumenda. atq; ab omnibo venerãda. ⁊ ſicut

potioꝛ eſt ceteris:ita potius excoli ⁊ venerari debet. Sue

autem tm̃ cruces hic fiunt. AUna in conſecratõne panis:al⸗
fera in conſecratõne vini.ad ſignificandum. ꝙ moꝛte vpCBt
bic ſpaliter rep̃ᷣſentata duplex bomĩs natura ſcʒ coꝛpns ⁊
anima redempta eſt. Iteʒ hie ſignat dñm in duplici natu
ra ſcʒ coꝛꝑe ⁊ anima paſſionem ſuſtinuiſſe. Dicto aũt hoc
eſt coꝛpus meũ:ad cuniꝰpꝛolatõem panis mutat᷑ in coꝛpus
rp̃i. ⁊ conſequẽter a ſacerdote cum mediocri inclinatione
coꝛpoꝛe dñe adoꝛato:ĩmo ipo dño qui ibi pᷣſentialiter eſt.a
verus deꝰz verus homo:debʒ eleuari reuerẽter.ita ꝙ a ciꝛ
cũſtantibo poſſit videri.⁊ poſt adoꝛato a populo debet re⸗

poni in loco ſuo. In adoꝛatõne coꝛꝑis rp̃ᷣi poteſt eſſe erroꝛ

ſi ſimpliciter adoꝛat᷑.cum foꝛtaſſe qui videt᷑ conſecrare nõ
ↄſecrat. vel quia nõ eſi ſacerdos:vel quia nõ intendit cõſe⸗

crare.vel quia nõ dicit verba ↄſecratoꝛia. tales nõ conſe⸗
crant. Unde nec hoſtia eleuata eſt adoꝛada nec qð ſub illa
ſpecie ↄtinet᷑. ꝛopter qð ſine p̃iudicõ dico.ꝙ ſaluatoꝛ de⸗
bet adoꝛari.qui credit᷑ eſſe ſub illa ſpẽ que ibi tractat᷑ ſub
hoc ſenſu verboꝝ. Adoꝛo te ihᷣm rpᷣe ſaluatoꝛꝗ ꝑ moꝛtem
tuã redemiſti mudũ quẽ credo eẽ ſub hac ſpecie quã video
4 Simili mõ poſtꝙᷓ cenatũ eſt.i.poſt cenã veteris paſche.
ſcʒ qũ dñs hoc ſacramẽtũ inſtituit ⁊ aplis ſumendũ diſiri
buit: ⁊ vt idẽ poſtea in memoꝛiã ſui agerẽt pcepit.qꝛ de his
ſupꝛa dictũ eſi hec ſufficiant.

¶ Membꝛum terciũ

de ⁊ mẽoꝛes. Hic incipit terciũ mẽbꝝ pᷣn⸗
cipale ſedᷣe ꝑtis huiꝰtractatꝰ de officio miſſe
in qͥ expᷣmit᷑ rei ↄſecrate memoꝛatõ.⁊ h̊ con
ueniẽter. qꝛ Fm ꝙ ipᷣe ſaluatoꝛ determĩat.cõ
ſecratio oꝛdinat᷑ að ʒ atõnem. hoc inquit facietis in
meam ↄmemoꝛatõcʒ. Cõmemoꝛatõ autem iſia ſemꝑ de bet
comitari oblationem. ⁊ ſic diuinam impetrat acceptatio⸗
nem iᷓtum ad pluree effectus. In boc ergo mẽbꝛo ſic pꝛo⸗
ceditur. Pꝛimo expᷣmit᷑ cum oblatõne ↄmemoꝛatõ.Secũ⸗
do cum expꝛeſſione ſimilitudinis acceptatõnis poſtulatio
ibi.ſupra que ꝓpicio. Lercõ huiꝰſacrificij effectꝰobtentio⸗
nis imploꝛatõ ibi. Supplices te rogamus. Pꝛimũ reſ picit

tmeritũ.ſcvᷣm modũ.terciũ effectũ.

Articulus pꝛimꝰ·
Icit᷑ &ᷓ pꝛimo.Vnde ⁊ mẽoꝛes ⁊c. quia dñs ipe
pcepat vt h̊ in ſui mẽoꝛiã faceremꝰ. ideirco tria
ſibi ↄmemoꝛãda ꝓponit ecclia. ſcʒ tãbeatã pal⸗
:necnõ ab inferis reſurrectõez: ̊ a in celos glioſaz
aſcẽſionẽ.¶¶ Sʒ querit᷑.exquo dñs h̊ fieri fecit in mẽoꝛiam
paſſionis eiꝰſolũmõ:quare expꝛimit᷑ hic mẽoꝛia paſſionis
reſurrectõis aſcẽſionis: Rñſio. dñs p̃cepit in hui ſacrifi⸗
cij celebꝛatõe memoꝛiã fieri ſue paſſiomis. ꝓpter hoc vt faci
entes aſſequerẽtur fructũ eiuſdẽ.ad quẽ aſſequendũ mari⸗
me valet ⁊ ꝓmouet fides reſurrectõis 2 ſpes aſcenſionia.
Pꝛopter quod haꝝ memoꝛia nõ inutiliter infert᷑. vel alit᷑
põt intelligi pᷣeeptuʒ dñi ſic.in mei memoꝛiã facietis.mei
inquã patiẽtis reſurgẽtis ⁊ aſcẽdentis.⁊ ſic nõ ſolũ voluit
Dñs mẽoꝛiã ſue paſſionis ſᷣ etiaʒ alioꝝ.dicit S vnde:qꝛ ſcʒ
facta oſecratõe.⁊ verbis a dño ꝓpoſitis aceipite ⁊ mãduca
te ⁊c.ſubiũxit hoc quotiẽſcũq; ſeceritis in mei memoꝛiã fa B
cietis: idcirco tria p̃dicta ↄmemoꝛat eccłia.quoꝝ pᷣmũ.i.
paſſio attendit caritatẽ.ſcdᷣm.i.reſurꝛectõ coꝛroboꝛat fidẽ
terciũ.i.aſcẽſio ampliſicat ſpem. ꝗd em̃ magis accendit ca
ritatẽ.qꝙᷓ ꝙ ꝓpꝛio filio ſuo nõ peꝑcit deꝰ.ſ̊ ꝓ nobis omnibo
tradidit illũ Ro.viij. p̃c em ꝓ nobis factꝰẽ obediẽs vſq;
ad moꝛtẽ.moꝛtẽ aũt crucis Philipp.ij. Quid magis in no⸗
bis fidẽ ↄfirmat.q ꝙ xpᷣe reſurrexit a moꝛtuis pꝛimitie doꝛ
mientium.qmquidem ꝑ hominẽ moꝛs ⁊ ꝑ hominem reſur
rectio moꝛtuoꝝ.ſicut in adam omnes moꝛiũt?᷑.ita ⁊ in xpᷣo
omnes viuificabũtur.ad Ro.v.Quid magis in nobis am
pliſicat ſpem.qᷓ ꝙ xpᷣc aſcẽdẽs in celũ captiuã duxit capti⸗
uitatem dedit dona homibo Ephe.iiij. vt vbi ẽ ille ibiſit et
mniſter ipius Joh.xij.¶. Quia vo dicit ecclia memoꝛẽ ſe eſſe
dñice paſſionis.ſtatim acerbioꝛẽ ſpẽm ipᷣiꝰpaſſionis me⸗
moꝛat: recolẽs in quinq; crucibo quinq; plagas. videlicet
duas manuũ totidẽqʒ pedũ ⁊ vnã lateris.Dres at᷑ cruces
coĩter facit ſacerdos ſuꝑ oblatã ⁊ calicẽ.qꝛ in ipᷣis verbis
vtrũq; intelligit᷑. Qũqꝙᷓ em in crucis ſignaculo panis ſeꝑat
a calice niſi cũ ſeꝑatũ nomĩat᷑ in canone. Veꝝ erecta pars
crucis ſolũmodo ſuꝑ panẽ:tranſuerſa vᷣo vſq; ſuꝑ calicem
bet pꝛotendi:qm erecta pars crucis coꝛpus xp̃i ſuſtinuit
⁊ tranſuerſa bꝛachia diſtendit.⸗ Hic oꝛitur queſtio. cum
em̃ plene ſit ⁊ ꝑfecte conſecratio celebꝛata. ¶ Qam materia
panis ⁊ vini tranſijt in ſubſtantiam carnis ⁊ ſ anguĩs:qua
re ſuꝑ euchariſtiã benedictaʒ 2 pleniſſime ↄſecratã adbuc
bñdictõis ſignũ expᷣmit᷑ aut aliqd ↄſecratõnis vᷣbuz ꝓfert
ĩmo talia quedaʒ ſubiungũtur in canone que videntur in⸗
nuere ꝙ nõdũ ſit traſſubſiãtiatõ ↄſumata. Huic queſlioni

1
le
N/
b
n

e.
i
6

— — —A —

—

(Ve of miſſe

poſite ab Inno.rñdet ipſe idem ſic dicens. In canone ver
ba aliud ſigniſicãt ⁊ aliud ſigna ꝓtendunt. erba nanq;
pᷣncipalr ſpectant ad euchariſtiã ↄſecrandã:ſigna vᷣo pᷣn⸗
cipaliter ꝑtinẽt ad hiſtoꝛiã recolendã. Mã verbis vtimur
ad ↄſecrandũ panẽ et vinũ in coꝛpus ⁊ ſanguinem xpᷣi:ſi⸗

gnis vtimur ad recolendũ ea q̃ ꝑ ebdomadã añ paſchalẽ

geſta ſunt circa xpᷣm. Patet g ꝙỹtuʒ ad oꝛdinẽ eunchaꝛiſtie
ↄſecrande capitulũ illud. Qui pꝛidie ꝙᷓ pateret᷑:in fine ca
nonis ſubijci debuiſſe qm in eo ↄſecratio ↄſumat᷑.Sed or⸗
do iſie impediſſet oꝛdinẽ biſtoꝛie recolende. qꝛ qð geſtum
fuit in medio:recoleret᷑ in fine. Pꝛouidꝰ igi᷑ canonis oꝛ⸗
dinatoꝛ.vt oꝛdinẽ ſeruaret hiſtoꝛie:quaſi q̃daʒ neceſſitate
ↄpulſus capitulũ illud. Qui pꝛidie ꝙᷓ; pateꝛet᷑:q̃i coꝛ cano

nis in medio collocauit.vt que ſequunt᷑ intelligant᷑ pꝛece

dere:Fᷣm illã figuram q̃ ſepe fit.vt q̃ narꝛatõne ſuccedũt in

tellectu pᷣcedãt. Ael potius vt taʒ lre ꝙᷓ biſtoꝛie ſuns oꝛdo
ſeruet᷑.¶¶ os & tui ſerui vicʒ eiꝰſacerdotes ̊ ⁊ plebs tua

ſãcta.i.ꝓpłs xpᷣianꝰ.iQoʒ ꝙ ppłs agit voto:ſacdotes peꝛa⸗

gunt miſterio. Offerimꝰ pclare ma.t·i. pꝛe ceteris clare.
Aã ſi iuſti fulgebũt ſic ſol in regno pris eoꝝ Sap.iij.q̃n⸗

tomagis maieſtas dina pfulget. De tuis donis.i.de frugi

bus ſegetů qᷓtum ad panẽ ꝗ eſt ↄſecratꝰin carnẽ.ac datuo
i.de fructibo arboꝝ qᷓ;tum ad vinũ qð eſt ↄſecratuʒ in ſan
guinẽ. Quo intellecin hec ẽ vera:coꝛpꝰxp̃i ẽ ð frugibo ſiue

am pura:hoſtiã ſanctã:boſtiã ĩmaculatũ.i.euchariſtiã ĩ⸗
munẽ ab om̃i culpa oꝛiginali moꝛtali ⁊ veniali. Purã q⸗
tum ad cogitatõeʒ. ſctam qᷓ tum ad locutõeʒ. Immackatã
qᷓtum ad oꝑatõeʒ.qꝛ pcẽm nõ fecit nec inuentꝰẽ dolꝰin oꝛe
eiꝰ. j. Pe.ij. Panẽ ſctm.i.ſanctificatũ boc ẽ ↄfirmatuzʒ.vi⸗
te eterne. hoc eſt vnde erit virtꝰviuendi eternalłr. Johᷣ.vj.
Ego ſum panis viuꝰꝗ de celo deſcendi.ſi ꝗs manducaue⸗
rit ex ̊ pane vinet ineternũ.et calicẽ ſalutis ꝑpetue.i.vnð
erit iocũditas ⁊ leticia ꝑpetua que nõ adeſt vbi ſalꝰ abeſi
ps. Calix meꝰinebꝛians ꝙpclarus ẽ. Vel panẽ ſanctũ vi⸗
te eterne eſurientibo:et caliceʒ ſalutis ꝑpetue ſitientibo iu
ſiciam. Aath. v. Mri ꝗ eſuriũt et ſitiũt iuſticiam.

A

ndus

pꝛa q̃ ſcʒ dona vel ſupꝛa que ſcʒ hoſtiã.panẽ
alicẽ que plurałr referunt᷑ rõne ꝓpꝛietatũ con⸗
ſlignataꝝ que ſigniſicant᷑ ꝑ boc ꝙ dico.puram
ſanctã immaculatã ⁊c. Pꝛopitio.i.miſericoꝛdi ac ſereno
vultu.i.reſpectu placabili.reſpicẽ digneris non ꝙ vultus
eiꝰmutet᷑ aliq:̊ tunc vultũ ſuꝑ nos illuminat ⁊ ſerenat:
cũ miſcdðiam ſuã ſuꝑ nos erexerit ⁊ declarat.ſᷣm illud pᷣs.
VYlluminet vultũ ſuuʒ ſuꝑ nos et milereat᷑ nr̃i.Et accepta
hĩe digneꝛis ſcʒ qtum ſunt dona vel oblata.hoc eſt inqᷓtũ
referunt᷑ ad donantẽ vł offerentẽ. Señ.iiij. Reſpexit domi
nus ad Abelet miera eꝰ. glo.ex dantis coꝛde datuʒ acce
ptat᷑ vel refutat᷑. Sicuti accepta br̃e dignatus es mũera
pueri tui iuſti Abel:hoc aduerbiũ ſicuti ſilitudinẽ innuit

„

6
te pane: infra dicet᷑. De bis inquã ⁊ de illis offerimꝰhoſii

£
—

nõ expꝛimit quàtitatẽ. Multo quippe acceptiꝰ ẽ hoc ſacri

ficiũ qᷓ; qd obtulit Abel.qᷓ; qdð obtulit Abꝛabaʒ.qᷓ qdð ob⸗

tulit Melchiſ. Quia ſicut dr̃ in decreto ſupᷣdicto. Qulla

oblatio bac potioꝛ:ſᷣ hec om̃es pᷣcellit. Et Hug.ſacr̃m cor
poꝛis ⁊ ſanguinis xpᷣi:vnũ eſt ex bis in quibo pᷣncipatr ſa⸗
lus ↄſiſtit et inter om̃ia ſingulare. Ipᷣam ꝗ̊ ſilitudinẽ ma⸗
gis ꝙ quantitatẽ debemꝰattendẽ. Abel aũt dr puer nõ tã
a puericia ꝙᷓ a puritate.Et ꝓpter boc dr pueri tui.ſm q̃n
dam aſſimilatõem. ſa. xlij. Ecce puer meꝰelectꝰquẽ elegi
poſui ſuꝑ eum ſpm meũ.Juſtus dr ga recte obtulit ⁊ rcte
diuiſit.Q quia Caym nõ fecit:iniuſtus erat. Sua nan⸗
q; recte cui debebat obtulit ſcʒ xo:ſ̊ retinens ſe ſibi ⁊ cor
ſuũ auferens deo male diuiſit. Abel at acceptũ deo intꝰin
coꝛde obtulit olocauſtũ:qꝛ nõ ſe ſibi retinuit.ſᷣ totũ deo ſe
impẽdit. Et ſacrificiũ pr̃iaꝛche nr̃i Abꝛahe. hoc intelligi

põt de ſacriſicio filij qd in ꝓpoſito et volũtate expleuit. n

glo. ſuꝑ illud Geñ.· xrij. Ego et pueꝛ illucvſq; ꝓperantes.
Ind ubitãti aio mactare filiũ volebat laudandꝰ in oſtãtia
offerendi.Abꝛabã dicit patriarcha nr̃: qꝛ nõ tam iſr aeli⸗

xxxvij.

tice plebis qᷓ plłi xp̃iani eſt pater.illius ꝑ carnẽ: iſlius q;
ꝑ fidem. vᷣm illud Geñ.xvij. 2õ vltra vocabit᷑ nomẽ tuuʒ

abꝛã ſed vocaberis abꝛabã:qꝛ prem multaꝝ gentiũ te cõ⸗

ſtitui.Et qð tibi obtulit ſummꝰſacer.t.Melch.ſ.offeren
do panẽ et vinũ abꝛabe Geñ. xiiij.tuus dico ſcʒ nõ ſolum
qꝛ tibi miſtꝛans:ſᷣ ꝗa te ſigniſicans.Geñ.xiiij. Erat eĩ ſa⸗
cerdos dei ſummi.glo.ſummũ ſignat ſacerdotem. et dicit
alia glo. ibidẽ. MMelchi. ꝗ interpᷣtat rex iuſticie ⁊ dicit᷑ rex
pacis xpᷣm ſignat:ꝑ quẽ reconciliati ſumꝰ: ⁊ ꝗ in fine ſecli
iuſte iudicaturꝰeſt. Sanctũ ſacriſiciũ.iĩimaculatã hoſtiam

bec aũt magis ſpectant ad ſignificata ſcʒ coꝛpꝰet ſanguĩeʒ

xp̃i ꝙᷓ ad ſignũ ſeʒ panẽ et vinũ.O aũt illo pane ſignifica

tur ⁊ illo vino ſcẽm ſacrifieiũ. Dicẽdũ eſt ſm ꝙ dic yſið.
ſacriſiciũ dr quaſi ſacrũ factũ.qð pꝛece miſtica ↄſecrat ꝓ

nobis in memoriaʒ dñice paſſionis. Hoſtia aũt ſolet dici
ſacriſiciũ qð fiebat anteqᷓ hoĩes ad boſies ꝑgerent.qð bñ
ꝓgruit buic ſacriſicio qͥ virtꝰmiſtrat᷑ ad reſiſiendũ hoſtiba
aĩe.ꝑ huiꝰem̃ ſacr̃i ᷣtutẽ vniuerſe virtutes angentur.

Articulus tercius
Applices te rogamꝰom̃ipotens deꝰ. In bac ꝑ⸗
te imploꝛat᷑ obtentio effectꝰſiue effectuũ huiuns
facrificij. Et pꝛimo in generali. Scðo in ſpali

ibi. Memẽto etiã dñe ſa.⁊c.Dicit᷑ ̊ Jube bec.i.ſignifica

tum ꝑ has foꝛmas vilibiles: hoc eſi coꝛpꝰxp̃i miſticũ pfer

ri.i.aſſociari. In ſublime altare tuũ.i.in eccłiã triũphã/

tem q̃ dicit᷑ altaꝛe.Leuiti.vj.vgnis in altari meo ſꝑ aꝛde
bit.i.feruoꝛ caritatis in ecclłia triũphante.⁊ dĩ altaꝛe:qꝛ
ibi ſacrificat᷑ ſacrificiuʒ laudis.pᷣs. PBti ꝗ habi.in do.tua
do. in ſe.ſe.lau.te. Per manꝰſcti angeli tui.i.auxilio ãge⸗

loꝝ hic aſſiſtentiũ. Lhob.xij.Cũ oꝛares ego obtuli oꝛve,ʒ

tuaʒ dño. lel ꝑ manꝰſancti anglłi tui.i.xpᷣi ꝗ eſt angelus
magni ↄſilij.yſa.ix. Tocabit᷑ nomen eiꝰmagni ↄſilij ange
lus. In ſublime altaꝛe tuũ vt pꝛiꝰ:boc eſt iu be ꝑ virtutem

huiꝰſacri que eſt virtus xp̃i.eccłiam militantẽ magis vni
ri et aſſimilari eccłie triũphanti. Nð peti Math. xj. ibi

Adueniat regnũ tuũ.Et quotqͥt ex hac altaris ꝑticipatõe

cũ altare materialr ſumatur. Hic dicit᷑ altare hoc ſacr̃m.

Altaria em̃ qñqʒ dicunt᷑ ecclłiaſtica ſacr̃e. Põ.altaria tua
dñe virtutũ.n ex hac altaꝛis ꝑticipatõne.i.coĩone buiꝰ
ſacramenti. Om̃i bñdictõne celeſii ſcʒ in futuro.q̃ benedi⸗
ctõne gloꝛia patrie ſignificat᷑. Math.xxv.Venite benedi

cti pr̃is mei ꝑcipite regnũ.Et gr̃a ſcʒ in pñti repleamur.⁊

pᷣmittit᷑ hic qð eſt pꝛincipaliꝰin intentõne.ð bis ſupᷣ pleni

us tactũ eſt. 4¶ Hic nota ꝙ ſacerdos dicens. Supplices te

rogamꝰom̃ipotens deꝰ:inclinat ſe.q̊ ſignat᷑ ꝓiectio xpᷣi in
faciem ſuã. Ut enim babet᷑ Math.xxvj.ymno dicto poſt
cenam exijt ihᷣs in montẽ oliueti tranſtoꝛrenteʒ cedron.et
ꝓgreſſus puſillũ ꝓcidit in faciem ſuã oꝛans ⁊ dicens.Pr
ſi fieri põt tranſfer a me calicẽ iſtum. Sacerdos aũt dicẽ⸗
do ex hac altaris ꝑticipatiõe oſculat᷑ altare:quo ſignatur

oſculũ traditoꝛis.de quo Math.xxvj. LZraditoꝛ at dedit

eis ſignũ dicens.Quẽ oſculatꝰfuero ipᷣe eſt tenete eum.et
ↄfeſtim accedens oſculatꝰeſt eũ.¶¶ Pꝛe. legiẽ Math. xxvj
M ꝓcidit in faciem ſuã oꝛans et dicens. Pater ſi fieri po
teſt tranſeat a me calix iſte.ſᷣ̊ ⁊ ſcdðᷣo ⁊ tercio abijt ⁊ oꝛauit

eundẽ ſermonẽ dicens. In ſignuʒ hurꝰſacerdos facit tres

cruces:pꝛimã et ſcðᷣam diſtincte ſuꝑ oblatam et caliceʒ di
cens. Sacroſanctũ filij tui coꝛpꝰ⁊ ſanguinem. Terciã ſi⸗
gnando ſeipᷣm.cum dicit om̃i bñdictione celeſti et gra re⸗

pleamur. Ael ꝑ duas cruces quas facit ſacerdos ſuꝑ cox-
pus et ſanguinẽ veſignant᷑ vincula ⁊ flagella.vincula quun
bus ligatũ eſt coꝛpꝰ:et flagella quibus alliſus eſt ſanguis
Mam de vinculis legitur Math.xxvij.miniſtꝛi iudeoꝛuʒ
compᷣhenderũt xpᷣm ⁊ ligauerũt ⁊ vincientes duxeruntet
tradiderunt eum pontio pilato preſidi. de flagellis legit
Joh̃. xix. axpꝛehendit pilatus ihm et flagellauit eum cu⸗
ius liuoꝛe ſanati ſumus.j. Pe.ij. Per terciam vo crucem

quaʒ ſacerdos facit ſibi in ſacie.recolitur illud qð legitur
ANaꝛci.xv.expuebant in facieʒ eius dicebant ꝓphetiʒa ꝗs
eſt qui te percuſſit. 3

—

D

—

¶Mementoetiamdo S. j.

mine. Hic imploꝛat᷑ obtentio effectuũ hbuiꝰ ſacriſicij ĩ ſpe⸗
ciali.Et pꝛimo patientibo in purgatoꝛio afflictionuʒ rele/
uatio. Scdo ecclie triũphãtis ↄſumatio ibi. nobis q; pec
catoꝛibo.Tercio ecclie militantis ↄſeruatio ibi.Oꝛemus
pᷣceptis ſalu. Hic ̊ poſtulat ecclia defunctoꝝ releuatõem
credens certiſſime ꝙ ille ſanguis pᷣcioſus ꝗ ꝓ multis effu⸗
ſus eſt in remiſſionẽ pctoꝝ.nõ ſolũ ad ſalutẽ viuentiũ:ſed
ad releuatõʒ valeat defunctoꝝ.dr q̊. ¶Demẽto dñe fa.fa.
t.ꝗ nos pceſſerunt cum ſigno fidei ſcʒ ad dñũm. Quõ põt h̊
eſſe cum fides euacuetur. Rñſio nõ dicit᷑ cũ fide: ſ̊ cum ſi
gno fidei.Signũ aũt fidei põt dici caracter fidelium qͥ ab
infidelibo diſcernunt᷑. Kpoc.vij. Audiui nũerũ ſignatorũ
erxliiij.milia ſignati:ex omi tribu filioꝝ iſrael.Et doꝛmiũt
in ſomno pacis.freq̃nter ſacra ſcriptura defunctos dormi
entes vocat:ꝓ eo.ꝙ ſicut doꝛmientes euigilant:ita defun⸗
cti reſurgent.Et dĩ ſomnus iſie ſomnꝰpacis: qꝛ fit in ſecu
ritate ab om̃ ſtrepitu mũdi. Pſal. In pace in idipᷣm doꝛ⸗
miã et regeſcam.j.heſ.iiij.i Iolumꝰvos ignoꝛare ð doꝛ⸗
mientibo vt nõ contriſ.ſicut ⁊ ce.ꝗ ſpeʒ nõ bnt.¶¶ IJßio do⸗

mine ? om̃ibo in xpo geſcentibo. In boc loco ſacerdos qxꝝ
maluerit debet hr̃c vel agere memoꝛiã ſpãleʒ. Locũ refri⸗

gerij in quo nõ eſt ardoꝛ penaꝝ. Lucis in quo nõ eſt obſcu
ritas tenebꝛaꝝ. Pacis in quo nõ afflictio boſtiũ. Apoc.
xxj. Abſierget vom̃eʒ lacrimã ob oculis eoꝝ ꝛc̃.ſ et de⸗
lectabunt᷑ in multitudine pacis cũ placebũt coꝛã tro ĩ lu⸗
mine vinentiuũ. Uel pacis dicit ꝓpter trangꝗllitatẽ mentis
que eſt ibi ↄtra vermẽ ↄſcienti verme yla. vlt. ver⸗
mis eoꝝ non m riet⸗ obts q; peccatoꝛibus. Hic im⸗
ploꝛatur eccłie triumphãtis cõſumatio.q erit qñ pegrinã
tibus bri aſſociabun?᷑.dicit᷑ ̊ Nobis quoq;i.ſiłr ſcʒ ſic ⁊
xfunctis pctoꝛibo:cum om̃i tꝑe debem cogitare nos pec
catoꝛes.j.Yoh̊.j.Si dixerimꝰquia pctẽm non babemipi
nos ſeducimus:es tñ hoꝛa pᷣcipue hoc debemus cũ pꝛo re
miſſione peccatoꝝ ſacroſanctũ miſteriũ celebꝛat᷑. de mul⸗
titudine miſerationũ tuaꝝ ſꝑantibo.de qua pᷣs. ſᷣm mul⸗
titudinẽ miſerationũ tuaꝝ dne dele iniquitatẽ meeʒ. licet
autẽ vna ſit dei miſcõia nõ aliud ꝙᷓ ipſe miſericoꝛs: multi
tñ ſunt effectus miſcdᷣie illius ꝗ miſerationes dicunt᷑ p̃s.
Reminiſcere miſerationũ tuaꝝ dñe ⁊c̃.glo.Aldiſeratio p
pꝛie eſt in exhibitõne bonoꝝ:miſcdia que na turaliteꝛ ĩ ðᷣo
eſt. Quid eſt ꝙ dicit᷑ miſcðiaꝝ pluraliter? Rñſio.numerꝰ
iſte eſt ꝙᷓtum ad moduʒ loquendi er relatõne ad effectus.
Partẽ aliqnã.ſ̊ cum ipſe dñs ſit om̃ia in omibo.j. Corĩ.
xv.Salus pꝛemiũ ⁊ gloꝛia ſinguloꝝ:quid eſi ꝙ dicit pteʒ
aliquã: tanꝙᷓ omes nõ ſint vnum denariũ ſuſcepturi. Rñᷣ
ſio licet vnum et idem ſit pꝛemiũ ſinguloꝝ videliqqʒ ip̃e deꝰ
in cuiꝰviſione ſalus eterna cõſiſtit. Juxta illud Job.xvij.
Hec eſt vita eterna vt cognoſcũt ie eum ſolũ ⁊ quẽ mili⸗
ſti ihm xpᷣm:tñ ſᷣm differentiaʒ meritoꝝ alij plus alij mi⸗
nus diuina xiſione fruunt᷑.ſicut ſolis lumine qui vnꝰ eſt.
alij plus ꝑticipant alij minꝰpm differentiã intuentiũ. hoc
ſignificat ipſe dũñs dicens Joh.xiiij. In domo patris mei
manſiones multe ſunt. Et ſocietateʒ donare digꝗneris. q̃⸗
re poſtulatur ↄſoꝛtium ſanctoꝛum et non ſuffragium:ſi up
dictuz eſt. Cum Yohe. ſtephano.mathia.baꝛnaba ⁊c. In
hac ſcdᷣa ↄmemoꝛatõne ſanctoꝝ ex magna parte ſulen?
qui de pꝛimitiuis d eſſe videbant᷑ eccleſiam. Sed q̃re Jo
hannes repetit᷑ et Stephanꝰſuccedens iohanni pᷣmittituꝛ
Aathie ⁊ baꝛnabe.Rñſio eſt ꝙ JYohhes in pꝛima comme
moꝛatõne cum ceteris numera⁊ ꝓpter dignitatem apłatꝰ.
In ſecũda ↄmemoꝛatõne repetitur.et cũ Stephano ſocia
tur pter pᷣuilegiũ celibatus et ꝓpterea ceteris p̃ᷣmittitur.
virginitas em̃ Joh̊.maxime ↄmendabatur.quia xp̃c ĩ cru
ce matrem diſcipulo ↄmendauit ⁊ illa hora accepit eũ di-
ſcipulꝰ in ſuã Joh̊.xix.Stephani vo virginitas ex eo ma
rime aꝑꝛobatur.ꝙ deputatus eſt ab apoſtolis ad miſte⸗
rium viduarum Actu.vj.et in eo ꝙ feminis pᷣpoſitꝰeſt: te⸗
ſtamentum meruit ſinceriſſime ca ſtitatis.¶ Hic poteſt q̃
ri:quare Johes baptiſta non numeratur in omemoꝛatò⸗

ne ſanctoꝛum in eanone.Si dicatur ꝙ numeratur in ſeeũ
da ↄmemoꝛatõne ſcilicet in pꝛincipio vbi volunt quidõ di
centes.qꝙ non euangeliſta ſed baptiſta illo Johanne intel
ligitur. Contra.hoc eſt.ſᷣm ꝙ requirit oꝛdo ſanctitatis il⸗
lius in pꝛimo oꝛdine in quo pᷣcipui ſanctoꝝ ponunt᷑ debe
ret poni ſicut ponitur in letania.¶ Pꝛe.hic pꝛemittit᷑ cuʒ
tuis ſanctis apoſtolis et martiribo.Ende ↄuĩcitur ꝙ apo
ſtoli tĩ ⁊ martires ſubnotant. Beatus iobannes lʒ mar⸗
tirium paſſus fuerit:non tñ inter maꝛtires nũcupat᷑ ſicut
patet in letania:ſed potius ĩter patriarchas ⁊ pꝛophetas
Rñſio in canone miſſe celebꝛat᷑ ſacramentum dominice
paſſionis ꝓpter quod ſolummodo ibi ↄmemoꝛantur ꝗ paſ
ſi ſunt ꝓ domino.i.martires.Et illi non in merito ſolum
modo qui imitati ſunt dñm oꝛdine tempoꝛis.⁊ ↄfoꝛmita⸗
te euolatõnis.tales em̃ ꝓprie dicunt᷑ martires.i.teſles ſcʒ
rpᷣi paſſi.pſum em̃ martiriũ eſt indicium paſſionis dñi.
Ipſa repentina euolatio eſt indiciũ virtutis eiuſdẽ. ¶ eu
trum auenit Yohi baptiſte.qui ante paſſioneʒ domini paſ
ſus aͤeer poſt paſſionẽ ad limbum deſcendit. ꝓpter quod
in canone miſſe nõ ↄmemoꝛatur.¶ Et nota ꝙ in iſtoꝝ ver
boꝛum ꝓlatõne.ſcʒ Qobis q; peccatoribo fa.t.paululum
expreſſa voce ſm quoſdam ſacerdos dedet tundere pectꝰ
ſemel.quia rpᷣc ſemel pꝛo peccatis noſtris moꝛtuus eſt vt
dicitur Ro.vj.ſᷣm quoſdam ter debet tundere pectꝰ.quia
ↄtingat peccare.coꝛae oꝛe et opere. Percuſſo pectoꝛe ſilen
tium interꝛumpit:repꝛeſentans contritõeʒ ⁊ confeſſioneʒ
latronis in illo dominice paſſionis articulo increpantio
alterum et dicentis Luc.xxiij.Qos quidem digna factis
recipimus:hic vᷣo nihil mali geſſit.Et dixit ad ipdᷣm domi
ne memento mei cum veneris in regnum tuum. Sropter
quod dixit illi ihs. Amen dico tibi. Hodie mecum eꝛs in
ꝑadiſo.AVel ꝑ exaltatõnem vocis ⁊ ꝑcuſſionẽ pectoꝛis ex:
pꝛimitur illud Luc.xriij. VUidens autem Centurio qð fa⸗
ctum fuerat gloꝛificauit deum dicens. Uere hic homo iu⸗
ſtus erat.Et omnis turba eoꝝ qui ſimul aderant ad ſpe⸗
ctaculuz illud et videbant que fiebant ꝑcutientes pectoꝛa
ſua reuertebantur. ¶ eatus pᷣͥo Aſdathias nõ connume
ratur ſupꝛa cum aplis.quia non fuit de pꝛimis:ſed ſubſti
tutus loco iude.At pʒ Act᷑.j.i Si obijcitur ꝙ ſilr nec be
atus Paulłꝰ. Dicendũ ꝙ nihilominꝰcũ pꝛimis noĩat᷑ pꝛo
pter ipſiꝰercellentiaʒ que erat eyr officij ipſiꝰ dignitate.ob
qð dictus eſt pᷣdicatoꝛ gentiũ.⁊ doctrine ſue vtulitate qua
potiſſime eccleſia edificat᷑:reedificata ſuſtentat᷑. Intra qͥ
rum nos ↄſoꝛtium admitte queſumꝰ. Et dirigitur ſermo
ad dñm.i Qon eſtimatoꝛ meriti.qꝛ neq; ſjm exigentiaʒ me
ritoꝛum retꝛibuit citra condignum puniendo.pᷣs.iõ ſᷣm
peccata noſtra fecit nobis neq; ſᷣm iniquitates noſtras re
tribuit nobis ſupꝛa condignum remunerando.quia Ro.
vij . Aon ſunt condigne paſſiones buius temꝑis ad futu⸗
ram gloꝛiam que reucla bitur in nobis. ꝓpter hoc dicitur
dare menſurã ſuꝑ effluentẽ Luc.vj.Aldenſurã bonã et cõ
fertam ⁊ coagitatã ⁊ ſu ꝑefflu.da.in ſi.v.Sed venie laꝛgi
toꝛ Yoeł.ij. Henignus ⁊ miſericoꝛs eſt et multe miſericoꝛ
die et pꝛeſlabilis ſuꝑ malicia per xpᷣm. Hic nõ dæbet ſcri⸗
bi amen quia ↄtinuatur cum eo quod ſeꝗtur. peꝛ quez ſci⸗
licʒ rpᷣm bec om̃is dñe ſemꝑ bona creas. Geñ.j. Vidit de
us cuncta q feceꝛat ⁊ erat valde bona.¶ Hic põt queri q̃
re in ꝓlatõne huiꝰꝙ dico om̃ia bona creas:nõ fit ſignatõ
crucis ſicut in pꝛolatõne alioꝛum ſequentuʒ. Rñſio ſigna
tio crucis indicium eſt paſſionis domini.Creatio autẽ ho
minis non eſt cauſa quaꝛe dominus paſſus eſt.ſed lapſus
hominis reꝑandus pꝛopter quod nõ fit ſignatio crucis q̃
eſt ſignum paſſionis cum dicitur creas. Pꝛet᷑.licet homo
ex pꝛima conditione naturali ratione polleret et gauderʒ
aꝛbitrij libertate: non tamen habebat vnde poterat mere⸗
do pꝛoficere.poſſe autem pꝛoficere habet bomo ex gratia
ſacramentali et virtute crucis ſiue paſſionis domini. In
ſignum ergo huius defectus non efficitur crur a ſacerdo⸗
te cum dici:ur omnia bona creas.Creas inquam conden
do naturam. et ſanctificas conſecrando materiam. Aiui
ficas tranſubſtantiando creaturaʒ:et benedicis accumu⸗

— — ——

— — ADar ——

— — —

¶ Be of. miſſe

lando gram. hoc aũt ꝓnomen bec hʒ bic ſimpliceʒ demõ⸗
ſtratõeʒ. ſᷣm em̃ ꝙ dicit᷑ dñs hec ſemꝑ creare:non mon⸗
ſtrat hoc ꝓnomen hec:panẽ ⁊ vinũ:qꝛ bec nõ ſunt hic.Vñ
hic eſt ſimplex ꝓnominis demõſtratio ſicut tꝑis verbi con

fuſio. Hec em̃ om̃ia ſcʒ pan᷑ et vinũ et aquam ſemper bo⸗/
na creas 'm cauſas pᷣmordiales. Et ſanctificas 'm cau⸗
ſas ſacramentales. Et viuificas tranſſubſtantiãdo ſcʒ in

carnẽ ſanguinẽ.et bñdicis ad ↄferendũ vnitatẽ ⁊ caritatẽ

et pᷣſtas nobis bec ſcʒ ꝑ ipᷣm ſcilʒ ꝑ quem omia creas. Et

cum ipᷣo tanꝙᷓ cum coequali. In ipo tanꝙᷓ in ↄſubſtantia⸗
li mediatoꝛẽ dico rõne hũanitatis aſſum pte.Coequali ra
tione idemptitatis potentie.Conſſubſtantiali rõne idem
ptitatis eſſentie. In patre em̃ notatur auẽtas.In filio eq̃
litas. In ſpũſancto ↄmunitas.Eſt tibi deo pꝛi om̃ipoten⸗
ti in vnitate ſpũſſancti om̃is honoꝛ.ſ.in ex hibitione reue⸗

rentie et gloꝛia in laudis expſſione.vel honoꝛ inꝙᷓtuʒ dño
gloꝛia inqꝙ;tum deo.¶ Quare aũt hic fiunt tot cruces.hec

ratio põt aſſignari. Sexta feria crucifixus eſt dñs.hoꝛa

tercia linguis iudeoꝝ qð narꝛat ANarcꝰ. xv. Hora ſexta
manibus gentiliũ qð narꝛat Joh. xix. Et circa hoꝛaʒ no⸗
nam inclinato capite emiſit ſpm̃ Johᷣ.xix. Ao recolendaʒ

g crucifixionem qᷓ hoꝛa tercia facta ẽ linguis iudeoꝝ con-/

clamantiũ Crucifige crucifige eũ:ſacerdos facit tres cru
ces ſuꝑ oblatam dicens.ſanctiſicas.viuiſicas.benedicis.
Ad recolẽdã dᷣo crucifixionẽ q̃ poſt interuallũ triũ boraꝝ

facta eſt manibo gentiliũ. ADilites em̃ cruciſirerũt eũ Jo.

xix.ſacdos iterũ facit tres cruces cũ hoſtia ſuꝑ caliceʒ di/
cendo. ꝑ ipᷣm et cum po et in ip̃o. Poſtmodũ aũt ad deſi⸗
gnandu dimſionem carnis ⁊ aie dni moꝛientis facit duas
cruces iuxta latus calicis.i. inter ſe et calicẽ: cũ dicit.Li⸗

bi deo pr̃i omipotenti in vnitate ſpũſſancti.Cum enim in

rxpo ſint vnite tres ſubſtantie.videlʒ diuinitas.coꝛpꝰet aĩ/

ma. due tm̃ ſcʒ coꝛpꝰa aĩia ſunt in moꝛte diuiſe.Qaʒ diui⸗
nitas a neutra eſt ſeꝑata. pᷣterea nõ tribo crucibo ̊ duabo
moꝛs dñi deſignat᷑. Has duas cruces facit ſacerdos digi⸗
tis eleuatis ⁊ mnanu cũ coꝛꝑe rp̃ᷣi ad ſe ↄuerſa: quo ſignat᷑

moꝛs quã ſuſtinuit que ꝑ illas ſignat ꝓ nobis ſu ſtinuit

j. Pe. ij. Apc ſemel ꝓ pct᷑is noſtris moꝛtuus eſt iuſtꝰ ꝓ in

iuſtis. Et. j. Pet. ij. Xpc ꝓ nobis paſſus eſt ⁊c.¶ Vel hec

ratio põt aſſignari. Tres cruces ſ. nificãt tres cruciatus

quos vpc in cruce ſuſtinuit.vicʒ paſſionẽ. ꝓpaſſioneʒ com

paſſionẽ. Paſſionẽ in coꝛꝑe: ꝓpaſſionẽ in mente: ↄpaſſio/
nez in coꝛde. De paſſione in coꝛꝑe Tre.j. O vos om̃es ꝗ
tranſitis ꝑ viam attendite videte.ſi eſt doloꝛ. ſicut dolor
meꝰ. IJoderũt em manꝰmeas a pedes meos dinumeraue⸗
rũt om̃ia oſſa mea.De ꝓpaſſione mentis Mar.xiiij. ri

ſtis eſt aĩa mea vſq; ad mortẽ. Cepit em̃ tedere 2 pauẽ. Et
APath. xx vj. Cepit otriſtari ⁊ meſtus eẽ.Ex ↄpaſſiõe coꝛ/

dis ꝓ crucifixoꝛibo oꝛanit ad pr̃em Luce.xxiij. Pr igno⸗
ſce illis:quia neſciũt quid faciũt. Has cruces facit ſacer⸗/
dos cũ hoſtia ſuꝑ calicẽ.quo ſignificat᷑ ꝙ xpᷣc hmõi cruci⸗
atus ſuſtinuit voluntarie.yſa.luij. Oblatus eſt ga ipe vo⸗

luit. Per calicẽ em̃ paſſio ſignat᷑.vñ Math.xxvj. Lrãſe⸗

at a me calix iſte. Vñ ꝙ boſtia ſuꝑfertur calici qñ fiũt cru
ces:ſignat ꝙ rp̃e non erat deiectus in voluntaria paſſiõe
ſed mentis ↄplacentia ſuꝑferebat᷑.vel ſignatur ꝑ hoc ſub/

limatio xp̃i ꝑ paſſionis obedientiã. Philip.ij. JFactꝰẽ obe⸗

diens vſq; ad moꝛtẽ:moꝛtem aũt crucis. Pꝛopteꝛ quod et
deus exaltauit illũ ⁊c. DOue vᷣo cruces que fiũt in latere ca
licis ſignificãt duo ſacramenta q̃ xe latere dñi fluxerunt.
ſcʒ aq̃ regeneratõnis ⁊ ſanguis redemptõis.Yoh.xix.vnꝰ
milituʒ lancea latus eiꝰaperuit ⁊ ↄtinuo exiuit ſanguis ⁊
aqua.lVel aliter ſic. Im ploꝛata admiſſione ꝑegrinanti:/
um in ↄſoꝛtiũ ſanctoꝝ:ſubdit᷑ cõmendatio trinitatis.Elt
ſic captata dei beniuolẽtia faciliꝰimpetret᷑ qd intendituꝛ
Cõmendat᷑ ergo pater ex auẽte maieſtatis ibi ꝑ queʒ hec
omnia domine:filiꝰex immenſitate virtutis ibi ſemper bo

na creas. Spũſſanctꝰex ↄnerione vmitatis ibi Sn vnitate
ſpũſſancti. Nirtus filij ex hoc oſtendit᷑ ꝙ põt omnia ex ni

bilo creare ibi ꝑ queʒ hec om̃ia bona creas:et a pct᷑is pur

gare ibi ſanctificas. Et gratia et virtutibo viuificare ibi

rxxxvij.

viuificas. Et purgatos ⁊ viuificatos gloꝛia remuncrare

ibi benedicis.vt ſic inſinuet᷑ ꝙ eſt deus natuꝛe:largitoꝛ ve

nie: auctoꝛ vite:⁊ rex gloꝛie. Dicit᷑ ̊ ꝑ quẽ ſcilcet xpᷣm.hec
om̃ia vt ſup̃ dñe ſctᷣe pater cuiꝰ eſt auẽtas maieſtatis cre⸗
as: ſanctificas purgando a peccatis: viuiſicas purgatos
gratia ⁊ virtutibo viuificando. benedicis viuiſicatos glo
ria coꝛonando. Iſta aũt attribuunt᷑ hoſtie in com ꝑatõne
ad nos ſub boc ſenſu. ꝑ xpᷣm creata ſunt panis vinũ ⁊ aqᷓ

ſanctificas viuificas benedicis ꝑ xpᷣm.i.das virtutẽ pur⸗

gandi:viuificandi et gloꝛiſicandi.ſ. nos. Unde ſubditur

et pꝛeſtas nobis ſcʒ pdicta vt illa ↄſecrata et tranſſubſtan
tiata in coꝛpus ⁊ ſanguinẽ domini ſint nobis in ſubſidiuʒ
purgatõnis viuificatõnis et gloꝛificatõnis.ꝑxpᷣm ſcʒ per
quem creas. CPater em̃ creat ꝑ filium Heb.j. ꝑ queʒ fecit

7 ſecula. Oer verbum em̃ patri coeternum fecit deus pa⸗

ter ſecula.i.viſibilia ⁊ inuiſibilia.Cum ipᷣo cũ quo opera
ris.pater oꝑatur cum filio et filius cuʒ eo:diſponendo et
regendo creata. VUnde YJohᷣ.v. Pater meꝰ vſq;mõ oꝑatuꝛ

et ego operoꝛ. Et in ipſo in quo om̃ia ↄſumas pꝛopter qð

dicit᷑ finis. Apoc.j.Ego ſum alpha et o pꝛincipiũ⁊ finis
Per ipᷣm ̊ ꝑ quem creas.et cum ipſo cum quo creata re⸗

gis. Et in 1po in quo om̃ia ↄſumas.Eſt uibi deo patri om

nipotenti in vnitate ſpũſſancti omis honoꝛ et gloꝛia:pore⸗
rum ↄſumatõeʒ cũ tradidit regnũ deo et patri.j. Coꝛĩ.xx
Et ſubiectus erit illi ꝗ ſibi ſubiecit om̃ia eadem. tunc per
filiũ erit patri omis honoꝛ et gloꝛia.ᷣ̊ nõ om̃is donec poſt
ↄſumatõeʒ ſicut a patre ad filium ſic a filio hereditas re
uertatur ad patrem. P⸗ꝛopter qð dicitur in ißo eſt omnis
honoꝛ et gloꝛia.quia tũc reuelabit᷑ a filio pater ⁊ tũc mon
ſtrabit patrẽ.qꝛ qʒd modo credit᷑:tũc ꝑ ſpeciẽ et manifeſta⸗
tionẽ clareſcet.vt hr̃ in glo. ſuꝑ illud.Cum tradiderit re⸗/
gnuʒ deo ⁊ patri.lʒ aũt ſᷣm vſuʒ romane eccleſie tres cru
ces pꝛimo fiant ſup calicem deducendo hoſtiã a labio cali

cis ad labium. et due vltime iuxta latus calicis.i.inter ca

licem ⁊ ſacerdotẽ:aliter tñ fiunt ſᷣm vſum aliquaꝝ eccleſi
arum. ſᷣm quẽ pꝛima crux ex omi ꝑte vltra calicem proten
ditur.ſcõa calici coequat᷑.tercia intra calicem coartatur
quarta eadem eſt cum pꝛima.ꝗnta ante calicem ꝓtrahit᷑.
Per pꝛimã crucem ſignat᷑ paſſionis rpᷣi dinturnitas.per
ſcdᷣam integritas.ꝑ terciam acerbitas ſiue intimitas.diu
turna em̃ fuit paſſio xp̃i.quia nõ incepit inſtante die moꝛ⸗
tis:ſed in circuciſione qũ arram dedit noſtre redemptõis
Luc.ij.⁊ poſt ↄtinue in pauꝑtate et laboꝛe viteʒ ducebat.
ps. Pauper ſuz ego ⁊ in laboꝛibo a iuuentute mea.Inte⸗
gra fuit.quia totũ coꝛpus circũquaq; patiebat᷑. Job. xvj.
Circũdedit me lanceis ↄcidit me vulneꝛe ſuꝑ vulnꝰ.Aceꝛ
ba fuit quia ꝑtingẽs vſq; ad interioꝛa aĩe et ſpiritus.pᷣs.

Saluũ me fac deus ꝗn intraueꝛunt aque vſq; ad animam

meã. Aque dicunt᷑ mundatõnes penaꝝ. Per quartã cru/

cem que eſt eiuſdẽ dimẽſionis cum pꝛima ſignat᷑ ſufficien

tia efficacie paſſionis. Per ꝗntam ſignat᷑ pꝛofectus efficiẽ
tie.ſufficiens enim fuit redemptõni omnium nõ tamen/ ꝓ⸗
fuit niſi redemptõne fidelibus vt dicit Herñ. Scðm ali⸗
quos cruces pꝛetꝛacte in canone nõ ſunt ſigna factoꝛum.
ſed ideo fiunt vt virtute crucis quod poſlulatur in oratio
ne obtineatur..¶ Coꝛꝑale autem deſuper calicem remoue⸗

tur in ſignum ꝙ illud quod de xpᷣo ſignificatuʒ fuit ⁊ clau

ſum. Luce. xviij. Erat verbum abſconditum ab eis ĩ paſ⸗
ſione reuelatum. Unde tũc verificatum fuit illud Hieꝛe.
xxrj. Cognoſcant me omnes a minimo vſq; ad maximum
In cuius rei ſignum. Velum templi Math.xxvij. Dein⸗
de ſacerdos tenet coꝛpus domini ſuper calicem. Et paruʒ
eleuato calice cum ambabus manibus dicit. Per omnia
ſecula ſecuioꝝ.Et dicendo oꝛemus pꝛeceptis ⁊c̃. reponit
ea in locis ſuis ſcilicet ſuper coꝛpale. In ſignuz ꝙ ioſeph
ab aꝛimathia qui acceſſit ad pilatum et petijt coꝛpus ihu
cpoſitũ inuoluit ſyndone mũda et poſuit illud in monu⸗
mento Luce.xxiij. ¶ Deinde reponit coꝛpoꝛale ſuper cali⸗
cem in ſignum occultatõnis veritans que futura eſt.⁊ ma
xime tempoꝛe antixp̃i. Et hoc ſignificatum eſt yſa.vj. vbi
legitur ꝙ ſeraphin duabus alis velabãt caput et duabus

pedes et duabo volabant. In capite pꝛincipiũ. In pedibo
finis intelligit᷑. In pᷣncipio eccłie.i.añ aduentuʒ xpi ve⸗
lata fuerũt qᷓ de eo erãt ſignificata. ale velãtes caput erãt
figure legis nate et figure legis ſcripte.i.Moy ſi.due ale
velantes pedes ſignat ꝙ in fine.i.tꝑe antixpᷣi erit occulta
tio agendoꝝ ⁊ credendoꝝ qñ regnabit erꝛoꝛ falſitatis ⁊ li⸗
bido impꝛobitatis.duabo alis volabãt. In volatu vo ale
exrtendunt᷑ ⁊ elongant᷑ a coꝛpe nec coꝛpꝰtegãt. Vñ volatu
ſeraphin ſignat᷑ ꝓceſſus ad manifeſtatõez·q̊ ſignat᷑ mani
feſtatio veritatis ſignificatoꝝ de rpᷣo tꝑe medio.i.tempo⸗
re paſſionis xp̃i.¶ Sacerdos do dicendo ꝑ oĩa ſcła ſcloꝝ
voceʒ exaltat qͥ ſignat᷑ ꝙ ihs clamans voce magna emiſit
ſpm̃ Math̊.xx vij.Choꝛꝰclamando rñdet amẽ. q̊ ſignifica
tur ꝙ muiieres lamẽtabant᷑ flentes dũm Luc.xriiij.2 alij
fideles lugebant. velut quondã abel inuidi fratris furoꝛe
occiſum ꝑentes eius lugebant.

¶ Membrum quartũſecũ
de ꝑtiq puiotractatus.

Remꝰp̃ceptis ſalutaꝛibo moniti. Hic poſtu
atur ecclłie militãtis ↄſeruatio q̃ eſt vnꝰeffe⸗
tus hꝰſacrificij.qᷓ obtinet᷑ ↄmemoꝛatõe ve⸗
ri ſacrificij.i.paſſionis dñi cũ eiuſdẽ oblatõ
ne ſiue repñtatõne.hoc aũt in tribo ꝑtibo eccłie parit effe⸗
ctum.ſ.patientit in purgatoꝛio releuatõeʒ. Regnantib
in celo ↄſumatõeʒ. Peregrinãtibo ĩ mũdo neceſſarioꝝ ſb⸗
uentionem:q; poſtulat᷑ in ꝑte iſta in qua ponit᷑ oꝛo dñica.
Cui in ꝑte iſta pᷣmittit᷑ pꝛefatio cuʒ d. Pꝛeceptis ſaluta.
mo.⁊c.ad cautelam & ↄtra pᷣumptõeʒ inſinuatc᷑.hic fidẽ⸗
tia celebrãtis habita ex duobo.ſ.monitõe dñi:⁊ infoꝛma⸗
tione ſiue inſtructõe.ANonitio aũt ſubam actus reſpicit.
Inſtructio moaũ.ð his Math̊.vj. Sic vos oꝛabitis.oꝛa
bitis inquã.ecce ſuba actꝰ.Sic:ecce modꝰ.Dicit᷑ ꝗ̊ prece⸗/
ptis ſalutaribo moniti. Quid ẽ ꝙ hic copulant᷑ pceptuʒ ⁊
monitio:cũ hoꝝ ↄditõnes ſint oꝑpoſite.cũ pᷣceptũ obligat
ad neceſſitatẽ agendi:monitio nõ.Ad hoc dðᷣm.ꝙ doctri⸗
na oꝛãdi fuit illiꝰꝗ eſt mgr̃ et dñs.Yohᷣ.xiij. Vos vocatis
me mgẽ ⁊ dñe. et bñ dicitis.dñi aũt eſt preciꝑe ⁊ inſtitue⸗
re:mgr̃i eſt moneꝛe ⁊ inſtruere.vt q̊ inſinuaret᷑ duplex au
ctoꝛitas docentis ſcʒ dominatõis ⁊ magiſterij:copulant᷑ h
pᷣceptũ et monitio. Inſtitutio ⁊ infoꝛmatio.¶ Pre.moni⸗
tio dñi licet nõ impoꝛtet obligatõeʒ neceſſitatis.ſicut ulð
qð eſt pᷣceptũ ſimpłr:impoꝛtat tñ obligatõeʒ reuerẽtie. vt
ſicut ob neceſſitatẽ ſalutis acqrendai incũbit exequi illud

qð pᷣceptũ eſt ſimpłr:ſic ob reuerentiã dñi monẽtis incũ⸗

bit nos exequi qð monet:monita em̃ hic dicũtur pꝛecepta
Item ꝑ hoc ꝙ dr̃ diuina inſtitutõe foꝛmati.notat᷑ ꝙ cuʒ
inſtitutio a dno firma dʒ eſſe aĩe inherentia ſicut ẽ foꝛme
cũ eo cuiꝰeſt foꝛma. ꝓpter qð ſignanter dr foꝛmati. potiꝰ
ꝙᷓ infoꝛmati:licet idem impoꝛtent. Vñ inſtituta dñi debẽt
in coꝛde ſcribi. Pꝛouer.vij. Serua mandata mea ⁊ viues

⁊ legem meã q̃ſi pupillã oculi tui.ſcribe illam in tabulis

coꝛdis tui. Hec aũt pᷣcepta.i.monita ſunt illa qᷓ Mathe.

v.et.vj.pᷣcedũt illud qdð eſt de foꝛma oꝛandi ſił cuʒ ipᷣo.vñ

Heda inter cetera ſalutaria monita et diuina. quibo ↄſu⸗
lit credentibo:foꝛmã oꝛãdi ꝓpoſuit Math. ei. v. et. vj. ml⸗
ta poſuit dñs monita ſcʒ de dilectõe inimici.de fuga ypo⸗
criſis.et de quibuſdã aiijs.Et pꝰdat illud quod eſt de oꝛa
tione.qð dicit᷑ eſſe de ſalutaribo:ꝗꝓpter oꝛonis efficaciam
ſiue vtilitatẽ.¶ Eius aũt efficacia oñditur quadrupłr.Ex
aucte dicentis. Ifuit em̃ plata oꝛe ipſiꝰſaluatoꝛis.os enizʒ
dni locutũ eſi cuiꝰſermo ptᷣate plenꝰeſt. Ex breuitate ſer⸗
monis.vñ Mathᷣ.vj. Oꝛantes nolite multum loqui ſicut
Ethnici faciũt. ADultiplicẽ em̃ vtilitatem breuitas eius
parit.ob illius em̃ breuitatẽ facilius ſcituꝛ.melius retine
atur. frequentius iterat᷑. minus faſtidit.oꝛanteʒ cito exau
diri innuit. plus affectu q; oꝛe oꝛandum eſſe ſignificat.ig⸗
rantem incuſat. Ex ſufficientia petitionũ quia in illa oꝛat
pꝛo bonis adipiſcendis ⁊ malis amouendis.pꝛo bonis tẽ
poꝛalibus et eternis oſe equendis.pro malis pꝛeteritis pꝛe/

ſentibus et futuris euitandis yvt infra patebit.Ex fecũdi⸗
tate miſterioꝝ.qm̃ vniuerſa ↄtinet ſacramenta. Sañ.xij.
ꝑtranſibũt plurimi ⁊ multiplex erit ſcientia.
Ater noſter. Ferminana fin⸗
E tõne. ſubdit᷑ ipſa
oꝛatio. In q̃ pꝛimo bemuolẽtia erauditoris
captatuꝛ. Scðo ipſe petitiones ꝓponuntur.
ibi ſanctifice᷑ nomen tuũ. Circa primã par
tẽ pꝛimo querit᷑ in generali de ↄgruentia ⁊ ſufficientia cõ
tentoꝝ.Secundo ſpãliter de ipſis ꝑtibus ↄtentis. Cir

ca pꝛimũ pꝛoceditur ſic. Videtur ꝙ omiſſa ſunt agponẽda

quia videtur ꝙ hec oꝛatio debet incipere a ſigniſicatione.
Vnde Aug.quicquid boni operis incipitis.ſignate vos ĩ
nomine rpᷣi:et ſimbolum et oꝛatõnem dominicam ad lau
dem dei dicite et nihil vobis nocere poterit inimicus.er⸗
go incipiendũ eſt in omnioratõne a ſignatõne.¶ Stẽ duo
ſunt neceſſaria oꝛanti pᷣter illa que ſunt de ſubſtãtia orati
onis.ſcʒ captatio beniuolentie eius a quo petitur.et aliq̃
pꝛeparatio ex ꝑte ipſius oꝛantio.vt ſignatõ crucis vel bu

iuſmodi vt vult Aug.vnde habeat ydoneitatẽ oꝛandi.pꝛi

mum ponit᷑ in oꝛatõne:quare non ſecundũ? ¶G IItem Hie⸗
ro.de regula monachoꝝ.Monachi apoſtolicã ſeruant vi
tam a gloꝛificatõne incipientes ⁊ in gloꝛificatõneʒ termi
nantes. Sgitur cum oꝛatõ dominica data fuit aplis: debet
a gloꝛificatõne incipere ⁊ in gloꝛiſicatõnẽ termiari.¶ JItẽ
videtur ꝙ hic aponitur aliquid nõ agꝑponendum. vtpote
illud quod ponitur ad captandum beniuolentiam ſic.j.
Thimo.ij. Obſecro pꝛimo omniũ fieri obſecratõnes oꝛa⸗
tiones et poſtulatõnes ⁊c᷑. Ecce ꝙ ſᷣm doctrinam apoſto⸗
li pꝛimo debẽt poni obſecratio.nec debet aliquid pᷣtermit
ti quo beniuolẽtia captetur. Et põt hic queri. q̃re apoſto
lus ad exemplũ domini nõ docet aliquid pᷣmittere quod ſo
naret i ci: vnde captaretur eius beniuolentia.
reuera ↄgrue pꝛeponit᷑ aliquid ad captandũ be
uolentia exauditoꝛis.n Amb.vj.de ſacramentis. dic
mihi ſi velis hominẽ rogare.et ſic incipias.Da mihi oꝛo
illud quod a te peto.nonne aꝛrogans videt᷑ oꝛatio.⁊ ideo
inchoari debet a laude dei vt roges om̃ipotentẽ dominum
c̃. Pꝛe.idem ibidem.pꝛimo dʒ oꝛatio habeꝛe laudeʒ dei.
Ad pꝛimũ ergo dicendum.ꝙ reuera oꝛanti duo ſunt ne
ceſſaria. Unũ remouens impediens: aliud diſponens ad
obtinendum ↄueniens ſcʒ poſtulatum. Primum refertur
ad oꝛantem vt circa queʒ exercendum eſt.ſcᷣm ad ipᷣm ad
quem dirigit᷑ oꝛatio qͥ alliciendꝰeſt.q; igit que ad illuʒ di
riguntur a quo petit᷑.deberent ingredi eſſe oꝛationis:que
autem ad ipſum oꝛantẽ nequaqᷓ:pꝛopter boc ſignatõ cru/
cis exercenda eſt circa oꝛantem vt remoueat᷑ impedimen⸗
tum oratõnis non debet pomi in ipſa oꝛatõne licet illiꝰ ſit
exercitium vtile volenti oꝛare.Signatio ergo crucis licet
oꝛanti ſit neceſſaria:non tñ debet in oꝛatione inſeri. Ad
id autem quod dicit Hiero.ↄcedendum eſt ꝙᷓ tum ad hoc.
ꝙ debet oꝛatio dominica incipere a laude. non tñ ꝙᷓtũ ad
hoc ꝙ debet terminare in laude.i.in gratiarumactionem
Si aũt querat᷑ quare hec oratio non terminat᷑ in laudẽ
i gratiarumactõnem ſicut inchoat᷑ a laude.Et queẽ diffe
rentia inter laudẽ diuinã at gratiarũ actiõeʒ. Dicendũ ꝙ;
duplex eſt dei laus. Una qua laudat᷑ in ſeipſo.i.ratione
qua bonus. Pſal.Confitemini dño qm̃ bonus.Alia rati
one qua bonus eſt alijs.i.ratõne qua beneficus. Judit᷑.x⸗
iij. Laudate dominum qm̃ non deſerit ſperantes in ſe.pri
mo propꝛie dicitur laus dei.ſecundo gꝛatiarũactio. Qð
igitur queritur.quare non ponit᷑ aliquid quod ſonaꝛet in
gratiarũactionẽ. Dicendũ ꝙ ſolum docuit dñs eſſe ꝓponẽ⸗
da que faciũt ad efficaciam or̃onis Gratiarũactio nõ fa⸗
cit ad efficaciam oꝛatõnis.ſed potius oſtendit gratitudi⸗
nem oꝛantis.⁊ hoc vltimũ docet Ambro.in oꝛatione obłſ⸗

uari debere et que valent ad efficaciam oꝛationis.et oꝛan

tis oſtendunt gratitudinem.¶ Pꝛeteꝛea. Hieronimꝰinſi⸗
nuat que faciunt monachi imitantes apoſtolos qui ð be⸗
neficijs acceptis a gratiarumactionibus non deſiſtebant.
ec ex boc ſequitur ꝙ in oꝛatõne dominica in q̃ ſoluʒ ex.

i

le⸗

1
e
6

4

—,,᷑᷑ — —

——— — — ☛☚. u nm ————

S-

¶ De of. miſſe

primitur quod eſt ad oꝛatõnis efficaciam: debet aliqꝗd po-
mi qð fit in grarũactõne. Ad eliud qð obijcit per apim.
j. Zbimo.ij.doᷣm ꝙ bene debet ⁊ in bac ⁊ in alijs aliquid
pꝛeponi qð cedat in laudem tei.ElInde cum bic dicit. Pa
ter noſter ꝗ es in celis.nõ notatuꝛ aliqua petitõ: ̊ potius
diuina bonitas inſinuat᷑ et maieſtas. Honitas ꝑ boc ꝗðᷣ
dicit᷑ pater nr̃. Naieſtas ꝑ boc qð dicitur ges i n cek.
aũt bic ponit᷑ quod ſonat in laudem dei. habet᷑ ab Ambr.
e ſacramentis dicente.babes boc.i.quod ſonat in laudẽ
dei in orone dñica.Pater nr qui es in celis.laus dei ptʒ
quia pᷣdicat᷑ in eo pietans gła. laus dei quia in celis habi
tat nõ in terꝛie:ſic ẽ̊ᷣ captatur beniuolentia dei. VUñ inter
linia.glo.ibi pater ur̃.breuis captatõ pᷣmiitit. ¶¶ Ad boc
quod obijcit᷑ ꝙ dicit apłs.pᷣmũ oim ⁊c̃. Dicendũ ꝙ hoc in
telligit pꝛimũ oĩm petendoꝝ. obſecratio em̃ eſt de malis

amouendis. Vt dicit glo. ꝓpter quod dʒ eſſe pꝛima petitõ/

num. non igitur ꝑ hoc ercludit᷑ laus diuina q̃ premitten

da eſt. Ld boc qð querit᷑ quare apłs nõ docet premit⸗
tere oliquid q̊ expꝛimeret᷑ laus dei.dom ꝙ m intentõneʒ
apti ibi inſtruit᷑ Chimotheꝰg erat ep̃s et ↄſequenter alij

ꝙtum ad diſtinctõeʒ eoꝝ que ad miſſe referunt ſolennita⸗
tem. Glñ ſufficientia iſtiꝰinſtructionis eſt ex ſufficienti de·
terminatõne eoꝝ que in miſſa exercentur.vt patet in glo.

ibidem. aliter tamen erponunt glo.et boc quo ad ſecũdaʒ
intentionem.

Onſequenter querit᷑ ſpaliter de ipſis parti⸗
bus ↄtentis.Et pꝛimo de hoc ꝙ dĩ pr̃. Se⸗
cũdo de hoc ꝙ dr nr̃. Tercio de hoc ꝙ dĩ
es in celis.Querit᷑ ̊ pꝛimo.vtrũ pat᷑ ſumi
eſſentialiter aut ꝑſonaliter. Dedo ſi eſſentialiter vtrum ꝑ
creatõeʒ:aut ꝑ adoptõeʒ· G

Kurca primum ſic. .S. j.

Videt᷑ ꝙ ꝑſonaliter.qꝛ dicit Criſ.ſuꝑ Math.vj. Pr̃ no

ſter ꝗ es in celis. vide qualiter ↄfeſtim ſuſcitauit auditoꝛẽ

7 oĩs remẽoꝛauit bñficij in ꝓhemijs.Qui em̃ pr̃eʒ dixit.⁊
peccatoꝝ dimiſſionem et pene deſtructõneʒ et iuſticiam ⁊
ſanctificatõeʒ et redemptonem et adoptõeʒ et bereditateʒ
et fraternitatem que eſi ad vnigenitum 2 ſpiritus largiti
onem: ꝑ vnam banc ꝓfeſſus eſt nũcupatõcʒ. Mon em̃ poſ⸗
ſibile eſt vocare patrem:niſi omibus illis potitum bonis
ſß fraternitas que eſt ad vnigenitũ includit paternitatez qᷓ
dicit ꝓprietatem ꝑſonalem. 4 IJIem AUmb. de ſacramentis

attolle oculũ ad patrem. qui ꝑ filium te redemit et dic pa
ter noſter ac.igitur hic ſumit᷑ pater pꝛo eo cuiꝰ filius nos
redemit. ſed pater ꝑſonaliter eſt pater erꝰnõ tota trinitas
( ⁊c. ¶ Iteem om̃es fere oꝛones dirigunt᷑ ad pr̃em ꝑſonali
ter ſumptũ.qð patet ꝑ finem ea ꝝ.· qui eſt ꝑ dñm noſirum
ihm yp̃m filiũ tuũ qui tecũ ⁊c̃. Ille aũt ſimpliciter dirigũ⸗

tur ad pr̃em in quibo ipſe pater innocat᷑.In illis aũt in ꝗ⸗

bus inuocat᷑ ſumitur ꝑſonaliter.ſ̊ cum dr̃ pater:inuocat᷑

ille cui dirigit. et ita boc quod dico pater tenetur ꝑſonali
ter. Ytem incidenter querit᷑ quare fere in om̃ibus fit mẽ
tio de patre et filio et non ſimiliter de ſpũſancto niſi ĩ qui

buſdã paucis. Item querit᷑ adhuc ſi pater ſumit᷑ eſſenti-

aliter. quaꝛe magis exprimit᷑ a quo petitur ꝑ nomen ꝑſo⸗
nale ꝙᷓ eſſentiale: qꝛ cum petit᷑ a trinitate videtur ꝙ potiꝰ

teberet dici de noſter vel dñs nr qui es in celis ⁊c̃.¶ Iteʒ
cũ petitur aliꝗd petitur ab eo qui dare põt.igitur potius

expꝛimenda cſſet ptas dantis in oꝛone vt ſi diceret deno
vel dñs ꝙỹ c ¶ Contra. videt ꝙ ialiter. glo. nemo
dicat meꝰ.qð ſoli xpᷣo ↄpetit qui filius eſt ꝑ naturaʒ: alijo

conceditur ↄmunis gratia adoptõnis ⁊c.ſed tota trinitas
adoptat nos: igitur ſtat ꝓ trimtate:igitur ſtat eſſentialit
Item Amb. v. de ſacramentis. patrem dicis quia ſiliꝰ.
Hſ̊ noli tibi aliquid ſpaliter vendicare.ſolius eſt rpᷣiſſpecia
lis pater:nobis in cõi eſt pr.qꝛ illũ ſolum genuit:nos crea
uit ⁊c. ᷣ creatio eſt totius trinitatis. ERnſio.ꝙ pateꝛ di
citur multipliciter. Eſt em̃ pater eterna generanone. yſa.

xxxvij.

liij. Generationem eius quis enarꝛabit. Item pꝛedeſtina
tionc. Eph̊.j. Gratia vobis ⁊ pax a deo patre qui pᷣdeſtia
nit nos in adoptõnem filioꝝ dei ⁊c̃. Item cꝛeatõne Ada⸗
lach.ij.i Qunꝗd nõ pater oĩm noſirum:nunꝗd deus vnus
creauit nos. Item imaginis ꝑticipatõne Deutroñ.xxxij.
Qundd non ipſe eſt pater tuus qui poſ. et fecit et creauit
te. fecit inquã ad imaginem et ſimilitudinẽ ſuam. Geñ· j.
Faciamus hominem ad imaginem et ſimilitudineʒ nr̃aʒ
Item redemptõne.yſa.lxiij. Lu autem pater noſter ⁊ re⸗
demptoꝛ noſier a ſeculo nomen tuum. Item ſia acramentali
regeneratõne.Litũ.iij. Per lauacrũ regeneratõnis ⁊ re
nouatõnis ſpũſſancti.2.j. NPe.j. Henedictꝰ deus et pater
oñi noſiri ihiu rp̃i qui regenerauit nos in ſpem ⁊c̃. Itez ſi
dei inſtructiõe. Jaco.j.volũtarie.i.ſine meritis noſiris ge
nuit nos verbo veritatis.i.fidei. Johᷣ.j.Dedit eis ptatem

filios dei fieri bis qui credũt in noĩe eius. Itẽ gratie ado

ptione. Ro. viij. Accepiſiis ſpm̃ ſilioꝝ in quo clamamus
abba pateꝛ. itaq; iam non eſt ſeruus. ſed filius ꝙ ſi filiꝰet
beres ꝑ deum.i. p oꝑa dei. Pꝛimo modo ſumit᷑ pater pꝑſo
naliter qui modſoli patri cõuenit. quartus modꝰ ſimilit
qui modus ſoli filio ↄuenit:ſᷣm ꝙ modus redemptõis fu⸗
it ꝑ moꝛtẽ filij. Oms alij modi tribo ꝑſonis ↄuemiũt. his
modio ſumptꝰpater toti ↄuenit trinitati:nibilominꝰ ꝑſo⸗
ne que eſt pater ↄueniũt ꝑ quendã appꝛopriatõeʒ ratione
pꝛime auctoꝛitatis. Pater igitur ſumit᷑ eſſentialiter: nihi
lominus ratõne qua pꝛime ꝑſone ↄuenit pᷣma auẽtas cre:
atõnis et adoptõnis inſinuat Amb.et Aug. banc oꝛoneʒ
ſieri ad patrem cũ dicit᷑.pater noſter.fit iñ ad totaʒ trini⸗
tatem vnde eſſentialiter tenet. Ex bis patet rñſio ad ſecũ
dum et terciũ. ¶ Ad pꝛimũ aũt dicendũ.ꝙ ſicut dicit᷑ filiꝰ
naturalis et adoptiuꝰ: ſimiliter et frater dicit᷑ naturalis
vel adoptiuus. on eſt aũt intentio Crif.ꝙ ꝑ hoc ꝙ nos

dicimus pater noſter ↄfiteamur fraternitatem que eſt ad

vnigenitum naturalẽ. quia ſi hoc: ſequeret᷑ pater ſume⸗
retur bic ꝑſonaliter: ̊ potius fraternitatem ad vnigenitũ
adoptiuam. ¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ licet poſtulet᷑ benefici
um exhibendũ a tota trinitate:nihilominꝰratõne auctoꝛi
tatis patꝛis et medietionis ipſius filij fit mentio de patre
filio. De patre vt a quo petit᷑de filio vt ꝑ quem poſtula
tum obtinet᷑. AUñ ſem ꝑ in fine oꝛonum fit mentio de filio.
in oꝛone pᷣo quem docuit xpᷣc inſinuat᷑ petitõeʒ debere ſie⸗
ri a deo eſſentialiter. ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ pater noſter. vt oſtẽda
tuꝛ petendũ eſſe et aſſequendũ diſtincte ab ipſa trinitate.
Ao alia que ſequunt᷑ quibo videt᷑ oſtendi ꝙ dicendum
eſſet deus pater vel dñs.Dicendũ ꝙ ↄgruentiꝰ dicit᷑ pater
noſter. cuiꝰvna eſt ratio erectio ſenſus petentis.Criſ.du⸗
pliciter eoꝛuʒ erigit ſenſum.et dignitate eiꝰqui inuocat᷑:2
magnitudine eoꝝ ꝓ quibo petitus eſt. Magnitudineʒ eo
rum ⁊c.dicit qꝛ Fᷣm illum dicendo pr̃:ↄfitetur ſe om̃ia bo⸗-
na obtinere a deo. IZnem alia eſt timoꝛ offenſa pr̃is. Cont᷑
qð de malis Beut.xxxij. Vidit vñs et ad iracũdiã conci⸗
tatus eſt.qꝛ ꝓuocauerũt eum filij et fiie ⁊c. IZtem alia eſt
cautela a pcto:ne a ſimilitudine patris degenerent. ꝗ pee
catum nõ fecit.j. Pe.ij.yſa.lj.attendite ad petrã de q erci
ſi eſtis:et ad cauernam laci de qua preciſi eſtis. Iteʒ alia
eſt cuſtodia fidelis commiſſoꝛum. Contra quod ð malis
Deutrono.xxxij. Generatio peruerſa eſt et infideles filij.
Timoꝛ auteʒ offenſe eſt cauſa cautele et hec duo cauſa cu
ſtodie commiſſoꝛum. Item alia eſt penſatio gatie ſpecia⸗
lis.hoc reſpicit intellectum.i.vt penſemus nobis aliã gra
tiam factam qᷓ antiquis. al. Qon fecit taliter omi na⸗
tioni. Augꝰ. uſqꝙᷓ inuenitur pꝛeceptum populo iſrael vt
diceret Pater noſter.aut vt oꝛaret deuʒ patrem. ſed domi
nus inſinuatus eſt eis tanꝙᷓ ſeruis.hoc autem dico cũ mã
data legis acciperent que obſeruare inbentur. Mam pꝛo⸗

phete ſepe oſtendunt eundem dominum noſtrum patrẽ eo

rum eſſe potuiſſe ſi ab eius mandatis non oberꝛaꝛẽt. Itez
alia eſt xcitatio affectus filialis. Hoc reſpicit affectum.
Contra quod de malis Deutrono.xxxij. Deum qui te ge⸗
nuit dereliquiſti.et oblitus es domini ⁊c. Item alia ẽ qe
bita exbibitio bonoꝛis. hoc reſpicit effectum. Mal.j. Si

ego pater vbi eſt honoꝛ meus.Ecẽ̃i.iij. Ponoꝛa pr̃em tuũ
vt ſuꝑueniat tibi benedictio a dro. Item alia eſt preſtatio
fiducie impetrandi.hoc reſpicit a deoo obtinendum. VUnð
Cri. Patrem ſe magis dici voluit q; dñm: vt nobis ma⸗
gnam fiduciã daret ad petendũ.et ſpem largam ad impe
trandũ:quia ſerui nõ ſemꝑ impetrant qð petunt. Pꝛete.
Aug. Quid nõ dcxt iam filijs petentibo: cũ hocipᷣm iaʒ de⸗
derit vt filij ſint. Ex hoc ̊ patet ꝙ magis ↄgruit diceꝛe pr

ỹ̈ deus vel dominus. ,R
onſequenter que .§. ij.

ritur.vtrum hic ſumit᷑ pater ꝑ creatõeʒ:an ꝑ adoptõnem
M pꝓ adoptõeʒ videt᷑ ꝑ quandã gloſam que dicit pater nẽ
cui nõ timoꝛe ̊ amoꝛe hereditatis ſeruimꝰ.cũᷣ dicit᷑ pater
de adoptõne cogitemꝰ:g pater ſumit᷑ ꝑ adoptõeʒ.4 IJtem
alia glo.Antigꝗs vt ſeruis dicit᷑ dñs.nũc ꝑ gram pateꝛ in
quo fiducia.Sʒ pater ꝑ gr̃am eſt pater ꝑ adoptõeʒ:ergo
c.¶¶ Item ZYlug.ad macedoniũ.ſ ũ deꝰpater maloꝝ pat᷑

eſt:abſit.g ſolum eſi p̃᷑ bonoꝝ.Sʒ pater bonoꝝ eſt pater
ꝑ adoptõeʒ:g̊ ⁊c ontra.dicit ibi quedã glo.qð ↄmũe
eſt omib nemo dicat meꝰ.ſed ↄſtat ꝙ pr̃ ꝑ adoptiõeʒ nõ ẽ

ↄmune om̃ibo ſed pr̃ ꝑ creatõeʒ:̊ᷓ ſumit᷑ pater ꝑ creatiõeʒ
Item indirecte oſtendit᷑ idem.ſi pr̃ ſumit᷑ ibi ꝑ adoptio
nem ſi ille ꝗ eſt in moꝛtali pcto dicat.Pater noſſer ꝗ es in
celis ⁊c.implicat falſum.cũ non ſit filius adoptiõis:ergo
mendax eſt h̊ dicendo.ſ̊ verbuʒ mendax iuſtus deteſtabit᷑
vt dr̃ Pꝛouerb.xiij.S deteſtabilis eſt eius oꝛatio.ẽᷓ peccat
dicendo oꝛoeʒ dñicam.¶ Item dicit glo. Mũc ꝑ gram pa⸗
ter in quo fiducia.&̊ quicũq; dicit hãc oꝛatõeʒ:cuʒ fiducia
tebet eam dicere.q̊ cum ſpe impetrandi:ſ̊ ſperaꝛe ſine me
ritis nõ eſt ſpes ſ̊ pſum ptio:et qui in pcto moꝛtali eſt ſine
meritis eſt: pᷣſumit cum dicit hanc oꝛatõeʒ dñicam. ſᷣ pᷣ⸗
ſumere eſt peccare:ꝗᷓ peccat ꝗ ſcienter in moꝛtali dĩc oꝛati
onẽ dñicam. Iteʒ dicit glo.pater nr̃ ꝙ ↄmune om̃ibo ne/
mo dicat meꝰ.ꝭ ſi non eſt licitũ oicere pr̃ mi ꝓpter ↄmuni
tatem paternitatis: ⁊2 ꝗ nõ eſt filius ꝑ adoptõeʒz nõ eſt lici
tum dicere pater ꝓpter coꝛrelatiõeʒ patermitatis.qꝛ ſi non
eſt filiꝰnõ eſt pater:g qui ẽ in moꝛtali peccat dicendo pat:
cum nõ ſit filiꝰ.Ex his videt᷑ ꝙ ꝗ dicit pater nr̃ peccat di⸗
cendo.vel ꝙ pater nõ dr̃ ꝑ adoptiõeʒ ſed per ereationem.
MRñnſio.ꝙ pater ſumit᷑ hic ꝑ adoptiõeʒ. Ad pꝛimnʒ
ððm.ꝙ gr̃a adoptõnis et ſi nõ ſit ↄmunis omibo actu:e
tñ ↄmunis omibo potentia.q em̃ dat talenta ſua vnicuiq;
ſᷣm ꝓpriam virtutẽ ꝑatũ eſt dare gr̃am adoptõnis vnicui⸗
qʒ facienti qð in ſe eſt vt habeat illã. Unde ſicut ſpẽi cõue
nit ratio vninerſalitatis vnico exiſiente indiuiduo.ñ vni⸗
uerſalitate que eſt actu ſed que eſt potentia: ſimiliter qtia
adoptõnis ↄmunis dicit᷑ eſſe om̃ibo.nõ ↄmunitate que eſt
actu: ſed que eſt potentia. Elel pateꝛnitas adoptõnis coĩs
oĩbus ẽ quantũ eſt ex ꝑte adoptãtis.ꝗ ſicut vult omes ſatl⸗
nos fieri.j. Thimo.ij.ſic nõ exiſtente impedimento ex ꝑ⸗
te nr̃a vnlt om̃es adoptare.i¶ Qð aũt glo.illa dic.ꝙ com⸗
munis om̃ibo ⁊c̃. intelligit᷑ de paternitate ꝑ adoptõneʒ.pʒ
ꝑ aliã glo.que dicit.cum ſit vmunis adoptio om̃ibo nemo
dicat meꝰ.Ecce ꝙ adoptio dicit᷑ cois om̃ibo.¶ Ao aliud
dicendũ.ꝙ ſi pater ſumit᷑ ꝑ adoptõeʒ.nõ tñ peccat ille ꝗẽ
in moꝛtali:dicendo oꝛatõeʒ dñicoʒ duabo c cauſis. Pri⸗
ma eſt.qꝛ hec oꝛatio coĩs eſt.et dicenda eſt in ꝑſona ecclie
que in ſe multos filios adoptõnis habet:vnde non impli⸗
catur falſum. Scða cauſa eſt.qꝛ ſicut petitõnes ſepteʒ de⸗
pᷣcatiue ſequentes.vel optatiue oꝛatõnes ſunt nõ indicati
ne:ſic captatio beniuolentie magis intelligit᷑ optatiue qᷓ
indicatiue ab illo ꝗ eſt in moꝛtali peccato. VUnde cum ille
qui eſt in moꝛtali peccato dicendo banc oꝛatõeʒ optet de⸗

um eſſe ſibi patrem ꝑ adoptõem:appetit qued licitũ eſt.S̊
dicendo non peccat. Ad aliud dicendũ.ꝙ non om̃is ex⸗

iſtens in moꝛtali. dicens pater noſter cum ſpe impetradi
peccat ꝑ pᷣſumptõeʒ.quod patet ꝑ diſtinctõeʒ huiꝰſperare
ſine meritis eſt pᷣumptio.iQota in verbo ſꝑandi ĩclu
dũñtur duo.ſcʒ expectatõ:⁊ ꝑticipiũ actiuũ futuri temꝑis.
Vñ aliquẽ ſperaꝛe impoꝛtat ipᷣm expectare beatiitudinem

Cum ẽ̊ dicit ſperore ſine meritis eſt pꝛeſumptio.hec deter
minatio ſine meritis põt determinare verbũ ſꝑandi rõne
actꝰexpectatõnis importate:vel rõne poſſeſſionis future.
boc eſt rõne huiꝰverbi expectare.vel huiꝰ ꝑticipij habitu⸗
rũ.Si pꝛimo mõ:tũc eſt falſa.qꝛ qui eſt ibi in pcto moꝛta⸗
li ſine meritis expectat ſe habiturũ vitã eterna.nec tñ pꝛe⸗
ſumit:qꝛ ꝓponit penitere ⁊ mereri deo adiuuãte vitaʒ eter
nam.Si ſcðo mò tũc vera eſt.qꝛ qui expectat ſe habiturũ
vitã eternã ſine meritis p̃ſumit.¶! AUd aliud qð ſeqtur pʒ
rñſio ex dictis.qꝛ eiſi ille qui eſt in pcto moꝛtali nõ põt di
ci pater indicatiue:põt tñ dici pater optatiue.

Loſter.
N querit᷑ ð boc addito Noſter.

Et videt᷑ ꝙ nõ dʒ dici nr:cũ nõ dicaot᷑ LCuce.
xj.¶¶ Iem q̃re non dĩ pater meus. Dic glo.
ADath. vj. emo dicat me? qð ſoli rpᷣo con

nenit.¶ Contra banc glo.obijcit᷑ ſic Math̊.vj.Dicit᷑ oꝛa⸗

pr̃em tuũ in abſcondito.Et pr tuꝰ ꝗ eſt in abſcondito red
det tibi. Ecce ꝙ dicit.Ora pr̃em tuũ.talis igit᷑ poſſʒ dici
pater meꝰ.¶ IJtem Hiere.iij. ãmodo voca me pater mens
dux virginitatis mee tu es.q¶ IJteʒ Cri.iõ ſimpłr vt hõ
pᷣ vt filius dei peccans plecteris ⁊c̃. Jgit᷑ ſi eſt filiꝰcei:põt
dicere pater mi.¶ Item om̃is xp̃ᷣi actio nr̃a eſt inſtructõ.ſᷣ
xpᷣc oꝛauit foꝛma ſingulari ſic pater mi ⁊c.Math. xxvj.
g̊ᷣ videt᷑ ꝙ nos ſilr debemꝰ Itẽ Ecẽs.ix.Nemo ſcit vtꝛuʒ
odio vel amoꝛe dignꝰſit.̊ eſt pᷣumptio pater nr̃ ſignifica⸗
do ſe eſſe filium:ſiue ↄnumerando ſe in nũero filioꝛum.
¶q Itẽ nonne ſufficienter expꝛimeret᷑ paternitas dei ad bo

minẽ ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ pater:etſi nõ aponeret᷑ ꝙ dicit᷑ noſteꝛ
Rñiſio.ad pꝛimũ dicendũ.ꝙ tripliciter fit oꝛatõ ſm di
rſos ſtatus petentiũ. Petens em̃ aut petit vt membꝛum
aut vt ↄmembꝛũ:aut vt peminens in mẽbꝛis.Pꝛimo mo⸗
do petit᷑ aliquid vt ſingulari ꝑſone ſᷣm ꝙ petebat dauid.
ANilerere mei deꝰ. Et Luc.xviij.De?ꝰ ꝓpiciꝰ eſto mihi pec
catoꝛi. Scdo mõ petit᷑ aliꝗd vt ↄiunctis vinculo ꝓfeſſiõis
fidei ſᷣm ꝙ dicit᷑ Ecci.xvij. Aſdandauit vnicuiq; ð ꝓximo
ſuo.Aſdandatũ illud eſt ex ꝓfeſſione religionis xpᷣiane.et
ſic oꝛanti ↄuenit diceꝛe Pater noſter. ercio mõ petit᷑ a⸗/
liquid ex officio et illis ſimiliter ↄuenit:qꝛ illoꝝ ⁊ ſubdito
rũ vnus eſt pater.vñ MMath.xxiij. UNnus eſt pr̃ vr ꝗ in ce⸗
lis eſt. Inſinua᷑ igit᷑ in Math̊.modꝰoꝛandi ↄmem bris ⁊
p̃ercellentibo in membꝛis.Pꝛet᷑.in Math. loqꝗtur apłs ꝗ
afidentiã ſue ꝑfectõnis auſi fuerunt dicere Æater nr. In
Luca loꝗtur ad diſcipulũ ꝗ gerit foꝛmã infirmoꝝ qui nõ
audent dicere nr̃ ſicut Luc.xv. Pater peccaui in celum et
coꝛam te ⁊c̃.hac &̊ ratõne in Mathᷣ dr noſter. In Cuc.nõ
¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ dicere pater meꝰſimpir nullus dʒ
niſi filiꝰdei:ne dictũ ſimpliciter ſonet in paternitatẽ natu⸗
re.vnde glo.ſAemo dicat meꝰqð ſoli xpᷣo ↄpetit qui eſt fi
lius ꝑ naturaʒ. DHmõi aũt ꝓnoĩa ſolent diſcretiue poni et
diſcretõeʒ im poꝛtaꝛe ſiue ſingulaꝛitatem.qð nulli cõuenit
niſi illi ꝗ ſingulariter filius eſt.i.ꝑ naturam. ſihilomi/
nus ſcriptura qñq; inſinuat ſic poſſe dici.non tñ ſimplici
ter ſed cum aliqua adaitõne inſinuante hoc non ſingula-
riter dici. t patet in verbis ꝓpoſitis AMath.vj. Oꝛa pa
trem tuũ in abſcondito:pꝰſubditur. Et pater tuus ꝗ eſtĩ
abſcondito reddet tibi. hmõi retributõ fiet creature. VUn⸗
de glo. mercedẽ fidei. Siłr. cuʒ dr Hiere.iij.ãmodo voca
me pater mieꝰ.ſubdit᷑ dux vᷣginitatis mee tu es. Per hoc
ꝙ; dicitur dux ⁊c.cum ducatus fiat creature.inſinuat᷑ qð
pꝛedictuz eſt nõ væbere intelligi de filio ſimpliciter.i.filio
naturali.Similiter in verbo Criſ.cum dicitur peccans
plecteris inſinuatur nõ debere intelligi de filio naturali:
ſed de creatura rõnali.hmõi aũt diſcretio nõ habẽtur niſi
diceret᷑:pater meꝰqui es in celis.4¶. Stẽ multiplex eſt ratõ
quare magis ↄgruit dicere noſter q; meus.Ana eſt pacis
oſeruatõ. Geñ.xiiij.i Ze queſo ſit iurgium inter me et te et
paſtoꝛes meos ⁊ paſtoꝛes tuos fratres enim ſumus.Alia
eſt ſu ꝑbie dehoꝛtatio.¶Mał.ij. Qunquid non pater vnus
omniũ noſtrũ.quare deſpicii vnuſꝗſq; fratrẽ ſuuʒ.Alia

—

„ — dͤ— —-æũñ ÄÄ»—r ſ*c„-⸗—

¶ RPe of miſſe

eſt mutui auxilij ſubuentõ. Pꝛouer.xvij.frater ꝗ adiuua⸗
tur a fratre qſt ciuitas firma. Alia eſt mutui honoꝛis er
hibitio. Ad Ro.rxij.honoꝛe inuicẽ pꝛeuenientes.glo.alit᷑
nõ eſſet fraternꝰamoꝛ niſi mutuis ſe pueniant obſequijs.
Itẽ alie ſunt ſcʒ oꝛationũ coĩcatio.inimiciciaꝝ deſtructõ
elatõnis ↄpꝛeſſio.emulatõnis expulſio.amoꝛis inductio.
inequalitatis exterminatio. He ponunt᷑ a Criv.dicẽte ſic
Erudit aũt ↄmunẽ pꝛo fratribo facere oꝛaotõeʒ.on enim
dicit pr̃ meꝰꝗ es ĩ celis: ſ̊ p noſter ꝓ corꝑe cõi depᷣcatões
referens.et nuſq; intẽdens qð eſt ſuipſiꝰpᷣ vbiq; qð ẽ ꝓxi⸗
mi.adhuc aũt ⁊ inimiciciã deſtruit et elatõem ↄprimit.et
emulatõnem exrpellit et matrem bonoꝝ vniuerſoꝝ amoꝛẽ
inducit.et inequalitateʒ humanaꝝ cauſaꝝ exterminat.ct
multa monſtrat regi ad pauꝑem honoꝛis coequalitatem
Ad hoc quod obijcit᷑ de actõne vxpᷣi..dðm ꝙ omnis actio
noſtra fuit inſtructio qᷓtum ad ſubam actꝰ: non q;tum ad
modũ. Jeiuniũ aũt dñni inſtructio noſira fuit ſcilʒ ad ieiu
nandũ. non tñ ad ieiunandũ ſicut dñs ieiunauit oĩno ab⸗/
ſtinendo a cibo.¶l Ad alia que ſequunt᷑.doᷣm ꝙ deus ẽ pa
ter oĩm creatõne.hominis aũt adoptõne vt dictuʒ eſt filij

i ex natura.vt igit᷑ diſtinguat᷑ paternitas ſᷣm gr̃am ado

ptõnis ab illa que eſt creatõnis ⁊ nature:dicit᷑ nr. Per H
ꝙ dicit᷑ noſter:inſinuat᷑ qnedaʒ ↄmunicatõ qua deus dat
ſe nobis:et nos ſibi adoptat gram infundendo. Jur illuo
Cañ.ij.dilectus meꝰmihi et ego illi.Vñ nõ ſufficiẽter eſſz
expᷣſſa paternitas dei reſpectu hoĩs ꝑ hoc ꝙ dicit pater:
ſicut ꝑ boc ꝙ diciiur pater noſter. Pret᷑.licet homo meri⸗
tis ſuis exigentibo nõ ſit filiꝰadoptõnis:nibilominꝰquan
tum eſi ex diuina bonitate om̃ibo ſe exhibet vt patrem:ſcʒ
offerende gr̃am adoptõnis.Vt em̃ dicii Yoh.j.Illumĩat
omnẽ hominẽ venienteʒ in hunc mundũ.Vñ licet neſciat
homo vtrum amoꝛe vel odio dignꝰſit:mhilominꝰcõfiten⸗
do deum eſle patrem ſuuʒ non pᷣſumit illi attribuendo be⸗
nenen adoptionis non ſibipſi aſcribendo meritum be⸗
neficij.

Nui es in celis.

Onſequenter querit᷑ de hoc.Qui es in celis
q̃re dr magis ĩ celis pluralr qᷓ; i celo ſingła⸗
riteꝛ.cũ in p̃s dicat᷑ dñs in celo ſedes eius.
Iem ↄſequenter in oꝛzone dicit᷑.fiat volũ⸗
tas tua ſicut in celo ⁊ in terꝛa.¶¶ Item nonne dñs vbiq; ẽ.
quare igit᷑ agꝛopꝛiat᷑ eſſe eiꝰloco alicuii. 4¶q IGtem in Luca
nõ ponit᷑ noſter:neq; qui es in celis.¶ Item in p̃s. excel⸗
ſus ſuꝑ om̃es celos dñs.q¶ IJtem EUmb.de ſaeramentis.
Quid es in celis audi ſcripturã dicentem. excelſus ⁊ ſuꝑ
om̃es celos dñs.Et ꝙ vbiq; babes.⁊ ꝙ ſuꝑ celos celoꝛuʒ
dñs ſit quaſi nõ ĩ celis.hec Amb.¶ Rñſio. vt dic Hug.
In celis maxime habitare dicit᷑.cũ tñ vbiq; ſit:qma ꝑ ce⸗
los intelligunt᷑ angeli ⁊ homines iuſti.in quibo marie de/
us habitat ſicut ſcriptum eſt. Nia iuſti ſedes eſt ſapientie.
Sapi.ix.alia littera. IJem Aug. ſuꝑ boc Pater noſter ꝗ
es in celis.i.in ſanctis ⁊ iuſtis.nõ em̃ ſpacio locoꝝ conti⸗
netur deus. quemadmodum em̃ terꝛa appellatus eſt pecca
toꝛ.cum ei dictuʒ eſt.terꝛa es ⁊ ĩ terrã reuerris Geñ.iij.
ſic iuſtus celũ ecõtrario dici põt.Juſtis em̃ dicit᷑:templuʒ
dei ſanctuʒ eſt qʒ eſtis vos.j.Cori.iij .⁊ accomodatiſſima
iſta ſiłitudo eſt. vt ſpũaliter tantũ intereſſe videat᷑ int iu⸗
ſtos et pctoꝛes:quantũ inter celũ et terꝛã. Jtem AVmb.iij.
de ſacꝛamentis.babes ꝙ ſuꝑ celos celoꝝ dñs ſit quaſi nõ
in celis vt angeli.non in celis vt dñationes:ᷣ in illis de ꝗ
bus dictũ eſt. Celi enarꝛant gloꝛiã dei.Celum eſt ibi. Abi
culpa ceſſauit.Celum eſt ibi vbi flagicia feriunt᷑.Celum ẽ
ibi vbi nulluʒ moꝛtis eſt vulnus.hec AUmbꝛo.patet igitur
ꝙ nõ intelligit᷑ qð hic dicit᷑ de celis materialibo in quibo ẽ
manſio bonoꝝ ſpirituũ:ſ̊ de ſpũalibo ſcʒ angelis ⁊ aĩma⸗
bus iuſtis ſiue ſctis.¶¶ Multiplex aũt rõ eſt qꝛe h̊ ponituꝛ
bmõi aſſignatõ ſcʒ eſſe dei eſſe in celis. Una eſt vt oſtenda
tur imẽſitas dĩne potẽtie q̃ exñtes in celis generat nos fi⸗
lios ꝑ adoptõeʒ in terꝛis.cuiꝰoↄtrariũ mali ſenſerũt.ſᷣm ꝙ
legit᷑ Job.xxij.ꝗd nouit dñs ⁊ q̃ſi ꝑcaligineʒ iudicat.nu⸗

xxxvij.

bes latibulũ eiꝰnec nr̃a ↄſiderat et circa cardines celi per
ambulat. Itez alia eſt rõ vt ſic oꝛãs a terꝛa abducat᷑:⁊ in
celis q;tum ad ↄuerſionẽ affigat᷑ Criſ. In celis aũt cũ di⸗
cat nõ illic veũ ocludẽs h̊ ait: ſed eb terꝛa abducẽs orantẽ
in excelſis affigens regionibo ⁊ ſuꝑioꝛibo ↄuerſatõnibus.
Itẽ alia ẽ inſinuatõ petẽdoꝝ. ꝑ h̊ ei ſignat᷑ ꝙ celeſtia ſim⸗
pliciteꝛ peiẽda ſunt.vñ Hug. Si dixiſſet ꝗ vbiq; ẽ verũ di⸗
xiſſet. ̊ ne inepta ⁊ inania queritando mẽte vagemur die
MQui es in celis:vt mente radicata q̃ ſunt vtilia queramꝰ
Item vt inſinuet᷑ diſtantia pctoꝝ a iuſtis in quibo ba⸗
bitare dicit᷑ vt in celis. Uñ Aug.accomodatiſſima ſilitu⸗
do eſt vt ſpũaliter tãtũ intereſſe videat᷑ ⁊c. Patet igit᷑ q̃re
dicit meliꝰꝗ es in celis:qᷓ; vbiq; vel in terꝛa.⁊ qꝗd dicuntur
hic celi ſcʒ iuſti ſiue aĩe ſancte.Sed qꝛ hic celi dicunt᷑ ꝑ ꝑ⸗
ticipatõeʒ Ge:gratia aũt diffeꝛens eſi que ab illis eſt ꝑtici
pata.qmia hoꝝ eſt gra ꝑfecta q̃ eſt gloꝛia ſicut beatoꝛũ:il⸗
loꝛuin gr̃a im ꝑfecta ſicut viatoꝛum. SItem hoꝝ eſt ad fruẽ
dum: illoꝛum ad merendũ.tũ rõne differentie gĩe ꝑticipa
te a qua celi dicunt᷑:tũ ratõne differentie ꝑticipantiũ plu⸗
raliter in celis eſſe dicit᷑. Item vt oſtendat᷑ quaſi ꝑ ſimile
iuſtos multiplex beneſiciũ aſſequi a dño. Sicut ei a celis
multiplex beneficiũ ↄfertur coꝛꝑalibo crcaturis.vt pluuie
ab aereo lucis a ſtellato ⁊ virtus multiplicata ſimuiter 2
ſaluatiua et cetera multa:ſic ab ipſo quem in celis exiſten
tem inuocamꝰ.multiplex recipimꝰbeneficiũ Jaco.j.Om̃e
datũ optimũ.⁊ om̃e donuʒ ꝑfectũ de ſ.eſt deſcendens a p.
lu.⁊c. Anð Aug. Celũ ⁊ terꝛaʒ ↄuenienter intelligimꝰvt
vir et femina.qm̃ terꝛa celo fecundante fructifera eſt quã⸗
tom agis celi creatoꝛ et inbabitatoꝛ copioſioꝛ eſt in donis
Dð exꝑtus quidã de ſilijs erꝰteſtiſicatur ꝗ dicit᷑ frat xp̃i.
Jaco.j.Om̃e datũ optimuʒ ⁊c. Item vt oſtendat᷑ illoe ꝗ
celi dicunt᷑ diuerſis ꝓprietatibo ⁊ ↄditionivus diſtingui pᷣ
minentijs donoꝝ:ſicut celi diuerſis ꝓprietatibo ⁊ conditi
onibo diſtincti ſunt. Juxta illud.j.Coriĩ.xij. Alij datur ꝑ
ſpm̃ ſermo ſapientie ⁊c.¶ Ad hoc qð querit᷑.quare hic di⸗
citur in celis.ↄſequenter fiat voluntas tua ſicut in celo et
in terꝛa ſingulariter. Dicendũ ꝙ voluntas ꝓprie finis eſt.
In hoc em̃ diſtinguit᷑ eligentia a voluntate qð eſt eligẽtia
eoꝝ que ſunt ad finem: ſed voluntas ipſius finis.qꝛ igituꝛ
voluntas dei vnifoꝛmiter in nobis eſt quia ad vnum ſcz fi⸗
nem optimũ:licet ad illud vnum non ꝑ vnũ modũ tendat᷑
dicitur ſingulariter fiat voluntas tua ſicut in celo ꝛĩ ter⸗
ra.4 In Luca non dicit᷑ neq; noſter neq; qui es in celis:
quia vt tactuʒ eſt. Math. loqtur magis ipiꝛitualibo.Cu.
magis ſenſibilibo. Yn Math. enim loquitur apoſtolis in
monte.quia ex confidentia ſue ꝑfectionis auſi ſunt dicere
pater noſter:et erx ↄgruitate ſui officij:quia oꝛaturi erãt/p
ſe et ſubditis. VUnde Hebᷣ.v. Bebet pontifex quemadmo
dum pꝛo populo ita et pꝛo ſeipſo offerꝛe. In Luca autem
datur foꝛma oꝛatõnis vt imꝑfectis ⁊ ſubditis conueniens
vt premittitur ibi.dixit vnus ex diſcipulis eius doce nos
oꝛare.vnde ibi inſinuatur foꝛmam illam tꝛaditaʒ fuiſſe di
ſcipulis ſiue ſubditis.ex imꝑfectione vo illoꝛum quibus
tradita fuit illa foꝛma oꝛandi conueniens fnit vt non ap⸗
poneret᷑. qui es in celis. Hoc enim poſſet eẽ illis cauſa er⸗
roꝛis:quia credendi deum eſſe in loco particulari et ita lo
co determinari et circumſcribi. VUnde YJohã.iiij.pꝛemiſſo.
AVeniet hoꝛa quãdo neq; in monte hoc neq; hieroſolimis
adoꝛabitis patrẽ.ſubditur. vos oꝛatis quod neſcitis nos
adoꝛamus quod ſcimus.Criß.localem et particulaꝛẽ de⸗
um exiſtimabant. 4 Ad illud quod queritur. quid es ſuꝑ
omnes celos.dicendum ꝙ verum eſt: nibilominus tamen
eſt in celis.quia in omnibus eſt non tamẽ incluſus extra
om̃ia non excluſus. Hec igitur pꝛemiſſa petitionibo.ſcilʒ
pater noſter qui es in celis ſic diſtinguit DHug. vt per pri
mum ↄfoꝛtetur oꝛans.per ſcõm dilatetur.per terciuʒ ele⸗
uetur. Vnde Hug.vij. petitionibas pꝛemiſit pꝛologũu tri⸗
bus verbis ↄtentum. In pꝛimo coꝛ bominis cõfortat. In
ſecundo dilatat. In tercio releuat et inaltat. Quis enim
audienos ſe patrem babere deum: non animetur ad ſpem
glorie? Pater inquit vt ſimus imitatoꝛes dei ſicut filij

kariſſimi Ephe.v. ſubdit noſter: vt ad fraterne caꝛitatis

amoꝛeʒ dilatemur.dicit Qui es in celis:vt mente in ſum⸗
mis radicata que ſunt vtilia queramꝰ.Et glo.ADath. vj.
In celis ſpũ alibo:vi ad ſpũalitatem in qua habitat feſti⸗
uare diſcamus ⁊ celeſtia ab eo petamus. Iteʒ Inno. He⸗
niuolentia vᷣo captat᷑ a tribo.a ꝑſona cognitoꝛis petitoris
T aſſeſſoꝛis. Cognitoꝛ em̃ eſt deus.petitor eſt homo.aſſeſ
ſoꝛ eſt angelus aut ꝑſona cognitoꝛis vt cũ ait pater. peti⸗

toꝛis cum ait noſter.aſſeſſoꝛis cum ait Qui es in celis.i.

in angelis vel in ſanctis de quibus habetur. Celi enarꝛãt
gloꝛiam dei.

anctificetu nomẽ tuũ

Unctificet᷑ nomen tuũ. afinita ꝑte in qua ca
ptatur beniuolentia exauditoꝛis.hic ſubiũ⸗
gitur d ipſis petitõnibo. Pꝛimo g̊ querituꝛ
e lufficientia petitionũ reſpectu petendoꝝ
Secũdo de oꝛdine petitionũ. Tercio de differentia inter
Math.et Lucam. Quarto de numero petitionum. Qui⸗

to ſi⸗ . illatim de ipſis petitionibo. . .
irca primũqueri .S. j.

tur ſic. Tidet᷑ ꝙ ſit ſufficientiſſima.qꝛ duo ſunt nob neceſ
ſaria in via ſcʒ remotio maloꝝ et adeptio bonoꝝ.ſicut di⸗
cit glo. Mdath̊.vj.et qꝛ bec oꝛzo eſt de malis remouendis ⁊
bonis acqꝛendis:hec duo ſufficiũt om̃i deſiderio ſcʒ amo
tio maloꝝ:et acceptio bonoꝝ.¶¶ Item alia glo. In his ſe⸗
ptem petitõnibo om̃ia bona pñtis vite et future ↄtinẽtur.
¶(¶lItem Luc.xj.glo.Matheus ponit ſeptẽ petitõnes. In
tribo eterna poſcunt᷑. In q̃tuoꝛ tꝑalia que ꝓpter eterna cõ
ſequenda ſunt nccia.¶ Itiem hec ſoꝛma oꝛandi tradita fu⸗
it a mgr̃o ſapientiſſimo 2 ſufficientiſſimoet diſcipulis q̊s

p̃cipue et tenerꝛime dilexit. Vnde planũ eſt ꝙ ſufficiẽtiſſii

me illos inſtruxit qtum ad petitõeʒ neceſſarioꝝ.Cont᷑
ſi bec eſt ſufficientiſſima tũc omes alie orones ſu luunt.
l Iteʒ cũ virtutes valde ſint neceſſarie nõ aũt hic petunt᷑
videt᷑ ꝙ non ſit ſufficiens. Siłr põt obijci de donis:fruceti⸗
bus beatitudinis.¶ Item hic nõ petunt᷑ dotes coꝛꝑis.que

nihilominꝰ?petende ſunt.¶ IJem Aug. ponit foꝛmaʒ oꝛan

di dicẽs.nouerim me nouerim te: qꝛit᷑ igr quõ hec ad illã

reducet.q Item Aug.de ciuit᷑.œœi.vlti.dat talem foꝛmam
oꝛandi.Aeminerim tui diligã te et intelligaʒ te. adauge
iſta in me:donec refoꝛines ad integrũ. Ecce aliꝰmedꝰorã⸗
di nec ad iſtam reducibilis.¶ Yezʒ in li.de ꝑſeuerantia di
citur.an a dro ꝑſeuerantia nõ poſcit᷑ cum in ipᷣa oꝛone do
minica a ſctis nibil pene aliud ꝙᷓ; ꝑſeuerantia poſci intel⸗
ligat᷑.Et alibi in eodẽ dat᷑ intelligi qð dr̃ hic pene:cuʒ dr
qnto loco dicimꝰ: dimitte nobis debita nr̃a ⁊c. In q̃ ſola
petitõne non inuenit᷑ poſci ꝑſeuerantia igit᷑ cũ ſolũ poſca
tur ꝑſenerantia niſi in illa ſola petitione qua petit᷑ indul⸗
gentis pᷣteritoꝝ pctoꝝ:videt᷑ inſufficiens hec oꝛatõ. Si aĩ
diceret᷑ ꝙ nequaq:qꝛ in ꝑſeuerantia dant᷑ intelligi alia q̃
nccia ſunt.eadeʒ rõne ſufſiceret petẽ a deo vitã eternam et
in vna poſtulatõne eſſet ſufficientia. ¶ Ad pꝛimũ doõm. q;
hec oꝛo eſt ſufficiẽtiſſima qtum ad ea qͥ petẽda ſunt ĩ gene⸗
re:nihilominꝰbñ pñt ipᷣa eadẽ q hic oñdunt᷑ petẽda:alijs
verbis poſtulari.q inquã ver ba explicãt que hic docentur
petenda.Añ glo.ANMath.vj. Oꝛatiõeʒ bꝛeuibus verb ↄpo
ſuit. vt ſit fiducia ãnuendi qð bꝛeuiter vult rogari.quibo
nec opus eſſet ad eum ꝗ omnia nouit:ᷣ vt noſier affectꝰdi
ſceret res quas oꝛaret:non verba q;̃ diceret.Vñ nõ his ſo⸗
lis vᷣbis oꝛat᷑:8̊ alijs ↄtentis ſub eodẽ et nõ alio ſenſu.i.cõ

trario. Ad aliud dõm.qꝙ; Luce.xj.dicit glo.que incipit.

legiſperitus volens ſe iuſtiſicare.ꝑuuli rpᷣi andiũt quibo
verbis oꝛare ⁊ qua inſtantia ꝑſeuerare:⁊ p quibo rebo ma
xime ſupplicare opoꝛteat.ſcʒ fide et ſpe a caritate.bec glo.
licet igit᷑ non explicite petunt᷑ implicite tñ.et hec ↄſequen⸗
ter üllis petitõnibus q̃ ſunt e bonis acquirendis. Verbi⸗
gꝛatia.cum petitur aduentus regni.petituꝛ illud ſine quo
regnum eccleſie militantis non poteſt venire ad regnũ tꝛi
umphantis. Vnde in illa petitione petuntur virtutes do⸗

na ⁊c. Similiter eum petitur. Niat voluntas ⁊c.cum vo⸗
luntas dicitur ſic fieri non poteſt ſine his. Hoc eniʒ patet
ex illa glo.q̃ dĩc. in his ſeptẽ petitõnibus oĩa bona pꝛe
ſentis vite ↄtinentur.4. Ad aliud quod queritur de dotibo
dicendum ꝙ cum petuntur bona eterna: petuntur et do⸗
tes anime et coꝛporis.et maxime cum petitur aduentꝰ re/
gni ad regnum.i.vnio militantis eccleſie cum triumphan
te.4 Ad aliud dicendum.ꝙ illa oꝛatio Nug.Mouerim te
nouerim me nõ exprimit ſufficienter poſtulanda neq; ſuf-
ficiens eſt quo aa numeruʒ petibilium:ſed potius que pe
tenti ſunt neceſſaria inſinuat que ſunt quatuoꝛ. ſcilicet co
gnitio petendoꝛuʒ. humilitas petentis. fiducia obtinendi
fides in qua petẽdum eſt.Ex ſui cognitõne cognoſcit ho
mo defectus ſuos pro quibus amouendis poſtulanduʒ ẽ
et humilis efficitur. Ex cognitõne autem dei fiduciaʒ aſ:
ſequituꝛ obtinendi et perfectius efficitur in fide q tum ad
plenitudinem credendoꝛum. Cognitio igitur defectunz p
quibus amouendis petendum eſt inlinuat.Cognitio autẽ
defectuum cum fiducia obtinendi.animũ petẽtis ad petẽ⸗
dum excitat. DHumilitas et fides dignum ad impetrandũ
efficiunt. Jaco.j. Poſtulet in fide nihil heſitans. Et.iiij.
eiuſdem.deus ſuperbis reſiſtit humilibus autem dat gꝛa
tiam.Qon igitur hic datur foꝛma oꝛandi ſufficiens qᷓtuʒ
ad numerum petendoꝛum:ſed qᷓ;tum ad ea que neceſſaria
ſunt petenti.¶ VUd aliud dicendum.ꝙ in oꝛatione Augu.
inſinuatur que perficiunt animam per ſe:et hoc q́ tum ad
memoꝛiam intelligentiam et voluntatem. et hoc dico in
via et in patria. Vnde que nũc ꝑficiunt modo vie petit:vt
peꝛficiant modo patrie:qð erit qñ vt dicit Herñ.Qui re⸗
plet in bonis ſiderium tuum ipſe eſt futurus ratõi.ple⸗
nitudo lucis: voluntati multitudo pacis: memoꝛie con⸗
tinuatio eternitatis.pꝛimum faciet deus veritas.ſecũduʒ
faciet deus caritas:tercium faciet deus poteſtas.hec aũt
petuntur ibi:adueniat regnum tuum.⸗ Ad vltimuz ergo
dicendum.ꝙ non eſt intentio Mug.oſtendeꝛe ꝙ ſola poliu
letur ꝑſeuerantia:ſed ꝙ in ſingulis petitõnibus oꝛatõnis
dñice.cuʒ eo petitur:petitur ꝑſeuerantia. VUnde dic ibidẽ
cum ſanctus rogat deũ vt ſanctus ſit:id vtq; rogat vt ſan⸗
ctus ꝑmaneat: ita caſtus ⁊c. V

¶ LConſequenter que .S. ij.

ritur de oꝛdine petitõnum. Pꝛius eſt amotio mali qᷓ ade⸗

ptio boni:⁊ pꝛius eſt declinare malum q; faceꝛe bonum.

Vnde Moecius de ↄſolatõ.Qui vult ingenuũ ſereꝛe agꝝ
pꝛius liberet arua a fructibus.Et ꝛouerb.xxiiij. diligen
ter exerce agrum tuum. Et poſtea edifica domum tuam.
Nuod autẽ prius eſt:pꝛius debet peti.Cum auteʒ tres vl
time petitõnes ſint de amotione mali pꝛecedentia de aſſe⸗
cutione boni:igitur ⁊c̃.¶ Item pꝛius eſt a peccato libera⸗/
tio q; in operibus meritoꝛijs exercitatio et hec pꝛius ſunt
qꝙ gloꝛie pꝛemiatio.ſed tres vltime petitiones.peꝛtinẽt ad
liberatõneʒ a peccato:hec petitõ ſiat voluntas tua ad me⸗

riti exercitatõnem:adueniat regnum tuum ad pꝛemiatio⸗

nem:ergo que ponuntur vltime debent eſſe prime. et poſt
illas illa Nat voluntas tua.et poſt illa adueniat regnum
et ita videtur oꝛdo peruerſus valde.¶ Item Damaſ.oꝛa⸗
tio eſt aſcenſus intellectus ad deum.igitur qui oꝛat debet
aſcendere.igitur oꝛdinande ſunt petitões per modũ aſcẽ⸗
dendi.ſed aſcenſus eſt per declinatõnem mali ad exerciti⸗
um boni. ec dicendum eſt.ꝙ aſcenſus accidat oꝛatõi:cũ
hoc ſit illi eſſentiale:cum diſfinitio detur per eſſentialia.
Iteʒ in glo. ¶Math.vj. dicitur. In pꝛecibus eſt vt impe⸗
tremus dona.in donis vt operemur mandata.de operatõ⸗
ne beatitudines ſequuntur pꝛemia ⁊c̃. Per petitõnes igit᷑
pꝓuenitur ad dona. per dona ad beatitudines.igitur bet
eſſe idem oꝛdo petitionum donoꝛum et beatitudinum. ſed
oꝛdo beatitudinum eſt per aſcenſum. vnde glo. Math. v.
Congrua aſcenſio pꝛius eſt contemptus ſeculi cui dantur

eterna.vnð modos temperat manſuetudo et lenitas.⁊ nõ

eſt mitis qui pꝛius pauper non fuit.⸗ Item quare non at
tenditur idem oꝛdo in petitõnibo donis 2 beatitudinibus

g

9
i

¶ De of. miſſe

In beatitudinibus Math. v. pcedit aſcendendo. In pe⸗
titõnibus hic deſcendo. In donis yſa.xj. deſcendendo. Et
quaꝛe magis obſeruat᷑ oꝛdo idem in petitõnibus ⁊ donis:
q in donis et beatitudinibo: vel in beatitudinibo⁊ petitio
nibus. VUñ glo. Math. vj. Sicut dona ſeptem ſpirituſſan
cti a ſummis incipiũt ⁊ vſq; ad initium Sap·j· timoꝛẽ de⸗
curꝛunt:ita oꝛdo pꝛecũ a ſummis vſqʒ ad fineʒ vt a malis
mundi liberemur extendit᷑. ſi in vtriſq; a fine incipimꝰad
ꝑfectõnem fit oꝛdo aſcenſionis.ſi a ſummis quia de ſupeꝛ
nis accipimꝰfit oꝛdo deſcenſionis. hec glo.¶ Iem q̃re nõ
obſeruat᷑ idem oꝛdo in donis ꝗ in beatitudinibus. vt inci⸗
peret᷑ in donis ab ymo et ꝓcederetur vſq; ad ſummum: G
econe ſo. k nſio. ꝙ petitio quelibet fit in intentõne ob
tinendi.aliter em̃ fruſtra fierẽt. Intentio aũt finẽ reſpicit.
Vñ pꝛincipałr intendit᷑ finis:ſcðo que ſunt ad finẽ. ꝓpteꝛ
quod in petitõne pꝛimo hñt oꝛdinari que finem reſpiciũt:
ſecundo qꝗᷓ ſunt ad finem. ¶ Ad boc igitur quod obijcit᷑.ꝙ;
pꝛius eſt declinare ⁊c̃.⁊ hmõi.Dicenduʒ ꝙ alia ẽ via ope
ratõnis et alia intentõnis.q; via intentõnis incipit a fine
optimo:via oꝑationis ab eo qð eſt remotiſſimũ in adepti
one finis. Scm igit᷑ executiõeʒ operũ iuſticie qua acqꝗrit᷑
finis:inchoandũ eſi a declinatõne mali ⁊ ab eradicatione
vicioꝝ.et deinde ꝓgrediendũ eſt vlterius ad oꝑationeʒ et
inſertõneʒ virtutũ.que ↄiunctius et ꝓpinquius ſe babent
ad finem. Aliter aũt eſt in oꝛatõne vbi ſᷣm ꝙ aliꝗd cadit ĩ
intentõeʒ pꝛius et poſterius teterminandus eſt oꝛdo par⸗
tium ipſius.¶¶ Ex his patet rñſio ad ſecundũ.quia lʒ ſᷣm
exercitatõnem operũ iuſticie inchoandum ſit a maloꝛum
eradicatõne.et deinde pꝛocedendum ad oꝑa meritoꝛia ad
que ſeꝗtur pꝛemiatio. Aliter tamen eſt in oꝛatõne in q̃ ob⸗
ſeruandus eſt oꝛdo.ſᷣm quem ꝓceditur ab illo quod maxi
me intendit᷑:a affectat᷑ ad illud quod minns.¶4. Ad aliud
quod obijcit᷑. ꝙ debent oꝛdinari ᷣm aſcenſus: cum oꝛatio
ſit aſcenſus ⁊c. Dicendũ ꝙ iſte aſcenſus non notat᷑ ex par
te petitõnis:ſed ex ꝑte petentis. Opoꝛtet em̃ oꝛantẽ men⸗
tem a terꝛenis abſtrahere imo eleuare ſe ſup̃ᷣ ſe. Vñ ratio
illa nõ ꝓcedit ↄcludendo aſcenſum ex ꝑte petibilis. nec eſt
vis facienda in hmõi diffinitõnibo que non ſunt veꝛe diffi
nitõnes.vt ꝑ eſſentialia aſſignate:ſed notificatõnes qua⸗
leſcunq;.¶ Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ debet eſſe oꝛdo beati⸗
tudinum et petitionũ. Dicendũ ꝙ non eſt verum.beatitu⸗
do em̃ eſt actus ꝑfectus ſᷣm ꝙ hic loqmur de beatitudini⸗
bus.eſſentialiter aũt eſt actus in executõne: ꝓpter qð bea⸗
titudinibus ↄgruit oꝛdo executõnis.ſed qð eſt primuʒ in
intentõne eſt vltimũ in executõne.quod autem pꝛimuʒ eſt
in intentõne pꝛimum eſt in petitõne.igitur econtraꝛio mõ
ſe habent via petitionũ et via beatitudinũ.Nec ſeꝗtur de⸗
uenitur ad beatitudines ꝑ petitõnes:igitur idem oꝛdo eſt
obſeruandus in illis.ſed debet eſſe oꝛdo in beatitudinibo
ſᷣm quem ꝓgreditur in acquiſitõnem beatitudinũ per peti
tiones et dona.hic eſt oꝛdo aſcenſus. Vnde glo. Auguſti.
Math.vj.quia ꝑ hoc nos abymis ad ſumma ↄſurgimꝰ
vij. beatitudines que ꝑ eadem dona querunt᷑ de ymis ad
ſumma gradatim veniũt. In petitõibus ergo eſt vt impe⸗
tremus dona. Ao vltimũ dicendũ.ſicut dicit᷑ in glo.ma⸗
thei.v. Heati pauꝑes ⁊c.dicit em̃ ibi glo.his.vij.gꝛadibo
ↄgruit ſeptiſoꝛmis oꝑatio ſpũſſancti.Fᷣm quam yſa.xj.de⸗
ſcribit.ſed ille a ſummo:hic ab ymo incipit:quia ibi doce
tur filius dei deſcenſurus ad yma.hic bomo de ymia ad
ſi imiundinem dei aſcenſurus:et loquitur ibi de beatitudi
nibus.

, 6177 7
onſequẽter queri .S. iij.
tur de diuerſitate foꝛme m Mdath.⁊ lucã. Quia videtuz
exq̊ ab ipſo ſapia tradit᷑ foꝛma petendi. ꝙ nõ licet eaʒ mu
tare igr nõ debet 'm foꝛmas diuerſas tradi a Math. 2 a
Luc. Item in ſacramẽtis foꝛmã a dno traditam nõ eſt li
citum mutare:igit᷑ nec ĩ caſu ꝓpoſito ſimilit᷑.¶ Item queẽ
ratio mutatõmis ſiue variatõnis foꝛme tradite a domino.
Item quaꝛe potiꝰhabetuꝛ in vſu eccleſie foꝛma tradita a
AMath.ꝙ a luca. Item vt vcidet᷑. ↄmuniter a foꝛma que

xxxvij.

tradita eſt a Math.ad perfectos ꝑtinet: illa que a Luca
ad im ꝑfectos.igitur cum ꝑfectoꝝ et imꝑfectoꝝ ſint modi
alij ⁊ ali, ſiue diuerſi ſcʒ viuendi ⁊ oꝛandi:videt᷑ ꝙ non eſt
imꝑfectoꝝ vti ſoꝛma tradita a Math.nec eccleſie illa do⸗
cere ↄmuniter? indifferenter bis et illis.¶ Ytem cuʒ plu
res ſint im ꝑfecti qᷓ perfecti.quia Ecci.j. Stultoꝛũ infini⸗
tus eſt numerus.videtuꝛ ꝙ foꝛma tradita a Luca deberet
potius vti eccłia ꝙᷓᷓ alia:cum illa vt dicit᷑ ↄmuniter ↄpetit
infirmis.¶ Item Math. vj. ſic oꝛabitis.glo.vt doceo et qͥ
modo doceo⁊ quid doceo.igit᷑ in oꝛatõne dominica nõ de⸗
bet ſolum attendi quid docet᷑ a domino:ſed modus quẽ do
cuit.ſed non docuit niſi modũ vnum:igit᷑ 7c. 4 Item idez
dicit vt et quõ:igitur alterũ ſuꝑfluit. MKnſio. ꝙ nõ fuit
intentio dñi daꝛe determĩate foꝛmã petendi qtũ ad fo?aʒ
exteriorũ verboꝛũ:ſed q;tum ad ſufficientiã rerũ petenda⸗
rum.nec cõgrueret hoc:quia virtus oratõnis eſt in ſenſu
verboꝝ et in affectu oꝛantis.¶ Quod ergo obijcit᷑ ꝙ foꝛa
petendi tradita fuit ab ipſa ſapia ⁊c. dicendum ꝙ boc ve
rum eſt. non tamen eius intentõnis erat eam dare detmi
nate et pꝛeciſe:ſᷣm ꝙ foꝛma attenditur in verbo exterioꝛi.
Vngde glo. Hede.nõ in his ſolis verbis oꝛatur h̊ alijs con
tentis fub eodem ⁊ nõ alio ſenſu. 4¶ Ad aliud dicendũ.q;
nõ eſt ſimile de foꝛma verboꝝ in ſacramentis ⁊ in oꝛatiõe
quia verbis ſacramentoꝝ cõtulit dñs virtuteʒ efficiendi
quod in illis figurat᷑. In oꝛatõne nõ dico Fᷣm ꝙ determia
tur hec foꝛma vel illa:ſᷣ potius in ſenſu verboꝝ et affectu
oꝛãtis. Vnde Adath.vj. glo. Bede.oꝛatõeʒ breuibus ver
bis cõpoſuit.vt noſter affectus ꝗ cum deo agit diceret res
quas oꝛaret.nõ verba que diceret. In ſacramentis auteʒ
ↄuenit eadem foꝛma verboꝝ obſeruari.quia aliter vnuſ⸗
quiſq; ꝓ voluntate ſua adderet vel minueret.ad qð ſeque⸗
retur ſciſma in ecclia:et aꝛbitraret᷑ ſacramentuʒ dignius
et minus dignũ ex ſoꝛma plenioꝛi ⁊ minus plena.⸗ AVd G
quod querit᷑ q eſt ratõ variatõnis.dðm ꝙ dicit glo. Luc.
xj. Lucas vo non ſepteʒ ſ̊ ꝗnq; ponit et hec caula breuita
tis.in ꝗnq; que ponit:ſeptem illa intelligit ↄtineri. Ad
aliud dicendũ.ꝙ foꝛma a MMath.modũ obſeruat pfectio⸗

rem petendi.qð patet ex eo ꝙ que neceſſaria ſunt petenti

expᷣſſius ibi numerant᷑.ꝗꝓpter qð magis ↄuenit vt ſoꝛma il
la ſit in vſu eccłie:qᷓ alia que diminute ⁊ minus ꝑfecte tra
ditur.¶ Ad aliud quod obijcit᷑ ꝙ; eccleſia nõ debet vti illa
foꝛma q̃ tradita eſt a Math. Dicendũ ꝙ iĩmo. qꝛ viatoꝛis
vt viatoꝛ eſt ſemꝑ ẽ ꝓficere:qꝛ caritas aut ꝓficit aut defi⸗
cit. Añ nõ eſt ei ſtaꝛe in infimo ãdu:q̊ ꝓgredi vſq; ad ꝑfe⸗
ctũ. Quia.puer.iiij. Juſtoꝝ ſemita q̃ſi lux ſplendens ꝓce⸗
dit:a creſcit vſq; ad ꝑfectã diẽ. Vñ foꝛma q;̃ ſtatũ ꝑfectõis
reſpicit:magis ↄgruit viatoꝛi inqtum hmõi:qᷓ illa q ſtatũ
imꝑfectõnis. Pꝛe.vt hĩ in glo.ANath.vj. Cognitõ peten
doꝝ eſt ratio qre reqꝗritur oꝛatõ vocalis.magis aũt ⁊ me⸗
lius cognoſcunt᷑ petenda vbi planiꝰet pleniꝰexpꝛimunt᷑:qᷓ
vbi minꝰhmõi. ꝓpter quod ⁊c̃.¶ Ad aliud dðm.q; ſiẽ ob⸗

iectũ eſt. Moasquẽ dñs dedit dʒ attendi. MModoaũt aſſi⸗

gnatus a dño iuxta intentõeʒ eiꝰcõſeruandꝰeſt. ſed modꝰ
ille nõ attendit᷑ determinate in tali ꝓlatiõe verboꝝ vel ta⸗
li:ſed generałr in obſeruãtia ſufficientie petendoꝝ. qð pẽ
fieri bꝛeuiꝰvel pꝛolixiꝰplaniꝰvel minus plane. vñ interli.
ibi ſic oꝛabitis dicit.et ſi alijs verbis tñ ſte. Pꝛe. in argu⸗
mento eſt fallacia ↄmutatõnis p̃dicamenti.omutat᷑ enim
quõ ſe hʒ inqtum vnũ reducit᷑ ad genꝰquũtitatio vt quõ:
ad quõ ſe hʒ · vnde nõ ſeqꝗtur dʒ fieri oꝛatio quõ dñs docu⸗
it:̊ docuit modũ vnũ.ᷓ ⁊c.¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ nõ ſo⸗
lum dñs docuit foꝛmã petendi in expᷣſſione oꝛonis ipſius:
ſ anqᷓ oꝛoeʒ docuit:modũ qᷓndã inſtruxit.ſ.oꝛãdi bꝛeuit ⁊
ſine nimia ꝓlixitate. Vnð dicit᷑ eodem.oꝛantes aũt nolite
multũ loqui. Inſinuat᷑ ꝗ̊ duplex modꝰpetendi.vnꝰq nota
tur in ipſa oꝛone.alius ꝗ eſt in breui ⁊ ↄpendioſa vocũ ꝓ⸗
latõe. ꝓteꝛ vnũ dr vt:ꝓpter aliũ dicit᷑ quõ.Ał põt dici ꝙ
in ipſa duplex modꝰobſeruandus eſt.vnus ꝗ notat᷑ in for
ma oꝛandi ꝗ notatur ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ quõ.alius in oꝛdine pe
titionum qui innuit᷑ per hoc ꝙ dicitur vt.

Conſequenter que.S. iiij.

ritur dæ nũero petitionũ.Et videt᷑ ꝙ pꝛima petitio ſuffici⸗
at.dicit em̃ Aug.de dono ꝑſeuerantie recitãs verba beati

Cipꝛiani.dicimꝰinquit. Sct᷑ificet᷑ nomẽ tuũ.non opte⸗

mus deo vt ſanctificet᷑: ſᷣ vt nomẽ eiꝰſanctificet᷑ in nobᷣ.vt
q in baptiſmo ſanctificati ſumꝰ:in eo eſſe cepimꝰꝑſeue⸗
remꝰc. Sʒ ꝑſeueraꝛe in ſanctitate ſufſicit ad ſalutẽ.Aſda
thei.x.Qui pſeuerauerit vſq; in finẽ h ſaluꝰerit: ergo ⁊c.
Idem videt᷑ ð ſcda q eſt adueniat regnũ tuũ. Añ Aug.

ibidem cũ dicimꝰadueniat regnũ tuũ.nõ aliud poſcimꝰni⸗

ſi ꝙ veniat nobis:qð eſſe futurũ nõ dubitam ꝰom̃ibo ſctis
Seo nobis venire qð ſctis venturũ eſt:eſt nobis venire qᷓ⸗

tiain et gloꝛiam que ad ſalutẽ ſi uſficiũt: igitẽ ac. ¶ Item vi

etur ſilr de tercia ſcʒ fiat volũtas tua ⁊c. Nug.de dono ꝑ
ſenerantie.hic dici poſſet nõ petere ſanctos vt volũtas dei
fiat in celo:ſ̊ vt fiat in terꝛa ſicut in celo vt teꝛꝛa ſcʒ imitet᷑
celum.i.hõ angelũ. Sʒ in iſta imitatõne eſt quicqꝗ regꝗri⸗
tur ad ꝑfectõeʒ ſalutis.¶ Item ſuꝑ illud fiat volũtas tua
glo.voluntas dei eſt pᷣceptoꝝ eius cuſtodia:ſᷣ ꝑ cuſtodiaʒ
pᷣceptoꝝ dei venit᷑ ad regnuʒ. Vñ Mathᷣ.xix. Si vis ad

vitam ingredi ſerua mandata: et ita vt ſupᷣ.¶ Iteem Aug.

ad ꝓbam.Cum dicit᷑. Fiat voluntas tna ſicut in celo ⁊ in
terꝛa.nobis ab illo pᷣcamur ip̃am obedientiã. vt ſic a nobᷣ
fiat volũtas eiꝰ:quẽadmodũ fit in celeſtibus ab angelis

eid:et ita vt ſuß̃. 4 Ytem in om̃ibo petit᷑ diuina voluntas.
igit᷑ inconueniẽter ⁊ ſuꝑflue ponit᷑ petitio diſtincta de vo⸗

luntate dei facienda. 4! Iteʒ in Luce.xj.nõ ſunt niſi ganq;

petitõnes:nibilominꝰſuſſicienter ſunt ibi tradite.⸗ JDtjem
Fſm Augu.in enche.⁊ vt ibi tangit᷑ in glo.hec petitio. fiat
volunꝛas tua ⁊c.ↄpꝛehendit duas pᷣcedentes. AUnde glo.
Aug.i Lomen dei ſanctificat᷑ in ſpũ:regnum vo in carnis
reſurꝛectõne ventuꝝ eſt. oſtendẽs ̊ Lucas terciã petitõez
duaꝝ ſuꝑioꝝ quodammõ eſſe repetitõeʒ:magis eam pre⸗
mittendo fecit intelligi ⁊c.igit᷑ videtur ꝙ hec fiat volũtas
tua ſuꝑfluat.¶ Item ſuꝑ illud. Panẽ noſtruʒ ⁊c. dĩc glo.
Panis eſt coꝛpꝰ rpᷣi vel verbũ dei vel ip̃e eus:ꝗᷓ in quaꝛta
petitõne petit᷑ deus.ᷣ deus eſt om̃ia in om̃ibo vt dicitur.j.
Coꝛin.xv.ꝗ̊ᷓ in quarta petitõne petunt᷑ omia bona ⁊ ſic nõ

debet eſſe aliqua petitio alia.q¶¶ JYJtem Crib.ſu ꝑ Aſdath. vj

Pꝛemiſſo de ip̃is petitõibo ſubiũgit in quild omibo com⸗

pꝛehenſum eſt. oꝑtere dimittere iram his ꝗ tereliquerunt

nõ debet poni de hoc ſpãlis petitio.q¶ Item glo.ibidem
.i.Luc.xj.dicit.Matheꝰ nõ ait et libera nos a malo tãqᷓ
petitioneʒ diuerſam eſſe poneret:ſ̊ ait. Sed libera nos a
malo vnam petitõneʒ eſſe demonſtrans. Altima igit᷑ peti
tio et penultima nõ ſunt niſi vna petitio:⁊ ita nõ ſunt niſi
ſex in Math. 4 Iem ſed libera nos a malo glo. xiſibili
inuiſibili.Sed om̃e malum eſt viſibile vel inuiſibile. igit᷑
hac petit᷑ liberatio ab omni malo: ̊ pꝛecedẽtes depcatões
ſcʒ dimitte nobis ⁊c̃.Et ne nos ⁊c̃.ſuꝑfluunt.q! Iteʒ libe⸗
rari a malo petit᷑ in ꝗnta petitõe.quia qñ dñs dimittit to/
tum dimittit. vñ Aug. Quedã impietas infidelitatis eſt.
ab illo ꝗ iuſtus ⁊ iuſticia eſt:dimidiã ſperare veniã: ergo
qnta petitio eſt eandem cum ſeptima.¶ Item glo.ſuꝑ illud
Et ne nos ⁊c̃.in temptatõeʒ inducit᷑:ꝗ temptatõne frangi
tur.hoc eſſe eſt in pcto:ᷓ petere liberatiõeʒ a tem ptatione
in quã inducti ſumꝰeſt petere liberatõeʒ a pcto: g̊ remiſſi
onẽ pcti q̃ petitur ſeptima petitõne ſᷣm glo.ꝗᷓ ſeptima peti

tio eſt eadem cũ ꝗnta.¶ Item dicit glo.ſuꝑ illud. Seo li⸗
bera nos a malo. In illã que nondũ eſt nõ ſinas induci.et
ab ea in quã ſumꝰinducti libera.quo facto nihil reſtat me
tuendũ nibil oꝛandum. Ex hac glo.viget᷑ ꝙ due vltime pe
titõnes ſufficiant. ¶¶ Item dicit glo.Nath.vj.oꝛatio bec

eſt de malis a mouẽdis ⁊ bonis acꝗrendis:eꝛgo vt videtur
non debent eſſe niſi due petitõnes. Rnſio.om̃is petitõ
aut eſt boni eterni vt tres pꝛime:aut tempoꝛalis vt quatu
oꝛ ſequentes. VIñ Aug.in enche.cxviij. ca. Apᷣund euange⸗
liſtam Math. ſeptem ↄtinere videtur petitiões dominica
oꝛatio.quarum in tribus poſcunt᷑ eterna.in reliquis qua
tuoꝛ tempoꝛalia.que tamen pꝛopter cterna conſequenda

ſunt neceſſaria. Monum habendum ineternum. aut ẽ pᷣn⸗

cipaliter ſpiritus:quod petitur cum dicitur ſanctificetur

nomen tuum. Aut pꝛincipaliter carnis:quod petitur cuʒ

dicitur:adueniat regnũ tuum. Aut vtriuſq;:quod petituꝛ

cum dicit᷑ fiat voluntas tua ⁊c̃. Vnde Aug.in enche.cxix
ca.i Iomen dei ſanctificat᷑ in ſpũ. ei aũt regnũ in carnis

reſurꝛectõne venturuʒ. Et eodem.cxviij.ꝙ dicimꝰſanctifi⸗

cetur nomen tuũ adueniat regnum tuũ fiat voluntas tua

ſicut in celo et in terꝛa qð non abſurde quidã intellexerũt

in ſpũ et coꝛꝑe:oĩno ſine fine retinenda ſunt. Pꝛete.qꝙ; ter⸗
cia petitio ꝑtinet ad vtrũq; in glo.plane babet᷑ Math.vj
vbi dicitur. ſᷣm ſpm̃ celum:Fᷣm carnem terꝛa ſumus.Ora⸗

mus ergo vt ſicut in celo.i.in ſpiritu:ita in terꝛa fiat vo⸗

luntas vt caro ⁊ ſpiritus ſit homo ſpũalis de quo dicitur
Coꝛ meũ et caro meo exaltauerũt in deum viuũ.hec ẽ igi⸗
tur differentia eſſentialis triũ pꝛimaꝝ petitionum. Pꝛet᷑.
pꝛima petitione petitur declaratio pꝛime veritatis.lecun⸗
da manifeſtatio ſumme ptatis.tercia ↄſumatio ſiue adim
pletio diuine volũtatis.Pꝛima aũt petitõ eſt ſanctificatõ
nominis ſui.et ſicut dicit Aug.ita dicit᷑ ſanctificari ſieut
clarificari:ſanctũ em̃ ayos interpᷣtatur. hoc eſt ſine terꝛe⸗
nitate.omen auteʒ dicit᷑ quo res fit nota.vnde petendo

ſanctificatõeʒ noĩs petimclarificatõeʒ noticie ipſiꝰabſq;
om̃i terꝛenitate vel ↄtagij:quaʒ nunc videmus in ſpeculo

enigmate.j.Coꝛĩ.xiij. Scða petitõne petitur manifeſta⸗
tio ſumme pt̃atis qñ petitur aduentus regni:⁊ ſicut dicit

glo. Aug. Math. vj. Regnum dei ſemꝑ eſt. ſed veniet. i.

mamiſfeſtetur hominibo quibo vt lux a cecis non videt᷑.qð
nullus ignoꝛare poterit:cum filius iundicare venerit.cum
quo regnabunt ſaneti. Vnde dicit᷑ ꝑcipite regnũ quod vo
bis ꝑatuʒ eſt Math. xxv. bec glo. Aduentus igitur regni
eſt manifeſtatio diuine pfatis ſiue ꝑticipatõnis diuĩe po
teſtatis ſᷣm quã dicunt᷑ ſancti regnare.Juxta illud Capᷣ.
v.accipient regnũ dxcoꝛis de manu domini. Tercia peti‚⸗
tione petitur ↄſumatio ſiue impletio diuine volũtatis.q̃
vult omes ſaluos fieri.j.Zhimo.ijique adimplebit᷑ in co
gnitõne ſumme bonitatis.in qua ꝑticipabunt᷑ bona qᷓ nec
oculus vidit nec auris audiuit nec in coꝛ hominis aſcen⸗
dit que pᷣparauit dñs diligentibus ſe.j.Coꝛin.ij. Sic ̊ pᷣ⸗
mis tribo petitõnibo petit᷑ tripler bonũ futurum nobis in

patria.quo maniſeſtabit᷑ pꝛima deritas: fſumma ptas: et

ſumma bonitas.¶ Quatuoꝛ petitõnes vltime ad indigen
tiam vite tꝑalis ꝑtinent. vnð NMug.in encde. cxviij. ca.
dicimꝰpanẽ nr̃m quotidianum da nobis hodie ⁊ dimitte

nobis ⁊c. Quis nõ videat ad vite pñtis indigentiã ꝑtine⸗
re. In illa itaq; vita eterna vbi nos ſꝑ ſpamus eẽ futuros

et noĩs dei ſanctificatio ⁊ regnũ eiꝰ ⁊ volũtas eius in nr̃o

ſpũ et coꝛꝑe ꝑfecte atq; imoꝛtalr ꝑmanebũt. Panis qᷣtidi
anus ideo dictus eſt.qꝛ hic neceſſariꝰeſt: ſiue ſpũalit ſiue
carnaliter ſiue vtroq; mõ intelligat᷑.hic eſt quã poſcimus
remiſſio culpaꝝ vbi eſt cõmiſſio pctoꝝ. Hic temptatõnes
que nos ad peccandũ vel alliciũt vel impellũt. Hic veniq;
malum vnde cupimus liberari: illic aũt nihil iſtoꝝ ẽ.hec

Aug. Hec ergo quatuoꝛ ſic diſtinguunt᷑. Petitio boni ꝑ⸗
tinentis ad indigentiã vite pñtis ſiue tꝑalis. aut eſt adin
toꝛium ad bonũ facienduz vt illa. DPanem nr̃m ⁊c̃.aut ad
malum declinandũ ſiue amouendu.et hoc fit tripłr. quia

aut ad remiſſionem pᷣteritoꝝ maloꝛum vt illa dimitte nob

⁊c.aut ad euitatõnem futuroꝝ vt illa et ne nos inducas
in temptatõez. aut ad liberatõnez pntium vt illa.ſᷣ libera
nos a malo.¶ Ao illa que pmo obijciunt᷑.qꝛ videtur ꝙ in
vnaquaq; triũ ſufficienter petit᷑ quod eſt neceſſariũ ad ſa⸗
lutem. Dicendũ ꝙ hoc verũ eſt.nec ꝓpteꝛ hoc alie ſuꝑhu⸗/
unt:quia etſi ꝙ vna petitur ſufficiat ad ſaluteʒ: nibilomi

nus aliud petit᷑ vna:⁊ aliud alia.Sed ſufficit ꝙ vna peti

tur ratõne qua beneficia ↄnexa ſunt.ſicut plenitudini ⁊ ꝑ
fecte gloꝛie anime ↄnexa eſt ſiue ↄiuncta gloꝛia coꝛpoꝛis:
et ad gloꝛiam ꝑfectam hoꝛum ꝑfecta gloꝛia hominis ſim⸗
pliciter. Pꝛe.i affectibus pietatis vbi eſt tota virtus oꝛã⸗
di vt dicit Hugo.expedit diuerſa petenda ꝓponere: quibo
excitatur affectus ⁊ deuotio petentis.vnde vt ſupᷣ tactum

–
—

= — —

— —

6

/

4
i⸗
ob
4
ra
. in
6
i
io⸗
1

6

¶ Peof. miſſe

eſt.voluit dñs oꝛatõne vocali ab eo poſtulatõnes fieri pꝛo
pter multas cauſas.ſcʒ ꝓpter cognitõeʒ petendoꝝ ad accẽ
ſum deſiderij.ad exercitiũ.ad excitatõeʒ obſequij.pꝛopteꝛ
að magis ↄgruit pluribo petitõnibo impetranda poſtula⸗
re qᷓ vnica. Pꝛe.in obtentõne diuerſoꝝ que diuerſis peti:
tionibo iam dictis poſtulant᷑.declarãt᷑ veritas poteſias ⁊
bonitas.que oiuerſis petitõnibo inſinuata in laudem ma
ioꝛem reſonãt:qᷓ; ſi vnum poſtuleret᷑:⁊ petentibo ſunt vbe
rioꝛis laudis materia. Pret᷑.licet ſanctificatio ꝑſeuerans
ad ſalutẽ ſufficiat.nõ ꝓpter hoc vna ſola dʒ eſſe petitio: ꝗa
ad ꝑſeuerantiã ſanctificatõnis exigitur purgatio a vicijs
que poſtuiat᷑ in tribus vltimis.exigitur ſpũs foꝛtitudinis
ꝗ poſtulat᷑ in quarta:exigitur cuſtodia mandatoꝛuʒ q̃ po⸗
ſiulatur in tercia.¶¶ Ex his patet rñſio ad illud qð ſeꝗtur
licet em̃ qdð eſt ſanctis venturũ nobis ſufficiat ad ſoluteʒ:
nibilominꝰplures ⁊ pluriũ vebent eſſe petitiões q̃ ad hoc
x boc veniat exigunt᷑. Ex bis pʒ rñſio ad terciuʒ.¶ Pꝛe.
inſinuandũ ꝙ diuerſa in diuerſis petunt.et ꝙ nulla peti⸗
tionũ ſnꝑſtuit.ota ꝙ bõ multis malis circũdatꝰneceſſe
bʒ petere vt a malo liberet᷑. Et qm̃ vt babet᷑ Job. vij.tem
ptatio vel militia eſt vita hboĩs ſuꝑ terꝛã. neceſſe bʒ petere
vt temptatõne nõ vincat᷑. Et ga dum in bac vita ↄſi ſtit ſꝑ
eſt in pcto.j.Joh̊.j. Si dixerimꝰ quia pcẽm nõ habemus
noſipſos ſeducimꝰ:neceſſe babet petere vt pcta ei dimittã
tur.Et qm̃ liberatus a malo temptatõnibo ſuꝑatis. debi
tis etiam dimiſſis ꝑ ſe ſiare nõ põt ne diu expectando defi
ciat.neceſſe hʒ petere vt panis quotidianꝰſibi donet᷑ vnde
in bonis roboꝛet᷑. His aũt aſſecutis neceſſe bʒ petere fiat
volũtas dei ſicut in celo ⁊ in terꝛa.Que qm̃ in hac vita ꝑ
fecte fieri nõ põt: neceſſe hʒ petere vt regnũ patris adueni
at.⁊ vt in illo nomen pris in filijs ſanctificet᷑. Ex bis patʒ
ꝙ nulla petitio ſuꝑfluit.¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ ꝑ cuſtodi⸗
am mandatoꝝ ⁊c̃. Dicendũ ꝙ etſi ꝑ cuſtodiam pᷣceptoꝛuʒ
ꝑuenit᷑ ad regnũ:tñ aliud eſt petere hoc ⁊ aliud illud:ſicut
meritũ eſt aliud q; pꝛemiũ.¶ Erx his patet rñſio ad aliud
qð ſeꝗtuꝛ.quia etſi in illa petitõne q̃ eſt fiat voluntas tua
⁊c̃. Petit᷑ obedientia vt fiat volũtas vi a nobis quemad⸗
modũ ſit in celo ab angelis:nec ex ̊ ſeqtur ꝙ bec eſt ⁊ ea⸗
gem cũ petitõne ſcða nec ꝙ alie ſuꝑfluũt.¶ Ad hoc quod
obijcit.ꝙ in omiba petit᷑ diuina voluntas. Dicenduʒ ꝙ h
verũ eſt implicite nõ tñ directe ⁊ explicite.ꝗpter qð peteꝛe
diuinã voluntatẽ directe fieri ⁊ ꝙᷓtum ad quedã determi⸗
nate q̃ inſinuant᷑ ꝑ ̊ ꝙ addit᷑ ſic in celo et in terꝛa non ſu⸗
ꝑfluit.¶ Ad aliud quod obijcit᷑.ꝙ in Luc.xj.nõ aſſignan⸗
tur niſi ꝗqnq;. Dicendũ ſᷣm ꝙ dicii Aug.in enche.cxix.ca.
In illis ꝗnq; ↄpꝛebendunt᷑ ſepteʒ aſſignate Math. vj. di
cit em̃ Lucas euangeliſta in oꝛone dñnica petitõnes nõ ſe⸗
ptem ſ̊ ꝗnq; ↄplexus eſi.nec ab illo vtiq; diſcrepauit. Sʒ
quõ iſta ſeptẽ intelligenda ſunt ipᷣe ſua bꝛeuitate ↄmonuit
Katio aũt bꝛeuitatis põt eſſe.ꝙ in ¶Math.dat᷑ foꝛma oꝛã
di ꝑſectis.ꝗ ex mmioꝛi ↄfidẽtia om̃es defect ſuos ſigillatiĩ
expꝛimũt ⁊ eoꝝ ſigillatim petũt reꝑatõeʒ.Sʒ in Luca da
tur foꝛma im ꝑfectis ꝗ ex minoꝛi ↄfidẽtia nõ audẽt nee ſci⸗
unt ſinguloꝝ defectuũ ſigillatim poſtulare reꝑatiõeʒ:ſed
q̃ſi ſummatĩ ⁊ implicite.q̊ ꝓpter hoc in Luca nõ ponit᷑ pe
titio q̃ eſt fiat volũtas tua:qꝛ quodãmodo in duab pꝛece
dentibo ↄtinet᷑.vñ Aug.oñdens Lucas terciã petitõeʒ du
aꝝ ſuꝑioꝝ eſſe quodã modo repetitõeʒ .magis eaʒ pꝛeter
mittendo fecit intelligi. Siłr vltima petitio in penultima
quodãmodo ↄtinetur.ſᷣm ꝙ induci in temptatõeʒ nõ ſolũ
dicit reſpectũ ad futurũ ſed generaliꝰ.ñ Anug. math.
in vltimo poſuit ſed libera nos a malo Lucas non poſuit
vt intelligeremus ad illud.quod de temptatõne dictuʒ eſt
ꝑtinere. deo quipe ait ſ̊ libera:⁊ non ait ⁊ libera:tanqᷓ
vna petitõeʒ demõſirãs eſſe.vt ſciat vnuſqſq; in eo ſe libe⸗
rari a malo qð nõ infert᷑ in temptatõeʒ.hec Aug. igr̃ eẽn
tialiter diſtinguũtur he petitõnes vt ex dictis pʒ. Sed ga
ad liberatõeʒ q eſta malo futuro neceſſario ſegtur libera
tio a pñti.licet nõ ecõuerſo.nam a temptatõne mali futu
ri liberari nõ põt ꝗ implicat᷑ malo pñti:ideo dic Auguſt.
hanc in illa intelligi.Ex his pʒ rñſio ad illud qð ſegtur.

4 ₰
Xxxvy.
4Ao illud quod obijcitur ꝑ glo.que dicit.ꝙ panis eſt cor
pus rpᷣi vel veꝛbũ dei vel ipſe deꝰꝛc̃. Dicendũ ꝙ in petitõ⸗
ne panis ↄſubalis nõ petit᷑ deus vt eſt om̃ia in om̃ibo: ſ̊ſo
lũmodo vt eſt in rõne panis:vnð alie nõ ſuꝑfluunt.⸗q Ao
illud ꝗð obijcit᷑ de verbo Criſ.ꝙ in om̃ibo opꝛehenſuʒ eſt
optere dimittere irã ⁊c. Dðm ꝙ in om̃ibo eſt vt ↄſequẽter
ens:qð pʒ. Si em̃ ſanctificet᷑ nomen ci in aliqͥ.ↄſtat ꝙ ñ
eſt in ira erga aliquem.ſitr eſt de alijs:ſed nõ eſt in illis vt
pꝛincipałr. Gel ſic põt intelligi.in quibo omibo ⁊c.i.inter
quas om̃s petitõnes ⁊c̃.q̃ſi diceret.petitio hr̃ de remiſſio⸗
ne ire inter alias.Et hoc videt᷑ ꝑ hoc qð ſubiũgit᷑ ibidem
ſed tñ nõ ſufficit in his.ſed monſtraꝛe volẽs quantũ ꝓ hac
re facit ſtudiũ nõ ſufficit ſolũ in bis.ſᷣ et ſingulariter id po
ſuit ⁊ pꝰor oeʒ nulliꝰalteriꝰ mandati meminerat qᷓ huius
dicens ita. Si dimiſeritis bominibo pcta eoꝛuʒ: dimittet
vobis pater celeſtis pcta vra Math. vj. 4 AUd aliud qð
obncit ꝑ illam glo.ANath.vj.i ꝛõ ait ⁊ libera ⁊c.q eſt NRiu
gul. dðm ꝙ Aug. intendir veterminare ꝙ ſeptima petitio
Fᷣm Luca reducit᷑ ad ſextaʒ. VUñ ꝙ dicit Matheꝰ?nõ dic 7
libera nos.ſ̊ dicit ſed libera nos a malo tanqꝙᷓ diuerſã pe
titionẽ eſſe poneret intelligit᷑ diuerſa que nõ poſſet ad aliã
reduci vt ſupᷣ de hoc vbi obijcit᷑ quõ.vij. petitões Mathei
reducunt᷑ ad ꝗnq; in Luca. Ad aliud qð obr̃ ꝑ glo.illazx
q̃ dic a malo viſibili et inuiſibili. Odm ꝙ gio. dz intelligi
cx malo viſibili inuiſibili pñti. Vñ ſubditur ibidem in
glo. Liberatio qͥtidie neceſſaria eſt dum ſine malo anime
coꝛꝑis nõ viuit᷑.¶ Ao aliud qð obijcit᷑.ꝙ liberatõ ma
lo petit᷑ in ꝗnta petitõne ⁊c᷑.Dm ſᷣm quoſdã.ꝙ in quĩita
petitõne petit᷑ remiſſio pctoꝝ q;tum ad habitus relictos ⁊
maculas. In ſeptima petit᷑ liberari a malo pnᷣti actuali.
Vel pot ad hoc vñderi vt tactũ eſt.ꝙ in illa petitõe libera
nos a malo.poſtulat᷑ liberatio a malis pnñtibo:in ꝗnta di⸗
miſſio pᷣteꝛitoꝝ. Quia vo neſcit᷑ vtrũ pᷣterita pet᷑e dimiſſa
ſunt.i emo.n.ſcit vtrũ amoꝛe vł odio dignꝰſit. Ecẽs.ix.
ſemꝑ poſtulanda ẽ dimiſſio pᷣteꝛitoꝝ debitoꝝ.Et quia ne
mo põt dicere mundꝰſum a pcto Pꝛouer.xx·ſemꝑ poſtu⸗
landa eſt liberatõ a malo pñti.⁊ hoc vult illa glo.hec libe
ratio quotidie nccia eſt ⁊c. Uel ſᷣm Criſ. In ꝗnta petitõ⸗
ne petitur dimiſſio pctoꝝ. dicit em ſic.deinde poſtꝙᷓ conti
git 7 poſi lauacrũ regeneratõnis peccare multũ 2 H phy⸗
lantrophyam ſuã.i.amoꝛem hoim demonſtrans: iubʒ de
petoꝝ dimiſſione accedere ppy lantropo deo. et diceꝛe ita
SDimitte nobis debita noſtra. In ſeptima petit᷑ liberatio
a dy abolo. dicit em̃ ſic.Et ne nos inducas in temptatiõeʒ
ſ erue nos a ꝑnicioſo et ꝑnicioſum hic dyabolum vocat.
ßm em̃ ſuꝑeminentiam ita illa vocat ter ſuphabundan⸗
tiam malicie.hec Criſ. Ex bis patet rñſio ad illud quod
ſegtur. ¶¶ Ad aliud quod obijcitur ꝑ illaʒ glo. In i llã que
nondũ eſt nõ ſinas induci:et ab ea in qua ſumꝰinducti li⸗
bera.quo facto nihil reſtat metuendũ nibil oꝛanduʒ.Rñ⸗
ſio ꝙ loꝗtur glo.nõ ſolũmodo de vltima petitõne:vᷣ de vl⸗
tima cuʒ penultima.q̃ſi diceret.ſi ſimꝰliberati ab illa que
pñs eſt ⁊ qᷓ futura:nõ habemꝰneceſſe oꝛare vel metuere.et
hoc verũ eſt:qꝛ hic nõ erit añ plenaʒ liberatõneʒ q̃ erit in
fine. Vñ dico ꝙ hec relatio quod refert᷑ ad copulatiuaʒ pᷣ⸗
cedentem nõ ad vltimã ꝑtem. 4 Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ;
hec oꝛatio eſt de malis amouendis ⁊c.Dicendũ ꝙ hoc ve⸗
rum eſt ſumedo differentias pꝛimas et generaliſſimas: ni
hilominus erxpedit ſpecialius poſtulare impetranda rati
onibus ſupꝑꝛatactis.

¶Petitio prima. Gancti⸗

ficetur nomen tuum.
gtur de ip̃is petitõnibo ſigillatim. Et pꝛi
mo de pꝛima.ſcðo de ſcðᷣa.tercio de tercia 2
ſic ↄñter. In pᷣma pꝛĩo querit᷑.vtrũ faciẽda
ſit talis petitõ ſcʒ de ſanctificatiõe nominio
. Se it vna petitio vel plures.
Tereio quid petit᷑ in illa ſeʒ tꝑale vel eternum·

Videt᷑ ꝙ hec petitio nulla ſit. vt em habet᷑ a beõ Dyoniſ.
Deus nõ hʒ nomẽ imo eſt innoĩabilis:ꝗ̊ nibil eſt petere ꝙ
nomen ei ſanctiſicet. ¶ Item ſuppoſito ꝙ bẽat nomen.nõ
põt nõ eſſe ſctm.ſᷣ inutiliter petit᷑ q nõ põt eſſe: ergo ⁊c6.
Item Criſ.quõ ſanctificat᷑ ab boie ꝗ ſanctiſicat omnes
aut quod ſanctũ eſt vt quid ſanctificat᷑. Rñdet Cri5.ſub⸗
dens ſ̊ in ſe quidẽ ſanctũ eſt: hic aũt querit᷑ vt ſanctificet᷑
in nobię.¶ Contra.nomen dei nõ eſt in nobis:ꝗ̊ non ſan

ctificat᷑ in nobis quod non eſt in nobis.patet qa nullo mõ
eſſendi eſt in nobis.qꝛ neq; vt ſpecies in genere. neq; vt ge

nus in ſpẽ.neq; vt totum in ꝑtibo.neq;ʒ vt ꝑtes in toto.ne⸗
ꝙ; vt motum in motiuo.neq; vt aliquid in ſuo fine.neq; vt
ſpecies in materia:neq; ſicut aliquid in vaſe vel in loco.
Item Aug.ad ꝓbam.cum dicimꝰſanctificet᷑ nomẽ tuuz
admonemur dæſiderare:vt nomen eius qð ſanctuʒ ẽ apud
hoĩes ſanctũ habeat᷑.Ex h̊ verbo patet ꝙ ſanctificet᷑ nom̃
tuũ nõ ſit petitio dirigenda a nobis ad deũ:ſ̊ monitio fa⸗
cta nobis a veo.ꝗ¶ Item nomẽ ſonat in noticiã. dicit᷑ enim
inqᷓtum eſt nota.ergo videt᷑ ꝙ ↄuenientiꝰ diceret᷑ reuelet
nomen tuũ q; ſanctificet᷑. ¶ Item erqͥ nomen ſonat in noti
ciam.nec eſt petenda noticia pr̃is:er q philippꝰrepᷣhenſus
fuit a dũo Yohᷣ.xviij.videt᷑ ⁊c᷑. ſed h̊ petit᷑ cuʒ dr ſanctifice
tur nomen tuũ.dicit eĩ glo.ſuꝑ Luce.xj. Sanctitas no⸗
minis tui ſcʒ pr apareat in nobis.nõ quidẽ nomen:ſᷣ res
noĩs.ſed agarentia ſanctitatis pr̃is in nobi eſt cognitio

pr̃is:&̊ petit᷑ in hac petitiõe cognitio pris ¶ Rnſi io. q; no

men pr̃is nõ petit᷑ ſanctificari in ſe.ſed in nobis vt habet᷑
a Cri.et vt hr̃ a glo.¶ Ad aliud qð obijcitur.q; deus no
men non hʒ. Dicendũ ꝙ hoc intelligenduʒ eſt eo modo q̊
nomen eſſentiã rei ſiue ſubſtantiam notificat. ſ̃m ꝙ ĩ alia
facultate dicit᷑.ꝙ nomen ſignat ſubſtantiã cum qualitate
Fm aũt ꝙ nomen ſonat in noticiam qualẽcunq;: ſic noĩat᷑
us et nomen habet. Avo aliud quod obijcitur.ꝙ nomẽ
dei nõ eſt in nobis.dicendũ ꝙ nomen patris eſt filius qui
notificat patrem. vnde ſuper illua Exo.xx. Mon aſſumes
nomen di tui in vanũ dicit glo.non dices eſſe puraʒ crea
turã.et ita xpᷣe ponitur nomen dñi.et idem vult glo. inter⸗
line.q̃ ſuꝑ boc nomen tuũ dicit quo filij dic mur.oↄſtat aũt
nos eodem noĩe noĩamur quo filiꝰ:quia filij dei ſumꝰ.ſed
ille ꝑ naturam nos ꝑ gram. Et nomen filij petimꝰſanctifi
cari.i.oↄfirmari in nobis.vt inſe pꝑabiliter adhereat nobis
quod erit in futuro. Pꝛe.põt dici ꝙ et ſi nomen pr̃is non
ſit in nobis ꝑ eſſentiaʒ.iQon em̃ dicimur pater a paterni
tate qua de dicit pater:eſt tñ in nobis ꝑ effectũ.eſt em pa⸗
ter cauſa filij. Cum em̃ graʒ nobis infundit:filios nos fa
cit. et enm auget᷑ gra:auget᷑ ⁊ filiatio.cuiꝰaugmentuʒ po⸗
ſtulatur vſq; ad ſummũ m ſtatum ᷣm queʒz pꝑficiet in pa
tria:ſenſus ꝗ eſt.ſQomen tuũ.ſcʒ quo pater noſter es ꝑ. G:
tiam adoptõnis:ſanctificet᷑ in nobis.i.cõfirmetur:ita
ſeꝑari non poſſit ſicut erit in gloꝛia.Ex his pʒ ꝙ nomẽ di
eſt in nobis.ſᷣm em̃ ꝙ nomen dei dicit᷑ filiꝰ:eſt in nobis ſi⸗
cut ſpecies in mateꝛia.i.ad illum modũ habet reduci.non
dico qtum ad eſſe naturale:h̊ qtum ad eſſe gratuituz gr̃a
em̃ filialis nos gratos deo facit:ſm vᷣo intellectũ eſt ĩ no⸗
bis ſicut canſa eſt in cauſato.¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ eſt
monitio facta nobis a dño ⁊c. Dicendũ ꝙ et ſi ſit monitõ
nihilominꝰeſt petitio.eo em̃ ꝙ illud qð petirur deſiderari
ebet:in ipᷣa petitõne monet᷑ petens ex ↄſequenti ad deſi⸗
derandũ illud quod petit. ꝓpter quod non ſequitur ẽ mo⸗
miio nobis facta a dno:& non eſt petitio dirigenda a no⸗
bis ad dominum.quia monitio eſt dicenda ratõne intelle⸗
ctus conſequentis: petitio ratõne intellectus principalis.
Ad aliud dicendum. ꝙ reuera nomen dicitur inqᷓ̃tuz ẽ
nota.vnde nomen dei dicitur:vnde eſt noticia eius. Unde
Hug.nomen di non ſonus eſt tranſitoꝛie vocis ſed noti‚⸗
cia ſpũalis.Sed noticia dei triplex eſt. opoꝛtʒ em̃ ſcire ga
eſt. Hebre.xj. accedentem oportet credere quia eſt. IStem
opoꝛtet ſcire quid non eſt. vnde Aug. Si non ↄpꝛehendis
quid ſit deus.multum ↄpꝛehendis ſi ſcis quid non ſit deꝰ

VHug. Si neino poſſit digne exꝑlicare de deo quid ſit:grã
dis tamen eſt effectus ſcire quid non ſit. Sciendũ eſt eꝛgo

nibil ↄuertibile nibil mutabile eſſe deum. Iteʒz opoꝛtet ſci
re quid ſit.j.Yoh.iiij. Lũc videbimꝰeum ſicuti eſt.prima
noticia eſt noticia fidei.ſcdᷣa eſt doni intellectus.tercia eſſ
gloꝛie. Pꝛima liberat ab inſipientia bꝛutali.de qua pſal.
dixit inſipiens in coꝛde ſuo non eſt deus. Item pᷣs.Com⸗
paratns eſt iumenus inſipientibo ⁊c. Scða ab ydolatria
ſtulta.ſtultus eſt ꝗ confidit in ſculptili.quia ſcriptum eſt.
paꝛs eius cinis eſt ⁊ inſipiens adoꝛauit illud Sapi.xv. de
hac Deutro.iiij.Qon vidiſti aliquã ſimilitudinẽ die q̃ lo⸗
cutus eſt vobis in oꝛeb de medio ignis.ne foꝛte decepti fa⸗
ciatis ſculptam ſimilitudineʒ. Tercia liberat a moꝛte ſe⸗
cunda quia eſt vita eterna.hec em̃ eſt vita eterna vt ↄgno
ſcant te verum deum ⁊ quẽ miſiſti ihᷣm xpᷣm Svohᷣ.xvij. hec
ſumpta ſunt a verbis Hug.hec igitur noticia nomis peti
tur hic.que non eſt ſolum reuelatò ſed ſanctificatio. ꝓter
quod potiꝰdicitur ſanctificet᷑ qᷓ; reueletur nomen tumm.
Ao aliud dicendũ.q; ſᷣm glo.Luce.rxj.petitur apparitio
dñi.de qua Coł.iij. Cu rpᷣc aparuerit vita vr̃a:tũc ⁊ vos
apparebitis cum ipo in gloꝛia. Petitit᷑ aũt hec aparentia
ſanctitatis.qꝛ tũc ſimiles erimus deo ſimilitndine glorie
inamiſſibili q̃ eſt completa ↄfirmatio filiatõnis in nobis
Vnde.j.Joh.iij.Ocimꝰcum apparuerit ſimiles ei erimꝰ.
Poteſt etiã dici ꝙ petit᷑ patris cognitio q̃ eſt aꝑta viſio.
Philiꝑpꝰ nõ fuit redargutus.quia peteret cognitionem
patris:ſed quia non credebat patreʒ eſſe in filio per idem
ptitatem. 3

¶ Lonſequenter que S. ij.

ritur. vtrum hec petitio ſit vna vel plures. ſit vna vide
tur ꝑ hoc.ꝙ ſᷣm ſanctos ⁊ glo.nõ ſunt niſi ſeptẽ petitõnes
in vniuerſo.Si vᷣo hec eſſet plures:numerꝰpetitionũ exce
deret nũerũ ſeptenariũ.¶¶ Contra.nũerus petitionum di⸗
ſtinguit᷑ ſᷣm nũerũ petendoꝛũ:ſed hac petitõne plura petũ
tur:ꝗᷓ bec petitio eſt plures. O plura petunt᷑ patet.petit
em̃ hic glorificatio dei. Unde Criſ.Aſdath.vj.digna dñi
pꝛecantis oꝛatio.nihil debet petere ante patris gloꝛiaʒ
ſᷣ oĩa ſecula eſtimare illiꝰloudatõʒ.ſct᷑ificet᷑ eĩ ̊ eſi gloꝛifi
cet᷑.priã ei hʒ głam plenã ⁊ ſiłr manentẽ ſꝑ.rogaꝛiautẽ
iubet ⁊ ꝑ nr̃am gloꝛificaꝛi vitã.qð ⁊ añ dixit Math.x. ſic
luceat lumẽ vim corã hoibo vt videãt oꝑa vr̃a bona ⸗ glo⸗
rificent pr̃eʒ vrᷣm ꝗ in celis ẽ.¶ Iteʒ Aug.ita dĩ ſckificari
ſic ⁊ gloꝛiſicari ⁊ magnificari.¶ SIteʒ hac petit᷑ vt ſctiſica
tio eiꝰad nos ꝑueniat.Iñ Ambᷣ.v.d ſacr̃is. Quid ẽ ſan

ctificet᷑.q̃ſi optemꝰvt ille ſanctificet᷑ ꝗ ait.Eſtote ſcti ſicut

et ego ſctẽs ſum.q̃ſi aliqd ſct᷑ificatõis ei ex nr̃a pᷣcatõe acci⸗
dat.nõ ſᷣ ſanctificet᷑ in nobᷣ vt ad nos eiꝰſanctificatõ poſſit
ꝑue nire.Ecce ꝙ nomẽ eiꝰſanctificari in nob eſt eiꝰſanctiſi
catõeʒ ad nos ꝑuenire:h̊ eſt nos ſctificari ꝑ ipᷣm ſiue ꝑ no
men eiꝰ.i.noticiã..¶ Pꝛe.hac petit᷑ augmentũ nr̃e ſctiſica
tõnis. Vñ Aug.⁊ hr in glo.ſ Oomẽ pris petimꝰ ſctificari
nõ vt ipᷣe ſanctioꝛ ſit:bᷣ vt in nob oꝑet᷑ augmentũ ſue ſctifi⸗
catonis. Ecce ꝙ nomẽ eiꝰ ſctificaꝛi in nob eſt ſccificatõneʒ
ſuã in nob aungmentari.¶ Vꝛe.petit᷑ hac ꝑſeuerãtia pieta⸗
tis accepte in baptiſmo.Eiñ Aug. de dono pſeuerãtie dici
mus ſct᷑ificet᷑ nomẽ tuũ.non ꝙ optemꝰdeo vt ſctificet᷑: ſ̊ vt
nomen eiꝰſanctificet᷑ in nob.vt ꝗq in baptiſmo ſctiſicati ſu⸗
mus:ĩ eo ꝗð eſſe cepimꝰꝑſeueremꝰ.Ecce ꝙ nomẽ eiꝰſckifi⸗
cari in noſᷣ eſt pſeuerare in ſctitate accepta in baptiſmo.
¶ Pꝛe. hac petit᷑.ne a ſctitate noĩs eiꝰdiſcrepemꝰ. vñ glo.
Alath.vj. Hic ſpm̃ ſapie oꝛamꝰ:ne a ſct᷑itate noĩs in aliqͥ
diſcrepemꝰ.ſ̊ pr̃is nomẽ in filijs vita ⁊ moribo oñdamus
hec glo.et Criſ. Sãctificamꝰdeũ ĩ nob:qñ ſciẽtes eũ ſctm
eũ timemꝰ⁊ ſollicite vigilamꝰ:ne foꝛte violemꝰ ſctitatẽ no
minis eiꝰin nobᷣ ꝑ mala oꝑa.i¶] Prete. hac petit᷑ vt ſctitas
pf̃is inoteſcat hoĩbo. ñ glo. Aug.ſctificet᷑.i.ita vt ẽ ſctʒ
habeatur hominibus: et ita innoteſcat illis deus vt nõ pu
tetur aliquid ſanctius.Ecce ꝙ nomẽ eius ſanctificaꝛi in
nobis:eſt eius ſanctitas ſumma per nos innoteſci homi⸗
nibus. VUnde Auguſti.ad pꝛobã.Cum dicimꝰ ſanctificet᷑

— — —— — —

——

e officio miſſe vrxrvij.

nomẽ tui: ämonemur deſiderare vtnom einus qð ſeim ta ſperandũ eſt ſemꝑ poſſidebant᷑qꝛ igit q ſctificatõis
eſt apud homiĩes ſemꝑ ſcim habeat ¶ Rñſio. ꝙ iſte pe⸗ tempaliter eſt obtinendũ: ↄſumatõem ſimpliciter habʒ
titões licʒ qtũ ad pꝛimũ ĩtellectũ ſint petitões:qtũ ad ĩ⸗ ab illa que in patria ꝓpꝛie loquẽdo dicit peti obtinẽduʒ
tellecta ex Eearti delals ſant tmonitos mafeum il in patria. G
is excitant᷑ deſideria petẽtiũ.hoc aũt ſonat verbũ aug. 5—. — 4
ad ꝓbam dicẽtis.Cũ dicimꝰ ſanctificet᷑ nomẽ tuũ:ãmo etitio ſecũda . Adueniat

m.
Equit᷑ de ſecũda petitõne.que ẽ adueniat
regnũ tuũ.Circa hoc qrit᷑ pꝛimo.an ſit hec
petitio faciẽda. Secũdo an ſit vna petitio
vel plures. Tercio ꝗd petit᷑ hac petitõne.

nemur deſiderare ⁊c.nihil aũt petit᷑ niſi qdð deſideratur regnum tuun
et ſm ꝙ aliqd eſt pꝛius:et pꝛicipaliꝰ eſt in intentõe petẽ⸗ —
tis.lla aũt que ſunt in patria aſſequẽda beneficia oꝛa
tionis:pꝛima ſunt in deſiderio et ĩ intentõe petẽtis.q̃ at
ſunt aſſequẽda ĩ via poſterioꝛa.Intelligendũ eſt ergo.q;

multis modis ſct᷑ificat᷑ nomẽ patris in filijs.quoꝝ qdaʒ Muarte otrũ aduentꝰ regni petat᷑ a deo appꝛopꝛiate vt ẽ
ſpectãt ar gie. zd nach Frris⸗ i ad dun potens aut vt eſi ſapiens aut vt vt eſt bonus.
patrie tribo modis ſctiſicat᷑.ꝑ gloꝛificatõem.pꝑ ĩnoteſcẽ⸗ — 94 ſ V
tiã et ꝑ cõfoꝛmitatẽ. De me de aug. ita dicit᷑ ſctifiea LrcC9 pꝛumum C . § . 1.
ri ſiẽ gloꝛificari ⁊ magnit̃icari.De ſecũdo glo.math.vj. Regnũ dei eternum ẽ Bañ. vij. Regnũ eius qð nõ coꝛrũ
ſanctiſicet᷑.i.ſiẽ eſt ſem babeat᷑ ⁊c. De tercio dicitur in petur.ſi regnũ dei eternũ eſi:igit᷑ fruſtra petit᷑ aduẽtꝰeiꝰ
quadã glo.math.vj. Hic ſpm̃ ſapĩe oꝛamꝰ:ne a ſctitate Itẽ petit᷑ aduent regni dei.Regnũ aũt dei eſt eccleſia
nomiĩs in aliquo diſcrepemꝰ.i.ꝑfecte ſimꝰ ↄfoꝛmes.⸗ militas. Adath. v. Qui ſoluerit vnũ ð mãdatis iſtis mi
tum ad ſtatũ vie ſitr triba modis ſcttificat.ſcʒ ꝑ aduentũ nimis.et docuerit ſic homĩes mimꝰvocabit᷑ in regno ce.
ſanctiſicatõis qᷓtũ ad inchoãtes:ſic habet᷑ ꝑ amb.i ver⸗ Similiter et triũphans. Adath.xxvj.Non bibã de hoc
bis ſupᷣdictis.et ꝑ augmentũ ſctificatõis qtũ ad ꝓficiẽ⸗ genimine vitis donec bibã illud ĩ regno pa.me.aut ergo
tes:ſic habet᷑ in glo.aug.ſupᷣdicta.et q;ẽtũ ad ꝑſeuerãtiã hic petit᷑ aduentus regni.i.eccłie militãtis:aut regni ec⸗
ſct᷑ificatõis.q;ẽtũ ad ↄſumãtes:ſicẽ habet᷑ ab aug.de dono cleſie triũphantis.ſed neq; aduẽtus regni huiꝰ neq; illi⸗
ꝑſeuerãtie. Hi aũt modi ſct̃ificatõis patris ĩ filijs ad il us videt᷑ eſſe petendꝰ:cum vtrũq; iam veĩt.⸗ Si aũut di⸗
lum modũ quo pater gloꝛificabit᷑ in filijs in patria oꝛdi ceret᷑ ꝙ petit᷑ aduẽtꝰ regmi.i.ꝙ vnũ veniat ad aliud. Cõ
nant᷑.vtpote ad modũ ꝗ eſt pꝛimꝰ in deſiderio petẽtis et tra.ſuꝑ illud adueniat regnũ tuum MNMath. vj. glo. hic
in intẽtione pꝛicipalis.Lres igit᷑ modi ꝗ reſpiciũt ſta⸗ ſpũs intelligẽtie peti᷑ quo mundat᷑ coꝛ.vt deus videat᷑.
tum vie oꝛdinatur ad illos ꝗ reſpiciũt ſtatum patrie. et ex hoc videt᷑ ꝙ nõ petit᷑ hic aduentꝰ regni ad regnũ: ſed
dDno illoꝝ modoꝝ ꝗ reſpiciũt ſiatum patrie.ꝗ ſcʒ ſunt ꝑ ſpũs intelligẽtie quo mũdat᷑ coꝛ.¶ Itẽ nõ petit᷑ aduẽtus
2 foꝛmitatẽ et inoteſcẽtiã:ad illũ qui ẽ ꝑ gloꝛiſicatõʒ.Et eccłie militãtis ad triũphantẽ.qð pʒ ex glo.Qath.vj.
intelligẽdũ eſt qð hic dicit᷑ de cõfoꝛmitate ꝑfecta.de qua vbi dicit. regnuʒ dei ſemꝑ eſt.ſed adueniat.i.manifeſiet᷑
jioh.iij. Cum apparuerit ſiles ei erimꝰ.Siłr de ĩnote⸗ bomibo. Sʒ eccłlia militâs maifeſta eſt homibo: igit᷑ nõ
ſcentia ſiue cognitõe.de qua ioh.xvij. Hec ẽ vita eterna petit᷑ eius aduentꝰ. Meq; aduẽtus triũphãtis ad militã
vt cognoſcãt te ⁊c. Silr d gloꝛificatõe de qua camit ec⸗ tem:qꝛ vt hẽt heb.xij. Regnũ ĩmobile ſuſcipiẽtes habẽꝰ
cleſia. Gloꝛioſus dñs in ſctis ſuis. In via em̃ eſt quedã gram ꝑ quã ſeruiamꝰ placẽtes teo cũ metu ⁊ reuerẽtia
cõfoꝛmitas homĩs ad deũ.et ĩnoteſcit᷑ deus ⁊ gloꝛiſicat qð at᷑ ẽ imobile ſic eccłia triũphãs de qua loꝗt᷑ ibi: non
hoĩem:ſed exiliter et imꝑfecte.¶ Ex hbis pʒ reſponſio pr ad aliã venire.gocioſa ẽ hmõi petitio.¶KRñnſio.ꝙ re
ad illa que tacta ſunt.qꝛ licet hic plura petant᷑ et diuer:· gnum dei dicit᷑ multipliciter. dicit᷑ em̃ eccłia militãs:qꝛ ie qu α = vil
ſa:tñ vna eſt petitio.eo ꝙ illa diuerſa ad vnũ qð pꝛinci⸗ regit᷑. Math.xiij. Mitter filiꝰ: homis ãgelos ſuos ⁊ col

aliter deſiderat᷑ et intendit᷑ oꝛdinant᷑ ligent de recno – di ſcandala-gte ecckin wupbane
. Proy qꝛ? regnat. Math.viij. VUeniẽt recũbẽt cũ abꝛaha yſaac
4 on equeter que/ § W. iacobĩ regno celoꝝ. Itẽ gr̃a fidei. Luc.xvij.regnũ dei

rit᷑ vtrũ hic petit᷑ temꝑale vel eternũ. O tꝑale ex dictis intra vos ell. Itẽ gloꝛia ſpei Aldath. xxv. Peꝛcipite re⸗
patʒ. aduentꝰ em̃ ſctiſicatõnis augmẽtũ ſctificatõnis et gnũ qð vobis ꝑatũ ẽ ab oꝛigie mũdi. Itẽ ĩtellectꝰſcripte
alia qᷓ tacta ſunt tꝑalia ſunt.il Contra. aug.in li.enchᷣ. Aldath.xix.aufert᷑ a vobis regnũ dei et dabit᷑ geti faciẽ
Tribo pꝛimis eterna petunt᷑.quatuoꝛ religꝗs tꝑali ti fructꝰeius. Itẽ locus patrie.NDath.xiij. Fulgebũt in⸗ eer *
tn ꝓppter eterna cõſequẽda ſunt neceſſaria.¶ Reſpoſio. ſii ſic ſol ĩ regno pr̃is eoꝝ. It rpᷣe ip̃e d regnũ dei.luc. G
eſt iudicare de ſctificatõne noĩs dei in nobis tripliciter. xj. Si in digito dei eijcio demo.pꝛo. pue.ĩ vos regnũ di S Fa be l
Vel ꝙtũ ad inchoatõʒ ſctificatõis: vt qua purgamura Poteſt igit᷑ hac petitõe peti vt veniat regnũ eccłie mili⸗ꝰ „
peccato.vel qtũ ad augmentũ.et qtum ad cõſumatõem tãtis ad regnũ triũphãtis vt fiat triũphans.vn nõ peti⸗
que in finali ꝑſeuerãtia ꝑ modũ diſpoſitõis ꝓrime ad il tur vt regni ecchie veniat:̊ vt adueniat.4 Adillud qð
lam que erit oĩno cõſumata in patria habet᷑.ſ̊ in patria obijcit ꝙ hic petit᷑ ſpũs intelligẽtie ⁊c. dicẽdum ꝙ aug.
gualſi ſoꝛmaliter ⁊ ꝑ adimpletõem. De pᷣma. j. theſb. iij. adaptat dona et beatitudies petitõibo. Eñ nõ dicit᷑ ꝙ ĩ
Hec eſt volũtas dei ſctificatio vr̃a.De ſecũda Apoc.vl. hac petitõe petit᷑ ſpũs intelligẽtie q̃i directe et pꝛicipali⸗
Qui ſanctꝰ eſt ſcrifcet᷑ adbuc.Oe tercia Eʒech.xxxvij. ter petitũ:ſᷣ q̃ſi cõneniẽs ad illud qð hic petit᷑ pꝛicipali⸗
Percutiã cũ eis fedus pacis pactũ ſempiternũ erit illis ter. ¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ nõ petit᷑ hic aduẽtꝰ regni mili
et dabo ſctificatõem meã ĩ medio eoꝝ imꝑpetuum. Hec tãtis eccłie ad regnũ tꝛiũphãtis ꝑ gloſaz illã.regnuʒ dei
tria notat beatꝰ Cypꝛianꝰ dicẽs.Cũ ſctificari petimus ſemꝑ ẽ ſᷣ̊ veniat.i.maĩfeſtet᷑ ⁊c. Dicẽdũ ꝙ illa glo. ĩtelli⸗
vt in nobis ꝑueniat ſctiſicatio oꝛamꝰ.ecce pꝛimũ. Cum git de regno triũphãtis.qð pʒ ex eo qð ſequit᷑ ĩ glo.dici⸗
ðo ſanctꝰ rogat vt ſctus ſit· id vtiq; rogat vt ſctus pma⸗ tur em̃ ibi regnũ dei eſt ſemꝑ:ſᷣ veniat.i.manifeſtet᷑ bo⸗
neat. ecce ſecũdũ. Cum hoc vtiq; petũt:vt ĩ eis ꝑſeuerent mĩbo quibo vt lux cecis nõ videt᷑.qð nullꝰ ignoꝛare pote
bonis que ſe accepiſſe nouerint.ecce terciũ.Dicendũ igr rit:cũ filius iudicare venerit in qͥ regnabũt et ſct᷑i.vt di⸗
ꝓ in hac petitõne petit᷑ obtinendũ in tꝑe ꝙᷓtum ad incho cit᷑ math.xxv. Peꝛcipite r̃ᷣgnũ qð vobis ⁊c̃.¶ Ex hoc pʒ
atoem et ꝙtum ad augmẽtum:vᷣ qtum ad cõſumatõem reſpõſio ad aliud qdð ſequit᷑ quo videt᷑ ꝙ regnũ triũpha⸗
obtinendu in eternitate.Añ loaug. Bnterna vita tri tig eccłie nõ pt᷑ aduenire qꝛ ẽ immobile.qꝛ eiꝰ aduenire
um pꝛimaꝝ petitionũ impetratões fiunt.licer bic inci⸗ eſt hoĩbo maifeſtari vt habet᷑ ex glo. Vel pt᷑ intelligi ſic. v⸗
piant.i Qam ſctificatio noĩs ab ipo humili aduentu agi Regnũ tuum adueniat.i.regnũ quo tu modo regnas ĩ
cepit.Et in ench.cxviij.ca.: dicimꝰ ſctificet᷑ nomẽ tuũ nobis p fide: puemat ad regnũ qͥ in nobis regnabis per
⁊c.oĩno ſine fine tenẽda ſunt.et hic inchoant᷑. et quãtũ⸗ ſpeciem.i.regnũ ſidei ad regnũ tranſeat ſpeciei. qm̃ bec
cunq; ꝓſiciamꝰ augent᷑ in nobis:ꝑfecte oo qð in alia vi eſt vita et᷑na vi cogſcat ⁊c̃.ioh.xvij. Adhuc ſic.adueĩat
AaA*

—
, „

regnũ tuũ.i. intellectus ſacre ſcripture quo videmꝰ mõ
te:trãſeat ad intellectũ quo vigebimus te in te qui es li
ber vite. j. coꝝ riij. Tidemus nũc ꝑ ſpeculũ.et in enigma

te ſacre ſcri re:tũc videbimus facie ad faciem. ,„
¶ Conſequẽter que· . S. ij.

ritur. vtrũ bec petitio ſit vna vł plures. vna: viget ꝑ
boc tm̃ ſunt ſeptẽ.¶. Cõtra.numerꝰ petitionũ diſtin/
guit᷑ iuxta numerũ petendaꝝ.hac petitõe petit ſpũs ĩtel
ligẽtie.Añ glo.ibi. Adueniat regnũ tuũ. Hic ſpus itel⸗
ligẽtie petit᷑quo mũdatur coꝛ ⁊c. Itẽ petit᷑ manifeſtatio
regni.Añ alia glo.rnũ dei ſemꝑẽ:ſed adueĩat. i.maiſe
ſtetur ⁊c. Item alia multa petuntur vt ex dictis in alio

.

ꝓbleumate patet m multiplicẽ expoſitõem huiꝰ verbi
adueniat regnũ tuß KReips ſio. ꝙ; hec petitio eſt vna
licet em̃ plura petant᷑ er conſequẽti intellectu.vnũ tñ eſt
pꝛĩcipaliter petitũ.i.aduentꝰ regni eccleſie militůtis ad
regnũ eccleſie triũphantis.ſilr ſpũs intelligẽtie non ſic
petit᷑ hic directe:ſed volde ex cõſequẽti.qꝛ em̃ in aduentu
regni qð hic pꝛincipaliter petit᷑.ſpũ intelligẽtie regnũ fu
turũ manifeſſabit.dicit᷑ hic peti ſpũs intelligẽtie. Ande
gloſa alia ſpũ intelligẽtie regnũ futurũ ingredientibus
declarat᷑:et mũdicia coꝛdis attribuit᷑ ꝑ quã deus ibidẽ
regnãs ſicuti eſt videtur.j.ioh.iij. Et attendendũ ꝙ ex⸗
poſitoꝛes huiꝰ ozonis plures ponũt expoſitõnes ex ſutꝑ⸗
babũdanti:que nõ ſunt expoſitões pꝛincipales.

onſequẽter que /. S. iij.
ritur ꝗd petit᷑ bac petitõne.Et pꝛimo querit᷑ vtrũ petit
temꝑale vel eternũ. Secũdo vtrũ petit᷑ gloꝛia coꝛꝑis vel
aĩme vel vtriuſq;. Circa pꝛimũ ſic.videt᷑ ꝙ eternũ petat
hic.ex auctoꝛitate aug. dicẽtis.vij.petitões videt᷑ coõtine
re oꝛatio in quaꝝ tribo eterna poſcuntur 1c. ¶ Contra
criſ.ſuꝑ math.vj.Adueniat regnũ tuũ.hoc rurſus piũ
bone mẽtis eſt veꝛbũ. nõ affigi his q vident᷑ neq; magnũ
quid pñtia eſtimare qð a bona conſcĩa ſcit et aime ern⸗
te a terrenis negocijs.boc itaq; et paulꝰ ſcʒ. viij.ad Ro.
Fm vnũquãq; cõcupiſcebat diẽ. ideoq; et ipe dixit.ſed et
ipᷣi pꝛimicias ſpũs habẽtes ingemiſcimꝰ adoptõem fili⸗
oꝛũ dei: expectãtes redemptõez coꝛꝑis nr̃i. Qui em̃ ha⸗
bet hoc deſideriũ neqʒ a benignis huiꝰ ſeculi inflãmari
poterit et neq; a triſtibo huĩliari:ſed vt in ipis ↄuerſans
ab alterutra erutus ẽ in equalitate.4. Jtẽ biero.ꝓ totiꝰ
mũdi petit regno:vt dyabolꝰ in mũdo regnare deſiſtat.
lIYdem hiero. regnet dens:et nõ regnet pctm ĩ moꝛtali

coꝛꝑe hoĩm.hoc eſt aũt temꝑale et hoc bic petit. ergo ⁊c
¶Keſ põſio. vt ha bet᷑ ab aug. Cicet in pꝛimis petitõibo
ant᷑ obtinẽda in patria:nihilominꝰ inchoant᷑ in via.
nde glo. aug. In eterna vita triũ pꝛimarũ petitõnum
ĩpetratões fiñt:licʒ bic incipiãt et ↄſumata ineternũ ma
nebũt. Vñ ſiẽ̃ de ſctiſicatõe noĩs:ita ðᷣ aauẽtu regni tri
plex ſtatꝰdiſtinguit᷑.ſcʒ inicij. ꝓfectus ⁊ cõſumatois. e
pꝛimo intelligit᷑ illð hiero.regnet deus:et nõ regnet pee
catũ in moꝛtali coꝛꝑe hoĩm. de ſecũdo dicit beꝛñ. Regnũ
boc nõdum exr toto puenit in nos. ſed pedetentim ꝓgre
diẽtes de fide ad ſpem: ad ipᷣm pleniꝰ inſtruimur.vt.ij.
pe.j. Fratres ſatagite vt ꝑ bonã oꝑam certam vꝛam vo⸗
catõem et electõem faciatis.ſic em habũdanter mĩſtrat᷑
vobis introitus in regnũ eternũ ⁊c̃.de tercio dicit Cy⸗
pananꝰ. Qoſtrũ ꝗdẽ regnum petimus aduenire a deo no
bis:vt poſtmodũ xpᷣo dñante regnemꝰ ſiẽ ipᷣe pollicetur
dicẽs.Elenite benedicti pr̃is mei.poſſidete patuʒ vobis
regnũ a conſtitutõne mũdi Math.xxv. Ao obiecta ̊
dicendũ. expoſitoꝛes declarant aliqñ petitõnes qᷓ;tuʒ
ad ea que retoꝛquẽda ſunt ad eoꝝ cõſumatõem.⁊ ſᷣm pᷣ
differẽter exponunt ponẽtes petenda temꝑalia vel eter⸗
ng.

onſequẽter que ¶S. ii

△

ritur. vtrũ hac petitõne petit᷑ gr̃a coꝛpꝑis vel aĩe vł vtꝛiuſ
3£½ coꝛꝑis:patʒ.Aug.ĩ ench.NQomen dei ſctificat᷑ in
u: vei regnũ in carnis reſurrectõe venturũẽ. ꝗ Cõtra
Umb.v⸗E ſacr̃is. Poſtulatio ẽ vt ĩ nobis ſit regnũ cei.
Si deꝰ ĩ nobis regnat:locũ hr̃e aduerſariꝰ nõ pt. culpa
nõ regnat.peccatũ nõ regnat. virtus regnat.patiẽtia re⸗
gnat.regnat teuotio.hec ambꝛo. Sed virtꝰ patientia et
hmõi ſunt ꝓpꝛie ꝑfectõnes aĩme. JItẽ bugo. Eeniat re
gnum ſapie ad nos inſenſatos illuiandos.regnũ leticie
ad nos flebileo cõſolandos.igit᷑ ⁊c. ¶¶ Itẽ in glo.math.

vj. Adueniat regnũ tuũ hic ſpũs intelligẽtie petit᷑ q̊ mũ

datur coꝛ vt deus videat᷑.igit᷑ vt pꝛiꝰ.¶¶ Itẽ cũ petit᷑ ad⸗

uentus regni.petit᷑ aduentus eccłie militantis ad triũ⸗
phantẽ. Hoc aũt eſt petere viatoꝛibo gliaz patrie. Glia
aũt patrie viatoꝛẽ reparat qᷓtũ ad totũ hoĩ Hac igit
petitõne petit᷑ gloꝛiã hoĩs ſimpliciter
q(ſdã. bac ꝓpꝛie głia petit᷑ coꝛꝑis inquatũ attẽdit᷑ in libe⸗
ratõe a tyrãnide fomitis ⁊ cauſa moꝛtis illiꝰ.de q̊ ro.vj
õ regnet pctm ĩ vr̃o moꝛtali coꝛpe.⁊ vt dĩc ibi glo. pec
catũ dicit᷑ ſomes pct᷑i. et.vij.eiuſdẽ. Video legẽ ĩ mẽbꝛis
meis captiuãtem me ĩ le.pcti. et dicit glo.Legẽ ĩ mẽbꝛis
fomitẽ pcti ꝗ regnet in mẽbꝛis a cuiꝰ dominio ẽ moꝛs in
coꝛꝑe.Añ in eodeʒ.Quis me liberabit de coꝛpe moꝛtis
huiꝰ.glo.i.de dominio carnis.i.in qua ẽ moꝛs.Cõtra hͥ
igit᷑ regnũ et dominiũ petit regnũ dei aduenire ĩ carnis
reſurrectõe vt dicũt.¶ Ad hoc igẽ qð dicit Amb.⸗ hug.
pr dici ſm illos ꝙ ipi loquũtur ſᷣm ꝙ inchoat᷑ regnũ in
via:et roboꝛat᷑ ꝑ collatõem virtutũ et augmẽtũ earũdẽ:
quibo mediãtibo peltit dyabolꝰab exercitio tyꝛãnidis
in hoĩe:et debilitat᷑ regnũ fomitis.nõ at loquũt᷑ ſᷣm ↄfir
matõʒ regmi qð erit ĩ reſurrectõe coꝛpoꝝ.Silr dðᷣm ad
glo. Math. vj. ¶ Ad illð qð obijcit᷑ cñ petit᷑ aduentꝰ
ecclie militãtis ad triũphatẽ.petit᷑ ꝑfecta glia patrie vi
atoꝛibo. Dicẽdũ ꝙ pꝛĩcipaliter petit glia coꝛpoꝝ ⁊ ex cõ⸗
ſeqnti glia ꝑfecta patrie.qꝛ glia coꝛpoꝝ ẽ ↄſeq̃ᷓns głiam
aĩaꝑ:et ſitr totiꝰ hoĩs.ſic dm eſt ̃m opioem eoꝝ. Vel
aliter pt᷑ dici ⁊ meliꝰ ᷣm indiciũ meũ.ſe cz ꝙ hic petit᷑ glo
ria ipᷣiꝰ hoĩs.⁊ h̊ vr̃ ex glo.aug. Math.vj q̃ dicit᷑.ĩ ꝑĩe⸗
ctõe ſenarij aduẽtũ regni poſcimꝰ:vt curramꝰ oẽs ĩ virũ
ꝑfectũ Eph.iiij. Perfectõʒ ſenarij vocat nũerũ ſenariũ
ꝗ eſt nũerꝰ ꝑfectꝰ.in q̊ dicit᷑ peti aduentꝰregni:qꝛẽ ſexta
petitio ſᷣm ꝙ fit cõputatio aſcẽdẽdo.Si ergo aduentꝰre
gni petit᷑ vt ſimꝰ viri ꝑfecti.hmõi aũt ꝑfectio ẽ totiꝰ hoĩs
patet ꝙ hic petit᷑ gloꝛia totiꝰ hoĩs.boc etiã vidr ꝑ aliaʒ
glo.ibidẽ q̃ dicit.cõgrue ſegꝗt᷑ vt poſt adoptõeʒ filioxꝝ re⸗
gnũ petamꝰ: qð filijs debet᷑ neqʒ em coꝛpꝰ neq; aĩa filiꝰẽ
ſed ip̃e hõ.¶ Ad illud vðᷣbũ aug.ſcʒ dei regnũ ĩ carnis re
ſurrectõne ẽ. Dicẽdũ ꝙ ex h̊ bo nõ habet᷑ niſi ꝓ qñ erit
reſurrectio coꝛpoꝝ:tũc adueniet regnũ.et h̊ verũ . 2 di⸗
cit hic aug.inſinuãs ꝙ nõ ẽ cõpleta ↄiũctio mili tãtis cũ
triũphãte ante gloꝛioſam carnis reſurrectõem.

Conſequẽter que S. v.
rit᷑.vtrũ aduẽtꝰ regni petit᷑ a deo appꝛopꝛiate vt? potẽs.
aut vt eſt ſapiẽs.aut vt ẽ bonꝰ. . vt ẽ potẽs patet: qꝛ re
gnum dñ̃antis eſt ſiue potẽtis. Vñ exo. xv.dũs r̃gnabit
ineternũ ⁊ vltra.¶ Contra.bug.adueniat regnũ tuũ.re⸗
gnũ dei triplex:regnũ ſcʒ potẽtie.regnũ ſapĩe et regnũ le
ticie. Neniat ́ regnũ potetie ad nos debiles ⁊ infirmos
roboꝛãdos. Gleniat regnũ ſapĩe ad nos inſenſatos et fa⸗
tuos illuiandos. Veniat regnũ leticie ad nos flebiles et
afflictos cõſolãdos.hec hugo.Ex h̊ pʒ ꝙ nõ petit᷑ aduẽ/

Keſan do vt eſt potẽs tm̃ ſed et vt ẽ ſapiẽs et bonꝰ.

Kelſponſio.ꝙ reuera ratio a qua regnũ dicit regnũ.
nõ ſolũ determiat potentiã:ſ ⁊ ſapiaʒ ⁊ boĩta tẽ. pꝛĩcipa
liter tñ et q̃ſi pꝛimũ in rõe regni dicit᷑ poteſtas. Vñ dyo
mſi. de di. no. Regnum eſt dillributio omnis termini et
oꝛnatus legis et oꝛdinis. Hic notant᷑ tria que eſſe regni
dtermiont.ſcʒ ptᷣas cũ dicit᷑ omis termini diſtributio:

ſapientia cuʒ dicit᷑ oꝛnatus legis.bonitas cũ dicit oꝛdi⸗

Keſponſio. m

S☛ ⏑

N —

6

Ve officio miſſe

nis. Diſtributio em̃ om̃is termĩ dicit limitatõem poten
tie exiſtentiũ in regno. Iſtud em̃ eſt ptatis regni impone
re exiſtẽtibo terminũ qᷓtum ad potentiã: vt nõ faciat qð
abſolute poſſunt:ſed qd a regno vel rege illis ꝑmittitur.
Vñ.ij.eſdre.iiij. Rex ſuꝑ omia pᷣcellit et dñatur eoꝛuʒ ⁊
om̃e qdcunq; dixit ulis faciũt.ſi dixerit occide:occidũt.
ſi dixerit remitte:remittũt.et om̃is plebs et virtutes ei
obediũt. Oꝛnatus legis ſapiẽtiã dicit. Leges em̃ regni
iudicia regni decernũt.vñ ꝓuerb.viij. Per me pꝛĩcipes
imperãt ⁊ potẽtes decernũt iuſticiã.E dico oꝛdinis bo
nit atẽ determĩat que eſt ꝓtectõne ⁊ gubernatõne ſubdi
toꝝ a pꝛincipe vel rege.licet aũt hec regni eſſe determi⸗/
nent:pꝛimũ in his eſi ptas.iQiſi em̃ eẽt auctoꝛitas pote
ſtatis:nec legibo fierent iudicia: nec oꝛdo regimĩs vl tui
tionis obſeruaret᷑. Pꝛimo ergo reſpicit regnũ potentiã
et petitio regni aduentꝰ eſt ab ipo potente.

Petitio tercia. ſiat volun

tas tua. .
Equitur de tercia petitõne que ẽ. Rat vo⸗

querit᷑ de dubitabilibo circa hanc ꝑtem:fi

accidũt circa hanc totã.¶ Circa pꝛimũ querũtur duo.
Pꝛimũ eſt vtrũ volũtas ſumatur bic ꝓ volũtate bene⸗
placiti vel ſigni. Secũdo vtrũ accipit᷑ ꝓ conſilio et pꝛe/
cepto.

Mueriturerga §. .

pꝛimo de ĩtellectu huiꝰ dictõis rolũtas ꝓut h̊ ſumit᷑.ſcʒ
vtrũ intelligat᷑ de volũtate beneplaciti vel ſigni. aũt
beneplaciti:videt᷑.dicit em̃ aug.in ench̊. in tribo pꝛi⸗
mis petitõnibo petunt᷑ eterna:in quatuoꝛ vltimis tꝑalia
Sed vt dicit bugo. Heneplacitũ tei eteꝛnũ eſt.nec pt᷑ nõ
eſſe quicqd ĩ illo ẽ. talia aũt nõ ſunt que ſubſunt volũta⸗
ti ſigno:igit᷑ ⁊c.que em̃ pᷣcipit dñs ꝓhibet et ↄſulit: qñʒ
em̃ fiũt qnz nõ fint. Silr que oꝑatur et ꝑmittit eterna ñ
ſunt.ſed qnʒ ſunt qnʒ nõ ſunt.¶ Item hugo ſignũ volũ⸗
tatis volutas dicit᷑ cum voluntas nõ ſit. Et ide habetuꝛ
a magr̃o ĩ ſent᷑. Sed cũ dicit᷑:ſiat volũtas.petit᷑ eiꝰ volũ
tatẽ fieri:et nõ illud qð nõ eſt volũtas ſiue aliud ab eius
volũ tate:igit᷑ hec petitio eſi de volũtate beneplaciti ⁊ ñ
ſigni. 4 YIem vt dicit hiero. et habet᷑ in glo. Oꝛamꝰ bac
petiiõne.vt libertas nr̃i arbitrij ſociet᷑ ꝑ gr̃am ſue volũ⸗
tati.ſed libertatẽ nr̃i arbitrij ſociari volũtati dine ꝑ gra
tiam. aut placʒ deo: aut diſplicet:conſtat ꝙ placet.vt eĩ
dicit hugo.Sicut eterne ſapiẽtie illiꝰ ignotũ eſſe nõ po/
tuit om̃e qð futurũ fuit:ſic coeterne volũtani eius diſpli
cere nõ potuit om̃e qð bonũ fuit.Qð aũt placet ei ſbeſt
volũtati beneplaciti eius.igit᷑ ⁊c.¶ Item glo. Hic petit
ſpũs cõſilij.ꝑ quẽ volũtas dei ingrit᷑ vt a nobis impleat᷑
Sed cõſtat ꝙ iſtud eſt bonũ et placet deo:igit᷑ vt pꝛius.
Itẽ volũtas ſigni qñz eſt reſpectu bonoꝝ qñʒ reſpectu
maloꝝ.vt patet de volũtate ꝑmiſſioĩs .iuxta illð amos
iij. NQon eſt malũ in ciuitate qð nõ facit deꝰ.i.ꝑmittit et
pcipit.dñs em̃ pᷣeepit abꝛabe occidẽ filiũ ſuũ ſiue ĩmola
re.geñ.xxij.ſed cõſiat ꝙ occidere innocentẽ ẽ malũ.vnde
exo.xxij. Inſontẽ et iuſtũ nõ occides.ſᷣ ꝙ mala fiant non
eſt petẽdũ a deo.ſed ſolũmõ bona. talia ſunt que ſubſũt
volũtati beneplaciti:igit᷑ ⁊c. ¶ INẽ petit᷑ hic ꝙ fiat volun
tas in nobio ſic in angelis.h̊ in illis fit volũtas benepla
citi:̊ ⁊c.i Itẽ ĩ huiꝰ expoſitõe dicit gl. volũtas dei
ſemꝑ ſit. ̊ hec ẽ volũtas beneplaciti.vñ hugo.benepla⸗
citum eius eternũ eſt.nec pt᷑ nõ eſſe quicqꝗd in illo ẽ.⁊ ꝗc
qd ĩ illo nõ eſt:eſſe nõ poteſt.nec cõtra ipᷣm nec extra ipʒ
nec ſine ipᷣo aliqd eſl:et eſt in omi qð eſi.cõſtat et ipᷣm ra
tum eẽ.nec caſſari pt᷑ aliqñ qð in ipo eſt. Omia quecũq;

oluit fecit. in hoc pbatur ꝙ nõ caſſat᷑ voluntas eiꝰ. et
volũtati eius ꝗs reſiſtit:in hoc ꝓbatũ eſt ꝙ nõ impedit᷑

lũtas tua ſicut in celo ⁊ in terra.Et pꝛimo

at volũtas tua. Secũdo dæ illis que acci/
dunt circa hanc:ſiẽ in celo et in terra. Tercio de his q̃ᷓ

* °
xxxvij.
beneplacitũ ipius. Idem habetur a magfr̃o in ſentẽtijs.
Coötra. volũtas beneplaciti qua deus vult.eſt deo co
eterna et idem cum ipᷣo.hoc aũt nõ fit.Si aũt diceretur
ꝙ volũtas beneplaciti eſt duplex.ſcʒ qua vult et qð vule
id ẽ ipᷣm volitũ.pꝛima nõ ſit:ſecũda fit.vñ cõueniẽter po
ſtulat᷑.Contra volitũ volũtate beneplaciti nõ poteſt ali⸗
quo modo caſſari nec im pediri ꝗn ſit.vt pʒ ex ᷣbis bug.
ſupᷣdictis.de qua et yſa.xlvj.Omis volũtas mea fiet. et
iob.ix. Quis reſtitit ei et pacẽ habuit.Ro.ix. Volũtati
eius ꝗs reſiſtet.Et cõſtat ꝙ hec de volũtate beneplaciti
intelligũtur ſicut vult hugo et magr̃ in ſenten. Exqͥ igit
volũtas huiꝰ impediri vel caſſari nõ poteſt: nulla videt᷑
eſſe ratio quare debeat poſtulari. Pꝛet.ſuꝑ illð ro.xij.
Vt ꝓbetis que ſit voluntas dei:dicit glo.iLota ꝙ volun
tas dei dicit᷑ ſiue ipᷣa qua vult que ĩ deo eſt deꝰ: ſiue illð
qð vult. Hic nõ accipit᷑ voluntas qua vult:que ſemꝑ im
pletur. que beneplacitũ dei et diſpoſitio interdũ appella

tur. Ex hac glo. pʒ ꝙ beneplacitũ dei non dicit illud qð
veus vult ſ̊ qua vult.ĩmo ſunt differẽtie diuerſe volũta⸗

tio.4 Pꝛeterea. vt babet᷑ a mgr̃o ſent.et hug. Henepla⸗
citũ dei eternum ⁊. volitũ beneplacitũ nõ ſemꝑ eſt.¶ Itẽ
glo.ſuꝑ illud. Fiat volũtas tua.volũtas dei eſi pceptoꝝ

cuſtodia.ſ̊ pꝛeceptoꝝ cuſtodia p̃cipitur a dño.Deut.x.

Ama dñm deum tuũ et obſerua pᷣcepta eius. Hic igr ſu
mitur volũtas ꝓ volũtate ſigni.pꝛecepiũ em̃ eſt ſignum
volũtatis beneplaciti.¶ Itẽ biero.et ẽ alia glo. Mꝛamꝰ
vt libertas arbitrij nr̃i ſociet᷑ ꝑ gram ſue volũtati.aſſoci
atio aũt noſtri liberi arbitrij ꝑ gratiã diuĩe volũtati ca⸗
dit ſub ſigno beneplaciti qð eſt impletio.ᷓ ⁊c.¶¶ Itẽ vi⸗
tetur idem ꝑ glo.q dicit. Hic petit᷑ ſpũs conſilij:ꝑ queʒ
volũtas dei inquirit᷑.vt a nobis impleat᷑.¶ Item pꝛimo
ſent᷑.xlv.diſ. Pꝛo pᷣcepto dei atz cõſilio poteſt accipi vo⸗
luntas dxi ibi.IFiat volũtas tua ⁊c̃.ſ̊ pᷣceptũ atʒ cõſiliuʒ
ſunt ſigna volũtatis beneplaciti:g̊ c. ¶ Reſpõſio.licʒ
quidã vidẽtur determĩare ꝙ hac ſolũmõ petitõne petit᷑
volũtas ꝓut dicit᷑ ſignũ:poteſt tñ dici ſine pᷣiudicio.qꝙ il
lic petitur volũtas que eſt beneplacitũ dei:et que dicit᷑
ſignũ beneplaciti.Eſt em̃ voluntas dei pꝛima rerũ oĩm
cauſa. Heneplacitũ aũt diuie volũtatis ſiue que eſt vo⸗
luntas dei:oĩm que tꝑibo cõgruis ſimplici motu eiuſdeʒ
fiunt:appꝛobat vt fiant ⁊ in eſſe ꝓcedãt.Vñ bugo. bene⸗
placitum qð eternũ eſt oĩm que fiũt tꝑibo ſuis ſimplici
motu iuſticie ſue appꝛobat vt ad effectũ ꝓcedãt et fiant.
Hic ergo notant᷑ duo que cõcernũt diuinũ beneplacitũ
ſcʒ appꝛobatõem rerũ fiendaꝝ ſiue pꝛoducẽdaꝝ in eẽ: et
ipᷣam factõʒ ſiue ꝓductõʒ.axpꝛc batio at eterna ẽ:factio
ſiue ꝓductõ tꝑalis et ſic intelligit᷑ñ verbũ magri ĩ.j.ſen.
xlvj.diſ.dicens. Rogãdꝰ eſt dñns vt velit.qꝛ neceſſe ẽ fie

ri ſſi decreuerit. Dicẽdũ igit᷑ ꝙ nõ incongrue petit᷑ vt fiat
volũtas beneplaciti inqꝗtũ im poꝛtat ꝓductõeʒ reꝝ faci

endaꝝ in eſſe:licet non ſit petendũ vt fiat inꝗᷓtũ dic ap⸗
pꝛobatõem reꝝ futurax ſiue fiẽdaꝝ.i Lon em petendũ ẽ
qʒð eſt eternũ:ſed qð eſt temꝑale.vel qͥdãmõ d pendẽs a

tꝑali. 4 Av illud igit᷑ qð obijcit᷑ꝙ in tribo pꝛimis peti⸗

tionibo petunt᷑ eterna.dicendũ ꝙ ibi ſumit᷑ eternũ noĩe

extẽſo. qͥ mõ ꝑpetua dicunt᷑ eterna ſm ꝙ in vita iſta in⸗

choata et in vita futura cõſumata eterna dicunt᷑.ſᷣm quẽ
modũ gloꝛificatio beatoꝝ eterna dici pt᷑. Vñ et gl. aug.
que incipit videnda ẽ haꝝ ſeptem diſtinctio in eterna vi
ta trium pꝛimaꝝ petitionũ ⁊c. vt S.¶ Ad aliud qð obij/
citur.ꝙ ſignũ voluntatis nõ ẽ voluntas ⁊c̃.dicenduʒ ꝙ;
et voluntas beneplaciti voluntas ẽ:et ſignũ voluntatis
voluntas ⁊.̊ hoc ſm veritatis ꝓpꝛietatẽ: illud ſᷣm quẽ⸗
dam modũ loquẽdi.dicit᷑ ergo ꝙ ſignũ voluntatis nõ ẽ
volũtaos:qꝛ nõ ẽ volũtas ſᷣm ꝓpꝛietatẽ vᷣitatis. Vñ hug.
Volũtas dei ĩ ſacro eloꝗo aliqñ accipit᷑ illa q vere eſt in
ipᷣo et ideʒ cum ipo: et coeterna ipᷣi:aliqñ vo ſᷣm quẽdã
dicẽdi figurã voluntas eius vocat᷑: que ᷣm ꝓpꝛietatem
nõ eſt voluntas eius:bſᷣ ſignum voluntatis eius.et dicit
ipᷣm ſignum volũtatis:cum volũtas nõ ſit ſᷣ ſignum tm̃

AANAN

quẽadmodũ et ſigna ir e ira dicũtur et dilectõnis ſigna
dilectio appellant᷑.et dici᷑ iratus deus.et nõ eſt ira ĩ eo
aliqua:ſed ſigna tm̃ qᷓ foꝛis fiũt quibo iratus oſtẽdit᷑ ira
ipᷣius noĩatur.Et eſt figura dicẽdi ſᷣm quã nõ eſt falſuʒ
qð dicitur:ſed qð dicit᷑ verũ ſiłlitudinis reſpectu obum⸗
bꝛat᷑.q¶ Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ volũtati eius nõ pt᷑ diſpli
cere bonũ.dicendũ q boc verũ eſt.licet ex hac nõ ſequat
ꝙ om̃e bonũ placet ſcʒ placẽtia beneplaciti:qꝛ ex hoc ſe⸗
queret᷑ ꝙ om̃e bonũ fieret.Vñ hec diuiſio nõ eſt ꝑ oppo⸗
ſita.aut placet aut diſplicet.ꝓut placet et diſplicet: di⸗
cunt placentiã vel diſplicentiã beneplaciti et eiꝰ oꝓpoſi⸗
ti.¶ Si oũt querit᷑ vtrũ placet deo vel diſplicet libertatẽ
nr̃i arbitrij ſociari diuĩe volũtati.Dicendũ ꝙ ſi qd dico
placʒ dicat placentiã volũtatis ſigni:placet.qꝛ hec ſub⸗
eſt volũtati ſigni qð eſt pᷣceptio vel conſiliũ. At em̃ dicit
hugo.diſtinguit᷑ pᷣceptio in eã que fit extrinſecꝰ ꝑ ſermo
nem:et in eã que fit intrinſecꝰ ꝑ inſpiratõʒ.bene em̃ in⸗
noteſcit aĩe aliqͥ iſio mõꝝ ꝙ ſui libertas arbitrij debʒ

ſociari diuie volũtati.Et ex his pʒ reſpõſio ad alið qd

ſequit᷑.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.q volũtas ſigni qñz eſt re
ſpectu maloꝝ vt in ꝑmiſſiõe vel pceptõne. dicũt ꝙ etſi
ponat᷑:hoc nõ pt᷑ eſſe in ꝓpoſito.qꝛ nõ petitur hic ꝙ volũ
tas ſigni ſimpliciter fiat:ſed ꝙ fiat in terris ſiẽ fit in ce⸗
lis.vbi neqʒ eſt pceptio neq; ꝑmiſſio mali.d hoc aũt in⸗
fra pleniꝰ dicet᷑.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ in angelis fit
volũtas beneplaciti.dicendũ ꝙ hoc verũ eſt:nec hoc eſt
ptra ea que dicta ſunt.¶. Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ volũtas
dei ſemꝑ fit.dicendũ ꝙ boc nõ dicit᷑qꝛ bac petitõne oꝛat
qð ſempꝑ fit.qdð patet er l̃a ſequẽti que eſt. Si oꝛamꝰ vt
volũtas nr̃i arbitrij ſocietur ꝑ gr̃am ſue volũtati que eſt
ſanctiſicatio nr̃a.Ex his patet ꝙ nõ petitur hic ſolum⸗
modo ꝙ ſemꝑ ſit:ſed illð qð eſt nri arbitrij vt fiat.¶ AD
pꝛimũ qð obicit᷑ ꝓ alia ꝑte.dicendũ ꝙ ꝓut intelligitur
bic peti ꝙ fiat volũtas beneplaciti.nõ petit᷑ vt fiat volũ⸗
tas qua vult queẽ eterna:neq; aꝑꝛobatio fiendoꝝ que
ſimiliter eterna ẽ:ſᷣ fiat inqtũ dicit ꝓductõem reſpectu
fiendaꝝ in eſſe. Et licet ꝓquctio iſta impediri nõ poſſit
neq; caſſari:nihilominꝰ petẽda eſt a dño qui ab eterno
diſpoſuit vt ad petitõem gratuitã ꝑficeret᷑.que aũt ↄclu

duntur 1 bo cõſequẽtibo cõcedimus. ,
¶ Lonſequẽter que · S. ij.

ritur. Si volũtas dei poſſit hic accipi ꝓ cõſilio atz pᷣce⸗
pto.ſᷣm ꝙ magf dicit in ſenten. Et videt᷑ ꝙ nõ:eo ꝙ ĩ ce
lo neq; ſunt pᷣcepta neq; cõſilia.hec em̃ ſunt ad merita.
vñ ſolum dantur exiſtenti ĩ ſtatu merẽdi. Qon eſt igitur
petendũ ꝙ fiat dei volũtas.i.pᷣceptũ vel conſiliũ in terra

ſicut ĩ celo: exquo ibi nõ eſt ſtatus merẽdi.vñ nõ dantur

ibi cõſilia vel pcepta. ¶ Itẽ ẽ p̃ceptũ ꝓbatois et pᷣceptũ
erecutõis Berbee ꝓbatõnis:vt pᷣceptũ factũ abꝛa⸗
he de filio imolãado.Geñ.xxij. Pꝛeceptũ executõis ẽ du-/
pler nature ⁊ diſcipline. Qature: qð intꝰ inſpiratũẽ ꝑ
naturã.vt q expᷣſſa ſunt in dccalogo.Exo.xx. Diſcipline
vt illud qð factũ fuit pꝛimis parẽtibo Geñ.ij. Mõ at eſt
petendũ vt fiat volũtas.i.pᷣceptũ nate ſiẽ in celo ⁊ ĩ tra
qꝛ vt dicit hugo.ad bonũ datum poſita eſt cuſtodia pᷣce⸗
ptũ nature ſcʒ ne amitteret᷑.Qeq; petendũ ẽ vt fiat valũ
tas.i.pꝛeceptũ diſcipline:ſicut ĩ celo et in terra.qꝛ vt di⸗
cit hbugo.ad bonũ ꝓmiſſum aꝑta ẽ via pᷣceptũ diſcipline
Apertaẽ inquã vt illð bonũ quereret᷑ ⁊ iueniret᷑igitur
cũ exiſtentes ĩ celo in nillo poſſint domnificari. neq; ali
qð illis datũ pt᷑ amitti. Gonũ aũt ꝓmiſſum inuentũ eſt

et habitũ:nõ requirit᷑ ibi p̃ᷣcepti nature impletio neq; di

ſcipline.igit᷑ nõ eſt petendũ vt hec fiant in terra ſicut in
celo:exquo nõ fiunt in celo.ĩmo hec petendo implicat᷑ ſi
ue ſupponit᷑ falſum. Silr ĩ celo nullũ dat᷑ pceptũ ꝓboti⸗
onis hoc cõſtat.et ita nec adimpletio huiꝰpetẽda ẽ ſicut
nec alioꝝ.¶ Itẽ ſignũ volũtatis eſt ipa pᷣceptio:nõ illud
qð pᷣcipit᷑. qd patet.q ei vñs pᷣcipit q aliqd fiat ratuʒ
habet q⸗ vult illud fieri.nõ ex hoc ꝙ illud fit:qꝛ młta fi⸗
unt que nõ vult ficri:łᷣ ꝓhibita ſunt ab ipᷣo ne fiãt. Sʒ

conſtat ꝙ qñ petit᷑ ꝙ fiat voluntas dei de aliquo p̃cepto
dei vel cõſilio:nõ petitur ꝙ hoc pᷣcipiatur vel cõſulatur
ab ipo:ergo volũtas dei ſᷣm ꝙ hic petit᷑ lieri.nõ accipit
ꝓ conſilio vel pᷣcepto Fᷣm ꝙ ſũt ſigna beneplaciti 4 . Cõ
tra.magjr in ſent᷑.dicit ꝙ ꝓ pᷣcepto dei atʒ cõſilio pt᷑ acci
8 volũtas dei ibi. Fiat voluntas tua. Item hic pt᷑ qᷣri
trũ volũtas dei poſſit accipi ꝓ cõſilio ⁊ p̃ᷣceꝑto ſolum
modo:vel ꝓ alijs.etſi ꝓ alijs:ꝓ quibo.¶ ¶ Ad boc dici
poteſt.ꝙ in patria ẽ cuſtodia pᷣceptoꝝ ⁊ adimpletõ ſimi
liter et conſilioꝝ.licet alio mõ qᷓ in via.qꝛ in patria pfe⸗
cte et ᷣm ea que cõplementũ et ꝑfectõem dicũt:hic auteʒ
imꝑfecte ⁊ ſm ea que imꝑfectõem dicũt. lt em̃ dĩc aug.
Hoc pᷣceptũ:diliges dñm deum tuũ ex toto coꝛde er to⸗
ta aĩma ex tota mente tua.hic non pt᷑ ꝑfecte adimpleri:
ꝓut illo pᷣcipit᷑ deum diligi ex ĩtellectu ſine erroꝛe.ex vo
luntate ſine cõtradictõne.ex memoꝛia ſine obliuione.ſᷣ
adimpletur hic imꝑfecte ſᷣm ꝙ illo pꝛecipit᷑ eus ſuper
om̃ia diligi.Similiter ibi erit ꝑfecte impletio conſilio⸗
rum.quia plena et ꝑfecta abdicatio tempoꝛalũ: ꝑfecta
et continua obedientia vt patet cõſideranti.petitur igit
hic adimpletio p̃ᷣcepti nature et conſilioꝝ: quoꝛum erit
adimpletio ꝑfectiſſima in patria.¶ Cum igitur obijcit᷑
Sler ſcʒ pꝛecepta et conſilia data ſunt ad meritum ⁊c̃.
icendũ ꝙ hoc verum eſt ꝓut impleret᷑ in ſtatu merẽdi
vt quãdo circa eoꝝ adimpletõem duo cõcurrũt.ſcʒ bo⸗
num.i.oꝛdinatũ ad pꝛemiũ.et difficile.dum em̃ oꝛdina⸗
ta ſunt ad pꝛemiũ et difficilia ad exequendum: cooꝑan⸗
tur ad meritum.ſed in patria nõ erunt oꝛdinata ad pꝛe
mium neq; difficultate aliqua implebunt᷑.vnde nec ad

meritum coopabuntur: ſed pᷣcepti diſcipline vel ꝓbatio
nis inqtũ ſunt hmõi: nulla ẽ impietio in patꝛia.nec qtũ

ad ea poſtulat᷑ hic adimpletio vrolũtatis dei.4¶ Ad alið

dicendũ.ꝙ illud qð dicit voluntas dei ſummi poteſt pꝛo

pᷣcepto:intelligit᷑ de ꝓpoſiio executõnis nõ ꝓbationis.
Pꝛeceptũ tñ executònis ibi nõ erit ad iilos de quibo loꝗ

tur hugo:ſed ad ꝑfectioꝛes.Vł poteſt dici ꝙ ſᷣm aliqua

pᷣdictarum erpoſitõnum vtpote ᷣm illã ſicut ĩ celo et in

terra.i.ſicut in ꝑfectis et in peccatoꝛibo conuerſis poteſt
peti adimpletio pᷣcepti.ꝓut geneꝛaliter ſumit᷑ ſeʒ ad pꝛe
ceptum executionis quod eſt duplex et ꝓbationis.q¶ Si
obijcitur ꝙ nõ eſt petendũ ꝙ fiat p̃ceptum ꝓbatõis.cuʒ

illo pᷣcipiatur qñʒ ꝑditio innocentũ:ſicut patet de pꝛece
pto facto abꝛabe. Geñ.xxij. Dicendum ꝙ in pᷣcepto pꝛo
bationis volũtas pᷣcipientis nõ eſt ipᷣm inperatum ſed
aliquid fiendũ circa ip̃ᷣm im peratum. Vnde pꝛeceptum
factum abꝛahe nõ fuit ſignum ꝙ dñs voluit ꝙ; ĩmolaret
filiũ:ſed ꝙ pᷣparaẽt ſe ad ĩimolandũ.de hoc pleniꝰ deter⸗
minatũ eſt in pꝛimo libꝛo vbi determinatũ eſt de diuina
voluntate. Ad aliud dicendũ.qꝙ ſicut pᷣceptio dñi ſim
pliciter ſine determiatione alicuiꝰ fiendi nõ eſt ſignũ be
neplaciti illius de aliquo fiendi.ſic volũtae dei nõ ſumi
tur hic ꝓut eſt ſignum pᷣceptionis ſimpliciter: ſed ꝓut ẽ
ſignum illius qð pᷣceptum eſt inꝙtũ cõſideratur vt pꝛe⸗
ceptum eſt. Vn ꝗñ aliquid ↄſideꝛat᷑ vt pꝛeceptũ ẽ a dño:
tunc eſt ſignũ beneplaciti.nõ ipᷣa pᷣceptio ſine determĩa⸗
tione alicuiꝰ neq; aliquid ſimpliciter cõſideratũ.¶ Ad
illud qð queritur. Si volũtas pt᷑ ſumi ſolũmõ ꝓ his ſi⸗
gnis ſcʒ pᷣcepto ⁊ ↄſilio ⁊c᷑. Dicẽdũ ꝙ nõ ſolũmõ ꝓ his:
B generaliter ꝓ oibo illis qͥꝝ volitũ ẽ idẽ cũ volito bene
placiti dñi.ſic ꝓ pᷣcepto ⁊ cõſilio et oꝑatõne. In his em̃
idẽ eſt volitũ cũ volito beneplaciti.qð ſic patet. Cũ peti
tur. Iiat volũtas tua ⁊c̃.ſᷣm ꝙ intelligit᷑ de volũtate q̃ ẽ
pᷣceptio vel cõſihũ.nõ petitur pᷣceptio qua pᷣcipit vel con
ſilium quo conſulit:ſed petit᷑ ꝙ fiat id quod pꝛecipit vel
cõſulit.Non em̃ petit᷑ ꝙ fiat velũtas dei in pcipiendo ſᷣ
in exequendo.verbigꝛatia.Cum dicit᷑. Niat volũtas tua
ꝓut ſumit᷑ volũtas ꝓ p̃cepto illo.Diliges dñm deũ tuũ
⁊c.nõ petit᷑ vt fiat pᷣceptũ de deo diligẽdo:ſed vt diligat
us. Diligere dñm eſt volitum volũtatis ſigni:et con/
ſtat ꝓ idem eſt volitum volũtatis beneplaciti.Similiteꝛ
eſt idem volitum volũtatis ſigni.que eſt conſiliũ et voli⸗

S

¶ We officio miſſe

mm beneplaciti. Similiter eſt de volito volutatis que
eſt impletio. Et in bis vt ſupdictũ eſt hac petitõne petit
volũtas.nõ ſolũmõ ſigni:ſed et beneplaciti. qð patet ꝑ
hoc ꝓꝙ idem eſt volitũ vtrobiq;.

¶ Gient in celo et ĩ terra

VHnſequẽter querit᷑ de dubita bilibo qᷓ inci⸗
dunt circa hanc ꝑtem ſcʒ in celo et in ter⸗
ra. Hoc exponit᷑ quatuoꝛ modis ĩ glo.ſic.

Sicut ĩ celo et ĩ terra.i

Vel ſiẽ in xpᷣo:ita et in eccłia.Vel ſiẽ in mẽte:ita parite⸗
et in carne.vt ſicut in mẽte ſermo legis dei. Ro. vij. Ita
et in carne vt caro nõ ↄcupiſcat aduerſus ſpm̃.¶ De pꝛi
ma expoſitõne querit᷑ exquo boĩes terra:⁊ angeli celi di
cunt᷑: angeli aũt filij dei ſunt ꝑ gram.nomẽ ergo patris
eſt ĩ angelis et cõfirmatũ. Deutro.xxxij. Abi ſra noſtra
dicit. coͤſtituit termios ppłoꝝ iurta numerũ filioꝝ iſrł.
Et patet ꝙ angeli filij dei ſunt vidẽtes deuʒ.quare ergo
nõ petit᷑ ſupᷣ ſcłificari nomẽ pr̃is ſicut in celo et in terra
ſicut hic fiat volũtas tua ſicut in celo et in terra. Ytez
ſicut habet᷑ in glo.math.vj. In pꝛima petitõe petitur vt
ſanctificet᷑ nomẽ patris ĩ nobis:ſilr videt᷑ ꝙ hac petitio
ne deberet peti. vt volũtas pr̃is fieret ĩ nobis:et nõ ſicut
in celo et in terra.¶ IAẽ ſimiliter dubitat᷑ de illa expoſiti
one. iat volũtas tua ſicut in celo et ĩ terꝛa.i.ita ĩ carne
ſiẽ in ſpũ. Hec aũt petitio videt᷑ indiſcreta.:qꝛ hic videt
peti impoſſibile.qꝛ ſpũs quidẽ ꝓmptus ẽ:caro at infir⸗

ma Math. xxvj. Item 1Ro, vij. Aldente ſeruio legi ei:
carne aũt legi peccati.¶ Iiẽ math.xj. Qui mioꝛ eſt in re

gno celoꝝ maioꝛ eſt iohe baptiſta.hoc at dictũ eſt. quia
iohes adbuc erat ĩ carne:ergo impoſſibile ẽ hic volunta
tem dei ita fieri ĩ carne ſiẽ in ſpũ.ergo hic nõ inchoatur
adimpletio petitõis:ſed tres pꝛime petitõnes hic incipi

unt adimpleri.¶¶ Itẽ angeli cofoꝛmt voluntatẽ ſuaʒ vo

luntati diuĩe qn nota eſt eis. etſi nõ eſt nota:volunt ali⸗

quãdo aliud ꝙᷓ dens vt patet.Dañ.x.de duobo angelis

quoꝝ alter valebat liberatõzʒ pli alter nõ.et dicit greg⸗

ꝙ vterq; erat bonus.patet ergo ꝙ alter illoꝝ aliud vole

bat qᷓ; deus.ſed idem fit in ſctis pomibo.ↄſoꝛmãt em̃ vo⸗
luntatẽ ſuã volũtati diuĩe q nota eſt eis: ergo volũtas
dii fit in terra ſicut in celo.ergo hec petitõ ꝑtinet ad pꝛe
ſentẽ vitã.qð ell cõtra illã glo.videnda eſt diſtinctio ⁊c̃.
pꝛimũ dicendũ:ꝙ pꝛima petitio hec ſcʒ ſanctifice
ur nomẽ tuũ.ſi adderet᷑ ſiẽ in celo et in terra:nulla eẽt.

et hoc nõ eſt ꝓpter defectũ filiatõis ex ꝑte angeloꝝ: ſ̊ ex

tefectu filiatõis ex ꝑte hoĩm ꝗ ſigniſficant᷑ ꝑ terꝛã.Quia
cum nomẽ pr̃is dicit᷑ filiꝰ ꝑ graʒ cniꝰ petit ſanctificatõ:
terra aũt 'm aliquã exceptõz dicit᷑ bic pcẽoꝛ. In niła at
acceptõne dicit᷑ nomẽ.i.filius ꝑ gr̃am pct᷑oꝛ: ꝓpter h̊ mi

nus cõueniẽter peteret᷑ ſctificatio noĩs pr̃is ſi adderet

ſicut ĩ celo et in terra.Silr nulla fieret petitio ſᷣm ꝙ ce⸗
lum dicit᷑ mens:terra:caro:vt patet ſi exꝑoſitões illins
petitõis huic expoſitõni aptent᷑.¶ Ad aliud pʒ reſpõſio
ꝑ cꝛiß. dicentẽ. MMath.vj.õ dixit fiat volũtas tua ĩ me
vel in nobis:ſed vbiq; terraꝝ.vt ſoluat᷑ erroꝛ ⁊ platetur
veritas:et expellat᷑ malicia vniuerſa et reuertat᷑ virtus.
et ĩ nullo ᷣm boc differat iam celũ a terra.ſi em hoc fiat
nihil diſtabũt q inferiꝰ ſunt ab bis q̃ ſuꝑiꝰ. et ſi natura
differant angelos alteros terra nobis oſtẽdẽte. hoc dic
qꝛ homiĩes erunt ſiłes angelis.. Ad aliud qð ſeꝗt᷑ patʒ
reſpõſio ex q̃dã glo.ſuꝑ illð.fiat volũtas tua.ſᷣm ſpiꝛitũ
celũ:ſᷣm carnẽ terra ſumꝰ. Oꝛamꝰ vt ſiẽ ĩ celo.i.ĩ ſpũ:

ita ĩ terra fiat volũtas.vt caro et ſpũs ſit hõ ſpũalis.de

quo dicit᷑. Coꝛ meũ et caro mea exultauerũt in deũ viuũ

ex hac glo.patet. ꝙ nõ petimꝰ ꝙ caroꝑ ſe voluntateʒ dei
faciat ſicẽ ſpũs:hoe em̃ impoſſibile eſt:ſed petimꝰ vt caro

efficiat᷑ ſpũalis.vicʒ vt ſpuᷣs et caro ↄſtituãt hoĩeʒ ſpũa⸗
lem.in qua ſpũalitate nullo mõ repugnet ſpũi.qð ſiet ĩ
reſurrectõne glłioſa. VUñ.j.coꝝ.xv.ſemĩat᷑ coꝛpꝰ aĩmale

8 ſiẽ in angelis: ita
in homĩbo. Vel ſicut ĩ ꝑfectis:ita ⁊ in pcroꝛibo ↄuerſis

ſurget coꝛpꝰ ſpũale.Eñ hec petitio cõplebit᷑ ĩ futuro.hᷣ
tñ inchoat᷑:cũ viri ſancti carnẽ faciat obedire ſpũi.licet
cũ retardatõne quadã.ſed in reſurrectõe caro nullo mõ
retardabit ſpm̃.¶¶ Ad vltimũ dom ꝙ angeli liberiꝰ con⸗
foꝛmãt volũtatẽ ſuã volũtati diuie qᷓᷓ ſciti boĩes adhuc in
carne viuẽtes. Vñ petimꝰ. ꝙ eq; libere fiat volũtas dei
in ſctis bomĩbo ſic in angelis.qð nõ erit niſi in patria:
qñ creatura liberat᷑ a ſeruitute coꝛruptõis in libertateʒ
gloꝛie filioꝝ dei Ro.viij.

¶ Lonſequẽter que· S. j.

rit᷑ de dubitabilibo que incidũt circa ip̃am totã petitõz.
Et pꝛimo q̃rit᷑ vtrũ cõueniat ĩ hac o?one hanc interſeri

petitõem. Secũdo ꝗd illa poſtulat᷑ ſcʒ vtrũ eternũ vl tẽ⸗
oꝛale.¶ Circa pꝛimũ ſic: ꝙ; aũt ſit interſerẽda petitio

ec:patet ꝑ hoc ꝙ interſerta eſt a diuĩa ſapia.¶ Oppoſi
tũ videt᷑ pꝛimo.qꝛ videt᷑ eẽ eadem cũ pꝛime: et ita nuga⸗/
toꝛie interſerit᷑. Secũdo qꝛ pᷣumptuoſa ẽ. Pꝛimũ oſten
dit᷑ ſic. Si idẽ eſt volũtas dei et ſctificatio filioꝝ: eadem
eſt petitio qua petit᷑ hoc et illð.Eadẽ em̃ petitio ẽ qñ idẽ

petit᷑. Sed dicit quedã glo. ſuꝑ illð.ifiat volũtas tua vo
lũtas dei ſemꝑ fit: ſed oꝛamꝰ vt libertas arbitrij nr̃i ſoci

etur ꝑ gram ſue volũtati que ẽ ſctificatio nr̃a? vita eter

na. Ex hac glo.patz. ꝙ volũtas dei q̃ hic petit᷑ ẽ ſctiſica⸗

tio. ergo idẽ eſt petitũ hic et ibi.¶ Itẽ videt᷑ pᷣſumptu⸗

olſa ſit petitio ſic vt habet᷑ ab aug. Volũtas dei ẽ quam

xpᷣc fecit et docuit.petere ergo ꝓ ſe ꝙ fiat volũtas dei:ẽ
petere ſibi ꝑfectõem vite xpᷣi et doctrine.ſed petẽ ꝑfectio
nẽ que fuit ĩ vita xpᷣi ⁊ doctrina:nõ modica videt᷑ pꝛeſũ⸗
ptio.ergo ⁊c. Reſpõlio.ꝙ hec petitio ñ inutiliter bic
interſerit᷑. qꝛ vt ſupᷣ ex dictis patet hec petitio a pᷣma dif
fert. In pꝛima em̃ petit᷑ cõfirmatio ĩ nobis pꝛime verita
tis. In ſecũda maifeſtatio głie dĩne maieſtatis. In ter⸗
cia ſcʒ hac impletõ ꝑfecta dine volũtatis. Ao glo. que
dicit ꝙ volũtas dei aſſociatio ẽ nr̃i liberi arbitrij dinie
volũtati que eſt ſctificatio nr̃a.Oicẽdũ ꝙ hoc nõ dicit᷑.
qꝛ boc qð hic petit᷑ eſt idẽ foꝛmaliter loquẽdo qð ſunctifi

catio que ĩ pꝛima petit᷑:ſed qꝛ bec cõſequẽter ſe babent.

ad aſſociatõʒ em̃ libe.ar.nr̃i diuĩe voluntati eo mõ quo
erit in patria ꝙ hic petit᷑ ſequit᷑ ſanctiſicatõ que petitur
in pꝛima petitõe.¶ Ad aliud dᷣm.ꝙ petere ꝙ volũtas
diuĩa fiat.nõ eſt petere ſibi ꝑfectõem vite xpᷣi:b vt viuat
hm ꝙ ypc vixit 1 docuit.i.oↄfoꝛmet vitã ſuã ſᷣm ea q̃ cog
uit ĩ vita xp̃i et doctrina.iZec aliud vult verbũ aug·. ꝙ ẽ
volũtas dei quã fecit xpᷣc et docuit.indiffinite em̃ dic quãꝗ
fecit et docuit:nõ dic ꝗcꝗd. Vñ ſubdit᷑ ab eodẽ qᷓtũ ad q̃

intelligit᷑ eẽ volũtas dei dicẽs.huĩlitas ĩ cõuerſatõe.ſta

bilitas ĩ fide.moleſtia in verbis.ĩ factis iuſticia.in oꝑi⸗
bus miſcdia.in moꝛibo diſcipliĩa.cũ fratribo pax.amare
deũ toto coꝛde qꝛ pr.timẽ qꝛ deus ẽ.xpᷣo nibil pᷣponere ĩ
ereaturis:qꝛ nec ipᷣe nobis ꝗcqᷓ pᷣpoſuit qñ ſe ꝓ nobis
expoſuit ad moꝛtẽ.j.pe.ij.tradebat aũt ſe iudicanti inin
ſte c. ¶ Conſequẽter querit᷑.vtrũ hac petitõne petatur
tem ꝑale an eternũ:ſiue adimplendũ ĩ via vel in patria.
temꝑale:videt᷑ ꝑ glo.que ẽ.volũtas dei in terris ſic
in celo ſpũ cõſilij regit. Qobis etiã opus ẽ ſpũ conſilij vt
volũtas dei dirigatur i nobis vt miſericoꝛdes iure eſſe
poſſimꝰ. Ex hac glo.pʒ. ꝙ bic petitur vt volutas dei in
bac vita regatur ſpũ cõſilij et dirigatur.et maxĩe vt ha⸗
beatur affectõ ⁊ exercitiũ miſcdᷣie.hoc nõ erit ĩ vita eter
na vbi nulla erit miſeria. IStẽ nidr̃ idẽ ĩ alia glo.q̃ dic
ꝙ bic petitur ſpũs cõſilij ꝑ quẽ volũtas cei ingritur vt
a nobis implatur. Inꝗrẽ volũtatẽ der vt ĩpleatur ẽ viato
ris habẽtẽ vitã tꝑalẽ:n hbñtis eternã.¶ It alia glo. volũ
tas dei ſempꝑ fit.ſ̊ oꝛamꝰ vt libertas nr̃i arbi.ſocietur ꝑ
gr̃am ſue volũtati.aſſociari li.ar.volũtati dĩne viatoꝛis
eſt et egẽtis ĩ vita tꝑali:ñ gaudẽtis ĩ vita eterna.ibi eĩ
eſt ꝑfecta aſſociatõ nõ ſolũmõ li.ar.⸗. IR aug.i.v. Fmõe

de vᷣbis euãgelij.fiat volũtas tua ſic ⁊c.hoc eſt vt ſit poꝝ

ĩ terra quẽadmodũ ĩ celo.pax aũt in terra tꝑalis ẽ. Y9i
A△ 7

—

expoſitõem Cypꝛiani martiris recitet ang.ĩ li.de dono
ꝑſeuerãtie dicẽs.vidit et aliũ in his verbis ſenſũ. vt ſczʒ
ꝙ infidelibo qui ſunt adhuc in terra.terrenũ tĩ hoĩem
poꝛtãtes:oꝛare intelligãtur fideles ꝗ celeſti hoĩe induti.
nõ in merito celi noĩe intelligũtur. VUñ ſenſus ẽ ᷣm eum
NMat volũtas tua ĩ infidelibo ſicut in fideliba.et poſt ſub
dit.non tm̃ ꝓ fidelibo vt augeat᷑ ĩ eis vel pſeueret fides:
verũetiã ꝓ inſid elibo vt habere incipiã a eccleſia
oꝛat.Ex quo patet idẽ qðſi/ ⸗ Cõtra. dicit aug.in
ench. In pꝛimis tribo petitõibo petunt᷑ eterna. YIem ĩ
glo. luc.xj. In tribo eterna poſcũt᷑:in q̃noꝛ tꝑalia.4 N
hic petit᷑ ꝙ volũtas hũana ſit afoꝛmis volũtati angelice
qð ſolũ erit ĩ patria. :Rñſio.q; ᷣm diuerſas expoſitio
ne s ſupꝛadictas:diuerſimode intelligit᷑ hac petitõe peti
tꝑale vel eternũ.ſed tñ pꝛimũ et pꝛincipalem intellectũ.
qui eſt fiat volũtas tua in homibo ſicut in angelis petit
ad implendũ in patria. Dicendũ eꝛgo ꝙ in bac petitõne
et in duabo pᷣcedẽtibo petunt᷑ temꝑalia.vel que temꝑali
ter babent᷑ ꝙᷓtũ ad ſua inicia:licet ſᷣm ſui ↄplemẽta eter
na ſiue que habebũtur in eterna vita. Iñ aug. In eter⸗
na viia triũ pꝛimarũ petitionũ impetratões fiunt: licet
hic incipiant. nam et ſctificatio noĩs ⁊c. Pꝛeterea.vᷣba
ſacre ſcripture plures habẽt intellectꝰ. vt ſic habũdo tia
diuĩe ſapiẽtie euidentius appareat et cõmendabilio: exi
ſtat. Elñ aug.de doctrina xpᷣiana.iij.li.qd in dininis elo
quijs largiꝰ et vberius potuit diuinitꝰ ꝓuideri:qᷓ; vt ea
em ver ba pluribo intelligãtur modis.quo alia nõ miꝰ
atteſtãtia diuĩa faciãt appꝛobari.¶ Ex bis patʒ reſpon⸗
ſio ad queſita.qꝛ ſᷣm diuerſos intellectꝰreuelatos homĩ
interioꝛi a ſũmo magr̃o vel alio modo ↄgnitos. alij alio
mõ exponũt ſermonẽ eundẽ. ꝗpter qdð nullũ eſt incoueni

ens ſi ym diuerſas expoſitões petatur tpale et eternum

ſiue obtinendũ tꝑaliter et eternaliter:tñ ſm intellectus
pꝛincipales in pꝛimis tribo petitõnibo impetratõnes fi⸗
unt obtinendoꝝ in vita eterna: licet hic inchoent᷑.Et ex
his patet reſpõſio ad obiecta pꝛo vtraq; ꝑte.

titio quarta. Panem

Equit᷑ de qnarta petitõne.que ẽ. Canem
rm quotidianũ da nobis hodie. Et pᷣmo
querit᷑ de diuerſitate modi qᷓtũ ad termi:⸗
natõem barũ quatuoꝛ petitonũ ⁊ triũ pꝛe
cedẽtiũ.athᷣ.vj.ca.Secũdo de dubitabilibo que inci⸗
dunt circa hanc petitõem.

—22

. —
¶ Nueritur ergo pꝛio S.).
quare in iſtio q̃tuoꝛ petitõibo expꝛimit᷑ qð petit᷑. In tri⸗
bus pᷣcedẽtibo nõ.¶¶ Itẽ quare ponũtur iſte q̃tuoꝛ petiti⸗
ones cõiũctõibo copulate:tres p̃cedẽtes incõiuncte. di⸗
cit᷑ em. Panẽ nẽm quo.da no.ho.ac. ¶ d pꝛimũ dom.
licet nõ erpꝛimat᷑ ĩ tribo petitõibo cũ poſiulat᷑: ĩtelligr
tñ. Cum em̃ petit᷑ ſanctificet᷑ nomẽ tuũ ſubintelligit᷑ no⸗
bis. Silr ẽ de alijs vt ey dictis patet. aũt ita euiden
ter expꝛimit᷑ in pꝛimis cũ petit᷑ ſicut in alije: qꝛ bmõi ex⸗
peꝛeſſio videret᷑ ſonare in p̃ſ umptõʒ petẽtis.⸗ Ad aliud
dom ꝙ pꝛime tres petitões ita cõnexe ſunt ïtũ ad ea q̃
pꝛincipaliter i illis petũtur. boc eſt qᷓtũ ad bona creata
que ſunt obtinẽda in patria:ꝙ vnũ non poteſt ſine alio
baberi. Nõ eſt ita de illis q poſtulãt᷑ vltimis. Pꝛeterea.
pꝛime petitões ꝑtinẽt ad ſiatũ britudinis vbi deus erit
omia ĩ oĩh.Vñ idẽ increatũ petit᷑ ĩ illis.qꝛ ergo copula
tio cõiũctõis eſt ſignũ diueꝛſitatis copulatoꝝ:magis cõ
gruit ꝙ copulatões ↄiũctõnales copulent q̃tuoꝛ vltias

petitões ꝙᷓ pꝛimas tres.
(Lonlequéter que⸗ .S. ij.

rit du bitabilibo q̃ incidũt circa ip̃am petitõem. Pꝛĩo
ergo q̃rit᷑ de pꝛitna ꝑte ſcʒ de hoc ꝙ; dicit᷑ panẽ.Secundo
de hoc ꝙ; dicit᷑ ñm. Tercio de h ꝙ of q̃tidianũ. Quar⸗
to de boc ꝓ dicit᷑ da nobis. Quinto de hᷣ ꝙ dicit᷑ bodie.

dit JYJo

¶Circa pꝛimũ q̃rſt᷑ pꝛiꝰ.vtrũ petit᷑ hic panis coꝛꝑalis
an ſpũalis.an vterq;. Secundo babito ꝙ vterq; vtrũ ſit
a petitio vel plures. Cercio vtrũ petedꝰ eſt coꝛpalis
ſiue materialis a dño.¶ Circa pꝛimũ ſic.ꝙ ſpũalis:vi⸗
det ex q̃dã glo.q̃ dicit. Hic ẽ panis viuꝰ de celo deſcen
., Itẽ alia glo. Panis ẽ coꝛpꝰ rpᷣi.vel vᷣbũ dei
vel ip̃e deus.¶]¶ O. auũt hic petit᷑ panis coꝛꝑalis bẽtur a

Criß.ꝗ dicit ¶Math. vj exponẽdo hãc petitõʒ hoĩbo loqᷓ

bat᷑ carne indutis.et nccitate nate ſubiectis.et nõ potẽ⸗

tibo eãdẽ hr̃e impaſſibilitatẽ cũ angłis: cõdeſcẽdit iã na

ture infirmitati.ſᷣ panis neceſſariꝰ idutis carne 2 nat᷑e
iĩfirmitatiẽ panis coꝛꝑalis:ᷓ ⁊c. Ex bis pʒ ꝙ petit᷑ hic
tã ſpũalis qᷓ; coꝛpalis.Et h̊ etiã hẽt᷑ in glo. luc.xi.q̃ dĩc.
Hic panis tam coꝛpꝑalis ꝙᷓ ſpũᷣalis ẽ neceſſariꝰ tã aĩe qᷓ
coꝛꝑi.¶ Cõtra. Math.vj. vbi determĩat gs paĩs peten
vus ẽ dicit᷑. Panẽ nr̃m ſuꝑſubſtãtialẽ da nobis bodie.ſᷣ
panis materialis nõ ẽ ſuꝑſubſtãtiał: ⁊c̃. Supꝑſubſtãti
alis em̃ ẽ.q ẽ ſuꝑ oẽs ſubſiãtias ſm glo.¶ Et pt hic q̃ri.

qᷓre dñs docuit petere ſolũmodo panẽ:ciũ int bu-
mane iĩfirmitati neceſſaria pᷣter panẽ./⸗ eſpõſio. ꝙ h

petit᷑ panis coꝛꝑalis et ſpũalis vt ex glo. patet 2 infra
pleniꝰ patebit. ¶ Ad hoc qdð obijcit᷑ ꝙ bic petit᷑ panis ſu
ꝑſubſtãtialis ⁊c. Dicẽdũ ꝙ hoc qð dico ſuꝑſubſtãtialio
nõ tetermiĩat pᷣciſe ꝗs poĩs petẽdꝰ:ſ ꝗs pꝛĩo 2 pꝛicipalit᷑
Vñ ꝑ hãc vetermiatõeʒ nõ excludit᷑ qn paĩs materialis
hic petat᷑ ſ̊ ſolũmõ ꝙ nõ pꝛĩo ⁊ pꝛcipaliter. ¶ Ad aliud
qð qrit᷑ q̃re dũs docuit ſolũmõ panẽ eſſe petendũ. Rñſio
vt ſic doceret ſolũmõ vite neceſſaria ⁊ parce etiã eẽ appe⸗
tenda.vt hõ in hac vita eẽt expeditus ad aſcendẽduʒ ad
eterna:nulliꝰ rei tꝑalis onere grauatꝰ. Vñ Crib. Ne⸗
q; ꝙ pecunijs neq; ꝓ laſciuia neq; ꝓ p̃cioſitate veſtimen
toꝝ neq; ꝓ aliqͥ alio taliũ:ſed ꝓ pane ſolũ iuſſit oꝛoem
facẽ.Et poſt gbuſdã intpoſitis ſpᷣdit.⁊ vult vndiq; noo
bñ accictos eẽ et alatos tantũ cedẽtes nat᷑e quãtũ vtili⸗
tatis nccitas a nobis expetit. Si obijcit᷑ ꝑ illð verbuʒ
aug. ad ꝓbã qð cũ ſufficiẽtia petimꝰ a ꝑte qᷓ excellit. i.
noĩe paĩs totũ ſignãtes. Rñſio ꝙ hec ſufficiẽtia de q̃ lo

gt aug.ẽ Citatis nõ voluptatis vel exceſſus alicuiꝰ.
onlequeter que⸗ .§. Uj.

rit᷑ ſupoſito ꝙ hac petitõe petit panis coꝛpalis 2 ſpũat.
Vtrũ ſit vna petitio vel plures.ꝙ vna: videtur ꝑ hoc
tm̃ ſunt ſeptem petitiones vt pʒ er glo.4 Cõtra.vt ex di

ctis patet hic petit᷑ materialis et ſpũalis.⸗ INẽ aug. de

ſermõe dñi in mõte.Eſt panis neceſſariꝰ vite: eſt panis
iuſticie:et ẽ panis ſacramẽtał. Itẽ glo. AWath. vj. Pa
nis coꝛpus rpᷣi ẽ vel verbũ dei.vel ipᷣe deus:qͥ qtidie ege⸗
mꝰ. Hec ſũt diuerſa genera panũ ꝗ bic petũt᷑ et oĩno di
uerſa ſiẽ panis coꝛꝑalis ⁊ ſpualis:panis creatꝰ 2 ĩcrea⸗

t. ex qͥ viqr̃ ꝙ petitio hec nõ ſit vna ſᷣ᷑ plures:cũ illa que

hic petũt᷑ ſint plura et ſũme diuerſa.¶¶ It in tribo ſeqnti
bus petitõibo petit᷑ amotio mali pᷣ̃teriti futuri et pñtis.
et ᷣm h̊ tres diſtiguũt᷑ petitões.ſᷣ̊ maioꝛ ẽ differẽtia pa⸗
nũ iam dictoꝝ qᷓ illoꝝ triũ petibiliũ.in ꝗbo eſt tm diffe⸗
rentia ſm tẽpus.In his aũt panibo ẽ differẽtia ſᷣm ſub⸗

ſtatiã et ſubiectũ.magis ̊ debẽt multiplicari petitões H
ᷓ ibi.¶ Pꝛet᷑.cũ hic młtiplex paĩs P Dicitur pa

nis ſingulariter ⁊ nõ panes pluralit᷑
mltiplex paĩs hac petitõe poſtulet᷑:tñ ẽ petitio vna.Ad
cuiꝰ euidẽtiã notandũ.qꝙ quĩq; ſunt pones nobis necelſ⸗
ſarij.q̃tuoꝛ ĩ via: vnꝰ in patria.In cuiꝰ ſignũ dñs pauit
ipłm ſeqntẽ eũ qnq;ʒ paibo.math.xiiij. Pꝛimꝰ paĩs ẽ ma⸗
terialis ſiue coꝛpalis ꝗ ẽ ad coꝛꝑis ſuſtẽtatõem. de quo
math. iiij. Qon in ſolo pane viuit bomo. Aliꝰ ẽ ſpũalis
ſiue iuſticie qui datur ad coꝛroboꝛatõʒ. de qͥ luẽ.xj.ami⸗
ce accomoda mihi tres panes Iſſti tꝛes panes tꝛiplex ro
bur ſigficãt.ſcʒ ad oxandũ:an reſiſtẽdu: ad ꝑſeuerãdũ
in oꝑatõe bonoꝝ ĩ reſiſtẽtia maloꝝ. Terciꝰ eſi doctrina
lis ſcʒ ad eruditõʒ.vt ſciat᷑ ꝗd eligendũ et quid teclinã⸗
dũ.de hoc pane Geñ.iij. In ſudoꝛe vultꝰtui veſceris pa/

nſio. ꝙ licet

— — — — —

eofficio miſſe
ne tuo. Et ecci. xv. Cibauit illũ dñs pane vite intelle⸗
ctus. Iſte panis ẽ verbũ dñi jm glo. Quartus ẽ ſacꝛamẽ
talis qᷓtũ ad expiatõem.pᷣs. Panẽ angelox muducauit
bõ.Sapi.xvj.Paratũ panẽ de celo pᷣſtitiſti eis ⁊. Quĩ
tus ẽ eternalis.ſ.ad fruẽdũ. Johᷣ.vj.Ego ſum panis vi⸗
uus ⁊c.Si quis manducat ⁊c.vſto aũt multiplici pane
indigemus et hbic petimꝰ. Et licet iſti panes ſubſlãtialit
differãt et differẽtia pmaxima ſicut creatũ et increatum
tñ oꝛdine ſiue relatõe ↄueniũt.quia panis materialis ⁊
ſpũalis.doctrinalis et ſ acramẽtalis ad eternalẽ oꝛdinã⸗
tur. ⁊ bic petunt᷑ et dant᷑:vt ille qui ẽ eternalis habeatuꝛ
Ex his patz quare dr panis in ſingulari non in plurali
panes. ſ. ꝓpter vnitatẽ oꝛdinis ſiue relatõnis.Quadru⸗
plex aũt pams.ſ.mate rialis. ſpũalis. doctrinalis 2 ſacꝛa
mẽtalis neceſſarij ſunt laboꝛãtibo ĩ oꝑibo meritoꝛijs. vt il
lio mediãtibo quintus panis babeat᷑. Dꝛimꝰaũt neceſſa
rius ẽ ad coꝛꝑis ſuſtentatõem. ſecũdus ad aĩe coꝛrobo⸗
ratõem.tercius ad eiꝰinſtructõem.quartus ad eius ↄß⸗
uatõeʒ.ſ.in puritate. Hi & quatuoꝛ panes neceſſarij ſũt
ad laboꝛẽ finalẽ oꝑum meritoꝛioꝝ · Ex bis patet rñſio
ad hoc qð obijcit. ꝙ maioꝛẽ differẽtia in petibilibo bac
petitõe iꝙᷓ in petibilibo tꝛibo petitõibo ſequẽtibo.quia illa
tria vt vbi petita ſunt:nõ habẽt ynitatẽ pᷣdictã: h̊ petitio
nes ipe ſines habẽt diueꝛſos vt ex ſupꝛadictis patet:⁊ in
fra plenius patebit.¶ Si obijcit ↄtra pdicta. qꝛ er illis
videt᷑ ꝙ ex hac petitõe petit᷑ pꝛi ncipaliter obtinẽdũ ĩ pa⸗
tria. cuius ↄtrariũ ſupꝛa determinatuʒ F. ⁊ ↄtra glo.que
dicit. quatuoꝛ ſequẽtia pñtis vite ſunt pᷣſidia.Rñſio.vt
dicit glo.panis ẽ coꝛpus xp̃i vel verbũ dei vel iße deus q̃̊
quotidie egemus.ex quo patet ꝙ cũ egeſtas ad vitã pñtẽ
ꝑtinet. ꝙ licet petat᷑ hac petitõe ille panis qui ẽ de: non
petit᷑ vt ẽ habẽdus in gloꝛia:ſʒ vt ille quo indigemꝰtꝑali
ter. quaſi cooꝑante ad hoc vt babeamꝰ eũ ad fruẽdũ eo ĩ
gkia. petim?ꝰaũt eũ hic vt ẽ oꝑans ad victũ quo hic viuit
bene:et hoc vt habeat᷑ in futuro vt quo viuẽdum ẽ beate.
Vñ luce.xiiij. Deatus qui mãducat paneʒ in regno dei.
Vñ bic petitur vt ille quo hic indigemus:licʒ ad boc vt
coĩ futuro fruamur.generaliter & hic petit᷑ panis vt ſit
refecno in via.qð patet ꝑ boc qð dĩ quotidianũ luce.xj.
quotidianũ ei ſonat in diſtractõeʒ dieꝝ ſigillatim dicto
rũ ꝓpter qð bec petitio ẽ cõplenda in via. Il panis ſacra
mẽtalis.ſ.eukariſtie nõ ẽ neceſſarius niſi in via.i cuiꝰfi⸗
ra deficit manna qñ filij iſrł intrauerũt terrã ꝓmiſſio
nis. vñ habet Joh. v. In patria erũt oẽs docibiles dei ĩ
quo oĩa videbũt. Vñ biere.xxxj.oẽs cognoſcẽt me a mi⸗
nimo eoꝝ aſq; ad maximum. Similiter nec ſpualis ad
coꝛroboꝛãdum.

Lonſequenter que S. uiij.

ritur. ſi panis materialis ẽ petendus. nõ videt᷑ mat᷑.
vj. Molite ſolliciti eẽ dicentes.quid mõducabimꝰ aut ꝗd
bibemus ⁊c. ¶¶ Si rñdeat᷑ ꝙ hic nõ ꝓbibeat᷑ poſtulatõ ci
bi a dño ſed ſollicitudo mẽtis. Cõtra hoc opponit aug.
li. de ſermone dñi ſic dicẽs.Cur oꝛemus ꝓ bis adipiſcen
dis qᷓ huic vite ſunt neceſſaria veluti ẽ victus ⁊ veſtimen
tũ:cu ipᷣe dñs dicit.Nolite ſolliciti eẽ quiꝰ edatis vł ꝗdð
induamini. an põt quiſq; de ea re nõ ſollicitus eẽ ꝓ qua
adipiſcẽda cũ tanta intẽtõe animi oꝛõ dirigẽda ſit: vt ad
boc totũ illud referat᷑ qd de claudẽdis cubiculis dictum
.· Peꝛ boc innuit ang.· ꝙ ſi panis petit᷑ in oꝛõe dñica:cũ
ſollicitudine petit.cũ dixerit dñs math.vj. Cũ oꝛaueꝛis
intra cubiculũ tuũ. vt vult Saug. tãta diligẽtia nõ põt eẽ
ſine ſollicitudine.⸗ Itẽ math.vj. Pꝛimũ queꝛite regnuʒ
dei et iuſticiã eiꝰac᷑. glo.hec oĩa.ſ.vtẽda in via.ſuper hoc
aug · in li. de ſermone dñi. ꝙ ait. imũ querite regnum
dei· et bec oĩa adijcient᷑ vobis.nõ ait vtiq;. querite pᷣmũ
regnũ dei.inde iſia querite:ſed hec oĩa inquit axponẽ⸗
tur vobis.ſ. .etiã nõ querẽtibo. Quõ aũt recte dicat᷑ nõ q
rere aliquis.qð vt accipiat intentiſſime deũ depcat᷑: ne⸗
ſcio vtrũ inueniri queat.ꝑ hoc videt᷑ velle aug. ꝙ panis
coꝛꝑalis vł aliqð aliud tꝑale nõ ſit petẽduʒ oꝛõe dñica.

xxxvij.

4 Pꝛeterea. nibil petẽdum nobis ẽ niſi qð eſt bonũ nr̃m
ſz vt habet a glo. aug. ſuꝑ illud Maẽĩ.vj · Querite regnũ
i. a hec oĩa ⁊c. hic aꝑte oñdit iſta nõ eẽ petẽda tãqᷓ bo⸗
na: 5 nõ ſunt nobis appetẽda et ita vt pꝛius. & Contra.
habet᷑ ſupꝛa Pꝛeterea luce. xj. dicit glo. Panis quotidi
anus dr. qꝛ hic neceſſarius quãtũ aĩe carniq; ẽ tribuẽdũ
ſiue ſpũaliter ſiue coꝛꝑaliter ſiue vtroq; mõ accipiatur.
ñſio. ꝙ panis coꝛꝑalis nõ ẽ petẽdus vt illud quod
pꝛincipaliter intẽdit᷑ obtineri oꝛõne iſta:ſʒ vt adminicu
lũ illi qð pꝛincipaliter poſtulat᷑. Petit᷑ em panis mateꝛi
alis ad ſuſtẽtandũ coꝛpus ne ſuccũbat in exercitio oꝑum
iuſticie.⁊ ſic ſpiritꝰroboꝛatꝰpane ſpiꝛituali hõ aſſequat᷑
quod intẽdit.VUñ petit᷑ vt coꝛpus eo ſuſtẽtetur et cooꝑet᷑
ſpiritũ in exercitio operuʒ iuſticie. Vñ ſolet dici ꝙ petit
vt adiectũ:nõ aũt vt pꝛĩcipalit᷑ intẽtũ.4 Ex his pʒ rñſio
ad glo. luce. xj. Quig etli panis materialis hbic petatur.
non petitur pꝛimo et pꝛĩcipaliter intentũ et petẽdum: ſʒ
vt adiectum et ꝑ poſierius intentũ.4 Ad illð quod obij⸗
citur Math. vj. Nolite ſolliciti eẽ dicẽtes.quid mandu
ca. ⁊c. Dicẽduʒ ꝙ illo verbo nõ ꝓbibetur quin cibus ma
terialis poſſit peti a dño:ſed ſollicitudo et ꝓcuratio cibi
laucioꝛis. Vñ glo.hi videntur argui qui ſpreto victo vel
veſtitu cõmuni: lautioꝛa ſibi vel auſteꝛioꝛa p his cũ qui⸗
bus viuũt alimẽta querẽt vł indumẽta· Petere aut a do
mino cibum cõmunẽ nõ impoꝛtat hmõi ſollicitudinem.
Petere aũt cibum quotidianũ a domino ẽ ꝓijcere in enʒ
ſollicitudinẽ petentis.ad quod monetur.j. pe. vlt. Oẽm
ſollicitudineʒ vr̃ am ꝓicientes ĩ eum. quoniam ipᷣi cura ẽ
te vobis. Ad aliud quod dicit aug. quod petitur hac
petitione petitur cum ſollicitud ine ⁊c. Dicẽdum ꝙ verũ
⁊.nõ tñ cuʒ ſollicitudine curioſitatis que pꝛobetur mat᷑.
vj.ſed potius ſollicitudine diligentie et recte intentõnis
que ſollicitudo cõcurrit quãdo poſtulatur pꝛincipaliter
intentũ et appetitum.nõ aũt quando poſtulatuꝛ iliuo ꝗð
ꝑ poſterius intenditur et heritn⸗ vt quãdo petitur pais
materialis.4. Ad aliud dõm. ꝙ illud verbum aug. Lnon
ait pꝛimum querite regnum ei: deinde iſta querite ⁊c̃.ñ
excludit quin alia poſſint vti a regno ei ⁊ iuſticia eius
ſed ꝙ nõ debẽt eq; pꝛimoet pꝛincipaliter ⁊ equali ſollici
tudine queꝛi ſiue peti. AUnde glo.ſuper illud pꝛimũ queꝛi
te ⁊c. Hic aꝑte oſtendit iſta non eẽ pete nda tanqᷓ bona
noltra etſi neceſſaria.regnũ autẽ dei petenduʒ ẽ:et in eo
finis noſter ẽ ponẽdus ꝓpter quem om nia facimus. Hic
nõ negatur quin talia petenda ſint: ſed ꝙ nõ ſunt peten⸗
da vt pꝛincipaliter querẽdum ſiue vt finis:ſed vt neceſſa
riũ vite quod ẽ ꝓpter illuo quoo ẽ vt finis agpetendum et
petendum. Pꝛeterea pꝛimũ hic nõ reſpicit poſteriuetꝑe
ſed dignitate. Unde glo. ibidẽ. Illud em̃ petẽduʒ ẽ ꝓpter
illud neceſſarium. ergo pꝛimum querite regnum ei. id ẽ
pꝛeponite omnibus rebus ceteris.vt aũt hoc queratis.
nõ cebet eſſe ſollicitudo ne illa deſint. Ex boc patet nñ
negat᷑ hoc ver bo dñi queꝛite pꝛimum ⁊c̃·quin neceſſaria
vite queri poſſint:nõ tamẽ debz eſſe ſollicitudo ne deſint
nec debent nimia ſollicitudine queri poſſint. ¶¶ Quod at
dicit aug. ꝙ apponentur vobis etiam nõ querentibus in
telligitur vobio nõ querentibus pꝛima et pꝛincipali in⸗
tentione et diligentia. q.d.etſi non queruntur: ſic ſuꝑad
dentur.i. ↄferentur vt ſuperaddita:non vt pꝛincipaliter
danda. Unde glo.nec ait illa dabuntur ſed apponentur.
quia aliud eſt qnod pꝛincipaliter datuꝛ:aliud quoo ſuꝑp⸗
additur.quia in intentione eternitas:in vſu debet eſſe tẽ
poꝛalitas.et illud datur:hoc ſuperadditur. 4 Ad aliud
dom.ꝙ bonum pꝛopꝛie ſumptum dicit cõditõnem finis.
et ſic ſumpto bono non eſt bonum noſirũ.extenſo aũt no
mine bonum. dicitur vtile ad bonum ſim pliciter obtinẽ⸗
dum.bhoc vltimo modo ſumpto bonum eſt panis materi
alis bonum noſtrumid eſt neceſſarium vel vtile nobis:

pꝛimo modo non.

quit᷑ de hoc ꝙ dr nr̃m. Circa ꝗð ſic.ante

daturꝰẽ illũ.ꝭ̊ dm eẽt:panẽ tuũ da nobis
hodie. Itẽ m ꝙ petit᷑ panis ſacramẽta⸗
lis nõ videt᷑ dõm eẽ panẽ nzm.cũ panis iſte ſit panis an
geloꝝ nõ hoĩm niſi ꝑ accomodatoem.4 Itẽ quo iure dr
noſtruʒ. ¶ Reſpõſio. panis ꝓpꝛie dr eẽ illius cuiꝰẽ refe
ctio.dr eẽ nr̃jm: vt nr̃a ondatur indigẽtia pter quam
indigemus hmõi panis refectõe. ⁊ vt ſic indigẽtiã nr̃am

recoꝛdando humiliemur. Itẽ nr̃m dr.vt oñdat᷑ primo

indigẽte nõ tebet ab aliquo vt Apꝛiũ haberi:ᷣ materia
lis ⁊ ſpũalis ipᷣi indigẽti cõmunicari. Pꝛetea.nr̃m dĩ ñ

tuũ.quia nos ſumus cã ꝗꝓpter quã ẽ panis materialis et
ſacramẽtalis 2 doctrinalis.etſ piritualis.ſub rõe panis
ndigẽtie.vñ nr ẽ.nõ ꝓpꝛieta⸗

dico hoc ẽ inqᷓtũ reꝑatiuꝰẽ i e.; 1
te:ſʒ vtilitate ⁊ cauſalitate.nos eĩ finis ſi umus ꝓpter quẽ

panis iſte miniſtrat᷑. ¶¶ Ao aliud dðm. M ? ſi veꝛbũ dei
ſit panio angeloꝝ.tñ panis hoĩs ẽ verbũ caro factũ. ᷣm

eĩ deitatẽ inuiſibilẽ deus reficit angelos. Tho. xij. Ego
eibo inuiſibili ⁊ potu qui ab hoĩbo videri ñ põt vtoꝛ.ſᷣm
aũñt deitatẽ in ꝑſona filij incaꝛnatã reficit nos. Ad hoc
qð querit᷑ quo iure panis qui ẽ verbũ dei ſiue ſacramẽta
lis dr̃ nr. Dicẽdũ ꝙẽ fructue terre nzẽe. Fructus autẽ eiꝰ
ẽ in cuiꝰterra oꝛtũ habet. Iſte aũt panis ẽ fꝛuctus vẽtꝛis
beate virginis.Luce.ij. benedictꝰfructus vẽtris tui.pᷣs.
dño dabit benignitatẽ ꝛc. Itẽ iſte panis ſpecialius pt di
ci hoĩs ꝙᷓ angeli rõe efficiẽtie quodãmodo: bomiĩ ei datũ
ẽ ↄficeꝛe coꝛp

tiẽſcũq; ſu:in me.cõmemoꝛatõem.
—–

otidianum

Onſequẽter querit᷑ de hoc qð dr.quotidia
nũ.Et pꝛimo quare dr in luca.quotidianũ
in matheo ſuꝑſubſtãtialẽ.⁊ quaꝛe mutatũ
S . . in id qð dicit lucas.¶¶ Itẽ

E qð dici
eũ młti habeãt panẽ materialẽ⸗ piritualẽ. quare q̊tidie

petunt᷑ dari.alia ei genera panũ nõ ſunt dicẽda quotidi

ana. 4 Ytẽ cum iuſti qui oꝛado impetrãt qð petũt otinue

habeat panẽ ſpiritualẽ:videt᷑ ꝙ debẽt dicẽ panẽ ↄtinuuzʒ

nõ q̃tidianũ.i¶ Si diceret᷑ ꝙ nõ habẽt panẽ ſacramẽtalẽ
ↄtinue neq; doctꝛinalẽ. ꝓpteꝛ qð nõ debz dici ↄtinuũ. Si
militer nec habẽt quotidie hec genera panũ.¶ I panis
hic ſacramẽtalis quare dr quotidianus:cũ a paucis de
eccłia quotidie recipiat᷑ qꝛ a ſolis ſacerdotibo.⸗ IYtẽ cuʒ
multi in eccłia clamẽt.panẽ nr̃m quotidianuʒ da nobis
bodie.ꝗ tñ iſtũ panẽ nõ Smunicẽt quotidie. videt᷑ ꝙ cla
mẽt ⁊ nõ exaudient᷑¶ Cõtra.IJſa.xxx.ad vocẽ clamoꝛis
tui ſiatim vt audierit rñdebit tibi ⁊ dabit tibi panẽ aꝛtũ
d pꝛimũ dõm.ꝙ quid ẽ ſuꝑſubſtãtiale a paucis in⸗
telligit:qd quotidianũ a multis.̊ ſicut ſi upꝛa tactum eſt

oꝛõ edita a math.ẽ edita vt pfectis pueniebat. ꝓpter qð i

editõe math.ponit᷑ ſupſi ubſiãtialis:q; ho. pfecti capere
poterãt.ſed vt oẽs caꝑe poſſent oꝛõem dñ:cam: decreuit
ecclia loco ſuꝑſubſtãtia lis quotidianũ poni.⁊ ↄneniẽs
ẽ hec mutatio:cũ idẽ ſit hoc ⁊ illud.dicit em̃ dam̃. Panẽ
nẽm ſuꝑpſubſlaãtialẽ da nobis hodie.hocẽ panẽ noſtrum
quotidianũ. Similiter math. vj. panẽ nr̃m ſuꝑſu bſtãtia
lẽ.glo. vel quotidianũ. Quotidianus tñ a foꝛma genera⸗
lioꝛi noĩatur qᷓ ſi uꝑſubſtatialis. ↄtinet em panẽ coꝛpaleʒ
ſpũalẽ.doctrinalẽ ⁊ ſacꝛamẽtalẽſ uꝑſubſtãtialis at᷑ vt eſt
quotidianus ſolummõ ſacramẽtalẽ.4 Si obijcit᷑ contra
hãc expoſitõem. quia panis ſuꝑſubſtãtialis ẽ: qui ẽ ſuꝑ
omnes ſubſtãtias ſicut dicit glo. quotidianus nõ ẽ ſupeꝛ
omnes ſubſtãtias. Rũñſio hec expoſitioẽ ſᷣm ꝙ iße de⸗
us ſiue rpe dr panis. vt patet ex verbis glo. qui hic ẽ q̃ti
dianus:h̊ ĩ patꝛia eternus vt dẽ ĩ glo. Pꝛetea. ſu ꝑſubſtã⸗
tialis duobo modis põt intelligi. t vt ſit vna dictio. vl
due ſint dictões.qᷓi da nobis panẽ ſuꝑſubſtãtialẽ. i.xpᷣm
qui ſuꝑſi ubſtãtialis.i.ſuper omnes ſubſtãtias qui panis

ꝙᷓ panis iſte det᷑ nobis nõ ẽ noſteꝛ:ᷣ eiꝰ qui

vrxp̃i nõ angelo. Math. xxvj. hoc facite quo

noſter in altari ẽ. Nel ita da nobis panẽ nzm. i. xpᷣm qui
ẽ ꝓꝛius cibus fideliũ.⁊ hoc ſuꝑ panẽ.i. pᷣter panẽ ſubſtẽ
tialẽ.i.neceſſariũ ad ſi uſtentatõem. q. d. da nobis vtr
panẽ mẽtis ⁊ coꝛꝑis. Panis at quotidianus tã ðᷣ coꝛpa
li ᷓ de ſacramẽtali ſane põt intelligi.¶ ota ÿ mltipli
ci rõe dr iſte panis ſacramẽtalis ſupꝑſubſtãtialis. vna ra
tõue qua eſt ſuꝑ omnem ſubſtãtiam: coꝛpus em̃ eius eſt

ſupeꝛ omnẽ ſubſtantiam coꝛꝑalẽ: ania eius ſi uꝑ omnem
ſubſtãtiã ſpũalẽ.deitas eius ſuꝑ omnia ẽ. rõe cuiꝰpoſſet
dici ſuꝑſubſtãtialis ſicut dr ſi. uꝑbonꝰ? m dyo. 7 dam̃. vel
alia rõe.ſicut accidẽtia cederẽt in nibilũ niſi ſuppoꝛtarẽ⸗
tur a ſubſtãtia.iõ dẽ ſubſtãtia qꝛ ſubſtat accidẽtibo:ſimi⸗
liter niſi a xpᷣo ſuppoꝛtarent᷑ ſubſiãtie 2 accidẽtia cedeꝛẽt
in nihilũ.iõ dỹ ſuꝑſubſtatialis.quia nõ ſubſtat aceidẽti⸗
bus tm̃ ſicut ſubſſãtia:ſᷣ accidẽtibo et ſubſtantijs. heb. .

poꝛtãs oĩa verbo virtutis ſue. Itẽ aliter panis ſubſtãtia

lis dici põt.ſuſtentat em̃ naturã inſimaʒ.ſ.coꝛpus. Iſte
aũt ex quo ſuſtentãt nr̃m ſuxpꝛemũ.ſ.aĩam: meritoſt upeꝛ
ſubſtãtialis dici põt.ꝓuerbi.xij. Ju ſtus ↄmedit et replet
aĩam ſuã. Item alius panis ſubſtãtialis cedit in natuꝛã
comedẽtis:nõ ſic iſte ſʒ mutat ↄmedentẽ in ſe. Nug. 126
tu me mutabig in te:ſ̊ tu mutaberis in meiõ merito pa
nis iſte ſuꝑſubſtãtialis dr.¶ Ad aliud dom. · liczʒ mł⸗
ti babeãt panem materialeʒ aſ piritualeʒ:tñ neceſſe ha⸗
bent petere paneʒz ſpiritualem:vt illũ habũdantiꝰ2 ꝑfe⸗
ctius babeãt. Johᷣ.x. Ego veni vt vitã habeãt 7 habudã
tius habeãt. Pꝛetea. pꝛo habitis petit᷑ vt ↄſeruẽt᷑. ps.da
mihi intellectũ ⁊c. Caſſi.Ideʒ ſupꝛa petijt: ſ̊ dona dei cõ
tinue ſunt petenda.ſemper eĩ p̃ſtat qui donata cõſeruat.
¶ Adalið doᷣm. ꝙ etſi iuſti ↄtinue panemſ piritualeʒ ha
beãt: hoc eſt habitu virtutis ſiue iuſticie:tñ nõ habeãt
cõtinue actum iuſticie ſed interpolate.⁊ iõ non eſt dom
ↄtinuũ: ſʒ potius quotidianũ.nõ eĩ ↄtinue exit in opus.
ꝓpter qð neceſſarius eſt panis iſte quotidie:vt quotidie
viuetur ⁊ in opus exeat. Pꝛetea vt dicit Criſoſt. ꝓ pane
ſolum iuſſit oꝛoem facere.⁊ pꝛo pane quotidiano.vt non
ſolliciti ſimus ꝓ cꝛaſtino.¶ Ad alið qð obijcit᷑ q panis
ſacramentalis a paucis accipit᷑ 7. Dicendũ ꝙ quilibet
exiſtens extra moꝛtale iſto pane reficitur. Cibus em̃ in⸗
trans per os alicuius coꝛꝑis.nõ tm̃ reficit ip̃m os:ſ oĩa
omembra ſua.Eccleſia aũt totũ vnũ coꝛpus eſt.j. coꝛin.
xij. Omnes nos in vnum coꝛpus baptiʒati ſumus.huiꝰ
coꝛpoꝛis caput xpᷣc.Coł.j.eſi caput coꝛpoꝛis eccleſie. hu
ius capitis os pᷣlatus ſiue ſacerdos.hiere.v. Si ſe paue⸗
ris pᷣcioſum a vili:quaſi os meũ eris. Illud eſt ꝓpꝛuz ſa
cerdotis.ſeꝑare.ſ.pᷣcioſum.i.aĩam a peccato quod eſt vi
le. hiere.ij. Myvilis facta es ⁊c. Iſte igitur panis ex quo

quotidie ab aliquo ſacerdote ↄmedit᷑:quotidie totuʒ coꝛ⸗
pus quod eſt eccleſia a pane illo reficitur. Iteʒ quod eſt

vnius membri: ꝓpter vnionem membroꝛum dicitur eſſe
alterins. vt lingua dicit ſe habere anulum quem habet
manus.et calciamentũ:quia illud pes habet. Item ꝓpt

vnionem membroꝛum eccleſie. quod eſt vnius membri: .

dicetur eſſe omniũ ↄmembroꝛum. Sacerdos autem cõ⸗
municans quotidie membrũ eccleſie eſt. ideo panem il⸗

lum ratõne illius cõmunicant omnia membra eccleſie.

vnde quodlibet membruʒ eccleſie poteſt dicere illud p̃s.

Paꝛticeps ego ſum omniũ timentium te. ¶ Si aũt obij⸗

citur cõtra hoc.ſicut videtur arguere aug.in li. de ſeꝛmo

ne domini ſic.Regulã oꝛãdi a dño tꝛaditũ trauſgꝛedi nõ
opoꝛtet:ſ̊ in eccleſia oꝛientali multis diebus nõ cõmuni

catur coꝛpus domini.quia multis diebus ceſſant a cele⸗

bratõne.nec tamen videntur ꝗꝓpter hoc iudicãdi traſgrel

ſoꝛes.et ad hoc ꝑſuadent:tũ quia hoc faciũt ſine ſcanda
lo.tũ quia ñ/ ꝓphibentur ab ecclia ſic facere.neq; ſic faciẽ⸗
tes damnantur.ergo panis ſacramentalis nõ eſt dicen⸗-
dus quotidianus. Hoc argumentũ pt extrabi a verbis

Aug.in expoſitõe huiꝰpetitõis.⁊ ex his infert ipᷣe vlteri
us ſic. Reſtat igit᷑ vt quotidianũ panẽ accipiamꝰſpũalẽ.
pcepta ſcʒ diuina que quotidie opoꝛtet meditari 2 oꝑa
ri.iAã de ipis dominus dicit ioh.v.oꝑamini eſcã que ñ⸗

S ä

¶ Ve officio miſſe
coꝛrumpit᷑. Quotidianus aũt iſte cibus nũc dicit᷑: qdiu
iſta vita tꝑalis ꝓꝑ dies deſcẽdẽtes ſuccedẽteſq; ꝑaguntur.
Rãſio.ꝙ aug·nõ ↄcludit panẽ ſacramẽtalẽ nõ eẽ quoti
dianũ ſimpliciter: ̊ m oꝛiẽtales.dic eĩ vñ ꝓbat᷑ nõ huc
in illis ꝑtibo intelligi panẽ quotidianuʒ. nã pcti magni
crimĩe arguerent᷑:qui ex eo quotidie ñ accipiũt:ſᷣ ð iſtis
nihil in aliquã ꝑtem diſſeꝛamus.hec aug. Ex bis ver bis
patet. ꝙ nõ intẽdit ↄcludere ꝙ panis ſacramẽtalis nõ ſit
quotidianꝰ:ſᷣ nõ m eos.·ꝑ hoc ſi eẽt:graui crimiĩe ar⸗
guẽdi eẽnt qui illũ nõ quotidie cõmunicãat.ſʒ nõ ſunt ar⸗
guẽdi ſic:exquo videt᷑ habere poſitũ ᷣm eos. Aug.autẽ
nõ diffinit vtrũ arguẽdi ſint vel nõ. ꝗ¶ Ad vltimũ Kodim
ꝓꝙ argumẽtũ aug. ꝓcedit ſuppoſitis illis que ſupponunt
oꝛientales.

Onſequẽter querit᷑ de hoc ꝙ dẽ da nobis.
Et querit᷑ ꝓ qͥ ſupponit q dico nobis. vide⸗
tur ꝙ tm̃/ꝓp iuſtis quibo ↄuenit dicẽ pr̃ nr̃.
Et ita videt᷑ ꝙ panis iſte ſit tm petẽdus iu
* ꝙ ↄueniret cibũ petere omni carni. Dic
em̃ Criſ.ſuꝑ math̊.xxij. Antiqui monachi in grarũactõ
ne ſolebãt dicẽ. Qui dat eſcã omni carni ⁊c. gras age
bãt ꝓ cibo dato omni carni.g eadẽ caritate debet peti ci
bus oĩ carni. debet dici da oĩ mĩali ⁊ non im̃ da nobis.
Pꝛeterea. vidr ꝗ deberet dici mihi nõ nobis.qꝛ cũ vix
aliquis ſibi ſufficiat: pᷣumptõ videt᷑ oꝛare ſiue aligo po
ſtulare ꝓ alio ſiue aligd.q¶ Si rñdeat᷑ ꝙ oꝛõ dñica /put ẽ
edita a math.ↄueĩt plectis:tũc videt᷑ ꝙ ꝓut ẽ edita a lu⸗
ca deberet dici mihi:cũ illa foꝛꝝma tradita ſit imꝑfectis.
hͦ videt᷑ ꝑ illud ecẽs.ix.i Lemo ſcit vtrũ amoꝛe vł odio di
gnus ſit. R vt videt pſumptuoſum 7 alicui poſtulare ali⸗
qd aliud a ſe. 4 Yẽ quare nõ petit᷑ dari nobis cõditõna
liter vt diceret᷑ da nobis ſicut damꝰ. ſicut in ſequẽti peti
tõe dr̃. dimitte nobis ſicut dimittimꝰ..¶ Itẽ dñs petitõez
ſuã ↄditõnaliter fecit. Math. xxvj. Si fieꝛi pt᷑ trãſeat ⁊c
verũtamẽ nõ ſicut ego volo: ſʒ ſicut tu. cũ ǵ̊mgr nir ſit et
exemplar nr̃m: ⁊ maxime facto.quare nõ ꝓponimꝰ peti⸗
tões nzas deo ſub ↄditõe.At diceꝛemꝰpanẽ nr̃jm quotidi
anũ da nobis bodie ſicut vis vel aliquid tale.¶¶ Pꝛefea.
q̃re nõ docuit dñs petẽ ſub ↄditõe ſicut ille oꝛauit. Re
ſpõſio.ad pꝛimũ patʒ ex dictis ſupꝛa ĩ expoſitõe illver⸗
bi pr̃ nr. Ibi eĩ dictũ ẽ.ꝙ etiã iniuſti pñt dicẽ pꝛ nr̃ ⁊ q̃ꝛe
et quo affectu. .. Ad illð qð ſubdit᷑ ꝙ panis iſte ſit tm̃ pe
tẽdus iuſtis. Dicẽdũ ꝙ boc nõ ẽ veꝛũ.qꝛ illi qui pñt dicẽ
pater nr̃ vel in ꝑſona ecclłie. vel optãdo ſibi filiatõem tã
ti patris:poſſunt petere panẽ quottidianũ ſibi dari vt iu
ſti fiant.ſ. cõmunione panis ſpũalis.inſtructi dono paĩs
toctrinalis. purgati dono panis ſocramẽtalis. Pꝛetea a
iuſtis põt peti etiã iniuſtis: qꝛ ⁊ iuſti iuſios debẽt diligẽ
ininſtos. Juſios ĩ deo:iniuſtos ꝓpter deũ:diligẽ inquã
et affectu? effectu. 4¶ Ad aliud dom. . nõ ẽ hac oꝛatõe
petẽdus cibus aĩalibo.cinꝰrõ ẽ q; hec oꝛatõ data ẽ a dño
beatificãdis ĩ patꝛia: vt ex ipᷣis petitõibo ſupradictis pʒ
Pꝛetea.oĩa ꝓpter electos facta ſunt. Eñ adamũtius ſu⸗
per li.iudiẽ. Juſto oĩa ſeꝛuiũt. Vnñ iuſti pꝛicipatuʒ tenẽt
ĩ creaturis. In cuiꝰteſtimoniũ dr geñ.j. Faciamꝰ hoĩem
ad ymaginẽ ⁊ ſilitudinẽ nr̃am:⁊ pſ it ⁊c.dũ eĩ hõ ymagi
nẽ dei ⁊ ſilitudinẽ in ſe habet: inferioꝛibo creaturis iure
pᷣſidet.⁊ reſpectu illoꝛũ obtinet dñium. Vñ ſicut ꝗqð dat
ilis qni regi ſeruiũt dat᷑ regi:ſic qð dat᷑ inferiaꝛibo cre⸗
aturis dat᷑ iuſtis. ꝓpter qð iuſtoꝛũ ẽ gras ſoluere ꝓ bene
ficijs aĩalibo collatis. Er bis patet ꝙ etſi iuſtoꝝ ẽ gr̃as
exoluere deo quia dat eſcã omni carni:nõ ꝓpter bec pe⸗
tẽda ẽ bec exhibitõ in oꝛõe dñica.¶j Ad illð qð obijcituꝛ
ꝙ dom eẽt da mihi nõ da nobis ⁊c̃. Sicẽdũ ꝙ ↄueniẽtiꝰ
dẽ nobis qᷓ; mibi.hec eĩ foꝛma oꝛãdi data fuit a dño fra⸗
tribo qui erãt filij ſummi pꝛis.Eñ incipit᷑ pꝛ n.quoꝛuʒ
ꝓꝛie ẽ ſibinuicẽ ſubueniꝛe mutua oꝛõe.⁊ et alios. ſ. pec⸗
catoꝛes oꝛõibo ſuis ſuppoꝛtare.Pꝛeterea.hec foꝛma oꝛan
di ꝓuiſa fuit a ſumma ſapientia.vt illo vteret᷑ eccłia que

xxxvij.

nullos excludit fideles. nec opoꝛtet aſcribi pꝛeſumptõni

a quocũq; dicat᷑: cũ hec ſit foꝛma vniuerſalis oꝛãdi edi⸗
ta a dño:a ab omnibo ſm hãc foꝛmã dicẽda. Ad aliud

qð querit᷑ quare nõ axponit᷑ ↄditio ⁊c. Dicẽdũ ꝙ nõ ↄue⸗

niret nobis dicere da nobis ſicut nos damꝰ: qꝛ nõ ſumꝰ

dñi rerũ. res em̃ accomodate ſunt nobis ad vſum. vnde

diſpẽſatoꝛes ſumus ſolummõ. ꝓyter qð nr̃m nõ eſt dare
ꝓpꝛie ſed dñi.qui ẽ dñs ſimpliciter reꝛũ.j.ꝑalippo. vlti.
Ene ſunt diuitie et tua ẽ glia:tu dñaris omniũ.Noſiꝝ
aũt ẽ offenſas dimittere. quia ſumus ſuſceptibiles iniuꝛi
arũ. ¶ Ad illud quod querit᷑ de cõditõne apponẽda vt in
telligẽda in petitõibo.Dicẽdũ ꝙ duo ſunt genera ↄditio⸗

nũ apponẽda vel intelligẽda ĩ petitõibo. VUna ex ꝑte eius

a quo petit᷑.vt ſi vis vel hmõi.⁊ hec intelligit᷑ in omni pe
titõe. nec expꝛimit᷑ ꝓpter ſui certitudinẽ. Certũ ẽ em̃ ꝙ il⸗
le qui ẽ ſumme bonꝰ imo ſumma bonitas et ob hoc ſum
ie diffuſiuus boni qui dat omnibo affluenteꝛ. Yaco.j. ꝙ
quãtũ ẽ in ipo ſemper dare ꝑatus ẽ. Alia ẽ ↄditio ex ꝑte
petẽtis.Et hoc põt eẽ dupliciter: vel ꝓgpꝛie rndens ꝑ quã
dã ↄfoꝛmitateʒ. vt ſi diceret᷑. da ſicut damꝰ.vel ſanctifica
ſicut ſanctificamus ⁊ bmõi.Et hmõi ↄditio neq; ẽ erpꝛi
mẽda neq; ſubintelligẽda. niſi in illa petitione vel cõmu
nis. et bec ẽ intelligẽda in oĩbo petitõibo ſic.exaudi me ſi
cut exaudio ꝓximũ.EIñ ꝓuerbᷣ.xxj. Qui obturat aurem
ſuã ad clamoꝛẽ pauꝑis.ipᷣe clamabit ⁊ nõ exaudiet᷑.glo.
gener alueꝛ: non egeno tm̃ vel coꝛꝑaliter infirmo.iAaz ꝗ
cꝛiminibo alienis aſſectu miſericoꝛdie ñ vult ↄdolere.ſed
vindicãtis via vult tenere cenſurazʒ: oñdit ſe vicioꝝ ſeci⸗
bus eliquatũ:nõ auditu diuine miſericoꝛdie dignum. di
mitte ſicut dinutto. Math. xviij. Serue nequã omne de

bitũ dimiſi nbi ⁊c nonne ᷓ opoꝛtuit?⁊ te miſereri oſerui

—

tui ⁊c. Hec aũt ↄditio intelligẽda ẽ ĩ omni petitõne.ñ

.

ſuꝑ üllnd math. vj. Si dimiſeritis hoĩbo peccata eox 76c

dicit glo.ſignat ĩ omnibo his petitionibo indubitanteꝛ a

dño tribui qð petit᷑:ſi vltime ↄditionis pactũ ſeruare nõ
negligimꝰ. AUñ ſubdit. Si dimiſeritis ⁊c. Ecce ꝙ ĩ oĩbo
petitionibo his intelligẽda ẽ conditio dimiſſionis offen⸗
ſe. vel ↄpaſſionis miſerie.¶¶ Ad vltimũ dðᷣm. dñs docu
it petere ſub ↄditione licet non ſic ipe oꝛauit. In quinta
petitione quare ñ ſic ſupꝛa tactũ ẽ.quare autẽ ñ alijs in⸗
fra dicetuꝛ. B

— —,⸗e—— –:

¶Hodie

Onſequẽter querit᷑ de hboc qdð apponit᷑ ho⸗
die.qꝛ videt᷑ ꝙ ſuꝑflue:cũ includit᷑ ĩ boc ꝙ
dẽ quotidianũ.Cũ em̃ petit᷑ dari panẽ ti
dianũ petit᷑ dari hodiernuʒ ⁊ ita hodie et
pſequẽter. 4 Ytẽ aug ad ꝓbam. ꝑ hoc ꝙ; dẽ hodie
ſignatur hoc tꝑe.ſed panis quotidianus ẽ panis buius
tꝑis:et ita vt pꝛius.¶ Iteʒ cũ hac petitione petit᷑ coꝛpus
xpᷣi quod nõ ẽ cõmunicãdum alicui ſano poſt pꝛandium
videtur ꝙ iſta petitio non ẽ faciẽda poſt pꝛandiũ. cũ illa
petatur illo die dari qua ꝓfertur.et hoc ẽ qð dicit aug.
in li. de Smone do. ĩ monte. dic em. Quis eſt qui audeat
dicere ſemel tm̃ nos oꝛare debere oꝛõem dominicã. Aut

certe etiã ſi iterũ vel tercio.vſqʒ; ad eã tamẽ hoꝛã qua coꝛ

—.— .

ꝑe dñi ↄmunicamꝰ. Poſt vo nõ ſit oꝛãdum ꝑ reliquas ꝑ
tes diei. non em̃ ià dicere poterimus da nobis hodie qðᷣ
iam accepimus.aut poterit quiſq; cogere. vt etiã vltima
diei ꝑte ſacramentũ illud celebremus. 4 YItem videtur
er hoc appoſito ꝙ ↄmunicãdũ ſit quotidie.glo. math. vj.
quia ype noſter factus ẽ.et deus pater cuʒ xpᷣo nobis oĩa
donauit. YJeo oꝛamus vt quod nĩm ẽ ꝑ donum quotidie
etur.ſed ſolummõ datur nobis qñ ↄmu nicamus: &̊ ⁊c̃.
aſponto non ſuꝑflue aponit᷑. imo multiplex eſt
tio quare apponit᷑. Una ẽ ne ſollicitudine grauemur.
criſo.ꝓ pane iuſſit ſolũ facere.⁊ ꝓ pane quotidiano.vtñ
ſolliciti ſimus ꝓ craſtino.⁊ neq; in hoc ſuffecit vᷣbo: ß et
alið poſt hoc alpoſuit dicẽs. da nobis hodie. vt nõ ↄtera
monoſipos ſollicitudine ſuꝑueniẽtis diei. Alia ẽne alich
delicto ↄtĩgẽte a coꝛꝑe xp̃ᷣi ſeꝑemuꝛ.In li.ð dono ꝑſeue⸗

rantie dicit aug. repetẽdo verba Cypriani ſic. Hunc pa
nẽ dari nobis quottidie poſlulamus.ne qui in xpᷣo ſumꝰ
⁊ eukariſtiã quottidie accipimus ad cibũ ſalutis:inter⸗
cedẽte aliquo grauioꝛi delicto dũ abſtinẽtes ⁊ nõ cõmu⸗
nicãtes a celeſii pane pꝛobibemur:a xp̃i coꝛꝑe ſeꝑemur.
Alia ẽ ratio moꝛalis.vt ꝑ hoc intelligatur ꝙ panis iſte
die gratie nõ nocte peccati ſit accipiẽdus:ne indigne ac⸗
cipiens coꝛpoꝛis a ſanguinis dñi reus efficiat᷑jCoꝝ. xj
Ao pꝛimũ ò dᷣm. licʒ panis quottidianꝰ cõpꝛebẽ-⸗
dat hodiernũ:ñ tñ petẽdo panẽ qͥtidianũ nob dari petiꝰ
hodie nob daꝛi.nõ eĩ ſegt᷑ peto panẽ qtidianũ mihi dari
ergo peto hodie dari.hodie em̃ tpᷣus actꝰdandi vel quã⸗
do cõſignat.cũ dicitur da nobis hodie.cũ aũt dicitur da
nobio panẽ quotidianũ:nõ expꝛimitur tpᷣus vel qñ ipᷣi
actus dandi:ſed potius qualitas rei ſiue ſubſtãtie dan⸗
de. EUnde ſenſus ẽ.da nobis paneʒ quotidianũ.i.da noſᷣ
panẽ qui eſt quotidianus.i.quo debemus quotidie refi⸗
ci.dicitur eĩ quotidianus.quia quotidie reficeꝛe ebz vt
patʒz ex glo.qui petitur dari hodie.i.ſemꝑ exiſtẽte vita
ſenti. Unde da nobis hodie.Aug.qᷓdiu dicit᷑ hodie.id 6
in hac tꝑali vita. Joᷣ.vj. Domine da nobis ſemꝑ panẽ
iſtum. 4 Ad aliud patʒ rñſio ex dictis.quia nõ ſequituꝛ
peto mihi dari panẽ quotidianũ:ergo peto illũ mibi da⸗
ri hodie vel hoc tꝑe.licʒ eĩ panis quotidianus ſit panis
huius tꝑis:nõ tamẽ cõſignat qñ ſiue tp̃us ipᷣius actꝰdã⸗
di ſicut hodie facit.¶ Ad alið quod obijcit. O cũ panis
ſacramẽtalis.i.coꝛpus xp̃i nõ miniſtrat᷑ poſt pꝛandium
ꝙ hec oꝛõ qua petitur illud dari hodie:nõ ẽ dicẽda poſt
pꝛandiũ.dicũt aliqui ꝙ cũ multiplex ſit panis quotidia⸗
nus.ecclia oꝛãs ante pꝛandiũ.panẽ noſirũ quotidianuʒ
da nobis hodie petere põt indifferẽter vnũ iſtoꝝ dari ſi⸗
bi.poſt pꝛandiũ pᷣo põt petere coꝛpoꝛalẽ doctrinã ſpũaleʒ
nõ aũt ſacramẽtalẽ. el aliter põt dici.q eccłia ꝑ totum
oꝛbẽ dilatat᷑. Odeo frequẽter dr oꝛbis terre.qñ aũt ĩ vno
emiſperio ẽ poſt pꝛãdiuz. vel nox in alio ẽ ante pꝛandiuʒ

vel dies.iõ ſemper qualibet hoꝛa cõſecratur coꝛpus xpi

⁊ cõmunicat᷑ ab aliquo.⁊ rõne illius ab hominibus mẽ
bris eccleſie.vel quia ꝑ oꝛbeʒ multi ſunt infirmi qui pꝛo
neceſſitate qualibet hoꝛa diei cõmunicari poſſunt. et ſic
tota eccłia ꝑ illos:nõ tñ licet ↄficere niſi ante pꝛandium
Ad vltimũ dᷣm ꝙ quotidie debemꝰ cõmunicare ſpũa⸗
liter adminꝰ.ſacramẽtaliter a ſpũaliter tpibus ſtatutis
ab ecclia. t in glo.math.vj. Super illud.panẽ noſtrũ
ſuꝑſubſtatialẽ vłquotidianũ. Quia qui edũt me adhuc

eſuriẽt Ecci.xxiiij.hic quotidianꝰĩ patria eternus. Dic
panis aſſidue ꝑ fidẽ ⁊ caꝛitatẽ interius reficere debet.
ſine eo viuere nemo põt.lerbum glo. ſic intelligi debet
quotidie dt᷑ aliquibus ſacramẽtaliter ſpũaliter. oĩbo
. .

detitio quinta. Et aimitte

nobis hita nẽa ſicut ⁊ nos ⁊?c᷑.

nos dimittimꝰ debitoꝛibo nr̃is. Dic pᷣmo
querit᷑ quid petitur hac petitõne. Secun⸗
do ſi hec petitio ſit faciẽda.Lercio ſuppoſi
SS trũ a quocũqʒ fieri debeat. Quaꝛto.vtrũ peti⸗
tur hic dimiſſio peccatoꝝ pᷣteritoꝝ vel p̃ᷣſentiũ. Quinto
de modo petendi hoc ẽ vtrũ ↄuenit fieri ſub cõditõe.Se⸗
xto vtrũ dimiſſio debeat omnibo fieri an ſolũmodo petẽ⸗
tibus veniam.

¶ Luenitur ergo pꝛi/ S. j.

mo.quid petit᷑ hac petitõne.Et patet ꝙ dimiſſio pecca⸗

toꝛu.quia luce.xj. dicitur. dimitte nobis peccata noſtra.

Item math. vj. ſuper illud debita dicit glo. interli.pctᷣa.

¶lCõtra.hic petitur dimiſſio peccatoꝝ.debita ſunt aligo

debitoꝛes alicuius rei ſunt debitoꝛes.ſed peccatum ni⸗

hil ẽ. Joh.j. Sine ipo factũ ẽ ni hil:g petens dimiſſionẽ

debitoꝝ nõ petit dimiſſionẽ pctoꝝ.i¶¶ Iẽ nullꝰobligatuꝛ
ad pct᷑m. peccatũ nõ ẽ debitũ:cũ debitũ impoꝛtat obli/

Equit᷑.⁊ dimitte nobis debita nr̃a ſicut et

ꝙ tum ad vtꝛũ

gatöem debitoꝛis. ¶ Keſpõſ io ꝙ debita dicunt peccata
que nos debitoꝛes pene cõſtituũt. At eĩ diẽ Inno. ñ hic
agit᷑ de debitis pecuniarũ:ſed de dbitis offenſarũ. Silr
peccatoꝛes dicũt᷑ debitoꝛes.Luce.xiij.putatis quia ⁊ ipi
debitoꝛes fuerũt pᷣter oẽs hoĩes habitãtes in hier:m. ibi
dbitoꝛes peccatoꝛes dicunt᷑. VUñ glo. Iſti hieroſolimite
nõ ſoli peccatoꝛes fuerũt:ſed in terroꝛẽ reliquoꝝ puniti
ſunt. Et auguſti.de ſermone dñi. debita peccata dici ma
nifeſtũ ẽ. Juxta illud qð ait dñs math.v. Vmen dico ti⸗
bi nõ exies inde donec reddas nouiſſimuʒ quadrantem.
Ad illud qð obijcit᷑ peccatũ nihil ẽ.dvᷣm ꝙ ſicut te⸗
nebra. vno mõ dr caꝛẽtia lucis ⁊ nihil ẽ. alio mõ aer ob⸗
ſcurus ⁊ aliqꝗd ẽ. Vñ dañ.iij. Menedicite lux et tenebre
dño.Sic ẽ ð peccato.qñq; dẽ pꝛiuatõ finis debiti ĩ actu
interioꝛi vel exteꝛioꝛi. ⁊ ſic nihil ẽ.qñqʒ ie actus malus
ſic aligd ẽ. Vñ mgr̃.ij.li.ſenteñ.xxxv.diſ.Sane dici pt
⁊ libẽ tradi debet.pctm eſſe actũ malũ interioꝛẽ ⁊ exteri⸗
oꝛẽ.⁊ ſic vno mõ ẽ aliꝗd:alio mõ nihil. Pꝛetea. peta nõ
dicunt᷑ debita foꝛmaliter.ſ.qꝛ debent᷑:ſ effectiue.ſ.qꝛ effi
ciũt debitoꝛes.ſ.penarũ.Ex h̊ pʒ rñſio ad illð qð obijcit
E nullꝰobligat᷑ ad pctm ⁊c. Qnia lieʒ nullꝰobliget᷑ ad
petm:tñ cõmittẽdo pctᷣm efficit᷑ debitoꝛ pene. debituʒ em̃
ↄtrahit᷑ cõmiſſione peccati.pter qð peccatũ dr debituʒ

„uia peceaton effiet rbitoe.
(KXont equẽter queri S. ij.

tur.ſi petẽda ẽ dimiſſio pctoꝝ.ꝙ ſic: pʒ ex auctoꝛitate et
ſapiẽtia ⁊ bonitate illius ꝗ hãc docuit oꝛõem. Contra.
nullü malũ debet relinquere dñs impunitũ.relinquẽ ma
la impunita eẽt ↄtra eius iuſticiã. ⁊ ita ↄtra ſeipᷣm qui ẽ
ſumma iuſticia.ad quod ſequeret ꝙ; negaret ſe. qð ẽ im⸗
poſſibile.ij.thimo.ij. Ille fidelis ꝑmanet ſeipᷣm negare ñ
põt.¶ Itẽ Aob. ix. Verebaꝛ omnia opa mea.ſciẽs ꝙ non
ꝑceres delinquẽti. Si aũt dñs nõ ꝑcit.nõ ẽ ab eo petẽda
dimiſſio pctoꝝ. ¶¶ Itẽ ſi petit᷑ dimiſſio pctoꝝ.aut tiñ qtũ
ad penã.aut qtũ ad maculã.aut qᷓ‚tũ ad vtrũq;ʒ. Si ꝙᷓtũ

ad penã. Cõtra.ſuꝑ illð Job.ix. lerebar oĩa oꝑa mea.

glo.⁊ ſi penitẽtes ad ꝑnĩam vocat:tñ petn nũqᷓ ſine vlti

one p̈terit. vel hõ punit vel deꝰpunit. Si qᷓtũ ad maculã

tũc incõueniẽter ſequit᷑. ſic ⁊ nos dimittimꝰ debitoꝛibo

ntr̃is.qꝛ nos nõ poſſumꝰauferre maculas cꝛiminũ.hoc eĩ

ſolius dei ẽ. Vñ Yſa.xlũj. Ego ſum ille ꝗ deleo inigtates
Pter me.q.d.nullus aliꝰ.Ex his relinquit᷑ ꝙ incoueni⸗

enter petit᷑ qᷓtũ ad vtrũq; ¶ ¶ Rñſio. ꝙ bec petitio inter

omnes neceſſaria ẽ ⁊ frequetius iterãda.lñ aug. Quã⸗
tũcũq; in hac vita ꝓficimꝰneceſſe ẽ nobis dicẽ dimitte no
bis ⁊c.¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ peteꝛe dimiſſionẽ peccato
rũ ẽ petere ↄtra diuinã iuſticiã ⁊c.dᷣm. peteꝛe dimiſ
ſionẽ pctoꝝ ᷣm intentõʒ petitõis. ꝓut edita ẽa ſumma
ſapientia:nõ ẽ vt peccatũ oĩno dimittat᷑.ſ.qᷓtũ ad penã:
Hſ vt Fm ptem. vt ſi ſit infinita pena debita culpe. ꝙ; mu⸗
tet᷑ in tꝑalem:ſi aũt finita ꝙ mutet᷑ in minoꝛt. ⁊ hoc petẽ
nõ eſt cõtra dei iuſticiã. Similiter intelligẽdum ẽ vᷣbum

Job.. ſ.ſciẽs ꝙ nõ ꝑceres delinquẽti.hoc em̃ intelligit᷑ de

omnimoda indulgentia. VUnde ſenſuo c.ſciẽs ꝙ nõ ꝑcẽs

linquenti.i.nõ omnino ꝑceres.hoc nõ ẽ ſine pena qua

cũq;.ſ.ↄpũctõis ſiue afflictõis eiuſq;.i¶¶ Ad id qð queri⸗
tur vtrum petitur dimiſſio q;tum ad penam tm̃ ⁊cc.dðᷣm
ũq;. ¶ Ad illð qð obijcitur.ꝙ nos nõ poſ
ſumus cꝛiminis maculas tollere ⁊c.dicũt quidã q; nos
cbitoꝛibus quodammõ tollimus maculas peccatoꝛum

nõ ꝑ infuſionẽ gr̃e ſicut deus:ſʒ ꝑ meritũ.videlicet cum
oꝛamus ꝓ ipᷣis et meremur illis pꝛimã gram. Unde Ja

co.v.Qui ↄuerti fecerit pctoꝛẽ ab erroꝛe vie ſue:ſaluabit
aĩam eius a moꝛte ⁊ opit multitudinẽ peccatoꝝ. Aliter
põt dici ⁊ magis ad ꝓpoſitũ.dimittere debita ſᷣm ꝙ intel
ligit᷑ cũ dr.ſicut et nos dimittimus debitoꝛibus noſtris:
ẽ nõ recoꝛdarioffenſarũ ſiue iniuriarũ ad vindictã. AUñ·
Cꝛiſo.math.vj.exponẽs illud.dimitte nobis ⁊c.hãc ſup
plicatõnis legẽ induxit ĩ ſubmemoꝛãdo quidẽ pctoꝝ mo⸗
deſtos eſſe ſuadens.ĩ iubẽdo aũt dimittẽ alijs a memo⸗

¶ Pe officio miſſe
ria mali vniuerſa eruens nos. VUnde Leui rix.ſõ eris
nkonenmnengn vt vindices.
3
5.

onſequenter que S. iij.

. — *
ritur.vtrũ hec petitõ faciẽda ſit a q

Et videtuꝛ ꝙ
nõ:ſʒ ſolũ ab illis qui nibil habẽt aduerſus aliquẽ.quia
Math. vj. Si nõ dimiſeritis boĩbo: nec pater veſter di⸗
mittet vobis pcta vra.glo. Cũ oꝛatis.remittite ſi gd ba⸗
betis aduerſus aliquẽ: aliter eĩ pater veſter nõ dimittet
vobio.Ex bis videt᷑ ꝙ fruſtra fit hec petitõ ab illis ꝗ ha
bẽt aliquid adueꝛſus aliquẽ:ĩmo videt᷑ obeſſe eis. VUnde
Inno.ↄcludit ex auctoꝛitate pᷣdicta.his ̊ q tebitoꝛibus
nõ dimittũt. bec oro nõ videt᷑ pdeſſe:quinimo videt᷑ ob⸗
eſſe. nã quis petit ſic ſibi dimitti ſicut deæbitoꝛibo ille di⸗
mittit: ꝓ facto ſi nõ dimittit ille debitoꝛibo ſuis:videtuꝛ
petẽ vt nõ ſibi dimittat᷑. Et dicũt aliqui ꝙ qꝛ ẽ oꝛõ ecckie
licet aliqui habeãt oↄſciam ð odio ꝓximi:nihbilominꝰ pñt
hãc petitõem facẽ in pſona eccłie:bᷣ cũ caꝛitate vniantu
mẽbra eccłie ſibinuicẽ? capiti:tales aũt nõ habet cari⸗
tatẽ: nõ videt᷑ ꝙ in tali ſtatu poſſit aſſociare ſe ecclie ſiue
mẽbris ecclie. ¶ Itẽ aug. de oꝛõe dñica. Si mẽtimur to⸗
tius oꝛõis nullus ẽ fructꝰ:ᷣ ꝗ ẽ in odio moꝛtali mẽtitur
cũ dicit.ſicut ⁊ nos dimittimꝰ⁊c.q¶ IJRNaug.adð pꝛobã.di⸗
mitte nobis debita nr̃a ⁊c. os ãmonemur ⁊ quid peta

mus ⁊ quid faciamꝰvt quid acciꝑe mereamnꝛ. Nuid pe

tamus tangit᷑ ibi. dimitte nobis debita nr̃a.Quid facia
mus erxpꝛimit᷑ ibi ſicut ⁊ nos dimittim? debi. noſ. Quid
faciam dico vt acciꝑe mereamur ſcʒ quod petimus. Ex
HG videt᷑ ꝙ niſi faciãꝰ.i.niſi dimittã debitoꝛibo nr̃is ñ ac
cipiemꝰ.¶ R glo. aug.ſuꝑ illud.ſic et nos dimitti. debi.
no. Ecce qua cautõe ↄſtringimur. in q̃ et᷑ nos adinnicem
ad miſericoꝛdiã inflectit ⁊ peccãtibo in ſe veniã ꝓmittit.
nobis ⁊ ꝑ nos alijs veniã. pmittit.Ex bac glo.babetuꝛ
ꝙ cautũ ẽ ⁊ ſanxitũ a dño.quõ obtinẽda ẽ venia pcẽ̃oꝛuʒ
a dño.iᷓ faciẽtes ↄtrariũ nõ obtinẽt. Vñ Inno. hoc pa⸗
cto ⁊ ea cautõe nobis debita dimittunt᷑:ſi nos noſtris de
bitoꝛibo dimittimꝰ. alioquin etiã dimiſſa reuocant᷑ ĩ de⸗

bitũ ᷣmi 5. xviij. Serue nequã omne cebitũ 7c.
Cõtꝛa.nullus tenet᷑ ad dimiſſionẽ eoꝝ quoꝝ emenda
vindicta etiã canonice exigit᷑:ſᷣ iniurie illate emẽda ca⸗

nonice exigit᷑ ab inferẽtibo: nullus tenet᷑ ꝛc.· cũ illð ñ
impedit efficaciã oꝛõis ſiue exauditõem ad quẽ nullte⸗
net᷑. licet aliquis nõ dimittat qð ſibi ininriatũ ẽ:nõ ꝓpteꝛ
hoc videt᷑ ꝙ oꝛõ ſua nõ debeat exaudiri.. Itẽ ſi neteſſa⸗
rio talis requirit᷑ dimiſſio.ſ.iniuꝛiaꝝ illataꝝ.neceſſaꝛio
dico.vt ſine qua obtineri nõ põt remiſſio tor.s videt
ꝙ iudicialia quibo puniunt᷑ malefici abrogãda ſunt.nec
? iuſticia aliqua exercẽda in punitõe iniuriãtiũ ꝓximis
4 R debitũ pecume nõ ẽ dimittẽdũ neceſſario ad hoc ꝙ
aliquis obtineat dimiſſionẽ pctoꝝ a dño:ſiłr videt᷑ ꝙ n
tebitũ offenſe ẽ dimittẽdũ ad idẽ obtinẽdũ.vel qᷓre nõ ſic
2 Reſpõſio ꝙ bec petitio a quocũq; põt fructuoſe dici.
; iuſio et iniuſto.⁊ etiã exiſtẽte in odio fraterno:ſed di⸗
ſtingnenduʒ ẽ.aut talis exiſtẽs in odio fraterno ẽ ꝑſona
generalis in hac ꝑte dicẽs oꝛõem hãc in ꝑſona ecclłie aut
nõ. Si pꝛimũ põt hãc oꝛõem facẽ.⁊ rõe qua eã dicit in ꝑ
ſona eccłie:qꝛ in oꝛãdo vtilitatẽ intẽdit eccłie: eccłie aſſo
ciat᷑ qᷓ̃tũ ad hoc hcʒ nõ ſimpliciter. Ad hoc qdð obijcitur
ꝙ vnio mẽbroꝝ fit caritate mediãte.Dicẽdũ ꝙ hoc intel
ligẽdũ ẽ ð vnione ſimpliciter. Intentõe aũt ꝓficiendi ec⸗
cleſie fit vnio Fm ꝗd in ꝓpoſi:o.Si nõ dicit eaʒ in ꝑſona
eccłie ſᷣ in ꝓꝛia ꝑſona:aut habet odiũ moꝛtale ĩ ↄſcien⸗
tia actuali cũ ꝓpoſito ſiue volũtate nõ dimittẽdi:aut cuʒ
ꝓpoſito et volutate dimittẽdi. volũtate dico incõpleta.
Si pꝛimũ:ſine pᷣiudicio dico opinãdo.ꝙ nullũ aſſequit᷑
fructũ ex ipa oꝛõe ſᷣ potiꝰdãnũ.Si ſecũdũ eſtimo ꝙ fru⸗
ctũ aſſequit᷑ ex ip̃a oꝛõe.VIñ inno. Quiſꝗs laboꝛat odio
vel inuidia:grauat᷑ magis hae oꝛõe qᷓ adiuuet᷑.niſi foꝛte
iã ꝓpoſitũ habeat dimittẽdi.⁊ ĩ tali caſu intelligit᷑ rerbũ
aug. de oꝛõe dñica. Si inimicos vros nõ diligitis noli⸗
te oꝛare(Gᷓ̊ nõ audeo dicẽ᷑:ĩmo vt diligatis oꝛate) Jdeʒ ĩ

xxxvij.

eodẽ.ſi ñ ẽ ydoneꝰdiligẽ immicũ.tñ pt dicẽ. dimitte nopſᷣ
ac.¶ Ad illð qð pꝛimo obijcit᷑ ꝑ illud math.vj.Si nõ di
miſeritis:nec pr̃ veſter celeſtis dimittet vobis ⁊c̃. Dicẽ/
dũ ꝙ verũ ẽ.ſQũqᷓ eĩ exiſtẽti ĩ odio moꝛtali dimittuntur
a a dño.fructuoſa tñ põt eẽ tali hoĩ hec oꝛõ ſi ſit in ꝓ⸗
poſito dimittẽdi offenſam ꝓrimo.et᷑ volũtate.ſ.incõple⸗
ta dolet ꝙ nõ habet cõpletã.ſj ec ſequit᷑ pꝛ veſteꝛ nõ di
mittet vobis pcta vra.ſi vos nõ dimiſeritis:̊ bec oro ñ
ꝓdeſt nõ dimittẽtibo. Pꝛodeſt eĩ qñq;. qꝛ ſic oꝛãdo obti⸗
net a dño gram dimittẽdi ⁊ diligẽdi inimicũ ſicut innu⸗
it aug. in verbis pdictis.¶ Ro illud qð obijcit ꝙ g eſt in
odio moꝛtali mentit᷑ cũ dicit.ſicut et nos dimittimꝰ ⁊c̃.
Dicẽdũ ꝙ talis nõ aſſeqt᷑ fructũ dimiſſionis pcki ꝓ q̃ pe⸗
tit 1 qᷓtũ ad hoc intelligit verbũ aug.ſ.ꝙ totiꝰ oꝛois nul

laẽ? fructꝰ. Si tñ habeat volũtatẽ ꝓpoſitum dimittendi

qðᷣammõ dicit veruʒ dicẽdo.Sicut ⁊ nos dimittimꝰc.
q;ꝛ quodammõ dimittit.ſ.ꝓpoſito⁊ volũtate qualicũqʒ.
Uñ nõ omnino ſine fructu petit᷑ a tali dimiſſio debitoꝛũ
qꝛ tali dat᷑ aliqua gr̃a huins oꝛõis frequẽtia. is pzʒ
rñſio ad alia que obiecta ſunt ꝓ ꝑte iſia.¶ Ad boc ꝗ
obijcit᷑ ꝓ alia ꝑte.ſ.ꝙ hõ nõ tenet᷑ ad dimiſionẽ eoꝝ qꝝ
emẽda canonice requirit᷑ ⁊c. Diſtinguẽduʒ ẽ im Inno.
inter ꝑfectos et imꝑfectos. Qui aũt ſiatũ ꝑfectõis ꝓfitẽ
tur:debẽt veniã omnimodã indulgere.Qui nõdũ votum
ꝑfectõis emiſerũt.debẽt odiũ et etiã coꝛde rancoꝛẽ po⸗
nere:ſʒ non tenẽtur ſatiſſactõem debitã ↄdonare. Et no
ta ꝙ licet ꝑfectoꝝ ſit omnimodã veniã indulgere ininꝛia
rũ ſibi illatarũ.et imꝑfectoꝝ odiũ ⁊ rancoꝛẽ illis depo⸗
nere que ex inlatis iniurijs ↄceperũt.⁊ oĩm vniuerſalit
inimicos diligere ⁊ benefacẽ odiẽtibo ⁊ ꝓ ꝑſequentibus
oꝛare:ſunt tñ quedã culpe ĩ quibo ẽ culpa relaxare vindi
ctã.ſ.vt dicit YInno.Et ſi pcẽm ĩ nos tenemur dimittere
petᷣm tñ in deũ ⁊ pctm ĩ ꝓximũ debem?punire. Cõceden⸗
dũ ẽ ᷓ ſicut obiectũ ẽ. ꝙ licet qs nõ dimittat qð ſibi iniu
riatũ ẽ.ſ.qᷓtum ad emẽdã vel ſatiſſactõeʒ.dũmodo odiũ
coꝛde ⁊ rancoꝛẽ deponat:nõ ꝓpter h̊ debet oꝛõ ſua nõ ex⸗
audiri. a ſi ſatiſfactõem exigit ab illo qui intulit iniuriã
dũmodo exigat amoꝛe iuſticie nõ libidine vindicte ꝓpꝛie
Ex bis patʒ rñſio ad illð qð ſequit᷑.qꝛ iudicialia ſunt
ad puniẽdũ delieta pena ↄueniẽti: licʒ pᷣceſſerit dimiſſio
er pte leſi tum ad culpam ſiue offenſam. 4 Ad vltimũů
dðm.qꝙ hac petitõe nõ ãmonemur ad dimiſſionẽ pecuĩe
Vñ aug. de ſermone dñi. ¶ õ hic quiſq; vrget᷑ pecumam
dimittere debitoꝛibo:ſeo quecũq; in eũ alius peccauerit
A pecuniã dimittere illo potius iubemur pᷣcepto quo
ſuperius dictum eſt. Si quis tibi tunicã tollere voluerit
et ſudicio tecũ ↄtendere:dimitte illi et palleum. math.v.
Sed ſi quis offendiſſet aliquẽ iniuriando eidem in detẽ⸗
tõe pecunie: offenſaʒ debet ei dimitteꝛe nõ debitũ. Unde
Aug. de oꝛõe dñica. In iſta quĩta petitõe qua dicimus
dimitte nobis de.no.ſicut ⁊ nos dmitti.debi.nẽis.nõ de
pecunia quidẽ dici ſ̊ de oĩbo q ĩ nos quiſq; peccat:ac per
boc et᷑ de pecunia.peccat nãꝗꝙᷓ ĩ te qui pecuniã tibi debi⸗
tã cum habet vnde reddat nõ redderet. Quod peccatuʒ
ſi nõ dimiſeris:nõ poteris dicere dimitte nobis ſicut et
nos dimittimus. Si autẽ ſit bomo /ꝓfeſſionis ꝑfecte.et il
le qui ei iniuriatur in detinendo pecuniã ſuam ita volũ⸗
tarius ẽ ad pecuniã illã detinẽdam: ꝙ illã nolit reddere
niſi fuerit ↄuictus in iudicio ·ĩ hoc caſu dimittenda ẽ pe
cunia. VUnde aug. eodẽ. 0 eſt neceſſe omni pecuniario
cæbitoꝛi dimittere debituz: ſed ei qui reddere noluerit ĩ⸗
tantũ vt velit etiã litigare. Seruum aũt dñi(vt ait apts
ij. tbimoth.iij) non opoꝛtet litigare. NQui ergo ſponte vel

conuictꝰpecuniã debitã reddẽ nolueꝛit:dimittẽda ẽ illi.

71/2

vonſequẽter que S. inj.
ritur. vtrum bic petitur dimiſſio peccatoꝛum pꝛeterito⸗
rum vel pꝛeſentium. O pꝛeteritoꝛum videtur aug.ve do
no perſeuerantie. quinto oꝛationis loco dicimus dimit⸗
te nobis debita noſtra.ſicut et nos dimittimꝰ cebi. nr̃is.
In qua ſola petitõe nõ inuenit᷑ poſci ꝑſeuerãtia.pᷣterita

em̃ ſunt peccata q̃ nobis vt dimittant᷑ oꝛamꝰ. ꝓſe eueran⸗
tia vᷣo que ineternũ ſaluos facit.tꝑe quidẽ huiꝰvite nõ iã
ꝑacto ſʒ ei ꝙ vſq; ad eius finẽ reſtat ẽ neceſſaria.4 Con⸗
tra.videt᷑ ſolũ ꝗꝙ petit᷑ dimiſſio pctoꝝ pñtiũ. Aug de do⸗

no pſeuerãtie. Cũu gloꝛioſi iſſimꝰ Cipꝛianꝰlocũ iſtũ dñice
oꝛõnis exponeret:ait inter ceteꝛa.q;neceſſarie eĩ qᷓpꝛoui
Denter ⁊ lalubriter õmonemur ꝙ peccatoꝛes ſi umus. qui

ꝓ peccatis rogare cõpellimur.vt dũ indulgẽtiã a deo pe
timꝰ:ↄſciẽtie ſue animꝰrecoꝛdet᷑.ne quis ſibi quaſi inno
cẽs placeat ⁊ ſe extollẽdo plus ꝑeat.inſtruit᷑ ⁊ docet᷑ pec⸗
care ſe quotidie:duʒ quotidie p pet᷑is iubet᷑ oꝛare.Ecce
ꝙ dicit.qui peccatoꝛes ſumus qui/p peccatis rogare cõ⸗
pellimur:exr quo videt᷑ ꝗ hic rogamus ꝓ pñtibus pecca
tis. ¶ Item idẽ videtur ꝑ boc qð intẽdit ondere. ꝙ null⸗
omnino innocẽs ẽ ſʒ pctoꝛ.ſᷣm illud.j. Joh.j. Si dixeri⸗

mus quia peccatũ nõ habemꝰ=c.ſ̊ ↄſiat igeo intẽdit
dicere de peccatis pñtibo qᷣ eS Reſpõſio.ꝙ hac petiti
one petit᷑ dimiſſio pctoꝝ p̃ᷣterito u.4 Ad illud qð obijci⸗

tur ꝙ peccatoꝛes ſumus qui ꝓ peccatis rogare cõpelli⸗
mur ⁊c̃.Dicẽdũ qꝙ hoc dicit Cypꝛianꝰ ↄtra pelagianos
qui ponebãt hominẽ iuſtũ in hac vita nullũ habeꝛe oĩno
petm. Quod Cypꝛianus infirmat p hboc. ꝗa peccatoꝛes
ſumus ⁊ quotidie peccamus:⸗ quotidie iubemur ꝓ pec⸗
catis oꝛare.Et qð intelligit ꝓ dicit. Qui ꝓ peccatis oꝛa
re cõpellimur de pᷣteritis patz ꝑ illud qð ſequit᷑.vt dum
indulgẽtiam ð deo petimꝰ:ↄſciẽtie ſue animꝰrecoꝛdetur
Recoꝛdatio em̃ ẽ pᷣteritoꝛum 2 indulgẽtia ꝑactoꝝ.⸗ Ad
aliud dᷣm. peccata pñ̃tia qtum ad culpã et reatum
pᷣ̃terita ſunt qtum ad actũ. Er ſic intẽdit Cypꝛianꝰ io⸗
bañ. euageliſſa nullus ſit oĩno ĩnocẽs.ſ.qui omnino
mũqus ſit a macula:⁊z nullius debitoꝛ pene.actus tñ in⸗
oꝛdinati quoꝝ ꝑpetratõe facti ſunt maculati ⁊ rei pᷣterie
rũt. 1 dimiſſione peccatoꝝ que ſic pᷣterierũt petit᷑ hac
petitõe.dimitte nobis debita ⁊c A¶4 Si obijcit᷑ cõtra hoc
E iillud quod dicit greg. in quadã omeł. Quiſꝗs illicita
nulla cõmiſit: huic iure ↄceditur vt licitis vtat᷑. DHdm. ꝗꝙ;
greg.loquit᷑ de illicito moꝛtali.Quod aũt hic dẽ ꝙ nullꝰ
ẽ qui ſit ommino mũdus a macula ⸗ nullius debitoꝛ pene

intelligit᷑ de macula 2 reatu veniali Pꝛouerb.xx. Quis

icere mũdũ ẽ coꝛ meũ ⁊c̃.
¶Conſequenter que .S. v.

ritur de mõ editõis huius petitõis.ſ.de hoc q; edita ẽ cũ
acitõne tali.ſ.ſicut et nos dimittimus ⁊c. Circa hoc ſic.
Ex bonitate dei ẽ ꝙ nobis peccata dimittunt᷑. ̊ deus in
infinitũ melioꝛ ẽ ꝙᷓ nos:qᷣ incõꝑabiliteꝛ facilius dimittit
ꝙᷓ nos.ꝗᷓ videtur ꝙ hec petitio qua petimꝰvt deus dimit
tat nobis ſicut nos dimittimꝰ:minus oꝛdinata ⁊ fꝛuctu
oſa ſit ex ↄditõe appoſita.Cũ eĩ nos cũ difficultate dimit
timus petimus hac petitõe ſic oditõnata ꝙ ſimiliteꝛ do⸗
minus cũ difficultate dimi ttat.qð nõ ẽ nobis vtile peteꝛe
Itẽ aug. YIlla elemoſina nihil melius.⁊ loquit᷑ ð dimiſ
ſione. g dimittere ẽ opus miſericoꝛdie. Sʒ miſericoꝛdia
dñi pcedit nr̃aʒ. VUnde luce.v.Eſtote miſericoꝛdes ſicut
? pater veſter celeſtis miſericoꝛs ẽ. Vñ ſicut bm oꝛdinem
rectũ diuina miſericoꝛdia p̃cedit nr̃aʒ. ꝓpter qdð dicitur

Eſtote miſ. ericoꝛdes ſicut ⁊ pater veſter ⁊c: deberet h di
ci dimittimns vel dimittam?ſicut tu dimittis. ¶¶ Itez ex
hoc mõ petẽdi habet cõmittitur peccatũ ĩ hominẽ. cõ⸗

tra qð dr̃ in p̃s.Tibi ſoli peccaui.¶ Iteʒ duobo modis

tm̃ ẽ dimittere peccatũ.ſ.auctoꝛitate:vt ſolius dei. ſolus

—

em̃ dim ittit peccata. vt dẽ lnce.vij.⁊ officio:ſicut ſacerdo
tis. Yoh. penul. Quox remiſeritis peccata remittuntur

eis.ſ̊ hec oꝛõ generalis vtpote omniũ mẽbroꝝ eccleſie.2 .

hoc qᷓtum ad omnes petitões.hãc aũt generalitatẽ nõ P

mittit cõditio appoſita:qꝛ artat eã intantuʒ. ꝙ ſolis illis

ↄuenit quoꝝ ẽ officiũ dimittẽdi peccatũ.¶¶ IOtẽ cũ hec cõ⸗

e amen. ſignat in omibo his petitõibo indubitãter a dño

ditio in oĩ petitõe ẽ intelligenda vt vult glo. Math. vj. q̃

tribui qð petitur. ſi vltime ↄditõis pactũ ſeruare nõ ne⸗
gligimus: quare magis apponit᷑ hic qᷓ in aliqua alia peti

coditõis appoſite petimꝰqð d

tõe. ¶ Iẽ quare magis ponitur hec oditio qᷓ alia. vt iſta
ſicut exaudio pximũ.vt eĩ ſupꝛa tactũ ẽ hec ↄditio ſicut
exaudio ꝓximũ ſupponẽda ẽ in omni petitõne. vt videtuꝛ

erb. xxj. Qui obturat aurẽ ſuaz ꝛc. et er glo. ibidem.
Ki⸗ ꝓpuidẽtia Diuine bonitatis fuit. cũ docẽt hãc
foꝛmã oꝛãdi.vt or̃o ſufficiẽtiſſima ĩ ſe ⁊ efficaciſſima apð

tcũ:eẽt fructuoſiſſima nobis.⁊ iõ nõ ſolum docuit quid

oꝛãdũ ſed ꝗd coagẽdum a petẽte:ne inefficox fieret apð
deũ ⁊ ↄſequẽter nobis infructuoſa. Quid aũt coagẽduʒ
ẽ inſinuat᷑ ↄditõe appoſita.ſ.ſicut ⁊ nos dimittimus debi
toꝛibo nr̃is.dimiſſio aũt hmõi reddit hanc petitõem. di⸗

mitte nobis debita noſtꝛa:exaudibilẽ ceo. Eñ ecci. xxviij

RKelinque ꝓximo tuo nocẽti.⁊ tũc depcãti tibi ſoluẽtur
peccata.4 Ad illð qð obijcit᷑ pꝛrimo. petitõe iſta rõe
ns cũ difficultate dimittat
Dicẽdũ.q nõ ẽ verũ.quia qð dico ſicut:nõ ẽ nota ſiłitu
dinis pcile:hᷣ potius in genere. vel vt dicũt nõẽ nota ſi⸗

militudinis:ᷣ expletõis.vñ ſenſus ẽ dimitte nobis debi⸗

ta noſtra cũ dimiſerimꝰ debitoꝛibo nr̃is.¶ Ad aliud dðʒ
ꝙ cũ dr.eſtote miſericoꝛdes ⁊c. ibi notat᷑ oꝛdo exempla⸗
ris ad exemplatũ.ſ̊ cũ dẽ dimitte nobis ⁊c̃.ibi notat᷑ or⸗
meriti ad pꝛemiũ. Vnde hic pᷣponit qð ẽ ex ꝑte nr̃a tã
moritu:: ſequit᷑ qʒ ẽ ex ꝑte dni tãq bꝛemiũ. Vñ qꝛ mi

ricoꝛdia hoĩm ẽ hic tãq;ᷓ meritũ: miſericoꝛdia dñi tãq;

pᷣmiũ: pᷣponit᷑ miſericoꝛdia hoĩs.⁊ ſubſequit᷑ miſericoꝛ⸗

dia dñi. . aũt miſericoꝛdia hoĩs ſit pᷣmiabił miſericoꝛ
dia dei. habet᷑ math. v. cũ dr. beati miſericoꝛdes qm̃ ipſi
miſericoꝛdiaʒ ↄſequẽtur.q¶¶ YRld illud qð obijcit᷑ ex hoc
mõ petẽdi notat᷑ ꝙ bõ peccat in hominẽ.qð nõ videt᷑ ve⸗
rũ:cũ dicat᷑ in pᷣs. Tibi ſoli peccaui.Dicedũ ꝙ hoce ver⸗
bũ.Tibi ſoli peccaui.nõ excludit quin peccatũ cõmitta
tur ĩ ꝓrimũ.Vñ glo.ibi peccaui ĩ me carnis voluptate.
⁊ malũ ↄmiſi in ꝓrimum.Añ in glo. notat᷑ triplex genꝰ
peccati. Quod em̃ dĩ ſoli:nota ẽ pᷣciſionis excellẽtie. eñ
ſenſus ẽ.peccaui tibi qui ſolus es.ſ. excellẽtie ſingularis
reſpectu oĩm.vñ glo.tibi ſoli qui rer es oĩbo ſi uꝑioꝛ. Vel
ẽ nota pᷣciſionis ſingłlaris mũdicie.Vñ glo. tibi ſoli. qa
tu ſolus ſine pcto es.¶ Ad illð qð obijcit᷑. duobo tm̃
modis peccatũ dimittit᷑.ſ.auctoꝛitate a ſolo teo 2 officio
ſolis ſacerdotibo ⁊c. Dicẽdũ ꝙ dimittere peccatũ debito
ribo ſᷣm ꝙ h̊ intelligit᷑ cũ dẽ.ſicut et nos dimittim? debi⸗
toꝛibo nr̃is:ẽ dimittẽ iniuriã illatã ab aliq̊. Vñ mar. xj.
Cuũ ſtabitis ad oꝛãdũ dimittite ſi ꝗo babebitis adueꝛſus
aliquẽ:intelligit᷑ illuo ſi ꝗð iniurie.dñs at dimittit pcta
delẽdo maculã æ ↄmutãdo penã:ſaceꝛdos dimittit oñdẽ
do ißm eẽ dimiſſum a deo. leſus dimi ttit indulgẽdo ſiue
remittẽdo iniuriã ſibi illatã. Cũ ꝗᷓ obijcit ꝙ duobo mo⸗
dis ẽ tm̃ dimittere pctm. Dicẽdũ ꝙ verü ẽ ßim ꝙ perm p⸗
pꝛie ſumitur.ſ.macła cũ reatu.extẽſo ag noie peti ſᷣm ꝗ
dr iniuria vł offenſa:mõ pᷣdicto nõ ẽ verũ ¶l Ad hoc qð
querit᷑ quare magis apponit᷑ hec aditio hic ꝙᷓ i aliq alia
rũ petitõnũ.dðm ꝙ qꝛ magis cõgruit ꝙg happonit᷑. ꝓyt
ↄfoꝛmitatẽ ſnĩarũ ⁊ verboꝝ:magis em ofoꝛmes ſunt in
verbis ⁊ in ſentẽtijs.iſte oꝛoes dim itte nobis xebita nr̃a
⁊cqꝙᷓ iſte ſanctiſicet᷑ nomẽ ſiẽ nos dimittimꝰ⁊c. ¶ Ad ali

ud qð qrit᷑ qre magis bec aditio aponit᷑ qᷓ alia Tc. Dicẽ

dũ ꝙꝙ hoc ẽ ꝓpter huiꝰappoſi tõis ↄgruitateʒ 2 vtilitatem.
Cõgruitas at᷑ patʒ ex ↄſoꝛmitateſ niarũ 2 verboꝝ vt di⸗
ctũ ẽ. Vtilitas patʒ ex illo verbo mat. vj Si dimiſeritis
hoĩbo pcta eoꝝ:dimittet ⁊ vobis pater veſteꝛ celeſtis de⸗
licta vr̃a.Si at᷑ ñ dimiſeritis hoĩbo:nec pr̃ veſier dimit⸗
tet vobis pcta vèa. In qͥ inſinuãt᷑ qᷓtuoꝛ.ex gbo omẽs in⸗

ſiꝛuunt᷑:infideles deterrent᷑:fideles alliciun? 2 ofoꝛtãt.

Inſtruunt᷑ at ex certitudine ꝓmiſſi.ex ꝑte petẽtis 2 exigẽ

tia iuſticie. ex ꝑte iudicis 2 quãtitate reatꝰ.ex pte tꝛaſgꝛe

diẽtis. Et h habet᷑ ĩ glo. ſuꝑ verbũ pᷣdictũ ANat. vj. qꝗᷓ eſt

H ĩ fine vcludit᷑ vt certũ ſit nobis ꝗdĩ oꝛõe ꝓmiſeꝛimꝰ. ne
q; aliud exigit iudex quẽ rogamꝰ.niſi vt tales ſimꝰtribo:
q̃lẽ nobis eũ expoſcimꝰ.⁊ꝗ h̊ ñ facit:duplicit᷑ reꝰẽ. pᷣmo
qꝛ peccauit ⁊ dʒ.deĩide qꝛ monitꝰa iudice ñ indulget. IJn⸗
fideles deterrent᷑.ex ablatõe excu ſatõis.tollit᷑ eĩ reo ois

¶ Lirca peimũ ſic

DVe officio miſſe

rõ ercuſatõis. Ande glo.ibidem.nulla ercuſatõ relinquit
qꝛ vnuſquiſq; m hanc ſententiaʒ in futuro iudicabit. Ex
bis ptz ꝙ vnuſquiſq; ſua infidelitate ↄdẽnat᷑. Nideles alli⸗
ciuntur er euidentia diuine miſcdᷣie qua ꝑatus ẽ ad indul
gendum. Unde glo. ibidem deus manifeſie manult cui in⸗
dulgeat:qᷓ quẽ puniat.ideo in noſtra poſuit poteſtate qua
conſcientia quiſq; iudiciũ dei ꝓuocet erga ſe: ⁊ quõ ſentẽ⸗
tiam tanti diſcrimĩs poſſit tꝑare. Confoꝛtantur ex fiducia
concepta impetrandi. VUnde glo. ibidem. foꝛmaʒ impoſuit
qualiter velimus iudicari. nde indulgentibo coꝛam deo
fiducia reſpondet impetrandi.

¶ Lonſequẽter queri H. vj.

tur vtx dimiſſio debet fieri omnibo an ſolũmodo petenti⸗/
bus veniã. & omnibo: videt᷑ ꝑ hoc qð dicit᷑ Mar᷑.xj.Di⸗
mittite ſi quid habetis aduerſus aliquẽ. intellige qui vos
leſit. Ecce ꝙ pcepit dñs dimittere ſi quid babet aduerſus
aliquẽ quicũqʒ ſit. ¶ Contra.ſuꝑ illud de bitoꝛibo nr̃is di⸗
cit glo. veniã petentibo.ex bac glo.que determĩat quibo de⸗
bitoꝛibo debemꝰdimittere.videt᷑ lolũmodo petentibo ve
niam ſit dimintend. d kKnlio,9 noloölüimod; dimittẽdũ
eſt veniam petenti pᷣ ⁊ petenti 2 nõ petenti 5 maxime petẽ⸗
ti: quia nos veniam petentes banc facimus oꝛatõneʒz. En
e augu. de ſermone dñi. Illud ſane põt tractari vt quan⸗
do dicimꝰ dimitte nobis ſicut ⁊ nos dimittimꝰ:tũc ↄuinci
mur contra iſtam regulã feciſſe ſi eis nõ dimittamꝰqui ve⸗
niam petunt.qm̃ 2 nobis veniaz petentibo a benigniſſimo
patre dimitti volumus.

Petitio ſexta. Et ne nos in/

Ducas in temptatoenem.
Egquitur. Et ne nos inducas in temptatõeʒ
Hic pꝛimo querit᷑ vtrum temptatio ſit appe⸗
tenda. Secũdo vtrum petendũ ſit induci in
temptationem. Zercio vtrum xæus inducat
in temptatõcz · Quarto x ſoꝛma hinꝰ petitõis.

„

Videt᷑ ꝙ temptaꝛi ſit appetendũ.ſic in pᷣs.legit᷑. Pꝛoba me
dñe ⁊ tempta me. niſi temptari eſſet appetendũ:nõ peteret
ps. temptari. 4 Itez Jaco. j. Omne gaudiũ exiſtimate fra
ires cum in temptatões varias incideritis. Si gaudendũ
eſt alicui ex hoc ꝙ incideret in temptatõeʒ:ergo appetẽduʒ
eſt temptari.¶¶ IStem nature bone indiciũ eſt deſideriũ ſci⸗
entie. vnde phᷣus. Omnes bomĩes natura ſcire deſiderant
Sed expientia temptationũ bomo maxime inſiruit᷑ in his
que valent ad merituʒ ſibi veite eterne:a ex defectu expiẽtie
exiſnt in defectu ſcientie.Ecci. xxxiiij. Qui nõ eſt temptatꝰ
qualia ſcit.q.d.pauca vel nulla.ergo videt᷑ ꝙ temptatõis
expiẽtia ſit appetenda¶ Contra.temptatões piculoſe ſũt
quod aũt ꝑiculoſuʒ eſt alicui nõ eſt ei appetendũ: cũ poſſit
eſſe illi cauſa ꝑditõnis.Ecẽci.iij. Qui amat ꝑiculũ peribit
in illo.ergo temptatõ cũ ſit ꝑiculoſa nõ eſt appetẽda.j Ieẽ
ſine adiutoꝛio gr̃e nõ reſiſtit ꝗs temptatõni etiaʒ ꝑue.lIñ
glo. Math. iiij. Sine ſpũſancto ꝗ ad pugnã vadit cito ca⸗
dit. Nec aligs ſcit ſe habere graʒ. ſi aligs appetit tẽptaꝛi
appetit ↄmiiti diſcrimi.&ᷣ̊ nuliꝰhomo debet ſe ↄmittẽ diſcri
mini imo peccaret qui hoc faceret.qᷓ nullꝰebet ſe velle cõ⸗
mitti diſcrimĩ. 4¶ Itẽ Job. vij. Militia ẽ vita homis ſuper
terrã.alia lr̃a dicit temptatõ. ꝓpter qdð neceſſe eſt vnicuiq;
pꝛudenter ⁊ viriliter militare in vita iſta ne deficiat in pu
gna.ᷣ apetẽ temptari ⁊ adhuc alijs infeſtari tẽptatõnibo
cũ vix ſufficiat qa quotidianis reſiſtẽ:indiſcretõ ⁊ pᷣſũptõ
maxima videt᷑ l Stẽ.ij. Coꝛin.xij. Datꝰẽ mihi ſtimulꝰcaꝛ
nis mee ⁊c. Sʒ aplus petijt hac temptatõeʒ a ſe remoueri
vt babet᷑ ibidẽ:ꝗ nõ eſt appetẽda.⸗¶ Itẽ Criſ.ſuꝑ illũ locũ
Et ne nos ⁊c.dicit hic.nos noſtrã eꝛudit maifeſte vtilitatẽ
2 ↄpmit inflatõcʒ.docẽs neq; rẽnuere agones.neq; tñ inſi⸗
lire.ita eĩ victoꝛia ⁊ clarioꝛ nobis erit:⁊ deuictio dyaboli
deriſibilis.attractos eĩ oꝑtet virilit ſtare.nõ vocatos autẽ
ſilere ⁊ tpᷣus expectare agonis:vt ⁊ nõ vanã gliaʒ ⁊ virili

xxxvij.

tatem oſlẽtamꝰ. Ex ̊ veꝛbo Cꝛi · habet᷑.ꝙ nos nõ debemꝰ
inſilire in temptatẽes:ſᷣ attracti virilit᷑ ſtare.ſ̊ attractꝰ eſt
motꝰ violẽtus:q̊ videt᷑ ꝙ nõ debemꝰ ſponte inſilire:vᷣ ſolũ⸗
modo violentia imitti ſiue attrahi. Rñſio.ꝙ diſtinguẽ
dum eſt inter infirmos ⁊ ꝑfectos.ab infirmis aũt nõ ẽ ap
petenda temptatõ.directe dico: ſ̊ appetẽda eſt patientia et
victoꝛia ſi accidat. A ꝑfectis aũt ⁊ exꝑtis multũ ↄfidẽtibo
de tei miſcðia ⁊ fidelitate bñ ⁊ vtiliter qnq; appetit. Unde
greg. in moꝛa. Sanctoſe temptari poſt pᷣtutes deſiderat.ta
les attendũt illud.j.Coꝛin.r. Iidelis eſt deꝰqui nõ patiet᷑
vos temptari ſuꝑ illud qð poteſtis:̊ faciet cũ tempta.pꝛo
uentũ vt poſſitis ſtare.⁊ appeti põt vbi dicit glo. Qui dat
temptandi dy abolo licentiã: ipe dat temptatis miſcdiaʒ.
Illa tñ temptatõ que eſt carnis a nullo eſt apetẽda: qꝛ vt
habet᷑ in glo.ij. Coꝛin. xij.ibi datꝰ eſt mibi ſti. ẽptatio q̃
fit a carne petm eſt veniale: ſi ei nõ ↄſentiat᷑.¶ Ad pᷣmnuʒ
qð obijcit᷑ dicendũ ꝙ cũ dicit᷑ pꝛoba me ⁊ tempta me:nõ
petit᷑ ibi temptari: h̊ ſtemptel ꝙ ſupꝛa vires nõ temptet᷑.
UVngde ſenſus ẽ.pꝛoba me pᷣmo.Et ſi ppexpedierit mihi:tẽ
ra me.q.d.qui noſti qualis ſuz ſi expedit mihi tẽpta me.
el ſic petit: vt ita acceptꝰ deo fiat vt dignꝰ ſit temptari a
dño.iuxta illud Thob.xij. Quia acceptꝰfuiſti deo:neceſſe
fuit vt temptatõ ꝓbaret te.Ael ſic ſᷣm glo.pꝛoba me⁊ tẽ⸗
pta mea.i.temptatõibo.pꝛoba me.i.indica me ꝓbatũ.non
tibi qꝛ omnia noſli:K̊ mihi ⁊ homibo ne quid delicti mane
at. ¶ Ad illud Yaco. dicẽdũ ꝙ veꝛbũ Jaco.nõ ẽ argumẽtũ
ꝙ appetẽda ẽ temptatõ:ſᷣ ꝙ teptatõe exiſtẽte gaudẽdũ ẽ: ꝓ
pter ꝓuentũ aſſequẽdũ ex iſta. iuxta illud.j. Coꝛin. x. Nide
lis ẽ dꝰzc̃.ſ̊ cũ temptatõe dabit ꝓuentũ.4 Sũt etiã alie
ratões quare gaudẽdũ eſt in temptatõibo. AUna ẽ pꝛobatio
ꝓfeſſionis xrpᷣiane. Temptatõ ei in hac vita ẽ ꝓbatõ xp̃ia⸗
ne ꝓfeſſioms ⁊ argumẽtũ electõis. Vnde glo.ibidẽ.iQe in
dignemĩ ſi mali in mũdo florẽt:ſi vos petimi.qꝛ non eſi di⸗

gnitatis xp̃iane in tꝑalibo exaltari:̊ potiꝰ depᷣmi.mali ni

bil habent in celo:⁊ vos nihil in mũdo. ſᷣ ſpe illiꝰ boni ad
quod tenditis gaudere debetis.Alia eſt manifeſtatõ con⸗
ſiantie. Vnde glo.ibidẽ.ideo temptamiĩ aduerſis.vt ꝑ hoc
ꝓbare poſſitis q; firmã fidem beatitudinis future in coꝛ⸗
x geſtatis.qð eſt intelligere virtutẽ ſue patiẽtie.Augn.de
ſermone dñi. Sine temptatõe ꝓbatꝰnullꝰeſſe põt.ſiue ſibi

ipᷣi:ſicut ſcriptũ eſt.Ecẽi.xxxiiij. Qui nõ eſt temptatꝰ qua⸗

lia ſcit.ſine alijs ſicut dicit apklus GBal.iiij. ⁊ tempta tionẽ
meã in carne mea nõ ſpꝛeuiſſis. Alia eſt argumentũ acee⸗

ptationis diuĩe. Tho.xij. Quia acceptꝰfuiſti deo ⁊c̃. Alia

eſt ſollicitudo diligẽtie.glo.ſuꝑ illð. Pꝛoba me dñe ⁊ tem

pta me.quia niſi tem ptaꝛet:negligẽtes eſſemꝰ. Alia eſt cõ

pꝛeſſio ſuꝑbie Gꝛeg. Sanctꝰſe temptari deſiderat poſt vir

tutes:ne ex ↄfidentia virtutuʒ in pctm cadat.j.Coꝛin.xij.

ij e magnitudo reuela.extol.me:datꝰeſt mihi ſti.⁊c. IJdeʒ
habet᷑ ex verbis Cri. Alia eſi adeptõ coꝛone.Math. vj.
glo.tem ptatõ eſt neceſſaria ad coꝛonã. Iſtis de cauſis gau
dendũ eſt in temptatõibo.⁊ maxime a ꝑfectis ⁊ exꝑtis qui
ꝓpter exꝑientiã foꝛtes ſunt in temptatõibo ⁊ cauti ꝓpt ꝑi⸗

cula earudeʒ. 4 Ad illud qð obijcit᷑. Si gaudendũ eſt ali⸗

cui ex 5 ꝓ incideret in temptatõeʒ. petẽdũ eſt temptari.
Dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑.bene aũt ſequeret᷑ ſi caſus ĩ tempta⸗
tionẽ eſſet directe cauſa gaudij.ſᷣ̊ nõ eſt ita. Sʒ illa q ſolẽt
ↄſequi ad temptatõeʒ vtpote illa q̃ tacta ſunt ex glo.ibidẽ.
⁊ alia apetibilia. In multis em̃ caſibo apetẽdũ eſt conſe⸗
quẽs ad aliud:nõ tñ illud ad qð oſequit. ſicut ptʒ de ieiu⸗
nio ⁊ abſtinẽtia a licitis.¶ Ad aliud qð obijcit ꝙ nature
bonũ indiciũ ẽ deſideriũ ſciendũ ⁊c̃. dicẽdũ ꝙ boc veꝝ eſt.
nõ tñ modꝰacquirendi quicũq;.vtpote qñ modꝰeſt ꝑiculo⸗

ſus ⁊ occaſio maioꝛis dãni qᷓ; ꝓueniat ↄmoditas ex ipᷣa ſci

entia.vt in ꝓpoſito.caſus infirmi ex temptatõe in pctᷣm eſt
in comꝑabiliter maioꝛis damni q ſcientia ꝓueniẽs ex ex⸗
periẽtia temptatõis.licet aũt ab infirmo nò eſt temptatio
appetẽda ꝓpter ꝑiculũ caſus:vtilit᷑ tñ appetit᷑ ⁊ ofpetẽda eſt
a viro ꝑfecto ⁊ exꝑto ⁊ multũ confidẽti de diuina miſcdia
7 quaſi certꝰde adiutoꝛio diuino.⸗! Ad illud quod obijcit
ꝓ alia ꝑte ꝙ ꝑiculoſe ſunt ⁊c.dicendũ ꝙ hboc veꝝ eſt infir⸗

1

mis ⁊ inexꝑtis. non ſic ꝑfectis ⁊ exꝑtis.⁊ qð additur qui
amat ꝑiculũ ⁊c̃. intelligi debet de his que ſunt ſimpliciter
mala ⁊? ꝑicula. VUnde loquit᷑ ibi de hereticis.vt ptz ex glo.
qui obſtinati ſunt ĩ erroꝛibo ſuis. Ad illud qð obijcit᷑.q
cũ neſciat᷑ vtꝝꝑ apetẽs temptari habeat gr̃am ideo appetit
exponere ſe diſcrimĩ ⁊c. Oicendũ et ſi hec ratõ videat᷑ effi
caciã habere.ſuppoſito ꝙ infirmꝰ appetẽt temptari:non tñ
cũ exꝑtus ⁊ ꝑfectꝰhoc appetit.qui foꝛtitudine ſpũali q̃ pꝛe⸗
ditus eſt ⁊ exꝑientia qua cautꝰeſt:ↄtra temptatõnũ ꝑicu⸗
la cuʒ diuino adiutoꝛio ↄfidit ſe poſſe illis reſiſtere.ql Ad
illud qð obijcit᷑ ꝙ vix ſufficit aliquis ad reſiſtendũ quoti⸗
dianis tẽptatõibo ⁊c. Dicẽduʒ ꝙ nõ ẽ xeꝝ.ĩmo quãtũcũq;
ſunt impetuoſe ⁊ valide temptatões:vnuſquiſq; habẽs ca
ritatem cũ diuino adiutoꝛio que in temptatõne nõ deficit:
ſufficit ad reſiſtendũ.Cũ em̃ multi exiſiẽtes in caritate in⸗
gruentibo tem ptatõibo deficiãt:hoc nõ eſt quia caritas nõ
miſtret virtutẽ reſiſtendi.lt em̃ dicunt mgr̃i 1 verum eſt.
mĩma caritas ſufficit ad reſiſtendũ om̃i generi temptatio/
num:h hoc eſt ex defectu li.ar.ꝙ nõ fideliter cooꝑat᷑ ⁊ aſſi
ſtit ip̃i caritati:.ĩmo etiaʒ tanta eſt virtꝰcaritatis.q; etiam
nulla minuit᷑ temptatõne.vnde Ambꝛo.Loꝛrentẽ tranſit
aia diligẽtis.nulla tẽpeſtas nullũ ꝓfundũ nullũ ꝑiculum
nullꝰterroꝛ moꝛtis aut pena vim caritatis ĩminuit. 4¶ Ad
illud qð obijcit᷑ ꝙ apts petijt ſtimulũ amoueri ⁊c̃. Dicẽdũ
ꝙ ſtimulꝰapli dicebat᷑ incẽtiuũ libidinis vel doloꝛ lateris
Fm qð incẽtiuũ libidis potuit petẽ eiꝰamotõezʒ.quia exitꝰ
hinõi incẽtiui in actũ mouẽte caꝛne ſemꝑ eſt pctẽm vt dictũ
eſt. Scðm aũt ꝙ exit in actũ ſola hoſtis excitatõe.et ſi non
eſt perẽm:eſt tamẽ occaſio pcti.⁊ ideo potuit eiꝰamotio po
ſtulari ſicut occaſionis pcti. Scdm ꝙ intelligit᷑ doloꝛ late⸗
ris:ſic potuit petere eiꝰ amotõeʒ.qꝛ ipᷣe dicebat executõeʒ
officij ſibi dati a dño ſcʒ pᷣdicatõis.⸗ Ad vᷣbũ Criſ.dicẽ:/
dum. ꝙ reuera nõ debemꝰinſilire ĩ temptatõz. ille eĩ dicit᷑
inſilire:qui impetuoſe ⁊ pſũptuoſe exponit ſe temptatõibo
4l Ad illud qð dicit᷑.ꝙ attrahi debemꝰ. Dicendũ ꝙ ille at
tractꝰnõ impoꝛtat violẽtiã:ſ̊ volũtatẽ inclinatã ↄſideratõ
ne ratõis intuentis vtilitatẽ quã aſſequit᷑ victoꝛ tẽptatõnũ
e eſt ex adeptõne coꝛone ex alijs que tacta ſunt.

7
₰

„*%

. ° * UV .
tur vtrũ petendũ ſit nõ induci in temptatõeʒ.⁊ videt᷑ ꝙ ſic
per hoc qð determĩatũ eſt a ſũma ſapientia.q¶ Contra.ni⸗/
hil petendũ eſt ab aliquo ad cuiꝰoppoſitũ ſequit᷑ ꝓuentus
eiuſdem.h̊ ad induci in temptatõneʒ ſequit᷑ ꝓuentꝰqð pa
tet ꝑ illud quod dicit᷑.j.Coꝛin.x.q dñs cum temptatione
dabit ꝓuentũ:ergo nõ eſt petendũ nõ induci in temptatõ⸗
nem.¶ Si dicat᷑ ꝙ aliud eſt induci in temptatõem ⁊ aliud
eſt temptari: quia induci in temptatõeʒ eſt frangi tempta
tione.Vnde glo.ſuꝑ illud Math.vj.In temptatõeʒ indu
citur:qui temptatõe frangit᷑. VUnde licet dñs cũ temptatõ⸗
ne facit ꝓuentũ.frangi tñ temptatõe eſt pcẽm ⁊ ſine ꝓuẽ
tu. Pter qð o oſitũ eſt petendũ ſcʒ nõ induci.i.nõ frangi
Contra.j. Coꝛin.x. ſidelis eſt deꝰ qui nõ patit᷑ vos tem⸗
ptari ſupꝛa id qð poteſtis. Qui aũt non temptat᷑ ſupꝛa id
qð poteſt nõ frangit᷑ temptatõe.tũc em̃ frangit᷑ aligd cum
illi imponit᷑ onus ad qð ſuꝓpoꝛtãdũ robur illiꝰ nõ ſufficit
Si g̊ diuina fidelitas que infallibilis eſi nec deficit alicui
nõ ꝑmittit aliquẽ temptari ſupꝛa id qð põt:nõ ꝑmittit ali
quẽ induci ĩ temptatõeʒ.̊ nõ oꝑtet illud petẽ a dño.⸗ Itẽ
mĩma caritas ſufficit ad reſiſtẽdũ om̃i tẽptatõni.habẽti er
go caritatẽ nõ eſt opꝰ facere hac oꝛoeʒ vt eĩ babet᷑ ab aug.
in li.de coꝛrectõeʒ ⁊ gra.nullꝰpetit ab aliquo qð ipᷣe habet
ergo cũ vnuſquiſq; exiſtẽs in caritate habet vñ nõ induca⸗
tur in temptatõeʒ:videt᷑ ꝙ nõ opoꝛteat h̊ a dño poſtulare.
Item glo.aug.ſuꝑ illud.ij. Coꝛin.xij. Virtꝰin infumita
te ꝑficit.dicit.qñ petitis tꝑalia: cũ mõ petite ⁊ cũ tioꝛe il⸗
li ↄmittite.vt ſi ꝓſint det.ſi ſcit obeſſe nõ det.quid eĩ obſit
vel ꝓſit medicꝰnouit nõ egrotꝰ.Et vocat aug.tꝑalia q̃ in
tꝑe accidũt ſicut temptatõeʒ vt ptʒ ꝑ materiã de qua loqui
tur ibidẽ.&̊ cũ qũq; pꝛoſit homi induci in temptatõeʒ. cuʒ
frequẽter accidat ꝙ qui inducit᷑ foꝛtiꝰreſurgit.nõ debzʒ ꝗs

ſimplicit petẽ nõ induci in tẽptatõezʒ: ̊ cũ hac additõe ſi p
ſit vel ſi nõ ꝓſit.vt ſi ꝓſit inducat:ſi nõ ꝓſit non inducat.
Rñſio.vt dĩc aug.in li.de ſmõe dñi.iõ hic oꝛat᷑ vt nõ
mptemur:̊ vt nõ inferamur ĩ tptatõeʒ. tãqᷓ ſi quiſpiaʒ
cui neceſſe ẽ igne examiĩari.nõ oꝛet vt igne nõ ↄtingat᷑: ſ̊ xt
nõ exurat᷑. Joſeph tẽptatꝰeſt illecebꝛa ſtupꝛi:pᷣ nõ eſt illatꝰ
in tẽptatõeʒ. Ex his ptʒz ꝙ aliud ẽ tẽptari:aliud in tẽptatõ
nem induci. Induci em̃ in tẽptatõeʒ eſt temptatõe frangi.
4 Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ fidelis ẽ deꝰ ⁊c. dicẽdũ ꝙ veꝝ eſt.
de dem̃ nũqᷓ veficit tẽptato.vñ nullũ deꝰꝑmittit tẽptari ſu⸗
pꝛa illud qð põt.qꝛ q;tũcũq; ſit violẽta ⁊ impetuoſa tẽpta⸗

tio:ſemꝑ põt temptatꝰilli reſiſtẽ diuino adiutoꝛio ſibi aſſi
ſtente.qꝛ ſicut dictũ eſt. Qui dat dy abolo temptãdi licen⸗

tiam:ipᷣe dat temptatis miſcðiaʒ.hoc ẽ augmẽtũ virtutis
qua pot tem ptatõi reſiſtẽ. Vnde glo.ſuꝑ illud:faciet cũ tẽ/
ptatõne ꝓuentũ.i.dᷣtutis augmẽtũ.¶ Ad illud qð adiũgi
tur.ꝙ qui nõ temptat᷑ ſuꝑ id qð põt nõ frangit᷑ tẽptatõne.
Dicendũ ꝙ boc nõ eſt veꝝ.liberũ em̃ arbitriũ ſponte fran
gitur qñ temptatõi ſuccũbit. Tãta em̃ eſt libertas volũta
tis:ꝙ nõ põt illi violẽtia vera⁊ ſufficiẽs inferri:licet indu
cens ⁊ interpᷣtatiua.iQec ẽſimile de hac ⁊ de alijs.qꝛ volũ
tas quaſi ratõe libeꝛa ẽ nulli coactõi ſubiecta.ſine om̃i vio
lentia frangit᷑.qð aũt eſt in natura ſimpłꝛ: nõ hmõi pᷣdita
libertate: niſi ſupꝛa vires ſiue robur oneret᷑ non frangitu:
4l Ad h̊ g̊ qð obijcit᷑. ꝓ diuina fidelitas nõ ꝑmittit ⁊c᷑. Di
cendũ ꝙ hoc veꝝ eſt.nũꝙᷓ eĩ ꝑmittit aliquẽ temptari ſupꝛa
id qð põt:ſᷣ ip̃m libeꝝ arbitriũ ſponte temptatõi ↄſentit.
Vnde petimꝰhic.ne dñs hoc ꝑmittat ꝙ voluntas ↄſentiat
temptatõi.Ande aug.ad ꝓbaʒ. Cũ dicimꝰne nos inferas
in temptatõeʒ.nos amonemur hic petere ne deſerti eiꝰad⸗
iutoꝛio alicui temptatõi ↄſentiamꝰdecepti vel ↄcedamꝰ af⸗
flicti.ꝗq Ad aliud dicendũ ꝙ licet caritas ſufficiat ad reſi⸗
ſtendũ om̃i temptatõni quatũ eſt de ſe:nibilominꝰqꝛ volũ⸗
tas libera ꝓpꝛio motu põt induci in temptatõezʒ:oueniẽter
petit᷑ a dño vt hoc nõ ꝑmittat.¶ Ad illud qð addit᷑.ꝙ nõ
eſt ab alio petẽdũ qð quis habet ⁊c̃. Sicẽdũ ꝙ et ſi homo

caritatis adiutoꝛio bhabet vnde poſſit ſlare ↄtra temptatõ
nem omnẽ:tñ facienda eſt hec petitõ ne volũtas ꝓpꝛio mo⸗

tu frangat᷑.⁊ vt bomo faciliꝰ ⁊ virtuoſiꝰ reſiſtat ⁊ vincat.
Vnge licet aliqd aſſequi gra nobis a dño data poſſimus:
nihilominꝰimploꝛãdũ eſt auxiliuʒ diuinũ vt ideo facilius
aſſequamur.¶ Ad illud quod dicit aug.ꝙ de bem?cũ mo⸗
do petere ⁊c̃. Dicendũ ꝙ conditõ pᷣtacta apponenda eſi:qñ
ullud quod petitur dᷣ ſe põt eſſe pꝛoficuuʒ vel nociuũ.non
vbi petitum de ſe ſtatin nominat malũ quale eſt induci in
temptatõeʒ.cuiꝰoppoſitũ petit᷑ hic. Si em ↄſtaret alicui ꝙ
marimũ ↄmodũ ſequeret᷑ ad caſum ſuũ in pctẽm: tñ nullo
modo deberet hoc a dño poſtulare nec pctẽm ↄmittere.non
em̃ facienda ſunt mala vt veniãt bona.

Wonſequẽter queri S. in.

tur vtrum dñs inducat aliquẽ in temptatõeʒ.⁊ videt᷑ ꝙ ſic
per hoc ꝙ oppoſitũ petimꝰab ipᷣo ſcʒ ꝙ non inducat in tem
ptationẽ.niſi em qñq; induceret:fruſira peteret᷑ ab ipo qð
nõ induceret. ¶ Item dñs temptat Geñ.xxij. Temptauit
dabꝛabam.⁊ p̃s.pꝛoba me dñe⁊ tempta me.ᷣ dño tem⸗
ptante tantũ poſſet inualeſcere temptatõ ꝙ induceret᷑ tem
ptatus in temptatõeʒ.ergo ⁊c. ¶ Item dñs temptat.dya⸗
bolus temptat.caro temptat.mũdꝰtemptat.Caro tẽptan
do inducit tẽptatõeʒ. ſi . ſil:ꝛ muũdꝰ:a ſili videt᷑ ꝙ
vñs vł quare nõ./Cõtra.MDath.vj.Et ne nos inducas
in tẽptatõeʒ. dicit glo. in tẽptatõeʒ ducit᷑ qui tẽptatõe frã⸗
gitur. temptatõe frangit qui in temptatõeʒ indacit. ſed
frangere aliquẽ ꝑ temptatõem eſt pctm:g deus nõ põt hoc
facere.&̊ nõ poteſt aliquẽ inducere in temptatõeʒ.4¶! Item
que eſt ratio erpoſitõnis huiꝰ que eſt duci in temptatõz· i.
frangi in temptatõne. Rñnſio.ꝙ petimus bac petitione
ne deꝰ inducat in temptatõem.i.non permittat induci.ſiẽ
legitur Amos.iiij. Qon eſt malum in ciuitate qð nõ faciat
deꝰ.i.nõ ꝑmittat fſieri. Cũ g̊ querit᷑ vtrum deus inducati
temptatõez. Sicendũ ꝙ inducit ꝑmiſſiue:nõ aũt effectiue

eõ

— — — — —

¶ eof. miſſe

ſiue oꝑatiue. 4¶. Ad illud qð pꝛimo obijcit. ꝙ niſi induce⸗
ret in temptatõeʒ fruſtra peteret᷑ ꝙ non induceret. Dicen
dum ꝙ ſicut tactũ eſt.cũ petimꝰne nos inducas in tempta
tionem:petimꝰꝙ nõ ꝑmittat nos induci in temptatoeʒ. vn
ſi in negatiua boc verbuʒ inducit tenet᷑ ꝑmiſſiue: ſimiliter
⁊ in affirmatiua põt dici ꝙ deus inducit in temptatione.
⁊ hoc modo oↄcludit ratio pᷣdicta.¶l Ad aliud dicenduʒ. q
eus temptat vt pꝛobet ⁊ pꝛobatũ remũeret Jaco.j. Pea⸗
tus vir qui ſuffert temptatõeʒ ⁊c. Vnde temptatõ ꝓut eſt
a dño.nullo modo eſt ad deiſciendũ: ̊ ad pꝛobanduʒ 2 ad
remũerandũ.4l Ad aliud quod obijcit᷑ ꝙ tantuʒ poſſet in⸗
ualeſcere temptatio hmõi ꝙ induceret᷑ temptatus. Dicen⸗
dum ꝙ etſi hoc accideret:nõ ꝓpter hoc dice ndyeſſet dñe in
ducere in temptatõeʒz effectiue ̊ ſolũmodo ꝑmiſſiue.quia
j.Coꝛin.x. IFfidelis eſi deꝰ qui non patiet᷑ vos temptari ⁊c.
Si em̃ Job ſuccubuiſſet in temptatõe: nõ ꝓpter boc indu⸗

cius eſſet a dño in temptatõeʒ. vt eĩ dicit aug. de dono ꝑſe

uerantie. de neminẽ temptat temptatõe ſcʒ noxia. 126 eſt

vtilis qñ non decipimur aut oppᷣmimur ̊ ꝓbamur.ſm

dietũ eſt. Pꝛoba me dñe 1 tempta me. Illa 5 noxia tem⸗

ptatõne quà ſignat aplus.j. Lheſſa.iij. dicẽs. ¶Ne foꝛte t⸗⸗

ptauerit nos is qui temptat? inanis fiat laboꝛ nr. Deus
vt diri neminẽ temptat. hoc eſt neminẽ infert vel inducit ĩ
tem ptatõeʒ. 4 Ad aliud qð ſequit᷑ dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile

de temptatõe dñi.carnis.mũdi ⁊ vyaboli.deus em̃ in tem
ptatõne tem ptatũ ſuſtentat.alia ſcʒ que dicta ſunt in tem⸗
peatõne temptatũ deijciũt. Ande temptatõ mũdi carnis 2
dy aboli.quadoq; inualeſcendo frangit.temptato aut dni
nuqᷓ;. ¶ Si aũt obijcit᷑ ꝗ dñs temptat inflictione eadẽ qua
dyabolus. quõ ergo eſi ꝙ dñs non frangit temptatũ tem⸗/
ptatione ſicut ⁊ dy abolus.Rñſio ꝙ licet idem ſit ꝙᷓ̃tuʒ ad
ſubſtantiã paſſionis illate quo temptat᷑ quis a dnño ⁊ dya⸗
bolo vt fuit in Job:tamẽ quia pꝛout temptatio dicit᷑ eſſe a
teo eſt ad pꝛobandũ ⁊ ad remũerandũ.a etiam ab ipo mo
teratur 2 regulatur temptatõ ne nimis ſeuiat vtpote pro
libito temptãtis.⁊ ipe temptatꝰſuſtentat᷑ ⁊ roboꝛat᷑:nõ di
citur ꝙ dñs inducit in temptatõeʒ.ſᷣ quia dyabolſeuit in
fligendo ⁊ temptatũ eneruat virtute ſuſtinentie quãtũ po⸗
teſt. ⁊ eundẽ deciꝑe intendit 2 deijceꝛe:nõ ĩ merito cũ ſuꝑa⸗
tur temptatodicit᷑ inducere in temptatõezʒ. õ eſt ergo ſi⸗
mile de dño temptãte qui temptat vt pꝛobet ⁊ pꝛobatuʒ re
muneret ⁊ temptatõe roboꝛat 2 ſuſtentat.⁊ mũdo tempta
te carne ⁊ dy abolo: qui in temptatõe temptatũ eneruant:
decipiunt ⁊ deijciũt..¶¶ Ad aliud qð querit.que ſit ratõ ex⸗
poſitõnis huiꝰ.Et ne nos inducas in temptatõeʒ quã po⸗
nit glo.que dicit. In temptatõnez inducit᷑: qui temptatõe
frangit᷑. Dicendũ ꝙ induci in temptatõeʒ:frangi tempta⸗
tione 2 vinci temptatõne idem dicunt. Cum aũt circa con
ſenſuʒ temptamur ⁊ quodãmodo inclinamur:ducimur in
temptatõeʒ.exiſtente conſenſu.ducimur in temptatõeʒ.i.
vlterius ducimur quo facto capimur 2 tenemur. ſicut pi⸗
ſcis ante capturam in rete ducitur. cum aũt inducitur ca⸗
pitur ? tenetur. Exiſiente ergo conſenſu dicitur frãgi tem
ptatus:quia non reſiſtit ſed deijcit᷑. Similiter dicit᷑ induci
in temptatõeʒ quia tunc includit᷑ ⁊ capit᷑. Similiter tunc
vincit᷑ quia ſuꝑatur ⁊ ſubiugat᷑. VUnde cũ hec tria idem di
cant:differentiã tamẽ impoꝛtãt. In fractõne aũt hac nota
tur eneruatio poteſtatis.in ſuꝑatõne deiectõ ſeruitutis.in
inductõne detentõ captiuitatis.ante aũt inductõeʒ ſiue vi
ctoꝛiam temptationis erat potens liber? ſolutus: ſed poſt

factus eſt infirmus ſeruꝰa captiuus. Sð
¶onſequẽter queri.S.uiij.

tur d foꝛma huiꝰpetitõnis.Et pꝛimo de hoc ꝙ dicit᷑ nos.
Cum em̃ iſta oꝛatio ſit generalis ⁊ ab omnibo.⁊ pꝛoferen/
da pꝛo omnibo.plures aũt ſunt quibo expedit induci ĩ tem
ptationem ſcʒ ad ſui humiliatõnem:nõ videt᷑ ꝙ bec foꝛma
oꝛandi ſit bona.dicit em̃ aug.de ciui.dei.xiiij.li.Audeo di
cere ſuꝑbis eſt vtile cadere in aliquod aꝑtum manitfeſtũq;
peccatũ:vnde ſibi diſpliceant qui iazʒ ſibi placendo cecide

runt.ſalubꝛius em̃ ſibi petrus diſplicuit ꝙ; ſibi placuit qñ

xxxvij.

reſun pſit.¶ Item nũq; exaudit᷑ hec oꝛatio a domino enz
it caſus frequẽtiſſimꝰmẽebꝛoꝝ ecclie in pctm. ⁊ hoc cõſtat
vere omnibo.ſed minꝰpetit᷑ illud de quo certũ eſi petenti q;
nõ exaudiet᷑:⁊ ita vt pꝛius. Item querit᷑ quare dicit᷑ e
nos inducas:⁊ nõ ne patiaris induci. vt em̃ dicit aug. de
ſermone dñi. Mon ꝑſe inducit deus: ſed induci patit᷑ eum
quẽ ſuo auxilio deſeruit oꝛdie occultiſſimo ac meꝛitis cau⸗
ſis etiã ſepe manifeſtis. ¶ Item cũ in hmõi operiboſcʒ ꝗ⸗
bus reſiſſit᷑ temptationi nec inducit᷑ coo ꝑat᷑ homo diuine
gre.quare nõ tangit᷑ in hac petitõne aliqð cooꝑatiuum ex
ꝑte homiĩs vt diceret᷑ ne nos reſiſtentes inducas vel aliqð
ſimile.¶ Item multa ſunt genera tem ptationũ ſicut habe⸗
tur in glo.ſuꝑ pᷣs. Qui habitat in adiutoꝛio. Eſt em̃ tem⸗
ptatio leuis ⁊ occulta.⁊ eſt timoꝛ nocturnꝰ a leuis 7 aꝑta
eſt ſagitta volãs in die ⁊ grauis ⁊ occulta.⁊ eſt negociũ
pambulãs in tenebꝛis. ⁊ eſi grauis ⁊ aꝑta.⁊ eſt incurſus
a demonio meridiano.⁊ etiam alie multe ſunt differentie
temptationũ: ꝓpter quod videt᷑ ꝙ magis cõueniret dici in
temptatõnes q; in temptatõeʒ. ¶¶ Item ſupꝛa poſtulat᷑ re⸗
miſſio debitoꝝ in plurali.cum dicit᷑ dimitte nobis debita

noſtra. Sil? deberet bic peti in plurali nõ vinci a tempta⸗
tionibo. vel quare nõ. Rñſio.ꝙ foꝛma petitionis bmõi
ↄuemiẽs eſt.etiã ſᷣm ꝙ hoc ꝓnomẽ nos ſupponit ꝓ omnibo

mẽbꝛis eccłie.i Ad illud qð pꝛimo obijcit᷑.ꝙ expedit mul
tis induci in temptatõeʒ ſiue caſus in pcẽm ⁊c. Dicẽdũ ꝙ;
hoc eſt valde indirecte ⁊ ꝑ accidẽs.qꝛ hoc nõ eſi ꝗꝓpter h̊ ꝙ
taſus in pctm cooꝑet᷑ bonũ aliqð cadenti:ſ̊ deꝰſua miſeri
coꝛdia ex illo malo elicit bonũ.vnde Ro.viij. Hia cooꝑan
tur in bonũ bis qui ſᷣm ꝓpoſitũ vocati ſunt ſancti.ibi glo.
Vſq; adeo talibo oĩa cooꝑant᷑ in bonũ. vt ſi qui eoꝝ deui⸗
ant ⁊ exoꝛbitãt:a hocipᷣm eis faciat pꝛoficẽ in bonũ.qꝛ hu⸗
milioꝛes reddũt᷑ atꝙ doctioꝛes. Et ibidẽ parũ ante.⁊ hoc
nõ ꝓpter meritũ ſuũ ſ̊ ſᷣm ꝓpoſitũ dei.i.Fᷣm pꝛeſcientiã ⁊ pᷣ⸗
deſtinatõeʒ dei quaſi diceret.ꝙ vocati ſunt:nõ aliũde eſt qᷓ
a pᷣdeſtinatõe di.⁊ inde eſt ꝙ oĩa cooꝑant᷑ in bonũ.non ex
meritis eoꝝ talibo oĩa cooꝑant᷑ in bonũ.¶ Ad aliud dicẽ
dum. ꝙ bec oꝛatõ faciẽda eſt ꝓ ſaluãdis:non ꝓ dãnandis
determiate ſiue diſtincte.pꝛo dãnandis em̃ nõ exaudit᷑: qꝛ
illa petit᷑ nunqᷓ vinci in tem ptatõne.vnde glo.Mathᷣ.vj.
Mon pᷣcamur nõ temptari:ſᷣ nec ad modicũ vinci. ſed pꝛo
ſaluandis omnibo exaudit᷑.licet nõ ſemꝑꝝ finaliter tñ. Sed
quia neſcimꝰqui ſunt ſaluãdi ⁊ qui non: generaliter dicit᷑
hec oꝛatio ꝓ omnibo. Nec hoc fit minꝰrecte.qꝛ exquo ne⸗
ſcitur qui ſunt pꝛeſciti.⁊ de nemie deſperanduʒ eſt in via:
laandi eſt pꝛo omn ibo.⁊ relinquẽdum diuino arbitrio.de
rauditõe. VUnde glo.ſuꝑ illud Ro. ix. miſcdiam pꝛeſlabo
cui miſere boꝛ.nõ in volũtate petẽtis.ſ in arbitrio dantis
debet eſſe quod dat᷑.an em̃ dandũ ſit dantis debet iudicio
penſari.¶¶ Ad aliud dicendũ ꝙ oĩs boni ſiue qð fit in bo⸗
ni ↄmũicatõe ſiue qð fit in mali impeditõe:deo attribuen⸗
da eſt auctontas ⁊ ſũma auctoꝛitas.magis aũt expᷣmit᷑ au
ctoꝛitas dñi qᷓtuʒ ad impedimẽtũ mali cũ dicit᷑.Et ne nos
indncas in temptatõneʒ.qᷓ ſi diceret.Ne nos patiaris in⸗
duci in temptatõem. ꝓpter qð magis ↄgruit modus ille qᷓ
ille.Nec verbo aug.oſtendit᷑ ſic debere dici. eſt em̃ expoſi⸗
tiuum eius quod dicit᷑.⁊ ne nos inducas. vnde augu.ibi⸗
dem. Multi in pᷣcando ita dicunt.ne nos patiaris induci
in temptatõem exponẽtes ſcʒ quõ dictum eſt ne nos indu:
cas.⸗:. Ad aliud patet rñſio ꝑ augu.dicentẽ de dono ꝑpſeue
rantie. itaq; dicimꝰ deo.ne inferas nos in tempta tõem
quid dicimꝰniſi ne nos inferri ſinas. Vnde legi?᷑ in codi⸗
cibus pluribo.ne patiaris nos induci in temptatõeʒ. Tu
tioꝛes igitur rinimus.ſi deo totum damꝰ:non aũt nos illi
ex ꝑte ⁊ nobis ex ꝑte ↄmittimus.⸗¶ Ad aliud dicenduʒ. q;
per hoc quod dicit᷑. Et ne nos inducas in temptatõeʒ ſin⸗
gulariter: petit᷑ adiutoꝛium ad reſiſtendũ omni temptatio
ni. Si dicẽt᷑ in temptatões pluralit᷑: petet᷑ adiutoꝛiũ ad re
ſiſtendũ alicui.Vñ vtiliꝰ petit᷑ ſic:qᷓ ſi peteret illo mõ.Si
aũt peteret᷑ nõ induci in temptatões pluraliter.ſi daretur
adiutoꝛium ad reſiſtendũ vni temptatõni ⁊ alij: non ſatiſ⸗
factum eſſet ipi petitioni.non autem ſic ſi petat᷑ non indu⸗

2—

„

ci in temptatõez ſingularit. hoc eſi.qꝛ negatõ pᷣpoſita ꝑti
magis ↄfundit ꝙᷓ ppoſita toti vt cũ dẽ:nõ vnꝰ ꝙᷓ ſi dicẽt nõ
plures. Pꝛet. ꝑ hanc diſtinctõeʒ temptatõnũ intelligit tẽ⸗
ptatio ↄcupiſcẽtie que eſt oꝛigo omniũ tem ptatõnũ. Vnde
petens ſingularit᷑ nõ induci in temptatõeʒ:petit nõ induci
in illã ꝑↄſequẽs in nullã. Et hoc põt haberi ab aug. de
bo.pſeue.dicẽte.iõ fruſtra dicit.Qe nos inferas in tem⸗
ptationẽ nã quiſq; in temptatõʒ nõ infert᷑ pꝛofecto.nec in
temptatõez ſue male volũtatis infert᷑.⁊ qui in temptatõe
ſue male volũtatis nõ infert᷑:ĩ nullã pꝛoꝛſus infert. Unulſ/
quiſq; em̃ temptat᷑ vt ſcriptũ ẽ Jaco.j.)a ↄcupiſcẽtia ſua
abſtractus illectus.¶ Ad aliud dicendũ ꝙ nõ debet eſſe
ſimilis modꝰpetendi remiſſionẽ pᷣteritoꝝ maloꝝ ⁊ adiuto
rium ↄtra futura.peccata em̃ p̃ᷣterita habẽt maculas ⁊ rea
tus diſtinctos. ꝛet.ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ in plurali.dimitte no/
bis debita noſtra.apꝑte dat᷑ intelligi ꝙ peccatoꝝ pᷣteritoꝛũ
cebet eſſe recoꝛdatõ diſtincta ⁊ ſigillatim.iuxta illud oſa.
xxxviij. Recogitabo tibi omnes anos meos in amaritudi⸗
ne anime mee. ꝙ diſtincte eoꝛũ poſtulanda eſt dimiſſio.
Ipter has ratõnes vtilis eſt modꝰ iſte petendi in hac peti⸗
tione. Alius aũt modus petendi alia petitõne vtilis eſt et
vtilioꝛ qᷓᷓ ſit ille vt tactũ eſt.

Petitio ſeptima. Sed libe,

ra nos a malo.

quitur de hac petitione. Sed libeꝛa nos a
malo.hec eſt vltima petitio.Circa quaʒ pri
mo queritur de quidditate. Secundo xe foꝛ/
V na petitionis.Tercio de oꝛdine petitionis.
Quarto de pꝛonũciatoꝛe petitõnis.

¶ Lirca pꝛumn queritur..S. j.

pꝛimo vtꝝ petit᷑ hic liberatio a malo culpe actuali. Scðo

vtꝝ vtꝝ a malo pene.Te Knc aakehe Biberzisn
to vtꝝ a malo oꝛiginali. Circa pꝛimum ſic.Ciberatõ a
malo culpe petit᷑ quinta petitõne.malũ culpe peccatum eſt

cu iꝰremiſſio poſtulat᷑ cum dicit᷑.dimitte nobis de bita nr̃a

Debita em̃ peccata dicunt᷑ que nos debitoꝛes pene ↄſtitu⸗
unt.ergo liberatõ a malo culpe nõ hic petit᷑:cum diſtincte
ſint petitõnes m differentiã petitoꝝ. ¶ Pꝛet. in ꝓgreſſu
7 oꝛdine operũ meritoꝛioꝝ.pꝛimo laboꝛandũ eſt ad culpa⸗
rum dimiſſionem: deinde ad temptatõnũ ingruètiũ ſuꝑa⸗
tionem. Similiter debz eſſe in pꝛogreſſu ⁊ oꝛdine oꝛatõnũ
Pꝛimo oꝛandũ eſt ꝓ culparũ liberatõe:deinde ꝓ tempta
tionum ſuꝑatõne. igit᷑ ſi hic petit᷑ liberatio a malo culpe:
eberet pᷣoꝛdinari petitõni ſexte qua petitur ſuꝑ alio tem⸗
ptationum.4 Contra. AMDath.vj. Libera nos a malo.glo.
omni viſibili 2 inuiſibili.q¶l Rñſio.ꝙ hic petitur liberatio
a malo culpe.l Ad illud quod obijcitur de quinta petitõ⸗
ne. Dicẽdũ ꝙ hic petitur liberatio a malo pᷣſenti: ibi a ma
lo pꝛeterito. Vnde glo.Math.vj. Hec liberatio quotidie
neceſſaria eſl.dum ſine malo anime ⁊ coꝛꝑis viuit᷑. Pꝛet.
hic petitur liberatõ que ↄpleta ſit in futuro vt infra dicet᷑.
4 Ad aliud dicendũ ꝙ oꝛdo pᷣtactus ſeruat᷑ inter quintam
7 ſextam petitõeʒ. ſ̊ quia in hac petitõne nõ ſolũmodo pe⸗
titur liberatõ a culpa.ſᷣ̊ vniuerſaliter liberatõ a ⸗

ſenti: alius oꝛdo ſeruãdus ẽ vt infra patebit.¶ onſequẽ

ter queritur ſi hic petitur liberatio a malo pene. Et videt᷑
ꝙ non. per hoc ꝙ nihil docet᷑ a ſũma ſapientia cuiꝰexecutõ
non expediat exequẽti.ſed nõ expediret petere liberatõem
a malo pene: quod patet ꝑ hoc ꝙ paſſiones ⁊ tribulatões
neceſſarie nobis ſunt ad obtinendũ vitam eternam. Einde
Act᷑.xiiij. Per multas tribulatõnes opoꝛtet nos intrare ĩ
regnum celoꝝ. Item.ij. Lhimo.ij. Si moꝛtui ſumꝰ⁊ ↄui/
uemus:ſi ſuſtinebimꝰ⁊ conregnabimꝰ. Item Heb. xij. In
diſciplina ꝑſeuerate.⁊a ſumit ibi diſciplinã ꝓ flagellis:qui
bus dñs flagellat omnẽ filium quẽ recipit.ꝓuerb.iij. ergo
ſi pᷣceptũ eſt ꝑſeuerare in flagellis: illicitũ eſt petere libera
ri a flagellis.¶¶ Iteʒ paulꝰpetijt a ſe remoueri ſtimulũ qui
erat doloꝛ lateris ſᷣm vnã expoſitõnem.⁊ nõ fuit exauditꝰ.

vt habetur.ij. Coꝛin. xij. quia nõ petebat ad ſalutem. ergo
nõ eſt petenda liberatõ a malo pene. Itẽ ſuꝑ illud Hie⸗
re.v.percuſſiſti eos ⁊ nõ doluerũt.dicit glo.omnis diuina
percuſſio aut eſt nobis purgatõ vite pᷣſentis aut initiũ pe⸗
ne ſequẽtis.ſed ↄſiat ꝙ purgatõ vite pᷣſentis bona ẽ nobis
ergo malũ eſt petere ꝙ deꝰ nos liberet ab om̃i ꝑcuſſione di
uina ſicut ab omni malo pene.4l Itẽ aug.oꝛat.dñe bic vre
bic ſeca.¶ Itẽ Gꝛeg.in moꝛał. Quia ſancte mẽtes ſue coꝛ/
ruptõnis vulnꝰſine putredine nõ eſſe ſentiũt:libent ſe ſub
manu medici ad ſectiones parãt. vt aꝑto vulnere virꝰ pcti
exeat:quod ſana cute intꝰ occidebat. flagella dĩ purga⸗
tiua ſunt coꝛruptõnis nr̃e.̊ malũ eſt petere abillis libeꝛa
ri.¶ Itẽ Job. vj. Sagitte dñi in me ſunt quaꝝ inaienat
ebibit ſpm̃ meũ.ibidicit Gꝛego.ꝙ ſagitte ſunt ꝑcuſſiones
animi aduerſionis aĩe.quaꝝ indignatõ ebibit ſpm̃.i.cõpe
ſcit elatõeʒ.i.ſuꝑbiaʒ. bone ſunt ꝑeuſſiones diuie ⁊ inde
xt pꝛius.¶ Contra.eccłia oꝛat ꝓ infirmitate mẽbꝛoꝛꝝ tol
lenda. infir mitas aũt eſi malũ pene. 2 9ſtat ꝙ nõ errat ſic
oꝛãdo.ergo ⁊c. ¶. Item vt habet᷑ a pho.Egritudo impedit
virtutũ adeptõeʒ.̊ bonũ eſt oꝛare ꝓ remotõe buiꝰimpedi
menti: bonũ eſt oꝛare ꝓ liberatõe a malo pene.¶ Itẽ in
pſalmo ſepe diſtinguit᷑ inter oꝛatõeʒ ⁊ depcatõem. vt oꝛa⸗
tio ſit ꝓ bonis adipiſcendis:a dep̃catio ꝓ malis remouẽ⸗
dis. a ita bonũ eſt oꝛare ꝓ liberatione a malo pene. Rñ⸗
ſio ꝙ eccleſia hac petitõne petit liberatõem a malo pene pᷣ⸗
ſentis: nõ tñ liberatõez pᷣſentẽ. Qon em̃ petit ꝙ ſtatim fiat
ↄplete hec liberatõ.hec em̃ petitõ eſſet inexaudibilis in/
utilis. Ihexaudibilis: quia ↄtra diuinã iuſticiã a qua in⸗
flicta eſt homĩ miſeria penalis. iuxta illud Yob.xiiij. Ho⸗
mo natus de muliere bꝛeui viuẽs tꝑe. replet᷑ multis miſe⸗
rijs. Inutilis:qꝛ he miſerie ſunt nobis vtiles ad ꝓuocan⸗
dum nos ad ↄtemptũ vite p̃ſentis.⁊ ad excitãdũ ad appcti⸗
tum vite future. He ſũt gẽtes quas dereliquit dñs vt ĩ eis
erudiret hieruſalẽ.vt habet᷑ Juð.iij.petit᷑ g̊ liberatõ hic a

miſeria hac penali ĩ pᷣſenti inchoãda.⁊ in futuꝛo ↄplenda.

Vñ glo. Math. vj. Hec liberatõ quotidie neceſſaria ẽ.dũ
ſine malo aĩe ⁊ coꝛꝑis non viuit᷑.Sᷣ in fine ↄplebit᷑:qñ ĩmoꝛ
tales ⁊ impaſſibiles erimꝰ. Quia vo liberatõ quotidie ne⸗
ceſſaria eſt ↄuenit q; in pᷣſenti inchoet᷑ que in fine ↄplebit᷑.
quãdo abſterget de ỹomnẽ lacrimazʒ ab om̃i facie Yſa.xxv.
Concedẽduʒ eſt q̊ ſicut tactũ eſt ꝙ hac petitõe nõ petit᷑ libe
ratio vniuerſalis in pᷣſenti a pena:neq; debʒ peti ratõnibo
pᷣdictis.¶¶ Ad illuo qð obijcit᷑ ꝙ eccłia oꝛat ꝓ infirmitate
tollenda 1c. Dicẽdũ ꝙ nihil eſt ↄtra hoc qð dictũ ẽ. aliud
eſi em petere liberatõeʒ ab hac pena ſingulari: ⁊ aliud vni
uerſaliter ab om̃i. Pꝛet.eccłia oꝛãs ꝓ ſanitate coꝛꝑali ali
cuiꝰ.nõ hocipᷣm facit ꝓpter ipᷣaʒ ſanitatẽ obtinẽdaʒ ꝑ ſe:ſᷣ
ꝓter fructũ ſpũalẽ ↄſequẽtezʒ. EUnde oꝛat ꝓ ſanitate regis
quia ad ipᷣaʒz ↄſequit᷑ pax regni ⁊ fideliũ colentiũ drũ in re
gno. Vñ aplus.j.Lhimo.ij.monet oꝛare ꝓ regibo ⁊ oĩbo
qui in ſublimitate ↄſtituti ſunt:vt quietaʒ ⁊ tranquillã vi⸗
tam agamus. Et Miere. monebat illos qui erant babilo⸗
nie oꝛare pꝛo pace ciuitatis.ponẽs cauſeʒ dicẽs.qꝛ in pace
illius erit pax noſtra Hiere.xxix. Item alius eſt fructus
ſpũalis ſcʒ exhibitõ laudis diuine:ſil roboꝛatio fidei. In

reſtitutõibo em̃ ſanitatũ excitant᷑ illi qui hoc vidẽt ad lau⸗

des ⁊ frequẽter. vt qñ deſperat᷑ de ↄualeſcẽtia ad augnẽtũ
robur fidei.Pꝛet.in caſu ↄuenit petere liberatõeʒ a ma
lo pene.vel ꝓpter amotõeʒ impatiẽtie:vel pter excita tõcz
uotõis. Sicut em̃ quibuſdã meliꝰẽ in diuitijs qᷓ; in pau⸗
pertate:ſic multis meliꝰ eſt in ſanitate q; in egritudine.qꝛ
magis deuoti ſunt ⁊ minꝰ impatiẽtes.⸗! Ad illud qð dicit
a phᷣo egritudo ẽ im pedimẽtũ.dicẽdũ ꝙ quatuoꝛſũt ge⸗
nera virtutũ ſᷣm macrob.ſcʒ politice.purgatoꝛie.purgati
animi exẽplaꝛes. Politice acquirũt᷑ ex frequẽti bñ ageꝛe
bis ↄſulitur rei publice.⁊ he ſine fide xpᷣi habent᷑ has ei gẽ
tiles ſolent habere. Purgatoꝛie ſunt bominũ inqtuʒ ſunt
capaces doetꝛine diuine.qui ſe a cõtagione peccatoꝝ deceꝛ
nũt purgare ? diuinis cultibo mancipare. OPurgati animi
ſunt illoꝝ qui ab omni huius mundi aſpergine ſunt veter
ſi ſiue deputati. Exemplares ſũt que in ipᷣ̃a mente diuina

¶ Peof. miſſe

conſiſtũt.a quaꝝ exem plo relique omnes ꝑ oꝛdinẽ refluũt
Virtutes aũt politice que conſiſtũt in operibo exterioꝛibo
impediũtur egritudine coꝛꝑali. Ale aũt que ſunt purgato
rie purgati animi nõ impediũt egritudine coꝛꝑali.bᷣ po⸗
tins expediũt᷑:quia in egritudinibo fideles ꝓꝛie diſponũt
ad vite emudatõeʒ 7 diaꝝ purgatõez. 4 Ao illud qð obij⸗
citur.ꝙ depcatio eſt ꝓ malis amouẽdis ⁊c. Patʒ rñſio ex
ſupꝛadictis.ſᷣm ꝙ intelligit᷑ de malis pene. ym ꝗ intelligi
tur de malis culpe nõ eſt ↄtra ꝓoſitũ.. Incidẽter querit᷑
cæ glo. illa ſuꝑ.vj. Hiere. Omnis diuina ꝑcuſſio aut pur⸗
gatio eſt vite pᷣſentis aut initiũ pene ſequẽtis. videt᷑ em̃ fal
ſum dicere. qꝛ ſuꝑ.ix. Math. ⁊ ſuꝑ.ij. ¶Dar̃. vbi dñs di⸗
cit ꝑalitico.fili dimittũt᷑ tibi pctᷣa tua.dicit glo. Quĩq; de
cauſis affligũtur homĩes moleſtijs carnis.aut ꝓpter meri⸗
ta augẽda vt Job. aut ꝓpter humilitatẽ ſeruãdaʒ vt paulꝰ
ab angelo ſathane.ij. Coꝛin. xij. aut ob pcxᷣa intelligenda ⁊
coꝛrigenda vt maria ſoꝛoꝛ moy ſi Qumeri. xij.⁊ ꝑalitici cui
dimiſſa ſunt pcta pꝛiuſqᷓ; curaretuꝛ a ꝑaliſi Aath.ix. aut
ꝓter gloꝛioʒ dei ſicut cecꝰ. de quo dicit᷑ Joh.ix. Neq; bic
peccauit neq; parẽtes eiꝰ:̊ vt manifſeſtent᷑ dei oꝑa in illo.

aut ad initi eterne dãnatõis vt herodes qui ↄſ umptver

mibus expirauit Act.xij. Inſufficiẽter ergo diuidit glo.ſu
per Hiere. ¶¶ Ad hoc dicendũ ꝙ puꝛgatõ vite pᷣſentis ↄpꝛe
bendit quatuoꝛ cauſas.quia intelligit᷑ purgatõ eſſe ⁊ a pᷣ⸗
teritis pctis ⁊ a pſentibo ⁊ a futuris.¶Daria eĩ ſoꝛoꝛ moy
ſi ⁊ aaron purgata fuit ꝑ lepꝛam a pcto pᷣterito ⁊ pᷣſenti de
quo habet᷑ Mũeri.xij. Palus aũt ꝑ ſtimulũ carnis purga⸗
batur a ſuꝑbia futura. Unde ipe dicit.ij. Coꝛi. xij. e ma⸗
gnitudo reue.extollat me datꝰ eſt mihi ſii.car.mee an.ſa⸗
thane 7c. Similiter Zob. purgabat᷑ a ſuꝑbia futura.ꝑ pe⸗
nam ſuam. VUnde ip̃e Yob dicit. vj. Sagitte dñi in me ſüt
quarũ indignatio ebibit ſpiritũ meũ.i.com peſcit elatõeʒ.
Similiter cecitas ceci purgabat eũ a multis ↄcupiſcentijs
illatis:in quibo fuiſſet ſi vidiſſet. purgabat etiaʒ parentes
ipᷣius qui affligebant᷑ ex cecitate eius.erat ergo ibi purga
nio ↄcõmũicans.licz ob aliud inflicta eſſet cecitas.vt dicit
oñs. In diuiſione vo cauſaꝝ que fit ſuꝑ euangeliſtas cum
dicunt᷑ aliqui ꝓpter pctm afflicti. nõ intelligit niſi de pecca

to pterito vel p̃ſenti. ſic patet ſolutio pᷣdicte ↄtrarietatis
Conſequẽter querit᷑ vtrum hic petatur liberatio a ma⸗

temptatõnis.ꝙ ſic videtur ꝑ glo.ſuper illud libera nos
a malo que eſt omni viſibili ⁊ inuiſibili. INtem alia glo. in
illam que nõdum elt ne ſinas induci: ⁊ ab ea in qua indu⸗
cti ſumus libera. ab ea dico temptatõne. Ecce ꝙ bic petit
liberatio teinptatõnis. 4 Contra.liberari a temptatione
7 nõ induci in temptatõezʒ ideʒ dicunt.ergo liberari a ma
lo temptatõnis petit᷑ in ſexta petitõne.ergo nõ petit᷑ i iſta.
l Rñſio.ꝙ hac petitõne petit᷑ liberatõ a temptatõne. dif⸗
ferenter tamẽ hic ? in ſexta petitõne. In ſexta em̃ petitõne
petitur ne temptatus temptatione frangat᷑ ſiue ſuꝑet᷑:bic
petitur liberatõ ab ipᷣa tem ptatione pꝛout cõtinet᷑ ſub hoc
generali quod eſt malũ pᷣſens. Hic em̃ petimus liberatio
nem ab omni malo pſenti in qua petitõne petimꝰ liberari
a temptatõne:ſi ab illa fuerimꝰoſu ꝑati. VUnde augu.de ſer⸗
mone dñi. Oꝛandũ eſt vt nõ ſolum nõ inducamur in malũ
quo caremus quod ſexto loco petitur: ̊ ab illo etiam libe⸗
remur quo inducti ſumus.4 Ad boc ergo quod obijcitur
ꝙ liberari a temptatõne ⁊ non induci in temptatõeʒ idezʒ
ſunt: patet quomodo reſpondẽdum eſt.quia nõ ſunt idem
ſicut frangi temptatione? liberari a malo quod incurrit
temptatus ex fractõne:non —— que
ritur vtrum hic petitur liberatio a malo oꝛiginali. E ſic:
videtur.dicit em̃ Inno.iij.triplex eſt malum a quo petimꝰ
liberari.innatum:additum:inflictum. Pꝛimũ ↄtrahimꝰ.
ſcᷣm cõmittimus.tercium ſufferimus. Pꝛimũ eſt oꝛigina
le.ſcdᷣm actuale.tercium penale.¶ Item dicit glo. ꝓ peti⸗
mus liberari ab omni malo viſibili ⁊ inuiſibili.¶ Cõtra.
petᷣm oꝛiginale delet᷑ in baptiſmate.nec eſt recidiuatõ in h̊
genꝰculpe: ergo nõ eſt faciẽda petitõ aliqua ꝓ liberatione
ab illa. ¶ Rñſio. dicendũ ſᷣm Inno.ꝙ petimꝰ liberatõem

a malo oꝛiginali: nõ tñ a pcĩo oꝛiginali: malũ em̃ oꝛigina⸗

xxxvij.

le ↄtinet culpã oꝛiginalẽ⸗ penã. AUnde petit᷑ liberatõ a ma
lo oꝛiginali ratione pene.vel poſſet dici ꝙ peccatum oꝛigi⸗
nale tranſit in baptiſmate reatu:2 remanet actu.petit᷑ er⸗

go liberatio a malo oꝛiginali ratõne actus:nõ ratõne rea

tus qui tranſit in baptiſinate. . .
onſequeter queri S. Gj.

de foꝛma huiꝰ petitõnis.Et pꝛimo quare nõ intercipit᷑ hie
dictio copulatiua ſ̊ aduerſatiua.Dicit᷑ em̃ ſupꝛa ⁊ dimit⸗
te nobis debita noſtra.⁊ ne nos inducas in temptatõnem
bic aũt dicitur ̊ libera nos. Videtur em̃ minꝰrecte factuʒ
cum bec ſit cauſa erroꝛis quibuſdam ↄuicentibo er hoc. ꝙ
bee petitõ eſſet vna cum pᷣcedenti petitõe. Vnge dicit glo.
Luc.xj.ꝙ matheus in vltimo poſuit ſ̊ libera nos a malo:
ille nõ poſuit. vt intelligamus ad id ꝙ dictum eſt in tẽpta⸗
tione ꝑtinere.ideo em̃ Math. nõ ait 2 libera nos a malo
tanqᷓ diuerſaz petitõnem eſſe poneret: b̊ ait ſed libera nos
a malo: vnã petitõnem eſſe demonſtras. noli hoc ſed hoc:
vt ſciat vnuſquiſq; in eo ſe liberari a malo:q non infertur
in temptatõeʒ. Iem cum multiplex ſit malũ a quo peti⸗
mus liberari.cũ dicimꝰ libera nos a malo ſicut ex diciis
patet:quare ſingulariter dicit libera nos a malo nõ pluꝛa
liter libera nos a malis. ERnſio. ad pᷣmuʒ dicendum. qꝙ
ſeries petitionũ magis requirit dictõeʒ aduerſatiuã ſcʒ ſᷣ:
q̃ copulatiuã ſcʒ ⁊.vt pʒ intuẽti. vel põt aliter dici ⁊ veriꝰ
foꝛte ꝙ hec dictõ ſed:nõ eſt hic aduerſatiua ſ coꝛrectiua ſi
ue expletiua. ſꝛec hac petitione Et ne nos indu. in temp.
impoꝛtat᷑ pura negatio.ſᷣ ſubintelligit affirmatio.petitur
em̃ adiutoꝛiũ diuinũ ad reſiſtendũ temptatõni: ne foꝛte cõ
tingat temptatũ illa ſuꝑari.Et hoc ptz ex verbis augu. de
ſermone dni ſumẽtis verbũ apłi.j.Coꝛin.x. Nidelis xæus
qui vos nõ ꝑmittit temptari ſupꝛa id qð poteſtis ferre: ſed
faciet etiã cum temptatõe exitũ vt poſſitis tolerare. In q̃ᷓ
ſententia etiã ſatis oſiendit. nõ io nobis oꝛandũ eſſe vt nõ
tem ptemur:ſ̊ ne in temptatõneʒ inducamur. Inducimur
em̃ ſi tales acciderint quas ferre nõ poſſumus.ꝑ hoc ꝙ di⸗
cit facit exitum vt poſſitis tolerare ſignatur aſſiſtentia di⸗
uini pꝛeſidij. hoc etiã patet ex glo.ſuꝑ illud:faciet cuʒ tein.⸗
ptatione ꝓuentũ.i.virtutis augmentü. Eſt ergo intellect?
barum petitionũ. a ne nos ⁊c. Adiuua dñe in temptatio⸗
ne ne vincamur. Et nõ ſolum fac hoc:ſ libera nos a malo
Et bene ↄgruit ꝙ bic ponatur ↄiunctõ expletiua:cum hac
vltima petitõne petatur expletõ petendoꝝ in malis amo⸗
uendis.quia hac petitõe alijs addita ↄpleta eſt poſtulatio
omnis mali amouẽdi. Ande aug.de ſermone dni. Dꝛamꝰ
vt liberemur a malo.ipᷣa em̃ liberatõ liberos nos faciet.i.
filios dei vt ſpiritu adoptionis clamemꝰ. abba pater Ko.
viij. Ad illud quod obijcitur. ꝙ appoſitõ eius quod ẽ ſ:
fuit aliquibo cauſa erroꝛis ⁊c. Dicendũ ꝙ hoc nõ eſt veruz
nec eſt intentõ glo. ſupꝛadicte ꝙ bec petitõ nõ ſit vna peti⸗
tionũ: ̊ ꝙ nõ eſt ita diſtincta a ſexta quin poſſit ad vnã re
duci. ꝗꝓpter quod nõ ponit᷑ a luca.⸗ Ad aliud dicendũ.ꝙ;
hic petit᷑ liberatõ a malo ſingulariter.vt oſtendat᷑ ꝙ mala
a quibo petimꝰliberari:ab vno habẽt oꝛiginẽ ſcz a dy abo
lo.a quo etiã hic cũ malis que habẽt oꝛiginẽ ab eo petimꝰ
liberaꝛi.vnde Criſ.ponit hãc Iamerue nos a ꝑnicioſo.2
dicit dy abolum vocari ꝑnicioſum bac & cauſa: vt pter
mala que ip̃ius cauſa nobis accidũt:ↄtinna inimicitiã ba
beamus cũ illo. ſicut cũ illo a quo ſine cauſa tot mala ſuſti

nemus. aliam cauſaz tangit ipe Criß.· qu are ſingularit di

citur ꝑnicioſuʒ nõ pluraliter ꝑnicioſos dicens.iſ on dicit
erue nos a ꝑnicioſis ſ̊ a ꝑnicioſo:erudiẽs nos nequaꝙᷓ ad
ꝓximos odioſe nos habere. in⸗ quibo vtiq; paſſi fueꝛimꝰab
ip̃is mala: ab iſtis ad illũ traſponere inimicitia ſic oĩm
cauſam exiſtentẽ.
onſequẽter queri S. in.
tur de oꝛdie bopetitõis. Circa h̊ ſic aug.ð ſᷣmõe dñi.qtuoꝛ
vltima que petimꝰad tempoꝛalẽ iſtã vitã ꝑtinẽ mihi viden
ur. ergo inter bec vltima nibil debet peti niſi quod in iſta

vita eſt ad implendum. Sed dicit Auguſ. eodem. ꝙ. illud

65* ₰

quod petit᷑ in hac vita ꝙdiu iſtam moꝛtalitatẽ circũciferi
mus in quã ſerpentina ꝑſuaſione inducti ſumus:nõ ſperã
dum eſſe poſſe fieri.¶¶ Item aug.ad pꝛobã dicit.hinc exor
diatur ⁊ loquit᷑ de hac petitõne. Ex hoc videt᷑ ꝙ debet eſſe
pꝛima vel de pꝛimis. ¶¶ Item in oꝛdine maloꝝ pꝛimum eſt
malum pᷣteritum.ſcðo pꝛeſens.tercõ futurũ.Sitłꝛ videt᷑ ꝙ
petitio que fit pꝛo pᷣteritis malis amouendis pꝛimo debet
poni.ſcðo que ſit pꝛo preſentibo.tercõ que fit pꝛo futuris.
Si ergo hec petitio fit pꝛo malis pᷣſentibo amouẽdis ſexta

pꝛo malis futuris:hec nõ debet vltimo oꝛdinari ſᷣ ante pe⸗
nultima nlioech adimpletio huiꝰpetitiõis ſpectat ad

vitam hanc. Vnde aug.de ſermo. dñi. Malum a quo libe
rari optamꝰ⁊ ipᷣa liberatio a malo.ad hanc vtiq; vitazʒ ꝑ⸗
tinet:quã ⁊ iuſiicia tei moꝛtalem meruimus.⁊ vnde ipᷣius
miſericoꝛdia liberabimur. 4 Ad illud quod dicit augu. g
nõ eſt ſperandũ ꝙ q;diu iſtam moꝛtalitatẽ circũferimꝰ⁊c.
Dicenduʒ ꝙ etſi nõ ſit ſperanda liberatio a malo que bic
petitur q;diu iſtam moꝛtalẽ vitam circũferimꝰ:tamen fiet
in futuro. VUnde ſubditur ab aug. vᷣbo pꝛedicto.ſᷣ tñ aliqñ
futurum ſperandũ eſt. Iacienda eſt em vis in hoc ꝙ dicit
qᷓdiu iſtam moꝛtalitatẽ circũferimus.vt per hoc i ntelliga⸗
tur curſus duratõnis vite noſtre:in cuiꝰfine fiet hec libeꝛa
tio.⁊ hec eſt intentio augu. VUnde dicit ꝙ cum factum fue⸗
rit.i.cum facta fuerit liberatio hec: nec oĩno metuẽda erit
vlla temptatio. 4l Ad aliud dicendum. q non ſine ratõne
vltimo ponitur. Et poteſi eſſe vna ratio.ſcʒ foꝛtioꝛ impꝛeſ⸗
ſio eius qð hic petitur memoꝛie petentis.vt ex boc miſeria
ſtatus noſtri conſiderata:aſpiremus ad ſtatum quo adim
plebitur. Alia poteſt eſſe latitudo petitõnis.quia hac peti
tione petitur liberatio ab omni genere mali ſcʒ oꝛiginalis
actualis vt dictum eſt. hoc aũt tangit augu. ad pꝛobã ſic.
Cum dicimus libera nos a malo.nos ãmonemur cogita⸗
re nõdum nos in eo bono vbi nullum patiemur malum.⁊
hoc quidem vltimũ qð in oꝛatione dñica poſitum eſt:tam
late patet vt homo rppianus in qualibet tribulatõne cõſti⸗
tutus.in hoc gemitus edat: in hoc lacrimas fundat. hine
exoꝛdiatur.in hoc ĩmoꝛetur:ad hoc termiĩet oꝛatõzʒ.4¶: Ad
illud quod dicit augu.ꝙ hinc eroꝛdiatur ⁊c. Dicenduzʒ q;
augu. tangit hic tria quibo inſinuatur deſideriũ habendũ
de hmõi petitõnis adimpletõne. dicit em hinc exoꝛdiatur
in hoc moꝛetur:ad hoc terminet oꝛatõnem. exoꝛdiatur qᷓ
tum ad cogitatõeʒ. Vnde dicitur ibidem ãmonemur nos
cogitare ⁊c. In hoc moꝛetur qᷓ;tum ad affectõneʒ. Ad hoc
terminet oꝛatõnem q;tum ad pꝛolationẽ. Eſi eꝛgo intentio
augu.ꝙ in omni tribulatõne exoꝛdiamur cogitando non⸗
dum nos eſſe in bono quod obtinebimꝰhac adimpleta pe⸗
titione.nõ ꝙ ab hac petitõne exoꝛdiamur oꝛando.Ad il
lud quod obijcitur ꝙ pꝛius ſunt mala p̃terita.ſcdᷣo pᷣſentia
tercio futura ⁊c. Dicendũ.et ſi is oꝛdo eſt in malis:aliꝰeſt
oꝛdo in petitõnibo de malis tollendis. oꝛdo em̃ petitõnum
eſt m oꝛdinẽ ↄgruentie adimpletönis eaꝝ. VUnde quia oꝛ
do cõgruus eſt ꝙ pꝛimo dimittant᷑ peccata pᷣterita. ſcdᷣo ꝙ;
reſiſtat ingruentibo temptatõibo.tercõ ꝙ fiat liberatio ab
omni genere mali qð fiet in vltimo termino huiꝰſtatus mi
ſerabilis qʒ petitur in hac petitõne:congrue ponitur poſt
alias pentõnes. G

Lonſequẽter queri . S. iiij.

tur de pꝛonũciatoꝛe. Et queritur hic a quo debʒ pꝛonũcia
ri hec petitio in miſſa ⁊ alibi.ſimiliter videtur quod ⁊ a ſa
cerdote:⁊ ꝙ ſolum amen debet pꝛonũciari ab aſſiſtentibo.
per ſimile in alijs oꝛatõnibo.⁊ ꝙ quicquid ↄtinetur in hac
oꝛatõne debet a ſacerdoti pꝛoferꝛi.¶ Item cum inter om⸗
nes oꝛatões hec ſit digniſſima. videtur ꝙ totaliter debeat
pꝛoferri a digniſſi a ſacerdote. etiam foꝛtioꝛi
ratõne q alie t illis que doctrina xpᷣi fidelibus
Data ſunt ſiue inſtructa.nõ ſolũmodo adhibendus eſt coꝛ⸗
dis cõſenſus:ſed ipᷣa ope exterioꝛi ſunt ꝓſequenda. VUnde
ſicut que monuit nobis dñs eſſe facienda facere tebemus:
ſic que monuit nobis eſſe petenda petere debemus. In ſi⸗
gnum ergo ꝙ nõ tm̃ debem? adhibere ↄſenſum dicenti. hãc

oꝛatõnem a dño inſtructam.ſed illam ꝓferre petendo a

dño que in illa ↄtinẽt᷑.oꝛdinatũ eſt ꝙ ſacerdos in miſſa nõ
totaliter/pferat illam: ſed vnã petitõeʒ relinquat aſſiſtenti

bus ꝓferendã. Similiter eſt de ſimbolo.ꝙ cum ꝓfertur a
ſacerdote hoꝛa pꝛima ⁊ in cõpletoꝛio:vltimꝰarticulus reli

quitur ꝓferendus a populo: quia nõ ſufficit tm credere ſᷣ
opoꝛtet fidem ↄfiteri Ro.x.Coꝛde credit᷑ ad iuſticiam ⁊c.
ec eſt ſimile de hac oꝛatõne ⁊ alijs:tum quia alie neſciũ
tur ↄmuniter a populo:tum quia nõ ſunt ita diſtincte peti
tiones in alijs ſicut in iſta: tum quia hec oꝛatõ eſt nobis a
dño data:alie nõ ſed ab eccłia: ↄuenit ꝙ hec oꝛatõ q̃ eſt di
gniſſima oꝛationum a ꝑſona digniſſima ꝓferat᷑ ꝓ maioꝛi
pte.ratõne tñ pᷣtacta ↄuenit ꝙ aliqua eiꝰpars ab aſſiſtenti

bus pꝛoferat᷑.Et nota ꝙ ſi ſint dies pꝛofeſti debent aſſiſtẽ/

tes eſſe pꝛoſtrati quãdo ſacerdos dicit oꝛatõeʒ dñicam. et
pꝛoſtrati rñdere.&̊ libera nos a malo. Si vo ſint dies ſeſti
ui:debent ⁊ ſtãtes rñdere.h̊ libera nos a malo.

en

Equitur amen hoc eſt quaſi clauſio ⁊ quaſi
ſignaculũ dñice oꝛationis.Et licet nõ ponat
in oꝛatõne dñica ſᷣm editõeʒ luce.qui etiam
cauſa bꝛeuitatis tm̃ quinq; ponit petitõnes
ta ip̃a oꝛatõne ſicut patz in editõne ¶MDath. Et in
glo.Luc.xj.ponit᷑.Gicit᷑ em̃ ibi ſic.ꝙ dicimꝰpanẽ noſtruzʒ
quotidianũ da nobis hodie ⁊c̃.ad pᷣſentis vite indigentiã
ꝑtinet.¶¶ Hic querit᷑ quare amẽ dicit᷑ a ſacerdote celebꝛãti
nõ ab aſſiſtentibo ſicut in alijs oꝛatõnibo ⁊c.¶l Itẽ qꝛ dicit
ſubmiſſe non alte ſicut alia que ↄtinent᷑ in oꝛatõne dñica.
¶ Item quare dicit᷑ illo ydeomate ſiue lingua in qua ꝓnũ
ciata fuit a dño:⁊ nõ in alia ſicut alie ꝑtes buiꝰoꝛationis.
Ad hoc dicendũ.q amen qñq; optantis affectũ qñq; af
irmãtis oſtendit ↄcluſionẽ vt ſupꝛa dictuʒ eſt.vñ reſpicit
oꝛatõʒ.vt quod oꝛatur optet᷑:vel vt qð ↄcludit᷑ affirmet᷑.et
hoc vltimo ſumit᷑ hic. Vnde gio.ANath.vj.amẽ ſignat in
omnibo his petitõnibo indubitãter a dño tribui qð petit᷑:
ſi vltime ↄditõnis pactum ſeruare nõ negligimus. Vnde
ſubdit. Si dimiſeritis ⁊c̃. Ex hoc patet ꝙ cũ ſacerdos ſit
mediatoꝛ inter populũ ⁊ deuʒ.vtpote cuiꝰ eſt vota populi
offerre dño ⁊ volũtatẽ dñi populo renũciare Exo.xix.igit
magis ↄgrnit ꝙ illud pꝛoferat᷑ ab ipᷣo ſacerdote quo affir⸗
mari ↄuenit petitum fuiſſe a dño ꝰceſſum:qꝙᷓ a populo cui
debet fieri huiꝰrenũciatõ ipᷣo mediante.In alijs oꝛationi⸗
bus que dicunt᷑ in officio eccłiaſtico.hec dictio amen poti
us affectum optantis dicit qᷓ; cluſionẽ affirmãtis. 2 ꝓpter
hoc ↄgrue pꝛofert a populo a quo optat᷑ quod illis poſiu⸗
latur. Pꝛet.duplex eſt ratõ quare dicit᷑ ſubmiſſe. Vna eſt
latentia beneficij exauditõnis.alia eſt ablatõ iudicij oſten
tatõnis. In ſignũ em̃ ꝙ dñs vult ꝙ lateat oꝛãtes ꝙ exaudi
untur a dño:quia nõ expediret illis ꝙ hoc ſcirẽt.⁊ vt aufe
ratur occaſio iudicij oſtentatõnis. Si em̃ alte ſacerdos di
ceret amẽ quo ſignat᷑ a dño oꝛatõeʒ eſſe exauditã:poſſet iu
dicari p̃ᷣſumptõ ⁊ oſtentatõ.ↄuenit ̊ ꝙ ſubmiſſa voce di⸗
catur. Pꝛofert᷑ aũt ſub eadẽ foꝛma vocis ſub qua ꝓfereba
tur a dno.in ſignũ firmitatis ⁊ inuariabilitatis diuine/ p
miſſionis.hoc em̃ ꝙ dico amẽ ꝓlatum a dño inſinuabatur
dñm quaſi ſpopondiſſe ſe petentes foꝛe exaudituruʒ ⁊ hoc
ſcʒ ſi nõ eſſet impedimentũ ex ꝑte ipoꝝ. Heatꝰðdᷣo Brego.
in canone miſſe hãc oꝛatõeʒ ſuꝑ hoſtia cenſt uit recitari.

E
tis pꝛincipalis huiꝰtractatus. ⸗
— Ybera nos queſumus ⁊c̃. Hoc eſt quintum
membꝛum ſecũde partis pꝛincipalis in quo
fit peꝛceptio buius ſacramenti. ⁊ quia vt ba
betur. j. Coꝛin. xj. Quicunq; manducauerit
panem vel biberit calicem domini indigne: reus erit coꝛ⸗
poꝛis ⁊ ſanguinis domini. Ipſam peꝛceptõnem pꝛecedunt
oꝛationes quibus poſtulatur a domino vt digni ſint parti
cipantes. ⁊ quia valde neceſſarium eſt nobis pꝛopter mul
ta ꝙ fructuoſa ſit bec perceptio: ſimiliter fiunt oꝛationes

—

¶ Ve of. miſſe

quedam quibo poſtulat᷑ fructuoſa ſit bec ꝑceptio.Et m
boc mẽbꝛũ iſtud habet duos articulos. In quoꝝ pmo po⸗
ſtulatur a dño vt digni ſint ꝑcipiẽtes. In ſeðo ꝙ cum ꝑce⸗

ptione ſit fructuoſa ibi.dñe ihu xpe filij dei vini.

rticulus pꝛimꝰ
Irca pꝛimũ petunt᷑ dno. Pꝛimũ eſt a malis li⸗
beratõ. Scðm eſt pacis collatõ ibi.Da ꝓpiciꝰ
acem. Qui aũt in libertate ↄſiſtit ꝑ purgatõʒ
omnis pecèati ⁊ quiete pacis qᷓtum ad denʒ ⁊ ꝓximum ?
ſeipᷣm:digne accedit ad buiꝰſacramẽti ꝑceptõeʒ:ſᷣm ꝙ nr̃e
conditõis miſeria requirit. Petit᷑ ergo hic liberatõ a ma⸗
lis cum inuocatõne ſanctoꝝ.⁊ hoc in ſilentio.hoc aũt ſilẽ⸗
tium quietem ĩnuit dñice quietis mediãte ſabbato quo do
minus in ſepulchꝛo quieuit. vnde Luc. xriij. Mulieres qᷓ
parauerũt vngenta ſabbato quidẽ ſiluerũt m mãdatum.
dñs em̃ in triduo ſepulture ᷣm carnẽ quieuit in ſepulchꝛo
ſ̃m animã deſcendit ad inferos.vt foꝛtioꝛ ſuꝑueniens ſpo⸗
liaret arinatuʒ AMath. xij. Lunc em̃ momoꝛdit infernum
Oſee.xiij. Liberans ſuos a malis pᷣſentibo pᷣteritis ⁊ futu⸗
ris. Hec aũt oꝛatio dicit᷑ emboliſmꝰ.i.ſuꝑexcreſcẽs.eſt em
expoſitio vltimarũ petitionũ oꝛatõnis dñice.In tribo em
vltimis petituꝛ pꝛeteritoꝝ dimiſſio: contra futura tuitõ:a
p̃ᷣſentibo liberatõ.i¶ Et int̃cedẽte ⁊c̃.glo.vt hec oꝛatõ exau
dietur inuocat᷑ virgo gloꝛioſa mater dñi. que in omni im⸗
petratõe obtinẽda a dno. ꝓpter p̃rogatius ſanctitatis illiꝰ
7 officiũ mediatricis:pᷣma eſt inuocãda. Inuocant᷑ etiam
tres apłi ſcʒ petrus qui inter ſanctos officij habet pᷣncipa⸗
tum. 7 maxime qtuʒ ad mali liberatõeʒ ratõe pfatis ligã⸗
di atqʒ ſoluẽdi.Et paulꝰratõe pꝛincipatꝰin officõ docendi.
Et andreas ꝙ̃tuʒ ad ſpm̃ benignitaus ⁊ manſuetudinis.
4Sa apitius pacẽ in diebo noſtris. Hic addit᷑ pacis po⸗
ſtulatio. Et pmo ſimpliciteꝛ poſtulat᷑ pacis collatõ. Scðo
iterata petitõe ſubdit᷑ pacis denũciatio ibi.pax dñi. Ter⸗
cio ad boc eadẽ reiteꝛata petit᷑ fideliũ adunatõ ibi·dñe ihu
xpᷣe qui dixiſti ⁊c. In omnibo em̃ tribo locis iſtis poſtulat᷑
pax a dño.ſ̊ pꝛimo ſimplicit.ſcðᷣo cum pacis denũciatõne
tercõ cũ fideliũ adunatõe.In pᷣma oꝛatõne ſit cum patena
oſculata a ſacerdote crucis ↄſignatõ in facie ipius:⁊ fran
gitur hoſtia. In ſcða fit ſuꝑ calicẽ crucis ↄſignatõ ⁊ coꝛpo
ris cũ ſanguine ↄmixtõ. In tercia cũ oꝛatõe accepto pacis
oſculatõ vel ab enchariſtia 'm quoſdã. vel ab altari fit pa
cis coĩcatio.¶ Nota ̊ ꝙ dicta oꝛatõe illa.libera nos ⁊c̃.
accipit ſacerdos patenã quam facta oblatõe abſconderat.
ad cuiꝰſignatõnis manifeſtatõneʒ attende.ꝙ patena dicit᷑

a patẽdo:⁊ coꝛ latũ ⁊ altũ ſignat. Suꝑ hanc patenã.i.ſuꝑ

latitudinẽ caritatis ſacrificiũ iuſticie debet offerri:vt holo
cauſlum vere pingue fiat.hanc latitudinẽ coꝛdis hbabebat
dñs offerẽdo ſeipᷣm pꝛo nobis.j. Joh.iij. In hoc cognoui⸗
mus caritatẽ dei qm̃ ille pꝛo nobis aĩaʒ ſuam poſuit.habe
bant⁊ apli cum petrus aiebat Math.xxvj.Et ſi opoꝛtue
rit me moꝛi tecũ nõ te negabo.ſiłꝛ ⁊ omnes diſcipuli dixe⸗
runt. Pꝛopter qð dñs intulit dicẽs Math.xxvj. Spiritꝰ
quidẽ ꝓmptꝰeſt caro aũt infirma. Sed latitudo coꝛdis ab
eis fugit:cũ diſcipuli omnes in agro fugerũt ⁊ latuerũt.et
ideo poſt oblatõeʒ hoſtie mediante patena.ſaceꝛdos abſcõ
dit ſub coꝛꝑali patenã vel ab altari remotã. Subdyaconꝰ
do retro ↄtinet inuolutã.ꝑ quod diſcipuloꝝ fuga vel lati⸗
bulum ſignat᷑ quod ipᷣe dns pᷣdixeꝛat Math.xxvj. Om̃es
vos ſcandalũ patiemi in iſta nocte.Scriptũ eſt em ꝑcutiã
paſtioꝛẽ ⁊ diſpergent᷑ oues gregis ⁊c. Et ideo ſacerdos do⸗
minice reſurrectionis eulogiũ ãnũciaturꝰ:reſumit patenã
a dy acono vel ſubdyacono rep̃ſentataʒ. quo notat᷑ ꝙ poſt
domini reſurrectõem apoſtoli ad dñm redierunt.lel ſub⸗
dyaconꝰ⁊ dyaconꝰſaceꝛdoti patenam repᷣſentantes quam
oſculat᷑ ⁊ cum ea ſignũ crucis ſibi facit in facie:tam modo
qᷓ obſequio ſanctas illas mulieres ſignificant. de quibus
dicit Math. xxviij. ꝙ veſpere ſabbati que luceſeit in pma
ſabbati.venit maria magdalene ⁊ altera maria videre ſe⸗

pulchꝛum pᷣſentantes patenã.i.coꝛ patens latitudinẽ cari

xxxvij.

tatis in obſequiuʒ ſepulture.iuxta quod legit᷑ Mar᷑.vlti.
qꝙ mulieres emerũt aromata vt venientes vngerent ihm.
Et valde mane vna ſabbatoꝝ ⁊c̃. Et dixerũt adinuiceme
Quis reuoluet nobis lapidem ab hoſtio monumẽti.ban⸗
ergo patenã · i.coꝛ amplũ latitudine caritatis ſacerdos ac
cipit.i.xpᷣc acceptat.Quia vo crucifixus ardenti deſideꝛio
querebatur. iuxta qð inquit angelꝰ Math. vlti. Scio qꝛ
ihjm naz arenũ queritis crucifixũ:idciꝛco crux cum patena
ſignatur in facie ſacerdotis. Statim ſacerdos oſculat᷑ pa
tenam oſtendẽs ꝗ xpᷣc impleuit deſiderium mulieruʒ. mor
em̃ occurrit illis dicens quẽ queritis.que ꝓcidentes oſcu⸗
lauerunt pedes eiꝰ Math. xxviij. ¶ Beinde frangit hoſti⸗
am in tres ptes. cuiꝰ miſteriũ ſic explicat᷑ ab Inno.ij. Eſt
aüt coꝛpus xpᷣi vniuerſalis eccleſia ſcʒ caput cum mẽbꝛis.
vnus em panis ⁊ vnũ coꝛpꝰmulti ſumꝰ.j. Coꝛin. xij.⁊ inue
niuntur in iſto coꝛpoꝛe quaſi tres ꝑtes ex quibo totum coꝛ⸗
pus cõſiſtit. Ana pars eſt ipᷣm caput videlicet xp̃.qui ca⸗
put eſt ⁊ pars coꝛꝑis. Altera pars ſunt illi quoꝝ coꝛꝑa re
quieſcunt in tumulis ⁊ aĩe regnant cũ xpᷣo.⁊ ſunt quali ſi⸗
mul he due ꝑtes caputſcʒ ⁊ hec pars coꝛꝑis altera: ſicut
ſcriptum eſt. NQath. xxiiij · Abicũq; fuerit coꝛpꝰillic cõgꝛe⸗
gabuntur ⁊ aquile.Pꝛet.in altari duo partes ſeoꝛſum ex⸗
tra calicem reſeruãtur quaſi extra paſſionem que ꝑ calicẽ
deſignatur. Npc em̃ reſurgens ex moꝛtuis iam nõ moꝛituꝛ
⁊c. Ro.vj. Et qui cum ipo ſunt neq; eſurient neq; ſitient
amplius neq; ca. ſuꝑ illos ſol. neqʒ vllus eſtus que pꝛiora
tranſierũt. Apoc̃.xxj. Tercia ꝑs in calice ponitur.ſignifi
cans eos qui adhuc in paſſione ↄſiſtunt donec ab hac vita
migrãtes ad ſuũ caput tranſeãt. vbi nõ moꝛiẽt ampliꝰ nec
vllatenꝰ patient᷑.de hac fractõe infra dicet᷑.

(Par dominiſitſemꝑ .S. j.

vobiſcum. Hic denũciatur pax fidelibo ↄferenda cum po⸗
ſRulatione eiuſdem ibi.Agnus dei qui tollis.Et quia non
meritis humanis ↄferenda eſt. ̊ diuina miſcia ideo pꝛi⸗
mo poſtulat᷑ diuia miſcdia.ſcðo pax diuĩa..Niſc dia ↄfe⸗
renda poſtulat᷑ ibi. Agnꝰdei qui tollis ⁊c. miſerere nobis
Pax poſtulat᷑ ibi.Agnꝰdei ⁊c.dona nobis pacẽ. Hic autẽ
anũciat ſacerdos eulogium dñice reſurrectõnis que nõ ſo
lum ꝑ ſigna ſed etiam ꝑ verba inſinuat᷑. Sacerdos em̃ al⸗
ta voce dicit.DPax dñi ſit ſemꝑ vobiſcum. Et duabo par⸗
tibus hoſtie extra calicem reſeruatis. cum alia ſignuʒ cru
cis ter efficit ſuꝑ calicem: de cuiꝰoꝛe dyaconꝰvel ſacerdos
remouerat coꝛꝑale.Quo dicto:illam ꝑtem dimittit in ca⸗
licem. Sacerdos igitur frangit hoſtiam vt in fractõne pa
nis dñm cognoſcamꝰſicut illi diſcipuli dñũm cognouerunt
quibo ipᷣe ihᷣs die reſurrectõnis aparuit eũtibo in emaus
LQuẽc̃.vlti.Cõmixtio ſpecieꝝ panis ⁊ vini deſignat vnionẽ
carnis ⁊ anime que in reſurrectõne carnis denuo ſunt vni

te. am panis ad carnẽ ⁊ vinũ refert᷑ ad aĩam.⁊ ideo ter

ſignum crucis ꝓducit᷑ cum hoſtia ſuꝑ calicem: quia virtꝰ
trinitatis animã crucifixi reduxerat ad carnẽ. ne derelin⸗
queret animã eius in inferno. nec daret carnẽ eius videre
coꝛruptõnem.iuxta qð ipe dicit in p̃s.Ego doꝛmiui ⁊ ſom
num cepi exurrexi ⁊c. Ael ideo tres cruces fiũt cum ho⸗
ſtia ſuꝑ os calicis: quia tres mulieres querebãat crucifixũ
ad hoſtium monumẽti.vnde ¶M Dar̃.vlti. Yoh.xx. Quẽ que⸗
ritis ſurrexit a moꝛtuis. Os ergo calicis ſignat in loco ho
ſtium monumẽti:de quo dyaconus vel ſacerdos remone⸗
rat coꝛꝑale:deſignans ꝙ angelꝰoñi reuoluit lapidẽ ab ho⸗
ſiio monumenti . Jllud ſane debz intelligi quod dicit ſacer
dos cum eucharilliam mittit in calicẽ. Niat inquit ↄmixtõ
coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis dñi ⁊c.¶ Sacerdos vᷣo ꝓnũtiãs ſic
Par domini ſit ſemꝑ vobiſcũ.inſinuat ꝓꝙ die illo vna ſab⸗
batoꝛum venit ihᷣs⁊ ſietit in medio diſcipuloꝝ ⁊ dixit pax
vobis Joh.xx. Quia vo ihs vt ſalutauit apoſtolos dedit
eis poteſiatem remittendi peccata.Quoꝝ remiſeꝛitis pec⸗
ca.⁊c.idcirco choꝛus clamat ad ipſum ⁊ poſiulat.Agnus
tei qui tollis peccata mũdi ⁊c̃. Lauit eĩ nos a peccatis in
ſanguĩe ſuo Apoc̃.j. Hic aũt agnus ſignat᷑ ĩ agno paſcha
li de quo ſupꝛa.⁊ Exo.xij. Hic eſt ille de quo Joh. j. Hic

*

eſt agnꝰ ei.hic eſt qui tollit pctẽa mundi.Agnꝰðvo dicit᷑ ab
agnon quod eſt piuʒ:quia ſola pietate nos redemit.vel ab
agnoſcendo:quia ſicut agnus ſolo balatu matrem cogno⸗
ſcit:ſic xpᷣe in paſſione ſua matrem agnouit ⁊ virgineʒ vir
gini ↄmẽdauit.ideo ergo ter dicit᷑ agnus dei:quia xpᷣc pen
dens in cruce patrẽ ſuũ cognouit ei obediendo.⁊ matrẽ ſu
am agnouit eã virgini ↄmẽdando.agnouit etiã ibidẽ genꝰ
humanum redimẽdo. ibi em̃ pius obtulit ſe ꝓ nobis.⁊ ob
hoc in altaꝛis ĩmolatõne ter dicit᷑ agnus tei.quaſi ꝗ agne
uiſti patrẽ miſerere nobis qui agnouiſti matrem miſerere
nobis pie qui redemiſti mũdum dona nobis pacem. Poꝛ⸗
ro ſᷣm antiquam conſuetudinẽ que adhuc in pluribo obſer
uatur eccleſijs nullatenus variatur ſed tribo vocibus vni
foꝛmiter dicitur iniſerere nobis: ꝗpter tria genera pecca⸗
toꝛum que petimꝰnobis remitti.cogitatõnis.locutõnis ⁊
actionis.vel ꝓpter tres oꝛdines in eccleſia fideliũ qui ſunt
Moe.daniel ⁊ Job. q̊s Eʒechiel.vidit in viſione ſaluãdos
Poſtmodũ aũt multis ⁊ varijs aduerſitatibo 2 erroꝛibus
eccleſie ingruentibo cepit ad dñm clamare de tribulatõni⸗
bus dona nobis pacem. Et vt clamoꝛ eius facilius audire-
tur in ipᷣ̃a duxit imolatõis hoꝛa clamandũ. Hec tñ varie⸗
tas nõ diſcrepat a ↄſuetudine ve.te.ð quo ſumpta eſt.vbi
cum ſacerdos repetit. CParce dñe ꝑce populo tuo.tercõ va
riatur.⁊ ne des hereditatẽ tuam in obpꝛobꝛiũ.Dicimꝰ er⸗
go miſerere nobis q;tum ad animã. Item miſerere nobis
ꝙ̃tum ad carnẽ.⁊ dona nobis pacem ſᷣm vtrüqʒ: vt habea⸗
mus pacem pectoꝛis ſpũalem ⁊ pacem coꝛꝑis iꝑalem. Jn
miſſa ᷣo pꝛo deſunctis debet dici.dona eis requiem. cuius
ratio manifeſta eſt. cum illa ad impetrandũ illis requiem
ſpaliter celebꝛetur. Et queritur quare dicitur dona eis re⸗
quiem ſempiternã in tercõ agnus ci in miſſa de moꝛtuis
non in pꝛimo vel ſcdᷣo.Rñſio.quia miſſe celebꝛantur ꝓ de
functis ſpãliter ꝓpter penarum earũdem mitigationem et
quietem afflictionũ ad que ſequitur quies ſempiterna. Et
Apter hoc pꝛimo poſiulatur quies ſimpliciter vltimo qui/
es ſempiterna. Ter autẽ dicitur agnus ei ꝓpter quietem
obtinendã ab ipᷣa trinitate:eo mediatoꝛe.qui dicit agnus
ci.vel ꝓpter triplicis afflictõnis remiſſionem.ſcʒ ardoꝛis
tenebꝛaꝝ ⁊ expectationis ſiue dilatõnis.4 Scðm autem
vſum quarũdam eccleſiarũ non dicitur ↄtinue h̊ interpo⸗
late ⁊ mixtim cum oꝛatõne. Cuiꝰ ratio põt eſſe. ; ſumme
optanda eſt pax 2 pꝛo ea affectuoſiſſime ẽ oꝛatõ deo effun⸗
nda.il Si querat᷑ quaꝛe magis dicit᷑ agnꝰdei.qui tollis
peta ⁊c.qᷓ ihu xpᷣe vel aliquo alio mõ. Dici põt ꝙ h̊ fit ue
nienter: tum ꝓpter veritatis repᷣſentatõeʒ que in lege figu
rabatur in imolatõne agni typici:tum ꝓpter ſignatõez ve⸗
ritatis ꝓphetiʒate de milſione agni ad hoc ꝙ imolaret᷑ pꝛo
ſalute geneꝛis hũani Iſa.xvj.xvbi dicit᷑. Emitte agnuz dñe
dnatoꝛem terre ⁊c̃.tum ꝓpter verbuʒ ioh.baptiſſe.qui de⸗
monſtrando dñm dixit. Ecce agnus dei ⁊c. Quia em̃ in H
ſacramento rep̃ſentat᷑ imolatio veri agni que fuit ſigura⸗
ta in lege ⁊ hata:conuenienter dirigitur oꝛatio ad dũm
nominatũ agnum. ⁊ ſimiliter pꝛopter oſtenſionem iohan⸗

nis baptiſte ſic dicentis. „ „
Domine ibeſuxe S. ij.

qui dixiſti. Hic reiterata petitõne poſtulat᷑ fidelin aduna⸗
tioqua terminata oſculato calice vel altari vel coꝛꝑe vxpᷣi:
omũicat pacem miſtro ſcʒ dyacono vel alij. ſi otingeret ali⸗
um miſtrare.dicendo pax tibi. Hic attendẽdum eſt ꝙ poſt
qᷓ dñs ſalutauit aplos iterum dixit eis. Pax vobis JZoh̃.
xx. Oſtendens ꝙ nõ ſolum debemus habere pacem in oꝛe
verũetiam in pectoꝛe:ne ſimus qui loquũtur pacem cũ ꝓ⸗
ximo ſuo:mala aũt in coꝛdibo eoꝝ.ideoq; cum hoc dixiſſʒ
apoſtolis inſufflauit 2 ait. Accipite ſpĩſanctum Joh. xx.

Ad quod vtiq; deſignandũ ſacerdos pꝛebet oſculum oꝛis

miſtro qui reuerenter inclinans ſe pectus oſculatur ipᷣius
7 planetam qua caritatem vt ſupꝛadictũ eſt ſcimꝰ deſigna⸗
ri. Quia ergo caritas dei diffundit᷑ in coꝛdibo noſtris per
ſpiritũſanctũ.qui datus eſt nobis Ro.v. ideo pacis olſcu⸗
um ꝑ vniuerſos ſideles diffundit᷑ in ecclia. ¶ Zam 2 apts

amonet. ij. Coꝛin. vlti. ſalutate vos inuicẽ ĩ oſculo ſcio. qꝛ
ðvo ꝑ ĩmolatõnem hoſtie ſalutaris dimiſſis pct᷑is recõcilia⸗
mur altiſſimo.recte tũc pacis oſculũ accipit᷑: cũ ĩmolatõis
miſteriũ celebꝛat᷑. Inno.aũt qui pacis oſculum dari decre
uit aliã cauſaʒ deſignat. pacẽ inquit aſſeris ante ↄſecrata
miſteria quoſdaʒ ꝓpłis imparẽ. vel ſibi ſacerdotes inter ſe
tradere: cum poſt oĩa que aꝑire non debeo:pax ſit neceſſa⸗
rio indicẽda.ꝑ quã ↄſtat populum ad oĩa que in miſterijs
agunt᷑ atqʒ in eccłia celebꝛãtur pᷣbuiſſe ↄſenſuz ac finita eẽ
pacis ↄcludentis ſignaculo demonſiret᷑.¶¶ Item queritur
quare nõ datur pax miſſarũ aſſiſtentibo ſolẽnijs quãdo ce⸗
lebꝛatur ꝓ deſunctis. Rñſio.ꝙ in miſſis ↄmũibo in ſignũ
pacis poſtulate a dño.⁊ fiducie eiuſdem obtente vel obti⸗
nende:dat᷑ pax a ſacerdote mĩſtro ⁊ a miſtro alijs aſſiſten⸗
tibus. In miſſis vᷣo ꝓ defunctis celebꝛatis nõ poſſulatur
pax.ſᷣ̊ requies defunctoꝝ. Pꝛete.in hmõi miſſis offert᷑ ſa⸗
crificium ſpãliter ꝓ requie aĩaꝝ nõ pace ꝓpti quãtũ eſt de
intentõne offerentis: ꝗpter qð nõ eſt ↄſimilis ratio: quare
e beat pax dari in hmõi miſſis ſicut in alijs. 4¶! Et nota ꝙ⸗
oſculũ in ſacra ſcriptuꝛa ſignat vnionẽ. caritatẽ.reueꝛẽtiã
paceʒ.de oſculo vnionis Cañ.j. Oſculet᷑ me oſculo oꝛis
ſui.de oſculo caritatis yſaac inquit ad filiũ ſuũ Beñ. xxvij
Accede ⁊ da mibi oſculuʒ fili mi. de oſculo pacis.ij. Coł.
vlti. Salutate vos inuicẽ in oſculo ſcto.de olculo reueren⸗
tie Luc.vij.Oſculũ mihi nõ dediſti:hec aũt exquo intraui
nõ ceſſauit oſculari pedes meos. Ad deſignãdũ ergo tres
vniones in xp̃o:ſacerdos ter oſculat᷑ altare.videlicet vnio/
nem diuinitatis ad aĩam:deitatis ad carnem:⁊ carnis ad
aĩaʒ. vel ad deſignãdũ vnionẽ qua vnita ẽ xrp̃o hũana natu
ra.ſct̃a eccłia.fidelis aĩa.Ad ſignificãdũ vo triplicẽ paceʒ
tꝑaleʒ ſpũalem eternã: ep̃us celebꝛãs ſolẽniter ter oſculat
miſtrum. Pꝛimo ſubdyaconũ.ſcðo dyaconũ.tercio ſacer⸗
dotem. Ad denotãduʒ quoq; duoꝝ teſtamẽtoꝝ ↄcoꝛdiam:
Epus duabo vicibo codicẽ oſculat᷑.qꝛ rota ↄtinet᷑ in medio
rote Eʒech̊.j.⁊ duo cherubin ſeſe reſpiciũt verſis vultibo
in ꝓpiciatoꝛiũ.xxvij.Exo.Ad denotãdũ caritatẽ:ſacerdos
oſculat᷑ patenã.qdð deſignat coꝛ patẽs latitudinẽ caritatis.
vnde Luc.xxiiij. õne coꝛ noſtrũ ardẽs erat in nobis ⁊c̃.
In ſignũ reueretie ſubdy aconꝰ⸗ dyaconꝰpedes ⁊ manꝰ ſũ
mi pontificis oſculãt᷑. edes ſubdy aconꝰ oſculat᷑ poſt le⸗

ctaʒ eplaʒ. Et dyaconꝰañ legẽdũ euãgeliũ manꝰ.ſubdya⸗

conꝰoſculat᷑ manũ offerẽs ampullã cũ aqua calicẽ cũ vino.
dyaconꝰferẽs patenã ⁊ thuꝛibulũ cũ incenſo.

rticulus ſecũdus

mine mu xpe fili dei viui. In hac ꝑte cũ ꝑce⸗
tõne ſacramẽti petit᷑ ꝙ ipᷣa ſit fructuoſa.⁊ pꝛi⸗
Vmo añ ꝑceptõʒ.ſcðᷣo poſt.ibi. Qð oꝛe ſũpſimꝰ.
Adhuc etiã añ ꝑceptõʒ pᷣmo petit᷑ indiſticte ſcʒ taʒ de ꝑce⸗
ptõne coꝛꝑis qᷓ; lãguis. Scðo diſticte ſcʒ pᷣmo coꝛpis.ſcdðᷣo
ſanguĩs.Et ponũt᷑ in pᷣma oꝛone due petitões.In quaruz

pma fit ipᷣa petitõ cũ exp̃ᷣſſiõe nr̃e indignitatis.ibi.ꝑceptõ

coꝛꝑis. In pᷣma oꝛoe cũ expᷣſſa recoꝛdatõe diuie bonitatis
poſtulat᷑ ᷣtute hꝰſacramẽti a malis liberatõ.deinde man⸗
datoꝝ executõ:⁊ ꝑpetua cũ deo aſſignatõ.⁊ hũc triplicẽ eſ

fectũ oꝑat᷑ gra hupſacramẽti. Mꝛimꝰeffectꝰẽ inchoantiũ.

ſcðᷣus ꝓficientiũ.terciꝰ ꝑſeuerantiũ. Poſtulat᷑ aũt libera⸗
tio a duplici malo in genẽ. ſcʒ a malo culpe cuʒ dꝛ ab oĩbo
iniꝗtatibo.⁊ a malo pene cum dẽ ⁊ vniueꝛſis malis. Et qꝛ
eſi triplex malum culpe.ſcʒ coꝛdis.oꝛis.operis. dicit᷑ om⸗
nibus iniquitatibo.Et triplex malum pene ſcilicet qð cõ⸗
traximus.⁊ hoc eſt duplex ſcilicet afflictiuum ſicut fames
ſitis frigus:⁊ quo illicimur ſcʒ ad malum culpe:⁊ qð me⸗
remur ideo dicit᷑ ⁊ vniuerſis malis.In ſcda oꝛatõe poſtu⸗
latur ꝓuentꝰdupler ex hꝰſacramẽti ꝑceptõe. ſcʒ tutamẽtũ
ↄtra mala futura: ⁊ medela qꝗᷓtuʒ ad p̃ᷣſentia. Aegela em̃
nõ eſt niſi moꝛbi pᷣſentis.Si querat᷑ quare nõ petit᷑ R amo
tio mali p̃teꝛiti.Dicẽdũ ꝙ malũ pᷣſens cuiꝰhic poſtulat̃ me
dela ↄpᷣhẽdit pᷣteritũ qð eſt adhuc pᷣſens ꝑ debitũ pene vel
maculam culpe. Qon em̃ poſtulanda eſt medela mali qð
neq; ſit pᷣſens ſic neq; ſic.

(Deof. miſſe

anem celeſte .S. j.

accipiam. Hic inſtante ꝑceptõne tria tangunt᷑. ſcʒ excita⸗
tio denotõnis ibi. panem celeſtem.2 confeſſio bumilitatis
ibi. Bomine non ſum dignus.qui non ſum dignus vt acci
piam te ſacramentaliter. Et eſt ſumptuʒ a AWath. vüj. Et
Luc.vij. Et effuſio oꝛatõnis:ibi ſed tm dic verbo ibi. peti⸗
tur curatõ infirmitatis cuʒ dicitur. dic tm̃ verbo⁊ ſanabi
tur puer meus.i.anima mea infirma. Et cõſeruatio virtu⸗
tis cum dicitur.Coꝛpus dñi noſiri ihᷣu xpᷣi. „

Uuid retribuam H.ij.

domino ⁊c. Hic tangit excitatõ deuotonis cum dicit᷑ quid
retribuam ac Et effuſio oꝛatõis ibi. Sanguis dñi noſtri
ihu xp̃i ꝛcc. Epus aũt ſolet omũicare cum miſtris inſinu⸗
ans ꝙ xpᷣc poſt reſurrectõeʒ cum diſcipulis manducauit.
Aam ↄuelſcens pcepit eis ab hieroſo.ne diſce.⁊c. Act. j.
Oꝛ aüt ep̃us vna ꝑtem accipiẽs reliquas mĩſtris impẽdit
Et illud inſinuat qð dicit᷑ Luẽ. vlti. ꝙ ihs manducauit co
ram apłis:ſumenſq; reliquias dedit illis.Et qm̃ ihs acce⸗
pit panem ⁊ fregit illis quoꝝ coꝛ erat ardens in eis Luce.
xxiiij. idcirco pontifex integram euchariſtie medietateʒ ac⸗
cipiens ſuꝑ patenam frangit in ꝑtes:2 eas miſtris poꝛri⸗
git ↄmedendas. In p̃mitiua aũt eccłia ſingulis dieb qui
canone miſſe intererant ↄmunicare ſolebant. ſed poſt cre
ſcente fidelium multitudine inſtitutum fuit vt tm̃ in domi⸗
nicis diebo ↄmũicarent.ſᷣ poſtea quia hoc nõ potuit obſer
nari:tercia inſecuta eſt inſtitutõ: vt ſaltem ter in ano ſcz ĩ
natali in paſcha in penthe.omnis xp̃ianꝰ acciꝑet eucha⸗
riſtiaʒ. Ynuẽto tamẽ tali remedio vt ſingulis diebo panis
benedictꝰ daretur. Et quia in. xl.in tempoꝛibo abſtinẽtie de

putatis ſingulis diebo obſeruari nõ potuit ſaluo ieiunio
adbibitũ fuit tñ tale remediũ vt ſingulis diebo oſculuz pa

cis ꝓ miſterio vnitatis vt dicit Inno.

nod oꝛe ſumpſimꝰ S. iij.
ac. facta ↄmunicatõne petituꝛ ꝙ ſit fructuoſa in duabus

oꝛationibus. In pꝛima poſtulatur ſpũalis ſumptio cũ di⸗
citur. Quod oꝛe hoc eſt ſacramentaliter ſumpſimꝰ: mente

—

capimus.i.ſpũaliter. Mente aũt capere eſt fide ⁊ deuotio

ne ſumere. 2 effectus ſpũalis ſumptõnis cũ dicit᷑ 1⁊ e mu⸗
nere tꝑali fiat c. Sumptio aũt ſacramẽtalis munꝰ dicit᷑
iꝑale:remediũ ſempiternũ dicit effectus inqᷓtuʒ eo mediã⸗
te anima magis grata 1 melius oꝛnata efficitur ad maio⸗
ris gloꝛie cumulũñ qno nũꝗᷓ pꝛiuabit᷑.

1 .— —

6

711⸗ „

ne .S. uij.
n hac oꝛatõne poſtulantur duo ſcʒ firma ſiue indiuidua
cõiunctio anime cum xpo ibi.coꝛpus tuũ dñe ⁊c.Et perfe
cta purgatõ macule peccati ibi.Et pꝛeſta vt ibi nõ remane
at 76. Doc aũt verba adhereat copulat adherentiã que eſt
anime cum xpo ꝑ gratiã que eſt eſectus huiꝰ ſacramenti.
Et poteſt intelligi ꝙ dico coꝛpus tuum quod ſumpſi ⁊ ſan
guis quẽ potaui ⁊c᷑· tam de ſumptõne ſpũali q; ſacramẽta⸗
li.qd.coꝛpus ⁊ ſanguis quẽ ſumpſi tam ſacramẽtaliter qᷓ;

ſpualiter adhereat viſceribo meis.i faciat ꝙ ſit foꝛma ſiue
indiuidua ↄiunctio anime mee en ipo¶ His ꝑactis ſacer⸗

dos abluit manꝰ.nõ quia aliquid imũdum ex ↄtactu dñici
ſacramen ↄtraxerit:ᷣ potiꝰob reuerẽtiã ſacramẽti.⁊ vt in⸗
dignitatẽ ſuã memoꝛet᷑.⁊ vt indignuʒ eſtimet vt manꝰ que
coꝛpus incoꝛruptibile ↄtractauerunt:coꝛpus coꝛruptibile
vel aliuo ĩmũduʒ ↄtingant:donec ſtudioſe lauent᷑. Et etiã
vt ſi quio incaute inheſerit manibo ex ↄtactu dñici ſac̃mẽ⸗
ti: abluat᷑ ablutõnis aũt aqua debet in locũ mũdum bone
ſte diffundi: vt altitudo ſacramẽti reuerentius honoꝛetur.
Trina ðᷣoo ſacerdotis ablutõ.in pᷣncipio in medio ⁊ in fine
teſignat mũditiaʒ cogitatõnis.locutõnis ⁊ actionis.ſine
qð agitur ꝑ ignoꝛantiã. negligẽtiã? induſtriã.a quoꝝ mũ
ditia offertur ſacrificiũ ſalutare. 4 Romanꝰ aũt pontifex
nõ ↄmũicat vbi frangit.ſed ad altare frangit ⁊ ad ſedẽ cõ⸗

municat:quia xp̃e in emaus coꝛam duobus diſcipulis fre⸗

xxxvij.

git Luc. vlti. Et in bieruſalem coꝛam aplis decẽ mãduca⸗
uit Act. j. In emaus legit᷑ fregiſſe ſeo nõ legitur ↄmediſſe.
AWiniſiri vo repſentant pontiſici oblatã ⁊ calicẽ: qꝛ diſci⸗
puli obtuleruni dño ꝑtem piſcis aſſi.⁊ fauũ mellis. Paꝛs
piſci aſſi repreſentat coꝛpꝰ crucifixi:qui fuit in ara crucis
aſſatus. Fauus mellis ſanguinẽ xp̃i ſuꝑ mel ⁊ fauũ dulcezʒ
faucibo: modo debito deguſtãtis.4 Si querat᷑ quare dñs
pa ſedendo ↄm unicat. Poteſi dici ꝙ boc fit in recoꝛda⸗
tionem ꝙ beatus petrus cuiꝰvicariꝰeſt ⁊ alij apłi ſedendo

coꝛpus dñi in cena accepeꝛunt. . ,
X.ercia pars pꝛemcipalis biun

ius tractatus.

—

c p̃dicta ſequit᷑ pars vltima que eſt de
rememoꝛatõne accepti beneficij· que incipit
ab anthiphona que cantat᷑ poſt cõmunionẽ.

dic tria inſinuant᷑ ſpũalis erultatõ in cãtu

nthiphone que dicit ↄmunio. humilis ſupplicatio ĩ pꝛola
tione oꝛatõnũ que dicunt᷑ poſt ↄmunionẽ. ⁊ finalis conſu
matio cũ dicit᷑. Ite miſſa eſt. ⁊ bec intra officiũ miſſe. De⸗
inde ponũtur tria extra officium miſſe.ſcʒ poſt ↄcluſioneʒ
miſſe. 4 Cantus aũt anthiphone eſt ſignificatiuuzʒ Gaudij
ſpũalis ex beneſicio accepto.quo affici debent ꝑticipãtes.
nihbilomingaudiũ aptoꝝ de xp̃i reſurrectõe repᷣſentat.iu⸗
xta illud Yopᷣ. xx. Gauiſi ſunt diſcipuli viſo dño.⁊ p̃ gau⸗
dio mirabant᷑. & aũt recipꝛocãdo cantat᷑ ſicut fit bm vſũ
eccleſie romane:inſinuat ꝙ diſcipuli reſurrectõnis gaudi
um ſibi mutuo nũciabant. VUnde duo diſcipuli cum inue⸗

niſſent.xj.ↄgregatos ⁊ eos qui cum ipſis erant dicẽtes:qꝛ
ſurrexit dns vere.⁊ apparuit ſy moni ipᷣi narrauer̃t.que
geſta erant in via. 7 quomõ eum cognouerunt in fractõne
panis Luc.vlti. Ab omnibo etiam cantatur: vt munitas
gaudij ſigniſicet.deinde ſacerdos ↄuertens ſe ad populuʒ
falutat illũ.qui ↄuerſus ad altare oꝛationes ꝓnũciat.in q̊
vt frequentius fit recoꝛdatõ benefitij omũionis.¶¶ Hic no
ta ꝙ quĩquies ſacerdos ↄuertit ſe ad populũ in miſſa:⁊ le⸗
pties ſalutat populũ. Quĩquies aũt ↄuertit ſe ad populuzʒ
in ſignũ ꝙ xpᷣc quinquies manifeſiauit ſe die reſurrectõis.
ſemel marie magdalene Joh. vlti. alias petro Luce. vlti.
als duow euntibo in emaus Luc. vlti. als mulieribo ¶ Da
thei vlti. als diſcipulis ↄgregatis in vnũ JYoh. vlti. Septi
es aũt ſalutat populum: in ſignum miſſionis ſeptiſoꝛmis
gratie ſpũſſancti in diſt. cipulos a xp̃o Act.j. AUel in ſignnʒ

ꝙ omnis perfectio eſt a xpo.de cuius plenitudie accepimꝰ
omnes Yoh. ij. Et omnis ſalus qui venit in terram vt ſal⸗
uum faceret populum ſuum Aath. j. Querit᷑ aut cum
oꝛatõnes que dicuntur poſt ↄmunionẽ rñdere illis debeãt
que dicuntur ſecrete.⁊ que collecte dicuntur 2 q;tuʒ ad nu
merum ⁊ ad oꝛdinem. quare in. xl. addit᷑ vna que dicit ſu⸗
populũ illis que dicunt᷑ poſt ↄmũionẽ. Et ſiłꝛ põt queri q̃⸗
re in quibuſdã diebo ieiunioꝝ dicunt᷑ plures oꝛones ante
epkaʒ: qᷓ poſt euãgeliũ vel polt omunionẽ. ¶ Ad pꝛimũ di⸗
cendũ. ꝙ inſtituta de ↄmũicatõne coꝑis xp̃ᷣi in pᷣmitiua ec⸗
cleſia vt om uniter ꝓpter multitudinẽ ꝑſonaꝝ 7 peccatoꝛũ
earũdez mutata fuerũt vt tactũ eſt. ita ꝙ vnũ remediũ ad⸗
tum fuit de pane benedicto.⁊ quia ꝓpter ſolutõeʒ ieiunio⸗
rum teneri nõ potuit:inſtitutũ fuit ꝙ; diceret᷑ oꝛo ſuꝑ ꝑtin
in fine miſſe inclinatis capitibo. in ſignũ hũiliatõis penitẽ
tialis. ad quod inuitat᷑ cum dicit᷑ a dy acono. Hũiliate ca
pita veſtra deo. quod ratõne vnifoꝛmitatis in eccłia obſer
vande ſeruatũ fuit vſq; ad hodiernũ diẽ.nihilomin? vt di⸗
ctum eſt inſtitutũ fuit vt ſingulis diebo oſculum pacis da⸗
retur pꝛo miſterio vnitatis que eſt effectꝰhuiꝰ ſacramenti.
Vel põt aliter dici. ꝙ vna ratio quare quadrageſima nõ
ieiunat᷑ tꝑe quo dñs ieiunauit eſi ꝙ tꝑe veris magis ſolet
libido homĩes incendere.vt ergo tune magis refrenet᷑ car⸗
nis eſtus:inſtitutum fuit vt tale tempoꝛe ieiunaret᷑.ad in⸗
centiuũ aũt carnis magis valet oꝛatio: quia boc genus de
monioꝝ nõ eicit᷑ niſi in ieiunio ⁊ oꝛatõne Math.· xvij. vbi
dicit glo.carnaliũ voluptatũ mutabilitas nõ vincitur:ni⸗
ſi ſpus oꝛone ↄfirmet. In tempoꝛe autẽ illo fit additõ oꝛo⸗

nibus ſolitis:ad inſinuandũ ꝙ tunc inſiſtendũ eſt oratio⸗
ni magis ſolito.⁊ maxime vt incentiuũ carnis repꝛimatuꝛ
Ao aliud dicendũ.ꝙ tempoꝛibo quatuoꝛ tempoꝝ legun
tur lectiones ante lectionem eplarem. quare hoc:dicet in
tractatu d ieiunio. ⁊ quia non ſolent vt frequentius legi
lectiones niſi pꝛemiſſis oꝛatõnibo:conſueuit eccleſia talibo
diebus plures dicere oꝛatõnes ante epiſtolam qᷓ; poſt euã⸗

eli oſt munionen. .
Ad peedl quitur .S. j.

d pꝛedicta ſequi
finalis ↄpletio miſſe.Complet᷑ ant miſſa trib modis.aut
Pite miſſa eſt.aut ꝑ benedicamꝰdño.vel ꝑ requieſcãt in pa
ce.Dicit᷑ autẽ ite miſſa eſt in ſe olẽnitatibo:quotiẽs gloꝛia in

excelſis cantat᷑. Et dicto ite miſſa eſt debemus rñdere.deo

gr as ⁊ eſt interiectio aggratulatiua vel agratulatiua. In
pꝛofeſtis ᷣo diebo dicim Denedicamꝰdño.⁊ eſt ſumptuʒ

e aplo Ro. xij. In miſſa ꝓ defunctis dicit᷑ Requieſcãt in

pace.⁊ eſt de ſola generali cõſuetudine.Cum vᷣo dicit. Ite
miſſa eſt. vebet dicens dirigere vultü ſuũ ad populũ. Seod
cum dicit benedicamꝰdño.vel requieſcãt in pace: debet di
rigere vultum verſus oꝛientẽ. debet em̃ iſta tria tm̃ dicere
ſacerdos vel dyaconꝰ. Hic intelligendũ ꝙ miſſa fidelium
eſt ab introitu vſq; poſt munionẽ. Et dicit᷑ miſſa a mittẽ⸗
do:quia illa ↄpleta ad ꝓpꝛia fidelis quiſq; mittit᷑. Conſti⸗
tutuin eſt em̃ in aurelienſi cõcilio. vt cum ad celebꝛa ndas
miſſas in dei nomine conuenit᷑:populꝰ nõ ante diſcedat q;
miſſe ſolennitas ↄpleatur celebꝛaſſe. Totuz aũt officium
dicit᷑ miſſa quaſi tranſmiſſio: eo populꝰ fidelis ꝑ miſte⸗
rium ſacerdotis qui fungit᷑ vice mediatoꝛis inter æũ 7 bo
mines: preces ⁊ ſupplicatönes 2 vota trãſmittit altiſſimo.
IYpm do ſacrilicium.i.hoſlia miſſa vocat᷑:quaſi trãſmiſſa.
Pꝛimũ nobis a patre vt eſſet nobiſcum.poſtea patri a no⸗/
bis:vt intercedat ꝓ nobis ad ipᷣm. Pꝛimũ nobis a patꝛe ꝑ
incarnatõeʒ. poſiea patri a nobis ꝑ paſſionẽ ⁊ in ſacramẽ
to. Pꝛimum nobis a patre ꝑ ſa nctificatõeʒ:poſtea patri a
nobis ꝑ oblatõeʒ hec eſt em ſola ſufficiẽs ⁊ ydonea miſſio
ſiue legatio:ad ſoluẽdas inter drũ 2 bomies 2 inimicitias

offenſas. Cum ergo dyaconꝰ ait. Ite miſſa eſt igeʒ eſt ac

ſi dicẽt redite ad ꝓpꝛia qꝛ oblata ẽ hoſtia ſalutaris. /¶ Itẽ
etis quare in diebo feſtiuis dicit᷑ ite miſſa eſt: in pꝛofe
is benedicamꝰdño. IRtem quare magis dicit ite miſſa eſt
S ite in pace vel cũ dño vel aliud hmoi. 4 Item ſempꝑ be⸗
nedicendum eſt dño. p̃s. Wenedicã dñm in omni tempoꝛe
⁊ ſpecialiter in recoꝛdatõne beneficioꝝ ſuoꝛuʒ. ¶ Iem in
alijs ꝑtibo officij ſempꝑ dicit in fine Henedicamꝰdño:ſimi⸗
liter videt᷑ ꝙ debeat dici ĩ officio m iſſe vel quare nõ. 4 Itẽ
cum nõ variet᷑ clauſio ſiue opletio in miſſis pꝛo defunctis:
ſimiliter videt᷑ ꝙ conſimili m 6 lari in mil⸗
ſis que celebꝛant᷑ pꝛo viuis Ruũſio.cuʒ dicit᷑ Ite miſſa
eſt duo fiunt. quia licentia redeũdi ad ꝓpꝛia dat᷑ populo:
⁊ oſtendit᷑ ꝙ oblata eſt hoſtia ſ⸗ alutaris pꝛo eodeʒ. In die⸗

bus aũt ſolenibo ↄgruit populo ad ꝓpria redire 7 in vſum
ſumere bona dei cũ grarũ actõne:⁊ de eiſdem indigẽtibus

im ꝑtiri.pñ ee. viij. Ite mediteqʒ pinguia ⁊ bibite mul
ſum ⁊ mittite ꝑtes eis qui nõ pᷣparauerunt ſibi:qꝛ ſanctus
dies dñi eſt. ꝓpter hoc nõ ſine ratõne in diebo feſlis datur
licentia populo redeũdi ad ꝓPꝛia. Pꝛet. habita refectione

ſpirituali que inſinuat᷑ cum dicit᷑ miſſa eſt. vt druina boni
tas euidẽtius appareat:indicit populo vt ad ꝓpꝛia redeat

ad refectõeʒ coꝛpalem. vt ſic ̃m hominẽ vtrũq; reficiat᷑ et
do amplioꝛes gratiarum referat actõnes. hoc aũt magio

ouenit diebo feſtis que totaliter debent in diuinis laudibo

erpendi qᷓ in alijs: quibo negocijs alijo inſiſtendũ eſſ. Pꝛe
te. Denedicamꝰdño eſi ↄmunis clauſio ſeptem boraꝝ ca⸗

nonicarum. Unge in diebo pꝛiuilegiatis 2 officio pꝛiuile/
giato cui?eſt offcium miſſe nõ oↄuenit:licet diebb ↄmunibo
ſcʒ pꝛofeſtis ↄueniat. In diebo em feſtis in quibo dei bene⸗
ſicia maxime manifeſta nt᷑: potiſſime ↄuenit ꝙ beneficium

hꝛecipuũ cuiꝰeſt oblatio pꝛedicta voce expꝛeſſa pꝛoferatuꝛ
l Ad vltimũ dicendũ quia miſſe pꝛo defunctis celebꝛan
tur ſolũmodo pꝛo liberatone eoꝛum a pena ⁊ obtentu quie

7

— —

tis.⁊ pꝛincipaliter obtentu quietis. omnes miſſe eiuſmodi
claudũtur vno modo ſcʒ poſtulatoõne quietis.nõ ſuniliter
eſt de alijs miſſis que nõ ſine ratõne variate ⁊ diſtincte m
diſtinctionem dierum feſtoꝛum 2 pꝛofeſioꝛum diuerſimo⸗

de claud
¶Expleto officio miſſe S. ij.

addiciuntur quedam quibo rememoꝛantuꝛ accepta benefi
cia. Et pꝛimo opere tm̃ ſcilicet in oſculo ſacerdotis. Secũ⸗
do verbo tm in oꝛatione.Tercõ verbo ⁊ opere ſcilicʒ in be
nedictione. Officio em̃ terminato ſacerdos qui aſſiſiit pon
tifici oſculatur menſam altaris 7 bumerum txrtrum pon
tificis.quibus oſculis ſi ignificatur effectus huiſ. acramen
ti qui eſt par et vnitas. obtenta oblatione ipſius ſacrificij
oblati ab ipſo epiſcopo offerente. Per bumerum autẽ po⸗
tiſicis oſculatum oſtenditur hunc illum ſignificare ponti
ficem: cuiꝰ pm legis figuram dexter armus ſeꝑatus debet
hoſtijs ſalutaribus 2 pacificis Leuit. vij. Per bumerũ
autem pꝛincipatus ſignificatur. ſm illud Ila.ix.factus ẽ
pꝛincſpatus eius ſuper bumerum eius. Pꝛincipatum ſal⸗
uatoꝛis expꝛeſſit vox ãgelica. pꝛophetica legalis. Ange
lica. Luce.j. dabit illi dominus deus ſedem dauid patris
eius ? regnabit ⁊c̃. Pꝛophetica ps. Sedes tua teus in ſe
culũ ſeculi ⁊c. Legalis.moyſes AKo.rv. Vominue regna⸗
bit ineternum 2 vltra. ad quod deſignandum tres bume⸗
rum pontificis oſculantur in ſignum reuerentie. pꝛimice⸗
rius in pꝛincipio: decanꝰ in medio:ſ. acerdos in fine. De⸗
inde inclinans ſe ſacerdos vel epiſcopꝰoꝛationem hanc do
mino effundit. laceat tibi ſancta trinitas ⁊c. In qua pꝛi
mo petitur ꝙ placeat deo eius obſequium. ſcdo ꝙ ſacrifici
um oblatum ſit deo acceptum. tercio idem illi ⁊ aſſiſten
tibus ſit ꝓficuum.4¶. Sed quid eſt ꝙ petitur ꝙ ſa acrificiuʒ
oblatum ſit o acceptabile. cum conſtat deo ſemper ſit
acceptum. Ste quid eſt quod petitur ꝙ ſacrificium ſit p⸗

piciabile:cũ diuina pꝛopiciatio ſit ſolimodo oꝛatione po⸗

cendum ꝙ cum ſacrificiuʒ boc

.

ſtulanda.¶¶ Ad pꝛimum di
offertur deo pꝛo multiplici obtinendo beneficio a domino:
petere ꝙ ſit acceptabile:eſt petere ꝙ illo mediante obtine⸗
atur illud ꝓpter quod offertur.ſicut cum aliquid petitur a

domino cum dicit. domine ſit acceptabilis tibi petitõ mea

idem eſt acſi diceretur fiat a te quod peto. 4¶. Do aliud di

cendum.qꝙ petere ꝙ ſacrificium ſit ꝓpiciabile⸗ ere ꝗ;
cus ſacrificio illo mediante ſit ꝓpicius. einde ſequit
vltima benedictio quã facit epiſcopꝰvel ſacerdos ſuper po
pulum. que miſſionem ſpũſſancti ſi ignat quã de celo miſit
teus in aplos iuxta quod ipᷣe pꝛomilit accipite.i.accipie⸗
tis inquit virtutem ſpũſſancti ſuꝑuenientis in vos.bec be⸗
nedictio ꝑ verbum oꝛis ⁊ ſignum crucis expꝛimitur:qm̃ il
la miſſio ꝑ ſonum aeris vel linguam ignis innotuit.iuxta
quod legitur Act᷑.ij. Factus eſi repente ſonus de celo tan⸗
qᷓ aduenientis ſpũs ⁊c. apparuerunt illis diſptite lingue
⁊c.licet aut ſpũſſanctus ſ pãliter miſſus fuerit in aplos.qꝛ
tamen indiuiſa ſunt opera trinitatis: miſſionem illam to⸗
ta trinitas fuit oꝑata. ideoq; benedictõeʒ iſtam facit ep̃us
vel ſacerdos in nomine trinitatis. auctoꝛitate pᷣs.dicẽtis.
Henedicat nos deꝰ deuo noſter benedicat nos deus. Be⸗
nedictionis foꝛmam legis expꝛeſſit auctoꝛitas.domino di⸗
cente ꝑ moyſen numeroꝝ.vj. Inuocabit nomen meuz ſi uꝑ

filios iſrabel:2 ego Dñns benedicaz. .
¶ Queſto. xx xviij. de conſe

erationis effectu.

Abito de conſecra⸗
tione qᷓtũ ad pratẽ 2 vſũ:ſeqꝗt᷑ de eadẽ cytũ
id effectũ. ꝗ ẽ ↄuerſio panis ⁊ vini ĩ veruʒ
oꝛpꝰꝛ veꝝ ſãguinez xp̃ᷣi.de hac qrũt᷑ hec.
BPꝛio vtx ſit ibi vera trãſmutatò vł ↄuer
ſio panis in coꝛp
vtꝝ tot panis ↄuertat᷑ ĩ coꝛpꝰxpi:an aliquid remaneat de
pane.Tercõ vtrum ſit ibi anibilatio panis. Quarto que

xp̃i:an panis ſil maneat cũ coꝛpe.Scðo

*

— — — — E

6

—
—

„

ge

¶ Mueſtio

ſit ila mutatõ.i.ad qð genꝰmutatõis babeat reduci.Quĩ
to in go erit illa ↄuerſio vel mutatõ ſcʒ vtꝝ panis trãſeat
in carnẽ tm̃: an in carnẽ ſãguinẽ aĩaʒ ⁊2 diuinitatẽ. ⁊ ſitr
te vino· Sexto vtꝝ ꝑs panis ↄuertat᷑ diſtincte in ꝑteʒ coꝛ
ꝛis: an indiſtincte totũ in totũ ↄuertat᷑. Septimo vtruʒ
fiat ſucceſſiue an ſubito. Octauo vtrũ eſſe panis ⁊ coꝛꝑis

xpi: ſint in eodẽ inſtati an in diuerſo.

ꝛum pꝛimum

Irca pꝛimũ querit᷑ ſic.⁊ oñdit᷑ ꝙ eſt ↄuerſio
panis in coꝛpꝰ:⁊ nõ ſimul manet cũ coꝛpoꝛe
dicit eĩ Hugo.videt᷑ ſpẽs panis ⁊ vini.⁊ ſub
ntia panis 2 vini nõ credit᷑. Si aũt nõ cre
ditur ibi eſſe 2 ibi ſit qð credit᷑ ibi eſſe:ꝭ̊ ⁊c.¶ Iteʒ Hugo
alubi. Cõuerſio panis ⁊ vini in verũ coꝛpꝰ⁊ ſanguinẽ xpᷣi.
nõ ſᷣm vnionẽ ſed ᷣm trãſlatõeʒ credẽda eſt.¶ Jtem babet᷑
auctoꝛitate ſanctoꝝ doctoꝝ ſcʒ aug. ambꝛo. euſebij 2 dam̃.
dicentis. ꝙ pams ⁊ vinũ ſuꝑnaturaliter tranſit in coꝛpus
2 ſanguinẽ xp̃i.¶ Item bhoc ptʒ ex ipſa foꝛma verboꝝ qua
fit ↄuerſio que eſi.boe eſt coꝛpᷣmeum.in qua ꝑ ipᷣm pꝛono
men demõſirat᷑ ↄtentum ſub ſpecie panis. 4l Item ſi ſimul
cum coꝛꝑe xp̃i eſſet ſubſtantia panis.ſicut vere dicit᷑ hoc ẽ
coꝛpus xp̃i facta ↄſecratõe:⁊ vere diceret᷑. Hic ẽ panis ma
terialis.quod eſt falſum ⁊ hereticum.4! Item ſi ſubſtantia
panis maneret:tunc ſumẽs coꝛpꝰrpᷣi ſacramẽtaliter ſolue
ret ieiunium ſumẽdo.Ex his videt᷑ 4 nõ manet ſubſtãtia
panis cũ coꝛꝑe rp̃i ſub ſpecie panis:ſᷣ ꝙ ↄuertit᷑ in coꝛpus

xp̃ᷣi. Contra.verius eſſet ſignũ in hoc ſacramẽto.⸗ exp̃l⸗
ſius repᷣſentaret coꝛpus xpi.ſi panis maneret i ſua ſubſtã⸗
tia 2 nõ ↄuerteret᷑ qᷓ ſi ↄuerteret᷑: ⁊ ſola ſpẽs maneret.cum
ergo veritati ſacramẽti ↄgruat expᷣſſio ſigni. magis opete⸗
ret huic ſaẽmẽto ꝙ panis ĩ ſna ſubſtãtia eſſʒ ſignũ: ꝙ ꝙ ſo
la ſpecies panis. 4 Item in alijs ſacramẽtis ſigna 'm eſ⸗
ſentiam 7 veritatẽ ſunt illa que aparẽt.ſimilit᷑ videt᷑ ꝙ in
poc ſacramẽto debeat eſſe. ¶¶ Iem in ſacramẽto veritatis
nulla debet eſſe ſimulatõ vel cauſa œæceptõnis. ſed ſi ſignũ
in boc ſacramẽto eſſet ſola ſpẽs:ſenſus errarẽt ⁊ vciperẽt᷑
in eius ↄpꝛebẽſione. liſus em tactus ⁊ guſtus iudict pa⸗
nem eſſe qð ppꝛebẽdunt:nõ aũt ſolam ſpẽm panis.⸗ Itez
dicit Gꝛeg. Quiſquis fideliũ dubiũ habere poſſit.in hoꝛa
ĩmolatõnis celos aꝑiri:ſũma ⁊ yma ſociari.ſed boc nõ fie
ret ſi aliquid ĩ coꝛpus xp̃i ↄuerteret᷑. Inde videt᷑ ſim Bꝛe⸗
go. ꝙ xe deſcendat de celo. ergo ibi nõ eſt ↄuerſio.¶ Item
dam̃.ꝙ ↄſuetudo eſt bomibo ↄmedere panẽ ⁊ bibere vinũ:
ↄiugauit eis diuinitatẽ ⁊ fecit ea coꝛpus ⁊ ſanguineʒ. Si
ergo ↄingauit illis diuinitatẽ: ſaluant᷑ in ſua natura⁊ nõ
ↄuertunt᷑ in alind.¶ Item ſi aliquid ↄuertitur in coꝛpus
rp̃i. aut in quod eſt aut in quod nõ eſt. Si in quod nõ eſt:

N . . —.
Vergo coꝛpꝰ de nouo ſit. Si in quod eſt:ergo coꝛpꝰ xpᷣi auge⸗

—
Re

tur. 4 Item vbi aliquid bene põt fieri ſine miraculo nõ eſt
ponendũ miraculũ.led coꝛpus xp̃i cum ſit gloꝛioſuʒ ſimul
loco cum pane eſſe põt ⁊ idem faceret ac ſi panis ↄuertere
tur.quod nõ poteſt eſſe ſine miraculo: ergo ⁊c. ¶ Item in

nullũ coꝛpus ↄuertit᷑ cibo niſi quod indiget refectõe.bᷣ coꝛ⸗

pus rp̃i nõ ẽ tale.ergo ⁊c.¶ Si dicat᷑ nõ abſoꝛbet vt ter⸗
ra.̊ vt radius: ſcʒ nõ indigentia ̊ potentia. Cõtra.radiꝰ
i in ſe: ergo nec xpᷣc panẽ in coꝛpus ſuum.
io. ſicut dicit magiſter in ſenten.iiij. li. Quoꝛũdam
anti poſitio fuit.ꝙ in hoc ſocramẽto nõ eſt aliqua con
uerſio:ſᷣ ad pꝛolatõeʒ verboꝝ ſine ↄuerſione aliqua fit di⸗

rmuina virtute vt coꝛpus rpii ſit ibi. Sed hec poſitõ eſt cõtra⸗

. 1N.

v;

ria ſanctoꝝ auctoꝛitati. tollit etiã ↄgruitatem ſacramẽti 2
minuit vtilitatẽ meriti.Eſt aũt multiplex ratõ quare con⸗
gruit ꝙ panis ↄuertat᷑ in coꝛpus xp̃i T non mancat ſimul
ſub ſigno cuʒ coꝛꝑe xpᷣi. Una ratio eſt ydolatrie euitatio.
Si em ſub ſacramẽto maneret panis:foꝛtaſſe qñq; adoꝛa⸗
retur indiſtincte cũ dño. Alia eſi efficatioꝛ deducto ad ipᷣim
rpᷣm ↄpꝛehẽdendũ.ſpecie eĩ panis que mõ deducit ad dñm
xp̃m ↄpꝛehẽdendũ ⁊ venerãdũ:tũc mediate deducẽt.qꝛ pꝛi⸗
mo deducẽt ad ↄpꝛebẽſionẽ panis:⁊ poſt ad apꝛehẽſionem
dñi.Alia eſt ſpalioꝛ refectio.mõ illa refectio eſt ſpualis

xxxviij.

oĩno:tũc eſſet in ꝑte carnalis.quia tũc cibo carnalis aſſu⸗

meret᷑ ⁊ nõ ſolum ſpũalis.Alia eſt veꝛitatis inſinuatõ.ſcʒ

yt credatur ꝙ ſit tm̃ cibus aĩe non coꝛꝑis. ⁊ ꝙ boc cibo fit oyr

vnio ſpũalis nõ coꝛꝑalis.ſoinuit autẽ vtilitatẽ meriti.qꝛ
ponẽdo ꝙ accidentia nõ poſſunt eſſe ſine ſubiecto: ĩnitẽdo
rationibo humanis meritũ fidei minuit. ꝓpter hoc poſitio
iſia eſt repꝛobanda. 4l Ad illud quod dicit᷑. ꝙ ſi panie re⸗
maneret in ſua ſubſtantia. expꝛeſſius repᷣſentaret coꝛpus
xpᷣi ⁊c. Dicendũ.ꝙ et ſi expꝛeſſioꝛ eſſet tũc repſentatõ:non
ita imediata eſſet deductõ ad rem ſacramẽti ↄpꝛehẽdendã
2 venerandã. deductio aũt bmõi magis eſt neceſſaria qᷓ; re
pꝛeſentatõ. 4 Ad illud quod obijcitur. ꝙ in alijs ſacramẽ⸗
tis. ſigna ſunt 'm eſſentiam ⁊c. Dicendum ꝙ ſecus eſt de
boc ſacramento? alijs. boc em̃ ſacramentum ↄſecratur vt
alſumatur in cibum ſcʒ ſpiritualem. ꝓpter quod congruit
ꝙ nihil ibi carnale ſit. non ſic eſt de alijs ſacramentis que
coꝛpoꝛali et materiali opatione miĩſtrant᷑.ſicut bapiiſma
ablutõne coꝛpoꝛali ⁊ confirmatio in vnctõne.4 Ao illuo
quod obijcitur.ꝙ ſenſus errant ⁊ ecipiunt᷑ in ↄpꝛe benſio⸗/

ne ſpeciei panis ⁊c. Dicendũ ꝙ in hoc ſacramento non eſt

attendendũ iudiciũ ſenſuũ: ſed potius fidei merituʒ. plus
em̃ meretur bomo fide buiꝰſacramenti ex boc. ꝙ in ̊ ſac⸗
mento ſunt accidentia ſine ſubiecto: qᷓ ſi eſſent in ſubiccto
4 Ad aliud dicendũ.ꝙ ſermo Gꝛeg. tropicus eſt.⁊ dicun

. X „
gZwi AſIN

4

tur celi aꝑiri ꝓpter diuine bonitatis affluentiã. que mani H ſen

feſta eſl in panis celeſtis coĩcatõe.ſũma aũt dicunt᷑ ymis
ſociari: ꝓpter coꝛꝑis xpᷣi pᷣſentiã ſub ſpecie elemẽti exiſten⸗
tis.4: Ad aliud dicendũ.ꝙ verbũ dam.intelligẽdũ ẽ qtuʒ
ad ↄtinentiã ſpecierũ viſibiliũ.vel ratione ↄuerſionis ſub⸗
ſtantie panis qui conuertit᷑ in coꝛpus vnitũ diuinitati. et
ſpecies poſt ↄuerſionem ↄtinet illud.⁊ ſic dininitas dicit
vtriſq; coniugari.¶l Ad aliud quod querit᷑ vtruʒ ſit ibi cõ

uerſio in coꝛpus quod eſt ⁊c̃. Dicenduʒ ꝙ fit conuerſio in Kargrn⸗

coꝛpus quod eſt.nec ꝓpter hoc eſt alimentum alicuiꝰ:quia
totum mirabiliter ↄuertit᷑ in totum. ꝓpter quod nec nonũ
aliquod fit ibi nec maiꝰ. hoc aũt fieret ſi naturaliter in ꝑtẽ
fieret ↄuerſio· Tñ Hugo nequaꝙ eſſentia eſſentie ĩ augmẽ

tum accedit. nec dicimꝰ quaſi nouũ coꝛpus ſubito factũ de

Nar R 4 ϑ £

mutata eſſentia: ̊ in ip̃ᷣm coꝛpus verũ mutatã eſſentiam. (vo

4 Ad illuo quod obijcitur de miraculo. Dicendũ eſt ꝙ nõ
fine ratione ↄpetit hic mirabilia fieri.quia ⁊ ꝓpter ↄgrui⸗

tatem vt ex dictis patet ꝓpter vtilitatẽ. ¶ Ad vltimũ dis

cendum. ꝙ panis nõ oↄuertit᷑ in coꝛpus xpᷣi ſicut cibo in ci⸗
babile. nec ei vnit᷑. nec fit panis ↄuerſio oꝑatõne eius ĩ qð
fit ↄuerſio ſicut ſolet fieri de cibo: vᷣ virtute diuina totũ m

torum ↄuertit. vnde ugo. Conuerſio ipa nõ Fm vnione

nẽ credenda eſt.

embꝛu ſecũdum
Onſequẽter queritur an totus panis cõuer
tatur ĩ coꝛpꝰxpᷣi:an aliquid remaneat de pa⸗
e. autem aliquid remaneat de pant vi⸗
ur ſic.j.Coꝛĩ.xj. Accipite ⁊ ↄmedite.glo.
incerta relinquẽtes que ex auctoꝛitatibo certa ſunt ſeʒ ſub⸗
ſtantiam panis ⁊ vini: in ſubſtantiã coꝛꝑis ⁊ ſanguĩs dñi
oↄuerti· Ex hac glo.habet᷑ ꝙ hec conuerſio eſt ſubſtantie in
ſubſtantiã.ſ̊ in omni ↄuerſione ſubſtantie in ſubſtantiam
aliquid eius quod ↄuertit᷑ manet in illo in quod ↄuerſum
eſt. quod patet cum naturali mntatõne ex igne fit ger. foꝛ⸗
ma ignis deſinit eſſe. nec ratione foꝛme que xxſinit eſſe fit
tranimutatõ bui in illud. eadem ratõne ſi materia deſine
ret eſſe:nõ fieꝛet tranſmutatõ aliqua.eſi igit᷑ tranſmutatõ
ratõe ↄmũis manẽtis.igit᷑ ſi panis ↄuertit in coꝛpꝰ xp̃i:ali
quid de pane manet in coꝛpoꝛc xp̃i.¶ IJtem Moetiꝰ in li.de
ouabo naturis 2 vna ꝑſona xp̃i dicit. ꝙ omnis mutatõ eſt
ßm aligd ↄmũe. ⁊ hoc dicũt oẽs phi. Stẽ eſt potẽtia ma⸗
terie duplex.ſcʒ naturalis ⁊ obedien tie. Maturalis reſpe⸗
ctu actus ſiue foꝛme naturalis: obedientie reſpectu actꝰſi
ne foꝛtitudie. mirabilis em inducendo oꝑe mirabili. ſiue
ſic ſiue ſicↄſumata re in actu: ſiue hᷣ ſit mirabile ſiue natu
rale finita eſt potentia aliquo actu ſiue foꝛma.et ſi boc: ne⸗

V

We

NAN
14

4

2 XWWrA

NNWP

₰ D
— W 6

Fi⸗

N B 5%½. ℳ SS
RA — „α
38

₰

.

õ

sl X

Vonm)

W
J—

4

S= N * Vvy ſ
N

6

= W „

o *
—

ð QE

4ILe .

ie a NAE

l

õ

5 „

ceſſe eſt manere illud cuius erat potẽtia que iam ſinita eſt

actu ſiue foꝛma. igitur eum in pane reſpectu coꝛpoꝛis xpᷣi
ſit potentia obediẽtie ⁊c. ¶ Itein omne quod mutat᷑ aliter
ſe habet nũc qᷓ pꝛius.ſᷣ quod aliter ſe babet nunc qᷓ pꝛius

aliquo modo manet:ergo ⁊ panis aliquo mõ manet.(· JItẽ
quãdo extꝛema ↄmutatõnis ↄmũicant in aliquo vno.illud
vnũ idem manet in tota trãſinutatõe ſicut ptz in elemẽtis
babentibo ſimbolũ.ſ̊ panis ⁊ coꝛpus xpᷣi mũicant in ma⸗
teria ſaltem pᷣmoꝛdiali:ergo materia manet in tota tranſ
mutatõne p̃tacta.il Item nõ ſolum ↄmũicant panis ⁊ coꝛ
pus rp̃i in materia pꝛimoꝛdiali.ſᷣ etiam in mũitate gene
ris.coꝛpus em̃ eſt qd ↄuertit᷑:⁊ coꝛpus eſt in qð ↄueriit᷑.S

nõ eſt tranſmutatõ de vno genere in aliud vt habet᷑ a pho:

ergo in hac tranſmutatõne manet aliquid ↄmune in gene
re circa qð eſt tranſmutatõ.¶l Item panis ⁊ caro nr̃a cõ⸗
municant ⁊ in materia pꝛimoꝛdiali ⁊ in aliqua foꝛma vni
uoca.̊ caro humana dicit᷑ vniuoce de carne xpᷣi nr̃a: ẽ
aliqua foꝛma vniuoca vmuerſalis ↄmunis in coꝛꝑe panis
⁊ in coꝛꝑe rpᷣi.qð aũt ↄmũe eſt:manet in trãſmutatõibo.jᷓ
⁊ materia pᷣmoꝛdialis ⁊ aliqua foꝛma vniuerſalis manet i
trãſmutatõe iſta.⸗: Itẽ mutatõ vniꝰin aliud duas impiici
te ↄtinet ſimplices mutatões. VUerbigra qñũ aer mutat᷑ in
genere.pᷣma mutatõ eſt ꝙ ex aere fit nõ aer. ſeda ꝙ ex non
aere fit ignis/ſiłꝛ bec mutatõ implicite ↄtinet duas ſim pli
ces ⁊ eſt pᷣma ꝙ ex pane fit nõ panis.ſcdðᷣa ꝙ ex nõ pane fit
caro.querit᷑ ergo terminꝰſinalis pᷣme mutatõis.aut ẽ pu⸗
re negatõ:aut ponit aliquid. Si pᷣmo mõ:g ipius panis ẽ
penitus aqnipilatõ.Si ſcdᷣo mõ:querit᷑ quid ponat.nõ car⸗
nem:caro em̃ eſt terminꝰfinalis ſcdᷣe trãſmutatõis Snõ pꝛi
me.ergo nec ibi ſuppomit᷑.nec eſl panis:qꝛ panis eſt termi⸗
nus initialis pᷣme trãſmutatõis ⁊ negat᷑ in termino finali
eiuſdem 2 vbi negat᷑ nõ ſuppomt᷑.ſi ergo ibi aliquid ſuppo
nitur: videtur ꝙ ſit cõmune aliquid carni pani. ⁊ ita ꝙ;
aliquid manet ↄmune in hac trãſmutatione ſicut in alijs.
ontra. ſi aliquid de pane maneret cũ id neceſſario eẽt
quãtũ.⁊ coꝛpꝰxpᷣi nullã patit᷑ diſperditõez: iam creuiſſet ĩ
iĩmenſum. Item hoc poſito ſequit maximuʒ incõueniẽs ſcʒ
coꝛpus xp̃i exiſtens in altari:maiꝰ ſit eodem eriſienti in

celo. Cum em̃ rpᷣi coꝛpus nõ deſcendat de celo in hac trãſ⸗

mutatõne.nec aliquid panis aſcendit in celum vt vnia tur
coꝛpoꝛi xpᷣi ibideʒ exiſtenti.ſi aliquio panis maneret poſt
tranſmutatõem coꝛpoꝛis xp̃i in altari in quod ↄuertit᷑ pa⸗

nis:augmentaret᷑ in aliquo nõ augmentato eodem exiſtẽ⸗

te in celo. ¶ Rñlio. ꝙ quidam errates circa boc ſacra mẽ⸗
tum ponebãt ꝙ aliqua pars eſſentialis panis manet ĩ hac

tranſmutatõe.eo em̃ ꝙ accidentia rem anẽt ſcdᷣm eſſentiã

⁊ oꝑatõem:ſuerũt qui dicerẽt ꝙ remanet materia que illa
ſuſtentat ⁊ tranſit foꝛma. ſ̊ hoc nihil eſt: quia materia nõ
eſt nata ſuſtinere accidentales foꝛmas nec eſſe actu niſi cũ
ſoꝛma.Alij videntes ꝙ accidentia habent oꝑatõeʒ.⁊ om⸗
nis oꝑatio habet oꝛtum a foꝛma ſubſtantiali ponebant ꝙᷓ;
tranſit materia ⁊ manet foꝛma. ſ hoc totuʒ nibil eſt:quia
foꝛma nõ oꝑatur niſi in materia.¶ DSicendũ eſt SS totuz
tranſit in totum:ſolum accidentibo remanentibo. Et hoc
eſt quod vult Hugo dicens.ꝑ verba ſanctiſicationis vera
panis ⁊ vera vini ſubſtantia in veruʒ coꝛpus ⁊ ſanguinem
rp̃i ↄuertitur.ſola ſpecie panis ⁊ vini remanẽte:⁊ ſubſtan
tia in ſubſtantiã tranſeunte. ſpeciem vocat ipᷣe foꝛmꝗ acci⸗
dentalem.que quodãmodo ipᷣa accidẽtia concernit que ſo⸗
la remanet.4¶ Ad illud quod obijcit.ꝙ in omni ↄuerſione
ſubſtantie in ſubſtantiã aliquid eiꝰquod ouertit᷑ monet in
illo quodↄuerſnʒ eſt. Dicendũ q; quedã mutatõnũ ſunt na
turales. 2 de talibo eſt verũ. quia quelibet talis exigit ali⸗
quid ↄmune. Quedã ſunt ſuꝑ naturã. de talibo nõ eſt verũ
ſed ſicut in actõne que ſoliꝰeſi ↄditoꝛis vt eſt creatõ.nõ eſt
aliquid quod eſt materia vel ſubiectum mutationis: ſic in
actione que eſt ſimpliciter naturalis. vt quãdo ex elemẽto
fit elementũ:requirit᷑ materia generis que eſt ſubiectũ mu
tationis. medio modo eſt in actione ſuꝑnaturali vt in con
uerſione hac.in qua requirit᷑ aliquid quod eſt ſubiectũ cõ⸗

—

uerſionis: nõ aũt ꝙ ſit materia eiꝰin quod ↄuertit᷑. Unde

ſicut mutatio hmõi ſuꝑnaturalis media eſt inter eaʒ qne

eſt ſolius auctoꝛis nature ⁊ eam que eſt nature ſimpliciteꝛ
ſic ⁊ illud quod eſt ſubiectum actõnis ſupernaturalis me⸗

dio modo ſe babet.! Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ ratõne eins
quod deſinit eſſe ſimpliciter non põt eſſe ↄuerſio ̊ ratione

eius qð manet. Dicenduzʒ ꝙ hoc verum eſt. vbi virtus na⸗
ture eſt agens ſimpliciter. bene põt tñ vbi virtꝰ agit ſupra
naturã. AUnde ſicut virtus nature agens cuʒ facit aliquid
quod eſt pꝛimo ſub vna foꝛma poſt habet eſſe ſub alia:ſem
per habet idem aliquid quod eſi ſubiectũ actõnis.a ita ra

tione alicuiꝰꝑmanentis tranſmutat vnũ in aliud:ſic virtꝰ
ſuꝑnaturalis eo ꝙ nõ requirit in ſua actione ꝙ; ſubiectum

actionis ſit materia eius in quod trãſmutatur:troſmutat
vnum in aliud nullo permanente in vno quod fuit in alio
Vnge virtus ſuꝑnaturalis ↄuertens panẽ in coꝛpꝰ xpᷣi.nõ
requirit aliquid ꝑmanens: ſ̊ deſinẽte materia panis ſicut
⁊ foꝛina:ↄuertit panem in coꝛpus xp̃i.¶ Ad hoc qð obijci
tur potẽtia naturali ⁊ obediẽtie.Rñſio.q in ↄuerſione
iſta in pane eſt obediẽtia reſpectu fieri nõ reſ pectu facti di
co ꝙᷓtũ eſt de hac trãſmutatõe.⁊ ꝓpter h̊ non optet ꝙ mate
ria maneat niſi quatenꝰeſt ipᷣm fieri.nõ autẽ ꝙ maneat in
facto.dico ꝙtuʒ ad eſſe ſacramẽti.quia coꝛpꝰxpᷣi nõ eſt hic
factum. 4¶ Ad bhoc qð obijcit.ꝙ illud quod muta?᷑ aliteꝛ le

habet ⁊c. Dicendum ; boc veruʒ eſi in mutatõe natural‚ .

cuiuſmodi mutatio nõ eſt in hac oↄuerſione.¶¶ Ad illud qð

obijcitur ꝙ ertrema mutatõnis ⁊c.iam ptʒ rñſio ex dictis
quia nõ ſic eſt in trãſmutatõe ſuꝑnaturali.¶ Dꝛet. ⁊ ſi coꝛ

pus rp̃ᷣi ⁊ panis ↄmũicãt in pᷣma materia: ex ̊ non ſequit

ꝙ aliquid panis maneat in cõuerſione panis in coꝛpꝰxp̃i:
quia materia pᷣma in qua coĩcant multiplicata eſt 2 nume

rata in ipis.¶¶ Ad aliud dicenduʒ ꝙ panis ⁊ coꝛpꝰxpᷣi ba

bent ↄmũe ↄmũitate generis ⁊ pꝛedicatõis: nõ aũt mune

omunitate ſubiecti mutatõis ꝓpter quod ↄcluſio nõ ſequit᷑

¶ Ex boc patet rñſio ad aliud.quia foꝛma vniuerſalis cõo⸗
municata a pane ⁊ coꝛꝑe xp̃i:ↄmũis eſt ↄmũitate generis

⁊ p̃dicatõis:ſ̊ nõ ↄmunis ↄmunitate ſubiecti mutatõnis.

Od illud qð ſubdit᷑ ꝙ illud qð eſt ↄmũe manet in tranſ⸗
mutationibo. hoc intelligendũ eſt q illud eſt ↄmũe ſubie⸗
cum trãſmutatõis vel qualitas elemẽtaris. ſicut in tranſ⸗
mutatõe elemẽtoꝝ babentiũ ſimbolũ.¶ Ad vltimũ dicen⸗
dum.ꝙ nõ in omni mutatõe vniꝰin alterũ ſunt due muta⸗
tiones. vtpote in mutationiboque ſunt ſupꝛa naturaʒ que
ſubito fiunt ⁊ nulla pꝛecedente diſpoſitõne in eo qð debet
tranſinutari. licet ſint in mutationibo naturalibo que ſuc⸗
ceſſiue fiunt. vtpote in illis in quibo diſpoſitõ p̃cedit neceſ
ſitatem ⁊ inductõeʒ foꝛme ſubſtãtialis. In bac ergo muta⸗
tione ſiue ↄuerſione neqʒ; manet materia diſpoſita neq; pᷣ
ma.neq; foꝛma ſubſtantialis ſingularis neq; vniuerſalis:
ſed ſit ↄuerſio totius in totum ſolis accidentibo remanen⸗
tibus vt dictuz eſl. . .

Membꝛum terciũ
Onſequẽter querit᷑ vtrum in bac conuerſio⸗
ne ſit anihilatio panis. ⁊ videtur ꝙ ſic: per
huiuſmodi rationes. Quod modo eſt panis
iam nõ erit panis. neq; ſimpliciter neq; ali⸗
quid illius.neq; em̃ aliquio quon eſi de pane modo ſcilicʒ
materia illius vel foꝛma iam erit.igitur in hac conuerſio⸗
ne eſt oĩno ãnibilatio.cum em̃ ex aere fit ignis. ſi nihil qð

eſt aeris remaneret in igne:oĩno eſſet annihilatio aeris.

Item ſi a non eſt b.neq; pars b.neq; aliud a. benihil eſt
ſimpliciter.a ſimili panis non eſt coꝛpus xpi neq; aliquio
geris neq; aliud ab eo:ergo nihil eſt.⁊ pꝛius aliquid erat:
ergo ãnihilatus eſt.¶ Item panis non ſe habet in aliqua
ratione cauſalitatis ad coꝛpus rp̃i cauſa ⁊ pꝛincipiũ ideʒ
igitur in nulla ratione pꝛincipij ſe habet.neq; in ratõe pᷣn⸗
cipij in eſſe neq; in fieri.igitur non poteſt vere dici ex pane

vel & pane fit coꝛpus xp̃i.igitur cum coꝛpus rpᷣi ſit ſub foꝛ
ma ſiue ſpecie panis.nec aliqð coꝛpꝰcum illo ſimul:neceſ⸗

ſe eſt panem illum in nihilum redigi ſiue fuiſſe redactum.

ita yt pꝛiꝰ.ꝗ Itẽp onat᷑ ꝙ ex ea virtute qua panis duer⸗

—ł-— ——,—ð

——,⸗,, — —

EEEEn

¶ Queſtio

titur in coꝛpus xp̃i: quelibet ꝑs vniuerſi eẽt ↄuerſa ĩ idẽ.
hoc facto annihilatũ eſſet vniueꝛſum ſimplr ⁊ oĩno.eadẽ

ratiõe videt᷑ panis oĩno ⁊ ſimpłr ſit annihilatꝰ. Si
diceret᷑.ꝙ hoc poſito adhuc nõ eſſet ↄcedendũ ãnibilatũ

eſt vniuerſuʒ:quia cõuerſum eſt in melius.Cõtra.poſi⸗
to ꝙ ſubtracta virtute diuina a ↄtinentia vniuerſi in eẽ:
ipᷣm ĩ nihilũ eẽt redactũ.tũc eẽt verũ dicere vniuerſuʒ eẽ

ãanihilatũ.Sed poſito ꝙ omẽs partes eẽnt cõuerſe ĩ cor⸗

pus xpᷣi.iam vniuerſum nõ eẽt: ⁊ ſᷣm oimodaʒ indifferẽ
tiam eiſet non ens hac tenta poſitõne ⁊ prioꝛe.igit᷑ ſi ten
ta poſitione prioꝛe eſſet ita ñ ens ꝙ annihilat᷑ oino:⁊ ſi:
militer ſecũda.⁊ ita vt prius.¶! Iteʒ ideʒ eſt nihil ⁊ non
ens vtrũq; ſumpto negatiue.ſ̊ quicꝗd fuit panis eſt ens
hec eſt falla:igit᷑ hec eſt vera nõ eſt ens. igit᷑ nihil⁊ ſuit:
geſt ãnihilatus.¶! Item in naturali tranſlatiõe ita ẽᷣ.q;
ſi nihil remanet eius qð tranſſubſtantiat᷑.quicqd ſit illð
qð ſuccedit penitus annihilat᷑.a ſimili videt᷑ in ꝓoſito.
4Iteʒz generatio ſuccedens coꝛuptioni nõ tollit coꝛꝛu⸗
ptioneʒ precedentẽ.ſimilit᷑ nec eſſe ſiue exiſtentia ſucce⸗
dens deſitioni alicuiꝰ tollit illam deſitiõzʒ.igit᷑ ſi coꝛpus
xpᷣi ſuccedit deſitioni panis: ꝓter h̊ nõ minus teſinit eẽ
panis q; ſi nõ ſuccederet.igit᷑ oĩno deſinit eſſe.qð autem
oĩno deſinit eſſe oino annibilat᷑.igit᷑ ⁊c.¶q Item ſi aliꝗd
hʒ eſſe oĩno ex ꝑtibus nõ entibo ⁊ annihilatis:⁊ id quod

eſt ex ꝑtibus hmõi ſiłr ãnihilatum eſt.ſᷣ in ↄuerſiõe pa⸗

nis in coꝛpus xp̃i ꝑtes panis.ſ.materia ⁊ foꝛma oĩno ñ
ſunt ſiue anihilant᷑.igit᷑ ⁊c. 4¶ Iteʒ he prepoſitiones ex:

2 de:qnq; ſolũ oꝛdineʒ ſignificant. vt cuʒ dicit᷑ ex ſiſimis

fiunt olimpia.de mane fit meridies.qñq; aligꝗd cũ oꝛdĩe
vt cum dicit᷑ ex puriſſimis ſanguinibo beate virginis fit
coꝛpus xpᷣi:ſicut dicit Damaſ.cũ ꝗ̊ dicit᷑ ex pane fit cor⸗

pus xpi.aut ꝑ hanc prepoſitõʒ ex:notat᷑ oꝛdo tm̃.aut ali

quid cũ oꝛdine.nõ aliquid cuʒ oꝛdine:quia tũc hoc ꝙ di⸗
co ex:circũſtantiã materialeʒ ſignificaret vel ptãtem.ſic̃
cum dicit᷑ ↄceptus de ſpũſancto:quod eſſe nõ põt.igitur
pane oĩno ãnihilato ſpſequit᷑ coꝛpus xpᷣi loco paĩs.⁊ ita
vt prius.q¶:! Stẽ ĩ tranſſubſtãtiatõne naturali vt quando
ex igne fit aer:foꝛma ipᷣius ignis oĩno coꝛumpit᷑: mate
ria manẽte rõne foꝛme: que ſimpłr coꝛꝛumpit᷑ ſiue cedit
in nõ ens.nullo modo tranſſubſtantiat᷑ vnũ ĩ aliud. igit
ſi quicꝗd ẽ de ſubſtãtia ignis deſineret eẽ ſimpłr ſiue coꝛ⸗
rumpetur:nullo modo fit ibi tranſſubſtãtiatio ſ̊ ãnihila
tio · a ſimili in ꝓpoſito.ſi quicqd eſt de ſubſtãtia paĩs coꝛ
rumpit᷑ ⁊ deſinit eẽ ſimplłr:videt᷑ ꝙ oĩno ſit ibi coꝛuptio
2 ſnihilatio. Iteʒ vniuſcuiuſq; ſubſtantie eſt actꝰ pro⸗
prius.vnde ſi actus alicuius coꝛumpat᷑:ita ꝙ ñ ſit actu
habitu vel potẽtia:⁊ ipſa ſimił᷑r ſuba coꝛumpit᷑.⁊ ſi actꝰ
ãnihilatur:⁊ ipᷣa ſubſtantia ãnihilat᷑.ſᷣ actus panis ãni⸗
hilatur in hac mutatõne:igit᷑ ⁊ ipſe panis ſiłr.¶ Itẽ ge⸗
quid eſt in creaturis ſi nõ ſeruaret᷑ vntute dĩna in eẽ:ce⸗
deret in nihilũ.ſᷣ panis in hac ↄuerſione nõ ↄſeruatur in
eſſe virtute diuina.igit᷑ cedit in nihilũ.¶ SIitez in actione
creature que quideʒ actio nõ eſt coꝛuptio ſimptr:eſt ꝓ⸗
ductio alicuiꝰ noui in eſſe.vt pʒ in generatõe ſimptr q̃ ẽ
motus ſiue mutatio circa ſubam. ⁊ in generatõe quadã
ſiue generatio quedaʒ dicatur motus quo accñs ꝓducit᷑
in eſſe: ſiue dicat᷑ motus quo foꝛma ſubſtãtiali coꝛupta
ꝓducitur in eſſe foꝛma.vel quaſi foꝛma denoĩans ſubie⸗
ctum coꝛꝛuptõis.vt cecitas denomĩat oculum priuatum
ſua foꝛma ſimpłr.coꝛꝛuptio.n.viꝛtutis viſiue in oculo di
citur eſſe geneꝛatio quedam:rõne qua ex hac coꝛuptõne
oꝛitur cecitas in eodeʒ. vnde ſi vtꝛoqʒ modo ſumat᷑ gene
ratio quedam:ſempꝑ illa fit ꝓductio alicuiꝰ noui in eſſe.
Similit᷑ eſt de actione creatoꝛis que eſt creatio.ibi.n.eſt
ꝓductio noui in eſſe ſimpłr ⁊ oĩno:ſilr ⁊ in alijs actõibo
i.generałtr igitur verũ eſt ꝙ in omni actiõe que ñ ẽ ſim⸗
pliciter coꝛꝛuptio vel ãnihilatio:eſt ꝓductio alicuiꝰ no⸗
ui in eſſe.Sed in hac ↄuerſione nullius eſt ꝓductio ĩ eẽ.
igitur hec cõuerſio eſt ãnihilatio ſiue coꝛꝛuptõ omnino.
Contra.Mihil qð conuertit᷑ in aliquid meliꝰ ſe ãni⸗
hilatur.ſ̊ panis in hac ↄuerſione cõuertit᷑ in melius ſe.

*τ*τ 4 Stez Aug. Conditoꝛ nature nihil facit cõtra na
turam.ſ̊ omis natura appetit eſſe vt vult phᷣs.naturã i⸗
cens deſiderare quod melius eſt:⁊ eſſe qᷓ; ñ eſſe.qᷓ a cõdi⸗
toꝛe nature nihil reducit᷑ in ñ eſſe.¶¶ Iteʒ ſummũ bonum
nullius boni eſt ſtructm̃. VUnde Augꝰ. in lib.lxxxiij.q.
Ylle ad quem ñ eſſe ñ pertinet: nõ eſt cauſa tẽdendi ad ñ
eſſe.quia eſſendi ⁊ boni tmmodo cauſa eſt.ſed eſſe ẽ de ge
nere bonoꝛum.ꝗ̊ a ſummo bono nihil redigit᷑ in puꝛe nõ

ens.nec aliqua creatuꝛa bhoc poteſt.̊ ⁊c.¶¶ Item a ſumꝛ

mo bono nũꝙᷓ bonum fit maluʒ.ꝗ a ſimili: a ſummo en⸗
te nũqᷓ ens fſit ñ ens ſiue nihil.⁊ ita vt pꝛius.

27⸗⸗

Rnſio.poſuerũt quidam ſicut tangit magiſter.iiij.ſen
ten.ꝙ in hoc ſacramẽto eſt ãnihilatio panis.⁊ hoc pone⸗

bant:tum quia nihil de pane remanet: tum quia videba

tur eis indignum ꝙ aliquid extraneum in coꝛpus chꝛiſti
tranſiret ſiue conuerteret᷑.vnde videbatur eis rationabi

lius ꝙ panis cederet in coꝛpus xpᷣi nõ mutando locuʒ ſᷣ
deſinendo eſſe:⁊ coꝛpus xpᷣi ſuꝑueniret:q; ꝙ panis ĩ coꝛ⸗
pus xpᷣi ↄouerteret᷑. Cuius ↄtrarium habet᷑ de conſe.diſ.

iiij.Euſebius emiſſenus. Inuiſibilis ſacerdos viſibiles
ereaturas in ſubſtantiaʒ ſii coꝛpoꝛis ⁊ ſanguĩs ſui ver-
bo ſuo ſecreta poteſtate ↄuertit.ita dicẽs:accipite ⁊ ↄome⸗
dite ⁊c̃. Ecce ꝙ plane dicit᷑. ꝙ in hmõi trãſſubſtãtiatiõe ẽ

mutatio ⁊ ↄuerſio.Pret᷑.ſi qnihilaretur panis mõ pꝛe⸗
dicto:hoc accideret incõueniẽs.ꝙ ſolũmodo ꝑ deſcẽſum
eſſet xpᷣi coꝛpus de celo ſub ſacramento in altari.⁊ ita ꝙ;
ſimul ⁊ ſemel coꝛpus dñi trãſferret᷑ quaſi ad infinita lo⸗
ca:cum ſimul ⁊ ſemel celebretur hoc ſacramẽtum quaſiĩ
locis infinitis.¶ Propter hoc dðᷣm. ꝙ ſubſtantia paĩo
nõ eſt in nihiluʒ redacta ſicut ipſi poſuerũt: ſed in meliꝰ
cõmutata.ſ.coꝛpus xpᷣi.nõ tamẽ de pane illo accipit eſſe

coꝛpus xpᷣi:ſed ipſa eſſentia panis ſine omi mutatone fa

cta in coꝛpoꝛe xpi mutatur in illud.vn Hug.ij 2 ſic cor⸗
pus xpᷣi in pane ↄſecrari dicimns:vt de pane coꝛpus xpᷣi
eſſe incipiat.nec quaſi coꝛpus nouuʒ ſubito factũ demu⸗
tata eſſentia.ſicut ipᷣm verum coꝛpus mutatam eſſentiaʒ.
nec ip̃am ſubſtantiaʒ panis ⁊ vini in nihilum redactaʒt
quia deſijt eſſe quod fuit.ſed mutatam potius:qꝛ cepit eẽ
aliud quod ñ fuit.hec Hug.¶ Ad hoc q̊ quod obijcitur
qð modo eſt panis iam ñ erit panis ſimpłr ⁊c̃. Dicẽduʒ
ꝙ ãnibilari ſiue redigi in nibilum duas habet intẽtões.
Vnam ᷣm quam redigi dicit᷑ in nibilum cuiꝰ nihil ma⸗
net:ſed que eius ſunt oĩno deſinũt eſſe quod fuerũt priꝰ.
nihilominus mutatur in aliud. ſfᷣm hunc moduʒ loquẽdi
panis redigitur in nihilum in traãſmutatiõe.ſed ſic redi⸗
gi in nihilum:nihil aliud eſt q; deſinere eſſe: quo ad eſſe
eius ſubſtantiale ⁊ eſſe partiũ illius inqᷓtuʒ hmõi. Alio
modo dicitur redigi in nibilum:qñ ipᷣm penitus deperit
⁊ quicquid illius eſt:nec aliqua ſit mutatio illius ĩ alið.
ſic nõ dicitur panis in hac mutatiõe redigi in nihiluʒ.
qñ igit᷑ dicitur: quod modo eſt panis iam nõ erit panis
neq; aliquid illius.igit᷑ penitus ãnihilat ⁊c. Dicendum
ꝙ bene ſequitur ſᷣm ꝙ primo modo ſumitur redigi in ni⸗
hilum:nõ aũt ſᷣm ꝙ ſecũdo modo.niſi quod addat᷑ ⁊ nõ
mutatur in aliud.4! Ex his pʒ qualiter ad aliud reſpon
cendũ eſt cum dicit᷑ panis nõ eſi coꝛpus xp̃ᷣi nec aliquid
eius neq; aliquid ab eo ⁊c.bñ ſequituꝛ ſumendo ãnihila
ri primo modo:nõ ſecũdo modo.quia bene verũ ẽ ꝙ pa
nis non eſt in eſſe ſuo ſimpłr neq; materia eius neq; for⸗
ma.ſ̊ nihilominus nõ oĩno ãnihilatus eſt:qꝛ illud ẽĩ qð
ↄuerſus ẽ.⸗¶. Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ panis ñ ſe hʒ in aliq̃
ratione cauſalitatis reſpectu coꝛꝑis vxpᷣi. Dicendũ ꝙ ve⸗
rum eſt ſimpłr:tñ eſt cauſa ſine qua nõ q;tũ ad eẽ coꝛꝑis
xpᷣi ſub ſpeciebo elemẽtoꝝ. Vnde ↄcedi põt ꝙ coꝛpus xpᷣi
nõ eſt ex pane neq; de pane ꝓut ex ⁊ de:dicũt ratõʒ mate
rie.Cũ igitur obijcit᷑.ꝙ exquo coꝛpꝰ vxp̃i eſt ſub ſpecie pa
nis ⁊ ñ eſt ibi niſi vnũ coꝛpus:qꝛ ſuba panis ñ ẽ ſub ſpe⸗
cie.igit᷑ ille panis redactus ẽ in nihilũ.nõ ſequit᷑: niſi eo
modo quo dictũ eſt.immo ſi adderet᷑ ⁊ nõ eſt mutatus ĩ
aliud tũc bene ſequeret᷑.¶ Ad illam poſitõeʒ qua ponit᷑
omnes creaturas conuerti in coꝛpus rpᷣi ad quam ſeꝗt᷑
T

— „EH„αα
— NKt

. .. eb de a= 1, V e „
aKre dinn. —— —rP Spe L

e⸗

. „
„— *.
— k re aen e e .
W 9 α „ e ne

annihilatio vniuerſi oĩno ⁊ ſimpłr. Dicendũ ꝙ ñ ẽ veꝝ.
quia ip̃m vniuerſuʒ eſt in aliud mutatũ.ſ.in coꝛpus xpᷣi
vnde nõ eſt ãnihilatũ ſicut nec panis. Aliter põt dici.ꝙ;
reuera tali cõuerſiõe exñte ãnihilatũ ẽ ipᷣm vniuerſum.
nec eſt ſimile de pane:qꝛ ad eẽ vniuerſi requirit᷑ numerꝰ
reꝝ in ſummo ⁊ oꝛdo.⁊ hic oꝛdo reꝝ in numero ſummo
foꝛmaliter dat eẽ vniuerſo.h̊ facta ↄuerſione rerũ ſingu⸗
lariũ in coꝛpus xp̃i oino ãnihilatus ẽ numerꝰ ⁊ oꝛdore⸗
rũ numerataꝝ.quia numerus 2 oꝛdo iſte nõ ↄuertitur ĩ
coꝛpus rpᷣi:bᷣ ſolũ ſubſtãtie numerate ⁊ oꝛdiate. ꝓpter H
dico.ꝙ aliter eſt de pane ↄuerſo ĩ coꝛpus xpᷣi⸗ vniuerſo.
ſuppoſito ꝙ ꝑtes vniuerſi ↄuertant᷑ in coꝛpus rp̃i. Con⸗
uerſis.n. ptibus vniuerſi: nõ ꝗpter h̊ conuertit᷑ illud ꝗð
eſt dans eẽ foꝛmaliter ipſi vniuerſo: ſicut eſt in ↄuerſiõe
panis.iec tñ dicendũ eſt ꝙ oĩno ãnihilat᷑.quia illa que
ſunt de eſſe materiali vniueꝛſi nõ ãnibilant᷑:iĩmo in aliud
ↄuertunt᷑.q Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ vtraq; tenta poſitiõe
Fm oĩmodaʒ indifferentiã eẽt nõ ens.vnde ſi ex vna poſi
tione ſequit᷑ ĩm fuiſſe nihilatũ:⁊ ex alia. Dicenduʒ ꝙ;
nõ ſequit᷑.quia qð dicit᷑ ãẽnihilatũ ñ dicit᷑ nõ ens ſimpł?.
&̊ nõ ens vt eſt terminꝰmotus.ſ.ãnihilatõis.nõ aũt ſe hʒ
nõ ens indifferent᷑ vt eſt terminꝰ motus ĩ illa duplici po
ſitione:quia in vna ſe hʒ quaſi terminꝰ motus ꝗẽ ãnibi⸗
latio ſiue deſitio ſimpłr:in alio ꝓut eſt terminꝰ defectus
ꝓtum ad ꝑtes materiales illius ex ↄuerſione illaꝝ ĩ coꝛ⸗
pus rpᷣi.hec aũt deſitio non eſt ãnihilatio ſimplr. Pret᷑.
Fm vnam poſitõʒ manẽt foꝛme accñtales ſimul cum vir⸗
tutibus actiuis:Fᷣm aliã nõ.vñ nõ ſe hñt in eadeʒ diffeꝛẽ
tia.l Ad aliud dðᷣm.ꝙ bñ verũ eſt:qð fuit panis ẽ nihil
⁊ nõ eno.nec ex hoc ſequit᷑: ̊ ãnibilat᷑.niſi addat᷑ ⁊1 nõẽ
ↄuerſus in aliꝗd aliud.̊ hec eſt falſa ⁊ negãda.4:!. Ad H
qð obijcit᷑. ꝙ in naturali tranſmutatiõe ſi nibil remanet
eius qð tranſmutat᷑ ꝛcc. Dicendũ ꝙ hoc ẽ:quia virtus na
ture nõ põt ↄuertere vnũ ens ſimpltr in aliud: niſi aliꝗd
ꝑſiſtat qð ſit ſubiectũ actõis nature ⁊ eẽ inducti ꝑ bmõi
actioneʒ. ꝓpter qð ſi nihil rem anet de eo qð trãſmutat᷑ĩ
actione naturali: ceſſat ipſa actio nec põt cõueꝛtere illud
in aliud ſ oĩno qnihilat᷑ ſecus ẽ de virtute ſupra natuꝛaʒ
que vnũ ens actu in aliud ens actu põt mutare ſine ſuſci
piente eẽ illius in qdð mutatũ ẽ.quia igit᷑ lʒ in hmõi acti⸗
one nõ ſit ſuſcipiens eſſe illius in qdð mutatũ eſt: nibilo⸗/
minus qꝛ qd mutat᷑:mutat᷑ in illud.nõ debet dici hec mu
tatio ãnibilatio.l Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ geneꝛatio ſuc⸗
cedens coꝛꝛuptioni nõ tollit illã ⁊c. Dicẽdũ ꝙ ſi exiſtẽtia
coꝛpis xp̃ᷣi ſuccederet deſitioni panis.ita ꝙ panis ꝗ deſi
nit eſſe in ꝓpꝛio eſſe: nullo mõ ↄuerteret᷑ in coꝛpꝰ xpi:illa
txſitio eẽt anihilatio ſicut ſi nõ ſuccederet.ſ̊ non eſt ſic.
Ad hoc qð obijcit᷑ ꝙ ſi ꝑtes alicuiꝰ ãnihilarẽt᷑ ⁊c. Di
cendũ ꝙ hoc verũ eſt:ſ̊ ꝑtes panis nõ ãnihilant᷑ ſ̊ in ſuo
toto conuertunt᷑ in coꝛpus xpᷣi.¶ Ad h̊ qð obijcit. ꝙ cuz
dicit᷑ ex pane efficit᷑ coꝛpus rp̃i.hoc qdð dico ex:ſolũmodo
oꝛdineʒ dicit. Dicendũ ꝙ nequaq;.imo cũ hoc ꝙ dicit oꝛ⸗
dinẽ:dicit ſuũ caſualẽ terminũ ↄuerſionis a quo.4 Ad
illud qd obijcit. ꝙ in actione natuꝛali nõ eſt traſſubſtan⸗
tiatio rõne foꝛme que deſinit eẽ ⁊c̃. Oicendũ ꝙ nõ eſt ſic:
quia foꝛma in actõne naturali nõ ↄueꝛtit᷑ in aligd aliud:

6 ſim lr annihilat᷑.ſed panis lʒ priuet᷑ eẽ ſuo ꝓgꝛio:con
nertit ĩ aliud qð bʒ eẽ melius ⁊ nobilius.4¶: Ad alið qð
obijcit. ꝙ actus panis oĩno ãnibilat᷑. Dicendũ ꝙ actus
Fm ꝙ eſt idez qð endelichia ſiue foꝛma ãnihilat᷑:qꝛ tota⸗
le ex ꝑte panis conuertit᷑ ĩ totale ex ꝑte coꝛꝑis xpi.ſi ſu⸗
matur actus qui attendit᷑ in agere exterioꝛi qð eſt reſicẽ
vel aliud bmõi:nõ qnihilat᷑ imo virtute miꝛabili ſaluat᷑ ĩ
ip̃is accñtibo.ſi ſumat᷑ actus vt eſt virtutis ſiue efficiẽtis
intra tenẽs materiã cum foꝛma ⁊ ſaluans ipᷣm panem in
eſſe ꝓpꝛio: foꝛte actus ille ãnihilat᷑. er illa ãnihilatione
nõ ſequit᷑ ãnihilatio ponis oĩno: ꝙᷓtuʒ ad eẽ quo ſalua⸗
batur actu hmõi.ſᷣ̊ hmõi actus Snlbäano nibil impedit
1ipm paneʒ cõmutatũ eſſe in coꝛpus xp̃i.⁊ ita nõ oĩno an⸗
nihilatũ eſt. ¶ Ad illud quod obijcit.ꝙ panis nõ ↄſerua
tur in eſſe virtute diuina:igit᷑ cedit in nibilũ.Dicendũ

panis nõ obſeruat᷑ in eſſe panis:⁊ qᷓtum ad illud eſſe ce-
dit in nihilũ.nõ tñ in nihilũ ſimpłrx: quia conueꝛtit᷑ ĩ ali⸗
ud qð eſt nobilioꝛis eẽ. ¶¶ Ad aliud q obijcit᷑.ꝙ in omni
actione que nõ eſt conuptio ſimpłr eſt ꝓductio alicuius
noui in eſſe:qdð nõ eſt in hac ↄuerſione. Dicendũ ꝙ non ẽ
ꝓductio alicuiꝰ noui in eſſe.⁊ a ꝑte eiꝰ qd ↄuertit᷑: ⁊ eiꝰ
in qð cõuertit᷑.a ꝑte eius qð cõuertit᷑.ſ.ↄuerſio in aliud
qð eſt nobilioꝛis eſſe.vñ nõ dicimus iꝑſaʒ ſubam panis
vini in nihilũ redactũ quia deſinit eẽ qð fuit:sᷣ muta⸗
tam potius.quia cepit eẽ qdð nõ fuit ex ꝑte eiꝰ ꝙ cõuertit
eſſe ſacramẽtalit.na ante ↄuerſioneʒ nõ fuit coꝛpꝰ xp̃i ſb
ſpecie panis ſicut poſt. vñ lʒ circa coꝛpus xp̃i ñ efficitur
aligꝗd nouũ ꝙᷓtũ ad eſſe ip̃ius: efficit᷑ tñ aliꝗd nouũ qᷓ;tuʒ
ad eſſe ſub ſacram̃to.

embꝛũ quartũ

Onſequẽt᷑ q̃rit᷑ ad qdð genꝰ motus bhabeat
hec mutatio reduci.Et pᷣmo.vtrũ bẽat re⸗
duci ad motũ ſube vel accñtis.Scðo.ſup⸗
Aoeonito ꝙ ad motũ ſube:an ad generatõnis
vel conuptõis.Lercio.vtꝝ ad motũ augmẽti vel nutri/
menti.Quarto.ſi loci mutatio ſit annera huic mutatõi.

rticulus primus

Irca primũ ꝓcedi?᷑ ſic.j.coꝝ.xj.dẽ. Accipite
⁊ ↄmedite.ibi glo.ꝙ illa cõueꝛſio ñ ſit foꝛmatł᷑
Wanifeſtũ ẽtqꝛ foꝛma panis ⁊ vini remanet.⁊
loquit᷑ glo.de foꝛmis accñtalibo.vñ in eadeʒ glo.dr.qꝙ ex
auctibo certũ eſt ꝓfitemur ſcʒ ſubam panis ⁊ vini ĩ ſub⸗
ſtantiã coꝛꝑis ⁊ ſanguĩs ↄuerti.de prioꝛi ſuba quedã re⸗
manent.ſ.coloꝛ ſapoꝛ foꝛma pondus:que pᷣoꝛi ſube acci⸗
dentia fuerũt.hec glo.Exquo igit᷑ accntia manẽt:patzʒ ꝙ;
illa mutatio ſiue ↄuerſio nõ eſt accñtiuʒ.igit᷑ eſt ſubſian⸗
tie. ¶¶ Cõtra.mutatõʒ ſube comitat᷑ mutatio accñtis. ſcʒ
alteratio.vt pʒ in mutatõne Feneratgie 2 coꝛuptionis:
augmenti ⁊ alimenti.igit᷑ ſi h eſt mutatio:ſube ⁊c.¶¶ Itẽ
mouẽtibo nobis mouẽt᷑ omĩa que in nobis ſunt. Ex hoc
pʒ ꝙ mota ſuba mouẽt᷑ accñtia q̃ ſunt ĩ ipa.ꝗ̊ mutata ſb⸗
ſtantia mutãt᷑ accñtia que ſunt in ipſa.¶ Rnſio.qꝙ hec ẽ
mutatio ſube:ñ accñtiũ ſic̃ diẽ glo.pᷣtacta. Rõnes auteʒ
adducte in ↄtrariũ locũ hr̃ent ſi mutatio iſta eẽt naturał
b in iſta mirabili ⁊ ſuꝑnaturali locũ ñ hñt.

ꝛticulus ſecũdus

Onſequẽt᷑ q̃rit᷑.vtꝝ hec mutatio ſit geneꝛatio
vel coꝛuptio. Et videt᷑ ꝙ neutra. Generatio
Vut eẽ nõ põt:qꝛ coꝛpus xp̃ᷣi ibi ñ generat᷑. vñ
Hug.iõ ſic coꝛpus xp̃i ĩ pane ↄſecrari dicimꝰ:vt de pa
ne coꝛpus xp̃i eſſe accipiat.Qeq; eſt coꝛiuptio: quia cor⸗
ruptio terminat᷑ ad non ens:qð hic nõ accidit. Cõtra.
coꝛꝛuptio non dicit᷑ eſſe mutatio in non ens:quia aliqua
eſſentia coꝛꝛupta relinquit᷑ ſimpliciter nõ ens.Coꝛuptio
enim vnius eſt generatio alterius.̊ quia quantuʒ eſt de
mutatione ipſa coꝛuptõis reliquit᷑ nõ ens. ſed cõſtat ꝙ;
in hac mutatione priuat᷑ eſſe ponis:quare igit᷑ nõ põt di
ci ꝙ hec eſt mutatio que eſt coꝛuptio.¶ Item ſi ad iſtam
mutationeʒ qua priuat᷑ eẽntia panis ſequit᷑ veritas? eſ⸗
ſentia coꝛpꝑis xp̃iſicut ad coꝛuptõʒ ſpẽi aeris ſeqt exiſtẽ
tia ſpẽi ignis.quare nõ dicit᷑ hec mutatio qtum ad h̊ ge
neratio.Bicit.n. Augꝰ.coꝛpꝰ xp̃i ⁊ veritas eſt ⁊ figuꝛa.
veritas dũ coꝛpus rpᷣi ⁊ ſanguĩs viꝛtute ſpũſſancti er pa

nis viniq; ſubſtantia efficit᷑qꝗd aliud eſt ill effici niſi q̃
dam ꝓductio ſubſtantie in eſſe.¶ Reſpõſio.in hac mu⸗
tatione non eſt coꝛꝛuptio.quia in coꝛꝛuptione relicta ma

teria priuatur ſpecies ſiue foꝛma.Coꝛꝛuptio enim priua
tionem dicit: non negationem.quod non ẽ hic.eq; ibi
eſt generatio. Coꝛpus enim chriſti non generatur. Pre
terea. in mutatõne conuptionis ⁊ generatõis ideʒ ẽ ma
teria fieri ⁊ facti. Panis aũt nõ eſt hic materia cõuerſi:
id ẽ eius ĩ quod facta eſt conuerſio:ſed ſoluʒ eſt mateꝛia
conuerſionis.vnde bhic panis eſt materia eius quod ẽ vt

ð

— — — — — — — —

—

—

neſtio

fieri:nõ eius quod eſt vt factuʒ. 4l! Ad illud Aluꝗ̃.ꝙ cor

pus rpᷣi ⁊ ſanguis ex panis viniq; ſuba efficit᷑. Dicẽduʒ

ꝙ bec prepoſitio ex: nõ notat mateꝛiã ſ̊ oꝛdineʒ.vt illud
ex mane fit meridies.i.poſt.Pret᷑.qð dic efficit᷑: ñ dicit
aliud fieri circa coꝛpus xp̃i qᷓtum ad eẽ: ſᷣ qᷓtum ad eẽ in
ſacr̃o.ſub hoc ſenſu verũ coꝛpus ⁊ verus ſanguis xpᷣi viꝛ
tute ſpũſſancti qᷓ fit trãſubſtatiatio panis ⁊ vini: ẽ ſub ſa
cram̃to poſt trãſubſtantiatõʒ.

rticulus tercins

Onſequẽter querit᷑.vtꝝ hec mutatio ſit muta
tio augmẽti vel nutrimẽti. ſic:videt᷑. dicit
OQ— nim Bamaſ.quẽadmodũ naturatłr ⁊ ꝑ ↄme⸗
ſtioneʒ panis ⁊ vinũ ⁊ aqua ꝑ totũ in coꝛpꝰ ⁊ ſanguinezʒ
ↄmedentis ⁊ bibentis trãſmutat᷑.⁊ nõ ſit aliud coꝛpꝰ pᷣt
coꝛpus eius:ita ⁊ ꝓoſitõis panis ⁊ vinũ ⁊ aqua ꝑ inuo
cationeʒ ⁊ ꝑ aduentũ ſpũſſancti ſuꝑnaturalxr trãſit ĩ coꝛ⸗
pus dñi ⁊ ſanguinẽc.⁊ nõ ſunt duo p vnũ ⁊ ideʒ.hec Da
mal.panem ꝓpoſitõis vocat panem ꝓpoſitum in altari.
Ex hac ſimilitudine quam ponit Damalſ.videt᷑ hr̃i ꝓpo⸗
ſitum.¶ Iteʒ cum panis ſit minime quãtitatis reſpectu
coꝛꝑis in qð mutat᷑.cum augmentũ ſit vbi eſt mutatio ĩ

maius:videt᷑ ꝙ hec mutatio ſit mutatio augneti K6

tra.in nutrimẽto vel in augmento eſt vnio alimẽti cũ eo

qð alitur vel augmentatur.hoc nõ eſt hic. vnde ↄuerſio

iſta nõ ſᷣm vnioneʒ:hᷣ̊ ſᷣm tranſitõzʒ credenda. Rñſio.
ꝙ cõuerſioiſta nõ eſt motus augmenti vel nutrimẽti.qa
ſicut dicit DHug.nõ eſt in hac ↄuerſione vnio aliq̃:ſᷣ ſolũ
tranſitio.q Ad illud Damaſ.dðdᷣm.qꝙ qtuʒ ad hoc intel
ligitur eius comꝑatio.ꝙ ſicut in motu nutrimẽti illud qͥ
alitur ⁊ qð alitur poſt vltimã vnioneʒ nõ ſunt coꝛꝑa di⸗
uerſa:̊ ülud quo alitur efficitur vnũ coꝛpus cũ eo quod
alitur.ſic in hac ↄuerſione illud qð ↄuertit᷑ tranfit in coꝛ
pus xpᷣi:⁊ nõ eſt aliud ꝙᷓ illud.nõ tñ eſt vſqʒquaq; ſimile
ga in hac ↄuerſione panis conuerti᷑ ſimpłr in coꝛpꝰ xpᷣi
ita ꝙ eẽntia in eẽntiam. in nutrimento eẽntia nõ conuer
titur in eẽntiam:ſᷣ alimentũ efficit᷑ vnũ coꝛpꝰ cũ alẽdo ꝑ
ↄuerſioneʒ in ſimile ſᷣm ſpẽm ⁊ vnioneʒ:nõ aũt efficit᷑ il⸗
lud. Intelligendũ eſt igit᷑ ꝙ hec mutatio ẽ ſuꝑnaturalis.
vnde Damal.panis ⁊ vinũ ꝑ inuocatiõeʒ ſpũſſancti ſuꝑ⸗
naturaliter tranſit in coꝛpus ⁊ ſanguinẽ dñi. qð ſic ptʒ.
Eſt motus natur alis in ſubſtantia.ſ.generatio ⁊ coꝛꝛu⸗
ptio.in quantitate augmentũ ⁊ diminutio.in q̃litate al⸗
teratio.in motu vel mutatione circa ſubſtantia ſemꝑ ma
net materia coĩs qð eſt ſubiectuʒ tranſmutatõnis.in hac
mutatione ſiue ↄuerſione ſuꝑnaturali nõ manet materia
aliqua:&̊ ſolũ manet cõmunitas in tranſmutatione.Coꝛ
pus.n.eſt qð conuertitur:⁊ coꝛpue in qð conuertit᷑.nõ ẽ
enim tranſmutatio coꝛpoꝛei in coꝛpoꝛeũᷣ nec ecõueꝛſo.ali
quam tñ hʒ cõuenientiã cum tranſmutatõe naturali cir
ca ſubſtantiã.ſ.in hoc ꝙ nõ manet foꝛma eius qð cõueꝛ⸗
titur:ſicut nec in mutatõne ſubſtantie manet foꝛma ſub⸗
ſtantialis eius qdð mutat᷑.Iteʒ eſt motus naturalis ĩ q̃n
titate.ſ.augmentũ ⁊ diminutio quibo augetur vel dimi⸗
nuitur exiſtens quantũ in hac oↄuerſione.⁊ ſi ſic conuer⸗
ſio exiſtentis quanti in erñs quantũ.ex hac ↄuerſiõe nõ
mutat᷑ quantũ in qð fit ↄuerſio neq; diminuit᷑hʒ tñ ↄue⸗
nientiam cõuerſio hec cum illa que eſt in augmẽto: ĩ hoc
bic eſt cõuerſio exiſtentis in exiſtens.augmentũ enim
eſt magnitudinis pᷣeriſtentis ad diminutũ: nec tñ eſt hic
augmentũ aliqð. DOuo igit᷑ inueniũtur in hac ↄuerſione
que eſt reꝑire ĩ motu naturali.ſ.ꝙ de tranſeũte ſcʒ pane
vel vino foꝛma deſinit eſſe.⁊ tranſitus fit eius qð trãſit
in id quod erat.quoꝝ primũ reꝑitur in mutatõne queẽ
circa ſubſtantiã: ſecũduzʒ in mutatõe que eſt circa quãti⸗
tateʒ. Itẽ in mutatõe circa qualitateʒ manet ſubſtantia
ſiue ſubiectum ⁊ traſmutat᷑ accñs. hic oĩno accidit cõtra
riũ.ſ.trãſmutatio ſubſtantie:⁊ ꝑmanẽtia accñtiũ.vł hec
mutatio ẽ ↄtraria alteratõni. In hac ꝗ̊ trãſmutatõe oſtẽ
dit᷑ꝙ verbũ increatũ cuiꝰ virtute deſcẽdente ĩ verbũ cre⸗
atum fit tranſmutatio: hʒ poteſtatẽ ſuꝑ omẽʒ naturam.

—

xxxvii.

ſcʒ ſuꝑ naturam ſubſtãtie tranſmutãdo ſubam entem in

ſubam non enteʒ:nõ relicta materia cõmuni ſuꝑ naturã

accñtis.ↄſeruando accñs in eſſe ſine ſubſtantia ſuꝑ natu
ram motus vel mutatõis.quia hec ſuꝑ omne genus mu
tationis eſt:vt pʒ ex dictis.q¶]j Et ſi obijciat᷑ vlteriꝰ ex di⸗
ctis.ꝙ mutatio iſta cũ nõ ſit aliqua predictaꝝ:neq; cõti⸗
net᷑ ſub illarũ aliqua:reduci habeat ad illam que ẽ crea
tio. Dicẽdũ ꝙ bec eſt mutatio ſingularis ⁊ mirabilis q̃
nullam aliam bʒ ad plenũ conſimilẽ: Iʒ in pte alijs aſſi⸗
miletur.i2õ aũt reduci hʒ ad creationeʒ:quia eſt termi⸗
nus initialis nõ eſt oĩno nihil ̊ aliqd.aſſimilat᷑ tñ ei: qa
in ea nibil cõmune.i eq; ad generatõʒ:qꝛ ex ꝑte teꝛmini
finalis nõ eſt aligd de nouo factum.ſ̊ eſt mutatio in exi⸗
ſtẽs ſimplr.⁊ itum ad hoc ſimilis eſt augmento ⁊ nutri
mento.nec tñ eſt mutatio augmenti vel nutrimenti:ꝗa il
la nihil auget᷑ vel nutrit᷑. Ad alteratõʒ nõ reducit᷑ qꝛ illi
eſt oĩno ↄtraria.Qeq; ad coꝛuptõʒ vel diminutõʒ. neqʒ
illis ſimilis ẽ quaꝝ oꝑatões oĩno imꝑfecte ſunt:que non
vccent diuinã virtutẽ h oꝑantẽ.

—

Articulus quartus

Onſequẽter querit᷑.ſi loci mutatio ſit annexa
puic ↄuerſioni. ſic:videt᷑.coꝛpꝰ xpᷣi modo ẽ
ic:ſ̊ antea ñ fuit ſ̊ in loco alio.̊ aliqð coꝛpꝰ
e in diuerſis locis nõ põt niſi interueniat
loci mutatio.igit᷑ cũ exñte hac ↄuerſione coꝛpꝰ xpᷣi ẽ ĩ lo⸗
co in quo prius nõ fuit:huic ↄuerſioni annexa ẽ loci mu
tatio.¶ Contra.Damalſ.quia ↄſuetudo eſt homĩbo panẽ
comedere ⁊ vinũ bibere ⁊ aquã:cõiugauit eis eius diui⸗
nitatẽ:⁊ fecit ea coꝛpus ⁊ ſanguinẽ eius.nõ qm̃ ip̃ᷣm cor⸗
pus quod aſſumptũ eſt de celo deſcendit:̊ qm ipſe panis
⁊ vinũ tranſit ĩ coꝛpus ⁊ ſanguinẽ xpᷣi.hec Dam. Ke⸗
ſio.vt dictũ eſt S.de bac ↄuerſione plures erãt opiones.
Vna ꝙ ad ꝓlationeʒ hoꝝ verboꝝ.hoc eſt coꝛpus meuʒ:
ſubſtantia panis cedit in nihil ⁊ virtute verboꝝ fit ĩ coꝛ⸗
pus yp̃i qð prius erat in celo.⁊ ſit ſub accñtiba panis.q̃
ſcʒ ſibi nõ coherent:ſ̊ᷣ quoquo modo adiacẽt.Alia eſt.q;
poſt ꝓlationeʒ verboꝝ adhuc manet ibi ſubſtãtia panis
⁊ ſimul loco ſunt ibi panis ⁊ coꝛpus xpᷣi.⁊ hoc bñ poſſi⸗
bile eſt:qꝛ coꝛpꝰ xp̃i gloꝛificatũ eſt. vnde bec ponit ꝙ ſo⸗
lum virtute verboꝝ fit xrpᷣus vbi ñ erat. ſie due opinio⸗

nes ponũt virtute verboꝝ fieri aliquã mutatõeʒ loci cir

ca xpᷣm.Tercia opinio.ꝙ ſubſtantia panis ⁊ vini cõuer
titur in coꝛpus ⁊ ſanguinẽ xp̃i.⁊ hec eſt veꝛitas quaʒ te⸗
net eccĩa:⁊ alias opiniones repꝛobat. Dicendũ eſt gq
ipᷣa elementa virtute verboꝝ ↄuertunt᷑ in coꝛpꝰ ⁊ ſangui⸗
neʒ xpᷣi:nulla facta mutatione circa xpᷣm.neq; generati⸗
onis neq; coꝛuptõis neq; augmẽti vel diminutois vel al
terationis:neq; mutatõis ſᷣm locũ. Unde ddm ẽ cũ DBa⸗
mal.ꝙ nõ deſcendit xpᷣs de celo vt ſit ſub ſpeciebo paĩs ⁊
vini: virtute verboꝝ ſubſtantia panis ↄuertit᷑ in coꝛpꝰ
⁊ ſanguinẽ xpᷣi:ᷣis exñtibo eiſdeʒ oĩno in celo ⁊ ſub ſpe⸗
ciebo elementoꝝ.¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ vnũ ⁊ idem coꝛ
pus in diuerſis locis eſſe ñ põt:niſi interueniẽte loci mu
tatione.DOicendũ ꝙ ad hoc ꝙ aliquis mutet locũ duo ex⸗
igunt᷑.ſcʒ ꝙ ſit vbi primũ ñ fuit: ⁊ ꝙ ñ ſit vbi prius fuit.
primũ eſt inuenire in ꝓpoſito:nõ ſecũdũ.qꝛ poſt ↄſecrati
oneʒ eſt vbi prius nõ fuit:ðᷣ cũ hoc eſt vbi prius fuit. ꝓpt
qð nõ eſt ncce ip̃m mutare locũ.nihilominꝰ idez coꝛpus
eẽ in diuerſis locis ᷣtute naturali nõ põt:niſi interueĩat
motus localis.lʒ ̊ in alio loco exiſtat qᷓ; prius:qꝛ a pori
nõ recedit. Huic mutationi loci mutatio diſſimilis ẽ:q̃n
dam tñ ſimilitudinẽ hʒ.qꝛ hacipſa in diuerſis locis cor⸗
pus xpi criſte

lembꝛũ quintuᷣͥ
Enſequent᷑ querit᷑an panis trãſeat ĩ car⸗/

nem im̃:an in carneʒ ⁊ ſanguinẽ aĩam ⁊ di
uinitateʒ. Similiter querit᷑ de vino. E ſic

videt᷑.quia ſub vtraq; ſpecie eſt totus xpᷣs.
cum ibi

v
nõ ſit niſi virtute verboꝝ ꝑ quã fit trãſubatio:

.
mWV K r r.
6RWν

— — - d„ —◻☚ „—

*

1. 1

ve * E

2 i

. — 52

. . ) .

v1 „ Hhr AG

videt᷑ ꝙ quicqd rpus eſt:ibi eſi p tranſſubationes. 4 Ztẽ

in hoc ſacr̃o cibus angeloꝝ fit ceibus hoĩm. vñ Amb.pa

nem quideʒ quem ſumimꝰ: vtiq; illum paneʒ intelligo ꝗ

manu ſpũſſancti ſoꝛmatus eſt in vtero virgĩs:⁊ igne paſ⸗

ſionis decoctus in ara crucis. panis.n.angelox faoct eſt

cibus hoĩm.ſ panis angeloꝝ eſt ille panis qui 8 celo de⸗
ſcendit Jo.vj.ſ̊ ſicut dicit Ambꝛo.caro nõ deſcẽdit de ce
lo:ſᷣ deus ſiue deitas.igit᷑ in hoe ſacr̃o ipſa teitas ẽ pa⸗

nis iſte.⁊ ita panis vt videt᷑ ↄuertit᷑ in deitatẽ:cũ in h̊ ſa⸗
cramento dicit᷑ panis illud in qð fit ↄuerſio.q.l Item con

uerſio extendit ſe ad illud qð ſub ſpecie otinet᷑.ſpẽs enizʒ

nõ continet᷑ niſi virtute ↄuerſionis.ſᷣ ſpecie ↄtinet᷑ xpᷣs to

tus. pueꝛſio extendit ſe ad totum xpᷣm. ¶ Steʒ coꝛpꝰxpᷣi
nõ eſt ibi exanime ſub ſacramẽto.ᷓ aĩa eſt ibi ſub ſacꝛo.
Bᷣ aĩa nõ eſt ſimul ⁊ ſemel in pluribo locis ꝑ naturã:ſicut

nec ſpũs angelicus. Sieut.n.dicit DHamaſ.de angelis.

ꝙ dum ſunt in celis nõ funt in terris. ſᷣ ea rõne qua cor⸗
pus nõ eſt in multis locis niſi ꝑ ↄuerſioneʒ alicuiꝰ ĩ ipᷣm
nec ipᷣa aĩa xp̃i.ſ̊ aĩa eſt in multis locis.̊ ⁊c.4!· Item ſi
aia non eſt hic per conuerſioneʒ panis in ip̃am:nec aliũ⸗
c venit:nec nũc creat᷑.nõ videt᷑ ꝙ ſit hic.il Itezʒ bac ea⸗
cem rõne videt᷑ ꝙ panis ſit ↄuerſio in ſanguinẽ. (ar.
In hac mutatione nõ eſt cõmunitas materie ̊ ſolum cõ
munitas generis primi.hec igit᷑ mutatio panis eſt in il⸗

lud qð conuenit cũ pane materiali in genere. diuinitas
autez nõ eſt tale.¶ Itez ſi panis conuerteret᷑ ĩ diuinita⸗

tem:creatura fieꝛet creatoꝛ.Ex his videt᷑ ꝙ panis ⁊ vinũ
tranſeũt tm̃ in coꝛpus xpᷣi ⁊ ſanguinẽ.¶ SIteʒ ꝙ ↄuerſio
nõ fit in aĩiam videt᷑.quia ſacr̃m hʒ ratiõʒ ſignificandi ⁊
efficiendi.ſᷣ tantũ ſe extendit ratio ſignificãdi quantũ rõ
eſſiciendi.panis aũt nõ hʒ ſimilitudinẽ ad aĩam.q̊ ñ po⸗
teſt cõuerti in ipſaʒ.¶. Pret᷑.ſi in aĩiam conuerteret᷑ cuʒ
ipᷣa ſit ꝑs dignioꝛ:ab aia debet denomĩari. ᷓ deberet di⸗

ci: hoc eſt aia mea. ¶ Item ꝙ nõ ſit ↄuerſio in ſanguinẽ
vigdet᷑.quia ſi ſic:fruſtra ſub duabo ſpeciebo fieret ̊ ſacꝛa

mentũ.¶:! Pret᷑.iſte due orones.hoc eſt coꝛpus meũ:h̊ẽ

calix ſangninis:bũt diſtinctas ſignificatõnes.gᷓ ⁊ effica⸗
cias./:Rñſio ꝙ totus rpᷣus eſt ſub vtraq; ſpecie. nihilo

minus panis tmmodo tranſit in carneʒ:⁊ vinũ ĩ ſangui⸗

nem. quia totus xpus eſt indiuiſibilis: ideo totus ẽ ſub
vtraq; ſppecie.ſ̊ caro ſub ſpecie panis ꝑ tranſſubatõʒ: ſan

guis ꝑocomitantiaʒ cõmixtionis: aĩa ꝑ ↄcomitantiã cõ

iunctõòis: ditas p ↄcomitantiã vnionis. Sanguis. n. cõ
mixtus carni:aia coniũcta: deitas vnita. Similiter ſub

ſpecie vini eſt tm̃ ſanguis ꝑ trãſſubatõeʒ:caro aĩa deitas
oↄcomitantiam.ſ̊ caro ꝑ ↄmixtioneʒ: aĩa ꝑ coniũctõeʒ:
ceitas ꝑ vnioneʒ. Ad hoc qdð obijcit᷑.q ibi eſt totꝰ xpᷣs
⁊ nõ eſt ibi aliud niſi virtute verboꝝ.Dicendũ ꝙ virtute
verboꝝ principatr ⁊ ſe eſt ibi caro xpᷣi in quam cõuer⸗
ſus eſt panis.alia vo ex cõſequẽti.i.rõne indiuiſibilita⸗
tis eoꝝ a carne.vnð etſi ſunt ibi quodãmodo vntute ver
boꝝ:hoc non eſt principalr ſᷣ conſequẽter. ¶ Ad hoc qð
obijcit᷑. ꝙ in hoc ſacramento panis angeloꝝ efficit᷑ cibus
boĩm.dᷣ panis iſte eſt panis qui dæ celo deſcendit ⁊c. Di
cendũ ꝙ caro inꝙtũ hmõi nõ deſcẽdit de celo:nibilomi⸗
nus rõne vnionis deitatis cũ carne:ipᷣa caro vnita.dici⸗
tur panis qui deſcendit de celo.vnde Amb. vij.li. de ſaẽ⸗
mentis.Ego ſum inquit panis viuus qui de celo deſcen⸗
di.ſᷣ coro nõ deſcendit de celo:qũo ̊ᷓ deſcendit de celo pa
nis viuus:quia ideʒ dñs ihs conſoꝛs ẽ itatis ⁊ coꝛpo
ris.⁊ tu qui accipis carneʒ: diuinã eius ſubam in illo ꝑ⸗
ticipas alimento.hec Amb.⸗ AZd illud qð obijcit᷑ ꝙ cõ
uerſio extendit ſe ad illud qð ſpecie cõtinet᷑ ⁊c. Dicendũ
ᷣ hoc nõ eſt vniuerſaliter verũ.non enim extendit ſe ad
omne illud quod ſpecie continet᷑: ſ̊ tm̃ ad illud cum quo
panis ipſe hʒ ſimilitudinez. ſuꝑ hanc.n.ſimilitudinẽ fũ⸗
datur inſtitutio. Inſtitutuʒ eſt.n.vt panis connertatur
tm in coꝛpua.vnde ſi totus xpᷣs ibi contineat᷑: nõ tñ in to
tun eſt conuerſio.vnde illud eſt falſum:quicqd contine⸗

tur in ſacramento eſt ibi rõne conuerſionis ꝑ ſe loquẽdo.

1 Ad aliud dom. ꝙ bec eſt falſa ea rõne qua coꝛpus ñẽ

in multis locis niſi ꝑ ↄuerſioneʒ alicuiꝰ in ipʒʒ net in aĩa
⁊c̃. Coꝛpus.n.eſt in multis locis ꝑ conuerſioneʒ alicuiꝰ
in ipſum. ̊ aĩa eſt in multis locis ꝑ coniũctõʒ inſeꝑabi⸗
lem ⁊ indiuiduam ab ipſo coꝛꝑe.¶ Ad aliud qð obijcit.
ꝙ ſi qia nõ eſt ibi ꝑ ↄuerſioneʒ neq; ꝑ creationeʒ neq; ali
unde venit ⁊c. DOicendũ ꝙ nõ ſequit᷑.vt eniʒ tactũ ⁊: cor⸗
pus xp̃i eſt ibi rõne ↄuerſionis:⁊ aĩa conſequent rõne ꝑ⸗
fecte ⁊ indiuidue ↄiunctõis. vnde ex inſufficienti ꝓcedit
in argumento iſto.⁊ deberet addi.neq; eſt ibi rõne indi⸗
uidue coniũctõis.Cõuerſio.n.fit panis ĩ coꝛpus xp̃i:cui

inſeꝑabiliter coniũcta eſt aĩa inqᷓ tum bmõi. ꝓpter quod

rõne indiuidue coniũctionis aĩe cuʒ carne:eſt ipᷣa aĩa cõ
ſequenter cõtenta ſub ſpecie facta ↄuerſione panis in coꝛ
pus xp̃i. Si aũt querat᷑ qua virtute eſt ibi aĩa.DVicẽduʒ
ꝙ virtute verbi increati ogꝑantis ꝑ verbũ creatũ puerſio
nem panis in coꝛpus xp̃i iatuʒ ⁊ inꝗᷓtũ hmõi.⸗ Exr di⸗
etis pʒ rñſio ad hoc qdð querit᷑ de ſanguie.Eſt.n.ibi ſan⸗
guis rõne indiuidue cõmixtionis virtute ver bi cõuerten
tis panem in coꝛpus xpᷣi:cui admixtus eſt ſanguis ⁊ in⸗
qᷓtum eſt hmõi.⁊ hoc ſonat verbum ipᷣm qð eſt:hoc ẽ coꝛ
pus meũñ.i.illud quod meũ eſt qð bʒ ſanguinẽ admixtũ.
ſQeq;.n.intentio ꝓſerentis verba ſacramẽti neq; virius
ipᷣius verbi extendit᷑ ad ↄuerſioneʒ elementi in coꝛpꝰ rpᷣi
vt eſt coꝛpus inaiatum ⁊ exangue:v potius vt eſt aiamʒ
1 eum ſanguine.quale fuit coꝛpus xpᷣi qð ↄtulit diſcipu⸗
is in cena. VUnde tribo ↄcurrentibo eſt ibi tam aĩa qᷓ ſan
guis.ſ.virtute verbi: intentõe ↄſecrantis ⁊ inſeꝑabilita
te iſtoꝝ a coꝛpoꝛe.

embꝛũ ſextũ

Onſequẽter querit᷑.an ꝑs panis cõnertat᷑
diſtincte in ꝑtem coꝛꝑis vi: an totus indi
ſtincte in totum. &. primuz: videt᷑ ſic. In
2 lijs mutatõnibo ſubſtantie in ſudaʒ diſpo
ſitum eſt a diuina ſapia ꝙ ſit mutatio ꝑtis in ꝑteʒ diſti⸗
cte:ſicut pʒ in mutatione aeris in igneʒ. Si eniʒ ex vno
pugillo aeris fiũt.x.pugilli ignis ĩ mutatõne buine ĩ B:
er dimidio pugillo aeris fiunt ꝗnq; ignis.ſiłr videt᷑ fieꝛi
in ꝓpoſito.vel quare nõ.4l Iteʒ ſᷣm ph̊ᷣm ſicut ſe hʒ totũ
ad totum: ita ſe bʒ ꝑs ad ꝑtem. ᷣ in hac ↄuerſione totuʒ
mutat᷑ in totum.q̊ ꝑs mutat᷑ in ꝑtem. ¶ Item in mutati
one qua mutabat᷑ caro virginis in coꝛpus xp̃i: diſlincte
mutabat᷑ pars in ꝑtem. ſimilit videt᷑ ꝙ in hac ↄuerſione
ꝑs conuertit᷑ in ꝑtem. vel quare nõ.ꝗl Iem in bhac muta
tione aut ꝑs conuertit᷑ in ꝑtem.⁊ ſi hoc:habeo ꝓpoſitũ.
aut in totum:⁊ tũc ſuꝑfſluit ↄuerſio aliaꝝ ꝑtium:cuʒ nõ
ſequit᷑ niſi ꝙ totus rpᷣns ſit ſub ſacram̃to. Ex his videt᷑
ꝙ diſtincte fit ouerſio ꝑtis in ꝑtem. Contra.conueꝛſio
confoꝛmiter rñdet ſignificatõni. ſi ꝑ ꝑtes indiſtinctas
totũ coꝛpus ſignat᷑? nõ diſtincte ꝑtes coꝛꝑis ↄuer ſio fit
ipſaꝝ ꝑtiũ indiſtincte in totũ.¶ Steʒ ſi fit cõuerſio ꝑtis
in ꝑtem:aut hoc erit ꝑtis 'm numerũ in ꝑtez ſᷣm nume⸗
o: aut ꝑtis pᷣm ſpẽm in ꝑtem ᷣm ſpẽ n.iõ primo modo
cum vtrobiq; ſint ꝑtes infinite.Qeq; ſecũdo mõ:cum ꝑ⸗
tes panis nõ rñdent m equalitatẽ numeꝛi ꝑtibo coꝛꝑis.

ſucpoſito ꝙ conſecret᷑ panis in minima quãatitate fm ſi be
ciẽ nſio.q; eſt ↄuerſio panis in coꝛpꝰ xp̃i. ita ꝙ tot
panis indiſtincte ĩ totũ coꝛpꝰ ñ diſtincte.ita ꝙ ꝑs ĩ pteʒ.

Et h̊ veterminatũ ẽ a dño Inno.iij.dicẽte ſic.vtꝝ ꝑtes ĩ
ꝑtes:aut totũ in totũ:aut totale traſeat ĩ totale: nouit il

le ꝗ facit.ego qdð reſiduũ eſt igne ↄpburo. Si tñ querẽtis

inſtat impꝛobitas.ego ſalua fide ↄceſſerim: ꝙ total paĩo
in totale coꝛpꝰ ↄuertit᷑.ita ꝙ nlła ꝑs paĩs trãſit ĩ aliquã
ꝑtẽ coꝛꝑis.Et ſic ipſe dic de materialibꝰſiue q̃ntitatiuis
ego dico ꝙ de ſubalibo. ¶ Ad pᷣmo obiectũ doᷣm. ꝙ ſec⸗
eſt de bac mutatõe mirabili ⁊ ſuꝑnaturali: ⁊ de illa q̃ eſt
naturalis.quia hec ẽ lõge ꝑfectioꝛ ⁊ nobilioꝛ illa. ꝗpter
qdð iſti ↄueĩt iſte modꝰ ꝗq ẽ nobilioꝛ illo.ſ.q ẽ ſimplr totiꝰĩ
totũ. Illi vo ↄuenit ille ꝗ eſt partis in partẽ. modus
ille qui eſi ſimplicit᷑ totius in totum nobilioꝛ ſit illo: pa⸗
tet ꝑ hoc ꝙ cõuerſio illa que eſt totiꝰ ĩ totũ:ũ ita nüerat᷑

————

NLMueſtio

amultiplicatur:ſicut illa que fit ꝑtiuzʒ in ptes. Cõuerſio
autez illa que fit vnica mutatione: nobilioꝛ 2 ꝑfectioꝛ eſt
illa que fit multiplici.Prima completio ꝑtis eſt quedaʒ
impletio reſpectu completionis totius. Vnde illa mu⸗
tatio qua fit cõuerſio totius in totum: maioꝛis eſt perfe⸗
ctionis ſiue completõis illa qua fit cõuerſio ꝑtis in ꝑtẽ.
Apter quod modus iſte magis cõuenit huic mutatoi mi⸗
rabili ꝙᷓ ille.¶ Ad illud qð oicit phᷣus. ſicut ſe bʒ totum
ad totum ⁊c. Dicendũ ꝙ verbũ phi intelligit᷑ de ꝑfectõe
aĩe ſenſitiue. que ſicut eſt ꝑfectio totiꝰ coꝛꝑis:ſic ꝑies ſen
ſitiue partiũ coꝛꝑis.i.oꝛganoꝝ. 4l Ad aliud dom. ꝙ ca⸗
ro virginis beate fuit materia carnis xpᷣi.vnde mutatio
que fuit carnis beate viꝛginis in coꝛpus xpi :fuit mutatõ
materie quante in materiatũ quantũ. In hmõi aut mu⸗
tatione neceſſe eſt ꝙ fiat mutatio ꝑtis in ꝑtem. In parte
iſta nõ ſic:vbi panis in nulla rõne cauſe ſe hʒ ad corpus
xp̃i.¶ Ad aliud qð obijcit᷑ꝙ ſi ꝑs ↄueꝛtit᷑ in totũ: ſupeꝛ⸗
fluit conuerſio aliaꝝ ꝑtium. Dicendũ ꝙ nõ eſt verũ.imo
neceſſaria eſt ↄueꝛſio aliax ꝓpter multas caunſas. Onaẽ

xitatio ydolatrie: quia cum totũ illud qð cõtinetur ſub

ſpecie indiſtincte adoꝛat᷑: ↄtingeret adoꝛare panẽ ſicut ⁊
xpᷣm. Alia cauſa eſt erroꝛis amotio. ſi.n. vnius ꝑtis im
fieret conuerſio:neſciret᷑ que ꝑs eſſet ſumenda veneꝛan⸗
da 7 que nõ.⁊ ita poſſet eſſe erroꝛ in ſumptõe ⁊ veneꝛati⸗
one.Alia eſt pura ſpũs refectio.ſi enĩ eẽt tm̃ ↄueꝛſio vniꝰ

ꝑtis:ſimul in ſumptõe ſacram̃tali cibaret caro ⁊ ſpũs.2

plures alie bhmõi cauſe.

embꝛũü ſeptimũ

VHnſequẽter qrit᷑. vtꝝ hec ↄuerſio ſine mu⸗
tatõ ſit ſucceſſiua:an ſubita. ꝛ ſucceſſiua
videt᷑. virtus.n.ↄuertendi eſt ipius pbi qð
NANeeſt. hoc eſt coꝛpꝰ meũ.⁊ verbi ñ ᷣm ꝙ ẽ veꝛ⸗
bu iñ mente vel in ſcripto:łᷣ in ꝓnũciatõne.ꝓnũciatõ au
tem ſucceſſiua eſt.igit᷑ cũ virtus trãſinutãdi ſit vᷣbi totiꝰ
nõ autezʒ põt totum ꝓferri niſi ſucceſſiue:nec virtus que
eſt ipſius verbi cuius eſſe nõ põt eſſe ſine ſucceſſione:ope
rari põt niſi ſucceſſiue.igitur ↄuerſio hec eſt ſucceſſiua.

Item virtus verbi eſt qñ ißm eſt. nõ eniʒ poteſt eẽ vir⸗
tus niſi exñte verbo. igit᷑ cum verbũ nõ põt eẽ in inſtãti:
nec virtus verbi. igit᷑ nec ↄuerſio que eſt a virtute verbi.

igit᷑ eſt ſucceſſiua.¶ Item cũ virtus ↄuertendi ſit ipiꝰ ver
bi exñtis in ꝓlatione.aut opatio virtutis eſt exñte veꝛbo
totali:aut ꝑte verbi. quia als eẽt oꝑatio nõ exñte vᷣbo ali
quo modo.ſᷣ ſiue ſic ſiue ſic:cũ neq; ſᷣm totũ neq; ſᷣm ꝑtẽ
eſt in inſtanti.igit᷑ nec ipſa ↄuerſio.il Iteʒ ſi diceret᷑ ꝙ ẽ
ſubita:quia eſt a virtute infinita.Cont᷑.etlſi ſit a virtute
infinita hoc ſuppoſito:tñ ad verbi ꝓlatõʒ oꝑatur.ſᷣ veꝛbi
ꝓlatio eſt ſucceſſiua. ⁊ ↄueꝛſio.¶ Cont᷑.videt᷑ ꝙ ſit ſbi
ta.quia ſucceſſio eſt pter reſiſtentiã ſuſcipientis.vt ptzʒ

in diffuſione lucis in aere que ſubita eſt ſiue repentino.

hᷣ ex ꝑte panis ñ eſt reſiſtentia virtuti oꝑanti.̊ ⁊c.¶ IZtẽ
ſi eſt ſucceſſio: aut hoc eſt quia panis ſucceſſine abijcit᷑:
aut quia coꝛpus ſucceſſiue introducit᷑.nõ quia paĩs abij
citur:ꝗa nõ eſt ponere quare citius conuertat᷑ vna pars
ꝙᷓ alia:nec materia qᷓ; foꝛma.iſQec qꝛ xp̃i coꝛpus ſucceſſi⸗
ue introducit᷑ q; illud ñ põt habere niſi eẽ ꝑfectum vel ĩ⸗
tegrũ.i¶ Itez in compoſitis ſucceſſiue mutatis ita eſt.ꝙ
in primo inſtanti mutatõis eſt vnũ qð debet mutari:⁊ in
vltimo aliud.⁊ ſᷣm ꝙ actio ſuccedit⁊ illud qð mutat᷑ ma
gis aſſimilat᷑ coꝛꝑi rpᷣi.ſᷣ panis iſte manẽs panis nõ ma
gis aſſimilatur coꝛpoꝛi xpᷣi ⁊ minꝰ.igit᷑ neceſſe eſt anteqᷓ
ſit ↄuerſus:deſinat eſſe panis.⁊ ſit alterius ſpẽi q; paĩs.
ßᷣ conſtat ꝙ accñtia panis manẽt. igit᷑ accñtia illa ſunt ĩ
alio ſubiecto ꝙᷓ in ꝓpꝛio anteꝙᷓ facta ſit illa ↄuerſio.⁊ ſi
videat᷑ inſtantia in mutatiõe ſimpliciũ:vt qñ ex aere fit
ignis.nõ tñ eſt inſtantia in mutatõne compoſitoꝝ: vt qñ
alimentũ oↄuertit᷑ in alendũ.Caro.n.anteq ſit de ſubſtan
tia hoĩs:eſt alterius ſpẽi qᷓ ſpẽi carnis.Ex hac &̊ᷓ poſitõ⸗
ne ſequũt᷑ duo incõneniẽtia. Anũ eſt.ꝙ panis mutat᷑ in
aliqð quod eſt alterius ſpẽi anteqᷓ ↄuerſus ſit in coꝛpus

igi

e
xpᷣi. Aliud eſt. ꝙ accñtia pꝛia alicꝰ ſint in ſubiecto alio.
4I Ad aliud dᷣm.ꝙ hec mutatio eſt ſubita ⁊ in inſtanti.
Et nõ.ꝙ in hoc eſt vera dꝛñtia in actõne naturali ⁊ mi⸗
rabili.qꝙ in actõe naturali ñ inducit foꝛma vltima alicꝰ
rei neq; fit tranſubſtãtiatio alicuiꝰ in aliud ſine precedẽ⸗
tibo diſpoſitõibo. In actõne mirabili bñ inducit᷑.⁊ ꝓpter
boc nature actio qua ex vno fit aliud vel vnũ ↄuertitur ĩ
aliud:nõ põt eſſe ſubita neq; in inſtanti. ſ̊ ſicut ſpẽs ſine
foꝛma erñte diſpoſitõne materie que eſt nccitas inducit᷑
in inſtantiſic dico in hac ↄuerſione que eſt ſupꝛa natura
ipſa ↄuerſio ſubita eſt in inſtanti. Cu igit obijcit ꝙ actõ
que eſt virtutis date ipi verbo ſᷣm ꝙ eſt in ꝓlatõe:no po
teſt eẽ ſubita. Dicendũ ꝙ actio que eſt naturalis ipiꝰ vbi
vt ſcʒ repñtare intellectũ rei vel hmõi:nõ põt eſſe ĩ inſta⸗
ti:ſicut nec ipᷣa ꝓlatio.ſ̊ actio que eſt a vꝛtute data delu
per:bñ potelt. ſ. iuxta voluntatẽ dantis. 4 Ad h qð obij⸗
cit᷑ ꝙ verbũ non poteſt eẽ in inſtanti. nec virtꝰ data veꝛ
bo põt oꝑari.Dicendũ ꝙ nõ opoꝛtet:quia virtus nẽ Fm
naturam verbi neqʒ oꝑatur:g̊ Fm voluntatẽ ↄferẽtis.vn
virtus verbi eſt quodamodo veifoꝛmis ⁊ quodãmodo co
foꝛmiter oꝑatur virtuti diuine. vnde ſicut mateꝛia exnte
in diſpoſitõne neceſſitatis naturali actõne ſu bito induci
tur foꝛma. ſic eſt ſubito cõuerſio in ꝓpoſito. Mec oom eſt
tũc.ſ.in inſtanti quo eſt ↄuerſio verbũ oĩno nõ eẽ:qꝗa etſi
nõ ſit qᷓtum ad elle ſucceſſionis:eſt tñ qtum ad eẽ virtu⸗
tis. Habet aũt a virtute mirabili ſibi data vñ oꝑat᷑.vnð
ſicut in alijs omnibo eſt ſua virtus ⁊ oꝑatio: ſic dico in
verbo. vnde aliud reſpicit verbũ rõne ſube verbi: alis ra⸗
tione virtutis.opatio aũt eſt a virtute ⁊ viatus eſt in in.
ſtanti.vnde ⁊ in inſtanti oꝑari põt.¶¶ Ex his pʒ rñſio ad

aliud qð ſequit᷑.ꝙ lʒ virtus ibi oꝑetur ad verbi ꝓlatõz:

nõ tm̃ ᷣm ꝓlatõis ſucceſſioneʒ.

mbꝛũ octauũ

Onſequenter ſuxpoſito ꝙ hec mutatio ſit
ſubita ⁊ in inſtanti:querit᷑ vtꝝ idem ſit ĩ⸗
ſtans in quo primo ſit coꝛpus xp̃ᷣi:⁊ inſiãs
in quo vltimo ſit panis:an aliud. Si ideʒz:
in eodeʒ inſtanti eſt aliqd panis ⁊ coꝛpus xpᷣi.qð
nullus ↄcederet. Si aliud:igit᷑ cum inter duo quelibʒ ĩ⸗
ſtantia ſit aliqd tempꝰ medin:in illo tꝑe medio nõ ẽ pa⸗

nis neq; coꝛpus xpᷣi.¶: Iteʒ ſi mutatio eſt in inſtanti:qri
tur quid ſit in üũllo inſtanti.vtꝝ panis an coꝛpꝰ xpi. NQon

panis:quia panis eſt terminꝰ a quoemutatio: Non cor
pus:qꝛ coꝛpꝰ eſt terminꝰ ad quẽ .¶ Ad hoc dicit᷑.ꝙ ẽ ſu⸗
mere inſtans in quo eſt coꝛpus xpi primo:a illud eſt ter⸗
minus hꝰ mutatois que eſti tranſubatio. hᷣ qꝛ in tꝑe ñ cõ
tinuant᷑ adinuicẽ inſtantia:h̊ inter quelibʒ ẽ ts mediũ.
nõ eſt ſumere inſtans ꝓximũ añ inſtans vltimũ: in qͥ vlti
mo eſt panis.quia etſi ſit ſumere inſtans indiuiſibile vl⸗
timũ in cõtinuo:nõ tñ penultimuʒ.vñ nõ eſt ſumẽ inſtãs
in quo vltimo eſt panis ſ̊ tempꝰ. Inſtans.n.inſtãti non
põt ↄtinuari:q̊ tempꝰ inſtanti.vñ totũ illud tempꝰ ĩ quo
eſt panis: cõtinuat᷑ illi inſtanti in quo primo eſt corpus
xp̃i.¶ Cont᷑.eſſe menſurat᷑ inſtanti ſicut motus tempoꝛi
vnde in quolibʒ inſtanti totalis tꝑis in quo eſt paĩs:põt
dici ⁊ verũ eſt panẽ eſſe.igit᷑ in pᷣmo vltimo ⁊ penultimo
7 vniuerſalr in omni. Sed ponat᷑ ꝙ panis eſt ĩ toto illo
temꝑe:cui ↄtinuat᷑ illud inſtans in quo pꝛimo eſt coꝛpus
xp̃i.⁊ ſi in toto:igit᷑ in quolibet inſtanti.igit᷑ in om̃i ꝓxi⸗

mo illi in quo primo eſi coꝛpus xp̃i. igit᷑ n eſt verũ quod

ponit᷑ ꝙ nõ eſt ſumere inſtans penultimuʒ.¶ Rñlio. ſic
linea teꝛminat᷑ in puncto:qui quideʒ punctusẽ actꝰ ĩ ipᷣa
ↄtinuitate linee.lzʒ ſit aſſignare vbiq; punctũ: nõ tñ ẽ ibi
reꝑire punctũ actu ſ᷑ potẽtia ſolnʒ.ſolũmodo.n.in linea
ſunt duo puncta actu:lʒ infinita potẽtia.Silr dẽ in tꝑe.
Tempꝰ. n. terminat᷑ ad inſtans qð inſtans ẽ actu. nec ẽ
ĩ tꝑe ſimul ⁊ ſemel niſi vnũ inſts actu:etſi ſint młta po⸗
tẽtia.ſiłr dico de momẽto in motu.Ex h̊ pʒ ꝙ ñ ẽ ᷣm veꝛi
tatẽ niſi vnũ inſtãs ex ꝑte termĩ tꝑis.lʒ intellectꝰ aſſign⸗
do ſimpltr eẽ qð ẽ ſᷣm potẽtiã:termiĩet᷑ inſtãs poſt inſtans

2 inſians ante inſtans in tꝑe.Cum Sdicit᷑ panis eſt ĩ q̊/
libet inſtanti illius totalis tpis. Dicendũ ꝙ in illo tota⸗
li nõ eſt niſi vnũ inſtans actu ex ꝑte termĩatõis tẽꝑis:lʒ
multa potentia.vñ eo modo quoſi unt. ſ. potẽtia: ſic ẽ eſſe
in eis.Cum igit᷑ infert᷑ ̊ eſt in penultimo. iam numera
tur vt actu ens ⁊ ſimpłr:qð ñ eꝛat niſi potẽtia ⁊ m ꝗd.
Vel põt aliter dici ad primuʒ. ꝙ eſt cõſiderare inſtantia
plura: vt ſunt potentia in tpe. ſic inter quelibʒ duo eſt
tempꝰ mediũ.vel vt ſunt actu numerata:⁊2 vt ſic actu cõ⸗
ſiderant᷑.ſicut vnitas põt eẽ conſequẽt᷑ vnitati:ſic inſtãs
inſtanti.illud pʒ in ↄtinuo ꝑmanente:xvt in linea.in cõti
nuitate linee nõ eſt punctus cõtinuus pũcto:ſ̊ inter q̃li⸗
bet duo eſt linea media. diuida᷑ linea ectione.puncti iã
duo linee nõ hñt puncta que ſunt termini illarũ int que
nõ eſt linea media. Propter qð dm eſt. ꝙ inſtantia di⸗
uerſa ⁊ puncta qñ ſoꝛtiũtur eẽ actuale 2 numeratũ ſicut
in numero eſt vnitas ens cõſequẽter vnitati. Similit 2
punctũ puncto?⁊ inſtans inſtanti.Cum igit᷑ querit᷑ vtrũ
ſit ideʒ inſtans an diuerſuʒ ⁊c.dðᷣm ꝙ diuerſum. Cum
aũt ꝓponit᷑.ſᷣ inter quelibet duo eſt tempꝰ c̃. Dicenduʒz
2 boc eſt verũ ſᷣm ꝙ habent eſſe in vno cõtinuo:nõ autez
m ꝙ conſiderant᷑ vt actualiter numerata ſicut eſt ꝓo⸗
ſito.¶¶ Ad illud qð querit᷑.quid ſit in inſtanti in q ẽ mu⸗
tatio: aut panis aut coꝛpꝰ ⁊c. Dicendũ ꝙ eſt coꝛpus xp̃i.
qma.n. in ſubitis mutatõibs in eodeʒ inſſanti eſi mutari
⁊ mutatũ eẽ.pane aũt mutato vel ↄueꝛſo eſt coꝛpꝰ xp̃i. ꝓpt
qdð ncce eſt ꝙ in inſtanti mutationis ſit coꝛpꝰ xp̃i.

Queſtio. xxxix. de expᷣſſ

⁊ modo loquẽdi circa q̊ ſacramentũ.

Equitur de veꝛbo /

rũ expreſſione ſiue de modo loquẽdi ciꝛ⸗
ca hanc tranſmutatõz. Primo ꝗ̊ querit
de modo loquẽdi ꝑ verbum ſignificans
- poſſe. Secũdo.de modo loquedi ſignifi
cans fieri. Tercio.de mõ loquẽdi ſignificãs eẽ.

2
Membꝛũ pꝛimũ
Verit᷑ ̊ primo.vtꝝ hec ſit vera: panis põt
eſſe coꝛpus xp̃ᷣi. Nð videt᷑ ex hoc:ꝙ panis
mutat᷑ ſiue conuertit᷑ in coꝛpꝰ xp̃. Nũo at

mutaret᷑ in illud niſi poſſʒ eſſe illud. 4 Itẽ

Ambꝛo. qð eſt pams põt eẽ coꝛpꝰ xpᷣi:oſecratiõe q̃ fit xpi

ſermone. Contra. duplex eſt potẽtia.ſ.agentis 2 mate
rie. Nõ põt potẽtia agentis:qꝛ nihil eſt in pane quo po⸗
teſt facere ꝙ ſit coꝛpus xpᷣi.eq; potentia materie:quia

nihil eſt in pane qð eſt ſuſceptibile ſubſtãtialis foꝛme coꝛ

poꝛis rpᷣi. nihil.n. materiale reſpectu coꝛꝑis rp̃i eſt ĩ pa
D RKmñſi io. ꝙ hec ᷣm cõmuneʒ modũ loquẽdi nõ ẽ ve⸗
ra.ſcʒ panis põt eẽ coꝛpus rp̃i.quia nulla eſt potẽtia pa
nis vel materie illius reſpectu foꝛme ſubalis coꝛꝑis xpᷣi
que m aliquã legeʒ nature complẽda eſt. Aliq̊ tũ modo
ibi notata potentia veritatẽ hʒ.ſ.pᷣm notat᷑ ibi totiꝰpa
nis ſcilʒ ↄſtantis ex materia tali 2 foꝛma poſſibilitas ad
tranſmutatõʒz que terminat᷑ ad eſſe coꝛpꝰ xp̃ᷣi.⁊ hec poſſi
bilitas eſt creature reſpectu virtutis ſi upra naturã.que
poſſibilitas tranſit cum ſubſtantia pame. vnde ſolet aſ⸗
ſignari ꝓ regula in hac mateꝛia.ꝙ nõ eſt oꝛdinatio paĩs
ad coꝛpus xpᷣi m cauſas infeꝛioꝛes.ideo verba hee ſi igni
ficantia ſicut hoc verbũ põt:abſolute dicta faciũt locuti
oneʒ falſam.vt ſi dicat᷑: panis põt eẽ coꝛpꝰ xpᷣi. Si autẽ
erprimat᷑ oꝛdinatio Fᷣm cauſas ſuꝑioꝛes.vt ſi dicat paĩs
poteſt conuerti a deo in coꝛpus xpᷣi:tũc eſt veritas in lo⸗
cutione. ꝓpter qð nõ eſt iſta ꝓꝛio:panis põt eẽ ⁊c̃. ad h̊ͥ
enim vera eẽt:opoꝛteret ꝙ aliqua eẽt inclinatio appeti
tus ad eſſe hmõi cui poſſet ſatiſfieri ſᷣm legeʒ nature. Di⸗
cit. n. Augꝰ.ſuꝑ Geñ. Elementa hbo mũdi coꝛpoꝛea hñt
Afinitaʒ vim qualitatẽq; ſuam:quid vnũquodq; valeat
vel nõ valeat:quid de quo fieri poſſit.¶ Ad h̊ igit᷑ quod
obijcit᷑ ꝙ panis mutat᷑ in coꝛpus xp̃i:igi panis põt eſſe

coꝛpus xp̃i. Dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑quia bec mutatio nõ ẽ
ex aliqua virtute innata ſiue ſᷣm legem natuꝛe oꝛdinata:
ſatiſſactiua appetitui mutati. hoc.n. requirit potẽtia ma⸗
terie vt appetitui illius poſſit ſatiſfacere:vel ꝓ toto vel ꝓ
ꝑte virtus oꝛdinata ᷣm naturam. 4l Ad hoc qð di Am
bꝛo. ꝙ qð eſt panis põt eſſe coꝛpus xp̃i ↄſecratoe ⁊c.Di⸗
cendu ꝙ ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ põt:nõ notat᷑ potentia cuius appe
titui eſi virtus oꝛdinata m naturã ſatiſſactiua.̊ notat᷑
ibi potẽtia panis exñtis in integritate ſui eẽ ad trãſmu⸗
tationẽ que termĩa?᷑ ad eſſe coꝛpus xpᷣi mediante virtute
ſupra naturã.nõ aũt notat᷑ potẽtia cuiꝰ apetitus adim⸗
pletio põt eſſe ſm legem nature. Ael ſm alios ſic erpoĩt
verbũ Am bꝛo.ſcʒ ſm ꝙ panis eſi:poteſt eẽ coꝛpꝰrp̃i ⁊c᷑.
boc eſt. ſub qua ſpecie eſt panis:ſub eadeʒ põt eẽ coꝛpus
rp̃ᷣi: ita ꝙ relatõ idemptitatis ſube retoꝛqueat᷑ ad foꝛmã
accñtaleʒ: nõ ad ſubam panis. Quare ? ꝓ regula haben
dũ eſt in hac materia.; oꝛatio in qua ell verbũ ꝑtinens
ad poſſe reſpectu eſſe cuʒ caſuali in rectitudine:nõ ẽ vera
ꝓꝛie loquẽdo neqʒ ↄcedenda.vt panis põt eẽ coꝛpꝰ xp̃ᷣi.
Pter hanc ꝗꝓpoſitõʒ generaleʒ: Cuiꝰ eſt potẽtia eius eſt
actus. ne videret᷑ ꝑmanere materia panis ſuſceptibilis
foꝛme coꝛpis rp̃i ſiue de q̃ eẽt coꝛpꝰ xp̃i.

lembꝛu ſecũdũ
Onſequent querit᷑ de modo loquẽdi ꝑ pᷣbũ
fiendi. Querit᷑ primo de modo loquẽdi ꝑ
verbum fiendi ſimpliciter. Secũdo.de mo

Ad loquendi ꝑ verbum fiendi addita pꝛepo
ſetione iſt de vel ex.

rticulus primus

erit᷑ ̊ primo.vtꝝ hec ſit concedenda: paĩs .
it coꝛpus xp̃ᷣi. ſic:videt᷑.dicit.n.Daim̃. IFe
cit ea ſcʒ paneʒz ⁊ vinũ coꝛpus ⁊ ſ- anguinẽ eiꝰ.
ſi xpᷣus fecit panem coꝛpus eius.igit panis fiebat coꝛ⸗
pus eius.igi? qñq; vera fuit hec:panis fit coꝛpus rxpᷣi.
¶ Item Damaſ. Interrogas qualiter panis coꝛpus xp̃i
fit ⁊ vinũ ⁊ aqua ſanguis.· dico tibi ⁊ ego:ſpũſſanctus ſu
ꝑuenit ⁊ hoc facit.hec dam̃.Ecce ꝙ queſtioni qua querit
quare panis fit coꝛpus xpᷣi: rñdet ꝙ ſpũſſanctus fac.vñ
queſtio ſuponit ꝙ panis fit coꝛpus xp̃i.ſiłr reſponſio.
Contra.ꝑ hoc ꝙ dico panis fit coꝛpus xp̃i: dicit᷑ fieri
circa ſubſtantiã panis reſpectu coꝛꝑis xp̃i. boc fieri aut
ſemꝑ durabit qð nõ eſi verum: aut tũc elabit᷑ in facto.⁊
ſi hoc: tũc hec erit vera panis eſt coꝛpus xp̃i.qð autẽ fa⸗
ctum eſt aliquid eſt illud.igit᷑ panis eſt coꝛpꝰ xpᷣi ¶ Iteʒ
qd fit aliquid diſponit᷑ aliqua actione vt fit illud.panis
aũt fit coꝛpus xp̃i.quia ſi hoc:aliqñ ↄtingeret eſſe ĩ ꝓxi⸗
mioꝛi habilitate ad hoc ꝙᷓ als.4 Itez cum dicit᷑ pais fit
coꝛpus yxpᷣi: querit᷑ ꝓ quo ſupponit iſie terminꝰ panis in
inſianti mutatõis.nõ ꝓ coꝛꝑe rp̃i: hboc pʒ.quia tũc idem
diceret ꝙ coꝛpus xp̃i fit coꝛpus xp̃i. ſi ſupponit p pane:
ſupponit verbo pñti.&̊ ſuponit ꝓ pane pñti.ſᷣ in inſtanti
mutationis eſt mutatus. g facta mutatione panis ſup⸗
ponit ꝓ pane.ſᷣ tũc eſ eoꝛpus xp̃ᷣi. in eodeʒ inſtanti eſt
panis ⁊ coꝛpus xpᷣi 2=W in hac materia recipiũ
tur verba mutationis vt tranſſubſtantiat᷑ mutat᷑ 2 vuer
titur nõ motus vt generat᷑ ⁊ coꝛumpit᷑.vnde cũ H̊ verbũ
fit:ſit dicens motũ ⁊ ſucceſſionẽ.vnde ſucceſſiue dicũt eẽ
in fieri:nõ dicit ꝓprie panis ſit coꝛpus xpᷣi:niſi ſᷣm ꝙ ſi⸗
eri dicit mutari i aliud.vñ qñ reꝑitur aliqð verbũ hbmõi
panis fit coꝛpus xpᷣi.exponi hʒ.i.mutat᷑ vel tranſſubſtã .
tiatur. Similiter cũ dicit᷑: ſpaſſanctus facit ea coꝛpus ⁊
ſanguinez eius. dico fecit:actum mutatõis copulat.fa
cere enim dictum de deo:cõfuſe copulat actũ dei ſiue edi
tionis ſiue mutatõis ⁊ oĩno quãlibet oꝑationem dei.hic
vᷣo copulat actum mutatõis.4. Sed adhuc obijcit᷑ cõtra
hoc.qꝙ idem videt᷑ ſequi incõueniens ſi dicat᷑ panis mu .
tatur in coꝛpus rpᷣi:⁊ ſi dicat᷑ panis fit coꝛpus xp̃i.quaẽ
querat᷑ quid ſupponit᷑ ꝑ hoc ꝗ dicit panis: cũ dicitur pa
nis mutat᷑ ⁊c. ꝛõ coꝛpus:quia coꝛpꝰ xpᷣi nõ mutatur in

¶ Nueſtio

cdꝛpus.neq; panis:quia.n.cum mutat᷑ mutatũ eſt.cũ an
teʒ mutatũ eil tũc eſi coꝛpus xpᷣi. in eodeʒ inſtanti ſcilz
mutatõis eſt panis ⁊ coꝛpus xp̃ᷣi. ¶ Rñlio.q; iſte teꝛmi⸗
nus panis ſuſponit ꝓ pane:nõ pñti ̊ p̃terito.lʒ.n. veꝛ
bũ mutat᷑ ſit pntis tꝑis quo ad modũ ſignificãdi:tamen
dicit in veritate aliꝗ reſpectu cuiꝰeẽ panis nõ eſt pñs ſᷣ
preteritũ.qꝛ inſtanti mutatõis exiſtenti:iam noẽ pama
h fuit. ſitr eſt cũ dicit panis fit coꝛpꝰ xp̃i.qʒ eni fit aliꝗd
adbuc eſt fieri ꝓpꝛie ſumpto.vnde panis ſupponit ꝓ pa⸗
ne exñte in verbo ꝓpoſito.

ꝛticulus ſecũdus

Onſequẽter querit᷑ de modo loquẽdi ꝑ verbũ
fiendi addita prepoſitõne. Querit᷑ ;̊. vtꝝ bee
ſit vera ⁊ ↄcedenda:de pane fit coꝛpꝰ xpi. Oe
nʒ:videt᷑.q? nulla innouatio: nullũ fieri: ↄuenit corpoꝛi
xp̃i poſt.¶ Itez ſi ↄſecratione de pane fit coꝛpꝰ xpᷣi. poſt
conſecratõcʒ vere põt dici coꝛpus xp̃i factũ ẽ de pone.qð
nullus ↄcederet. ¶ Itez bec pꝛepoſitio ex ⁊ de: dicũt cau
ſalitatẽ aut oꝛdineʒ.nõ aũt põt dici de pane fit coꝛpꝰxpᷣi:
Hᷣm ꝙ dicit cauſalitatẽ neq; Fᷣm ꝙ dicit oꝛdineʒ:qꝛ ſiẽ tũc

—

poſſet dici poſt paneʒ fit coꝛpus xpᷣi.paꝛi rõne poſſʒ dici

te verbo. i. poſt verbũ fit coꝛpus xp̃i.¶ Contra. Amb.
l.de ſacramẽtis.panis in altari eſt plitatus ante verba
ſacramentoꝝ.vbi acceſſit cõſecratõ:d pane fit caro xpᷣi.
Ecce ꝙ dicit Amb.quia de pane fit coꝛpꝰ xpᷣi.4¶ Iteʒ cũ
bic ſit taſſubſtantiatio: aut eſt de aliquo: aut de nibilo.ñ
de nihilo: ̊ de aliquo.nõ niſi de pane: gtranſſubſtãtiak

coꝛpus xpᷣi tranſſubſtantiat᷑ de alio fit ð il
lo.ᷓ ⁊c. ¶ Rnſio.ſᷣm ꝙ ly de:eſi nota materie vel pote⸗
ſiatis:nò eſt ↄcedendũ ꝙ de pane fit coꝛpꝰ xp̃i.vñ ꝓ regu

la ponit᷑ in bac materia.ꝙ niła ẽ cauſalitas ſ̊ ſolũ trãſi⸗
tus panis in coꝛpus rp̃i. ꝓpter qð oẽs prepoſitões cau⸗
ſalitateʒ impoꝛtantes: reddũt locutõz impꝛopꝛiã.vñ im⸗
propꝛie ſunt cuʒ hac ppoſitione de vel ex 'm ꝙ dicũt cau
ſalitatem.ſiłr nec eſt ↄcedendũ ſᷣm ꝙ ꝑ verbũ fiendi deſi⸗
gnatur aliꝗd fieri abſolute circa coꝛpus xp̃i. Scðz autẽ
: eſt nota oꝛdinis deſignãs terminũ ↄuerſionis a qͥ:
verbũ fiendi ſignat fieri ſub ſacramento nõ aliqͥ fieri
circa coꝛpus ipᷣm: ſic intelligit᷑ñ verbũ Amb.⁊ veritatem
bʒ. 4 Et notandũ ꝙ in matcria iſta omia verba ſignan⸗
tia innouationez aliquaʒ circa coꝛpus xp̃i: ſunt falſo di⸗
cta. vnde hec eſt falſa:coꝛpus xpᷣi mutat᷑ vel tranſſubſtan
tiat᷑ vel fit.̊ů innonatio exprimenda eſt circa panem. vñ
bec eſt vera: panis mutat᷑ vel tranſſubſtantiat.¶ Ex hoc
pʒ in ꝑte rñſio ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ cum h ſit tranſſub⸗
ſtantiatio: aut eſt de aliquo ⁊c. In hac aũt ↄuerſione eſt
tranſſubſtantiatio panis de ꝓpꝛio eſſe ſiue ſubſtãtia pꝛo⸗
pria in coꝛpus xp̃i.vnde bec eſt falſa:hic eſt tranſſubatõ
aliquo.nõ niſi de pane:quia hec eſt tranſſubſtantiatõ
panis de ſuo eſſe in coꝛpus xp̃i: nõ coꝛꝑis xp̃i ð pane.vñ
nõ ſequit᷑ ↄcluſio.ſ.ꝙ coꝛpus xp̃i tranſſubſiantiat᷑ de pa⸗
ne. Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ ſᷣm ꝙ de: dicit oꝛdineʒ: ſi⸗
mile eſt dicere de pane ⁊c̃.⁊ de verbo ⁊c. Dicendũ ꝙ nõ
eſt verum. quia de dicit oꝛdinem cum deſignatione termi
ni cõuerſionis a quo: quod non contingit cuʒ dicitur de

verbo ꝛc.
Membꝛü tercin
BDOnſequenter querit᷑ de modo loquendi peꝛ
verbuʒ ſubſtantiuũ ſiue ſignificans eẽ. Et
querit᷑ vtꝝ hec ſit vera:qð fuit panis ẽ cor
NVpus xpi. Et videt᷑ ꝙ ſic: ꝑ Amb. in li. de ſa⸗
crametis:qui dicit. Qð erat panis ante ↄſecratõeʒ:iam
eſi coꝛpus xpᷣi poſt oſecꝛatõʒ.q IGtem Augꝰ.in li.ſenten.
ꝓſperi. Nideliter fatemur paneʒ eẽ ⁊ vinu ante ↄſecrati⸗
onem qð natura foꝛmauit. poſt ↄſecratõʒ vo carnem xpi
eſſe ⁊ ſanguineʒ qð benedictio conſecrauit.¶ Itẽ maior
eſt vnio vbi fit ↄuerſio totius in totum: vtpote in ouerſi⸗
one panis in coꝛpus rpᷣi.qᷓ vbi fit ↄuerſio ꝑtis in ꝑteʒ:vt
eſt in ↄuerſione aque in ignem.pᷣ vbi eſt ↄuerſio ꝑtis ĩ ꝑ⸗

xl.

tem ↄtingit ſie vere loqui. vt aqua mntata in igneʒ: vere
dicit᷑ ſalteʒ ꝑ accidens qð fuit frigidũ eſt calidu:⁊ qð fu⸗

it ſub foꝛma aque eſt ſub foꝛma ignis.g m ꝛti? ĩi hac
mutatione in qua totũ mutat᷑ in totnʒ ·¶ Contra.quod

eſt relatiuũ idemptitatis. vnde eandeʒ ſignant᷑ bẽe ſub⸗
ſtantiaʒ que mediante illo adinuiceʒ com ꝑant᷑.igit᷑ cum
panis ⁊ coꝛpus rxp̃i in nulla eadeʒ ſuba cõmunicẽt: neqʒ
in materia neq; in ſoꝛma neq; in compoſito:videt᷑ ꝙ ſim
pliciter eſt falſa.qð erat panis ante conſecratõʒ: ẽ coꝛpꝰ

ri poſt ↄſecrationeʒ. 4¶ Itez verbũ ſubſtantiuũ eſt nota

idemptitatis illoꝝ que ſub illo mediante copulant᷑. Cũ
& panis ⁊ coꝛpus rpᷣi nõ ſint eadeʒ.omẽs orones ille que
bmõi verbo copulant᷑ ſunt falſe.¶ Quod ↄcedimꝰ ꝓpꝛie
loquendo.ſᷣm aũt ꝙ a ſanctis talia verba dicunt᷑: intelli
genda ſunt ſm ꝙ idemptitas notata in bmõi: refert᷑ ad
ſubſtantiam foꝛme accntalis.que erat prius inberẽs pa
ni:⁊ poſt eſt ſignans ⁊ continẽs ſacramentaliter coꝛpus
xp̃i.nõ auteʒ retoꝛquenda eſt idemptitas ad ſubſtantiaʒ
panis vel vini. VUnde is ẽ ſenſus.ſub qua ſpecie erat pa
nis ante conſecrationem: ſub eadeʒ tanqᷓ ſub ſigno ? cor
pus xp̃i poſt. Pro regula igit᷑ habendum eſi.ꝙ oꝛatõnes
in quibus ponitur verbum ſubſtantiuũ ſiue pertinẽs ad
eſſe cum caſuali in rectitudine ſiue obliquitate:non con⸗
ceduntur ꝓpꝛie loquendo.vt quod fuit vel eſt vel erat: fu
it vel eſt vel erat coꝛpus chriſti.vel panem fuiſſe vel fore
vel eſſe coꝛpus chriſti:eſt verum vel ſcitum vel buiuſmo⸗

di.omnes autem huiuſmodi falſe ſunt.¶ Sed cõtꝛa hoc

obijcitur quod dicit Auguſti.iiij. de trinita.coꝛpꝰ 2 ſan⸗
guinem chriſti dicimus eſſe illud qnod ex fructibus ter⸗
re acceptum ⁊ prece miſtica conſecratuʒ recte ſumimus
ad ſalutem ſpiritualem in memoꝛiã domimice paſſionis.
acceptum auteʒ er fructibus terꝛe eſt panis 2 vinum:qðᷣ
Auguſtinus dicit eſſe coꝛpus ⁊ ſanguineʒ xpᷣi. Keſpõ⸗
ſio pʒ ex dictis.cuʒ dicit᷑ coꝛpus ⁊ ſanguinẽ dei cẽ illud
⁊c. idemptitas notata refert᷑ ad ſubam ſiue eẽntiam foꝛ⸗
me accñtalis:ſub qua tanqᷓ ſub ſigno eſt coꝛpꝰ xp̃i ſub H̊
ſenſu dicimꝰ coꝛpus ⁊ ſanguinẽ chriſti eẽ ſub eadẽ ſpecie
ſub qua fuit qð eſt acceptũ ex fructibo terre.¶ Ad illud
qð obijcit᷑. qñ totum tranſit in totuʒ eſt maioꝛ idẽpti⸗
tas ⁊c. Dicendũ ꝙ non eſt verũ:immo minoꝛ.quia nul⸗
la niſi in genere remoto.⁊ ꝓpter hoc orones in quibo no
tat᷑ idemptitas ꝑ relatiuũ ⁊ verbum ſubſtantiuum:falſe
ſunt ⁊ impropꝛie.exponẽde aũt ſunt ſi inueniant᷑ modo
predicto. Et etiã aliter Fm quoſdã ſic.panis eꝛit coꝛpus
chriſti.i.ↄuertet᷑ in coꝛpꝰchriſti.qdð fuit panis eſi coꝛpus

chriſti.i.ↄuerſum eſt in coꝛpus chriſti. —
¶ Mueſtio xl. de cõtinetia

ſacramenti euchariſtie.

quitur de cotine
tia hꝰſacẽi q̃ẽ ſeptima ꝑs pꝛĩcipalis.Et
rimo ex ꝑte continẽtis boc mõ. Prĩo
querit᷑ de exñtia ſpecieꝝ ↄtinentiũ. Se⸗
. cũdo.de oꝑatõe ſpẽꝝ · Lercio.de ↄtinen
tia bꝰ ſacram̃ti ex ꝑte ꝛtent.

embꝛũu pꝛunuz
Yrca primũ qrut᷑. Pꝛimũ ⁊. v.deꝰ pol⸗
ſit facẽ ꝙ accñtia ſint ſine ſubiecto. Scõm
eſt. v.accñtia hec ſint ſine ſubiecio. Leꝛciũ
.v.ↄgruat ꝙ accñtia ſine ſubiecto ſint.

ꝛticul? pꝛmus
primũ ꝓcedit᷑ ſic. Haſi.i hexameron. de?
plus põt facẽ ꝙᷓ intellectꝰ intelligẽ. Cuʒ in⸗
. ellectꝰ intelligat accñs pret ſubſtantiaʒ:po⸗
deus facere ꝙ aecño ſit ſine ſubiecto. aũt accidẽs
ßm ſuã eẽntiã intelligat᷑ ſine ſbiecto: habet᷑ plane a Hoe
tio. ¶¶ Cõtra.ex oꝛdinatõe diuine ſapie eſt.ꝙ accidẽs ha⸗

bet eſſe in ſubiecto.vᷣ qui oꝛdinatõni diuine ſapiẽtie con⸗

õ

, / — 2 — —„ –
‚ Secen ” 2 α ch b o S 4/

trariat᷑:ipſi ſapĩe ↄtrariat᷑. igit᷑ cũ efficaciſſima ↄtraria⸗
tio eſt oꝑe.ſi deus ſiue diuina potẽtia faceret ꝙ eẽt acci⸗
xns ⁊ nõ in ſubiecto:potẽtia cõtrariaret᷑ ſapie.̊ eẽt in⸗
cõueniens do.ᷓ impoſſibile.¶¶ Iteʒ aſpectui hũano ap⸗
parent repntatur panis.igit᷑ ſi nõ eſt ibi panis in verita
te:veritas nõ ſubeſt apparẽtie veritatis. Prime aũt veri
tati nõ ↄuenit apparenter aliꝗd facere ſine exñtia·qð aũt
ei nõ ↄuenit eſt ei impoſſibile.̊ ⁊c. ¶ Item accñtis eſſe
eſt ineſſe.deus aũt nõ põt eſſe ſeꝑare ab ente:quia ſi ſeꝑa
rent᷑ nõ predicaret᷑ eſſe de ente ̊ nõ eẽ.⁊ eẽt hec veꝛa:ens
nõ eſt ens.⁊ ſic fierent ↄtradietoꝛia ſimul vera:qð ẽ im⸗
poſſibile.igit᷑ ineſſe ab accñte nõ põt ſeꝑare dveus. igitur
⁊c. 4 Item deus nõ poteſt facere ꝙ exñte diffinito nõ ſit
diffimtio. Dico ſᷣm rem.i.res diffiniẽs.quia ſi hoc:face
ret ꝙ ens nõ eẽt.cũ igit᷑ ineſſe diffiniat accñs:quia diẽ il⸗
lius nõ põt deus facere ꝙ accñs nõ inſit.ql Itez accidẽs
eſſe ſine ſubiecto claudit in ſe duo opoſita ↄtradictoꝛia.
qð pʒ.quia dicit illud eſſe ⁊ nõ eſſe.hoc aũt nõ põt deus
ſacere.l SIteʒ facere aliꝗd nõ ꝑticipans ratõeʒ alicuius
ꝑticipare illam eſt ↄuertere vnum in aliud.ð.facere il
lud qð nõ eſt album ꝙ ſit diſgꝛegatm̃ viſus:eſt facẽ id q
nõ eſt album eſſe album. igit᷑ cum ratio ſube ſit eẽ ꝑ ſe.ſ.
ſine ſubiecto.facere ꝙ accñns ſit ꝑſe ⁊ ſine ſubiecto:ẽ fa⸗
cere accñs eẽ ſubſtantiã.hoc aũt nõ põt facere deus. ſcʒ
ꝙ accñs ſit ſubſtantia.q Iteʒ quantitas immediate ad⸗/
heret ſubſtantie:⁊ immediatiſſime inter oĩa accñũtia.ꝗa
alia mediãte quantitate inſunt ſubſtantie:ſicut albedo2
hmõi.ſ̊ tanta ꝓpinquitate ⁊ immediatõe qua albedo in⸗
eſt quãtitati:⁊ quãtitas ineſt ſube.ſ̊ deus nõ põt facere
albedineʒ niſi in quanto vel in quãtitate:qꝛ nõ ſine ſuꝑ⸗
ficie.̊ nec quantitatẽ ſine ſuba.ql Iteʒ duo ſunt natuꝛa⸗
lia eẽntialiter accñti.eẽ in ſubiecto:⁊ actus ꝓgꝛius.ſicut
caloꝛi eẽ ĩ calido ⁊ calere ſiue calefacere.ſiłr albedini eẽ
in ſubiecto ⁊ diſgregare.ſ̊ deus nõ poſſet ſubtrabẽ acci⸗
nti actum illius ꝓpꝛium: vt albedini actũ diſgregãdi.
3 nec põt ſubtrahere illi eſſe in ſubiecto.⸗ Itez aliq diß⸗
erunt aliquibus drñtijs.que aũt eſt oꝓoſitio vel differẽ
tia diſſerentiũ drñtijs illis:eadeʒ eſt oppoſitio vel differẽ
tia differentiaꝝ ⁊ vnius differentiũ ad differentiaʒ alte⸗
rius.ð.ꝗᷓ̊.aʒinus homo differũt drñtijs que ſunt rõnale
irrõnale.ſilr diſferunt rõnale ⁊ irrõnale.ſiłr aʒinꝰ ⁊ ra⸗
tionale:⁊ homo? irrõnale.Eſt ꝙ̊ ↄſimilis oppoſitio ſiue
drñtia oĩm hoꝝ.Eodeʒ modo eg aſſignaꝛe ⁊ multiplica
re differentiã inter ſubſtantiã ⁊ accñs eſſe in alio ⁊ eſſe ꝑ
ſe.ſᷣ deus nõ poſſet facere ꝙ eſſe in alio ſit eſſe ꝑ ſe.igituꝛ
neq; vt videt᷑ poſſet facere ꝙ accñs eẽt ꝑ ſe.¶ Ieẽ magis
diſtant que nõ cõueniũt in genere vt accñs ⁊ ſubſtantia
ſ in ente ſimplłr:qᷓ; que cõueniũt in genere: vt hõ ⁊ aʒinꝰ
ſᷣ illud quo eẽntialiter differt homo ⁊ aʒinus ñ poſſʒ ali
qua virtute nec ⁊ increata ↄuenire homĩ.deus enim non
poſſet facere hoĩem irrõnalez. ꝗ̊ᷓ multofoꝛtius nulla vtu⸗

te poterit. ꝓꝑxia dico ſubſtantie que eſt eſſe ꝑ ſe oueire ac
etenti⸗/Kſiog cum ſuba ⁊ accñs differũt ꝑ eſſenti⸗
as.aligꝗ ell.n.ſubſlantia eẽntie ſiue ſubiecti:⁊ alia accñ⸗
tis.poteſt xus ſine omni incoueniẽtia illa ſeꝑare.¶ Ad
primũ ꝗ̊ dõm.ꝙ virtus diuĩa bic opatur diſpẽſante ipᷣ̃a
ſapia.ipſa virtus hoc faciendo potius fauet ſapie qᷓ; cõ⸗
trarietur. Licʒ auteʒ diuina ſapia oꝛdinet aliqꝗd vno mõ
hm legem cõmuneʒ:⁊ alio modo diſpẽſatõe nccĩtatis.
pter hoc nõ eſt dicenda ſibiↄtraria.nec ꝙ exequit᷑ qð eſt

oꝛdinatũ diſpenſatoꝛie otrariet᷑ oꝛdinatoni que eſt ᷣm le
gem cõmunẽ. ¶¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ſi nõ eſt panis ſm

veritateʒ cũ appareat ⁊c. Dicendũ ꝙ in hoc ſacramẽto
ponitur ſpẽs alimenti coĩs in fomentũ ſenſus cui ſubeſt
ſolum coꝛpus xp̃i in edificatõʒ fidei.vñ Hug.voluit ſapi
entia que ꝑ viſibilia oñdit inuiſibilia manifeſtare ꝙ ipa
cibus eſt aiaꝝ. 2 ꝓpterea carnem aſſumptam in eduliuʒ
ꝓoſuit:vt ꝑ cibum carnis ad guſtuz diuinitatis inuita
ret. Me aũt humana infirmitas contactũ carnis in aſſũ⸗
ptione hoꝛꝛeſceret:conſueti principalis edulij ſpeʒ illa
velauit. ⁊ ſic ſumendaʒ Woſuit:vt ſenſus in vno foueret᷑

⁊ fides in altero edificaret. Hoc auteʒ cõgruit prime ve
ritati volenti vtriq; homĩ ꝓuidere. In bhoc igit᷑ ſacramẽ
to iudicat ſenſus interioꝛ ⁊ exterioꝛ.i.intellectus. Sʒ qꝛ
in hoc ſacramento oino ſtandũ eſt dictationi fidei: oĩno
ſtandum ẽ iudicio illius: ⁊ dictatiom que eſi capax fidei
ſcʒ intellectus. nde lʒ ſenſus coꝛꝑalis falſo iudicat ſub
eſſe ipſi ſpeciei ſuam panis:ipᷣe tñ intellectus dicit ſpe⸗
ciem in ſe eſſe firam ſine ſuba panis ⁊ vere.Iñ cum ĩ H
ſacramẽto etiam qᷓ;um ad ſacramentũ exterius attendit᷑
iudiciũ intellectus eleuari ꝑ fidem: nõ ſenſus iudicãtis
ſm curſum nature.in ſacramento veꝛitatis nihil putabi
tur falſitatis.il Ad alið qð obijcit᷑.ꝙ accñtis eẽ ẽ ineſſe.
⁊c̃. Dicendũ ꝙ ſicut dicit Maſilius in hexr ameron.q̃ no⸗
bis intellectu ſunt ſeꝑabilia:hec pñ̃ft in ipſo actu a facto⸗
rs nature a ſeipᷣis diſtare.Et ponit exempluʒ de illo ᷣbo
hs. Vox dñni intercidẽtis flãma ig.⁊c. Dicendum ꝙ lux
ignis ſegregabit᷑ in voluptateʒ bonoꝝ a ardoꝛ in penam
reproboꝝ.Similiter dom in ꝓpoſito.ꝙ lʒ accñs ſᷣm eẽ
naturale nõ hʒ eẽ niſi in ſubiecto.⁊ inſeꝑabilia ſunt ſub⸗
iectum ⁊ accñũs ſᷣm naturam: nihilominꝰ auctoꝛ nature
põt ea ſeꝑare ⁊ ſtabilire accñs pꝛeter ſubiectum. Cũ igit
obijcit. ꝙ accñtis eſſe ẽ ineſſe.nec deus põt ſexare aben⸗
te. Dicẽdũ ẽ q in ꝓpoſito nõ ſeꝑat eſſe ab ente: S ſeꝑpat eẽ
modũ quo eſt m natuꝛã:ab ente ꝑ modũ qui eſt ſupꝛa
naturam. ¶ Ex hoc pʒ qũo ad aliud doᷣm. ꝙ lʒ ineſſe dif:
finiat eẽ accñtis naturale: nõ tñ diffinit illud pm ꝗ; vir⸗
tute diuina eſt ſupra naturã.ſ. nõ in ſubiecto. Preterea.
ineſſe nõ diffinit ꝓprie loquẽdo eẽntiam accñtis:ſᷣ prout
concernit modũ eſſendi.vnde cum dicit᷑ eſſe accñtis ẽ in⸗
eſſe:hoc veruʒ eſt ᷣm ꝙ dicit modũ eẽndi.vnde ga modꝰ
eſſendi eſt extra rein: nõ de eſſe rei ſimpłr. ex ſeꝑatiõe hꝰ
eſſe nõ deſtruitur eſſe ſimpłr. ¶¶ Ex hoc pʒ rñſio ad illud
quod obijcitur.ꝙ accidentis eſſe ſine ſubiecto claudat in
ſe duo oppoſita ↄtradictoꝛie.qð non eſt verum.ſolũmodo
enum in ſe claudit eſſe ſimpłr ⁊ non eẽ ſᷣm hunc modũ.ſ.
modũ ineſſendi.¶ Ad aliud dðᷣm. ꝙ ratio dicit᷑ młtiplꝰ.
Vno modo dicitur ratio diffinitio.alio modo dicit᷑ mo/
dus eſſendi.⁊ ſic ſumitur ratio ſᷣm ꝙ dicitur ratio accñ⸗
tis eſt eſſe ĩ ſubiecto:⁊ ſubſtantie eſſe ꝑ ſe. Lercio modo
oꝛdinatio in fineʒ. Item eſt aliquid facere duptr. ᷣm viã
modũ nature:⁊ ſupra viam ⁊ moduʒ nature.ſiue ſuma

tur facere primo modo ſiue ſecũdo modo.facere aliquid

ꝑticipare rationẽ alicuius primo modo ſumptaʒ:eſt cõ⸗
uertere vnum in aliud ſimpłr. Secũdo modo ſumẽdo ra
tioneʒ ⁊ facere ſᷣm viam nature: facere aliquid ꝑticipaẽ
rationeʒ alicuius:non eſt conuertere vnum in aliud ſim
pliciter lʒ ex ↄſequenti.quia lʒ ad modũ eſſendi ꝓpꝛium
alicuius ſit aliud: nõ tamen modus iſte eſt illud.v.qᷓ.bñ
ſequitur modus huius eſſendi eſt eſſe ꝑ ſe: igitur hoc eſt
ſubſtantia.mhilominus quia modus iſte nõ eſt ſubſtan⸗
tia.facere aliquem ꝑticipare modum iſtum: nõ eſt facere
illum ſubſtantiam niſi ex cõſequenti.quia ſequit᷑. cuius
eſt modus iſte illud eſt ſuba.Sʒ ſumendo facere ſecundo
modo ſcʒ ᷣm viam mirabileʒ ſiue ſupra naturam:faceꝛe
aliquid participare ratõz ſecũdo modo dictam:neq; ẽ cõ
uertere vnum in aliud ſimpir neq; ex conſequenti.quia
auctoꝛ nature poteſt dare alicui modũ eſſendi vnius alij
non cõuertendo aliquo modo vnũ in aliud. Teꝛcõ modo
ſumendo rationem ponere aliquid ꝑticipare ratõʒ alicꝰ

ſiue naturaliter ſiue mirabilit: nõ eſt conueꝛtere vnum ĩ
aliud neq; ſimplr neq; ex conſequẽti.⁊ boc eſt:q;ꝛ hec cõ⸗/
municatio rõnis multis cõuenit.¶¶ Ad aliud dðᷣm.ꝙ q̃n

titas rõne qna maxime accedit ad naturã ſubſiãtie.⁊ il

li marime aſſimilat᷑:⁊ maxime inter accñtia põt habẽ eẽ

ꝑ ſe.vt enim dictum eſt.medio modo ſe habet quantitas
inteꝛ ſimpłr ſeꝑata ⁊ exñtia in motu ⁊ materia.vñ quan
titas habet eſſe in maioꝛi abſolutione ꝙᷓ aliud accidens.
Apter quod ⁊c.Nec dico ꝙ dñs albedineʒ poſſet ſtabili⸗
re in ſe ſine omni quantitate:lʒ hoc non poſſit intelligi.
Ad aliud dᷣm.ꝙ actus rei nccio ſequitur ad eẽ. quia
ad eſſe foꝛmale rei:vnde quocũq; modo res ꝓducat᷑ in eẽ

e

— —

BNBrreõ

¶ Lueſtio

ſiue naturaliter ſiue mirabilit ⁊ actus rei adijcit᷑. qᷣcũq;
enim modo albedo ꝓducat᷑ in eſſe:adijcit᷑ nccio diſgꝛega
tiuũ. ̊ lʒ accñti naturaliter eſt eẽntiale eẽ in ſubiecto: ni
bilominꝰ mirabiliter ſubtracto ſubiecto põt ꝑmanere ĩ
eſſe. vnde nõ eſt ſimile hinc ⁊ inde.⸗ Ad alið dõm.ꝙ ſb⸗
ſtantia 7 accñs pᷣter boc ꝙ differũt in modo eẽndi ꝗ exp⸗
mitur ꝑ eſſe ꝑ ſe ⁊ eẽ in alijs ſuis entijs differũt. ſimilit
2 modi ipſi ſiue dꝛñtie modoꝝ ·ſ.eẽ ꝑ ſe ⁊ eẽ ĩ alio ſeipſis
differunt. O igit᷑ ſubſtantia nõ polſit fieri accñs: hoc ñ
eſt tm̃ ꝓpter modos eẽndi: ̊ ꝓpter diſpatõeʒ eentiarũ: q̃
diſꝑatio eſt ex illis que intrant eoꝝx eẽntias.nõ aũt 4pteꝛ
modos eẽndi qui conſequũtur ad ipſa. ꝓpter H lʒ deꝰ nõ
põt facere vnũ aliud ꝑ eẽntiam neq; in differentibo neq;
in differentijs: bñ põt facere ꝙ vnũ differentiũ modũ el⸗
ſendi bʒ alterius..n. ſequit᷑ ꝙ ſi nõ põt ↄfundẽ ipᷣas
eẽntias ꝙ nõ poſſit facere q; conueniãt in conſequentibs
ad eẽntias. 4 Ad aliud dm.· q; rönale irrõnale ſunt
ſe de eſſe bomĩs ⁊ azini.⁊ ingrediũtur eoꝝ ſubam. vᷣ eſſe
in 7 eſſe ꝑ ſe dicũt modũ ſubſtantie 2 accntis.ipᷣa.n.eẽn⸗
tia accñtis nõ nccio ↄcernit ſubiectũ vel ſubſiantiã in qᷓ.
Si obijciat ꝙ eẽ accñtis eſt ineſſe. dðm ꝙ eẽ dicit ibi
modũ eẽndi vel oꝛdineʒ.ſ.ad ſubam ſiue ad ſubiectũ. qð
nõ ↄcernit eentia vt eẽntia eſt.

rticulus ſecuũdus
Onſequẽter querit᷑.vtꝝ accñtia ſint h in ſub⸗
iecto. ſic: videt᷑ de ↄſe. di.ij.c. omia Amb.
VIʒ figura paĩs ⁊ vini videat᷑. nipil tñ alið ibi
&ꝙ̊ caro xpᷣ ⁊ ſanguis cꝛedenda ſunt. p̊ ſi ninil aliud.eꝛgo
nec aliqua ſubſtantia.. Itez omne accñs denoĩat ſubie

—. 2‧—

etum in quo eſt. ſ̊ accñtia bic ſcʒ in ſpecie panis vel vini

nullum ſubiectũ ſiue ne Lonira ſco coꝛpꝰxp̃i
C

neq; aliud.igit᷑ in nullo ſunt. ontra.j.coꝝ.xj.alius
eſurit alius ebrius eſt. Glo.ibi offeꝛebant diuites panes
2 vinũ abundanter. vt bñdictione ⁊ ſanctificatõne ſaceꝛ
wtali ſanctificarent᷑ ⁊ dñici coꝛꝑis ⁊ ſanguinis ſacramẽ
tũ conficeret᷑.poſi celebratõʒ vᷣo ſacri mi erij 2 conſecra
tioneʒ panis ⁊ vini ſuas oblatiões vendicabãt:⁊ alijs ñ
cõmunicantes ſoli ſumebant:vt inde etiã inebriabantuꝛ
alijs eſurientibv. bᷣ accñtia inebriare vel ingurgitare nõ
pñt nec impinguare:quia accñtia in ſubam tranſire non
pñt. Quia ſicut dicit Augꝰ. Spũs nunq fit ex ſubſtãtia
coꝛpoꝛea:que tñ in alquo cõueniũt ſaltẽ in genere.mul⸗
tomagis nec aceñs fit ſi ubſtantia:quia hec in nullo cõue
niũt. ſi eẽt ibi tiñ accñũs paĩs ⁊ nihil ſubſtãtie paĩs:ne⸗
ceſſario nõ reficeret comedentẽ. Conſtat etiã firma fide
ꝙ caro xp̃i nõ impinguat nec reficit comedentẽ coꝛꝑatr:
quia nõ conuertit᷑ in caꝛneʒ comedentis.cum 2 id vini
qð manet poſt conſecratõʒ inebriare poſſit accipientẽ in
magna quantitate:⁊2 ſimiliter ſpẽs panis ſuſtentare ĩmo
ingurgitare. pʒ ꝙ nõ ſolũ reſtãt ipᷣa accũtia de panc 2 de
vino.¶ Item im poſſibile eſt aliquid ponere nõ paꝛtes
diffinitõis eius.ſi igit᷑ accñs diffinit᷑ ꝑ ſubiectũ ⁊c. ¶ Itẽ
in bac foꝛma.ſ.panis eſi reꝑire quantitatẽ.põdus.albe⸗
dineʒz. rotunditatẽ 2 hmõi.⁊ nõ ſolũ hoc: ſ̃ etiã vere po⸗
nere hoc eſſe quantũ album ponderoſuʒ 2 rotundũ. igit᷑
ꝓut hic ſunt accñtia denoĩant aliqð ſi ubieciũ. pᷣ cõſtat ꝗ;
non coꝛpus xpi:ꝗ aliud.ᷓ nõ ſunt accñtia hic ſine ſubie⸗
cto. 4 Item Bamaſ. qa coſuetudo eſt hbomĩbo lauaꝛi aqᷓ
⁊ oleo vngi.ↄiugauit aquam ⁊ ſpiritũ ſpũſſanctus ⁊ fec
id lauacru regeneratõis. quia conſuetudo eſt hoĩbo pa
nem edere ⁊ vinũ bibere:oiugauit eis diuinitateʒ ⁊ fecit
cibum coꝛpus xp̃i ⁊ ſanguinẽ.vt ꝑ bec que ſunt ᷣm natu
ram conſueta quibo vit conſeruat᷑: ad ea que ſunt ſuß̃
naturam aia tranſferat᷑. Sʒ cõiugatio diuinitatis cũ aq̃
nõ tollit ſubam aque.ſimiliter vt videt᷑ nec ↄiugatio di⸗
uinitatis cum pane aufert ſubſtantiã panis.4l Item ſi ẽ
ibi cõiugatio diuinitatis cum pane ⁊ vino: neceſſariuz ẽ
panem ⁊ vinũ manere in ſuis natuꝛis.nõ.n.eſt cõiugatõ
cum pane niſi ſit panis. 4l Iteʒ accidẽs nõ extendit᷑ ſine
ſuo ſubiecto.vnde quanta ſit albedo ſupeꝛſicie diffinies.

xl.

igit᷑ quantitas nõ augmẽtat᷑ ſine augmento ſubiecti. ſed
appolito vino ſanguini xp̃i:quantitas ſpẽi q̃ ẽ ſacr̃m ſan
guinis augmentat.qð pʒ. quia poſt occupat maioꝛeʒ lo⸗
cum ꝙỹ ante. Igit cum non dilatet᷑ accidens niſi ꝑ dilati⸗
onem ſubiecti: relinquitur ꝙ illa quantitas eſt in ſubie⸗
cto. ¶ Si diceret᷑ ꝙ ante appoſitõnez vini nõ fuit in ſub⸗
iecto:ſed iaʒ eſt in ſubiecto vino ſupinfuſo.hoc dicto ha
beo ꝓroſitum:quia adhuc eſt ibi ſacramentum ſanguĩis.
igitur nõ requirit᷑ illud quod eſt hic ſacramen tum ſit
ſpecies ſiue accidens preter ſubſtantiaʒ:cum iam ipſum
ſacramentuʒ nõ eſt ſpecies ſiue ſubſtantia vel ſubiectuz.
¶ Item maius eſt incõueniẽs accidens ponere ſine ſub⸗
iecto:qᷓ; ponere coꝛpus gloꝛificatum eſſe in eodeʒ loco cũ
nõ gloꝛificato.̊ cum coꝛpus rp̃i gloꝛificatum ſit: maius
eſt inconueniẽs ponere ſub illis ſpeciebo nõ eſſe ſubſtan⸗
tiam:⁊ ita accñtia eſſe ſine ſubiecto:q; ponere ibi ſubſtã⸗
tiam pamis ſimul cum coꝛpoꝛe xp̃ᷣi. 4 Itez ꝑ diuturnita⸗
tem temꝑis accidit ꝙ ſpecies panis putreſcit. pᷣ cõſtat ꝙ
hoc non eſt ꝑ miꝛaculum ſed per naturam. cum omnis
tranſmutatonis naturalis ſubiectuʒ ſit aliqua ſubſtãtia
coꝛpoꝛea:relinquit᷑ ꝙ ſub illa ſpecie ſit ſubſtãtia.¶ Item
ad eſſe albedinis confluit natura lucis ꝑſpicui: vt vult
phus.lur auteʒ incoꝛꝑata quia nõ eſt in actu ſuo vltimo
immo eſt potentia ſolum. nõ põt immutare ſenſum niſi
potentia illa reducat᷑ in actum ꝑ luceʒ que eſt ĩ actu ſuo
vltimo: vt eſt lux que nõ eſt incoꝛꝑata. igitur ſi in ſpecie
panis eſt albedo: ⁊ albedo illa non eſt in ſubſtãtia.ſequi
tur ꝙ lux que eſt de eſſe albedinis nõ eſt incoꝛꝑata.⁊ ita
eſt in actu non potentia.igit᷑ poteſt immutare cũ luce ex⸗
terioꝛi:qð eſt falſum.igit᷑ ⁊c. ¶,3 Item ponat᷑ ꝙ ſanguini
ſuꝑinfundatur vinum 2 miſceatur cum ſpecie vini que ẽ
ſacramentũ ſanguinis.vino igit᷑ ſuꝑinfuſo ſic iam reſul⸗
tai vna ſuꝑficies ⁊ vnus coloꝛ ex vino ſuꝑinfuſo ⁊ ſpecie
vini que eſi ſacrameniũ ſanguinis.ſᷣ ſi hoc:igitur illiꝰ
ſpeciei ⁊ illius vini quod ſuꝑinfuſum eſt: eſt idem ſubie
ctum quia vnius coloꝛis.nõ poteſt eſſe ꝙ aliquid ſit ſub⸗
iectum ? ꝙ; nõ ſit in ſubiecto. Similiter nec vna 2 eadez
ſuꝑficies poteſt eſſe in ſubſt antia ⁊ nõ ĩ ſubſtãtia.igitur
ſpecies que eſt ſacramentum poteſſ eſſei biecto:nibi⸗
lominus exiſtente ſacramento Reſponſio. ꝙ in h̊ ſa⸗
eramento mirabili ſunt accidehtia ſiue ſpecies panis ⁊
vini ſine ſubiecto. Ad primum g dicendum. ꝙ lic eus
contulit his accidẽtibus poſſe boc quod poteſt ſubſtan⸗
tia.ſcilʒ eſſe ſiue permanere ſine ſubiecto: ſic contulit il⸗
lis efficere id quod efficeret ſubſtãtia panis ⁊ vini ſi ma

nerent.ſcilicʒ inebriare reficere 7 cetera huiuſmodi.

Agd illud quod obijcitur.ꝙ accidens diffinitur ꝑ ſub⸗
iectum. Dicendum ꝙ boc non eſi neceſſario verum: niſi
̃tum ad eſſe quod eſt ex modo eſſendi. id eſt: quo eſt in
ſubiecto.vt patet in diffinitione coloꝛis: que eſt. Color

eſt motiuum ⁊c. ¶ Ad hoc quod obijcimr.ꝙ; accidentia

exiſtentia in ſoꝛma panis denominant ſubiectum aliqð
q ita ſunt in ſubiecto. Dicendum ꝙ vt determinatur a
diuerſis philoſophis Ariſto.⁊ Ptholomeo: res diuidũ⸗
tur: 2 ßm rerum diuiſiones conſequenter diuiduntur
ſcientie. Res autem diuiduntur ſic. Rerum alie ſunt
omnino in materia ? in motu: de quibus eſt naturals
philoſophia. Alie ſunt omnino ſeparate a motu za ma
teria. ⁊ de his ẽ philoſophia prima. Alie ſunt medie que
non ſunt ſeparate a materia: ſed abſtracte ab ea. de qui
bus eſt mathematica. Ex boc videtur ꝗ accidens quod
eſt quantitas: vt linea ſuperſicies huiuſmodi.magis
ſunt ſeparabilia a materia ꝙᷓ alique foꝛme ſtabiles: vt
carneitas 7 buiuſmodi: que dicuntur naturalia. Niſi
enim buiuſmodi matbematica eſſent eſſentialiter abſo⸗
lutoria a materia ꝙᷓ; naturalia: nunqᷓ ponerentur me⸗
Dia inter omnia ſeparata 2 exiſtentia in motu 2 mmate⸗
ria. Et inde eſt ꝙ buiuſmodi accidentia multum acce⸗
dunt ad naturam ſubſtantie. ⁊ foꝛte bec accidentia pre⸗
cedunt in materia foꝛmas ſubſiantiales alias.? ita im⸗

2 —
X * *

—

—

mediatins adberent ſubſſantie 2 ci aſſimilantur: quia

.

prius ꝑ naturã eſi ſubſtantia coꝛpoꝛea ꝙᷓ caro.⁊ cũ ẽ ſub
ſtantia coꝛpoꝛea:ſtatim eſt ibi coꝛpus quantitas ſuperfi
cies ⁊ linea. Si igit᷑ het ita ſe bñt cum naturaʒ alia ſit
natura fſoꝛme ꝙᷓ natura materie.? ꝓinde Hᷣ intellectu di⸗
ſtinguimus. ⁊ ꝓinde põt hec actualiter diuideꝛe infinita
dei potentia ſᷣm ꝙ dicit Haſilius. Si põt deꝰ ſeꝑare ſba
lem foꝛmã panis manentẽ a ſua materia: multoſoꝛtiꝰ qðᷣ
eſt a materia abſolutius.ſ.quantitatẽ.Et ſi h:cũ quanti

tas ſit primũ accñs ſube ſuꝑ guam ſuPording⸗ alia acci

Antia.a ideo eſt quantitas ſcom predicamentũ ipſa mi⸗
raculoſe manente ſepata a ſuo ſubiecto: ſimul cũ eo cete
ra omia neceſſaria ſegregant᷑. ſicut ſi quis a ſcuto picto
ſepat pannu qui eſi ſubſtramentũ coloꝝ: tollat ſiue ſepa
rat ipſos coloꝛes. Bicendũ ẽ igit᷑ ꝙ coloꝛ figura ⁊ accn⸗
tia illa ht quantitatẽ ꝓ ſubiecto ? illam denoĩant. vnð
illa figura eſt alba rotunda. vnde coloꝛ eſt in figura il⸗

la:figura illa eſt in quan titate: quãtitas eo ꝙ eſt de genẽ .
aecñtiuʒ ꝓpinquiſſimo ſube:illa cum alijs ſepata aſuba

eſt ſubiectũ alioꝝ ⁊ ab illis denomĩat᷑ bquantitas quo
ad dxenominatõʒ ĩ ſe reflectit᷑ ⁊ ſe denoiat ſiłr ⁊ alia.vnð
dicit hec ſpecies vel foꝛma eſt quanta.⁊ hoc eſi: qma q̃n⸗
titas eſt vt ſubiectuʒ illius foꝛme. vt albedo dicit᷑ quãta:

gquia ſuꝑficies.quanta.n.eſt albedo ſupficie diffinies.

Ad aliud dm.ꝙ diſſimiliter eſt in ̊ ſacramẽto ⁊ ĩ il⸗
lo.Sacr̃m.n.baptiſmi eſt ad deletionẽ culpe oꝛiginalis
in aĩa ⁊ pene in carne.Eſt.n. pena relicta in carne a cul⸗
pa ipᷣa.vnde ablutiuũ ibi reſpicit aĩam abluendaz a eul⸗
pa:⁊ coꝛpus abluendũ a pena. vnde Damal.qm̃ dupler
eſt homo:ex aĩa ⁊ coꝛꝑe:dupliceʒ dedit nobis purgatõʒz
ſpiritũ ⁊ aquam. Spiritu quidẽ: quia pm imaginez 2
ſimilitudinẽ renouante. Aqua aũt ꝑ ſpũs grãm purgate
coꝛpue a peccato ⁊ a coꝛꝛuptõe liberante.hec Damaſce⸗
nus. Paptiſmus g eſt ad delendũ culpam oꝛiginaleʒ ab
aia ꝑ ſpiritũ:⁊ penam a coꝛpoꝛe ꝑ aquaʒ. VUñ ſpũale ab⸗
lutiuũ rñdet ſpiritui:a coꝛꝑale coꝛpoꝛi.quia igit᷑ ẽ ablu⸗
tiuũ coꝛpoꝛis:cõuenit vt maneat in natura coꝛꝑali.Sed
in hoc ſacramento ſumit᷑ cibus ſpũalis tm̃.vnde gequid
eſt ad carnis refectõneʒ tolli debet: vt refectio ſpũalis to
taliter queꝛatur. 4 Ad aliud dom. ꝙ vt dictũ eſſt ſi pecies
panis ⁊ vini tenent noĩa eoꝝ quoꝝ ſunt ſpẽs. vnde dicit
eſſe cõiugatio cum pane ⸗ vino:rõne cõiugatõis cuz ſpe⸗
eiebus panis 2 vini.¶ Ad aliud dom. ꝙ ꝑ omia ideʒ fit

augmenſũ in illa ſpecie vini ſub qua xp̃s eſt: qð fieret ſi
eſſet vere vinum. 2 cauſa bꝰ eſt. quia ſi in aliquo effectu

vel conſequẽte diſcoꝛdaret a vero vino:nõ iam eẽt ſaẽmẽ⸗
tum.i.ſacrum ſecretum:ſᷣ ibi ſe ꝓderet.⁊ ꝑↄñs merituʒ
fidei euacuaret: qua nuc ibi crediẽ eẽ xp̃s.qð nullo põt
exꝑim̃to exploꝛari.Si aũt aligs etiã ↄſequentiũ effectuũ
qui ſunt in vino ibi deſſet:poſſet iam exꝑimẽto erplora⸗
ri qð nõ ſide tenet᷑ ſola. Uñ Hugo de s. vic. Si ĩ aliquo
a ſimilitudine recederet:verũ ſacẽm nõ eſſet: 2 ꝓderet ſe
ibi:⁊ tolleret locũ fidei. hinc eſt inebꝛiant illa accñtia
vt vinũ ⁊ nutriũt ⁊ omĩia talia faciũt.2 hec quodãmodo
miraculoſe fiũt:vt poſt patebit.ſicut miraculũ eſt ꝙ ẽ ac⸗
cidens ſine ſubiecto ſubſtantie:ſic eſt miraculũ ꝙ, ꝑ oĩa ĩ
effectu cõmunicant cũ ſubſtantia alia accñtia.ſic & nõ eſt
Em naturam ſᷣm miraculũ: illa accñtia cum vino ſu⸗
perinfuſo occupant locum maioꝛeʒ. ⁊ niſi hoc eẽt: pꝛode
ret ſe xpᷣus ⁊ nõ eſſet meritũ fidei.¶ Ad hoc igit qð obij⸗
citur dom eſt. ꝙ cum dicit᷑ quantitas nõ dilatat᷑ neq; ex⸗
tendit᷑ niſi extento ſubiecto in quo eſt.verũ eſt naturalit
miraculoſe bñ põt. Ad aliud dðm.ꝙ nullum eſt incon
ueniẽs ponere ibi accñtia ſine ſubſtãtia.immo multiplx
eſt ↄuenientia qtum ad ipᷣm ſacramentũ.nec etiam ĩ hoc
fit preiudiciũ aliqð deo nec ipſis accñtibo:cum ĩ bac po
ſitione oñditur potentia dei que poteſt ſupꝛa illud quod
pot natura. 2 accñtia ſoꝛtiũtur eẽ nobiliug 7 ipi ſumenti
ſuffragant᷑. Dec fit aliquid in preiudiciuʒ nature.qꝛ qd
naturale eſt: ad id qð eſt ꝑfectiõis bomis oꝛdinat᷑.¶ Ad
aliud dom. ꝙ ſicut albedo eſi ibi ſine ſubſtantia ẽ mira⸗
culuʒ:ꝙ tñ albedo immutat eſt ꝑ naturam. Silr dico ꝓ

ſpecies que põt putreſcere qð nõ eſt ſine ſubiecto eſt ꝑ mi
raculum:ꝙ tñ putreſcit eſt E naturaʒ vt.j.patebit.ꝗa eĩ
virtute diuina ? mirabili in bis ſpẽbus relicta eſt natu⸗
ra ſubſtantie in qua erant illa. naturaliter põt ꝓgredi ĩ
actum ſuum. AUnde dm. ꝙ lʒ vbi in creatura aliqua na⸗
tur aliter radicat᷑ virtus oꝑatiua natuꝛalis.neceſſe eſtq⸗
illius oꝑationis ſit ſubiectum ſubſtantia coꝛpoꝛea. ñ tñ
bic:quia virtus oꝑatiua naturalis que prius fuit ĩ ſub⸗
ſtantia panis: mirabiliter relicta eſt hbic in ſpecie panis.
Ad aliud dom. ꝙ lur put eſt de eſſe albedinis nõ eſt in
actu ſuo.vnde albedo cocernit in eſſe ſuo lucẽ incoꝛpoꝛa⸗
tam. Eſt.n. albedo natuꝛaliter ex incoꝛꝑatõne lucis cum
ſubiecto albedinis. ſubiecto dico ſubſtantia ñ quantita-⸗
te ſola. ſ̊ virtute mirabili eſt incoꝛꝑatio lucis que ẽ de eẽ
albedinis in ſpecie panis in ſubiecto.ſ. in quãtitate.2 ex
illa incoꝛpatione eſi conſimili modo potẽtia que añ fuit
er incoꝛpatione in ſubiecto ſubſiantia. nec eſi drñtia ni⸗
ſi tum ad hoc: qð prius fuit naturalit᷑ nũc eſt mirabili⸗
ter. 4 Ad vſtimũ dm. ꝙ vinum nõ conſecratũ appoſitũ
ſpeciei diuidit illam ſub cuius ſingulis ꝑtibus diuiſis ẽ
totus xpᷣus:ſicut ſub ſingulis ꝑtibus diuiſis ſpẽi panis.
nec anteꝙᷓ cõmiſcent᷑ ita ꝙ fiant vnũ ſim płr: ſicut efficit
coloꝛ vnus ⁊ ſupficies vna. Si autẽ eſſet tanta appoſitio
vini ⁊ tanta cõmixtio ꝙ ꝑuentum eẽt ad terminuʒ cõmi⸗
xtionig.ita ꝙ ſpecies que fuit ſacrẽ̃m ſanguĩs:nõ eſſʒ.di⸗
co ꝙ nõ eſſet tũc ſpẽs vini ſacram̃ti ſicut nec ſpẽs panis
qn ita cõmutata eſt ꝙ nõ eſt ſpẽs.vñ nũꝙᷓ ſpẽs ens ĩ ſub⸗

iecto ſubſtantia eſt ſaccẽm.

rticulus tercius

. Onſequent᷑ querit᷑vtꝝ congruat ꝙ in hoc ſa⸗
cramento ſint accñtia ſine ſubiecto.Et videt᷑
32 ſic: ꝑ hoc ꝙ cibus qui diſpenſat᷑ in ̊ ſacra⸗
mento eſt tm cibus anime. ꝗpter qð conuenit ꝙ ſit omni
no ſpũalis. ↄuenit ̊ ꝙ nibil qð ſit cibus coꝛꝑalis ſubſit
ſpẽbus hꝰ ſacramenti.⁊ꝛ ita ꝙ ſint ſine ſubiecto. 4¶Cõt.
apparentia ſine exñtia eſt cauſa fallacie erroꝛis.h̊ mini
me conuenit huic ſacram̃to qð eſt ſacim veritatis.g mi⸗
nime cõuenit ꝙ hic appaꝛeat panis ſine exiſtentia panis.
4l Stem duo ſunt neceſſaria in hoc ſacram̃to ⁊ ĩ alijs.ſczʒ
verbum ⁊ elementũ. Ex ꝑte verbi nullo modo ↄueniꝛet ꝙ;
eẽt apparentia ſine exiſtentia. ſilr videt᷑ er pte elementi.

Item ope diuino ⁊ mirabili nõ debet fieri aliqd qʒ pᷣ⸗

iudicetur nature rei.̊ cum res ponit᷑ in ſtatu qui ſue na
ture nõ conuenit: illi preiudicat᷑.ſᷣ ponere accñs ſine ſb⸗
iecto eſt ponere illud in ſtatu qui ſue nature nõ cõuenit.
& boc minime cõuenit opere diuino ⁊ mirabili. Kü⸗
ſio.ꝙ congruit in hoc ſacramento accñtia eſſe ſine ſubie
cto. Cuiꝰ multiplex eſt rõ. AUna eſt. vt illud qð eſt ſacram̃
tum ſimpfr oĩno duceret ad aliud. Si.n.panis ibi in ve
ritate eẽt panis eſſet ſignũ hꝰ ſactri: ſignum illud eẽt res
completa in ſe⁊ ita non eſſet ita efficaciter ductiuũ ĩ ali⸗
ud ſicut nũc.eo enim ꝙ ſolum ſignum eſt: ef caciſſime du
cit in eius ſignatũ:⁊ querit᷑ in boc cibus ſpũalis nõ car⸗
nalis. Ambro. in li. xe miſterij. In illo ſacramẽto xpᷣus
eſt quia coꝛpus xp̃i.nõ & coꝛꝑalis eſca ſᷣ ſ pũalis. dico igi
tur vt homo totaliter rapetur ad eſcam ſpũaleʒ:diſpoſu⸗
it diuina ſapientia vt in hoc ſacramento nõ eẽt eſca car⸗
nalis. Alia ratio eſt edificatio fidei ad credendũ ea que
ſunt ſupra naturam. vnde Hug. diuina ſapia caꝛneʒ xp̃i
ſub principalis edulij ſpecie velauit.⁊ ſic ſumendã ꝓpo⸗
ſuit:vt ſenſus in vno foueret᷑:⁊ fides ĩ alio edificaretur.
Item alia ratio eſt ꝓuocatio fidei ad credendũ que ſunt
ſupra intellectum. In hoc.n.ſacramẽto valde nccia ẽ ca⸗
ptiuatio intellectus qtuʒ ad hoc quod de ſe poteſt 7 ſub
limatio eiuſdẽ fide grandi.quia in hoc ſacramento ſunt
multa ſupᷣ naturã ? intellectu.placuit igit᷑ diuine diſpen
ſationi vt intellectus in ſacr̃o exterioꝛi cõſideraret aligd
ſupᷣ naturã:vt ſic expediret᷑ magis ad cognoſcenduzʒ ꝑ fi
Am in re ſacramenti quod eſt ſupra intellectum. vñ con⸗
ſideratio ſpeciei ſine ſubſtantia que eſt ſupra naturam:

— — — — —

H

¶ Nueſtio

quodãmodo manuducit ad intelligendũ multa in re in⸗
terioꝛi que ſunt ſupꝛa intellectũ. Item alia rõ eſt ↄueniẽ⸗
tia cibi cum cibando. Cibus in hoc ſacramento ſumen⸗
vus eſi verum coꝛpus xp̃i.ſ.gloꝛiſicatũ.ad qdð nõ eſt con
uenientia ex Eie ſpũs noſtri. vnde ad bocꝙ ſi umat᷑ in ci⸗
bum requirit᷑ mediũ:ſicut ad hoc ꝙ vniatur ſpũs cũ car⸗
ne requirit᷑ mediũ inter ſpiritũ 2 carnem.ſ.ſpũs vitalis.
Ad boc igit᷑ ꝙ cibus iſie venmiat in cibum ſpuůs: requirit᷑
mediũ quod eſt fides ⁊ caritas.fides aut vnit intellectuʒ
cum credito:caritas cum delicto. Fides aũt eſt medium
in ſacramentali ſumptõe: caritas aũt eſt mediũ in ſpũa⸗
li.ſ̊ fides nõ eſt mediũ niſi in abſtꝛahendo intellectum a
ꝓpꝛia ratione ſcʒ a rõne fantaſtica.neq; caritas niſi abſ-
trabendo voluntatẽ a voluntate ꝓpria.ſ.carnali. ſi piritꝰ
auteʒ non ſumit᷑ niſi abſtractus a carne.ſicut oꝑtet in
eo qui cibat ꝙ ſit abſtractus:ſic neceſſe eſt ꝙ fiat abſtra⸗
ctio ex parte cibi. vt ſcʒ illud qð ẽ eibus coꝛꝑalis ſubtra⸗
hatur. vt ſcʒ nõ ſit ibi cibus ſʒʒ iudiciũ intellectus fanta
ſtici:neq; ſᷣm volũtatẽ carnaleʒ. ꝓpter qð neceſſe ẽ vt ſub
ſpecie ſeꝑata a cibo carnali:ſumatur cibus iſte ꝗ ẽ ipius
ſpũs abſiracti ſic a carne. Alia ratio eſt completa oꝛdĩa⸗
tio diuinaꝝ oꝑationum in hoc ſacramẽto qð eſt ſaẽmen
tum ſacramentoꝝ. In pane aũt ante tanſſubſtantiatõzʒ
eſt reꝑire coꝛpus coꝛuptibile ⁊ accñtia naturaliter inbe
rentia. virtute aũt diuina coꝛpus conuptibile tranſmuta
tur in coꝛpus ſpũale ⁊ inconuptibile:qð eſt vltimus gꝛa
dus aſcenſiõis ex ꝑte coꝛꝑis.vt igit᷑ eẽt completa oꝛdina⸗
tio diuinaꝝ oꝑationum. illa que erant in alio ꝑ natu⸗
ram ſcʒ accñtia:virtute dinina ſtabiliunt᷑ in re ſine aliq̃
ſubiecto: qd eſt vltimus gradus aſcenſionis er ꝑte accñ⸗
tiũ.vtraq;.n. operatio ponit vltimũ graduʒ aſcenſiõis.
4 Ad aliud qð primo obijcit᷑ contra hoc.ꝙ; apparẽtia ſi⸗
ue exiſtentia eſt cauſa erroꝛis ⁊c. Dicendũ ꝙ boc eẽt ve⸗
rum ſi hoc ſacramentũ fieret indiciũ ſᷣm ſenſhz ſine intel
lectum fantaſticũ:⁊ nõ ſᷣm intellectũ eleuatum ꝑ fideʒ.ſᷣ
bic nõ eſt ſic. ¶¶ Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ er ꝑte verbi nõ cõ
grueret ⁊c. Dicendũ ꝙ hoc eſt veꝝ:quia verbo veritatis
data eſt virtus tranſſubſtantiãdi ip̃ʒ elementũ.Pꝛet᷑.añ
ↄuerſioneʒ elementi nõ cõueniret ꝙ ex ꝑte elemeti cẽt ap
parẽtia ſine exñtia ſicut nec er ꝑte verbi. qᷓtã ad h̊ cur⸗
rit ſimilitudo. Ad vltimũ dm.· ꝙ cuilibet nature com⸗
petit obedire ſuo creatoꝛi.⁊ illud eſt maxime nature con
ueniens qð ſibi eſt indituʒ a creatoꝛe. vnde etſi alicui na
ture aliqua ꝓpꝛietas nõ conuenit.ſi illa inferat᷑ a creato

Aun ita eſt in ꝓoſito.
Membꝛũ ſecuũdũᷣ

HOnſequẽter querit᷑ de oꝑatione.Et pꝛimo
& oꝑatione immutatõis.Scðo.de opatõe
refectõnis. Tercio.de oꝑatõne ↄuerſiõis.
NQuarto.de oꝑatione traſmutatõis.

ticulus primꝰ
Jirca primũ querunt᷑ duo.Primũ eſt.ſi ſpẽs
hmõi immutãt ſenſuʒ. Secundũ.dato ꝙ ſic:
O tuꝝ boc faciãt naturalit᷑ vel miꝛaculoſe.

MCirca primũ pꝛoce/ .S. j.
dituꝛ ſic. Subiectũ qualitatũ ſenſibiliũ nõ immutat inqᷓ;
tuz eſt ſubſtantia:ſᷣ̊ quia infoꝛmatũ bmõi qualitatibus.
zbrina ſe conuenit ip̃is qualitatibo immutare ſen⸗
um. ſ in illis ſpeciebus ſunt qualitates ſenſibiles: quia

coloꝛ odoꝛ ⁊ ſapoꝛ.̊ immutãt.4! Item ꝙ immutant ſen⸗

ſum euidenter apparet in vſu eoꝝ.¶Cotra.ſpẽs aliqua

vt albedo abſtracta a mateꝛia:abſtracta eſt a conditõibo
Fm quas eſt hic ⁊ nũc.a materia enĩ eſt indiuiduatio rei
a qua hʒ eẽ hic ⁊ nũc.abſtractõne ̊ facta accñtis a mate
ria:abſtrabit᷑ a conditionibo iſtis. Si q̊ nibil immutat
niſi Fᷣm ꝙ eſt hic ⁊ nũc:quia requirit᷑ pñtia immutantis
reſpectu ſenſus:relinquit᷑ ꝙ hec accñũtia nõ immutãt cuʒ
ſint ſeꝑata a materia.4! Item lʒ tactus ſit ſenſus quidaʒ

xl.

ꝑticularis:nihilominꝰ in omni apprehenſione ſenſibilis
eſt quodãmodo fit quidã tactus.ſ̊ tactus nõ ẽ niſi exiſtẽ⸗
tiũ ĩ materia v lecto. nec ſenſus aligs neq; immu⸗
tatio aliqua ¶ Rñſio. ꝙ ſpẽs iſie oꝑant᷑ immutãdo ſen/
ſum ſiue ſenſitiuũ. qd marime ſenſu abſirabit᷑.¶ Ad pꝛi
mũ pↄtra boc obiectũ.dðm ꝙ ſi abſtractõ intellectus qua
abſirabitur ſpẽs a materia. abſtrabit a conditõnibo que
ſunt hic ⁊ nũc:nõ tñ ſemꝑ actio que eſt baꝝ ſpecieꝝ. licʒ
enim indiuiduatio ſit a materia naturalit: nibilominus
virtute ſuꝑ naturam conſeruat᷑ hec ſpes in eadeʒ indiui
duitate quã babebãt qñ erant in ſubſtan tia.4 Ad aliud
dom. ꝙ ſpẽs in hoc ſacramẽto conſeruant᷑ in eiſdẽ ꝓprie
tatibo in quibo erant ante ↄuerſioneʒ ſuoꝝ ſubiectoꝛũ in
coꝛpus xpᷣi.vnde eandẽ aptitudineʒ ad actu tangẽdi 2 i⸗
mutandi babent nũc quam babuerũt tũc. Cum obijcit᷑
ꝙ tactus nõ eſt niſi eoꝝ que eriſtãt in ſubiecto. neq; ĩ⸗
mutatio. Dicendũ ꝙ hoc veꝛum eſt in tactu rei exiſtentis
eo modo quo ſibi competit m naturam. non autem eſt
verum quando datum eſt illi eſſe modo mirabili: vt eſt ĩ

Konlſequenter gne S.ij.
1 ſpecle

ritur de immutatõis opatione ſit naturat
vel mirabilis ſiue miraculoſa. naturalis videt᷑.quã⸗
do aliqua oꝑatio conuenit alicui ſpẽi ꝑ ſe ⁊ ꝑ naturã pro
priam illius. nõ autez rõne alicuiꝰ coniũcti: quocũq; mõ
leꝑaretur adhuc illi cõueniet.ð.ꝗ. babere tres conu enit
triangulo ꝑ ſe ⁊ ex natura ꝗpꝛia.vnde ↄſiderato vt ſeꝑa⸗
to ↄuenit ideʒ:⁊ ſi eẽt ſeꝑatus oueniret.ſᷣ ſenſu pꝛio cõ⸗
uenit immutare ſenſuʒ ꝑ ſe nõ rõne ſubiecti.vinũ.n.non
immutat quia vinũ:ſ̊ quia ſapidũ. igit᷑ ſi obiecta ꝓpꝛia
ſenſuũ aliquo modo ſeꝑarent᷑ a ſubiectis: adhpuc natuꝛa⸗
liter agerent in ſenſibilia eoꝝ. 4 Itez ſenſus ẽſi uſceptiuꝰ
ſpecieꝝ ſenſt ibiliũ pᷣter materiã vnde eſt ſuſceptiuus ſᷣm
eſſe ſpuale.ꝙ̈ quantomagis ſpecies bʒ naturã ſpũalem:
tantomagis eſt immutare ſenſuʒ. pᷣ ſpecies ille abſtracte
a materia bñt eſſe magis ſpũale. ̊ ⁊c. ¶ Item hoe videt᷑
ꝑ ſimile.quia ſpecies eſt in ſpeculo ſᷣm eſſe ſpũale.⁊ ꝑ na
turam adgenerat illam in ſenſum oppoſitum. ſi mane⸗
ret ibi abſente ſubiecto: nibilominꝰ immutaret natura⸗
liter. igit ⁊c ¶ Cõtra.ſicut habet᷑ in pᷣmo de aĩa. Recto
inqᷓ;tum rectum conuenit tangere eneaʒ ſperam. Fm pũ⸗
ctum tamen nũqᷓ tangit ſeꝑatum: quia ſpera enea nõ eſt
nata tangi niſi a materiali.cum igit᷑ ſenſus ꝑticularis ñ
ſit natus aꝓprehendere niſi exñtia in materia cuiꝰ eẽ eſt
&terminatum ſm hic⁊ nũc.quia in boc diſſeꝛt a ſenſu ĩ⸗
terioꝛi.ſi ſeꝑaret᷑ ſenſibile a materia:nõ eẽt natuʒ immu
tare.ſi ̊ ei detur immutandi oꝑatio:hoc eſt ſupra natu⸗

ram. 41 YItem in hoc differt ſenſus exterioꝛ ab interioꝛi.

.

Y interioꝛ nõ eſt natus apprehendere res eriſtentes i ma

teria mqtum bmõi:ſicut nec exterioꝛ natus eſt apwrehẽ⸗
dere abſiracta vel ſepata a materia per natuꝛã.ſed ſi res
ſeꝑate a materia poſſent naturaliter immutare ſenſum:
2 ſenſus naturaliter apprebendere illas.igitur ⁊c. 4 Itẽ
propoꝛtio eſt inter apprehenſitiuas ⁊ apprehenſibilia.
vnde vnaqueqʒ apprebenſitiua non eſt nata apprebende⸗
re vnumquodqq; apprehenſibile.vnde apprehenſitiua in⸗
fima ratione qua in genere apprebenſiuarum eſt maxi⸗
me materialis: eſt nata ad aprebenſionem eoꝛum que
omnino ſunt in materia ⁊ ſolum illoꝛum. igitur cum be
ſpecies non ſint in materia ⁊c̃.igitur ſi appꝛehenduntur
huiuſmodi a ſenſu: hoc erit per miraculum non per na⸗
turam. 41 Item ſpecies motiua ſenſus triplicem babet
comparationeʒ. ſcilicet ad ſubiectum: od medium: ad
oꝛganum. Et iſle operatõnes ſunt oꝛdinate naturaliter.
ergo deſtructa prima: 2 deſtruuntur alie conſequenter.

ergo ſi ſpecies iſte habent duas ſequentes ſin 1

boc non habent naturaliter ſed miraculoſe Keſpon⸗
ſio. Species iſte habent eandem virtutem quam babe⸗
rent in eſſe propꝛio ⁊ naturali. Unde Innocen. In quo
ſimilitudo deficeret: in eo ſacramentum non eſſz. ſed vbi

14

ſe pꝛoderet ⁊ locũ fidei auferret.ᷣ hoc ñ naturalit ſ̊ mi⸗
rabiliter.nihilominus quia ꝓut ſunt mirabilit᷑ ñ pꝛiuã⸗

tur virtute nec ꝓpꝛietatibo naturalibo natuꝛaliter exeũtĩ

hmõi oꝑa:que eis ſunt ꝓpꝛia ꝑ naturã. Inde primas ra

tiones que hoc onñdunt ↄcedo.¶j Ad primũ qð obijcitur.

ꝙ ſenſus nõ eſt natus apprehendere niſi qð exiſtit in ma
teria ⁊c᷑. Oicendũ ꝙ hoc nõ eſi:quia cauſa immutatõnis

ex ꝑte obiecti ſit materia vel ſubiectũ: ſed quia illud gra

cuius immutat᷑ ſenſus:nõ hʒ eſſe niſi in materia vel ĩ ſb⸗

iecto.⁊ hoc pʒ ꝑ ratõʒ ſenſus:que eſt. Senſus ẽ ſuſcepti⸗
uus ſenſibiliũ ſpecieꝝ ſine materia.vñ cum ſenſus ſuſci⸗
piat ſpecies materiales ſine materia: manifeſtũ eſt ꝙ nec
materia nec eſſe in materia eſt cauſa ſuſceptõis hmõꝛ. ſi

militer ex alia ꝑte nec ipſa obiecta immutat ratõzʒ mate⸗

rie vel ſubſtantie in qua ſunt:ſed virtute ꝓpꝛia.paries.n.

nõ immutat:ſ̊ coloꝛ parietis. ⁊ ꝓpter hoc dico.ꝙ qcũqʒ
modo ſit ſenſibile ſiue in ſubiecto ꝑ naturã ſiue in ñ ſub⸗
iecto ꝑ miꝛaculũ:eodeʒ modo ⁊ eadeʒ rõne agit ĩ ſenſuʒ.
4 Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ ſenſus interioꝛ natuꝛaliter non
apprehendit reʒ vt eſt ĩ materia ⁊c. Rñſio.q ſi obiectuʒ
ſenſus interioꝛis aliqua virtute baberet oĩno rationem
vel modũ vnde eẽt obiectũ illius in materia:bñ apprehẽ⸗
deretur ab illo ⁊ naturaliter ſicut ex alia ꝑte.qꝛ oino rõ
⁊ modus quo hmõi ſpẽs habent naturaliter agere i ſen⸗
ſum ſaluant᷑:extra materiã naturaliter agũt in ſenſum.
ꝙ igitur ſenſus interioꝛ nõ naturaliter apprehẽdit reʒ vt
eſt in materia.hoc eſt:quia rõ ⁊ moduo quo res eſt obie⸗
ctum illius nõ eſt ipſius rei vt ẽ hmõi.¶ Ad illud quod
obijcit᷑. ꝙ ſenſus exterioꝛis ⁊ rei ñ exñtis in materia E
ꝓPoꝛtio:que requirit᷑ inter ſenſitiuã ⁊ ſenſibile. Dicẽdũ
ꝙ reuera rei ſeꝑate a materia m ſuã naturã in eẽ natu⸗
rali nõ eſt hmõi ꝓpoꝛtio:pᷣ rei ſeꝑate aꝑe mirabili ẽ vtiq;
vt pʒ in ꝓpoſito.i Ad vltimũ dom. ꝙ etſi eriſtentia ſpe

cierũ ſine ſubiecto eſt miraculoſa:⁊ maxime exiſtẽtia qn

titatis preter materiã: oꝑationes tñ ſpecierum ⁊ ſenſus
ſunt naturales.quia ñ ſunt preter quatitatẽ. Poſito au
teʒ ꝑ impoſſibile ſenſibile exiſtere ſine quãtitate oĩno nõ
moueret ſenſum. ð..ſi poneret᷑ coloꝛ eſſe ſine quantita⸗
te nõ videret᷑.quia quicqꝗd videt᷑ ſub triangulo videt᷑. ibi
enim exiſtit triangulus cuiꝰ conus.i.angulus eſt ĩ oculo
haſis pᷣo ipᷣm ſubiectũ.a ita quod videt᷑ opoꝛtet eẽ q̃ntũ.
Similiteꝛ coloꝛ nõ eſt coloꝛ:nec ſapoꝛ eſt ſapoꝛ niſi qͥntꝰ.
nõ enim eſt coloꝛ ſiue ſapoꝛ ſine diſtenſione.⁊ ita nullum
ſenſibile eſt id quod eſt in ſua natura:niſi ſit in quãtita⸗
te ſenſibile.tñ eſt quantũ ꝑ accñs:qꝛ ſcʒ eſt in quantita⸗
te.lʒ &̊ ſpecies ſenſibilis exiſtat ſine materia vel ſubiecto
⁊ hoc miraculoſe.nihilominꝰ quia ñ exiſiit ſine quãtita⸗
te naturaliter mouet ſenſum ? oꝑat in illũ. vnde illð eſt
falſum deficiente prima comꝑatione deficient 2 alie: niſi

extenſo nomĩe ſubiectũ ſpecieꝝ quãtitas dicat᷑.

ti

nſequenter querit᷑ de oꝑatione refectionis.
Et primo querit᷑.vtꝝ reficiunt ⁊ nutriũt.Se
cũdo.vtꝝ poſſent reficere 2 nutrire naturatr.

irca primumſic .d§. f.

procedit᷑. Illud quod cum exceſſu ſumptum inebriat: de
bito modo ſumptum reſicit.Sed.j.coꝝ.xj.Alius ꝗdeʒ
eſurit alius auteʒ ebrius eſt.ibi habetur plane in glo.ſi
cut S.dictum eſt.ꝙ aliqui inebriati ſunt ex vſu ſi pecieruz
puius ſacramenti.igitur ſpecies ille habebant virtutem
reficiendi 2 nutriendi.⁊ ita pñt reſicere 2 nutrire.4¶. Itẽ
ſicut caloꝛ ignis cõuertit in cinerem illud quod offert᷑ in
pabulum:ſic caloꝛ naturalis oꝛdinatur ad conuertẽduʒ
illud idem in carneʒ 2 ſanguineʒz. ſed ſpecies proiecta in
ignem comburit᷑ ⁊ redigitur in cinerez agente caloꝛe ex⸗
terioꝛi.q̊ pari ratione in alimentũ poteſt conuerti agen⸗
te caloꝛe interioꝛi. 4I Item niſi ita eſſet: iſtud ſacramẽtuʒ
eſſet in preiudicium nature.quia quotiens fit conuerſio
perit cibus naturalis irreuocabiliter exquo nullo modo

conuertitur in aliud quod poſſit cibare. 4! Itẽ ſi accñtia
nõ habent oꝑationem ſubſtantie: deprehendi poteſt hoc
ſacramentuʒ ſenſibili exꝑimẽto: ⁊ ita meritum fidei eua
cuari.̊ hoc eſt inconueniẽs:cum hoc ſacramẽtũ ſit ĩ me⸗
ritum fidei inſtitutum Sed cõtra.ex eiſdeʒ nutrimuꝛ
er quibus ſumus:ſicut habetur a pho.ſ̊ non ſumꝰ ex ac⸗
cidentibus h̊ ex ſubiectis.ꝗ̊ cuʒ ſpecies iſte ſint accidẽtia
videtur ꝙ nõ reficiũt ſiue nutriũt. ¶ Item ſacramentuz
illud eſt cibus ſpiritualis. ⁊ ideo eſt vna ratio congruita
tis quare ſubſtantia tranſit ne querat᷑ refectio coꝛpalis.
8̊videtur ꝙ ſpecies iſte nõ reficiũt coꝛpaliter. 4 Item ſi
cibant coꝛpoꝛaliter. ̊ ſacerdos ſumendo bmõi ſpẽs ſol⸗
uit ieiunium. ⁊ ita nõ poſſet poſt ſumptionem coꝛꝑis xpᷣi
miſſam celebrare.¶ Item hoc videtur ᷣm Ambro.dicẽ⸗
tem de hoc ſacramento.ꝙ eſt cibus mentis nõ wnie⸗ F
ſiſpecies reficerent ⁊ alerent:eſſent cibus vẽtris. Rßñ
ſio.ꝙ quidam dicunt ꝙ accidentia iſta nõ reficiunt neqʒ
alunt. ſed odoꝛ vini immutando aera ceꝛebrum turbat 2
inehriat. Et ſic intelligendum eſt verbuʒ apoſtoli 7 glo.
ibideʒ. Aliter dicũt alij.ꝙ ſpecies iſte reficiũt 2 nutriunt
⁊ hoc patet maxime ad ſenſit um:quia ſumendo ſpẽm vini
ſitis extinguitur in ſumente. Alij dicunt ꝙ ſuſcipiẽs ſpe⸗
cies alitur.nõ ab ipᷣis accidentibus inq;tum hmõi:ſ̊ vir⸗
tute ſupra naturam conuertunt᷑ in ſubſtantiam. Ille eni
qui accidentia illa virtute ſuꝑnaturali ſuſtentat ſine ma
teria:virtute eadem deſluentibus ꝓpꝛietatibus illis ĩ ſb⸗
ſtantiam conuertit: in quam cõuerteretur ipᷣa ſubſtãtia
pamis ſi adeſſet..⁊ ita alitur ⁊ reficitur ſumẽs illas ſpe⸗
cies ex ſubſtantia in quam conuertuntur. Alij dicunt ꝙ
ſuſcipiens ſpecies illas alitur 2 reficitur.nõ quia accñs
conuertatur in ſubſtantiam:ſed quia ſubſtantia que pꝛiꝰ
fuerat:redit. ſicut enim eſt in alijs operibus mirabilibo:
ꝙ expleto officio ꝓpter quod condita erant illa que miꝛa
biliter erant condita: redacta ſunt in primum ſtatuʒz. ſi⸗
cut dicitur & columba in qua apparuit ſpirituſſanctus
Aath.iiij. Dicitur.n.qꝙ pacto officio ſuo in preiacenteʒ
naturam redijt vnde ſumpta eſt. Similiter dicit᷑ de ſtel⸗
la magoꝝ:que ꝑacto officõ mox eſſe deſijt:reuertẽs in p⸗
iacentem naturam vnde ſumpta fuerat. hoc dicit᷑ ĩ glo.
a magiſtro in hiſto. Silłr dicunt eſſe in ꝓpoſito.ꝙ qn ſpe
cies deſinit eẽ ſpecies:ipſe ſubſtantie naturales ſpecierũ
in primũ ſtatum reuertunt᷑:ſicut prius miraculoſe fuer̃t
tranſmutate. Et hoc vult Inno.iij.li.de officõ eccleſiaſti
co dicens. Si vdᷣo queratur:quid a mure comedat᷑ cuʒ ſa⸗
cramentuʒ coꝛꝛoditur:vel quid incineratur cum ſacram̃
tum crematur.Rñdendum ꝙ ſicut miraculoſe ſubſtãtia
panis conuertit᷑ in coꝛpus dñicum ⁊ incipit eſſe ſub ſaẽ⸗
mento:ſic ipᷣm miraculoſe quodamodo reuertit᷑ cũ ipſuʒ
ibi deſinit eſſe. Hec aũt opinio videtur mibi vera? ſecu⸗
ra.q¶l. Ad primuʒ q̊ dicendum.ꝙ accidentia nõ reficiunt
neq; nutriũt:̊ potius ſubſtantia que redit conuertitur ĩ
ſubam comedentis.⁊ ſic nõ eſt ↄtra phᷣm dicẽteʒ:q ex eiſ⸗
dem nutrimur ⁊c̃.¶1 Ad aliud quod obijcit᷑.ꝙ cibus iſte
eſt ſpũalis ⁊c. Dicendum ꝙ hoc verum eſt q;diu ibi eſt
veritas ſocram̃ti.nõ eniʒ cibat carnalit inꝙtũ eſt ſacr̃m:
H̊ ad cibandũ ſpũalit eſt oꝛdinatũ.łᷣ ipſa cibatõe termĩa⸗
ta deſinit eſſe ſacr̃m:⁊ redit prioꝛ ſubſtantia ⁊ cibat coꝛ
ꝓaliter.¶ Ad aliud dõm. ꝙ ſumptio ſacr̃i hꝰ non ſoluit
leiunium:tum quia ſacrẽ̃m dum ſumitur nõ eſt cibo cor⸗
poꝛalis:tum ratione cõtenti ſcʒ coꝛꝑis rpᷣi quod tm̃ ẽ ci⸗
bus mentis ⁊ hac intẽtione ſumitur vt mẽteʒ reficiat. vñ
ſequens cibatio ſubſtantia reuerſa nõ reputat᷑:qꝛ oĩno ẽ
preter intentioneʒ ↄſecrantis ⁊ ſumentis.⁊ oĩno imꝑti⸗
nens ad ipᷣm ſacr̃Um.¶ Ad illud quod obijcit᷑ per verbuz
Ambro. Dicendum ꝙ Ambro.loquit᷑ de ipſo coꝛꝑe xpᷣi
quod eſt cibus aĩe tm̃. Si aũt querat᷑ cuiꝰ motus vł mu⸗
tatio eſt hec reuerſio.Dicendũ ꝙ ſicut ↄuerſio eſt motus
vel mutatio ſingularis:ſimiliter ⁊ hec reuerſio.vnde nõ
eſt creatio nec aligs motus vel mutatio naturalis.

—.—

Conſequẽter queri S. ij.

tur. tꝝ ſpẽs hꝰ ſacram̃ti ppᷣt reficere ⁊ nutrire natura⸗

liter. Aidet᷑ ꝙ ſic:ꝑ hoc.ꝙ illud qð cum exceſſu ſumptuʒ
inebriat: debito mõ ſumptuʒ reficit ⁊ nutrit. b.j.coꝝ.xj.
babet᷑ in textu ⁊ glo.ꝙ aliqui inebriati ſunt ex vſu ſpẽꝝ.
22ſtat ꝙ naturaliter. ſi naturaliter inebriare pnt:⁊ na
turaliter reficere nutrire pnñt. naturaliter inebriat
oñditur ꝑ hoc.ꝙ virtus vini qũq; diffundit ſe ꝑ aera ex
ꝓpꝛiam ſubam ſiue ſubiectum:⁊ inebꝛiat aliquos ad q̃s
ꝑtingit:⁊ hoc naturaliter. nec impedit᷑ actio eius natu⸗
ralio qᷓtum ad hoc:ex hoc ꝙ nõ eſi in ꝓpꝛio ſubiecto.a ſi⸗
mili videt᷑ bic cc. ꝗ¶ Cõtra.illud ꝗpꝛie reficit ⁊ nutrit qð
cõuertitur in ſubam eius qui debet nutriꝛi.ſ̊ nullo modo
põt accñs conuerti in ſuam ꝑ naturam. ꝙ nec nutrire.
Ad boc dom. ꝙ virtus naturalis relicta in ſpeciebo:
turaliter poteſi immutare ſenſuʒ. vnde bene concedo
ꝙ virtus vini mirabiliter relicta in ſpecie põt naturalit᷑
agere in guſtum. 2 in tanta quãtitate poſſet ſumi ꝙ ine⸗
briaret naturatr. virtus aũt hmõi quia eſt diffuſiua na⸗
ture:poſſet naturaliter diffundere ſe vſqʒ ad cerebrum ⁊

ꝑturbare ſpiritus ⁊ inebriare.ſicut viꝛtus vini qñqʒ dif⸗

fundit ſe: ita ꝙ ſola virtute ſine aliquo vſu ſubſtantie vi⸗
ni inebriat.¶ Ad illud qð querit᷑ de refectõne ⁊ nutriti⸗
one.⁊ dico refectioneʒ eſſe anteqᷓ alimentũ fiat ſiłe:vtpo
te qñ replent᷑ loca euacuata ꝑ digeſtioneʒ. Dico etiã nu⸗
tritioneʒ qñ ꝑ alimentũ ſimile factũ alendo fit reſtaura⸗
tio ꝑditoꝝ ꝑ vnioneʒ alimenti cum alendo.Dicenduʒ ꝙ
refectio vel nutritio nullo modo fit neq; fieri põt natura
liter ex ſolis accũtibus. Poteſt ᷓ dici.ꝙ in oꝑe refectõis
nutritõnis ſᷣm ꝙ loquimur in materia iſta: eſt aliquid
mirabile aliquid naturale. Mirabile vo vnuz eſt ꝙ eſt
ibi virtus panis ⁊ vini ſine ſubſtantia. Aliud eſt.ꝙ deſi
cientibo ſpeciebo ⁊ ita deſinente ſacramento:reuertit᷑ ſub
ſtantia panis 2 vini. Vnũ autẽ opus natur ale eſt.ꝙ ip̃a

ſubſtantia panis vel vini reuerſa reficit ⁊ nutrit ſumẽtẽ.

4l Erx dictis pʒ rñſio ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ſi ſpẽs natura

liter pñt inebriare extra Erian ſubſtantiã: ⁊ naturalit᷑

pñt reficere ⁊ nutrire ⁊c᷑. Dicẽdũ ꝙ nõ eſt neceſſe. In re⸗
fectione.n.requirit᷑ repletio loci euacuati.In nutritõne
vnio alimẽti cum alendo.quoꝝ neutꝝ naturaliter põt ſi
eri ex ſolis accñtibꝰ:lʒ ꝑ diffuſioneʒ virtutis poſſent ſpe

cies cerebrũ ꝑturbare:⁊ ita homo inebriari.
Articulus tercius

Onſequenter queritur de oꝑatõne ↄueꝛſiõis.
⁊ querit᷑.vtꝝ acenñtia habeant potentiã cõuer
ndi aliquod humidũ: vt vinuʒ vel aquaʒ in
ſacramentũ.vtpote ſi vino conſecrato apponat᷑ aqua vel
vinũ.Et videtur ꝙ ſic:ꝑ hoc ꝙ accñtia in boc ſacramen
to hñt eandeʒ virtuteʒ quam baberent in eſſe ꝓpꝛo ? na
turali.vñ Inno.In quo ſilłitudo deficeret:in eo ſacim ñ

eſſet ⁊c̃.̊ in eſſe ꝓpꝛio ⁊ naturali haberent poteſtatẽ con

uertendi hmõi accñtia in ſui naturam.cum ↄuerſio na

turaliter fiat:videtur ꝙ appoſitũ debet ↄuerti potius ĩ ſi⸗

mile cõuertenti:ꝙᷓ in vinũ vel aquam. ſ̊ in purum accñs
nõ pñt hec accñtia illud appoſituʒ conuertere:niſi fiat il⸗
lius tranſubſtantiatio vel anibilatio.nõ aũt põt ꝑ bmõi

oꝑationeʒ fieri ãnihilatio.̊ opoꝛtet ꝙ fiat tranſubatio:
⁊ ita conueꝛſio in ſacramentuʒ.4l! Iteʒ maioꝛis viꝛtutis
eſt conſecratio in hoc ſacramento ꝙᷓᷓ bñdictio in aqua.ſᷣ

aqua bñdicta appoſita aque non bñdicte facit totaʒ bñdi
ctam in aliqua quantitate.̊ vinum conſecratuʒ facit vi⸗
num nõ conſeeratum appoſitum conſecratum.. Itez qñ
aſpomitur vinum vel aqua ſpecies ille occupant maioꝛes
locum.ẽ ſanguis rpi eſt ſub maioꝛi ſpecie.dᷣ ſanguis xp̃i
nõ eſt ſub maioꝛi loco niſi aliud in ipſum ↄuertat᷑. illð
uod apponit᷑ cõuertitur in ipᷣm ſanguineʒ. ſpecies q̃ẽ
ſacramentũ cõuertit illud in ſacramentũ.¶ Iem qñ po⸗
nitur vinuz vel aqua fit vna ſuꝑficies.aut &̊ illa ſuꝑfici⸗
es eſt in ſubiecto vel ſine ſubiecto.ſi in ſubiecto: g ſi mo⸗

xl.

ͦ quid apponatur deſinit eſſe ſacramentũ. ſi ſine ſubie
Statum eſt ſacrẽ̃m. ¶ Si dicatur ꝙ ſm vnam pꝑtez eſt
in ſubiecto:ſᷣm aliam nõ.Contra.apponatur aqua ⁊ mi⸗
ſceãtur vſq; ad minima:tũc nõ eſt aſſignare ꝑtes diuer⸗

ſas.̊ neceſſe eſt ꝙ tunc ſalteʒ conuertat᷑.¶ Ieeʒ accidẽs

cum ſubſtantia nõ occupat maioꝛeʒ locum nec facit ma⸗
ius:ſilr nec coꝛpus gloꝛiſicatũ cuʒ nõ gloꝛificato.exquo
g̊ in calice nõ eſt niſi coꝛpus xp̃i gloꝛificatũ cuʒ ſpecie vi⸗
ni.cum illud qð aponit᷑ manet cum ſua ſuba: illud cum
coꝛꝑe xp̃ᷣi nõ occupabit maioꝛeʒz locũ qᷓ; ante fuit occupa⸗
tum ab accñte cum coꝛꝑe. Hoc aũt pʒ eſſe falſuʒ· ex h pʒ
ꝙ illud quod apponit᷑ ñ manet in ſua ſuba ſß ſ⸗ olũ ſpecies
illius.⁊ ita neceſſario ẽ ibi ↄuerſio. Iteʒ ſi apponeretur
ibi ſacrẽo aqua in valde magna quãtitate: ip̃m ſacramẽtũ
ſcʒ ſpecies vini abſoꝛberet᷑ ab aqua ⁊ ↄuerteret᷑ in illaʒ.
pari rõne videtur econueꝛſo.ꝙ ſi aliquis liquoꝛ aꝑpone⸗
retur ipſi ſacramento in tam parua quãti ies
predominaret᷑:ouerteret᷑ in ĩm ſacr̃m
conuertendi nõ eſt in elemento ſᷣ in xerbo. qñ additur
aliud elementũ ſpeciei nõ fit ↄueꝛſio.ꝙᷓ manet ſubſtantia
cum accñtibo.q̊ nõ conuertit᷑ in ſacr̃m.ij Itez ſi conuer⸗
titur: aut ᷓ virtute ſanguĩs: aut virtute vini: aut virtute
ſpeciei. Qon virtute ſanguinis: quia ille ſanguis eſt glo⸗
rificatus.ᷓ nõ bʒ potentiã cõuertendi aliud in ſe.2õ vi

tute vini:qꝛ nõ eſl ibi vinuʒ. Qec virtute ſpẽi:cum virtus

—. -*—

nulla eſt virtus que hãc poſſit facẽ ↄuerſionẽ.¶ ERñſio.
ꝙ accñtia iſta nõ bñt potentiã ↄueꝛtendi aliã ſubamĩ ſa⸗
cramentũ.⁊ hoc eſt:qꝛ in hoc ſacramento ñ fit conuerſio

tranſubſtantiãdi nõ ſit data ipſis ſpẽbus eiſ⸗ —

bmõi niſi ꝑ virtuteʒ verbi.vñ quantũcũq; buic ſacramẽ⸗

to apponat᷑ de alio elemento: niſi aſſit viꝛius vᷣbi:ñ fieꝛet
ↄuerſio in ſacramentũ. ¶l Ad primũ g̊ dici põt.ꝙ accñs
vini põt cõuertere elementũ appoſitũ in naturaʒ vini.ſed
neq; põt illud cõuertere in purum accñs neqʒ ĩ ſanguĩeʒ
xp̃i.q¶¶ Ad hoc qð obijcit᷑ appoſitum potius debet con⸗
uerti in ſimile ↄuertenti ⁊c. Gicendũ ꝙ ñ eſt veꝛũ.qꝛ ac⸗
cidens hmõi ñ bʒ de ſua natura potentiã ↄuertẽdi: h̊ po⸗
tius de natura ꝓꝛietatum vini miraculoſe exñtiũ ĩ illo.

boc naturaliter ſicut naturaliter immutat ſenſuʒ. 1 p·

pter hoc nõ põt ↄuertere in accũs purũ:ſᷣ in illud cui in⸗

ſunt ꝓpꝛietates vini naturaliter. 4 Ad aliud dᷣm. ꝙ nõ

eſt ſimile de ↄuerſione aque ſimpłr in aquã bñdictã ⁊ il⸗
la de qua bic agit᷑. In illa aũt ↄuerſione eo ꝙj eſt ibi com

pleta cõmixtio:eſt vnio ad qua ſequit᷑ quedam indiuiſio

ſanctificatõis: ꝓpter quam illa tota aqua rõne vnius eſt
ſanctificata. In hac auteʒ ↄuerſione etſi fiat ↄuerſio ĩ ali
qð habens ꝓpꝛietates vini: nõ fit ibi cõuerſio ſube alieꝰ
in coꝛpus xpi: que fit tm̃ virtute ſuꝑnaturali. ¶ Ad boc
quod obijcit᷑. ꝙ qñ appoĩtur aliquid ſpecies ille occupãt
maioꝛeʒz locuʒ.⁊ ita ſanguis xpᷣ̃i eſt ſub ſpecie maioꝛi.ad

qð ſequitur neceſſario aliud fuiſſe cõuerſum in ipᷣm ſan⸗
guinez. Dicendũ ꝙ hoc eſt falſum.ſuppoſito etiam ꝙ ſan

guis xpᷣi contineat᷑ adhuc ſub ſacramẽto. lʒ.n.coꝛpꝰ xpᷣi
vel ſanguis contineat᷑ qñq; ſub maioꝛi ſpecie qñqʒ ſb mi⸗
noꝛi:vtpote in caſu ſuoſito.ex hoc non ſequit᷑ aliꝗd fu⸗
iſſe cõnerſum in coꝛpus xp̃i vel ſanguineʒ:bᷣ potius ipaʒ
ſpeciẽ continentẽ fuiſſe dilatataʒ ꝑ aliquid appoſitum.
¶ Si obijciatur ꝙ fm q maioꝛis quantitas eſt ſpẽs con
tinẽs coꝛpus xp̃i:neceſſe eſt illud qð eſt tranſmutatuʒ in
illud poꝛtionalirer eſſe maioꝛis. Sicendũ ꝙ hoc ẽ verũ
qñ ſpecies conuerſi preciſe ⁊ contermiabiliter continet.
ſ ita nõ eſt in caſu ꝓpoſito prioꝛi retenta ſuppoſuiõe.Ali
ter aũt põt dici ſine preiudicio melioꝛis ſnĩe.ſ.ꝙ qͥcunq;
bumido appoſito ?⁊ diuiſo m ꝑtes ſpẽi cõtinẽtis nõ ẽ ibi
ſacr̃m.cũ eni humidũ ꝑue quãtitatis apponat᷑ bũido lõ⸗
ge maioꝛis:qꝛ in bmõi ſubſiãtijo nõ ſtat diuiſio ſm mate

riã:cum nõ ſit ponere diniſionẽ quo ad ꝑtes ſm mateꝛiã

fieri vſq;ʒ ad minima:nccio opoꝛtet nullã ꝑteʒ ſpẽi ↄtinẽ⸗
tis ꝑmanere in puritate accñũtis:cum iam ſubſtãtia bũi⸗
di appoſiti admirta eſt complete ſingulis ꝑtibꝰ illius ſpe
ciei.⁊ ſi h:cũ in hoc ſacr̃o ſm veritatẽ ſacramẽti nibil eſ⸗
Oe

Contra. virtꝰ

—

neqʒ debet eẽ niſi ſpẽs ↄtinẽtes cũ eoꝝ quoꝝ ſunt ſpecies
Aprietatibo.⁊ coꝛpꝰ xpᷣi in caſu ꝓpoſito nõ eſt ſic:ncce eſt
ꝙ puritas ⁊ veritas ſacramenti bic ceſſet. Cũ obijcit.
er hmõi appoſitiõe ſpẽs ille occupãt maioꝛẽ locũ.dðm
ꝙ verũ eſt ꝙ ibi eſt occupatio maioꝛis loci qᷓ añ:ſᷣ iam ñ
eſt ſpẽs que fuit añ:cũ iam ex ↄmixtione cũ alio vaꝛiata
ſit eius eẽntia.ſicut nõ eſt eadeʒ albedo numero illa que
eſt minus intenſe: ⁊ illa que ſit magis intenſa ꝑ ingreſ⸗
ſum lucis in eẽntiam eiuſdem. 4 Ad aliud qð obijcit᷑.q
facta appoſitõne predicta fit vna ſuꝑficies ⁊c. doᷣm ꝙ B
verũ eſt.ſᷣ iam eſi alia ſuꝑficies qᷓ prius:qꝛ alia quanti⸗
tas.⁊ illa tota ſuꝑficies eſt in ſubiecto.⁊ ita deſinit eẽ ſa
cramẽtũ ſicut in opponẽdo dictũ eſt.cũ aũt ſit vna quãti⸗
tas ⁊ earudeʒ ꝓpꝛietatũ qtum ad omẽs ꝑtes illiꝰ.nec eſt
Fm aliquã naturam vel ꝓprietatẽ diſtingueꝛe ꝑtez a pte:
ncce eſt ꝙ ſi aliqua ꝑs habeat ſubſtramẽtũ ſube ꝙ ⁊ alie
ſitr.ꝗ Si obijciat᷑.ꝙ in hmõi appoſitõe nõ põt eẽ opleta
ↄmixtio:qꝛ nõ põt eſſe vſqʒ ad minima m materiaʒ.Di
cendũ ꝙ boc nõ ſequit᷑.quia ſᷣm hoc nuſq poſſet eẽ ↄple⸗
ta cõmirtio in liquidis.ſ̊ cõpleta eſt mixtio qñ nõ ẽ aſſi⸗
gnare aliquã ꝑteʒ ᷣm exñtiaʒ veꝛitatis in mixto Fᷣm ma
teriã neq; ſᷣm ſpẽm que ſit differens ab alia. Alit᷑ rñdẽt
aliqui ad hoc.ſ.ꝙ liquoꝛ additus nõ facit vnã ſubſtãtiaʒ
ſᷣ dimẽſio cõtinuat᷑ dimẽſiõi ⁊ ſit vna q̃ntitas cꝰ vna ꝑo
ſuꝑficiei ẽ ĩ ſbiecto alia ſine ſbiecto.nec h ẽ icõueniẽs vt
dicunt:ſiẽ vna ꝑs ſuꝑficiei põt eẽ alba alia nigra.G̊ aũt
nõ videt᷑ conſonũ ratõni:cũ humidũ ſit termĩiabile ꝓpꝛio
teꝛmio.nec ſtat diuiſio hmõi in humido qᷓtũ ad ꝑtes ſᷣm
materia donec ꝑueniat᷑ ad tantã indiuiſionẽ ꝑtiũ ⁊ vniõʒ
ꝓ in nulla ꝑte ſit inuenire natuꝛam vel ꝗꝓpꝛietatẽ aliquã
quam nõ ſit inuenire ĩ alia.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ ac⸗
cidens cñ ſubſtantia nõ facit maius: ſimilit nec coꝛpus
gloꝛificatũ cuin nõ gloꝛificato ⁊c. Dicendũ ꝙ iſtud veruʒ
eſt te accñte qð ᷣm naturaleʒ exñtiam ⁊ eẽ ꝓPꝛiũ exiſtit
in ſubiecto.tale aũt accñũs ꝗa in ſubiecto eſt:nõ fac maiꝰ
cum illo nec locũ maioꝛẽ occupat cum ſubiecto:quia lo⸗
cus ſubiecti eſt locus ipius.ſecus eſt de accñte qð virtu⸗
te ſuꝑnaturali eſt habens dimenſioneʒ pret᷑ ſubiectũ.ta
le aũt qñ locũ occupat cũ alio hñte ꝓpꝛiã dimẽſionẽ ma⸗
ioꝛeʒ locũ oceupat ꝙᷓ ꝑ ſe ſolũ:quia ex illoꝝ cõiunctione
dimẽſio addit᷑ dimenſioni ⁊ efficit᷑ maioꝛis loci occupa⸗
tio.¶ Ad illud qð obijcit᷑.q liquoꝛ appoſitus põt faceꝛe
ꝙ ibi nõ ſit ſacramentũ.ꝗᷓ ecõtrario ⁊c. Dicẽdũ ꝙ nõ ẽ ſi
mile. ſpẽs eſſe ſacramẽtales młtis modis deſtrui pnt: vt
manducatõʒ putrefactioneʒ ⁊ diuiſioneʒ eaꝝ ꝑ cõmi⸗
xtioneʒ rei alterins:ad quaꝝ deſtructõʒ ſequit᷑ deſitio ſa
cramẽti.Sʒ ↄuerſio elemẽti in ſacrm nõ põt fieri niſi viꝛ
tute ſuꝑnaturali ⁊ miſterio ſacerdotali.

Articulus quartus
mSnſequẽter querit᷑ de oꝑatõe tranſmutatõis
tꝓrimo de oꝑatõe conꝛuptõis. Scðo de ge⸗
„ℳ eratone vermis ex ſpẽbus coꝛꝛuptis.

De primo queritur S. f.
Vtx ſit naturalis: an nõ. O. ſit naturalie videt᷑ ſic. Si
aliquid cõuenit alicui ꝑ naturaʒ: illa natura manẽte ills
igem illi naturaliter cõòueniet. Bᷣ aceñtiuʒ natura manet
ino niſi qᷓtum ad eſſe illius in ſubiecto vel ſubſtãtia.igi
tur cum ꝑ naturam ſunt ille ſpẽs coꝛuptibiles. vel ꝓpter
xſfectũ virtutis naturalis. vel quia cauſat᷑ a ↄtrarjs: ⁊2
hyjt cõtraria.⁊ om̃e qð hʒ contrariũ eſt naturam cor⸗
ruptibile.̊ 2c. aũt ſpecies iſte vere habeãt naturam
dptrarietatis vnde ſunt naturaliter coꝛꝛuptibiles:patʒ ꝑ
boc. quia vbi ſunt ↄtraria m eſſe ſpũale: pt ſimul eẽ in
codeʒ ⁊ m idem.ſicut ↄtrarij coloꝛes in eodem medio ⁊
ſenſu ⁊ intellectu. cũ ᷓ hic nõ poſſint ſimul eſſe otrarij co⸗
loꝛes nec ſapoꝛes:ſ mutuo ſe expellũt: hñt h̊ naturã con
trarietatis. 4 JItem Anß. de ↄceptu virgi.diſtinguit tri⸗
pliceʒ curſuʒ. naturaleʒ ſcʒ 7 voluntariũ 2 mirabilez. 2
dicit ꝓꝙ mirabilis eſt a deo immediate.cum § deus nihil

immediate coꝛꝛumpat.virtus.n.diuina eſt ſaluatina 2 ñ

ooꝛuptiua.illa coꝛuptio ſiue putrefactio nõ eſt a doi⸗

mediate.ᷓ nõ eſt mirabilis nec volũtaria.ꝗ eſt naturał᷑.
Item ad ꝑditioneʒ ſiue deſitionẽ reꝝ ſufficeret ſubtra
ctio diuine virtutis.neqʒ requirit᷑ aliqua opatio mirabi
lis.¶ Item ſpẽs hmõi vt erant in ſubiectis naturaliter
erant coꝛuptibiles:⁊ ꝑ naturam tendebãt in coꝛupti⸗
onei.ſ̊ vt dicit Inno.ſi ſpecies in aliquo a ſimilitudĩe
recederet:verum ſacrim nõ ect.igit᷑ ſicut tũc fuit de illis:
ita ⁊ nũc.igit᷑ ſi tunc coꝛumpꝑent᷑ hoc eẽt ꝑ naturã: ſilit
7 nuc ⸗ ontra.ſoꝛma eſt compoſitõz ↄtingens ſimpli
ei ⁊ innariabili eſſentia conſiſtens.igit᷑ eẽ inuaꝛiabile cõ
uenit foꝛme ſm ſe.vnde ſi cõueniat variari hoc ſolũ ẽ ꝓpt
applicatõʒ ad materiam. Si ̊ ſeparet᷑ a materia: nuſlo

modo ꝑ naturam variat᷑.ſi ꝙᷓ ſeꝑata vaꝛiat᷑:hoc ẽ contra

naturam eius.g miraculoſe.l Item qñ potentia reſtitu
itur alicui que eſt ſim naturam: tunc collatio potẽtie nõ
eſt miraculoſa ̊ actus naturalis. cũ aũt datur potentia
noua ſupra naturam:⁊ collatio potentic eſt mirabilis 2
egreſſus in actum.vt pʒ in hoc ꝙ eſt virgineʒ parere. Sʒ
ſuſciꝑe ↄtraria hoc eſt ꝗpꝛium ſubſtãtie ⁊ ſupra vel ↄtra
naturam accñtis. ſemꝑ egreſſus in talẽ actũ q̃ntũcũq;
conferat᷑ potentia eꝛit miraculoſus.ſ̊ ſi coꝛumpant᷑ ſpẽs
hmõi:neceſſe eſt illas ſuſciꝑe ↄtrarias diſpoſitões.ergo
tranſmutatõʒ ſiue coꝛꝛuptioneʒ fieri circa bhmõi nõ erat
ꝑ naturam: miraculoſuʒ. ¶¶ Item ex eiſdeʒ generat᷑ res
⁊ conumpit᷑ ꝑ naturam ᷣm phᷣm. ſ ſubſtantia materia
cum foꝛma eſt cauſa oĩm accntiuz que in eis ſunt:vt ha⸗
betur alibi.ſubſtantia igit᷑ materia cum foꝛma eſt cauſa
coꝛꝛuptionis accñtiuʒ.bᷣ ſeꝑata cauſa ⁊ effectus ſeꝑatuꝛ.
igit᷑ accñtia ſeꝑata a ſubſtantijs nõ ſunt actu conuptibi⸗
lia ꝑ naturam. ⁊c. ¶ Item materia prima eſt ſubiectũ
omĩs ↄtrarietatis. igit᷑ vbi nibil eſt de prima neq; aliqꝗd
cõtrarietatis.̊ cum ↄtrarietas ſit cauſa coꝛuptõnis na⸗
turalis:vbi nihil ẽ materie prime nec poſſibilitas ad coꝛ
ruptioneʒ ꝑ naturam. iſte ſpecies nõ cõmunicãt aliqd
prime materie.igit᷑ nec poſſibiles ſunt ad coꝛuptionẽ ꝑ
naturam.igit᷑ ⁊c ¶ Iteʒ drñtia eſt inter foꝛmas mathe⸗
maticas ⁊ naturales.ꝙ naturales abſtracte ꝑ intellectũ
abſtrahunt᷑ a ꝓpꝛietatibo naturalibo. vt.n. abſtracte ſũt
nõ habent ꝓietates illas.bᷣ foꝛme mathematice abſtꝛa
cte abſtrabunt᷑ a ꝓpꝛietatibus ſuis naturalibus.immo 2
ipſe ꝓpꝛietates demonſtrant de illis. ſicut de triangulo
babere tres angulos. igitur cuʒ ſpẽs iſte naturales ſcilʒ
panis ⁊ vini abſtracte ſunt ſiue ſeꝑate: neceſſe eſt ꝙ a ſe⸗
parent᷑ a ꝓpꝛietatibus naturalibo.igit᷑ cum a prietatite
naturalibus habeant foꝛme naturales naturam agendi
⁊ patiendi:foꝛme ſic ſeꝑate non habent naturã neq; agẽ⸗
di neq; patiendi.⁊ ſic neq; pñt naturaliter putꝛefieꝛi nec
coꝛꝛumpi.¶ Item omis actio natuꝛalis eſt a foꝛma:pal⸗
ſio a materia.⁊ dico a foꝛma ⁊ a materia que ſunt ſube.
cuiꝰ ratio eſt:quia etſi foꝛma que eſt aceidens poteſt eſſe
aliquo modo virtus agendi a ſuis principijs: hoc tamẽ
eſt 'm ꝙ illa recipiuut influentiam a principijs ſubſtan⸗
nee. igitur ſi ſpecies iſte ſunt ſeparate a ſubſtantia ⁊ tuʒ
ad materiam ? qᷓtum ad foꝛmam.neq; enim habent ſub⸗
ſtramentum ſubſtantie foꝛme vel materie.igitur neq; cõ⸗
uenit illis paſſio neq; actio per naturam. igitur nec cor⸗
ruptio naturalis. 4 Item aliud eſt putrefieri 2 putrefa⸗
ctum eſſe. Putrefactio auteʒ naturalis eſt per actionem
7 paſſioneʒ in materia:ſicut omnis actio naturalis.igit
cum ſpecies iſte non cõmunicant in materia cum natura
liter agente exterioꝛi: ñ eſt putrefactio naturalis.ee.
ſponſio.vt S.tactum eſt opere mirabili in ipſis ſpeciebo
relicta eſt aliqua natura propꝛia ſcilʒ quam babebant ĩ
ſubſtantijs.vnde ⁊ illa qua agebant ⁊ patiebantur. alit
eniin recederent a ſimilitudine prima. ⁊ ideo naturalit᷑
tranſmutantur 7 coꝛumpantur. 4l Ad boc quod obijcit᷑
ꝙ foꝛma eſt compoſitionẽ contingens ⁊c. Rnſio.reuera
ibi loquit᷑ phᷣs de foꝛma accñtali.nõ autez de quacũq;: ᷣ
xe illa que oĩno foꝛma eſt.vnde nõ loquit᷑ quantitate

bea. dicit᷑ igit᷑ ſꝛma.i.accñs inuariab

Oneſtio

que variabilis eſt ̃m ſuſceptõʒ diuerſoꝝ aceñtiũ. vt ptʒ
cum eadem ſuꝑficies qñqʒ ſit alba qñq; pallida qñq; ru⸗
:que ſcʒ median
te quãtitate ineſt ſube.que duplici rõne dicit᷑ inuariabi⸗
lis.Rõne imꝑmutabilitatis a ſubiecto in ſubiectũ.qꝛ vt
dicit Moe.accñtia indignantis nature ſunt perimi pñt:
ꝑmutari nequaꝙᷓ. Et rõne inſuſceptabilitatis foꝛmarũ

ptrariaꝝ.nõ enim ideʒ coloꝛ numero eſt albus qñq;:pal

lidus qqʒ.nec vt exiſtimo eadeʒ albedo numero magis

vel minus intenſa.cum ex hoc intendit᷑: ꝙ ĩ eſſe ipiꝰ abũ⸗

dantius confluãt n atura lucis ⁊ ꝑſpicui.hoc tñ opinan⸗

do dico. Inuariabilitas igit᷑ haꝝ ſoꝛmaꝛũ ñ impedit de⸗

ſcenſum hoꝝ accñtiũ in putrefactõeʒ ꝑ naturam.ſic̃ nec
cum ſunt in ſubſtantia:cum habeant eandeʒ naturã ĩ ſe
poſt oſecratõʒ quã ante habebant in ſubſtãtia:que natu⸗
raliter ⁊ in naturales ꝓgredit᷑ oꝑationes.ꝗl Ad qð obij
citur.ꝙ ꝗꝓpꝛiũ eſt ſube ſuſciꝑe ↄtrarietates ⁊c. Dicendũ
ꝙ ſuſceptio ↄtraꝛioꝝ eſt immediata cauſa coꝛuptõis:eo
modo quo dicit᷑ ꝙ ſubſtantie ꝓpꝛiũ eſt ſuſciꝑe ↄtraꝛia.qð
pʒ ex boc.q illud qð eſt maxime ſuſceptm̃.ſ.prima mate
ria que eſt ſubiectum omĩs ↄtrarietatis mime eſt corru⸗
ptibilis.ſ̊ cauſa coꝛꝛuptõis eſt actio ↄtrarij.vñ qꝛ in ſpe⸗
ciebus iſtis manẽt qualitates que hñt ↄtraria ex actõne
ↄtrarioꝝ naturaliter diſſoluit᷑ in eis armonia naturalis
⁊ coꝛumpunt᷑.¶1. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ex eiſdeʒ genera⸗
tur res ⁊ coꝛumpit᷑ ⁊c. Dicendũ ꝙ primũ debet intelli⸗
gi foꝛmaliter loquendo ſumendo eadẽ in genere. vnð ex
eiſdeʒ generat᷑ res ⁊ coꝛumpit᷑.hoc eſt ex otrarijs q̃ bñt
idemptitateʒ quandã ſalteʒ ĩ genere. vñ rõne qua mixta
de quibo loquit᷑ phᷣus fiunt ſiue generant᷑ ex q̃tuoꝛ elemẽ
tis:que quia comunicãt qualitates ↄtrarias:que nõ ſunt
in termino ↄciliationis ſiue equeliberatiõis in mirxto qͥ⸗
dãmodo agũt ⁊ patiũt᷑.⁊ maxime qñ preualet virtꝰ ali⸗
cuiꝰ cõtrarij:ſubſidio alicuiꝰ cauſe exterioꝛis poſſibilia
ſunt ad coꝛuptõʒ.Quid eſt igit᷑ cauſa coꝛꝛuptõis in coꝛ⸗
ruptibilibo.pʒ ꝙ nõ ipſa ſubſtãtia materia:vel ſubſtãtia
foꝛma inꝙᷓtum talia.dᷣ inqᷓtum in ſe cũ materia ⁊ fſoꝛma
cõcernũt naturã ↄtrarietatis. ꝓpter qð ſi ſubtraheꝛetur
materia ⁊ foꝛma ꝓut ſunt in ſua puritate: ⁊ relinqueret
natura ↄtrarietatis. illud in quo relinqueret᷑ naturalit
tenderet ad nõ eſſe.⁊ ſic eſt in ꝓoſito.Dicendũ ẽ igit᷑ ꝙ ĩ
bis foꝛmis relinquit᷑ natuꝛa cõtrarietatis.etſi hoc ſit mi
rabiliter: nihilominꝰ ex illa natura relicta ſubiacẽt cor⸗
ruptioni naturalitr. ſicut illa in quibo naturaliter hʒ eẽ.
Auẽtes igit᷑ phi hñt locum vbi res ſunt ĩ eẽ naturali.ni⸗
hilominus eadeʒ natura ſcʒ ↄtrarietatis qua ibi res ſb⸗
iacent conuptõni ⁊ B ſpẽs.il Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ma⸗
teria prima eſt ſubiectũ oĩm ↄtrarietatuʒ. Dicendũ ꝙ G
verum eſt ſᷣm viam nature:nõ aũt vbiq; vt ibi natura cõ⸗
trarietatis virtute mirabili ſaluat᷑:vbi nihil nature ſub/
eſt vt H.¶ Ad aliud dõm.ꝙ aliud eſt abſtꝛaheꝛe foꝛmas
naturales ᷣm ꝙ bmõi foꝛme abſtrabi dicunt᷑.⁊ aliud eſt
ponere foꝛmas natuꝛales in hoc ſacramẽto ſeꝑaꝛi a ſub⸗
iecto.quia in abſtractõne illa abſtrabunt᷑ foꝛme ille qͥdã
modo ab eſſe naturali 2 ꝓpꝛietatibo natuꝛalibo:ſᷣm quas
ſubiacẽt motui ⁊ materie 2 ſunt hic ⁊ nũc. Iꝓpter quod ⁊
abſtrabunt᷑ a natura agendi vel patiendi.ᷣ̊ ſeꝑatõ foꝛma
rũ que eſt in hoc ſacramto ſolũ a ſubiecto eſt ſubſtãtia re⸗
lictis omnibo ꝓpꝛietatibo vel ſpeciebo natuꝛalibo in ipᷣis
ſeꝑatis quas habebãt in ſubſiãtia:vnde ſunt hic ⁊ nũc.
Vnge quia ille ꝓpꝛietates naturales quas habebãt ĩ ſb⸗
ſtantia adhuc hnt ſm veritatẽ:hñt naturã agendi ⁊ pa⸗
tiendi ſicut ante ſeꝑatõz. vnde nõ eſt ſimile de hac ſeꝑa⸗
tione ⁊ illa que fit ꝑ abſtractõʒ.¶. Ad aliud dõᷣm.ꝙ in oĩ
actione nature intime agit auctoꝛ nature. vnde ꝑ ſe agit
⁊ nature dat ꝙ coagit.̊ qq; in aligbo oꝑibo nature ipᷣe
auctoꝛ nature aliqꝗd agit ꝑ ſe nõ cooꝑante natura.v.. ſi
cut in ꝓductõne homis in eſſe: ſolus agit aĩam creando
⁊ infundendo:nihilominus ꝓductio hoĩs in eſſe natuꝛa
lis dicit᷑.⁊ rõne oꝛdinatõis naturalis ⁊ ↄiunctõis coꝛpo
ris ⁊ aĩe a qua eſt pductio hoĩs in eſſe.ꝙ igit᷑ in ꝓducti⸗

onſequenter que

xl.

one homĩs in eẽ eſt oꝑans virtus mirabilis: nõ impedit
ꝗn ꝓductio in eſſe ſit naturalis. Aſimili dico hic.ꝙ lʒ
foꝛme panis ⁊ vini virtute mirabili ſeꝑate ſunt a ſubſtã
tia materia foꝛma ⁊ eadeʒ virtute ſtabilitate in ſe cuʒ
omnibo ꝓpꝛietatibo naturalibo quas habebãt in ſubſtan⸗
tijs.ſi nature relicte in ſpeciebo ꝓgꝛediunt᷑ in actus ſuos
naturales.vnde eſt illis actio ⁊ paſſio: ꝓgreſſus ille na⸗
turalis dicendus eſt:⁊ actio ⁊ paſſio naturalis. Cũ igit᷑
opponit᷑:cum omiĩs actio naturalis eſt a foꝛma ſubſtatia:
paſſio naturalis a materia ſubſtantia. Dicendũ ꝙ boc
verum eſt vbi actio ⁊ paſſio naturalis regulant᷑ ope mi⸗
rabili.qua ſpẽs hec ſine ſubſtantia bñt omẽs ꝓpꝛietates
naturales quas habebant in ſubſtantia. 4 Ad aliud di⸗
cendũ.ꝙ cum dicit᷑ putrefactio naturalis eſt ꝑ actionẽ ⁊
aſſioneʒ coĩcantiũ in materia. hoc eſt verum vbi putre⸗
actio oĩno regulatur natura ſiue opere nature.hic autẽ
nõ eſt ſic.immo regulat᷑ oꝑe ſupra naturã:qꝛ natuꝛa qua

—

foꝛme pñt agere ⁊ pati:opere mirabili relicta eſt in ipſis
ſpeciehn.

„

S UV
ritur de generatione vermis er ſpecieb coꝛuptis.vtrum
ſit naturalis vel ſuꝑnaturalis. . naturalis:videt᷑ ꝑ h.
ꝙ vmuerſaliter que exeũt in eſſe ꝑ putreſactõʒ: naturalr
exeunt in eſſe.niſi in quibuſdam caſibo ſpẽalibo:ſicut foꝛ
te fuit ð virga moyſi q̃ verſa fuit ĩ colubꝛũ Exo.vij.⁊ aq̃
que verſa fuit in ranas Exo.viij.¶ð Stem exitus vermis
in eſſe ex ſpẽbus putrefactis paulatinus eſt ⁊ non ſubitꝰ
ſiue repentinus.̊ cxitus rerũ in eſſe curſu mirabili exe⸗
unt in eſſe diuina virtute oꝑante:vt tota cauſa.exitꝰ au
teʒ hmõi ſubitus ſolet eẽ ſiue repentinꝰ.̊ hmõi exitus ñ
eſt mirabilis neqʒ volũtarius.S eſt naturalis. Cõtra.
in exitu vermis in eſſe er ſpẽbus putrefactis ↄuertit᷑ ac⸗
cidens in ſubſtantiã.hmõi aũt ↄuerſio eſt ſupra natura.
Sc ¶ RRnlſio.dm ꝙ in hmõi oꝑationibo qñ ad putre⸗
factioneʒ ſpecieꝝ ſequit᷑ adgeneratio vermis ſũt duo mi
rabilia ⁊ duo naturalia. Vnũ mirabile eſt ꝙ ibi ẽ virtus
panis ⁊ vini ſine ſubſtantia. aliud eſt ꝙ deficiẽtibo ſpeci⸗
ebus ⁊ ita deſinente ſacramẽto:reuertit᷑ ſubſtãtia paĩs ⁊
vini.Anũ autẽ opus naturale eſt quo ipſa ſpẽs panis ⁊
vini virtute exterioꝛi agente ⁊ interioꝛi cedẽte cedit ĩ coꝛ⸗
ruptioneʒ. Aliud eſt ꝙ ex ipſa ſubſtantia reuerſa paĩs 2
vini poſt hanc deſitõʒ ſpecieꝝ virtute ſuꝑioꝛi agẽte ⁊ in⸗
ferioꝛi cedente adgenerat᷑ vermis. vñ lʒ aliqð opꝰ mira
bile ocurrat ad hmõi generatõeʒ:nihilominꝰ quia illa q̃
ꝑ ſe ſunt ad coꝛuptõʒz ſunt a natura. oꝑatio iſla dicẽda
eſt naturalis ſimpłr. ſm quid tamẽ põt dici mirabilis.
4 Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ in hoc exitu conuertit᷑ accñs in
ſubſtantiã.Dicendũ ꝙ hoc nõ eſi verũ:quia ſuba reuer⸗
ſa ↄuertit᷑ in ſuam vermis.

quit᷑ de ↄtinẽtia hꝰ ſacramẽti quantũ eſt
ex ꝑte ↄtenti.Pꝛimo q̊ᷓ querit᷑.vtꝝ xpᷣs ſᷣm
veritateʒ ſit ſub illis ſpẽbus. Scðo.vtruʒ
ſit ſub vtraq; ſpecie ſacramẽtałr. Tercio.
vtꝝ ſit ibi in ſua integritate.Quarto.vtꝝ in ſua quanti⸗
tate.Quinto.vtꝝ totus vpᷣs ſit ſub foꝛma totali: an ſub
qualibet ꝑte.Sexto.vtꝝ ſit ibi difſnitiue. Septio.vtrũ
localiter ſiue circũſcriptiue.Octauo.vtruʒz ſit ibi incom

——

rticulus primus

Verit᷑ q̊ primo.vtꝝ coꝛpus rxpi vere ſit ſſᷣ foꝛ⸗
mis ſiue ſub ſpeciebus illis. ſic:videt᷑ ma⸗
‧Dilkeſte ex verbis ipſius veritatis.ſ.xpᷣi dicen⸗
tis:hoc eſt coꝛpus meũ.qñ ↄſecrauit ⁊ foꝛmaʒ ↄſecrandi
alijs dedit.Aiſi.n.coꝛpus ſuũ ibi fuiſſet ſᷣm veritatẽ:non
affirmaſſet illud ibidẽ fuiſſe.Cum g idem demonſtratur
ũc in ꝓlatione boꝝ verboꝝ: hoc eſt coꝛpus meũ: quod
unc.⁊ eadeʒz ſubeſt veritas:conſtat ꝙ verum coꝛpus xßi

32—

prcbenſthlliter.

2

* Sran *LW v.: XAE- „ Anle S.

modo eſt ſub illis ſpeciebo ſicut 2 tũc. ¶ Item idem vide
tur ex verbis aptłi.j.coꝝ.xj.Qui manducat ⁊ bibit indi
gne iudiciũ ſibi manducat ⁊ bibit nõ diiudicans coꝛpus
dñi.Glo.i.nõ diſcernẽs coꝛpus xp̃ᷣi ab alijs cibis.¶ Si
diceret᷑.ꝙ cũ dicit᷑ ibi eſſe coꝛpus xpᷣi.hoc nõ dicitur per
idemptitatẽ ſed ꝑ ſigniſicatiõzʒ.ſicut dicit.j.coꝝ.x.petra
auteʒ erat xpᷣs.Contra.ſᷣm hoc poſſʒ dici d manna⸗
agno paſchali.hoc eſt coꝛpus meũ vel xrp̃i.al SItẽ illð ſᷣm
veritateʒ eſt ſub ſpecie panis in qð tranſſubſiantiata eſt
ſubſtantia panis.ſed panis ſubſtantia tranſſubſtantiata
eſt in coꝛpus rp̃i.ꝗ̊ ⁊c. media patet ex multis auẽtibo S.
tactis.q Item Aug'. in li.ſent᷑.ꝓſperi. Sub ſpecie pa⸗
nis ⁊ vini quã videmꝰ res inuiſibiles.i.carneʒ ⁊ ſangui⸗
nem honoꝛamus. g ſub illis ſpeciebo eſt caro xpᷣi ſan⸗
guis.¶ Item caro rpᷣi vere eſt cibus.vj.Jo. ᷣ cibus qui
non exponit᷑ ad cibandum eſt fruſtra.igit᷑ ſi caro xpᷣi ñẽ
fruſtra:erponit᷑ ad cibandum.ſᷣ nõ viſibiliteꝛ in pꝛopꝛia
foꝛma ne generet honoꝛeʒ. vera caro rpᷣi eſt ſub ſacmẽ⸗
to ontra.nihil põt eſſe extra teꝛminũ ſue ſubſtãtie.
h coꝛpus xp̃i in celo exñs hʒ ibi terminũ ſue ſubſtantie.ꝗS

impoſſibile eſt ꝙ ſit alibi qᷓ ĩ celo ſimul ⁊ ſemel.g̊ impoſ⸗

ſibile eſt vt ſit ẽᷣm veritateʒ in hoc ſacramento. & ſi ibi ẽ:
ſolum eſt ſicut in ſigno.⸗ Item ſacramenta inſſituta ſũt
Apter humiliatõzʒ vt homo in inferioꝛibo ſe quereret ſa⸗
lutem.q̊ cum coꝛpus xpᷣi verum nõ ſit inferius homĩe:ñ
conuenit ſacramento.¶ Iteʒ Jo.vj.Caro nõ ꝓdeſt ꝗcqꝙᷓ
ſi nõ debet in hoc ſacramento eſſe aliquid qð nõ ꝓſit:n
eſt igit᷑ xr̃s ſᷣm carnem.⁊ hoc videt᷑ haberi ab Aug.ĩ ex⸗
poſitione. liiij.pᷣs.dicẽte. Spũaliter intellige que locutꝰ
ſum.nõ hoc coꝛpus qð videtis manducaturi eſtis:⁊ bi⸗
bituri ſanguineʒ illum queʒ fuſuri ſunt qui me crucifi⸗
ent.ſacramentũ vobis aliquod ↄmendaui ſpũalit intel
ectum viuificabit vos:caro aũt non ꝓdeſt ꝗcq;.¶ Item
gratia datur in hoc ſacramento.h̊ eque oꝑatur xpᷣ ⁊ g⸗
tiam confert vbi non eſt ſᷣm pñtiam coꝛpoꝛis ſicut vbi ẽ.
ſicut patet in filio reguli qui reprehendebat᷑ a dño eo q;
coꝛꝑalem preſentiam illius requirebat.q̊ pñtia rp̃i in H
ſacramento nullius videt᷑ eſſe vtilitatis. ¶ Item in alijs
etiam ſacramentis in quibus datur gratia maioꝛis effi⸗
cacie ꝙᷓ; in hoc ſacramento:vtpote ĩ ſacramento baptiſmi
2 penitentie non requirit᷑ pñtia coꝛpalis xpi.̊ nec ĩ hoc
ſacramento vel foꝛtioꝛi öe o ꝙ quoꝛundã fuit
opinio ⁊ erroꝛ magnus.xpᷣm nõò eſſe ſub ſpecie panis ſᷣm
veritateʒ:ſed ſolũmodo ſicut in ſigno.ponebant.n.xpᷣm
Fm veritateʒ ibi nõ contineri ſᷣm veritateʒ coꝛpalem:ſic
nec continet᷑ in ſacramento baptiſmi. Iſiud auteʒ eſt er⸗
roꝛ valde ꝑnicioſus ⁊ contra fidei vtilitateʒ 2 diuine ca⸗

2ð ritatis magnitudinẽ ⁊ ſacramenti dignitatẽ ſiue excellẽ⸗

74 A. PWr 2 ,

—

4 1 . 2 „ ' KEP. ſe „ .- EX. —

.
. 6: . .
45 2 ℳ1 1 õ
7 . .

tiam. Aſdagna enim eſt vtilitas fidei ex hoc. ꝙ ſub ſpecie
panis continet᷑ veruʒ coꝛpus xp̃i. Ex illa.n.continentia
multa accidunt circa hoc ſacramentũ que ſunt ſupra po
teſtateʒ nature:quoꝝ fides eſt fidelibo valde meritoꝛia.
Preðt᷑.hoc idem eſt caritatis xpᷣᷣi marimũ indiciuʒ.ꝗ ſui
pñjtia coꝛꝑali voluit fidelibo vtiliſſime ꝓuidere. vt patet
conſideratis vtilitatibo hꝰ ſacramenti.Pret᷑.ex pᷣſentia
xpᷣi eo modo quo ibi eſt declaꝛatuꝛ multiptr potetia dei.
eyrquo dignitas hꝰ ſacramenti manifeſtat᷑. ¶ Ad pᷣmuʒ
Odðm. ꝙ ꝙᷓuis coꝛpus xp̃i terminũ habeat in celo qᷓtum
ad exiſtentiam in ſua ſpecie naturali: non tamen ꝙtum
ad erñtiam ſub ſacramẽto quam ſoꝛtit᷑ ex ↄuerſione ele⸗
menti in coꝛpus ſuum virtute ſuꝑnaturali.vnde termĩa⸗
ri in celo qtum ad erñtiam in ſua ſpecie naturali.⁊ tamẽ
qᷓtum ad exrñtiam ſub ſacramento alibi terminari virtu
te ſuꝑnaturali ↄueꝛtente aliquid in ipſum nõ eſt inconune
niens.q¶] Ad aliud dõm.ꝙ qᷓuis coꝛpus rpᷣi veꝛum nõ ſit
inferius homĩe: tñ humiliat᷑ homo in hoc ſacramẽto rõ⸗
ne ſigni continẽtis cui ſe quodãmodo ſubijcit: lʒ boc faci
at rone contenti.OPret᷑.ĩ hoc maxime humiliat᷑.quia ca⸗
*pPtiuat᷑ intellectus illius:credendo qð nullo modo pt cõ

iu σlacechkNX. — bepench, 4 lluc qs obigit caronon prodeſta?.

. . 2
ðð l. cM . Xy“⸗ 3 —

Dicendũ “ caro nõ p
4 —

eſt quicqᷓ coꝛ paliter intelligeti. B

eſt illis qui credũt carneʒz eſſe manducandã ſicut mãdu⸗
catur caro cuiuſdam aĩalis.multum tamẽ ꝓdeſt creden
ti ibi eſſe veram carneʒ xp̃ᷣi ⁊ comedendã ſpualiter ⁊ ſac
mentaliter. vnde Augꝰ. caꝛo nõ ꝓdeſt quicq;.ſ̊ qũo illi ĩ⸗
tellexerũt: carneʒ quippe ſic intellexeꝛũt qũo in cadaueꝛe
vendit᷑ aut in maccello dilaniat᷑.vnde verbũ Aug.dictũ
in opponendo:debet intelligi ſic. non boc coꝛpus qð vide
tis manducaturi eſtis.i.nõ in ſpecie ĩ qua videtis ipſuʒ:
ſed potius ſub velamine ſacramẽti.¶¶ Ad aliud qð obij⸗
cit᷑.ꝙ eque dat rpᷣus grãm vbi nõ eſi ſᷣm pñtiam coꝛꝑis:
ſicut vbi eſt ⁊c. Gicendũ ꝙ lʒ pñtia coꝛꝑalis rpᷣi ñ auge/
at dei virtuteʒ: ſicut quidam crediderũt illum non poſſe
oꝑari niſi vbi eſſet coꝛꝑaliter pñs.ↄgruũ tñ eſi ꝙ domi⸗
nus cxiſtens pñs in coꝛpoꝛe:aliqð gꝛatie ſpecialis munꝰ
conferat rõne ſue preſentie coꝛꝑalis. Pret᷑.pñtia coꝛpo⸗
ralis xp̃ᷣi ſub ſacramento fidei meritũ auget dũ creditur
qð intellectu non comprehendit᷑ Caꝛitatis deuotio ac⸗
cenditur ex intellectu coꝛꝑalis pñtie ſaluatoꝛis. vñ eniʒ
dicit Damaſ.Caro chriſii eſt quaſi carbo ignitus. vnde
ad eius pñtiam toꝛpoꝛ credentis expellit᷑. Nducia ſpei
ſubleuatur: duʒ ibi pns eẽ credit᷑ ⁊ deo patri offerri g ſe⸗
ipſum ꝓ nobis in cruce obtulit eideʒ. ¶ Ad vltimum di
cendũ.ꝙ collatio gratie maioꝛis efficacie vel minoꝛis: ñ
eſt cauſa quare coꝛpus rpᷣi eſt pñtialiter in hoc ſacramẽ⸗
to.ᷣ repñtatio diuine paſſionis cum iteratione oblatio⸗
nis qua ipſe preſens coꝛꝑaliter patri offerebat᷑.qũo eniʒ
poſſet oblatio iterari niſi pñs eſſet in ſacramẽto:cuiꝰ ob⸗
latio in ipſo iterat᷑. In hoc.n.eſt differentia hꝰ ſacram̃ti
a ſacromẽtis quibo ſignificabat᷑ hec oblatio ante legem
euangelij. in illis offerebat᷑ in figura:in hoc ſacramen
to offeꝛt ipſe in ſe.

Articulus ſecũdus

Bnſequẽter querit᷑. vtꝝ totus xpᷣus cõtineat᷑
ſub vtraq; ſpecie.ſ.panis ⁊ vini ſacramentali
er. Ee ſic: videt᷑ ꝑ hoc ꝙ duplex eſt res huiꝰ
ſacramenti.ſ.ſignata ⁊ contenta:2 ſignata tm̃. Signa⸗
ta tm̃ totaliter ſignat᷑ ſub vtraq; ſpecie.eadez rõne videt
ꝙ contenta totaliter eſignatur.¶ Item quicꝗd eſt ve⸗
ritatis coꝛpoꝛis chriſti continetur ſub vtraq;ʒ ſpecie:⁊ ſi⸗
cut ibi ẽ repreſentatur.igitur ibi repreſentat᷑ ſub vtraqʒ
ſpecie ¶ Contrarium patet ex diueꝛſis foꝛmis preſcri⸗
ptis a dno:quibus exprimitur carneʒ ſacramentalit᷑ cõ
tineri ſub ſpecie panis:⁊ ſanguineʒ ſub ſpecie vini Luc̃.
xxij eſponſio.q; totus rpᷣus nõ continet᷑ ſub vtraq;
ſpecie ſacramentalit.ſ̊ caro tm̃ ſub ſpecie paĩs:ſanguis
tm̃ ſub ſpecie vini.¶ Ad primuʒ obiectum contra.Dicẽ
dum ꝙ non eſt ſimile de re contenta ⁊ ſignificata tm.ꝗa
rei ſignate tm̃ paꝛtes ſunt ſimiles que ſunt iuſti ſiue fide
les.⁊ eadem ſimilitudine omẽs repreſentant᷑.non ſimili⸗
ter eſt de partibus rei contente que ſunt caro ⁊ ſanguis.
quia diſſimiles ſunt diuerſis ſimilitudinibo: ⁊ diuerſis
ſignis habent repñtari.q Ad aliud doᷣm. ꝙ argumentũ
nõ valet.nõ enim ſequit᷑.repñtat᷑ ſicut eſt ibi:hᷣ ibi eſt ꝗc⸗
quid eſt veritatis.igit᷑ ⁊c.nõ enim ſequit᷑.qũo ibi eſt repᷣ
ſentat᷑:igit᷑ om̃i mõ quo ibi eſt ⁊c.ſi aũt hoc pᷣponeretur
omni eo modo quo ibi eſt repñtat᷑ ſub vtraq; ſpecie:rñde
ret᷑ ꝑ interemptõʒ.

ticulus tercins
Onſequenter queritur.vtꝝ xpᷣus in ſua inte⸗
gritate.i.Fᷣm vtrãq; naturaʒ ſcʒ humanitatis
diuinitatis continetuꝛ ſub ſpecie panis. O⸗
ſic:videtur.j.coꝝ.xj.Quotienſcũq; ſumitis ⁊c᷑. Glo.cuʒ
totus xpᷣus ſub ſpecie panis:totus ſub ſpecie vini ſuma⸗
tur:cur non in vna ſed in duabus dedit.4 Itez Hiero.
in ſermo.v.dñice poſt epiphaniã. Singuli accipiũt xp¶
Dñm:⁊ in ſingulis poꝛtionibus totus eſi.¶ YJtez Nlugꝰ.
in ſermone de verbis euãgelij.Qec qñ manducat᷑ de illo
partes facimus.⁊ ſiquideʒ in ſacramẽto ſic fit: noꝛunt fi

les quẽadmodũ manducẽt carnẽ xpᷣi.vnuſꝗſq; carnem

—

LQueſtio

ſuam aecipit.totus ꝑ ꝑtes manducat᷑ ĩ ſacramẽto:⁊ ma

net integer totus in celo:integeꝛ totꝰ in coꝛde tuo / Cõ

tra. videt᷑ ꝙ nõ ſit ibi ſubſtantia coꝛꝑis. Aug.in expoſi⸗
tõne.liiij.ps.⁊ habet᷑ de ↄſe.di.ij.inꝗt hereſis.donec ſecu
lum finiatur dñs ſurſum eſt.ſ̊ hic nobiſcũ eſt veritas do
minus.coꝛpus.n.in quo reſuꝛrexit vno loco eſſe opoꝛtet:
veꝛitas aũt eius vbiqʒ diffuſa eſt. hec canon.ꝑ boc anteʒ
ꝙ dicit ꝙ donec ſeculũ finiat᷑ ſurſum dñs eſt: ⁊ coꝛpus ĩ
quo reſurrexit vno loco eẽ opoꝛtʒ.videt᷑ ꝙ velit dicere:q;
nõ eſt ſᷣm coꝛpue ſub ſpecie panis.¶ Iteʒ in foꝛmis iſtis
vel ſpeciebo eſt trina dimenſio.ſ.longitudo latitudo ⁊ ꝓ
funditas.remanẽt.n.linee longitudis latitudinis ⁊ ꝓpfũ
ditatis que prius erant. ſᷣ hec trina dimenſio eſt coꝛꝑis
quãtitas.vnde Eucli.xj.geomete. Coꝛpus eſt qð longi⸗
tudineʒ ⁊ latitudineʒ hʒ.cuiꝰ terminus ſuꝑficies. igit᷑ ſi
diueꝛſe dimenſiones nullo modo compatiũt᷑ ſecũ in loco
eodeʒ alias.ſ.coꝛꝑis alterius vt dicit phᷣs.relinqꝗt᷑ ꝙ ſub
bac ſpecie panis nõ eſt coꝛpus xpᷣi ̃ᷣim ſubaʒ.ᷣq Itẽ ſi due
dimẽſiones ſimul eſſent:ſequeret᷑ duas lineas rectas ſuꝑ
ficieʒ cõcludere. Si.n. hoſtia rotunda eſt ſub qua eſt coꝛ
pus xp̃ᷣi dimenſionalit᷑: ⁊ ſimul ſit in loco cũ hoſtia: ideʒ
eſt centrum coꝛꝑis xp̃i ⁊ hoſtie.qð dicat᷑.a.ab.a.ꝓptꝛaba
tur ſemidy ameter coꝛꝑis xpᷣi vſqʒ ad circũferentiã.2 teꝛ
minet᷑ in puncto.b. Iteꝝ ꝓtrabat᷑ a centro.a.ſemidya⸗
metri hoſtie ad circũferentiã ⁊ terminet᷑ in pũcto.b.q̃ro
iſti duo ſemidyametri aut ſunt diuiſi in ſubiecto aut nõ.
Si ſic:g̊ᷓ due linee recte concludũt ſuꝑficiem:quia in me
dio inter has lineas nccio intercipit᷑ ſuꝑſicies. Si diuer
ſe linee ſunt.linea.n.latitudineʒ nõ habʒ:⁊ ideo non eſt
linea linee ↄtigua nec ↄtinua.nec ↄſequẽter:nec punctus
puncto.Si aũt nõ ſunt linee diuerſe h̊ vna im̃ ĩ ſubiecto
babeo ꝓpoſitũ.ſ.ꝙ nõ ſunt in eodem loco ſimplłr diuerſe
dimẽſiones.4 Item in hoc ſacramẽto eſt aligd ſacramẽ
tũ ⁊ aliꝗd res.qð aũt eſt ſacramentũ vt panis ⁊ vinum:
nõ eſt ibi ſᷣm ſubᷣam ſ̊ ſoluʒ ſᷣm foꝛmã vel ſpẽm accñtalẽ.
⁊ hoc congruit ipſi ſacramẽto. Eadem rõne videt᷑ ex ꝑte
rei nõ debeat ibi eſſe ip̃a res ſubſtantiatr ſiue in ſua
ſtãtia:bſᷣ Fm aliqð accñs vel aliquã ſpẽm accñtalẽ.¶ Re
ſponſio.ꝙ xpᷣs integeꝛ deus ⁊ homo eſt ſub ſpecie panis.
¶ Ad pꝛimũ ↄtra hoc dðᷣm.ꝙ vt S.dictũ eſt. Quidaʒ po
nebant ſolũmodo xpᷣm eſſe ſub ſpecie panis vt ſignatũ ſbſᷣ
ſigno.⁊ dixerũt boc eẽ ſacram̃talr.Contra q̊ͥs dicit Au⸗
guſti. ꝙ nobiſcũ eſt veritas dñs.i.xpᷣus in ſua veritate.i.
in veritate ſue nature duplicis. vñ Augꝰ. vult dicẽ. ꝙ lz
dñs eſt ſurſum donec finiat᷑ ſeculũ:nibilominꝰẽ h in ſua
veritate apud nos.ſ.in ſacramẽto altaris.vñ in elucida
rio Hugo. Cum ideʒ coꝛpus qð in cruce pependit in ſe⸗
pulchꝛo iacuit indubitãter fateamur eẽ in altari.⁊ tantũ
hic quãtũ ⁊ ibi fuit ⁊ modo ad dexteꝛã patris ẽ.nõ ẽ du⸗
biũ ipᷣm xp̃m ſiue coꝛpus xp̃i in altari ſua nõ carẽ foꝛma
H ibi viſibiliter in altari: inuiſibilit latens ſub ſpecie ali
ena.E igit᷑ dicit᷑.ꝙ coꝛpus ĩ quo ſurrexit oportet ĩ vno
loco eẽ.hoc intelligit᷑ qᷓtum ad illã foꝛmã ⁊ repñtatõʒ in
qua humanis ſenſibus ſubijci valet. e aũt dicit᷑.ꝙ ve⸗

ritas eius vbiq; diffuſa eſt. hoc eſt xrpᷣs 'm integritateʒ x
totã veritatẽ ſuam eſt vbiq; in ſacram̃to altaris. lel põt

dici.ꝙ illud qð dr̃:ꝙ veritas eius vbiq; diffuſa eſt. intel
ligitur de veritate increata.qua ipſe dñns inqtum eſt ho
mo habet eẽ verum. ¶. Ad aliud dðm ſine preiudicio.q;
in illa ſpecie panis eſt coꝛpoꝛeitas ſiue coꝛꝑis quãtitas.
qð quidẽ coꝛpus eſt accñs nõ ſubſtantia. vnde ſimul ſũt
loco coꝛpus xpᷣi ſubſtantia ⁊ coꝛpus accñs huiꝰ forme.
nec hoc eſt incõueniẽs ponẽtibo duo coꝛpoꝛa nõ poſſe eẽ
ſimul.ſ.coꝛpus ſubam:⁊ coꝛpus quãtitatẽ eẽ ſimul.qꝛ in
coꝛpoꝛe xp̃i ⁊ in alijs coꝛꝑibo que ſunt ſube:ſimul ſũt cor⸗
pus ſubſtantia ⁊ coꝛpus quantitas.qꝛ eniʒ accñs nõ po
nit innumerũ cũ ſubſtantia: nõ eſt incõueniẽs ponere ſi⸗
mul coꝛpus ſubſtãtiã ⁊ coꝛpus accñs.¶ e aũt dicit᷑ q;
due dimenſiones nõ pñt eẽ ſimul ſicut ponit phᷣs.Dicẽ⸗
dum ꝙ hoc nõ intelligit᷑ de dimẽſionibo quaꝝ vna habz
ſubiectũ ſubam: ⁊ alia nõ eſt in ſubiecto ſuba.ſᷣ quarum

xl.
vtraq; hʒ ſubiectum ſubam.quia ponere hoc: eſt ponere
duo coꝛꝑa que ſunt ſubſtãtie eſſe ſimul.qð videt᷑ ſʒ phᷣm
nõ eſſe ponendũ. Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ ſi due dimẽli⸗
ones eſſent:ſequeret᷑ duas lineas rectas claudere ſuꝑfi⸗
ciem ⁊c. Dicendũ ꝙ nõ opoꝛtet. Cum autem infert᷑ ꝗꝙ ſi
duo dyametri ſunt diuerſi in ſubiecto:due linee recte cõ
cludũt ſuꝑficiẽ.quia in medio inter duas lineas nccio ĩ⸗
tercipitur ſuꝑficies. Dicendũ ꝙ; hoc nõ opoꝛtet.ſicut enĩ
punctus eſt ↄſequẽs puncto qñ actualit ſunt numeꝛati ⁊
nõ potentia ſolũ.ſic ſuꝑficies eſt cõſequens ſuꝑficiei:qñ
actualiter ſunt numerati. punctus aũt nõ eſt continuuʒ
vel contiguũ vel conſequẽter ens puncto.ſm ꝙ ſunt in li
nea:nõ actu diſtincti ̊ potẽtia.ſimilit ſuꝑficies nõ ẽ con
tinua vel cõtigua vel ↄſequẽter ens ſuꝑſiciei: ſm ꝙ ſunt
in coꝛꝑe nõ actu diſtincte ̊ potentia ſoluʒ in ꝓpoſito ſũt
ſuꝑficies.ſ.ſpeciei panis ⁊ ſuꝑficies coꝛꝑis xpᷣi actu nu⸗
merate 2 diſtincte nibilominus cõtigue. vnde nulla ſuꝑ⸗
ficies intercipit᷑:vt pʒ rõnabilit᷑ ↄſiderãti.¶ Ad vltimũ
dðm. ; in hoc ſacramẽto eſt coꝛpus xpᷣi ſ̃m integritateʒ
ſuã.⁊ hoc exigit neceſſitas inſtitutõis:veritas ſignifica⸗
tionis:cõgruitas repñtatõis.i Aeceſſitas inſtitutõis: qa
inſtituit veritas ipſa vt ſub hoc ſacram̃to eẽt veritas coꝛ
poꝛis illius cum diceret. Accipite ⁊ comedite boc ẽ cor⸗
pus meũ.verba.n.veritatis inſtituentis hoc ſacramentũ
neceſſitateʒ habent. Gleritas ſignificatõis actiue ⁊ paſſi⸗
ue. Actiue:quia aliter nõ ſignincaret coꝛpus miſticũ ve⸗
re.neq; ſignificaret᷑ ꝑ ipſa elemẽta niſi eẽt ibi ſᷣm ſubſtã⸗
tiam ⁊ diſtinctioneʒ membꝛoꝝ. Congꝛuitas repñtatõis
quia nõ aliter repñtaꝛet xp̃ᷣm paſſum ſiue paſſionem vpᷣi
patientis in integritate ſue ſubᷣe ? nature. Cũ igit᷑ obijci
tur ex ꝑte elementoꝝ nõ eſt reꝑire elemẽta ᷣm ſubaʒ ⁊c·
Dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile:ſ̊ vt tactũ eſt:multe ſunt ratio⸗
nes ꝓpter quas opoꝛtuit vt a ꝑte ſacramẽti ſolũmõ ſpeci
es ſiue accñtia ſignificarẽt. ſ̊ ex ꝑte coꝛꝑis ↄtrario mõ ſe
hʒ.vt ſunt rõnes que compellunt ipſam in integritate ⁊
vera ſubſtantia ſignificari.

¶UAeticulꝰ quartus

Onſequent᷑ querit᷑.vtꝝ xpᷣus ↄtinet᷑ ſub ſpẽbo
ſimul in tota ſua quãtitate. ſic:videt᷑. In

— cſacramẽto eſt ideʒ ſignificatũ ⁊ ↄtẽtũ.igit᷑
cũ coꝛpus ipᷣm in ſua quãtitate ſit ſignificatũ: ⁊ illud idẽ
eſt ↄtentũ.¶ Item eque impoſſibile eſt paruã ꝑtem vniꝰ
mẽbꝛi ſicut iuncturã vnius digiti ↄtineri ſub ſoꝛma pais
ſicut totum coꝛpus.igit᷑ qua ratione excedit ĩ toto coꝛꝑe:
⁊ in ſingulis ꝑtibus.igit᷑ ſi nõ tenet᷑ in ſua quãtitate: q̃ſi
nihil eius ↄtinet᷑ ſub ſpecie.⁊ ſic cum ſumit᷑ in vſum cuʒ
nihil ſumitur niſi qð cõtinet᷑:quaſi nihil ſumit᷑ de coꝛꝑe:
quia ꝑs quaſi minima.al Iteʒ dñs dando coꝛpus ſuum
dirxit:accipite ⁊ comedite hoc eſt coꝛpus meũ. dicendo h
eſt coꝛpus meũ:totum coꝛpus deſignauit ꝓut fuit ſb ſpe
cie panis.igit᷑ ⁊ꝛc.¶ Iteʒ impoſſibile eſt ſimul⁊ ſemel ei⸗
dem duo ↄtradictoꝛie oppoſita ineſſe.q̊ ſi coꝛpus xp̃i exi⸗
ſtens in celo ⁊ ſub ſacramẽto eſt oĩno vnũ ⁊ ideʒ:impoſſi
bile eſt ꝙ exiſtat in celo in ꝓpꝛia ⁊ tota ſua quãtitate⁊ ſpᷣ
ſacr̃o nõ eſt in illa.¶ Iteʒ Augꝰ. de verbis euãgelij: totꝰ
ꝑ ꝑtes manducat᷑ in ſacramẽto ⁊2 manet integer in celo.
Ex hoc veꝛbo videt᷑.ꝙ in illa totalitate ſiue quantitate qᷓ
manet in celo:manducat᷑ in ſacr̃o.¶ Itez conſtat ꝙ coꝛp
xpᷣi ſub ſacro eſt viuũ ⁊ oꝛganicũ vñ ⁊ quantũ.⁊ nõ ẽ ma⸗
gis incõueniens ill nere eſſe ĩ ſua tota quãtitate qᷓ
in minima.ꝗ ⁊c̃. ¶ Eontra.illa quoꝝ vnũ nõ excedit ali
ud in quantitate equalia ſunt.Si g̊ hec foꝛma panis cõ⸗
mẽſuratur coꝛpoꝛi xp̃i:nec excedit nec excedit᷑ ab illo.foꝛ
ma iſta ⁊ coꝛpus xp̃i ſunt equalia.ſ̊ foꝛma nõ eſt quanti⸗
tas vnius palme.igit᷑ nec coꝛpus xpᷣi.¶ Item ſub maioꝝ

foꝛma ⁊ minoꝛi quantitate eſt coꝛpus xpᷣi ſub indifferen⸗

tia.igit᷑ eſt abſtractum ab omni quantitate.(¶ Itẽ ſi cor⸗
pus xp̃i in tota ſua quantitate ↄtinet᷑ ſub illa foꝛma.cuʒ
ꝑs minima coꝛꝑis rp̃i ſit maioꝛ illa foꝛma:neceſſe ẽ ſin⸗
gulas ꝑtes ⁊ omẽs confuſe ↄtineri ibi numero ⁊ Paptes
93 3

△2 ch. 2 W. e N

5

2

ι

ο WAMAEESEE 4°

2

— vNRN —* IkA — 90602 Fr 2 4

Aen eeen

partĩ.⁊ ita vbiq; pes ⁊ manus vbiq; digitus 7 oeulꝰ.

qð eſſe nõ põt:qꝛ cum ſit duplex poſitio.ſ.coꝛꝑis cõtenti
in ↄtinente.ſ.loco ⁊ partium in toto.nõ auteʒ poſſet eſſe
confuſio hmõi in poſitione coꝛpoꝛis reſpectu continẽtis
miſi eſſe in poſitione ꝑtium in ſuo toto. Qon enim poſſet
digitus oculus per indifferentiam equalitatis conti⸗
neri ſub illa foꝛma:niſi includeret ſe in ſuo toto.ponere
antem confuſionem talem in coꝛꝑe xpᷣi eẽt incõueniens.
Itez ſequeret᷑ ꝙ ideʒ eſſet ſitus ſiue poſitio totius ⁊ ꝑ⸗
tis.ſᷣm ꝙ poſitio dicit᷑ oꝛdinatio in loco.¶ Itez ſubſtan
tia prioꝛ eſt natura accñte eẽ ⁊ diffinitõne.⁊ ſicut pridꝛ ẽ
natura:ſic poteſt eſſe actu virtute conditoꝛio. põt.n. deꝰ
facere ſubſiantia ſine accñte ⁊ cõgruit maxime hic vt ſie
fiat.aliter.n. induceret erroꝛem intuenti:cui nõ ſuppetit
ſacultas intelligendi aliud eſſe ſub foꝛma hmõi qð ẽ ma
gnitudinis homĩs.igit᷑ vt videt᷑ ad amotionẽ hmõi erro⸗
ris congrueret ꝙ ibi eſſet nõ ſm quantitatẽ coꝛꝑaleʒ:ſed
ſubſtantie virtutẽ.i Itez in hoc ſacramẽto eſt xps vt ci⸗
bus ſpũalis.ſ̊ quantitas nihil facit ad eſſe cibi ſpũalis.
S⁊c̃.¶q Item hec mutatio eſt ſubſtantie per ſe nõ quanti
tatis nec quanti.nõ enim panis ſᷣm ꝙqquantꝰ hic mutat᷑
cuius quantitas manet.ſubſtantia aũt nõ mutat᷑ ĩ quã⸗
titateʒ:quia nõ eſt mutatio de vno genere in aliud.ꝗ̊ᷓ ſub
ſtantia panis hic mutat᷑ in ſolam ſubam coꝛꝑis xpᷣi.Cũ
& hec mutatio nõ ſit quanti in quantũ.nõ quanti in ſub⸗
ſtantiã nec ecõuerſo:ᷣ ſubſtantie in ſubſtantiã. de viꝛtu⸗
te huius mutatõis nullo modo hic eꝛũt accñtia coꝛpoꝛis
xpᷣi. Odeʒ.n.aꝛgui põt⁊ de qualitatibo.4 Itez magis cõ

gruit ſubſtantia ab accñte q; ecõuerſo.̊ in hoc ſacramẽ⸗
to ſeꝑatur accñs a ſubſtantia.ſ.in ſpeciebo.ᷓ in re contẽ⸗
ta ſubſtantia ſeꝑatur a quantitate.Rñſio. Quidã po
nebant coꝛpus xp̃i eẽ ſub ſacramento nõ ſ̃ᷣm quantitateʒ
nec m alia accñtia:quia hec nihil facerent ad fidẽ huiꝰ
ſacramenti q̃ eſt cibare ſpũaliter. Sʒ hec poſitio eſt erro
nea.qui a etſi ſubſtantia poſſit intelligi ſine accñtibo:nõ
tñ eſt ſine illis neqʒ intelligit᷑ bñ eſſe ſine illis. Dicit enĩ
Augy. x quantitate aĩe.i Jõ dubito coꝛꝑa omĩa bis ca⸗
rere nõ poſſe.i.dimẽſioniba ⁊ poſt e.nec aliqð coꝛpꝰ vol⸗
nas aĩo.nã quodcũq; fuerit:hig omibo ñ carebit. Pret᷑.
etſi ſubſiantia poſſit abſtrabi a quantitate: tñ ꝙ coꝛpus
vinat ſit oꝛgameuũ ⁊ nõ quantũ: hoc nec eẽ nec intelligi
pot. Ex hac Ipolitſoner equit᷑ coꝛpus xp̃ᷣi non bñ eſſe ibi
nec viuere. q P 3döm.
copus rpi eſt ſub bis ſpeciebus ĩ ſua quantitate. Ad cꝰ
maniſeſtatõʒ notandũ. ꝙ; in hoc ſacꝛamento quedã ſunt
Fm naturam.quedaʒ ſupra naturã bᷣ̊ ñ ſupra intellectũ.
quedaʒ ſupra intellectũ ⁊ ſupra naturã. Scòᷣm naturaʒ
ſunt ibi accñtia quedaʒ ſicut coloꝛ ſapoꝛ in magnitudie:
⁊ aptitudo accñtis reſpectu actus ſui ſicut albedinis ad
mutandũ ſum. Supra naturaʒ ſunt accñtia ſine ſubie⸗
cto:vt coloꝛ ſapoꝛ rotunditas ſine ſubſtantia. hoc auteʒ
eſt ſupra naturam ſ nõ ſupra intellectũ. Intelligit autẽ
intellectꝰ accũtia ſine ſubiecto ꝑ abſtractõzʒ. Supꝛa na⸗

turam ⁊ intellectum eſt ibi xpᷣs in tota quantitate: ĩ q̃n⸗
lel

ta eſt in celo:⁊ no excedit termios illiꝰ puule foꝛinn
auteʒ eſt ſupra natura ? intelligentiã. Gicendũ igituꝛ.qꝙ
lʒ coꝛpus rpᷣi nõ excedat foꝛmã illam:nõ tñ eſt eiuſdẽ q̃n⸗
titatis.quia continẽtia illa qua coꝛpus xp̃i ꝓut eſt ĩ ſua
quantitate continet᷑ ſub illa ſoꝛma:nec excedit illã.ñ eſt
aliqua virtute nature:h̊ virtute ſupra naturã ⁊ mirabi⸗
liter.vnde mirabilis ẽ illa ↄtinentia:nõ naturalis.⸗.Ad
aliud qð obijcit᷑. ꝙ ſub maioꝛi foꝛma ⁊ minoꝛi in quanti⸗
tate ⁊c̃. Dicendũ ꝙ non ſequit᷑ niſi addat᷑:2 eſt ſic natu⸗
ra ꝓpria ⁊ virtute.hoc eſt falſum.quia ꝙ ſic eſt:eſt virtu⸗
te diuina ⁊ ſupra naturã. 4 Ad aliud dᷣm. ꝙ pꝑtes ñ ſũt

ibi in confuſione.neq; eſt pes vbi ẽ manus. vnge neq; Fʒ

litus eſt oꝛqinatio ꝑtium in loco:neq; ſm ꝙ eſt ꝑtium
in toto habet ꝑs ſitum partis neq; ꝑs ſitum totius.ſᷣ viꝛ
tute ſupra naturam coꝛpus in debita quantitate habẽs
Etem extra ꝑtem ſub illa foꝛma continet̃. Unde quidam

ſacerdos vir religioſus heſitauit ⁊ facillauit: nec ꝓfecte

eſt erroneũ ſentire. Propter qð doᷣm.

.

eredebat ꝙ coꝛpus xp̃i continet᷑ ſub illa foꝛma.⁊ cũ̃ eſſet
in choꝛo eum fratribus rogauit deuote dñin ꝙ oſtẽderet
ſibi veritateʒ. ⁊ certificauit eum de hoc de quo beſitauit
⁊ in eleuatione coꝛpoꝛis xpᷣi vidit oculis coꝛpoꝛeis quaſi
puerum in magna quantitate contineri infra terminos
foꝛme panis:nec excedebat in aliquo termĩos foꝛme. qui
ſtatim ꝓꝛumpens in fletum ⁊ eiulatum cucurrit ad quẽ⸗
dam viꝛum diſcretum qui legebat ibi de theologia ⁊ naꝛ
rauit ſibi.⁊ confeſſus eſt ſibi defectum fidei ſue. ꝗpt᷑ quẽ
admonendũ dñs illud miꝛabile ſibi oſtendeꝛat.⁊ uũle cui
ipſe confeſſus eſt retulit mibi factum illud. VUnde qꝙtum
ad hunc articulum ſoli fidei intendendũ eſt.quia neq; ſi
mile eſt in exemplo inuenire: neqʒ adhuc põt intellectus
humanus attingere. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ ponere
xpᷣm in ſua quantitate eſſe ſub illis ſi peciebo inducit erro
rem ⁊c̃. Oicendum ꝙ ſicut dicit Inno.in hoc ſacramẽto
credere iubemur: diſcutere ꝓbibemur. ꝓpter boc in h̊ ſa⸗
cramento magis intendendũ eſt fidei qᷓ; rationi. ꝓgt᷑ hoc
etſi intnitus intellectus ſiue diſcuſſio mẽtis inducẽ poſ⸗
ſet erroꝛem. poſito ꝙ coꝛpus xpᷣi eſſet hic in ſua integri⸗
tate:quia tamen in hoc ſacramento ex captiuatõne intel
lectus illius qui credit ⁊ nõ intelligit:non modicũ ẽ me⸗
ritũ fidei.magis congꝛuit ꝙ ſit ibi ᷣm integꝛitateʒ coꝛpo
ris ꝙᷓᷓ tm̃ ſᷣm veritatẽ ſubſRantie.⁊ ꝓpter cauſas pdictas
ſcʒ veritatem ſignificatõis ⁊ congruitateʒ repñtatõnis.
4 Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ in hoc ſacramento eſt xp̃s ci
bus ſpũalis ⁊c. Gicendum etſi quantitas nõ facit ad ci⸗
bationeʒ: facit tamen ad ſacramenti veritatẽ ⁊ ꝑfectõʒ.
vt coꝛpus contentum ſit habens omẽʒ ꝑfectõʒ.. Ad illð
quod obijcit.ꝙ mutatio eſt hic ſubſtantie ꝑ ſe nõ quanti
tatis ⁊c. Dicendum ꝙ lʒ ꝑ ſe ⁊ primo non ſit conuerſio
quantitatis neq; ex parte eius in quod:tamẽ ex ꝑte rtᷣqʒ
eſt ꝑ concomitantiã. Eſt.n.conuerſio ſubſtantie quante
in ſubſtantiam quantã. vnde illa falſa eſt: nõ eſt H muta
tio quanti ĩ quantum.4 Ad illud quod obijcit᷑. magis
congruit ſubſtantiam ſeꝑari ab accidente ⁊2c. Dicenduʒ
ꝙ etſi foꝛte alicubi magis congrueret ⁊c̃.non tamẽ h. ꝗa
vt S. tactum eſt: multe ſunt congruitates ⁊ rationes ꝓt
quas valde conuenit in bhoc ſacramento accidentia eẽ ſi⸗
ne ſubiecto. Ex alia auteʒ ꝑte mite ſunt congruitates q̃⸗
re conuenit ꝙ coꝛpus xpᷣi nõ abſtrabat᷑ a quantitate ᷣm
q; eſt ſub ſacramento. Ana eſt verbi dei adimpletio cum
hoc ſacramentũ inſtitueret ſcilʒ hoc eſt coꝛpus meũ. Si
enim eſſet ibi tm̃ veritas ſubſtantie abſtracta a quantita
te: nõ vere diceret᷑ coꝛpus xp̃i. Alia eſt confoꝛmitas ipᷣiꝰ
ſm eẽ eius abſolutum ⁊ ſm ꝙ eſt ſub ſacramento. ꝙ eũt
in celo eſt debite 2 ꝓprie quantitatis ⁊ ſub ſacram̃to nul
lius:bene conueniret. Alia eſt ꝑfectio coꝛꝑis xp̃i. ſi eniʒ
coꝛpus dñi eſſet ibi ſine quantitate ſiue ſine debita quan
titate:eſſet ibi imꝑfectum ⁊ nõ in ſuo bene eẽ:qð minime
ↄgrueret.pret᷑.ex boc magna ꝓuenit vtilitas ꝙtũ ad me
ritum fidei.

culus quintus

Onſequẽter querit᷑.vtꝝ totus xpᷣus ſit ſub foꝛ
a totali:an totus ſub qualibet ꝑte. E totꝰ
ſub totali videt᷑. DHugo ĩ elucidario. Tria ad
entuʒ ſunt nccia.oꝛdo.actio.⁊ intẽtio.Or⸗
do vt ſit ſacerdos.actio vt vᷣba ipᷣa ꝓferat.intẽtio vt ad h
ꝓlſerat. Qñq; enim aligꝗs ſacerdos verba illa profert vt
alium doceat qũo factuꝛus ſit.̊ nõ hñt tũc efficaciaʒ:ꝗa
nõ ad hoc dicunt.hec Hugo. Sed intentio conficientis
eſt:vt ſub illa ſpecie totali conficiat᷑ coꝛpus xpᷣi⁊ nõ ſub
ꝑtibus.igit᷑ ⁊c.¶ Item iſtud requirit foꝛma veꝛboꝝ que
eſt:hoc eſt coꝛpus meuʒ. nam ex ſingulari demonſtratõe
indiuiſio ſacramenti ſimpłr oſtendit᷑: ⁊ qᷓ;tuʒ ad intenti
onem ⁊ q;tum ad veritatem. 4! Item in hoſtia ſiue in pa⸗
ne conſecrato ſunt quaſi ꝑtes infinite.igit᷑ ſi xpᷣ̃s eẽt ſbq̃
libet ꝑte totus:quaſi infinities contineret᷑ ſub illa ſpecie
totali.que aũt eẽt neceſſitas vel vtilitas ex tali confuſio⸗
ne ſiue multitudine.immo eẽt ↄtra miſteriũ hᷣ ſacꝛam̃ti.

„

—

„*

¶ LNueſtio

quia tñ confectio vnica corꝑis ⁊ ſanguinis repñtat xp̃i
paſſioneʒ qua redemit munduʒ.ſi eẽt in vno ſacramento
milleſies confectio coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis:ipſuʒ paſſuʒ to
tiẽs ſignificaret.¶ Itez ſi vbi ꝑs ibi totum.̊ vbi vna ꝑs
ibi quelibet. ̊ pars nõ eſt a ꝑte diſtincta.ᷓ coꝛpus xpᷣi ẽ
ibi confuſuʒ. ¶ Iteʒz ſi vbicũqʒ eſt ꝑs ibi eſi totũ.ſunt ĩ
eodeʒ loco pꝛimo ꝑs ⁊ totuʒ. h̊ illa q ſunt in eodem loco
primo ſunt equalia.igit᷑ pars ⁊ totũ ſunt equalia:qð eſt
contra illud principiũ. omne totum maius eſit ſua parte.
4Item Augꝰ. ꝓpꝛium eſt ſpũs ꝙ põt ſimul eẽ in pluribo
ꝑtibus alicuius totius.coꝛpus aũt xp̃i non conuertit᷑ in
ſpiritum in ſacramento altaris. igitur boc ei nõ conue⸗
niet. Cauſa auteʒ quare ſic eſt in ſpiritu eſt. ꝙ indiuiſibi
lis eſt in ꝑtem ⁊ ꝑtem.⁊ ideo vbicũq; eſt aliqd ipᷣius ſpiri
tus:ibideʒ eſt totus.ſᷣ̊ aliquid eius eſt in qualibet parte
coꝛpoꝛis.vbiq;.n.ſentit.igit᷑ ⁊ totus.Iſta aũt cauſa non
conuenit coꝛpoꝛi xp̃i.eſt enim totũ quantũ:ideo hʒ ꝑtem
ꝑtem.igit᷑ vt brins A Contra. Hyla.papa te ↄſe.di.
ij. vbi ꝑs eſt coꝛꝑis eſt totum.eadeʒ ratio eſt in coꝛpore
dñi que in manna.de quo dicit᷑: qui plus collegerat nõ
babuit amplius neq; qui minus ꝑauerat babuit minꝰ.
hec Hyla.ſʒ ſi vbi Fan coꝛꝑis ibi eſt ⁊ totũ.ſᷣ ſub qua⸗
libet parte foꝛme eſt aliqua ꝑs coꝛꝑis.igit᷑ ⁊ totũ.⸗ Iteʒ
facta fractõne xpᷣus eſt totus ſub ſingulis ꝑtibo.ſ̊ cõſtat
ꝙ nõ eſt ibi niſi rirtute ↄſecrationis.igit᷑ cuʒ conſecrata

erat hoſtia ante fractioneʒ. nec fractio aliquo modo ẽ de

conſecratione:relinquit᷑ ꝙ ante fractioneʒ ſicut ⁊ pꝰeꝛat
totus xpᷣus ſub eiſdeʒ ſpeciebo.vnde Inno.iij. Reoꝛ ſal⸗
una fidei maieſtate.ꝙ vbi panis conſecratꝰ eſt miraculoſe
totum coꝛpus in ſingulis ꝑtibus ↄtinet᷑ qdð inde ↄtinuo:
qm̃ in quotcũq; ꝑtes ſpecies diuidat᷑: ſub ſingulis ꝑtibo
totus xpᷣus eſt. Rñdeni quidam dicẽtes vt Angꝰ.di⸗
cit.qꝙ ſicut fractò ſpeculo multiplicant᷑ imagines:ſic poſt
fractioneʒ quot ſunt ꝑtes foꝛme totiens eſt ibi xp̃ᷣus ꝗ eſt
vera imago patris ⁊ ſplendoꝛ gloꝛie 2 figura ſubſtantie
eius.j. Hebre.¶ Sed contra hoc obijcit᷑ſi imago reſul⸗
tans in ſpeculo ex coꝛꝑe obiecto eſſʒ aliquo mõ impꝛeſſa
ſpeculo:ita ꝙ maneret amoto obiecto. ſi frãgeret᷑ ſpecu⸗
lum:repñtarent᷑ ꝑtes imaginis in ꝑtibo ſpeculi ⁊ ñ mul⸗
tiplicarent᷑ ꝑtes ᷣm multiplicatõʒ partiũ ſpeeuli. A ſili
videt᷑.exquo eriſtente foꝛma eſt ſemꝑ coꝛpus xp̃i ſub for⸗
ma. ꝙ fracta foꝛma nõ erit coꝛpus integrũ ſub partibo.
4 Item in conuerſione panis eſt totuʒ omogeneũ. vnde
quelibet ꝑs hʒ rationeʒ totius.qᷓ non eſt maioꝛ rõ quaꝛe
hec pars conuertat᷑ in illam ꝙᷓ ꝑs alia.ꝗᷓ qua ratõne vna
pars conuertit᷑ in vnam ⁊ omẽs: ⁊ qua rõne in vnã ⁊ in
omnes. quelibet ꝑs conuertit᷑ in totuʒ. exquo ex parte
foꝛme ver boꝛum nõ eſt aliquod diſcretum ꝓpter qð vna
pars magis conuertat᷑ in aliam qᷓ; in omẽs.K Itẽ ſigne⸗
mus aliquam ꝑtem hoſtie:in hac aut eſt totuʒ coꝛpꝰ aut
ꝑs.Si totum:habeo ꝓpoſitũ.Si paꝛs:diuidat᷑ boſtia ⁊
tunc querit᷑ aut eſt hic pars aut totũ.ſi ꝑs diuiſus ẽ xpᷣs
ſi totũ ⁊ prius nõ wat plus cõtinet hec ꝑs mõ qᷓ; priꝰ.
g aliquid eſt hic conuerſum in ꝑtes qð prius ñ fuit.⁊ pᷣ⸗
terea locus eſt mutatus:quia pars illa ceſſit alijs ꝑtibo
que de nouo ibi eſſe recipiũt.⸗ Iteʒ ponat᷑ ꝙ fieret cõſe⸗
cratio in pane qui eſſet maioꝛis quantitatis ꝙᷓ; coꝛpꝰxpᷣi:
tũc vel aliqua ꝑs hoſtie eẽt vacua a otinentia coꝛꝑis xpᷣi
aut coꝛpus xp̃ᷣi eſt ibi maius ꝙᷓ ſit ꝑ naturam:aut eſt ĩ qᷓ⸗
libet ꝑte.łᷣ primũ eſt ↄtra veritatẽ ſacramẽti: ſecundũ ʒ
ꝑfectioneʒ coꝛpoꝛis xpᷣi.ꝗ terciũ eſt ponenga Pgenſio.
duplex eſt hec poſitio.vna ꝙ ſub totali ſpecie ſit totũ cor
pus:ita ꝙ ſub nulla ꝑte totum. hanc ſuſtinentes dicunt.
ꝙ hoſtia eſt vna actu:plures potentia.⁊ virtus cõſecra⸗
tionis hʒ efficaciam in ipſa inqᷓtum eſt vna actu plures
potentia.Scðʒ igit᷑ ꝙ eſt vna actu:ex ↄſecratõne accipit
virtuteʒ actualeʒ qua actualiter ↄueꝛtit᷑ hoſtia totalis in
coꝛpus totale xpᷣi.Scðʒ aũt ꝙ eſt plures potentia:acci⸗
pit virtutẽ potentialẽ qua ꝑtibo hoſtie exnñtibo pluribus
actu ⁊ actu eſt xpᷣs ſub ſingulis.iuxta exemplum qð Au
guſti.ponit vt dicũt.vnde nõ eſt ponenda cauſa ex parte

vxl.

fractionis qua coꝛpus totale eſt ſub ꝑtibo:niſi ſicut can⸗
ſa ſine qua non.quia ſcʒ partes que erant potentia ſunt
actu ꝑ ipſam fractionẽ ſed ex virtute verbi diuini hʒ for
ma panis.ꝙ quocũq; modo ⁊ qñcunq; aliquid illius bʒ
eſſe diſtinctũ actu:⁊ ſub ipſo eſt totus xpᷣus.⁊ eſt exẽpluʒ
ad hoc in coꝛpoꝛibo anuloſis.q cum aliqð ſit ĩ ſua inte⸗
gritate naturali:ab vna aĩa numero mouet᷑ ⁊ ſentit.Cũ
auteʒ diuidit᷑ per ꝑtes:in diuerſis ꝑtibus eſt motꝰ ⁊ ſen⸗
ſus.⁊ eẽnt ibi diuerſa aĩalia niſi deficerent oꝛgana vt di
cit phᷣus.vnde conſtat ꝙ cũ hmõi aĩal eſt actu vnũ ⁊ po⸗
tentia multa.nõ dico multa aĩalia. vnica eſt ſubſtãtia q̃ᷓ
mouetur ⁊ ſentit:plures aũt potentia.Cum autem illu
vnum actu effectum multa eſi:iam ſunt ibi multe ſuſtan⸗
tie a quibus eſt in illis multis motus ſenſus. ſic dico ĩ
ꝓpoſito qᷓtum ad hoc.ꝙ cum foꝛma vna actu: plures po
tentia ſub illa foꝛma totali eſt coꝛpus xpᷣi actu.ita ꝙ nõ
eſt actu ſub ꝑtibus.Cũ aũt foꝛma illa effecta eſt actu plu
res iam eſt actu xpᷣus in ſingulis ꝑtibus.⁊ hoc nccio vi/
tetur poſſe oſtendi.gꝗa ſi duꝛante ſpecie panis nunq; eua
cuatuꝛ a contento facta fractione aliquid continet᷑ ſõ poꝛ
tione fractionis.ſᷣ cum coꝛpus xpᷣi ſit imꝑtibile: relingꝗt
ꝙ coꝛpus totale continet᷑.vnde ratione conſecratõis ⁊ i⸗
ſeꝑabilitatis contenti a continẽte ⁊ indiuiſibilitatis cor
poꝛis xpᷣi:neceſſe eſt ꝙ totus contineat᷑ ſub qualibet ꝑte
fractionis.i Ad boc igit᷑ qð obijcit᷑.ꝙ vbi eſt ꝑs coꝛꝑis
eſt ⁊ totum. Dicendum ꝙ m aliquos intentio canonis
eſt.ꝙ ſub ſingulis poꝛtionibo facta fractione ſit totꝰ xpᷣs

ſicut ſub totali ſpecie.⁊ hoc videt᷑ ex verbis Damaſ.que

ſunt. In ſingulis poꝛtõnibo totus eſt. nec ꝑ ſingulas mi
nuitur:ſ̊ integrũ ſe prebet in ſingulis. vbi ꝑs eſt coꝛꝑis
eſt ⁊ totum. hec Bamaſ.Volunt igit᷑ Hyla.⁊ Dam̃.ꝙ ĩ
ſingulis poꝛtionibo ſit totus xp̃s.nec ex ſeꝑatione paꝛtis
foꝛme ↄtinentis:fit ſeꝑatio ꝑtis a coꝛꝑe ↄtento.⁊ h ẽ:vbi
ꝑs eſt coꝛꝑis eſt ⁊ totũ.i.nunq; diuidit᷑ ꝑs ⁊ totuʒ.4.ꝰAd
aliud qð obijcit᷑.ꝙ nõ eſt xpᷣus ſub aliquibo ſpeciebo niſi
virtute ↄſecratõis.igit᷑ cũ ↄſecrata erat hoſtia añ fractõʒ
⁊c̃. Dicendũ ꝙ virtꝰ ↄſecratõis efficax ẽ ad h̊ vt qñcunq;
aliqð hoſtie habeat eſſe actuale ꝙ ſub illo ſit coꝛpus xp̃i.
4l Ad illud Inno.dici põt.ꝙ intelligit᷑ ↄtineꝛi potentia.
potentia.n.continet᷑ in ſingulis ꝑtibo que ꝑtes cum actu
fuerint diuiſe:actu continẽt quod prius potẽtia. Ad il
lud qð obijcit᷑.ꝙ ſi imago radicata eſſet vel impᷣſſa ĩ ſpe⸗
culo ⁊c.dicit᷑ ꝙ virtus cõſecratõis hʒ illam eſficaciaʒ re⸗

ſpectu ꝑtiũ foꝛme quã hʒ obiectũ reſpectu ſpeculi.vñ ſi

ex obiectu coꝛꝑis reſultat imago obiecti in ꝑtibo diuiſis

ita ex virtute verbi eſt xpᷣus ſub diuerſis ꝑtibo ije qñn

diuiſe ſunt.ſufficiũt hec ꝓ hac opione ſuſtinẽda. Alia
eſt poſitio qua ponit᷑ ꝙ totũ coꝛpus continet᷑ ſub quali/
bet ꝑte.⁊ hec videt᷑ mibi ſana ⁊ vera.DOicendum g ſᷣm q
vult Innoc.⁊ plane apparet ex rõnibo ſuis.ꝙ coꝛpus vpᷣi
ſit ſub tota foꝛma ⁊ ſub ſingulis ꝑtibus. qꝛ cũ ſit ↄuerſio
panis in coꝛpus xpᷣi ex veꝛboꝝ ꝓlatione:exñte ꝓlatione
aliquo modo fit ipſa conuerſio.⁊ ſic ante fractõʒ fit illa.
vnde Hugo de s.vic.ſNon minoꝛ eſt in ꝑte qᷓᷓ in toto.nec
mireris:opus dei eſt hoc.ſi in diuerſis locis põt eẽ vnꝰ:
quare nõ etiã in ſingulis ꝑtibus poteſt eẽ totus.¶ Item
Fm primaʒ poſitionem:nõ continet᷑ coꝛpus xpᷣi ante fra⸗
ctionem ſub parte ſpeciei b̊ ſub tota ſpecie: ſed poſt.ſed ĩ
illud quod continet᷑ a foꝛma conuerſum eſt illud qð fuit
res illius ſiue ſubiectũ illius foꝛme.Ex illa igit᷑ poſitiõe
ſequit᷑ꝙ ſit ibi duplex cõuerſio.ſ.ꝙ totum ante fractõeʒ
conuerſum fuerit in totale coꝛpus xp̃i ⁊ nulla ꝑs poſt.in
fractione illa pars in ſe conuertit᷑ in totale coꝛpus xpᷣi.ñ
auteʒ contineret illud niſi panis illius ſpeciei eſſet cõuer
ſus in illud.vnde Inno. Poꝛꝛo cum deus illam virtuteʒ
verbis contulit vt ad prolationeʒ illoꝝ coꝛpus dñi inci⸗
piat eẽ ſub ſpecie ſacramenti.nec illa verba ꝓferãt᷑ ĩ fra⸗
ctione. diligent attendant ⁊ ipſi reſpondeant: vnð coꝛpꝰ
qð ante fractioneʒ non in ſingulis ꝑtibus erat totum: ſ
ſub totali ſpecie totaliter exiſiebat.poſt fractionem ĩ ſin⸗
gulas partes quodammodo ſecedit 2 incipit eſſe ſigilla⸗

tim in ſingulis quod integraliter erat ĩ integro.4 Ad il
lud quod obijcit᷑.ꝙ intentio conſecrantis nõ ẽ niſi vt to⸗
tale coꝛpus ſit ſub totali foꝛma ⁊ nõ ſub aliqua ꝑte.Di⸗
cendũ ꝙ intentio conſecrantis debet eſſe vt fiat conſecra⸗
tio eo modo quo xpᷣus inſtituit ⁊ quo intendit in inſtitu⸗
tione.nõ ꝙ coꝛpus ſit ſub tota foꝛma vel ꝑte.neq; ꝙ totũ
in totum vel pars in ꝑtem conuertat᷑:bᷣ veritateʒ credere
bet non diſcutere.vnde Inno.ibideʒ. Credere debem⸗
diſcutere ꝓhibemur. ¶l Ad hoc qð obijcit᷑. ꝙ boc requi‚⸗
rit foꝛma verboꝝ que eſi:hoc eſi coꝛpꝰ meũ.qꝛ ex ſingła⸗

ri demonſtratione intelligit᷑ indiuiſio ſacramenti ⁊ oſtẽ

ditur ⁊c. Dicendũ ꝙ ſicut alłs dictum eſt.ꝑ boc ꝓnomen

boc:demonſtrat᷑ coꝛpus xp̃i ſigniſicatum ꝑ ſignũ ↄueꝛten
duñm in illud. AUnde etſi ſub mille ꝑtibo contineꝛet᷑: quia

oĩno eſt illud contentũ vere ⁊ congrue oñditur ſingulaꝛe
⁊ vnum contentũ ꝑ hoc ꝓnomen bhoc. ꝙ dico contentum
neq; eſt actu neq; potentia plura. 4l Ad aliud qð obijcit
e infinitate.dicũt quidam ꝙ qᷓuis aĩa ſit in qualibzʒ ꝑ⸗
te coꝛpoꝛis:tamen ſemel eſt.quia coꝛpus vnum eſt.ſimi⸗
liter coꝛpus xpᷣi in vna hoſtia ſemel eſi: quis ſit diuiſibi
lis in ꝑtes plures. Sed melius videt᷑ dom.ꝙ eſt ibi ſe⸗
mel ſᷣm ꝙ continet᷑ a tota foꝛma:⁊ pluries ſᷣm ꝙ cõtine⸗
tur a ſingulis ꝑtibus.nõ tamen infinities:quia nec ho⸗
ſtia eſt diuiſibilis in infinitas ꝑtes ſᷣm ſpẽm:ſᷣ̊ ſᷣm mate⸗
riam vt volunt phi.¶] Ad hoc qð querit᷑.que ſit ratõ vel
vtilitas hmõi continẽtie ꝙ ſit ſub ſingulis ꝑtibo. Dicen⸗
dum ꝓ vna eſt cauſa diſpenſatio neceſſitatis.quia auteʒ
neceſſe eſt vt frequẽter hoſtia frãgatur vt pluribo impar⸗
tiatur:neceſſaria eſt ↄtinentia xpi ſub ꝑtibus fractònis.

Alia eſt vitatio erroꝛis.quia ſi totum contineret᷑ ſub to⸗/

ta ſpecie ⁊ non ſub ꝑte:poſſet credi ꝑteʒ contineri ſubꝑ⸗
te ſicut totuʒ ſub toto.⁊ ita frequerent᷑ ſequeret᷑ erroꝛ.ſ-
ꝙ coꝛpus xpᷣi eẽt cõmenſurabile hoſiie ꝑ reſpõdentiaʒ ꝑ⸗
tium vnius ꝑtibus alterius. Pret᷑.ſequeret᷑ erroꝛ ꝙ ꝑs
conuerteret᷑ in ꝑtem ſicut pars continetur ſub ꝑte. Con⸗
tra qð dicit Inno. Ego ſalua fide conceſſerim ꝙ totalis
panis in totale coꝛpus ↄuertit᷑.ita tamen ꝙ nulla pars
panis in aliquam ꝑtem coꝛꝑio. Vnde dõm.ꝙ totuʒ cor
pus continet᷑ ſub tota ſpecie ⁊ ſub qualibzʒ ꝑte.⁊ ꝙ tota⸗
le cõuerſum eſt in totale:nõ pars in ꝑtem.Apter qð reꝗ⸗
ritur.ꝙ totale contineat᷑ ſub totali:nõ ꝑs ſub ꝑte.ſic̃ nec
pars conuerſa eſt in ꝑtem. Item alia ratio eſt veritas ſi⸗
gnificatõis.quelibet auteʒ pars boſtie eſt ſignum refecti
onis ſpũalis:quare opoꝛtet ꝙ xpᷣus cuius eſt reficẽ ſpũa
liter:ſit ſub qualibet ꝑte ſicut ⁊ ſub toto.Indiffeꝛent.n.
totum ⁊ ꝑs refectioneʒ que eſt in xpᷣo ſigniſicãt.Alia rõ
eſt modus exiſtendi datus illi a virtute ſupꝛa naturam.
habet.n.confoꝛmez modũ exiſtendi cum ſpiritu.vñ nota
ꝙ eſt natura creata coꝛꝑalis nõ vnita diuine: ⁊ ſpũalis
ſimiliter non vnita.Et eſt coꝛꝑalis vnita diuine:⁊ ſpũa⸗
lis vnita diuine ⁊ ipſa natura diuina.Illa aũt que ẽ coꝛ
ꝑalis nõ vnita:artatur ita ꝙ cum eſt:in aliquo continẽ⸗
te eſt.ita ꝙ totum continet᷑ a toto:⁊ ꝑs a ꝑte.vñ totuʒ ẽ
ita in toto:ꝙ nõ in ꝑte totum. ſubſtantia aũt ſpũalis nõ
vnita nõ eſt ita artata.põt.n.tota eſſe ĩ toto ⁊ tota in ꝑte
vt aĩa in toto coꝛpoꝛe tota:⁊ ĩ qualibet ꝑte tota.artat᷑ ta
men ꝙ non eſt in qualibet ꝑte niſi cum ꝑs ſit vnita toti.
vnde aĩa nõ eſt in ꝑte ſeꝑata a coꝛpoꝛe. In tercia vᷣo na⸗
tura que eſt vnita diuine vt coꝛpus xp̃i eſt minoꝛ artatõ.
poteſt.n.eſſe in toto aliquo ⁊ in qualibet ꝑte: ⁊ boc ſiue
ꝑs ſit vnita toti ſiue diuiſa.Elnde coꝛpus xp̃i eſt ſub q̃li⸗
bet ꝑte hoſtie ſiue ſit fracta ſiue integra:⁊ in qualibʒ ho
ſtia conſecrata.tamen in hoc artatur:ꝙ nõ poteſt eẽ in q;⸗
libet ꝑte coꝛꝑis olicuiꝰ niſi vbi eſt ſacramẽtałr.ſicut aĩa
vnita deitati que eſt in qualibet ꝑte coꝛꝑis ſui.⁊ vbicũqʒ
eſt ipſum coꝛpus ſacramẽtalit᷑.coartat᷑ tamen ita ꝙ non
põt eſſe vbiq; in vniuerſo ſicut ſola natura diuina.Cor⸗
pus igitur xpᷣi habet modũ exiſtentie ↄſiłeʒ ſpiritui. ꝓpt᷑
quod conuenit illi eſſe in qualibet ꝑte ↄtinẽtis.ql Ad illð
qð obijcit.ꝙ ſi vbi eſt ꝑs ibi eſt totum.ꝙ coꝛpus dñi eſt ĩ
ſocramento ſub confuſione ⁊c. Dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑ ꝗa

—— ° „%.

ſicut mirabiliter continet᷑ coꝛpus xp̃i in ſua debita ⁊ pꝛo
pria quantitate ſub foꝛmula panis: ſic mirabiliter conti
netur ibidem ſine ſituatione:⁊ ꝑtium continẽtis ⁊ cõten
ti ↄtinuatione.Abſtracta aũt ſituatione ab hac ↄtinẽtia
⁊ continuatione ꝑtium nõ põt eẽ confuſio in ꝑtibo ↄtẽti.
que videt᷑ eſſe ex hoc:ꝙ ĩ eodez loco aſſignat᷑ pes ⁊ caput
vel alio modo ſic.il Si obijciatur ↄtra hoc.ꝙ totum cõ⸗
tinetur a tota foꝛma continualit᷑. ſimiliter ꝑs a parte.
Rñſio.ꝙ lz coꝛpus ipᷣm nõ extendat ſe extra foꝛmaʒ pa⸗
nis:non ꝗpter hoc dicit᷑ continualit᷑ cõtineri ſub illa foꝛ
ma: ſ opoꝛteret ꝙ partes coꝛꝑis ꝑtibꝰ foꝛme coꝛñderẽt
ſitu confoꝛmi:ſicut ꝑtes loci ⁊ locati.ſᷣ non eſt ſic.¶¶ Ex
his pʒ rñſio ad aliud.ſi enim ꝑs ⁊ totum continẽtia ſpi⸗
rituali ⁊ cõtinuali continerent᷑ ab aliquo loco:primo ſe⸗
queretur ꝙ totum ⁊ pars eẽnt equalia.ſed non eſt ſic in
ꝓoſito.¶ Ad illud qð obijcit᷑ im Aug.ꝙ ꝓpꝛium ſpũs
eſt ꝙ totus põt ſimul eſſe in pluribo ꝑtibo ⁊c. Rñſio. ꝗ;
lʒ coꝛpus xpᷣi non ꝑuenit ad ſimplicitatẽ ſpũs qtum ad

ſubſtantia m:nihilominꝰ habet modũ conſoꝛmẽ exiſtẽdi

aliquo modo.immo vt tactum eſt minus artatur qᷓtũ ad
aliquid qꝙᷓ ſpũs.Si auteʒ querit᷑. ſub quot ꝑtibus ⁊ ꝗb⸗
conſiſtat coꝛpus xpᷣi totum. Dicendũ ꝙ ſub quibus ⁊ qͥt
eſſet ſubſtantia panis ſi eſſent diſtincte ⁊ diuiſe.vnð ſub
minimia nã ntitatẽ b̊ ſm ſpẽm.
Articulus ſextus
Onſequenter queritur.vtrum coꝛpus xp̃i cõ⸗
tinetur ſub ſpeciebus diffinitiue. Et primo q̃⸗
titur. vtꝝ difſinitiue ſimpłr. Secũdo.vtrum
Diffinitiue ſub eadeʒ ſpecie. Tercio.vnde eſt coꝛꝑi xpᷣi ꝙ
nõ eſt diffinitiue ſub ſpecie ſiue in loco.

¶ Circa primum oſten S. j.

ditur primo ꝙ continet᷑ diffinitiue ſic. Omne coꝛpꝰ qð ẽ
hic ⁊ nũc:eſt in loco diffinitiue. omne coꝛpus indiuiduũ
eſt hic ⁊ nũc.gᷓ omne coꝛpus quod eſt indiuiduũ eſt in lo
co diffinitiue.ſᷣ coꝛpus xp̃i eſt inchiuians:3 ⁊c. ¶ Stẽ qð
eſt in aliquo ⁊ mouet᷑ ad motum illius:eſt in illo diffini⸗
tiue.ſᷣ coꝛpus rpᷣi mouet᷑ ad motũ ſpeciei continẽtis.qñ
enim tranſfert᷑ ipſa ſpecies:⁊ ipſum coꝛpus contentũ ſi⸗
militer tranffert᷑.q̊ ⁊c.¶¶ Item eſſe in locis pluribo ſimul
7 ſemel nobilitatis eſt.ſ̊ ſpũs angelici nobilioꝛis ſũt cõ⸗
ditionis ꝙᷓ; coꝛpus xpᷣi. Ad heb.j. Aldinuiſti eum paulo
minus ab angelis. cum bmõi ſpũs non pñt ſimula ſe⸗
mel eſſe in locis diuerſis.ſupponitur hic ex boc:ꝙ ibi ſũt
vbi oꝑantur.nec poſſunt oꝑari ſimul ⁊ ſemel in diueꝛſis

locis 'm Dam̃.g ⁊c. ¶ Item eſſe in loco determinato ſe⸗
quit᷑ quantitatẽ. eſſe in pluribus locis ſequit᷑ ſubſtãtiã

abſtractam a quantitate ſiue non habenteʒ determinatã
quantitatẽ.nõ aũt eſt tale coꝛpus xpᷣi ⁊c᷑. ¶ Item ſi cor⸗
pus xpᷣi poſſet ſimul ⁊ ſemel eſſe i pluribus locis.⁊ ita ñ
diffinitiue in vno.eſto ꝙ tm̃ eẽnt tria loca.in illis tribus
poſſibile eſſet tũc coꝛpus rp̃i eſſe ⁊ ita vbiq;.ſᷣ hoc eſt ſo⸗

lius dei. ꝗ̊ non videt᷑ ꝙ alteri poſſit conuemire.⁊ ita videt

ꝙ neceſſe ſit coꝛpus xp̃ᷣi difinitiue cõtineri ſub ſpecie ele
menti. Eontra llnd loco diffinit᷑ quod eſt in vno ſolo
loco.ſed coꝛpus xpᷣi ſub ſacramento eſt in pluribo.eſt.n.
vbicunq; conſecrat᷑.ꝗ̊ ⁊c.¶.¶ Itẽ omne illud in qð pñt plu
ra conuerti ſimul:poſſibile eſt ſimul ĩ pluribus locis eẽ.
ſed coꝛpus rpᷣi eſt huiuſmodi. poteſt ſimul in pluribus
locis eſſe.ſed nullum tale eſt diffinitiue in loco.ergo ⁊c̃.
¶ Item omne coꝛpus quod eſt in loco vno ⁊ ſine ſui mu⸗
tatione ⁊ tranſlatiõe ab illo põt eſſe in alio: nõ ẽ ibi dił⸗
finitiue.ſ̊ coꝛpus exiſtens in hoc altari poteſt eſſe ĩ alio
ſine ſui mutatione vel tꝛanſlatione ab iſto.ꝗ̊ ⁊c.¶ Item
ſi coꝛpus xp̃i nõ eſt diffinitiue ſub ſpeciebus ſed eodẽ tẽ⸗
pore eſt in diuerſis locis.⁊ conſtat ꝙ ad motum ſpeciei
mouetur coꝛpus xpᷣi contentum. poſito ꝙ moueret᷑ ſpẽs
exiſiens in hoc loco:⁊ ſpecies exiſtens in alio non moue⸗
retur. ipſum coꝛpus xpᷣi ſimul moueretur ⁊ non moueret᷑
quod eſt inconueniens.¶ Rũñſio.ꝙ coꝛpus xpᷣi ſimul nõ

— — — —w, 2

— — —

— — ½

—

biffinitiue ſub ſpeciebo. plures.n. ſpẽs ſunt con

ipm ſimul ⁊ ſemel. quia vo elementa in pluribo
itia ſimul in ipſum poſſunt conuerti: non babet
iiſubſtantie limitatum ad vnum locũ. vnde eodeʒ
tempe eſt in diuerſis locis. Hugo de s.vic. nihil qũo in⸗
quis vnum coꝛpus in eodez tempoꝛe in diuerſis locis eẽ
poteſt: noli mirari.qui locum fecit coꝛpus fecit: a locuʒ
in coꝛpoꝛe ⁊ coꝛpus in loco.⁊ qui fecit vt coꝛpus vnumi
vno loco eſſet: fecit ſicut voluit. ⁊ ſi voluiſſet aliter foceꝛe
potuiſſet. Qam quãdo vult aliter facit. idcirco cogita ſa
cientem: 2 deſinet eſſe mirabile quicquid ſoꝛte fuerit. ⁊ ſi
foꝛte miꝛabile eſſe non deſierit:tamen incredibile nõ eꝛit.
ſi factoꝛ omnipotens cogitatur: non erit impolſſibile ꝗc⸗
quid erit. 4 Ad illud quod primo obijcitur. ꝗ om̃e coꝛ⸗

pus indiuiduum eſt in loco diffinitiue ⁊c. Dicendum ꝙ
coꝛpus rp̃i preter hoc ꝙ eſt coꝛpus indiuiduuʒ 2 ßm bic

⁊ nunc:plura in ipſum conuertunt᷑? in locis plunbo. vñ

1 ntnun eſt indiuiduũ continetur ĩ loco diffini tiue:ni⸗
bi

ominus ꝗuia plura in ipſum conuertunt᷑: non bʒ eſſe
diffinitum in loco vno.q¶ Ad alind dicenduzʒ.ꝙ pꝛimum
non eſt vniuerſaliter verum ſcilʒ e illud quod eſt in ali⸗
quo ⁊ mouetur ad motum illius:eſt in illo diffinitiue. ⁊
foꝛte ſi non eſt inſtantia in alio a ꝓroſito:eſt tamẽ inſtan
tia in ipſo. In illis autem indiniduis que regulariter ⁊
preciſe ſoꝛtiuntur conditiones indiuidui: non habet᷑ in⸗
ſtantia. ſed preter rationez indiuidui coꝛpus xp̃i babet
conditionem illam ꝙ plura in ipſum poſſunt conuerti ĩ
diuerſis locis.ꝓpter quod non habet eſſe diffinitum ſᷣm
regulam alioꝛum. 4 Ad aliud quod obijcitur. ꝙ condi
tio ſpiritus angelici nobilioꝛ eſt ⁊c. Dicendum ꝙ lʒ ba⸗
beat eſſe nobilius ̃ᷣm naturam: non tamen habet eẽ no⸗
bilius ſᷣm gratiam. Eſſe autem in pluribus locis ſacra⸗
mentaliter ſequitur eſſe fm gratiam. Ad huius manife
ſtationeʒ nota.ꝙ diuina eſſentia per eſſentiam eſt vbiq;
per inbhabitanteʒ gꝛatiam in ſanctis: per vnionem ĩ xpᷣo·
Hi tres modi per appꝛopriationeʒ reſpondent tribus ꝑ⸗
ſonis. Eſſe.n.ꝑ eſſenniam appropriatur ei cui eternitas
ſcz ar Eſ per inbabitanteʒ gꝛatiam ſpirituiſancto.
Eſſe per vnionem eſſentie diuine in perſona filij.lʒ vnio
ſit trinitatis.Sic tripler modus eſſendi eſt ex parte bu⸗
mane mature in xpo.ſicut enim diuina eſſentia eſt in tri⸗
bus perſonis:ita tres nature ſunt in vna perſona ſcʒ xpᷣi
ſcilʒ diuina.coꝛpus. aĩa. Humana aute natura triptr
eſt m Inno.localiter ĩ celo.ſpũaliter in verbo.ſacramẽ
taliter in altari. Eſſe vbiq; reſpondet eſſe localiter. Eſſe
per vnioneʒz reſpondet eſſe ꝑſonaliter. Eſſe ꝑ gratiaʒ in⸗
habitanteʒ reſpondet eſſe ſacꝛamentaliter. Sicut eniz eẽ

per gratiam eſt in pluribo non in omnibus: ita ſacramẽ

taliter eſſe conuenit in pluribus locis non m omnibus.
vnde eſſe in pluꝛibus locis ſacramentalit᷑: ſequit᷑ eſſe Fᷣm
gratiam. 4 Ad illud quod obijcitur. ꝙ eſſe in loco deter
minato ſequitur quantitateʒ determinatam. & eẽ in plu⸗
ribus ſequitur ſubſtantiam abſtractam ⁊c̃. Dicenduʒz ꝙ;
eſſe in loco ſub ſacramento ſequitur quantuʒ in qð trãl⸗
mutatum eſt elementuʒ manente ſpecie illius elementi.
non tamen dico ꝙ duꝛatio ſpeciei ſit cauſa exiſtentie ĩ lo⸗
co.ſ̊ diſpoſitio inſeꝑabiliter concomitans.qñ q̊ diuerſa
quanta ſunt tranſmutata:lʒ in idem quantum ſint tranſ⸗
mutata: cum ſint tranſmutata in diuerſis locis.⁊ illð in
quod tranſinutata ſunt: ſunt in diuerſis locis ⁊ ſpeciebꝰ
tranſmutatoꝝ manẽtibo. Eſſe ̊ in pluribus locis ſub ſa
cramento non ſequit᷑ ſubſtantiam abſtractam: ̊ potius
ſubſtantiam quantam in quam diuerſa ſunt tranſmuta
ta in diuerſis locis ſpeciebus illoꝛum manẽtibo. Pret᷑.
eſſe in loco determinato ſiue vno:ſequitur ſubſtantiã q̃n⸗
tam ⁊ non quantam. Subſtantie.n.quante ⁊ non quãte
habent eſſe loco determinato.vnde Hiero.in li.de ſpiri/
tuſancto. Omis ſubſtantia facta ⁊ circũſcriptionem ha⸗
bet 2 determinataʒ virtutem m quam alicubi eſt.4 Ad

aliud dicenduʒz. ꝙ non in omnibus locis põt eſſe conuer

ſio.quia ad hoc ꝙ fiat conſecratio:opoꝛtet ꝙ ſacerdos ꝑ

xl.

euius miniſterium fit locum habeat. Poſito aũt per im
poſſibile ꝙ tm̃ eſſent tria loca ⁊c̃. tunc dicendum ꝙ eſſet
vbiq;:ſed non ſicut deus.quia deus eſt vbiq; ꝓpter ſui ⸗
menſitatem.vnde nulli poteſt abeſſe. ſed coꝛpus xpi eſſet
vbiq; ꝓpter locoꝛum paucitatem. ¶ Ad vltunum dicen⸗
dum ꝙ coꝛpus xpᷣi medium tenet inter eſſe immenſum ⁊
eſſe difinitiuũ.vnde nec eſt oĩno immobile ſicut immen
ſum:nec preciſe motum vel immotuʒ eodem temꝑe ſicut
illud quod habet eſſe diffinitiuũ.vnde hic mouetur ſcilʒ
mota ſpecie in hoc altari per accidens. tamen ibi nõ mo⸗
uetur ſcʒ non mota ſpecie in illo altari. non tamen con⸗
cedenda ſunt contradictoꝛie oppoſita.quia ſequit᷑ ſi mo⸗
uetur hic ꝙ mouetur.non autem ſequitur:non mouetur
ibi ergo non mouetur. licʒ enim coꝛpus chriſti ſit ſimpli
citer mobile: tamen ſub ſacꝛamento non videtur ſimpli
citer mobile ſed potius per accidens. ſm ꝙ dicitur mo⸗

eri per accideno quod mouetur ad motum alteriꝰ ſeilʒ
continentis.

„ „

lonſequenter que S. ij.

ritur. Atrum difſinitiue ſit ſub eadem ſpecie. E ſic:vi⸗

ctur per hoc.ꝙ in conuerſione elementi in coꝛpus chri⸗
ſti non eſt niſi vnicum elementuʒ:vnica foꝛma verboꝛuʒ:
vnica intentio ſcilʒ ꝙ conuertatur in illud.vnica conueꝛ
ſio.iQulla ergo eſi pluralitas faciens ꝙ coꝛpus xpᷣi non
ſit dimfinitiue ſub eadem ſpecie.aliqua eniʒ pluralitas re
quiritur ad hoc ꝙ coꝛpus xp̃i aliquod extendat ſuum eẽ
ad loca diuerſa: nec habeat terminũ ſubſtantie limitatũ
ad locum vnum.4l Item ad hoc ꝙ aliquod coꝛpus nõ ſit
diminitiue in loco: neceſſaria eſt pluralitas locoꝛum. A
ſimili videtur ad hoc ꝙ aliquod coꝛpus non ſit diffiniti⸗
ne ſub ſpecie: neceſſaria eſt pluralitas ſpecierum.
vna ſpecie non poteſt eſſe niſi diffinitiue
cut vult Hiero.in qualibet parte hoſhie ſcilʒ fm ſpecieʒ
continetur totus xpus.ergo non continetuꝛ diffinitiue ĩ
ipſa ſpecie totali: cum totiens contineatur ibi quot ſunt
ibi partes.ſicut enim vnica continentia facit ꝙ; coꝛpus ĩ

vno loco ſit diffinitiue: ſic multiplicata continentia in lo

cis multis: facit ꝙ multotiens continetur ⁊ ita non diffi
nitiue. ¶ Item poſito ꝙ conſecretur panis maioꝛis quã/
titatis q;ᷓ ſit coꝛpus chriſti:qui etiam pꝛe ſua quantitate
occupat in duplo vel in triplo maioꝛeʒ locum ꝙᷓ; corpus
chriſti. ſpecies illius panis non replebitur vna continẽ⸗

tia coꝛpoꝛis xp̃ᷣi: immo requiritur bina vel trina conti⸗

nentia. ergo ſub ſpecie illa non erit coꝛpus rxpᷣi diffiniti⸗

Contra. Si

ue. cum conſtet ꝙ exquo totus panis conuertit ncorp.
Rñſio.

xp̃i:ꝙ tota ſpecies repleri debeat coꝛpoꝛe xpᷣi
ſine preiudicio melioꝛis ſententie.ꝙ coꝛpus xpi contẽtũ
ſub ſccie vna dupliciter poteſt conſiderari. no modo
inqᷓtum totum continetur ſub toto. Alio modo inqtum
totum continetur ſub ſingulis paꝛtibus.vt enim S.tactũ
eſt:totum continetur a tota ſpecie ⁊ totum continetur a
ſingulis ꝑtibus eiuſdeʒ.ſᷣm pꝛimã ↄſideratõz ſic diffini⸗/
tiue continet᷑ ſub vna ſpecie.ſm ſecũdam ſic nõ continet᷑
dim̃nitiue.nõ eniz ita ↄtinet᷑ ſub vna ꝑte ſpẽi ꝗn contine
atur ſub alia ⁊ eodeʒ tꝑe.quia ꝗ̊ in eadẽ integritate qua
continet᷑ ſub tota ſpecie ↄtinet᷑ ſub ſingulis ꝑtibo ſimul.

patet ꝙ m hanc conſideratõʒ nõ continet᷑ diffinitiue ſöͤ

vna ꝑie:h̊ indiffinitiue ſub ſingulis.4l Ad primuʒ quod
obijcit᷑.ꝙ non eſt ibi niſi vnicuʒ elementuʒ 1c. Dicẽduʒ
ꝙ elementum illud vnum eſt integritate 2 vnione par⸗
tium: multa eſt multitudine partium integralium 2 vni
tarum.vnde quia non eſt conuerſio tm̃ totius in totum:
ſed ſingularum partium in totum. ipſum totum contine⸗
tur indi ffinitiue ſub partibus. ¶ Ex hoc patet reſpõſio

ad aliud. quia etſi non ſit miſſi ſpecies vna prout conſide⸗
ratur in ſua integritate: tamen inꝙᷓtum conſiderãtur ꝑ

tes in ſua pluralitate continentes ipſum coꝛpus xp̃i to⸗
tumn: ſunt ibi plures ſpecies.4 Ad primum quod obij⸗
citur pro alia parte patet reſponſio.quia vt dictum eſt:

ꝛpus chriſti continetur a ſingulis paꝛtibus: non

1

“

è

ↄtinetur diffinitiue. Ad aliud qð videt᷑ oñdi ꝙ nullo
modo ↄtinet᷑ diffinitiue ſub ſpecie que eſt ĩ duplo maior

vel in triplo qꝙᷓ; coꝛpus xp̃i.eo ꝙ coꝛpus xpᷣi nõ ſufficit ad

replendũ illa foꝛmã totaleʒ. Gicendũ ꝙ ſicut miraculo⸗
ſe coꝛpus xpᷣi in ſua ꝑfecta quantitate cõtinet᷑ ſub foꝛma
ꝑnula longe minoꝛe coꝛꝑe xpᷣi: ſic miraculoſe.etſi foꝛma
panis tranſubſtantiati in coꝛpꝰ xp̃i ſit longe maioꝛis q̃n
titatis qᷓ; ĩm coꝛpus:repletur ipſo.vñ ſicut in alijs foꝛ⸗
mis ↄtĩet᷑ iotũ ſub tota ſpecie ſub ꝑtibo ſingulis:ſic ĩ ca⸗

onſequenter que .S. üj.
ritur. vnde eſt coꝛpoꝛi xp̃i eſſe in pluribo locis ſimul ſe⸗
mel. Et querit᷑.vtꝝ hoc habeat rõne dinitatis ſibi vnite
vel rõne gloꝛificatõis ſue vel rõne ↄtinẽtie ſub ſacramen
to.Si hoc habeat ex vnione diuinitatis que põt eẽ ĩ plu⸗
ribus locis exquo diuinitas eſt vbiq;: videt᷑ ſiłr ꝙ coꝛpꝰ
xp̃i poſſit eẽ vbiq;.cum deitas hoc coꝛpus inbabitet.nõ
ſm potentiã coartatã: potẽtia aũt tota eſſe vbiq; reſpic̃.
Si rõne gloꝛificatõis:igit᷑ idem poſſet aliud coꝛpꝰ glo⸗
rificatũ qð nõ dicit᷑. Si rõne ↄtinẽtie ſacromẽtalis:g cũ
eſſe ſub ſacramẽto poſſet ↄuenire alteri coꝛpoꝛi q; coꝛpo⸗
ri xpᷣi.vtpote ſi daret᷑ aliquibo verbis virtus cõuertendi
paneʒ in coꝛpus Petri:⁊ coꝛpus Petri poſſet eẽ ſimul ĩ
locis diuerſis.qð videt᷑ eẽ falſum. 4· Steʒz ſicut in coꝛꝑe
xpᷣi eſt poſſibilitas eẽndi ſimul in hoc loco ⁊ in illo: ſilłit᷑
eſt in coꝛꝑe Petri.quia in materia ẽ poſſibilitas ad mi⸗
rabilia vt habet᷑ ab Aug.ſuꝑ Geñ.⁊ ita nõ videt᷑ ꝙ rati
one vnitatis ↄueniat vel vnionis ꝙ ſit in pluribo locis.
1 Rũſio.ꝙ ↄuerſio ſacramẽtalis in coꝛpus xpᷣi vnitũ di
initati eſt ↄiũcta cauſa quare coꝛpus xp̃i ſimul ⁊ ſemel
eſt in locis diuerſis.ex vnione.n.coꝛꝑis cum deitate: põt
ipᷣm coꝛpus eſſe in pluribus locis.ex ↄuerſione panis in
ipᷣm coꝛpus illud poſſe reducit᷑ in actũ.vnde iſta duo cõ⸗
plete dicunt cauſam eſſendi in pluꝛibo locis.⸗! Ad id qð
obijcit.ſi daret᷑ aliqui verbis virtus ↄuertendi paneʒ
in coꝛpus Petri:tũc coꝛpus Petri poſſet eſſe in pluribo
locis.vt ſi fuerit hmõi ↄuerſio in pluribo locis.Dicendũ
ꝙ nõ ex hoc ↄtingeret eẽ in pluribo locis:vᷣ fieret conuer
ſio in coꝛpus petri exñtis in loco vno. nec ex multiꝑlica⸗
tione ↄuerſionis multiplicaret᷑ eẽ ipſius in locis diuer⸗
ſis.nõ.n.coꝛpus quodcũq; habet poſſbilitatẽ vt ſit ĩ plu
ribus locis:bᷣ ſolũ illud qð ꝑ vnioneʒ cuʒ diuina natura
accedit ad ꝑticipatõʒ ꝓpꝛietatis deo ↄueniẽtis ꝗẽ vbiq;.
vñ ſolũmodo coꝛpus tale põt eẽ in pluribo locis.⸗ Ad il
lud qð obijcit᷑.q; ſi rõne vnionis cũ deitate eẽt ĩ pluꝛibo
locis ⁊c. Dicendũ ꝙ vnio illa nõ eſt tota cauſa. Pret᷑.ſi
vnio eẽt tota cauſa:ex h̊ nõ ſequeret᷑ ꝙ poſſet eſſe vbiqʒ.
ſicut nec ex vnione ↄtingit coꝛpus xpᷣi nõ eſſe creaturazʒ.

vt enim dicit Hiero.Omis ſubſtantia facta bʒ naturaz

ceteꝛminatã ſᷣm quã eſt alicubi.⁊ ñ cõtĩgit eẽ vbiq; quod
tm̃ deo ↄuenit.el põt dici ſicut quidaʒ ꝓbabiłr poſue⸗
rũt.ꝙ ratio quare coꝛpus rpᷣi eſt in pluribo locis ſimul:ẽ
plurificata ſiue multiplicata ↄueꝛſio elemẽti in ipᷣm ĩ plu
ribus locis ſimul. h̊ hoc poſito videt᷑ ꝙ ſiłr poſſet ↄtingẽ
coꝛꝑe Petri retenta ſuppoſitõe ptacta.

ticulus ſeptimꝰ

Onſequẽter querit᷑ ſi coꝛpus xp̃i ↄtĩet᷑ ſub ſa⸗
Qcramento localit ſiue circũſcriptiue.⁊ ſumat᷑
. e
re

dẽ circũſcriptiue ⁊ circũſcriptibilit. So
1. dicere.ꝙ circũſcriptiue dicit modũ actõ⸗
nis:circũſcriptibiliter modũ paſſionis. vñ illud dicit᷑ eẽ
circũſcriptiue qð circũſcribit: illð circũſcriptibiłr quod
circũſcribit᷑.Et videt᷑ ꝙ ſic:ꝗa non ↄtinet᷑ vt materia vel
ſubiectũ ſpecie vel accnte:neqʒ vt ſpẽs vel accñs cõtinet᷑
materia vel ſubiecto:neqʒ vt aligd vaſe ↄtinet᷑.g videtur
ꝙ continet᷑ localiter ſiue circũſcriptiue.¶¶ Si diceret᷑ ꝙ
eſt alius modus ſicut dicit Inno.ſcʒ ſacramẽtatr. ſ ſicẽ
coꝛpus miſticũ ↄtentũ.ſpẽs.n.panis eſt ſacr̃m coꝛpis mi
ſtici ſieut ⁊ veri.ꝗl Iteʒ Inno.iij. MMiraris ꝓ verbũ dei

—

2– .

iuxta ſacramẽti virtutez totuʒ ſim.
iſtit. ⁊ nõ miraris ꝙ verbum bomis i.
totum ſimul eſt in auribo diuerſoꝝ. Ecce
diuerſis locis. ¶ Item coꝛpus xpᷣi in eadeʒ q.

veritate eadeʒ eſt in ſacramento qua eſt in celo.
lo nccio loco ↄtinet᷑ ⁊ circũſcribit᷑:ſimilit᷑ ⁊ in ſacrx.
to.cu nature tali ⁊ taliter exñti debeat᷑ talis cõtinẽtia
circũſcriptio.Ex his ridet᷑ ꝙ ↄtineat᷑ ibi localit᷑ ſiue cir
cũſcriptiue.i Iteʒ omne coꝛpus qð erxiſtit alicubi ita ꝙ
no excedit nec excedit᷑ ab eo in qͥ eſi:eſi ibi ciꝛxcũſcriptiue.
bᷣ coꝛpus xp̃i taliter eſt ſub ſ. acramẽto. ⁊c̃. ¶ Itẽ ꝗꝓpꝛiũ
eſt poſitionis primo loco adberere ſubſtantie ſm ppbᷣm.
Sſi coꝛpus rp̃i nõ abſtrahit᷑ ab alijs ꝓprietatibo magis
remotis:nec a poſitione.ſᷣ̊ poſitio eſt oꝛdinatio alicuius
in loco.̊ ⁊c. ¶¶ Iteʒ omne coꝛpus qð continet᷑ ab aliquo
m extenſioneʒ ꝑtis extra ꝑteʒ eſt ibi circũſcriptiue.ſed
coꝛpus rp̃ᷣi eſt hoc modo ſub ſacram̃to.q̊ ⁊7c. Contra.
Inno. papa. Diſpoſuit altitudo celeſtis ↄſilij vt ſiẽ tres
ſunt ꝑſone in vnitate ſubſtãtie: ita tres eẽnt ſubſtantie ĩ
vnitate ꝑſone.ſ.diuinitas coꝛpus ⁊ aĩa ĩ xpᷣo.cuʒ igitur
xp̃s ſm diuinã naturam tribus modis exiſiat.in rebus ĩ
omibus ꝑ eẽntiam:in iuſtis ꝑ grãm: in hoĩe aſſumpto ꝑ
vnioneʒ. voluit vt ideʒ ipſe ſm humanã naturazʒ tribus

modis exiſteret. localiter in celo:ꝑſonaliter in verbo:ſa⸗
cramẽtaliter in altari.Ex hoc habet᷑ ꝙ in altari nõẽ lo⸗

caliter exquo diſtinguit inter hoc.igit᷑ illa ↄtinẽtia nõ eſt
localis.¶! Item eſſe diffinitiue eſt quaſi ſuꝑius qᷓ eſſe cir
cũſcriptiue.igit᷑ ſi coꝛpus xp̃i nõ eſt ſub ſacro diffinitiue
igit᷑ nec circũſcriptiue.¶¶ Item qð eſt in aliquo circũſcri
ptiue:equat᷑ illi in quo eſi.ſi coꝛpus xp̃i ↄtinet᷑ circũſcri⸗
ptiue ab hoſtia:equatur eideʒ. 4¶ Item ſi diuidat᷑ hoſtia
⁊ eadem ratione erit ibi circũſcriptiue ⁊ equabit᷑ ꝑti ho⸗
ſtie.⁊ ſic vnũ ⁊ idem erit equale ꝑti ⁊ toti:⁊ ita idem erit
maius ⁊ minus.4l Item quod in aliquo circũſcriptiue ẽ
in illo eſt ↄfiguratiue.q̊ eſt eiuſdeʒ figure cum illo.ꝗᷣ cor⸗
pus rpᷣi ſimul⁊ ſemel erit circulare ⁊ ſemicirculare ⁊ tri
angulare.quia eſt alicubi ſub tali ſpecie ⁊ alicubi ſub ta

li ⁊ tali.qð videt᷑ incõueniẽs.⸗. Item qð eſt in aliqͥ inſe⸗

ꝑabiliter ⁊ circũſcriptiue: mouet᷑ ad motũ eius in qno ẽ
ſicut hoſtia vertit᷑ ita ⁊ coꝛpus.⁊ ita habebit aliqn ca⸗
put ſuꝑius aliqñ pedes:cũ coꝛpꝰ xpᷣi ſit in hoſtia inſeꝑa⸗
biliter.⸗l¶ Iteʒ coꝛpoꝛi qð circuſcribit᷑ loco aſſignat᷑ pn⸗
cipiũ mediũ ⁊ finis.different᷑ aũt determinat᷑ ſpũs in lo⸗
co ⁊ coꝛpus. Spiritus.n.determinat᷑ in loco ꝙ ſit h ⁊ ñ
alibi.coꝛpꝰ aũt ita ꝙ habeat ꝑtem extra ꝑtem im diſtin⸗
ctas dꝛñtias poſitõis.ita vt ſit hec ſuꝛſum:illa deoꝛſum:
tercia in medio.ita vt ↄtingat aſſignare principium me⸗
diũ ⁊ vltimũ.Si ̊ coꝛpus xpᷣi circũſcribat᷑ ſoꝛma conti⸗
nente:erit aſſignare illi ꝓut eſt ſub ſacramento pricipiũ
mediũ ⁊ fineʒ.⁊ ꝑtem extra ꝑteʒ diſtinctas ᷣm differen⸗
tias poſitõis.̊ nõ indifferenter exit totuʒ ſub toto ⁊ ſub
ꝑte.¶ Rñſio.ꝙ ſumendo ꝓprie localit ſiue circũſcripti
ue nõ eſt xpᷣus ſub ſacramẽto ſic.circũſcriptiue.n.cõtine
ri in aliquo:eſt ↄtineri Sᷣm ↄmẽſuratõʒ ⁊ ↄteꝛminationeʒ
ꝑtiũ ↄtinentio ? contẽti.ita ꝙ totũ toti ⁊ ꝑs ꝑti cõmẽſi u⸗
ret᷑ ⁊ configuret᷑.hoc aũt nõ conueniꝛet coꝛpoꝛi xpᷣi ʒ ꝗ;
eſt ſub ſacramento.quia adequatio ſiue cõmenſuratõ hꝰ
debitam ſubtrabheret quantitateʒ: configuratio debitam
figuram.quia non ⁊deceret vt aliquid ſue ꝑfectõis ſub⸗
traheret᷑ coꝛpoꝛi rpᷣi:conuenit vt in eadeʒ virtute ⁊ ĩ ea⸗
dem quantitate qua eſt in celo ſit ſub ſacramento.⸗ Ad
euidentiam eoꝛum que tacta ſunt nõ. ꝙ dupliciter conti
netur coꝛpus xpᷣi ſub ſacramento. VUno modo continetuꝛ
ibi a ſigno illo quod eſt ſacramẽtum.alio modo a loco cõ
tinente ipſum ſignuʒ. A ſigno continetur quodãmodo ſi
cut coꝛpus ſubſtantia a coꝛpoꝛe quantitate. Coꝛpus enĩ
xpᷣi quaſi replet vacuitateʒ que eſſet in magnitudine ſpe⸗
ciei er conuerſione ſubſtantie panis: niſi ibi eſſet coꝛpus

rp̃i vbi erat ſubſtantia panis. Et dico quodãmodo non
oiĩno ſimpłr:quia etſi iſta continentia eſt ſimilis illi qᷓtũ
ad hoc ꝙ coꝛpus xpi replet illam vacuitateʒ que eſſet ex

sner ſione ſubſtantie panis: ſicut coꝛpns ſubſtãtia replet
coꝛpus quantitatẽ: multiplex tñ eſt drñtia. Una ẽ. cor

pus rp̃ᷣi inqᷓtũ ſic ↄtinet᷑:otinet᷑ a magnitudine extꝛa ad⸗-
iacente.nõ que eſt de eſſe illius ſiue de illo qð eſt coꝛpus
quantitas in coꝛꝑe ſubſtantia.Alia eſt.quia bec ↄtinen⸗
tia nõ eſt ẽm conteꝛminatõz ꝑtium ↄtenti ⁊ continentis.
Tercia eſt.quia ſub qualibei ꝑte ↄtinẽtis eſt totum con
tentũ ſicut ſub toto. Item coꝛpus xp̃ᷣi continet᷑ ab eo a qͥ
ↄtinetur foꝛma continẽs ipᷣm.⁊ illa ↄtinẽtia bʒ modũ ali⸗
queʒ continẽtie localis.ſᷣm ꝙ dicit ꝙ locus eſt ſuꝑfſicies
rei extra ↄtinẽtis.hoc nõ põt dici de foꝛma panis: qꝛ nõ
continet coꝛpus vt ꝙ eſt extra coꝛpus.quia alique diuiſi
ones illius ſunt infra coꝛpus ſiue in coꝛꝑe.locus igit᷑ cõ
tinẽs foꝛmã panis eſt locus quodãmodo vel hñs aliquã
ꝓpꝛietateʒ reſpectu coꝛꝑisxpᷣi.Loci.n.multipler ẽ ꝓprie
tas inꝙᷓtum eſt continẽs ꝓpꝛie. VUna eſt ↄtinentia totius
ſine exceſſu ⁊ diminutõne.locus.n.claudit totũ ↄtentuʒ
in ſe.nec ſic claudẽdo excedit nec diminuit᷑ reſpectu illiꝰ
nod claudit in ↄtinendo. Alia cõmenſuratio illius cuzʒ
uo locato ſᷣm equalitatẽ in quantitate. Tercia eſt ↄter
minatio partiũ locati ⁊ loci.ꝙᷓtum ad primã ↄditionẽ ſe
bʒ locus foꝛme ſᷣm ꝓpꝛietateʒz loci reſpectu coꝛpoꝛis xp̃i.
Sỹ̃tum ad ſecundã ⁊ terciã nõ hʒ. ſic coꝛpus xpᷣi cõtinet
a duobo.ſ.a ſoꝛma panis.⁊ ille modus ↄtinendi quodã⸗
modo reduci hz ad illum: quo coꝛpus ſubſtantia cõtinet᷑
a coꝛpoꝛe quantitate ⁊ a loco ↄtinente illaʒ ſoꝛmã. ille
modus quodãmodo reduci põt ad ↄtinentiã loci. Cũ
igit᷑ obijcit ꝙ nõ continet᷑ neqʒ vt materia neq; vt ſubie⸗
etũ a foꝛma vel accñte ⁊c.pz rnſio.pret᷑.nõ ſolum ↄtinet
ſacramentalr ſed alio modo vt dictum eſt. 4 Similiter
ad aliud qð Inno.dicit.ꝙ eſt in diuerſis locis.boc ẽ ve⸗
rum vt er dictis patet. non tamen oĩno continet᷑ ſiẽ alia
contenta localiter vt patet. vnde lʒ ſit in diuerſis locis:
non tñ localiter ſiue circũſcriptiue. Ad illud qð obijci
tur.qꝙ in eadem quantitate ⁊ veritate eſt ſub ſacramento
qua eſt in celo ⁊c. Sicendũ ꝙ ex boc non ſequit᷑ q codeʒ
modo eſt bic ⁊ ibi.immo congruit ꝙ aliter ſit ſub ſacra⸗
mento ⁊ aliter in celo.quia in ſacramento eſt tanꝙᷓ ↄten/
tum in ſigno.⁊ quia eodeʒ modo ſignificat᷑ hoſtia maio⸗
ri ⁊ minoꝛi:eodem modo continet᷑.vnde nõ continet᷑ ibi
ſicut locatuʒ in loco ſicut continet᷑ in celo.¶ Ad illð qð
obijcitur.ꝙ coꝛpus xpᷣi eſt ita ſubſacramento ꝙ nõ exce⸗
dit neq; excedit᷑ ⁊c᷑. Dicendũ ꝙ eſt exceſſus in ↄtinentia:
eſt exceſſus in qnantitate.lʒ ꝗ̊ coꝛpus xpᷣi ñ excedat ex⸗
ceſſu qui attendit᷑ in continẽtia: excedit tamẽ exceſſu qui

eſt in quantitate.Mõ eniz eſi equale ↄtinẽti in quãtitate

hec aũt equalitas requirit᷑ ad circũſcriptõʒ.¶l! Ad aliud
qð obijcit᷑.q ꝛium poſitõis ⁊c̃. Dicendũ ꝙ eſt duplex
potentia. Ana que eſt oꝛdinatio ꝑtiũ in toto:⁊ de hac in⸗
telligit᷑ verbum phᷣi. Alia eſt oꝛdinatio totius in loco: ⁊
ab hac abſtrabit᷑ coꝛpus xp̃i vt eſt ſub ſacramento.¶ Si
autez quereret᷑ circa hoc.vtꝝ xpᷣns ſᷣm ꝓ continet᷑ ſb ſa⸗

cramẽto ſedeat vel ſtet vel iaceat:vel ſic alio modo ſe ha-

beat.⁊ videt᷑ ꝙ hoe opoꝛteat de neceſſitate: cum ſᷣm ꝙ eſt
in celo ſic ſe hbʒ vel ſic.quia ſi dicet᷑ nõ:oppoſita conue⸗
nient eideʒ.ſ.ſedere ⁊ nõ ſedere:ſtare ⁊ nõ ſtare.Si eniʒ
ſedet in celo ⁊ nõ in altaꝛi. ſimul ⁊ ſemel ſedet ⁊c. Dicẽ

dum ꝙ ꝓpꝛietates coꝛꝑis xpᷣi ſunt duplices.Quedã autẽ

reſpiciũt ip̃m coꝛpus abſolute. ſicut bicubicũ tricubicũ
luminoſum vel gloꝛificatũ ⁊ hmõi: que abſolute inſunt.
Nuedam reſpiciũt ipſuz in relatione ad aliud.vt videri
tangi circũſcribi:localit᷑ ↄtineri.Ab abſolutis nõ abſtra
bitur ſm ꝙ eſt ſub ſacramento:ſed a relatiuis.tamẽ ꝓut
eſt ſub ſacramento:tuʒ ꝓpter veritateʒ ſacramẽti q̃ opoꝛ
tet ipſum coꝛpus contineri ſpecie maioꝛi ⁊ minoꝛi: tum
ꝓpter vtilitateʒ fidei qua opoꝛtet occultari · VUñ hec duo
ſunt ocedenda.rxpᷣus circũſcriptiue ſiue localit᷑ continet᷑
in celo:nõ continet᷑ circũſcriptiue vel localiter ſub ſacra
mento.nec hoc eſt incõueniẽs.vnð ſicht bec ſimul pñt cõ
cedi:homo mouetur:homo quieſcit rõne cõmunitatis ⁊
indefinitatis huius termini hõ.ſic quia coꝛpꝰ xpᷣi inqᷓtũ

xl.

conſiderat᷑ vt indefinitũ reſpectu loci 2 vt ſoꝛtiẽs quẽdã
modũ cõmunitatis ſalua lege oppoſitõis:ſimul pñt ð eo
concedi moueri ⁊ quieſcere.quia mota ſpecie in hoc al⸗
tari mouetur:nõ mota in alio ideʒ quieſcit.⁊ quia ſeſſio
2 erectio ⁊ poſitiones hmõi non ita preciſe dicunt poſi⸗
tiones totius in loco:ꝗn aliquo modo dicant poſitioneʒ
partium in toto. Alia eſt.n.poſitio quarunda ꝑtiũ ĩ to⸗
to qñ coꝛpus eſt erectum: ⁊ alia qñ eſt incuruatũ: ⁊ alia
qñ ꝑtes ſunt extenſe:⁊ alia qñ ſunt replicate.nõ videtur
veritati contrariũ ꝙ coꝛpus xpᷣi ſᷣm ꝙ eſt ſub ſacramẽto
ſedeat vel ſtet ſicut ſᷣm ꝙ eſt in celo.exquo iſie poſitiões
quodãmodo oꝛdinatiõez partiũ in toto reſpiciũt.ſᷣ ſicut
coꝛpus xpᷣi in eadeʒ quantitate in qua eſt in celo eſt ſp ſa
cramento:nihilominus inqꝙtum eſi ſub ſacramento ñ eſt
configuratio ⁊ contermĩatio partiũ continẽtis ⁊ ↄtenti.
Inqᷓtum aũt eſt:in celo eſt.ſiłr eſt ꝙ coꝛpus xpᷣi initum
in celo ſedet vel ſtat ꝑtes illius ⁊ loci ↄtinẽtis hñt cõter⸗
minationeʒ:inqᷓtum eſt ſub ſacꝛamẽto nequaqᷓ;. ¶ Ad il
lud qð obijcitur.ꝙ coꝛpus xp̃i continet᷑ ſub ſacramto Fᷣm
extenſioneʒ partis extra parteʒ ⁊c. Dicendũ ꝙ ꝑ h̊ ꝙ di⸗
citur ſᷣm extenſioneʒ ꝑtis extra ꝑtem põt notari modus
exiſtendi circa coꝛpus xpᷣi ꝓut eſt ſub ſacramẽto: ⁊ ſic ñ
eſt verum.vel modus exiſiendi in ſe:ſic eſt verũ.corpus
enim xp̃i eſt extenſum extenſione ꝑtis extra ꝑtem: nec tñ
continet᷑ ſᷣm iſtam extenſioneʒ a ſacram̃to.vnde cõtinen⸗
tia nõ eſt ſᷣm hanc extenſioneʒ:ſ̊ ↄtentũ ẽ Fm illaʒ. Ad
illa que obiecta ſunt ꝓ alia ꝑte: quia vident᷑ concludẽ q;
coꝛpus xpᷣi ſub ſacramento nõ ſit vllo modo in loco.Re
ſpondendũ eſt.Et primo ad illud ꝙ videt᷑ Innoc.diſtin⸗
guere inter eſſe in celo ⁊ ſub ſacramẽto.Ad qð dicendũ.
ꝙ in hoc notanda eſt diſtinctio.ꝙ in celo eſt localiter tm̃
ſub ſacramẽto nõ localiter ̊ ſacꝛamentatr.lʒ reſpectu lo
ci continẽtis foꝛmã panis quodãmodo ſit in loco. Solʒ
tñ diſtingui.q aliquid dicit᷑ eſſe localiter:aut qꝛ ᷣm cor
poꝛaleʒ pnñtiam:aut quia eſt ſᷣm cõmenſurationeʒ coꝛpo⸗
ri conuenienteʒ.primo modo eſt localiter ſub ſacramen⸗
to:ſecundo modo in celo.⁊ ſic impꝛopꝛie ⁊ extenſo nomi
ne ſumpto localiter poteſt dici.ꝙ coꝛpus chriſti localit᷑ ẽ
ſub ſacramento. Innocen.auteʒ diſtinguit eſſe localiter
contra eſſe ſacramentaliter.4¶ Ad illud quod obijcitur.
non eſt diffinitiue igitur non circumſcriptiue. Dicendũ
31 cum dicitur coꝛpus chriſti non eſt in loco diffinitiue.
ĩ notatur vniuerſalis negatio falſa eſt: quia ſic ſolꝰ veꝰ
non eſt diffinitiue quia vbiq; eſt.ſi particularis vera ẽ.⁊
ſi non diffiniatur eſſe illius reſpectu huius loci vel illiꝰ:
diffinitur tamen reſpectu loci ſimpliciter.hec autẽ abla⸗
tio diffinitionis non tollit circumſcriptionem. pret᷑.non
ꝓprie circũſcribitur coꝛpus chriſti prout eſt in altari: ſic
nec oĩno nec ꝓprie eſt in loco.quod auteʒ circũſcribitur
a loco habet partes contermiales ipſi loco circũſcribẽti
quod non habet coꝛpus chꝛiſti ꝓut eſt hic. AUnde dico ꝙ
mirabilis eſt continentia illius inqᷓtũ eſt ſub ſigno ⁊2 in⸗
qᷓtum eſt in loco.elnde bene hic habet locum vᷣbuʒ Au⸗
guſti.quod eſt. Si ratio querit᷑ ne eſt miꝛabile:ſi exẽpluʒ
querit᷑ ne eſt ſingulare.demus ideo aliquid deum poſſe:
qð fatemur nos intelligere nõ poſſe· vñ hoc ſacr̃ᷣm ẽ ple⸗
nũ miraculũ. ꝓpter qð magis innitendũ eſt fidei ꝙᷓ rati
onibo. Alia cõcludunt veritatẽ abſolute:vnde nõ indigẽt
ſolutione.

Articulus octanus

Onſequẽter querit᷑. vtꝝ coꝛpus xpᷣi continet᷑
ſub ſacr̃o ↄpᷣhenſibilit.Et pᷣmo.vtꝝ ↄpᷣhenſi⸗
llit ab intellectu viatoꝛis. Scðo.vtꝝ compᷣ⸗
henſibilłr ſenſu compᷣhenſoꝛis.

Wirca primuque- §. ſ.

ritur ſic.Cognitio intellectina viatoꝛis eſt a ſenſu. pro⸗
pter quod intellectus noſter dicitur fantaſticus: quia ſʒ
philoſophum nihil eſt in intellectu quod prius non fu⸗
it in ſenſu fantaſia. ſed exiſtentia coꝛꝑis chriſti ſub ſa⸗

cramento nunqᷓ fuit ſub ſenſu neq; in ſe neq; in ſili.̊ ꝛ⁊c̃.
4 Itez m phᷣm vniuerſale eſt obiectũ intellectus.ſed eo
gnitio vlłis habet᷑ ex exꝑientia.vt.n.dicit phᷣs:ex multis
lenſibus eſt vna memoꝛia: ex multis memoꝛijs vna expe
rientia:ex multis exꝑientijs vnũ vniuerſale qð eſt pꝛinci
pium artie 2 ſcientie.Si ꝗ̊ hoc eſt ſupꝛa bumanã exꝑien⸗
tiam: eſt ſupꝛa intellectum. 4! Item ni intellectus ſ uo
nit taniꝙᷓ principiũ per ſe notum. ꝙ omne continẽs coꝛpꝰ

eſt maius vel equale illi qd continet᷑.ſᷣ hoſtia nec eſt ma⸗

ioꝛ nec equalis.& ſi intellectus ponit hoc:ponit cõtra ſe.
4l Item intellectus humanus dicit.ꝙ ſi aliquid eſt ĩ ali⸗
quo toto ⁊ fiat in minoꝛi neceſſe hʒ contꝛabi aut excedet
illð.ſᷣ coꝛpus xp̃i eſt ĩ magna hoſtia ⁊ in medieta te eius
ita magnũ 2 nõ contractũ. intellectus noſter hoc ñ po⸗
teſt ca ꝑe.¶ Contra.nullus tenet᷑ ad impoſſibile. ſi il⸗
lud eſt oĩ no ſupꝛa poſſe noſtꝛi intellectus:nullus tenet H̊
credeꝛe.ꝭ̊ qui nõ ſentit ibi coꝛpus eſſe ſicut fides dictat ñᷣ
peccat.ſ̊ hoc eſt falſum. ⁊c.q¶ Item qð eſt ſupra intel⸗

lectum eſt ſupra ſermoneʒ:quia ſermo oꝛtũ hʒ ab intelle·

ctu. nõ videt᷑ ꝙ aliquis poſſit loqui de hoc ſacr̃o.⸗ SItẽ
Hugo d s.vic.Nihil certius nihil cõſtantius tenemus
qᷓ qð fide comprehẽdimꝰ. illa que fidei ſũt: certiſſima
ſunt intellectui.̊ᷣ hoc eſſe nõ poſlet niſi eẽnt comp̃ᷣhenſa
ab intellectu iciſchnliaerar⸗ intellectum via
toꝛis vt eſt reltctus nature ꝓprie ⁊ naturalibo innitẽs ra
tionibus.⁊ ſic ↄtinentia coꝛꝑis xpᷣi ⁊ modus continentie
non eſt comp̃henſibilis ab intellectu viatoꝛis: qꝛ inq;ẽtuʒ
intellectus eſt talis fantaſticus eſt ꝓcedens ab inferio⸗/
ribus cognitiuis quibus incompᷣhenſibilis eſt oĩno hec
continentia.Eſt etiam conſiderare intellectum viatoris
Fm ꝙ eleuatus eſt ꝑ fidem.⁊ ſic continẽtia iſta eſt compᷣ⸗
henſibilis ab intellectu viatoꝛis: quia intellectus inqᷓtũ
eſt adiutus ꝑ fidem ⁊ eleuatus: aſſentit ipſi veritati iu
dictamen fidei.⁊ ſeipſum captiuat inqtum naturalibus
rationibus eſt innixus.⁊ ſic captiuatus ꝙtũ ad aſſenſuʒ
illoꝝ que aſtruit ratione naturali.nõ ſolũmodo aſſentit
illis que fides dictat:̊D concoꝛdat in ratiocinãdo. ꝗa ſᷣm
banc viam aſcendes ad cauſas ſuꝑioꝛes ſuppoſita dei oi⸗
potentia ⁊ eẽntiali bonitate:aſtruit multa contingere in
hoc ſacramento que ſunt ſupꝛa intellectũ humanuzʒ: ꝓpt
ſacramenti veritatẽ ⁊ fidei noſtre vtilitatẽ.q¶ Ex bis ptʒ
in parte rñſio ad obiecta ꝓ vtraq; ꝑte.quia que circa G
ſacramentum accidunt: nõ ſunt ab intellectu viatoꝛis cõ
prehenſibilia ſᷣm ꝙ intellectus eſt ſui relictus nature.⁊
ſic ꝓcedũt rationes ꝓ prima ꝑte.q Ad primũ qð obijci
tur ꝓ alia ꝑte dᷣm.ꝙ lʒ que accidũt circa hoc ſacramẽ:
tum ſint ſupra poſſe intellectus inꝙᷓtuʒ eſt humanꝰ ſiue
naturalis:nõ tamen ſupra poſſe iniᷓtuʒ eſt adiutus ꝑfi⸗
dem.4l Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ multis rationibo aſtru⸗
itur coꝛpus xp̃i eſſe ſicut credit᷑ ⁊c. Dicendũ ꝙ nõ aſtrui
tur ita eſſe rõnibus naturalibo:̊ ſicut tactũ eſt quia in⸗
tellectus eleuatus ꝑ fidem aſſentit illis que fides dictat
⁊ eiſdeʒ ratiocinando concoꝛdat. Ex bis patet reſpõſio

ad alia.
onſ. equenter que .S. ij.
ritur. Si exiſtentia coꝛꝑis xp̃ᷣi ſub ſacramento ſit ſupᷣ in⸗
tellectum compᷣhenſoꝛis.Eꝛ ſic:videt᷑ ꝑ hoc.qꝙ exiſtentia
illa ⁊ modus exiſtendi eſt ſupra intellectũ.ſ̊ nũqᷓ; ſenſus
eleuatur ſupra intellectũ. eſt ſupꝛa omẽʒ ſenſuʒ quan⸗
tũcunq; ſit gloꝛiſicatus.ql Iteʒ coꝛpus rpᷣi ſub ſacramen
to hʒ modũ exiſtendi ſpũs creati ꝓ eo ꝙ eſt in qualibet
ꝑte ſui ↄtinentis ſicut aĩa in qualibet ꝑte coꝛꝑis.ſᷣ nunqᷓ
oculus gloꝛificatus tantũ ſublimat᷑ ꝙ põt videre ſi pin. 3
nec coꝛpus rpᷣi ꝓut ibi exiſtit.q¶ Item ſenſus guſtus ẽ j
beatis pt dicit Augꝰ.de quinq; ſenſibo.ſᷣ eſto ꝙ beatꝰ ſu
meret coꝛpus xpᷣi: conſtat ꝙ guſtus nõ ſentiret ſapore
carnis. pari ratione nec viſus ꝑcipit vt ibi eſt.q¶ Item
aqn duo vident᷑ in diſtãtia equali:maius videt᷑ ſub angu⸗
lo maioꝛi.̊ cum coꝛpue xp̃ᷣi maius ſit ipſa ſpecie:ſi illud
coꝛpus intra ſpẽm videt᷑:maioꝛ angulus eſt infra mino⸗

rem . hoc auteʒ eſſe nõ poteſt niſi ſoꝛte ꝑ miracnlũ. im⸗
poſſibile eſt ꝙ ꝑ naturaʒ coꝛꝑis gloꝛificati ibi videat coꝛꝝ
pus.immo videre ita erit miraculũ ſicut exiſiẽ:⁊ ita cor⸗

pus ppi ſi Eto nõ apprehendit᷑ a ſenſu ↄprehẽſo⸗
ris.¶ Contra.vt habet᷑.iiij.ſent.diſ.xj. Sub alia ſpecie
creditur coꝛpus xpᷣi vt fides habeat meritũ.ſp̊ fides ñ bzʒ
locum in beatis. vt videtur illis aparet coꝛpꝰ xpᷣi ĩi pp5
pria ſpecie.¶ Item ſtatus gratie velamen ſuſiinet: ſtatꝰ
De⸗ neqnaqᷓ.quia in ſtatu illo omne velamen aufert᷑.
lʒ oculis viatoꝝ veletur coꝛpus xpᷣi:oculis beatoꝛuʒ re
uelat᷑. ¶ Item ſenſus noſtri decipiunt᷑ ꝓpter h̊ ꝙ xp̃ la⸗
tet ſub ſacramẽto.decipit᷑.n.viſus:ſiłr tactus ⁊ guſtus.
Hſ in beatis nulla cadit deceptio.ᷓ coꝛpus xp̃i ñ latet ſen⸗
ſus eoꝝ.4l Item ſi nõ compᷣhendit᷑ ſenſu compᷣpenſoꝛis.
hoc eſi vel ratione coꝛꝑis xpᷣi gloꝛioſi: vel rõne velatõis.
nõ rõne prima: quia ſicut claritas coꝛꝑis nõ gloꝛioſi nõ
latet viſum nõ gloꝛioſum niſi ſit infirmitas ex ꝑte viſus
vel oꝛgami.ſic claritas coꝛꝑis gloꝛioſi nõ latet viſum glo⸗
rioſum.ieq; rõne ſecũda: quia in ſtatu illo omne vela⸗
men aufert᷑:vt tactũ eſt.¶ Rnſio.exñtiã xpᷣi ſubſacmen
to eſt ita ſublimata ſupra omẽʒ modũ eẽndi rei coꝛpora
lis.q viſus quantũcunqʒ ſit gloꝛioſus: nullo modo q̃ͥn⸗
tum eſt d poteſtate ſua ad ipſum videndũ ſicut ẽ ibi at⸗
tingit.¶ Si quereret᷑ de beata virgine. vtꝝ viſu coꝛpal
videt xpᷣm ꝓut eſt ibideʒ.Dici poſſet etſi pium eſt ſupo⸗
nere ꝙ hoc ſit ſibi datum vel alij cuicũq;:hoc magis ẽ do⸗
no ſpali ⁊ priuilegiato ꝙ; ptãte cõmuni.ſ.gloꝛie.Comp⸗
hendere.n.coꝛpus ꝑſectũ ſᷣm quantitatẽ humanã conti⸗
neri ſine reſtrictõne a ſoꝛmula vł ſpecie quãtitatis omꝰ
denarij vel longe minoꝛis.nõ tm̃ eſi ſupra ſenſum: ſᷣ ſup
intellectum.ſimiliter ipſuʒ cõtineri a toto ⁊ ꝑte oimoda
indifferentia.i.ita ꝙ nõ excedat neqʒ excedat᷑. ꝓpt᷑ hoc cõ
cedende ſunt rationes que oñdũt ꝙ ↄtinẽtia xpᷣi ſub ſac⸗
mento eſt ſupra ſenſuim compᷣhenſoꝛis.⸗ Ad pꝛimũ ↄtra
hoc dðᷣm.ꝙ cauſa defectus comp̃henſionis coꝛꝑis rpᷣi ex
pte ſenſus ipſis comp̃ᷣhenſoꝛibus.nõ eſt velamen ſacmẽ⸗
ti:ſ̊ modus exiſtendi ad quem vis ſenſitiua nõ põt attin
gere.ſicut.n.dictũ eſi que illaʒ ↄtinentiazʒ ciꝛcũſtant ſunt
etiam ſupra intellectũ.⁊ lzʒ ita ſit ꝙ ſenſus iſtud nõ com⸗
prehendat: nihilominꝰ intellectus hoc videt clare.¶ Ex
hoc pʒ rñſio ad aliud.quia vt tactũ eſt:velamen nõ eſi cãẽ
huiꝰincompᷣhenſionis:̊ ꝙ coꝛpus rpᷣi eſt ibideʒ ꝑ modũ
ad quem ſenſus nõ attingit.¶ Ad aliud doðm.ꝙ nullus
eſt erroꝛ vel deceptio in ſacramẽto qð eſt ſacr̃m veꝛitatis
quia hic non ſiatur iudicio ſenſus:ᷣ intellectus. O aũt
ſenſus dicũtur decipi:hoc dicit᷑. quia ſunt via vt opinio
in nobis fallat᷑ que indicaꝛet ibi eẽ ſubiecta ſpecieꝝ:niſi
intellectus fidelis purgaret erroꝛẽ. multomagis purgat
in beatis ⁊ preuenit vt nõ decipiant᷑.¶ Ad vltimũ dicen
duʒ.ꝙ neq;ʒ gloꝛia neq; claritas coꝛꝑis rpᷣi neq; velamẽ
eſt cauſa incompᷣhenſionis ipſis beltio: modus exiſtẽ⸗
di ipſius coꝛpoꝛis.cuius perceptio eſi ſupra ptãtem ſen⸗
ſitiuam.lʒ enim coꝛpus rp̃i ſit ſenſibile beatis:nõ tamen
ſub ſacram ento eſt ſenſibiliter.ſicut coꝛpus rp̃i añ paſſi⸗
onem fuit paſſibile:tamen ſub ſacramento fuit impaſſi⸗
biliter. In hac determinatione ſenſui beatoꝝ ñ preiudi⸗

cat᷑:ſ̊ miriſficetia di ſub ſacio dclarat.
Oneſtio.xlj.de efficacia

ſacram̃ti euchariſtie.

eEdgmituy de hurꝰſa⸗

cramẽti efficacia: quod eſt octaua pars
principalis.ꝛimo ergo queꝛitur ef⸗
ficacia q;tum ad ablationem mali. Se⸗

2

cundo qꝙ;tum ad collationein boni. Tel
bug Hſacrm Pʒ- efficaciaz.
2 . 7 ——
embꝛu prunmũ
IVrca primũ primo querit᷑. vtrũ virtute hbꝰ
acramenti væleãtur venialia peccata. Se⸗

—

K

— — — —

cundo vtrum virtute huiꝰſacr̃i deleant᷑ pcẽ̃a moꝛtalia.

Ii prumus
N D pꝛimũ ꝙ deleant᷑ venialia. videt᷑ ſic.iiij.ſen.

xij.di.c. Inſtitutũ.vbi dic męr̃ ꝙ h̊ ſacr̃ᷣm inſti
tutũ fuit in augmentũ vᷣtutis:⁊ medicinaʒ qti⸗
diane infirmitatis. IJtem Amb.ſi quotiens ſanguis xpᷣi
effundit᷑ in remiſſionẽ pctẽoꝝ effundit᷑:dʒ ſemꝑ acciꝑe qui
ſemꝑ peccat.⁊ ↄſtat ꝙ nõ intelligit᷑ ſe ſemꝑ peccare moꝛta⸗/
liter ⁊c.igit᷑ effectꝰhuiꝰſacramenti eſt remiſſio venigliũ.
4 YItem Inno.iij.venialia delet et cauet ata g r⸗
tra.qui digne accedit ad ſacrã ↄmunionẽ accedit ↄtritus
ſed gratia contritõnis delent᷑ moꝛtalia: venialia multo
magis.igit᷑ cum ſemꝑ digne accedens accedit ↄtritus ſem
per anteꝙᷓ; accedat ad cotonẽ ſacrã deleant᷑ veialia. 4 Ytez
ſi gratia delens moꝛtale.nõ delet vnũ mortale tm̃ ſ̊ om̃ia
igiẽ et eadem rõne et gra vel augmentüũ gratie delens veiĩ⸗
ale nõ vnum tm̃ delebebit h̊ om̃ia.igitur ſi virtute huiꝰſa⸗
cramenti delent᷑ venialia:om̃ia delebunt᷑ vel nullũ.ſed nõ
omia:dicit em̃ Aug.quotidie gꝛauamur pctis ſine quibo
moꝛtalis infirmitas viuere non põt.4 Item eſto ꝙ aligs
habet decem venialia. aut delebunt᷑ om̃ia hoc ſacramẽto:
aut nulla:aut tm̃ ꝗnq; vel ſex vel aliquo mõ hmõi.non vi
detur ratio quare magis hec ꝙᷓ illa.igitur aut omnia aut
nulla.non omnia vt habetur ex verbo Aug. Et. j. Jh.j.
Si dixerimus quia peccatũ non habemus ⁊c.¶.Jtem ve
nialia non delent᷑ qualibet gratia gratumfaciente.ſił em̃
inſunt cum gratia buiuſmodi.ergo ſi delent᷑ gratia h̊ erit
perfecta.igitur effectus huius ſacramenti eſt collatio gra
tie.nõ tmmodo gratumfacientis: ſed gratie perfecte.i2õ
enim tollitur veninle gratia niſi illa que eſt quaſi ſibi con
traria.Gratia autem gratũfaciens in quacũq; differẽtia
non eſt ↄtraria veniali ſed illa ſolummodo que eſt ꝑfecta.
ſed effectus huius ſacramenti non eſt collatio gratie per⸗
fecte.igitur ⁊c.¶ Item venialia ſunt maioꝛis in herẽtie qᷓ
moꝛtalia.non em̃ tollunt᷑ per gratiam gratumfacienteʒ ſi
cut et moꝛtalia.igitur requiritur foꝛtius agens ſiue vᷣtus
maioꝛis efficacie ꝙᷓ; virtus delens moꝛtalia.igitur cũ vir⸗
tus huius ſacramẽti non eſt maioris efficacie ꝙᷓ illa que
elet moꝛtalia:non hoc ſacramento delentur venialia.
Item in ſacramento baptiſmi delent᷑ omnia moꝛtalia 2
venialia. ꝓpter quod non requiꝛit᷑ gemitus vel planctꝰvel
confeſſio poſt baptiſma digne ſuſceptum.ĩmo iniuria fie⸗/
ret xpᷣi ſacramẽto:ſi ſequeretur confeſſio ipſuʒ baptiſma.
A ſimili videtur ꝙ ſi per hoc ſacramentum delentur veni
alia.contingente caſu ꝙ aliquis accedens ad ſacraʒ com
munionem neq; contritus neq; confeſſus ſuꝑ quibuſdam
venialibus:quoꝛum non fuerit recoꝛdatus ante acceſſuʒ.
Si poſt reduceret illa ad memoꝛiam:non debẽt cõſiteri il
la.ĩmo iniuriaret᷑ ipſi ſacramento ſi confiteret᷑ illa.quod
cum non ſit verum:videtur ꝙ virtute huius ſacramẽti nõ
delentur venialia.¶¶ Iiem qn aliquis ſuſcipiens aliquod
ſacramentum exiſtit in diſpoſitione ↄtraria effectui ipſiꝰ
ſacramenti virtus ſacramenti nõ habet in illo efficaciam
Verbigratia.virtute baptiſmi delent᷑ peccata moꝛtalia.ſᷣ
ſi aliquis ſuſcipiens ſacramentum baptiſmi eſſet in actu⸗
ali voluntate peccandi moꝛtaliter: nõ haberet efficaciam
virtus ſacramenti. Ergo ſi quis vxoꝛem diligit ſub deo in
oꝛdinate exiſtens in actuali voluntate in illo.non habebit

Aertan rma ſacramen ſi eius effectus ſit deletõ veni
als A Reſponſio. ꝙ virtute hinꝰſacramenti delentur ve

nialia:vnde que ꝓ illa parte inducta ſunt ↄcedimꝰ. ¶ Ad
illud quod pꝛimo obijcitur in ↄtrarium. ſcilʒ ꝙ accedens
accedit contritus.et ↄtritione delentur moꝛtalia ⁊c. Dicẽ
dum ꝙ hoc non ſequitur.gratia eniʒ ↄtritionis quia red
dit hominem gꝛatum et recõciliatum deo habet oppoſiti⸗
onem cũ peccato moꝛtali quo ꝑ ſe homo auertit᷑ a deo et ĩ⸗
curꝛit odiũ et offenſaʒ dei.nec ↄpatit᷑ illud ſecũ: pctm eniʒ
veniale nõ auertit hoĩem a deo nec ꝓpter illud incurꝛit hõ
offenſam dei: ꝓpter qð nõ bʒ opoſitõeʒ gr̃a ↄtritõnis cuʒ
illo.vñ bñ ↄpatit᷑ illud ſecũ.veniale em̃ pctᷣm cãm hʒ amo

„*

xlj.

rem ſcʒ creature inoꝛdinatũ ſub teo.vñ non auertit a deo
ſicut moꝛtale qð cauſat᷑ ex amore creature ſupᷣ deũ.vñ qa
pꝓuenit ex amoꝛe ꝗ licet ſit inoꝛdinatꝰtñ ẽ ſub deo vñ ſimt
eſt cũ gra.¶ Ad quod obijcit᷑.ꝙ gra delens vnuʒ moꝛtale
delet omia.igitur gra delens vnũ veniale velet oĩia. Dðm
qᷓ nõ ſeqtuꝛ. Gra nanq; delẽs vnũ moꝛtale delet oĩa. qꝛ bʒ
oppoſitõez cũ moꝛtali vno qtum ad illud. vñ vnaʒ bʒ rati
onẽ cũ omi moꝛtali. In moꝛtali em duo ſunt auerſio 7 cõ⸗
uerſio.ĩtum ad auerſioneʒ omia indria ſunt.qꝛ illud a qͥ
eſi auerſio eſt vnũ.⁊ pꝛiuatõ auerſionis in quocũq; ẽ vni⸗
rõnis eſi:ſicut pꝛiuatõ vite coꝛꝑalis.tum aũt ad ↄuerſi
onẽ eſt dria peccatoꝝ.vñ aliud eſt pctm auaricie alind lu
rurie et ſic de alijs.gra aũt hbʒ oppoſitõeʒ cum pcto moꝛta
li rõne auerſionis.vñ eſt quaſi foꝛmalis oppoſitio int gꝛa⸗
tiaʒ et pcim moꝛtale.quia auerſio eſt cauſa foꝛmalis ⁊ cõ⸗
ſumatio peccati. Quia igitur gra opponit pcto eo vñ oĩa
peccata ſunt vnũ: ꝓpter hoc rõne qua vni delet et om̃ia.ſᷣ
peccata venialia non hñt oppoſitõnem ea rone vnde ſunt
vnum. illud em̃ vnde vnũ ſunt eſi amoꝛ inoꝛdinatus crea⸗
ture ſub deo. ᷣ aũt ñ opponit᷑ gratie. Pꝛe. amoꝛ ille inoꝛdi
natꝰnon eſt reſpectu vniꝰneq; vniꝰratõnis.quia bicẽ ma⸗
gis inoꝛdinatus ille minꝰ.nõ ſic eſt de auerſione moꝛtalis
vnde etſi aliqua ſit oppoſitio gratie ex aliqua ↄditõne illi⸗
us cum veniali: tñ quia non opponit᷑ illi ratõne qua vnuʒ
eſt cum alijs ſicut eſt de moꝛtali:non opoꝛtet ꝙ ſi delʒ vnũ
veniale ꝙ delet omnia ſicut ex ꝑte alia..¶ Ad boc qð obij⸗
citur.ꝙ ſi aliquis habet decem venialia q̃ ratione delebit
hoc:et illud. dicenduʒ ꝙ non ſeqtur.poſito em̃ ꝙ aliquis
accomodauerit alicui.xv.diuiſim. ita ꝙ primo.x.poſt.v.
iam debet ei. xv.ſi debitor impotens ſoluere totuʒ debitũ
ſoluat ꝑtem ſcilicet.v.non eſt maioꝛ ratio quare illa.v.ſa⸗
tiſfaciant p debito vnius quinarij ꝙᷓ alterius vel tercij.tñ
ideo non ſegꝗtur ꝙ illa.v.ſoluta.aut ſatiſſaciant pro om̃i⸗
bus quinarijs debitis: aut nullis.immo in voluntate cre⸗
ditoꝛis eſt accipere.v.ſoluta.vel pꝛo pꝛimo quinaꝛio vel ꝓ
ſecundo vel tercio.ſic eſt in pꝛopoſito.In voluntate enim
dei eſt ſm deuotõnem ſumentis dimittere ei actus venia⸗/
liuʒ plures vel pautioꝛes.vnde in agentibus ex neceſſita/
te m naturam tm̃ tenet dictum argumentuʒ. in agentibo
do voluntarie non tenet.exiſtimo tamen ꝙ gratia illiꝰ ſa⸗
cramenti delentur citius venialia que magis ↄtraꝛia ſunt
effectui buius ſacramenti pꝛincipali.qui eſt vnio mẽbro⸗
rum adinuicem et cum capite.ſicut ſunt venialia que pꝛo⸗
ueniunt ex defectu amoꝛis.vt ſunt venialia odij vel diſcoꝛ
die et hmõi.et conſequenter alia que minꝰſunt contraria
ſicut que ꝓueniunt er defectu fidei. Hoc videtur innuere
HBerñ.in ſermone quodam dicens. Sacramentum illud
duo oꝑatur in nobis.vt videlicet et ſenſum muniat ⁊ in g⸗
uioꝛibus peccatis tollat oĩno ↄſenſum.ſi quis veſtrũ non
tam ſepe modo nec taʒ acerbos ſentit motꝰ iracũdie luru⸗
rie inuidie aut ceteroꝝ hmõi.gratias agat coꝛꝑi ⁊ ſangui
ni domini qm̃ virtus oꝑatur in eo ſacramenti. Poteſt igi⸗
tur dici.ꝙ ſicut pꝛima ⁊ pꝛincipalis vnio membꝛoꝝ adin
uicem et cum capite eſt ꝑ caritatem. ſcdᷣa ꝑ fideʒ:ſic pᷣmo
que ↄtraria ſunt pꝛincipali effectui huiꝰſacramenti venia
lia ſcilicet que ꝓueniunt ex defectu amoꝛis.ſecundo ex de
fectu fidei delent. VUnde in deletõne venialium.pꝛimo de⸗
lentur vt exiſtimo venialia que ꝓueniũt ex defectu carita⸗
tis:ſecundo que ex defectu fidei.nec dico defectũ carentia
ſed im ꝑfectõeʒ et etiã in his ſemꝑ pꝛimo que pꝛimo mõ cõ
trariant᷑:hoc tñ non aſſero ſeo opinando dico.4 Ao illð
qð obijcit᷑. venialia nõ delent᷑ niſi gratia ꝑfecta ⁊c. Dicen
dum ꝙ cum dicitur gr̃a ꝑfecta duo dicunt᷑.ſcʒ gratia et ꝑ⸗
fectio. VUnde dico ꝙ licet gratia nõ ſit effectus huiꝰ ſacra⸗
menti dico gr̃a gratũfaciens: tñ ꝑfectõ eꝰeſt qñq; effectus
illius ſacramenti.dicit em̃ Innoc.ꝙ ꝑ huius ſacramenti
virtutem vniuerſe virtutes augent᷑ et omniũ gratiaꝝ fru⸗
ctus exuberant.ratione igitur huiꝰaugmenti gꝛatie quod
eſt a vᷣtute huiꝰſacr̃i:delet gratia venialia.q⸗ Ad alind qð
obr̃.ꝙ venialia ſunt maioꝛis inherentie q; moꝛtalia.vñ re
quirit᷑ ad eoꝝ deletõezʒ virtꝰmaioꝛis efficacie qᷓ; virtus de⸗
c1

lens moꝛtalia.ddðm ꝙ nõ dicunt᷑ maioꝛis inberentie quia

tenaciꝰ inſunt aĩe ⁊ difficiliꝰtollunt᷑:ſᷣ qꝛ ꝓueniũt ex cauſa
difficiliꝰcohercenda ne fiãt.qꝛ quãtacũq; aſſit diligentia:
nõ põt hõ ſibi cauere oino a venialibo.nõ igit᷑ dicit᷑ ꝙ ſũt
maioꝛis inherentie qꝛ tenaciꝰ inſunt: ̊ quia cã vñ inſunt
nõ ita põt coherceri ꝗn inſint ſicut põt cauſa moꝛtaliũ.vel
dicunt᷑ eſſe maioꝛis inherentie.nõ quia aliqͥ determinate
magis inberẽt:ſed qꝛ aliqͥ indeterminate.vn maioꝛitas i⸗
herẽtie referẽda ẽ indeterminate ad aliqð oim non vxter⸗
minate ad vnũ. Ad id qð obijcit᷑.ꝙ ſi delet vemialia.faci
ens ↄfeſſionem de venialibo pꝰſuſceptiõeʒ iniuriat᷑ ſacr̃o.
Dicendũ ꝙ hoc nõ eſt verũ.qꝛ etſi virtute illiꝰ delent᷑ veni
alia.eo ꝙ nõ ↄſtat que venialia: ꝓpter hoc ad puritatẽ cõ⸗
ſcientie maioꝛẽ expedit ↄfiteri illa poſt ſumptõneʒ. nec ex
hoc pᷣiudicat᷑ ipſi ſacr̃o in aliq̊ͥ. ¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ
moꝛtale ſequens baptiſmũ euacuat ⁊c.dðm ꝙ nõ eſt ſite.
qꝛ moꝛtale ſequens ſuſceptõez baptiſmi om̃ia tollit gtui:
ta in ſuſceptõne collata: ꝓpter incõuenientiaʒ moꝛtalis et
Gtuitoꝛũ.qð nõ facit aliqð veniale.vñ ſi nõ tollit aliquod
gratuitũ nec tollit gẽ̃am hoc ſacramento roboꝛatã.vñn nõ
eſt ſimile qð ꝓ ſimili inducit᷑.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ qñ
aligs exiſtit in diſpoſitõne ↄtraria effectui alicuiꝰ ſacmen
ti.non hʒ efficaciã in illo.Dicendũ ꝙ hoc veruʒ eſt qᷓtum
ad illð pcẽm qð tũc manet ĩ actuli volũtate:ñ qtũ ad alia
7 loquoꝛ de venialibo. Contrito enim ſuꝑ vno vemali re⸗
mittitur illud.licet ſit in voluntate actuali alteriꝰ. ſiłr di
co in ꝓpoſito ꝙ licet aligꝗs exiſtat in actnali voluntate vni
us venialis bñ virtute huiꝰ ſacramenti remittit᷑ illi aliud
nõ tñ illud.ſ̊ de moꝛtali generaliter verũ eſt. ꝙ exiſtente ĩ
actuali volũtate vniꝰ:nõ remittit᷑ nec illud nec aliud. Elñ
generaliter eſt verũ ꝙ ſi aligꝗs eſt in diſpoſitõe ↄtraria eſ⸗
fectui alicuiꝰſacramenti ex volũtate alicuiꝰmoꝛtalis:vir⸗
tus ſacramẽti nõ hʒ in illo effectũ.nõ ſimiliter eſt ſi ex vo⸗
luntate alicuiꝰvenialis ſit in diſpoſitõne ↄtraria effectui

alicuins ſacramenti.
rticulus ſecundus

Onſequẽter querit᷑ an virtute huiꝰ ſacri deleã⸗
tur moꝛtalia. Et primo ſi deleantur qtum ad
ulpam. Secundo ſi qtum ad penam.

apꝛumnmm ſic .§. ſ.

ꝓcedit᷑.pꝛimo ad ꝑtem affirmatinã. Julius papa de oſe.
di.ij. Cum om̃e crimẽ atq; pcẽm oblatis deo ſacrificijs de⸗
leatur.ꝗd decetero ꝓ delictoꝝ expiatõne deo dabit᷑:qñ in
ipſa ſacrificij oblatõne errat᷑. Ecce plane dicit Canon.q;
om̃e crimẽ et om̃e pcẽm hoc ſacrificio delet᷑.¶¶ Iteʒ Hył.
viij.de trini. Hec accepta atq; exhauſta faciũt vt et nos in
xpᷣo et rpᷣc in noſᷣ ſit.̊ hec nõ ſũt niſi ꝑ gr̃aʒ gratũfaciẽteʒ
̊Oin boc ſacramento ↄfertur gr̃a gratumfaciens.4 Item
Dam.coꝛpꝰxpᷣi om̃is leſionis ẽ vnctõ om̃is ſoꝛdis eſt pur
gatio.¶ Item ideʒ caro rp̃i eſt ſpũs viuificãs.ſed non vi⸗
uificant᷑ niſi moꝛtui.q̊ ⁊c̃. ¶ Item in collecta dr̃.ſit ablutõ
ſcelerũ ſit foꝛtitudo fragiliũ.ſcelera dicunt᷑ pcta moꝛtalia
quoꝝ ablutõeʒ poſtulat eccleſia virtute hbuiꝰ ſacramenti.
ſed fruſtra fieret hmõi petitio:niſi virtute buiꝰſacramen
ti fiat hmõi ablutio.¶ Item Yoh.vj. Qui mãducaueꝛit ex
hoc pane viuet ineternũ.ex hoc pʒ ꝙ manducanti/ꝓmittit᷑
vita eterna ſ̊ non ꝓmittit᷑ vita eterna niſi merenti virtute
gratie gratumfacientis.q̊ cum comedenti ꝓmittatur vita
eterna:comedens efficacia huiꝰ ſacramenti meret᷑ vitam
eternam.̊ nõ niſi gratia gratũfaciente:igitur effectus hu
ius ſacramenti eſt gratia gratũfaciene.¶ Item ſacramẽ⸗
tum iſtud eſt ſacramentum ſine ſignuʒ paſſionis xp̃i ſicut
et baptiſmus. et ita expꝛeſſe ſigniſicat paſſioneʒ xpᷣi ſicut
et baptiſmus ſignifſicat.ſi igitur baptiſmus virtute paſſi⸗
onis xpᷣi quam ſignificat delet moꝛtalia:et hoc ſacramen⸗
tum ſilr velebit. 4 Yez maxime ↄgruit illud ſacramentũ
in quo ille eſt qni eſt auctoꝛ gratie ⁊ indultoꝛ peccatoꝛum
eſt ſocramentum ⁊ res babundare in effectu gratie reſpe⸗
etu alioꝝ ſacramentoꝝ.cum Gin alija ſacramentis confe⸗

ratur gratia delens moꝛtalia:marime vt videtur debet
huic ſacramento dari.¶ Item de baptiſmo ita eſt. ꝙ eiuſ⸗
dem efficacie eſt vnus et alius ꝙtum ad teletõnem culpe
moꝛtalis.ſimiliter videtur debẽ eſſe de imolatione corpo

ris xp̃i. et ita immolatio in altaꝛi tante debet eſſe efficacie·
quante immolatio in cruce. Item Ambꝛo. de ſacramen S

tis.potioꝛ eſt veritas qᷓ figura.Item.j.Coꝛin.x.hec autẽ
in figura facta ſunt.glo.In bonis multo melius eſi quod
ꝑ figuram ſignatur ꝙ; ipſa figura.ex boc habetur ꝙ res ſi

gnata p ſignum vel ſacramentũ melioꝛ eſt ꝙᷓ ipſum ſignũ
ſed paſſio domini ſignum eſt buius imolatõnis:igituꝛ hec

immolatio potioꝛ eſt.ſed bonitas ſacramentoꝝ eſt ex effi

cacia eoꝛum.igitur cum moꝛte xpᷣ oꝛtalia: et
hac immolatõne debent᷑ deleri.¶ Contra. ANugu.ad mKe⸗

natum. Quis offerat coꝛpus vpᷣii niſi pro his qui ſunt mẽ
bꝛa xpᷣi.igitur non habet hoc ſacramentum efficaciam ni⸗
ſi in membꝛis rpᷣi:ſed nullum membꝛũ rpᷣůi habet peccatũ
moꝛtale.q̊ ⁊c.¶ Item Amb.Spũaliter manducat:qui in
nocentiã ad altare poꝛtat.ſᷣ nullus exiſtẽs in moꝛtali poꝛ⸗
tat innocentiã:̊ nec manducat ſpũaliter. ſed in ſpuᷣaliter
manducantibo habet tm̃modo effectuʒ.g ⁊c.¶¶ Itez ſi de⸗
let pctm moꝛtale.aut hoc eſt in indigne accedentibo: aut ĩ
digne.Mon in indigne:quia tales ſibi iudicium mandu⸗/
cant et bibũt.j.Coꝛin.xj.&ꝙ̊ᷓ digne accedentibo.ſed ſi ꝗs di⸗
gne accedit. accedit ſine moꝛtali:igitur in talibo non delet
moꝛtale ¶ Rnſio.vt dicii Inno.iij. Euchariſtia ſi digne

ſum at᷑ a malo liberat et ↄſeruat in bono. venialia delet et

cauet moꝛtalia. Unde p̃mittit᷑ in oꝛatõne dñica.PDanem
noſtrum ↄſubſtantialem da nobis hodie.et ſtatim adiun⸗
gimus dimitte nobis debita noſtra.et ne nos inducas in

temptatõeʒ ſed libera ⁊c̃.quia ꝑ panem iſtum liberamur.

a malis pᷣteritis.pñtibo et futuris.hec Inno. igitur effe⸗
ctus huiꝰſacramenti ſunt.deletio venialis: cautela mor⸗
talis:et augmentũ gratie qua bomo ↄſumat in bono.cum
igit᷑ dicũt ſacri oꝛthodoxi.ꝙ virtute hꝰſacr̃i delentur cri⸗
mina et abluuntur ſceleꝛa:hoc non dicunt quia effectꝰpꝛo
pꝛius buiꝰſacramenti ſit delere crimina: ſed quadam im⸗
pꝛoprietate loquendi.et ad ↄmendatõnem ſacramenti di
cunt illa deleri.quia ab illis cauet᷑ virtute ſacramẽti ⁊ cõ⸗/
ſumatur in bono.Dicunt igitur virtute huius ſacramen⸗
ti moꝛtalia deleri:non quia hec inſunt et hoc ſacramento
delentur:ſed quia augmento gratie roboꝛatur bomo con/
tra pꝛonitatem ad malum et redditur cautꝰcirca negligẽ⸗
tiam ſiue ignoꝛantiam exiſtentibo quibus non labitur in
peccatũ moꝛtale.vnde dicit᷑ moꝛtale deleri quia delent᷑ im
pedientia ad moꝛtale. Pꝛe.in ↄſumatione in bono omnia
mala ꝑfecte delentur.quia et reliquie maloꝛuʒ et reatus.
quia igitur et conſumatio bec habetur virtute buiꝰſacra⸗/
menti:non incongrue dicitur omne peccatum boc ſacriſi⸗
cio deleri.eo enim eſt perfecta deletio:quo fit in bono con
ſumatio.Erxr his patet reſponſio ad primum.⸗¶ Ad aliud
quod dicit Hył.ꝙ hec exhauſta faciunt vt nos ſimus in
chriſto ⁊c.Dicendum ꝙ hoc nõ intelligitur ꝙ virtute bu
ius ſacramenti non vniti vniantur:dico efficacia genera⸗
li:ſed quia vnitum foꝛtius vnit et in vnione illa perſeuerã
ter conſeruat. Vnde cum dicit. facit vt nos ſimus in deo.

ſenſus eſt. facit vt nos qui ſumus in deo ſimus firmi et in

eo conſeruemur. Ao illud Damaſc.ꝙ eſt omnis ſoꝛdis
purgatio.dicendum vt dictum eſt.hoc dicit᷑ qꝛ in eo ꝙ fa⸗
cit conſumare in bono ꝑfecte purgat et q́;dtum ad reliqui⸗/
as peccati et reatuʒ. Item quia purgat vicia q̃ ſunt cauſe
allicientes ad peccatũ:roborando in gratia ⁊ in virtute.
Ad illud quod dicit Dam̃.ꝙ eſt ſpũs viuificans. Dicẽ
dum ꝙ hoc eſt ꝑ ↄtinuatõeʒ in vita non ꝑ collatõem vite:
niſi in caſu vt alibi patet.¶ Ad quod obijcit᷑ de collecta il
la.ſit ablutio ſcelerũ patet reſponſio.ab boc em̃ ſacramen
to eſt ꝑfecta ablutio inqtum ab ipſo eſt conſumatio in bo⸗
no.¶: Ad quod obijcitur.ꝙ qui manducauerit ex hoc pa/

ne viuet ineternum ⁊c. hoc non dicitur quia manducado

meret᷑ vitam eternã:ſed quia hoc cibo roboꝛatur in virtu
te et conſnmat in bono ad quod ſequit᷑ nita eterna. VUnde

*

– —

=

1

—

¶ Mueſtio

licet comedenti ꝓmittatur vita eterna:nõ ꝓpter hoc ſequi
tur ꝙ emicacia huiꝰ ſacramenti mereat᷑ comedens vitam
eternã vt cauſa efficiente ſ̊ vt cooꝑante.Gꝛatia em̃ Ftum⸗
faciens ſiue virtꝰ gꝛatuita eſt vt efficiens mereti huius.
ß virtꝰſacramenti cooꝑatur merẽti roboꝛando illũ in vtu⸗
te æ ↄſeruando. 4 Zo id qð obijcit᷑.ꝙ ita expᷣſſe eſt ſaccẽ̃m
paſſionis rp̃i ſicut baptiſmꝰc̃. Oicendũ ꝙ etſi vtrũq; ſa⸗
cramentũ repntat paſſionẽ xp̃i differenter tñ:quia bapti/
ſmus pꝛimo paſſionem: hoc acamenteiſ ran paſſum.
SPaonis em̃ et vinũ ſignificant pꝛimo xpᷣm ꝗ fuit ex puriſſi
mis poꝛtõnibo carnis. et guttis ſanguis beate vᷣginis.vn/
de oblatio iſta que fit in altari.repñtat rpᷣm oblatuʒ in a⸗
ra crucis.Sed ſacramentum baptiſmi ſignificat pᷣmo ab
lutionem.qua fuit bomo purgatus virtute paſſionis xp̃i.
IYlla em̃ ablutio aque repntat ablutõem que fiebat in effi
ſione ſanguinis.de qua.j.Apoca. Lauit nos a pctis no⸗
ſtris in ſanguĩe ſuo.Pꝛe.ſignat ĩmerſionẽ xpᷣi in mortem
ſm ꝙ dicit᷑ Ro.vj. Quicũq; baptiʒ ati ſumꝰ in morte xpᷣi
baptiʒzati ſumꝰ. Glo.in ſilitudine moꝛtis ipſiꝰ. vt ſiẽ xpᷣe
ſemel moꝛtuus eſt in carne ⁊ ſemꝑ viuit:ita ⁊ nos moꝛtui
malo ſemꝑ viuimꝰꝑ baptiſmũ bono. Vnde ꝙ̃tum ad illð
efficit baptiſmus ſcʒ ablutõneʒ a culpa.et qtum ad illud
qð nõ facit.ſcʒ ĩmerſionẽ xpᷣi in moꝛtẽ:repñntat pꝛimo paſ
ſionẽ xpᷣi. Haptiſmus igit᷑ pꝛimo ſigniſicat paſſionẽ xp̃i.
ſacr̃jm aliud xpᷣm paſſum. vnde iſtud eſt ſacramentũ vt eſt
in facto eſſe:ſacramentũ baptiſmi vt eſt in fieri.ſolũmodo
em̃ eſt ſacr̃m vt eſt in fieri ſcʒ in ablutõne.vnde dico ꝙ ex⸗
pꝛeſſius repñtat baptiſmus illud qð immediatius fuit cẽ
ſalutis.¶ Ex hoc putet rñſio ad aliud.quia ex hac repñta
tione magis cõgruebat ꝙ baptiſmo daretur efficacia ple/
na purgandi qᷓ ſacramento iſto.nec in aliquo p̃iudicatur
nobilitati huius ſacramenti:ꝙ illo ſumpto non telet᷑ cul
pa moꝛtalis:ſed magis atteſtatur. Cibus enim iſte ẽ ſacꝛa
mentalis tam nobilis et tam precioſus: ꝙ non debet dari
niſi filijs.¶ Ad id quod obijcit᷑. ꝙ nullus baptiſmus ẽ ma
ioꝛis efficacie qᷓ; alius:igitur nec aliqua immolatõ vebet
⁊c.Dicenduʒ ꝙ non eſt ſimile. Haptiſmus em̃ non ſe ha⸗
bet ad baptiſmũ ſicut immolatõ ad immolatõeʒ. Immo⸗
latio em̃ altaris habet efficaciã ab illa que eſt crucis.non
ſic baptiſmus a baptiſmo.¶ Ad hoc quod obijcit.ꝙ poti
oꝛ eſt veritas ꝙ; figura ⁊ ſignficatum ꝙᷓ ſignum ⁊c. Dicen

dum ꝙ hoc eſi verũ vbi ſignũ habet ratõnem ſigni vel vm
bre tm. ſicut dicit glo.j.Coꝛin.xj.ꝙ in bonis melius eſt ſi

gnificatũ ꝙᷓ ſignũ:ſicut regnum celoꝝ melius terra ꝓmil⸗
ſionis.Paſſio aũt xp̃i licet ſit ſignum immolationis quo⸗
tidiane in altari:nibilominus immolatio illa melioꝛ fuit

ꝙ̃ iſta.et iſta eſt in memoꝛiam illius. Vñ Nug.de trinita.

Quia moꝛte dñi liberati ſumꝰ:huiꝰrei memoꝛes in eden⸗

do et potando carnem 2 ſanguinẽ que ꝓ nobis oblata ſũt

ſignificamus. „
onſequenter que S. ij.

ritur vtrũ virtute huiꝰſacr̃i deleant᷑ moꝛtalia q;tum ad pe

nam. E ſic: videt᷑.dñs ꝓnioꝛ eſt ad miſerendũ qꝙᷓᷓ ad indi⸗
candũ.⁊ ad ↄferendũ bnficia qᷓ ad ſubtrabẽduzʒ. Jaco.ij.
Adiſcðia ſuꝑexaltat iudiciũ.Si q̊ᷓ miſcðia ſuꝑaltat iudi⸗
ciũ indigne accedẽtes diuinũ incurꝛũt iudiciũ.nõ ſoluzʒ qᷓ
tum ad lapſum in culpã:ſᷣ et q;tum ad obligatõneʒ ad pe⸗
nam.videt᷑ ꝙ digne accedentibo fiet diuina miſcðia qtuʒ
ad relaxandũ culpam ⁊ penã:igitur virtute huiꝰſacramẽ⸗
ti tollitur pena.¶ Iem in medicina coꝛꝑali ita eſt ꝙ me⸗
dicina dʒ ꝓpoꝛtõnari moꝛbo. Añ foꝛti moꝛbo foꝛtis ↄgru⸗
it medicina.leui leuis. Ila aũt medicina que eſt maximi
nocumenti maxime virtutis eſt. A ſimili in ſpũalibo debʒ
medicina ꝓpoꝛtionari moꝛbo.et illa que eſt impꝛopoꝛtio⸗
nabilis moꝛbo et ex hoc eſt maximi nocumenti maxie vᷣtu
tis eſt:ß hec medicia quãdo ĩpropoꝛtõnabilis eſt vt quan⸗
do datur indignis maximi nocumenti eſt. Nulla eniʒ me
dicina ſpiritualis eſt tanti nocumenti indigne accedenti
bus.igitur eſt maxime virtutis: ergo cum virtute alicuiꝰ
ſacramenti tollatur culpa et pena:et virtute buiꝰque ma⸗/

xlj.

xima eſt debet tolli 7 culpa et pena. Kontre. ſi hoc ſaẽ/
mento tolleret᷑ culpa et pena.omes infirmi qui decedunt
ſtatim poſt ſuſceptõeʒ euolarent.4! Yteʒ om̃ia alia ſuꝑflu
erent ſacramenta Krd ſine pᷣiudicio.ꝙ effectus iſtiꝰ
ſacr̃i non eſt dimiſſiõ pene pꝛincipaliteꝛ: nibilominus di⸗
mittitur pena frequenter in ſuſceptõne buiꝰſacꝛamenti. S
ſ magis ẽ ex diſpoſitõne ſuſcipientis.quia vt habet᷑ Exo.
xij. AUgnus paſchalis debet comedi cum lactucis agreſti⸗
bus.i.in amaritudine doloꝛis de peccatis ꝓpꝛijs et ↄpaſſi⸗
onis moꝛtis xpᷣi.⁊ doloꝛe iſto comedens meretur dimiſſi⸗
onem pene. vnde dimiſſio pene magis eſt in ſuſceptõne ho
ſacramenti ratõne diſpoſitõnis ſuſcipientis: q virtute ſa⸗
cramenti. 4 Ad pꝛimũ obiectũ rñdendum.Cum dicit᷑ qui
indigne accedit incidit in iudiciũ dei 2 q̈tum ad penam ⁊
culpam.igitur qui digne accedit ⁊c̃. Dicendũ ꝙ nõ opoꝛ⸗
tet.quia ꝙ indigne accedens incidit in iudicium dei ꝙᷓtuzʒ
ad culpam et penam: boc eſt ex iuſticia dei que requuit vt
peccata puniant. Unde Merñ. optabam vt vus peccata
mea neſciret vel punire non vellet vel non poſſet.⁊ ita deũ
eſſe neſcientez vel iniuſtum vel impotentem. quod ſi eſſet:
deus nõ eſſet. Vñ ſi non eſſet iuſtus in puniendo peccata:
non eſſet deus. Aihilominꝰin puniendo miſericoꝛdia ſuꝑ
altat iudiciũ.ij. Jaco.quia punit citra condignũ. Dicituꝛ
igitur miſericordia ſu ꝑaltat iudicium in pu niendo:quia
ſemꝑ miſericoꝛdia diminuit de iuſticia. dico ꝙᷓtum ad el⸗
fectũ:ſimiliter in retribuendo.quia retribuit ſuꝑ merita.
vbi aũt aliquid ↄfert ex pura gratia. non dicit᷑ miſericor/
dia ſuꝑaltare iudicium: quia totum quod ſibi ſit eſt ex mi
ſericoꝛdia. licet igitur in omnibo vbi ↄcurrunt miſcdia 2
iudicium miſcdᷣia ſuꝑaltat.⁊ ꝓnioꝛ eſt ad miſerendum qꝙᷓ
ad iudicandum:non ex hoc tñ ↄſequens eſt ꝙ vbi ex meꝛa
gratia aliquod pꝛeſtat beneficium· ꝙ quicqꝗd poteſt ex mi
ſericoꝛdia ſieri fiat. ꝗꝓpter quod non ſeꝗtur ꝙ in opere mi⸗
ſericoꝛdie dei que delet culpam aliquam virtute huius ſa
cramenti ꝙ remittat penam. 4l Ad id quod obijcit᷑.ꝙ me⸗
dicina que eſt marimi nocumenti marime eſt virtutis 7c.
Sicendũ ꝙ hoc intelligit᷑ vbi medicina ex quadaʒ violen
ta actione agit in ſuſcipientem. In tali em̃ medicina actõ
magne violentie ⁊ magni nocumenti eſt iudicium magne
virtutis. ſed indigna ſuſceptio huiꝰ medicine ſpiritualis
cauſa eſt magni nocumenti. non ex hoc ꝙ medicina agit ĩ
ſuſcipienteʒ: ſed quia ſuſcipiens grauiter peccat:cuiꝰ pec
cati ipſe eſt cauſa non actio medicine.Ende Augꝰ. iiij. de
trini. Sancta malis poſſunt obeſſe. vnde apłs.Qui man
ducat ⁊ bibit indigne iudicium ſibi manducat 2 bibit.nõ
quia illa res mala:ſᷣ quia malus male accipit.

mborum ſecundum

Onſequenter querit᷑ de effectu huius ſacra
menti qui attendit᷑ in collatõne boni. Que⸗
ritur ergo vtrum hoc ſacramento augeãtur
virtutes. Er ſic: videtur.dicit em̃ IOnnocen⸗
tius.peꝛ huiꝰſacramenti virtutẽ vniuerſe virtutes augen
tur: et oĩm gꝛatiaꝝ fructus eruberant.4 Item mgr ſent.
in.iiij.di.xij.ponit illum eundem effectum. 4 Item hoc ſa
cramentum ꝓprie eſt ſacramentum vnionis.aut ergo quia
te nouo vnit:aut quia vnitos magis vnit cõſtat quia vni⸗

to is vnit: ſeo hoc fit ę augmentum virtutum. & c.
ontroil ĩ boc ſacramento augentur virtutes. videt᷑ ꝙ
tiens poſſet ſumi ꝙ ↄtingeret ꝑuenire in hac vita ad ſũ/
mum gradum virtutis: 2⁊ maxime ad ſummũ gradum ca⸗
ritatis. Cuius ↄtrarium dicit Aug.dicens ꝙ illud pꝛece⸗
ptum. vj. Deutroñ. Diliges dominum deum tuum ey toto
non poteſi adimpleri in via. 4 Ytem augmentum virtutũ
eſt effectus baptiſmi ⁊ confirmatõnis non ergo huius ſac̃
menti. 4 Iez vnius lacramenti vnus eſt effectus. Quaꝛe
ergo magiſter aſſignat plures.pꝛeterea quis eſt ille vnus.
4YItem cum aucta vna virtute augentur omnes vt babek
Apoca.xxj.ibi.Ciuitas in quadro poſita. Glo.quatuoꝛ
latera.quatuoꝛ pꝛincipales virtutes.quarum vna no ⸗
bet aliam excedere. Quare inter effectus buiꝰſacramenti

õ

aſſignatur ſpeciali entũ caꝛitatis magis qᷓ alte⸗
rius vᷣtutis¶Rñſio.ꝙ hoc ſacramento angent᷑ vᷣtutes.
nec ex hoc ſeqtur ꝙ ↄtingat ꝑuenire ad ſummuz gradum

virtutis in via frequenti ſumptõne huiꝰſacramenti.qa et
ſi virtutes augent hoc ſacramento.qꝛ hoc ſacrjm datur in
robur medicinũ ⁊ remediũ:magis fit hec augmentatio qᷓ;
tum ad robur ne ſuccũbat temptatõe aduerſitatiset ĩ re⸗
mediũ ne ſuccũbat temptatõe voluptatis. et in medicinã
qtum ad curatõeʒ venialiũ:qᷓ; qᷓtum ad augmentũ ᷣm eſ
ſentiam vᷣtutũ.Vñ ꝙ̃tum ad tria augent᷑ hoc ſacramento
virtutes.ſcʒ q;tum ad roboꝛandũ ↄtra temptiõeʒ aduerſi⸗
tatis.Vnde dicit᷑ panis ↄfirmat coꝛ hominis.⁊ q;tum ad
efficaciã efficiendi aiam ſobꝛiam ↄtra incentiua volupta⸗
tis.lnð glo.ſuꝑ illud Marci.xiiij. Aceepit ihs panem.
Ebꝛietas felix.ſalutaris ſacietas:que quanto copioſiꝰſu⸗
mit᷑:tanto ſobꝛietatem mentibo donaꝛe dignatur.et q;tum
ad curatõnem venialiũ. Vude Gꝛego. in omeł.paſchali
Dedit nobis hoc ſacrm ſalutis.vt quia nos quotidie pec⸗
camus⁊ ille iam moꝛi nõ põt:ꝑ iſiud ſacramentũ remiſſi
onem pctoꝝ ↄſequamur.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ vᷣtutes
augent᷑ ꝑ baptiſmũ ⁊ ↄfirmationeʒ ⁊c. Dicendũ ꝙ qᷓdtum
ad plura augmentant᷑ ⁊ diuerſa? differenter ꝑ diuerſa ſa
cramenta.Per baptiſmũ em̃ augent᷑ qtum ad expeditio⸗
nem ſuoꝝ actuũ.Eo em̃ ꝙ ꝑ baptiſmũ tollunt᷑ pcta qᷓtuʒ
ad culpã et penã que ſunt magna impedimẽta exitꝰvirtu⸗
tum in ſuos actꝰ:efficiunt᷑ expedite ad exercitiũ eoꝛũdem.
Per ofirmatiõeʒ augent᷑ qtum ad facilitatẽ aggrediendi
ardua ⁊ difficilia.eiꝰẽ ↄfiteri publice fidẽ xrpᷣi. Per hoc ſa
cramentũ augerent᷑ qᷓtum ad radicatõeʒ. Eo em̃ ꝙ ꝑ hoc
ſacr̃m redditur caritas feruentioꝛ ⁊ foꝛuoꝛ q̃ eſt radir vir
tutum ⁊? ipᷣa caritas firmiꝰradicat᷑ ⁊ alie vᷣtutes ↄſeq̃nter.
⁊ ex iſta firmioꝛi radicatõne augent᷑ qᷓtum ad tria pꝛedi⸗
cta ſcʒ robur. remediũ.⁊ medicinã. ¶ Ad illud qð ſubiun⸗
gitur.ꝙ vniꝰſacramenti vnꝰeſt effectꝰc. Dicendũ ꝙ H̊ ve
rum eſt pꝛimꝰet ꝓpꝛiꝰ.plures tñ ſunt cõſequentes. Effectꝰ
autẽ huiꝰſacramenti pꝛimꝰeſt vnio membꝛoꝝ cum capite
xpᷣo et membꝛoꝝ adinuicẽ caritate mediante.Iñ Augu.
vnus panis ⁊ vnũ coꝛpus ecclia dicit᷑. ꝓ eo ꝙ ſicut vnpa
nis ex multis granis ⁊ vnũ coꝛpus ex multis ↄponit᷑ mẽ-⸗
bris:ſic eccłia ex multis fidelibo caritate mediante et co⸗
pulante ↄnectit᷑.¶ Ad hoc qð quod querit᷑ quare mgr̃ in
ſenten. ſpãliter dicit de caritate ꝙ ꝑ hoc ſacr̃m auget᷑ ma⸗
gis ꝙ de alijs virtutibo.Dicendũ ꝙ eodẽ ſpiritu vegetãtur
om̃ia mem bra coꝛꝑis vniꝰſcʒ ſpiritu ꝓprio iſtiꝰ coꝛpis cu⸗
ius ſunt membꝛa.ſ̊ quedã magis quedã minꝰ:ſᷣm ꝙ mem
bꝛa illa magis vel minꝰvniunt᷑ coꝛꝑi viuificato ꝑ ſpirituʒ
illum. Similiter dico de coꝛꝑe ſpũaliter viuificato ſcʒ coꝛ
poꝛe rpᷣi miſtico.ꝙ ſumendo euchariſtiazʒ xpᷣo incoꝛꝑat᷑ et
ei ſpũaliter ob hoc vnitur.et eoipſo ſpiritu eiꝰ ampliꝰviui
ficatur. Sed ſpũs xp̃i.ſpũſſanctus eſt.qui et caꝛitas eſi ꝑ

appꝛopꝛiatõeʒ.igitur ſumendo euchariſtiam ꝓpꝛie 2 ſpãli⸗/

ter eoipſo caritate accendimur.et ideo dicit ſpecialiter
euchariſtia eſt ad augmentum caritatis.dicitur enim ſa⸗
cramentum amoꝛis et vnitatis: quia ſpecialiter nos vnit

xpo. .
lembꝛum tercium

Onſequenter querit᷑ in quibo hoc ſacr̃m ha
bet efficaciã. Et pꝛimo vtꝝ in malis ſiue in⸗
iuſtis. Scðdo habito ꝙ non:vtruʒ in iuſtis.
ercio vtrum maioꝛẽ efficaciã habeat ĩ in⸗
ſto ſumente ſacramentaliter et ſpũaliter ꝙᷓ in ſumente ſpi
ritualiter tm̃. Quarto vtrum in beatis.

rticulus primus

Veritur g̊ vtrũ habeat efficaciaʒ eſſe in iniuſto
ſcʒ ꝗ eſt in moꝛtali pcto. ſic:videt᷑. Jabianꝰ
papa. Et ſi ñ frequẽtiꝰ ſaltẽ in ãno ter vbiq; ho
mmmes fideliũ cõmunicẽt.niſi foꝛte gs maioꝛibo criminibo
ꝗabuſlibet ĩpediat᷑. In paſcha vicʒ. In penthe. In na tale

N

dñi.Ecce ꝙ br a canone ; ter in ãno dʒ fidelis accedẽ ad
ſacramentũ ⁊ ad ſacram communionem:niſi impediatur
maioꝛibo criminiba.ſed ↄſtat ꝙ venialia pct̃a nõ dicuntuꝛ
crimina ſed moꝛtalia.ergo maioꝛa crimina dicuntur moꝛ⸗
talia.ergo videtur ꝙ non moꝛtale quodcũq; impediat ac⸗
ceſſum hmõi ̊ nec efficaciam ſacramenti. ¶ Item ſi ali⸗
quis ficte vt adultus nõ ↄtritus accedat ad ſacr̃jm bapti⸗
ſmi.licet ſacrẽ̃m baptiſmi tũc non hʒ effectum in illo:bʒ tũ
poſt.ſ.data ſibi gra ↄtritõnis.A ſimili videt᷑ de h̊ ſacro ꝙ
ſi aliꝗo indigne accedit ad h̊ ſacrẽ̃m efficaciã habebit. vel
q̃re nõ.¶ Itẽ diuina pulcritudo amica eſt aſpectui etiam
quantocunq; infirmo.ſimiliter videt᷑ ꝙ diuina dulcedo ⁊
marime illa que ꝑ incarnatõeʒ efficitur aliquo mõ ꝓpoꝛtõ
nalis guſtui humano:om̃i guſtui etiã q;tumcunq; infiꝛmo
ſit amica.̊ dulcedo huiꝰſacramenti in quo ſumit᷑ filiꝰdei
incarnatꝰomi guſtui eſt amica.̊ in om̃i tali habet effectũ
⁊c̃.¶ Item ſicut dic Dam̃.Caro ypii eſt ſicut caꝛbo igni⸗
tus. Ignis em̃ non ſolũ agit in ſecũ ꝑticipantẽ ſᷣ̊ in omino
ↄtrario.ſiłr videt᷑ de hoc carbone ignito ; nõ ſoluʒ habe⸗
at efficaciã in ꝑticipante ſecũ.i.in inſto:ſed etiã in ↄtraꝛio
i.in iniuſto.¶q Item eſto ꝙ aliꝗs nõ habens ↄſcientiã mor
talis attritus ⁊ ↄfeſſus accedat ad altare:eſt tñ in moꝛtali
Em veritateʒ. Juxta illud.j.Coꝛin.i Aihil mihi ↄſcius ſuʒ
ſͦ non in hoc iuſtificatꝰſum.⁊ mouet᷑ ad accedẽdũ:qꝛ tenet
ſaltẽ ſemel in anno accedere.et ſcit ꝙ peccaret ſi ñ accedẽt
et cũ voluntate cauendi ſibi a pcto in iſio acceſſu vt videt᷑
ſacr̃Um habebit aliquẽ effectum deletõnis culpe moꝛtalis.
exquo cũ bona ↄſcientia⁊ attritus ⁊ yfeſſus et bene motꝰ
accedit ſc eccet moꝛtaliter:⁊ cuʒ voluntate cauendi a
pete ontia Rocſcf ʒ efficaciã mediante manou⸗
catõnẽ ſpũali.ANDanducatio aũt ſpũalis nõ fit niſi mediã
te caritate. efficaciam nõ hʒ niſi in habente caritatem.
¶ Ytem ad iſtam ꝑtem pñ̃t adduci auctoꝛitates poſite ĩ p⸗
bleumate pᷣcedenti ¶ Rñnſio.ꝙ ſacramentũ iſtud nõ habz
efficaciã niſi in iuſto.Qaʒ ꝓpter pñtiam ſaluatoꝛis.recoꝛ/
datõneʒ bũane redemꝑtõnis.expᷣſſioneʒ diuine caritatis
remediũ humane infirmitatis q̃ in huiꝰ ſacramenti ſum⸗
ptõne ↄcurꝛũt:nõ põt ſumi ab iniuſto ſine maxima ingra⸗
titudine ↄtemptu. Vnde quia iniuſtꝰ in tãta accedit in⸗
gratitudine:non habet ſacrm in eo efficaciam. 4¶. Ao pri⸗
mum dicendum.qꝙ; Jabianus papa vocat maioꝛa crimi⸗
na moꝛtalis peccata.Crimen enim ſumitur communiter
pꝛoprie et magis pꝛoprie.Communiter em̃ dicuntur pec
cata venialia crimina.que ratione frequẽtis iterationis
hominem vilem oſtendunt:⁊ in conſpectu propꝛio crimẽ
dignum. Hiere. Muilis facta es nimis iterans vias tu⸗
as. Pꝛoprie dicuntur crimina moꝛtalia peccata.que ſem
per miſeriam et diſpendium inferunt bomini: ipſum ef⸗
ficiunt in conſpectu dei crimine dignum. Magis pꝛopꝛie
dicuntur crimina illa peccata que criminalia dicũtur.vt⸗
pote pꝛopter que peccatoꝛ trahendus eſt in iudicium ⁊ di
gnus eſt accuſatõne.Peccata ergo moꝛtalia dicuntur cri

mina et grauioꝛa reſpectu venialium. ¶ Ad illud qð que⸗

ritur ð illo qui accedit indigne et poſt efficituꝛ dignꝰ. vtx
aſſequitur effectum buius ſacramenti ⁊c. Dicendum ꝙ;
non. Katio aũt eſt hec. In ſacramento baptiſmi ſunt tria
lcilicet ſacramentum tm̃.ſacramentum et res ſcilicet caꝛa
cter.res tm̃ ſcilicet gꝛatia abluens.exiſtente pꝛimo ſempeꝛ
eſt ſcdᷣm etiam in ficte ſuſcipientibus:ſed non tercium.ni⸗/
hilominus ſi poſt ſuſceptõnem ſacramenti conſequat᷑ con
tritio:habetur illud quod deſiciebat ſcilicet res ſacramẽ⸗
ti tm̃. Vnde quia ad illud quod eſt ſacramentũ tm̃. ſegꝗtur
illud quod eſt res ⁊ ſacramentum. et ſᷣm ↄtritõnem ſequẽ
tem additur quod eſt res tm̃ ſcilicet gratia neceſſario.Si
ablutönem exterioꝛem que eſt ſacramentum tm̃ ſequitur
contritio: habetur complete res ſiue effectus ſacramenti
baptiſmi.et hoc eſt quia qñcunqʒ ſuſcipiatur ſacramẽtuʒ
baptiſmi ſuſcipitur illud quod eſt res ⁊ ſacramentum ſcʒ
caracter.vñ eſt ſuſcipiẽti diſpoſitõ ad ſuſceptõeʒ rei tm̃ q
pletio ſacramenti.Sed quando aliꝗs ſumit coꝛpus xpᷣi
ſacramentaliter tm̃.non ex hoc aliquo modo diſponitur

Mueſtio

ad aſſequendũ rem ſacramenti euchariſtie in plenitudie:
ſed potiꝰimpedit᷑ ⁊ inhabilitat᷑ ad illud.vnde ↄmeſtio ſac
mẽtalis tm̃.nullo mõ opꝑatuꝛ ad aſſecutõem effectꝰalicuiꝰ
huiꝰſacr̃i.et ex hoc eſt ꝙ ex aliqͥ ſequẽti ad indignam ſum
ptionẽ nõ aſſeꝗtur ſumens effectꝰ.ipſiꝰſacr̃i. Ad illð qð
obijcit᷑.ꝙ dulcedo amica ẽ vnicuiq; guſtui.dom ꝙ G̊ verũ
eſt vnicuiq; ꝑticipati illã.ſᷣ palatuʒ nõ ſanũ cui dulcia vi⸗
dent᷑ amara nõ ꝑticipat illã.palatũ nõ ſanũ: eſt palatum

ſpũale ipſiꝰpctoꝛis. Pꝛete.illa diuina dulcedo q̃ omni gu

ſtui eſt amica:eſt dulcedo ipſiꝰdei quã ſoli beati ꝑticipant
de qua pᷣs. magna multitudo dulcedinis tue domine.
Ad illuꝰ quod dr.ꝙ ad ſimilitudinẽ carbonis materia
lis carbo ignitꝰſpũalis agit in ſili et in ↄtrano. Dðm ꝙ;
ſicut carbo ignitus materialis agit in ſimili.ſ.augmẽtan
do illud qð inuenit ſimile:aliter in ↄtrario ſcʒ exinanien⸗
do illud.ſiłr eſt hic quodãmodo.Caro em̃ xpi q̃ eſt res ſa
cra ſumpta ab eo ꝗ eſt ſimilis.ſ.iuſto:eſt cã augmenti bo⸗
ni vtpote virtutuʒ in illo. Sumpta aũt ab eo ꝗ eſt ↄtrariꝰ
i1.ab iniuſto eſt cã exinanitõnis ⁊ leſionis illius.⸗. Ad vl⸗
timũ dm ſine pᷣindicio.ꝙ etſi peccatoꝛ accedat ↄtritꝰ con
feſſus ſine ↄſcia mortalis non hnᷣs voluntateʒz peccãdi:nõ
tñ aſſeꝗtur effectum ſacr̃i quantũ eſt de virtute ipᷣiꝰ. Sac
mentũ em̃ hoc nõ hʒ efficaciã niſi in iuſtis. Quia tñ laꝛgi
tas diuina nõ eſt limitata:neq; virtꝰeius eſt alligata ipᷣis
ſacramentis.pie põt ſupponi ꝙ gratiam aliquã vel donuʒ
aſſequat᷑ a domino.

¶ Articulus ſecundus

Onſequenteꝛ querit᷑.vtrũ hoc ſacr̃m hẽat effi⸗
caciam in iuſtis ſcʒ gbuſcunq;. Ee ſic:videt᷑ ꝑ
oc.ꝙ hʒ efficaciã vbi non hʒ obicem.ſ̊ in nul
lo iſſto hʒ obicẽ.gᷓ ⁊c.¶ Jtem ſacramentalis manducatõ
ſemꝑ hʒ efficaciã qn eſt ↄiuncta ſpũali.ſ̊ ſemꝑ ẽ ↄiũcta ſpi
rituali in iuſio manducãte:qꝛ ſpᷣaliter manducare eſt in
xpᷣo manere vt dicit Aug.ſᷣ̊ om̃is iuſtus manet in xpᷣo.er⸗
go ⁊c.¶q Jtem dicit Dam̃.ꝙ caro xp̃i eſt ſicut caꝛbo ignitꝰ
ſᷣ hñs ſenſum coꝛꝑalem ſemꝑ calefacit ꝑ cõtactũ caꝛbonis
materialis:q̊ ſimiliter hñs ſenſum ſpũalem ꝑ cuꝛbonẽ ſpi
ritualem.ꝗ̊ ⁊c.¶ tem Amb.ſpũaliter manducat ꝗ inno
centiã ad altare poꝛtat. Innocentiã vᷣo vocat .

a moꝛtali:ſᷣ in tali hʒ boc ſacr̃m efficaciã. ¶ Contra.ba⸗

ptiſmus non hʒ efficaciã in adulto.niſi ſe pparet ad ſuſci⸗
piendum effectũ illius:ſilr nec hoc ſacr̃m.et boc habet᷑.j.
Coꝛin.xj.vbi dr. Pꝛobet aũt ſeip̃ᷣm homo ſic de pane il⸗
lo edat et de calice bibat.Glo.ſuꝑ illud. pꝛobet.i.exami⸗/
net ⁊ purget ſeipᷣm.yvt ſi pcta ſint quotidiana vel nõ moꝛ/
tifera et dimittat ofratri acceſſurus ad altare et dicat.di⸗
mitte nobis debita noſtra:ſicut ⁊ nos dimittimꝰ debitoꝛi⸗
bus noſtris.⁊ ſic ſecurus accedẽs de pane illo edat 2 ca
lice bibat.Ecce ꝙ reꝗritur pᷣparatio ſcʒ ꝑexaminatõnem
2 purgatõeʒ.¶ Item efficacia huiꝰſacramenti ↄſiſtit ĩ de⸗
letõne venialiũ ⁊ augmento virtutũ.ſ̊ venialia nõ dimit⸗
tunt᷑ niſi hõ ſe pparet ꝑↄtritõeʒ:cũ ex actu nr̃o ſint ↄmiſſa
ſilr nec vᷣtutes augent᷑:̊ͥ nõ in omi iuſto habet efficaciaʒ.
IAtem qñq; accidit ꝙ iuſtus hʒ ↄſcientiã ſe grauiter pec
caſſe vel ꝓ ſit in pcto moꝛtali.nec tñ eſt:quia freq̃nter pec⸗
catũ veniale reputat᷑ moꝛtale a ꝑfectis:nec tñ ꝗꝓpter hoc ca
dit a iuſticia. ſ̊ ſi talis accederet indigne accederet nec aſ⸗
ſequeret᷑ effectũ ſacramenti nſio. ꝙ hoc ſacr̃m nõ ſꝑ
babet efficaciam in iuſtis. OQnq;ʒ em iuſius accedit ad ul⸗
tare ita tepide ⁊ indeuote ? ita ſine debita reuerentia? ti⸗
moꝛe ?⁊ cũ tanta diſtractõne animi:ꝙ nulluʒ reportat cõ⸗
modũ:licet nõ incurꝛat offenſam moꝛtalẽ. Kegritur gͤ;
iuſtus ad hoc ꝙ hoc ſacr̃m habeat efficaciam in eo.ita
ex eo cõmodũ repoꝛtet.ꝙ pᷣparat ſe ↄſiderando ad qd acce
dat vt cum denotõne ⁊ reuerentia accedat. Vnde glo. ſuꝑ
illud.j.Coꝛint᷑.rj.ion diiudicãs coꝛpus xp̃i per hoc do⸗
cet cum timoꝛe et deuotõne accedendum eſſe ad cõmunio⸗
nem:quia dominus eſt cuius caro ſumit᷑ vt gꝛatiam vide⸗
amur redemptoꝛi reddere.vt ergo non impediat᷑ efficacia
buius ſacramenti:debet accedens cibũ iſtum ab alijs di⸗

vxlj.

ſcernere actu fidei. deinde ſeipſum examinare et purgare.

cemum cum deuotõne ⁊ reuerentia illũ aſſumere.hec pa⸗

tent per opꝓpoſita iſtoꝝ que accidunt:qñ quis indigne ac-⸗

cedit vt patet ex textu et glo.j.Coꝛin.xj.¶ Ad illud quod

obijcit᷑. ꝙ in viro iuſto non inuenit oberx ⁊c̃. Dicendum ꝙ
omiſſio pꝛeparatõnis obex eſt nõ tm̃ peccatum. 4¶ Ad illð

ꝙ iuſius ſemper manducat ſpũaliter ⁊c. Dicenduʒ ꝙ Fm
ꝙ manducat ſpiritualiter eſt in deo manere ſicut diceba⸗/

tur opponendo.ſicut iuſtus ſemꝑ manducat ſpũaliteꝛ. ſed

frequenteꝛ in manducantibo ſpũ aliter hoc modo nõ habʒ
boc ſacramentum efficaciam ꝓpter negligentiam et inſuß⸗
ficientem reuerentiam ⁊ alios defectus qui frequenter ac-
ciqunt er ꝑte manducantis. Scᷣm autem ꝙ ſpiritualiter
manducare eſt digne manducare. ꝓut ꝙ dico digne: mo⸗
dum oppoſitum dicit ei quod eſi indigne ma ducaze.deſcri
bitur.j.Coꝛin.xj.in ſpiritualiteꝛ manducãtibus ſemꝑ ba
bet hoc ſacramentum efficaciam. Ad iſtum autem modũ
manducandi ſpiritualiter requirit᷑ preparatio ſupᷣdicta.
Ad illud quod obijcitur.ꝙ ſpũaliter manducat q inno⸗
centiam ad altare poꝛtat. Dicendũ ꝙ ille poꝛtat innocen⸗
tiam ad altare ꝗ non habens maculaʒ peccati moꝛtalis 2
ſufficienter pꝛeparat?accedit digne ad menſam dñi. vtpo
te qui neq; eſt in peccato moꝛtali.nec peccat ex omiſſione
alicuiꝰquo fit dignus ad accedendum ad ſacram ↄmuni⸗
onem. P.ꝛe.ↄcedi poteſt ꝙ iuſius ſpiritualiter manducat
7 ꝙ ſacramentum habeat in eo aliquam efficaciam. verũ⸗
tamen ex negligentia eius eo ſcʒ ꝙ accedit non debito mo
do paratus.maius incurꝛit incõomodum qᷓ aſſequat᷑ com⸗
modum.4 Ad illud quod obijcitur pꝛimo pro alia parte
ſcʒ ꝙ baptiſmus non habet efficaciã in adulto niſi ſe pꝛe⸗
paret ⁊c. Dicendũ ꝙ immo.licet em̃ nõ habeat efficaciam
ïtum ad collatõeʒz gratie:habet tamen efficaciã qtum ad
collatõnem et impꝛeſſionem caracteris. Ad illud quod
obijcitur.ſcʒ ꝙ efficacia huiꝰſacramenti conſiſtit in deleti
one venialium ac.Sicendũ ꝙ cum ꝙᷓtum ad plura atten
ditur augmentũ virtutũ ↄferꝛi in boc ſacramento yvt er di
ctis patet:foꝛtaſſe qᷓtum ad aliquod eoꝝ ↄferendũ eſt eiꝰ
efficacia in caſu ꝓpoſito.vtpote ꝙᷓtum ad robur contra tẽ⸗
ptatõnes vel aliquod aliud.Exiſtimo em̃ ſ. ine pᷣiudicio.ꝙ
iuſtus accedens ad omunionem ſacram. licet negligẽs fu
erit in pꝛeparando ſe modo debito et ſufficiẽti.dummodo
non cadit a iuſticia:aſſequat᷑ aliquo modo effectum pꝛin⸗
cipalem huius ſacramenti ſcʒ vnionem firmioꝛem cuʒ ca
pite et cum membꝛis.et ex vnione illa firmioꝛi foꝛtioꝛ effi
citur contra temptatõnes. hoc opinando dico non aſſeꝛẽ⸗
do.4 Ad vltimum dicendum.ꝙ ſi iuſtus in caſu poſito ac
cederet ad ſacram ↄmunionem peccaret moꝛtaliter: quia
bmõi acceſſus nõ poſſet eſſe ſine ↄtemptu moꝛtali.

rticulus tercins

Vpoſito ꝙ duobo modis ſumituꝛ hoc ſacmen
Atum. de hoc enim erit infra queſtio.Conſequẽ⸗
ter querit᷑ vtrum boc ſacramentuʒ bhabeat ma
ioꝛ icaciam in ſumente ſacramentaliter et ſpirituali

ter: ꝙᷓ in ſumente ſpũaliter tm̃. O ſic: videtur. Quia ꝗdaʒ

baptiz ati ſunt ſiue baptiʒabant᷑ baptiſmo flaminis tm.ꝗ
dam baptiſmo fluminis tĩ: quidam baptiſmo fiuminis
⁊ flaminis. Sed baptizati baptiſmo fluminis ⁊ flaminis
diuina beneficia vbeꝛius aſſequuntur.quia eis omnino
remittitur culpa et pena qᷓ; baptizati baptiſino flaminis
tm̃i.licet enim talibus remittatur culpa: non tamen pena
Aſimili videtur hic.ꝙ qui manducat corpus rpᷣi ſacmẽ⸗
taliter et ſpiritualiter. vperius aſſequitur effectus hui? la
cramenti ꝙᷓ qui ſpiritualiter tĩ.¶¶ Cõtra.ſpiritualis mã⸗
ducatio eſt per fidem et dilectõneʒ. vnde virtute fidei ⁊ ca
ritatis eſt manducatio ſpiritualis. ꝛeterea cõtactu ſpe⸗
cierum ſub quibus eſt coꝛpus xpᷣi:niſi fide et dilectõne cõ
tingatur res contenta: nihil efficitur in mãducante: ergo
tantum prodeſt manducare ſpiritualiter quantum ſacra⸗
mentaliter et ſpũaliter.exquo manducans fructũ ſiue cõ⸗
modum aſſequitur ſolũ ex fide et dilectione.¶ Item non

magis ↄtingitur coꝛpus xpi ſub ſpecie panis ex guſtu ſpe
ciei qᷓ er viſu.coꝛpꝰ em̃ xp̃i ↄtentũ ſicut cũ videt᷑ ſpecies ñ
ↄtingit᷑:ſimiliter nec cũ guſtat᷑.Coꝛpꝰem gloꝛificatũ a nõ
gloꝛificato tangi nõ põt niſi miraculo. Inde Gꝛego.duo
mira iuxta humanã rõneʒ ſibi nalde ↄtraria dñs oſtendit
dum pereſurꝛectõeʒ coꝛpſuum incoꝛruptibile palpabile
demõſtrauit.nam ⁊ coꝛrũpi neceſſe eſt qʒ palpat᷑:⁊ palpa
ri nõ põt qð nõ coꝛrumpit᷑. Item Aug.Quid paꝛas dẽ/
tem ⁊ ventrẽ. Si aũt er ↄmeſtione ſacrali vberius ↄfertur
gratia:poſſet ſibi ↄuenienter rñderi:vt ſacẽ̃m bhabeat me⸗
lioꝛem efficaciã in me.ſed hanc reſponſioneʒ ↄfutat per hG
qð ſubiungit. Crede et manducaſti.igit᷑ ⁊c. ¶ Irem Yoh.
xvj. Si em̃ nõ abiero ꝑaclitus non veniet ad vos.vbi ha⸗
betur ab Aug. ꝙ coꝛꝑalis pñtia eius impediuit illos ꝙᷓ⸗
tum ad cognitõneʒ diuinitatis.lñ glo.Aug.ibi.Non ꝙ
poſitus in terꝛa nõ poſſet dare:ſᷣ quia nõ ſunt ydonei ac⸗
cipere:niſi cum m carnẽ deſiſtant noſſe. bec glo.A ſimili
videt᷑ in ꝓoſito ꝙ manducatõ ſpũalis q̃ fit ſumendo eum
F guimpedit ſpũalem q̃ fit ꝑ viſionem ſpiritualem.
Rmñſio.ad multa eſt vtilis ↄmeſtio ſacr̃alis.valet enim
guſtum ſpũalem diuinitatis. ⁊ ad tranſlatõeʒ de hũa⸗
nis ad diuina.Iñ Inno.Sapia dei qᷓ̃ ſe ꝑ viſibilia mani
feſtat.volens euidenter oſtendere ꝙ ipᷣa cibus eſt aiaꝛum
carnẽ aſſumptã ꝓponit in eduliũ:vt ꝑ cibũ hũanitatis in⸗
uitaret ad guſtũ diuinitatis.de quo pᷣs. Guſtate et vide⸗
te qm̃ ſuauis ẽ dñs. Lotũ ꝗ̊ xpᷣc ſe exhibet nobis in cibuz
vt ſicut diuinitate nos reficit quã ſpũaliteꝛ coꝛde guſtam
ita nos hũanitate reficiat quã coꝛꝑaliter oꝛe ↄmedimꝰ.vt
ita de viſibilibo ad inuiſibilia:de temꝑalibo ad eterna:de
terꝛenis ad celeſtia: de hũanis ad diuina nos tranſferat.
Ego ſum inquit panis viuus ꝗ de celo deſcendi: ecce cibo
diuinitatis.⁊ panis queʒ ego dabo caꝛo mea eſt:ecce cibo
hũ anitatis. Item valet ad cognoſcendũ diuin libertatẽ
ſiue largitatem in reficiendo.quia dedit coꝛpꝰſuum ſacra
mentaliter manducandũ:vt vtrũq; ſcʒ coꝛpus ⁊ aĩam re⸗/
ficeret. Uñ exiſtimo ꝙ incentiua carnis ſedant᷑ ex ſacra⸗
mentali manducatõne. Item ad cognoſcendũ diuinaʒz ſa
pientiam immo uificandi hominẽ.de his duobo Innoc.
Panis angeloꝝ factus eſt cibo hoim. Fᷣm illud ꝓpheticuʒ
Panem angeloꝝ manducauit homo.quatenꝰq ſᷣm aiam
cibum diuinitatis accipimꝰ:ſᷣm carnem etiã cibuʒ huma
nitatis ſumamꝰ.qm ſicut aĩa rõnalis ⁊ caro vnus eſt ho⸗
mo:ita deus ⁊ homo vnus eſt xpᷣc. hoc dicit q;tuʒ ad pᷣmũ
Et poſt. Et gꝗa ꝑ guſtum quoq; vitam acꝗrit: quatenꝰ vn
de moꝛs oꝛiebat᷑ inde vita reſurgeret.Dictum quippe ẽ de
illo.quacũq; die comederis moꝛte moꝛieris.dicit᷑ auteʒ ð
iſto. Si ꝗs manducauerit de hoc pane viuet ineternum: H
dicit q;tum ad ſcðᷣm. Valet etiã ad augmentũ meriti ex re
coꝛdatõne paſſionis quã ꝓpꝛie repñtat ſacramentalis mã
ducatio.Vñ.j.Coꝛin.xj.hoc facite quotienſcũq; ſeceritis
HGlo. Medicina ſpũalis eſt q̃ cum reuerentia deguſtata
puriſicat ſibi deuotũ.⁊ memoꝛia ibi eſt noſtre redemptio
nis:vt redemꝑtoꝛis noſtri memoꝛes maioꝛa bona cõſequi
mereamur. Sicendũ igitur ꝙ hoc ſacr̃m maioꝛẽ hʒ effica
ciam in ſumente ſacramentaliter ⁊ ſpũaliter: ꝙᷓ in ſumẽte
ſpũaliter tm̃.¶¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ virtute fidei ⁊ carita
tis eſt efficacia vtriuſq; manducatõnis ⁊c. Dicenduʒ ꝙ B
verũ eſt.nihilominꝰmanducans ſacr̃aliter aſſequit᷑ cõmo
dum aliquod ex ſacramentali manducatõne rõnibo pꝛeta⸗
ctis. Reuera in hoc ↄueniũt ſacramentalis ⁊ ſpũalis mã⸗
ducatio ⁊ ſpũs tm̃.q manducans ſic⁊ ſic fide ⁊ dilectõne
aſſegꝗtur aliquos effectꝰſacramenti.ſed eo ꝙ ↄmeſtio ſac⸗
mentalis ſuꝑaddit ſpũali:acꝗritur aliquid comedenti ſic
qð nõ ↄmedenti ſpũaliteꝛ tm̃.quia coꝛpus xpᷣi aſſumptum
ſacr̃aliter tranſit in aĩam ꝑ effectum aliquẽ. Vnde Lug.
e ſancto Alic.diſpenſatio opleta eſt ꝑfectum ẽ ſacr̃m:vir⸗
tus manet vypc tranſit de oꝛe ad coꝛ.hec Hugo.ꝗre ditcer et
hec niſi ſacramentalis ↄferat aliquid manducanti.¶Zld
aliud quod obijcit᷑.ꝙ nõ magis ↄtingitur coꝛpus rp̃ᷣi ſub
ſpecie ex guſtu ſpeciei qᷓ ex viſu ⁊c. Dicendum ꝙ etſi hoc
ſuponatur:non tamen ſequitur ꝙ eandem efficaciam ha

beat in vidente et guſiante. Dominus enim dedit ipſi ſa⸗
cramento virtutem oꝑandi in ſacramentaliter manducã⸗
tibus. quando inſtituit ꝙ ſic comederet᷑. Inſtituit eniʒ vt
ſic manducaret᷑ vt patʒ Math.xxvj. VUnde ſicut ẽ in alijs
ſacramentis ꝙ virtutẽ habent cum ereꝛcent᷑ ſm ꝙ dominꝰ
inſtituit ula eſſe exercenda. nulli dubium eſt ꝗn h̊ ſic ſum⸗
ptum ſcz vt dominus inſtituit ſpecialem habeat effectum.
Ad illud Aug. Quid paras dentem ⁊c. dicendum ꝙ lo
quitur de ſpũali manducatõne.4! Ad aliud Aug.ſuꝑ Yo
ban.ꝙ non erant y donei accipere niſi cum m carneʒ de⸗
ſiſtant noſſe cc. Dicendum ꝙ non eſt ſimile hic⁊ ibi:quia
ibi videntes xp̃m homineʒz oculis coꝛꝑalibus tot ſigna fa
cere:adheſerũt oino illi ↄtenti ſua humanitate.non eleuã⸗
tes oculos mentis ad ip̃am deitatem. Vnde glo.ibideʒ vt
ſpũaliter me iam noſcatis:carnaliter me noſſe deſiſtatis:
neq; verbo caꝛnem facto cum lacte ↄtenti ſitis.ſea cum in
hac manducatõne oĩno fit aliter qᷓ ſenſus dictat.ſumens
non adheret aliquo modo dictatõni ſenſus ſed fidei tm.⁊
eo ꝙ ſenſus dicit contrarium veritati cui conſentit admiĩ⸗
culo fidei: occaſionaliter eſt ſibi cauſa pꝛofectus perceptõ
ſenſus:eo ꝙ magis meretur credendo aliud ꝙᷓ ſenſus di/

¶ Articulus quartus

Onſequenter querit᷑. vtruz in beatis habeat hᷣ
ſacramentũ efficaciam. Et videtur ꝙ ſic:peꝛ h
eccleſia inſtituit ſacramentũ illud offerꝛi de
berẽ pꝛo ꝑuulis decedentibus in innocentia baptiſmali.ð
quibus conſtat ꝙ ſtatim euolant.niſi enim hoc ſacramen
tum in talibus habeat efficaciam: fruſira offeretur pꝛo il
lis.4¶ Item vt habetur ab Inno.iij.ſᷣm antiquioꝛes codi⸗
ces.in ſecreta beati Leonis ↄtinetur illud. AUnnue nobis
domine vt anime famuli tui Leonis hec ꝓſit oblatio. ſed
fruſtra buiuſmodi fieret oꝛatio niſi hoc ſacramentum ha⸗
beret efficaciam in animabus beatoꝛum:cum conſtet Le⸗
onem fuiſſe beatuʒ.ergo ⁊c. ¶ Contra. ſacramenta medi
cine ſunt.ſed medicina efficaciam non habet vbi non põt
eſſe moꝛbus vel infirmitas:ſed in beatis nihil ẽ huiuſmõi
ergo ꝛc. :Kñſio.ꝙ boc ſacramentum per ſe loquẽdo nõ
habet efficaciam in beatis. valet tamen per accidens ⁊ oc
caſionaliter illis.¶ Ad hoc quod obijcitur.ꝙ eccleſia ĩſti⸗
tuit ſacrificium altaris offerendum eſſe pro paruulis ⁊c.
Dicendum ꝙ multe ſunt ratõnes quaꝛe ↄuenit miſſam ce
lebꝛari ꝓ paruulis.ſcʒ Confoꝛmitatis eccleſiaſtice conſer
uatio. Seuotõnis fidelium. et maxime parentum excita⸗
tio. Heneficij redemptionis recoꝛdatio.Connexionis paꝛ
uuloꝛum cum ↄmembꝛis coꝛpoꝛis xp̃i miſtici ſignificatio.
Anim aꝛum purgandaꝛũ ſarcine ſubleuatio. Debite diui
ne laudis expꝛeſſio. Vt eniʒ ↄfoꝛmitas eccleſie in exequijs
moꝛtuoꝛum conſeruetur. Elt deuotio fidelium et maxime
parentum excitetur. vt beneficiuʒ redemptõnis quod ma
xime habet locum in paruulis ſaluandis merito redẽpto
ris rememoꝛetur. vt connexio paruuloꝛũ cum ↄmembris
coꝛꝑis xp̃i miſtici ſignificetur.ex hoc ꝙ paruuloꝛum exe⸗
quia ſicut adultoꝛun celebꝛantur.et vt ebitum diuĩe lau
dis expꝛimatur que ſcilicet ſaluatoꝛi exhibenda eſt.ex boc
ꝙ ſine paruulorũ meritis gratie ſue ſinceritate ſaluantur
ↄuenit vt pꝛo illis miſſaruʒ ſolennia celebꝛantur ⁊ hoſtia
ſalutaris offeratur. Ex hoc enim ꝙ pene animaꝝ purgã⸗
darum illoꝛuz gratia mitigantur. et laus deo exoluitur 2
euotio fidelium ad eoꝛundem meritum excitatur:accre⸗
ſcit illis materia gaudij.q¶.¶ Ao aliud. ꝓpoſita queſtione pᷣ⸗
tacta a domino Inno.ſubditur reſponſio ab eodem dicẽ⸗
te ſic.ſuꝑ quo reſpondemꝰ. cum ſacre ſcripture dicat
auctoꝛitas.ꝙ iniuriam facit martiri qui oꝛat pꝛo maꝛtire
idem eſt ratõne ſimili de ſanctis alijs conſentiendum.qa
oꝛationibus noſtris non indigent.pꝛo eo ꝙ cum ſint per⸗
fecte beati:omnia eis ad vota ſuccedunt.ſed nos potiꝰeo⸗/
rum oꝛationibus indigemus:quos cum miſeri fimus vn⸗
diq; mala noſtra conturbant. Ende ꝙ in pleriſq; oꝛatio⸗
nibus continetur pꝛoſit vel pꝛoficiat hoc ſancto vel illi ta

verum non frangitur. immo!

Mueſtio

lis oblatio ad bonoꝛem et gloriam: ita debet intelligi. vt
ad hoe pꝛoſit vt magis ac magis a fidelibus gloꝛificet᷑ in
terꝛis:vt pleriq; reputent non indigne ſanctoꝛum gloꝛiaʒ
vſq; ad iudiciũ augmentari: et eccleſiam interim ſane poſ

ſe augmentũ gloꝛificatõnis eoꝝ optare
Mueſtio. xlij. de fractione

boſtie.
—

nitur de fractõe

boſtie que eſt nona pare buius tractatꝰ.
Circa hoc pꝛimo queritur de fractõne cõ
tenti. Secundo de fractõne continentis.
Tercio de partium fractarum idempti⸗
tate.Quarto de partium ſignificatõne. Quinto de ꝑtium
repletione.

¶ Membꝛum primũ

Aerit᷑ ergo pꝛimo. vtrũ vera fractõ ſit ĩ cor⸗
poꝛe xp̃i · E ſic: videtur ab Augu. dicente.
Moꝛunt fideles qũ manducant carnem xpᷣi
. vnuſquiſq; accipit ꝑtem ſuam.quod ſi verũ
eſt: ergo diuiditur in ꝑtem partem. 4 Item hoc idem vi
detur ex cõfeſſione Herenga rij.que accepta fuit a QAico⸗
lao papa.de oↄſe.di.ij. Confeſſus eniʒ eſt coꝛpus xp̃i verũ
manibus attrectari ſacerdotis et frangi. Si ergo iſia con
feſſio accepta eſt vt fidelis patet ⁊c. ¶ Item coꝛpus rpi ve
rum manducat᷑.ꝙ ſi boc atteritur:ergo frangit. ¶ Itẽ ſpe⸗
cies exterioꝛ eſt ſacramentuʒ nõ coꝛpoꝛis xp̃i. ſed dĩic Hu
go. ſi in aliquo ſacramentum a ſimilitudine recederet:ve⸗
rum ſacramentum nõ eſſet. Si autem ſpecies frangitur et
non coꝛpus:a ſimilitudine recedit.ergo cum ſit verum ſa⸗
cramentum: neceſſe eſt ꝙ corpus frangat᷑ ſicut et ſpecies.
Item cum ſpecies frangitur et maſticatur.aut coꝛpꝰxpᷣi
frangitur et maſticatur:aut non. Si ſic: habeo ꝓoſitum.
Si non:et ſimilitudo hoc pꝛetendit. dicit em̃ Dug. qtum
ad nos ſeruat per onmia coꝛruptibilis cibus ſimilitudinẽ
et tamen non amittit q̃tum ad ſe inuiola bilis coꝛpoꝛis ve
ritatem. videtur coꝛrodi ⁊ manet incoꝛruptus.et ſimilitu
do eſt mater falſitatis:marime cum non ſubeſt veritas qᷓ

apparet:ergo hoc ſacra n eſt ſacramentum ve⸗
ritatis ſed falſitatis Contra.ſi coꝛpus xpᷣi frangeꝛetuꝛ

et diuideretur.cum ſii coꝛpus animatum: eſſet coꝛruptibi
le. quod ei non conuenit nec eſt poſſibile. ¶ Item ſi frangi⸗
tur et maſticatur: eadem ratione 2 digeri et in ſeceſſũ
emittitur. quod eſt nephas ſentire G PRiſio. quidam di⸗

xerunt vt recitat magiſter in ſentent. ꝙ coꝛpus xpᷣi verum
frangitur in ſacramento. et tamen non coꝛrumpitur. et H
quidem fit per virtutem ſupꝛa naturam ſicut factuʒ eſt ꝗ
coꝛpus xp̃i paſſibile datum eſt diſcipulis et tamen nõ eſt
ab eoꝛum dentibus paſſum. Et in aſſertõne ſue poſitõnis
habere voluerunt confeſſionem Herengarij. ſed hec poſi⸗
tio non poteſt ſtare.quia ſi eſt incoꝛruptibile non diuidit
ſi rangitur diuiditur: ergo ſimul diuiditur non diuidit᷑
7 tunc deus faceret duo ↄtradictoꝛie oppoſita ſimul eẽ ve⸗
ra.quod nunqᷓ faciet.Pꝛopter hoc dicendum ꝙ coꝛpe xpᷣi
in quotcunq; paꝛtes ſpecies
diuiditur: ipᷣm coꝛpus eſt totũ et integrum. Unde Hugo.
Si ↄtingat aliqñ ſicut ↄtingere ſolet: aut videas aliq̃ fie⸗
ri in boc ſacramento que minus digna eſſe videbunt᷑.noli
hoꝛrere:ſola ſpecies que opparet hoc habet. ¶ Nd id quod
obijcitur de confeſſione Herengarij et verbo Aug. Dicen
dum ꝙ vtrũq; dictum eſt ratione ſpecierũ exterioꝛum cir⸗
ca quas ↄtingit eſſe attritõnem fractõnem ⁊ maſticatõem
nec modus iſte loquendi eſt tenendus. Recipit tñ eccleſia
confeſſionem Berengarij et publicauit ꝙuis minus expᷣſ
ſam ad elidendum ſuum erꝛoꝛem:quia non edebat coꝛ⸗
pus xpi ibi verũ eſſe niſi ſicut in ſigno.vnde ꝓpter hoe re⸗
cipit illam eccleſia vt intelligeretur ibi vere eſſe: et nõ veꝛe
diuidi.l Ad illud quod obijcitur de manducatõne.dicen

.„

—–

dum ꝙ in manducatõne ſunt tria.¶NMaſticatio. In vẽtreʒ
traijcio.⁊ incoꝛꝑatio. pec tria rñdent tribo q̃ ſunt in ſac
mento.qꝛ manqucatõ eſt ſpecieꝝ tm̃. incoꝛꝑatio q;tnʒ ad
coꝛpꝰ xpᷣi miſticũ. In ventrẽ traijcio eſt nõ ſolũ ſpẽꝝ ſᷣ̊ etiã
coꝛꝑis xpᷣi veri. qð ibi eſt qᷓdiu ſpẽs panis remanet. Mon
mdicit coꝛpꝰxpᷣi verũ manducari coꝛꝑaliter:qꝛ coꝛꝑaliter

—

malticet. Sicut em nõ frangit: ſic nec maſticat᷑.ſ̊ dicit᷑ mã
ducari rõne incoꝛꝑatõnis.nõ qꝛ manducans illud ſibi in
coꝛpat ſed econueꝛſo. Unde Nug. Mon tñ me mutabis in
te ſicut cibum carnis tue:ſᷣ tu mutaberis in me.i.coꝛpori
meo miſtico vnieris.4 Ad illud Hug.ſi in aliquo a ſimi⸗/
litudine recedeꝛet ⁊c Dicendũ ꝙ verbũ Hug. ſic dz intel

ligi. ſi cibo iſte ſacramentalis recederet in aliquos ſimili

tudine cibi coꝛꝑalis:ſacẽm boc non eſſet verũ ſacramẽtũ
ſed ex bac diſſimilitudine ipſa veritas manifeſtaretur vn⸗
de ſubditur. 1 pꝛoderet ſe ibi? tolleret locũ fidei.neq; iaʒ
crederet᷑ ſed videret᷑. Uerbigratia. Si ſpẽs panis nõ eſſet
diuilibilis neq; maſticabilis ſiẽ nec cõtentum. iſta rece⸗
deret a cibo coꝛꝑali diſſimilitudine bac iam appaꝛet etiaz
ſᷣm ſenſum ꝙ ibi otineretur aliquid indiuiſibile ⁊ incoꝛru
ptibile:et ita fides non paberet ibi locum hoc credendo.
Ad aliud dicendũ.q; ſimilitudo de qua loquitur Dug.
non eſt mater falſitatis. qui intelligit ð ſimilitudine.que
eſt inter ↄmeſtitõnem ſacramentalem que fit in maſnican⸗
do ipſas ſpecies et in ventrem traijciendo.⁊ comeſtionem
coꝛ palem que fit comedendo verum panem. huic enim ſi⸗
militudini veritas ſubeſt.Qon aũt loquitur de ſimilitudi
ne que eſt inter diuiſionem ſpecierum et coꝛporis xpᷣi con
tenti. ſi autem loꝗtur de illa: locum haberet argumentnz
ſed non eſt ſic. O autem dicit qtum ad nos ſacramentum
ſeruat c dicit ratõne ſpecierum.· Oꝛ autein ſubdit ⁊ tam
non amittit ⁊c. dicit ratõne coꝛpoꝛi
tem dicit videtur coꝛrodi: boc intelligitur ßm apparentiã
exterioꝛem ſenſibilem. Sed ſicut ſupꝛa tactum eſt. in hoc
ſacramento decipitur iudicium ſenſus.quia ad compre⸗
benſionem veritatis buiꝰſacramenti non poteſt attingeꝛe

nec ꝓpter hoc eſt erꝛoꝛ vel eceptio in ipo.quia credit᷑ iudi
cio intellectus eleuari per fidem qui ad veritatis com pꝛe⸗

peſonn ve ir⸗

morum ſecundum

Onſequenter querit᷑. Vtrum in ſpeciebo ſit
vera fractio. Et videt᷑ ꝙ non: qm qð veꝛe fit
in ſigno ſigniſicat᷑ fieri in ſignato. et ſi vere
j tell fiert in ſigno: vere ſignificat᷑ ſieri in ſi
ato. et ſi in ſignato non eſt fractio vt pꝛobatum eſt: ergo
nec in ſigno.¶ Item omis actio teꝛminat᷑ ad h̊ aligd ſcüʒ
ad ſubam: H nõ eſt hic aliq̃ ſuba niſi coꝛpꝰ xpᷣi qð nõ fran⸗

git. 5 eſt hic totũ fractio afpaꝛẽs. 4 Ytem multa appaꝛẽt in
poc facro aliter ꝙᷓ ſunt ſm veritatẽ.ſicut appaꝛent hic acci
dentia eſſe in ſubiecto 2 nõ ſunt.2 hoc nõ eſt incõueniens.
Similiter videt᷑ ꝙ nõ eſt incõu eniẽs.ſi h appaꝛeat fractio
ſpecierũ: licet nõ ſit m veritatẽ. 4 YItem in diniſione cibi
coꝛꝑalis pꝛimo ⁊ ꝑſe fit diuiſio ſube.ꝛ ex ↄſequenti ? per
accidens diuidunt᷑ ipa accidentia.et ſi non diuidit᷑ ſuba:
nullo modo diuidunt᷑ accidentia. In illis em̃ pꝛiꝰ eſt dini
ſio coꝛpalis ſube ꝙᷓ coꝛꝑalis quantitatis. A ſimili videt
in ꝓpoſito. ꝙ ſi illud quod eſt cibus verus ſcʒ coꝛpꝰ xpᷣi nõ
Diuidit᷑ nec ſpẽs diuident᷑. vnde vt videtur eſt ibi apparẽs
fractio nõ vera. ¶ Contra.in Mdat. Adaꝛ. et Luc. babe
tur. ꝙ dñs bñdirit fregit.b ibi fuit vera benedictõ: ergo
vera fractio. aliter verba euãgelij non eſſent vera. YItem

diuiſio ſegꝗtur quantitatẽ.ergo ſi eſt ibi vera quantitas:ni

hil ipedit gn ſit ibi ſit vera fractio et nõ tiñ appaꝛeẽs ¶ Rũñ
ſio.quoꝛũdam opinio fuit ꝗ; ibi nõ eſt vera diuiſio leb im
aſparẽs. nec tñ eſt ibi falſitas vel deceptio. quia non fit ad
fallendum ſed ad inſtruendũ ſicut etiam dominꝰalio mo⸗
do appaꝛuit qᷓ erat diſcipulis eũtibo in emaus vlti.Luce.
nec tu vlla fuit ibi falſitas. Sed iſta opinio ſtare non põt

qꝛ ſi ibi nõ eſt vera fractõ: ergo nec vere maſlicant᷑ ſpecies

8 xpᷣi contenti. au

et ita totum videtur eſſe fictio. Pꝛopter hoc fuit alia opio
q̃ dixit.ꝙ homo frangit qꝛ actus eſt er ꝑte homĩs.ſ̊ tñ ibi
mnihil frangit᷑: qꝛ accidentia frangi ꝑſe nõ pñt. hec etiã po
ſitio ſtare nõ põt.quia actio ſi opletur infert paſſioneʒ ne
ceſſario. Et ꝓpterea eſt alia poſitio rõnabilis.ꝙ vera diui⸗
ſio eſt ibi:vera quantitas:vera ſoliditas.Et qꝛ diuiſio cõ/⸗
ſeꝗtur quantitatẽ ꝑ ſe.ſicut eſt ibi vera quãtitas:ita et ve⸗
ra fractio.4l Ad iſſud quod obijcit. ꝙ nõ eſt fraetio ĩ ſi⸗
gnato.dicendũ ꝙ fractio illa nõ ſignat fractiõeꝭ coꝛpoꝛis
rpᷣi ibi ↄtenti:ſed ſignat diuiſionẽ factã in coꝛꝑe xp̃i vero ĩ
paſſione que p̃terijt:⁊ diſtinctõeʒ ꝑtium coꝛꝑis vpᷣi miſlici
que adhuc exiſtit.q¶¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ nullum eſt in⸗
cõueniens ꝙ aliqua apparẽt in hoc ſacramento q̃ nõ ſunt
⁊c. Dicendũ ꝙ etſi aliqua ſiue incõuenienti aliq̊ͥ agaꝛent
eſſe aliter ꝙᷓ ſunt:tñ incõueniẽs eſſet. ſi fractio ſpetterunt
que apparet nõ eſſet:cũ et ipa fractio et numerꝰ ꝑtium fra⸗
etionis cauſam habeat ↄuenienteʒ vt infra patebit. Sicut
em̃ accidentia ſiue ſpẽs elementoꝝ ratõne et cauſa conue⸗
nienti ſunt ſine ſuba vt ſupᷣ tactũ eſt que nibilominꝰ axpa⸗
rent eſſe in ſuba:ſic ratõne et cã ↄuenienti fractio q̃ appaꝛʒz
in ip̃is ſpẽbus eſt ſᷣm veritatem in eiſdem. Pꝛe. no ↄuenit
ꝙ fractio ſpecierũ eſſet tm̃ agarens ſicut exiſtentia eoꝛuʒ
in ſubiecto.quia ex hoc ꝙ ſpecies pꝛimo offerunt᷑ opꝛeben
ſioni:et deinde ducunt in cognitioneʒ ſubiecti anteꝙ; ad h̊
ꝑueniatur:erꝛoꝛi qui poteſt ex hoc oꝛiri poſſet fides obui⸗
are. Sed diniſio in pꝛima fronte aparet vnde neceſſe oc⸗
curꝛeret deceptio ſi eſſet tm̃ apparens ⁊ non m veritatem
¶ Ao illuo quod obijcit᷑ ꝑ ſimile de diuiſione cibi coꝛpoꝛa
lis. Dicendũ ꝙ argumentũ ſumptum a ſlimili ab illis que
Fm cur uim naturalem ꝓcedũt in hoc ſacramento mirabi⸗
li locũ non ha bet:niſi foꝛte gratia termini poteſt tamẽ di⸗
ci ꝙ ſicut tactũ eſt. Si enim quãtitas poſſet eſſe ſine coꝛpo
re ſubſtantia ſicut eſt in boc ſacramento:ad diuiſionẽ coꝛ⸗

poꝛis qð eſi quãtitas nõ pᷣerigeret᷑ diuiſio corꝑis quodẽ

ſubſtantia.

ꝛum terciũ

VBnſequenter querit᷑ de idẽptitate ꝑtiũ fra⸗
ctaꝝ.diuiſa ergo hoſtia in ꝑtes. Querit᷑ an
bec ꝑa debeat dici illa. Et videt᷑ ꝙſt ic:ꝑ hoc
,wꝙ accipiens vnã illaꝝ idem accipit ꝙ accipi
ens aliazʒ. hec eſt eadẽ quod illa. Eadem rõne põt oſtẽdi
ꝙ hoſtia q̃ eſt in vno altari:eſi eadẽ cum illa que ẽ in alio
¶ Item diuerſitas accidentiũ denominantiũ ideʒ ſimptr
idemptitatẽ illiꝰnõ tollit. VUerbigratia. ſoꝛtes albo et ſoꝛ.
tes curꝛens ſimplr eſt idem.nec diuerſitas impoꝛtata p6
ꝙ dico albo ⁊ curꝛens idemptitatẽ illã impediũt:ſᷣ ſimptr
eſt idem hoc albũ a hoc curꝛẽs.ſiłr videt᷑ in ꝓpoſito di⸗
uerſitas accidentiũ que ꝑ ſpecies diuerſas impoꝛtant᷑.ex
quo idem eſt oĩno qð ſubeſt illis.nullã faciet diuerſitate⸗:
bᷣ ſimpłr eſt idem hec ꝑs illa:2 hec hoſtia qð illa.Cõ
tra.hec ſimpłr falſa:boc ſemicirculare eſt triangulare de⸗
mõſtratis diuerſis ꝑtibo hoſtie.ᷓ et bec:hec ps ẽ illa.cuʒ
hec ꝑs ſit triangulare ⁊ illa ſemicirculare & Ad ̊ dm.
ꝓſicut hr ab Nug. Quicgg eſt indignũ coꝛꝑi xpᷣi.cõueni⸗
ens tñ hoſtie ↄſecrate:ouenit ipi ſpei. Eñ ꝑtialis diuiſio
ipi boſtie: ſpẽi tm ouenit nõ coꝛpixp̃i. Vnde iſte ᷣmo non
eſt verꝰ. hec ꝑs ẽ illa.diuiſio eĩ in ꝑtes ↄuenit ſpẽi nõ xpᷣo.
Iſte tñ verus ẽ. Iſte accipit idem qð ille. accipi em̃ bene
pot ↄuenire corpi xpᷣi. ¶ Ad aliud ddᷣm Hqꝙ accidẽtia ſiue
ſpecies ſacr̃i nõ denolant ↄtentum.i coꝛpꝰxpᷣi ſicut albedo
cnoiat ſoꝛtem. Añ nec accidens ſimplr cõtinens coꝛpus
rp̃i nec diuiſio ſiue pꝑtitio que ↄuenit accidenti ↄnenit ipſi
coꝛꝑi.Non em cadũt in idemptitatẽ ſᷣm nũex.ſ pẽs ↄtinẽs
coꝛprp̃i ⁊ ipᷣm coꝛpoſic accns ⁊ ſubm. Jaẽ ei nuero eſt ſoꝛ
tes ⁊ H albũ.i ꝛõ ſilr coꝛpꝰxpi Hᷣ ꝑtitũ demõſtrata ſpẽ cõ
tinente. ¶ Ao illð qð qrit᷑.ſi eageʒ ẽ hoſtia in ̊ altaꝛi 2 in
illo demõſtratis duabo hoſſijs oſecratis. Dicendũ ꝙ eadẽ
ratone qua ſpecies ↄtinens dicit᷑ ſacramentũ dicit᷑ hoſtia
pſecꝛata ꝙtum ad ᷣ ꝙ ſicut ſpecies panis dicit᷑ ſacramen⸗

tum: ratione eius cuius erat ſpecies.ſ.panis: ſilr hoſtia
dicitur ↄſecrata.quia panis cuiꝰſpecies ↄtinet corpꝰxp̃iẽ
oſecratꝰ⁊ ↄuerſus in coꝛpꝰxpᷣi. Vñ ↄſecratio reſpicit pꝛie
loquendo ipᷣam ſpẽm ↄtinentẽ:nõ coꝛpꝰotentũ.cũ nibil cõ⸗
ſecꝛatõnis vel ſctificatõnis coꝛpi xp̃i additũ eſt ꝓut eſt ſub
ſacr̃o. VFñ ꝗꝓpꝛie loquendo alia ẽ hoſtia ↄſecrata q eſt in H
altari ⁊ que eſt in illo.q¶ Si aũt obijciat.ꝙ boſtia eſt illud
quod offert᷑ deo in hoc ſacrificio.hoc aũt eſt coꝛpꝰrp̃i. Di
cendum ꝙ et panis dicit᷑ hoſtia vt patet.in oblatõne eniʒ
panis dicit᷑. Suſcipe ſcẽe pater hanc boſtiã immaculatã

qquã ego indignꝰ⁊c̃.qui etſi nõ offerat᷑ in ſe: offertur tñ il⸗

lud in quod ouerſum eſt. ꝗpter quoꝛ quodãmodo ſingula

ri tamen offert᷑. Uel eſt ſaltem cã oblatõnis vt ex oᷣbis ca⸗

nonis miſſe patet q̃ ſunt. Offerim pꝛeclare maieſtati tue

tuis donis ac datis hoſtiã ⁊c.que ſic exponunt᷑.de tuis

donis.i.ſrugibus ſegetũ q;tum ad panem.ac datis.i.fru⸗
ctibus arboꝝ qtum ad vinũ. Si aũt hoſtia dicat᷑ verum
coꝛpꝰxp̃i quod oblatũ fuit in ara crucis ⁊ in hoc ſacrificio
offert. De qua dicit᷑ in canone miſſe. nos tui ſerui. ſed et
plebs tua ſancta offerimꝰp̃clare maieſtati tue boſtiã puꝛã
hoſtiã ſanctã. hoſtiã immaculatã.panẽ ſanctũ vite eterne.

eadem eſt hoſtia. Uñ Amb. In epka ad Heb. In xpᷣo ſe⸗

mel oblata eſt hoſtia ad ſalutẽ ſempiternã potens. Quid
ergo nos nõne per ſingulos dies offerimus: ſed ad recor⸗
datõez moꝛtis eipet vna eſt hoſtia nõ multe.

Rlembeum quartũ
Onſequenter querit᷑ de ꝑtiuʒ ſignificatione
Obijcit᷑ ̊ↄtra ſignificatõneʒ diuiſiouis ꝑ Nᷣ
ꝙ hoc ſacr̃m eſt ſacrẽ̃m vnionis.hoc eĩ ſacra
ento ſignificat᷑ vnio coꝛꝑis xpᷣi reri et mi⸗
icut em̃ pamis cuiꝰſpẽs eſt ſacr̃jm exiſiit ex multis
puris ganis vnitis.ſic corpꝰxpᷣi ex multis mẽbris puris
⁊ abſq; om̃is pct᷑i macula immunis:et coꝛpꝰ miſticũ ex mł
tis ꝓꝑſonis mũdis 7 ĩmaculatio ↄſiſtit.¶¶ Jem buiꝰ ſacmẽ
ti efficacia eſt ad vnionẽ mem bꝛoꝝ xp̃i et eius principalis
effectus eſt vnio eoꝛũdem. VUnde Aug.iiij. de trim. G ſacra
mentum eſt ſignũ vnitatis.vinculũ caritatis:̊ non videt᷑
aliud debeat hic fieri quod ſit ſignũ diuiſioms. fractio
aut hoſtie ſignuʒ eſt diuiſionie.¶¶ Item videt᷑ ꝙ ſufficeret
diuiſio ĩ duas ꝑtes.ita ꝙ vna pars ſignificaret caput qʒ
eſt caput ⁊ mẽbꝝ.ſicut vult Snno.⁊ Hug.⸗ etiazʒ ſergius
papa A vn ꝑs ſignificat corpꝰxpᷣi qd iam reſurꝛe
xit.⁊ alia ꝑs ſignificet ipa membꝛa qᷓ tm mẽbꝛa ſunt.Coꝛ⸗
pus em̃ xpc eſt.vniuerſa ecclia ca put ſcʒ cuʒ mẽbris ⁊ vna
ꝑs eſt ipᷣm caput.caput em̃ et caput ẽ et ꝑs coꝛꝑis. ſilr ha
betur ab Hug. a alijs expoſitoꝛibus ſcripture ſacre.qSi

diceret ꝙ diuiio lolũmodo refert᷑ ad membꝛa tm̃.i.ꝙ ſũt

ita membꝛa ꝙ nõ caput. Contra.ab Hug.et Inno.babet᷑
; vna ps illaꝝ que ponit᷑ in calice ſignat xpᷣm iniᷓtuʒ eſt
membrũ.¶ Pret᷑.dato ꝙ ſolũmodo ſignificent ꝑtes ille qᷓ
tm̃ ꝑtes ille:adhuc videt᷑ ꝙ ſufficeret in duas ptes diuide
re.quia eccłia ſufficienter diuiditur in viuos et moꝛtuos
Si dicat᷑ ꝙ moꝛtui ſunt dupliciter.quia quidaʒ in pur
gatoꝛio.quidam in padiſo.hoc non ſoluit:quia beati non
indigent ſacrificio:ergo non debent in noſtro ſacrificio de
ſignari.¶ Itez videtur ꝙ in plures ꝑtes qᷓ; tres debeat di

uidi. quia viui quidam actiui.quidam cõtemplatiui.qui⸗

dam prelati.quidam boni.quidam mali.Sed ſi debeant
ſignari viui ſicut moꝛtui: multoplures debent eſſe paꝛtes.
Si dicatur ꝙ mali non debent. Contra xp̃c pro omnibo
ſe obtulit in cruce.ſed hec oblatio eſt rememoꝛatio illius:

ergo ꝛc. ¶ Ieem ſignificatio partium hbis verſibus expᷣmi

tur.hoſtia diuiditur in partes tincta beatos plene. Sic⸗
ca notat viuos ſeruata ſepultos.Contra hanc expoſubeʒ
obijcitur. dicitur enim ꝙ pars intincta ſignificat beatos.
Seod contra.calix ſigniricat paſſioneʒ: ergo nullo mõ con
gruit ad ſignificandum beatos.Yteʒ Sergius papa di⸗
cit ꝙ pars illa ſignificat coꝛpus xp̃i.quod iam reſurꝛexit.
Iteʒ dicitur ꝙ ſicca ſignat viuos.contra Hug. ? Inno.

ti
i
nje

—

¶ Mueſtio

dicunt ꝙ vna illarum partiuʒ que ſeruantur ertra calicẽ
ſignantur beati.¶ Iem dicitur ꝙ pars ſeruata ſigniſicat
moꝛtuos.Contra.pauci aut nulii reſeruant: nulli perfi
ciunt ſacramentũ.4 YItez Sergius ponit expoſitõeʒ hãc.
Paꝛs oblate in calicem miſſa coꝛpus rpᷣi quod iaʒ reſur/
rexit monſtrat. ars ↄmeſta ambulantes ſunt adbuc ſu⸗
per terꝛaʒ. Pars in altari vſq; ad finem miſſe remanens
coꝛpus iacens in ſepulcro:quia vſq; in finem ſeculi coꝛpo
ra ſanctoꝛum in ſepulchris erũt. Poteſt ergo queri ratio
expoſitiomis eoꝛum qui ponunt xpᷣm ſignificaꝛi per vnam

poꝛtõnem diuiſionis. et illoꝛum qui ponunt do

membꝛa alia a xpᷣo ſigniſicari ꝑ ipas ꝑtes ¶¶ Rñſio.ꝙ ſi
cut babetur a mgr̃o.inj.ſenten.ipſa fractio paſſionem rpᷣi
ſignificat. Pꝛe. Aug.in li.ſententiaꝝ pꝛoſperi. Cuʒ fran⸗
gitur boſtia. dum ſanguis de calice in oꝛa fidelium fundi⸗
tur. quid aliud qᷓ; dominici coꝛꝑis in cruce immolatõ eiuſ
ſanguinis de latere effuſio deſignatur. Paꝛtes autem
acte ſignant 'm aliquas ꝑtes coꝛpoꝛis miſtici.⁊ qa mẽ⸗
bꝛa in coꝛꝑe miſtico ſunt in triplici differentia.quidã em̃
regnãt in gloꝛia.quidam ſecuri expectant in ſepulchro.ꝗ
dam autem pugnant in merito. Ideo tm̃ tres partes ſunt
bec aũt ſignificant᷑ verſibis pꝛetactis.ꝗ Ao illud autẽ qð
pꝛimo obijcit. dicendum. ꝙ licet iſtud ſacromentum ſit ſa
cramentũ vnionis et in ſignificando ⁊ efficiendo:tñ nihil
impedit ꝗn fractio ſpecierum poſſit aliquid ſignificaꝛe. vt
pote diuiſionem que fuit in paſſione xp̃i ſicut ſpecies vna
id eſt indiuiſa eſt ſignuʒ vnionis.4 Ad illud qð obijcitur
ꝙ tm̃ deberent eſſe due ꝑtes ſcilicet quibo ſignificarent᷑ ca
put et membꝛa. dicendum ꝙ boc non opoꝛtet cum ipſa mẽ
bꝛa in multiplici comꝑant᷑ differentia.4¶ Ad aliud quod
obijcuur. ꝙ deberet ſufficere diuiſio in duas ꝑtes. cum in
eccleſia nõ ſint niſi viui et moꝛtui.Dicendũ ꝙ moꝛtui ſunt
in duplici differentia. vnde due partes ſunt ad ſignifican
dum illos.. Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ non debeꝛet aliqua
eſſe pꝛo beatis. Dicendum. ꝙ hoc ſacrificium nõ tm offeꝛ⸗
tur in erpiationem defectuum:ſed in gratiarũactõnem. et
ideo pꝛo miſeris ⁊ beatis.¶ Ad aliud qð obijcitur.ꝙ viui
ſunt in multiplici differentia ſicut moꝛtui.dicenduʒ ꝙ nõ
ſunt in tanta differentia. Quia om̃es viui indigent ſacri⸗
ficio expiante a culpa.vnde ↄuenienter ↄprehendunt᷑ ſub
vna differentia. Quidam aut moꝛtni ſacrificio liberante
a pena. Alij ſolum laudis memoꝛiã. 4 Ad illud qð obijcit᷑

tcx malis.dicendũ m Aug. ꝙ ſacrificium coꝛꝑis xpᷣi ſolũ

pꝛo bis offerꝛi debʒ.qui ſunt de coꝛꝑe xp̃i.nec valet ꝙ xp̃ᷣe
pꝛo om̃ibus oblatus eſt:quia hic non ſignant᷑ omnes pro
quibus eſt oblatuo:led tim illi qui ſunt de coꝛꝑe miſtico.
4 Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ calix ſignat paſſionem. Dicendũ
ꝙ ꝑ calicẽ ſigura xpᷣi ſaguis.cꝰ effuſio erat afflictia valde
7 penalis:nibilominꝰguſtatio ſanguinis ſiue potatio val⸗
de eſt ſuanis ⁊ telectabilis.Dicit᷑ eĩ in glo.ſuper illud.j.
Coꝛin.xj.ſpũaliter letificat ⁊ ſic inebꝛiat vt ſobꝛium red⸗
dat. Vñ calix meꝰinebꝛians qpꝛeclarus eſt. Pꝛopter bas
duas pꝛoprietates ⁊ paſſionem ſignificat et patrie iocun/
ditatem: vbi beati inebꝛiabuntur ab vbertate domus dei.
Ad illud quod per ꝑtem intinctam ſignificatur coꝛpus
xp̃iquod reſurꝛexit. Dicendum ꝙ eadem pꝛopꝛietate ſig⸗
ficatur coꝛpus quod reſurꝛexit per partem intinctaʒ: qua
ipſi beati.quia reſurꝛexit in plena et perfecta beatitudine
Vnge xpc patiens et xpᷣe reſurgens per paꝛtem intinctam
ſignificatur ſm duas pꝛopꝛietates iam dictas.quarũ vna
reſpicit effuſioneʒ ſanguinis que eſt valde penalis:et alia
potatõeʒ que eſt valde ſuauis.ſicut expreſſio vini ð botro
eſt valde violenta:potatio autem vini iocunda.¶ Ad ali⸗/
ud quod obijcitur. ꝙ vna pars extra caliceʒ ſeruata ſigni

ficat bonos ᷣm Inno.et Hug. et ſicca pars dicitur ſigni⸗

ficare viuos.i.illos qui viuunt vita miſerie.Dicenduʒ q;
ſicut ꝑs intincta ſignificat vno modo immerſos in pena:
ſm ꝙ calix ſignificat ſanguĩs effuſionẽ. Alio modo ſigni⸗
ficat imbutos gaudio ᷣm ꝙ calix ſignificat potũ ſanguĩs.
ſic ꝑs ſicca ſcʒ que nõ intingit᷑ in calice ſignificat vinos vt
pote illos qui ſunt extra calicẽ affluentie delectatõnis glie

xI.

ſimiliter 1 beatos vtpote illoc qui ſunt oĩno ertra caliceʒ

paſſionis. 4¶ Ao quod obijcit ꝙ pauci vel nulli reſeruant

ac. Sicenduʒ ꝙ etſi ↄfuetudo illa modo non ſeruotur foꝛ
te ꝓpter piculum: nibilominus in tripertita diuiſione tri⸗
plerx ſtatus xp̃i ↄuenienter ſignificat᷑.¶ Ad illud quod vl:
timo queritur. dicenduʒ ꝙ eccłia que eſt corpꝰxpᷣi miſticũ
vno ↄſiderata ↄtinet numerũ iuſtoꝛum reꝑatoꝛum ꝑxpim
ſic nõ ↄtinet eccłia ſiue coꝛpus xpᷣi miſticum ipᷣm xpᷣm ꝗ
eſt caput. Alio modo ↄſiderata ↄpꝛebendit numerũ iuſto
rum ſunpliciter. videlicet ſm ꝙ extendit᷑ ad membꝛuʒ re:
parans et membꝛa reꝑata:et ſic ↄpꝛehendit caput ⁊ mem⸗

bꝛa alia. 4! Si autẽ queratur quare non diuidit᷑ boſtia in

ꝑtes equales.ᷣ ita ꝙ vna ꝑo tinet quaſi medietatem bo⸗
ſiie:alie due aliam medietateʒ. Põt dici ſine p̃iudicio.ꝙ
pꝑtes diuiſe ſignificant xpᷣm et alia membꝛa: aut alia mẽ
bꝛa tm.ſᷣm ꝙ ſignificant xpᷣm ꝗ exultauit vt gigas ad cur
rendũ viam cum membꝛis ſuis cõuenit ipᷣm ſi ignificari. ꝑ
ꝑtem que in duplo excedit illam ꝑtem qua ſignificat᷑ vna
differentia membꝛoxꝝ. Eſt em gigas. i. gemie ſubſtantie di
uine 71 bumane. m aũt ꝙ ſignificat tm membꝛa: quia vna
differentia membꝛoꝝ eſi adbuc in dnabo ſubſtãtijs.i. coꝛ⸗
poꝛe et anime: ↄuemit ꝙ illa ſignificet pte que eſt duplicis
poꝛtõnis reſpectu illaꝝ que ſignificant alias differentias
mem bꝛoꝛum.

lembꝛum quintum

Onſequenter querit᷑ de ꝑtiũ repletõne.Et
q̃ritur cũ hoſtia rotũda ſit et poſt fractõneʒ
vna paꝛs eſi ſemicircularis 2 alie triangła⸗
vvtruz coꝛpus xpᷣi replet foꝛmas bas ſᷣm
ꝙ ſic ſunt diuerſaꝝ figurarũ.Et videt᷑ ꝙ ſic:quia coꝛpus
xpi vbiq; eſt in illis ſpeciebus vbi ante fuit panis. Snibil
relinquit᷑ in ſpeciebo ↄtinentibo quod nõ ſit repletũ corꝑe
xp̃i:ſicut ante nibil fuit quod nõ fuit repletum ſubſtantia
panis. Si em̃ aliqua ꝑs eſſʒ vacua a ↄtinentia coꝛꝑis xpᷣi
coꝛpus illud nõ eſſet vbiq; in ſpeciebo illis indifferenter ĩ
toto in ꝑte.Cmus ↄtrariũ dicit Hył.ſcʒ vbi eſt pars
coꝛꝑis eſt totum. 4 Contra.om̃e ↄtentũ replens ſuũ conti
nens. eſt eiuſdem figure cũ ↄtinente.ꝗᷓ ſi coꝛpꝰxpᷣi replet il⸗
las foꝛmas eſt eiuſdem figure cum illis.ergo neceſſaꝛio pꝰ
fractõeʒ coꝛpus xpᷣi eſt ſemicirculare ⁊ triangulare.2 boc
ſimul ⁊ ſemel.quod eſt manifeſte falſum. quia coꝛpus xpᷣi
foꝛmã habet hũani coꝛꝑis.licet enim ſit ſub ſacramento:
foꝛmũ tñ natuꝛalẽ nõ amittit. ¶ Rñſio. ꝙ nulla ꝑs ſpẽi ẽ
vacua a ↄtinentia coꝛꝑis xp̃i ſicut ſupᷣ dictũ eſt. nec ſeꝗtur
ↄtentum eiuſdem figure ſit cũ otinente. Ad boc eniʒz ꝙ;
poc ſequeret᷑:opoꝛteret ꝙ fieret illa repletio per cõmenſu⸗
ratõeʒ et ↄfiguratõeʒ totius ↄtenti ad totum ↄtinens et ꝑ⸗
tium ad ꝑtes.quod non eſt hic. licet em̃ coꝛpus xpᷣi in ea⸗/
dem veritate a in eadem quantitate q̃ eſt in celo ſit ſb quo
libet ſacramento:ita tamen eſt ꝙ totũ coꝛpꝰrpᷣi toti ſpeciei
reſpondet.ſimiliter totum ſingulis ꝑtibus: et non totum
toti ⁊ ꝑs ꝑti. Ende non eſt ↄmenſuratio neq; configuratõ
totius et ꝑtium ex ꝑte ↄtenti: et totius et partis ex ꝑte co⸗
tinentis.et quia non eſt ibi configuratio neq; idemptitas
figurarum. non enia poſſunt aliqua eſſe eiuſdem figure:
niſ ipſa m ſe tota et partes ſuas poſſint cõfigurari. Pꝛi
mum ergo ſcilicet hoc. omne ↄtentum replens ſuum conti
nens. eſſ eiuſdem figure cum cõtinente:eſt falſinn. Sed ſi
adderet ꝑↄfignratõnem totius ad totum et ꝑtis ad ptez

tüc eſſet verũ. Sʒz m bũc modum nõ eſt coꝛpꝰxp̃i replens

ſpẽm ↄtinentem: Vel põt aliter dici.ꝙ duplex eſt repletio
quedam que reſpicit inanitatem quantitatis. quedaʒ que
reſpicit inanitatem ſubſtantie. In illis ſpeciebus nõ eſt in
anitas quantitatis. quia virtute ſupra naturam eſt in il⸗
lis.longitudo latitudo.profunditas ſine ſubſtantia. En⸗
de inanitatem quantitatis non replet corpus contentuʒ ſᷣ
inanitatem ſubſtantie.ſed hec repletio non reddit conten⸗
tum et continens eiuſdem figure:ſed illa que eſt quantita

tis. Nigura eniʒ circulario et ſemicircularis ᷣm ꝙ bie lo⸗

quitur de illis ſunt de genere quantitatis.il Ex his patzʒ
rñſio ad argumentũ quo videt᷑ oſtendi.ꝙ coꝛpus rpᷣi ſub
ſacramento eſt eiuſdem figure cum ſi pecie ↄtinente ſcʒ hec
omia quanta ſibinuicem ſuꝑpoſita vel intromiſſa non ex⸗
cedentia nec excellentia ſunt eiuſdem figure. ſ̊ quantitas
que pꝛius fuit pams:poſt ↄſecratõeʒ pᷣo nulliꝰſubſtantie.
⁊ quantitatis coꝛꝑis xpᷣi duo quanta ſunt ſibinuicezʒ ſuꝑ⸗
poſita nec excedentia nec exceſſa. ergo eiuſdem figure.ꝗa
pꝛima eſt falſa ſeʒ hec omnia quanta ſibinuicem ſuppoſita
7c. niſi ſi ubintelligat᷑ ꝙ h ſuppoſito vł intromiſſo fiat ꝑ cõ
menſuratõeʒ ſiue ↄfiguratõeʒ totius ad totum 2 ꝑtiuʒ ad
ꝑtes. Pꝛe.etſi eſſet vltimoꝝ terminoꝝ quantitatis ↄtinẽ⸗
tis ⁊ quanti ↄtenti aliquo modo ↄterminatio.quia cõten⸗
tum eſt maioꝛis quantitaus ꝙᷓ; ↄtinens quaſi incomꝑabi⸗
liter. etſi totum virtute ſuꝑnaturali contineatur a toto:ex
bmõi ↄterminatõe nõ relingꝗtur ibi idemptitas aliq figu⸗
raꝝ.cũ quãtitas hmõi ſit incõꝑabilis reſpectu quantita/
tis alterius. Exquo in ſacramento ↄtinet᷑ coꝛpus xp̃ᷣi ĩ to
ta ſua quantitate ſine aliqua ↄpꝛeſſione.et ſi ↄtineat᷑ a for
ma minoꝛi reſpectu quãtitatis coꝛꝑis ſui nulla oꝛietur cõ
figuꝛatio exr hmõi ↄtinentia.Cum em̃ tres linee foꝛme tri⸗
angularis ↄtinentis coꝛpus xp̃i ↄtineant:illud ex om̃i paꝛ
te et ſine ↄpreſſione:cũ nulla illarũ linearũ ſit oↄmenſura⸗
bilis alicui membꝛo coꝛpoꝛis ↄtenti:nullam deſcribent fi
guram in illo.

Queſtio.xliij.de manduca/

tione huiꝰſacramenti in generali.

quitur de mandu

catõne ſiue ſumptõne hbuiꝰſacꝛamẽti.que
eſt decima ꝑs huiꝰtractatꝰ. In hac parte
pꝛimo querit᷑ de manducatõne in genera
. li.Scðo de manducatõe in ſpãli.q¶¶ In p
ma ꝑte pꝛimo querit᷑ ð numero modoꝝ manducandi que
erpꝛimunt᷑ ꝑ manducatõeʒ ſpũalem ? ſacramentalẽ. Se⸗
cundo de idemptitate modorũ. Tercio pro quanto dicat᷑
quis manducare ſpũaliter. Quarto/p quanto dicat᷑ quis
manducare ſacramentaliter.

embeꝛum primum

Veritur ̊ pꝛimo.ſi ſint duo modi mãducã⸗
li ſc; ſacraliter et ſpũaliter. & ſic: videtur
hoc ꝙ duplex eſt res huiꝰ ſacramenti. ſci⸗

pſis rebo otentis a ꝓpꝛopꝛiant᷑ modi manducandi. Vnde
Inno.iij. Oupliciter coꝛpꝰcomedit᷑ quia dupliciter intelli
gitur. verum qð de virgine traxit ⁊ in cruce pependit: et
miſticũ quod eſt eccłia rp̃i ſpũ vegetata.. IJtem magiſter
in ſenten.ix.di.iiij.li.Sicut ſunt due res huiꝰſacramenti:
ita duo modi manducandi vnꝰ ſacramentalis alter ſi puakł
Item er ꝑte ſumentiuʒ accipit᷑ numerus. quia aut boni
ſunt ꝗ ſumũt ⁊ hi ſpũaliter. aut mali et bi ſacramentaliter
tm̃.Vñ Aug. bonus accipit ſacrẽĩm rem ſacramenti.ma
lus autem ſacr̃m et non rem. et vt dicit magiſter in ſentẽ.
Sacrm eſt coꝛpus rpi prium de virgine ſumptum. Res
ſpũalis caro xp̃i que eſt vnitas fidelium. ſic dicit Auguſt.
Item ex ꝑte modi ſumendi ſumit᷑ nũerus. qꝛ duplerx eſt
modus ſumendi ſcʒ ſub ſpẽ et in fide. VUnde Inno. ij. Ve⸗
rum coꝛpꝰxpᷣi comedit᷑ ſacramentaliter.i.ſub ſpẽ.miſticuʒ
aũt comedit᷑ ſpũaliter.i.in fide.Sic igit᷑ tam ex ꝑte eoꝛuz
qui manducant tam modi manducãdi ſunt duo modi tm̃.
ſcʒ ſacramentaliter ſpũaliter. ¶ Item in ſacra ſcriptura
inueniunt᷑ dno modi manducandi quoꝝ vnꝰ eſt cauſa vite
Yoh.vj. Qui mãducat me. ſ. digne: vinit ꝓpter me. Alia ẽ
ca moꝛtis.j.Coꝛĩ.xj.Qui mãducat indigne:iudiciuʒ ſibi
mqucat. Primꝰmodꝰmãducãdi ẽ ſpũalis. Aliaſacralis.
Cötra iiij. ſen. di. iij. dz. Dðm ẽ aliqͥs ſuſciꝑe ſacr̃m ⁊ rẽ
acramẽti. aliq̊s ſacrm 2 nõ rẽ.aliq̊s reʒ 2 nõ ſacẽm. Ecce
baptiſmate tripler modꝰaſſignatuꝛ. A ſili vr ꝓ tres
debẽt eſſe in ꝓpoſito.⸗ Item in ſacto baptiſmi et alijs vbi

*

licet ſigniſicata et cõtenta:⁊ ſignificata tm̃.

nõ eſt niſi res vna dupler eſt ſuſceptio.ſ.ſacr̃alis ⁊ realis
igit᷑ vt videt᷑ cum in hoc ſactr̃o ſit duplex res:q̃tuor debent
eſſe modi.¶ Iteʒ triplex vnioẽ qua vnit᷑ bõ teo.ſ.fidei ca⸗
ritatis ⁊ nature.Vnioni fidei rñdet cõmeſtio ſacr̃alis.ſu⸗
mere em̃ ſacr̃aliter xpᷣm:eſt ſumere eũ ſub ſigno inqtum ẽ
ſub ſigno. Vñ Inno.leꝝ coꝛpus xpᷣi comedit᷑ ſacraliter
i.ſub ſpẽ.qdð fieri non põt niſi virtute fidei.non dico fidei
foꝛmate:̊ aliqͥ modo ſumẽdi fidem ſcz vel vt eſt in habitu
vel ↄceptõne vel alio mõ. Vnioni caꝛitatis rñdet comeſtõ
ſpũalis.Comeſtio em̃ ſpũalis vnit comedentẽ ↄmembris
capiti.cuiuſmodi vnio eſt ꝑ caritateʒ. quare non ſitłr eſt
tercius modꝰmanducãdi ꝗ rñdet vnioni nature.¶ Itẽ cũ
aligs modꝰmanducatõnis rñdeat virtuti fidei ſicut man
ducatio ſacr̃alis.aliquis vᷣtuti caritatis ſicut ſpũalis.q̃ꝛe
nõ ſiliter aliꝗs virtuti ſpei.Sicut em̃ fide fit vnio creatu⸗
re rõnalis pᷣme veritati.⁊ caꝛitate ſumme bonitati:ſic ſpe
ipſi eternitati ſiue maieſtati ſumme.quaꝛe &̊n ẽ aligs mo⸗
dus ↄmeſtionis rñdens illi vnioni.i Item videt᷑ ꝙ nõ ſit
niſi vnus modꝰſic.voi vnũ ꝗpter alteꝝ:ibi vnũ tm̃. ſi ſa
cramentalis ẽ ꝓpter ſpũalem ſicut ſignũ ꝓpteꝛ ſignificatuʒ
vna tm̃ eſt manducatio.¶ Item caro xpi vere ẽ cibo. ſic
lucis eſt illumiare:ita illiꝰcarnis ẽ cibare.&ᷣ nõ coꝛꝑalit.

ſpũaliter.ꝗ aũt recipit ſacr̃aliter recipit caꝛnẽ ⁊ ſic ciba
tur ſpũaliter:&g̊ vnꝰeſt tm̃ m nnanei ſ oie
dum.ꝙ duplex ẽ modꝰmanducãdi cuiꝰ diſtinctõ a triplici
oꝛitur pᷣncipio.ſ.a diſpoſitiõe ſumentiũ.qꝛ quidã accedũt
male diſpoſiti.⁊ hi manducãt ſacr̃aliter.quidaʒ bñ: et hi
ſpũaliter. IJtem in mõ ſumendi.quidam.n.ſumũt oꝛe coꝛ⸗/
poꝛis et hi ſacr̃aliter.quidã oꝛe coꝛdis ⁊ mente qtũ ad in⸗
tellectum.⁊ hi ſpũaliter. Pꝛe.ab ipſo ſacramento ꝗa du⸗
plicem habet rem.ſ.coꝛpus xpᷣi veruʒ:et coꝛpus xpᷣi miſti/
cum.quoꝝ ſi vnuʒ accipit᷑ ſine altero:ſumens coꝛpus xpᷣi
veruʒ manducat ſacr̃aliter:ſumens coꝛpus xpᷣi miſticum
ſpũaliter.q Ad pꝛimũ g̊ obiectum dm. ꝙ ſicut aſſignan⸗
tur in ſacramento baptiſmi tres modi ſumendi. eo mõ in
hoc ſacramẽto pñt aſſignari tres modi diſtincti ſic. Qui⸗
dam ſumũt coꝛpꝰ xpᷣi ſacraliter tm̃. quidam ſpiritualiter
tm̃.quidã ſacr̃aliter et ſpãaliter. ihilominꝰ iſta diuiſio
que ꝑ ſumptõeʒ ſacr̃alem et ſpũaleʒ eſt foꝛmalis ſimpłr et
per dr̃ias ſimplir oꝓoſitas. Ila aũt que eſt ꝑ ſumptõneʒ
ſacr̃alem tm̃ et ſpũaleʒ nõ eſt ita foꝛmalis.qꝛ vna dr̃a ma⸗
terialiter loqᷓndo ↄplectit᷑ vtrãq; ↄdiuidentiũ.vñ nõ diſti⸗
guit᷑ ab alia niſi materialiter tm. 4¶ Ad aliud dðm. ꝙ ſi⸗
cut in hoc ſacr̃o eſt duplex res vna ſignificata tm vt corpꝰ
xpᷣi miſticũ:alia ſignificata ⁊ ſignificans ſcʒ coꝛpꝰxpᷣi ve⸗
rum. Similiter in ſacr̃o baptiſmi eſt duplex res.vna ſigni
ficata tĩ ſcʒ gratia:alia ſignificata ⁊ ſignificãs ſcʒ cara⸗
cter. Vnde ſicut in baptiſino non dicit᷑ ſuſciꝑe rem ſacr̃i ꝗ
ſuſcipit caracterẽ ſed ꝗ ſuſcipit gr̃am baptiſmalem: ſimi⸗
liter hic nõ dicit᷑ ſumere ſpũaliter ꝗ ſumit corpus xpᷣi ſub
ſacramento. Vnde Aug.loquens de ſpirituali manduca⸗
tione dicit.quid eſt xp:̃ᷣm manducare.non hoc eſt ſolum in
ſacramẽto coꝛpus eius accipere:ſed in ipſo manere.⁊ ha⸗
bere ipſum in ſe manentem. Spiritualiter enim mandiʒ⸗
cat qui vnitate xp̃i et eccleſie qua ſacramentuʒ ſignat ma
net.ſimiliter ergo eſt in hoc et in alijs q;tum ad hoc. AVd
illud quod obijcitur de triꝑlici vnione. Dicendum ꝙ acti
ones ſacramentoꝛum ? in ſignificando ⁊ in efficiendo ſũt
reſpectu ꝓꝑſonarum:non naturarum. quia aliquid agunt
circa perſonam pꝛimo et ꝑ ſe:non pꝛimo? per ſe circa na⸗
turam.Verbigꝛatia.ablutio baptiſmi ſignat ablutionem
non coꝛꝑis tm̃ vel aĩe tm̃ ſed ipſius perſone. ſimiliter effi⸗

cit ablutionem ſpiritualem circa ipam ꝑſonam. ſimiliter

eſt de alis. Vnde cum illa vnio que eſt nature humane
cum deo.non impoꝛtat aliquid factum circa perſonaʒ ho
minis ſed circa naturam:quia in illa vnione natura bũa
na non eſt perſona. Vnio autem que fidei eſt et caritatis
impoꝛtat aliquid factum circa perſonaʒ. ꝓpter qð etſi ali⸗
quis modus comedendi reſpondeat illi vnioni que ẽ fidei
et illi que eſt caritatis:non tamen debet eſſe aliqua reſpõ/
dens illi que eſt nature. Ael poteſt aliter dici.ꝙ in mãdu⸗

— —

—R—êr
—

ℳ

¶ LNueſtio
catione bac ꝓut exercetur a dignis duo importãtur. vnũ
eſt ipſa vnio ſacramenti. aliud eſt vnio quedam cum ipſo
contento.Fm ꝙ dicituꝛ ꝙ in ſumptõne ſpecies deſcendunt
in ventrem et ipſum contentum in mentem. Pꝛe. indigne
ſumentes ſumunt tm̃ ſacramentaliter. non ſumentes ſpiꝛi
tualiter. ſed tamen credentes virtutem et veritatem ſacra
menti ſpiritualiter tm manducãt. jm ꝙ dicit Angu. Cre⸗
de et manducaſti: et bec manducatio vnit cum coꝛꝑe mi⸗
ſtico. Qui aũt digne ſumunt ꝑfectius ſumunt. vniunt᷑ em̃
quodammodo ipli contento. Hec aũt vnio reſpondet vni⸗
oni nature. Hec igitur vnio que eſt in natura. repñtatur
in manducatõne ſacramentali m ꝙ bec manducatio exe⸗
cetur a dignis. vnde vnio que eſt naturarũ repꝛeſentatur
in manducatõne ſacramentali: ꝓut a dignis exercet᷑. pro⸗
pter quod non debuit modus ſpecialis manducatõnis iu
xta illam vnionem aſſignari.4 Ad illud quod querit᷑.q̃re
non ſdet modus aliquis virtuti que eſt ſpes. Dicenduʒ
ꝙ hoè ſacramentum eit ſacramentũ vnionis. Eius em̃ vir
iute vniunt membꝛa cum capite et membra adinuicem. S
virtus ſpei non eſt ꝓgrie vniens:quia ſpes eſt ꝓpꝛie futuri.
Et ſi obijciatur ꝙ ſpe fit vnio cum pꝛima maieſtate.dicen
dum ꝙ boc non eſt verum q̃ntum eſi de actu vie: quia ẽ in

expectatõne vt vie eſt. Etum autem ad actum patrie qui
eſt adbereꝛe ſumme maieſtati quodãmodo vnit .i. diſpoĩt

ad vnionem. Elel potell aliter dici. ꝙ iſte manducationes
non ꝓprie diſtinguunt᷑ ſm vjrtutes.quia manducatio ſpi⸗
ritualis eſt m fidem et caritatem: ſed 'm res ſacramenti
et omne ſacramentum quod habet duas res poteſt peipi
ſacramentaliter et ſpiritualiter. 4 Ad illud quod obijcit᷑.
vbi vnum ꝓpter alterum ac. Dicendum ꝙ hoc intelligit᷑
ſit vnum ꝓpter alterum quod ab illo nõ poteſt ſeparaꝛi.
facta aũt ſe ꝑatione iaʒ non eſt vnum. el põt dici. ꝙ vnũ
et alterum hm ꝙ dicitur vbi vnum ppter alterum. non di⸗
xit vnum ſimpliciter:ſeo vnum in relatõne.nec tm̃ eſt no⸗
ta pciſionis abſolute. ſed oꝛdinis ſiue relationis. Hec at᷑
p̃ciſio multitudinem non excludit.ql Ad illud quod obijci
tur. qꝙ carnis rp̃i eſt cibare ⁊c. Dicendum ꝙ actus ciban⸗
di ſemꝑ recipit diſpoſitõnem ſuſcipientis ſicut illummina⸗
re. VUnde ſicut geminatur diſpoſitio:ſic ⁊ modus mandu

candi.
Membꝛumſecudum

Onſequenter querit᷑.vtrum idem ſit mãdu⸗
catio ſacramentalis 2 ſpualis. . nõ:patzʒ
j. Coꝛin. xj. Quotienſcuq; ⁊c. Nugꝰ.bonus
Vccipit ſacramentũ ⁊ rem ſacramenti:malꝰ
dᷣo ſacramentum ⁊ nõ rem. Ad quod dicimꝰ ſacramentuʒ
boc appellari eoꝛpus domini de virgine ſumptum. rem ſpi
rimalem carnem rpi que eſi vnitas fidelium. Monꝰ ergo
accipit ſacr̃jm.i.carnem xpᷣiꝗpꝛiam ſanguinẽ. rem id ẽ
ynitatem fideliũ gratie augmentuʒ. Adalus vo accipit
ſacramentũ.i.coꝛpus xpᷣi ſub ſacramento.⁊ nõ rem.i. vni
tatem eccłie cc bonꝰ manducat ſpũaliter et ſacralit.ma⸗
lus vᷣo ſacraliter tm̃. 4 Item nõ manducans mãducat.i.
nõ manducãs ſacramentaliter manducat ſpũaliter: mã
ducans ſacramentaliter non manducat ſpũaliter. econ/
tya bec glo. ¶ Iem ſupꝑ illud.j.Coꝛin.xj. Qui manducat
bibit indigne. Queritur quõ hic aliquis manducans di
catur manducare indigne:cum dñs dicat. Qui mãducat
me iße vinet ꝓpter me Job. vj. Uo quod dicimus duos eẽ
modos mandacandi.vnum ſacramentalem quo maducãt
tam boni qᷓ mali: alterum ſpiritualem quo ſoli boni man
ducant. ſᷣm illud Aug. Quid eſt xrpᷣm manducare nõ boc
ſolum eſt in ſacramento coꝛpus eius acciꝑe:ſed in ipᷣo ma
nere et babere ipſum in ſe manentem. ſpualiter em̃ mãdu⸗
cat qui in vnitate xpᷣi et eccleſie quam ipſum ſ acramentuz
ſignat manet. ¶Qam qui diſcoꝛdat a xpo: nec carnem xp̃i
manducat nec ſanguinem bibit. et ſibi tante rei ſacramẽ/

tum ad iudicium quotidie accipiat. Ex his Pee

manducatio ſecramentalis et ſpiritualis.Contra.ve⸗

ritas rei ex veritate actus non dinoſcitur. vnde vere cali⸗
dum vere calefacit: et vere lumen vere illumi nat.igit᷑ cum
coꝛpus xp̃i vere ſit cibus vere cibat. ſed vere cibare eſt ſpi
rita aliter cibare. quia cum ſit cibus ſpiritualis: vera eiꝰ
cibatio eſt cibatio ſpiritualis.igitur cum ſit vere cibus et
ſpiritualis vere cibat.i. ſpiritualiter. ¶ Item vt dicit Bre⸗
go. Quedã ſunt ſumme bona. quedam infima quedã me-
diocra. Et ideo dicit Aug. alijs veꝛbis.ſcʒ ꝙ quedaʒ ſunt
maxima bona quedam minima quedam mediocra. Sed
dicit Greg. Summne bona ſunt que ſi babeantur non con
tingit enʒ male vti. Sed inter oĩa bona maximũ eſt corpꝰ
xpᷣi.igitur ſi babeatur: nõ contingit eo male vti. ſed habet
cum manducatur ſiue ſumitur in ſacramento: igitur tůc
non contingit eo male vti. igitur eius vſus ſemper ẽ bonꝰ.
igitur ſemper ſumitur ſpiruualiter: quia vſus illius non
eſt bonus niſi ſpiritualiter ſumatur. 4 Item Damal. per
illa que ſunt aiſueta 'm naturã: traniferimur ad ea qᷓ ſũt
ſupꝛa naturã. Idem ſicut panis ? vinũ ꝑ comeſtionez na
turaliter in carnem et ſanguinem tranſmutant mãducan
tis et bibentis: ita ꝓpoſitõmis panis et vinũ ꝑ aduentũ ſpi
rituſſancti tranſit in coꝛpꝰrpᷣi ? ſanguinem. Ex bis ver⸗
bis Dam.pʒ.qꝙ iuxta modũ manducatõis coꝛꝑalis: qtuʒ
ad aliquã ſilitudinẽ inqrendũ eſt de ſpũali. Querit vtꝝ
dicimꝰ coꝛpꝰ xpᷣ manducaꝛi ſacr̃aliter. vel rõne ſilłitudis
in maſticatõne:qð nõ videt᷑.qꝛ in maſticatõne fit quedam
diuĩſio cibi ⁊ diſiinctõ.q̃ nõ ↄuenit coꝛ pi xp̃i.cũ ſactᷣaliteꝛ
mãducat᷑. Llut rõne ↄuerſionis q̃ ſiłr nõ ↄuenit.nõ em̃ cõ⸗
uertit᷑ coꝛpꝰxp̃i in coꝛpꝰcomedẽtis ĩ hmõi mãducatõe:nec
ecõuerſo.Aut rõne ſeꝑationis.q̃ ſimilit᷑ nõ ↄuenit.quia ĩ
coꝛpe xp̃i nibil ẽ impurũ.Vñ nõ ſeꝑatur ibi purnʒ ab im⸗
puro.igit᷑ ſolũmodo ratõne enionis.dicit᷑ igitur coꝛpꝰxp̃i
manducari ſacr̃aliter ratione vnionis eiuſdem cum man:
ducante.igit᷑ ꝗ ſacr̃aliter manducat coꝛpꝰxp̃i.eo ꝙ vnituꝛ
eideʒ:dĩ ſic mãducaꝛe· igit᷑ cũ ſpũalit mãducare nõẽ alið
q̃ verũ coꝛpꝰxp̃i:quia eo or̃ manducari ꝙ virtute ſacmen
ti vnitur: videt ꝙ idem ſit manducare ſpualiter ſaẽmen
taliter. ¶ Iem ſicut dĩc mꝗr in ſenten. habetuꝛ in glo.j.
Coꝛin. xj. AN mure vel ab alio bꝛuto nõ ſumit᷑ coꝛpꝰxpᷣi ali
quo mõ. qꝛ etſi ↄtingat ꝙ ſpẽs ſub qbo tinet᷑ corpexpi cõ⸗

.

municant:nullo mõ ipſi coꝛꝑi xp̃i vero vel miſtico vnitur

igit ad omeʒ modũ maãducãdi regꝗrit᷑ vnio maducãtis cuʒ

—

mãducato.iĩgit᷑ ⁊ ad mãducatõem ſacr̃alem. vᷣ qñ eſt hmõi
vnio eſt manducatõ ſpũalis:igitur vt pꝛius.⸗ nſio. ꝙ

nõ eſt eadem manducatio talis et talis. H̊ di a. cui? di⸗

ſtinctõ a triplici cauſa oꝛtum babet vt dictuz eſt. 4. Ad pri
muz doõm. ꝙ quedã ſunt eſſentie que ſunt ſemper coniũ⸗
cte ſuis actibus ſicut calidum et hmõi.et in talibus ad ve

ritatem rei ſeqtur veritas actus.quedam ſunt q̃ non ſunt

nccio ↄiũcte.ſᷣ impedimentũ babent qñq; ex ꝑte ſuſcepti⸗
bilis ſiue obiecti: talis eſt cibus. ꝓpteꝛ qð non ſequitur. eſt
vere cibo: igitur vere cibat. ¶Multi em̃ ſunt qui ſumunt ve
rum cibũ ⁊ bonũ:nõ tñ cibant᷑ vere.ĩmo eſt eis potius cau
ſa moꝛtis ꝓpter aliquod impedimentuʒ ex paꝛte illoꝛum.
Ad aliud doᷣm. ꝙ Greg. et Aug. in diſtinctõne bonoꝝ
dicũt maxima bona ? ſumme bona vᷣtutes. ꝗbo null?male
vtit᷑. vt pʒ ex diffinitõne vᷣtutis quam ponit Aug. dicens.
Virtus eſt qualitas bona mentis q̃ bene viuit᷑:qua nemo
male vtit᷑ ⁊c. Unde ſub illa dr̃ia bonoꝝ non cõpꝛebendit᷑

coꝛpꝰxp̃i. Si aũt velimꝰextendere nome boni. ita ꝙ ſb ma
gno ſiue ſumme bono opꝛehendat᷑ coꝛpus rp̃i.dicemus ꝙꝙ
tüc dicit᷑ baberi:q fide oꝑante ꝑ dilectõem habet᷑.non eĩ
dicit᷑ haberi cum habet᷑ in pixide vel in oꝛe. ſicnt nec virtu
tes dicunt᷑ haberi cuz habent᷑ in cogitatione vel ĩ intelleĩu
ß ſolũ cũ infoꝛmant oĩam. reuera qñ ſic habet᷑.i.cũ bñs
vnit᷑ ꝑ fidem 2 dilectõeʒ: nõ vtit᷑ male illo inqᷓtum ſic hr̃.

¶ Ad alind qð ſegtur. dõm ꝙ eſt vnio multiplex que reꝗ⸗

ritur ad pfectã manducatõeʒ coꝛpis rp̃i.ſ. ꝑ naturam: co
gnitõez: 7 dilectõez. Vbi at eſt iſta tria repire bᷣm ſuũ pfe⸗

ctu ĩ mãducãte:ẽ reꝑiẽ mãducatõʒ m ſuũ ꝑfetʒ. 2 vbi ali

qð boꝝ deſicit:ñ ẽ ꝑſcta maducatõ ſic nec vnio.i õ igẽ ꝙ

aliquis comedens habet fidem infoꝛmẽ:aliquis fſoꝛmataʒ
ps. Aliꝗs hʒ dilectõeʒ ꝑ modũ doni gatiſdati:aligs ꝑmo
duʒ gꝛatũfacientis.vbi aũt ẽ fides ſoꝛmata ⸗ dilectõ ꝑ mo
dum doni gratũfacientis ĩ manducãte: ibi eſt maioꝛ vnio
cũ manducato.⁊ talis manducãs ſpũaliter mãducat. vbi
aũt eſt ſides infoꝛmis et dilectio ꝑ modũ doni gꝛatiſdati.
ibi eſt minoꝛ vnio ⁊ manducatõ ſacramentalis. Concedẽ⸗
dum eſt igit᷑.ꝙ in vtraq; manducatõe ſacramentali et, ſpi
rituali eſt vnio quedã.ſed differt vnio ꝓut eſt ſacramenta
lis manducationis ⁊2 ſpũalis:eo modo qͥ dictum eſt. Ex h̊
patet rñſio ad obiecta.ſupponat᷑ hoc ad pñs quouſq; hoc

pleni determinetur ſicut infra fiet. —
embꝛum terciũ

Onſequenteꝛ querit᷑ ꝓ quanto dicit gs ſpũ⸗
aliter manducare.Et querſit᷑ vtrũ ex actu fi
dei ꝗ eſt credẽ. ſic: videt᷑ ꝑ hoc. ꝙ exiſten
fide in actu ſi eſt manducatõ eſt ſpũalis.ñ
exiſtente fide:non eſt manducatõ ſpũalis. g ex fide ſiue ex
actu fidei eſt manducatõ ſpũalis.⸗ Itez. .ad Ro. Juſtꝰ
ex fide viuit. Idem habet᷑ Abacuc.j. Vita aũt nõ eſt ſine
manducatõe. Joh̊.vj.Niſi mãducaueritis carnez filij ho
minis ⁊ biberitis eiꝰſanguinẽ nõ habebitis vitã in vobis
Põt g̊ ſic argui. vita eſt ex fide.et vita nõ eſt ſine mãduca⸗
tõne:̊ manducatõ hmõi eſt a fide ſiue nõ ſine fide.4 Stez
Aug.Crede ⁊ mãducaſti. ſed ↄſiat ꝙ hoc intelligit᷑ de mã
ducatõne ſpũ ali:̊ videt᷑ ꝙ ex actu fidei ſit manducatõ ſpi
ritualis.Contra.multi iniuſti hñt actũ fidei. qui etiã
cum deuotõne ſumũt coꝛpꝰxp̃i. ſi ̊ ſpũaliter manducaꝛe ẽ
ab actu fidei:iniuſti manducãt coꝛpꝰ rp̃i ſpũaliter. qð eſt
ↄtra Aug.dicentem.ꝙ nullꝰſpũaliter manducat: niſi qui
eſt mẽbꝛũ xp̃i et manet in xpᷣo.¶ Si diceret᷑ ꝙ manducatõ
ſpũalis eſt ex actu fidei foꝛmate.i.oꝑantis ꝑ dilectõnem.
Adhuc obijcit᷑.ſi actus fidei cum caritate ſufficit ad ſi piri⸗
tualẽ manducatõeʒ: ꝗᷓ om̃e qð credimꝰ 2 diligimus man⸗
ducamꝰ:ᷓ cum multa alia credamꝰqꝙᷓ; hoc ſacrjm vel rẽ hbu
ius ſacramenti: videt᷑ q manducatio ſpũalis ſit multoꝛũ
alioꝝ et omniũ articuloꝝ.et ꝙ manducatio nõ ſit huic ſa
cramento ꝓpria:quod falſum eſt.¶ Item manducatõ ſpi
ritualis dicta eſt ad ſimilitudinẽ materialis:ſed mandu⸗
cans materialiter ſibi cibũ incoꝛꝑat.Qui aũt credit 2 di⸗
ligit rp̃m:incorꝑatur xp̃o.ꝗᷓ potius manducat᷑ qᷓ mandu
cat.ᷣ videt᷑ ꝙ manducatio ſpũalis nõ eſi ex actu fidei ope
rantis ꝑ dilectõeʒ. nſio.q; in coꝛꝑalibo eſt ꝓpꝛie man
ducatio:⁊ ab illis ad ſpũ
ꝙ multi actꝰↄcurrunt ad ꝑfectam manducatõeʒ. In com
meſtione enim ſpũali ſunt plures actus ſi pũales ad inſtar
materialis.ſcilʒ maſticatio.refectio ſiue delectatio. aſſiła
tio et in coꝛꝑatio.ANaſticatõ ↄſiſtit in diſcreta deliberatõ
ne ſiue ↄſideratõne illius qð ſumendũ eſt in cibũ.ſ. q̈bñfi
cum viuificatiuũ. vtpote coꝛpꝰxp̃ᷣi qð fiunt ꝓ nobis expoſi ⸗
tũ in pꝛeciũ ad redimendũ ſcʒ in cruce ⁊ in altari: in cibũ
exponit᷑ ad viuificandũ ſcʒ vita gre. Joh.vj. iſi mandu
caueritis car.fi.ho.et bibe.eiꝰſang.nõ ha. vi.in vobis.et
ad nutrienduʒ ad vitã eternam. Joh. vj. Qui manducat
car.me.⁊ bi.ſang.me.hʒ vitã eternam.ad hoc ſegtur dele
ctatio ſiue delectabilis refectio ex ↄſideratione pᷣcioſitatis
et bonitatis eiꝰquod ſumit᷑ ꝙ eſi panis de celo deſcendẽs.
quo Sapiẽ.xvj. Panem de celo pꝛeſtitiſti eis ſi.la.⁊c.
Ad hoc ſegtur aſſimilatio.hec aũt duo ſcʒ deliberatõ ſiue
oſideratio ⁊ aſſimilatio fiũt ꝑ fidem. De ↄſideratõe patet.
De delectatõe ſiue delectabili refectõne habet᷑ ab Augul.
q dicit. Oꝛ in cognitõe eſt tota delectatõ iuxta illud. Joh.
xvij. Hec eſt vita eterna vt cognoſcant te verũ deũ et quez
miſiſti ihᷣm xpᷣm. Si em̃ aligꝗs diligit aliquẽ nõ ꝓyteꝛ hoc
lectat᷑ in ipo.ſᷣ ſi bona illisvidet:tũc delectat. Silr fi⸗
vm eſt aſſilatio. Uñ Johj.j. Dedit eis pratem filios dei
fieri his ꝗ credunt ⁊c̃. Incoꝛꝑatio q ꝓprie dr vnitõ.fit per
omoꝛẽ q eſt copula amatis ⁊ amati. Ad ſpũalez g mandu
catoeʒ reqritur ↄſiderano fidei affectio amoꝛis. 4Ad il
lud q̊ qð pꝛimo obijci᷑ ʒ. dom ñ ſufficit fides q̃liſcunq;

alia eſt tranſiata.otandũ ergo

ᷣ reqritur illa que eſt oꝑans ꝑ dilectioneʒ. 4 Ad illud qð
obijcit ꝙ ſi actsfidei opantis ꝑ dilectõneʒ ſufficit ad ſpna
lem maducatõeʒ.̊ qð credimꝰ ⸗ diligimꝰmanducamꝰ.et
ita oms articulos ⁊c. Ddm ꝙ nõ ſeqtur.qꝛ mãducatõ nõ
eſt cuiuſcũq;:ſi cibi.vñ nõ a quolibet actu fidei oꝑantis ꝑ
dilectõeʒ eſt ſpũalis mãducatõ:ᷣ ſolũ vt eſt reſpectu cibi.
⁊ cibi talis:ſcʒ caꝛnis xpᷣi expoſite ꝓ nobis in cruce.in pꝛe
ciũ redemptõis et in altari in cibũ educatõis ſiue refectõ⸗
nis.¶ Ad illud qð obr̃.q; mãducãs coꝛꝑaliter incoꝛꝑat ſi
bi cibũ ⁊ hic fit ↄtrariũ ⁊c.DOm ꝙ non eſt oĩmoda ſilitu
do in illa ⁊ bac maducatõe.eſt tñ ſufficiẽs ſiłitudo ad trã⸗
ſlatõeʒ.qꝛ ſicut in coꝛꝑali mãducatõne ẽ maſticatõ. delcta⸗
tio.aſſiłatio ⁊ incoꝛꝑatio:ſic in ſpũali.ſᷣ in G eſt diſſilitu⸗
dõ.ꝙ ĩ coꝛꝑali mãducãs.qꝛ nobilioꝛ eſi ⁊ pᷣtuoſioꝛ ipſo ci
bo: auertit in ſe cibũ. In ſpũali eſt ecouerſo:qꝛ cibo eſt vir
tuoſioꝛ ⁊ dignioꝛ ⁊ ↄpletioꝛ mãducãte. OPre.nos mutabi⸗
les ſumꝰ:ipſe ꝗ eſt cibo ĩmutabilis. Rõ aũt ꝓpoſita nulla
eſt: quia in tranſlatõne hmõi non requirit᷑ omoda ſimili
tudo ſed ſufficit aliqualis.

Mlembꝛum quartũ

Onſequenter querit ꝓ quãto dicit᷑ quis ſa⸗
cramentaliter mãducare. querit᷑ an ex ſo⸗
la actõne coꝛꝑali. ſic:videt᷑ ꝑ ſimile in ſa
cramento iſmi ꝗ em̃ imergit᷑ corpaliter
i baptiſmi ſeruata:baptiʒzat᷑ ſacraliter. ſiłr vi⸗

detur ꝙ ꝗ recipit ſacrẽ̃m hoc coꝛꝑaliter manducatſie acfali⸗
ter.¶ Item maducatio ſpũalis attendit᷑ in actõne ſpũali.

& videt᷑ ꝙ ſacr̃alis attendit᷑ in actõne coꝛꝑali.¶ Item mi⸗
nima diſpoſitio q̃ poſſit haberi ad hoc ſacr̃m eſt fides in⸗

foꝛmis.̊ ſine hac põt mãducaꝛi ſacraliter: ̊ſola actio coꝛ

ꝑalis ſufficit. Pꝛobatõ mĩoꝛis.hereticꝰſacerdos põt cõfſi
cere.̊ nõ min eſt ↄficere q ſacraliter ſumẽ: ᷓ hereticꝰpõt
ſacr̃m ſumere.q ſine actu fidei põt ſacr̃aliter mãducari:q̊
ſola actõne coꝛꝑali.¶ Item quecũq; inſeꝑabiliter ſũt vmi⸗
ta.qdiu ſunt in nullo actu ſepant᷑. ſi vnũ ſumit᷑ ⁊ maãdu
catur ⁊ aliud.ſed ſic ſe hñt ſpẽs panis et coꝛpꝰ xp̃i:igitur
ꝗ manducat ſpẽm comedit coꝛpus rp̃i.ſed nõ ſpualiter: qᷓ
ſacramentaliter. comedit ſacraliteꝛ ſola actõne coꝛꝑali.
Konnrakac actũ ſacr̃alem reꝗritur intentio. ſi em̃ ver⸗
a diceret aliquis 2 nõ intenderet ↄſecrare nõ ↄficeret. A
ſimili videt᷑ ꝙ et ſi quis ſumeret ſpẽs ſacramẽti ⁊ mãduca
ret.⁊ nõ intenderet ſumere ſacrẽ̃m:nõ manducaret ſacr̃a⸗
liter. ¶ Item fides eſt fundamentum oĩm ſacr̃oꝝ.⁊ max i
me huiꝰ:quia in foꝛma huiꝰdicitur miſterium fidei ⁊c.er⸗
go ſi aliquis deguſtat ⁊ nõ credit:non ſumit ſacramenta⸗
liter. Item duo ſunt de integritate ſacramenti.ſcilz ſigni⸗
ficatio ⁊ ſanctificatio.ſ̊ᷣ ei ꝗ nõ credit nec ſignificat ſacr̃m
neq; efficaciam ſanctificationis pꝛeſtat: ꝗ̊ talis nullo mo⸗
do manducat.i Iteʒ ſi ſola maſticatio corꝑalis ſufficeret

tũc malus vel angelus aſſumpto carne et homo ngegene
Ran⸗

ſacr̃m ſacramentaliter ſumeret:quod nõ eſt verů. ¶¶
ſio.q ſacramentaliter manducare eſt ſactẽ̃m manducaꝛe 2
vt ſacr̃m.ad hoc em̃ ꝙ actus ſit ſacramentalis:neceſſe eſt
ꝙ reſpiciat ipſum ſacramentũ vt ſacramentũ. ad h̊ ꝙ ali⸗
quis manducando ſpẽs manducet ſacramentum: duo ex⸗

iguntur.ſcʒ exiſtentia cibi et eiꝰad cibatum debita conue⸗

nientia. et poſt exigitur exiſtentia cibi et eius ad cibandũ
Abita ſiue naturalis ↄuenientia. Pꝛimũ patet. qꝛ ſi non
p̃ceſſerit ſacramenti confectio:non põt ſequi manducatio

Scẽoðm exigitur. quia cibus iſte ſolu hominibo eſt ↄceſſus

vnde ſicut hõ ſolꝰbaptiʒat᷑:ita coꝛpus xp̃i ſacr̃aliter a ſolo
hoĩe manducat᷑.⁊ ſicut ſolꝰhõ ſuſcipit ſacr̃m baptiſmi:ita
ſolꝰhõ ſuſcipit ſacr̃m euchariſtie.Ad h̊ autẽ ꝙ manducet
vt ſacrm neceſſaria eſt intentio ⁊ intentõnis regulatõ.vel
bm fidez que eſt in xpᷣo:vei ſᷣm fidem que eſt in altero.In⸗
tentio inquã neceſſaria eſt.Qam ſi quis iret ad menſaʒ ⁊
intenderet coꝛpꝰreficere.et aligs ꝓ pane ↄmuni ſacr̃m ſibi
ſicut panẽ offerꝛet.et ipſe intenderet oĩno cibum coꝛpora⸗/
lem ſumere: nemo diceret eum ſacramentum mãducaſſe.

—

— —.—

NNneſtio

Neceſſe eſt etiã ꝙ illa intentio dirigat᷑ vel ̃m fidẽ que ẽ
in ipᷣo vel in altero:qꝛ vł opoꝛtet ꝙ credat ꝙ ſub illa ſpe

cie aliꝗd lateat ſpũale qð ſumere intendat: vel opoꝛiet

ꝙ ſaltem intẽdat ſumere qð alios credere eſtimat q;uis

ipᷣe nõ credat.ñ ſi aligꝗs hereticꝰ intendit acciꝑe quod

eſtimat eccleſiã credere coꝛpus xp̃i eẽ:qᷓuis non credat:
ſacramẽtaliter comedit.qꝛ qᷓuis intentio ſua nõ regule⸗
tur nec attingat rem ſacramẽti ꝑ ꝓpꝛiam fidem:attingit
tñ mediãte fide aliena.nã ſacꝛamẽtaliter comedit q;uis
nõ ita attingat ſiẽ ille qui credit fide ꝓpꝛia.et ſic patʒ ꝓ
quãto dicat᷑ ſacramẽtaliter mãducare.ſcʒ qꝛ ſacramẽtũ
pꝛimo vere exiſtit.et ip̃ᷣe qui mãducat illud ſacramentũ
ſumere intẽdit.ſiue qꝛ credit eẽ verũ ſacramentũ.ſiue qꝛ
eſtimat alios credere. Ad pꝛimũ ergo qð obiectũ ẽ.ꝙ
ſufficit ſola mãducatio coꝛꝑalis ⁊c. Dicẽdũ nõ ſufficit.
imo requirit᷑ pᷣtacta ſcʒ ꝙ mãducet ſacramentũ vt ſacra
mentũ.et ad hoc neceſſaria eſt intẽtio et intentõis regu⸗
latio vl fides que eſt in ipo vel que ẽ in alio. Ad illud
ſimile de baptiſmo.dicendũ.ꝙ in baptiſmo adulti non
ſufficit ĩmerſio cũ foꝛma verboꝝ:ſed requirit᷑ ꝙ aſſit in⸗
tentio regulata fide ꝓpꝛia vel aliena et ſic eſt in ꝓpoſito.
Ad id qð obijcitur ꝑ ſimile de ſpũali mãducatõne. di
cendũ ꝙ non eſt ſiłe.quia in actu ſidei et caritatis ſemꝑ
res ſpũalis attingit᷑.et ita res ſpũalis nõ fruſtrat᷑.ſᷣ cũ
ꝗs manducat coꝛpaliter pt᷑ eẽ ꝙ nõ attingat aliꝗd qᷓ; qð
ſpũaliter ſu beſt.nec intellectu.nec affectu.nec ꝑ ſe.nec ꝑ
alterũ.et ita nõ mãducat vt ſacramẽtũ.⸗.! Ad illud qð
obijcit᷑ de fide infoꝛmi qð eſt miĩma diſpoſitio ad h̊ ſacꝛa
mentũ.dice ndũ ꝙ nõ eſt verũ qꝛ mioꝛ eſt ↄgnitio eſtima

tõis qᷓ fidei infoꝛmis.et minꝰ eſt intẽdere facere qð aliꝰ

facit:qᷓ; intendere qð credit.hie tñ qꝛ aliqua diſpoſitõ ẽ.

ideo aliquo mõ maducatõ ſacramẽtalis eſt quis nõ ita

plene..Ad illud qð obijcit᷑ de inſeꝑabilitate.dicenduʒ
ꝙ et ſi inſeꝑabilia ſunt qtũ ad ſimultatẽ eẽndi.qᷓdiu em̃
eſt ſpẽs ſimul ſunt:nõ tñ ſunt inſeꝑabilia qᷓtuʒ ad ſimul
tatẽ patiendi.Poteſt em̃ ꝗs ꝑfoꝛare ⁊ frangere ſpeciem
cum nihil fiat circa rem cõtentam.ſilr et manducare.et
qm̃ ſacramentũ dicit comꝑatõem ad rem:nihil dicit᷑ at⸗
tingere rem ſacramẽti niſi attingat rem aliquo genere

Wueſtio. xiui.de mandu/

catõne buiꝰ ſacramẽti in ſpeciali.

Equitur de mãdu/
catõne coꝛꝑis in ſpali.et pꝛimo querit᷑
de mãducatõe facto in cena.ſecundo de
mãducatõne quã frequẽtat eccłia. De
mãducatõne pꝛima.pꝛimo querit᷑.vtꝛũ

xpᷣe ſumpſit coꝛpꝰ ſuũ in cena. Secũdo dato ꝙ ſic.vtruz

ſumpſit illud ſpũaliter vel ſaceamẽtaliter. Lercõ quale
coꝛpꝰ tedit diſcipulis.Quarto vtrũ coꝛpꝰ ſuũ dedit iu⸗
de. Nuiĩto vtrũ coꝛpus illud ſumptũ in cena reſeruatuʒ
in pixide vſq; ad moꝛtẽ xpᷣi moꝛeret᷑. Sextum vtrũ conſe
cratõe facta in triduo ſepulture:fieret aima cũ coꝛpoꝛe
ſub ſpecie panis vel coꝛpuo ſine aĩima. Septimo vtrum
rpᷣc potuit facere ꝙ in triduo aima ſua eẽt cũ coꝛꝑe ĩ vno
loco:et nõ cum eodem ĩ alio loco.

lembꝛum pꝛmum

comediſſet ⁊ bibiſſet.glo.comedit rpᷣe ⁊ bi
bit: cũ in cena coꝛꝑis et ſanguĩs ſacramen
a tradidit apłis.vñ qꝛ puri ↄnñ̃icauerunt
coꝛpis et ſanguĩs ⁊ ipᷣe ꝑticipauit eiſdẽ.ij. ad heb. ¶ Itẽ
leuit. viij. Cunq; de ſanguie arietis.glo.eſicij. pꝛimo ſa⸗
cerdos.poſtea filij eius ſanguĩe vngebant᷑.qꝛ xpᷣc ĩ cena
pꝛimo ſanguĩem accepit deinde diſcipulis dedit.¶ Item
alia glo. ibidem. cum bibit et alijs bibere dedit: inte lli⸗
gibilem ſanguĩem ſuꝑ altare.i.coꝛpus ſuũ fudit.ꝗ Itez
biero.et habet᷑ de cõſe.diſ.ij.nec moyſes dedit nobis pa

Irca pꝛimuʒ ꝓcedit᷑ ſic.iij. Ruth. Cunq;

7 9/6%%

xliiij.

nem verũ:ſed dñs ihus.ipᷣe cum aplis cõuiuia et conui⸗
uium:ipᷣe comedẽs et qui comedit᷑. Item verſus. Rerx ſe
ct in cena turba cinctus duodena.Se tenet in manibo
ſe cibat ipᷣe cibus.¶ In veteri teſtamẽto maximũ ſacra⸗
mentũ fuit circũciſio. In nouo teſtamẽto baptiſma. ſed

vtrũq; ſumpſit xpᷣe:quare nõ ſimiliter hboc ſacramẽtum
Contra.xpᷣc nõ fuit diuiſus a ſe.ergo nõ potuit eẽ aſ⸗
umens et aſſumptũ... Item coꝛpus gloꝛificatũ nõ indi

get nutritõne ſiue cibo:ſed moꝛtale et coꝛruptibile.igit᷑
cum aĩma cõpꝛebenſoꝛis ſe habeat ad aĩiam viatoꝛis.ſic
coꝛpus gloꝛificatũ ad coꝛpus nõ gloꝛificatũ.aĩma ↄpꝛe⸗
henſoꝛis nõ indiget cibo ſpũali.igit᷑ cum anima xpᷣi fue
rit talis nõ indigebat cibo ſiune manducatõe hmõi.⁊ ita
fruſtra ſe ſumpſiſſet.¶ IJItem in ſumptõne iſta ſumptuʒ
nobilius eſt et virtuoſiꝰ ſumẽte vt dictum eſt ſupꝛa.et ex
hoc eſt ꝙ cibus cõuertit cibatum in ſe.nõ ecõuerſo.łᷣ nul
lus cibus eſt nobilioꝛ vel virtuoſioꝛ xpᷣo:̊ ⁊c.¶ ſum
ptio coꝛꝑis xpᷣi quocũq; modo ſumet᷑ fit ſub velamĩe.ſᷣ
xpᷣc nõ mãducauit ſe ſub velamine:̊ ⁊c̃.mĩoꝛ patʒ.quia
aperte totũ videbat.¶¶ Reſpoſio.ſᷣm q; dicunt mite au⸗
ctoꝛitates. xpᷣc ſumpfſit ſeipᷣm in cena qñ tradidit ſe di⸗
ſcipulis.Dicendũ igit᷑ ꝙ ſicut rpᷣc ſuſcepit ſacramentuʒ
baptiſmatis nõ neceſſitate purgatõis ſ̊ diſpenſatõe no
ſtre infoꝛmatõnis.vt eẽt alijs exemplũ et inſoꝛmatio: ad
idem ſiłr dico ꝙ nõ ſuſcepit coꝛpꝰ ſuũ ꝗpter effectũ ali⸗
quem aſſequẽdũ ex ipᷣa ſumptõe:łᷣ vt alijs daret exem⸗
plum ſumendi.Vnde Criſ.ſuꝑ math.xxvj.dicit. Hibit
ex eo vt audiẽtes boc:nõ dicerẽt quid ſanguĩ em bibo et
carnẽ mãduco.vt em̃ nõ turbarent᷑ ſicut turbati fuerunt
qũ multi abierũt retro. YJoh̊.vj.pꝛimꝰ ſanguĩem ſuũ bi
bit.¶ Ad hoc ergo qð obijcit.ꝙ xpᷣc nõ fuit diuiſus a ſe
⁊c̃.dicendũ ꝙ hoc verũ eſt.qtum ad diuiſionem ſubſtan
tie vel nature.verũtamẽ licet xpᷣc ſemꝑ fuit idem nũero:
tamẽ nũeroſe fuit ſimul et ſemel.qð nulli alij indiuiduo
cõuenit.vñ qꝛ nũeroſe fuit ſimul et ſemel.et rõne ꝓpꝛie⸗
tatũ ↄtrariaꝝ ſibi ↄueniẽtiũ.⁊ diuerſoꝝ locoꝝ ↄtinẽtiũ
idẽ potuit eẽ aſſumẽs ⁊ aſſumptũ.¶ Aod illud qð obijcit᷑
ꝙ; anima chꝛiſti non indigebat cibo ⁊c.patet reſponſio
ex dictis in pꝛima reſponſione.⸗j Ad illud quod obijcit᷑
ꝙ cibo ẽ nobilioꝛ cibato ⁊c.dicẽdũ ꝙ h̊ verũ ẽ qũ ſumit
nccitate purgatõis ⁊ ad effectꝰ ſacramẽti aſſequendos.
hec ncc̃itas nõ fuit in ſumptõe xpᷣi vt dictũ ẽ. ¶¶ Ad illð
qð obijcit᷑ ꝙ cibo iſte ſemꝑ ſumit᷑ ſub velamie ⁊c. dicẽdũ
ꝙ licet om̃ia mirabilia huiꝰ ſacramẽti q̃ alios latẽt.xpᷣe
aperte videbat:nihilominꝰ coꝛpꝰ ſuũ ſumebat ſub vela⸗

mine ſcz ſpẽi panis. In eodem em̃ foꝛma qua dedit alijs

ipᷣe ſumplit.

embꝛum ſecundum

Dnſeqnter qrit᷑.vtrũ xpᷣc ſũpſit ſe ſacramẽ
taliter aut ſpũalit᷑. O nõ ſpũaliter. videt᷑
ſic.In ſpũali mãducatõe maducans vnit᷑
mãducato.igit᷑ cũ nõ poterat ſibi vniri er⸗
go ⁊c̃.¶ Itẽ in ſpũaliter mãducãte auget᷑ gra.hoc aũt eẽ
nõ pt᷑ in xrpᷣo:̊ ⁊c ¶ Cõtra ſpũaliter mãducat᷑ ꝑ cogm⸗
tionẽ ⁊ dilectõʒ. ß xpᷣc ſũme ſe diligebat:g̊ ⁊c.¶ Item qñ
idẽ ẽ viotoꝛ ⁊ cõpꝛehẽſoꝛ vt ſũt angel i adhuc inqtũ via⸗
toꝛ p᷑ mereri et augmẽtari ĩ eo meritũ et pᷣmiũ ex ↄſeq̃n⸗
ti.igit᷑ cũ xpᷣc fuit viateꝛ:ante moꝛtẽ potuit vt videt᷑ ĩ eo
augeri meritũ et gra.et ita potuit ſumè coꝛpꝰ ſuũ ⁊ illa
ſumptio hr̃et effectũ in ipᷣo. Itẽ videt᷑ ꝙ nec ſacramẽta
liter tm̃.qꝛ vt hẽt᷑ ĩ glo.j.coꝝ.xj.Sacramẽtalis ſũptio ſi
gnificat vnionẽ mẽbꝛoꝝ cũ capite.⁊ ſi digne ſumit efficit
igit᷑ cũ hũc effectũ nõ potuit hr̃e ĩ xpᷣo qꝛ iam erat effecta
hec vnio igit᷑ ⁊c. Itẽ nihil ſuꝑflue fiebat ab ipᷣo.ſed ſa⸗
cramẽtalis mãducatio oꝛdinat᷑ ad ſpũalẽ:igit᷑ nõ mãdu
cauit ſacramẽtaliter:cũ ſpũaliter nõ mãducauit.¶ Itezʒ
iſte modꝰ ſumẽdi ꝓpꝛius ẽ malis qui accipiũt ad ſui dã⸗

natõem.pᷣterea tũc minꝰ dedit ſe ſih Talna as no riar
cũ aſſũpſit eoptimo mõ aut e Aaſe⸗ io dicũt gdãG

xpᷣc ſumpſit ſe.nec iñ ſacramẽtaliter nec Fkerier

neuter modus competebat ſibi vt videtur ex obiectis
Ange dicũt ꝙ iſtud argumentũ nõ valet xpᷣe ſumpſit ſe
ergo ſacramẽtaliter vel ſpũaliter.diuiſio em mãducatio
nis ꝑ ſacramẽtalem et ſpũalẽ eſt mãducatõis ipoꝝ mẽ⸗
bꝛoꝝ et nõ capitis.cuiꝰ mãducatio nõ erat ꝓpter defectꝰ
alicuiꝰ reꝑationẽ ſiue ꝓpter aliquẽ effectũ gratie in ipᷣo
aſſequẽdo:ſed vt eſſet erxemplũ noſtre mãducatõis. Alij
ðdᷣo dicũt ꝙ ſpũaliteꝛ mãducauit.dicũt em̃ ꝙ ibi fuit vnio
ꝑ actũ amoꝛis.et effectus fuit nõ in ſe ſed in membꝛis.ſi
cut em̃ nõ ſibi meruit ſed nobis:ſic ꝑ illã maducatõʒ me
ruit vt mẽbꝛa coꝛꝑis ſui magis vnirent᷑ ſibi.¶ Sed ↄtra
tũc haberet effectũ in nõ maducante et in doꝛmiẽte. Itẽ
ipᷣo baptizato nõ ſunt alij baptiz ati eꝛgo ⁊c̃. Item ſpũa
lis mãducatio facit vnionẽ mãducãtis ad manducatuʒ
actu vel habitu quoꝝ neutrũ fuit in xpᷣo.et ideo alit᷑ di⸗
cẽdũ ꝙ ſiẽ baptiſmũ ſuſcepit tm̃ ſacramẽtaliter et ñ rem
ſic et hoc ſacramentũ.et hoc in exemplũ fecit vt dictũ eſt
et fuit in xpᷣo cognitio et dilectio.ſed hoc non ſufficit ad
ſpũalem mãducatõem niſi ſit ibi incoꝛꝑatio.que nõ po⸗
tuit eẽ in ip̃ᷣo:qꝛ nõ erat diuerſus ab eo cui incoꝛꝑat hec
mãducatio. uit etiã xpᷣc viatoꝛ ſed nibilominꝰ ⁊ ꝑfectiſ
ſimus cõpꝛehẽſoꝛ.et ideo ꝓſicere nõ poteꝛat:nec habitu
caritatis.nec motu feruoꝛis.Alius aũt viatoꝛ quãtum
cũq; ꝑfectus ſi digne recipit hoc ſaciamentũ:intenditur
in eo caritatis motu vel habitu.Rõne em̃ gratie vnioĩs
qua maioꝛẽ nõ poteſt hr̃e creatura:nõ potuit in xpᷣo gr̃a
augeri.Ab inſtanti em̃ cõceptõis tanta gr̃a habũdauit
ꝙ üli nullo mõ potuit fieri additio.nec meritũ ſibi:no⸗
bis tñ poſtea meruit.Vnde nõ eſt ſimile de xpᷣo ⁊ de an⸗
gelis.dicenduʒ eſt ergo ꝙ ſpũaliter nõ mãducauit vᷣ tm̃
ſacramẽtaliter.ſed tñ nõ ſacramẽtaliter eo mõ quo illiꝗ
cõtingunt contentũ fide: ſed extendẽdo ſacramẽtalẽ ma⸗
ducatõem ad illã que attingit certa cognitõne.et ꝙ non

ſumpſit ſpũaliter:hoc fuit ꝓpter vltimitatẽ ſue ꝑfectõis

ſiue ſanctitatis.¶ Ad hoc qð obijcit.ꝙ mali ſumunt ſa⸗
cramẽtaliter tm̃.dicendũ ꝙ et ſi mali ſumũt ſacramẽtali
ter tm̃:nihilominꝰ malicia nõ eſt cauſa tm quare non ſu
munt ſpũ aliter:ſed ꝑfectio gratie ſᷣm vltimitatẽ ꝑſectio
nis. VUnde ratio quare aligꝗs tm̃ ſacramentaliter ſumit
eſt.qꝛ nõ eſt ydoneus ad ſpũalem efficaciã.et hoc pt eſſe
duplici de cauſa.aut ꝓpter plenitudiem gratie:et h̊ ꝑfe⸗
ctõnis eſi et in ſolo xpᷣo fuit.aut ꝓpter ipᷣius ineptitudi⸗
nem:et hoc indignitatis eſt.et ſic eſt de peccatoꝛibo. A
illud qð obijcit᷑.ꝙ vbi digne ſacramẽtaliter ſumitur:ef⸗
ficit vnionẽ membꝛoꝝ cũ capite.dicendũ ꝙ hoc verũ eſt
de ſumptione membꝛoꝝ. Ad qð obijcitur ꝙ ſacrãmen
talis oꝛdinat᷑ ad ſpũalem.dicendũ ꝙ hoc veꝝ eſt de ſum
ptione ꝓpt᷑ reꝑatõʒ neceſſitatis ex ꝑte ſumẽtis.ſic eſt de
ſumptõne mem bꝛoꝝ. Vel pt᷑ dici ſicut ſolet dici.ꝙ ĩ ſpi⸗
rituali mãducatõne ſunt plura adinſtar mãducatõnis
coꝛꝑalis.ſcʒ deliberatio delectatõ ſiue refectio.aſſimila
tio ⁊ vnio ſiue incoꝛꝑatio. tum ad duo pꝛima ſczʒ deli
beratõem ⁊ delectatõem mãducauit ſe:quia plene delibe
rauit ſiue cõſiderauit ꝗd ſumebat ⁊ quatũ erat et quale
Pꝛeterea plenẽ habuit ibi delectatõʒ. Quãto eĩ magis
cognoſcebat totã virtutẽ miſteꝛij ⁊ melius diſpoſitꝰerat
tãtomagis delectabiliter ſumpſit.tũ ad alia duo nõ
mãducauit ſe ſed qꝛ vt dictũ eſt tria pꝛima fiunt ꝑ fidem
ſcʒ cõſideratio delectatio et aſſimilatio.xpᷣc aũt fidẽ non
habuit:opoꝛtet dicere vel ꝙ xpᷣe qtum ad hec nõ come⸗
dit ſpũuũgliter.vel ſi ſic:hoc fecit certa ſcientia.

embꝛumtercium

Onſequẽter querit᷑ quale coꝛpꝰ dedit xpᷣe
diſcipulis.vtrũ paſſibile et moꝛtale:aut ĩ⸗
paſſibile et imoꝛtale. impaſſibile ⁊ im
L noꝛtale: videt Math. xvij. traſfiguratꝰ ẽ
ante eos.glo.illud coꝛpꝰ qð habuit ꝑ naturã dedit diſci
pulis ĩ cena nõ moꝛtale nõ coꝛruptibile.⸗ Itẽ Leuit.ij.
Si oblatõ tua fuẽit de ſartagie.glo.crux ſuꝑ alia foꝛtis
omem creaturã cruciſixo ſubiecit.⁊ carnẽ eius que ante

paſſionẽ eſui nõ videbat᷑ apta:poſt aptã fecit.igr coꝛpus
xpᷣi nõ fuit aptũ eſui anteqꝙᷓ fuit tale quale ſuit poſt paſſi
onem ſcʒ in reſurꝛectõne.i.impaſſibile.¶ IJtem caro paſ
ſibilis eſt cõuertibilis in comedentẽ. igit᷑ ſi caro xpᷣi tra⸗
dita fuiſſet diſcipulis paſſibilis.nõ mutaſſet diſcipulos
in ſe:ſed mutatꝰ eẽt in illos.qð eſt cõtra eirtutẽ ſacram̃
ti.ꝗl Stem Exo.xij.Edent carnes illas aſſas igni.vt ha⸗
bet᷑ ibi ex glo.ꝑ agnũ ſignificat᷑ coꝛpꝰ xpᷣi qdʒ ſumimꝰ in
ſacr̃o altaris.per carnẽ aſſam igni ſignificat᷑ caro xpi aſ
ſata ĩ cruce.igit᷑ ſi veritas debet reſpodere figure:nobis
dedit xpᷣc carnẽ ſuã talẽ q̃lis fuit poſt paſſionẽ ſcʒ ĩ reſur
rectõne.i ¶ IJItem om̃i paſſibili pt᷑ inferri paſſio.et om̃e ta
le leditur ꝑ foꝛtem actũ agẽtis.ergo xpᷣc potuit ibi ꝑcuſſi
one dentium ledi et maſticatõne.Ex bis videtur ꝙ illud
quod dedit diſcipulis ꝙ fuit inpamnbde Aonnan
Cox.xj.glo.Solet queri quale coꝛpus dederit et reſpõ
det. dicimꝰ quale erat:qꝛ paſſibile et moꝛtale.(¶ Itẽ ĩno.
iij. poteſt ſalua fide cõcedi.ꝙ tale tunc dedit quale tunc
habuit:videlicet paſſibile.¶ Item ſic exiſtente coꝛꝑe rpᷣi
gloꝛificato vt nunc eſt cõuenit dare coꝛpus gloꝛificatum
ita exiſtẽte coꝛꝑe paſſibili vt tunc erat cõueniens fuit vt
daretur paſſibile.¶ Item ipᷣe in foꝛma pꝛopꝛia fuit paſſi
bilis.igitur ſi ſub foꝛma ſacramẽti fuit impaſſibilis:igi
tur idem numero ſimul et ſemel fuit paſſibilis et impalſ⸗
ſibilis.¶ Item eſto ꝙ aliquis apoſtoloꝛum euchariſtiazʒ
datam ſeruaſſet in pixide vſq; ĩ diem paraſceue poſt paſ
ſionem domini.in illa hoꝛa chꝛiſtus moꝛtuus fuit in cru
ce.querit᷑ vtrum fuit ĩ pixide moꝛtuus vel viuꝰ. Si moꝛ
tuus:habeo ꝓpoſitum. Si viuus:igitur fuit homo in pi
xide.ſed extra nõ fuit bomo:quia Pomo moꝛtuꝰ non eſt
homo.igitur ſimul et ſemel erat bomo ⁊ nõ homo.⁊ ani
ma cõiuncta coꝛꝑi et nõ cõiuncta coꝛꝑi.¶ Item quedam
ſunt foꝛme abſolute vt albedo nigredo et hmõi.quedaʒ
relate vt ſimile et diſſimile et hmõi.Ille que ſunt abſolu
te nullo mõ cõueniunt eidem ſimul et ſemelet tales po⸗
nere ineſſe eidem ſimul et ſemel eſt incõueniens. Que
autem ſunt relate bene poſſunt ineſſe eidem ſimul et ſe⸗
mel reſpectu tamen diuerſoꝛum.et ponere hec ineſſe ei⸗
dem ſimul et ſemel ad illud et ad aliud comꝑata non eſt
incõueniens.igit᷑ cum illa que ſunt ꝑ modum affirmati
onis et negatõnis abſolute dicunt᷑:videt᷑ oino incõueni
ens ponere talia ſimul et ſemel eidem ineſſe.igit poneꝛe
xpᷣm ſimul et ſemel eẽ paſſibilẽ et impaſſibilẽ ⁊c.ẽ incon

ueniẽs. Itẽ ſi dedit impaſſibile et ſᷣm veritatẽ vuſe dal —
. e⸗

ſibile. ergo aliter dedit qᷓ babuit:igit᷑ fictio ☚ Re
ſponſio.duplex eſt hec opinio ſᷣm qͥſdam. vna bugonis

ꝙ xpᷣc coꝛpꝰ ſuũ ĩmoꝛtale ⁊ ĩpaſſibile dedit ſub ſacramẽ⸗

to.et nõ ẽ incõueniẽs ꝙ aliũ et aliũ modũ eẽndi hẽat ha⸗
bitu ⁊ actu. Habitu ꝗdẽ erat moꝛtalis:ſᷣ ex alia cã ſum
pſit ĩmoꝛtalitatẽ ad tempus.ſ̊ hec poſitio vt videtur po
nit ↄtradictoꝛia ſimul vera de eodẽ.qð oĩno ſtare nõ pt
Et iõ vt dicit᷑ eſt alia opinio mgfi ſent.⁊ alioꝝ.ſcʒ ꝙ de⸗

dit tale coꝛpꝰ q̃le hũit.ᷣ ſine pᷣiudicio vidr̃ dicẽdũ ꝙ lic,ʒ

aliqui ponãt diuerſas eẽ opiniones cirea ꝓbleuma Po
ſitum.ſcʒ dñi inno.et magfri ſent.et mgr̃i bugo.tñ vnuʒ
habebant intellectũ.vt ex verbis eoꝝ patet ſi diligẽter
inſpiciant᷑.Dicendũ ẽ ergo ꝙ ſiẽ vult hugo glo. math.
xvij.Apᷣc dedit coꝛpꝰ ſuũ diſcipulis ſuis.nõ moꝛtale nõ
paſſibile.qð hugo determĩiat ſic. Dicit em̃ ꝙ xpᷣc in cena
tenebat ſe in maibo inqᷓtum erat ſub foꝛma panis. et q;
ipᷣe inqᷓtum tenẽs erat paſſibilio et moꝛtalis.inqtũ tene

bat᷑ fuit impaſſibilis ⁊ ĩmoꝛtalis.nec eſt incõueniens
tunc fuit ſimul moꝛtalis ⁊ ĩmoꝛtalis vt dicit.Cũ eĩ ſint

quatuoꝛ dotes coꝛꝑis gloꝛificati.ipe manẽs adhuc paſſi
bilis qũz vnã dotem ſumpſit qñʒ aliã:vt voluit. Luc.iiij.
legit᷑ ꝙ iudei voluerũt ipᷣm pcipitare ⁊ tũc vt oſtenderet
ſe paſſibilem ꝑmiſit ſe teneri.i.trahbi ab eis.vbi ſimul et
dotem impaſſibilitatis aſſumens. trãſijt liber per medi
um illoꝝ.quia em̃ caro ſua nunqᷓ fuit obnorxa culpe: iõ
non fuit debitrix pene vel moꝛtis: ſed tm̃ voluntarie fu⸗
it paſſibilis.iðo qñ veluit dotes impaſſibilitatis potuit

—

¶ Queſtio
ſibi aſſumere ꝓ aliqᷓ vtilitate. In natiuitate ip̃e manens
paſſibilis aſlupſit ſibi dotem coꝛꝑis głificati que ẽ ſubti

litas. Trãſiuit em̃ ꝑ vterũ virginis clauſũ ſine illiꝰ aꝑti

one. Silr math. xvij. In monte vbi trãſſiguratꝰfuit paſ
ſibilis manẽs aſſumpſit claritatẽ. Agiliratẽ vo Aar.
vi ·qñ ambulamt ſuꝑ mare.nec ĩmergebat᷑.et ſiẽ manẽs
paſſibilis potuit ꝓ volutate vnãquãq; dotem aſſumere:
ſic et om̃es ꝓ aliqua vtilitate qð etiam fecit in cena ſub
foꝛma panis. Jllud patet ꝑ verba bugo.de ſctĩo victo.di⸗
cit em̃. Ego abſqʒ pᷣiudicio veritatis magis ad illud ac⸗
cedo.vt illud impaſſibile ⁊ imoꝛtale quãtũ ſcʒ ꝑtinet ad
ſanctificatõem ſacramẽti tradidiſſe dicat᷑. Si ̊ boc eſſe
potuit ꝙ ipᷣe ſeip̃ᷣm maibo geſtaret et coꝛpus ſuũ ſine coꝛ
ruptõne ſui edendũ diſtribueret.et tñ qui dedit et ꝗ da⸗
batur et qui poꝛtabat ⁊ ꝗ poꝛtabat᷑ idẽ eẽt: quid mirum

ſi dicit᷑ ꝙ ipe in eo qð dabat moꝛtalis fuit.et in eo ꝙ da⸗

bat᷑ ĩmoꝛtalis.et tñ ipe qui moꝛtalis dabat ⁊ imoꝛtalis
dabat᷑.nõ duo ſed vnus ipᷣe fuit.quũo em immoꝛtalis nõ
dabat᷑:ꝗ inuiſibiliter ſumebat᷑.et incoꝛruptibiliter mã⸗
ducabat. Si ergo in eo ꝙ dabat qð ipᷣe erat videbatur
et in eo ꝙ dabat᷑ qð erat ipᷣe nõ videbat᷑. Et ſi in eo ꝙ da
bat tenebat᷑ et cruciſigebat᷑:et in eo ꝙ dabat᷑ frangebat
et nõ videbat᷑.edebat᷑ et non coꝛrũpebat᷑. Quid miraris
ſi in eõ qd dabat moꝛtalis dicit᷑:et in eo ꝙ dabat᷑ ĩmoꝛ⸗
talis et impaſſibilis fuiſſe p̃dicat.Cõſentiẽs g̊ ſententie
bugo.cõcedo rõnes illas que ſunt ꝓ pte illa.¶ Ao G̊ qʒ
obijcit᷑ de glo.j.coꝝ.xj.que dicit.ꝙ dedit coꝛpus ſuũ qᷣle
erat ſcʒ paſſibile ⁊ moꝛtale.et ſiłr dicitĩno.ij.dicenſtum
coꝛpus fuit paſſibile ⁊ moꝛtale qð dedit.nõ tñ vt illð de⸗
dit. Sicut em̃ qñ aſſumpſit dotem impaſſibilitatis paſ⸗
ſibilis fuit ſimpliciter:nõ tamẽ vt erat ſumẽs dotẽ illam
ſic in ꝓpoſito. Vnde dico.ꝙ ſub foꝛma ꝗpꝛia fuit paſſi⸗
bilis et moꝛtalis. et ſubſacramẽto ſimiliter: nõ tamen
vt ſumebat᷑ ſub ſacramẽto ſic̃ vult bugo. Et inno.dicit.
dedit tale quale tũc babuit videlicet paſſibile.nõ ꝙ; poſ.
ſet pati ſub ſacramẽto:ſed qꝛſub ſacramẽto poterat pa⸗
ti.i.ſub ſacramẽto paſſibile fuit:nõ tñ ꝓut ſumendũ fu⸗
it ſub ſacramẽto.et hoc eſt qð dicit hugo.ꝙ in eo qð da
batur ĩmoꝛtalis fuit.nõ dico ꝙ fuit ſub ſacramenio ſim
pliciter:ſed ꝓut dabat᷑ ad cõicandũ.Ecce idem ẽ in⸗
tellectꝰ illoꝝ de quibo dicit᷑ ꝙ diuerſarũ erãt opinionũ
ſcʒ ĩno.et hugo.bec tñ eſt duplex.coꝛpus xpᷣi eſt paſſibile
ſub ſacramẽto qꝛ paſſibile ẽ potens pati.bec igit᷑ deter⸗
minatio ſub ſacramẽto pĩ determinare ꝙ dico palſibile
rõne eius ged potens:et ſic vera.vel pati:et ſic falſa.ni
ſi extendat᷑ ꝙ dico pati ad ſignificandũ paſſionẽ moꝛtis
Aoꝛi em̃ potuit ſub ſacramẽto.nõ tñ vt erat cõmuican
dum. Vnde dico xp̃c fuit paſſibilis ſub ſacramẽto.tñ qꝛ
ſumpſerat dotes vel ſaltẽ dotẽ impaſſibilitatis vt coꝛpꝰ
ſuũ erat cõmuĩcandũ.vel ex aliqua vᷣtute deitatis ñ fuit
paſſibilis.vñ dico ꝙ edebat᷑:nõ tñ poterat ibi pati mq;⸗
tum hmõi.Iñ inno.iij.ꝗ paſſibiiis edebat᷑ et tñ nõ lede
batur.nõ erat hũane nature ̊ diuĩe potẽtie: q̃ valebat
quicꝗd oĩno volebat.dico igr ꝙ paſſibilis fuit ſub ſacꝛa
mẽto.nõ tñ vt datũ fit diſcipulis cõmuĩcandũ.lñ qui
dicũt dedit diſcipulis paſſibile q̃le habuit:intelligunt g
etiã ſub ſacramẽto ſub quo dabat᷑ paſſibile fuit. Qui di
cũt ꝙ dedit impaſſibile ſiẽ hugo: intelligũt vt datũ fuit

ad ↄmunionẽ.et hoc fuerat:qꝛ ſumpſerat dotẽ impaſſibi

litatis ꝙtũ ad h: vel rõe diuie potẽtie vt vuli ino. ſcz ꝙ
erat paſſibilis ſub ſacram̃to:⁊ vt dedit ſe ñ poteꝛat pati
Ex his dictis patet.q ex his q̃ ponũt᷑ nõſe. equit᷑ oꝓpoſita
cõtradictoꝛie ineẽ eidẽ. hec em̃ nõ ſunt oppoſita. Coꝛpꝰ
ſm ſe paſſibile ĩpaſſibile vt dat cõicãdũ.qꝛ etſi aſſignẽ
tur oppoſita ineſſe eidem: boc ẽ diuerſimode babẽti ſe.
Pꝛeterea. vt patet ex oſtẽſione hugo.nõ eſt incõueniens
aliquo mõ oppoſita cõuenire eidẽ ſi idem nũero moꝛta
lis dabat:ĩmoꝛtalis dabat᷑. ElInde rõne nũeratõis q̊dã⸗
modo ſcʒ ꝑ diſtinctõʒ locoꝝ et diuerſarũ ꝓꝛietatũ eidẽ
aliter ſe habẽte oppoſita cõueniũt. Jlli em exiſtẽti ſłᷣ foꝛ⸗
ma pꝛia couenit eſſe in loco tanto et nõ in mioꝛi. Eidẽ

56 %

xluij.

exiſtenti ſub foꝛma panis ↄuenit eẽ in loco longe minoꝛi
Item vt eſt ſub foꝛma Apꝛia viſibilis fuit ⁊ eſt:et ſbᷣ foꝛ
ma panis nequvqᷓ.vñ eidẽ cõueniũt oppoſita.qꝛ tñ eidẽ
diſſimiliter ſe habẽti in aſſignatõe bmõi nõ eſt oppoſitõ
Fm cõtradictõʒ. Abi em̃ ẽ oſpoſitio ↄtradictõis reqrun
tur oppoſita ineſſe eidẽ ſimilit ſe habẽti. Pꝛet.qꝛ xpᷣe fu
it paſſibił moꝛtalis viſibilis.iſte affectões vere ſũt ſim⸗
pliciter: et harũ negatões falſe ſunt ſimpliciter. nibilo/
minꝰ tñ iſte negatões vere ſunt xpᷣe nõ fuit tũc paſſibilis
vt ad hoc erat ſub ſpecie paĩs boc eſt ſm illud eẽ. et iſte
negatõnes nõ cõtradicũt p̃dictis affirmatõibo: ſed ẽ ꝑa⸗
logiſmus ſᷣm quid et ſimpliciter. pc nõ fuit paſſibilis
nec patiebat᷑ vt erat cõicandꝰ ſub fſoꝛma panis: ergo nõ
fuit tũc paſſibilis.ſub hac em̃ foꝛma non fuit paſſibilis.
ſub alia fuit paſſibilis.et nõ ſequit᷑ ergo fuit paſſibilis
et nõ paſſibilis.Affirmatiua em̃ ſequit ex affirmatiua.
negatiua aũt nõ ſequit᷑ ex negatiua.ſed et plane ꝑalogiſ
mus m quid et ſimpliciter.· Ad io qð querit.it fuiſſet
euchariſtia reſeruata in pixide vſq; ad diem pꝑaſceue.
vtrũ rpᷣc moꝛtuꝰ in pixide eẽt vel viuꝰ.dico ſine pᷣiudicõ
moꝛtuus.Vñ dico ꝙ qñ moꝛiebat᷑ in cruce:et moꝛere
tur in pixide ſi ibidẽ e ſlet reſeruatꝰ.q¶ Si querat᷑ quare
nõ poteſt dici de xrpᷣo hodie aliter et aliter ſe habẽte ipᷣm
ſimul eẽ viuũ et moꝛtuũ:ſicut viſibilẽ et ĩuiſibilẽ eẽ paſſi
bilẽ et impaſſibilem ſicut vult hugo ⁊ ĩno. Reſponſio eẽ
moꝛtuũ et viuuʒ.dicunt ea que reſpiciunt ipᷣm eẽ.ita q;
vnũ ponit eẽ:aliud pꝛiuat.Vñ ſicut nulla poſitõne poni
debet aliquid eẽ ſimpliciter et nõ eẽ ſimpliciter: ſic nec
te eodem debet poni ſimul eẽ viuũ et moꝛtuũ. paſſibile
et impaſſibile nõ dicunt ea que reſpiciũt eẽ hominis ita
ꝙ ponunt eẽ et nõ eẽ circa idem:quia vtrũq; ponit eſſe.
Pꝛet.eẽ viſibile et iuiſibile cõouemũt xpᷣo rõne diuerſo⸗
rum modoꝝ eẽndi.ſcʒ foꝛmaliter ⁊ ſacramẽtaliter.moꝛi
et nõ moꝛi ratione ſubſtãatie ſiue eẽ ſimpliciter. Añ gene
raliter mibi videtur ponẽdũ.nullo mõ debere aſſignari
oppoſita ſimul ineẽ:quoꝝ vnum ponit eẽ: aliud non eẽ.
Alia aũt quedã quoꝝ vtrũq; ponit eẽ bene poſſunt aſſi⸗
gnari xpᷣo ineſſe diſſimiliter ſe habenti.nõ tamẽ oppoſi⸗
ta cõtradictoꝛie:quia licet affirmatiua inferat affirma⸗
tiuã: negatiua nõ infert negatiuazʒ.i Zon em̃ ſequitur G̊
nõ ridetur bic.ergo nõ videt᷑.¶ Ad hoc qð obijcit. ꝙ ſi
ddit ſe impaſſibiſẽ et non fuit talis:ergo fuit ibi fictio.
Dicendum ꝙ ĩmo fuit talis inqtũ dabatuꝛ licet nõ inqᷓ
tum dans.4 Ad vltimũ patet reſpõſio ex dictis.qꝛ eẽ vi
uum et moꝛtuũ ſimul et ſemel nõ poſſunt ieſſe eidẽ rati
one pᷣtacta.de hoc infra tangetur. Si hoc ebijciat᷑ cõtra
Hugo dicit ꝙ dotes dicunt qualitates aliquas.Vnde ſi
xpᷣc aſſumpſerit dotes coꝛꝑis.coꝛpus eius fuit alteratuʒ
ſaltem ꝙtum ad tẽpus.et conſtat ꝙ quãdo dabat᷑ coꝛpꝰ
ſuũ illud actu et habitu habebat ꝓpꝛietatem paſſibilita⸗
tis:ergo nõ habebat ꝓpꝛietatem oꝑpoſitam. Dicendũ ꝙ
nõ aſſumpſit dotem impaſſibilitatis ſimpliciter:ſ qtum
ad eẽ dale ſcʒ ſub ſacramẽto.ad cõicandũ ſicut ſupꝛa ta⸗
ctum eſt.

¶ Membꝛum quartum

Onſeq̃nter q̃rit᷑ an dñs dederit coꝛpꝰ ſuũ
iude. ſic:vidr.ioh̊.xiij. Cui intictũ pa
nẽ ego poꝛrexeꝛo.ibi glo.iõ vt ꝗqdã putãt
tũc coꝛpꝰ rpᷣi iudas acceꝑit.Sciẽdũ ẽ eĩ
ia oib dñs diſtribuerat ſacrm coꝛꝑis ⁊ ſanguĩs ĩter
8 iudas fuit.iQota ꝙ dicit᷑ tũc ⁊ oĩbo.¶ Itẽ alia glo.
eodẽ ſuꝑ illð.poſt buccellã tũc itroiuit ĩ eũ ſathanas:qꝛ
bono male vſus ẽ.ↄſtat ꝙ buccellã de pane ſimpliciter ñ
diceret bonum:quo ipᷣe male vſus ẽ:ſʒ coꝛpus xpᷣi.¶ IR
AWath.xxvj.dicit᷑ abſolute nullo excepto.ꝙ dñs acce⸗
pit panem et benedixit et dedit diſcipulis ſuio. Si autẽ

dñs nõ dediſſet iude cum alijs:tam notabile factum eẽt

notatũ in aliquo euangelio.erquo videtur ꝙ dedit illi.
Pꝛet.ibidẽ dicit᷑. Dibite ex hoc oẽs.hicẽ ſanguis meꝰ
⁊c̃. ¶ Ytem ĩ eccleſiaſtica hierachia babet᷑ipᷣe rr

7,

conditoꝛ ꝑtitur ſanetiſſima nõ idem ei et vnimode ſacꝛs
cõcenantem docens ⁊c. glo.cõditoꝛ ſimbuloꝝ dñs ihus.
¶ Itẽ alia glo. cõcenantẽ indam dicit.qui dicit᷑ cõcens
ſacra.qꝛ in cena ſumpſit coꝛpus dñi cu alijs. et qͥre hoc
p̃mittit᷑ ibidem ratio in textu et vt infra patebit.4 Itez
Eri.ſuꝑ math.omeł.lxxxj. Quãta eſt excecatio pꝛodi
toꝛis et miſterijs ꝑticipãs.pmãſit idem et nõ melioꝛatꝰ
et boꝛribili fruens menſa nõ traſmutatus eſt ſcʒ in meli
us.boꝛribilem menſam vocat illã: in qua dñs dedit coꝛ
pus ſuũ et ſanguiem.qui debet incutere hoꝛroꝛẽ peccato
ribo ne accedant að illam. Et poſi in eadẽ omeł. Nullꝰ
cõicet eoꝝ.i.coꝛꝑis et ſanguĩs rp̃i ꝗq nõ ſit diſcipulꝰ.nul
lus accipiat iudas et vt nõ que iude fnerũt patiat᷑.¶¶ Itẽ
ſuꝑ illud.j.coꝝ.xj.Judiciũ ſibi manducat et bibit.glo.
Judas cũ petro cõuerſari potuit.ſed eũ inqnari nõ va⸗
luit.et ad ip̃am dñicam pariter acceſſit.ſed petrus acce
pit ad vitã: iudas ad moꝛtẽ.Ex his pʒ ꝙ dñs dedit coꝛ⸗
pus ſuũ iude.i Cõtra.ſi iudas accepiſſʒ coꝛpus dñi pec
eaſſet moꝛtaliter accipiẽdo.ſed dñs eẽt illi cauſa ⁊ occa

ſio peccati ſui.qð cum nõ ſit verũ:videt᷑ ꝙ nõ vederit ſi⸗

bi.¶ Itẽ dñs dixit Math̊.vij. olite ſanctũ dare cani⸗
bus.ergo ſanctũſctoꝝ nõ eſt dandũ peccatoꝛi iuxta pᷣce⸗
ptum dni.ſed nõ vidr̃ ꝙ dñs fecerit oppoſitũ eius quod
pᷣcepit.¶ Item ſi ſacerdos cõſerret coꝛpꝰ xpᷣi alicui quẽ
ſciret eẽ circũplexũ graui peccato cui in nullo teneretur
vtpote alicui qui nõ eẽt ſubditꝰ eius.conſtat ꝙ grauites⸗
peccaret et ratio huiꝰ eſt.quia ĩ nullo tenet᷑ illi. OQñ ali⸗
quis ſacerdos dat coꝛpus xpᷣi paꝛochiano ſuo quẽ ſcit eẽ
in graui pcto.dũmodo peccatũ ſit occultũ et ipᷣe inſtãter
petat coꝛã alijs:debet ſibi dare.Viñ aug.i Qon ꝓhibeat
diſpẽſatoꝛ pingues terre.i.pctoꝛes mẽſa dñi mãducare
ſed exactoꝛẽ moneat timere.Et ratio huiꝰ ẽ.qꝛ ſacerdos
eſi diſpẽſatoꝛ ſacramentoꝝ q;tum ad ſubditos ſuos:nõ
dñs.Si ergo dñs in nullo tenebat᷑ iude:nec fuit diſpen
ſatoꝛ huiꝰ ſacramẽti ſed dñs:videt᷑ ꝙ nõ debebat illi da
re exquo ſcinit eum graui peceato irretiri. ¶¶ Item cum

oꝑatio xp̃i ſit nr̃a inſtructio.exqͥ dñs dedit coꝛpus ſuu,ʒ

iude etiã nõ exigenti:videt᷑ ꝙ licitũ ſit ſacerdotibo cura/
tis idem facere ſubditis ſuis.4 hrem gqnare altem non
monunit eum dñs ne acrecerer iſe põſio.ꝙ dñs cõtu⸗
lit coꝛpus ſuũ iude vt ex obiectiis patet.Et hoc multipli
ei rõne.quarũ quedã ſumpte ſunt ex ꝑte diuine ſapiẽtie
Quedã ex ꝑte diuine miſericoꝛdie.Quedã ex ꝑte diuine
iuſticie. Ex ꝑte diuĩe ſapiẽtie ratio fuit duplex.ĩſtructio
ſcʒ oĩm vt inimicis bene facerẽt ſim illud math.vj. He⸗
nefacite his qui oderũt vos.dñs em̃ cibans ꝓditoꝛẽ ſu⸗
um ꝓpꝛa carne: inſtrurit mẽbꝛa ſua ꝙ deberet benefacẽ
inimicis.et huiꝰ ſacramẽti miſtroꝝ. In boc em̃ q; nõ ne
gauit coꝛpꝰ ſuũ iude qui erat graui pcto irretitꝰ:inſtru⸗
xit diſpenſatoꝛes buiꝰ ſacrameti ꝙ peccatoꝛibo in caſu
idem cebẽt cõferre de quo caſu infra dicet᷑. Item ex ꝑte
diuĩe miſericoꝛdie fuit ſubuẽtio.et hoc qtũ ad duo.que
ſunt a malo reuocatio et in bono ꝓmotio. Mene em̃ de⸗
buit miſer ille ex cõſideratõne diuie bonitatis que maxi
me apparuit in hoc ꝙ tradidit illi coꝛpus ſuum: a malo
ꝓoſito reuocari.et cõſequẽter virtuti tanti ſacramenti
melioꝛari.ſᷣ ille auxit peccatũ:vñ debuit ſibi auxiſſe me⸗
ritum. Vnde Criſ.ſuꝑ Mathᷣ.dicit. Maius factũ ẽ id
peccatũ alterutrũ.et qm̃ cũ tali mẽte ad miſteria acceſſit
et qm̃ neq; a timoꝛe.neq; a beneſicio neq; ab honoꝛe cuʒ
acceſſiſſet nõ factus eſt potioꝛ.Atimoꝛe dico cõminatio
nis que expꝛimit Math.xxvj. Ve homi illi ꝑ quem ⁊c̃.
A bencficio collatõnis ſacramẽti. Ab honoꝛe ↄfoꝛmis
diſpẽſatõnis.Aſdagnũ em honoꝛẽ exhibuit illi dñs:di⸗
ſpenſando ei ipᷣm ſacramentũ cum aplis alijs. Ex parte
diuine iuſticie ratio fuit euidẽtia diuie iuſticie qᷓtum ad
duo.que ſũt augmẽtũ culpe:⁊ retributio ſiue damnatio

pene.Ex quo em̃ tanto beneficio a malicia concepta no

luit ceſſare.iuſto iudicio dei punitꝰ eſi lapſu culpe graui
oꝛis ſeʒ deſperatõnis Bupen illud vltio Apoc. qui ĩ ſoꝛ⸗
dibo eſt ſoꝛdeſcot adhuc.vt em̃ dicit glo.quedã.j.ad ro.

Strictiſſimo tei iudieio fit vt peccata peccatis punian?
Pꝛeterea.ex ingratitudine tãta: euidẽtioꝛ eſt diuĩa iu⸗
ſiicia in eiuſdem punitõne. Pꝛeterea.ratio aſſignata a
dyoniſio ẽ cõfſoꝛmitas diuĩe cõuerſatõis. Dicit em̃ ſicĩ
eccleſiaſtica hierarchia diuiniſſima vniꝰ et eiuſdẽ panis
et calicis cõicatio et pacifica traditio:ſimilẽ cõuerſatõʒ
eis diuĩam tanqᷓ ſimiliter edentibo ꝓmulgat.q.d.cõſi⸗
milis cõicatio indicat ꝙ debet eẽ cõuerſatois diuĩe. Ex
bia vᷣbis pĩ haberi ꝗ; ꝓpter boc tedit ſibi vñs coꝛpꝰ ſuũ
ſimul cum alijs: vt oſtederet ꝙ tebet eẽ cõſimilis cõuer⸗
ſatõnis bone cũ alijs. Item ratio Criſ.eſt ꝑfecta ei coꝛ

rectio quãtum eſt ex ꝑte dñi.dicit em̃ ſic.xpᷣe nõ ꝓhibuit
eum quis omnia nouerat:vt diſcas qm̃ nihil dereliquit

eoꝝ que in coꝛrectõne cõueniũt.ꝓpter hoe et ante hoc et

poſt hoe cõtinue rememoꝛabat ⁊ detinebat.⁊ ꝑ oꝑa et x
ſermonẽ 2 ꝑ minas et ꝑ honoꝛẽ. ſed nibil eum remouit a
ifficili hac egritudie.¶l Að pꝛimũ cõtra hoc obiectum
dicendũ ꝙ dñs neqʒ fuit iude cauſa neq; occaſio ſecczi
umpſit
peccati:vnde debuit ſumere rõem merẽdi.Multi eĩ ſunt

ſed ipᷣe ex beneficõ ðñi ꝓpꝛia nequicia occaſionẽ

qui er beneficijs dñi que debent eẽ illis cauſa gratitudi⸗
nis et meriti degenerat in oꝑa peccati.nec ꝓpter hoc di⸗

cendus eſt dñs illis eẽ
citur eẽ alio occaſio peccati:qui aliũ exponit alicui qð
de ſe allicit ad peccatũ.vt q quis ponit iuuenẽ in cõſoꝛ⸗
tio vel frequẽti colloquio mulieꝝ.ſi er hmõi cõſoꝛtio vł
colloquio accidit ip̃ᷣm peccare:nõ immerito dicit᷑ ꝙ po/
tuit fuiſſe occaſio peccati.¶¶ Ad illud math. Nolite dare
ſanctũ ⁊c.dicendũ ꝙ bec ꝓbibitio facta eſt ꝓꝑꝛie diſpen
ſatoꝛibo ſacramentoꝝ.nec in aliquo coartat ip̃m dñm ꝗ
eſt generalis benefactoꝛ et oĩm ꝓuiſoꝛ: qui ſolem ſuũ fa
cit oꝛiri ſuꝑ bonos et malos et pluit ſuꝑ iuſios et iniu⸗
ſtos Aath.v.ꝗ¶ Ad aliud dicenduzʒ. ꝙ licʒ dñs in nullo
tenebat᷑ iude. nihilominꝰ ſi ſibi qð alijs ↄdiſcipulis om
nibus cõtulit non cõtuliſſet: maliciã illius manifeſtaſ⸗
ſet. Qec eſt ſimile de ſacerdote qui negat coꝛpus dñi ali⸗
cui qui nõ eſt ei ſubditus.qꝛ talis nõ eſt ꝓditoꝛ criminũ
eius.cum iuſte debeat illi negare: exquo curã aĩme ſue
nõ habet. vnde etſi dñs eſſet vñns ſacramẽti nõ diſpenſa⸗
toꝛ:tñ ſi q om̃ibus diſcipulis cõtulit ernegaſſet: maĩfe
ſta criminis illius cauſa extitiſſet. Et nonne ꝓdidit dñs
crimẽ ſuum iohᷣi dicẽs.ille cui intinetũ panẽ poꝛrexero.
et cum intinxiſſet panẽ:dedit iude Yoh.xiij. Reſponſio.
glo.ꝑ buccellã intinctã expꝛimit᷑ traditoꝛ nõ tamẽ aꝑte
4Abð illud qð obijcit᷑.ꝙ exemplo dñi licet curato cuicũ
q; dare ſabdito coꝛpus rp̃i de quo cõſiat ſibi ꝙ eſt ĩ pec⸗
cato moꝛtali.dicendũñ veꝛum eſi qñ peccatũ eſt occultum
ſiẽ fuit peccatũ iude. et boc dico ſi temꝑis oppoꝛtuĩtas
ſe offerat et coꝛam alijs petat.dñs aũt inde nõ petẽti de
dit quia ſciuit ꝙ inſtãter peteret.ꝛ ſic ſe iuſtiſicaret⁊ bo
nam cõſciẽtiã mẽtiret᷑:niſi illĩ dando pᷣueniſſet.x ſic gꝛa
uius peccaret.hoc at᷑ vidr̃ ex quadã glo.ſuꝑ math.xx vj.
Cõtriſtaꝛi ceperũt dicere qᷓ eſt· Alijs cõtriſtatis et cibo
manum retrahẽtibo. ea ĩpudicitia q tradidit: manũ cũ
mgro mittit.vt audacia bonã ↄſciam mẽtiret᷑.¶ Ad hoc
qð querit᷑ quare nõ monuit en dñs ꝙ nõ accedẽt. dõm
ꝙ ſatis monuit eũ ĩſinuãdo ꝙ nõ debebat accedẽ dicẽs.
vnus vrjmẽ me tradituꝛꝰ. Vñ glo.ibi.Qui pᷣdixit de pal
ſione p̃dicit de ꝓditoꝛe.vt vidẽs ſe nõ latere peiteret fa⸗
cti. VUel pẽ dici ꝙ monuit ĩ geneꝛali ſatis dicẽs.boc ẽ coꝛ
pus meuʒ: ac ſi diceret. tales vos pparate vt digni ſitis
ad coꝛpus meũ ſumendũ.vel nõ cõmonuit ſcʒ in ſpali q;
ſciuit eũ eẽ incoꝛrigibilẽ:et ita ex monitõe ſua fieri deie⸗
rioꝛẽ. Vnde glo.math.xxvj. AUnus vrjm ⁊c̃. pᷣmittit cri⸗
men in numero et agat cõſcius penitentiaʒ. non tñ deſi
gnat ſpecialiter:ne impudentioꝛ fieret.

nſa vel occaſio pcti. Ille aũt di

Lueſtio

Onſequẽter querit᷑ an coꝛpꝰxpᷣi ſacratum

Arp̃i:moꝛtuũ eẽt in pixide. nõ:videt᷑.qꝛ
xfſjͥciẽti cã deficit effectꝰ.ſed cauſa moꝛtis
nõ fuiſſet in pixide ſcʒ cruciſixio:igit᷑ nec moꝛtuũ eſſet in
pixide.¶ Itẽ ſi moꝛtuũ eẽt in pixide.aut eodẽ genẽ moꝛ⸗
tis quo ĩ cruce:aut alio.Si alio:igit᷑ duplici genẽ moꝛ⸗
tis moꝛtuꝰ cẽt.qdð patet falſum. Si eode:igit᷑ crucifige⸗
retur lancearet᷑:ſanguis eiꝰ effunderet᷑ in pixide. 4 Si
diceret᷑ ꝙ nõ moꝛeret᷑ ĩ piride ipo moꝛiẽte ĩ cruce. ſequũ
tur incõueniẽtia pᷣdicta.ſcʒ ꝙ ſimul moꝛeret᷑ et nõ moꝛe
retur. ꝙ ſimul viueret 2 nõ viueret.ſimul eẽt homo 2 nõ
bhomo.q¶ Itẽ ſi he eẽnt vere.coꝛpꝰxpᷣi patit᷑ in cruce.⁊ coꝛ
pus xp̃i nẽ patit᷑ in piride.igit ĩ caſu poſito nõ moꝛere
tur ĩ pixide.¶ Reſpoſio.qꝙ in caſu ꝓpoſito moꝛiẽte xpᷣo
in cruce:moꝛ
ſignificari. Vel vtẽ patiens tm. ita ſcʒ ꝑ verbũ q̊ paſ⸗
ſio ſignificat᷑ nulla notet᷑ relatio ad agentẽ. Vel vtẽ pa⸗
tiẽtis.ita ꝙ ꝑ verbã quo ſignificat᷑ paſſio notet᷑ relatio
ad agentẽ.ita vt paſſio notet᷑ eẽ patiẽtis ⁊ ab agẽte. Pꝛi
mo mõ potelt dici de xpo ꝙ moꝛtuus eẽt in pixide. Secũ
do ꝙ in cruce.vñ et ſi eẽt moꝛtuus xpᷣe in pixide in caſu
ꝓpoſito:nõ tñ eẽt moꝛs illata ab ageẽte in pixide xp̃o: ſiẽ
illata fuit in cernce a crucifixoꝛibo.Cũ igit querit᷑ vtrum
moꝛtuꝰ eẽt in pixide ⁊c. dicendũ ꝙ ſic.¶ Ad illð qð obij⸗
citur.ꝙ deficiẽte cauſa ⁊c.dicẽdũ ꝙ cauſa moꝛtis nõ x⸗
fecit licet deficeret in pixide.vñ ex cauſo moꝛtis exercita
ta in cruce moꝛeret᷑ in pixide.i¶ Ad qð querit᷑ vtrũ moꝛ
tuus eẽt eodẽ genere moꝛtis:an alio.dicendũ ꝙ' eodem.
Ad hoc qð ex hoc infert᷑. ꝙ tunc in pixide crucifigeret᷑
lancearet᷑ ⁊c. Dicendũ ꝙ hmõi ꝓpoſitões xpᷣc crucifigit
in pixide vel lanceat᷑.duplices ſunt.q; hec determiĩatio
in pixide pt eẽ determĩatio ſubiecti vł p̃dicati.Si eĩ hec
determĩqtio in pixide determĩat tm̃ ſubiectũ vt ſit ſenſꝰ.
xpᷣc ens in pixide lanceat᷑:vera eſt. Si aũt determiaret
p̃dicatũ falſa eẽt.eſſet em̃ ſenſus.chꝛiſtꝰ ꝑfoꝛat᷑ lancea in
pixide. Erx hoc em̃ nõ tm̃ haberet᷑ ꝙ rpᷣc paſſus eẽt in pi⸗
xide:ſed etiã ſᷣm ꝙ eẽt in piride egiſſet in eñ longinꝰ qð
falſum eſt.qꝛ agens eſt pᷣſiantiꝰpaſſo ſemꝑ·hoc dicũt ma
giſiri ſub alijs verbis diſtſiguẽtes paſſionẽ innatã ? illa⸗
tam. dicẽtes hmõi verba pati et moꝛi ſignificare paſſiõʒ
innatã:crucifigi et lanceari ilatã. Unde verſus. Pixi⸗
de ſeruato poteris copulare doloꝛẽ. Innatũ: ̊ nõ illatꝰ
cõuenit illi.¶ Si diceret gꝗs xpᷣe atterit᷑ dentibo fideliũ 2
hmõi vere ſunt cũ atteri ſignificat paſſionẽ illatã.Solu
tio nõ cõuenit xpᷣo ſed tm̃ ſpei panis ſub qua latet xpᷣc et
eſt methonomia.ponit᷑ em̃ cõtinẽs ꝓ cõtento.¶ Ad id
qð obijcit᷑ ꝙ hbe ſunt ſimul vere.Coꝛpus xpᷣi patit᷑ ĩ cru⸗
ce et nõ patit᷑ in pixide ⁊c᷑. Dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile.⁊ hꝰ
cauſa ẽ.quia ꝑ boc ꝙ dicit᷑ patit᷑:notatur aliquid inferꝛi
coꝛꝑi in pixide cui nihil infert᷑.in pixide dico. Vñ hec ẽ
falla.Coꝛpus xp̃i patit᷑ in piride.ꝑ hoc ꝙ dico moꝛitur
nõ notat᷑ aliud inferri ̊ ſimpliciter aĩam ſeꝑari a coꝛꝑe
et boc fieret in piride in caſu ꝓpoſito.

lembeumſextum

Onſequẽter querit᷑ facta cõſecratõe ĩ tri⸗
duo ſepulture.vtrũ aĩma ſimul fieret cum
coꝛꝑe ſub ſpecie paĩs vel coꝛpꝰ ſolũmõ ſine
aĩma. Si pꝛimũ:ideo triduo illo eẽt hõ et
vixiſſet et nõ eẽt moꝛtuꝰ.erquo coꝛꝑi exiſtẽti ſub ſpecie
panis eẽt aĩma vnita cui cõtradicit fides nr̃a.Si ñ eſſet
aĩma vnita.Contꝛa.ver bis illis collata eſt viꝛtꝰſufficiẽs
ad cõficiendũ.nec eſt in vno temꝑe maioꝛ virtus illoꝛuʒ
verboꝝ qᷓ; ĩ alio.Sed ĩ cena virtute verboꝝ illoꝝ fiebat
coꝛpus xpᷣi cũ aĩma ⁊ deitate ſub ſpecie panis:ſilłr ⁊ tũc
fieret.igit᷑ ſi in triduo illo cõfeciſſet aligs modo debito.
virtute eoꝛũdẽ verboꝝ fuiſſʒ ſub ſpecie panis nõ tãtum⸗
modo coꝛpꝰ xpᷣiſmo et aima cum deitate.Al⸗ ꝛeterea. ſi
fuiſſet ſub ſpecie panis coꝛpꝰ ſine aĩma non fuiſſet cõple
tum ſacramentũ.¶ MReſpoõlſio. ad boc dicũt aliq ꝙ in ce

in cena reſeruatũ in pixide vſq; ad moꝛte,ʒ

et ĩ pixide. Dico tñ ꝙ paſſio pt duplicit

%

xluij.

na fuit foꝛma verboꝝ ꝑfecte tradita.ſed virtus verboꝝ
vſq; ad paſcha ſuſpenſa.Alij dicũt ꝙ boc ſacramentũ ñ
fuit plene inſtitutũ pꝛimo:ſed habent virtutẽ ſuaʒ verba
illa ex paſſione.et ideo ſacerdos eam repᷣſentat manuuʒ
expanſione.et ſepultura que repñtatur calicis aꝑtione.
et reſurrectõne que repᷣſentatur calicis diſcooꝑtione.et
oſcenſione que repᷣſentant᷑ in euchariſtie eleuatõe.ſᷣ̊ neu
tri mibi videt᷑ ſufficiẽter dicũt.quia ſi nõ haberẽt plenã
virtutẽ tunc:quo ꝑ illa cõfeciſſet xpᷣe. Inſuꝑ illa manuũ
extenſio et hmõi nõ ſunt de eẽntia ſacramẽti.qꝛ ſine his
cõficiebat᷑. Pꝛeterea.videt᷑ mihi.q; illa foꝛma verboꝛuʒ
habeat plenã efficaciã qualem mõ habet ⁊ in cena et in
toto triduo et in omi temꝑe ſequẽte. Alioquin ſi poſt ce
nam rpc decem ãqnis vixiſſet:nunqd nõ apli cõfeciſſent.
Dico ergo ad pꝛimũ.· ꝙ ſi fuiſſet euchariſtia in pixide
illo triduo reſeruata:fuiſſet in pixide caro ſine aĩa ſicut
et in ſepulcro.et ſilr ſi cõfeciſſʒ aliquis apłoꝝ in illo tri
duo:fuiſſet in altari coꝛpus ſine aĩma.nec ꝓpter hoc el⸗
ſent verba minoꝛis efficacie qꝙᷓ nunc.Licet em̃ tunc illis
dictis non eſſet in altari niſi coꝛpus:nunc aũt coꝛpus ⁊
aĩma.quia virtute illoꝝ verboꝝ eſt trãſubſtãtiatio non
niſi panis in coꝛpus rpᷣi tm̃.ſed ꝓpter indiſſolubilitateʒ
nũc aĩme et coꝛꝑis ꝑ cõuerſionem exhibita pnñtia coꝛꝑis
cõcomitat᷑ pꝛeſentia aĩme.qꝙ ergo nũc in altari eſt aima
cum coꝛꝑe.nõ eſt ꝑ ſe hoc ex verbis:ſᷣ potius ex cõcomi⸗
tantia eius cum coꝛꝑe.efficacia igit᷑ boꝛũ verboꝝ tm̃ eſt
ꝑ ſe loquẽdo in cõuerſione panis in coꝛpus. et hec effica
cia fuit in verbis ſemꝑ a pꝛima inſtitutõne in cena.et ſic
patet reſpõſio ad obiectũ.¶. Ad illud qð obijcitur ꝙ ſᷣm
hoc imꝑfectũ eſſet ſacrẽ̃m. dicendũ ꝗ reuera imꝑfectũ eẽt
q̃tum ad pfectõem ↄtinentie.non em̃ habuiſſet illã ꝑfe⸗
ctõem cõtinentie quã habet modo:qꝛ ipᷣm coꝛpus ↄtẽtũ
nõ erat oĩno in ſua ꝑfectõne.pfectum fuiſſet tñ qtuʒ ad
efficaciam: qꝛ coꝛpus erat vnitũ deitati et ꝙᷓtuʒ ad ſigni

ficanti S
¶ Membꝛum ſeptunum

. N Onſeq̃nter q̃rit᷑ vtꝝ xpᷣe poterat facere ꝙ;
6 aĩma ſua in triduo eẽt cũ coꝛꝑe exiſtente ĩ
vno loco:et cum eodem exiſſẽte ĩ alio loco.
Et didetur ꝙ; ſic:ꝑ boc.Nima eſt magis nata eẽ ĩ coꝛꝑe
cuiꝰ eſt ꝑfectio qᷓ; in alio.ſed dominꝰ fecit ꝙ ipſa anima
nõ exiſtẽs in coꝛꝑe ſuo fuit in inferno:̊ cuʒ magis nata
eſſet eẽ in coꝛꝑe ſuo qᷓᷓ in inferno:videt᷑ ꝙ exiſtente coꝛpe
xp̃i ſub ſacramẽto facilius fieri poſſet ꝙ eẽt in coꝛꝑe illo
q̃; in inferno.et ita patet ꝓpoſitũ.i¶ Stem ſi aĩaʒ exutam
a coꝛpe exiſtente in ſepulcro. nõ poſſet vnire eidẽ exiſſẽ
ti ſub ſacramẽto:videt᷑ impotens fuiſſe.⸗l Stẽ nõ eſt coꝛ
poꝛis gloꝛificati rõne qua ẽ głificatũ eẽ ſimul ⁊ ſemel in
diuerſis locis.Añ coꝛpus xpᷣi nõ rõne qua ẽ gloꝛificatũ
eſt ſimul⁊2 ſemel ĩ diuerſis locis:ł̊ rõne qua ẽ deiſicatũ
ſiue vnitũ diuĩtati.ſᷣ̊ ſi ᷣtute diuĩtatis potuit hõ in ſua
integritate ſimul et ſemel eẽ in diuerſis locis:cuʒ in tri⸗
duo ſepulture fuit vtraq; nata rpᷣi bomĩs ſcʒ coꝛpꝰ⁊ aĩa
vnita dinitati:potuit vtraq; natura eẽ in diuerſis locis
quibuſcũq;.igit᷑ aima xpᷣi exuta a coꝛꝑe exiſtẽte ĩ foꝛma
ꝓpꝛia.ſimul et ſemel potuit viꝛtute diuĩtatis eẽ ĩ inferno
et in coꝛpe xp̃i exiſtẽte ſub foꝛma panis.¶ Contra.bis
ſuppoſitis ſeꝗt᷑.ꝙ poſſet facere cõtradictoꝛia ſimul et ſe⸗
mel eſſe vero.qꝛ tunc alicui eẽt viuꝰ et homo:alicui moꝛ
tuus et nõ hõ.quod nõ videt᷑. Quod oñdit᷑ ſic. nulla eſt
veritas quã deus neſciat. vñ in mente eius ẽ oĩs veritas
ſi igit᷑ eẽnt cõtradictoꝛia ſimul vera:eẽnt in mente eiꝰ ve
ritates cõtradictoꝛie.ſed ipe eſt quicqꝗd ẽ in mẽte eiꝰ igit

eſſet ibi ↄtradictoꝛia. KRñſio.dicendũ ꝙ deus potuit

tũc et pt᷑ feciſſe:ꝙ aĩa fuiſſʒ alicui ĩ coꝛꝑe ſuo ⁊ alicui coꝛ
pus ſine illa. poſſet ꝗdã de potẽtia:nõ aũt de ↄgruentia.
nõ em̃ cõgrueret ꝙ coꝛpꝰ xpᷣi eſſet moꝛtuũ et viuũ.hmõi
aũt cõfuſio foꝛmaꝝ nõ cõuenit diuĩe ſapiẽtie qua om̃ia
optime oꝛdiant᷑. Unde bene cõcedo.ꝙ potuit feciſſe ani⸗
mõ exutam a coꝛꝑe exiſtente ſub ſoꝛma. ꝓpꝛia: intrare

coꝛpus exiſtẽs ſub ſpecie panis.ſed nõ cõgruebat ſiẽ cõ⸗
gruebat ꝙ intrabat infernũ. Ad illud q obijcit · ꝙ ai⸗
ma eſi magis nata vniri cum coꝛꝑe ⁊c.dicendũ ꝙ ad
eſt magis nata:q; magis ↄgruit diuie oꝛdinatõni.⸗ Ao
id qð queritur.vtrũ poterat feciſſe ꝙ coꝛpus fuiſſet ĩ di/

uerſis locis.ita ꝙ haberet aĩam ſibi vnitã in vno loco 2

nõ in alio. dico ꝙ potuit de potẽtia nõ tñ de cõgrnentia
4l Ao aliud qð obijcitur.ꝙ virtute deitatis potuit aima
xp̃i ſimul et ſemel eſſe ĩ inferno:et in coꝛpe xpi exiſtẽte ſß
foꝛma panis.dicẽdũ ꝙ etſi potnit ð potẽtia: nõ tamẽ de
cõgruẽtia.qꝛ ſi eẽt in coꝛꝑe exiſtẽte ſub foꝛma panis.aut
ꝑſiceret coꝛpus illud viuificãdo: aut nõ. Si ſic: igit ac/
ciderent incõueniẽtia que poſita ſunt eẽ viuũ et eẽ moꝛ⸗
tuũ.et ꝙ xp̃ bic eẽt hõ et ibi nõ homo. Si nõ: tũc accide
ret ꝙ aima eẽt in coꝛꝑe oꝛganiʒat ꝑfectibili ab ißa ⁊ nõ
viuificaret illud ſ̊ eſſet moꝛtuũ.qð eſt cõtra dinĩam oꝛ⸗

dinatõem. VUnde nõ videt᷑ cõueniẽs bec poſitio. Ad H

qð obijcit᷑ in cõtrariũ.qꝛ tũc cõtradictoꝛie eẽnt ſimul ve
re.dicendũ ꝙ hoc poſito nõ accidit ↄtꝛadictoꝛie ſi imul eẽ
vera.qð ſic patet.Fᷣm em̃ illã poſitõem demõſtrata car⸗
ne in pixide: hec vera eẽt bec caro eſt viua.demonſirata
eadẽ in ſepulcro hec eẽt vera:hec caro eſi moꝛtua et ꝑ cõ
ſequẽs nõ eſt viua.nec ſunt iſte otradictoꝛie.hec caro ali
cui eſt viua alicui nõ eſt vina: ſed ſubcõtrarie.b hec eſſet
ei cõtradictoꝛia.nuſꝙᷓ eſt eiua que nõ cõcederet᷑ ila poſi
tõne ſtante.ſimiliter nec hec.hec caro xpᷣi nõ eſt viua de⸗
mõſtrata ea in ſepulcro.Eſt em ſenſus.hec caro nũꝗᷓ eſt
viua.cõfundit em̃ negatio qued cõſfundit cõſfuſe et diſtri
butiue.nec ſequit᷑.alicui nõ eſt viua.ergo nõ eſt viua.ſi
cut nõ ſequit᷑:aliquis hõ nõ currit:ergo nullꝰ homo cur
rit.OPꝛeterea.nõ dico ꝙ poſito ꝙ contradictoꝛie eẽnt ſi⸗
mul vere. ꝙ ꝓpter hoc ſequeret᷑ ꝙ deus eſſet ſibi cõtradi
ctoꝛius.et cauſa huiꝰeſt.quia vnica ſimpliciſſima ydea
vtranq; veritatẽ haberet in mẽte:ſicut eadẽ babet oppo⸗
ſitoꝝ cognitõem in diuerſis tem ꝑibo.qꝛ tñ huiꝰ cõfuſio
ſieret in piudiciũ diuie ſapiẽtie omia cõgrue oꝛdinantis
licet hmõi poſſet facere de potẽtia:non tñ de cõgruẽtia.

Wueſtio.xiv. de mandu

catione quã frequẽtat eccleſia.

BEqmtur demadu-
catõne quã frequẽtat eccleſia. Et pᷣmo
ſtum ad cõditõnes ipᷣ̃aꝝ ꝑſonaꝝ ſiue
ubiecti. Secũdo q;dtum ad oꝛdiatõem
moꝛũ ſiue meriti.Lercio qtum ad cõ⸗

ditõem diſpẽſandi. Quarto qᷓtum ad cõditõem actꝰmã
ducãdi.¶ In pꝛĩa ꝑte querit᷑.vtrũ creata irrõnalis mã⸗
ducat coꝛpꝰ xpᷣi. Secũdo vtrũ angelꝰ.Tercio vtrũ fide

lis ante ſa m.
lembꝛumn pꝛumnum

VAIrca pꝛimũ duo querũtur: Pꝛimũ ẽ vtꝛuzʒ
creatura irrõnalis mãducat.Secundum
vtrũ traicit in ventrem.

Articulus pꝛimus

ua.facta trãſſubſtantiatione q;diu manet foꝛ

ducare ſacramẽtaliter eſt attingere rem ſub ſacramẽto.

et nõ ſolum ſpẽm qð bꝛutis nõ cõuenit videt᷑ tunc nec

iudeus nec paganꝰ ſumit ſacramẽtaliter:igit᷑ ẽ terciꝰmo

dus manducãdi.ꝙ aũt nõ attingant rem ſub ſacromẽto
patet.qꝛ neq; illi vniũtur ꝑ ſidẽ.neq; ꝑ caritatẽ.¶ Pꝛete

rea.j.coꝝ.xj.vbi loquitur apłus ð coꝛpe xpᷣi.q̃rit magr
in glo.de mure.quid comedit ſumẽdo coꝛpus xp̃i:qꝛ ex⸗
quo nõ comedit pura accidẽtia:videt᷑ comedat coꝛpꝰ

„N Len, delibus et ab alijs peccatoꝛi
Irca pꝛimũ obijcit᷑ ſic pꝛimo ꝓ ꝑte affirmati

ma panis:manet res ſacꝛamẽti ſubſpecie.igẽ
ſi cõtingat ſpẽm ſumi ab irrõnali ſub qua ẽ res ſacꝛamẽ
ti:videtur ꝙ mãducat ſacramẽtaliter.¶ Si dicat᷑ ꝙ mã⸗

xpᷣi ⁊» ¶ Item deus magis refugit pcrm ẽ; aliqua
turam.ergo ſi peccatoꝛ comedit coꝛpus xpᷣi ⁊c.¶ Con⸗
tra.ſi creatura irrõnalis baptiʒaret᷑. in noĩe patris ⁊ fi
lij ⁊ ſpuᷣſſcti.nõ magis fieret illi ꝙᷓ ſi ſimplici aqua laua
retur.et hoc ẽ:qꝛ nõ eſt ſuſceptibilis dignitatis ſacramẽ

talis. Similiter videt᷑ in ꝓpoſito.¶ Item magr Dicit in
ſenten.ꝙ mus nõ mãducat coꝛpus rßi. S eſponſio. ꝓ
vt ſupᷣ dictũ ẽ.ad mãducare coꝛpꝰ xpᷣi ſacramẽtalit bm
y ꝓvꝛie ſumit᷑.neceſſe ẽ attingẽ ipᷣm cõtentũ vel ꝑmodũ
cogniti vł ꝑ modũ crediti.vbi igit᷑ nullo mõ attingit ſcʒ
nec ſic neq; ſic:ſcʒ neq; ꝑ modũ cogniti neq; ꝑ modũ cre
diti:nõ eſi manducatio ſacramẽtalis.Vnde cum a crea
tura irrõnali non attingit᷑ neq; ſic neq; ſic.igit nõ man⸗
ducatur ſacramẽtaliter a creatura hmõi: ſed eſt ibi qſi
quedã mãducatio carnalis.nec tñ ꝓpꝛie:quia ibi nõ eſt
diuiſio ſubſtãtie.ſed occidentiũ ſolũ.¶¶ Ad id igitur qð
obijcit᷑ · ꝙ tunc ſunt plures modi mãducandi.dicendum
ꝙ non eſt verũ.quia a mure nõ attingit᷑ coꝛpus xp̃i. vñ
nullo modo mãducat coꝛpus xp̃i.¶ Ad illud qð obijcit
de mõẽducatõne iudei dicendũ ꝙ plus eſt in hmõi man⸗
ducatõne qᷓ; in mãducatõne irronalis creature.qꝛ ĩ mẽ⸗
ducatione indei eſt vnio cũ accidẽtiba cum poſſibilitate
vel aptitudine cõtingẽdi quod ſubeſt.non tñ eſt ibi man
ducatio ſacramẽtalis:qꝛ illa requirit cum attritõe ſpe⸗
cierũ ꝙ attingat᷑ res que ſubeſt ſide foꝛmata vel infoꝛmi
In manducatione igit᷑ creature irꝛationalis eſt vnio cũ
ſolis ſpeciebo.in manducatõe creature rõnalis alio mõ
quia ſi eſt ibi infidelis:eſt vnio cum ſpeciebo cum poſſibi
litate ſiue aptitudine contingendi qdð ſubeſt. AUnde ulla
manducatio eſt carnalis qᷓtum ad accidentia.cum apti
tudine tamen ad ſacramentalem et ſpũalem manduca⸗
tionẽ.habens aũt fideʒ infoꝛmẽ cõtingit id quod ſubeſt
vt cognitum: habens fidem foꝛmatã vt cꝛeditum:habẽs
caritatem vt dilectum. vnde bꝛutum vnitur ſolum acci⸗
tentibus. Infidelis nihil penitus credens ſuperaddit
quãdam aptitudinem ad ſacramentalem vel ſpũalem
manducationem habens fidem infoꝛmem ſuperaddit ꝙ
vnitur cognito. habens foꝛmatã credito. inqtum habet
caritatem vt dilecto.¶ Ad id quod obijcitur.ꝙ deꝰ ma⸗
gis teteſtatur peccatũ ⁊c.dicendũ ꝙ in peccatoꝛe eſt na⸗
tura et culpa.ꝙᷓuis em deus deteſtatur culpã: non tamẽ
naturã quã fecit ĩmo illã diligit. Surta illud.xj. ſapien.
Ahil odiſti eoꝛum que feciſti. nec etiam vnqꝙᷓ ita coꝛrũ⸗
pitur vel æterioꝛat᷑ peccato:quin nobilioꝛ ſit creatura
irrationali ſicut vult aug. Unde babilitatẽ babet natu⸗
ralem ad ſuſceptionẽ ſacramentoꝝ: quam non babʒ ir
rationalis creatura.

rticulus ſecundus

Onſequẽter querit᷑ vtrũ coꝛpꝰ xpᷣ traijcit᷑ ĩ
ventrem creature irrõnalis. ꝛ ſic: videtur
ꝑ rationes poſitas in pᷣcedenti ꝓbleumate.
qnia ſi ſpecies traijciũtur in ventrem creature talis:exqͥ
coꝛpus inſeꝑabiliter eſt cum illis igitur ⁊c.¶ Iteʒ traij
citur in ventꝛem peccatoꝛis quem magis abhomĩat deꝰ
ꝙᷓ creaturã irrationalem. 4¶ Stem conſtat ꝙ aliquando
ponitur coꝛpus rpi in vaſe polluto et immundo ab infi⸗
bus. nec ex hoc cõtrahit coꝛ⸗
pus aliquã immũdiciam.quod ergo incõueniens ſequi⸗
tur poſito ꝙ traijciat᷑ in ventrem bꝛuti:? ex bis videtur
ꝙ traijcit·¶ Contra. ſi traijcit in ventrẽ creature irra
tionalis. traijcit᷑ ꝑ moduʒ cibi coꝛꝑalis. ſed om̃e qð per

punc modũ intrat in os in ventrẽ vadit 2 ĩ ſeceſſũ emitti

t 5xv. hoc aũt non conuenit coꝛꝑi rp̃i: ergo ⁊c.
Keſpõſio.qꝙ diuerſi circa ̊ diuerſa opinant᷑. Quidã

em̃ opinant᷑ ꝙ coꝛpꝰ rp̃i cõtinet᷑ in illis ſpẽbo inſeꝑabili

ter qdiu ſunt ſacramenta.hoe aũt eſt qᷓdiu ſalua eſt foꝛ
ma panis.Et dicunt ꝙ vbicũq; ponant᷑ ſpecies ſiue in
loco mũdo ſiue immundo ſiue in ventrẽ muris:ibi ẽ coꝛ
pus rpᷣi.et in hoc nõ derogatur coꝛpoꝛi nec ſacramento
ſed dicunt ꝙ potius elt in laudem vtriuſq;· coꝛpꝰ em̃ xpᷣi

¶ QNueſtio

cũ ſit gloꝛificatũ inquinari nõ põt:ſacramẽtũ etiaʒ ipᷣm

vt ſepe dicit aug.ſanctũ et mundũ ?:et inquinari nõ põt
Alij dicũt ꝙ coꝛpus xpᷣi nulio mõ deſcendit in ventrem
bruti animalis.et hoc ẽ quia xpᷣe nõ ẽ ſub illo ſacramen
to niſi eatenus qua oꝛdinabile ẽ ad vſum humanũ.vnde
qñ mus vel aliud brutũ rodit. inhabile fit ⁊ ſacramẽtũ
eẽ deſinit:⁊ coꝛpus rpi ibi eẽ deſinit:⁊ ſubſiantia panis
redit ſicut Inno.dicit.¶¶ Gidetur mihi ꝙ pꝛima opinio
ſit tenẽda.Si eĩ cams vel poꝛcus deglutiꝛet hoſtiã conſe
cratã integram.nõ video quare vel quomodo coꝛpus do
mini nõ ſimui cũ ſpecie traijceretur in ventreʒ canis vel
poꝛci.nec rõ alterius opinionis alicuius efficacie videt᷑
ꝓ quia coꝛpus xp̃i nõ ẽ ſub ſacramẽto niſi eatenus qua
oꝛdinabile ẽ ad vſum bumanũ.qꝙ ꝓpter boc nõ poſſit tra
ijci in ventrem alicuius creature irratõnalis.ſed ex hoc
bene ſequeretur.ꝙ nõ poſſet comedi ab aliqua creatura
tali. Aſus aũt hominis ẽ finis ↄſecratõis buiꝰſacramẽ⸗
ti:nõ finis collatõis.q Ad illud qð obijcitur.ꝙ om̃e qð
intrat ꝑ modum coꝛpoꝛalis cibi in os:in ventrem vadit
⁊c̃. Dicẽdum ꝙ coꝛpus xp̃i nõ intrat in os bruti vt cibo
coꝛꝑalis.quia nullo mõ eſſet cibus coꝛpoꝛalis ſʒ ſolum⸗
modo ipᷣa ſpecies que dicituꝛ ſacramentũ:ſed in ipᷣm cor
pus ſimul intrat cũ ſpecie rõe inſeꝑabilitatis vnius ab
alio. Si aũt ipᷣa ſpecies que eſt ſacramentũ ita cõminne
retur dentibus muris vel alterius bruti.ꝙ ipᷣa ſpẽs non
eẽt in ſuo eẽ: nõ traijceretur coꝛpus xp̃i in vent:ẽ.et in ta
li caſu vera ẽ ſecũda opinio.q¶ Si aũt queratnr facta cõ⸗
minutõe ſpeciei dentibus animalis.quid accidit de cor⸗
poꝛe rpᷣi nũquid euolat: Reſpõdetur ꝙ ſicut in panis cõ
uerſione coꝛpus xp̃i ñ deſcẽdit localiter nec mutatur ali
qua ĩmutatõne.ſed ſola panis ↄuerſione incipit eſſe ſub
illis ſpeciebo:ſic ſola reuerſione deſinit eẽ ibi:ita ꝙ nul⸗
la ſit in io nec localis nec alia.

embꝛum ſecundum

Onſequẽter queritur.vtrũ angeli ſumunt
coꝛpus xpᷣi aliquo mõ. ꝙ ſic:videt᷑.qꝛ pᷣs.
dicit. Panez angeloꝝ mãducauit hõ.glo.
ſbi. Manna interp̃tatur quid eſt hoc et ſi⸗
gnificat paneʒ qui de celo deſcẽdit.i.xpᷣm vel coꝛpus xpᷣi
quod veꝛe ẽ cibus angeloꝝ.quo incuꝛruptibiles paſcun
tur incoꝛruptibiliter.Et poſi ibidem. Panis celi nõ ali
ter ẽ qᷓ xp̃.de quo celeſtes.i.angeli reficiunt᷑. VUñ ange
lus cibatur eodẽ cibo ſpirituali quo et homo. hec cibatõ
quid ẽ aliud qᷓ; mãducatio:igitur angeli mãducant. Jt᷑
aug.Quid ẽ xpᷣm mãducare.et ſoluit poſtea.In ipᷣo ma⸗
nere et habere ipᷣm in ſeipo manentẽ.hoc aũt ↄuenit an⸗
gelis. Iteʒ ponatur ꝙ angelus ſumat ſibi coꝛpus quo
aſſumpto cõminuit ſpeciẽ panis maſticãdo ſiue comedẽ
do cũ motu cognitõnis et dilectõis.nihil aũt aliud requi
ritur ad mãducatõem ſacramẽti qᷓ; maſticatio cũ motu
cognitõnis et dilectõnis:igitur contingit angelum vere
manducare coꝛpus ri orra⸗ in ſumptõne coꝛporis
xpᷣi requiritur triplex vnio mãducantis cum cibo.ſ.na⸗
ture.fidei et dilectõnis. Vnio em̃ ꝑ fidem et dilectõnem
pᷣſupponit illam que eſt nature.Vnde cum angeloꝛũ cuʒ
coꝛpoꝛe xp̃i.nõ ſit vnio nature:nõ cõtingit angelos ciba
ri coꝛpoꝛe xp̃i ꝓut eſt cibus ſacramentalis.igitur nõ mã

ducant coꝛpus vxp̃ᷣi manducatõne ſe Baramkraliſ DQuod

concedimus.. Ad obiecta ̊ dicendum.ꝙ ꝓpꝛi loquẽdo
xpᷣc Fm diuinã naturam ẽ cibus angeloꝝ.ſᷣm vtrãq; ẽ ci⸗
bus hominũ.quia ĩ xpᷣo ẽ duplex natura.ſ.diuina ⁊ bu⸗
mana.In homine duplex coꝛꝑalis et ſpiritualis.vñ ho⸗
mo in ipᷣo plenã inuenit refectõem:ſicut habetur in li.de
aĩa et ſpiritu.¶¶ Item ẽ cibus hominũ ſᷣm duplicẽ ſtatuʒ
ſcʒ viatoꝛis et cõpꝛehẽſoꝛis:ſed differunt ᷣm differẽtiam
modi vidẽdi in via et in patria.quia in ſtatu patrie ſiue
cõpꝛehẽſoꝛis videtur ſine velamine.fides eĩ videt ꝑ ſpe⸗
culum et enigma. Vñ.j.coꝝ.xiij. Tidemus nũc ꝑ ſpeeu⸗
lum et in enigmate tunc aũt facie ad faciem.quia vᷣo co⸗
gnitio viatoꝛis inchoat a ſenſu maxime inqᷓtum ↄuertit

xlv.

ſe in aĩia ad cognoſcẽdum ꝑ ſigna:opoꝛtet ꝙ velamen ſi ·

obiectuʒ ſenſui.Quia vo ẽ ſignũ eius qð velatuꝛ:opoꝛtʒ
ꝙ ducat in aliud qð cõpꝛehenditur ab intellectu. et non
ſumitur niſi a creatura que habet ſenſum oꝛdinatuʒ ad

intellectuʒ qualis ẽ ſolus hõ.vñ nec ab angelo ſumit᷑ nec

a bruto. Quia igit᷑ ex ꝑte eius qui ẽ habilis ad ſuſcipiẽ⸗
dum coꝛpus rpᷣi requiritur vnio quedã nature requirit᷑
et ſenſus oꝛdinatus ad intellectum: neutrũ ẽ reperire in
angelo:dici põt.ꝙ angelus nõ mãducat coꝛpꝰ xp̃i.⸗ Ad
pꝛimo igitur obiectũ dom.ꝙ xpᷣc dicitur cibus angeloꝝ
m deitatẽ. qui factus ẽ cibus hominũ inqtum carnẽ aſ⸗
ſumpfſit. Unde glo. ibi. Panẽ angeloꝛꝝ mãaducauit homo
panis celi nõ aliter ẽ qᷓ rpᷣe.de quo celeſtes.i.angeli refi
ciunt᷑ eius ↄtemplatõe.⁊ hunc panẽ.i.verbũ.quo grãdi
cibo paſcuntur angeli ꝑ carnẽ factuʒ lac edit bomo. hec
glo. xp̃c igitur ẽ cibus angeloꝝ ᷣm diuinitateʒ.nec dicit
glo. ꝙ coꝛpus xp̃ᷣi cibus angeloꝝ ſit:pᷣ xpᷣc.vñ glo. Man
na ſigniſicat panẽ qui de celo deſcẽdit.i.xpᷣin vel coꝛpus
xp̃i qui vere eſt cibus angeloꝛũ.qui dicit nõ vt oſtẽdatuꝛ
xpᷣm eẽ cibum angeloꝛũ nõ coꝛpus xp̃i: nibilominus ma
ximã aſſequunt᷑ delectatõeʒ er aſpectu bumanitatis xp̃i
AVngde.j.pe.j.In quẽ deſiderãt angeli ꝓſpicere.glo.Tã⸗/
ta ẽ eius bominis qui paſſus ẽ ꝓ nobis poſterioꝛ glia.vt
et angelice ĩ celo virtutes.cũ ſint eterne felicitate ꝑfecte
nõſolum ĩmoꝛtalis diuinitatis magnificẽtiam:ſʒ etiam
humanitatis eius aſſumpte claritatẽ ſemper aſpicẽ gau
deant.hec glo. Iſtud aũt gaudium nõ dicitur cibus qa
nõ eſt iſtud gaudium quo ſumme reficiuntur.4¶ Ad illð
quoo dicit aug. E in ipᷣo manere et habẽ ipᷣm in ſeipſo
manentem:ẽ manducare.Dicẽdum ꝙ cũ cõtingat multi
pliciter manere in ipᷣo et habere ipᷣm.ſ.ꝑ gram ſiue per
fidẽ oꝑantem.ꝑ dilectõem. ꝑ fruitõem ſiue ꝑ glłiam:et ꝑ
vnionẽ ſacramentalẽ. Vnio em̃ ſacramẽtalis attenditur
penes vnionẽ nature:et veꝛã ꝑceptõem ſiue ſumptõnem
ſacramẽti. hoc dicitur manere in ipſo et habere ipᷣm ter⸗
cio mõ.Vñ hyla.iiij.de trini. In vxpᷣo pater ⁊ xpᷣc in no⸗
bis vnuʒ in his eẽ nõ faciũt.ſi vere carnẽ coꝛꝑis nẽi xpᷣe
aſſumplit:et vere ille hõ xpᷣcẽ. Nos q; vere ſub miſterio
carnẽ coꝛpoꝛis eius ſumimus:peꝛ boc vnnz erimus. hec
byla.er hoc ꝙ dicit vnum in his eſſe nos faciunt ſi ve
re carnẽ coꝛꝑis.⁊ cõnotatur vnio nature ſumptio ſacra
menti.ꝑ hoc ꝙ dr.Nos quoq; vere ſub miſterio ⁊c̃.ſ2õ
dicit ſimpliciter nos quoqʒ carnẽ ſub miſteꝛio ſumimus
Tunc djr vere ſumi qñ efficaciã habet in ſumente.i.quã⸗
do nõ vane ſumitur ſiue fruſtra.q¶ Ad illud quod obijcit᷑
ꝙ angelus aſſumpto coꝛpoꝛe põt maſticare ſpẽs ⁊c. Jñ
patet rñſio.quia etſi bec ↄtingant.ñ tamẽ ſumit ꝑ modũ
quo ſumitur ſacramentuʒz:quia deficit vnio nature ⁊ co
gnitio fidei ſiue cognitio ꝓcedẽs a cognitõne velaminis
ad illð qð ẽ ſub velamẽto.Cognitio at angeli eoq ẽ cõp⸗
hẽſoꝛis illð qð pᷣmo capit cognoſcẽdo:ẽ pꝛimũ bonum q
omnia alia cognoſcit.

Onſequenter queritur.vtrum fideles ante
ſacramẽti inſtitutõem mãducabãt coꝛpus
xp̃ᷣi ſpũaliter.i videt᷑ ꝙ ſic.quia illi habe⸗
bant eandem fidem quam habent moder⸗
ni.ergo ſi moderni fideles mãducant ſpiritualiter credẽ
do ßm ꝙ dicit aug. Crede et manducaſti:videtur ſimilit᷑
ꝙ illi mãducaueꝛunt. Itẽ.j.coꝝ.x. Omnes eandẽ eſcã
ſpiritualẽ mãducauerũt.glo.cibũ viſibilem ſt piritualiteꝛ
intellererunt:ſpiritualiter eſurierũt. ſpiritualiter guſia⸗
uerũt:vt ſpiritualiter ſanarent᷑. Et loquit᷑ ibi glo.ð an⸗
tiquis pr̃iba ⁊ de moyſe et alijs vt patʒ ex glo.4 IN ibi⸗
dẽ dicit glo.mãducauerũt eſcam vtiq; coꝛꝑalẽ ⁊ ſpiritua
lẽ eandem quam nos. Cõtra.baptiſmũ ẽ pꝛimũ ſacra⸗
mentũ.noue legis fundamentum. igitur exquo illi nõ ſu
ſceperũt pꝛimũ ſacramentũ:nec aliud ſequẽs.q¶ Pꝛetea.
inſtitutio ſacramẽti pᷣcedit ſuſceptõem.igit᷑ cũ nodũ fuit
ſacramẽtũ dñici coꝛꝑis inſtitutũ: ñ ſuſceper̃t illð qui añ

inſtitutõòem deceſſerũt.¶ Itẽ cõſecratõ coꝛꝑis xpᷣi pᷣcedit

Mð ↄcedimus dictis rõnibo. dom igit᷑ etſi fidẽ ha

s enind ⁊c̃. Ex his patz ꝙ nõ mãducauerũt
uer̃t ipius ſacramẽti inſtituẽdi a xp̃o et tradẽdi ad mã

ducãdum.tñ quia nõdum fuit cõſecratũ(ↄſecratio eĩ pᷣce

dit ↄmeſtionẽ)nõ mãducauerunt.plus em̃ requiritur ad
mãdncatõem qᷓᷓ fides ex ꝑte eius qui debet mãducaꝛe.ſ.
inſtitutio ſacramẽti et ↄſecratio. Ad aliud dðᷣm. ꝙ illa
glo.j.coꝝ.x.loquitur ð8 antiquis patribo qui mãducaue
runt manna anteqᷓᷓ ꝑuenerũt ad terrã ꝓmiſſionis. vnde

glo. diſtinguit inter illos qui mãducauerũt manna mã⸗
ducatõe carnali tm̃.et illos qui nõ tm̃ ſed mãducauerũt

carnali manducatõne et ſpũali.i.intelligẽtes ꝑ illũ cibũ
xpᷣm foꝛe verũ cibũ electoꝝ quẽ venturũ cꝛedideꝛũt.Non
igitur vult glo.ꝙ illi mãducarẽt habendo fideʒ de ſacra
mento iſto:ſed ꝙ mãducauerũt intelligẽdo ꝑ cibum illũ
xpᷣm foꝛe cibũ ſpiritualẽ quẽ venturuʒ crediderũt.Ande
glo.ibi.Mãducauerũt eſcam vtiq; coꝛꝑalem et ſpũaleʒ
ſed ſpiritualẽ eandẽ quã nos:coꝛꝑalem vo alterã.i.man
na qð ſignat xpᷣm.hec glo.Aſdãducare igit᷑ ſpũaliter ſᷣm
intellectum.glo.fuit credere xpᷣm foꝛe cibũ ſpiritualẽ ſi⸗
gnatũ ꝑ manna qð coꝛꝑaliter manducauerũt.q. Ex hoc
patet reſpõſio ad illud quod dꝛ.mãducauerũt eſc ſpiri

tualẽ eandẽ quã nos.quia eſca illa fuit rpᷣc qui ẽ panis

verus qui de celo deſcendit Joh̊.vj.quẽ ipi mãducauer̃t
eredẽdo ipᷣm eẽ venturũ et ſignificatũ ꝑ cibum coꝛꝑalem
ſcʒ manna.quẽ nos mãducamus ſpiritualiter credendo
ipᷣm eẽ ſub ſacramento. VUnde eadẽ fuit eſca quã mandu
cauerunt et quã nos.ſed alius fuit modus mandueandi
quia illi credẽdo ipᷣm ſignificatũ ꝑ manna eẽ venturum

nos credendo ipᷣm tineri ſub ſacramento.
Nueſtio vxlvj. de cõditio/

nibo ſumentiũ hoc ſacramẽtũ ex ꝑte mentis.

„ . —☛
quitur de madu/
catõe qtum ad ↄditões moꝛũ ſiue meri⸗
ti. Et pꝛimo qtum ad ↄditõem ex parte
mẽtis. Secũdo ad cõditõnes ex ꝑte car⸗
nis. Tercio qᷓtum ad cõditões exterio⸗
ris ↄuerſatõis.i]¶ IJnñ pꝛimo ꝓcedit᷑ ſic. Pꝛimo querit᷑ an
aliquis poſſit ſumere coꝛpus xpᷣi ſine peccato moꝛtali vł

veniali.Secũdo an exiſtẽs in pcto moꝛtali pt᷑ ſumeꝛe coꝛ⸗

pus rp̃i.Tercio an quilibet exiſtens in peccato moꝛtali
peccet moꝛtaliter ſumendo coꝛpus xpᷣi.Quarto an plus
peccet hereticus ſumẽdo qᷓ exiſlẽs in alio genere peccati

Quinto quis plus peccet an exiſtens in peccato ſpiriiua

li:an exiſiens in peccato carnali.

— —

Membrũ pꝛmum

ſic. Hyla.viij.ð trini. Hec accepta atq; ex
hauſta efficiũt vt nos ĩ xpᷣo et xpᷣc in nobis
ſit. Ex hoc patet ꝙ ↄtingit mereri ſumẽdo
xp̃i.igit᷑ ↄtingit ſumi ſine peccato.q Itẽ ſuper il⸗
lud.j.coꝝ.x.õne cõmunicatõ ſanguinis rpᷣi.glo.Nõ⸗
ne facit nos habere quãdam cõmunionẽ cũ vita xpᷣi.q.d.
vtiq; facit. IObidẽ.iQonne ꝑticipatõ coꝛꝑis dñi.glo.iꝛõ⸗
ne facit nos vnũ cum ipᷣo:facit vtiq;. Ex his effectibo vi⸗
cetur.ꝙ facit cõmunicãtem aſſimilari deo et vniri.ergo
aliqui accedũt qui ex hmõi acceſſu nõ efficiunt᷑ diſſimi⸗
les deo et elongati a eo.qð accideret ſi ſemꝑ peccarent
Cõtra.ix.ecẽs.i Qullus ſcit vtꝝ amoꝛe vel odio dignꝰ
ſit. AUnde nullus ſcit vtrũ ſit in moꝛtali peccato vel ĩ gr̃a
quia ille odio dignus ẽ qui ẽ in moꝛtali peccato. Igitur
cũ nullus ſcit vtrũ ſit in moꝛtali peccato vel non: omnis
accedens exponit ſe diſcrimini.ſed regulariter verum ẽ.
ꝓ omnis exponens ſe diſcrimini moꝛtali peccat moꝛtali
ter. ̊ ⁊c. ¶ Iẽ.j.Yohᷣ.j.Si dirxerimus quia peccatũ non
babemꝰac.igit᷑ nullus põt accedere ſine peccato.ſʒ oĩs
talis peccat ⁊c̃.quia ſicut ꝗ accedit ĩ moꝛtali peccat moꝛ

Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ ad ꝑtem affirmatiuam

taliter:ita vt videt᷑ qui accedit cũ veniali peccat veniali
ter. Itẽ.xx.ꝓuer.Quis põt dicere mundũ ẽ coꝛ meum
purus ſum a peccato: ita vt pꝛius¶ Reſpõſio. ꝙ mul
ti ſumũt coꝛpꝰ xp̃i nec peccãt.ĩmo merent᷑ ⁊ augetur ĩ eis
gr̃a. Vñ ſuper illud MMarci.xiiij. Accepit ihus panẽ ⁊c̃.
lo. Ebrietas ſelix. ſalutaris ſacietas. que quãto copio⸗
ius ſumitur:tãto ſobrietatẽ mẽtibus donare dignatur.
Ad pꝛimũ ꝗ̊ qð dr̃.nullus ſcit ⁊c̃. Intelligũt quidaʒ h̊
dici de odio vel amoꝛe finali.Et hoc videt᷑ ſonare littera
ſequẽs que ẽ.ſʒ omnia in futuro reſeruãtur incerta: ſᷣ qꝛ
cõmunis opinio ẽ ꝙ nullus pt᷑ ſcire vtrũ ĩ aliquo tpe ſit
dign hoc vel illo.dici põt ꝙ licet hõ nõ poſſit ſcire vtruʒ
ſit in gratia notãtia certitudinis:põt tñ te hoc ex ꝗbuiĩ⸗
dã ſignis fiduciã ſpei habere. Vnde greg.in ſermone de
lxx.Qeſcit hõ vtꝝ dignus ſit amoꝛe an odio.certitudinẽ
vtiq; non habemus:ſed ſpei fiducia conſolatur nos ſcri⸗
ptura.ne dubitatõe buiꝰ anxietate penitus cruciemur.
ꝓpter hoc data ſunt quedam ſigna et indicia manifeſta
ſalutis.vt indubitabile ſit eũ eſſe de numero electoꝛũ.in
quo ea ſigna ꝑmãſerũt.Et poſt ponit ipᷣe quatnoꝛ ſigna
Pꝛimũ ẽ ſi deuote audit verbũ dei.Et hoc ſignum ponit
er verbo illo.qui ex deo ẽ veꝛba dei audit Joh.viij. AUnde
dicit. Poꝛro inter ea que fiduciã pꝛeſtãt et materiã ſpei
Vnũ ẽ illud maximũ veꝛbũ dei:qui ex deoẽ verba dei au
dit. Alia tria ſigna ſunt oꝑa vite agere.cõtinere a pct̃is
deflẽ ↄmiſſa.Et hec tꝛia ſumit ab illa auctoꝛitate.j.iohᷣ.
v.Tres ſunt qui teſtimoniũ dant in terra.ſpũs.aqua ⁊
ſanguis.Vñ dicit fidelis ſermo et omni acceptõe dignꝰ
quo ſalutis teſtimonia ↄmẽdantur. Tres ſunt inquit.ꝗ
teſtimoniũ dant in terra.ſpũs.aqua et ſanguis.quis eſt
qui teſtimoniũ habʒ effuſi ſanguims xpᷣi:niſi qui ↄtinet
a peccatis.habet et ab aqua teſtimoniũ qui laboꝛat ĩ ge⸗
mitu ſuo:lauãs ꝑ ſingulas noctes lectũ ſuum.ſane ſcẽm
ſuꝑueniſſe ſpiritũ certiſſime noua ↄueꝛſatio teſtatur.Jã
vt breuiter repetaʒ et a ſanguine et aqua ⁊ ſpũ habes te

ſtimoniuz: ſi cõtines a peccatis:ſi dignos agis penitẽtie

fructus:ſi facis oꝑa vite.hee greg. Vnde talis accedens
ad coꝛpus xp̃ᷣi cũ debita reuerẽtia ñ peccat neq; exponit
ſe diſcrimini.ſufficit ei habere noticiã pᷣſumptõnis per
coniecturas.eo modo quo dictũ ẽ. Si aũt eẽt in heſita⸗
tõne et remoꝛſu ↄſciẽtie.licet nõ ↄſtaret ſibi ꝙ eẽt in moꝛ
tali et accederet:erponeret ſe diſcrimini.q Ad aliud di⸗
cẽdum.ꝙ beatus iohes nõ intendit dicere.q; omnes ho⸗
mines ſint in peccato.ſ.moꝛtali.ſed illi qui ſuꝑbiunt de
meritis et ex illa pᷣſumptõe dicũt ſe mundos.Elnde glo.
ibidem. Illi nõ habent caritatẽ qui de meritis ſuꝑbien⸗
tes dicũt ſe mundos.Vel poteſt dici ꝙ intelligit ð pct̃is
venialibo.¶ Ad illud ꝓuer. Quis põt diceꝛe mundũ ⁊c̃.
Dicẽdum ꝙ nõ intẽdit dicere ꝙ nullus ẽ ſine pcto moꝛ⸗
tali:ß loquit᷑ ↄtra illos ꝗ temerarie iactãt ſe: ſiue ſeipos
laudãat de meritis.ex eoipᷣo ꝙ tales ſunt: mali ſunt. Vñ
glo. ibidem nõ dicit quis habet.qꝛ dr.beati mũdo coꝛde
AWath. v. ſed ꝗs põt dicere.qꝛ temerariũ ẽ ſe laudare.vł
intelligitur de peccato veuiali.

Nlembꝛum ſecundmmn

Onſequẽter querit᷑. AUtrũ malus quicũqʒ
vel hereticus ſiue aliquo modo irretitꝰmã
ducat coꝛpus xpᷣi. Et pꝛimo queritur vtrũ
Were manducat.Secundo vtrum ſacramẽ⸗

———

pꝛimo quia aliqui ponebant ꝙ ſtatim quã
tangituꝛ a labijs peccatoꝛis coꝛpus xpᷣi ab
ſcedit Querit᷑ vtrũ peccatoꝛ mãducat. ſic
videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ nõ ẽ magis nobilis xpᷣe ĩi humana natura
qᷓ in ꝓpꝛia.ſʒ in ꝓpꝛia nõ effugit malũ boĩem qꝛ ẽ ĩ quoli⸗
bʒ.ꝗᷓ nec ĩ bumana.] Itẽ eq; effugit dñs pctm oſecrãtis
ſicut mãducãtis:ſʒ nõ ſubtrahit ſe ꝓpter pctm ↄſecrãtis:

¶ Lueſtio
g nee ꝓpter peĩm mãͤducutis . ¶ Cõtra. ſaß . Spũſſctnus
diſcipline effugiet fictũ.ſʒ nõ ?ẽ magis mũdus ſpũſſctus
qᷓ rpc: 5 et xp̃c effugit fictum ſiue malũ.l Itẽ ſap.j·ĩ ma
lſiuolã niam nõ introibit ſapientia nec babitabit in coꝛ⸗
poꝛe ſubito pctis.ſʒ ̊ coꝛpus peccatoꝛis ẽ tale patet ⁊c.-
IY xpc m veritatẽ nõ ẽ cibus ventris ſʒ mẽtis vt dicũt
ſancti.̊ mentẽ peccatoris nõ intrat rpᷣe:̊ nec ventrem.
nullo modoſi umit. 4 YIẽ nihil indecẽs vel inoꝛdinatuʒ
fit a ſummo ſapiente.ſʒ indecẽs eẽt ꝙ coꝛpus tam nobile
tam pcioſum intraret locũ tã vilem .aAen ſi pati
tur ſe xpᷣc ſumi a peccatoꝛe.aut hoc eſt opus iuſticie aut
miſericoꝛdie. Juſiicie nõ:quia peccatoꝛ nõẽ dignus. mi
ſericoꝛdie nõ.quia miſericoꝛdia facit quod homini ẽ ſa⸗
lubrius. Cum omne quod deus facit ſit miſericoꝛdia
2 veritas:videtur ꝙ peccatoꝛ nullo mõ ſumit ere
ſio.ꝙ aliqui dicebat verũ coꝛpuo xpᷣi nõ ſumi. ſicut tan⸗
git magiſter in ſenteñ.quia nõ decet tantã maieſtatem ⁊
carnẽ tante ſanctitatis et puritatis in coꝛpus ſubditum
peccatis introire et dicebãt.ꝓ coꝛpus xp̃ᷣi verũ a ſpecie⸗
bus abſcederet exquo peccatoꝛ euʒ labijs et oꝛe polluto
ↄtingeret. Sed illud ſentire erroneũ ẽ ⁊ manifeſte cõtra
fanctos.⁊ ideo cõmuniter tenetur.quia in hoc nõ eſt diſ
ferẽtia inter iuſtũ ⁊ iniuſtum. quia vterq; ip̃ᷣm verũ coꝛ⸗
pus rp̃i ſumit in ſacramẽtoipe em̃ dñs vtriſq; ſe ſibi of⸗
ſert: ſicut ꝓ ommibus ſe obtulit in cruce.ᷣ ꝙ̃tum ad vlti⸗
mũ qð ẽ in hoc ſacꝛamento.ſ.vnionẽ ĩ coꝛꝑe miſtico mul
ta differentia ẽ. quia boni recipiũt inde fructũ: mali dã⸗
num. Iñ ↄcedendũ ꝙ mali ſumunt rem ſacramẽti que ẽ
coꝛpus xp̃ᷣi verum.quod natũ ẽ de virgine: quod pepen⸗
dit in cruce:quod a moꝛtuis reſurrexit F incelis.il Ad
illud quod obijcitur cõtra ꝑ illud.j. ſap. Spũſſet᷑s effu⸗
giet ⁊c. Dicẽdum ꝙ illud mtelligitur qtum ad effectum
gratie gratumfaciẽtis:nõ q;tum ad eẽntiaʒ. Ex hoc patʒ
reſpõſio.quia nõ introibit ſapientia increatn:neq; habi⸗
tabit ꝑ effectum gratie p̃dicte. ¶ Ao aliud qð obijcitur.
ꝙẽ cibus mentis ⁊c· Dicẽdum ꝙ hoc nõ dicitur quia nõ
inferatur in ventrẽ:ſʒ quia venter ex illo ñ cibatur.õ
em̃ digeritur coꝛꝑaliter caro xp̃i vt exinde alimẽtum ad
mẽbra ſingula diſtribuatur:ſicut carnales diſcipli intel
lexerunt.. AV illud quod obijcitur · ꝙ indecẽs eẽt coꝛpꝰ
tã nobile ⁊c. dᷣm ꝙ etſi maieſtati xpᷣi indecẽs videatuꝛ:
tñ valde decens eſi eius humilitati ob quã in cruce decẽ
niſſime fuit. ꝛeterea. vt tactũ ẽ ſupꝛa. nullo modo er Hh
inquinatur.nec ẽ in ipᷣo peccatoꝛe:niſi quiaẽ ſub ſpecie:
bus ſanctiſſimoꝝ ſimboloꝝ.4l Ad vltimũ dom. ꝙ ẽ opꝰ
maxime dignitatis et miſericoꝛdie.⁊ ad quod obijcitur
q; ẽ malum recipienti:rñdetur.ꝙ ſicut dei benignitas oc
calſionaliter rõe duricie peccatoꝛis ↄueꝛtitur in iram:ſic
in ꝓpoſito. licet em̃ ſit miſericoꝛdia:illam tamen pecca⸗
toꝛ in iram ↄuertit. ſicut dicitur Ro.ij.an ignoꝛas ꝙ, be
nignitas dei ꝛ7.
rticulus ſecundus
Onſequẽter queritur vtrũ malus quicũq; ſu⸗
mens coꝛpus xp̃ᷣi mãducat illud ſacramenta
iter. O ſic: videt᷑.j.coꝝ.xj.dicẽs duos eẽ mo
dos mãducãdi.vnũ ſacramentalẽ quo mããducant tã boni
q̃ mali:alterũ ſpiritualẽ quo ſoli boni manducant.hic q̊
patet ꝙ in hoc ẽ differẽtia inteꝛ modos mãducãdi.ꝙ bo⸗
ni mãducãt ſpiritualiter: mali ſacramentaliter: ſʒ nullꝰ
bonus ſecluſus ẽ a manducatõe ſpũali:igitur vt videtur
nullus malus ſecluditur a manducatõne ſacramentali.
IYtẽ nulla malicia impedit quin ſuſcipiens baptiſinum
m intentõeʒ eccleſie:ſuſcipiat aliquo mõ rem. ita ꝙ nõ
ſolum ablutõem exteꝛioꝛt. quia quãtumcũq; ſit malus ſi
m intentõem ecclie ſuſcipiat baptiſmuʒ:ſuſcipiat caꝛa⸗
cterẽ baptiſmalẽ. A ſimili videt᷑ in ꝓpoſito.ꝙ quãtũcũq;
ſit malus.aliquo mõ ſumit hmõi ſacramẽti rem. ¶ Item
cibus naturalis ſiue coꝛꝑalis nature ẽ ꝓpꝛie nõ ꝑſone.a
ſimili videtur ꝙ cibus ſpiritualis nature ſit ꝓpꝛie nõ ꝑ⸗
ſone.igituꝛ cũ quãtũcũq; ſit aliquis malus.ſi ſuam natu

—

Xlvſ.

rã babeat:habet illud cuius ꝗpꝛie ẽ cibus ſpũalis.igituꝛ
quãtũcũq; ſit homo malus:eius ? ſuſcipere et ſuſcipit ſi
apponatur cibum iſtum et vt cibus ẽ: ita ſpiritualiter
vel ſacramẽtaliter. ¶ IJItem hoc ſacramẽtũ ẽ ſacramentũ
vnionis.igit᷑ ꝓpꝛie ẽ eius quodẽ maxime vnibile. ſed na⸗

ture ꝓpꝛius ẽ vnio ⁊ natuꝛa magis eſt vnibilis qᷓ nes —
Cõ

igitur ꝓpꝛie ẽ cibus iſte eibus nature:et ita vt pꝛiꝰ
tra. fides ẽ ſacramentũ oim ſacramẽtoꝝ. ⁊ maxime buiꝰ

*

hoc em̃ ſacramentũ maxime requirit vnitatẽ fidei 2 etiã
actũ.igitur hoc ſacramentũ nõ ſumitur niſi ab habenti
fidem aliquo mõ:igitur nõ ab omni ſumitur: ſz opoꝛtet
ꝙ fidem habeat aliquo mõ qui ſumit. 4 Yez aliquis ba
bet fidem foꝛmatam.aliquis infoꝛmẽ aliquis neutram.
h magis accedit manducatõem babeẽs fidem foꝛmatam
ꝙᷓ infoꝛmẽ.Vñ ſᷣm ꝙ homo magis et melius ẽ pᷣditus fi
de:magis accedit ad mãducatõem.igitur qui nullo mo⸗
w habet fidẽ: nnllo mõ mãducat. A ſimili.ſi albũ diſgꝛe
gat et magis albũ magis:⁊ minus albũ minus:⁊ qꝙᷓtum
accedit ad terminũ albedis magis: igit᷑ nullo mõ albuʒ
nõ diſgregat. ¶ Keſpõſio. vt tactũ ẽ: od mãducatõem cõ
pletã requiritur tripler vnio.ſ.p naturã. cognitõem et ꝑ
caritatẽ. Amo ꝑ naturã redoit hoĩem aptũ ad mãduca⸗
tõem. Vnio ꝑ amoꝛẽ cõplet illã aptitudinẽ qtũ ad ſpua⸗
lem mãducatõem. Vnio ꝑ cognitõem qᷓtum ad ſacꝛamẽ
talẽ. Pꝛopter quod dicẽdum. ꝙ ſicut nõ habens carita⸗
tem nullo modo manducat ſpiritualiter: nec aliquo mõ
babens cognitõem ſcz fidei ſacramentaliter. ꝓpteꝛ quod
nõ quelibet malicia aufeꝛt peccatũ mãducãdi ſacramen
taliter: ſed illa que ẽ defectus fidei. Et dico defectum fi⸗
cei. qui ẽ exr carentia fidei foꝛmate infoꝛmis.Quia igit᷑
omnes boni caritatẽ habẽt:nõ omnes mali carent peni⸗
tus fide. ꝓyter hoc nõ ſequit᷑et ſi omnes boni mãducant
ſpiritualiter:q omnes mali ſacramentaliter mãducant
4l Ad id quod obijcitur per ſimile de ſacramento baptil⸗
mi et iſto modo dm.ꝙ non eſt ſimile qᷓtum ad hoc ciꝛca
que aſſignatur ſimilitudo.quia vere foꝛma pᷣſcripta ver
boꝛum ſacramenti baptiſmatis expꝛimitur circa illum ꝗ
baptiʒatur. Dicitur ei baptiʒo ⁊c̃.veꝛba ſemper babent
effectum circa illum qui baptiʒatur ſi ꝓferãtur 'm intẽ/
tõem eccłie. Sed foꝛma pꝛelcripta ſocramenti bius nõ
debet expꝛimi nec expꝛimitur circa illum qui debet man
ducare:ſed circa illud quod eſt cõſecrandum: non eſt ſi⸗
mile de hoc ſacramento et baptiſmi qᷓ;tum ad efficacioem
rei alicuius in ſuſcipente baptiſmum? ſuſcipiente ſacꝛa
mentum iſtud. Pꝛeterea. maioꝛ ẽ data virtus ſacramẽ⸗

to baptiſmi qᷓ; huic: ratione qua eſt fundamentum et ia⸗/

nua ſacramentoꝛum et ſacramentum neceſſitatis.¶. Ad
illud quod obijcitur.ꝙ cibus naturalis eſt cibus natuꝛe
⁊c᷑. Dicẽdum ꝙ cõtrario modo ſe habʒ cibus naturalis
et ſpiritualis.inꝗᷓtuʒ referuntur ad ea que cibantnꝛ iſto
duplici cibo.quia cibuo naturalis ẽ ipius nature.vt tñ
natura eſt in ypoſtaſi.cibus ſpiꝛitualis ẽ ip̃ins ꝑſone vt
m ꝑſona ẽ talis nature ꝙ cibus ſpũalis eſt nutrimentm
membroꝛum coꝛpoꝛis xpᷣi.que quidem membra peꝛſone
ſunt. 4 Ad illud quod obijcitur ꝙ nature ꝓpꝛius eſt vnio
⁊ẽc̃. Dicendum ꝙ eſt vnio creature ratõnalis cum deo ꝑ
gratiam inhabitantem. et qꝙtum ad hanc vnionem ma⸗
gis eſt vnibile perſona qᷓ natura.· quia illa eſt membro⸗
rum que perſone ſunt.et alia eſt que eſt per gratiam vni
onis:et qtum ad hanc magis eſt vnibilis natura. 2 ratõ
huius eſi.quia in illa vnione natura rationalis non ha⸗
bet ꝓpꝛietatem perſone ſeo ſolummodo diuina.

embꝛum tercium

ſequenter queritur. vtrum exiſtens in
peccato moꝛtali peccet moꝛtaliter ſumẽdo
coꝛpus xp̃i.Et pꝛimo vtrum talis ſumẽdo
ccet damnabiliter. Secundo vtrũ ſemꝑ

Articnlus pruimuns
Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ ſic ſuꝑ illud Marci.xiiij.
Ve hom ini illi ⁊c.glo.Ae hoĩ illi qui ad men

iude filiũ hominis tradit.ſʒ ↄſtat ꝙ taliter oꝑando pec-⸗
cat moꝛtaliter:ergo qui accedit indigne. vtpote qui eſt ĩ
peccato moꝛtali moꝛtaliter peccat.¶ Ytẽ ſupꝑ illð.j.coꝝ.
xj. Qui mãducat ⁊c̃.glo.patet quia ſancta obſunt malis
et bonis ſunt ad ſalutẽ:⁊ malis ad iudiciũ.⁊ loquit᷑ ibi
de coꝛꝑe xpᷣi qui ſumitur a malis ad iudiciũ ↄdemnatio⸗
nis:ſed mali ſunt peccatoꝛes ̊ ⁊c.¶ Itẽ qui ꝓijceret co:
pus rp̃i in ſterquiliniũ peccaret damnabiliteꝛ:ſed nõ eſt
vilius ſterquiliniũ qᷓ; hõ peccatoꝛ.̊ ⁊ꝛc. ¶ Cõtra.hoc ſa⸗
cramentũ ẽ de maximis bonis:ſed maximis bonis non
ↄtingit male vti vt dicit aug.de li.ar.ergo nec hoc ſacra⸗
mẽto cõtingit male vti.̊ᷓ peccatoꝛ non peccat ſumendo.
4Itẽ nõ egent qui ſani ſunt medico:ſed qui male habẽt

luce.v.eꝛgo cum peccatoꝛ male habeat medicina indiget
et maxime iſta in qua ille accipitur in vſuʒ qui ẽ ſumma

medicina.ſed qui accedit ad medicinã qua indiget nõ er
rat.etſi nõ errat nõ peccat. ⁊c.¶¶ Iteʒ peccatoꝛ tenetur
aliquo tꝑe ſumere coꝛpus xpi. ſed nulius peccat ſacien⸗
do id ad quod tenetur.g̊ ⁊c.¶¶ Si diceret᷑ ꝙ peccat quia
nõ debito modo facit.Cõ a õis ẽ in pce⸗
pto nõ modus.ẽ ⁊c.¶ ¶ Rñſio.q peccatoꝛ ſumit coꝛpus
xpᷣi ad ſui damnatõen.quia vt habet᷑.j.coꝝ.xj. IJudiciũ
ſibi mãducat et bibit.nõ quia ipᷣm coꝛpus ſed et aĩaʒ ma
culat. Vnde glo.ſuꝑ illud.j.coꝝ.rxj.Quicũq; manducat
vtiq; ſanctum ẽ qd accipimus. nec illo reus eſt qui acci⸗
pit quia illa res ẽ mala quam accipit:ſed quia ille malꝰ
male accipit quod accipit.⁊ hoc ẽ quia peccatoꝛ ipᷣm cõ⸗
temnit: dũ ſe pᷣparare quem immundũ ſcit negligit.Et ẽ
ibi peccatum omiſſionis 2 peccatuʒ ↄtemptus.quia xpᷣo
ïtum in ſe eſt cõtumeliam facit.vñ dicit aptus.qꝙ reus ẽ
coꝛꝑis et ſanguinis domini.quia ei cõtumeliam facit et
cõtemnit.¶ Ad pꝛimũ cõtra hoc dðᷣm.qꝙ nõ ſoluʒ iſio ſa
cramento ſed etiã ipᷣo deo cõtingit male vti:cũ ſcʒ ipe di
ligitur ꝓpter aliud.virtutibus aũt ſpecialiter nõ ↄtingit
male vti.quia ille ſunt quibus foꝛmaliter vti᷑. Cõtingit
tamẽ virtutibus male vti vt obiecto:⁊ ſic intelligẽdum ẽ
in ꝓpoſito.¶ Ad alið quod obijcitur.ꝙ peccatoꝛ indiget
medicina ⁊c̃. Dicẽdum.ꝙ ſicut medicina coꝛpoꝛalis no/
cet infirmo inparato: ſic ſpiritualis bomini inparato
ẽ occaſio nocumẽti. Vnde medicina ſumẽda eſt a pᷣpara⸗
to ſiue cum pᷣparatõne:nõ tm̃ coꝛpoꝛalis ſed et ſpiritua⸗

lis. et maxime illa q ẽ nobiliſſima et mundiſſima. ¶ AD

illud quod obijcitur ꝙ peccatoꝛ tenetur manducare ⁊c̃.
Dicẽdum ꝙ nõ peccat ratõne actus.ſed ciꝛcũſtãtie.ſicut
ſi aliquis elemoſinã daret in ↄtemptum dei:ſic ⁊ ille pec
cat qui bonum malo modo facit. Ad id quod ſubdituꝛ
modus nõ eſt in p̃cepto. Dicẽdum ꝙ etſi nõ ſit expꝛeſ⸗
ſus aliquo p̃cepto:maxime tamen eſt attendendus ſicut

ticulus ſecundus
Onſequẽter querit᷑ vtrum peccatoꝛ ſemꝑ pee⸗
cat moꝛtaliter.i.in omni caſu. ſic.videtuꝛ
. coꝝ.xj.Qui mãducat indigne iudicium ſi
bi manducat et bibit.et ſumitur ibi iudicium ꝓ damna
tõne.ſed nullus meretur damnatõem niſi peccans moꝛ⸗
taliter. igit᷑ 7c. Sed oĩs exiſtẽs in pcto moꝛtali ſi mãdu⸗
cat:manducat indigne:igitur omnis exiſtens in moꝛta⸗
li.⁊c.¶ Si diceretur ꝙ exiſtens in moꝛtali ĩ aliquo caſu

poteſt accedere et nõ indigne:tune ſic.omnis exiſtens in

moꝛtali indignus eſt ad ſumendũ coꝛpus xpᷣi.ſʒ.j.coꝝ.

1.· Qui mũducat et bibit indigne ⁊c.· ibi glo. Yndignus

eſt qui aliter celebrat miſterium enkariſlie q; a xpᷣo tra⸗
ditñ eſt.et qui indeuota mente accedit ad eukariſtiã.vel
in voluntate peccãdi manẽs:et ille talis reus ẽ coꝛpoꝛis
et ſanguĩs domini.i.moꝛtis xpᷣi penas dabit.i.ac ſi x-pᷣm

m dñi indigne accedit. Iſte em̃ in exemplũ

occiderit punietur. bec glo. Ex hoc patʒ.ꝙ exiſiẽs ĩ mor
tali ſemper peccat moꝛtaliter accedendo ad eukariſtiam

Item exiſiens in moꝛtali et ſciẽs hoc.conſtat ꝙ peccat

moꝛtaliter accedendo. ponatur igitur ꝙ ſint duo homi⸗

nes quoꝛum vnus eſt in peccato et boc ſcit:2 alius ĩ pec⸗

cato et neſcit hoc:ſed credit cõtrarium. iſie vltimus mi⸗
nus ẽ diſpoſitus ad mãducãdum qᷓ pꝛimus.igitur ſi pꝛi
mus ſemper peccat moꝛtaliteꝛ accedẽdo:⁊ ſecdus qui ẽ
minus diſpoſitus.ꝓbatio ꝙ minus ẽ diſpoſitus.Amb.
BGrauiſſime peccat qui ignoranter peccat.igitur iſte qui
ignoꝛat ſe eẽ ĩ peccato grauiſſime peccat: igitur minime
eſt diſpoſitus ad medicinam.ſi exponatur grauiſſime.i.
ꝑiculoſiſſime idẽ ſequitur.quia vt dictum ẽ.iſte ẽ in pec⸗

to moꝛtali ſicut et alius ⁊ in maioꝛi ꝑiculo damnatõnis

ſed ꝙ ẽ in maioꝛi ꝑiculo damnatõuis nõ tollit indignita
tẽ accedendi.igitur ſi accedit:ita indigne accedit ſicut et
alins.¶ Item iuſtꝰcredens ſe eẽ in moꝛtali ſi accedit pec
cat moꝛtaliter et ſemꝑ taliter accedens peccat. Sed exi⸗
ſtens in moꝛtali credens ſe eẽ iuſtũ deterius diſ ponitur
ad accedendũ qᷓ iuſtus credens ſe eẽ in moꝛtali:pꝛobatio
qtum ad boc ꝙ iſte eſt iuſtus et ille in moꝛtali. cõſtat ꝓ
melius eſt diſpoſitus qᷓtum ad hoc ꝙ iſte credit ſe ĩ pec⸗
cato.et ille in gratia melius diſponit᷑:quia hec creduli⸗
tas ẽ ex humilitate.ſ.qua iuſtus credit ſe eẽ in peccato.il
la ex pᷣumptõe.ſ.qua peccatoꝛ credit ſe eẽ iuſium.ſ̊ me
lius diſponitur bumilis qᷓ pᷣumptuoſus:igitur ommmno
melius diſpoſitus ẽ iſte quiẽ iuſtus et credit ſe eſſe ĩ pec
cato ꝙᷓᷓ alius.igitur ſi iſte peccaret ſi accedeꝛet:multofoꝛ
tius et alius.¶ Item qui indigne accedit indignus acce
dit.quia qui indigne accedit peccat moꝛtaliter:igitur ef
ficitur indignus.igituꝛ ſi ille qui indigne accedit peccat
moꝛtaliter: igitur qui indignus accedit peccat moꝛtalit᷑.
In accidẽtibus ita ẽ ꝓ illud quod ſequit᷑ ad accidẽs ſeqꝗ
tur ad cõſequẽs.vt ſi hõ ẽ albus aĩal ẽ albũ:coꝛpꝰẽ albũ.
It qui indigne accedit peccat.igit᷑ qui nõ peccat digne
accedit.ſed qui digne accedit facit qdð in ſe eſt vt dignus
ſit tanto ſacꝛamẽto.ſʒ ſi facit qð in ſe ẽ:⁊ dñs facit quod
in ſe c.igit᷑ dñs facit illũ dignũ.ſʒ dignus nõ fit niſi per
gẽam gratũfacientẽ.̊ᷣ ⁊c.¶ Item.j.coꝝ.xj.Qui bibit ca
licẽ ⁊c.glo.ſi deſit fides vel caritas iudicium ſibi mãdu
cat ⁊ bibit.ſed exiſtẽti ĩ moꝛtali deeſt ⁊c.¶¶ Is‚.j.coꝝ.rj.
Qui mãducat et bibit.glo.indigne.vt qui in crimine eſi
vel ꝗ irrenerẽter tractat:q̊ omnis quiẽ ĩ peccato moꝛta⸗
li indigne mãducat:ſed ſemper peccat qui indigne man⸗
ducat.&̊ ⁊c.¶ Iiẽ.j.coꝝ.xj.pꝛobet ſe hõ ⁊ ſic de pane illo
edat.Ad boc ̊ ꝙ accedat ita ꝙ nõ ſit reus coꝛꝑis dñi:
opoꝛtet ꝙ ꝓbet ſe. Sed glo. dicit ibidẽ. ꝓbet.i.examinet
et purget eipᷣm. ergo qui ↄmedit non examinatus et non
purgatus peccat. Sed exiſiẽs ĩ peccato moꝛtali nõ ẽ er⸗
aminatus nec purgatus. talis ſemꝑ peccat ↄmedendo.
Mtez inter dignum et indignũ manducãtibo nibil ẽ me
diũ.gᷓ omnis qui mãducat ẽ dignus vel indignꝰ.⁊ ſimili
ter mãducat digne vel indigne.ſʒ nullus peccatoꝛ digne
manducat:& nec digne.ꝗ̊ omnis indigne:ſed talis ſemꝑ

peccat ⁊c.¶ Icẽ ſumere in moꝛtali nõ ẽ moꝛtale vt dr.ſʒ

ſcienter ſumere ĩ moꝛtali moꝛtale ẽ.hoc cõſlat.igitur cũ
ſciẽter dicit circũſtãtiã actue:circũſtãtia ſciẽtie facit no⸗
nũ genus peccati.Cũ ei ſumere ĩ moꝛtali nõ ẽ moꝛtale.ſᷣ
ſciẽter ſumere facit nouũ genus peccati.hoc aũt falſum.
quia ĩ nullo genere actus circũſſantia ſciẽtie facit nouũ
pcetm.:Cont᷑.vt onſum ẽ.ad indigne accedeꝛe ſegt᷑ indi
gnũ accedere et nõ ↄuertibiliteꝛ.indignum dico ex moꝛ⸗
tali peccato.igit᷑ oꝑoſitum antecedẽtis ſtare poteſt cum
cõſequente.igitur hec poſſunt ſimul ſtare ẽ indignus et
digne accedit.ſed qui digne accedit ñ peccat: igitur qui
eſt indignus eo eſt in moꝛtali in aliquo caſu pot accedẽ
ſine peccato. Item ſi accedere ĩ moꝛtali ſꝑ eſſet moꝛta⸗
le.cũ nullꝰpõt ſcire ſe eſſe in caritate.a veꝛe et certa ſciẽ⸗
tia ſcit ꝙ ſi accedit in moꝛtali peccat moꝛtaliter. igitur

quicũq;ʒ accedit neſcit vtrum peccat moꝛtali 5. igẽ
omnis accedens exponit ſe diſcrimini.¶ Reſponlſio.ꝙ

—

¶ Nueſtio

quicũq; ſciẽter ẽ in moꝛtali ſi accedit peccat moꝛtaliter.
ſed vt dicũt qui ẽ in moꝛtali ignoꝛãs ſe eẽ in moꝛtali. licʒ
accedat in aliquo caſu nõ peccat. vt accedit qñq;quãdo
atteritur quis de peccatis ſuis.⁊ credit ſe cõtritũ ſuffici⸗
enter fuiſſe licet nõ ſit. et cũ h̊ fecerit alia que eccleſia or⸗
dinat. fecerit dico oꝑe exterioꝛi.dicũt ꝙ talis accedẽs ſi⸗
ne om̃i remoꝛſu ↄſciẽtie nõ peccat moꝛtaliter: adhibitis
alijs que ſunt adhibẽda.. Ad illud igit᷑ quod obijcitur.
qui mãducat indigne ⁊c. Dicẽdum fᷣm illos. ꝙ talis nõ
mãducat indigne eo mõ quo ibi ſumitur indigne. Indi
gne em̃ mãducat vt babet᷑ ex glo. qui aliter celebrat mi⸗
ſteriũ enkariſtie qᷓ a xpᷣo traditũ ẽ ⁊c. Vñ põt notari in
illo verbo triplex dignitas. Vna in verbo alia in mente
tercia in volũtate.lel vna reſpicit p̃teritũ.alia pns.ter
cia futurũ. Pꝛeterea cũ dicit.qui aliter celebrat ⁊c̃. B di
cit qᷓtum ad cõficiẽtes ſiue ad volẽtes ↄficere. qui nõ de⸗
uota mẽte ad eukariſtiã accedũt.qð facit qui nõ diſcer⸗
nit coꝛpus dñi ab alijs cibis:ſed indiſcrete et negligẽter
ſumit:veneratõem ſingłariter debitã nõ exbibẽs.qð no
tat᷑.j.coꝝ.xj.cũ dr nõ diiudicans coꝛpus xpᷣi vt pai et in
glo. VUel qui in volũtate manet peccãdi.et hoc dr qtum
ad cõficiẽtes et ad ſumentes.Si igitur aliquis exiſtens
in moꝛtali nõ habens voluntatẽ peccãdi accedat cũ debi
ta reuerẽtia:nec celebrat aliter miſteriũ qᷓ; a xpo traditũ
=:non accedat indigne. 4. Ad aliud qð obijcit.ꝙ omnis
exiſtẽs ĩ moꝛtali indignus ẽ.ſʒ vt dicit glo.j.coꝝ·xj. In⸗
dignus ẽ qui aliter celebrat ⁊c.dico ꝙ qui ſic ẽ indignꝰ
peccat. Indignus em̃ ꝓut ibi deſcribit᷑ dicit indignitatẽ
in accedẽdo.nõ aũt dicit indignitatẽ ex pcto als cõmiſſo
Vnge glo.ibi exponẽs indigne exponit indignus.vñ ꝗ
ſic mãducat indignus indigne mãducat.¶ Ao aliud qð
obijcitur. ꝙ ſi ſciẽter exiſtẽs in pcto ⁊c. Dicẽdum ꝙ licet
qui ſciẽter ẽ in peccato.nõ ita ꝑiculoſe peccat ſi iẽ gigno⸗
rãter:tñ magis ẽ indiſpoſitus ad coꝛpus rpᷣi ſumèdum
ỹᷓ ille qui ignoꝛãter. quia talis accedit cũ ↄtemptu et ir⸗
reuerẽtia ſacramẽti. Uñ ſicut ẽ duplex medicina coꝛꝑa⸗
lis.curatiua et cõſeruatiua:ſic ẽ duplex mediecia ſpũalis
ſcʒ curatiua et ↄſeruatiua.Curatiua penitẽtia.cõſeꝛua⸗
tiua eukariſtia.Vñ qui ſciẽter ẽ in peccato.minus eſt di
ſpoſitus et magis indiſpoſitus ad medicinã ↄſeruatiuã
ſcʒ eukariſtiã.qui ignoꝛãter ẽ ĩ peccato:magis ẽ indiſpo
ſitus ad medicinã curatiuã.q¶ Ad id quod queritur.q;
maius ꝑiculum damnatõnis nõ tollit indignitatẽ acce⸗
dẽdi ĩmo potius ponit.Dicẽdum ẽ ꝙ reueꝛa nõ tollit ſed
cauſa illius tollit ſcʒ ignoꝛantia:eoꝙ quia ignoꝛant᷑ pec
cat minus cõtemnit. Ende ignoꝛãtia eſt cauſa minoꝛis
cõtemptus.i Ad aliud quod obijcitur ꝙ iuſtus credens
ſe eſſe ĩ moꝛtali:eſt melius diſpoſitus qᷓ; peccatoꝛ credẽs
ſe eẽ iuſtum ⁊c.dðᷣm.ꝙ licet melius ſit diſpoſitus pꝛimꝰ
ſecundus ſimpliciter: nõ tamen qᷓtum ad boc:eoqꝙ cõ⸗
cientia de peccato maioꝛem generet cõtemptum. 4 Ao
hoc quod obijcituꝛ.ꝙ qui indigne accedit indignus acce
dit. hoc ſequitur ad boc.igit᷑ ⁊c.Bicẽduʒ ꝙ no ſequitur
ꝙ indignus ex quacũq; cauſa: ſed dignus ex cauſa qua
ſequitur ad indigne. Vnde ſicut non ſequitur bomo ẽ al
bus:igitur animalẽ album. ꝓut animal ſumitur in ſua
eneralitate.i.nõ ſequitur ꝙ om̃e.Similiter dico ĩ ꝓpo⸗
ito ꝙ bene ſequitur.ſi indigne accedẽs peccat.igit᷑ indi⸗
gnus accedens peccat.nõ tñ/ ꝓut indignus ſumitur ĩ ſua
neralitate. i. ꝓut indignus or̃ quis ex quacũq; cauſa:
ed ꝓut indignus ẽ ex acceſſu hmõi. Ad id quod obijci
tur. ꝙ qui indigne accedit peccat igitur ⁊c. Dici põt ꝙ ꝗ
facit qnod in ſe eſt.i.cum omni diligentia et modo qͥ po⸗
teſt et debet pᷣparat ſe:tunc dominus facit quod in ſe eſt
id ẽ cõfert gratiam. Sed licet faciat quod in ſe eſt.i.ppa
rat ſe ſufficienter 'm cõſcientiam ſuam.et ita ꝙ nõ ẽ ſibi
cõſcius peccati nõ ꝓpter hoc ẽ cõſequens ꝙ dominus fa⸗
ciat quoo in ſe eſt.i.ꝙ cõferat ſibi gratiã. Vnde.j.coꝝ.
iij.ihil mihi ↄſcius ſum:ſed nõ ĩ hoc iuſtificatus ſuʒ.
glo. In nullo remoꝛdet me cõſciẽtia mea.ſed nõ ideo me
iuſtum puto.quia poteſt eſſe qð neſcio.Belicta em̃ quis

„

vxivſ.

intelligit. Humiliat ſe aplłs bec dicẽs.vt homo loquitur
qui poteſt habere culpam neſcius.hec glo. Talis igituꝛ

qui pᷣparat ſe ꝙ nõ eſi ſibi cõſcius peccati vt dicunt qui⸗
vam digne accedit.i:nõ peccat accedendo.. Ad illud ſi
ceſit fides c. dõm ꝗ intelligitur ð eſſe in cõſcientia.yñ
ſi delit. ſcĩ cõſcientia. boc eſtſi credat ſe babere moꝛtale.
Ad illud quod obijcitur. ꝙ indigne accedit qui ĩ crimi
ne ?ẽ. Dicẽdum ꝙ boc intelligitur cũ hac determinatione
diiudicans coꝛpus rpi. Unde glo. ibidẽ. ꝓpter h̊ iu⸗
dicium ſibi manducat qui indigne manducat.nõ diiudi
cans coꝛpus dñi.i.diſcernens coꝛpus domini ab alijs ci
bis:ſed indiſcrete et negligẽter ſumit veneratõem ſigula
riter debitam nõ exrbibens. Unde ex bac glo. babetur ꝙ
licet ſitĩ peccato moꝛtali aliquo.dum mõ accedat diſcre
te et reuerenter nõ accedit indigne. et hoc intelligitur ſi
nõ habeat in oſciẽtia. ¶ Ad illð quod obijcitur. ꝙ debet
eſſe examinatus et purgatus ⁊c. Dicẽdum ꝙ reuera de⸗
bet examinare cõſcientiam ſi ſit in moꝛtali vel nõ. Si at
nõ babet moꝛtale in cõſcientia tũc debet purgare ſe a qti
dianis. Vnde glo.ibi ꝓbet ⁊c. vt ſi peccata ſint quotidia
na et nõ ſint moꝛtifera et dimittat ↄfratri acceſſurus ad
altare et dicat. et dimitte nobis debita noſtra ſicut 2 nos
dimittimus debitoꝛibo nr̃is.¶ Ad illud quod obijcit᷑. 3
inter dignum et indignum manducãtibus nõ eſt mediũ
7c. Dicẽdum ꝙ volens ad boc ſacramentũ accedere de⸗
bet pᷣparare ſe.ſed quãdoq; ſufficiẽs eſt pᷣparatio:⁊ tunc
accedens digne accedit. vtpote quãdo nõ reſtat aliquod
moꝛtale in anima.et accedit cũ timoꝛe et reuerẽtia. Qñ⸗
p̃paratio nõ ẽ ſufficiẽs ſm veritatẽ:ſed iñ bᷣm ꝓbabili
tatẽ et ↄſciaʒ accedẽtis. Qñq; neutꝛo mõ:vt vbi ẽ ſimpli⸗
citer cotemptus.vel interpᷣtatiue.vt vbi ẽ grauius culpa
vel negligentia. Qui at ſufficiẽter ẽ pparatus digne ma⸗
ducat. Qui at᷑ im ꝑatus accedit mãducat indigne. Qui
aũt ẽ ꝑatus ꝓbabiliter et ſm dictamẽ ↄſciẽtie.nõ ſimpli⸗
citer mãducat digne neq; indigne.quia vñ talis nõ meꝛe
tur offenſam iĩmo frequenter inueĩt graʒ. VUnde quodã/
modo medium eſt inter digne accedere et indigne: ſumẽ
do indigne ſimpliciter et digne.¶ DBo illud quod obij⸗
citur.ꝙ circũſtantia ſciẽtie nõ facit nouum genus pecca
ti. Dicendum ꝙ ſciẽtia actus alicuius inqtum eſt ciꝛcũ⸗
ſlantia illius actus.nõ facit nouum genus peccati: facit
tamẽ inꝙᷓ̃tum refertur ad aliud qð reſpicit actum vt qð
eſt determinatio eius aut efficiẽs illius. vt eſt ipᷣe agens
vel aliud bmõi. Verbigratia.õ eſt aliud genus opeꝛis
foꝛnicari et foꝛnicari ſcienter. vel coiꝛe et coire ſcienter:
tamen coire cũ non ſua et ſcienter coire cum non ſua.vt
ꝙ ly ſcienter referatur ad illud qð eſt determinatio aciꝰ
ſunt actus diuerſi generis.ſ.in moꝛibus.quia aliquis pt
coire cum nõ ſua ſine peccato:uõ tamẽ ſcienter. Similit᷑
ſumere coꝛpus xpᷣi? ſcienter ſumere nõ ſunt actus diuer
ſi generis. ſed ſumere coꝛpus xpᷣi et ſumere cum ſcientia
moꝛtalis.i.ſcienter exiſtentem in moꝛtali ſumere ẽ actꝰ
diuerſi generis:ab eo quod ẽ ſumere.Dico ergo ſine pꝛe
iudicio aſſentiens p̃dictis.ꝙ quãdoq; exiſtẽs aliquis in
moꝛtali ſᷣm veꝛitatem. nõ tamẽ habet cõſcientiam moꝛta
lis.qui p̃parat ſe ſufficienter ſᷣm ↄſcientiam ſuam vt di⸗
gne accedat.nõ tamen ſufficienter m veritateʒ. bene ac
cidit ꝙ in ipᷣa ſuſceptõe ↄfertur ſibi gratia et reſurgit a
moꝛte peccati et vnitur coꝛpoꝛi xp̃i.i 2õne vt dicunt ſan⸗
cti boc ſacramento vniuntuꝛ mẽbra coꝛpoꝛi. Vnde dico
ꝙ; que vnita ſunt foꝛtius vniuntmꝛ.⁊ qñqʒ; gra collata in
ipᷣa ſuſceptõe ſacramenti vnit nõ vnitum. Unde aug. in
quodam ſermone ð veꝛbis euangelij. Qui manducat me
viuit ꝓpter me.quando manducatur vita manducatur
nec occiditur vt manducetur. Ecce plane diẽ aug. ꝙ qñ
manducatur viuificat moꝛtuos.ſed ſi viuificat moꝛtuos
cõfert gratiam viuificantem.

Onſequẽter querit᷑vtrũ plus peccat bere⸗
ticus ſumẽdo coꝛpꝰxpᷣi ꝙᷓ exiſtẽs in alio ge
neꝛe pcti. ſic:vidr. Qui magis elongat᷑
dAab illis que efficiũt hoĩem dignũ ad ſuſci⸗
piẽdum cuiuſmodi ſunt fides et earitas.minꝰdigne acce
dit:magis indigne accedit.⁊ qui magis indigne accedit
magis peccat:igit᷑ cũ hereticus magis elongat᷑ ab his q̃
reddũt hoĩem dignũ ad ſuſcipiẽdũ ꝙ; qui ẽ in alio geneꝛe
peccati:magis peccat ſumẽdo ⁊c̃.¶ Item pluo meretur
qui comedit coꝛpus xpᷣi ſacramẽtaliter et ſpũaliter:qᷓ il⸗
le qui mãducat altero mõ tm̃. Similiter videtur ꝙ plus
cemeret᷑ qui ſumẽdo neutro modo ↄmedit qᷓ; qui altero
mõ.ſed infidelio ſumẽdo neutro mõ comedit:fidelis ꝑee
catoꝛ altero mõ.ᷓ videt᷑ ꝙ fidelis plus peccat ⁊c. Cõ⸗
tra.vbi ẽ maioꝛ ↄtemptus ex ꝑte ſumentis ẽ grauius pec
catũ ⁊ maius.ſʒ exiſtẽs in moꝛtali credẽs accipit cũ ma⸗
ioꝛi ↄtemptu q; hereticus qui nõ credit ꝙ eſt coꝛpus xpᷣi
qð ſumit:ſ̊ ꝙ ẽ panis cõmunis.igit᷑ hereticꝰminꝰpeccat
ſumẽdo ⁊c. Itẽ ſi in illis que moꝛuʒ ſunt plus peccat ꝗ
ſciẽter peccat qᷓ qui ignoꝛãter in eodẽ genere peccati.vn
ij· pe.ij. ANelius erit eis nõ cognoſcere via iuſticie: q; pꝰ
cognitõem retroꝛſum ↄuerti. Similiter ẽ in illis que fi⸗

di ſunt. et ita videt᷑ ꝙ fidelis qui peccat in hoc ſacrams
to ex certa ſciẽtia:plus peccat q; infidelis.¶ Reſponſio

ꝙ ex alia cauſa peccat hereticus ſumendo et ex alia exi⸗
ſtens in moꝛtali cꝛedẽs.quia heꝛeticus peccat ex diſſeniu
id ẽ diſſentiendo ab eccleſia ſiue a fidelibo in veritate cꝛe
dens exiſtens in moꝛtali peccat erx ↄtemptu. SDicẽdum ẽ
igitur.ꝙ infidelis plus peccat ſimpliciter circa hoc ſaẽ⸗
mentuʒ ꝙᷓ exiſtẽs in moꝛtali ſumẽdo.ſed quia ↄtemptus
maxime ẽ cauſa peecati in ſumptõne:plus peccat cꝛedẽs
exiſtẽs ĩ moꝛtali ſumẽdo qᷓ; hẽticꝰ.vñ hẽticꝰ indignioꝛ ac⸗
cedit:credẽs exiſtẽs ĩ moꝛtali magis indigne. Cũ igr̃ dr
gꝗmagis elongatuꝛ ab his q̃ efficiũt hoĩeʒ dignũ ad ſuſci
piẽdũ minus digne accedit.Reſpõdẽdũ ẽ ꝑ interemptõ⸗
nẽ ꝙ minus digne accedit.aliquis em̃ dignioꝛ alio.qñq;
minꝰdigne accedit illo qui minus bonus ẽ:ſicut habens

maioꝛẽ caritatẽ minus reuerẽter accedẽs et cũ minoꝛi ti

moꝛe ⁊ minoꝛi diiudicatõe: minus digne accedit qᷓ ille ꝗ
habet minoꝛẽ caritatẽ et melius pᷣparatus qᷓ;tum ad hoc
4Ex his patʒ in ꝑte rñſio ad alia.quia hereticus diſſen
tiẽdo ab eceleſia et fidelibo ꝓpter defectũ fundamẽti ſiue
fidei.oĩno manducare indignus ẽ aliquo mõ manduca⸗
tõnis.et peccat diſcredẽdo que accidũt circa vtrãq; man
ducatõem.nõ ẽ ita de fideli exiſtẽti in peccato. ſi fidelis:
tñ non preparet ſe ita vt digne accipiat.qᷓ;tum ad hoc ex
maioꝛi ↄtemptu peccat. nde ſine pᷣiudicio dico.ꝙ plꝰ
peccat fidelis talis in ſumẽdo.hereticus at̃ plus peccat
ſimpliciter.ſ.diſcredẽdo mirabilia que fiunt mirabilit
in hoc ſacramẽto.. Sʒ cõtra hoc obijcit᷑ ſic.que fiũt cir
ca hoc ſacꝛamentũ minime ſunt rõi humane ꝑſuaſibilia
niſi eleuet᷑ ꝑ fidem. Omni ðvᷣo habẽti fidem dictat rõ ⁊ cõ
ſciẽtia ꝙ digne accedẽdũ ẽ ad ipᷣm.ſed diſſentiens ab eo
ꝙ nullo mõ vel cum maxima difficultate ẽ ꝑſuaſibile mi
nus peccat:q; negligẽs illð qð rõ et ↄſciẽtia bona dictat
eẽ faciendum.̊ᷓ minus peccat hereticus diſcredens hoc
ſacramẽtuʒ et que fiunt in ipo qᷓ fidelis indigne accedẽs
Ao hoc dðm.qꝙ licet illa que accidunt circa hoc ſacra
mentũ et ſimpliciter ea que fidei ſunt minime ſunt ꝑſua
ſibilia ratõni humane.ĩmo potius ſunt cõtraria: nihilo
minus illis ẽ maxime aſſentienduʒ.tũ rõe auctoꝛis fidei
xp̃iane.ſ.dñi ihu.tũ rõe exempli ſanctoꝝ.tũ rõe expꝛeſſi:
onis ſacre ſcripture.tũ rõe atteſtatõnis miꝛaculoꝝ.Vñ
richardus de ſancto vic.Qihil certius nihil cõſtantiꝰ te⸗

nemus:q que fide cõpꝛehẽdimus.vtimur itaq; ĩ eoꝝ at⸗

teſtatõe ſignis ꝓ argumẽtis. vtinam attenderent iudei.
animaduerterẽt pagani:cũ quãta ſecuritate ↄſciẽtie pꝛo
bac ꝑte ad diuinũ iudiciũ poterimus accedere.i Lonne
cũ ſiducia deo dicere poterimuo.ſi erroꝛ eſt:a teipᷣo dece

pti ſumus. Quaʒ iſta in nobis tantis ſignis digijs cõ
firmata ſunt et talibo.que nõ niſi ꝑ te fieri poſſunt.ceꝛte
a ſummis ſanctis viris ſunt nobis tradita ⁊ cũ ſumma ⸗2
autentica atteſtatõe ꝓbata:teipᷣo cooꝑante et ſermoneʒ
cõfirmante ſequẽtibus ſi ignis. Unde diſcredulitas ſiue
infidelitas hereticoꝝ q;tum ad ea que accidũt circa hoc
ſacramentũ et alioꝝ que fidei ſunt ſu ꝑbia marima cau⸗
ſa eſt. Magis em̃ pᷣſumũt de ſe q;ᷓ de omnibo pdictio.ex
quibus certa ſunt que fidei ſunt. VUnde erroꝛ fidei maxi⸗
mũ pctm eſt.quia ẽ ex maximo ↄtemptu.licʒ eĩ ea que ci
ca hoc ſacramentũ accidunt minime ſunt ꝑſuaſibilia ra
tõnibus humanis.nihilominus certificata ſunt modis
p̃dictis.ꝓpter quod merito credenda ſunt.Ex alia ꝑte li
cet dictet credẽti rõ ⁊ ↄſciẽtia ꝙ digne accedendum ẽ ad
hboc ſacramentum: tamẽ delectatio et amoꝛ boni cõmuta
bilis qui ẽ cauſa peccati nõ modicũ vinculat peecatoꝛeʒ
ra non aſſiſtente: ne pᷣparet ſe ad boc ꝙ digne accedat.
nde niſi hereticus eſſet magis ꝑuerſus qᷓ alius pctoꝛ:
ita cito vel citius crederet ea que accidũt circa hoc ſacra
metuze peccatoꝛ alio genere pcti ppararet ſe ad digne

brum quintum

Onſequẽteꝛ queritur.vtꝛũ plus peccet mã
ducãs in peccato ſpũali qᷓ; i peccato caꝛna⸗
li. in ſpirituali:vior̃ ꝑ hoc ꝙ diẽ gꝛeg.
ꝓ peccata carnis maioꝛis ſunt infamie et
minoꝛis culpe.ſ̊ mãducãs cũ minoꝛi culpa minus offen
dit:igit᷑ ⁊c. ¶ Iẽ ſi peccatũ maximũ in hoc genere ẽ ma⸗
ius eo quod ẽ maximũ in illo genere.quod ? ſimpliciter
huius generis maius ẽ eo qð eſt ſimpliciter illius gene⸗
ris.ſi pct᷑m maximũ in genere ſpiritualiũ vt deſperatio.
vel fraterna inuidentia ẽ maius pctm ſiue grauiꝰ maxĩo
pcto in genẽ carnaliũ:q petm ſimptr in genere ſpũalium
eſt maius et grauius pcto ſimpliciteꝛ in genere carnaliũ
ſed magie peccat vt videt᷑ qui mãducat in grauioꝛi pcio.
O⁊c.i Itẽ grauius peccat qui peccat ex certa malicia:
ꝙᷓ qui peccat ex infirmitate.Sed pct᷑a carnis fiunt ex in
firmitate:pcta ſpũs ex certa malicia.ꝗ̊ᷓ bec ſunt illis ma
ioꝛa:⁊ ita vt pꝛius. IJt¼tẽ cibus huius ſacramenti ẽ ſpiri
tualis ⁊ cibatio ſimiliter.ſed cibo coꝛꝑali maxie aduer⸗
ſatur coꝛꝑalis immũdicia.⁊ maxime polluit᷑ cibus iſte
ↄtactu immundi immũdicia hmõi. Similiter immũdi⸗
cia ſpiritualis maxime aduerſatuꝛ cibo ſpirituali ⁊ ma⸗
rime polluit᷑ ↄtactu immũdi immũdicia ſpũali quãtum
ẽ de ipo tangente.ᷓ ſumẽtes coꝛpus rpᷣi in immundicia
ſpũali:magis polluũt id quãtũ in ipis ẽ qᷓ ſumẽtes ĩ im⸗
mũdicia cornali: maius peccatũ. ¶ Cotra. boc ſacra·
mentum ẽ ſacramẽtum vnionis mẽbroꝝ rp̃i eũ capite et
adinuicẽ. peccatũ quod ẽ maioꝛis diuiſionis membꝛo
rũ abmuicẽ et a capite:ẽ magis cõtrarium huic ſacram
to et magis impeditiuũ efficacie illius.hocẽ peccatũ eaꝛ
nis.ſ.luxuria.quod adminus duo ſeꝑat a xpᷣo capite et
mẽbris eius.ergo videtur ꝙ ſumentes hoc ſacramentuʒ
in peceato carnis:maioꝛẽ inferũt cõtumeliã ipᷣi ſacramẽ
to.ᷓ̊ ⁊c̃.¶ Itẽ.j.coꝝ.vj.Ome pctm quodcũq; fecerit ho⸗
mo extra coꝛpus eſt.qui aũt foꝛnicatur in coꝛpus ſuum
peccat.glo.foꝛnicatio nõ mõ aĩam ſed etiã coꝛpus cõta⸗
minat.illud peccatũ ̊ duplici maculat immũdicia.ſʒ il⸗
lud ſacramentum ẽ ſacramentũ mũdicie et rõe ↄtenti et
rõne ſignificati.ſ.coꝛpoꝛis xp̃i veri et miſtici.̊ᷓ ſumens
hoc ſacramentũ in hac duplici immundicia magis iniu
riatur ip̃i ſacramento qᷓ; ſumens in vnica.ergo ⁊c.¶ R
ratio ſiue iudicium rationis non ita abſoꝛbetur peccato
ſpirituali ſicut peccato carnali.ſed ad hoe ꝙ aliquis di
gne accedat requiritur iudicium ratõnis et deliberatio
vt ſupꝛa tactum eſt:ergo ſpirituale peceatum non ita i⸗
pedit ſumptõnem huius ſacramenti ſicut carnale.ergo
7c.4 YItem exiſtentes in peccato carnis ſumunt coꝛpus
rpᷣi cum maioꝛi contemptu ꝙᷓ exiſtetes in ſpirituali.tum
quia immundioꝛes ſunt qᷓ alij ꝓꝛia reputatione et vilio⸗

0
—

¶ Lueſtio

res:tum quia pcẽm carnis nõ latet ip̃m pctoꝛeʒ. omnis eĩ
foꝛnicatoꝛ ſcit ſe eſſe in pcto moꝛtali. nõ ita eſt de illo qui ẽ
in pcto ſpũali.ergo magis peccat ſumendo. 4 Ytem ſum⸗
ptio coꝛpoꝛis xp̃i a foꝛnicatoꝛe aſſimilatur iude traditori
qtum ad hoc ꝙ oſculo tradidit dñm.ſed illud peccatũ fuit
ſceleratiſſimũ:igitur hmõi ſumptio eſt peccatum ſceleratiſ
ſimum. igitur ꝛc. dicit em̃ Hieꝛo. Quid tibi cum feminis
qui ad altare cum do fabularis. dic ſacerdos dic clerice:
qualiter eiſdem labijs filium dei oſcularis :quibo oſculatꝰ
es filiam meretricis. o iuda oſculo filium bomĩs tradis.
Lennns dicendũ ſine p̃iudicio.ꝙ qui manducat in pecca
carnis coꝛpus rp̃ᷣi.vᷣm ꝙ peccatuʒ carnis ↄpꝛehẽdit pec
catum luxurie 7 gule: qui manducant in peto ſpũs ſᷣm ꝙ
peĩm ſpũs ↄpꝛebendit omnia alia a pctis carnis pdictis:
le habent vt excedentes ⁊ exceſſi in demerito vel pcto. Mi
nus eniz peccat qui manducat coꝛpus yp̃i exiſtens in pcto
gule: qᷓ qui manducat exiſtens in pcto deſperatõnis vel in
uidentie fraterne. Et magis peccat exiſtens in pcto luxu⸗
rie ᷓ exiſtens in pcto ire vel alterius pcti ſpũalis. Et hoc
multiplici ratõne. ſeʒ ratõne cõtrarietatis in effectu. quia
boc ſacramentũ efficit bominẽ ſpũalem:illud pctᷣm carna
lem. Pꝛet. hoc ſacramentũ vnit mẽbꝛa cum capite ⁊ mem
bra adinuicẽ. ⁊ hoc pctm inter omnia pctᷣa plus eſt diuiſi⸗
uum:quia in oꝑe hmõi dupliciter peccat. Item ratõne ma
ioꝛis ↄtemptus qui accidit er certitudine ⁊ vilitatis repu⸗
tatione. Qui em peccant pcto luxurie ceꝛti ſunt ꝙ peccant
moꝛtaliter 7 vilitatem pct᷑i cognoſcunt et ſe viles reputant
que raro accidunt & peccantibo ſpũ aliter. Karo em̃ acci⸗
dit ꝙ aliquis ſcit an peccet moꝛtaliter ex ↄmiſſione actꝰſpi
ritualis. vtpote ex actu ſuperbie vel ire vel inuidie ⁊c. Itẽ
ratione maioꝛis imundicie. quia ex ↄmiſſione operis car⸗
nalis hmõi non ſolũmodo anima efficitur imundioꝛ ꝑ ap⸗
petitum ĩmundicie ⁊ occurſum cogitatõnum imundaꝛ um

ſed ⁊ caro ipᷣa per pꝛonitatem ad opera imũda. ꝓpter hoc

dici poteſt ꝙ accedens in boc pcto ad ſacram ↄmunionem

grauius peccat ꝙᷓ accedens in pcto ſpũali: quia maioꝛem
vtumeliam quãtum eſt de ſe facit ipi ſacramento. Alie ra⸗
tiones tangentur in queſtione ſequenti. 4 Ad ea que obij⸗
ciuntur contra ꝑ hoc. ꝙ pcĩn ſpuale eſt naius grauiꝰ qᷓ;
carnale. Dicendũ ꝙ vt als tactum eſt. boc argumentuũ nõ
valet. Ille ſumit coꝛpus yp̃i in maioꝛi pcto ꝙᷓ ille: ergo pec
cat grauius ꝙᷓ ille. Maioꝛitas em pcti in hoc caſu nõ pꝛo
uenit ex indignitate maioꝝ ex parte accedentis: ſev ex ma
ioꝛi indignitate ex ꝑte ipius acceſſus. VUnde boc argumen
tum videlicet. Yſie indigniꝰ accedit ꝙᷓ ille:ergo magis pec⸗
cat. Spũalia aũt faciũt ꝑſona indignioꝛẽ. carnalia aüt ſcz
luxuria acceſſum indignioꝛẽ. VUnde bec eſt falſa.Adandu⸗
cans cũ minoꝛi culpa magis offendit. bec aũt vera. Aldan
ducans indigniꝰmagis offendit.4 Ad illud qð obijcit᷑ ꝗꝙ
ĩmũdicia ſpũalis magis polluit cibũ ſpũalem ⁊c̃. Dicẽdũ
ꝙ carnalis imũdicia ſicut lururia nõ eſt ita carnalis ꝙ nõ
ſit ſpũalis.ĩmo ſpũalis eſt 1 animam efficit ĩimũdam ſicut
pctm ſpũale ⁊ etiam ĩmũdioꝛem.

neſtõ. xlvij. de conditõ

nibus ſumentiũ hoc ſacramentũ ey ꝑte caꝛnis.

quitur de mandu

catione qᷓtuʒ ad ↄditõnes meriti ex parte
carnis. Et pᷣmo vtrũ pollutꝰnocte in ſom
no põt accedẽ die ſequẽti adſ. acrã omũio⸗
nẽ. Scdo vtx g ↄgnouit ꝓpꝛiã vxoꝛẽ pt᷑ ac
cedere. Lercõ vtꝝ patiẽtes mẽſtruũ vel ſemiſlui. Quarto
vtꝝ mulieres ſtatim poſt partũ. Quinto vtꝝ lepꝛoſi debe⸗

ant accedgere.
Mlebꝛum pꝛimum

Irca pᷣmum duo querunt᷑. Pꝛimũ eſt ſi licet

pollutũ modo iam dicto omunicare. Scõm
eſi de cauſis aſſignatis a Gꝛeg · quibo exilte⸗
tibus licet vel non licet.

—

Articulus pꝛimus

Veritur & pꝛimo vtru nocturna pollutõ impe⸗
dire debeat ↄmũionẽ.⁊ dico de pollutõe in ſom
no. Æν nõ: videt᷑. cuʒ nullo modo ſit pctm qð in
dmno ↄtingit. nihil diſplicet deo niſi peccatum. 4 Itez
Apter hmõi pollutõez nullum eſt impedimentũ alicuiꝰvni
onis que requirit᷑ in hac manducatõne. ſcʒ neq; nature ne
qᷓ; fidei neq; caritatis. Item quodlibet pctm etiaz mini⸗
mum veniale reddit bominẽ magis diſſim ilẽ deo:qᷓ; imun⸗
dicia coꝛpoꝛalis aliqua quãtacũq; ſit. ſed oiſſimilitudo q̃
pꝛouenit ex veniali nõ impedit ↄmunionẽ ſiue mãducatõ⸗
nem coꝛpoꝛis xp̃i: igitur multoſoꝛtius nec ĩmundicia coꝛ⸗
poꝛalis aliqna impediet. J Ytem

—
—

tris ſed mentis. Eſt em cibus ſpuialis non carnalis. ergo
magis requuit᷑ in ſumptõne puiꝰ cibi mundicia mentis ꝙᷓ
caꝛnis. ſed imũdicia mentis venialis nõ impedit ⁊c. ¶ Itẽ
coꝛpus xp̃i non eſt cibus coꝛpoꝛis ſed mentis ꝓpꝛie. igitur
contracta aliqua imundicia illud debet puꝛgari quod eſt
babitaculũ illius. boc aũt eſt ia anima.igitur anime puꝛ
gate ꝑ penitentia bene poteſt eſſe acceſſus ad ſacram ↄmu
nionem. 4 Item imundicia coꝛpoꝛis tranſit ſicut ⁊ ſpũs.
igitur cum illa que eſt mentis ſiue ſpũs tollit᷑ ꝑ penitenti⸗
am. qua ſublata nõ eſt impedimentũ qtum ad hoc. igit cũ
illa imundicia ſtatim tranſit ⁊c.¶ Pꝛet. nocturna pollu⸗
tio nõ impedit manducatõez ſpũalem que tm̃ eſt bonoꝛum
7 modus melioꝛ mãducationis.multofoꝛtius vt videt᷑ nec

ſacramentalẽ que eſt 2 bo aloꝛum ⁊ minoꝛis bo
nitatis efficacie 14 ontra. Leui. xv. dicit· ꝙ de omni a
quo egredit᷑ ſemen eoitus ĩmundus erit vſq; ad veſperum
Ytem ↄtentuʒz in boc ſacramento eſt duplicis nature ſcʒ
coꝛpoꝛalis⁊ ſpũalis. ter qð vt videtur debet illi duplex
reuerentia. quia ? nature ſpũali 2 coꝛpoꝛali. igit᷑ cũ hmõi
pollutõne efficitur bomo imũdus qᷓtum ad mũdiciam cor
poꝛalem ⁊c. ¶¶ Item maioꝛ eſt mũdicia in qua aliquo mo⸗
do ↄmũicat aniina· ꝙᷓ illa que eſt ſolius coꝛpo ſed ſi ali
quis ſacerdos ſoꝛdidis manibo accedeꝛet ad ĩmolandũ vel
ad attrectandum aliquo modo peccaꝛet: multofoꝛtius 76.
41 Ztem Deutro.xxiij.habebitis locum extra caſtra. Glo.
Coꝛpoꝛalem mũdiciaʒ diligit deus. ideo pᷣcipit nihil fedũ
remanere in caſtris.ſed ſi mũdici coꝛpoꝛaleʒ diligit: ĩmũ
diciam coꝛpoꝛalem odit.ergo ⁊c. nſio.ad hoꝛuũ euidẽ⸗
tiam notãdũ. ꝙ nõ eſt aliquis actus vx iriũ anime.cuiꝰ actꝰ

dlectatõ ita ſuffocat opera viri ſuꝑioꝛu: ſicut actus gene

ratiue. Ande in actu illo quaſi oino oꝛdo viri puerttur.

LN —

Vinde qð m oꝛdinem rectũ debet eſſe ſupꝛa eſt ſub ⁊ econ
neꝛſo. Vnde ᷣm aug. In boc oꝑe anima fit tota caro:quia

—,—

— —

in hoc opere coꝛruptõ p̃ualet nature.? ideo indignũ eſt vt
talis accedat ad ſacramentũ in quo nihil eſt coꝛruptionis
imo ſumma eſt coꝛruptio.⸗⁊ qð eſt digniꝰ omni creatura.
niſi pꝛius fuerit reoꝛdinata natura ſi upꝛa coꝛruptõnez qð

—

fit naturaliter ſpacio.xxiiij. boꝛarum. vnde dicũt ꝙ tantũ pẽ n e⸗ A— arn.

debet abſtinere a celebꝛatõne poſt pollutõnem. AUnge ſi in

dermitione meridiana contingat pollutio debet in craſli⸗
no abſtinere a celebꝛatõne niſi foꝛte ad.ix.celebꝛaretur vt

in tempoꝛe ieiunij quãdo explete ſunt. xxiiij. hoꝛe.Concedi: Rue &e AAsN.

mus igitur ꝙ pollutio retrabit a celebꝛatõne ⁊ munione

ſimpliciter: niſi foꝛte in caſu vt infra tangetur. Lotandus
igitur ꝙ queda ſunt cauſe neceſſitatis quare ante reꝑatio
nem virium ? reductõem ad oꝛdinem cebitum abſtinendi

eſt ab imolatõne 1 a ſumptõne: quedã ↄgruitatis. Neceſſi
tatis ſunt plures:vna eſi inhabilitas mentis ad tanta mi⸗
ſteria contemplanda 2 affectanda. Adens em̃ ex tali ope⸗
re pꝛonioꝛ fit ⁊ magis inclinata ſolito ad inoꝛdinatas co⸗
gitationes inoꝛdinatas clectationes. Maximus enim
eſt deſcenſus mentis in carnem. vnde ipſius mentis eſt que
dam elongatio a gratia illius ſacramenti. et inhabitatio
ad illam eſt cauſa quare accedendum non eſt. Alia eſt ir⸗
reuerentia. quia enim hoe ſacramentum eſt ſacrementum
ſacramentoꝛum. cum marima reuerentia accedendum eſt

ad illud: et tum ad immolationem et cõmunicationem.

N

civo iſte non eſt cibo ven

—

i õ ſe

M t“ . - V 44 7 pα

—
9

— xαn Vn 1 —
H baep re e
AeWe er n c „2 . h129,

. N 9e6 x 5 1 — Pe3— J* . —„
(E * he vhev, „

IbeE

Str

e * —— 2
92—2 Nr W.0 22. —
0 o e „

7

— l 91 r * tαα.αr Sðð
e K „△ Mnal ſ* „I N —r pan
7 — 4 — — . 2 R
p v 1 α—4 Fae 7„ —☚ —„ 4 ee

* 8

„
õ +W eeeeee .„● — —ä 2.
«
huw ar t e

N A 6 0 . „
r α& oL W Or „*„α. α 4 αι 2 4
2–
Ple —
* aA 5* „2. lαα . 27
5 f5 2 —— – (S —22

. *

.
A
-
gG* „ 5 ab/a 1; 4
90 — 1* .* — .
„ 3 — rE e —
s Beee e Wae
O — 7

. 2π¾0. —P— R Prν

—

NRν2 b

ee, / „ PVerst See olte ſ⸗ lrrt 2aR.
FrPreat .5 Po. , a Pe5n: 10
ibn eſeg r ſ. e Fedreb ve
☛ —e r pn e h e. rr
. U ſſto⸗ VA —2 un— or
. ſur Porit 9 *1 . EαMα ( v grle „

Pn wWS O gHe

olſo⸗ α. ete e PaAEE e „ ¹
f H oe n s
4 12 — * 4
d ee P ene N X— l
H.αν.een e Ffr— 5

–—

—

9 ns er.

è * e 5N ev Wναμ KαανDαa 2 ο e
382 4 g– . 5 17 „ . 4

ð 2 1; Arn pe a 6 PDO S w

r-he

— „
è

ruptio p̃ualet nature:

Vnge qui ſentiũt ſe tãta feditate pollutus 7 tãta infectio
ne nec ꝓpter hoc ceſſant ab acceſſu:nimis vident᷑ irreuerẽ⸗

ſunt quaſi cauſe neceſſitatis quare in caſi n iſto nõ eſt acce⸗

multiplex repugnantia

l en n w. n te aer recgere⸗be igit ſcʒ inhabilitas mentis 2 irꝛeuerentia
eneceſſi

Eenqum. alia ſunt cõgruitatis ſcʒ

huiꝰ operis 2 tanti ſacramẽti. vna eſt quia in paſſione xpᷣi

maximus fuit doloꝛ cuiꝰpaſſionis ſacramentum boc eſi re

pꝛeſentatinum. In pollutone bmõi marima eſt electatio
maxime aũt diſtant maximus doloꝛ 7 maxima delectatio.
Item in pollutõne atteſtat᷑ antiqua pᷣuaricatõ qua homo

receſſit a deo ⁊ deus ab homiĩe. In hoc ſacramẽto deus ac⸗

cedit ad hominẽ a2 bomo ad deum. Iem in boc opere coꝛ

ↄtentuʒ in hoc ſacramento nibil ha⸗
bet coꝛruptõnis. ꝛopter boc igit᷑ dicendũ. nõ eſt acce⸗

dendum niſi cauſa aliqua ſpecialis interueniat. ꝗ Ao pꝛi

mum igit quod obijcit ꝙ nõ eſt peccatũ ita nõ diſ plicet
deo. Dicenduʒ ꝙ etſi nõ diſplicet deo actus in ſe:diſt plicet
tamẽ acceſſus ad ↄmũionem a ĩmolatõeʒz in caſu tali pter
cauſas pdictas. 4 Ad aliud quod dicit. ꝙ nullũ eſt impe⸗
dimentũ alicuiꝰvnionis ⁊c. Dicendum ꝙ; hec triplex vnio
nõ ſufficit ad hoc ꝙ digne fiat ĩmolatõ vel ſum ptõ huiꝰ ſa⸗
cramenti: ſed reuerẽtia timoꝛ iudiciũ ſui⸗ hmoõi que diſpo
nunt habenteʒ fidem ⁊ caritatem ad hoc ꝙ digne accedat.
4 Ad hoc quod obijcit᷑ miĩmũ veniale peccatũ reddit ho
minem magis diſſimilẽ doo ⁊c. Dicendu ꝓ hoc verum eſt
inꝙᷓtum hoc ſcʒ veniale peccatũ ⁊ imũdicia coꝛꝑalis conſi⸗
ceratur in ſe:tainẽ aliqua imũdicia coꝛꝑalis ad aliud rela
ta ſicut accidit in ꝓpoſito:reddit hominẽ magis diſſimilẽ.
quia reddit hominem magis irreuerenteʒz reſpectu diuine
maieſtatis 1 megis inhabilem ad gratiq huiꝰſacramenti.
Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ iſte cibo eſt mẽtis 2 ſpũalis ⁊c.
Similiter ad hoc qð dicit P nõ requirit᷑ niſi purgatõ ha⸗
bitaculi cibi ⁊c. Dicẽdũ Apter alia que tacta ſunt.i.im⸗
pedimẽta ↄgruitatis ⁊ neceſſitatis nõ iudicãda eſt mẽs be⸗
ne diſpoſita ſiue purgata.dũmodo ſit in volũtate acceden⸗
di ad tantũ ſacramẽtuʒz in caſu iſto:niſi aliqua cauſa ſpã⸗
li inducat᷑ a hoc:quia nõ accedit in tali reuerẽtia 7 timo⸗
re ⁊ habilitate in quali deberet. 4¶ Ad hboc quod obijcit᷑ ꝗ⸗
ĩmũdicia carnis tranſit ſicut ĩmũdicia ſpũs ꝑ ↄfeſſionem.
Dicendũ ꝙ imũdicia exterioꝛ tranlit.ni hilominꝰ infectio
coꝛuptõnis excitata quodãmodo ex actu hmõi.vnde inha
bilitatio mentis relinquit᷑ 7 pꝛonitas ad imundas cogita
tiones ⁊ affectõnes nõ tranſi it. Pꝛet. nõ tranſit debite indi
gnitatis iudiciũ a mente nõ diſpoſita. Unde ⁊ ſi tranſit im
mũdicia exterioꝛ.tamẽ habilitas 2 pꝛonitas non tranſi it. 2

——

cum hoc ꝓpter cauſas pᷣdictas bene diſpoſita mens iudica
tur indignũ accedere in hoc caſu. niſi interueniẽte aliqua
cauſa ſpeciali.¶ Ad illud quod dicit᷑.ꝙ ĩmũdicia hmõi nõ
impedit mãducatõeʒ ſpũaleʒ 2c. Dicendũ ꝓ in mãducatõ
ne ſpũali tm̃ eo ꝙ nullo modo eſt acceſſus coꝛpoꝛalis ad ſa
cramentuz ſed ſpũalis tm̃ vt ꝑ fidem 7 caritatem: ſufficit
babere fidem ⁊ caritatem. IJn ſacramentali.quia eſt acceſ⸗
ſus coꝛpoꝛalis: requirit᷑ ablatio iĩmũdicie ⁊ ex ꝑte carnis
ſimpliciter.vnde peccaret qui accederet manibus coinqui
natis luto vel ſanguine: ⁊ ex parte carnis inqtum eſt ali⸗
quo modo cauſa infectõnis anime.⁊ hoc eſt quia qui acce⸗
dit ad ↄmunionẽ ſacramentalẽ ſi digne accedit:habundã⸗
tius ſibi confert᷑ gratia qᷓ qui ſolum ſpũaliter. VUnde ⁊ ra⸗
tione ꝑtractatõnis ſacramenti in ſacramentali manduca⸗
tione quicquid eſt inboneſtum ex parte carnis debet aufeꝛ
ri. ⁊ ratione expectationis maioꝛis gratie habenge debet
melius pꝛeparari ex parte anime: ne ſuo defectu effectus
gratie vnionis impediatur. 4¶ Rationes poſitas pꝛo alia
parte concedo.in caſu tamen vt infra tangetur dignus eſ⸗
ſet excuſatõne qui accederet pollutus.¶ Aibilominus ad il
lu quod obiectum eſt ex glo. que eſt. ꝗ deus diligit mun⸗
diciam coꝛpoꝛalem. igitur odit imundiciam ⁊c. Reſpon⸗
ſio. ꝙ hoc verum eſt ratione qua honeſtas quedam eſi ſiue
diſpoſitio vel cauſa iniurie alicuius ſiue irreuerentie. vn⸗
x dicitur diligere mundiciam obſeruandam circa locum
vbi erat exercenda veneratio diuina. quia non impedie⸗

bat reuerentiam ? honeſtatem obſeruandam quam requi
rit cultus diuinus. Similiter dicitur odire imundiciam
buiuſmodi non inꝙᷓtum eſt: ſed inqtum impedit reueren/

tiam huiuſmodi.

rticulus ſecũdus

Onſequẽter querit᷑ de cauſis a beato BGꝛeg. po
ſitis quibo exiſtẽtibo licet vel nõ licet accedẽ ad
oc ſacramẽtuʒ. Intelligẽdũ eſt ergo. BGꝛeg.
iat hanc queſtionẽ ꝑ diuiſionẽ que ponit᷑ dil. vj. te⸗
ſtamentũ. diuidit em̃ ſic. Aliqñ ex cogitatòne ↄtingit pol⸗
lutio.aliqñ ex crapula.aliqñ er ſu ꝑfluitate vel infiꝛmita te
Ei quidem cui ex nature ſuꝑfluitate vel infirmitate euenit
oĩno hec illuſio nõ eſt timenda quia hanc animꝰ neſciens
ꝑtuliſſe magis dolendus eſt qᷓ feciſſe. Cum vᷣo vltra modũ
appetitus gule in ſumendis alimẽtis rapitur. ꝙ exinde bu
moꝛum receptacula generantur: habet animus exinde ali⸗
quem reatum. nõ tamen ad pꝛohibitõneʒ coꝛpoꝛis xpᷣi ꝑci
piendi vel miſſarum ſolennia celebꝛandi:cum foꝛtaſſis aut
ſeſlus dies contigit aut exhiberi miſterium pꝛo eo ꝙ ſacer
dos alius in loco deeſt ipa neceſſitas compellit.mutatis ta
men veſtibus cantet.i Zam ſi aſſint alij qui implere officiũ
valeant illuſio per crapulam factam a ꝑceptõne ſacri mi⸗
ſterij pꝛohibere non debet ſed ab ĩmolatione ſacri miſterij
vt arbitroꝛ abſtinere humiliter debet:ſi tamen doꝛmientez
turpi imaginatõne illuſio non concuſſerit. Nam ſunt qui⸗
dam in quibus ita plerũq; illuſio naſcitur. vt eoꝛum ani⸗
mus etiam in ſomno poſitus turpibus imaginationibus
non ſedetur.qua in re ibi vnum oſtendit ꝙ ipa mens om⸗
nino rea non tunc ſit ſed ſuo iudicio penitus libera cum ſe
⁊ ſi doꝛmiens coꝛꝑe nihbil mem inerit vidiſſe tamen in vigi⸗
lijs coꝛpoꝛis meminit ſe in gluuiẽ ventris incidiſſe.Si vᷣo
ex cogitatione turpi vigilantis illuſio oꝛitur in mente doꝛ⸗
mientis patʒ animo reatus ſuus. videt em̃ a qua radice ĩ⸗/
quinatio illa pꝛoceſſeꝛit.quia quod cogitauit ſciens:hoc ꝑ
tulit neſciens.hec canon. Sed cum neſcitur qua de cauſa
euenit: vbhi neceſſitas non eſt nec ſcandalum: melius eſt a
celebꝛatione ⁊ cõmunione abſtinere vt credo. AUnde Iſis.
infra eadem.iQon eſt peccatum. qui nocturna pollutione
polluitur quis extra memoꝛiam turpium cogitationuʒ ſe
ſe perſentiat inquinatum: tamen hoc vt temptaꝛetur culpe
ſue tribuat: ſuamqʒ immundiciam ſtatim fletibus tergat.
¶Queritur igitur de hac determinatione Gꝛego. que eſt
Si pꝛoueniat ex cauſa tali non eſt accedenduʒ. ſed ſi ex ta
li bene poteſt quia aut hoc eſt. quia peccatum cõmittitur
in pollutione quando pꝛouenit ex cauſa tali. quod eſſe nõ
poteſt.cum nunqᷓ; cõmittitur peccatuʒ in ſomno.cum vſuz
rationis non habeat doꝛmiens. Vnde augul.ſuper Geñ.
ad litteram. xij. dicit. O magis videtur ꝙ ſine peccato doꝛ
mienti accedat pollutio. Aut hoc eſt pꝛopter feditateʒ aut
immũdiciam coꝛpoꝛalem.quod non videtur:cuʒ tanta ſit
feditas ⁊ imundicia quando pꝛouenit er cauſa tali:quan⸗
ta quando pꝛouenit ex illo. Aut hoc eſt quia cauſa illi⸗ eſt
peccatum: cauſa illius non. vel quia maius eſi peccatuʒ qᷓ
illud quod non videtur. cum tantũ ſit peccatum. crapula.
qᷓtum pꝛemeditatõ vel maius peccatum. Pollutio autem
pꝛoueniens ex crapula non impedit: ſicut que pꝛouenit ex
pꝛemeditatione ſᷣm ſubiectum.igitur ⁊c.¶¶ Itẽ quare ope⸗
ra carnis magis impediunt acceſſuz ad coꝛpus xp̃i ᷓ alia
oꝑa que ſunt venialia tmñ¶ Ad hoc dicendum. nõ ſine
cauſa dicit Gꝛeg.ꝙ qñ allquis pollutꝰeſt ex pᷣmeditatõne
nõ debet accedere.⁊ ꝙ ex quacũq; cauſa alia ſit pollutꝰpo
teſt. vel ſimpliciter vel in caſu. Cauſa huiꝰ eſt. illa pol⸗
lutio que eſt ex pꝛemeditatõne magis inclinat mentem ad
affectiones inoꝛdinatas ⁊ cogitationes. ⁊ foꝛtioꝛem relin⸗
quit in mente impꝛeſſionem. ſicut illud quod eſt complens
inoꝛdinatõnem mentis inoꝛdinate cogitãtis. Pꝛet.pollu⸗
tio que ꝓuenit ex pᷣmeditatõe ẽ ex illa effectiue:que ex cra⸗
pula eſt ex illa materialiter.ideo que eſt ex pꝛecogitatione
que eſi voluntaria. plusg habet ex ꝑte noſira S illa que eſt

NMuneſtio

er crapula que frequẽter ꝓuenit ex ſubreptõe. Unde et ſi

crapula ſit maius pctm qᷓ cogitatio.hmõi tamen pollutio
que eſt er pᷣmeditatõe magis inficit magis imputat᷑ pol⸗
luto Apter cauſas pꝛedictas qᷓ alia.⸗ Ex bis patet reſpon
ſio ad vltimo queſitum de aliquo veniali. Quia veniale al
terius generis nõ eſt tante poteſtatis vt ſic puertat oꝛdinẽ
naturalem. nec habet tantã repugnantiã ad hoc ſacramen
tum. nec habet tantã irreuerentiã ãneram. ? ideo non co⸗
percet ab imolatõe ⁊ ſumptõe ⁊ maxime gꝓpter difficulta⸗
tem cauendi a veniali. Quia vt dicit᷑ Ecẽs.vij. ¶õ eſt iu⸗

—

ſtus in terra qui nõ

nõ peccet.
embu ſecũdum
nſequẽter querit᷑ vtrũ liceat ad altare ac⸗

cedere qui doꝛmierit cũ ꝓpꝛia vxoꝛe eodẽ die
ſe. di. ij. Omnis bõ ante

M nõ: videt. de con
ler ↄmunionẽ abſtinere debet a ꝓꝛia vxo
re dieb tri

ut quatuoꝛ aut ſeptẽ.ꝗ. Contra.hoc poſito
ſequit᷑ inconueniens ſcʒ ꝑplexitas quedam.quia poſito ꝙ
vroꝛ inſtanter petat debitũ a viro die ꝓxima pᷣcedenti na/⸗
tale.conſtat ꝙ tenet᷑ ſoluere. ſed de conſe. di .ij. habet. In⸗
ter catholicos nõ ↄnumerabit᷑ qui iſtis tem poꝛibo. ſcz pa⸗
ſcha.penthᷣ.natale dñi.nõ ↄmu nicauerit.igitur ſi abſtine⸗
re debet a ꝓpꝛia vxoꝛe tribus diebus vel Ic.ante ſacꝛã ↄmu
nionem 27 nõ debet in caſu ꝓpoſito: igitur nõ debet accede-/
re ad ſacram ↄmunionẽ in jeſto natalis.⁊ ita nõ ↄnumera
bitur inter catholicos.¶. Item que eſt ratio taxatõnis die⸗
rum quibo debet dincre ſe li ſi cognoſcit aliquis
vxoꝛem ꝓpꝛiam non caula libidinis adimplende ſed cauſa
cbiti ſoluẽdi poſtulati ab vxoꝛe: põt accedere in diebo ſta
tutis ab eccleſia. vt tribus diebus pᷣtactis. Ad illud qð
obijcit · ꝙ omnis homo ante ſacrã ↄmunionẽ ⁊c. Dicendũ
ꝙ boc intelligendũ eſi quãtũ in ſe eſt vt nõ exigat. exactus
tamẽ reddere debeta ſi intendat ↄmũicare. Pꝛet. ſi cauſa
liberoꝝ ꝓcreandoꝝ vroꝛem ſuam cognoſceret bene liceret
accedere.vnde Gꝛego. Si quis ſua ↄiuge non cupiditate
voluptatis raptus.ſed ſolũmodo ꝓcreandoꝝ liberoꝝ gꝛa
tia vtitur:iſte pꝛofecto ſeu de ingreſſu eccłie ſeu de ſumẽdo
dñici coꝛpoꝛis ſanguiniſq; miſterio ſuo eſt iudicio reliquẽ
dus. quia a nobis non debet ꝓhiberi accipere qui in igne
poſitus neſcit ardere.Et dicit᷑ relinquẽdus ſuo iudicõ pꝛo
pter delectatõeʒ in actu ſeu opere carnis que frequẽter eſt
tanta ꝙ rapit volũtateʒ ad electatõez ⁊ ꝑuertit pᷣhabitaʒ
oꝛdinatam intentionẽ. 4 De differentia dierũ aſſignataꝝ
ce abſtinẽdo dici poteſt.ꝙ ſm diuerſitatẽ voluptatis ⁊ im
puritatem intentõnis debet eſſe diueꝛſitas ꝙᷓtum ad nume
rum dierum. quia generatõ ↄmixtionis eſt impurioꝛ ⁊ vo⸗

omn 21 8. ————

embꝛũ tercium

Onſequẽter querit᷑ ſi licet mulierẽ patienteʒ
ſluxũ mẽſtrui? virũ ſemiſtuũ ↄmũicare.
ſic:videt᷑.quia qð naturale eſt nulli debet re⸗
putari in cauſaz meriti vel demeriti inqtuz
naturdie eſt. Si igit homo meret᷑ ex acceſſu ad coꝛpus xpᷣi
ꝓpter aliqð quod naturale eſt 2 oĩno inuĩcibile: nõ debʒz a
tali acceſſu artari. 4l Contra. vt habet᷑ Leui. xv. tales iĩimũ
di ſunt ⁊ quicꝗd ab illis tangit᷑⁊ quicqd ↄtingit illos. ſed
ↄſiat ꝙ nibil imundũ debet ↄtingere coꝛpus xpᷣi.¶ Si di⸗
ceretur ꝙ ea que ibi dicnnt᷑ de hmõi patientibo figuratiue
intelligunt᷑ nde ĩmundicia bmõi referẽda eſt ad figura
tum. Contra Leui.xviij. Ad mulierem que patitur ⁊c.ibi
glo. Augu. cũ hec ſufſiciẽter ꝓhibuilſſet hic etiã repetit:fſoꝛ
te ne in ſuꝑioꝛibo videret᷑ figuratiue accipiẽdũ.vbi talia ꝓ
hibentur que remota obſeruatõne vmbꝛarum in nono te⸗
ſtamento cuſtodienda ſunt. hec glo.Ex hac glo.videtur.q;
illud quod de men ſtruata dicitur non attendit᷑ figuratiue
dictum. 4¶ Pꝛet. videtur ꝙ in nono teſtamento cuſtodien/
da ſunt.quia maioꝛem requirit mũdiciaʒ nouum ꝙᷓ vetus.
Rñſio.ſine pᷣiudicio ꝙ mulier vel viꝛ in tali caſu nõ ha

luptatis turpis maioꝛ: tanto diuturnioꝛ debet eſſe dilatio

xlvij.

bet neceſſe abſtinere ab ingreſſu eccleſi ie. Vnde Gꝛego. in
quadam epiſtola. Mulier dum conſuetudinem menſtruã
patitur pꝛobiberi eccleſiam non debet:quia ei nature ſuꝑ⸗
ſiuitas in culpam reputarinon valet.ſimiliter nec debet p
hiberi a ↄmunione ſacramenti. Unde idem.ſ. Gꝛeg· San
cte comunionis miſterium in eiſdem diebus ꝑcipere pro⸗
biberi non poteſt. Si enim ex veneratõne magna ꝑcipere
non pꝛeſumit laudanda eſt. ſed ſi pceperit non eſt iudican
da. Wonarum enim mentiñ eſt culpam ibi cognoſcere vbi
culpa non eſt. idem poteſt dici de viro ſemifluo. 4 Ad hoe
quod igitur obijcitur. ꝙ tales ĩmundi ſunt m legẽ ⁊ quic
quid contingit ⁊c. Dicendum illa imũdicia legalis erat
nec obſeruanda qtum ꝗd ̃am in nouo teſtamento: ſed ⸗
tum ad ſignatum. Unde exiſtentes in fluxu peccati nõ de⸗
bent accedere ad ſacram cõmunionẽ.¶X Ad illud quod di⸗
eit augu. ꝙ nõ videtur figuratiue accipiendũ.Dicendũ ꝙ
ipe loquitur de acceſſu ad mẽſtruatã per copulam carna⸗
lem. quia accedere ad tales ſcienter 1 impudenter ſemper
fuit peccatum ⁊ pꝛohibitum.tamen maxime fuit iudeis ꝓ
hibitum gpter incõtinentiã illoꝛum:vt ſic illoꝛum inconti⸗
nentia artaretur ſiue repꝛimeretur. quod habetur expꝛeſſe

.

embꝛũ quartũ
Onſequẽter queritur vtrum mulieri poſt ꝑ⸗
tum ſtatim liceat intrare eccleſiam ⁊ accede
re ad ſacram ↄmunionem. Et videtur ꝙ ſic.
Ver boc ꝗ per eſum agni paſchalis ſignifica
tur ſacra ↄmunio.r per illas qui debebant comedẽ agnuʒz
typicum ſignantur uli qui debebant comedere agnum ve⸗
rum. Sed vbi determinatur qui debent comedere agnum
typicum ſcilicet.xij. Exoð.nulla fit mentio de mulieꝛe bu⸗
iuſmodi: ergo videtur ꝙ non debet ſecludi a ſacra cõmu⸗/
nione. ¶ Peet. parere pena eſt ⁊ non culpa.non videtur er
go ter hoc artanda ſit mulier a ſaera cõmunione.
7 Lontra. Teuitici.xij. mulier ſi ſuſcepto ſemine peperit
aſculum imunda eꝛit ſeptem diebus.omne ſanctum non
tanget. nec ingredietur in anctuarium donec impleantur
dies purgationis ſue.¶ Reſponſio. dicendum hᷣm ꝙ dic
tecretalis.iij.li.de purificatõne poſt partum volens ⁊c̃. in
fra. Si mulie res poſt pꝛolem emiſſam acture gratias in⸗
trare eccleſiam volunt. nulla pꝛoinde peccati mole grauã⸗

tur. nec eccleſiarum eſt eis aditus denegandus: ne pena

videatur in culpam conuerti. Si tamen ex veneratõne vo
lunt aliqᷓdiu abſtinere:deuotionẽ earum non credimꝰ im⸗/
pꝛobandã. Ecce ꝙ tales ſi ine pcto poſſunt intrare eccłiam
ad oꝛandum pᷣm decretalem. non tamẽ ad ↄmunicandum
ſᷣm ↄſuetudinẽ eccleſ ie. 4¶¶ Ad illud qð pꝛimo obijcit᷑.dicen
dum ꝙ lex loquitur de illis qui debebant ↄmedere agnum
paſchalem.⁊ qui arcendi erant a ↄmeſtione: non fuit per⸗
fecte data qñ populus domini egrediebatur ð egipto: ſed
tunc fuit inchoata et poſtea quando erant iurta montem

yna fuit conſumata. Tunc enim fuit determinatum qui

er ant arcendi ab ingreſſu ſanctuarij et a tactu ſanctoꝛum

222

Vt patet Leuiti.xij· xiij. et. xiiij· et. xv. Et arcende erãt mu
lieres poſt partum ab ingreſſu ſanctuarij et ſacroꝛum pꝛo⸗
pter illarum imundiciaʒ. valde enim ĩmunde ſunt et maxi
ma indigent purgatione poſi partum. VUnde pꝛopter illaʒ
immundiciam penalem indixit ler purgationem et taxa⸗
uit tempus iĩmundicie purgatõis.ſed ab eceleſia indicta
eſt talibus purificatõ pꝛopter traductõeʒ ſpũalis imũdicie
7 oꝛiginalis.¶ Sed im boc videtur ꝙ purificatõ deberet
indici ꝑuulis nõ matabus. Rñſio. vtriſq; indicitur matꝛi
indicta eſt purificatio que eſt quaſi fons a quo deriuatur
iſta imundicia· Paruulo quia in ip̃m ẽ deriuata. Vñ glo.
Augu.ſuꝑ illu.xij.Leuit.ſanctũ nõ tanget neq; ingredie
tur ⁊c. Auquid peperiſſe peccatũ eſt.an hic oſtendit᷑ ꝓpa⸗
gatie ex adazʒ. de qua dicit aplus Ro.v.ex vno in ↄdẽna⸗
tionẽ.⁊ quia ꝑ vnũ hominẽ peccatũ intrauit iĩ mundũ ⁊c
vnde pᷣs. Ecce em̃ ĩ iniquitatibo ↄceptꝰ ſuʒ ⁊c.cur nõ q̊ qð
natum eſt purgari dicit ſcriptura ſed quod peperit.an ad

ip̃am. vnde oꝛigo trahebat᷑ relata purgatõ eſt ꝓpter fontẽ
ſanguinis. non poterat tamen ſine fetus purgatione fieri
qui & ſanguine oꝛtus eſt. Quia igit᷑ partus bmõi fit ĩim⸗
mundicia magna. qua inſinuat᷑ determinatio peccati oꝛi⸗
ginalis a parentibo in pꝛolem que atteſtat᷑ ſumme milerie
hominis ⁊ eius imꝑfectõez. hoc aũt ſacramentũ eſt maxi⸗

me ꝑfectionis ⁊ nobilitatis.2 quod maxrimeↄgruit dari ꝑ·
fectis. vt habetur a dyoniſio in ecclioſſica bierarchia : no
dbet accedere mulier talis ad ſacrazʒ omunionẽ anteqᷓ ſit
purificata ᷣm inſtitutõeʒ ⁊ ↄſuetudinẽ eccleſie.Ex hoc pa
tet 2 pena ꝑturitõnis nõ eſt cauſa quare non debet ſtatim
po

artum ↄmunicare.

embꝛum quintum

Onſequẽter querit᷑ vtꝝ lepꝛoſi debeant acce
cere ad ſacraʒ ↄmũionẽ. x ſic:videt᷑ ꝑ h̊ qd
habet᷑ extra de clerico egꝛotante vel debilita
. to.capitulo Ex ꝑte.qꝙ afflictõ nõ eſt addẽda
afflicto: ĩmo potius ipᷣius miſerie miſerandũ. Si aũt tali⸗
bus eſſet ſubtracta facultas accedẽdi ad ſacrã ↄmunionẽ:
afflictis addẽt᷑ afflictio.ergo ⁊c.¶ Pꝛet.nullus ſine culpa
eſt puniendus.ſed ſi lepꝛoſo ſubtracta eſſet facultas pꝛedi
cta puniretur ſine lpo⸗ Tontra. ſacerdotiho lepꝛoſis
interdicta eſt facultas conſecrandi:eadem ratõne 7 lepꝛo/
ſis alijs debet interdici facultas ſumendi. dicitur enim ex⸗
tra de clerico egrotante vel debilitato.c.tua nos. tæ ſacer⸗
vte qui diuino iudicio lepꝛe moꝛbo reſperſus eſt in paro⸗
chiali eccleſia pꝛelationis officio fungitur.dicimus ꝙ pro
ſcandalo ⁊ abbominatõne populi ab admiĩſtrationis offi⸗
cio debet remoueri.4l Item inter ĩmundicias coꝛpoꝛis ſi⸗
ue carnis illa que eſt lepꝛe maxima eſt. ergo ſi pꝛopter ali⸗
quam imundiciam carnis ceſſandum eſt aſ acꝛa ione
videtur ꝙ maxime ceſſandum eſi ꝓpter iſtam ie
leproſi debent tempoꝛe oꝓpoꝛtuno accedere ad facraʒ ↄmu
nionem. 4 Ad illud quod obijcitur de ſacerdote lepꝛoſo ꝙ
nõ debet ↄſecrare ⁊c. Bicendũ ꝙ nõ eſt interdicta ſacerdo⸗
ti lepꝛoſo facultas celebꝛãdi oĩno:ſed tm̃ populo parochia
li vt exr verbis ſupꝛadicte decretalis patet.⁊ hoc ꝓpter ſcã⸗
dalum ⁊ abhominatõeʒ vt ibidem dicitur. pꝛiuatim tamẽ
niſi ſit nimia debilitas aut defoꝛmitas vt exiſtimo põt cele
bꝛare. Et vt vult Hug. cum expellant᷑ a ↄmuni cohahita⸗
tione: multofoꝛtius a ſacris oꝛdinibus.ſi tamen ſit pꝛeſbi
ter lepꝛoſus ceſſabit a miſterio quo ad ſanos: ſed lepꝛoſis
cantare ⁊ miniſtrare poterit diuina. 4 Ad illud qð obijci
tur.ꝙ inter ĩmundicias carnis hec eſt marima ⁊c̃. Dicen⸗
dum ꝙ ſola ĩmundicia in pollutõne nocturna vel in decu⸗
batione in puerpeꝛio non eſt cauſa quare ceſſanduʒz eſt ab

occeſſu ad ſacram omunioneʒ: ſed illa que tacta ſunt vt ex

dictis pateet. .
¶ Queſtõ. xlviij. de conditi

onibo ſumẽtiũ h̊ ſacramẽtũ er ꝑte ↄuerſatõis exterioꝛis.

Equituꝛ de mãduca

tione qᷓtum ad conditõnes moꝛũ vel meri
ti ex ꝑte ↄuerſatõnis exterioꝛis.Pꝛimo q̃
ritur de exiſtentibo in penitẽtia vtx debe⸗
unt accedere ad ſacram ↄmunionẽ. Scðo
vtrũ exercẽtes cyrociniq ſiue to eatoꝛes. Tercõ vtrũ ba⸗
liſtarij a ſagittarij. Quarto vtrũ pugiles. Quinto vtrum
aleatoꝛes. Sexto vtꝝ diuinatoꝛes ſ. oꝛtilegi ⁊ carmiatrices
ptimo vtꝝ hyſtriões. Octauo vtꝝ choꝛeatꝛices.Qono
vtrum fardantes ſe vel fucantes ſe.

Membꝛeum primũ;
Verit᷑ ergo de penitẽtibo ſic. vtrũ ſa cz debeãt
accedere ad ſacrã ↄmunionẽ. E ſic videt᷑ de
conſe.di.ij.quotidie.qᷓuis quis pctẽ̃o moꝛdea
tur.peccãdi tñ decetero nõ habeat volũtatẽ
⁊ ↄmũicaturſatiſtaciat lacrimiæ oꝛzonibo. ⁊ cõfidens de
dri miſeratõne accedat ad euchariſliã intrepidꝰ 2 ſecurꝰ.

Cotra. j. Coꝛin.xj. ꝙ ſi noſmetipᷣos düiudicaremꝰ. glo.
Indigne accipit ſi tũc accipit cũ debet agere penitẽtiã. ſed
vt ibidẽ dicit᷑.qui accedit indigne ꝛc. igiẽ penitẽs nõ debz
accedere.¶ Item. xxvj q.vj. Si quis de coꝛpe. In deſpera
tione poſitus poſt acceptã ↄmũionẽ iterũ ſanꝰ fuerit faetꝰ
tm̃ oꝛatõne particeps ſit: ſacramẽtuʒ vᷣo nõ ccipiat donec
inſtitutũ penitentie impleat᷑ tempus.q/⸗ nſio.qꝙ hoc po⸗
teſt intelligi de penitẽte publica penit tia.qui ante recon
ciliationem non debet accedere ad ſacram ↄmunionẽ.a in
hoc caſu intelligitur decretum pꝛopoſitum. VUnde rubꝛica
ibidem qui metu moꝛtis recõciliatur cõualeſcens ſine cõ/
munione penitentie impleat tempus. reconciliatus dico
poſt ſententiam illatã ab epiſcopo. Vel poteſt dici ꝓ glo.
illa.j.Coꝛin.xj. Qon notat penitentẽ qui eſt in ſtatu peni⸗
tentie agit penitentiã de peccatis ſuis: ſed vocat illũ pe⸗
nitentem qui adhuc eſt in iudicõ ſui. de quo dicit aptus.j.
Coꝛin.xj. O. ſi noſmetipos diiudicaremꝰ:non vtiq; iudi⸗
caremur.vbi expꝛimit᷑ quomodo homo ſe de beat iudicare
ꝙ ante illud iudicium nõ debet accedere. dicit enim ſic.
verſetur ante oculos imago iudicij futuri.⁊ aſcẽdat aduer
ſus ſe tribunal mentis ſue.conſtituat ſe ante faciem ſuam.
atq; conſtituto in coꝛde ſuo iudicõ aſſit accuſatrix cogita⸗
tio:teſtis conſcientia:⁊= carnifexr timoꝛ. Inde quidam ſan⸗
guis animi confitẽtis ꝑ lacrimas pꝛofluat. Poſtremo ab
ipᷣa mente talis ſentẽtia pꝛoferat᷑.vt ſe indignũ iudicet ho⸗
mo participatõne coꝛpoꝛis ⁊ ſi anguinis dñi. vt qui ſeꝑari
a regno timet per vltimam ſententiam: ad tempus per ec⸗
cleſiaſticam diſciplinam a ſacramento celeſtis panis ſepa
retur. —

Onſequẽter querit᷑ vtx illi qui exercẽt cyro⸗
cinia poſſint accedere ad ſacrã ↄmunionem.
Et videt᷑ ꝙ ſic: ꝑ hoc ꝗꝙ milicia eſt neceſſaria
Ain eccleſia dei ⁊ exercitiũ eiꝰſilꝛ. Quõ em̃ de⸗
fenderent milites eccleſiaʒ dei contra infideles:niſi in vſu
armoxꝝ eſſent exercitati. hoc aũt exercitiũ potiſſime habe⸗
re congruit ꝑ cyrocinia. Eſus ergo armoꝛum licitus eſt 7
eccleſie ꝑutilis.ſed nihil tale impedit acceſſum ad ſacram
ↄmunionem.¶ Contra.vt habet᷑ extra de toꝛneamentis.j.
ca.Si quis eoꝛum.i.toꝛneatoꝛum ibi ſcʒ in toꝛneamentis
moꝛtuus fuerit.qᷓuis ei poſcenti penitentia nõ negetur:ec
cleſiaſtica tamen careat ſepultura. Ex hoc patet ꝙ talis ĩ/
flicta eſt pena ſcʒ carentia ſepulture eccleſiaſtice. que non
ſolet infligi niſi pꝛo graui delicto.vt pꝛo infidelitate ꝓ vſu
rarum exactone ⁊ pꝛo maxima obeũtis iniquitate.Ex hoc
patet ꝙ delictum taliũ graue ẽ. ſed exiſtens in peccato gra
ui non debet accedere. ergo ⁊c. Rñſio.ꝙ milites qᷓdiu
ſunt in ꝓpoſito ⁊ volũtate toꝛneandi non de bent accedere
quia nõ ſunt in ſtatu ſaluãdoꝝ.tum qꝛ toꝛneamẽta ſunt
hibita vt plane habet᷑ extra d toꝛneamẽtis.j.c.tum quia
intentõne ꝑuerſa exercent᷑ ſcʒ ad oſtenſionẽ viriũ 2 ad glo⸗
riam tempoꝛalẽ acquirẽdaʒ:tum quia ſunt cauſa multoꝝ
maloꝝ ſcʒ extoꝛſionũ rapinarũ.homicidioꝝ ⁊ inuidiarũ.
Iter quod nõ imerito dicunt᷑ nũdine vel ferie.extra ð toꝛ
neamentis.j. ca. Aliqui autem dixerunt ꝙ nõ durat ꝓhi⸗
bitio de toꝛneamentis. pꝛohibitio em illa facta fuit ex cau
ſa pꝛopter cedes hominũ que ibi frequẽter fieri ſolebant.
pꝛopter hoc ꝙ milites inermes toꝛneabant.cum ergo tem⸗
poꝛe moderno ſint armati ⁊ raro accidit aliquem interfici
ceſſante cauſa pꝛohibitõnis ceſſat 2 pꝛohibitõ. Sed vt exri
ſtimo adhuc durat pꝛohibitõ. licet quãdoq; fuerit ſuſpen⸗
ſa ex cauſa ad tempus. videlicet vt inuenirent᷑ alicubi mi⸗
lites congregati occaſione toꝛneandi ibi poſſet verbum
crucis pꝛedicari.q¶] Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ exercitiũ mi⸗
litie eſt ꝑutile eccleſie ⁊ illud fit potiſſime in toꝛneamẽtis
⁊c̃. Dicendũ ꝙ licet toꝛneamẽta qꝙtum ad hoc aliquid ha⸗/
bent vtilitatis: tamẽ rationibo cauſis pᷣdictis exercitiuʒ
illoꝝ damnabile eſt. vt habet᷑.iij.ad Ro. mala nõ ſunt fa⸗
cienda vt bona eueniant.

—.— —

NMueſtio
Mẽbꝛum tercium

Onſequẽter querit᷑ vtꝝ baliſtaꝛij ſagittaꝛĩᷣ
pñt accedẽ ad ſacrã omũionẽ. Et videt᷑ ꝙ nõ
extra de ſagittarijs dicit. Artẽ illã moꝛtifeꝛã
a odibilẽ baliſtariorũ 2 ſagittarioꝝ aduerſꝰ
rp̃ianos 7 catholicos exerceri æcetero ſub anathemate ꝓ
bibemꝰ. exercẽtes autẽ ea que ſub anathemate ꝓbibentur
damnatõeʒ anathematis incurrũt.tales aũt nõ debent ac
cedere ad ſacraʒ ↄmũionẽ: ergo ⁊c. 4 Contra. bella multa
teo placẽt. Vnde aug· ad bonifaciũ. NMoli extimare nemi⸗
nez dro placere poſſe qui armis bellicis miſtrat. In hmõi
aũt bellis licet quolibet genere armoꝝ vti. qð videt᷑ ꝑ locũ
a maioꝛi.quia in hmõi bellis vt vincat᷑ dolis ⁊ inſidijs in⸗
Eſtendũ eſt. Unde aug.⁊ habet᷑.xxiij.q/ij.dñs. Vbi iuſtuʒ
pellũ eſt:nihil ad iuſticiam inteſi vtꝝ aperte an ex inſidijs
pugnet. ¶ Pꝛet pmõòi armis efficaciꝰ hoſtes deterrent᷑ et
eoꝝ violentia repellit᷑. hec autẽ licita ſunt in bello iuſto.
pꝛo nullo licito necelſſe iquẽ bere ſe a ſacra cõ⸗
munione: ergo ⁊c. ¶ Ad hoc dicendũ.ꝙ bali ſtarij ⁊ ſagit⸗
tarij ⁊ alij pugnatoꝛes quolibet genere armoꝛuʒ licite pol⸗
ſunt ſaracenos debellare.nõ autẽ xp̃ᷣianos ⁊ catholicos vt
dicit decretalis ſupꝛadicta.licet tamẽ coꝛpoꝛa ꝓpꝛia ⁊ pol⸗
ſeſſones iuſte poſſeſſas hmõi armis tueri cuſtodire.Di⸗
co ergo ſine piudicio.ꝙ in bello iuſio licet vti armis hmõi
ad ſui 2 ſuorũ ⁊ marime reipublice cuſtodiam ⁊ defenſio⸗
nem.⁊ qui ꝓpter has cauſas vtuntur hmõi armis.nec ꝓpo
ſitum habent vtendi alia cauſa.poſſunt ad ſacram ↄmũio⸗
nem accedere. Qui aũt indifferenter in quocũq; bello ſine
iuſto ſiue iniuſio ꝓpoſitum ? voluntateʒ habent vtendi ar⸗
mis: tales nõ debent accedere ĩmo ſi accedant:grauit᷑ pec⸗
cant.⁊ nõ ſolũmodo quia habent voluntatẽ exponendo ſe
in bello iniuſto:̊ ratone interdictõnis anathemati 8. Ta
lia aut genera armoꝝ non ſine cauſa interdicta ſi unt. quia
marime ſunt moꝛtifera. EUnde vtente illis in bello iniuſto
peccant quia in bello iniuſto vtunt᷑: et quia ſunt peſtifera
culpam exagerant. Iniuſte aũt impetere pꝛoximum 2 ar⸗
mis moꝛtiferis ſceleratiſſimũ eſt.

embꝛum quartũ

Onſequenter queri vtꝝ pugiles debẽt acce
dere ad ſacrã ↄmunionẽ.videt᷑ ꝙ ſie:ꝑ hoc ꝙ
ↄmittere duellũ vel monomachiã licitũ eſt.⁊
onomachia eſi pugna ſingulaꝛis a monos
qð eſt vnũ ⁊ macbia qð eſt pugna. ſit licitũ videt᷑ ꝑ boc
ꝙ dauid ↄmiſit duellũ cũ Golia.j. Reg. xvij.ob qð magnã
ↄſecutꝰ eſi gloꝛiã ⁊ ↄmendatõeʒ in ſcriptura. Pꝛet. ſuſti⸗
netur ab eccleſia ⁊ eccleſiaſtice ꝑſone ſua repetũt per con/⸗
greſſu 5i nõ ſuſtineret᷑ ab eccleſia ſi eſſet illici⸗
tum¶ Contra. temptare deũ eſt pꝛohibitũ.Deut.vj.Mon
temptabis dñm deũ tuũ.⁊ ideʒ repetitũ eſt a dño.iiij. Aſda
thei:quaſi ſimpliciter cauẽduʒ ̊ pugiles temptãt: qↄmit⸗
tunt rem illicitã.̊ nullꝰexiſtẽs in ꝓpoſito tali vel volũtate
debet accedere ad ſacrã ↄmũionẽ.ergo ⁊c. Item lex eam
ꝓbibet.C. de gladiatoꝛibo.l.ij. dicũt quidã hoc licere ĩ lo⸗
cis in quibo talis viget ↄſuetudo.inducẽtes illud aug.pꝛo
ſe.quãdo mos erat:crimẽ nõ erat.ſᷣ illud fuit rela⸗

tione ↄceſſum.qð qñq; dicitur mos.qñq; fas. Rũñſio.qꝙ;
lex noua monomachiã nõ recipit.vt.ij.qiiijmdnomachiã
vbi dicit᷑. Monomachiã in lege nõ aſſumimꝰquã pᷣceptaʒ
fuiſſe nõ reꝑimꝰ.quã licet inijſſe quoſdam legamꝰſicut ſan
ctum dauid ↄtra Goliaʒ.vt ſacra pꝛodit hiſioꝛia: nũqꝙᷓ; ta⸗
men vt pꝛo lege teneat᷑ alicubi diuina ſanxit auctoꝛitas.
cum hec ⁊ hmõi ſectantes deũ ſolũmodo temptare videan
tur. Sicendũ ergo ꝙ pugiles exultantes in ꝓpoſito ⁊ volũ
tate pugnandi.non debent accedere ad ſacram ↄmunionẽ
cum moꝛtaliter peccent. MMoꝛtaliter peccat qui monoma
chiam pᷣcepit ⁊ qui eam facit.nec excuſatur conſuetudine
licet eccleſ ia tolleret.ſicut ⁊ meretrices ⁊ vſurarios tolle⸗
rat.nec ipi excuſant᷑ ꝑ conſuetudinẽ.ſimiliter ⁊ illi qui aꝛ⸗
ma benedicũt.l Ad illud qð obijcitur de dauid.dicendũ

—.—

ℳ ι *$

xlvüij.

ꝙ pꝛiuilegia paucoꝝ ↄmunẽ legem nõ faciũt.vt dicit Hie⸗
ro. Pꝛet· pie pᷣumit᷑ dauid hoc feciſſe inſtictu diuino.ſim/
pliciter igitur dicendũ. quacũq; ex cauſa ſiue timoꝛis ſi
ne amoꝛis ſiue pietatis ſiue alteriꝰcuiuſcũq; ↄmittat᷑ duel
lũ moꝛtaliter peccat ille qui ↄmittit nec ꝗꝓpter vllam penã
eſi ↄſentiendũ.xxxij.q.v. ita potius quelibet mala tolleret
ꝙᷓ malo conſentire decernat. Huiꝰ opinionis fuerunt ple⸗
riq; vt in eoꝛum ſcriptis patet boc: quia nulla cauſa de⸗
bet aliquis ↄmittere cauſam ſuam ſoꝛti monomachie: ex qͥ
fieri non poteſi ſine dei temptatione. eo ꝙ diuina iuſticia
ſiue miſericoꝛdia in bumano ponit arbitrio. Judith.viij.
Sed durum videtur diffinire ꝙ quando innocens accuſa
tur de crimine ad moꝛtew. qui ſi duellum recuſauerit ſta⸗
tim ſuſpendetur: ꝗ; tenetur potius ſe ſuſtinere ſuſpendi qᷓ
ſe deſendere in duello. Pꝛopter hoc dicunt quidaʒ ꝙ duel
lum oblatum in cauſa criminali licet ſuſcipere: ſi alio mõ
vite diſpendiũ nõ poſſit vitari. Sinuiliter dicunt in cauſa
ciuili. de rebo tempoꝛalibo ponentes.ꝙ ſicut lay co licet ſu
as res defendere armis ⁊ raptoꝛẽ occidere. ſi aliter defen⸗
dere nõ poſſit:ſimiliter licet in duello.nõ ꝙ iße offerat: ſed
ꝙ a iudice offertur vel potiꝰ infertur. Pꝛima opinio ſecu⸗
rioꝛ eſt ⁊ illi ↄſentio ꝙ nullo caſu licet duellũ offerre. neq;
illatũ vel oblatũ ſuſcipe: cum monomachia ſit in lege cini
li ꝓhibita ⁊ eius ꝓhibitõ in canone appꝛobata. Sed ſuſti
nebit ne innocẽs in cauſa crimĩali ſe ſuſpendi in ↄfuſionẽ
ꝓpꝛiam: generis ſui ⁊ patrie ſcandalũ: credo ꝙ ſic in ca⸗
ſu iſto cũ cofeſſione innocẽtie ſue ⁊ reputatõe humili ſe iſta
alias meruiſſe. Dino ergo videt᷑ mibi ꝙ exiſtẽs in volüta⸗
te vel ꝓpoſito aliqua cauſa ↄmittendi duellũ.eo ꝙ ꝓbibi⸗
tum ell 7 eo ꝙ ↄmittere cauſaʒ ſuã ſoꝛti duelli eſt deũ tem⸗
ptare:intendit facere quod illicitũ eſt. nõ de bet accedẽ ad

ſacramgmunionen.
um quintum

Hnſequẽter querit᷑ vtꝝ aleatoꝛes debeãt ac
cedere ad ſacrã ↄmũionez.qð videt᷑ ꝑ boc:q;
ludꝰalee licitꝰſit. E aũt ſit licitꝰvidet᷑ ex .
dño rerũ licet illas dare ↄmutare ĩmo peꝛ
dere ſine pijcere in mari.ſicut legit᷑ de quodã ph̊ᷣo.ꝙ aurũ
qð poſſidebat ſubmerſit in mari.¶ Pꝛet.quare nõ licʒz lu
tere ad aleam vel taxillos ſieut ad pilam exponere pecu
niam ſuam ſoꝛti iſtius ludi ſicut illius.ꝗ⸗ Itẽ magis vide⸗

tur ludus illicitꝰquo ludens damnificat᷑ in coꝛpoꝛe ꝙᷓ quo

damnificat᷑ in pecunia.ſ̊ ludus licitꝰeſt quo ludentes fre⸗
quenter damnificant᷑ in coꝛpoꝛe. ſicut cõtingit in haſtilu⸗
dijs ⁊ bmõi gymnaſijs.multofoꝛtiꝰ videt᷑ ꝙ ludus alee vel
taxilloꝛum ſit licitus quo quis non ledit᷑ in coꝛpoꝛe ſed in
pecunia ſolum quãtum eſt de ſoꝛte ludi.Ex hbis videtur ꝙ
exercentes ludum talem poſſunt accedere ad ſacrã ↄmũio⸗
nem. Contra. di. xxxv.c.epiſcopꝰ. ibi ſcribit. Epiſcopꝰ
aut p̃ſbiter. aut dy aconus alee aut ebꝛietati deſeruiẽs aut
xeſinat aut certe damnetur. Subdy aconus aut lectoꝛ aut
cantoꝛ ſimilia faciens:aut deſinat aut ↄmunione pꝛiuetuꝛ
ſimiliter ⁊ laycus.ecce ꝙ aleatoꝛes tam layci ꝙᷓ clerici pꝛi
uandi ſunt ſacra ↄmumione ¶ Rñſio. ꝙ aleatoꝛes nõ de⸗
bent accedere. dicuntur aute? aleatoꝛes qui ludum alee 2
taxilloꝛum ducũt in conſuetudinẽ.tales em̃ non ſunt in ſta
tu ſaluandoꝝ. Et nota ꝙ canon dicit deſeruiẽs quo notat᷑
conſuetudo. Deſeruiẽs em̃ dicitur qui eſt valde ſerniẽs.de
em̃ ibi eſt augmẽtatiuum. Aſſueſci vo in ludo iſto non con⸗
tingit ſine grandi peccato.⁊ marime pꝛopter ea que circa

pmõi aſſueſcentiã contingũt. que ſunt deſiderium lucran⸗

di qð eſt cupiditas. Volũtas ſpoliandi ꝓximũ qð eſt rapi
na.Cõmiſſio vſure grauiſſime. cõcedũt em̃ tales.xj. ꝓ.xij.
nõ ſoluendũ menſe vel ſeptimana:ſ̊ eodem die.ANultipli⸗
catio mendacioꝝ.periuriarũ.blaſphemiarum. fraus ſiue
dolus. Coꝛruptio pꝛorimoꝛum frequenter confluentiũ ad
ludum reſpiciendum ſcandalũ bonoꝛũ.Contemptꝰ pꝛobi⸗/
bitionis eccleſiaſtice ⁊ multa alia mala.Ludꝰ vᷣo alee dici
tur omnis ludꝰqui ſoꝛtibo ſiue vicibo foꝛtune innitit ⁊ os
talis eſt pꝛohibitꝰ.ff..l.finali.l Ad illud quod obijcitur
*

0

ludꝰtalis eſt licitꝰ.quia licet dño facere de re ſua ⁊c. Di
cendũ ꝙ qᷓuis licitꝰñit qᷓtum ad ius ciuile:nõ tñ qtum ad
ius canonis. qꝛ et ſi liceat dño ꝑdere ſiue deſtruere res ſu⸗
as.i.etſi nõ eſt puniẽdus ꝓpter deſtructõeʒ rerũ ꝓꝛiaruʒ
ſm iudiciũ iuris ciuilis qð foꝛte nõ eſt verũ exquo ſic dam
nificat rẽ publicã:nõ tñ licet ᷣm iudicium iuris canonici.
ĩmo qui ſic faceret peccaret ⁊ pumendus eſſet.⸗l! Ad illud
quod querit᷑ quare nõ licet amittere pecuniã ad ludũ alee
ſicut ad ludũ pile.Bicendũ ꝙ hoc eſt ꝓpter mala que ſolẽt
accidere in exercitõ ludi alee ⁊ frequẽtie:que nõ ita ſolent
accidere in ludo pile.Vnde ludꝰiſie eſt ꝓhibitꝰ:ille nõ.li⸗
cet em̃ ludus pile qñq; exercet᷑ ꝓpter deſideriũ lucrãdi: tñ
ludus pile nõ afficit᷑ tanto deſiderio ꝓpter modicitatem lu
cri quãto afficit᷑ in ludo alee.q¶. Ad illud quod obijcitur
magis videt᷑ illicitꝰludus ille quo quis dãnificat᷑ in coꝛpe
⁊c̃. Oicendũ ꝙ ludus alee nõ eſt illicitus.qꝛ damnificat in
pecunia tm̃: ſed quia etiam damnificat in anima. vt patet

ex mali dut in hbmõi ludo.
¶ Mlẽbꝛum ſerxtum

nſequẽter querit᷑ de diuĩatoꝛibo.ſoꝛtilegis
carmĩatricibo.vtꝝ debeãt accedẽ ad ſacrã
ↄmũionẽ. Et videt᷑ ꝙ ſic.ꝑ hoc ꝙ ſoꝛtes exg⸗
Vere licituz ſit. Gͥ oſtẽdit᷑ ꝑ multa erẽpla. VIñ
eſt ꝙ dñs pᷣcepit Yoſue vt ſoꝛtibo exgreret que facturꝰerat
e anathemate hiericho Yoſue.vij. Aliud exempluʒz eſt de
JYona eiuſdẽ pᷣmo.Aliud eſt de mathia Act.j.de his.xxvj.
q· ij. c.j. Aug.in libꝛo pſalmoꝝ.Soꝛs non eſi aliquid mali
ſed res in hůana dubietate diuinã indicãs voluntatem.
Contra.ſoꝛtilegi ⁊ diuini exquirẽtes ſoꝛte moꝛtalit᷑ pec⸗
cant.qð patʒ ꝑ hoc qð habet᷑.xxvj.q.ij.c.j. Soꝛtilegi? di
uini ſi ceſſare noluerint excoicandi ſunt. 4 Item ibidem.
Siquis clericꝰvel monachus vel ſcolaris diuĩationes vel
anguria eſſe credidit obſeruãda.vel ſoꝛtes quas metiũtur
eſſe ſanctoꝝ quibuſcũq; putauerint intimãdas.i.iocũ
cũ his qui eis crediderint ab eccłie coĩone pellãt᷑.¶ Rñ⸗
ſio.ꝙ tales oĩno nõ debẽt accedere ad ſacrã coĩonẽ.qð ha⸗
betur plane de oſe. di.ij. pꝛo dilectõne. ibi em habet᷑. ꝙ ma
gis cũ ceteris xpᷣianis ſacra ↄmũio nõ debet dari.hoc etiã
patet ꝑ Iſido.dicenteʒ.viij.li.ethimo.ꝙ; ſoꝛtilegi ſunt:qui
ſub nomie ficte religionis ꝑ quaſdã quas ſa netoꝝ ſen apo
ſtoloꝝ vocãt ſoꝛtes diuĩatõnis ſcientiaʒ ꝓfitent᷑.aut qua⸗
rũcunq; ſcripturaxꝝ inſpectõne futura ꝓmittunt᷑. Pꝛet. di
uinatio quocũq; modo fiat ⁊ qualitercũq; vocet᷑ damnata
eſt. vt.xxvj.q.v.fere ꝑ totũ.Et ꝓhibita.extra de ſoꝛtilegis
ca.j.dicit᷑ ſoꝛte furta nõ ſunt requirẽda:nec diuinationes
aliquas in aliquibo rebus quis obſeruare pᷣſu mat. Pꝛete.

eodem ti.⁊ ſeq·c.Ex tenoꝛe.damnat᷑ inquiſitio furti.ꝑ in⸗

ſpectõnem aſtrolabij. Et e.t. ſe. c. Eccleſia phibet ne electõ
fiat ꝑ ſoꝛtes ⁊ electio facta ꝑ ſoꝛtes damnat᷑. Sicendũ er/
go. ꝙ exercẽtes ſoꝛtilegia ⁊ diuinationes ſiue artem magi⸗
cam nõ ſunt in ſtatu ſaluandoꝝ. vnde dum pſeuerãt in ſua
malitia: nõ debet accedere ad ſacram ↄmumionẽ vt de ma⸗
gis habet᷑ de conſe. di. ij. vt dictum eſt. ¶ Ad illud qð obij⸗
citur contra ꝑ exempla legis veteris. Dicẽdũ ꝙ bec alia
multa ꝑmittebant᷑ ante ꝑfectõem legis euãgelice.que poſt
penitus ſunt elimiata.vt habetur.xxvj.q.ij. Soꝛs non eſt
Ad hoc quod obijcit᷑ exemplo ANathie. Rũñdet᷑.xxvj.q.
ij.nõ exemplo. vbi dicit᷑. non exẽplo AMathie. vł ꝙ Jonas
Pꝛia ſoꝛte dep̃henſus ſit indifferẽter ſoꝛtibo eſt credendũ:
cum pꝛiuilegia paucoꝝ (vt Hieꝛo. ait)omunẽ legem face⸗
re non poſſunt.¶l. Ad illud quoo dicit auguſ.q ſoꝛs nõ eſt
aliquid mali ⁊c̃. Dicenduʒ ꝙ licet ſoꝛs nõ ſit alicuid mali
in ſua natura: ꝓhibita eſi tamen cauſa neceſſaria. VUnde
rxvi.q.ij. Soꝛs non eſt.vbi dicitur.in ſoꝛtibo nibil mali in
eſſe monſtrat᷑. pꝛohibet᷑ tamẽ fidelibo ne ſubſi pecie diuina
tionis ad antiquos ydolatrie cultus redirent. Vnde qui/
buſdam ↄſtellatõnes ⁊ futuroꝝ ſigna cuſtodientibo a plus
ait. dies obſeꝛuatis 2 menſes ⁊ tꝑa 1 annos.Vel vt dicunt
quidam.hoc intelligitur ſᷣm antiqua tꝑa quãdo erat pꝛo⸗
bibita.Dicunt autem quidam ſi eſſet cauſa honeſta ⁊ ſub⸗

eſſet neceſſitas.vt ſi eſſet ↄtentio de electõne aliquoꝝ 2 eẽt
paritas vtrobiq; in omnibus:ꝙ exemplo Mathie poſſent
ſieri ſoꝛtes pᷣuenientibo oꝛatõnibo a ſupplicationibo deo di⸗
rectis.Et hoc videtur inuere Heda.⁊.xxvj.q.ij.non exem
plo.vbi dicitur.Si qui neceſſitate aliqua cõpulſi deuʒ pu
tant exemplo apoſtoloꝛuʒ eſſe conſulendum:videant hoc⸗
ipſo apoſiolos non niſi colecto fratrum cetu ⁊ pꝛecibo ad
deum fuſis egiſſe. Uidetur auteʒ mihi eſſe melius omnino
ab buiuſmodi ceſſandum caſu pꝛopoſito inſtante vel alio
quocũq;.exquo hoc canon repꝛobat.⁊ in caſu ꝓpoſito po⸗
tius videtur ꝑ ſuꝑioꝛem eſſe gratificandũ vel iterum eligẽ
dum. ¶! De carmiatricibo ⁊ de earmĩatoꝛibo credo ꝙ car⸗
mina ⁊ adiuratõnes eis ſunt inhibende.Si autem facta ĩ
hibitione ceſſare nollent:peccarent moꝛtaliter 2 eſſent ar⸗
cendi a ſacra ↄmunione.

bꝛũ ſeptimum

Onſequẽter querit᷑ vtꝝ hiſtriones pñt acce⸗
dere ad ſacrã ↄmũionẽ. O nõ:videt᷑ de ↄſe.
di.ij. ꝓ dilectõne.ibi dicit Cypꝛianꝰ.ꝓ dile
tione tua ↄſulendũ me exiſtimaſti ſuꝑ fꝛateꝛ
kariſſime quid mihi videat᷑ de hiſtrione ⁊ ð mago illo qui

apud nos ↄſtitutus:adhuc in artis ſue dedecoꝛe ꝑſenerat.

2 magiſter ⁊ doctoꝛ nõ erudiendoꝝ ſed ꝑdendoꝝ pueroꝝ:
id quod male didicit ceteris quoq; inſinuat. an talibus ſa
cra ↄmunio cum ceteris xpᷣianis ebeat dari:aut nobiſcũ
debeat ↄmunicare. Puto nec maieſtati diuine nec euange
lice diſcipline cõgruere vt pudoꝛ ⁊ honoꝛ eccleſie tam tur⸗
pi ⁊ infami ↄtagione fedetur.¶l Contra.de ↄſe.di.ij. Si nõ
ibi dicit DHyla.papa. Si nõ ſunt tãta peccata vt excoĩcet᷑
quis:nec ſe debet a medicina coꝛꝑis ⁊ ſanguĩs dñi ſeꝑare.
igitur vt videt᷑.nec hiſtꝛiones nec alij peccatoꝛes cebẽt ſub
trabere ſe a ſacra ↄmunione:niſi tam graui inuectant᷑ pee
cato ꝙ debeant ercoĩcari.Rñſio.ꝙ nullꝰexiſtens ĩ moꝛ
tali ſciẽter debet accedere ſicut dictũ eſt. ſed ſiue ſit hiſtrio
ſiue alio pcto notatꝰ:poſt ↄuerſionẽ ad deũ relictis pecca⸗
tis ſuis nõ de het illi negari gra ſine beneficiũ ↄmũionis.
Vnde de conſe.di.ij.ex ↄcilio cartagineñ.iij. Scenicis at⸗
q; hiſtrionibo ceteriſq; ꝑſonis hmõ vel apoſtatis reuerſis
vel ↄuerſis ad deũ:gratia vel recõciliatõ nõ neget᷑.4¶: Ad
illud quod dicit Cypꝛianꝰ.ꝙ non ↄgruit maieſiati diuine

vt pudoꝛ ⁊ honoꝛ eccleſie tam tuꝛpi ⁊ infami ↄtagione fede

tur. Dicendũ ꝙ Cypꝛianꝰloquit᷑ de notoꝛio ⁊ manifeſto ĩ⸗
fami cui nõ eſt im ꝑcienda ſacra ↄmũio.⁊ idem dicendũ eſi
ce quolibet exiſtenti in moꝛtali crimĩe.⁊ hoc ſonant verba
ſua que ſunt.puto nõ maieſtati diuine ↄgruere vt pudoꝛ ⁊
honoꝛ eccleſie tam turpi ⁊ infami cõtagione ſedet᷑. Infami
dicit:qꝛ tales infames ſunt.q¶j Ad illuð qð dicit Hyla.pa
pa:ꝙ ſi nõ ſunt tãta peccata vt excoĩcet᷑ quis ⁊c᷑. Dicendũ
excoĩcatio vne modo dicit᷑ ſeꝑatio a ↄmũione ſacramen
toꝝ.vnde.xj.q.iij.i Qullꝰ ſacerdotũ.Alio mõ dicit᷑ ſeꝑatio
aↄmũitate fidelium.vt.vj.q.j.Illi qui illa. Cercõ modo
dicit᷑ ſeꝑatio a nũero fideliũ.ſeꝑatio dico qtuʒ ad meritũ
⁊ hoc vltimo modo ſumit᷑ hic excoĩcatio.⁊ hoc modo ali⸗
quis exiſtens in moꝛtali eſt excoiĩcatus. Vnde ſic intelligit᷑
verbum Hyla. ſcʒ ſi non ſunt tanta peccata vt excoĩcet᷑.i.
ſit ſeꝑatus a numero ſidelium.merito dico: ſic em eſſe pec
catum moꝛtale efficit excoĩcatum.

lembꝛũ octauũ

Onſequẽt᷑ querit᷑ otrũ choꝛeatrices poſſunt
ad ſacraʒ coĩonẽ accedẽ.⁊ videt᷑ ſic:ꝑ hoc
cantꝰchoꝛeaꝝ nõ eſt malũ in ſe: neq; ẽ ma
um qꝛ ꝓbibitũ.ꝗᷓ exercẽtes choꝛeas nõ ſunt
oꝑatrices maloꝝ.eꝛgo ex hmõi exeꝛcitõ nõ fiũt indigne be
neficio ↄmũionis.i Contra.ſabbata obſeruãda ſunt ⁊ in
ci cultu expẽdẽda.ichoꝛeatrices ſabbata expendũt in cõ⸗
tumeliã creatoꝛis. alliciẽdo ꝓuocãdo aſſiſiẽtes ad luxu⸗
riam: verbis.cantu⁊ geſtu.ꝗ̊ peccãt ↄtra pᷣceptũ dñi de ob
ſeruatõne ſabbati. 4 Item aug. ſuꝑ Joh. j. obſeruare diez
ſabbati magis nobis p̃cipit᷑qꝛ ſi pũaliter nobis obſeruan⸗

„—

¶ QLueſtio
dum ſcipit. Indei ſeruiliter ſeruabãt diẽ ſabbati ad lurn
riam ebꝛietatẽ.quãto melius ſemiĩe eoꝝ lanã facerent qᷓ;
in neomenijs ſaltarẽt. YJtem BGꝛeg. Meliꝰeſt fodere ⁊ ara

re die dñica ꝙᷓ choꝛeas ducere.Ex bis verbis videt᷑ g cho
reatrices magis peccãt in ſabbatis tripudiando ⁊ cantan

do: qᷓ ſi intenderent lanificio vel alicui oꝑi tali qð exercere

nõ licet in ſabbato. Cõtingit ꝙ exercitiũ choꝛeaꝝ ẽ moꝛ/

tale pctm. ſed exercẽtes op tale nõ debẽt accedẽ ad ſacraʒ
ↄmũuũionem io eeatnoe quibo ĩnoteſcant
mala que ex vſu cboꝛeaꝝ ꝓueniunt vel ꝓpꝛia induſtria vel
exꝑientia vel p̃dicatõe.nihilominꝰexeꝛcitiũ hbmõi habẽt in
ↄſuetudine cũ geſtibo ſuis cantibo ſe ⁊ alios incitãt ad la
ſciuiam 2 ꝓuocãt ad libidinẽ.dum ꝑſeuerãt in volũtate ⁊
ꝓpoſito hmoi exercendi officiũ. nõ debent accedẽ ad ſacrã

ↄmu nionẽ:quia dum ſibi ⁊ alijs laqueos moꝛtalis peccati

voluntarie p̃parant: moꝛtaliter peccãt. vt em̃ habet᷑ Ecci.
qui amat ꝑiculum ꝑibit in illo. Si aũt aliqua mulieꝛ raꝛo

inuita imiſceat ſe hmõi choꝛeatricibo.non audeo diffini

re ꝙ peccet moꝛtaliter nec illam aſſecurare a moꝛtali pec⸗

cato: cum ingerat ſe xiculo pꝛouocando aſſiſtentes ad libi

dinem. 7 videtur vicium 2 ↄſuetudinem choꝛeatricum ap⸗

pꝛobare.Eſtimo tamen ꝙ quãdoq; aliquas excuſat a pec⸗
cato moꝛtali ſimplicitas ⁊ innocẽtia ⁊ puritas intentõis.

vtpote illas que nõ intendũt niſi ludum. oĩno ignoꝛantes

aliquod ꝑiculum ex tali ludo ꝓuenixe.4 Ad illno qð obij
citur ꝙ cantꝰchoꝛeaꝝ nõ eſt malus in ſe. eſt tamẽ malꝰra⸗
tione ↄcurrentiũ.que ſunt excitatõ ad laſciuiaʒ. ꝓuocatio
ad libidinem impedimẽtuʒ cultus dei2 alia hmõi. 4 Ad
illud quod dicit᷑ ꝙ nõ eſt ꝓbibitus. Bicendũ ꝙ ſic ex cõſe
quenti tamẽ in pᷣcepto de bſeruatõe ſabbati.

embꝛu nonum

Onſequẽter querit᷑ vtꝝ fardãtes ſiue fucan/
tes ſe.aut crines adulterinos ſiue mortuoꝝ
ſiue viuoꝝ ſibi ad oꝛnamẽtũ vſi urpãtes: de be
ant accedẽ ad ſacrã ↄmũionẽ. Et videt᷑ ꝙ ſic
p boc ꝙ ſunt licita alicui ſcʒ oꝛnare ſe coloꝛe extraneo ⁊ ca
pillis alteriꝰ. æ nuptis maxime vt viris ſuis placeãt.⁊ eti⸗
am alijs vt illoꝝ aucta pulchꝛitudine magis laudet᷑ deus.
pulchꝛitudo em̃ creaturax eſt materia 1 incitamẽtum ad
laudem dei. 4¶. Sꝛet. licet qñqʒ; mulierẽ aliquã vti veſtibus
alteriꝰ ad oꝛnatũ ſui. quare nõ ſimiliter capillis. multo ei
decentioꝛ ⁊ pulchꝛioꝛ eſi oꝛnatꝰveſtium ꝙᷓ capilloꝛũ.⁊ etiã
magis pꝛouocatiuꝰad libidinẽ.Ex his videt᷑ c Cõtra.
hmõi picture ſine fardature fiunt in ↄtumeliã ſummi arti
ficis ſeʒ dei.⁊ in ꝓuocatõeʒ indignatõnis eius. vnde Cy⸗
pꝛianus vt dicit auguſ .in. iij · li. de doctrina xp̃iana. dicit.
Si quis pingendi artifex vultum alicuiꝰ ⁊ ſpeciem ⁊ coꝛi
poꝛis qualitateʒ einulo coloꝛe ſignaſſet.⁊ ſignato iam ↄſu⸗
matoq; fraudulenter manꝰ alius inferret. vt iam foꝛmata
iam picta quaſi ꝑicioꝛ refoꝛmaꝛet. grauis pꝛioꝛis artificis

iniuria 1 indignatio videret᷑.tute exiſtimas impune latu⸗

ram tanqᷓ impꝛobe temeritatis audaciã dei artificis offen
ſam. vt em impudica circa homĩes inceſta mulier lenoci⸗
nantibo veꝛſis coꝛruptis violatiſq; que dei ſunt. peioꝛ adul
tera detineris q̃ oꝛnari te putas.ꝙ putas comi impugna⸗
tio eſi: iſia diuini oꝑis pꝛeuaricatõ eſt veritatis. Itẽ ta⸗
les oꝑe verbũ dei inſirmãt quãtũ in ſe eſt ⁊ ↄtempnũt.En
de Cypꝛianꝰvt ibidem refert aug. on ſinceritas perſeue
rat 7 veritas. quãdo que ſincera ſunt pollnũtur coloꝛum
adulterinis medicaminũ ſucis in mendaciũ vera mutant
vñs tuus dicit. (Lon poteſt facere capillũ tuũ albũ aut ni⸗
grum:⁊ tu ad vincendã dñi dei tui vocem vis te eſſe potio⸗
rem.audaci oꝛnatu⁊ ſacrilego contemptu crines tuos in⸗
ficis. malo pꝛeſagio futuroꝝ · capillos iam tibi flameos au
riſpicaris. Ex his videiur ꝙ bmõi oꝛnatus adulterini nõ
ſunt liciti ĩmo potius ꝙ moꝛtaliter peccant illis vtentes.
Rñſio. multe ſunt cauſe quare tales grauiter peccant 2
indignos ſe efficiunt ſacꝛa ↄmunione. Ana eſt contumelia
ſummi artificis ⁊ operis eius impugnatõ. Alia eſt diuini
verbi infirmatio ⁊ contemptus.vt patet ex verbis Cy pꝛi

⁹ *% *%

xlviij.

ani ecce peccatũ in deum. Alia eſt fictio mendaciũ indu⸗
cens erroꝛem ex certa conſcientia. Unde Cypꝛianꝰ.de foꝛ⸗
mis es cur te foꝛmoſam eſſe mentiris? nec tue conſcientie
nec alieni gratiam erroꝛis habitura. ecce peccatũ in pꝛoxi⸗
mum. Alia eſt iniuria facta ꝓpꝛie natuꝛe ⁊ in hoc peccat in
ſe. AUnde Cypꝛianꝰ. licet vilis mulier nõ alteri ſibi tamen
peccat. tolerabilioꝛa ꝓpemodum in adulterio crimĩa ſũt.
ibi em̃ pudicitia:hic natura adulterat᷑. Dicendũ ergo. ꝙ ſi
ue ſint ſolute ſiue ↄiugate peccant moꝛtaliter bmõi vtẽtes
abuſionibo. Qon tamẽ nego quin ꝑmiſſum ſit ↄiugatis or

nare ſe oꝛnatu honeſio veſtium ꝓpter maritos: dum tamen

nihil falſitatis aut adulteꝛine pictuꝛe.aut capillatuꝛe vſuꝛ
pent. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ ſic oꝛnando ſe faciuntꝙ;

placeant maritis c. Dicendũ ꝙ voluntas placendi mari⸗

tis ſiue ipſa placentia nõ excuſat eas a peccato moꝛtali · qꝛ
modus ꝑ quem placent vel placeꝛe intendũt nec deo placet
vt ex dictis patet.neq; maritis. Unde augu. de conſe. di. vl
ti. fucare figmentis quo vel rubit᷑ũdioꝛ vel candidioꝛ appa
reat.adulterina fallacia eſt.qua nõ dubito etiam maritos
ſe nolle decipi:quibus ſolũmodo peꝛmittende ſunt femine
oꝛnari ᷣm veniam non m imperium. Mam verus oꝛnatꝰ
maxrume xp̃ianoꝛum ⁊ xpᷣanaꝛum.nõ tam eſt vllus fuc? vel

coloꝛ mendax factus.veꝛum nec auri quidem veſtiſq; pom

pa:ſeo boni moꝛes boni ſunt. Pꝛet. licet pulchꝛitudo crea
ture ſit materia laudis diuine non tamen ꝓcuranda eſt in
piudicium dei vt ex illa laudetur.4¶! Ad aliud dicenduʒ ꝙ
lecus eſi de vſu habitus bumane ꝓuiſionis ⁊ habitus na⸗
turalis pꝛoductõnis. habitnum vᷣo naturalium quia dati
ſunt a natura ⁊ nõ bumana ꝓuiſione. quando illis aliter

vtitur q; eo modo quo ſunt accomodati a natura ⁊ cõceſſi

ab opifice nature:fiunt adulterine vſurpationes que qui⸗

dem licite nõ ſunt. on ſic eſt de babitibo humane pꝛoui⸗
ſionis cuiuſmodi ſunt veſtes.habitus nature inqtum ſunt
bmõi accomodant᷑ cum quadam pciſione ſcz ita iſti ꝙ non
illi: ita nõ eſt de illis qui nõ ſunt abarte. Ruidam autem

dicunt ꝙ ſi femina ſoluta vel coniugata moꝛpheaʒz aliquã

aut maculã haberet in collo vel facie peplo velaret ne de⸗

foꝛmis appareret.aut ſi flurum capilloꝛum pateretur ⁊ tu

moꝛem aut gibbum quem capilli facere ſolebant.aut pan
niculis aut ſiupis ſuppleret abſq; intentõne coꝛrupta: ſed
ne defoꝛmitas eius apparens riſuʒ videntibus faceret aut
marito ſcandalum: non peccaret moꝛtaliter. Similiter ſi
coniugata non vt laudaret᷑ de pulchritudine.vel vt pꝛouo⸗
caret alios ad ſui concupiſcentiaʒ aut als coꝛrupta inten
tione: ſed tm̃ ne maritus eius pꝛopter eius defoꝛmitatem
ſcandaliʒatur:⁊ exoꝛrẽs eam adulterium incurreret. aut
cincturis aliquibuo vteretur. aut capillis alienis:nõ moꝛ⸗
taliter peccaret.Et hi dicunt ꝙ Cypꝛianus alij banc ab⸗
uſionem deteſtantes intelligunt de illis que huiuſmodi fa
ciunt intentõne coꝛrupta. Pꝛima autem diffinitio videtuꝛ
mihi melioꝛ ⁊ certioꝛ.

Mueſtio. xlix. quibꝰdiſpẽ

ſandum eſt hoc ſacramentum.

Equitur demandu“

catõne ꝙᷓtuʒ adↄditões diſpẽſandi Et pᷣ⸗
mo quibo diſpẽſanduʒ eſt coꝛpꝰ xpᷣi. Ocðo
a quibo. ¶¶ In pᷣma pte querit᷑ vtx dandũ
elſt coꝛpꝰxp̃i peccatoꝛibo.ð ꝗbo oſtat ꝙ ſüũt
in pcto moꝛtali. Scðo vtꝝ danduʒ eſt ſuſpectis de aliquo
criunine. Tercio vtrum dandum eſt energumi nis. Quar⸗
to vtrum frenetico vel amenti. Quinto vtrum puero non
babenti vſum diſcretionis. Sexto vtrum alicui licet dari
panem non conſecratum.

¶Membꝛũ pꝛimũ

imo querit᷑ vtꝝ ſacerdos debet dare coꝛpꝰ
pi illi quẽ ſcit eẽ in moꝛtali pctẽo ꝑↄfeſſionẽ
M dare debeat videt᷑ ſic. Nug. de conſe. di. ij
on probibeat diſpenſatoꝛ pingues terre.i.peccatores

2

menſam dñi manducare: ſed eractoꝛẽ moneat timere mo⸗
neat intelligere:nõ coꝛam populo ſed ſecreto.¶ Jteʒ ſi tũc
nõ daret ſequeret᷑ multa incõueniẽtia. vnũ̃ nõ eſſet coꝛ⸗
rectoꝛ illiꝰ peccatoꝛis ſed ꝓditoꝛ.niſi em cõfeſſus fuiſſet ei
peccatũ ſuũ dxdiſſet ei ſicut ⁊ ceteris.⁊ hoc habet᷑ ab aug.
ij.q.j.Si peccaueꝛit.Si ſolus noſti quia peccauit ⁊ eũ vis
coꝛam omnibo arguere.nõ eris coꝛrectoꝛ ꝓditoꝛ.4 IJtez
ſi poſſet ſacerdos alicui tali coꝛã populo negare poſſʒ ma⸗
licioſus ſacerdos malicioſe ſanctis negare ⁊ ſic illos ſcan⸗
daliʒare ⁊ infamare.4l Itez boc videtur exemplo domini
qui dedit coꝛpus ſuũ iude quẽ ſciebat eſſe in peccato moꝛ⸗
taliContra. medicus coꝛꝑalis medicinã quaʒ egroſci⸗/
ret moꝛtiferam cũ quãtacũq; inſtantia peteret eam egrotꝰ
ſibi dari: peccaret moꝛtaliter et homicida eſſet ſi eam ſibi
daret. Euchariſtia autem eſi medicina ſalubꝛis bonis que
malis moꝛtifera eſt.nõ tm̃ coꝛpoꝛi ſed etiam ſi piritui quod
grauius eſt. Unde augu.li.iij.de trini.Sancta bonis ſunt
ad ſalutem malis ad iudicium.2 loquit᷑ de coꝛpoꝛe ⁊ ſan⸗
guine xp̃i. igitur licet egrotꝰſpiritualiter.i.exiſiens ĩ moꝛ⸗
tali cum inſtantia petat: non tamen debet ei a medico ſpiri
tuali dari.ĩmo ſi det videtur ꝙ moꝛtaliter peccet.¶ IJtem
nullus eſt caſus in quo non peccet ſacerdos moꝛtaliter ſi
ſcienter ⁊ voluntarie pꝛoijceret euchariſtiam in lutum vel
ſterquilinium. Exiſiens autem in moꝛtali eſt quaſi lutum
vel ſterquilinium.Sapi.ix.luto vilioꝛ vita ip̃ius.igitur in
nullo caſu poteſt dare ſacerdos tali coꝛpus xp̃ᷣi niſi peccã:
do moꝛtaliter. ¶ Item ſi ſacerdos tenetur dare tali hoc nõ
eſt quia dignus eſſ:ſed pꝛopter ſcandalum vitandum. ſed
contra veritatem vite iltius eſt hoc ſibi dari. quia peccat
moꝛtaliter accipiendo: igitur cum non eſt faciendum con⸗
tra veritatem vite pꝛopter ſcandalum:non videtur ꝙ debe
at ſibi dari.¶ Itẽ melius eſſet illi qui petit coꝛpus xpᷣi da
ri ſibi ꝙ redderetur ſuſpectus de crimine qᷓ; ↄmittere cri⸗
men. ꝓgitur cum dnobus malis minꝰ malum eligendum
ſit cum alterum vrget:videtur ꝙ diſeretus ſacerdos debet
negare coꝛpus xp̃ᷣi criminoſo et minꝰmalum ⁊ maius vite⸗
tur. i.non reddatuꝛ ſuſpectus ne manducet ind igne.ſic op
ponit Inno. 4 Iem Thob. iiij. quod ab alio oderis tibi
fieri ⁊c᷑.i.debes odiſſe:vide ne aliquãdo alteri facias.hec
eſt lex caritatis.ſed ſi eſſes in peccato moꝛtali deberes odi⸗
re coꝛpus xp̃i tibi dari:igit᷑ illud alij dare nõ cebes. 4 Ytẽ
augu.non eſt dandus gladius furioſo ne ſeipᷣm ⁊ alios oc
cidat.peccatoꝛ aũt ſi ſumit euchaꝛiſliam ꝑ eam ſeipᷣm occi
dit:igitur eam illi dare nõ debet ſacerdos. 4¶ Itẽ Math.
xv. Mon eſt bonũ ſumere panem filioꝝ.i.euchariſtiaʒ que
eſl panis angeloꝝ ⁊ hominũ exiſtentiuʒ in caritate:a dare
canibus.i.exiſtentibo in moꝛtali.4. IStem Alath. vij. o⸗
lite ſanctum dare cnnin e⸗ Rñlio. ſacerdos nouit ali⸗
quem eſſe in moꝛtali ꝑ conteſſionẽ. debet euz monere in ſe⸗
ereto ne accedat ad menſam dñi.tali aũt debet negari coꝛ:⸗
pus rpᷣi ſi petat in ſecreto. Si dᷣo petat illud ĩ publico: tũc
aut eius peccatũ eſt publicũ aut pꝛiuatũ. Si publicuʒ:ne⸗
gare debet illi. neqʒ peccatũ pꝛodit:quia publicum eſi. Si
pꝛiuatum opoꝛtet dare ne deterius ↄtingat. ꝗ Ad pꝛimuʒ
igitur contra hoc dicendũ.ꝙ ſaceꝛdos eſt diſ penſatoꝛ non
ns ſacramẽtoꝝ eccleſie. Unde dando euchariſtiã nõ dat
ſuũ ſed reddit alienũ:quod negare nõ põt de iure.qma igi⸗
tur in dicto caſu niſi daret medicꝰſpũalis euchariſſia que
eſt medicina moꝛtifera i pᷣi peccatoꝛi: fieret ꝓditoꝛ ⁊ ſcan⸗
Daliʒ aret ipᷣm ⁊ alios.ideo non tebet ei negare. nullũ au⸗
tem iſtoꝛum ↄtingeret medico coꝛpoꝛali.ſi negaret infiꝛmo
medicinam moꝛtiferam:licet infirmitatem coꝛpoꝛalem ꝓ⸗
ret. ideo non eſt ſimile de medico ſpũali⸗ coꝛꝑali.q Ad
aliud dicendum. ꝙ ille qui dat nõ pꝛoijcit coꝛpus in lutum
imoↄpellens ſacerdotẽ ad dandũ ſibi ꝑ inſtantiam ſue pe
titionis pꝛoijcit. ⁊ ideo peccat moꝛtaliter.ſicut ſi tu ferꝛes
Coꝛpus rp̃ᷣi egroto qui pijceret te in lutum cum euchaꝛiſiia
peccaret moꝛtaliter. tu non. ↄpulſus em̃? inuitus ꝓijce⸗
res euchariſtiam in lutum. ¶¶ Ao tercium dicendũ ꝙ plu⸗
res ſunt cauſe ꝓpter quas ſacerdos debet tali dare coꝛpus
dñi. AUna eſt celatio erimis.alia eſt vitatõ ſcandali.alia eſt

appaꝛentia iuris ipᷣius petentis.alia eſt ignoꝛantia diuine
operationis.debet eĩ dare ne pꝛodat crimen eius.ne alios
ſcandaliʒet.2 quia videtur ha bere ius in petendo.2 quia
neſcit ſacerdos vtrum deus occulte operetur in eo. Dicen
dum ergo ꝙ neq; tota ratõ neq; potiſſima pꝛopter quã ſa⸗
cerdos debet tali dare coꝛpus xp̃ᷣi eſt vitatio ſcandali: ſed
potius debitum vitandi pꝛoditionem crimis illius. Ad hH
em̃ marime tenetur ſacerdos ſcʒ vt non pꝛodat crimẽ ali⸗
cuius cuiꝰcuram gerit.⁊ cuiꝰnoticiã babet ꝑ confirmatio
nem. Elnde Inno.iij.querendũ eſt qua ratõne medicꝰ ſalu
taris medicinã dabat egroto quã ei ſciebat eſſe moꝛtiferã.
Sciebat em̃ ꝙ qui manducat indigne iudicium ſibi man⸗
Ducat ⁊ bibit.aut vt ſuo doceret exemplo ꝙ ſacerdos ↄmu⸗
nionem nõ debet negare cuiꝰcrimen ⁊ ſi ſibi ſit notum:nõ
tamen eſt eccleſie manifeſtuʒ: ne foꝛte non ſit coꝛrectoꝛ ſed
pꝛoditoꝛ.VUnde cautũ reperitur in canone.iQon ꝓhibeat
diſpenſatoꝛ pingues terre menſam dñi manducare.ſpſ mo⸗
neat exactoꝛem timere.igitur hec eſt pꝛima ratõ quare de⸗
bet tali dare coꝛpus rp̃i ſcʒ ne pꝛodat crimẽ illius.⁊ excon
ſequenti vitatio ſcandali alia que tacta ſunt. Pꝛet.ſacer
dos in caſu iſto non facit aliquid quod eſt contra veritatẽ
vite. neqʒ; vite pꝛopꝛie neq; vite illius cui dat.quia ex quo
babet neceſſitaten dandi: datõ illa non eſt voluntaria ſed
coacta:quia neceſſitas iuris com pellit.vnde non eſt dicen
dus auctoꝛ illius facti.ſicut nec ille qui ſᷣm legem aliquem
interficit non dicitur auctoꝛ interfectõnis.ſed lex potius.
Ao aliud reſpondet Inno.ſic.Sane cum nemo debeat

vnum moꝛtale ↄmittere ne pꝛoximus aliud moꝛtale cõmit

tat.eligendum eſt potius ſacerdoti non pꝛodere peccatorẽ
ꝙᷓ vt ille non peccet.ſed ille debet potius eligere vt abſtinẽ
reddatur ſuſpectus: qᷓ; omunicando manducet indigne
Ad aliud dicendum. ꝙ ſi ſacerdos exiſtens in moꝛtali
peteret inſtanter in publico coꝛpus xp̃ᷣi ſibi dari.deberet
velle illud ſibi dari. hoc enim eſſet iuſtum. ideo debet eſſe
volitum. ſed non deberet velle illud inſtanter petere.¶ Ad
aliud dicendum. ꝙ negando furioſo gladiuʒ 2 pꝛodere ſic
eius infirmitſatem coꝛpoꝛalem licitum eſt. nec eſſet hoc ali
cui ſcandalum.ſic non eſt in pꝛopoſito. Pꝛet.in iudicõ red
dendus eſſet gladius furioſo ſi non conſtaret eum eſſe fu⸗
rioſum.ſed quia peccatoꝛ in caſu pꝛopoſito eſt quaſi in iu
dicio quia in facie eccleſie.⁊ non apparet ſuum peccatum:
Abet ei dari quod petit.¶. Ad pꝛimã auctoꝛitatẽ Math.
dicendũ ꝙ nõ eſt bonũ ſumere ⁊c. voluntarie ſi upple quod
nõ facit ſacerdos ĩmo coactus hoc facit.q Ad aliud ſda
thei.dicendũ ꝙ nõ dicit dñs nõ date. ſciuit em̃ ꝙ quãdoq;
opoꝛtet hoc facere ex coactõne.ſ dicit nolite.q.dð. hoc non
bet aliqui os facere voluntarie.

lembꝛũ ſecũdum

VOnſequẽter querit᷑ vtꝝ coꝛpꝰ xpᷣi dandũ eſt
ſuſpectis de aliquo crimĩe. Et pꝛimo querit᷑
virum ſit dandum talibo.Secũdo vtrũ dan
dum eſt ad ſuſpectoꝝ purgatõeʒ.

rticulns pꝛimus

D pꝛimũ ꝙ dari debeat videt ꝑ hoc ꝙ de vno⸗
quoq; pᷣſumẽdũ eſt ꝙ ſit bonꝰ quouſq; ꝓbatum
ſuerit ↄtrariũ.vt habet᷑ a Hieꝛo. 4 Pꝛet. ſemꝑ
dubia interpᷣtanda ſunt in melioꝛẽ ꝑtẽ. igit᷑ nihil qð eſt du
bium male ſentiendũ eſt de ꝓxrimo.nec ꝓpter hoe aliquod
beneficium coꝛꝑis xpᷣi.¶ Iitẽ P ſuſpectis de furto dandum
eſt coꝛpus xpᷣi.habet᷑ plane.ij.q.v.ſepe cõtingit: & Coõtra
nullus debet daꝛe ſponte coꝛpus xp̃i alicui de quo ſuſpicat᷑
ꝙ indigne accedit.ergo nõ debet dari illi qui eſt ſuſpectus
x pcto moꝛtali:cũ ſulpicat᷑ de eo indigne accedit.q Itẽ
qui ſuſpicat᷑ de aliquo ꝙ ſit in moꝛtali peccato.ſuſpicatur
de eodem ꝙ peccat moꝛtaliter ſumẽdo coꝛpus rp̃i.ſi auteʒ
in tali ſuſpitione dat ſibi coꝛpus xpᷣi.ſponte credit ſe pa⸗
trocinari peccato ſuo.et ſi hoc:peccat ſpõte faciendo łᷣ. 5
illi de quo ſuſpicat᷑ malum hoc nõ debet quis dare coꝛpus
rp̃i.¶ ¶ Itẽ nulli debet dari coꝛpꝰxp̃i niſi noſcat ꝙ ſit müdꝰ

¶ Nueſtio

a peccato carnis.de aſe. di · ij. tribo gradib. AUbi dicit᷑ pre⸗
cipimus etiam ne vnqᷓᷓ extraneo clerico ecckie ſiue layco
e fragmẽtis oblatõnu xp̃i ad menſaʒ ponat᷑. vnge ſcis tu
qui paſſim ſanctuarij panis indignis impẽdis.vnde noſti
ſi a mulieribo mundi ſunt. eadem ratõne non debet alicni
dari niſi noſcatur quia ſit mundus ab alio peccato.ſed de

bomine ſuſpecto de ali imie non ſcitur ꝙ ſit mundus
a peccato:ergo ⁊c. Cnniog eſt ſuſpitõ violẽta cuiuſmo
di eſt illa ad quã valde validu argumetũ habet᷑.⁊ ad cuiꝰ
contrariũ non admittitur pꝛobatio. qualis eſt ſi inuentus
eſt ſolus cum ſola nudus cum nuda loco ſecreto ⁊ tempo⸗/
re apto adↄmirxtionẽ carnalem. tunc eſt ſuſpitio violenta
ꝙ interuenit copula carnalis. Et ſuſpitio pꝛobabilis qua
lis eſt ſi muentus eſt ſolus cum ſola colloquentes tempo⸗
re ⁊ loco ſuſpectis ⁊ frequenter. Et eſi temeraria vt illa
que ſine argumento aliquo pꝛouenit er iudicio temerarie
Si ergo aliquis ſuſpectus eſi ſuſpitõne pꝛima.⁊ illa ſuſpi
tio ſit ↄmunis oꝛta ex infamia publica. neq; in publico ne
qʒ in occulto dandum eſt tali coꝛpus xp̃i.tum ra tõne infa⸗
mie publice: tum ratione pꝛeſumptionis violente peccati
ſui. Non enim danduʒ eſi coꝛpus xpᷣi maniſeſto infami.vt
habetur de conſe.di.ij.pꝛo dilectione:niſi ſatiſfecerit eccle
ſie per purgationem vel alio modo. Si autem ſi uſpitio ſit
ſingularis ipſius ſacerdotis. non eſt ei neganda cõmunio
ſacra ſi petat in publico( ſecus eſt tamen in pꝛiuato ſiue
ſit ſuſpitio pꝛobabilis ſiue ſit ſingularis ſiue ↄmunis non
eſt ei neganda.¶! Ad illud quod obijcitur. ꝙ de vnoquoq;
pꝛeſumendum eſt ⁊c. Dicendum ꝙ eriſtente tali ſuſpitõne
ßm iuris interpꝛetatõnem pꝛobatum eſt contrarium boni
pꝛeſumendi de ipᷣo ſuſpecto.nec crimen & quo tali pꝛeſum
ptione eſt ſuſpitio reputatur dubium: ſed pꝛeſumitur tan-/
qᷓ certum. 4¶. Ex hoc patet reſponſio ad aliud quod obijcit
ꝙ dubium interpꝛetandum eſt in melioꝛem partem. Si au
tem ſacerdos vel per confeſſionem vel alio modo crederet
ipſum eſſe innocentem qui habebaturſi uſpectus: bene pol⸗
ſet ſibi conferre coꝛpus xpᷣi vel in publico ſi ſuſpitio eſſet ꝑ
ticularis:vel ĩ pꝛiuato ſi ſuſpitio eſſet publica.⸗ Ad illud
quod obijcitur pꝛo alia parte.per illud de conſe. di. ij. tribo
Bicendum ꝙ decretum illud loquitur de clerico aliene in⸗
riſditionis.nec dicit ꝙ ſacerdos debet ſcire illum eſſe mun
dum cui confertur coꝛpus dñi.ĩmo repꝛebẽdit conferenteʒ
paſſim coꝛpus xp̃i illis de quoꝛum mũdicia nihil ſcit. Uñ
dicit vnde ſcis ⁊c.q.d.exquo extranei ſunt nihil ſcis de il⸗
lis vtrum digni ſunt vel non. nec intelligitur er boc ꝙ de⸗
bet habere certitudinem ſcientie ꝙ ſint digni:ſed noticiaz
Vnge poterit pꝛeſumere ꝙ ſint digni.vnde dicit vnde no⸗
ſti ſi a mulieribus ⁊c. Quomodo debet intelligi ecretum
quo ſtatutũ ẽ ꝙ xp̃i coꝛpꝰ debʒ daꝛi ſuſpectis patebit infſꝛa.

rticulus ſecũdus

Onſequẽter querit᷑ vtrũ coꝛpus xpᷣi danduʒ eſt

ad purgatõnem ſuſpectoꝝ. ſic videt᷑ .ij. q v.

„ ½¾ Sepe ingir vt in monaſterijs monachoꝝ fur⸗
ta ꝑpetrent.idcirco ſtatuimꝰvt q ip̃i fratres de talibo ex⸗
purgari ſe debent: miſſa ab abbate celebꝛet᷑ vel ab aliquo
pᷣſentibus fratribus.⁊ ſic expleta miſſa omnes ↄmunicent
in hec verba coꝛpus domini ſit tibi ad pꝛobatõnem hodie
Contra.dare coꝛpus xp̃i ſuſpectis vt crimẽ eoꝝ dephen
ur eſt temptare deũ. ſed temptare deũ eſt ꝓbibitũ. vj.
Deutro.ergo hac decauſa nulli debet dari.q Item coꝛpus

xpᷣi debet dari malis in caſu ne malicia eoꝝ dep̃hengatur⸗

nõ ergo debet daꝛi vt malicia alicuiꝰdephendat᷑.¶ RnſiO⅓
dicunt quidã ꝙ talis purgatõ non eſt repꝛobada nec videt᷑
deus temptari cum miſſa ⁊ alie pꝛeces catholice interueni
unt.ſicut nec in collectõne berbarũ medicinaliũ incanta/
tiones nõ pꝛohibent᷑ que cum oꝛationibo fiunt.vt.xxvj.q.
v. Mon licet. Aliter poteſt dici ⁊ ſanius ſᷣm iudiciũ meum
ꝙ pꝛedictũ decretum eſt abrogatuʒ nec ꝙ aliquo modo in⸗
dicenda eſt purgatõ talis vł pꝛobatõ: quia querere pꝛoba
tionem vel purgatõeʒ ꝑ bunc modũ eſt temptare den. Clel
põt diei.ꝙ foꝛte nõ eſt intentõ decreti nec ſtatuẽtis ꝙ fieꝛet

xlix.

purgatio crimĩs vel pꝛobatio ꝑ aliquod ſignum apparens

in illo qui crimen ↄmiſit: ſed vt timoꝛe accedendi ad coꝛpꝰ
xp̃i cum conſcientia peccati conteretur ⁊ purgaꝛet ſe a pec
cato ↄmiſſo. VUnde non intelligendũ eſt ꝙ hec verba coꝛpꝰ
domini ſit ad pꝛobatõeʒ hodie debeant ſic intelligi coꝛpus
tomini ſit tibi ad pꝛobatõneʒ crimis ꝑ aliquod ſignũ appa
rens in re:ſed ſit tibi ad manifeſtatõneʒ diuine virtutis ſi
ne ipſius ſacramẽti · vt illa mediante purgeris ab boc pec⸗-
cato ſi peccaſti.⁊ hoc exiſtente intellectn non temptaretur
deus nec crimen pꝛoderet᷑. et poterat fieri hec iuſtificatio
bac intentõne vt per contritõnem illius qui furtum cõmi⸗

ereued⸗ furti reſtitutio.

bꝛũ terciũ
nſequẽter querit᷑ ð energumĩs vtꝝ ſi ubtra
bẽda ſit eis ſacra ↄmũio.2 videt᷑ ꝙ nõ.dicit᷑
em̃ in eccłiaſtica hierarchia in. ca. deſinati.
energuminũ multitudo ĩmũda eſt. aut ↄtra⸗
rijs.ant pectãtibo.aut ꝑturbatõibo infoꝛmata.ſ̊ ab eis ſa⸗
cratiſſimoꝝ diuina ↄmunicatio coꝛripit᷑.i.ſubtꝛahit᷑. Ab⸗
bas vertzelleñ.dicit ſic.energumĩ ĩmudi ſunt.⁊ quia ener
gumini: vexant᷑ ⁊ ſuꝑant᷑ ſeditionibo ⁊ ꝑturba tõnibo con⸗
trarijs.⁊ ip̃ᷣis energumis viſio ⁊ munio oĩno ſubtrabit.
ecce ꝙ debet eis ſubtrabi ſacra ↄmunio.(! Pꝛet.ſubtrabẽ
da eſt pꝛopter imundiciam carnalem vt habetur a ſanctis
multofoꝛtius ꝓpter ĩmundiciã anime. ſed iſti ſunt ĩmũdi
imundicia anime.ergo. ¶ Item energumini ſunt arepticij
ſiue a demonibo obſeſſi.talibo aũt ſubtrahẽda eſi ſacra cõ⸗/
munio.tum quia minꝰcongruit hoſpiciũ poſſeſſum a dya⸗
bolo a filio dei vt ꝓpꝛium habitaculuʒ poſſideri: tum quia
alicui nõ exiſtenti ſue poteſtatis neq; q;tum ad coꝛpus ne⸗/

q; qᷓtum ad animam mĩme ea miniſtrari. immo

valde eſſet periculoſum. ergo ⁊c. ¶ Contra.Caſſianꝰ col⸗
latione ſcða.Eis qui ab imundiꝰ verantur ſpiritibo omu
nionem ſacroſanctam a ſenioꝛibo noſtris vnꝗꝙᷓ memimus
interdictam. quinĩmo ſi poſſibile eſſet ⁊ quotidie eis imꝑ·
tiri debere cenſebant. ⁊ loquitur de energumĩs¶ KRñſio
ꝙ quidam ſunt energumini qui peccatis ſuis exigentibus
arepticij facti ſũt iuſio iudicio dei.de quibo accidit frequẽ⸗
ter ꝙ pꝛorũpunt in blaſphemias ⁊ in alia que abſqʒ con⸗
tumelia dei fieri nõ poſſunt:talibo ðᷣo nõ ẽ dandũ coꝛporp̃ᷣi
Quidam autem energumiĩ ſunt qui nõ modice extiterunt
religionis qui diuina peꝛmiſſione ad maioꝛem eoꝛum pur
gationem ⁊ meritoꝛum augmentum quibuſdam temporũ
interuallis vexantur a malis ſpiritibus quoꝛum deuotio
in nullo diminuitur nec feruoꝛ refrigeſcit. de quibo pꝛom⸗
pta ſunt exempla ſed foꝛte ea non expedit ꝓpalare.talibus
quando ſe offert opoꝛtunitas dari debet vi contra veratõ
nes maligni ſpiritus foꝛtius inualeſcant. ⁊ de huiuſmodi
intelligit Caſſianꝰ. Ende dicit tanto magis ac magis ini⸗
micus inſultabit obſeſſo:quanto euʒ a celeſti medicina vi

derit ſegregatum. —— —
lembꝛu quartũ

Onſequẽteꝛ q̃rit᷑ vtꝝ freneticis vel amentibo
dãdũ ſit coꝛpꝰ xpᷣi. ſic: videt᷑.xxxj.q.vj.q
recedũt. Amẽtibo etiã q̃cũq; pietatis ſũt ↄfe
ega ſũt. Et logt ibi canon de recõciliatõe et
ſacra cõmunione. 4! Item eadem.q.ca.pꝛoximo ſequenti.
idem habetur vbi dicitur. Js qui in infirmitate penitenti
am petit. ſi caſu dum ad eum ſacerdos venit oppꝛeſſus in
firmitate obmutuerit vel in freneſim ↄuerſus fuerit. dent
teſtimonium qui eum audierunt ⁊ accipiat penitentiam.
et ſi continuo creditur moꝛiturus recõcilietur ꝑer manus
impoſitõezs. infundat᷑ oꝛi eius euchariſtia. õtra.amẽ⸗
tes ⁊ doꝛmientes qtum ad ſuſceptõeʒ ſacramẽti baptiſma
tis eadem lege gaudent.vt patʒ extra de ba ptiſmo.c.vnde
79ſequẽter. ſimiliter vt videt᷑ debent gaudere eadem lege
q̃tum ad ſuſceptõnem huiꝰſacramẽti.ſed doꝛmiẽtibo nullo
modo dandũ eſt hoc ſacramẽtuz:ſiłꝛ vt videtur nec amẽti.
4 Item ad hoc ꝙ aliquis digne accipiat coꝛpus xpᷣi debet

examinare ſe ⁊ purgare.vt patet in glo. j Coꝛin.xj.ibi pꝛo
bet ſeipſum homo ⁊ ſic de pane illo edat.ad boc aũt requi

ritur diſcretio magna que nõ eſt in deficiẽte vſu r tõis: 5
cum amẽs ⁊ freneticꝰnõ habent vſum ratõis ⁊c̃. Salis
eſi fue⸗

dicunt quidam ꝙ ſi quis fuerit amena a natinit
rit baptiʒatus:andũ eſt illi coꝛpꝰxp̃i in neceſſitate. Sed
illud videt᷑ mibi minꝰrecte dictũ.cũ coꝛpꝰ xpᷣi nulli adulto
ſit dandũ.niſi quãdo habuerit noticiã ⁊ fideʒ ⁊ motũ fidei
circa ipᷣm coꝛpus rpᷣi.vt ex hoc ſe pᷣparet ⁊ cum reuerentia
iſtud aſſumat. quod non contingit de illo qui amens fuit
a natiuitate. Si autem fuerit talis ꝙ denotõnem habeat
in diuinis ⁊ ꝙ docibilis ſit aliquo modo illoꝝ que fidei ſũt
qᷓtum ad aliquẽ articulũ ⁊ moꝝ.ſiłꝛ ſicut ſunt aliqui ydi⸗
ote qui non apꝛie loquendo dicendi ſunt amentes talibus
põt dari in neceſſitatibo ſi inſtant petant. Si aũt ſint amẽ
tes.i.oĩno carẽtes vſu ratõnis:nõ credo ꝙ eis ↄmunican⸗
dum ſit coꝛpus xp̃i. nec aliquibo niſi hbabẽtibo diſcretõem
⁊ ſcientibo diſcernere inter hũc cibũ celeſtẽ ⁊ aliũ.⸗ pꝛepa⸗
rare ſe aliquo modo vt cũ deuotõe ? reuerentia aſſumant.
talibus auteʒ qui ita agitantur freneſi vel furia ꝙ verbis
⁊ factis in contumeliam pꝛorũpunt creatoꝛis nullo modo
dandum eſt. niſi ſi quãdoq; contingeret eos habere lucida
interualla.¶ Ad illud quod obijcitur.ꝙ amẽtes ⁊ doꝛmi⸗
entes eadem ⁊c. Dicendũ 7 nõ eſt ſimile de ſuſceptõne ba
ptiſmatis ⁊ coꝛpoꝛis xpᷣi.Coꝛpus autẽ xp̃ᷣi vſu ↄmeſtionis
ſumitur. ꝗꝓpter quod nõ poteſt ſumi a doꝛmiẽte.ſed nec iſte
vſus nec alius requiritur ex parte baptiʒati in ſuſceptoõne
baptiſmatis.pꝛopterea ſi pꝛeceſſerit voluntas ſuſ. cipiendi
baptiſma ⁊ conſenſus in idem.ſi volens ⁊ conſentiens ba
ptiʒetur doꝛmiendo: baptiʒatus eſt. 4 Ad aliud ex dictis
patet reſponſio. ꝙ ſi ſit ita amens rel freneticus ꝙ oĩno ca
reat diſcretione.non eſt illi dandum coꝛpus xp̃i. Illud ta⸗
men quod dicit apłlus:pꝛobet ſeip̃ᷣm homo ⁊c̃.intelligitur
te ha bentibus vſum ratõnis. .
embꝛũu quintũ
Onſequẽter querit᷑ vtrũ ꝑuulis dandũ ? cor
pus xpᷣi. E ſic:videt᷑.de ↄſe.di.iiij. Si quis
apud. ibi dicit᷑. Si ꝑuuli ſũt ⁊ ebetes qui do
ctrinã nõ capiãt.reſpõdeãt ꝓ illis qui eos of
ferũt iurta moꝛẽ baptiʒãdi.2 ſic ꝑ manꝰ impoſitõʒ criſma
te ↄmũicati cũ euchariſtie miſterijs admitta nt᷑. ¶ Itẽ cum
ꝑuuli ſunt purgati a macula peccati ? virtutibug prediti
in baptiſmate. nec aliquod cõmiſerunt peccatum pꝛopter
quo indigni facti ſunt coꝛꝑis xp̃i ſuſceptõne:non videtuꝛ
aliquod eſſe impedimentum ex parte eoꝛum quare nõ de⸗
beat illis conferri· ¶¶ Item nullus viuit vita ſpirituali ni⸗
ſi ꝑ vſum coꝛpoꝛis xpᷣi ⁊ ſanguĩs. Vnde de conſe.di iiij. in
eccleſia. vbi dicit.nec illud cogitetis eos vitam babẽ poſſe
qui ſunt expertes coꝛpoꝛis 2 ſanguĩs xpᷣi.⁊ loquitur ibi de
paruulis.q.d.non dubitetis.ſed certi ſitis ꝙ habere non

poſſunt ſi ſint erxꝑtes ⁊c̃.ergo ſi in paruulis debet tinuan

vita data in baptiſmate:debet eis dari coꝛpꝰxpᷣi /Cõtra
coꝛpus xpᷣi debet ſumi cum deuotõe ⁊ reuerẽtia.it᷑ ab eo
cui veſt facultas ſumẽdi ſic: nõ debet ſumi ſcʒ a paruulo
4l Item vt habet᷑ ab aug. cibus iſte eſt cibus grand iuz ſcʒ
in fide.ꝑuuli aũt et ſi babeant habitum fidei ex gratia ba⸗
ptiſmali: non tamen dicendi ſunt grandes in ſide.quia ea⸗
em ratõne ⁊ ſiolidi omnino dicendi eſſen randes in fi⸗
. igitur ꝑuulis nõ eſt dandꝰcibus ie Re io. ꝙ puu⸗
lis qui oĩno carent iudicio rationis. nec Kiunt diſcernere
hunc cibum celeſtem a cibo coꝛpoꝛali.non eſt dandum coꝛ
pus rpᷣi. Aliquibus foꝛte qui ſunt minoꝛis etatis videliczʒ
r. vel.xj.annoꝛum qui inſtructi ſunt in fide maxime qtum
ad articulos incarnatõnis paſſionis ⁊ reſurrectõnis xpᷣi
dumodo in eis vigeat diſcretio iudicij ⁊ capacitatis eiꝰqui
datur in cibũ ĩ hoc ſacramẽto.poteſt quãdoqʒ dari.¶ NRd
illud quod obijcitur ꝙ debet dart ꝑuulis qui nõduʒ ha bẽt
vſum loquẽdi vt videt p tecretü ſupꝛapoſitũ.dicendũ ꝙ il⸗
lud quo dicit᷑ ꝗ, euchariſlie miſterijs admittant᷑: non re⸗
ſpondet lr̃e imediate. AUnde nõ intelligit᷑ de xuulis.ſed de

adultis de quibus fit ſermo ſupꝛa in eodem canone cũ di⸗
citur. ſi ↄſentiũt credere vel acquieſcunt confiteri purgati
fidei integritate firmentur manꝰ impoſitõne.4 Ad aliud
quod obyijcit᷑ ꝙ in puulis nõ eſt aliquod impedimentuʒ ⁊c̃.
Dicendũ ꝙ et ſi no ſit in pedimẽtuʒ pcti:eſt tamẽ impedi⸗
mentũ impotentie p̃parationis.Ad hoc em̃ ꝙ aligs digne
ſumat coꝛpus rp̃i neceſſe eſt lit virtutibo p̃ditus qᷓtũ ad
babitus eaꝝ ⁊ ꝙᷓtum ad alia que illũ ad deuotõez ⁊ reue⸗
rentiã excitant ſit ↄſideratus. AUnde nõ ſufficit habere ba
bitus vꝛtutũ eo modo quo habent ꝑuuli ad hoc ꝙ quis di
gne accipiat: ſed requirit᷑ actualis diſcretio qᷓtum ad ali⸗
qua que ipᷣm qui ſumere debet vlteriꝰ pᷣparẽt.¶qAd aliud
quod obijcit᷑. ꝙ qui ſunt ergtes coꝛꝑis ⁊ ſanguinis xpᷣi nõ
poſſunt habeꝛe vitam ⁊c. Dicendũ ꝙ ꝑ coꝛpus ⁊ ſanguinẽ
xpᷣi ſigniſicat᷑ vnitas eccleſie que ꝑ coꝛpus xp̃ᷣi ⁊ ſanguineʒ
ſigniſicatur. Unde ſenſus eſt.nõ dubitetis ſed certi ſitis ꝙ
vitam habere nõ pñt ſi ſint exꝑtes vnitatis eccleſie quam

coꝛpus ⁊ ſanguis xp̃i ſignant.

lembꝛũ ſextũ

Onſequẽter querit᷑ ſi liceat petenti euchari⸗

ſtiam pctoꝛi dari hoſtiã non ↄſecratã pꝛo eu

chariſtia. Qð alicui videt. ſic em ſcandalum
AVtaret᷑ quia pctoꝛi ꝑceret᷑ ⁊ euchariſſia nõ
inhonoꝛaret᷑ ꝑ poꝛrectõez eius inſenſitiuã.¶ Itẽ illis quo
rum vita eſt ſpualis 2 diuina debet dari cibo ſpũalis ⁊ di⸗
uinus. a ſili videt᷑ quoꝝ vita eſt in oppoſita diffeꝛẽtia:debz
dari cibo oſimilis.talis eſt cibus carnalis nõ conſecratus
ergo ⁊c Aetra dis dsi iude euchariſtiam nõ hoſti
am nõ ↄſetratã.ergo nõ licet aliud.¶. IJItem petoꝛ in momẽ
to poſſet ↄuerti ⁊ conteri.Act᷑.ij. Factus eſt repente Gre⸗
go.neſcit tarda molimĩa ſpũſſancti gratia. nec ſcit nec ſci⸗
re poteſt an hoc acciderit petẽti. Joelis.ij.Quis ſcit ſi cõ⸗
uertatur ⁊ ignoſcat deus ⁊ relinquat poſt ſe benedictõem
ergo non debet ei negari quod petit.4 Item quid pꝛode⸗
rit talis ſimulatio ex quo em̃ petit⸗ ꝑ eum nõ eſt quin acci
piat vnde peccat ſi non accipiat euchariſtiam. Simulatõ
autem ſine vtilitate nõ eſt licita. lutõ. debz ei eucha
riſtia non hoſtia nõ conſecrata dari.tum quia hoc vult do
minus vt patet ex facto ſuo:tum quia neſcitur an iuſtifica
uerit eum dominus:tum quia ſimulatio talis nõ eſſet vti⸗
lis:tum quia ſacramentũ veritatis non debet ſimulari fi⸗
ctione falſitatis. Pꝛet.vt habetur extra de celebꝛatõe mil⸗
ſarum.c.de homine. Quia falſa ſunt abijcienda remedia
que veris ſunt paruulis grauioꝛa. Et ponitur ibidem ca⸗
ſus ↄſimilis de pꝛeſbitero qui finrxit ſe celebꝛare ? non cele⸗
bꝛauit.dicens.licet is qui pꝛo ſui criminis ↄſcientia repu⸗
tat ſe indignum peccat grauiter ſi ſe ingerit irreuerenter
ad illud: grauius tamen videtur offengere qui ſic fraudu/
lenter pꝛeſumpſit ſimulare:cuʒ ille in ſolius miſericoꝛdis
xi manum incidat: iſte ᷣo nõ ſolum deo cui videtur illu⸗
Vre ſeo populo quẽ ccipit ſe aſtringat.¶ Ad pꝛimũ di⸗
cendum.ꝙ nec ſic ſcandalũ vitaret᷑ nec pctoꝛi ꝑceret᷑ vt px
nec euchariſtia minꝰinbonoꝛaret᷑ vel pollueret. licet em ſa
cxamẽta quãtũ ĩ nobis eſt polluim peccãdo:nõ tñ polluũt᷑
Sic em̃ habet᷑xv.q. vlti .c. vlti. ¶2õ põt aliquis quãtũcũ⸗
q; pollutꝰſit ſacramẽta diuina que purgatoꝛia cũctaꝝ cõ⸗
tagionũ exiſtũt polluere.¶ Ad aliud dicendũ.q; licz reue⸗
ra alienatis a deo non ſit cibo diuinꝰ dandus.Eſt tñ ipis
petentibo reddẽdus quãdo petit᷑ vt debitũ.

Queſtio.l. Aqiibꝰ ſit di⸗

ſpenſandum euchariſtie ſacramentum.

Equitur a quibꝰ di/
ſpẽſaqũ ẽ coꝛpꝰrpᷣi.Pꝛĩo ꝗ̊ qrit᷑ vtꝝ diſpẽ
ſandũ ẽ a mulieribo.Scðo vtrũ a laycis.
Tercõ vtꝝ a dyacõibo. Quarto vtꝝ a ſa
cerdotibo foꝛnicatoꝛibo. Quito vtx a ſy⸗
moniacis. Sexto vtꝝ ab hẽeticis.ſciſmaticis excoĩcatis.
Septio vtꝝ h̊ ſacmẽtũ diſpẽſatũ a talibo ↄferat graʒ.

¶ Mueſtio

embꝛũ pꝛimum
E pꝛimo obijcit᷑ ſic: dñs datꝰ eſt homĩ ad eiꝰ
edẽptõeʒ ⁊ ad eiuſdẽ refectõem. G̊ a muliere
datofuit homĩ ſimpliciter ad eiꝰredemptõeʒ
AWilꝛ vel foꝛtioꝛi ratõe videt᷑ ꝙ debeat vl poſſit
dart a muliere homi ſingulari ad refectõneʒ. 4 Pꝛet. cum
diſpenſatõ dñici coꝛꝑis debeat fieri cũ timoꝛe 1 deuotõne.
mulieres magis ſunt timoꝛoſe ⁊ deuote dicit᷑ em̃ ſexus fe⸗
mineꝰ denotꝰa beato Gꝛego. videt᷑ ꝙ magis ↄueniat ꝙ hee

diſpenſatõ fiat ab aliqua ſexꝰſeminei qᷓ ab aliquo ſexꝰ vii

lis. ergo videt᷑ mulier poſſit deferre coꝛpꝰ xp̃i ⁊ dare in⸗
firmis. 4 IZtem mulieribo dat᷑ coꝛpꝰxp̃i in vſuʒ.quare non
dat᷑ eis ad diſpenſandũ?cũ magis ſit illud ſumeꝛe in vſum
ꝙᷓ diſpẽſare.⁊ cum maiꝰpericulũ ſit indigne vii ꝙᷓ indigne
diſpẽſare. Gꝛauiꝰ em̃ peccat qui in moꝛtali pcto ſumit coꝛ
pus xp̃i:qᷓ qui ĩ moꝛtali alij diſpẽſat. ¶¶ añt nõ ſit diſpẽ

ſandũ a muliere habet᷑ de cõſe. di. ij. it. vbi inhibet ⁊
damnat᷑ hmõi diſt heſat Rñſio. ꝙ diſpẽſatio ſacramẽ⸗
oꝛum 2 officiũ ſpectat ad mediatoꝛes. mediatoꝛes vo ge⸗
runt curam recõciliatõnis cũ deo. talibo aut potiſſime cõ⸗
gruit ꝙ ſint ſexus virilis qui eſt ſexus nobilioꝛ 2 pꝛincipa
lioꝛ ⁊ foꝛtioꝛ:⁊ pꝛimo ⁊ pᷣncipali mediatoꝛi ⁊ recõciliatoꝛi
ſcʒ rp̃o dño ↄfoꝛmioꝛ. Vnde diſpenſatio ſacramentoꝝ nec
mulieribo ↄuenit nec illis eſt ↄceſſa.niſi ſoliꝰbaptiſi mi. 2 B
eſt in neceſtate. ¶ Ad illud qð obijcit. ꝗ dñs datd eſt ho⸗
mini a femia ad redem ptõeʒ ⁊c.Dicendũ ꝙ hoc dicit᷑ ⁊ ve
ritatem habet quodãmodo loquẽdi.ſcʒ quia femina poꝛta
uit genuit illũ qui bominẽ redemit. Ex hoc aũt nõ ſequi
tur neqʒ ꝑ locũ a ſili neq; a maioꝛi:ꝙ moaꝰille dandiꝗ of⸗
ficio mediatoꝛis ↄuenit.debeat ↄuenire femĩe.ſicut nõ ſeꝗ⸗
tur redemptoꝛ natoeſt de femia ergo coꝛpꝰeiuꝰvt eſt ſub ſa
cramento vebet diſpẽſari a femĩa.¶ Ao aliud dicendũ eſt
ꝙ licet ſexus femineꝰſit pcipue deuotꝰ.nihilominꝰinfiꝛmꝰ
eſt 1 mime ↄueniẽs officio mediatoꝛis.quod quidẽ officiũ
potiſſime ouenit ſexui pꝛincipali ⁊ nobilioꝛi ⁊ xpᷣo confoꝛ⸗
mioꝛi. 4 Ad aliud dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile & vſu ⁊ diſpen
ſatione. Vſus em̃ omnibo indultus eſt fidelibo:ſed diſpen⸗
ſatio exiſtentibus in officio mediatoꝛis. Ad illud quod
additur ꝙ maius eſt ſumere coꝛpus xp̃i in vſum ẽᷓ ⁊c. Di⸗
cendum ꝙ et ſi ſit maius qᷓtum ad meritum vel demerituz
id eſl⁊ ſi ſit maioꝛs meriti vel demeriti: eſi tamen minus
qtum ad minoꝛitatem dignitatis officij. quia diſpenſatio
eſt in dignitate excellentis officij: vſus auteʒ eſt cuiuſlibet

ſidelis.
bꝛũ ſecũdum

Onſequẽter querit᷑ vtꝝ diſpẽſandũ ſit coꝛpꝰ
xp̃i a layco. Ee ſic:videt᷑ ꝑ hoc.q videt᷑ eſſe
maioꝛis ptatis ⁊ dignitatis diſpeſare illud
ſacramẽtuz qð eſt fundamẽtuʒ oim ſacramẽ
toꝛum 2 fructuoliſſimũ ⁊ maxim um: ꝗᷓ illud qð eſt minus
bmõi.ſed ſacramẽtuʒ baptiſini eſi fundamẽtuʒ alioꝝ fru⸗
ctuoſiſſimũ 1 maximũ.vtpote quo aꝑitur ianua 2 efficituꝛ
ſuſcipiens pꝛomptus ad euolanduʒ. minus hmõi eſt iſtuo
ſacramentum:ergo maioꝛis poteſtatis dignitatis eſt diſ
penſare baptiſmi ſacramentum ꝙᷓ hoc ſacramentum. ſed
diſpenſare ſacramentũ baptiſmi licitum eſt layco in caſu
ſimiliter videt᷑ 42 iſtud. 4 Item bon?laycꝰmagis eſt acce
ptus deo qꝙᷓ mal?ſacerdos.⁊ in om̃i oꝑe ſuo gratiolioꝛ. Vñ
omnia volita habentis caritatẽ ſunt licita iuxta illud au⸗
guſ. Habe caritatẽ ⁊ fac quicqd vis. ergo videt᷑ ꝙ diſ penſa
tio coꝛꝑis erercita a layco bono magis eſt accepta deo qᷓ; a
ſacerdote malo.ſed ꝗð eſt xo magis acceptũ eſt magis li⸗
eitum: ergo ⁊c. ¶ Contra. de ↄſe. di ij. puenit. ibi dicitur.
NQuidã pᷣſbiteri intantũ ꝑuipẽdebãt diuĩa miſteria. vt lay⸗
co aut femie ſacrũ coꝛpus dñi tradãt ad deferenduʒ infir⸗
mis. qð qᷓ ſit hoꝛribile qᷓq; deteſtabile om niũ rel noſoꝛuz
aĩaduertit pꝛudentia. igitur interdicit ꝑ omnia Foocs
ne talis temeraria pᷣumptio vlteri? fiat. Ex hoc patet ꝙ ñ
eſt licitũ ⁊c.¶ Mñnſio.ꝙ diſpenſatõ coꝛꝑis⁊ ſanguis dni.

Muinquageſuma

quibo facta eſt pꝛimo p̃ncipaliter recõeiliatõ generis hu⸗
mani cum deo: ↄuenit illis m ↄgruentiã ⁊ ↄmiſſionẽ quo⸗
rum elt officium recõciliandi. hoc aũt officium eſt pꝛimoꝝ
1 pꝛincipaliũ miniſtroꝝ eccleſie. Vnde bec diſpenſatõ ne/
q; laycis ↄuenit qui ſunt membꝛa inferioꝛa: neq; mulieri⸗
bus que ſunt ſexus inferioꝛis.¶. AUd pꝛimu contra.dicẽdũ
diſpenſare ſacramentum baptiſmatis eſt tam laycis in⸗
dultum ẽᷓ mulieribo. quia eſt ſacramentnʒ neceſſitatis.vñ
iniᷓtum eſt ſacramentũ dignitatis: eius diſpenſatõ eſt ꝑſo
narum dignioꝛum. inqtum neceſſitatis eſt oiĩm in ↄmuni.
Ad aliud dicendũ. ꝙ diſpenſatõ buiꝰſacꝛamenti magis
ſpectat ad officij dignitatem qᷓ; ad ꝑſonarum ſanctitatem.
ꝓter quod ratio pdicta nullius eſt efficacie. ¶ Ao hoc qð
dicit᷑ bonꝰlaycus in om̃i tpe ſuo gratioſioꝛ ⁊c. Dicendũ
ꝙ boc verum eſt hm ꝙ opus ſuuz dicit quod ꝗpꝛie ſpectat
ad eum:non m ꝙ opus ſuum dicit opus ab eo exercitum
E dicit augul. Habe caritatem ſac quicquid vis. in⸗
telligendum eſt quicquid vis voluntate oꝛdinata. qꝛ vnũ/
tale eſt meritoꝛiumn.

Ebꝛum tercium
DODnſequẽter querit᷑ vtꝝ diſpẽſandũ ẽ a dya⸗
cono. videt᷑ ꝑ hoc: quod dicit᷑ in legenda
beati laurentij. exꝑire vtꝝ ydoneũ miniſtrũ
elegeris cui ↄmiſiſſi dñici ſanguĩs conſecra/
tionem. i. ſacrã diſpenſatoem. l Contra. de ↄſe. di.ij. pue⸗
nit. ibi dicit᷑. Pꝛeſbiter ꝑ ſemetipᷣm infirmũ ↄmunicet.qꝛ
ſi aliter fecerit: gradus ſui ꝑiculo ſubiacebit. 4 Item diſ.
xciij. Mon decet dy aconẽ panẽ dare.i. coꝛpꝰrpᷣi A¶ Rñſio
in nece
re. Unde diſ. xciij. pſente p̃bitero dyaconꝰeuchari ſtiã coꝛ⸗
poꝛis xp̃i ſi neceſſitas cogit iuſſus eroget. Nota ꝙ dic iul⸗
ſus:quia epo vel pᷣſbitero longe poſitis nõ iuſſus põt.⁊ li⸗
cet. vt ſcʒ eodem dy acones vbi dicituꝛ de dy aconibo.abſq;
epᷣo vel pᷣſbitero baptizare nõ audeant:niſi p̃dictis oꝛdini
bus foꝛtaſſis longius ↄſitutis neceſſitas extrema cõpellat
quod etiã laycis facere plurimũ cõtingit:ſacri coꝛꝑis ero⸗
gationez ſub ↄſpectu epi vel p̃ſbiteri nec his abſentibo ius

nõ babeant exercendi. & aũt dicit᷑ in canone ſacri coꝛꝑis

erogatio ⁊c.non refertur ad imediatam lram.quia nunqᷓ;
laycis concedit᷑ erogatõ coꝛpoꝛis xpᷣi. Nota ergo ꝙ vbi ne
ceſſitas exigit ⁊ pſbiter eſt abſens.põt dyaconꝰ iure bapti
ʒare ⁊ coꝛpus xpᷣi erogare infirmis ſi ↄſecratũ eſt in eccłia
in pᷣſentia p̃ſbiteri nõ põt etſi neceſſitas exigat: niſi iuſſus
a ßſbitero. puto cum multi ſint qui indigẽt baptiſmo ⁊ pᷣ⸗
ſbiter omnibo non poteſt ſufficere. ſilꝛ ſi multi volunt acci
pere coꝛpus xp̃i.nec ſſbiter ſufficit omntbo. igitur illud de
cretum om̃imodo pᷣſbiter ⁊c. intelligi debet niſi vꝛgente ne
ceſſitate vel foꝛtaſſe oino ſeruanduʒ erat ad tempus ad ex
tirpandum conſuetudinem hoꝛribilem 2 deteſtabilem. de

qua pꝛemittitur in eodem ca.4 Ad illud quod obijcitur ꝙ;

non opoꝛtet dyaconem paneʒz dare. exponitur ſic id eſt pa

nem conſecrare.

lembꝛũ quartũ

Onſequẽter querit vtꝝ diſpenſandũ ẽ coꝛpꝰ
xpᷣi a ſacerdotibo foꝛnicatoꝛijs.circa hoc ſic.
di. xxxij.nullꝰmiſſaʒ audiat pᷣſbiteri quẽ ſcit
ubinã indubitãter habere autſi ubintrodu
ctam mulierẽ. Introducta dicit᷑ que ſub ſpecie alicui ſer⸗
uitij intrat domũ ſacerdotis. Et ſi miſſa eoꝛum non eſt au⸗
dienda:multofoꝛtius nec ab eis ſacra comunio ſumenda.
4 Item ea. di · ſequẽti. pᷣter hoc p̃cipiendo mãdamus vt
nullus miſſam pꝛeſbiteri audiat quẽ ſcit cõcubinam indu⸗
bitanter babere. Ande a ſancta ſynodus hoc capitulũ ſub
excõmunicatione ſtatuit ⁊c. ¶ Item di .lxxxij. Si qui ſunt
pꝛeſbiteri vel dy aconi vel ſubdy aconi qui crimen foꝛnica⸗
tionis babeant.interdicimꝰ ei ex parte om̃ipotentis dei 2
ſancti petri auctoꝛitate eccłie introitũ: vſq;dum peniteãt
vel ſe emendant.ſi qui pᷣo in pcto ſuo ꝑpſeuerare voluerint:
nullus veſtrum eoꝝ p̃ſumat audire officium ⁊ ita vt pꝛius

ſſitate licet dyaconẽ coꝛpus xp̃i ⁊ ſanguinẽ diſpenſa

quis ſacramẽta dei fugiat neq; in homie malo.¶ ¶Kñſio.
ꝙ foꝛnicatoꝛes ſunt in triplici differentia. quidam em̃ ſunt
notoꝛij.quidam publici.quidã oculti.iQotoꝛij ſunt qui de⸗
pꝛehenduũtur euidenter in tali crimine vel cõpꝛehenſi ſunt
ſponte in iure vel canonice ſuꝑ boc ↄuicti. Crimẽ em̃ red⸗
ditur notoꝛinʒ tribo modis.p ſententiã:ꝑ confeſſionem in
iure factam. ꝑ rei euidentiam. a nullo tali ſuſcipienduzʒ eſt
hoc ſacramentũ nec aliud.⸗ qui ſuſcipit peccat. IJllud aũt
non interdicit᷑ mſi in penam illoꝝ vt ſe emendent:nõ quia
ſacramenta que conficiũtur ab his aut ſint nulla aut imũ
da. Unde di. xxxij.pꝛeter hoe. p̃deceſſoꝛes noſtri NQicolaꝰ
Gꝛego. a miſſis ſacerdotum quos tales reueꝛa ſie conſti
terit fideles abſtinere tecreuerunt. vt etiam peccandi licẽ
tiam ceteris auferꝛent:a bmõi ad digne penitentie lamen
ta reuocarent. Publici ſunt ex fama eis illud imponente
a talibus dum toleratur ab eccleſia.dum ſcʒ nõ ſuſ pen⸗
dantur a ſuo epiſcopo: poſſunt ſuſcipi ſacramenta. Vnde
Micolaus papa.xv.q.vlti.c.vlti. Sciſcitantibo vobis ſi a
ſacerdote que fuerit comp̃benſus in adulterio.aut ſola fa⸗
ma reſperſus debeatis ↄmunioneʒ recipere nec ne.Reſpõ
vmus. non poteſt aliquis quãtũcunq; pollutus ſit ſacra⸗
menta diuĩa polluere.Et infra:idcirco ab eo vſ. q;quo epi
ſcopoꝛum inditio repꝛobetur ↄmunio eſt ꝑpcipienda. Item
ertra.de cohabitatõne clericoꝝ.noſtra.ſine dubitatõne te⸗
neatis ꝙ a clericis vel pꝛeſbiteris quis foꝛnicatoꝛijs qᷓdiu
tolerant᷑ nec habent oꝑis euidentia. licite diuina miſteria
audient᷑? alia recipiant᷑ eccliaſtica ſacramẽta. euidentia
operis explicat notoꝛiũ facti de quo in ſequẽti decꝛetali ha
betur ꝗ' iam nõ indiget teſtibo cũ nulla poſſit tergiuerſatõ
ne celari. Eſt igit᷑ regula a notoꝛija nõ ſunt ſuſ. cipienda ſa
cramenta:pᷣ a publieis quouſq; ab epo ſi uſpendant᷑ multo⸗
foꝛtius a foꝛnicatoꝛibo eccultis. 4 Ad illud qð obijcitur.
Qeq; in bomie malo ſacramẽta dei fugiat. Dicendũ ꝙ ſic
intelligi debet.fſugiat.i.exiſtimet peioꝛa vel nulla. vel ho⸗
minem malũ vocat quẽlibet qui eſt in moꝛtali ſed nõ eſt de
numero ſupꝛadictoꝝ.vel malũ hominẽ vocat toleratuʒ ab
eccleſia eq́; in malo.i.tolerato.

bꝛum quintũ

Onſequenter queritur vtrum aſi ymoniacis
diſpenſandũ ſit coꝛpus xp̃ᷣi. . nõ:videt᷑ di.
rxxxij. pꝛeter boc. Scribit pꝛedeceſſoꝛ noſter
B Bꝛego. rudolſo ⁊ bertulfo ducibo inter cete⸗
ra.officium ſy moniacoꝝ ⁊ in foꝛnicatõne iacentium ſcien
ter nullo modo recipiatis.⁊ quantuzʒ poteſtis tales a ſan⸗
ctis miniſterijs vbi opoꝛtuerit pꝛohibeatis. Ecce ꝙ oĩno
pꝛohibet᷑ ne officiũ talium recipiat᷑.⁊ boc ꝓpter eoꝛũ enoꝛ⸗
mitatem. ergo nõ debet recipi in diſpenſaitone ſancti ſan⸗
ctoꝛum. 4 Item ſymoniacꝰ ſuſpenſus eſt a canone.j q. j.
reꝑiunt᷑.vbi dicit᷑. Nos huic vulneri canceroſo ignitũ qðᷣ
ſuꝑ eſt adbuc inicimꝰ ferrũ. decernẽtes oĩno vt quicũq; de⸗
inceps pꝛo accipiẽda diuini doni dignitate quodlibet pᷣmi⸗/
um tectꝰ fuerit obtuliſſe: ex eodẽ ſe tꝑe anatbematis ob⸗
pꝛobꝛio nouerit ↄdempnatũ.atqʒ a pticipatõne coꝛꝑis ⁊ ſã
guinis dñi alienũ.ex quo illum conſtat execrabile xpᷣo ꝑpe
traſſe flagitium. ſed a nullo tali ſuſcipiendũ eſt coꝛpus xpᷣi
nec aliud eccleſie beneficiũ ⁊c ¶ Contra. ·q.j.ꝑ ylaiã.ha
betur ꝙ illi qui quõdã nõ niſi pᷣcio dato ad ↄminonis ſan⸗
cte ꝑpticipatõeʒ admittebãt᷑ licet ſymoniace:tñ nõ ideo mi
nus ſacri ↄmũionis ꝑticipes reputati ſunt.ſed ſi non ſunt
minꝰ ꝑticipes ſacre ↄmũionis ex hoc ꝙ pᷣcio dato admittũ⸗
tur: videt᷑ ꝙ nõ peccant dando pᷣciũ hac de cauſa vt admit
tantur. multofoꝛtiꝰvidet᷑ ꝙ nõ peccant ſumẽtes ſacrã omu
nonem a ſymoniacis:cum boc videt᷑ magis illicitum qᷓᷓ il
lud.¶ Rñlio.ꝙ ſymoniaci non eſt coꝛpus dñi diſpenſare.
neq; eſt ab eo ſuſcipiendum neq; aliud beneficium ecclelia
ſticum. ſicut patet di. xxxij. Pꝛeter hoc. vt tactum eſl. Sed
hoc diuerſi diuerſimode ſentiunt. quia quidam dicunt
hoc intelligendum eſſe de ſ ymoniaco notoꝛio ſicut de noto
rio ſoꝛnicatoꝛe. Aliter dicunt alij 2 melius m meum iudi

Contra.ang.contra peculianũ. neq; in bomie bono ali

eium. ꝙ etiam occultus ſymoniacus ẽ ſuſpenſus a canone
vt patet.j.q.j.reꝑiuntur. non tm̃ quo ad ſe:quia ⁊ ita eſi ꝗ
libet peccatoꝛ qui in moꝛtali eſt:ſed etiam quo ad alios ꝗ
ſciunt. qui vitabant eum ſaltem in occulto. hoc tamen de
ſymoniaco in oꝛdine intelligi debet. de quo extra de ſymo
nia. tanta eſl.omnis peccatoꝛ miſſaʒ cantare poteſt pꝛeter
ſymoniacuʒ. quẽ quilibet vt ab oꝛdine male accepto remo
ueatur accuſare poteſt omnis peccatoꝛ ſcʒ occultꝰ. VUnde
ab occulto ſymoniaco qui ſcitur eſſe ſ ymoniacus.nõ eſi re
cipiendum coꝛpus rp̃i nec aliud ſacramentũ j· q.j.Siꝗs.
vbi dicituꝛ de oꝛdinato ſymoniace qui oꝛdinatus eſt nihil
er oꝛdinatõe facta pꝛoficiat:ſed ſit alienus a dignitate vel
ſollicitudine quã pecunijs acquiſiuit.⁊ intelligitur ibi no⸗/
mine ſollicitudinis quilibet oꝛdo eccleſi iaſticus. 4 Ad boc
qð obijcitur ꝙ licet aliquis ſ, ymoniace admittatur ad ſa⸗
cram ↄmunionẽ ideo nõ minus ⁊c. Dicendũ ꝙ hoc intelli
gendum eſt qtuʒ ad ſacꝛamentalẽ ſumptionẽ. VUel põt dici
ꝙ hoc intelligendũ eſt de aliquibo qui dato munere admit
tebant᷑ ante pꝛohibitõneʒ. VUnde ſubdit᷑ ibidẽ. ſed hoc ta⸗
men ſacris canonibo conſtitutum eſt:ne decetero ſacramẽ
ta rpᷣi ſymoniace tribuantur. 4. De ſ ymoniaco in benefi⸗
cio dico ſine pꝛeiudicio. ꝙ aut eſi beneficium cui ãnexa eſt
cura animarum. talis ſymoniacus ſi uſpenſus eſt ipo iu⸗
re ſient ſymoniacus in oꝛdine.et a tali cauendum eſi qtuz
ad ſuſceptionem ſacre ↄmunionis z alioꝛum ſacramento⸗
rum ſicut a ſymoniaco in oꝛdine.Aut eſtſi implex benefici
um: ?⁊ tunc aut eius delictum eſt occultum aut notoꝛiũ. de

iure vel facto. In pꝛimo caſu ipe ſymoniacꝰ eſt ſuſpenſus
po iure.ſicut quilibet in moꝛtali peccato vt.j.q.j. Sacer⸗
dtes. In ſcdᷣo quo ad ſe ⁊ quo ad alios.vt extra de tẽpoꝛi

bus oꝛdinatõnum.c.queſitum.

Membeum ſextum

Onſequẽter queritur vtrum diſpenſandum
eſt ſacra ↄmunio ab hereticis ſciſmaticis et
excõmunicatis. non ab hereticis videtuꝛ
ic in canone vt patet.xxiiij.q.j. Si quis ac⸗
ceperit. Indicitur grauis penitentia ſuſcipientibo ſacram
ↄmunionem de manu heretici videlicet neſcienti ꝙ eccłia
catholica contradicit. penitentiã vnius ãni:ſcienti negli
genti penitentiã.x.ãnoꝛum.ergo illicitum eſt accipere cor
pus xp̃i ab illis.⁊ hoc nõ niſi quia illi nõ habent ius diſpẽ
ſandi.ergo ⁊c.q¶l Iteʒ melius eſt moꝛtem accipere q; de ma
nu heretici ſacram ↄmunionem.xxiiij.q.j. cepit.4. SItẽ om⸗
nis hereticus ſiue magnꝰſiue paruus ſiue manitfeſtus ſiue
occultus excoĩcatus eſi ipo iure maioꝛi excoĩcatõne.extra
beꝛeticis.c.ad abolendũ.i Qullus talis habet ius diſ pẽ
ſandi coꝛpus xp̃i.¶ Ee nõ a ſciſmaticis ſimiliter videtuꝛ p
hoc.ꝙ vnitati eccleſie nõ oↄmunicat:qui ſciſmaticis ↄmuni
cat.xxiiij.q.j.Sciſma.ſed hoc ſacramentũ non debet diſpẽ
ſari miſi ↄinunicanti vnitati ⁊ a ↄmunicante vnitati. ergo
non debʒ diſpenſari a ſciſmatico neq; beretico.¶ Similit
videtur ꝙ neqʒ ab excõmunicato.quia vt habetur. xj. q.iij.
quippe.ſanctis canonibus cautuʒz conſtat vt quicũq; excõ
municatis ↄmunicauerit excõmunicetur.4 Ite eadeʒ.q.j.
ſicut apoſtoli.excõmunicatus eſt qui excõmunicatis ↄmu⸗
nicat.Sed ſpecialiſſima excõmunicatio eſt in oↄomunicatio
ne ſacre ↄmunionis.ergo qui ab excõmunicato ſi uſcipit ſa
cram ↄmunionem: excõmunicatus eſt. ¶q Item excõmuni⸗
catus eſt mem bꝛum dyaboli non xp̃i.xj.q.uj.nihil.nullns
talis de bet aienl,e lLoniruri iſtis in vltima neceſ⸗
ſitate ſuſcipiendũ eſt ſactamentũ baptiſmi ab adulto.ſimi
liter videtur ꝗ; ⁊ ſacramẽtũ euchariſtie. cũ in adulterutro
fides ⁊ contritio ſupplet vicem ſacramenti. vt de conſe. di.
ij. Crede ⁊æ manducaſti. Et di. iiij. baptiſmi vicem. Si em̃
in adulto fides ⁊ contritio ſuppleat vicem ſacramentii ne⸗
ceſſitate:qua ratõne ſuſcipiendũ eſt vnum ab iſtis et aliud
cum neutrum ſit de neceſſitate ſalutia.quod videtur cum
alia vices eoꝛum ſuppleant. 4 Item ertra de ſymonia. c. t̃
ta.q iilibet peccatoꝛ miſſaʒ cantare põt pᷣter ſy moniacum
ergo bereticꝰſciſmaticꝰ excoĩcatus põt cantare miſſaz.bſi

¶ Luneſtio
poſſunt cauntare miſſam: poſſunt alijs coꝛpus xpᷣi diſpenſa
keae ĩo. ꝙ neq; ab heretico neq; a ſciſmatico. vel ex⸗
coĩcdto notoꝛio eſi ſacra coĩo diſpenſanda.nec ab illis dʒ
ſumere quis ſacrã coĩoneʒ nec aliud ſacrjm. excepto bapti
ſmo qui tꝑe neceſſitatis põt ſumi ab iſtis.excoĩcatus aute
minoꝛe excoĩcatõne neq; dz celebꝛare neq; ſacẽm recipere
ʒ neq; ↄferꝛe extra de ſententia excoicatonis. dr. Si cele
bꝛat minoꝛe excoĩcatõne ligatus.iʒ grauiter peccet:mulliꝰ
tamen nomen irꝛegularitatis incurꝛit. peccant aũt confe
rendo eccleſiaſtica ſacramenta. 4 Ad illud quod obijcituꝛ
pꝛimo.dðm ꝙ nõ eſt ſimile de baptiſmo et ↄtritõne:tũ pꝛo
pter neceſſitatem: tuʒ ꝓpter vtilitatem. Propter neceſſita
tẽ qꝛ ſi aſſit ſacultas neceſſaria eſt adimpletio vecreti ſal-
uatoꝛis editi.iij. Yohãnis.i¶ Aiſi ꝗs renatus fuerit ⁊c.lñ
ſi aſſit facultas baptiſmi.non ſufficit adulto ↄtritio ad ſa
lutem. Pꝛopter vtilitatem. quia plenioꝛ fit remiſſio in ba
ptiſmo ꝙᷓ in ↄtritõne.Maptiſmus em abſolmit omnino a
culpa reatu et reddit pꝛomptum ad euolandum. boc at᷑
non facit ↄtritio. ꝓpteꝛ hoc autem indultum eſt inſtãte ne
ceſſitate poſſe recipi baptiſma a quolibet.non ſic eſt de ſa⸗
cramento altaris.¶ Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ quilibʒ pec
catoꝛ miſſam cantare põt ⁊c. Dicendũ ꝙ boc intelligẽdũ
eſt exceptis alijs enoꝛmiter delinquentibo vel mediociter.
dũmodo eoꝝ crimina notoꝛia ſunt de iure vel de facto. hi
em̃ om̃es ſuſpenſi ſunt quo ad ſe et quo ad olios.ã enoꝛ
mia occulta etiam poſt actam penitentiam et mediocria
notoꝛia impediunt oꝛdinis executõnem ⁊ quo ad alios ex
de renũciatõne.c.niſi cuʒ pꝛideʒ.talia ſunt ſymonia ⁊ ho⸗/
micidium.de his extra de accuſatõnibus. his teſtibus.et
Fm aliquos om̃e pctẽm quod ipſo iure irrogat inſaniam.
Pre.ſic intelligitur.omis peccatoꝛ miſſaʒ cantare poteſt
ſcʒ ð officij ptate nõ de merito vite.et hoc intelligit᷑ de pᷣla
to peccatoꝛe tolerato nõ pꝛeciſo. Aliqui vᷣo dicunt hoc veꝛ
bum om̃is peccatoꝛ poteſt ⁊c.debeꝛe referꝛi ad facultatem
diſpenſandi.q.d.facilius diſpenſatur cuʒ omnibus alijs

criminoſis pꝛeter bomicidam qꝙᷓ cum ſ ymoniaco. ſed hoc
minꝰrecte dr.ſ̊ intelligendũ eſt ſimpliciter. quod patʒ eiꝰ
nis ſuſpenſus eſt.j.q.j.reꝑiunt᷑.et in ipſa ſui radice initi
atus.⁊ in cuiꝰoꝛtu cadit.j.q:j.quibaſdam: ⁊ ita ex eo tẽpe
quo crimẽ ſymonie ↄmittit ꝗs damnatus eſt. vnde poſtea
acus ce nõ põt niſi cum eo diſpenſet.
a pᷣdictis ↄferant gram. Et videt᷑ ꝙ ſic.j.q.
j·remiſſionem.ibi dꝛ:ſacramenta in moduʒ
2 iucis ab iĩmundis coingꝗnari nõ pñt ſi ĩ mo/
ueniũt:pʒ ꝙ ſymoniaci ſacr̃fm vnctõnis ſiquidem inutili
ter et ꝑnicioſe habent:alijs vtiliter et ſalubriter eandẽ vn⸗
ctõnem admiſtrent.ſicut ergo vera ſunt ſacramenta here⸗
ad m. IJdem habetur in eodem. Si iuſtus fuerit.
Contra.j.q.j. Sicut eunuchus.dicit᷑. quid in his ſimi
ſtudinibo beatus Aug.notare voluit:niſi qꝛ ſacr̃a ſymo
niacoꝝ ſicut ⁊ ceteroꝝ hereticoꝝ licet ſint vera q;tum ad
pñt in coꝛdibo hoĩm gigneꝛe vel accendẽ celeſteʒ gꝛatiam.
ñſio. ꝙ duplex eſt efſectus ſacri ſcʒ res pꝛima et ſcdðᷣa
n euchariſtia em eſt duplex effectꝰ. Pꝛimꝰ coꝛpis xp̃i.ſe
nõ eſt hoc ſacẽm inane ſi foꝛma eccłie obſeruet᷑.qtum ad
effectũ gre eſt inane q;tum ad diſpenſatõneʒ. Vel põt dici
ꝙ cum hoc ſacrm et alia miſtrant᷑ a malis quantuʒ ẽ de vi
non impediret.tũc autem recipiens facit ſe indignũ: cum
ↄtra ſacros canones a talibus ſuſcipit ea ꝑ ſuam inobedi
entiam. Vnde eſtimo ꝙ ſi quis credens aliqueʒ eſſe catho

initio ↄſiderato.quia ſymoniacus in ipſo ſui initio coĩo⸗
celebꝛare nõ poteſt.ſic non eſt in alijs pct᷑is.et ita ſy moni
Snſequenter querit. vtrũ ſacr̃a diſpenſata
rem puri finuij ꝑ lapideos canales ad fertiles areolas ꝓ⸗
ticoꝝ q́;tum ad foꝛmam:ita ſunt vera ⁊ non inania q́;tum
foꝛmã: inania tamen et falſa ſunt qtum ad effectuʒ.cũ nõ
cundus gra collata.qᷓtum ad rem pꝛimã ſiue effectuʒ gr̃e
ſacramentoꝝ datur gratia. dico ſi indignitas accipiẽtis
licum qui eſſet heretieus et ab eo ſuſciperet ipſa ſacramẽ⸗

lj.
ta:reciperet et gatiam.

Mueſtio.lj.de frequentia

omunicandi.

Equituꝛ de actumã

. ducandi.Et pꝛimo de ipſo in ſe. Secũdo
in comꝑatione ad manducantem. Ter⸗
cio in com ꝑatione ad manducatuʒ.4 Et
piꝛimo querit᷑ te frequentia ipſius actus
Seðdo de ceſſatõne. Lercio de comꝑatione hoꝝ adinuicẽ
Quarto de neceſſitate actus manducandi.

embꝛum primnum

Irca pꝛimũ querunt᷑ duo.ꝛimũ eſt vtruʒ
expedit ↄmunicare ſingulis diebo. Secũdũ
eſt de ſententia AUugul. et de differentia aſſi⸗
gnata a ſanctis de frequenti ↄmunicatõne.

facnius primus

Irca pꝛimum ꝓceditur ad ꝑtem affirmatiuazʒ
ſic Amb. et habet᷑ de ↄſe. di. ij. Sed quotiẽſcũ⸗
qʒ effunditur ſanguis in remiſſionem peccato
rum effundit᷑: dʒ ſemꝑ acciꝑe qui ſemꝑ peccat.4 Stẽ Am
bꝛo.pꝛimo de ſacra. Iſte panis quotidianꝰeſt. accipe quo
tidie q; quotidie tibi ꝓſit.⸗¶ IJtem Inno.iij. Euchariſtia ſi
digne ſumat᷑ a malo liberat ⁊ ↄſumat in bono.veĩalia de/
let ⁊ cauet moꝛtalia.hec Inno. Iſti eſſfectꝰ humane infir⸗
mitati ſunt valde neceſſarij:⁊ quanto frequentius hõ aſſe
quitur iſios:tanto magis ꝓficit et deo appꝛopinquat. igit
expedit vt homo accedat ad ſacram omunionem quotidie
immo frequentius ſi liceret.¶ Item ſi homo efficit᷑ digni⸗
oꝛ qᷓ erat ex vnico acceſſu ſi digne accedat: igitur dignius
accedit q ſecundo accedit qᷓ quando pꝛimo acceſſit· di⸗
co ſi non ſit defectus in pꝛeparatõne ex parte accedentis.
igitur quãdo frequentius accedit dignius accedit 2 ite ef⸗
ficatius ſemper et efficacius aſſequitur effectus ipſius ſa⸗
cramenti.Et ſi hoc:valde expedit ſingulis diebus accede
re dũmodo digne accedat /ꝓ poſſe ſuo¶Contra. veritas
tevet rñdere ſigure ſ̊ agnus paſchalis ſumebat᷑ in figuꝛã
iſtius cibi ſicut habet᷑ in glo.Exo.xij.igitur ſi agnꝰpaſcha
lis nõ debuit ĩmolari niſi ſemel in anno nec immolatõ ve
ri agni debet fieri niſi ſemel in anno.⸗ Pꝛeĩ. videt᷑ ꝙ hoc
ſacramentum nõ ſit accipiendum niſi ſemel tm̃ in vita bo
minis.ꝑ boc ꝙ ſicut baptiſmus quo ſignificat᷑ paſſio dñi
non accipiatur niſi ſemel:ſic nec iſtud quo paſſio domini
ſignificatur niſi ſemel ſumi debet.¶ Item in manducatio
ne ſpirituali nullum eſt periculũ.in ſacramentali eſt peri⸗
culum niſi homo ſit bene paratus.Sed via ſecurioꝛ ẽ eli⸗
genda.ergo raro eſi ↄmunica acramentaliter ? fre⸗
quenter ſpiritualiter¶ Rñſio. ꝙ caſus ſiue queſtio bec
ſcilicet de frequentia accedendi determinanda eſt babita
conſideratõne ad fidem ⁊ denotõem accedentis. Si enim
ex continua deuotõne ⁊ deſiderio ↄtinuo ⁊ confidentia de
aſſequendo effectus huiꝰſacramenti aliquis ſingulis die
bus accederet:eſtimo ꝙ valeret ſibi frequentia. Si ꝗs ex
reuerentia tanti ſacramenti et ex timoꝛe ſue indignitatis
frequenter deſiſteret:eſtimo ꝙ illa reuerentia et timoꝛe ꝓ⸗
ficeret. VUnde dico ꝙ determinatio huius caſus relinquẽ
da eſt pie credulitati accedentis. EUnde Augu. de conſec̃.
diſtin.ij.quotidie.dixerit quiſpiam non quotidie accipiẽ⸗
dam eſſe euchariſtiã. alius affirmat quotidie.faciat vnuſ
quiſq; quod ᷣm fidem ſuam pie credit eſſe facienduʒ. ſQe
q; enim litigauerunt intra ſe aut quiſqꝙᷓ eoꝛum ſe alteri pᷣ⸗
poſint. Zacheus et ille Centurio.cum alter eoꝛuʒ gaudẽs
in domo ſua ſuſceperit dominuʒ: alter dixit domine nõ ſuʒ
dignus vt intres ſub tectum meum. Ambo ſaluatoꝛeʒ ho
noꝛificantes qᷓ;uis non vno modo.ambo peccatis miſeri.
ambo miſericoꝛdiam conſecuti. Ad id quod obijcitur ðᷣ
verbo Nmbꝛo.ꝙ debeo ſemper accipere qui ſemper pecco
ſic intelligitur. debeo p̃parare me habilem et dignum ad

.

accipiendum. Et hoc ptz ex alio verbo Amb.qð eh.acci⸗
pe qͥtidie ꝙ qͥtidie tibi ꝓſit.ſic viue vt merearis quotidie
acciꝑe.hec Amb.hoc eſi quotidie pᷣpara te abilem ad ſu⸗
ſcipiendũ et ſemꝑ viue ſic vt digne poſſis accipere.⸗! Ao
aliud dicendum.ꝙ ſi aliquis eſſet in continua deuotione
deſiderio.nec ex frequentia tanta declinaret in faſtidiuʒ
vel irꝛeuerentiã.expediret vt quotidie accederet: ⁊ in hac
ſupꝓpoſitõne valerent alie ratõnes pꝛetacte.¶¶ Ad illud qð
obijcitur.ꝙ veritas debet rñdere figure ⁊c. Dicendum ꝙ
hoc ſacramentuʒz pꝛeſiguratum fuit pluribus figuris que
fuerunt differenter frequentate.et hoc vt ſignificaretur hᷣ
ſacramentum differenter eſſe frequentandum m differẽ
tiam frequentantiũ.et qᷓtum ad dignitatem ſtatuum ⁊ ꝑ:
ſonarum. FTuit enim pᷣfiguratum in agno paſchali ⁊ ĩ mã

na quoꝛum alter ſemel in anno ĩmolabatur:reliquum ſin⸗

gulis diebo in vſum ſmmebatur.¶ Ad illud quod obijcit᷑.
ꝙ non niſi ſemel debet ſumi. Sicendũ ꝙ non eſt ſimile de
hoc ſacramento ⁊ baptiſmo. Haptiſius em̃ ſignat paſſi
onem domini ꝓut illa moꝛimur ꝑct᷑o coꝛꝑali quod cõtra⸗
rimus a pꝛimis paꝛentibus.⁊ hoc nõ facit paſſio xp̃i ĩ ali
quo niſi ſemel.hec autem eſt ratio vna quare ſacramentuʒ
baptiſmi non iteratur neq; poſſet iterari ſine ↄtumelia ſa
cramenti. In hoc autem ſacramento ſigniſicat᷑ paſſio xpᷣi
ſiue xpᷣe paſſus vt eſt nos reficiens. Refectõe autẽ hac fre⸗
quenter indigemus ⁊ frequenter reficimur ſine contume-
lia ſacramenti. Ex hoc patet rñſio vna ad boc quod ſolet
queri quare hoc ſacramentuʒ iteratur. ſacramentũ bapti
ſmi non. Ad aliud dicendum.ꝙ etſi ſit ſecurius raꝛo ac
cedere q; frequẽter:tamen aliud eſt fructuoſius homĩ pre
parato m poſſibilitatem ſuam ⁊ accedenti cum timore et
reuerentia.vt enim ſupꝛa tactum eſt.multo fructuoſioꝛ eſt
manducatio ſacramentalis et ſpiritualis qᷓ ſpũalis ſoluʒ
ſicut eniʒ plus valeret baptiſmus flaminis ⁊ fluminis qᷓ
flaminis tm:ſic plus valet ſpũalis manducatio cuʒ ſacra⸗
mentali ꝙᷓ; ſpũalis ſola.

¶ Articulus ſecundus
Onſequenter querit᷑ de ſententia Aug. de fre⸗
quentia iſta.⁊ de differentia aſſignata dte acceſ
¶ Iu ad ſacram ↄmunionem.dicit em̃ Aug.li.de
eccleſiaſticis dogmatibus.Et habetur de cõſe.di.ij. Quo⸗
tidie inquit euchariſtiaʒ ſumere non laudo nec vitupero.
Contra.communicare coꝛpus xp̃i vtile valde eſt digne
ↄmunicanti ⁊? etiam toti eccleſie.Communicans igit᷑ quo
tidie.aut eſt bonus aut malus in moꝛtali ſcʒ.ſi bonꝰ vtile
eſt ei et toti eccleſie quotidie omunicare.Quotidie igitur
ↄmunicans ſi bonus ſit eſt laudandꝰ:ſi malus vituperan
dus. videtur igit᷑ nõ bene dicere Augꝰ.cum dicit nec lau⸗
do nec vitupero. Item quotiẽs debent hoĩes ↄmunicare
de hoc enim diuerſi diuerſa ſentiunt. Quidam eniʒ volũt
quotidie eſſe municandũ. Anacletus papa.de ↄſe.diſ.ij.
ꝑacta conſecratõne om̃es ↄmunicent qui nolũt eccleſiaſti
cis careꝛe liminibus.ſic enim ſtatuerunt apti et ſancta ro
mana eccleſia.¶ Item IFfabianus papa de ↄſe.diſt.ij. Et ſi
non frequentiꝰ.ſaltem ter in ãno ↄmunicent᷑ bomĩes:nili
foꝛte ꝗs maioꝛibo quibuſlibʒ criminibus impediatur. In
paſcha videlʒ penthᷣ.⁊ natale dñi.¶ Item qꝙ in cena om̃es
oↄmunicent Sother papa de conſe.diſ.ij. In cena dñi a g⸗
buſdam euchariſtie ꝑceptio negligitur que qm̃ eadem die
ab omnibo fidelibo exceptis his quibo ꝑpꝛo grauibo crimi⸗
nibo inhibitum eſt ꝑcipienda ſit eccłiaſticus vſus demon
ſtrat cũ etiaʒ penitentes eadẽ die ad ꝑcipienda coꝛpoꝛis 2
ſanguĩis domini ſacramẽta reconcilient᷑. ¶ Solutõ. ad p⸗
mum loquitur Aug. de bonis.Et põt eſſe in bonis ſacdo
tibus ꝙ quotidie ↄmunicare generet faſtidiũ ⁊ minoꝛẽ re⸗
uerentiã ⁊ deuotõem. Si aliꝗs h̊ ſentiat:laudabile ẽ vt in
aliquo die nõ celebꝛet vt poſſea augeat᷑ in eo deuotõ et re⸗
uerentia. In aliꝗbus vᷣo ipᷣa frequẽtia auget ⁊ deuotõem
2 reuerentiã. ⁊ tũc laudabile eſt qtidie acciꝑe.⁊ iõ nec lau
dat nec vituꝑat.q; aliqñ bene põt fieꝛi a bonis.qñq; bene

–

omitti a bonis.de malis non loqtur Aug. ſemꝑ em̃ ð ip̃is
eſſet hoc vituꝑabile.i¶ Ad aliud rñdendũ eſt m diſtinctõ
nem tꝑoꝝ. In pꝛimatiua em̃ eccłia ↄſueuerũt om̃es bapti

qati ↄmunicare ⁊ nõ cathecumini.pauci em̃ erãt tũc fide⸗

les ⁊ multi infideles inter quos diſcernit coĩo.Ffideles eĩ
erant tunce feruentioꝛes qᷓ; nuc ſunt.et ideo magis parati
q nunc.et poſtea ſicut creuit ꝓłus credentium:ſic minus
erant feruentes.Vñ yſa.ix.Multiplicaſti gentem nõ ma
gnificaſti leticiam.et ꝓpter hoc minus parati erant ad cõ/
munionem.Et ideo ſiatutũ fuit ꝙ ↄmunicarent in dñicis

tm. Deinde ꝙ ter in ano cũ die cene. deinde ſuffecit ter in
anno nũc ꝓter fragilitatẽ hominũ vix poſſunt ſemel com/

municare in anno ad quod tamẽ tenent᷑ extra de pe.et re.
Om̃is vtriuſq; ſexus poſtqᷓ; ad ãnos diſcretõnis ꝑueneꝛit
ſuſcipiat reuerenter adminus in paſcha euchaꝛiſtie ſacꝛa
mentuʒ.niſi foꝛte de pꝛopꝛij ſacerdotis conſilio ob aliquã
ratõnabilem cauſaʒ ad tempus ab eiuſdem ꝑceptione du
xerit abſtinendũ:alioꝗn et viuens ab ingꝛeſſu eccleſie aꝛce
atur et moꝛiens xpᷣiana careat ſepultura.Elel poteſt etiaʒ
intelligi quod dicit Anacletus de miniſtris altaris.⁊ ta⸗
lis tunc fuit conſuetudo ſicut patet de conſe.diſti.j.Epᷣus
dro. Non autem debet intelligi de laicis vt habetur de cõ
ſe. di. ij. ſeculaꝛes.

embꝛum ſecũdum

Onſequenter queritur de ceſſatõne ab actu
manducãdi.Et querit᷑ ſi ſacerdos oĩno ceſ⸗
ſaret a ↄſecratõne ⁊ coĩone ꝓpteꝛ reuerentiã
acr̃i vtrũ peccaret. Et videt᷑ ꝙ nõ: dicit em̃
Aug.li. de eccliaſticis dogmatibus.ꝙ de ſumptõne huiꝰ
ſacr̃i dzʒ vnuſꝗſq; facere qð pie credit eſſe facienduʒ. Igit᷑
ſi ꝗs ex reuerentia tanti ſacri ⁊ cõſcientie ſue indignitatis
crederet ſemꝑ eſſe ceſſandum a ↄmunione.et ob hoc ceſſa⸗
ret:non peccaret vt videtur. A ſimili videtur ꝙ ex eadem
cauſa poſſet aliquis ceſſare a ↄſecratõne.quia nullus de⸗

bet conſecrare niſi velit ſibi ↄmunicare.i¶ IJItem qui ceſſat
a ↄſecratõne et huiꝰſacramenti ſuſceptõne ob reuerentiaz

ſacramenti.deũ venerat᷑ 1 gloꝛiam dat do.ſed hoc eſt lici

tum ⁊ meritoꝛiũ:̊ ⁊c.¶ Item multiſancti vt beatꝰ Fran⸗/

ciſcus.nolebant ad officiũ ſacerdoti ꝓmoueri pꝛopteꝛ ma

gnitudinẽ ? dignitatem ſacramenti.nec ex hoc creduntur

peccaſſe.ſed magis meruiſſe:gᷓ ſubtrahere ſe ab ĩmolatiõe
2 ↄmunione hu ſacramenti. ꝓpter ſacramẽti dignitatẽ ⁊

ſui indignitatem videt᷑ oĩno licitũ.¶ ¶ Contra. Amb. Gꝛa

ue eſt ꝙ ad mẽſaʒ tuã mũdo coꝛde ⁊ maibo innocẽtibo non
venimꝰ. Sʒ gꝛauiꝰẽ ſi dũ pcta metuimꝰetiã ſacrificiũ nõ
reddamꝰ.ſed nõ venire corde mũdo et manibo innocẽtibo
ita eſt graue quod eſt moꝛtale pctm vt videtur:igit᷑ ⁊ pro
pter metũ pct᷑i nõ reddere ſacrificium eſt mortale cum ſit
gꝛauius. Pꝛe.qui haberet ſcientiã ⁊ officium docendi et
ceſſaret oĩno a doctrina veritatis. peccaret moꝛtaliter:qa
de talibus dicitur Math. xxv. Seruum inutilem eijcite ĩ
tenebꝛas exterioꝛes.loquitur em̃ de illo qui abſcondit pe/
cuniam domini ſui.loꝗtur aũt ibi qui habent ſcientiam ⁊
officium docendi veꝛitatẽ ⁊ nõ faciunt.ſicut ptz ex glo.ea⸗
dem.j.exqͥ cõmodũ magnũ aſſeqtur eccłia ex ĩmolatõne ⁊
celebꝛatõne huiꝰſacramenti: videtur ꝙ peccet moꝛtaliter
qui habet officiũ ↄſecrandi et oĩno ceſſat a conſecratione.
Rnſio.huiꝰqueſtionis determinatio põt haberi ab In
no.ꝗ determinat.ꝙ nec multũ dʒ homo ceſſare a ſumptõe
coꝛꝑis rpᷣi nec ſumere dʒ ſine magna ſui pꝛobatione et di⸗
iudicatione.dicit em̃ ſic. In ꝑceptione coꝛpoꝛis ⁊ ſanguĩs
xp̃i maxima eſt adhibenda diſcretio. Cauendũ eſt em ne
ſi nimiuʒ differat᷑ mortis ꝑiculis incurꝛat dño ꝓteſtante.
Niſi manducaueritis caꝛ.fi.ho.et bi.eiꝰſang.nõ ha. vitã
in vobis. Si vo quis indigne accipit iudiciuʒ incurꝛit dã
natõms aplo ꝓteſtante.j.Coꝛin.xj.Qni mãducat⁊ bibit
indigne iudicium ſibi manducat ⁊ bibit. Et ideo iuxta vo
cem apli. Pꝛobet hõ ſeipᷣm ⁊ ſic de pane illo edat ⁊ de ca⸗
lice bibat. In his itaq; nobᷣ indicit᷑ bñ viuendi neceſſitas.
ne coꝛpus dñi indigne ſumẽdo ſumamꝰiudiciũ:vł ceſſan/

——— — — -——

¶ Nueſtio

do ſumere nihilominus incurꝛamus periculuʒ. neceſſario

quippe ſumendus eſt agnꝰvt a vaſtante angelo ꝓtegamur
nec exire poſſumꝰdæ egipto niſi celebꝛando phaſe.paſcha⸗
lem agnũ edamus.Sicendũ igit᷑ ꝙ nec oĩno eſt ſiſtẽdũ
neq; ab immolatõe neqʒ a ↄmunione:neq; ſine magna ſui
ꝓbatõne et diiudicatõne eſt ad hoc accedendũ.q¶ Ad illð
igit᷑ quod dicit Aug.faciat vnuſꝗſq; quod m fideʒ ſuam
pie credit eſſe faciendũ. Dicenduʒ ꝙ Aug.determĩiat vtꝝ
ↄmunicandũ eſt quotidie vel nõ quotidie.quia quidaʒ di⸗

cebant ꝙ quotidie:quidã ꝙ nõ quotidie.et ad hanc diuer

ſitatem diffiniendã dixit Aug.faciat vnuſqſq; ⁊c. Vñ nõ
vult dicere ſemꝑ eſſe ceſſandũ:licet ꝗs crederet hoc debeꝛe
fieri ex reuerentia ſacr̃i vel aliqua alia cauſa.¶ Adillud

quod obijcit᷑.ꝙ ꝗ ceſſat ob reuerentiã ſacramẽti deũ vene⸗

ratur ⁊c. Dðm ꝙ h̊ verum eſt. ſitr et ille qui cum reueren
tia et timoꝛe pᷣparatus pꝛo poſſe ſuo ↄſecrat ⁊ ↄmunicat.

foꝛtaſſe plus:quia ſic imolando et ↄmunicando diuina

repñtat beneficia ⁊ dininã recolit maieſtatem ⁊ miſcdiaʒ
bec em̃ oſtenſa ſunt in ſacra communione.Vñ Aug.xxiiij
pa. omeł.ij. Nere magnus teus ⁊ magna miſcðia eius.ꝗ
nobis dedit manducare coꝛpus ſuum in quo tanta ꝑpel⸗
ſus eſt ⁊ ſanguinẽ ſuum bibere.i¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ ſe⸗
cus eſt de non oꝛdinato ceſſante a ſuſceptõne officij tanti.
hoc em̃ bene licet.⁊ de ceſſatione habentis officiũ ab offi⸗
cij executõne.hec aũt ceſſatio videt᷑ minus licita niſi ex a⸗
liquali cauſa ſpeciali.q. Ad ea que ꝓ alia ꝑte intꝛoducun

tur ex quibo videt᷑ ꝙ qui ceſſaret a ſacra ↄmunione ⁊ abĩ

molatõne nõ eſſet ſacerdos.ex quacũq; cauſa hoc faceret
peccaret moꝛtaliter. MRñſio ſine p̃ᷣiudicio tñ.quia nõ eſt H̊
verum. bene verũ eſt de ceſſante oĩno a ſacra ↄmunione.2
hoc quia faceret ↄtra inſtitutõnem eccleſie vt patet ex de⸗
cretali pᷣdicta.Eſtimo tñ ꝙ ſi quis ſacerdos nõ habẽs cu
ram animaꝝ.nec officiũ nec beneficiũ ꝓpter quod haberʒ
neceſſe celebꝛare ⁊ ob reuerentiaʒ ſacramenti ? timoꝛẽ ſue
indignitatis ceſſaret ſemꝑ niſi iniungeret᷑ ſibi cõtrarium
a ſuꝑioꝛi:ꝙ nõ peccaret moꝛtaliter. ¶ Ad illud Amb.ſcʒ

ꝙ graue eſt ꝙ ad menſam tuã mundo coꝛde ⁊ manibo ino

centibo nõ venimꝰ.dici põt ꝙ nõ vult dicere ꝙ graue ſit h
id ẽ moꝛtale:ſ̊ dicit᷑ gꝛaue qꝛ damnoſum nobis.⁊ hoc:gꝗa
ſi accederemꝰpuro coꝛde ⁊ manibo innocẽtibo:maioꝛẽ ha⸗

beret efficacia in nobis virtus ſacramẽti qᷓ niüc hẽat. Ael
foꝛte intelligit de grauitate penali ob quã accedẽs non põt

ita eleuare ſe ad diuina ⁊ remouere ſe a carnalibo motibo
ſicut deceret. ꝛe.dicendo eſſe grauiꝰ.nõ reddere ſacrifi⸗
cium dũ pcta metuimꝰ.videt᷑ ꝙ boc intelligat᷑ de aliqͥ qui
habeat officiũ celebꝛandi.dico em grauiꝰeſt ſi dũ peccata
metuimꝰ videt᷑ ꝙ hoc intelligat᷑ de aliqͥ qui hẽat officium
celebrandi.dicto em̃ grauiꝰeſt ſi dũ pcta metuimꝰ etiã ſa⸗
crificium non reddimꝰ.ſubdit.licet igit᷑ ꝓꝑ obedientia aſſi⸗
ſtere ⁊ pꝛo indulgentia petẽ.pꝛo officio miſtrare. ꝓ reme⸗
dio ĩmolare. ꝓ ꝓplo obſecrare.hec AUmb. per hoc ꝙ dĩc ꝙ
liceat ꝓ obedientia aſſiſtere.videt᷑ ꝙ loꝗtur de illis quibo
iniunctũ eſt officiũ celebꝛandi. Ad id qð obijcit᷑.ꝙ pec⸗
caret moꝛtalr qui ſubtraheret ſe oĩno a doctrina ⁊c.Dicẽ⸗
dum ꝙ hoc nõ eſt generalłr verũ.Eſtimo eĩ ꝙ ſi aligs ma⸗
gnus ſiue magne lrature tranſferꝛet ſe ad vitã ſolitaꝛiam
ter picula q̃ eueniũt in ſeculo frequenter.⁊ vt meliꝰ⁊ ꝗ⸗
etius poſſet deo vacare:ibi cã hũilitatis ſimularet ſe ſim⸗
plicem ⁊ ſine noticia lr̃aꝝ et oĩno ceſſaret a doctrina. niſi
emineret piculũ animaꝝ vel fidei:nõ peccaret mortaliter
Sicut fecit ſcẽs IGranciſcꝰnec talis iudicandꝰeſt ſeꝛuus ꝗ
abſcondit talentũ dñi in terra. Sʒ ſi ceſſaret ꝗs a doctria
veritatis ꝓpter cãm minꝰrectam. Vlel immineret ꝑiculuʒ
fidei vel aliud damnũ ſpeciale in eccłia:tũc peccaret. Uñ
glo. ſuꝑ Math.xxv. Limens abij ⁊ abſcondi ⁊c. Mon pᷣ⸗
dicaui qð de donante intellexi in terꝛa in carnali vita ſub⸗
ſiſtens ſicut habii ſic tenui. AUnde talis qui ſubſiſtens in

vita carnali non multiplicat talentum dni: ſeruus piger

iudicandus eſt.

elj.
Membꝛum terciũ

S Onſequenter queritur. vtrum magis digne
eypedit accedere frequenter ad ſacraʒ com
munionem: qᷓ ſemper vel quaſi ſemper ceſſa
re ob reuerentiam ſacramenti reputatione
ſuèmdignitatis. et loquitur de eadem perſona De freq̃n⸗
ter accedere patet. quia ex frequenti acceſſu multiplex ꝓ
nenit cõmodum et accedenti et alijs membris xp̃i. er cel⸗
ſatione a bono opere nullum ꝓuenit cõmodum. 4 Si di⸗
ceretur ꝙ licet nullum cõmoauzʒ ꝓueniat ex ceſſatõne ſim
pliciter: ꝓuenit tñ ex reuerentia ꝓpter qua ceſſat ⁊ reputa
tione ſue indignitatis. Contra.reuerentia dni eſt a vtute
fiei ſiue iuſticie reputatõne ſue indignitatis ex bumilita
te. ↄſtat ꝙ iſtis inqᷓtum ſunt actꝰvirtutuʒ meret. ß ceſſaꝛe
aↄmunione vel ↄſecratõne nulliꝰvirtutis eſt actus: igituꝛ
ex ipſo ceſſare nullꝰeſt fructꝰceſſanti.¶ Item ſi aligs talis
ↄſcientie reueretur ſacramentum iſtuo non contingendo
illud neq; ↄficiendo neq; ↄmunicãdo.multofoꝛtius affice⸗
retur maioꝛi reuerentia ſi illud ↄtingeret ſic vel ſic. Si ei
aliquis reueret᷑ abſentiam regis.quõ nõ magis reueretu⸗
eius pñtiam. et ꝓpter hoc aſſequit᷑ affectus ipſius ſacmen
ti quos nõ aſſequit᷑ ceſſandoigitur ſimpliciter melius eſt
accedere qᷓ; ceſſare.¶ ¶ Contra.nõ accedit᷑ ad veũ coꝛpoꝛa⸗
liter ſed affectibo.ſᷣ per quod affectus marime appꝛopin⸗
quat deo eſi humilitas:& ſi ille qui magis aꝑꝛopinq̃t ma⸗
ioꝛem pcipit effectuʒ:g̊ qui magis humiliat᷑. ſed maioꝛ eſt
humilitas dico qtum ad motum que oĩno impedit.⁊c·
Item intentio oꝛdinata in ꝓceſſu operis boni duo attẽ⸗
dit. ſcʒ ꝓpꝛium cõmodum et gloꝛiam dei.⁊ magis gloriam
dei qᷓ ꝓgpꝛium cõmodum. Qui aũt accedit intendit cõmo⸗
dum ꝓpꝛium.qui nõ accedit marime attendit gloꝛiaʒ dxi.
Quia qui accedit conſiderat efficaciaʒ ſacramenti.Qui
nõ accedit gloꝛiã dei ⁊ reuerentiã maieſtatis eius. Sed ꝗ
loꝛiam dei conſiderat ⁊ querit magis apꝑpꝛopinquat οι
ꝙᷓ qui ꝓpꝛium cõmodum.igitur qui non accedit Re
ſponſio.ꝙ ꝑ ſe loquendo magis expedit alicui dignè acce
dere qᷓ; expediat eideʒ ceſſare.rõnibus pretactie. Quia ꝗ
digne accedit aſſequit᷑ effectus ſacramenti: nõ aũt qui cel⸗
ſat.occaſionaliter tũ magis expedit ceſſare ad tempus ꝙ;ᷓ
frequenter accedere. et hoc eſt.qꝛ aliqñ ↄtingit ꝙ ceſſatio
eſt cauſa deuotõnis maioꝛis ⁊ reuerentie et ita.qꝛ motus
reuerentie deuotõnis p̃parãt ad ſuſcipiendũ effectꝰ ſac
menti:maioꝛẽ hʒ effectum virtꝰſacramenti qᷓ ratõne ceſſa
tionis eo ꝙ ceſſatio eſt cauſa vel occaſio pᷣparationis ma⸗
ioꝛis. Dico igitur ſine p̃iudicio.ꝙ ſimpliciter vir ſanctus
in accedendo frequenter magis ꝓficit ꝙᷓ in ceſſando quaſi
ſemꝑ. Et ratio multipley eſt. rima ⁊ potiſſima aſſecutõ
effectuũ ſacramenti. Alia diligens p̃paratio accedentis.
quia qtumcunq; ſit ꝑfectus quando intendit accedere pᷣ⸗
parat ſe vt digne accedat ꝓut ſuſtiet bumana infirmitas
Alia eſt confidentia diuine bonitatis quod multum acce
ptat dñs. vnde frequenter timentes boꝛtat᷑ ad confidenti⸗
am dicens. Confide Math.ix. Uñ eſtimo ꝙ qñ aligs cõ
ſiderat magnitudinẽ ſacramenti buiꝰ et ex hac ↄſideratio
ne mouet᷑ motu reuerentie ⁊2 timoꝛis vnde ceſſat:qñq; ha⸗
bita eadeʒ conſideratõne confidens de diuina bonitate et
miſericoꝛdia p̃ᷣparatus accedit:ꝙ meretur tantũ hac con⸗
fidentia ⁊ pparatõne:quantum ũülla reuerentia et timoꝛe.
4¶Ad illud quod obijcit᷑. ꝓꝙ bumilitus.i.motus humilita⸗
tis eſt quo maxime affectꝰappꝛopinquat deo. Dicenduʒ ꝙ;
etſi motus humilitatis in iſio valde diſponit eum ad hoc
ꝙ appꝛopinquat deo nihilominus diſponit eundem pᷣpa⸗
ratio precedens acceſſum cum his que tacta ſunt. 4 Ad
aliud quod obijcit᷑. dicendum ꝙ accedens nõ ſolũ intẽdit
cõmodũ ꝓpꝛiũ ſed cõmodũ ꝓximoꝝ.Pꝛe. non intendit ſo
lum cõmodũ ſed repñtare illã ſummam caritatem q̃ pro/
pter nos dñs paſſus eſt in cruce. Pꝛe.repᷣſentat illaʒ ſum
mam potentia qua chꝛiſtus teus et homo ſub tantilla ſpe
cie continetur. Item ↄgꝛuentiam diuine ſapientie.qua ex⸗

D

pꝛimitur.ꝙ vnde oꝛiebat᷑ moꝛs:inde vita reſurgeret. Vn⸗
de Inno. Panem angeloꝝ manducauit bõ. quatenꝰvnde
moꝛs oꝛiebat᷑ inde vita remargerer vith eſt quippe de illo
quacũq; die comederis moꝛte moꝛieris Geñ.ij.dicit᷑ autẽ
de iſto. Si quis manducauerit ex hoc pane viuet ineter
num Yoh. vj. hec Inno. AUnde iſta valde redũdant in glo⸗
riã diuinã magis iᷓ ea que poſſunt notari ex ceſſatõne.

*
Membꝛum quartum
ESnſeqnt᷑ querit᷑ de neceſſitate actꝰ mandu⸗
candi.querit᷑ ̊ vtruʒ neceſſe ſit manducare
coꝛpꝰxpᷣi.E ſic:videt᷑. Joh.vj.Qiſi mãdu.
ar.fi.ho. bi.ei.ſang.nõ ha.vi.in vobis.
¶ Item baptiſmꝰeſt ſacr̃m neceſſitatis ob decretũ ſiue in⸗
dictuʒ dñi. Yoh.iij. Qiſi ꝗs renatꝰfuerit ⁊c̃. Silr videt᷑ ꝙ
hoc ſacrm ſit ſacr̃jm neceſſitatis ꝓpter decretũ dñi. Joha.
vj.Miſi manducaueritis ⁊c.¶¶ Item oꝛdinatũ eſt ab eccle
ſia ꝙ adminꝰ in ãno ſemel vnuſꝗſq; ↄmunicet ſicut ptʒ ex
decretali ſupᷣdicta.Om̃is vtriuſq; ſexus ⁊c̃. Sʒ qð oꝛdia
tum eſt ⁊ inſtitutũ ab eccłlia romana inuiolabiliter eſt ob⸗
ſeruandũ:a eiꝰobſeꝛuantia nccia eſt ad ſalutẽ.g̊ ⁊c.¶¶ Itẽ
iſtud videt ex verbo Innoc. ſupᷣtacto quo babet᷑.ꝙ nccio
anducaneſt agnus vt a vaſtante angelo pꝛotegamur.
ontra.ſolũ illud eſt ſacrm neceſſitatis q non ſuſcepto
nõ viuit vita gratie ꝗ eſt illud ſuſcepturus.ſicut pʒ de ba/
ptiſmo.ante ſuſceptõneʒ baptiſmi qᷓtumcunq; vixerit hõ
eſt filius ire.̊ ſi hoc ſacrm eſt neceſſitatis: ante eiꝰ ſuſce⸗

ptionẽ nullus viuit vita gre.hoc aũt eſt falſum.quia tun

nullus ſaluaret᷑ ſi moꝛeret᷑ ante eiꝰſuſceptõneʒ ¶ERñſio.
boc ſacrm nõ eſt de neceſſitate ſalutis quaniuʒ eſſ de ſui
inſtitutõne:ſ̊ᷣ ſi hoc eſt:eſt de mandato ſupᷣaddito. verbi⸗
gratia.eccleſia ↄſtituit vt fideles ↄmunicent ſemel in ãno
⁊ in moꝛte.vnde ſi quis negligit non eſt ſine contemptu 2
peccat moꝛtaliter et hec in ſtitutio ecclie fuit ſub precepto.
vt patet ex decretali ſupᷣdicta ſcʒ omnis vtriuſq; ⁊c.¶ Ad
illud qð obijcit᷑ pꝛimo.dicendum q verbum dñi JYoh. vj.
intelligit᷑ de manducatõne ſpũali que eſt ꝑ fidem ſine qua
nemo adultus ſaluatur.Ex hoc patʒ rñſio ad aliud ꝙ in
illo intellectu quo indictũ eſt vel cretum a domino: eſt g
neceſſitate videlicet de manducatõne ſpũali.¶ Ad G̊ qð
obijcitur æ inſtitutõne eccłie. dicendũ ꝙ; eo modo quo in/
ſtitutuʒ eſt ab eccłia neceſſe habet obſeruari.nec poteſt ne
gligi ſine offenſa moꝛtali ſuppetente facultate.¶. Ad illud
ðo Inno.dicendum ꝙ intelligi debet aut de manducatõe
ſpũali.aut de manducatöne ſacramentali ratõne inſtitu⸗
tipnis eccleſie.

77

candi in comꝑatione ad manducantem.

unitur de actu

manducãdi in ↄꝑatione ad manducantẽ
Et pꝛimo querit᷑ vtrum ieiuno ſtomacho
debeat qs coꝛpꝰxpᷣi ſumere.Scðo vtrum
— liceat ſtatim pꝰ ſumptõneʒ coꝛꝑis xp̃i ſu⸗
mere cibũ coꝛꝑalem. Tercio vtrũ liceat in vno die pluri⸗
es ſumere. Quarto vtrum guſtu tm̃ aut etiã alio ſenſu ſu⸗
mat᷑. Quinto vtrũ peccatoꝛ peccet nidendo coꝛpꝰxpᷣi. Se⸗
rto vtꝑ liceat in aliq̃ caſu pctoꝛeʒ tangere coꝛpꝰxp̃i.

Membꝛum primũ

Vrca pꝛimũ obijcit᷑ ſic de ↄſe. diſ.ij. ligdo. ibi
dicit᷑.placuit ſpũiſancto in honore tanti ſa⸗
cramenti pꝛiꝰin os xpᷣiani dñicũ coꝛpꝰintꝛa
ret q; ceteri cibi.Nã ideo ꝑ vniuerſuz orbeʒz
mos iſte ſeruat᷑. 4 Yteʒ immolatõeʒ ⁊ ſumptõeʒ ↄuenit ea
dem reuerẽtia venerari.ſᷣ immolatõeʒ nõ ↄuenit niſi a ie⸗
iuno celebꝛaꝛi. Si enim ꝗs pꝛanſus cõficeret moꝛtałr pec⸗

caꝛet:̊ nec ſumi dʒ niſi a ieiunis. ¶ Item iuxta dictamen

rõnis oꝛdinate in om̃ibo qᷓ dignitatis ſunt ⁊ honoꝛis ⁊ eti

5
7 „

am neceſſitatis.pᷣuenire dʒ illud qð aĩa iuſte appetit illud
qð coꝛpꝰreꝗrit.aĩa em̃ iuſte et fructuoſe appetit ſuam refe⸗
ctioneʒ.illa ſcʒ qua maxime ⁊ efficaciſſime ſuſtentat᷑. cor⸗
pus aũt et ſuam Kaeß ieiuno ſiomacho debet ſumi iſte ci
bus beat Contra. lacrm iſtud inſtitutũ eſt a dño.illa
aũt irꝛep̃henſibiliter fiũt que ſᷣm ꝙ docent᷑ a dño fiũt. ſed
dñs in inſtitutõne huiꝰ ſacr̃i illud ptꝰcibos dedit: ᷓ iuxta
qð dñs facto docuit dʒ pꝰcibũ coꝛꝑalem ſumi.q Item im
mutabiliter obſeruãda ſunt quedaʒ q a dño nobis relicta
lunt in inſtitutõne buiꝰſacri.vtpote foꝛma verborũ:mate⸗
rialia ipſius ſacr̃i:oꝛdo ↄſecrandi.peccaret em̃ grauiteꝛ ꝗ
pꝛimũ vinũ 2 poſtea panẽ ↄſecraret.Silr videt᷑ de ꝓpoſito
vel quare nõ.¶ Item apla.j.Coꝛin.xj.docet coꝛpꝰ xp̃i ſu⸗
mendum eſſe pᷣcibũ dicens.itaq; frẽs mei cũ ↄuenitis ad
manducandũ inuicẽ expectate.ſi ꝗs aũt eſurit domi man⸗/

Ducet. Ecce ꝙ apls docet eſurientes anteq; cõueniant ad

celebꝛandũ cenã dñi poſſe refici cibo corꝑali.q Iteʒ alia
ſacramenta: baptiſma. penitentiã ⁊ extremẽ vnctõeʒ licet
ſuſcipere ſumpto cibo:ſiłr videt᷑ de iſio ſacramento. Itẽ
de ↄſe.di.j.dicit.ſacramẽta altaris non niſi a ieiunis ho⸗
minibo celebrent. no de ãniuerſaꝛio quo cena do
mini clelear Rñſio.in honoꝛẽ tanti ſacramenti ſicut
tactũ eſt ↄuenit vt ſumat᷑ ante cibũ coꝛꝑalem. 4¶. Ad illud
qð pꝛimo ↄtra hoc dicit᷑.rñdet᷑ ab Aug.⁊ babet᷑ de conſe.
diſ. ij. liquido.vbi dicit᷑.neqʒ eĩ quia pꝰᷣcibos dñs dedit pᷣ⸗
terea pꝛanſi aut cenati fratres ad illud ſacrẽ̃m ↄuenire de
bent:aut ſicut faciebant quos redaꝛguit opłs ⁊ emendat
menſis ſuis illud miſcere.i am ſaluatoꝛ quo vebementiꝰ
ↄmendaret illiꝰmiſterij altitudinẽ:vltimũ hoc voluit infi⸗
gere coꝛdibo ⁊ memoꝛie diſcipuloꝝ a quibo ad paſſionem
erat digreſſurus.⁊ idðo nõ pᷣcepit qͥ deinceps oꝛdine ſume
retur.vt apłis ꝑ quos eccliam diſpoſituros erat. ſeruaꝛet
bunc locũ.de hoc habet᷑ ſupꝛa vt tactuz eſt de inſtitutione
huiꝰſacr̃i.¶ Ad aliud dicendum.ꝙ foꝛma verboꝝ ⁊ ma⸗
terialia illiꝰſacramenti ſunt de neceſſitate ipſiꝰſacramẽti.
vtpote ſine quibo non ↄficeret᷑.et ꝓpter boc neceſſe eſt il⸗
lud qð dñs faciendũ eſſe circa hoc oſtendit inuiolabiliter
obſeruetur. Pꝛeterea oꝛdo conſecratõnis eſt omnino con
ſonus rationi. nec eſt aliqua cauſa quare mutaꝛi deberet
ſicut eſt ex paꝛte iſta.¶¶ Ad aliud dicendum.ꝙ apoſtolus.
per verbum ſupꝛadictum neq; docuit neq; indulſit coꝛpꝰ
xpᷣi ſumendum eſſe poſt cibum:ſed iſtos redaꝛguit ꝗ iſtuʒ
cibum alijs cibis volebant ↄmiſceri. VUnde ſuꝑ illud. Si

quis eſurit domi manducet. Glo.ſuos cibos ⁊ terꝛeno pa

ne paſcatur.nec poſt euchariſtiaʒ ſumat.¶ Ad boc quod
obijcitur.ꝙ licet ſumpto cibo ſumere alia ſacramenta ⁊c̃.
Dicendum ꝙ non eſt ſimile de hoc ſacramento ⁊ alijs qᷓ;
tum ad hoc.quia vᷣo hoc ſacramentum ſumitur mandu⸗
cando:cõuenit vt ipſius altitudini deferat᷑ abſtinendo ab
alijs cibis:nibilominꝰaliqua ꝓpter excellentiã illoꝝ ſcilʒ
ↄfirmatõ.euchariſtia ⁊ oꝛdo ſuſcipiẽda ſũt ieiuno ſioma⸗
cho.nõ ſic eſt ð baptiſma ⁊ pnĩa:quia ſunt ſacramenta ne
ceſſitatis. Ad vltimũ dicendum.ꝙ aliquo tꝑe ſuſtinuit
eccłia in recoꝛdatõeʒ modi dominice diſpenſatõnis pꝛan⸗
ſos celebꝛare in die cene dñi.vt inſinuat decretũ pᷣdictum

tñ illud modo abrogatũ eſt.vel foꝛte intelligitur de aftan

tibus qui noĩe extenſo dicunt᷑ celebrare:non em̃ dicit᷑ con
ſicitur ſed celebꝛatunr.

embrum ſecundum

Onſequenter queritur. vtrum ſilatim pꝰſu⸗
ſceptionem coꝛpoꝛis xpᷣi liceat ſumere cibũ
communem. Et videtur ꝙ non. per h̊ quod
de conſe.di.ij.tribus.interdicitur talis ſum
ptiõ. dicitur em̃ ibi. Qui reſidua coꝛꝑis dñi que in ſacra⸗/
rio relicta ſunt ſumũt.nõ ſtatiʒ ad accipiẽdos cibos ↄmu/
nes est. Et piꝰ.ſi mane dñica poꝛtio editur vſq; ad.vj.ie⸗
iunãt miniſtri ꝗ eaʒ ↄſumpſerũt.Et ſi in tercia vel quar⸗
ta hoꝛa acceperint ieiunent vſq; ad veſperum. ſic ſecrata
ſatiſſactione eterna cuſtodienda ſunt ſacramẽta¶ Cont᷑.

—

—

—

X

5

2.

— — —

ſumpto coꝛpoꝛe rp̃i⁊ ipſis ſpeciebus ↄminutis ſtatim de⸗
ſinit eſſe ſacramentuʒz. cum aũt deſierit eſſe ſacramentum

nulla videt᷑ eſſe ratio quare ſit abſtinendũ ꝓpter ipſum ſa⸗

cramentum: cum iam oĩno nõ ſit. ¶ Pꝛe. poſt ſumptõnez
alioꝝ ſacramentoꝝ quoꝛũcunq; licet ſtatim ſumẽ cibum
coꝛpoꝛalẽ.ſimilit᷑ videt᷑ ꝙ poſt iumptõneʒ buiꝰ.¶ Item ſi

abſtinendũ eſt eo modo quo dictat pdictum decretũ. mul⸗

ti peccãt nõ abſtinendo illo modo.¶ MRñſio. dom ꝙ mul
tum ↄuenit poſt ſumptõeʒ coꝛꝑis xpi aliquantulũ abſtie⸗
re a cibo coꝛꝑali ratõne multiplici. Ana eſt reuerentia ci⸗
bi celeſtis. Alia recogitatõ diuine bonitatis que marime
oſtenditur in buius ſacramenti ↄmunicatõne.Lercia eſt
gratiaꝛũactio ꝓ accepto bñficio.¶¶¶ Ad pꝛimum dðm . ꝓ
ſicut ob reuerentiã ſacramenti ſumendũ eſt ipſum ieiuno
ſtomacho:ſic ꝓpter ipſius reuerentiã abſtinenduʒ eſt poſt
illius ſumptõnem 2 ꝓpter alia iam dicta. Qec eſt ſimile de
boc ſacramento ⁊ alijs qtum ad hoc.minime eniʒ oↄuenit
refectis cibo ſpũali celeſti ⁊ tanto cibo ⁊ tamgloꝛioſo ad
cibos ↄmunes ↄuenire.vnð maxime ↄuenit cibo iſto ſum:

ptio abſiinendo deferꝛe ⁊ ipſum reuereri.4 Ad hoc quod

obijcit. ꝙ multi peccant ⁊c.dðᷣm.ꝙ pᷣdictum decretuʒ do⸗

cet quid requirit honeſtas: non pᷣcipit quid exigit neceſſi
tas. vñ magis eſt inſtructõ ↄgruitatis ꝙᷓ; pceptũ neceſſita:

tis.et marĩe vt opinoꝛ inſtruũt᷑ h̊ editi epuł⸗ minꝰ ſobꝛie
viuẽtes: ꝗlo maxie ↄuenit paſumptõʒ coꝛꝑis xp̃i abſtinẽ.

lembꝛum tercium

Onſequẽter querit᷑.vtrum liceat iuſio plu⸗
ries in vna die ſumẽ coꝛpus rpᷣi. E ſic vide
tur. Sacerdos aptus eſt ad ↄſecranduʒ ra
lone officij ſacerdotalis. Juſtus aptꝰeſt ad

licite põt conſecraꝛe bis in die officij dignitate:ſic ⁊ iuſtus
aptus eſt? licite põt bis in die ſumẽ coꝛpus xpᷣi vite ſan⸗

ctitate. aũt licite põt bis ↄſecraꝛe in die.habet᷑ extra 8

cele.miſſa.Conſuluiſti.a ita ex ꝑte.¶¶ Stez ſacerdos iuſtꝰ

laicus iuſtus ↄueniunt in aptitudine in licita ptate ſu⸗
mendi coꝛpus rp̃i: ſicut licʒ ſacerdoti bis ſumẽ in die:ſi
militer licet laico iunſto.¶ Item Em b. Si quotiẽſcũq; ſãa⸗
guis rp̃i effundit᷑ in remifſionẽ peccatoꝝ effundit. dbeo
ſemꝑ acciꝑe qui ſemꝑ pecco.ſed ſi quia ſemꝑ peccat ſemꝑ

accipe debet vel licite poteſt. ſi bis vel ter in die peccat:
bis vel ter in die ſumere licet. ¶ Item licituz eſt ſimul 2 ſe
mel acciꝑe plures hoſtias ↄſecratas. quare non licet plu⸗
ries acciꝑe illas. 4 Ytem 'm phm. Si ſimpliciter ad ſim
plicit: et magis ad magis ⁊ maxime ad marime. A ſimi⸗
li videt᷑ ꝙ ſi ſeł ad ſeł ⁊ pluries ad pluries: et młtotiẽs ad
multotiens.ſed hbominẽ iuſtum ⁊ paratũ ſemel in die vno
ſumere coꝛpus xp̃i.eſt ſemel oꝑari meritoꝛie:ergo pluries
ſumere in vna die eſt pluries oꝑari meritoꝛie.ergo lʒ plu⸗

ries in vna die ſumere coꝛpus xpi. ¶ Contra.in recoꝛda.

tionez moꝛtis ſiue paſſionis rpᷣi ſumituꝛ coꝛpus xpᷣi ſm ꝙ
habet᷑.j.Coꝛin.xj.̊ cum xpᷣe non niſi ſemel moꝛtuus ẽ.nõ
cebet ſumi niſi ſemel in die. hoc vo conſirmari põt de con
ſe. di. j. ſufficit.ibi dicitur.ſufficit ſacerdoti vnam miſſam
in die vno celebꝛ ig xp̃e ſemel paſſus ẽ ⁊ totum mü⸗
dum redemit.¶ Rñ ſio.dom ꝙ nõ eſt licitũ ſimplici ꝑſo⸗
ne piuries ſumere ĩ die nec ↄmuni ſine neceſſitate. Et hoc
ꝓPter plures cauſas que ſunt deſectus cbite reuerentie:
pſumptio pꝛopꝛie dignitatis:⁊ inſufficientia gꝛatitudis.
Ado hoc enim ꝙ quis ſumat coꝛpus rp̃ᷣi digne.requiritur

cogitatio excellentie ſacramenti vt ex hoc excitetur ad ſu

mendum cum reuerentia. Requiritur etiam reputatio ꝓ⸗

pꝛie indignitatis. vt ex hoc excitet᷑ ad ſumendũ cũ timoꝛe.

requirit᷑ nibilominꝰoſideratio diuine beneficẽtie qᷓ maxv
ma eſt ⁊ multiplex apparet in bñficio huiꝰſacramẽti vt ex
hoc excitet᷑ ad ſumendũ cum gr̃aꝛũactõne. Qui aũt digne
ſumit coꝛpꝰxpᷣi dʒ ſumere cum reuerẽtia ⁊ timoꝛe ⁊ graꝛũ⸗
actõne que ex tribo dictis ꝓueniũt.Et etiã dʒ ſe reputare
inſufficientẽ in reuerentic ex hibitõne ⁊ graꝛũactõne:⁊ de⸗

ſuſcipiendũ ratõne ſanctitatis. ſicut ́ ſacerdos apt? eſt et

lu.

ficientẽ in timoꝛis affectõne. Si hec reqrunt᷑ in ſumptõe

ĩtumcũq; ſit rara:neceſſe eſt oppoſita otingere in ſumpti
one bina vel trina ſi in vna die accedeꝛet.ſcʒ deſectus reue

rentie debite. p̃ſumptio ꝓpꝛie dignitatis. nullo eniʒ modo
ſumeret gs bis in die niſi p̃ſumeret ſe dignũ aliquo mõ.2
inſufficientia gꝛatitudinis ſiue affectionũ gratiarũ. ꝓpteꝛ
pec g ülicitũ eſt ⁊ non ꝑmiſſum in eccłia pluries in die ſu⸗

mere. 4 Ao pꝛimũ ↄtra boc doᷣm. ꝙ nõ eſt ſimile de oſecra
tione ſiue de celebꝛatõne que ſpectat ad officiũ ↄmunis ꝑ⸗
ſone:⁊ de ſumptione ꝑſone ꝑticularis.quia omnis ꝑſona
eo ꝙ ↄmunis eſt.vatõne officij babet neceſſe ſatiſſaceꝛe po
pulo qᷓtum ad ea que caſualiter emergunt. Unge in caſu
aliquo neceſſe habet plures miſſas celebꝛare: et diſpenſa⸗
tum eſt er inſlanti neceſſitate. ſᷣ nulla neceſſitas impellit
ſimplicẽ ꝑſonam ad accipiendũ coꝛpus xp̃i bis in die vna
¶Ex boc patet rñſio ad aliud. quia ex boc ꝙ ſe acerdos ꝗ ẽ
ꝑſona ↄmunis neceſſe habet bis celebrare: neceſſe bʒ bis
ſumere corpus xpi.qð eſt indiſpenſabiliter annexum ipſi
celebꝛatõi de ↄſe.dil.ij. Relatũ.vbi dicit.Certũ eſt ꝙ hi ꝗ
ſacrificantes nõ edunt:rei ſunt dñici ſacramenti.quicun⸗
q;ʒ ſacerdotũ deinceps dinio altarioſ acrificiũ oblaturꝰ
acceſſit ⁊ ſe a ↄmunione ſuſpendit:ab ipſa qua ſe euidẽter
pꝛiuauit gra ↄmunionis anno vno repulſum nouerit ſe.
7 poſt eadem. modis om̃ibo tenendum eſt vt quotienſcun⸗/
qʒ ſacꝛiſicans coꝛpꝰ ſanguinẽ dñi nr̃i ihu xpᷣi in altano i⸗

molat: totiens ꝑceptionis coꝛꝑis ⁊ ſonguinis dñi nr̃i ihu

xp̃ᷣi ꝑticipẽ ſe pᷣbeat.¶ Ad illuð ver bũ Amõ. Si quotienſ
cunq; ⁊c.ptʒ rñſio ex ſupꝛadictis.qꝛ intelligit ſemꝑ cebeo
acciꝑe.i.ſemꝑ tebeo eſſe pᷣparatus ad ſuſcipiendũ et boc
verum eſt. nec tamẽ bis vel ter debet acciꝑe in die.¶ Ad il
lud quod obijcit᷑.ꝙ licet ſimul et ſemel acciꝑe plures ho⸗
ſtias ⁊c. Dicendũ ꝙ ſi vna vice ſumant᷑ plures boſtie con
ſecrate nõ eſt niſi vna ↄmunicatio.ſed ſi vicibus diſtinctis
ſumerent᷑ diſtincte: 2 diuerſe eſſent ſumptõnes ⁊ ↄmunica
tiones.4 Ad aliud dicendũ.ꝙ illa ↄſideratõ phᷣi bic ñ ha
bet locum. tenet em̃ in his que ſe ↄlequunt᷑ ꝑ ſe.ſicut ſi ca⸗
lidũ calefacit ⁊ magis calidũ magis.ſᷣ oꝑari meritoꝛie ñ
ſe babet ꝑ ſe ad ſumẽ coꝛpꝰxp̃i:ſed ad digne ſumẽ. Sed ſi
qo bis in die ſumeret nõ digne ſumeꝛet:quia nõ ſumẽt cuz
debita reuerẽtia ⁊ ſufficienti reputatiõe ſue indignitatis.
Vnde iſiud argumentuʒ non valet.ſumere pluries corpꝰ
xp̃i eſt pluries operari meritoꝛie: ergo pluries ſumere in

eadem die. „
embꝛum quartuũ

Onſequenter querit᷑.vtrum neceſſe ſit ſacer
dotem totiẽs municare ſiue ſumẽ coꝛpꝰrp̃ᷣi
quotiẽs celebꝛat. ſic:videt᷑. ꝑ ea q̃ ſuᷣſũ

ſacerdos nõ teneat᷑ niſi ſemel in die celebꝛare miſſaʒ ⁊1 con
ſecraꝛe coꝛpꝰdñi:tñ ↄpellente neceſſitate licite põt plnries
Sitr videt᷑ ꝙ licet ſacerdos quotiẽſcunq; celebꝛat teneat᷑
ſumere coꝛpus rpᷣi.occurꝛẽte neceſſitate licite põt celebꝛa⸗
re ⁊ nõ ſumere coꝛpꝰ xp̃i · vt ſi foꝛte accideret ꝙ aligs ſubi⸗
to laboꝛaret in extremis? inſtanter peteret coꝛpꝰ xp̃i mul
tis aſtantibus qui ſcandalizarentur niſi ſibi diſi penſaret᷑.
bec innoteſcerẽt ſacerdoti quaſi in fine miſſe anteꝙ ſum
pſiſſet coꝛpus domini. hac inſianti neceſſitate vel cõſimili
videtur ꝙ ſacerdos poſſet hoſtiam conſecrataʒ daꝛe infir⸗
mo ⁊ a ↄmunicatione ſeipſum ſuſpendere.¶¶ Item de duo
bus malis minus malũ ẽ eligendũ. licitũ ⁊ bonuʒ ẽ hoc
eligere. Sed qui conſecrat in pctoↄſecrando peccat ſumẽ
do coꝛpus rpᷣi ſimiliter peccat ſed minus peccatum eſt ſe⸗
mel peccaꝛe ꝙᷓ bis:ergo hoc eſt preeligendum. ̊ bonum ẽ
ceſſare a communione completa ↄſ. ecratione.quatenꝰnon
peccet niſi tm̃ conſecrando ⁊ non peccet coꝛpus chriſti ſu⸗
mendo. Itẽ illicitum eſt ſimplici ꝑſone bis in die ſume⸗
re coꝛpus xp̃i ꝓpter reuerentia ſacramẽti. Similiter vide⸗
tur ꝙ ꝑſone ↄmuni ⁊ ſacerdoti.cuʒ teneat᷑ ſe hr̃e in maioꝛi
reuerẽtia ꝙᷓ ſimplex ꝑſona.ergo videtur ꝙ etſi neceſſe ba⸗

;

pta ſunt de ↄſe. di.ij. Relatũ. 4 Contra lica

beat bis celebꝛare in die:licitum eſi ſibi et aueniens ſuſpẽ
dere ſe vt niſi ſemel coꝛpus rpᷣi accipiat.¶ Rñſio. ꝙ to⸗
tiens ↄmunicandũ eſt coꝛpꝰdñi ⁊ etiã ſanguĩs a ↄſecrante

quotiens fit ↄſecratõ.vt babet᷑ de ↄſe.di.ij. Relatũ.Cuiꝰ
ratio eſt. quia ↄmunicatõ eſt ↄplementũ ſacriſicij et ꝗᷓtuʒ
ad ſignũ.EIñ Aug.li.ſen. ꝓſperi.Et babet᷑ de aſe. diſt.ij.
obi dicit. dum frangit hoſtia dũ ſanguis de calice in ore
fidelium fundit᷑:quid aliud qᷓ; dñici coꝛꝑis in cruce ĩmo⸗/
latio eiuſq; ſanguĩis de latere effuſio deſignat᷑.et qᷓtum ad
efficaciã. In ſacramentali em ſumptione ↄplete habet ef⸗
fectus ipſius ſacramenti in digne fuſcipiente.quia ſum
ptio eſt ↄplementũ ↄſecratõnis:nõ eſt licitũ conſe ecrare ſi⸗
ne ſumptõne. Unde de ↄſe.di.ij.iRelatũ.Quale erit ſacꝛi
ficium.cui nec ipſe ſacrificans ꝑticeps eſſe dinoſcit᷑.q.d.
nõ eſt ↄpletum ſacrificiũ.hoc aũt patet ex ipſo dño ꝗ inſti⸗
tuendo hoc ſacramentum non ſolummodo panem ↄſecra
uit ſed ſumpſit oſecratum. VUnde vt dicit᷑ in canone pꝛeta
cto.ꝗ ſacrificantes non edunt:rei ſunt dñici ſacramẽti.qꝛ
ipſum ſacramentũ non ↄplent.immo ipᷣm beneficiũ ſacra
menti irꝛitum faciũt.¶ Ao pꝛimũ dom.ꝙ in caſu ꝓpoſito
nõ eſt licitũ ſacerdoti ſuſpendere ſe a ↄmunione.ĩmo põt
hoſtiã diuidere ⁊ vnam ꝑtem ſumere ⁊ de illa ꝑte ſatiſtacẽ
infirmo. ¶¶ Ao alind dom.qꝙ in caſu ꝓpoſito non eligitur
minꝰmalũ dæ duobo ſed mains:qꝛ plus peccaret ſi non ſu
meret ꝙ ſi ſumer et. 4¶ Ad illð qð obijcit᷑ de reuerentia ⁊2c.
dicendũ ꝙ in caſu ꝓpoſito nõ recõpenſat᷑ pcẽm qð ↄmitti⸗/

tur ex hoc ꝙ nõ ſumitur coꝛpus dñi ꝑ reuerentiã que ex/

hibe᷑ ex eodem.quia non ſumere eſt pctm graue.inſuffici
entia reueꝛentie ex ſumptione in caſu tali cõcurꝛentibus
alijs que reꝗruntur ad dignam ſumptõem nõ eſt reputan
qum pcĩm niſi ſoꝛte leue vt videtur.
embꝛum quintum
Onſequenter nin actus maducan:
di ſit videndo vel maſticando vel guſtando
ME videndo videt᷑ ſic. Cibo iſte eſt vere cibo
Laie nõ coꝛꝑis:ſᷣ aĩa nõ cibat᷑ maſticando vel
ſice aliquo mõ ſed aſpiciendo ſiue videndo eo em̃ ꝙ eſt cibo
ſpũalis et ꝙ cibatur ſpũale maxime dʒ ſumi in vſum ſen⸗
ſu illo ꝗ eſt maxime ſpũalis ſcilʒ viſu.⸗¶. Item xpc in pr̃ia
iniꝙtuin videbit᷑ erit refectio ↄpꝛebenſoꝝ ⁊ ſolum inꝗtuʒ
huiꝰquia viſio eſt tota merces igitur debet eſſe refectò via
toꝛum inqᷓtum videtur.¶ IJOtem ↄpꝛehenſoꝛ cibat᷑ videndo
Fm veritatẽ:igitur viatoꝛ debet cibari videndo ꝑ ſimilitu
dinẽ.ſpẽs eĩ panis ſimilitudinẽ xp̃i gerit vt ſumit᷑ in hoc
ſacramento.¶ Itẽ aug. VUt quid paras ventrẽ crede 1 mã
ducaſti.qð intelligitur de mãducatõe ſpũali.ſ.fide.igituꝛ
2 ſacram̃talis dʒ eẽ viſione coꝛꝑali vel quare nõ.4! Itẽ ſi
ſpecies ſub qua eſt coꝛpus xpᷣi maxime et ꝓpꝛie ẽ obiectuʒ
viſus ⁊ magis ꝙᷓ guſtus.quia coloꝛ videtur ꝓpꝛie:guſtus
aũt nõ ? niſi gꝛoſſe ſubſtãtie.quia etſi ſapoꝛ ſit obiectũ gu
ſtus:nõ guſtatur ſapoꝛ ſʒ ſapidum:ſʒ coloꝛ ꝓpꝛie videtuꝛ:
igitur ſi ſacramẽtalis manducatio ẽ ꝑ miſterium ſenſus:
ꝓpꝛie debet eſſe ꝑ viſum.¶ Item cũ vtraq; manducatio.ſ.
ſacrametalis ⁊ ſpiritualis fiat ꝑ fidem. fides aũt ẽ ex au⸗
ditu Ro. x. videtur ꝙ ſacramẽtali mãducatõe ⁊ ſpiritua
li debet potius weſeruire ſenſus audituo: ꝙ guſtus vel vi⸗
ſus. Cõtrarium huius patʒ er diſpenſatõe dñi. nõ em̃
edit diſcipulie ſuis coꝛpus ſuum ad videndũ ſed ad gu⸗
ſtandũ.¶ Rñſio.multiplexẽ rõ quare ſumptio ſacramẽ⸗
talis habeat fieri ↄmededo. Ana ẽ expᷣſſo repñtatio moꝛ⸗
tis rpᷣi.hoc em̃ ſacramentum ẽ ſignum ſiue ſacramentum
moꝛtis xp̃i. Vñ hoc facite in meã ↄmemoꝛatõz. luce.xxij.
vulneratio at᷑ coꝛꝑis ⁊ effuſio ſanguinis xp̃i expꝛeſſius ſi⸗
gnificatuꝛ ſm ↄmeſtionẽ quã ꝑ aciũ alterius ſenſus. ñ
moꝛs rp̃i dicitur cõmeſtio.p̃s.Zelus domus tue ↄmedit
me.glo.id ẽ fuit mihi cauſa moꝛtis. Alia ẽ expꝛeſſioꝛ repᷣ⸗
ſentatio effectus ſacramẽti qui ẽ roboꝛatio anime. hoc at᷑
ſacramẽto datur robur aĩe ad reſiſtẽdũ 2 ad ꝓficienduz

AMaius eĩ pᷣſtatur robur er vſu guſtus q alterius ſenſus

Item vſus alimẽti magis deſeruit vnioni membroꝛũ ĩ coꝛ

poꝛe ⁊ oↄſeꝛuatõi in vnione et augmẽtatõi que exerceri ha
bet ꝑ guſtum ꝙᷓ vſus audituo vel viſus.qma igitur h̊ ſac
mẽtum ẽ ad ↄſeruandũ vnionẽ membroꝛum rp̃i miſiici.2⁊

ad augmentum vnionis ⁊ ↄſeruatõis ⁊c. Pꝛeterea.om̃is

ſacramẽtalis ſumptio cuiuſcũq; ſacramẽti ẽ quo cõfertuꝛ
gratia delens culpã:ẽ ꝑ ↄiunctõem coꝛpoꝛalẽ ſacramenti

cum ſuſcipiẽte.⁊ hoc requiritur quia debet ſuſcipiens ſa⸗

cramẽtum bumiliare ſe ſub creaturis inferioꝛibo:ſicut in
peccãdo humiliauit ſe ponẽdo creaturã inferioꝛẽ inter ſe
2 deũ:cũ veberet immediate ↄiungi deo.hec bumiliatõ ñ
fieret in ſolo aſpectu elemẽtoꝝ huius ſacramẽti ſicut fit ĩ
goſtu. Dicẽdum igitur ad pꝛimo obiectũ ꝙ licet cibus
it ſpiritualis ⁊ quod cibatur ſpirituale:nõ ꝗpter hoc de
bet fieri ꝑ ſenſum maxime ſpiritualẽ:ſʒ ꝑ ſenſum cꝰvſus
marime deſeruit ſpiritui ſiue ſpiꝛituali refectõi.ſ.guſins
Elſus em̃ guſlus maxime deſeruit ſpirituali refectõm.qꝛ
expꝛeſſius repñtat ea ꝓpter que inſtitutũ fuit ſaciamentũ
iſtud. Quod igitur dẽ ꝙ anima nõ cibatur maſticando
hmõi nõ eſt veruʒ:ĩmo magis qᷓ; videndo:eo ꝙ hoc mõ

expꝛeſſius ſignificatur anĩe rõ quare datur cibus bmõi.

Ao hoc quod obijcitur. ſola viſio ẽ refectio in patria
⁊c. Dicẽdum ꝙ viſioni que eſt ꝑ ſpeciem in patria reſpon
det illa que fidei ẽ.ſed viſio que eſt tota merces ñ ẽ cõple⸗
ta in ſola ſpeculatõe:ſed in experientia guſtus cui reſpon

tt in via fides nõ vt ẽ ſolum in cogitatõe: ſed vtẽ oꝑans

E dilectõem.ad gał.v.⁊ hec viſio.ſ.fidei oꝑãtis ꝑ dilectõ
nẽ maxime reficit aĩam in via. Vnde ex ↄꝑatione pᷣdicta
nõ ſequitur ꝙ refectio que habetur ex manducatõe huiꝰ
ſacramenti:debeat eſſe ꝑ viſionẽ buius ſacꝛamenti.⸗.d
aliud quod obijcitur.ꝙ ſicut apꝛehenſoꝛ cibatuꝛ videndo
ſm veritatem:ſimiliter et viatoꝛ ſᷣm ſimilitudinẽ ⁊c.Re
ſponſio.hoc verum eſt ſᷣm ſimilitudinẽ enigmaticã et ſpe
culaꝛẽ.ſᷣm quã ẽ viſio fidei.hec em̃ viſio illi reſpondet que
eſt in patria.vñ peccatum ᷣm cõſequens ẽ in angumẽto.
4Ad illud quod obijcitur.ꝙ ſpiritualis manducatio eſi
E viſionẽ ſpiritualem ⁊c. Oicẽdum ꝙ hoc nõ opoꝛtet.mã
ducatio ſpiritualis que ẽ vnio cum coꝛpoꝛe miſtico:cõue
nit cũ viſione ſpiꝛituali que eſt fides:quia hmõi viſio ma
rime diſponit ad hmõi vnioneʒ. Vñ quia ſacramentalis
manducatio oꝛdinata ẽ ad ſpiritualẽ.⁊ ſacꝛamentalis mã
ducatio habet fieri vſu illius ſenſus qui marime diſpõit
ad manducatõem ſpiritualem. Elſus autẽ guſtus maxĩe
diſponit eoq; expꝛeſſiue repñtat ea ꝓpter que ẽ hoc ſacra⸗
mentum. Ad hoc qð obi cituꝛ.ꝙ fides eſt ex auditu ⁊c̃.

Dicenduʒ ꝙ hec manducatio eſt mediante fide habita ex
auditu. ñ auditꝰdeficit illi ſeʒ fidei qua mediãte ẽ man

ducatio ip̃a. Vñ auditus inqtum fides eſt ex auditu pce,
dit ipſam manducatõneʒ.nõ ergo ratõne qua fides eſt ex
auditu. manducatio illa debet eſſe audiendo:ſed potiꝰco⸗
medendo.ratione multiplicis expꝛeſſionis que magis con
uenit vſui ꝙ alteriꝰſenſus.

embꝛum ſextum

Onſequenter querit᷑.vtꝝ peccator peccet vi
dendo coꝛpꝰxp̃ᷣi. O ſic:videt᷑.qꝛ peccatoꝛ eo
ꝙ eſt indignꝰ peccat mãducando coꝛpꝰxpᷣi.
ſed ſicut pctoꝛ indignꝰ eſt mãducare: ita eſt
indignꝰ viderł:ꝙ peccat videndo ſiẽ manducãdo.4 Item
j. Reg.vj.legit᷑ ꝙ bethſamite ꝑcuſſi fuerũt qꝛ videbant ar
cham dñi.Et ratio eſt.qꝛ peccatoꝛes fuerũt et indigni vi⸗
dere archam.multofoꝛtiꝰdigni ſunt ꝑcuſſione peccatoꝛes

reſpicientes ipᷣm ſacr̃m ſiue Loſtiã ↄſecratazʒ. ſub q̃ latent
ſecreta diuina.ſed ſi digni ſunt ꝑcuſſione.hoc non eſt niſi
qꝛ peccant reſi —— KE ontra. ab eccłia inſtitutũ eſt
vt coꝛpꝰxpᷣi imediate pꝰoſecratõeʒ ĩ altum eleuet᷑ vt videa
tur ⁊ ſaluatoꝛ adoꝛet᷑.et non tĩ a iuſtis ſed ab omnibo: q̊

inſt picere coꝛpus xp̃i intentione adoꝛandi nulli eſt illici

.

Rſio.ꝙ licitum eſt peccatoꝛi inſpicere coꝛpus xpᷣi ea
intentõne qua inſtitutũ eſt ab ecclia. quia ex iſta inſpecti⸗
one ſacramenti accidit cõmodum inſpicienti. non tm iu/
ſto immo etiaʒ pctoꝛi.tũ ex ponderatione caꝛitatis ſalua⸗

¶ Mueſtio

toꝛis:tũ ex ſubuentione beneficij reꝑatoꝛis:tũ ex recoꝛde⸗
tõne paſſionis redemptoris. hec eniʒ debet ⁊ iuſius pec⸗

catoꝛ in coꝛpoꝛis xp̃i intuitõne recoꝛdari. quantuʒ fuit be
neficium reꝑationis.quanta paſſio redemptonis.quanta

caritas ſaluatoꝛis. ¶¶ Ud pꝛimum quod obijcituꝛ. dicendũ

ꝙ non eſt ſimile de guſtu et aſpectu. quia eniʒ aſpectus eſt
in diſtantia et guſlatio ĩ incõiunctõe:non eſi tanta irreue
rentia in inſpectõne peccatoꝛis quanta eſt in guſtu.nec cõ
temptus.quia illa que eſt in guſtu moꝛtalis eſt: que in vi⸗
ſu venialis vel nulla.immo meritoꝛia frequenter:quia ex
citatur deuotio frequenter inſpicientis et exauditur et in⸗
funditur et gratia. ꝓpter quod in manducatõne ſacramen
tali confertur gratia ſpiritualis.ec manducans pꝛepa⸗
rat ſe ad digne ſuſcipiendum immo ꝑſeuerat in peccato.
graui negligentia damnandus eſt ꝓpter hec duo ſcilicʒ in

irꝛeuerentia et negligentia grauiter peccat manducans ĩ

peccato: non autem videns.licz ergo peccator ſit indignꝰ
videre ſicut eſt indignus manducare:non tamen vidẽs in
curꝛit offenſaʒ ſicut manducans.. Ad illud qð obijcitur
te bethſamitis.dicendũ ꝙ non fuerũt ꝑcuſſi quia viderũt
archam: ſ̊ quia pᷣceptũ fuit ne nuda videretur. VUnde.iiij.
NMumeroꝝ pᷣcipiebat᷑ vt in amotõne caſtroꝝ aaron et filij
eius ingrederent᷑ tabernaculuʒ et inuoluerent archam et
vaſa.et ſic inuoluta traderentur ad poꝛtandum. Vnde vi
dentes eam nudam ſiue diſcooꝑtam: fecerũt contra pꝛece
ptum. Pꝛeteꝛea illa. ꝓhibitio non fuit eis facta in ſignum
non videndi coꝛpus xp̃i:ſed in ſignum ꝙ ſimplicioꝛibo nõ
licet archana dni ꝑſcrutari:que in ſacra latent ſcriptura
que ꝑ archam ſignificatur. Vnde pꝛouerb.rxv. NParſcru
tatoꝛ maieſtatis oprimetur a gloꝛia. dupliciter enim eſt

videre maieſtatẽ dei.ſcʒ per ſidem:et ſic videre licet omni⸗/

bus.Alio modo ꝑ ſcrutiniũ:et hoc non licet niſi ꝓuectis
et inſtructis in diuina ſcientia. VUnde ſignanter dictum ẽ
ꝙ ꝗnq; milia te plebe ꝑcuſſa ſunt.quia ſcrutiniũ ſecreto⸗

rum non datum eſt his qui ſunt de plebe.quibus debʒ ſuf

ficere ſcrutinium eoꝛum que cadunt in cognitõnem quin⸗

lembꝛum ſeptimum

Onſequenter querit᷑.vtrũ liceat peccatoꝛeʒ
vel laicum in aliquo caſu tangere coꝛpꝰ xp̃i.
HVꝛ non:videtur ſic.Qui pᷣſumit id quod eſt
ſpeciali oꝛdini deputatũ ⁊ appꝛopꝛiatũ vſur
fe nõ eſt. ſed tangere coꝛpꝰ xp̃i eſt ꝑſonaruʒ ad
acros oꝛdines ꝓmotaꝝ ⁊ maxime ſacerdotũ: ̊ quicunq;
laicus boc attemptat:peccat cũ pᷣſumat qð ad ſe non ſpe⸗
ctat.¶ Item mai eſi tangẽ ipᷣ̃am rem focta qᷓ; e ſignũ.ſed
Oʒza ꝗ immũderat ſᷣm legem(qꝛ cognouerat vxoꝛẽ ſuam
nocte vt dr)peccauit tangendo archã.quod patet.quia a
dño interfectus fuit:q̊ multofoꝛtiꝰ peccatoꝛ qui coꝛpꝰ xpᷣi
tangit. Mec videtur ꝙ in aliquo caſu poſſit: qꝛ oʒa tetigit
archaʒ ne caderet ſicut.ij. Reg.vj.g̊ ⁊c. ¶ Item plꝰabhoꝛ
ret deꝰfetoꝛẽ pcti qᷓ luti:q̊ pꝛo maioꝛe debitoꝛe bʒ ꝙ a pec⸗
catoꝛis maibo ↄtrectet᷑:qᷓ; ꝙ ĩ lutũ deijcit᷑ vel a bꝛutis aĩa⸗
libo ↄculcet᷑.Sᷣ videt᷑ ꝙ in nullo caſu dʒ hõ peccatoꝛ pꝛeſu⸗
iſſimum xpi coꝛpus pollutis maniboptrectare.
Contra.ꝗ ꝓmittit cibũ naturalem ad vſum humanuʒ
aptuʒ inutiliter deꝑire peccat ſi poſſit colligere. ſm illud
dñi. Colligite fragmenta ne ꝑeant.ſed cibo coꝛꝑis rpᷣi eſt
multo nobilioꝛ: ̊ qui põt ipſum cum ceciderit ne ꝑdatur
colligere tenetur.ſed qui facit illud ad quod tenet᷑ nõ pec⸗
cat:ergo ⁊c. ¶ Iteem ſicut tenet᷑ quis dũm ſuum honoꝛare
ita tenet᷑ inhoneſtam eiꝰcollocatõem impedire. pctoꝛ vi⸗

no coꝛpꝰxp̃i in luto ſi nõ ſit qui amoueat: tenet᷑ remoue
re.ᷓ ⁊c.¶ Ed hoc dðm ſine pᷣiudicio. ꝙ laicus et ſacdos
peccatoꝛ in caſu tangi pñt coꝛpus xpᷣi. Herbigr̃a.ſi iaceret

in luto vili vel alicui vbi eſſet expoſituʒ poꝛco vel cani ad

comedendũ.2 ſacerdos peccatoꝛ vel laicꝰmotꝰfide ⁊ reue
rentia ipᷣm tolleret ⁊ poneret loco competenti :n peccaꝛet
4Ao illud qð obijcit᷑.ꝙ; tangere coꝛpꝰ rp̃i eſt perſonaruʒ

luj.
ꝓmotaꝝ ad ſacros oꝛdines ⁊c. Dicendũ ꝗ boc verum eſt
qtum ad ea que ſpectãt ad ↄſecratõeʒ diſ penſatõeʒ. tan⸗
gere em̃ coꝛpꝰrp̃i ad diſpenſanduʒ i lino alicui vel vt exer
ceat aliꝗd circa illud qð adoↄſecratõeʒ ptineat:eſt ſolnz ꝑ
ſonaꝝ oꝛdinataꝝ: ſed tangere illud vt amoueat᷑ a loco vi⸗
li dũmodo tanges moueat᷑ ſide ⁊ reuerentia: licet a laico.
Ad aliud dicenduʒ. q oʒa ꝑcuſſus fuit.quia ↄtra prece
ptum dñi fecit quia pᷣceperat ꝗ ſoli ſacerdotes archs ker⸗
rent nec licuit alicui ipam ↄtingeꝛe niſi eſſet mundus. bec
aũt ratio ẽ alis q̃re ꝑcuſſus fuit oʒa.ꝛe.oʒa geſuit figu
ram ſacerdotũ immundoꝝ ꝗ celebꝛantes in imũdicia pcti
ꝑcutiendi ſunt moꝛte ſpũali. Ao illud qð licet dominus
magis abhoꝛreat vilitatẽ pcti qᷓ luti.2 lcet ſibi diſpliceat
ptractatio a manibo pctoꝛis ſcʒ in ↄſecratõne diſpenſa⸗
tione nibilominoplacet ſibi reuerentia exbibita in amoti

one coꝛpoꝛis a loco vili in caſu pꝛetacto.
¶ Lueſtio.liij de actu man/

in ↄꝑatione ad manducatum.

Onſequenteꝛ que/

ritur de actu manducandi in compara⸗
tione ad manducatum. ι rimo queri⸗
tur vtrũ liceat ſumere coꝛpus xpᷣi ſbõᷣ ſpe⸗
ie panis tm̃:ſine ſumptõne ſub ſpẽ vini.
Scðdᷣo vtrum coꝛpus xp̃i ſumptũ intret ventrem. Cercio
vtrum eijciat᷑ ꝑ vomitum. Quarto vtrũ ſub ꝓpꝛia ſpẽ ſcilʒ
carnis ſit ſumenduʒ. Quinto de reditõne ſpecie panis pꝰ
corpus ſumptum.

embꝛum primum

Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ ſic.· Cum dñs ihs in to⸗
ia integritate ſua cõtineat᷑ ſub vtraq; ſpecie
ſcʒ panis et vini.videtur ꝙ ſufficiat illud ſu
mere ſub vna ſpecie.vt eĩ ſupꝛadictum eſt.
coꝛpus ⁊ ſanguis anima ⁊ diuinitas in xpo inſeꝑabiliter
vnita ſunt.¶ Iem in ſpũali manducatõne ſufficit credeꝛe
a venerari dominum ihm xpᷣm ſub vna ſpecie.et ſic credi⸗

ducꝗ

tum ? veneratum eſt ſpiritualiter manducare ⁊ ad ſalut?ẽ?

ſimiliter videt᷑ de ſacramentali manducatõne ⁊c ¶ Con
tra.de conſe.di.ij.ↄꝑimus. ſic ſumentes iudicant᷑ fei ꝑec⸗
cati ſacrilegij.dicitur em̃ ſic:com ꝑimus ꝙ quidaʒ ſumpta
tm̃modo coꝛpoꝛis ſacri poꝛtiõe.a calice ſacri cruoꝛis abſti
neant.qui ꝓculdubio neſcio qua ſuꝑſtitõe docentur aſtri:
gi. aut integra ſacramenta ꝑcipiant aut ab integris arce
antur. quia diuiſio vniꝰeiulſdemq; miſterij ſine grandi ſa
crilegio non põt ꝑuenire.¶ Item dñs in inſtitutione buiꝰ
ſacramenti diſpenſauit coꝛpus ſuuʒ ſub ſpecie panis ⁊ vi
ni. ex quo videt᷑ ꝙ ad hoc ꝙ ſufficienteꝛ diſpenſet᷑ ⁊ firma
tur:ꝙ hoc debeat fieri ſub duabo ſpeciebus.¶ Item corpꝰ
xp̃i nõ eſt ſacramentaliter ſub ſpecie vini.neq; ſanguis eiꝰ
ſub ſpecie panis.ad hoc ̊ ꝙ ſacramentaliter ſumat᷑ xpᷣe:
neceſſe eſt ꝙ ſumat᷑ ſub duabus ſpeciebo: cum nõ ↄtineat᷑
ſacramentaliter ſub vna. Item põt queri.ſi boc ſacmẽ⸗
tum habeat eangem efficaciam ſumptuʒ ſub vna ſpecie et
ſub duabus ¶ Kunſio. dicendum ꝗ; quia ypᷣc integre ſu⸗
mitur ſub vtraq; ſpecie bene licet ſumere coꝛpus rpᷣi ſub
ſpecie panis tm̃ ſicut fere vbiq; fit a laicis in eccleſia.
autem dicit canon ibi.Com ꝑimus ⁊c̃.intelligitur de con
ficiente. Eccleſia autem iſtud ſacramentuz diſpenſaꝛe cõ⸗
ſueuit ſub ſpecie panis tm̃.tum propter ꝑiculum effuſio⸗
nis quod foꝛte accideret ſi ſubſpecie vini diſpenſaꝛet. tum
pꝛopteꝛ vicij inſidelitatis amotõnem quod ſe nõ in merito
ſimplicium mentibus ingereret: ſi ſemper ſub ſpeciebus
panis et vini daretur.quia ſi ita fieret:poſſent ſimplicio.
res credere ꝙ chriſtus non contineretur integre ſub alte-
ra ſpecie ſicut ↄtingit mic; nde aliquibus religioſis pe
tentibo et inſtantibus vt ſub vtraq; ſpecie ſumerent ſacrm
ſacerdote qͥdã pio cantante.cũ facẽt fractõʒ ↄcauũ patene
totũ viſuzʒ eſt repleri ſanguĩe.ad quod obſiupuerũt ipſe et

circũſtantes.̊ eum coniũgeꝛet partes hoſlie totum viſum

eſt reintrare ⁊ petitioni ⁊ temptationi illoꝛum penitus fu

it ſatiſſactum.¶! Ao illud quod obijcitur e diſpenſatõne
domini. Bicendum ꝙ dominus inſinuauit modũ quo de,
buit a conficiẽtibus ſumi.ANDodum.n. oſtendit ↄficiendi
ſumẽdi. pter quod ↄueniẽter diſpenſauit ſub duabo ſpe
cieho. Pꝛe. licet illa ſumptio q̃ eſt in accipiendo ſbᷣ vna ſpẽ
ſufficiat: illa tamẽ que eſt ſub duabus eſt maioꝛis meriti
tum ratõne augmẽtatõnis deuotõnis:tũ ratione ſidei di⸗
latatõnis actualis:tũ ratõne ſumptõnis ↄpletioꝛis.⸗ Ex
bis patet rñſio ad queſita quia ſumptio ſub vtraq; ſpecie
quẽ modum ſumendi tradidit dominus eſt maioꝛis effica
cie ⁊ ↄplemẽti.ecclia tamẽ vtitur alio modo ꝓpter cauſas
pᷣtactas.de his ſupᷣ in queſtione de integritate buiꝰſacra⸗
menti.

WMlembrum ſecundum
BOnſequenter querit᷑. vtrum euchaꝛiſtia in⸗

tret ventrẽ ſicut ceteri cibi. ſic:videtur.
Clemẽs papa de ↄſe.di.ij.c.tribus.Qui re⸗
. ſidua coꝛꝑis dñi que in ſacraꝛio relicta ſũt
ↄſumunt.nò ſtatim ad accipiendos ↄmunes cibos ↄueni⸗
ant ne putent ſancte portõni miſceri cibum: qui ꝑ callicu
los digeſtus in ſeceſſum emittitur.calliculos vocat occul⸗
ios meatus.ſed ſi dominica poꝛtio in ventrem nõ iret:non
videretur ꝙ opoꝛteret ieiunaꝛe poſt ſumptionem. 4 Item
Heda de ↄſe.di.ij. Si quis ꝑ ebꝛietateʒ ⁊ voracitatem eu⸗
chaꝛiſtiam euomuerit.xl.diebus peniteat. Clerici vel mo
nacbi.dyaconi vel pᷣſbiteꝛi.lxx.diebus peniteant.Epiſco
pi.lxxxix.Si pꝛo infirmitatis cauſa euomuerit.vij.diebo
peniteat.Ex his patʒ ꝙ quis põt euomere coꝛpus chꝛiſti
igitur intrat in ventrẽ.¶ Item quaꝛe ponendum eſſet non
intrare cum nullam ↄtrahit immundiciam ex introitu hu
iuſmodi.4 Item frequenter collocatur in vaſe aꝛtiſiciali
longe deteꝛioꝛe ⁊ minus pᷣcioſo qᷓ; ſit coꝛpus ſiue venteꝛ ho
minis.quod ꝗᷓ accidit inconueniens ſi intret ⁊c̃.¶ Itẽ cor
pus rxp̃i nõ dicit᷑ ſacramentaliter mãducaꝛi pter maſtica

tionẽ ſpẽi panis.on ꝗq̊ ſufficit maſticatõ ad hmõi mãdu,.

catõeʒ hic reqritur incoꝛꝑatio.ſᷣ ſi ſpẽs panis traſmittere
tur in ventrẽ.cum erũñte ſpecie exiſtit coꝛpꝰxp̃i:q̊ ꝛc.q¶ Itẽ

ſi coꝛpꝰxp̃ᷣi mãducat᷑.&̊ incoꝛꝑat᷑ ergo trahicit᷑ in ventꝛeʒ.
Contra. MMath.xv. Om̃e qð intrat in os in ventrẽ va⸗
it ⁊ in ſeceſſuʒ emittit᷑.̊ ↄſtat ꝙ coꝛpꝰxp̃i nõ emittit᷑ in ſe

ceſſum quia nõ digerit᷑ in ventre aliquo mõ.¶! Itezʒ vbicũ
q; eſt coꝛpꝰrp̃i ibi eſt adoꝛandꝰ.̊ nunqᷓ eſt adoꝛandus in
ventre homis.g̊ ⁊c.¶ Item coꝛpus rpᷣi non eſt cibus ven⸗
tris e̊ mentis.ergo nõ trahicitur in ventrem. hoc ideʒ po
teſt haberi ab AUmb.de ſacra.Qon eſt iſte panis qui vadit
in coꝛpꝰ:ſ̊ panis vite eterne qui anime ſubſtantiam ſulcit
Et Hug.Cibus iſte anime eſt nõ coꝛꝑis.venit ad te vt gu
ſtetur:nõ vt incoꝛpetur.¶¶ Item Hug.de ſcẽo Uic.dic tibi
cor tuũ.ꝗo factũ eſt de coꝛꝑe xpᷣi.poſiq ſumpſi illð ⁊ man⸗

ducaui.audi.coꝛꝑalẽ xpᷣi pñtiam q̃ris: in celo quere vbiẽ

xpᷣe ad dexterã patris.¶¶ Item ibidem. OQñ in manibus ſa
cramentum eius tenes coꝛꝑaliter tecuz eſt. deniq; in viſu
in tactu.in ſapoꝛe coꝛꝑaliter teeũ ẽ.qdiu ſenſu coꝛpoꝛalis
afficitur: pñtia coꝛꝑalis nõ aufert᷑. Poſtqᷓ autem ſenſus
coꝛꝑalis peipiendo deficit: deinceps coꝛpalis pñtia querẽ
da nõ eſt.ſ̊ ſpũalis retinẽda.iſpenſatio completa eſt. ꝑfe
ctum ſacramentum virtus manet.xpc de oꝛe ad coꝛ tran/
ſit. melius ẽ tibi vt eat in mentem qᷓ in ventrem tuuʒ. cibo
iſte aĩe nõ coꝛꝑis eſt. hec Hug. Erx hoc patʒ ꝙ dicit queꝛe

in celo:videt᷑ ꝙ non tranſit in ventrẽ ñſio.circa boc

.

diuerſi diuerſa ſentiũt. Quidã eniʒ direrũt.qꝙ non ſolum
in ventrẽ:ſed etiã vadit quocunq; ille ſpẽs deferunt᷑.ſalua
illaꝝ natura ſiue in ventrẽ ſuis ſiue in locum immunduʒ
Aliqui dixerũt.ꝙ non ſolum in ventrẽ homĩs vadit ſᷣ ibi
manet quouſq; refectõnis oꝑatio ↄpleat᷑. Aliqui dixerũt
ꝙ ad ventrẽ ꝑpuenit ⁊ manet ibi v q;quo ſumptio comple⸗

ta ſit amplius nõ moꝛatur. Aliqui dixerunt ꝙ ſoluz eſt

S

cum illis ſpeciebo ꝙdiu ſunt cum aliquo ſenſu vt vilſu vel
guſtu.⁊ hoc dicũt quod ſenſit Hug.vt vidr̃ ex dictis. Ra
tio aũt diuerſitatis haꝝ opinionũ hec eſt. Om̃es enim in
boc ↄſentiunt.ꝙ tãdiu eſt coꝛpus xp̃i in illis ſpeciebus qᷓ;
diu eſt ratio ſacramenti. Dicunt igit᷑ pꝛimi ꝙ ſpẽs panis
ↄſecrati tãdiu eſt ſacramentũ:qᷓdiu eſi ſpẽs panis.cũ vir
tus ↄſecratõnis ipᷣ̃am reſpiciat ᷣm ꝙ eſt panis et ibi ma⸗
net ꝙᷓdiu ſpecies ille ſunt oꝛdinabiles ad refectõnem. vnð

dixerũt ꝙ in ventrẽ vadit ⁊ nunꝙᷓ deſinit ibi eſſe illa ꝓpri⸗

etate ſalua.⁊ ex hoc oꝛitur poſitio prima. Alij aũt dicunt
qꝙ ratio ſacramẽti tm̃ ſaluat᷑ qᷓdiu ſpẽs habilis eſt ad refe
ctionẽ humanã. ideo em̃ inſtituta eſt et ad hoc oꝛdinat᷑ et
hoc habet qñ eſt extra ⁊ in ſtomacho.quia ibi reficit et ex
hoc oꝛitur ſcðᷣa poſitio.Tercij dicũt ꝙ tãdiu ſaluat᷑ quo⸗/
uſq; recipiatur in vſum manducatõis.⁊ q̃ndo manduca⸗
tio ↄpleta eſt:tũc ſacramentum non eſt ſed fuit.⁊ ex G̊ ho⸗
bet oꝛtum tercia poſitio.Alij dicunt ꝙ quia ſacramentuʒ
eſt ſignum.⁊ ſignum eſt qð ſe offert ſenſibus.ꝙ tandiu ſpe
cies eſt ſacramentu:qdiu nata eſt ſentiri ab aliquo ſenſu.
2 ideo cũ deficit ꝑceptio ſenſuum:deficit ratio ſacramenti
pñtia coꝛꝑalis.Pꝛima autem opinio que dicit ꝙ coꝛpꝰ

xpi defertur quocunq; ſpecies deferunt᷑ et in ventrem ca⸗
nis vel ſuis vel in alia loca immunda:videtur vera.ſaluo

enim vero eſſe ſpecierum:adhuc non deſinit eſſe ſacramen
tum nec xpᷣc ſub ſpecie.Scða opinio videtur ſimiliter re⸗
ra q;tum ad aliquid.qꝛ dũmodo ſpecies ſunt ĩ ſuo vero eẽ
7 oꝛdinahiles ad refectõeʒ:nõ deſinit eſſe ſacramentũ.ſed
ꝙ ibi ſit coꝛpꝰxpᷣi quouſq; ſit ↄpleta refectionis oꝑatõ:vel
nõ exiſtentibo ſpeciebo in vero eſſe ſuo ꝑmanet oꝑatio re⸗
fectõnis:non videtur veruʒ nec veriſimile.Similiter ter⸗
cia opinio vera eſt.ſᷣm ꝙ tũc dicit᷑ eſſe ſumptio completa
qñ ſpeciebo ↄſumptio xpᷣc tranſit in animam.Fᷣm autezʒ q;
ſumptio dicit᷑ eſſe completa facta de guſtatõne ſiue deglu⸗
tione non eſt vera. Quarta aũt opinio vera eſt. Verbũ at
Hug. quod eſt. In viſu in tactu in ſapoꝛe.tecum eſt qdiu
ſenſus coꝛꝑalis ⁊c̃.intelligit᷑ qᷓtum ad aptitudinem:nõ qᷓ;
tum ad guſtatõeʒ. guſtus nõ eſt tm̃ in lingua:ſᷣ in introi⸗
tu cibi in ventrẽ ſiue in coꝛpꝰ.ſᷣm opiniones iſtas dici põt
coꝛpꝰ xpᷣi tranſire in ventrẽ. Quidam aũt aliter dixerũtq

coꝛpꝰxpᷣi nunᷓ intrat ventrẽ.ſᷣ ꝙ cuʒ eſt in oꝛe: tũc id eſſe

ſub ſpecie.ſed qñ glutitur tranſire in menteʒ. Qð videtur
Aug. velle qui dicit. Mdiu habes in oꝛe tadiu eſt in te.et
nõ ducit᷑ in ſeceſſum:ſ̊ raꝑitur in exceſſum. ſ̊ ſpẽm panis

dicũt tranſire in ventrẽ.Oð patʒ nihil eſſe:cum nibil niſi

ſolus deus poſſit intrare ſubſtantiam anime.vnde coꝛpus
xpᷣi intraꝛe nõ põt.ꝓpter hoc dici põt.ꝙ intrante ſpecie in
ventrẽ ⁊ coꝛpus xp̃i intrat in ventrẽ ſicut in os vel in pixi⸗
de. Vnde nota ꝙ eſt intrare in ventrẽ dupliciter. quia vł
qtum ad ſubſtantiam.vel qtuʒ ad cibandi efficaciã.Pꝛi
mo mõ deſcendit aliquod coꝛpꝰin ventrẽ: etiaʒ ſi ñ ſit cibo
ſ ſcðo mõ.Silxr eſt aliꝗd intrare in aiam duplicit᷑.qꝛ vel
qᷓtum ad ſubam:et ſic intrat aiam ſoluʒ qð illabit᷑ anime
ſcʒ ſolus deꝰ.vel q;tum ad efficaciã a ſic dicit᷑ intraꝛe aĩaʒ
quia illam reficit.Si g̊ loquamur de intratõne q;tum ad
cibandi efficaciã:ſic corꝑus rpᷣi nõ vadit in ventrem ſedĩ
mentem: ſicut dicũt ſancti.Si loquamur q;tum ad ſubſiã
tiaʒ. ſic vadit in ventrẽ eo modo quo dictũ eſt.¶ Sicendũ
igit᷑ ad illud quod pꝛimo obijcit᷑ ↄtra.q; AMatheus loqui⸗
tur de cibis coꝛꝑalibo ꝗq mutantur in comedentem:nõ de
cibo ſpuali ꝗ mutat in ſe comedentem. 4¶ Ad aliud dicen⸗
dũ ꝙ coꝛpus vpᷣi in ventre hominis nõ eſt adoꝛandꝰ neq;
ẽ ibi venerandꝰveneratõe exterioꝛi.quia non põt conſtare
qñ vel ꝙdiu eſt in ventre. Pꝛe.añ ſumptõneʒ ⁊ in ipa ſum
ptione ẽ adoꝛandꝰ:̊ pꝰgraꝛũactõib ẽ vacandũ ꝓ bñficio
accepto.Eſtimo at᷑ ꝙ vbicũq; credit᷑ eẽ ſiue in ventre ſuis
ſiue ĩ oꝛe vel ſinu viri vel mulieꝛis.Solẽt eĩ aliq ꝑſone coꝛ
pus xpᷣi æferꝛe in oꝛe vel ſinu qñq; vt de illo aliqdð opꝰſfla⸗
gitioſuʒ facerẽt.ꝙ ibi ſit venerandũ ⁊ adoꝛandũ interiꝰin
aĩa:l nõ exteriꝰin oꝑe.4. Ad illð qð ſegꝗtur ⁊ ad ᷣbũ Am
bꝛo. dᷣm ꝙ nõ trahicit᷑ in coꝛpꝰvt alimentũ: nibilominꝰ

tiue vñici coꝛꝑis: babende

¶ Lueſtio

bene conſtat q; intrat et aĩam fulcit non intrando per coꝛ
alem ſubiectũ ſed ꝑ eſfectũ ſube ⁊ diuinitatẽ. ¶ Ad ilið
qð dicit Hug. doᷣm ꝙ loqtur in caſu quo foꝛma panis de⸗
ſinit eſſe. qꝛ deſinente foꝛma panis:xpᷣi coꝛpus deſinit eſſe
ſub ſpecie.tũc em nõ eſt querenda pñtia coꝛꝑalis. Sed ex
hoc qð dicit aagar oꝛe tranſit ad coꝛ.vidòet᷑ ſupꝛatacta
opinio eſſe vera. Rũñſio.trãſit ꝑ effectũ:nõ ꝑ eſſentiã car/
nis. Si autẽ querat᷑ diu manet in ventre. Rñſio. ꝙdiu
manet ſpecies panis ⁊ nõ amplius.i.l Ad illud qð obijcit᷑
pꝛo alia ꝑte.ꝙ ſi coꝛpus xpᷣi manducat᷑ eꝛgo incoꝛꝑat᷑. Di
cendũ ꝙ non legꝗtur:quia non manducat᷑ vt cibus coꝛꝑis
ſed vt cibus anime.

lembꝛum tercium

Onſequenter querit᷑ vtrũ corpꝰ xp̃i eijcitur
ꝑ vomitũ.Et videt᷑ ꝙ ſic: ꝑ veꝛbuʒ Dede ſu
pꝛadictũ.dicit eniʒ.ſi quis ꝑ ebꝛietatem vel
per voꝛacitatem eucbariſtia enomuerit. xl.
lebus peniteat. Ecce plane habet ex vᷣbo
Bede.e qñq; euchariſiia eijcitur ꝑ vomitũ:̊ et coꝛpꝰrp̃i

AlContra.ſoluũmodo cibo coꝛꝑalis eijcit ꝑ vomitũ ergo ñ

ſpũalis.coꝛpꝰxp̃i eſt ceibus ſpualis:& nõ eijcit᷑ ꝑ vomitum
pui ſignũ eſt. ꝙ alique ꝑſone nullũ cibum corꝑalem pote
rant qnq; retinere: bene tñ euchariſtiã retinebant. ¶¶ Pꝛe
terea põt queri de ſpeciebo ↄminutis ⁊ in ventre traieciis
cũ ſint pura accidẽtia.qd eſt qð eijcit ꝑ vomitũ.4 Pꝛe. eſt

ne tamuis pena infligenda vt ea ꝗᷓ determinat᷑ a canõe
4 Rſto dicut quidã ꝙ coꝛpꝰxp̃i nõ eijcit᷑ ꝑ vomitum.et
ꝙ üllud Bede. Si ꝗs euchariſtia euomuerit: intelligi de/
bet.i. ſacẽm euchariſtie ſcʒ ſpẽm panis q̃ eſt ſacꝛamentuʒ
coꝛꝑis.et ſpecies ille eiecie 3 vomitum quia fuerũt contẽ⸗
ende ſunt in magna reuerentia. vnð
vel ↄburunt᷑ et cinis honeſto loco reponitur: vel alio mo⸗
do reſeruant᷑. Aliter aũt põt dici ſcʒ ꝙ exrquo ita ẽ ꝙ ſpe⸗
cies panis pſiſtant in eſſe ſuo vero: conſiſtit inſeꝑabiliter
coꝛpꝰxp̃i. EUnde ſi ſpẽs talis trabiciat᷑ in ventrem ⁊ coꝛpꝰ
xp̃i ſimiliter trabiceret᷑.neceſſariũ eſt ꝙ ſi ſpẽs talis eijcẽ⸗
tur ꝑ vomitũ: ꝙ ꝛ ipᷣm ſimiliter eijceret. Et boc eſt qð pla
ne bẽ a Geda dicente. Si ꝗs enchariſtiam ꝛc̃.⁊ ob hoc ſo
lent aie pie frequẽter ꝑtes hoſſie eiectas ꝑ vomitũ cũ ma⸗
gna reuerentia iterato ſumere. 4 No illud quod obijcit᷑.q;
tm̃ cibo coꝛpalis eijcit᷑ x vomitũ ⁊c. Dicenduʒ ꝙ coꝛ vxpᷣi
nõ eijcituꝛ quia cibo:licet rõne neceſſe coexiſtente ipſi ſpẽi.
4 Ad alind rñdet Inno. iij.ſic. IJlud ſane debet intelligi.
ꝙ dñs ait. om̃e qð intrat in os:in ventrẽ vadit.⁊ in ſeceſ⸗
ſum emittit᷑.cũ illud dictũ ſit de coꝛꝑali et carnali:non de
ſpũali ⁊ incoꝛꝑali.e ſi foꝛte ſeceſſus aut vomit poſt ſolã
euchariſtie ꝑceptõem euenerit ex accidentibo ⁊ hu moꝛib⸗

generat᷑:cũ interdum bumoꝛes abſq; cuiuſlibet cibi mate
ria:vel effluant ad ſeceſſum vel emittant᷑ ad vomitũ. cum
poſi diſpenſatõis officiũ aliquid iterari ſentit. in hoc q;
pecies ad ꝓpꝛietateʒ ſenſui famulat᷑ vt veritas ſimilitudi⸗

nis vbiq; ſeruetur. el põt dici · ꝙ deficientibo ſpeciebus

miraculoſe redit ſuba elementoꝝ ſicut dictũ eſt. et poteſt

effluere p ſeceſlum vel emitti ꝑ vomituʒ. 4 Ad illud quod

querit᷑ de pena imponenda.dicunt quidam ꝙ pena taxa⸗
ta a canõe taxata fuerit ad cautelã. ſcʒ vt maioꝛi ſollicitu
qine et diligentia cauerent ſibi coꝛpꝰxpᷣi ſumentes.ſed cõ/
ſiderato cauſa vomitus ſcʒ ebꝛietate vel voꝛaciter ⁊ circũ
ſtantijs ꝓſonaꝝ ſcʒ clericoꝝ ⁊c. non videtur ꝙ pena tara
ta culpam excedat. vnde illa ſecure eſt iniungenaa penitẽ
tia taxata:quia cum ralis eſſet infirmus infirmitate pro⸗
uocante nauſeam: non debuit ſumeꝛe vñ talis non eſt ſine
culpa.¶ Si querat᷑ quã penitentiaʒ debet agere diebo ta⸗
ratis a ca none.hoc em̃ canon non determinat:ſed dĩc ſim
pliciter peniteat. dicũt quidã ꝙ tot diebo debet ieiunaꝛe ⁊
a ſacra ↄmunione ceſſare.põt aliter dici ꝙ penitentia die⸗
bus iſtis agenda ar bitraria eſt ⁊ Fm diſc etõeʒ imponen⸗
tis.qñq; maioꝛ qñq; minoꝛ: ↄſiderato ſiatu ꝑſone et alijs

circũſtantijs debet unponi.

cio que

luj.
¶ Membꝛum quartum

/BHnſequenter querit. vtruʒ coꝛpus rpᷣi ſit ſu
mendum ſub ꝓpꝛia ſpecie. Et primo vtrum
cebeat ſic ſumi. Secundo de cauſis pꝛopteꝛ
Aauas non videtur ꝙ debeat ſic ſumi. Ter⸗
ri? quid ſit ꝙ qñq; apparet in ſpecie carnis vel pue
ri in altari. .
rticulus pruinmus

AUod aũt debeat ſumi in ꝓpꝛia ſpecie . i. ſpẽ car⸗
is videtur. In ſumptõne huiꝰſacramenti. ne⸗
eſſario ſunt valde timoꝛ 2 deuotio et reueren
tia. ſed umptio coꝛpoꝛis xp̃ᷣi ſub ꝓpꝛia ſpecie valde excita
ret ſumentem ad iaʒ dicta: ergo vt vtilius ſibi ſumeret ſic
ſumere debet. ¶ Item coꝛpus xp̃i in veteri lege dabatuꝛ in
figura ſub ſpecie carnis aliene ſcʒ agni paſchalis. eꝛgo cũ
in noua lege datur ipſum coꝛpus in ſe:videtur ꝙ debz da⸗
ri ſub ſpecie carnis ꝓprie.cum non tantum ſit elongatuz
ſignum otinens veritatem ⁊ ſignans: quantum ſignum ſi

gnans tm. 4 Item forma et ſpecies rerum nõ ſunt ſolum⸗

modo pꝛincipia eſſendi.ſed pꝛincipia cognoſcendi ſine in⸗
telligendi res quoꝝ ſunt principia.2 hoc ſᷣm oꝛdinatõneʒ
7 ꝓuidentiã diuinam. ſi rei exñtis in ꝓpria natura ⁊ ſpe
cie debeat eſſe cognitio vel intellectus:opoꝛtet ꝙ fiat fora
ſine ſpecie ꝓpria. Cum & coꝛpꝰxp̃i qñ datur ſub ſpeciebus
ſacr̃alibus intelligi debeat fm ſuam veritatem: a eſſe vide
tur ꝙ debet dari ſub ꝓpriaſt. pecie ¶ Kontrariũ buipatet
a mgeo ſenten iiij. li. xj. diſti. c. ſub alia autem ſn pecie. Abi
nut᷑ tres cauſe q̃re debuit coꝛpꝰxp̃i dari ſub aliena ſpẽ
na eſt merituʒ fidei. Alia ẽ vitatio boꝛroꝛis ꝗ accideret
ex guſtu carnis crude ⁊ cruente. Tercia ẽ irꝛiſio infideli⸗
um ⁊ inſultantiũ q̃ fieret fidelibo nſio.qꝙ; coꝛpꝰxpᷣi nõ
tebuit dari ſubſpẽ ꝓpria rõnibo ptactis.hᷣ ſub ſpecie paĩs
a vini rõnibo pluribo p̃tactis.. Ad illud qð primo ↄtra
hoc obijcit. dom ꝙ etſi ſumptõ carnis dñice ad maioꝛẽ de
notionẽ timoꝛẽ ⁊ reuerentiam excitaret:tñ meritum fidei
dimmueret.et cauſam vel occaſionem blaſphemandi ⁊ de
ridendi infidelibus pꝛeſtaret. Unde Nug. nibil rõnabili⸗
us qᷓ vt ſanguinis ſimilitudineʒ ſumamus. vt ita veritas
nõ deſit: a ridiculũ nullũ fiat a paganis: ꝙ cruoꝛem occiſi
bomĩs bibamꝰ. Pꝛe. etſi ſumptio talis induceret qñq; de
notionẽ ⁊c̃. in multis induceret hoꝛroꝛem ⁊ abhominatõ⸗
nem. vñ reſilirent a ſumptõe ſocr̃i.vt patet. vj. Joh. vbi di
citur. multi audientes ex diſcipulis eius dixerũt.durꝰ eſt
hic ſermo quis põt eum audire ⁊c. ¶ Nd aliud qð obijcit᷑.
ꝙ lignü ſignans veritatẽ ↄtinens.debet viciniꝰrepñtare
ꝙ ſignum ſignans tiñ ⁊c. Dicendum ꝙ; agn paſchalis et
alia ſacramenta legis veteris. non tm figurabat eſſe buiꝰ
ſacramẽti: ſed etiã xpᷣi paſſionem ⁊ eius oblatiõeʒ pr̃i quã
ipe ſecit in cruce. Hmõi aũt oblatõeʒ viciniꝰ repntat obla
tio facta in ſpẽ panis qᷓ in ſpẽ carnis. Spẽs em paĩs expᷣſ
ſius eſt ſignuʒ cibi ſpualis coꝛꝑis miltici qᷓ caro.qꝛ nec ci⸗
bus generalia ẽ nec ex diuerſis colligit᷑ ſicut panis. VUnð
xp̃o ſumpto ſᷣ ſpẽ panis in cibũ ſpũaleʒ:viciniꝰ⁊ ↄneniẽ⸗
tius repñtatur cibus ſiue refectio qua reficitur coꝛpꝰ mi⸗
ſticũ cibo huiꝰſacramenti: qᷓ ſi ſumeret᷑ ſub ſpecie carnis.
Pꝛe. quare magis ↄuenit ſub ſpecie panis poni q; ſp ſpe⸗
cie ꝓpria ſcʒ carnis et ſanguinis:haberi poteſt er ſupꝛadi:
ctis.vbi dictũ eſt quare inſtittũ eſt hoc ſacram entũ ofici
ſub ſpẽbus panie ⁊ vini. Ad aliud doᷣm. ꝙ alia eſt ratõ
intelligendi aliquid ex ſuppoſitione fidei. alia ex vᷣ̈ncipijs
rei. Pꝛima aũt rõ intelligendi reqritur in ſacramentis et
maxime in hoc:alia ratò regꝗritur in cognitõne rerum de⸗
ductone rõnis.¶¶ Sed querit᷑ ſi poſt ↄſecratõeʒ apparet re
uera caro yp̃i in ſua foꝛma.vt ſi apareret in foꝛma vnius
pueri vel carmis cruente vel digiti vel membra alicuius:
an eſſet ſumenda? Rñſio ꝙ nõ.ꝑ auctoꝛitatem Hiro.ſu⸗
ꝑ Ceui.dicentis. De boſtia q̃ in ↄmemoꝛatõe fit edẽ licʒ:
illa ðo quam xpc in ara crucis obtulit ſᷣm ſe nulli licet
edere. Vnde vbet reponi in aliquo vaſe mundiſſimo et

habere pꝛo reliquijs. Sed adhuc obijcit᷑ ↄtra hoc. quia
erquo ſanxitũ eſt in canone vt ex ſupdictis patet.ꝙ ille ꝗ
Lelebrat et conſecrat debet xp̃i coꝛpus ſumere videt᷑ ꝙ de⸗
beuat ſumere in quacunq; apaꝛeat ſpecie vel foꝛma. Ad B
dicunt quidaʒ ꝙ ille cui iſtud acciderit:dʒ iterato celebꝛa
re ⁊ coꝛpus xpᷣi ſumẽ.et ſi ibideʒ adbuc accideret iteꝝ ali
am miſſam celebꝛare ⁊ in illa ↄmunicare.Hoc aũt vt eſti⸗
mo nõ opoꝛtet: ſ̊ in caſu tali ſufficẽ põt ſumptio ſpũalis.
coꝛpꝰaũt xp̃i ſacr aliter ſub ſpecie carnis ſumeꝛe nõ debet.
neq; in alia ſpecie:niſi illa ſolũ in qua illud ſumendũ eſſe
dñs inſtituit:hoc eſt ſub ſpecie panis.

rticulus ſecundus

Onſequenter querit᷑ de cauſis aſſignatis. Et
pꝛimo de pma q eſt.vi fides haberet meritum.
quia ſᷣm Gꝛeg. Eideę nõ habet meritũ ⁊c. Si
adſa vera eſt. quonlibet ſacr̃m ſub alia ſpecie de
bet contineri ꝙᷓ ſit illa in qua ſaluetur ſua eſſentialis veri⸗
tas.ſed h̊ falſum eſt:quia aqua in ſacramento baptiſma⸗
tis et criſma in ſacramẽto ↄfirmatõnis in ſua virtute con:
ſiſtũt.̊ͥ iſta ratio nõ valet. Pꝛe.tũc peccarẽt omnes ꝗ ra⸗
tionem aſſignare querũt d credendis:quia tollunt meri⸗
tum fidei vt videt᷑. Pꝛe.in quodlibet irꝛõnabili poſſet di⸗
ci ꝙ eſſet credendũ ⁊ nõ eſſet quer 6: qꝛ ſi ratio q̃⸗
ratuꝛ euacuat᷑ meritũ fidei lo hec cã bona eſt.⁊
eſt ſumpta a Gꝛeg. 4 Et din ad pꝛimũ.ꝙ ſecus ẽ de hoc
7 de alijs ſacramentis. In h̊ em̃ ſacramento accidũt mira
bilia mirabiliũ. et hoc ex otinentia huiꝰ ſacramenti qtum
ad qð differt hoc ſacrjm ab alijs.illud em̃ quod eſt puruin
ſacramentũ hic ſcʒ ſpẽs panis:nõ eſt ſolũmodo ſignans ſůᷣ
otinens rem ſignatã.i.ipſum xpᷣm qui eſt auctoꝛ gratiarũ
in omibus ſacramentis.qᷓtum aũt ad fidem buiquo ali⸗
ter eſt de hoc et ð alijs ſacramẽtis:intelligit᷑ ratio aſſigna
ta. ꝓpter quod non eſt ſimile de hoc et de alijs ſacramẽtis
Ad aliud dicendum.q ratio ex fide dupliciter queritur
videlicet et que extrahitur ex pꝛincipijs fidei. et hec edifi/
cat fidem:quia fidei pꝛincipia ſupponit.et ſugponens fidᷣi
pꝛincipia de ipſo credito non dubitat.et hec inquiſitio ra⸗
tionis meritum fidei non enacuat.Et eſt que non ſi uppoĩt
fidei pꝛincipia.ſed er phiſicis rationibus nitur inquireꝛe
et hoc frequenter fidem euertit ⁊ meritum fidei euacuat.
et de hmõi poteſt intelligi quod dicit Gꝛeg.et hec pꝛoprie
ratio humana dicitur: alia dicitur diuina. Dicit em̃ Gre
So. cui humana ratõ prebet expimentum. Ael poteſt dici
ꝙ quidam aſſentiũt illis que fides dictat.innitendo ſolũ/
modo rõnibo humanis. illi fidei meritum euacuãt. Qui
dam aſſentiũt ipſi veritati ꝓpter ſeipſam. et hoc habitu fi⸗
ci:nibilom inꝰ inueſtigant ⁊ inquirũt ratõnes eoruz que
credunt.vt alijs ea que fidei ſunt explanent et fidem ſi ne⸗
ceſſitas ingꝛuat defendãt. huius rationis er ꝑientia fidei
meritũ nõ euacuat. 4 Ao alius dicendum. ꝙ irꝛatõnabile
i.qð oĩno eſt ↄtraꝛiũ ratõni vel ſup ratõneʒ. niſi ex ſacra
ſcriptura vel ex verbis ſaluatoꝛis vel ſ⸗ anctoꝝ habeat ful⸗
cimentũ:non eſt credendũ.immo ſtultum eſſet credere ali
quid quod eſt ↄtra ratõnem vel etiaʒ ſupꝛa:niſi ex aliquo
quod eſt fidedignũ eius veritas aꝓareret.quando auteʒ
aliquid eſt irꝛationabile.i.tale ꝙ in illud nõ põt ratõ hu⸗
mana.et habet fuleimentũ ceritatis:eo ꝙ dicit᷑ in ſaẽ ſcri
ptura.vel abipſa veritate que mentiri nõ poteſt. credi de⸗
bet ex hac ſupoſitione ꝙ dictis ſacre ſcxi erbis
veritatis falſum ſubeſſe nõ poteſt. Item querit᷑ de ſecũ⸗
da cauſa que eſt.ſi coꝛpus rp̃i i. n. ꝓpꝛia foꝛma daret᷑: mens
hbominis abhoꝛreret. hoꝛroꝛ eſt em̃ bomini caꝛnem crudã
comedere ⁊ ſanguinẽ bibere.Sed hec cauſa nulla videtuꝛ
qꝛ cognitio ex fide ꝙ eſſet caro ſaluatoꝛis 2 ſa nguis ex im⸗
menſitate caritatis illiꝰnobis data.et quantũ beneficiuʒ
et ꝗ vtile ipſi ſumenti: cum magna deuotõne ſumeret᷑ ⁊ ſi
ne om̃i hoꝛroꝛe. ¶ Itez in oꝑe tã ſpirituali.nõ eſt aliquod
ſumendũ in ſolaciũ ſenſus quod pᷣiudicet intellectus.ſᷣ ſiẽ
bon lal eſt ſenſui carnem hmoõi er ſ⸗ anguinem ſumere: ita
cile eſt intellectui credere oꝑpoſitum illiꝰ quod aꝓparʒ

ſenſui. ergo videtur ꝙ melius eſſet hoꝛrorem generari in

ſenſu vt certa veritas manifeſiaretur intellectui:qᷓ facere

aliquod in ſolaciũ ſenſus vnde poſſet oꝛiri heſitatio in in⸗

tellectu. Rñnſio.qꝙ bec cauſa rõnabilis eſt. vt ꝓpteꝛ quaʒ

nõ ↄuenireèt ꝙ coꝛpus xp̃ᷣi ſumeretur in ſpecie caꝛnis cruẽ
te.¶ Ao illud quod obijcit᷑ primo ↄtra. dicendum ꝙ ſi cũ
magna deuotõne ſumeret᷑:nihilominꝰnon ſumeretur ſine
hoꝛroꝛe. et ſi foꝛte ſumeretur ſine hoꝛroꝛe abbominatõnis

non tamen ſine hoꝛroꝛe timoꝛis qui oꝛiretur ex reuerẽtia
et deuotõne.vnde q;tumcunq; reuerentia et deuotõne affi

ceretur homo circa carnem domini et ſanguinem: non ſu⸗

meretur ipſa ſine hoꝛroꝛe timoꝛis.immo foꝛte quanto re⸗
uerentia et deuotio eſſet maioꝛ: tanto et hoꝛroꝛ maioꝛ in ⸗
cuteret᷑.et etiam infirmis ſem ꝑ incurꝛeret hoꝛroꝛ abhomi

nationis.l Ad aliud dicendum.ꝙ ſolaciũ ſenſus non eſt

tota ratio quare ſub ſpẽ velat᷑:ſed quia velamẽ ſit in ſenſꝰ
ſolaciũ ⁊ in fidei meritũ.quod accidit ex captiuitate intel⸗
lectus ⁊ illuminatõe ꝑ fideʒ. Si em̃ ibi eſſet occultatio qᷓ
tum ad ſcom ⁊ nõ eſſet reuelatio ꝑ fidem intellectui: tunc
aliquod p̃iudiciũ fieret intellectui.nũc aũt nõ eſt ſic: et iõ
ratio non valet . Item querit᷑ de tercia cauſa que eſt et
tollatuꝛ occaſio iridendi infidelibus qui diceꝛent fideles
cruoꝛem occiſi hoĩs bibere. Seo hec cauſa nulla videtur
quia infideles vidẽtes vinuʒ ↄuerti in ſanguinez virtute
verboꝛum a conſecrante:potius edificarentur in fide qᷓ ir
ridẽnt.¶ Pꝛe.ſancti aliquando pꝛo ↄfirmatõne fidei oꝛa⸗
uerunt.ꝙ dominus in ꝓpꝛia ſpecie coꝛpus oſtenderet ſicut
legitur te beato Grego.papa.ꝙ ad ↄfirmandã plebis ſi⸗
dein oꝛatõnibo ſuis obtinuit a dmino foꝛmã panis ↄuer⸗
ti in carnẽ cruentã.igit᷑.hoc ꝙ eſſet ſub ꝓpꝛia foꝛma vłſpe

cie nõ oꝛdinat ad fidei irꝛiſionẽ:ſed potius ad edificatõeʒ

fidei.Rñſio.ꝙ hec cauſa bona eſi et ab Aug.aſſignata
Ad pꝛimũ ↄtra hoc dicendũ.ꝙ infideles oↄſiderãtes caꝛ⸗
nem xpi cruentam dentibus diuidi et ſanguinẽ ſumi ĩ po⸗
tum.non ex hoc edificarẽtur ad fidẽ:ſed potius ꝓuocaꝛen⸗
tur ad irꝛiſionem.qꝛ hmõi aſſumptio et diuiſio coꝛpoꝛum
coꝛruptibiliũ eſt coꝛpꝰaũt xpᷣi gloꝛiſicatũ. Pꝛe.nec ↄueꝛſio
panis in carnẽ cruentam eſſʒ eis in fidei edificatẽeʒ.quia

illa magis fictõneʒ incantatõneʒ aſſererent q; veritatem.

Ao aliud dicendũ.qꝙ qñ oꝛauerũt ꝙ dñs ad manifeſtati
oneʒ virtutis huiꝰſacramẽti oñderet coꝛpꝰ ſuum in foꝛma
ſiue ſpẽ carnis.hoc obtento oꝛauerũt vt iterũ eẽt ſub foꝛa
panis cum deberet aſſumi ita fecit Greg. Qñ em̃ matro
na que panẽ oſecrandũ obtulerat de veritate ſacramẽti du
bitabat.cum ad pᷣces beati Greg.dominꝰveritateʒ ipſius
reuelauerat:iterata pᷣce eiuſdem reuerſa eſt ſpẽs panis.q̊

facto mulieri eidem credenti coꝛpus xp̃i ſub ſpẽ panis ex⸗
ſtens ↄmunicauit.ſic manifeſie relinquẽs ꝙ nunqꝙᷓ ſub ꝓ⸗ .

Onſequenter queritur quid ſit illud.quod qñũ
q; aparet in ſpẽ carnis vel pueri in altari.an
it coꝛpus xpᷣi? E ſic:videtur.quia conſtat ꝙ
card qũe videtur ibi nõ eſt caro animalis alicuius:nec eti
am alicuius rei moꝛtalis.quod patet ꝑ deductioneʒ. ergo
eſt caro xpᷣi. ¶ Iteʒ Givimundus de coꝛpoꝛe dñi. ſatis mi
hi placet vt quando aliqua negligentia vel certe miracu⸗
lum nouũ d tantis miſterijs accidit id inde fieret.ꝙ ma⸗

gnus vir ſine dubitatione credendus dominns Lanfran⸗

cus ſe puerum in ytalia factum eſſe narꝛauit.i Lam cum
pꝛeſbiter quidam miſſaʒ celebꝛans inuẽtam ſuꝑ altaꝛe ve
ram carnẽ ⁊ verũ in calice ſanguinẽ.ſm ꝓpꝛiã caꝛnis ⁊ ſa⸗
guĩis ſpẽm ſumẽ trepidaꝛet.rẽ ꝓtinus ſuo epiſcopo conſili
um queſiturꝰaperuit. Epᷣs autẽ cum multis coepiſcopis
ud hoc ↄuocatis calicem illuʒ cũ eadẽ carne? ſanguĩe dñi
Diligẽter oꝑtuʒ ⁊ ſigillatũ incluſit in medio altaris ꝓ ſũ⸗
mis reliquijs ꝓꝑpetualiter reſeruandũ. Ex iſtis verbis vi
detur.ꝙ caro illa erat caro xpᷣi:⁊ ſanguis ſiłr.¶ Iteʒ ᷣm
ↄſuetudinẽ eccleſie tali caſu contingẽte illud quod apparz
in ſpẽ carnis adoꝛatur.igit᷑ in tali caſu committeꝛet᷑ ydo⸗

¶ Dueſtio

latria niſi eſſet ibi coꝛpus xpᷣi.¶ Item ſi nõ eſſet ibi coꝛpꝰ
chꝛiſti.videretur fictio quedaʒ et illuſio.quod minime cõ
ueniret in ſacramento veritatis. Ex his videtur ꝙ illð ſit
coꝛpus xp̃ᷣi vel de coꝛꝑe.¶ Item qñq; appaꝛente carne ad
tempus ſtatim poſt appaꝛet ſpecies panis:apparẽte ſpecie
panis conſtat ꝙ corpus xp̃i ibi eſt ſacramentaliter: quia
ſi defuiſſet ſubſiantia pamis:fuiſſet reuerſa.nec iterum eſ⸗
ſet coꝛpus xpᷣi ſub ſpecie panis ſacramentaliter: niſi itera
ta eſſet foꝛma verboꝛum ſacramenn. Ex boc patet ꝙ ſi de
ſit ivpſum ſacramentũ.ergo ſemꝑ ſub ſpecie fuit coꝛpꝰxpi.
4 Item de conſe.di.ij.de hac quidem hoſtia que in xp̃i cõ⸗
memoꝛatione mirabiliter fit edere licet.de illa vᷣo quã xpᷣe
in ara crucis obtulit m ſe nulli edere licet.i.ſᷣm ſui for⸗/
mam vel ſpeciem in qua apparebat cum inter nos ↄuerſa⸗
batur viſione coꝛꝑali nulli licet edere.q.d. ſi deus faceret
vt appaꝛeret ſanguis in calice vel humana caro in altari:
non eſt ſumendum. Iſta autem cautela nulla eſt. niſi quã
doq; appaꝛeret ſanguis xpᷣi in ſpecie pꝛopꝛia. ſimiliter ni⸗
ſi et caꝛo.¶ Item iſte videt in eleuatoe coꝛpoꝛis vpᷣi ſpeciẽ

panis.alius vᷣo in eodem loci ↄtinentia et dimẽſioneʒ ſpe

ciem carnis vel ſpeciem pueri.ſimiliter in ſumptõne.ſᷣ cõ⸗
ſtat ꝙ ſacerdos non ſumit carnem vel coꝛpus aliquod ni⸗
ſi x̃ᷣi:ergo idem fuit quod ab vtroq; videbatur.ſcilicʒ ab
illo ſub ſacramento:et ab illo non ſub ſacramento.¶ Cõ
tra.coꝛpus xp̃i non eſt niſi duobus modis ſcilicet vel ma⸗
nifeſlum in pꝛopꝛia foꝛma ſit in celo:vel velatuʒ ſub ſacra
mento.ſed caſu pꝛedicto cõtingente neq; eſt ſic neq; ſic ga
deficit iam ipſum ſacramentum.ergo ⁊c̃.4.q Item corpus
xpᷣ̃i eſt incoꝛruptibile et incomputribile.ſed qñq; accidit
ꝙ caro que aparet in caſu ꝓpoſito ꝓpter temꝑis diuturni⸗
tatem coꝛrumpitur et denigratur.ſic eſt in marchia terui
ſina.ibi enim caꝛo que aꝓparuit ſic a multis diebus videt᷑
coꝛrumpi vt conſtat ex certitudine ſenſus:ergo caro illa ñ
eſt caro vel coꝛpus xpᷣi.¶ Iteʒ ſi dicatur ꝙ ibi eſt caꝛo xpᷣi
ſub ſpecie panis et illa ſpecies panis obtegatur caꝛne illa
adhuc reſtat ꝙ pꝛima ſcilicet aut illa caro eſt caro xpᷣi aut
alterius.non xpᷣi:quia non videtur rationi conſonum. ꝙ
dominus velit ꝙ caro ſua in pꝛopꝛia ſpecie ſit manifeſta.
et ipſa ſic manifeſta ſit ſuipſius velate ſub ſacramento et
opertulũ ⁊ velamen. Que enim poſſet aſſignari ratio illi⸗
us duplicieg velaminis.et cum hoc ſit dupliciter velate re⸗
uelatio.Si caro alterius:tũc querit᷑.aut bouis aut ouis
aut cuiꝰ: Si diceretur ꝙ eſt caro de nouo condita.hoc nõ
vidett᷑:quia nulla alia caꝛo a caꝛne xp̃ᷣi oſtendeꝛet veꝛitatẽ
ipſius ſacramenti ſcilʒ ꝙ caro xp̃i vera: eſſet ſub ſpecie q̃
eſt ſacramentũ. Itẽ caꝛo xpᷣi velatur ipᷣo ſacramento.ne
euacnuatur meritum ſidei.ergo ex reuelatione ipſius eua/
cuatur.huiuſmodi autem euacuatio fit in diſpendiũ hu⸗
mane vtilitatis:ergo cum diuina pꝛouidentia condeſcen/
dente bumane vtilitati pꝛouiſum ſit de hoc ſacromento:ñ

videtur ꝙ caro rp̃i in ſua ſpecie eRendiur. 1 Relvonmio .

ꝙ in caſu pꝛopoſito niłil me ſcire cõfiteor.vnde nihil dif.
finiendo vel aſſerendo dico.ſed ſalua ſententia melioꝛi tm̃

opinando.videtur igitur inſipientie mee ꝙ quando pꝰcon

uerſionem panis in coꝛpus xpᷣi et vini in ſanguinem ope⸗
re mirabili aparet puer vel in eleuatione coꝛpoꝛis chriſti
vel als ſeu fruſtum carnis ⁊ ſanguinis in calice:ꝙ eſt xpᷣe
vel caro chꝛiſti et ſanguis.exquo enim huiuſmodi reuela
tiones ſolent fieri in condeſcenſione defectus fidei alicuiꝰ
vt videlicet fides ſacramenti buius roboꝛaretur. Si aũt
caro vel ſanguis ſic aparens eſſet alicuius animalis vel
ſubito creata.nullum argumentum veritatis induceret.hᷣ
ſolummodo caro vł ſanguis xpᷣi. Unde non videtur ꝙ ob
cauſam pꝛetactam debeat appareꝛe caro vel ſanguis niſi
ipſius domini.Si enim virtute aliqua oſlendeꝛetur alicui

heſitanti caro vel ſanguis alienus.licet foꝛte ex hac oſten

ſione excitatus eſſet ad credulitatem vel fidem:non tamẽ
pꝛoueniret hec credulitas ex ſigno vxł oſtenſione veritatis
ſed potius falſitatis.quia ex hoc ꝙ in tali apparentia cre⸗
ditur eſſe coro domini vel ſanguis quod aꝓparet: creditur
veritas ipſius ſacramẽti.Si enum crederetur eſſe caro vł

ſanguis bouis:nunqᷓ; pꝛopter hoc crederetur veritas ipſi⸗
us ſacramenti.nec credi deberet. quia ergo oſtenſio ipſiꝰ
ſacramentalis debet fieri per indicia vera ⁊ nõ ſimulata
vel ſicta:videtur dicendũ ꝙ caro vel ſanguis in huiuſmo⸗
di apꝑitione quando a domino eſt.eſt ipſius domini.a do/
mino eſſe dico:quia hmõi apparitõnes qñũq; accidũt hũa⸗
na ꝓcuratõne ⁊ foꝛte dy abolica. ꝓpter hanc ꝗ̊ ratõnem ⁊
alias pꝛetactas et quia in enarꝛatone Givimũdi nomina
tur caro et ſanguis domini:videtur dbere dici ſicut dictũ
eſt.¶ Ao illud quoo obijcituꝛ.ꝙ coꝛpꝰxp̃i non eſi niſi duo
bus modis ⁊c̃. Dicendum ꝙ hoc verum eſt regularit᷑. di⸗
ſpenſatiue tamen vt in ↄdeſcenſioneʒ defectus alicuius fi⸗
ci.vel ꝓpter aliquam aliã differentiazʒ oſtendet᷑ et appaꝛet
alio modo et maxime in caſu pꝛetacto et ↄſimili· Quan⸗
doq; em coꝛpus ſuũ velatũ ipſo ſacramento alicui renelat
vnde accidit ꝙ coꝛpus ſuũ vni eſt velatum alij eſt reuelatũ
vt ex facti noticia et reuelatione fide digna certum habet.
¶ Ad illud quod obijcitur.ꝙ caro que aparet quandoq;
ↄputreſcit ac. Dicendum ꝙ hoc nunqꝙᷓ accidit qñ ab ipſo
dño eſt hmõi aparitio:ſᷣ ſolũmodo qn fit hũana pꝛocura
tione vel foꝛte dyabolica oꝑatione.⸗ Ad aliud dicenduʒ
ꝙ nõ opoꝛiet ꝙ ipſe ſpẽs ſint obtecte carne que apparet.Sᷣ
ipſa caro dei que velata eſt ſpecie panis diſpenſatione di⸗
uina reuelatur vni vel pluribus:Fᷣm ꝙ diuina ſapiẽtia de⸗
creuit humane vtilitati congruere. ¶ Si autem quereꝛet᷑
quomodo poſſet caro xp̃i aliter oſtendi in pꝛopꝛia ſpecie
et alij coexiſtenti ſpecie velari ſacramento.Pꝛeterea caro
xp̃i que eſt gloꝛificata quomodo poſſet oſtendi in ſpẽ car⸗
nis coꝛruptibilis.Reſponſio.qꝙ angelo aſſumpto coꝛpoꝛe
oſtendit ſe cui vult:et cui non vult non oſtendit ſe. Simili
ter diuina volũtate qua res et opera oꝛdinantur ſᷣm ꝙ vti
litate humane conueniunt. oſtenditur corpus chriſti vni
ſine velamine et alij ſub velamine. Pꝛeterea.licet dominꝰ
reſurꝛerxit a moꝛte gloꝛificatus:in carne tamẽ exhibuit ſe
viſibilem et palpabileʒ. Vnde vltimo Math.habetur. ꝙ
mulieres tenuerũt pedes.⁊. xxij. YOohᷣ.ꝙ thomas miſit di⸗
gitũ in vulneribus pedũ eius et manꝰin latere. Vnde pꝛe
bens ſe palpabilem:ſe quaſi moꝛtalem oſtendit cum tamẽ
eſſet immoꝛtalis. Vnde dominus Fᷣm condeſcenſioneʒ hu⸗
mane infirmitatis oſtendit ſe talem: qualem ſe congruit
huic et qualis huic.¶ AUd aliud dicendum. ꝙ licet in me/
ritum fidei congruat fidelibus ꝙ coꝛpus xp̃ᷣi veletur. heſi
tantibus tamen in fide ↄgruit vt reueletur in roboꝛatõem
fidei. Ande vtroq; modo ꝓuidet diuina ꝓuidentia buma
ne vtilitati.

embꝛum quintum

Onſequenter querit᷑.vtrũ ſpeciebo panis et
vini ſolutis redeat ſubſtantia panis ⁊ vini.
Et videt᷑ ꝙ ſic:ꝑ hoc ꝙ ſi aliqd ↄpoſitum ex
D· Vuobo. ſi vnũ otingit reꝑiri ꝑ ſe: ⁊ alteruʒ ſi
militer.ſed panis ↄponit᷑ ex ſua ſpecie ſenſibili et eius ſub
ſtantia:ergo ſi eſt alterũ iſtoꝝ reꝑire ꝑ ſe:et reliquũ.ſed pᷣ
mum reꝑitur facta cõuerſione panis in coꝛpus xpᷣi: ergo
et ſecundum reꝑietur.ſed conſtat ꝙ non reꝑietur niſi ſolu
tis ſpeciebus ſenſibilibo:& illis ſolutis erit ſubſtantia pa⸗
nis ſine illis.hoc autem non erit niſi ſubſtantia redeat:er⸗
go ⁊c̃.¶ Item ſicut ne fiat pꝛeiudicium ſacramento cõue⸗
niebat ꝙ ſubſtantia panis totaliter mutaretur in coꝛpus
xp̃i:ſim iliter ne fieret preiudicium nature deſinente ſacra
mento.conuenit ꝙ rediret ſubſtantia panis.ergo ſicut vir
tute diuina pꝛimum conuenienter fit:ſimiliter et ſecundũ
Sine enim preiudicio nature non poſſet ſubſtantia paĩs
omnino et irꝛeparabiliter redigi in non ens.¶ YItem in ſa
cramento iſto contingit reperire ſubſtantiam panis cum
ſpeciebus ſenſibilibus ante conſecratõneʒ. conſecratione
facta eſt ſpecies panis pꝛeter ſubſtantiam.et eſt ibi veꝛum
coꝛpus xpᷣi ſub llis ſpẽbus ſenſibilibo. Solutis aũt ſpeci
ebus illis.aut eſt ibi aliquid:aut nihil.iAõ nihil:qꝛ tactꝰ
imutat᷑:ergo aliquid.õ ſpẽs ſenſibiles panis: ille ſolu⸗
te ſunt.iQon coꝛpꝰxp̃ᷣi.ſimilit᷑ nec aliqua ſubſtãtia de no⸗/

„

uo creata:ergo nulla niſi illa que fuit ſub ſpeciebuo ſit re⸗
uerſa.ſed conſtat ꝙ; ibi eſt aliqua hoc patet ad ſenſum vt
dictum eſt.quia ſolutis ſpeciebo maſticatione ſenſui patʒ
ꝙ deſcendit aliquid in ventrem. ¶¶ Item er eo ꝙ relinqui⸗
tur poſt ſolutõem ſpecierum pꝛoducitur vermis.aut eꝛgo
vermis pꝛoducitur ex nihilo:aut ex aliquo.ſQon ex nibi⸗
lo:quia tũc crearet᷑ vermis: ⁊ ita ignobilioꝛ creatura ha/
beret nobilioꝛem exitum in eſſe qᷓ multe nobilioꝛes.ergo
ex aliquo.iNon ex coꝛpoꝛe xp̃i:cum illud non ſit ſubiacẽs
alieui coꝛruptioni.iQon ex ſpeciebo ipſis: quia iam ſolu⸗
te ſunt et etiam accidentia non ſunt pꝛincipia ſubſtantie.

Mon ex aliqua alia ſubſtantia:quia non eñl ibi factus oli
quis motus naturalis ſubſtantialis.peꝛ quem introduce

retur ſubſtantia:ergo ex ſubſtantia panis que reuertitur.
4l IJItem columba in qua apparuit ſpirituſſanctꝰꝑacto mi⸗

niſterio ao quod creata eſt redijt ad primã materiam.ſed
ſicut ꝓpter celebꝛatõneʒ miniſterij materia illa ↄuertebat᷑

in colibam:ita ꝓpter celebꝛatõnem miniſterij panis aↄuer⸗

titur in coꝛpus xp̃ᷣi.ergo a ſimili celebrato miniſterio Nx
bet reuerti panis qᷓ;ẽtum ad ſubſiantiã ⁊ materiaʒ. Cõ⸗

tra.ſubſtãtia panis que ↄuertebatur in coꝛpus xpᷣi nullo
modo eſt manentibo ſpeciebo eiuſdem.quod aũt nullo mõ
eſt non redijt in eſſe. aũt ſubſtantia panis qui conuer/
tebatur in coꝛpus rpᷣi nullo modo eſi:ex dictis patet q; ni
hil illius manſit in conuerſione. Pꝛete.ſi redeat ſubſian⸗

tia panis.aut ergo ſeruabat᷑ pꝛeteꝛ ſua accidentia alicubi

extra:aut non. Si ſic:tunc non erat conuerſio panis ĩ coꝛ⸗

pus rp̃ᷣi.neqʒ tranſſubſtantiatio totius in totuʒ.quod eſt

bereticum. Si non:et dicis ibi eſſe ſubſtantiam panio pꝰ
ſolutõnem ſpecierum:ergo ſubſtantia panis creat᷑.et erit
in qualibet ꝑceptione buiꝰſacramenti creatio.¶ Pꝛe.an⸗
te ↄuerſionem erant due ſubſtantie.ſ.panis et corpus xpᷣi
verum quod erat in celo.In cõſecratione vᷣo ↄuertitur pa⸗
nis in coꝛpus.ſi ergo ille redijt ſoluitur illa ↄuerſio.łᷣ hoc
eſt impoſſibile:cum coꝛpus xp̃i ſit gloꝛiſicatum ⁊ oĩno in⸗
diſſolubile.OQñ enim aliquid ↄuerſum ẽ in aliud redit.re
dit ab eo in quod ↄuerſuʒ eſt.quod fieri non põt niſi eo ſo

luto in quod ↄuerſum erat.¶ Item aut redit panis idem

Fſᷣm numerum:aut m ſpeciem.non ſᷣm numerũ: hoc eniʒ
eſſʒ contra dei bonitateʒ vt de ſtatu nobiliſſimo fieꝛet redi

tus in ſtatum ignobilioꝛeʒ oꝑatione diuina. Mon ſᷣm ſpe
cieʒ:quia ſoluta eſt ſpecies exterioꝛ:nec illa redit ſicut pa

tet ſenſibus.¶¶ Si dicas q;tum ad ſpeciem interioꝛem que

fundatur ſupꝛa differentiam ſpeciſicam panis.hoc nõ vi
detur quia ſpecies rei m quam aliquid determinatur eſ/

ſe alicuius ſpeciei ſpecialiſſime peꝛ ſenſibilia exterioꝛa nõ
remanent:ergo non potius debet dici panis q; aliud ſed ꝗ
dam cibus qui indifferenter poteſt eſſe diuerſarum eſcaꝝ
ergo non debet dici ꝙ reuerſa ſit ſubſtantia panis.¶¶ Pꝛe
terea.aliquid non iudicatur eſſe in aliqua ſ pecie propter
accidentia communia.non enim dicitur aliquid eſſe ĩ ſpe

cie hominis quia bipes: ſed ꝓpter accidentia propria:vt
quia riſibile.ergo cum ſolutis ſpeciebus non poſſit iudi/

cari ꝙ ſit panis niſi quia reſicit.quia ex eo generatur ver
mis et cinis et huiuſmodi.et hec ſunt accidenti ommu⸗

nia: non debet dici ſubſtantia panis reuerſa. mReſpon:
ſio.ꝙ ſᷣm verbum viri eruditi et autentici dommini Inno.
ſubſtantia panis redit. dicit enim. Si queratur quid inci
neratur cum ſacramentum cinerat᷑. Rndendũ ꝙ ſicut mi
raculoſe ſubſtantia panis ↄuertitur in coꝛpus dom inicnz
et incipit eſſe ſub ſacramento:ſic ipſuʒ quodammodo mi

raculoſe reuertitur cuʒ ipᷣm deſinit ibi eſſe. Et licet ad cre
dendum poſſet ſufficere auctoritas tanti viri:tamen ad ̊ᷣ
intelligenduʒ poſſumus attendere ꝙ hoc facit diuina vir
tus in conſumatione iſtius ſacramenti.exigente fine. exi⸗
gente gratia.exigente oꝛdine.exigente natura. ſRnis qui⸗
dem exigit. nam panis tranſit in coꝛpus xpᷣi ad ſaciamen
tum ad pꝑficiendũ in quo ẽ veruz xpᷣi coꝛpus intra conten⸗

tum. hoc aũt non eſt vt ſemper ſic maneat:ſed vt in hbuma
num vſum et fructum ꝑnueniat. ſi ergo tranſit non vt ſem
per maneat: nec tranſit vt pereat: nec in naturam alteraʒ

cedat:tranſit ergo vt redeat. Gratia fidei etiam boc exi⸗
git. eius meritum decreſcit ſi exꝑimento pꝛobet quod cre⸗
dit.ne q̊ ſacẽm depꝛebendat᷑:neceſſe eſt ꝙ poſt ſacramenti
ↄplementum idem remaneat q;tum ad ſubſtantiam ⁊ qtũ
ad vſum et effectum: quod pꝛius ante tranſitum ⁊ verbuʒ
pꝛolatum.qð non eſſet niſi ꝑ eius reditum. Oꝛdo etiã hoc
exigit.q; cõſimili modo vnaqueq; res habet deſineꝛe quo
habet incipere. ſed hoc ſacramentum non incipiebat ſi⸗
ne mutatõne facta in panis ſubſtantia.per cuius tranſitũ
incipiebat ibi eſſe coꝛpus xpᷣi.cum igit᷑ tranſmutatis ſpe:
ciebus nõ maneat ſalua ſacramenti integritas:extũc deſi
nit ibi eſſe coꝛpus xp̃i.ſicut ergo coꝛpore rp̃ᷣi incipiẽte eſſe
ſub ſpeciebus tranſibat panis ſubſtantia: ſic per oꝛdinis
coꝛreſpondentiam deſinente coꝛpoꝛe eſſe ſub ſenſibili for⸗
ma:redit eadem ſubſtantia que pꝛius tranſibat.Matura
etiam boc requirit que ſemper appetit conſeruationem in
rebus.nec patitur aliquid omnino ꝑire.ꝙ ſi panis tranſi
ret in xpᷣi coꝛpus fub ſacramento et ſacramentum deſine.
ret eſſe.nec xpᷣc eſſet niſi in celo.ſubſtantie pams que tran
ſit nullꝰremaneret actus nec locus nec viſus.quod nec na
tura nec conditoꝛ nature debet facere.ſi ergo hoc ſaẽmen⸗
tum ita ꝑagitur vt nec faciat p̃iudicium nature.nec gra⸗
tie.nec fini.nec oꝛdini rerum: reſtat ꝙ redit Fᷣm Innocẽ.
dictum.quod ad pñs tenemus:quia inter ceteros modos
dicendi videtur eſſe magis ↄſonus et fidei et ratõni et ſen
ſui.quia manifeſte ſentit ſe refici et cibari.et qm̃ cum pa
nis tranſit non fit annibilatio:ideo cum redit non eſt cre
atio nec recreatio:ſed mutatio ſingularis ↄpetens conuer
ſioni.⁊ quia non dicitur aliquid redire ſi ſimile pꝛoduci⸗
tur in eſſe.ideo eſt ↄuerſio panis non alterius ſed eiuſdeʒ
per virtutem ſupꝛa naturam de q̃ dic Anſel.qui ſi omnia
periſſent poſſet eadem numero reparare: quãtomagis de
eo qð non perijt ſed tranſit in aliud ſolum ad tempꝰ. Per
hec patet reſponſio ad obiecta.q¶¶ Ad illud enim quod pꝛi
mo obijcitur.quod nõ eſt nõ redit.DOicendum ꝙ reditꝰad
eſſe ſm naturam que oꝑatur ſupra poſſibile et ſubiectum
neceſſario pᷣſuponit vt res aliquo modo exiſtant ſalteʒ in
naturali potentia. Sed reditus ſupꝛa naturam ꝑ diuinaʒ
potentiam que nihil ↄmune requirit:nõ ſupponit niſi trã⸗
ſitum pꝛeceſſiſſe.vnde ſicut diuina virtus potuit facere to
tum panem tranſire:ita facere poteſt totũ redire.ꝙ ſi nul⸗
lus dubitat deum poſſe:et ſigno appareꝛet ꝙ faciat ⁊ ĩ nul
lo ſibi derogat nec etiam ſacramento: pꝛobabile videtur
et credibile ꝙ ſic fiat.et temere videtur agere qui hoc per
tinaciter negat.¶¶ Ad aliud ſimiliter patet reſpõſio.quia

licet nec maneat panis forma neq; materia. non tamẽ fu⸗

it annihilata: nec quod determinatum fuit ſupꝛa. et quia
annihilata non fuit:ideo conuerſio illa non eſt creatio ꝗa
non eſt de nihilo.Et ſi queratur inſtanter vtrũ de aliquo
vel de nibilo. Dicendum ꝙ ſicut conuerſio non ponebat
mutationem niſi in termino initiali.quia nihil nouum ſi⸗
ebat et panis tranſibat nec tñ nihil fiebat: ſic reuerſio nõ
ponit mutatõeʒ niſi in termino ſinali.quia nihil coꝛrũpi⸗
tur:ſed panis redit.et tamẽ de nihilo ꝓcedit ad eſſe.ſed ſi
cut a ſe tranſit in aliud:ſic ab alio redit ad ſe.et illud ne/
ceſſe eſt ponere.naʒ ex tranſitu panis in coꝛpus xp̃i neceſ⸗
ſario fit coꝛpus in pluribus locis.ſi ergo poſt cõſumatio⸗
nem ſacramenti nuſqᷓ reꝑitur niſi in celo.neceſſe eſi ꝙ ſol
uatur pꝛioꝛ ↄuerſio ꝑ reditum panis ab illo in quod tran
ſit:nulla facta mutatõne in ipſo.nec eſt eꝛgo creatio.quia
non ponitur panis redire de nihilo:ſed redire ab aliquo.
ſicut tranſitꝰ nõ fuit ãnihilatio.quia non ponebat᷑ panis
tranſire in nibilũ ſed tranſire in aliud ſicut ſepe ſupꝛa di⸗/
ctum eſt. ¶ Ad aliud quod obijcitur. quia ſi fiat reuerſio
ſoluit᷑ ↄuerſio.quod non põt eſſe.quia coꝛpus rpᷣi eſi glo
rificatũ: iam patet rñſio.quia obijcitur ac ſi coꝛpꝰxpᷣi glo⸗
rioſum ↄuerteretur in panem. qð quidem falſuʒz eſi: quia
illud eoꝛpus ſemꝑ manet inuiolabile. h̊ ſicut intelligimꝰ
ꝙ pꝛioꝛ ↄuerſio non ponebat in beato xpᷣi coꝛpoꝛe aliquã
immutatõnem:ſic facile eſt intelligere eadem ratione vel
conſimili miraculo.ꝙ reuerſio nullam ponat mutatõneʒ

Queſtio

in ipo.¶ Av illud qð querit᷑.vtrũ idem redeat ⁊c. dic
ꝙ idem ſᷣm numerũ.Qec obſtat qð obijcit᷑ qꝛ nõ decet B

bonitatẽ diuiam.qꝛ boc falſum ẽ:tum qꝛ nõ dico materi
am pꝑfectã foꝛmã coꝛꝑis xpᷣi rurſus ꝑfici foꝛma pais a8
falſe ſupponit rõ illa:ſed ſolũ ꝙ deus illũ panem ad ali⸗
quem actum nobilioꝛẽ ad tẽpus mutauit: ꝓpter aliqueʒ
finem ⁊ vtilitatẽ.quo fine obtento iam fruſiꝛa eẽt niſi re
diret.ideo ſicut boĩtatem ſuã decuit facere vt tranſiret:
ſic decuit facere vt redeat.¶ Ad illud quod obijcitur.q;
ꝓpter ꝓpꝛietates nõ opoꝛtet ſubſtantiaʒ redire.dicendũ
ꝙ nõ ꝓpter ꝗꝓpꝛietates ſenſuũ immutatiuas:qꝛ he ſunt
Apꝛie accidentiũ.et qdiu ille manẽt:manet et ſacramen
tum.et ideo nõ redit ꝓpter illas ſubſtãtia panis.ſed re
dit ꝓpter ꝓpꝛietatem et efficaciam cibandi et cõuertẽdi
in alimentũ vel in aliquã aliam ſubſtantiã vtpote vermẽ
vel cinerẽ. Ande anteqꝙᷓ generet᷑ aliqð hoꝝ ſine res alicꝰ
alterius nature.vtpote humoꝛ vel cinis opoꝛtet intelli⸗

gere panem rediſſe qui poſſit cõuerti in illũ.Qon em̃ pt

coꝛpus xpᷣi in illa cõuerti.nec illa generari qᷓdiu eſt ibi
coꝛpus xp̃i.⁊ ideo opoꝛtet ꝙ coꝛpus xp̃i ibi deſinat eẽ:v:

illa valeant in eſſe ꝑduci.ſed coꝛpus xpᷣi ſiẽ̃ nõ incepit eẽ
ibi niſi pane trãſeunte:ſic nõ deſinit ibi eſſe niſi pane re

deunte.et ideo ſemꝑ omes trãſmutatõnes ſubſiantiales
oſequẽtes ad ſacramẽtum:neceſſario ſubſequũtur redi⸗
tum ſubſtãtie panis.Et ꝑ hoc manifeſtũ eſt vltimũ. hec

aũt dieta ſunt nõ in piudicãdo ſi dñs alið reuelauerit.

—

opoꝛtet em ĩ bis ſobꝛie incedere vbi ſecretũ ſidei latet.qᷓ
ſuꝑegrediũtur ingeniũ bũanum et om̃em ingꝗſitõem.

nctum eſt virtus quid ſit.
Etermmato de ſa/

Et pꝛimo inq;tum ẽ vutus.Secũdo in⸗

mentũ. De penitẽtia virtute querunt᷑
hec. Pꝛimo de penitẽtio qtum ad eẽntiam. Secũdo q;⸗
tum ad ſubiectũ.Tercio ꝙtum ad oꝛdinẽ. Quarto qᷓtũ
ad effectum.

¶ Mlembꝛum pꝛunum

tia re.Secũdo quid ſit diffinitõne ſiue no

vtrũ penitentia ſit virtus theologica.Quarto queritur
vtrum penitẽtia ſit virtus cardinalio.

rticulus pꝛimus

eritur ergo pꝛimo.vtrũ penitẽtia ſit virtꝰ
el nõ. ꝙ ſic:videt᷑ Math.iij. Penitentiã agi
te.glo. Penitẽtia virtus eſt. ꝑ penitentiam
ꝑimere veterẽ hoĩem et vicia odire.Sed vetus hõ ꝑimi
tur virtute.iſQam vetus homo ẽ habitus peccatoꝝ.ſicut
dicit glo. Coł.iij. Exuite veterem homĩem. habitus em̃
peccatoꝝ et vicium ꝗꝓpꝛie ꝑ virtutem deſtruit᷑.¶¶ Iv.tlo.
ibidẽ. Penitẽtie virtus timoꝛe cõcipit᷑.i.virtus que ẽ pe
nitẽtia. ſic intelligit᷑ patz ex illo verbo yſa.xxvj.a fa
cie tua dñe.Alia lr̃a.A timoꝛe tuo dñe cõcepimꝰ ⁊ ꝑtu⸗
rimus et peperimꝰ ſpiritũ ſalutis.⁊ loquit᷑ de penitẽtia
que doloꝛẽ habet ſicut ꝑturiens.¶ JItem virtus eſt ci ca
bonum et difficile. et talis eſt penitẽtia.¶ Item peniten
tia diffinitur ſic.iiij.ſenten. Penitẽtia ẽ virtus vel gra⸗
tia. quia cõmiſſa mala cum emendatõis ꝓpoſito plangi
mus et odimus.¶¶ Item gratia dieik diſferre a virtute ĩ
boc.qꝙ aĩam gratificat.i.deo gratam facit: nõ mouens
aĩam ſine potentiaʒ anime ad hunc vel illum actũ inqᷓ
tum hmõi.virtus vo mouet ipᷣas ad hunc et illũ actum.
ſed penitẽtia plangimꝰ cõmiſſa mala et odimus:igit᷑ pe

¶ueſtio. luij. de penitẽtia

cramẽto euchariſtie ſequit᷑ de penitẽtia

qᷓtum eſt gratia. Lercio inqᷓtũ ẽ ſacra

Irca pꝛimũ pꝛimo querit᷑ quid ſit peniten

tificatione.Cirea quidditatẽ realem ip̃iꝰ
. ð querit᷑ vtruʒ ſit virtus.
Secũdo vtruʒ ſit virtꝰ generalis vel ſpecialis. Cercio

nitentia eſti monens ipᷣam potentiã aĩme ad actũ virtu⸗
tis.igitur eſt virtus.i¶¶ Item penitere ẽ opus meritoꝛiũ:
ergo eſt opus virtutis.ſed opus penitẽtie ẽ babitꝰ: igit
penitẽtia babitꝰ eſt virtus.¶ Item math.v. dicit glo. he
ſingule beatitudies vt impleant᷑ poſtulant ſuffragiũ.vij.
donoꝝ.ſed luctus eſt beatitudo nõ patrie igit᷑ vie.ſᷣ bea
titudo vie virtus eſt.ſed vt vult glo.luctus ſumit᷑ ibi ꝓ
luctu ꝓ peccatis qui pemitẽtie eſi. Unde glo. Meati qui
lugent.Reſtat poſt pᷣdictam ruinarũ colluuionẽ luctu
purgare.igit᷑ penitẽtia eſt virtus. Item penitẽtia me⸗
rita moꝛtificata ꝑ peccatũ pᷣcedens viuificat.que viuifi⸗
cata merito augent᷑ penitentis.igit᷑ penitentia eſt cauſa
ritoꝛũ. ſed nibil ẽ cauſa meritoꝛũ niſi luctꝰ:ergo ⁊c.
Contra.vt dicit aug. Viꝛtus eſt bona qualitas mẽtis
a bene viuit᷑. qua nemo male vtit᷑. quã deus in nobis
ſine nobis oꝑatur.hec ratio nõ cõuenit penitẽtie.nõ em̃
bene viuitur penitẽtia.nõ em̃ ſufficit ad vitam bonã cõ
miſſa flere et flenda nõ cõmittere.dolere em̃ de malis cõ

miſſis et mala nõ cõmittere nõ fufficit ad vitam bona:
ĩmo requiritur exerciciũ in oꝑibus.¶ Pꝛeterea.hec ꝑs

diffinitõnis qua deus oꝑatur in nobis ſine nobis nõ cõ

nenit penitẽtie. vt em̃ dicit Aug.Qui creauit te ſine te:

nõ iuſtificabit te ſine te.iuſtificatur at᷑ peccatoꝛ peniten⸗
tia.¶ Item om̃s viꝛtutes infũdunt᷑ ꝑuulo. penitẽtia nõ
igit᷑ ⁊c. ¶ Item om̃es virtutes ᷣm aliqͥs actus erũt ĩ pa⸗
tria.penitẽtia aũt ſᷣm nullũ.i¶ Item om̃es virtutes erãt
in xpᷣo.penitẽtia nõ:ergo ⁊c̃.q Item tria ſunt in aima.
potẽtia.paſſio.habitus.aliud aũt eſt habitꝰ:aliud paſ⸗
ſio.ſed penitẽtia eſt paſſio quia eſt afflictio quedaʒ. Eñ
ambꝛo. in ſermõe.xl.Ecce nũc tempꝰ acceptabile.dicit.
penitẽtia eſt doloꝛ coꝛdis et amaritudo aĩme ꝓ malis qᷓ
quilibet cõmiſit.virtus ẽ habitus:igit᷑ ⁊c.q Item nulla
virtus eſt in pcepto.penitẽtia eſt in pꝛecepto.¶Dath.iij.
Penitentiam agite. Mar.j.penitemi et credite euãge⸗
lio.¶ Item nullũ ſacramentũ eſt virtus.qꝛ ſacramentũ
eſt viſibilis foꝛma ĩuiſibilis gratie.virtus nõ ẽ viſibilis
foꝛma inuiſibilis gratie:ĩmo inuiſibilis gratia.q IJtem
nulla actio virtus ẽ.penitẽtia eſt actus.quia ẽ mala pꝛe
terita plangere et flenda nõ cõmittere.virtus em̃ qua li⸗
tas eſt. Dicit em̃ aug.ꝙ eſt bona qualitas mẽtis.⸗ Iteʒ
ſciẽtia ſe habet ad verum vt virtus ad bonum. ſ̊ſcuiuſli

bet ſciẽtie materia vel obiectum eſt verum: igit᷑ cuiuſli⸗

bet virtutis materia vel obiectuʒ eſt bonum.igit᷑ virtus
nõ eſt niſi cuius materia vel obiectum ſit bonũ.ſed peni
tentia nõ habet materiã vel obiectũ bonum: qꝛ cõmiſſũ
pᷣteritum.igitur nõ eſt virtus. Reſponſio.circa banc
queſtionẽ diuerſi diueꝛſa ſentiunt. Quidã em̃ ponebant
ꝙ penitẽtia nõ eſt virtus ſed actus virtutis.qð nõ vide⸗
tur.qꝛ ſi eſſet actus et nõ habitꝰ:tunc nõ baberet᷑ penitẽ
tia niſi a penitente actu.Alij ponebant ꝙ eſt virtus ſed
nõ ꝓpꝛie ſumẽdo virtutem.ſed nomine extenſo.quia vir

H),,△ 94
WS
Manz* aleizuene
5

tus ꝓpꝛie eſt in dirigendo ad bonum. penitentia aũt re⸗

uocat a malo.Sed nec hoc videtur ſufſicienter dictũ:qꝛ
penitẽtia dirigit in bonũ et reuocat a malo. vnde ꝓpꝛie
virtus dicẽda eſt.¶ Ao cuiꝰ emdentiã nota.ꝙ vᷣtus vno
modo ſumit᷑.vt ẽ dirigẽs et mouẽs ipᷣm liberu arbitriũ ĩ
ſummũ bonũ mediãte oꝑe meritoꝛio. Et ſic diffinit᷑ ab
aug.iiij.li.de ciui.dei:ſic.Airtus ẽ ars bene recteq; opã
di. Dicit᷑ aũt ars bene oꝑandi inꝙᷓtum dirigit opꝰ oꝑã
tis in ſuũ oꝑatiuũ optimuʒ ſiue finem. bonum em̃ dicit
conditionẽ finis.Dicit᷑ aũt ars recte oꝑandi inqᷓtũ diri
git ip̃ᷣm opus in quadã rectitudine inter pꝛincipiũ et fi⸗
nem.qð accidit qũ ſummũ bonum ẽ pꝛincipiũ oꝑis et fi
nma.Fᷣm ꝙ dicit᷑ Apoc.j. Ego ſum alppa et o pꝛincipinʒ
et finis.Dicit᷑ igit᷑ virtus ars bene oꝑandi inq;tum oꝛ⸗
dinat opus in finem.recte oꝑandi inq;tum oꝛdinat ita
ꝓ nõ deuiet a medio.et ſic ſtricte ſumitur virtus. Alio
mõ dicit᷑ virtus vt eſt dirigẽs ip̃am aĩam ſiue liberũ ar
bitriũ in ſummũ bonũ.nõ ſolum oꝑando bonum:ſed et
declinãdo a malo.Et ſic diffinitur ab aug.in li.de quã⸗
titate aime ſic.Airtus eſt equalitas vite vndiq; rationi
.*

9*° ſH⸗ſu

nS uu. en

N) Ah . eF r n. 4
°- V —X * 4

vt a 6 r

. 12
„. PKEL
1, 85 E ee „ 2 f er) * 6
— 692 AEHeEE .
„ r e, „ a26 t. 2 n

.
Pa *

–

41 . .
PrSn α n e ..

cõlentiẽtis. bac diffinitõne inſinuat᷑ effectꝰ virtutis ini
tum cõfoꝛmat ſiue equat vitã oĩno iudicio ronis. Elirt⸗
em̃ equat vitã vt oĩno ſit cõſona rõni.nõ dico cõſona: H
oiĩno cõſona.qð ſigniſicat᷑ cum dicit᷑ vndiq; rõni cõſenti
entis.ſes et in opando bonũ: et in declinado a malo.ſm

hanc ↄſonantiã duplicẽ virtus equat vits rõni.et inqtũ
hmõi dicit᷑ equalitas vite vndiq; rõni ↄſentiẽtis.Et ſic
cõmuniꝰ ſumitur virtus cõpleriue:qꝛ vt mouet liberuz
arbitriũ in ſummũ bonum oꝑando bonũ et vt eſt ↄoſona
rõni declinãdo a malo. Pꝛeteres.virtus ſine rano v᷑tu⸗
tis qñz reſpicit duplex bonũ ſiue quaſi duplex. qñʒ vni
cum. duplex ſiue q̃ſi duplex:ſcʒ ſubiectũ ſiue materiam
et finem. ſic eſt de virtutibo theologicis. Elnicũ:ſicut eſt.
xe quibuſdã cardinalibo ſiẽ tem ꝑantia que eſt in malis
declinãdis que ſunt carni delectabilia. ſed om̃is virtus
gratuita reſpicit bonũ ſicnt finẽ.Fᷣm qð aug.diffinit vir
tutem in li. ſolilo. ſic. VUirtꝰ eſt recta ratio pꝑueniẽdi in ſi

nem. Et phus in li. de celo et mũdo. Virtus ẽ diſpoſitio

nu ſtee N9 qrtα

ut oꝛdinat liberũ arbitriũ ad opandũ bonum ? ad æ
clinandũ a malo: et hoc eſt reſpiciẽdo bonũ nõ vt mate⸗

—— K

— — — —

5 ) vwd . „ * aũt inneniũtur cõuenire penitẽtie in diuerſis rõnibo de
4 1 y, aeg—, ea aſſignatis. Diffinit᷑ em ſic.iiijſent.di.xiiij. Penitẽtia
defe p. (W e eſt mala pterita plangere et plãgenda iterũ nõ comittẽ⸗
Per boc ꝙ dicitur mala pꝛeterita plangere: notat᷑ oꝑa⸗
tio boni.ꝑ aliud declmatio mali.Stem diffinitur ſic ab
aug. li. de penitẽtia. Penitẽtia eſt quedã dolẽtis viĩdicta
puniẽs in ſe ꝗð dolet cõmiſiſſe. Per hoc ꝙ dicit queda⸗ʒ
dolentis vindicta. inſinuat᷑ vt eſt mouẽs liberũ arbitriũ
vindicta expꝛimit. Per h̊ꝙ dicit᷑ puniẽs in ſe: notatur
opus iuſuicie in punitõne dexlicti ꝓpꝛij.p hoc ꝙ dicitur ꝙ;
dolet cõmiſiſſe:notat᷑ reſpectus ad finẽ. Ex hoc em̃ eſt do
loꝛ penitẽtis pꝛincipaliter:qꝛ peccando offendit creato⸗

/nõ ſolum inqtum eſi dirigens in finẽ opando bonuz: B
et declinãdo a malo:ſic penitẽtia virtus ẽ. hec em̃ in pe⸗
nitentia reꝑiũtur ſcʒ opatio boni in vindicta ꝓpꝛie neꝗ⸗
cie quod eſi opus iuſſicie.et declinatio mali. et in cõſide
rando ſummuʒ bonum vt finem qð ex dictis patere pr̃.
Ad bhoc qð obijcitur.ꝙ virtus ẽ bona qualitas mẽtis.
qua bene ⁊c.dicendũ ꝙ et hec ratio nõ ↄuenit penitentie
inqᷓ; tum em̃ eſt mouẽs ad pu niendũ malũ cõmiſſũ:ẽ bo⸗
na qualitas mẽtis:quia eſt habitꝰ iuſiicie. Pꝛet. illa be
ne viuſt᷑:quia eſt quedã equalitas ſiue rectitudo vite vt
eſt vindicta mali. ꝛet. nemo ea male vtit᷑:qꝛ eius ratio
eſt dirigere et oꝛdiare in finẽ puniẽdo malũ cõmiſſũ.vtẽ
bac oꝑatur deus in nobis ſine nobis inqtum habitꝰeſt:
licet inqtum ſit motus vel actio ſit a nobis. Penitẽtia
aüũt vno mõ eſt mouẽs liberũ arbitriũ ad puniendũ ma⸗
4 . lum qð cõmiſit ꝓpter deum. Alio modo eſt motus ſiue
õäs X eled us ert a⸗a, actio punitõnis.Pꝛimo modo eſt a deo ſine nobis. Se⸗
Hah en ſot . cundo a nobis cooꝑpantibo dco. vt em̃ dicit aug.qui cre⸗
auit te ſine te:nõ iuſtificabit te ſine te. Vnde in peniten⸗
tia qua iuſtificat᷑ impius requirit᷑ penitens coopetur
grãtie. ¶ Ad illud qð deinde obijcitur. ꝙ non fufficit ad
bonam vitam cõmiſſa deſtere ⁊c. DOicendũ ꝙ ſi nõ ſuffi⸗
cit:nihilominꝰ quedam rectitudo et equalitas vite con
ſ (l1..d ſiſtit in hboc. Similiter pꝛudentia nõ ſufficit ad vit gra
tuitam ſine iuſticia: nibilominꝰ virtus eſt.¶ Ao alind
4 . qð obijcitur.ꝙ penitẽtia nõ infundit᷑ ꝑuulo ⁊c̃.dicendũ
ꝙᷓ penitẽtia duo impoꝛtat. habitum bonuʒ quo infoꝛma
tur liberũ arbitriũ:et motum ad puniendũ malum com
miſſum. vnde habens penitentiã virtutem: habet babi⸗
tum bonum mouentem ad actum punienai. qui attendi
tur in affectione doloꝛis et actu punitõnis. Dicendũ eſt
igitur ꝙ infundit᷑ ꝑuulis inqᷓtum eſt habitꝰ hmõi.quia
gratia infuſa illis pt᷑ mouere liberũ arbitrium ad actũ
penitẽdi ſi ſe offerret oppoꝛtunitas. Vnde qð dicitur ꝙ
penitentia nõ eſt in ęuulo.hoc eſt rõne actus vel motus

.
(S ¾

8

W Pwe hen 4 wMO. α α
5& PWee e enee eneſ

pfecti ad debitũ. Dicendũ ẽ ergo ꝙ ꝓut virtus ſumitur

riam vel obiectu ſed vt finem: penitẽtia dicit l

ad oꝑandum bonũ.ſcʒ ad exequendũ opus iuſticie que i

rem ſuũ. Dicendũ eſt igit᷑ ſumedo virtutem cõmuniter.

pꝛogredientis a virtute non quia nõ habeant gratiaʒ et
virtutem que mouerẽt ad actum hmõi temꝑe congruo.
Ad hoc quod obijcitur.ꝙ om̃es virtutes erunt in pa⸗
trio. dicendũ q duo ſunt genera aetuũ in virtutibo.qua
rũdam em̃ virtutum ſunt quidam aetus pfecti: et quidã
imꝑfecti.ᷣm actus imꝑfectos nõ erũt in patria: ſm acetꝰ
ꝑfectos erunt. Verbigratia. aug.xiiij: de trini.poĩt que⸗
ſtionem Tullij que fuit. Utrũ virtutes erũt in vita bea
ta.et opponit ꝙ non.ſic nec foꝛtitudine egeremus nullo
pꝛopoſito laboꝛe aut ꝑiculo.nec iuſticia:cum nihil eſſet
quod appeteret᷑ alieni.nec temꝑantia que regeret eas:
quia nulle eſſent libidines.nec pꝛudentia quidem egere
mus:nullo defectu pꝛopoſito bonoꝛũ et maloꝝ. Et poſt
determinat aug. erunt ym alios actus dicens.ꝙ tunc
erit iuſticie deo regenti ſubditũ eſſe.De alijs tribo dicit
ſic. foꝛtaſſis pꝛudẽtia ſine vllo ꝑiculo erroꝛis. foꝛtitudo
ſine moleſtia tolerandoꝝ:maloꝝ.temꝑantia ſine repu
gnatõne libidinũ erunt in illa felicitate.vt pꝛudentie ſit
ceo nullũ bonum pᷣponere vel equare:foꝛtitudinis ei fir
miſſime coberere: temꝑantie nullo defectu noxio dele⸗
ctari.Ex his patet q; virtutes Fᷣm actus ꝓpꝛico erũt in
patria.

—

uarũdam aũt virtutum ſunt actus ꝓpꝛij im ꝑ/

4

NR ar

— N
no e P— .
S rA

1 6 „r v. T- 22

fecti:ſed actus illaꝝ inqᷓtum cõmunicant naturã ſui ge⸗ P⸗

neris ſunt ꝑfecti. Verbigratia Apꝛius actꝰ fidei eſt vir⸗

tus enigmatica. Inqᷓtum aũt fides cõmunicat naturaʒ
ſui generis: eſt viſus ſimpliciter. Actus igit᷑ bmõi vir⸗
tutum ꝓpꝛij non eꝛant in patria: ſed actus illaꝝ inqtum

cõmuntcant naturã ſui generis. Similiter dicendũ eſt:
de penitẽtia. Actus pemtẽtie ꝓpꝛius qui eſt penitere ſi⸗
ue punire còmiſſa: nõ erit in patria.ſed actus illiꝰ in⸗
tum cõmunicat naturam ſui generis ſcʒ iuſticie. qui eſt
ſoluere debitum deo. Eo em̃ ꝙ peccauerũt electi in via 2

gratia tei penituerũt: vberioꝛes tenent᷑ ſoluere gratiax
actõnes in patria vt ſoluent. Vñ in ps. Ineternũ nõ ob
liuiſcar.glo.in vera terra ꝓmiſſionis erimuo memoꝛes
vnde liberaſii et agemus gratias. Siẽ em̃ in patria eſt
iuſticie deo regenti ſubditum eẽ:ſie actus penitẽtie erit
teo regẽti ſubditum eſſe.per ſolutõem actõnis gratiarũ
ꝓ collatõne gratie ⁊ virtutis penitẽtie.Al poteſt dici ꝙ
babitus ille g eſt in penitẽtia. ꝙᷓtum eſt ad volenduʒ qð
iuſlicie eſt: eꝛit ĩ patria.dico qð iuſticie eſt:qꝙᷓtũ qd puni⸗
tõem peccatoꝝ.vnde et virtus penitẽtie qtum ad hoc vxł

ρh.

conſimilem actum erit in patria. AUel poteſt dici. ꝙ ba⸗

bitus ille gratuitꝰ qua penitens bic mouetur ad vindi⸗
ctam pꝛopꝛie iniquitatis.et ad dolendũ de offenſa. erit ĩ
patꝛia ſm eſſentiam babitus:nõ ſm aliqu inclinatõeʒ
ad actus dolendi vel vindicandi.4 Av illud quod obijci
tur. ꝙ om̃es virtutes erant in xpᷣo.dicendum intelligẽ

.

dum eſt de viꝛtutibo que pꝛopꝛie oꝛdinantur ao bonum.
nõ que dantur in remediũ contra malum. qualis eſt pe⸗

nitentia. Elel poteſi dici. ꝙ, virtus penitẽtie nõ eſt genus

vel ſpecies virtutis ꝑ ſe. ꝓut actus diſtinguit ꝑ theolo⸗
gicas et cardinales.ſed vno mõ babet reduci ad iuſtici⸗
am: alio mõ ad aliam vel alias: quibo elicit᷑ actus peni⸗
tentie vel imꝑatur. Vnde dicendũ ꝙ habitꝰ virtutũ qui
bus eliciũt᷑ actꝰ pnĩe vel imꝑant᷑ fuerũt in xpᷣo.nõ tn oꝛ⸗
dinati erant ad hũc actũ eliciendũ vel imꝑanduũ.ꝗ Sed
ad h̊ obijcit᷑ ſic.ꝗ habet vnã virtutẽ habʒ oẽs ſᷣ differẽter
habet virtutes ꝑuulus adultꝰ et xp̃c. Paruulus em di
cit᷑ habere om̃es virtutes:quia habet gratiam qua tene
tur omes virtutes. Adultus dicit habere cm̃es vᷣtutes
quia habʒ om̃ia genera virtutũ diſtincta.ſcʒ.fidẽ.ſpem
caritatẽ c. Criſius dicebatur habere om̃es vᷣtutes: qꝛ
babuit vninerſaliter vſus oĩm virtutum ſimul cũ ipſis.
Vnde xpc nõ ſolum habuit plenitudiem virtutum qᷓtuʒ
ad genera: hᷣ et tũ ad vſus earũ. YJgit᷑ ſi habnit virtutẽ
penitentie:habuit vſum eius qui eſt cõmiſſa flere.¶ No
quod dicenduʒz. ꝙ reuera habuit vſus omniũ virtutum
qui nõ impoꝛtabant aliquaʒ pfectõem.vnde ſiẽ xpᷣc licet
baberet om̃es virtutes et vium oĩm virtutũ.nõ babuit
fidem rõe viſionis enigmatice:ſimiliter nõ habuit pem:

4

V. 8
de

.
U„NV8

¶ Nueſtio

tentiam vt ab illa elicit᷑ actus penitẽdi.qꝛ penitẽtia vt to

lis eſt dat intelligi peccatũ pceſſiſſe:babuit tñ vt dictũ ẽ
habitũ quo imponẽte elicit vel imꝑatur act? penitentie
Ad id qð obijcit᷑.ꝙ ẽ paſſio et nõ habitꝰꝛc̃.dicendum

ꝙ penitẽtia vno mõ eſt virtus babilitãs volũtatẽ ſiue li

berũ arbitriũ ad penitẽdũ.i.ad dolendũ et ſatiſſaciẽdũ
ꝓ peccato.et ſic virtus eſt.Alio mõ dicit᷑ afflictio volun
taria ſequẽs ad hmõi habilitatẽ... Ad illud qð obijeit᷑.
ꝙ nulla virtus eſt in pcepto.dicendũ ꝙ hoc ẽ verũ:nihil
ominꝰ actus virtutis ẽ in pᷣcepto.om̃ia em̃ moꝛalia pᷣce⸗

pta ſunt actus virtutũ.Añn cũ dicit᷑ penitẽtiã agite actꝰ

pᷣcipit᷑.vñ dicit᷑ agite:nõ habitus habilitãs liberũ arbi⸗
triũ ad hoc.q¶j Ao aliud qð obijcit᷑ ꝙ nullũ ſacramẽtum
eſt virtus.qꝛ ſacramẽtũ ẽ inuiſibilis gratie viſibilis foꝛ
ma. dicendũ ꝙ hoc intelligit᷑ de penitẽtia ſacramẽto: nõ
de penitẽtia vt eſt virtus ti.vt em penitẽtia ẽ virtꝰ tm̃ẽ
foꝛma inuiſibilis.vt aũt eſt ſacramẽtũ cõcurrit cũ ipᷣa q̃
eſt virtꝰ ſignũ aliqð exterius apparens vt infra dicetur
4¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ nulla actio eſt virtus. penitẽtia
eſt actus.dicẽdum ꝙ nõ eſt virtus vt ẽ actꝰ.penitẽtia eĩ
eſt virtus et actus virtutis.¶ Ad hoc qð obijcit. ꝙ ñ eſt
virtus niſi cuiꝰ materia vel obiectũ ſit bonũ in ſe et bo⸗

num ĩ eꝛdine.Monũ in ſe nõ requirit᷑ ſemꝑ vt ſit mate⸗
ria vel obiectũ virtutis. qð patet in tꝑantia que ẽ in repᷣſt

ſione delectabiliũ carnis et in pietate cuiꝰ obiectũ ẽ mi⸗
ſerabile.ſemꝑ tñ requirit᷑ ꝙ ſit bonũ in oꝛdiĩe.et ſic ẽ ob⸗
iectũ penitẽtie bonum. Deteſtatio em̃ mali cõmiſſi ſiue
malũ cõmiſſum vt eſt in deteſtatione oꝛdinat ad bo nuʒ
Pꝛeterea.penitẽtie actus ſũt deteſtari malũ et reducere
ad ꝑfectũ.et iſti actus ſunt oꝛdiati.et rõne ſecũdi habet
obiectum bo

Articulus ſecundus
Verit᷑ vtrũ ſit virtus generalis vł ſpalis.
generalis videt᷑ ſic:quelibet virtus facit gau
Mre tde ſuo fine ſiue bono:igit᷑ et dolere de cõ⸗
ario hoc ẽ de peccato. Quelibet em̃ virtꝰ delectat᷑ ĩ ſuo
cõueniẽti et triſlat᷑ in oꝑpoſtto.Vñ boetiꝰ. VUirtꝰ ſeſe di
ligit aſpernat᷑q; cõtrariuʒ.ſed de peto dolere ẽ penitere:
qꝛ penitere eſt acta vel cõmiſſa veflere. igit penitere eſt

actuo cuiuſlibet virtutis.igit᷑ penitẽtia eſt cõis virtꝰſiue

virtus generalis.¶ Itẽ penitetia vt dicit aug.ẽ res opti
ma vel ꝑfecta om̃es defectus reuocans ad ꝑfectũ.ſed qꝛ
ſpecialis virtus reuocat ꝑticulareʒ defectũ ad ꝑfectũ:ꝙᷓ
cum penitẽtia reuocat omes defectꝰ:igit᷑ penitẽtia ẽ vᷣtꝰ
generalis.¶ Yẽ ꝑ penitẽtiam mouet᷑ penitẽs ad deteſtã
dum peccatũ ĩ genere.ergo ẽ vᷣtus generalis. Oꝛ aũt re⸗
ſpicit peccatũ in genere patet.qꝛ ſi moueret᷑ liberũ arbi
triũ ad deteſtandũ ſiue ad vindictã pececati luxurie et ſu
ꝑbie et alioꝝ cõmiſſoꝝ dico ꝑticulariter ſimul et ſemel
diuerſis motibo moueret᷑ ſpecie vł nũero.igit᷑ nõ mouet
liberũ arbitriũ ad vindictã huiꝰ peccati et illiꝰꝑticulaꝛi
ter:ſed generaliter oĩm ſiue pet̃i ĩ genere.¶ Itẽ qñqʒ cõ⸗
mittit᷑ peccatũ ex ꝑpetratõne mali qð eſt cõtra caritatẽ.
qñʒ ex ꝑpetratõe mali qdð eſt cõtra fidem. et ſic de alijs
virtutibo.ſed ſicut cõtingit peccaꝛe directe cõta ſinglas
vᷣtutes:et peccãdo cadere ab om̃i virtute.cũ om̃e pctm i
quocũq; genere fjat deleat᷑ penitẽtia.et illa reparet᷑ pec⸗
cons a quacũq; virtute ceciderit:tãti ambitus et genera
litatis erit penuẽtia in dolẽdo: quãti eſt defectꝰ peccati
in cõmittẽdo et cadẽdo.ſed defectꝰ ſe habet ĩ illa genera
litate in qua ſe habet ðᷣtus generalis:igit᷑ et penitẽtia ſe
babebit in ille generalitate.igitur eſt virtus generalis.
Item amoꝛ ſiue delectatio ꝑpetroti boni.et odiũ ſiue
deteſtatio ꝑpetrati mali.quadã ↄtrarietate diſtinguũt᷑.
igit᷑ ſe habent in quadã equalitate generalitatis. ᷣ pꝛi⸗
mũ ꝑtinet ad qualibet virtutẽ:igit᷑ et ſecũduʒ. Quelibet
em̃ virtus deteſtat᷑ et odit malũ ꝑpetratũ.ſed boc ẽ ꝓpꝛi
um penitẽtie vᷣtutis:igit᷑ ꝓpꝛiũ actus virtutis penitẽtie
eſt actus generalis oĩm.igit᷑ penitẽtia eſt generalis vir⸗
tus. Nontra.penitẽtie eſt odire malũ.nõ quodlibet:

12
luij. *

ſed exiſtens in ꝓpꝛio ſubiecto.et tm̃ inquãtũ hmõi.ſᷣ vᷣtꝰ
generalis eſt odiũ cuiuſlibet mali.nõ magis huiꝰ mali
ꝙᷓ illius:niſi qꝛ maius ẽ hoc malũ qᷓ illud.igit᷑ penitẽtia
nõ eſt virtus generalis.¶ Itẽ hec virtus deteꝛmĩat᷑ ciꝛca
vnũ obiectũ diſtinctũ et ꝑticulare:ſic alie virtutes ſpeci
ales. Sicut em̃ temꝑantia habẽs obiectũ determinatuʒ

telectabile carnis:ſimiliter hec vᷣtus pctm ꝓpꝛiũ ſui ſub

cti virtus dicit᷑ ſpãlis ⁊c ¶ Reſpõſio.ad boꝝ euidenti⸗
am nota.ꝙ plures ſunt actus penitẽtie. Pꝛimus ⁊ pꝛo⸗

pꝛius eſt dolere de peccato. Unde amb. Penitẽtia vera

iecti.igr ſi ex diſcretõne aritate materie vł obie

eſi doloꝛ coꝛdis et amaritudo aĩme ꝓ malis que quilibʒ chaaαα.

16 1 nari ſiue iralci pec:
cato. lñ ſuꝑ illð ps. Sacrificate ſacꝛificin iuſticie.glo.
Ouid iuſtius ẽ qᷓ vt ꝗſq; pctis ſuis potiꝰ qᷓ alienis ira⸗
ſcatur. Alius ẽ punire ſiue vindicta ſumere de pecconte
Vnde. Aug.penitentia ẽ quedã dolẽtis vidicta 7c. Aliꝰ
eſt nõ cõmittere penitẽda.ſᷣm ꝙ dicit ug Peniteria eſt
penitẽda nõ admittere et admiſſa deflere. Dolere aũt de
cõmiſſis cõtingit pluribo de cauſis.vel ꝗpter auerſioneʒ
a ſummo bono:et ſᷣm boc elicitur actus dolendi a penitẽ
tia virtute imperio caritatis.vel ꝗꝓpter meritũ pene eter
ne:et m hoc elicit actum penitẽtia virtꝰ imperio timo⸗
ris. Ael ꝓpter ſpoliatõem bonoꝛum.et hec bona ſũt mł
tiplicia.ſcʒ caſtitas.largitas.et hmõi.ſm hoc elicit actũ
dolendi penitentia:ſed multiplici inducta imperio.In⸗
qtum em̃ elicit actum dolendi ꝓpter amiſſionem caſtita
ns:imperat illi amoꝛ caſtitatis. IOnqtum ꝓpter amiſſio⸗
nem largitatis imꝑat illi amoꝛ largitatis. 2 ſic de alijs
Vel vt impetret veniam a deo. VUñ biero. Si ꝗs poſt la⸗
pſum ad veram penitentiã ſe cõuerterit: citõ a miſericoꝛ
de iudice veniã impetrabit.et hunc actum dolendi elicit
virtus penitẽtie ꝑ ſe ſine alterius virtutis. Ende dolere
hmõi ꝓpꝛijſſime eſt actus penitẽtie. Actum aũt deteſta⸗
tõnis ſiue indignatõnis elicit penitẽtia virtus imperio
ire ꝑ ʒelum. Actum punitõnis ſiue vindicte elicit penitẽ
tia virtus imperio iuſticie:ſcʒ vindicatõis.que ẽ ſpeci⸗
es iuſticie. Actum nõ admittẽdi peceatũ elicit penitẽtia
virtus impeꝛio foꝛtitudinis:qꝛ nõ admittere petᷣm dicit
ꝓpoſitũ ꝑſeuerãdi. Vnde ꝓpoſitũ nõ admittẽdi peccatũ
elicit virtus penitẽtie imperio ꝑſeuerãtie. Ad boc igr
ꝙ querit᷑.vtrũ penitẽtia ſit virtus ſpecialis vel generał.

cõmiſit. Alius ẽ deteſtari liue i nais
a

dDicendũ ꝙ penitentia qñʒ mouet ad actum aliquem re⸗

latum ad perſonam ſiue tranſeuntem in ꝑſonam.et ſᷣm
ꝙ; bmõi eſt virtus ſpecialis:et continetur ſub iuſticia.q;ꝛ
qui peccat moꝛtaliter aufert deo quod ſuũ eſt.imagineʒ
eturpand ſiue defoꝛmando ꝑ peccatum. Item aufert
pꝛorimo qð ſuum eſt.ſcʒ bonum cõmembꝛi.rõne nanq;
cõmunicationis bonoꝛũ eccleſie qui peccat in ſe peccat
in totam eccleſiam. Vnde adamantius. Eccleſia coꝛpꝰ
xpᷣi eſt.vnde in omem eccleſiam delinquere videtur: qui
coꝛpus ſuũ maculauerit. qui igitur peccat dammiſicat
pꝛoximum.quia aufert illi bonum cõmembꝛi. Itẽ ſibipi
aufert quod ſuum eſt:quia beneficia ſibi a deo pꝛeſtita.
Iſtis tribus fit reſtitutio.quãdo peccatoꝛ punit ſe.et li⸗
cet reddere deo pꝛoximo et ſibi quod ſuũ eſt:ſit genera⸗
lis iuſticie:tamẽ reſtitutio qᷓtũ ad tria que fit ꝓpꝛia pu⸗
nitione eſt virtus ſpecialis.ratione em̃ qua elicit actum
punitionis ip̃ᷣius delinquẽtis eſt virtus ſpecialis. VUn⸗
de inqtũ virtus penitentie elicit actum qui ẽ in ꝑſonam
ſcʒ punitione ꝓꝛie:virtus eſt ſpecialis.quãdoq; at᷑ mo⸗
uet ad actum qui tranſit in materiã ſeʒ peccatum. ⁊ Fm
ꝙ bmõi.quia nõ mouet ad actum qui tranſit in vnũ pec
catum ſed qui tꝛãſit generaliter in ome:nõ eſt virtus ſpe
cialis.ſed actus illius ecõtrario diuiditur contra actus
aliarum virtutũ:ſi tamẽ oꝛdinatur actus iſte ad actam
aliarum. ſicut deteſtari vel odire maluʒ: ad appetere vel
amare bonum. 4 Ad illud ergo quod queritur vtruʒ ſit
virtus ſpecialis ⁊c.dicendũ ꝙ ꝓut elicit actum tranſeũ
tem in ꝑſonam:ſpecialis eſt virtus.et iuxta bunc modũ
ſumũtur rõnes que oſtendũt ꝙ eſt virtus ſpecialis.ꝓut

—

— a2 à 2 72
WRlcer e i en * Ainf a èdι unb u

meia

her tn, dalnt

no A *r VG&a

„J hwe M πι 1 v*ν

Aengneg

4

autẽ elicit actũ qui trãſit in peccatũ quaſi in mateꝛiam:
ſic eſt virtus generalis.Sed intelligedũ eſt ꝙ virtus ge
neralis dicit᷑ pluribo modis. Ael qꝛ generaliter om̃ibo
cõuenit et de om̃ibo pᷣdicat᷑:vt virtus genus pꝛedicat᷑ de
om̃ibo.Vel qꝛ integraliter cõtinet om̃es virtutes. ſic ge
neralis iuſticia integraliter cõtinet omes viꝛtutes.vnde
dicit Cri. Sicut plures vites vnã vineã cõſtituunt: ſic
plures virtutes.i.om̃es conſtituũt iuſticiaã generalẽ.Ał
qꝛ om̃es virtutes cõcomitant᷑ illã in electõne actuũ ſuo⸗
rũ.iQeq; pꝛimo mõ neq; ſecũdo eſt penitentia virtꝰ gene
ralis.ſed tercio:qꝛ ſcʒ cum penitẽtia ſunt om̃es viꝛtutes
alie mouẽtes ad fines ſuos in penitetia. Vnaqueq; nan
q; virtus Haberlibertate mone Kackns ſuos ad finẽ ſuũ
aſlequẽdum in penitẽtia.et hoc vel eliciẽdo vel imperan
do. ¶ Ao hoc qð obijcitur ꝙ quelibet virtus facit gaude
re de ſuo bono:igit᷑ et dolere de ſuo cõtrario ſcʒ peccato

Bicendũ ꝓ aliter et aliter facit virtus dolere de pecca⸗

to ſibi cõtrario et penitẽtia.quia virtus ſacit dolere im⸗
ꝑando:penitẽtia eliciendo.qñ em̃ alicui ineſt virtus pe⸗
nitẽtie de incõtinentia:penitentia elicit actum dolendi ñ
tem ꝑantia vel caſtitas.Actus eĩ temꝑantie eſt repꝛime
re appetitum delectabilium carni vñ libidines carnales
aſpernant᷑.i.quaſi aſperas et ſibi nociuas fugit et repel
lit.ad iſtos actus ſcʒ repꝛeſſionẽ appetitus ⁊ aſpernatõʒ
libidinis ſi pᷣualet:ſequit᷑ delectatio.ſi ſuccũbit triſticia
Vngde triſticia de incõtinẽtia ſequit᷑ ad defectũ virtutis
caſtitatis.Erx quo patet ꝙ nõ virtus caſtitatis. ſed virtꝰ
penitẽtie elicit actũ dolẽdi.bene tñ imperat hmõi electi⸗
oni amoꝛ virtutis.doloꝛis igit᷑ ꝓueniẽtis ex peccato nõ
eſt virtus caſtitatis vel largitatis cauſa eliciẽs:ſed cau⸗
ſa deficiẽs.ſed virtus penitẽtie eſt cauſa eliciens ⁊ defe⸗
ctus pemitẽtie cauſa defectus doloꝛis.Iñ aug.qñ deficit
doloꝛ deficit penitẽtia. Pꝛet᷑.virtus cõtinentie odit pec⸗
catum lururie.licet odire eſt vehemẽter nolle in eſſe.ſed
penitẽtia ſimiliter odit eandem:ſed hoc odire eſt nolle
infuiſſe.Pꝛet᷑.virtutes habẽt quandã rõem generalem
ſm ꝙ dicit aug. E virtus ẽ oꝛdo amoꝛis li.de moꝛibus
eccleſie.VUnde amoꝛ eſi qddam cõmune in quo om̃es viꝛ
tutes cõueniũt. Vñ vt vult aug. Tem ꝑantia ẽ amoꝛ in⸗
coꝛruptus in deo.foꝛtitudo amoꝛ facile toꝛerans omnia
ꝓpter qð amat᷑.Juſticia eſt amoꝛ ſoli amato ſeruiens.
Pꝛudetia eſt amoꝛ eligẽs ea quibo iuuat᷑ ab eis quibus
impedit᷑.dicendũ igit᷑ ꝙ amoꝛ eſt quedam cõditio gene⸗
ralis.nõ cõueniens virtuti vt eſt diſtincta.Vnde ꝑ illaʒ
generalem conditõem nõ diſtinguũtur vᷣtutes. Ex hac
aũt conditione generali amoꝛ ſcʒ boni eſt oĩm virtutum
odiũ mali. Vñ ſicut nõ diſtiguũt᷑ virtutes amoꝛe inqᷓtũ
hmõi: ſi c nec eiꝰ cõtrario.ſ.odio mali.nec ex illa vnita⸗
te amoꝛis vel odij deberet dici vna virtus:qꝛ ſic et om̃es
vna eẽnt.i¶ Ao id qð obijcitur.ꝙ penitẽtia reuocat oẽs
defectus ad ꝑfectũ.hoc nõ facit virtus ſpãlis ⁊c. dicẽdũ
ꝙ aliud eſt ꝑficere et aliud reuocare ad ꝑfectõem. nec ſe
quitur ꝙ ſi om̃es defectus reuocat:ꝙ ꝗpter hoc ſit vᷣtus
generalis.ſic̃ nec ſequit᷑ quia peccatũ incõtinentie tollit
om̃ia gratuita:igit᷑ eſt peccatũ generale. Vniuerſalis eĩ
reꝑatio que fit ꝑ miſericoꝛdiã.et vniuerſalis ablatio q̃
fit ꝑ qdᷣlibet peccatum moꝛtale:magis ſunt a cõnexione
virtutũ qᷓ; a generalitate reꝑantis vel tollentis. Eo em̃

ꝙ cũ virtute penitẽtie ↄfertur gratia gratumfaciẽs qua

habita ab adulto habent᷑ omes virtutes habita virtute
penitẽtie habent᷑ om̃es virtutes et ita fit reuocatio oĩim
defectuũ dico in genere.Vñ hec reuocatio oĩm defectuũ
magis eſt a cõcomitantia oĩm virtutũ aliarũ qᷓ; a geneꝛa
litate penitẽtie.Ande ſicut nõ ſequit᷑ exiſtente virtute fi
ci vel quacũq;ʒ alia exiſtũt et aliegit᷑ fides vł alia que
cunq; eſt virtus generalis.Similiter nõ ſequit᷑ peniten⸗

tia reꝑat omes defectus ꝗ/ ꝓueniũt ex amiſſione nᷣtutuzʒ.
igit eſt virtus generalis.¶¶ Ad hoc qð obijcitur. q peni
tentio mouetur ad deteſtandũ peccatũ in genere ⁊c. di⸗
cendũ ꝙ; hoc nõ eſt peccatũ in genere.ſed quia in teteſta

tione peccati in genere: deteſtant᷑ omia peccata tam cõ⸗

miſſa ꝙ que cõmitti poſſent. ꝛet. modus deteſlatõnio
ſiue doloꝛis qui ẽ a virtute penitẽtie ꝓꝛie:et pꝛimo ẽ pec

cati cõmiſſi.penitẽtie em̃ eſt cõmiſſa ꝑplangere:nõ pecca
tum in genere neq; om̃ia peccata. Vñ et ſi penitens dete
ſtatur vel plangit peccatũ in genere hoc nõ eſt vt eſt pec

catum in genere:ſed potius qꝛ ꝑpetrato peccato quocũ⸗
q;:ꝑpetratum eſt peccatũ ſimpliciter. Pꝛet᷑.exquo mo⸗

tus liberi arbitrij ad deteſtandũ vel dolendũ conſequit᷑
iudiciũ diſcretõnis et illi cõfoꝛmatur.nõ video quare li⸗
berũ arbitriũ nõ poſſit ſimul et ſemel deteſtari.et doleri
de illis que dictat iudiciũ eſſe deteſtanda. dico ſimul in
tem poꝛe nõ ſimul in inſtãti.VUnde non videtur mihi du
bium immo certũ:ſimul in temꝑe liberũ arbitriũ poſſe
moueri in veteſtatõem diuerſoꝝ peccatoꝝ.¶ Ad h̊ qð
obijcit᷑ ꝙ cõtingit peccare cõtra om̃es virtutes ⁊c̃.dicen
dum ꝙ vt tactum eſt. nõ habet generalitatẽ illã que ẽ pꝛe
dicatõnie neq; illã que eſt integritatis:ſed illã que eſt a
cõcomitantie.penitentiam aũt cõcomitant᷑ alie quando
elicit actus ſuos.ſed hoc ẽ potius imꝑando qᷓ; eliciẽdo.
Vnde bene cõcedo ꝙ qᷓtum ad hanc generalitatẽ eiuſ⸗
dem eſt generalitatis cuius ſunt virtutes cõtra quas cõ
mittitur peccatum qð delet᷑ ꝑ penitentiã. Quidã vᷣo po

nebant ꝓꝙ penitẽtia eſt virtus generalis 2 ẽ pars iuſticie

generalis.et qm̃ iuſticia generalis nõ dicit᷑ ꝓpter geneꝛa
litatem p̃dicatõnis.ſed ꝓpter virtutũ aggregatõem:qꝛ
compꝛehendit alias virtutes.ſicut vna vinea multas vi
tes vt dicit Criſ.ſic penitẽtia compꝛehendit alias virtu
tes.qñ em̃ penitet de peccato luxuꝛie:tangit᷑ coꝛda conti
nentie.quãdo de peccato ſuꝑbie:coꝛda humilitatis.⁊ ſic
venter cõſcientie reſonat in fletu. Jurta illud yſa.xvj.
Venter meus ad moab.q̃ſi cythaꝛa ſonabit.ibi habetur
ex glo.Si vna coꝛda ſcʒ virtutũ rupta fuerit:nõ reddit
ſonũ ſiue melodiam luctus penitẽtialis.Et ſi hec poſitõ
nõ videatur oĩno eẽ ſine ratione.eo ꝙ ñ tm̃ reſpicit vnũ
peccatũ ſed omne:tamẽqꝛ reſpicit ſub ꝓpꝛia rõne.quia
reſpicit vt eſt malum geium cõtra deum ꝑpetratum et
actum elicit ſpecialem:cõuenientius dicenda eſt virtus
ſpecialis.ſicut em̃ira ꝑ zelum que deteſtatur om̃e pecca
tũ in pꝛoximo eſt ſpecialis virtus:quia reſpicit illð rõe
digni pena.et obediẽtia ẽ ſpãlis virtus qꝛ reſpicit exeq̃n
dum ſub rõne mãdati:ſic penitẽtia eſt virtus ſpecialis
qꝛ reſpicit malum ſub rõne mali ꝗpꝛij vt tactum eſt.

ticulus tercius

nſequẽter querit᷑ vtrũ penitẽtia ſit virtus
theologica.ꝙ ſic:videt᷑.qꝛ penitentia recõci⸗
iat deo et deteſtatur peccatũ inqtum eſt dei
offenſiuũ. VUnde reſpicit deũ nõ tm̃ vt finẽ:ſᷣ̊ vt obiectũ.
ſed om̃is talis eſt virtus theologica.̊ ⁊c.¶¶ ISem videt᷑
ꝙ ſit caritas.qꝛ deteſtat᷑ peccatũ inqtum ẽ dei offenſiuũ
ſed nullus deteſtat᷑ ſeꝑatõem ab aliquo niſi qꝛ diligit cõ
iungi cum illo.hoc aũt eſt caritas:ergo penitẽtia eſt ca⸗
ritas.¶¶ Itẽ nata bonũ pꝛecedit malũ et amoꝛ odiũ ⁊ cõ

cupiſcibilis iraſcibilẽ.igit᷑ et motus pᷣcedit motũ.Ao⸗

tus igit᷑ amoꝛis qui eſt cõcupiſcibilis in bonũ.pꝛecedit
motum odij qui eſt iraſcibilis in malum.igitur et ſi vir⸗
tutis penitẽtie ſit motus odij reſpectu mali.naturaliter
p̃cedit in e.dem motus amoꝛis ſiue caritatis in bonũ.
igit᷑ cũ virtꝰ ex motu ꝗ eſt eiꝰ pꝛimo ⁊ ꝑ ſe dicẽda et vᷣtus
hbec vel illa virtꝰ penitẽtie dicenda eſt virtus illa: cuius
motũ pꝛimo ⁊ ſe elicit.ſed elicit pꝛimo ⁊ ꝑſe motũ ca⸗
ritatis:igitur ⁊c.¶ Ieeʒ gaudere de bono eſt virtutis ca
ritis.igitur dolere de malo eſt eiuſdem.ſᷣ dolere de malo
eſt penitere:̊ ⁊c.¶ Itẽ ſuꝑ illð ps. In cubilibo veſtris
cõpugimi.glo.vt extincto veteri homie per penitentiaʒ:
ſacrificiũ iuſticie ꝑ regeneratõeʒ noui homis offeratur
deo.ſed ſi ꝑ penitentiam fit regeneratõ noui bomĩs:hec
innouatio homĩs fit ꝑ caritatem:igitur caritas eſt peni

tentia.¶¶ Itẽ videtur ꝙ ſit fides ſic.moꝛtui in pctis peni⸗

tentia reuiuiſcũt.ſed iuſtificaſti reuiuiſcunt illa virtute

& *

¶ Mueſtio

quia viuũt iuſti.hec aũt eſt fides:qꝛ inſtus in ſua fide vi
uet. Abac.ij.ergo penitẽtia eſt idẽ qð ſides. Cum g foꝛ⸗
maliter loquẽdo nõ ſit vita ſpũalis niſi ab vno.cum vita
ſpũalis ſit a penitẽtia ſimiliter et a fide: videt᷑ ꝙ idẽ ſit
penitẽtia qð fides. Et pt queꝛi de diffeꝛẽtia que eſt inter
penitentiã et fidem et caritatem inqᷓtũ viuiſicãt.j.ioh.
iij.Qos ſcimꝰ qm trãſlati ſumus de moꝛte ad vitam qm̃
diligimꝰ fratres. Iẽ virtus illa que mouet ad actum
dolendi meritoꝛie et penitẽdi eſt penitẽtia. hoc aũt facit
ſpes. Spes em̃ venie mouet ad actũ penitẽdi meritoꝛie.
qui em̃ deſperat nõ mouet᷑ ſic: ⁊c.Cõtra.ꝓpꝛiꝰ actꝰ
et pꝛimus penitẽtie virtutis eſt actus penitẽdi.qui ꝗdeʒ
actus nõ traſit in deũ vt in obiectũ:ſed om̃is virtus the⸗
ologica qᷓ;tum ad eius actũ ꝓpꝛiũ et pꝛimũ tranſit ĩ denʒ
vt in obiectũ:igit᷑ ⁊c᷑. ¶ Item ꝙ non ſit caritas patet ſie
Fm aug. Penitẽtia reducit om̃es defectꝰ ad ꝑfectũ. igit
reducit defectũ ex caꝛẽtia caꝛtatis.igit᷑ ñ ẽ earitas.¶¶ It

virtutis caritatis ꝓpꝛius actꝰ eſt diligere.qui ꝗdẽ actus

nõ eſt actus penitẽtie.ĩmo potius cõtrariꝰ ſcʒ deteſtari
vel punire.Pꝛobatio ꝙ pꝛimus actus non eſt diligere.
Vniuſcuiuſq; virtutis duo ſunt actus. ſcʒ pꝛimꝰ et cõſe

quẽs.veꝛbigra.viꝛtus foꝛtitudis eſt aggꝛedi aꝛdua.aciꝰ

aggrediendi eſt pꝛimus actus.delectari in aggreſſu eſt
ſubſequẽs.non em̃ eſt foꝛtis qui aggredit᷑:ſed ꝗ delecta⸗
tur et gaoudet in illo aggreſſu vt vult pᷣus. VUñn delecta⸗
ri et amare hmõi aggreſſum eſt actꝰ ſequẽs.vniuſcuiuſ
q́; virtutis igit᷑ eſt actus pᷣcedẽs actũ amoꝛis excepta ca
ritate.igit᷑ virtutis penitẽtie ẽ actus pᷣeedens actũ amo
ris.igit᷑ ꝓꝛius acius illiꝰ et pꝛimꝰ nõ eſt actus carita⸗
tis:igit᷑ nec ipᷣa eſt caritas.i¶ Item ꝙ non ſit fides neq;
ſpes patet conſimili rõne.quia eoꝝ actus ꝓpꝛij differũt
ab actu ꝓpꝛio penitẽtie¶ Reſpõſio.quoꝛũdaʒ fuit opi
nio ꝙ penitẽtia in ſubiecto nõ eſt aliud qᷓ; caritas. dife⸗
rens tñ ſm rõem.caritas em̃ eſt inqtum amat deñ: pe⸗
nitẽtia inqᷓtum refugit et deteſtatur malũ inꝗᷓtũ dei offẽ

ſiuum. Sed hec opinio videtur minꝰrecta.quia ſi timoꝛ

qui facit refugere et deteſtari malũ eſt alius in ſubiecto
q caritas:nõ video quare penitẽtia nõ ſit dicenda alia
ꝙ caritas. ꝓpteꝛ hoc dici poteſt ꝙ penitẽtia nõ eſt virtus
theologica.¶ Ad pꝛimũ dicendũ.ꝙ penitentia nõ habet
deum ꝓ obiecto:ſed offenſom dei ſiue peccatũ vt eſt dei
offenſiuũ.ſicut em̃ obediẽtia ꝓpꝛie reſpicit mandatũ dei
inq;tum mandatũ.et latria honoꝛẽ dei inqtum debituʒ:
ſic penitẽtia peccatũ tanqᷓ dei offenſiuũ.et deo emẽdan⸗
dum.Ad illud qð videt᷑ oſtendi ꝙ ſit caritas.dicendũ
ꝙ virtutes ſeinnicẽ adiuuãt et inuicẽ impant vt tactum
eſt. Aliquis em obedit pꝛecepto dei quia pᷣcipit᷑ et hoc ẽ
obedire pure.Aliquis qꝛ amat deũ et hoc eſt obedientie
imꝑate a caritate.Aliquis obedit pᷣcepto de cõtinentia
qꝛ diligit illã.et hoc eſt obediẽtie imꝑate a caſtitate.Si
militer eſt de penitẽtia.aliqñ em̃ elicit actũ imperio alte
rius virtutis.aliqñ ſeipᷣa nulla alia im ꝑante.dicenduʒ
igit᷑ ꝙ motus ⁊æteſtatõis peccati eſt a caritate imꝑante.
ſed a penitẽtia eliciẽte.q;uis em caritas moueat ad dete
ſiandũ quod ſepat a deo:non tñ elicit actum deteſtatõis
ſed penitẽtia.¶. Ad aliud dicendũ.ꝙ etſi natura bonuʒ
pcedit malum et amoꝛ odiũ: ꝓpter hoc nõ opoꝛtet ꝙ vir
tus eliciẽtis actum ſiue motum odij ſit ꝓpꝛius et pꝛimus
actus amoꝛis:ſed ſufficit ꝙ ſit alterius virtutis. Exem⸗
plum eſt ad hoc ꝙ ſicut vult aug. Actus amoꝛis pᷣcedit
actum timoꝛis natura.et amoꝛ timoꝛẽ. nec ꝓpter bᷣ vir⸗
tus eliciens actũ timoꝛis pꝛius elicit actũ amoꝛis.viꝛtꝰ
em̃ timoꝛis ſiue donũ elicit actum timẽdi non tñ actum
amandi.ſimiliter in ꝓpoſito. VUñ dicendũ ꝙ hec eſt fal⸗
ſa.virtutis penitẽtie motus eſt odij reſpectu mali quaʒ
naturaliter pᷣcedit in eanadem motus amoꝛis in bonũ.Sʒ
ſequitur ꝙ pᷣceſſit. nõ tamẽ ſicut motꝰ penitẽtie: ſed vt
motus alterius.Caritas em̃ nõ elicit motũ deteſtatõnis
peccati.ſed ſolum im ꝑat:cuiꝰ imperio elicitur a virtute
penitẽtie.i¶ Ad aliud aũt qð obijcitur.ꝙ gaudere de bo⸗
no eſt virtutis caritatis ⁊c̃. dicendũ ꝙ gaudeꝛe de bono

non eſt pꝛimus actus et ꝓpꝛius caritatis:ſed diligere bo
num ſiue velle bonũ. Ad qð ſequit de bono habito gau⸗
dium et ad hoc odium de malo. Ande dicendũ.ꝙ odire
malum ? deteſtari nõ eſt actus elicitꝰ a caritate· niſi ex
cõſequẽti. Actus aũt iſſe elicitus ex cõſequẽti a caritate
imperio caritatis elicit᷑ ꝑ ſe a virtute ire ꝑ ʒelum. et eſt
actus eius ꝓpꝛius.odire aũt malum ꝗpꝛij ſubiecti quod
magis ex cõſequẽti eſt a caritate ꝙᷓ; odire malum. ſimpli
citer eſt ꝓpꝛius actus virtutis penitẽtie.et elicit᷑ ab illa
imperio tamẽ caritatis. VUnde dico ꝙ caritatis ẽ vt im⸗
ꝑantis.penitentie vt eliciẽtis.et ita ſi ſit motꝰ vtriuſqʒ
nõ ſequitur ex hoc ꝙ caritas ſit penitẽtia. Que em̃ ex cõ
ſequenti eliciũtur ex caritate imperio caritatis:eliciun⸗
tur pꝛopꝛie ex aliqua alia⸗ Eaaue ꝓ alia parte indu
cuntur concedo rõne veritatis cõcluſionis.non quia ibi
ꝓoſito plenam habeant veritatẽ:qꝛ vtrum caritas pꝛi
oꝛ ſit penitẽtia vel ecouerſo:dubitatõem habet infra diſ
cutiendam.¶. Ad illud aũt quod obijcitur.ꝙ vniuſcuiuſ
q; virtutis actus cõſequens eſt actus amoꝛis non pꝛece⸗
dens actum ꝓpꝛium virtutis.quia ad actum pꝛimũ ĩ viꝛ
tutibo requirit᷑ ꝙ ſequatur amoꝛ et delectatio.dicendũ
ꝙ; duplex eſt amoꝛ.ſcʒ oꝛdinata voluntas boni erga ali⸗
quem.ſm ꝓ dicit berñ.ꝙ amoꝛ eſt vehemẽs et bene oꝛ⸗
dinata volũtas.et amoꝛem ſic ſumptũ nõ pᷣcedit ſempeꝛ
actus alius in virtutibo.Eſt etiã amoꝛ cõplacentia que⸗

dam. ſiue delectatio cõplacentie.et hmoi amoꝛ ſequitur

ad ꝗpꝛium et pꝛimũ actum in virtutibo.et hanc delecta⸗
tionem cõplacentie vocat philoſophꝰgaudium cũ dicit.
et hoc ipo gaudet. Ad illud quod obijcitur.ꝙ ẽ fides.
dicendũ ꝙ gratia fidei eſt qua aima viuit quodãmodo
foꝛmaliter.ſimiliter et gratia penitẽtie.ſed ſicut gratia
fidei inq;tum ẽ fidei ẽ abſolute gratiã faciens.et gratia
penitentie eſt gratitudĩem ꝑditam reꝑans. ſic hec eſt ab
ſolute viuificans:illa vitam ꝑditam reꝑans. Gꝛatia at᷑
ſidei differẽter viuificat et gratia caritatis:qꝛ gratia fi⸗
ci eſt viuificans diſpoſitiue:gratia caritatis completi⸗
ue.Vnde caritas eſi vinculum ꝑfectõnis.Coł.iij.et hoc
quia eſt copula amãtis et amati.Vnde quia caritas co
pulat aĩam cum ipo qui eſt vera vita:ſimpliciter et com
plete viuificat.foꝛmaliter dico.de hoc ĩfra habebit᷑ vbi
agetur de oꝛdine penitẽtie.Ex hoc patet reſpõſio ad ali⸗
ud quod ſequit᷑.¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ virtus que mo⸗
uet actum dolendi ſiue penitẽdi eliciendo eſt penitentia.
bec aũt nõ facit ſpes ſed ſolum imꝑando.

¶ Articulus quartus

nſequẽter querit᷑ an penitẽtia ſit virtꝰ car⸗
dinalis.Et videt᷑ ꝙ ſic.iiij.ſententi.xiiij.diſ.

enitẽtia eſt virtus vel gratia qua cõmiſſa

6 m emendationis ꝗꝓpoſito plangimus et odimꝰ.

plangere cõmiſſa cũ ꝓpoſito emẽdatõis eſt iuſticie:ergo
penitẽtia ẽ iuſticia.¶ IOWem ſacrificate ſacrificiũ iuſticie.
glo.qd iuſtius qᷓ vt ſuis ꝗſq; peccatis potius qᷓ; alienis
iraſcat᷑.ſeq; puniẽs ꝑ penitentiã et ſatiſſactõem deo offe
rat.¶ Iem.j.coꝝ.xj. Si noſmetipᷣos diiudicaremus:ñ
vtiq; iudicaremur.et loquit᷑ ibi de iudicio penitentiali.
qð patʒz ex glo.ibidẽ dicit.Si mẽtis nr̃e tribunal aſcen⸗

dẽtes accuſãte cogitatõe ⁊ teſte ↄſcia noſmetipos diiudi

caremꝰ penitẽdo:⁊ tioꝛe tãqᷓ; carnifice nos toꝛquẽte.⁊ q̃i

gqdã aĩme ↄfitẽtis ſanguis ꝓflueret ꝑ lacrimas.nõ iudi⸗
caremur.i.puniremur a deo. Ex his patz ꝙ penitẽ ẽ iu⸗
dicare.ſᷣ iudiciũ om̃e iuſticie ẽ:igit᷑ ⁊ꝛc.¶¶ Itẽ yſið.tũc iu
diciũ ꝗſq; de ſe ſumit:qñ ꝑ digna pnĩam ſua pꝛaua facta
cõdemnat.¶ Item videtur ꝙ ſit virtus patiẽtie vel ꝙ de
bet ad illã reduci.qñ aliquid debet ad aliud reduci:de⸗
bet reduci ad illud cum cuius actu actus illius maxime
cõuenit.ſed actus penitẽtie maxime cõuenit cũ actu pa⸗
tientie vel eſt idem qdð ille.Dicit em̃ ioh.os aureũ. Per
fecta penitẽtia cogit peccatoꝛẽ om̃ia libẽter ſufferre.ſed
om̃ia libẽter ſufferre ſiue volũtarie eſt actus patientie:
igitur idem eſt actus penitentie qð actus patiẽtie.igitur

8
—

penitẽtia eſt idem qð patitẽtia vel reducibilis ad illaʒ

¶ Item videt᷑ ꝗꝙ ſit virtus temꝑantie vel ad illã reduci⸗
bilis. Virtus eĩ temꝑantie carnis laſciuias et ea q̃ ſũt
carni delectabilia repꝛimit.hoc aũt facit virtus peniten
tie. Vñ yſið.ij.de trini.xij.c.Illa eſt ꝑfecta cõpunctõis
affectio.que om̃es a ſe carnaliũ deſiderioꝝ affectus re⸗
pellit. ¶ IYtem videt᷑ ꝙ ſit virtus pꝛudẽtie vel ad illaz re
ducibilis.vj.luẽ. Peati qui nũc fletis.glo. Ecce pꝛudẽ
tia qua attendit᷑ qᷓ miſera hec terꝛena ⁊ qᷓ; beata celeſtia
igitur lugere eſt virtutis pꝛudẽtie.ſed actus penitẽtie eſt
lugere de peccatis ſuis.igit᷑ penitẽtia eſt pꝛudẽtia.q NR
in ps.quare triſtis es aima mea.ſpera ĩ deo qm̃ adhuc
cõfite boꝛ illi.glo.adhuc agem penitẽtiam de peccatis.
et loquit᷑ ibi ratio ad ſenſualitatẽ cõfoꝛtans eam vt pa⸗
tet in glo.igitur rõnis eſt agere penitẽtiam de peccatis

igit᷑ cũ penitẽtia meritoꝛia ſit alicuiꝰ virtutis ſite i
onali hoc aũt eſt virtꝰ pꝛudentie.ergo ⁊c¶ Cõtra.pe⸗/

nitentia eſt virtus.que tm̃ neceſſaria eſt penitentibo.ſed
virtutes cardinales neceſſarie ſunt om̃ibo:ergo peniten
tia nõ eſt virtus cardinalis. Reſpõſio.penitentia eſt
virtus cardinalis cõtenta ſub iuſticia.Mota ergo ꝙ vir
tutũ quidam ſunt actus generales. quidam ſpeciales et
ꝓpꝛij. Generalis actus oĩm virtutũ et ſingularũ eſt di⸗

ſcernere quid agendũ eſt et quid nõ.in om̃i mateꝛia tene

re modũ ſiue mediũ.in om̃i oꝑe oꝑari difficilima. velle
oꝛdinatũ et debitũ.vñ in om̃i oꝑe virtutis q̃tuoꝛ hec oc
currũt.diſcretio agendi.tentio vel obſeruatio medij vo⸗
luntas oꝛdinata in debitũ ſiue bonum.oꝑatio difficilis.
Iſti ergo actus et ſi ſint cõmũes oĩm:ꝑ appꝛopꝛiationeʒ
ſinguli ſunt ſinguloꝝ. Ande virtus in genere ſᷣm em̃es
iſtos actus determinatur a pho. determinat᷑ em̃ inſpe⸗

ctrix medij.que tñ magis ꝑ aꝑꝛopꝛiatõem eſt pꝛudẽtie

ꝙᷓ aliaꝝ.determĩatur imediate cõſiſtens:qð magis ap⸗
pꝛopꝛiat᷑ foꝛtitudini.determiatur eẽ voluntas oꝛdinata
in debitũ ſᷣm ꝙ dicit phᷣus.virtutes aut ſunt volũtates
aut non ſine volũtate.⁊ poſt adeitur de oꝛdinatõe earũ
cuiꝰ oꝛdo appꝛopꝛiat᷑ iuſſicie.qꝛ igit᷑ hmõi cõditões com⸗
munes ſunt cĩm virtutũ ſᷣm has inqᷓtum ſunt cõditões
nõ cõtracte:nõ dicende ſunt diuerſe virtutes neq; vna.
Vnge ſi ad virtutẽ penitẽtie requirit᷑ aliquid qdð eſt pꝛu⸗
dentie tem ꝑantie et foꝛtitudinis:nõ ꝓpter hoc dicenda ẽ
hec vel illa virtus. Ex bhis patet reſponſio ad obiecta.
Ad boc qð obijcit᷑.ꝙ eſt virtus patiẽtie.qꝛ actus illius
maxime cõuenit cũ actu patiẽtie.Dicendũ ꝙ actus pati
entie qui eſt om̃ia libẽter ſufferre.nõ eſt de pꝛimis acti⸗
bus illius:ſed potius aſſignat᷑ effectus penitẽtie ꝑfecte
Vngde dicit ioh.os anꝛeum.ꝑfecta penitena cogit pecca
toꝛem om̃ia libẽter ſufferre.nõ aũt diſtinguũtur vᷣtutes
neq; appꝛopꝛiant᷑ Fm effectus ſuos.⁊ maxime m effectꝰ
ipᷣ̃aꝝ inꝙtum ꝑfecte ſunt:ſed potius ſm octus ꝗꝓpꝛios ⁊
ꝑſecte elicitos.cuiꝰ nõ eſt omia ſufferre.¶ Ad illð quod
obijcit᷑ . ꝙ penitentia virtus eſt tiñ neceſſaria penitenti⸗
bus ⁊c.patet reſponſio ex ſupꝛadictis.ſcʒ vbi actum eſt
quomodo peitentia eſt i ꝑuulis. Pꝛeterea.⁊ ſi nõ ſit ne
ceſſaria qᷓtũ ad actum puniẽdi ſe ꝓ peccato facto in dei
offenſam: neceſſe eſt tñ ꝙtum ad actum deteſtãdi pecca⸗
tum ſimpliciter.

embꝛum ſecundum

Onſequẽter queritur quid ſit penitentia
ratione ſiue diffinitione.Et punmo querit᷑
& ratione diſtinctõis ipᷣarum diffinitõnũ
ſiue notificatõnũ. Secũdo de veritate ea/
rundem.

rticulus pꝛimus

Irca pꝛimã ꝑtem notãde ſunt rõnes ſiue diſ⸗
finitões penitẽtie. Que deſcribit᷑ ſic ab ambᷣ.
En ſermo. xl. Ecce nũc tempus acceptabile ⁊c
Penitẽtia vera eſt doloꝛ coꝛdis et amaritudo aĩe ꝓ ma
lis que quiſq; cõmiſit.¶ IJcetm aug.in eccleſiaſticis dog.

xxiiij. Penitẽtia vera eſt penitẽda nõ admittere ⁊ admiſ
ſa deſflere. Et idem dicit ambꝛo. Penitẽtia eſt mala pᷣte⸗
rita plangere et plãgenda iterũ nõ cõmittere. Itẽ ſuꝑ
illud Aſath.iij. Penitẽtiam agite. glo. Penitẽtia ẽ coꝛ⸗
rectio male mẽtis. Itẽ aug.li.de penitẽtia. Penitẽtia
eſt quedã dolẽtis vindicta:puniẽs in ſe qð dolet ↄmiſiſſe
Item.iiij.ſent. Penitẽtia ẽ virtꝰ vel gra q cõmiſſa ma⸗
la cũ emẽdatõis ꝓpoſito plãgimꝰ et odimꝰ.et plãgenda
vlterius ↄmittere nolumꝰ. ¶¶ Itẽ aug.li.v.reſpõſionuʒ.
Penitẽtia ẽ res optia ⁊ ꝑfecta.q̃ omes defectꝰ reuocat
ad ꝑfectũ.¶ Iem dicit damaſ. Penitẽtia ẽ ab eo qꝗð eſt
p̃ᷣter naturã:ad id qð ẽ ſᷣm naturã reuerſio.¶ Circa B
vt ſolet oponit᷑. Si vniꝰ vnũ ẽ eẽ: diffinitio aũt indicat
eſſe:vnius nõ debet eẽ niſi vnica diffinitio.¶ Rñſio ad
hoc.ꝙ penitẽtia ſᷣin dinerſam cõſideratõʒ ⁊ Felatõʒ mul
tiplex habet eẽ.et ſᷣm h̊ młtipliciter diffinit᷑. Poteſt igr
ↄſiderari penitẽtia dupłr.vel inqtũ cõſiderat᷑ ſimplici⸗
ter hoc eſi vt non cõtrahit᷑ ad aliqð genꝰ virtutis:vł vt
cõtrabit᷑ ad aliquod. ꝓut cõtrabit᷑ ad genus vᷣtutis ſcʒ
iuſticià: diffinit᷑ ſic. Penitẽtia ẽ quedã dolẽtis vindicta.
puniens in ſe quod dolet cõmiſiſſe. Inqtum conſiderat᷑
vt nõ cõtracta:poteſi comꝑari ad ſuũ genus et ſic diffini
tur. Penitẽtia ẽ ᷣtus vel gra q̃ cõmiſſa mala cũ emẽda⸗
tẽnis ꝓpoſito plangimꝰ et odimus.hec em̃ diffinitõ da
tur ꝑ genꝰ 2 differẽtias.lel pt᷑ com ꝑari ad fineʒ.ᷣ ẽ du
plex finis ſcʒ ad quẽ et a q̊. ᷣm comꝑatõʒ ad finẽ ad quẽ
diffinitur ſic. Penitẽtia ẽ res optia et ꝑfecta.que om̃es
defectus reuocat ad ꝑfectũ. Scðᷣm com ꝑatõeʒz ad finẽ a
quo dat᷑ illa. Penitẽtia ẽ penitẽda ñ admittere ⁊ admiſ
ſa deflere.qꝛ nõ admittere pemtẽda ẽ cauere a pctis.AVł
pt comꝑari ad ſubiectũ et hoc dupliciter. Vel ꝓut ẽ eli⸗
ciens ex illo actꝰ ſine motus cõgruos:et ſic dat᷑ iſta. Pe
nitẽtia eſt doloꝛ coꝛdis et amaritudo aĩme ꝓ malis que
quiſq; cõmiſit.Ael ꝓut eſt reꝑans illud vel reuelano a
cefectu ſine malo in qð cecidit ꝑ culpã:et ſic datur illa.
Penitẽtia ẽ coꝛrectio male mẽtis.hec aũt diffinitio dil⸗
fert ab illa. Penitẽtia eſt res optima et ꝑfecta que om̃s
defectus reuccat ad ꝑfectũ in hoc:ꝙ hec tangit ſubiectũ
qð eſt ꝑficiendũ:illa ſimpliciter tãgit illam ꝑfectionem
Vel pt᷑ com ꝑari ad peccatũ cuiꝰoꝑat᷑ deletõem.⁊ ſic da⸗
tur iſta. Penitẽtia ẽ ab eo qð eſt pᷣter naturã.ad illð qð
eſt pᷣim naturam reuerſio. Hec aũt diffinitõ erpꝛimit pe
nitentiam cuius oꝑatio eſt quodãmodo oppoſita opera⸗
tioni pcti.pctẽm em ẽ auerſio a bono ad malum. ſiue ab
eo qð eſt ſᷣm naturam ad id qð eſt pᷣter naturam. et hec
eſt reuerſio ab eo quod ẽ pᷣter naturam ad id qð eſt ſᷣm
naturam. Vel pẽ dici ꝙ hec notificatio penitẽtia eſt res
optĩa ⁊c.data ẽ ᷣm eẽ cõpletiſſimũ ⁊ ꝑfectiſſimũ penitẽ⸗
tie.Alie date ſunt ſᷣm ꝑticulares relatões.hoc aũt acci⸗
dit multipliciter. vel intũ notificat᷑ vt ẽ relata ad genꝰ
ſiue ſimpliciter vt illa. Penitentia eſt virtus ⁊c. Vel vt
relata ad genꝰ cõtractũ vt illa. Penitẽtia eſt quedã dolẽ
tis ⁊c.vel vt eſt relata ad finẽ vel ad ſubiectũ vt pꝛius.

ticulus ſecundus
Onſequẽter querit᷑ de veritate ipᷣaꝝ diffiniti
onum. Et pꝛimo de hac. NPenitẽtia ẽ res opti
ma ⁊c̃.Secũdo de hac.Pemitẽtia ẽ vera coꝛ
dis cõtritõ ⁊c̃. Lercõ de hac pnia vera ẽ penitenda ⁊c̃.
NQuarto de hac. Penitẽtia ẽ virtus vł gra ⁊c̃. Quĩto de

hac. Penitẽtia eſt coꝛrectio ⁊c̃. Sexto de hac.Peniten⸗

tia ẽ quedam dolẽtis ⁊c̃.

Lueruur ergo pru S. j.
mo q̃re dẽ res optĩa.qꝛ illð dꝛ optimũ.qð ꝑfectiꝰ oꝛdiat
ad ſummũ bonum.hoc aũt facit caritas:igitur in gene⸗
re viꝛtutum eſt optima.vᷣ qð ꝑ ſuꝑbabũdãtiã dicit᷑ vni

ſicut dicitur optima ⁊ ꝑfecta ¶ Reſpõſio ad pᷣmũ.ſic di
cit᷑ bonũ ſimpliciter et bonum in genere.ſimilit᷑ optimũ

ſoli ↄuenit:igit᷑ ⁊c.¶¶ Itẽ Raale aue⸗

¶ Nueſtio

in genere 2 optimũ ſimpliciteꝛ.· Optimũ ſimpliciter dici
tuꝛ ſummũ bonũ. Optimũ in genere diſtinguit vᷣm ꝙ ge⸗
neꝛa ipᷣa diſtinguunt᷑. Unde in vnoquoq; geneꝛe illud di
citur optimũ: qd in illo genere ꝓpinquius oꝑatur ad fi⸗
nẽ in illo genere. vnde bonũ ⁊ malũ m quãdam acceptõ
nẽ dicuntur eſſe genera. nõ in genere. ſ quia bonũ in qͥli⸗
bet dẽ qð bene diſponit ſiue oꝑatux ad finẽ in illo geneꝛe
Ande bonus in genere equoꝝ dicit᷑: qui po'tat inſeden⸗
tes:⁊ optimus qui optime. In genere domoꝝ bona dĩ qᷓ
bene ꝓtegit ab imbribus ⁊ caumatibo 2 ceteris exterio⸗
ribus nociuis: 1 optima que optime. Opera aut moꝛuʒ
quaſi duobus generibus cõpꝛebẽduntur. que ſunt decli⸗
natio mali:⁊ oꝑatio boni.penes que ↄſiſtit iuſticia gene
ralis. Sicitur igit᷑ optimũ in genere ceclinatõnis quod
optime declinat. In genere oꝑatõnis qð optima opatur
Dicitur penitentia res optima:Fm ꝙ optimũ dicit᷑ qðᷣ
optime declinat malum.ſ.in ſtatu poſi lapſum. Caritas
optima ᷣm ꝙ optimũ dicit᷑ qð optime oꝑatur bonũ.
igitur dicitur. pnĩa res optima. hoc quia in ſtatu poſt
lapſum optime declinat malũ. Eius em oꝑatõnes quas
elicit ꝓpꝛie ſunt ad hoc.¶ Ad aliud dðm. ꝙ rõe alia dicit᷑
optima: ⁊ alia ꝑfecta. Optima dicitur inqtum oꝛdinat
ad optimũ.toilẽdo impedimenta ſiue declinãdo mala.ꝑ
fecta dẽ inqᷓtum ꝑficit habentẽ. i.ſ ubiectũ. ſ. aĩaʒ. VUnde
2 ſi optime oꝛdinat ad bonũ declinando impedimenta:ñ
tamẽ perfectiſſime oꝛnat ſi ubiectũ ſiue ꝑficit.ĩmo caꝛitas

et alie viꝛtutes theologice que ꝓpꝛie oꝛnat ⁊ giare yma

ginem dei in anima:nõ dicitur ꝑfectiſſima Queritur
de boc quod dicituꝛ. ꝙ omnes defectus reuocat ad perfe
ctũ.quia hoc nõ videtur veꝛum. veb. vj. dicit. Impoſſibi
le eſt eos qui ſemel illuminati ſunt et guſtauerũt donum
celeſte.⁊ ꝑticipes facti ſunt ſi pirituſſancti. guſtauerũt ni⸗
bilominus bonũ dei verbũ virtutes quoq; ſeculi futuri.
et ꝓlapſi ſunt:rurſus renouari ad pniam. ſed ſi non pñt
rurſus renouari:igitur nec reꝑari ad pꝛimã ꝑfectõnem.
Item hugo. emo in ſpe coꝛrectõnis peccare debz. qꝛ
quod ſemel amittitur amplius nõ recuꝑatuꝛ. igitur peni
tẽtia nõ reuocat omnes defectus ad ꝑfectum. ¶¶ Itẽ pec⸗
cato moꝛtali ſpoliant᷑ gratuita ? debilitãtur naturalia
igitur ineſt quidaʒ defectus aĩe lapſe ex defectu ſpoliatõ
nis gratuitoꝝ: alius ex debilitate naturalium:ſ peni⸗
tentia nõ reꝑat defectus ex debilitate naturalium: ꝗ̊ non
omnes ⁊c. Pꝛobatio medie.Int omnia ſacramenta ma
xime efficacie ẽ ſacꝛamentum baptiſmi. cuius ſignum eſt
ſi baptiʒatus ſtatim moꝛeretur accepto ſacramento:ſta⸗
tim euolaret: ſed baptiſmus nõ tollit defectus illos qui
ſunt ſequele oꝛiginalis:igitur multofoꝛtius vt videt᷑ nec
penitẽtia tollet defectus qui ſunt ſequele peccati actuał.
igitur cum dr ꝙ penitentia reuocat ⁊c̃.aut hoc intelligi
tur de penitentia virtute que oꝑando reꝑat aiam et ruo⸗
cat tefectus illius:aut hoc intelligitur de penitẽtia inq⸗
tum eſt gratia.que inſuſa rõe cõnerionis virtutum reuo
cat defectus gratuitos.i.virtutuʒ quas anima amilſit ꝑ
lapſum in culpam.nõ videtur ꝙpter hoc dicitur reuo⸗
care ⁊c.quia illa infuſa reuocant᷑.quia hoc omni virtu⸗
ti cõſimiliter poſſet attribui. Vnde nõ eẽt hoc eſſentiale
virtuti penitentie. ¶ Pꝛeteꝛea. multo eſſentialius ↄueni
hec reuocatio caritati.qua omnes alie virtutes foꝛmate
7 oꝛdinate ſunt.igit᷑ videtur ꝙ hoc dicituꝛ.quia oꝑando
hbmõi defectus reuocat.ſed ↄſtat ꝙ in multis remanet ĩ⸗
habilitas ad bonũ et ꝓnitas ad pcm ex diuturna ↄſue⸗
tudine peccati vſq; ad moꝛtez. ⁊ etiam ſi diutius viueret
adhuc remaneret: rlinquit᷑ ꝙ hoc nõ eſt eſſentiale peni
tentie. 4 Item vnaqueq; virtus tollit defectum qui orit᷑
in peccante ex ſibi ↄtrario.ergo reꝑatio ſiue ablatio defe
ctuũ nõ debet virtuti penitentie att:ibui:ſicut nec geneꝛa
litas virtutis. 4 Item in naturaliter ſano illa que exer⸗
cendo ſuas oꝑationes ↄſeruant in ſanitate: illa eadeʒ la
pſum in moꝛbum curant a a moꝛbo relenant. A ſimili vi
etur ꝙ in ſanitate ſpirituali.illa que ↄſeruant animsz
in ſanitate ſpiꝛitua li:illam lapſam in infirmitatem ſpi⸗

lun.

ritualem curant et a moꝛbo releu ant. Sed virtutes alie

a penitentia ↄſeruant animam in ſanitate ſpirituali:igi
et ille eedem reꝑant poſt lapſum in infirmitatem. 4 YBtez
quãdo miles in ↄflictu incurrit vulnus.ſi pugnat ꝓ dño
ſuo ⁊ cauſa domini ſui agitur. cicatrix oꝛta in vulnere ſp
eſt ſibi in laudem et gloꝛiam. ſed ſi ſit ꝓditoꝛ et ſtat in cõ
flictu ↄtra dominuʒ ſuũ:ſi vulnus iucurrat:cicatrix reli⸗
cta ex vulnere eſt illi in ignominiam 7 vituperiũ.igit᷑ vt
videt᷑ a ſimili in bello ſpiritnali.ꝙ ſicut martires habe⸗
bant indicia ꝑpetua belli initi ꝓ dño ſuo in laudẽ ⁊ glo
riam:ſimiliter peccatoꝛes incuꝛrentes vulnus in ↄfuctu
cõtra dominũ babebunt quedam ſigna in ignominiã eo
rum et vituperium imꝑpetuum. nõ omnes deſectus re
uocant ꝑ penitentiam. ¶ IJtem bieꝛo. in epła quadam ad
euſtochium virginẽ. Audenter loquar.cuʒ omnia poſſit
xus: ſuſcitare non poteſi virginem poſt ruinam: önul⸗
la penitentia reuocatur iſte defectus. 4 Cõtrarium bui⸗
auctoꝛitatis habetur ab eodem.ſ.hiero.ſuper oſee.ij. di⸗
cit em̃ ibi. Vide quid ſit inter dei ↄiunctõem ⁊ bominuʒ
bomo cũ vxoꝛem acceperit.de virgine mulierẽ facit. id ẽ
nõ virginez. deus etiã meretribus copulatus eas mutat
in virgines. ¶ Reſponſio. ꝙ deſcriptio illa. penitẽtia re
uocat omnes defectus ad ꝑfectum. intelligitur de penitẽ
tia ꝑfecta ſufficiẽter cõtinuata.non em̃ quecũq; reuocat
onmnes defectus ad perfectũ.ſed illa que ſufficiẽter conti
nuata et reatum ſoluit afflictione ſufficienti: vires re⸗
parat virtutũ exercitio. AUnde nõ eſt illa deſcriptio peni
tentie cuiuſcũq;:ſed illius que vera eſt et ↄtinuata ſuffici
enter. de qua ð peni.di.iij. Penitentia vera ad baptiſmi
puritatem ↄfitentem conatur ducere. recte em̃ penitens
quicquid ſoꝛdis poſt purificatõnem ↄtraxerit:opoꝛtʒ vt
abluat ſaltem lacrimis mentis. NLota ꝙ dicit penitetia
vera. nõ penitentia ſimpliciter. veritas aũt eſt in dinio
eẽ ab eo quod eſt. Vnde vera penitentia dicit᷑ que ſuffici
enter cõtinuata in eſſe ꝑfecto ↄſumat.que dicit᷑ vera ↄtꝛa
vanam. Slana aut eſt que ante finem ſiue ↄſumatõnem
teſinit. Unde aug.in li.ſoliloquioꝝ ð pe.di.iij. Inanis
eſt penitentia quam ſequẽs coinquinat culpa. nihil pꝛo⸗
ſunt lamenta ſi iterantur peccata. ꝑſiſte eꝛgo in ↄfeſſione

—

eſto in penitentia foꝛtiter cõfirmatus:vitam bonã quaʒ
cepiſti tenere nõ deſeras.hec aug. Que aüt ſit bmõi peni
tentia babet᷑ ab aug. de lapſu mũdi.xxiiij.ſermone. Qui
egerit veram penitentiam ⁊ ſolutus fuerit a ligamẽto q̊
erat ↄſtrictus et a coꝛpoꝛe xpᷣi ſeꝑatus.et bene poſt peni⸗
tẽtiam vixerit:quõ et viuere ante penitentiam debuit pꝰ
recõciliatõem quãdocũq; defunctus fuerit:ad deũ vadit
in requiẽ vadit.iQota ꝙ dicit ſolutꝰ a ligam̃to quo erat
oↄſtrictꝰ a coꝛꝑe rp̃i ſepatus.quo notatur ꝙ loquit᷑ ð pe
nitẽtia qᷓ penitẽs ſoluit᷑ a vinculo culpe reatꝰ. notat᷑ eĩ
ipᷣm ſolui a cłpa ꝑ hᷣ ꝙ dẽ ſolutꝰa ligam̃to q̊ͥ erat a coꝛꝑe
xp̃i ſeꝑatus.ſolui a reatu inſinuat᷑ ꝑ h̊ ꝙ or ſolutꝰ a li⸗
gamẽto q̊ erat aſtrictꝰ. Pꝛetea dicit et bene poſi peniten
tiã vixerit ⁊c̃· q̊notat᷑ exercitiũ ĩ oꝑibo virtutũ.vñ hec pe
nitẽtia vera ẽ ⁊ ꝑfecta:⁊ oẽs defectus reuocat ad ꝑfectũ.
AVk defacili poſſet ad obiecta rñderi ſi diceret᷑ ꝙ hec q di
co optima et ꝑfecta cadũt ex ꝑte pdicati. relatio ſiue ĩ⸗
plicatio ẽ determinatio ſubiecti ſub boc ſenſu. Pnia ve⸗
ra q̃ oẽs defectus reuocat ad ꝑfectum:ẽ res optima pꝑfe
cta.¶ Ao illud igit qð obijcitur ð illo verbo. heb. vj. Im
poſſibile ẽ eos qui ſemel illuminati ſunt ⁊c. Dicẽdum ꝙ;
apls intelligit de renouatõe q̃ fit ꝑ baptiſmũ. vñ nõ ne⸗
gat penitẽtes poſſe purgari ꝑ pnian: ſʒ iterũ poſſe reno⸗

nari ꝑ baptiſmũ. Eñ glo. ibidẽ. negat bic aplus iteratõ

nẽ baptiſini: ſʒ nõ excludit pnĩiam:⁊ ẽ ſenſus. Impoſſibi⸗

leẽ eos motos ad pniam ꝗ h̊ acceperũt ſemel rurſus re⸗
nouari.i.rebaptiʒ ari.i.vt rebaptiʒemur per pniam.hec
glo. ¶ Ao boc qð dicit hugo.quod ſemel amittitur am⸗
plius nõ recuꝑatur. dom ꝙ hugo. nõ intẽdit dicẽ ꝙ illð
qð amittit᷑ nõ recu ꝑat᷑ ideʒ ſimplicit.ſed aliud recuꝑat᷑
ꝓ eo.ſicut ex ſequẽtibus patʒ. Pꝛeterea intellectꝰ hugo⸗
nis eſt ꝙ nõ recuꝑatur illuo quod acquiſitũ eẽt ſi ſtetiſʒ

Angde vult dicẽ᷑.ꝙ maioꝛis eẽt meriti ſi ſtetiſſet:⁊ vtꝛũq;

adeptus fuiſſet.dicit eĩ ſic.quod ſemel amittit᷑ amplius

nõ recuꝑat᷑ ĩm.quia quicquid adiectuʒ poſtea fuerit ꝓ
ꝑticipatõe ꝑditi:non ẽ ipᷣm led aliud ꝓ ipᷣo.et plus vtiqʒ
eẽt ſi vtrũq; eẽt ſimul. bec bugo. Ad illud qð obijcituꝛ.
ꝙ nõ reꝑat defectus ex enumeratõne naturaliũ ſicut nec
baptiſma quodẽ maioꝛis efficacie.dvᷣm ꝙ non quelibet
penitẽtia reuocat omnes defectus ⁊c̃.ſed vt tactũ ẽ que ẽ
cõtinuata ſufficienter:et reatum ſoluit.et naturalia diu
turno exercitio ⁊ laboꝛe virtutum reꝑat.Vnde tali peni
tentia reꝑantur naturalia.¶ Ad hoc quod querttur ver
dicitur reuocaꝛe omnes defectus ad pfectum inꝙᷓtum eſt
virtus oꝑans.aut inq̃tum ẽ gratia infuſa ⁊c. Dicendũ
ꝙ inqtum ẽ virtus opans.cõtinuatio em̃ ſui in oꝑando
iſtã reuocatõem oꝑatur. Vel doᷣm ꝙ inᷓtum eſt gratia

infuſa:reꝑat defectum ſpoliatõnis gratuitoꝝ.inqtũ vir

tus ſufficienter oꝑans:reꝑat defectus vulneratõis natu
ralium.q Ad illud igitur qð obijcit᷑ in multis manet
inhabilitas ad oꝑa bonoꝝ 2 ꝓnitas ad malũ etiam vſq;
ad moꝛtem: ⁊ diutius maneret ſi diutius viuerẽt. Dicen
dũ ꝙ iſti defectus in caſu tali remanẽt.quia nõ ſufficien⸗
ter cõtinuatũ ẽ exercitiũ penitentie.quia penitens dece⸗
dit ante ↄſumatã reuocatõem.vt aũt tactum ẽ bec ẽ ratõ
penitẽtie ſafficienter cõtinuate ⁊ ↄſumate.q⸗ Ad alið qð
obijcitur.ꝙ vnaqueqʒ virtus reꝑat tollẽdo defectum qui
oꝛitur ex vicio ſibi cõtrario.Dicẽdum ſicut tactũ ẽ ſu⸗
pꝛa.cũ penitentia ſunt omnes alie virtutes mouẽtes ad
fines ſuos in penitẽtia.vnaqueq; em̃ virtus libertatẽ ha
bet mouendi actus ſuos ad finem ſuũ aſſequẽdum in pe
nitentia. Verũtamẽ et ſi ſic moneãt. tñ magis aſcribẽda
ẽ renocatio iſta penitentie qᷓ alij vel alijs virtutibus.ꝗa
magis ꝓpꝛie ẽ intentionis penitentie reꝑare et reuocare
defectus ad ꝑfectum qᷓ; aliarũ virtutũ.quia aliarũ intẽ⸗
tio eſt ꝑficere.penitẽtie tefectus reꝑare ⁊ lapſum reſtitu
ere et moꝛbũ curare.⁊ hmõi alia facere que ſonãt in re⸗
nocatõem defectuũ. AUnde penitẽtia medicina dr. IUnde
Yſido.de trini.Penitẽtia ẽ medicamẽtum vulneris.Et
Caß.de aĩa.xj.c.tũc felicioꝛ cũ fleuerit.tũc celſioꝛ cuʒ ſe

ꝓſirauerit:a lacrimis reꝑat qð gaudendo ꝑdideꝛat.hec

Caſſ.Vñ ꝓpꝛie ẽ ipius penitẽtie curare ⁊ reꝑpare ⁊ hmõi
vt dictũ ẽ. ¶ Ad illud qð obijcit᷑.q in ſano coꝛpaliter il⸗
la que ↄſeruãt in ſanitate reꝑant lapſum et curãt. Dicẽ⸗
dum ꝙ nõ eſt ſimile de moꝛbo coꝛꝑali et ſpirituali.quia
moꝛbus ſpiritualis potius moꝛs ẽ qᷓ; moꝛbus.Ande ſiẽ
in moꝛte coꝛꝑali deſtitute ſunt virtutes naturales omni

no:ſic ẽ in moꝛbo ſpirituali ꝙ virtutes gratuite omnino

deſtruunt᷑ et ximũtur. VUnde neq;ʒ hinc neq; illinc opant
ad reꝑatõem. Pꝛeterea.ſi moꝛbus anime qui eſt peccati
debet moꝛbo coꝛꝑali comꝑari:com ꝑabitur moꝛbo letali
qui nullo mõ curatur naturalibus virtutibus quibo cõ⸗
ſeruabatur ſanitas.quia qñq; vehementer ẽ natuꝛa deſti
tuta:ita ꝙ omnino ſuccũbit quãtum ẽ de ſe violentia cõ⸗
trarij.ſicut quãdo moꝛbua ẽ letalis.niſi iuuetuꝛ ⁊ robo⸗
retur aliquo modo beneficio medicine:nũqᷓ; poteris ex⸗
pellere moꝛbuʒ. vñ plus requiritur ad repꝑatõem ſanita
tis qᷓ ad cõſeruatõem.ſimiliteꝛẽ in reꝑatõe ſj pũali ꝓpteꝛ
quod neceſſaria ẽ penitẽtia:que vices gerit medicine vt
tactũ ẽ.ꝗ¶ Ad id quod obijcitur.ꝙ miles incurrẽs vulnꝰ
in bello cõtra dñm ſuum ex quo oꝛitur cicatrix ⁊c. Dicẽ

dũ ꝙ hic nõ eſt ſic.⁊ hocẽ ex habundantia diuine bonita

tię:qua etiã ipa mala electis ſuis cedunt in bonuʒ. Ro.
viij. diligẽtibo deũ oĩa coopant᷑ ĩ bonũ his qui bm ꝓpoſi⸗
tum ⁊c. eterea.ex plenitudine bonitatis eius ẽ ꝙ to⸗
tũ hominẽ ſanat et qtuʒ ad defectus coꝛꝑis et aĩe.Aug.

li. peni.Laudatuo ẽ dñs:qm eiecto demone locutusẽ

mutus Lucee.xj.nũqꝙᷓ aliquẽ ſanauit quẽ om̃ino nõ libe⸗
rauit.totũ hoĩem ſanauit ĩ ſabbato Sohᷣ.vij.quia ⁊ coꝛ
pus ab infiꝛmitate et aĩam a cõtagione.hec aug. dñs igẽ
ex ſuꝑhabundãti bonitate 2 vulnꝰcurat:⁊ cicatricẽ vul⸗
neris nõ relinquit. Ad hoc qð obijcitur ꝙ penitẽtia nõ

reparatur defectus quem incurrunt virgines ex amiſſi⸗

one virginitatis.quia dñs non põt hmõi defectũ repaꝛe
Dicẽdũ q reꝑatio ꝑ pniam ẽ ſpualium defectuuʒ nõ coꝛ⸗
poꝛaliũ.vñ in amiſſione virginitatis duplicẽ incurrunt
amittẽtes defectũ.ſ.coꝛruptõis aĩe et carnis.illius que ẽ
aĩe fit reꝑatio ꝑ pnĩiam: illius aũt que carnis ẽ nequaqᷓ;
Ad illud qð dicit hiero. Cum omnia poſſit deus: vir⸗
ginẽ ſuſcitare nõ põt. Reſpõdet bugo dicẽs ſic.hieroni⸗
mus ſuꝑ hunc locũ virgo iſrł cecidit.nõ adijciet vltra vt
reſurgat Amos.v.quedã verba ambigua expoſuit. Aut
eĩ quia cũ deus ommia poſſit.de coꝛrupta non põt facere
incoꝛruptam:tamẽ ſi de coꝛruptõe carnis intelligit᷑ hoc
ſtultũ ẽ ſic ſentire.ꝙ homo carnẽ ſuam viciare poſſit: de
us ſanare nõ poſſit. Si de coꝛruptõe coꝛdis intelligitur
et hoc ſimiliter ſtultum ẽ dicere.ꝙ homo peccare poſſit:
deus iuſtificare nõ poſſit.⁊ tantũ iuſtificare quatũ ille
peccare.Si aũt idcirco illud nõ poſſe dr deꝰ. quia factũ
eſt.et quod factum eſt non factum eſſe non poteſt. quia
quod verum eſt: falſum eſſe non poteſt: et idcirco non
põt.quia cõtra veritatem nõ põt. Quia ſi cõtra veritatẽ
poſſet:cõtra ſeipᷣm poſſet qui veritas ẽ. Dondus habʒ H̊
dictum magis qꝙᷓ ſi diceretur ðᷣ alio quolibet quod factũ
ẽ:et iã nõ factuʒ eſſe nõ poteſt. hec hugo. autem dicit
hiero.ſ.ꝙ deus nõ põt virginẽ ſuſcitare. hoc nõ dixit qꝛ
lapſum virgineũ nõ poteſt reꝑare:ſed quia nõ poteſt fa
cere quin fuerit coꝛrupta.põt tamẽ facere ꝙ m odo coꝛru
pta nõ ſit.quia integritatẽ aĩe et coꝛpoꝛis reꝑare põt.qð
aũt pᷣteritũ ẽ nõ põt facere nõ fuiſſe pᷣteritũ.quia cum ſit
veritas:veritati cõtraire nõ poteſt.¶ Si adhuc obijcere
tur.ꝙ nũqᷓ; penitentia reꝑat defectũ queʒ incurrit pecca
toꝛ ex interruptõe tꝑis amiſſi per pctm. Peccatoꝛ eĩ ſᷣm
hiero. nõ habebit ſtolam quã habebat innocens ex boc
ꝙ ↄtinuauit vitã ſuã ſemꝑ in bono.dicit eĩ in glo.ſuꝑ il⸗
lud amos.v.nõ adijciet᷑ vt rſurgat.ſemel oberrãs⁊ ſi re⸗
poꝛtet᷑ humeris pij paſioꝛis:nõ habet eandẽ gliam cũ il⸗
lo qui nũqꝙᷓ; oberrauit. Ille em̃ põt rñdeꝛe ꝓ qualibet ꝑti
cula tꝑis.qdð nõ poteſt peccatoꝛ. Dicẽdum ꝙ reꝑare de⸗
fectus põt aliquis dupliciter.videlicet reſtituendo illud
quod amiſſum ẽ in eodem ſᷣm ſpeciem:vł recõpenſando
omnino ꝑ aliud.verbigratia.iſte habebat quãdam caſti
tatem innatam quã amiſit frequẽtia peccati caꝛnis.⁊ fa
ctꝰ ẽ quaſi incõtinẽs.hãc caſtitatẽ ↄtingit reꝑaꝛe ꝑ ꝑfectã

⁊ diuturnã penitentiã. Itẽ głiaʒ teſtimonij cõſcientie ſue

amiſit ex lapſu in peccatum.et etiã ſi peniteat:damnabi
tur in remuneratione głie ꝑpetue ex caſu iſto. quia non
gloꝛiabitur ex hoc ꝙ nõ offendit ſuum creatoꝛeʒ.neq; ex
hoc ꝙ ſine interruptõe adheſit creatoꝛi ſuo.vt pʒ ex ver⸗
bis hiero.Si tñ ↄueꝛſus ad deum vehbemẽtiſſime doleat
de offenſa dei. ⁊ ſeipſum puniat pena aceꝛbiſſima:⁊ mul
tum humiliet ſe.et in his⁊ in alijs oꝑibo penitẽtie vitaʒ
ꝑfectam agat.et qᷓtum ad ſtatum vite ⁊ etiam ſtatũ glie
quãtum amiſit ex lapſu ab innocẽtia:exercitio ĩ pᷣdictis
poterit recuꝑaꝛe.Vnñ ſic ꝑfecta penitẽtia recuꝑat in lati
tudine quod ꝑditum fuit in longitudine.⁊ ſic vera peni
tẽtia defectus om nes reducit ad ꝑfectũ.vel recõpenſatõe

in ſimili vel diſſimili. „
¶Conſequenter que . S. ij.

ritur de diffinitõe ambroſij. Penitentia vera ẽ doloꝛ cor
dis et amaritudo anime ꝓ malis que quilibet commiſit
Nueritur de hac diffinitõne et videtur ꝙ doloꝛ nõ ſit eſ⸗
ſentialis penitẽtie ſic.Dama.diffinit ſic. Penitentia eſt

ab eo quod eſt pꝛeter naturam: ad id quod eſt m natu⸗

rã reuerſio.hic nihil tangitur de doloꝛe:nihilominus iu
dicatur eẽ penitẽtie.̊ doloꝛ non eſt eẽntiale penitentie.
Item aug.xiiij.li.de ciui.dei.xv.c.diſtinguit dupliceʒ
doloꝛem. ſ.carnis et mentis. Dicit em̃ doloꝛ mentis tm̃ ẽ

offenſio anime. doloꝛ ex carne ẽ quedam ab eius paſſiõe
diſſenſio. ſicut anime doloꝛ qui triſticia nũcupat᷑ eſt diſ-

ſenſio ab his rebus que nobis nolẽtibus acciderũt. hec
aug. Sed penitentia nec ẽ doloꝛ carnis nec mentis.ꝙ nõ
carnis patet:quia doloꝛ ille ẽ diſſenſio a paſſionibo car⸗

¶ Nueſtio
nis ſiue grauaminibus. ſed penitẽtia illis conſentit et ð
illis gaudet. Zec eſt doloꝛ mentis. quia ille eſt triſtici qᷓ
eſt diſſenſio ab his que nobis nolentibus accideꝛũt. Sʒ
ſi aliquis doloꝛ requiritur in penitentia: ille eſt doloꝛ de
peccatis cõmiſſis.ſed illa nõ acciderunt nobis nolenti⸗
bus.quia vt dicit aug.peccatum eſt ita voluntarium. ꝙ

ſi nõ eſt voluntarium:nõ eſt peccatum: igitur nõ ẽ doloꝛ

mentis.4 Item ſi penitẽtia ẽ eẽntialiter doloꝛ et non car
nis: mentis.ſed vt dicit aug. Doloꝛ mentis vel anime
triſticia ẽ. quare igitur nõ diſſinitur penitentia ꝑ niſtici
am.vt diceretur:penitentia ẽ triſticia coꝛdis.¶ Itẽ qua⸗
tuoꝛ ſunt affectõnes.ſpes.gaudium.timoꝛ et doloꝛ.ſʒ ſi⸗
cut ſpes eſt de bono futuro:gaudium de bono pñ̃ti:ſic ti
moꝛ de malo ſuturo:doloꝛ te pñti. Sed ſi penitentia ẽ do
loꝛ:igitur aut ẽ de malo pñti · pene aut culpe.iõ de ma⸗
lo pene pñti:quia de illo potius debet eẽ gaudium.m il
lud aug. doleat et doloꝛe gaudeat. Qec de pñti malo cul⸗
pe:quia nõ eſt pns.quia cum penitentia virtute nõ ẽ cul
pa pᷣſens:virtus em̃ ſimul cum culpa eſſe nõ poteſt.¶ IJItẽ
Fm aug. Penitentiaẽ vindicta quedã quia vindicatur ĩ⸗
iuria dei. vñ ẽ opus iuſticie.ſed opeꝛa virtutis ad hoc ꝙ
ſunt accepta deo:debent cũ gaudio fieri.heb.xiij· vt cum
gaudio hoc faciant? nõ gementes.boc eĩ nõ expedit no
bis.igitur cũ gaudio debet eẽ penitentia nõ igitur cũ do⸗
loꝛe.¶ Pꝛeterea.cum tres ſunt partes penitentie.ſ.ↄtri
tio.ofeſſio.ſatiſfactio.ſi ↄuenienter in rõe penitentie po⸗/
nitur doloꝛ qui eſt cõtritio ſiue cõtritõis: debet poni ali⸗
quid quod eſt cõfeſſio ſiue cõfeſſionis.ſimiliter quod eſt
ſatiſfactio ſiue ſatiſfactõnis.vel quare nõ:4! Item moꝛ⸗
bus ſanandus eſi ꝑ cõtraꝛium.ſed quedam peccata ſunt
quibus annexa eſi triſticia.nec ſine tꝛiſticia fieri poſſunt
ſicut inuidia.accidia.igitur ad curatõem taliũ nõ requi
ritur doloꝛ ſed potius gaudium.igitur doloꝛ nõ ẽ eſſenti
alis penitentie. cum penitentia ſit medicina qua curat᷑
generaliter omne peccatum. 4 Item in peccato ſunt tria
delectatio.turpitudo.quia defoꝛmatõ ymaginis dei. dã
nũ:quia amiſſio gratuitoꝛum ⁊ vulneratio naturalium.
cõtra pꝛimũ in penitentia ẽ triſticia que ponitur in diffi
nitõne penitentie.quare ſimiliter non ponitur aliquid ĩ
diffinitõne quod rñdet defoꝛmatõni vt verecũdia vł ali
ud hmõi.et aliud quod reſpõdet damno vt reꝑatio vł vo
luntas reꝑandi ſiue aliud hmõi.i¶ Item aug. doleat ⁊ de
toloꝛe gaudeat. 7 nõ ſit ſatis ꝙ doleat: ſed ex fide doleat
⁊c̃.ſed quod ẽ motus vnius virtutis ſiue actus:nõ ẽ mo⸗
tus ſiue actus alterius.igitur ſi dolere eſt actus fidei vt
patet ex verbo aug.dicẽtis ſed ex fide doleat: igitur non
ẽ actus ſiue motus penitentie.¶ Item pᷣs.dixi cõſitebor
Nuod aug.exponens ait.MMagna pietas dei vt ad ſolã
ꝓmiſſionem peccata dimiſerit.̊ cum ad ſolam ꝓmiſſio⸗
nẽ dimittit peccata:nõ requiritur doloꝛ.igit᷑ nõ ẽ eẽntia⸗
lis penitentie.¶ IWtẽ peccata inferunt vulnera anime ſᷣm
ꝙ dicitur luce.x.homo quidã deſcẽdebat ab bieriin ĩ hie
richo et incidit ĩ latrones.qui etiã deſpo.e.et pla.umpo.
ab. ſe. re.glo.vulneꝛa inferunt.i.peccata.hec vulneꝛa nõ
pñ̃t nõ ſentiri niſi vulneratus moꝛtuus ſit.vnde gra fa⸗
cit hec vulnera ſentiri et ſanitatem querere.hoc habetuꝛ
in quadam glo.¶ Dath.ij.ſuꝑ illud. Facite dignos fru⸗
ctus penitentie que ẽ:diſcretio ẽ in penitentia.que timo⸗
rẽ dei et metum ante oculos ponit:recolens antique tur
pitudinis.ſic doloꝛ coꝛdis in fletus erumpit:quia ſine do
loꝛe nulla ſunt vulnera.ſi vitalia membroꝛum nõ fuerũt
circũ moꝛtua:gratia eſt que ſentit:ſentiens querit ſani⸗
tateʒ.hec glo. Gratia igitur facit ꝙ ſentiunt᷑ vulnera.i.
gratia inducit doloꝛem. igitur gratia pꝛius ẽ qᷓ ſit dolor
ille ſicut cauſa effectu. Ponatur igitur ꝙ tunc decedeꝛet
penitens.ſ.in gratia anteqᷓ doleret.cõſiat ꝙ ſaluaretuꝛ.
exquo vcederet cum gratia et ſine doloꝛe:igitur doloꝛ ñ
eſt neceſſarius penitentie.¶ IJtem quare dicitur doloꝛ et
amaritudo: cum idẽ ſignificatur ꝑ vnum quod ꝑalterũ.
Keſt⸗ ponſio ad hoc.ꝙ doloꝛ eſi neceſſarius penitenti 2
eẽntialis penitentie.Ande de peni.di.iij. Aug.vbi doloꝛ

117117

luuj.

finit᷑:deficit penitentia.Itẽ pᷣs. In cubilibus vr̃is cõpu⸗
gimini.glo.vt ſeipam anima penitens cõpungat:ne in
cei iudicio damnata toꝛqueatur.hec glo. Ex his patet.
ꝙ ſine doloꝛe nõ eſt penitentia.exquo anima puniendaẽ
doloꝛe:ne in tei iudicio damnata toꝛqueatur. Et de pe.
Di.v.dolendum ẽ et doloꝛe purgandum. Ex his patet ꝙ;
nõ eſt penitentia ſine doloꝛe.¶ Ad boc igitur quod obijci
tur ꝙ penitentia ẽ reuerſio ab eo qð eſt pᷣter naturaʒ ad
id quodẽ ſᷣm naturam. In hac aũt diffinitione nihil po⸗/
nituꝛ quod doloꝛem expꝛimit ⁊c.dicẽdum ꝙ hec rõ nõ di
cit eſſe penitentie: niſi inqᷓ̃tum babet oppoſitõem cũ pec⸗

cato qᷓtum ad generales cõditõnes peccati.q ſunt auer⸗

ſio et cõuerſio. vnde nõ deſcendit ad ea que ſpecialius tã
gunt eſſe penitentie. VUnde nõ dicit quicquid eſt de eẽ pe⸗
nitentie ſimpliciter: ſed qᷓtum ad eſſe hmõi. Poſſet tam̃
dici.q aliquo mõ in hac rõne inſinuatur ꝙ doloꝛ conco⸗
mitatur penitẽtiam.quia in bac rõne dicitur. peniten
tia eſt reuerſio ab eo quod eſt pᷣter naturam.illud quod
hic dicitur eẽ p̃ᷣter naturam nõ ẽ aliud ꝙᷓ libido ſiue ni⸗
mia delectatio in bono cõmutabili.ad hanc aũt reuerſio
nẽ ad hmõi cõmutabile ↄſequẽter ſe habet doloꝛ.i2 em̃
põt eſſe receſſus a ſummo delectabili ſiue delectanti ſine
doloꝛe. vñ et in hac rõne quodammodo datur intelligi
doloꝛem neceſſario cõcomitari penitentiam.¶ Ad ülud
qð obijcitur.ꝙ neq;ẽ doloꝛ carnis neq; doloꝛ mentis vt
videtur ꝑ aug. Dicẽdum ꝙ reuera ẽ doloꝛ mẽtis ſiue aĩe
quia eſt ex his rebus que accidunt nobis nolentibus. li⸗
cet em peccatum in ꝑpetratõne ſua ſit voluntarium: ni⸗
bilominus exiſtente penitẽtia nõ ẽ voluntarium. VUnde
cum penitemus de peccatis dolemus.⁊ doloꝛ ille ẽ de re
bus que accidunt nobis nolentibus.i.de his que volu⸗
mus n accidiſſe que in ꝑpetratõe erãt voluntaria. Ad
id quod queritur.quare ſori dicitur penitẽtia doloꝛ
q triſticia: exrquo pnĩa eſt doloꝛ anime.qui ꝓpꝛie ẽ triſti
cia vt dicit aug. Rñſio.ꝙ licʒ doloꝛ carnis nõ ẽ aliud vt
dicit aug.qᷓ offenſio anime: nibilominus doloꝛ cõmuni
ter nominat diſſenſionẽ que ẽ ex aliquo quod refugit et
aſꝑnat᷑ aĩa.Iñ aug.doloꝛ aĩe qui tꝛiſticia nücupal⸗ dil
ſenſio ab his rebus que nobis nolẽtibus acciderunt.vñ
cõmunioꝛẽ babebat nominatõem doloꝛ ꝙᷓ triſticia.dẽ eĩ
doloꝛ carnis ⁊ doloꝛ mẽtis.nõ aũt dicit᷑ triſticia carnis
ſz mentis ſolum. Quia igitur doloꝛ penitẽtie debʒ reſpõ
dere delectatõi peccati.delectatio aũt peccati ⁊ ẽ carnis
⁊ẽ anĩe:ↄueniẽtius dicitur pnĩa doloꝛ qᷓ diceretur triſti
cia.¶. Ao hoc quod obijcit.qꝙ doloꝛ ẽ de malo pñti ſʒ pec
catũ nõ eſt pᷣſens ⁊c̃. Dicẽdum ꝙ duplex eſt pñtia mali
culpe.ſ.ꝑ exiſtentiam in affectu:⁊ ꝑ recoꝛdationem ſiue
aſpectum in intellectu. VUnde ⁊ ſi nõ ſit pñs malum cul
pe ꝑ eẽntiam in affectu:ẽ tamen pñs ꝑ aſpectum in intel
lectu:⁊ talis pntia ſufficit ad doloꝛẽ. ¶ Si obijciatur cõ

tra hoc.ꝙ eadẽ ratõne poſſp dici ꝙ doloꝛ ẽ de malo futu

ro.qm̃ malũ futurũ ẽ pns ipᷣi aſpectui intellectus. quia
nullus timet aliquio niſi illud aliquo mõ ſit in cõſidera
tõe ſiue cogitatõe.Dicẽdum ꝙ nõ ẽ ſimile.quia illud de
quoẽ certitudo exꝑientie:certioꝛi mõ ẽ in cognitiua ẽᷓ il

lud de quo ẽ certitudo opinionis ſiue pᷣſumptõnis.pᷣteri

toꝝ em̃ que circa nos facta ſunt habemꝰ certitudinẽ ex⸗
ꝓimenti:futuroꝛum habemus certitudinẽ eſtimationis
ſiue pᷣumptõis.⁊ ꝓpter boc licet mala futura ſint pꝛeſen
tia in aſpectu intellectus ſicut mala p̃terita:pꝛeſentia tñ
hinõi futuroꝛum nõ eſt ita efficax ad ꝓuocatõeʒ doloꝛis
ſicut pñtia pꝛeteritoꝛum. Et ad eius explanatõem valet
exemplum aug.a quo habetur.ꝙ valde differẽter 2 ceꝛti
us cogitat quis hoĩem quem vidit: 6 leonem quem non
vidit. quia bominẽ cogitat vere ⁊ ꝑ ſpeciẽ eius que pns

7 anime illius:ſʒ leonẽ nõ niſi fingendo. Similiter mul⸗

to certius eſt in intellectu pñtia mali pꝛeteriti de quo eſt
doloꝛ: qᷓ mali futuri de quo ẽ timoꝛ.¶¶ Ad alind qð obij⸗
citur ꝙ pñia eſi vindicta quedam ⁊ ita ẽ ſpẽs iuſlicie.cꝰ
oꝑa ſemꝑ exerceri habent cum gaudio.Dicẽdum ꝙ ĩ pe
nitẽtia doloꝛ ⁊ gaudium nõ reſpiciunt idem:nec habent

idẽ obiectũ.doloꝛ em̃ reſpicit ipᷣa peccata: gandiũ opera

quibo punit᷑ penitẽs in vindiciẽ peccati ſiue offenſe dei.
vel ipᷣm doloꝛẽ quo afficit᷑ ꝓ petis m ꝙ dicit aug. doleat
et de doloꝛe gaudeat.4 Ad hoc quod obijcit᷑ ꝙ qua rõne
in diffinitõe penitẽtie ponit differẽtia vna que ꝓpꝛie ↄue
nit ↄtritõi:debet poni ⁊c. Dicẽdum ꝙ hoc nõ opoꝛtet. qꝛ
ↄtritio ẽ eẽntialioꝛ penitẽtie virtuti q; ↄfeſſio vel ſatiſt fa⸗
ctio.Cõtritio em̃ eẽntialiter loquẽdo.dicit quaſi totam
virtutẽ penitẽtie.qꝛ ↄtritio dicit doloꝛẽ infoꝛmatum ꝗr̃a
vñ dicit virtutẽ penitẽtie inꝙtum ipᷣa velet᷑ culpa ſolui
tur reatus.culpa em̃ delet᷑ gra:reatꝰſoluitur doloꝛe. In⸗
ĩtum ip̃o infoꝛmatus punitur peccãs in vindictã offen⸗
xi. ſoluitur dico in ꝑte:et tãtus poſſet eẽ ⁊ tam intẽt 6
ꝙ omnino ſolueret reatũ.¶ Ad bhoc qð obijcit᷑.ꝙ moꝛb
ſanãdus ẽ ꝑ contrarium.ſed quedam ſunt peccata quibo
annexa ẽ triſticia nec ſine triſticia fiunt.dicũt quidaʒ ꝙ;
illud nõ eſt generale ꝙ ꝑ cõtrariũ fit cuꝛatio. Aliquãdo
em̃ moꝛbus ſanatur ꝑſimile ſᷣm ꝙ dicitur doloꝛ ẽ medi⸗
cina doloꝛis. vñ ⁊ peccata que nõ doloꝛe ꝑpetrant᷑:doloꝛe
pñt curari.Eliter tñ dicũt quidã.ꝙ nullũ peccatũ ꝑpe⸗
tratur ſine delectatõe.eo em̃ ꝙ omne peccatũ voluntari⸗
um:in ꝑpetratõne peccati ẽ adimpletõ voluntatis qtum
ad hoc. In tali aĩ adimpletõe ẽ quedã ↄiunctõ ↄueniẽtis
cũ ↄuenienti.nõ tñ ſimpliciter:ſ̊ inqᷓtum ẽ ↄiunctio voli
ti cũ volente. Vnde ſicut ĩ ꝑpenitẽte oꝑa maxime difficul⸗
tatis delectabilia ſunt quia volita:ſic triſtabilia in pcto
delectant᷑ quia ſunt volita:⁊ deſiderio volũtatis ꝑpetra
ta.¶¶ Sed adhuc videt᷑ minus ſufficiẽter dictũ.quia cum
omne peccatũ ſit volitũ.aliquid ẽ motiuũ volẽtis ex ꝑte
pet᷑i qð ẽ velectabile voluntati.vñ illud ẽ volitũ.ꝓpter h
mihi videtur dᷣm.qꝙ cũ triſtatur inuidus de bono alte⸗
rius:triſticia illa ẽ delectabilis ipᷣi voluntati.nõ tñ ſim⸗
pliciter:ſʒ habita ↄpᷣatõe ad cauſam que ẽ appetitus ſin⸗
gularis in bono.quia em inuidus appetit eſſe ſingulaꝛis
in bono:inuidet.i.triſtatur de bono alteꝛius.Et ad hoc
manifeſtandũ põt notari exemplũ aug.ð relatõe moꝛtis
didonis.vt ſi quis audiẽs narratõem didonis doleret.ſi
quis narratõem illã a ſe ſubtraheret ſimiliter doleꝛet.vñ
ſequit᷑ ꝙ delectat᷑ audiendo illud.ñ aug.j.de ↄſeß. Si
ꝓhibereꝛ legere didonẽ: extinguerẽ doloꝛẽ.quia nõ lege⸗
rẽ quõ doleꝛẽ dolere aũt ð doloꝛe ſublato nõ põt quis: ni

ſi pñtia doloꝛis eẽt ſibi delectabilis.Aliud exemplũ ẽ ad

hoc incõſolabiliter dolenti de damno aliquo vt de moꝛte
amici vel alio damno.nihil ẽ ita delectabile ſicut dolere.

neq; ita ſᷣm voluntatẽ illius.ex quo patet ꝙ doloꝛ ſiue tri

ſticia ẽ delectabilis triſtãti.non tñ dico ꝙ ipa paſſio ᷣm
ſe eſt delectabilis:ſʒ relata ad aliud. vñ doloꝛ de damno
maximoẽ telectabilis:et ſᷣm voluntatem dolentis pter

amoꝛẽ nimiũ rei in qua damnificatus eſt dolens.ſimilit᷑

dico ꝙ triſticia paſſio de bono alterius.ñ ẽ delectabilis
Fm ſe:ſʒ ex relatõe ad cauſam.i.eoq appetit eẽ ſingłaꝛis
in hono:delectabilis ẽ triſticia de bono alteꝛius. ¶¶ Ad il
lud qð obijcit᷑.ꝙ nihil reſpõdet ĩ diffinitõe penitẽtie de⸗
ſoꝛmitan vel damno.vñ nõ aliquid debet reſ põdere dele
ctatõi.vel ſi ſic:quare ſic: Dicẽduʒ ꝙꝙ libidinoſa delecta⸗
tio qua:quis delectatur in creatura ſ uꝑ creatoꝛem:ẽ ſub
ſtãtia peccati.macula ſiue defoꝛmitas ⁊ damnũ : ſunt ef⸗
fectus peccati.⁊ ꝓpter hoc in penitẽtia que ẽ reſpondens
peccato quada cõtrarietate:debet aliquid eẽ qð delecta⸗
tõni rñdeat. nõ aũt requirit᷑ ꝙ aliquid rñdeat illis que
ſunt effectus vel ſequele peccati cuiuſmodi ſunt defoꝛmi
tas et damnũ.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ doloꝛ ẽ ex fide ꝛ⁊c
Dicẽdũ ꝙ ẽ ex fide imꝑante et hoc ꝓut ẽ affectio vel mo⸗
tus et a penitẽtia eliciẽte. ꝓut aũt ẽ eẽntialiter ip̃a penitẽ
tia: nõ ẽ ex fide neq; ex penitẽtia:ſʒ a dro ꝑ infuſionem.
Verũtamẽ vtroq; mõ ẽ a vo. vt a pꝛimo efficiẽte. VUnde
aug. d ſide ad petrũ. Ifirmiſſime tene et nõ dubites. ne⸗
minẽ hic poſſe hoĩm penitẽtiã agẽ.niſi quẽ deꝰ illumina
uerit: et gratuita miſeratõe ↄuerterit. Aplłs eĩ dicit. e
foꝛte det illis deus pnĩam ad cognoſcẽdum veritateʒ: et

reſipiſcãt a laqueis dyaboli.¶ Ao illð qð dicit aug. ſuꝑ

”
EE

illud. Dixi cõſiteboꝛ.quia magna dei pietas ẽ ꝙ ad ſolã

ꝓmiſſionẽ peccata dimittit. SDicẽdũ ꝙ loquit de ꝓm iſſi

one ↄfitẽdi cũ ↄtritõne in actu.et intelligit᷑ de pmiſſione
coꝛdis.vñ ibidẽ votũ ꝓ oꝑatõe iudicat᷑.Et ibidẽ ſᷣm aliã

litterã ꝓnũciabo.glo.ꝓnũciare nõ ẽ oꝛe: ſed coꝛde. Sed
quõ hoc intelligit pexiſtẽte ↄtritõe in actu: cũ in ↄtritõe
dimittit᷑ culpa: Reſpõſio.quãdo peccat offendit deuʒ ⸗
eccliam. In cõtritõe recõciliat᷑ deo.in cõfeſſione eccleſie
vtraq; tñ ẽ offenſa dei quia offenſo ſponſe ẽ offenſa ſpon⸗
ſi. Quod igit᷑ dr ꝙ deus peccata dimittit ad ꝓmiſſioneʒ
ſiue ad votũ ↄfeſſionis:intelligitur qtum ad culpam in⸗
̈tum offenderat eccłiam. Vñn qñ ↄtꝛitõem ſequitur vo⸗
tum ↄfitendi:qᷓtum ad deum remittit᷑ offenſa dei ex cõ⸗
miſſo in eccłiaʒ.¶ Ad aliud qð obijcitur.ꝙ gratia ẽ cau
ſa ſenſus vulnerũ et ita ꝓcedit. Vñ ſi ↄtingeret aliquem
cæcedere obtenta gratia:ſaluaretur ſine doloꝛe. Dicẽdũ
ꝙ ſi gratia pᷣcedat pꝛioꝛitate nature: nõ tñ pꝛioꝛitate tẽ⸗
poꝛis. tꝑe pᷣcedit videt᷑ ſic.Gratia infundit᷑ in inſtan
ti:doloꝛ nõ exit in eẽ niſi in tꝑe.igitur gẽa tꝑe pᷣeedit dolo
rẽ.quia inter inſtas infuſionis gre et tpᷣus doloꝛis neceſ
ſe ẽ eẽ tᷣus.ꝗ ſi quis decedeꝛet in tꝑe qð pᷣcedit doloꝛem:
obtenta gratia ſaluaretur vt ſupꝛa. Reſpõſio ſine pᷣiudi‚⸗
cio.ꝙ in penitente mediãte gratia gratiſdata:elicit libe⸗
rũ arbitriũ motũ doloꝛis de peccato.quo de ↄgruo mere
tur gram gratũfacientẽ. Vñ adueniente gr̃a gratumfaci
ente:attritio fit ↄtritio ſm opinionẽ hoc ponentiũ.Et ̊
videtur ex glo.illa diſcretio ẽ æc. AUnde dico ꝙ ĩ peniten
tia p̃cedit gr̃a gratiſdata qua aliquis ſentit vulneꝛa pec
catoꝛum. Muod videt᷑ ibi. diſcretõ ẽ in penitentia que ti
moꝛẽ dei ⁊c̃.et ſubſequit᷑ gratia gratũfaciẽs qua ſentiẽs
dloꝛẽ querit medicũ.Quod videtur ibi. Gratiaẽ ꝙ ſen⸗
tit:ſentiẽs querit medicũ.⁊ ita nũqᷓ; gr̃a gratũfaciẽs pce⸗
dit tꝑe doloꝛeʒ penitẽtie.i.nolle peccare.¶ Aod hoc quod
queritur.quaꝛe in rõe ſupꝛadicta ponitur doloꝛ et amaꝛi
tudo:cũ idem fuit. Reſpõſio.ꝙ ſicut penitẽtia dicit᷑ gẽ̃a
inqtum aĩam gratificat: virtus inq;tum mouet ad oꝑa
ſimiliter requiritur duplex doloꝛ ſiue doloꝛ dupliciter ſe
babens.ſ.vt ẽ affeetio anime:et vt ercitat ad opus.⁊ hoc
notatur ꝑ hoc ꝙ dr̃.doloꝛ coꝛdis et amaritudo aĩe. Coꝛ
em̃ eſt pꝛimũ oꝛganoꝝ. Ende peꝛ coꝛ ſignificatur anima
vt eſt operatiua ſiue motiua. Anima dicitur inq̃tũ ani⸗
mat.i.viuificat coꝛpus.Notatur igitur duplex doloꝛ hba
bendus in ratõne.vt.ſ.eſi afficieno anĩam ꝓ cõmiſſis:et
ille debet eſſe maximus.pꝛopter quod dicitur amaritu⸗
do. et vt eſt excitatus ad oꝑandum.id eſt ad vindictã of⸗
fenſe.vel ſaltem ad declinandum penitenda.⁊ ille dñ do⸗
loꝛ ſumpliciter qui dicitur eſſe coꝛdis. .

¶ Loniequenter que.S. iij.

ritur de diffinitione aug. de eccleſiaſticis dogmatibo. Et
queritur pꝛimo de pꝛima parte diffinitionis. Secundo
e ſecunda.diffinitio autẽ eſt hec· Menitentia vera eſt pe
nitenda nõ admittere:et admiſſa ceflere. Cõtra banc
diffinitõnem obijcitur ſic.aut hec diffinitio ↄuenit pent⸗
tẽtie virtuti.aut penitentie ſacramento. ſQon penitentie
virtuti: quod patet. quia hec ẽ differentia inter gratiam
ſacra mentalem et virtutem ſiue gratiam in virtutibus.
ꝙ virtus ſiue gratia in virtutibus ꝓpꝛie attenditur in ef⸗
ficacia oꝑandi et expediẽdi habentem oꝑando ad finem

ſuum. nde aug.iiij. ciui.dei.Virtusẽ ars bene recte

qᷓ; operandi. Gratia in ſacramentis attenditur in effica

cia curandi. VUnde ſacramenta dicuntur vaſa medicina

lia.⁊ maxime penitentia medicina dicitur ſicut diẽ Iſi⸗
do. Sed iſti actus qui ſunt penitenda nõ admittere ad⸗

miſſa deflere: ꝓpꝛie ſunt actus medicinales. quia alter

ſcʒ pꝛimus eſt medicie pᷣſeruatiue:reliquus medicine cu
ratiue.igitur non ſunt actus penitentie virtutis nec pe⸗
nitentie ſacramenti. Quod ſic patet. partes penitentie
ſacramenti ſunt.cõtritio.cõfeſſio.ſatiſfactio.ſed aut ſũt

Etes integrales:aut ꝑtes ſubiectiue. Si integrales: ſed

quod cõuenit parti integrali alicuius totius: nõ ↄuenit

¶ Hueſtio

ißi toti: ſed diffinitio ↄuenit cõtritõni. quia illa cõtritio
nõ eſt vera que deflenda ſiue penitenda admittit c· Eñ
aug. in li. ſoliloquioꝝ · vulnus veteratum tardius lanat

frequenter peccans et lugens veniaʒ vix meretuꝛ. Mihil

ꝓſint lamenta ſi iterantur peccata de pe. di. ij. Vera er

go cõtritio eſt penitenda nõ admittere et admiſſa deſte-
re.Si aũt ſunt ꝑtes ſubiectiue. ſed diffinitio que toti co
uenit et ꝑtibus ſubiectiuis. et qua rõe vni ꝑti:et alijs.ſjʒ
pec diffinitio nõ cõuenit ↄfeſſioni nec ſatiſfactõni: et ita

vt videtur nec penitentie· 4 Pꝛeterea. qnc; iuſti peniten⸗
tes recidiuant et iuſti ſᷣm veritatẽ. ſeo penitẽtes iuſti m
veritatem verã agunt pemitentiã: ſe recidinãtes admit⸗
tunt penitenda:igitur vera penitẽtia nõ excludit admit
tere penitenda: igitur hec diffinitio nulla eſt. Itez m
rõem pᷣdictam videtur ꝙ; nullus qui eſt peccaturus moꝛ
taliter in futuro ſit in vera penitentia:qð falſum ⁊ẽ.quia
omnis talis admittit penitenda. Item penitentia ẽ tĩ
cæ malis pteritis. igitur nullũ habet reſpectum ad futu⸗
rum. igitur nõ debet diffiniri ꝑ aliquod futurum. ſolum
em̃ in diffinitõne alicuius babʒz poni quod eentialiteꝛ re
ſpicit illud.igitur nõ debet dici penitentia eſt penitenda
nõ admittere.4 Item penitentia punitõem reſ⸗ picit. VUñ
dicitur.penitentia ẽ quedam dolentis vindicta puniens
in ſe ⁊c̃.ſed punitio ſequitur culpam ſiue delictum: igit
penitentia refertur ad culpam pcedentem et nõfuturam
Item ſuper illud ps· Cogitabo ꝓ peccato meo ibi glo.
Buo modi ſunt ꝑfecte penitentie. cõfeſſio et em endatio.
que fit ꝑ fletus et elemoſinã.Ecce ꝙ bic tanguntur mo⸗
di qui requiruntur ad penitentiam ꝑfectam. nihil autez
tangitur quod reſpicit peccatũ futuruz. 4 R Yido.li: de
trini. IJlle penitentiaz digne agit. qui reatum ſuum legi⸗
time plangit.cõdemnendo.ſ.ac deflendo que geſſit. tãto
deploꝛando ꝓfundius:quãto extitit in peccato ꝓclinius
Hic nibil tangitur quod futurum reſpicit. ¶ Item ſi pe⸗

nitentiã reſpicit malum futurũ.actus⸗ eẽntialis peniten⸗
tie timere: timoꝛ eĩ ẽ mali futuri Rñſio. vt ex verbis
deſcriptõis poſite patet:hec S vere penitẽtie aĩ⸗
ſignatur. vera aũt penitẽtia dicitur efficax 2 fructuoſa.
ſcʒ que finalis ẽ. et dicitur vera penitentia cõtra venam
IYlla aũt dicitur vana que per peccatum ſequens euacu
atur. De qua aug.li ſolilo. YInanis ẽ pemtentia quaʒ ſe⸗
quens culpa coi nquinat. Iem greg. in moꝛał. Incaſſuʒ
quippe bonum agitur. ſi ante terminuʒ vite deſeꝛatuꝛ. qꝛ
et fruſtra velociter currit: qui anteqᷓ ad metã veniat de⸗
ficit. Si aũt obijciat᷑ de diffinitõe ambro.que F. Penitẽ⸗
tia ẽ p̃ᷣterita mala plangere et plangenda non admittere
que eſt eadem cum pꝛedicta. et aſſignatur reſpectu futu⸗
ri cauendi.ec tamen hec diffinitio aſſignatur. penitẽ⸗
tie vere ſed penitentie ſimpliciter. quia non dicitur vera
penitentia ⁊c̃. ſed penitentia ſimpliciter. Dicẽduzʒ ꝙ bec
diffinitio aug. expꝛimit quod intelligenauz eſt in diffini⸗
tõe ambro. VUnde et ſi nõ expꝛimatur ibi:tamen intelli⸗
gẽdum eſt. Vnde ſicut in canone ſcripture et maxime in
doctꝛina euangelica qð vnus euangeliſta dicit diminute
alius dicit ꝑfectius et expꝛeſſius.et hoc eſt ex diſpenſati
one ſumme lapientie et inſtinctui: ſ imiliter ẽ de ſacris oꝛ
thodoxis.quod vnus diminutius dicit: alius dicit peꝛſe
ctius et expꝛeſſius. Vnde in talibus adheꝛendum eſt ſen
tentie ꝑfectioꝛi. Aliter dicunt quidam. ꝙ hec ratio ↄue⸗
nit omni penitentie et fructuoſe ſcʒ finali et non finali.
ponentes bmõi intellectum deſcriptõnis pꝛetacte et con
ſimilium. Penitentia eſt penitenda non admittere 2 ad
miſſa deſlere. ꝙ nullum retineatur admiſſum de quo ſit
penitendum. Similiter et alia. Penitentia eſt pꝛeterita
mala plangere:et plangenda iterum nõ cõmittere. id eſt
penitentia eſt ita plangere pꝛeterita ꝙ nullum cõmiſſuz
retineatuꝛ: de quo ſit plangenduʒ. ſed quia bec expoſitio
nõ vſq;quaq; dicit ſententiam deſcriptionis. expꝛeſſe em̃
em̃ notatur in illis aliquid quod ad futurum dicit. me⸗
lioꝛ mibi videtur pꝛioꝛ intellectꝰ. ¶ Ad hoc igitur quod

in ſpiritualibus idem eſt medicina et vi

lun.
pꝛimo queritur. vtrum ſit diffinitio penitentie ſacramẽ⸗
ti aut virtutis.Dicẽdum ꝙ; vtriuſq;: differenter tamen.

quia qtum ad pꝛimaʒ ꝑtem que ẽ penitenda non admit⸗

tere: elt ꝓpꝛie penitentie virtutis.quia virtus eſt pꝛopꝛie
ſubiectum ſuum tueri a vicioꝛum im pugnatione: ne im⸗
pediatur pꝛogreſſus eius ad finem. VUnde viꝛtus dicituꝛ
quaſi vi tuens.tum ad ſecundaʒ ꝑtem que eſt admilſ⸗
ſa deflere ꝓpꝛie cõnenit penitentie ſacramẽto. Sacramẽ⸗
tum em̃ bocip̃o ꝙ ẽ curatiuũ ꝓpꝛie reſpicit meritum pꝛe⸗
teꝛitum. vtraq; tamen pars vtriq; cõuenit.ſed hec huic
pꝛius:illa illi. Si obijciatuꝛ ꝙ diffinitio cõmunicat
ratõni ꝓpꝛij. ꝓpꝛium autem vni ſoli cõuenit. VUnde diffi⸗
nitio vnius non cõuenit alij. Dicẽduz diuerſitatis ſo
lum in ratione cõuenientibus in eſſentia bene ↄuenit ea⸗
dem ratio differenter appꝛopꝛiata ſiue ad appꝛopꝛianda.
dico hoc de ratõne eo modo quo ratio dicituꝛ notifica
tio qualiſcũq;. Vnde quia gratia ſacramenti penitentie
et gratia virtutis penitentie eadem eſt peꝛ eſſentiam. ſed
ſacramenti eſt vt eſt curatiua ſiue ſanatiua:virtutis vt ẽ
oꝑatiua et oꝛdinatiua ad finem. eadem notificatio eideʒ
ſic diuerſitate poteſt ↄuenire.Ad hoc igituꝛ quod obijci
tur. ꝙ iſti actus qui ſunt penitenda non admittere ad⸗
miſſa deflere ſunt ꝗpꝛie actus gratie in ſacramẽto. quia
alter eſt medicine curatiue et reliquus pꝛeſeruatiue.· Di
cendum ꝙ curare et pᷣſeruare uis qtum ad moduʒ ⁊ ꝓ
pꝛietatem dicendi habent dici actus penitentie ſacramẽ
ti: nibilominus ꝙᷓtum ad veritatem rei ſunt actus peni⸗
tentie virtutis. VUnde ſicut eſt in infirmitate coꝛpoꝛali.
ꝙ quandoq; curatur beneficio medicine quandoq; oꝑa⸗
tione viꝛtutum naturalium. et eodem modo eſt de pꝛeſer
uatione ſanitatis. Similiter dicendum eſt de infirmita⸗
te ſpirituali.ꝙ quandoq; curatur et pꝛeſeruatur benefi⸗
cio medicine:quandoq; eſt operatione virtutis.ſed quia
irtus. ſcʒ gratia ĩ
ſacramento et gꝛatia in virtute. idem facit qtuʒ ao cura
tõnem et cõſeruatõnem penitentia virtus quod peniten⸗

tia lacramentum appꝛopiatur. tamen curatio gratie ſa⸗

cramenti et oꝛdinatio ad bonum gratie virtuti. Uñ gra
tie virtutis eſt pꝛeſeruare et pꝛopꝛius ꝙᷓ gratie ſacramẽ⸗
ti. virtus em diligit ſe et aſpernatur contrarium vt vult

boetius. Initum autem aſpernatur contrarium eſt ſui

conſeruatiua. Item vt dictum eſt virtutis eſt oꝛdinare

ſubiectum in bonum. VUnde auguſti. de anima et ſpiritu
Virtus eſt habitus mentis bene diſpoſite. Ad hoc autẽ
ꝙ ſit oꝛdinatum ſubiectum virtutis: requiritur ꝙ inor⸗
dinationes illius ad oꝛdinatõneʒ reducantur.hec redu⸗
ctio duo requirit.ſcilicet punitõnem offenſarum:et con
gruentiam punitionis. Sed delectationem inoꝛdinatã
voluntatis non contingit congruentius punire ꝙᷓ doloꝛe
oꝛdinato eiuſdem. Doloꝛ autem oꝛdinatus eſt quãdo ex
ercetuꝛ in vindictam delectatõnis inoꝛdinate vnde offen

ſus eſt deus. non eſt igitur inconueniẽs ꝙ hoc ꝙ dicitur

admilſſa deflere. quo erpꝛimitur doloꝛ voluntatis vel li⸗

perum arbitrium inoꝛdinate celectanti in actu peccati

quo vindicatuꝛ offenſa dei: ſit actus viꝛtutis penitentie.
Ad id quod obijcitur ꝙ non videtur ꝙ hec ratio cõue
niat penitentie ſacramento. Dicendum ꝙ in omogeneis
ſiue in rebus eiuſdem nature: idem eſt pars ſubiecta et

. integralis.quelibet enim pars aeris eſt aer:et ſic aer to
tum vniuerſale eſt ad quamlibet eius partem. exquo de

qualibet pꝛedicatur. Pena autem omogeneumn quid e

quelibet enim pars pene pena eſt. contritioni igitur po⸗

teſt conuenire diffinitio penitentie:cum ſit paꝛs eius ſub

iecta. Sciendum etiam. ꝙ dupler eſt penitentia meri⸗
toꝛum. ſcilicet contritio interioꝛ et exterioꝛ· Interior vo

pꝛincipalis eſt. Eſi enim pꝛincipium et cauſa penitentia

rum exterioꝛum. Diffinitio ergo penitentie dicit contri
tionem conuenienter. quia eſt eius pars pꝛincipalis.et

non ſolum ẽ pars pꝛincipalis:ĩmo virtualit ẽ tota pnia

Penitẽtia em coꝛdis que otritio ẽ exercẽs ſe in oꝛe ofel⸗

ſio fit in oge ſatiſſactio.Vñ ꝓpꝛie ſunt ſigna cõtritõnis.
VUñ decretalis de penitẽtia fit itaq; ↄfeſſio ad offenſionẽ
nõ ad acquiſitõem venie.Itẽ aug. li. de penitẽtia. Sicut
comes penitẽtie doloꝛ ẽ:ita lacrime teſtes doloꝛis.⁊ ſimi
liter intellige de planctu in oꝛe et ſatiſfactõne in oꝑe que
ſunt teſtes doloꝛis et ↄtritõis in coꝛde.quia igitur ↄtritõ
ẽ quicquid virtualit reiẽ in penitẽtia.alia vᷣo duo ſigna
ↄtritõis ſunt:igitur diffinitio cõtritõis ẽ diffinitio peni⸗
tẽtie. nec debet alijs duobo ↄueniꝛe.¶ No illud qð obijci
tur. ꝙ penitentes m veritatẽ patiunt᷑ recidiuũ qñq;. et
ita admittũt plangenda. Dicẽdum ꝙ deſcriptio aſſigna
ta ẽ penitẽtie fructuoſe ſiue finalis. VUel põt aliter dici.
nõ admittere penitẽda nõ excluditur ſi impliciter: ſed co⸗
exiſtentia eius.nec intelligitur tiñ de admiſſione in effe⸗
ctu:ſed et in ꝓpoſito ſiue voluntate.i.neq; actu admittat
nec actu admittere velit:vt ſit ſenſus. Penitentia vera ẽ
penitenda nõ admittere.i.qui habet veram penitentiaʒ
ẽ in ꝓpoſito ſiue voluntate nõ admittẽdi penitẽda. neq; ĩ
actu ea admittit. VUnde duo oppoſita in deſcriptõe.ſ.nõ
admittere penitẽda et penitẽda deflere ad idem tempꝰha
bent referri. vt.ſ.in illo tꝑe in quo penitet.i.deflet cõmiſ
ſa:nõ admittat penitẽda.i.neqʒ actu admittat neq; actu
admittere velit.quia ſi deſteret admiſſa ⁊ admittẽt actu
penitenda:nõ eẽt penitẽtia. Vnde greg.ĩ paſtoꝛali. Qui
admiſſa plangunt nec tñ deſerũt ↄſiderare:ſollicite ſciãt
quia ſtendo ſe inaniter mundãt qui viuendo nequiter ſe
inquinant.cũ idciꝛco ſe lacrimis lauãt vt mundi ad ſoꝛ⸗
tes redeant. Pꝛeterea.ſi haberet voluntatẽ admittendi
penitenda nõ eẽt vere penitens.EIñ nõ ſufficit nõ admit
tere actu:ſed nec voluntate. Vñ aug.et ẽ de peni. dil.iij.
Tandiu gaudeat et ſperet de Fatiar Fain ſuſtentatuꝛ a
penitentia. Dicit em̃ dñs.Vade et amplius noli pecca⸗
re Joh.viij.I 2õ dicit nõ pecces:ſed nec voluntas peccã⸗
di in te oꝛiatur.hec aug. Sic igi⸗ intelligẽda ẽ deſcriptio
poſita.vt.ſ.tꝑe quo peccata defleat:neq; actu neq; volun
tate deflenda ſiue penitenda admittat. Et hoc videt᷑ ex/
pꝛeſſius dicere ꝗſido.de trini.ſic. Ille vere penitentiam
agit.qui nec penitere p̃terita negligit: nec adhuc penitẽ⸗
da ↄmittit.nõ dicit ſimpliciter nec penitenda cõmittit:ſᷣ
nec adhuc.i.qũ penitet te p̃terito.et hoc patet ꝑ boc qð
ſubditur ab eodẽ qui dicit. Qui vo lacrimas indeſinen⸗
ter fundit et tñ peccare nõ deſinit. bic lamentũ babet et
mundatõem nõ habet.¶¶ Ex hoc patet reſpõſio ad aliud
gqð obijcitur. ꝙ ᷣm veritatẽ deſcriptõis nullus penitens
ẽ peccaturus moꝛtaliter. Hoc aũt veꝝ ẽ ſi dẽ ñ admit
tere penitẽda:omne tpᷣus reſpiceret.ſi em opoꝛteret nũ⸗
ᷓ admittere penitẽda ad hoc ꝓ vera eẽt penitentia:nũqᷓ
vere eẽt aliquis penitẽs ſi vnq; admitteret penitẽda: ſed
verbo pᷣdicto ſol negat᷑ admiſſio penitẽdoꝝ et qᷓtum ad
actum et voluntatẽ dũ veꝛam bobet ꝗs penitentiã. ¶ Ad
illud quod obijcitur ꝙ; penitentia ba reſpectũ ad p̃te⸗
rita ⁊c̃.dðm ꝙ ẽ penitẽtia virtus et ſa acramentũ.illa aũt
que ẽ ſacramentu pꝛimo reſpicit ad pᷣteritũ inqtũ hmõi
inqᷓtum aũt ſatiſfactoꝛia cũ hoc ꝙ reſpicit peccatũ pᷣteri
t deflendo illud:habet deteſtari ꝑpetuo omne genꝰ pcti.
Vnge penitẽtie ſacramẽti inꝙtum ẽ ſatiſfactoꝛia nõſolũ
ẽ cõmiſſa deſſere ſed cõmitiẽda ꝑpetuo deteſtari. Inqtũ
at penitẽtia virtus ẽ.quia eius ẽ tueri ſubiectũ ab i mpe⸗
dimẽtis que impediũt expeditõem eius ĩ finẽ:reſpicit ſu
tura.4 Do aliud quod obijcit. penitẽtie ẽ ꝓpꝛie punire
ſeo punire ẽ qtum ad peccatũ pᷣteritũ ꝛc. Dicẽduʒ ꝙ pe
nitentie nõ ẽ tm̃ punire ꝓut punire dicit penã infligere:
ſz ꝓut dicit penã infligeꝛe ſatiſfactoꝛiã ꝓ offenſa dei. Sa
tiſ factoꝛia aũt eẽ nõ põt niſi exerceatuꝛ cum ꝑpetua dete
ſtatione peccati.i.cũ voluntate ꝑpetue deteſtatõnis.alit᷑
noõ ẽ accepta dro.¶ Ad illud quod obijcitur de glo. ſupeꝛ
illud. Cogitabo p peccato meo que eſi.duo ſunt modi ꝑ⸗
fecte penitetie. ↄfeſſio et emẽdatio. ſed oſeſſio et emẽdatõ
ſolu rel piciũt peccatũ p̃teritũ.dᷣm ꝙ glo. illa loquit᷑ de
penitẽtia ſacramẽto ꝓut ẽ ſatiſfactio ecclłie.quia inqtuʒ
talis nõ requiritur niſi ↄfeſſio et ſatiſfactio. Cõtritio eĩ

ẽqua / ꝓpꝛie fit recõciliatõ dei.cũ qua requiritur volũtas
ꝑpetue deteſtatõis.aliter em̃ nõ eẽt ↄtritio. Alie aũt par
tes ſunt pnie quibo fit recõciliatio deo: alie eccłie.¶ Ad
illud Yſido. Ille digne agit penitẽtiaʒ ⁊c. Reſ ponſio ꝗ⸗
illud dicit legitime factũ.qð ſᷣm legẽ dictãtẽ illuo factũ
ẽ.· Sed cũ dicit᷑ ſatiſfactõeʒ legitimã duo dico.ſatiſfactõ
nẽ ⁊ legitimã.legitima at᷑ dr illa que ſᷣm legẽ humane di
ſcretõnis ⁊ diuine oꝛdinatõnis exercẽda ẽ.talis at dicit
illa que ſemper durat qtum ad doloꝛẽ de p̃terito. quia eĩ
nõ põt ſciri ab homine quãta requiritur ſatiſfactio:ſem
per exercẽda eſt.maxime q;tum ad exercitium fletus ſiue
doloꝛis.Vñ Yſido.de trini.xij.c. uis ꝑ pnĩam ꝓpicia⸗
tio peccatoꝝ ſit.ſine metu tñ hõ eſſe nõ debet.quia pnĩe
ſatiſfactio diuino tm̃ penſatur iudicio nõ humano. ꝓin⸗
de quia miſeratõ dei occultaẽ:ſine intermiſſione ſlere ne
ceſſe ẽ. Rõe igit᷑ q̃ legitima tſemꝑ debet eẽ. rõe qua ſatiſ⸗
factio:requirit᷑ ꝙ exerceatuꝛ cũ deteſtatõne peccati. Pꝛe
terea.nõ omnis penitentia ẽ ſatiſfactoꝛia niſi ſit accepta
æo. qð eẽ nõ poteſt:niſi deteſtetur generaliter omne pec
catũ et nullũ admittat.¶¶ Ad vltimũ quod obijcitur. ꝙ ſi
pnia reſpicit peccatũ futurũ:tunc timere erit actus eẽn⸗
tialis penitẽtie. Dicẽdum ꝙ hoc nõ valet.quia pnĩa re⸗
ſpicit malum futurũ:nõ pꝛi ncipaliter vt timẽdum: ſʒ vt
nõ admittẽdum. Eñ nõ admitteꝛe pemtẽdum ꝑ ſe ẽ peni
tẽtie virtutis vt ex dictis patet.duo em̃ ſunt actus pnie.
dolere de pᷣterito:nõ admittere futurũ. bene tñ neceſſari
us ẽ timoꝛ ad tollendã negligentiaʒ ⁊ excitatõem diligs
tie.quia ecẽs.vij. Qui timet deũ nihil negligir. Con⸗
ſequenter queritur de alia ꝑte diffinitõis.ſ.hac admiſ
ſa deflere. dico admiſſa deflere nõ dicit fletum exteri
oꝛẽ.quia hic fletus nõ ẽ in poteſtate nr̃a. Pꝛeterea nõ vi
ct᷑ dicere motũ affectõnis vehemẽtis. quia boc ſimilit᷑
nõ ẽ in poteſtate noſtra. Si dicit nolle feciſſe:dicit illud
quod ẽ libeꝛi arbitrij.¶ Sʒ tunc obijcit᷑ ſic. Si nolle feciſ
ſe ẽ meritoꝛiũ:ẽ actus virtutis.ſed omnis actus virtutis
elicitur cum pleno conſenſu⁊ deliberatione. ſed omnis
diſcrete et cum deliberatione eligens ſine volens eligit
illud ſiue vult quod poſſibile eſt. igitur ommis actus
virtutis debet eſſe reſpectu eius quod poſſibile ẽ: ſʒ nul⸗
lum factum pᷣteritum ẽ poſſibile nõ fuiſſe imo impoſſibi
le: igitur nullius vitutis actus ẽ nolle fuiſſe quod fuit.
vel nõ feciſſe quod fecit.quia hoc impoſſibile ẽ. ¶ Pꝛete⸗
rea vt dicit hugo.Deus nõ poteſt facere ꝙ illud nõ ſi it fa
etum qð factum ẽ:dicit em̃ ſic. Quod factum ẽ nõ fuiſſe
non poſſe dicitur deus:quia factum ẽ.⁊ quod factum ẽ:
nõ factum eſſe nõ poteſt.quia quod verũ ẽ: falſum eẽ nõ
poteſt. ⁊ idcirco nõ poteſt.quia ſi cõtra veritatem poſſet
cõtra ſe poſſet qui veritas ẽ: ſed deus nõ vult quod non
poteſt.quia inoꝛdinata tunc eẽt eius voluntas: ſʒ pnĩa ẽ
reꝑatiua ymaginis dei in anima ⁊ effectiua cõfoꝛmita⸗

tis anime ad deum.nihil igitur debet eſſe in pnia niſi ꝗ⸗

facit animẽ ↄfoꝛmẽ deo.ſed nolle illud quod deus nõ po⸗
teſt velle nec vult:efficit animã defoꝛmẽ deo ⁊ elongat a
cõfoꝛmitate cũ deo.igitur nolle nõ fuiſſe quod fuit: non
debet eẽ actus “S eſpõſio. ad hoc dicunt quidam
ꝙ hec nõ eſt cõcedenda nec vera.Aolo me nõ peccaſſe:ſᷣ
hec ẽ ↄcedẽda:vellem me non peccaſſe. volo em̃ dicit vo⸗/
luntatẽ abſolutã:vellẽ cũ cõditione.Vnde ſenſus ẽ. Elel⸗
lem me nõ peccaſſe vel ſi poſſibile eẽt vellem hoc. Sʒ vi⸗
detur mihi aliter doᷣm.ſ.ꝙ ſicut hec ẽ vera doleo de boc
ꝙ peccaui:ſimiliter et bec. Volo me non peccaſſe. Mon
peccaſſe ẽ volitum a me ſimpliciter. VUnde dᷣm ẽ volũ
tas reſpectu futuri ⁊ hoc eẽndi vł faciẽdi. inq;ẽtum autez
ẽ voluntas talis ſi ſit diſcꝛeta nõ eſt impoſſibilis ſʒ poſũi
bilis ẽ.⁊ voluntas reſpectu pᷣteriti:⁊ inqtum talis bene
poteſt cũ diſcretõe eẽ impoſſibilis. Vnde diſcꝛete vult pe
nitens ſe nõ peccaſſe quod tamẽ ẽ impoſſibile. Si quera
tur quare hoc: Dicẽdum ꝙ talium impoſſibilitas non ?
ratõne ſubſtantie actus:ſed rõe qua cadunt ſub cõditõe
tempoꝛis.hoc ẽ quia pꝛeterita ſunt. VUnde rõe ſubſtantie
actus poſſibilia ſunt.et poteſtate cõſequente voluntateʒ

5

¶QNueſtio

erductam in actum. Unde quia fuit facultatis noſire ꝙ
fieret vel ꝙ nõ fierẽt: diſcrete poſſumꝰ velle vel nõ velle ta⸗
lia fuiſſe vel nõ fuiſſe.qꝛ igit᷑ ratõne actun bmõi nõ habito
reſpectu ad tempꝰfacultatis noſire nõ poſſumꝰ talia velle
vel nõ velle 2 diſcrete.ſᷣ̊ impoſſibilia reſpectu futuri.quia
ratõne impoſſibilitatis que eſt illoꝝ ſᷣm ſe:ꝛnullo modo ca
dunt ſub płate noſtra: nõ poteſt illoꝝ eſſe voluntas diſcre

ta ⁊ deliberata. 4 Ao boc qð obijcit. ;' ꝑ penitentiã effici⸗

tur anima ↄfo:mis deo ꝑ reꝑatõneʒ imaginis.vnde nõ de

bet aliquis actus eẽ penitẽtie in quo nõ ſit ↄfoꝛmis volũta
ti dei. Dicendũ ꝙ habere volũtatẽ nõ ↄfoꝛmẽ diuine volun
tati in volito.nõ efficit animã diffoꝛmẽ vo ſed magis con
foꝛmẽ qñq;. ſicut eſt de volũtate boni filij qui non ↄſoꝛmat
ſe volũtati dei:qui vult ꝙ moꝛiat᷑ pater eius:quod ipᷣe nõ
vult. Sed babere volũtatẽ non ↄfoꝛmẽ volũtati dei in obe
Dientia volẽdi:facit animã diffoꝛmẽ ceo.vnde qñ non rult
qð deus vult eu velle.nõ igitur nõ ↄſoꝛmare volũtatẽ ſuaʒ
volutati dei in volito efficit diffoꝛmitateʒ reſpectu dei:ſed
non ↄfoꝛmare in obedientia volendi facit. Sed cum quis
vult ſe nõ peccaſſe habet volũtatẽ obedientem o volenti
illum velle hoc. vnde regulat volũtateʒ ſuã iuxta volũtatẽ
dei:quod facit reꝑatõeʒ imaginis.

Wonſequeter queri .S. uij.

in de illa diffinitione. Penitẽtia eſt virtus vel gratia ꝛc.
Et pꝛimo querit᷑ de ſufficiẽtia eoꝝ que poſita ſunt in diffi

—

nitione. Secundo de comꝑatõne. Circa pꝛimũ ſic· Penitẽ

tia eſt virtꝰ vel gratia qua ↄmiſſa mala cum emendatõnis
ꝓpoſito plangimꝰ odimꝰ: ⁊ vlterius plangenda omittere
nolumus. Hic aſſignant᷑ tres actus penitentie. duo reſpe
ctu preterite ſcʒ dolere ⁊ ꝓponere emendare: ⁊ vnus reſpe
ctu future ſcʒ nolle vlterius ↄmittere. Querit᷑ igitur ð hoc
ꝙ dico ꝓpoſitum emendatõnis.quia ex alijs diffinitõnibo
ſcʒ Augu.⁊ Ambꝛo. videt᷑ ꝙ ſuꝑfluat.in quibo nõ expᷣmũ
tur niſi duo actus. ſcʒ doloꝛis reſpectu pᷣteriti volũtatis
vel nõ ↄmiſſionis reſpectu futuri. 4¶ Item Ambꝛo. penitẽ⸗
tia eſt doloꝛ coꝛdis ⁊ amaritudo anime ꝓ peccatis.q̃ quiſ⸗
qʒ ↄmilit.ecce qꝙ in hac ratõne nõ fit mentõ de actu emẽda⸗/
tionis.neqʒ de volũtate reſpectu futuri.quare vt videt᷑ il⸗
la ſuꝑfluũt exquo bec ratõ eſt penitẽtie vere.ꝗ Itez quare

dicit plangimꝰ odimꝰ. nõne ſufficeret dicere plangimdvt
ex alijs diſtinitõnibo patet. vnde alterũ videt᷑ ſuxfluere:ſcʒ

ꝙ dicitur odimꝰ ¶ Rn io . ꝙ tres diffinitões hic tacte ſcʒ
penitẽtia eſt dolo? coꝛdis ⁊c. Penitẽtia eſt penitẽda nõ ad

. ◻⏑

mittere ⁊c. Penitẽtia eſt virtꝰ vel gratia ⁊c. differunt ſic.

Punma vocatur penitẽtia vt eſt recõciliatiua deo. Secũda

vt eſt recõciliatiua deo fructuoſa penitenti:eodẽ mõ quo

finalis penitẽtia dicit᷑ fructuoſa penitẽti.⁊ hoc dico ᷣm in
tellectũ illius diffinitõnis ſuꝑius habitũ.Tercia vt eſt re
cõciliatiua deo ⁊ fructuoſa penitẽti ⁊ recõciliatiua eccłie.
Recõciliatõ em̃ facienda ecciie notat᷑ ibi cũ emẽdatõnis ꝓ
poſito ⁊c᷑. ꝓpter hoc nec vna eſt diminuta nec alia ſuper⸗
flua:quia ſᷣm aliũ ⁊ aliũ modũ ſumpta penitẽtia illis no⸗
tificatur. vel põt aliter dici. ꝙ tres ſunt actꝰpenitentie.ſcʒ
dolere de peccato pᷣterito ſiue ↄmiſſo.cauere a futuro:emẽ/
dare ↄmiſſuʒ. Pꝛima dicit eẽ penitẽtie qtũ ad pꝛimũ actũ
ſcða qᷓtuʒ ad duos ſcʒ dolere de p̃terito ⁊ cauere a futuro.
tercia qtuʒ ad tres.⁊ ita ſcdᷣa addit ſupꝛa pꝛimam:tercia
ſupꝛa duas pᷣcedẽtes..¶ Ad boc qð querit᷑. quare dicitur
plangimꝰa odimꝰ. Dicendũ ꝙ ſic notat᷑ doloꝛ penitentie ⁊
radix doloꝛis.doloꝛ ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ plangimꝰ:radix ꝑ boc ꝙ
dicit᷑ enkre peccati ↄmiſſi ꝓuenit doloꝛ de pec
cato.¶ Conſequẽter querit᷑ de comꝑatõne actuũ in noti⸗
ficatõne poſitoꝝ ſic. In hac notificatõne notant᷑ duo actꝰ
reſpectu culpe pᷣterite.ſcʒ dolere de ↄmiſſo:⁊ velle emẽdaꝛe
ↄmiſſum. Et querit᷑ quis illoꝝ eſt ꝓpꝛius actus penitẽtie.
Et videtur ꝙ nolle ↄmiſiſſe ſic.In cõmiſſione peccati actꝰ
Apꝛijſſimus ⁊ pꝛimꝰeſt velle reſpectu peccati.igit᷑ ⁊ in peni
tentia pꝛimus ⁊ ꝓpꝛiſſſimꝰerit nolle peccaſſe. Ytem act vo
luntatis ip̃ius penitẽtis ꝓpꝛie eſt in diſſentiendo a malo.
⁊ boc ex nomie ipᷣo patet.nomen em̃ penitentie vel peniten

tis ſonat in diſſenſum a malo. minus aũt ꝓpꝛie in aſſentiẽ
do bono. ſed nolle ↄmiſiſſe dicit actũ diſſenſus a malo:vel⸗
le emendare dicit actum aſſenſus in bonum ⁊c. ¶ Contra

in opere peccati eſt auerſio ⁊ conuerſio. ſed ab actu auer⸗

ſionis pꝛimo ⁊ ꝓpꝛie eſt ipᷣm peccatũ. In penitentia ſimili
ter eſi auerſio ⁊ ↄuerſio ſed modo ↄtrario.quia in oꝑe pec-
cati eſt auerſio in bono incõmutabili ⁊ ↄuerſio ad bonum
ↄmutabile.igitur ecõtrario qtuʒ ad illuo quod eſt pꝛinci
pium ißius penitẽtie 2 peccati:erit in penitẽtia ⁊ peccato.
igitur illud opus quod eſt ex ↄueꝛſione ad bonum incomu
tabile eſt opus pꝛimũ ⁊ pꝛincipiũ in penitẽtia. hoc autem

opus eſt velle oꝑari bonum. quod expmit in ꝓpoſito emen

dationis:nõ illud quod eſt nolle malum. 4¶ Ytem actuñ p⸗
dictoꝛum vnꝰeſt in declinatõne mali: alius in oꝑatone bo⸗
ni. ſed potioꝛ eſt actꝰqui eſt in opꝑatõe boni⁊ eẽntialit᷑ vir⸗

tuti: qᷓ ille quiẽ in declinatõe mali. ergo velle emẽdare ⁊c̃.
Rñſio.vt dicũt quidã. Eſt ↄſiderare penitẽtiaʒ duplicit

St eſt virtus: 2 vt eſt ſacramẽtũ. At aũt eſt virtus. ꝓpꝛioꝛ ⁊
eſſentialioꝛ eſt illi actꝰqui eſt in oꝑatõne boni ſcʒ velle emẽ
dare:qᷓ ille qui eſt in declinatõe mali ſcʒ nolle peccaſſe.vt
do eſt ſacramentũ.eſt modo contrario: ſcʒ actus qui eſt in
declinatõne mali.i.nolle peccaſſe: ꝓpꝛioꝛ eſt ⁊ eſſentialior
Ex bis patet reſponſio ad obiecta.i Si obijciatur ꝙ emẽ
dare eſt actus penitentie ſacramẽti. com phendit᷑ ſubſa⸗
tiſfactione. Dicendũ ꝙ actus emendatõnis poteſt exerceri
vt ſic penitens plene recõcilietuꝛ deo ⁊ eccleſie.⁊ ſic eſt opꝰ
penitentie ſacramenti. Vel vt reꝑaretur imago dei in ani
ma: 1 ſic eſt opus penitentie virtutis. Recõciliatio autem
eſt contra offenſam dei:reꝑatio contra elongatõneʒ a deo.
KReꝑatio enim efficit ammam ſimilem deo.⁊ ita ꝓpinquat

eo qð eſt opus virtutis ꝓpꝛie.

¶ Conſequẽter queri .S. v.

tur de hac notificatõne. Penitẽtia eſt coꝛrectõ male mẽtis
ſic.Cũ peccatũ ſit ꝓꝑꝛie ipius voluntatis.videtur ꝙ ipᷣius
Apꝛie ſit coꝛrectio.Eſſet ergo dicendum. Penitẽtia eſt coꝛ⸗
rectio male voluntatis.¶ Pꝛet. cum peccatũ defoꝛmet to⸗
tam dei imaginem in anima. que attendit᷑ penes memoꝛiã
intellectiuã.⁊ voluntatẽ ſiue mentis noticiam ⁊ amoꝛem.
que quidem refoꝛmant᷑ per penitentiã: videtur ꝙ in ratio⸗
ne penitentie deberet expꝛimi ꝙ eſſet coꝛrectõ intelligentie
7 voluntatis ſicut ⁊ mentis.¶ IStem cũ penitentis ſit vir⸗
tus ꝑimens veterem homineʒ. vetus autem homo dicitur
peccatoꝛ. Vt Ephe.iiij. Deponite vos ſm pꝛiſtinaʒ cõuer
ſationem vetereʒ hominẽ.i.hominẽ exiſtentẽ in peccato.i.

peccatũ quo homo inueteraſcit: videt᷑ ꝙ dicendũ eſſet. pe⸗

nitentia eſt coꝛrectõ bomis ſiue peccatoꝛis.⸗¶:. Nem in dif⸗
finitõne pᷣhabita.ſcʒ penitẽtia eſt virtꝰ vel gratia ⁊c. cum

actu emendatõnis ſiue coꝛrectõnis.plures acttanguntur

qui neceſſario requirũtur itẽtia. ergo vt videtur hec
ratio eſt talulliciena l KRuſio. ꝙ mens multiplicit ſi umit
Sumit᷑ qũq; pꝛo tota ſubſtãtia anime.⁊ dicit᷑ a mene defe
ctu ꝓpter ipiꝰ anime mutabilitatẽ. Qñq; ꝓ vi cognitiua ſi

ue iudicatiua:⁊ dicitur a metioꝛ metiris:⁊ ſic ſumit᷑ a da⸗

maſceno cum ponitur inter cognitiuas. Quãdoq; ſumit
pꝛo ſuperioꝛi parte ratõis.⁊ dicitur ab emineo. nes. Quã⸗
doq; pꝛo memoꝛia ⁊ hoc dupliciter. vel quo ad habituʒ. vt
cum dicit᷑.ꝙ penes hec tria que ſunt mens noticia ⁊ amoꝛ
attenditur imago dei in anima. Quãdoq; pꝛo actu vt cuʒ

dicituꝛ mens memit ſe.⁊ ſic dicit᷑ mens a memĩ. Quãdoq;

pꝛo voluntate vt in notificatõe pᷣtacta.ſcʒ penitẽtia eſt coꝛ⸗
rectio male mentis.vnde.iij. ADath. Penitentiã agite vbi
diffinitio hec ponit᷑ in glo.dicit᷑ in aliquibo codicibo men⸗
tis vel volũtatis. Dicendũ eſt ergo ꝙ bic ſumit᷑ mens pro
voluntate ſub hoc ſenſu.penitentia eſt coꝛrectio male men
tis.i.male voluntatis. Aldens autẽ non eſt mala malitia
moꝛtali:niſi a voluntate mala.Et ſic patet rñſio ad pᷣmũ.
4 Ad aliud dicendũ.ꝙetſi tota imago cei in anima defoꝛ
metur ꝑ peccatũ:nibilominꝰoꝛigo ⁊ cauſa ipᷣius defoꝛmita
tis eſt ip̃a ꝑuerſitas voluntatis. vnde ipᷣa coꝛrecta ꝑ peni⸗
tentiã: ⁊ ĩa amima foꝛmã ꝑditazʒ recuꝑat.Qec Nbolerf

dicat᷑. Penitẽtia eſt coꝛrectõ homĩs: ſed ſufficit ꝙ dicit᷑ vo
luntatis:cum penes voluntateʒ ſit cauſalitas pct᷑i.4 Ad
vltimũ dicendũ.ꝙ vt ex dictis ſentẽtijs patet.ratões peni⸗
tentie aſſignate ſunt habito reſpectu ad diuerſa que ipi cõ
ueniunt. iuxta que ſoꝛtit᷑ eſſe diuerſuʒ. vt reſpectu ad ſunʒ
finem:vel ad ſubiectũ ſiue cauſam:vel ad ſuũ genꝰ ⁊ alijs
modis vt ſuꝑius patet. bec aũt ratõ dat᷑ in relatõe ad ſuũ
ſubiectũ ꝓximum ſcz voluntatẽ:vt eſt reꝑans illud ⁊ rele⸗
uans a lapſu. Si diceꝛet᷑ bic ſumit᷑ mens pꝛo anima: ſie

ceſſarent omnes obiectõnes. B
onſequẽéterqueri .S. vf.

tur te hac notificatõne. Demitẽtia eſt quedã dolentis vin⸗
dicta ſemꝑ puniẽs in ſe ⁊c.ſic.Cum ſolius dei ſit vindicaꝛe
Ro.xij. Mihi vindictã ⁊ ego retribuã.eꝛgo non debet ali⸗
quis de ſe expetere vindictà. ¶¶ Item duo retinuit ſibi deꝰ.
nolens alicui ↄmunicare vindictaʒ. vt patet Ro.xij..xlij.
Iſa.loꝛiam meam alteri nõ dabo.ſed vſurpatio ꝑnitio⸗
ſa eſt alicui ſibi gloꝛiam de aliquo bono attribuere:ſimili
ter videt᷑ ⁊ vindictã de malo aliquo expetere.4 Item nul
lus in ſua cauſa debet eſſe reus ? iudex.ergo cum peccatoꝛ
ſit reus in cauſa peccati:nõ debet eſſe iudex in eadẽ.¶ Itẽ
nullus debet ðᷣ alio expetere vindictã in ꝑſona ꝓpꝛia ꝓ in⸗
iuria ſibi illata ab illo.dicit᷑ em Leui.xix.Nec queras vl⸗
tionem: nec memoꝛ eris iniurie ciuiũ tuoꝝ ſcʒ ad punien⸗
dum:ſed potiꝰmediãte iudice.ergo cuʒ ſibipᷣi magis tenea
tur vnuſquiſq; ex caritate ⁊ iuſticia q; ꝓximo:nec de ſeipᷣo
cebet expetere vindictã de iniuria ſibi illata a ſeipᷣo.pct᷑oꝛ
em̃ in oꝑatõne peccati multũ iniuriat᷑ ſibipᷣi.q Item du⸗
bitatur de hoc quod dicit᷑ ſemꝑ puniẽs.quia ex hoc videt᷑
ꝙ penitẽs debeat punire ſe vſq; ad moꝛtẽ.ſed quacũq; pe⸗
na ſiue doloꝛe infoꝛmata gr̃a reparat᷑ aliquid in penitente
ergo videt᷑ ꝙ ante moꝛtẽ nõ ſit ſufficientes reꝑatur defectꝰ
in penitente. ergo ante inſtans moꝛtis nũꝙᷓ fit ꝑfecta peni⸗
tentia.quia ſᷣm augu.pfect itẽtia omnes defectꝰ ꝑdu⸗
cit ad — Rñnſio. ꝙ tanta eſt adherentia natura⸗
lis creature ratohnalis ſuo creatoꝛi.ꝙ ratio dictat ꝙ debe⸗

at appetere vltionẽ de iniurijs dei.⁊ ad nutum eius de iniu⸗

riantibo expetere.ĩmo etiam alijs creaturis hoc inditũ eſt.
Bapi. v. Pugnabit ꝓ eo oꝛbis terraꝝ contra inſenſatos
ipſa em̃ ratio legibus eternis infoꝛmata dictat iniuriãtes
ceo eſſe puniendos.Cum ergo obijcitur.ꝙ ſolius dei ẽ vin
dicare.Dicendũ ꝙ hoc intelligendũ eſt de auctoꝛitate:ſed
alioꝛum eſt miniſterio.penes em̃ ipſum deuʒ reſidet aucto
ritas vindicandi iniurias:ab ipſo tamen eſt miniſterium
vindicandi ↄmiſſum alijs.q¶!. Ad aliud dicendũ. ꝙ non eſi
ſimile de vindicta ⁊ gloꝛia. Gloꝛia enim abſolute ſumpta
oĩno ⁊ ꝓpꝛie eſt ipius qui eſt per ſe:⁊ ĩmediatiſſime auctoꝛ
vir tutis.i.dei. illi em̃ ſoli eſt attribuendũ quod eſi bonum
2 ↄmendabile in creaturis.j.Thi.j.Regi ſeculoꝛuzʒ ĩmoꝛ⸗
tali ⁊ inuiſibili ſoli deo honoꝛ ⁊ gloꝛia in ſecula ſeculoꝛum
amen. Ratõnalis tamen creature eſt gloꝛiari in domino.
ij. Coꝛin.x.Qui gloꝛiat᷑ in domino gloꝛiet᷑. non em̃ qui ſe⸗
ipſum cõmendat ⁊c̃.ibi glo.hoc totum vnde gloꝛiandũ eſt
a deo eſt. ⁊ ideo domio attribuit gloꝛiã ſuam gꝛatia cuiꝰeſt
4 Ad alind quod obijcit᷑.ꝙ nullus debet eſſe reus ⁊ iudex
in aliqua cauſa.Dicendũ ꝙ etſi non ꝑtineat ad ipᷣm penitẽ
tem punire ſe inqᷓtum reus eſi:ꝑtinet tamen inqtum ẽ iu⸗
ſtus.vnde quodãmodo induit foꝛmam iudicis.vt enim ta
ctum eſt.ipᷣa ratio infoꝛmata legibus eternis dictat talem
cebere punire in ſe offenſam ſiue iniuriaʒ dei.⁊ ſic accipit
poteſtatem puniẽdi a deo ſiue a lege tei.vnde dominus pu⸗
nit ⁊ vindicat per ipᷣm.q¶j Ad aliud quod obijcit᷑. ꝙ nullꝰ
Xbet eſſe iudex in ꝓpꝛia cauſa.Oicendum ꝙ veus inſeruit
homiĩ naturale iudicatoꝛium:cui ↄmiſit regimẽ anime iu⸗
dicandum.vnde liberum arbitriũ illi ↄfoꝛmatũ.debet iudi
care tranſgreſſiones que fiunt in iniuriam dei in ſeipᷣo:au
etoꝛitate tei ⁊ naturalis indicatoꝛij nõ ſua. nec etiã cauſa
hmõi eſt punientis: ſed potius dei cui iniuriatum eſt pꝛo⸗
rie.vnde nec eſt in cauſa hmõi idem reus ⁊ iudex pꝛopꝛie
oquendo.quia non ſᷣm ꝙ idem.neq; eſt caula ipſius iudi⸗

cantis.ſed dei.i¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ nullus debet ex

petere vindictam de ꝓpꝛia iniuria. Dicenduʒ ꝙ etſi bomo
cbeat parcere iniurie ꝓpꝛie: tamen iniurie dei non tebet
parcere.vnde quia iniuria dei vindicanda eſt ab eo cui cõ
miſſa eſt executio vindicte: debet ille qui iniuriatus eſt deo
eſſe mĩſter dñi in hac ꝑte.At ſicut fuit aduerſarius deo in
peccando:ſic fit miſter in puniẽdo. licet ergo homo nõ de⸗
beat vindicare in ſe ꝓpꝛiam iniuriam:debet tamen vindi⸗/
care iniuriam dei.¶ Ad aliud quod obijcit᷑.ꝙ non debet
ſemper puniꝛe ⁊c. Dicendũ ꝙ penitentia duo reſpicit.vnũ
eſt delectatio tranſitoꝛia ad quem eſt conuerſio voluntatis
ꝑuerſe.ꝗpter hanc obligat᷑ penitens ad quantitatem peni
tentie reſpondẽtem quatitati delectatõnis que fuit in pec⸗
cato.⁊ pꝛo hac ſatiſfactione qui penitentiã digne complet
iniũctam: claue nõ erꝛante: nec tenetur ſemper ſcʒ vſq; ad
finem vite penitere. Aliud autem eſt in peccato voluntas
auerſa a bono infinito.⁊ quãtum eſt de ipᷣa in ſuo eterno:
quia nõ eſt in ipa poſſe ↄuerti.Vnde augn. Quia eternam
voluit habere peccati fruitõnem: ideo eternã inuenit pec⸗
cati punitõʒ. nde hec volũtas ſic deoꝛdinata nũqᷓ eſi po
nens finem quãtum eſt de ſe.vnde hec deoꝛdinatõ obligat
ipᷣm penitentẽ ad penã duraturã in ſuo eterno.i.vſq; ad fi
nem vite huiꝰ.hoc autẽ quod dicit᷑.ꝙ quacũq; pena reꝑat᷑
aliquid in penitẽte:intelligi debet qtuʒ ad ſolutõeʒ debiti
quia em̃ penitẽs tenebat᷑ ſe ↄtinere in bono vſq; ad moꝛtẽ:
ceſectus huiꝰboni reꝑat᷑ ꝑↄtinuatõeʒ doloꝛis vſq; in finẽ:
de hoc ꝙ nõ ↄtinuauit ſe ſic.vnde in ↄtinuatõne doloꝛis ali
quid remittit᷑ de debito ↄtinue punitõnis.

Mueſtio.iv. de ſubiecto
penitentie. .
Equituꝛ de ſubiecto

penitẽtie. Pꝛimo dicẽdũ de ſubiecto ſub/
ſtantie angelice.Secũdo de ſubiecto ſub/
ſtantie hũane.Lercõ de ſubiecto peniten
tie quo ad vires anime.

embꝛum primũ

te:q̃rit᷑ de ĩuertibilitate ãgeli.Quarto/p
quãto angelꝰdicit᷑ inſuſceptibilis penitẽtie ⁊c̃.
rticulus pꝛimꝰ
Verit᷑ ̊ vtꝝ angelꝰmalus ſit ſuſceptibilis peni
tentie. nõ:videt᷑.dam̃.ij.li.opoꝛtet aũt ſcire
qm̃ quod homĩ eſi moꝛs:hoc angelis eſt caſus.
ſeð ibilis penitẽtie poſt moꝛtẽ:igit᷑ ⁊ ãge⸗
lus ſilꝛ poſt caſuʒ.¶ Itẽ Job. x. Aemẽto queſo ꝙ ſiẽ lutũ
feceris me.ibi glo.venialis.i.remediabilis ẽ culpa homis
cũ ſit irremediabilis in angelo.ſed nõ ẽ irremediabilis qꝛ
nõ põt deus illud dimittẽ ſiue remittẽ: eſt igit᷑ irremedia⸗
bilis qꝛ angelꝰnõ eſt poſſibilis ad remiſſionẽ ſiue ad reme
diatõeʒ. ¶ Itẽ ad hoc ꝙ aligꝗs peniteat.nõ ſufficit tm̃ dolẽ
de pct̃is:ſed requirit᷑ gaudiũ de doloꝛe. Vnde aug. doleas
7 de doloꝛe gaudeas ⁊c̃.ſed tã doloꝛ q; gaudiũ ẽ virtutis af
fectiue.igit᷑ cũ in eadeʒ vi nõ poteſt eſſe ſimul gaudiũ ⁊ do⸗
loꝛ:nõ põt eſſe penitẽtia vera niſi vbi ẽ diuiſio affectiue.ſi⸗
cut in homiĩe vbi ẽ affectiua ↄcupiſcibilis ſenſibilis:⁊ ↄcu⸗
piſcibilis rõnalis.̊ aũt nõ ẽ reꝑire ĩ angelo:igit᷑ nõ pt pe⸗
nitere. ¶ Itẽ libeꝝ arbitriũ ĩ deo ĩmutabilit ſe hʒ ⁊ nullo
mõ eſt vertibile.libeꝝ arbitriũ homĩs ſimplꝛ ẽ vertibile ⁊
mutabile ĩ oꝓꝑpoſita homie exiſtẽte viatoꝛe.ↄgruit vt libeꝛũ
arbitriũ angelice nature que quaſi mediũ ẽ nobilitate na⸗
ture ante ↄuerſionẽ ad malũ vel bonũ vertibilis ſit.ↄuer/

—

Pkannrargn⸗ inuertibiliter ſtet in ꝑte ad quã ↄueria eſt.

Irrca pᷣmũ q̃rit᷑ ſic. ꝛĩo vtꝝ ãgelꝰ apoſtata
ſit ſuſceptibił pnĩe. Scðo vtꝝ angelꝰbonus
Tercõ qꝛ ſuſceptibilitas depẽdet ab ĩueꝛtibi

Contra.angelus creatꝰeſt ex nihilo virtute ſiue potẽnia
creatoꝛis.vñ habet quaſi initiũ ex quo.ſcʒ nibil ⁊ pᷣncipiũ

quo eſt ſcʒ ſuam cauſam. ſed ratõne qua eſt ex nibilo ver⸗

NMueſtio
tibil is in malũ:ratõne qua eſt a pꝛimo vertibilis eſt in bo
num. Unde auguſ. de fide ad petrum. ad defectum creatu⸗
ras conditõ ducit oꝛiginis:ad ꝓuentum pꝛouehit operatõ
creatoꝛis.igit᷑ cum non poſſit nõ eſſe ex nihilo neq; non eẽ
is in bonum 1 malum.

a pꝛimo: nõ poteſt non eſſe vertibilis in bonum ⁊ maun
omnis talis eſt ſuſceptibilis penitẽtie:igit᷑ ⁊c. ¶ Itẽ Hie⸗

ro.in quadam omelia de filio pꝛodigo dici t. Solus dedeſt

.

in quẽ peccatũ nõ cadit nec cadere põt. cetera cũ ſint capa⸗
ces liberi arbitrij:in vtrãq; ꝑtem flecti poſſunt.⁊ ita vt pꝛi
us. 4 Iem vult phus. In pijciente eſt vt pꝛoijciat.non vt
retineat ꝓiectum. ſimiliter eſt in ſpũalibo. quedã em̃ ſunt
quoꝝ babitus nõ eſt in poteſiate creature ratõnalis: ſicut
gratie vel virtutes. Unde in poteſtate noſtra eſt ſiue a no⸗
bis expellere gratiam vel repellere. ſed reſumere gratiam
nõ eſt in pi ate noſtra: ſimiliter nec in ptate angeli boc eſt.
igit znune eſt bomĩ ⁊ angelo lapſo de ſe habere poſſe gra
tiam. igit᷑ cum penitere ſit a gratia: boc aut eſt ↄmũe bomiĩ
angelo nõ poſſe babere gratiã a ſe:eadem ratõne qua an
gelus dicit inſuſceptibilis penitẽtie:⁊ bomo debet dici cõ
ini modo.igit᷑ ſic boc nõ eſi homo:nec angelus.4 Item ſi
ſeccatũ dy aboli eſt irremediabile. aut hoc eſt ꝓpter genus

peccati:aut ꝗꝓpter aliquid ex ꝑte peccãtis:aut ꝓpter aliqð
ex ꝑte remittẽtis.Ex ꝑte remittẽtis nõ eſt cauſa aliqua:cũ
ſit om̃ipotẽs 2 infinite magnitudinis.pᷣs.Adagnitudinis
eius nò eſt finis. Sed Ecẽi.ij. ᷣm magnitudineʒ eius ſic ⁊
miſcðia eius cũ eo eſt· Pꝛopter genꝰpeccati nõ:quia idem
enus peccati fuit bomis ⁊ angeli ſcʒ ſi uperbia. nec pꝛopt
aliquid quod fuit er ꝑte nature peccãtis: quia eiuſdẽ ſunt
nature. vt dicit aug. de libero arbitrio. Angelus 1 anima
ſunt natura pares:ſed diſpares officio. Pꝛet. nec ex parte
potentie angeli. ſcʒ quia nõ poteſt ꝑ ſe reſurgẽ ſicut nec hõ
põt ꝑ ſe reſurgere.pᷣs. Spũs vadens ⁊ nõ rediens.glo.i.
ſe vadens ad peccatum: ſed nõ ꝑ ſe rediens a pcto.nulla
igit cidet᷑ eſſe ratõ vel cauſa quare ſit irremediabilis.i t
eſt ſuſceptibilis penitentie.¶ Item DOꝛige. arguit ſic. Mi
ſericoꝛdia dei eſt infinita reſpectu culpe cuiuſlibʒ creature
magis em̃ bona eſt gliqð malum ſit malum. Similiter
Herñ. tangẽs illud Geñ.iiij .· MMaioꝛ eſt iniquitas med qᷓ
vt veniam merear ſic dicit. deberet dixiſſe maioꝛ eſt miſeri
coꝛdia dei qᷓ mea iniquitas. Sʒ maxima iiſericoꝛdia ma
niſeſtaretur in ſũmo in remiſſione maxime culpe.i.culpe
angeli. igit vel non manifeſtabitur in ſũmo:vel remittetuꝛ

peccatum dyaboli.i¶l Item augu. in lib. lxxxiij.q. TFidemꝰ

imaniſſimas beſtias a maximis voluptatibo abſtinerè do⸗
loꝛum metu.ſeo licet in demonibus ſit fantaſia pꝛoterua:
mhilominus melioꝛes ſunt ⁊ magis oꝛdinata habent na⸗
turalia ꝙᷓ aliqua beſtia. igitur angelus malus multo ma⸗
gis abſtinet a voluptatibus metu doloꝛis ſiue pene.igituꝛ
eiſi multum appetit peccare:abſtinet a voluntate peccandi
metu pene.ſed homo abſtinendo ſe a volũtate peccãdi pꝛe⸗
parat ſe ſiue diſponit ad gratiã penitentie: igit ſi angelus
põt hoc:poteſt diſponere ſe ad gratiã. ſed alio mõ nõ ẽ hõ
babilis ad penitẽtiaʒ quãtũ eſt te ſe:niſi diſponendo ſe ad
gratiã penitẽtie.igit᷑ edem modo quo eſt bomo ſuſceptibi
lis:a angelus malus.4! Hic incidenter querit᷑ de quadaʒ
otrarietate quod Jaco.ij.dicit. demones credũt ⁊ ↄtremi/
ſcunt. Sed Gꝛeg. in moꝛa. dicit. Factus eſt vt nullũ time⸗
ret: quia nec deũ. 4l Item beſtia timet penam ſiue doloꝛem
nõ niſi quia diligit ſe.ſed angelus magis diligit ſe.etiaʒ ſi
amoꝛe ꝑuerſo ꝙᷓ beſtia: igit᷑ magis metuit doloꝛẽ.et ſi hoc:
cum ꝓpter fugam doloꝛis beſtia dimittit voluptates:mul⸗
tofoꝛtius ⁊ angelꝰ ita vt pꝛius.¶. Itẽ eadeʒ vi qua aſper⸗
namur 2 ſugimꝰmalũ dum abeſt.⁊ refugimꝰillud cuʒ pꝛe⸗
ſens eſt. Sed angelꝰanteqᷓ peccaret ſola vi vel ptate liberi
arbitrij poterat vitare 2 fugere pctm. ſed peccatũ non ab⸗
ſtulit ei liberũ arbitriũ: igit᷑ adhuc ptᷣate liberi arbitrij po
teſt deteſtari ⁊ fugere peccatum ſiue malum cõmiſſum.ſed
hoc eſt diſponere ad penitẽtiam:igit᷑ ⁊c.¶ Item ſicut dicit
Anſel. Si deus hominẽ nõ redimiſſet aliqua ſpẽs rerũ fa⸗
cta eſſet fruſtra.eſto ꝙ omnes angeli peccaſſent: tunc ꝑ ra
tionem AUnſel. angelum redimiſſet.ſed fruſtra eſſet redem⸗

—

ſus habere potuiſſet: multo poſſibilius hoc haberet natu⸗

litas ex ꝑte liberi arbitrij ad pꝛeparatõeʒ 2 ſuſceptõʒ gra⸗

lv.

ptus niſi poſſet peniteꝛe:igituꝛ ſi omnes peccaſſent omnes
poſſent penitere. igit ⁊ nũc poſſunt:quia peccatũ vniꝰnon
alleuiat᷑ peccato omniũ. ꝗ4 Item in pcto ſunt duo. auerſio
a bono incõmutabili:⁊ ↄueꝛſio ad bonũ ↄmutabile. Simi
liter in penitẽtia ſunt duo.auerſio a bono ↄmutabili.⁊ cõ

gerlio ad incõmutabile. Habilitas aũt ad ↄuerſionem ad

bonũ incõmutabile ad auerſionẽ a ↄmutabili eſt er boni
tate nature:.igit᷑ in angelo peccante relicta ſunt naturalia
melioꝛa ꝙᷓ in bomine peccante.Si homo peccatoꝛ habilis
eſt ad auerſionem a bono ↄmutabili.2 puerſionem ad bo
nuʒz incõmutabile:multofoꝛtiꝰvt videt᷑ angelꝰpckoꝛ. igit᷑
talis eſi ſuſceptibilis penitentie.¶¶ Item creature ſenſibili
data eſt vis qua poteſt fugere ſibi nociuũ.⁊ hoc atteſtatuꝛ

bonitati natuꝛe illius. multofoꝛtius igit᷑ hoc datuʒ eſt na⸗

ture ſpũali.cum igit᷑ ißa angelica natura integra perſiſtit
poſt peccatũ:igit᷑ ⁊ꝛc. aũt integꝛa ꝑſiſtat dicit dyoni.ſic

Bata ipᷣis angelica dona nequaqꝙᷓ ipa eſſe mutata dicimꝰ
ſed ſunt integra ⁊ ſplendidiſſima: ꝙᷓuis ipi nõ videãt clau

xenies ipoꝝ boni inſpectiuas virtutes. Ytem anima hu⸗

mana lapſa ꝑ peccatũ.de ſe nõ habet facultatẽ penitendi.
ſicut nec ſpũs angelicus. Pꝛet.retrahit᷑ a carne coꝛrupta.

- —

Sapie. ix. Coꝛpus qð coꝛrũpit᷑ aggrauat animã. igituꝛ vt

videtur. homo de ſe minoꝛem babet facultatem penitendi

ỹᷓ angelus.igit᷑ debet dici inpenitibilis eadem ratione vel
ſoꝛtioꝛi qᷓ angelus.Et hoc videtur velle Auguſ. de fide ad

petrum dicens. Si poſſibile eſſet vt bumana natura poſt⸗
ꝙᷓ a do auerſa bonitatem ꝑdidit voluntatis. ex ſeipᷣa rur⸗

ra angelica.que quanto minus grauatur pondere t
coꝛpoꝛis:tanto magis hac eſſet pꝛedita facultate. Ad H

dicendum. ꝙ dy abolus ſiue angelus malus eſt in luſcepti
bilis penitentie.huius inſuſceptibilitatis cauſa eſt ipſius
inuertibilitas. Qatura enim rationalis ſemel vertibilis ẽ
ce ſe non pluries:niſi ex vnione eius cum aliquo mutabi⸗
li ſicut patet. Anima exiſtens in coꝛpoꝛe mutabili. poteſt

mutari in bonum ⁊ in malum.⁊ indifferenter ad hoc ⁊ ad

illud ſe habet. Seꝑata aũt a coꝛpoꝛe.vel ↄiuncta cum coꝛ/
poꝛe ĩmuta bili:permanet ĩmutabiliter in ſtatu in quo fuit
cum a coꝛpoꝛe ſeꝑaret᷑: vnde angelus quia eſt creatura ra⸗

tionalis ſiue intellectualis ſeparata: oĩno de ſe non habet
niſi vnam verſionem. Unde ↄuerſus ad deum imutabilit
ſtat in illa ↄuerſione. vnde neceſſe ẽ illis exquo nature mu/

tabili alteri nõ vniũtur. in quo ſemel ſe mutauerunt: ppe⸗
tualiter ꝑmanere. vnde ⁊ angelica ⁊ intelligẽtia ſemel eſt

veꝛtibilis. ꝓpter hoc angelꝰaueꝛſus a deo: null habz apti

tudinem ad ↄuerſionẽ ad deum. nec ad bonitatem aliquã
volũtatis. 4¶. Ad illud ergo qð pꝛimo obijcit᷑ in cõtrarium
ꝙ angelus ratõne qua eſt ex nibilo vertibilis eſt in malũ.
7 ratõne qua eſi a pꝛima cauſa vertibilis eſi in bonum ⁊c.
Dicendũ ꝙ ↄſideꝛatus vt in ſtatu ↄditionis pꝛime babuit
iſtam duplicem vertibilitatẽ. ſeo naturalibo depꝛauatis ꝑ
peccatuʒ · illã que fui: in bonũ ꝑdidit. vnde ſicut angeli bo
ni ↄuerſi ad deum ↄfirmati ſunt. vt nec a bono pᷣmo auerti
poſſunt.licet naturaliter habebãt vertibilitatẽ ad bonũ et
ad malũ ⁊ hoc fuit dono gratie. vt em̃ dicit Gꝛego· angeli
natura mutabiles gra facti ſunt imutabiles. Silꝛ angeli
apoſtate auerſi a pᷣno hono. ita depꝛauati ſunt qᷓtũ ad na
turalia. vt nec ↄuertendi habeant facultatem: nec etiam pᷣ⸗
parandi ſe ad ↄueꝛſionẽ: nec volendi conuerti vt infra pa
tebit. 4 Ad illud quod dicit Hieꝛo. cum ſint libe. arbi.in
vtrãq; partem flecti poſſunt. DOicenduzʒ ꝙ boc intelligitur
de libero arbitrio creature in ſtatu conditõnis liberi arbi
trij creature.ante confirmatiõeʒ in bono ⁊ obſtinatõem in
malo flexibilis eſt ad ↄtraria. ¶ Ad id quod obijcitur. ꝙ
habere gram qua remittit᷑ pctm nõ eſt in poteſtate homĩs
peccatoꝛis.ſicut nec ĩ poteſtate demonis.⁊ ita vtriuſq; pec
catum eſt irremiſſibile. Dicendum ꝙ licet effectiue loquẽ⸗
do indifferenter eſt in poteſtate hominis peccatoꝛis ⁊ de⸗
monis babere gratiam qua remittit᷑ peccatũ: mibilominꝰ
materialiter loquendo nõ eſt ſic. In homie enim eſt habi⸗

2 2

cie.ſed in dyabolo tanta eſt peruerſitas 2 ita pꝛofundata
nõ eſt in eo habilitas ꝙ̃tum ad pꝛeparatõeʒ: ſed potius
pugna ⁊ rebellio contra gr̃am. Et hoc eſt quod dicit Ili⸗

d. ꝙ dyabolus non petit veniam:quia non ↄpungitur ad

penitenti. ⁊ hoc eſt quia ſemꝑ eſt in actuali cõtemptu dei
vt infra patebit.i¶ Ad hoc quod querit᷑ vtxꝝ inſuſceptibili
tas penitentie ſit vel ex genere peccati vel ex defectu er ꝑte
peccantis vel ex ꝑte dei. Dicenduʒ ꝙ ex ꝑte peccantis cau
ſaliter:ſcʒ inuertibilitas ad bonum. Ex pꝑte aũt peccati et
ex ꝑte dri bene eſi ꝑ congruẽtiam. Cum igit᷑ obijcit ꝙ ani⸗
ma ⁊ angelus natura ſunt pares ſicut dicit aug. Dicendũ
ꝙ augu. intelligit de paritate in genere que eſt. ꝙ ex boc
vtraq; ſcʒ anima? angelica intelligentia habet facultatem
cognoſcendi ⁊ diligendi drum: ⁊ habet facultatem perden
di ſed non reparandi de ſe. Unde augu.de fide ad petrum
Mon eſt natura que ineternum poſſit ſiue viuere ſiue bene
viuendo ſubſiſtere:niſi que poteſt de teo ipſius dri mune⸗
re cogitare.hec autem natura intellectualis in animabus
eſt homini ſpiritibus angeloꝛum.deus quippe cognoſcen
di ac diligendi ſe non niſi angelis ⁊ hominibus indidit fa
eultatem.quibus pꝛopter arbitrij libertatem que maxime
buit intellectuali creature conferri: ita cognoſcendi ac
diligendi ſe facultatem voluntatemqʒ donauit: vt etiam
vnuſquiſq; ⁊ habere poſſit 2 perdere.ſi quis tamen eã ſpõ
te perderet: ſua vi deinceps reſumere non valeret.Auguſ.
etiam ponit cauſam paritatis anime ⁊ angeli.ſcilicʒ quia
anime rationales ſunt. VUnde dicit de animabus.ſunt em̃

rationales ⁊ illis ſuperioꝛibus officio quidem impares:

ſed natura pares.ponit igitur paritatẽ hanc ex hoc. aĩe

ſunt ratõnales.4 Ad hoc qð obijcit Oꝛigeñ. dicendum ꝙ

miſericoꝛdia dei poteſt dupliciter manifeſtari in ſũmo.vel
Fm ſe:non habito reſpectu ad iuſliciam eius.⁊ ſic nõ decet
ꝙ manifeſtetur. vel cum manifeſtatõne iuſticie:⁊ ſic nõ exi
gitur ꝙ maniſeſtet᷑ in remiſſione peccati angeloꝛum. ĩmo
potius exigitur contrariũ. ſcʒ ꝙ non ſic manifeſtet exquo
ꝑſiſtit in actuali contemptu dei ⁊ gratie rebellione. Vnde
ſi miſerie illius congrueret miſericoꝛdia: hoc miſerie ſu⸗
perbientis ⁊ rebellentis deo a gratie non congruit. VUnde
augu. in li.de libe.arbi.Quid tam opus habes miſericoꝛ/
dia ꝙᷓ miſer: ⁊ qnid tam indignus miſericoꝛdia q̃ᷓ ſuꝑbus
miſer. Pꝛet. dicendũ ꝙ miſericoꝛdia in ſũma oſtenſa fuit.
quãdo ex mera bonitate ſua exinaniuit ſemetip̃m: ſoꝛmaʒ
ſerui accipiens factus obediens vſq; ad moꝛtem moꝛtẽ au
tem crucis. Pbilip.ij.Et de hac habundãtia miſeꝛicoꝛdie
dicitur Ephe.ij.dens qui diues eſt in miſericoꝛdia. ꝓpter
nimiam caritatem qua dilexit nos.⁊ cum eſſemus moꝛtui
peccato:ↄuiuificauit nos xpᷣ⸗ ⁊c.q¶ Ad id quod obijcitur

beſtie abſtinent a voluptatibo metu pene ⁊c̃. Dicenduʒ

ꝙ in beſtijs mouet᷑ apetitus naturalis:7 ſoluʒ.qui nunqᷓ
mouet᷑ in ſui nocumẽtuʒ quãtũ eſt de ipo appetitu: vnde qꝛ
beſtie dicunt᷑ appetitu bmõi: fugiunt que ſunt ſibi nociua
ob metum nociui fugiunt que ſunt ſibi voluptuoſa.in de
monibus aũt non eſt ſic.non em̃ in illis mouet appetitꝰ na
turalis ad peccatum: ſed potius liberum arbitrium obſti
natum in malo ⁊ fantaſia ꝓterua depꝛauatũ. VUnde demo

nes ſuꝑbia ⁊ inuidia agitati: mouent᷑ in illud qð eſt illis

nociuũ? penale.⸗! Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ timoꝛ ſeruilis
eſt donum ſpũſſancti. Dicendũ ꝙ boc verum eſt de timore
qui a malo reuocat vel ſaltem a malo retardat. hoc aũt nõ
ſacit timoꝛ demonũ.¶ Ad illud qð dicit HBꝛeg. ꝙ nõ deum
timent. Dicenduz ꝙ ſicut habet᷑.j Joh.iiij.pfecta caritas
foꝛas mittit timoꝛẽ.nõ quia exiſtẽtes in caritate ꝑfecta nõ

timeant:ſed quia caritas euacuat imperiũ timoꝛis. Simi

liter dico ꝙ dicit᷑ de dyabolo ꝓ nõ timet deum quia timoꝛ
di in eo nõ habet imperium.neq; in eo ita imperat timoꝛ
deit ꝓpter hoc ceſſet a malo.qlj Ad id qð obijcit᷑. ꝙ nõ ti⸗
metur pena niſi ꝓpter amoꝛẽ igit᷑ ſi magis diligit le qᷓ be⸗
ſtia: magis timet ⁊c. Jam ptz rñſio.nõ em̃ eſt ſimile. qꝛ be⸗
Nia ducit᷑ amoꝛe naturali dy abolꝰ appetitu liberi arbitrij
obſtinati ꝑuerſi. VUnde amoꝛ naturalis ẽ quaſi abſoꝛptꝰ
in illo ꝓternitate 2 puerſitate liberi arbi. vnde nõ ducituꝛ

voluntate naturali ſed potiꝰ liberi arbitrij.¶ Ad boc qð

obijcit᷑ ꝑ ratõeʒ Anſel. O ſi omnes angeli peccaſſent dñs
redimiſſet angelũ ⁊c̃.dicendũ ꝙ illa ratõ nõ ↄcludit ange⸗

lum eſſe ſuſceptibilẽ penitẽtie: ſed ↄgruentiz diuine ꝓuidẽ

tie vt reparet᷑. Si eĩ omnes lapſi eſſent.ne fruſtraret᷑ diui⸗

na ꝓuidentia: ↄgruum eſſet ꝙ eſſent reꝑati. quia ad hoc

creatura ratõnalis peniteat quedã requirũtur ex ꝑte dei:
quedam ex ꝑte penitentis. ex ꝑte dei poteſtas maieſtatis.
operatio voluntatis.ↄgruentia ſapientie. Requirit᷑ em̃ ꝗ
poſſit gratiam conferre penitendi.⁊ ꝙ cõferat 2 ꝗꝓ ↄogruat

pferat᷑.Ex ꝑte penitẽtis requirit᷑ liberũ arbitriũ obe⸗
dientia. ⁊ cooꝑatio gratie. VUnde ratõ p̃ᷣtacta ↄcludit con⸗
gryuentiam reꝑationis angelice nature ex inuariabilitate

diuine pꝛouidentie. Sed ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ ſunt ſuſcepti⸗

biles penitentie: quia illa deficiunt que requirũtur ex ꝑte
penitentis. Si em vniuerſalis fuiſſet lapſus angelox: deꝰ

pᷣuidiſſet modum ↄpetentẽ reꝑandi quẽ non pᷣuidit.quem
modum penitus ignoꝛo. 4 Ad alind quod obijcit᷑. ꝙ boni⸗

tati nature ſenſibili atteſtat᷑ poſſe fugere ſibi nociuuʒ. ſed

dona data angelis ipſa integra ſunt 2 ſplendidiſſima ⁊c̃.
Rñſio. ſenſibile fugit ſibi nociuũ.dyabolus non: vt ta⸗
ctum eſi ſupꝛa. Ad hoc quod dicit᷑ ꝙ dona data angelis in
tegra ſunt ⁊c. Dicendũ ꝙ dona illa ſunt bona illa natura⸗

lia: data illis ex habundãtie diuine bonitatis. que inqᷓ do

na duplicem habent reſpectum. vnum ad eſſentia ſiue ſub⸗
ſtantiam angelicam: ⁊ jm hunc reſpectum integra ſunt et

ſplendidiſſima. alium ad opera que oꝛdinata ſunt vt qui⸗

bus vniri babent cum ſuo optimo.⁊ pſᷣm hunc reſpectum
non habent integritatem ⁊ ſplendoꝛem. ⁊ boc patet ex fi⸗
ne auctoꝛitatis que eſt.quis ipſi non videant ipſoꝛum bo⸗
ni perfectiuas virtutes. Vnde a parte qua debent exire in

opus bonum:pꝛecluſa eſt illis via repagulo peccati.Unde

inꝙtum virtutes ſunt id eſt ad eliciendum opera pꝛecluſa

eſt illis via ſiue exitus. et hoc eſt quod dicitur claudentes

ipſoꝛum boni perſpectiuas virtutes. ¶¶ Ao id quod obij⸗
citur.ꝙ in homine peccatoꝛe eſt duplex defectus. ſcilicʒ fa

cultas penitendi per ſe:et impedimentum ex parte carnis

coꝛrupte. Dicendum ꝙ hoc verum eſt.nihilominus eſt ſu⸗
ſceptibilis penitentie ratione vertibilitatis libe.arbi.an⸗
gelus autem non eo ꝙ eſt inuertibilis.⸗¶¶ Ad hoc quod di⸗
cit Auguſti. ꝙ ſi poſſibile eſſet ꝓ bumana natura poſtqᷓ a
do auerſa bonitatem perdidit voluntatis. ex ſeipſa rur⸗
ſus habere potuiſſet: multo poſſibilius hoc natura habe⸗
ret angelica ⁊c. Dicendum ꝙ auguſti.oſtendere intendit.

ꝙ bona voluntas datur a deo hominibus: et non eſt ipſis

a ſeipſis. et ad hoc oſtendendum ponit comparatõnem in⸗
ter hominem ⁊ angelum quaſi arguens per locum a ma⸗

iori. Si angelus poſſz expeditius in ea que poteſt natura

pꝛopꝛia qᷓ; anima que eſt grauata carne. & ſi anima poſi
peruerſionem voluntatis reſumere poſſet oꝛdinatam:mul
tofoꝛtius et angelus.igitur ſi non angelus nec homo.ln
xc dicit ſic.bone quoq; voluntatis et cogitationis initium

non homini ex ſeipſo naſci: ſed diuinitus et preparari et

tribui.in eo deus euidenter oſtendit ꝙ neq; dyabolus ne⸗
qʒ; aliquis angelorum eius exquo ruine illius merito in
banc ſunt infeꝛioꝛem detruſi caliginem: bonam potuit aut
poterit reſumere voluntatem.quod ſi impoſſibile eſſet:igi
tur bumana natura poſtiꝙᷓ a deo auerſa bonitatem perdi⸗
dit volũtatis:ex ſeipſa rurſus habere potuiſſet: multo poſ
ſibilius hec natura baberet angelica. que quanto minus
grauatur pondere terreni coꝛporis:tanto magis hac eſſet
predita facultate. Sed oſtendit deus vnde bona voluntas
hominibus cætur. quam ſic amiſerunt angeli cum habe⸗

rent:vt amiſſam deinceps habere non poſſunt. hec Augu⸗

ſtinus. Mõ igitur vult Auguſtinus dicere. ꝙ angelus eſt
magis ſuſceptibilis penitentie ꝙᷓ homo:ſed ꝙ bomo nõ po
teſt habere voluntatem bonam a ſe ſicut nec angelus. Sic
igitur poteſt reſponderi ad ratõnes poſitas pꝛo parte iſta
al ðdᷣo que pꝛo alia parte inducte ſunt concedi pñt. Il
la tamen ratio que eſt.ꝙ ad penitentiã requiritur doloꝛet
gaudium.a gandium ⁊ doloꝛ nõ poſſunt eſſeſimul ⁊ ſemel

in eadem vi ⁊c.ſðõ videt᷑ mihi eſſe multe efficacie: quia cũ
dicit augu. doleas 2 de dolere gaudeas: nõ intendit aug.q;
gaudere opoꝛteat dolentẽ:ſᷣm ꝙ gaudere impoꝛtat motum
affectõnis ipius gaudentis:ſed actum ↄplacentie voluta⸗
tis. vt ſic penitens doleat: ⁊ doloꝛ ip̃e ↄplaceat ipi volunta/
ti. vnde quia ip̃a voluntas poteſt reflectere ſe volendo ſupᷣ
affectõnes illius ſiue ſint gaudij ſiue ſint doloꝛis: patet ꝙ
eiuſdẽ vis vel potentie anime poteſt eſſe doloꝛ gaudiũ:eo
modo quo ſignificatur illo verbo augu. doleas ⁊ de dolore
gaudeas dc.
rticulus ſecũdus
Veritur vtrum angelus ante auerſionẽ vtpote
Nin ſtatu innocentie fuit ſuſceptibilis penitentie
vvirtutis. nõ:videtur ſic.Qatura nihil agit
rulira. neq; deficit a neceſſarijs: multofoꝛtius nec auctoꝛ
nature. ſed fruſtra daretur alicui virtuti virtus ſiue ptas
aliqua:que nunqꝙᷓᷓ in aliquo indiuiduo pꝛogredeꝛet᷑ in actũ
ſimiliter habilitas ſiue aptitudo que nunqꝙᷓᷓ in aliquo per⸗
ficeretur: ſed virtus penitentie nunqᷓ in aliquo angelo exi
nit in actum nec exibit: igitur nunqᷓ fuit nec erit in aliquo
igitur nec habilitas ad hoc fuit data nature angeli. J4l Itẽ
BGam.c.xvj.Angelus inſuſceptibilis eſt penitentie qtum
incoꝛpoꝛeus.homo enim pꝛopter coꝛpoꝛis infirmitateʒ pe
nitentia fungitur. ſed aut ſumitur bic penitentia pꝛo vir/
tute ſiue gratia.et ſi hoc:habeo ꝓpoſitum.aut pꝛo actu: et
hoc non videtur. quia nihil eſſet dictu angelum eſſe ſuſce⸗
ptibilem actus penitentie: cum actus egrediatur a ſubſtã⸗
tia mediante virtute. 4! Pꝛet. ſi aliquo modo loquẽdi poſ
ſet dici angelum inſuſceptibilem penitentie actus.cum vir
tus nulla ſemper ſit ocioſa: ſequit᷑ neceſſario ꝙ eſt inſuſce⸗/
ptibilis penitẽtie gratie vel virtutis.¶ Iez omnis habẽs
liberum arbitriũ ſᷣm electõneʒ inuertibiliter inſuſceptibi⸗
lis eſt penitentie. quia ad hoc ꝙ aliquis eſſet ſuſceptibilis
penitentie:opoꝛteꝛet ꝙ eſſet mutabile vertibiliter.ſed ange
lus in pꝛimo ſtatu habuit liberum arbitrium mutabilem
m electõnem mutabiliter:igitur ⁊c. Media poteſt habe⸗
ri ab augu.de fide ad petrum qui dicit de angelis.hoc diſ
Paleit deus ⁊ impleuit ⁊c.¶. Item vt vult augu.naturales
abitudines nature ratõnalis non auferuntur ſiue tollũ⸗
tur per peccatum.igit᷑ ſi angelus poſt lapſum n
aptitudinem ad gratiam penitentie: nec ante Contra.

conditi fuerunt habiles ⁊ apti ad ſuſceptõeʒ omnis virtu
tis.igitur ad ſuſceptõeʒ penitẽtie cum ſit virtus vel gratia

Pꝛimum patet ſic.Tu ſignaculum ſimilitudinis plenꝰſa
pientia ⁊ ꝑfectus decoꝛe Eʒech.xxviij. YAlud dicituꝛ de pꝛi
mo angelo qui cecidit in ꝑſona tyri.⁊ dicit ibi glo. vbi ſi⸗
militudo dei:ibi plenitudo ſapiẽtie ⁊ ꝑfectus decoꝛ.igituꝛ
cum in illo fuit expꝛeſſa ſimilitudo dei.que notat᷑ ꝑ boc ꝙ
dicitur ſignaculũ.quia ſignaculũ ᷣm intellectuʒ ẽ expꝛeſſa
ſimilitudo: in illo fuit plenitudo ſapiẽtie ⁊ ꝑfectus decoꝛ:
ſed loquit᷑ ibi ̃m ↄueniẽtiaʒ ꝑabole de decoꝛe virtutũ:igit᷑
habuit decoꝛem ꝑfectum virtutũ actu vel potẽtia. Si actu
habuit omnẽ virtutẽ:igitur ⁊ penitẽtiam cum ſit virtus.ſi
potentia:tunc fuit habilis ad eandem.4 Item indita fuit
nature angeli in conditõne ſua iuſticia naturalis. aut igit
indita fuit vt ꝑfectibilis iuſticia gratuita: aut non pfectibi
lis.conſtat ꝙ vt ꝑfectibilis. Sed iuſticia naturalis dictat
offenſas conditoꝛis debere coꝛrigi ꝑ penitentiã:hec igituꝛ
iuſticia naturalis ſic dictans fuit perfectibilis in angelo.
huius autem pfectio eſt per penitentiaʒ que eſt gratia vel
virtus.igitur angelica natura in ſtatu nature condite fuit
ſuſceptibilis penitentie gratie vel virtutis.q¶ Iteem ea vir
tute qua oditur malum ne inſit: aſpernatur cum ineſt ſed
vnicuiq; angelo inditum eſt odium peccati ne inſit.⁊ hoc
vi liberi arbitrij.igitur vnicuiq; inditum eſt poſſe aſperna
ri beccatun ſi contingit ineſſe.⁊ hoc in eadem vi.ſed hu⸗
iulmodi aſpernatio actu non eſt niſi virtute penitentie.igi
tur vnicuiq; angelo inditum eſt poſſe ſuſcipere virtutẽ vel
gratiã penitentie. Item quicquid eſt ſuſceptibile vnius
opꝑpoſitoꝛum eſt ſuſceptibile alterius. niſi talia ſint oꝑpoſi

lv.

ta ꝙ alterum neceſſario ſit ineſſe.ſed virtus ſiue gratia pe
nitentie 2⁊ peccatum ſunt opoſita: igitur illud cui vnũ in⸗
eſt: ſuſceptibile eſt alterius:cum neutrum neceſſario inſit.
igitur cum angeli in ſtatu conditionis fuerunt ſuſceptibi⸗
les peccati:fuerunt ⁊ ſuſceptibiles gratie ſiue virtutis pe⸗
nitentie. 4 YItem triplex eſt libertas arbitrij.ſeʒ a neceſſita
te: a peccato:a miſeria. A neceſſitate ⁊ ante peccatũ poſt
liberum eſt. hec habent᷑.ij.ſenten.xxv.diſ. Poteſt igitur ex
his argui ſic.ſi li.arbi.eſt eiuſdeʒ libertatis ante caſum ⁊
poſt. ⁊ hoc eſt q̃tum ad libertatem a neceſſitate: igit᷑ nul⸗
la neceſſitas eſi dolendi malum. vel non diſponendi ſe ad
quãcũq; gratiam. ſed ſi boc:manet aptitudo ad gratiam
quãcunq;.igitur in quocũq; ſtatu ſit ſpiritus hbabens libeꝛ
tatem iſtam: habet aptitudinem ad gratiam penitẽtie.igi⸗
tur angelus ⁊c. Et hac eadem ratõe videtur.ꝙ poſt lapſuz
in culpam habet aptitudinem ad penitendum. 4 Itẽ apti⸗
tudo ad gratiam penitẽtie ꝑ ſe loquẽdo.aut eſt ptatis:aut
infirmitatis. 25 infirmitatis:quia tunc quãto res ſuſce:
ptibiles eſſent infirmioꝛes:maioꝛem habeꝛent aptitudinẽ
ad gratiam penitẽtie.quod eſt falſum.quia maxime infir⸗
me erunt in inferno:igitur eſt ptatis.ſed li.arbi.in angelo
fuit maioꝛis ptatis ante lapſum ꝙᷓ li. arbi. homis velſal⸗
tem eq;:igitur angelus in ſiatu conditõnis habebat maio
rem vel tantã ſaltem aptitudinem: quantaʒ habuit homo
vel habet. 4! Item creature rationalis vt angeli homĩs
vt conſiderant᷑ in ſtatu innocẽtie eſt amoꝛ naturalis reſpe
ctu boni.ſcʒ in ſe ⁊ in alio.⁊ conſimiliter odium naturale
reſpectu mali in ſe ⁊ in alio.ſed pꝛimum eſt perfectibile in
angelo ſcʒ caritate: igitur ⁊ ſcᷣm conſimili ratione. Sed
odium vel deteſtatõ in ſe eſt ꝑfectibile gratia penitentie ſi
ue virtute:igitur vt pꝛius.4¶. Item cauere a peccatoẽ aciꝰ
penitẽtie.vnde Yido. Inanis eſt peniẽtia quã ſequens co⸗
inquinat culpa.ſed aptitudo cauẽdi a peccato infuit ange
lo in ſtatu nature candite:igit᷑ ⁊ aptitudo ad actũ peniten
tie.ſed in quocũq;ʒ eſt actus alicuius:⁊ viꝛtus eiuſdezʒ. A ſi
mili in quocũq; eſt aptitudo ad aliquẽ actũ ⁊ in eodem eſt
aptitudo ad virtutẽ eiuſdẽ. igit᷑ cũ in angelo fuit aptitudo
ad actũ penitẽtie in pꝛimo ſtatu ⁊c̃.q¶¶ Itẽ tres ſunt actus
quos ↄtingit in eſſe creature ratõnali. ſcʒ ſtandi.cadendi.
reſurgẽdi ⁊ iſti actꝰcom ꝑabiles ſunt m ptᷣatem maioꝛẽ ⁊
minoꝛẽ. Cadere aũt eſt in his mime ptatis. Stare alicuiꝰ
eſt.ſed minoꝛis qᷓ; reſurgere.vnde ⁊ i bis maxime virtutis
pꝛatis eſt reſurgere.igit᷑ cum angelica intelligẽtia ſit tã⸗
te virtutis ⁊ ptatis quante eſt aia bumana vel maioꝛis:vi⸗
detur ꝗꝙ 2e d hoc dicendũ ꝙ ficut tactũ eſt. ad hoc ꝗ⸗
aliquis peniteat tria requirũtur.ſcʒ doloꝛ de amiſſis volũ
tas ſubijciendi ſe diuine iuſticie in ſatiſfaciẽdo: ⁊ volũtas
non peccandi vlterius. Vnde ad hoc ꝙ aliquis eſſet ſuſce/
ptibilis penitentie virtutis: opoꝛteret ꝙ abilis ſiue aptus
eſſet ad dolendũ de ↄmiſſo:ſi ↄtingeret eum ↄmittere.⁊ ad
ſubiciendum ſe diuine iuſticie ꝑ ſatiſfactõeʒ:⁊ ad nolendũ
vlterius peccare.quoꝛum nullum ouenit angelice nature
ꝓpter quod dici poteſt.ꝙ in nullo ſtatu eſt ſuſceptibilis pe
nitentie.vnde concedi poſſunt rationes que pꝛo illa parte
inducte ſunt.⸗¶ Ad quod pꝛimo obijcitur in cõtraꝛium.ſcʒ
ꝙ angelus apoſtata habuit plenitudinem decoꝛis ſcʒ vir⸗
tutum vel potentia:igitur ⁊ penitentiã. Dicendum ꝙ vir⸗
tus ꝓpꝛie ſumpta eſt ꝑficiẽs creaturã ratõnalẽ.vniendo eã
cum ſuo optimo.ſᷣm ꝙ dicit augu.in li.ſolilo.virtus eſt re
cta ratio ꝑueniens in finem. ⁊ m ꝙ ſic ſumit᷑ virtus:habe
bat angelus aptitudinem ad plenitudinem virtutum ante
lapſum. Alio modo ↄmuniꝰſumit᷑ virtus pꝛout eſt reꝑati
ua defectuũ poſſibilis creature quos incurrit ꝑ lapſum.⁊
hoc modo ſumpta virtute:peniteẽtia eſt virtus. Vnde au/
guſ. in li.ſex rñſionũ. Penitentia eſt res optima ⁊ ꝑfecta:
que omnes defectus reuocat ad perfectum. ſic ſumendo
virtutem nõ habuit angelus aptitudinem ad plenitudinẽ
virtutum. 4¶:. Ao hoc quod obijcit᷑.ꝙ ↄcreata fuit angelice
intelligẽtie naturalis iuſticia.que dictabat offenſas ↄdito
ris debere coꝛrigi ꝑ penitentiã que ꝑfectibilis erat gratia
vel virtute. Dicendũ ꝙ hoc verum eſt.ſed cum poſtea ſub⸗

ditur.ſed illud quo naturalis iuſticia ꝑfectibilis fuit.fuit
penitentia gratia vel xirtus. Dicendum ꝙ boc non eſt ve⸗
rum. ĩmo fuit ꝑfectibilis generali iuſticia que ẽ generalis
oꝛdinatiua creature ratõnalis.¶ Ad illud qð obijcitur ꝙ
ea virtute qua oditur maluʒ ne inſit. aſpernat᷑ eum ineſt.
Dicendũ ꝙ boc intelligendũ eſt ſolumodo in illis que ver⸗
tibiles ſunt a malo in bonũ.⁊ vt ſunt i ſtatu vertibilitatis
boc dico ꝓpter animas repꝛoboꝝ.4l Ad aliud qð obijcit᷑.
ꝙ illud quod eſt ſuſceptibile vniꝰ opoſitoꝛum eſt ſuſcepti:
bile ⁊ alterius:niſi alterum inſit neceſſaꝛio. Dicendum ꝙ;
vertibilitas reſpectu oꝓoſitoꝛum dupliciter tollitur.xvł de
ſectu pꝛiuationis:vel inherentia foꝛme ſatiſfacientis appe
titui.verbigr̃a. Oculus bene diſpoſitus poſſibilis eſt ad

oꝑpoſita ſcʒ ad videndum ⁊ ad non videndum. adueniẽte

cecitate iam tollitur illa poſſibilitas: nec habet poſſibilita
tem videndi. Similiter cum materia pꝛima ſuſceptibilis
erat ſoꝛmarum contrariaꝝ.cum aliqua pars illius ꝑfecta
fuerit.foꝛma cõpletiua ſatiſſaciẽte oĩno aꝓpetitui mateꝛie.
ſicut eſt in coꝛpoꝛibus luminoſis:non habet poſſibilitatẽ
ad foꝛmam contrariam. ablata eſt enim iam vertibilitas
ad oppoſita.ſimiliter eſt quodmodo in ꝓpoſito. In malis
angelis per lapſum in peccatuʒ innata eſt quedam pꝛiua/
tio in illis qua ablata eſi veꝛtibilitas in bonum. In bonis
er conuerſione ſui ad ſummuʒ bonum. ſſatiffactum eſt oĩno
appetitui angelice nature:qua ablata ẽ vertibilitas ad ma
lum. Ad quod ergo obijcitur.ꝙ illud quod eſt ſuſceptibile
vnius oppoſitoꝛum ⁊c. Dicendum ꝙ hoc verum elt de op⸗
poſitis contrarie viciſſitudinantibo circa idem ſubiectum
naturale ex diuerſa operatõne nature: ⁊ motus appetitus
diuerſi ex parte ſuſceptibilis.q¶¶ Ad io qð obijcitur.ꝙ ſem
per eſt libertas arbitrij a neceſſitate ⁊ in om̃i ſtatu ⁊c.Di/
cendum ꝙ in illa diſtinctõne libertatis. libertas a neceſſi⸗
tate eſt idem qdð libertas a coactõne. VUnde dicendũ.ꝙ eſt
neceſſitas ſcʒ exterioꝛis coactionis.⁊ qᷓtum ad hanc ſemꝑ
eſt voluntas ſiue li.arbi.eiuſdem libertatis. Eſt ⁊ alia ne
ceſſitas que eſi agitatõnis interioꝛis ſiue impetus que eſt
a ꝓteruitate fantnſie.⁊ q;tuʒ ad banc nõ eſi ſemꝑ eiuſdeʒ
libertatis. vnde volũtas dyaboli ꝓteruitatis malicia ita
vehementer agitat᷑:ꝙ nõ poteſt velle bonũ.¶ Ad illud qð
querit᷑.vtꝝ aptitudo vel ſuſceptibilitas penitẽtie ſit ptatis
aut infirmitatis ⁊c. Dicendũ ꝙ non eſt ptatis ſimpliciter
neq; infirmitatis ſimpliciter: ſed eſt ptatis infirmabilis ⁊
reꝑabilis. AUnde non atteſtatur neq; ſimplieiter poteſiati
neq; ſimpliciter infirmitati: ſed poteſtati reꝑabili poſt ca⸗
ſum ſi ↄtingeret. ¶ Ad aliud ꝙ odium mali in ſe eſt ꝑfecti
bile gratia penitentie. Dicendum ꝙ hoc nõ eſt verum.ĩino
potius caritate qua eſt ꝑfectibilis amoꝛ naturalis boni vł
iuſticia generali vt ſupꝛa tactum eſt. ¶ Ad hoc quod obij⸗
citur.ꝙ cauere a peccato eſt actus penitẽtie. aptitudo ca
uendi a peccato fuit in angelo ⁊c. Dicendũ ꝙ; ꝓut aptitu⸗
do cauÄdi a peccato fuit nature angelice: non fuit ꝑfectibi⸗
lis gratia penitẽtie ſed potius generali iuſticia vt tactum
eſt. nec cauere a peccato eſt actus penitẽtie:ſed potiꝰgene⸗
ralis iuſticie. ſed cauere ab hoc peccato ſcʒ odij ꝓximi eſt
actus caritatis.a pcto eꝛroꝛis eſi actꝰfidei ſilꝛ de alijs.ca⸗
nere aũt a pcro ↄmiſſo eſt actus penitẽtie.cauere ab omni
peccato poſt ſuſceptam penitentiã eſt penitẽtie fructuoſe
fecte.eſt tamen a generali iuſticia im ꝑante. ¶ Ad hoc qð
obijcit. ꝙ cum angelica natura vt condita eſt ſit tante vir⸗
tutis qute eſt aia humana ⁊c. DLDicendui ꝙ aptitudo ad
ſuſceptioneʒ penitẽtie nõ eſi poteſtatis ſimpliciter:ſed po⸗
teſtatisg reꝑabilis ⁊c.vt ſupꝛa.

rticulus tercius

erit᷑ de inuertibilitate angeli a poteſtate ſic.
Glle ſolus qui nõ eſt ex nibilo id eſt deus:inuer
tibilis eſt. omnis aũt creatura vertibilis: eo
eſt er nihilo.ſed eum peccatum magis facit apꝛopinquaꝛe
creaturam ad nibilum ꝙᷓ appꝛopinquat 'm conditionem
nature ſue: ꝗpter peccatu nõ erit minus vertibilis ſed ma⸗

gis. igitur veꝛtibilitas que fuit in angelo ante peccatuzʒ nõ

eſt impedita ſed erpᷣedita magis per peceatum. igitut ſᷣm

quuſcũq; differentias ⁊ modos fuit vertibilis ante pecca⸗

tum:eſt modo vertibilis.¶¶ Item poteſtatis dyaboli eſt fa
cere maluʒ ⁊ ceſſare a malo ⁊ loquoꝛ de malo exterioꝛi ſcʒ
in oꝑe.ſed magis ſubiecta eſt libertate ratõnalis creatu:e
ipᷣa voluntas ꝙᷓ ipſa oꝑatiua qua fiunt exterioꝛa:nihil em̃
ita eſt in poteſtate rationalis creature ſicut voluntas.iqit᷑
facultatis eſt dyaboli facere malu:n ⁊ velle ceſſare a malo.
ceſſare a malo ſiue declinare bonũ eſt: quia eſt altera ꝑs
iuſticie:ergo volũtas dyaboli eſt vertibilis in bonũ a ma⸗
lum. 4 Item vt dicit augu. non eſt malum niſi quia nocet.
malum igit᷑ eſt quia nocet ⁊ magis malum quia magis no
eet.ſed malum angeli peccantis non eſt maiꝰ infinitum ꝙᷓ
bomiĩs peccantis: igitur malum angeli nõ nocet magis q;
malum homis homi.ſed nõ poſſe velle bonuʒ 7 poſſe velle
bonũ diſtant infinita diſtantia:igit᷑ cum peccatuʒ bomĩs
peccantis nõ adeo nocet ꝙ tollit poſſibilitatem volẽdi bo⸗
num: ſed relinquit in homine poſſibilitatem hanc:nec pec
catum angeli adeo nocebit angelo ꝙ auferat illi poſſibili⸗
tatem volendi bonum. igitur poteſt velle bonũ 1 malum.
igitur volũtas illius vertibilis ẽ. ꝗ Item in naturalibus
que ſunt mutabilia reſpectu foꝛmarum contrariarum. ſo⸗
lũmodo tollit hanc mutabilitatem foꝛma ſatiſfaciens ap⸗
petitui materie. ſimiliter videtur in ſpiritualibo ſuſcepti⸗
bilibus boni ⁊ mali. cuiuſmodi ſunt angeli.ꝙ illud ſolum
tollet in eis mutabilitatem ſiue vertibilitatem voluntatis
ꝙ ſatiſfacere poteſt appetitui voluntatis.ſed hoc ſolum eſt
ſumma bonitas vniens ſe illis ꝑ glonam. igitur vertibili⸗
tas tollitur ſolũmodo in angelis beatis.¶. Item ſimplici⸗
tas eſſentie atteſtatur magnitudini potentie. EUnde quan⸗
to aliquid ſimplicius in eſſentia tanto multiplicius in po⸗
lentia.ſed eſſentia angelica etiam lapſa non eſt nimis ſim
plex anima humana lapſa:igitur nõ eſt minoꝛis potentie.
igitur ſi anima lapſa non pꝛiuatur potentia vertibilitatis
ad bonum:nec ſpiritus angelicus pꝛiuatur eadem. 4¶ Itez
vam̃. Omne creabile eſt vertibile.ſolum em quod increabi
le eſt ⁊ inuertibile.hec igitur eſt differentia inter creatorẽ
⁊ creaturam ᷣm Sama.ꝙ creatoꝛ non eſt vertibilis:crea
tura vertibilis in bonum ⁊ in maluʒ. igitur cum angelus
apoſtata ex apoſtaſia nõ amittit propꝛietatẽ creature ⁊c̃.
Pret. vertibilitas iſta ſi tollit᷑ gra tollit᷑. Vñ ibidẽ ſubdi⸗
tur. Immoꝛtalis eſi angelus:non natura ſed gratia.⁊ di⸗
citur ibi immoꝛtalis immutabilis igitur hec mutabilitas
gratia tollitur. Et videtur per diffinitionem angeli quam
onit Dam̃.que eſt. Angelus eſt ſubſtantia intellectualis
emper mobilis arbitrio libera:incoꝛpoꝛea.deo miniſtrãs
Fm gratiam non natuꝛam.ĩmoꝛtalitatẽ ſuſcipiens.Ex his
videtur ꝙ gratia ſolũmodo tollitur hec mutabilitas. igit᷑
ſolum beati ſunt inuertibiles.repꝛobi vᷣo vertibiles.¶ Itẽ
in demonibus ſunt alterate affectiones. ſcilicet a doloꝛe in
gaudium ⁊ econuerſo. Gaudent enim quando peccamus
Oſee.vij.In malicia ſua letiſicauerunt regem. Slo.in no
ſtris peccatis gaudent pꝛincipes tenebꝛarum. Similiter
triſtant᷑ de noſlꝛo pꝛofectu.vt em̃ dicit Alchuinꝰſuꝑ Geñ.
Infeſtus eſt hoĩm ſaluti ꝓpter odium in creatoꝛẽ ⁊ inuidi
am i inẽ.ſᷣ inuidia eſt tꝛiſticia aliene felicitatis.eꝛgo
D Ad pᷣdicta dicendũ ꝙ dyabolꝰangelꝰpoſt lapſum ẽ
inuertibilis ad bonũ. hmõi aũt inuertibilitatis cauſa eſt
multiplex. quedam em ſunt cauſe neceſſitatis quedam cõ⸗
gruentie. Cauſe autem neceſſitatis ſunt ſumma pᷣcipitatõ
ſuperne inſluentie impugnatio.pernitõſa obſtinatio.com
pleta ſiue inuincibilis deſperatio.diuine ſententie diffini⸗
tio.Eſt ergo ſumma participatio cauſa inuertibilitatis ſi
ue malicie illius complete.quod patet.quia natura ange/
lica in naturis conditis excellentiſſima eſt. Unde Auguſ.

de ciui.dei. Angelica creatura om nia cetera que deus con

didit nature dignitate pꝛecedit.ſed quanto natura ſpiri⸗
tualis ſuſceptibilis vicij vel coꝛruptionis nobilioꝛ eſt excel

lentioꝛ: tanto depꝛeſſioꝛ efficitur et magis elongata a ſuo

fine ⁊ inherentia ſui coꝛruptiui.pꝛopter boc dicit Anguſ.
xj.de ciui.dei.de angelis lapſis.peccato ſuo teſte conuin⸗

¶ Lueſtio

citur bonam conditam eſſe naturam. Unde ex eo ꝙ a ſum
mo oꝛdine 2 gradu in creaturis cecidit: in infimum ꝓruit
Vnge li.j.de mirabilibus.quare inuemabili vindicta ſũ⸗
mus angelus eſt ꝑcuſſus. cum peccans et cum mandatum
ſui creatoꝛis homo tranſgrediès venialiter ad penitentiã
moduʒ reuocatur. Angelus ergo in ſũmo honoꝛis ſui
oꝛdine conſtitutus imutatõnem excelſioꝛem ſtatum nõ ha
buit:niſi ꝑ contemplatõneʒ ſui creatoꝛis confirmatꝰ in eo
ſtatu ꝑmaneret vbi conditus fuit.⁊ idcirco ꝓlapſus iteꝛũ
reuocari mĩme potuit: ꝗ de ſublimiſſimo ſui oꝛdinis ſlatu
pꝛoruit.homo vᷣo adhuc in terra poſitus generanqdl officõ
teſtinatus ciboꝛũq; vſui deputatus:imutatõneʒ ſublimio⸗
rem melioꝛem ſpualioꝛũq; vitam ſiue moꝛtem reciperet.
Item alia cauſa eſt diuine influentie impugnatio. quia

em̃ ex babundantia influentie.deum influenteʒ impugna⸗

uit: merito clauſit ſibi viam influentie.delectatus enim in
babundantia bonoꝛum a deo collatoꝛuʒ: auerſus eſt a deo
per ſuꝑbiam nolens illi ſubeſſe. Vnde angu. xj. ſuꝑ Geñ.
ad lr̃am. putat᷑ nũqᷓ; dy abolꝰ in veritate ſtetiſſe ſed ab
ipo ſue conditõnis initio cecidiſſe nõ ſic accipiendũ eſt vt
malus a bono deo putat᷑ creatus.alioquin nõ ab initio ce
cidiſſe diceret᷑. neq; em̃ cecidit ſi talis eſſz factus.ſed factꝰ
continuo ſe a luce veritatis auertit: ſuꝑbia timidus: ꝓpꝛie
pẽatis delectatõne coꝛruꝑtus.¶ Item ꝑnitõſa obſtinatio
eſt cauſa.⁊ dico obſtinatõneʒ ꝑnitõſam que erit in odium
creatoꝛis.de hbac Alchuinꝰſuꝑ Geñ.Cur dy abolꝰ?tam in⸗
feſtus eſt hominũ ſaluti. Rñſio.ꝗpter odium in creatoꝛeʒ
inuidiam in bominẽ ex deſperatõne ſue ſalutis.4l Itez in⸗
uincibilis deſperatõ eſt cauſa.de qua Yſido.ð ſũmo bono.
vno ſuꝑbie lapſu dum deo ꝑ tumoꝛẽ ſe conferunt: ⁊ homo
cecidit ⁊ dyabolꝰ. Sed homo reuerſus ad penitẽtiaʒ deo
inferioꝛẽ ſe eſſe cognoſcit: dyabolꝰpᷣo nõ ſolum in hoc ↄten
tus ꝙ ſe deo equalẽ eſtimãs cecidit:inſuꝑ ⁊ ſuꝑioꝛeʒ deo ſe
eſſe dicit.ſᷣm apli dictũ qui ait de antixpᷣo · qui aduerſatur
⁊ extollit᷑ ſuꝑ omne quod dicit᷑ deus: aut quod colitur. ij.
Tbeſſa.ij. Syabolꝰideo iam nõ petit veniam: quia nõ cõ
pungit᷑ ad penitẽtiam. hec Iſido. Ecce obſtinatõ dyaboli
vnde innertibilis eſt ad ↄpunctõeʒ. 4l Itez dinine lentẽtie
diffinitõ eſt cauſa. VUnde aug.de fide ad petrũ.de angelis
boc diſpoſuit deus ⁊ adimpleuit.vt ſiquis eoꝝ bonitatem
volũtatis ꝑderet:nũqᷓ; diuino munere reꝑaret. Et alibi in
eodem. Pars angeloꝝ que a ſuo creatoꝛe deo quo ſolo bo
no bona ſunt:volũtaꝛia pꝛoꝛſus auerſione diſceſſit· equita
tis ſuꝑne indicõ initiuʒ ſue damnatõnis in ipᷣa auerſione
voluntatis inuenit. vt nõ aliud eſſet inciꝑe iam puniri:qᷓ
illius beneficij boni dilectõne deſtitui.quã deus in eterno
ſic totam pᷣcepit remanere ſupplicio:vt etiam ei ignem eter
num pᷣpaꝛet. In quo illi oẽs pnaricatoꝛes angeli nec mala
poſſunt volũtate carere nec pena:ſed ꝑmanente in eis iniu
ſie auerſionis malo:ꝑmaneat etiam iuſte retributõis eter
na damnatio. bec auguſ. ren maltipler eſt ratio ſiue
cauſa congruentie. Vna eſt ꝙ non peccauit alio ſuggeren⸗
te. Alia ꝙ peccauit in parte.Alia ꝙ non habuit carnẽ de⸗
pꝛimentẽ. alia ꝙ non poteſt reꝑari ꝑ ſimile. alia eſt ꝑſpica
citas vis intellectiue. Iſte ↄgruitates oſtendunt equitatẽ
diuine iuſticie in hoc: ꝙ damnatus eſt tali ꝑuerſitate ſine
impoſſibilitati ad conueꝛſionem. Ana ergo ratio eſt ꝙ peꝛ
ſe peccauit nõ ab alio ſuaſus.vnde Gꝛego.in moꝛa.Apo⸗
ſtata angelus nulla ſpe vnqᷓ venie vlla ↄuerſionis emenda
tione reuocat᷑.nec vnqᷓ lumen pꝛiſtini ſtatꝰrecipit:qm̃ hoc
non ſuaſus amiſit. ſic illũ quippe ꝑpetrare cecitas ſuꝑbie
grauat:vt nequaꝙᷓ vlteriꝰ ad lucẽ penitẽtie ꝑ diuini reſpe⸗
ctus memoꝛiã reſurgat.¶¶ Item pꝑticularitas lapſus ẽ cau
ſa. Si em̃ tota vniuerſitas angeloꝝ paſſa eſſet lapſum: cõ
grueret vt eoꝛundem eſſet reꝑatio:ne decretum diuinuʒ in
eis fruſtraret᷑. AUnde augu.in Enche. Placuit vniuerſita⸗
tis creatoꝛi 2 moderatoꝛi vt quem non tota multitudo an
geloꝛum deum nõ deſerendo ꝑierat:ea que perierat in ꝑpe
tua ꝑditione remanerent.at vo creatura ratõnalis que in
hominibo erat que peccatis atq; ſupplicijs tota perierat:
ex parte reꝑari poterat. Item quia non habuexõt carnẽ

lv.

aggrauantem: irreuerſibiliter peccauerunt. homines nõ.
vnde. vj. Señ. on pmanebit ſpiritꝰ meus in homine in
eternum quia caro eñ. Iteʒ IYſido.de ſũmo bono. Apoſta
te angeli ideo veniã nðõ habent:quia carnalis fragilitatis
nulla infirmitate grauati ſunt vt peccarent. homines aũt
poſi peccatũ idcirco reuertũtur ad veniã: ꝗpter ꝙ ex lutea
materia pondus traxerũt infirmitatis. ideoq; † infirma
carnis conditõne reditus patet homini ad ſalutem. ſicut
p. dicit. ipe ſcit figmentuʒ noſtrum. Memento domine
quia terra ſumus.Et iteruʒ memoꝛare inquit que ſit mea
ſubſtantia. ¶ Item quia non habuit ſimilem ſibi repatoꝛẽ
non potuit.i.non congruit ipſum reꝑari. Vngde Anſel.in
li. Cur deus homo. in fine.dyaboli recõciliatõnem impoſ
ſibilem intelliges:ſi diligenter humanã conſideras. ſicut
em̃ homo non potuit reconciliari niſi ꝑ hominẽ deum qui
moꝛi poſſet ꝑ cuiꝰ iuſticiã deo reſtitueret᷑ qð peceatũ homi
nis ꝑdiderat:ita angeli damnati nõ pñ̃t ſaluari niſi ꝑ an
gelum dei qui moꝛi poſſet ⁊ qui ꝑ ſuam iuſticiam reꝑaret:
qð aliena peccata abſiulerũt.⁊ ſicut homo ꝑ aliũ bominẽ
qui non eſſet eiuſdem ceneris Fuis eſſet eiuſdẽ nature nõ
debuit releuari:ita nullus angelus ꝑ alium angelum ſal⸗
uari debet ꝙᷓuis omnes ſint vniꝰnature:qm̃ non ſunt eiuſ
dem generis ſicut hbomĩes. Mon em̃ ſic ſunt omnes angeli
xæ vno angelo:quẽadmodũ omnes de vno homie.¶ Itẽ ꝙ
ꝑſpicacitas intellectꝰ fiunt cauſa.patet ex Dyoni . dicente
xmonis malũ eſt contra deifoꝛmẽ intellectũ.pomĩs malũ
contra ratõnalem:coꝛꝑis malũ contra naturã. quia ĩ hoc
habent ſpũs intellectũ deo conſiłeʒ: ꝙ ſicut deus ſubito ⁊
ſine ratiocinatõne collatõne:ita angelus videt omnia fa
ciẽda.homo vo quia caro eſt. nõ videt facienda ſine diſculſ
ſione ⁊ iudicio ⁊ ratõcinatõe: que vtiq; non niſi tꝑe fiunt.
Ande bomo dicit᷑ ratõnalis: angelus intellectualis.tem⸗
pus aũt mimũ:ad inſtans habet ꝓpoꝛtõnem infinitã. VUn⸗
de intelligentia angelica comꝑatur ad bumanũ intellectũ
q̃tum ad ꝑſpicaciam intelligendi ſicut remediabile ad nõ
remediabile. Poteſt igitur (vt ex bis patet) dici. ꝙ ex vlti⸗
mitate ꝑuerſitatis voluntatis demonũ ⁊ alijs pꝛetactis eſt
inuertibilitas hec in illis. Et ſic patet qualiter ad vltimo

queſitum eſt dicendum. Ad hoc quod pꝛimo obijcituꝛ

creatura vertibilis eſt eo ꝙ ex nihilo.⁊ peccatũ facit crea⸗
turam magis appꝛopinquare ad nihiluʒ ⁊c. Dici poteſt ⸗
vertibilitas que eſt creature ex conditõne ſua eſt vertibili⸗
tas in defectum. non autem vertibilitas in bonum. immo
banc habet a ſuo conditoꝛe.Vnde augu.de fide ad petrũ.
ideo quippe nature a deo facte ꝓſicere poſſunt quia eſſe ce⸗

perunt. ideo deficere:quia er nihilo facte ſunt. Et poſt ſub

ditur quaſi expoſitio verbi buius ſit.Ad defectum eius cõ
Ditio ducit oꝛiginis: ad pꝛofectum vo pꝛouehit operatio
creatoꝛis.¶ Ad aliud quod obijcitur. ꝙ poteſtatis dy abo
li eſt facere malum ceſſare a malo ⁊c. Dicendũ ꝙ nõ ſequi
tur. Pꝛoterua em̃ fantaſia in dyabolo agitat voluntatem
ipſius tante impetu. nec ex alia parte habet aliquam re⸗
tardatõnem a gratia ꝙ non poteſt nolle malum. In oꝑibo
autem ꝑcuſſis dirigitur machinatõne natura. Aliquando
quadam aſtucia ceſſat ab oꝑe malo:vt incautos ⁊ quaſi ſe
curos foꝛtius ledat. VUnde ſi ceſſat vel declinat a malo.illa
xclinatio non eſt pars iuſticie:quia ad declinatõnem mo⸗
uetur ꝑuerſa intentõne.¶¶ Ad id quod obijcit᷑. ꝙ peccatuzʒ
angeli nõ eſt maiꝰ infinitũ ⁊c. Dicendũ ꝙ vehemẽtia nocu
menti nõ eſt oĩno a quantitate ſed nobilitate peccantis.qꝛ
Dictum eſt. a nobilitate nature ſiue excellẽtia peccãtis con
tingit. ꝙ ita exinanit᷑ virtꝰ illius a ſuo coꝛruptiuo. ꝙ oĩno
auertit᷑ ⁊ elongat᷑ a ſuo fine.i¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ in na⸗
turalibo ſolũmodo ſatiſfactõ appetitui materie tollit muta
bilitatẽ 77. Sicẽdũ ꝙ aliter eſt de appetitu naturali:⁊ volũ
tate li.arbi. Appetitꝰ eĩ naturalis ſemꝑ mouet᷑ ⁊ tẽdit ad
hoc vt ꝑficiat᷑ iᷣm inditã ſibi poſſibilitatẽ. vnde adepta il⸗
la ꝑfeciõe quieſcit motꝰilliꝰ⁊ tendẽtia ſicut in fine ſuo.ſed
volũtas liberi arbitrij: licet data ſit intellectuali creature
vt ſponte volũtario affectu moueat᷑ in ſuũ bonũ ꝙ ſolum
eſt illiꝰꝑfectio:nibilominꝰqñq; ſpõte auertit ſe a ſuo bono

ſcʒ a bono ſimpliciter.⁊ mouet᷑ in bonũ apparẽs p̃ponẽs il
lud ſũmo bono. ꝓpteꝛ qð ex diuina iuſticia ſibi relinquit᷑ ꝛ
efficit᷑ obſtinatꝰ in malicia:vnde bonũ velle nõ põt. Vnde

augu. de fide

ad petrũ. Angeli atq; bomĩes pꝛo eo ꝙ ratõ

nales ſunt facti eternitatis ac beatitudinis donum in ipſa
nature ſpũalis creatõne diuinitꝰacceperunt.ita ſcʒ vt ſi di
lectione creatoꝛis ſui inheſiſſent:ſimul eterni beatiq; man
ſiſſent. Si vo ꝓpꝛie libertatis arbitrio contra ſũmuʒ crea
toꝛis imperium ſuam niterent᷑ facere voluntatem:pꝛotinꝰ
a contumacibo beatitudo diſcederet.⁊ ad ſi uppliciuz eis re
linqueretur eternitas miſera erroꝛibus doloꝛibuſq; crucia
ta. hec auguſ. unc autem beatitudo dicit᷑ diſcedere a cõ⸗
tumacibus.quãdo ↄtumacia voluntatis ĩmutabiliter effi
citur obſtinata.vt nullo modo velit bonũ pꝛout dicit aug.
& fide ad petrum. ꝙ voluntas eoꝛum talis erit vt habeat
ſemꝑ in ſe malignitatis ſue ſuꝓplicium. nuſꝙᷓ tamẽ poſſunt
recipere bonitatis effectum. ꝗl Ad aliud quod obijcit᷑. ꝗ⸗

ſimplicitas a

tteſtat᷑ potentie.vñ cuʒ angelica natura poſt

lapſum eſt ita ſimpler ſicut natura aĩe ⁊c. Dicendũ ſim
plicitas eſſentie atteſtat᷑ potentie.pꝛout eſſentia conſidera
tur vt condita:nõ vt depꝛauata ꝑ peccatũ. Unde inqtum
natura eſt ſimplicioꝛ ⁊ melioꝛ ⁊ eo depꝛeſſioꝛ facta ꝑ pecca

tum impotẽti
quod obijcit᷑.

oꝛ fit ad bonũ.vt patet ex dietis. ¶ Ad aliud
ꝙ differẽtia eſt inter creatoꝛẽ ⁊ creaturaʒ ꝗ;

creatura eſt vertibilis ⁊c. Dicendũ ꝙ loquit᷑ ibi de vertibi
litate in nihilũ.quod verũ eſt: ſi creatura eſſet ſibi relicta.
vnde Oꝛeg.in moꝛa. Cũcta ex nihilo facta ſu nt. eoꝛũq; el⸗
ſentia in nihiluʒ tenderet:niſi actoꝛ eoꝝ ea manu regimis
teneret.⸗! Ad id quod obijcit᷑.q ĩmoꝛtalitas ĩ angelo eſt a
gratia. ⁊ imoꝛtalitas nõ eſt aliud qᷓ imutabilitas. Dicen⸗
dum ꝙꝙ duplex eſt acceptõ ĩmoꝛtalitatis ſicut duplex eſt ac
ceptio moꝛtalitatis. Uno modo dicit᷑ moꝛtalitas poſſibili
tas ad defectũ vite naturalis.alio modo ad defectum vite
gratuite. Sic ĩmoꝛtalitas vno modo diciẽ impoſſibilitas
ad defectũ vite nature:⁊ ſic omnes angeli ſunt ĩmoꝛtales.
alio modo dicit᷑ impoſſibilitas ad defectuz vite gratuite et
ſic beati angeli ſunt ĩmoꝛtales. Dicit igit᷑ angelꝰ a dam̃.ĩ⸗
moꝛtalis pᷣmo modo.⁊ hoc patet ꝑ verba ſua.dicit em̃ ſic.
Immoꝛtalis eſt angelꝰnõ naturaſed gratia. Omne eĩ qð
incipit: ⁊ finit᷑ ſn naturã.hec dam̃. Ecce ꝙ imponit neceſ⸗
ſitatem fini rei condite ſm naturã. Seo quid eſt igitur ꝙ
dicit ꝙ ſunt ĩmoꝛtales gratia nõ natura. Sicẽdũ ꝙ dam̃.

dicit naturã in angelo qð habet a ſua oꝛi

gine. gratiã dicit

qð ſuꝑintendit eſſe quod habet er oꝛigine vnde ſaluat᷑ in
eſſe. que diſtinguit augu. dicẽs. Ad defectü creaturas con⸗
ditio ducit oꝛiginis:ad ꝓfectum pꝛouehit operatõ condi⸗
toris.dam̃.autem vocat gratiam qð relinquit oꝑatõ crea
toꝛis quo reuera ſaluat᷑ ineſſe. ¶ Ad illud qð obijcit ꝙ al

ternantur in

illis affectõne. Dicendũ ꝙ hoc verũ eſt.nec ta

men ſunt vertibiles a malo ad bonum:quia in affeciu gau

dij ⁊ triſtici volũtas ꝑuerſa.
Articulusquartus

bilis. quia aut impoſſibilitatẽ penitẽdi ſimpli⸗
citer ſcʒ negatiue: aut pꝛiuatiue.vt ſcʒ dicat᷑ inſt uſceptibi⸗
lis pemitentie.quia de ſe non poteſi penitere:aut difficulta
tem.i.cum difficultate ſuſceptibilis.ſicut inuiſibilis dicit᷑
tripliciter. non dicat inſuſceptõneʒ negatiue:videtur.
duia mima gratia ſcʒ gratũfaciens ſi daret᷑ illi penitere:
quia gratia mima hmõòi efficaciam habet tollendi malum
culpe quãtũcunqʒ ſit magnum. Minima enim virtꝰ ſuffi⸗
cit ad quãtãcunq; culpam tollendam. Si dicatur inſuſce⸗
ptibilis pꝛiuatiue:ſcʒ quia de ſe nõ poteſt penitere.vt dica

Veritur cum dicit᷑ angelus inſuſceptibilis pe⸗
nitetie. Quid impoꝛtat hoc dicit᷑ inſuſcepti⸗

tur inſulceptibilis penitẽtie per pꝛiuatõem pt̃atis quodã⸗

modo actiue. eadem ratõne 1 bomo dicetur inſuſceptibilis
penitentie. Vñ p̃s. Spiritus vadens 2 nõ rediens.glo.i.
per. ſe vadens ad peccatũ: ſed nõ per ſe rediens a peccato.
Ex his videt᷑ ꝙ hoc ꝙ dico inſuſceptibilis:dicat difficulta

tem penitẽdi

que difficultas eſt ratõne malicie. ſed ſic pec

catum in ſpm̃ ſanctũ dicit᷑ irremiſſibile.tamen pecctes ſic
poſſunt penitere.¶ Item peccatũ in ſpm̃ſcrm dicit᷑ irremiſ
ſibile.peccatum dy aboli irremiſſibile. que eſt differentia
illius enintenae ñſio. ad hoc ꝙ aligs pe
niteat requirũtur tria. doloꝛ te miſſis. voluntas ſubicien
di ſe iudicio ⁊ iuſticie dei ꝑ ſatiſfactõeʒ. VTolũtas nõ peccã
di decetero.Iſti ſunt tres gradus penitẽtie. Sunt em̃ qui
dam qui dolent de peccato.nolunt tamẽ ſe ſubicere iudicio
eccleſie ꝑ ſatiſfactòeʒ. In his nõ eſt ſufficiens penitentia.
Pꝛet. multi dolent de cõmiſſis ⁊ bene vellent ſuſtinere pe⸗
nam magnam pꝛo ſatiſfactõne:ſed nolũt deſiſtere a pecca
to. ⁊ ſimiliter nõ penitent. Sed ſi dolent ð peccato ⁊ volũt
vindicare in ſe dei offenſam ſubiciendo ſe diuine iuſticie p
ſatiſfactõeʒ ⁊ cauere ſibi ab omni peccato inſempiternum
tales vere penitent. vnde Yſido.in li.de trini.xij. Ille pe⸗
nitentiã digne agit.qui reatũ ſuũ ſatiſfactõne plangit. con
demnãado ſcʒ ac deſlendo que geſſit tanto in ſe ploꝛãdo pꝛo
fundis:quãto extitit in peccato pꝛocliuiꝰ. Ille penitentiaz
digne agit. qui ſic pᷣterita mala deploꝛat:vt futura iterum
nonomittat. ⁊ qui plangit peccatũ ⁊ iterũ admittit pecca⸗
tum:quia ſi ſiquis lauet laterẽ crudũ.quẽ quãtomagis la⸗
uerit:tanto amplius lutũ facit.hec Iſido. Tanta autẽ eſt
ꝑuerſitas dyaboli.ꝙ nullo modo poteſt ad penitẽtiaʒ ſiue
gratiam penitẽtie reſurgere.vnde dicit inſuſceptibilis pe/
nitentie:quia nõ poteſt reſurgere ad lucem penitẽtie.neqʒ
per cõpunctõeʒ ſiue doloꝛem de ↄmiſſis. Vnde Iſt ido de ſů
mo bono.x.c.j.libꝛi.Oyabolus ideo non petit veniam.qꝛ
nõ ↄpũgit᷑ ad penitẽtiaʒ.neq; ꝑ volũtatẽ ſubiciendo ſe di⸗
uine iuſticie ſatiffaciendo. habet em voluntatẽ oĩno alienã
⁊ auerſam a iuſticia dei.EAnde aug.viij.de ciui.dei.xxiij.c.
Mec vllo modo credendũ eſt qð apuleius ꝑſuadere nitit.
ita eſſe medios demones inter deos 2 homĩes:tanq nüci⸗
os ⁊ interpᷣtes.qui hinc ferant petitõnes noſtras: inde re⸗
ferant deoꝛum ſuppecias.i.ſubſidia.ſed eſſe ſpũs nocendi
cupidiſſimos: a iuſticia penitus alienos. ſuꝑbia tumidos
inuidia liuidos:fallatia callidos.neq; ꝑ voluntatẽ peccan
di. VUnde ꝓuer.xxx. Sanguiſuge due ſunt filie. glo. San⸗
guiſuga dyabolus qui ſiti peccandi ⸗7 peccata ſubiciendi
ꝑpetuo ardet. Quia igit᷑ dy abolus eſt in diſ poſitõne ĩmo
potiꝰin quadam neceſſitate ↄtraria illis que requiruntur
ad hoc ꝙ quis peniteat:inſuſceptibilis eſt penitẽtie.¶ Ad
illud igit᷑ quod querit᷑ vtrũ dicit᷑ inſi uſceptibilis: ꝓut inſu⸗
ſceptibilis dicit negatõeʒ vel pꝛiuatõneʒ. Bicendũ ꝙ inſu⸗
ſceptibilis pꝛout dicit negatõeʒ.poteſt aut difficultatẽ ne⸗
gare aut aptitudinẽ diſpoſitõis:⁊ ſi ic dicit᷑ inſuſceptibilis
negatiue. vel poteſt negare neceſſitatẽ obedibilẽ: ⁊ ſic non
dicit᷑ negatiue. Si em̃ deus de poteſtate abſoluta confeꝛꝛet
angelo gratiam gratũfacientẽ tota malicia angeli tollere⸗
tur. virtute gratie ↄuerteret᷑ ad ſuum creatoꝛem. Unde
bene cõcedo ſi daretur illi gratia diuina virtute peniteret
potentioꝛ enim ⁊ efficacioꝛ eſt quelibet virtus ſiue gratia
gratũfaciens in cõuertendo:ꝙᷓ aliquod peccatum in auer/
tendo. Pꝛet. poteſt dici ꝙ inſuſceptibilis dicit pꝛinatõem
poteſtatis actiue:quia hoc ſequitur ex dictis. ¶ Ad hoc ꝙ
obijcitur. ꝙ ſimiliter bomo peccatoꝛ dicitur ĩſuſceptibilis
penitentie:quia eſt ſpũs vadens ⁊c. Dicendũ ꝙ nõ ſequit
Anima em̃ peccatrix pᷣparatur ⸗ exercitatur ad gratiã pe⸗
nitentie mediante gratia gratiſdata:ſicut recogitatõne di
uine bonitatis ⁊ timoꝛe diuine iuſticie.ſᷣm ꝙ dicitur Alda
thei.iij.in glo.virtus penitentie timoꝛe concipitur qui eſt
initium ſapientie.ſed tanta eſt dy abolica ꝑuerſitas 2 ita
oppꝛeſſuʒ eſt liberum arbitꝛiũ eius peccato.q; qutũcunq;
pulſaret dominus gratia gratiſdata:vt recogitatõne diui
ne iuſticie:diuine bonitatis:vel aliquo bmõi:nunqᷓ ex boc
pꝛouocaret᷑ ad penitentiã. vnde Gꝛeg. in moꝛa. Sic ange⸗
lum apoſtatam ꝑpetrata cecitas ſuꝑbie grauat. vt nequa⸗
ꝙᷓ vlterius ad lucem penitẽtie ꝑ diuini reſi pectꝰ memoꝛiaʒz

reſurgat.Ecce ꝙ nullo reſpectu diuine memoꝛie poteſt re⸗

ſurgere ad lucem gratie. 4 Vd alind quod obicit᷑.ꝙ inſu⸗
ſceptibilis dicit difficultatẽ ſicut peccatũ in ſpm̃ſanctũ.di
citur em̃ irremiſſibile.Dicendũ ꝙ nõ ſic.bene tñ veruz eſt

¶ Mueſtio

ꝙ ſicut qui peccat in ſpiritůſanetum impugnat illud vnde
debeꝛet aſſequi graʒ rennſſionis: ꝓpteꝛ quod quodã modo
ſpeciali indignꝰeſt remiſſione.ĩmo multofoꝛtius ⁊ dyabo
lus dicendus eſt indignꝰremiſſione ⁊ peccatum eius irre⸗
miſſibile.nibilominꝰ dicit᷑ inſuſceptibilis penitẽtie.qꝛ eſt ĩ
diſpoſitione neceſſitatis contraria ad ea que requiruntur
ad hoc ꝙ aliquis peniteat vt ex dictis patet. Ado boc qð
queritur de differentia irremiſſibilitatũ peccati dy aboli ⁊
peccati in ſpm̃ſanctũ. Dicendũ ꝙ ſicut in naturalibo ↄtin⸗
git. aliquid eſt in triplici aptitudine potẽtie diſpoſitõis ⁊
neceſſitatis: ſimiliter ↄtingit quid eſſe in triplici aptitudi
ne ad foꝛmã gratuitã. ſcʒ aptitudine potẽtie. diſpoñtõnis
neceſſitatis. In aptitudine potẽtie eſt quilibet bomo eti
am peccatoꝛ in via. In aptitudine viſpoſitõnis qui ex con
ſideratõne diuine miſericoꝛdie ⁊ iuſticie dolet de peccato.
illectus tñ infirmitate ꝓpꝛia nõ eſt paratus ad penitentiã
fm oꝛdinatõʒ eccleſie. In aptitudine neceſſitatis qui oĩno
faciens qð in ſe eſt vt gram habeat paratꝰ eſt obedire oꝛdi
natõni eccleſie. quolibet igitur peccato moꝛtali tollit᷑ apti
tudo que eſt quaſi neceſſitas. ODeccato in ſpmſanciũ tollit᷑
illa que eſt vt diſpoſitio. peccato dy aboli tollitur illa que
eſt quaſi potentia.quolibet em peccato tollitur, aptitudo
que eſt ex ſufficienti pparatõne ad gratiam habendaz: ſed
peccato in ſpiritũſanctũ tollitur illa que eſt quaſi diſpoſi⸗
tio. Qui em̃ peccat ex infirmitate vel ignoꝛantia non oĩno
babet voluntatem ſubiectam temptatõni. licet enim vinca
tur temptatõne. que quidem temptatio pꝛeualet admicu⸗
lo infirmitatis vel ignoꝛantie:nihilominꝰ non oĩno ſubdi⸗
ta eſt voluntas peccatoĩmo cum quadam diſplicentia al⸗
licitur.ſed ex peccato in ſpiritũſanctũ quod ẽ ex certa ma⸗
licia oĩno ſubdita eſt voluntas ⁊ ſiue diſplicentia liberi ar
bitrij conſentit peccato. ꝓpteꝛ qð dico.q quedam diſpoſitõ
ad bonum que eſt in libe.arbi.cum peccatur ꝑ infirmita⸗
tem vel ignoꝛantiam:tollitur cum peccat in ſi pm̃ſanctũ.re
linquitur tamen aptitudo potentie que eſt ex vertibilitate

voluntatis ad bonũ:que tollit᷑ peccato dyaboli.

¶Miembꝛũ ſecũdum

Veritur vtrũ homo ſit ſuſceptibilis peniten
tie. Et pꝛimo vtrũ in ſtatu innocẽtie. Scðo
vtrũ in ſatu damnatõnis.Lercio vtrum in
ſtatu beatitudinis.

rticulus pꝛimus

Veritur ergo pꝛimo vtꝝ homo in ſtatu innocẽ
tie fuit ſuſceptibilis penitentie. O ſie videtur.
fuit em̃ poſſibilis ad lapſum ⁊ ad reſurꝛectionẽ
a lapſu. o:mnis talis eſt ſuſceptibilis penitentie: ergo ꝛc̃.
Item eſt pꝛiuatõ pꝛecedens habitum a qua eſi pꝛogreſſus
ad habitum.⁊ eſt pꝛiuatio ſequens habitum.a pꝛiuatione
ſequenti habitũ non fit regreſſio.ſed ſi eſſet regreſſio: poſ⸗
ſet dici de diſpoſito ſiue poſſibili ad pꝛiuatõeʒ ⁊ eſſet vtri⸗
uſqʒ ſuſceptibilis ſcʒ pꝛiuationis ⁊ habitus.ſicut poteſt di
ci de catulo in oꝛtu ſuo ꝙ eſt ſuſceptibilis cecitatis viſus
A ſimili in ꝗꝓpoſito cum homo in ſtatu innocentie poſſibi⸗
lis fuit ad pꝛiuatõnem culpe ⁊ ad habifum gratie reꝑati⸗
une. que quidem gratia eſt gratia penitẽtic.in ſiatu illo fuit
ſuſceptibilis penitentie que eſt curabilis a culpa.ſed cura

bile in intellectu ſuo includit periſtens vulnus.vnde non
niſi de habente infirmitatem dicitur ꝙ eſt curabilis.illud

igitur ſolum eſt curabile in quo eſt vel fuit moꝛbus.igitur
non eſt ſuſceptibilis penitẽtie in quo non pꝛeceſſit lapſus
in culpam: ſicut nec coꝛpus curabile in quo non preceſſit
moꝛbus coꝛpoꝛalis.¶ Item dam̃.ecit deus bominem na
iura impeccabilem. igitur natura inſuſceptibilem penitẽ⸗
tie. Ad ſuſceptibile em̃ penitentie ſequitur peccabile. igit᷑
ad nõ peccabile ſequitur non ſuſceptibile pemiẽtie.¶¶ Itẽ
ratõnalis creatura nõ dicitur eſſe ſuſceptibilis alicuiꝰ qd
nullo modo poteſt ei ↄuenire.igitur eadem ratõne non de⸗
bet dici ſuſceptibilis alicuius in ſtatu aliquo in quo illuo
nullo modo illi poteſt ↄuenire.ſed in ſtatu innocẽtie nullo

lv.

modo poterat bomini ↄuenire penitentia gratia vel virtꝰ:
igitaꝛ in illo ſtatu nullo modo fuit ſuſceptibilis penitentie

gratie vel virtutis. ¶ Rñſio.ꝙ homo in ſiatu innocentie
fuit ſuſceptibilis penitentie. Vnde ↄcedi poſſunt rationes
adducte pꝛo illa parte. ¶ Adillud qð obijcit in ↄtrarium
ꝙ natura vel ꝑſona dicit᷑ ſuſceptibilis penitẽtie que eſt cu
rabilis a culpa.⁊ curabile in intellectu ſuo includit vulnꝰ
pexiſtens ⁊c. Sicendum ꝙ licet curabile includit in intel⸗
lectu ſuo periſtens vulnus: non tamen ſuſceptibile medici
ne vel penitentie que eſi medicina ſpiritualis. Suſceptibi
le enim medicine vel penitentie dicit aptitudinem ad peni
tentiam: ſi contingat cadere in culpam que eſt moꝛbus ſpi
ritualis. Curabile enim dicit aptitudinem ad curam ſiue
ad boc ꝙ curetur:quãti ineſt moꝛbus.⁊ ꝓpter hoc ineludit
moꝛbum periſtentem in intellectu ſuo.i¶ Ao illud dam̃.de
us fecit humanam naturam impeccabilem ⁊c. Dicendũ ꝙ;
impeccabilis poteſt dici negatiue.i.nullo modo poſſibilis
ad peccanduʒ. ſic ſumpto poſſibili:ad impeccabile ſequi
tur inſuſceptibile penitentie. Alio modo poteſt dici pꝛiua⸗
tiue.i.poſſibile ad non peccandum. ſic ſumitur in verbo
dam̃ ⁊ ad impeceabile ſic ſumptũ non ſequitur inſuſcepti⸗
bile penitentie. ¶ Ad hoc quod obijcit᷑.ꝙ aliquid nõ debʒ
dici ſuſceptibile alicuiꝰ in ſtatu aliquo in quo nullo modo
illud poteſt ↄuenire illi.ſicut aliquio nõ debʒ dici ſulſcepti
bile alicuiꝰ quod illi nõ poteſt ↄuenire.Dicendũ ꝙ non eſt
ſimile.qꝛ aliquid nõ poſſe ↄuenire alicui dicit inſuſceptibi
litatem ſiue impoſſibilitatẽ ſuſcipiẽdi ſimpliciteꝛ illud.ſed
nõ poſſe ↄuenire in ſtatu nõ dicit impoſſibilitatẽ ſuſcipien
di ſimpliciter:ſed ad tempꝰſcʒ durante illo ſtatu. ꝓpter qð
nõ ſequit᷑ gratia penitẽtie nõ poteſt ↄuenire alicui exiſten⸗
ti in ſiatu innocẽtie:igit᷑ nõ eſt ſuſceptibile penitẽtie in ſia
tu innocõtie.ex negatõne em̃ ↄuemẽtie ad tempꝰ:infert᷑ ne⸗
gatio ↄueniẽtie ſimpłꝛ.bec tñ dupler eſi.hoc in ſiatu inno⸗/
centie fuit ſuſceptibile penitẽtie.qꝛ ſuſceptibile dicit potẽ/
tiam ad actũ bmõi qui eſt ſuſciꝑe penitentiã. ꝙ igit᷑ dicit ĩ
ſatu innocẽtie poteſt eſſe determiatũ eius qð eſt ſuſcepti⸗
bilis.vel ratõe penitẽtie intellecte:⁊ ſic vera eſt.ꝛ ſic iniel⸗

ligitur pꝛout ponit᷑ in queſtione.vel ratõne actꝰ intellecti:

⁊ ſic faiſa eſt.quia nõ potuit homo ſuſciꝑe gratiam penitẽ
tie in ſtatu innocentie.⁊ ſub hoc intellectu concludit ratõ

pꝛedicta hominem fuiſſe inſuſceptibilem penitentie in ſta⸗

au innocentie.⁊ bene coneedi poteſt.

IArticulus ſecũdus

Veritur vtrum anima in ſlatu damnatõnis ſe
parata a coꝛpoꝛe ſit ſuſceptibilis penitentie.qð
non videtur. dam̃.xvij.c.poſt caſum non eſt an⸗
gelis penitentia: quẽadmodum hommibus poſi moꝛtem.
4 Item augu. de fide ad petrum de damnati
tas eoꝛum talis erit vt habeant in ſe ſemper malignitatis
ſupplicium. nunqᷓ tamen recipere poſſunt bonitatis affe⸗
ctum. quia ſicut illi qui eum xpᷣo nullas in ſe male volun⸗
tatis reliquias habebunt:ita illi ꝗ erant in ſupplicio ignis
eterni: bonam habere nullatenus poterunt voluntatem.
igitur cum nullam habeant voluntatem bonam: non ha⸗
bent voluntatem deſiſtendi a peccato.igitur nõ penitẽt de
peccatis.¶¶ Item moꝛientes in moꝛtali moꝛiuntur ſine pe
nitentia.ſed quales egrediuntur de vita iſta tales ꝑmane⸗
bunt ſemꝑ. vnde Gꝛeg:iiij.li.dyalogoꝝ. qualis hinc quilſ⸗
qꝙᷓ egredit᷑:talis ⁊ in iudicõ pᷣſentatagi viget nunqᷓ pe
nitebunt qui hic nõ penituerũt Cõtra.Sapie.v.de re⸗
pꝛobis dicit᷑.dicent intra ſe penitẽtiaʒ agẽtes. glo. ſuꝑ ills
Penitentiã agentes ſero. ex quo videt᷑.q loquat᷑ de penitẽ
na que eſt doloꝛ de peccatis.illa eĩ ſero acta eſt:quado nul⸗
lius fructꝰeſi.¶ Item aug.de ſide ad pe.dicit de decidente

„.
7

in moꝛtali. habebit penitentiam in futuro ſeculo de malis
ſuis: ſed indulgentiã in ↄſpectu dei nõ inueniet. IJtẽ ange
lus eſt inſuſceptibilis penitẽtie quia incoꝛpoꝛeus.quod aun
tem dicitur incoꝛpoꝛeꝰ:aut pꝛiuat aptitudinẽ ad ↄiũctõeʒ
cũ coꝛpoꝛe:aut ipᷣaʒ ↄiunctõeʒ. Si aptitudinẽ:igit᷑ ꝑ locũ

8 dicit. Aolũ

a cõtrarijs habentes aptitudinẽ ad ↄiunctõneʒ:ſunt ſuſce⸗
ptibiles penitentie.tales ſunt anime damnate ſeꝑate. Si
ↄiunctõeʒ:igitur ſpũs ↄiuncti ſunt ſuſceptibiles peni ten⸗
tie.igit᷑ poſt generalẽ rrectõeʒ repꝛobi erunt ſuſceptibi
les penitentie Ad boc dicendũ.q anime decedentes in
moꝛtali nõ ſunt poſtea ſuſceptibiles penitẽtie.vnde Ecẽ̃s.
xj. Si ceciderit lignũ ad auſtrũ.ibi Hieꝛo. quaſi lignum
ſubito ventis ita moꝛte raperis. 2⁊ vbi cecideris iugiter ꝑ⸗
manebis.ſiue te rigidũ ⁊ trucẽ ſiue miſericoꝛdẽ moꝛs inue
nerit. hoc etiam patet ꝑ auctoꝛitates inductas pꝛo ꝑte iſta
4 Ao id quod obijcit᷑ de verbo illo. Sapie.v. dicent intra
ſe penitentiã agentes ⁊c. Similiter ad illud aug. habebit
in futuro ſeculo.dicendũ ꝙ pemitẽtia dicit᷑ ſtimulꝰſiue coꝛ⸗
roſio vermis conſciente. VInde Ecẽi.vij. Vindicta carnis
impij ignis ⁊ vermis.glo.que incipit quia caro vermis eſt
Sera ſcelerũ penitentia:que in toꝛmentis conſcientiã pec
catoꝛum moꝛdere nõ ceſſat. Erx hac coꝛroſione conſcientie
nũqꝙᷓ; coꝛriget᷑ voluntas.vnde nũqᷓ; habebit᷑ ibi gratia peni
tentie.Vnde aug.de fide ad pe.empꝰacquirendi vitam
eternam in iſta tm̃ vita deus homĩbo dedit: vbi eſſe voluit
etiam penitentiaʒ eſſe fructuoſam.ideo aũt hic penitentia
fructuoſa eſt: quia poteſt hic homo depoſita malicia bene
viuere.⁊ mutata voluntate iniuſta ſimul operaq; mutare:
⁊ in timoꝛe dei gerere ea que placeant deo. quod qui ĩ hac
vita nõ fecerit: habebit quidẽ penitentiaʒ in futuro ſeculo

⁊& malis ſuis: ſed indulgentia in cõſpectu dei nõ inueniet

et ſi erit ibi ſtimulꝰ penitudinis:nulla erit ibi coꝛrectio
voluntatis.hec aug. Ad id qð obijcit᷑ de verbo dam̃ di⸗
centis.ꝙ angelis eſt inſuſceptibilis penitẽtie qm̃ incoꝛpo⸗
reus.Dicendũ ꝙ dam̃.nõ intendit aſſignare cauſaʒ neceſ⸗
ſariam inſuſceptibilitatis penitẽtie.ꝑ hoc qð dicit.q ẽ in⸗
coꝛpoꝛeus: ratõne indignitatis.⁊ hoc ex ↄꝑatõne ad ho⸗
minem. VUnde vult dieere. ꝙ angelus indignus fuit gratia
penitẽtie reſpectu homĩs. eo ꝙ nihil erat in eo infirmita⸗
tis ſicut in homine. Vnde dicit᷑ inſi. uſceptibilis penitentie
quoniã incoꝛpoꝛeus.homo em̃ pter coꝛpoꝛis infirm itateʒ

rticulus tercius
Onſequẽter querit᷑ vtrũ aĩa in ſtatu beatitudi⸗
nis ſit ſuſceptibilis penitẽtie. Et pꝛimo vtrum
ati in patria peniteãt penitẽtia gratie vel vir

—

tute. Secũ ovtrum ſaltem ita peniteant ꝙ diſpliceant il⸗

de trini. ꝙ virtutes cardinales ſcilicet pꝛudentia tpantia
non habe bunt actus imꝑfectos nature qtum ad actus il-

los erit vſus illoꝛum in patria. Vnde dicit augu. pꝛuden⸗
tie erit deo nullum bonũ vel pᷣponere vel equare. IFoꝛtitu⸗
dinis deo firmiſſime adherere.Tꝑantie nullo defectu no⸗
rio dlectari. Juſticie deo regenti ſubdituʒ eſſe. Similiter
dicendũ eſt de penitẽtia ꝙ nò erit in patria qtum ad actꝰ
qui ſunt plangere ↄmiſſa ⁊ ꝓponere emẽdare: ſ qtum ad

aliquẽ actum ꝑfectõꝛc.⁊ foꝛte ſicut eſt de fide.q; actus illiꝰ

ꝛius ſcʒ viſio enigmatica nen manebit in patria:ſed vi⸗

ſio ſimpliciter. que eſt actus illius inqꝙᷓtuʒ ↄmunicat natu

ram ſui generis ſcʒ iuſticie.qui eſt ſoluere debitas gratia⸗
rumactiones pꝛo remiſſione offenſe. Vnde poteſi dici. ꝙ il
la virtus qua penitens facit quod debet in via vindican⸗
do diuinam offenſaʒ in ſe:eadem in patria faciet quod de⸗
bet ſoluendo deo gratias pꝛo offenſe remiſſione. Vnde au
guſ.vlti.de ciui.dei.dicit.q recoꝛdabũtur peccatoꝝ ſuoꝛũ
non qtum ad exꝑientiã ſenſus:ſed qᷓtum ad conſcientiam
ratõnalem. ob hoc vt deo vberioꝛes gratias reddant.dicit
em̃.Obi erit ciuitatis illius ⁊ vna in omnibo inſeꝑabilis

in ſingulis voluntas libera. fruens indeficienter eterno⸗

rum iocunditate gaudiox.oblita culparũ. oblita penarũ.
nec tamen ideo ſue liberatõnis oblita:vt liberatoꝛi ſuo nõ
ſit ingrata. ergo attinent ad conſcientiam ratöõnalem me⸗
moꝛum pᷣteritoꝝ etiam maloꝝ ſuoꝝ.qᷓtum aũt ad exꝑien⸗
tis ſenſuʒ pꝛoꝛſus ĩmemoꝛ.hec aug. Pꝛet. manet qᷓ;tum ad
actus volẽdi penituiſſe vt infra patebit.q¶ Ad illud igitur
uod obijcit. ꝙ penitẽtia eſt qua ↄmiſſa mala plangimus.
Dicendũ ꝙ qᷓtuʒ ad hmõi actꝰnò erũt penitẽtes.¶. Ad ali
ud qð obijcit᷑.ꝙ beatitudo ẽ ſtatꝰ ⁊c. Dicẽdũ ꝙ illa genera
litas bonoꝝ intelligẽda ẽ de bonis que ſunt ſimpliciter ꝑfe
ctionis ⁊ nõ reꝑatõis.quale eſt virtꝰ vel gr̃a penitẽtie.ſal⸗
tem qᷓtuʒ ad actus unꝑfectos.q Ad qð obijcit᷑ ꝙ eadẽ vir⸗
tute vel gratia eſt volutas agendi penitentiaʒ. ſi otingeret
peccare ⁊ nolle peccare.⁊ velle egiſſe penitentiam ⁊ nolle
peccaſſe.ſed velle egiſſe penitentiazʒ eſt a gratia penitentie
⁊c̃. Rñdendum eſt ꝑ interemptõeʒ maioꝛis.velle em peni
tere ſi contingeret peccare eſt a generali iuſticia. ſimiliter
voluntas peccandi. dico in illis qui nũq; peccauerũt. lel⸗
le autem egiſſe penitẽtiam ⁊ nolle peccaſſe: in illis qui pec

cauerunt ẽ a gratia peuitẽtia. dico autẽ de illis qui ſunt in

via.vtrum hoc conueniat exiſtentibus in patria: infra di

cetur. ¶ Ad hoc quod vltimo obijcitur. ꝙ decedẽtes in pe⸗
nitẽtia nullã gratiã habitam in moꝛte amittunt ⁊c. Dicẽ⸗

7

dum ꝙ gratia penitẽtie remanet qᷓtuʒ ad aliquẽ actũ vt di
ctum eſt.vt qᷓ;tuʒ ad actum volẽdi penituiſſe. AUnde põt di
ci.ꝙ ſicut eadẽ fuit fides qua antiqui pfes credider̃t xpm
venturũ in qua moderni credũt veniſſe:ſilꝛ eadem virtute
volunt hic penitẽtes penitere ⁊ volunt in patria penituiſſe
Poteſt igit᷑ dici ſine pᷣiudicio.ꝙ beati qui deceſſerũt in pe⸗
nitẽtia gratia.habẽt gratiam illã in patria.non qtum ad
actum flendi ſatiſſaciẽdi ⁊ hmõi:vᷣ qᷓtum ad actum reddẽ/
di xo gratias pꝛo offenſe remiſſione ⁊ volẽdi penituiſſe ⁊
ſi qui ſunt hmõi.q Ad hoc qð obijcit᷑. ỹ ſi aĩe in quibo eſt
malicia ↄſumata ſũt impenitẽtes.igit᷑ꝛ illi in quibo ẽ gra
tia ↄſumata ſunt penitẽtes. Dicẽdnʒ ꝙ repꝛobi dicũt im⸗
penitẽtes.quia ſunt in voluntate penitendi.ꝓut voluntas
penitẽdi indetermĩate reſpicit omne tempus.vnde dicunt᷑
impenitẽtes.quia neqʒ volunt penitere.neq; vellẽt penitu
iſſe. Heati autẽ non habent aliquid vnde poſſunt penite⸗
re neq; habebunt vnde poterunt.habent tamẽ aliquid vn⸗

tur ſic vtrum beati in patria peniteant penitẽtia gratie v½
virtute. nõ: videt᷑.uij.ſenten. Penitentia eſt virtus vel
gratia qua ↄmiſſa mala cum emẽdatõnis ꝓpoſito plangi⸗
mus ⁊ odimus.hoc beatis nõ ↄuenit.. Contra. beatitudco
eſt ſtatus omniũ bonoꝝ congꝛegatõne ꝑfectus.ſed vbi ali
qua vir tus deficit nõ eſt congregatõ omniũ bonoxꝝ:igitur
vbi deficit virtus vel gratia penitẽtie nõ eſt beatitudo.igi⸗
tur ⁊c.¶ Itẽ ab eadem gratia ſunt volũtas agendi peniten
tiam ſi peccare ↄtingeret:⁊ nolle peccare.⁊ velle egiſſe pe⸗
nitentiã nolle peccaſſe eſt a gratia penitẽtie:igitur 2 velle
agere penitentiã ſi ↄtingeret peccare ⁊ nolle peccaſſe eſt a
gratia penitẽtie.ſed beati nolunt peccare.et ſi contingeret
cos peccare vellent facere penitentiã: igit᷑ habent gratiaʒ
benitẽtie. ¶ Item penitẽtia eſt gratia vel virtus.vt.iiij. ſen
ten. dicit᷑.ſed virtꝰ vel gratia habita nõ tollit᷑ niſi ꝑ pctᷣm: zniai t;
igit᷑ cum poſt finalẽ penitentiã nõ ↄmittit peccatum:beati qnq; penituerũt.comꝑatio igitur opoſitõnis impenitẽ
dui cceſſerunt in gratia penitẽtie adbuc eandem gratiaʒ tie repꝛoboꝛuin 2 penitẽtie beatoꝛum: non eſt niſi qᷓtuʒ ad
habent. 4 Item penitentia 7 impenitentia ſunt oppoſita. hoc ꝙ illi omnino ſunt impenitentes. omnino dico habito
doleia perfecta ſiue conſumata culpa cõſumata funt op⸗ reſpectu ad omne tempus. iſti o penitẽtes. i.volentes pe⸗
poſita:igituꝛ ſi anime damnate in quibus eſt culpa conſu nituiſſe. ⁊ tum ad hunc actum bene concedo ꝙ babẽt gꝛa
mata ſunt oĩno impenitẽtes: anime beate in quiboẽ gra tiam penitentie. . —

tia conſumata ſunt git anime beate habent gꝛa ₰3&
tiam itentie. Knlio line pᷣiudicõ melioꝛis ſentenne Lonſequẽter queri
7 Lcnei cedente in finali penitentia habebũt in patria tur vtꝝ aliqͥ mõ peniteãt aĩe beate de petis ſuis.ſaltem vt
vtell virtus vel gratia. VUnde ſicut babetur ab Augul. x. diſpliceant illis mala que fecerũt. ſic:videtur.creatu⸗

lis eccata que fecerunt. . .
¶ Lirca peimu queri §. j.

¶ Nueſtio

re rationali in conditione eſt indita dileetio boni 2 odium
ſiue diſplicentia mali.⁊ hoe atteſtatur bonitati creature
ratõnalis. hoc aũt non tollit᷑ ꝑ gratiã ĩmo magis pficitur
Vnde vbi magis babundat gratia:⁊ memnoꝛ eſt diſplicẽtia
mali. igitur vbi eſi ꝑfectio gratie: maxime habũudat diſpli
centia mali. 2 mali ſimpliciter: non tm̃ reſpectu nunc vel
tunc:ergo mali ↄmiſſi quocũq; tempoꝛum. igitur anima⸗
bus beatis diſplicent mala fucta in via.4 Item diſplicen
tia mali culpe per ſe loquendo eſt a gratia. igitur vbi ma⸗
ioꝛ babundaãtia gratie: ⁊ maio: diſplicentia culpe.et dico
culpe ſimpliciter ⁊ vbi maxima maxima. ſed in patria eſt
maxuna habundantia gratie:ergo 2c. 4 Item omne quod
placet delectabile eſt illi cui placet.igitur ſi illis placẽt ma
la que fecerunt:illis ſunt delectabilia. Sed vt vnlt augn.
c ciui.dei.Non ideo libe. arbi. non habebunt. quia poſt
peccata eos delectare non poterunt: magis quippe erit li⸗
berum a delectatõne peccandi.vſq; ad delectationem non
peccandi inclinabilem liberatum. Ex hoc patet ꝙ in hoe
ſtat li bertas arbitrij in beatis. ꝙ non poſſunt electari in
peccato. igitur nec poteſt illis placere: igitur diſplicent.
4 Item malicie repꝛoboꝛum atteſtatur placentia ꝑpetra⸗
ti mali.igitur per oppoſituʒ bonitati beatoꝛum atteſtatur
diſplicentia mali ꝑpetrati. Item quanto aliquis plus
accedit ad amoꝛem boni:tãto plus illi diſplicet odit ma
lum. ſeo in patria eſt perfectiſſima adherentia ⁊ amo bo⸗
ni: igitur maximum odium ſine diſplicentia mali.¶ YJtem
omne babena vſum rationis recte conuertens ſe ſuper daã
num ſiue diſpendium boni ſpiritualis. dolet de damno hu
iuſmodi.ſed omnis qui peccauit aliquãdo in quocũq; ſta⸗

tu ſit ſiue vie ſiue patrie: damnũ boni ſpiritualis patitur

mer ito peccati cõmiſſi· igitur dolet de damno bmõi. igitur
anime beate dolent de diſpendio quod incurrerunt ex pec⸗
catis que ↄmiſerunt. ꝙ quicũq; peccauit in quocũq; ſtatu

ſit patitur damnũ caſus ſui:pate: ex verbo Hugo. qui dĩic

Certum eſi ꝙ qui cadit reſurgere poteſti.⁊ nõ ſolum reſur⸗
gere: ſed melioꝛ ꝙᷓ fuit cum cecidit. non tamen melioꝛ poſt
caſum reſurgere potuit qᷓ fuiſſet ſi nõ cecidiſſet.4 Pꝛet. ne
mo in ſpe coꝛrectõnis peccaꝛe debet.quia quod ſemel amit
titur: amplius ipſum non recuꝑatur.quia quicquid adie⸗
ctum poſiea ſuerit pꝛo ꝑticipatione perditi non eſt ipſum
ſed aliud pꝛo ipſo. plus vtiq; eſſet ſi vtrũq; ſimul eſſz. Si
diceretur ꝙ mala cõmiſſa non diſplicent eis.quia dominꝰ?
illa oꝛdinauit in bonum. Contra. Ro. ij. aiunt nos quidẽ
dicere. faciamus mala vt veniant bona: quoꝛum damna⸗
tio iuſta eſt. vbi vult dicere apłus.ꝙ non ſunt facienda ma
la vt veniant bona.igitur nec placere debent mala licet ex
illis pꝛouenerunt bona. 4 Item ſi debent placere mala be
atis quia ex illa bona pꝛouenerunt: igitur ⁊ ſimiliter via⸗

toꝛibus in quibus voluntas nõ eſt ita oꝛdinata ad plenã.
(Konaaucaui⸗ fuit beatis expediens ad bonum pꝛe⸗
mmij:erit illis placitum accepto pꝛeinio. ſed pecca ta electo⸗
rum ſunt eis expedientia ad pꝛemiũ. Ro. vuj. Diligentibo
deum omnia cooperant᷑ in bonum ⁊c.glo. Si qui hoꝝ de⸗
uiant 7 exoꝛbitant:etiam hocipᷣm eis faciet pꝛoficere ĩ bo⸗
num. 4l Iteem peccata ſunt cauſa 2 materia laudis diuine
que eſt maxima delectatõ in patria. VUnde augu. vlti. de ci
ui. dei. Non ſolum ſua pᷣterita ſed etiazʒ oamnatoꝝ eos.i.
bonos ſempiterna miſeria non latebit.alioquin ſi ſe miſe⸗
ros fuiſſe neſcituri ſunt: quõ ſicut nit p̃s. ADiſericoꝛdias
domini in eternũ cantabunt.quo cantico nibil erit ꝓfecto
illi iocũdius ciuitati. Sed miil quoo erit materia vel ra⸗
tio laudis ĩ patria diſplicebit laudatoꝛibo. ergo 1c. 4 Btẽ?
vniuerſitas meritoꝛum placebit beatis.⁊ quicquid opeꝛa
tur vel oꝑatum eſt ad decoꝛem meritoꝛum. ſed dicit Au⸗
guſ. xj.de ciui.dei.iZeq; deus vllum.non dico angeloꝛum
ſed vel bominũ crearet quẽ malum futurum eſſe pꝛeſciſſet:
niſi pariter noſſet quibue eos bonoꝛum vſibus ↄmodaꝛet
atq;ʒ ita oꝛdinem ſeculoꝛum tanꝙᷓ pulcherrimuʒ carmẽ eti⸗
ai er quibuſdam quaſi anthithecis honeſtaret.hec Au⸗
guſti. Ex his patet ꝙ; mala ſimpliciter ſunt ad decoꝛẽ vni⸗
uerſitatis. a ſiinpliciter vt videt mala cuiuſlibet electi ad

lv.

deeoꝛem vninerſitatis meritoꝛum illius. ſed omne quoꝰ
operatur ad decoꝛem vniuerſitatis meritoꝛum placet aſſe
quentibus fructum meritoꝛum. ergo c̃.¶ Ad boc intel⸗
ligendum. ꝙ beatitudo patrie requirit.ꝙ ceus ſolummo⸗/
dofinis ſit voluntatis affectus ⁊ affectionis. et ꝙ ipſe tm̃
ſit ratio volendi diligendi ⁊ velectandi. boc eſt vt nibil ve⸗
limꝰ niſi pꝛopter ipſum. Unde vt Her ñ.dicit in li.de amo
re xi.Quartus gradus dilectionis eſt. qui ſolum eſt ĩ pa⸗
tria. vt homo tm diligat ſe pꝛopter deum. nulla ſit dilectio
niſi pꝛopter ad impletionem volunta tis eius in collatione
delectationis. vnde Werñ. de diligendo deo quoniaʒ ſcri⸗
ptura loquitur deum omnia feciſſe pꝛopter ſemetipᷣm:erit
perfectio vt factura ſeſe quãdoq; confoꝛmet concoꝛdet au
ctoꝛi. opoꝛtet pꝛoinde in eundem nos affectũ quãdoq; trãſi
re. vt quoniam deus omnia eſſe velit pꝛopte: ſemetipᷣm: ſic
nos quoq; nec noſipos nec aliquid aliud fuiſſe vel eſſe veli

mus.nili eq; ꝓpter ipſum. ob ſolam i ius videlicet volun

tatem non nolſiram voluptatem.7 poſt. delectabit ſanenõ
tam noſtra vel ſopita neceſſitas vel ſaciata felicitas: ꝙᷓ ꝙ
dei in nobis de nobis voluntas adimpleta videbit᷑.quod
quotidie poſtulamus cum dicimꝰ fiat voluntas tua.bec
HBerñ. Ecce ꝙ vt vult Herñ. deus ibi eſt im̃ ratõ volendi:
quia nibil volumꝰniſi ꝓpter ipᷣm Similiteꝛ diligendi.qꝛ
nec nos diligimus niſi im̃ ꝓpter ip̃m. ſimiliter delectan⸗
di:quia volemns tm̃ ꝓpter eius voluntatem non ꝓpter no
ſtram voluptatẽ. Cum igitur querit vtrũ beatis diſpli⸗
cent mala que fecerunt.dico ſine pᷣiudicio.ꝙ nullius erit.
nec eſt ibi diſplicentia. Diſplicentia em̃ impoꝛtat conſcien
tiam quãdam ſine motum affectionis: quẽ non video poſ-
ſe contingere vbi erit ꝑfecta beatitudo.vt em̃ dicit auguſ.
Hꝛatus in patria quãtum attinet ad ſcientiam ratõnalẽ:
memoꝛ eſt etiam pᷣteritoꝝ maloꝛum ſuoꝝ qtum ad ex ꝑien
tis ſenſum. ꝓꝛſus ĩmemoꝛ.i.nulla eꝛit memoꝛia qua expia
tur vel ſenciat aliquid:quod nõ poſſet eſſe ſi memoꝛia eſſet
cum diſplicentia voluntatis.⁊ huius ratio eſt:quia nõ cõ
teruntur beati ſuper peccata inqtum ſunt hmõi: ſed inq⸗
tum oꝛdinata ad gloꝛiam bonoꝛuz ⁊ materia laudis. ſicut
patet ex ſupꝛatactis.⸗ Si quereret᷑ ſic.ponatur ꝙ beatus
conuerteret ſe ſolum ſupꝛa peccata in illis figendo conſi⸗
dergtionem: non referendo aliquo modo ad oꝛdinationeʒ
creatoꝛis. nõne etiam diſplicerent: Rñſio. ꝙ talem ↄuer⸗
ſionem non ſuſtinet ꝑfectio gloꝛie.ꝑſectio aũt gloꝛie ſicut
nõ ſinit aliquid velle vel diligere niſi ꝓpter pꝛimũ bonum
ſimiliter nec intueri niſi vt eſi oꝛdinatum ab ipo. ſic nul⸗
la intuentur niſi vt ſunt mateꝛia laudis.vnde ſtatus bono

rum requirit. vt neq; qtum ad effectum neq; tum adin⸗

tellectum deſiliat beatus extra pꝛimuʒ. vnde Herñ. ad en⸗
genium ſuꝑ illuo Ephe. ij. vt poſſitis ↄpꝛebendere cũ om⸗
mibus ſanctis.que ſit longitudo latitudo 2 ꝓplundum. 126
poſſumꝰcum dei ſimplicitate vtendere. cum ↄtendimus cõ
pꝛehendere vnum:occurrit nobis veluti quadruplicatum
cum aũt videbimꝰfacie ad faciem: nõ væſiliet facies mẽtis
noſtre in ſuam pluralitatem: ſed colliget ⁊ confoꝛmabit ſe
vnitati illi: vt vna vni reſpondeat facies faciei.m ꝙ dicit
ps. Exquiſiuit te facies mea faciem tuom dñe requiram.
. Concedo ergo ratõnes que ꝓ hac ꝑte poſite ſunt. 4 Ad
pꝛimũ quod obijcitur ꝓ alia ꝑie.ꝙ nature ratõnali indita
eſt dilectio boni ⁊ diſplicentia mali.qð non tollit᷑ ꝑ gẽ̃am
ſeo ꝑficitur. Dicendũ ꝙ renera indita ſunt anime ratõna:
li amoꝛ boni⁊ odium inali ſiue diſplicentia.⁊ vt vtrũq; eſt
ꝑfectibile eſt grana ſed differenter. quia amoꝛ boni vt eſt
ꝑfectibilis gratia imꝑfecta ꝑfecta.i.gratia vie ⁊ patrie.
fed odium mali vt eſt ꝑfectibile gratia imꝑfecta ⁊ euacuan
dum gratia ꝑfecta.euacua ndũ dicit qtum ad exitũ ĩ actũ.
ratio paret er dictis.quia omnia oſi iderant᷑ a beatis vt bo
na 7 oꝛdinata. 4 Ad id quod obijcit. ꝙ diſplicentia pcti ẽ
a gratia.igitur vbi eſt amoꝛ gratia ⁊c. Dicendũ ꝙ h̊ tenet
ſumpta gratia vnifoꝛmiter ſcʒ pro gratia vie. ¶ Ad illud
quod obijcit᷑ · ꝓ omne quoð placet delectabile eſt ⁊c. Dicẽ⸗

dum ꝙ petᷣa nõ placẽt illis. vnde nõ ſunt illis delectabilia.

Si inferat. igitur diſplicent: dicendũ ꝙ nõ ſequit. Ad ne/

4

gatiuam em̃ nõ ſequit᷑ pꝛiuatiua.nõ em ſequitur nõ videt
ergo eſt cecus.Sicut em̃ catulꝰante non diem nõ eſt dicẽ
dus cecus aut videns.quia nõdum eſt tem pᷣaptum vel de
bitum videndi:ſimiliter beatis neq; placent mala ꝑpetra⸗
ta neq; diſplicent. diſplicent dico pꝛiuatiue:bene difſ⸗ plicẽt
negatiue.i.non placent.ſtatus em̃ ille nõ ↄpatitur diſpli⸗
centie alicuius mali.⁊ eſt ratio vna.vnifoꝛmis ⁊ omnimo⸗
dus motus in ſumme delectabile. quia oĩno 7 vnifoꝛmiter
mouetur anima a ſpiritu ⁊ affectu in ſũme ſibi delectabile
emper ⁊ ſine aliqua alternatõne pleniſſime velectat᷑.In
de nullo modo eſt ſuſceptibilis penitentie ſiue dilſi plicentie
ſiue affectõnis contrarie. Pꝛet.alia eſt:quia ſolum intue⸗
tur ibi vel qnod bonum eſi abſolute:vel quod habet ratio⸗
nem. 4 Ad id quod obijcitur. ꝙ placentia peccati atteſtat᷑

malicie repꝛoboꝛum:2 diſplicentie bonitati bonoꝝ. patet

rñſio er dictis. diſplicentia aũt mali non atteſtat᷑ bonitati
ↄpꝛehenſoꝛis ſed ſolum viatoꝛis:qui conſiderat malum vt
malum: non vt eſt oꝛdinatum in materia laudis dei.q Ad
id quod obijcitur. ꝙ quãto plus accedit quis ad amoꝛem
boni:tanto plus diſplicet illi malum ꝛc᷑. Dicendum ꝙ hec
eſt falſa.acceſſus enim ad amoꝛem boni ſacit elongationẽ
a malo ⁊ maioꝛ acceſſus maioꝛem elongatönem. Unde be
ati marime ſunt elongati a malo. Illa tamen elongatõ nõ
inducit diſplicentiam. tum quia ſtatus beatitudinis non
cõpatitur diſplicentie alicuius:tum quia non eſt ibi con⸗
uerſio ſupꝛa malum inq;tum malum. 4 Ad quod obijcit᷑.
omne vtens ratõne ↄuertens ſe ſupꝛa damnuz ſuum ſa cz
ſpirituale dolet ⁊c. Dicendũ beati etſi ↄuertant ſe ſupra
mala:non ↄuertunt ſe ſuper illa pꝛout ſunt vel fuerũt dam
nifica ſiue nociua:ſed magis pꝛout occaſionaliter ſunt ex⸗
pedientia ⁊ cooꝑatiua in bonum. quia vt motiua ad deum
diligendum ⁊ materia laudis dei. quia conſiderant mala
ſua beati vt remiſſa diuina miſericoꝛdia: alioꝛum vt puni⸗
ta diuina iuſticia.quoꝛum vtrũq; eſt ratio diligendi ⁊ lau

tabitur iuſitus cum viderit vindictam.
8 —

en tercium

Onſequẽter queritur de ſi ubiecto penitentie
ſcʒ in qua vi anime ſit penitentia virtus. Et
pꝛimo querit᷑ vtrũ ſit in vna vel in pluribus
Scðo dato in vna que eſt illa.

rticulus pꝛimꝰ

Irca pꝛimũ pꝛocedit᷑ ſic.2 videtur ꝙ ſit in plu⸗
ribus ſiue in qualibet. In alia z alia vi. eſt vir⸗
us caſtitatis 2 virtus foꝛtitudinis.quia hec in
ira cibili: illa in concupiſcibili. Sed vt dicit phᷣus. Qui
ſuſtinet pericula ⁊ co ipo gaudet foꝛtis eſt.qui auteʒ triſta
tur timidua. Similiter qui remouetur a voluptatibo cor⸗
poꝛalibus ⁊ hoc ipo gaudet:caſtus eſt. qui autem triſtat᷑:
incontinens. Ex his videtur. q; eiuſdem eſt virtutis gaudi
um de bono ſuo? triſticia de eius oppoſito.igituꝛ cum hoc
ſit generale in ſingulis virtutibo.virtutes antẽ diuerſe di⸗
uerſarum ſunt viriuʒ anime:in di ueꝛſis viribo anime.imo
in ſingulis in quibo ſũt ipᷣe virtutes:eſt ipa triſticia de op⸗
tis. hmõti aũt triſticia eſt virtutis penitẽtie: igitur vir⸗

dandi deum:⁊ ſimiliter exultandi in domino.quia p̃s. Le⸗

poſi
tus penitentie eſt in ſingulis viribus anime. 4 JZtem Zla.
xvij. Venter meus ad moab quaſi cithara ſonabit. Intly.
venter ſenſus meus ↄuerſus ad moab penitenteʒ quaſi ci⸗
thara ſonabit plangendo luctũ.Et dicit ibi glo. Sicut ci⸗
thara ſonitũ ↄpoſitũ nõ emittit ſi vna coꝛda rupta fuerit:

ſic ſpũalis vẽter ꝓphe ſi vna virtutũ coꝛda defuerit dulces
melodias non reſonabit. Scom hoc patet ꝙ ex hoc ꝙ ali⸗

quis reſonet luctum melodie plangendo peccata alioꝛum
Juia ibi loquit᷑ textus⁊ glo.de planctu opaſſionis ꝓ pctis
alioꝛum:neceſſe eſt in hoc planctu ↄcurrere omnes vᷣtutes
multofoꝛtius vt videtur debent ↄcurrere in planetu ꝗpꝛio⸗

rum peccatoꝝ.ſed conſtat ꝙÿ nõ requirit᷑ ocurſus virtutum

niſi illarum que ſunt in illis viribo in quibo eſt hmõi plan

ctns: igitur cum virtutes ſint in ſingulis viribus.2 plan⸗

ctus iſte ſimiliter erit.ſed iſie planctus eſt virtutis peniten

tie:igitur virtus penitẽtie eſt in omnibo viribo. 4 Iem vt
vult phᷣus ꝑ obiecta cognoſc
Vnge ſᷣm diſtinctõem actuũ:ẽ diſtingueꝛe ð potentijs. ſed
penitentie tria ſunt oꝑa.ieiuniũ.oꝛatõ.laꝛgitio elemoſine
ĩmo hec ſunt opera vnius partis penitentie quia ſatiſfacti
onis:ieiuniũ autẽ quo punitur peccatoꝛ 2 quo vindicatur
dxlectatõ peccati.vt videtur eſt in iraſcibili cuiꝰeſt ſurge⸗
re in vindictã ⁊ punitõeʒ. Oꝛatio eſt ipᷣius ratõnalis quia
oꝛatio eſt aſcenſio intellectus ad deũ vt dicit Damaſ. Ele⸗
moſine largitio que eſt opus pietatis et miſericoꝛdie: eſt
ipᷣius concupiſcibilis. hec autem opera eliciuntur ab his
tribus viribus mediante penitentia:igitur penitentia de⸗
terminat ſibi has tres vires in quibus eſt. igitur non dicẽ
da eſt eſſe in vna vi ſed in pluribus.¶ Item quecũq; ſunt

talia quoꝝ vnum eſt deſtructiuũ alterius ↄmunicãt in ma

teria ſiue in ſubiecto in quo ſunt. Ex hoc em̃ eſt deſtructio
vnius per alterum: quodlibet ineſt eidem cui alterum in⸗
fuit. igitur cum vicium nõ determinat ſibi vnam vim tm̃ ĩ
qua eſt ſed ⁊ om̃i(omnes em̃ vires ſunt ſubiecta vicioꝛuʒz)
igitur cum penitentia Pꝛie ſit virtus deſiructiua peccato
rum: erit ſimiliter in omni vi.4 Item precta iuſticia duo
requirit.oꝛdinatõeʒ in bonũ:⸗ declinatõeʒ a malo. Secli
natio a malo eſt ꝑ penitentiã:quia penitẽtia eſt ↄmiſſa fle⸗
re ⁊ iterum flenda nõ ↄmittere. oꝛdinatio ad bonũ eſt per
aliquas virtutes.ſed minoꝛ eſt ↄuenientia maloꝛuʒ q; bo⸗
noꝛum:bonum em̃ eſt indiuiſibile.malum multiſaꝛiũ. Pꝛe
terea.virtutũ eſt ↄnexio ⁊ enitas nõ aũt vicioꝝ. Si igitur
virtutes requirunt multas vires in quibus babeant elſe. ſi
cut pꝛudentia in ratõnali:tꝑantia in concupiſcibili: foꝛti⸗
tudo in iraſcibili.igit᷑ multofoꝛtius vicia requirunt plu⸗
res in quibus ſunt. ſed virtus tollens vicia vel peccata ha
bet eſſe in vi in qua eſt peccatũ quod ꝑ eam tollit᷑: igit᷑ cuʒ

virtute penitentie tollu ccata: virtꝰ penitentie
habet eiſe in omni vi¶¶C ontra.penitẽtia virtus eſt habi⸗
tus quidã oiſcretus ſingularis inꝙᷓtũ conſiderat᷑ vt ens

in illo penitẽte vel illo.quod aũt tale eſt nõ poteſt eſſe ĩ ſi ub
ſtantijs diuerſis:igitur ſi eſt in hac vi ꝑticulari vt in ſubie
cto:non põt eſſe in alia.quia ſi hoc:vel ſequeret᷑ ꝓ idẽ aetꝰ
eſſet in diuerſis ſubiectis ſimul ⁊ ſemel: vel trãſſerret ſe
a ſubiecto in ſubiectum. quoꝛum vtrũq; eſt impoſſibile.vt
enim dicit Hoetius. Accidẽtia ſunt indignantis nature.
ꝑimi poſſunt:ꝑmutari aũt nequaq;. 4 Item differt habe⸗
re penitentiã ⁊ fructuʒ penitẽtie. vnde Hugo. Si doles vt
impꝛobas malũ quod feciſti:penitentiã habes. Circũſcri⸗
pto igitur fructu penitẽtie ſiue actu fructus:dolere ⁊2 ĩipꝛo
bare malum ↄmiſſuʒ dicit actũ penitẽtie:ſed dolere de pee⸗
cato iſto vel illo cũ hec diuerſitas ſit naturalis: non ponet
aliquã differentiã ꝓpter quã neceſſe eſt doloꝛẽ ſic diuerſifi⸗
catum eſſe in diuerſis viribo.igit᷑ ꝓpter hanc diuerſitatem
naturalẽ tm:non ponet᷑ actus penitẽtie eſſe in diuerſis vi⸗
ribus neq; habitus eſſe in diuerſis. ergo penitẽtia non eſt
in pluribo viribo vt in ſubiecto. O ↄcedimꝰ. 4 Ad ob⸗
iecta vᷣo otra hec infra reſt pondebit. d
rticulus ſecũdus
Vppoſito ꝙ hec ſit in vi vna.Conſequẽter que⸗
ritur que ſit illa.ꝙ in accidẽtali.videt᷑ ſi ie · Op⸗
poſita nata ſunt fieri circa idem. ſed triſticia et
leticia ſiue delectatio ſunt ↄtraria:igitur eꝛunt in eodeʒ vt
in ſubiecto. ſed leticia ſiue delectatio eſt in concupiſcibili:
igitur triſticia in eadem. ſed ſi triſticia et leticia ſimplici⸗
ter ſunt in eadem vi triſticia de peccato ⁊ leticia de otra⸗
rio erunt in eadẽ. ſed triſticia de peccato eſt penitẽtia: igit
⁊c· ¶ Item cuiꝰ eſt delectari ex pᷣſentia delectabilis eiuidẽ
eſt triſtari de pᷣſentia oppoſiti. ſed concupiſcibilis ẽ delecta
ri de pᷣſentia boni gratuiti:igit᷑ eius ẽ triſlari de p̃ſentia cõ
trarij ſcʒ peccati. ¶¶ Item delectari de bono initũ bonũ ẽ.
eſt ꝓpꝛie virtutis caritatis:igitur triſari de malo inqtum
malum eſt erit eiuſdem. quia vt dicit Moetiꝰ.virto ſeſe di⸗
ligit aſpernaturq; contraꝛiũ.ſed triſlari & maloẽ penitẽ⸗

ũtur actus ⁊ ꝑ actus potẽtie.

6

9
6
ſi
19

3

QNueſtio
tie virtutis.igit᷑ eſt in eodeʒ genere potẽtie in quo ẽ cari
tas. Iteʒ in eadeʒ vi eſt dilectio boni ⁊ odiũ mali.ᷣ di
lectio boni eſt in concupiſcibili.igit᷑ ⁊ odiũ mali.Sʒ.iiij.
li.ſent.xiiij.di.dici. IJHla vera eſt pnĩa que peccatũ abo⸗
let. qʒᷣ illa ſola facit que ſcelus coꝛꝛigit. Ala vo ſcelꝰ cor⸗
rigit que odium cõmiſſi crimis ⁊ ↄmittendi cũ deſiderio
ſatiſſaciẽdi affert.¶ Iteʒ Augꝰ. pctm eſt ita voluntaꝛũ
ꝙ ſi nõ eſſet voluntariũ nõ eẽt peccatũ.ſᷣ eideʒ vi bñt in⸗
eſſe ↄtraria.igit᷑ ⁊ viꝛtus eſt in volũtate.igit᷑ ⁊ pnĩia cum
ſit virtus.igit᷑ ſi volũtas ẽ ipſius ↄcupiſcibilis ſine ipa.
igit᷑ ⁊c.q Itẽ videt᷑ ꝙ ſit ĩ ſola ↄcupiſcibili ſic. In natu⸗
ralibus ita eſt.ꝙ ea virtute qua aligꝗd mouet᷑ ĩ vnuʒ op⸗
poſitoꝝ ſm diſſfeꝛentiaʒ ſitus:declinat a reliquo.ð.ꝗ.ea
virtute qua mouet᷑ leue ſurſuʒ: illa eadeʒ declinat ad de⸗
oꝛſum.igit᷑ a ſimili in ſpũalibo.ea virtute qua ꝗs mouet᷑
in bonũ:illa eadeʒ declinat a malo.ſ̊ in cõcupilcibili in⸗
foꝛmata mouet᷑ aligꝗs in bonũ.igit᷑ illa eadeʒ infoꝛmata
declinabit a malo.igit᷑ vterqʒ habitus ⁊ quo mouet᷑ ĩ bo
nũ ⁊ quo ⁊clinat᷑ a malo:eſt in cõcupiſcibili.igit᷑ ſi vir⸗

tute pniĩe ſolũmodo declinatur a malo: pniĩa —
concupiſcibili.ſiłr ⁊ illa ſi mouet᷑ ĩ bonů. ¶ Cõtra.tres

ſunt motiue.rõnalis.concupiſcibilis.iraſcibilis.ſᷣ ↄſen⸗
ſus vis rõnalis ſufficit ad peccatum. igit᷑ põt eẽ peccatũ
⁊ nõ in concupiſcibili.igit᷑ ⁊ pnĩa.igit᷑ nõ ſemꝑ eſt pnĩa ĩ
concupiſcibili. E aũt ſit in iraſcibili videt᷑: quia appe
titus vindicte eſt in iraſcibili.̊ hoc ẽ virtutis pnĩe vt di‚⸗
cit Augꝰ.in li.de pnĩa.quia pnia eſt quedam dolẽtis vin
dicta:puniẽs in ſe qð dolet cõmiſiſſe.igit᷑ pnia ẽ ĩ iraſcibi
li.¶ Item Sacrificate ſacrificiũ iuſticie. Glo.ꝗd iuſtiꝰ
q vt ſuis quiſq; peccatis potius qᷓᷓ alienis iraſcatur.ſeq;
puniens ꝑ pnĩam ⁊ ſatiſfactioneʒ deo offeꝛat᷑. Ex h̊ habe
tur.ꝙ a virtute pnie iraſcit᷑ ſibi penitẽs ⁊ ſeſe punit. ſed
iraſci eſt vis iraſcibilis.q ISteʒ 'm Aug.penitere eſt pe⸗
nam tenere.ᷣ vis que penam tenet ⁊ ſuſtinet eſt iraſcibi⸗
lis.¶! Item pnia virtus non ſolum reſpicit culpaʒ inq;/
tum culpam:ſᷣ vt eſt in ſubiecto.ſ.homĩe.qui offendit vt
puniatur ⁊ per punitioneʒ fiat emenda.⁊ hec duo habẽt
in.iiij.ſent᷑.vbi dicit᷑.ꝙ pniĩa dicit᷑ a puniendo.⁊ ꝙ ꝑ peni
tentiã mala plangimus cum emendatiõis ꝓpoſito.ſᷣ vis
cuius eſt punire eſt iraſcibilis.q̊ ⁊c.¶ O aũt ſit in rati⸗
onali videt᷑.Ro.viij. Spiritus poſtulat ꝓ nobis.Spũs
aũt ille appellatur ſyndereſis a Hiero.qui ſemꝑ remur⸗
murat cõtra malũ.ſᷣ gemere eſt motus pnie.q̊ motus pe⸗
nitentie eſt in illo ſpiritu.i.ſyndereſi.igit᷑ pnia que habi⸗
tus illius motus eſt in ſyndereſi:eſt in rõnali vi.igit᷑ ⁊c̃.
bac eadeʒ ratione videtur ꝙ ſit in ſyndeꝛeſi.ꝗ Item pᷣs.
Sper a in dño qm̃ adhuc confiteboꝛ illi.Glo.i.de pecca⸗
tis agam pnĩaʒ. Et vt habetur in glo.ibi: Quare triſtis
es aĩa mea.ratio confoꝛtat aĩam ſenſualeʒ. Ex his vide
tur ꝙ pnĩa eſt in rõnali:exquo ratio conſulando ſenſua⸗
litateʒ dicit ſe facturã pnĩiam Kaſo⸗Liren hoc diuer
ſi diuerſa ſentiũt. Quidam.n.ponebant hanc queſtionẽ
nullam eſſe.dicentes ꝙ quelibet virtus eſt in qualibet vi
aĩe.cum hoc ponẽtes ꝙ potentie aĩe ſunt vna eẽntia: ſed
diuerſe relatione ad oꝑa diuerſa.pret᷑.ponũt omẽs viꝛtu
tes in vna aĩa eſſe vnũ ⁊ idem: ſ diueꝛſe dicũtur ſᷣm oꝑa
diuerſa.Sed hec poſitio duo falſa pomi.vnũ eſt ꝙ potẽ
tie aĩe ſunt eadeʒ eẽntia.aliud ꝙ omẽs virtutes ſunt idẽ
habitus diſtincti tm̃ ex relatõne ad opera diuerſa.Et qꝛ
hec opinio eſt rationi diſſona:diffinitioni phᷣoꝝ ⁊ docto
rum ſacre ſcripture cõtraria:a fundamẽti ſacre ſcriptuẽ
ꝓ magna parte ſubuerſiua:merito eſt repꝛobanda. De
his aũt alibi eſt inquirendũ.il Alij ponebant ꝙ peniten
tia circuit omẽs vires: quia omĩa peccata expellit ⁊ oĩa
deflet.⁊ qm̃ ad fletum ꝑfectum concurrit motus oĩm vi⸗
rium:volebant ꝙ pnĩa in omnibo viribus eſſet ſicut iuſli
cia generalis.Et hoc nitunt᷑ confirmare ꝑ glo.ſuꝑ illð:
Venter meus ad moab ⁊c̃.ſa.xvj. Sed hec opinio eſt
oĩno impꝛobabilis.quia cum penitentia ſit vnus habitꝰ
neceſſe eſt ꝙ determinet ſibi vnum ſubiectũ. In hoc autẽ
cipiunt᷑ ꝓ actum ꝓpꝛium ⁊ ſpẽaleʒ penitẽtie non conſi⸗

w.

derant.qui non omĩs:ſ̊ alicuiꝰvirtutis ſpecialis.Pret᷑
hoc decipit eos.ꝙ pnĩa ab omnibus virtutibo imꝑatur.
vnde eſt ꝙ ad luctum pnie omẽs vntutes concurrunt cõ
nerxe.: Alij ponebant ꝙ eſt in rationali motiua.quia cũ
actus iuſticie qui eſt reddere vnicuiq; qð ſuum eſt. ꝓpꝛie
ſit ipſius rationis.quia iſte actus eſi iudicialis.⁊ ratõ ẽ
iuder in regno aĩe: videtur eis ꝙ iuſticia eſt in rationali
vt eſt iuder.ſicut pꝛudentia eſt in eo qð eſt vt dux ſiue cõ
ſiliarius.⁊ qm̃ ratio vt iudexr imꝑat toti aĩe.hinc eſt: ꝙ
iuſticia cardinalis dicit᷑ omẽs vires aĩe circuiſſe.⁊ hinc
eſt qð continet habitus virtutũ qui vident᷑ ad affectõneʒ
ꝑtinere ſicut obedientiã ⁊ pnĩam. ⁊ hinc eſt ꝙ penitẽtia
eſt in vna vi:tamen multas videt᷑ circuire.⁊ ideo in rati⸗
onali eſt vt eſt regitiua iraſcibilis ⁊ ↄcupiſcibilis.vt mo
ueat concupiſcibileʒ ad gemendũ ꝓ culpa:⁊ iraſcibilem
ad puniendum ipſam aĩam ꝓ eadem. Hec aũt poſitio ñ
videt᷑ vera:quia vis rõnalis non eſt ratio que imꝑat toti
anime:neq; que regnat in regno eius. Pret᷑.rõnal moti
ua mouet vim inferioꝛeʒ non concupiſcibileʒ ⁊ iraſcibilẽ
que vna cum ipſa condiuidit vim motiuam ⁊ motaʒ. ſed
li.ar.mouet illas tres.⁊ ille mote mouent vires inferio⸗
res que ſunt mote tm̃.4¶! Aliter ̊ videtuꝛ dõm. Ad illoꝝ
geuidentiam que tacta ſunt nõ.ꝙ motiue aĩc rationalis
diuiſio eſt in voluntatem naturaleʒ ⁊ li.ar.voluntas.n.
diuidit᷑ in voluntatẽ naturaleʒ que eſt reſpectu bonoꝛuʒ
notuꝛalium:que non poſſumus nõ appetere.ſicut ſunt eẽ
viuere ⁊ intelligere.⁊ voluntateʒ rõnaleʒ que ẽ reſpectu
bonoꝝ nõ naturaliũ:que poſſumus velle ⁊ nõ velle.que
ſunt in nobis finis ⁊ eoꝝ que ſunt ad fineʒ. Rõnalis ſᷣm
ꝙ motiua eſt cognitiua boni ⁊ diſcretiua oꝑabiliũ. Vis
enim rõnalis diuidit᷑ in cognitiuaʒ que eſt cognitiua ve⸗
ri ⁊ ↄtemplatiua entium:⁊ in motiuaʒ que eſt cognitiua
boni ⁊ diſcretiua oꝑabilium.vñ Damalſ.Rõnale boc cõ
tem platiuũ:hoc eſt actiuũ.ↄtem platiuũ eſt qð excogitat
vt habent entia.actiuũ eſt conſiliatiuũ qð determinat in
actibus rectam rationeʒ. Voluntas igit᷑ rõnalis ⁊ ratõ
vt eſt cognitiua boni ⁊ diſcretiua oꝑabilium: concurrũt
in ipſo li.ar.vnde Damaſ.ↄiugate ſunt cognoſcitiue viꝛ
tutes ⁊ vitales in eodeʒ.⁊ vocat vitales motiuas.vnð di
cit li.ar.appetit:li.ar.vult:li.ar.inquirit:li.ar.ſcrutat᷑:
li.ar.impetũ facit:li.ar.agit. Dicit᷑ autẽ appetere ⁊ velle
q;tum ad voluntateʒ. Inquirere ⁊ ſcrutaꝛ qꝙᷓtũ ad ratõʒ
diſcretiuam. Impetere ⁊ agere qᷓtum ad executõʒ volun
tatis ſiue voliti ⁊ iudicati.Dicendũ igit᷑ ꝙ in illa vi mo⸗
tiua in qua cõiugate ſunt ratio diſcretiua ⁊ volũtas.i.ĩ
li.ar.eſt virtus pnĩa.hec eſt.n.pꝛima motiuaꝝ im ꝑantis
non im ꝑata ſicut vult Cri. Syndereſis auteʒ etſi inſti
gat ad bonum ⁊ remurmuꝛat ðↄ malum: non dicit᷑ eſſe de
numero motiuaꝝ imꝑantium:quia inſtigatõ eius non ẽ
imperium.non eniz habet effectum ſemꝑ ſua inſtigatio.
Dicendum eſt igit᷑.ꝙ in li.ar.eſt virtus penitẽtie ſicut ⁊
alie virtutes.Si enim ponantur virtutes eſſe in imꝑan
tibus ⁊ imꝑatis ſcʒ rationali concupiſcibili iraſcibili:di
co ſicut in ſubiecto ſequit᷑ neceſſario ꝙ non eſt prima ex⸗
peditio potentiarum a virtute gratuita: nec prima virtꝰ
mouendi meritoꝛie: ſed potius a natura.quia exquo he
inferioꝛes ſcilʒ rationalis concupiſcibilis iꝛaſcibilis im⸗
ꝑate mouentur:ſi in ipſis eẽnt virtutes vt in ſubſtantijs
ꝓprijs ⁊ primis virtus gratuita ageꝛet imꝑata a natuꝛa
7 non ageꝛet non imꝑata. Pret᷑.li.ar.eſt facultas ratio⸗
nis ⁊ voluntatis qua bonum eligitur gratia aſſiſtẽte ⁊c.
hec autem aſſiſtentia eſt ꝑ modum aſſiſtentie qua ꝑfectõ
ſiſtit in ꝑfectibili.⁊ tunc eſt in illo ſicut in ſubiecto. Non
eſt enim rationi conſonũ.qꝙ vis inferioꝛ etiaʒ adiuta gra
tia erigeret vim ſuꝑioꝛem in actum:cum nullum babeat
in illud imperium nec inclinatõneʒ pᷣ econuerſo. ꝓpter h̊
nenda eſt virtus ſimpliciter ⁊ quelibet in primo moti
uo vt in ſubiecto.bene tamen ponende ſunt viꝛtutes ĩ vi⸗
ribus imꝑatis ſicut notina in motis.4¶ Ad hoc qð obij
citur.ꝙ leticia ⁊ triſticia ſunt in concupiſcibili.ſᷣ triſtaꝛi
eſt virtutis pnie ⁊c. Dicendũ ꝙ non ſequit᷑quia hac ra⸗

1

tione poſſet concludi ꝙ pnĩa eſt in omni alia vi vel potẽ⸗
tia.quia vnaqueqʒ vel gaudet habitui ſui boni triſtat
tc carentia.ſ̊ ſequeret᷑ ſi diceret᷑ triſtari ſiue triſticia eſt
in concupiſcibili vt in prima motiua. Igit᷑ ſi triſlari ſiue
triſticia eſt virtutis pnĩe:pnĩa eſt in eadeʒ.̊ prima falſa
eſt.¶l Ad aliud qð obijcit᷑ꝙ delectari de bono inqᷓtũ bo⸗
num eſt: 1 triſtari de malo inqᷓtum malum eſt.eſi ſolius
caritatis. Dicenduʒz ꝙ etſi hoc ſit verum: non tamen eſt
ſolius caritatis delectari de boc bono: triſtaꝛi de eiꝰ op
aſico ſingulaꝝ virtutum. vnaqueq;.n. virtus conde⸗
ectat᷑ bono ſuo triſtatur de eius opoſito. 4l Ad illud
quod obijcitur.ꝙ in eadeʒ vi eſt dilectio boni ⁊ odiũ ma⸗
li. ⁊ dilectio boni eſt in concupiſcibili ⁊c. iam patʒ reſpõ
ſio.quia ſi dilectio boni eſt odium mali ſicut in concupi⸗
ſcibili:non ſunt in ea vt in primo motiuo.¶ Ad alið qð
obijcitur. ꝙ peccatum eſt ita voluntariũ ⁊c᷑. Oicendũ ꝙ
hoc intelligitur ſᷣm ꝙ voluntariuʒ dicitur a voluntate qᷓ
eſt li.ar.non que eſt cõcupiſcibilis motiue ⁊ mote.⸗ Ad
boc quod obijcit.ꝙ ea virtute qua aliquid mouet᷑ ĩ vnuʒ
oppoſitoꝛum ᷣm differentiam ſitus ⁊ declinat a reliquo.
⁊ ita vteꝛqʒ habitus ſcilʒ quo quis mouetur in bonum ⁊
quo declinat a malo erit in concupiſcibili. DSicenduʒ vt
ſupra quia concupiſcibilis mouetur imꝑata a li.ar.vñ
in li.ar.ſunt habitus ꝗꝓpꝛie⁊ vt in ſubiecto ꝓpꝛio expedi⸗
entes ⁊ oꝛdinantes actus virium inferioꝝ ſcilʒ rationa
bilis concupiſcibilis ⁊ iraſcibilis.¶ Ad ea quibo videt
oſtendi ꝙ eſt in vi iraſcibili:quia in vi iraſcibili eſt aꝑpe
titus vindicte. DLDicendum ꝙ appetitus vindicte pro qua
eſt actus virtutis eſt li.ar.ſiue roluntatis li.ar.⁊ eſt vis
iraſcibilis.voluntatis li.arbi.eſt vt primo mouentis ad
actum vindicatõis:vis iraſcibilis eſt vt exequentis actũ
vindicationis.vnde li.ar.mouet vim iraſcibilẽ ad actuʒ
vindicte.Iraſcibilis ſurgit in actum ipſum.virtus autẽ
ꝓprie eſt primi mouentis ſiue imꝑantis:non exequentis
quod imꝑatum eſt. Ex bhoc patet reſponſio ad alið qð
arguitur ex glo.illa:quid iuſtius qᷓ; vt ſuis quiſq; iraſca
tur peccatis ⁊c̃.quia li.ar.eſt iraſci vt primo mouentis.
quia eius eſt vt decernentis ⁊ volentis iraſcibilem moue
ri contra mala ⁊ inſurgere in vindictam maloꝝ.Jralci⸗
bilis eſt exequi actum tecretum ⁊ volitum a li.ar.4! Ad
aliud quod obijcit᷑.ꝙ penã tenere ⁊ ſuſtinere penã pꝛout
eſt actus penitentie virtuns:eſt ipſius penitẽtis.non tm̃
alicuius vis anime:immo potius ipᷣius ꝑſone.4 Ad il⸗
lud quod obijcitur.q vis iraſcibilis eſt punire ⁊c̃.pʒ re⸗
ſponſio.quia vt punitio eſt actus virtutis eſt li.ar.⁊c̃.vt
tactum eſt. Aeu e⸗ vident᷑ oſtendere ꝙ ſit in ratio⸗
nali ſic eſt rndendũ. Ad hoc quod pꝛimo obicit᷑. ꝙ ſpũs
poſtulat pro nobis gemitibus inenarrabilibo Rom.viij.
Spũs ille dicitur ſyndereſis que eſt in vi rationali.Di⸗
cendum ꝙ; ſyndeꝛeſte non eſt in vi ratõnali ſᷣm ꝙ vis ra⸗
tionalis diuiditur contra concupiſcibileʒ ⁊ iraſcibilẽ:qꝛ
eſt quoddazʒ motiuũ vt natura:quoddam vt ratio.Aſo⸗
tiuũ vt natura tripler eſt. Anũ eſt ſupremũ quod eſt mo
tiuũ in bonum ſuꝑius.ſcʒ in bonũ honeſtum: quod ſim⸗
pliciter ſua vi allicit qð eſt ſyndereſis.que eſt naturalit
inclinans aĩam rationalem ad bonum honeſtum:remuꝛ
muroans ⁊ retrahens ab inhoneſto.Aliud eſt motiuũ in
fimũ quod eſt motiuũ in bonũ infimũ ſiue in bonũ quod
eſt delectabile carni ſcʒ ſenſualitas.Aliud ẽ motiuũ me⸗/
dium quod eſt motiuũ in bonum mediũ quod eſt bonuʒ
naturale.ſcʒ eſſe viuere intelligere ⁊ hmõi.quod dicitur
naturalis voluntas. Vnde ſyndereſis non eſt in vi rati⸗
onali:niſi extenſo nomine vis rationalis dicat᷑ generale
motiuũ rationale in anima. Pret᷑.non dicit᷑ ſ puoi. n⸗
xereſis poſtulare pro nobis gemitibus inenarrabilibo:
quia eliciat actum gemendi.ſed quia remurmurando cõ
tra malum facit auctoꝛes mali gemere:nõ dico facit im⸗
ꝑando: ſed quaſi monendo ⁊ inducendo.¶ Ad hoc qð
habetur ex glo. Spera in domino quoniaʒ adhuc confi⸗
teboꝛ illi.qua dicitur ꝙ ratio confoꝛtans ſenſualitatem:
dicit agam penitentiam de peccatis. Dicendum ꝙ ratio

non dicitur ibi rationalis imꝑata a libero arbi.ſed ratõ
que eſt ecõtrario diuiſa ↄtra vim irrõnaleʒ. Vñ nota.ꝙ
ratio multiptr ſumit. Qñq; ſumit᷑ cõmumit᷑ ꝓut eſt actꝰ
vel vis totius rõnalis motiue ⁊ cognitiue.Fᷣm ꝙ diẽ Au
uſti.ꝙ ratio eſt illa vis aĩe qua differimꝰa bꝛutis.⁊ ſic
umit᷑ ꝓut diuidit᷑ ↄtra vegetabileʒ ⁊ ſenſibilẽ. Alio mõ
ſumit᷑ ſtrictius.ſcʒ ꝓut eſt vis vel actus rõnalis ſcʒ mo⸗
tiue ⁊ cognitiue.⁊ ſic dicit᷑ ratio vis cognitiua veri ⁊ fal
ſi:boni ⁊ mali ad hoc vt fiat vel nõ fiat.⁊ ſic eſt ratio ꝑs
li.ar.⁊ ſic compᷣhendit ratõʒ ꝓut eſt ↄcernẽs ratõʒ ſuꝑio
rem ⁊ inferioꝛeʒ. Leꝛcio modo ſumit᷑ ꝓut ẽ vis vel actꝰ
ſuperioꝛis rationalis ſcʒ cognitiue ⁊ motiue.prout dicit
Augꝰ. libꝛo de ſpiritu ⁊ aĩa.ꝙ anima tenet ſuũ rationole
ſine carne:quia ratio que ẽ vis ſuꝑioꝛis rationalio ⁊ qᷓ;
tum ad opera:eſt coniuncta carni.Quarto modo ſumit᷑
vt eſt vis rationalis cognitiue tm̃. ſᷣm ꝙ dicitur cogniti⸗
ua veri ⁊ falſi:boni ⁊ mali.non vt fiat vel non fiat.⁊ ſic
eſt pure cognitiua. Quinto modo ſumit᷑ vt eſt puꝛe moti⸗
ua.⁊ ſit eſt actus vel vis rationalis: inq;tum rationalis
diuiditur contra concupiſcibileʒ ⁊ iraſcibilẽ. Sexto mõ
ſumitur prout eſt ꝑs inferioꝛ rationis cognitiua tm̃. ſᷣm
ꝙ diuiditur contra intellectum ⁊ intelligentiam. prout
dicitur ꝙ anima ratione percipit naturas coꝛpoꝛum:in⸗
tellectu ſpiritum creatum: intelligentia deum. Et ſic ſu⸗
mitur a Hoetio de conſolatõne.vbi diuidit anime vires
in ſenſum imaginationeʒ rationeʒ ⁊ intelligentiam. Se
ptimo modo ſumitur adhuc ſtrictius: qdtum ad actũ ſpe
cialeʒ qui eſt diſcernere.ꝓut diuidit᷑ contra ingenium ⁊
memoꝛiam.ꝓut ingenium dicitur inueſtigare ignota:ra
tio diſcernere inuenta: memoꝛia ſeruare iudicata.Su⸗
mitur igitur in glo.ſupradicta ſecũdo modo. ſcilʒ prout
ratio eſt ipſius liberi ar.cuius proprie eſt facere penitẽ⸗
tiam. lel poteſt ſumi ratio in glo.illa prout diuidit᷑ con
tra concupiſcibileʒ ⁊ iraſcibilem. ⁊ ſic dicit ſe facturã pe
nitentiam.i.executurã actum penitentie imperio ſuperi
oꝛis.nec ideo ſequituꝛ ꝙ penitentia ſit in illa vt ex dictis
patet.ꝗ¶.! Ad ea que inducũtur ad oſtendendũ ꝙ peniten
tia virtus eſt in ſingulis viribo.quia vniuſcuiuſqʒ ẽ gau⸗
diũ de ſuo bono triſticia de eius oꝓoſito.⁊ illud gau⸗
diũ ⁊ eius oppoſitũ ſunt in eadẽ vi in qua eſt virtus ⁊c.
Dicendũ ꝙ omẽs virtutes ſunt in vna vi ꝑ ſe loquendo.
ſcʒ in volũtate ſiue in li.ar.vnde dico ſicut dicit magr de
fide.ꝙ in affectu ſubſtantia fidei inuenit᷑: in cognitione
materia.vnde ꝑ ſe loquẽdo fides virtus eſt ĩ aſfectiua ſi⸗
ue in voluntate.ſᷣm ꝙ in illa ẽ materiale eſt ĩ cognitiua.
Similiter dico de alijs ꝙ vel oĩno ſunt in affectina ſiue ĩ
voluntate ſicut caritas ⁊ ſpes ⁊ iuſticia ⁊ alie hmõi.Ael
q́tum ad ſubſtantiaʒ ſiue foꝛmaliter loquẽdo:vt pruden
tia foꝛtitudo tem ꝑantia.dico inqᷓtuʒ gꝛatuite ſunt.qᷓtuʒ
tamen ad aliquid qð eſt materiale in illis viribo.co eniʒ
ſunt gratuite ꝙ actus illaꝝ ſunt voluntaꝛij a volũtate ra
tionale ſiue diſcretiua infoꝛmata gratia.nõ ratione qua
actus illiciti ſunt a proprijs viribus.⸗ Ad illud qð obij⸗
citur de glo.ſupeꝛ illud.Aenter meꝰ ad moab.que dicit.
ꝙ ſi vna coꝛda rupta ſueꝛit:ñ reſonabitulceʒ melodiã.
Dicendũ ꝙ ex hoc non probatur ꝙ penitentia eſt virtus
generalis neq; in omni vi anime:ᷣ ſolum ꝙ penitẽtia nõ
eſt accepta deo niſi cum illa ſit concurſus oĩim aliaꝝ vir⸗
tutum. vt enim tactum eſt:hanc generalitateʒ habet pe⸗
nitentia.quia omnes virtutes comitant᷑ illam in electi⸗
one ſuoꝛum actuum ⁊ etiaʒ ex connerione virtutũ.q Ad
aliud quod obijcit᷑.ꝙ ſᷣm numerum actuũ penitentie que
ſunt ieiuniũ.oꝛatio.elemoſine largitio.debet eſſe in trib
viribo.ſcʒ iraſcibili ratiouali ⁊ concupiſcibili. Dicẽduʒ
ꝙ iſti actus non ſunt primi actus penitẽtie:ſᷣ actus cõſe⸗
quentes. vnde iuxta congruitateʒ illoꝛum initum refe⸗
rantur ad potentias:non debet penitentia aſſignari eſſe
in vna vi vel in pluribus.pꝛet᷑.ſi eſſent actus immediati
penes illos non aſſignaretur virtus penitentie eſſe in di
uerſis viribus: ſed in lib.ar. ſiue in voluntate rationali
infoꝛmata gratia. ꝗl Ad id quod obijcitur.ꝙ vicium vel

— — —

6
i
re
1r
;

1

I
hel

Queſtio

peccatum nõ determiĩat ſibi vim vnaʒ in quna eſt vt ĩ ſub⸗
iecto:ſᷣ młtas.igit᷑ cũ pnia ſit deſtructiua oim vicoꝝ ⁊c.
Bicendũ ꝙ prima eſi falſa: quia omne peccatũ ẽ in volũ
tate rõnali ſiue diſcretiua ſiue li.ar. vñ generalr dico ꝙ
oĩs virtus gratuita ẽ in li.ar.ſine voluntate li.ar. ſitr ⁊
perᷣfm. ¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ virtutes reqrũt młtas vi⸗
res ad h̊ ꝙ ſint.ſicut prudentia rõnaleʒ: temꝑantia con
cupiſcibileʒ.igit᷑ ⁊c. Dicendũ ꝙ ad eſſe virtutũ ratõne q̃
virtutes ſunt ſoꝛmaliter dicende nõ requirũt᷑ vires młte
immo ſufficit li.ar.tñ qtum ad eſſe materiale ⁊ inqtum
referunt᷑ ad actus exterioꝛes requirũt᷑ multe. ſicut fides
rõne qua eſt cognitio quedam requirit cognitiuã.ratiõe
auteʒ qua impoꝛtat voluntarm aſſenſuʒ reſpectu pꝛime

veritati ectiuã. Similiter eſt ð prudentia 2
alijs ¶ Ea que ofonnt , pni eſt in vna vi vel potentia
concedo.vnde ↄcedo ꝙ eſt vnicus habitus ſingularis.vn

nõ poteſt eſſe niſi in vna vi. Pret᷑.actus primꝰ pnĩe nõ
variatur foꝛmalit᷑ ſᷣ mateꝛialit tm̃.ſᷣm ꝙ pnĩa dic aliquẽ
actũ pnĩe.vt dolendi in iſto ſiue circa iſtud ⁊ illud.Vnde
dico ꝙ pnĩa prout eſt virtus ſiue habitus anime vnicus
eſt ⁊ vnicam debet habere vim in qua ſit.Aliquibo forte
videbit᷑ hec ſentẽtia minus conueniẽs.quia cõmuniter a
doctoꝛibus ⁊ patrib noſtris ſolent tres virtutes theolo
gice ſᷣm has tres vires diſtigui ⁊ illis aptari. que diſtin
ctio ⁊ aptatio minime ↄgruit eis:niſi in viribo ipᷣis eẽnt
tanqᷓ in ſubſtantijs.⁊ ita hec ſentẽtia a ſentẽtijs patrũ vi
tetur diſſentire. Pret᷑.qꝛ videt᷑ aligbo ꝙ virtutes ſunt ĩ
viribus aĩe egredientibo in actũ imꝑatũ:nõ ĩ ipis imꝑã⸗
tibus.hoc aũt nõ videt᷑:cum magis ↄueniat ꝙ aĩa infoꝛ⸗
met᷑ 1 ꝑficiatur infoꝛmatõne ⁊ ꝑfectiõe vis nobilioꝛis ꝙᷓ
minus nobilis.⁊ etiã magis ſunt iſte apte infoꝛmationi
virtutum qꝙᷓ ille.Pret᷑.magis cõuenit ꝙ infeꝛioꝛes moti⸗
ne rectificent᷑ ⁊ infoꝛment᷑ virtutibo que ſunt in ſuꝑiori⸗
bus motinis qᷓ; econuerſo. Mec ſi ſentẽtia predeceſſoꝛuʒ
fuit ꝙ inferioꝛes motiue.ſ.rõnalis ↄcupiſcibilis ⁊ iraſci
bilis infoꝛment᷑ ⁊ rectificẽt᷑ tam virtutibo theologicis qᷓ
cardinalibo:non ꝓpter boc neceſſe eſt ꝙ ſint in illis ſicut
in ſu bſtantijs:p̊ potius in ſuꝑioꝛi motiuo ſcʒ li.ar.a ꝗbo
in parte eliciũt actus ſuos.libeꝝ ar.eniz im ꝑando infeꝛi
oꝛibus virtutibus mouet illas ad executionẽ voliti ⁊ iu⸗
dicati.vnde dicit᷑ impetere ⁊ agere.Pret᷑.ſi viꝛtutes re⸗
ctificantes motiuas egredientes in actũ eẽnt ſemꝑ ĩ illis
vt in ſubſtantijs:tũc opoꝛtet ꝙ eẽnt qñq; in ſenſuali mo⸗
tiuo vt in ſubiecto.

¶ Queſtio.lvj.de oꝛdine pe/

nitentic.

Egquitur de oꝛdine

nitentie. Et primo qtum ad oꝛtuʒ ſi⸗
ue oꝛiginem. Secundo qᷓtum ad vſuʒ.

E—

embꝛũ pꝛimũ

Irca primum duo queruntur. Primo que
ritur de oꝛdine dicendi. Secundo verita⸗
te dicti.

Rimo querit᷑ ð verbo illo glo. Math.iij. Pe
nitentiã agite.qð eſt:pnia timoꝛe cõcipit᷑:ſic.
ECum quelibet virtus infundat᷑:nõ videtur ꝙ
fiat in aliquo ꝑ conceptõz. 4 Iteʒ exquo ip̃ins actꝰnobi
lioꝛ eſt generatõ ꝙᷓ conceptio:quare dicit᷑ magis concipi
timoꝛe qᷓ Fnerare d an⸗ pnia dicit᷑ concipi timo⸗
re trãſſumptiue. dicit᷑ ⁊ hac ſimilitudine fetus in quadã
ruditate ⁊ defoꝛmitate coneipit᷑.poſt ſollicitudine natuẽ
materialiter ⁊ diu oꝑantis magis 2 magis diſtinctionẽ
recipit quouſqʒ conſumat᷑ in debita foꝛma ⁊ ſpecie. Si⸗
militer qñq; peccatoꝛ metu amoꝛis dolet ⁊ atterit᷑ de pec⸗
catis:⁊ ꝓponit penitere ⁊ preꝑat ſe ad penitendũ.ꝗ qdez
dloꝛ ſiue attritio potius ipᷣ ꝓpoſitum penitẽdi ẽ q̃t cõ⸗

lvj.

ceptum rnde ⁊ infoꝛme in prima erxcitatiõe timoꝛis.⁊ ſꝑ
plus ⁊ plꝰ ſ̃m ꝙ peccatoꝛ magies pᷣparat ſe:magis ⁊ ma⸗
gis accedit ad foꝛmã quouſqʒ infoꝛmet᷑ infuſione gꝛatie.
4Ad boc igit᷑ qð obijcit᷑.q Pnin virtus infundit᷑.igitur
nõ concipit. Dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑.quia non cõcipitur vt
ens in ſuo eſſe completo:ſᷣ potius ſicut infoꝛme ſiue ma⸗
teriale:hoc eſt in ſui preꝑatiõe.ſicut homo concipi dicit
in ſua materia rudi ⁊ infoꝛmi.¶! Ad illud qð querit᷑:q̃ꝛe
magis dicit᷑ concipi qꝙᷓ; generari. Dicendũ ꝙ generari di
cit motũ vel mutatõʒ relatam ad ꝑ ſe cauſam generati ⁊
fectam. fetus. n. eſt a generante vt ab efficiente ꝑ ſe. Cõ⸗
cipi auteʒ dicit motum relatuʒ ad cauſam nõ efficienteʒ
per ſe ⁊ primo:lʒ quodãmodo cooꝑanteʒ.vnde qꝛ timoꝛ
nõ eſt efficiens ꝑ ſe ſᷣ remote cooꝑans:nõ debuit dici ge⸗
nerari a timoꝛe ̊ ſolum concipi.¶ Si obijciat᷑.vᷣ penitẽ
tia concipit᷑ a timoꝛe ⁊ hec conceptio eſt in aĩa a timore:
igit᷑ timoꝛ eſt ſicut pater ⁊ ita generans.Rñſio.cuʒ dici⸗
tuꝛ a timoꝛe cõcipi pnĩiam.ꝙ dico.a.eſt nota efficiẽtis re⸗
moti ⁊ ꝑ accñs:⁊ nõ eſt nota pꝛincipij vt efficiẽtis per ſe.
vnde etſi ſit efficiẽs aliquo modo:nõ debʒ dici efficiẽs vt
geneꝛans:immo in ſignũ ꝙ pnia vt eſt a timoꝛe:eſt quali
materiale ⁊ infoꝛme dicit᷑ cipi a timoꝛe.
ticulus ſecũdus
Onſequent᷑ querit᷑ de veritate verbi ꝓpoſiti.
Querit᷑ ;&: quare magis dicit᷑ pnia cõcipi a ti⸗
. oꝛe qᷓ; ab amoꝛe.cum econuerſo videat᷑ ſic.
uo hoĩem reuocãt a peccato:timoꝛ ⁊ amoꝛ.Timoꝛ ſcʒ
gehenne:⁊ amoꝛ vite eteꝛne.MNulto autez plus retrabit
amoꝛ vite eterne: quia ſupꝛa maius bonũ eſt vita eterna
qᷓ ſit pena gehenne.Ideo etiã illi magni pᷣ̃dicatoꝛes xpᷣs
⁊ Johãnes dixerunt.Penitentiã agite appropinquabit
enim regnum celoꝛum. Mon auteʒ dixerũt:vt fugiet pe⸗
na gehenne.quare penitentia vt videtur concipit᷑ potius
ex amoꝛe qᷓ; ex timoꝛe.⸗¶! ISteʒ ſᷣm Aug.timoꝛis ⁊ oĩm af⸗
fectionũ anime eſt amoꝛ initium. omis.n.timoꝛ radicat᷑
in amoꝛe aliquo ⁊ eſt cauſa illius.ꝓteꝛ hoc nãq; timet᷑ ĩ⸗
firmitas coꝛꝑalis:quia amat᷑ coꝛpus. pnĩa igitur veriꝰ
oꝛitur ex amoꝛe qᷓ; ex imoꝛe.4 Item videt᷑ ꝙ concipitur
a fide.quia fides dictat deum eſſe iuſtum ⁊ punituꝝ pec⸗
catoꝛes:niſi ſe puniant ꝑ penitentiam. ex qua dictatõne
concipitur ꝗꝓpoſitum peniteutie. Item ſi concipit᷑ tunc
aut concipit᷑ a timoꝛe ſeruili aut initiali.Qon Fᷣuili: ꝗa
conceptũ ⁊ a quo concipit᷑ ſimul ſunt qũq;.ſ̊ timoꝛ ſerui⸗
lis ⁊ pnĩa nunqᷓ ſimul ſunt.qð pʒ:qꝛ cnʒ timoꝛe ſeruili ẽ
voluntas peccandi:cũ pnia nõ ẽ volũtas peccãdi.q Pꝛe
terea.caritas nõ eſt cum timoꝛe ſeruili:⁊ tñ caritas ẽ cũ
pnia virtute.ex bis pʒ ꝙ nõ ſunt ſimul. Similiter videt᷑
ꝙ nõ concipit᷑ a timoꝛe initiali.qꝛ illnd a quo ↄcipit᷑ pre
cedit illud.igitur ſi a timoꝛe initiali concipitur pnĩa: ti⸗
moꝛ initialis pꝛecedit pnĩam.̊ timoꝛ initialis eſt cũ gra
tia gratumfaciente quam concomitant᷑ omẽs virtutes.
ergo alie virtutes precedunt ipſam. 4 Si diceret᷑.ꝙ etſi
penitentia conciꝑetur timoꝛe initiali:non ꝗꝓpter h̊ opor⸗
tet ꝙ timoꝛ precedat.ſicut caloꝛ vel ſplendoꝛ canſatur ab
igne ⁊ precedit: non tamen ignis precedit.Contra.peni
tentia eſt virtus prima.ꝑ hoc auteʒ ꝙ dicit᷑ prima:nota
tur prioꝛitas oꝛdinis nature vel intellectus. Sed h̊ poſi⸗/
to ſequeret᷑ ꝙ timoꝛ initialis quem precedit oꝛdine natu
re ⁊ intelligendi virtutes plures:ſicut fides ⁊ caritas pᷣ
cedit in lapſu ipſam pnĩam. igitur ⁊ eedem in oꝛdine na⸗
ture ⁊ intelligendi in lapſo precedũt pnĩam.igitur in la⸗
pſo penitentia non eſt prima virtus.⸗ Item timoꝛ initi⸗
alis reduci habet ad donum timoꝛis.ſed dona ⁊ viꝛtutes
inq;tum ſunt habitus:aut ſimul infundunt᷑:aut virtutes
prius.ſed ſiue ſic ſiue ſic:timoꝛ initialis non introducit
penitentiam:quia ſi ſimul infundunt᷑:vnũ nõ introducit

aliud. ¶ Rñ ſio ad primũ.ꝙ oꝛiginis penitentie vᷣtutis

cauſa effectiua eſt deus.diſpoſitiua a nobis:quia ꝗ crea⸗
uit nos ſine nobis:nõ iuſtificat nos ſine nobis. hec autẽ
diſpoſitio accidit ex conſideratõne diuine bonitatis cui

12—

1

diſplicet malũ culpe.⁊ er ↄſideratõne iuſticie qua nõ re⸗
linquit illam impunitã. cognoſcit.n.ſe peccatoꝛ ex diuĩa
ſuſticia obligatũ ad penã. ⁊ ex hac ↄſideratõe generat᷑ ti
moꝛ. Iteʒ ex ↄſideratõe diuine miſcdie:qua paratꝰ eſt re
mittere penitenti delictũ:generat᷑ ſpes remiſſionis ⁊ vo⸗
luntas penitẽdi.⁊ ſi incipiat facere qð ĩ ſe eſt diſponitur
ad iuſtiſicatõʒ.Ex hoc pʒ qũo pnia virtus ↄcipit᷑.qꝛ per
diſpoſitõz ad illam ſuſcipiendã. Sicut.n.generatio ẽ ex
ꝑte principij effectiui: ſic conceptio eſt ex ꝑte ſuſceptiui.
Dicendũ ꝙ vt frequentius ⁊ vt in pluribo veꝛuʒ eſt qð
dicit mg?. ꝙ pnĩa oꝛit᷑ ex timoꝛe:⁊ in paucis ex amoꝛe.vi
ta enim eterna vt in pluribo incognita eſt: quia nec eam
oculꝰ vidit nec auris andiuit ꝗſa.xliiij.⁊.j.Coꝝ.ij.aia⸗
lis homo non ꝑcipit ea que dei ſunt:⁊ pꝛecipue exñtibus
in moꝛtali incognita eſt:qꝛ nõ guſtant de illa dulcedine.
Hiere.xxxj.Omĩs homo ꝗ comedit vuam acerbã:obſtu
peſcẽt dentes eius. IJdeo paucos peccatoꝛes ꝓuocat ad
pnĩam amoꝛ vite eterne:plures vᷣo timoꝛ gehenne.tuʒ qꝛ
ſtatus peccatoꝛis valde ſimilis ẽ inferno ꝓpter remoꝛſio⸗
nem conſcie ⁊ alia plura. Apoc̃.vj. Infernus ſequebat
eum ſcʒ peccatoꝛẽ dyabolus.tum qꝛ in inferno erit pᷣua⸗
tio oĩm delectabiliũ que ſunt hic. Job.xxvij. Diues cum
doꝛmierit nihil ſecuʒ affert.peccatoꝛ auteʒ cognoſcet de⸗
lectabilia vite huius:ideo ⁊ hoꝝ pꝛiuatõʒ ſic infernuʒ
quoquo modo noſcere põt.priuatio.n.noſcit᷑ ꝑ habituʒ.
nihbilominꝰ vñs predicando pniam:nõ cõminatus ? pe⸗
nam.ſed ꝓmiſit glam dicens: pniam agite appropiqua
bit eniʒ regnũ celoꝝ.Cauſa huiꝰ eſt. quia vtilius ẽ 1 ma
gis meritoꝛiuʒ declinare de malo ex amoꝛe qᷓ; ex timoꝛe.
AXpᷣus aũt ⁊ Johes predicauerũt pnĩam vtilioꝛẽ non in⸗
utilioꝛeʒ.. Ad aliud dom.ꝙ conceptio pnie magis attẽ
ditur in diſpoſitõne ad iuſtiricatõʒ. hec aũt diſpoſitõ ac⸗
cedit ex expulſione ſiue ex fuga peccati que fit ex timoꝛe.
Ecci.j.imoꝛ dñi expellit peccatũ.vnde lʒ timoꝛ cauſe⸗
tur ab amoꝛe.quia ante timoꝛez nõ eſt ſeminariunʒ pnie:
qð eſt ceſſare a malo.pnia concipit᷑ a timoꝛe nõ ab amo⸗
re.Ex hoc pʒ ꝙ magis timoꝛe concipit᷑ qᷓ ſpe.quia timo⸗
re concipit᷑:ſpe vᷣo nutrit᷑ ⁊ ꝓmouet᷑.¶ Ad aliud qð obij
citur de fide. Dicendũ ꝙ fide concipit᷑ pnĩa ⁊ intellectu:
timoꝛe ⁊ in affectu.¶] Ad aliud dðᷣm.ꝙ pnĩa ↄcipit᷑ a ti⸗
moꝛe ſeruili nõ initiali quẽ ſem ꝑ comitat᷑ ga:multofor⸗
tius nec filiali.q Ad hoc qð obijcit᷑.q; nũqꝙᷓ; ſimul ſunt ti
moꝛ ſeruilis ⁊ pnia.Dicendũ ꝙ ſi nõ habeat᷑ pnia cuʒ ti⸗
moꝛe ſeruili:nihilominꝰ a timoꝛe hmõi.quia aliud eſt di
cere pniam concipi:aliud pnĩam haberi. Pnĩiam aũt in
penitente concipi:eſt dolere ſiue attritione affici:⁊ ad ꝗ⸗
tiam pnie ſiue virtuteʒ ſeip̃ᷣm preꝑari.uvnde qñ inſtĩctu ti
moꝛis aliquis dolendo ſiue conterẽdo preꝑat ſe ad ſuſci⸗
piendã gr̃am ſiue virtuteʒ pnĩe:tunc dicit᷑ pnĩia concipi.
vnde illud conciꝑe magis dicit eſſe in ꝓpoſito ſiue ĩ pꝑa⸗
tione:qᷓ in eſſe actuali.Dicẽdũ igit᷑ ꝙ nõ ↄcipit᷑ niſi timo
re ſeruili:nõ aũt initiali.⁊ hoc rõne p̃tacta. qꝛ ſi bec gr̃a
in lapſo precederet grãm ſiue virtutẽ pnĩe: nibilominuꝰ
poſi releuatõʒ a lapſu põt concipi a timoꝛe initiali qtuz
ad actuʒ virtutis:lʒ ñ ꝙᷓtũ ad habitũ.

embꝛũ ſecundũᷣ

EOnſequent querit᷑ de oꝛdine pnĩe qᷓtuʒ ad
vſuʒ. Querit᷑ &̊ vtꝝ habito reſpectu ad ſta
tũ penitẽtuzʒ:ſit pnia pᷣma virtus. Et videt᷑
.N nõ: ſic. Tlita ẽ actus viuẽtis ⁊ nõ primꝰ.
H ſicut eſt in naturalr viuentibo:ſic ⁊ in ſpũalit.viuẽ igr
ſiue vita ſpũalis eſt pꝛimꝰ actus viuẽtis ſpũaliter.ſᷣ ſicut
actus prioꝛ eſt actu: ſic illud quo eſt hmõi actus prior ẽ
illis quo ſunt actus ↄſequẽtes. actus aũt oↄſequẽtes ſunt
dolere plãgere cõmiſſa:exerceꝛe vindictã de peccatis. di/
co inqtuʒ ſunt viui ſeʒ meritoꝛij. igit᷑ ⁊ virtus qua ẽ vita
ſpũalis eſt prioꝛ pnĩa qᷓ ſunt actus bmõi cõſequẽtes. ſic
virtꝰ qua eſt vita eſt fides. Abac.ij. Juſtus ex fide ſua vi
net. 4 Stez fides eſt fundamentũ virtutũ. Heb.xj. Fides
eſt ſubſtantia.Glo.fundamentũ bonoꝝ oĩm. igit᷑ cũ fun

damentũ ſit prius alijs ⁊c.¶ Item fides eſt cauſa timo⸗
ris.quia ex hoc articulo: qui mala egerũt ibũt in ignem
eternum:incutitur timoꝛ malis.igitur fides prioꝛ eſt ti⸗
moꝛe.igitur ⁊ penitẽtia:quia penitentie virtus timoꝛe cõ
cipitur.vnde ꝗſa.xxvj.A timoꝛe tuo ↄcepimꝰ ⁊c̃.q¶ Iteʒ
niſi quis haberet ſpem conſequendi veniaʒ: nũq; pnĩam
ageret ſiue peniteret.igitur actus ſpei precedit actũ ſiue
voluntateʒ penitendi.igitur ſpes pniam.¶: Item in mo⸗
tu coꝛꝑali ꝓgreſſio ad terminũ aliqueʒ: prioꝛ intentione
7 natura eſt motus ad terminũ qꝙᷓ; a termino.non enĩ in⸗
tenditur ſeꝑatõ a loco in quo eſt quis:niſi vt accedat ad
locum quem adire intendit. In actu igitur progredien⸗
di prius natura eſt progreſſus qᷓ; regreſſus. ſimiliter vt
videtur eſt in ꝓgreſſu ſpirituali qui fit per amoꝛẽ. Quia
vt dicit Berñ.ſuper cant.ambulat ꝗ amat.igit᷑ in hmõi
motu ſpirituali intentione ⁊ natura prioꝛ eſi motus ad
bonum ꝙᷓ a malo.⁊ illud eſt prius quo mouetur ad bo⸗
num ſcʒ caritas:qᷓ; quo mouetur a malo ſcʒ penitentia.
igitur prioꝛ in via conuerſionis ad bonum a malo eſt ca⸗
ritas qᷓ; penitentia.¶ Iteʒ nulli diſplicet offenſa alicuiꝰ
niſi qui diligit illum.ſi enim odiret eum placeret.ergo di
Rgere deum natura precedet odium peccati.ſed ꝑrimum
eſt caritas:ſecundum penitentia.igitur ⁊c. Contra.
Math.iij. Penitentiaʒ agite.Glo.prima virtus eſt per
penitentiam punire veterẽ homineʒ ⁊ vicia odire.4 Itẽ
prius eſt declinare a malo quod fit per penitentiaʒ: ꝙᷓ; fa
cere bonum quod fit per alias virtutes.¶ Itez egreſſus
vicij oꝑatur ingreſſum virtutis. ſed penitentie eſt expel⸗
lere peccata.̊ ⁊c̃.q Item in motu auerſionis a bonoꝗ ẽ
motus peccati prius eſt conuerſio ꝙᷓ; auerſio.quia nõ in⸗
tendit vbi eſt auerſio.pret᷑ nõ eſt auerſio a bono añꝙᷓ ex
libidine conuerſionis oꝛiatur conceptus auerſionis.Si
militer vt videtur in motu conuerſionis qui eſt per grãm
prioꝛ eſt motus auerſionis a malo qᷓ; cõuerſionis ad bo⸗
num.ſed motus auerſionis a malo ꝓpꝛius eſt pemitentie.
motus conuerſionis aliaꝝ virtutum coexiſtentium.igit᷑
prioꝛ eſt ꝓgꝛius motus pnie qꝙᷓ ille qui eſt aliarũ virtutũ.
igitur ⁊ habitus a quo elicit᷑ motus iſte:habitus a gbus
elicit᷑ ille.¶ IJtem penitẽs ꝓpter hoc penitet ſiue peccata
dimittit:vt ſic reconciliet᷑ deo.vnde pᷣs. In cubilibus ve⸗
ſtris cõpugimini.Glo.vt extracto veteri homĩe ꝑ pnĩaʒ
ſacrificiũ iuſticie ſᷣm regeneratõʒ noui homĩs offeratur
deo.Ex hoc ptʒ.ꝙ illud quod operatur ad extinctionem
peccati:oꝛdinat᷑ ad illud ſiue illa quibus fit recõciliatio
co.deo auteʒ ꝓpꝛie reconciliatur ꝑ refoꝛmatõʒ imagĩis
defoꝛmate.hec aũt reconciliatio fit ꝑ fideʒ ⁊ alias virtu⸗
tes.igit᷑ ⁊c.¶ Ieem Act᷑.xx. Fide purificãs coꝛda eoꝛũ.
fides igit᷑ purgat peccata:⁊ hoc qtum ad culpaʒ. igit᷑ ſi
fides precederet virtutem penitentie in penitente:penitẽ
tia non tollerẽtur peccata ſed fide.ſimiliter aliqua alia
virtus.nulla enim virtus ſecum ꝑmittit peccatum: ⁊ ita
penitentia non tollerentur. Cuius contrariũ diẽ̃ ꝗſido.
in libꝛo de trinita.Sicut in baptiſmo omnes remitti vel
per martirium nulli credimus peccatum imputari: ita
penitentie compunctõne fructuoſa fatemur deleri pecca
ta.lacrime enim penitentium apud xeum pro baptiſma⸗
te reputant᷑.Ex his videtur ꝙ penitentia ſit ꝑrima vir⸗
tus in conuerſis ad deum per penitentiaʒ. ꝙ¶ mMReſpõſio.
Aliquid dicitur prins alio dupliciter.vel ſᷣm ſubſtãtiã:
⁊ ſic onines virtutes ſimul ſunt:quia ſimul infundũtur.
vel ᷣm vſum: ⁊ ſic virtus eſt prius virtute. Põt ꝗ̊ dici.ꝙ
ſicut motus penitentie prioꝛ eſt in preꝑatõne penitentis
ad grãm ꝗpꝛie loquendo.preꝑatõne dico meritoꝛia de cõ
gruo.ſic virtus penitentie ꝓpꝛie loquendo prioꝛ ẽ ĩ tollẽ⸗
do peccatum cõmiſſum.ꝙ auteʒ motus penitentie ſcʒ do⸗
loꝛ ſiue attritio efficacius preꝑat qꝙᷓ; motus aliaꝝ: patet.
quantũcunq;.n.quis cognoſcit penas debitas peccatis
⁊ conſideret inſtinctu fidei: nunqᷓ ex conſideratione veil
cognitione tali preparatur ad gratiam. meritoꝛie di⸗
co ſcilicet de congruo: immo niſi aliquid ſequatur ad
boc magis fit culpabilis. vnde efficitur multo remo⸗

z:
r.
i⸗
c
lo⸗
1
tet⸗
hns

N9

0

Mueſtio

tioꝛ a gratia. Pret᷑ poſito ꝙ ex inſtinctu fidei cognoſcit
ſe debitoꝛẽ pene.⁊ ex h̊ incutiat᷑ ſibi timoꝛ quãtũcũq; affi
ciatur timoꝛe ſi ſit ibi ſtatus:nõ ex hoc magis pꝛeꝑat᷑ ad
grãm.deſperati.n.timẽt maxime: vnde timoꝛ iſte ĩ nullo
eſt illis preꝑatoꝛius gratie de merito congrui.ᷣ qñ atte⸗
rit᷑ de peccato affectio doloꝛis ſiue attritio preꝑat illum
ad gram:ſicut igit᷑ dictum eſt: motus pnie ꝓxime ⁊ ꝑſe
diſponit ad grãm.qꝛ ante illum nõ eſt preꝑatio congrua
ſuſceptioni gratie.ſilr eſt de virtute pnie que data eſt ad
remiſſionẽ culpe.vnde dici põt.ꝙ in releuatione a lapſu
pniĩa eſt in numero virtutuʒ. ꝓpter h̊ diſtinguit᷑ ouenient᷑
prioꝛitas in virtutibo qᷓtum ad vſum.qꝛ aut notat᷑ pꝛioꝛi
tas virtutis qᷓtum ad imaginis infoꝛmatõʒ:2 ſic nõ ẽ pe
nitentia pꝛioꝛ ſ̊ potius fides vel caritas.aut ſᷣm imagis
refoꝛmationeʒ ſiue reꝑationeʒ:⁊ ſic pnĩa ẽ prima.4l! Ad
illud & qð primo obijcit᷑ in ↄtrariũ.ſ.ꝙ viuere eſt actus
fidei qui eſt actus primꝰ. Dicendũ ꝙ etſi viuere ſit actꝰ
primus viuentis inqꝗᷓtũ talis: pᷣcedit tñ alius ſcʒ viuifi⸗
candi qui eſt ꝓpꝛie pnie inqtum eſt gratia vel virtꝰ.vnð
dicit᷑ medicamentũ.ſido.li.de tri.Pnĩa eſt medicamẽ
tũ vulneris.Pret᷑.dicit᷑ regeneratio hoĩs ĩ glo.ſuꝑ illð:
In cubilibo reſtris compugimĩ.vnde ſicut eſt regenera⸗
tio quedam ꝑ baptiſmũ:ſic eſt quedã ꝑ pnĩam.ſᷣ ꝑ bapti
ſmũ extinctione oꝛiginalis: ꝑ pnĩam extinctõne actuał.
Pret᷑iuſtus nõ dicit᷑ viuere ex fide:quia fides pᷣrogati⸗
uam bz qtuz ad effectum vite reſpectu aliaꝝ virtutũ.ga
hoc potius caritas eſt que ꝓpꝛie vnit aiam cum ſua vita
ſcʒ deo.bᷣ hoc dicit᷑:qꝛ vita eſt merces fidei.vñ Roma.j.
Juſtus ex fide viuit.Glo.nõ vita iſta que pñs eſt: ſed fu
tura.i.eterna que eſt merces fidei.merces.n.fidei eſt vi⸗
cere qð credimus.⸗:! Ad hoc qð obijcit᷑. ꝙ fides eſt fun⸗
damentũ oĩm bonoꝝ. Dicendũ ꝙ inqᷓtum ꝑlicit cogniti
uam:ſubſternit᷑ alijs virtutibo que ꝑriciunt affectiuaʒ ⁊
oꝑatiuam.ↄgnitio.n.fidei intellectiua:precedit inclina⸗
tioncʒ ad bonum in affectiua ⁊ executõzʒ oꝑatõis in oꝑa
tiua.on igit᷑ dicit᷑ fides fundamentũ oĩm bonoꝝ quia
prioꝛ ſit alijs in aĩa:quaſi ſuꝑ quam alie fundant᷑.ſed qꝛ
modũ hʒ fundamenti q;tum ad bhoc ꝙ actus illius quaſi
actibo aliaꝝ ſubſtermt᷑.¶ Ad quod obijcit᷑.ꝙ fides eſt cã
nmoꝛis ⁊c̃. Dicendũ ꝙ ex h̊ non ſequit᷑ ꝙ fides ſit prioꝛ.
ſicut nec motus fidei prioꝛ eſt in merito:ſᷣ ecõueꝛſo ſicut
tactum eſt. quia ſicut motus pnĩe preꝑat merito de con⸗
gruo ⁊ eſt primus in preꝑatione hmõi quod nõ facit mo
tus fidei in ꝓpoſito.ſimiliter gratia vel virtus pnie ẽ p⸗
ma in reconciliatõne cum deo ꝑ remiſſioneʒ offenſe. Elel
poteſt dici ſicut dicit Hugo.In affectu ẽ ſubſtàtia fidei:
in cognitione materia.Cum aũt fides infoꝛmis efficitur

foꝛmata:bhoc nõ eſt rõne illius ꝙ erat in cognitione:h̊ eiꝰ

ꝙ erat in affectu. vᷣ rõne illius n fuit cauſa timoꝛis ⁊ ita
nec cauſa pnĩe:vᷣ rõne eius ꝙ eꝛit in cognitõne.ꝓpt᷑ q̊ nõ
ſequit᷑.ſi motus fidei qtuʒ ad hoc preceſſit motũ pnĩe:q;
habitus debet habituʒ precedere.habitus.n. ꝗꝓpꝛieẽ re⸗
ſpectu illius qdð fides eſt ſubſtantiałr ſiue foꝛmałr.⁊ lo/
quoꝛ de habitu gratuito.¶ Ad hoc qð obijcit᷑. ꝙ motus
ſpei pꝛecedit motuzʒ pniĩe.igit᷑ habitus habitũ.Dicenduʒ
ꝙ motus ſpei infoꝛmis precedit motuʒ doloꝛis infoꝛmis
ſiue attritionis.ſᷣ̊ econuerſo eſt de habitibo: dico qᷓtũ ad
oꝛdinẽ nature.quia lʒ ſimul infundant᷑ vuꝛtus ſpei⁊ vir⸗
tus pnĩe:tñ habitus quo tollunt᷑ peccata ſcʒ gꝛa ſiue vir
tus pnie precedit illum habitũ quo expectant᷑ bona futu
ra ex meritis.habitus.n.gratie vel virtutis vnde ẽ ꝙ ꝗs
non eſt in culpa moꝛtali:eſt ratio expectatõis futuroꝛum
bonoꝝ · Ad hoc aũt vt ad precedens oꝛdinat᷑ expectatio
bhmõi.vnde Math.iij. Pnĩaʒ agite. Glo. pnĩa precedit:
ſequit᷑ ꝓmiſſio regni.qui vere penitet punit in ſe preteri
tos erroꝛes.deinde erigit aĩam ad celeſte regnũ.hec glo.
ſᷣ erectio eſt ſpei:vnde pʒ qdð ſequit᷑. Dicendũ igit᷑ ꝙ ĩ via
releuationis a lapſu ſemꝑ prius eſt quo fit ibi eleuatio:
F quo fit ꝓgꝛeſſus releuati.ꝓpter hoc in reꝑatõne ipᷣius
penitentis que reꝑatio fit ꝑ releuationeʒ a lapſu ⁊ ↄiun
ctione cum primo:prioꝛ eſt virtus pnie qua fit releuatio

6

ꝙᷓ alie virtutes quibꝰ fit coniũctio cum ſummo bono. vñ
virtus pnie prioꝛ ẽ in hac via qꝙᷓ; fides ⁊ ſpes.q Ad aliud
quod obijcit᷑.ꝙ ſicut in motu coꝛꝑali ſimiliter ĩ motu ſpi⸗
rituali prioꝛ eſt motus ad terminũ ⁊c. Dicendũ ꝙ ſicut
qnq; in motu coꝛꝑali terminꝰ a quo eſt motus:eſt inclu⸗
dens ipᷣm mobile ſiue qd mouet᷑.⁊ tũc prius natura ⁊ eẽ
eſt motus a termino qᷓ; ad terminũ.ð.g.aliquis exñs in
domo vadit ad eccleſiam. pᷣmo neceſſario exit de domo qᷓ;
ꝓgreditur ad ecciaʒ. Qñq; terminus a quo:eſt motꝰ nõ
includẽs mobile ̊ ſolum terminus tunc a termio a qͥ in⸗
cipit motus:ſic eſt in motu ſpũali.vnde in ꝓgꝛeſſu a ſta/
tu culpe ad ſtatum ꝓfectus in meꝛito:culpa nõ eſt ſolum
et terminus a quo ꝓgꝛeditur:̊ eſt vt terminus includẽs
illum qui ꝓgredi debet. vnde ante ꝓgreſſum neceſſariꝰẽ
exitus a termino.i.a culpa.exitus auteʒ iſte eſt ꝑ gratiã
ſiue virtuteʒ pnĩe: ꝓgꝛeſſus ſit ꝑ alias vitutes.vnð pᷣoꝛ
eſt pnĩa alijs. Pret᷑.in hoc motu auerſio a termĩo prece⸗
dit cõuerſioneʒ.vnde illud quo fit auerſio precedit illud
quo fit conuerſio.oꝑtz enĩ auerti a bono cõmutabili an⸗
teqᷓ cõuertat᷑ ad incõmutabile. vnde reuerſio vel auerſio
precedit conuerſioneʒ. Hiere.iij. Conuertimi filij reuer⸗
tentes ⁊ ſanabo auerſiones veſiras. Ad hoc g̊ qð dicit᷑.
ꝙ in motibus vbi prima eſt intentio ꝓgrediendi ad ter⸗
minũ.prioꝛ intentione ⁊ natura eſt motus ad terminuʒ
q a termino.Dicendũ ꝙ hoc non eſt verum vbi motus ẽ
a termino includente.ibi enim motus egreſſus de conti⸗
nente prioꝛ eſt natura ⁊ eẽ ꝙᷓ motus ad terminũ.genera⸗
liter igit᷑ intelligendũ eſt. ꝙ ſicut in ꝑpetꝛatione peccati
eſt motus auerſionis ⁊ conuerſionis.ſiłr in reꝑatõe pec
cantis a peccato eſt motus auerſionis ⁊ ↄueꝛſiois.Et ſiẽ
in perpetratione peccati cõſummatio peccati eſt ex auer
ſione:ſiłr in repatione peccatoꝛis conſummatio reꝑati⸗
onis eſt a conuerſione.oĩno igit᷑ habita comꝑatõe virtu⸗
tum ad motum auerſionis prioꝛ eſt pnia. habita com ꝑa
tione ad motum conuerſionis qua conuerſione reꝑatur
imago defoꝛmata:prioꝛes ſunt alie ſcʒ fides ſpes ⁊ caxi/
tas. Iſtis enim virtutibo ſiue gratia iſtarum virtutũ cõ⸗
uertit᷑ aĩa ad pꝛimã veritatẽ maieſtatẽ ⁊ bonitatẽ.ex qua
ↄuerſione reꝑatur imago.
Mueſtio.lvij. de peniten
tia d effectum.

Oſt hec queꝛitur

pnĩa qᷓtum ad effectũ.Circa qð pln⸗
a. Primo.vtꝝ peccata dimittant᷑ ꝑ pe
nitẽtiã. Secũdo. vtꝝ pnĩa vniuſcuiuſqʒ
culpa deleat᷑. Tercio.vtrũ ꝑ pnĩam tol
lat᷑ reatus.Quarto.vtꝝ tollãt᷑ reliquie peccatoꝝ.Quiĩ⸗
to.vtꝝ neceſſe ſit penitentẽ reſurgere in tanta gr̃a a quã⸗
to cecidit.Sexto.vtꝝ pnĩa reſtituat omĩa ablata.Septi
mo.vtꝝ ſine pnĩa virtute poſſit eẽ ſalus. Octauo.vtrum
ſine ꝑni it gleri culpa.

1
lembꝛuz pꝛimũ

Irca primũ querit᷑ ſic.vt dicit Augꝰ. Pe⸗
nitẽtia eſt res optima ⁊ ꝑfecta:q̃ omẽs de⸗
fectus reuocat ad ꝑfectũ.q̊ peccata dimit⸗
tant᷑ ꝑ pnĩam. 4l Item.iij · Math. Pniĩiam
agite. Glo. prima virtus eſt ꝑ pnĩaʒ ꝑimere veterem ho⸗
minẽ.igit᷑ ꝑ pniaʒ ꝑimit᷑ vetus homo.ſ&̊ vetus hõ ẽ habi⸗
tus peccatoꝝ ſiẽ dicit glo.Coloc.iij. Exuite veteꝛẽ hoĩeʒ
4Itẽ Luc̃.v.õ veni vocare iuſtos ̊ pctoꝛes ad pnĩaʒ.
h fruſtra eẽt hec vocatio mſii ꝑnia eẽt pctoꝛibo cã releua⸗
tõis a pcto.Cõtra.x.ad Heb. Volũtaꝛie peccãtibo no
bis poſi acceptã noticiã veritatis:iã nõ relingt᷑ ꝓ pecca⸗
tis hoſtia.igit᷑ peccãti volũtarie nõ relinqt᷑ ad offerendũ
co ꝑ qð poſſit deo recõciliari.ſᷣ punire ſe ꝑ pnĩaʒ eſt of
ferre ſe eo:Fᷣm ꝙ dicẽ pᷣa.Sacrificiũ deo ſpũs ↄtribula⸗
tus.igit᷑ ꝑ pnĩaʒ q̃ hõ punit ſe ⁊ offert ſe deo: nõ pᷣt deo re
cõciliari:igit᷑ ꝑ pnĩaʒ ñ dimittit᷑ pcẽm.q. Item Olr in

—

Non viſitabo filias veſtras cũ foꝛnicate fuerint.ſed ſine
tci viſitatione nulla pnia hʒ efficientiaʒ. ꝗ Item ꝓuer.
xrviij. Qui puerſis graditur vijs:cõcidet᷑ ſemel. Semel
auũt dicit᷑ cadere qui irreꝑabiliter cadit.igit᷑ vt videt᷑ qui
cadit ꝑ culpam: irreꝑabiliter cadit. ¶ Item virtus pnie
finita eſt:offenſa dei infinita. igit᷑ vt videt᷑ virtus pnie nõ
ſufficit ad delendũ culpam ex diuina offenſa. 4 Ztẽ ma⸗
ioꝛ eſt offenſa bomis peccãtis qᷓ; angeli. igit᷑ ſi offenſa an
geli eſt irremiſſibilis ⁊ hoc ꝓpter magnitudineʒz culpe:⁊
homis ſimiliter erit. O: maioꝛ eſt offenſa homĩs qᷓ ange
li:videtur ſic vt dicit Anſel. Vnuſquiſqʒ peccãs moꝛta⸗
liter vult eſſe equalis deo.ſᷣ peccatũ angeli fuit ꝙ voluit
eſſe equalis dro. Sed angelica creatura media eſt inter
deum ⁊ homĩeʒ.eſt.n. naturaliter ſilioꝛ deo.vnde hõẽ re
motioꝛ ſᷣm naturam qᷓ; angelus.igit᷑ voluntas q̃ vult eſſe
equalis deo ex maioꝛi ſuꝑbia ꝓuenit:qᷓ illa q̃ angelłꝰ vo⸗
luit eſſe equalis.maioꝛis.n.ſuꝑbie indiciũ eſt:ſi ĩignobił
nſpiraret ad regnũ qᷓ; ſi nobilis¶ Rñnſio.ꝙ pnĩa releua
tur penitens ⁊ reꝑatur ad priſtinam mundiciã. vñ Aſi⸗
doꝛus in li.de trini.ca.xvj.ꝗſaias dicit.lauamĩ ⁊ mũdi
eſtote.lanetur itaq; ⁊ munus eſt:qui pᷣterita plangit ⁊
ſlenda iterũ nõ ↄmittit.ſᷣ ↄſtat ꝙ hec ſunt opera peniten
tie.igit᷑ oꝑibuo pnĩe releuat᷑ homo⁊ reꝑatuꝛ ad priſtinã
mundiciam.¶¶ Ad illud igit᷑ qð obijcit᷑.ꝙ volũtarie pec⸗
cantibo nobis non relinquit᷑ ꝓ peccato hoſtia. Dicendũ
ꝙ boc intelligit᷑ de hoſtia x-pᷣo.i.de immolatiõe xpᷣi. vnde
glo.ibideʒ.non iterum ĩmolabit᷑ xrpᷣus qui eſt boſtia pro
peccatis.i.non relinquit᷑ locus ſecũde hoſtie.ſicut in ve.
le.datum eſt ſepe offerre hoſtias ꝓ peccato.nõ.n.iterum
immolandus eſt ꝓ peccato.qð ſemel factũ eſt: ⁊ ſcdᷣo ñ ẽ
opꝑꝰ.ſ̊ magis opꝰ ẽ manẽ ĩ fide ⁊ ſpe.qð ſi nõ facis:iudi⸗
ciũ dãnatois te expectat niſi ꝑ pniaʒ renouaꝛis.hec glo.
4Al Ad alið.nõ viſitabo filias veſtras ⁊c. Sicendũ ꝙ ex
boc non ſequit᷑ ꝙ penitens nõ poſſit reſurgere te pct᷑o ꝑ
pnĩam.quia predicit᷑ eoꝝ malicia ſiue obſtinatio: ꝓpter
quam nõ viſitabat᷑ a dño.ſi auteʒ preꝑaſſent ſe:dñs viſi
taſſet illas.vnde ex verbo illo non ſignat᷑ ꝙ nõ poterant
ꝑ pnĩam releuari:ſᷣ ꝙ non releuaꝛent᷑.⸗¶ Ad illud ꝓuer.
NQui pꝑuerſis graditur vijs cõcidet ſemel.Intelligi dʒ de
illo qui finaliteꝛ cadit:nõ de omni cadente.vnde vᷣbo illo
inſinuat᷑ excluſa via penitendi poſt moꝛtem.⁊ h̊ inſinuat
dicitur ꝑuerſis gradit᷑ vijs.i.ꝑfecte verſis ſiue aduer/
is.qdð accidit in finali impnĩa. vnde ibi loꝗt᷑ ð caſu illo
te quo.xj.Ecẽs.Si ceciderit lignũ ad auſtrũ aut ad aꝗ⸗
loneʒ:in quocũqʒ loco ceciderit ibi erit. Cecidit diẽ glo.
moꝛiendo Hieꝛo.ibi.q̃i lignũ ſubito ventis:ita moꝛte ra
peris.⁊ vbi cecideris:iugiter manebis:ſiue te rigiduʒ ⁊
trucẽ:ſiue miſericoꝛdẽ moꝛs inuenerit.4 Ad illð qð ob⸗
ijcit. ꝙ offenſa eſt infinita ſiue culpa ⁊c. Dicendum ꝙ in
culpa ſiue offenſa ſunt duo.auerſio ⁊ ↄuerſio.lʒ at᷑ auer
ſio ſit conſummatio peccati:nibilominꝰ qᷓntũ eſt ex par⸗
te auerſionis peccata indifferentia ſunt. Auerſio.n.pᷣua
tioneʒ dicit ſiue negationeʒ.que inqtuʒ hmõi nõ eſt ma⸗
ioꝛ ⁊ minoꝛ. ſicut de cecis ſiue nõ videntibo ſimpłr ñ põt
dici: iſte eſt magis cecus ſiue nõ videns illi.q Iteʒ ſi ob⸗
ijciat᷑ ↄtra hoc.ꝙ quidã peccant ex maioꝛi ↄtemptu:ꝗdã
ex minoꝛi.Dicẽdũ ꝙ hoe verũ eſt.⁊ lʒ cõtemptus iſte ſit
maioꝛ vel minoꝛ:nõ tñ auerſio maioꝛ vel minoꝛ. Cõtem⸗
ptus.n.maioꝛ vel minoꝛ atteſtat᷑ libidini maioꝛi vel mi⸗
noꝛi.Contemptus.n.qui eſt radix peccati:ñ dicit motuʒ
in deũ:ł̊ ꝑuipendentiã dei in comꝑatõne ad bonũ cõmu⸗
tabile. Ex pꝑte auteʒ ↄuerſionis ſᷣm ꝙ adherentia cũ bo⸗
no ↄmutabili fit cũ maioꝛi libidini vel minoꝛi:eſt quãti⸗
tas peccati maioꝛ vel minoꝛ. Hec aũt adherentia nunqᷓ
eſt infinita niſi duratõe:nõ aũt virtute. vnde bñ deleri pt
virtute gratuita que maioꝛis virtutis eſt.vnde Aug.eſ⸗
ſentia vincit ſuꝑ nibil.eẽntiam vocat virtuteʒ: nibil vo⸗
cat culpã ſiue peccatũ.vnde eẽntiaʒ vincere ſuꝑ nihil:eſt
virtutẽ habere maioꝛẽ q; peccatũ.4. Sʒ adbuc obijcitur
Mõne eſt offenſa infinita qua bomo offendit bonũ inſi⸗
nitü? Rñſio.infinita eſt in merito:nõ aũt infinita radi⸗

catione vel adherentia.vnde quia infinita eſt in merito:
reatus culpe moꝛtalis eſt infinitus.vnde moꝛtale pecca⸗
tum obligat ad penam infinitam.⁊ hoc: quia offenſa eſt
reſpectu infiniti ſcʒ dei.¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ maioꝛ eſt
offenſa hoĩs qᷓ; angeli. quia ex maioꝛi ſuꝑbia eſt ꝙ vult
equari deo.Dicendũ ꝙ ꝙtum ad quandãa ꝑuerſitatẽ vo⸗
luntatis generaleʒ:omẽs peccatoꝛes taʒ angeli qᷓ; homi
nes cõueniunt.que eſt in volendo qð deus non vult eos
velle.⁊ q́tum ad hoc nõ ſolum ex conſequẽti appetunt eẽ
equales deo:̊ maioꝛes.ex conſequẽti dico: quia directe
nullus appetit eſſe equalis deo.eInde Anſel.li.cuꝛ deus
bomo.iJon ſoluʒ voluit eſſe equalis deo.quia pᷣſumpſit
ꝓꝛiam voluntateʒ habere:̊ ⁊ maioꝛ.volendo qð illum
deus relle nolebat.quia voluntatẽ ſuam ſupra dei volun
tatẽ ponebat.i Ahilominus maius fuit peccatũ demoĩs
cuiuſcũq; qᷓ; homĩs.quia melioꝛa habuit naturalia q̃n⸗
tum eſt ex parte cognitiue ſiue diſcretiue. Dicit.n.Dyoꝰ
Demonis malicia eſt ↄtra deifoꝛmẽ intellectũ:aĩe contꝛa
rõnaleʒ. In hoc aũt habuit angelus deifoꝛmẽ intellectũ
ꝙ ſine ratiocinatione ⁊ collatõne vidit faciẽda.hõ vᷣo nõ
ſine iudicio ⁊ ratiocinatõne ſiue diſcuſſione.Siłr ex ꝑte
affectiue:quia affectiua noſtra ex colligentia quadã cum
carne citius mouet᷑ ⁊ inclinat᷑ ad ea que pretendũt moti
ua inferioꝛa.VUnde demones peccauerũt ꝓpꝛie ex illis qᷓ ĩ
ipſis erant motiua.Ex bonis.n.cõditis ĩ ilis aſſumpſe⸗
runt occaſioneʒ lapſus.ex voluntate.n.ſue ↄditõis elati
noluerũt ſubeſſe deo.vnde AUug.xij.de ci.dei.c.vj. Cuz
cauſa miſerie maloꝝ angeloꝝ querit᷑ea merito occur⸗
rit:ꝙ ab illo qui ſummus eſt auerſi: ad ſeipſos conuerſi
ſunt qui nõ ſumme ſunt. Pret᷑.multe ſunt alie cauſe q̃re
grauius peccauerũt.¶! Ad id quod obijcit᷑.ꝙ homo pec⸗
cat maioꝛi ſuꝑbia.Dicendũ ꝙ hoc nõ eſt verum:ᷣ ex ma
ioꝛi infirmitate.Maioꝛ.n.fuit ſuꝑbia dyaboli qua vo⸗
luit nõ ſubeſſe eo immo preeſſe ſimpłr:qᷓ; ꝙ iſte hõ pec⸗
cando nõ obedit pᷣceptis. Pret᷑.maioꝛ fuit ſuꝑbia demo⸗/
nũ qua cõſenſerũt illi qui erat eiuſdeʒ generis vel natuꝛe
cum illis vt preeſſent ⁊ nõ ſubeſſent: ⁊ ꝙ illi ſubeſſent ſo⸗
lum illi qui erat eiuſdeʒ nature cum illis:qᷓ; ꝙ iſte pecca⸗
toꝛ tranſgreditur preceptũ diuinũ.quia maxie trahit ho
minẽ ad non obediendũ do infirmitas ꝓpꝛia.in angelis
nõ ſic·vñ peccatũ eoꝝ ſolum attribuendũ eſt volũtati ꝑ⸗
uerſe ex ꝓpꝛio motiuo bono.vñ longe minus eſt ex conſe⸗
quẽti ꝙ bomo peccãs vult eſſe equalis deo:qᷓ; ꝙ angelus
peccans.qꝛ cõſenſus quo peccauit angelus fuit reſpectu
ꝓpinquioꝛis motiui ad ſuꝑbiaʒ: q; ↄſenſus quo peccauit
homo.ꝓpꝛiũ.n.bonũ fuit motiuũ in angelo qð diꝛecte fu
it occaſio ſuꝑbie ⁊ ↄſenſus eideʒ cauſa.ſic nõ eſt in pecca
to homĩs etiã cum ſuꝑbit ex aliquo bono ꝗpꝛio eſt infir⸗
mitas ⁊ defectus iudicij.

embꝛuz ſecundũ

Onſequẽteꝛ queꝛit᷑.vtꝝ vniuſcuiuſq; culpa
pnia deleat᷑. Et videt᷑ ꝙ ſic. Berñ. in li. de
gradibo hũilitatis:habet᷑ de damnatõe dy
boli ſic. Deus imꝑauit in vindictam ſuã
vt ſi vellet reſipiſcere:veniã nõ negaret.ex quo pʒ ſi dya⸗
bolus peniteret aſſequeret᷑ veniã. multofoꝛtius ⁊ aliꝰ ꝗ⸗
cunq;.¶ Iteʒz maioꝛ eſt diuina miſcðia qᷓ ſit alicuiꝰ pec⸗
catum vel miſeria:vt vult Aug.vnde quantũcũq; ſit pec⸗
catum alicuius:illud ſuꝑexcellit dinina miſcðia.ᷓ cum
xus ſit pronioꝛ ad miſerendũ q; ad puniẽdũ.quãtuũcũqʒ;
peecatũ alicuiꝰ ſit graue: ſi peniteat nõ negabit᷑ ei venia
¶ Iteʒz MMath. x vnij. Quotiens peccauerit in me. poſt.
nõ dico vſqʒ ſepties: ſed vſqʒ ſeptuagieſſepties.Glo.fi⸗
nitũ ꝓ infinito.ſi ꝗ̊ nobis precepit miſcðiaʒ ad infinitas
culpas.cũ ipſe ſit miſericoꝛdiſſimꝰ: ⁊ ipſe ſemꝑ penitẽti
veniam tribuit. ¶ Item Criß. Etſi ad ſummũ quis ꝑue⸗
niat maloꝝ ⁊ tamen velit reuerti:ſuſcipit libent᷑ ⁊ ample
ctitur. omnis agens pniam apud deum inuenit veniã.
Contra.ij. MMacha.ix. Oꝛa bat ſceleſtus dñm:a quo
nõ eſſet miſcðᷣiam cõſecuturus.Et loquit᷑ de Antiocho ꝗ

¶ Mueſtio
beniam petijt? ꝓpter multa ſcelera non inuenit. 2 vt ex
tactis ibideʒ videtur: multũ penituit.S ⁊c̃.¶ Itez. xij. ad

Peb. ¶ Zon inuenit pnĩe locũ.Glo.id eſt venie locũ ⁊ be⸗
nedictõis ꝑ pniam. ẽ pnĩa in quibuſcũq; nõ meretur ve

niam. 4¶ Item Hebre. xij. Scitote qm poſtea cupiens be
reditare bñdictiõz reprobatus eſt. Glo.Cauendũ ẽ iſtis

ne cum poſt moꝛteʒ deberent recipere benedictõʒ:repro⸗
bent᷑ ⁊ pnia eis non valeat. tũc enim infructuoſa eꝛit pe/
nitentia. in cuiꝰ rei figura nec Eſau ꝓfuit. 4 Iem ſentẽ

tia damnationis poſi moꝛteʒ eſt irrenocabilis.ꝗ̊ damna

tus quantũcũq; peniteat veniam nõ inuenit. ſ̊ damnati
penitebunt:ſicut dicit᷑ Sap̃.v.dicentes intꝛa ſe peniten⸗
tiam agentes ⁊c.q̊ cum eis nunꝙᷓ detur venia:nõ omnis
agens pniam apud deum inuenit veniaʒ. dicit interli.ſu
per illud pnĩam agentes ſero. 4l Item YVſido. diẽ de de⸗
monibus li.de oꝛdine creaturaꝝ. Et ſi penituiſſent peni
tentiam non inueniſſent. nſio.ꝙ pnia eo modo quo
eſt virtus vel gratia eſt de letiua culpe cuiuſcũq;. ſᷣm aũt
ꝙ pnĩa dicit actum penitendi ſiue dolendi de culpa com⸗
miſſa:cauſat᷑ in eſſe dupłr.aut ex leſione nature: aut ex
offenſione maieſtatis diuine ⁊ pᷣuaricotõne iuſticie.Pri
mã pniam ſuꝑ culpam cõmiſſam babeꝛe põt quis ex ſola
natura ſine aliqua gratia. ſicut enim homo naturalit ſe
diligit:ita odit omne ꝓpter qð malum incurrit.⁊ hec pe/
nitentia eſt in malis ⁊ damnatis ⁊ ĩ angelis malis.⁊ cũ

hac viuit ⁊ regnat mala voluntas cum ſit ꝓpꝛie boni au

riga alłs amica. ideo teus eam non acceptat.nec ſic peni
tens inuenit grãm vel veniam. Secundo modo ſumpta
penitentia non eſt ſine gratia gratũfaciente vel gratiſda⸗
ta.⁊ hec diſponit habenteʒ ad venie dignitatẽ. Iſtã enim
grãm nulli dat deus niſi cui paratus eſt dare veniam de

offenſa quantũ eſt de ſe.⁊ quia damnatus quis homo vł

dyabo lus hanc habere non poteſt: ideo non põt habẽ ve
niam. ſed ſi ꝑ impoſſibile poneret᷑ ꝙ dyabolus hanc ha⸗
beret:vtiq; dñs daret ei etiam veniam.hec igit᷑ eſt potiſ⸗
ſima cauſa irremediabilitatis dyaboli peccati:quia non
poteſt penitere nec liberũ ar.eius verti ad veniam petẽ/
dam.Concedendũ eſt igit.ꝙ omis penitens dæ culpa q̃n
tũcunqʒ ſit magna.ſ.ꝓpter offenſam diuine maieſtatis:
dũmodo paratus ſit ſatiſſacere:obtinet veniam.⸗Ad il
lud quod obijcit᷑ de antiocho.Dicendũ ꝙ ipſe penituit p
pter leſionem ſue nature quam incurrebat ex infirmita⸗
te:non ꝓpter offenſam dei. ¶¶ Ad illud qð obijcit᷑ de eſau
Dicendũ ꝙ eſau non penituit vt debuit.vnde glo.hebre.
xij.Qon.n.inuenit ⁊c. Non inuenit locum pniĩe.i.venie
locum ⁊ bñdictionis ꝑ pnĩam.non quia nõ peniteret: g̊
quia non penituit vt debuit.dicens. Aeniet dies luctꝰ pa

tris mei ⁊ occidam fratreʒ meũ Jacob. nõ inuenit dico:

quia qᷓ inquiſiſſet eam bñdictõzʒ cum lacrimis: nõ cuʒ
vera penitentia.lacrime.n.ille fuerũt potius ex indigna⸗
tione contra fratrem ⁊ ex doloꝛe amiſſi honoꝛis:q ex hu⸗
militate veraq; penitentia.hec glo.q Ad illud.ꝙ ſenten
tia dei eſt irreuocabilis ⁊c.ptʒ rñſio.quia nũq; penitent
damnati ꝗpter amoꝛeʒ iuſticie vel offenſaʒ diuine maie
ſiatis.i Aec dicit glo.v.Sapi.ꝙ ſero penitent damnati:
quia ille modus quo penitent obtineret illis veniã. ſi añ
moꝛtez ſic peniterent.ſᷣ quo modo loquendi dicit᷑ ſero.i.
infructuoſe.eo modo quo aliquis dicit᷑ ſero ſiue tarde ve
niſſe qñ ſine fructu venit.¶ Ad illud qð dicit Aſido.q;
demones ſi penituiſſent veniam nõ inueniſſent. Dicẽdũ
ꝙ hoc intelligendũ eſt de pnia ꝓneniente nõ ex diuĩia of⸗
ſenſa ̊ alia de cauſa.ſcilʒ ꝓpter leſioneʒ nature.ſi enim
alia de cauſa: inueniſſent veniã ſicut dicit Herñ.

embꝛũ terciũ

pʒa· aliter minus recte iniũgerẽt᷑ pene ſatiſ⸗
Vctoꝛie penitentibo ab eccia.. Itẽ Greg.
ſpen ubio dñs tlictũ ſine vltione nõ deſerit. aut.n.ipᷣe
omo in ſe penitene punit:aut deus cũ homiĩe vindicans

VOnſequenter querit᷑.vtꝝ deleta culpa vir⸗
tute ſiue gratia pnĩe:maneat reatꝰ. ſic

lvij.

euti: nequa igi peccato rcit᷑: quia nullatenus ſine
vindicta larat᷑.¶ Iteʒz illa ſola virtute tollũt᷑ que ſunt ĩ⸗

pedimenta boni ſiue ꝓſfectus. ſᷣ exercitia ĩ penis debitis

ꝓ peccatis cõmiſſis nõ ſunt impedimẽta ꝓfectus:ſ̊ potiꝰ

expedimenta.igit᷑ nõ vbent tolli ſiue remitti virtute pe/
nitentie ¶ Contra.pᷣs. Magnitudinis eius nõẽ finis.

ſ.ij. Ecẽi. Fᷣm magnitudineʒ eius ſic ⁊ miſcðia eius cum
ipſo.̊ infinita eſt miſcvia eius. igit᷑ vt videt᷑ quicqꝗd de/
linquit᷑ erga ipſum oĩno dimittit.¶¶ Item xpᷣus moꝛiẽdo
non ſolum dedit precium ſufficiẽs ꝓ redemptõe pctoꝛuʒ

qui erant añ paſſionem: ᷣ ⁊ generaliter ꝓ redemptione

oĩm qui erunt vſqʒ ad finem ſeculi.⁊ quaſi incomꝑabiłr
maius fuit precium qᷓ; exigebat delictum. nõ ſolum pre⸗
exiſtentiũ:ſᷣ ⁊ oĩm vſqʒ ad finem mũdi.vnde augꝰ.in ſer
mone quodam. Si equa lance liberet᷑ culpa boĩs peccã⸗
tis ⁊ precium redimentis: non tantũ diſtat infima paro
inferni a ſummo celi cardine. Si igit᷑ non penam ſuffici
entem ſoluit xpᷣus: ſed ſuꝑabundantẽ ꝓ peccatoꝛibo.vi/
tetur ꝙ nulla exigenda ſit a penitentibo.¶ Si aũt dice⸗
retur ꝙ hoc exigit dĩna iuſticia.ꝙ actuali volũtate pec⸗
cans:actuali pena in ſe puniat᷑.̊ nõ videt᷑.immo vt vide

tur ſᷣm exigentiã iuſticie ſufficit punitio capitis pro de⸗

licto membꝛoꝝ.¶l Pret᷑.ſi regrit᷑ punitio mẽbroꝝ ꝓ ꝓ⸗
prijs delictis.exquo miſcðia dei ſuꝑex altat iudiciũ Jac.
ijj.quare vult pniaʒ diuturnã infligi ⁊ nõ ſufficit breuis
iurta breuitatẽ delicti. videt᷑ enĩ ꝙ parua ⁊ breuis valde
deberet ſatiſſacere infinite eius miſcdᷣie.¶ Itẽ baptiſma
eſt ꝓpꝛie remediũ cõtra oꝛiginale:pniĩa auteʒ ↄtra actua⸗

le.ſᷣ̊ medicina ꝓpꝛia videt᷑ eſſe maioꝛis efficacie reſpectu

moꝛhi cuius eſt medicina: Kali que nõ eſt ꝓpꝛia.igitur
eſt reſpectu peccati actualis ꝙ
xlet penam ⁊ culpam:multofoꝛtius vt videt᷑ penitentia

ſi efficacia baptiſmi tanta

que eſt ꝓpꝛia medicina contra actuale:habebit efficaciã
tollendi actuale qtum ad culpam ⁊ penam. 4 Item oĩs
virtus incomꝑabiliter eſt maioꝛ ſiue magis bona qᷓᷓ ali⸗

quod valde malum. ſimiliter omĩs gratia ⁊ generaliter

omne bonum ſcʒ gratuitum.ẽ cuz pnia ſit gratia vel vir
tus:maius erit bonum q; aliquod malum maluʒz. igit᷑ vt
videtur maioꝛ eſt efficacia illius in tollendo qꝙᷓ; actus pec
cati in obligando.igit᷑ ſufficit ad tollendũ omne illud cꝰ
cauſa eſt actus ꝑeccati.igitur ſufficit ad tollenduʒ penaʒ
7 culpann. Knio⸗g deleia culpa: virtute ſiue gra pe⸗
nitẽtie nõ elt ncc̃e ꝙ tollat᷑ reatus.¶. Ad primũ ↄtra boc
döm.ꝙ ſicut bonitas diuina dicit᷑ infinita nõ ſolum ĩ ſe
B in eketn nd quia infinite diffundit ſe in effectibo: ſᷣ̊ qꝛ
ſine aliqua ſui diminutõe diffundit ſe.⁊ etiã ſi infinities
diffunderet ſe in nullo bonitas eius diminueret᷑. Simi⸗
liter miſevᷣia dei dicit᷑ infinita:quia nullo effectu miſeri⸗
coꝛdie remittit᷑.neq; etiã ſi infinitis effectibus diffunde⸗
retur:ſicut nec in vno effectu aliquo remitteret᷑.non igit
exigit infinitas diuine miſcdie ꝙ omĩa relaxet. Pret᷑ ſi
peccata relinquerent᷑ impunita: aliquid in regno di eẽt
inoꝛdinatum: ſicut dicit Anſel. ꝗpter qð diuina boĩtas
exigit. ꝙ immenſitas miſericoꝛdie illius moderet᷑ iuſii⸗
cia:ſicut ꝙ iuſticia temꝑet᷑ miſcðia.vnde Augꝰ.i Qullus

cæbite grauioꝛis pene veniam accipit niſi qualẽcunq;
ſi longe ſoluerit penam minoꝛẽ qᷓ; debeat.ita enim imꝑti⸗

tur a deo laꝛgitas miſcðᷣie:vt non relinquat᷑ iuſticia diſci
pline.4 Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ xpᷣus moꝛiendo dedit ma
gis precium incomꝑabilłr qᷓ exigebat delictum ⁊c. Dicẽ
dum ꝙ reuera incomꝑabilit maius fuit pꝛecium redimẽ
tis qᷓ culpa peccantis. nec tamen ꝓpter hoc ſolutum fuit

tantum precium vt actualiter peccantes impune ꝑtrãſi⸗

rent:quia in hoc preiudicaret᷑ diuine iuſticie.Nec eſt ſa

tiſfactũ diuine iuſticie in pena capitis ꝓ dlicto mẽbro⸗
rũ.adminus vbi caput ⁊ mẽbꝛa ſolũmodo hñt vnitatem
ſpũaleʒ. immo hʒ membꝛuʒ quodlibet pro ꝓprio xlicto
puniri.qꝛ vt dicit᷑.xj.Sapi.ꝑ que peccat ꝗs: ꝑhec 2 pu⸗
nitur. Pret᷑.bec relaxatio verteret᷑ illis iĩ inſolentiam ⁊
audaciam peccandi.quia vt habet᷑ Ecẽs.viij.qꝛ ñ ꝓfert᷑
cito ð malos ſentẽtia:abſqʒ vllo timoẽ filij hoim ꝑpetrãt

mala.¶ Ad h̊D qð querit᷑.quare ñ ſufficit bꝛeuis pnĩa ⁊c.
Dicendũ ꝙ h ñẽ ſolũmodo ex diuina iuſticia:bᷣ er diſpẽ/
ſatiõe diuine miſcdᷣie.ſ.ꝗꝓpt cauſaʒ multiplicẽ ⁊ młtiplex
cõmoduʒ pctoꝛis. VUna cauſa eſt:ne putaret᷑ culpa ꝑua ſi
parua pena puniret᷑. Alia eſt oñſio ꝓpꝛie miſerie q̃ miſer
peccatoꝛ obligat ſe ad penam magna.Tercia eſt emẽda
tio labilitatis ſeu ꝓnitatis ſue.Quarta ẽ exercitatio ne⸗
ceſſarie patientie. vnde Aug.li.de pnĩa. ꝓductioꝛ eſt pe⸗
na ꝙᷓ culpa:ne parua putaret᷑ culpa ſi cũ illa finiret᷑ ⁊ pe
na. ac ꝓpter demonſtratõz debite miſerie: vel ad emẽda⸗
tioneʒ labilis vite:vel ad exercitatõʒ nccie patiẽtie.tem⸗
paliter hoĩeʒ determinet pena:queʒ iam ad damnationẽ
ſempiternã reum nõ retinet culpa.4l Ad illud qð obijci
tur ꝑ comꝑationeʒ pnie ad baptiſmũ. Dicendũ ꝙ ſecus
eſt de virtute baptiſmi 2 pnĩe ꝙtum ad ablatõʒz reatꝰ.ꝗa
enim baptiſmus ꝗꝓpꝛie eſt aꝑtio ianue.aꝑtio aũt ianue ñ
eſt aliud ꝙᷓᷓ ſolutio reatus culpe: eius ꝗꝓpꝛie eſt dimiſſio
pene nõ pnĩc. Pret᷑.etſi omia ſacramẽta habeat virtutẽ
a paſſione xp̃i.quia baptiſmus eſt ꝓpꝛie ſacr̃m paſſiõis:
congrue collata eſt illi virtus curãdi a culpa ⁊ pena. vñ
virtus baptiſmi nõ eſt hmõi efficacie inqᷓtũ ẽ virtꝰ:ſ in:
qᷓtum eſt virtus ſacramẽti. qꝛ baptiſmus flamĩs nõẽ hꝰ
efficacie.Eſt igit᷑ pnia ad delendũ culpã:⁊ penam q̃ an⸗
nexa eſt neceſſario culpe.ſᷣ baptiſmus ſine virtus bapti⸗
ſmi ad delendũ culpam ⁊ penam. hoc eniʒz ꝑtinet ad illũ
rationibo pretactis. ¶! Ad aliud dðᷣm. ꝙ cum dicit᷑ ꝙ oẽ
bonum eſt maius bonũ qᷓ; aliqð malum ẽ malũ.hec com⸗
patio intelligenda eſt ᷣm ꝙ bonũ ⁊ malum comꝑant᷑ ad
ſubiecta:quantũ ſubiecta ꝓficiũt vel deficiũt.ð.qᷓ.bonũ
gratuitum de quo intelligitur ꝙ omne bonũ eſt magis bo
num ⁊c̃.eſt ꝓfectiuũ boni nature.malũ aũt eſt defectiuũ
id eſt: cauſa defectus eiuſdez.i.boni nature.ſᷣ̊ bonũ gra
tuitum oꝛdinat bonũ nature ad eſſe in ſummo:Fᷣm ꝙ poſ
ſibile eſt. i.ad hoc ꝙ ſumme pficiat᷑.⁊ hoc facit quodcũq;
bonum gratuitum:quia coniũgit cum ſuo optimo ſcilicʒ
ſummo bono.p̊ nullum producit ſuum ſubiectũ ad ſum⸗
mũ defectum.ſummꝰ autẽ defectus eſt in nõ eẽ.Et vt diẽ
Augꝰ. ſQullũ malũ ita conumpat ꝗn extrema nature re⸗
linquat veſtigia.quia igit᷑ ꝑ quodibet bonũ gratuitũ ꝓ⸗
ficit habens ad coniunctionẽ cum illo cũ quo eſt in vltio
ꝓfectu.nullo malo ducit᷑ babens ad illud cũ quo eſt ĩ vl⸗
timo defectu.dicit᷑ quodlibet bonũ magis bonũ qᷓ aliqð
malũ malũ.Si igẽ drĩ bonũ magis bonũ effectĩe qᷓ malu:
qꝛ ex h̊ ſumme ꝓficit:ex illo nõ ſumme deficit. Pret᷑.alit
dicit᷑ bonum magis bonum etiam quãtitatiue: quia nnl⸗
lum malũ eſt ita malũ ꝙ; nõ radicet᷑ in bono. vñ malũ di
cit defectũ boni.vnde Augꝰ.Aſdalũ nihil eſt:ſ̊ defectꝰ bo
ni mali nomẽ accepit.̊ bonũ dicit᷑ totũ honũ.Juſlicia ñ
ↄcernit aliquid mali in ſuo eſſe: nec radicat᷑ in malo.vñ
eſſe ⁊ virtus malicvt ita dicam)eſt a bono in quo eſt eẽ:
⁊ virtus boni a bono.⁊ ꝓpter hoc dicit᷑ magis bonuz bo⸗
num:quia qð eſt ⁊ poteſi:a bono eſt.nõ ſimilit᷑ eſt de ma
lo.lʒ igi᷑ bonum ſit magis bonũ qᷓ; malũ ſit malũ: ex G̊ ñ
ſequit᷑ ꝙ illud cuius cauſa eſt malũ tollat᷑ a bono.4¶ Ad
boc qdð obijcit᷑ ꝓ paꝛte alia.ꝙ exercitio in penis debitis
ꝓſicit hõ.igit᷑ nõ debet tolli aliq virtute.Dicendũ ꝙ etſi
ꝓſiciat ꝙtũ ad h̊ ꝙ ſoluit debitũ: nihilominꝰ melioꝛ ẽ cõ
ditio nõ debentis ꝙᷓ debẽtis.vnde ſi virtute pnĩe pene de⸗
bite eẽnt dimiſſe: eo ꝙ penitẽs tũc nõ eẽt debitoꝛ pene:
pinquioꝛ eẽt fini eius ſcilʒ gloꝛie:qᷓ; q eſt debitoꝛ. Pꝛet.
magis meret᷑ i exercitõ affuictõnũ ad quas nõ teneret᷑ ꝙᷓ
ad quas teneret᷑.quia opera quontomagis debita: tãto
minus grata.vnde ſimplr melioꝛ ⁊ maioꝛis ꝓfectꝰ ẽ pe⸗
nitẽtia: eo ꝙ ipſa pene in aliquo remittũ.

lembꝛu quartũ

Onſequent querit᷑.vtꝝ virtute pnĩe tollãt᷑
reliquie penales q̃ relinquũt᷑ ex pcto.ſicut
ſunt infirmitas. hebetudo. ꝓnitas ad ma⸗
e ⁊ hmõi. ſic:videt᷑.ꝗa quanto aliquid
ſimplicius in eſſentia tanto multiplicius in virtute ſiue

potentia.ſ̊ᷣ ita eſt in actionibo coꝛpoꝝ vbi eſt actio virtu
tio coꝛꝑalis.ꝙ qñ inducit᷑ foꝛma aliqua:nõ ſolum deſtru
itur ſiue coꝛumpit᷑ foꝛma in contingẽs:ſᷣ omẽs diſpoſi⸗
tiones conſequẽtes ſiue cõiũcte.ð. F· qñ er aqua generat᷑
ignis:nõ ſolũ coꝛumpat᷑ foꝛma aque p᷑ omẽs diſpoſitões
coniuncte ſiue ↄſequẽtes ad foꝛma hmõi.igit᷑ſi virtꝰ ſpi
ritualis eſt ſimplicõꝛis eẽntie qᷓ; coꝛꝑalis.⁊ eoipſo maio
ris virtutis ſiue potẽtie · igit᷑ vbi actõe virtutis ſpirituał
tollitur aliqua foꝛma. vel vt foꝛma incõtingens: nõ ſolũ
illa tolletur: hᷣ diſ poſitõnes coniũcte.igit᷑ ſi virtute vel gᷓ
tia pnĩe tollit᷑ culpa.⁊ omẽs diſi poſitões que relicte ſunt
in aĩa vel in potentijs ex ipſa culpa:ſimilit᷑ tollunt᷑ ⁊ ea⸗
cem virtute. ¶ᷓ Item gꝛatia vt dicit᷑ eſt ꝑfectio aĩe:viꝛtus
viriũ ſiue potentiaꝝ.ſicut igit᷑ gratie eſſ tolleꝛe illa gbus
deficit aĩa ſiue eſt ĩ defectu.⁊ virtutis eſt tollere ea gbus
vel vires vel potentie aĩe ſunt in defectu.bmõi ſunt reli⸗
quie peccati.ſ.infirmitas ꝓnitas ⁊ hmõi.igit᷑ ⁊c.¶ Cõ⸗
tra.nulla eſt oppoſitio virtutis ad illas penas q̃ ſunt re⸗
liquie culpe. igit᷑ nõ neceſſe eſt ꝙ illa tollant᷑ virtute cum

qua nõ hnt oppoſitõʒ. ꝙ¶ Rnſio. Dicendũ ꝙ bmõi relige
nõ tollunt᷑ quacũq; pnià. tñ vt eſtimo tollunt᷑ vel potius
diminuũtur illa pnia qua omẽs defectus reducit ad ꝑfe
ctum.dæ qua tactũ eſt S. ¶¶ Ad primuʒz g obiectũ ↄtra H̊
dðm. ꝙ aliter eſt in agentibo ꝑ electionem: ⁊ aliter eſt in
agentibo ꝑ naturam. In agentibo ꝑ electioneʒ moderat᷑
actio ſᷣm arbitriũ agentis.⁊ maxime in actõnibo ſumme
ſapie. vnde lʒ in agentibo ꝑ naturã ãnihilant᷑ diſpoſitio⸗
nes conſequentes foꝛmã coꝛuptaʒ: nõ opoꝛtet ꝙ ita fiat
in foꝛmis que annihilant᷑ ꝑ electioneʒ ſũme ſapie.immo
qñq; nõ ãnihilant᷑ ex diſpenſatõe ſumme ſapiĩe:ſic pꝛoui
ntis humane fragilitati.⁊ H̊ eſt: vt ĩ hoc attẽdẽtes ſuã
fragilitateʒ ⁊ miſeriaʒ humilient᷑:2 non aſſurgant ĩ pꝛe⸗
ſumptioneʒ ⁊ ſuꝑbiam. vnde Deut᷑.vij. Qon poteris de⸗
lere ſcʒ eas:ne foꝛte multiplicenẽ ↄtra te beſtie.ibi gloſa
Greg. Maioꝛa dat deus nec minoꝛa:vt ſemꝑ animꝰ ea⸗
rũ habeat vnde ſe reprebendat.⁊ dum ꝑfecti eſſe appetũt
nec pñt:minime ſe extollant in his que babent: qui ꝑ ſe
paꝛua habeꝛe non valent. Hinc ẽ: ꝙ potẽtes ⁊ foꝛtes ad⸗
uerſarios extinxit philiſteos:⁊ chananeos diu reſerua⸗
uit Judic.iij.vt in eis erudiret᷑ iſr habẽs ↄtra quos pu
gnaret:ne de maioꝛibo ceuictis ſe extolleret.eadeʒ ꝗ̊ mẽs
pollet ex virtute:laceſcit ex infirmitate.vt duʒ querit qð
habere non valet:qð habet humiliter ſeruet. Ad id qð
obijcit᷑.ꝙ defectus aĩe tollunt᷑ gratia.i.pcta.igit᷑ ⁊c. Di⸗
cendũ ꝙ non opoꝛtet.peccata.n.incontingẽtia ſunt oĩno
gratie ⁊ econuerſo.nec eſt ſic de reliquijs peccatoꝝ ⁊ vir
tute.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝓ alia ꝑte. ꝙ nulla eſt opoſi⸗
tio virtutis ad penas illas ⁊c. Dicendũ ꝙ etſi illoruʒ ad
inuicẽ in ſe nulla ſit oppoſitio: eſt tñ oppoſitio ipſoꝝ qᷓtũ
ad ſuos effectus.virtus.n.oꝑando ſpꝑ eſt in ꝓfectu ad vl
timã ꝑfectioneʒ.⁊ hmõi pene vicioſe ſemꝑ intelligãt q̃n⸗
tum in ipſis eſt ad ↄtrariũ. AUnde qꝛ virtus inqᷓ̃tum pl⸗
ꝓficit:plus diſponit ⁊ expedit ſubiectũ ſuũ ad aſſequen⸗
dũ fineʒ ſuũ vltimũ ad cuiꝰ ↄtrariũ inclinant hmõi pene
in hmõi ꝓfectu ſᷣm ꝙ plus apropinquat᷑ ad fineʒ plꝰ di
minuit᷑ inclinatio ad contrariũ.⁊ ita virtus pnie in pꝛo⸗
greſſu reductionis omnis defectus ad ꝑfectum tollit.vel

20

ſalteʒ diminuit hmõi penae ſcʒ inqᷓtum ſunt vicioſe.De

bac materia tan et.. vbi aget de virture otritõis.
Membꝛu quintu

Onſequẽter querit᷑. vtꝝ ncce ſit penitentẽ
reſurgere in tanta caritate ſiue tato mune⸗
re virtutum a quanto cecidit.Et videt᷑ ñ
Qic.Numeri.xj.Egreſſi de ſepulchꝛis cõcu⸗
piſcentie venerunt ĩ aſſeroth. Slo. hiero. Pꝛudeẽs lector
attende.ꝙ poſt conſummatã in duodenario virtutem:ꝗa
ſuꝑbiuit iſrael ⁊ in ſepulchris concupiſcẽtie carnes egy⸗
ptiacas æſiderauit.⁊ rurſum fundamenta iacit ⁊ atria
id eſt:veſtibula virtutis ingredit᷑ hec glo.ſenſus gleſe ẽ
duodecimã manſionẽ intelligit᷑ virtus conſummata

——ꝗ —. ——

¶ Nueſtio

ſine perfecta ꝑ tredecimaʒz ſcʒ aſſeroth qð interpretatur
atrium: ſignat᷑ initiũ virtutuʒ ſiue fundamentũ.vñ vnit
dicere.ꝙ qui cadit a ꝑfecta virtute: reſurgendo inchoat
pabere initia virtutũ 1 fundamenta. a non in illa ↄſum⸗

matione in qua babuit quando lapſus eſt. ¶¶ YIteʒ. rliiij⸗

Eʒech.Leuite qui longe receſſerũt a me in erroꝛe filioꝝ

iſrabel. a errauerũt poſt ydola a me ⁊ poꝛtauerũt iniqui

tateʒ ſuam in ſanctuario meo:erunt editui ⁊ ianitoꝛes ꝑ
circuitum ⁊c̃.Ex boc videt᷑ꝙ qui peccãt qᷓnis poſtea pe
niteant: nõ reſurgũt in gradu in quo erant. 4! Rem mi⸗
nima caritas poteſt erigere poſt lapſuʒ.quia minima ca
ritas ſufficit ad omne peccatũ tollendũ: 2 potuit ante la⸗
pſum fuiſſe nõ minima.igit᷑ põt reſurgere in minoꝛi cari
tate qᷓ illa a qua cecidit. ¶¶ Item Aldath.xxv. Vnicuiqʒ
tedit ſᷣm ꝓpꝛiazʒ virtuteʒ nõ ꝓ largitate 2 pcitate alij plꝰ
alij minus:P ꝓ viribo accipientiũ.ſᷣ peccatũ moꝛtale coꝛ⸗
rumpit bona naturalia. Eſt.n. peccatuʒ coꝛuptio modi
ſpeciei ⁊ oꝛdinis. ꝙ̊ homo efficit᷑ minus habilis ad grãm
poſt lapſum ꝙᷓ an.igit᷑ ſi dvñs dat grãm vm vires ſiue ba
bilitateʒ accipientiũ ⁊c. ¶ Item ſi reſurgit in equali ca⸗
ritate ſiue munere equali donoꝝ.igit᷑ quantacunq; enoꝛ⸗
mia medio tẽꝑe cõmiſiſſet: minimo ope caritatis addito
efficit᷑ melioꝛ ꝙᷓ fuerat ante caſum.igit᷑ ſi quis poſt mul⸗
tum tempꝰ eſſet in peccato:primo die reſurrectõnis me⸗
lioꝛ efficeret᷑ iᷓ ante lapſum.qdð videt᷑ falſuʒ.l Item po⸗
natur ꝙ ſi aligs im ꝑfectus cadat a gradu ſuo ꝑ peecatũ
minus:vt ꝑ ſimpliceʒ foꝛnicationeʒ. aligs ꝑfectus cadit
a peccato ſuo ꝑ peccatũ maius:vt ꝑ adultenuʒconſtat ꝗꝙ
ſecũdus magis offendit deũ qᷓ; pꝛimus ⁊ indignioꝛ ẽ oni
bono. Igit᷑ ſi iſti duo peniteant equali penitẽtia. vel iſte
qui minus peccauit maioꝛi:qꝛ bene hoc poſſibile ẽ. ſi mi⸗
nus peccanti infundit deus caritatẽ imꝑfectaʒ: młtora⸗
tionabilius ſiue congruẽtius infundet magis peccan ca
ritateʒ imꝑfectam. 4¶ Iem ſi homo facit qð in ſe eſt pre⸗
ꝑando ſe ad grãm ſuſcipiendã:deus facit qð in ſe ẽ infun
tendo grãʒ.igit᷑ ei qui magis facit qð in ſe eſt preꝑando
ſe illi confert deus grãm vberioꝛem. non ßm ꝗ ante la⸗
pſum babuit maioꝛeʒ vel minoꝛẽ confert dñs reſurgenti
maioꝛem vel minoꝛeʒ:ſ̊ ſᷣm ꝙ pꝛeꝑat ſe magis ⁊ minus.
Sʒ bene põt ↄtingere ꝙ qui minoꝛeʒ habuit grãm añ la⸗
pſum magis pparet ſe. igit᷑ ⁊c. 4 YNem. v. Amos. Vrbo
de qua egrediebant᷑ mille ⁊7. Glo. Hieꝛo.vnitas hʒ ſac⸗
mentũ vnius dei. ⁊ eſſe in boc numero prima beatitudo
eſt:quia vnus ⁊ verus deus eſi.ſecũda in ſecũdo.i.in de⸗
cade.tercia in tercio.i.centenario.Sicut.n.decas deci⸗
ma vnione complet᷑:ſic centũ deceʒ deeadibo.ſic ⁊ mille⸗
narius decem centenarijs. ꝑ quam quarta.ſ.ſumma bea
titudo notat᷑.de qua amiſſa ſi quis egerit penitentiã: de
illo qᷓꝛto millenaꝛio vix redit ad terciũ cẽtenaꝛiũ.ſᷣ ſi ẽ in
cẽtenario vix redit ad ſcᷣm.i.ad denariũ.Ex his pʒ ꝙ ñᷣ
reſurgit penitẽs ĩ tãta ꝑfectõe a q̃nta cecidit..¶ Itẽ glo.
pᷣs.xxxpj. to gdibo altioꝛ:tãto caſus guioꝛ.⁊ q̃nto ea⸗
ſus ẽ guioꝛ:tãto minꝰ ẽ cadẽs diſpoſitꝰ ad gräs. ex h &ꝙ
maioꝛẽ habuit caritateʒ minꝰ ẽ diſpoſitꝰad grãʒ. & ex H̊
potius reſurget in minoꝛi.⸗ Steʒz iſte nibil meret᷑ a cari⸗
tate a qua cecidit:ſiłr nec ꝑ aliud qð habeat.qᷓ gr̃e colla⸗
no eſt oĩno a liberalitate diuina.q̊ ſjm diuinaʒ liberali⸗
tàteʒ põt eſſe maioꝛ vel mioꝛ vel nalis anna K.
viij · Biligentibo deum omĩa cooꝑant᷑. Glo. Si qui hoꝛũ
deuiant ⁊ exoꝛbitant:etiam hocipſuʒ facit eis dñs ꝓficẽ
in bonum.igit᷑ ſi predeſtinatus peccet: hocipſum ꝙ pec⸗
cat ꝓuenit ei in bonũ.hoc nõ poſſet eſſe generalit᷑ niſi re⸗
ſurgeret in equali caritate vel minoꝛi.qꝛ ponat᷑ ꝙ ſtatiʒ
decederet data ſibi gratia.igit᷑ lapſus eius non cooꝑaꝛe⸗
tur ei in bonũ niſi reſurgeret in equali caritate vel inino
ri.immo cooꝑaꝛet᷑ illi in damnũ:quia in diminutõʒ glłe.
¶ Item Ro.v. Abi abundauit delictum ſuꝑabundauit
⁊ ga.h̊ non põt ſuꝑabundare gꝛa niſi fuerit data a deo.
igitur dñs dat grã n abundantioꝛeʒ peccatoꝛi reſurgẽti
qᷓ ante habuit.¶ Item Johelis.ij.Reddam vobis ãnos
quos comedit locuſta ⁊ bꝛucus ⁊ rubigo.Ibi glo.nõ pa

tiar gire vbertateʒ ſpũalium quam animi ꝑturbatõnibo
ꝓgdidiſtis.igit᷑ gra pnie reddit deus vbertatẽ ſpũalium q̃

amiſſa fuit ꝑ affectiones aĩe: quas glo.vocat ꝑturbatio

nes.que ſunt timoꝛ doloꝛ ſpes gaudiũ.igit᷑ pctoꝛ ſurgens

ꝑ grãʒ pnĩe:ſurgit in illa vbertate ſpũaliũ a qua cecidit.

¶ Item luc.vij.duo debitoꝛes erant cui feneratoꝛi.vnus

vcxbebat denarios ꝗngentos:alius ꝗnquaginta.nõ hñti⸗
bus illis vnde redderent donauit vtriſqʒ. ꝗs eũ plꝰ dili/

git: eſtimo is cui plus donauit ⁊c. Sʒ labenti cuʒ reſur⸗

git plus donatur:igit᷑ plus diligit.igit᷑ reſurgit in maio⸗
ri caritate. ¶¶ Itẽ Aatheviij. Dimiſit eũ febris ⁊ ſurre
xit ⁊ miſtꝛabat eis. Glo.Sanitas dñi datur imꝑio:tota
ſimul redit.⁊ ſi hot eſt in collatione ſanitatis coꝛꝑał:mł
tofoꝛtius hoc erit in collatõe ſanitatis ſpũalis.cum dñs
ſit pronioꝛ ad ſanandũ ſpũałr qᷓ coꝛꝑalłr.¶ Itẽ Hugo.·

ag hoc tandeʒ ꝑmiſſi ſunt vt ex ipſo caſu ſuo ⁊ ruina eru

dient᷑ 1 melioꝛes efficerent. Et hoc idem babet᷑ ab aug-
ſcʒ ꝙ nõ ꝑmitteret deus electũ cadere niſi inde conſeqꝛet
marꝰ bonũ.h̊ eſſe nõ põt niſi collata eis gratia maiore.
4 YZtem gꝛa pnie reniuiſcũt merita moꝛtiſicata ꝑ p̃cedẽs
peccatum. igit᷑ ſi decedat penitens: remunerabũt᷑ illi me
rita illa.⁊ hoc ſᷣm caritatis quantitatẽ a qua erãt meri⸗
toꝛia.ſ̊ hoc non poteſt eſſe niſi reſurgat in tanta:igit᷑ re⸗
ſuꝛget in tãta vel maioꝛi.ꝗ¶ Iteʒ Leuit᷑.vij.dicit᷑.vbi ĩmo
labit᷑ olocauſtũ mactabit᷑ victima ꝓ delicto.ibi dicẽ̃ glo.
Eque placet deo virtus iuſtoꝝ ⁊ digna pnia peccatoꝛũ:
que reſtituit in gradum priſtinuʒ dauid ⁊ petrũ.Si igit᷑
non placeret deo eque virtus iuſtoꝝ ⁊ pnĩa peccatoꝝ ni⸗
ſi tanta eſſet caritas digne penitentis quanta erat in ſta⸗
tu iuſticie:tanta eſt caꝛitas digne penitẽtis quanta ẽ ſtã⸗
tis in iuſticia.¶ Item Eʒech.xviij. Si impius egerit pe
nitentiam ab omnibus peccatis ſuis:oĩm iniquitatũ eiꝰ
quas oꝑatus eſt non recoꝛdaboꝛ. ſ̊ ſi ĩ minoꝛi caritate re
ſurgeret:h̊ non eſſet niſi merito peccatoꝝ.igit᷑ dñs recoꝛ⸗
daretur iniquitatũ eius.¶ IStem Luc̃.iij. Dico vobis ꝙ;
ita gaudium erit. Glo.aug. videtur magis iuſtificaẽ im
pios qᷓ iuſtos creare ⁊ conſeruare.⁊ cauſa huius eſt.qa
in iuſtificatione impij peccatoꝛ ſiue peccatum contradi⸗
cit deo:in alijs operibus non.igitur cum penitẽti reſur⸗
genti contradicũt peccata ſua nec reſurgit niſi habita vi⸗
ctoꝛia de illis.⁊ ante caſuʒ non triumphauit de illis nec
habuit victoꝛiam iſtoꝛum contradicentiuʒ:reſurgit cum
maioꝛi victoria qᷓ; habuit ante lapſum.igit᷑ dignus maio
ri gloꝛia.igitur in maioꝛi gratia.Et hac ratione videtur
ꝙ; quanto quis a lapſu profundioꝛe reſurgit: tãto ſurgit
in maioꝛi gratia.quia reſurgit cũ maioꝛi victoꝛia.⸗ Itẽ
deus optime prouidet electis ſuis.vnde vt dicunt: ſemꝑ
vocat electos ſuos in ſtatu illo in quo fuerunt optime.⁊
hoc oſtenditur erx illo.iiij.ꝓuerbioꝛuʒ. Juſtoꝛum ſemita
quaſi lux ſplendens procedit ⁊ creſcit vſqʒ ad perfectam
diem. Creſcere auteʒ vſqʒ ad perſectaʒ diem eſt proficẽ
vſqʒ; ad diem eternam. Si aliquis electoꝛum caderet a ꝑ
fecta caritate:niſi reſurgeret in tanta ſi decederet in ſta⸗
tu in quo reſurgit:non reuocaret eum dñs in ſtatu ĩ quo
optime cẽt. ¶¶ Item Aug.ad Macedonũ. Intantũ ho⸗
minũ iniquitas aliqũ ꝓgreditur:vt etiam poſt actaʒ pe⸗
nitentiam poſt altaris reconciliatõʒ:ſimilia vel grauio⸗
ra cõmittant.⁊ tamẽ deus ſuꝑ tales lacit oꝛiri ſolẽ ſuum:
nec minus tribuit qᷓ; ante tribuerat largiſſima munera
vite ac ſalutis.Ecce plane habet᷑ ꝙ ofert dñs merita tan
ta poſt lapſuʒ quanta contulit. queſtione ꝓpoſita
diuerſi diuerſimode ſentiũt. Quidam dicũt ꝙ penitens
ſemꝑ reſurgit in equali munere virtutũ:lʒ nõ in eq̃li ſta⸗
tu dignitatis. Sicut.n.ſtatus virgimtatis dignioꝛ ẽ ſta
tu coniugij:ſic ſtatus iuſtoꝛum.i.ſemꝑ ꝑmanentiũ in in⸗
nocentia baptiſmali:nobilioꝛ eſt ſtatu iuſtificatoꝛũ.i.re⸗
ſurgentium a culpa moꝛtali per penitentiam. Et h̊ vult
quedam glo. Amos.v.Cecidit ñ adiciat vt reſurgat. ibi
glo.nõ negat poſſe reſurgere:h̊ nõ reſurget virgo iſrł.ꝗa
ſemel oberrans etſi repoꝛtet᷑ humeris pij paſtoꝛis:ñ ha⸗
bet eandẽ gloriam cum illo qni nunꝙᷓ ab eo oberrauit.

Ertum tamen ad munera virtutuʒ ſe bñt ſicut excedẽtia ⁊
exceſſa.ſicut quidaʒ ↄiugati abundãt amplioꝛe munẽ viꝛ
tutũ qᷓ; quedã virgines ⁊c.⁊ ecõuerſo.ſlatus tñ virgini⸗
tatis dignioꝛ eſt ꝙᷓ ↄiugij:⁊ innocẽtie qꝙᷓ pnĩe.¶ Scðz igi
tur hãc opinionẽ rñndẽdũ eſt ad primũ ſic.cũ dicit᷑ ꝙ poſt
ↄſummatã virtuteʒ: quia ſuꝑbiuit rurſuʒ fundamẽtũ ia
cit ⁊ atria virtutis ingredit᷑. Dicendũ ꝙ hoc nõ dicit.qꝛ
reſurgit in minoꝛi munere virtutũ:ſᷣ ꝗa ꝑ peccatũ deſtru
ctum fuit ſundamentuʒ bonoxꝝ in ipſo qð vebet reꝑari ꝑ
pniaʒ.⁊ ꝙ dicit᷑ ꝙ ingredit᷑ atria virtutis:hᷣ intelligitur
Etum ad ꝓgreſſum in opera. eo eniʒ q; remanet in qᷓdazʒ
difficultate bñ operandi:dicit eſſe quaſi in atrio virtutũ
ſiue in veſtibulo.¶l Ad aliud qð ẽ. leuite ꝗ reliquerũt
dñm efficiebãt᷑ editui ⁊ ianitoꝛes. Ricendũ ꝙ penitens
non reſurgit in equali gꝛadu ſiue ſtatu dignitatis: l ĩ eqᷓ
li munere virtutũ.boc.n.inſinnat᷑ in Eʒech.qui dicit le⸗
uitas poſt erroꝛeʒ poſt ydola uire in mioꝛi officõ.4! Ad
hoc qð obijcit᷑. ꝙ minima caritas põt erigẽ poſt lapſuʒ.
Dicendũ ꝙ hoc veꝛum eſt:tñ dñs non confert minima.⁊
hoc eſt ex abundanti bonitate ſua:qui poſt recõciliatõeʒ
non recoꝛdat᷑ iniuriaꝝ ſibi factaꝝ.ſ.qtum ad diminuti⸗
oneʒ meritoꝝ:lʒ de iuſticia ſua exigat᷑ ſolutio pene ꝓ cõ⸗
miſſo. ¶ Ad id qð obijcit᷑.ꝙ dñs dat grãm m vires ac⸗
cipientiũ.Dicendũ ꝙ nõ ſolũ reſpicit dñs ad vires reci⸗
pientium:pᷣ ad grãm in qua fuit penitens⁊ in qua ſerui⸗
uit deo anteꝙᷓ; peccaꝛet.⁊ ad hoc reſpiciens tantã infudit
grãm quantã habuit pꝛius. Et ad hoe inducit᷑ illud qð
habetur Heb. vj. Mõ iniuſtus eſt deus vt obliuiſeat᷑ ope
ris noſtri ⁊ dilectõis quam oñdiſtis in noĩe eiꝰ.¶ Ad il⸗
lud qð obijcit᷑.ꝙ ſi reſurgit in equali caritate.g̊ minimo
opere caritatis addito efficitur melioꝛ qᷓ; fuit an lapſum.
Bicenduʒ ꝙ non opoꝛtet.quia etſi ſit equalis bonitatis
q̃tum ad meritum premij ſubſtantialis ꝓpter equalẽ ca⸗
ritatem.nibilominus ꝓpter obligationeʒ ad oꝑa ſatiſſfa⸗
ctoꝛia ⁊ difficultateʒ ⁊ pronitateʒ ad maluʒ ⁊ hmõi que
ſunt ſequele peccati:non eſt ita validus ad merendũ.vñ
non ita bonus.i.expeditus in finem.4! Ad illud qð obij
citur de caſu ꝑfecti ⁊ imꝑfecti ⁊ de preꝑatione maioꝛe ⁊
minoꝛe ⁊c. Oicendũ ꝙ vt dictum eſt.dñs in hoc caſu nõ
ſolum conſiderat maioꝛeʒ preꝑationeʒ infundendo ma⸗
ioꝛeʒ grãm:ſ̊ grãm in qua ſeruiuit ei ante lapſuʒ. 4 Ad
boc quod obijcit᷑.ꝙ qñ bomo facit qdð ĩ ſe eſt: dñs facẽ qd
in ſe eſt.⁊ ita illi qui magis preparat ſe maioꝛeʒ confert

dñs gratiam. Dicendum ꝙ boc non opoꝛtet.reuera ita

eſt:ꝙ dñs ſemꝑ infundit grãm ᷣm ꝙ congruit ipſi pꝛepa
ranti ſe adminus.i.nunqᷓ minoꝛeʒ dat qᷓ; congruat tante
preꝑationi.ſ̊ frequenter ex abundanti miſcdia ſua ma⸗
ioꝛeʒ confert. Pret᷑. modus argumentandi non valʒ ni⸗
ſi alijs exiſtentibo paribo.qð non eſt in ꝓpoſito: quia ille
qui cecidit a ꝑfecta caritate:melius ⁊ ꝑfectius Fuit deo
y qui cecidit ab imꝑfecta.¶¶ Ad illud quod obijcit᷑. ꝗ
cedit a millenario vix redit ad centenariũ. Dicendnz ꝙ
hoc non dicit᷑ ꝙ non redit ad eandeʒ ꝑſectioneʒ q;tuʒ ad
munera virtutum: ſed quia nõ redit ad eandeʒ qtum ad
exercitium in operibo virtutum.lʒ enim eiuſdeʒ ſit perſe⸗
ctionis qtum ad habitus virtntum: tamen ꝓnitateʒ ad
malum quam contꝛaxit ex peccato:non poteſt in oꝑa ꝑfe
ctionis mſi cum magna difficultate. pret᷑.nũꝙqᷓ redit ad
ꝑfectionem qᷓtum ad ſtatum a quo cecidit.pter qð dici
tur non rediꝛe ad millenarium ſ̊ ad centenariuʒ. Mille⸗
narius enim ⁊ centenarius comꝑantur qñq; ſtatui peꝛſe
cto ⁊ imperfecto.¶l Ad aliud quod obijcit.ꝙ quãto gra
dus altioꝛ ⁊c. Dicendũ ꝙ hoc intelligendum eſt in eodẽ
vel ĩ diuerſis alijs exñtibus paribus. Aliquis.n. poteſt
eſſe talis conditionis: ꝙ etſi caderet a gꝛadu altioꝛi mate
riali:non tamen ita offenderet᷑ ſicut alius qui caderet a

gradu inferioꝛi.Similiter eſt in caſu ſpũali.q!.q Ad aliud

dðm. ꝙ ſi collatio gratie eſt ſolũmodo a diuina liberali⸗
tate: tamen quia vt dicit᷑ Abac.iij. Cũ iratus fueris mi
ſericoꝛdie recoꝛdaberis:ex maxima miſcðia ſua que oſtẽ

ditur maxime in releuatione peccatoꝛio: releu at ipᷣm in

gradum priſtinum. Aliter dicunt alij. ꝙ non ſemꝑ reſur
Eit penitens in equali munere virtutum.qð mibi videt
veriſimilius. VUnde ſine preiudicio dico.ꝙ qñq; reſurgit

penitens in maioꝛi munere virtutis qñqʒ in equali qñq;
in minoꝛi. Cum auteʒ aliqui perfecti cadãt ꝑ moꝛtale: 2
poſi vt frequenter accidit cõmittũt ſe omni enoꝛmitati 2
ꝑ multum tempus: bene contingit ꝙ reuocati ad pnĩam
tepidi ſunt ⁊ proni valde ad laplum.⁊ qñq; indigẽt ma⸗
nuductione maioꝛi qᷓ illi qui nunqᷓ fuerũt in ſtatu perfe
ctionis.ꝓpter qð non videt᷑ mihi ꝙ habeant illam abun⸗
dantiam muneꝝ quam habuerũt ante:niſi qᷓtum ad nu⸗
merũ. Pret᷑.ponentes ꝙ reſurgunt in equali gratia vel
caritate:ſupponũt ꝙ dñs conferendo grãm reſt picit ad g⸗
tiam in qua ſeruiebant illi reſurgentes.⁊ ſᷣm boc confeꝛt

illis grãm ꝓpoꝛtionaleʒ ſiue equaleʒ. ⁊ hoc bʒ dubitati⸗

onem: quia Grego.ſuꝑ Eʒech̊.dicit. Hic nobis maxĩe
conſiderandũ eſt.ꝙ cũ mala ↄmittimus ſine cauſa bona
noſtra tranſacta ad memoꝛiaʒ reuocamus: qm̃ in peꝛpe
tratõne maloꝝ nulla debet eſſe ſiducia bonoꝝ preterito
rum.hec Grego. Ex hoc verbo videt᷑ ꝙ nõ debemus con
fidere ꝙ dñs ſit collaturus nobis grãm poſt lapſum ꝓpt
bona que ante fecimus.¶ Ad hoc igit᷑ quod obijcit pᷣluo
ꝙ diligentibo deum ꝛ⁊c. Sicendũ ꝙ lapſus in electis co⸗
oꝑatur illis in bonum. nõ quia neceſſario maioꝛeʒ hẽat
grãm poſt lapſum qᷓ; ante: ̊ quia cautioꝛes redeũt poſt
contra temptatõnes ⁊ humilioꝛes. ¶ Si obijciat᷑.ſi ↄtra
peccata cautioꝛes:ꝗᷓ prudentioꝛes.⁊ ita cũ omẽs vᷣtutes
augeant᷑: aucta vna oĩno ſurgunt melioꝛes. Soło.dico
cautioꝛ.i.vigilantioꝛ ⁊ diligẽtioꝛ.põt aũt diligẽtia eẽ in⸗
equalis ĩ equali virtute habituali.vel ideo lapſus vn eſt
ei vtilis:quia ꝓhiberet lapſuʒ peioꝛẽ.vt eniʒ nõ cadat ĩ
ſuꝑbiam:ꝑmittit eum dñs cadere in lurxuriã vt humilie
tur. Augꝰ.ſuꝑ Jo.Supꝑbis continẽtibo expedit cadẽ: vt
in eoipſo in quo ſe extollunt humilient᷑. ¶¶ Ad aliud qð
obycit᷑ de glo. Jobel.ij.que eſt: nõ patiar ꝑire vbertatem
quam pꝑturbationibo animi ꝑdidiſtis ⁊c᷑. Sicenduʒ ꝙ h̊ͥ
intendit de vbertate q;tum ad numerũ: nõ ꝙᷓtum ad intẽ
ſioneʒ. ac ſi diceret dnñs. numeꝝ virtutum ꝑditaꝝ vobis
reddam. Ael aliter põt dici.ꝙ ſicut vniuerſale affirmati
uũ dupir deſtrui contingit:vel ponẽdo ↄtrariũ vel ↄtra⸗
dictoꝛiũ.ſimiliter duobo modis põt vbertas virtutũ ꝑiꝛe
vel qꝛ nihil qð vbertatis erat maneat: vel ꝗa illud ñ ma⸗
neat qð ponebat cõpletũ vñ eꝛat vbertas.pmo igit᷑ mõ ĩ⸗
telligi dʒ ñ ꝑire vbertatẽ.i.nõ patiar ꝙ ꝗcꝗd erat illius
vbertatis ꝑeat.qꝛ ſi h:ᷣtutes ipſe qtũ ad meꝛitũ ꝑirent.
nõ tantũ qᷓntũ ad ↄplementũ ꝑſectõis.4 Ad illud qð ob⸗
ijcit.ꝙ vbi abundauit delictũ ſuꝑabundauit ⁊ gra.doᷣm
ꝙ hoc hʒ veritatẽ ꝑticularẽ nõ generalẽ. frequẽter enim
ita accidit:ſ̊ ñ ſꝑ.Pret᷑.gẽa dr ſuꝑabundare vbi abũda
uit delictũ.qꝛ qͥdcũq; ⁊ quantũcũq; ſint delicta:gr̃a oĩno
delet: ⁊ pret hͥ bonũ addit.vñ glo.ibideʒ.totũ qð ð adaʒ
traxiſti:totũ qð tuis pꝛauis moꝛibo addidiſti:dimiſit.to
tum deleuit.oroneʒ docuit: certamẽ indirxit: laboꝛãti ſb⸗
uenit:victoꝛeʒ coꝛonauit.q¶ Ad hoc qð obijcit de illo ver
bo.vij.Luc.cui plus donauit plus diligit ⁊c. Dicenduʒ
ꝙ boc multipłr exponit᷑. AUno modo ſic.Cui plꝰ donauit
plus diligit ⁊c.i.ad plures effectus dilectõis tenet᷑.i.ad
plures gratiarũactõnes:ad plura ieiunia:ad plures ele⸗
moſynas ⁊ hmõi.lel plus tenet᷑ diligeꝛe:łᷣ alijs exiſten
tibo paribo.vñ glo.plus debet ꝗ plus accepit.⁊ dico dili
gere plus tenet᷑.i.moueri maioꝛi affectõne dilectiõis:ꝗa
maioꝛi habitu nõ põt niſi ſibi fuerit maioꝛ collatꝰ a do⸗
mino.⸗ Ad hoc qð obijcit᷑ de glo.ſuꝑ illud Math.viij.
dimiſit eam febris que eſt ſanitas que dat᷑ dñi imꝑio to⸗/
ta ſimul redit. Dicendũ:aliter eſt de coꝛpoꝛe ſanãdo a do⸗
mino:⁊ aliter de anima ſananda. In coꝛꝑe.n.non iſt ali
quid reſiſtens deo.⁊ vłr in natura nihil ẽ deo reſiſtens:vᷣ
ſolũ ĩ volũtate ſiue li.aꝛ.eſt aliꝗd pᷣbens deo obſtaculuʒ·
vñ coꝛpꝰ ꝑfectã recipit ſanitatẽ a ꝑfecto medico:eo q oĩ⸗
no obedit ſibi. Aiĩa ñ ſꝑ oĩno obedit: ꝓpt᷑ qð ñ ſꝑ ꝑfectaʒ
recipit ſanitatẽ a medico:niſi eo mõ qͥ dicimꝰ ꝑfectam qͥ

—,, — -- —

—— —ũ =

⸗

¶ Dueſtio

ſufficit ad ſalutẽ. Pret᷑. glo. illa que dicit ꝙ ſanitas q̃ da

tur dñi imꝑio tota ſimui redit. nõ generalr lintelligitur
iurta nutuʒ diuini imperij ſub hoc ſenſu Sanitas qᷓ da⸗
tur dñi imperio tota ſimul redit.ſ.vᷣm dñi imperiũ.quia
aliqñ dñs ſimul integram ſanitateʒ dabat: aliqñ non ſi⸗
mul ſ̊ ſucceſſiue.vt pʒ Mar.viij.in ceco illuiato:ꝗ pꝛius
vidit hoĩes velut arboꝛes ambulantes:⁊ poſtmodum vi
dit clare.vnde dicit glo.queʒ vno verbo totũ ſimul eura⸗
re poterat:paulatim curat.vt magnitudinẽ hũane ceci⸗
tatis oñdat:q̃ vix vel q̃i ꝑ gradus ad lucẽ redeat.⁊ ſie nõ
eſt generalit nec vbiq; intelligendũ ꝙ dicit᷑ ſanitas tota

ſimul redit. 4 Ad hoc qð obijcit᷑ qd dicit Hugo. ꝙ ad h̊
cadere ꝑmiſſi ſunt:vt ipſo caſu erudiant᷑ ⁊ melioꝛes effi⸗

cerent. Dicendũ ꝙ intelligendũ eſt ſᷣm intentõʒ dei.ꝙ do
minus cadere ꝑmittit vt er caſu melioꝛes efficiãt᷑. cau⸗
tioꝛes ⁊ bumilioꝛes. ita accidit in electis: nõ tñ ſemꝑ ĩ
alijs. multa. n. pminit deus ad vtilitateʒ noſtraʒ fieꝛi: q
nõ ꝓueniũt nobis ad vtilitateʒ aliquã: qꝛ nõ vtiliter vti
mur illis. 4 Ad id qð obijcit᷑.ꝙ gra pnĩe reuiuiſcũt me⸗
rita moꝛtificata m quantitatẽ caritatis a q̃ erant meri
toꝛia ⁊c. Dicendũ ꝙ oꝑa meritoꝛia dicũt᷑ moꝛtificari peꝛ
peccatũ.qꝛ nihil valent ad ſaluteʒ exñti in pcto moꝛtali.
vñ Eʒech.xviij. Si auertit ſe iuſtus a iuſticia ſua ⁊ fece⸗
rit ᷣm omẽs abominatõnes q̃s oꝑaꝛi ſolet impius:omẽs
iuſticie ſue q̃s fecit nõ recoꝛdabunt᷑.interli.in ſaluteʒ.ſi⸗
militer dicũt᷑ moꝛtificata reniuiſcere ꝑgrãm ſequentẽ:qꝛ
xccedenti in gra ſiue in caritate deꝰ remunerat illa.ſᷣ qꝛ
nõ reniuiſcũt ad meritũ vite eterne niſi decedenti in cari
tate:ꝓpter h̊ dico ꝙ nõ reuiuiſcũt ſᷣm quantitatẽ carita⸗
tis p̃terite que perijt ꝑ culpam ſequentẽ:ſ̊ Fᷣm quantita⸗

tẽ caritatis finalis.exquo.n.oꝑa moꝛtificata dicũt᷑ reui⸗

uiſci ad premiandũ ? ſolutio premij fiet ſm caritateʒ fi⸗
nalẽ:⁊ reuiniſci illud erit ſᷣm caritateʒ finalẽ.iudiciũ.n.
retributõis bonoꝝ ⁊ maloꝝ fiet ſm ſtatũ finaleʒ. Vnde
Eʒech.xviij. Si auerterit ſe iuſtus a iuſticia ſua ⁊c̃.glo.
Sicut iuſtũ ante peccatoꝛem nõ grauãt antiq̃ delicta:ſic
peccatoꝛẽ ante iuſtũ veteres iuſticie nõ adiuuant. Vnuſ⸗
quiſq;.n.in a inuenit᷑ in eo iudicat᷑. Ecce ꝙ iuxta me⸗
rita qtũ ad ſiatum in quo decedit premiabit᷑. Pret᷑.vir⸗
tutes dicũt᷑ manere in patria.nõ vt ex eis eliciant᷑ opera
meꝛitoꝛia:ſ̊ potius vt ſint diſpoſitõnes ſubiecti ad głaʒ.
zen quantitateʒ virtutũ diſponentiũ erit quãtitas głe.
ſolũ ille que inſunt in fine diſponẽt ad głaʒ.igit᷑ ᷣm il⸗
las erit remuneratio głe.Propter h̊ dico ſine pꝛeiudicõ
ꝙ reuiuiſcũt oꝑa ſᷣm quantitatẽ caritatis finalis.eoꝛuʒ
enim reuiniſcere ẽ ip̃a remunerari a deo. Pret᷑.quodaʒ
tropo loquẽdi oꝑa meritoꝛia dicunt᷑ filij virtutũ:qꝛ er ilł
hñt eſſe.ſᷣ̊ oꝑa viua dicũt᷑ q̃i filij naturales.oꝑa viuifica⸗
ta q̃i filij adoptiui.ſᷣ adoptans aliquẽ in filiũ non ꝓmo⸗
uet illum ad obtinendũ hereditateʒ parentũ naturaliuʒ:
ſ obtinendũ hereditateʒ que ab ipſo adoptante deuoluẽ
da eſt. vnde hmõi oꝑa nõ remunerabunt᷑ ſᷣm quantitatẽ
caritatis ex qua ꝓuenerũt in eſſe: ſᷣ ꝑ quazʒ reuiuiſcunt.
vnde ⁊ qũq; oꝑa moꝛtificata que fuerũt ex mĩoꝛi carita⸗
te remunerabunt᷑ ſᷣm maioꝛez.qꝛ ſᷣm caritatẽ ĩ qua pᷣde⸗
ſtinatus decedit. Vel dicũt quidaz.ꝙ quia oꝑa moꝛtifi⸗
cata reuiuiſci nõ eſt aliud q; reſeruari illa ad pᷣmia ⁊ pꝛe
miabunt᷑ ſᷣm quantitatẽ caritatis a qua digna fuerũt p̃ᷣ⸗
mio.nõ oꝑtet ꝙ reſurgat penitẽs in tanta ĩ quãta fuit cũ
illa oꝑabat᷑.qꝛ vt dicũt qñq; oꝑa remuneꝛant᷑ magis ſᷣm
illam ꝙᷓ; ̃m quantitatẽ caritatis finalis in qua decedũt.
vtpote ſᷣm quantitatẽ in qua fiebãt.̊ᷣ h eſt falſuʒ.cum vt
eſtimo oꝑa nõ hñt remuneꝛari niſi inꝙᷓtũ ꝑmanẽt in cari
tate finali.q Ad illã glo.vij.Leuit᷑.que ẽ.quia eque pla
cet dro virtus inſtoꝝ ⁊ digna pnia peccatoꝝ. q̃ reſtituit
in gradũ priſtinũ Dauid ⁊ Petrũ ⁊c̃. Dicẽdũ ꝙ vt als
dictũ eſt.ꝑfecta pnia ſiue ↄſummata reſtituit in gradum
priſtinũ ⁊ maxime ſanctoꝝ.ſicut fuit de pnĩia dauid ꝗ di
rit.Lauabo ꝑ ſingulas noctes lectũ meũ:lauabo ↄſcĩaʒ
meã:mũdabo conſciaʒ meã ſingula peta deſlendo.Silr
de pnĩa petri legitur Math.ᷣxxvj. Egreſſus foꝛas fleuit

lvij.

amare.Egreſſus vt habeꝛet liberũ locũ flendi vt dicit in⸗
terli.ſ̊ ex H̊ nõ ſequit᷑ ꝙ penitẽs generałr reſurgit ĩ eq̃li
munere virtutum.¶j Ad hoc qð dici᷑ Eʒzech.xviij. Dim
peccatoꝝ ſuoꝝ nõ recoꝛdaboꝛ ⁊c. Dicendũ ꝙ ñ recoꝛda⸗
bit᷑ ad penã eternã: qꝛ recoꝛdabit᷑ tm̃ ad puniendũ tꝑatłr
2 ad dilatatõz gloꝛie:qꝛ nõ intrabit głam añ ſolutõʒ pe⸗
ne. ⁊ ꝓpt ingratitudinẽ foꝛte recoꝛdabit᷑ in infuſione gẽe:
ita ꝙ minoꝛem infundit. ¶ Ad qð obijcit. ꝙ reſurgit pe
nitẽs obtenta victoꝛia maioꝛe ⁊c. Dicendũ ꝙ q̃libet cari
tas quãtũcũq; ꝑua ſufficit ad reſiſtendũ omni temptatõi
2 ad trium phãdũ de omni. vñ etſi hbʒ foꝛtioꝛes impetus
temptationũ cũ aſſit volũtas reſurgendi qᷓ cũ aſſit ꝗtia.
ꝓpter hoc nõ opoꝛtet ꝙ maioꝛi gratia vincant᷑ tẽptatões
impedientes reſurrectionem qꝙᷓ; impediẽtes ſtatũ in gea.
quia minima caritas ſiue gꝛatia ſufficit ad vtrũq;. Ad
id qð obijcit᷑.ꝙ dñs vocat electos in optimo ſtatu.Dicen
dũ ꝙ hoc qꝛ non aſſerit᷑ auẽte aliqua: eadẽ facilitate ↄtẽ
ni debet qua recipi. Dicit.n. Hiero.qð de ſcriptuꝛis non
hʒ auẽteʒ:cadeʒ facilitate ↄtemnit᷑ qua ꝓbat᷑.vnð dico.
ꝙ nõ neceſſe eſi electuʒ decedere ĩ ſtatu optimo vite ſue.
ſed ſicut bona preterita iuuant qñq;: ſic mala preterita
qñq; nocent. O. aũt dicit᷑ iuſtoꝝ ſemita q̃ſi lux ſplendẽs
⁊c.intelligit᷑ de ſtatu iuſtoꝝ qui nunqᷓ lapſi ſunt.vnð qꝛ
ſeruauerunt innocẽtiã baptiſmaleʒ ⁊ nũqꝙᷓ lapſi ſunt per
moꝛtale:diſcedũt in optimo ſtatu vite ſue.¶ Ad h̊ quod
dicit Augꝰ. ꝙ nõ minus tribuit deus qᷓ; añ retribuerat.
Dicenaũ ꝙ hoc intelligit᷑ quantũ eſt de ſe · qꝛ ſi minꝰdat:
hoc ẽ ex aliqua cã ex ꝑte recipiẽtis.quia vt Math.xxv.
habet᷑.vnicuiq; dat ſᷣm ꝓpꝛiaʒ virtutẽ. vnde glo.ibi.vni/
cuiq; ſᷣm ꝓpꝛiaʒ virtuteʒ dicit nõ ꝓ laꝛgitate ⁊ paucita⸗
te alij plus alij minus:ſ̊ ꝓ viribo accipientiũ.⁊ dꝛ h vis
accipiẽtis niſus pᷣpationis ex ꝑte recipiẽtis. qꝛ ſᷣm ꝙ hõ
cooꝑando gratie gtiſdate magis nitit᷑ pᷣpare ſe: 1 domiꝰ
grãm gratũfacientẽ ↄfert amplioꝛem. ꝓpt h̊ dicit Aug.
nõ minus tribuit ſeʒ quantũ ẽ de ſe:h̊ eſi niſi aliqua cã fu
erit ⁊ defectus ex ꝑte recipientis.

embꝛü ſextuz

Onſequent᷑ querit᷑. vtꝝ pnia reſtituat oĩa
ablata ꝑ peccatũ.Et quia hec queſtio pro
ꝑte determinata eſt S. vbi querebat᷑ de hac
ratione. Pnia eſt quedam res optima ⁊ ꝑ⸗
fecta:omnes defectus reuocans ad ꝑfectũ. Hic queretur
ſolũ.vtꝝ pnĩa reſtituat oꝑa moꝛtificata. Et videt᷑ ꝙ ſic.
Joheł.ij. Reddam vobis annos ⁊c̃. Glo.nõ patiar ꝑire
vbertateʒ quaʒ cũ ꝑturbationibo animi ꝑdidiſtis. ſᷣ illa
vbertas erat ex multitudine bonoꝝ operu.ꝗ ſi illam non
patitur ꝑire penitentia: reſtituit bona opera per culpazʒz
moꝛtificata. 4 Item bona opera prius facta digna erãt
remuneratione eterna.ſᷣ ꝙ nunc non remuneꝛent᷑ hoc ẽ:
quia iſte nõ ꝑſeuerat in gratia. & ſi reſurgat⁊ ꝑſ euerat ĩ
gratia: illa opera remunerabunt᷑.ᷓ ⁊c. 4 Itez plus põt
gratia penitentie qᷓ; culpa.bᷣ culpa moꝛtiſicat oꝑa viua.
gratia viuiſicat inoꝛtificota ¶ Contra. vt dicit Hug.
Jemo in ſpe coꝛꝛectõnis peccare xbet.quia quod ſemel
amittit᷑ amplius non recuꝑat.igit᷑ ſi bona oꝑa prius fa⸗
cta ſunt amiſſa ꝑ culpam:impoſſibile eſt ea reſtitui.ergo
nec viuificari.¶ Iteʒ om̃e qð viuiſicat᷑ eſt aliqͥ mõ.vᷣ qð
oĩno pᷣterijt nullo mõ eſt.⁊ talia ſunt oꝑa bona prius fa⸗/
cta. nec viuificari nec recuꝑari pñt.¶ Iteʒ ſi moꝛtificã
tur ⁊ viuificant᷑.̊ idem actus ſm idem ſui eẽt ſuſceptiuꝰ
oppoſitaꝝ conditonũ:qð eſt impoſſibile.quia impoſſibi⸗
le eſt ꝙ motus vnus ſᷣm eandem ꝑtem primo ſit velox ⁊
poſtea tardus. 4 Item impoſſibile eſt habitum amiſſuʒ
illum eundem recuꝑare. a ſimili videt᷑ ꝙ opera amiſſa ⁊
moꝛtificata impoſſibile eſt eadem ipſa recuꝑare ⁊ reuiui
ſci.¶ IStem ſtatus innocentie deſtructus ꝑ culpaʒ nõ re⸗

cuꝑatur ꝑ pnĩam. ſimilit vt videt᷑ nec oꝑa meritoꝛis ſa⸗
cta in tali ſiatu deſtructa ꝑ culpã ñ recuꝑant᷑.¶ Rñſio.

ꝙ ſm ꝙ cõmunis tenet opinio ⁊ veritas eſt vt eriſtimo:
opera que aliqñ fuerunt viua: quia in caritate ⁊ ex ea⸗

—

ritate facta:⁊ ob hoc digna vita eterna.poſtea adueniẽ⸗
te peccato moꝛtificant᷑:nec ſunt digna remuneratõe qð ẽ
ipſa opera vuificari. ꝗ Ad illud qð pᷣmo obijcit᷑ . dicẽ
dũ ꝙ vt alibi dictum ẽ) verbuzʒ Hugo. debet intelligi de
illo opere bono qð hõ potuiſſet faceꝛe vel feciſſet tꝑe quo
fuit in moꝛtali peccato.qð opꝰ nõ recuꝑabit᷑:qꝛ ſi alio tẽ
poꝛe velit facere opus qð obmiſit:ꝑdit illud opꝰqð debe
ret ĩ illo temꝑe facere.vnde Seneca dicit. ꝙ grauiſſima
eſt iactura tꝑis que nõ põt recuꝑari.⸗ Ad alið nõnduʒ
ꝙ vt quidam ponũt.oꝑa bona.i.meritoꝛia vite eterne ex
caritate fiunt ⁊ ex libera volũtate 2 iuſta ipᷣiꝰ oꝑantis.
Eo enim ꝙ bona ſunt(bonũ.n.dicit ↄditõnem finis)ad
laudeʒ der fiũt. quia vo ex caritate fiũt: ⁊ ideo in vnitate
coꝛꝑis miſtici ſpectant ad coꝛpus xpᷣi miſticũ.quia vᷣo ex
voluntate iuſta ⁊ libera:ſpectant ad ipᷣm oꝑantẽ ſiue ad
meritũ oꝑãtis.vnde qñ iſte cadit qui fecit oꝑa bona. etſi
euaneſcant ꝙᷓtum ad meꝛitũ oꝑantis:miilominꝰquodã⸗
modo remanent inꝗᷓtum ſpectãt ad laudeʒ ⁊ ad ipᷣm coꝛ⸗
pus miſticũ in cuiꝰ vnitate ficbant.nõ tñ manẽt ad meri
tum facientis: vnde moꝛiunt᷑ qᷓtum ad ipᷣm. Si po reſur⸗
gat a culpa ⁊ ſiat de coꝛꝑe miſtico: ipſa opera ſibi reui⸗
uiſcunt.⁊ q;tum ad hũc modũ habendi ſiue tenẽdi dicunt
quidaʒ illð Apoc̃.iij. Lene qð habes ne alius accipiat
coꝛonam tuam: debere intelligi.ſᷣm hũc modũ dicũt ope
ra talia non oĩno pᷣteriſſe:b̊ aliquo modo manẽ.ſiue ma⸗
neant in coꝛꝑe miſtico ſᷣm ꝙ dicũt quidã ſiue nõ: nõ eſt
dubium ꝗn maneãt in memoꝛia dei.ſᷣ̊ nõ ad remunerãdũ
in ipſo pᷣo peccatoꝛe nõ manẽt ad gaudendũ ̊R magis ad
dolendũ: ꝙ a tantis bonis ad tanta mala lapſus ẽ. ſi ta⸗
men reſurgit:manẽt in deo ad remunerandũ ⁊ in penitẽ⸗
te ad gaudendũ.Ande prius aliquo mõ manebãt h̊ mor⸗
tua:poſtea vo viua.ql Ad illð ̊ᷓ qd obijcit᷑ põt rñderi du
pliciter.vel ꝙ manent in coꝛꝑe miſtico ſicut tactũ eſt. vel
ꝙ manent in memoꝛia eius qui fecit ⁊ dei ꝓ quo fecit.
Ad bhoc ̊ qð obijcit᷑.ꝙ ideʒ actus eſt ſuſceptiuꝰ oppoſi
toꝝ ⁊c̃. Dicẽdũ ꝙ viuũ ⁊ moꝛtuũ ñ dicũt diuerſas diſpo
ſitiones circa opus:ł̊ diuerſas oꝛdinatões potiꝰ.dicunt
enim oꝛdinationeʒ ad remuneꝛatõʒ dum viuit opus:⁊ p
uationeʒ illius oꝛdinatõis cũ moꝛtificatũ eſt opus.ſed ĩ
ipſo homie dicũt diuerſitatẽ penes qualitatẽ gratie:que
eſt accñs abſolutum.penes qð alterat᷑ ſubiectũ.⁊ dicituꝛ
modo homo moꝛtnus modo viuus modo peccatoꝛ modo
iuſtus. ⁊ ita alterat᷑ alteꝛatione ſᷣm quid:que nõ eſt motꝰ
bᷣ mutatio.opus aũt ex conſequẽti oꝛdinatũ eſt ad vitaʒ
vel hoc oꝛdine priuatũ.⸗ Ad illud qð obijcit᷑ꝙ impoſſi
bile eſt habitum eundeʒ numero recuꝑare ⁊c. Dicendũ
ꝙ aliter eſt recuꝑare actum ſimpłr ⁊ recuꝑaꝛe ꝑ viuifica
tioneʒ:ſicut aliud eſt recuꝑare ⁊ viuificari. recuꝑare enĩ
reſpicit eẽ: viuificari oꝛdineʒ.⁊ qm̃ qñ aliqꝗd deſicit qᷓtuʒ
ad eſſe:ſi iteꝝ incipiat eſſe:nõ eſt idem numero ſ aliud.
ideo habitus ſi coꝛꝛumpat᷑:ideʒ nõ recuꝑat᷑.N ga poſſibi
le eſt ꝙ idem manẽs ideʒ:alium ⁊ alium oꝛdinẽ habeat.
⁊ m hoc attendit᷑ moꝛtificatio in operibo.ideo impoſſi⸗
bile eſt opus moꝛtuũ viuificaꝛi manens idem. 4 Ad illð
qð obijcit᷑ e ſlatu innocentie deſtructo ⁊c. Dicendum ꝙæ
non eſt ſimile. opera.n. deſtructa per culpam nõ ſunt de⸗
ſtructa q́;um ad eſſe ſimptr:ſᷣ qᷓtum ad oꝛdineʒ ſiue eſſe
oꝛdinatum.ſtatus.n.innocentie ⁊ virginitatis ſi implici⸗

ter coꝛꝛumpunt. — „
Miembꝛn ſeptimũ

Hnſequẽter querit᷑ vtꝝ peccatoꝛ poſſit ſal
uari ſine pnia vᷣtute. ſic:videt᷑. nolle bo
nũ facit malũ.igit᷑ velle bonũ facit bonuzʒ.
Vnge ſicut nolentes bonũ ſimꝰ mali: ita vo
lentes bonum ſimus boni.exquo.n.deus ẽ ꝓnioꝛ ad mi⸗
ſerendũ qᷓ; ad damnandũ:ſi actu inteꝛioꝛi qui ẽ nolle bo⸗
num ſimus mali.videt᷑ ꝙ actu interioꝛi ꝗẽ velle bonum
ſimus boni.⸗:. Itẽ ſuꝑ illud Qui ſeminat in lacrimis:di
cit glo. Moli eſſe triſtis ſi aſſit tibi bona volũtas vñ me⸗

tit᷑ pax. igit᷑ vt videt᷑ ſuſſicit bonam babere voluntatẽ ad

iuſticie. oꝛdo.n. diuine iuſti

pacem eternam acquirendã ſine omni triſticia. ꝗ¶ Item
vij. Luc. Dimiſſa ſunt ei peccata multa. Glo.ardoꝛ caꝛi
tatis in ea rubigineʒ delictoꝝ combuſſit.igit᷑ caritate de
lentur peccata. igit᷑ non pnĩa. 4l Item. xxij. Luẽ. ec tu
times deum qui in eadeʒ damnatione es.dicit glo. Ma⸗
gna gratia in hoc latrone eminet.nullũ membꝛu a ſuppli
cio liberum habet preter coꝛ ⁊ linguam.totum qð libeꝝ
babet offert: credit coꝛde:oꝛe confitet᷑. Ro.x.fidẽ habuit

quia regnaturũ credit queʒ ſecum moꝛiẽtẽ vidit.ſpeʒ ha

buit:quia aditum poſtulauit.caritateʒ firmit᷑ tenuit:ꝗa
cum latroneʒ de iniquitate ſua arguit ⁊ vitam quam co⸗
gnouerat ei predicauit. In iſta glo.enumerant᷑ que ↄcuꝛ
rebant ad ſaluteʒ latronis. nõ tñ ibi nomi nĩa. igit
pnia non eſt ncẽia ad ſaluteʒ pctoꝛis ¶ Cont᷑iij. math.
Pniaz agite. Glo. prima virtus per pmaʒz veterẽ hoĩeʒ
ꝑimere.igitur penitẽtia eſt vt qua vt pꝛima de nũero vir
tutum pimitur vetus homo.ſed prima nõ exñte: neq; ea
que conſequent ſunt.igit᷑ ñ põt eſſe pꝑemptio peccati ſine
pnia virtute ¶ Rmñſio.ꝙ non eſt ſalus pctoꝛis ſine peni
tentia.4l Ad primuʒ g dicendũ. ꝙ aliter eſt via merendi
cmeꝛendi.mali.n.ſumus quia malũ facimus:nõ eniʒ
ſimus boni quia bona facimus: ſ econuerſo. vndea no⸗
bis poſſumus eẽ mali: ̊ non niſi a deo boni. ꝓpter quod
non ſequitur. ſimus mali nolentes bonum: igitur ſimus
boni volentes bonum. Pret᷑.in reꝑatione lapſus culpe
oꝛdo diuine iuſticie exigit:vt primo puniat ſe penitẽs do⸗
lendo ⁊ nolendo peccaſſe.hac.n.via venit dñs ad penitẽ
tem: vt conferat illi grãm gratũfacientẽ. vnde in p̃s. Ju⸗
ſticia ante ipſum ambulabit. Blo. prima homis iuſticia
eſt: vt puniat ſe malum ⁊ faciat ſe bonum. ⁊ hec ẽ via do⸗
mini vt veniat ad eum. qui enim peccata ſua odit:iaʒ in⸗
cipit deo eſſe ſimilis qui ea odit.Et ex hoc pʒ qũo rñdẽ⸗
dum eſt. ¶ Ad aliud quod obijcit᷑.ꝙ deus eſſi pronioꝛ ad
miſerenduʒ ⁊c. hec aũt miſcdia ſi eſſet preiudicaret eius
. cie eſt: vt via reꝑationis inci⸗
piat a pnĩa de peccato.i.vt primo doleat dæ peccato ſiue
ſalteʒ nolit peccaſſe.¶¶ Ad hoc qdð querit᷑ de glo. illa. ¶10
li eſſe triſtis ſi aſſit tibi bona voluntas ⁊c. Dicendum
glo. illa loquit᷑ de voluntate faciendi opa miſcdie:ñ ſup⸗
petente facultate.vnde glo.precedens dicit.oꝑa miſcðie
ſeminant:ad que ſufficit voluntas ſi deſit facultas.⸗ pᷣ
ſubdit. Moli & eſſe triſtis ſi eſt tibi bona voluntas.4: Zid
aliud qð obijcit᷑.ꝙ ardoꝛ caritatio combuſſit rubiginez
delictoꝝ in Aſagdalena.Dici põt ꝙ rubigo illa nõ dici⸗
tur ipſa culpa:ſᷣ quidam defectus contractus ex ipa con
ſuetudine peccati.ſicut abuſio quedã ex ꝑte intellectiue.
⁊ libido ex ꝑte affectiue.quibo diminuta fuit viꝛtꝰ in po
tentijs:ſicut feꝛrũ ↄſumit᷑ rubigine. Iſti.n.defectus opti⸗
me reꝑant᷑ vᷣtute caritatis. el ſi placet dicere.q; rubigo
illa fuit culpa in aĩa.dici põt ꝙ caritas dicit᷑ illam com⸗
buſſiſſe meritoꝛie ſiue impetratiue. dilectio.n.dei marie
meruit(æ cõgruo dico)vt dimitterent᷑ ſibi pcta.vñ me⸗
ritoꝛie dr caritas ↄbuſſiſſe.ex h̊ nõ habet᷑ ꝙ ſine pnia de⸗
let᷑ culpa.¶ Ad aliud qð dr Cuẽ̃.xxiij.ꝙ vbi tangũt᷑ ea
que erant latroni ad ſalutez nihil tangit᷑ de pniĩa. pnia
nõ fuit illi nccia. Dicendũ ꝙ ñ ſequit᷑ibi eniz ſolũ tagũ⸗
tur virtutes quibo ꝓpꝛie ↄuertebat᷑ in deũ. vñ tangũt᷑ ibi
ſolũ vᷣtutes theologice.pret᷑.ex obiecto magis ſegt oppo⸗
ſitũ q ꝓpoſitũ.qm̃ ꝗ hʒ vnã hʒ oẽs.a⁊ maxĩe gꝗa pctoꝛ nul⸗
lã hʒ ſine pnĩa.ſeꝗt᷑ ſi aliquã habuit:ꝙ habuit pniaʒ. O
nulla habet᷑ ſine pnia habet᷑ in glo.ſuꝑ illud.pniaʒ agi⸗
te.iij. Math. vbi glo. pᷣma virt? ẽ ꝑ pniam veterẽ hoiem
ꝑimere ⁊ vicia odire.qð ꝗ ñ facit:nõ mõ virtutes ñ com
prebendit:&̊ nec etiã ſi upplicia fugit.

mbꝛũu octauũ

Onſequẽter querit᷑.vtrũ ſine doloꝛe pniali
ſiue volũtate delet᷑ qñqʒ cłpa aliq ſiue mor
alis ſiue venialio. ſic: videt᷑. ponat᷑ ꝙ
ligs nimis diligit vxoꝛeʒ ſuã ſub deo tam
ialit dilibendo illã.nõ penitet de H̊ amoẽ

ita Ppeccet ve

6

.

. 2
a

WMueſtio

iĩmo vult ſic diligeꝛe.hac dilectõne nõ tollit᷑ gratia:cõtin
gat ꝙ decedit nec peniteat de hac dilectõe: conſtat ꝙ ſal
uabit᷑ exquo decedit in gratia.igit᷑ remittit᷑ ſibi hboc pec
catum illo:nũqᷓ; penitẽte de hoc.¶ Item auerſio ẽ cauſa
ꝓ ſe peccati. Vñ et ſi poſſet eſſe auerſio ſine cõuerſione:
peccaret hõ ſine conuerſione ex ſola auerſione. A ſili vi
detur in cõtrario.ꝙ ſi ſit auerſio pctoꝛis ad deũ ꝑ affec⸗
ctum vel dilectõem ſine auerſione a creatura ꝑ doloꝛem
et voluntatẽ penitẽdi remitteret᷑ peccatũ.⁊ ita ſine motu
vel actu penitẽtie pt᷑ eẽ remiſſio peccati.¶ Itẽ velle auer
ti a deo ſine om̃i cõuerſione vel delectatõne in creatura
ſufficit ad peccatũ.igit᷑ videt᷑:velle cõuerti ſine om̃i dolo
re et penitẽtia de delectatõne in creatura ſufficit ad me⸗
ritum remiſſioĩs ex ꝑte noſtra. Item ſiẽ eſt de viribus
aĩme ꝙ alique ſũt imꝑate alique imꝑantes: ſiłr videtur
ꝙ in gratuitis penes imꝑantes eſt magis efficacia meꝛẽ
di qᷓ; penes imꝑatas.ſed virtus caritatis imꝑat peniten
tie virtuti.ſimiliter et alie theologice et alie quedã vt ex
dictis patet.igit᷑ vt videt᷑ motus illaꝝ ſunt maioꝛis effi⸗
cacie ad impetrandũ gr̃am remiſſionis q; motꝰ peniten⸗
tie.igit᷑ ſi eſt mereri ex cõgruo gram qua remittit᷑ pcẽm
motu penitẽtie infoꝛmis:et qñ quis grauiter penitet de
peccato:dñs dat ſibi gẽ̃am qua deletur peccatũ:multo
ſoꝛtius vt videt᷑ merebit᷑ ex cõgruo idẽ motu dilectõnis
vel fidei vel alicuiꝰ alteriꝰ virtutis imꝑantis.igit᷑ vt vi⸗
detur ſine motu penitẽtie datur gratia remiſſionis pct᷑i
vel cõtingit dari.¶ Iteʒ omis affectꝰ ſine doloꝛis vł gau
dij ſiue amoꝛis vel odij generat᷑ ex ↄgnitõne pexiſtenti.
et hoc nõ eſt ſolũ in affectõnibo nõ gratuitis ſ̊ in gratui
tis.Cognitio aũt que pᷣcedit affectões in gratuitis fidei
eſt:ergo affectõem doloꝛis de pcto pᷣcedit motus fidei.łᷣ
motus penitẽtie et fidei ſunt diuerſi:ergo nõ pt᷑ aĩa mo⸗
ueꝛi ſimul his duobo motibo Quia vt dicit aug. Anima
tota intelligit:tota diligit.ſed cõtingit motũ fidei conti⸗
nuari in pctoꝛe vſq; ad infuſionẽ gratie remittentis:igit
ſine om̃i motu penitẽtie cõtingit peccatũ remitti.⸗. Iteʒ
amoꝛ alicuiꝰ et odiũ nõ poſſunt ſimul ineſſe in aĩa.mul
tofoꝛtius vt videt᷑ nec diuerſoꝝ. ꝓbatio.maioꝛ eſt oꝑpo⸗

ſitio et diuerſitas qñ amoꝛ et odiũ referũtur ad diuerſa

ſiue opoſita.vt ad bonũ et malum:qᷓ; qñ referuntur ad
idem.q; qñ referunt᷑ ad diuerſa:eſt quaſi dupler oppoſi
tio.quia et ex ꝑte affectuũ et termĩioꝝ eoꝛũdem. qñ refe⸗
runt᷑ ad idem nõ eſt niſi vna. ſcʒ ex ꝑte affectuũ tm. Ex
his videt᷑ ꝙ amoꝛ dei et odiũ peccati nõ poſſunt ſimul eẽ
igit᷑ ſi ſine dei amoꝛe nõ remittit᷑ peccatũ:nõ requiritur
odiũ mali cõmiſſi ad eiꝰ remiſſionẽ.igit᷑ ſine odio pecca
ti remittit᷑ peccatũ. Item vt vult phus.Mdoꝛs ẽ diſſo⸗
lutio vite.vita eſt eẽ vł actus viuẽtis.infuſio gratie ſubi
ta eſt. Ponat᷑ igit᷑ ꝙ in vltimo inſtanti vite vel diſſolutõ
nis vite infunderet᷑ gratia:actus penitẽdi nullo modo
pĩ eẽ ĩ inſtanti.cõſtat:iſte peccatoꝛ ſaluaret᷑: qꝛ decedit ĩ
gr̃a.nec tñ penituit:igr ſine actu penitẽtie pt᷑ ſalnaꝛi pec
catoꝛ.¶¶ Si diceret᷑ ꝙ penituit ante infuſionẽ gratie: ſed
hoc nihil eſt.qꝛ illa penitẽtia gratuita nõ fuit: qꝛ gratiã
nõ habuit. In gratuitis em̃ oꝑa ſequũt᷑ virtutes:in pol⸗
liticis pᷣcedunt.ſed poſt nõ eſi ſecutus aliquig actꝰ peni

tentie exquo in inſtanti vltimo deceſſit. ¶Cõtra. aug. —

de penitentia. Arbiter ſue volũtatis nõ pt inchoare no⸗

uam vitã: niſi peniteat eũ veteris vite.quũo ad nouitatiſ

indulgẽtiam ꝑueniet:qui odij vetuſtatẽ ñ depoſuit.¶ I
doloꝛ eſt ſenſus cõtrarij.ſed vt in alia facultate dicit᷑ ſcʒ
in medicina.ꝗ dolent aliquid coꝛꝑis et doloꝛẽ nõ ſentiũt.
his mens egrotat.igit᷑ a ſimili in moꝛbo ſpũali.q hʒ ali⸗
quid doloꝛis ſpũs et illud nõ ſentit:egrotat mente.ſed ſi
habet gram nõ egrotat mente:igit᷑ ſi dolet ſpũ doloꝛẽ ſen
tit. Senſus aũt ille ẽ doloꝛ penitẽtie:igit᷑ ⁊c. ¶ Itẽ idem
habetur in glo.iij.math.ſuꝑ illud.facite dignos fructꝰ
penitẽtie.in qua dicit᷑.ſine doloꝛe nulla ſunt vulnera:ſi
vitalia membꝛoꝝ nõ fuerĩt moꝛtua. gratia eſt ꝙ ſentit.
ſentiens querit ſanitatẽ.¶ Item Aſdath.iij. Penitẽtiaʒ
agite.glo.pꝛima vᷣtus ẽ ꝑ penitẽtiã veterẽ boiem ꝑimeꝛe

DƷMMB.

⁊ vicia odire.qð qui nõ facit:nõ modo virtutes nõ appꝛe
hendit:ſed nec etiã ſupplicia fugit.¶ Itẽ de penitẽtia di.

v. dolengu eſt et de doloꝛe purgandũ.Ex his patʒ ꝓpoſi⸗
tum. ¶ Reſpõſio ſine pᷣiudicio.ꝙ ſine doloꝛe de peccato
ſiue volũtate penitẽdi in generali vel ſpãli non remittit᷑
pctᷣm. Ad pꝛimũ ergo doᷣm.ꝙ ꝗ iĩmodeꝛate diligit vxo
rem citra deu.licet dum exiſtit in vigoꝛe coꝛꝑali qñ vali:⸗
di ſunt motus ſenſualitatis ꝑmaneat in volũtate diligẽ
di:ſic tñ in ipᷣa diſſolutõne a coꝛꝑe ꝑs rõnalis abſtrabit᷑
a carne.vnde motꝰ ſenſualitatis nõ habẽt efficaciã alli⸗

ciendi ad affectus carnales. Iñ in hmõi abſtractõe vir

tute gratie ẽ volũtas peccãdi:et tollit᷑ culpa que fnit ex
inoꝛdinato amoꝛe pᷣcedente.vnde illa volũtas diligendi
inoꝛdinate tollit᷑ gratia illa.¶ Sed cõtra hoc opponitur
ſic. Ponat᷑ ꝙ talis doꝛmiẽdo iugularet᷑ vel decederet in
freneſi videt᷑ ꝙ decedit in habituali volũtate pcti.igitur
aut damnabit?᷑ aut remittet᷑ ſine doloꝛe hmõi. Ex boc po
nunt quidam ꝙ gratia in qua decedit tollit hoc peccatũ
poſt moꝛtẽ.et ponũt illud ꝓ ſe.j.coꝝ.iij. Si cuius opus
arſerit detrimentũ patiet᷑.ipᷣe aũt ſaluabit᷑ ſic tñ quaſi ꝑ
ignem.glo.lignũ fenũ ſtipulam accipiũt᷑ nõ bona opera
nec mala que ſũt damnabilia:ſed peccata venialia.VUñ
greg.qᷓ;uis hoc de igne tribulatõis pñtis poſſit intelligi
tamen ſi quis de igne future purgatõis accipiat: penſan
dum ſollicite eſt.quia cum dixit ꝑ ignem poſſe ſaluari.
nõ qꝛ ſuꝑ boc fundamentũ ferrũ vel es vel plumbũ edifi
cat.i.maioꝛa pct᷑a et ideo durioꝛa ⁊ inſolubilia:ſed quia
quis edificat lignũ.fenum ſtipulã.i.peccata veĩalia atʒ
leuiſſima que ignis facile cõſumat:de quibo tñ licet mi⸗
nimis illic nibil purgatõnis ꝗs obtinebit.niſi in hac vi
ta poſitus hoc ꝓmereat᷑.hec glo. Arguit᷑ igit᷑ ex verbis
glo. que dicit ꝙ peccata venialia dicunt᷑ lignũ fenũ ſtipu
la que dicit glo.purganda ꝑ ignem. Si diceret᷑ ꝙ loqui
tur de illis nõ vt culpe ſunt.ſed q;dtum ad penas: ſimilit
pene moꝛtaliũ tollũt᷑ et ſoluũt᷑ ꝑ ignẽ purgatoꝛiũ. Cuiꝰ
cõtrariũ dicit glo. Dicit em̃ penſandũ ſollicite ẽ.qꝛ cum

dixit ꝑ ignẽ poſſe ſaluari.nõ ꝗ ſuꝑ hoc fundamentũ ⁊c.

Vnde videt᷑ glo.comꝑare culpã culpe. Dicendũ ꝙ loqt᷑
hic de moꝛtalibo quoꝝ culpa nõ tollit᷑ ꝑ gram.qð pʒ ex
ipᷣa glo. q̃ dicit ferrũ vel es vel plũbũ edificat.i.maioꝛa
peccata:et ideo durioꝛa atʒ tũc inſolubilia ⁊c. Non at᷑
eẽnt iſolubilia:ſi culpa eẽt ene tonc, ſuppoſito ꝙ cul
pa remittit᷑ poſt moꝛtẽ.nõ ẽ rõni ↄſonũ ꝙ boc ſit exiſtẽti
in volũtate pct᷑i.cui ↄtrariũ ad pᷣſens ſuppono:ſcʒ ꝙ oĩs
culpa delet᷑ in pñti.De h̊ em̃ infra erit q̃ſtio.ſic̃ em̃ vult
aug.de ciui.dei.homĩ poſt vitã iſtã nõ addit᷑ nouũ meri⸗
iũ nec noua remiſſio culpe:ſed dat᷑ ei pena vł pᷣmiũ ſᷣm
meruit in vita iſta.vñ in purgatoꝛio pt᷑ eẽ abſolutio a
pena:ſᷣ a culpa nõ.dlet᷑ ̊ veniale illð de qͥ qrit᷑ in pñti.
Si qrit᷑ a q̊.dicimꝰ ꝙ a gra finali. Vñ aug.ĩ omeł.ſuꝑ
ioh.viij.vbi dicit᷑.ſi filius nos liberauit.accipiẽs illud
qð dicit᷑ Ro.vij.Carne ſeruio legi pct̃i.vult dicẽ ꝙ ſᷣui⸗
tus iſta qdiu viuimꝰi nr̃is aĩiaboẽ:niſi dñs aliter diſpẽ

ſet ꝑ ſpãlem gr̃am.ſ̊ tñ ſemꝑ diminuit᷑ in habẽtibo cari⸗

tatẽ.qdiu tñ viuit᷑:nõ ẽ ꝑfecta liberatio ab bmõi ſᷣuitu
te:qꝛ coꝛpꝰ qð coꝛrumpit᷑ aggrauat aiam Sap̃.ix.Vñ

cũ ad h̊ deuenit᷑ ꝙ aĩa ſoluit᷑ a caꝛne cũ finali gra:fit aĩa

ſpũalis ⁊ libera ab illa puitute.Vñ tũc gra eo ꝙ finatł᷑
eſt ⁊ ita q̃ſi in q̃dã ↄplemẽto.⁊ nõ ẽ actualis volũtas cõ
traria ſiue impediẽs actũ gre:pᷣualet ſꝑ ipᷣm veniale.et
delet ip̃m ex virtute ſue ↄpletõis ⁊ ſui ſtatus qtũ ad cul
pam:⁊ nõ qᷓtũ ad penã.ĩmo illa ſoluet᷑ ĩ puꝛgatoꝛio.Si
Gq̃rat᷑ ꝓpt qd gr̃a alio tꝑe ſine doloꝛe vel volũtate nõ de
leuit veniale ſic et nũc:patʒ ſolutio.qm̃ nõ erat ſimilis

dilſpoſitio ipᷣiꝰ gr̃e q̊ ad ſtatũ ſui ↄplemẽti:neq; etiã ſiłis

liberatio ipᷣiꝰ aie a ᷣuitute ſupᷣdicta.et ꝓpt᷑ volũtatẽ pec
cati repugnãtẽ.¶ Ex his pʒ q̃liter rñdẽdũ ẽ de illo ꝗ doꝛ
miẽdo iugulat᷑.eſtimo tñ ꝙ ſi maneret ĩ actuali volũtate
pcti in moꝛte:ꝙ illa placẽtia iam ꝓgreſſa eſſet in cõtem
ptũ et iam eẽt peccatũ moꝛtale et ꝙ damnaret᷑.¶ Ad G̊
quod obijcitur.ꝙ auerſio eſſet peccatũ ſine cõuerſione.

—

ſimiliter ſi ſit cõuerſio ſine auerſiõe a creatura remitte
tur ⁊c. Reſpõſio ꝙ auerſio quocũq; mõ fiat peccatũ eſt
qꝛ om̃i mõ inoꝛdiatio eſt.ſ̊ cõuerſio ad deũ nõ quocunq;
mõ fiat oꝛdiata eſi:qꝛ ad hoc ꝙ oꝛdiata ſit:reꝗrit᷑ auer⸗
ſio ab actu peccati ꝑ doloꝛem ⁊ deteſtatõem ⁊ pexiſtente
hac auerſione tũc oꝛdinata ẽ cõuerſio.VAñ ſuꝑ illð.vu⸗
ſticia añ ipᷣm ambulabit glo.pᷣma homĩs iuſticia eſt vt
puniat ſe maluʒ. 4 Ex h̊ patet rñſio ad aliud qð obijcit᷑
ꝙ velle auerti ſine om̃i ↄuerſiõne ſufficit ad pctm ergo
velle cõuerti ſufficit ad meritũ. Dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑ ra
tione p̃tacta:qꝛ alterũ ſemꝑ eſt oꝛdinatũ: reliquũ nõ ſꝑ
oꝛdinatũ eſt.i¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ vᷣtutes imꝑantes
maioꝛis ſunt efficacie ⁊c᷑.dicẽdum.ꝙ ⁊ ſi ſimpliciter ſũt
maioꝛis efficacie:nõ tñ ſemꝑ ⁊ q;tum aud quecũʒ meren⸗
da.ſic in medicinalibo coꝛꝑalibo qdð eſt efficaciꝰ ſimplici
ter nonẽ efficacius ad oẽm moꝛbũ curãdũ.ĩmo vt oꝛdi/
nant᷑ iuxta cõueniẽtes ꝓoꝛtões.ↄueniẽtioꝛes ſũt et effi⸗
cacioꝛes.vt em̃ dĩc hiero.qð ſanat oculũ nõ ſanat calca
neum: ſic eſt in ſpũalibo.vñ et ſi motus caritatis ſit ſim⸗
pliciter maioꝛis virtutis ⁊ efficacie:nõ tñ ad impetran⸗
dum gram remiſſionis actualis cõmiſſi.¶ Ad illud qð
obijcit᷑ ꝙ om̃is affectꝰ generat᷑ ex cognitõe.dicenduʒ ꝙ;
hoc verũ ẽ.ſemꝑ em̃ cognitio pᷣcedit hmõi affectꝰ qui ſũt
gaudiũ doloꝛ et hmõi.Sed cũ ſubdit᷑ ꝙ motus cognitĩe
et affectiue nõ poſſunt ſimul currere ⁊c. dicendũ ꝙ hoc
eſt falſũ.licet em nõ ſimul veniũt in eſſe.ĩmo ꝗ cognitiue
pꝛius:cũ iam exiſtũt ſimul currẽ poſſunt. Cũ obijcitur
ꝙ aĩma tota ĩtelligit tota diligit ⁊c. Reſpõſio.ꝙ hoc nõ
dicit᷑ qꝛ intellectu ⁊ affectu diligat ⁊ affectu⁊ intellectu
cognoſcat:ſed tota idẽ eſt qð ꝑfecta.vnde nõ vult dicere
ꝙ le tota intelligit vel ſe tota diligit: ſed illa tota.i.ĩ ſui
ꝑpfectõne in ſua integritate ⁊ indiuiſione intelligit.i.nõ
potẽtia diuiſa a ſubſtãtia:imo ipᷣa ꝑ potẽtiaʒ.ſimit mo⸗
dus loquẽdi ẽ ibi.nihil aliud eſt aiam intelligẽ ꝙᷓ texere
vel edificare.vñ ibi intẽdit phus dicere.ꝙ intelligẽ me⸗
diante motu et fantaſia ẽ actus hoĩs.ſimiliter et intelli⸗
gere nõ fantaſticũ ẽ actus aĩe.vult igit᷑ dicere.ꝙ bmõi
actus intelligere diligeꝛe ſᷣm ꝙ ſunt pꝛime virtutis ⁊ pꝛi
me boĩtatis:ſunt actꝰ aĩme.¶ Ad id qð obijcit᷑.q maicꝛ
eſt opoſitio cũ amoꝛ et odiũ referũtur ad diuerſa:q; qñ
referunt᷑ ad idem. Dicẽdũ ꝙ hoc ẽ verũ mate rialiter lo⸗
quẽdo.foꝛmaliter aũt nõ eſt ita.materialis aũt oppoſitõ
nõ impedit ꝗn opoſita poſſunt ſimul eẽ:fſoꝛmalis impe
dit qꝛ foꝛmalis ponit oppoſita ſimul eẽ reſpectu eiuſdeʒ.
naturalis nõ:̊ reſpectu diuerſoꝝ.⸗ AVd h̊ qð obijcitur
ꝙ ſi in termĩo diſſolutõis infundat᷑ gra nullꝰ ſeꝗt᷑ doloꝛ
vel pena ⁊c̃. Dicendũ ꝙ et ſi hõ extractꝰ ꝑ gram pᷣueniẽ
tem doleat de pct᷑is et infundat᷑ in inſtanti gratia gratũ⸗
faciens.quia diuinũ ꝓpoſitũ quod eſt imobile gratiam
infundit ad ſaluandũ penitentẽ:tali temꝑe infũdit ꝙ pt
dolere ſufficiẽter ad ſalutem. vnde ſi dñs infundit graʒ
alicui in vltimo inſtãti vite.Dicendũ ꝙ in illo inſtanti
dolet:et ille doloꝛ ſufficit.licet eĩ affectio doloꝛis ĩ ĩſtãti
nõ ꝑducit᷑ ĩ eẽ:tamẽ cũ actu exiſtit ĩ qͥlibʒ inſtãti ⁊ qͥlibet
iĩſtãti affligit. Vnde dico.q qñcũq; dñs infũdit gratiã.
ſic illã infundit ⁊ in tali ſtatu:ꝙ ſuficit ad ſalutẽ.ſiue ĩ
vltimo temꝑe ſiue alio quocũq; tꝑe.nde aug.in eccle.
dogma. xl vij.c.Penitentiam abolere pcta indubitanter
credimꝰ.etiã ſi in vltimo vite ſpũ admiſſoꝛũ peniteat:et
publica vel ſimplici lamẽtatõne ꝓdantur peccata.quia
ꝓpoſituʒ dei qͥ decreuit ſaluare qð ꝑierat ſtat ĩimobile.et
ideo qꝛ volũtas eius nõ mutat᷑:ſiue emẽdatõne vite ſi tẽ
pus concedit᷑:ſiue ſupplici confirmatione.ſi continuo vi
ta exceditur:venia pctẽoꝝ fideliter pᷣſumatur: ab illo ꝗ
ñi vult moꝛtem pctoꝛis ſed vt cõuertat᷑ a ꝑditõe peĩtendo
et ſaluatꝰ miſeratõne dñi viuot.Exr hoc vᷣbo aug.hẽtur

nõ aboletur culpa niſi ꝑ penitẽtiam.et qũcunq; infũ⸗

dit eam. lufficit enitẽtia infoꝛmata illa. „.
¶ Lueſtio. lvuj. de pemtẽ

tia inqᷓtum eſt gratia.

1 „
Acto de penitẽtia
inq;tum ẽ virtus:ſequit᷑ de penitẽtia in⸗
tum ẽ gꝛatia.Dicit᷑ em̃ penitẽtia vᷣtus
vel gratia vt ex dictis patet.de boc que
runt᷑ plura. Pꝛimũ eſt de entitate ſcilʒ
vtrũ ſit gratia. Secundũ de neceſſitate.Lerciũ de vᷣtute
Quartũ de peccati expulſione.

—

¶Membꝛum primum

Kimo ergoqrit.vtrũ penitẽtia ſit gratia
ſic:videt᷑ ꝑ hoc.gratia ꝑ ſe pctm expel
it. expulſio aut pcti fit ꝑ penitentiã. ſup⸗
„— ponat᷑ ̊ ad pñs: ergo penitẽtia ẽ gratia.
4¶ Item peccatoꝛ nõ gratificat᷑ deo niſi ꝑ penitentiã.gra
tificat᷑ aũt deo ꝑ gram:ergo penitẽtia eſt gratia.q¶ Iteʒ
penitẽtia refoꝛmat aiam defoꝛmatã ꝑ peccatum.hoc eſt

AIpꝛie ip̃ius gratie.ergo ⁊c̃.q] Itẽ ad hoc valent quedazʒ

q̃ tacta ſunt ſupᷣ.vbi queſituʒ eſt.vtrum penitẽtia ſit vir
tus.Cõtra.gratia dicit᷑ qʒ pure eſt a deo.penitentia
aũt nõ eſt pure a deo.ſ̊ qdðᷣdaʒ modo a penitẽte vt dictũ
eſt :ergo ⁊c.¶ IStem penitẽtia eſt paſſio.gratia nõ:q̊ ⁊c.
Item habere penitentiam non cadit ſub pᷣcepto ſicut
agere penitentiam Math.iij.· et Mar.j. ¶ Item in mul
tis eſt habundantia gratie in quibus nulla cauſa vel ra
tio penitendi.igitur penitẽtia non eſt gratia.¶ Item pe
nitentia cõſiſtit in actu interioꝛi et exterioꝛi.vt ex diffini
tionibo ſupꝛapoſitis patet:gratia in gratificatõne aime
ipᷣi deo ſine om̃i actõne.ergo ⁊c̃.¶.¶ IJtem quare cadit pe⸗
nitentia in duplex genus ſcʒz virtutis et gratie ſᷣm ꝙ vi⸗
detur ex diffinitõne poſita.iiij.ſenten. ſcʒ penitentia eſt
viꝛtus vel gratia.hec em̃ dictio vel:electiue ponitur non
diſtinctiue.¶ Item queritur differentia penitentie ſᷣm
ꝙ dicitur virtus:gratia et ſacramentũ.Et obijcitur ſic.

cum maioꝛis cõpꝛeſſionis ſit genus qᷓ ſpecies.et penitẽ⸗

tia cõtinetur ſub virtute tanꝙᷓ ſub genere.videtur ꝙ nõ

poſſit cõtineri ſub gratia vel ſacramento tanqᷓ ſub gene
re.cum hec tria.gratia virtus ſacramentum non ſunt
genera ſubalterna.¶Reſponſio. quedam opinio fuit
ꝙ penitentia eſi habitus gratie nõ virtutis. non tamen
nominat gratiam ſm ſubſtantiã ſed ſᷣm actum. vt ſieut
gratia baptiſmalis dicit᷑ innocentia:ſic gratia iuſtifica⸗
tionis penitẽtia.Quod nõ videtur ſufficienter dictum:
cum magis cõueniat ꝙ virtus dirigat li.ar.ad aliquem
motũ ſpecialem q; gratia.nec hoc cõuenit gratie niſi me
diante virtute quod facit penitentia. Pꝛopter quod ali
ter dicendum.ſcʒ ꝙ gratia multipliciter accipitur. Vno
modo ſᷣm ꝙ nõ ſolum aĩam infoꝛmat et viuiſicat.ſed et
ipᷣas potentias ad actum oꝛdinat: et ſᷣm hunc modum
dicitur imago recte actionis.ſuꝑ illud ps. Signatum ẽ
ſuper nos lumen vultus tui dñe.ſic em gratia reſpicit
ipᷣam ſubſtantiam et eius tres potentias.Alio mõ acci
pitur pꝛout eſt ip̃am ſubſtantiam aĩme infoꝛmans et vi
uificans.ſm ꝙ dicitur gratia vita aĩme:ſicut anima eſt
vita coꝛpoꝛis vt habetur ab aug.et berñ. Pꝛimus enim
actus in aĩma eſt vita ſpũalis.quã facit nõ mediantibo

HSõ modo ſumpto gratia nõ differt a vir⸗

tute:quia ſic ſumpta regit liberũ arbitriũ et dirigit inꝙᷓ
tum im ꝑat inferioꝛibo potentijs in ſuis actionibo.vt em̃
habetur ab aug.in li.v.reſponſionum. Gꝛatia comꝑat᷑
ad liberũ arbitriũ ſicut ſeſſoꝛ ad equũ. VUnde põ. Vt iu

mentum factus ſum apud te ⁊c. Et ↄſequẽter gr̃a mediã
te li.ar.exit ꝑ potẽtias inferioꝛes ad actões ſpales.Si
dicat᷑ ꝙ hoc modo ſumit᷑ gratia vbi dicit᷑.ꝙ penitentia
Eſt virtus vel gratia:patʒ reſponſio ad obiecta ex his qᷓ
tacta ſunt ſupꝛa.vbi queſitum eſt vtrum penitentia ſit

virtus.¶ Aliter pt᷑ dici et melius ſic. Penitẽtia data eſt
in remediũ actualis pct᷑i cõmiſſi in offenſam dei ex auer
ſione ab eodem. Ad hoc aũt ꝙ penitẽtia ſit accepta deo
requiritur auerſio a pcto ad deum cũ volũtate puniẽdi

cõmiſſum. vt offenſioni auerſionis reſpõdeat cõuerſio:
et delectationi volũtarie in peccato reſpodeat voluntas
puniẽdi. Hec aũt eſſe nõ poſſunt a volũtate ſimpliciter

ſed potius neceſſariũ eſt ꝙ ſit infoꝛmata gra gratũfaciẽ

te. Hec aũt ſunt ꝓpꝛie effectꝰ gratie ſcʒ auerſio a pecca/
to vel cõuerſio ad deũ:et infoꝛmatio li.ar.ad volũtariã
punitõem cõmiſſi.quibo aĩa gꝛatiſicat᷑ ad executõʒ huiꝰ
punitõis ſiue ꝑducatõem in actũ.qꝛ eſt de valde diffici⸗
libo:requirit᷑ virtus expediẽs potentiã in actum hmõi.
ter qð ad hoc ꝙ ſit penitẽtia actu:requirit᷑ virtus vo
ſutariam punitõem ꝑducẽs in actum. vt ſicut in culpa
erat delectatio actualis voluntaria: ſimiliter punitio ſit
actualis et volũtaria.Tria ergo neceſſaria ſunt ad pe⸗
nitentiam. gratia cõuerſionis ad deum: virtus expediti
onio potentiaꝝ ad hoc ꝙ puniatur cõmiſſum: et actuat
punitio. VUnde cũ dicit᷑ penitẽtia eſt gratia vł virtꝰ.bec
pdicatio nõ eſt oino ꝑ ſubſtantiã:ſed potius ꝑ cauſã ſcz
effectiuã vel foꝛmalẽ.¶ Erx bis patet reſpõſio ad obiecta

Penitẽtia em̃ dicit᷑ gra cauſaliter.et boc mõ cõcech pol

ſunt rõnes facte ad hoc.nõ aũt ſubſtãtialiter.i.nõ oĩno
ꝑ ydemptitatẽ ſubſiãtie. Et hoc mõ poſſunt eõcedi rões
facte ad aliã. Pꝛet᷑.quarũdam rõnum patet reſponſio
ex dictis ſupꝛa vbi tactũ eſt.ſi penitẽtia ſit virtus.. Ad
bhoc aũt qð querit᷑ quare pemitẽtia cadit in duplex genꝰ
ac. Reſpõſio patet ex dictis:qꝛ vt dictum eſi.penitentia
data eſt in remediũ moꝛtalis peccati.Ad boc aũt ꝙ ꝑfe
cte deleat᷑ moꝛtale:cpoꝛtet ꝙ deleatur culpa.et hoc per
gratiã: et ſoluatur reatus.ad quod requirit᷑ oꝑatio mł-

niplex et difficilis. ꝓpter qð requirit᷑ ꝙ virtus expediat

potẽtias aĩme:ĩmo ipᷣius homis ad executõem illarum

opatõnum. Ael pr dici.ꝙ penitẽtia dicit᷑ gratia qꝛ gra⸗

tuita dei miſericoꝛdia datur penitenti. Eiñ aug. de fide
ad petrũ. IFirmiſſune tene ⁊ nõ dubites.nemĩem hic pol

ſe hoĩem penitentiã agere:niſi quẽ deus illumiauerit et

gratuita miſeratõne cõuertit. Aptus em̃ dicit.Ne foꝛte
det illis penitentiam ad cognoſcendã veritatẽ ⁊ reſipi⸗
ſcant a dyaboli laqueis.ſed licet hac rõne poſſet penitẽ
tia dici gr̃a:nõ tamẽ in verbo ꝓpoſito.qð patet ex oꝑpo⸗
ſita diſiũctione. ¶ Ao vltimũ dicendũ ꝙ penitẽtia młti⸗
plicem habet reſpectũ.habet em̃ reſpectũ ad culpã quaʒ
elet: reſpectũ ad penam ad quam peccatoꝛ tenet᷑:reſpe⸗

etum ad naturã quã ſanat.Fm ꝙ coſiderat᷑ qtũ ad pᷣmũ

reſpectuʒ dicit᷑ gratia:eo ꝙ ꝓpꝛie oponit᷑ culpe.et rõne
oppoſitõnis habet culpã 6Arere dn

ad ſecundũ reſpectũ dicit᷑ virtꝰ:eo ꝙ ꝑ ipᷣam oꝛdinat᷑ pe
nitens ad oꝑa bona et difficilia.Fm ꝙ eõſideratur qtuʒ
ad terciũ relpectum dicit᷑ ſaẽmẽtũ:qꝛ ſacmẽtũ ĩqtum ſa
ner ſanat.vnde dicit᷑ medicina ſiue medicinale vt diẽ

embꝛum ſecnundum

Onſequẽter querit᷑ de neceſſitate gratie.
Et querit᷑ ſi voluntas penitendi poteſt eẽ
ſine gratia vel etiã faciendi aliqd bonum.
E ſic:videtur.qꝛ nihil eſt ſic in poteſtaie
noſtra.ſicut voluntas.Si aũt voluutas eſt in poteſtate
noſtra:poſſumus et velle bona et mala. Si em̃ nõ poſſe
mus velle a nobis niſi boc tm̃ vel illud:qũo eẽt verũ qðᷣ
dicit aug.ꝙ nihil eſt ita in poteſtate nr̃a.¶ Item Anſ⸗
hbelmus. Volũtas eſt inſrumentũ ſeip̃m mouẽs.ſiẽ igit
vtens inſtrumẽto poteſt cõuertere vſum inſtrumenti vel
ad boc vel ad illud:ſimiliter ⁊ volũtas pt cõnertẽ ad vel
le bonum vel malũ.et ita ad penitendũ vel nõ penitẽdũ.
¶ YItem zach.j. Conuertimĩ ad me et ego conuertar ad
vos. Ecce ꝙ monemur ad cõuertendũ ad deũ vt cõuerta
tur ad nos. igitur vt videtur poſſumꝰ conuerti ad dñm
anteꝙᷓ cõuertat᷑ ad nos.Si aũt nõ ẽ cõuerſio ad deũ.ni
ſi exiſtente vel coexiſtẽte volũtate penitẽdi:igit᷑ ⁊c.¶ IKſẽ
Oꝛigeñ.ſuꝑ leuiticũ.Inciꝑe nr̃m eſt ſ̊ ꝑficẽ a deo ẽ.ſed
incipe eſt ꝑ bonã volũtatẽ ſiue volẽdo bonũ.⸗ It eʒech.
iij. Aperui os meũ et cibauit me volumiĩe iſto.glo.aꝑto

H

ꝙ cõſiderat᷑ qᷓtũ

D

lvüj.

oꝛe dñs cibos largitur.vt initia volũtatis in nobᷣ ſint.

pfectionẽ beatitudinis a dño cõſequimur. Initia autezʒ
bone voluntatis ſunt in volẽdo bona: igit 76 Cõtra

ij. coꝝ.iij. ſQon ſumꝰ ſufficiẽtes aligd cogitare ex nobis

quaſi ex nobis. multofoꝛtiꝰ nec velle.glo. Quis ñ videt

pꝛius eſſe cogitare ꝙᷓ credere.quipe nullus credit aliqd
niſi pꝛius cogitauerit eẽ credendu. 4 Ytez biero. de filio
ꝓdigo reuertẽti Cuẽ.xv. Mec illã voluntatẽ redeũdi ha

beret:niſi eam in occulto pius ei pater inſpiraſſʒ.¶ YItẽ
Ro. vij. velle mihi adiacet. glo. bed e. Mon habitat in me

bonũ:quia nee bonũ velle nec bonũ ꝑficere.Ex his patʒ
nec velle penitere nec aliqð bonũ poſſumns a nobis.
eſpõſio. ꝙ velle bonũ meritoꝛiũ ſiue gratuitũ non
poſſumus niſi admiculo gratie.atura em̃ nr̃a ita cur
ua effecta eſt. ꝙ ſubleuari nõ pt ad bonũ gratuitũ appe⸗

tendũ. niſi admiculo eius qð ſupꝛa eſt. Inñ Lreno. iiij⸗
Cöouerte nos dñe ad te et cõuertemur. Glo.ibi. Gratia

vocãtis pᷣcedit ⁊ excitat libertatez volũtatis· et poſt. Eſt
aũt qdᷣdam velamen nfe ifirmitatis ſenſibo noſtris ob
iectum. quod niſi illuminatione dei fuerit remotũ:con

nuerti nõ valemꝰ. bec glo. Et Aug.de gra et li. ar. Je vt

velimns opatur incipiẽs:ꝗ volentibo cooꝑatur ꝑficiẽs.

vt ergo velimus ſine nobis oꝑatur: eũ aũt voluinꝰ ⁊ ſi
volumus vt faciamꝰ:nobiſcũ cooꝑatuꝛ. — eꝛgo

que ꝓ illa ꝑte inducta ſunt. Qũo aũt po umꝰ cogitare

velle ꝑficere. beetus berñ.li.de li.ar.determĩat. dicens

apkus omne qð boni poteſt eſſe. i. cogitare velle pficere

o attribuit. ſed pꝛimũ ꝓfecto ſine nobis:ſcdᷣm nobiſcũ

terciũ ꝑ nos facit. Siquidẽ immittẽdo bonã cogitatõeʒ
noe pᷣuenit:ſane ipᷣi pᷣnenire nos nequaq; poſſumꝰ. qui
aũt nemĩem bonũ inuenit nemĩem ſaluat.ꝗ nos pᷣuenit.

nec pꝛimũ itaq; in quo nihil facimꝰ:nec vltimum qð ple

rũq; extoꝛquet timoꝛ inutilis aut ſimulatio damnabilis

ſed oĩno mediũ nobis reputat᷑ in meritũ.ſola quippe bo
na volũtas ſufficit.cetera nõ pn unt ſi ſola defuerit. Ec⸗
ce ꝙ bonam cogitatõem facit ſine nobis: q; pueniendo
nos bonã volũtatẽ nobiſcũ. Vñ pʒ ꝙ mediãte gr̃a effici
tur. ¶¶ Ad hoc qð obijcit᷑. nibil eſt ita in ptate noſtra

ſicut volũtas ⁊c. Dicendũ ꝙ volũtas dicit᷑ eſſe in pfate

noſtra.qꝛ cõpelli nõ poteſt.vñ ratio pt᷑ cogi et intellectꝰ:

ſed volũtas non. nullus em̃ poteſt copellere hbomĩem ad

aliquid volendũ.et hoc etiã intelligit᷑ reſpectu ꝓpꝛij actꝰ
non em aliquo mõ vult niſi velit. Et ꝓpter hoc dicit᷑ ni⸗
bil eſt ita in poteſtate noſtra ſicut volutas.non qꝛ poſſit

homo ꝑ ſe velle quieqꝗd eſſet bonũ ad volendũ. et ꝓpter

hoc dicit᷑ inſtrumẽtũ ſeip̃ᷣm mouens ſcʒ qꝛ a ſe mouetur

et nõ ab aliquo cogente. ¶¶ Ad id qð obijcit᷑ de illo vbo
Zach.j. Cõuertimĩ ad me et ego cõuertar ⁊c̃.dicenduʒ
ꝙ ꝑ hoc ꝙ ditit᷑ cõuertimĩ: inſinuat᷑ libertas volũtatis.

boc ꝙ dicit᷑ ego cõuertar ad voe: ſignificat᷑ excitatio

diuine bonitatis ad collatõem gratie.Ende ſenſus ẽ.ni

ſi fuerit defectꝰ ex ꝑte libertatis voluntatis veſtre: ↄferã

vobis gr̃am qua excitabimĩ ad efficaciter volendũ. Et

—

in hoc inſinuat᷑.ꝙ ex ꝑte volũtatis requirit᷑ obedientia
ſiue inclinatio ſi gra debeat hr̃e gram. Ende glo.ſuꝑ il⸗

2222

lud trenoꝝ.iiij· cõuerte nos.otandũ ꝙ gra dei nõ con

uertimur: niſi noſtra volũtate cõnertamur. 4 Ad illud
qð dicit Oꝛigeñ.qꝙ inciꝑe nr̃m eſt:intelligẽdũ eſt ſim ꝗ⸗
inciꝑe dicit inclinatõem li.ar. ad cõſentiendũ gre excitã
ti. ſiẽ dicit glo pᷣtacta.¶ Ad illð qð dicit hiero.ꝙ initia

bone volũtatis ĩ nobis ſunt.dicendum ꝙ glo.nõ dicit
ſunt a nobis ſed in nobis.licet a dño.VInde qñ bõ ape⸗

rit os coꝛdis obediẽdo gratie excitãti:dñs gr̃am infun⸗

dit efficaciter volendi. AUnde dñs aperit os et cibat.vn⸗
te la. lxx. dicit apuit et dicit ibi glo. Aperuit ſcʒ deꝰ.qꝛ
ipᷣe aperuit os ꝓphe et cibauit.et dicit ibi alia glo. gꝛeg·
totiens ad os coꝛdie quaſi manũ poꝛrigit.quotiens no⸗
bis intellectum aperit.

Membꝛum tercium

— —☚% —

2

GOnſequẽter querit᷑ de virtute gratie peni
tẽtie.Et querit᷑ Atrũ pnĩa inĩtũ ẽ gratia
deleant᷑ pcta:aut inꝙtũ eſt virtue. ꝛ inqᷓ
umẽ gra videt᷑ ſic. Gꝛatia dicit᷑ vt ẽ ꝑfici
ꝗs potẽtias. ſed cuiꝰ ẽ aiam
ꝑlicere eiꝰ eſt aĩam reſicere ſiue reꝑare:ſiẽ fabꝛilignarij
eſt domũ ꝑficere ⁊ ip̃am minãtem ruinã reꝑare.Reꝑat
aũt aĩma ab illo qñ deiet᷑ peccotũ:̊ ⁊c.¶¶ Item vt dicit
hugo. Hoc infeſſe videt᷑ int peccata et vicia.qꝙ vicia ſũt
coꝛruptões aĩme.ex ꝗba ſi rõne nõ refrenent᷑ pcta oꝛiũt᷑:
ita ꝙ viciũ eſt infirmitas ſpũalis coꝛruptõis: pctẽm oũt
ex coꝛruptõe oꝛiẽs ꝑ cõſenſũ actus inigꝗtatis.hec hugo.
Sed virtus et gratia diſtinguuntur in hoc.gratia reſpi
cit ip̃am aiĩam curꝰ ẽ culpa vt ſubiecti ꝓpꝛij:virtus a re⸗
ſpicit potẽtias quaꝝ ꝗpꝛie ſunt viciu q dicunt᷑ coꝛruptio
nes. igit᷑ ꝓpꝛie loquẽdo gratia tollit᷑ culpa: ⁊ virtute vi⸗
cio. Pꝛet᷑.virtus ⁊ viciũ ſe habẽt ad oppoſita:ꝗ̊ᷓ viꝛtus ẽ
pꝛie deletiua vicij. ¶ Itẽ ſi virtute penitẽtie tolleret᷑ cul
pa:que ẽ neceſſitas ſacramẽti penitẽtie?nulla vt videt᷑.
Ex his videt᷑ ꝙ penitẽtia vᷣtute nõ tollit᷑ culpa: ſed peni⸗
tentia vt ẽ gratia. Cõtra.penitẽtia reſoꝛmat᷑ imago
dei defoꝛmata ꝑ peccatũ. Hec aũt refoꝛmatio nõ pt eſſe
gr̃am vt eſt gratia:ſed vtẽ virtus.qð patet qꝛ aĩima nõ
dicit᷑ imago rõne vnitatis eẽntie:ſed rõne qua cõfigura⸗
tur deo vno ĩ eẽntia trino ĩ ꝑſonis vnitate eẽntie ⁊ trini
tate ꝑſonaꝝ.ſi igit᷑ gratia inqᷓtũ gr̃a nõ eſt reꝑatiua aĩe
et potentiaꝝ illiꝰ niſi inꝙᷓ̃tũ eſt virtꝰ.ſi ꝑ penitẽtiã reꝑa
tur imago dei hoc erit potiꝰ ꝑ pniam vᷣtutem qᷓ; ꝑ pniam
gratiã. ſed qð delet calpã reꝑat imaginẽ: igit᷑ penitẽtia
virtus delet culpã.q Itẽ nõ tollit᷑ culpa niſi cũ gꝛatia cõ
currat volũtas nolens et dolens de culpa.igit᷑ ad deleti
onem culpe requirũt᷑ duo.gratia ⁊ voluntas:nolẽs pec/
caſſe ⁊ dolens de peccato. NHec aũt volũtas ẽ a penitẽtia
virtute cuiꝰ eſt expedire potẽtias ĩ ſuos fines:igẽ gratia
nõ delet culpã ſed potius virtus.illð em̃ ꝓpꝛie delet de q̃ᷣ
eſt doloꝛ volũtatis de cõmiſſo.q¶ Item ad deletõem culpe
requirit᷑ cõuerſio ad bonũ incõmutabile. Hac aũt ↄuer
ſione vt cauſa cõſũmãte delet᷑ culpa.ſiẽ em̃ cõſũmat᷑ cul⸗
pa in auerſione a bono incõmutabili: ſimiliter deletio
culpe cõſũmat᷑ in cõuerſione ad idem.ſed virtus eſi que
ꝛie et ꝑ ſe cõuertit ⁊ oꝛdinat vtiliter ſubiectũ ſuuʒ ad
bonũ incõmutabile:qꝛ virtus vt dicit aug.in li.ſolilo.ẽ
recta ratio ꝑueniens in finẽ:igit᷑ virtus ẽ qua ꝑ ſe elet
peceatũ ¶ Reſpõſio.ꝙ ſicut in naturalibo eiuſdẽ ẽ ꝑfi⸗
cere naturã et agere ſiue oꝑari ſcʒ foꝛme ſubſtãtialis.qꝛ
quo res eſi eodẽ agit:ſilr in ſpũalibo.Vñ ſicut foꝛma ſp⸗
ſtãtialis ⁊ virtus in naturalibo ſunt noĩa eiuſdẽ. ſ ĩ hoc
differũt ꝙ foꝛma dicit᷑ inqᷓtũ ꝑficit naturam:vtus inqᷓ⸗
tum extendit ſe an oꝑatõem:ſic dico de gratia 2 virtute.
ſcʒ ꝙ idem noĩant.ſed gr̃a dicit᷑ vt eſt ꝑĩectiua:virtus vt
eſt oꝑatiua.ꝛet᷑.intelligẽdũ eſt ꝙ nulla creatura ſe to⸗
ta agit.vnde nec aĩma ſe tota intelligit: neq; ſe tota dili⸗
git. vt aũt dicit boetiꝰli.de conſo. In om̃i eo qð eſt citra
pꝛimũ.differt qð eſt ab eſſe vel quo eſt. Vñ in aĩma dil⸗
lert qð eſt ⁊ quo.vnde in aĩmaẽ aliquid vt quid:⁊ aliꝗd
vt quo.Vñ cũ aĩa agit nõ ſe tota agit:pᷣ agit qͥẽ. Vñ po
tẽtie aĩe gho agit ſcʒ intelligit.diligit et mẽoꝛat᷑:ſũt ipiꝰ
aime. nõ ex ea ꝑte eius q eſt qd:̊ ex ea pte eiꝰ qᷓẽ q̊. Sitr
dico.ꝙ gratia ẽ ꝑfectio aime.nõ qꝛ indifferẽter reſi picit
vt ꝑfectibile quid in aĩma et quo:ſed pꝛius ẽ ĩmediatius
illud quo eſt. Ollud em pꝛius et ꝓpinquiuo reſpicit gra⸗
tia in aima quo ipᷣa aĩma cõueꝛſa eſt ad ſuã cauſaʒ ꝑ in⸗
tellectũ pꝛime veritatis.et dilectöem ſumme bonitatis.
et recoꝛdatõem infinite maieſtatis ſiue eternitatis.quia
penes hoc ꝓpꝛie et pꝛimo eſt aĩma imago ſiue ad imagi⸗
nem dei. Vnñ ſic eoloꝛ dicit᷑ qualitas coꝛpis. pꝛimo tñ et
E ſe eſt q̃itas ſuꝑficiei.dicit᷑ em coꝛpꝰ coloꝛatũ qꝛ ſuꝑfi⸗
cies coloꝛata.ſic quodãmõ dicit᷑ gratia ꝑfectio eĩe:quia
eſt ꝑfectõ illius ꝑtis penes quã tetermĩat᷑ vltimitas aĩ⸗
me. hoc ẽ penes iilẽ ꝑtem qua ẽ cõuerſa ad deũ.¶ Ad Hᷣ
igit᷑ qdð querit᷑.trũ peccata deleant᷑ penitẽtia vtẽ viꝛtus

ant vt eſt gratia. dic?dũ ꝙ bt ?ẽ gratia. dico tum ad eul⸗
pam.⸗ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ penitẽtia refoꝛmat᷑ ima o
tei defoꝛmata ꝑ peccatũ.dicendũ ꝙ hoc eſi verũ. et illa
refoꝛmatio eſt ꝑ gr̃am.gratia em̃ eſt ꝑfectio pꝛimo et ꝑ
ſe illius ꝑtis aĩme queẽ quo ẽ.penes quã apꝛie eſt ima⸗
go dei. et illa ꝑs eſi quo ꝗꝓpꝛie et pꝛimo ꝑ peccatũ defoꝛ⸗
mat᷑. Intelligẽdum tñ ꝙ ẽ duplex ꝑfectio.ſcʒ qᷓtũ ad eſſe
et qᷓtum ad oꝑari.pꝛima ꝑfectio facit bene ec:ſecũda fa
cit bene oꝑari.Etũ aũt ad ꝑfectõem que facit bene eſſe
eſt reꝑatio imaginis ꝑ gr̃am.qᷓtum ad pfectõem que fa⸗
ẽ imago dei.nõ rõe vnitatis eẽntie ſᷣ rõe q vnitate eẽntie
trinitate ꝑſonaꝝ ↄfigurat᷑ teo trino et vno.dðm ꝙ er
hoc ẽ reꝑire in ꝑfectibili gr̃a.qꝛ in illo ẽ aĩma in quo ra⸗
dicant᷑ ꝓpꝛie vires ſiue potẽtie quibo refert᷑ aĩa ad vnuʒ

trinũ vt tactũ ẽ. ¶ Ad id qð obijcit ꝙ ad deletõem culpe
requirit᷑ oꝑatio volũtatis cũ gratia.hec aũt volutas eſt
a penitẽtia virtute ⁊c. Dicendũ ꝙ bene verũ eſt ꝙ requi

ritur oꝑatio virtutis penitẽtie cũ oꝑatione gre:tñ ꝓPꝛie
efficocia delendi culpa attribuẽda eſt gratie. ſᷣ efſicacia

faciendi penitentẽ dignum deletõne.que fit ꝑ gr̃am attri

buẽda ẽ penitẽtie virtuti:niſi em̃ volũtas nollet peccaſſe
nõ eſſet dignũ vt fieret deletio peccati.¶¶ Ad qð obijcit
ꝙ ad deletõem culpe requirit᷑ cõuerſio volũtatis ad bo⸗
num incõmutabile:hec aũt cõuerſio fit ꝑ virtutẽ. Dicen
dũ ꝙ hoc nõ eſt verũ.ĩmo potius ꝑ gr̃am.hac em̃ cõuer⸗
ſione gratificat᷑ oĩma do. gratie em̃ multiplex eſt actus
licet vnus ſit ſᷣm ſe ⁊ pꝛimꝰ ſcʒ gratificaꝛe.viuificare.aſ
ſimilare.⁊ bmõi.¶ Sed ad illð qð in pꝛma pꝑte concludi
tur.ꝙ ſi penitentia virtute telerent᷑ peccata: penitentie
ſacramenti nulla eſſet neceſſitas.dicendũ ꝙ hoc non eſt
verũ:quia ad hoc eſſet neceſſaria ꝓpter multas vtilita⸗
tes ꝓpter quas ſacramenta ſunt neceſſaria. et maxime
vt peccatoꝛ eccleſie recõciliaretur cui p̃iudicatum eſi in

peccato illius. =
lembꝛum quartum

nſequenter querit᷑ de gratia penitentie
qᷓtum ad peccati expulſionem.de quo que
B runtur quatuoꝛ. Pꝛimũ eſt vtrum infuſio
ratie natura p̃cedit expulſionem culpe.
ſim vtrũ ablatio culpe temꝑe vel duratẽe pꝛece
dat infuſionẽ gratie. Lercium vtrũ ſit mediuʒ aliquod
inter vtrũq;. Quaꝛtũ vtrum aliqñ ſit penitẽs ſine culpa
et gratia.

rticulus pꝛimus
E pꝛimo ergo querit᷑ vtrũ infuſio gr̃e pᷣcedit

natura expulſionẽ an ecõuerſo. eypulſio
pet᷑i videt᷑ ſic.in pẽ.Sic in ſcẽto agarui tibi

glo. iſi ꝗs pꝛiꝰ deficiat ĩ malo:nũqᷓ; ꝑueĩet ad bonũ.ſᷣ

ĩ malo deficit ĩ expulſiõe mali ſiue pcti:ad bonũ ꝑueiĩt ĩ⸗
fuſiõe gre:igit᷑ poꝛ ẽ ex pulſio pcti qꝙᷓ ĩſuſio gre.¶ IYtẽ pð.
NQui aſcẽdit ſuꝑ occaſũ.glo.occaſꝰmoꝛtis.i.vicõꝝ ⁊ pec
catoꝝ cedit vbi ſol iuſticie oꝛit.qꝛ nõ eũ excipit noua vi⸗
ta niſi vetꝰceciderit.ex h̊ vid pꝛiꝰnatura ẽ caſus vite
veteris qᷓ; exceptõ noue.ſ̊ caſꝰveteris ẽ ꝑ expulſionẽ pct᷑i

oꝛtonoue ꝑ ĩfuſionẽ gr̃e.igr̃ ⁊c.¶ IR1- ps.deꝰ meꝰĩpolluta

via ei. glo. den ñ icedit niſi ꝑ viã mũdã.ñ eĩ veĩt ĩ hoĩes
niſi pꝛiꝰ mũdẽt viã fidei q̃ veiet. Ex bis pʒ ꝙ mundicia
p̃cedit fidẽ.ᷣ ñ ẽ mũdicia ĩ aĩa niſi remiſſis petis:igñ re
miſſio pctoꝝ pᷣcedit exñtiã fidei ĩ aĩa.ᷣ ĩfuſiõe vᷣtutũ vel
gre infũdit᷑ fides:q̊ ⁊c.¶ IR. auẽtas. Egreſſ vicij vᷣtutis
opꝑat᷑ ingreſſum. igit᷑ pꝛiꝰẽ egreſſus vicij qᷓ ĩgreſſus vir⸗
tutis.¶ Itẽ gra hʒ triplicẽ comꝑatõʒ.ſcʒ ad ſuũ efficiẽꝰ
ad ſubiectũ et ad cõtrariũ.comꝑatõe ad ↄtrariũ:pᷣcedit
illã que eſt ad ſubiectũ: aliter accederet hoc incõueniẽs
pꝛius eſſet gratificatio aĩme deo qᷓ; expulſio pcti.igit
pꝛius natura expellit gratia peccatum ꝙᷓ infoꝛmet ſub⸗

cit bñ opari:reꝑat᷑ imago ꝑ vᷣtutẽ ¶ Ad h̊ qð obr ꝙ aia

¶ Meſtio
iectũ. ſed in infuſione gratie infoꝛnet gratia ipᷣas nĩiam
que ſimul infudit et infuſa ẽ:igit᷑ ⁊c. ¶ Item benje lequi
tur aliquis babʒ gram gratũfacientẽ igitur eſt mudus.

et nõ ecõuerſo.nõ em̃ ſequit᷑ eſt mundus:igit᷑ habet qa
tiam gratũfacientẽ:quia pꝛimus bomo in ſtatu inocen⸗

tie fuit mũdus: nec tñ habuit gram gratũfocientẽ.ſᷣ pꝛi⸗
us eſt naturaliter a quo nõ cẽuertit᷑ cõſequẽtia. mun⸗

dicia pꝛioꝛ eſt naturaliter in aima ꝙᷓ gꝛatia gratufaciẽs
ſed mũdicia eſt in aĩma ex remiſſione culpe:igit ⁊c. 4 Z

in qualibet mũdatõe pꝛius ẽ reſpectꝰa quo:q; terminus

ad quẽ m naturã vel tempꝰ. iuſtiſicatio incipit a ma⸗

lo et termĩatur in bonũ.ſed malũ a quo incipit ẽ pctm
ſiue expulſio peccati:bonũ ad qð tendit eſt gra ſiue gr̃e
infuſio. Itẽ ſi deꝰ ſucceſſiue oꝑaret᷑.pꝛius expellẽt cul
pam ꝙᷓ infunderet gr̃am.pꝛiꝰ ſcʒ tꝑe.ſᷣ ſubita oꝑatio ſi
tollat oꝛdinẽ temꝑis:nõ tñ tollit oꝛdinem nate.cũ ergo
oꝑatio iuſtificatõis dimĩe ſubita ſit: pꝛiꝰ natura culpaʒ
expellit qᷓ qẽam infũdit. Itẽ culpa expellit. ant qn eſt
aut qñ nõ eſt.nõ qñ nõ eſt.qꝛ tunc ſemꝑ expelleret. Si
qñ eſt:ſed q eſt in aĩma nõ eſt infuſa gratia: quia tune
ſimul eſſent duo oppoſita in eodẽ.ergo ante expellit᷑ cul
pa q; infundit᷑ gratia.4! Itẽ nõ eſt aliud pꝛiuare pꝛiuati
onem ꝙᷓᷓ dare habitũ.ſed culpa ẽ pꝛiuatio:gra habitꝰ.g
idem ẽ gẽ̃am infundere ⁊ culpaʒ tollere.ergo videt᷑ hoc
ſimul fieri temꝑe ⁊ natura:cũ eiuſaẽ ad ſe nõ ſit oꝛdo aoli
quis Motne Ainbin apolo. dicendũ quẽadmodũ in
trans in aiam ſapiẽtis diſciplina impꝛudẽtiam tollit et
ſciẽtia ignoꝛãtiam:ſic ꝑfecta virtꝰ iniꝗtatẽ ſed vᷣtus non
delet iniꝗtatẽ niſi infuſa in aima:igit᷑ pꝛioꝛ naturaliter
eſt infuſio deletõne.! Item.xv.ac?᷑. Fide purificãs coꝛ⸗
da eoꝝ.Sed fide purificare coꝛda ẽ ſoꝛdes pctoꝝ expel
lere a coꝛde ꝑ fidem:igitur ꝑ fidẽ fit expulſio peccatoꝝ.
ſed nõ expellunt᷑ peccata ꝑ fidẽ:igit᷑ exiſtẽte fide in aĩma
gratia pꝛius eſt naturaliter ⁊c.¶ Itẽ eſt foꝛma accidẽs
et foꝛma ſubſtãtia.illa que accidẽs:nõ agit niſi inqᷓtum
eſt in ſubiecto.igit᷑ cũ gratia ẽ foꝛma que ẽ accidẽs:non
agit expellẽdo viciũ vt ens in ſubiecto.igit᷑ naturaiiter
pꝛius ẽ in ſubiecto qᷓ; expellẽs peccatuʒ.¶ Item oño per
aliqð mediũ tollit culpã ab aima. VUnde remiſſio pecca
ti nõ eſt imediate a deo foꝛmaliter loquẽdo.cuiꝰ ꝓbatio
eſt. ꝙ ſemꝑ fuit aliqd remediũ cõtra peccatũ.ſic contra
oꝛiginale ante legẽ.fides ꝑentũ.⁊ in lege circũciſio.⁊ in
temꝑe gr̃e gratia baptiſmalis.ñ greg. Qð apud nos
valet aqua baptiſmi: hoc egit apud veteres vel ꝓ ꝑuuł
ſola fides:vel ꝓ maioꝛibo virtꝰ ſacrificij: vel ꝓ bhis ꝗ ex
abꝛahe ſtirpe ꝓdierũt miſteriũ circũciſionis.Iñ ſemꝑ
fuit aliꝗd tollens peccatũ ab aĩma a deo ſcʒ gratia.igit᷑
ꝑ Gram tollit᷑ peccatũ.ſed nõ tollitur ꝑ gram niſi gꝛatia
inſit anime:igit᷑ pꝛius naturaliter ineſt gra ꝙᷓ remiſſio
peccati.¶ Iteʒ indirecte obijcit᷑ ſic.ponat᷑ ꝙ pꝛius ſit re
miſſio peccati q; infuſio gre.ſed exiſtente remiſſione do⸗
minꝰ inhabitat aĩmam.igit᷑ ſi natura pꝛius eſt remiſſio
culpe q; infuſio gratie:pꝛius inhabitat aiam dñs natu⸗
raliter ꝙᷓ; habeat gratiã.quod eſt falſum.4l Iteʒ gratia
ſimul infunditur et creat᷑.ſed creatõ gratie pᷣcedit expul
ſionẽ culpe:quia culpa expellit᷑ ꝑ gratiam. ergo infuſio
gratie pꝛecedit ⁊c.hoc patet ꝑ exemplum in igne expellẽ
te frigus. In hmõi aũt expulſione pꝛius naturaliter vir
tus ignis imittit᷑ in materiã qᷓ; frigus exꝑellit᷑.ſed deus
expellit culpam ĩmittendo gratiã ⁊c̃. Reſpoſio.ad h̊
volunt aliqui dicere ꝙ dñs ſeipᷣo culpam expellit.dicit᷑
em̃ yſa.xliij. Ego ſum qui deleo iniꝗtates tuas ꝓpt᷑ me.
ſm hos deus pꝛius mũdat aĩam et poſtmodũ dat gr̃am
pꝛius dico natura ſimul cũ tem poꝛe.ſed qꝛ exrpulſio pec
cati eſt ꝑ infuſionẽ gratie ſicut expulſio tenebꝛe materia
lis ꝑ difuſionẽ luminis materialis:ſicut ponunt quaſi
om̃es. Aliter dici poteſt.ꝙ gratia pt᷑ dupliciter conſide⸗
rari.no modo vt eſt tollens vicia ab aĩma ſiue pecca⸗/
ta.Alio modo vt ſui inherentia ꝑficit aĩam et eſt habi⸗
tus aĩme.vt autẽ eſt tollens peccata:naturaliter pᷣcedit
infuſio gratie ablatõem culpe:ſicut cauſa naturaliter ẽ

N

714

lviij.

pꝛioꝛ ſuo effectu.Culpa em̃ eſt tenebꝛa ſpãalis:gratia ẽ

ſicut lux expellens bhmõi tenebꝛas. inqtũ conſiderat᷑ vt

babitus ꝑficiens aĩam penitentis que quidẽ nõ ẽ apta

ad ſuſceptionem gratie niſi expellat᷑ vicium vel peccatũ

ab aĩma.ſicut diſpoſitio vel aptatio rei alicuius foꝛme
vel babitus pꝛecedit naturaliter ip̃am ſuſceptõnem: ſic
expulſio vicij pꝛecedit infuſionẽ gratie.Vnde neceſſaria

poſſunt fieri argumẽta ad oppoſitas ꝑtes ſic. Nima di⸗

ſponitur et aptat᷑ ad ſuſceptõem infoꝛmatõio gratie vel
virtutis. Hec aũt diſpoſitio eſt ꝑ erpulſionẽ peccati.igr
ſi diſpoſitio ad ſuſceptõem foꝛme vel habitꝰ pꝛecedit na
turaliter ip̃am ſuſceptõnem: expulſio vicij naturaliter
pꝛecedit infuſionem gratie. Hoc argumentũ neceſſariũ
eſt. Aliud eſt tale ad cõtrariũ.Om̃is cauſa naturaliter
p̃cedit effectũ.ſed infuſio gratie eſt cauſa expulſionis vi
cij: ergo naturaliter p̃cedit illud. Iſtud aꝛgumentũ ſimi
liter eſt neceſſariũ.Eltrũqʒ igitur argumentũ eſt neceſſa
rium et habet virtutẽ ab habitudine cauſali.Pꝛimũ ab
habitudine cauſe materialis:ſecũdũ ab habitudie cau⸗
ſe efficientis. Pꝛopter boc reſpondendũ ad queſtionem
iſtam ꝑ diſtinctõem.quia inqᷓtũ gratia eſt auferens vi⸗
cia vel peccata ab aĩma:pꝛiꝰ naturaliter eſt infuſio gra
tie qᷓ expulſio peccati:ſicut cauſa efficiẽs ſuo effectu.in⸗
q;tum eſt foꝛma vel habitus ꝑficiens aĩam penitentis.
Hec aũt ꝑfectio requirit aptitudiem ex ꝑte aĩme vel di⸗
ſpoſitõem.que aptitudo eſt et diſpoſitio ab ablatõe pec
catoꝝ.ſicut cauſa materialis que eſt diſpoſitio vel apti⸗
tudo materie p̃cedit naturaliter foꝛmã pficientẽ: ita ab⸗
latio peccati pᷣcedit infuſionẽ gratie.¶ Ad hoc qð obijci
tur ex glo.ill.aAiſi pꝛius deficiat in malo nunqꝙᷓ ꝑueiet
ad bonuz ⁊c̃. dicendum ꝙ deficere in malo eſt pᷣparatio
quedam vel diſpoſitio ad bonum. Vnde cõcedendũ eſt.
ꝙ defectus iſte inqtum hmõi pꝛecedit ſcʒ vt cauſa mate⸗
rialis quendã effectũ in aĩa qui eſt infoꝛmatio anime.
Ad alið qð obijcitur ex alia glo.ꝙ occaſus moꝛtis ce⸗
dit ⁊c̃. Jam patet reſponſio:quia caſus vite veteris eſt
pᷣparatio ad ſuſceptõem vite noue.vnde naturaliter pꝛe
cedit.Similiter patet reſpõſio ad terciã glo.que dicit.
ꝙ; deus nõ incedit niſi ꝑ viam mundã. Dicendũ ꝙ; verũ
eſt ꝙ mũdificatio vie que eſt ꝑ ablatõem peccati: pᷣcedit
acceſſum dei qui eſt infoꝛmatio aĩme ꝑ virtutem materi
aliter dico.iſ Iatura em̃ pꝛecedit mundiciã vie que eſt ex
ablatione peccati acceſſum dñi ad aĩam: quo infoꝛmat᷑
anima habitu gratie.. Ad id qð obijcitur. ꝙ egreſſus
vicij virtutis oꝑatur ingreſſum. dicenduzʒ q hec oꝑatio
eſt pᷣparatio quedam vt tactum eſt. et ita pᷣcedit gratiaʒ
ad quã recipiendam pᷣparat. Ad hoc qð obijcitur.ꝙ;
comꝑatio gratie ad contrarium pcedit illam que eſt ad
ſubiectum. Dicendũ ꝙ hoc verum eſt ꝓut gratia conſi⸗
deratur vt eſt expellens peccatũ.quia hec expulſio ẽ pꝛe⸗
paratio ad infoꝛmatõem ſubiecti ſcʒ aĩme.et ſic vt dictũ
eſt expulſio vicij pꝛecedit infuſionem gratie. ſᷣm igitur
ꝙ infuſio gratie eſt inſoꝛmatio anime:gratia infuſa ſic
natura pꝛecedit erpulſioneʒ gratie.ſᷣm ꝙ inſfuſione gra
tie tollitur ſiue expellitur peccatum ſic inſuſio pꝛecedit.
Vel poteſt aliter dici et planius:idem eſt tamen cũ hoc
quod dictum eſt.ſcʒ ꝙ infuſio gratie duos habet effe⸗
ctus.ſcʒ erpellendi peccatum:et infoꝛmandi animam.
pꝛioꝛ aut eſt expulſio qᷓ; mfoꝛmatio.VUnde ꝙᷓtum adeffe⸗
ctum eypulſionis pꝛioꝛ eſt:qᷓ qꝙᷓtum od effectuʒ infoꝛma⸗
tionis.Cum igit᷑ queritur.vtrum gratie infuſio pꝛece⸗
dit expulſionem culpe.Dicendum ꝙ infuſio gratie ſim⸗
pliciter p̃cedit.ſed ꝓut conſideratur vt eſt infpꝛms ani
mam. ſſic pꝛecedit erxpulſio.¶ Ad id quod obijcit᷑. ꝙ mũ
dicia naturaliter pꝛecedit habitum gratie gratumfaciẽ
tis. Dicendum ꝙ hoc verum eſt de mũdicia ꝓut abſira
hit ab illa que eſt mundicia innocentie.et dico de inno⸗
centia qtum ad ſtatum conditõnis:et ab illa que eſt peꝛ
purgationem a culpa.Mundicia em̃ gener aliter ſum⸗
pta ad hanc et illam mundiciam pꝛioꝛ eſt qᷓ; habitus gꝛa
tie gratumfacientis.ſed ex boc non ſequitur ꝙ mũdicia

— — 3

NR .

que eſt ex remiſſione culpe pꝛioꝛ ſit.¶ Ad hoe qð obijcit
ꝙ pꝛioꝛ eſt terminꝰ a quo ⁊c.dicendũ ꝙ terminꝰ ad quẽ
nõ eſt gratia neq; gꝛatie infuſio:ſed magis ſubiectũ mũ
datum gratia. An cõcedi pt ꝙ gratia habet pꝛius rõem
gentis qꝙᷓ infoꝛmãtis.ſᷣm aũt ꝙ babet rõeʒ agentis ſie
eſt pꝛicipiũ iuſtificatõis.ſᷣm ꝙ habet rõem infoꝛmantis
ſic ẽ terminꝰ.¶. Ao illud qð obijcitur.ſi deus ſucceſſiue
oꝑaret᷑ c— dðᷣm ꝙ pꝛius expelleret᷑ culpa qꝙᷓ infunderet᷑
gratia vt ẽ foꝛmatiua ſubiecti:nõ tñ vt eſt expulſiua ma⸗
li.¶ Ad illud qð querit᷑ qũ culpa expellit᷑.aut tũc ẽ aut
nõ eſt. dicendũ ꝙ qñ nõ eſt.qꝛ em hmõi expulſio ẽ muta
tio ſubita:et in tali mutatõe ſimul eſt fieri ⁊ factum eſſe.
vñ expellit᷑ qñ pꝛimo nõ eſt.ex hoc aũt nõ ſequit᷑ ꝙ ſemꝑ
expellit᷑:ſed ſolũmõ in pꝛimo inſtãti qñ nõ fuit.¶ Ad ali
ud qð obijcit᷑. ꝙ idem ẽ tollere pꝛiuatõem ⁊ dare habitũ
⁊c.dicendũ ꝙ hoc nõ ẽ verũ ſimpliciter loquẽdo.licʒ em̃
cõſequẽter ſe habẽt:vnũ tñ nõ eſt aliud.ñ inter vec eſt
oꝛdo qð patet ſic.qualitas aliq agens ĩ alio triplicit pt
compari.vel ad pꝛincipiũ quo exit:vel ad contrariũ qð

expellit:vel ad ſubiectũ qð ꝑficit.et iſte comꝑatões oꝛdi

nate ſunt. Pꝛimo em̃ com ꝑatur ad pꝛincipiũ a qͥ exit.ſe
cũdo ad cõtrariũ qð erpellit:tercio ad ſubiectum qð ꝑfi
cit.iQon em̃ pt intelligi aliqð ꝑfectibile defoꝛmatũ vicio
aliquo.aliqua qualitate ꝑfici ſiue inſoꝛmari:niſi pꝛius
intelligat᷑ expulſio vicij defoꝛmantis.et imꝑfecnbile ẽ ꝙ
intelligat᷑ aliquid expulſuʒ ab aliquo:niſi illud qͥ expul⸗
ſum eſt intelligat᷑ a ſuo pꝛincipio.qm̃ ergo gratie infuſio
ſic multipliciteꝛ comꝑat᷑:he aũt comꝑatões oꝛdinate ſũt
patet ꝙ boꝝ oꝛdo ẽ et diuerſitas.hec aũt diſtinctio valet
ad maifeſtatõem p̃dictoꝝ.q Ad illa qᷓ obijciũtur ꝓ alia
Pte ſcʒ 3 virtus tollit iniꝗtatem et fide purificantur coꝛ
da ⁊c. AUna eſt reſpõſio.ꝙ infuſio gratie vel ineſſe gꝛatie
reuera eſt pꝛioꝛ qᷓ; expulſio peccati.et hoc cõcludũt rões
ille.ſed hoc nõ eſt cõtra ea que ſunt ꝓ alia ꝑte:que ↄclu⸗
dunt ꝙ expulſio eſt pꝛioꝛ aliqͥ modo et reuera ita eſt.pꝛi
oꝛ em̃ eſt ex pulſio peccati qᷓ ineſſe gratie vt eſt ꝓꝑficiens
aĩam et habitus infoꝛmãs illam. Sitir ad boc qð obij⸗
eiger ꝙ gꝛatia vł virtus.qꝛ foꝛma q̃ eſt accidens nõ agit
nini inꝗᷓ tũ eſt in ſubiecto ⁊c. Dicendũ q boc veꝝ eſt. Sʒ
inqᷓtum ineſt pt᷑ conſiderari:vel vt tollit peccatũ: vel vt
infoꝛmat ſubiectũ.Ex his patet reſpõſio ad alia.q¶q Ad
illud qð obijcit᷑.ꝙ gratia ſimul creat᷑ et infundit᷑. dicen⸗
dum ꝙ hoc verum eſt ſimul temꝑe vel inſiãti: non tamẽ
ſimul naturaliter. Similiter creotio p̃cedit naturaliter
expulſionẽ culpe:ergo infuſio pᷣcedit ⁊c. Hoc verũ ẽ mõ
tacto ſcʒ inꝙ̃tũ gratia cõſiderat᷑ vt expulſiua ſui cõtra
rij:nõ vt eſt ꝑfectiua ſui ſubiecti.

rticulus ſecundus
Onſequẽter q̃rit᷑ vtrũ ablatio culpe tꝑe pᷣce⸗
dit infuſionẽ gratie: ſic.v.ad Eph̊. Surge ꝗ
doꝛmis et exurge a moꝛtuis.glo.Surge ꝑ cõ
feſſionẽ et exurge ꝑ ſatiſſactõem:et illuiabit te xpᷣe:hic ꝑ
fidem 2 ſpem:et in futuro ꝑ ſpẽm.hec glo.ſed cõfeſſio et
ſatiſfactio nõ pt᷑ eẽ niſi in temꝑe:igit᷑ eum ꝑ hoc ſit expul
ſio vicij que quidẽ pᷣcedit illuiatõem fidei.expulſio pec/
cati tem ꝑe pꝛecedit infuſionẽ fidei.¶ Reſpõſio.ꝙ cum
dicitur. Surge ꝗ doꝛmis ꝑ cõfeſſionem:cõſeſſio ſumitur
ꝓ ꝓpoſito cõſitendi.ſimiliter cum dicit᷑ exurge ꝑ ſatiſſa
ctõem:ſumitur ſatiſſactio pꝛo ꝓpoſito ſatiſfaciendi.EIn
de lurge et exurge nõ dicunt expulſionẽ vicij:ſed pᷣpara⸗
tionem ad ſuſceptõem gratie expulſiue.quia ſurgere a
coꝛꝑe peccati ſcʒ ꝑ ꝓpoſitum cõfitendi et exurgere ꝑ ꝓpo
ſitum ſatiſfaciẽdi pᷣparatoꝛia ſunt ad receptõem ſiue il⸗
lumĩatõem gratie.vñ nõ eſt intentio glo.q cõfeſſio ⁊ ſa⸗
tiſfactio que ſunt ꝑtes penitẽtie pᷣcedat illuiĩatõeʒ gratie
ſed ꝓpoſitum conſitendi et ſatiſfaciendi.et hec ſepe pꝛece
dunt in penitente ſcʒ illumĩatõem fidei et gratie.

rticulus tercius
Onſeqẽter q̃rit vtrũ ſit mediũ aliqð int᷑ eſſe
culpe expellende et in eſſe gratie expellentis:
in quo nõ inſit gratia vel culpa.ꝙ nõ:patet.
quia ſi tunc decederet penitẽs:neq; ſaluaret᷑ neq; dãna⸗
retur.qð eſſet maximũ incõueniens.qꝛ ſequeretur illum
fruſtra eſſe condituʒ a deo.¶ Pꝛet.ſi peccatum expellit᷑
a gratia.aut quãdo ineſt peccatum: aut quãdo nõ ineſt
Mon quãdo ineſt:quia quãdo ineſt non ineſi gratia:in
alio tem poꝛe expellit᷑ peccatum et ineſt gratia. ſed tunc
eypellitur quãdo expellit gratia.ergo in aliquo tempo⸗
re vel in inſiãti ineſt gratia et expellit᷑ peccatũ.ſed alio
tem ꝑe expellit gratia ⁊ expulſa eſt culpa.quia nõ erpel
lit tunc quãdo expulſa eſt:igit᷑ tempus vel inſtãs q̊ͥ expel
lit medium eſt inteſſe gratie et nõ ineſſe culpe.ſed ſolum
ineſt gratia qñ nõ ineſt culpa:igitur tẽpus eſt mediũ vel
ſtans inteſſe culpe ⁊ ineſſe gratie ſcʒ qñ neutrũ eſt.(¶ I
ſit a.inſtans in quo pꝛimo ineſt gratia.b.inſtans ĩ quo
vltĩo ineſt culpa.aut a.et b.ſũt idẽ inſtãs:aut diuerſuʒ:
Si idẽ:igit᷑ gratia et culpa in eodem inſtãti inſunt eidẽ
Si nõ idem:ſ int quelibet duo inſtãtia ẽ tempus medi⸗
um.igit᷑ ⁊c.¶ Item qñ gratia expellit peccatum.aut in⸗
eſt gratia:aut nõ ineſt.conſtat ꝙ ineſt.Cux em̃ nõ expel
lit tenebꝛam niſi qñ ineſt.¶: Pꝛeterea.qñ Srnte expellit
peccatum.aut peccatum ineſt:aut nõ ineſt. videt᷑ ꝙ quã
do ineſt:quomõ em̃ expelleret ſi nõ ineſſet.igit᷑ ſi gratia
Saaharin inſunt gratia ⁊ peccatũ eidem.

Reſpõſio. ꝙ inter ineſſe gratie expellẽtis ⁊ ineſſe cul⸗
expellẽde:nõ eſt tempus medium vel inſtãs.⸗ Ad ea
que obijciũtur.Qota ꝙ vt tactum eſt ſupꝛa.in illis que
ſubite mutant᷑.vt vult ph̊ᷣus ſimul ẽ mutari et mutatum
eſſe. Vnde quia gratia ſubito infunditur:ſimul infundi
tur et eſt infuſa.et quia eadem eſt ſubitatio expulſionis
peccati et infuſionis gratie:ſimul expellitur et expulſuʒ
eſt. Sic igitur patet.quomodo ad illud quod pꝛimo ob
iectum eſt reſpondenaum eſt per interemptionem.quia
cum dicitur alio tem poꝛe expellit gratia et expulſa ẽ cul
pa.dicendum ꝙ non eſt verum:ſed eodem vt patet ex di
ctis.¶ Ad hoc quod queritur. vtrum a.ſcilicet inſtans
quo pꝛimo ineſt gratia.et b.quo vltimo ineſt culpa:ſint
idem inſtans aut diuerſa.dicendum ꝙ diuerſa cuʒ ergo
pꝛocedit.ſed inter quelibet duo ⁊c.dicendum ꝙ inſtans
et inſtans poſſunt conſider ari vt cadunt ſub diſcretione
actuali et numero:ſic non inter quelibet ſunt infinita
nec tempus:ſiẽ nec inter quaſlibet vnitates numerus.
vel vt cadunt ſolum ſub diſcretione potentiali. hoc eſt
pꝛout eſt intelligibiliter aſſignare in continuo inſtans ⁊
inſtans:et ſic inter quelibet duo ſunt infinita et tempus
medium.pꝛimo modo eſt bic et non ſecundo.de hoc als
plenius dictum eſt.¶ Ad hoc quod queritur.vrrum pec
catum expellitur a gratia.quado gratia eſt in aima aut
quando non eſt.dicendum ꝙ quando ineſt. Cum autez
queritur vtrum expellitur peccatum cum eſt in aĩa. qut
quando non ineſt. dicendum ꝙ quãdo non ineſi:quia ſi
mul erpellitur et expulſum eſi. expelli tamẽ dicit᷑: quia
ineſſet niſi eẽt gr̃a qua expulſũ ẽ. Cum igitur obijcit᷑.ꝙ
non expelleret ſi non ineſſet.dicendum ꝙ quia ſimul ex
pellit et expulſum eſt:expellit quãdo nõ ineſt.dicitur ta
nan expellere. quia ineſſet ſi pꝛeſentia illius non eſſet ex
pulſum.

¶Articulues quartus
Onſequenter queritur vtrum aliquando ſit

penitens ſine culpa et gra. & aũt ſic videt᷑.
creatõni reſpõdet recꝛeatio vñ aſſignat᷑ ↄgꝛui
nedam reſpectu creantis et recreantis: vt debeat
per filium fieri recreatio ſicut fuit creatio.Yoh.j. Om⸗
nia ꝑ ip̃m facta ſunt.de beat dico de congruo.ſed conſlat

S a—. — —

,

i

6
1
lat

¶ Nueſtio

. .„ 5„ . .
g in hominis cõditõe natura. ens.innoceẽtia ſiue gratia

pceſſit eandẽ infoꝛmatã gratia: igit vt videtur in recrea⸗
tõe bominis debet pcedere naturaſi impliciter ꝓut eſt in
innocẽtia 2 ſine culpa: eandẽ vt ẽ infoꝛmata gratia. ¶¶ It

licʒ phᷣs nihil ponat eẽ mediũ inter ſanũ et egrũ: nibilo⸗

minus medicꝰponit mediuʒ. ꝓut em̃ſ anitas attendit i
quadã equalitate humoꝝ egritudo in quacuq; eclina⸗
tõe ab iſta equalitate:ſic nõ ẽ inteꝛ illa mediũ inqtũ egei
tudo dicit᷑ cõſiſtere in declinatõe illa. ex qua infert ſe nſi
bile nocumẽtũ ⁊ paſſiones nociue ipi natuꝛe:ſic ẽ poneꝛc
mediũ inter ſanũ et egrũ.ↄgrua ẽ igitur vtraq; poſitio.a
ſimili videt᷑ ↄgrue ẽ ponere mediũ inter ſanitatè 2 egrei
tudinẽ ſpũalẽ.⁊ ita põt poni ꝙ inter egꝛitudinẽ peti ⁊ ſa
nitatẽ gratie ſit mediũ:in quo penitẽs nec ſiti culpa ne⸗
q; in gra. 4 Pꝛeterea. naturge ſubſtratoꝛiũ culpe et Rg
igit᷑ nec hanc nec illã neceſſe ẽ ineſſe. igit et ia natuꝛa pt
eẽ ſine hac et illa. nec ex boc p̃iudicaret᷑ diuine bomitati
in aliquo.quare igit in reꝑatõe nõ reducitur penues ad
ſtatum innocẽtie: ⁊ relinquit᷑ in ſtatu illo.et iuxta quod
ſe babet in illo: ↄferat᷑ ei gratia vel relabatur in culpam
Ruñſio.að hboc facta fuit creatura rõnalis.vt vniꝛetu⸗
5ꝑquãdam adheꝛẽtiam ſpũalem ſᷣm ꝙ dr.j. Coꝝ.· vj·
MQui adperet deo vnus ſpiritus =. Vt eĩ babet li. de ſpi⸗
ritu et anima. tres ſunt vniões mirabiles. Vna ẽ coꝛꝑis
anime. Alia ẽ diuinitatis et hũanitatis. Tercia ?ẽ ho⸗
minis et angeli cũ deo. Unde ibi dr̃. Mirabilis fuit pꝛi
ma ↄiunctio:mirabilis et ſecũda:nõ minꝰ mirabilis ter

cia.cũ homo.angelus ⁊ deus vnus eꝛit ſpũs.Vnde ſicut

nec pꝛima vnio fuit ſine medio.nec ſecũda:ſic nec tercia.
Ande mediũ in tercia vnione.vel ẽ gra imꝑfecta. ſicut ẽ
onm bomo ? viatoꝛ. vel ꝑfecta: ſicut qñ homo ẽ cõpꝛehen
ſoꝛ. nõ em̃ poſſibile ẽ creatura ad hãc vnionẽ ſine medio
qðẽ gratia ſimpliciter vel gratia ꝑfecta. Ao boc igituꝛ
qð obijcitur. ꝙ ſicut in cõditõe ſimiliter in reꝑatõne ho⸗
mo debet reduci ad ſtatũ mediũ ⁊c.dðm ꝙ hoc nõ opoꝛ⸗
tet ꝓpter plura.ſ.que ſunt ↄgruentia diuine iuſticie: ba/
bũdantia diuine miſericoꝛdie. oꝛdinatio diuine ꝓpuiden⸗
tie ſiue ſapiẽtie.Qon em̃ ↄgrueret diuine iuſticie ꝙ oĩno
reꝑaret᷑ natura et refoꝛmaret ad ſtatũ cõditõis: ſed ma⸗
gis ogruit vt in memoꝛiã obediẽtie qua homo fuit inobe
Diens ſuo cõditoꝛi. relinquat᷑ penalis dimſio in trãſgrel⸗
ſoꝛe et alij defectus penales. hoc ſatis expꝛeſſe figuratu
7.ij.paralippo.xij.vbi dĩ.quia humiliati ſunt nõ diſper⸗
dã eos:ſed dabo parxilluʒ auxilij.⁊ nõ ſtillabit fuꝛoꝛ meꝰ
ſuꝑ bierim ꝑ manũ ſeſac.vñ tamẽ ſeruiẽt ei vt ſciant di⸗
ſtantiã ſeruitutis mee ⁊ ſeruitutis regni terraxꝝ. ſeſac in⸗
terpᷣtatur manus ſacri.i. poteſtas carnalis cui pᷣnit aĩia
pter ſuam inobedientiã deo. Pꝛeterea. ꝓpteꝛ babundã
nam diuine bonitatis nõ ſufficit vt remiſſa eſſet offenſa
ei relicto penitẽte in defectibo penalibo ſine gr̃a.quia ñ
ad momentũ ſtaret ſine lapſu in peccatum. nde yſa.j.
Miſi dñs reliquiſſet nobis ſemen: quaſi zodoma fuilſſe⸗
mus.ſemen dẽ aſperſio gratie ibi. Pꝛeterea.ꝓpter oꝛci⸗
natõnem diuine ꝓuidentie. que diſpoſuit ↄuenientiſſime
vt ↄtraria cõtrarijs curarent᷑.ſ.culpa et viciuʒz:gratia et
virtute nõ ↄueniret vt remitteretur offenſa ſine infuſiõe
gratie. Pꝛeterea.nõ ↄueniret vt gratia infunderetuꝛ ad
reꝑatõem natuꝛe tm̃.quia ꝑfectio gratie ẽ ſupꝛa ꝑfectõʒ
nature. Cũ igitur querit᷑ cur nõ ẽ reꝑatio hominis ꝑ re⸗
ductõem ad ſtatum mediũ ſicut fuit in cõditõne: BDicen⸗
dã ꝙ ⁊ ſi deus boc facere poſſet:hoc fieri nõ debuit ꝓpteꝛ
cauſas iam tactas.ſ.ↄgruentiã iuſticie et habũdantiam
miſericoꝛdie ⁊ ꝓuidentiã ſapiẽtie que fuit vt cõtraria cõ
trarijs curarent᷑. Vnde quia in cõditõne collata fueꝛunt
naturalia integra et ſine coꝛruptõe et vicio.que quidem
naturalia coꝛrupta ſunt viciata ꝑ peccatũ.ſi eẽnt oĩno
reꝑata:nihil relinquẽtur in memoꝛiam trãſgreſſiõis di⸗
uini pᷣcepti quod nõ ↄueniret. Pꝛetea ᷣm diſpoſitõnem
diuine ꝓuidentie.reꝑatio iſta nõ põt fieri niſi ꝑ graʒ ra
tõne dicta.gratia aũt eo ꝙ excedit in dignitate 2 bonita

bx.

te naturã:nõ põt eſſe ſolum repꝑatiua nature: ſed reddit
creaturã quã diſpoſuit ꝑfectã vltra ꝑfectõem que eſt na⸗
ture. ¶¶ No hoc igitur qð obijcitur. ꝗ cꝛeatõi reſpõdet re
creatio ⁊c. Dicẽdum ꝙ; hoc ẽ qtum ad hoc.ꝙ ea que fue
rũt cõdita in creatura ratõnali coꝛrupta ſiue viciata peꝛ
culpam reꝑantur.ſed quia reꝑatio eſt ꝑ gratiam inberẽ
tem que vlterius ꝑpficit qᷓ ẽ pfectio natuꝛe:nõ ſtat reꝑatõ
obi ſtetit oditio. Preterea.ſi ſine gr̃a remitteretur offen
ſa et relinquẽt homo ſibi:in tali coꝛruptõne naturalium
nõ ſiaꝛet aod momẽtum.qð nõ cõgruit habundantie diui
ne miſericoꝛdie. ¶ Ad boc qð obijcitur. ꝙ inter ſanum 2
egrum vno mõ eſt ponere medium ⁊c. RDicẽduʒ ꝙ nõ eſt
ſimile in ſanitate et egritudine ſpũali.quia nõ ẽ aliqͥ mõ
ceclinare ab equalitate illa penes quã attendit᷑ ſpũalis
ſanitas ſine ſenſibili et ꝑiculoſo nocumẽto.quia nõ ẽ de⸗
clinare ab illa equalitate niſi ꝑ auerſionem a ſummo bo
no:ex qua auerſione neceſſe ẽ cadere in nocumentuʒ.ma
xime ſenſibile ꝑiculoſum. VUnde nõ eſt poneꝛe ĩ illa de⸗
clinatõne ſtatum ſine nocumento ꝑiculoſo ſicut in alia:
nec etiam in repatione eſt ponere mediuʒ vt ex dictis pa
tet:quia gratia qua fit reꝑatio ꝑficit vltra poſſe et peꝛfe⸗
ctõnem natüre. 4 Ad illud quod queꝛitur. ꝙ nõẽ neceſſe
gram vel culpam ineſſe nature ⁊c. Dicenduʒ etſi non ſit
neceſſe inq;tum ↄſideratur natura vt erat cõdita:neceſſe
7 tñ inqᷓtum ẽ lapſa.i Jam quia tota humana natura la
pſa fuit:et eius reꝑatio fuit ꝑ Ram creatam.nec alit᷑ po
tuit eẽ. quia nõ potuit ſuſcipere gratiã incꝛeatam ſine di
ſpoſitõe gratie create. gꝛa añt pficit in reꝑando iuxta eẽ
et ꝑfectõnem nature.aut neceſſe ẽ naturã eẽ in defectu re
ſpectu eẽ nature cõdite:aut ſupꝛa eẽ et perfectõnem natu
re. Pꝛeterea.nõ cõgruebat dinine iuſticie 2 bonitati et
diſpoſitioni ꝓuidentie vt aliter fieret re ꝑatõ vt ex dictis
patet.

—— —

¶ DMueſtio. lix. de inſtituti⸗

one pnĩe inqᷓtum eſt ſacramentum.

Equitur de pemtẽ

tia inẽtum eſi ſacꝛamentũ. Et pꝛimo in
generali. Secũdo in ſpeciali.ſ. de ꝑtibo
penitẽtie.De pꝛimo querũt᷑ plura. Pꝛi⸗
mü elt de inſtitutõne. Secũdũ ẽ de quid
ditatẽ. Der de vnitate. Quartum de oꝛdine.· Quin⸗
tum de iteratõe. Sextũ de penitentie publicatõe. ¶¶ Cir⸗
ca pꝛimũ queruntur tria. Pꝛimum ẽ an debuit inſtitui.
Secundũ qñ debut inſtitui. Lerciũ a qᷓ debuit inſtitui.

Membꝛum pꝛimum

. D pꝛimũ ꝙ debuit inſtitui: videtur.q tria
ſunt eẽntialia ſacramẽto.ſ.repñtatio ex ſi⸗

müitudine.ſignificatio ex inſtitutõe.conti
entia gee ex ſanctificatõe. Vñ hugo diffi⸗
miens ſacramentum dicit. ꝙ eſt er ſimilitudine repꝛeſen⸗
tans: erx inſtitutõne ſignificans.ex ſanctificatione conti⸗
nens aliquam inuiſibilem gratiam ſpiritualem. Ex his
videtur ꝙ penitentia ſacramentum inſtitui debuit. 4 YV
penitẽtia neceſſaria eſt ad ſalutem bis qui lapſi ſunt in
culpam. ſed ad ea que ad ſalutem ſunt neceſſaria. neceſ⸗
faria eſt obligatio inſtitutionis:ergo ſacramentum peni
tentie debuit inſtitui. ontra. lex natuꝛalis ſcripta in
coꝛde dictat.ꝙ qui offenderit creatoꝛem ſuuz: debuit pe
nitentiam agere et ſatiſfacere de offenſa. igitur peniten⸗
tia eſt de dictatione legis naturalis. ſed quod eſt ex di⸗
ctatione legis naturalis nõ debet inſtitui: igitur peniten
tia non debuit inſtitui. 4 YItem iſtud videtuꝛ per ſimile ĩ
ſacramento baptiſmi. ſacramentum baptiſmi eſt ſacra⸗
mentum neceſſitatis lapſis per oꝛiginale: ſicut peniten⸗
tia lapſis per actuale. IZeceſſitas autem introducta E ex
inſtitutione diuina.poſtẽᷓ eĩ innotuit illud verbum ioh.
ij. Niſi quis renatus fuerit ⁊c. neceſſariũ fuit ad ſalu⸗

„

tem:nec alia fuit via habẽtibus facultatẽ baptiſmi. Pe⸗
nitẽtia aũt ⁊ ſi ſit ſacramentũ neceſſitatis. hmõi neceſſi⸗
tatis cauſa nullo mõ eſt inſtitutũ:igitur nuila ẽ rõ quare
inſtitui debebat.ſi eĩ lex nature dictaret hoĩem nõ poſſe
ſaluari niſi ꝑ baptiſmum et lucide nõ opoꝛteret ꝙ; inſti⸗
tueretur. ¶ Si diceretur ꝙ bene veʒ ẽ ꝙ lex ſcripta ĩ mẽ
te hominis dictat ꝙ qui offendit deum peniteꝛe debet: ſʒ
nõ dictat ꝙ debet facere penitentiaʒ ↄterendo.cõfitendo
ſatiſ faciẽdo eo mõ quo dictat inſtitutõ ecclie.Cõtra.lex
nature dictat ꝙ dolendum ẽ de offenſa. ꝙ ſatiſfacienduzʒ
ẽ offenſo:et hoc eo mõ quo melius congruit delicto.ſi fa
cultas ſuppetit. igitur ꝙᷓtum ad hec nõ eſt aliqua rõ inſti
tutõnis:ſeo ſolummõ qꝙ;tum ad ↄfeſſionẽ.quia ꝙ ↄfitẽdũ
ſacerdoti nõ ẽ a dictamie nature ſolummõ:igitur ïtũ
ad hanc ꝑtem penitẽtie debet eẽ inſtitutio.¶ Ieʒ math.
vij. omnia quecũq; vultis vt faciãt vobis bomines 2 vos
eadem facite illis.hoc p̃ᷣceptum ẽ ex dictamine nature.ſᷣ
qui offenſus eẽt ab aliquo vel leſus vellet ꝙ doleret de of
fenſa ⁊ ꝙ recognoſceret offenſam et ꝙ ſatiſfaceret ſibi ðᷣ
offenſa. Jus igitur nature dictat vnicuiq;. ſi deum of⸗
fenderit debet dolere de offenſa et recognoſcere illã et ſa
tiſfacere de illa.Si igitur hoc dictat le e: videtur
ꝓ de hoc nulla debʒ eẽ inſtitutio¶ Reſpõſio. ꝙ bene cõ
gruit inſtitutio ſacramenti: ĩmo habet multũ vtilitatis.
Unge licet natura dictet ꝙ dolẽdum ẽ de offenfa dei.2 ꝙ
cõfitenda ẽ offenſa:⁊ ꝓ illa ſatiſfaciẽdum: non tñ dictat
quõ nec cui ↄfitendum.i ec em̃ dictat ꝙ certis indicijs
et ſubſtantiã peccati expꝛimẽtibo.⁊ homi habenti pote⸗
ſtatem clauiũ ẽ ↄfitẽdum.nec ſimiliter dictat quõ ſatiſfa
ciendũ et cuius arbitrio et quãto. Pꝛeterea.multe ꝓue⸗
niũt vtilitates ex ſacramẽtali penitẽtia.Cõfeſſio em̃ ſa⸗
cramẽtalis que fit homni: multomagis meꝛitoꝛia ẽ qᷓ q̃
fit o.vt infra in tractatu de ↄfeſſiõe patebit. Vnde hu
go.plus facit qui ſeruo humiliatur ꝓpter deum: qᷓ g ipᷣo
dñno bumiliatur. Similiter nõ dictat natura quõ ſatiſfa
ciedum ſit ieiunijs. elemoſinis et oꝛõe.de quibo aug. i ſer
mone v pnia.nõ ſufficit a peccatis p̃teritis recedere.ni⸗
ſi etiam de his que facta ſunt ſatiſ faciat deo ꝑ penitẽtie
dloꝛẽ.p humilitatis gemitũ.ꝑ cõtriti coꝛdis ſacrinciũ: 7

cooꝑantibo elemoſinis et ieiunijs. Pꝛeterea nõ dictat

£

alieno arbitrio ſatiſfaciedum ẽ quanto debeat fieri. de

quibus de penitẽtia diſ. v.ponat ſe omnino in poteſtate
iudicis ⁊ iudicio ſacerdotis: nibil ſibi rebuãs ſui. vt oĩa
eo iubente ꝑatus ſit facere p recipienda vita aĩe: quecũ⸗
qʒ facerẽt ꝓ euitada coꝛpꝑis moꝛte.¶ Ex his patz qualit᷑
ad obiecta rñũdendum ẽ. quia etſi penitẽtie dictata fuitĩ
ꝛincipio a lege nature:nibilominus ↄueniẽs fuit vt in⸗

itueretur. quia nõ fuit dictata eo modo quo inſtituta.

Pꝛeterea. que dictat lex nature neceſſarie babent euidẽ⸗

tioꝛi manifeſtatõne explicari:⁊ maxime poſt lapſum ho⸗
minis.et hoc ꝓpter ignoꝛantiaʒ hominis in quaʒ cecidit
homo ꝑ peccatum. Ande dico p̃cepta legis natuꝛe.ſ.oĩa
quecũq; vultis vt faciant vobis homines ⁊c̃.vij.math.⸗
quod ab aliquo odeꝛis tibi fieri vide tu ne aliqñ alteꝛi fa
cias.thob.iiij. in decalogo ad maioꝛem euidẽtiam impli⸗
cata ſunt ꝑ.vij. VUnde hugo. Que ĩ lege naturali ſub du⸗
obus pᷣceptis clauſa fuerũt:ꝑ ſcriptã legẽ poſtea ſeptem
illis que ſecunda tabula ꝓpoſita pᷣceptis explicata ſunt.
¶Ex his patet qualiter ad obiecta ẽ dicẽdum.tum quia
tum ad aliquioẽ dictatio legis nature et in ſtitutio. tũ
quia quod lex nature ↄtinet: maioꝛi et euidentioꝛi indi⸗
gent declaratone

nbꝛum ſecundum

Onſequenter queritur quãdo debuit inſti
tui hoc ſacramentum. Et pꝛimo queritur
an debuit inſtitui ante peccatum. Secun⸗
dan currente lege nature.Tercio an cur⸗
. Huarto an exiſtente lege euangelij.

Articulus pꝛmus

Veritur pꝛimo.vtꝛũ penitẽtio fuit inſtituta
ante peccatũ.ſ.in ſtatu innocẽtie.O nõ:vide
tur ſic. Hene ſciuit pꝛtimus homo ꝙ ſumma
ſapientia nihil inſtituit vel oꝛdinauit fruſtra. ſed ſi inſti
tuta eẽt penitẽtia ante peccatuʒ a ſumma ſapiẽtia:certiſ
ſime ſciuiſſet pꝛimus homo hanc fuiſſe inſtitutõem ꝓpteꝛ
peccatũ: eẽt ſibi renelatus caſus ſuus.cũ vt dicit anß.
Si ſtetiſſet pꝛimus bomo:iuſticia naturalis deſcẽdiſſet
ad poſteros.et ita nullus cecidiſſet de poſteris ſi ipe ſte⸗
tiſſet. qð vt videtur nõ latuit hominẽ ſpiritali mente pre
ditũ:ſed hoc eẽ nõ poſſet:quia tũc eẽt punitus ante pec⸗
catum.vt em dicit aug.dy abolus caſus ſui p̃ᷣſcius eẽ nõ
potuit:quia ſapientia fructus ẽ pietatis.quaſi diceret.
donũ ſciẽtie pijs eſt ad fructum nõ ad nocumentum.In
de cum adhuc eẽt pins et innocẽs:nõ debuit ei dari ſciẽ⸗
tia niſi ad fructum nõ ad doloꝛem. ꝗ¶ Ytem matrimoniu 3

inſtitutum fuit in officium et remedium.in officiuz ante

peccatũ.in remediũ poſt peccatũ.¶] Pꝛeterea.om̃ia alia
ſacramenta data in remedũ inſtituta fuerũt poſt moꝛbũ
quoꝛum ert remedia. A ſimili videt᷑ de ꝓpoſito. Pre⸗
terea.ſi inſtitutũ fuit ante moꝛbũ: hoc nõ potuit eſſe niſi
qñ dñs dixit.In quacũq;ʒ die comederis ex eo moꝛte mo
rieris.geñ.ij.ſed hoc nõ ẽ veriſimile.quia his verbis ex⸗
pꝛimiiur pena ſiue reatus peccati et nõ remediũ peccati
Si dicat᷑ ꝙ ſupplendum eſt niſi agas penitentiaz. id ẽ
quacũq; die comederis moꝛte moꝛieris niſi agas penitẽ
tiã: hoc nihil videtur. quia modus inſtituendi ſacramẽ⸗
tum vt in alijs patet:verbis abſolutũ intellectum expri⸗
mẽtibo fieri ſolet.¶ ꝛeterea duplex moꝛs ſignificat᷑ ver
bo illo in quacũq; ⁊c.VUnde glo.duplex moꝛs ſignificat
anime. deo diſcedente qui ẽ eius vita.vel coꝛpis quam ĩ
fine vite accepit:ſed vtraq; moꝛte moꝛtuus ẽ adam ſicut
dicitur ibi in alia glo.igit᷑ cõditio ſupplenda ẽ que ẽ.niſi
facias penitẽtiam inſinuatiua ẽ falſitatis.quia licet pe⸗
nituerit:nihilominus vtrãq; moꝛtem paſſus ẽ.¶ Pꝛetea
er virtute illius ſuꝑletõnis nõ habetuꝛ.niſi ꝙ dominus
indixiſſet penitentiam interioꝛẽ ne moꝛeretur:igitur cuʒ
ſacramẽtum ↄcernat in ſuo intellectu aliquid exteriꝰap⸗
parens ſenſui.nullo mõ videtur inſtitutum ibi fui .
his videtur ꝙ nõ fuit inſtitutum añ peccatũ.¶Contra
yſa.xxx.ꝛeꝑata ẽ ab heri tophet a rege.i.ab initõ.pᷣpa
rata impijs vallis gehenne.igituꝛ impijs.ſ.pᷣuiſis ante⸗
q; caderent pᷣparata ẽ pena gehbenne.igitur cum dominꝰ
ſit ꝓmptioꝛ ad miſerendum ꝙᷓ ad puniendũ:xidet᷑ ꝙ an⸗
teq; peccarẽt pᷣdeſtinati: pᷣparauit illis dñs r̃ᷣmediũ quo
poſſet eẽ euaſio illius pene.hoc aũt remediũ ẽ ſacramen⸗
tũ penitẽtie.q̊ ꝛc.¶ Item deut.xxiiij.¶ õ accipias loco
pignoꝛis inferioꝛẽ et ſuꝑioꝛem molam. ibi dicit glo.ſupe
rioꝛ ⁊ inferioꝛ mola ſunt ſpes ⁊ timoꝛ. ſpes ad alta vehit
timoꝛ aũt inferius pꝛemit. Ena mols ſine altera inutili
ter habetur. In peccatoꝛis igitur pectoꝛe ſempeꝛ debent
ſpes ⁊ foꝛmido cõiungi.quia incaſſum miſericoꝛdiꝗ ſpe
rat:ſi iuſticiam nõ timeat. et incaſſum metuit.qui nõ cõ⸗
fidit.hec glo. Pꝛecipit ̊ dominus ꝙ non auferant᷑ mole
iſte.i.ꝙ nõ relinquãt᷑ peccatoꝛi timoꝛ et ſpes.ergo iuxta
quod ipᷣe docuit anteq; eẽt peccatum qð poſſet eſſe cauſa
deſperatõnis.peccãti inſtituit remedium qð poſſet eẽ cã
ſpei: ne exiſtente peccato deſperaret peccatoꝛ.hoc autem
remedium fuit penitentia.¶ Item canſa inſtitutõis ma⸗
trimonij fuit ſuſceptio ꝓlis educãde ad cultum dei. cau⸗
ſa inſtitutõnis penitentie reꝑatio hominis lapli:ſed pꝛi
us cecidit homo ꝙᷓ ſuſcepta fuit ꝓles aliqua homis. igit
cauſa inſtitutõis ſacramenti penitentie pceſſit ca uſam i⸗
ſtitutõis matrimonij.igitur et inſtitutio debuit pᷣcedere
inſtitutõem. ſeo matrimoniũ fuit inſtitutum ante pecca
tum. &ac. 1RS hoc põt dici.ꝙ ſacramentum peniten⸗
tie nõ fuit inſtitutuʒ ante peccatum. nec debuit inſtitui.
hac rõne eſt cõſiderare hominẽ ſᷣm triplicem ſtatum.cõ⸗
ditõnis. infirmitatis. beatitudinis. Pꝛimus fuit inno⸗
centie in qua erant pꝛimi parentes ante lapſuzʒ. ſecũdus
ſcʒ infirmitatis fuit eoꝛuʒ et totius poſteritatis ſue poſt

W

—

¶ Nueſtio

lapſum. tercid erit electoꝝ ĩ patꝛia. Iſti triplici ſtatui re⸗
ſpondent tria cõtenta in lege dñi. ſ. p̃cepta. ſ. acramẽta et
ꝓmilſſa. Pꝛecepta ei indita fuerũt mẽti boĩs a ſuo cõdi⸗
toꝛe.ſ.moꝛalia que tamẽ poſiea fuerũt explanata ꝑ legeʒ
Alia em̃ data fuerũt ꝓpter hoc.ſ.ne homo eẽt boꝝ pᷣuari
catoꝛ. Per lapſum aũt in peccatuʒ factus eſt homo infiꝛ
mus. vnde nec ſtare poterat nec pꝛecepta adimplere ꝓpt
quod a deo datum eſt illi adiutoꝛium ſacramentoꝛum vt
ſcilʒ adimplere poſſet pᷣcepta et obtinere ꝓmiſſa. Vnde
hugo. lex ſcripta tria ↄtinet.pᷣcepta.ſacramẽta. ꝓmiſſa.
In ßceptis eſt meritum. in ꝓmiſſis ẽ pᷣmmm.in ſacramẽ
tis ẽ adiutoꝛiũ. Per pᷣcepta eundũ fuerat ad ꝓmiſſa. ſed
quia homo ꝑ ſe infirmus erat:venerunt ſacramenta me
dia inter pᷣcepta et ꝓmiſſa que illum adiuuaꝛẽt et ad pᷣce
pta ꝑficienda ⁊ ad ꝓmiſſa obtinẽda. AUnde dðm. ꝙ ſicut
indictio p̃ceptoꝝ moꝛalium rñdet ſtatui innocentie: licʒ
explanatio et pᷣceptio ſtatui infirmitatis ſic inſtitutio ſa
cramẽtoꝛum ſiatui infirmitatis. ⁊ dico ſacramẽtoꝝ que
data ſunt in remediũ et collatio pᷣmioꝝ ſtatui beatitudi⸗
nis. vñ ſicut ↄgruebat pᷣcepta indita fuiſſe nature ſimpli
citer pᷣmia collata nature ꝑfecte gratia:ſic ſacramẽta in
ſtituta nature infirme. Pꝛeterea· hugo vnũ ſacramẽtum
etiã ante peccatũ hominis inſtitutũ inuenit᷑. cõiugiũ nã⸗
q; pꝛius etiã q; homo peccaret ſancituʒz legitur. xbi teſte
ſcriptura.mulier facta viro in adiutoꝛiũ ſociata memo⸗
rat᷑.eius tamẽ inſtitutõis cauſa tũc ad remedinʒz nõ fuit
ſed ad officiũ. quia moꝛbus in bomine nõ fuit qui ſana⸗
retur:ſed virtus que exerceretur. Ex boc patʒ ꝙ; ſacꝛamẽ
tum datum in remediuʒ moꝛbi: nõ debuit inſtitui anteqᷓ
eẽt moꝛbus. Cõcedi ̊ poſſunt ratõnes poſite ꝑte illa.
Ad id quod obijciiur in cõtraꝛiũ pꝛimo.ſ.ꝙ anteqᷓ pec
carẽt homines pᷣparata erat eis pena. dðm ꝙ cophet ad
l̃am fuit vallis in qua incẽderunt ydolatre filios ſuos
a filias ĩimolãdo demonibo et trahiciẽdo eos ꝑ ignẽ. Eñ
trãſumit᷑ ad ſignãdum locuʒ penarum inferni. Eñ glo.
vult dicere. ꝙ ꝑ illũ locũ ſigniſicat᷑ locus penaꝝ qꝗ fuit pĩᷣ⸗
paratus.i.oꝛdinatus malis a cõſtitutõne mundi. Vnde
glo. inducit illud math.xxv. Ite maledicti ĩ ignẽ eternũ
qui ꝑatus ẽ ⁊cᷓ. vbi dicit glo.poꝛdinatus a ↄſtitutõe mũ⸗
di vt bonio regnũ.vel põt dici ꝙ locus penalis fuit pᷣpa⸗
ratus ab initio.ſ.dy abolo.qui ab initio in veritate non
ſtetit Joh. viij. vñ quia ab initio fuit peccatuʒ: ab initio
fuit p̃parata pena. ꝛetea.foꝛma arguẽdi nõ valet quia
pene vel loco penarũ nõ reſpõdet ꝑ oppoſitũ ſacꝛamentũ
H potius głia vel locus glie.Vlñ ſic eẽt inferẽduʒ. Si ab
initio p̃parauit malis locũ penarũ:⁊ ab initio debuit pĩᷣ⸗
paꝛaſſe bonis locũ glie. Ande in aꝛgumẽto ẽ locus ſophi
ſlicus ᷣm ↄſequẽs. ac ſi diceret᷑:ↄgꝛuebat diuine bonita⸗
ti ꝙ pᷣpararet boĩ remediũ cõtra pena:igit᷑ ꝑ inſtitutõez
ſacramẽti.¶¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ dñs debuit inſtituere
ſacramẽtum penitẽtie ante peccatũ vñ cẽt ſpes ⁊c. Dicen
dũ ꝙ auferre vtrãq; molã ẽ pᷣdicare volẽti peccare:deum
omnia indulgere.volenti peniteꝛe: nullũ pcim indulgeꝛe
Vñ glo. deut· xxiii. Lollit ſuꝑioꝛẽ qui peccatũ ſlenti diẽ
nõ habebis veniã de cõmiſſis.tollit inferioꝛẽ qui peccatũ
palpãdo dicit:age mala quãtũ vis deus pius ẽ et ad ve⸗
niã pparatus.hec glo. ¶ Ad illud qð obijcit ꝙ de babun
dãti bonitate ſua debuit hoc ſacramẽtum inſtituiſſe.vt eſ
ſet boĩ cauſa ſpei de reſurꝛectõe peccati. Dicẽdum ꝙ hoc
ẽ magis cõtra bonitatẽ dei qᷓ; pꝛo. quia dare ſpem hmõi
eẽt quodammõ pᷣdicere hoĩ caſum ſuũ.qð eẽt cõtra donũ
pietatis. Pꝛeterea. ſie p̃ᷣtaret hoĩ audaciã peccãdi.ſcʒ ſi
inſtituiſſet remediũ ante peccatũ.⁊ ꝓpteꝛ hoc cõminatus
ẽ ei ↄueniẽtius ne peccaret. Ad aliud qð obijcit.ꝙ pꝛi⸗
us fuit cauſa inſtitutõis penitẽtie.ſ.lapſus in culpam qᷓ
cauſa inſtitutõis matrimonij.ſ.ſuſ. ceptio ꝓlis.Dicẽdum
ꝓ hmõi modi aꝛgumẽtãdi nullius ſunt neceſſitatis ĩ cau
ſis ⁊ affectibo ↄtingẽtibo.vbi aũt cã ẽ incõtingẽs cauſe:et
effectus effectui. quia inter hec nulla ẽ habitudo neq; ali
qua rõ infeꝛẽ̃di:⁊ ẽ inſtãtia. Iſte emit equuʒ vt inuideret
ei. Iſte emit vineã vt accipiat fructuz vinee.pꝛius fuit cã

hx.

emptõis equi qᷓ emptõnis vinee: igitur pꝛius emit equũ
ꝙᷓ vineam. iſtud non ſequitur poſito ꝙ contrario modo
acciderit.

Articulus ſecundus

Hnſequẽter querit᷑ vtrũ ſacramẽtũ penitẽtie
debuit inſtitui tꝑe legis nature. O ſic:videt᷑.
Aldagr.iii · ſenteñ.di. xix. ſacramentũ penitẽ⸗
tie ſient oingij an tpᷣus gratie etiaʒ a pꝛimoꝛdio humani
generis fuit. vtrũq; em fuit in pꝛimis ꝑentibo. 4 Itẽ hu⸗
go. Si quis querat tpᷣus inſtitutõis ſacramentoꝝ:ſciat
ꝙ; diu moꝛbus eſt: tᷣus medicine eſt.pñs igitur vita a
pꝛincipio ſeculi vſq; in finẽ ꝑ moꝛtalitatẽ curꝛẽs tempus
moꝛbi:et tpᷣus ẽ remedij.hec hugo.Ex bis videtur ꝙ a
pꝛincipio bumani generis fuit: b̊ nõ fuit anteqᷓ in ſtitue⸗
ret᷑:igitur a tꝑe iſto fuit inſtitutũ. ¶¶ YIẽ miniſteriũ peni
tẽtie inſtitute pꝛincipaliter et ꝑ ſe attenditur in iniũctõe
pene ꝓ peccato a miniſtro ſacramẽti.i.a ſacerdote.¶MDo
dus aũt miniſtrãdi ſacꝛamenta inſtituta reſpõdet modo
inſtitutõis.quod patz.dominus em̃ inſtituens ſacramẽ⸗
tũ baptiſmi dixit. Ite baptiʒãtes eos in noĩe patris ⁊ fi
lij et ſpũſſcti.mathᷣ.vlt᷑.⁊ eodẽ mõ baptiʒãt miniſtri. Si
militer ſacramẽtum altaris inſtituit dicẽdo. hoc ẽ coꝛpꝰ
meũ.et eodem modo cõficiunt ſacerdotes. Ex his videt᷑
ꝙ dñs infligẽdo pꝛimis ꝑentibus penẽ/ ꝓ peccatis eoꝰuʒ
Heñ.iij.dicendo mulieri:multiplicabo erumnas tuas ⁊
cõceptus tuos in doloꝛe parturies filios ⁊c̃. Similiter ⁊
viro.quia comediſti de ligno de quo pceptum fuit tibi ne
comederes. maledicta terra in opere tuo in laboꝛibo co⸗
medes ex ea ⁊c.inſtituit ſacramẽtum penitentie.Ex his
videtur ꝙ ſacramẽtum penitẽtie i nſtitutũ fuit currẽte le
ge nature. ¶¶ Si diceretur ꝙ medicina currente cũ moꝛ⸗
bo tũc nõ fuit ſacramẽtũ penitẽtie:ſed ſola gratia ↄtritõ
nis. vñ ſola gra ſine ſacramento purgabant᷑ a peccatis.
Cõtra.ſacramẽta legis ſcripte et legis nature:figure il⸗
loꝝ fuerũt que ↄtingebant in tꝑe gre.⁊ hoc ↄgruẽti oꝛdi
ne ſumme ſapiẽtie. igitur magis ↄgruebat ea quibus fie⸗
bat purgatio a peccatis ante tpᷣus gratie ſignis exterio⸗
ribo ſignificari:qᷓ ea quibus fit purgatio tꝑe gratie. igit
ſi aliquo tꝑe debuit eẽ puꝛgatio gratia ſola ſine ſigno ex
terioꝛi:hoc ↄgruebat fieri tꝑe gratie.quando ceſſantibo
figuris ip̃a veritas manifeſtabatur. nõ tempoꝛibus pᷣ⸗
cedentibus quãdo facta figure erant futuroꝝ. Itẽ oĩs
qui peccat:peccat in totam eccleſiam. VUnde adamantiꝰ.
in omnez eccleſiam videtur delinquere qui coꝛpus macu
lauerit.quia ꝑ vnum membrum macula in omne coꝛpꝰ
diffunditur.igituꝛ quia peccatoꝛ peccat in eccleſiam: de⸗
bet purgari a peccato ſatiſfaciẽdo eccleſie.hoc aũt nõ fit
niſi penitendo iuxta foꝛm inſtitutam ab eccleſia:igitur
cum medicina ſemper cucurrerit cũ moꝛbo:medicina eẽ
nõ potuit.niſi ſᷣm foꝛmam inſtitutam ab ecclelia. Mo⸗
ous aũt curãdi ſᷣm foꝛmã eccleſie ẽ purgare ꝑ ſacramen
tum:igitur exiſtente peccato ſiatim fuit penitentia ſacra
mentum. . Pꝛeterea. penitẽtia ſacramẽtalis maxime at
tẽditur in cõfeſſione peccatoꝛis:⁊ nõ in iniunciõne pene
ab eo qui habet poteſtatẽ.ſᷣ oſlat ꝙ adam ↄfeſſus ẽ pctm
ſuũ dicẽo. ¶NMDulier quã dediſii mibi ſociã dedit mibi ð li
gno ⁊ comedi ⁊c.Geñ.iij. Cicet eĩ aliquo mõ excuſabat
le: nibilominus ſacramẽtalis erat cõfeſſio ſua.¶¶ Pꝛete⸗
rea.dominus qui habuit poteſtatẽ inflixit ſibi penã pro
pcĩo ſuo.Vñ dĩ ibi · quia audiſti vocẽ vxoꝛis tue ⁊ come⸗
diſti de ligno de q̊ pceperã tibi ne comederes: maledicta
terra ⁊c̃.q.d. ꝓpter hanc culpam ſuſtinebis hanc penam
exquo igitur penes hec duo attendit᷑ penitẽtia ſacramẽ⸗
tal is:videtur ꝙ tunc vbi hec duo currebãt:inſtituta fuit
penitẽtia: ⁊ ita vt pꝛius. Itẽ ilið qð ſignificat gr̃am in
lerioꝛẽ mundãtem ſacramẽtũ dr.ſicut patz in baptiſmo
ablutio exterioꝛ aque ſignificat interioꝛẽ. ⁊ illa dicit᷑ ſa⸗
cramentum. ſimiliter in dicẽdo verba que illam interioꝛẽ
ablutõem ſignificant: inſtituit dominus ſacramẽtum ba
ptiſmi cũ dicẽt. baptiʒãtes eos ĩ noĩe.p.et.f.⁊c.mat᷑ vlt᷑.

—

—

Sed vt dicit gꝛeg. ſuꝑ illud geñ.iij. Nocauitq; dñs dens
adam et dirit ei.vbi es.Dũ vocat:ſignificat quia ad pe⸗
nitentiaʒ reuocat. Sed reuocare ad penitẽtiam ẽ oferre
graʒ penitẽdi. Vñ alia glo.ibidẽ.vt redeat ad penitẽtiã
vocauit:qnia nõ vult moꝛtẽ peccatoꝛis Eʒech.xviij.igit

videtur in illa vocatõe ꝙ inſtitu itẽtia: erquo
fuit gra ſignata penitẽdi. õtra. hugo determinans
ſacramenta legis naturalis dicit.ſub lege naturali data

ſunt ſacramenta.decimatõnes.ſacrificia oblatões. Sʒ
hoꝝ nulla eſt penitẽtia: igitur ſe acramentũ penitẽtie nõ
fuit inſtitutum tꝑe legis nature.. Item idẽ.ſacramenta
legis naturalis nõ ex pᷣcepto inducta videntur: ſed ſʒ ex
ↄſilio ad votum. ꝓpoſita ſacramẽta legis ſea cripte 2 gre ne
ceſſitatẽ quãdã executõis inducũt: ꝓpterea ꝙ nõ ex cõſi⸗
lio tm̃:ſed ex pᷣcepto inſtituta noſcunt᷑ hec hugo. Ex hoc
patet ꝙ ſacramẽta legis nature nõ habebãt neceſſitateʒ
executõis.igit᷑ cum penitẽtia ſit ſacramẽtuʒ neceſſitatis
et neceſſitatẽ habeat executõis ⁊c̃.¶ Item ea que ſunt ex
inſtitutõne annexa ſunt legi poſitiue:⁊ legis ſunt poſiti⸗
ue:nõ legis nature.lex em̃ nature dr que cuꝛꝛit ſᷣm dicta
men nature.igitur inſtitutio penitẽtie cũ ſit legis poſiti⸗
ne:nõ debet fieri currente lege nature./ Reſpoſio.ſine
p̃iudicio.ꝙ ſacramentũ penitẽtie nõ fuit inſtitutũ currẽ⸗
te lege nature.licet currẽte lege nature aliqua ſacramen
ta fiebant ex inſtinctu ⁊ ↄſilio diuino que erant volunta
tis nõ neceſſitatis:nõ ex pᷣcepto vel inſtitutõe. In pꝛimo
nãq; tꝑe erant homines mamotreti.vñ erant ↄſilio ma⸗
nuducẽdi et nõ ſubiugãdi pᷣceptis vł inſtitutõibo. VFnde
hugo.pꝛius ante legeʒ ꝑuulos nutriuit ↄoſi. ilio:poſtea ſub
lege exercitatos pᷣcepto temptauit. dico igit᷑ ꝙ ſacramen
tum penitẽtie nõ fuit inſtitũ lege nature.ante em̃ inſtitu
tõez circũciſionis vbi ineipiebant inſtituta legis ſcripte
nullũ fuit inſtitutũ ſacramentũ.nihilominus erant que⸗
dã ſigna que gerebãt tũc penitẽtes ĩ ſignũ penitẽtie: que
habebãt ex inſtinctu nõ ex inſtitutõe.ſicut patet ex exem
plis eoꝝ qui nõ habebant legem ſcriptã. Vnde legit᷑. iij.
Jone. Peruenit verbũ ad regẽ niniue et ſurrexit de ſolio
ſuo et abiecit veſtimẽtũ ſuum ⁊ indutus ẽ ſacco ⁊2 ſedit ĩ
einere.⁊ dicit ibi glo.qui offenderãt deũ luxu et ambitõe
eoꝝ ↄdemnatõne placãt ꝑ que pꝛius offenderat⁊᷑. pꝛidie⸗
iuniũ qð deo in occultum fertur. deinde ſaccus qui exte⸗
rius hominibus exhibetur. Similiter offerebat p pecca
tis filioꝝ ſuoꝝ Job.j.Cõgruebat em̃ aderecutõem eoꝛũ
que dictat lex nature. inſtinctus ſiue inſpiratio interioꝛ
ad eoꝝ executõem. que docet lex poſitiua ꝑceptio vel in⸗
ſtitutio. nde hugo. Sacramenta legis naturalis non
ex pᷣcepto inducta videntur:ſʒ ex cõſilio ad votu m ꝓpoſi⸗
ta.ſacramenta vo legis ſcripte et gre neceſſitatem quãdã

erecutõnis inducũt.pꝛeterea nõ ex cõſilio tm̃ ſed ex pce⸗

pto inſtituta noſcuntur. Qihilominus ſi lex poſitina ꝑ⸗
tractaret aliqua que dictat lex nature.rõe qua illa ſunt
ꝑtractatõnis legis poſitiue.ponunt᷑ ſub pᷣcepto ſiue ſub
inſtitutõe:nõ aũt vt ſunt legis nature.ſicut patet de pᷣce
ptis decalogi que vt ꝑtractant᷑ a lege pᷣcipiunt.¶ Ao illð
qð dicit mgr.iiij.ſenteñ.ꝙ ſaera mentuz penitẽtie ſiẽ et
ↄiugij a pꝛimoꝛdio humani generis ſunt ⁊c.dom ꝓ ma⸗
giſter hoc dicit recitando opinionẽ quoꝛũdam boc dicen

tium vt ibidem patet. VUnde dicit ibi. Qnidam dicunt 27

ad hoc inquiunt ⁊c.¶ Ad illð quod dicit bugo ꝙ a pꝛin⸗
cipio fuit tpᷣs remedij et tᷣus moꝛbi. Dicẽdum verum
ẽ hotc ſemper fuit remedium exiſtente moꝛbo:ſed illud re
mediũ nõ fuit ſacramẽtum penitẽtie:ſed fuit gra ſiue vir
tus pnĩe.¶ Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ modus miniſtratõis
ſacramentoꝛum reſpondet modo inſtitutõnis. Unde eo
modo baptiʒ ant miniſiri quo dominus inſtituit et cõfici
unt quo dominus inſtituit ⁊c. Sicenduʒ ꝙ illa inflictio
pene nõ fuit iniunctio pene ſatiſfactoꝛie ꝓ pctᷣo inqtum
erat actuale: ſeo potius inflictio que debebatur peccato
inꝙtum erat oꝛiginale. Inde nõ ſolũmodo inflicta erat
illi pena: ſz poſteris illius. eterea. alic inſtituere ſa
cꝛamentũ penitẽtie.et iniungeꝛe pens /ꝓ peccato.Inſtitu

”M”cs

ens em̃ dicit vel determinat quõ vel quid agendũ edicto
vel indicto geneꝛali. Iniungẽs imponit huic ꝑſone deteꝛ
minate quid ꝑticulariter agendũ ẽ pᷣm exigẽtiam culpe.
Ad alið qð obijcitur. ꝙ magis ↄgrueret legi gratie ꝗ⸗
fieret curatio moꝛbi ſpũalis ſola gratia ⁊c. Gicẽdum
ſicut dicit hugo diuine diſpẽ atõis oꝛdo et rõ hoc popo⸗
ſeit. vt ⁊c. Et poſt. ꝓpter qð et ipa ſi igna ſaluns ꝑ ſucceſ⸗
ſionẽ tempoꝛũ alia poſt alia ꝑmutari debuerũt.vt cũ ef⸗
fectus gre diuine in ſalutẽ creſceret:ſimul quoq; ⁊ ipᷣa ſi
gnatõ in ip̃ᷣis ſignis viſibilibus euidẽtioꝛ apareret. bec
hugo. ꝓpter qð ddᷣm ꝙ ſigna ſacramentoꝝ tolli nõ debe
bant:ſed ſᷣm ꝙ dictũ ẽ euidentioꝛa ſuccedere. Pꝛeterea.
amplius ẽ meritum ſuſcipiẽtis ſacramentuʒ ex ſubiectõe
reſpectu creature. alie ꝙplures ſunt vtilitates. ſicut de
terminat magiſter ĩ ſenten.et hugo.in li.de ſacramẽtis.
Ao aliud quod obijcit᷑ quia peccatoꝛ peccat in totã
eccłiam: penitẽtia ſatiſfactoꝛia debet fieri ſᷣm inſiituta ec
cleſie ⁊c. Dicẽdum ꝙ hoc verũ ẽ exiſiẽtibus inſtitutis ne
ceſſarijs ad hoc: ſed in pꝛimo ſtatu.ſ. currẽte lege: nulla
erãt inſtituta neceſſitatis. licet quedq fiebant inſi piratõe
diuina que nõ eꝛãt neceſſitatis ſed voluntatis.vt decime
vel aliqua alia.q¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ cõfitenti in
iunxit dñs penã ⁊c.Dicẽdum ꝙ illa ↄfeſſio nõ fuit ↄfeſ
ſio ſeo potius excuſatio ſui et aceuſatio dei. Vnde gloſ.
ibi. Mulier quã dediſti mihi dicit.nõ humiliter ↄfitẽs:
ſed excuſans:in auctoꝛẽ mulieris culpã retoꝛquens. Itẽ
dicit glo. ſuꝑ illud.Serpẽs decepit me. Similiter ſe ſu⸗
perbe excuſat et in cõditoꝛẽ ſerpẽtis iactat culpã. Pꝛete⸗
rea ſi dicẽda ẽ ↄfeſſio:ponus fuit canonica q ſacramẽta
lis.Ande vocatus coꝛã iudice et ↄuictus de trãſgreſſio⸗
ne ↄfitebatnr. Vocauit em eũ dñs cũ diceret.adã vbi es
ↄuicit eũ reuʒ vocãdo eundẽ ter:eius manifeſtãs nudita
tẽ. Unde gen.iij. Quis indicauit tibi ꝙ nudus eſſes niſi
ex ligno de quo tibi pᷣceperã ne comederes comediſti.
et ſic ↄuictus ↄfeſſus ẽ dicẽs:mulier ⁊c.deinde quaſi ↄui
ctus in iudicio et ↄfeſſus damnatus ẽ pena que ſequitur
ibidẽ cuʒ dr:quia audiſti vocẽ vxoꝛis tue ⁊c. ¶ Ad id qð
obijcitur. ꝙ illud qð ſigniſicat gẽam purgãtẽ dicit ſacra
mẽtum ⁊c̃. Dicẽdum ꝙ reuocare ad pemitẽtiam nõ ſ- emꝑ
fit ꝑgram gratũfacientẽ:ſed quãdoq; ꝑ gr̃am gꝛatiſdatã
ſicut ꝑ donũ timoꝛis ſeruilis. Vnde dñs reuocauit adaʒ
ad penitentiã. oſtẽdendo ſibi miſeriã in quã lapſus erat
culpam.Vnde interlini.ibi. Adam vbi es.q.d.in quã
ta miſeria. Pꝛeterea.licet illa gẽa ſignificaret gRam pur
gantem:nõ tamẽ ſignificauit eo mõ quo ſigna ſacramen
talia ſignificãt. Ande nihil alið ẽ dictu ꝙ vocatio ſigni⸗
ficat ꝙ dñs reuocat ad penitentiã: niſi ꝙ inditũ fuit di:
uine miſericoꝛdie reuocãtis ad penitentiã. Pꝛeterea ĩ aꝛ
gumẽto ẽ locus ſophiſticus ſᷣm ↄſequens.Et ſi em ſacꝛa
igniſicat gram: nõ omne ſignificans gratiam eſt

mentũ ſi
ſacramentum.
¶Articulus tercius

C Hnſequenter queritur. vtrum penitentia fu⸗

it inſtituta in lege ſcripta. O. ſic:videtur ꝓ/⸗
Ner . xxviij. Qui abſcõdit ſcelera ſua ñ dirige⸗
tur.qui aũt ↄfeſſus fuerit et reliquerit ea: mile ericoꝛdiam
cõſequetur. Hoc dictatum ẽ a lege ſcripta:igitur lex ſcri
pta dictabat delicta nõ dimitti ſine cõfeſſione:⁊ ita ↄfeſ⸗
ſionẽ eẽ neceſſariã ſaluti.( Item lex ſcripta inſtituit pro
peccato tali talẽ debere fieri ſatiſfactõem.vt/p peccato ta
lis ꝑſone talem:et ꝓ tali peccato talem. vt patʒ leui.iiij.
et. v. igitur cum ſacramentalis penitentia attendat᷑ ma⸗
xime in cõfeſſione et in ſatiſfactione ininncta:videtur —
ſacramẽtalis penitẽtia inſtituta fuit a lege ſcripta.¶ Itẽ
JYohel.ij. Inſtituta fuit cõtritio.ibi ſcindite coꝛda veſira
JYoſue.vij.ↄfeſſio ibi.da gloꝛiã dño deo iſrłet cõfitere. at
ꝙᷓ; indica mihi quid feceris ne abſcondas. Leui.iiij.2. v.
ſatiſfactio.et ita qtum ad omnes ꝑtes videtur inſtitu
ta fuit in ve.le. ¶ IJtem aug.in li.de pñia. Penitentia eſt
quedam dolentie vindicta pumiens in ſe quod tolet coin⸗

— — — —
—— — —

ueſtio
miſiſſe. Ex hoc patet ꝙ ſacramento penitẽtie puniuntur
cõmiſſa. punire aũt comiſſa ꝓpꝛie ẽ legis ſcripte. In ea ei
ceterminat᷑ quibo penis que peccata ſunt puniẽda vt pa
tet in iudicialibo legis Exo.xxj. legis ſcripte ẽ ꝓpꝛie in⸗
ſtituere ſacramẽtũ. F/ Cõtra. penitetia ẽ ſacrametum ne
ceſſitatis.ſacramẽta aũt neceſſitatis nõ ſunt ſignificati⸗
na ſolũ ſᷣ effectiua. beb. viij. ũc aũt melins ſoꝛtitus mi
ſteriũ ⁊c. vbi glo.iOõ ſunt eadẽ ſacramẽta in vtroq; nec
eadẽ ꝓmiſſa.eadẽ tñ pleraq; pmiſſa p̃cepta. diſcuſſa em
p̃cepta oĩa fere eadem inueniuntur ĩ euangelio.moꝛalia
vtiqʒ eadẽ.vt nõ occides ac.cerimonialia nõ eadẽſacra⸗
menta ðo nõ eadẽ:quia illa pꝓmittebãt.hec dant ſalutem
ſimiliter ꝓmiſſa nõ eadem quia ibi ꝓmittebant terrena
hic celeſtia.bec glo. Ecce ꝙ ſacramẽta que dant ſalutem
nõ erant ſacramẽta legis ſcripte ·ꝗ Itẽ hugo oĩa ſacra⸗
mẽta illa ſuꝑioꝛis tꝑis.ſub lege natali ſiue ſub lege ſcri⸗
pta ſigna quedã fuerunt. figure eoꝝ que ſub gratia ex⸗
bibita ſunt ſacramẽtoꝝ. ¶¶ Itẽ aug. Penitẽtia ẽ res opti
ma ? ꝑfecta que omnes defectus ⁊c̃.ſacramẽta at legis
5 pficiũ neminẽ ducit ad ꝑfectũ Heb. vij. 7c·
Reſpõſio.ꝙ ſacꝛamẽtum penitẽtie neq; ẽ ſacramẽtum
gis ſcꝛipte neq; inſtituta a lege.¶ Ao illud quod obij
citur. ꝙ ler ſcripta dictat ↄfeſſionẽ fuiſſe neceſſariã remiſ
ſioni peccatoꝝ· Rũñſio.ꝙ ↄfeſſio illa nõ fuit ſacramenta⸗
lis. Illa em ſola ẽ ſacramentalis que fit ſacerdoti eccle⸗
ſiaſiico:habenti poteſtatẽ clauiũ in ſpe remiſſionis pcti.
In lege em̃ fiebãt quedã oblatões quibo oſtẽdebatur ge⸗
nus peccati. ſ. vel ꝙ erat peccatũ pꝛincipis vł ſacerdotis
vel anime ſimplicis.ſ̊ hmõi oblatio licet iudicabat pec⸗
catũ nõ fuit ſacramẽtalis.quia ſacramẽetũ nõ dicitur ſo⸗
lummodo eo ꝙ ſignificat:ſed eo ꝙ eſfſicit.⁊ marime de ſa
cramẽtis neceſſitatis:ſʒ oblatõ facta ſᷣm ritũ legis nihil
efficiebat. dico inqᷓtum ſacꝛamẽtũ.licet em̃ offerẽtes me⸗
rebant᷑ er obediẽtia legis et oꝑe oꝑante:tamẽ nõ ex oꝑe
oꝑato rõne qua ſacramentũ erat ſiue ſignũ.ꝗ Ad quod
obijcit. ꝙ lex dictabat peccata debere expiari ꝑ ſacrifici⸗
um liue oblatõnes. Dicẽdum ꝙ er hoc. nõ ſequit᷑ ꝙ ſunt

ſacramenta.licet em oblatõibo factis illis ßm ritũ legis

delebant᷑ ꝓpteꝛea aliqua q;tum ad penã ſiue aliquã ꝑtem
pene:nec ꝓpter hoc debẽt dici ſacramẽta.ſicut nec ea que
offeruntur ſiue dant ꝓpter indulgentias factas a papa.
Dicẽdum igitur ꝙ cũ ſacramentum penitentie ſit colla⸗
tiuũ ſalutis et iuſiificatiuũ.ſacrificia aũt legis liue obla
tõnes que fiũt ꝓ peccatis nec iuſtificã t nec ſalutẽ ↄferunt
nec ſacramenta penitentie debent dici. 4 Ex his patz in
ꝑte reſpõſio ad illud q̊ videt᷑ oſtendi penitentiã fuiſſe in⸗
ſiitutam in lege ſcripta 'm omnẽ ꝑtem.quia nec illa con
feſſio fuit effectina ſalutis:nec illa ſatiſ factio vt dictũ eſt
cõtritio ax? nõ debuit inſtitui vt infra patebit. vt ſit ad
vnum dicere. quia inſtitutio ſacramenti neceſſitatis obli

gat ad neceſſitatẽ executõis: ſacramẽtuʒ penitentie non

debuit inſtitui ĩ lege nature. qꝛ ſacramẽta legis ſcriꝑte
nõ erãt nccia ſaluti nec iuſtificabãt: nõ debuit inſtitui in

en
Articulus quartus
Onſequẽter queritur an debuit hoc ſacramẽ⸗
tum inſtitui in lege euãgelij. Et videt᷑ ꝙ ſic. ꝑ
. oc ꝙ boc ſacramentum eſt ſacramentũ ſalu⸗
tis.⁊ reducens deficientes ꝑ peccatũ ad ꝑfectõem. vnde
debet inſtitui in lege enãgelij.que eſt lex ſalutis ⁊ ꝑfectio
nis. ¶ IYem bhoc videtur pſimile de inſtitutõne baptiſmi
quiẽ ſacramentum neceſſitatis:cuiuſmodi eſt iſtud. In

lege em̃ lata a xpᷣo qui venit ad ſaluandum peccatoꝛes ·

luce.v.et thi.j. debuit inſtitui ſacramẽtuʒ ſalutis ¶ K
tra. ler euã gelica ẽ lex gre et remiſſionis. Ro.j. eru⸗
beſco euãgeliũ:virtus em̃ dei ẽ in ſalutem omni credenti
glo. ꝑ doctrinã euãgelicã peccatũ dimittit᷑ credenti.ſacra
mẽtum aũt penitentie eſt ſacramentum vindicte ⁊ puni⸗
tõis. Vnde Yjſido.in li.ethi.penitentia appellata ẽ quaſi
puniẽtia.eo ꝙ ipᷣe hõ inſe puniẽdo punit ꝗð male admi⸗

7 .

bx.

ſit. Vñ cũ q̃i oppoſite ſe babeãt ⁊ ad oppoſita oꝛdinantur
boc nõ debuit ad illam inſtitui. nulla eĩ lex aliqua inſti⸗
tuit que ad ſibi ↄtrariũ intendunt.4 Item inſtitutio eo⸗
rũ que ſunt neceſſitatis obligat neceſſario ad obſeruatõ⸗
nẽ eoꝛũdẽ. Inſtitutõ igitur ſacramẽti penitentie obligat
ad neceſſitatẽ obſeruatõis eiuſdẽ. Si aüt lex euãgelica ẽ
lex libertatis Jaco.j.nõ videtur ꝙ in ea de buit aliquid
inſtitui in piudiciuʒ libertatis alicuiꝰ.⁊ potius debẽt

peccatoꝛes curari lege illa exiſtente penitetia virtute: qᷓ
penitentia ſacramẽto Reſpõſio.ꝙ ſacramẽtum peni
tentie inſtitutũ fuit? inſiitui debuit ĩ lege enangelij. ex

em̃ euãgelij liberat a peccato. VUnde Ro.viij.lex ſpiꝛitus
vite in xpo iᷣu liberauit me a lege peccati et moꝛtis · ibi
glo. lex moyſi malũ nõ tollit: lex aũt ſpiritus que ẽ lex fi⸗
dei 1 gratie malũ tollit. ex aũt fidei et gratie ẽ lex euan
gelica. quia & liberat a peccato:ↄueniebat vt ſ⸗ acramẽta
que directe ſunt ad purgãdum peccata ? maxime moꝛta
lia in illa inſtituerent. ¶ Ad illud qð pꝛimo obijcit ↄtra
ſcʒ ꝙ ſacramẽtum penitẽtie nõ ẽ ↄtraria gre et remiſſiõi
ſed efficaciter illis cooꝑatur: infra clare patebit. Si cõſi
deret᷑ ꝙ in ↄtritõe mutatur reatus pene eterne in tꝑalezʒ
cuius etiã magna pꝑs remittitur in pfeſſione rõne annexe
verecũdie et ſuſceptõe penitentie virtute clauium.que et
omnino remittitur ſatiſfactõne completa ſi iniuncta fue
rit claue nõ errante. AUnde ex dei miſericoꝛdia fuit inſti
tutum ſacramentum penitentie. Unde aug. li. de penitẽ⸗
tia ex miſeꝛicoꝛdia hoc pꝛecepit dominus: vt nemo peni⸗
teret ĩ occulto. In hoc eĩ ꝙ ꝑ ſeipᷣm dicit ſacerdoti ⁊ eru⸗
beſcẽtiam vincit timoꝛe:offenſi fit venia criminis.¶ AD
illud quod obijcitur.q bmõi inſtitutõ p̃iudicat legi euã
gelice. quia lex eſt libertatis.Oicendum ꝙ extremum ge
nus ſeꝛuitutis eſt ſeꝛuitus peccati JYoh.viij. cui maxime
opponitur libertas gratie. Ande potiſſime famulatur le
gi gratie ꝙ ab hac liberat ſeruitute:ſed expeditius ⁊ ime⸗
lius liberatur peccatoꝛ per ſacꝛamentum penitentie ꝑ
penitentiam vitutem. ex quo patet ꝙ obligatio ad ſacꝛa
mentum penitentie nõ p̃iudicat libertati gratie euange⸗
lice:ſed potius cooꝑatur.

embꝛumtercium

Onſequẽter queritur a quo debuit hoc ſacẽ
mentum inſtitui. Et videtur ꝙ a xp̃o.peꝛ H
ꝙ hoc ſacramentum eſt ſalntis:⁊ ipᷣe eſt au
NVtoꝛ ſalutis et ad ſanandum peccatoꝛes ve
nit. j. tbimo. j. Fidelis ſermo et omni acceptõne dignus.

quia ihs xpᷣc venit in bunc mundum peccatoꝛes ſaluos

facere. quia ꝓpter hoc venit in mundum: vt ſine acceptõe
perſone ſexus vel cõditõnis omnes quãtum in ſe erat cu
raret. t nõ ſolum inſtituere debuit ſacramentum ba⸗
ptiſmi ad curationem accedentium ad ipᷣm:ſed et ſacra⸗
mẽtum penitentie ad curatõem recedentium et reuerten
tium. 4 Item ſacerdotium fuit inſtitutuz a xpᷣo in remil

ſionem peccatoꝛum et abſolutionem. et boc mediante ſa

cramento penitentie.ergo et im ſacramentum inſtitntũ

fuit ab eo. cum fruſtra hoc ſine illo inſtitueretuꝛ.Con
tra.ſacramẽtis que xpᷣc inſtituit ipemet vſus eſt vt patet
e baptiſmo et eukariſtia:ſed ipe nũqᷓ vſus eſt boc ſacra
mento. 4 Item ĩ factis ſuis dominus ihs dedit nobis ex⸗
emplnm. ſed iße remiſit culpam ſine omni penitentia: vt
depꝛehenſe in adulterio Joh. vij. et latroni.luce.xxiij.eꝛ
go non videtur inſtituiſſe hoc ſacramentum 4 Dtez inſti

tutõem cõfiꝛmat et coꝛroboꝛat demandatio executõnis.
AVnge inſtitutõnem ſolet ſubſequi demandatio execntio⸗

nis. ſicut patet de baptiſmate. matbei.vlti.euntes docete

omnes gentes baptizãtes eos in nomine pa.et fi· 2 ſpiri
tuſſancii.ſed nulli demandauit dñs executõenem huius
ſacramenti:q̊ vt videtur non fuit ab eo inſtitutum. ¶¶ Ytẽ
tres ſunt ꝑtes penitentie. contritio. ↄfeſſio ſatiſfactio.
126 aut inſtituit dñs ihs penitẽtiã qtũ od ↄtritõʒ. dico
ſacramẽtalẽ qᷓ attẽditur in expꝛeſſione doloꝛis vel pigen⸗

tie exterioꝛis.neq; qtum ad ↄfirmatõem.ĩmo Jacobi. v.
Qeq; itui ad ſatiſfactõeʒ:imo peccata dimiſit ſine ali⸗
qua iniuncta ſatiſfactõe ſicut magdalene 2 alijs quibulſ⸗
dam. ¶ Item ſi dñs inſtituit.querit᷑ vbi.ſi dicat ꝙ mat᷑.

iij. Penitẽtiam agite. Cõtra.nõduz e iniſiri huiꝰ
ſacramẽti.ſ.ſacerdotes./ Rũñſio.dðm de inſtitutõne
penitẽtie eſt loqui qtuʒ að illud ꝙ ẽ materiale qð eſt ex

ꝑte penitentis.⁊ q;ẽtum ad illud ꝙ ẽ foꝛmale qð eſt ex p⸗
te abſoluẽtis. tum aũt ad materiale ex ꝑpte penitẽtis:
Fm ꝓ er ſerie euãgelij põt colligi.pꝛimo hoc ſacꝛamentũ
ſaluatoꝛ inſtituit inſinuãdo vtilitatem ⁊ hoc ĩ pꝛincipio
ſue pᷣdicatõis.NMDath.iij. penitẽtiam agite. Ab hoc autẽ
pᷣdicatio rpᷣi ſumpſit exoꝛdium cuius vtilitas ſubditur
cum dicituꝛ. appꝛopinquabit em regnũ.Et nota ꝙ aliud
ẽ dicere penitemini et penitẽtiam agite.quia agere peni⸗
tentiam nõ dicitur aliquis niſi qui interioꝛẽ penitẽtiam
in oꝑe declarat. VUnde in glo.math.iij.ſt uꝑ illud peniten⸗
tiam agite dr. Penitentiã agere ẽ dignos fructus peni⸗
tẽtie facere.oignos aũt fructus agit qui ᷣm arbitriũ re⸗
ctum habentis claues actus penitẽtie facit.ad quod re⸗
quiritur veritas cõfeſſionis 2 diſcretio iniunctoõnis. In⸗
ſinuando aũt neceſſitatem: inſtituit dñs penitentiã ĩ ſue
pᷣdicatõnis ꝓgreſſu.luce.xiij.ibi. Aiſi penitentiã habue⸗
ritis omnes ſimul ꝑibitis.Et vt poteſt haberi ex quadã
glo. ibi. hoc generaliter ponitur de penitentia et oĩ emũ
datõe delictoꝛum. tum aũt ad foꝛmale quod attendi⸗
tur in abſolutõe et abſoluẽdi poteſtate:fuit inſtitutũ an⸗
te paſſionem domini.collata eĩ fuit poteſtas clauiũ capi
ti eccleſie petro ⁊ ceteris pᷣlatis in ipᷣo.cũ dictuʒ ẽ math.
xvj.Tibi dabo claues regni celoꝝ. Poſt paſſionem vᷣo
collata fuit alijs aptis.iohᷣ.xx. Accipite ſi piritumſanctũ
quoꝛũ remiſeritis ⁊c᷑.quoꝝ retinueritis ⁊c. Vel põt dici
Fm ſuꝑficiem littere.ꝙ pꝛimo fuit hec poteſtas ꝓmiſſa:2
poſt paſſionẽ collata.⁊ pꝛimo fuit quedam pᷣnunciatio.
ſecũdo vᷣo ꝑfecta ⁊ ↄſumata inſtitutio.ꝛ ſic penitẽtia ßm
ſui integritateʒ habuit diuerſis inſtitui tꝑibus oppoꝛtu⸗
nitatibo ? locis ſm ꝙ eccleſie ꝓgreſſui cõgruebat.q Ad
hoc quod obijcitur ꝙ dominus vſus ẽ ſacramẽtis que in
ſtituit ⁊c. Dicẽdum ꝙ nõ eſt ſinnle de hoc ſacramento et
alijs.hoc eĩ ſacramẽtũ ſi uſcipere nõ potuit exquo pecca
re nõ potuit vt patet intuenti.quare ſu ſcepit baptiſmnʒ
et coꝛpus ſuum:hoc ſuppoſito et quomodo dictum eſt ſu
pꝛa.¶¶ Ad aliud quod obijcitur. ꝙ nõ iniunxit penã ali⸗
cui ſed omnino indulſit aliquibus peccata ſine peniten⸗
tia ⁊c. Dicẽdum ꝙ fecit ratõnabili cauſa.Cauſa autem
vna fuit infirmitas aduenientiũ.qui foꝛte onus peniten
tie abhoꝛrentes reſilirent ab incepto:ſi illis iuſtam iniũ
xiſſet penitentiaʒ. Alia cauſa fuit xpᷣi benignitas cuius
erat maxime in pꝛincipio allicere infirmos per gratuita
beneficia.¶ Ad aliud doᷣm ꝙ ipᷣe demãdauit hoc ſacra⸗
mentũ executõni ſufficiẽter cõferendo claues in quaruʒ
collatõe et abſoluẽdi et puniendi ſiue ligandi ↄtulit po⸗
teſtatem. nõ eĩ inuenitur dixiſſe quox remiſeritis pecca
ta remittent᷑ eis:niſi ſubiunxerit quoꝛũ retinueritis pec
cata retenta ſunt.vbi aũt dominus hoc ſacꝛamentũ inſii
tuit ex dictis patʒ.¶ Ad vltimũ dom. ꝙ nõ decuit ſuam
milſericoꝛdiſſimã bonitatem inſtituere ſ: acramentum pe
nitentie q;tum ad ſacramentalem ↄtritõem. exquo nõ ẽ
poteſtatis bhumane illã habere.neq; opoꝛtuit qtuʒ ad ſa
tiſfactõem foꝛmaliter dico et cõplete quantũ ẽ ex pte cõ⸗
fitentis.quia peccatoꝛes debent ſufficienter ↄmoniti cuꝛ
rere ad medicũ vt habetur ab hugone ex deſiderio cura⸗
tõnis.de hoc infra in tractatu de ofeſſione qtum ad ſatil⸗
factõem ſufficiẽter inſtituit in collatõe clauium vbi reli⸗
quit penitentiã arbitrariam eſſe qᷓtum ad ſacramentum
Vnde ibi.Quoꝛũ remiſeritis peccata Joh.xx. dicit glo.
ibi. Quos dignos remiſſione iudicaueꝛiti 8.duabo.ſ.q cla
uibus.ſ.poteſtatis et diſcretionis:remittentur eis.lbi
aut dominus hoc ſacramentum inſtituit ex dictis patet.
¶Si obijciatur cõtra pꝛedicta. q qua rõne dominus in⸗

ſtituit ſacramentum penitentie Math.iij. ibi. penitẽtiã

agite. et Joh. baptiſta ſimiliteꝛ.qui ideʒ docuit.vt habe⸗
tur ex tertu et glo. ¶ ꝛeterea. p̃dicatio fuit. IIñ math.
iij. Exinde cepit ihs pᷣdicare et diceꝛe. penitentiaʒ agite.
Blo. idem conſonat pᷣdicatio diſcipuli et magiſtri. Ad
hoc dõᷣm. ꝙ nõ eſt ſimile de xpᷣo et baptiſta q;tum ad hoc
quod obiectum eſt.edictum em̃ pꝛincipis quaſi lex repu⸗
tadum eſt. nõ eſt ita de edicto pꝛeconis.niſi inq;tum pce⸗
pto pꝛincipis fit ꝓmulgatio. vohannes aũt fuit pco ipi⸗
us xp̃ᷣi qui eſt pꝛinceps pꝛincipum. Ad id quod obijcit
ꝙ fuit pᷣdicatio.Sicẽdum pꝛimo fuit ꝓlus alliciendꝰ
ad penitentiã agendam ſimplici exoꝛtatõe ſi uꝑaddita ꝓ⸗
miſſione.vt Math.iij. poſtea inſtitutõne cum neceſſita⸗
tis manifeſtatõne.luce.xiij. VUnde exoꝛtatio dei ſiue pdi‚⸗
catio expꝛeſſa per modum imperij quodammodo inſiitu⸗

tio dici ꝑoteſt — . .
6 Uue io.lx. de quiddita-
te penitentie ſacramenti.

Onſequenter que⸗

ritur de quidditate penitentie ſacramẽ⸗
ti.⁊ quia hoc attenditur ciꝛca rem ipᷣius
et ſignum. Pꝛimo queritur de re huius
acramenti. Secundo de ſigno.

bꝛum pꝛumum
E re huius ſacramenti querunt᷑ tria. Pri
mum an interioꝛ penitentia ſit res exterio
ris. Secundum an remiſſio peccati ſit res
huius ſacramenti.Terciũ an ſit res rõne
remiſſionis culpe vel pene.
rticulus pꝛimus
Veritur ꝗg̊ pꝛimo ſi penitentia interioꝛ.i.con⸗
tritio ſit res penitentie exteꝛioꝛis.i.ↄfeſſionis
et ſatiſfactõnis.ſic ponunt quidam vt haberi
magiſiro.iiij.ſenteñ. ſic:videtur ſic. In boc ſa⸗

cramento ſunt duo exterius expꝛeſſa.ſ.cõfeſſio 2 ſatiſfa⸗

ctio.duo interius intellecta.ſ.ↄtritio et remiſſio peccati
ſed ita eſt in alijs ſacramentis.ꝙ que interius ſunt intel
lecta res ſunt reſpectu eoꝝ que extra obiecta ſunt ſenſui
ſicut in baptiſmate ablutio interioꝛ et caracter ſunt res
reſpectu ablutõnis exterioꝛis ſiue elemẽti ſenſibilis. Si
mile in ſacramento altaris coꝛpus xp̃i miſticum et verũ
lunt res reſpectu elementi ſenſibilis. A ſimili videtur ꝙ
que extra ſunt in penitentia:eoꝝ que intra intellecta cõ
ſiſtunt ſunt ſacramenta.et ita penitentia exterioꝛ eſt ſaẽ⸗
mentum: interioꝛ.ſ. cõtritio ẽ res ſacramenti.¶¶ Item pe
nitentia exterioꝛ naturaliter ſignat interioꝛem. ſed ſacꝛa
mentũ illud ſignat ex inſtitutõe qð repñtat naturaliter.
&g penitentia exterioꝛ ſignificat interioꝛẽ ex inſtitutione.
boc eſt ſacramẽtũ:illa res ip̃ius.¶ Item penitentia ſa⸗
cramentum liberat a culpa.ſed impoſſibile eſt peccantẽ
actualiter liberari a culpa.niſi ꝑ penitentiam interioꝛẽ
ergo penitentia ſacramentum in ſe cõtinet illam: ſed nõ
in rõne ſigni: igitur in ratõne ſignificati.¶¶ Item ſicut ſe
habet baptiſmus interioꝛ ad exterioꝛem ſiue baptiſmus
flaminis ad baptiſimnnʒ fluminis: ſic ſe habet penitentia
interioꝛ ad exterioꝛẽ.ſed baptiſmus flaminis ſignificat᷑
baptiſmo fluminis:ergo penitentia interioꝛ ſignificatuꝛ
penitentia exterioꝛe.¶ Contra.ſacraumentũ noue legis
eſt quod ymaginẽ gerit ⁊ cauſa exiſtit.ſed penitentia ex⸗

terioꝛ nõ ẽ cauſa interioꝛis ĩmo potius ecõuerſo.ex dolo

re em̃ interioꝛi ẽ ꝙ homo confitetur et ſi uſcipit iniunctõ⸗
nem ſatiſfactõnis.ergo interioꝛ nõ eſt res exterioꝛis.ſed
potius ecõueꝛſo. Item cum ſit triplex ſignum. pꝛonoſti
cum:vt reſpectu ſignificati futuri.demonſtratiuuʒ:vt re
ſpectu ſignificati prtis. rememoꝛatiuũ: vt reſi pectu ſigni
ficati pteriti.ſolummodo ſigna ꝓnoſtica et demonſtrati
ua inueniuntur habere efficaciaʒ cau ſe:nũq; ſignum re⸗

memoratinũ.ĩmo ſolummodo ſignum ẽ quia ẽ poſteriꝰ

¶ Lueſtio

temꝑe et natura.igit᷑ cũ cõtingat penitẽtiã exterioꝛẽ eſſe
ſignũ rememoꝛatiuũ reſpectu interioꝛis ſcʒ cõtritõnis:
interioꝛ nõ ẽ res exterioꝛis:cũ exterioꝛ ſit ſignũ tm̃.¶. SIt
in ſacramẽto duo cõcernũt᷑ ſeʒ ſigſicatio et efſiciẽtia.dĩ
em̃ efficere qð figurat.cõtritio aũt ſe hʒ reſpectu cõfeſſi⸗
onis efficacius in efficiendo ꝙᷓ ecõuerſo.conſeſſio ſe ba⸗
bet efficaciꝰ in ſignificãdo reſpectu cõtritõnis q; ecõuer
ſo.qua igitur ratione cõfeſſio dicitur ſacramentũ cõtri⸗
tionis:et econuerſo contritio debet dici ſacramentũ re⸗
ſpectu confeſſionis.et ita vtrunq; reſpectu vtriuſq; res
erit et ſignum. 4 Item ſm hugo. Sacramentum eſi ma⸗
teriale eſementum foꝛis ſenſibiliter pꝛopoſitum: ex ſimi
litudine repꝛeſentãs. Sed exterioꝛ penitẽtia nõ eſt talis
quia non eſt elementum.ergo non eſt ſacramentum: nec
eius eſt penitentia interioꝛ.ꝗ¶ Item interioꝛ penitentia
eſt virtus et actus virtutis.ſed gratie virtutum et ſacra
mentoꝝ diſſerentes ſunt: ergo mnterioz penitenti nõ eſt
res alicuius actus ſecramenti Reſpõſio. m quoſdã
et vt vult magj in ſententijs. enitentia exterioꝛ eſt ſa⸗
cramentum interioꝛis.ſacramentum aũt noue legis nõ
efficit om̃e qð ſignat ſimpliciter ſed ſm quid. Vnde di⸗/
cendum.ꝙ penitẽtia exterioꝛ ſcʒ confeſſio nõ efficit inte⸗
rioꝛẽ ſcʒ contritionẽ ſimpliciter: ſed vt habeat efficaciã
in contrito.non em̃ haberet cõtritio efficaciam.niſi ſeq̃⸗

retur confeſſio ſacramentalis.i.facta ſacerdoti.quia cõ⸗

tem ptus cõfitendi vel negligentia ſimpliciter inefficacẽ
reddit contritionem. hoc eꝛgo modo penitentia exterioꝛ
dici poteſi cauſa interioꝛis:et ſignum rememoꝛatiuum
quodam modo cauſa ſigniſicati illius.⸗ Ad boc qð obij
citur.ꝙ cõtritio ſe hbabet reſpectu cõfeſſionis efficacius
in efficiendo qᷓ; ecõuerſo ⁊c.dicendum ꝙ non ſequit᷑.qꝛ
pꝛima ratio ſacramenti et ꝑ ſe attenditur ex ꝑte ſigniſi/
cationis. Vel poteſt aliter dici.ꝙ confeſſio ſacramenta⸗
lis efficit contritionem aliquo modo q̃ntnʒ in ſe eſt. niſi
impediatur ex aliquo:quod eſt er parte confitentis.Si
enim volens confiteri ſit pparatus ad contritionẽ quan

tũ in ſe eſt:tunc ſacramentalis confeſſio efficit contritio

nem in illo vel ſimpliciter: vel periſtentem augmentat.
Vnge dici poteſt.ꝙ frequenter conſitenti ſacramentali
confeſſione datur gratia contritõnis:vel ante babita au
getur niſi ſit impedimentum ex parte confitentis. Vnde
in põ.Confeſſio et pulcritudo in cõſpectu eius.glo. Cõ
fitendo fit hbomo de fedo pulcer. Si eꝛgo amas pulcritu
dinem confitere vt ſis pulcer et iuſtus.bec glo. cõſtat de
fedo nõ ſit pulcer.i.iuſtus niſi ꝑ contritõem et deletõem
culpe.Ex hoc patet ꝙ de nõ iuſio fit iuſtus in confitẽdo
et ſic confeſſio eſt cauſa et ſignum cõtritõnis.cauſa dico
eſſendi quodammodo vel augmentationis.et ſic pꝛius
eſt conſeſſio qᷓ; contritio.q Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ nõ eſt
elementũ. Dicendũ ꝗ hugo valde large ſumit elementũ
ad om̃e illud quod exteriꝰ apparet ſenſibo. Vel ſi ꝓponi⸗
tur ad coꝛꝑalia ſacramenta:tunc nõ intelligitur niſi de
ſacramentis ꝓpꝛijs noue legis.. Ad illud qð obijcitur.
y gratie virtutũ differunt a gratia ſacramentoꝝ.dicen⸗

dum ꝙ verum elt aliqͥ modo.ſed nõ qᷓtum ad eẽntiam:ß
ſufficit qtum ad effectum et ſic ẽ in ꝓpoſito.Qam peni⸗

tentia interioꝛ eſt res exterioꝛis ſcʒ ꝙ vltra rectitudineʒ
Virtutis qua decoꝛat et repatur anima penitens: addit
vlterioꝛẽ effectum ſcʒ remiſſionis pcti qᷓtum ad penaʒ.

Mrticulus ſecundus
Onſequẽter queritur an remiſſio peccati ſit
res huius ſacramẽti.ꝙ ſic: videt᷑.dicit enim
aug. et habetur de penitẽtia dil.iij. Pemitẽtia
vera ad baptiſmi puritatem confitentẽ conatur ducere
Sed vera penitentia eſt penitentia ſacramentum. inqᷓ;⸗
tum habet effectum in aſſecutõne rei iius ſacramenti:
igitur penitentia ſacramentũ vt eſt hmõi ducit ad pnuri⸗
tatem baptiſmi.ſed illud quod fit in ſuſceptibili mediã⸗
te ſacrqmento eſt res ſacramenti: igitur puritas que eſt
ex remiſſione peccati eſt res huius ſacramenti.¶ Itez vt

5*

-lrx.

dicit hiero. Penitẽtia eſi ſecunda tabula poſi naufragi
um. ſed tabula dicitur inqᷓtum liberat a naufragio.nõ
pene:quia nullus eſt in naufragio eo ꝙ penam patitur:
igitur culpe.Mon eſt aũt liberatio a naufragio culpeni
ſi ꝑ remiſſionem culpe. Iteʒ yſa.iij.ibi. Peccatum ſu
um quaſi ſodoma pꝛedicauerõt.dicit interli.ſecũda poſt
naufragium tabula eſi impietatem abſcondere.ſed hec
abſconſio eſt remiſſio igitur ⁊c.q Item in põ.quoꝛum
tecta ſunt peccata.glo.non dicit tecta peccata tanqᷓ ibi
ſint:ſed ita deleta vt deus nõ videat.i.puniat eternalit᷑.
Contra.remiſſio peccati fit ꝑ collatõnem gratie. Si
itur remiſſio peccati eſt buius ſacramenti cum hoc ſa⸗
cramentum ſit ſacramentum no.le.et ita efficit qð figu⸗
rat:ſignum huiꝰ ſacramenti eſt cauſa effectiua gr̃e qua
fit remiſſio peccatoꝝ.¶ Item remiſſio peccati eſt in con⸗
tritione.que qñqʒ pꝛioꝛ eſi qᷓ; aliud ſignum extra:igit᷑ re⸗
miſſio peccati nõ eſt res illius ſacramẽti:cum nõ ſit cau
ſata ab illo.¶ Item illud quod eſt ſacramentum eſt ex ſi
militudine repᷣſentãs.repᷣſentãs dico ſenſui.ſicut ptʒ ex
ratione ſigni quia ſignum eſt res pꝛeter ſpeciem quã in⸗
gerit ſenſibo ⁊c.ergo ſacramentum ſiue lignum eſt ſenſi
bile.ſed nihil ſenſibile eſt effectiuũ gratie ſiue remiſſio⸗
nis peccati.q IJtem ſacramentum ſiue ſignum duo con⸗
cernit in ſuo eẽ.ſcʒ ablatõem ſpeciei ſenſibilis et efficaci
am rei ſignificate interioꝛi virtute.ſicut patet ex eiꝰ ra⸗
tione.ſed vtrũq; dicit peccatum.remiſſio oũt peccati di⸗
cit pꝛiuationeʒ.igitur ſignum hmõi nõ eſt ſignum rei q̃
eſt remiſſio peccatoꝝ.Signum em̃ ſacramẽtale habz ſi⸗
militudinẽ cum re ſua.ꝓpte ici entũ ex
ſimilitudine repᷣſentãs
eſt res hbuius ſacramenti.Sed intelligendũ eſt ꝙ ſacra⸗
mentũ exrterius ſiue ſignum in ſacramẽto no.le.nõ dicit᷑
ſemꝑ efficere qð figurat quia ſit cauſa effectiua rei ſigni
ficate ſimpliciter:ſᷣ qũq; qꝛ ẽ cã ſᷣm quid. Aerbi gratia
ſpecies panis in ſacramẽto altaris virtute verboꝝ ẽ ſa
cramentũ coꝛꝑis vpᷣi qð cõtrexit de virgie.nec tñ efficit
illud ſimpliciter.ſed quodãmodo q;tum ad eẽ ſub ſpecie
tali.Similiter dico in ꝓpoſito.ꝙ ſignum ſacramentale
in hoc ſacramento nõ eſt cauſa effectiua gratie ſiue re⸗
miſſionis peccatoꝝ ſimpliciter.ſ̊ ipᷣa pꝛima potentia.ſᷣ
Fᷣm quid:quia eſt cauſa efficacie gratie in penitẽte.niſi
em̃ eẽt ſignum ſacramẽtale in boc ſacramẽto: nõ eẽt gra
tia peccati in pemitẽte qᷓ;ẽtum ad efficaciam quã habet cõ
currente ſigno.q Ad hoc igituꝛ qð obijcitur.ꝙ remiſſio
peccati fit ꝑ gratiom:igitur et ſignum buiꝰ ſacramenti
eſt cauſa rn gratie. dicenaü ꝗ; non eſit cauſa effe⸗
ctiua ſimpliciter:ſed eſt cauſa effectiua gratie qᷓtũ ad ef⸗
fectum aliquem in penitente.¶. Ad id quod obijcit᷑ ꝙ re
miſſio peccati pᷣcedit qñq; ſignum ſacꝛamentale ⁊c̃.dicẽ
dum ꝗ et ſi pꝛecedat qtum ad culpam:nihilominus ſe⸗
quens ſignum eſt cauſa efficacie gratie qua fit remiſſio
peccati qtum ad aliquem effectũ in ipᷣo penitente.admi
nus q;tum ad remiſſionem ſequele ipᷣius peccati ſcʒ pe⸗
ne. Ad illud qð obijcitur.ꝙ ſacramentũ ſiue ſignũ ſa⸗
cramentale eſt ſenſibile.nihil aũt ſenſibile eſt effectiuuʒ
gratie ⁊c̃.dicendum ꝙ reuera ſenſibile non eſt effectiuũ
gratie ſimpliciter ſiue peccati:ſed eſt quodõmodo cauſa
efficacie gratie in ſuſceptibili ſiue remiſſionis peccati.ſi
cut eſt de cõfeſſione ſacramentali.que cum fit in expꝛeſſi
one vocali.eſt cauſa mundationis ipſius confitentis.
Vnde ps.Confitebimur tibi deus cõſitebimur:et ĩuo.
no.tu.glo.poſt confeſſionem poteſt inuocari deus in ho
minem ſic mundatum.et ſicut ꝑ confeſſionem euacuat᷑
ſic ꝑ inuocationem impletur bonis.Ecce ꝙ euacuatio
mali fit ꝑ confeſſionem.non tamen confeſſio eſt cauſa ef
fectiua gratie qua fit euacuatõ gratie:ſed diſponẽdo pe

nitentem quodãmodo facit ꝙ gratia habet effectum in

iſto:ſiue ꝙ ipi remittitur peccatum. Vel poteſt aliter di⸗
ci.ꝙ contritio concernit gratiam in ſuo intellectu.que
quidem gratia ꝑmanet in confeſſione et ſatiſſactõe.hec
aũt gratia eadem eſt.vt altera ratõne diuerſoꝝ effectuũ

eſpõſio.ꝙ remiſſio peccati

Inqtum aũt cõterimur ĩ intellectu ↄtritõis eius effectꝰ
eſt inchoando.inqtum ꝑliſtit cũ confeſſione effectꝰ eius
eſt in ꝑficiẽdo dico reſpectiue.lñ qm̃ tacui inueteraue
runt.glo.tacuit vnde ꝓficeret.nõ tacuit vnde deficeret
tacuit cõfeſſionẽ:clamauit de meritis pᷣumptõem. Inqᷓ
tum cũ ſatiſſactõne in ꝑficiẽdo eo mõ quo aug. dicit ꝙ
penitẽtiares eſt optima et ꝑfecta ⁊c.vnde licet cõfeſſio
et ſatiſfactio nõ faciũt ꝙ gꝛatia in penitẽte purgat a pec
cato:faciũt tñ ꝙ mediãte gratia ꝑficit et cõſũmat.¶ Ad
10 qð obijcitur. ꝙ ſacramẽtũ exteriꝰ ſiue ſignũ oĩno die
poſitionem. remiſſio peccati oĩno pꝛiuationem. SDicen⸗
dum ꝙ ſignum ſacramentale et ſi dicat poſitioneʒ quo⸗
dammõ cum pꝛiuatione concernit pꝛiuationẽ vt patet in
conſeſſione. Confeſſio em vera ratione qua fit teſtãdo
peccatum et maliciam confitentis referendo ipᷣm confi⸗
tentem quodãmodo annihilat et quaſi in carentia eẽ ſi⸗
gmiicat. dico in genere moꝛũ.Similiter ex alia ꝑte effe
ctus ſacramentoꝝ no.le. non exiſtunt oĩno in pꝛiuatiõe
ſed aliquo modo in poſitione. Mon ei ſacramento ba⸗
ptiſmi ⁊ penitentie tantũmodo tolluntur peccata:pᷣ ani
me pꝛius defoꝛmate reſoꝛmãtur illis et decoꝛantur. vn/⸗
te vt tuctum eſt.gratia cõtritõnis vlterius ꝓlicere facit
in confeſſione.et ꝑfectum cõſũmat in ſatiſſactione.vnde
dictum eſt cõfeſſio et ſatiſfactio quodammodo ſunt cau⸗
ſa gratie ſiue potiꝰ efficacie gratie in penitente.

ticulus tercius

Onſequẽter queritur an res ſacramẽti peni⸗
tentie ſit remiſſio peccati ratõne culpe an pe
e. ꝙ pene tm̃:videt᷑ glo.ioh̊.xj. vbi loquitur
de ſuſcitatõne laʒari dicit.xpᷣc ꝑ ſe viuificauit intus:mi
niſtris poteſtateʒ ſoluẽdi tribuit. hec glo. Sed viuifica
re eſt ꝑ remiſſionem culpe.quia remittere culpam eſt re
ſuſcitare moꝛtuũ a moꝛte culpe.igit᷑ hec xpᷣc ꝑ ſe facit ſcʒ
ſine miniſtris. ſed illud dicitur res ſacrament: quod vir
tute ſacramẽti habet᷑ ꝑ miniſtros:ᷓ ⁊c.¶ Jieʒ Joh xx.
NQuoꝛuʒ remiſeritis peccata ⁊c̃.glo.quos dignos rᷣmiſ
ſione iudicaueꝛitis.duabo ſcʒ clauibo poteſlatis 7 diſcre
tionis.Ex hac glo.patet.qꝙ remiſſio peccati inqᷓ tũ ꝑtiet
ad ptᷣatem clauium eſt in iudicio habentis claues.ᷣ illð
eſt res huiꝰ ſacramẽti ꝙ remittit᷑ poteſta te clauium. ha
bentes aũt ptatem clauium dignos iudicant remiſſione
culpe ex ininnctione pene.⁊ ex iniunctione pene mĩoꝛis
remittit᷑ maioꝛ:igit᷑ remiſſio pene cõmutate in minoꝛeʒ
poteſtate clauium:eſi res huiꝰ ſacramenti.¶ Pꝛet᷑.quã
do vrenitur ad cõfeſſionem.tunc pꝛimo eſt miniſteriũ ſa⸗
cerdotale.ſed ante boc eſt remiſſio qᷓtum ad culpam per
cõtritionem.igit᷑ ⁊c. ¶ IJriem dixi confiteboꝛ aduerſũme
⁊c. Aug eypoĩt dicẽo.NDagna pietas dei vt ad ſolam /p⸗
miſſionem peccata dimiſerit.nõdum ꝓnunciat oꝛe:⁊ fa
men dæus iam audit in coꝛde:q; ipᷣm dicere quaſi qddaʒ
ꝓnunciare eſt. votum em̃ ꝓ opere reputat᷑.Ex hoc patz
ꝙ remittat᷑ culpa anteqᷓ; pueniat ad iudiciũ ſacerdotis.
Item po. Suſcitabũt et ↄſitebunt᷑ tibi.glo. moꝛtuo
em̃ in coꝛde perit confeſſio.niſi em̃ ſuſcitetur:coõfiteri nõ

valet.Ecce mſi ſuſcitatio a moꝛte pᷣcedit conſeſſionem:
Contra.
penitentia dicitur ſecũda tabula poſt naufrgium ſicut

nullius efficacie eſt confeſſio et ita vt pꝛius

ba ptiſmus pꝛima.ſed baptiſmus non dicitur pꝛima ta/
bula quia illo tollitur pena:igitur nec penitentia debet
dici ſecunda quia ea tollitur pena. Exiſientia nanq; in
pena nõ dicitur aliquis naufragaꝛi.ſed exiſtentia in cul

pa.igitur tabula dicit᷑ ex liberatione a naufragio culpe

YNem ſacramenta tunc babent efficaciam qñ nõ occur
rit aliquod impedimentũ ex pte ſuſcipiẽtis.ſed impedi⸗
menta tolluntur er ꝑte ſuſcipientis. qñ pᷣparat ſe ad ſu⸗
ſceptionem faciendo quod in ſe eſt.ſed focit quod in ſe ẽ
erponendo ſe vere et ſine ſictione operibus exterioꝛibo
ſacramentali bo:quia opera interioꝛa nõ poteſt facere de
ſe ſicut affici doloꝛe de peccato et hmõi.ſed quando facit
quod in ſe eſt dminus facit quod in ſe ẽ.ergo hmõi oꝑi⸗

bus erterioꝛibo eriſtentibo facit dominus quod in ſe eſt.
igitur cum opera ſacramentalia inqtum ſunt ex parte
ſuſcipientis efficiunt quod figurant pꝛeparando ipſum:
figurat oũt remiſſionem peccati ꝙtum ad culpaʒ: igitur
efficiunt idem. 4 Item po. Intronte poꝛtas eius in cõſeſ
ſione. glo. A cõfeſſione incipite ad miſericoꝛdiã tei ĩtra
re. Incipit igitur penitens intrare ad miſericoꝛdiaʒ xei
confitendo.igitur ante confeſſionem nõ dimittur pecca
tum. Cum igitur dimittitur peccatum ſacꝛamento peni
tentie.dimittitur aũt quando cõfitetur peccatoꝛ vł poſt
noõ dimittitur anteqᷓ; pueniatur ad mimiſlerium ſaceꝛdo
tum. ¶ Item po. Confeſſionem et coꝛem induiſti glo.
id eſt eccleſia in qua eſt pꝛimo confeſſio peccatoꝝ poſtea
Acus virtutum vt placeat ſponſo.i. pꝛius eſi in ea cõfeſ⸗
ſio peccatoꝛũ ꝑ quam feditatẽ deponit. deinde decoꝛ vir⸗
tutum ꝑ quem placet.ſed conſtat feditas dicit circum
ſtãtias culpe non pene. ¶ Itez yſið. ij. li. de ſum. bo. Ex
eo vnuſquiſq; iuſlus eſſe incipit:ex quo ſui accuſatoꝛ ex⸗
terit.ſed accuſatoꝛ ſui eſt in confeſſione.iuſtus aũt eẽ in⸗
cipit in peccati remiſſione:ergo ⁊c ¶¶ IJItem Yoh.iij. Ve⸗
nit ad lucem vt manifeſtentur opera.ibi glo. cum diſpli
cent mala ſua et aoccuſat.non ſibi ignoſcit nõ ſibi parcit
ſed venit ad lucem:et incipit ogere cum deo qui mala ac
cuſat:quia initium boni eſt accuſatio mali. hec glo. Si
igitur initium eſi boni accuſatio ſui:ante accuſationem
non eſt remiſſio culpe. IJtem ibidem. Vbi eſt confeſſio
peccatoꝝ vel diuinaꝝ laudum.ibi venit ihus et diſcipu

li eius.i.doctrina et illuminatio eius.⁊ ibi moꝛatur pur
gando a tlictis: et ita vt ſupꝛa. 4 Ytem ps.doce me iuſti
ficationes tnas.iQon q; pulcꝛo oꝛdine ad iu ſtificatõnes
xi ꝑueniẽdũ putat.vt pꝛimũ pcta ſua fateat᷑. Ita em̃ ali
bi dicit. dic inigtates tuas vt iuſtificeris.yſið.xliij. pimn
aliam Ir̃am. Et alibi. Juſtꝰ in pꝛĩcipio ſermoĩs accuſa⸗
toꝛ e ſui.ꝓuerb.xiiij. Reſpoſſo. duplex ẽ penitẽtia.
q̃dã que ſolũmõ cõſiſſit in cõtritene ↄſeſſione ſatiſſactoe
et vtraq;ẽ ſacꝛamẽtũ.hᷣ̊ pᷣmo mõ ſum pta nõ ẽ ſacr̃m eccle
ſie. ſed lecũdo mõ.At ẽ em̃ ſacrjm ecclie excepta cõtritio
ne requirũtur ex ꝑte ſuſcipiẽtis cõfeſſio et ſu biectio ſui
arbitrio ſaceꝛdotis.ſatiſſactio penitẽtie iniũcte ex paꝛte
ſacerdonis et abſolutio ⁊ iniũctio ſatiſſactionis. Scdᷣm
ðvᷣo ꝙ eſt ſacramentũ pꝛimo mõ. reo illiꝰ eſt remiſſio pcti
q̃tũ ad culpã ⁊ qtũ ad pmutatõʒ pene eterne in tꝑalem
Sacramentũ vo huiꝰ rei ẽ doloꝛ volũtari⸗ ſenſibilis in.
foꝛmans gr̃am. Vnde vᷣtute gre doloꝛ hmõi ẽ cauſe r̃miſ
ſioms cuſpe:virtute doloꝛis cõm utatio pene.dico appꝛo
pꝛiate loquẽdo. ꝓpꝛie em̃ loquẽdo cõmutatio pene ẽ ane⸗
xa remiſſioni culpe.et ita cauſa eiꝰ eſt gr̃a.Conſequẽter
dico ᷣm ꝙ penitetia ẽ ſacramẽtũ eccleſte: illiꝰ dupler eſt
res.ſcʒ remiſſio pcti.⁊ cõtritio.remiſſio peti ẽ res tim:cõ
tritio res ⁊ ſacramẽtũ. Etũ igit᷑ ad rem ſacramẽti que
eſt res tĩ:ſacr̃m penie ẽ ſignũ et cã et qtũ ad deletõem
cuipe ⁊ qᷓtũ ad teletõʒ pene.Cõtritio ẽ em ſignũ ⁊ cã re
miſſionis pct᷑i et qᷓtũ ad culpã et qᷓtũ ad penã.penaʒ di
co infinitã quo ad infinitatẽ illiꝰ ↄmutãde in finitã. Cõ⸗
feſſio ðo cum ſubiectõne arbitrio ſaceꝛdotis ẽ ſignũ rᷣmiſ
ſionis pcti qᷓtum ad culpã.⁊ ſi ignũ eſt cauſa remiſſiois

q̃tum ad penam aliquã. Confeſſio em rõne erubeſcẽtie

eſt magna pars penitentie.ſimiliter ſat iſfactio peniten
tie iniuncte eſi ſignum ⁊ cauſa remiſſioms peccati q;dtuz
ao penam.et ſignũ im celetõnis ꝙᷓtum ad culpoaʒz. ſic igr
pennitentia exterioꝛ ſcʒ confeſſio et ſatiſſactio ſine ſuſce⸗
ptione penitentie iniuncte ſunt ſi ignum remiſſioĩs qᷓtuʒ
ad culpam ⁊ cauſa ꝙ̃tum ad penam.et hoc dico contri⸗
no pꝛecedente conſeſſionem. Si autem penitens p̃para⸗
tus quatum in ſe eſt accedat ad conſeſſionem attrit? non.
contritus:dico ꝙ confeſſio cũ ſubiectõne arbitrio ſacer⸗
dotis ⁊ ſatiſſactio penitẽtie inicte a ſacerdbte ẽ ſignũ et
canſa dletõis culpe et pene.qꝛ ſic ſubijciẽdo ſe ⁊ ſatiſfſa
ciẽdo graʒ ocqrit. In tali em caſu ẽ verum qð dicit glo.
ſuꝑillud. Confeſſio 2 pulcritudo eius que ẽ.cõfitẽdo fit
bomo pulcrioꝛ. Si ergo emas pulcritudinem confitere

¶ Queſtio

yt fic ſis pulcer.i.inſtus.Et alia glo. ibidẽ. pꝛius ⁊ in es
i.in eccleſia confeſſio peccatoꝝ ꝑ quã feditatem depoit
ceinde decoꝛ virtutum ꝑ quẽ placet.Cõſtat ꝙ feditas di
cit culpã nõ penam. Similiter in hoc caſu babet locum

poc verbum yſið. quod eſt.ex ea vnuſqſq; iuſtus eẽ inci⸗

pit: exquo ſuus accuſatoꝛ extiterit. ¶ Ad hoc igit quod
obijcit pꝛimo de glo. que dicit. rpc ꝑ le viuificat intꝰ:
mimniſtris tribuit poteſtatem ſoluẽdi. Bicendũ ꝙ hec ſi⸗
mul ſtare poſſunt deus ꝑſe facit boc: et bomo facit hoc
idem. qꝛ qd bomo facit hoc eſt a o.et deus facit quan
do bõ facit. Vnde bugo. IYAle bomibo pratez dĩnã tribu
it:qui de bomĩbo deos facit. ſed tñ ibe ſiẽ ex ſemetipᷣo de⸗
us eſt: ita ꝙ ꝑ ſemetip̃m qñ vult ſine hũana cooꝑatione
peccata dimittere poteſt. hi vo qui ex lemetipᷣis dij non
ſunt:illi etiam dimittere nõ poſſunt. Quomõ ergo ſolꝰ
dens bonus eſt. nec tñ inde ſequit᷑ bonos nõ eẽ etiã eos
qui deo ſerniũt. et quomodo ſolus deus mirabilia facit:
et tñ te iullo hoĩe dicit᷑.fecit eĩ mirabilia in vita ſua.ita
etiam ſolus deus peccata dimittit. tunc quoq; quando
ſacerdos ab eo et per eum dimittit. ipe em̃ hoc in homi
ne facit:quod homo ꝑ eum facit. Nee ideo dicendum eſt
hominem ibi nihil facere quia ꝑ eum deus facit:imo vᷣo
ideo mul:omelius et multo verius facere quia ꝑ eũ deꝰ
facit.4 Ad hoc qð obijcitur & glo. ſupeꝛ ioh· xx. que eſt.
OQuos dignos remiſſione iudica ueritis ⁊c̃· dicendum ꝙ
illa glo.nõ expꝛimit totam poteſlatem babentiũ claues:
ſea dicit ꝙ cõuenit habentibo bmõi ptatem. Qon em̃ eſt
poteſtas clauium ſolũmodo in iudicio:ſed eſt etiã ĩ oꝑe
remiſſionis. Hugo em̃ ſufficienter oſtendit ꝙ poteſtas
collata ſacerdotibus nõ eſt in iudicio remiſſionis.ſed in
poteſlate remiſſionis.quod oſtendit ex verbis dñi qᷓ ſũt
Onoꝛum remileritis peccata remittentur eis. Verba
autem hugo. ſunt hec. Accipite inquit ſpiritũſanctum
quoꝛum remiſeritis peccata:remittent᷑ eis.et quoꝛũ re⸗
tinueritis retenta erunt. vbi dixit ſi oſſẽderitis fuit nuſ⸗
qᷓ hoc dixit ſed dirxit ſi feceritis erit. audiant ergo ⁊ itel⸗
ligant. Quoꝝ remiſeritis pcta remittentur eis. quibo
boc dicebatur: pꝛius dictũ fuerat. Accipite ſpm̃ſanctuʒ
ne vel quod dabatur crederet᷑ contemptibile: vel qð ac⸗
cipientes oꝑentur:exiſtimetur ex hũana virtute ꝓcede⸗
re.nõ ergo mirum eſt. ſi bomĩes peccata dimittere pñt.
quia vi hoc poſſint:nõ ex ſua ſed ex diuina virtute acci:
piunt.et boc bomĩbo deum dare nihil aliud eſt:q; deum
hoc per domĩes facere.Et alibi dicit petro pꝛincipi apo
ſtoloꝝ. Libi dabo claues regni celoꝝ.quodcũq; ligaue
ris ſuꝑ terrã ligatum erit et in celis.i on dixit. Quod⸗
cunq; ſolueris.hoc eſt vt illi aiũt ſoluiũ oſtẽderitis fuit
ſolutum:ſed erit ſolutuʒ. 4 Ad hoc quod obijcitur ꝙ añ
confeſſionem nõ eſt miniſteriale officium: et ante confeſ
ſionem eſt remiſſio culpe ꝑ contritõem ⁊c.dicendum ꝙ
qñq; eſt aliter. Quãdo em ſic eſt:non remittit᷑ qᷓtum ad
culpam miſterio bũano.qñ autem remittit᷑ culpa huma
no miſterio habet queſtionem. Secure tñ vt eſtimo dici
poteſt. remiſſionem peccati eſie a deo effecnue: ab ipᷣo ſa
cramẽto diſpoſitiue.a gratia foꝛmaliter.¶ Ad aliud qð

obijcitur de expoſitõne aug. ſ uper illud. dixi confiteboꝛ

c. que dicit.magna pietas dei ⁊c. dicendum ꝙ ſiẽ̃ vult

beatus greg. et bugo boc intelligitur de peccato cogita⸗

tionis. quod quidẽ peccatũ qꝛ non euenerat vſq; ad opꝰ
exterius. Vñ bugo. id qð de po. oponunt. diri confite⸗
boꝛ aduer.me iniuſti.me.do.⁊ tu reini.m pie.pec.mei.
Sanctus greg. de culpa cogitatõnis m̃ victum eẽ aſſe⸗
rit in hec verba. Sepe miſericoꝛs deus eo citiꝰ peccata
coꝛdis abluit:ꝙ hec exire ad oꝑa non ꝑm ittit. VUnde re⸗
cte ꝑ põ. dicit᷑. Diri cõfite.aduer.me ⁊c. Et paulopoſt⸗
ifacilis ſit ſuꝑ hoc venia oſtendit.qui dum ſe adhuc ꝑ⸗
mittit petere. poc qð ſe petere ꝓmittebat obtinuit.quan
tinus quia vſq; ad tẽpus non venerat culpa.vſq; ad cru
ciatum nõ ꝑueniret penitentia. Hec hugo recitãdo vᷣba
greg. Si aut intelligit᷑ generalius ſcz de quocũq; pecca⸗
to. diſtinguit inter ĩpietatẽ et pctm:ita ꝙ impietas dicit

obduratõem coꝛdis que ſoluitur ꝑ gratiam cõ ctõi
vt poſtea ſoluatur peccatũ ꝑ confe tonem. Einae ſubait
ibid ẽ:quia ſi quio hoc te quolibet dlicto velit acciꝑe:
ſciat tamẽ aliud peccatũ eſſe:aliud impietatem peccati.
Impietas nanq; peccati ipᷣa recte obduratio coꝛdis ac⸗
cipitur.que pꝛimũ in cõpunctione ſoluit᷑:vt poſtmoduʒ
in cõfeſſione peccatũ ipᷣm.i.de bitũ damnatõnis abſolua
tur. bec bugo. 4 An hoc qð obijcitur de glo.ſuper illud
ſuſcitabunt et confitebunt᷑ que eſt.a moꝛtuo coꝛde perit
confeſſio.niſi em̃ ſuſcitetur:cõfiteri nõ valet. Dicenduʒ
coꝛ eſt moꝛtuũ quãdo eſt iu octuali voluntate peccan⸗
di. Vel vult dicere ꝙ confeſſio non habet efficaciam.ni⸗
ſi ſiat ſuſcitatio a moꝛte ccati.vel poteſt eẽ vel ante cõ⸗
ſeſſionem vel cum confe ione.¶ Ala que oſtendunt pec
cata dimitti ꝑ penitentiam. qunia eſt ſecũda tabula poſt
naufragiũ.et quia ſacramenta habent efficaciam qñ nõ
occurrit aliquod impedimen tũ ex ꝑte ſuſcipiẽtis cõcedẽ
da eſtimo.i¶ Ad alia que vident᷑ oſſẽdere.qꝙ nun eſt re⸗
miſſio culpe ante cõfeſſionem.xreſpõdendũ eſt.et pꝛĩo ad
illam glo. que dieit. A cõfeſſione incipite ad miſericoꝛ/
diam dei intrare.dicẽdũ ꝙ loquit de ingreſſu qui fit ad
eceliam militantẽ que ẽ poꝛta triumphantis.textus em̃
buiꝰ glo.eſt introite poꝛtas eius in cõfeſſione.vbi dicit
glo.i Zon foꝛis ſtetis vbi ſunt hoſtes extra nos lup“ in.
uenit. O igitur dicit glo. Aconfeſſione ineipite intraẽ
ad miſericoꝛdiam dei.dicendum ꝙ qui peccat nõ ſoluz
peccat in deum ſed etiam in eccleſiam.et eo ꝙ peccat in
eccleſiam peccat in deum. Sniuria em̃ facta ſponſe redũ
dat in ſponſum. vnde requiritur miſericoꝛdia dei q̃ſi du
plex. et in remittendo iniuriam vt eſt ipi ño ulata: ⁊ in
remiſſione iniurie illate ſponſe.Ouoniam igitur ad mi
ſericoꝛdiam remittentem iniuriam illatam ſponſe dicit.
a confeſſione incipite ad miſericoꝛdiã dei intrare.¶ Ad
aliud ꝙ pꝛius eſt cõfeſſio peccatoꝛum ꝑ quam feditateʒ
deponit ⁊c̃.dicendum ꝙ boc non habet generalem intel⸗
lectum ſed ꝑticularem vt in caſu ſupꝛadicto.¶ Ad illud
yſð.Ex eo vnuſquiſq; iuſius eẽ incipit ex quo ſui accuſa

toꝛ extiterit. dicendum ꝙ iuſticia quudoq; dicit babitũ

a quo dicitur quis iuſtus.quandoq; actum vel exerciti⸗
um. vt ad ro.v. Vix pꝛo iuſto quis moꝛitur.glo.iuſtus/p
exercitio virtutum bic dicitur.pꝛima iuſticia eſt qtum
ad deum: ſecũda qtum ad eccleſiã de hac iuſticia ĩtelli⸗
gitur verbũ yſið. ¶ Ad id qð obijcit de glo. illa ſuꝑ ioh.
ij· que ẽ.ꝙ initiũ boni eſt accuſatio mali.dicendũ ꝙ logꝗ
tur de accuſatõne interioꝛi que accuſatio eſt diſplicẽtia
malicie.que eſt ex irradiatõe lucis i nterioꝛis. Vnde cõ⸗
ſequenter dicitur ibidem in glo.vt opera eins ſcʒ hec ꝙ
ſe accuſat ſicut deus accuſat manikeſtetur: ꝙ in deo ſunt
facta. QAiſi em̃ dei lux ſibi luceret:ſibi nõ diſpliceret.hec

glo. 4 Ad hoc quod poſtea obijcitur. ꝙ vbi eſt confeſſio

peccatoꝝ.venit ihus et moꝛatur purgando a txlictis.
dicendum ꝙ hoc ꝑticulariter dictum eſt. vnde ex hoc nõ
ſequitur ꝙ nõ purgat ante conſeſſionem. vel poteſt dici
ꝙ hec pur gatio eſt a reliquijs peccatoꝛum. multũ em̃ va
let cõfeſſio ad purgationem reliquiaꝝ.et marime freq̃n
tia confeſſionis.¶ Ad aliud quod obijcitur.ꝙ ad iuſtifi
catõnes dei venit᷑ confitendo.dicendũ ꝙ loquit᷑ ibi glo.
de cõfeſſione interioꝛi et de iuſtiſicatione qtum ad iudi⸗
cium eccleſie ſicut tactum eſt.

¶ Membꝛum ſecundum

Onſequẽter querit᷑ de ſigno hinꝰ ſacram̃ti
Querit᷑ viru ſigna ex ꝑte cõſitẽtis debẽt
dici ſacramentũ:an ex ꝑte miſtri.i. ſacer⸗
tis. ſigna ex ꝑte ſacerdotis vr. Peni
tentia eſt collatiua ſalutis.bec aũt collatio ſalutis eſt a
deo efficiente mediãte miſiro inſtituto ad boc.i.habente
pratem claninm. Cum igit᷑ ſacramẽta no.le.efficiãt qð
figurant:efficientia ſalutis magis ẽ er ꝑte miniſtri qᷓ ex
ꝑte penitentis.licet diſpoſitio materialis plus ſit ex paꝛ
te penitentis.ſignum ſacerdotale magis ve beret ſumi

— —

—.

ey ꝑte miſtri qᷓ ex ꝑte penitẽtis.ergo abſolutio ſacerdo⸗
tis vel iniũctio penitẽtie:magis debet dici ſacramentuʒ
T cõfeſſio vel ſatiſfactio.i¶ IYtẽ cõpetẽter dicit᷑. IZſte ſt ui ci
pit ſacramẽtũ penitẽtie.nõ aũt cõgruit dicere: iſte ſ
pit ſcʒ confeſſionẽ vel ſa tiſſactõem. B cõgrue dicit iſte ſu
ſcipit iniunctõem penitẽtie:igit᷑ iniũctio ſacerdotis poti

us debet dici ſacramẽtũ q; confeſſio vel ſatiſfactio.. I‿

ſignũ ſacramẽtale ſignificat ex inſtitutõne.ſᷣ cõfeſſio pe

cati eſt ſignũ cõtritõnis de peccato naturaliter.ſimilitenrn
ſatiſfactio.qñ em̃ cõfitetur peccatũ ſuũ ⁊ punit ſe ꝓ pec

cato:ſignũ eſt ꝙ dolet de peccuto:et ſi nullus boc ĩſſituiſ
ſet.nõ ſic eſt de iniũctione penitẽtie vel abſolutõne: igit
iniũctio penitẽtie vel abſolutio magis deh ignü ſa
cꝛamẽtale qᷓ; confeſſio vel ſatiſfactio Kõtꝛa.penitẽtia
ꝓnt eſt ſacramentũ ecclie ha bz tres ptes eſſentiales tm̃
que ſunt.cõtritio.cõfeſſio. ſatiſſactio.igit᷑ penes hec tria
attẽdit᷑ tota ſubſtãtia penitẽtie ſ. acramẽti vt ẽ ſacramẽtũ
hec tria determĩantur cir enitentẽ nõ circa miniſtrũ
ſine ſacerdotẽ.igi 2· Relſ ponſio. ꝙ ſacramentũ no⸗
ue le.imaginẽ gerit et cauſa exiſtit. Ende eẽ ſacramenti
non oĩno attendi debet in ſignificatõne.aut in cauſalita
te:ſed in vtroq;. Intelligẽdum igit ꝙ confeſſio quelibet
nõ eſt ſacramentalis:ſed illa que fit habẽti poteſtatẽ cla
uium. Ad hoc igit᷑ ꝙ hec ſint ſacramẽtalia ex ꝑte penitẽ⸗
tis requirit᷑ confeſſio cum ſubiectõne ↄfitentis arbitrio
ſacerdotis.⁊ ſatiſfauctio ſuſcepta a ſacerdote.ex ꝑte ſaceꝛ
dotis requirit᷑ abſolutio et iniunctio pemitentie. que igit
ſunt ex ꝑte penitẽtis:magis habent roem ſigni. q ex ꝑte
ſacerdotis:magis rõʒ cauſe. vtrũq; tñ babet. Sed abſo
lutio et iniũctio cauſalitati quodãmodo foꝛmaliter: con
feſſio cũ ſubiectione arbitrio ſacerdotis et ſatiſfactio in
iuncta quodàmõ materialiter. VUn de ratio cauſe magis
eſt ex ꝑte eoꝝ que ſunt a ſacerdote: et minꝰ ex pte eoꝛum
que ſunt ex ꝑte penitẽiis.ecõuerſo eſt. de ſigniſicatõe. qꝛ
anihilatio ſui in cõfeſſione et ſatiſfactione. magio ſüt ſi⸗
gna gratie qnihilantis culpam et cõtritionis de peccato
qᷓ abſolutio ſacerdotis et iniunctio penitentie. 4 Sed ſi
cõtra hoc obijciat᷑ quia abſolutio ſacerdotis que fit erxpᷣſ
ſione taliũ verboꝝ. Ego abſoluo te vel dñs abſoluat te.
magis expꝛimit abſolutõem a peccato q; cõfeſſio penitẽ

tis. Poteſt reſ ponderi ꝙ magis expꝛimit abſolutõem ex
penitẽtie impoſitõe ſeʒ inpoſitõne ſ ignificatõis inqᷓtũ ẽ
vox ſignificatiua ad placitum pꝛimi iſtituẽtis:ſᷣ nõ inqᷓ;
tum eſt ſignificãs exr inſtitutõne qua eſt ſacramentalis.
ĩmo ipᷣa confeſſio magis.¶ Ad illud qð pꝛimo obijcitur
patet reſpõſio.ꝙ licet cauſalitas ſalutis maioꝛ ſit ex ꝑte
eoꝝ que fiũt a miſtro:nõ tñ expᷣſſioſtãta ſigniſicatõnis.
Ao aliud quod obijcit.ꝙ magis cõgruit dicere iſte ſu⸗
ſcipit iniunctõem vel abſolutõem ꝙ cofeſſionẽ ⁊c.dicen⸗
dum ꝙ ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ ratio ſacramẽti nõ determiet
magis ex pte iniũgẽtis vel abſoluẽtis:ſed hec cõgruẽtia
eſt qꝛ ſuſceptio eſt ab alio Ipꝛie loquẽdo. ꝛet. penitẽs
dicit᷑ ſuſcipere ſacramentũ.nõ quia ſuſcipit ſacramentũ
qtum ad ſigna:ſed potius ſuſcipit q;ẽtum ad illa penes
que eſt efficacia maioꝛ cauſ alitatis. 4 Ad illud qð obij⸗
citur. ꝙ confeſſio peccati naturaliter eñ ſignum cõtriti⸗
onis nõ ex inſtitutõne.dicendũ ſigna ſocramẽtalia ſi⸗
gnificant ex ſimilitudine naturali.ſed rep̃ſentãt ex inſti
tutõne ſicut vult hugo.ſicut patet de abſolutõne baptiſ⸗
mali. vt em̃ dicit bugo.debet ſi. acramentũ quãdam ſimili

tudiem habere ad ipam rem cuiꝰ? ſacramẽtũ.m quaem

habile ſit ad ip̃am rem rep̃ſentandã.inſtitutõe q; ꝑ qua
oꝛdinatũ ſit ad illã ſignificandã. igit᷑ cõfeſſio hbʒ quã
dam ſimilitudiem vnde a pta eſt naturaliter ſignificare
cotritionem: hoc nõ impedit qn illam eandẽ poſſit rep⸗
ſentare ex inſtitutione:ſed potius hoc requiritur. Vnde
voc eſt magis contra oſitum q́; pꝛo.

Mneſtio. lxj. de vmtate

penitẽtie inqtum eſt ſa acramentum.

Equitur de vnita⸗

te buius ſacramenti. Circa quod que⸗
rutur plura. Pꝛimum eſt an ſit vnum
ſacramentum. Secundũ ſi ſit vnũ: quo
. genere vnitatis. Tercium eſt an maioꝛ
vnitas penitentie virtutis: an penitentie ſacramenti.
NQuartũ eſt quia queſtio de nomiatione refert᷑ ad q̃ſtio⸗
nem de vnitate. queꝛit᷑ vtrum debeat denoiaria ſignifica

¶Mlembeum primum

Veritur ergo pꝛimo de vnitate huiꝰ ſacra
mẽti et videt᷑ ꝙ ſit vnum Ambꝛo. ſicẽ vnuʒ
baptiſma et vna penitentia.¶ Item inten
3 tio vnius ſequit᷑ intentionẽ entis. Vñ eiuſ
dem generis ſunt eſſe: et eẽ vnũ. Szʒ penitẽtia eo ꝙ eſt ſa
cramentũ. eſt in genere relationis.igit᷑ſi illa que penitẽ
tie ſunt babẽt vnitatẽ relationis: habẽt vnitatẽ eẽ. igẽ pe
nitẽtia ſacramẽtũ vnũ eſt. O aüt habeat vnitatẽ relatio

nmio patet eo ꝙ om̃ia que ꝑenitẽtie ſunt ad vnũ referunt
ſcʒ remiſſionẽ peccati. ¶ Eotꝛa. vige ꝙ nõ ſit vnũ ſacꝛa

mentũ.qꝛ cũ plura ſunt igna in hoc ſacramẽto. cum ſa⸗

cramentum aꝓpꝛie et pꝛimæ attẽdit᷑ penes ſignũ: videtur

plura ſunt ſacramẽta.4. Si diceꝛet᷑ ꝙ vnum eſt ab vni
tate rei vltime ſigniſicate que eſt deletio culpe.Contꝛa.
hoc ſacramẽto deletur multiplex culpa ſiue multa pecca
ta que nõ habent vnitatẽ niſi in genere. et circa multipli
citatem culpe ẽ multiplex deletio.ſi igit᷑ hoc ſacramẽtuʒ
eſt vnũ ab vnitate illa:nõ eſt vnũ ſimpliciter ſᷣ̊ in genere
tm̃. Item ſi vnũ eſt ab vnitate rei vltime ſignificate:igit᷑
opoꝛtet ꝙ bhabeãt naturalẽ ſimilitudiem ciũ illo ſignifica
to. igit᷑ opoꝛtet ꝙ contritio.cõfeſſio.ſatiſfactio ſimilitu⸗
dinẽ habeant cum deletione culpe.Querit᷑ que ſit illa ſi
militudo.¶ Item ᷣm phm eſt vnũ indiuiſibile.vnũ con⸗
tinuum. vnum diffinitione. e que cõcurrũt ad eẽ penitę
tie:neq; habent vnitateʒ indiuiſi bilitatis: neq; ↄtinuati
omi.neq; diffinitõis.igit᷑ nec penitẽtia eſt vnũ ſic.¶¶ Itẽ
ſacramentũ eſt qd imagiem gerit et cauſa exiſtit.ſed con
tritio eſt talis.Contritio em eſt ſignũ deletionis peccati
et cauſa q;tum ad aliꝗd.ſimiliter eſt de ſatiſfactõne. igit
vnũqðq; hoꝛum eſt ſacramentum.igr tria ſunt ſacramẽ
ta in penitentia. ¶ Ytem Ambꝛo. et habetur in glo. ſuꝑ
illud Math. iij. Penitẽtiam agite. Triplex ẽ modus pe
nitentie. Pꝛimus erꝛoꝛes et omia mala ante baptiſmuʒ
abꝛenũciare et cõdemnare.qð neceſſe eſt ad xrpᷣm ventu⸗
ris. Secũdus poſt baptiſmũ lapſos ꝑ penitentiã reno⸗
uari. Tercius quo ſancti quotidie a talibo purgant᷑ pec
catis ſine quib vita non agitur. Er hoc patet ꝙ eſt vnꝰ
modꝰ penitẽdi ſuꝑ vemialibo ſiẽ ſuꝑ moꝛtalibo.ſed ſacra

mentũ baptiſmi eſt aliud ſaccamentuʒ qᷓ; penitentia.eo

ꝙ peccatum oꝛiginale a quo purgat᷑ homo ꝑ baptiſmuʒ
eſt aliud ꝑ eſſentiam et ᷣm genus:ꝙᷓ actuale a quo pur/
gatur homo ꝑ pemitentiam.eo em̃ ꝙ moꝛbi differunt:ne
ceſſe eſt differre medicinas.eadem ratione videtur ſa
cramentum penitentie quo deletur moꝛtale debet eẽ alið
ꝙ illud quo deletur veniale: exquo moꝛtale et veniale ſi
militer differunt ꝑ eſſentias et ſm genus. aliudq em genꝰ
peccati eſt moꝛtale qᷓ; veniale.⸗ YStem in baptiſmo tolli⸗
tur peccatum oꝛiginale et reatus Damnationis eterne
alijs penis anneris oꝛiginali.id eſt fomite.et ceteris per
manentibus ad que tollenda ſunt alia ſacramẽta. quod
patet per hoc. ꝙᷓ omnia ſacramenta ſunt medicine ali⸗
quoꝛum moꝛboꝛum.et conſtat ꝙ non moꝛboꝛum relicto⸗
rum er actuali.vnde nõ eſt vnum ſacramentũ quo tollit᷑
oꝛiginale et pene annexe. A ſimili videt᷑ de ſacramẽto qͥ
tollit᷑ actuale moꝛtale.ꝙ vno ſacramẽto tollitur actuale
moꝛtale cũ reatu damnatõis etne:et alio vel alijs toliũ⸗

Nueſtio

tur pene temꝑales.igit᷑ cum cõtritõne tollit᷑ culpa cũ re
atu eterne damnatõis:cõfeſſione et ſatiſfactõne tollunt᷑
pene temꝑales:nõ ſunt vnũ ſacramentũ.contritio.con⸗
feſſio ſatiſfactio.¶ Item vt dicit hugo.ſacramentum eſt
ex inſtitutõne ſigniſicans:ex ſimilitudine repꝛeſentans
er ſanctificatõne inuiſibilem gratiam conferens.Qon
aũt eſt vnũ ſacramentũ ex inſtitutõne.qꝛ non fuit ſimul
inſtitutũ.qꝛ ↄfeſſio iacobi vlt᷑:ſatiſfactio ſᷣm qͥſdã Mſth̃̊.
üij. Penitẽtiã agite.i Qeq;ʒ ex ſimilitudie repꝛeſentatõis.
nõ em̃ cõueniũt in repᷣſentatõne.contritio em̃ repᷣſentat
deletõem culpe aliqñ pene.Qeq; er ſct᷑ificatõne qua con
fert᷑ gratia inuiſibilis:quia hoc ſolũmodo eſt a cõtritõe
Keſponſio.ꝙ hoc ſacramentũ vnum eſi.licet em̃ plu⸗
unt ſigna:cõueniũt tñ in ratione vna que ẽ annihila
tio penitẽtis et peccati. Annihilat em̃ ſe penitẽs ⁊ ↄterẽ
do et cõſitendo ⁊ ſatiſſaciẽdo.et in hoc habent ſigna na
turalem cõuenientiã cum ſignificato.ſicut em̃ penitens
annihilat le cõterẽdo.cõfitendo.ſatiſfſaciẽdo.et dñs ãni
bilat peccatũ in ipᷣo penitẽte.ij Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ iu
xta multitudĩem pcr̃oꝝ eſt multiplex deletio.dicendũ q;
hoc verũ eſt materialiter loquẽdo.i.multoꝝ eſt deletio.
ſed foꝛmaliter vna eſt.quia vnica actõne gratie om̃ia de
lentur.tanta em̃ eſt virtus ⁊ potẽtia gratie. ꝙ vna acti⸗
one in vno inſtanti om̃ia tollit peccata.q Si diceret᷑ ꝙ
motus numerat᷑ a fine ſicut dealbatio ab albedine ⁊ de⸗
nigratio a nigredine.dicendũ ꝙ hoc intelligitur ĩ motu
naturali.qui regulat᷑ ſᷣn intentõem efficiẽtis ad hoc vł
illud p̃ciſe:nõ aũt intelligendũ eſt de motu qui eſt ſupꝛa
naturã.ſiue de actõne gratie.¶ Ad ulud quod obijcitur
de modis vnius diſtinctis a pho.dicendũ ꝙ phus ĩ illa
diuiſione que eſt ĩ vnũ indiuiſibile et vnum continuũ et
vnum diffinitõne. intendit comp̃ᷣhendere q̃ ſunt vnũ ſim
pliciter. ſeʒ vnũ nũero.diſputat em̃ contra ponentes oĩa

eſſe vnũ ſiue plura vnũ eẽ. Hanc aũt vnitatẽ non babent

ꝑtes penitentie. Pꝛeterea.nõ ſequit᷑.et ſi ꝑtes alicuius
nõ ſunt vnum nũero adinuicẽ relata: ꝙ ꝑ hoc totum qð
eſt er his nõ eſt vnũ.Eſt em̃ inſtãtia in ꝑtibo ex quibo eſt
bomo ſcʒ ex coꝛꝑe et aima.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ vna
queq; ꝑs penitẽtie ẽ vnũ ſocramẽtũ.dicendũ ꝙ ⁊ ſi ſigna
ſunt multa:cõueniũt tamẽ in vna ratõne que ẽ annibila
tio penitẽtis.ſilr et ſunt cauſa vniꝰ ſcʒ deletõnis peccati
actualis.Vñ qꝛ inqtũ cauſe ſunt.efficiẽtiam habent ex
oꝛdine q;tum ad vnũ.vt cõfeſſio ex cõtritõne ⁊ ſatiſſactõ
ex vtriſq;.et canſa ſunt vniꝰ qð eſt deletio peccati.diuer

ſitas creatõnis hmõi nõ facit ſacramẽta diuerſa ſᷣ̊ vnuz

potius.qꝛ igitur hec vnitatem habent in ſignãdo et effi⸗
ciendo.dico foꝛmaliter loquendo.et ſi ſit in illis diuerſi
tas materialis:nõ efficiunt diuerſa ſacramenta ſed vnũ
Ao illud qð obijcitur.ꝙ triplex eſt modus penitentie
⁊c̃.dicendum ꝙ ſacramentum baptiſmi eſt aliud qᷓ; pe⸗
nitentie.nõ quia aliud in eſſentia et ſm genꝰ eſt peccatũ
oꝛigĩale et actuale:ſed qꝛ alio modo ⁊ ab alia radice oꝛi
tur in homiĩe oꝛiginale et alia actuale.oꝛiginale em̃ oꝛtũ
babet in homine nõ a voluntate pꝛopꝛia neq; actu ꝓpꝛie
ſed volũtate et actu alieno.Quia em̃ actuale peccatum
eſt a xoluntate pꝛopꝛia et actu eius in quo eſt:cõuenit vt
purgatio illius fiat per aliquod ſacramentum ĩ quo ho
mo cooperetur volnntarie.et quia cõmittit᷑ in offenſam
ſiue in iniuriam dei et eccleſie:cõuenit q; ad illiꝰ teletio
nes concurrãt oꝑationes quibo ſiat recõciliutio deo ⁊ ee
cleſie.quales ſunt contritio confeſſio et ſatiſſactio.Alii
eſt de oꝛigiali quod nõ habet oꝛtum in bomine a volun⸗
tate ꝓpꝛia et actõne.Inde ratio quare diuerſis ſacram̃
tis deletur oꝛiginale et actnale nõ eſt diuerſitas peccati
ijtum adeſſentiam et genus:ſed magis diuerſitas eſt in
modo cõtrabhendi boc et illud. Hec aũt diuerſitas non ẽ
inter actuale moꝛtale et veniale.¶ Ad illud quod obijci
tur.qꝙ eo ꝙ moꝛbi differüt debet eſſe diuerſa medicia. B
non eſt neceſſariũ in moꝛbis ſpũalibo et medicinis. Jndẽ
em̃ eſ ſanatinũ peccati actualis et oꝛnginalis ſcʒ baptiſ⸗
mus:moꝛbi tamẽ letales ſpũales habent pꝛopꝛias me⸗

lxj.

dicinas ſicut patet de oꝛiginali et actuali.alij nõ habent
Plura em ſacramenta ſunt remedia et medicina actua⸗
is ve nia lis.¶ Ad illud quod obijcitur.ꝙ duplex eſt ge
nus pene. Eſt em̃ pena quedaʒ qua nõ elongatur pꝛemi
um.quãtũcunq; em homo eẽt oꝓpꝛeſſus fomite ſi decedẽt
in gratia.niſi eẽt debitoꝛ alterius pene: non tardaretur
a ſuſceptione pꝛemij.Eſt aũt et alind genus pene cuius
cebitum elongat a ſuſceptõne pꝛemij.cuiuſmodi ſunt pe
ne debite ꝓ actuali/vnde om̃es pene actualis q̃ tollunt᷑
et cõtritione et cõfeſſione et ſatiſſactõne.vnius ↄditõis
ſunt qᷓtum ad hoc: nõ ablate vel ſolute ſuſceptionẽ tar
dant pꝛemij.Et harũ oĩm qᷓtum ad hoc eſt vna ratio.cũ
culpa cuius ſunt pene.ꝓpter quod harum cũ culpa non
xbet eẽ niſi ſacramentum remediũ.iQõ ẽ ſimiliter de fo
mite et pena eterna que de bet᷑ oꝛiginali et ipᷣius oꝛigina
lis.fomes em̃ nõ tardat ſuſceptõem pꝛemij ſicut et culpa
oꝛiginalis.culpa em̃ oꝛiginalis et pena fomitis non ſũs
eiuſdem conditionis.ſicut culpa actualis et pena q̃ tol⸗
litur confeſſione et ſoluituꝛ ſatiſſactione. ꝗꝓpter quod eſt
alia ratio hinc et inde.vnde non conuenit ſi culpe oꝛigi⸗
nalis et pene illius ſunt plura ſacramenta remedia:q;
ꝓpter hoc debeant eẽ plura culpe actualis et penarum il
lius.Ratione enim qua culpa actualis cum pena de⸗
bita eſt eiuſdem rõnis.vno ſacramento habent expiaꝛi.
Ad vltimum dicendum.ꝙ ſacramentum penitẽtie nõ
eſt vnum ex inſtitutõne.quia non fuit vna inſtitutio vt
tactum eſt:ſed potius ex ſimilitudine repꝛeſentatõnis.li
cet em̃ contritio hhabeat ſimilitudinem cum dimiſſione
culpe:alia ſcilicet confeſſio et ſatiſſactio cum dimiſſione
pene:conueniunt tamen in vna ratõne qtum ad annihi
latõem peccati et penitentis vt ſupꝛa taetum eſt. Ad hoc
vt mihi videtur competentius poteſt dici.ꝙ ſacramentũ
penitentie eſt vnum.inqᷓtum ex ſanctificatione inuiſibi⸗
lem gratiam confert.inq;tum em̃ ex ſanctificatione inui
ſibilem gratiam confert ſanctificat purgando a culpa 2
pena.ex iſta ſanctiſicatione que vna eſt.eſt ſacramentũ
vnum. Aagis em̃ dicenda eſt vnitas ſacramenti ex paꝛ
te efficientie qᷓ; ſanctificatiomis:quia magis eſt ad effici
endum ꝗᷓ ad ſignificandum.

Ebꝛum ſecundum

Onleũnter querit᷑ quo genere vnitatis ſit
ſacramentũ penitentie vnuʒ. PMrus berñ.
diſtinguit multos modos vniꝰ in.v.li.de
cõſideratõne ad Eugeniũ.Eſt vnitas col⸗
ꝛvt multi lapides faciũt vnum aceruum.Et ẽ vni
tas conſtitutiua:vt multa membꝛa vel multe ꝑtes vnuʒ
coꝛpus ↄſtituunt.Et eſt vnitas ↄiugatiua qua fit vt duo
ñ iã duo ſint ̊ vna caro. Et ẽ vnitas natiua q̃ aĩa et ca⸗/

ro vnus naſcitur homo. Et eſt vnitas poteſtatiua: qua
homo virtutis eſt inſtabilis non diſſimilis.ſed vnꝰ ſibi⸗/

met ſemꝑ nititur inueniri.Et eſt vnitas conſentanea.cũ

ꝓ caritatem multoꝛum hominũ eſt coꝛ vnum et aĩia vna

272-⸗

Acxt᷑iiij. Et eſt vnitas votiua:cum anima votis omnibo
adheꝛene deo vnus ſpiritus eſt.j.Coꝝ.vj.Et eſt vnitas
dignatiua:qua limus noſter a tei verbo in vnam aſſum
ptus eſt ꝑſonam.Et eſt vnitas ſubſtantifica.que eſt vni
tas trinitatis:que qua tres perſone ſunt vna ſubſtantia
Conſſat ꝙ hoc lacramentum nõ eſt vnum vnitate colle⸗
ctiua.quia in illa vnitate nullus requiritur oꝛdo vnito
rum.cuius cõtrarium eſt hic. Qeq; vnitate conſtitutiua
quia illa vnitas eſt vnitas collectiua ſiue colligationis
que eſt rerum materialium.conſtat autem ꝙ non eſt ibi
ponere aliquem aliquem alium modum vnitatis eoꝛum
que ponuntur in pꝛedicta diniſione.et ita vt videt᷑ nullꝰ
eſt ibi ponendus ./Ken ponſio.ꝙ eſt vnus modus vniꝰ
Fm quem que ſunt᷑ membꝛa ſm ſe:babent vnitatem rati
one pꝛincipij vnius a quo ꝓcedunt.que aũt ſunt partes

penitẽtie:ex vno pꝛincipio efficaciam habent et virtutẽ.

quod quidem pꝛincipium eſt penitẽtia gratia vel vir⸗
tus.hunc autem modum vnius ponit dyoni.in li.de di⸗

uinis noĩbus dicẽs ſic.quod eſt multa ꝑtibo eſt vnum to
to.quod eſt multa accidentibo vnũ eſt ſubiecto. quod eſt
multa numero vnũ ẽ ſpẽ.qð eſt młta ſpeciebo vnũ eſt ge⸗
nere.quod eſt multa ꝓceſſibo vnũ eſt pꝛincipio.et hoc vl
timo mõ ꝑtes ſunt penitẽtie que ſunt młta ꝓceſſibo:vnũ
ſunt pꝛincipio.oꝛdinat᷑ em̃ cõfeſſio ad cõtritõem ſᷣm quẽ
dam modũ ꝓcedẽdi et ſatiſſactio ad ↄſeſſionẽ.qui inquã
modus ẽ iᷓtum ad efficaciam et virtutẽ.quoꝝ oĩm ẽ vnũ
pꝛincipium pꝛimũ.ſcʒ gratia ſiue virtus penitẽtie.Vel
aliter pt᷑ dici.ꝙ penitẽtia eſt vnũ ſacramentũ eo mõ quo
vnũ dicitur vnitate ſacramẽti. Vnum em̃ dicit᷑ multis
modls in li.de vnitate et vno.diuidit᷑ em̃ vnũ ſic. Unuʒ
aliud eſſentie ſimplicitate vnũ.vt deus. aliud ſimpliciũ
cõiunctione vnũ.vt angelus et aĩma. quoꝛũ vnumqðq;
eſt cõiunctione materie et foꝛme.et hoc ibi dicit᷑ ſᷣm cõ⸗/

poſitõem:tñ ibi ſunt componentia q̃ſi materie et foꝛme.

Aliud eõtinuitate:vt arboꝛ et petra.Aliud cõpoſitione
vt ex multis tabulis vna archa. Aliud cõgregatõne: vt
vnus ꝓplus vnus grex et aceruus tritici.Alia dicũt᷑ vnũ
ꝓpoꝛtione.vt rectoꝛ nauis et gubernatoꝛ ciuitatis vnum
ſimilitudine officij. Alia vnũ accidẽte:ſicut agnus ⁊ nix
vnũ albedine.Alia nᷣo dicunt᷑ vnum numero:vt diuerſa
accidẽtia que vno ſubiecto inſunt dicunt᷑ vnum numero
i.numerando.vt boc dulce et hoc idem ceruleum.Alia
vo dicunt᷑ nnum ratione:ſed hoc duobo modis.vel rati⸗/
one cõſoꝛtij:vt intellectꝰ et vocabulum et res vnum ſunt
genus.vel ratione vnius ſacramẽti:vt ſpũs.aqua ⁊ ſan
uis dicunt᷑ vnum. Alia vᷣo dicunt᷑ vnum ꝑticipatione
peciei:vt plures homies ſunt vnum. Alij vᷣo vnũ lingua
vel natione:vt multi homines vna gens et vna tribus.
Alia ðᷣo dicunt᷑ vnum moꝛe.Et hoc duobo modis.quia
aut ſᷣm conſenſum virtutum ⁊ dilectõnis:vt multitudi
nis credentium coꝛ vnũ Act.iiij.aut ſᷣm conſenſũ vicij:
vt qui adheret meretrici vnũ coꝛpꝰefficit᷑ cum ea.j.coꝝ.
vj · Dicendũ ꝙ penitẽtia eſt vnum.et ꝑtes penitẽtie vnũ
eo modo vnius quo multa dicunt᷑ vnum rõne ſacramen
ti. eo modo qͥ ſpũs.aqua et ſanguis dicũtur vnũ.Aug.
em̃ exponit illud verbum.j.ioh.v.Tres ſunt qui teſtio⸗
nium dant in terra:ſpũs aqua et ſanguis.⁊ hi tres vnũ
ſunt.dicit vnum ſunt ſacramẽtũ.In baptiſmo em̃ ẽ ſpi⸗/
ritus viuificãs:aqua abluens:ſanguis redimẽs.Sicut
em̃ hec tria dicunt᷑ vnũ rõne vnius ſacramenti.cuius ſa
cramenti effectus eſt reꝑatio homĩs lopſi.et qᷓtũ ad mi⸗/
niſtratõem vite amiſſe ꝑ moꝛteʒ culpe:et q;tum ad ablu
tõem a ſoꝛdibo peccati:et qtum ad ſatiſfactõem ꝓ pena
quod notat᷑ ꝑ redemptõnem ſanguĩs:ſic ꝑtes penitentie
vnum dicũtur ratione vnius ſacramẽti cuiꝰ eſt idem ef:
ſectus. Dicendũ eſt igit᷑ ꝙ ſacramentũ penitentie ẽ vnuzʒ
ſacramentũ.et ꝑtes penitentie ſunt vnum in ſacramẽto

et noe ratione qua cõcurrũt in vnum ſignificando ⁊ effi
endo.

¶ Membꝛum tercium

penitẽtie virtutis an penitẽtie ſacramẽti.
K penitẽtie virtutis:videt᷑ ſic. penitentia
De rtus pꝛioꝛ eſt et cõmunioꝛ qᷓ; penitẽtia ſa

cramentũ.qꝛ vbicũq; eſt penitẽtia ſacramentũ eſt penitẽ
tia virtus et nõ ecõuerſo.quod aũt pꝛimũ eſt et comuni
us:eſt ſimplicius et ita magis vnũ.( Contra.penitẽtia
virtus eſt generalis et q̃ſi circuit om̃es virtutes. penitẽ
tia ſacramentũ eſt vnum ſpeciale ſacramentũ. mioꝛis at
eſt vmtatis illud qð eſt generale q quod eſt ſpeciale: qꝛ
quãto aliquid generaliꝰ eſi:tãtomagis accedit eius vni
tus ad vnitatem generis ¶ MRñſio.qꝙ vnitas virtutis pe
nitẽtic eſt maioꝛ qᷓ illa que eſt penitẽtie ſacramẽti.¶¶ FHo
hoc qð obijcit. ꝙ penitẽtia virtꝰ ẽ virtus generalis ⁊c.di
cendũ ꝙ ſiẽ dictũ eſt ałs.multipliciter dicit᷑ tus geneꝛa
lis. vel qꝛ couenit generalit᷑ om̃ibo et de om̃ibo pᷣdicat᷑:xt
vtus genꝰ pᷣdicat᷑ de q̃libʒ. vel qꝛ integraliter ẽ: cũ om̃es
vtutes ſicut generalis iuſticia integꝛaliter cõtinet om̃es

Onſequẽter querit᷑ vtrũ maioꝛ ſit vnitas

ðᷣtutes. vel qꝛ om̃es virtutes cõcomitant᷑ illã in elitione

actuũ ſuoꝝ.neqʒ pꝛimo mõ neq; ſecũdo eſt penitẽtia vir
tutis generalis.ſed tercio:qꝛ ſcʒ cum penitẽtia ſunt oẽs
virtutes alie. mouẽtes ad fines ſuos ĩ penitẽtia. vnaque
ꝙᷓ; em̃ virtus habet libertatẽ mouẽdi actus ſuos ad finẽ
ſuũ aſſequẽdũ in penitẽtia.et hoc vel eliciẽdo vel imꝑan
do. Hac eadẽ generalitate ẽ penitẽtia ſacramẽtũ.ↄcomi⸗
tatur em omes vᷣtutes actꝰ penitẽtie ſacramẽti. Nec pt
hoc dicendñ eſi ſacramẽtũ generale.qꝛ ratio ſacramenti
ſumit᷑ ex ꝑte ſignificationis et efficiẽtie: cõcomitãtia aĩ᷑
nõ reſpicit niſi efficaciã nõ aũt ſigniſicatõem. maioꝛ igit
eſt vnitae penitẽtie vᷣtutis ꝙᷓᷓ penitẽtie ſacꝛamẽti:qꝛ peni
tentia ſacramentũ cõmuĩcat in ſuo eſſe diuerſitatem ex
ꝑte ſigni qð nõ facit penitẽtia virtus.

beum quartum

Onſequẽter querit᷑ de noĩatõne buius ſa⸗
cramenti. Et querit᷑ vtrũ debet denoĩari a
ſignificatõe vel a cauſatõne. e a cauſati
one: videt᷑ ſic. Sacramẽta noue legis ſunt
magis ſunt ad cauſondũ qᷓ; ad ſigniſicã
dum.ergo magis venoĩanda ſunt a ſignificatõe qᷓ a cau
ſatione. Pꝛet.licet ſacramẽta er inſtitutõe ſignificẽt:
magis tñ ſunt inſtituta ad cauſandũ qᷓ; ad ſignificanduʒ
Qon em ſunt inſtituta neq; miſtrata niſi ad ſalutẽ cõfe⸗
rendam. igit᷑ vt pꝛins ¶ Cõtra. nomẽ dicit᷑ inqtũ eſt no
ta. vnde ratio denũciatois debet imponi a notificatõne.
ſed magis innoteſcit penitẽtia ſiłr et alia ſacramẽta a ſi
gnificatõne ꝙᷓ a cauſatõe:igit᷑ magis debent denoĩari ⁊c

Reſpõſio.multiplex eſt ratio quare magis denoĩant᷑
a ſignificatõne qᷓ; a cauſatõne.vna eſt ſignificatõnis vni
uerſalitas et ꝑticularitas cauſatõio. vt em̃ dicit bugo.
Sacramentũ habet quãdam innatã ſilitudieʒ reſi pectu
ſui ſignificati.quia igit᷑ inꝙ̃tum eſt ſignũ: habet ſimili⸗
tudiem materialeʒ cũ ſuo ſignificato.inqtum cauſa nul
lam. et ita ex ſe habet rõem ſignificãdi:cauſandi aũt nõ
er ſe:magis debet denoĩori a ſignificatõe qᷓ a cauſatõne
vt ab illo quod ẽ illi magis eẽntiale. Ad illa ergo que
obiecta ſunt.ſcʒ ꝙ magis ſunt ad canſandũ ⁊c̃.dicendũ
ꝙ ex hoc nõ ſequitur ꝙ debeat denoĩari a cauſatõne. tũ
ꝓter rationes pꝛetactas:tum quia ſignificatio eoq eſt
ad ſignificandum ſiue notificãdum conuenit nomiĩ.o
men em̃ dicit᷑ inqtum eſt nota et dictũ eſt.

¶ Mueſtio. lxij. de oꝛdine

penitentie ſacramenti.

penitentie ſacramenti. de hoc querũtur
tria pꝛincipaliter. Pꝛimum eli de ipſa
inqtum eſt oꝛdinata ad pꝛofectum in
merito et dicitur füdamentum. Secun⸗
dum ad cuidentiam ꝓpoſiti determinatur de fundamen
to cõmuniter ſumpto. Tecium inqᷓtum eſt oꝛdinata ad
liberandum a naufragio.et dicitur tabula.

embꝛum pꝛumum
Runo queritur vtrum penitentie ſacꝛamẽ
tum ſit fundamentum. E ſic:videt᷑ ꝑ hoc
q illud quod pꝛius eſt oꝛdine nature ĩ edi⸗
ficio ſpirituali fundamentum eſt ſicut in
ediſficio materiali.ſed penitẽtia virtus eſt pꝛima virtus
et eo modo quo eſt pꝛima eſt fundamentum. Igitur cuʒ
penitentia ſacramentum in ſuo eſſe concernit penitenti⸗
am virtutem:videtur ꝙ ſimiliter ſit fundamentum ĩ edi
ficio ſpirituali.¶ Itez impoſſibile eſl domum dei edifica
ri in coꝛpoꝛe hbominis niſi vſtruatur edificium ſathane
et ipe expellatur. Sed hec deſtructio et expulſio fit ꝑ ſa⸗
cramentum penitentie. ꝗ¶ Si diceretur ꝙ non: immo
penitentiam virtutem. Contra.pfectiꝰ de ſtruit᷑ ediſiciũ

quitur de oꝛdine

—

==è

Se. S. S. —

ni

=

Dð
n
iĩ
Nn

in⸗
lul

dyaboli ꝑ ſacramentum penitentie:qᷓ ꝑ virtuteʒ penitẽ
tie.ergo ſtructio ip̃a magis aſcribẽda eſt ip̃ᷣi penitẽtie
ſacramento ꝙᷓ virtuti.ſed in edificio ſpnᷣali dicitur fũda
mentum illud qnod eſt pꝛimo oꝑatiuum:ergo ſacramen
tum penitentie eſt fundamentuin. In ediſicio em̃ mateꝛi
ali dicitur fundamentum materiale ſubſtratũ. In ſpiri
tuali quod eſt pꝛimũ oꝑatiuum intra ſicut patet de ſide.
Item ſacramento penitentie tolluntur peccata: et vir⸗
tutes inſeruntur.quod aũt tale eſt:eſt initiũ ediſicij ſpi⸗/
ritualis.initium autem et fundamentum idem ſunt:er⸗
⁊c. In peccatoꝛe autem nihil eſt edificij ſpiritualis.ꝑ
ſacramenta autem penitentie amouentur impedimenta
ipᷣius conſtructionis.et ſlernuntur ea ſuper que ediſicã⸗

tur illa ex quibus conſtruitur et ꝑficitur ipᷣin edificium
ct ita videtur vt pꝛius ¶ Contra.pẽ ia ſacramen⸗
tum non nominatur.vj.heb. vbi illa nominãtur que ra-

tionem fundamenti ſoꝛtiuntur. ¶ Reſponſio.ꝙ modo
quodam cõmuni dicitur penitentia ſacramentum fũda⸗
mentum.modo autem ſpeciali quo dicitur fundamentũ
vj · hebꝛe.ibi.nõ rurſum iacientes fundamentum penitẽ⸗
tie ab operibus moꝛtuis ⁊c̃.non dicitur fundamentum
hec infra plenius patebunt.4 Ratõnes ergo pꝛime que
concludunt ꝙ penitentia ſacꝛamentum dicitur fundamẽ
tum poſſunt concedi. Sinuliter et ille que concludũt q;
nõ eſt ſundamentum.quia licet modo quodam cõmuni
dicitur fundamentum:non tamẽ illo modo ſpeciali quo
determinatur.vj.ad hebꝛe.ſic pꝛimo determinatur com
muniter que dicũtur fundamentũ et eoꝝ differentia.

embꝛum ſecundum

Onſequẽter queritur de fundamento cõ⸗
muniter ſumpto. Et pꝛimo eo modo quo
de illo determinat apoſtolus heb. vj. Se⸗
Acundo quo modo penitentia eſt fundamen
tum.Tercio vtrum penitẽtia fundamentum pᷣcedat ba⸗
ptiſmuʒ an ſequatur. Quarto de numero eoꝝ que ponũ
tur in fundam̃to.Quĩito dæ oꝛdie eoꝝ. q̃ ſunt ĩ füdam̃to.

rticulus pꝛimus

Irca pꝛimum queritur de qua penitentia in
telligendum ꝙ ſit fundamentum. An de peni
tentia inqtum eſt ſacramentum.an inq;tum
leſt virtꝰan inqᷓtũ eſt actus virtutis an inqᷓtũ
eſi actus infoꝛmis pꝛecedens ip̃am virtutem. Qon pꝛĩo
modo.quod patet ex ſeꝛie textus.bebꝛe.vj.et glo.dicitur
em̃ ibi.i Qon ruꝛſum iacientes fundamentum penitentie
ab operibus moꝛtuis et fidei ad deum baptiſmatum do⸗
ctrine ⁊c̃.ibi glo. Sicut eum qui ad doctrinã Farum in⸗
ducitur elementa pꝛimum opoꝛtet audire: ſic et xpᷣianũ
hoc ſcire integre ⁊ nibil dubitare de iſtis ſine quibo vita
nõ aderit integra. IJdðo quicunq; aliquo s ad ſidem con
uertit:pꝛius facit penitere.in deum credere.baptiʒari ĩ
remiſſionem peccatoꝛum.confirmari ꝑ impoſitionẽ ma
nuum:ac reſurrectionem in die iudicij pꝛeſtolari. Ecce
ꝙ er ſerie textus et glo.habetur.ꝙ pemitentia quam po
nit fundamentum: pꝛecedit fidem et baptiſma quod non
conuenit penitentie ſacramento.bac eadem ratione nec
penitentia virtus dicitur füdamentum.quia illa nõ pꝛe
cedit fidem ſicut penitentia de qua dicitur ꝙ eſt funda⸗
mentum. Eadem ratione nec penitentia pꝛout eſt actus
virtutis.quia ſi penitentia virtus poſterioꝛ eſt fide vir⸗
tute: multoſoꝛtius et penitentie actus qui elicitur ex pe⸗

mtentia virtute.igitur relinquitur ꝙ ſolummodo peni .:i;G

tentia que eſt actus infoꝛmis dicitur fundamẽtũ ¶ Cõ
tra.penitentia actus infoꝛmis non eſt fundamentum.
cum fundamentum maneat in ipſo edificio Peniten⸗
tia infoꝛmis non manet in edificio ſpirituali.¶ Pꝛe⸗
terea.xxvj.yſa. A facie tua domine concepimus 2 pe
perimus ſpiritum ſalutis. Alia littera. Atimoꝛe tuo

domine concepimus.Et glo.Math.iij. P enitentiã agi

te oicit. Penitentie virtus timoꝛe coneipitur. ſed in

Alxi..

ter illa que infoꝛmia ſunt illud quo eſt conceptio ſalutis

vel virtutis.eſt pꝛimum in via illa ſcilicet in via ſalutis
vel virtutis. Quod autem pꝛimum eſt in hac via vel oꝛ⸗/
dine ſundamentum debet dici: igitur potius inter infſoꝛ
mia in via iſta timoꝛ debet dici fundamentum ꝗꝙᷓ actus
infoꝛmis qui eſt penitentia. ¶ Ytem a timoꝛe iſto pꝛoue⸗/
nit penitentia infoꝛmis.id eſt doloꝛ infoꝛmis.igitur pa⸗
tet ꝙ timoꝛ debet dici potius fundamentum ꝙꝙ peniten⸗
tia. 4 Item fides dicitur fundamentũ vt babetur a glo.
Peb. xj. Penitentia vt babetur. vj. heb.ion iacientes
fundamentum. Caritas vo dicitur fundament. Eph.
iij. In caritate radicati et fundati. Et grego. in omelia ·
NMon babet aliquid viriditatis ramus boni operis:niſi
maneat in radice caritatis. Ecce ꝙ eſt radix. Nem tioꝛ
Ecẽi.j. Ynitium ſapientie timoꝛ domini. Initiũ autem
in edificio ſpirituali idem eſt quod fundamentuʒ.4 Itẽ
Eccẽi.xxv. magnus qui inuenit ſapientiam et ſcienti
am ⁊c.glo.Limoꝛ ſanctus domini ꝑmaneat in ſeculuz
ſeculum.ipᷣe eſt fidei fundamentum et caritatis oꝛigo.
Item luc.xij.ſi e terreamini ab bis qui occidũt coꝛpꝰ
glo. ſicut foꝛtitudinis incentiuũ eſt fides:ita fidei funda
mentum eſt foꝛtitudo. 4 JIeem Werñ. ad eugenin. viriu
tum bonũ quoddam ac ſtabile fundamẽtũ pũilitas. nem
pe ſi nutat illa virtutum cõgregatio: non niſi ruina eſt
Item pꝛudentius virtus eſt vidua quꝗ niſi patientia
firmat. Ylud autem dicituꝛ fundamentũ rei vnde habz
firmitatem. igit᷑ patientia eſi fundamentũ vtutis. Que⸗
ritur igit᷑ cum hec nõ eodem modo et eadem ratione di⸗
cant᷑ fundamẽtum. que eſt differẽtiaĩ ratõe dicẽdi:Fm ꝙ
hec dicũtur fundamentũ.¶ Reſponſio.ꝙ quodamodo
vita eterna fundatur ĩ merito. Eſt em meritũ ſubſtramẽ
tum vite eterne: ſicut ſundamẽtũ rei cuiꝰ eſt fundamen⸗
tum. Sʒ ẽ meritum in ꝓgreſſione.et eſt meritu in remiſ⸗
ſione. In pꝛogreſſione operũ virtutũ.et ĩ remiſſione ma
loꝛum ↄmiſſoꝝ. Pꝛout igit᷑ meritum eſt in ꝓgreſſione:

.

ſic quelibʒ virtus tam cardinalie qᷓ gratuita dici poteſt
funda mẽtum cõmuni modo loquẽdi·om̃es em̃ cõcurrũt
et cooperant᷑ ad meritum vite eterne.ſᷣm ꝙ meritũ atte
dit in remiſſiõe: ſic penitẽtia dicit᷑ fundamentum. a hoc
vtẽ vᷣtus:et vt eſt ſacramẽtũ.Ea em̃ rõne qua pemitena
dicit᷑ pꝛima virtꝰ dicit᷑ fundamẽtũ.Et ea rõne qua dicit᷑
pꝛimũ ſacramentũ ſcʒ in remiſſiõe actualiũ dr fũdamẽ⸗
tum. Sʒ vt eſt virtus inỹᷓtum ea fit remiſſio velicti in
deum. Et vt eſt ſacramẽtũ inqtum ea fit remiſſio cxlicti
in deum et in eccleſiam. ſpecialioꝛi modo. et ratione di⸗
cunt᷑ quedã vᷣtutes fundamẽèta.ſic fides:caritas:humili
tas:foꝛtitudo:patiẽtia. Ndes aũt dicit᷑ fũdamẽtuᷣ.et no
ſolũ fundamentũ:bᷣ pꝛimũ fundamẽtũ:qꝛ ẽ pꝛimus habi
tus quo homo ſuꝑ ſe aſcẽdit.vt ſic aſcẽdendo babitet in
edificio ſpũali et celeſti.⁊ ſic vnit᷑ cũ pꝛio. Pꝛet.pꝛioꝛ eſt
natura alijs virtutibo theologicis.et motꝰeius eẽntialit
pcedit ad generatõez motuũ alioꝝ· vnde rõne quaẽ pᷣmꝰ
babitus quo hõ aſcẽdit ſupra ſe vt ſic vniat᷑ pꝛimo ⁊ roe
qua naturaliter alias pꝛecedit que vniunt deo et motuo
eius eẽntialiter motus aliuꝝ dicitur pꝛimũ fundamẽetu
Pꝛeterea. fides ꝓpꝛie dicitur fundamentum. caritas ra
dix ꝓpꝛie.Alia em eſt ratio fundamẽti et alia radicis · fũ
damentum eſt quo ſtat res in eſſe. Radix eſt quo vegeta
tur et creſcit vſq; ad terminum debitum.Eſſe in moꝛibo
attenditur in vita gratie ſiue virtutis que eſt ex ſide. vn⸗
te iuſtus ex fide viuit Ro.j.vbi habetur in glo.ꝙ omis
qui iuſtus eſt viuit ex fide. bec aũt vita pꝛins eſt vita iu
ſticie. Uegetatio et creſcentia in merito ẽ a caritate. vlñ
glo. ephe.nij. In caritate radicati et fundati.id eſt firmi
teꝛ plantati ad ſimilitudieʒ arboꝛis.inquato plus terꝛe
infigitur: tãto plus trabit humoꝛeʒ et creſcit et vberius
fructum reddit.ſic igitur fides eſt fundamentũ inqꝙtum
ab ea eſt indiuiſio eſſe. Caritas iñtuʒ ab ea ẽ indiuiſio
finis. Altera em̃ fundat ſine foꝛmat in eſſe:reliqua ii eſſe
cõiuncto cũ fine. Ad boc aũt ꝙ ꝑſeueret edificiu ſpũale
requiritur ꝙ cuſiodiat᷑ in eſſe.et hoc tribo modis:iuxta

quod ſolent materialia ediſicia conſeruari in eſſe. ſcz ne
diſſoluentur ꝑtes edificij ĩ ſe:ſicut ſolent ex delibilitate.
et ne ſubuertentur ex deſtructõne fundamẽti.⁊ ne deyce
rentur impetu pꝛocelle. Similiter debet conſ. eruari edi⸗/
ficium ſpũale ſeʒ ne diſſoluantur partes edificij. et hoc
facit humilitas.Ende greg. Soli ruine edificat ſi ante
molem fabꝛice humilitatis fundamẽta nõ pꝛocurat. Et
ne füditꝰ euertat᷑ ⁊ facit tioꝛ.ꝑ pcrm em̃ euertit domꝰ
ſpualis fũditꝰ.qꝛ fũd amẽtũ tollit᷑.vñ iqᷓtũ timoꝛ reddit
ſollicitũ ad fugam eoꝝ q̃ ſubuertũt fũd amẽtũ dicit᷑ fun
damentum.vnde ecẽs.vij. Oui timet deum nihil negli⸗
git. Et hoc eſt quod dicitur ecci.xxvj.Si non in timoꝛe
ñi tenueris te inſtanter:cito ſubuertet᷑ domus tua. tũc
dicitur domus ſubuerti.quando quod ſubtus eſt ſe cʒ fun
damentum defuit. Et ne deijcitur impetu impꝛouiſo ꝓ⸗
celle.⁊ hoc facit patientia:qua patiẽter ſuſtinent᷑ aduer
ſa. Patientia em̃ eſt vt dicit Tullius.honeſtatis atz vti
litatis cauſa.rerum arduarum atʒ difficilium volunta
ria ac diuturna perpeſſio.hac aũt ratione dicitur foꝛti⸗
tudo fundameneuʒ ſcilicʒ inqᷓtum patitur aduerſa:non
deficiens impellentibo pꝛocellis ſprritualibo.Sic igituꝛ
triplex eſt fundamentum cuſtoditõis. vnum attenditur
penes humilitatem affectus: aliud penes ſollicitudineʒ
rationis ſiue intellectus:terciũ penes ſufferentiam effe⸗
ctus. Alia rõne dicitur ſoꝛtitudo fundamentum fidei.
ſicut patet ex glo.xij.luc.ſcʒ in ꝙᷓtum roboꝛat fidem pꝛo⸗
batam. INides enim pꝛobatur impetu paſſionum Vnde
in hmõi impetu roboꝛatur foꝛtitudie ne cadat paſſioni
bus.⁊ inqᷓtum ſic eius fundamentũ dicitur foꝛtitudo.i.
firmamentum ratõne pꝛetacta. Similiter timoꝛ dicitur
fundamẽtum fidei.ſcʒ quia timoꝛe cauetur ab illis que
ſunt cõtraria fidei.ſic humilitas poteſt dici fundamẽtũ
fidei:quia captiuat intellectũ pꝛacticum in obſequium
xp̃i.ij. Coꝝ.x. Exr his patet qualiter ſit ad vltimo queſi⸗
tum dicendum. Ao hoc quod queꝛit᷑.an penitentia ſit
fundamentum ſic vel ſic ⁊c. dicendũ ꝙ generaliter ſumẽ
do fundamentum pꝛout meritum dicitur fudamentum.
dicitur penitẽtia virtus:et motus virtutis:et ſacramen⸗
tum fundamentum.ſed eo modo quo dictuz eſt ſcʒ ꝙ me
ritum remiſſionie ampliato noĩe dicitur fundamentum
vi.aũt ad heb.dicit᷑. enitẽtia eſt de fundamento inqtũ
eſt actus infoꝛinis pᷣcedens fidei virtutem.¶ Ad illdð qðᷣ
obijcitur de timoꝛe ꝙ debet dici potius de fundamento:
qꝛ timoꝛ eſt illud quo eſt actꝰ penitentie infoꝛmis.dicen⸗
dum ex hoc nõ ſequitur ꝙ ſit de fũdamẽto.qꝛ illud ſo⸗
lum dicit᷑ eẽ de fundamẽto qð cõtingit mereri.neq; timo
re pene pꝛo peccato.neq; cognitione peccati meretur ꝗs
ſed ſolum incipit meritum qñ icipit doloꝛ de peccato.qñ
em peccatoꝛ dolet etiã doloꝛe infoꝛmi q; ſic dolendo pᷣpa⸗
rat ſe ad gr̃am:quodãmodo de cõgruo meretur gratiaʒ
penitentie ſeun potius gratiam gratiſdatã.vnde ineſt illi
doloꝛ ille. vt em dicit yſið. de trini.xiij.ca.iQAihil peius qᷓ
culpam agnoſcere nec deflere. VUnde neq; ↄgnitio pecca
ti neq; timoꝛ eſt de fundamẽto:ſed doloꝛ de peccato.qꝛ in
doloꝛe mediãte gratia gꝛatiſdata pꝛeparat ſe peccatoꝛ ad
ſuſceptõem gratie pfectioꝛis.¶ Ad aliud qð obijcitnꝛ de
penitentia ſm ꝙ eſt actus infoꝛmis nõ manet in edificõ
dicendum ꝙ m ꝗ generaliter dicitur fundamẽtum eſſe
illud qð eſi meritoꝛium aliquo modo.ſiue mediante gꝛa

tia gratiſdata ſiue gratumfaciente. nõ requiritur ꝙ gc⸗

quid eſt de fundamento ſit de edificio. quia ſic loquẽdo
dicitur eẽ de fundamento qꝗð diſ ponit vel pᷣparat ao eſſe
eoꝝ que ſunt dæ edificio.ſic penitẽtia infoꝛmis diſponit
et pᷣparat penitẽtem ad fidem et baptiſmum et alia que
ſunt de fundamento.

irrtcicnlus ſecundus

Hnſequẽter querit᷑ qũo penitentia eſt funda
mentum. dicit᷑ em̃.vj.ad beb. Mon rurſũ iaci
Eentes fundamentũ penitentie ab oꝑibus moꝛ

tuis et fidei ad deum baptiſmatum doctrine. impoſitio

ms quoq; manuũ ac r̃ſurrectõis moꝛtuoxꝝ et iudicij eter
ni. Obi gio. Qð pꝛius dixit ſermonem inchoationis bic
aꝑpellat fundamentum: eo ꝙ ad rpᷣianam religioneʒ ve

mientibo pꝛius ponit᷑.et ſuꝑ hboc qð ꝑfectionis eſt edifica

.

tur. et dicitur ibi ſermo inchoatõis.quo xpᷣc inchoat in
nobis ſcʒ de initio fidei.et poſt diuidit fundamentũ ĩ.vj.
que ſunt inchoatio.ſcʒ penitentia:fides: baptiſmatũ do
ctrina:et impoſitio manuũ:et reſurrectio atz iudiciuʒ.
Queritur ergo quomodo penitentia dicitur fundamẽ⸗
tum qꝛ.j.Coꝛin.iij.Ifundamentũ aliud nemo ponere po
teſt pꝛeter id qð poſitũ eſt quod eſt xpᷣc iheſus.glo.i.xpᷣi
fides.igitur ſola fides eſt fundamentum. non igitur pe⸗
nitentia. ¶ IJItem Deb. xj. Nides eſt ſ perandaruʒ rerum
ſubſtantia.glo. ꝓpꝛie dicitur fides ſubſiantia:quia ſpe⸗/
randis ſubſtat. et facit ea eſſe in credente in alia vita: et
quia fundamentum ẽ oĩm bonoꝛũ bec glo. Ecce ꝙ fſides
dicit᷑ fundamentũ oĩm bonoꝛꝝ. ergo eſt fundamentũ pe⸗
nitentie et oiĩm alioꝛum bonoꝛum igitur cum bona om⸗
nia ſpualia ſint vnius edificij:nõ ſunt plura fundamen
ta. ¶ Item. ij. theſſal. ij. firmuz fundamentũ tri ſtat. glo.
illi ſtant ſcʒ quos deus eligit et ĩmobiliter in fide funda
uit. oĩm igitur electoꝛum eſi fides fundamentum. eoꝛun
dem aũt nõ ſunt plura fundamenta. 4 Item. v. ad heb.
Rurſum indigetis vt vos doceamini que ſunt elementa
exoꝛdij ſermonum dei. Ibi glo. eroꝛdium ſermonũ ciẽ
ſimplex doctrina.i.ſimbolum ſidei.elementa em̃ eiꝰſunt
materia quam continet.vt natiuitas:paſſio.ſed exoꝛdi⸗
um ſermonis dei eſt idem quod ſermo inchoationis xpᷣi
ſermo aũt inchoatõis xpi eſt ſimbolum fidei vt dĩc glo.
in eodem. ſed ſermo inchoationis xp̃i eſt idem qð funda
mentũ:qꝛ cõtinet ſex fundamẽta.vcñ glo. vj. ad heb. qð
pꝛius dixit ſermonẽ inchoatõis:hic oppellat᷑ fundamen
tũ. Hoc aũt fundamentũ diuidit in fer ⁊c̃.igit᷑ ſimboluʒ
fidei ſolũ eſt fundamentũ.ſed fides cõtinet totũ ſit imbolũ
fidei.Ande ſuꝑ illud.xi.ad hebꝛe.eſt fidei ad deũ:dicit.
vt.ſ.omnes ꝑtes fidei ha bent. eꝛgo ſola fides eſt funda⸗
mentũ. 4 Iem fide docemur peccata dimitti ꝑ pniam.
ſed per hoc quod dicit᷑ fundamentum fidei ad deum in⸗
telligunt᷑ omia que fide cõpꝛehendunt᷑.vnde glo. ibideʒ
fundamentũ fidei que fit ad deum.vt.ſ. om̃es ꝑtes ſidei
habeant 2 nõ aliunde putant eſſe iuſticiam. igitur ſi eſt
fundamentũ:compᷣhendit᷑ ſub fundamento fidei.¶¶ Iteʒ
Aug. d.v.reſponſionibo. Penitẽtia eſt res optima⁊ ꝑfe
cta que om̃s defectus ⁊c. Sed oĩno alia eſt ratõ ꝑfectio⸗
nis ⁊ inchoatõnie.igitur cũ ratõ fundamẽti dicat incho
atõem:penitentia aüᷣt perfectõm. ergo ⁊c. ¶ Iem hiero.
Penitẽtia eſt ſecunda tabula poſi naufragiuʒ. Zabula
aũt dicit᷑ inqᷓtum ꝑducit ad poꝛtum.ſed fundamẽtũ cũ di
cat rõem inchoatõnis eſt rõme contrarie: idem igit᷑ non
poteſt eſſe tabula ⁊ fundamentũ. Item penitentia ⁊ im

penitentia ſunt oppoſita.igit᷑ cum in edificio peccati ſit
penitẽtia vltimũ:⁊ in edificio virtutis peniten
ria vltimũ. igit᷑ non eſt fundamentũ.(¶ Ad boc dicendũ
ꝙ fides dicit᷑ fundamẽtũ: ⁊ penitẽtia dicitur fũdamẽtũ.
ſed fides dicit᷑ ſimpliciter:penitẽtia i n reꝑatione edilicij
ſpñalis qð ꝑ peccatũ poſſum eſt ruinam. omnis aũt vir⸗
tus quodammodo eſt fundamentum.ſ. meriti ſiue meri⸗
torie actõnis vite eterne. ſed fides ſimpliciter fundamen
tum dicit᷑ ⁊ fundamẽtũ ſundamẽtoꝛũ.Vñ ·ij . ad ephe. ſu
per fundamẽtũ aploꝝ ⁊ ꝓpbetax.i.ſuꝑ rpᷣm qui eſt fun⸗
da mẽtũ preter quod nemo aliud poteſi ponere.j coꝝ· in
Dicunt᷑ tamen apoſſoli ⁊ prophete fundamentum.Inð
ps.fundamenta eius in montilv ſa nctis. ſed xps eſt pꝛi⸗
mum ⁊ maximũ fundamentũ.ꝗ ſicut aꝑte dicit ſanctus
ſanctoꝝ:ſic figurate fundamentũ fundamentoꝝ.ſi ergo
ſacramẽta cogites:xpᷣo eſt ſanctus ſanctox.ſi gregẽ ſub
ditũ cogites:xpᷣus eſi paſtor paſtoꝝ.ſi ſabricaʒ cogites:
xpᷣs eſt ſundamentum fundamentoꝛum: bec glo. xp̃s aũt
dicitur fundamentum ⁊ fides xpᷣi ſicut habetur in gloſa
ſuper illud.Qemo poteſt aliud ponere ⁊c. j. coꝝ.ii.bec
igit᷑ nõ cõtradicũt.ꝙ ſola fides eſi fundamẽtũ ⁊ peniten

— — ⸗ — — 0 —

S

— —

Nd
e

¶ LNueſtio

tia eſt fundamentũ.qꝛ ꝙ dico ſolum:cũ dicit᷑ ſola fides ẽ

fundamentũ:eſt nota anthonomaſie nõ güt excluſionis.

Pꝛet.cũ dicit᷑ ꝙ vnius edificij ſpũalis nõ eſt niſi vnum

fundamẽtum. dicendũ ꝙ vnũ dicit ab vnitate indiuiſio/
nis ſᷣm ꝙ dicitur vnum indiuiſibile. et dicitur.vnuum

ab vnitate aggregatõis ᷣm ꝙ dicit vnum aggregatinuz

Cum igit᷑ dicit᷑.ꝙ vniꝰ edificij ſpũalis nõ eſt niſi vnum
fundamentũ. hec intelligi debet 'm ꝙ vnũ dicit᷑ ab vm⸗
tate aggregatõis.ſicut em in edificio materiali vbi nõ ẽ
reꝑire ſoliditatẽ terre.pꝛimo pijciũtur ligna:poſtea ſuꝑ
ligna fundant᷑.nihilominꝰ et hec et illa vnum conſtruũt
fundamentũ. ſimiliter in edificõ ſpũali:pꝛimũ fundamẽ
eſt fides ſuꝑ quã alia fundant᷑ que fundamẽti rõem bñt
Ex his pʒ qualiter ad pꝛimo obiecta reſpõderi pt᷑. Ad
illud qð obijcitur ꝙ fide docemur pctᷣa remitti ꝑ peniten
tiam ⁊c̃.dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑.licet em̃ pcta remitti ꝑ pe

nitẽtiam ſit aꝛticulus fidei:nõ tñ penitẽtia. AUnde licʒ vt

ex glo.patzʒ ꝑ fundomẽtũ fidei om̃es ꝑtes fidei.i.articu
li compᷣhendant᷑:nõ tamen penitẽ᷑tia.q;ꝛ neq; ꝓut virtus
vel ſacramentũ vel opus infoꝛme vel foꝛmatũ articulus
eſt. ¶ Ao aliud qð obijcit᷑ ꝙ penitẽtia reducit omee defe
ctus ad ꝑfectum ⁊c. dicendũ ꝙ eſt loqui de penitẽtia vtẽ
ꝑfecta et cõſũmata.et de hac dicit aug· ꝙ eſt res optima
⁊c.Et eſt cõſiderare illã vt eſi ichoata:et ſic eſt de funda
mento de quo hic agit᷑. ¶ Ud hoc qð obijcit᷑.ꝙ penitẽtia
et impenitẽtia ſunt oppoſita ⁊c.dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑. Pe
nitẽtia em̃ inqᷓtũ eſi de fundamẽto:imꝑfectõem reſpicit
ꝓpter qð nõ debet poni vltimũ ꝑfectionio. Vñ et in ar⸗
gumẽto magis tenet cõſequẽtiã in ↄtrario qᷓ in ſe.vt in⸗
ferat᷑ ſic. Penitẽtia et impenitẽtia ſunt oſpoſita ſed im⸗

penitẽtia eſt vltimũ in edificio mali:igit᷑ et penitentia eſt

pꝛimũ in edificio boni.

irticulus tercius
Onſeq̃nter q̃rit᷑ vtrũ peĩtẽtia que ẽ fundamẽ
tum vel te fundamẽto: pᷣcedat baptiſmuʒ vel
— ſequat᷑. Ee aũt nõ pᷣcedat videt᷑ ſic.glo.ſuper
illud hebᷣ.vj.i25 rurſum iaciẽtes fundamentũ ab oꝑibo

moꝛtuis dicit.i.de peccatis:vel de q̊ ꝙ pꝛioꝛa bona oꝑa

peccãdo fecerũt irrita.moꝛtua eĩ oꝑa dicit peccata quia
occidũt aĩmas.Ex hac glo.patet.qꝙ loquit᷑ de penitẽtia
que eſt de peccatis.que peccata ſunt ſecuta opera bona
moꝛtificata ꝑ peccata.ſed oꝑa bona que poſſunt moꝛti⸗
ficari habent ſequi baptiſmũ.nec pᷣcedere poſſunt: igit
loquit᷑ apłus ð penitẽtia ſequẽte baptiſmũ.. Cõtꝛa.ibi
dem dicit glo. Lota hec vj. recte dici fudamentũ.ſic em̃
eum qui ad doctrinã litteraꝝ inducit᷑. elemẽta pꝛimum
opoꝛtet audire:ſic et xpᷣianũ hec ſcire integre:et nil dubi
tare de iſtis ſine quibo vita nõ aderit integra. Ideo qui⸗
cunq; aliq̊s ad fidem cõuertit pꝛius facit penitere iudici
um credere:ba ptizari in remiſſionẽ peccatoꝝ ⁊ ↄfirma⸗
ri ꝑ impoſitõem manuũ:ac reſurrectõem et diem iudicij
pꝛeſtolari.¶ Item Act. ij. Agite penitentiã et baptizet
vnuſquiſqʒ veſtrũ. Conſtat ant ꝙ intelligit᷑ de penitẽtia
que eſi fundamentũ. Reſpõſio.ꝙ penitẽtia ꝓut eſt de
fundamẽto pᷣcedit baptiſmũ.ſᷣm ꝙ expᷣſſius innuit textꝰ
Ad hoc qð dicit glo.ꝙ oꝑa moꝛtua dicuntur que pꝛio
ra bona oꝑa irrita fecerũt ⁊c̃.dicendũ ꝙ oꝑa bona tunc
temꝑis pᷣceſſerũt ſacramentum baptiſmi.quia multi fu
erũt boni qui fecerãt bona oꝑa iuxta pᷣceptum legis: vł
qui colebant vnũ deum. Elel etiã multi erat catbecumĩ ꝗ
erant in gratia anteqᷓ ſuſciperẽt ſacramentũ baptiſmi.
qui tales erant:poterãt moꝛtaliter peccãdo irrita face⸗
re oꝑa bona pᷣcedentia. ꝛet᷑.gloſe qñq; exponunt ver⸗
bum aliquod iuxta intellectũ abſolutũ verbi:non ſᷣm in
tellectuz queʒ habet in ſerie textus.et ſic eſt in ꝓpoſito.
Vnde cum dixerat apluos.fſundamentũ penitentie eſt ab
oꝑibus moꝛtuis.glo.exponit que ſimpliciter dicuntur
opera moꝛtua.Qñq; exponũt glo.verbum ſᷣm ꝙ cõgru
it ſeriei textus.et ſic exponit verbũ pꝛedictũ in alia glo.

lxij.

Et er hoc eſt ꝙ diuerſe glo. diuerſimode exponüt et em

intellectus diſperatos.nec hoc eſt incõöueniens.

rticulus quartus

Onſequẽter querit᷑ de numero eoꝝ que ponũ
tur in fundamẽto.et videtur pꝛimo ꝙ plura

beant poni.Secũdo ꝙ paucioꝛa.

ritur. quare penitẽtia ſacramentũ nõ ponit᷑ de fůdamen
to ſicut baptiſmus:cum ſit ſacramentũ quo fit reſurre⸗
ctio ab actuali ſicut baptiſmo fit reſurrectio ab oꝛigina
li. ¶ Itez quare nõ ponit᷑ de fundamẽto penitentia vtus
cum ſit virtus penitẽtia vt dicit glo.iij. Math. ibi. Pe⸗
nitentiam agite. licut penitentia infoꝛmis.4 YJtez quaꝛe
nõ ponit᷑ ſacramentũ altaris de fundamẽto ſicut et con⸗
firmatõ. cum em̃ vtrũq; datur in robur:qua rõne boc et
illud tebet poni de ſundamento. 4 ꝛet. adulti venien⸗
tes ad xp̃ianam religionẽ ſolent inſtrui in fide baptiʒa⸗
ri:confirmari:et coꝛpoꝛe xp̃i refici· ꝗꝓpter quod opoꝛtuit
illos inſtrui de ſacramẽto illo.quare ⁊c. ¶ SItẽ quare nõ
ponitur de fundamẽto caritas ſicut fides: cũ caritas ſit
fundamentũ.iij. ad ephe. In caritate radicati et funda⸗
ti. ¶ Iem xp̃iana religio attendit᷑ penes cultum di.ſed
fide.ſpe et caritate colitur deus.ergo et hec om̃es debẽt
poni de fundamẽto. ¶ Item querit᷑ quare nõ ponitur ali
qua vᷣtus cardialis de fundamẽto ſicut theologica.⸗ IN
cũ ð̊ fundamẽto ponant᷑ duo articuli fidei ſcʒ de reſurꝛe
ctione et iudicio:quare nõ ſimiliter ponũtur alij? 4 Yte z
ſermo inchoatõis et fundamentũ idem ſunt vt dicit glo.
ſed ſermo inchoatõnis xp̃i.i.quo xpᷣc inchoat in nobis.

ſcʒ quo rudes ſunt catheciʒandi: eſtſi imbolũ fidei et do⸗

minica oꝛatio vt dicit glo.igitur vt atio domi⸗
nica debet poni de fundamẽto.¶ Beſpõſio. ꝙ licut die
glo. deſcribit hic fundamentũ rudiũ venientium ad xp̃i⸗
anam religionẽ. Ende glo.ſuꝑ illud heb.vj. Mon rurſũ
iacientes fundamentũ. dicit. quod pꝛius dixit ſermonẽ
inchoationis:hic appellat᷑ fundamentũ:eo ꝙ ad xp̃ᷣianã
religioneʒ veniẽtibo pꝛius ponitur. Et alibi dicit. ꝙ ſer
mo inchoatõnis eſt quo rudes ſunt catheciʒ andi.⸗.Cũ
igit᷑ querit᷑ quare penitẽtie ſacramentũ nõ ponitur de fũ
damento.patet reſponſio.quio penitentia ſacramentuʒ
nõ eſt de fundamento venientium ad religionem rp̃ianã
ſed ponitur de füdamẽto cꝛedentiũ ſiue reuertentiũ poſt
lapſum a baptiſmali innocentia. Pꝛet.exquo de funda⸗
mento poniẽ baptiſmus quo fit remiſſio a culpa 2 pena
et in oꝛdine ſacramentoꝝ pꝛimũ eſt baptiſma:nullũ ſa⸗
cramentũ qð cõfertur in remiſſionem peccatoꝛum de
ſimul poni cum baptiſmate et fundamẽto.⸗ Ad hoc q
queritur de penitentia virtute. poteſt dici ꝙ intelligitur
per hoc ꝙ dicitur fundamentum baptiſmatum. Bicit
em̃ glo. ibidem baptiſmatum pluraliter:quia eſt baptiſ
mus in aqua:in penitentia: in ſanguine. quia ſic mun⸗
datur homo a peccatis ꝑ penitentiam et ſanguinis effn
ſioneʒ:ſicut ꝑ lauacrũ baptiſmi. hec glo. Pꝛet. habita fi
ce virtute: habet᷑ penitẽtia virtus.quia tũc elicit᷑ penitẽ⸗
tia que eſt actus ſoꝛmatus ⁊ hoc mediãte penitentia vir
tute. 4 Ad hoc qð queritur de ſacramẽto altaris. dicen⸗
dum ꝙ aplus diſtinguit inter cibũ ꝑfectoꝝ ? ꝑuuloꝛum
Peb. v.dicens ꝑuulos minꝰ capaces dinioꝝ ſacramẽto
rum:ꝑfectes magis capaces.EIñ ꝑuulos dicit: gbo opꝰ
ſit lacte humili ſermone nõ ſermone ꝓfunditatis diuio
rum archanoꝝ. pꝑfectis dicit cõgruere ſolidũ cibũ.i. do⸗
ctrinã ꝓfundi intellectꝰ. Intentio eſt igit᷑ apli cõſequẽ⸗
ter in ſex numerare ea que iacienda ſunt in fundamento
inſtructõnis imꝑfectoꝝ. quibo opus eſt lactis nõ ſolidi
cibi. ſed ſacramentum altaris eſt de illis que ſunt ꝓfun
dioꝛis intellectꝰ ĩmo ꝓfũdiſſimi:t᷑ qð nõ debuit poni

—
7

de fundamento. VUnde cũ dñs doceret diſcipulos de hoc
ſaucramento ſcʒ coꝛꝑis ſui et ſanguis:multi abierunt re⸗
troꝛſum dicẽtes.durus eſt hic ſermo.quis poteſt euʒ au

dire. YJohᷣ.vj.q¶ Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ adulti venien⸗

tes ad xpᷣianã religionem.ſolent refici coꝛꝑe xpᷣi ⁊c.di⸗
cendum ꝙ licet tũc reficerent᷑ neophiti coꝛꝑe xpᷣi adro⸗/
bur virtutũ.et maxime ad ſuſceptõem amplioꝛis robo/
ris in dilectõe dei:tñ cibus ille grandiũ eſi.vnde illa re/
fectio magis fuit ꝓficientiũ qᷓ incipientiũ:licet diſpẽſa⸗
toꝛie daretur inci ientibo.licet igitur incipientes iſtru⸗
erentur in his que ſpectant ad illud ſacramentũ.nõ d⸗

buit tñ poni de fundamento ille ſcʒ fundamento incho⸗

ationis.¶ Ad aliud qð obijcitur de caritate.dicendum
ꝙ caritas com pꝛehẽditur ſub fide ad deum. ꝑ hoc em̃ ꝙ
dicit᷑ fides ad deum intelligit᷑ fides tendens in deũ. Ra
tio aũt generalis tendentie ſiue oꝛdinis virtutum ad de
um eſi caritas. Vnde virtus dicit᷑ ab aug.oꝛdo amoꝛis.
Similiter pes rectus aĩme caritas ẽ vt dicit aug.¶ Ad
illud qð obijcit᷑ ſpe.dðm ꝙ ſufficiẽter ĩtelligit᷑ ꝑ illua
qð ponit᷑ reſurrectõe.reſurrectio em̃ qͥ inſinuat᷑ ſpes
pꝛemij ſufficiẽter excitat pctoꝛes ad pniaʒ cum alijs que
c fundamẽto ponũtur ſcʒ fide et iudicio.vñ nõ opoꝛtuit
p poneret᷑ ſᷣm ſe ſiue explicite de fundamẽto.⸗¶. Ad illð
qð querit᷑ de virtutibo cardinalibo.dicendũ ꝙ theologi⸗
ce virtutes imediate oꝛdinãt ad deum.quia idẽ habent
ꝓꝙ obiecto et ꝓ fine.cardinales nõ ĩmediate ſed mediate
vnge et ſi determinãt deum finem:non tamen obiectum
Vnde ſic initiũ alienatõnis a religione xpᷣiana ẽ ex aueꝛ
ſione a o:ſimiliter initium religionis xpᷣiane ẽ ex con
uerſione ad deum. pꝛopter quod conuenit vt illud pona
tur fundamentũ in virtutibo quo initiatur xp̃iana reli⸗
gio.ſcʒ ꝙ immediate cõuertit ad deum.hec aũt eſt vᷣtus
theologica nõ cardinalis.¶¶ Ad quod querit᷑.quare nõ
ponũtur alij articuli de fundameẽto ſiẽ ũli quiſunt de in
dicio et reſurrectõne.Reſpõſio ꝙ inchoantes maxiĩe al⸗
liciũt ad bonũ.timoꝛ ſupplicij:et ſpes ſiue amoꝛ pꝛemij.
ꝓpter quod maxime ↄgruit ꝙ te numero articuloꝝ ĩ ſer
mone inchoationis ſiue fundamento rudium et inchoã⸗
tium illi duo expꝛimerent᷑:ex quibus habetur timoꝛ ſup
plicij et ſpes pᷣmij.¶ Ad quod obijcitur de oꝛatione dñi⸗
ca.dicendũ ꝙ oꝛatio ẽ pius affectus in deum directꝰ.pi⸗
us aũt affectus penitẽtis directus in deum eſi vt dimit⸗
tantur ſibi peccata ſua:qui affectus expꝛimitur oꝛatõne
dominica maxime in illa petitione.dimitte nobis debi⸗
ta noſtra.quia igitur affectus penitẽtis eſt circa hoc:nõ
opoꝛtuit vt expꝛimeretur. Pꝛeterea.quia petitio hmõi
de bet eẽ in fide. AUnde iacob.j.poſtulet in fidei nihil heſi
tans.dicunt ꝙ illud inchoationis ſermonis quod ẽ oꝛo
dominica illis duobo que ſunt in fundamento ſcʒ penitẽ

tia et fide compbenduntur. , „
¶ Conſequẽter queri . S. ij.

tur de numero pᷣdicto.qꝛ videtur ꝙ ſuꝑfluit numerꝰ po⸗
ſitoꝝ in fundamẽto. Ro.j. Juſtus ex fide viuit. igr fides
lufficit ad vitam ſpũalem. igit᷑ ad fundamẽtũ bonoꝛuz.
Item Marc.vlt. Qui crediderit et baptizatus fuerit
ſaluꝰ erit.igit᷑ hec duo ſeʒ fides et baptiſmꝰ ſufficiũt ad
ſalutem:multofoꝛtius ad ſalutis fundamentũ. 4¶ Item
Aarc.j. Penitemĩ et credite hec doctꝛina ſi ufficiens. igẽ
hec dno ſufficiũt ad ſalutem ſiue fundamẽtũ ſcz peniten
tia et fides.¶ Itẽ.act᷑.ij. Penitẽtiã agite baptizet᷑ vnuſ
quiſqʒ vrjm in nomie ihu rp̃i in remiſſionẽ pctoꝝ vr̃oꝝ.
et accipietis donũ ſpũſſancti.hic tria tangunt᷑ qᷓ ſufficiũt
ad ſundamentũ.ſcʒ penitentia baptiſmus et impoſitio
manuũ ꝑ quã datur ſpũſſancti gratia.et alia ſuꝑfluunt.
Item ſlub doctrina baptiſmatũ cõtinet?᷑ penitẽtia. Vñ
glo. vj. ad heb.baptiſmatũ pluraliter dicit.qꝛ eſt bapti
ſinꝰ in aqua:in penitẽtia:in ſanguĩe.qꝛ ſic mũdat᷑ homo
Pctis ꝑ penitentiã vel ſanguĩs effuſione:ſiẽ ꝑ lauacrũ
baptiſmi. Itẽ ſub fundamẽto fidei cõtinet᷑ reſurrectio
et iudiciũ.qꝛ glo.dicit ſuꝑ iliud.fidei que ad deunʒ. vj. ad

bebᷣ. Jacientes fundamentũ fidei que ad deũ. ſeʒ vt oẽs

ꝑtes fidei habeant.igit᷑ ſi ib ſungamento ſidei cõpꝛeben⸗
duntur om̃es articuli. Reſpõſio. ꝙ eſt fundamentuʒ
neceſſitatis:et fundamentum ſuꝑediſiciende ꝑfectionis

Pꝛimum requirit᷑ ad ſalutem:ſecundũ requirit᷑ od pꝛo

greſſum in merito ſiue ad fundamentum ſuꝑedificande
ꝑfectõis.Ad fundamentũ ſuꝑedificande pfectõis.pᷣmo

requirit᷑ penitẽtia de pct̃is cõmiſſis.qꝛ apĩus loquit᷑ de

ſundamẽto iaciẽdo in rudibo inſiruendis ⁊ ꝓfecturis ad
ſtatum eminẽtioꝛem. In hoc igit᷑ fundamẽto.requiritur
penitentia de pctis que p̃parat od gram fidei.que debet
eẽ pꝛimũ in gꝛatuitis.qꝛ.xj.ad hebᷣ. Sine fide impoſſibi
le eſt quẽq placere deo.Qon aũt ſufficit fides niſi ſequa
tur ſacramẽtum baptiſmi.qꝛ ioh.iij. Aſi quis renatus
fuerit ⁊c.hec aũt requirũtur ad fundamẽtum neceſſita⸗
tis.Ad hoc aũt ꝙ pꝛogrediat᷑ ad ſtatum ꝑfectioꝛem reꝗ
ritur ꝙ fundamẽtum ſit firmum ⁊ ſtabile. VUnde requi⸗
ritur cõfirmatio ad robur gratie ⁊ firmitatem. Item ex

alia ꝑte quia ꝓni ſunt homĩs ſenſus ad malum ab ado

leſcẽtia ſua Geñ.viij.requirit᷑ accenſus deſiderij ad bo⸗
num. ꝓpter qð neceſſe eſt ꝙ ponat᷑ in fundamento reſur
rectio qua habetur ſpes gloꝛie ⁊ retributõis. Itẽ vt hoc

fundamẽtum in firmitate ſiet vſq; ĩ finem:requirit᷑ dili⸗

gentia ex parte penitẽtis.quia Ecẽi.xix.et qui modica
ſpernit paulatim decidet. hanc aũt diligentiam generat

timoꝛ qui habetur exy conſideratõne eterm iudicij quo ſi

gnificat᷑ pena eterna.quia ecẽs.vij. Qui timet deum ni⸗
hil negligit. ꝓpter quod cõueniẽter apponit᷑ iudiciũ eter
num ad fundamẽtum. hec igit᷑ nccia ſunt ad fundamen:
tum ſuꝑedificãde ꝑfectõis. Sex igitur hic tacta nõ ſolũ
ponunt fundamẽtum nccitatis:ſea pꝛogreſſus in meri⸗

to.Vnde.vj.ad heb.ſuꝑ illud nõ rurſum iacientes dicit

go. bee om̃ia ꝑtinent ad inicia neophitoꝝ.hec om̃ia ni⸗
i pᷣceſſerint in fundamento:nemo pt᷑ bene eperari.2 qꝛ
hec omnia nobis neceſſaria ſunt dicit feramur ad ꝑfe⸗
ctõnem iaciẽtes hec om̃ia ſicut lapis iacitur in fundamẽ
to. Nota ꝙ dicit. Miſi hec pᷣceſſerint in fundamento ne⸗
mo poteſt bene operari.et poſt.quia hec om̃ia nobis ne

ceſſaria ſunt dicit ſeramur ad ꝑfectionem ⁊c. Ad alið
qð obijcit᷑ ꝙ fides ſufficit ad ſpũalem curã ⁊c̃.dicẽdũ.q;

hoc eſt verũ in caſu ſcʒ vbi nõ eſt facultas ſuſcipiendi ſa⸗
cramẽta. Pꝛeterea.nõ ſufficit ad reꝑatõem lapſus a ſta
tu ĩnocẽtie ꝑ actuale ĩmo cũ fide requirit᷑ penitẽtia. TIñ
et ſi ſufficiat ĩ caſu ad vitam:nõ tamẽ ad fundamentuʒ
ſuꝑedificande ꝑfectõnis.q Ad hoc qð obijcitur.ꝙ qui
crediderit ⁊ baptiʒ atus fuerit.vlt᷑.marc.dicẽduzʒ ꝙ bec
duo ſufficiũt ad ſalutem.nõ tamẽ ad ꝓgreſſum qtũ ad
opera ꝑfectõis.Vnde cõcedi pt᷑ ꝙ ſumiciũt ad ſalutis fũ
damentũ:nõ ad ꝓgreſſum ſuꝑedificãde ꝑfectõis.Simi⸗
liter reſpondendũ eſt ad illud Marc.j. Penitemĩ? cre
dite ⁊c. ¶ Ad illud qð obijcitur de verbo illo.ij. act. Pe
nitentiam agite ⁊c̃.dicendũ ꝙ hec tria ſunt ad ſaluteʒ et
ſufficiũt ad fundamẽtum nccitatis:dũmodo baptiſinus
fiat in fide. Sed qꝛ ad ꝓgreſſum ſuꝑedificãde pꝑfectõis
requirit᷑ accenſus deſiderij ad ꝓficiendũ in merito. At
tendit᷑ aũt deſiderium ex ſpe gloꝛie ⁊ retributõnis:neceſ
ſaria eſt appoſitio reſurrectõis.Pꝛet᷑.qꝛ ꝓficienti in me
rito nõ ſufncit puritas vite que habet᷑ ex gratia fidei et
ſacramẽto baptiſmatis.et firmitas virtutis ⁊ gratie qᷣ
habetur ex cõfirmatõne niſi hec ↄſeruent᷑ ĩ eẽ.requirituꝛ
timoꝛ iudicij eterni ad ↄſeruatõem hoꝝ ĩ eẽ ſubſtãtiali.
ꝗpter quod necia eſt additio iudicij eterm quo habetur
timoꝛ ad cuſtodiam pᷣdictoꝝ.¶ Ad aliud qꝗð obijcitur ꝙ
ſub doctrina baptiſmatũ cõpꝛehẽdit᷑ penitẽtia. dicẽdum
ꝙ nõ eſt verũ eo mõ quo ſũpta penitẽtia ponit᷑ pꝛimũ in
fundamẽto.ᷣ ſub tercio qð poit ĩ fundamẽto ſcʒ doctria
baptiſmatũ cõpꝛehẽdit᷑ baptiſma flamis: qð eſt aliuda
penitẽtia infoꝛmi.¶ Ad illð qð obr.ꝙ ſub fũdamẽto ſi
dei cõpᷣhẽdit reſurrectio ⁊ iudiciũ.dðm.ꝙ duo ſũt gene
ra articuloꝝ fidei.quidam em̃ articuli babẽt ietates
que ſunt in deo vel verbo incarnato quaſi ĩ ſubiecto. vt

— ——MVN

da
W
;
gi
bet
n
oſi
ge

6
K
ne
aet
ieg
giun
ill.
heler
vr
icon
i 16

omnipotẽtia.incarnatio.natiuitas ⁊c̃.et iſti articuli cõ
tinent᷑ ſub fundamẽto fidei ad deũ. Similiter alij aꝛticu
li in quibus ſunt pꝛopꝛietates que non ſunt in deo tan⸗
in lubiecto:ſed ſunt a dro nobis. deus em̃ faciet gloꝛio
am reſurrectõem iĩ ſaluãdis:et indiciũ ſiue penã i dam
nandis. et iſti articuli nõ continentur ſub fundamento
fidei ad deuʒ: ſed ſunt per ſe.vel poteſt dici ꝙ reſurrectõ
et iudicium nõ ponũtur in fundamento inqᷓtum ſunt or
ticuli:ſed ꝑꝛo ſpe et timoꝛe.

rticulus quintus

Gnſequẽter querit᷑.de oꝛdine eoꝝ que poſita
ſunt in hoc fundamẽto.vbi dicit᷑ in glo.xj · ad
beb. ibi. fides eſt ſubſlãtia ⁊c. Iides ẽ funda⸗
mentũ oĩm bonoꝝ. igitur debet pꝛius oꝛdinari in hͥ fun
damento ſicut pꝛimũ fundamentũ ⁊2 fundainentũ alioꝝ
4Item timoꝛ iudicij ⁊ ſpes pꝛemij excitant pctoꝛes ad pe
nitentiam et alliciunt. igitur iudicium et reſurrectio de⸗
bent oꝛdinari ante penitẽtiam. 4 Ytem. xj. ad heb. Sine
fide impoſſibile eſt placere deo.igit᷑ fides facit ꝙ penitẽ
na placet deo.igitur debet pꝛecedere ſicut caula effectũ
in moꝛibus.quod aũt facit aliqð placere eſt cauſa illius
in genere mord Reſpõſio.ꝙ coueniẽter oꝛdinatur pe
nitentia ante alia.ſicut illud quod eſt pꝛimũ meritoꝛiũ.
quo aũt modo ſit meritoꝛiũ dietũ eſt ſi upꝛa. Neniens em̃
ad xp̃ianã religionẽ.pꝛimo de bʒ penitẽdo ſcʒ in peniten
tia infoꝛmi pꝛeꝑare ſe ad gr̃am ſidei.qua babita debet
accedere ad ſacramentum fidei ſcʒ baptiſma. deinde ad
cõfirmationem. deinde timoꝛe ſupplicij ⁊ ſpe pꝛemij dili⸗
genter habita cuſtodire et ſuſpirare ſiue anhelaẽ ad ma
ioꝛa. .. Ad hoc qð obijcitur. ꝙ fides eſt fundamentũ om
nium bonoꝛum.dicendum.ꝙ hoc eſt bonoꝝ gratuitoꝝ.
Vngde nõ requirit᷑ ꝙ ſit fundamentũ penitẽtie inſoꝛmis
¶ Ad qð obijcitur. timoꝛ iudicij et ſpes pꝛemij allici:
unt ad penitentiam.dicendũ ꝙ et ſi alliciunt qñʒ ad pe⸗
nitentiam: hoc eſt mediante fide. vnde neceſſe eſt fidem
pꝛecedere.et ſi fides ſit foꝛmata ſiue fides poſita de fun⸗
damento:neceſſe eſt illa ſubſequi ad fidem. Pꝛet.nõ po⸗
nutur de fundamento vt alliciant ad penitentiã infoꝛmẽ
Pa Foni de fundam̃to:ſed potius ad robur alioꝝ et cu
lam que ponũtur in fundemẽto. ꝓpter qð vltimo de
bent oꝛdinari. Ad illud qð obijcitur ꝙ ſine fide impoſ
ſibile eſt placere deo.dicendũ ꝙ boc intelligr de platẽtia

remũeratõis pᷣmij etni. Si at᷑ n placʒ pnĩa infoꝛmis deo

placet tñ qꝛ pꝛeparat ſe ad ſuſceptioneʒ gratie.

embrum teꝛciumm

Onſequẽter querit᷑ de hboc ſacramento ſᷣm
qꝙ oꝛdinatur ad liberationẽ a naufragio ⁊
dicit᷑ tabula.dicit em̃ hiero.ꝙ pꝛima tabu
la poſt naufragiũ ẽ baptiſmꝰ:ſecũda peni
tẽtia..¶ Cõtra.Aldath.iij. Penitẽtiaʒ agite.ibi glo. Pꝛi
ma virtus ẽ ꝑ penitẽtiam ꝑimere veterẽ hoĩem.ſ̊ ſiẽ pꝛi
ma virtus:igit᷑ pꝛima tabula.virtꝰ em̃ vel gratia ẽ reme
diũ ſpũalis naufragij.¶ IRtẽ ſi baptiſmꝰ ẽ pꝛima tabula
eſt pꝛimũ ſacramentũ.igit᷑ et penitẽtia que ẽ ſecũda tabu
la eſt ſecũdũ ſacramentũ.¶¶ Itẽ ſecũda aut dicit oꝛdiem
temꝑis aut nature.iQon tꝑis:qꝛ ſicut actuale peccatuʒ
pꝛius fuit qᷓ oꝛiginale ſicut in pꝛimis parẽtibo:ſic tabu⸗
la que ẽ remediũ naufragij actualis.pꝛius fuit q̃ʒ tabu⸗
la que fuit remediũ oꝛigialis. In pꝛimis em̃ parẽtibo ꝑ⸗
ſona rõne culpe actualis coꝛrupit naturã.natura at᷑ de⸗
inceps coꝛrupit ꝑſonã coꝛruptõne oꝛiginalis.Qec natu
re:quia ſicut volũtas eſt pꝛimũ pꝛincipium peccati ante
quod nullũ et natur aliter pꝛimũ:ſic et peccatũ volunta
rium pꝛius ẽ natura peccato qð cõtrabimꝰ cũ oꝛigĩe na
turali.4:q Item ylſa.iuij. Peccatum ſuum quaſi ſodoma

pᷣdicauerũt.ibi.hiero. Secũda tabula poſt naufragiuʒ

eſt impietatem peccatoꝝ abſcõdere.ſed penitentie eſt re
uelare impietatẽ peccatoꝝ. VUnde ꝓuerb.rxxviij. Qui ab
ſcondit ſcelera ſua nõ diriget᷑:qui aũt cõfeſſus fuerit et

reliquerit ea miſericoꝛdiã cõſequet᷑.ergo cum actꝰ cõtra
rij nõ cõueniunt eidem: penitẽtia nõ eſt ſecũda tabula.
Item ſi eſt ſecũda tabula et baptiſmus pꝛimaquomo
xpc et iohes inceperũt pꝛedicatões a penitẽtia. Jtẽ.· ij.
act. Penitentiã agite et baptiʒet vnuſaſq; veſtrñ. Ex B
videt᷑ ꝙ penitentia pꝛecedat baptiſmũ et maxime i adul
tis. ergo debet dici pꝛima tabula.⸗ Item queritur quo
tropo loquẽdi ſiue qua ſiłliindine ⁊ icit bo tiſmus pꝛĩa
tabula et penitẽtia ſecũda Keſpõſio. ad pꝛimũ patʒ
ex ſupᷣdictis virtus penitentie non eſt pꝛima ſimpliciter
ſed lapſis in moꝛtale poſt baptiſmum. 4 Bo aliud dice⸗
dum. ꝙ argumentũ nõ valet. 2 ponitur inſtantia talis.
Ilie eſt ſecuduo archidyaconus in bac eccleſia:ergo eſt
ſecũda perſona.Aihilominꝰ dici poteſt. ꝙ eſt ſecunduʒ
ſacramentũ inter ſacramenta delentia culipam: no aute
ſecundum ſimpliciter. Pꝛimo em̃ acquuitur innocentia
ꝑ baptiſmũ:et roboꝛatur ꝑ confirmationem: et uſtenta
iur ꝑ ſacramentũ eukaꝛiſtie.poſi boc lapſo in culpãſ ub
nenit ſacramentũ penitẽtie. VUnde ſacramentum eſt ĩ ſa⸗
cramentis in quibo ꝗpꝛie deletur culpa. 4 Mo illud qð
obijcitur de oꝛdine. dicendum ꝙ eſt conſiderare peccatũ
actuale et oꝛiginale abſolute et in ſe:et ſic eſt actuale pꝛi
us natura qᷓ oꝛiginale ſiẽ cauſa qᷓ; effectus. Et eſt conſi
xerare ip̃a in comꝑatione ad ſubiectũ.et hoc duobo mo
dis.vel comꝑatione ad ſubiectum pꝛimũ.i.pꝛimum ho⸗
minem:et ſic actuale fuit pꝛius oꝛiginali.Vel compara
tione ad naturã ꝓpagatam:et ſic oꝛigiale natura et tem
poꝛe pꝛiuo eſt qᷓ; actuale.ꝛima aüt tabula ſecũda da
ta ſunt in remedia peccatoꝝ. ſᷣm ꝙ determinantur circa
naturam ꝗpagatam ſiue bomĩem deſcendentem a pmis

parentibo. pter qð cõuenit ꝙ; pꝛimo ſit pꝛima tabula qᷓ

eſt remedium oꝛiginalie: deinde ſecunde que eſt remedi
um actualis.4· Ad illud qð obijcitur. ꝙ ſecunda tabula
eſi abſcondere ⁊c.dicendum ꝙ abſcondere dicit᷑ dupli⸗
citer. VUno modo celando peccata et nõ cõfitendo. ſm ꝗ
dicit᷑ ꝓuerb.xxviij.qui abſcondit ſcelera ſua nõ diriget
Alio mõ delendo peccatũ ꝑ cõtritõem confeſſioneʒ ⁊ ſa
tiſfactionẽ. et hee abſconſio fit ꝑ penitentiaʒ. d& qua ps.
Heati quoꝛũñ remiſſe ſunt inigtates et quoꝛũ tecta ſunt
peccata ⁊c.¶ Ad aliud dicendum.q; iohes et xpᷣc voca⸗
uerunt ad penitẽtiã.nõ que eſt ſacramentum. nec ſecun
da tabula:led que pᷣcedit baptiſmum que eſt contritio de
p eccatis.de qua.ij. act. Penitentiam agite 2 bapn. 7c.
Adulti em̃ baptiſandi nõ tenentur ad conſeſſionem et
ſatiſfactionem ſed contritõem ſolum. de bmõi penitetig
nõ loquitur hiero. Hec aĩ com ꝑa⁊᷑ q̃ſi vnũ cu baptiſmo
ſed de penitẽtia que habet cõtritõem conſfeſſionem ſatil⸗
factionem.¶ Ex bis patet reſpõſio ad aliud quod ſequi
tur.¶¶ Ad hoc quod querit.quo tropo ⁊c̃. dicendũ ꝙ mu
dus mare dicit. põ. boc mare magnũ ⁊c. Qauis fluctu⸗
ans iĩ hoc mari eſt eccleſia:que ꝑ archam figurat᷑ Beñ.
vij. Pꝛouerb. vlt. Facta ẽ quali nauio inſtitoꝛis. Ab hac
naui frangit᷑ aſſer.qñ aliquis ꝑ peccatum moꝛtale ſegre
gatur ab eccłia. In cano. Jude hi ſunt qui ſegregant ſe
metipos aĩales ſpm̃ nõ hñtes.ſpũſſctus ẽ glutinu q vnit
vnuſꝗſq; naui eccłie. Quia igit duplex ẽ peim oꝛigiale
2 actuale.duplex ẽ nauis fractio ſiue naufragiu. pꝛimũ
ꝑ oꝛigiale ulud reꝑat᷑ ꝑbaptiſmũ: ſcᷣm ꝑ actuale moꝛ
tale a illud reꝑat᷑ ꝑ pniam. Maptiſmꝰ igit᷑ 2 penitentia
qi due tabule ſerũt ad littꝰ poſt naufragiũ tale ? tale.

¶ Lueſtio. lxuij. de iterati
one penitentit.
Equitur de uterati
one pnie. de ᷣ querũt᷑ plura. Pꝛimũ eſt
vtrũ ↄtingat a vera pniĩa cadere. Seðm
vtrũ dtingat pniam iterare. Terci. v.
Stiẽs ↄtigat cadẽ totiẽs ↄtigat pniaʒ ite
rare. Quartũ.vtrũ lapſu pluries ꝑ graʒ penitetie itera
te:contingat reſurgere. „

embeum prumuum
Irca primũ ꝓceditur ſic.⁊ oſtẽditur ꝙ cõ
tingat a vera pemitẽtia cadeꝛe. exemplo da
uid.ꝗ te pcto moꝛtis Arie penituit. cuiꝰ
eti peĩtẽtiã dñs acceptauit. xij.reg.ij. pec
cauit tñ enumerãdo płin.ij. reg. penł.¶ Item auctoꝛita
te dñi Joh̊.v.dixit ꝑalitico. ade ⁊ ampliꝰ noli pecca⸗
re ne deteriꝰ tibi aliqꝗd cõtingat.Sed nõ fuiſſet cõmma⸗
tus malũ ꝓpter recidiuũ nili poſſet cadere: g ⁊c. ¶¶ Iteʒ
videt᷑ idem ꝙ habet eẽ in li.ar.ſᷣjm ſtatũ vie et hoc nõ cõ
ſirmato. tale eſt vertibile et ꝑ vertibilitatẽ pt cadere a
ſtatu gratie et iuſticie:g 2 penitẽtie.4· Itẽ gra baptiſma
lis ẽ maioꝛ ꝙᷓ; penitẽtie et cõfirmatois ſi imiliter. ſed poſt
verã gram baptiſmatis 2 cõfirmatõi coõtingit cadere:ꝗ
et poſt gram penitẽtie. ¶ Cõtra. amp.et aug. diſſiniũt
penitẽtiam.ꝑpetrata mala plangere:et plangenda vltra
nõ ↄmittere.ergo ſi cõmittit poſt plangẽda pꝛius nõ pe
nituit.ſi ergo penituit:patet ꝙ vltra nõ cõmittit. 4¶ Ztez
yſið.Inanis ẽ penitẽtia quã ſequẽs culpa coingꝗnat.er⸗
go ſi poſt peccat pꝛima penitẽtia fuit inania.ergo ab op
poſitis ſi fuerit vera poſtea nõ peccaiit.4 I idẽ videt᷑
ꝙ offenſa ẽ infinita:ergo et ſatiſſfactio ſi vera eſt cebz eſſe
infinita.ergo cũ nõ ſit infinita intenſione:ſaltem eſt infi
nita duratõne. ergo ſi nõ ſe emꝑ durat nõ eſt vera penitẽ/
tia nec ſatiſfactõ.¶ Item vere penitẽtis eſt ſemꝑ dolere
de cõmiſſis et ſemꝑ peccatũ deteſtari. ſed ſemꝑ deteſtãti
gram impoſſibile eſt reſu rgẽ:ergo vere ꝑenitentẽ cum ſꝑ
deteſtat᷑ culpam impoſſibile ẽ cadere. Rñſi io.dicendũ
ſicut errauerũt aliqui circa penitẽtiam:ſic circa carita⸗
tem. dixerũt em̃ ꝙ habens ſemel verã caritatẽ nũqꝙᷓ ꝑdit
eam:ſilłr et habens veram penitẽtiam nunqᷓ eam pꝑdit.ſᷣ
hoc eſt manifeſtꝰ erroꝛ ⁊ cõtra ſcripturã.Ratio aũt que
iſtos decepit fuit.qꝛ nõ cõſiderauerũt quid dicat᷑ vel im⸗
poꝛtet᷑ ꝑ hoc nomẽ verum:cum dicit᷑ vera penitentia vel
vera caritas.ponẽtes illud ſolũmodo in his vere eẽ qð
nõ deficit a fine.ſed aliter intelligẽdum eſt. ſcʒ ꝙ veritas
peniiẽtie dupliciter accipitur ſicut et cuiuſii bet vᷣtutis.
Vno em̃ modo dicit᷑ virtus veꝛa q habʒ verũ vᷣtutis opꝰ
vei nata eſt br̃e quãtum ẽ te ſe.⁊ hec veritas eſt de eſſen
tia virtutis. Alio modo dicit᷑ virtus vera que ꝑducit in
ſinem. et hec veritas nõ eſt eſſentialis virtuti ſed dĩc vir⸗
tutis ſtatum ſiue cõtinuationẽ. Scm boc dicendũ.ꝙ ſi
pꝛimo dicatur modo penitentia vera que verũ virtutio
habet actum: ſic de veritate penitẽtie eſt eteſtari maluʒ
cõmiſſum et pꝛo illo tꝑe nullũ cõmittere.et de futuro pꝛo
ponere nõ cõmittere.et ab om̃iba his poteſt homo cadẽ.
et ita a penitẽtia vera veritate pꝛimo dicta.Si aũt dica
tur vera quia ꝑducit in finem vt ipᷣa que eſt finalis et cõ
tinuata:ab hac nõ contingit cadere.ſed hanc nõẽ diceꝛe
hoĩem habere:niſi finaliter pſeueret ⁊ ab illa nõ cadat.
l Ao illud ergo qð obijcitur pꝛimo.ꝙ ad veritatem eiꝰ
ſpectat plangenda nõ cõmittere. dicendum ꝙ ſi loqua:
mur & veritate pꝛimo modo:ad veritatẽ ſpectat nõ cõ⸗
mittere tunc nec actu nec ꝓoſito.ſed non poſſ.et ſic ac⸗
cipitur in dictis diminitiombo. vel ſi accipiat᷑ ꝓ futuro
ſimpliciter: tunc erit penitentie dicre vere veritate pſeue
rantie ſiue ducente in finem. Et ꝑ hoc patet illud yſido.
quia dicitur inanis ꝗpter fruſtration? finis.¶ Ad illð
aũt quoꝗ obijcitur ꝙ offenſa eſt infinita. dicendũ ꝙ deꝰ
remittit offenſam ꝑ graniam. ſed ꝓ vletione tempoꝛali
exigit penam temꝑalem ſoluendam penitentiã.et iðo
nõ opoꝛtz ꝙ ſit infinita.4 Ad illud qð obijcitur ꝙ ſemꝑ
dlere de bet. dicendum ꝙ ſem Edolere debet habitu. ſed
licet quis habitu de peccato pꝛeterito doleat: nihil im⸗
pedit quin actu cõmittat futurum. vel referendũ eſt ad
penitentiam finalẽ ſicut dictum eſt. De hac materia di⸗
ctum eſt ſupꝛa in notiſicatõne illiꝰ diffinitõis. Peniten⸗

tia eſt penitenda nõ cõmittere 2c.
Riebeum ſecundum

Onſequẽter querit᷑ vtrum cõtingat penitẽ
tiam iterare. Et videt᷑ ꝙ ſic. exemplo da⸗

. Kurſus numerãdo ꝓplm 7 penituit. et
dns vtrã
Eʒech. xviij. Si impiꝰ egerit penitẽtiam ab om̃ibo pec⸗
catis ⁊c̃.oĩm iniquitatũ eius q̃s oꝑatus eſt nõ recoꝛda⸗
boꝛ.ſed nõ diſtinguit peccatoꝛẽ:ergo verũ eſt de eo ꝗ reci
diuauit.qꝛ terminꝰ in conditionaliĩ antecedẽte tenetur
vniuerſaliter. Itẽ eſto aliquis diu fuit in penitentia
ꝓpter aliqð peccatũ poſiea lapſus ẽ in culpam. ſed con⸗
ſtat ꝙ peioꝛis eſſet cõditionis ſi nõ egiſſet penitentiã.ſed
ſi pcluſa eẽt ſibi via reſt⸗ urge ndi ꝑ penitentiam deterio⸗
ris eẽt cõditionis qᷓ ſi nõ feciſſet penitentiã. ſed conſtat
p hoc nõ ẽ verũ:ꝗqᷓ nõ eſi tali p̃cluſa via hec.q Item hoc
videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ deus ꝓnioꝛ eſt ad miſerandũ qᷓ; ad ↄdem⸗
nandü.ſed quãtũcunq; bomo deo ſeruierit ſi penitet de
bono facto deus obliuiſcit᷑ bonoꝝ: ſi penitet de malo
remittit. ¶ Item ſi nõ poteſt reſuꝛgẽ ſecũdo.aut bocẽ qꝛ
nõ pt᷑ ſecũdo penitere:aut qꝛ deus nõ acceptat.iſõ pꝛĩo
modo:qꝛ li.ar.eſt in nobis vertibile ⁊ tota die verti vi⸗
demꝰ. ¶ 2õ ſecũdo mõ. Henitere em̃ ẽ cõteri ⁊ builiari de
pet̃o ſᷣm ps.Sacrificiũ droſ pũs ↄtribulatꝰ coꝛ ↄtritum
et humiliatũ teus nõ ſis lera beb. vj. Ivm⸗
poſſibile eſt eos qui ꝓlapſi ſunt rurſus renouari ad pe
nitentiã.¶ Jtem ꝓuerb.xxviij.ꝗ puerlſis gradit᷑ vijs con
cidet ſemel. ¶ Item Ambꝛo. in li de vnica penitẽtia dĩc.
O vnica eſt penitẽtia ſicut vnicũ baptiſma.¶ Item videt
ꝙ ſacramentũ penitentie babet effectum a xpᷣi paſſione.
vt baptiſmꝰ.ſed paſſio xp̃i ẽ vnica et ãpliꝰ nõ pt pati:igẽ
nec penitẽtia iterari.et hoc ẽ qð dicit a pls.hebᷣ.vj.Rur
ſum crucifigẽtes in ſibimetipᷣis filiũ dei.¶ Ie baptiſma
nõ iterat᷑ nec iterari poteſt ne fiat cõtumelia ſacramẽto
2 veniat in ↄtemptũ: pari rõne nec penit rin 4Ra⸗
dom ꝙ erroꝛ fuit marimꝰ penitẽtia nõ poſſit iterari.

qꝛ claudit viſcera dine miſericoꝛdie.⁊ tũc om̃es pctcoꝛes

vel fere oẽs cogeret deſperare.et ideo dõm ꝙ iterari põt
dum ẽ in hac vita.ſed quotiẽs pr infra dicet᷑.ſ poſt hãc
vitã nõ pt.Et rõ q̃re pemitẽtia poſſit ⁊ debeat iterari et
baptiſmꝰ nõ:ẽ triplex. AUna ẽ qꝛ ĩ baptiſmo impꝛimit᷑ ca
racter qui ẽ indelibilis: impenitẽtia nõ. Secũda ratio
qꝛ baptiſmꝰ ẽ ↄtra moꝛbũ nõ iterabilẽ q̃lis eſt moꝛbo oꝛi
gialis:Fᷣ penitẽtia ẽ ↄtra moꝛbũ iterabilẽ q̃lis ẽ moꝛbus
peti actuolis.vñ qꝛ medicĩa debet aptari moꝛbo: patet
⁊c. Tercia rõ ẽ.qꝛ baptiſmꝰ hʒ totã efficaciã a paſſione
penitẽtia nõ:ſᷣ ab actu nr̃o.i ita baptiſmꝰ nõ iterat᷑ ſiẽ
nec paſſio.penuẽtia vᷣo iterat.ſᷣm ꝙ volũtas nr̃a ↄuerti
tur ⁊ rueꝛtit᷑ Inde ẽ ꝙ ĩ baptiſmo oĩos pena remittit᷑ pe
nitẽtia nõ. ⁊ ſi baptiſmꝰ iteraret᷑: daret᷑ nob occaſio pec
cãdi.nõ ſic ẽ ĩ penitẽtia qꝛ bñ punit.¶¶ Ao illo qð obij⸗
cit᷑ ĩ ↄtrariũ de vᷣbo apli. Impoſſibile ẽ ⁊c.pt᷑ ſieri vis ĩ
Hᷣꝙ dico impoſſibile ẽ c qꝛ nõ er viribo hũanis.vel im⸗
poſſibile.i.difficile.loꝗt᷑ em de pfectis ꝗ difficult reſur⸗
gunt vel vt fiat vis in penitentia.quia loquitur de reno
uatione que eſt in penitentia quam ſequitur baptiſmus
Hic em̃ virtutem totam habet ab hoſtia paſſionis. ⁊ de
bac dicit apoſtolus.x. ad heb.i on relinquituꝛ hoſtia ꝓ
peccato.¶ Ao aliud AUmb. dicendum intelligi debet
de benitẽtia ſolenni. et hoc ſm moꝛem aliquarum eccle⸗
ſiarum.· Ad illud quod obijcitur de baptiſmo et contu
melia ſacramenti. patet reſponſio ex dictis. vnde dicen⸗
dum. ꝙ non eſt ſimile. Hic em̃ nulla contumelia fit ſa⸗
cramento. Pꝛeterea efficaciaʒ habet iterata penitentia
ſed baptiſmus ſecundus nullius eſt efficacie.i Aec fit eti⸗
am contumelia paſſioni:quia non ſic totam et plenam
efficaciam a paſſione recipit ſicut ſacramentum baptil⸗
mi.Et nota ad euidentiam obiectoꝛum.ꝙ he anctoꝛita
tes ſcilicet ꝙ impoſſibile eſt eos qui ſemel 7c. Heb. vj. et
voluntarie peccantibus ꝛc. behe.x. multipllciter pol⸗
ſunt intelligi. vel vt expꝛimatur impotentia noſtre natu⸗
re que poteſt per ſe cadere non reſurgere.pẽ ſpũg vadẽs

aB.

uid.qui pᷣmo peccauit bomicidio 2 penitu

ꝙ; penitentiam acceptauit. YJtem auctoꝛitate

we.
ſig
ur
Bſmm
3
ſio.
m.

öt
ie
ed
no?
voni
hrs
putt
ſione
iſt
i

lin

ſi

Nueſtio

et nõ rediẽs. ⁊ põt ĩſinuari malũ irrepꝛobilitatis ex bmõi
caſu vt vult hHugo.qꝛ quãtũcũq; reſurgit bonꝰqꝛ illud bo⸗
num habuiſſet ſine caſu ⁊ inſuꝑ aliqð bonuʒ ſuꝑaddiſſet:
dãnificat᷑ ex caſu.vel vt intelligat᷑ de tꝑe futuro.totu enim
hoc tempꝰeſt penitẽtie datũ ⁊ tota hec habitatõ noſtra ad
boc eſt. ſeo poſt hanc vitã locus penitẽtie nõ eſt: quia ſi eſ⸗
ſet: eſſet locus ſcde penitentie. SJob. xxiiij· dedit ei dminus
locum penitentie. locũ dicit nõ loca. Sapie. xij. dans locuʒ
in peccatis penitẽtie. Yohᷣ.ix. Veniet nox quãdo nemo po
teſt operari. ec ꝓpter hoc via penitentie pꝛecluditur:ſed
potius quãtuʒ ſit malũ cadere oſtendit᷑ bonum em eſt ſur
gere:ſed melius nõ cecidiſſe.bonũ eſt ſanaꝛi:ſed meliꝰnon
infirmatum fuiſſe.

¶ Membꝛum tercium

BHnſequẽter queꝛit᷑ trum totiẽs poſſit hõ pe
nitere.i.locũ inuenire penitẽtie:quotiẽs ↄti⸗
git illũ peccare. Et videt᷑ ꝙ ſic. qꝛ miſcdia di
i infinitũ maioꝛ ẽ qᷓ; miſcdia ꝑfectiſſimi bo⸗
minis. Pꝛobatõ Ecẽi.· ij. Scom magnitudinẽ eiꝰ.ſic ⁊ mi
ſericoꝛdia eius cum ipo eſt.ſed magnitudo eiꝰ eſt infinita.
ps. magnitudinis eius nõ eſt finis:igit᷑ miſcdia dei infini⸗
ta. ſed homis quãtũlibet finita:igit᷑ miſcðia dei excedit mi
ſericoꝛdiã homĩs quãtũcũq; in infinitũ. Sed miſericoꝛdia
hominis eſt remittere delinquẽti ſeptuagies ſepties ¶Da
thei · xviij. igitur miſericoꝛdia dei remittit infinities.¶ Itẽ
Eʒech.xxxiij. Impietas impij nõ nocebit ei.in quacunq;
die conneꝛſus fuerit ab impietate ſua.Ecce ꝙ quotiens pe
nitens penitet:totiens reperit indulgentiã. ¶¶ Item domi⸗
nus ihs ſuper ceteros homines ⁊ ᷣm naturam miſericoꝛs
eſt. quippe filius patris miſericoꝛdiarum.de quo.j.Coꝛin/
j. Benedictꝰdeus ⁊ pater domini nr̃i ihu xp̃i pater miſeri⸗
coꝛdiarum.Et bene pluraliter pater miſericoꝛdiarum: qꝛ
non tm̃ remittit in pꝛima miſericoꝛdia. ſed in ſcdðᷣa ⁊ dein/
ceps.ꝗI Item auguſ.in lib.de penitentia obijcit ſic. Vide⸗
mus quotidie in eccleſia ſepe febꝛicitãtes.ſepe languidos
ſepe paſſionibus captos ſepe liberari. vt appareat totiens
opus miſerantis.quotiens confeſſio fit penitẽtis.quomo⸗
do em̃ coꝛpus qð vilius eſi ab ipᷣo diſſimilius ſepe ſanaret:
et animam dignioꝛem ⁊ redemptaʒ non totiens liberaret.
medicum ſe vocat ⁊ non ſanis ſed male habentis oppoꝛtu⸗

num. ſed qualis hic medicus qui maluʒz iteratum neſciret

curare?: Medicoꝛum em eſt cencies infirmũ curare Cõ⸗
tra.ꝓnioꝛes ſumus ad maluʒz qᷓ; ad bonum. ergo ꝓnioꝛes
ad peccandũ ex pᷣiumptõne miſericoꝛdie ſi ſemꝑ ſit iterabi
lis:qꝙᷓ cautelaʒ offenſe.ergo videt᷑ ꝙ dominꝰſi aliquotiens
indulgeat aliquibo quos ſcit ſibi cauere a peccato:ꝙ mul⸗
tofoꝛtius debeat eis viam penitentie denegare quos ſcit ex
p̃ᷣſumptõne miſericoꝛdie peccaturos.¶ Item nõne ſic dñs
pꝛeſtaret eis fiduciã peccandi ⁊ incitaret eos ad peccãduʒ
ſicut ponebãt aliqui. Item AUmbꝛo.in li. de vnica peni⸗
tentia.pᷣteriti ſemꝑ nos penitere debet pct᷑i.ſed h̊ delictoꝝ
leuioꝛum. Ex hoc videt᷑ ꝙ non ſit frequens penitentia in⸗
dulta grauiũ peccatoꝝ. Et ita ꝙ nõ quotiens peccat quis
ↄmittendo grauia:totiens ⁊c.hoc etiam habet᷑ per hoc qð
dicit᷑ ibidem. Reperiũtur qui ſepius penitentiã agendam
putant.qui lururiant᷑ in xpo. Nam ſi vere penitẽtiam in
xpᷣo agerent:iterandã poſtea nõ putarent.¶ Item quidaʒ
arguebant vt refert aug.li.de penitẽtia.per ſimile ex factis
domini ſic.quẽ bis illumiauit.quem lepꝛoſum bis munda⸗
uit.quem moꝛtuũ bis ſuſcitauit? non laʒarum quẽ dilexit
non filium vidue quẽ miſertus matri reddidit:non filium
diſſipatoꝛem legitur bis ſuſcepiſſe.non filiam abꝛahe bis
a demonio liberaſſe.in nulla perſona iterauit factum: do⸗
cens(vt aiunt) non ſepe a domino fieri remediuʒ.4 Jtem
adminus videtur ꝙ ſit determĩatum vſq; ad quotiens pec⸗
canti debeat indulgeri.pꝛimo quia dicit᷑.i.amos. Super
tribo ſceleribo ⁊ ſuper quatuoꝛ nõ ↄuertam eum. Itẽ Alda⸗
thei.xviij. on vſq; ſepties ⁊c. In vtraq; auctoꝛitate oſtẽ⸗
ditur numerus finitus:ergo videtur ꝙ deteꝛmĩatus ſit nu
merus vltra quẽ non eſt penitentiã inuenire.i Item He⸗

bꝛe.xij. on inuenit penitẽtie locũ:ꝙᷓꝙᷓ cum lacrimis ing⸗
ſiſſet eam Rñſio.ꝙ quotiẽs peccat᷑ totiens via peniten

di concedit᷑ ſcʒ in hac vita.huiꝰaũt ratio eſt infinitas miſe

ricoꝛdie ex ꝑte dei:a poſſibilitas ad ↄuerſionem ex ꝑte ani

me qdiu eſt in via. decreuit em̃ altitudo conſilij diuie pie/
tatis vt hbomĩ viatoꝛi nũꝙᷓ; retraberet manuʒ miſericoꝛdie
ſue.natura ſimiliter anime qᷓ;diu eſt in coꝛꝑe animali nũ/
q̃ totaliter frangit᷑ in Recert⸗ qᷓ;uis tota. VUnde ſemꝑ reti⸗
net ſibi aliquid de poſſibilitate ad ↄuerſionem ad deum ⁊
ſuſceptõeʒ gratie.⁊ ideo quotiens peccauerit inuenire po/
teſt locum penitentie.hoc aũt ꝓbleuma determinatum eſt
ab augul. li. de penitentia dicente ſic. Inſtant ꝑfidi qui ſa
piunt plus qᷓ opoꝛteat.non ſobꝛij:ſed excedentes menſurã
dicunt em̃ et ſi ſemel penitentibus poſt baptiſmum valeat
penitentia:non tamen ſepe peccantibus pꝛoderit iterata:
alioquin ad peccatum eſſet incitatio. Dicunt em̃ quis non
ſemper peccaret ſi redire ſemper poſſet.dicunt em̃ dominũ
incitatoꝛem mali ſi ſemper penitentibo ſubuenit. et etiam
ei placere peccata quibus ſemper pꝛeſto eſt gratia.Errant
autem. ĩmo conſtat multum ei peccata diſplicere: qui ſem⸗
per pꝛeſto eſt ea deſtruere. Si em̃ ea amaret.non ſemper
ea deſtrueret: ſed conſeruaret atq; inter ſua munera foue⸗
ret. Sed ſemper deſtruit peccata que inuenit. ne ſoluatur
quod creauit:ne coꝛrũpatur quod amauit.4 Ad illud er⸗
go quod pꝛimo obijcitur.ꝙ licet malicia noſira exigẽte ab⸗
utamur bonitate diuina:non ꝓpter hoc decet illam que ſũ⸗
ma eſt non ſe diffundere ſicut decet. ¶ Ad aliud quod ſe⸗
quitur.poteſt dici ꝙ ſi indulgentia frequens facta a domi⸗
no aliquibus pꝛeſtat occaſionem peccandi:nibilominus
hoc pꝛouidet diuina ſapientia ſaluti bominis.multi enim
deſperarent ⁊ efficerent᷑ infideles credendo deum multos
feciſſe ad damnatõnem:ſi aliquãdo negaretur homini via
penitentie. ⁊ alia multa accideꝛent in cõuenientia. Mec ex
hac indulgentia excitat dominus ad peccandũ: licet mali⸗
cia hbomimis quãdoq; incitet᷑ ex hoc.i ec dominus fiduciã
pꝛeſtat:licet mali ex hoc illam accipiant. vnde oculi eoꝛuʒ
ſunt nequã quia dominꝰ bonus eſt Math. xx. 4 Ad uluo
Ambꝛo. pᷣteriti nos penitere debet ⁊c̃. dicenduʒ ꝙ non eſt
intentio Ambꝛo. ꝙ neget᷑ beneficiũ penitentie alicui quo⸗
tienſcũq; peccauerit:ſeð potius boꝛtari vt caueat vnuſqſ⸗
qᷓ; a moꝛtali peccato: ⁊ frequẽter peniteat de venialibus
a quibo nõ poteſt ſibi caueꝛe.¶ Ad illud quod obijcitur.
ſi vere penitentiã agerent iterandã nõ putarent.Dicẽduʒ
ꝙ Ambꝛo.repᷣhendit illos qui er pᷣumptione i terandi pe⸗
nitentiã frequẽter recidiuãt. vt ex verbis ſuis patet.volẽs
oſtendere ꝙ nõ vere penitent. quia ſi vere peniterẽt: nõ ex
putatõne illa qua putant ſe iterare penitentiã peccarent.
Vnde ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ non putarent penitentiã iterandã.nõ
intendit quin debeant putare. vel ꝙ nõ iteranda eſt peni⸗/
tentia ſi recidiuent:ſeo ꝙ non debeant ex hac putatõne ite
rato peccare. Vel poteſt dici: auctoꝛitates Am bꝛo.intel
ligende ſunt de penitentia ſolenni ſicut habetur diſ.l. Si
quis.S. poteſt? aliteꝛ.¶¶ Ad illud quod obicctũ eſt ꝑ ſimi⸗
le ex factis dñi. Dicendũ ꝙ taliter ogonentibo reſpondet
aug. ibidem ſic· Aidemꝰquotidie in eccleſia ſepe febꝛicitã⸗
tes ⁊c.vt dictũ eſt in oponendo:⁊ ſic eoꝝ erroꝛem refellit
augu. menikfeſta veritate. Ap illud quod obicitur. ꝙ ille
quaternariꝰ⁊ trinarius nõ dicunt numerũ ꝑfectoꝛum ſin⸗
gulariter ſed generaliter. vnde terciũ vel quartum pecca⸗
tum poteſt dici impotentia finalis.⁊ ſic intelligendum eſt
illud qð Hieꝛo.in pꝛologo ſuper illud Amos.ij.ſuper tri⸗
bus iniquitatibo ⁊ ſuper quatuoꝛ nõ conuertã eum. Ter⸗
cio indulgentiã peccatoꝝ deum dare poſſe ſignificat:queʒ
quarto eadem peccata admittẽtibo nec penitentiaʒ nec in⸗
dulgentiã daturũ nũciat. Vnde glo.ſuꝑ illud idem pꝛimuʒ
peccatum eſt mala cogitare.ſcdᷣm ↄſentire.tercinm opere
ad implere.quartuʒ non penitere finaliter ſupple. Qui in
tribus pꝛioꝛibo peccat ſi penitet: ↄuertit ad eum deus vul⸗
tum clemẽtie ſue.ſi pᷣo non penitet:auertitur ab eo vultus
clementie. vel poteſt dici ꝙ loquit᷑ ibi de ↄuerſione qᷓtũ ad
reuocatõeʒ pene tꝑalis.tum em̃ ad illaʒ aliquãdo non
60 G

inuenit locũ penitẽtie.eo q; nõ expedit vel ipᷣis qui penitẽt
vel etiã alijs qui exemplo eoꝝ coꝛrigunt᷑. AUnde poſi verba
illa Hieꝛo. in pꝛologo ſequit᷑. Qam ꝑ ignis ſimilitudineʒ
quẽ in pᷣdictas gentes ĩmittendũ pᷣnixit:grauẽ ac irreuoca
bilem dei iram ad euerſionẽ earũdem ciuitatũ ꝓceſſuram
voluit demõſtrare.¶¶ Ad aliã auctoꝛitatẽ patet reſponſio
ex glo.ſuper illð ¶Dath.xviij. Septuagies ſepties que eſt
cccc.⁊.xc.vicibo.i.totiens in die quotiens ille peccare non
poteſt. Et ita ex hac auctoꝛitate nõ habet᷑ ꝙ determĩatum
ſit quot vicibo debeat fieri indulgẽtia.

embꝛũ quartũ

Onſequẽter querit᷑ vtꝑ ↄtingat lapſum plu
ries ꝑ penitẽtiã iterata reſurgere. ſic:vi⸗
detur ꝑ hoc qdðᷣ mĩmũ bonũ eſt maiꝰ bonũ:qᷓ
maximũ malũ malũ.igit᷑ cũ in penitentia ite
ratã etur gra gratũfaciens.quãtũcũq; fuerit aggrauatũ
peccatũ in iterante penitentiã per ingratitudineʒ recidiui
ſufficiat illi gratia gratiſdata ad reſurgendũ. ¶l Itez gr̃a
gratũfaciens ⁊ ſi mima ſit in ſuo genere. gratificat homi⸗
nem deo quãtũcũq; fuerit vilis peccatoꝛ vel magnꝰ.pecca⸗
toꝛis aũt gratificatio deo atteſtat᷑ reſurrectõni eius a cul⸗
pa. 1c Conera omne peccatũ moꝛtale redigit hominẽ
ad nihilũ ꝙᷓtuʒ ad eſſe gratuitũ.pᷣs.Ego ad nibilum reda
ctus ſum ⁊ neſciui. Inter eſſe aliquid ⁊ nihil eſt diſtantia
infinita.ſed nulla gra põt in plus infinito:q̊ nulla gra põt
in plus qᷓ in reſurrectõeʒ a moꝛtali quocũq; ad eſſe gratui
tum.ᷓ cum peccatũ iterãtis penitẽtiaʒ ꝓpter ingratitudi⸗
nem recidiui maiꝰeſt ſimplici moꝛtali:videt᷑ ꝙ ꝑ nullã gꝛa
tiam talem ↄtingat reſurgere.¶ Item peccatũ deicit aiam
in infinitũ infra ſe.vnde reddit aiaʒ impoſſibileʒ ad reſur
gendũ quãtũ eſt de ſe.qᷓ cũ inter impoſſibile ſimplicit ⁊ in⸗
ter impoſſibile quãtũ eſt de ſe qð eſt impoſſibile ꝑ accidẽs
nõ ſit medium. exquo iteratõne peccati ⁊ ingratitudine re
cidiuatõnis ꝓfundiꝰ deicituꝛ:videt᷑ ꝙ deiciat᷑ in impoſſibi
le ꝑ ſe.⁊ ita videt᷑ ꝙ reſurgere a tanta culpa ſit ſimpliciter
impoſſibile.ᷓ deiecti iteratione peccatoꝝ ⁊ ingratitudine
lapſus frequẽtis:nõ poſſunt reſurgere gra penitẽtie itera⸗
te.¶ Item multi ſunt in via qui ratõne frequẽtis recidiua
tõnis maiores ſunt indicãdi peccatoꝛes:qᷓ alij qui dãnati
ſunt in inferno ꝓpter vnũ moꝛtale ꝑuũ in genere moꝛtalis
ſed dãnatos tales nõ ↄtingit reſurgere ꝑ penitẽtiã: ̊ nec
alios vt videt᷑. Erquo em̃ quãto peccatũ eſt grauiꝰtãto ma
gis deicit aĩazʒ ⁊ minꝰefficit apta ad reſurgẽdum: videt᷑ ꝙ
⁊c̃. ¶ Rñſio. ad euidẽtiazʒ pᷣdictoꝝ intelligẽaũ. ꝙ aĩa pot
ↄſiderari vt eſt actiua ⁊ vt ẽ paſſibilis ſiue ſuſceptiua.ſᷣm
iſtam duplicẽ ↄſideratõneʒ gra dupliciter reꝑat aĩam poſt
lapſuʒ. Mtum em̃ ↄſiderat᷑ ᷣm pꝛimũ moduʒ. eleuat eam
gra quaſi in infinitũ: quia de nõ potente ad oꝑa gratuita
facit eam potẽteʒ.inq;tuʒ ↄſiderat᷑ pᷣm ſcdðᷣm modũ non ele
uat ip̃ n in infinitũ.imo nec eleuat ipᷣaʒ quãtũ poſſibilis ẽ
eleuari:quia quãtũcũq; eleuat᷑ ꝑ graʒ in via:adbuc poteſt
plus eleuari ⁊ eleuabit᷑ in gloꝛia. Pꝛet.ex ꝑte culpe deiciẽ⸗
tis eſt ſilꝛ ꝙ ipᷣa inqtuʒ eſt actiua tantum deicit᷑ ꝙ oĩno eſt
impotẽs inqtũ hmõi ſurgere ad actũ gratuitũ.vnde deici
tur quaſi in infinitũ qtuʒ ad hoc.ꝙ de potente ſurgere ad
oꝑa gratuita fit nõ potẽs.inq;tum aũt eſt paſſibilis vel ſu⸗
ſceptiua nõ tantũ deicit᷑ in via ſcʒ quĩ poſſit plus deici.vñ
ſemꝑ remanet aliꝗd ſᷣm qð nõ eſt totaliter deiecta.⁊ ideo
remanet aliquid poſſibilitatis ꝑ quod põt ꝑ gratiã eleua⸗
ri inqtuʒ eſt ſuſceptiua.Caſus aũt aie vt eſt actiua:eſt de⸗
fectus ab actõne.⁊ cadere eiꝰ eſt deficere.a cadere in vltio

eſt deficere in vltimo. Vnde in caſu eiꝰ ꝑ moꝛtale inqtuz ẽ

actiua ꝑducit᷑ ad negatõeʒ potẽtie.nõ tamẽ dico qui plus
poſſet cadere: ſed caſus vltra negatõnem potentie non eſt
ipſius inqtum actiua eſt. q; inqᷓtuʒ hmõi non declinat in
txæfectũ maiorẽ potentie.ſed potiꝰſuſceptibilitatis.dicẽdũ
ꝙ quotiẽſcũq; fuerit quis paſſus recidiuũ ⁊ etiã peniten
tiam iterauit:penitẽtia vltimo iterata ſi digna fuerit reſuꝛ
get a culpa:⁊ ſi ſufficiẽter ꝑacta reſurget a pena.4! Ad il⸗
lud ergo qð pꝛimo obijcit᷑.ſcʒ ꝙ peccatũ redigit aĩaʒ in ni⸗/

bilum zc. Dicendũ ꝙ et ſi redigat aĩam in nihilũ inqtum

eſt actiua gratuito: nõ tamẽ inqꝙᷓtuz eſt ſi uſceptiua gre:licet
inter eſſe ⁊ nõ eſſe ſimpliciter ſit infinita diſtantia.tamen

inter eſſe ⁊ nõ eſſe buiꝰnon eſt infinita diſtantia ſimplicit᷑
quia eſſe poſſibile eſt medium. Conſideratis em̃ terminis

oppoſitis inqᷓtum hmõi eſt ibi diſtantia infinita. Sed con
ſideratis illis pꝛout viciſſitudinant᷑ circa idez poſſibile ne

quaqᷓ;. Pꝛet. defectus oꝛtus er peccato moꝛtali quãtũcũq;

ſit ingratitudine vel alijs circũſtantijs aggrauatus.nõ po
teſt ertendi vltra infinitum. Pꝛet.et ſi animam inqtuz eſt
actiua contingat deficere quaſi defectu infinito: nõ tamẽ
contingit eam deficere ſic inqtum eſt materialis vel ſuſce⸗
ptiua.Ex his patet ꝙ in reꝑatõne anime ſiue in reſurrecti
one non requiritur ꝙ gratia poſſit in plus infinito.nec eti
am requiritur ꝙ poſſit in plus infinitum. quia quãtuʒ eſt
de anima inqtum eſt ſuſceptiua gratie qua reſurgit a cul⸗
pa:non eleuatur in infinitum. ¶q Ad aliud quod ſequitur
ex iam dietis patet rñſio.quia et ſi peccatum deiciat aĩiam
inqᷓtum eſt actiua quaſi in infinitũ:non tamen iniᷓtum eſt
gratie ſuſceptiua. Vnde ſi reddit animã impotẽteʒ nõ red
Dit eam impoſſibileʒ. quia em̃ anima nõ poteſt fieri nõ ſu⸗

ſceptiua gre in via: licet põt fieri nõ potens ad oꝑa gratui

ta.⁊ ex hoc ꝙ eſt ſuſceptiua gr̃e potẽs eſt reſurgere:nõ põt
aliquo modo declinare vltra impoſſbilitatem ꝑ accidens
ſiue vltra impoſſibilitatẽ inqtum eſt de ſe.¶ Ad aliud di⸗
cendum.ꝙ licet aliqui poſſent in via dici maioꝛes peccato
res eo ꝙ plura ⁊ grauioꝛa peccata ꝑpetrauerunt q; aliqui
Damnati:tamen nõ ſunt dicendi ita graues ſicut illi: ꝓpter
Epetuitatẽ obſtinatõis ⁊ de ſperatõis ⁊ ↄſũmatõneʒ diuini
ↄtemptꝰ. Pꝛet. in talibo magis eſt cauſa impoſſibilitatis
reſurgẽdi ſtatꝰpeccati q; ĩm peccatũ.

¶ Lneſtio. lxun.de penitẽ⸗

tia publica ſiue ſolẽni.

—

quitur de peniten

tie pu blicatõe.Circa hoc queruntur tria
Pꝛimum eſt. an aliqua penitentia debe⸗
at eſſe publica. Secundum an penitentia
publica ſit iterabilis. Terciuʒ eſt que ad
penitentiã publicã ſiue ſolẽnẽ requirunt᷑.
mbꝛũ pꝛimũ
rca pꝛimuʒ querit᷑ ſic.videt᷑ ꝙ aliqua peni⸗
tentia debeat eſſe publica.per hoc ꝙ quanti
tati culpe reſpondet quantitas pene ſatiſfa⸗
ctoꝛie. Deutro.xxv.pꝛo menſura peccati erit
7 p mmodus. ergo ſi peccatum eſt publicum: ⁊ pe⸗
na ſatiſfactoꝛia debet eſſe publica.¶¶ Item ſi opoſitum de
oppoſito ⁊c.ſed ſi occultũ eſt peccatũ occulta debet eſſe pe/
nitentia:ergo ſi peccatũ publicũ ⁊ publica vebet eſſe peni⸗
tentia.de peni.di.j.petrus.Occulta pct᷑a ſecreta ſatiſfacti
one:publica vᷣo manifeſta penitẽtia expiari debere firmiſ⸗
ſime conſtat ratõni ſubnixũ.4¶ Item eccłia militãs debet
triuphanti eccłie ↄfoꝛmari.igit᷑ cum in foꝛo illiꝰpꝛiuatim
⁊ ſigillatim puniat᷑ vnuſquiſq; culpa in moꝛte:puniet᷑ etiã
pu blice coꝛã omnibo in iudicio generali:videt᷑ ꝙ etiã eccle
ſia militãs ⁊ aliqua debeat punire in occulto:⁊ aliqua in

publico ſᷣm exigẽtiaʒ meritoꝝ. Iem ſicut delinquẽs ſuo

peccato aliũ trahit ad peccandũ:ſic ſua penitẽtia debet eũ
reuocare ſi ſit lapſus vel dare exemplum ne labat. ergo ſi
aliquis euidenter ciuitatẽ ſiue multitudinẽ aliquã ſuo pec
cato ↄmouit totam ad aliquod enoꝛme factum: videtur ꝙ
ſua penitentia coꝛaem ommbo debeat publicari. vt ſi lapſi

ſint reſipiſcant vel ſi pꝛoni ne vlteriꝰlabant᷑¶¶ Contra.di

cit auguſ.Si tu detegis deus tegit.ergo ſi qð de tegit ho⸗
mo detegere nõ xbet ſolẽnẽ penitẽtiaʒ iniãgendo.cum ho
mo peccatũ nõ ſciat in ↄfeſſione niſi ſicut dᷣ:videt᷑ ꝙ non
debeat iniũgi penitentia publica vel ſolẽnis.4¶ Item om⸗
nis pena aut iniungitur in exterioꝛi foꝛo ⁊ publico.ant in

interioꝛi ⁊ ſecreto. ⁊ hboc m modum ↄfeſſionis.cum ergo

cet
en
cit

eni⸗
anti
ln
at
4
e
ni
et
1
.

en

1
V

Mueſtio

penitẽs confitet᷑ peccatũ ſuuʒ in foꝛo lecreto:videt᷑ ꝙ pena

ua non debet erire illud foꝝ. ergo nec publicari vebet nec
ſoleẽnizari. 4 Item ſi nõ licet ſacerdoti nutn mimo pecca⸗
tum alicuiꝰ qdð audiuit in confeſſione reuelare quãtũcũq;
ſit publicũ. quõ licet iniũgendo penitẽtieʒ oꝑtũ illud ma⸗
niteſtare. 4 Ieem penitẽtia iniũgenda eſt que defectus re⸗
parat ipᷣius penitẽtis. Vera em̃ penitẽtia omnes defectus
ducit ad ꝑfectum m auguſ. Sed hec penitẽtia ſcʒ ſolẽnis
facit ↄtrarium.ipᷣm em̃ penitẽteʒ multiplici ĩnectit defectu
Laycus em̃ poſi talẽ penitẽtiã nõ poteſt fieri cleric?.di.l.
ex penitẽtibo.ergo talis nõ eſt iniũgenda. Rñſio.ꝙ cõ⸗
uenit ⁊? iuſticia requirit ꝙ aliqua penitentla ſit publica 2
ſolẽnis. de peni. di.j.ca.petꝛus.publica nora publico eget
remedio.i eſi ᷣpum augu. Que autẽ ſit differetia inter pe⸗
nitẽtiam publicam ⁊ ſolẽnem infra patebit. Ratio autem
huiꝰeſt multiplex. Vna eſt enoꝛmitas crimis ⸗ publicatõ
eiuſdem. Alia eſt debitum puniẽdi:maxima em̃ irreueren⸗
tia peccantis maxima confuſione eſt punièda. Tercia eſt
i ittatur cõſimile. Congruit em̃ ꝗꝙ

incõcuſſio timoꝛis ne ↄini

aliqui puniant᷑ tali penitẽtia.ne alij qui ad conſimile pꝛo⸗

ni ſunt: andeant ſimile attemptare.4 Ad pmũ ↄtra g dicẽ

dum.ꝙ auguſ.loquit᷑ de peccatis tectis ⁊ occultis:hic intt

ditur de detectis vtpote publice ꝑpetratis. Pꝛet. bic inten
ditur de manifeſtatõne pene non de manifeſlatione culpe.
¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ exquo confeſſio eſt in ſecreto
7c. Dicẽdum ꝙ de penitẽtia que iniungitur in foꝛo ſecreto
eſt loqui dupliciter.ſeʒ qᷓtum ad actum ini ungẽdi: 1 Fm B
non dcebz exire foꝛum confeſſionis.iQon em̃ ſacerdos ex ſe
debet iniungere ſibi publice ſed ſecreto ſicut ⁊ ille ſecreto
confitetur.vel poſſumus loqui q;tum ad actum exequendi
quod iniũctum eſti.hoc eſt qtum ad ipſum penitẽtem 27 ſic

debet eam publice agere ſicut ⁊ peccatum eſi manifeſtum.

Muogd igitur dicitur ꝙ penitẽtia non debet exire foꝛum il⸗

lud.Dicẽdum ꝙ verum eſt qtum ad iniungẽtem: publica⸗
ri tamẽ tebet ab illo cui iniungit᷑. qui ſicut publice offẽdit
publice debet peniteꝛe.⁊ m hoc intelligitur illud quod di
citur Ecci. xx. Ebonum eſt coꝛreptum manifeſtare peni⸗
tentiam. 4 Ad illud quod obijcituꝛ. ꝙ ſacerdos nec mĩmo
nutu debet 7c. Bicendum ꝙ ſacerdos talem penitentiam
iniungẽdo non reuelat aliquo modo confeſſionem: ſed ille
penitens pubilice exequendo penitẽtiam pꝛo peccato pu bli
ce ꝑpetrato. Si em̃ eſſet peccatũ ſuum occultum. licet face⸗
ret publicam penitẽtiam: non ſciretur ex boc qð peccatuʒ
ↄmiſiſſet nec etiam ſi faceret penitẽtiam ſe olẽnem. ſed vehe⸗
menter pᷣſumeretur ꝙ ille aliquod enoꝛme peccatum ↄmi⸗
ſiſſet:nec tamẽ certe ſciretur miſi peccatum illius publicuz
eſſet.quia quãdoq; accidit ꝙ aliquos adiudicatos alicui
pene aſſociantur alij ex quadam familiaritate caritatis:et
conſimilẽ penam ſubeunt cũ illis.ſicut fecit dominus ſal⸗
uatoꝛ. de quo Sapiẽ. x. deſcenditq; cum illo in ſoueam ⁊c.
Ex quo patet ꝙ pena nõ eſt ſemꝑ maniſeſtatiua culpe:licʒ
hoc accidat quãdo culpa eſt publica.¶¶ Aa vltimũ dicẽdũ
ꝙ peccatũ publicũ eſi conſiderare ⁊ inqtum eſt peccatũ:et
inqtum eſt publice ↄmiſſum ⁊ in ſcandalum alioruʒ.vnde
peccatũ tale eſt agenti demeritoꝛiũ ↄſequẽter alijs. ratõe
qua eſt ſibi demeritoꝛiũ: penitetia talis defect⸗ illiꝰ reꝑat.
ratõne qua ↄmiſſum in ſcandalũ alioꝝ ⁊ de meritũ: ↄpetit
puniri quiba alij edificẽtur 2 deterreant᷑.nõ ſolũmodo ad
tempuo er.

embꝛum ſecundũ

Onſequẽter querit᷑ rtrum penitẽtia publica
ſiue ſolẽnis ſit iterabilis. ſic:videt᷑ ꝑ hoc
culpa eſt iterabilis. Yteratõ autẽ culpe nõ
minuit aliquid de enoꝛmitate culpe neq; de
granitate:ergo ſi caute culpe congruebat bmõi piaculum
videtur ꝙ ißi iterato congruit idem. 4¶ Item culpa ꝓ qua
im ponitur nõ excedit in inſinitum alia peccata. ergo ſi in
illis ſemꝑ iteratur: videtur ꝙ ĩ iſta debeat iterari.aut iſia
culpa eſſet in infinituʒ maioꝛ. ſicut eſt de peccato dy aboli
quod qꝛ eſt quaſi in infinitũ maiꝰpeccato bomis:hmõi nõ

„ *ο *° %

lxiiij.

remittit᷑ ꝑ penitẽtiam ſicut illiꝰ. ꝗ¶ Item iſtud põt oſtendi

ratõnibo ſupꝛa poſitis.quia publica peccata penitẽtia ma
nifeſta debet expiari.ſicut habet᷑ de peni. di. j. petrꝰ. 4 Itẽ
ſemꝑ occultum peccatũ occulta penitẽtia eſt puniẽdum: g

ſimiliter 2 publicũ publica ſemꝑ puniẽdum.4 Item ratio
nes aſſignate ſupꝛa quare peccatũ eſt puniendum publica
penitentia ſcʒ enoꝛmitas crimĩs ⁊ publicatõ ⁊ debitnʒ pu
niendi ⁊ incuſſio timoꝛis: ita congruũt cul pe iterate ſicut
iniciate.ergo 1 Nomtra oi.l. Si quis.S.poteſt ⁊ alit
intelligi. Eſt em̃ quedaʒ penitẽtia que ſolẽnis appellatur.
que ſemel im in eccleſia conceditur.œ quo Am bꝛo. ait. ſi
cut vnum eſt baptiſina: ita vnica eſt penitẽtia. ¶ YItem non

2

eſt ſcðᷣo locus penitẽtie. 4 Iem reperiũtur qplurimi qui

ſepius agendam penitentiam putant: qui lururiantur in
xpᷣo. Qam ſi vere penitẽtiam agerẽt:nunqᷓ iterandam pu⸗
tarent. AUnica penitẽtia ibi dicitur irreiterabilis.4 Item
ſi matrimoniũ legitime ↄtractum ꝓpter ſacramẽtuʒ quod
ſignificat. ſcʒ inſe pabilem vnionẽ diuine nature ⁊ buma⸗/
ne:non iteratur reſpectu earũdem ꝑſonarum: ergo ſimili⸗
ter nec iſtud ſacramẽtum iterabitur. cum ſignificet eiectõ⸗
nem pꝛimoꝛuz parentum de padiſo que ſemel tĩ facta eſt.
KRuñſio. dicẽdum ꝙ iſta penitẽtia nõ iteratur. hui du⸗
plex eſt ratio ſcʒ reuerẽtia ſacramenti. ſignificat em̃ expul/
ſionem pꝛimoꝝ parẽtum de ꝑadiſo.⁊ ne quod tanta ſolẽni
tate celebꝛatum eſt infirmetur 2 vileſcat.nunqᷓ tamẽ nega
tur penitẽtibus penitẽtia ſicut nec venia. ſicut em̃ dominꝰ
in futuro ſeipᷣm negare non poterit.vt habet᷑.ij. Lhimo.ij
ſic nec in p̃ſenti vult veniam vel penitẽtiam cenegari. Eñ
auguſ.ad macedoniũ. Muis caute ⸗ ſalubꝛiter pꝛouiſum
ſit vt locus bumilime penitẽtie ſemel tm̃ in eccleſia conce⸗
datur. ne medicina nimis vtilis nimis vilis baberetur: ta

men quotidie peccantibo nunqᷓ ꝑ penitẽtiam venia negat ·

Ad pꝛimũ ergo dicẽdum. ꝙ licet culpa iterata nõ eſt mi
noꝛ ſed etiam maioꝛ ꝙᷓ fuit pꝛimo cõmiſſa:non tamen con⸗
uenit ꝙ puniatur ſicut illa. In penitentia em̃ ſolenni ſunt
quedam conſideranda ex parte pecca ti: quedam ex parte
pene. Ende qᷓuis congrueret qutum eſt ex parte imanita
tis ſceleris ꝙ ſic puniretur ſcʒ publice vel ſolẽniteꝛ: non ta
men congruit ipi ſolẽnitati rationibo p̃tactis.¶ Zd alind
quod obijcitur.ꝙ culpa non excedit in infinitum. bene con
cedo.qð vlterius concludit᷑: ergo debet penitentia ſolẽnis
iterari. dico ꝙ non ſequitur. ſeð ꝙ penitẽtia debet iterum
dari. JIpſa em ſolẽnitas dicit quãdam confirmationein 2
excellẽtiam. ꝓpter quod repugnat vt inqtum ſolenis itere
tur. Quod em ſolenniter fit ꝑpetuitatem impoꝛtat. ideo
repugnat ei mutabilitas ⁊ ꝑ conſequẽs itera bilitas. ſᷣ nõ
repugnat quin iterum puniatur ſi recidiuet. debet em̃ pu⸗
niri tanta pena vt conſuſio ſolẽnis penitentie in acerbita⸗
te magnitudine recõpenſetur. 4 Ad illud quod cbijcit.
ꝙ rationes ſupꝛa aſſignate ⁊c. Dicendum ꝙ etſi conueni⸗

unt quãtum eſt er parte penitẽtie inq̃tum elt penitẽtia: nõ

tamẽ ex parte qua eſt ſolẽnis.dicit em̃ Gꝛacianus ꝙ bene
iteratur m conſuetudinẽ quarundam eccleſiarum. quod
vt eſtimo intelligẽdum eſt de penitẽtia publica:non de ſolẽ
ni inqtum ꝗꝓpꝛie ſumptum elſi.quia in tali repugnat ſacra
mentum iteratõni.de peni. di. iij. vbi dicitur illud ambꝛo.
reꝑiunt᷑ c. non ᷣm generalẽ ſed ſm ſpecialẽ conſuetudinẽ
eccleſie de ſolẽni penitẽtia dictũ.intelligit᷑ que apud quol⸗
dam ſemel celebꝛata nõ iterat᷑. V

Nu tercin
Onſequẽter querit᷑ de his que ad ſolẽneʒ pe
nitentiã exigunt᷑. Querit᷑ ergo vtrum vir tm̃
vel etiam mulier ſunt puniẽdi bac penitẽtia

t vtx in el ſenes tm̃.Et vtrũ clerici
ve m. Quo aut tẽpoꝛe.quò loco.quo babitu.a qua

ꝑſona imponẽda eſt.⁊ de qua foꝛma verboꝛuzʒ. ⁊ pꝛo quali
peccato:⁊a vtrũ penitẽs tali penitentia poſſit pꝛomoneri.2
que ſit differentia inter publicam ſolẽnem penitentiam.

Ad pꝛimũ dicendũ. ꝙ tam vir qꝙᷓ; mulier hmõi peniten⸗
tia debet puniri.argumeutũ di.l.penitentes..xxxiij.q· .

090 —

de bis infra eadẽ.q. Antiqui.huiꝰratio ẽ.quia vterq; ſerꝰ
fuit in paradiſo eiectus: ⁊ ideo vterq; ſexus punit᷑ iſta pe⸗
na que eſt ſignũ illius.ꝗ Ad aliud dicendum.ꝙ ſicut ba⸗
betur diſ.l.penitentes. Juuenibo pena talis non facile cõ⸗
mittẽda ẽ ꝗpter etatis fragilitatem. 2 eſt argumentum ꝙ
ratione etatis fit diſpenſatio ſicut de ↄtinentia.xxxiij.q.ij.
de bis.4l Clericis aut non eſt talis penitentia imponenda

dil.l.hanc penitentiam. nulli vnqᷓ clericoꝛum agere concę
ditur. ⁊ boc ꝓpter ſcandalũ. cum em̃ non ſit imponẽda ni⸗

ſi pꝛo marimo crimine: poſt eiectõnem non poſſet reſtitui

ꝓter ſcandaluʒ populi.4l Se tꝑe ⁊ loco ⁊ habitu ? a quae

ſona:babetur di.l.in capite.vbi dicit᷑. In capite quadra
geſime omnes penitentes qui publicã ſi uſcipiunt aut ſuſce
perunt penitentiã: ante foꝛes eccleſie ſe pᷣſentent epo ciui⸗
tatis.ſacco induti nudis pedibo.vultibo in terra dimiſſis:
reos ſe eſſe habitu ⁊ vultu ꝓteſtantes.¶!. Item eadẽ di. pe⸗
nitentes.vbi dicit᷑. penitẽtes tꝑe quo penitentiã petũt im⸗
poſitõeʒ manuũ ⁊ ciliciũ ſuꝑ capita a ſacerdote ſicut vbi:
qᷓ; ſtatutũ eſt ↄſequant᷑.ſi aũt comas nõ depoſueriĩt.aut ve⸗
ſtimẽta nõ mutauerint abijciant᷑.⁊ niſi digne deo penitue⸗
rint nõ recipiãt᷑. Mota ꝗ; in ca. In capite. dicit᷑ ꝙ p̃ſentẽt
ſe epᷣo ciuitatis. In alio ſcʒ penitẽtes.dicit᷑ ſacerdote.̊ ſa
cerdos dicit᷑ ẽus ad quẽ ſolum ſpectat ſolẽnis penitentie
impoſitio ⁊ eius recõciliatio. niſi in neceſſitate.xxvj q.vj.
ca.fi.pꝛeſbiter incõſulto epo non recõciliet peniten tez niſi
abſente epo vltima neceſſitas cogat. 4 Pꝛete. cum epo de⸗
bent eſſe pᷣſentes maioꝛes eccleſie illius. Vnde di. l. In ca⸗
pite. dicit᷑. Adeſſe debent decani.i.archipſbiteꝛi ꝑꝛochiaꝰ
pᷣſbiteri penitentiũ.qui eoꝝ ↄuerſionẽ diligenter inſpicẽ
cbent. ¶¶ Sed adhuc querit᷑ vtꝝ mulier de beat comaz de⸗
ponere.cum paris delicti par debet eſſe pena. Rñſio ꝙ; nõ
quia mulier comã habet in ſignũ ſubiectionis.vt habetur
xxx. di.c.ij.vbi dicit. Quecũq; mulier religioni iudicãs cõ
uenire comã eius amputauerit.quaʒ deus ad velamẽ eins
⁊ memoꝛiã ſubiectõnis illi dedit:tanqᷓ reſoluens ius ſub⸗
iectionis:anathema ſit. 4 Sed nonne mulieres religioſe
ſcʒ moniales comã deponunt. Rñſio patet ex hoc ꝙ dicit᷑
tanqᷓ reſoluens ius ſubiectõnis.vir aũt de bet coma epo⸗
nere.quia decetero debet viuere ĩ habitu religioſo Argu.
de conſe. di.v.dictum. ¶ De foꝛma ⁊ modo habet᷑ di. l. In
capite.Foꝛma verboꝝ habet. iij. Geñ. In ſudoꝛe vultꝰtui
veſceris pane tuo ¶ Nota ergo bꝛeuiter foꝛnaʒ 2 ꝓgrel⸗
ſum.volentes penitere ſolẽniter de peccatis.debent in ca⸗
pite qᷓdrageſime ſe cũ archipᷣſbiteris ⸗ pᷣſbiteris ſuis epᷣo
ante ſoꝛes epales eccleſie p̃ſentare epᷣo in triſti ba bitu:nu⸗
dis pedibo:⁊ eis in eccleſià introductis epᷣus eum om̃i cle
ro ſeptem penitẽtie pſalmos in terrã ꝓſtratis cũ lacrimis
pꝛo eoꝝ abſolutõne decãtet. tunc reſurgẽs ab oꝛatõe iurta
dquod canones iubẽt manus eis imponat: aquã benedictã
ſpergat:cinerẽ pꝛius iĩmittat.deinde cilicõ capita eoꝝ ope
riat ⁊ cum gemitu ⁊ crebꝛis ſuſpirijs denũciet eis.ꝙ ſicut
adam ꝓiectꝰeſt de padiſo: ita ʒ ip̃i ꝓ peccatis ab eccleſia
abijciũtur.poſtea iubet miſtris.vt eos extra ianuas eccłie
expellãt. Clerus dᷣo ꝓſequat᷑ eos cũ rſoꝛio. In ſudoꝛe vul
tus tui veſceris pane tuo. In ſacra aũt cena dñi rurſus ab
eoꝝ decanis ⁊ eoꝝ pᷣſbiteris ecclie limĩbo pᷣſentẽt᷑.hoc aũt
fiet quolibet ãno de eis ecclie introitꝰ ẽ interdictꝰ.a erunt
in eccleſia vſq; ad octauas paſche: nec ↄmunicabunt alijs
in euchariſtia nec in oſculo.⁊ poſt exibũt tx ecclia 2 ita re
ſpᷣſentabũtur in ſequẽti ano tali die.2 ita in omni ãno quo⸗
uſq; vt diri interdictꝰ eſt eis introitꝰ eccleſie ⁊ hanc faciũt
pᷣſbiteri.ſed illam recõciliatõeʒ que fit in fine penitẽtie re⸗
ſeruabunt epo:cui ſoli ↄpetit.talis aũt penitẽtia nõ niſi ꝓ
grauiſſimo peccato debet iniũgi.di.l.placuit.vbi dicit᷑eũ
vo penitentẽ dicimꝰ qui poſt baptiſma. aut ꝓ bomicidio.
aut ꝓ diuerſis crimĩbo grauiſſimiſq; peccatis publicõẽ pe⸗
nitentiã gerens ſub cilicõ diuino fuerit recõciliatꝰaltaꝛio.
de hoc.xxvj.q.vj.c.vlti.vbi dicit. cuiuſcũq; penitẽtis pub⸗
licum 2 vulgariſſimũ eſt crimẽ qð vniuerſe am ↄmouerit ve⸗
beʒ ante ablidiam ⁊ atriũ eccleſie manꝰei imponatur.
aut penitẽtes tales nõ ſunt ꝓmouendi.habe di. l. c. j. vbi

dicit᷑.ſicut penitẽtiaʒ agẽ nulli ↄcedit᷑ vnqiᷓ clericoꝝ:ita pꝰ
penitudinẽ ac recõciliatõeʒ cuiqᷓ laicoꝝ nõ liceat bonoꝛeʒ
clericatꝰadipiſci.offerẽte ſe tñ nccitate ⸗ vtilitate:pñt cle⸗

rici recipi ad officia eccłiaſtica di. l. c. placuit. vbi dicitur.
placuit vt penitẽtes nõ admittant᷑ ad clerũ.niſi tm̃ ſi necei

ſitas aut vſus exigat:tunc depntent᷑ inter boſtiarios 2 int᷑
lectoꝛes.ita vt eplaʒ vel euangeliũ nõ legant. Si qui autẽ
oꝛdinati ſunt in dy acones inter ſubdy acones ita habean
tur vt manũ non imponat: nec ſacra ↄtingant. Vlſus.i. vti
litas vel ↄſuetudo alicuiꝰeccleſie.⁊ eſt argumẽtuz ꝙ ratõe
ↄſuetudinis eccłie aliquid eſt licitũ quod als eſſet illicitũ.
⁊ ita in hoc caſu diſpẽſabit epᷣus qᷓtuʒ ad mĩoꝛes oꝛdines
quod notat᷑ ibi.i.non exequat᷑ officium dyaconatꝰvel ſub⸗
vy aconatus.¶¶ Si objjciat᷑ contra hoc. peꝛ hoc dicit᷑ ibi
ex penitentibo di.l.ꝙ epᷣus oꝛdinana talem ſcienter debet
pꝛiuari poteſtate oꝛdinandi. Dicendũ ꝙ hic non loquit de
oꝛdinatõne:ſed diſpenſatione qtum ad minoꝛes oꝛdines.
Quare talis non eſt oꝛdinandus multiplex eſi ratio- Pꝛi⸗
ma eſt oꝛdinis excellentia.quia nõ ſunt digni ſuſcipere va
ſa.i.oꝛdinem ſacꝛamentoꝝ qui dudum fuerunt vaſa vicio

rum. di.l. Scðᷣa eſt timoꝛ labendi ex pꝛiſtina conſuetudine

ſurgens.di.lxj. In ſacerdotibo.in fine.Texcia eſt ſcanda⸗
lum populi? vulgaris ſermo qui totaʒ ↄmouerit vꝛbem.
xxvj.q.vj.c.vlti.Lales em̃ nõ poteſt ſine magno ſcandalo
miſtrare.di.l.de his. Quarta eſt. quia nõ habent frontem
redarguendi aliquos: cum conſtet ipᷣm ↄmiſiſſe illa eadẽ
que pꝛedicat coꝛrigenda. vel etiam maioꝛa.di.xxv.priinũ
¶ Ad illud quod querit᷑ de differentia penitẽtie publice 2
ſolẽnis. Dicenduʒ ꝙ differunt multipliciter. ſcz ex ꝑte im⸗
ponentis:ex ꝑte ſuſcipientis:ex ꝑte ſuſcepte penitentie:ex
ꝑte modi quo ſuſcipit᷑ ⁊ confert᷑. Ex ꝑte imponentis:quia
ſolẽnem non imponit ſimplex ſacerdos.ſed tiñ epᷣus vt di⸗
citur diſ.l.In capite.publicam autẽ poteſt i mponere ſim⸗
plex ſacerdos:cum non inueniatur pꝛohibitum. Ex parte
ſuſcipientis ſimiliter.quia ſolẽnis non ẽ ſacerdoti vel dya
cono imponenda.di.l.confirmandum eſt.nec etiam alicui
clerico vt habetur in ſequenti ca. eadem di.ſcʒ illud quoq;
publicam dᷣo poteſt agere ſacerdos.vt diſ.xxviij. pꝛeſbiter.
nec eſt contrarium ꝙ habetur.xxxij. diſtinctio. preſbiter.
vbi dicit᷑.ꝙ ſaceꝛdos non debet penitere inter laicos. quia
quia hoc intelligitur de peccato occulto:publicam aũt po⸗
teſt agere de peccato publice ꝑpetrato.Er ꝑte ſuſcepte pe⸗
nitentie.quia ſolẽnis non iteratur ꝓpter ratõnem ſuperiꝰ
aſſignatam. omnis vo alia penitentia iteratur. de pe. diſ.
iij. Reperiũtur.S. ſepties in die cadit iuſtus.2.S. Adhuc

inſtant ꝑfidi.Er ꝑte modi quia ſolẽnis: imponit᷑ nomẽ ſu-

um cum ſolẽnitate pᷣdicta.publica aũt dicit que fit in facie
eccleſie ſine ſolẽnitate.ſic q iniũgit᷑ ꝑegꝛinatõ ꝑ mũdũ cũ

baculo bicubitali 2 ſca ular vel veſte aliqᷓ ad boc oſueta.
Mueſtio. lxv. de peniten/

tia iniᷓtum eſt ſacramentũ in ſpeciali.

Etermmatũẽ ſupra

ꝓſequendum eſt penitentia in ſpeciali

quedam ſunt partes diſtincte ſᷣm diuerſi
tatem ſtatuum. de quibo agetur pꝛimo. quedam pm diuer⸗
ſitatem actuum de quibus ſcðo. Partes autem pꝛimo mo
do ſumptas diſtinguit Am bꝛo.ſic. Tripler eſt modus pe⸗
nitentie. ꝛimus eſt erꝛoꝛes ⁊ omnia mala ante baptiſmũ
abrenuciare ⁊ ↄdẽnare. Scðdus poſt baptiſinũ lapſas per
penitentiam reuocari. Tercius quo ſancti quotidie a tali
bus peccatis purgatur ſine quibo vita nõ agitur. ¶ Scðz
hunc diſtinctõnis modum. ꝛimo tangetur de penitentia
ante baptiſinũ. Scðo de penitentia poſt baptiimũ. Ter⸗
cio de venialibo que accidunt in vtroqʒ ſtatu. Quarto de⸗
clarantur verba apoſtoli vocantis ea lignum ſenum ⁊ ſti⸗
pulam.

penitentia in generali. Conſequenter

ſcʒ de partibo penitẽtie. Penitẽtie auten

— — –☛ — --—

l

¶Queſtio
lembꝛũ pꝛimũ

Irca pꝛimum duo queruntur. Pꝛimum eſt
vtrum penitendum ſit de peccato originali.
Secũdum vtꝛũ accedẽs ad baptiſmũ neceſſe
babet paus penitere de actuali.

rticulus prinus
Irca pꝛimũ ſic ad ꝑtẽ affirmatiuã Aug.de coꝛ⸗
reptione ⁊ gra. Coꝛripiat᷑ in ſingulis quod eſt
oĩm.⁊ loquit᷑ de oꝛiginali.ſᷣ coꝛreptõ male mẽ⸗
tis eſt penitẽtia vt habet᷑ ſupꝛa.¶lj Itẽ aug.in eodẽ.Coꝛri⸗
piatur oꝛigo dãnabilis:vt ex doloꝛe coꝛreptõis volũtas re
generatõis oꝛiat. Quid aũt eſi coꝛreptõ doloꝛis qᷓ; penitẽ⸗
tia.⁊ ita vt pꝛius.q¶ Itẽ ab aug.habet᷑ in eodẽ ꝙ habẽtes
oꝛiginale debẽt ſibi diſplicere.ſ̊ hmõi diſplicẽtia non eſt ſi

ne pena:ergo babẽtes oꝛiginale debẽt penitere ſcʒ peniti⸗

tia ↄtritõnis vel attritõnis.¶ Itẽ de eo quo homo iuſte ar
guituꝛ ab alio:iuſte arguit᷑ a ſemetipᷣo.Sed augu.dicit in
li.de coꝛreptõe ⁊ gra.ꝙ peccatoꝛ ꝓ oꝛiginali eſt arguẽdus
ergo peccatoꝛ debʒ arguere ſeipᷣm.ſ̊ homo de culpa arguit
ſeipm ꝑ penitẽtiã.igit᷑ ⁊c.¶ Stẽ ſicut ira ꝑ ʒelũ cæteſtatur
homo omnẽ iniuſticiã in alio:ita penitẽtia omnẽ iniuſticiã
in ſeip̃o.Sedoꝛiginale eſt iniuſticia in homĩe:ergo eſt de/
teſtanda ꝑ penitẽtiaʒ ⁊c. 4! Itẽ oĩs qui vult deo recõcilia⸗
ri.neceſſe habet deteſtari omne qð ſeꝑat ab eo.ſ̊ oꝛiginalę
ſeꝑat. ⁊c.¶(.4tẽ de peccato de quo iuſte punit᷑ a deo debʒ
penitẽs punire ſeipᷣm.ᷣ ꝓ oꝛigĩiali iuſte punit᷑ homo a deo
pena carẽtie.que eſt maxim quia maximũ damnũ.
ergo ꝓ eo debet ſe punire¶ Contra.potẽtioꝛ eſt vis rege
neratiua ſacꝛamẽti qᷓ; vis ꝓagatiua homis coꝛrupti.ſed ꝑ
ꝓagatõeʒ ſine delectatõe volũtaria ratõnabili trãſfundi
tur oꝛiginale.eꝛgo ab oꝓoſitis ĩmo multofoꝛtiꝰꝑ ſacꝛamẽ
tum ſine doloꝛe volũtario ratõnabili delet.¶¶ IStẽ om̃is pe
nitentia eſt reſpectu voliti. non em̃ penitet homo de eo qð
noluit.ſed oꝛiginale nũꝙ; fuit voluntariũ:ergo de illo non
eſ neceſſaria penitẽtia.ꝗ¶ Item omnis penitẽtia eſt ĩ actu
volente. ſed oꝛiginale eſt in ꝑuulo ⁊ in quo eſt moꝛbo ⁊ re⸗
medium.ergo nõ opoꝛtet ipᷣm penitere: cum nõ poſſit actu
velle. ¶ Itẽ omnis penitẽtia eſt reſpectu actus ꝗpꝛij.peni⸗
tet em̃ de eo qð fecit nõ de alieno. ſed oꝛiginale eſt ꝑ actum
alienũ:ergo ⁊c.ꝗ Iem baptiſmꝰ oꝛdinat᷑ ↄtra oꝛiginale.
ſed nõ ſunt duo remedia ↄtra idem: ẽ penitẽtia non eſt re⸗
mediũ ð oꝛiginale Ge io.dicẽduʒ ꝙ de oꝛiginali pctẽo
eſt loqui dupliciter. ↄmũiter ſpecialiter. ↄmuniter vt eſt
moꝛbo.⁊ ſic ad eiꝰdeletõneʒ nõ requirit᷑ aliquis actꝰex ꝑte
eius in quo eſt:vt patet in ꝑuulo.Et eſt iterũ loqui ſpecia⸗
liter ꝙᷓtuʒ ad adultos ſimplices.qui hmõi moꝛbũ ſe babe⸗
re neſciũt.⁊ qtuʒ ad hoc nõ opoꝛtet ꝙ aliquis actꝰdeteſta⸗
tionis interueniat.Etẽ iteꝝ loqui q;tuʒ ad adultos diſcre
tioꝛes ꝗ hmõi moꝛbũ fe habere eognoſcũt.illis debʒ diſpli⸗
ceꝛe ꝙ habẽt peccatũ oꝛiginale:⁊ vniuerſalit᷑ om̃e qdð ſeꝑat
a deo.ĩmo vt eſtimo neceſſe eſt ꝙ eis diſpliceat:ex quo con
ſtat illis ꝙ illo ſeꝑant᷑ a dro.⁊ de talibo põt intelligi illud
auguſ.de coꝛreptõe 2 gra. Coꝛripiat᷑ oꝛigo dãnabilis vt ex
doloꝛe ⁊c̃. nec credo ꝙ coꝛreptio illa ſit coꝛreptio penitẽtie
vt obiectũ eſt que fit ꝑ contritõeʒ.confeſſionẽ ⁊ ſatiſfactio⸗
nem: ſed potius repᷣbenſionis qua exiſtens in oꝛiginali ex
citatur ad purgatõneʒ baptiſmalẽ.ſᷣm illud auguſ.coꝛri⸗

piatur oꝛigo ⁊c.⁊ loquit᷑ auguſ.in caſu. vt quãdo aliquis

negligit᷑ conſurgere ad baptiſmũ vt purget᷑ ab oꝛiginali.
vult ergo aug.vt talis repᷣhendat ſe ex tali negligẽtia. vt ex

citatus ex hmõi rephenſione accedat ad baptiſmuʒ. 4 Ex

his patet rñſio ad pꝛimo obiecta.quia nec coꝛreptio de q̃
loquit᷑ augꝗuſ.eſt coꝛreptio penitẽtie: ſed quedã rephenſio
qua excitet᷑ ad baptiſmũ. vnde doloꝛ coꝛreptõnis nõ eſt af⸗
flictio penitẽtie: ſed diſplicentia ſtatus Apꝛij ex hoc ꝙ ſeꝑa
tus eſt a deo. Pꝛete.nec eſtimo ꝙ in diffinitõne penitentie
ponat᷑ coꝛreptio ſed coꝛrectio.¶¶ Ao boc quod obijcitur —
bmõi diſplicẽtia nõ eſt ſine penitẽtia. Dicendũ ꝙ hoc ẽ fal
ſum. eſt em̃ ſine penitẽtia ſacramẽtali.ĩmo ad eiꝰpurgatio

Ixv.

nem nõ requirit᷑ doloꝛ aligꝗs afflictiuꝰ. Ratõ aũt quare nõ
eſt neceſſariꝰdoloꝛ ſiue penitẽtia eſt. ꝙ nõ ex actu nr̃o ↄmiſ
ſum eſt. ⁊ ſic licet in adulto ſit talis oꝛiginalis diſplicentia
nõ tñ eſt penitẽtia:qꝛ penitẽtia ſicut oſtẽſuʒ eſt. ꝓpꝛie eſt re
ſpectu voliti.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ peccatoꝛ eſt arguen
dus ꝓ oꝛiginali.Dicendũ ꝙ hoc nõ eſt ratõne ↄtractꝰipᷣiꝰ
oꝛiginalis ſed ratõne moꝛe in eodẽ. VUnde arguẽdus eſi ne
in ipᷣo velit ꝑmanere.¶ Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ peniten⸗
tia deteſtat᷑ omnẽ iniuſticiã in ſeipᷣo ⁊c᷑. Dicendũ ꝙ hoc de⸗
bet intelligi de iniuſticia acta non ↄtracta.ſimiliter eſt de
ira ꝑ zelum. 4¶· Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ homo debet dete⸗
ſtari omne quod ſeꝑat a deo. Dicendũ ꝙ intelligenduʒ eſt
de deteſtatõne diſplicẽtie.ſed gter hmõi deteſtatõem non
dicit᷑ quis penitẽs.nõ aũt intelligẽduʒ eſt de deteſtatõe pe⸗
nitentie niſi ſit introductũ ex ꝓpꝛia voluntate.4. Ad illud
quod obijcit᷑.ꝙ penitẽs debet punire ſe ꝓ eo ꝓp quo iuſte pu
nitur a deo. Dicendũ ꝙ hoc generaliter intellectuʒ eſt fal⸗
ſum.omnis iuſte punit᷑ a dño ꝗꝓpter pcta pᷣmoꝝ parentũ:
ſed hec eſt vera.ꝓ omni voluntario ↄmiſſo ꝓ quo iuſte pu
ni auitterez: ver iße punire ſe.
rticulus ſecũdus
Onſequẽter querit᷑ vtꝝ adultꝰaccedens ad ba⸗
ptiſmũ neceſſe habeat pmũ penitere de actuali
ſic:videt᷑ AUct᷑.ij. Penitemĩ ⁊ baptiʒet᷑ vnuſ⸗
veſtrũ. glo. dicturꝰ de baptiſmate pᷣmiſit lamẽtatõʒ
vt pꝛiſe aqua inflictõis infunderẽt:⁊ poſt ſacramento ba⸗
ptiſmatis lauarent.4l! Itẽ Math.üj. Exibant ad illũ ⁊c.
glo.iam tũc exemplũ baptiʒãdis dabat᷑ ↄfitendi peccata ⁊
ꝓmittendi melioꝛa.ergo ſi debeat ↄfiteri ſimiliter ⁊ cõteri
ſatiſfacere.⸗ Itẽ ſuꝑ illud pᷣs. In cubilibo veſtris ↄpu⸗
gimini.ſacrificate ſacri.glo.vt extincto veteri homie ꝑ pe⸗
nitentiã:ſacrificiũ iuſlicie ſᷣm regeneratões noui hominis
offerat᷑ deo. ſed regeneratõ noui homĩs fit ꝑ baptiſmũ:er⸗
go penitẽtia pᷣcedit baptiſmũ.cum extinctio veteris homi
nis ad minꝰſ̃m naturã regeneratõeʒ noui pᷣcedat.4. Jtez
dñs ſaluatoꝛ ⁊ beatꝰ Johes baptiſta inceperũt pᷣdicatõeʒ
ſuã a penitẽtia.ſ̊ ab eo debuerũt inciꝑe qð eſt ſalutis initi⸗
um.ergo ſi ita inceperũt ptʒ ꝙ debet homo acciꝑe peniten
tiam. 4l Item pꝛima ꝑſona coꝛrupit naturã. ſed actuale ẽ
coꝛruptio ꝑſone ⁊ oꝛiginale nature.⁊ ↄtra actuale eſt peni
tentia:ergo pꝛeit baptiſmũ. ¶ Item ꝑuulꝰ non habet niſi
oꝛiginale:ſed adultus actuale cuʒ oꝛiginali.ſed qui habet
amplioꝛem moꝛbũ debet habere amplius remedium.cum
ergo baptiſmus ſit neceſſariꝰ ꝑuulo: aliquid vltra baptiſ⸗
mum erit neceſſariũ adulto.ſed hoc nõ eſt niſi penitentia.
ergo ⁊c᷑¶ Contra.baptiſmꝰeſt ianua ſacramẽtoꝝ.ſed ia/
nua eſtp imo ante cuiꝰingreſſum nõ ẽ ingreſſus ad aliud.
ergo ante ipᷣm nihil debet pᷣmitti.ergo ⁊c̃.¶ Item peniten
tia eſt ſcdᷣa tabula poſt naufragium vt dicit Hieꝛo.⁊ dici⸗
tur ſcdᷣa reſpectu pꝛime que eſt baptiſmus.ergo non pꝛece
dit illum. ¶¶ Ptem baptiſmus omneʒ culpam delet. Vnde
augulſ.ad valentinum.Lauacro regeneratõnis omnia pec
cata hominũ mundãtur atq; ſanantur. ſed ſuperfluum eſi
eſt facere ꝑ plura quod poteſt fieri ꝑ vnum:ergo ad emun
dationem nõ eſt penitentia neceſſaria.¶ Rñſio.dicenduʒ
ꝙ eſt loqui de penitentia vt eſt virtus:⁊ vt eſt ſacramentũ.
Si loquamur de penitentia vt eſt virtus.cuius actus eſt
contritio: neceſſe eſt pꝛecedat baptiſmum in adulto qui
habet actuale peccatum.emo enim inchoare poteſt no⸗
uam vitam: niſi peniteat eum veteris vite. Si autem loq̃⸗
mur te penitentia vt eſt ſacramentum. ſᷣm ꝙ homo confi⸗
tetur recipit abſolutionem.dico ꝙ non eſt neceſſe pꝛecede⸗
re ſed de congruo poteſt. Iit enim cõfeſſio ſacerdoti vt ho/
mo erubeſcat ⁊ peccata ſua recognoſcat.vt de eoꝛuʒ remiſ
ſione deo ingratus non exiſtat.⁊ q;tum ad hoc congruũ eſt
ſed non opoꝛtet neqʒ; de bet ſequi abſolutio nec ligatõ.quia
oĩno ſoluit᷑ in baptiſmo.ergo penitẽtia qtum ad contritio
nem pᷣcedit neceſſario:q-tum ad confeſſionẽ de ↄgruo:qtũ
ad abſolutõnem ⁊ ſatiſtactõneʒ neutro mõ.⁊ qꝛ ſacramen⸗
tum completũ eſt in abſolutõne.quia ibi remittitur de pe⸗

oο⏑

2

nitentia debita: ideo dico q; penitentia ſᷣm ꝙ eſt ſacra men
tum eccleſie ſequit᷑:non pꝛecedit.¶l Ad illud quod obijcit
ꝙ lamẽta penitẽtie debent pᷣcedere. Dicendũ ꝙ illud conce
dendũ eſt. Silꝛ exemplũ dabat᷑ ↄfitendi nõ quia neceſſari
um: ſed quia ↄgruuʒ.¶ Ao illud qð obijcit. extincto ve⸗
teri homie ⁊c. Oicendũ ꝙ nõ ſolũ eſt regeneratõ noui ho⸗
minis ꝑ baptiſmũ ſed ꝑ penitẽtiaʒ. hic aũt loquit᷑ de rege⸗
neratõne ꝑ penitẽtiazʒ. ſicut em ꝑ baptiſmum fit regenera
tio noui bominis ꝑ amotõeʒ vetuſtatis peccati oꝛiginalis
ſic ꝑ penitẽtiaʒ fit regeneratio noui hominis ꝑ amotioneʒ
vetuſlatis peccati actualis.¶l Ad illud quod obijcit. ꝙ pß⸗
dicatio domini incepit a penitentia.dicendum ꝙ incepit a

penitentia virtute:non ſacramento.¶ Ad illud quod obij ⸗

citur.ꝙ pꝛioꝛ eſt coꝛruptio ꝑſone ⁊c̃. Dicendũ ꝙ veruʒ eſt
in pꝛimis parentibo:ſed poſi fuit ecõuerſo.⁊ quia ſacꝛamẽ
ta currunt ſᷣm curſum neceſſitatis noſtre: pꝛius debuit eẽ
baptiſmus.4! Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ amplius remediuʒ
tebet babere ⁊c. Dicenaũ ꝙ verum eſi ſcʒ contritõneʒ:ſed
non opoꝛtet ꝙ aliud ſacramentũ.quia baptiſmus ad vtrũ
qᷓ; valet.⁊ ideo non requirit᷑ aliquod ſacramentũ:ſed ſuffi⸗
cit actus mentis ꝑ quem ſe pᷣparet ad effectum baptiſmi:
uin accederet fictus.

embꝛum ſecundũ

BOnſequẽter querit᷑ de penitentia moꝛtalium
poſt baptiſmũ.Et pᷣmo ð moꝛtalibo ↄmiſſis
ꝑ ignoꝛãtiaʒ. Scðo de moꝛtalibo ↄmiſſis ſci
enter poſt traditis obliuioni.Tercio vtrũ
enitẽ de pet᷑is ĩ ꝗbo pniĩa fit vſq; in finẽ vite.

erit᷑ ̊ pᷣmo.vtrũ neceſſe ſit penitẽ de peccatis
miſſis ꝑ ignoꝛãtiaʒ. E ſic:videt᷑ ꝑ illud Am/
Apꝛo. Grauiſſime peccas ſi ignoꝛas te peccare.
HPHuivꝰaũt ratio eſt ſᷣm ꝙ exponit᷑.quia talis nõ querit me
dicuin.ergo tali neceſſaria eſt medicina.hec aũt medicina
eſt penitẽtia.i¶ Item aug.de coꝛreptõne ⁊ gra.dicit.q nõ
excuſat᷑ ꝓpter ignoꝛãtiaʒ quin teneat᷑ credere.pari ratione
videt᷑ ꝙ nõ excuſat᷑ homo quin teneat᷑ peniteꝛe: exquo vita
ſpũalis reꝑat᷑ ꝑ penitẽtiaʒ.ſicut ꝑſiſtit ꝑ fidem.i¶ Stẽ pec⸗
catum ꝑ ignoꝛãtiã ↄmiſſuz eſt peccatũ actuale ⁊ ex noſtro
actu ↄmiſſuzʒ.ergo ſine actu noſtro nõ deletur.ſed actus ꝑ
quẽ deletur culpa eſt penitẽtia:ergo ⁊c̃.¶¶ Item ignoꝛãtia
in eo qui peccauit nõ excuſat᷑ a peccato.quia ignoꝛãs igno
rabitur.ergo nõ excuſat quin egeat remedio. Konita:
penitẽtia nõ eſt niſi de volito.ſed quod ꝑ ignoꝛatiam fit nõ
eſt voluntariũ:ergo de tali non debet fieri penitẽtia.q Itẽ
incognita bona non poſſumus amare: ergo nec incognita
mala nõ poſſumꝰodire nec deteſiari.ergo de his nõ eſt pe⸗
nitentia. ¶ Item nullo iure ſumꝰcerti vtrũ offendimꝰ dũ
ꝑ ignoꝛa ntiã.ſed nullus tenet᷑ agere aliquid ex pᷣcepto ni⸗

ſi ad quod habet certitudinẽ ex aliquo iure:ergo nullus te

netur penitere de ↄmiſſis per ignoꝛantiã. ¶ Item te ſolis
illis tenemur penitere de quibus tenemur confiteri.ſed il⸗
la ſola tenemur confiteri que poſſumus veraciter enarra⸗
re.⁊ illa ſola poſſumus veraciter enarrare que nouimus.
quia ſi dubia vel ignoꝛata aſſeramus eſt mendaciuz.ergo
cum ignoꝛanter ↄmiſſa neſciamus eſſe peccata:non poſſu⸗
mus ea veraciter cõfiteri. ergo nec tenemur de his aliquo
modo penitere.( Rñſio. ꝙ penitere de aliquo eſt duplici
ter.ſcʒ in generali ⁊ in ſpeciali. In generali quãdo hõ do⸗
let generaliter de ↄmiſſo omniũ quo offenſam dei meruit.
In ſpeciali qñ dolet de hoc vel de illo.dieo ergo ꝙ de pecca
tis ↄtniſſis ꝑ ignoꝛãtiã debet penitere in generali ⁊ dicere
cũ ꝓpbeta.Gelicta iuuẽtutis mee ⁊ ignoꝛantias meas ne
memieris. In ſpeciali ðᷣo nõ tenet᷑ penitẽ.ſed tenet᷑ facere
qð in ſe eſt.vt ſciat ⁊ peccata cogitat.Cõmittunt᷑ aũt qñq;
peccata ꝑ ignoꝛãtiaʒ iuris.⁊ tũc cognito iure ſcit ſe peccaſ
ſe.vtpote qui foꝛnicatꝰeſt ignoꝛans illud eſſe peccatum.cõ
mittunt᷑ etiam ꝑ ignoꝛantiã facti diligentia debita nõ ad⸗
bibita.⁊ hec tũc cognoſcant᷑ dño reuelante.vnde tenet᷑ oꝛa

revt dñs parcat ei vel reuelet.¶ Ad illud ergo quod obij.
citur. ꝙ peccatum ↄmiſſum ꝑ ignoꝛantiã eſt inuoluntariu
Dicendũ ꝙ non eſt oĩno inuoluntariũ.quia et ſi nõ ſit co⸗
nitio defoꝛmitatis actus ẽ tamen cognitio ſubſtantie actꝰ
ſimiliter ⁊ volũtatis. 4 Ao illud quod obijcitur ꝙ nõ poſ⸗
ſumus odire incognita.Dicendũ ꝙ boc verum eſi de inco⸗
gnitis oĩno.ſed incognita in particulari poſſumus odire ĩ
vniuerſali.⁊ quia quedam ignoꝛata in particulari ꝑ negli
gentiam ſciuntur ꝑ diligentiã: ideo tenet᷑ facere quod in ſe
eſt vt ſciat.et ſi non occurrit:tunc ſufficit penitentia in ge⸗
nerali vt doleat? etiam aliqua mala ſuſtineat:⁊ in multis
ſe offendiſſe credat que ignoꝛat.4! Ad illud quod obijcituꝛ
ꝙ nullo iure tenemur ad incertũ ſiue incognitũ ⁊c̃. Dicen⸗
dum ꝙ ad penitẽtiaz ſufficit cognitio pꝛobabilis.pꝛobabi
le eſt cuilibet ꝙ fuit ignoꝛans etiam in adulta etate.quia i
multis offenderit.⁊ hoc inſinuat lex diuina que de illis do
cet penitere petere veniam. vnde p̃s. Delicta quis intel
ligit ab occultis meis mũda me ⁊c.¶ Ao illud quod obij⸗
citur.ꝙ ignoꝛantia nõ poteſt confiteri ⁊c. Dicendũ ꝙ illa
tenemur confiteri in ſpeciali: ꝓ quibo opoꝛtet penitentiaʒ
facere in ſpeciali. ſed ↄmiſſa ꝑ ignoꝛãtiaʒ niſi innoteſcant
vel ꝑ diligentiaʒ eius qui talia ↄmiſit vel ꝑ reuelatõeʒ di⸗
uinam ad penitẽtiaʒ agendã in ſpeciali nõ obligant.tamè
in confeſſione debet ipe confitens ↄtritõeʒ ad talia oſtẽde⸗
re ⁊ debet de hmõi libenter penã poꝛtare:⁊ ſic in generali
poteſt debet talia conſiteri.

Articulus ſecũdus

Onſequenter querit᷑ de pctis ſcienter omiſſis 7
4 oblitis.an de talibo opoꝛtet facere penitẽtiam:
NEꝛ ſic:videt᷑.j. Coꝛin.iiij. Qihil mihi ↄſcius ſũ

ſedðnõ in hoc iuſtificatꝰſum.glo.quia põt latere qð neſcio.
eꝛgo latentia peccati ſiue ignoꝛantia im pedit iuſiificatõeʒ
boc aũt non contingeret niſi de illo teneret᷑ penitere. ̊ ⁊c̃.
4l Item ſi aliquis peccet ⁊ poſt cadat in furiam ꝑſeueran⸗
tem anteqꝙᷓ; peniteat: nõ poteſt poſtinodum iuſtificari. ⁊ B
eſt quia nõ poteſt de peccatis penitere.ergo ſi furioſus nõ
excuſatur per hoc ꝙ non habet noticiam peccatoꝛum neq;
diſcretionem agendoꝝ circa ea vt dimittant᷑:neq; qui obli
tus eſt excuſatur ꝑ illoꝛum ignoꝛantiã ⁊c.¶ Si diceretur
ꝙ teneretur in generali.hoc nõ ſoluit: quia in generali nõ
latet. ĩmo quilibet debet in generali reputare ſe fuiſſe pec-
catoꝛem. 4 Item ꝙ teneatur in ſpeciali videtur. ꝙ ſi non
eſſet oblitus teneret᷑ in ſpeciali penitere: ergo eſto ꝙ ex cul

dpa inciderit in obliuioneʒ 2 ex negligentia ſi non repoꝛtat

cõmodum dæ malicia adpuc tenet᷑. ¶ Item quero quid ſit

ↄteri ſiue penitere in generali ſiue ſub conditione.vt doleo

ſi feci. Suꝛ poteſt ho nitere de his que non fecit ſicut
de his que tr ontrraliani⸗ ita oblitus eſt ꝙ nõ po
teſt aliquo modo recoꝛdaꝛi.qꝛ memoꝛia nõ eſt in noſtra po
teſlate. ergo ſi nõ tenet᷑ ad impoſſibile: non tenet᷑ ad recoꝛ⸗
dationem. ſed nõ põt penitere niſi de malis que recoꝛdat᷑.
igit᷑ nec de his.¶ Item ſi fecit homo quod in ſe eſt. dñs fa⸗
cit quod in ſe eſi:ſed impoſſibile eſt iſium faceꝛe quod in ſe
eſt ſine recoꝛdatõne ad hoc vt iuſtificetur:ſi imiliter poſſibi
le eſt facere quod in ſe eſt ſine penitentia:ergo poſlibile eſt
iuſtificari ſine penitentia. exquo dominus facit quod in ſe
eſt: ergo nõ tenetur penitere.¶ Item aliquis eſt paratdo⸗
lere de omnibo 7 non dolet vel penitet de his niſi quia non
recoꝛdatur.ergo obliuio introducta eſt impedimentuʒ pe

nitentie. Si ergo dolet de obliuione remouetur impeaimẽ

tum. ergo iuſtiſicatur. 4¶ Item eſto ꝙ totum ſit oblitus in
generali 1 in particulari. ita ꝙ non recoꝛdat᷑ ſe offendiſſe

talis nõ poteſt penitere nec in generali nec in ſpeciali.⁊ ta

men poteſt iuſtificari: quia ẽ viatoꝛ 2 poteſt demereri.ꝭnõ

opoꝛtet ꝙ de illis peniteat.O Rũſio.dicendũ q oblii? aut

—

eſt oblitus oĩno ita ꝙ nõ recoꝛdatur nec in generali nec in

ſpeciali: aut eſt oblitus in ſpeciali ſed tamẽ in generali re⸗

coꝛdatur. Quando eſt oblitꝰin ſpeciali ⁊ tñ in generali re⸗
coꝛdatur: dico ꝙ tenetur penitere a conteri in generali de
culpa ⁊ negligentia ſua. pꝛopter quam venit in illam obli⸗

i
0/
1
ol⸗
to⸗
ei
gi
nſe
Mis
cim
ſcint
babi
giai
isdd
ſntt
obi⸗
Piln
nnig
ſant
3d
am’
ige⸗
A

87
am.
sſö
ſcio.
oez
zi.
ron⸗
25
4
bli
ur
dee⸗
non
col
ortot
noſit
—
ſiem
hoͤpo
r o
recon/
fu
inſe
Dſi
geec
dinſe
ad⸗
lanon
uze
pemme
ſiwoln
ſmaiſe
alirn
tigno
t
linn
16
ine⸗
gli
nchli⸗

¶ Lueſtio

nionem. tenet᷑ facere quod in ſe eſt vt recoꝛdet᷑ in ſpeeiali
vel ꝑ recogitatõeʒ vel ꝑ oꝛatõem. Si aũt ſit oĩino oblitus:
tenetur conteri in generali ⁊ voco conteri in generali.non
ſub conditõne:ſed ſub eſtimatõne pꝛobabili.debet em̃ pꝛo⸗
babiliter credere ꝙ in multis offendit quoꝝ non recoꝛda⸗
tur. ⁊ ſi ex bac eſtimatõne doleat ſicut ſi certus eſſet: contri
tus eſt ⁊ penitẽs. Concedẽde igit᷑ ſunt ratõnes monſtran⸗
tes ꝙ non elt neceſſe ↄteri in ſpeciali ſiue penitere. Mec va
let illud quod vltimo opponit᷑ ꝙ nec in generali tenet᷑ quia

totum eſt oblitus. dico em̃ ꝙ et ſi totum oblitus eſt certitu

dinaliter:poteſt tamẽ cognoſcere ꝓbabiliter ꝗ⸗ aliqua tra
didit obliuioni.l Ad illud quod pꝛimo obijcit. dicendum

ꝓ argumẽtuz nõ valet. poteſi latere qð neſcio.ergo latẽtia
peccati impedit i uſlificatõz. ĩmo debet inferri:ergo ex bac
latentia no ſum iuſtificatus.vel deberet inferre:ergo latẽ⸗

tia impedit iuſtificatõnis reputatõnem. Ex hoc em̃ ꝙ ali⸗

quod peccatũ potuit latere nõ reputauit iuſtificatuʒ. Vn⸗
de glo. in nullo remoꝛdet me conſcientia mea: nec ideo me
iuſtum puto:qꝛ poteſt eſſe quod neſcio. Ad hoc qð obij⸗
citur ꝑ ſiłe de furioſo. Rñſio.ꝙ nõ eſt ſimile de eo qui non
eſt ↄpos mentis ſue.quia nec generaliter nee ſpecialit᷑ po⸗
teſt penitere.nec aliquis poteſt iuſtifieari ſine penitẽtia ge
nerꝗli vel ſpeciali.¶¶ Ad illud quod obijcit ꝙ repoꝛtat cõ⸗
modum ex malicia. SDicendũ ꝙ nõ eſt veꝛum.quia opoꝛtet
doleat in generali de oblitis. ſilꝛ ⁊ de obliuione.⁊ etiam
longe grauiꝰpunietur qᷓ ſi nõ fuiſſet oblitus: non tamen 5
cluditur tali via ſalutis.4l Ad vltimũ ptz rñſio in parte.
quia penitere in generali nõ eſt ꝑ conditõem: ſed potius ꝑ
certitudinis pſumptõeʒ. vt ſi pꝛeſumit ſe aliquãdo peccaſ⸗
ſe. ̊ nõ recolit quo pcto. Si em̃ penitẽs qui in multis pec⸗
cauit ⁊ din extiterit multuʒ ſollicitꝰ.põt pſumere ſe multa
ↄmiſſa dediſſe oblinioni.hec aũt pᷣumptio qñq;ʒ doloꝛẽ ge⸗

anlene⸗ itũ ad hoc valet quãtũ certitudo.
rticulus tercius
Onſequẽter querit᷑ vtꝝ expedit penitere de pee
catis in quibo penitẽtia fit vſq; in finẽ vite.
ſic:videt᷑. Iſido.de trini.xxxj.c.Qui circa finẽ
ſañ p penitentiã deſinit eſſe malus.non ideo tebet eſſe de⸗
ſperatus quia in termĩo eſt vltime vite poſitus:quia deus
nõ reſpicit quales ſumꝰ:ſed quales circa finẽ exiſtimus.ex
fine eniz ſuo vnũquẽqʒ aut iuſtificat aut ↄdẽnat. ſicut ſcri⸗
ptum eſt. ipſe iudicat extrema terre. Item exemplum de
boc habemus de latrone ſuſpenſo cum dño. nde Hiero.
Xpe in paradiſum de cruce latronẽ tulit.⁊ etiam ne quis
aliquãdo ſeram ↄuerſionem putaret: fecit homitidij penã
martirium. 4¶ Ytem Ambꝛo.li. de paradiſo. hbis qui tem⸗
poꝛe neceſſitatis ꝑiculi vꝛgentis inſtantia. pꝛeſi idiũ peni⸗
tentie ⁊ mor recõciliatõnis imploꝛant. nec ſatiſfactio int⸗

dicenda eſt. nec recõciliatio neganda. quia milcdie dei nec

menſuram poſſumꝰponere nec tꝑa deſinire:apud quẽ nui⸗

las patit᷑ moꝛas venie ↄuerſio.Er dictis videt᷑ quacui

boꝛa pctoꝛ peniteat ꝙ grata eſt penitẽtia. ¶ Contra. Mon
eſt penitẽtia ſalutaris niſi dimittat᷑ peccain.Sed dicit au⸗
guſ. Si vis agere penitẽtiaʒ quãdo peccare nõ potes:pctᷣa
te dimiſerunt nõ tu illa.Et loquit᷑ Nugu.de illis qui in fi⸗

ne penitent. 4 Item omnis penitẽtia ſalutaris eſt volũta⸗

ria.ſed penitẽtia ſera nõ eſt voluntaria.vnde Augu. de pe
nitentia qui plus a peccatis relinquit᷑ q; ipᷣe relinquat ea.
nõ libere ſed quaſi neceſſitate ↄdẽnat.ᷣ 7c.4 Yem Aug.
in ſermone de innocentibo. hac aĩaduerſione ꝑcutit᷑ pecca⸗
t0ꝛ2. vt moꝛiens obliuiſcat᷑ ſui:qui dum viueret oblitus eſt
cci. ſed qui obliuiſcit᷑ dei non penitet peceatoꝝ ſuoꝝ. quia
vt dicitur de penitentia di. vij. 2 dignus eſt in .
ſcipere ſolacium:qui ſe nõ cogitamt moꝛiturũ. ¶ Rñſio.

ꝙ penitẽtia qutũcũq; ſit ſera ſalutaris eſt ⁊ deo accepta.

te peni.di.vij. Cempus penitẽtie eſt vſqʒ ad vltimuz arti⸗
culum vite. Et poſt eodem. Penitẽtia ſi in extremo vite cũ
hy atu adueneꝛit ſanatum.ſed valde ſuſpecta eſt ſanctis ſe

rg penitẽtia maxime.Auguſ.qui dicit. Si ꝗs poſnus in

vltima voluntate voluerit accipere penitentiam aceipit:

fateoꝛ vobis nõ illi negamus qð petit:ſed nõ pꝛeſumimus
quia bene binc exit. ſi ſecurus hinc exierit ego neſcio. pe⸗
nitentiam dare poſſumus:ſecuritatem aũt dare non poſſu
mus. Vnde nũquid dico dãnabitur:ſed nec dico libe rabi⸗
tur.vis ergo a dubio liberari:vis quod eſi incertũ cauere
age penitẽtiaʒ dum ſandes. Si ſic agas:dico tibi qꝛ ſecurꝰ
es. ¶ Ad illud quod obijcit · ꝙ pcta dimiſerũt te nõ tu illa
Bicendũ ꝙ Augu. loquit᷑ moꝛe hũano. vel hoc dicit inſi⸗
nuando ꝙ pᷣſumi põt de tali ꝙ nõ vere peniteat.niſi aliud
appareat in eo. vt ſcʒ ſignũ vehemẽtis ↄtritõnis vel ruoti
onis:vel aliquod aliud ſignũ bonũ.4 Ad aliud qð obijci⸗
tur ꝙ lera penitẽtia non eſt voluntaria.Dicendũ ꝙ ⁊ ſi co⸗
actus timoꝛe hoc faciat ita quadam ductus neceſſitate:
nihilominꝰ voluntarie facit.ſicut ille qui ꝓijcit merces in
mari vt euadat piculũ dicit᷑ pieciſſe voluntarie: licet ductꝰ
ſit ad hoc neceſſitate quadam. 4 Ad illud qð dicit Aug.
ꝙ ꝑcutit hac aĩaduerſione pctᷣoꝛ ⁊c. dicendũ ꝙ boc vernʒ
eſt vt frequẽtius.nõ aũt generaliter.

Uembꝛum tercium

NEbis querit᷑ de penitentia venialium

4

ſiue purgatõne. Et pꝛimo de eoꝛum grauita
te. Scdo de ppetratõnis neceſſitate. Tercõ
r eoꝝ dimiſſione. Quarto de cauſis dimil⸗
ſionis. Altimo de illis que vocat aplus.lignum. fenuʒ. ſti⸗
pulam.j.Coꝛin · ij.

rticulus pꝛimus

E grauitate peccatoꝝ venialiũ querũtur duo.
Pꝛimũ eſt vtꝝ plura venialia faciunt vnũ moꝛ
tale. Scdᷣo vtꝝ venialia aggrauãt moꝛtalia.

tum ad pꝛimn G. ].

birum multa venialia faciant vnum moꝛtale. ſic: videt
Yſido.li.de ſum.bo.multa leuia vnum peccatuin graue ef⸗
ficiunt: ſicut ſolent paruis ⁊ mimis guttis flumina imen⸗
ſa creſcere. ¶ Item Auguſ. ſupeꝛ Joh. Minuta plura pec
cata ſi negligantuꝛ occidunt. ſed nullum peccatum occidit
niſi moꝛtale. 4¶ Item Auguſ. Qihil adeo vemiale quod nõ
fiat moꝛtale quãdo placet. ¶ Item AUuguſ. de peni. qᷓuis
ſingula non letali vulnere ferire ſentiantur. ſicut homici⸗
dium vel adulterium ? cetera talia: tamẽ ſimul omnia cõ⸗
gregata velut ſcabie quo plura ſunt necant: aut noſtrũ de⸗
cue exterminãt. vt ab illius ſponſi ſpecioſi foꝛma pꝛe filijs
hominum caſtiſſimis amplexibus ſeꝑant:niſi medicamen
to quotidiane penitentie deſiccentur. 4 Item Auguſti. de
cantico nouo. ſ0 negligamus noſtra peccata minuta ſũt
ſed multa ſunt. fluctus vnus validus irruens obruit na⸗
uem minuaturq; naufragium.bumoꝛ autem per rimas in⸗
fluens in ſentinã veniens niſi deſiccetur idem facit.¶ Itez
videtur ꝙ non ſit inſinita diſtantia inter moꝛtale 2 venia⸗/
le. peccatum enim moꝛtale eſt quando tantnʒ amas crea⸗
turam quãtum deum vel plus.peccatum veniale quando
plus amas veum ꝗᷓ creaturam: ſed tamen minus ẽ de be⸗
res.eſt emiʒ veniale minoꝛ amoꝛ dei. Eſto igitur ꝙ amares
creaturam fere tantũ quantum deum. dũmodo non omni‚⸗
no tantuʒ: non es in moꝛtali. exquo igitur amoꝛ creature
creſcere poteſt ĩ te:videtur ꝙ poſſit equari amoꝛi dei in te.
tunc fieri moꝛtale. ſic videtur ꝙ cito vel vefacili poſſit
veniale tranſire in moꝛtale. cum inter ea non ſit diſtan⸗
tia infinita.¶ Item Auguſ. comꝑat flun ium peccato mor
tali.et aquam modicom intrantem nauem per rimam ve⸗
niali. Si igitur eſt com ꝑatio recta.exquo aqua quantũ⸗
cunq; modica finitam babet pꝛopoꝛtionem ad fluuiũ quã⸗
tũcunq; magnum: videtur ꝙ ſimiliter veniale ad moꝛtale
pabeat pꝛopoꝛtõnem finitam.a ꝙ veniale aliquotiens⸗ fi
nite multiplicatum redderet moꝛtale. ſic vt pꝛius.¶ Itẽ
eſto ꝙ ames equum plus ꝙᷓ; cum ⁊ anulũ minꝰ. habes igi
tur peccatum moꝛtale ⁊ veniale. ſed amoꝛ quo amas equũ
non eſt in infinitum mmoꝛ qᷓ; amoꝛ quo amas anulum: vt/
q; ergo amoꝛ quia inoꝛdinatus eſſt poteſt egredi a volun⸗

tate ſola ſiue gr̃a.a qua nõ poteſt egredi amoꝛ infinitꝰ nec
actio aliqua infinita. igit᷑ veniale a moꝛtali nõ diſiat in in⸗
finitũ.¶ Item ↄplacẽtia eſt quieta volũtas.ſed qñ volũtas
quieſcit in creatura fini?᷑ in illa.⁊ tũc eſt moꝛtale peccatũ.
Enge augul.xe li.ar. Ae qui derelinquũt te ducẽ ober⸗
rant in veſtigijs tuis qui nutꝰ tuos ꝓ te amãt. ſed tantum
poſſet aliquis ꝓgredi in dilectõne veniali alicuiꝰcreature
& volũtas quieſceret in illa:⁊ tunc dilectio venialis fieret
moꝛtalis. ¶¶ Item peccatũ veniale ſuã habet quãtitatem 2
moꝛtale ſuã.vnde vtrũq; eſt quãtũ.Sed nulllũ quãtum eſt
infinitũ maius alio: ergo quãtitas venialis ꝑ multiplica⸗
tioneʒ poteſt ꝑuenire ad quãtitatẽ moꝛtalis. a tũc ſiet moꝛ
tale.¶ Item vnum veniale diſponit ad caſum ⁊ aliud plꝰ
diſponit.⁊ ita multiplicata diſpoſitione inducitur neceſſi⸗
tas.igitur vt videtur multiplicatio venialiũ inducit moꝛ⸗
tale.illud autem qð neceſſitatem inducit videtur eſſe moꝛ⸗
tale.l Item veniale adiũctũ moꝛtali punietur eternaliter
ſi non aſſit penitentia.ergo ex veniali peccato contrahituꝛ
reatus eternꝰ.ergo fit moꝛtale. moꝛtalis em̃ reatus nõ cõ⸗
tra hitur niſi ex .————— punitõne pec:⸗
catoꝛum ſicut ſe habet pena ad penã ſic ſe habet culpa ad
culpã.ſed a deo qui iuſte punit p moꝛtali infligit᷑ pena eteꝛ
na:e veniali pena tꝑalis.ſed tꝑale ad eternã infinitã ha⸗
bet oꝛtõeʒ. tꝑale em̃ quãtũcũq; multiplicatũ nũqᷓ; faciet
eternũ.igit᷑ ⁊ veniale ſic habebit ad moꝛtale. 4 Item moꝛ⸗
tale ⁊ veniale differunt genere vel ſpecie.ſed complacentia
inqtum hmõi nõ mutat ſpeciẽ rei ↄplacite:ergo nunq per
complacentiã fit peccatum veniale moꝛtale. 4 YFtem in re⸗
bus ratõne diſtinctõnis eſſentiarum eſt diſtinctõ vltima.
quod patet ꝑ hoc ꝙ ea que nõ diſſerunt differentijs: diffe⸗
runt ꝓpꝛijs eſſentijs. ergo vt videtur nibil qð ſua eſſentia
differt ab alio poteſt fieri illud. ergo cum peccatum venia
le ſua eſſentia differat a moꝛtali.nullo modo poteſt venia
le fieri moꝛtale.¶ Kñſio. ꝙ multiplex eſt genus venialis
peccati.Eſt em̃ qunoddã veniale ex ſubreptõne.⁊ ideo veni
ale:quia vitari nõ poteſt. Eſt etiam quoddã veniale ex co
gitatione ſiue clectatione vel conſenſu.a ideo veniale: qꝛ
eſt in ſola cogitatõne nec ꝓgredit᷑ in delecta tõez vel cõſen⸗
ſum.ſicut de peccato carnis quãdo eſt in cogitatõe ſolum.

Eſt quoddã veniale ex genere oꝑis.r ſi fiat cũ delectatõne

⁊ conſenſu:ſicut eſt mendaciũ pure iocoſum. hoc autez eſt
veniale quia nõ deoꝛdinat contra aliquod pᷣceptum.Cum
ergo querit᷑ vtrum veniale fiat moꝛtale.ſi intelligat᷑ ꝙ bec
culpa ꝑ eſſentiam fiat illa: nulla eſt queſtio quia hoc eſt ĩ⸗
poſſibile.Si intelligatur ꝙ illud quod eſt ałs veniale poſ⸗

ſit eſſe moꝛtale:dico ꝙ aliquod ſic aliquod non. ꝛimum
enim veniale quod comittitur ex ſubreptione etiam quoti⸗

enſcunq; multiplicaretur: nunꝙᷓ fit moꝛtale. Secũdo mo⸗
d veniale ꝑ delectatõnem moꝛoſam vel conſenſum poteſt
fieri moꝛtale.non tamen in ſe quãtũcũq; multiplicaretur.
Ande hmõi veniale ꝑ ↄplacentiam fit moꝛtale ſᷣm ꝙ opla
centia dicit plenum ↄſenſum vel in celectatõnez vel in opꝰ
Tercio modo veniale qð eſt ꝑ delectatõnem citra ceũ:po⸗
teſt fieri moꝛtale ꝑ libidinem magnam.ſicut mendaciũ io⸗/
coſum ⁊ hoc fit moꝛtale dum placet: ſᷣm ꝙ placitũ dicitur
quieta voluntas.⁊ quia iteratio actus diſ ponit ad libidi⸗
nem ⁊ ↄplacentiam:hinc eſt qd augulſ.dicit in pluribus lo
cis.ꝙ venialia dum placent fiunt moꝛtalia. nec tamẽ iſta
multiplicata faciunt vnũ moꝛtale:ſed hoꝛum frequentia ĩ⸗
ducit placentiam libidinis quã ↄcomitatur contemptus.
Ao illa ergo que pꝛimo obijciuntur ꝗ multa leuia vnũ
grande efficiunt ⁊c. Dicendum ꝙ hoc non eſt ꝙ aliqua le
uia multiplicata faciunt vnum moꝛtale: ſed ꝙ talium mul
tiplicatio diſponit ⁊ inducit libidinem contemptuʒ moꝛ⸗
talem. Unde quia multa venialia diſ ponunt ad libidineʒ
contemptum:ideo auguſ. comꝑat ea beſtijs minutis: cõ⸗
parat guttis:comꝑat arene:com ꝑat ſcabiei.non ꝙ ipſa in
ſe faciunt periculum moꝛtis: ſed quia ad hoc ꝑducunt per
accidens. Ad hoꝛum enidentiam i ntelligamus ꝙ aliquis
natur aliter inclinans deoꝛſum fulciatur a fulciẽte aliquo
infinite virtutis. adde ei la pidem iamẽ põderoſioꝛ qᷓ pꝛiꝰ

7 magis tendẽs troꝛſum.addas ei quot vis ponderoſa.dũ
vult adherere fulciente infinite virtutis nõ cadet.ex necel⸗
ſitate dico.ſed tale fulciens animã eſt caritas.cuiꝰ virtus
nulla violentia temptatõnis minuit᷑ vt habet᷑ ab Ambꝛo.
Adde igitur quot vis venialia.licet ex ſe anim depmant
tamen ꝑ hoc nũꝙᷓ cadet in moꝛtale anima ex neceſſitate di⸗
co ſed ſicut ibi ponderoſa addita ei qui ſuppoꝛtat᷑ illa pol⸗
ſent facere in eo pꝛonitatem ad deſerendũ fulcientẽ ſe:⁊ ſic

E illa caderet occaſionaliter ſed nõ ex neceſſitate: ſic hic

additio multiplex venialium facit in anima qñq; tantã ꝓ⸗
nitatem ad deſerendũ caritatem que ſuppoꝛtat eam:ꝙ qua
ſi voluntarie caritatem deſerit.licet ad hoc nõ cogatur per
venialia. ⁊ ſic occaſionaliter ꝑ venialia peccat moꝛtaliter
2 faciunt damnuʒ idem quod faceret moꝛtale.⁊ ſic debent
intelligi auctoꝛitates pꝛedicte. Quod autem dicit᷑ minu
ta occidunt hoc eſt ꝑ accidens:quia inducũt libidinẽ moꝛ⸗
talem. Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ nihil ẽ adeo veniale ⁊c.
Dicendũ ꝙ hoc intelligit᷑ de eodem ſpecie nõ numero.veꝛ
bigra.Amas ridere venialiter. hoc ridere nũc veniale eſt.
poſſet tñ amoꝛ alterius ridere nũero tantũ intendi eſſet
moꝛtale. ly. qʒ ergo habet ſimplicẽ relatõeʒ nõ ꝑſonalem.
Ad illuo qð obijcit᷑. ꝙ amoꝛ creature poteſt creſcere ĩ te
tantũ ꝙ adequabit᷑ amoꝛi creatoꝛis in te ⁊2c. Dicendũ ꝙ ſi
quis eſt in caritate ꝗtũcunq; amet creaturã aliquã: in infi
nitum plus amat deũ qᷓ craturã illam. ergo qui eſt in cari⸗
tate quãtũcũq; amet creaturã aliquã:in infinitũ plꝰ amat
deum qᷓ creaturam illam. Cum ponitur illum fere tantuz
amare creaturam quãtuʒ deum: patet ꝙ nulla eſt hec poſi
tio. Pꝛet.amoꝛ creature inoꝛdinatus eſt a voluntate ſola:
amoꝛ dei a volũtate cum virtute quodãmodo infinita que
eſt caritas. Sed ſicut ſe habet habitus ad habitũ: ſic ſe ba
bent adinuicem actus egredientes ex bis. Sed voluntas
cum caritate in infinitum excedit voluntatẽ ſolam: igit᷑ et
actus eius actum volũtatis ſolius.¶. Ad aliud dicenduz
comꝑatio illa nõ eſt vſq;quaq; vera? In hoc em̃ nõ es ſi
mile.quia ſicut ibi tot poſſint gutte intrare rimas in na
uem ꝓꝙ niſi exhaurirent᷑ ex neceſſitate ſubmergerẽt nauem
hic aũt nõ ſic eſt de venialibo.quãtũcũq; em̃ multiplicẽtur
nõ facerent vnũ moꝛtale:nec animã ꝑiclitari de neceſſitate
dico niſi occaſionaliter vt p̃dictum eſt. In hoc tamẽ ſimile
eſt. ꝙ ſicut fluuiꝰeſt magnus reſpectu gutte:ſic moꝛtale re⸗
ſpectu venialis. Pꝛet.qtũ ad aliud poteſt intelligi iſta cõ⸗
paratio vt ex dictis patet.q ANd illud qð obijcitur.ꝙ amoꝛ
quo amas creaturam plus q; um.nõ eſt amoꝛ in infinitũ
ꝙᷓ amoꝛ quo diligis creaturam minꝰq; deum ⁊c. Dicẽdum
ꝙ peccatum moꝛtale eſt auerſio a bono incõmutabili ⁊ cõ

uerſio ad bonum ↄmutabile. VUnde ĩ peccato moꝛtali ſunt

hec duo.auerſio aũt eſt quaſi nullus amoꝛ dei xł minoꝛ q;
creature vel equalis.ↄuerſio ad creaturam eſt maioꝛ amoꝛ
creature q;ᷓ dei vel equalis. In veniali aũt ſunt duo. elõga
tio a bono incõmutabili: ⁊ bec elongatõ eſt mioꝛ amoꝛ dei
ꝙᷓ eſſe deberet.⁊ ↄuerſio ad bonũ ↄmutabile:2 bec conuer
ſio eſt maioꝛ amoꝛ creature qᷓ eſſe deberet.Vnde auguſ. in
encheri. c. lxxxj. a. lxxxij. quãdoq; dicit ꝙ veniale eſt minoꝛ
amoꝛ dei:quandoq; ꝙ eſt maioꝛ creature amoꝛ qᷓ eſſe debe⸗

ret.peccatum autẽ moꝛtale potius efficit auerſio q; cõöuer⸗

ſio. AVnde cum aliquis amat creaturaʒ plus qᷓ; deum: iſta
cõuerſio ſola non efficit moꝛtale:ſed hec ↄuerſio cum illa
auerſione.debet em̃ homo deo nõ ſolum amoꝛẽ quãtũ dat
creature: ſeo tantũ quãtuʒ poſſet ei voluntas cum caritate
dare. ſed iſte eſt in infinituʒ maioꝛ qᷓ; amoꝛ quo quis amat
creaturam. ſic ergo patet ꝙ infinita eſt ꝓpoꝛtio diſtantia
inter moꝛtale ⁊ veniale. obiectio aũt pꝛocedit ac ſi ſola con
uerſio ad creaturam inoꝛdinata ꝑ amoꝛem faceret moꝛta⸗
le.nũc autẽ nõ ſic eſi: ſed potiꝰ hoc efficit ipᷣa auerſio a deo
que eſt amoꝛis debiti deo ab ipᷣo ſubtractõ. Ad aliud qð
dicitur.ꝙ ↄplacẽtia eſt quieta volũtas ⁊c. Sicendũ qñ
aliquis peccat venialiter nimis diligendo creaturã. 7 te⸗
inde creſcit amoꝛ ille vſqʒ ad voluntatẽ quietã. ita ꝙ amoꝛ
ille degenerat in libidinẽ quã ↄcomitat᷑ cõtemptus moꝛta:
lis:tũc ex nono ↄtemptu nouũ oꝛit peccatũ. VUnde pꝛimũ

i
0

Mueſtio
peccatũ quod fuit veniale non eſt factum moꝛtale:ſed iam
aliud ſuboꝛtum eſt quod eſt moꝛtale.¶· Ad illud qð obijcit᷑
ꝓp veniale eſt quãtuz ſimiliter moꝛtale.ſeo nulluʒ quãtum
maiꝰeſt alio in infinitũ ⁊c. Dicendũ ꝙ ſicut linea in ſe eſt
quãta.nõ tm̃ reſpectu dimẽſionis ſuꝑficialis ẽ alicuiꝰquã
titatis:ſiłꝛ eſt de veniali pcto ⁊ moꝛtali.Ande licet venia⸗
le ſᷣm aliquã ↄſideratõeʒ habet ſuã dimẽſionem: tñ ſᷣm q;
compꝑat᷑ ad moꝛtale nullam babet vt ex dictis patet. Ad
aliud dicendũ ꝙ; voluntos ſꝑ libere mutat᷑.⁊ ideo nõ diſpo
nitur diſpoſitõne que eſt neceſſitas:ſᷣ tm̃ illa que eſt pꝛoni⸗
tas.vnde ⁊ ſi natura que coacta mouet᷑ diſp onit᷑ diſpoſiti
one que ẽ neceſſitas: nõ ſic eſt de volũtate que ſemꝑ libera
eſt 2 libere monet᷑ nulla ↄpulſa coactõe. ¶ Ad vltimũ qð
obijcit᷑. q veniale punit᷑ pena eterna cũ adiunctũ eſt moꝛta
li.dicũt quidã ꝙ hoc accidit ꝑ impenitẽtiaʒ finalẽ. que il⸗
lud qð m ſe eſi veniale facit moꝛtale.ſed vi det᷑ meliꝰ debe
re dici. ꝙ veniale ſemꝑ manet in genere venialis.⁊ ꝙ non
ex peccato veniali ↄtrabit᷑ reatus eternꝰquia factũ ſit moꝛ
qꝛ bec pena nõ debet᷑ ei ꝑ ſe.ſed cũ adiũcto.

Etum ad ſecudun .§. ij.

quo querit᷑ vtrum venialia aggrauent moꝛtalia. E ſic: vi
tetur.ꝙ Apter venialia peccata iuſte puniuntur ꝑpetrato
res.ergo venialia merent᷑ penam peccatoꝛibo.ergo magis
puniendus eſt qui ↄmiſit multa venialia cum aliquo mor
tali: qꝙᷓ qui pauca vel nulla.ergo moꝛtalia aggrauantur ex
adiunctis venialibo.¶ Itez ad hoc dicunt᷑ circũſtantie ag
grauantes: eo ꝙ grauant ipᷣm peccatũ pꝛincipale. ſed cir⸗
cũſtantie hmõi lunt venialia abſolute conſiderata: verbi⸗
geatia. aliquis nimis auide ↄmedit ita ꝙ peccat venialiteꝛ
ex illa auiditate.ponatur ꝙ excedat nimis ſumendo ita ꝙ;
peccat moꝛtaliter:conſtat ꝙ grauiꝰpeccat ꝑ peccatum gu⸗
le ex hoc ꝙ nimis anide ↄmedit.4¶ SIOtem quecũq;ʒ gr̃a gra⸗
ſfaciens delet peccatũ moꝛtale ſolũ.non autẽ quecũq; de⸗
let peccatũ cum venialibo:ĩmo requirit᷑ ad hoc gratia ꝑfe⸗
tio ergo mortale cum veniali grauiꝰeſt ꝙ; moꝛtale ſolum
Contra.veniale ſe habet ad moꝛtale ſicut punctꝰ ad li⸗
neam.ſ̊ punctꝰ additꝰlinee nõ facit maioꝛẽ lineã:ergo ⁊c̃.
4 Itez omne peccatũ moꝛtale eſt infiniti reatꝰ.ſ̊ quãtũcũ
q; magnũ finitũ addat᷑ infinito nõ facit illud maiꝰ:igit᷑ re
atus venialis additꝰ reatui moꝛtalis nõ faciet illud maiꝰ
neq; aggrauabit illud. hoc patʒ ꝑ exemplũ tale.ꝓtrahat᷑
linea bicubitalis a puncto a.vſq; ad pũctũ b. deinde ꝓtra⸗
hatur in infinitũ.alia linea bicubitalis ꝓtrabat᷑ a puncto
c.vſq; ad d.⁊ deinde ꝓtrabhat in infinitũ.linea que incipit
ab a.7 ꝓtrabit᷑ ad b.in infinitũ ſuꝑponat illi linee q̃ inci⸗
pit a c.⁊ ꝓtrahit᷑ ꝑ d.in infinitũ:ita ꝙ pũctꝰa.ſuꝑponatur
pũcto c.⁊ ↄſequẽter linea fluens ab a.linee fluẽti a c.queri
tuꝛ eꝛgo.linea ſuꝑpoſita aut eſt maioꝛ illa que eſt ſuppoſita
ant mioꝛ:aut equalis.ſIõ maioꝛ:qꝛ tũc ſuppoſita nõ eſſet
ꝓtracta in infinitũ.nec mĩoꝛ:quia tũc ipᷣa nõ eſſet, ptracta
in infinitũ.ergo equalis. ergo linea cubitalis aꝓpoſita nõ
facit illam maioꝛem. Ex his videt᷑ ꝙ circũſtantie que in ſe
ſunt peccata venialia:nõ faciant peccatũ moꝛtale peccatũ
grauiꝰvel maiꝰ:ſed ſicẽ nec punctꝰadditꝰlinee.⁊ etiã ꝙ ha⸗

bens moꝛtale tin ⁊ poſtea eid it veniale: non ſit ma⸗
gis peccatoꝛ nũc qᷓ; pꝛius.Rũñſio.ꝙ circũſtantie q ſm ſe
ſunt peccata vemalia:faciunt peccatũ moꝛtale grauiꝰ. ꝙ;
addens moꝛtali venialia grauiꝰpeccat ꝙᷓ nõ addẽs.4 Ad
illud qð pꝛino obijcit᷑.ꝙ punctꝰadditꝰ linee nõ facit lineã
maioꝛẽ ⁊c.Oicendũ ꝙ licet moꝛtale ⁊ veniale differant ſi⸗
cut linea ⁊ punctꝰqᷓtũ ad hoc.ꝙ ſicut punctꝰin nulla ꝓpoꝛ⸗
tione ſe habet ad lineã:ſic venialia in nulla ꝓpoꝛtõne ſe ha
bet ad moꝛtale.tamen eo ꝙ reatus venialis eſt quãtꝰ:ad⸗
ditus moꝛtali facit illud maius.i.reatus contractꝰex moꝛ
tali ⁊ veniali eſt maioꝛ reatu ſolius moꝛtalis.Qec eſt ſimi
le de puncto qui eſt oĩno ſimplex:a veniali quod eſt ſimpli
citer quantuʒ.quia ergo punctus ſimpliciter indiuiſibilis
eſt: ideo linea per additionem puncti non fit maioꝛ.moꝛta
le aũt per additõnem venialis fit maius ⁊ reatus iſtoꝛum
eſt maioꝛ ꝙᷓ reatus moꝛtalis tm̃.quia veniale nõ ſe habet

lxv.

oĩno in ratione indiuiſibilis.lnum em̃ veniale eſi maius

altero:nec alicuiꝰeſt reatus oĩno ſimplex. 4¶ Ad alrud qdð

obijcit᷑. ꝙ reatus vniuſcuiuſq; moꝛtalis eſt infinitꝰ. Dicen
dum ꝙ hoc eſt veꝛuzʒ.quia vnũqðqʒ moꝛtale obligat ad pe⸗

nam eternã. Cum aũt ſubdit᷑ ꝙ infinito non põt fieri addi

tio.Dicendũ ꝙ boc verũ eſt inqꝙtuʒ eſt infinitũ. Reatꝰ aũt

moꝛtalis licet ſit infinitꝰduratone:non tñ eſt infinitꝰ inten

ſione.vnde põt fieri maioꝛ qᷓtuʒ ad intenſionẽ. VUnde ſicut
in exemplo poſito de lineis pꝛotractis in infinitum ex illa
parte qua infinite ſunt nõ poteſt fieri additõ.neq; poſſunt
ſieri maioꝛes.pñt tamen maioꝛes fieri ex illa parte q̃ ſunt
finite: vt ex illa parte qua incipiuntur ꝓtrabi.Similiter
dicendum ꝙ reatus moꝛtalis põt fieri maioꝛ ꝑ circũſtanti
as ſiue peccata vemalia ex illa ꝑte qua eſt ſinitꝰ.i. tũ ad
remiſſionẽ:nõ qtum ad duratõeʒ.

Articulus ſecũdus
Onſequẽter queritur an ſit in nobis neceſſitas
peccandi venialiter. ꝙ ſic:videtur ꝑ illud qð di
NAYLEit aug. ſuꝑ ioheʒ. In hac vita ſine peccato eſſe
nõ poſſumꝰ. 4 Item idem ſuꝑ canonicã ioh. Im poſſibile
eſi ſanctũ aliquẽ in mĩmis nõ cadere peccatis.hmõi auteʒ
mima venialia ſunt. Sed hec nõ eſſent vera niſi incũberet
nobis neceſſitas peccandi. Vnde aug. de coꝛreptõe 2 gr̃a.
Inquirit vtrũ aliquis teneat᷑ ad impoſſibile?⁊ dicit ꝙ in/
uiti peccamꝰ venialiter. hoc aũt non eſſet veꝝ niſi incũbe⸗/
ret nobis neceſſitas peccandi.al Iteʒ ꝓuer.xxiiij. Septies
in die cadit iuſtus.glo.de leuibo peccatis agit᷑: ſine quibo
hec vita non ducit᷑.ꝑ ignoꝛantiã em̃ vel ꝑ oblinionẽ vel ſur
reptionem: ꝑ neceſſitatem:ꝑ fragilitatem carnis:ſingulis
diebus vel inuiti vel volentes frequenter peccamus.⁊ ita
vt ſupꝛa.Contra.omne peccatum eſt voluntarium tam
veniale ꝙᷓ; moꝛtale.ſed ᷣm aug.Qihil adeo eſt in poteſtate
noſtra ſicut voluntas noſtra.ergo in li.ar.eſt cohibere vo⸗
luntatẽ tam a veniali qᷓ; a moꝛtali.ergo in nobis nõ eſt ne⸗
ceſſitas peccãdi venialiter.q! Iteʒ ſi neceſſitas nobis incũ
beret peccãdi venialiter. ergo ꝓter peccatum veniale nõ
eſſemus debitoꝛes pene:adminꝰ ꝗꝓpter aliqð.cuiꝰ ↄtrariuzʒ
habetur ab aug.dicente.ꝙ veniale eſt quod bominem vſq;
ad reatuz moꝛtis ꝑpetue nõ grauat: ſed tamẽ meret᷑ penã
KRñſio. m ſtatuʒ noſtre coꝛruptõnis incũbit nobis ne⸗
ceſſitas peccandi. Intelligendũ eſt tñ. ꝙ eſi conſiderare in
nobis li.ar.qtum ad ſui naturã:⁊ eſt conſiderare inq̃tuʒ
ipſum eſt coꝛruptum. tum aũt eſt de natura li.ar.nulla
eſt in nobis neceſſitas ad peccatum veniale: ſicut nec fuit
in adam in ſtatu ante peccatum. Etum aũt de ipᷣo eſt pꝛo
ut eſt coꝛruptum ſiue de ip̃ius coꝛruptione.ſi ſibi relinqua
tur:in ipᷣo eſt neceſſitas ad peccatum veniale ſcʒ in genere
In ipſo em̃ eſt libertas reſpectu hinꝰ venialis vel illiꝰ: nõ
tamen inqᷓtuʒ hmõi libertas eſt reſpeciu venialis in genẽ
ĩmo eſi neceſſitas in nobis peccandi venialiter:licet nõ ſit
neceſſitas ꝑpetrandi hoc veniale vel illud. Pꝛet.licet libe.
arbi.ſibi relictum quãtuʒ eſt de ſua coꝛruptione nõ poteſt
ſtore quin declinet in veniale aliquod:põt tamẽ boc ex effi
cacia gratie. Vnde ſᷣm ꝙ plus habet ð gratia:plus eſt po
tens reſiſtere ne declinet in veniale. VUnde ſi baberet quis
gratiã ꝑfectam:haberet ⁊ poteſtatẽ reſiſtendi.ita ꝙ nullꝰ
motus venmialis inſurgeret ſicut fuit de beata virgine.Cõ⸗
cedende ergo ſunt auctoꝛitates quibo oſtendit᷑ ꝙ nõ poſſu⸗
mus eſſe ſine veniali.4l Et ad hoc qð dicit aug:ꝙ impoſſi
bile eſt aliquem ſanctum ⁊c. Dicendũ ꝙ augu.loquitur de
illis ſanctis qui non habebant perfectionem gratie.qua⸗

lis fint apoſtolus cum dixit. Infelix ego hbomo quis me li

berabit de coꝛpoꝛe moꝛtis huiuſmodi Ro.vij.et non de il⸗
lis qui ita erant confirmati in bono ꝙ nec moꝛtaliter nec
venialiter peccare potuerunt ſicut fuit de beata virgine.
4Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ nihil adeo eſt ĩ pĩate nr̃a ſic vo
luntas ⁊c. SDicendũ ; hoc intelligendũ eſt q;dtuʒ ad exituʒz
in actũ ꝓpꝛiũ.ſᷣm ꝙ dicit Anſel.ꝙ volũtas eſi inſirumẽtuʒ
ſeipᷣm mouẽs.nihil em̃ adeo eſi in ptate noſtra ſicut volun
tas qᷓtum ad exitum actus ꝓpꝛij in eſſe. quia em eſt inſtru⸗

mentum ſeipſum mouẽe: poteſt nolle quotienſcũq; quã⸗
docũq; velit.hoc autẽ non impedit quin quadam necelſits
te quadoq; peccamus:vel ꝑ ſurreptonem:vel ꝑ ignoꝛanti⸗

am: vel aliquam fragilitare etiam inuiti. vt habet᷑ in glo.

ſupꝛadicta ſuꝑ illud.ſepties ⁊c.¶ Ad illud quod obicit ·
ꝙ ſi incũberet nobis neceſſitas peccandi venialiter: nõ ei⸗
ſemus puniẽdi ꝗpter peccatum veniale.Dicendum q; non
ſequitur. bene autem ſequeretur ſi incũberet nobis neceſſi
tas vniuerſalis peccandi venialiter.i. ſi nulli veniali poſ⸗
ſemus reſiſtere.ſed quia ſicut tactum eſt.licet incũbat no⸗
bis neceſſitas peccandi in genere:eſt tamen in nobis liber⸗
tas reſpectu buius venialis vel illius.non in merito pu⸗
niendi ſumus pꝛo venialibus. Pꝛet. frequenter accidit ꝙ
ex noſtra negligentia a frequentia caſus in venialia cadi⸗
mus in puiuſinodi neceſſitate. pꝛopter quod non excuſat

nos neçelſitaag bnoecc.

Articulus tercins

SSnſequẽter querituꝛ de remiſſione venialium
Circa hoc queruutur plura. Pꝛimũ eſt vtrum
tenẽmur penitere de venialibus. Scom vtrum
dimitiũtut affectu manẽte ad eadem. Lercium vtrũ vnuʒ
dimittitur ſine alio. Quartum vtrũ dimittantur venialia
manente moꝛtali. Quintum vtrum dimittãtur in purga⸗

toꝛio qᷓ;tum ad culpam. ,⸗ —
Etum ad pꝛimũque S. f.
ritur an neceſſe ſit penitẽ ð venialibo: ꝙ ſic:videt᷑.quia im
poſſibile eſt intrare in gloꝛiã niſi veniale remittat᷑.ſed ve⸗
niale eſt actuale peccatum. ab actuali auteʒ non iuſtificat̃
niſi ꝑ penitẽtiaʒ:ergo ad remiſſioneʒ venialium neceſſaria
eſt penitẽtia. ¶ Item aliquod eſt veniale quod ꝑ conſenſũ
fit moꝛtale.ergo aliqua ſunt venialia in que tenemur diſ⸗
ſentire ne fiant. ergo poſtꝙᷓ talia ſunt ↄmiſſa tenemur dil⸗
ſentire ⁊ de eis penitere ⁊ dolere.¶ Item multitudo venia
lium te proximo diſponit ad moꝛtaie licet non neceſſario
igitur qui dimittit venialia ĩ ſe multiplicari: commitit ſe
diſcrimini nentur non ↄmittere ſe diſcrimini
ergo ⁊c ¶ ¶ Contra.illa que non tenemur vitare ne fiant:
non tenemur de his penitere ſi fiant. Hoc autem certũ eſt.
quia virtus penitentie ſicut deteſtatur factuʒ:ita cauet fa⸗
ciendum. ſed nullus tenetur vitare venialia ne fiant:et lo⸗
quoꝛ de tentione neceſſitatis.ergo nec de factis penitere.
¶ Item ad nibil tenemur ſine quo poteſi eſſe caritas.ſed
caritas poteſi eſſe ſine deletione venialium: quia ſiat cum
venialibus igitur non tenemur penitere.4! Item non tene
mur penitẽ dæ hoc veniali vel de illo ⁊ ſic de alijs: pari ra⸗
tione ergo de nullo.4 Item ſi penitẽtia aliqua requiritur
sad remiſſionem venialium. exquo moꝛtale eſt infinitũ ma
ius omni veniali:videtur ꝙ ad deletionem moꝛtalis requi
ritur in infinitum maioꝛ penitentia.ſed talem non eſt poſ
ſibile fieri ab homine:ergo ſi ad veletioneʒ venialis requi
ritur penitentia:nullus poſſet facere penitentiam mor
tali.ſed hoc eſt falſum ergo ⁊ pꝛimum Knſio ſine pꝛeiu
ditio.qꝙ tenemur penitere quãdoq; de venialibus.licet em̃
venialia leuia ſint: tamen periculoſa ſunt. vt em̃ pꝛetactũ
eſt nimia aſſiduitas in illis ſiue penitentia: inducit quan⸗
doq; libidinem quam concomitatuꝛ contemptus.VUnde vt
tactum eſt qui ſine penitentia multiplicaret aſſidue venia⸗
lia:ↄmitteret ſe diſcrimini. Quod expᷣſſe habetur ab aug.
dicente.Aldinuta peccata ſi negligantur occidunt.4l!qAo
illud ergo quod pꝛimo obijcitur contra boc. Dicendum ꝙ;
eſt loqui de venialibus vt conſiderãtur in ſe.i.ſᷣm moꝛbuʒ
ꝓꝛium aut ꝓut inducunt cauſam ꝑiclitationis.licet ergo
non ſunt cauẽda initum ledunt moꝛbo ꝓpꝛio:ſunt tamen
cauẽda initum ſunt inductiua eſſe periclitatõnis. VUnde
auguſ.de.x.coꝛdis.Aldodica peccata ſi attenditis ꝙ modi
ca ſunt cauete: quia plura ſunt.4! Ad aliud qð obijcitur.
caritas poteſt eſſe cum venialibo ⁊c̃. Dicẽdum ꝙ hoc ve⸗
rum eſt.tñ libido inducta eoꝝ frequẽtia qñqʒ tollit carita⸗
tem.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ nõ tenet᷑ penitere de h̊ venia/

voluntati. ergo nõ tolli S
multa venialia fiunt ex voluntatis acceptõne.ergo nõ de⸗

li vel de ülo. Dicẽduʒ & licet nõ tenemur penitẽ de ̊ inq;
tum h̊ vel te illo inꝗᷓtum illud: tamẽ penitẽ tenemur de h̊
7 de illo:inqtum eoꝝ frequẽtia diſponit ad caſum. ⁊ eſt ſi
mile. hec gutta non canat lapidem nec illa:⁊ tamẽ frequẽ⸗

ti caſu pluuie cauatur. Vnde non tenemur pemitere de ve⸗

nialibus inqtum ſingula ſunt: ſed inqtum eoꝛuʒ frequen
tia diſponit ad libidinẽ moꝛtalis. vnde etſi illi qui diligen
ter cauent ſibi a venialibo non tenẽtur penitere de illis:il⸗
li tamẽ qui ex nimia delectatõne frequenter ↄmittunt talia
tenentur penitere. Vnde auguſ.ad felicianũ.Eſt peniten⸗

tia bumilium bonoꝝ ⁊ fidelium pena quotidiana. in qua
pectus tũdimus dicẽtes. dimitte nobis debita noſtra ⁊c̃.

neq; ea dimitti nobis volumꝰ que dimiſſa in baptiſmo nõ
dubitamus: ſ illa vtiq; que humane fragilitati qꝙᷓnis par⸗
na tamẽ crebꝛa ſubrepũt.que ſi collecta ↄtra nos fuerint:

ita nos grauabunt ⁊ oꝑꝛiment ſicut vnũ adeo graue pec⸗

catum.⸗¶l Ad vltimũ dicendum.ꝙ qᷓ;uis moꝛtale ſit maius

in infinitum qᷓ; veniale inqꝙᷓtum hoc eſt moꝛtale illud venia

le:tñ quia in iuſtificatione a moꝛtali remittitur reateter⸗

nus ⁊ ↄmutat᷑ in tꝑale:pena debita veniali eſt ꝓoꝛtiona⸗

bilis pene debite moꝛtali. — ‚—
Etum ad ſecũdũ SF. ij.

querit᷑ vtꝝ dimittit᷑ veniale manẽte affectu ad illud.Et vi
detur ꝙ ſic ꝑ hoc.quia gr̃a in ſuis actionibo potẽtioꝛ eſt qᷓ
natura:⁊ maxime qᷓ; natura coꝛrupta ⁊ debilitata.gr̃a em
facit animã tolerare omnia: ſuperaꝛe omnia:omnia poſſe
vnde Phi.iiij. Omnia poſſum in eo qui me ↄfoꝛtat.ergoĩ
viſu illoꝝ in illa que appetũt ſi ſunt opoſita:pᷣualebit gr̃a
Si ergo appetitus gratie eſt ad deletoneʒ venialis alicuiꝰ

appetitus voluntatis coꝛrupte ad ꝑmanẽtiam illius: dele⸗
bitur iuxta apetitum gratie:⁊ non ꝑmanebit ad apetitũ

voluntatis illius.ergo manẽte affectu ad aliquod veniale
tolli poteſt illud.q Item nulla eſt voluntatis noſtre viciſ⸗
ſitudo poſt moꝛtẽ.ſed in illa volũtate qua decedit hõ ꝑma⸗
nere inuariabilit poſt moꝛtẽ vt volunt ſancti.ergo ſi quis
diſcedit cum volũtate alicuiꝰ venialis.illa voluntas ꝑma⸗
net imutabilis. nihilominꝰ vt videt᷑ venialia tollunt᷑ poſt
moꝛtem.dicit beatꝰ Sꝛego.iiij.dyalogoꝝ.ꝙ quedaʒ leues
culpe remittũtur in futuro ontra.ipe affectus ad oꝑa
peccati eſt magis ipᷣm peccatum qᷓ; ĩm opus:ergo manen

te affectu nõ deletur peccatũ.¶ Item maioꝛis adherentie

eſt veniale qᷓ; moꝛtale.ſed moꝛtale nunq delet᷑ manente vo

luntate ad illud:ergo nec veniale.¶ Item veniale ſtat cuʒ

gr̃a.dũmodo acceptet illud voluntas.ergo gra ꝑ ſe nõ de⸗
let veniale.neceſſe eſt erg⸗ ad hoc ꝙ celeat᷑ ꝙ ſit inacceptũ
manẽte affectu ad illud.4 Item

lentur manẽte illa acceptõne.Idem em̃ Fᷣmi 6c cau⸗

ſa alicuiꝰeffectiua 2 deſiructiua eiuſdem. ¶/Rñnſio. dicen⸗

dum ꝙ nunqᷓ teletur culpa neq; moꝛtalis neq; venialis af
fectu exiſtente ad idem. qð mamifeſte patet ex hoc. ꝙ vt ta⸗

ctum eſt: ipᷣe affectus eſt potius peccatuʒ ꝙᷓ ipe octꝰ.4 A

illud ergo qð pꝛimo obijcit᷑. ꝙ gra eſt potẽtioꝛ ⁊c. Dicẽdũ
ꝙ et ſi gratia ſit potẽtioꝛ ſimpliciter q; natura: tñ quia ex
diuina ꝓuidentia qua indita eſi voluntati bumane. liber⸗
tas volendi hoc vel illud: ꝓuiſum eſi humane libertati ꝙ
non habet efficaciã plenã in voluntate ipᷣa ↄtradicẽte:licʒ
habeat ipᷣa obediẽte. Ende opus gratie nõ eſt oꝛdinare vo
luntatẽ troꝛdinatã:dũmodo ꝑliſiat in ꝑtinacia ? obſtina⸗
tione ne oꝛdinetur.⁊ ita nec delere peccatũ deoꝛdinãs ipſã
voluntatẽ. Ande ⁊ ſi gra ſit ſimpliciter potẽtioꝛ ꝙᷓ natura

non tamẽ exit efficaciter in actũ ſue potentie voluntate re⸗

pugnãte. 4 Ad illud qð ſequitur rñdebitur infra ybi que
retur vtꝑ culpa venialis delet᷑ in purgatoꝛio.

tum ad terccin S. iij.

querit᷑ an vnũ veniale poſſit dimitti manẽte alio. ſic: vi

cxtur.quia ſuper illud pᷣs.Quia cinerẽ tanq; panem man

ducabam. vdicit᷑.leuia peccata ꝑ penitenniam lunt ↄſumen

da. Seod vt dicit Iidoꝛus. lib. de trini. Sine quotidianis

ni
er
n
igen
Ri
Wia
ien
ngne
ra
nons
ſisen
ener

ndn

rtii
eniale
eniß
Pna,
gis
no,
w
tnes
N
N
Nentie
enteſo
ſiatez
eno
accepie
jm
NNoͤw
ſichin⸗
dieen
isd
t 1
(0
cedi
via x
liber
nnatig
elig

. L ðð

¶ Nueſtio

humane fragilitatis exceſſibo in hac vita eſſe nõ poſſumus
Ex his patet ꝙ vnum venialiũ qñq; dimittit᷑ ſine alio. Si
em̃ non poſſumꝰin hac vita eſſe ſine veniali.niſi vnũ dimit
teretur ſine alio: tune vix vel nunqᷓ ꝑ penitẽtiam aliqð di⸗
mitteretur. ¶ Item multa ſunt remedia contra peccatum
veniale. vt tunſio pectoꝛis.aſperſio aque benedicte.⁊ alia
plura. Si ergo vnum ſine alio non dimitteretur:faciliter
poſſemus eſſe ſine aliquo veniali 2 frequentiſſime accide⸗
ret: quia adhibito quocũq; remedio omnia oimitterentur
CTontrarium buius videtur per ſimile ſum ptum a moꝛ
tali. vnum em̃ ſine alio non dimittitur. ¶ Item exquo ve⸗
nialia ſunt maioꝛis adherentie qᷓ; moꝛtalia. videtur ꝙ ſi
vnum moꝛtale non dimittitur ſine alio: multo foꝛtius nec
vnum veniale ſine alio dimittitur.¶¶ Item cum gratia gra
tumfaciens quãtũcunq; ſit parna: ſit incomꝑabiliter ma⸗
ioꝛis efficacie ⁊ virtutis qᷓ ſit quedam tunſt ioPecroetstenn
ad pectoꝛis tunſionem dimittatur veniale aliquod: vide⸗
tur ꝙ gratia gratumfaciens quecũq; ſit omnia tollit venia
lia.ex quo videtur ꝙ ſicut eſt de moꝛtalibus.ꝙ vno dimilſ⸗
ſo dimittuntur alia:ſimiliter eſt de venialibo.¶q Item vir⸗
tutes ↄnexe ſunt ita ꝙ qui babet vnam habet omnes.⁊ qui
tollit vnam tollit omnes.peccata autẽ moꝛtalia nõ habent
illam ↄnexioneʒ ꝗ habito vno habent᷑ omnia:tñ vno amo
to amouẽtur omnia que inerant.In hoc ergo ↄueniũt vir⸗
tutes cum peccatis moꝛtalibo ꝙ vno amoto amouẽtuꝛ alia
ſed maioꝛ eſt diſtantia moꝛtaliũ peccatoꝝ a virtutibo gra⸗
tuitis qᷓ; venialiũ ab eiſdeʒ: ergo vt videt᷑ venialia ↄueniũt
in hoc cum moꝛtalibo ꝙ vno dimiſio dimittuntur et alia.
Item vt bhabet᷑ a Gꝛeg.ſuꝑ YJob.xxxv. Omne peccatum
tam veniale q; noꝛtale eſt macula ⁊ polluit in quo eſt.vn⸗
de 2 veniale polluit ⁊ defoꝛmat aĩam.ſed ſicut dñs non ſa⸗
nat animã in ꝑte ſed totã:ſic nec reꝑat in ꝑte tollẽdo vnuʒ
cfoꝛmãs aliud nõ.ergo qñcunq; tollitur aliquod venia⸗
le tolluntur omnia.⸗¶:!( Item aug.ſũmũ bonuʒ eſt cui diſpli
cet omne malũ.ergo illi diſplicet peccatũ veniale.ſed ĩ gra
tificatõne aĩe tollit᷑ omne qð diſplicet deo:non em̃ tollitur
aliquid qð diſplicet ⁊ aliud non:quia tunc q;dtum ad quid
diſplicẽt qtuʒ ad quid placeret.ergo qñcunq; tollit᷑ aliqð
veniale tollunt᷑ omnia.4 Item in peccato veniali eſt auer
ſio a bono incõmutabili ⁊ ↄuerſio ad bonum ↄmutabile.
qð patet ꝑ hoc ꝙ omnis motꝰhabet duos termios.ſcʒ ter⸗
minũ a quo reſpectu cniꝰ eſt receſſus:⁊ terminũ ad quẽ re⸗
ſpectu cuiꝰeſt acceſſus.Sed ratõ motꝰreꝑit᷑ in peccato ve⸗
niali ſicut in moꝛtali.ergo ibi eſt reꝑire terminũ a quo re⸗
ſpectu cuioeſt auerſio ⁊c.ſed non põt imponi receſſus ſiue
auerſio niſi reſpectu boni ↄmutabilis.&̊ ⁊c. Sed cũ auer⸗
lſio nõ ſit niſi vnica.nullo mõ põt tolli vnum quo fit hmõi
auerſio niſi tollant᷑ ⁊ alia.qꝛ alłs ſequeret᷑ ꝙ ſimul⁊ ſemel
eſſʒ aĩa ↄuerſa ad deũ ⁊ auerſa a deo.⁊ ita nõ põt tolli vnũ
veniale niſi tollant omnia que inſunt:ſicut nec vnũ moꝛta
le alijs nõ ablatis. ¶ eeſal, ꝙ frequẽter dimitti⸗
tur vnũ veniale ſine alio. nec eſt ſimile de dimiſſione moꝛ⸗
taliũ.Ratio aũt quare vnũ moꝛtaliũ nõ dimittit᷑ ſine alio
eſt:incõtingentia gꝛatie gratũfacientis ⁊ peccati moꝛtalis
quia em̃ gratia gratũfaciens non ↄpatit᷑ ſecum aliqð mor
tale:ſicut vita ⁊ moꝛs nõ ↄpatiunt᷑ ſe in aliquo eodẽ. ꝗꝓpter
hoc infuſa gratia tali neceſſario omnia moꝛtalia expellũt᷑.
non ſic eſt de venialibo que ſimul cum gratia ſunt in eodẽ.
Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ venialia ſunt maioꝛis adherẽ⸗
tie ⁊c. Dicendũ ꝙ hec adherẽtia non eſt ipᷣoꝛum venialiuʒ
adinuicem:ſed eſt illoꝝ reſpectu aĩe. ita em adherẽt aĩe ꝙ;
non quacũq; gratia gratũfaciente tollunt᷑: ſed gratia ꝑfe⸗
cta vel gratia imꝑfecta cũ aliquo ſuꝑaddito cooꝑante ad
uloꝛum deletionẽ. AUnde hec ratio magis eſt pꝛo opoſito
q; pꝛo ꝓpoſito.Eo em̃ nõ ſimul delent᷑ qꝛ foꝛtiter inherent.
uia em̃ foꝛtiter inherent.requirit᷑ aliquod addituʒ gra⸗
tie ad huiꝰdeletionẽ vtpote motus doloꝛis vel aliqð aliud
remedioꝝ ipᷣius peccati venialis.⁊ aliqð aliud ad deletio⸗/
nem illiꝰ. ꝓpter quod nõ ſimul delent᷑. Pꝛet.hec adherẽtia
venialium eſt magis q;tum ad ꝓnitatẽꝙᷓ qtum ad indeli⸗
bilitatem.facilius em̃ deletur veniale q; moꝛtale.maioꝛ ta

lxv.

men eſt pꝛonitas aĩe ad veniale qꝙᷓ; ad moꝛtale.q Ao aliudð
quod ſequit᷑dicendũ ꝙ tunſione pectoꝛis nõ deletur pecca
tum veniale ſicut per ſe cauſa:ſed ſicut cauſa cooꝑante ipᷣi
gratie que eſt ꝓpꝛijſſima cauſa deletionis culpe iniꝙᷓ̃tuʒ eſt
culpa. Gratia eniz vel virtus eſt illud quo aia deoꝛdinata
vel dehoneſtata quocũq; modo reꝑatur.q⸗ Ad illud quod
obijcitur ꝙ magis diſtant moꝛtalia a virtutibo qꝙᷓ; venialia
⁊c̃. Dicendũ ꝙ eſt conſiderare virtutes ad habitꝰearuʒ:⁊
qᷓtum ad hoc habent ↄnexionẽ.⁊ qtum ad vſus ⁊c.⁊ qtuʒ
ad hoc nõ ſunt ↄnexe.ꝙ eſt oppoſitio inter virtutes ⁊ pecca
ta venialia. magis eſt ratione vſuum virtutum qᷓ ratione
habituum. 2 ꝙ eſt compoſſibilitas eſt magis ratõne habi⸗
tuum ꝙᷓ vſuum.exercitio em̃ ſiue vſu virtutis tolluntur ve
nialia pꝛopꝛie loquendo. Relatio ergo cõpoſſibilitatis ve
nialium cum habitibo virtutum: non eſt cauſa teletionis
venialium nec medium faciens ad hoc.ĩmo potius ad op⸗/
poſitum. ⁊ hoc ꝓpter hoc non ſequitur in boc conueniunt
moꝛtalia cum virtutibo.ꝙ quocũq; illoꝛum oblato auferẽ
tur ⁊ alia:ſed magis ↄueniunt venialia cũ virtutibo qᷓ; moꝛ
talia.ergo ⁊ venialia ↄueniunt cuʒ virtutibo in hoc ꝙ vno
eleto delentur ⁊ alia.Conueniẽtia em̃ virtutum ⁊ moꝛta⸗
lium in hoc ꝙ quocũq; deleto delent᷑ ⁊ alia: eſt ex illoꝛũ in
cõpoſſibilitate.ſed diſcõuenientia venialium ⁊ virtutuz in
eodem eſt ex cõpoſſibilitate eoꝛũdem. virtutum em̃ habitꝰ
ↄpatiuntur ſecum venialia: licet vſus virtutum eadem tol
lent.ꝗ¶ Aod illud quod ſequitur.dicendum ꝙ peccatum rxe⸗
niale ꝑ eſſentiam eſt macula ꝓut habet᷑ a Gꝛeg. Sed notã
dum ꝙ macula qñq; ↄmuniter ſumit᷑ ꝓut habetur a beato
Gꝛego.qꝙ omne peccatum polluit.qð verum eſt tam de ve⸗
niali qᷓ; de moꝛtali. Pꝛopꝛie vðᷣo ſumit᷑ qñ ꝑ eam in hbomine
tollit᷑ pulchꝛitudo imaginis dei.Et ſᷣm hoc dicit Gꝛeg.in
moꝛa. ꝙ peccatum moꝛtale obtenebꝛat. veniale obſcurat.
quẽadmodum fumus pulchꝛitudinem faciei non delet.⁊ ſi
eam obſcuret:nõ poteſt tolli ab homine quin ſit ad imagi⸗/
nem dei. Sed nota ꝙ triplex eſt imago. ſcʒ ſimilitudis.i.
increata.creatõnis ſᷣm ꝙ homo eſt að imaginem dei.⁊ re⸗
ereationis que eſt gratia que reꝑandi menti infundit᷑ ſᷣm
ꝙ habet᷑ in pᷣs. Signatum eſt ſuꝑ nos lumen vulttui dñe
Vnde ꝑ ipam imaginem recreatõnis:ↄiungit᷑ imago crea
tionis iin agini ſilitudinis que ẽ deus.licet em̃ imago crea
tionis a ſua creatõne nõ modicam habet pulchꝛitudinem
naturalem:tamen a gratia que eſt imago recreationis vl⸗
terioꝛem recipit pulchꝛitudinem ꝑ quã ↄiungitur imagini
increate.huiꝰaũt ↄiunctio attendit᷑ ꝙᷓtum ad ſuꝑioꝛem ꝑtẽ
rationis.peccatum aũt moꝛtale pulchꝛitudinẽ hanc ipſã
ↄiunctõeʒ delet.ſed veniale peccatũ ipᷣaʒ imaginẽ ſiue poꝛ
tionem ſuꝑioꝛis ratõnis qtuʒ ad hunc actũ nõ defoꝛmat.
non em̃ attingit ea ᷣm ꝙ ↄuertit᷑ ad ſuꝑioꝛa.poteſi tamen
defoꝛmare ipᷣaʒ imaginem ſiue poꝛtõeʒ ſuꝑioꝛem.ſᷣm ꝙ cõ
uertitur ad iſta inferioꝛa.iſta aũt cõuerſio licet ſit inoꝛdi⸗
nata.nõ tamen tollit habitũ gratie vel virtutũ: licet vſus
earundem impediat. AUnde non tollit illam pulchꝛitudi⸗
nem que eſt ex ↄiũctione anime cum ſũmo pluchꝛo.⸗ Ad
hoc ergo qð ſubiungit᷑.ꝙ ſicut dñs nõ ſanat in ꝑte: ſic nec
reꝑat in ꝑte ⁊c̃. Dicendũ ꝙ hoc verum eſt.ſicut em̃ non ſa⸗
nat in ꝑte a vulnere letali quod infigit culpa moꝛtalis: ſic
non reꝑat in parte a turpitudine confuſibili quam incur⸗
rit ex foꝛmatione imaginis. et hoc eſt quia reꝑatio hu⸗
iuſmodi fit per gr̃am que eſt illi parti ſm quam anima eſt
pꝛimo ⁊ per ſe ad imaginẽ dei.non ſimiliter eſt in illa par⸗
te ꝓpꝛie ⁊ per ſe loquendo que polluitur macula venialis
ꝓpter quod non eſt neceſſe ꝙ qn reꝑat᷑ ꝙ oĩno reparetur.
4 Ad illð quod obijcit᷑.ꝙ veniale diſplicet ſũmo bono ⁊c.
dicendũ ꝙ aliquẽ diſplicere deo.eſt ipſum eſſe dignum pe⸗
na ſm diuinũ iudicium. Sed aliquẽ eſſe dignum pena po
teſt eſſe:vel dignum pene ſiue ſeꝑatione a ſũmo bono:⁊ ſᷣm
hunc modum diſplicentie diſplicet aĩa deo per malum cul
pe venialis.vel dignuʒ pena cum ſeꝑatione a ſũmo bono:
m hunc modũ diſplicẽtie diſplicet homo deo ꝑ malũ cul⸗/
pe moꝛtalis.In gratificatõne ergo aĩe q̃ diſplicet deo ſcvᷣo
modo diſplicẽtie· nõ tollit᷑ aligd ⁊ aliqꝗd nõ.ſed om̃e illuo

quo eſt hmõi diſplicẽtia.⁊ qᷓtuʒ ad bmõi diſplicentiaʒ eſt
Ipꝛie gratificatõ nõ qᷓtuʒ ad aliã.quia aliꝰmodus diſplicẽ
tie ſtat cũ ip̃a gratia qua aĩa grata eſt deo.4 Ad illud qð
obijcit᷑ ꝙ in peccato veniali eſt auerſio a deo ⁊c̃.dicenduzʒ
nõ eſt verum. In hoc em̃ differunt veniale ⁊ moꝛtale.ꝙ
ↄpletio moꝛtalis eſt in aueꝛſione a ſũmo bono:ↄpletio aut
venialis in ↄuerſione ad bonum 2ↄmutabile. ex qua accidit
elongatio a bono incõmutabili. VUnde auerſio eſt ſolũmo⸗
do moꝛtalis peccati:oↄuerſio ẽ ↄmunis vtriq;.ſcʒ tain moꝛ⸗
tali qᷓ veniali.ſimiliter receſſus. Seo differt receſſus hm
ꝙ fit ꝑ veniale ⁊ ſm ꝙ fit ꝑ moꝛtale.Receſſus em̃ ꝑ venia⸗
le eſt receſſus qtũ ad actũ. Receſſus aũt ꝑ moꝛtale eſt itũ
ad actum ? ꝙᷓtuʒ ad potentiã. AUnde ꝑ veniale nõ ſit auer⸗
ſio a pꝛimo bono.ſed ſolũ receſſus qᷓtuʒ ad actũ non qtuʒ
ad potentiam.niſi quatenꝰpotentia ipᷣa refertur ad ipſum
actum. Si aũt per veniale eſſet ſimpliciter auerſio:bene ſe
queretur ↄcluſio.quia per quodcũq; fieret auerſio nõ eſſet
niſi vnica ſimiliter nec ↄuerſio que eſſe nõ poſſet:niſi illis

omnibo teletis ꝑ que facta eſſet auerſio.

¶ Etum ad quartũ

querit᷑ vtꝛrum dimittit᷑ aliqd veniale manẽte moꝛtali.Et vi
detur ꝙ ſic. dicit em̃ auguſ.ſuꝑ Joh.viij.Qui ſine pcto eſt
veſtrũ ⁊c. ꝙ omnes illi erant in pct̃o moꝛtali.venialia em̃
eis dimittebant᷑ ꝑ cerimonias: ergo manenti moꝛtali ve⸗
niale aliquãdo dimittit᷑. ¶ Item pctẽm moꝛtale ⁊ veniale
differunt m ſpecieʒ. igit᷑ ſimiliter cauſe delentes ipᷣa ſunt
diuerſa ſᷣm ſpeciem. hoc etiam patet ſi conſideret᷑ quibus
cauſis deletur pctm veniale.vtpote oꝛatõe dñica.de peni.
diſ.ij.de quotidianis.Et ſacramento altaris.ð conſe.di.
ij.panem. Et aqua.de conſe.diſ.iiij.nec quẽq;. Iſtis autem
non delent᷑ moꝛtalia. Si ergo alia ⁊ alia ſunt quibus hec
et illa delentur.cum hec ſine illis ↄtingant:⁊ hec ſine illis
contingit deleri.¶ Pꝛet.moꝛtalia dimittunt᷑ ſine veniali⸗
bus. ſimiliter et venialia ſine moꝛtalibus vel quare non.
¶ Item peccata moꝛtalia ⁊ venialia differunt ᷣm ſpeciem
ergo ⁊ gratia qua delet᷑ moꝛtale differt ſᷣm ſpeciem ab illa
qua deletur veniale.⁊ etiam m diſtantiam peccatoꝛuʒ de
bet eſſe diſtantia gratiarũ: ſᷣm ꝙ infinita eſt diſtantia pec⸗
cati moꝛtalis ⁊ venialis.ergo ⁊ gratie qua deletur veniale
ab illa qua deletur mortale eſt quaſi infinita diſtãtia. hec
autem diſtantia gratiaruʒz non eſt niſi gratie gratũfaciẽtis
⁊ gratie gratiſdate. Ex quo videtur.ꝙ ſicut gratia gratuʒ
faciente deletur culpa moꝛtalis:ita gratia gratiſdata dele
tur culpa venialis.ergo cum contingat habere gratiã gra
tiſdatam ſine gratia gratũfaciente:videtur ꝙ ↄtingat pec⸗
catum veniale deleri non deleto moꝛtali.¶ IJtem aligꝗs po⸗
teſt amare creaturam aliquaʒ vt foꝛnicariam ſuam pluſqᷓ;
ceum. 2 aliam creaturã non ꝓpter deum min?tamen ꝙᷓ de⸗
um.vt modicam pecuniã quã habet.⁊ ex amoꝛe foꝛnicarie
pꝛocedunt actus moꝛtales: ⁊ ex amoꝛe pecunie pꝛocedunt
actus veniales.⁊ ita ſunt ſimul veniale ⁊ moꝛtale.põt aũt
atingere ꝙ amoꝛ huiꝰpecunie que diligit᷑ nõ ꝓgter deuz ex
ſcintilla diuini amoꝛis relicta in eo intãtũ deficiat ſiue di⸗
minuatur vt deleat illam: ? ita veniale peccatum quod ex
hbuiꝰamoꝛe in illo erat non ſit ſiue tollat᷑ eum ſua cauſa.tñ
manet moꝛtale ex immoderato amoꝛe foꝛnicarie.⁊ ita ⁊c̃.
Contra. moꝛtale veniale non poſſunt ſimul in eſſe ipi
lĩe.ergo manẽte moꝛtali nõ poteſt in eſſe veniale.q; ſi quã
doq; ineſt veniale:neceſſe eſt vt tollat᷑ adueniente moꝛtali.
pꝛobatio pꝛime.ꝙ moꝛtale ⁊ veniale nõ ſimul inſunt eidẽ
anime.petm veniale eſt mioꝛ amoꝛ dei qᷓᷓ tebet eſſe:ſimilit᷑
⁊ moꝛtale.vnde hoc eſt ↄmune veniali ⁊ moꝛtali.addat⁊᷑ er⸗
go buic ↄmuni aliquid quo diſtinguat᷑ veniale a moꝛtali.
hoc additum nõ dicetur diminutõ cuiuſlibet amoꝛis ſed il
lius qui eſt caritas.ᷣerit ergo veniale caritatis diminutio.
vt habi tus dico.a quo egrediũtur multi actus veniales.ſᷣ
nõ poteſt eẽ caritas diminuta in habẽte moꝛtale: ergo nec
veniale.¶ Item dicit BGꝛeg. Job. xxxj. Veniale obſcurat:
moꝛtale obtenebꝛat. ad deletõem ergo venialis requiritur
gratia que eſt lumẽ aĩe.i.gratüfaciens.hoc aũt nõ ↄpatit

ſecum pcx ale: ergo veniale nõ delet᷑ moꝛtali manen
Rñſio.ꝙ nõ delet᷑ veniale manẽte moꝛtali.cũ em̃ ve⸗
niale ꝑ eſſentiã eſt macula ⁊ tenebꝛa vt dicit Gꝛeg.nõ dele
tur niſi ꝑ gratiã que animã illuſtrat ⁊ decoꝛat. Hec autem
gratia eli gratũfaciens que non ↄpatit᷑ moꝛtale.hoc auteʒ
infra habebit᷑.¶ Ad iüllud quod pꝛimo obijcit᷑.ꝙ venialia
dimittebant᷑ iudeis ꝑ cerimonias.Dicendũ ꝙ venialia di
cuntur ibi irregularitates legis que expiebant᷑ ꝑ cerimo⸗/
nias.¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ pctᷣa differunt ᷣm ſpeciẽ.
ſimiliter ⁊ cauſe delentes ⁊c̃. ꝗ Sicendum ꝙ licet pctᷣa ſcʒ
moꝛtale ⁊ veniale differant ᷣm ſpeciẽ: tñ eadem eſt gratia
delens hoc ⁊ illud.ſcʒ gratia gratificans hominẽ totaliteꝛ
⁊ faciens acceptũ deo. ⁊ qᷓ;tuʒ ad ſuꝑioꝛem ꝑtem aĩe ⁊ qtũ
ad inferioꝛem. Intelligendũ eſt tñ ꝙ licet gratia ſit eadeʒ
tñ doloꝛ debet eſſe differens.quia gratia ↄtritõnis veniali⸗
um delet illa 2 debet ad minus eſſe in genere:ſed moꝛtaliũ
nõ ſolum debet eſſe contritõ in genere ſed in ſpecie.ad mi⸗/
nus omniũ quoꝝ extat memoꝛia.Similiter ⁊ pene diueꝛſe
Fm ꝙ ſunt debite venialibo ⁊ moꝛtalibus. Vnde per bmõi
penas diuerſas volũtarie acceptas dimittit᷑ tam debitum
peccati moꝛtalis qᷓ; venialis. Eſt ergo pꝛimo ⁊ ꝑ ſe cauſa
delens culpam venialis ⁊ culpã moꝛtalis eadem: licet illa
quibus dimittũtur debita illoꝛum ſcz pene ſatiſfactoꝛie ſũt
diuerſe.illud ergo eſt interimẽduʒ ſcʒ cauſe delẽtes ſunt di
uerſe ſᷣm ſpeciẽ.¶ Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ moꝛtale delet
ſine veniali:ſimiliter videt᷑ ꝙ ⁊ veniale ſine moꝛtali ⁊c.di⸗
cendum ꝙ nõ eſt ſimile.quia venialia nõ ſunt in oꝓoſitio
ne tanta reſpectu gratie.Noꝛtale aũt eſt oino incopoſſibi
le gratie.nõ aũt eſt ita de veniali.¶ Ex dictis patet rñſio
ad illud quod ſequit᷑.ꝙ licet moꝛtalia ⁊ venialia differunt
Fm ſpeciem. nõ opoꝛtet tamẽ ꝙ gratia qua delet᷑ moꝛtale:
differat ᷣm ſpeciem a gratia qua delet᷑ reniale. Honũ em̃
nõ requirit illam diſtinctõeʒ quã requirit malum. Scõm
em̃ phᷣm.bonũ eſt indiuiſibile:malum aũt multipharium.
bonũ em̃ conſiſtit circa mediũ quod eſt indiuiſibile:maluʒ
circa extrema que ſunt diuiſibilia.vnde non ſequit᷑ ꝙ gra⸗
tia gratiſdata tollat᷑ veniale.ſed potius tollat᷑ gratia ꝑfe⸗
cta vt infra habebit᷑. ¶ Ad vltimũ dicendũ. ꝙ licet actus
peccati venialis qui egredit᷑ ab amoꝛe dei mĩoꝛe ꝙᷓᷓ debet eẽ
qũq; ceſſat ſine gratia gratũfaciente: nõ tñ macula venia:
lis tollit᷑ ſine gratia tali.⁊ ita nũꝙᷓ tollit᷑ manente moꝛtali
peccato.l Ao aliud quod obijcit᷑ pꝛo alia ꝑte.ꝙ moꝛtale
7 veniale nõ poſſunt ſimul ineſſe eidem anime.Dicendum
ꝙ hoc nõ eſt verũ.¶ Ad illud aũt quod dicit᷑ ꝙ veniale di
minuit te amoꝛe caritatis ⁊c. Sicendum ꝙ veniale dimi
nuit de amoꝛe quo diligit᷑ deus.non dico de illo q tum ad
ſubſtãtiã:ſed qtuʒ ad radicatõeʒ vel feruoꝛẽ.vel qtum ad
efficaciam ſiue ꝓmptitudinẽ exeundi in ſuũ actũ.⁊ hoc in
habente caritatẽ. In exiſtenti aut in moꝛtali nõ video qua
re nõ poſſint diminuere dæ illo qᷓtum ad ſubſtantiã. Ande
ſi caritas nõ põt eſſe diminuta in exiſtente in moꝛtali: põt
tñ amoꝛ ci diminui in eodem.

¶ Etũu ad quintũ que .S.v.

ritur vtꝝ venialia dimittãt᷑ poſt hãc vitã qtuʒ ad culpam
ꝙ ſic videt᷑ Math.xij. Quicũqʒ verbũ dixit otra filiuʒ bo⸗
minis remittit᷑ ei.qui aũt dixerit ↄtra ſpinſctm nõ remitte
tur neq; in hoc ſeculo neq; in futuro.hec aũt fruſtra dicerẽ
tur. niſi aliqð peccatũ qtum ad culpã dimitteret᷑ in futu⸗
ro.i Item glo. Gꝛeg. ibidem. Quedã em̃ culpe in hoc ſe⸗
culo laxant᷑.quedã vᷣo ꝑue in futuro.que quidẽ poſt moꝛtẽ
grauant:ſed dimittunt᷑ ſi bomo boms actibo in vita vi ibi
dimittant᷑ ꝓmeruit.¶ Item alia glo.ibidẽ Gꝛego. Sunt
quedã leuia q ſi in hac vita nõdum ſunt remiſſa:poſt moꝛ/
tem grauãat. ſed remittũt᷑ ſi digni ſunt.4¶ Item aug. de ve⸗
ra ⁊ falſa penitẽtia.c.iij.Si ꝑ ſolum baptiſmũ quoo iterã
dum nõ eſt fit peccatoꝝ remiſſio.cur adderet dñs neq; in
futuro.conſtat aũt quedã in futuro remitti vbi nõ eſt oꝑa/
tio baptiſmi. Ex hoc videt᷑ ꝙ aliqua pcta dimittant᷑ qᷓtuʒ
ad culpã in futuro.ſed ↄſiat ꝙ nõ moꝛtalia ⁊c̃.de h babe
tuꝛ.iiij.dyalogoꝝ vbi loqꝗt᷑ ſatis de hac materia que valent

ale:
jei
cn
n.
ſq;

¶ Mueſtio

ad ꝓpoſitũ. Itez hoc idem videt᷑ ꝑ magiſtx.iiijſentẽ.
Item hoc idez videtur ꝑ hoc.ꝙ bꝰ vite moleſtie multe
impediũt efficaciã gẽe:vtpote ꝓnitas ad malũ.tẽptatio⸗
nes de his que ſũt ↄtraria ge: ⁊ hmõi alia. ſᷣ nihil taliũ
exiſtit poſt moꝛtẽ. nõ erit aliqð impedimentũ efficacie
gẽe. ex q̊ ̊ mõ hʒ virtutẽ delẽdi culpã:⁊ tũc habebit ſitr.
¶ Itẽ gra poſt moꝛtẽ eſt in maioꝛi ꝓpingtate ad ſuũ vlti⸗
mũ ſiue ſummuʒ qð eſt gła:qᷓ; ante.qð igit᷑ põt ante põt
poſt. ¶ Item gea pfecta que eſt gloꝛia nullũ patit᷑ ſecum
cfectum.ſ.neq; culpe neq; pene.̊ quantomagis oppꝛoxi
mat ſue ꝑfectioni: tantomagis poteſt in deletioneʒ hmõi

Tfectuum:⁊ ita vt prius. Item gꝛa poſt moꝛteʒ põt in

liberationeʒ a pena. virtus gratie eſt magis oꝛdinata
ad liberatõzʒ a Tian pena.qᷓ põt poſt moꝛtẽ in libeꝛa

tioneʒ a culpa.¶ Contra.ſuꝑ illð.j. Jo. v. Eſt peccatũ
ad moꝛtẽ. Glo.qð ĩ hac vita nõ coꝛigit᷑: fruſtra poſt moꝛ

tem eius venia poſtulat᷑.&̊ nulla poſi moꝛtẽ ibi culpa puꝛ

gabit᷑ ibi. Ité? Damaſ. Quod boibo moꝛs: hoc ẽ ange

liæcaſus econuerſo. ſed angeli poſt caſum a nulla cul⸗
pa poſſunt liberari.̊ nec homines poſt moꝛteʒ.4¶! Item
HBrego.in dy alogo.Talis in indicio quiſq; futurus eſt
qualis de coꝛpoꝛe exiuit.q̊ ac.¶ Item liberũ ar.medium
eſt inter ꝓfectum in bonõ? libeꝛationẽ a malo culpe.ſed
poſt moꝛteʒ non poteſt in bono ꝓficere.̊ nec a culpa ali
qua reſurgere.¶ Item facilius eſt labi in veniale qᷓᷓ libe⸗
rari a veniali.̊ poſt moꝛteʒ non poteſt homo venialiter
peccare.q̊ nec a veniali reſurgeꝛe.¶ Iteʒ veniale ĩ nobis
non eſt niſi ratione fomitis.̊ fomes aufert᷑ in moꝛte:nõ
poſt moꝛteʒ.̊ ⁊ veniale.¶ Iteʒ in purgatoꝛio nõ erit cõ⸗
tritio vel confeſſio nec locus merendi. aut ibi ñ remitti
tur culpa:aut remittet᷑ peccatum ſine penitentia.4! Itez
Auguſti.de ciui.dei.Credimus ꝙ homini poſt hãc vitaʒ
non additur nouũ meritum nec noua remiſſio culpe: ſed
datur ei meritum vel pena ſᷣm ꝙ meruit in vita pꝛeſenti.
Rñſio.qꝙ de hoc qð hic querit᷑ diueꝛſi diuerſa ſentiũt.
Quidam. n. ſicut magr in ſenten. 2 qplures alij dicunt.
ꝙ culpa venialis remittitur in purgatoꝛio: ſicut vidẽtur
auẽtes S.tacte ſonare.⁊ dicunt quidam ꝙ illa glo.intel⸗
ligenda eſt de moꝛtali:fruſtra poſt moꝛteʒ eius venia po
ſtulatur. Ael fiat vis in hoc ꝙ dicit.qð in hac vita ñ coꝛ⸗
rigit᷑:verum eſt vel in ſe vel in merito.Qui aũt cum veni
ali decedit: Iʒ in ſe non coꝝꝛigat᷑:meruit tamen ꝑ caritatẽ
coꝛꝛigi in qua decedit.⁊ poſt hunc ſtatuʒ liberari ab his
que retardant premiũ caritatis.¶. Ad illud qð obijcituꝛ
de moꝛte homĩs ⁊ caſu angeli.dicunt ꝙ bec ſimilitudo at
tenditur q;tum ad liberi ar. inuertibilitateʒ. vel q;tuʒ ad
peccatum moꝛtale:non q́;tum ad omia. Qam mali ange
li pñt in penis ꝓficere q;uis non pñt a malo reſurgere.ꝑ
oppoſituz ratione boni meriti preteriti boni hoĩes pñta
malo eripi:quis non pñt in malũ labi.quia in bono ĩ q̊
moꝛiunt᷑ ſunt confirmati.⸗:! Ad illud qð obijcit᷑ de greg.
dðm ꝙ ſicut ipſemet ſubiungit: illð intelligit᷑ qᷓtum ad
moꝛtalia:non q;tum ad venialia.quia ipſemet excipit il⸗

la. 4 Item ad illð qð obijcit᷑. ꝙ li.ar. teneret mediuʒ ⁊c̃.

Dicendũ ꝙ falſum eſt pro ſtatu illo. In ſtatu eniʒ illo p⸗
parantur omnia ad ingreſſum in głaʒ ꝑ impedimẽti re⸗
motioneʒ: que ſunt peccatum veniale ⁊ reatus pct᷑i.vnð
lʒ non ſit tunc ſtatus ꝓficiendi in merito:eſt tamen ſtatꝰ
clendi. hec impedimenta ad que ſufficit pntia gẽe ⁊ vo⸗
luntaria ſufficientia pene ⁊ adiutoꝛium meriti pꝛeteriti.
Ad illud qð obijcitur.ꝙ facilius eſt labi in maluʒ ⁊c̃.
Dicendũ ꝙ verum eſt qᷓtum ad libe.ar.vertibilitatem:ñ
tum ad omneʒ ſtatum anime.⸗ Ad illud qð obijcitur.
ꝙ ablato fomite aufertur veniale. Dicendũ ꝙ hoc veruʒz
eſt inqᷓtum ad poteſtatẽ peccandi de futuro: nõ tñ opꝑtet
auferri veniale prius ꝑpetratũ.nõ eniz illð qð tollit cau

ſam ſemp tollit effectũ:ſicut in multis pʒ exẽplis.deſtrn

cto.n.cultello non ꝓpter hoc plaga tolliẽ inflicti ¶ Aln
aũt dicũt.q poſt hanc vitã ñ remittit᷑ peccatũ qtu ad cul
pam:ᷣ tm̃ qᷓtũ ad reatũ.dicũt.n.qꝙ triplex eſt gra.ſcʒ ba
ptiſmalis.pnialis.⁊ finalis. Pꝛima dñat᷑ in aĩa ex vir⸗

lxv.

tute ſacramẽti.⁊ oĩno omne genꝰ peccati tollit. Scda ex
ſubiectõne ⁊ ↄfoꝛmitate li.ar.ad grãm.⁊ hec tollit omne
moꝛtale:non aũt omne veniale. Cercia ex ꝑfecta ſubie⸗
ctione ⁊ ↄfoꝛmitate oĩm viriũ aie ad ipᷣaʒ grãm.⁊ hec tol
lit omne veniale.Cum enim anima iam ſeꝑatur a carne
iam ꝓnitates ⁊ ꝑpturbatõnes que inerant aie ex carne re
cedũt:⁊ potentie aĩe tranquillant᷑ ⁊ gre ſubijciũt᷑: ac per
hoc venialia delent᷑:ſiue ſint in ꝑte rõnali ſiue ſenſibili.
ita nullũ veniale dimittit᷑ poſt hanc vitã:ſ̊ in illo inſtã
ti in quo dici põt.hec finalis ga gpniuʒ ſibi vẽdicat ⁊ oẽzʒ
expellit culpa. Huiꝰ aũt ꝓnitatis receſſus ⁊ ꝑtuꝛbatio⸗
nũ quietatio ꝓuenit er dimiputione ↄcupie qᷓ eſt ĩ ipa ex
coꝛꝛuptione.de qua.ix.Sapᷣ.Coꝛpꝰ qð coꝛũpit᷑ agãẽuat
aĩam. ↄñs ↄfoꝛmatõ potentiaꝝ aĩe ⁊ earũdẽ ſubiectõ
ipſi gre ad que ſequit᷑ ꝑfecte gre dñatio in aĩa ⁊ peccati
venialis deletio. Ad cuius euidẽtiã nota.ꝙ cupiditas
q̃ ꝗs hñs xpᷣm in fundamẽto:bonũ ↄmutabile nimis dili
git eſt peccatũ veniale.Iſte aũt erceſſus amoꝛis ꝓueiĩt ex
ↄcupia coꝛꝛuptõis.que lʒ qñq; minuat᷑:nũqᷓ tñ ĩ vita iſta
oĩno aufert᷑ niſi ex progatiua gre.hoc accidit ⁊ valde ra⸗
ro:ſicut fuit in beata virgine.ſᷣm aũt ꝙ magis minuit᷑ ⁊2
oꝑatio gr̃e ꝑfectioꝛ eſt:⁊ magis inualeſcit ð pet᷑m. Qñ q̊
ↄcupĩia iſta eſt in vltima diminutõe:vt in fine hoĩs habẽ⸗
tis grãm:⁊ gr̃a exit in actũ ↄpletioꝛeʒ ⁊ ꝑfectioꝛeʒ. qꝛ ̊ ĩ
vltimo tꝑe eſt completa extinctio ↄcupie.⁊ eſt opleta ⁊ ꝑ⸗
fecta oꝑatio gre.⁊ ita potiſſime põt tũc in deletõʒ venia⸗
lis.¶ Scðʒ hoꝝ opioneʒ rñdendũ eſt ad obiecta ð hanc
ꝑtem.Ad hoc g quod primo obijcit᷑.ꝙ ꝗ peccat in ſpiri⸗
tũſanctũ nõ remittet᷑ ei neqʒ ⁊c. Sicenduʒ ꝙ boc magis
dicit᷑ ad expreſſioneʒ indignitatis peccãtis ⁊ ineptitudi⸗
nis ad veniam:q; ad expreſſioneʒ remiſſionis pcti. nõ eĩ
ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ peccatũ in ſpm̃ſanctũ eſſe irremiſſibile ne⸗
gat᷑ ptas omnipotẽtis.ſ.ꝙ nõ poſſit remittere tale pecca
tũ:h̊ potius negat᷑ idoneitas ⁊ notat᷑ indignitas ex par⸗
te peccãtis.q] Si obijciat᷑ ꝙ eadeʒ rõne qͥdlibʒ peccatuʒ
moꝛtale debet dici irremiſſibile. Gicendũ ꝙ nõ. In pec⸗
catis.n.q̃ fiũt ex ignoꝛãtia ⁊ infirmitate:ipſa pcta ñ ſunt
oĩno volita.vñ quantũ eſt de nõ volito in peccãtibo: tãtũ
eſt in eis de poſſbilitate ⁊ aptitudine ad remiſſiõʒ.Sed
peccantibo ĩ ſpm̃ſanctũ qð fit ex pura malicia:ipſuʒ pec⸗
catũ eſt oĩno volitũ.quia &̊ peccatũ in ſpm̃ſanctũ ẽ ex ſtu⸗
dioſa malicia: in ipſis peccãtibo nihil ẽ idoneitatis ſiue
dignitatis ad remiſſioneʒ. Hoc ̊ᷓ verbũ ꝗ dixerit ⁊c.nõ
remittet᷑ neq; in hoc ſeculo neq; in futuro. cuius intelle⸗
ctus eſt.peccans hoc peccato:hic oĩno eſt ineptus ⁊ indi
gnus vt ei remittat᷑ culpa:⁊ in futuro vt ei remittat᷑ pẽa.
nihil facit ad ꝓoſitũ. aũt intelligit᷑ ᷓtũ ad remiſſiõʒ
in futuro.pʒ ꝙ verbũ hoc exprimit᷑ de pcto ĩ ſpm̃ſanctuʒ
qð niſi remittat᷑ qᷓtũ ad culpã in pñti: nunqᷓ remittet᷑ in
futuro.¶. Ad illð qð obijcit᷑ ꝑ glo. Grego.ꝙ quedã ꝑue
culpe relaxant᷑ in futuro. Dicendũ ꝙ hoc intelligi debet
q́;tum ad relaxationeʒ pene ⁊ inſinuat᷑ verbo Grego.ꝙ
peccata leuia ſiue venialia nõ ſꝑ remittũt᷑ qtũ ad reatuʒ
in hac vita:ſ̊ quedã multũ grauãt ipᷣam aĩom in alia vi⸗
ta.quia cum hoc ꝙ aĩe ꝗꝓpter illa grauibo penis exponũt
a gaudio eterno elongant᷑. ¶ Ad aliam glo.que dicit.qꝙ;
quedam leuia in hac vita non ſunt remiſſa ⁊c. Dicendũ
ꝙ hoc intelligitur q;tum ad plenam remiſſioneʒ que fit
in remiſſione pene ⁊ culpe.¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝑ Aug.
de vera ⁊ falſa penitẽtia. Dicendũ ꝙ cum dicit᷑ ꝙ cõſtat
quedam in futuro remitti ⁊c̃. intelligendũ eſt qũ ad re⸗
miſſionẽ pene.qð patet ꝑ hoc ibi diſtinguit᷑ int remilſ⸗
ſioneʒ que fit ꝑ baptiſmũ ꝑ quẽ facta fit remiſſio a culpa
⁊ pena:⁊ remiſſioneʒ que fit in futuro. Aliter ad boc
rñdent quidaʒ ſubtilius intuentes:dicentes.ꝙ magiſter
in ſenten.⁊ alij qui dicunt ꝙ veniale deletur poſt hac vi⸗
tam:intelligi põt ſic.deʒ inſtans eſt qð ↄtinuat tempꝰ
vite ⁊ poſt ritam.⁊ ita illud inſtans eſt inſtans tꝑis poſt
vitam:ſicut tꝑis vite in quo. ſᷣm hunc modũ videt᷑ ꝙ re⸗
cipitur gratia maioꝛ remoto ꝓbhibente:⁊ ꝑ ↄñs delet᷑ ve⸗
nialis culpa⁊ pẽa ſoluit᷑ ĩi purgatoꝛio.⁊ ſic rñdẽt ad oĩa

obiecta. Nec rõnes mgri ſent. vident᷑ multe efficacie.
eni recitat mg veꝛbũ aug.ꝙ qui edificat lignũ fenũ 2 ſti
pulã.quedã crema bilia edificia.i.venialia pct᷑a ſecũ por
tant:que igne emũdatoꝛio terminãt᷑.intelligit᷑ ꝙ ipſa ve⸗
nialia reliquerũt aliqᷓ cremabilia in aĩa que tollunt᷑ illo
igne:nõ ꝙ ipſa culpa cremet᷑ ibi.¶ Oð aut obijcit᷑ ex ver
bis Greg.ſcʒ ꝙ quedã leuia ĩ futuro dimittẽda ſunt. in⸗
telligi põt ꝙᷓtu ad penã. plus erpedit h̊ dictũ fuiſſe de le
uibo ꝙỹ de grauibo:ne crederet᷑ nibil graue ſi uſtinendũ fo
re ꝓpter peccata venialia.⁊ ſic ex ↄñti pnĩa ꝓ illis negli
geret. Huic aũt opioni vltime magis videt᷑ mihi aſſenti
endũ.tum qꝛ voluntas eſt inuertibilis poſt moꝛtẽ vt vult
Brego.tum qꝛ ſlatus ille nõ ẽ meritoꝛius vt vult Augy.
Pret. habet᷑ ab aug.ꝙ poſt moꝛtẽ non fit noua remiſſio
culpe. Ad iſta aũt que obiecta ſunt ↄſequẽter põt dici.
ꝙ ſuppoſito q; aligs væcederet in gr̃a cũ culpa veniali(qð
ad pns nõ aſſero pᷣ̊ potius opinoꝛ priũ) niſi obſtaret di⸗
uina oꝛdinatio:qua decrem ẽ.ꝙ poſt moꝛtẽ nõ eſt ſtatus
merendi nec demerendi:nõ videt᷑ mibi incõueniẽs pone⸗
re ꝙ gꝛa poſſet venialia telere. Vñ ⁊ rõnes ꝗbo oñditur
ꝙ gratia q̃ntũ in ſe eſt hʒ ptãtẽ delendi culpã ⁊ poſt moꝛ⸗
te: vident᷑ mihi ↄcedende.ᷣ ꝙ hoc nõ põt:hoc nõ eſt quia
aliqd ſubtractũ eſt virtuti gre:bᷣ potius ꝓpter diuinuũ de⸗
creiũ quo diffiniiũ eſt. ꝙ poſt moꝛtẽ nõ eſi tem pꝰ merẽdi
vel demerendi.vt pʒ ex verbis aug. Ex h̊ pʒ rñlio ad ob⸗
iecta que ſequũt᷑.

quit᷑ e canſa remiſſiõis. Circa h̊ duo qũt᷑
Primũ eſt. vtx venialia pñt deleri ſine gẽa g
Ntifaciente. Secũduʒ. vtꝝ pñt deleri ſola gra⸗
tia line ↄtritione.
¶Kir-
tur ꝙ ſic:ꝑ hoc ꝙ oĩs culpa remiſſa eſt oiĩno cũ eſt punita
quantũ ipla exigit.ᷣ venialis culpa eſt digna ſola pẽa tẽ⸗
poꝛali.ꝗ̊ cũ om̃e tꝑale fineʒ habeat: poſſibile eſt aliquezʒ
ernteʒ extra grãm ſufficient ꝓ illa culpa puniri. poſſi⸗
bile eſt ſine gꝛa remitti. Prima ꝗpoſitio manifeſta ẽ.ꝗa
nullꝰ ita ſeuerꝰ eſt in iuſticia ꝙ puniat vltra qð meꝛuit ꝗ
peccauit.ꝗ cũ ſufficient punit ampliꝰ nõ punit. ſᷣ̊ nõ põt
eẽ culpa ſine reatu. ceſſante reatu ceſſat culpa. 4 Itẽ
veniale peccatũ eſt minoꝛ amoꝛ dei ⁊ maioꝛ debi to crea⸗
ture. vnde veniale dicit nimiã pronitatẽ ad bonũ ↄmuta
bile. ̊ pnitas põt ſine gra aboleri: qm̃ quiẽ pronus ad
auariciã ſine gẽa põt fieri ꝓdigus ⁊ pronꝰ ad ꝓdigalita
teʒ. ̊ ⁊c. ꝗ Ieʒ in moꝛbis paruis natura ñ indiget me⸗
dicina:ſ ſolum qñ moꝛbo grauis ẽ.vt qñ natura ꝓſtrata
eſt magnitudine moꝛbi: ⁊ nõ ↄſiſtit in ſuo vigoꝛe. ſed ve⸗
nialia nõ ꝓſternũt naturã ſpũs:iĩmo in ſuo vigoꝛe dimit⸗
tunt eꝗ. medicina gre que eſt medicina moꝛtaliũ: ñ reꝗ
rit᷑ ad purgatõʒ venialis. Iteʒ quãto moꝛbi minoꝛem
bñt connexionẽ ſimilitudinẽ: tanto ſpecialiꝰ põt vnns
ſine alio curari.S̊ veniale maioꝛẽ bʒ conuenientiã cũ ali⸗
quo veniali q cũ moꝛtali. ſ̊ vnũ veiale pot teleri aliquo
reinanẽte.ᷓ multofoꝛtiꝰ põt deleri veniale remanẽte moꝛ
tali. ⁊c. ¶ Iteʒ ſi veniale nõ põt teleri ſine gra: eſto ꝙ
aliꝗs in ſolo veniali moꝛit᷑:illð nunqᷓ delebit᷑.̊ qdiu du
rabit puniet᷑. ̊ eternalr er ſeipſo pumit᷑. & ñ differt a moꝛ
tali. ¶ Ieʒ incomꝑabilr eſt mino: culpa venialis qᷓ; moꝛ
talis. ſi ad celetõʒ qᷓi infinitoꝝ moꝛtaliũ ſufficit gea gF⸗
tũfaciens:videt᷑ ꝙ ad teletionẽ venialiũ ſufficit gtia gra
tiſdata: vel ꝙ nulla gẽa requirit᷑.¶ Cõtra.Nug. de ciui⸗
i.xxj. Mec magna nec ꝑua pñt nobis dimitti niſi nos
dimiſerimo debitoꝛibo noſtꝛis. hoc ñ eſt ob aliud. niſi ꝗa
du homo nõ dimittit eſt ſem Pin peccato.ꝗᷓ nullũ pecca⸗

tu põt homimi dimitti ꝙdiu eſt in peccato moꝛtali. ſi ſo
a gea a peccato liberat: veniale nõ dimittit᷑ ſine gratia.
4 Ytez ſi aligd delet aliqd aliud:hʒ oppoſitõʒ ad illð ali⸗
Juo modo.ſᷣ nec pẽa nec natura bñt oꝓpoſitõʒ ad culpã.

gnec ꝓpter penã nec ꝗpter naturam delent venialia niſi

müvide .§. .

aſſit gratia. ¶ Item omne peccatũ nocet 2 adimit ſicut
vult Auge. in ench.⁊ multis locis. 5 veiale aligd de bo⸗
no ſpuali ⁊ rectitudine adimit. ſ ſolus deus põt reſtituẽ
aie bonũ amiſſuzʒ: ſicut ſolꝰ potuit creare.⁊ ̊ ẽ p grãʒ. g
2c. Yez deus punit ꝓ veniali. G oſtat. ᷓ aliqa muenit
diſplicentie in veniali.ᷣ nihil oino remouet dilplicẽtiam
ci niſi qð inducit placẽtiã ⁊ veniã.ſ̊ ſolũ gꝛa Ftũfaciẽs

eſt illa qᷓ deo placẽ facit.ᷓ zc. ¶: Itẽ pfectiꝰ è cauere a ve⸗

niali qᷓ; a moꝛtali.ꝗᷓ doni eque ꝑfecti vł magis ꝑfecti actꝰ
eſt delere veniale delere moꝛtale. ̊ mo⸗ leri ñ po⸗
teſt niſi a bono gre Ftũfacientis.ꝗ̊ ⁊c¶ Rñſio. ꝙ aliqꝝ
poſitio fuit:q; venialia ſine gẽa gtũfaciente deleri pñt
gram gratiſdatã. ⁊ ratõeʒ hꝰ oñdere voluerũt. ꝓ eo vicz
veniale peccatum nõ repugnat gratie gratumfacienti
Hſ gꝛatiſdate.nec offendit diuinam maieſtateʒ.quia ibi ñ

Diligitur aliquid ſupra deum: ſed aliquantuluʒ inoꝛdi⸗

nate ſub deo.a ideo ſicut moꝛtale poteſt deleri per grãm
gratumfacientẽ quia ei repugnat:⸗ quia deo offenſa re⸗
conciliat:⁊ quia deuʒ contemptũ amare facit ſuper oĩa.
ſic veniale deleri poteſt per gram gratiſdataʒ que illam
modicã inoꝛdinationeʒ remoueat:⁊⸗ illam occaſionẽ mi⸗
nus amandi dũ ab ipſa aĩa tollat. nec oꝑtet ibi eẽ grãm
eleuantez aĩam ad dilectionez dei ſuꝑ omia:qꝛ ꝑ veniale
nibil amatur ſupra teum. Sʒ bec poſitio a veritate de⸗
uiat. omne eni peccatũ eoipſo ꝙ peccatũ eſt: aĩaz defedat
aliquo modo ipſam deoꝛdinat.⁊ ex hoc neceſſe ẽ ꝙ ali⸗
quo modo deo diſpliceat. Qm̃ igit᷑ nota diſplicentie mi⸗
nima que eſſe poſſit in habitu gratie qui reducit ad com
placentiã ⁊ amicitiã auferri nõ põt:tenendũ eſt omnino
x omni peccato generałr ꝙ nullum oino põt deleri ſine
gẽa gratũfaciente.ſic.n.decreuit diuina ꝓuidentia nr̃aʒ
cebere tolli feditateʒ: ⁊ deoꝛdinatõʒ reduci ad diuinã cõ
placentiã.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ ſufficiens punitio ab
ſoluit a culpa.Dicendũ ꝙ ſi iſtud intelligat᷑ in facie ho⸗
minũ qui iudicãt ſm exterioꝛa:põt hr̃e veritatẽ. h iĩ facie
cei qui conſiderat facieʒ aĩe internam 2 cecoꝛez imagis
ſue.quantũcunq; ſit pena nõ põt oĩno abſoluere peccato
rem niſi remoueoat᷑ interioꝛ defoꝛmitas.⁊ ideo ĩ ſoꝛo tei
impoſſibile eſt peccatuʒ ſufficient᷑ puniri pena tempoꝛa⸗
li tum ad tempus niſi deleat᷑ ꝑ grãm. ¶ Ad hoc quod
obijcit᷑ꝙ veniale dicit maioꝛeʒ promitatẽ ꝛ⁊c. Dicenduʒ
ꝙ hoc eſt verum.⁊ tamen hoc infert quandã notã dil pli⸗

centie ꝓpter quꝗ nccia eſt gratia ad eius deletõeʒ ad boc

ꝙ reducat᷑ ad diuinam complacentiã. Ad illud qð ob⸗
ijcit᷑.ꝙ moꝛbo paruus in natuꝛa nõ indiget medicina ⁊c̃.
Dicendũ ꝙ hoc verũ eſt⁊ ſiłr in ſpũalibo:⁊ ſi recte fiat ſi

militudinis tranſlatio. Qatura aũt hʒ in ſe fundamẽtuʒ

ſanitatis.ſ.virtutes naturales regentes complexionẽ ⁊
erpellentes nociua.regimẽ aũt ſpũalis ſanitatis nõ eni⸗
ſi gr̃a gratũfaciẽs.⁊ ideo ſicut coꝛupta vi naturali: ñ p̃t
deleri moꝛbus coꝛꝑalis:ſic nec abſente gẽa põt deleri q̃n⸗
tum lʒ ſit paruus moꝛbo ſpũalis.nõ ̊ gꝛatia eſt ſoluʒ ſi⸗
cut medicina ſed ſicut virtus regitiua. exterius autem ſa
cramentuʒ eſt ſicut medicina que non indiget gẽa nccio:
lʒ ſit neceſſaria curatione moꝛbi peccati venialis.maxie
quando inualeſcit per conſuetudineʒ. 4 Ad illud quod
obijcit᷑ꝙ maioꝛ eſt cõnerio venialis ad veniale ⁊c. Dicẽ
dum ꝙ veniale ſine veniali põt deleri.qꝛ neutruʒ funda⸗
mentũ virtutis viuiſicantis 2 ſanantis euertit ſcilʒ gra⸗
tiam: ſed moꝛtale extirpat grãm. nõ enim ſimul ſtat cum
vita.⁊ qm nõ poteſt deleri aliqua culpa ſine gratia: iðo
nullus moꝛbo etiã minimꝰ poteſt deleri quin deleat᷑ oĩs
culpa moꝛtalis. nõ ſic aũt eſt in veniali: ꝓ eo ꝙ vtrunqʒ
ſimul ſtat cũ gꝛatia.. Ad illud quod obijcit᷑ de eo qui in
ſolo veniali dcedat ⁊c. Dicendũ ꝙ hec poſitio eſt impoſ
ſibilis.⁊ ideo nõ ẽ mirũ ſi accidat impoſſibile.qꝛ impoſſi
bile eſt ꝙ decedens ſine gꝛatia gratũfaciente decedatĩ ſo
lo veniali.ſi tñ aliquis decedat cũ oꝛiginali ⁊ veniali:vel
cũ moꝛtali ⁊ veniali:ꝓmeretur ꝓ veniali aliquantulam
penã intẽſioꝛẽ.ſ̊ rõne adiuncti pena illa erit ererna: non
ratione ipſius culpe venialis.4 Ad vltimuʒ dicendũ.ꝙ

do⸗
itg
ſiqz
lenti
tbiſ
di
Nin
e⸗
oe
lln
mi⸗

le

y
i

—

—

gratia gratũfaciẽs ꝓter incõtingentiã ip̃ius ſiue incom
poſſibilitatẽ ad culpã moꝛtalẽ tollit illaʒ.gra aũt gtiſda
ta nõ bʒ hanc oppoſitiõz ad veniale.ꝓpter h̊ nõẽ ſile h ⁊
illic.vñ ablatiõis culpe hmõi nõ ẽ cauſa tĩ virtus gatie

ratũfociẽti:ᷣ incõpoſſibilitas illoꝝ. „
N onſequẽter que S. ij.

ritur. Vtꝝ ſola gratia ſufficit ad deletõz venialis.i.gtia
ſine interioꝛi pnia ſiue ↄtritõne.E ſic: videt᷑ ꝑ illð gg·
Nð eſt gutta aque ad caminũ ignis: hoc veniale ad fer⸗
uoꝛeʒ caritatis.g videt᷑ ꝙ ĩ ſolo ſeruoꝛe caꝛitatis poſſit de
leri veniale.il Itẽ veniale peccatũ ẽ mioꝛ amoꝛ dei.q̊ qð
excludit hmõi minoꝛitatẽ ſiue remiſſioneʒ amoꝛis:tollit
veniale.ſᷣ bñ cõtingit ꝙ excludit᷑ ſine ↄtritõne de veniali
bus:qꝛ ſine meditatiõe de illis cõtingit aliquẽ accendi ⁊
inflãmari in amoꝛeʒ dei.̊ ⁊c.¶ Itez moꝛtale plus offen
dit deñ ꝙᷓ vemale.ſ̊ minima ↄtritio cũ gra ſufficit ad de⸗
lendũ moꝛtale. ad delẽdũ veniale ſuffic ſola gra.⸗¶ Itẽ
vemialia delent᷑ virtute ſacramẽti extreme vnctiõis ⁊ eu⸗
chariſtie.⁊ vt dicit Ambᷣ.ꝑ oꝛatõʒ dñicalẽ ⁊ bñdictionẽ
epᷣalẽ. nõ eſt ncciuʒ ↄteri:qꝛ alia eſt via deletõis taliũ.
Et querit᷑ hic:cũ ꝑomĩa pᷣdicta ⁊ etiã ꝑ baptiſmũ ⁊ cõ
tritioneʒ ⁊ exteꝛioꝛẽ ſatiſfactõz remittant᷑ talia ꝑquã na
turaʒ cõmunẽ inſit his omibo hec paſſio die Cõtra.
q̃rto ſent.di.xvj.vbi agit᷑ de remiſſione venialii:dic ma⸗
giſter.ꝙ ad h̊ ſufficit oꝛo dñica cuʒ aliquo ieiunio ⁊ ele⸗
moſynis:ita tñ vt pᷣcedat ↄtritio aliquãtula. ſine cõtri⸗
tione oĩno non delent᷑.¶ Iteʒ maioꝛis adherentie eſt ve⸗
niale qᷓ; moꝛtale.ſ̊ moꝛtale nunqᷓ delet᷑ niſi libe.ar.ab eo
diſſentiat ꝑ actum contritõis. multoſoꝛtius nec venia⸗
le.ꝗ¶l YIteʒ veniale ſimul ſtat cũ gẽa.q̊ᷓ gra per ſe nõ delet
veniale.ſ̊ ncce eſt aliquid addi qð bʒ oꝓpoſitõzʒ ad veni⸗
ale.h̊ aũt videt᷑ eſſe pnia interioꝛ.̊ ⁊c.q]qͤ Iteʒ rõ q̃re ve⸗
male nõ põt deleri ſine actu deteſtatõis eſt.quia volunta
te acceptante actum eſt:⁊ ideo deleri non põt niſi volun⸗
tate deteſtante.ſed peccata venialia vt in pluribo volũta
rie cõmittunt᷑.̊ᷓ nõ pñt deleri ſine cõtritõe.q! Itez vnnʒ
veniale deletur ſine alio:⁊ hoc non eſt niſi per aliqð ad⸗
ditum qð magis reſpicit vnum qᷓᷓ aliud.rõne cuiꝰ effectꝰ
gẽe potius eſt ſupra vnum ꝙᷓ; ſupra aliud.tale autem nõ
eſt ga nec ſacr̃m:h̊ ſolus actꝰ interioꝛ li.ar.q̊ ⁊c. Rñ
ſio.dðm ſine pꝛeiudicio.ꝙ venialia quia quodãmõ volũ
taria ſunt:ſine motu voluntatis actu ⁊ bitu nolentis fe⸗
ciſſe ſiue dolentis de venialibo cõmiſſis:vel ĩ generali vel
in ꝑticulari non delent᷑.¶ Ad huius euidentiã intelligẽ
dum eſt. ꝙ triplex eſt genus peccati.ſ.oꝛiginale.actuale
moꝛtale.⁊ veniale.rimũ nullam hʒ ratõʒ volũtarij in
nobis: habuit tñ in adam. Secũdã hʒ ſimpłr ratõz volũ
tarij. Lerciũ quodãmodo mediũ tenet ⁊ hʒ in ꝑte ratõʒ
pene:in ꝑte ratõʒ culpe.⁊ quodãmodo voluntariũ.incũ⸗
bit enim neceſſitas cõmittendi aliqð veniale in generali:
q́uis non in ꝑticulari.vnde veniale ꝑticularit᷑ cõmiſſuʒ
eſt voluntarie vere ⁊ interpᷣtatiue.Primũ ̊ peccatuʒ qð
aliunde cõtractuʒ eſt poteſt deleri li.ar.nihil agẽte oĩno
ſicut in ꝑuulis cũ baptiʒant᷑. Secũduʒ qð ſimptr volun
tarie cõmiſſum eſt:nõ põt deleri niſi li.ar.ↄſentiente gẽe
2 adinuante pnia interioꝛe.vnde in iuſtificatõe impij re⸗
quirit᷑ motus li.ar.conſentiẽs gre ⁊ interioꝛ ↄtritõ.Ter
ciũ vᷣo qð aliquo nõ eſt volũtariũ delet᷑ libe.ar.ↄſentiẽte
gẽe ⁊ diſſentiẽte peccato ſiue nolente peccaſſe. Quidaʒ
aũt dicũt ꝙ peccatum veniale põt deleꝛi li.ar.nõ repugn
te ⁊ aliquo exterius adiuuante.vnde ſi li.ar.non repugt
gre nolens in culpa ꝑſiſtere: ⁊ gẽa ⁊ virtute ſacramenti
vel rei ſacramẽtalis vigoꝛet᷑:culpaʒ venialẽ delet vel vtx
vel ꝑticularit.⁊ oĩa illa ſcʒ ſacꝛa ſiue ſacꝛalia vt euchari
ſtia ⁊ vnctio ⁊ baptiſmꝰ ⁊ epᷣalis bñdictio ⁊ ↄtritio ⁊ ele⸗
moſyna ⁊ oꝛo dñica ⁊ aque bñdicte aſperſio ⁊ pectoris
tunſio:faciũt ad deletioneʒ venialiũ.non ꝑ naturã ꝓpꝛiã
B ꝑ eã ratõʒ qua gra gꝛatũfaciẽte adiuuãt ad hũc actum
7 vigoꝛant.qð ad pñs non video.nõ eniʒ video qũo lib.
ar. põt ↄſentiꝛe gẽe delenti peccatũ niſi diſſentiat ipᷣi:ſiue

lxv.

nollet feciſſe.ſiue in ꝑticulari ſi illud ꝑticulaꝛit᷑ occurrat
memoꝛie:ſiue in geneꝛali diſſentiat ſiue nollet actu vł ha
bitu dico. Pret᷑.quare nõ eſt dicẽdus nolle ꝑmanẽ ĩ cul⸗
pa qui neq; actu neqʒ habitu ẽ ĩ volũtate actus peccati.
Bico & ſine preiudicõ. ꝙ ſine motu volũtatis actuali vł
habituali nolentes peccaſſe venialit non delet᷑ veniale.
4 Ad illud qð obijcit᷑ ↄtra hoc.ꝙ veniale delet᷑ ſolo fer
uoꝛe caritatis.Dicendũ ꝙ h̊ intelligendũ eſt dũmodo cõ⸗
currat pnia ſiue volũtas ꝑpetratõis ipſius: eo mõ qͥ ta⸗
ctum eſt. Pret᷑.nõ video ꝙ feruida caritas poſſit eẽ ſine
doloꝛe ſiue pniĩa de venialibo in ꝑticulari vel in generali
actu vel habitu.l Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ ſine ↄſideratõe
ſiue meditatõne peccatoꝝ magis ⁊ magis ipſa inflãmat᷑
caritas que excludit remiſſioneʒ amoꝛis dei ⁊c. Dicẽduʒ
ꝙ etſi hoc ſit verum:nõ tñ delet venialia cõmiſſa niſi cõ/
currat volũtatis cõmiſſionis illoꝝ in generali vel ꝑticu⸗
lari cõtritio ſcʒ actu vel habitu.al Ad illð qð obicit᷑.ꝙ
minima ↄtritio ſufficit ad deletionẽ moꝛtalis ⁊c. Dicen⸗
dũ ꝙ noluntas ſiue pnĩa de veniali eſt impꝛopoꝛtõnalis
pnie ſiue nolũtati que requiꝛit᷑ ad ↄtritõnẽ de moꝛtali qͥ/
cũq;.qꝛ noluntas que ſufficit ad deletõez venialis: eſt q̃i
incomꝑabiłr minoꝛis pondeꝛatõis qᷓ illa que requirituꝛ
ad deletionẽ moꝛtalis.h̊ enĩ pᷣponderaret ſiue pᷣeligẽt nõ
peccaſſe toti nniuerſitati cꝛeaturaꝝ:ſi pcederet ad diſcuſ
ſioneʒ. Ad remiſſionem aũt venialis ſufficit nolle feciſſe
cum modica pnia.Vel vt dicũt quidaʒ. diuĩa iuſticia ex⸗
igit ꝙ ad deletioneʒ venialis aſſit doloꝛ ſiue ↄtritio. Sʒ
ꝙ non exigit a nobis ad deletõʒ moꝛtalis ↄtritõʒ in infi⸗
nitum maioꝛẽ: boc eſt ex ſua miſcdia.qꝛ nos nõ ſufficimꝰ
ad tantũ doloꝛeʒ ⁊ tam intenſuʒ. vnde in dimiſſione veni
alis agit nobiſcũ ſᷣm exigentiã ſue iuſticie.in dimiſſione
moꝛtalis ſᷣm exigentiã ſue miſcdie.vñ etſi moꝛtale infini
tũ offendit plus deum ꝙᷓ; vemale:nihilominꝰ pnia hꝰ ẽ ꝓ⸗
poꝛtionalis pnie illius.quia vtraq; eſt finita. Pniĩa enizʒ
moꝛtalis ſiue contritio debet eẽ infinita qtũ ad nos.i.q;⸗
tum ad infinitũ nr̃m ſiue ſempiternitatẽ noſtrã. Propt
qð dicit Nugꝰ.Qon ſit ſatis ꝙ doleas.hãc aũt infinita⸗
tem non requirit doloꝛ de venialibo.ꝗ Ad illð qð obijcit

ꝙ venialia delentur virtute ſacramẽti extreme vnctõnis

⁊c̃. Dicenduʒ ꝙ reuera predictis modis delent᷑ venialia

dũmodo concurrat noluntas ſiue pnĩa p̃tacta: aliter nõ.

4A Ad boc qð vltimo querit᷑.ꝑ quam naturã conueniẽtie
ineſt bñdictioni ep̃ali ⁊ oꝛoni dñice ⁊ tũſioni pectoꝛis ⁊
alijs:paſſio ſiue qualitas vt ꝑ ülla fiat remiſſio venialis.
Dicendũ ꝙ exercitium humilitatis in illis ab exiſtente ĩ
gra:eſt magis cauſa coĩs qᷓ; aliqua natura coĩs ĩ ilł. In
ſacramentis aũt cauſa coĩs eſt gia ſacr̃alis. ſ̊ hec gratia
alijs non cõuenit. Si auteʒ obijciat᷑ de iuſto qui habẽs
veniale aliqð cũ caritate moꝛiat᷑ doꝛmiendo:vt S.tactuʒ
eſt. Põt dici ꝙ ille q cecidit in ſomnũ aut penituit de ve
niali in ſpeciali vel in generali.⁊ h̊ actu vel hĩtu ſine ꝓ⸗
poſito aut nõ. Si ſic:gꝛa finali delet᷑ veniale illð. Si nõ
penituit actu neq;ʒ habitu ſine ꝓpoſito in ſpẽali vel in ge⸗
nerali:h̊ ꝑmanſit in volũtate actuali vel hituali ſtando ĩ
illo ſine ꝓpoſito penitẽdi: iam factũ ẽ moꝛtale ꝑ placẽtiã

eo modo quo dicit Nugꝙ nullũ peccatũ ita ẽ veiale ⁊c.

Yila.n.libido vt credo eſi moꝛtalis:que tãtã inducit pla
centiã ꝙ hõ vult in illo ꝑmanere ſine ꝓoſito ⁊ volũtate

penitendi.

. — „
Equit᷑ de illis peccatis que tangũt᷑.j.coꝝ.
iij.qᷓ apłs vocat lignũ fenũ ⁊ ſtipulã. Prio
g queꝛit᷑.an ſint moꝛtalia:an venialia.Se
cũdo querit᷑ de fundamẽto ſuꝑ qð edificãt᷑
ercio qrit᷑ de ſuꝑedificatõe huic fundamẽto. Quarto.

e purgatione eo

irticulus prumnus

Irca pᷣmũ obijcit ſic. In glo. coꝝ.iij. Sigs
ſuꝑediſicat ⁊c. Ille ꝗ circa diuitias ſuas qᷣdã

carnali tenet᷑ affectu: 2 tñ ex eis multas elemoſynas ſa⸗

cit.nec tñ ad eas augendas aliꝗd fraudis vel rapine mo⸗
lit᷑:nec eaꝝ minuẽdaꝝ vel amittendaꝝ metu in aliqð cri
men labit᷑:lignũ fenũ ſtipulã edificat. Ex hoc pʒ qꝛ edifi
care lignũ fenũ ſtipulã eſt venialia ↄmittere.q⸗l! Itẽ magi
iiij.ſent. Qon oĩs qui venialit peccat lignũ fenũ ſtipulã
edificat ſiue ecõuerſo ⁊c.vbi pʒ ideʒ.q! SIteʒ ſuꝑ ſunda⸗
mentũ ſidei nõ põt aliqð moꝛtale edificaꝛi. ſi ꝑlignũ ſe
nũ ſtipulã ſignificãt᷑ peccata aliq: ncce ẽ illa eẽ venialia.
Konv.a. Di q ↄiũgitis domũ ad domuʒ ⁊c.ſuꝑ hᷣ
iero. heretici dogmata dogmatibo ꝛũgũt. 2 q ſup fan⸗
Damentũ debuerũt edificare auꝝ ⁊ argentũ lapides pᷣcio
los:ecõtra edificãt lignũ fenũ ſtipulã.ſᷣ oſtat ꝙ heretici ĩ
fictione dogmatũ ſuoꝝ moꝛtalłr Pecczt.F illð ñ intelligit
de venialibo.4¶. Itez ꝑ lignũ fe.ſti.ſignificãt᷑ quedã apta
combuſtioni ⁊ humiditate radicis carẽtia.vñ tropo cõ·
ueniẽti illis ſignificant᷑e homĩes humoꝛe gẽe caꝛẽtes:⁊ ſic
exñtes in peccato moꝛtali.¶ Itez videt᷑ ꝙ edificare hec:
neq; eſt cõinittere veniale neq; moꝛtale.qꝛ ſupᷣ fidẽ nihil
edificat᷑ niſi bonũ. ̊ nullũ peccatũ ſcʒ neq; veniale neqʒ
moꝛtale.l Itẽ nihil com burit᷑ qð ẽ te ſpiritali edilicio.
H̊ᷣ lignũ fenũ ſtipulã ſuꝑedificant᷑.̊ ꝑ hec cremabilia ali
qua nõ ſignificant᷑.¶ Itẽ querit᷑ quo tropo dicũt᷑ veĩalia
lignũ fenũ ſtipula.⁊ qũo cũ multe ſint dꝛñtie venialiuʒ:
ad hec tria reducant᷑. ¶ Sitr põt incident᷑ queri de alio
trinario.ſ.auro argento ⁊ lapidibo pᷣcioſis.ſ.de eoꝝ ſuſf⸗
ficientia ⁊ diſtinctõe. Rñſio.ddᷣm ad hec.ꝙ vna ſnĩa
ſacre ſcripture multis põt modis exponi.lʒ eni vnꝰ ſitĩ⸗
tellectus principalis.ſ.lr̃alis:plures tñ pñt eſſe ſᷣm plu⸗
res modos adoptiõis.vñ in ꝗpoſito l̃alis intellectꝰ ſᷣm
ꝙ pʒ ex ſerie textus ⁊ glo.eſt de pctis venialibo. Hiero.
aũt ſᷣm quandã adaptatõzʒ dogmatiʒatõni hereticoꝝ ex⸗
ponit.ꝗ Ad aliud dðᷣm.ꝙ lʒ venialia grãm ñ deſtruunt
in cõmittentibo illa:nihilominꝰ tñ ipſa in ſe nibil gẽe ha
bent.neq;.n.canſant᷑ a gra neq; infoꝛmant᷑. Pret.graui
pene cõmittentes ea obligãt.vñ nõ immerito quantũ eſt
c illis:ſignificant᷑ ꝑ illa que apta ſunt incẽdio ⁊ carent
humiditate radicis.¶¶ Ad aliud qð obijcit. ꝙ ſup funda
mentũ ſidei nihil edificat᷑ niſi bonũ ⁊c. Sicẽdũ ꝙ lignũ
fenũ ⁊ ſtipula ſuꝑedificari dicunt᷑ dupłr: ſᷣm ꝙ duplicit
poſſumus exponeꝛe.põt.n.intelligi ꝑ lignũ opus bonuʒ
cui tñ eſt annexũ aliqð veniale peccatũ. ſicut pʒ ĩ multis
actibo.⁊ tale opus ex alio hʒ ꝙ ſit de edificio:ex alio hba⸗
bet ꝙ ſit cremabile.nam ſuꝑedificat᷑ ea rõne qua bonuʒ
eſt ꝓpter principaleʒ intentõzʒ. ſ̊ cremabile eſt ea ratõe q̃
hpʒ amoꝛeʒ terrenis annexũ.⁊ vix ↄtingit niſiĩ ꝑfectis ꝗn
in bonis cadat aliꝗd a lateꝛe repᷣbenſibile. Aliter põt ex⸗
poni.vt ꝑ lignũ fe.ſti.recte intelligũt᷑ veĩalia.⁊ ita dicũ⸗
tur ſuꝑedificari vt nõ ſint de edificio.ſᷣ̊ qm fundamentũ
edificij nõ ſubueꝛtũt ſ̊ ſimul ſtant cũ illis.nõ ſicẽ de moꝛ
talibo peccatis.⁊ ꝓ tanto dicũt᷑ edificari:tñ nihilominꝰ
cremabunt᷑.Ex his pʒ rñſio ad aliud qð ſequit᷑.¶ Ad il⸗
lud qð querit᷑ quo tropo dicunt᷑ venialia lignũ ⁊c. Põt
dici ꝙ apłs loquit᷑ de venialibo inꝙ̃tuʒ ſunt cremabilia:
ſiue efficiũt cõmittentẽ dignũ crematõe. ꝓyt qð tropo cõ
gruo predictis ſignificãt᷑. Cremabile aũt qð pᷣſtat pabu
lũ igni ⁊ conſumit᷑ ab illo:ſe hñt in triplici dꝛñtia.qͥddã
eni eſt ꝗqd diutius durat:quoddã qð citiſſime conſumit᷑:
quoddã qð medio modo ſe bʒ. Primũ dẽ lignũ: ſecundũ
ſtipula: terciũ ſenũ.¶] Ad illud qð obijcit᷑ de alio terna⸗
rio. Dicendũ ꝙ ſicut habet᷑ in glo.j.Coꝝ.iij.hec tria ſcʒ
aurũ aꝛgentũ ⁊ lapides precioſi ſuꝑedificãt ſeculi cõtem
ptoꝛes.aurũ edificãt in ↄtemplatõe dei ⁊ amoꝛe.argentũ
in dilectõne ꝓximi.lapides pᷣcioſos in oꝑibo bonis. Hec
auũt diſtinctio pz ſic.ↄſiderãda eſt mens hũana inqtũ eſt
oꝛdinata qtum ad ſuꝑioꝛeʒ ꝑteʒ: 2 ſic eſt cõtemplatio
ainoꝛ dei. ⁊ qm hoc dieit᷑ eminẽtiſſimũ in aia: recte ꝑ au/
ruᷣ intelligit᷑.Eſt aũt ↄſideranda qᷓtũ ad inferioꝛe⸗ pteʒ.
⁊ hoc dupłr.aut vt ipſa volũtas oꝛdinata ẽ in ſe:p ẽ n⸗
i⸗ dirigit᷑ in actu interioꝛi: 2 ſic eſt dilectõ ꝓximi.r intel⸗
ligit ꝑ argentuʒ. Aut ꝓut ẽ oꝛdinata ⁊ directa qtum ad

oꝑa exterioꝛa:⁊ intelligit᷑ ꝑ lapides pᷣcioſos. dilectio au

teʒ ꝓximi ↄꝑatur ad oꝑa bona ſicut argẽtuʒ ad lapides

pᷣcioſos:ꝓ eo ꝙ ſicut argentũ ſubſteꝛnit᷑ lapidibo pᷣcioſis

7 illos oꝛnat᷑:ſie dilectio ꝑ oꝑa virtutũ.

4 rticulus ſecundus

Onſequẽter queritur de ſundamẽto vtriuſqʒ
edificij pretacti.qꝛ vnũ eſt vtriuſqʒ vt patʒ.j.
Cox.iij. Et vt habet᷑ ibidẽ. Jundamẽtũ alið

nemo põt ponere pret id qð poſitũ eſt: qð ẽ x̃e ihs.Et

glo. dicit. i.fides xpᷣi.ſ̊ que peꝛ dilectionẽ oꝑat᷑:q̊ ſᷣi hoc
fides eſt fundamentũ in illis edificijs.q¶ Iteʒ videt᷑ ꝑ il⸗

lud Hebꝛe.xi.Iides eſt ſubſtantia reruʒ ſperandaꝝ. vbi

dicit glo.ꝙ fides eſt fundamentuʒ oĩm bonoꝝ.¶ Item
ſuper fundamentum ſpirituale edificantur opera bona
quoꝝ cauſa eſt fundamentũ.ſᷣ̊ fides eſt cauſa bonoꝛum.
vnde Jaco.ij. Ego oſtendam tibi ex operibus fideʒ meã.
opera enim oſtendũt fideʒ ſicut effectus cauſam. ita fi⸗
des eſt cauſla bonoꝝ operũ:⁊ ita competit ei eẽ fundamẽ
tum. ¶ Contra. Ephe.iij. In caritate radicati 2 funda:
ti.&̊ caꝛitas eſt fundamẽtum in ſpũali edificio. Itẽ ſuꝑ
textum prime Coꝝ.dicit glo.ſicut coꝛꝑalis fabrice fun⸗
damentum eſt in imo: ita fundamentũ ſpũalis fabrice ẽ
in ſummo.ſᷣ caritas eſt in ſummo ſcʒ in patria:fides au⸗
tem non.ꝗᷓ potius eſt caritas fundamentũ qᷓ fides.¶ Itẽ
Fm Ambꝛo.videt᷑ ꝙ apłica doctrina ſit fundamẽtũ. Am
bꝛoſius.n.loquens de edificõ hmõi exponit ſic. Sapiẽs
architectus eſt qui ſᷣm diſciplinam auctoꝛis collocat fũ⸗
damentum.i.qui ſᷣm doctrinam ſaluatoꝛis euangeliz at.
alius autẽ ſuꝑedificat ſcʒ ille qui veniens poſt apłos do⸗
cet ſiue bonus ſiue malus ᷣm Ambro. fundamentũ eſt
apłica doctrina. nõ & fides neqʒ caꝛitas ¶¶ Rñſio. ꝙ ma
gis ꝓprie fides dicit᷑ fundamentũ qᷓ; caritas tribo de cau
ſis. Prima eſt ꝓgter pꝛioꝛitateʒ fidei que prima ẽ vᷣtutũ.
Secũda eſt:quia opus fidei eſt dilectio ipſa vt dicit glo.
ſuꝑ illud Gatł.v. Fides que ꝑ caritateʒ operat᷑.fides enĩ
eſt cauſa dilectionis.Tercia eſt: quia fides nõ hʒ aliud
ſubiectũ vel materiã q; deum vel xpᷣm. quia omẽs articu
li fidei de deo vel rpᷣo ſunt. Caritas aũt non hʒ ſolũ deũ
vel r̃ᷣm materiam:immo aliqñ ꝓximũ. dupler enim eſt
preceptuʒ caritatis.xpᷣs autẽ veriſſime fundamentũ eſt.
vnde ſuꝑ illud Ephe.ij.ſuꝑedificati ſuꝑ fundamẽtũ apo⸗
ſtoloꝝ ⁊ ꝓghetarũ ⁊c̃.dicit glo.Si ſacramentuʒ cogites

xpᷣs eſt ſanctus ſanctoꝝ.Si gregeʒ ſubditum:xpᷣs ẽ pa⸗

ſtoꝛ paſtoꝛum. Si fabricã cogites:xpᷣs eſt fundamentuʒ
fundamentoꝝ.¶ Ad primo obiectũ ↄtra hoc.Dicenduʒ
ꝙ caritas dẽ fundamentũ quia fides nõ eſt fundamentũ
ſine illa.quia ſi fides ſit ſine caritate moꝛtua eſt:⁊ ſic nõ
fundamentũ.vel dicit᷑ caꝛitas fundamentũ reſpectu illo⸗
rum motuũ qui ꝓprie eliciunt᷑ ab ipſa.4! Ad ſecũdo ob⸗
iectũ dõᷣm.qꝙ lʒ fides nõ ſit in patria: fundamentũ tame
eſt ſpũalis edificij.vnde apłs ad Coloc̃.j. In fide ſunda
ti ⁊c. Dicit᷑ aũt fides eẽ in ſummo.nõ ꝓpter eẽntiaʒ ſuã:
ſᷣ ꝓpter ſubiectũ de quoẽ.ſ.xpᷣm. De diſtinctõe ⁊ diuerſi
tate fundamentoꝝ babẽt S. plenius ĩ queſtione de funda
mento pniĩe.q Ad illud qð dicit Ambꝛoꝰ. Dicendum ꝓ
apłica doctrina dicit᷑ fundamentũ rõne illius quo doce⸗
bat᷑.ſ.fides xpᷣi.vnde ſᷣm hanc acceptõʒ ideʒ fundamẽtũ
ponit Ambro.qð aplus.quia apoſtolica doctrina fides
eſt. Apoſtoli.n.idem docuerũt qdð xps.i.ſymbolum fidei
compoſuerũt.

rticulꝰ terciꝰ

Onſequẽter querit᷑ de ſuꝑedificatõe huic fun
damẽto. Circa hoc querunt᷑ duo.Primũ eſt.
an aliꝗd ſuꝑedificet᷑ huic fundamẽto. Secun
du eſt de expoſitione ſuꝑedificatõis.

Circa pᷣmũ.ꝙ aliqua .S.j.

ſuꝑedificẽt᷑:pʒ ex ᷣbis apiia illis qᷓ tacta ſunt..¶ Cõtra
riũ aũt videtur.ſcʒ ꝙ nihil huic fundamẽto ſuꝑediſicet᷑.

Mueſtio lxv.

quia vt habet᷑ ex glo.S.tacta.fundamentũ ſpũalis fabri⸗ fundamentũ auruʒ argen. la. pre. in quibo doctrina pcla⸗
ce eſt in ſummo.ſ̊ ſupꝛa ſummũ nihil edificat᷑: alioqꝗn nõ ra ſignat᷑. ¶Mali lig.fe.ſti.in quibo vana ⁊ friuola doctri⸗
eſſet ſummũ.X Iteʒ illud dicit᷑ eſſe ſummũ in fabrica ſpi na ſi ignat᷑. hec habent ab Amb. De hac expoſitiõe dubi⸗
rituali qð eſt maximũ ĩ merito.vnde quia ipᷣm fundamẽ⸗ tat᷑.qꝛ ſi i. alig docẽtes poſt aplos mali ſunt. videlʒ qꝛ edi/
tũ eſt maxime in merito:dicit᷑ eẽ ſummũ.ł̊ oꝑa virtutuʒ ficant lig. le. ſti. nõ hñt fideʒ oꝑantẽ ꝑ caritatẽ. deſtru
minoꝛis efficacie ſunt ĩ merito ꝙᷓ; ipſe virtutes:qꝛ ꝙ ipᷣis ctũ eſt in eis fundamentũ. IYteʒ in auro ar. la.preci.ſi⸗
meret᷑ aligs hoc eſt ex ipſis viꝛtutibo.̊ᷓ oꝑa oꝛdine ſunt ĩ⸗ gnat᷑ preclara doctrina. dicit᷑ aũt doctrina preclara q̃ du
ferioꝛa q; vi S no . ſuꝑedificari tali fũ cit ad hereditateʒ preclarã. de qua dicit᷑ in pᷣs.xv.Etenĩ
damento ñſio.dðm ꝙ lʒ fundamentũ in hac fabri⸗ hereditas mea preclara ẽ mihi. talis aũt doctrina ẽ de fi⸗
. ca ſit ſummuũ:nihilominꝰ illi ſuꝑedificant᷑ taʒ bõa q; ma e ⁊ moꝛibo.ꝗ̊ oppoſita doctrina ſcʒ lig.fe.⁊ ſti. ↄ fidem ⁊
la.quo intellectu mala dicunt᷑ ſuꝑediſicari: tactuʒ eſt S. moꝛes eſt.̊ non eſt ſuꝑ fundamentũ..: Iteʒ.ij. coꝝ.iiij.
MHona aũt dicũt᷑ hbuic fundamẽto lʒ ſit in ſummo ſuper⸗ Si oꝑtum eſt euangeliũ noſtrũ: in his qui pereũt ẽ oper
edificari duabus de cauſis. Una eſt: qꝛ innitunt᷑ funda⸗ tum. ſi alig poſt apłos docent opertã doctrinã.i.nõ cla⸗
mento tanqᷓ cauſe ſue ⁊ ab illo fulciunt᷑.Alia eſt: qꝛ boc ram: peuntes ſunt.q̊ non hñt fidem oꝑanteʒ ꝑ dilectõeʒ.
fundamentũ ſcʒ fides viua ꝓut eſt habitus: facit ſu bie⸗ Snec fundamentũ.¶ Iteʒ noua ⁊ friuola doctrina quaʒ
etũ dignũ vita eterna.Opꝰ aũt meritoꝛiũ er fide elicituʒ dicit Ambꝛo. ſignificari in lig.fe.ſti.aut eſt de veꝛis aut
facit oꝑanteʒ quadã ↄgruẽtia iuſticie habere ius in vita d falſis.Si d veris:nõ videt᷑ eſſe vana.quia defectꝰ ve⸗
eterna.deber᷑ã.n.vita eterna merenti quadaʒ ↄgꝛuẽtia de⸗ ritatis vanitatẽ inducit.vñ pᷣs.v.Qm̃ nõ eſt in oꝛe eoꝛuʒ
B biti.vñ.ij.QLhi.iiij. Repoſita ẽ mihi coꝛona iuſticie qnaʒ veritas:coꝛ eoꝝ vanũ eſt. Si eſt de falſis: nõ ob hoc ẽ cre
h reddet mihi in illa die iuſtus iudex. Statꝰ autẽ iſte lcʒ qͥ mabilis.quia nullũ opus meritoꝛiũ vite eterne cremabi⸗
. acquirit᷑ ius quoddã in vita eterna: eſt excellẽtioꝛ qᷓ; ſta⸗ le eſt.ↄtingit aũt meritoꝛie doceꝛe falſuʒ.ſi falſuʒ ſit illud
tus ille quo efficit᷑ ꝗqs dignus vita eteꝛna ex ſola infoꝛma in doctrina religionis vbi nõ eſt ſaluũ fundamentum:ſed
tõne habitꝰ fidei.⁊ ob h̊ hmõi oꝑa dicũt᷑ eẽ ſuꝑ fundamẽ ſubuertit᷑.ſᷣ falſum qð nõ ſubuertit fundamentũ põt do⸗
tum. ſicut ĩ capitulo aliqͥ aliqua bona ꝑſona ẽ digna ep̃a ceri meritoꝛie. Quidaʒ.n. doctoꝛes theologice docent: ꝗ;
tu.ille tñ qui eligit᷑ ꝗa hʒ ius in ep̃atu dicit᷑ eẽ ſuꝑ alios. omis actio eſt a deo.alij ꝙ nõ omis. ⁊ ↄſtat ꝙ alig illoꝛũ
Ad hoc ꝗ̊ qdð obijcit᷑.ꝙ ſuꝑ ſummũ nihil edificat. Dicẽ vcent falſum:cum due ↄtradictoꝛie nõ ſint vere.⁊ tazʒ hbi
dum ꝙ lz fundamentuʒ ſit ſummũ in efficacia ſiue ĩ cau⸗ ꝙᷓ illi ſunt in caritate.ſic ita ̊ nõ eſt ncce doctrinã de fal⸗
ſa merendi ⁊ efficiendi ſubiectum ſuum dignuʒ premio ſis eſſe lignũ fe.⁊ ſti.que ſunt cremabilia.q¶ Et querit᷑ h
eterno: nihilominus opera meritoꝛia nõ incõgrue dicũẽ incidenter.qualiter poſſit falſuʒ doceri meritoꝛie:cũ om̃e
3 ſuꝑediſicaxi ratõne pretacta. Ex his pʒ rñſio ad alið opus meritoꝛiũ ſit a ſpũſancto.ᷓ ſi aligs doctoꝛ docet me
quia lʒ opera ſint meriti minoꝛis ꝙᷓ; virtutes modo iã di ritoꝛie falſuʒ:docet illud a ſpũſancto.ꝗ doctrinã falſi hʒ
4 cto:⁊ ob hoc oꝛdine inferioꝛa: nihilominꝰ ñ abſqʒ ratiõe a ſpũſancto. ſpũſſanctus docet eũ falſum.hoc autẽ ẽ fal⸗
(Atumae modo iaʒ dicto. G ſ unn . eum tm̃ n⸗ ſpũs erstorig vt kalce go⸗ xiij. xej
—— * 4 4¶ Item ſuppoſita expoſitõne AUug.videt᷑ eſſe diuiſio edi
. . tum ad ſecüdum * § U . ficioꝝ gunn ſignarapins duos pᷣtactos ternarins.
querit᷑ de expolitõe ſuꝑedificatõis.ſᷣm.n.diuerios expo⸗ MPonat᷑.n.ꝙ im ꝑfectus qui cogitat que mundi ſunt qũo
ſitoꝛes diuerſe ponũtur ſuꝑedificatõnis expoſitões.Di⸗ placeat mundo:faciat bona opera.edificat ſuꝑ fundamẽ⸗
cit.n. Nugꝰ.ꝙ ille ſuꝑ fundamentũ edificat aurum aꝛgẽ tum ⁊ non ediſicat lignũ fe.ſti.quia bona oꝑa ñ ſunt ve⸗
tuʒ lapides pᷣcioſos:qui cogitat tm̃ que dei ſunt qũo pla nialia peccata.nec edificat auꝝ ar.la.pre.hoc enim ↄue⸗/
ceat deo. Alius edificat ſuꝑ hoc fundamentum lignuʒ ſe nit illi qui cogitat tm̃ que dei ſunt vt dicit Augꝰ.̊ nõ ꝗ⸗
num ſtipulam: qui cogitat que mundi ſunt quᷣo placeat libet hñs caritatẽ edificat hec vel illa. ꝗ̊ inſufficiẽs ẽ apo
5 mundo. vocat aũt Augꝰ. aurum ↄtemplatõʒ dei. argẽtuz ſtolus in diuiſione illa Rñſio.dðm ꝙ de edificatione
8 dilectioneʒ ꝓximi.lapides precioſos opera bona.ſignũ au.argẽ.⁊ la.pᷣci.duplex? põt eſſe intellectꝰ.Põt.n.intel⸗
9 fenum ſtipulaʒ vocat venialia peccata maioꝛa ⁊ minoꝛa. ligi ꝙ omĩs edificatio bonoꝝ opeꝝ ſiue ſint exterioꝛa ſi⸗
u Sed Fm hanc expoſitioneʒ videt᷑.ꝙ quilibet adultꝰ ꝗ ca⸗ ue interioꝛa ſiue in hñte caritatẽ ꝑfectam ſiue imꝑfectã:
i ritateʒ hʒ ſuꝑ hoc fundamentũ edificat aurum argẽtuʒ eſt edificatio auri ar.⁊ la.pre.dũmodo fiũt cũ immuni⸗
ni lapides precioſos.quilibet.n.talis aliqñ ↄtemplat᷑ deũ tate ab omni peccato.Si.n.immiſceant᷑ venialia: eſt edi
1 ſcʒ ſide vel alio genere ↄtemplationis.non eniĩ intelligi᷑ ficatio bonoꝝ:nõ tñ auri ar.⁊ la.pre.atet q̊ ꝙ ediſicã
c cõtinua cõtemplatõne que impoſſibilis eſt homĩ ĩ via. tes aurũ ⁊c̃.de vtroq; igne ſunt ſecuri.qꝛ nõ feꝛũt ſecuʒ ſi
5 vt in ſignum hꝰ Jacob vidit angelos aſcendẽtes ⁊ deſcẽ⸗ decedũt niſi bona opera que nullo igne cremabilia ſunt.
dentes ꝑ ſcalaʒ.cuiꝰ cacumen tangebat celũ Geñ.xxviij. ſic dicendo omĩs edificatio que fit ſuꝑ fundamẽtũ:aut
4 4l YIez Yo. j. Videbitis angelos aſcẽdentes 2 deſcenden⸗ eſt aurũ ar.la.pre.aut lig.fe.ſii. Vel põt dici ꝙ nõ omia
tes ſuꝑ filium homĩs. Qon.n.diu ppñt eſſe hoĩes in arce bona opera etiã ſi ſint ſine venialibo ſunt au.ar.la.pre.ſᷣ
ſt ↄtemplationis: ſ̊ ncce habent deſcendere ad campũ acti tm̃ opera excellentia que faciũt viri ꝑfecti ⁊ qui cogitant
1 onis. Similit quilibet adultus hñs caritateʒ diligit ꝓ⸗ que dei ſunt.⁊ ſᷣm hoc nõ omĩs edificatio que fit ſuꝑ fun
ximũ ⁊ facit bona opera:aliter.n.moꝛeret᷑ fides ⁊ extin⸗ damentũ continet᷑ ſub altero illoꝝ duoꝝ ternarioꝝ p̃di⸗
gueret᷑ caritas.quia fides ſi non habeat oꝑa moꝛtna eſt: ctoꝝ.quia bona opera mediocria nec ſunt aurũ ar.lapi.
nein vt habet᷑ Jac.ij.Et vt dicit auẽtas.Caritas aut ꝓficit: preci.nec lig.fe.ſti.⁊ ita ꝑ premiſſaʒ diſtinctionẽ pʒ qua
ſte⸗ aut delicit. pʒ ̊ ꝙ quilibʒ adultꝰ hñs caritatem ediſicat liter rñdendũ eſt ad primo obiectũ. Patet aũt ꝙ ñ omis
ſce aurum argentũ lapides precioſos.ſ̊ quilibet talis edifi⸗ adultus exñs in caritate edificat au.arg.la.pre.pᷣ vel ille
catoꝛ de vtroq; igne ſecurus eſt:vt dicit augꝰ.g ſi adultꝰ qui opera meritoꝛia oĩno im ꝑmixta venialibo opeꝛatur:
bñs caritateʒ decedat:nõ puniet᷑ nec in inferno nec ĩ puꝛ vel opera excellentis ꝑfectionis.vnde lʒ quis deũ cõtem
gatoꝛio.hoc aũt eſt falſuʒ: quia eccia facit ſuffragia pro plet᷑ ⁊ ꝓximũ diligat ⁊ opera bona faciat:nõ ꝓpt G̊ edi⸗
ei bmõi defunctis. Stez quilibet hñs caꝛitatẽ quantũ⸗ ficat ſuꝑ fundamentũ aurũ ar.⁊ la.pꝛe.niſi bec fiant cuʒ
i6 cũqʒ ſanctus ſit edificat lig. fe. ſii. qꝛ dicit Ecẽs.vij. Non immunitate peccati. ¶l Ad alið qð obicit᷑.q ꝑfecti qñq;
8 eſt iuſius in terra qui faciat bonũ ⁊ ñ peccet.̊ſi dccedat edificant lig.Fe.ſli.quia nõ eſt iuſius in terra ꝗ nõ peccet
quantũcũqʒ ſanctus poꝛtat ſecũ cremabilia.ſ̊ nõ crema⸗ c.⁊ ita non eſt ſecurus.Dicendum ꝙ lʒ viri ꝑfecti qũq;
bilia in inferno.̊ in purgatoꝛio: cuiuſmodi ſunt lig.fe. edificent lig.fe.ſti.tamen de vtroq; igne ſunt ſecuri.quia
ſti. ¶ Itez hm AUmb. aplica toctrina eſt fundamentũ. ille caritas ꝑfecta valde vigilans eſt ?⁊ frequẽter recurrẽs ad
aũt ſupedificat ꝗ veniens poſt aplos docet ſine bonꝰſiue remedia contra venialia,. Orer. ardoꝛ caritatis ipſa ve⸗
. malus ſit. Sed boni docẽtes poſt apłos edificẽt ſuꝑ hoc nialia tollit.Fᷣm ꝙ habet᷑ ĩ glo.Luc,vij.ibi. Dimilſſa ſũt

P3

ei peccata multa.que eſi. Ardoꝛ caritatis in ea rubiginẽ
delictoꝝ combuſſit.vñ etſi ꝑfectꝰ qñq; edifitet lig.fe.ſti:
ſtatim ardoꝛe caritatis vel alio aliquo remecio delet. iu⸗
xta illud ꝓuer.xxiiij. Septies in die cadit iuſtus ? reſur
git. cadit in caritate ꝑ veniale: ⁊ reſurgit de caſu veniali
mõ predicto. Si aũt ↄtingeret aliquẽ ꝑfectũ decedere eu
reatu venialis.qð dicit Augꝰ.ꝙ qui edificãt au.ar. a la⸗
pides p̃ᷣci.⁊c᷑.intelligenduʒ eſt vt frequẽt᷑ ⁊ in pluꝛibo:
nõ ſemꝑ. Vlel põt dici vt dicit᷑ ꝙ aliud eſt edificare ſuper
ſundamentũ lig.fe.ſli.qᷓ venialia cõmittere. Lũc auteʒ
dicunt᷑ venialia ſuꝑedificari:qũ in vſuz vel in habitũ cõ
uertunt᷑.nõ aũt qn cõmittunt᷑: ſicut accidit de dilectione
vxoꝛis ⁊ filioꝝ ⁊ hmõi.a ſine tali habitu ⁊ vſu bñ põt eẽ
hõ ⁊ maxiĩe ꝑfectus:qᷓuis ab actu peccati nõ põt cauere⸗
vtputa que ex ſubꝛeptionte vel ignoꝛãtia oꝛiut. 13 6 nõ ſit
aliqs qui nõ peccet: multi tñ ſunt qui non ediſicãt lig.fe:
ſti. ¶ Ad illud qdð obijcit᷑. ꝙ videt᷑ ſm expoſitõeʒ Vmb.
ꝙ qui edificat lig.fe.ſii.deſiruit fundamentũ:⁊ non edifi
cat ſuꝑ fundamentũ. õt dici ꝙ mali docentes poſt apo/
ſtolos cdificant lig.fe.ſti.ſuꝑ fundamentũ auditoꝛuʒ ad
quos ꝑuenit doctrina maloꝝ. Ael põt dici.ꝙ qui taliter
docent:nõ dicũtur mali malicia culpe moꝛtalis qua ſub⸗
uertit᷑ fundamentũ:ſed quia deficiũt qᷓtũ ad ꝑfectionẽ do
ctrine.iuxta illð aug.defectus bom nomẽ mali accepit.
4 Ad aliud dm.qꝙ preclara doctrina eſt de fide ⁊ moꝛi⸗
bus.ſᷣ nõ quelibet alia doctrina eſt ei ↄtraria.vnde ñ eſt
ncce lignũ fe.ſti.eẽ gria:lʒ aligd habeat vanitatis.⸗ Ad
illud apłi.ſi oꝑtum eſt euangeliũ noſtꝝ ⁊c̃. Dicenduʒ ꝙ;
oplus intendit de doctrina ſua que fuit preclara. q; du⸗
cens in hereditateʒ preclarã:nõ fuit oꝑta oalicui.i.ñ cre⸗
Dita:niſi his qui fuerũt in ſtatu ꝑeuntiũ. vtpote incredu
lis: qui ſplendoꝛeʒ veritatis nõ vident merito ꝑfidie ex⸗
cecantis.vt habet᷑ in glo. Doctrina aũt ſignata ꝑ lignuʒ
fe.ſti.nõ eſi docirina oꝑta:neq; in hac ſignificatõe ſumi⸗
tur.vñ rõ iſta nihil facit ad ꝓpoſitũ.¶ Ad illud qð que⸗
rit᷑ de doctrina vana ⁊ friuola que ſignat᷑ ꝑ lig.fe.ſti.ſᷣm
Ambꝛo. aut eſt vera ⁊c. Dicenduʒ ꝙ vana ⁊ friuola do⸗
ctrina põt eẽ de falſis.⁊ talis doctrina induit ratõeʒ cre⸗
mabilis ſcz lig.fe.ſti.qñ immiſcet᷑ peccatuʒ.Qñ.n.aliꝗs
doctoꝛ docet verũ cũ peccato.yt ſi nimis ſit ꝑtinax in ſen⸗
tentia ſua:⁊ eam velit omni modo defendere ⁊ alioꝝ do⸗
ctrine preferre.aut ſi dimittat vtilioꝛa ⁊ minꝰ vtilia do⸗
ceat:vt videat᷑ nouoꝝ inuẽtoꝛ. In hoc caſu a vanitate do⸗
cẽtis ⁊ eoꝝ que docent᷑ dicit᷑ doctꝛina vana ⁊ friuola.aut
etiã ſi erubeſcat puram doctrinã theologicã docẽ ſb vᷣbis
theologicis.ſᷣ̊ vult videri phᷣus ⁊ ſumit verba phy ſica:ſi
cut multi faciũt vt videant᷑ phi. qui ſignati ſunt ꝑ illos ð
quibo dicit᷑.ij. Mach.iiij.patrios ꝗdẽ honoꝛes nihil ba⸗
bentes:grecas gloꝛias optimas arbitrabant. De quibo
dicit᷑ JYobel.iij. FTilios iuda vendidiſtis filijs grecoꝛuʒ.2
ſic lʒ doctrina ſit de veris: nihilominꝰ cõcurrentibo pᷣ̃di⸗

ctis põt eẽ vana. Ad illud qð querit᷑qualiter poſſit fal

ſum doceri meritoꝛie ⁊c. Dicũt ꝙ cõtingit qñq; aliquem
docere falſum meritoꝛie:nec eſt vana ⁊ friuola doctrina.
quia nõ eſt immixtũ peccatũ.⁊ eſt illa actio a ſpũſoncto.

ſcʒ ⁊ caritate mouente ad hoc. nõ tñ ſequit᷑ ꝙ ſpũſſanctꝰ

doceat falſumꝛimmo neganda eſt hec.ſpũſſanctꝰdocet fal

ſum.qꝛ omĩs docens a ſermone intelligibili:incipit ⁊ ꝓ⸗

cedit ad ſermoneʒ ſenſibileʒ. Spᷣus aũt ſanctus ñ inſpi⸗
rat intelligentiam falſi in aĩia doctoꝛis. cum ipſe ſciat il⸗

lud quod docet᷑ eẽ falſum:quia nec ipᷣe doctoꝛ hoc doceret
ſi ſciret eſſe falſum illud.ſᷣſpũſſanctus ſine inſpiratione
falſi mouet docentẽ ad docendũ falſuʒ: ꝓut docere falſuʒ

induit rõneʒ boni.qꝛ ſpũſſanctꝰ mouet ad bonũ.⸗ Ad il⸗

lud qð vltimo obijcit᷑ de inſufficiẽti diuiſione ediſicioꝛꝝ .

Dicendũ ꝙ vt S.tactũ eſi: vno intellectu illi dicunt᷑ ediſi
care auꝝ ar.la.pre:qui faciũt bona oꝑa quecũq;:dũmo⸗
do fiant immunitate peccati.Alio mõ dicũt᷑ illi ſoli edifi⸗
care auꝝ ar.la.pre.qui faciunt opera excellentia:cuiuſ⸗
modi ſunt viroꝝ ꝑfectoꝝ oꝑa. Scðʒ primũ intellectũ eſt
diuiſio ſufficiens:qꝛ quicũq; ſuꝑedificat fundam̃to ſuꝑ⸗

edificat bona oꝑa in immunitate peccti: aut eũ cõmirxti
one peccati.omne:n. opus bonũ aut eſt oĩno purũ ſcʒ ſi⸗
ne peccato:aut bʒ peceatũ immixtũ. Scðʒ ſecũdũ intel⸗
lectũ nõ eſt ſufficiẽs.⁊ ſic ꝓcedit ipſa obiectio.

Irticulus quartꝰ

Onſequẽter querit᷑ de purgatõe illoꝝ.ſ.ligni
feni ſtipule.Circa hoc querũt᷑ q̃tuoꝛ. Primũ
ſt.vtꝝ purgent᷑ ꝑ ignẽ purgatoꝛiũ: dico qtũ
mam. Secũdum eſt. vtꝝ illa purgatio eſt ꝑ ignẽ ma
terialeʒ: an ſpũaleʒ. Zercium.vtrum vnus citins pur⸗
gabit᷑ qᷓ alius.Quartũ.vtꝝ facta purgatõe ſtatiʒ euolat

urgatug ſcz ante iudiciũ generale.
(Gtuad primu p'o (S.f.

cedit᷑ ſic.j.Coꝝ.iij. Aniuſcuiuſqʒ opus quale ſit ignis ꝓ⸗
babit.Glo.duos ignes legimꝰ futuros.vnũ eternũ quo
eternaliter punient᷑ reprobi:qui ſequet᷑ iudiciũ.alterum
qui precedet quo exuret᷑ facies mundi hꝰ: qui emũdabit
eos qui ſuꝑedificauerũt lig.fe.ſti.¶ Item augꝰ.ĩ enche.
Poſt hanc vitaʒ incredibile nõ eſt: nõnullos fideles per
ignem quendaʒ purgatoꝛiũ:quantomagis minuſue ꝑeũ⸗
tia bona dilexerunt:tanto tardius citiuſq; ſaluari.vnde
nõ fruſtra illa tria diſtinrit apłs:lignũ fe.ſti.que illi edi
ficant.qui etſi aliena nõ rapiũt:rebo tñ infirmitati ↄceſ⸗
ſis aliqua dilectioni inherent.qui ſᷣm ſuos amandi hec
modos diutius vt lignũ: minꝰ vt fenũ:vel minimũ vt ſti⸗
pula igneʒ ſuſtinebũt. Ex his ptʒ rõ ꝙ peccata predicta
ꝑ igneʒ purgatoꝛiũ purgabunt᷑.¶ Contra.qð aliud pur
gat hʒ oꝓpoſitõʒ aliquo modo ad illud qð purgat. ſᷣ pẽa
pene ſiue ignis puꝛgatoꝛius reatui nõ oponit᷑.ꝗᷓ aĩa a re
atu ꝑ igneʒ ſiue penaʒ purgatoꝛiã nõ purgat᷑.¶ Itez qð
eſt cremabile ſiue puꝛgabile:aut eſt reatus aut macula a⸗
liqᷓ relicta in aĩa ex ipſa culpa.nõ reatus:quia reatus nõ
eſt niſi obligatio ad penaʒ.hoc nõ ponit aliꝗd ad purgã
dum:ſ potius debitum ſoluendi penam.Si macula ali⸗
qua.aut illa eſt natura aliqua ⁊ tũc bona ⁊ a deo:⁊ tunc
nõ eſt purgabilis.aut nihil: ⁊ tunc ſiłr nõ eſt purgabił.
4 Iteʒ. j. C. oꝝ.iij. vbi aplus determiat de purgatiõe ve⸗
nialium dicit. Saluus erit ſic tñ q̃i ꝑ igneʒ.ibi glo. vIſte
ignis eſt temptatio tribulatõis de qua ſcriptũ eſt. Vaſa
figuli probat foꝛnar:⁊ hoĩes iuſtos temptatio tribulati
onis Ecci.xxvij. Sʒ ↄſtat ꝙ ignis iſte nõ eſt purgatoꝛiꝰ.
τ+—,. Kñſio. doᷣm ꝙ ſicut habet᷑ ex glo.j. Cox. iij. Et
xxj.di.iuij.ſent.vbi recitant᷑ ſnie ſanctoꝝ.qꝙ ex boc ꝙ edi⸗
ficant lignũ fe.ſli.deſcendũt cũ quibuſdaʒ cremabilibus
purgabunt᷑ igne purgatoꝛij. 4¶ Ad boc qð primo obijcit᷑
ↄtra. dðm ꝙ etſi ignis purgatoꝛius nõ opponat᷑ reatui:
tñ inqrũ data eſt ſibipſi virtus purgãdi aias a reliquijs
peccati aliquibo:ignis purgatoꝛiꝰ ⁊ ipſa aia hñt quoda⸗
modo illud genus oppoſitõis que eſt inter actiuũ ⁊ paſſi⸗
uũ.vnde ignis purgatoꝛius non dicit purgare penã ſiue
reatũ ad que tenet᷑ ex cõmiſſione peccati:ſ̊ ipſaʒ aĩaʒ ali
quo modo maculatã ex peccato cõmiſſo. Pꝛet᷑.nõ ſemꝑẽ
curatio ꝑ ↄtrariũ:ſ qnq; ꝑ ſimile.Iñ Grego.in moꝛatł.
Mos medicine eſt vt aliqñ ſilibo aliqñ ptrarqs ↄtraria
curet. naz ſepe calida calidis:ſepe aũt calida frigidis:fri
gida calidis ſanare cõſueuit. vnde põt dici.qꝙ nõ nece eſt
aĩam ſemꝑ purgari ꝑ ↄtrarium illi a quo purganda eſt:
ſ qñq; purgat᷑ ꝑ ſimile.maxime cũ eius purgatõ ẽ ð ob⸗
ligatde.qð eſt in ꝓpoſito. ANia eniʒ edificando lig.fe.ſti.
deſcendens in pin gatoꝛiũ obligata eſt ad penam.abſol⸗
nitur aũt ab iſia obligatõne ꝑ penaʒ quaʒ ſuſtinet ĩ pur⸗
gatoꝛio. Iſta aũt abſolutio purgatio dicit᷑:que marxie cõ
uenit fieri ꝑ ſimile.maxime eniʒ ↄuenit abſolui a debito
pene ꝑ ſuſtinentiaʒ pene.4 Ad aliud qð obijcit᷑· ꝙ cõbu⸗
ſtibile ſiue purgabile in aĩa aut eſt reatus aut macła ⁊c.
Dicũt ꝙ vno modo dr̃ macula reatus:⁊ ſic nõ dicit qua⸗
dam defoꝛmitatẽ in aĩa:ᷣ debitũ pene ſᷣm quantitatẽ c⸗
licti. Alio modo dicit᷑ quedazʒ defoꝛmitas ↄtracta ex ipſo
peccato cõmiſſo.Ad hoc ̊ qð obijcit᷑· ꝙ reatus nõ ponit

ti
i;
l⸗

ni
ni
ü
ma
ur:

lat

pè⸗
luo
un
hbit
he.
per
ei⸗
ge
ſi

A
par
ſia
aſe

40

G
N

lbbes
biet
nui:
guts
oℳo⸗/
oſſ⸗
liye

al.
in
ufni
ec

ob⸗
ſ⸗
bol
inn⸗
tec⸗
,
hi⸗
ic⸗
0

W Mueſtio
aliqd purgandũ.poteſt dici ꝙ etſi inqᷓtũ hmõi ñ poĩt ali⸗
quid purgandũ Iꝓpꝛie ſumptũ vocabulo purgatiõig. poĩt
tñ aliqd ſoluendũ qð fiendũ ẽ ꝑ pene ſuſtinentia. Pret᷑.
eiſi macula ſit natura aliqua in ſe:qꝛ ipſi aie nõẽ conue⸗
niẽs pᷣ potius illaʒ defoꝛmat:tollenda eſt ꝑ ignẽ cui data
eſt virtus ad boc ex diuina diſpẽſatõe.i¶¶ Ad vltimũ dicẽ
dũ.ꝙ lʒ verboꝝ ſacre ſcriptuꝛe vnus ſin intellectꝰ pꝛimꝰ:
multi tñ ſunt ↄnres. ꝓpter qð ⁊ multe ſunt eoꝛũdẽ expo⸗
ſitiones ⁊ a ſpũſancto.⁊ ſic eſt in ꝓoſito. vnde lʒ pꝛimꝰ
intellectus verbi ꝓpoſiti ſaluabit᷑ ſic tñ q̃i ꝑ ignem: ſit de
igne purgatoꝛij. alius tñ qui eſt de igne tribulatiõis pre⸗
ſentis congruit materie. Igni s.n. tribulatõnis multos
iuſtos purgat a reatu venialiũ 2 etiã moꝛtaliũ.

tũ ad ſecũduz que .S. ij.
rit᷑.vtꝝ purgatio iſta ſit ꝑ ignẽ materialeʒ an ſpu alẽ.
ꝑ ſpũaleʒ: videt᷑. Dicit.n. augꝰ.xxj.de ci. dei. idẽ habet᷑
pᷣma coꝝ.iij. in glo.ſuꝑ illud.Si cuiꝰ opus arſerit: eoꝛũ
amiſſione cruciabit᷑. ⁊ iteꝝ.eoꝝ amiſſione tantũ ncce eſt
vt vrat:quantũ beſerat amoꝛ. Iſte doloꝛ ſpũalis eẽ videt
⁊ ita ignis purgatoꝛiꝰ nõ eſt niſi ſpũale ꝗd. Itẽ quod
purgat᷑ 1 a quo purgat᷑ ⁊ ipſa purgatio ſpũale quid eſt.
Feodeʒ modo erit ⁊ illud ꝑ qð purgat᷑.hoc aũt eſt ignis
purgatoꝛius.ꝛc. ¶ Itez ſi aia puꝛgat᷑ ꝑ penam coꝛꝑalẽ
videt᷑ ꝙ ſufficient puniꝛi poſſit ꝑ penaʒ moꝛtis:cũ illa ſit
ſupᷣma penaꝝ. 4! Itez nihil coꝛpale extrinſecũ facit ali⸗
quid ad aĩe iuſtiſicatõʒ: ꝙ nec ad reatus eiuſdẽ remiſſio⸗

nez. p in purgatoꝛio abſoluit᷑ a reatu.nõ &ᷣ videt᷑ ꝙ H̊ fiat

niſi ab igne materiali. 4! Itez aia ſeꝑata exñte in gratia
li.ar.oĩno conſonat gratie. ipſi feruẽtioꝛ ẽ caritas tũc
intenſioꝛ doloꝛ de peccatis quibuſcũq; ſcʒ moꝛtalibo ⁊
venialibo:qᷓ ante ſcʒ ante moꝛtẽ. cum ꝗ feruoꝛe caritatis
intenſione doloꝛis remittit᷑ pena venialis in vita iſta ĩ
qua aĩa oĩno nõ eſt ita conſona gratie:multofoꝛtiꝰ⸗ tũc.·
ita nulla eſt nccitas ignis materialis ad puꝛgatõʒ 7c.
Contra. bekab Mag. habet᷑.iiij. ſent.di.xxj. Gra⸗
nioꝛ erit ille ignis q; quicqd põt homo pati in hac vita. S
aĩia habebit aliqð affligẽs extra.illud aũt aut erit coꝛpo⸗/
rale aut ſpũale.Q ſpuale: q; tũc eẽt deus vel angel⸗ vel
aĩa quoꝝ nullũ eſſe põt.ᷓ coꝛꝑale.⸗ Item iuſte fit vt aĩa
que coꝛꝑalibo libidinoſe ſe ſubiecit: ꝑ materialia ⁊ coꝛpo
ralia ſacꝛamẽta iuſtificet.̊ paꝛi rõne iuſtũ eſt ꝙ ſoluat᷑ a
reatu ꝑ affligens coꝛꝑale.. Itez ſi aia poſt moꝛtẽ punit᷑
g aut doloꝛe qui venit ex ↄtritione:aut qui venit ex tẽpo⸗
raliũ amiſſione: aut qui venit ex interioꝛi afflictõe.i Lon

primo mõ:qꝛ nõ eſt amplius locus meriti nec ꝙtũ ad cõ

tritioneʒ nec qᷓtũ ad alios actus virtutũ.iõ ſecũdo inõ
quia doloꝛ de hmõi amiſſione potius ſapit rationẽ culpe
q purgatõis:qꝛ venit ex inoꝛdinato amoꝛe.q̊ᷓ tercio mo⸗
do purgat᷑? punit᷑.ſ.doloꝛe qui venit ex afflictõe exterio⸗
ri.ᷓ ⁊c̃. ¶¶ Itez ſi ignis ille cẽt ſpũalis:cũ ſpũale ñ poſſit
dilatari ſiue diffundi localit:ncce eẽt in diuerſis puꝛgan
dis diuerſificari.⁊ ita quot eẽnt aĩe purgande:tot eſſent
ignes purgatoꝛij. hoc aũt ponere eẽt incõueniens.ꝗ̊ ⁊c̃.
Rno Nireabanc queſtionem videt᷑ augꝰ dubitare.
vtꝝ ille ſcʒ ignis purgatoꝛius ſit materialis an ſi pũalis
de igne inſernali ſiliter in quo ille diues ardebat Lu.
xvj· In li.enim de ciui.dei.xxj.ca.x.dicit de diuite illo.
Sic ᷣ incoꝛꝑalł ⁊ illa ſlãma qua exarſit ⁊ illa gutta quaʒ
popoſcit ſunt.qualia viſa doꝛmientiũ ⁊c̃.⁊ ſatis rationa⸗
bilis videt᷑ ſua dubitatio. diues eniʒ qui erat in inferno
cuius lingua vrebat᷑ linguã coꝛpaleʒ ñ hẽbat. vñ aug.
ibideʒ. talis illa flãma quales oculos quos leuauit⁊ la⸗
ʒarum vidit:qualis lingua cui bumoꝛeʒ exiguũ deſideꝛa
uit infundi:qualis digitus laʒari de quo id ſibi fieri po⸗
ſtulauit. Sʒ alij doctoꝛes nobis hanc dubitatõʒ auferũt
vt Grego.in.iiij·dyalogoꝝ.⁊ Aſið.de oꝛdine creatuꝛaꝝ.
⁊ coĩter doctoꝛes moderm tenẽt igneʒ purgatoꝛiũ coꝛpo⸗
raleʒ eẽ.Qec putandũ eſt Aug.in bis dubitaſſe. Oð au
teʒ habet᷑ li.de ci.dei.⁊ recitat in glo.j.coꝝ.iij. Animas
poſt hanc purgari igne ſpũali.cui addit᷑.nõ redaꝛguo qꝛ

„●

lxv.

foꝛſitan verum eſt.nõ dicit dubitando:ſᷣ ſic poſſe cõtingẽ
inſinuando ſcʒ aĩas purgari poſſe igne ſpũali. Satis eĩ
in verbis ſuis innuit ꝙ ille ignis purgatoꝛius eſt mateꝛi
alis ſieut ignis infernalit. Qualiter aũt ignis materia
lis agat in aĩas a coꝛpoꝛe ſeꝑatas:dubitatõʒ hʒ.⁊ qualr
illas purget. Et hoc determinãt quidaʒ ſic dicẽtes.ꝙ per
vim punitiuaʒ data eſt illi igni vis purgatiua: rõne cuiꝰ
purgat a veniali macula vel etiam a peccati ſcoꝛia: ſicut
facramenta habent vim ſatiſfaciendi ſibi dataʒ. Et illud
videtur per hoc ꝙ Augꝰ. dicit huius flãme eſſe rationa⸗
bilez diſciplinam. Alij aliter. ſcʒ ꝙ ille ignis ꝑ eandẽ na
turam punit ? purgat.quia puniendo iuuat grãm. 7 gra
tia adiuta ꝑ penam 2 ↄſenſum voluntatis:poteſt purgaẽ
maculam ⁊ peccati ſcoꝛiam.ita ꝙ talis purgatio ſit a g⸗
tia li.ar. conſentiente: 1 pena exterioꝛe adiunante. ſic fit
in remiſſione venialiũ in bhac vita.4 Si autez queritur:
qũo pena adiuuat grãm ad delendum ſiue purgãdũ ma⸗
culam. Rñdetur ꝙ boc facit diuina iuſticia. Ulel hoc po
teſt intelligi eo modo loquendi quo dicit᷑.ꝙ grauis infir
mitas ſobꝛiaʒ facit aĩam. i.virtus boc facit quodã modo
adiuta ꝑ penam. Concedendũ eſt igitur igneʒ illum eſſe
materialeʒ. 4l Ad primo obiectum ↄtra hoc poteſt dici.
ꝙ Augꝰ. non intendit dicere quin ille ignis materialis
ſit qui animas purgat: ſed exponit de ſpũali hoc poſſe ĩ⸗
telligi. Vel vt dicũt quidam.ille doloꝛ ꝑdendi idem eſt ꝙ
amoꝛ retinendi:qui fuit cupiditas venialis ⁊ peccatuʒ.
vnde iſie doloꝛ peccatum eſi:⁊ Apter iſtum doloꝛez puniet᷑
aĩa in purgatoꝛio⁊ ſentiet alium doloꝛeʒz ab igne ſcʒ pu⸗
niente. Vel melius poteſt dici ad hoc. YObi erit duplex do
loꝛ.coꝛꝑalis ſcʒ ſiue coꝛꝑis:⁊ aĩe.quos deſcribit Aug.
li.de natura boni ſic. In uĩa doloꝛez facit voluntas reſi
ſtens poteſtati maioꝛi. In coꝛpoꝛe doloꝛez facit ſenſus re
ſiſtens coꝛpoꝛi potẽtioꝛi. Elel bꝛeuiter põt dici.ꝙ ibi erit
doloꝛ ſpũ alis ⁊ tñ ignis materialis.¶ Nd illud qð obij⸗
citur.ꝙ ſpũalis eſt purgatio.Dicendũ ꝙ hoc verũ ẽ effe⸗
ctiue ſcʒ foꝛmaliter.ꝑ quod enim fit purgatio illa foꝛma⸗
liter ſiue effectiue gratia eſt. mateꝛialiter etiaʒ fit ꝑ cor⸗
poꝛale.quia anima peccauit in carne: ita peccando cor
poꝛale prepoſuit ſpuali.diuina vcreuit iuſticia ꝙ ĩ ꝑur
gatione debuit rei ſubijci coꝛꝑali ſiue materiali. 4 Ad il
lud qð obijcit.ꝙ ꝑ penam moꝛtis ⁊c̃.SDicendũ ꝙ ipᷣa pe⸗
na debituz eſt oꝛiginalis peccati. nec eſt oꝛdinata ad aĩe
purgationeʒ niſi voluntarie ſuſcipiat᷑ cum vitari põt. vt
in martiribus. vel etiam niſi ſuſcipiat᷑ voluntarie2 ſuſti
neatur cum vitari non poſſit: ratione illius a quo infligi
tur. pena auteʒ purgatoꝛia ad hoc ſpẽaliter oꝛdinata eſt.
4Zid illud quod obijcit᷑.q; nihil coꝛꝑale extrinſecum fa⸗
cit ad iuſtificatõʒ ⁊c᷑. Dicendũ ꝙ hoc verũ eſt ꝑ ſe:tñ pu
nitio exterioꝛ qñqʒ reddit hoĩeʒ diſpoſitũ ad ſuſceptionẽ
gfe iuſtificantis.⁊ adiuuat ipam grãz vt poſſit ꝑducere
ad iuſtificatõz ꝑfectam. vnde lʒ non oꝑet᷑ ad iuſtiſicati⸗
oneʒ:oꝑatur tamen ad iuſtificatõis ↄſummatõʒz. 4 Ad il
lud quod obijcit᷑.ꝙ feruentioꝛ eſt caꝛitas facta ſeꝑatione
coꝛꝑis ⁊ anime ⁊c · Dicendũ ꝙ ſuppoſito ꝙ caritas ſit feꝛ
uentioꝛ tunc ꝙᷓ ante ⁊ doloꝛ maioꝛ: tñ qꝛ tũc nõ ẽ ſtatꝰ me
rendi:nõ fit hmõi purgatio tũc ꝑ feruoꝛeʒ hmõi coꝛꝑis:
H potius ad ſimilandũ ⁊ veniendũ cũ ſummo bono. vnð
oꝛdinatõe iuſticie diuine neceſſe eſt igneʒ erterioꝛem ſcʒ
purgatoꝛiũ adhiberi.ſicut ꝑuulis qui mereri nõ poſſunt

ſubuenit baptiſmatis ſacm. —
Gtum ad tercium S. i.

queritur. Atruʒ vnus liberetur ante aliũ a purgatoꝛio.
Et videtur ꝙ ſic per Aug.in enche.dicenteʒ. Poſt banc
vitam incredibile non eſt nonnullos fideles ꝑ ignẽ quẽ⸗
dam purgatoꝛiuzʒ. quantomagis minuſue ꝑeuntia bona
dilexerunt: tanto tardius citinſqʒ ſaluari.qui ßm ſuos
amandi hoc modos diutius vt lignũ: vel minus vt fenũ:
vel minimũ vt ſtipula ſuſtinebunt.¶. Iteem in foꝛo peni⸗
tentie grauioꝛi culpe reſpondet grauioꝛ pena.nõ ſolũ q⸗
tum ad intenſionem: ſed etiã qᷓtuʒ ad duratõʒ.vt ptz in⸗

ſpicienti canones in quibo pnie taxant᷑. ſi ᷓ iudiciũ ecciĩe
pfoꝛme eſt diuino iudicio.pʒ ⁊c. 4¶. Iteʒ ꝑ peccatũ nõ ſo⸗
lum meruit aĩa igne cremari:̊ dei viſione priuari.ergo
vtroq; modo debet tꝑaliter puniri.ᷣ qui grauiꝰ peccauit

nõ ſolũ acerbius puniri:ſᷣ etiaʒ dintius debet a dxi viſi⸗
one ſeꝑari.ᷓ tardius purgari. ontra⸗⸗ nantũcunq;
merita ſunt inequalia:tam in celo qᷓ in inferno ſunt pꝛe-
mia ⁊ ſupplicia equaliter durãtia. pari rõne vt videt de
t eẽ pena purgatoꝛia.4! Itez m ꝙ intenſioꝛ ẽ culpa:ĩ⸗
tenſioꝛ ⁊ ei pena reddat᷑.pᷣ quantũ põt minoꝛ pena ſuper
minoꝛeʒ culpã:tantũ põt maioꝛ ſuꝑ maioꝛẽ. qᷓcito libe
ratur in purgatoꝛio paruꝰ peccatoꝛ ꝑ paruã penaʒ:tam
cito liberat᷑ magnꝰpeccatoꝛ ꝑ magnã penã.¶ Itẽ ſi alius
citius alio liberat᷑: aut h̊ eſt rone maioꝛis caritatis: aut
rõne minoꝛis reatꝰ. O: rõne maioꝛis caritatis videt᷑:qꝛ
quanto ẽ caritas maioꝛ tanto aĩa eſt deo ſilſioꝛ: ⁊ quanto
do ſilioꝛ tanto ſtatui głe vicinioꝛ. & tãto citiꝰ curatur ⁊
purgat᷑? in celum fert᷑. Sʒ ↄ.videt᷑ ꝙ rõne mioꝛis reatꝰ:
qꝛ aia nõ eſt in purgatoꝛio niſi ad ſoluendũ qð traxit ex

hac vita.ſᷣ quanto debitũ eſt minꝰ:tanto citiꝰ ſoluit: i
der ꝙ talis citius purget᷑ ⁊ in celũ ferat᷑ ¶ Rñſio.dðm

ꝙ ſicut dicit Augꝰ. expſſe in illo igne citiꝰ purgat᷑ vnd qᷓ
alius.Qui.n.diutius in peccato ꝑmãſit: dignũ ẽ vt diu⸗
tius ſuſtineat penã. KRurſus ꝗ grauius offendit: dignũ ẽ
vt puniat᷑ pena acerbioꝛi:⁊ dilatõe patrie lõgioꝛi.diuĩa
Hᷣ iuſticia faciente:que oĩbo decentiſſime reddit ſtipendia
meritoꝝ.ql Ad illð qð obijcit᷑ in ↄriũ de eq̃ntate durati⸗
onis in celo.dðm ꝙ nõ eſt ſile:qꝛ cũ in inferno pena eter
na infligit᷑:? eterno nõ eſt maius ⁊ minꝰ:ex ꝑte poſſuz ex
Ete ea que eſt eternũ.ſiłr in celo pꝛemiũ eternũ datuꝛ.In
purgatoꝛio vᷣo ſola pena tꝑalis infligit᷑ ⁊ ĩ hac ẽ diutiꝰ ⁊
breuiꝰ. 4 Ad illud qð obijcit. ꝙ pena quis eque cito de⸗
let grauẽ ⁊c. Dicẽdu ꝙ verũ eẽt ſi oiĩno pena intenderet᷑
ſm ꝙ intendit᷑ culpa.ſ̊ diuina dil penſatio ſic oꝛdinat vt
nõ oĩno intendat᷑ pena qᷓtũ ad aceꝛbitatẽ ꝓpf magnã dif
ficultateʒ patiendi:ſiue etiã qꝛ vult vtroq; mõ puire. ita
vt maioꝛ acerbitas 2 diuturnitas recõpenſent ſi ꝗd in al
tero deficiebat.! Ad illð qð querit᷑: ꝗs citius purgat᷑.
dom ꝗ ille qui minoꝛẽ hʒ reatũ.qm̃ locus purgatoꝛiꝰnõ
eſt debitus niſi rõne reatꝰ. 4 Ad ills qð obijcit᷑ ̃m ꝙ ca
ritas eſt maioꝛ citiꝰ ⁊c. Dicendũ ꝙ caritas maioꝛ auget
glam intenſiue nõ extenſiue ſiue ᷣm duratiõʒ. Si.n.duo
innocẽtes inequalis caritatis ſimul moꝛerẽt᷑: ſimul euo⸗
larent. nõ tñ equaliter bti eẽnt. Nð ᷓdicit.ꝙ quãto caꝛi
tas eſt maioꝛ tanto eſt ſimilioꝛ ſtatui głe. Dicendũ ꝙ ve⸗
rum eſt rõne oꝛdinatõis ad bonũ: ſ̊ nõ magis qtũ ad li⸗
beratõʒ a malo.velocioꝛ aũt purgatio reſpicit ereptiõʒ a
ma 6 habilitatõʒ ad bonũ.

Etuz ad quarti S. uij.
querit᷑ euolatõne purgatoꝝ. Querit᷑ ů̊ h. vtx aliquis
purgatoꝝ ſiue ſanctoꝝ euolet in celũ añ iudiciuʒ. Et vi⸗
ẽ ꝙ ſic. Cuc.xxiij. Hodie mecũ eris in ꝑadiſo. ꝙᷓ aĩa la
tronis illo die fuit cũ xrpᷣo. h̊ ↄſtat ꝙ rp̃ᷣs qð ꝓmiſit poſt⸗
modũ nõ abſtulit.q̊ ſemꝑ fuit cũ xpo poſt. Sʒ xp̃ aſcen⸗
dit in celũ.&̊ aĩa latronis aſcẽdit.pari rõne ⁊ alie ſccoꝝ
aĩe.¶ Itẽ Phi.j.Cupio diſſolui ⁊ eẽ cũ xpᷣo: ita dicebat
apłes.bᷣ conſtat ꝙ teſideriũ ſuũ ñ erat caſſum.q ſtat poſt
diſſolutõʒ fuit cum xpᷣo.¶ Iteʒ apoc.vj. Data ſunt illis
ſingule ſtole. ̊ non eſt ſtola niſi gla aie vel coꝛꝑis.&̊ ⁊c̃.
4l Iẽ caritas eſt pondus ſpirituũ ſufficient inclinas ſur
ſum ⁊ eleuans.ꝗ ſi nõ ſit aliꝗd retardãs: ſtatim ꝑ carita
tem aĩa ſurſuʒ eleuat᷑.ſ̊ ꝗ purgat᷑ in purgatoꝛio poſt pur
gatõʒ nõ hʒ aliꝗd retardds. ſtatim euolat. 4 Itẽ diffeꝛ⸗
re mercedẽ mercenarij facit preiudiciũ iuſticie.ſᷣ̊ deus ẽ
ſumme iuſtus. ſlatim qñ inuemit hoĩeʒ dignũ retꝛibuit.
¶ Iteʒ ꝓuerbi. xiij. Spes que differ? afnigit aiam. Si &ᷣ
differt᷑ premiũ ſanctoꝝ vſqʒ ad indiciũ: videt᷑ ꝙ ſint ĩ cõ
tinua afflictõe æ gemitu z expectatiõe. ſi tantũ deꝰ dif⸗
fert: viget ꝙ ipſe ſit illis crudel. =
& martiribo ſanctis ⁊ fidelibo di eb.xj. Hi omẽs te⸗

ſtimonio fidei ꝓbati: nõ acceperũt remiſſionẽ teo p no

is melius aliqd ꝓnidente.vt nõ ſine nobis ↄſũmaret᷑

ſi ſancti prioꝛes nõ debuerũt ↄſummari ſine alijs ſctis
aptis:cũ vſqʒ ad diẽ iudicij cꝛeſcat numeꝛꝰ ſanctoꝝ:vide
tur ꝙ rnus nõ euolet añ aliũ.⸗ Item Aldath. xxv. Sta⸗
tuet agnos a dextris:hedos aũt a ſiniſtris. ⁊ dicet bis g4
a dertris eius erũt: Tlenite bñdicti patris mei pcipite re
giũ.ꝗᷓ videt᷑ nõ ſint ante illud iudiciũ regnũ ceptuꝛi.
Si.n.prius ꝑcepiſſent nõ diceret dñs:pcipite regnum.
Itez nullius poſſeſſio que babet᷑ ꝑ ſniaʒ obtinet᷑ ante
lationeʒ ſnie. ß vite eterne poſſeſſo habet᷑ ꝑ ſniam. ̊ cuʒ
ma dctur in dic iudicij nõ euolat aliq̃ aĩa in celũ. 4 Itez
magnifici regis eſt eo modo ſlipẽdia elargiri ꝑ que eius
magnifſicẽtia magis declarat᷑.ᷣ hoc ẽ precipue cuʒ ſit eu⸗
11a vna ex multitudine 2 aggregatõe multoꝝ. videt
dñs reſeruet głam eternãẽ vt eã omibo ſimul ↄferat.⸗ Itẽ
aa peccauit in carne. videt᷑ ꝙ in carne deberet puniri.
nunqꝙ; ꝑfecte purgat᷑ nec punit᷑ quſqʒ reſumet coꝛpus ĩ
quo purget. ante pfectaʒ purgatõz nõ euolat aĩa in ce⸗
lum. S nõ ante diẽ iudicij.¶ Iteʒ coꝛꝑa nõ gloꝛificabunt᷑
unte diem iudicij quantũcunq; ſit ſanctꝰ qui moꝛit᷑ ꝗ pa⸗
ri rõne nec aĩe.¶ Rnſio.q; quidam errantes ponebãt ꝙ
nullus ſanctoꝝ añ iudiciũ generale in celũ aſcẽdit. ſicut
quibuſdam grecis imponit᷑. Et ꝓ iſto erroꝛe videt᷑ ſaceꝛe
glo. quedã ſuꝑ pᷣs.Qoli emulari.vbi dicit᷑.ꝙ iuſti q mo⸗
riũt᷑ nõ ſtatim ſunt vbi erũt etiã poſt iudiciũ:łᷣ in illa re⸗
quie vbi erat laʒ arus cũ abrabã. ſᷣ ſicut in ipſa glo. ptʒ
ex oſequẽtibo:iſiud eſt dictũ qᷓtũ ad ſtolã coꝛꝑis:h qtum
ad glam aie vel locum. Ceꝛtum eſt.n. ꝙ rpᷣus expoliauit
pꝛincipatus ⁊ ptãtes Coloc.ij. Ac ꝑ boc ↄſtat lanctos ꝗ
in lym bo ſunt ad celũ cũ xpo eẽ ſublimatos.ac ꝑ B̊ 7 oẽs
iuſios qui nõ hẽbant reatuʒ pene modo ↄſimili ſublima⸗
tos.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ñ acceperũt repꝛomiſſiões.
Dicendũ ꝙ apłs vocat ↄſummatõʒ qtũ ad illius ſuꝑne
ciuitatis impletõʒ. Uel dᷣm. ꝙ apls intelligit qtum ad
tempꝰ gratie qð ↄſeꝛuauit vſqʒ ad nos.vt nos facti ptici
pes gratia:in abundãtia ꝑticipes etiã fieremꝰ ⁊ glorie.
¶ Ad illud qð obycit᷑ ſtatuet agnos ⁊c. Dicendũ ꝙ iu⸗
diciũ illud erit ꝙtum ad ↄſummatã gloꝛificatõz in aĩa ⁊
carne.quã nondũ hñt moꝛtui: quis aĩe iam ſunt beate ĩ
celo.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑ de ſnia. Dicendũ ꝙ ſiẽ dupłr
cõtingit regnũ obtinere.ſ.integre ⁊ ꝑfecte ſiue in toto: 2
alio modo ᷣm aĩam ſiue ĩ ꝑte.ſic duplex eſt iudiciuʒ ſiue
duplexr ſnĩa.iQaʒ ſicut homo gloꝛificat᷑ ̃ᷣm ꝑtẽ:ita ꝑti
cularit indicat᷑ ⁊ de eo ſnĩa fert᷑ qũ aĩa de coꝛpꝑe egredit᷑.
Judiciũ aũt vniuerſale erit q hõ erit gloꝛificãdus tota⸗
liter:⁊ tũc ↄſummabit᷑ curia celeſtis.Ett ſic duplex iudi⸗
ciũ competit mõ duplici poſſidendi głlam.⁊ duplex mo⸗
dus competit duobo.ſ.diuine magmificentie:⁊ nr̃e indi⸗
gentie. ꝓpter nꝛaʒ indigentiaʒ tollendã ſtatim qn aĩa eſt
apta ſublimat᷑ ad glam: quia fruſtra expectaret cnʒ non
poſſit amplius mereri. ꝓpter diuinã magnificentiã oſtẽ⸗
dendã reſeruat᷑ vniuerſalis ⁊ generalis reſurrectõ coꝛpo
rũ in fine ſeculoꝝ.Et ſic in nullo preiudicat᷑ modo nr̃o

dũ aĩa aſſumit᷑ in głlam ante iudiciũ generale.nec ſitr di⸗

uine magnificẽtie:cuʒ in fine ſeculi ↄſummabit᷑ gła ĩ coꝛ⸗
poꝝ reſumptione ? gloꝛificatõe.⁊ totũ fiet qð fieret etiã
ſi differet᷑ gla aĩa ꝝ.¶¶ Ex his pʒ ꝙ ad vltimo obiecta ſcʒ
ůe poſſeſſione ꝑ ſniam ⁊ de dei magnificẽtia ⁊ coꝛpoꝝx re⸗
ſurrectione.de quo habebit᷑ queſtio infra. .

¶Nueſtio.lxvj.de ptibus

pnĩe inqᷓtuʒ ſacramentũ in generali.

Ictum eſt de parti

us pnie diſtinctis ſᷣm diuerſitateʒ ſta⸗
uũ: reſtat dicere de illis q̃ diſtinguũtur
Fm diuerſitatẽ actuũ.Iſte aũt ſunt tres
ↄtritio ↄfeſſio ⁊ ſatiſfactio. De his q̃rit᷑
primo in generali: ſcðo in ſpeciali.¶ Circa pᷣmũ qrunt
duo. Primũ ẽ.cuiꝰ ſunt ꝑtes.Scðm cuiꝰmõi ſũt ꝑtes.

no
et.
ſis
ide
6
ere
u.

t.

nte

Neg
e
i
bir.
do⸗
ni
l

6

lne
ge
.
otn

ot
s
iael

i,
o
fo
di⸗
01
ctii
16
Enc⸗

e

— —
S. —

¶ Queſtio
embꝛũ primũ

Irca primũ querit᷑an ſint partes peniten
tie virtutis. Secunduʒ.an ſint partes pe⸗
nitentie ſacramenti.

rticulus pꝛimus

Irca primũ ꝓcedit᷑ ad ꝑteʒ affirmatiuã ſic.
Triplex eſt peccatũ.ſcʒ coꝛdis.oꝛis.⁊ opis.ßſᷣ
pĩe.xj.ꝑ que peccat ꝗs ꝑ hec ? puniet.2 hoc
requirit iuſticia.igit᷑ triplex debet eẽ punitio pcti rñdẽs
peccato ſic cõmiſſo.ſcʒ coꝛdis oꝛis ⁊ oꝑis.hec aũt punitõ
fit ꝑ contritõz ↄfeſſiõʒ ⁊ opis ſ atiſſactiõz. g iuſticia pnĩe
reqꝗrit hec tria:⁊ ex his tri integrat᷑.̊ ⁊c. ¶ Itez oinne
peccatũ fit in iniuriã dei ⁊ eccleſie. virtuo aũt iuſticie re⸗
quirit ꝙ emenda fiat illi cui facta eſt iniuꝛia. igit᷑ pnĩa qᷓ
eſt ꝑs iuſticie: requirit ꝙ fiat ſatiſſactio deo ⁊ eccĩe.h̊ ſa⸗
tiſfaciens alicui ſine recognitõne delicti nõ hʒ coloꝛẽ iu⸗
ſticie immo magis videt᷑ inducta hmõi emenda violẽtia
ꝙ iuſticia.igit᷑ ſi debet fieri ſatiſſactio eccie Fm noꝛmam
iuſticie:requirit᷑ nccio recognitio delicti: H eſt confeſſio.
igit᷑ pnĩa que eſt ſpẽs iuſticie requirit ↄfeſſionẽ.ſᷣ ↄſiat ꝙ;
requirit alia duo.⁊ ita vt prius.⸗ IYtez his vcurrentibo
pnia virtus complet᷑ in ſuo eẽ:⁊ his deficientibo deficit.
ſᷣ illa ad quoꝝ ↄcurſuʒ ſoꝛtiunt᷑ res eſſe completũ ⁊ adqͥ
rum defectũ deficiũt:ſunt eẽntialia ad illud. ſᷣ ↄtritio cõ
feſſio ſatiſfactio nõ ſunt eẽntialia niſi eo modo quo ꝑtes
ſunt eẽntiales toti.q̊ 2. Kont ſola Snitione otingit
eulpam ⁊ penam deleri. hec aũt contritio eſt pnie vᷣtutis
nõ pnie ſacramẽti.ſufficit igit᷑ pnĩe virtuti ſola cõtritio.
4 Item Ambꝛo. Pnia vera eſi doloꝛ coꝛdis ⁊ amaritudo
aĩe ꝓ malis que quiſqʒ cõmiſit.aut hec eſt rõ pnĩe virtu⸗
tis:⁊ tũc habeo ꝓpoſitũ.aut pnie ſacramẽti:⁊ tũc ſimili⸗
ter. qꝛ pnia ſacramentũ nõ eſt vera neq; efficax ſine illa
que eſt virtus.4¶ Item pnia virtus eſt hitus. ß̃ ↄtritio cõ
feſſio ſatiſfactio ſunt actus egrediẽtes a pnĩa virtute.ſed

₰

nullus actus alicuiꝰ virtutis eſt ꝑs illiꝰ. ⁊c. ¶ Rñſio.

contritio ↄfeſſio ſatiſfactio nõ ſunt ꝑtes pnie virtutis ꝓ⸗
pꝛie loquẽdo.qꝛ ſicut dicit mgr̃.iiij·li.ſen. di.xiiij. Denitẽ
tia exterioꝛ ſacr̃m eſt:interioꝛ virtus mentis. nec cõtritõ
exterioꝛ confeſſio ſatiſſactio ſunt ꝓprij actus elicin a pe⸗
nitentia virtute:ſ̊ ſolũmodo actus penitendi ſiue dolen⸗
di de peccato... Ad illud ꝗ̊ qð obijcit᷑.ꝙ iuſticia pniĩe re⸗
quirit.qꝙ ꝑ que peccat homo ꝑ bec ⁊c.Dicendũ ꝙ in hoc
ſaczo ſunt plures defectus.Enus eſt ex hoc.ꝙ eo ꝙ pnĩa
requirit ꝑ que peccat hbomo ꝑ hec ⁊ puniat᷑: infert ꝙ vir⸗
tus pnie bhoc requirit. ⁊ hoc nõ eſt verũ: quia virtus pe⸗
nitentie ſolũmodo eſt in hoc quia elicit actus penitẽdi ſi⸗
ue dolendi.ſed iuſticie pnĩe.i.iuſticia completiua ⁊ peꝛfe
etiua requirit ꝙ puniat᷑ peccatũ ꝑ illud qð debite rñdet.
hoc eſt:vt illud quo cõmittit᷑ culpa ſubeat penaʒ.hec igi
tur rñdentia pene nõ eſt ſᷣm exigentiaʒ pnie virtutis:ſed
potius ſm exigentiaʒ iuſticie ꝑficientis in oꝑe qð incbo
atum eſt ꝑ virtutẽ pnĩe in nia. Pret.ſi adhuc ſupponere
tur ꝙ virtus pnĩe requirit ꝙ punitio rñdeat pcĩo in pec⸗
cante:ex boc nõ ſequeret᷑ ꝙ peccatũ eius puniret᷑ cõfeſſi⸗
one ⁊ operis ſatiffactione: immo eſt peccatũ ꝑ ↄñns ĩ alio
qꝛ in omni peccato requirit᷑ ↄtritio confeſſio ⁊ ſatiſfactõ.
hec.n.generałr requirũt᷑ in omni pcto.ſ̊ ſi peccatuʒ oris
ſit multiloquiũ: debet puniri ſilentio.ſi detractio:reꝑati
one fame.x conſiłr in alijs pctis oꝛis. Ad aliud qð ob
ijcit᷑.ꝙ iuſticia requirit ꝙ fiat ſatiſfactio deo ⁊ eccie: ⁊ H
recognoſcendo peccatũ.ſ.recognitõe ↄfeſſionis ⁊c. Dicẽ
dũ vt S.tactũ eſi.hoc bñ requirit inſticia: nõ tñ pnĩa vir
tus.actus.n.pnie virtutis nõ eſt in rũdentia Fm debitũ
iuſticie:ſ̊ᷣ in ex itu ꝓpꝛio a ſuo habitu:niſi inqᷓtũ oꝛdinat᷑
⁊ ↄſummat a virtute iuſticie.Duplex.n.requirit᷑ oꝛdina
tio in operibo virtutũ:⁊ a duplici oꝛdinatiua.ſ.a carita⸗
te ꝓpter qð dr̃ oꝛdinatio virtutũ:⁊ a iuſticia. Juſticia eĩ
eſt virtus generałr oꝛdinatiua ſic ⁊ caritas.ſ̊ hec reſpi⸗
ciendo bonũ ulla reſpiciẽdo debitũ.qꝛ enĩ qð ſumꝰ 2 poſ⸗

lxvſ.
ſumus a deo eſt:qð ſumus ⁊ poſſumꝰdeo debemus.j/pꝑa⸗
lip.vlti. Tua ſunt omĩa: ⁊ que de manu tua acceꝑimus
cdimus tibi.E igit᷑ penitẽs peniteat ſiue exeat ĩ actuʒ
penitẽdi:h̊ debet᷑ pnĩe vituti.ꝙ exeat eo mõ qͥ debʒ vt ſa
tiſfaciat deo ⁊ eccie:h̊ de bet᷑ iuſlicie.⁊ ẽ ſiłe in oꝑibꝰ alijs
virtutũ.aligꝗs.n.ↄtinet vt mereat᷑: actus ↄtinẽtie elicit᷑ a
virtute tꝑantie. aligs ↄtinet vt debito mõ ſatiſfaciat deo
cui iniuriatus eſt ꝑ incõtinentiã: actus ↄtinẽdi imꝑat᷑ a
virtute iuſticie.ↄtinere vt eſt actus ſatiſfactoꝛiꝰ Fm re⸗
gulã debiti eſt a iuſticia oꝑante.ſilr eſt in ꝓoſito. Ad
illud qð obijcit᷑ his ↄcurrentibo pnia virtus ẽ ↄpleta ĩ
ſuo eẽ ⁊c. Dicendũ ꝙ virtus vno mõ cõplet᷑ in ſuo eẽ inqꝙᷓ
tum eſt babitualr ꝑficiens ſuũ ſubiectũ.⁊ H̊ mõ ↄpletõis
completa eſt virtus pnie ſine ↄcurſu pꝛedictoꝝ. Alio mõ
complex᷑ in ſuo eſſe inqᷓtũ eſt egrediẽs in actus ſuos ꝗbo
ꝓgredit᷑ expedite in fineʒ eliciendo vel imꝑaundo: H mõ
complet᷑ in eſſe. his ↄcurrentibo ſiue deficiẽtibo adhuc ẽ
pnĩa virtus in ſuo eẽ ſubſtãtiali. vñ pʒ ꝙ hec nõ ſunt eiꝰ
ꝑtes. Dicendũ ẽ igit᷑.ꝙ ↄtritio ↄfeſſio ſatiſfactio ſũt oꝑa
pniĩe virtutis:nõ ꝑtes ꝓprie loquẽdo. egrediũt᷑ ab ipſa
tanqᷓ; actꝰ ab hĩtu.different tñ:qꝛ ↄtritio ab ipſa eliciẽte:
ofeſſio ⁊ ſatiſfactio ab ipſa imꝑante.

ticulus ſecũdus

Onſequẽt querit᷑vtꝝ cõtritio ↄfeſſio ſatiſſa⸗
ctio ſunt ꝑtes pnĩe ſacẽi.O ſint:pʒ ſic.q̃ ↄſti⸗
„ tuũt reʒ in eẽ integre ꝑfecte ſunt ꝑtes illiꝰ.
hſ cõtritio ↄfeſſio ſatiſfactio ↄſtituũt pnĩaʒ ſacrm integre
7 ꝑfecte.igit᷑ Tc. ꝛobatio medie. Joh.os aureũ. ꝑfct̃ᷣa
pniĩa cogit penitentẽ omia libẽt ſufterre. In coꝛde eiꝰ cõ⸗
tritio: in oꝛe eius ↄfeſſio:in oꝑe tota hũilitas. hec eſt fru
ctifera pnĩa.hec Joh.Si igit᷑ fructifera pnĩa eſt pnĩa ꝑ⸗
fecta ⁊ integra.ᷓ ⁊c.4! Iteʒ pnĩa nõ hʒ ꝑfectã efficaciaʒ
niſi iſtis tribo ↄcurrentibo.peccatũ.n.ſeꝑat a deo: ab ec⸗
cleſia: a britudine.pnia rõne ↄtritõis hʒ efficaciã recõci

liandi deo:rõne ↄfeſſionis recõciliandi eccĩe:rõne ſatiſfa

ctõnis merendi ꝙ nõ differat᷑ błitudo.ſine igit᷑ his tribo
non habet eſſe ſuũ completuz:ſed iſtis concurrentibo hʒ.
igitur ſunt ꝑtes illius.¶ Contra.ſacꝛamentũ ſimpler ẽ.
ſed ſimplicitas non compatit᷑ diuiſioneʒ ꝑ ꝑtes.¶ Item
qui efficit totum efficit partes.ſimiliter qui miniſtrat to
tum miniſtrat ? partes. ſ̊ ſacerdos eſt miniſter ſacramẽ
ti pnĩe ⁊ miniſtrat illud.igitur ſi non miniſtrat illa q di⸗
cunt᷑ partes ſcʒ contritioneʒ confeſſioneʒ ſatiſfactioneʒ:
non ſunt ꝑtes pnĩe.4:! Item penitens conterit᷑ confitet.
ſatiſfacit. ĩgitur ꝑtes iſte ſunt penitentis vt efficientis.ſᷣ
penitens non facit ipſum ſacramẽtum. igitur be nõ ſunt
ꝑtes penitentie. ¶ Item ex ſumma dei miſericoꝛdia ẽ: ꝙ
ſemper punit citra merituʒ ſiue condignum. q̊ peccatum
cõmiſſum ſola voluntate coꝛdia:ſolo doloꝛe coꝛdis eſt pu
niendũ.Si eniʒ puniretur coꝛde oꝛe ⁊ opere exterioꝛi:vi
detur ꝙ ſupra meritũ puniret᷑igit᷑ tria pꝛedicta nõ ſunt
generaliter loquendo partes pnie.¶ Item Aug'. lib. de
ſermone in monte. Sunt tres peccati differẽtie.in coꝛde:
in facto:in conſuetudine vel veꝛbo:tãqᷓ; tres moꝛtes.vna
quaſi in domo.ſ.cuʒ coꝛde conſentit᷑ libidini.altera q̃iꝙ⸗
lata iam extra poꝛtam cũ in factum ꝓcedit aſſenſio.ter⸗
cia cum male conſuetudinis tanqᷓ mole premit᷑ animus:
vel noxie defenſionis clipeo armat᷑ quali in ſepulchro iã
putreſcens. hec ſunt tria genera moꝛtuoꝝ que dñs legit᷑
ſuſcitaſſe Math.ix. Luc.vij. Jo.xj. huic igit᷑ triplici re⸗
medio occurrit᷑ contritione confeſſione ſatiſfactõne. Ex
bis pʒ q buic moꝛbo ſcʒ coꝛdis: eſt remediũ ſingłare ſeʒ
ↄtritio.alij moꝛbo ſcʒ oꝛis cõfeſſio.igit᷑ generałr hec tria
ſcʒ ↄtritio ⁊c.non ſunt ꝑtes pnĩe.ſ̊ ſᷣm ꝙ penitentia ẽ de
peccato coꝛdis contritio ſimilit᷑ ⁊ de alije. ¶ Itẽ Yoh.os
aureũ. Sicut dñm tribus modis offendimꝰ ſcʒ coꝛde oꝛe
ope vel manu:ita tribo modis ſatiſfaciamꝰ.ſ.ↄtritõe ⁊c.
1ita vt S.4¶! Itẽ fructus ſacramẽti nõ ẽ ꝑs ſacr̃i. ſed ot di
cit mgr̃ in.iiij.di.xvj.ſatiſfactio precipit᷑ a Yohe. vbi dẽ.
facite dignos fructus pnie Math. ij· igitur qui ſatiſfa⸗

nitẽtie:nõ ꝑs.¶ Itẽ nihil dom eſt ꝑs pnie qͥ ñ fit geatia
aliqᷓ penitẽti.ſᷣ ꝑ ſatiſſactõz nõ fit aliq ga penitẽti: q; co
tritione culpa delet᷑ z2 ↄmutat᷑ pena eterna ĩ tꝑalẽ. In coõ
feſſione virtute clauiũ remittit᷑ aligd de pena debita i in⸗
iunctione pene ſoluende facta a ſacerdote.facta igit inin
ctione abſolutione a ſacerdote:ſolũmodo ẽ penitẽs &⸗
bitoꝛ pene iniuncte:quã incipit ſoluere q incipit ſatiſſa
cere.ſ̊ ad abſolutiõeʒ illius pene iniuncte oĩno tenet nec
aliquid remittit᷑ ei in ſatiſſactione ſequẽte inictioe. igit
ſatiffactõe illa nulla fit ſibi gra.exq̊ totã penã ncce babet
ſoluere. Stez ſacr̃m pniĩe efficit ⁊ ſignat. vñ nihil dz eẽ
ꝑs illius niſi efficiat ⁊ ſignificet.ſᷣ ↄtritio qᷓ ſoliꝰ coꝛdis ẽ
7 nullo modo ſignũ nihil ſignat. illa que eſt cuʒ ſigno vt
fletu vel hmõi nõ efficit qð ñᷣ ignificat. igit neq; ↄtritio ta⸗
lis:neqʒ talis ẽ ꝑs pnĩe ſacꝛi.ij Iẽ ſuꝑ illð pᷣs.Cogita⸗
bo ꝓ peccato meo.dicit glo.duo modi ſunt ꝑfecte pnie:
confeſſio ⁊ emẽdatio.ql IJieʒ Amb.in Sᷣmõe.xl.Ecce nũc
tempꝰ acceptabile.ij.coꝝ.vj.dicit. Pnia vera doloꝛ ẽ cor
dis amaritudo aĩe ꝓ malis que quiſqʒ ↄmiſit.h deſcri
bit᷑ vera pnĩa:nec tangit᷑ aliꝗd de ↄfeſſione vel ſatiſſacti⸗
one. Itẽ in glo.pᷣs. Oñe ne in furoꝛe:pᷣmi.ſ.in glo.titu
li.viij. Sunt precipue modi remiſſionis quibo pcta delẽt
ſcʒ baptiſmꝰ.elemoſina.martiriũ.fratris errãtis cõuer⸗
ſio.remittere in ſe peccanti.fletus.ſatiſfactio ꝓ pct᷑is.cõ
municatio coꝛꝑis ⁊ ſanguis dñi.hic nihil tangit᷑ de ↄfeſ⸗
ſione ſiłr neq; de ↄtritione.igit᷑ non ſunt de modis ren
ſionis peccati.ſᷣ ꝑtes pnie ſunt ð wmodis.ꝗ̊ ⁊¶ Rñſio.
ꝙ he ſunt ꝑtes pnie ſacramẽti.ſ.complete ſiuẽ ↄſũmate.
Fm ꝙ dicit᷑ res ꝑfecta omẽs defectus reducẽs ad ꝑfeciũ.
Et h̊ inſinuat auẽtas Joh̃is os aurei:que eſt.ꝑfecta pe⸗
nitentia cogit ⁊c.¶ Ad hoc igit᷑ qʒ primo obijcit᷑.ꝙ ſac⸗
mentũ eſt ſimplex ⁊c. Dicendũ ſicut dicit Hug.ſacrjm
eſt ex ſimilitudine repntans: ex inſtitutiõe ſignificans. S
⁊c̃. Non eſt igit᷑ pnĩa ſimplex rõne inſtitutõis:quia plu⸗
res fuerũt inſtitutõnes:qꝛ ↄfeſſionis. Jac̃.vlt᷑.ſatiſfacti⸗
onis.ath.iij.ibi. JFacite dignos fructus pnĩe.ieq; ĩ⸗
qᷓtum eſt repñtãs ex ſimilitudine.Alia eſt.n.ſilitudo cõ⸗
tritõnis ad illð qdð repñtat: ⁊ confeſſionis ſatiſfactõis
ad illa que repñtant.ſed ſimplex eſt ratione qua ſanctifi⸗
cat inuiſibileʒ grãm conferens. Dicit᷑ igit᷑ ſimplex ñ in⸗
ꝙᷓtum eſt ſignuʒ:quia quo ad illud eſi diuiſibile.qꝛ q̃ddã
ſignum eſt in contritõne ſᷣm mꝗẽm in ſen.quoddã in con
feſſione:quoddam in ſatiſfactione.iQeq; inqtũ eſt cã:ꝗa
cauſa eſt deletionis culpe ⁊ pene:⁊ alteriꝰ eſt cauſa ↄtri⸗
tio: ⁊ alterius confeſſio:⁊ alterius ſatiſfactio materialit
loquẽdo.h̊ ſimplex dicit᷑ rõne potiſſimi effectꝰ ꝗ eſt ſancti
ficatio.Et nota ꝙ aliud eſt dicere ſacramentũ vnũ:⁊ ali⸗
ud ſimplex. multitudo eniʒ partiũ non impedit vnitateʒ:
ſimplicitateʒ aũt impedit. Simplicitas aũt dicit indiui
ſioneʒ ſimplłr.vnde foꝛme ſimplices dicũt᷑. Vnitas ñ ne⸗
ceſſario dicit indiuiſioneʒ ſimpłr ſ̊ quo. Ex ſimpłr eniʒ
diuerſis efficit᷑ vnum.vnde etſi pnĩa ſimilitudine repñta
tionis eſt vnum:non tamen ſimptr. ſed ſimplex dicit᷑ ga
ſanctificat.q Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ ſacerdos mĩſtrat ſac⸗
mentum ⁊ nõ miniſtrat ꝑtes ⁊c. Rñſio.ſacramentũ no⸗
ue legis imagineʒ gerit ⁊ cauſa exiſiit.vnde ſacẽm ñ attẽ⸗
dit᷑ in ſigniſicatõe im̃ vel efficacia tm̃:ſ in vtroq;. Pre.
quelibet confeſſio nõ eſt ſacꝛalis:ſᷣ illa ſola que fit haben
ti ptateʒ clauiũ.Aʒ igit᷑ actus confitendi ⁊ ſatiſfaciendi
non ſit ab illo qui miniſtrat ipſum ſacr̃m: ſũt tñ ab ipſo
vt ſunt ꝑtes ſacramenti. Illud euidẽtius pʒ S. vbi tactuzʒ
eſt. vtx ſigna ex ꝑte penitẽtis debeant dici ſacramentum
vel ex ꝑte ſacerdotis.l Ad illud qð obijcit᷑. penitens
eſt efficiens hoꝝ:h̊ penitẽs non efficit ſacrm ⁊c. Jam pʒ
rñſio.Eſt.n. efficiens hoꝝ vt actus ſunt:ᷣ nõ vt ſunt ſa⸗
cramentalia ſiue ꝑtes ſacramenti ꝑ ſe loquẽdo.lʒ quodã
modo materialr. Ad illud qð obijcit᷑.q; deꝰ punit cit
condignũ:igit᷑ peccatũ cõmiſſum coꝛde ⁊c. Dicendum
homo peccando meret᷑ redigi ĩ nihilũ.vñ deꝰ punit pec⸗
catoꝛeʒ citra condignũ relinquẽdo illi eſſe. qð ꝗdẽ bonũ

cit: facit dignos fructus pnie. igit᷑ ſatiſſactio ẽ fruct? pe⸗

eſt in ſe ⁊ oꝛdinatũ in pena. vnde LTreñ.iij. Miſcdᷣie dñi
quia non ſumus conſumpti. Pret.quia iniuriat᷑ peccã⸗

cilli qui eſt infinitus poteſtate ſapia bonitate:meretur

penam infinitazʒ non ſolũ duratiõe ſᷣ intenſione.vñ eo q;
ens in pena punit᷑ pena finita aceꝛbitate:punit᷑ citra cõ⸗
dignũ. QNð igit᷑ obijcit᷑.ꝙ punit citra meritũ. Dicenduʒ
ꝙ cũ dicit᷑ punit citra condignũ: ̊ eſi punit pena mĩoꝛis

acerbitatis qᷓ; meruit peccatoꝛ..Ex H̊ nõ ſeꝗt᷑ ꝙ nõ dʒ pu

nire peccatum coꝛdis niſi ſolũmodo pena coꝛdis.4¶ Ad

illud Aug. ꝙ tres ſunt dꝛñtie peccati. in coꝛde. in facto.

in conſuetudine vel verbo.quibo occurrit᷑ ↄtritione ↄfel⸗
ſione ſatiſſactione. Dicendũ ꝙ nõ vult dicere ꝙ pcĩo coꝛ⸗
dis occurrit᷑ remedio qð eſt ↄtritio.⁊ peccato oꝛis reme⸗
dio qð eſt cõfeſſio.⁊ peccato oꝑis remedio qð eſt ſatiſfa⸗
cetio.ſed vult dicere ꝙ vnicuiqʒ hoꝝ eſt occurrendũ h̊ tri⸗
plici remedio.qð pʒ ꝑ boc:q augꝰ.vocat peccatuʒ ĩ vᷣbo
peccatuʒ noxie defenſiõis.quo peccat hõ qñ nitit᷑ ad de⸗
fenſioneʒ peccati ſui.vnde dicit augꝰ.Eſi peccatũ coꝛdis
⁊ peccatũ oꝑis.ſᷣm ꝙ dicit᷑ peccatũ oꝑis coĩter qñ cõſen
ſus libidinis interioꝛis ꝓgredit᷑ in opus quodcũq;: ſiue
ſit opus oꝛis ſiue manus ſiue alterius oꝛgani.⁊ peccatũ
conſuetudinis vel verbi. ⁊ ſumit᷑ peccatũ ↄſuetudinis vlł
verbi /ꝓ vna dꝛñtia peccati.quia peccatũ verbi defenſio⸗
nis quaſi conſequẽs eſt vel annexũ peccato ↄſuetudinis.
¶Silr dom ad aliud quod dicit Joh.os aureũ. ꝙ licut
tribus modis deum offendimꝰ:ſic triba modis ſatiſſacia
mus. hoc nõ dicit᷑ ꝗa de peccato coꝛdis ſatiſfſaciamꝰ vno
modo ſiłr ceteris:ᷣ intelligendũ ẽ q ꝓ vnoquoq; pec⸗
cato ſatiſfaciamus his tribo modis. VUn comꝑatõ reme
dioꝝ ad peccata intelligenda ẽ in genere indiſtincte.Gᷣ
eſt: ſicut ſunt tres moꝛbi ĩ genere actualis moꝛtał:⁊ tria
ſunt remedia in genere.non ita ꝙ tria tribo diſtincte rñ⸗
deant: ſ̊ ſingulis oĩa.q Ad illð qð obijcit᷑. ꝙ ſatiſfactio
eſt fructus ⁊c. Dicendũ ꝙ ſatiſfactio non eſt fructus pe⸗
nitentie ꝓpꝛie loquẽdo:ſed quo.quia in ꝑtibo pnie ſatiſſfa

ctio immediatius ſe hʒ reſpectu fructus.q; illa marime

appꝛopinquat᷑ beatitudini que eſt fructus pnie.Contri⸗
tione.n.recõciliamur deo.ↄfeſſione eccie.ſatiſfactiõe ap⸗
pꝛopinqᷓmur beatitudini. Vel põt dici ꝙ.üij. Math. fru⸗
ctus pnie dicit᷑ pnĩa fructuoſa: vt que eſt ↄſummata ꝑ ſa
tiſfactõʒ.vnde facite dignos fructus pnie.i.fructuoſam
pnĩam.i.ↄſummatã ſatiſfactõʒ.Dignꝰ aũt ẽ fructꝰ pnie:
id eſt digne ⁊ fructuoſa ẽ facta: qñ quãtitas ⁊ q̃litas pe⸗
ne in ſatiſfactõe rñdent quantitati ⁊ q̃litati culpe.¶ Ad
aliud qð obijcit᷑ꝙ nulla gr̃a fit penitenti ſatiſſactõe ⁊c̃ ·
Dicendũ ꝙ ſatiſfactio vt eſt iniuncta ab hñte ptãteʒ cla⸗
uiũ:eſt ꝑs pnie. Iniũgens aũt penam ſatiſfactõis ſoluit
⁊ ligat penitentẽ:ſoluit a pena purgatoꝛij ⁊ ligat ad tem
poꝛaĩeʒ.penitẽs igit᷑ ſoluens illam penam tꝑalem abſol⸗
uitur a debito pene purgatoꝛij: que incõꝑabilit grauioꝛ
eſt. Si aũt otemnit ſoluere illà:efficit᷑ reus eterne.Si au
tẽ eẽt preuẽtus eo ꝙ illaʒ ſoluere nõ poſſz: ſatiſfaceꝛet in
purgatoꝛio młto grauioꝛe.vñ pʒ ꝙ ſatiſfactõe fit magna
gratia penitenti. ¶¶ Ad hoc qð querit᷑ de ↄtritõne: ꝙ nõ
videt᷑ eſſe ꝑs.Dicendũ ꝙ pnĩa duo ↄcernit.efficaciã ſiue
cauſalitatẽ:⁊ ſignificatõʒ.ↄtritio igit᷑ interioꝛ eſt ꝑs eiꝰĩ⸗
qtum eſt cauſa.lʒ.n.pnia ſit ⁊ cã ⁊ ſignũ:nõ ꝗꝓpter h̊ oꝑ⸗
tet ꝙ quicꝗd ſit ꝑs illius ſit ſiłr.q Ad illud qð obijcit᷑ q
duo ſunt modi pꝑfecte pniĩe:cõfeſſio ⁊ emendatio ſicut dic
glo. ibi.Cogitabo ꝓ peccato meo.Dicendũ ꝙ vt ibidem
pʒ.pᷣmiſſum eſt ibi de contritõe.ibi: doloꝛ meus in cõſpe⸗
ctu meo ſemꝑ.vñ glo.inde dolet quia deliꝗt.vnde ibidem
in glo.vult dicerequia doloꝛ ↄtritionis pcedit accuſatio
nẽ ↄfeſſionis.nec hec ſufficiũt ad pfectã pnĩam: ſ exigit᷑
emendatio ꝑ ieiunia:ſletus:⁊ hmõi. vñ inſinuatur ĩ illa
glo. comꝑatio eoꝝ que ꝑficiũt pniam.i.ↄfeſſiõis ⁊ emen
dationis ad illud qð inchoat pnĩam.ſ.contritõz.vñ cuʒ
dicit glo.duo modi ſũt ꝑfecte pnĩe.ſenſusẽ: duo mõi ſũt
gqbo pnia inchoata in contritõe ꝑficit᷑.¶¶ Ad h̊ qð obijcit᷑
xc glo. ſuꝑ illud.Oñe ne in furoꝛe. qꝛ ibi ñ fit mentio de
ofeſſione neq; de ↄtritione.Dicẽdũ ꝙ ſatiſfactõ tenet᷑ co⸗

Ni
cci⸗
tur

pu
Da
to.
i⸗
N
remne
icr

ds
ce
ſie
cgti
no
ſſio⸗
nis.
cit
cia
no
ec⸗
ene
e.
Itria
teri⸗
eti⸗
8ne⸗
e
ſne
1/

ue

o
tg
ndi
biden
e
ben
gſne
n
riit
chn
ſ

„

iß

601

¶ Nueſtio

plexiue:2 ſic ↄprehendit tres ꝑtes pniĩe.ſatiſfacẽ.n.ſacꝛa

mẽtalit ſᷣim ꝙ pena eſt ſacrm eccie:ↄpᷣbendit ↄteri ⁊ cõfi⸗
teri ſatiſfaceꝛe ꝑtialit dictũ. Elel pt dici. ſub luctu cõ
prehendit᷑ cõtritio q̃ ẽ luctꝰ interioꝛ aie. ſic tãgũtur ibi
due ꝑtes pnĩe.nõ tangit᷑ tercia ſcʒ ↄfeſſio:qꝛ ſunt mõi p̃⸗
cipui remiſſionis q̊ͥs tangit. In ꝑtibo pnĩe mogi ſunt pᷣci
pui remiſſionis:ↄtritio ſatiffactio. altera. n. dimittit cul
pa:reliqua dimittit᷑ pena. lʒ eni oↄfeſſione erubeſcẽtie an⸗
nexe remittit᷑ aliquantulũ de pena:G̊ᷣ nõ fit ↄfeſſione ſim⸗
płr.vnde ꝑtiũ pnie pᷣcipui modi remiſſionis ſunt cõtritõ
ſatiſſactio. ꝓpter qð in enumeratõe precipuoꝝ modoꝝ
nõ nu o.

embꝛn ſecũduʒ

Gnſequent᷑ querit᷑.cuiuſmodi ſunt partes
ſcʒ vtꝝ ſint ꝑtes integrales vel ꝑtes ſubie⸗
A(Axctiue vel eẽntiales. O ſubiectiue videt᷑ ſic

ſte cõtritus eſt pemtẽs. hec ↄñtia ẽ nccia
nõ tm̃ quia foꝛme que cõcernũt᷑ conueniũt ſubiectis:hᷣ ra
tõne babitudinis ſoꝛmaꝝ adinuicẽ.igit᷑ hec eſt vera. Si
ↄtritio eſt: pnĩa eſt. ↄtritõ eſt pnĩa.ᷣ h eſt predicatio to
tius de ꝑte.igit᷑ ꝑs eſt ꝑs ſubiectiua. hac eadẽ rõne videt᷑
; ofeſſio ⁊ ſatiſſactio ſint ꝑtes ſubiectine.4: Ytem la.
xlũj. Qarra ſi quid habes vt iuſtificeris.alia lr̃a. dic in⸗
iquitates tuas vt iuſtificeris.Ex Hᷣ videt᷑ ad ↄfeſſioneʒ
peccati ſequit᷑ iuſtiſicatio i mpij. Juſtificatio impij cõuer
tit᷑ cũ pnĩa.igit᷑ pnĩa ſequit᷑ ad ↄfeſſioneʒ.⁊ ita vt pꝛius.
Itez triplex eſt pcẽm. coꝛdis.oꝛis.oꝑis.⁊ huic triplici
peccato rñdet triplex remediũ.ſ.ↄtritio coꝛdis.confeſſio
oꝛis.⁊ ſatiſfactõ oꝑis..ſẽ̊ᷣ vnũquodq; pctoꝝ ẽ ꝑs ſubiecti
na peccati ſimplr.igit᷑ ſiłr videt᷑ vnũquodq; remediuz
eſt ꝑs ſubiectiua remedij generalis.i.pnie ſimplr. 4 Ite
cõteri eſt penitere:̊ ↄtritio ẽ pnĩa.ſiłr ↄfiteri ẽ penitẽ: S
confeſſio eſt pnia.ſilr d ſatiſſactõe.⁊ ita hec ſunt paꝛtes
iukieee /Aöind, unci ꝑte ſubiectiua exñte:exiſtit
totũ.̊ nõ eſt h. ¶¶ Iteʒ numeratis ꝑtibo ſubiectiuis n
merat᷑ totũ.ſi igit᷑ iſie ſunt ꝑtes pnie ſubiectiue cum ſin
tres:tres ſunt pnie.aut igit᷑ tres pnĩe virtutes: aut tria

ſacꝛza.quoꝝ vtrũqʒ falſuʒ. 4! Iteʒ videt᷑ ꝙ nõ ſint partes

integrales.qꝛ totu integrale aut eſt ſuba feta: ant ſuba ĩ
fieri. Si pꝛimo mõ:igit᷑ exñte toto ⁊ ꝑtes oẽs exiſtũt.qð
nõ eſt H. Si ſecũdo:igit᷑ ꝑtes ſunt ſimul ↄtinuatiõe.qð ñ
eſt H. ¶ Iteʒ videt᷑ ꝙ nõ ſunt ꝑtes eẽntiales.nulla enim
illaꝝ eſt foꝛmale vel materiale reſpectu alteriꝰ Ad Hᷣ
dicũt quidã.qꝙ pnia vno modo dẽ punitio ſimpłr ꝓ pec⸗
catis:ſm ꝙ dicit᷑ pnĩa penaʒ tenẽs. ꝓut dr penitet me.i.
pena me tenet.⁊ ſm h̊ ↄtritio cõfeſſio ſatiſfactio ſũt ꝑtes
ſubiectiue pnĩe:qꝛ de qualibet põt dici ꝙ ſit punitio ſiue

pena tenẽs.Alio modo dicit᷑ ſufficiẽs punitio abſoluens

reũ ab omni foꝛo ſcʒ in foꝛo dei in quo abſoluit᷑ ꝑ contri
tionẽ:⁊ in foꝛo eccĩe militantis in quo abſoluit᷑ ꝑ cõfeſſi⸗
oneʒ ⁊ ſatiſfactioneʒ pene iniuncte ab eccia: ⁊ in foꝛo ꝓ⸗
prie conſcĩe in quo abſoluit᷑ ſatiſfaciendo ſufficienteꝛ ſᷣm
dictamen ꝗprie conſcie.Quia.n.peccat in deũ ꝑ moꝛta⸗
le ⁊ in ecciaʒ ⁊ in ſe:debet ſatiſfacere ⁊ in foꝛo dei ⁊ eccĩe
⁊ ꝓprie conſcĩe.In foꝛo ꝓprie conſcĩe dico:qꝛ cõpleta pe
nitentia iniũcta ab eccĩa.ſi dicat ei conſcia ꝙ illa ſatiſſfa⸗
ctio nõ ſufficit ad delendũ magnitudinẽ pene pct᷑i ſui: nõ
eſt abſolutus qᷓtũ ad foꝝ ſuum.vnde ad hoc ampliꝰ tene
tur ſe punire.debet.n.addere pnie iniũcte.vnde debet fa
cere iudiciũ in ſeipſo ⁊ deſeipſo: m illð.j.coꝛint᷑.xj. Si
noſmetipſos diiudicaremꝰ nõ vtiq; diiudicaremur.hʒ eĩ
quilibet in ſe regeʒ iudicẽ qui debet reprimere motꝰ illi⸗
citos ⁊ iuſticiã facere de ſeipſis tanqᷓ de plebe peccante.
iſte rex eſt ſpũs ſiue ſuꝑioꝛ ꝑs rõnis.vñ ꝓuer.xx.Rex
qui ſedet in ſolio iudicij diſſipat omne malũ intuito ſuo.
⁊ pnie ſic ſumpte ſunt ꝑtes integrales.il Aliter videt᷑ di
cendũ:qꝛ queſtio eſt cuiuſmodi ſunt ꝑtes pniĩe ſacr̃i.Di⸗
cendũ & eſt ꝙ nullo mõ ſunt ꝑtes ſubiectiue neq; eſſentia
les. Integrales aũt pñt aliquo mõ dici:nõ tñ totius exi⸗
ſtentis vt ſba facta bᷣ vt ſba q fit.Suba aũt que fit ẽ duo

.lxvij.

bus modis.aut vt continuũ vt tempꝰ:aut vt diſcretuzʒ vt
oꝛo.q̃ exñte ñ ſimul ſunt oẽs ꝑtes illiꝰ:ſ̊ ſuccedit vnaol⸗
teri debita mẽſura ⁊ interceſſiõe.iuy hãc ſiłitudinẽ q̃ ſcʒ
or̃o dẽ totũ integrale reſpectu ꝑtiũ illiꝰ.⁊ ꝑtes eiuſdẽ ꝑ⸗
tes integrales:qͥdãmodo dici pñt ꝑtes pnie.ſ.oↄtritio cõ⸗
feſſio ſatiſfactio ꝑtes integrales. integrãt.n.ꝑfectã peni
tentiã ſuccedentes ſibi ſ̃m debitũ tꝑis interuallũ ⁊ earũ
dem diſtinctõʒ. ¶¶ Ad h̊ igit᷑ qdᷣ obijcitq totiꝰ integꝛał qꝗᷓ
eſt vt ſuba q̃ fit:ꝑtes ↄtinuatõʒ hñt.Dicẽdũ qꝙ h ñ ẽ verũ

generalrxr vt ex dictis pʒ. 4 Ad alið qð obijcit᷑. ꝙ ſi aliꝗs

&tritꝰ ẽ penitẽs.vñ hec ẽ vera:ↄtritio ẽ pnĩa.pʒ rñſio ex
pᷣma diſtinctõe.bñ enĩ verũ ẽ ꝙ ↄtritio ẽ pnĩa inqtũ pnĩa
eſt ideʒ qð punitio:nõ aũt inꝙtũ ẽ ſacrm. ¶ Ad alið qð
obijcit᷑.ꝙ ꝑtes pct̃i ſunt ꝑtes ſubiectiue pcti ⁊c.dõm ꝙ ñ
ſeꝗt᷑.tria eni pcta.ſ.coꝛdis oꝛis oꝑis:ita ſe hñt.ꝙ vnum⸗
qᷣdqʒ illoꝝ ſingularit ⁊ diſtincte pctm ẽ ꝑſe. ſ̊ ꝑtes pnĩe
nõ lunt ſingłaria remedia ⁊ diſtincta:h̊ oẽs vnũ ſunt re⸗
mediũ.4l Ad illud qð obijcit᷑ de ofeſſione. ꝙ ad illã ſeqꝗt᷑
iuſtificatio pcti. Dicẽdũ ꝙ nõ ſegt᷑:qꝛ tota rõ iuſtificatõ⸗
nis fit in ↄfeſſione.ſᷣ̊ qꝛẽ vnũ illoꝝ q̃ cooꝑãt᷑ ad iuſtifica/
tionẽ. Pret᷑.ſᷣm lr̃aʒ nzaʒ loqꝗt᷑ ibi de narratõe meritoꝝ.

2 Aponit᷑ iſtud verbũ g volẽtes iuſtificare ſe ꝑ narrationẽ

meritoꝝ.lr̃a tñ.lxx.eſt:dic inigtates.ſ̊ vt dic ibi glo.hoc
addiderũt de ſuo.⸗¶. Ad illð qð obijcit᷑ꝙ ↄteri ẽ peniteꝛc
⁊c̃.dm ꝙ ſᷣm ꝙ penitẽ dicẽ̃ actũ pnie ſacꝛi: ꝓut cõcernit
actũ otritõis ↄfeſſiõis ⁊ ſatiſfactõis:aliud impoꝛtat pe⸗
nitẽ ꝙᷓ ↄteri.nec ẽ p̃dicatio totiꝰ de ꝑte ſubiectiua.

Queſtio.lxvij.de contri⸗

tionis quidditate.

Eqnitur de ꝑtibus

pnie in ſpẽali.Et pᷣmo de ↄtritõe.Scðo
de ↄfeſſioe. LTercio de ſatiſfactõe. De cõ
tritõe q̃rũt᷑ ſeptẽ ĩ generali. Prĩio ð ipᷣa
q̃tũ ad ꝗdditatẽ. Scðo qtũ ad q̃litatẽ.
ercio qᷓtũ ad obiectũ. Quarto qᷓtũ ad effectũ. Quinto
ĩtũ ad oꝛdinẽ. Sexto qtũ ad oꝛiginẽ· Septĩo qᷓtũ ad im
pletõʒ.4. Circa qdditatẽ qrũt᷑ hec.Prio.qd ſit re.Scðo

qd ſit noĩe.Lerxcio.qd ſit diffinitõe. —
AA

E pᷣmo duo querũt᷑. Pꝛimũ eſt. vtx vtritio
ſit doloꝛ. Secũdum. vtꝝ doloꝛ cõtritiõis ſit

ctio vel paſſio. .
rticulus prunꝰ

Irca primũ ſic.pnia ẽ doloꝛ ⁊ amaritudo men
tis ꝓ petis q̃ ꝗiqʒ ↄmiſit.Sᷣ h̊ ñ ẽ cõfeſſio neq;
tiſfactio.̊ ↄtritio.il Itẽ augꝰ.dolendũ eſt ⁊
doloꝛe purgãdũ.ᷣ cõtritio ẽ illð ĩ pnia qð pcta purgat.S
oↄtritio ẽ doloꝛ. ¶. Itẽ deſcribit ſic. Cõtritio ẽ doloꝛꝙ pec⸗
catis aſſumptꝰ cũ ꝓpoſito ↄfitẽdi⁊ ſatiſſaciẽdi¶ Cont᷑.
Aug. xiiij. li.de ci.dei.xv.c.diſtiguit duplicẽ doloꝛẽ.ſ.car⸗
nis ⁊ mẽtis.diẽc eĩ.doloꝛ er carne ẽ q̃dã ab eiꝰ paſſiõe diſ
ſenſio:ſiẽ aĩe doloꝛ ꝗ triſticia nũcupat᷑ ẽ diſſenſio ab alijs
rebo qᷓ nobis nolẽtibo accider̃t.hec aug. Sʒ otritio nec ẽ
doloꝛ carnis nec mẽtis. O ñ carnis pʒ.qꝛ doloꝛ iſie ẽ diſ⸗
ſenſio a paſſiõibo carnis ſiue Fnamils.s penitẽs ill oſen
tit ⁊ de ilł gaudʒ.Qec ẽ doloꝛ mẽtis:qꝛ ille ẽ triſticia q eſt
diſſenſio ab his q̃ nobis nolẽtibo accideꝛt. ̊ ſi aligs doloꝛ
requirit᷑ in pnĩa:ille eſt doloꝛ de peccatis cõmiſſis. vᷣ illa
nõ acciderũt nobis nolentibo. Quia vt dicit augꝰ. pctm
eſt ita voluntariũ ⁊c. eſt doloꝛ mentis.4: Si diceret᷑ ꝗꝙ
pct᷑a lʒ in ꝑpetratõe fuerũt volita:nihilominꝰ penitẽti 2
cõtrito diſplicẽt ⁊ ſunt nolita.Cõtra.doloꝛ eſt ex coniun⸗
ctione diſcõuenientis.ᷓ ab oppoſitis ex diſſenſiia diſcon
uenienti nõ doloꝛ eſt ̊ gaudiũ. ſi peccata diſplicẽt ⁊ per
contritõʒ diſſentit ꝗs a peccatis:videt᷑ ꝙ contritio nõ ſit
doloꝛ ̊ gaudiũ.⸗¶ Stez cõtritꝰ dolet de peccato facto.aut
ᷣqꝛ vuit ipᷣm eẽ factũ:aut qꝛ nõ vult. Si quia vult: cum

ℳ%

factum ſit tunc euenit qð vult.Si qꝛ ñ vult: ſ̊ oĩis volun
tas ẽ indiſcreta que appetit impoſſibile ⁊ refugit ncciuʒ.
Scũ volutas ↄtriti nõ ſit talis:pʒ ⁊c᷑.¶ Si dicas ꝙ veꝝ
eſt de volũtate abſoluta:ſᷣ ñ ð velleitate:⁊ talis ẽ ↄtritõ.
Cõtra.ↄtritus hãc hʒ voluntatẽ a vᷣtute ⁊ gra infſoꝛma⸗
tiua.ſ̊ oĩs talis ↄſiſtit in pleno ↄſenſu.ᷓ volũtas ↄtriti ñ
eſt velleitas ſ̊ plena volũtas.⁊ ita nulia ẽ iſta rõ.¶ Iez
differt doloꝛ ⁊ timoꝛ.qꝛ doloꝛ ẽ affectio de pnñti malo: ti⸗
moꝛ de futuro.ſ̊ peccatũ ẽ preteritũ:⁊ de eo ẽ ↄtritioꝗn
eſt doloꝛ. ¶ Si diceret.ꝙ etſi peccatũ ꝓpetratũ nõ ſit pns
in affectu:eſt tñ pñs in aſpectu. Silr põt dici.ꝙ illð qð
eſt futuꝝ ẽ pñs ĩ aſpectu.q̊ᷓ doloꝛ ẽ de futuro malo.⸗ Itẽ
ſicut penitentẽ ncce ẽ dolere:ſilr ⁊ ncce ẽ pudẽ: ſiłr ⁊ gau
dere. Aug. doleas ð doloꝛe gauceas Kno, dm ꝓ
ſic pctm ↄmittit᷑ ꝑ ↄſenſuʒ volũtatis rõnalis:ſic delet᷑ peꝛ
diſſenſuz eiuſdẽ.diſſenſus aũt a re quã impoſſibile eſt ñ
eẽ:eſt doloꝛ.⁊ doloꝛẽ agquat.igit᷑ ↄtritio q̃ ẽ diſſenſus:eſt
doloꝛ ꝑ eẽntiaʒ. 4! Ad illð ꝗ̊ qð primo obijcit᷑.dõm ꝙ re⸗
uera eſt doloꝛ mẽtis:⁊ ſicẽ̃ tactũ eſt.lʒ.n.peccatũ in peꝛpe
tratõe fuerit voluntariũ:nihilominꝰ exñte pnĩa ñ eſt vo
luntariũ.vñ cũ penitemꝰ de peccatis dolemꝰ.⁊ doloꝛ ille ẽ
de reb q̃ accidũt nobis nolentibo.i.de his q̃ vellemꝰ nõ
accidiſſe.Alit᷑ dicũt aliꝗ.q; cũ ꝑpetratiõe peccati multa
accidũt peccantibo nolentibo.vt offenſa dei.leſio natura⸗
liũ.priuatio gtuitoꝝ ⁊ alia hmõi.d quibo dolendũ ẽ.vñ
Außs.dolendũ eſt nõ ſoluʒ qꝛ peccauit:łᷣ qꝛ viꝛtute ſe pua
uit. Hᷣ̊ h̊ͥ nõ ſufficit:ĩmo debet eẽ doloꝛ de eo ꝙ fuit volüta⸗
riũ.ſ.de ipſa delectatõe.q Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ diſſen⸗
ſus a re diſcõuenienti adgenerat gaudiũ ⁊c. Dicendũ ꝙ
hoc verũ eſt qñ ẽ tm̃ diſſenſus:vtpote qñ diſſentit ab acti
one peccati:⁊ illð refugit ⁊ aſpernat᷑.⁊ hoc caſu nõ eſt do
loꝛ ſ̊ gaudiũ.Sʒ qñ eſt diſſenſus cũ ↄiunctõne:tunc ẽ do⸗/
loꝛ.⁊ ita eſt in contritõe:quia nollet peccaſſe:⁊ tñ ncciuʒ
eſt ipᷣm peccaſſe.q Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ volũtas ratõna
lis ⁊ diſcreta non eſt eius qð eſt ſimptr impoſſibile.dðm
ꝙ non eſt inconueniens velle impoſſibile velleitate abſo⸗
luta. Vel ſic.Eſt loqui de impoſſibili q;tum ad agenda:
2 m bunc reſpectum non eſt voluntas oꝛdinata impoſſi/
bilium. Et eſt loqui de impoſſibili qtum ad facta: ⁊ ẽm
hunc reſpectum voluntas oꝛdinata eſt impoſſibiliũ. Ra
tionabiliter.n.⁊ oꝛdinate licet velle non feciſſe qð deme
ritoꝛie factum eſt:lʒ non feciſſe ſit impoſſibile. Honꝰenĩ
filius vellet patreʒ ſuum nõ eſſe moꝛtuũ. 4¶. Ad aliõ qð
obijcit᷑.ꝙ virtus eſt in pleno conſenſu ⁊c. GSicendũ ꝙ ſen
ſus diminutus ſiue ſemiplenus. aut eſt ꝓpter defectũ ex
ꝑte voluntatis:ſicut eſt de pigro.de quo ꝓuerb.xiij.vult
non vult piger.⁊ talis voluntas nõ eſt virtutis vel gra
tie.aut ꝓpter defectum voliti:vt qñ eſt impoſſibile eẽ.⁊ ta
lis bene eſt a vutute.vt patet in affectu pietatis:vbi qũqʒ
eſt plenus conſenſus a ꝑte volũtatis eo ꝙ eſt reſlexio vo⸗
luntatis ſuꝑ ſe.⁊ ſic vult ſe velle.¶ Ad illð qð obijcit᷑.q;
doloꝛ eſt de pñti ⁊c. Dicendũ ſicut tactum eſt:q; doloꝛ eſt
de pñti ſᷣm aſpectum.¶ Ad illð qð obijcit.ꝙ ſilr futurũ
eſt preſens ſᷣm aſpectũ ⁊c. Dicendũ ꝙ hoc bñ põt eſſe de
futuro pᷣ non inqtum futurũ:ſᷣ inqᷓtum eſt pñs aſpectui
ꝑ preſumptioneʒ vel certitudinẽ. vt ſi conſtet alicui ꝙ dã
niſicabit᷑ cras in re multũ dilecta:nccio dolet.non ex hᷣ ꝙ
damnũ eſt futurum:ſed iam preſumptũ vel certũ.PDꝛet᷑.
peccatum de quo conterit᷑ quis etſi nõ ſit pñs ſᷣm ſubſtã⸗
tiam vel eſſe:tamen eſt preſens in effectu ſeʒ damnifica⸗
tõis.nunqᷓ;.n.recuꝑatur damnũ qð incurrit peccatoꝛ ex
amiſſione tꝑis quo ꝑſiſtit in peccato ⁊ priuatõe virtutũ
⁊ alioꝝ in quibo damnificat᷑.¶ Ad vltimũ dðm.ꝙ cõtri⸗
tio eſt doloꝛ ꝑ eẽntiã ſicut infra patebit.doloꝛ enĩ vno mõ
eſt diſſenſus voluntatis:qui diſſenſus eſt de eſſentia ↄtri
tionis. Ad hmõi autez diſſenſuʒ ſequit᷑ pudoꝛ ſᷣm ꝙ diſ⸗
ſentit᷑ a peccato tanqꝙᷓ a pudoꝛe. ↄſequitur etiam gaudiũ
Em ꝓ illo diſſenſu ſentit᷑ñ elongatio a peccato.vñ pudoꝛ ⁊
gaudiũ non ſe habent in illa ꝓpinquitate ad contritõnezʒ
in qua ſe hʒ doloꝛ.

ticulus ſecũdus

Onſequẽter queꝛit᷑.vtꝝ doloꝛ ↄtritõis ſit actõ

6 vel paſſio. actõ:videt᷑.iiij.ſent᷑.di.xvj.Cõ

Aehunerio nobis ibi ↄmendat᷑. Scindite coꝛda
vꝛa ⁊ nõ veſtimẽta veſtra Yoheł.ij. Ex h̊ pʒ ꝙ ↄtritõ ſciſ⸗
ſio quedã coꝛdis eſt.q̊ actio eſt.nõ igit᷑ paſſio.⸗. It/ vtri
tione ſiue doloꝛe ꝗ eſt ↄtritio meremur. igit᷑ ẽ actꝰ vᷣtutis
vel ipſa virtus.igit᷑ nõ ẽ paſſio.q Itẽ ↄfeſſio actꝰ ẽ virtu⸗
tis ſcʒ obediẽtie.ſᷣm ꝙ ↄfeſſio eſt ĩ pcepto ſiue exequit᷑ vt
eſt in pᷣcepto.ſatiſfactio eſt actꝰ iuſticie.ſiłr &̊ videt᷑ ꝙ cõ
tritio eſt actus alicuiꝰ virtutis.¶ Itez ↄtritio ẽ doloꝛ aĩe
bᷣ doloꝛ aie eſt diſſenſio ab his rebo q̃ nobis nolẽtibo acci
dũt ᷣm Aug.diſſenſio aie actꝰ ẽ.̊ ⁊c.¶ Cõtra.Math.
iij. Pniĩaʒ agite. Glo. Sine doloꝛe nulla ſunt vulnera: ſi
vitalia mẽbꝛoꝝ ñ fuerint circũmoꝛtua.gr̃a ẽ ꝙ ſentit: ſen
tiẽs querit ſanitateʒ. hec glo.Dicit ꝙ gea eſt ꝙ ſentit. cõ⸗
ſtat ꝙ h̊ dicit᷑ actiue.ſ.qꝛ facit vulneratuʒ ſentire.ſed ſen
ſus ſᷣm ꝙ vulnerati eſt:paſſio eſt.ᷓ doloꝛ quẽ ſentit vulne
ratus mediante gra paſſio eſt.¶ Iteʒ in peccato eſt dele⸗
ctatio ⁊ ↄſenſus.in delectatõe inchoat᷑:in ↄſenſu ↄſũma⸗
tur.his duobo rñdẽt duo in ↄtritõe que ẽ remediũ pecca⸗
ti.ſceʒ doloꝛ ⁊ volũtas ſiue ↄplacẽtia doloꝛis. ſicut igit᷑ ex
ꝑte peccati delectatõ eſt paſſio.eſt.n.paſſio mulcebris. ſi
militer ex ꝑte ↄtritõis doloꝛ rñdens delectatõniẽ paſſio.
4 Item doloꝛ timor gauckium paſſiones dicunt᷑ a pho.⁊
ita vt hrius. Kñſio.ꝙ doloꝛ dicit dupkr. Vno mõ ipſe
diſſenſus voluntatis ab ipᷣo peccato.Alio mõ paſſio re⸗
ſultans in diſſentiente ex illo diſſenſu.diſſenſus autẽ iſte
eſt de eſſentia contritõnis: paſſio aũt ipſa eſt effectꝰ ulliꝰ.
Contritio & eſt doloꝛ qui eſt diſſenſus ꝑ eẽntiam. doloꝛ ꝗ
eſt paſſio ꝑ concomitantiã.Ex his pʒ rñſio ad predictai
ꝑte.¶¶ Ad illud ꝗ̊ qð obijcit᷑.ꝙ ſenſus doloꝛis ẽ paſſio ⁊c̃.
dðm ꝙ ille ſenſus ñ eſt de eẽntia ↄtritõnis:ᷣ potiꝰ diſſen
ſus a Jeanſat rolor q ẽ ↄtritio nõ eſt ſenſus de qͥ loqui⸗
tur glo.ſ̊ cũ ſenſu.Vñ dicit ſine doloꝛe nulla ſunt vulnẽa
ſi vitalia mẽbꝛoꝝ non fuerint circũmoꝛtua.⁊ ſubdit cãm
dicens.gꝛa.n.ſentit ⁊c.i.facit ſentire ſcʒ vulnera: cũ quo
ſenſu eſt doloꝛ.¶ Ad ̊ qð obijcit᷑.ꝙ in peccatoẽ delecta⸗
tio ⁊ ↄſenſus.delectatio illa paſſio eſt. 41 in otritõne do
loꝛ rñdens delectatõni debet eẽ paſſio.Rñſio.ꝙ ẽ q̃dam
delectatio que relinquit᷑ in aĩa ex ↄpᷣhenſiõe delectabilis
que ẽ pura paſſio:que inqtũ hmõi nunqᷓ eſt pctm.poſt H̊
delectatio ſequit᷑ volũtaria.ad hmõi.n.delectatõʒ ſequit
velle delectari: ⁊ tũc incipit eẽ pctm.qꝛ nũqᷓ; ẽ pcẽm ſine
volũtate vera vel interpᷣtatiua.Ad hoc ſequit᷑ ↄoſenſus in
opus:⁊ tũc eſt ↄſummatũ peccatũ. Dicendũ eſt igit᷑ ꝙ do
loꝛ ↄtritionis qui eſt diſſenſus Apꝛie: rñdet velle delecta⸗
ri.velle dico vere vel interpᷣtatiue. Vñ doloꝛ volũtariꝰ g
eſt ↄtritio rñdet velle delectari.nõ aũt rñdet illi delecta⸗
tõni que relingꝗt᷑ ſolũ ex aprehenſione delectabilis.dolor
aũt ille qui relinquit᷑ ex aprehenſione peccati: rñdet de⸗
lectationi illi q̃ eſt ſolũ paſſio. Ad vltimũ pʒ rñſio.qa
doloꝛ vno modo eſt paſſio ſicut timoꝛ ⁊ gaudiũ.alio mõ

eſt actio. .
embꝛũ ſecunduʒ

Onſequẽter querit᷑ de rõne hꝰ noĩs ↄtritõ.
qꝛ cũ ↄtritio ſit actio ꝑ eẽntiã ⁊ ñ paſſio vt
tactũ ẽ:videt᷑ ꝙ debeat expᷣmi noĩe ſignifi⸗
cqãte modũ actõis:nõ paſſionis. vt ita eſſet
ↄgruentia modi ſignificãdi ad rez ſignificatiuã. autẽ
hoc nomen ↄtritio ſignificet paſſiue:pzẽ ꝑ eius denoĩatm
qð eſt ↄtritus.a ↄtritione.n.dicit᷑otritus.⸗¶ Item cũ cõ⸗
tritio ſᷣm ꝙ eſt pars penitentie actum impoꝛtet directe:
non paſſioneʒ.aliter enim nõ eſſet meritoꝛia:quare a co⸗
tritione dicit᷑ aliquis contritus ⁊ non cõterens.vt expᷣ⸗
meret᷑ penitens magis agens qᷓ; patiens. ¶ Item conſi⸗
tens denoĩat᷑ actiue nõ paſſiue: ſiłr ſatiſfaciẽs.quare nõ
ſimilit᷑ contritꝰ.¶¶ Iteʒ cũ contritio ſit doloꝛ eẽntialr q̃re
nõ noĩat᷑ doloꝛ ⁊ non contritio. Iteʒ cũ ↄpunctio qnq;

Nueſtio

accipiatur ꝓ parte penitẽtie et nõ ꝓ confeſſione neq; ꝓ

1 7

fictile ̃pletũ veneno pct̃i. Juxta illdð deut. xxxij. IFel dꝛa

6 ſatiſfactõe ſed ꝓ cõtritõne: q̃re nõ noĩatur cõpũctio in conũ vinũ eoꝝ. Aquo ↄterit᷑ ẽ duplex mola.vna ſuꝑius
4 enumeratõe ꝑtũ penitẽtie.¶ Iẽ nõne ↄuenieter noiare ſurſum eleuãs:et bec eſt ſpes venie. ex cõſideratõne diui
1 tur hec ꝑs penitẽtie cõtritio vel attritio.¶ Itẽ contritio ne miſericoꝛdie. Alia mola croꝛſum depꝛimẽs timoẽ pe .
dicit de con et tritio. vnde con notat aſſociatõem ſilr cõ⸗ ne:veniẽs ex cõſideratõe diuĩe iuſticie.Et de his molis

vicit᷑ Deut.xxiiij.ſaõ accipies loca pignoꝛis inferioꝛeʒ
et ſuꝑioꝛem molã. Iſtud vas cõterit᷑ vt peccati delectatõ
totaliter effundat᷑.ideo dicit᷑ cõtritio nõ fractio.qꝛ fra⸗

feſſio. quare tercia ꝑs ſcʒ ſatiſſactio nõ ſiłr cõnotat aſſo
ciatõem vt diceret᷑ cofactio vel aliquid tale.vel qᷓre ma
gis iſte ꝑtes cõnotãt aſſociatõʒ qᷓ illa.¶¶ Iteʒ que ẽ ratio

tri
is

1 methaphoꝛe qua dicit᷑ penitẽtẽ cõteri de pcto.et differẽ⸗ ctio eſt in maioꝛes ꝑtes:cõtritio in miĩoꝛes.et qñ in ma⸗
1 tia buiꝰ cõtritõis ab illa qua pctoꝛ cõterit᷑ ĩ inferno. Au ioꝛes ꝑtes eſt fractio:ſapoꝛ aliquo mõ remanet.vt at᷑ nõ
40 xta illud ecci.xxvij.cõteret᷑ cũ delinquẽte delictũ.Re remaneat nec ſapoꝛ nec veritas:idðo in ꝑtes minutas cõ
ſpõſio ꝙ cõtritio actõem dicit et actõem agẽtis in ſeipᷣo. teritur. hec aũt delectat io totaliter remouet᷑ ꝑ penã eter
ſc et qm actio ſiue actꝰ cõplet᷑ quaſi in paſſione ⁊ ĩ facto eẽ nam:et remouet᷑ ꝑ gram.et ido vtrobiq; dicit᷑ cõtritio ⁊
cũ aligs ogit in ſe.actõis eius inducẽs cõplemẽtũ ĩ ipo in pena eterna m illud ecci.xxvij.cõteret᷑ cum delinquẽ
. relinquit᷑ qſi paſſio ſiue res facta.ideo cõtritõ vt ẽ in pe te delictũ 2 ꝑ gr̃am.põ.Coꝛ cõtritũ et humiliatũ deꝰ nõ
1 nitente noiat᷑ vt paſſio a ſui cõplemẽto.et dẽ penitẽs con veſpicias.ſed aliter et aliter qꝛ ibi cõteret᷑ in puluerem:
tritus.et ex hoc ẽ ꝙ penitẽs cõueniẽtiꝰ dicit᷑ cõtritꝰ qᷓ; cõ nõ vt aliud vas ſiat:qꝛ de impijs dicit.Non ſic impij nõ
terẽs:cum ſcʒ qr̃a oꝑante inducat ſue actõis ↄplementũ ſic ſed tanꝙᷓ puluis ⁊c.ſed in cõtritõne gratie ẽ cõtritio
n nõ ſic ẽ de cõfeſſiõe et ſatiſfactõe.ĩmo ad hoꝝ cõplemẽtũ ad generandũ vas nouũ ⁊ ſolidũ ꝑ humoꝛeʒ gre et lacri
e requirit᷑ aligd extra adiũctũ.vt in cõfeſſione ſacerdos:⁊ marũ:et ideo recte dicit᷑ cõtritio nõ attritio.qꝛ ꝑtiũ tri⸗
i in ſatiſſactõe ſacramẽtali aliquid extra in quo excitetur tarũ eſt vnio vt fiat in bonoꝛẽ.ᷣm illud qð dicit᷑ de pau
n et ſic patet reſpõſio ad illud.¶ Ad alind dðm.ꝙ ↄueniẽ lo.Alas electõis eſt iſte mihi Act.ix. Et.ij.thi.ij. Si gs
tius noĩat᷑ hec ꝑs penitẽtie contritio ꝙᷓ; doloꝛ.qꝛ cõtritio emũdauerit ſe ab iſtis:erit vas ĩ honoꝛẽ ſanctificatũ.et
I nõ tm̃ noĩat doloꝛeʒ ſed doloꝛem intenſum cuinſmõi ẽ ne ſic patet ratio dicti et differẽtia cõtritõis huiꝰ ad illam
. ceſſariꝰ penitẽti.frequenter n oꝛ ale barud nec que eſt in inferno.
1 tñ acerbitate doloꝛis conterit᷑.¶ Ad illud qð querit᷑ de . 5.
cõpunctõne.dicendũ ꝙ licet cõtritio et cõpunctio idẽ di: I embrum teꝛcium
cant vt frequẽtius:tñ differũt ſm rõem.At aũt habetur Onſequẽter querit᷑ ꝗd ſit diffinitõne.Et
ſe ab aug. Lacrime ſunt teſtes doloꝛis.qꝛ cõtritõ dicit ipaz diffinit᷑ ſic. Contritio eſt doloꝛ ꝓ pct᷑is aſ⸗
p. doloꝛis acerbitatẽ ſine ſigni expᷣſſione qᷓtum ẽ de ratõne ſumptꝰ.cũ ꝓoſito ↄfitẽdi ⁊ ſatiſfaciendi.
ag nomĩs.cõpunctio dicit ipᷣim doloꝛeʒ cũ expᷣſſione ſigni.i. NMualiter ſit doloꝛ tactũ ẽ ſup. Querit᷑
cal lacrimaꝝ.lt em̃ dicit aug.lacrime ſunt teſtes doloꝛis. de hoc ꝙ dicit᷑ aſfũptꝰ.ſiẽ em̃ dicit magr in ſenten.li.iiij.
. Sicut em̃ habet᷑ ab yſið.de ſum.bo.Cõpunctio coꝛdis Cõtritio.ↄfeſſio.ſat iſfactio ſunt dona dei ᷣm illud act᷑.
ſir eſt humilitas mẽtis cũ lacrimis exoꝛiens de recoꝛdatõe xj. Gentibo penitẽtiã tedit deus ad vitã. igr cõtritio eſt
Ni peccati et timoꝛe iudicij..¶ Si ex dictu obijceret ꝗꝙ ptibo potius dolor datus q; aſſumptꝰ. Itẽ qð aſſumit᷑ ẽ ĩ po⸗
penitẽtie ſacramẽti magis cõueniret ꝙ expꝛimerent᷑ no teſtate aſſumẽtis.cõtritio aũt nõ. Heb.xij.i¶ õ inueiĩt pe
1 miĩbo impoꝛtãtibo ſigmificatõem exterioꝛeʒ ꝙᷓ alijs noĩbo mitẽtie locũ q̃q; cũ lacrimis ⁊c.igit᷑ ↄtritio aſſũpta nõ ẽ.
. nõ hmõi.dicendũ ꝙ illa ꝑte penitẽtie que eſt cõtritio cõ⸗ Item quare nõ dicit᷑ doloꝛ datus ſed aſſumptus.cum
mutat᷑ pena infinita.nõ rõne ſignificatõis ex ꝑte nomi⸗ qcqd meritoꝛiũ ſit nobis:a ſũmo largitoꝛe datũ ẽᷣ. vla.
8 nis: ſed rõne intentõnis ex ꝑte rei mediate gratia vt cau xxvj. Dĩa oꝑa nr̃a oꝑatꝰes ĩ nobis dne deꝰnr̃. Reis
4 ſa pꝛima. ꝓpter qð magis cõgruit ꝗ⸗ expꝛimat᷑ intentio ſio vt dicũt quidã.deus pmo dat ißi aime gr̃aʒ· iðo gra
. ꝙ ſignificatio.j Ad illud qð querit᷑.an cõueniẽter noĩa magis ꝓpꝛie ẽ datũ dei q; aſſumptũ.ſ̊ habita gra pt qli⸗
t retur attritio vel tritio.dicendũ ꝙ nõ. Cum em̃ doloꝛ pe bet ꝓp peto doloꝛẽ aſſumere ſiue ↄtritõʒ. iõ dicit doloꝛ al⸗
i nitentialis efficaciã babeat a gratia. cõgruit ꝙ etiaʒ ex ſumptꝰ. Ael pĩ aliter dici.q; aſſumptũ notat rõeʒ medij
* ꝑte nomis aꝓponat᷑ aliquid qð cõnetet alſociatõem gre. inter dantẽ ⁊ aſſumẽtẽ.vñ illud qð aſſumit᷑ a datoꝛe ꝓpt
ui qð notatur ꝑ boc qð dicit᷑ con. Pꝛeterea. qꝛ ao verã pe qð aſſũptũ nõ excludit datũ.vt aũt oñdat᷑ ꝙ ſiẽ pctzʒ fuit
in nitentiã reqiirit᷑ ꝙ penitens de multis doleat que circ, volũtariũ ꝙ doloꝛ otritõis neceſſario dʒ eẽ volũtarius
4 . ſtant peccata cõmiſſa.ↄgruit ꝙ ex ꝑte nomis apponatur dicit᷑ doloꝛ aſũptꝰhec aũt aſſumptio ẽ diſſẽſꝰvolũtariꝰ a
aliquid cõnotans aſſociatõem.¶ Ad illud qð qrit᷑ qua⸗ malo ↄmiſſo.¶ Ex his pʒ rñſio ad illð qð qrit᷑.q̃re ma⸗
re in tercia ꝑte penitẽtie nõ ponit᷑ aliquid cõnotãs aſſo gis dicit᷑ aſſumptꝰ qᷓ datꝰ.¶ aũt d̃ nõ inueit locum
ciatõem ⁊c̃.dicendũ ꝙ aliter reſpiciũt ipᷣm peccatũ con penitẽtie.verũ eſt qꝛ grazʒ nõ hũit.Iſte aũt doloꝛ pᷣcipue
tritio et cõfeſſio:aliter ſatiſſactio.Cõtritio em̃ ſet confe aſſumit᷑ ex tribo. Ex cõſideratõe culꝑe ↄmiſſe:vite eteꝛne
ſio nõ ſe olum reſpiciũt ipᷣm genus pct᷑i ſed et circũſtanti amiſſe:moꝛtis eterne bune ſSeg? cũ ꝓpoſito cõfiten
as:et illa que ad grauamẽ peccati cõcerrũt. pter quoed di ⁊ ſatiſfaciẽdi.¶ Cõtra.ↄfitet᷑ ꝗs ñ ↄtrit.poſtea vᷣo cõ
, ex ꝑte nomĩs eoꝝ apponit᷑ nota ſimultatis. Vnde cõtri⸗ terit.⁊ tũc nõ ncce hʒ id cõfiteri nec illud ꝓponẽ.pt igit
tio dicit᷑ quaſi ſimul tritio de multis.ſ̊ᷣ ſatiſfactõ magis cõtritio alicui eẽ:nec tñ ꝓpoſitũ ↄfitẽdi.q¶ Itẽ vt dicit᷑ tã
reſpicit iᷣm genꝰ oꝑis ſiue pct᷑i.Et hoc ĩnuit gꝛeg.dicẽs tũ ↄterit᷑ ꝗs ꝙ ſufficit ſua ↄtritio ad deletõʒ culpe ⁊ pene
. Sicut arte medicine calida frigidis ⁊ frigida calidis cu talis ñ ncce hʒ nec tenet᷑ ſatiſfacẽ:qꝛ iuſtꝰ iudex ñ exigit
g⸗ rant᷑:ita dñs noſter cõtraria cpoſuit medicamẽta pec- ſatiſfactõʒ ꝓ culpa ſupᷣ ↄdignũ.et iõ nec ↄfiteri.pꝛĩcipa
ſoft catis. vt lubꝛicis cõtinẽtiam: tenacibo largitatẽ: iracun⸗ liter em̃ fit cõfeſſio vt cognita culpa ſciat ſacerdos imũ⸗
pi dis mãſuetudiem:elatis pᷣciperet hũilitatem. Ecce ꝙ ſa gere ꝓ culpa debits penã:et ꝓpt᷑ erubeſcẽtiã q̃ magna ẽ
cſie tiſfactio ꝑ ſe reſpicit genꝰ peccati. Pꝛet.ſic ꝑ nomẽ ↄtri ꝑs ſatiſfactõis.Sʒ dicto mõ ↄtritꝰ ꝗꝓpt᷑ neutrũ iſtoꝝ ne⸗
tõis ⁊ ↄfeſſioĩs notat᷑ ſimultas multoꝝ ſuꝑ ꝗbo dʒ peni ceſſe hʒ ↄfiteri.qꝛ ſatiſfacit ꝓ culpa ⁊ pena ſua cõtritio.
dun tẽs dolere et q̃ dʒ fateri:ſimiliter ꝑ nomẽ ſatifactõis no In tali igit᷑ pt᷑ eẽ ↄtritio ſine ꝓpoſito irean⸗ Ra io.
06 tat᷑ ſimultas et pluralitas ꝓ ꝗbo dec ſatagendũ eſt. &. dicẽdũ ꝙ hec notificatio hʒ ĩtelligi habito oꝛdie natali
ter⸗ em̃ dico ſatiſfocere:dicit ſufficiẽtiᷣ ĩ oꝑibo ꝗᷓ regrit emẽ in ꝑtibo penitẽtie.ita ſcʒ ꝙ cõtritio ↄfeſſionem pᷣcedat.et
615 da penitẽtie.Vñ ⁊ ſi in oĩbo ſit modꝰ diuerſus expꝛimẽ hec duo ſatiſſactõʒ. Ael pt ĩtelligi ſic cũ ꝓpoſito cõfiten
c di: idẽ tñ eſt in re expſſa.¶¶ Ad illud qð qrit᷑.q eſt rõ me di: ſi neceſſe ſit.ſcʒ ſi nõ pᷣceſſit ↄfeſſio.Vlł ſic.n ↄtritis
conn thaphoꝛe ⁊c. Reſpoſio.nota ꝙ in contritõne penitentie poſt ↄfeſſionẽ ẽ cõtritio cũ ꝓoſito ↄſitendi: ſi ꝗd mẽoꝛie
relp tria ſunt at tẽdẽda.qð ↄterit᷑a quo cõterit᷑ et ad ꝗd con occurrerit qð nõ fuerit cõfeſſus.¶ Ad aliud dõm.ꝙ ſic
ir tritio termĩat᷑. Qð cõterit᷑ ẽ coꝛ pctoꝛis.qð eſt tanꝙᷓ vas ſufficiẽter otritꝰ dʒ adhuc ofiteri.tũ qꝛ neſcit ſe hr̃e tãtaʒ

2

cõtritõz: ideo ne ſe cõmittat diſcrimi vtile ẽ ei ↄfiſeri.tũ
aꝛ dfeſfio ẽĩ p̃cepto.ſilłr ſatiſfactõ.Fm poſſibilitatẽ dico
ideo ſic cõtritus niſi confiteat᷑ et ſatiſfaciat ſi poſſit:erit
trãſgreſſoꝛ pᷣcepti dñi.⁊ ſic ꝓ illo pcto trãſgreſſioĩs dam
naret᷑.ſicut ꝓ alijs ſi de his nõ fuiſſet cõtritus.

Nueſtio. ixvin. de cõtri⸗

tionis quãtitate.

quitur de quanti

tate ↄtritõis de qᷓ querũt᷑ duo. Pꝛio de
quãtitate qᷓtũ ad ĩtẽſionẽ.Secũdo qtũ
ad duratõem.

ꝛum primum
Yrca intẽſionẽ qruũt ſeptẽ. Pꝛimũ ẽ vtruzʒ
otingat ↄtritõʒ intẽdi.Secũdũ vtrũ opoꝛ/
teat de oibo pctis eq̃liter ↄteri. Lerciũ.v.
Aotritio poſſit eẽ nimis pua. Quartũ vtrũ
poſſit eẽ nimia.Quintũ vtrũ debeat eẽ mario.Sertũ de
quãt itate ↄtritõis in ↄꝑatõne ad penã.Septimũ vtruʒ
maioꝛitas ↄtritõis ſit ĩm maioꝛitatẽ auerſionis vel cõ:

uerſionis. ,
Articulus pꝛimus

Irca pᷣmũ ꝓcedit᷑ ſic ad ꝑtẽ affirmatiuã.Cõ
tritõ ẽ actꝰalicꝰ vᷣtutio.̊ qlibʒ vᷣtus pt᷑ intẽdi
H̊ ſuppono.ſᷣ vᷣtute augmẽtata et eꝰ actus vel
qugmẽtat᷑.ꝗᷣ ⁊c̃.ᷣ pʒ apoc.xxj.ibi.Ciuitas ĩ q̃dro
poſita ẽ.glo.quatuoꝛ latera.fides.ſpes.caꝛitas et oꝑatõ
q̃ ſunt equalia.Et ĩfra.quãtũ diligit tãtũ oꝑat᷑.Ex h̊ ar

guit᷑.ꝙ ſᷣm quãtitatẽ dilectõis ẽ quãtitas ↄtꝛitõis.ſᷣ̊ cari

tas augmẽtat᷑:&̊ ⁊ ↄtritio. ¶ It in ↄtritõe nõ ſũt niſi duo
ſcʒ doloꝛ et gr̃a.⁊ vnũ ẽ ſic foꝛale: liquũ ſic materiale.ſᷣ
poſſibile ẽ ĩ nobis doloꝛẽ intẽdi:poſſibile ẽ etiã gr̃aʒ an:
geri. ꝭ̊ ⁊c. ¶ I ſi ñ pĩ intẽdi.&̊ in omibo ẽ equalis.ſᷣ con⸗
tritõe erñte equali ẽ equalis iuſtificatõ ⁊ gratiſicatio.g
om̃es m h̊ eĩnt eꝗ̃liter iuſli.¶ Itc in omi actu aĩe ĩ quõ
cõtingit ꝓficẽ ꝑ aſſuefactõʒ ⁊ ↄtinuatõʒ: ↄtigit ipaʒ itẽ⸗
di. H pʒ.h̊ ꝓſectꝰ ẽ ĩ multiplicatõe ↄtritõis ⁊ frequẽtati⸗
c.¶ Cõtra.nihil intẽdit᷑ cui peſitio ẽ ĩ termĩo
Sʒ ipoſitiò ↄtritõis ẽ ĩ termĩo.qꝛ ꝗ vere ↄterit᷑ plꝰ dolet
de amiſſiõe dei ꝑ pctm.qᷓ ſi amiſiſſet om̃e qð ẽ alið ab eo
et ita ĩ ſũmo.⸗ I nihil intẽdit᷑ cuiꝰ vᷣtuo ẽ ĩfinita. ſ̊ dtꝰ

ↄtritõis ẽ infinita cũ tollat culpã moꝛtalẽ q̃ ẽ infiniti rea

tus.. It om̃e qð intẽdit᷑ aut intẽdit᷑ ꝑ acceſſum ad verã
noĩs im poſitõzʒ:vel ꝑ vepuratõʒ a ↄtrario.ſ̊ ↄrꝛitio non
intẽdit᷑ ꝑ depuratõʒ a ↄtrario.nã ſiatim cũ ẽ: expellit to
taliter oẽm culpã.q;ꝛ hæ graʒ ↄiũctã.neqʒ ꝑ acceſſum ad
ĩpoſitõʒ noĩs verã:qꝛ eiꝰ ĩpoſitio ẽ ĩ termĩo.g̊ ⁊c. ¶¶ Itez
ſi intẽdit᷑.aut ̊ a gr̃a aut a libero arbitrio.A libero ar.

nõ:qm otritio ẽ motꝰ gratuitꝰ.⁊ talis mẽſurat᷑ j̃m quãà⸗

titatẽ gre.ſ̊ augmẽtũ gr̃e ⁊ caritatis.nõ pt᷑ eẽ a li.ar.ſᷣ̊ a
co. Di a gra ↄtra gr̃a vniſoꝛmiter mouet li.ar.qtũ ẽ de
ſe:&̊ nõ videt᷑ intẽdere in eo ↄtritõʒ.¶ Pꝛet.ſm illõ intẽ
dit intẽſio augmtũ:penes qð ↄſiſtit rõ quãtitatis.ſᷣ quã

tita ẽ ex ꝑte materie.rõ aũt foꝛmalis ↄtritõis potiꝰ cõ⸗

uenit gre ꝙ materialis. ergo m illã no intendit Re
ſpõſio.q ↄtritõ ẽ actꝰ ſiue motꝰ vᷣtutis hñs quãtitatẽ viꝛ
tutis a vᷣtute a qua ẽ. Uñ et augmnẽtũ ⁊ intẽſionẽ recipit
ab illo:et m illud a qͥ recipit quãtitatẽ. Tñ ſᷣm augmẽ⸗
tũ caritatis auget᷑ 1 utꝰ penitẽtie et ↄſequẽter ↄtritio au
get᷑ et in tẽdit᷑. Intelligẽdũ ẽ tñ ꝙ ſiẽ caritas auget᷑ q̃tuʒ
ad eẽntiã ⁊ H a dono gtuito:et intẽdit᷑ qᷓtũ ad feruoꝛẽ.et

ſͦ a li.ar.ſic pt᷑ ĩtelligi ĩ ꝓpoſito ſcʒ q; motꝰ ↄtritõnis fer

uẽtioꝛ ẽ ex diſpoſitõe li.ar. Ex equali em̃ gra elicit qũq;
motꝰ feruẽtioꝛ qñʒ mĩꝰ feruẽs ex differẽti diſpoſitõne li.
ar. ̊ ꝓpꝛie loquẽdo efficit᷑ maioꝛ ſubſtãtialit et intẽſiue
a vtute augmẽtata ey que recipit quãtitatẽ. vñ et intẽſi/
oꝛ efficit᷑ ex augmto vᷣtutis ex q̃ bʒ quãtitatẽ:et ex diſpo⸗

ſitõe li.ar. elicit᷑ et exit in eſſe. ¶ Ad illud qð obijeit
nibil intendit᷑ cuiꝰ impoſitio eſt in termio ⁊2c dicẽduz
ꝙ nomẽ ↄtritõis nõ ẽ ĩpoſitũ ĩ termio.ĩmo ex relatõe ad
ðvᷣtutẽ et ad li.ar.vt ꝗbo elicit᷑ inꝙᷓtũ eſt actꝰ ſiue motꝰ pt
augeri. nec ſeqt᷑ ſi ↄtritꝰ plus dolet de offenſa dei ᷓ de ali
quo dam no alio qð illi poſſet cõtingẽ:ꝙ ꝓpt h̊ ẽ ſumma
ſiue nõ poſſit intendi.ſic nec ſequit. habẽs caritatẽ dili⸗
git deũ plus ꝙᷓ aliꝗd aliud:eꝛgo dilectio dei nõ pt augeꝛi
in ipᷣo. Pꝛepoderatio em̃ ſũma ĩ his nõ poĩt ſummũ ſlim
pliciter.¶ Ad illð qð obicit.ꝙ cõtritio ẽ vᷣtutis infinite
quia tollit peccatũ qð ẽ reatus infiniti.dom peccatũ
mortale eſt reatus infiniti duratõe nõ intenſione.¶ Si
obijciat᷑ ꝙ peccãs moꝛtaliter meret᷑ penã infinite intẽſio
nis.ſic dicũt quidã infinite duratõis.poteſt dici ꝙ et ſi
ſit dignus pena infinita intẽſione tñ dño puniens citra
condignũ nõ inſfligit tantã. Pꝛet.pena nulla pt eſſe infi
nita intẽſione ſimpliciter. Sʒ qð dicit᷑ ꝙ peccãs moꝛta⸗
liter meretur penà infinitã: intelligit bac rõne dictum.
peccas moꝛtaliter meret᷑ redigi ĩ nibilũ. Vñ ſicut alicꝰ
entis ad nihilũ eſt diſtãtia infinita:ſiłr pctoꝛ merẽdo pe
nam qua redigeret᷑ in nihilũ dicit᷑ mereri penã infinitã
qꝛ pena tollẽs eẽ et nõ tollẽs eẽ ſe hʒ quaſi ĩ infinita di⸗
enis. ckecorritio no delet perẽm niſi vᷣtute gre q gra
licet nõ ſit infinita virtute:tñ tollit pctin qð ẽ infiniti re⸗
atus.nec hoc ẽ incõueniẽs:cũ pctʒ hmõi nõ inhereat in⸗
finita virtute.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ nõ intendit᷑ ꝑ ac⸗
ceſſum ad verã noĩs impolitõʒz ⁊c̃.reſpõdendũ ẽ Piter⸗
emptõem.intendit᷑ em̃ et rõne gre maioꝛis et rõne maio
ris doloꝛis.pꝛimo mõ fit vᷣtuoſioꝛ.ſecũdo fit purioꝛ.Cõ
tritio em̃ qñʒ virtuoſius diſſentit a malo et hoc ꝑ augm̃
tum gr̃e.et eſt ĩ maioꝛi puritate.i.ꝓnitate mioꝛi et h̊ ex
augmẽto doloꝛis. Doloꝛ em̃ cõtritõis nõ tm̃ habʒ o poſi
tum ad culpam ſed etiã ad ſequelas vt ad ꝓnitates pec⸗
cati.que quodãmodo doloꝛio intẽſione ĩ nobis r miltũt᷑
paulatim et expellũtur. ꝓut doloꝛ eſt purioꝛ et intenſioꝛ
Acceſſus aũt ad verd impoſitõem no intendit᷑ in boc ꝓ
nõ habeat verũ nomẽ:ſᷣ qꝛ nõ ꝑticipat illud in termino.
m rõem gratuit.¶¶ Ad illið qð querit᷑an intẽdit᷑ a gr̃a
an a li.ar.⁊c̃.dicendũ ꝙ ab vtroq; vt ſup tactum eſt. Si
em̃ loquamur de intenſione feruoꝛis:pt dici ꝙ a gratia
et a li.ar.Si loquamur de intẽſione eſſentiali: pt᷑ dici ꝙ
a gratia augmẽtata. Aera em et eẽntialis augmẽtatio p
uenit ab augmẽtate gre.quo augmẽtato: auget᷑ doloꝛ rõ
nalis ꝑtis qui ẽ deteſtatõis vel diſplicẽtie.Et ſi queras
vnde veniat? dico ꝙ a deo effectiue:a li.ar.diſpoſitiue:a
gratia cõpletiue. Et ſi obijciat᷑ ꝙ gratia vnifoꝛmis eſi
et pꝛeterea ẽ foꝛma.dicendũ ꝙ quis ipa infoꝛmiter gra⸗
tificet.dum tñ magis a deo influit et habũdantiꝰ datur
magis gratificat.et rurſus ꝙᷓuis a gratia cũ ſit foꝛma ñ
habeat pꝛĩcipalit oꝛtũ qunitas męlis q ẽ a materia pꝛi
cipaliter: habet tñ quãtitas virtutis que ẽ a ſoꝛma. et ex

hoc genere quãtitaris eſt cõtritio quãta.

¶ Articnuius ſecundus

Onſequẽter querit᷑ vtrũ intenſiꝰ opoꝛteat de
vno peccato cõteri qᷓ; de alio.Et ꝙ ſic videtuꝛ
hiero.26 ſanat oculũ qð ſanat calcaneum.
Simile vidr in anthidotis ſpũalibo.ꝙ moꝛboꝝ diſterẽ⸗
tiũ differẽtes debẽt eẽ medicĩe. cũ cõtritio ſit moꝛboꝝ
ſpũaliũ medicia:differẽs debʒ eẽ moꝛboxꝝ differẽtium. et
ſm ꝙ moꝛbo quioꝛ ⁊ ↄtritõ efficacõꝛ ⁊ maioꝛ.¶ It ceut.
xxv. Pꝛo mẽſura pcti erit ⁊ plagaꝝ moꝗꝰ.Si modꝰ af
flictois rñdet mẽſure pcti:otritõ at ẽ cõnueniẽ debita
afflictõ peti. m ꝙ petm ẽ guiꝰ:⁊ 9tritio ſiue doloꝛ ↄtri⸗
tõis debʒ eẽ intẽſioꝛ.¶ It maioꝛ ẽ doloꝛ ⁊ debʒ eẽ de moꝛ
tali ꝙᷓ de veniali. et hoc qꝛ boc perſm Guiꝰ illo.̊ pari rõe
æ vno pcto moꝛtali guioꝛi dʒ eẽ doloꝛ ꝗuioꝛ qᷓ alio mi
nꝰ gui. lItẽ m greg. magis ſe dʒ puire ꝑ ſatiſfactõʒ ꝗ
guiꝰ peccauit. part rõe idẽ ipe cũ quius peccat gaiꝰ ſe

8

dʒ puire ꝑ cõtritõem.q Itẽ icẽ eſt oꝛdo in doloꝛe: qui eſt

get
ilß
4 0d
eali
ne
dili⸗
Weri
Rſin
finie
Ccent
(8
inteſo⸗
eſ
crt
ſein
norg
ictan
ſcop
hfintz
in di
ſe⸗
Are⸗
tin⸗
e⸗
er⸗
naio⸗
15
ugi
e
Hð
e
ninit
ſoꝛ
ho.
Gi
Nia
ig
niop
lort
verns
ioea.
nis
egtr
lnn
uͤfe
,et

NN
germ
geon
viſkri
r
niung
.
Nocl
8 n
n ſnee
oe

gi 4

Qnueſtio

et debet elſe in amoꝛe. qm ab ipo habet oꝛtũ. ſ magis bo
num Fm oꝛdinatã dilectõem magis eſt amandũ: & pari
rõne maius malũ magis ẽ deteſtanduʒ. 4 Item cõtritio
eſt woloꝛ rõnalis.ſ̊ doloꝛ ſequit eſtimatõem rõis. eſtima
tio aũt rõis nõ equaliteꝛ pẽſat omia pcta ſed qdã maioꝛa
plus :ergo pari rõe doloꝛ. ¶ Iẽ eſto. ꝑ ĩpoſſibile ꝙ ali⸗
ꝗs ꝑplexus eẽt. ita ꝙ ncce hr̃et cadere ĩ alterũ duoꝝ ma
loꝝ.cõſilat ꝙ ſi oꝛdinatã hr̃et dilectõz magis refugeret
maius malu. ergo ſi magis refugit maiua mali ante la⸗
pſum:pari rõne 2 poſt lapſũ ſic ⁊c. Cõtra. Cõfritõ
celet culpã in inſtati. Gra em̃ otritõis gea iuſtificatio
nis.et gra iuſtiſicatõis iuſtificat ĩ inſtãti. motꝰ in ĩſtã
ti nõ pt᷑ eẽ magis intenſus ⁊ miꝰ: ꝭ ⁊c.¶ Itẽ gegqd agit ſi
mul in multaita ꝙ nõ in ſingula: nõ agit ĩ qddam plus
in qdðᷣdam minꝰ. Sed ↄtritio ſił agit ĩ multa ita ꝙ nõ re
ſpiciat ſingula.qꝛ tũc opoꝛtẽt reſpectu illoꝝ diuidi acti⸗
onem. ergo ↄtritio nõ magis deteſtat᷑ vnũ petm qᷓᷓ alterũ
Itẽ ↄtritio ea rõne deteſtat᷑ peim qua ſeꝑatiuũ ẽ a deo
Hᷣ qᷣlibet pcim ſeꝑat a deo.· et ita amittit᷑ deus ꝑ vnũ pec
catũ moꝛtale ſiẽ ꝑ aliud.ꝛ ita ſic ꝑ vnũ ꝑuũ ſic ꝑ magnũ
7c. ¶ Itẽ otritio reſpicit pcĩʒ qᷓtũ ad duo.ſcʒ qtuʒ ad
offenſam: 2 qtũ ad damnũ. Sʒ qtũ ad offenſaʒ om̃e pec
catũ babʒ roem infiniti:cũ ſit ↄtra deũ infinitũ.qꝙᷓtũ ad
damnũ om̃e pctm aufert om̃es uᷣtutes. ſic hẽt᷑ iacob. ij.
Nui offendit ĩ vno factꝰ ẽ oim reus. Cũ ergo damnum
7 offenſa babeãt rõem equalitatis:videt᷑ ꝙ ↄtritio debʒ
om̃ibo eẽ equalis.i¶. Itẽ quecũq; ↄtritio ſiue ſit magna ſi
ne pua ſufficit ad deletõʒ ꝗbuſcũq; pcti ⁊ maioꝛis et mi:

noꝛis. nõ opoꝛtet gradꝰ eẽ in ↄtritõc. Pꝛet. pt bic eẽ

q̃ſtio an ꝓ duobo pct᷑is paribo oĩno ĩ diuerſis:exigit᷑ eq̃

lis ↄtritio.Et vidr ꝙ ſic: cũ pena rñdeat culpe.⁊ deꝰ iu⸗
dex ꝑſonã nõ accipit. Cõtra.a maioꝛi caritate pꝓcedit

maioꝛ ↄtritio.ᷣ pt᷑ vnꝰ reſurgẽ cũ maioꝛ caritate ꝙᷓ; alft:

Fant caritas erit aliqd ocioſũ.ant erit ĩ eo maioꝛ ↄtritõ
Rñſio. ꝙ ẽ loꝗ de ↄtritõe duobo modis. Ano mõ/ꝓut
quodãmõ generalis ⁊ deletiua culpe.Alio mõ ſpecia
lis diſtincta et deletiua pene. ꝓut pꝛimo mõ ſic oꝑat᷑ in
iuſtificatõe et in inſtãti:et ſic nõ pt᷑ actu hr̃e oꝛdinẽ reſpe
ctu ſpũaliũ pctoꝝ.qꝛ ſil et in inſtãti oim peccatoꝝ oꝑat᷑
deletõz. bʒ tñ ſᷣm habitũ: qꝛ doloꝛ ille habitualit diſpo⸗
nit ad deteſtandũ aliqð plus aliqð minꝰ. et qꝛ habilitat
ad deteſlandũ malũ: ideo ad magis deteſtãdũ maiꝰmalũ
Si aũt loquamur vtẽ deletiua pene.ſic dõm ꝙ bʒ maio
rem intentõʒ ⁊ miĩoꝛẽ etiã ſᷣm actũ.¶. Ad hᷣ̊ ergo qð pꝛio
obijcit᷑ ꝙ moꝛboꝝ differẽtia ⁊c. dicẽdum ꝙ ſecꝰ ẽ de coꝛ⸗
palibo et ſpũalibo qtum ad eoꝝ remedia. moꝛboꝝ eĩ coꝛ
ꝑalium neceſſe ẽ medicinas eẽ ↄtrarias.ſpũaliũ aũt vna
eſt ſeʒ doloꝛ gra infoꝛmatꝰ.cinꝰ ratio ẽ in ↄtingẽtia peti
et gratie. ꝓpter qð ſufficit medicĩa vna ſcʒ ↄtꝛitio indiffe
rens ad deletõem multoꝝ pctoꝝ.et hoc dico qᷓtũ ad cul
pas vt ĩ iuſtificatõne impij.ſᷣm aũt ꝙ ẽ deletiua pene ſic
er ↄuerſione diſtincta ad pcta diueria qʒ efficit᷑ otruio
maioꝛ ſiue intẽſioꝛ.q¶ Ad aliud dðm ꝙ illud deut᷑. Pꝛo
mẽſura pct᷑i ⁊c. Intelligẽdũ eſt de punitione pcki q̃ ſit in
foꝛo exterioꝛis iudicij.grauiꝰ em̃ puniẽdꝰẽ in iudicio.ꝗ
graud peccauit.et ẽ fallacia ↄſequẽtis ĩ argumẽto ſiłr ⁊
in pꝛimo.¶ Ad aliud qð obijcit᷑ de ſimili ſum pto ĩ moꝛ⸗
tali ⁊ veniali ⁊c. dicẽdũ ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ inter moꝛtale
veniale peccatũ nulla ẽ comꝑatio.ſic ẽ inter moꝛtalia
quecũq;. Añ nõ eſt neceſſe magis dolere de moꝛtali ꝙᷓ de
veniali tm̃.qꝛ hoc eſt maius alio:ᷣ̊ qꝛ hoc tãtũ excedit il
lud.q boc offendit᷑ et ↄtemnit᷑ deꝰ:illo neq̃ᷓ· vñ diſlãtia
ſimplex maioꝛitatis inter pcta nõ exigit maioꝛitatẽ ↄtri⸗
tionis.ſ̊ diſſãtia que ponit ĩ alio genere.. Ad illud qð
obijcit᷑.ꝙ requirit᷑ ſatiſſactõ maioꝛ de pcto maioꝛi ⁊c.di

cendũ ꝙ nõ eſt ſiłe de ↄtritõe ⁊ ſatiſſactõe.qꝛ ↄtritõe de

letur.culpa que fit in inſtàti:ſatiſſactõne remittit᷑ pena
que ſit in temꝑe.Pꝛet.ſatiſſactio nõ ẽ taxãda ſᷣm genꝰ
pcri:ſed ſᷣin moꝛã in pcto⁊ alia ex quibo grauat᷑ peccatũ
que nõ poſſunt penſari ĩ ↄtritione q̃ fit in inſtãti inqtuʒ
ipᷣa delet᷑ cnlpa. Ad aliud qð obijcitur ꝙ idẽ ẽ oꝛdo in

lrvuij. J

doloꝛe quiẽ in amoꝛe ⁊c̃.dicendũ ꝙ hoc verũ ẽ inqtũ cõ⸗
tritio eſt ip̃ᷣiꝰ rõnalis penſantis pcta ſuꝑ aboↄterit᷑ peni
tens. on ẽ aũt veꝝ inqᷓtũ eſt eletiua culpe.qꝛ inqꝗᷓtuʒ
eſt hmõi habet efficaciã in inſtãti. Ex hoc rñſio ad illð
qð ſequit᷑ qꝛ ↄtritio nõ ſequitur eſtimatõʒ rõnis inq;tiuz
eſt deletiua culpe:eſtimatio em hmõi ẽ in tꝑe. xæletio ar
in inſlãti. 4¶ Ad illud qð obijcitur. ꝙ habes oꝛdinatã di⸗
lectõem magis refugit maiꝰ malũ ⁊c.dicendũ ꝙ hoc ve⸗
rum ẽ qñ penſatur magnitudo mali. hoc non eſt ſemꝑ
vtpote in inſtãti deletõms culpe.¶Roõnes aüt inducte
ꝓ alia ꝑte ſcʒ ꝙ ↄtritio delet culpã in inſtãti. et qð ſimł᷑
agit in multa.ita ꝙ nõ reſpicit ad ſingula ⁊c.concedẽde
ſunt:qꝛ ꝓcedunt ſᷣm ꝙ ↄtritio ẽ deletiua culpe vt in uſti
ficatõe q̃ fit in inſtãti. Nd illud qð obijcit. ꝙ ſic aĩa le
ꝑatur a deo mĩoꝛi pcto ſicẽ maioꝛi.et ꝙ; qᷓtum ad offenſã
dei vnũqðqʒ moꝛtole pctm ẽ infiniti reatꝰ.et qᷓtũ ad da⸗
num om̃ia lunt equalia. qꝛ vnũqðq; oẽs ouſert ptutes.
dicendũ eſt.ꝙ ſicut ſeꝑatio attendit᷑ ᷓtum ad clongatio
nem que fit 'm diſſimilitudiem. et oqfenſa attendit vm
ↄtemptũ et damnũ ſm amiſſionẽ gratuitoꝝ vulnerati
onem naturaliũ ſiue debilitatõem. In bis aũt ẽ gradus
Vnñ qᷓuis ſingulis pctis ſeꝑatio a deo ẽ: nõ tñ equaliter
In elongatõe em̃ diſſimilitudis ſunt gradꝰ: ſilr ĩ ↄtẽptu
NQuedã em̃ pctᷣa fiũt cum maioꝛi ↄtemptu:quedam eum
miĩoꝛi. Similiter in damno.ex ↄmiſſione em quoꝛũdam
peccatoꝝ plus ledit᷑ peccãs et plus elongat᷑ a virtutibe:
qᷓ ex ↄmiſſione alioꝝ. ¶¶ Ad illð qdð vltimo obijcitur ꝙ qᷓ⸗
libet ↄtritio ſufficit ad deletionẽ cuiuſcũq; pcti ⁊c· dicen
dum ꝙ hoc nõ tollit ꝗn gradꝰ ſint in doloꝛe ↄtritioms.
qꝛ boc ẽ ꝓpter ↄtingentia ſiue incõpoſſibilitatẽ gr̃e ⁊ pec
cati. et vidr̃ mibi ꝙ exquo aĩe infoꝛmate gratia diſplicz
malũ · qꝛ ẽ malũ:ncce ẽ ꝙ eidẽ maiꝰ malũ magis diſplice
at: dũmodo actualiter ↄuertat᷑ ſup malũ miꝰ et maius.
Vñ ſine p̃iudicio dico.ꝙ ſi alicui nõ diſpliceret plꝰ pctzx
valde enoꝛme cũ maxio ↄtẽptu dei ꝑpetratum qᷓ; peẽm
ꝑuũ:nõ ẽ ſuſficiẽter ↄtri:ꝰ.¶¶ Ao h̊ qð vltio queſitũ eſt in
ꝑte patet rñſio. patet em̃ ꝙ ↄtritio equalio ↄtritioniſ uf⸗
ficit.nec efficacuer obijcit vt patet ex p̃dictis.nõ eĩ ꝓpter
maioꝛẽ caritatẽ ẽ ſemꝑ maioꝛ eſſicacia vel doloꝛ.nec ẽ in⸗
conueniẽs alicuiꝰ caritatẽ exercere mioꝛem actionem qᷓ
poſſet. cum hoc fꝛequẽtiue accidat in quibo gratia dei n
eſt oĩno ocio0ſa.
ticuius tercius
Onſequẽter queritur vtrum poſſit eẽ nimis
ꝑua.i.ita ꝑua ; nõ ſuffſicit ad ſalutẽ. O ſic:
videt᷑ ꝑ hoc ꝙ ſcriptura pcipit intẽſe ama⸗
re dolere ꝓ pctie.Si em̃ ad delenduʒ moꝛtale ſufficeret
doloꝛ minimus.fruſtra tam intenſiue ꝓ pctis dolere pᷣci
peret ſcriptura Zere.vj.Cuciũ vnigeniti fac tibi plãctũ
amarũ.glo.docet penitẽtẽ ꝗd facere debeat.Et alia glo.
Aibil dolentius moꝛte vnigeniti. tantũ debet go dle⸗
re ꝓ pcto.quãtum de moꝛte talis:ergo nõ ſufficit ↄtritõ
mima. Item Aug. de ciui. dei. Neceſſe ẽ vt tantũ vꝛat
doloꝛ quãtum inhe:erat amoꝛ. ergo ſi foꝛtis ẽ inherentia
amoꝛis in pcto moꝛtali:nõ ir Kar⸗ doloꝛ ad inherẽ

tiã illiꝰ ̊ reqrit᷑ multũ itenſus.¶ Cotra.cõtritõ ẽ doloꝛ
aſſumptus ꝓÿ peccatis cum ꝗpoſito confitendi ſatiſfaci
endi.hic non determĩatur intenſio doloꝛis maioꝛ et mi⸗
noꝛ.quilibet igitur doloꝛ vt videtur ꝓ peccatis cum pꝛo
poſito tali ſufficiet. Item ad deletionem peccati requiri
iur gratia gratumfaciẽs ⁊ doloꝛ rationalis. ſed minima
gratia ſufficit ad hoc: ſimiliter videtur ꝙ miĩmus doloꝛ.
Item albius eſt quod eſt nigro imꝑmixtus.a ſimili do
loꝛ maioꝛ eſt qui minus habet de gaudio: et minoꝛ qui
maius et minimus qui maximũ.ſed doloꝛ ↄtritionis de

bet gaudio admiſceri. ElInde Augu. doleas et de doloꝛe

gaudeas.et quãto maius eſi gaudium contritio ipſa eſt
magis accepta deo.nec efficitur contritio in accepta deo
ſi gaudium illud ſit maximũ: immo foꝛte magis erit ac⸗
cepta ·. ſed ſi gaudium eſt maximum doloꝛ eſt minimus.S

ſufficit ꝙ doloꝛ cõtritõis ſit minimꝰ.¶ Si diceret. ꝙ uͦle
loꝛ et illud gaudiũ nõ opponũt᷑.qꝛ nõ ſũt reſpecin einſ
vem nec de eodẽ.hoc nõ ſuſficit.qꝛ impoſſibiie eſt ĩ aliqᷣ
ſumul eẽ doloꝛẽ maximũ ⁊ gaudiũ maximũ reſpectu quo
rũcunq; imo neceſſe ẽ.ꝙ vnũ ab altero diminuat.¶¶ Itẽ
iij. Reg.xxj.habet᷑ ꝙ qꝛ Achab humiliauit ſe coꝛaʒ dño
dñs dimiſit ei penã cõminatã hoc idẽ dicit greg. de eodẽ
ſed ipe ſolũ habui: doloꝛẽ attritõis.ergo młtomagis ſuf
ſiciet mĩmus doloꝛ cõtritõia qꝛ incomꝑabiles ſunt.4t
quocũq; habitu virtutis parũ gaudemꝰ:ſiłr de amiſ.
ſione parũ debemꝰ cõtriſtari. Itẽ amiſſio boni cñ diff
cultate recupandi illud ẽ cã magni doloꝛis. bᷣ cũ facilita
te recuꝑãdi neq̃qᷓ.õ em̃ iuſie teberet aligs afſligi licʒ

incurriſſet damnũ maximũ ex amiſſione alicuiꝰ ſi illud

faciliter recuꝑari poſſit.ſᷣ̊ que amittũtur ꝑ peccatũ ſcilʒ
deus gr̃a ⁊c̃.defacili recuꝑant᷑.qꝛ nõ requirit᷑ niſi ꝙ ille

qui amiſit faciet qdð in ſe eſt vt ilia recuꝑet.hoc aũt nõ ẽ

magnũ:et deus faciet qð in ſe eſt.ergo ⁊c Reſpõſio.
ꝙ aliter eſt loqui de cõtritõe et aliter doloꝛe ↄtritõnis
Contritio aũt ↄcernit ĩ ſuo eſſe doloꝛẽ et gram. noĩat em̃
actũ gr̃a ĩfoꝛmatũ.ñ ſi mima ↄtritõ ſufficit quãtũ F ex
pte gre nitła ẽ q̃ſtio.qꝛ ſic mima gra gꝛatüfaciẽo et mĩma
caritas ſufficit ad qðᷣlibet pctm delendũu:ſic et mima cõ/
tritio.ex illa ꝑte que ẽ gratia.qtum aũt ex illa ꝑte q do⸗
loꝛ eſt:poteſt dubitari vtrũ mima ſufficiat. Poteſt igit
dici ad pᷣdicta.ꝙ doloꝛ ↄtritõis eſt diſſenſus ſine diſt pli⸗
centia ꝑtis rõnalis.vel paſſio reſultãs ex hmõi diſplicẽ
tia vel in ſenſualitate vł in pte rõnabili.ᷣm aüt ꝙ ẽ act⸗
diſt plicẽtie pꝑr̃ eẽ nimis ꝑuus nec ſi ufficiẽs vt gra otritõis
infoꝛmet᷑. Si em̃ alicui diſpliceret deñ offendiſſet per
peccatũ.et illa diſplicẽtia nõ excedęet diſ plicẽtiã amiſſio⸗
nis vniꝰ obuli:nulli ẽ dubiũ ꝗn illa diſplicẽtia inſuffiei⸗
ens eẽt ad hoc.q; eẽt doloꝛ ↄtritõis.Doloꝛ aũt paſſio.q̃ ẽ
affectio doloꝛis ſenſibilis.ſiue ſit in ꝑte rõnabili ſiue in
pte ſenſibili:nõ pt᷑ eẽ ninis puus:dũmodo doloꝛ ille qui
eſt diſſenſus ſiue diſplicẽtie rõna bilis ſufficiat. AMedio
criter em̃ affici ſenſibili doloꝛe ſiue ex pte rõnabili ſiue
ex pꝑte ſenſibili nõ ẽ in nzẽa ptate. ꝓgt qð iderur doloꝛ
hmõi minimꝰ ſi ufficit. Poteſt igit dici ꝙ nõ ſufficit do
loꝛ ille ꝗ ẽ actꝰdiſſenſ ſiue diſ plicẽtie reſpectu pcti ſit mi
nimꝰ. ¶ Ho illud qð pꝛimo obijcit᷑ ꝑ diffinitõem ↄtritio
nis.pt dici ꝙ ipᷣa diffinitõ inſinuat doloꝛẽ ebere aliquo
modo intẽdi ad G̊ ꝙ ſit doloꝛ 2tritõnis.ꝑ hoc ꝙ in ea po
nit᷑ cũ ꝓpoſito ↄfitendi ⁊ ſatiſffaciẽdi.Chᷣ em̃ ↄfeſſio 2 ſa⸗
tiſſactio de pctis grauibo grauẽ penã impoꝛtẽt: pʒ ꝙ nõ
cuilibet ꝑuo doloꝛi ꝓ pcto ↄuenit illa diffinitio.qꝛ ꝑuns

doloꝛ nõ exercet ex ſe firmũ Aoſitũñ ↄfitẽdi et ſatiffaciẽdi

Ad aliud dicendũ ꝙ nõ ſimile de gr̃a gratumſaciẽte

quacunq; et doloꝛe quocũq;. Gratia em̃ talis quecnnq;
ſafficit pt incõpoſſibilitatẽ illiꝰ et culpe moꝛtał. Pꝛet.

ſi ↄueniẽs fieret com ꝑatio ĩ argumẽto.debẽt fieri vl gre

quãtũcũq; ꝑue ⁊ ſic deſcẽderet᷑ ad graʒ gratiſdatã ex pte
gratie et doloꝛis. qᷓtumennq; parui ey parte doloꝛis. vel
gratie gratumfacientis quantumcunq; parue et dolo⸗
ris quantumcunq; ꝑni.qui doloꝛ ↄtritõnis dici ebeat.
doloꝛ em̃ certã bʒ mẽſurã contritionis dici debet. qᷓ aũt
ſit illa: ille nonit quẽ nihil latet. et tũe argumẽtů hret ne
ceſſitatẽ. ſicut em gratia gratũfaciẽs ſuficit quãtũcũ
ſit ꝑua:ſic doloꝛ qui doloꝛ cõtritionis dici meret᷑ ſufficit
Ad illud qð obijcit.ꝙ albius ẽ qð eſt nigro imꝑpmixtiꝰ
⁊c. dicendum ꝓ illnd gaudiũ nõ diminuit illũ doloꝛem
qui eſt actus diſplicẽtie:ſed doloꝛẽ qui ẽ paſſio reſultãs
Vel pt intelligi Fᷣm qſdam illud aug. de doloꝛe ganudeas
i.volũtarie doleas vt nõ ſuma?᷑ illud gaudere pꝛo motu
gaudij:ſed volũtatis.qꝛ ita debes dolere ꝓ ſit doloꝛ volã
tarius: quia aliter nõ eẽt meritoꝛiꝰ.41 AU ill qð obicit᷑
de hũilitate Achab. cuiꝰ doloꝛ erat attritio ꝛc· dicenduz
illud nihil cõcludit.quia illa hũiliatõe vel attritõe ne

P de cõgruo neq; de cõdigno quãtũ fuit ex bte ſua merun

it dimiſſionẽ pene cõminate.:ſed dñs er lua ſu pbabun⸗
danti miſericoꝛdia illã ſibi dimiſit. Pꝛet. cõclnditur p

multomagis ſufficexet minimꝰ doloꝛ cõtritionis. et hoc

verum eſt dimodo eẽt doloꝛ cõtritionis. 4Ad ili quod
obijcit᷑. paru gaudemus de habitu virtutũ c̃. dicẽdũ

ꝙreuera parum gaudemus de habitu viꝛtutũ.que neſci

mus nos habere illas. Ecẽs.ir. Neſcit homo vtrũ amo
ſe vel odio dignus ſit. Sitr neſcit vtrũ habeat deum ꝑ
inhabittem gram Job.ix. Si renerit ad me nõ videbo
eum.quia ergo nõ habetur ſcientia certitudinis de habi
m virtutum et de inhabitatione dei per gratiam. licet
poſſit haberi quedam pꝛeſum ptio ſiue noti ia erperimẽ
talie ſcilicet ꝑ ſigna qued am:ſemper timetur ne habean
tur. et pꝛopter hoc non eſt magnum gaudium de habitu
on eſt ſimile de doloꝛe habendo ex boꝛum amiſſione
peccatum quoꝛum amiſſio certa eſt vel violenter p̃ſum⸗
pta. Ad vltimum dicendum qꝙ hec eſt falſa deus ⸗ gꝛa
na defacili recuperantur. Mon eſt em̃ in bominis pote⸗
ſtate redire ad ſtatum gratie amiſſe per peccatum. Eſi
enim ſpiritus vadens et non rediens. Unde peccare in

ſpe iſta:eſt ſiulta pꝛeſumptio.et marime eum nelſciat pec
cano an moꝛte pꝛeneniatur. ¶ Zd illud quod ſupponi⸗
tur. ꝙ poteſt facere et quod in ſe eſt. dicendum ꝙ pecca⸗
toꝛ exiſtens in peccato non poteſt facere quod in ſe eſt et
gratiai recuperet. ſacere enim quod in ſe eſt vt gratia,z
recuperet:eſt conſentire gratie pꝛeuenienti. hoc autem

non poteſi peccatoꝛ de ſe. cum gratia pꝛeueniens non ſit
in ſua poteſtate. Pꝛeterea. quo modo conſtare poterit
alicui fecit quod in ſe eſt. et ſi multum xoleat et dr mul
tis pecca tig ⁊ din: adbuc nelſciet ſi ſu ffictenter fecerit qðᷣ
in ſe eſt. Alia hic poſita patebunt infra. 2

Aticulus qnartus

nſequenter queritur. vtrum contritio poſ⸗
ſit eſſe nimia. ꝙ ſic: videtur. quia omnie aciꝰ
. irtous babens obiectum creatum in medio
conſiſtit.quod patet in omnibo. Contritio autem ẽ actꝰ
virtutie:ergo ⁊c.ſed ſicut in actibus aliarum virtutum
contingit exceſſum fieri per ertenſionem ad extremam.
vt in actu libertatis contingit ercedere in dando: ſic vi:
detur ꝙ in actu contritionis contingat nimis dolere: et
ita nimia poteſt eſſe contritio. virtus em̃ habens obie⸗/
ctum creatum conſiſtit circa medium limitatum. quod
quidem exceditur de facili.¶ Item contritio poteſt eẽ ni
mis parua quantum eſt er parte doloꝛis.eadem ratione
videtur ꝙ et nimia. qua enim ratione poteſt eẽ declina⸗
tio doloꝛis ad vnum extremoꝛum: et ad aliud. 4 Jtem
omnis motus cui ad hoc ꝙ ſit meritoꝛius. opoꝛtet admi
ſceri aliquid de contraꝛio poteſt eẽ nimius:vtpoteſi non
admiſceat aligd de ↄtraꝛio.ſed doloꝛi contritionis debet
aliquid admiſceri de contrario ſcʒ gaudiuz:ergo poteſt
niiis intendi ſcilicet ſi non admiſceatur. ¶ Item tantꝰ
poſſet eẽ doloꝛ de peccato ꝓ induceret voluntatem inijci

endi manus in ſeip̃m: et inducere moꝛtem conſequenter
Contra. contritio

ſed talis doloꝛ ercederet:ergo ⁊c
eſt doloꝛ gratia in foꝛmatus.ſed gratia non poteſt nimi⸗
um intendi nec motus eius:quia ommis motus eius elſt
laudabilis. ergo nec contritio. ¶ Item quãtum diligen⸗
da eſt alicuiꝰ boni pſentia:fantum wteſtada eſt amiſſio
vel abſentia. ſed deum nen poteſt aliquis nimiũ amare
vel apetere:ergo peccatũ quod eſt a deo ſeꝑatiuum non
poteſi nimium deteſlari.¶¶ Item Anſhebl. appetebat me⸗

dullas exiccari er incenſione diuini amoꝛis. ergo non
eſt malum er intentione diuini amoꝛis talia aetere

Pꝛopter deum. eadem ratione nec malum er inten ſione
doloꝛis pꝛopter recuperandum deum. dicit enim in ſuis
meditationibus. vtinam viſcera anime mee ſic impin⸗

guerentur dilectione veſira: vt medulle coꝛpoꝛis mei ex⸗

iccerentur. Hec autem exiccatio medullarum moꝛtem

induceret:ergo non videtur inconuenieno penitenti ap⸗
petere vel facere aliquid vt moꝛtem incurreret vit æum
recuꝑaret.¶ Item Bug. in li.meditationũ. Sit peniten
tia cõtinua amara comes etatis mee.cõtinuus doloꝛiin⸗

ſatiabilis terroꝛ pite mee. Et infra. Si non ſum dignus

oculos ad celum leuare oꝛando:certe ñ ſum ĩdignꝰ eos

mi
on

on
mer
fon
ſeſe
ſont
ſio
4
ickt
non
ſap⸗
run
iten
.

Queſtio

rel eecare ploꝛãdo.et ita vidr̃ ꝙ doloꝛ de dei amiſſione ſu

inducat mẽbꝛi mutilatõem.qꝙ ꝓpter boc nõẽ nimꝰ.q¶

piero. dicit ad cõmẽdatõʒz paule.qꝙ; mima peccata ſiẽ et
magna plãgebat. ergo cõmẽdabile ẽ ꝓ mimis petis ma

. . . 2. 2 2 1 9
xime dolere. ergo ꝓ marimis pctis nõ pĩ eẽ doloꝛ nimi?.

tẽ tũ ad quatitatẽ tꝑis nõ eſt modus dolo nabe.
dus:et ita nõ pt eẽ doloꝛ nimiꝰ ¶ Rñſio. ꝙ ſic dictu ei
in cõtritõne ẽ doloꝛ ꝗ eſt diſplicẽtia volũtatis rõnalis.et

eſt doloꝛ paſſio redudãs in ſenſnalitate. Etũ ergo ad di

ſplicẽtiã rõnis.cõcedo ꝙ nõ pĩ cõtritio cẽ nimia: qꝛ pec
catũ nulli pt᷑ diſplicere nimis inqᷓtũ pcẽm. tum at ad
paſſionẽ redudantẽ in ſẽſualitate: vix aut nũqꝙᷓ ẽ nimia.

iñ poſſet eẽ tantus doloꝛ ꝙ hũana infirmitas nõ poſſz ſu

ſtinere ſine magno detrimẽto.et tũc dico ꝙ tꝑandꝰeſſet.
ſ eſto ꝙ nõ tem ꝑaret quis.q; nõ aduerteret er hoc ꝙ ra

peret᷑ a feruoꝛe.nõ credo ꝙ in tali caſu peccaret: quia &

dit oꝑam rei licite.Si vᷣo aduertẽt et nõ temꝑaret ꝑ affe
ctõem gaudij vel cõſolatõem ſpei vel alio mo:credo ꝙ ex

cederet metas virtutis et ita ↄtritõis. Contritio em ſiẽ

caritas noĩat qꝗd infoꝛmatũñ gra.Vñ doloꝛ cõtritõis ma⸗
nens cõtritõis nõ ptĩ eẽ nimiꝰ. nec ille quiẽ diſplicentia:
nec ille qni ẽ paſſio.¶ Ad illud qð pꝛio obicit᷑. doloꝛ
cõtritionis cũ ſit actꝰ virtutis pt᷑ ercedẽ mediũ ⁊ c.dic⸗
dum ꝙ inẽtũ eſt actꝰ vᷣtunis nõ pt᷑ excedere mediũ. neq;
eſt nimiꝰ.ſiẽ nec nimis ꝑuus.ſic nec actꝰ ſpei vel carita
tis.ſᷣm aũt ꝙ doloꝛ noĩat affectõzʒ paſſiuã ipius ꝑtis ra⸗
tionalis aut ip̃ius ſenſualitatis pt eſſe nimiꝰ.boc tñ ſine
p̃iudicio dico.qꝛ ex his paſſioniv poſſet moꝛs ei deſpe⸗
ratio cauſari. Pret᷑.dicũt quidã ꝙ nõ oĩs virtutis act
eſt ĩ medio cõſiſtẽs:ſed politicaꝝ quibo medistibo oꝛdia
tur aia ad exterioꝛa.talis aũt nõ ẽ cõtritio qua oꝛdinat᷑
bomo ĩſe reſpectu peccati deteſtãdi.ꝛet.cõtꝛitio hbabʒ
obiectũ a quo ſcʒ peccatũ:et ad qð ſcʒ deũ.et in comꝑa/

tione huiꝰobiecti ad qð:nõ eſt incõueniẽs ꝙ ſit theolo⸗

gica vel actus virtutis theologice. et qᷓtum ad hoc ſic in
theologicis modꝰ ẽ nõ hr̃e modũ:ſic et in ꝛtritione qtuz
ad actũ deteſtãdi pctm. boc at᷑ nõ ĩtelligo ſcʒ ꝙ ↄtritõ bʒ
cũ obiectũ magis qᷓ iuſticia.nec ꝙ ſit magis virtꝰ theo
logica qᷓ illa. Pꝛet᷑.actꝰ quidã virtutũ ſunt exercẽdi cir⸗
ca exterioꝛa.in quibo ꝓpter acceſſũ et diminutõem acci⸗
dũt incõmoda.vt in erogatõe elimoſinaꝝ et maceratoe
coꝛpoꝝ.tãtũ em̃ datur qnʒ vni:qꝙ alius cui ſimiliter eẽt
dandũ et rõne necitatis ſue et boĩtatis patit᷑ detrimẽtu.
Siłr tantũ qñʒ affligit᷑ coꝛpꝰ ꝙ deficit et languoꝛẽ inci⸗
dit. In talibo aũt ẽ obſeruatio medij neceſſaria. ſᷣ ĩ actu
otritõis ꝗ ẽ diſplicẽtia pct᷑i. quãtũcũq; intẽdat᷑: nulli pt
aliqð inde accidere detrimẽtũ.iõ nõ pĩ ibi eẽ ſuꝑfluitas
nec ẽ obſeruare mediũ.qꝛ ſemꝑ eſt in medio.⸗! Ad illud
qð obijcit᷑.ꝙ pt eẽ nimis ꝑua ⁊c.dicendũ ꝙ boc verũ eſt
nec tñ inqtum eſt actꝰ vᷣtutis.ſicẽ ẽ de actu dilectõis ꝗ pt
eẽ nimis ꝑuus:nõ tñ inqᷓtum ẽ vᷣtus dilectio.ſiłr inqtuʒ
eſt ᷣtus actꝰ eius nõ pt᷑ eẽ nimiꝰ.¶¶ Ao illud qð obijcit.
ꝙ ſi ſcʒ nihil admiſceat᷑ de cõtrario.doloꝛ pt᷑ eẽ nimiꝰ ⁊c
dicendũ ꝙ ſi eẽt doloꝛ ſine gaudio ſiẽ in deſperatis: põt
eẽ bene nimiꝰ.ſ̊ talis nõ ẽ motꝰ cõtritõis que ẽ pᷣuppoſi⸗

ta ſpe de venia. Vñ tał qñ videt ſe dolere neceſſario gau

det et iõ nõ ẽ nimiꝰ.q¶ Ex hec pʒ rñſio ad aliud.ꝙ doloꝛ
inducẽs volũtatẽ inijciẽdi manꝰ ⁊c.nõ eſt motꝰↄtruõis
nec videoꝙ; motꝰ diſplicẽtie.qui ꝓpꝛie ẽ motꝰ ↄtritõnis
poſſet ita intẽdi:ꝙ volũtatẽ talłẽ ĩduceret ſ̊R doloꝛ paſſio.

Duas pꝛimas rões. ꝓ alia ꝑte cõcedo.q; neq; doloꝛ ꝗ
eſt diſplicẽtia pcti inſoꝛmatꝰ gra:neq; doloꝛ paſſio ex cõ⸗

ſequẽti poſſet tantũ intendi ꝗn ſic infoꝛmati oꝛdiati mo/
uerent᷑. Pꝛet᷑.ſecũda ratio ẽ cõcedenda que arguit dete⸗
ſtatõem pct᷑i nõ poſſe nimiã eẽ. Ad verbũ Anſbel.di⸗
cendũ.q verbũ ſuũ nõ ẽ intelligẽdũ ad lr̃am ſcʒ de viſce
ribo coꝛꝑalibo:ſ̊ viſcera vocat interioꝛes appetitꝰ carna
les.Eñ nolebat ad lr̃am moꝛtẽ incurrẽ: ſed tãtũ dolere
ꝙ oĩno appetitꝰ carnis domaret᷑ et repugnãtia eiꝰ ad ſpi
ritũ diminueret᷑. Ad verbũ aug.dicendũ.ꝙ verũ dicit

ſcʒ ꝙ nõ erat indignus flendo excecare ſe.nec ꝓpter hoc

lxvuij.

dicit ꝙ vellet ſe excecare.peccatoꝛ em̃ dignus ẽ moꝛte:ñ
tiñ pꝛia ſed et ſecũda.nec tñ tebet boc ſibi inferri.Dꝛet᷑.
quidã dicũt.Sigꝗs neſcius moꝛtẽ incurreret ex nimio do
loꝛe et coꝛꝑis afflictõe ꝓ peccato ſuo:nõ eẽt illi ꝑiculuʒ
ſed ſi p̃ᷣſenſiſſet ſe nimis gquatũ et ꝑiculoſe qtũ ad ꝑiculũ
coꝛꝑis:deberet ſibi cauere ⁊ ꝙ aliter peccaret.¶j Ad il⸗
lud hiero.dicendũ ꝙ ille ꝑfectöem paule ↄmẽdabat: ad
cuiꝰ ↄſimilẽ non omes tenent᷑.nec ſequit᷑ ex eius facto ꝙ;
modꝰ nõ debeat eẽ in doloꝛe qni ẽ paſſio:cũ non habeat᷑
ꝙ eius doloꝛ nimiꝰerat.¶4. Ad illud qð obijcit᷑ ꝑ ſimile de
quãtitate duꝛatõis ⁊c̃.dicendũ ꝙ qtũ ad actũ rõis qui ẽ
diſplicẽtia q̃ eſt ꝓpꝛie doloꝛ cõtritionis:nõ eſt ꝑpetuꝰ.do
ſa⸗ em̃ ſacramentalis nõ eſt ꝑpetuus:ſed ille qui ẽ ſatiſ
factionis.

Articulus quintus

Onſequẽter querit᷑.vtrũ cõtritio debeat eſſe
maxima.ꝙ ſic:videt᷑.qꝛ ſᷣm aug. doloꝛ om̃is
radicat᷑ in amoꝛe.Iñ quãto plus amoꝛẽ ha⸗
8: tãto plus doleo de eius amiſſione.ſᷣ ſi ſim in carita
te:in infinitũ plus amo deũ q; aliquã creaturã.igit᷑ de⸗
beo plus dolere in infinitũ de amiſſione dei qᷓᷓ de amiſſio
ne alicuiꝰ creature.ſᷣ cũ pecco moꝛtaliter ꝑdo deũ:eꝛgo

debeo plus dolere in infinitũ de pcto qᷓ; de aliqͥ damno.ſᷣ

doloꝛ quo dolet gs ſic:maximꝰẽ .ergo ⁊c.q Iteʒ amoꝛ et

odiũ equalia ſunt.tãtũ em̃ debet eè odiũ ꝑdendi deum:

quãtus ẽ amoꝛ dei.et ideo tãtũ debzʒ eẽ odiũ peccati:quã
tus ẽ amoꝛ dei.ſ̊ ſᷣim quãtitatẽ odij rei faciẽde ẽ doloꝛ rei
facte:q̊ ſᷣm ꝙ peccatũ odit᷑ ̃m hoc debʒ eẽ doloꝛ de facto
Itẽ doloꝛẽ ꝓ patre vel ꝓ filio ꝑdito quãtũq; magnuʒ
pt᷑ volũtas exercere ex ſe ſine adiutoꝛio gre.doloꝛẽ n ſuf⸗
ficientẽ ꝓ pcto moꝛtali nõ pt exercere ſine adiutoꝛio ge
que ẽ virtutis infinite.Si igit᷑ actões ſunt ꝓpoꝛtõnales
virtutibo a quibo exercent᷑.volũtas aũt cũ gra in infini⸗

ttũ ẽ potẽtioꝛ qᷓ; volũtas ſola:igit᷑ dolere qð cauſat᷑ a volũ

tate cũ gra.erit in infinitũ maiꝰ qᷓ; dolere cauſatũ a volũ
tate ſola.et ita accidit idẽ qð pꝛius.¶ YItem duplex reqꝛi
tur magnitudo in cõtritõne.ſcʒ intenſioĩs ſᷣm affectũ: et
extẽſionis ſᷣm tẽpus.ſᷣm extẽſionem tꝑis neceſſe ẽ ꝙ ſit
maxima.i.ſemꝑ:ſimilit videt᷑ ex alia ꝑte.q¶ Itẽ Aug. de

ciui.dei.Qeceſſe ẽ vt tantũ vꝛat doloꝛ quãtum inheſerat

amoꝛ.ſᷣ amoꝛ quo deo iheſerat erat maximꝰ.qꝛ amoꝛ ca

ritatis quo deꝰ diligit᷑ eſt ſuꝑ omia:ergo doloꝛ de ſeꝑati
one debet vꝛere maxime? ita debet eẽ maximꝰ. Si re⸗

ſpõdet᷑.ꝙ aug.intelligit de amoꝛe quo inbeſeꝛat creatuꝛe
peccando.idẽ accidit vt videt᷑.qꝛ ſi ille amoꝛ quo dilerit
deum fuit maximꝰ:nihilominꝰ auerſus ẽ a deo quẽ tãto
affectu dilexit amoꝛe creature.ᷓ ille amoꝛ creature ẽ ma

ximus Ccntra.doloꝛ ille ſolus ẽ maximꝰ qui inducit

diuiſionẽ aĩme et coꝛꝑis.ergo ſi requirit᷑ doloꝛ maximꝰ
ad hoc ꝙ aligꝗs cõterat᷑:om̃es ſufficiẽter cõtriti pᷣ doloꝛe

moꝛerentur. quod nullꝰ ponit.4 Ytẽ non eſt huane pote⸗

ſtatis tanto affici doloꝛe.ergo ſi ad veniã peccati aſſeq̃n
dam neceſſe eſſet tãto affici doloꝛe.quantũcunq; ad hoc

niteret᷑.aut quãtũcunq; faceret quod in ſe eẽt: ĩ nullius

ccatoꝛis ptate eſſet aliquo mõ veniã obtinere peccato⸗

rũ.4 Item delectatio in peccato moꝛtali nõ eſt maxima

.i.ſũma.ergo nec doloꝛ penitentie einſdẽ debet eẽ ſũmus
ſiue maximꝰ:cum doloꝛ cõtritionis debeat reſpõdere de
lectatõni peccati.A poc̃.xviij. Quãtũ gloꝛiſicauit ſe ⁊ ĩ
celitijs fuit:tantũ date illi toꝛmentũ et luctum. 4 Ytem
hic poteſi eẽ queſtio an aliqua cõtritio ſit maxia.¶¶ YIteʒ
an aliqua ſit mima.¶¶ Item cũ cõtritio ſit in pᷣcepto.ſic
confeſſio et ſatiſfactio.pt᷑ queri an illa que eſt maxima:
an illa que eſt mima: an illa que ẽ media.¶. Et pt᷑ queri
ſi penitẽs ad tantũ doloꝛẽ tenet᷑ ꝙ ſemꝑ ꝑducat lacꝛimas
exterioꝛes.Oð videt᷑ ex illo verbo aug.de ciui.dei.ſciat

ſe culpabiliter durum qui deflet damna tꝑis vel moꝛteʒ

amici: et doloꝛẽ peccati nõ oſtẽdit in lacrimis.¶ Reſpõ⸗
ſio.ꝙ vt tactũ eſt duplex ẽ doloꝛ in cõtrito.ſcʒ diſplicen⸗
tia et paſſio.doloꝛ qui ẽ diſplicẽtia voluntatis debet eſſe

44

maximus. debet em̃ maxiĩe et ſũme dili plicere penitẽti
offenderit deũ et illũ peccato ſuo amilſerit. de alio nõ el.
neceſſe.Et qꝛ rões ſupꝛapoſite vident᷑ doloꝛ paſſio de⸗
bet eẽ maximꝰ. reſpõdendũ eſt ad illa.¶ Ad pꝛimũ ergo
Dicendũ.qꝙ nõẽ idem amoꝛ a affectio.affectõem em̃ voco
paſſionẽ relictã in paſſo exactõne illiꝰ volũtatis cũ gr̃a
Nic uũt videmꝰꝙ poſſio pt᷑ eẽ maio vel minoꝛ in paſſo
ſm diuerſas diſpoſitões patiẽtis:licʒ agens eodẽ mõ ſe
habeat. vt gladiꝰ eadẽ virtute vibꝛatꝰ minꝰ vulnus ifli⸗
git duro iᷓ; molli. ſic fit in aĩma vt nec affectio ſemper ſit

maioꝛ ꝓpter maioꝛẽ caritatẽ:nec ſemꝑ minoꝛ ꝓpter mio⸗

rem:ſed pt huic cauſari maioꝛitas et mioꝛitas et etis ali
unde.ſcʒ ex diuerſa diſpoſitõne ex ꝑte paſſ. In ſupᷣ.no.

cũ amoꝛ nõ ſit niſi boni et cogniti:tamẽ inter oẽs cogni⸗

tiones maioꝛẽ facit affectõʒ cognitio expeꝛiẽtie cũ ſit cer
tioꝛ.huic accidit vt minoꝛ ſit affectio ad magis amatnuʒz
inerꝑtum: et maioꝛ affectio ad minꝰ amatũ exꝑtum. au⸗
gmentũ oũt doloꝛis ⁊ diminutio ex re amata ꝑdita ẽ ſᷣm

magnitudiem affectõis ad eã ⁊ ꝑuitatẽ.nõ ſᷣm magnitu

dinẽ et ꝓnitatẽ amoꝛis. Hinc ẽ ꝙ de temꝑali amato ⁊ de
filio flere ꝗs pt et dolere vehemẽter cuiꝰ pñtiam ex ꝑtus
eſl:et nõ de deo ꝑdito queʒ plꝰ diligit incom ꝑabiliter et
quẽ nõ ꝑderet ꝓ vita ſaluãda. Ende nõ eſt neceſſe doleꝛe
plus de ceo ꝑdito qᷓᷓ de re alia ꝑdita.¶ Ad aliud qð obij
citur.ꝙ tantũ debet eẽ doloꝛ de pcto quantũ eſt odiũ ⁊c̃.
dicendũ q; nõ opoꝛtet.licet em tãtũ debet eẽ odiũ peccati
quãtus ẽ amoꝛ dei:nõ tñ neceſſe ẽꝙ tãtus ſit doloꝛ.doloꝛ
em̃ affectio ẽ et ẽ maioꝛ et mĩoꝛ qñz ex diſpoſitõe dolẽtis
vt ex hoc ꝙ ẽ exꝑtus vel nõ pñtiam amati:nõ ſemꝑ a ſua
cauſa pꝛima ſcʒ amoꝛe.̊D odiũ ex amoꝛe ĩmediate naſcit᷑
VUnge pʒ ꝙ plus debʒ ↄtritus glibet odiſſe petʒ q; amiſ⸗
ſionẽ cuiuſlibet rei tꝑalis:ſᷣ nõ exigit᷑ ampliꝰ dolere pꝛo
pet᷑e ſemꝑ qᷓ; ꝓ tem ꝑali q̃libet dito. 4 Ad aliud qð obij
citur.ꝙ ſicut volũtas cũ gra eſt in infinitũ potẽtioꝛ qᷓ; vo
lũtas ⁊c. dicendũ ꝙ hoc ſeq̃ret᷑ ſi volũtas cũ gra exercẽt
ſemꝑ ex ſe actũ tantũ quãtũ poſſet. In via aũñt nõ eſt ſic.
nõ em̃ tenemur hic exercere actũ excellẽtiſſimũ ca ritatis
Pꝛet.ſic̃ tactũ eſt ᷣm diſpoſitõez dolẽtio ẽ doloꝛ qñz ma
ioꝛ qñʒ mĩoꝛ.4¶. Ao illud qð obijcit ꝑ ſile de extẽſione tẽ
poꝛis.dicẽdũ ꝙ nõ eſt ſimile.Diſplicẽtia em̃ mali ⁊ ma⸗
xime vnde eſt offenſa dei:indita ẽ pie aĩme.nõ ita ẽ de do
loꝛe in ſũmo:quia nec hoc ẽ in poteſiate cuiuſcunq; ex ſe
neq; cũ adiutoꝛio gre. vniuerſaliter dico.ꝗ Ad id quod
obijcit᷑.ꝙ neceſſe eſt ꝙ tantũ vꝛat doloꝛ ⁊c̃.dicẽdũ ꝙ hoc
verũ ẽ de doloꝛe qui ẽ diſplicẽtia volũtatis. Pꝛet᷑. ſuppo⸗
ſito ꝙ intelligi debeat de doloꝛe qui ẽ paſſio:tunc pt dici
ꝙ tantũ quãtum ñ dicũt pᷣciſam comꝑatõem:ſed quoda
modo ꝓpoꝛtionalẽ. vt ſi mognꝰ fuit amoꝛ: magna debet
eẽ vltio doloꝛis. et ꝙ dico neceſſe magis dicit ncc̃itatem
vtililitatis ꝙᷓ tentionis. Pꝛet. hoc argumẽiũ nõ valʒ.IJl
le amoꝛ qnd iuſiꝰ diligit de ẽ maximꝰ:qᷓ amoꝛ creature
quo ꝑdit deũ ẽ maximꝰ.Qñʒ em̃ iuſtꝰ cupiditatis pctᷣo
Edit deum:et tñ vt dicit glo.ſuꝑ illð ps. Honũ mihi lex
oꝛis tui.ſuꝑ milia auri et argẽti. ampliꝰ diligit caritas
legẽ dei qᷓ cupiditas milia auri et argenti. ¶ Ad hoc qð
querit᷑ an aliq̃ ↄtritio ſit marima. Eſtimo lic: vt illa

qua vletur culpa et pena tota. que maorxiaẽ ĩ efficacia, 6B5
hoc in ſingulis moꝛtalibo inequalibo vt vidr̃ eſt differẽs
et nõ eadẽ. Poteſt alio mõ dici maxima intenſione dllo

ris.vtpote doloꝛis qͥ mqioꝛẽ hõ ꝙ peto hr̃e nõ pt.et certe
ſic nõ ẽ maxĩa:qꝛ doloꝛ ꝓ deo iclo ſez ꝓ moꝛtali facto
augeri pt᷑:tũ ex maioꝛe dei amoꝛe:tũ ex ex ꝑientia dulce⸗
dinis eiꝰ maioꝛe.ᷣ nullꝰ hic tãtũ amat trũ vel eiꝰ tãtum
dulcedinẽ expitur ꝗn poſſit adhuc magis:qꝛ nullus hic
habet plenã beatuudinẽ. VUñ nullhic habet tantũ dolo
rem. p pcto moꝛtali vel ꝓ deo amiſſo:qn poſſit hẽe maio
rem. niſi foꝛte ſi ↄtingeret ꝙ ex ſubꝛeptõe doloꝛis vehem̃
tis aligs moꝛeret᷑.ſic viſum ẽ de pſona aliqᷓ.¶ Ad illud
qð querit᷑ ſi ẽ mĩma. pt dici ꝓ ſic. vt ills qua culpa delet᷑
comutat᷑ tm̃ pena ꝑpetua in tem ꝑalẽ.in qͥ doloꝛ eſt ita
Euus:ꝙ eo mioꝛ in aliqͥ nõ eẽt gr̃a infoꝛi abilis.⸗ Ao Rᷣ

qdð queritur que eſt in p̃cepto.dicendũ illa que ẽ mini
ma et media: nõ illa que ẽ marima. 4 Ad id q queꝛitur
vltimo. dicẽdum ꝙ nõ requirũtur lacrime exteꝛioꝛes ad
ſufficiẽtem cõtritòem.4 Ad illud verbum aug. Sciat ſe
culpabiliter ⁊c.dicendũ ꝙ ſic intelligit᷑ culpahiliter du⸗

rum.i.debet culpare duriciã ſuam. vel talis duꝛicia non
eſt ſine culpa aliqua veniali ſaltẽ. vel timere debet ꝙ ad
buc culpabilis ſit de illo moꝛtali p quo nõ poteſt flere.

Onſequẽter querit᷑ de quãtitate cõtritõis in
comꝑatione ad penã.ſcʒ vtrũ penitẽs tantuz
beat dolere de pcto ꝙ mallet quãcunq; pe⸗
nam ſiue tempalẽ ſiue etiã inferna ẽ ſuſtinere: qᷓ peccatũ
moꝛtale ↄmiſiſſe vel etiã cõmittere ſic:videt᷑. qꝛ pena
eterna ſolũ ſeꝑat a delectabili creato inqtum pena ẽ cꝛ
a gloꝛia. pcẽm aũt ſeꝑat a teo qui ẽ in infinitũ melioꝛ q
qdᷣlibet bonũ creatũ:ergo plus dolẽdum ẽ de ſeꝑatione
que fit ꝑ peccatũ qᷓ; ꝑ illa que fit ꝑ ſuſtinẽtiã iferni.q¶ R
anſheł.in meditatõibo arguit ſic.peccatoꝛ plus debuiſti
eligere infernũ qᷓ peccarę qꝛ hoc oꝛdinatũ et iuſticie:illð
aũt iniuſticie:eꝛgo ꝛ⁊c. ¶ Itẽ Berñ. de li.ar. dicit de illis

qui ſunt in inferno.ꝙ ſi eis daret᷑ optio. mallent adhuc

peccare ꝙ; penã pcti ſuſtinere.et tñ illud iniquũ ẽ:hoc iu

ſiũ.nunqᷓ aũt volũtas inoꝛdiata magis iniuſtũ eligit q;

iuſtũ. vnde patet ꝙ oꝛdinatã habẽt volũtatẽ. ex boe patz
ꝙ ßeligenda ẽ pena inferni q peccaſſe:et penã inferni ſu
ſtinere qᷓ; peẽm cõmiſiſſe.¶¶ Itẽ vt oñdit aug. damnati in
inferno mallẽt ſic eẽ qᷓ nõ eẽ.et boc intelligẽaũ eſt q;tum
ad volũtatem naturalẽ oꝛdinatã. ſᷣ magis eẽt eligendũ
oĩno nõ eẽ qᷓ ſuum cõditoꝛem ꝑ peccatũ moꝛtale offendẽ

ergo magis eẽt eligendũ penam inferni ſuſtineꝛe qᷓ; euʒ
ꝑ peccatũ offendiſſe. ¶ Itẽ Ro. vj. hũanuʒ dico pꝛopter

infirmitatem carnie nre. glo. inneniũtur foꝛſitan aliqui
qui ſicut iuſticie voluntatẽ peccati ꝓoſuerũt:ita pꝛepo
nant iuſticie delectatõʒ voluptatibo carnis. pꝛo iu ſticia
tamẽ penas moꝛtẽq; pati foꝛmidãt humanũ eſt hoc. pa⸗
rum eſt vt cõtemnas quicqꝗd te delectabat.ↄtemne etiaʒ
quicqd te terrebat. carceres toꝛmento et moꝛtẽ. Ecce ꝓ
om̃ia quãtũcunq; ſunt grauia ſunt cõtemnẽda et ſuſtinẽ
da: anteq; ꝑdat homo iuſticiã.¶¶ R. querit᷑ ſi mõ tenetur
cõtritus velle ſuſtinuiſſe quãcũq; penã q; peccaſſe temꝑe
p̃terito.Et vidr ꝙ ſic:qꝛ ſi tenebat᷑ ad hoc ãteqᷓ; peccaret

et ex pcto nõ debet cõmodũ oꝛtare:ergo et poſt pecca
tum ſimiliteꝛ tenet᷑ Eõta.aug. ↄtꝛa pelagianos. Alel

le infelicitatẽ nullatenꝰ poſſumꝰ.qꝛ oppoſitũ nobis ẽ im
pᷣſſum ſcz velle felicitateʒ.̊ nullo modo mobile.i.nullo
modo poſſibile nullo mõ obligat: ergo nullꝰ tenet᷑ ad hᷣ
magisa velit ſuſtinere penaʒ infeꝛni q; peccac᷑. 4¶ Item
Herũñ.xde li.ar.peccauit petrꝰpaut odiẽdo rpᷣm ſed ſe ni
mis amãdo.ſed nec in hunc amoꝛẽ puerſum metꝰ ille ſb⸗
ditus cõpulit:h̊ eẽ cõuicit. Yam tũc ꝓculdu bio tatł᷑ erat
ßͤ neſciebat:qñ abiillo quẽ latere nibil poterat audiuit.
pꝛinſqᷓ gollus cãtet ter me negabis. Hec Berñ. hic pla
ne habet.ꝙ in petro anteqᷓ peccaret erat volũtas q̃ plus
ſe ꝙᷓ xpᷣm diligebat.et etiã anteꝙᷓ negaret talis erat: non
tñ dicendus ẽ pꝛius finſſe in pcto moꝛtali.maxĩe qñ di⸗
xit et ſi opoꝛteat me teeũ moꝛi nõ te negabo. tñ tunc bm
berñ.fuit magis in volũtate negãdi xpᷣm q; moꝛi:ergo n
tenet go ſuſtinere uatacuq; penã qᷓ; ꝑpetrare pecca tum
¶Reſpõſio. ꝙ aliley indicgatu eſt de pctᷣo pᷣterito vt di⸗
cũt quidã:et aliter futuro.de pcto futuro intelligẽduʒ
eſ.ꝙ quilibʒ tenet᷑ penã quãcũq; tpalem etiã penaã moꝛ
tis citius ſuſtinẽ q̃ʒ moꝛtaliter peccare.et dicũt ꝗdaʒ pe⸗
nam inferni. Iñ ſi aligs habẽs vſum cõpletum ratõio.
nõ dico ſolum ſapiẽs vel lr̃atus exponeret᷑ moꝛti niſi ꝑ⸗
petraret aliqð moꝛtale.niſi moꝛtẽ peligeret: moꝛtaliter
peccaret. boc tamẽ nõ eſt expꝛimẽdũ cuilibet ſi mplici pe
nitenti in confeſſione: ſed debet ſufficere ſacerdoti ſi que
ſigna aparent contritõis.alicui tamẽ obſlinati i mali⸗

d
ſe

d

in
13

ot

ret

III

Muẽeſtio

cia nolẽti doloꝛe de pctis ſuis po ſſet illud m aĩfeſtari in
cutien do illi terꝛoꝛẽ. ¶ Ad illud qð obijc it. ꝙ infelicitas
inferni nõ eſt eligibilis.dicendũ ꝙ verum e/ſimpliciter.
ßm ꝙ eligibile dicit᷑ qð oꝛdinat ad finẽ.tñ pt bene eẽ ali⸗
quid eligibile in comꝑatõne ad alterũ: quoꝝ neutrũ ſim
pliciter eligibile erit: alterũ tñ minꝰ.ſic dicit de duobus
malis minꝰ malũ magis eligendũ. Silr licʒ pena etna
nullo mõ in ſe ſit eligibilis nõ tñ tãtũ ẽ eligibilis quãtũ
peccatũ.nec opoꝛtet iſtã electõem qñʒ fieri:cũ nõ ſit ne⸗
ceſſe aliquẽ ad iſtã nccitatẽ deueire. ¶¶ UdD illð go obijcit
xe beato petro ꝑ auctoꝛitatẽ berñ. dom ꝙ; q̃ntucũqʒ dile
xit plus ſeipᷣm ꝙᷓ deũ moꝛtaliter peccamit. bᷣ hoc nõ fecit
anteqᷓᷓ inſtaret tpus qͥ dñm negauit. Et qð dicit Herñ.
ꝙ iſte timoꝛ ſubditꝰ nõ cõpulit eum in bũc amoꝛẽ:ſed cẽ
in eo ↄuicit ⁊ ꝙ erat tulis ⁊c. dicẽdum ꝙ; hoc dicit᷑ ñ qꝛ
baberet iſũ ꝑuerſum amoꝛẽ actu:pᷣ q; habeb at infirmi⸗
tatem ex qua poſtea actꝰ iſte ꝑuerſi us ꝓdijt in eẽ. nec tñ
lla infirmitas fecit illũ peccaẽ niſi occaſionaliter. 4 Si
aũt obijceret᷑ ꝙ foꝛtimonebat᷑ ad negandũ deũ ꝙᷓᷓ ad ſu/
ſtinendũ pena et ita babebat amoꝛẽ ſiue volũtatẽ malaʒ
pꝛius ad hoc mouentẽ. dicũt ꝙ rõ hec ꝓcedit ex ſi uppoſi⸗
tione falſa que ẽ. ꝙ pꝛimi actꝰ mali ꝓcedũt er malis ha⸗
bitibo. qð nõ eſt verũ.cõtrario em̃ mõ ſe habʒz ĩ viꝛtutibo
et pct̃is.qꝛ eĩ boni ſumꝰ:bona facimꝰ. et qꝛ mala facimꝰ
mali ſumꝰ. Vñ pꝛimi actꝰ mali. babitꝰ malos generant
nõ ecõuerſo. ¶¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ foꝛtius mouebat ad
negandũ qᷓ; ⁊c. ergo habebat malũ amoꝛẽ ⁊c̃. dicendum
ꝙ nõ ſequit᷑ motꝰ em̃ ad negandũ xpᷣm nõ fuit er habi⸗
in malo: occaſionaliter ex infirmitate ipᷣꝰ:et cauſt alit
ex li.ar. VUñ magis fuit ex defectu boni q̃ʒ impulſu mali
De peccato pᷣterito aliter dicũt ſcʒ ꝗ ſuſſinẽtia cuiuſcũʒ
pene nõ ẽ peligẽda illi qð eſt nõ peccaſſe. Vñ dicũt ꝙ pe
nitens nõ debet magis velle ſuſtinere penã inferni ꝗꝙᷓ nõ
peccaſſe. Cuiꝰ hecẽ rõ.ꝙ pena eterna ſeꝑat a deo eterna

liter: penitẽs aũt te pcto pᷣterito iam ẽ reconciliatꝰ deo.

Pꝛet. dicũt ꝙ non debet magis velle ſuſtinere moꝛtẽ coꝛ

Palem vel mutilatõz mẽbꝛi aut aliqð aliud damnũ irre
cuꝑabile qꝙᷓ nõ peccaſſe.quoꝝ pec ẽ rõ.ꝙ deteſtatio ꝓpꝛie

eſt eoꝝ que ſunt cõtingẽda et in ptate nꝛa. talia aũt ñ ſũt
pterita.ſᷣ magis debet velle amiſiſſe aliquò ſummã pecu

nie vel aliquà penã modicam ſuſtinere ꝙᷓ peccaſſe.¶ Ad
illud qð obijcit᷑ ꝙ añ ꝑpetratõʒ peccati tenebatur velle

—

quãcũq; penã ſuſtinere.dicũt ꝙ hoc verũ eſt qꝛ tũc erat
in ptate nr̃a nõ peccare.i¶ Si aũt querat᷑ ꝗs abſoluit pe

nitẽtẽ ab iſta tentõne. dicũt ꝙ impoſſibilitas.Cũ em̃ iã

ſit pteritũ.iam nõ ẽ in ptᷣate pctoꝛis.tentio aũt ſoluʒ eſi
poſſibiliũ.Si aũt pctm ẽ futurũ pt᷑ caueri.ꝗꝓpter qð ma⸗
gis ſuſtinẽda ẽ quecũq; pena ꝙᷓ illi ↄſentire. Et poĩt ſile
de virgine que ꝑ votũ tenet᷑ ad obſeruatõz virginitatis.
ſi aũt coꝛrũpat᷑ nõ tenet᷑ amplius ad virginitatem. licet
teneat᷑ aod caſtitatẽ dã. ſiłr eſt in ꝓpoſito reſpectu
eccati p̃teriti. ¶ Auiter tñ videt᷑ aliquatulũ ad ꝓpoſitũ
dicẽdũ. Ao cuiꝰ euidentiã intelligi pt. Si queꝛat᷑ an peli
genda ſit ſuſtinẽtia pene inferni offenſe dei ſiue pcto moꝛ
tali. hec queſtio nulla videt᷑. vbi eiñ nõ debet eẽ electio:ñ
eſt p̃electio.illud aũt oꝛdinate nõ cadit ſub electõne quo
ꝗgs ſeꝑatur a deo. ꝑpetratõe pct᷑i moꝛtalis et pena infer
ni ſeꝑatur aia a deo: pena em inferni illata includit dæ⸗
bitũ patiẽdi iuã.Si aũt quadã abuſione electõis ſuꝑpo⸗
neret᷑ interpoſita poſſe fieri electõʒ: peligẽda eẽt perpe⸗
tratio peccati moꝛtalis.ſuſtinẽtie pene infernalis. Et h̊
qe pumittio pene eterne cũ boc ꝙ impoꝛtat cruciatũ vehe
mentiſſimũ:impoꝛtat debitũ ſeꝑatõis ꝑpetue a deo. Cũ
em pena nõ infligit᷑ niſi in ſepatis a deo eternalit ⁊ hoc
merito malicie illoꝝ: inflictio illiꝰ pene duplicez impoꝛ⸗
tat ſeꝑatõem.ꝑpetuã ſcʒ ꝑ culpa:et ꝑ penã.hec at eſt ꝑ
carentia poſſibilitatis gratie:illa ꝑ carentiã poſſibilita⸗
tis gloꝛie. Si aũt poneret᷑ electõzʒ debere fieri inter ꝑpe⸗
tratõem culpe et ſuſtinẽtiã pene infernalis inqᷓtũ eſt pe
na tm.ſcʒ ſi ſine reatu vel merito:adhuc tñ penã infligi
a deo line merito nõ poſſet fieri ſine derogatõe diĩne boĩ⸗

1 72
lrvüſ.
tati cuiꝰ miſericoꝛdia ſuꝑexaltat indiciũ Jaco. ij. qui

pᷣcipit inſontem et iniuſtũ nõ occidi Exo. xxij.hec ſuffi⸗
ciẽtia pene nõ ẽ eligẽda neq; pᷣeligenda. deũ em̃ infligere

inſonti penam eternaʒ eius derogat bonitati:cuiꝰ ẽ pꝛo

pꝛium miſereri ſemper et parcere.Dagis em̃ de teſtan⸗
duz eſt a ſingulis aliquod fieri a deo in ſue bonitatis de
rogationem qᷓ; aliquod ſieri ab ip̃ᷣis contꝛa dei legem

ſicut em̃ mih peligendũ ẽ me nõ eſſe q̃ʒ deũ:ſic mihi pᷣeliẽ

gendum eſt me aliquid iniuſle facere qᷓ; xeum. Si aut
pena eterna poſſet infligi alicui inſonti ſine derogatõne

diunne bonitati: ſuſtinẽtia illius eſſet p̃eligẽda perpetra
tioni peccati moꝛtalis.nullus tamen habet neceſſitateʒ

p̃eligendi alterum. Ad pꝛedictoꝛum roboꝛatõem valet
illud Enſ beł. de ſimilitudinibo. Si hinc inꝗt peccati pu
doꝛem et illinc cernerem inferni hoꝛroꝛem. et neceſſaric
vni eoꝛum haberem imergi: pꝛius me in infernũ immer

gerem q̊ peccatũ in me immitterem. Mallem em̃ pur

a peccato et innocẽs in gehenna intrare:qᷓ; peccati ſoꝛdi
pollutus celoꝝ regna tenere: cũ conſtat ſolos malos ir
inferno toꝛqueri: et ſolos bonosĩ celeſtibo ſoueri.4 At
ꝓpoſitũ ergo reſpõdendũ eſt.q cõſiderata pena infern
vt ſuſtinẽda nõ merito culpe alicuiꝰ.et vt nõ infligend.
a deo. peligẽda eſt eiꝰ ſuſtinentia: qʒ peccati moꝛtalis
petratio.et hoc concludunt rõnes ſupꝛapoſite ꝓ pꝛim
ꝑte. 4 Ad illud aũt qð querit᷑. Si cõtritus de pcẽo pᷣten
to tenet᷑ magis velle ſe fuiſſe deiectũ in penaʒ infernale
vel peccaſſe.poteſt dici ꝙ nullus poſitus eſt in neceſſite
te illius electõnis. Si auũt poſitus eẽt quis in neceſſitat
buiꝰpᷣelectionis:circũſcripta incluſione reatus quẽ in
poꝛtat ſuſtinẽtia pene infernalis et erogatöne dinin
bonitatis: deberet peligere ſe fuiſſe detrulum in infern
nulli em̃ poteſt magis placere vel minus diſplicere ob
diſſe deum qᷓ; penã quacũq; ſuſtinere in innocentia ſin
peccato. Qullã em̃ penã puram ta ntüů refugit caꝛitas.
offendere deum. et ſilr offendiſſe. ꝓpter quod ponent
illud qð ſupꝛa poſitum eſt:minꝰ recte ponere videntu
deteſtatio aũt non eſt ſolum futuroꝝ maloꝝ vt dicũt: ſ
et eeruoß et eoꝝ que fuerunt in poteſtate noſtra. lie
modo nõ ſint.

rticulus ſeptimus

Onſequẽter querit᷑ vtrũ maioꝛitas cõtritõi
. ſit ᷣm maioꝛitatem auerſionis a deo: vel ßi
maioꝛitatem cõuerſionis.i.delectatõis ĩ er
atura. ο. pꝛimo mõ:videt᷑. cum nihil ſit ita triſtabile
cut auerti a ſũmo bono. Ihere.ij. Scito et vide qꝛ mali
vt amarũ ẽ te reliquiſſe deũ tuũ et ñ eẽ timoꝛem dei apd
te. ¶ Itẽ quãtacũq; delectatiõne cõuerteret᷑ ꝗs ad crea⸗
turam niſi aueꝛteret᷑ a deo: no eſſʒ moꝛtaliter culpabilis
Vnde auerſiom ꝓpꝛie debetur ꝙ peccatum ſit moꝛtale.
ſed maioꝛitas cõtritionis debet eſſe m maioꝛitatẽ illiꝰ
quod facit culpam moꝛtalem. ergo ⁊c.¶ Itẽ eſto ꝙ aliq
duo equalit ament creaturã aliquã. tñ vnꝰamet eã plus

qʒ deũ et alter min? q̃ʒ veũ.et hic ideo peccat venialiter
ille moꝛtaliter. hoc aũt poſſibile ẽ.potelt em̃ vnꝰ habere

virtutẽ amãdi deũ maioꝛẽ q́ʒ aliꝰ.ſi ergo doloꝛ et vtritio

debeat reſpõdere cõuerſioni ſiue delectatõi in creatura.
equalis cõtritio requireret᷑ ꝓ veniali et pꝛo moꝛtali.qð
eſi iniuſtũ.quia delectatio in creatura amata eſt equa⸗
lis in vtroq;:ſed in vno venialis ĩ altero moꝛtalis. Cõ
tra. ex conuerſione ad creaturã eſt velectatio ĩ pcto. ſed
illi ꝑti que eſt delectatio in culpa debet eſſe doloꝛ in peni
tentia:ergo ⁊c.¶ Item peto moꝛtali debent᷑ duo ſcʒ caꝛẽ
tia vilionis dei et accerbitas gebẽne.et pꝛimũ ꝓꝛie pẽa
eſt auerſionis:ſecũdũ pena cõuerſionis.et pꝛimũ remo⸗
uet᷑ ꝑ gr̃am gratũſaciẽtẽ:ſecũdũ ꝑ cõtritõʒ. &̊ videtur q;
contritio ſicut gehenna debet eſſe intenſioꝛ vel remiſſioꝛ
ſm intenſionẽ vel remiſſionem delectatõis in creatura.
Item boc idem videt᷑ ꝑ illud verbum aug. Mecelſe eſt
vt tantũ vꝛat doloꝛ:quãtum inheſerat amoꝛ.ergo amoꝛi

rñdet doloꝛ c. ¶ Reſpõſ io.ꝙ maioꝛitas ↄtritõis debet
eẽ ſᷣm maioꝛitatẽ auerſionis.qð pʒ ꝑ hoc.ꝙ ſi poſſet eſſe
in pcto auerſio ſine cõuerſione:adhuc deberet᷑ ei carẽtia
viſionis ⁊ pena ignis.Et hoc pʒ ꝑ hoc ꝓ in ꝗbuſdã ma⸗/
ioꝛibo pctis ẽ magis de auerſione ⁊ mioꝛ delectatio ĩ cre
atura.qꝛ quaſi nulla. vt in homicidio.inuidia.accidia.
vel triſticia et hmõi.et eſtimo ꝙ carẽtia viſionis equalit᷑
eſt in om̃ibo.ſ̊ tñ homicidia ardebit ibi acerbius qᷓ; ſim
plex foꝛnicatio:igr pʒ ꝙ nõ eſt maioꝛitas pene ignis ſᷣm
maioꝛitatẽ ↄuerſioĩis ſemꝑ:ſed in eodẽ genere pcti.vt in
ſimplici foꝛnicatõne erit alicui acerbioꝛ ignis et minus
acerbus ᷣm quãtitatẽ delectatõis.nõ ꝓpter delectatõem
ſed potius qꝛ ẽ maioꝛ auerſio in maioꝛi delectatõne et q̊
magis delectot᷑ minꝰ cõfſoꝛmat᷑ volũtati diuine qᷓ pᷣcipit
oꝑpoſitũ.ĩmo magis defoꝛmat᷑ qʒ ꝓpꝛie eſt auerſio.Et G
eſt qd dicit᷑ Apoc.xoiij.Quãtũ gloꝛificauit ſe ⁊c᷑. ꝑ hoc
ꝙ dicit᷑ gloꝛificauit:tangit᷑ ſuꝑbia que ꝓpꝛie ẽ auerſio.ꝑ
hoc ꝙ dicit in delicijs:tangit᷑ delectatio in creatura⁊ ſic
cõuerſio.et certe vt iam dixi nõ ſᷣm quãtitatẽ alteriꝰ ho⸗
rũ:ſed vtriuſq; debet᷑ acerbitatis ignis quãtitas.ſed ꝑ
ſe quãtitati auerſionis et nõ conuerſionis:niſi qꝛ auget
auerſionẽ. Ad illud g̊ qð obijcit.ꝙ illi ꝑti que ẽ dele⸗
ctatio in culpa reſpõdere debet doloꝛ in penitẽtia.dicen⸗
dũ ꝙ rõne delectatõis nõ eſt dolendũ:ſed rõne qua ẽ dele
ctatio culpabilis.ſ̊ culpabilis ẽ ꝑ ſe rõne auerſioĩs.vñ
et illi ꝑti reſpõdet que ẽ auerſio. Ad illud qð obijcituꝛ
ꝙ carẽtia viſionis rñdet auerſioni ⁊c̃. Jam pʒ rñlſio.qꝛ
vt dictũ eſt.auerſioni de bet᷑ carẽtia viſionis ⁊ acerbitas
ignis qð patet. Homicidio em̃ debet᷑ pena ignis acerbi
oꝛ ꝙᷓᷓ ſi mplici foꝛnicatõi.licet ĩ homicidio ſit mĩoꝛ dele⸗
ctatio ſiue cõuerſio.qꝛ in eo eſt maioꝛ auerſio a deo qð
patet.auerſio a deo nõ dicit᷑ ꝓꝛie:Deus em̃ vbiq; ẽ:ſed
trãſlatiue.dt tũc dicat᷑ volũtas cõuerſa ad deũ:iqn ei cõ/
foꝛmat᷑.et auerſa:qñ volũtati dĩne diffoꝛmis ẽ.deus aũt
plus nõ vult et odit homicidiũ qᷓ; ſimplicẽ foꝛnica tõem:
ideo volẽs homicidiũ plus ſe tefoꝛmat volũtati diuine
et ꝑ cõſequẽs auertit:qᷓ; volẽs ſimplicẽ foꝛnicatõʒ.⸗ Ad
illð qð obr̃.ꝙ neceſſe c᷑.ꝙ tantũ vꝛat doloꝛ quãtũ adheſe
rat amoꝛ.Dicendũ ꝙ ſᷣm ꝙ iutelligit᷑ de amoꝛe dei:nihil
facit ad ꝓpoſitũ.ſᷣm ꝙ de amoꝛe libidinoſo reſpectu cre
ature:notat᷑ comꝑatio rõe magnitudio doloꝛis reſpectu
xælectatõis in creatura.nõ oĩno rõne qua eſt delectatio
ſiue amoꝛ creature:ſ̊ potius rõne qua maioꝛ auerſio eſi
ex maioꝛi iue cxlectatõne.

embꝛum ſecundum

Equit᷑ de quãtitate cõtritõis qᷓ;tũ ad du-
ratõem.de qua querũt᷑ tria.Pꝛimũ ẽ vtrũ
cõtritio ſit inſtatanea vł ſucceſſiua.Secũ
dũ vtrũ tenet᷑ penitẽs ſemꝑ ↄteri in hac vi
ta.Terciũ vtrũ teneaĩ cõteri poſt hanc vitam.

rticulus pꝛimus

Irca pꝛimũ oſtẽdit᷑ ꝙ ↄtritio ſit ſucceſſiua ſic
om̃is actꝰ circa quẽ eſt minꝰ diuturnũ ⁊ ma
gis:eſt ſucceſſiuꝰ.talis ẽ cõtritio.quedã em̃ ẽ
bꝛenioꝛ quedã diuturnioꝛ.̊ ⁊c. ¶ IR vere ↄtritꝰoĩa pct̃a
deteſtat᷑.ſed plura deteſtari nõ pt᷑ quis niſi de illis cogi⸗
tet et illa intelligat.ſed de pluribo ſimul cogitare nõ põt
qꝛ ᷣm phm eſt intelligere vnũ ſolũ:ergo opoꝛtet cõtri
tio ꝑluriũ adminꝰ fiat ſucceſſiue.ſed nõ pt eẽ cõtritio di
uerſoꝝ pct᷑oꝝ niſi fiat ſimul.nõ em̃ pt eẽ cõtritio de vno
et nõ d alio:̊ opoꝛtet ꝙ cõtritio de vno fiat ſucceſſiue.
Item ĩitelligẽ nr̃m ẽ cũ cõtinuo ⁊ tꝑe Fᷣm phům. et tñ ẽ
ſimpliciſſimnꝰ motus aĩe:g ſimiliter ſiue foꝛtioꝛi rõne et
actꝰ cõtritõis ẽ cũ cõtinuo et tꝑe.q¶ Itẽ cõtritio ex miliis
cauſat᷑. ſcʒ ſpe venie.timoꝛe pene.doloꝛe diuine offenle et
motu li.ar.ſed hec ſimul ſeʒ ĩ vno inſtãti in aiĩma eẽ non
poſſunt: cõtritio nõ pt᷑ eſſe inſtãtanea.4¶! Itẽ aĩa ñ mo⸗
uet ad cteſtatõʒ ſiue diſplicẽtiã peccati nũi cũ collatõe
mouet᷑ em̃ ad vteſtatõem pcti ex hoc:ꝙ illo ĩiuriatũ eſt

*

deo et eo ꝙ fectũ eſt cũ ↄtemptu dei. Hmõi aũt collatio
nõ pr eẽ in inſtãti igit᷑ nec cõtritio.q¶ Itẽ in actu ↄtritõis
fit mutatio circa idẽ ſubiectũ a ſtatu culpe ĩ ſtatũ gratie
Vñ in actu illo ẽ manẽte eodẽ ſubiecto trãſmutatio qua
litatũ.Ael q̃ſi qualitatũ.hec aũt trãſmutatio ẽ alteratio
vel qſi.ſed vt habet᷑ a pho differt generatio ab alteratio
ne ĩ hoc.ꝙ generatõ ẽ in inſtãti:alteratio in tꝑe ⁊ ita vt
pꝛius. Itẽ nulla foꝛma inducẽda ĩ aliq̃ ſubiecto exiſſẽ⸗
te ſub foꝛma ↄtraria ⁊ diſpoſitõe impediẽte foꝛmã ĩducẽ
dam inducit᷑ in inſtãti in illo ſubiecto.qꝛ opoꝛtet ꝙ pꝛiꝰ
diſponat᷑ ad ſuſceptõz foꝛme inducẽde:⁊ ꝙ expellat᷑ foꝛ⸗
ma cõtraria ⁊ vbilitet᷑ diſpoſitio habilitas ſubiectũ ad
foꝛmã cõtrariã. Hec aũt nõ fiũt in inſtãti.talis at foꝛma
eſt gratia iuſtificãs.que inducit᷑ cũ motu cõtritionis:er⸗
go nõ inducit᷑ in inſtati motus cõtritõnie.¶ Item vbicũ
ꝙᷓ; ↄcurrũt duo ſcʒ agens et patiẽs circa idẽ:nunq; poſſũt
ĩqꝙtũ talia eadẽ mẽſura ĩdiuiſibili mẽſurari.ſ̊ i cõtꝛitõe
elt cõterẽs et cõtritũ circa idem ſcʒ aĩam contri tã. ̊ 1c.
onnarriinnat auu ad iuſtificatõem impij.ſed
ſtificatio eſt in inſtãti et cõtritio nõ łᷣ ſucceſſiua. SS mo
tus cõtritõis eſt poſt inſtiſicatõem.qð eẽt incõueniẽs cũ
cõtritio ſit ꝓgpter iuſtiſicatõʒ. ¶ Itẽ vt hẽt᷑ a pho a pꝛioꝛi
et poſterioꝛi ĩ magnitudie eſt pꝛius et poſteriꝰ ĩ motu.S
vbi nulla ẽ magnitudo.nec pꝛius nec poſteriꝰ ĩ motu.et
ita nec ſucceſſio.̊ motus cõtritõis nõ eſt circa aliquam
magnitudiem: nõ eſt ſucceſſiuꝰcũ nõ habeat pꝛius nec
poſteriꝰ.¶ Itẽ aug. de trini.xv.dicit.ꝙ ſi viſus dirigere
tur ꝑ aliquod ſpaciũ:et crearet᷑ coꝛpus in medio ſimul
videret᷑ et erearet᷑.bᷣ conſtat ꝙ crearet᷑ in inſtãti:qᷓ ſilr ⁊
videret᷑.ſᷣ multũ ſpiritalioꝛ et potẽtioꝛ ẽ viſus aĩe ꝙᷓ viſꝰ
coꝛꝑalio.et vniuerſalit actꝰ aĩme qᷓ; coꝛꝑis.& in inſtanti
pt᷑ ſima videre pcta et aliqͥs actꝰ exercẽ.ſic dolẽ ⁊ hmõi.
¶ Itẽ idẽ habet᷑ ab aug.ſuꝑ illud.j.coꝝ.xx.In ictu ocu
li ⁊c̃. Obi em̃ dicit.ꝙ trãſitꝰ rodij ab oꝛiẽte in occidens
fit in inſtãti.et ſi ſᷣm ipᷣm pt actio alicuiꝰ coꝛꝑis eẽ ſubdi
ta.quãtomagis actio alicuiꝰ ſpũs.⸗ Item delectatio ẽ
in inſtãti ᷣm ph̊ᷣm:ergo et doloꝛ qui ei oponit᷑.⸗ Itẽ vt
ha bet᷑ a pho aia creata ẽ in oꝛiẽte eternitatis et temꝑis.
et habet quaſdã oꝑatões ſupᷣ tẽpus et quaſdã in tꝑe.ſ̃ᷣ ſi
habzʒ aliqs oꝑatões ſupᷣ tẽpus:iſte marxie erũt ille qᷓ cau

ſant᷑ a grg et que date lunt ei deſuꝑ.talis eſt cõtrinio:er⸗
go 2= ſm pluriũ aſſertõʒ ẽ ↄſiderare cõ
tritõem 'm ꝙ introducit᷑ in eſſe:et ſᷣm eẽ ipᷣius inductũ
et ᷣm duratõem ipᷣiꝰ inducti.tũ ad pꝛimã cõſideratõ
nem. eo ꝙ multiplex ẽ pᷣparatio ad actũ cõtritõis:ex tĩo
re pene eterne et deſiderio celeſtis patrie.⁊ alijs hmõi ẽ
ſucceſſiua.tũ ad eẽ introductũ pt᷑ cõſiderari duplici⸗
ter.vno mõ inꝙtũ cõtritio dicit᷑ ſubſtãtia ipiꝰ motꝰ ĩifoꝛ
mati gratia.que pꝛimo fit remiſſio pcti:ex hoc nõ eſt in
inſtanti. Alio mõ inq̃tũ dicit᷑ actꝰ vel motꝰꝗ eſt diſplicẽ
tia mali ↄmiſſi ĩ offenſaʒ ⁊ cõtemptũ dei:ſic ẽ ſucceſſiua
Et ſile ẽ quodãmõ de eo ꝙ dico viuere.qð pt᷑ dicere eſſe
viuẽtis:et ſic eſt inſtãtaneũ.vel actũ viuentis: et ſic ẽ cõ
tinuũ et ſucceſſiuũ. Scðm aũt ꝙ; ↄſiderat᷑ ſm duꝛationẽ
eius in eſſe.cũ hec duratio babeat ꝓtenſionẽ longo tem
poꝛe:cõſtat ꝙ ẽ ſucceſſiua.¶ Ad illð ꝗ̊ qð pꝛimo obijcit
ꝙ actꝰ cõtriiõis ẽ magis diuturnꝰ ⁊c. Poteſt dici ꝙ hᷣ ẽ
verũ qtũ ad actus duratõʒ:nõ qᷓtũ ad actꝰ ſubſtãtiam.
Ado illð qdð obijcit᷑. plura nõ pñt cogitari neq; ĩtelli⸗
gi ⁊c.pt᷑ dici ꝙ cõtritio ꝑt᷑ reſpicẽ pctm inqtũ pctm ⁊ dei
offenſiuũ.et hoc mõ.i.in quadã generalitate aĩa multa
ſimul pt᷑ cogitare et intelligẽ.qꝛ ſic et ſi multa cogitant᷑:
multo itelligũtur.hoc ẽ vt ſunt vnum.et ſic pt᷑ aims vno
motu cõtritionis de om̃ibo cõteri. Ael pt cõſiderare qð
libet peccatũ ſigillatim.et ſic nõ pt᷑ omia ſimul cogitare:
immo opoꝛtet ꝑ ſingulas noctes.i.ꝑ ſingula peccata le⸗
ctũ cõſcie lacrimis lauare.et ſᷣm hũc modũ nõ pt᷑ aima
vno motu cõtritõnis ↄteri ſuꝑ pluribo pct̃is.ſᷣ reqrunt᷑
ſucceſſus tꝑis.q¶ AVd illud qð obijcit᷑. ꝙ intellectꝰ nr̃ fit
cũ ↄtinuo et tꝑe ⁊c.pt᷑ dici ꝙ hoc ĩtelligẽdũ ẽ te itellectu

n
i
di
m.
dli
di

¶ Lueſtio

fantaſtico.qui quidẽ ſᷣm ꝗꝙ habet᷑ ſm viã aſcenſus et fan
taſie fit cũ temꝑe.ilj Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ cõtritio ex mi⸗
tis cauſat᷑ ⁊c.dicendũ ꝙ hec ratio nõ ꝓbat ꝙ ↄtritio ſit
ſucceſſiua ſm ſe:ſᷣ̊ ᷣm ꝙ inducit᷑ in eẽ ſucceſſiue.i.ꝙ in⸗
ductio ſua in eẽ ſit ſucceſſiua.qð verũ ẽ.nec argumẽtũ ẽ
alicuiꝰefficacie. ·õ em̃ ſequit᷑ illa ex ꝗabo cauſat᷑ aliquid
nõ ſunt in inſtãti:ergo nec canſatũ ſiłr. multa em cõcur
rũt ad hoc ꝙ habitꝰ vᷣtutio politice ſit in aĩa.illa tñ non
ſunt in inſtati:et tñ ipe habitꝰ eſt in inſtãti.¶l Ao illud
qð obijcit.ꝙ aĩa nõ mouet᷑ ad diſplicẽtiã pct᷑i niſi cũ col
latõne ⁊c̃.dicũt ſᷣm ꝙ collatõ dicit᷑ diſcuſſio rõis ad ali
qꝗd eliciẽdũ:nõ pt᷑ eẽ in inſtãti.qꝛ hmõi collatio ẽ diſeur⸗
ſus ab vno ĩ aliud qð ſine ſucceſſiõe fieri nõ pt᷑. Alio mõ
dicit pluriũ oꝑatio ſm aliquẽ vnũ reſpectũ.et hoc pt᷑ eẽ
in inſiãti ſiue ĩ momẽto.q añt ꝑ diſcuſſionẽ tꝑis cognita
ſunt q̃lia ſunt ĩ ſe ſił et in momẽto cõferũt.nec aluer ve⸗
re poſſet cõferre cĩam de duobo:niſi ſil hr̃et in pñtia ſua
iſta duo.ſic videmuos in ſenſu.i Zunqᷓ em̃ ſenſus cõis poſ
ſet diſcernẽ int albũ et dulce.niſi hret illa ſimul et ſeiel
ſibi pntia.exemplũ eſt etiã in inſtꝛum̃tis mu icoꝝ qꝛ nũ
ꝙÿ cõcoꝛdiam taliũ poſſet artifex ꝓbare:niſi ſemel ⁊ ſilł
auditui ſuo offerent. Eñ licet nõ cõtingat mults in ſe vt
multa ſunt ĩtelligere:multa tñ vt vnũ et vt inuicẽ collata
Cõtingit.ſicut eſt in ꝓpoſito.collatio aũt que fit ĩ ↄtritõe
ſcʒ de pcto in comꝑatõe ad vũ:eſt ſᷣm reſpectũ diſſilitu⸗
dinis volũtatis cei et pctoꝛis.Qec credo ꝙ hec aſſeren⸗
tes intelligãt collatõnes hmõi poſſe fieri in momento.
lm ꝙ momentũ dicit᷑ inſtãs ꝗꝓpꝛie:ſᷣ potius ᷣm ꝙ mo⸗
mentum dicit tempus imꝑtibilis duratõis. 4 AUd illud
qð obijcit᷑ ꝙ in cõtritione ẽ alteratio.dicendũ ꝙ altera⸗
tio de qua loquit᷑ phᷣus eſt traſmutatio ſenſibiliũ quali⸗
tatũ circa ſubiectuʒ ſenſibile.qdð accidit in ꝓpoſito.ĩmo
ron et illud qð expellit ſunt qualitates ſpuales ñ ſen
ibiles. Pꝛef.gratia ꝗᷓ infundit᷑ a potẽtia infinita in in⸗
ſtanti inſundit᷑.in cuiꝰ infuſione e xꝑellit᷑ cõtrariũ et ita
hec mutatio ſubdita ẽ. Mon ſic eſt de alteratõe qualita⸗
tum ſenſibiliũ que fit oꝑatione nature.cuiꝰ oꝑatio pau
latiua eſt et multipliciter diſponẽs ſubiectũ ante inaucti
onem qualitatis intẽte.¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ nilła foꝛ
ma inducit᷑ ĩ inſtãti in ſubiecto exñte ſub foꝛma ↄtraria
⁊c· dicendũ ꝙ actio qualitatis in ex pulſiõt ſui cõtrarij
nõ ſem ꝑ fit ſucceſſiue·vt qũ materia vel ſubiectũ diſpoĩ
tur diſpoſitõne nccitatis ad foꝛmã agẽtis: licet ad alia
que cõcurrũt ſcʒ diſpoſitõʒ materie et inductõem foꝛme
neceſſaria ẽ ſucceſſio. Vñ qꝛ in infuſione gr̃e ſił diſponit᷑
aima nccitate ad ſuſcipiẽdũ illã:nulla eſt in actõne gr̃e
ſucceſſio.ſic nec in duratione foꝛme qñ diſponit᷑ mateꝛia

.

diſpoſitione q̃ eſt nccitas.¶ Pꝛet.qnz babet ſubiectum

diſpoſitõʒ aliquã ↄtrariã ipi agẽti:nullo tñ mõ reſiſtẽtẽ.
et tũc nõ eſt ſucceſſio in inductõe foꝛme nec in pᷣparatõe
materie.vt fuit in mutatõe aque ĩ vinũ Joh.ij. Qñz eſt
diſpoſi itio cõtraria et reſiſtẽs infoꝛmatõni.et tũc eſt ſuc⸗
ceſſio in inductõe foꝛme.vt qn ex calido fit frigidũ.Qñʒ
eſt diſpoſitio aliq̃ non reſiſtẽs inductõni foꝛme ſ̊ vſui:et
ſic ꝓnitas reſiſtit vſui gre nõ infoꝛmatõni:qꝛ ſimul ſun
Pter qð nõ opoꝛtz vt ſit ſucceſſio in ↄtritõe inqtũ motu
ptritõis gratia oꝑante expellit᷑ peccatũ.Inqtũ at expel⸗
lit᷑ diſpoſitio illa motu ↄtritionis requirit᷑ ſucceſſio. pꝛo
ntas em quia pena eſt ſimul ſtat cũ contꝛitõne et reſiſtit
vſui gratie:culpa po quia pꝛiuatio eſt nõ reſiſtit. ſiẽ nec
tenebꝛa in inductõne lucis. Culpa em̃ et ẽ pꝛiuatio et eſt
trariu.inqtum pᷣuaricatio pꝛiuat inqᷓtum ↄtrariũ di⸗
ſponit. nqꝙtum aũt ẽ pꝛiuatio ꝓpꝛie opponit᷑ gratie ⁊ in
inſiãti expellit᷑ a gratia:inqᷓtũ habʒ naturã cotrarij re⸗

linquit habitũ.i. ꝓnitatẽ in aĩma. Iſta aũt pnitas non

directe oꝑonit᷑ gre:ſed potius habilitati ad
cte ex gratia vel vᷣtute.Alnde ſic habilitatio enanei⸗
ſucceſſiue ſiłr et illa ꝓnitas expellit᷑ ſucceſſiu e. Pꝛet. rõ
qre foꝛma vel q̃litas naturalis ages ĩ inſtãti nõ expellit
ſuũ ↄtrariũ eſt. qꝛ ſunt ꝓpoꝛtionalis vᷣtutis.eo em̃ ꝙ ↄtꝛa
rioꝝ aliquoꝝ ẽ potẽtia ꝓpoꝛtionalis:vnũ alij reſiſſit nec

ꝙ ſubito. Et ꝙ dic aug. ꝙ ſubito attĩgẽ

27„

lxvuj.

erpellitur niſi ſucceſſiue. Si aũt agens eẽt impꝛopoꝛtio
nalis potẽtie reſpectu ſui ↄtrarij:ſubito illud expelleret
ſed gr̃a in iuſtificatõne impij.eſt potẽs quaſi in infini⸗
tum ſupꝛa peccatũ.qꝛ et ſi eẽnt pcta innumerabilia ĩ ali
quno:gratia inſuſa om̃ia expelleret.ĩmo ſi poneret᷑ ꝙ gꝛa
tia nõ eẽt in infinitũ potẽtioꝛ qᷓ peccatũ: deus tñ agens
ꝑ gratiã eſt in infinitũ potẽtioꝛ ꝙᷓ peccatũ.⸗ Ad illð qð
obijcit. ꝙ vbicũq; ↄcurrũt agens et patiẽs circa ideʒ ⁊c.
Poteſt dici ꝙ quia volũtas rationalis eſt inſtrumentũ
ſeip̃ᷣʒ mouens vt dicit Anſhel.cum mouetur actu diſpli

centie peccati.et ipa aĩma mediante voluntate:agit illa

diſplicentia et patitur. Quod aũt dicitur ꝙ agens et pa
tiens nõ eadem mẽſura menſi urant᷑. poteſt dici ꝙ boc in⸗
telligitur vbi ꝓpꝛie et diſtincte numerãtur agens et pati

ens. Pꝛet.duplex ẽ menſura.ſcʒ numerans et menſuꝛãs
Aumerãs ſᷣm ꝙ dicit phᷣus ꝙ vnüquodq; mẽſurat᷑ ſuo

periodo. Adenſurans ſᷣm ꝙ dicitur motus menſurari
temꝑe. agẽs ergo ⁊ patiẽs 'ᷣm ꝙ diuerſa ſũt:nõ eadẽ mẽ
ſura numerãte menſurãtur.ſic em̃ diuerſa ſunt:et diuer
ſis vnitatit menſurant᷑.Aliter videt᷑ mibi doᷣm. ſcʒ ꝙ
cõtꝛitio ſiue dicat᷑ diſplicẽtia peccati ſiue paſſio reſultãs

nõ pt in inſiãti. Diſplicẽtia em peccati cũ ſit acto affecti⸗

onis et ſic habẽs ꝑtem extra ꝑtem: nõ pt᷑ im ꝑtibili men
ſurari. ſimiliter nec doloꝛ pauſſio reſultans bᷣm ſe. et boc
videt᷑ ꝑ aug.viij.ſuꝑ geñ.ad lr̃am.qui dicit.· Per tẽpus

mouetur aimue. vel remiſcendo qð oblitus erat: vel ad
diſcendo qð neſciebat: vel nolendo qð volebat. babito
aũt reſpectu ad infoꝛmatõem gratie: qꝛ gatia inſoꝛmãs
infundit᷑ in inſtãti.inqtũ cõſiderat᷑ q̃tum ad eẽ gꝛatifica
tõnis pr dici cẽ in inſtati. tum ergo ad eẽ ipius cõtriti
onis vt eſt actus ſiue motus voluntatis: nõ videtur poſ⸗
ſe eſſe in inſtanti.q;ẽtum ad eẽ gratificationis.que quidẽ
gratificatio fit ſubito:eſt in inſtanti .4Ao illud ergo qð
pꝛimo obijcitur.ꝙ iuſſificatio fit in inſtanti ⁊c. pʒ rũſio
qꝛ cõtꝛitio.qᷓ;ẽtum ad eẽ gratificatõis que fit in in ſtãti iu⸗
ſtificationis:eſt in inſtanti.¶. Ad illud qð obijcitur.; ſi
eſt ſucceſſiua motus ↄtritõis eſi poſt iu ſiificatõʒ ⁊c. Re
ſponſio.ꝙ cõtritio ratõne qua ẽ motus vel actꝰ nõ ẽ ne⸗
ceſſaria iuſtificatõni ̊ rõne qua ẽ iuſtificata. VUnde qᷓtũ
ad eẽ gratificatũ eſt ſimul cũ iuſtificatõe.In infuſiõe em
gratie 2 aĩma efficit᷑ grata deo et pcti diſplicẽtia ſimilit
Pꝛet.in inſtificatõe ſunt duo pꝛincipaliter. ablatio cul⸗
pe:et diminutio pene. Hec duo reſpondẽt duobo que cõ
cernit contritio. que ſũt gra: et motus volũtatis rõalis
virtute gre tollit᷑ culpa:vtute motus volũtatis gꝛatifica
ti qui dicit᷑ doloꝛ diminuitur pena.Ande licet doloꝛ qui
eſt actus cõtritionis ſequat᷑ iuſtificatõʒ qtũ ad deletõeʒ
culpe:tñ ſimul et qᷓtum ad diminutõz pene. Un licet ſit
ꝓpter iuſtificatõʒ: nõ tñ eſt incõueniẽs ꝙ; ſequat᷑ illam
iniᷓtum ea deletuꝛ culpa. Ad illud qð obijcit ꝙ a pꝛio
ri et poſterioꝛi in magnitudie ⁊c.dicendũ ꝙ hee ꝓpoꝛtõ
eſt motꝰ coꝛpꝑalis et ſenſibilis.reſpectu ſpacij coꝛꝑalis ⁊
ſenſibilis. Alið aũt ẽ genꝰ motus ſcʒ ſpũalis qð non re⸗
buirit hmõi ſpaciũ vel magnitudinẽ. Ande ñ ſequitur.
in contritione nulla eſt magnitudo:ergo nec pꝛius nec
poſierius.ſed bene ſequit᷑ ꝙ ſi ñ ẽ magnitudo: g nec pꝛiꝰ
nec poſteriꝰ:ſᷣm ꝙ pꝛius et poſteriꝰ dicũt ↄtradictõnes
motꝰ coꝛꝑalis.¶¶ Ad illð qð dicit aug.ſcʒ ſi viſus diri⸗
geret᷑ c. dvᷣm ꝙ ſuponẽdo ꝙ vilus fiat e mittendo ſiẽ
videt᷑ velle ppᷣus in ꝑſpectiua.nõ ſubito expandit ſe ad
ſpaciũ magne diſtatie.ſ̊ ncce ẽ ꝙ pꝛiꝰ attĩgat radiꝰemiſ⸗

ſus mediũ ꝙᷓ; extremũ.h̊ aũt fit ĩ tꝑe ĩꝑceptibili:iõ dicit

„

t coꝛpꝰcreatũ ĩ il⸗
lo medio.dðᷣm ꝙ h̊ ẽ ĩtelligẽdũ qñ viſꝰ ẽ directꝰ ꝑ mediũ
tñc ncce ẽ ꝙ ſubito attigat oẽ exns ĩ medio vᷣ loqndo qñ
viſo ẽ diꝛigẽdꝰ:tẽ ñ ſubito a ꝑte rei attigit mediũ ⁊ extre
mũ:lʒ a ꝑte nr̃a ſucceſſio ñ appareat. vñ bec rõ ñ ↄcludit
Ad iũlẽ qð diĩc aug.qᷓ ꝑtrãſitꝰ radij ab oꝛiẽte ĩ occidẽs
fit ĩ iſtãti ⁊c.dõm qᷓ; ̊ itelligẽdũ ẽ ſᷣm ꝙ inſtãs noĩat in⸗
diuiſibile er ꝑte nra.iĩ tꝑe ĩꝑtibili.l Ed h qð obijcit ꝙ

delectatio fit in in ſtãti.dicendũ ꝙ hoc nõ dicit᷑ qꝛ inſtãs
cõmetiat᷑ lectatõni: cũ delectatõ ſit paſſio mulcebꝛis
ipᷣius aĩe:et habet ꝑtẽ extra ꝑtem.vñ requirit ↄmẽſura
tõem tpia.ſᷣ hoc dicit᷑ t cõtinuatõem delectatõis ⁊ ꝑ
manẽtiã ſine interruptione.ſᷣm quẽ modũ loq̃ndi dicũt᷑
q̃ inceſſanter ⁊ ↄtinue fiũt ĩ qnolibʒ inſtãti fieri.hoc aũt
nõ eſt qꝛ eſt pᷣciſa cõmẽſuratio inſtãtis reſpectu motuuʒ
hmõi:̊ potiꝰrõne ↄtinuatõis illoꝝ ⁊ ĩceſſatõis.q¶ Ad h̊
ꝙ obijcit᷑ ꝙ aia habet quaſdaʒ oꝑationes ſupᷣ tẽpus ⁊c̃.
dicẽdũ ꝙ actões dicũtur eẽ ſupᷣ tepus.qꝛ ſubiacẽt varia⸗
tioni tẽpoꝛis:ſicut ſubiacẽt oꝑa nature ĩferioꝛis.que ſᷣm
tꝑis variationẽ ⁊ mutationẽ variationi ſubiacẽt et mu⸗/
tationi.Alio mõ dicuntur eẽ ſupᷣ tpᷣus.qꝛ mẽſurationeʒ
tꝑis tranſcendũt.i.non mẽſurãtur a tꝑe.ſicẽ ſunt quidazʒ
actus deifoꝛmes ꝗ ratione ſue imꝑtibilitatis ⁊ ſimplici
tatis ſunt ſine ſucceſſione nec tempꝑe mẽſurantur. ꝛio
modo dicũtur actiones gratuite eẽ ſupᷣ tpᷣus: ſecũdo mõ
nõ. Multe em̃ actiones grate to tem ꝑe mẽſurantur.

lus ſecundus

Onſequẽter q̃ritur vtrũ penitens ſemꝑ tenea
tur ↄteri in hac vita.Et pꝛimo q̃ritur de ten⸗
tione nccitatis. Secundo te tentione vtilita
oↄpoſſibilitate gaudij et do⸗

18.

¶ Pꝛmumoſtenditur.S.).

ſic. dicit aug.ĩ tractatu de penitẽtia. ꝙ penitẽtia ẽ quedã
dolentis vindicta ſemꝑ puniẽs ĩ ſe qð dolet oↄmiliſſe. 4¶ R
aug. Penitere ẽ penã tenere.vt ſemꝑ puniat ĩ ſe peniten
d: qd ↄmiſit peccãdo.q] Itẽ aug.ĩ tractatu de penitẽtia
hic.i.penitẽs ſemꝑ doleat ⁊ de doloꝛe gaudeat.et non ſit
ſatis ꝙ doleat ſᷣ ex fide doleat:et nõ ſemꝑ doluiſſe doleat.
ꝑ boc videtur ꝙ penitẽs ſemꝑ debet dolere. ¶ Ytẽ Aug.
in eodẽ.vbi doloꝛ finitur:deficit et penitẽtia.ſi vᷣo deficit
⁊ penitẽtia ꝗd relinquitur de venia:ergo videtur ꝙ ſi ñ
ſit ↄtinuus doloꝛ.non ẽ ſperãdum de venia.⸗! Itẽ Ecci.
v.de ꝓpiciatu pctoꝛis noli eẽ ſine metu. ergo de ꝓpicia⸗
tu pctoꝝ ſemꝑ ẽ timẽdũ. ſᷣ ñ pt eẽ timoꝛ de ꝓpiciatu miſi
ſit incertitudo dimiſſionis.vᷣ hec incertitudo malũ pñs
eſt. ̊ woloꝛ ẽ de malo pñti: ergo ſemꝑẽ dolẽdũ.¶ Itẽ yſi.
ij. de trini. c.xij. uis ꝑ penitẽtiã ꝓpiciatio pctoꝝ ſit:ſi⸗
ne metu tñ hõ eẽ non debet.qꝛ penitẽtie ſatiſſactio dinio
tm̃ penſatur iudicio ñ bũano. pinde qꝛ miſeratio dei oc
culta ẽ:ſine intermiſſione Rlere neceſſe ẽ.¶ Iteʒ dic greg.
ꝙ anchoꝛa mẽtis ẽ pondus timoꝛis.ſ̊ mene nũe debet
eẽ ſine anchoꝛa ſua:et ita nunqꝙᷓ ſine timoꝛe et ita vt priꝰ
¶ Sitẽ ſicẽ ſe habʒ vera innocẽtia 2 pſeuerans ad perm de
futuro:ita peĩtẽtia ↄtra pcim de pᷣterito.ᷣ ꝑleuerãs ĩ in⸗
nocẽtia ſemꝑ refugit pctm ne fiat:ergo et penitẽtia pec⸗
catũ factũ. Ytẽ ſic culpa ẽ velle peccare:ita culpa ẽ vel⸗
le peccaſſe.ſ̊ homo ſemꝑ tenet᷑ nolle peccare: ergo ⁊ nol
le peccaſſe.ſᷣ ex hoc ꝙ non vult peccaſſe ⁊ peccauit gene⸗
ratur doloꝛ: ̊⁊c. SItẽ aut ſemꝑ doledũ ẽ aut nõ ſp. Si
ſemꝑ:habeo ꝗpoſitũ.ſi ñ ſemꝑ:aut ita P nunꝙᷓ qð nullꝰ
ponit:aut qnq; ſic qñq; non.tunc queritur qn ſic et qñ
non. E jre magis ĩ vno tꝑe qᷓ; i alio:⁊ ita ſẽꝑ.
Contra. teutro. xxiiij. nõ accipies loco pignoꝛis ĩferi
oꝛem et ſuꝑioꝛẽ molã.i.nõ auferas alicui timoꝛẽ 2 ſpem
ergo xpᷣionꝰ aliqũ debet eẽ in timoꝛe:aliqñ ĩ ſpe. ſᷣ cũ eſt
in ſpe gaudet. Vñ Ro.xij.ſpe gaudẽtes. ⁊ cü gaudet nõ
dolet: ergo ñ debet eẽ ĩ ↄtinuo doloꝛe nec ↄtinue conteri.
I. j. iohh.iiij. Perſecta caritas foꝛas mittit timoꝛẽ qm̃
timoꝛ penã bʒ.eadeʒ ratione ꝑfecta caritas foꝛas mittit
doloꝛẽ qm̃ doloꝛ penã habʒ 2 aligs penitẽs ꝑfectã hʒ cari
tute: ille nullũ doloꝛẽ bʒ. Yte aliqs peccat moꝛtalit 2
poſtea peĩtuit ⁊ ſatiſfecit ſuffciẽter.⸗ lõgo tꝑe abſtinuit
a Peto.iſte nullũ nocumẽtũ ſentit ĩ ſe.⁊ doloꝛẽ ſenſus rei
nociue ſiue diſcõueniẽtis:& iſte nullũ doloꝛẽ hʒz. 7 tñ bõꝰ
eſt: ñ tenet ↄtinueoteri. Itẽ otritio ẽ vna ps peniten
tie vt confeſſio ⁊ ſatiſfactio.̊ nõ opoꝛtzʒ ſemper confiteri

neq; ſatiſfacere:q̊ nec ſꝑ conteri. ItlK contritio medici
na.ſ̊ contigit hoĩeʒ ꝑfecte eẽ ſaluatũ vtputa ſi baptiʒat᷑
vel et᷑ ſi ꝑfecerit penitẽtiã condignã qͥ oẽs defectꝰ reducit
ad pfectũ.ẽ ſi poſt recuꝑationẽ ſaĩtatis ceſſat vſꝰmedici
ne:dʒ igit᷑ ceſſare contritio.q¶ Itẽ contritio ẽ pena q̃ pec
catoꝛ ſe punit. eſto ꝙ ſufficiẽter ſit puĩtꝰ ꝓ pcto.tunc ſi
ampliꝰ puĩt ſe ꝑ contritionẽ:puĩt ſe ſupᷣ condignũ ſᷣ q̊ ñ
ẽ ncce ſᷣ potiꝰ vidr̃ impiũ ⁊ crudele.q IJteʒ Herñ.doloꝛ
bonꝰ ẽ ſi ñ ſit continuꝰ.mel em̃ abſintheo admiſcẽdũñ eſt.
ergo ñ ſꝑẽ dolẽdũ. It ſi ſemꝑ ẽ dolendũ.hoc ẽ.aut ꝓ cõ
miſſione culpe:aut hoc ẽ ꝓ debito pene.Non ꝓ cõmiſſi⸗
one culpe.qꝛ culpa ñ ẽ cum remuiſſa ſit in iuſtificatione.
Si dicat᷑ ꝙ dolẽdũ ẽ de pct̃o remiſſo h̊ ñ videt᷑.cũ oĩa co⸗/
oꝑent᷑ ĩ bonũ electis Ro.viij.⁊ et᷑ ipᷣa pcta vt bẽt᷑ exr glo.
Pꝛet᷑.ex hoc głificabit᷑ deꝰ ĩ patria. Si ꝓ debito pene.
Aut pene eterne:aut tꝑalis.on eterne.qꝛ hec ĩ iuſtifi⸗
catione dimittebat᷑.eq; tꝑalis:qꝛ de illa ñ ẽ dolẽdũ cũ
ſit meritoꝛia.Si em̃ doleret de pena inflicta a ſacerdote
ñ mereret᷑ ex illa.q¶ I(R. Amb.ð peitẽtia.Qihil bʒ qð eru
beſcat cmi pctᷣm dimiſſũ ẽ.Et ſi ꝗd ñ hʒ qð eruheſcat ita
nihil habet quod doleat.⸗:! Itẽ Anſheł.ĩ meditationibo
Conſolatio.leticia.ſecuritas.nolo vos: reſpuo vos niſi
pena peccati reduxerit vos.ſᷣ h̊ aliqñ poſſibile ẽ ꝙ pcẽᷣm
dimittat᷑:̊ aliqñ ẽ gaudẽdũ ⁊ letãdũ.ñ &̊ ſꝑ tenetur ad
contritionẽ. Si dicas ꝙ ĩmo ẽ.qꝛ nunqꝙꝙᷓ ſumꝰ certi de
dimiſſione pcti.ideo ad minus ꝓpter cautelam ſemꝑ do
lendum ẽ.Contra.ponamꝰ ꝙ aliꝗs adultus ꝗ multa eõ
miſerit peccata baptizetur.talis debet eẽ certus q; oĩa
pcta dimittũtur ſibi ⁊ pena pctoꝝ:ergo ñ plus dʒ dolere
de peccatis.¶ Item dicit Aug. doleas ⁊ de doloꝛe gaude
as.ſi ergo aliqñ eſt gaudẽdũ nõ ſemꝑ eſt dolendu. RRe
ſponſio dicendũ ꝙ ſempiterna debʒ eẽ diſplicẽtia ⁊ dete
ſtatio.ſemꝑ em̃ debet pctoꝛi peccatũ ſuũ diſplicere.et h̊
pluribo rationibo.na ẽ qꝛ rceſſus a malo dzʒ eẽ ppetuꝰ
Ad hoc em̃ ꝙ aligꝗs ſit finaliter bonꝰ:neceſſe ẽ ꝙ finali⸗
ter malũ deteſtetur.Si em̃ alicui malũ ſuñ placeret: bo⸗
nus non eẽt. Alia ratio eſt.qꝛ ad penã ꝑpetuã fuit obli⸗
gatus.peccatoꝛ em̃ qꝛ debitoꝛ fuit pene eterne pctẽo ſuo
exigente:debet peccutũ deteſtari ꝑpetuo.Tercia ratio ẽ
quia ille qui fuit bonũ eternũ ab eo fuit cerelictꝰ.et hec
eſt potiſſima ratio.Vñ greg. ſuꝑ iob.xiiij.ibi. Aiĩa ipiꝰ
ſuꝑ ſemetipᷣo lugebit ⁊c.dicit.Dignũ eſt vt in ſe ſꝑ me⸗
roꝛes inueniat:ꝗ in ſe relicto creatoꝛe gaudia querebat
Dicendũ eſt ergo ſic vult hugo.ꝙ dñs ſoluẽs penitẽtem
a culpa:ligat eũ vinculo ꝑpetue deteſtationis eiuſdem.
vnde tenetur malũ qð fecit ſemꝑ deteſtari. Dʒ q; tentio
talis ẽ pᷣcepti affirmatiui.qð ſemꝑ obligat ſed ñ ad ſꝑ:
ideo dico ſemꝑ tenet᷑ conteri.ſed ñ ad ſemꝑ: ſᷣ ꝓ loco et
tẽpoꝛe cum recogitat mala ſua in ꝗbo offendit deũ.vnde

obligatio iſta ẽ ꝑpetua.ᷣ ñ continue denteaiEade⸗
Auctes

nitens recoꝛdat᷑ pctoꝝ ſuoꝝ abo deũ offẽdit.¶¶ Auẽte⸗
ergo gbo dicit᷑. ꝙ penitẽs debet ſemꝑ dolere. ĩtelligi debz
de temꝑibo certis.ſiẽ intelligr illud.j.theſſa.v.Sine in⸗
termiſſione oꝛate.i.hoꝛis certis ⁊ ſtatutis.Abł intelligit
ſemꝑ conteri ⁊ dolere:ꝗ finalit conteri?᷑ et dolet.m ilts
At indulgẽtiã quã ſꝑ optauerũt ⁊c. Cõſtat em̃ ꝙ null⸗
ſ et cõtinue optauit idulgẽtiã:ſᷣ dr ſꝑ optaſſe ſi finalit
optauit.Ex his pʒ rñſio ad tres pᷣmas auẽtes.⸗ Ad il⸗
lud qð obijcit᷑ ꝙ vbi doloꝛ finit᷑ ⁊c.dðᷣm ꝙ doloꝛeʒ finiri
pr intelligi duobo mõis.Ael ꝑ interem ptõzʒ actuũ bono
rũ.vel ꝑ ꝑpetratõʒ pcti.qñ em̃ aliquis congruo loco et
tꝑe occupat ſe circa bona oꝑa.et hac interueniẽte occu⸗
patõne ceſſat a doloꝛe de pctis:pter hoc ñ deficit peni⸗
tẽtia.ſᷣ̊ q finit᷑ doloꝛ eo ꝙ interuenit occupatio pct᷑i: tũc
deſicit penitẽtia.⁊ tũc nihil relingꝗt᷑ de venia.Ael pt᷑ di⸗
ci qñ deſicit doloꝛ oĩno ex ĩcuria vł negligẽtia:tũc deficit
penitẽtia. ¶ Ad illð qdð obijcit᷑ Ecci.v.ð ꝓpiciatn pecca
toꝝ ⁊c̃.Pt᷑ dici .q ſapiẽs ibi diſſuadet pᷣſũptõʒ de indul
gẽtia pctoꝝ ſuoꝝ·ꝗdã em̃ ita pᷣſumũt q ñ curãt aligd fa
cere ad purgatõʒ eoꝝ:ꝗbo ꝑſuadet ſapiẽs ne tãtum pᷣſu
mãt ꝙ ſint peitꝰ ſine metu de ꝓpiciatu pctoꝝ.q̃ſi diceret

.
i⸗

(0/
lo.
ne.
ſn

he
ern
ita
ib
n

———

ſe
de
ge⸗
ve

1

¶ Nueſtio

timeas ita ne peccata tua ſint tibi remiſſa.q; ſemꝑ labo

res ac ſi nõ eſſent tibi indulta. 'm illð greg. Donaꝝ mẽęI

tium elt ibi culpã agnoſcẽ vbi culpa nõ ẽ. Et h vult vbũ

yſið.ſubſequẽtis·ſcʒ qʒuis ꝑ penitẽtiã 1c. Qð aũt dicit

ꝙ line intermiſſiõe flere neceſſe ẽ. expolitũ ẽ ſup in conſi

mili. ¶ Ao illud qð obijcit᷑ ꝙ mẽs nunqʒ debet eẽ ſine an

choꝛa ⁊c.verũ ẽ oino:ſcʒ vt neq; actu neq; habitu illa te⸗
neat᷑ vt ꝑ ꝓcellas tẽptationũ inundãtiũ rapiat᷑ ꝑ deuia
et piclitet .· Pꝛet. hec nõ v alet. Tima nõ debz eẽ ſine an
choꝛa.i.metu:ergo nõ debet eẽ ſine meiu remiſſioĩs pcti
ců metus de lapſu futmo ſit neceſſariꝰ.4 Ad illd qð obij
cit᷑ ꝙ ſicut innocẽtia ſemꝑ refugit pcẽm ⁊c. dõm ꝙ ſemꝑ
refugit actu vel habitu ſimiliter penitẽtia refugit petin

⁊c. Dicẽdũ ꝙ ſemꝑ refugit actu vel habitu.ſiłr penitẽtia

refugit pctm factu actu vel habitu. Ex hoc at nõ ſequit᷑
ꝙ ſemꝑ actuali afficit doloꝛe. ¶ Ex his ptʒ rñſio ad vlti⸗
mũ er iſta pte. qꝛ cũ querit᷑.vtrũ ſemꝑ dolẽdũ ſit. Dicen⸗

dum ꝙ ſemꝑ eo modo quo dictũ ẽ ſup̃ ſcʒ in recoꝛdatõne

offenle dei. vel ſemp actu vel babitu:. ¶ Qm autẽ rõnes
ꝓ alia ꝑte poſite vident᷑ ↄcludere ꝙ ↄtritio ceſſanda ẽ et
nõ eſt ſemꝑ dolẽdũ. Rñdendũ ẽ ad illas. 4 Ad pꝛimũ g
qð obijcit᷑ ꝙ debet ex ſpe gaudere. doõm ꝙ veruz ẽ. nec ex
hoc ſegt᷑ qn ſit ſemꝑ dolẽauũ eo mõ q̃ tactũ ẽ. ¶¶ Ad illð qð
obijcit ꝙ pfecta caritas 1c.dicẽdũ ꝙ caritas ꝑfecta fo:
ris mittit timoꝛẽ ſeʒ ſeruilẽ.ꝗ bʒ penã.i.timoꝛẽ pene ge⸗
bẽnalis mittit foꝛas.ſcʒ inqᷓ; tuin ad imperiũ.timoꝛ em̃

pene gehẽnalis nõ im perat habẽti ꝑfectaʒ caritatẽ.non

em̃ facit q̃ facit imperio talis tĩoꝛis:ſᷣ potiꝰ amoꝛis.ex B

nulla ſiłitudine pt inferri ꝙ ꝑfecta caritas foꝛis mittit
doloꝛẽ.ſ.otritõis:licʒ ſit penalis et afflictiua. qꝛ doloꝛ co⸗:
tritõis ſtat cum caritate ꝑfecta: timoꝛ ſeruilis nequaq;.
Ao illud qð obijeit᷑.ꝙ poſt ſufficientẽ ſatiſſactõʒ nullũ

. .

ſentit nociuũ ⁊c, dicendũ.ꝙ nõ ẽ verũ.penitẽs em̃ vehe⸗
mẽtius affligit᷑ ex recoꝛdatõe pcti pᷣteriti ꝙᷓ exi ſtẽs ĩ pec⸗
cato ex exiſtẽtia pñtis.duplex eĩ ẽ ſenſ us. quids ſpualis
quidã coꝛpalis.Senſus coꝛꝑalis exigit pñtiam rei que
ſentit᷑.ſed ſenſus ſpũalis nõ exigit. p̊ ſufficit ꝙ ſit in mẽo⸗
ria vel cognitõe. AUñ aĩma magis ſentit et cognoſcit illð
qð nõ eſt q nõ ẽ: qᷓ qñ ẽ. VUñ nau.iij. Om̃is ꝗ viderit te
reſiliet a te.ſic em viſus coꝛpalis fit ꝑ diſtãtiã rei ĩ ſe ab
oculo coꝛꝑali.manꝰ em̃ oↄiũcta oculo nõ videt᷑:ſic pecca⸗/
tum nõ vidr̃ ob ocnlo ſpũ ali.niſi cũ diſtat. Cum em̃ pec
catũ moꝛtale ẽ in aĩa:moꝛtua ẽ aĩa.vñ nõ ſentit ſpũaliteꝛ
Vel pt aliter dici.ꝙ quidã ẽ doloꝛ volũtarie aſſũptus.vt
qñ quis dolet de moꝛte amici.et iſte doloꝛ nõ cauſatur ab
amici moꝛte niſi ꝑ accidẽs.ſed cauſat᷑ a volũtate moꝛtẽ
amici refugiẽte. et qꝛ refugit qð accidit:neceſie eſt dolere
ſicut ſi ego vellẽ vebemẽter infirmari te. ſi tu infirmare⸗

ris. doloꝛẽ:qꝛ ego nollẽ me peccaſſe et ideo me peccaſſe do

leo. Vñ de doloꝛe cauſato a volũtate.nõ opoꝛtet ꝙ illð ꝑ
quo ꝗs dolet ſit pñs affectu nec effectu nec reputatõne:ſᷣ
ſolũ aſpectu certo. ¶ Ad illð qð obijcit ꝑ ſimile de cõfeſſi
one ⁊c.dicendũ ꝙ doloꝛ cõtritõis pt dici ꝓut ẽ quedã ꝑs
penitẽtie ecõtrario diuiſa ↄtra cõfeſſionẽ et ſR otiſfactõem
et hoc mõ ſumpta ẽ purgatiua culpe mediãte gra q ꝓpꝛis
eſt purgatina.et ſic ſumpta cõtritõe ſufficit ſemel cõteri
de petis cũ volũtate oↄfitedi et ſatiſfaciẽdi.de illis tge et
loco ſe offerẽtibo. Alio mõ dici pt doloꝛ ↄtritõis motꝰ in⸗
terioꝛ volũtariꝰ cui ſe ſubijcit aĩima penitẽs.ſic qñzʒ paſ⸗

ſioĩbo coꝛꝑalibo.et doloꝛ iſte ẽ pena ſ⸗ atiſſactoꝛia ĩpetrati
ua augmẽti gratie ⁊ gloꝛie.ei ad hũc doloꝛez tenet᷑ ſemꝑ

dum viuit. licʒ ů ad ſemꝑ:bᷣ ꝓ loco et tꝑe ↄgruẽtibo. Pꝛi
ino mõ dictus doloꝛẽ ſacramẽtalis ꝓpꝛie et ꝑ le.qꝛ ille ẽ

effectiuꝰ remiſſioĩs culpe:ad quẽ ſolũmõ ſemel tenet᷑ pe

nitẽs.ad aliũ ꝗ nõ ẽ ſacramẽtalis ꝑ ſe ⁊ ꝓpꝛie p̊ ẽ ilicitꝰ

ex aliq̊ͥ habitu uᷣtutis:tenet᷑ ſemꝑ ̊ nõ ad ſemꝑ. Ex bis

pʒ rñſio ad obieciũ ꝙ ad ↄtritõʒ ſacramẽtalẽ ñ tenet᷑ pe⸗

mnitẽs ſp.ſic nec ad ↄfeſſionẽ? ſatiſfactõʒ. Pꝛet. nõ ẽ ſite

de cõtritõe ⁊ alijs. malũ em̃ ſꝑ debz diſt plice. nõ ſilłr opoꝛ
tet ꝙ penitẽs illið ſꝑ pfiteat᷑ nec ꝙ ſ ſatiſfaciat pꝛo illo.
Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ ↄtritio ẽ medicia ⁊c.dom ꝓcõ

lrvu.

tritio ſacramẽtalis ẽ medicĩa curatiua:cõtritio ſequens
elicita ex habitu vᷣtutio ẽ medicina ↄſeruatiua et melio

ratiua. ANedicina ſecũda ñ dz ceſſaẽ ſanitate recuꝑata
H pꝛima:admiꝰ qᷓʒtũ ad actu curatõis. Ad illð qð obij

citur.qꝙ ↄtritio ẽ pena 7c. dõm q; nũqᷓʒ pctoꝛ ſe tãtũ põt

puĩre ꝗqn maioꝛi pnĩa ſit dignꝰ ſᷣm rigoꝛem iuſticie.et qꝛ
bomo ſibi rigidꝰ debz eẽ alijs pius:nũq̃ᷓʒ tãtũ ſe affli/
git ꝑ cõtritõz ꝙ culpabiliter. excedit.dũmõ rõnabilit᷑ ſe
affligat. qꝛ etſi nõ ſit debitoꝛ pene ſenſibilis: valet tñ ad
ſuſceptõz gre ꝑfectõꝛis. Cõtritio q̊ que attẽdit᷑ in diſpli
cẽtia pct᷑i ſꝑ reqrit᷑ ſaltẽ ĩ habitu. doloꝛ ſenſibilis non ſꝑ

reqrit maxie a pfectis ꝗ audierũt voce interna illud qðd

audiuit magdalena. Remittut tibi pcta tua Luc. vij.
ſiẽ vult Herñ. ſuꝑ Cañ.· j. ¶¶ Ad illud Herñ.doloꝛ bonꝰ
eſt ſi nõ ſit ↄtinuꝰ ⁊c.dðm ꝙ; berñ. logt de doloꝛe gẽ pal⸗
ſio:nõ de doloꝛe qẽ diſplicẽtia pcti. ↄiinuatõ em̃ doloꝛis
paſſioĩs ſine reſpiratõe oſolatõis et gaudij ẽ ꝓpiqua de⸗
ſperatõi vnde moꝛari dʒ penitens int ſpem et timoꝛẽ. ne

depꝛimat᷑ ꝑ deſperatõʒz vel erigat ꝑ pſumptõʒ.¶ Ad IS

qð querit᷑ an ſit dolẽdũ ↄmũiſſione culpe.dðim ꝙ et pꝛo
ↄmiſſione culpe et damnatõe pene. ¶ Ad boc qð obijcit.
ꝙ om̃ia cooꝑant᷑ ĩ bonum ⁊c̃.ddðm ꝙ ſiẽ nõ ſunt faciẽda
mala vt bona eueniãt:ſic nec gaudẽdũ ẽ de malis q; pui
dentia ſũma ex illis bonũ elicit. ꝙ ei ex malis bona ꝓ⸗

ueniãat. hoc nõ ẽ ex illis ꝗ mala ꝑpetrãt:̊ ex dina ꝓuidẽ

tia. eccatoꝛ em̃ quãtũ in ſe ẽ &ũ inbonoꝛat. pᷣmia bo⸗

noꝝ diminuit:et ipʒ vmuerſũ ceoꝛdiat.Silr dolẽdũ eſt

de pena. ̊ diſtingueaũ ẽ qʒtũ ẽ pena acta et aſſumpta vl
inflicta. pena acta ẽ illa quã ſibi qlibz agit ꝑ pcrm. vt eſt
incoꝛruptõ naturaliũ.ſpoliatio qꝛatuitoꝝ hmõi pena
inflicta vel aſfũpta ẽ pena a ſacerdote ſibi iniũcta. ⁊ veꝝ
ẽꝙ de iſta dʒz gaudẽ nõ ð alia.ĩmo ſemꝑ dũ viuit hbʒ ma
teriã dolẽdi.qꝛ dĩc aug. ꝙ nõ ſolũ dolendů ẽ aꝛ peccauit:
qꝛ vᷣtute ſe pꝛiuauit.et licʒ culpa nõ ſit pñs ĩ ſe: ſemꝑ tñ
pñs ẽ in effectu ſcz qʒtũ ad B. q ſe gratuitis pꝛiuauit. et

ita meritũ ſuũ diminuit.vñ ſꝑ bʒ materiã dolẽdi et H ra⸗

tione incertitudis.q; neſcit bõ vtrũ pciʒz ſit ſibi dimiſſũ
et ſcit bene ꝙ petᷣm cõmiſit. ¶ Ad ülud qð dicit Ambꝛo.

ꝙ nihil habet qð erubeſcat ⁊c.dicendũ ꝙ hoc intelligen
dum eſt qʒtũ ad eẽ pcti.nihil em habz in ſe. i. nullũ pec⸗

catũ habet in ſuo eẽ:licet alio mõ vt tactũ ẽ.4 Ad illud
qð dicit anſ heł.dicendũ ꝙ et ſi venia qñʒ reduceret leti
ciã ⁊ ſecuritatẽ:adhuc reſtaret materia dolẽdi ſcʒ ſeq̃le
pct᷑ i.vt pena acta:amiſſio tẽꝑis:recoꝛrectio oſſenſe dei.
4Ad illð qð obijcit᷑ de certitudĩe dimiſſioĩs vt de bapti

zatis. dõm ꝙ etli ſint certi de Fmiſſiõe peti q̃ʒtũ ad penã

⁊ culpã.adhuc hñt materis dolẽdi ſcʒ r̃coꝛd atõz offenſe
cei.dãnũ ꝓpꝛiũ qð ĩcurrer̃t ex amiſſiõe gtnitoꝝ.ꝛ debili
tatõe nataliũ. Pꝛet᷑.ꝙ dr ꝙ oĩs pena remittit᷑ in baptil⸗
mo.ĩtelligẽdũ ẽ de pena ĩingẽda ab ecckia.pene at᷑ acte q̃
attẽdũt᷑ ex peioꝛatòe naturaliũ nõ ita reſtaurãt᷑ quĩ oĩbo
diebo bñ hnt materiã dolẽdi.ſic adã ſi ꝑmille milia ãno
rum vixiſſet. nũqᷓ; tãtũ iuſtiſicatꝰ fuiſſet.ꝙ veniſſet ĩ ſta⸗
tũ in q̊ fuit ante..¶ Ad illud aug. doleas ⁊c̃. dõm ꝙ gau
diũ illud nõ impedit ꝗn ſꝑ ſit dolẽdũ.eo mõ qͥ dictũ ẽ ſcz
habitu vel actu. vel tꝑibo debitis 2 certis.

(Gitum ad ſecunin S. .

dum. Vtrum expedit conninue dolere. E ſic: videtur.qꝛ
ſi dolere de peccatis cõmiſſis eſt bonum ꝑ ſe. diutius do⸗
lere eſt magis benum:et ſemper dolere adbuc magis. bo
num enim diuturnius eſt melius et magis eligendum.
Item dolere de peccatis ſuis beatum reddit peniten⸗
tem ſeilicet ĩ via. Math. v. Beati qui lugent.· glo.Lu⸗
ctus ꝓ peccato vel deſiderio celeſti conſolatõem mere⸗

tur. ꝓpter hoc ꝓpoſuit ꝓpheta dolere quaſi cõtinue pꝛo
peccatis dicẽs. auabo ꝑ ſinglłas noctes lectũ meuʒz ⁊c

Blo. ad EFaʒ.· In lecio ploꝛabo ꝓ pet᷑is.Lacrimis meis
ſtratũ meũ riga bo. gl. ibið dĩc alijs vbis. vm bꝛe lacriaꝝ
cumulũ pctoꝝ diſſoluã.vt poſi meſſis virtutũ ſuccreſcat

Mota ꝙ dicit ſingulas noctes.ex hi multũ erxpe
dit ↄtinuare doloꝛẽ ꝓ pctis. Cõtra.ad phił.iiij. Gau⸗
ete in dño ſemꝑ.glo.nõ ad hoꝛã ſᷣ ſemꝑ.et poſi ̊ a deo

nobis neceſſariũ ẽ ꝙ iterũ dico gaudete ex hoc ppatet. ꝙ;
gaudere in dnoẽ neceſſariũ vite ⁊ ſemꝑ gaudẽ. Sʒ hũc
modũ gaudẽdi im pedit doloꝛ interceptꝰ⁊ maxiĩe doloꝛ cõ
tinuꝰ:igit᷑ ↄtinue dolere nõ expedit.⸗ Itẽ Ecci.xxx.Cꝛi
ſticiã longe expelle a te.Et poſt ſubdit᷑ ratio q̃re expelli
xbet dicẽo.multos em̃ occidit triſticia ⁊ nõ ẽ vtilitas in
illa. Ecce plane habet᷑ ꝙ nõ erpedit dolere ſcʒ multũ:qꝛ
moꝛtẽ inducit ſine aliq vtilitate.q¶¶ Iteʒ Ecci.xxxviij. A
triſticia feſtinat moꝛs et cooꝑit virtutẽ.i.obſcurat. It᷑
ꝓuerb. xviij. Spũs triſtis exiccat oſſa.glo.a pinguedine
caritatis.¶ Reſpõſio. ꝙ dolere de pctis ꝑpetue multuʒ
expedit.¶ Ad hoc qð obijcit᷑. impedit ↄtinuatõʒz gau⸗

xndi in dño ⁊c̃. Dicẽdũ ꝙ nõ ẽ verũ.vt pʒ ex glo.phił.

iiij· apłus oſtendit ibi ꝙ nõ eſt gaudendũ in ſeculo. ſed ĩ
dño:qꝛ hec gaudia incopoſſibilia ſunt.vñ glo.ibi. Sic
nemo pt᷑ duobo dñis ſeruire:ſic nemo pt in ſeculo gaudẽ
ct in dño.gaudiũ aũt in dño nõ impedit doloꝛẽ de pctᷣo.
ĩmo expedit ad illud:tollẽdo illa que gaudium illud im
pediũt.¶ Ad alið dðᷣm.ꝙ illð Ecci.xxx.triſticiã lõge ex
pelle ⁊c.Et illð młtos occidit triſticia. Et illð ecẽi.xxx
viij. A triſticia feſtinat moꝛs ⁊c. Intelligit᷑ de triſticia ſe

D mꝛotẽ oꝑatur vt pʒ ex glo.nõ de doloꝛe penitẽtie.

tum ad tercium .S. ij.

querit᷑ de cõpoſſibilitate doloꝛis et gaudij quã poĩt aug.
dicens.doleas:⁊ de doloꝛe gaudeas.Et querit᷑ an doloꝛ⁊
gaudiũ ſimul poſſũt eẽ in ↄtrito. ſic:vidr̃ ex ðᷣbo aug.
ſupᷣdicto.doleas ⁊c.¶ Cõtra.nullꝰ ſᷣm eandẽ vim pt᷑ mo⸗
ueri diuerſis motibo in ſpẽ.ſed eadẽ vi qua ꝗs mouetur

motu gaudij mouet᷑ motu doloꝛis.qꝛ in cõcupiſcibili:er⸗

go nullꝰ ſił mouet᷑ his duobo motibo.cũ gaudiũ ⁊ doloꝛ
Em ſpẽm differãt ⁊ motꝰ eoꝛũdẽ ſiłr differũt.motꝰeĩ pᷣm
fines nũerant᷑.q] Itẽ ſenſus nõ eſt ſił ↄtrarioꝝ.gadium
et doloꝛ ſunt ↄtraria:ergo nõ ↄtingit aliquẽ ſił affici gau
dio et doloꝛe. Hoc etiã vult berñ. dicit em ĩ omel.x.ſuꝑ
ccc̃i.c.x.Qui laboꝛat in gemitu ſuo.poterit ne ſimłĩ dei
laudibo exultare? quonã modo in oꝛe gemẽtis et dolẽtis
ſonabit: ꝑiter illud yſa.Gratiarũactio ⁊ vox laudis.q̃i
diceret nequaqꝙᷓ. Rñſio.dicũt quidã ad hoc.ꝙ doloꝛ
et gaudiũ ſił ſunt in ↄtrito.nõ vt ↄtraria:pᷣ vt inſeꝑabi
liter mixta.⁊ ꝓpter hac ↄmixtionẽ luctꝰ dicit᷑ reficẽ. Añ
greg.Luctu ſuo aĩa paſcit᷑:cuʒ ad ſuꝑna gaudia flendo
ſubleuat᷑.et intus quidẽ doloꝛis ſui gemitꝰ tolerat: ſ̊ eo
refectõis pabulũ ꝑcipit quo vio amoꝛis ꝑ laciimas ema
nat. et hoc ẽ quaſi generale in via.qꝛ in patria ẽ gaudiũ
oĩno ſine admirtione ↄtrarij.in inferno doloꝛ ſine admi

xtione gaudij. Aliter dicũt alij.ꝙ ſił ſunt doloꝛ et gaudi

um ſcʒ doloꝛ actualis de pct̃o.et gaudiũ habituale de do⸗

loꝛe. Item dicũt quidã. ꝙ doloꝛ de pcto ẽ in li.ar. ſᷣm cõ⸗

uerſionẽ ad inferiꝰ.gaudiũ ſᷣm ↄuerſionẽ ſuꝑioꝛis pecca

toꝛis ad ſuꝑiꝰ. Quidã ſic m quãdã glo.in leni.iiij.que

eſt. Aia dolet ſpuᷣs gaudet.eſt ᷓ doloꝛ er ꝑte qua eſt aia:
udiũ ex ꝑte qua ẽ ſpũs. Idem aũt ẽ aĩa qð ſpũs.Sed
pũs dicit᷑ id qð eſt:aia eo ꝓ aĩat ᷣm aug.Et ſic inqtuʒ
eſt actꝰ coꝛꝑis et viuificat illð:illi inſunt ſenſus et ſic do

let. inqtum id qð eſt:gaudet.¶ Ex his ſm iſtos patz re

ſponſio ad obiecta.qꝛ motꝰ ↄtrarij nõ ſunt ſm eandem
vim ſm illa que dicta ſunt:neq; ſenſus aliꝗs ẽ ↄtrario⸗-
rũ. Pꝛet.dicũt ꝙ ſumpto ſenſu paſſiue ſilł ſentit et mo⸗
uet᷑ motibo ↄtrarijs.actiue nequaqᷓ.qð nõ intelligo niſi
foꝛie motꝰ cõtrarij dicãt᷑ moiꝰ ↄmixti.cuiuſmõi ſũt illi
d gbo ſup tactũ ẽ. Licʒ at iaʒ aliq tacta vera ſint: tñ qꝛ
nõ plane mamifeſtãt ꝓpoſitũ. ¶¶ Aliter viar dᷣm ſcʒ ꝙ do
loꝛ et gaudiũ ꝓut ſunt in ↄtritõne.nõ ſunt ↄtraria ĩmo
ſibinuicẽ ſubiecta.et qꝛ doloꝛ iſte materiaẽ gaudij: et de
dloꝛe gaudiũ.nõ pt᷑ vnũ eẽ ſine altero.ſed doloꝛ et gau⸗
diũ hm ꝙ ſunt affectões ↄtrarie nũqᷓ pñ̃t ſił in eodem eẽ
et pꝛeterea gaudiũ ꝗpꝛie nõ appellad ibi affectio aliqua

ſͤ magis ↄplacẽtia quedã.qꝛ cũ dolet ꝗs doloꝛ dz ſibi pla
cere. qꝛ aliter ñ meret illo. Sʒ qð diĩc berñ.ꝙ ñ pñt ſił eẽ
dloꝛ ⁊ gaudiũ.loꝗt᷑ ᷣm ꝙ ſunt affectões cõtrarie et di⸗
ſtincte.nõ ſjm ꝙ ſunt ĩ ↄtritõe: ĩmo loꝗt᷑ de gaudio ↄtem
platõis de bonis ſibi a ceo collatis:⁊ de doloꝛe aĩe dolẽ⸗
tis de pcttis.que ñ pñt ſil eẽ. ꝗpt᷑ qdð dicit᷑ ꝗ laboꝛat in ge
mitu ſuo poterit ne ſił in dei laudibo exultare? vñ dicit᷑
ibidẽ infra. Que udhuc ĩ triſticia ẽ oĩa bñficio ñ gaudet
g̊ indiget. habet ergo vnde pꝛeces offerat ñ vnde referat
grates.qũo em̃ recolet beneficiũ qð nõ accepit: Ex his
potet rñſio ad illa quia in iſto cõcurſu doloꝛis et gaudij
neq; eadeʒ vis mouet᷑ diuerſis motibo ſᷣm ſpẽm.neq; ſen
ſus eſt ſi rarioꝝ vt ex dictis patet.

Onſequẽter querit᷑ vtrũ aĩe ĩ purgatoꝛio ↄte
runtur de pctis ſiue teneant᷑ ↄteri.ꝙ ſic:vidr
dt hoc.ꝙ ſolũmodo ſeꝑatis a deo ꝑ culpã pla⸗
cent ꝓpꝛi pcta. ergo illis ĩ abo habitat teꝰ ꝑ graʒ ꝓpꝛia
peccata diſplicẽt.hoc aũt eſt cõteri. Sed aĩme in purga⸗
toꝛio habẽt gram:ergo ⁊c.¶ Item aĩe in purgatoꝛio do⸗
lent de dilatõne gloꝛie. ergo cauſa dilatõnis diſplicet il⸗
lis.NPꝛouer.xiij. Spẽs que differt᷑ affligit aĩam.¶ Itez
ↄtritio ẽ doloꝛ volũtariꝰ de ꝓpꝛio peccato ita deſcribit᷑.
hᷣ aimabo in purgatoꝛio ineli doloꝛ talis.¶ Itẽ ſatiſfactõ
oꝛdinata ſemꝑ pᷣſuponit ↄtritionẽ.̊ in purgatoꝛio ſatiſ
faciũt aĩe.ergo ↄterũt᷑.¶ Iẽ pena purgatoꝛia eſt ſatiſfa⸗
ctoꝛia ꝓ peccatis ↄmiſſis.ſᷣ̊ nullo mõ eẽt ſatiſfactoꝛia ni
ſi diſplicerent pctᷣa.ꝗ̊ ⁊c.¶¶ Itẽ in purgatoꝛio cognoſcũt

aĩe pctᷣa ſua ⁊ damnũ qð ꝑ peccatũ incurrerũt et hbabent

gram infoꝛmantẽ.ergo ncce habent dolere.Om̃e eĩ vtẽs
recta rõne habẽs tantã materiã dolẽdi et exiſtẽs in ſtatu
dolendi dolet.¶ Itẽ cũ aĩme exiſtẽtes ĩ purgatoꝛio ñ ſũt
in ſtatu ↄpᷣhẽſoꝛis.⁊ ñ ſunt deterioꝛis ↄditõis qᷓ; cũ erãt
iũcte coꝛꝑibo.neceſſe ẽ ꝙ habeãt ſpem et timoꝛẽ adiũctũ.
ſed hec ſunt cauſa ſufficiẽs ad doloꝛẽ ↄtritõnis habẽdũ.2
poſita cã ponit᷑ effectꝰ.ꝗ̊ ⁊c̃.q¶ Item Math.xij. Lon di
mittet᷑ neq; in hoc ſeculo neqʒ in futᷣo.glo.manifeſtũ eſt
quedã pcta dimitti ĩ futuro.ſᷣ̊ nunqᷓ ctualis ſine
2tritõne dimittit᷑.ergo ⁊c.Cõtra.aĩe erute a coꝛꝑibo
ñ ſunt ĩ foꝛo ecclie militãtis.in nullo eĩ ſunt ſubdite nec
tenent᷑ illi.ergo ñ eſt ratio aliqua quare debeãt ↄmũicaẽ
ſacramẽtis illiꝰ.et ita nec ſacramẽto penitẽtie et ita ñ te⸗
nent᷑ ↄteri.¶ Iteʒ.yſið.Compũctio eſt hũilitas mentis
cũ lacrimis veniẽs ex recoꝛdatione peccati ⁊ timoꝛe iu⸗
dicij.̊ exiſtẽs in purgatoꝛio nõ timet iudiciũ.ergo ⁊c.
Itẽ tanta poſſet eẽ cõtritio ꝗ ſufficeret ad deletionem
pene.igit᷑ ſi aĩme in purgatoꝛio ↄterunt᷑.tãta poſſet eẽ ea
rum ↄtritio ꝙ oĩno purgarent᷑ a pena.et ſi hoc: non pu⸗
nirent᷑ Fin exigẽtiam peccatoꝝ ſuoꝝ qð videt᷑ incõueni⸗
ena.cum ſlatus ille ſit ſtatus ſoluẽdi penã ſᷣm merita in
carne.¶ Rñſio. dicendũ ꝙ ſtatus ille ẽ ꝓpꝛie ſlatꝰ merẽ
di. ſtatus purgatoꝛij ẽ ꝓpꝛie ſtatꝰ ſoluẽdi. atus patrie ẽ
ꝓꝛie ſtatus recipiẽdi.Inde eſt ꝙ ĩ via penitẽtia ẽ meri⸗/
toꝛia remiſſionis culpe et dimiſſonis pene. ꝓpter quod
contritio ſacramẽtalis ꝓpꝛie reſpicit ſtatũ vie vbi ꝛie
eſt ſtatꝰ merẽdi.et quia ſlatus purgatoꝛij ẽ ꝓpꝛie ſtatꝰſol
uendi. aĩme in purgotoꝛio ſunt abſolute a rõne merendi
et ſunt in ſtatu ſoluẽdi.penitẽs em̃ abſoluit᷑ o debito pe⸗
ne eterne in contritõne.et obligat᷑ pene tꝑali. q̃ ñ ſoluta
in via. eriſtit debitoꝛ pene ſoluẽde ĩ purgatoꝛio.nõ eſt g
ibi ↄtritio ſiue doloꝛ ſacramẽtalis nec doloꝛ meritoꝛius.

ſᷣ potius ſolutoꝛiꝰ.q Adilla q obijciũt᷑ ↄtra hec ſcʒ.q ill

diſplicẽt mala ſua pᷣterita.⁊ ꝙ dolent de dilatõe gſie ⁊c.
et ꝗq' ↄtritie ẽ doloꝛ volũtariꝰ ⁊c.dðᷣm ꝙ etſi hec vera ſũt
nõ ↄterũt᷑ neq; eo mõ quo ↄtritio eſt ſacramentalis neq;
eo modo quo ↄtritio eſt ſatiſſactoꝛia. Ratio aũt huius
eſt repugꝗnantia ſtatus.¶ Ad illud qð obijcitur ꝗ ĩ pur⸗
gatorio ſatiſfaciunt anime.dicendum ꝙ etſi ſit ibi ſatil:
factio.i.ſolutio pene debite.non tamen eſt ſatiſſactio ſa⸗

ti
N
n
e⸗
ge
g
bi
di
ſe

d
wic
iol⸗
P
Ngn
til⸗
13
.
5
den

¶ Lueſtio

eramentalis ꝓpter repugnantiam ſtatus.⁊ propter boe
talis ſatiffactio ñ infert ↄtritioneʒ. Pret᷑.qꝛ ſatiſſactioẽ
poſterius ad cõtritõʒ:nõ ſequit᷑ ſi ſatiſſactio ſit ibi ꝙ ꝓ⸗
pter hoc ibideʒ ſit contritõ:̊ ſequit᷑ ꝙ affueꝛit aliq.⁊ HG
verũ eſt..¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ ĩ purga toꝛio habẽt co⸗
gnitõʒz ꝛ2c. Dicendũ ꝙ hoc verũ eſt.vnde dolẽt ⁊ diſplicẽt
illis que ꝑpetrauerũt in offenſaʒ tei. 5̊ doloꝛ ille non eſt
ſacramentalis neqʒ ſatiſfactoꝛius ꝑ cauſam predictam.
4¶ Ad illud qð obicit ꝙ babent ſpem ⁊ timoꝛẽ. Dicẽdũ
ꝙ ſpes ⁊ timoꝛ nõ ſunt cauſe eliciendi ↄtritionẽ ſacramẽ
taleʒ neqʒ ſatiſfactoꝛiã niſi in ſtatu vie. Pret᷑.nõ ẽ ibi ti
moꝛ pene eterne neqʒ ſeruilis neq; initialis ſicut in illa:
gᷓ tm̃ reuerentie.qꝛ marime ibi cognoſcũt ꝓpꝛiã ꝑuitatẽ.
ſiłr ibi nõ eſt ſpes vie ſᷣm ꝙ ſpes eſt virtus. Spes.n.eſt
certa expectatio future beatitudis ⁊c. hec certitudo ſᷣm
ꝙ eſt exiſtens in via eſt cũ timoꝛe: quia eſt cũ ↄditõe ſcilʒ
ſi ꝑſeuerauerit.vnde illa certitudo bʒ innexã certitudi⸗
nẽ quandã. Spes aũt exñtiũ in purgatoꝛio eſt certitudo
ſine timoꝛe. vnde certitudo illaẽ media inter illã que eſt
in via:⁊ illã que eſt in patria que eſt certitudo tẽtionis.
vnde qᷓtũ ad h̊ ſunt ſupra ſtatũ vie.vñ nõ plus timent de
ꝑſeuerantia finali:immo ſine omni ↄditõne certi ſunt ꝙ
habituri ſunt vitã eternã.ſunt aũt infra ſtatuzʒ patrie qᷓ⸗
tum ad gloꝛie dilatiõʒ.⁊ ſic nõ hñt ſpem ibi ⁊ timoꝛẽ ſᷣm
ꝙ ſunt principiũ ↄtritõnis in via. Ad illud qð obijcit᷑
ꝓ glo..Math.xij.ſcʒ ꝙ manifeſtuʒ eſi quedã pcta dimitti
in futuro. Põt dici ꝙ cũ in pluribo locis inueniãt᷑ pecca
ta aliqua dimittenda eẽ in futuro:hoc aꝛbitrãt᷑ gqda debẽ
intelligi q;tũ ad penã.⁊ qᷓ;tũ ad illos nulla eſt rõ pᷣtacta.
Etum aut ad illos qui dicũt debeꝛe intelligi qtũ ad cul
pam:adhuc nõ ſequit᷑ ex H̊ ꝙ aĩe ↄterant᷑ in purgatoꝛio.
ga illi ponũt ꝙ illi ꝗ decedũt cũ veniali meruerũt ꝑ cari⸗
tatẽ in q̃ diſcedũt qð in purgatoꝛio remittit᷑ ꝑ penã quã
ſuſtinẽt.vnde caritas in qua decedũt cũ pena quã in pur⸗
gatoꝛio ſuſtinẽt:eſt cã deletõis culpe.nõ aũt ↄtritio.vnð
lʒ dimittant᷑ quedã pct᷑a in purgatoꝛio: nõ ꝓpter h oꝑtet

ꝓ aie ibi terant᷑. —
6 Nueſtio. xix. de contri⸗
lonis obiecto
Egqmtur de cõtriti⸗

one qtũ ad obiectũ.de quo querũt᷑ hec.
Primo.vtꝝ ↄtritio debeat eẽ de peccato
cõmiſſo.Scðo.vtꝝ debeat eẽ ð peccatis
. t penis peccatoꝝ.Tercõ.vtꝝ debeat eẽ
de diffoꝛmitate ⁊ de actu. Quarto.vtꝝ de oꝛiginali ſicut
te actuali. Quinto.vtꝝ requirit᷑ ↄtritio de veniali ſic̃ de
actuali moꝛtali.Sexto.vtꝝ de peccato qð ↄmittit᷑ ex tri⸗
ſticia. Septimo.vtꝝ de peccato qð ↄmittit᷑ ꝑ ignoꝛãtiã.
Octauo.vtꝝ de peccato oblito.iQono.vtꝝ de pctᷣo futu⸗
ro.Decimo.ſi ↄtritio poſſit eẽ de vno ſolo.

embꝛũ primũ
VWerit᷑ ̊ pᷣmo.viꝝ debeat penitẽs dolẽ ſiue
onteri de peccato ↄmiſſo. ſic:videt᷑ ꝑ h
penitẽs tenet᷑ ad oꝑa fidei.ↄteri autẽ de

pcto eſt opꝰ fidei.vñ HBerñ. pᷣmũ opꝰ fidei
Botlecioz oꝑ

antis coꝛdis ↄtritio ẽ.¶ Itẽ Aug.de pnĩa.
Munq; dñs aliquẽ ſanauit queʒ oĩno ñ liberauit. Lotũ
enĩ hoĩeʒ ſanauit in ſabbato: qꝛ ⁊ coꝛpꝰ ab infirmitate 2
aĩam ab omni ↄtagione. indicans penitètẽ opoꝛtẽ ſimul
dolere de omni crimĩe. Ecce plane habet᷑ ꝙ oꝑtʒ penitẽtẽ
doleꝛe de pctis.h̊ etiã ſatis pʒ ex iaie Kõtra. verũ
de pᷣterito eſt ncciuʒ ⁊ eiꝰ oppoſitũ im poſſibile.ↄtritõ aũt
eſt a li.ar.inq;tũ ẽ electiuũ:alit.n.ñ eẽt meritoꝛia.electio
aũñt nõẽ nccioꝝ neqʒ impoſſibiliũ. cũ iſtũ peccaſſe: de⸗
mõſtrato aliqͥ q peccauit in aliqͥ tꝑe ſit ncciuʒ ⁊ eiꝰ oppo
ſitũ impoſſibile:neqʒ hꝰ neq; eius oppoſiti debet eẽ ↄtri⸗
tio ſiue diſplicẽtia:cũ iſti actus ſint liberi ar.initũ ẽ ele⸗
ctiuũ.⁊ electio debet eſſe alicuiꝰ cuiꝰoppoſitũ põt accidẽ.

—

.Alxirx.

4 YItez oĩs volutas ẽ indiſcꝛeta ĩmo fatua que appetit im

poſſibile ⁊ refugit ncciuz.ſᷣ iſtũ peccaſſe eſt ncciuʒ: ñ pec
caſſe eſt impoſſibile.Si g̊ voluntas penitẽtis appetit ſe ñ
peccaſſe ⁊ refugit ſe peccaſſe: apetit impoſſibile ⁊ refu⸗
git ncciuzʒ. g̊ in h̊ ẽ indiſcreta 2 fatua.⸗ Itẽ nulla diſpli⸗
centia mali eſt meritoꝛia alicui niſi ſit ᷑m ↄfoꝛmitatẽ vo⸗
lũtatis diuine.malũ.n.cuiꝰ diſplicẽtia ẽ meritoꝛia diſpli
cet deo.ſ̊ malũ fuiſſe cõmiſſuʒ ab iſto nõ diſplicet deo. &
nec ille qui cõmiſit illud debet diſplicere. ¶ Itẽ exñtes ĩ
caritate recti dicũt᷑.Ecci.j.Recti diligũt te.ſᷣ recti ſunt
qui dirigũt coꝛ ſuũ ſᷣm voluntatẽ dei que eſt reſpectu vo⸗/
luntatis nr̃e.ſicut habet᷑ ĩ glo.ſuper illud. Rectos decet
collaudatio.̊ dirigi ſᷣm regulã eſt ↄfoꝛmari ipi regule.q
cũ penitentes ſint recti:debẽt voluntatẽ ſuã ↄfoꝛmaè vo⸗
luntati diuine:⁊ ita nõ velle niſi qð ipſe vnlt.ſᷣ ipe ñ vult
penitentẽ nõ peccaſſe:quia ſi nollet hoc ñ accidiſſʒ. ergo
nec ipſe penitẽs debet velle ſeipſuʒ nõ peccaſſe nec dolere
de peccato ſuo.. Itez vera amicitia eſt ideʒ velle ideʒ
nolle in honeſtis ſᷣm Tulliũ. nulliꝰ ꝗ eſt amicꝰ dei dz
eẽ voluntas nilſi illoꝝ quoꝝ eſi voluntas xi. ̊ eiꝰ qð eſt
ipſum nõ peccaſſe nõ eſt voluntas ci. nec eiuſdeʒ debz
eẽ voluntas penitentis.gᷓ penitẽs nõ æbet velle ſe ñ pec
caſſe. 4! Itez iſtum peccaſſe eſt verũ.ſ̊ omne verũ a pᷣma
veritate eſt verũ:vt ab Aug.habet᷑.j.q.lxxxiij.⸗¶ Itẽ ſuxꝑ
illud.j.Cox.xij.iſ emo põt dicere dñs ihs.Glo.Omne
verũ a quocũq; dicat᷑ a ſpũſancto ẽ.omne aũt qð eſt ap⸗
ma veritate ⁊ a ſpũſancto dʒ cuilibʒ ↄplacere.ᷓ penitẽti
debet placere ſe peccaſſe.4¶ Steʒ ideʒz eſt verũ ⁊ bonũ per
eẽntiam.ᷓ iſtum peccaſſe cũ ſit verũ:ipᷣm eſt bonũ.ſᷣ om̃e
bonũ eſt ꝓuiſum a deo. Sʒ dicit augꝰ. Impiꝰ ẽ cui ñ pla

cet diuina ꝓuidentia. & ſi iſti nõ placuerit ſeipᷣm peccaſſe
impius eſt¶ Rñſio. vt ex dictis patet:dolendũ ẽ de pee⸗
catis cõmiiſiv.¶l. Ad illud qð obijcit᷑ pmo ↄtra h̊.dõm ꝙ
in electione gratuita requirit᷑ diſcretio que ſit int eligen
dũ ⁊ fugiendũ a aſſecutio vel fuga ſequẽs: ad bec ſequit᷑
complacẽtia vel diſplicẽtia.Si.n.dictaret rõ boc eſſe bo⸗
nũ ꝙ ꝓcederet vis motiua ad illud aſſequendũ ⁊ tamen
diſpliceret:hec electio ñ eẽt meꝛitoꝛia.lʒ & qᷓ̃tũ ad duo p⸗
ma nõ eſt electio nccioꝝ vel impoſſibiliũ:de illo.n.qð ne
ceſſario eueniet vel qdð impoſſibile eſt venire:nõ requirit
diſcretio vtꝝ adipiſcendũ ſit vel nẽ: neq; executõ opeꝛis
vt habeat᷑ vel nõ.tñ qtum eſt ad tercium qð eſt compla⸗
cẽtia vel diſplicẽtia.vnð lʒ iſtũ peccaſſe ſit ncciuʒ:mhilo
minus tñ cadit ſub libe.ar.electio qtũ ad actũ diſplicen

tie. Pret᷑. non dicit᷑ volũtas ſiue li.ar.electiuũ:qꝗa ĩ oĩbo

actibo ſuis iudiciũ diſcretõis precedit aſſecutõzʒ vel fugã
7 hʒ complacentiã vel diſplicentiã:ſ̊ dicit᷑ electiuũ.quia
ſua inclinatio nõ eſt nccio determĩata ad vnã ꝑtem:łᷣ li⸗
bere põt velle hoc ⁊ ſuũ opoſitũ ncciuʒ ⁊ poſſibile.¶. Ad
illud qð obicit᷑.ꝙ voluntas eſt indiſcreta ⁊c. Dicenduʒ
ꝙ; qñũq; ſic:qñq; nõ.nõ eniʒ omne ncciuʒ ẽ optabile:neq;
omne impoſſibile fugibile.ncciuʒ.n.⁊ poſſibile de ſui ra
tõne nõ impoꝛtant nccio appetendũ ⁊ fugiendũ:immo ꝙ
talia ſunt accidit eis.lʒ.n.ncẽiuzʒ ſit patreʒ meũ moꝛi ho
die ⁊ euadere moꝛtẽ impoſſibile:nõ ꝓpter h̊ ebeo appetẽ
moꝛteʒ eius ⁊ ↄualeſcentiã refugere. 4 Ad illud qð obij
cit᷑.ꝙ nulla diſplicentia mali eſt meritoꝛia: niſi ſit im cõ
foꝛmitateʒ volũtatis diuine ⁊c̃. Dicẽdũ ꝙ volũtatis nr̃e
ad diuina põt eẽ ↄfoꝛmitas vel qtũ ad exteꝛius volitum:
vel qᷓtum ad interioꝛeʒ motũ. DPrima ↄfoꝛmitasnõ reꝗ⸗
ritur ad meritũ.meritoꝛe.n.põt homo velle oppoſitũ eiꝰ
qð vult deus.ſicut dicit Aug.de bono filio ꝗ deſiderat ꝙ
diu viuat pater eius: cuiꝰ contrariũ vult deus.Secũda
aũt confoꝛmitas requirit᷑ que eſt in volendo illud qð deꝰ
vult velle illum. vnde lz deus nõ velit iſtũ nõ peccaſſe:tñ
vult illũ velle nõ peccaſſe ſe. Rõ aũt poſita ꝓcedit ſᷣm cõ
foꝛmitatẽ in volito. penitẽs.n. nollet peccaſſe.qð deꝰ etiã
nõ vult: ſed vult. vnde hec eſt falſa.maluʒ cuius diſplicẽ
tia eſt meritoꝛia diſplicet deo.i¶ Ex his patet rñſio ad il⸗
lud quod ſequit᷑ cum dicit᷑. ꝙ recti dirigũt coꝛ ſuũ ſᷣm vo
luntateʒ dei·hoc poteſt eſſe duplicit.vel volendo qð ipſe
ne.

vult: ⁊ hoc nõ opoꝛtet.vel nolẽdo qð ipſe vult ipᷣm velle:
⁊ hoc requiꝛit. Silłr cũ dicit᷑ dirigi ſᷣm regulã eſt oↄfoꝛma
ri ipſi regule.Et hoc põt eẽ dupłr.vel oↄfoꝛmari i volito
exterioꝛi:vel in motu interioꝛi.ql Ad illud qð obijcit.q;
vera amicitia eſt ideʒ velle ⁊c.hic nou hʒ locũ pᷣdicta di⸗
ſtinctio.qꝛ ex verbo ꝓpoſito videt᷑ ꝙ amicitia reꝗrit con⸗
foꝛmitateʒ ĩ volito.Propt᷑ hoc dõᷣm.ꝙ vera amicitia di
cit᷑ amicitia ꝑfecta ſcʒ que nihil bʒ vanitatis. Qota ꝗꝙ
eſt tripler confoꝛmitas voluntatis.ꝑfecta.ſufficiẽs.⁊ de⸗
ficiens. Perfecta ↄſiſtit in tribo: in cõfoꝛmitate qᷓtuʒ ad
volitum ⁊ vlterioꝛeʒ motũ ⁊ fineʒ. vt q aligs vult ꝗcqd
vult dñs:⁊ quicꝗd vult ipᷣm velle: ⁊ ad illud ad qð domi
nus vult. Sufficiens eſt:qñ aligꝗs vult qð deus vult ipᷣm
velle.Oeſiciens:qñ generalr ab his deficit.vt neq; gene
raliter vult qð deꝰ vult: neqʒ qð vult illũ velle: neqʒ ad
illð ad qð deꝰ vult.ſᷣ̊ qũq; ſic qũq; ſic:ſᷣm ꝙ credit ꝓpꝛiũ
amodũ aſſequi.vt malus filius vult moꝛiẽ patris ſui qð
ſimilit᷑ vult dñs.talis hʒ qtũ ad volitum confoꝛmẽ volũ
tati diuine:nõ tñ hʒ cõfoꝛmẽ q;tũ ad finẽ.qꝛ dñs vult vt
moꝛiat᷑:vt tollat᷑ de ꝑiculis mũdi.ſ̊ filius idẽ vult vt il⸗
li ſuccedat in bonis temꝑalibo.Pret.ↄſoꝛmitas eſt ꝑfe⸗
ctoꝝ qui ſummã ponũt ratõʒ volendi diuinaʒ voluntatẽ
ꝓpter qð ſuam illius ꝑfecte ↄfoꝛmant.Scða eſt genera⸗
liter iuſtoꝝ qui non deuiant a tramite i quo deꝰ vult eos
incedere.Tercia eſt peccatoꝝ:que nõ eſt ↄfoꝛmitas ſim⸗
pliciter:̊ quo.lel põt dici.ꝙ verbũ Tullij S.dictũ põt
intelligi de amicitia humana.a in honeſtis determĩatur
circa ideʒ volitũ.q¶l Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ hoc verum eſt
iſtum peccaſie eſt a prima veritate 2 a ſpuſancto ⁊c. Re⸗
ſpondent aligꝗ ꝗ; hec eſt ſimpłr vera.omĩs veritas ⁊c. ſ
dicũt ꝙ concluſio nõ ſequit᷑:ſicut nõ ſequit᷑audio ange⸗
los canere eſt verũ:ᷓ audio verũ, variat᷑ enim mediũ.cũ
enim dicit᷑ audio angelos canere: actus audiendi trãſit
ſuꝑ illud angelos canere rõne inherentie ſiue attributi:
⁊ nõ ratione coherentie ſiue compoſitionis.Sʒ cum di⸗‚
citur angelos canere eſt veruʒ.ſenſus eſt. compoſitio hec
eſt vera.⁊ nõ eſt ſenſus:cantus angeloꝝ eſt verus. Sitr
dicunt mediũ variari in ꝓpoſito.cum eniz dicit᷑.iſtũ pec⸗
caſſe eſt verũ: iſtum peccaſſe eſt a oo.In prima predi⸗
cat᷑ verum te illo dicto rõne coherentie:nõ rõne attribu
ti.vnde nihil aliud eſt dicere:niſi ꝙ hec compoſitio iſtuʒ
peccaſſe eſt verum.nec ex hoc ſequit᷑ ꝙ peccatum illiꝰ eſt
a deo.⁊ hoc modo videt᷑ męr̃ ſoluere in ↄſiłibo in primo
ſent᷑.dans inſtãtiaʒ taleʒ. Geꝰ ꝓhibet furtũ ſieri:hᷣ furtũ
fieꝛi ẽ veꝝ:ꝗ̊ phibet verũ. Et bene dicit ꝙ ñ ſequit᷑: ſᷣ nõ
oſtendit quare nõ.ꝗl Sed hi adhuc non vident᷑ plene ſol
uere. Poteſt.n.obijci adhbuc ſic.verum eſt hunc actuʒ ꝗẽ
peccare componi huic.g ſi omne verũ a deo eſt:hũc actũ
componi huic a deo eſt.qð eſt falſuʒ.i Iunqᷓ.n.deus effi⸗
cit hanc compoſitõʒ. ꝓpter boc poſſumꝰ addere dicẽtes.
ꝙ prima.ſ.omne verũ a deo eſt: veraẽ de omni vero ſim⸗
pliciter.̊ circa aſſumptioneʒ cum dicit᷑ iſtuʒ peccaſſe eſt
verum:diſtinguendũ eſt. Aut enim intellectus eſt de ve⸗
ritate ſigni:aut rei.Si ſigni:ſic vera eſt ⁊ a deo.coheren
tia eniʒ que eſt ſigni ad ſignatũ in verbo ꝓpoſito eſt in q̃⸗
dam adequatione rei? intellectus.⁊ ita ſermo rerus ẽ.
Si intelligit᷑ de veritate rei:ſcʒ ꝙ veritas eſt ex inberen
tia actus peccãdi cũ eo ꝙ dicit᷑ iſtũ:ſic nõ eſt a deo.Iſtuʒ
enim peccare nõ eſt a deo.effectiue dico:lʒ ꝑmiſſiue.ſie
nõ ſequit᷑.iſtum peccaſſe eſt verũ.omĩs veꝛitas ẽ a ig
⁊c. Lʒ eniʒ hec adequatio ſit a deo: nõ tñ actꝰ defoꝛmis
eſt a co.vnde ibi eſt variatio medij: quia in pᷣmiſſa ſup/
ponit veritas ꝓ veritate ſigni ⁊ cõcludit᷑ ꝓ veritate rei.
⁊ ita non ſequit᷑:quia põt eẽ ſigni veritas ſimpłr verita⸗
te exñnte:in re tm̃ ſᷣm quid.ſignuʒ.n.dicit᷑ verum ſimptr.
nõ quia veritas ſit in re ſimpłr:̊ qꝛ ſignificat eam eẽ ſiẽ
eſt ſiue m ꝗd ſiue ſimpłr. ¶ Si dicas ꝙ hʒ peccaſſe ĩ mi
noꝛi ſubijcit᷑ ꝓ ipſa re.tunc duo dicunt᷑ſ.actus componi
ſubiecto: vel in eſſe.⁊ hoc verũ eſt ſimptr ⁊ a deo eſt:quia

omis actio a deo eſt loquẽdo de ſuba actionis.dicit᷑ etiaʒ

ibi deſoꝛmitas:que lʒ vere poſſit ſi ignific ꝛi:ſicut iniuſtũ

iuſte recitari.tñ ipſa in re nõẽ veritas ſ̊ defectus rerita⸗:··

tis.qꝛ pᷣuaricatio eſt.vnde nõ ſequit᷑ ꝙ iſtuʒ peccaſſe ſit a
deo ſimptr.lʒ enĩ ſba actus ſit a deo ſimplr:ñ tñ defoꝛmi
tas.cũ aũt dicit᷑ iſtũ peccaſſe eſt a ceo.nõ ſoluʒ ſignificat᷑
ſba actꝰ eẽ a deo:ſ̊ etiã defoꝛmitas.⁊ ita infert᷑ a deo ſim⸗
plicit ꝙ eſt ᷣm quid. Dicẽdũ ̊ ꝙ hũc peccaſſe verũ ẽ ſim
pliciter veritate ſigni.⁊ tũc nõ ſequit᷑ ↄcluſio: qꝛ ↄcludit
illud eſſe a deo ſimpłr ac ſi eẽt verũ ſimptr.¶ Si obijcia⸗
tur.ꝙ ex eo ꝙ res eſt vel nõ eſt dicit᷑ oro vera vel falſa.
ſi eſt veritas ſimpłr in ſigno:eꝛit ſimplr veꝛitas in re.Di
cendũ ꝙ illud intelligendũ ẽ ſic.ex eo ꝙ res eſt dicit᷑ oro
vera: ñ ex eo ꝙ res eſt ſicut ſignificat᷑ eſſe.vñ illa veritas.
eſt in adequatione ſigni ad ſignatũ.lʒ aũt res ſit ens tm̃
Fm ꝗd:tñ põt ei adequari ſignũ ſimptr.⁊ ita erit veꝛitas
ſimplłr in ſigno:⁊ ſᷣm quid tm̃ in re. Põt adhuc alit᷑ di⸗
ci.ꝙ res eſt ⁊ dicit᷑ dupłr.ſcʒ ꝓprie ⁊ coĩter. Propꝛie dr

res illud qð eſt natura aliqua.coĩter ꝙ eſt defectns ⁊ pri

uatio exiſtens circa rem ſimpłr ſiue naturã.cum & ex in⸗
herentia alicuius defoꝛmitas cũ natura aliqua oꝛiat᷑ ve⸗
ritas aliqua.hec veritas nõ eſt a deo:quia ſic defectus ⁊
efoꝛmitas ineſſent aliquibo a deo.ſole autẽ nature ſunt
a deo ⁊ non defectus circa natuꝛam exiſtentes. Cũ g di⸗
cit᷑ omne verũ eſt a deo.intelligit᷑ de vero qð eſt ex inherẽ
tia nature alicuiꝰ:alij nõ defoꝛmitatis vel defectus natu

re. Et ex his pʒ rñſio ad obiecta. I. Ad iſtud qð obijcit᷑.
Hꝙ ideʒ eſt verum ⁊ bonũ.Dicendũ ꝙ hoc intelligit᷑ de ve

ritate incompleta ſiue de veritate rei:nõ de veritate com
pleta ſiue de veritate ſigni.⁊ ita non valet argumẽtatio.
Pret᷑.nõ eſt ſimile de vero ⁊ bono.quia verũ nomĩat rẽ
abſolute ſᷣm illud qð eſt. vñ Augꝰ.in ſolilo. Oreuis dil⸗
finitio veri eſt qð eſt.ſed bonũ nomĩat reʒ vt eſt oꝛdinata
ad finem.lʒ g̊ verum ⁊ bonum ſint ideʒ per eſſentiaʒ ſᷣm
ꝙ lunt diſtincta a ſuis ꝓprietatibo: non tamen ſequitur
vnum ad aliud ſᷣm ꝙ ſunt ſuis determinata conditioni⸗
bus.non igitur ſequitur.ſi bonum eſt pꝛouiſuʒ a domino
q; ꝓpter hoc hunc peccaſſe eſt ꝓuiſum a dño.peccatũ.n.
nõ eſt ꝓuiſum a dno ꝑ ſe loquendo:lʒ bonũ elicitũ ſit ꝓ⸗
uiſum ab illo.
Membꝛũ ſecũdum
Onſequẽter querit᷑.vtꝝ debeat eſſe contri/
tio de peccatis ⁊ penis peccatoꝝ:an ſolum
de peccatis. O ſoluʒ de peccatis videt᷑ ſic.
Dicit Augꝰ.de eccĩiaſticis dogma. Pniaẽ
ↄmiſſa deflere ⁊ flenda nõ admittere.culpas aũt ꝓprie cõ
mittimus.̊ᷓ ꝓpꝛie de his debʒ eẽ doloꝛ. Et ſilr diẽ AUmb.
ꝙ pnia eſt mala pᷣterita plangere ⁊ plangẽda iteꝝ nõ cõ⸗
mittere.Et Grego.Pnia eſt ꝑpetua mala plãgere ⁊ plã
genda nõ ꝑpetraꝛe. Per has auẽtes põt cõcludi.ꝙ doloꝛ
cõtritõis debet eẽ de culpis ñ de penis.¶ Itẽ doloꝛ cõtri⸗
tionis debet rñdere ꝓpꝛie delectatõni pct᷑i.ſᷣ ĩ culpa pro⸗

prie fuit delectatio: nõ in pena. ⁊c.¶ Itẽ omne ũllud qð

iuſte infligit᷑ debet volũtarie ⁊ gratant ſuſtineri a iuſto.
h̊ pena ꝓpter peccatũ inflicta ſiue a teo ſiue ab homie eſt
iuſte inflicta. talis pena eſt gratant᷑ ſuſtinẽda.q̊ᷓ de pẽa
peccati nũqꝙᷓ eſt dolendũ.q¶!j SOtez ſuſtinentia volũtaria pe
ne inflicte ꝓ peccato appropinquat homo deo. hec autezʒ
ſuſtinentia eſt meritoꝛia vel diſponens ad meritũ. omne
aũt illud quo penitens apropinquat deo eſt gratãt am⸗
plectendũ. ⁊c. NKontra. doloꝛ cõtritõis debet eẽ ꝓprie
de his que elongat a deo.talis eſt omis pena ſcʒ tempoꝛa
lis ⁊ purgatoꝛij. nullam.n. penam compatit᷑ ſecũ gloꝛia.
ꝛc. ¶ ZItez pena peccati eſt ſenſibiłr nocitiuũ ſiue ſenſi⸗
bile nocumentũ.qð aũt naturale eſt nõ tollit᷑ a gra.̊ cõ⸗
tritio que cõcernit doloꝛeʒ cũ gratia eſt ⁊ eẽ debet de pẽa
peccati.l Iteʒ offenſa ⁊ receſſus a deo eſt pena. Hiere.
ij. Vide q; malũ ⁊ amarũ eſt reliquiſſe te deũ tuũ.ſᷣ ð bis
eſt marie dolendũ.ꝙ offenſa dei ſit pena pʒ: ſicut ira dei.
que non eſt aliud qᷓ pena rei.4¶ IJtem Augꝰ. li. de pnia ·
Bolendũ eſt ⁊ doloꝛe purgandũ.nõ ſolum qma peccauit:

ſᷣ quia virtute ſe priuauit.ſᷣ priuare ſe virtute eſt pena ·

--

.

o
n
80
di⸗

Ni
n
ve⸗
01
int

eri
nn
i.
e

0.
dit⸗
ata

ſtur
oni
ino
n.
,

d
om
ſ.
niai
ſec
nb.
cͤ⸗
1
W
ctt̃
pro⸗
45
ſto.
eeſt
lape
antez
omae
t an
pre
npen
Con.
.
146
epen
hier
ee
e
.
en⸗

ergo de penis eſt dolendũ.ꝗ¶ Iteʒ Augꝰ.de pnĩa.iemo
vitam eternã immoꝛtalẽ incoꝛuptibilẽq;ʒ deſiderat: niſi
eũ vite hꝰ temꝑalis moꝛtalis coꝛꝛuptibiliſq; peniteat.ſᷣ
bec vita eſt penalis cuius penalitas eſt homi inflicta ꝓpt᷑
peccata.quicꝗd.n.patimur:pct᷑a nr̃a meruerũt.Si eꝛgo
oꝑtʒz nos dolere ⁊ penitere de hmõi penis.ᷓ ⁊c.¶ Itẽ na
tura deteſtat᷑ omne illud qð eſt illaʒ vicians ⁊ deprauãs
hmõi aũt eſt pena.ſ̊ virtus ẽ animi habitꝰ nature modo
rõni ↄſentaneꝰ.q̊ᷓ virtus deteſtat᷑ penam hmõi.ſ̊ de om̃i

eo dolendũ eſt ſi accidat qð viꝛtꝰdeteſtat᷑.ᷣ ⁊c. ¶ Rnſio.

ꝙ ↄtritio ꝑ ſe ⁊ ꝓprie qᷓtum eſt de nccĩtate culpã reſpicit
penaʒ aũt nõ niſi ex ↄlequẽti.vtpote illud qð ẽ culpe an/
nexum. lʒ eniʒ aliqñ ↄſideratio damnoꝝ que accidũt ex
peccati ꝑpetratõne dolendi materiã inducit⁊ etiã doloꝛẽ
boc tñ nõ eſt de nccĩtate ↄtritõnis ĩmo potiꝰ ex abũdãti.
Cũ.n.Gꝛa gtiſdata excitat ad oſideratõʒ damnoꝝ pecca
ti.⁊ ↄſequẽt ad dolendũ de iſtis:ille doloꝛ nõ ẽ ↄtritõis lʒ
quodã modo diſpoſitiuꝰ ad illũ.&̊ doloꝛ ille qui ẽ de cõtẽ⸗
ptu dei a auerſione ab illo quẽ inducit ga gtũfaciens eſt
ↄtritionis:nec ſine h̊ eſt gratificatio cũ deo.¶ Ad illð qð
primo obijcit᷑.ꝙ pena elongat a deo ⁊c̃. Dicendũ ꝙ pena
non elongat actiue:ſ dicit᷑ elongare rõne ſtatus. qꝛ ſiatꝰ
gloꝛie nõ cõpatit᷑ ſtatũ pene.vnde pena non ꝑ ſe elõgat a
dro:ſᷣ potius peccatũ ꝓpt qð inflicta ẽ. Pret᷑.ẽ oꝓproxi⸗
mare deo duptr.ſ.ꝑ grãm ⁊ ꝑ glam.pena autẽ elongat a
txo qtum ad appropinquatõʒ ꝑ gloꝛiã:culpa qtũ ad ap
propinquatõʒ ꝑ grãm. Gloꝛia eniʒ non compatit᷑ ſecuʒ
penam ſicut nec gratia culpaʒ: h̊ pena non elongat a deo
ꝙᷓtum ad approximatõʒ ꝑ grãm.de tali aũt elongatõe eſt
ꝓprie dolendũ doloꝛe ↄtritionis. Ad illð qð obijcit᷑. ꝙ
aĩa reſugit nocumentũ ⁊c̃. Dicendũ ꝙ hec rõ cõcludit ꝙ;
dolendũ eſt de pena peccati.⁊ boc verum eſt.qꝛ nõ cõclu⸗
dit quia dolendũ eſt doloꝛe cõtritõis: immo argumentuʒ
peccat ſᷣm conſequẽs.4:. Ad illud qð obijcit᷑ de offenſa ⁊
receſſu a deoo ⁊c. Dicendũ ꝙ receſſus a deo ꝓprie culpa ẽ
cui annexa eſt pena. ſicut receſſus a ſummo bono hʒ pe⸗
nam adiunctam. ꝗpter queʒ ſcilʒ receſſum dolenduʒ ẽ ꝓ⸗
prie doloꝛe contritõis: nõ ꝓpter penam annexam ꝗꝓprie.
De offenſa aũt dei dicendũ ꝙ duplex eſt.actiua ſcilʒ qua
peccatoꝛ offendit eũ.⁊ paſſiua qua deus offendit᷑offen⸗
lſa aũt actina eſt ꝑ culpã ⁊ ꝓpter culpaʒ. vñ offenſa hmõi
eſt deteſtanda ꝓpter culpam: ⁊ ita culpa magis.qꝛ vnũ⸗
quodq; ꝓpter qð:illud magis.Sumendo aũt culpã paſſi
ue eo modo quo dicit᷑ deum offendi. poſito ꝑ impoſſibile
ꝙ oftenſus eſſet ſine culpa:nõ tantũ eẽt dolendũ ꝓ offen⸗
ſa quantũ dolendum eẽt ꝓ culpa qua offendit᷑. Si.n.deꝰ
eẽt offenſus eꝛga me ſine culpa mea.ponat᷑ h̊ ꝑ impoſſibi
le:non tantũ tebereʒ dolere de illa ꝑ ſe quantuʒ de culpa
mea:quia neceſſario ad culpaʒ mea ſequit᷑ offenſa dei.
actiua a me offendente: ⁊ paſſiua dei offenſi.⁊ plꝰ debeo
dolere de multis alijs malis paribo ᷓ; de vna.offenſa aũt
ci paſſiua nõ eſt aliud q; punitio offendentis. vnð ſicut
magis dolendũ ẽ de culpa ꝙᷓ de punitiõe culpe: ſic magis
culpa iꝙᷓ; de offenſa paſſiua.Cum g̊ᷓ obijcit᷑ ꝙ marie do⸗
lendũ eſt de offenſa dei. Dicendũ eſt ꝙ H̊ verum eſt de of⸗
ſenſa actiue ſumpta: hoc eſt de culpa offendente.offenſa
aũt actiua qua offendo ꝓpter culpa eſt: ꝓpter culpã de⸗
teſtanda. ? ita precipue culpa. quia vbi vnũ ꝗpter alterũ

vtrobiq; vnum tm. Ad iſtud qð dicit Augꝰ. ; dolẽdũ
non ſolum eſt ga peccauit ⁊c. Dicẽdũ ꝙ hec auẽtas ⁊ cõ

ſimiles ſunt intelligende nõ de nccitate ↄtritõis:ſᷣ ex ↄle⸗
quenti.quia enĩ culpe moꝛtali ẽ annexa pena:principalx

2 ꝓPrie dolendũ eſt de culpa 2 ex ↄñti de pena.⁊ doloꝛ iſte

nõ eſt ↄtritionis de neceſſitate:p̊ eſt doloꝛ ex abundanti.
Pret. H̊ verbũ aug.dolendũ eſi⁊ de doloꝛe purgãdũ ⁊c.
põt ſic intelligi.ꝙ doloꝛe purgandũ eſt peccatuʒ:qð oĩm
iſtaꝝ penaꝝ erat oꝛigo.doloꝛe dico ſacramẽtali qtuz ad

culpã: ſatiſfactoꝛio ꝙᷓtũ ad penã debitã pcto.4 Ad illud

aug. emo vitam eternaʒ ⁊c̃. Dicenduzʒ ꝙ nõ ſumit᷑ ibi
vita moꝛtalis ⁊ coꝛꝛuptibilis ſᷣm ꝙ ẽ penalis tm̃:bſᷣ ſᷣm ꝙ;
eſt vicioſa.q.d.debet ꝗ vult recte penitere: de om̃i eo qð

.xlkxix.

ↄmiſit in hac vita moꝛtali ⁊ coꝛꝛuptibili dolere.q Ad il⸗
lud qð obijcit᷑.ꝙ pena viciat naturã ⁊ deprauat ⁊c̃. Dicẽ
dũ ꝙ eſt pena actiua quaʒ ſcʒ ſibi agit homo qñ peccat:
⁊ẽ pena aſſumpta vel inflicta.de hac pena ſcʒ aſſumpta
vel inflicta ſemꝑ eſi gandendũ: alit᷑ eniʒ nõ eẽt ſatiſfacto
ria.De pena actiua diſtinguendũ eſt.qꝛ põt ↄſiderari ĩ⸗
qtũ eſt leſiua nature tm̃:vel inꝙtũ ẽ iuſte inflicta oꝛdina
tione diuine iuſticie que nũqᷓ; relinꝗt peccatũ impunitũ.
nec in aliquo inſlanti ꝑmittit dedecus peccati ſine decoꝛe
iuſticie.Primo mõ ↄſiderata pena ſempꝑ eſt de ea dolẽdũ.
qꝛ inqᷓtũ eſt talis ſolũůmodoẽ nocẽs ⁊ nõ ꝓmouẽs.Scðo
aũt mõ ↄſiderata gaudendũ eſt te ea:qꝛ a deo iuſte infli⸗
git᷑ ꝓpt aliqdð bonũ eliciendũ ex ea.⸗¶. Ad h̊ qð ſubdit᷑ꝙ
virtus deteſtat᷑ hmõi penã: ꝓpt᷑ qð de ea dolendũ ẽ. Dicẽ
dũ ꝙ hẽ verũ.bñ eni dolẽdũ ẽ de ea inqtũ tãtũ leſiua na⸗
ture:nec ꝓpter h̊ ſequit᷑ ꝙ de ea debet eẽ vt tactũ ẽ. Nec ẽ
ↄtꝛa h̊ qd obiectũ eſt ꝓ alia ꝑte.ſcʒ ꝙ om̃e illð qdð iuſte i⸗
fligit᷑ eſt gratant᷑ ſuſtinendu.qꝛ tactũ ẽ de pena actiua ĩ⸗
qᷓtũ ẽ iuſie inflicta a deo:gaudẽdũ ẽ de pena ſatiſfactoꝛia
ſiue iniũcta a ſacerdote nullus dubitat ꝗn de ea ſit gau⸗

dendu J M
embꝛũ terciũ

Onſequẽter querit᷑: cum duo ſint in pecca
to.ſ.actus ⁊ difſoꝛmitas: an debeat eẽ ↄtri
tio de vtꝛoq;. ſic:videt᷑ ꝑ hoc·ꝙ vtrunq;
Vequirit᷑ ad ꝑpetratõzʒ peccati actualis.ad
eẽ.n.peccati actualis requirit᷑ actus:ob qð dicit᷑ actuale
7 defoꝛmitas ob qð dicit᷑ peccatũ.de peccato actuali dolẽ
dũ eſt ꝓprie.¶ Itez ſicut meritoꝛia actio duo ↄcernit ſcʒ
ipᷣ̃am naturã actõnis ⁊ eiuſdeʒ infoꝛmatõʒ:ſic pcẽm duo
ſcʒ ipſaʒ actõʒ ⁊ defoꝛmitatẽ.h̊ ↄtritio ꝓpꝛie eſt de pecca⸗
to.& debet eẽ de actõe ⁊ de defoꝛmitate.4 Itẽ qꝛ mala fa
cimus mali ſumꝰ.factio ́̊ mala eſt quare mali ſumus. ſᷣ
e cauſa noſtre malicie ꝑſe debemꝰ ↄteri.ᷣ ⁊c. 4¶ INẽ qð

te actu ſolo videt᷑: de illo ꝓpꝛie dolẽqũ ẽ in emẽda de quo
erat delectatio in culpa.p̊ ex actu pcti ꝓpꝛie ẽ delectatio ñ

ex defoꝛmitate. de actu ꝓprie debet eẽ doloꝛ liue ↄtritio.
1l Iteʒ eſt peccatũ ↄmiſſionis ⁊ omiſſionis: ⁊ ↄtritio re⸗

ſpondẽs vtriq;.ſᷣ otritio rñdens pcto omiſſiõis ẽ doloꝛ de

actu omiſſo ⁊ ſimpłxr de actu.ꝗ̊ᷓ ↄtritio rñdẽs p —
onis eſt doloꝛ de actu omiſſo ⁊ ſimpłr de actu.Contꝛa.

Emne qð a deo ẽ ſᷣm ꝙ hmõi bonũ eſt.nec de aliquo tali
requirit᷑ ↄtritio.vᷣ omĩs actio ſᷣm ꝙ hmõi a deo eſt.S ⁊c.
ISteʒz hoc ideʒ pʒ ꝑ exemplũ.daꝛe elemoſynã ẽ bonũ in
genere. hoc bonũ defoꝛmat᷑ qñq; ꝑ circũſtãtiã:qua vt qñ
elemoſyna dat᷑ ſcient malis ad malos vſus: ⁊ ribaldisꝗ
erpendũt elemoſynã in oꝑibo luxurie.ↄſtaot ꝙ dãs elemo
ſynã nõ hʒ ncce ↄteri de h̊ͥ ꝙ dedit elemoſyna:ſᷣ de boc ꝙ
male dedit.⁊ ita nõ requirit?᷑ ↄtritio de ipſa ſuba actꝰ:ſed
de ißa defoꝛmitate ¶ ¶ Rñſio.ſicut habet᷑ ab Aug. qð di
cit natuꝛã coꝛꝛuptã duo dicit.actõʒ ſcʒ ⁊ maliciã.de mali
cia aũt ꝓpꝛie ⁊ ꝑ ſe dolendũ eſt:de actõe aũt nõ niſi inqᷓtũ
mala.vnde qꝛ a mala actõe nunq põt malicig ſeꝑari: iõ
de mala actone inqꝙᷓtũ mala dolendũ.ſᷣ ſi poſſet defoꝛmi/
tas ⁊ malicia a ſuba actõis ſeꝑari: de illa in ſe nunqᷓ eẽt
dolendũ, 4 Ad illud qð obijcit᷑.qð de pcto actuali nccio
ↄcernit actũ ⁊ defoꝛmitatẽ debet eẽ ↄtritio ⁊c᷑. Dicenduʒ

Kk verũ eſt rõne qua defoꝛmitas ipſa quodãmodo cedit

in vnũ cũ ſuba actõis:de ipo actu defoꝛmato dolẽdũ ẽ.ſᷣ
nõ ðᷣ actu niſi rõne defſoꝛmatõis. Ex G̊ pʒ rñſio ad alia qᷓ
ſequũt᷑.q Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ de illo ꝓprie dz eẽ ↄtritõ
c q̊ erat delectatio. Dicendũ ꝙ nõ eſt verũ.cũ.n.in pcto
ſit auerſio a deo ⁊ ↄuerſio ad creaturã: ꝓprie ⁊ ꝑ ſe ẽ dele
ctatio ex ↄuerſiõe.cũ ↄtritio ꝓprie ẽ de aueꝛſiõe vel ↄuerſi
one inqᷓtũ illa ſit auerſio.⁊ ita magis de auerſione.quia
vnũqͥdqʒ ꝓpt᷑ qð:illud magis.vñ doloꝛ ſacꝛalis ꝓprie re⸗
fert᷑ ad auerſionẽ:ſatiſſactoꝛiꝰ ad delectatõʒ ↄnerſionis.
nec h̊ dico ꝙ doloꝛ ſatiſfactoꝛiꝰ ñ ſit de auerſiõe: ſᷣ ga illo
ſatiſfit ꝓꝛie de ipa delectatõe.4. Ad illð qð vltimo obij
cit,dðm ꝙ omiſſio ñ reſpicit actũ ſimplir ⁊ abſolute: ſed

VV 2

actũ debitũ. ꝓt H. n. omittit qꝛ ñ facit illð qdð debet. ſilłr
ↄmiſſio reſpicit actũ debitũ ſiue defoꝛmatũ.vñ ſic culpa
ex ꝑte iſia ñ eſt ex omiſſione actꝰ ſimplr ſᷣ actus debiti.2
ex ꝑte illa ex ꝑpetratõe actꝰ deſoꝛmati:ſic ↄtritio debʒ cẽ
ex vtraq; pte de actuali:nõ de actu ſimptr.

embꝛũ quartũ

Onſequent᷑ querit.an requirit᷑ cõtritio de
oꝛiginali. E ſic:videt᷑ ꝑ H̊.ꝙ pcto oꝛigina⸗
li fit hõ auerſus actuałr a deo.G̊ ꝓ oĩ tali
dʒ hõ ↄteri.̊ ⁊c.¶ Itẽ Ro.j.in fine babe⸗
tur ex glo.⁊ ex tex.ꝙ ↄſentiẽtes ⁊ agentes pari pena pu⸗
niendi ſunt.pꝑ ↄſenſuʒ aũt in Adam oẽs ſumꝰ pctoꝛes.ſ.
itũ ad pctᷣm oꝛigĩale.ꝗᷓ puniẽdi ſumꝰ illa pena q̃ ipᷣe fuit
punitꝰ.̊ ↄſtat ꝙ puniiꝰ fuit doloꝛe ↄtritõis.̊ ⁊ nos ſiłr
⁊c̃.¶ IJRtẽ ſi cõmũicatõe cũ adã qᷓtũ ad ↄſenſuzʒ vel ↄplacẽ
tiã facti ſumꝰ pctoꝛes:coĩcatiõe diſſenſus vel diſplicentie
debemꝰ iuſtificari.actus aũt ↄtritõis ẽ diſſentire vel dil⸗
plicere.̊ ⁊c.q¶] Iteʒ etſi gr̃a dat᷑ nobis ſine nobis: nõ tñ
dat᷑ nec auferat᷑ ſine nr̃o ↄſenſu.Sitr videtur ꝙ etſi ſine
nobis ↄtrahatur oꝛiginale: nõ tñ ſine nẽo aſſenſu aufer⸗
tur.⁊ ita nõ ſine doloꝛe.⸗ Itẽ carẽtia viſiõis debet᷑ tã oꝛi
ginali q; actuali. ſi ad tollẽdũ reatũ carẽtie debite aciu
ali ncc̃ius ẽ doloꝛ ↄtritiõis:ſiłr ad tollendũ reatũ carẽtie
cebite neceſſariꝰ ẽ ⁊c. Cõtra. multi ſunt iuſti ꝗ nunqᷓ
de oꝛiginali cogitauerũt.tales & iuſtificati ſunt ſine ↄtri
tione.¶l Itẽ cũ ꝑuuli nullo mõ poſſint volũtaꝛie dolẽ:nul
lo mõ poſſent ab oꝛiginali iuſtiſicari.niſi dicat᷑ ꝙ ſufficit
doloꝛ parentũ.h̊ nũꝙᷓ habet᷑ in ſcriptura ꝙ dolere tenent᷑
ꝓ ꝑuulis.ĩmo ſufficit ſola fides.¶: Iteʒ ſatiſfactio ⁊ cõ⸗
feſſio q̃ ſunt ꝑtes pnĩe poſterioꝛes ſunt qᷓ; ↄtritio.ſed iſte
due ꝑtes nõ requirũt᷑ ꝓ oꝛiginali.ᷓ nec ↄtritio.q¶ Itẽ cũ
nulla fuerit ↄtrahẽtiũ volũtari atio:nec doloꝛ ali⸗
quis requirit᷑ ad õ ad h.ꝙ cõtri
tio cũ ſit ꝑs pnĩe ſacr̃alis q̃ ꝓꝛie peccatũ actuale reſpicit
qꝛ ẽ ſecũda tabula poſt naufragiuũ: ꝓprie ⁊ ꝑ ſe ⁊ de nccĩ⸗
tate ↄfſoꝛmatõis cũ ſuo toto.ſ.pnia: actuale pctm ĩ qͥ fuit
actualis delectatio reſpicit.ↄueĩt tñ ꝙ diſpliceat auerten
ti ⁊ ↄſideranti damnũ qð ex ipſo infert᷑ aie.⁊ maxĩe ꝓpteꝛ
damnũ ſeꝑatõis vt alibi tactũ eſt. nec intelligo ꝙ reqrit᷑
diſplicẽtia q̃ eſt actꝰ ↄtritõis:ł̊ diſplicẽtis leuis pnĩe als
pigentie ſiue nolleitatis.vñ nõ requirit᷑ doloꝛ ↄtritionis
qui vehemẽs debet eẽ:ſ̊ ſufficit lenis diſplicẽtia dũmodo
nõ ↄtemnat.¶l Ad illud ꝗ̊ qð obijcit.ꝙ oꝛigĩali fit bomo
actualit auerſus a dro ⁊c. DSicendũ ꝙ hͥ vocabulũ auer⸗
ſus põt eẽ nomen vel ꝑticipiũ.Si ſumat᷑ noĩałr ſcʒ ꝓ eo
qð eſt auerſuʒ eẽ:⁊ hoc qð ẽ actuatr: ꝓ eo ꝙ pñtialr:veꝝ
eſt ꝙ peccato oꝛiginali aueꝛſus ẽ homo actu a deo.i.eſt in
eẽ auerſo:q; nõ ẽ ↄuerſus.⁊ G̊ eẽ magis dicit ſtatũ qᷓ actũ
Si aũt teneat᷑ ꝑticipialłr ⁊ H̊ qdð dico actualr in ꝓpꝛia ſi⸗
gnificatõe: nõ eſt verũ.qꝛ nullus eſt auerſus a deo oꝛigia
liter ꝑ ꝓpꝛiũ actũ.Cũ ꝗ̊ᷓ obijcit᷑ ꝙ ꝓ omni eo ꝙ auerſus ẽ
a do ⁊c. Dicendũ ꝙ h̊ eſt verũ inqtũ auerſus tenet᷑ ꝑti⸗
cipiałr.i.ꝑ actũ ꝓpꝛiũ:ſᷣ nullꝰ oꝛiginalłr auertit ſe a deo.
4 Ad illud qð obijcit᷑ q; ↄſentientes ⁊ agẽtes ⁊c. Sicen
dũ ꝙ h̊ intelligit de ↄſentientibo ꝓpꝛia volũtate actualit᷑
mouente ad ↄſenſuʒ.hmõi aũt ↄſenſus nõ cadit in oꝛigi⸗
nali. ꝗpꝛie.n.debet dici ↄſenſus reſpectu alicuiꝰ qð vita⸗
ri põt vel nõ vitari.nõ aũt ſic eſt de oꝛiginali qð nccĩtate
ↄtrahit᷑. mẽs.n.natura ſumꝰ filij ire Ephe.ij. 4¶ Ad il⸗
lud qð addit᷑.ꝙ ꝑↄſenſuʒ in adam facti ſumꝰpctoꝛes ⁊c.
Dicendũ ꝙ ille ↄſenſus nõ eſt li.ar.ſ̊ potiug inclinatõis
naturalis:qꝛ oẽg eramꝰ in adaz. illo peccante quodãmõ
impꝛopꝛie dicimur ↄſentire ĩ peccatũ illo ↄſentiẽte: quia
natura nꝛa in ipſo ſuo li.ar. obediebat. Et ex G̊ pʒ rnſio
ad illud qð ſequit᷑. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ virtus ñ da⸗
tur ſine ↄſenſu ⁊c. Dicendũ ꝙ boc intelligit᷑ de adultis.
puulis.n.in baptiſmo dat᷑ ſine eoꝝ ↄſenſu. Pꝛet᷑.nõ ẽ ſi⸗
mile de collatõe virtutis 2 tradnctõe oꝛiginalis. qꝛ a ni⸗
cio i carne parentũ conirabit᷑ oꝛiginale ꝑ ꝓpagatõz libi⸗
dinolaʒ qð eſt q̃i materia oꝛiginalis. ſicui dicit magr̃ in

ſent.virtus aũt ↄfert᷑ cooꝑanti li. ar. ꝑↄſenſuʒ.qꝛ ꝗ creat
nos ſine nobis:nõ recreat nos ſine nobis.ideo ſic oꝛigi⸗
nale ſine ↄſenſu contꝛahit᷑ ꝓpꝛio:ſic ⁊ tolli põt.nõ ſic ẽ de
virtute. Itẽ ad illud qð obijcit᷑ ꝑ ſimile de carẽtia viſio
nis dei ꝑ ↄtritioneʒ.rõne.n.qua culpe actuali moꝛtali de
caꝛentia hec:ablata culpa ꝓ ↄtritõʒ fit abſolutõ a re⸗
atu ipᷣius carentie.vnde culpa ꝗꝓprie remittit᷑ ꝑ ↄtritõeʒ
⁊ reatꝰ ex ↄñti.Culpe aũt actuali ꝗꝓprie debet᷑ doloꝛ actu⸗
alis rõne delectatõis actualis p̃cedentis.nõ ſic ẽ de oꝛigi
nali. Supꝛa vbi tactũ ẽ ſi pnĩa requirit᷑ de oꝛiginali: ta⸗
ctum eſt aliqꝗd de hac materia.

embꝛum quintuzʒ

Onſequẽter queꝛit.vtꝝ requirit᷑ ↄtritio de
peccato veniali. E ſic:videt᷑.qꝛ vt habet᷑ ĩ
q̃rto ſen.di.xvj.de venialibo quãtulacũqʒ
vpnia hñda ẽ.q¶¶ Itẽ ab aug.in li.de decẽ coꝛ
dis habet᷑.ꝙ coꝛde dicendũ ẽ: dimitte nobis debita nza.
H̊ aũt dẽ ꝓ venialibo.Dicere aliꝗd ex coꝛde ẽ dicẽ cũ pon
dere ⁊ affectu.ſic aũt dicẽ nõ eſt ſine doloꝛe.¶ Itẽ augꝰ.ĩ
enche.Veĩale ẽ mĩoꝛ amoꝛ dei.ſ.qᷓ eẽ dʒ.ſ̊ ſi ẽ minꝰamoꝛ
dei ᷓ eſſe debet. pctᷣo veniali ſubtrahit᷑ aligd de amoꝛe
dei debito.̊ pcto veniali vel fit aliq̃ auerſio a deo vel elõ
gatio.ſ̊ ꝓ om̃i tali dolẽdũ ẽ. Itẽ nulla creatuꝛa mouẽs
ꝑ electõʒ põt mouere motu infinito.q̊ omĩs amoꝛ libidi⸗
noſus moꝛtalis finitꝰẽ.q̊ ñ excedit in infinitũ amoꝛẽ pct᷑i
venialis.̊ nec remediũ moꝛtalis excedit ĩ infinitũ reme
diũ veniał. doloꝛ aliquãtꝰ reqrit᷑ ꝓ remedio venialis.
4l Itẽ ab aug. habet᷑.q; ꝓ vita hoĩs ſaluãda ñ ẽ dicendũ
mendaciũ.⁊ loꝗt᷑ de mẽdacio veniali.q̊ plłꝰ ẽ dolenduʒ de
vno mendacio ⁊ ſiłr de alio veĩali ↄmiſſo:qᷓ; de moꝛte ho⸗
minis.⁊ ita ñ modicũ ẽ dolendũ.¶ Contra.Heda.Que
ex ignoꝛãtia ⁊ fragilitate cõmittimꝰſine ↄfeſſõe dimittũ
tur.ſᷣ̊ de quibo tenemur ↄteri:tenemur ↄfiteri.ꝙ̊ ꝓ veni⸗
alibo nõ tenemur ↄteri ſic̃ nec ↄfiteri.q Itẽ nullꝰtenetur
ↄteri niſi fᷣm ꝙ gr̃a infoꝛmat.h̊ gꝛa infoꝛmat ad expellen⸗
dũ ſibi ↄtrariũ.veniale aũt gr̃e nõ eſt ↄtrariũ: qꝛ ſimul in
eodeʒ pñt eſſe.̊ veniale nõ eſi dolendũ ¶Rñnſio.ꝙ oim
pctoꝝ venialiũ quãtũcũq; ſint leuia requirit᷑ cõtritio in
ſpẽali vel in generali.q;ꝛ exquo voluntati actuali cõmiſſa
ſunt:nccio ad eoꝛũ remiſſionẽ requirit᷑ doloꝛ actualis.G
S.plenius tactũ eſt. Diſtinguũt aũt quidã ꝙ; venialiũ qᷓ⸗
dam ſunt minoꝛa:quedã maioꝛa. ¶NDinoꝛa ſunt ſicut pri
mi motus:qui magis dicendi ſunt paſſiones qᷓ; actõnes.
peccata tñ ſunt.⁊ qꝛ ꝑs aie in q̃ vigent ſubiacet regimĩ ra
tionis:nõ immerito imputãt᷑.iñ vt dicũt de hmõi nõ reꝗ
rit᷑ doloꝛ ſiue ↄtritio. Maioꝛa autẽ venialia ſunt q̃ motu
volũtatis ⁊ amoꝛe inoꝛdinato ſub deo tñ ↄmittũt᷑.Et de
his diſtinguũt.qꝛ aut iſta veniũt in actualẽ ↄſideratõʒ ⁊
auertentiã:aut nõ. Si ſic:requirit᷑ otritio ſpẽalis ad eo⸗

rũ remiſſionẽ.vt eniz habet᷑ ab aug.nulluʒz eſt ita parnuũ

veniale qð ñ fiat moꝛtale cũ placet.nõ qꝛ vemiale fiat moꝛ
tale:ſ̊ qꝛ adherentia talis dũmodo ñ diſplicet fit libidi⸗
noſa ⁊ moꝛtalis.Si ðᷣo nõ cadat ſub ↄſideratõne ſpẽali:
ſufficit generalis ↄtritio ad eius remiſſionẽ q̃ ncce eſi pe⸗
nitentẽ de omni eo qð elongat a deo doleꝛe.¶ Hec aũt lʒ
nõ abſqʒ; rõne dicunt᷑: videt᷑ tñ aliquantulũ alit dicẽdũ.
ſcʒ ꝙ de omni peccato veniali ſiue ſit ex primis motibus
ſiue ex volũtate rõnalis.quocũq; mõ fiat dĩũmodo pctẽm

ſit ⁊ actuale:nccia eſt ↄtritio.q Ad illud ̊ qð pᷣmo obij⸗

cit᷑ ↄtra h̊ ꝑ auẽteʒ Mede.Dicendũ ꝙ verbũ bede intelli
git᷑ de ↄfeſſione ſpẽali.ſicut.n.ſufficit ↄtritõ generalis qᷓ
tũ ad ea que nõ auertit hũana memoꝛia:ſic ſufficit cõfeſ⸗
ſio generalis.vnde q;tũ ad talia ſufficit ↄtritio ⁊ cõfeſſio
Gerale Ad illud qð obijcit᷑ de gratia infoꝛmãte ⁊c̃.
Dicendũ ꝙ gratia infoꝛmis non ſolum inducit de illis qᷓ
ſecuin non contingũt.i.de moꝛtalibus peccatis:ſed etiaʒ
de illis que aliquo modo elongant a fine. Pret.etſi gra⸗
tia non opponitur veniali in ſe: opponitur tamẽ illi inꝗꝙᷓ⸗
tũ diſponit ad moꝛtale.q̊ planius tactũ eſt S. Conceden⸗
ſunt rationes quibꝰ ꝑſuadet᷑ꝙ de omni peccato ve⸗

— — ʒð

— ——

⸗

W

d
beti
e
dn
ni
i
ge
no
nor
el
is
t⸗
fi

d
d

We
ſti
ni⸗

i
ne,
nür
öe
o
Ee
giiz
di⸗
rui
tmo:
bicli⸗
lali:
ſpe⸗
tß
tidi⸗
tibus
ſpetm
intl
lioi⸗
oſt
iſſ⸗
zen⸗
e⸗
ſane
6
cten
0ℳ

¶ Qnueſtio

niali requirit᷑ ↄtritio in ſpeciali vel in generali.¶ Quia
aũt quedã tacta ſunt ꝓ alia pꝑte que vident᷑ hĩe dubitati
onẽ:aligꝗd tangenduʒ eſt de illis.Ad illud qð obijcit᷑.q
peccatũ veniale eſt minoꝛ amoꝛ dei ⁊c. Dicẽqũ ꝙ ̊ intel⸗
ligit᷑ ſic.ꝙ qui peccat veniatr qᷓtũ ad h̊ minꝰ amat qᷓ de⸗
beret. deo enim tebet᷑ amoꝛ ex toto coꝛde ⁊ tota aĩa ⁊ ex
tota mente. totũ.n.illi debet᷑ a qͥ totũ habet᷑. Herñ. Ipe
totũ ei ſeſe debere nõ ignoꝛat: queʒ ſui totius nõ ignorat
auctoꝛeʒ. ſi minus diligat: nõ tñ intanto minꝰ ꝙ a deo
auertit᷑ vel elongat᷑.ſcʒ qᷓtũ ad diminntõʒ radicis.iſj Zon
enĩ ſubtrahit᷑ aliꝗd ſiue diminuit᷑ de amoꝛe caꝛitatis:ſed
reſpectu eius facia eſt diminutio que ineſſet ſi nõ peccaſ⸗
ſet. ſicut quodã modo loquẽdi dicit᷑.ꝙ peccata alicꝰmali
cũ moꝛte preuenit᷑ diminuta ſunt.nõ qꝛ que cõmiſit dimi
nuta ſunt:ſ̊ qꝛ ceſſat a malis que poſtea ꝑpetraſſet ꝗq ma
la malis addidiſſet.q Ad illud verbũ Nug.ꝙ nõ eſt di⸗
cendũ mendaciũ ⁊c̃. Dicendũ ꝙ mentiri ⁊ alia mala de
ſui natura a nobis nullo mõ ſunt vtibilia.i.oꝛdinanda ĩ
finez. Non.n.facienda ſunt mala vt bona eueniãt.⁊ ſic
non hac nec alia rõne mala fieri debent: qꝛ nec ex malis
poſſumꝰ bona aliqua elicere.ᷣ nõ eſt niſi ſoliꝰ xei.⁊ ꝓpt
boc nulla rõne debemus minimũ malũ facere.nec tñ leqꝗ⸗
tur ꝙ ſi mẽtiamur mendacio veniali:ꝙ plus tenemur do
lere ꝙᷓ; ꝓ moꝛte ꝓximi vel incurſu alicuiꝰ damni tꝑalis.

qꝛ efficacioꝛ eſt doloꝛ ſpũalis gra infoꝛmatꝰ / p ꝑuo veni

ali:qᷓ; doloꝛ maximꝰ ſenſibilis ꝓ damno tẽꝑali.

embꝛu ſextum

Onſequẽter querit᷑.vtꝝ ↄtritio reqritur de
pcẽo qð ↄmittit᷑ ex triſticia.ſic ð pcto inui
die 1 hmõi.E ſic:videt᷑ ꝑ h.ꝙ pnia eſt re⸗
ediũ oĩs generis pct᷑i actualis ⁊ ̊ maxie
ad ꝑteʒ qᷓ̃ eſt cõtritio que ſine alijo ꝑtibus eẽ põt. alie au
teʒ ꝑtes ſine iſta ↄcomitante vel pᷣcedẽte inutiles ſunt.g
cõtritio eſt remediũ cõtra omne genꝰ peccati actualis.
l Iteʒz ↄtrarioꝝ ↄtrarie ſunt cauſe.ſᷣ peccatũ ⁊ viꝛtoſiue
gra ſunt ↄtraria.delectatio ? triſticia ſunt ↄtraria. ſᷣ vt
babet᷑ ab Aug.delectatio ſiue libido que eſt impꝛoba vo
luntas eſt peccati principiũ ⁊ cauſa: ⁊ h generałr omis

peccati. doloꝛ qui eſt cõtrarius erit cauſa remiſſionis.
Contra.dicit Grego.ꝙ ſicut in arte medicine ↄtraria

ↄtrarijs curant᷑:ſic in ſpuũalibo inſirmitatibo ↄtraria con
trarijs ſanant᷑vt lubrici ꝑ caſtitatẽ.iracũdi ꝑ manſuetu
dinẽ ⁊ hmõi. viciũ ꝑ triſticiã cõmiſſuʒ:ꝑ gaudiuʒ nõ ꝑ
doloꝛez bʒ purgari. Iteʒ cũ quedã peccata ex doloꝛe fi⸗
ant:ſicut innidia odiũ accidia ⁊ ſiqua ſunt ſiłia.quedã
ex gaudio ſicut illa que oꝛiginẽ hñt ex delectatione.⁊ hec
purgari bñt ꝑ doloꝛeʒ. Silr videt᷑ ꝙ mala illa q oꝛiginẽ
trabhũt ex doloꝛe ꝑ gaudiũ debẽ ri. ⁊ ita nõ reꝗrit᷑
ꝓ eis remittẽdis ↄtritio.¶ Rñſio.ꝙ omne genꝰ pecca⸗
ti actualis ꝑ aliquẽ amoꝛẽ libidinoſuʒ ↄmittit᷑.nec ẽ ali⸗
qð in quo nõ ſit aliqua delectatio.⁊ ad hoc inducũt ꝗdã
illud Aug.de ciui.dei. Omiĩs peccati radix eſt amoꝛ in⸗
oꝛdinatus ꝗ eſt fundamentũ ciuitatis babilonie.⁊ augꝰ.
loquit᷑ de radice generali peccati.̊ in omi peccato actu/
ali eſt delectatio actualis:cui ꝑↄtrariũ rñdet doloꝛ actu⸗
alis qui eſt cõtritio vel actꝰ ↄtritõnis.vnde ⁊ hi minꝰ di
cũt.Preterea alij dicũt ꝙ peccatũ qð fit ex iuſlicia habʒ
duplex oppoſitũ.vnũ in genere doloꝛis:aliud in genẽ gau
dij.ð.ꝗ̊. In peccato inuidie eſt doloꝛ de ꝓſꝑitate ſiue ſuc⸗
ceſſione alteriꝰ.huic doloꝛi malo oꝓpomt᷑ gaudiũ bonũ q
penitens gaudet de ꝓſperitate ꝓximi. Itez ibi ẽ gaudiũ
malũ ſcʒ de aduerſitate ꝓximi.⁊ huic gaudio opponitur
doloꝛ bonus quo dolet penitẽs de illo malo gaudio.⁊ ita
peccatũ inuidie cõmittit᷑ cũ gaudio ⁊ remittit᷑ cũ doloꝛe.
ſ hoc videt᷑ minus ſufficient᷑ dictũ. gaudiũ enim bonũ q̊

penitens gaudet de ꝓſperitate ꝓximi: videt᷑ elici a viriu

te alia ꝙᷓᷓ a vᷣtute pnie. n iuſtiſicatiõe.n. impij vnaqueq;
virtus expellit viciũ ſibi ↄtrariũ ⁊ inducit habitũ ſibi op
poſitũ.⁊ ſic inducit᷑ gaudiũ de ꝓſperitate ꝓximi oppoſi⸗
tũ triſticie precedẽti.nõ virtute ↄtritõis q̃ expellit᷑ peẽm.

lxix.
Pret᷑.hic querit᷑.an delectationi ĩ pctᷣo ex triſticia rñdet
doloꝛ ↄtritõnis. Pret᷑.peccatũ inuidie nõ ↄplet᷑ ĩ gaudio
inuidi de malo ꝓximi.nec remediũ peccati in doloꝛe ð il⸗
lo gaudio.ꝓpter h̊ hec vidẽt᷑ minꝰ ſufficient dicta.¶ Vi
abz aliter dᷣm. ſcʒ ꝙ in omnibo peccatis que ex triſti⸗
cia oꝛtum hñt eſt delectatio quedam. Kõne.n. qua triſti
cia illa complacet nõ eſt vacua a delectatõe.que.n.cõpla
cent cũ fiunt oĩno abſqʒ delectatõe nõ ſunt.⁊ G̊ eſt geneꝛa
le in omni peccato qð accidit ex triſticia.vñ doloꝛ ↄtriti⸗
onis rñdet delectatiõi ip̃ius ↄplacẽtie peccatoꝝ.q̊ᷓ que ex
triſticia accidũt remediũ eſt doloꝛ.¶ Ad illud qð obijcit᷑
ꝙ bmõi peccata hñt ꝑ gaudiuʒ curari eo ꝙ oꝛtũ babẽt ex
triſticia. Oicendũ ꝙ potius oꝛtum hñt a delectatõe ſiue
complacẽtia qᷓ ex triſticia.Si. n. triſticia illa que eſt cau
ſa peccati diſpliceret 2 nõ fieret aliquo mõ cũ ↄſenſu xel
complacẽtia: ñ eẽt peccatũ vel caunſa peccati. vñ ↄſenſus
vel cõplacentia illius triſticie eſt cauſa foꝛmalis illiꝰpec
cati:ipſa triſticia materialis.¶l Ad aliud iam pʒ rñſio.
ꝙ nullius generis peccati moꝛtalis cã ↄpletiua ⁊ foꝛma
lis eſt triſicia:lʒ quodãmodo materialis.⁊ iſta queſtio
ſuꝑius tacta nulla eſt.

¶ Membꝛũ ſeptuimũ
VBnſequẽter querit᷑. xtꝝ requirit᷑ contritio
de peccato ↄmiſſo ꝑ ignoꝛantiaʒ. E ſic:vi
etur ꝑ G.ꝙ eſt peccatũ actu volũtario cõ⸗
N 5milſuz. 4 Pret᷑· peccatũ ꝑ ignoꝛantiã com
miſſu eſt quodda genus peccati diſtinctũ ↄtra peccatuʒ
cõmiſſuʒ ꝑ infirmitatẽ ⁊ maliciã.gᷓ ad eius purgatõz re⸗
quirit᷑ ↄtritio diſtincta ⁊ ſpẽalis:⁊ nõ ſufficit geneꝛalis.
ſicut nec de alijs peccatis diſtinctis ſpẽalibo dꝛntijs ſi uffi
cit contritio generalis.¶ Itez pᷣs. Delicta iuuẽtutis mee
ignoꝛãtias meas ne memineris.Glo.i.peccata q igno
rant᷑ feci ne memineris.i.ne ſerues ad dindictã ꝑpetuã.
Ecce ꝙ hmõi peccata reſeruant᷑ ad vindictã ꝑpetuam. S
ncce eſt ꝙ cõtritione deleant᷑ ſicut alia moꝛtalia.4l SItez
Leuit.iiij. m legeʒ ſpẽales fiebãt oblatões ⁊ diſtincteꝓ
peccatis ꝑ ignoꝛãtiã cõmiſſis.vtpote. ꝓ pet̃is ſacerdotis
offerebat᷑ vitulus immaculatꝰ. ꝓ peccato alicuiꝰ de tur⸗
ba ſũr vitulus.ꝓ pcto aĩe capra Leuit᷑.v. Ecce ꝙ ſm le⸗
gez ad purgatõʒz hꝰ pcti ficbat oblatio ſpẽalis ⁊ diſticta
ex q̊ videt᷑ ꝙ requirit᷑ ad illiꝰ purgatõʒ ſacriſiciũ ſpẽale:
id eſt ↄtritio ſpealis.de qͥ pᷣ. Sacrificiũ deo ſpũs vtribu

latus ⁊c. Glo.ſpũs ↄtritus eſt ſacrificiũ qͥ pcta ſoluunt᷑.
SHro alia ꝑte poſite ſunt rõnes S.in tractatu de pnia
en

in g i.vbi quedaʒ tacta ſunt q̃ valẽt ad iſtud ꝓbleu
ma. & ? Rniſio. dom ꝙ d peccatis cõmiſſis ꝑ ignoꝛantiã

regꝗrit᷑ ↄtritio generatł.marie ab illis ꝗ diſcretoe vigẽt qᷣs
nõ latet ꝙ muſta pctᷣa ꝑ ignoꝛãtiã ↄmittũt᷑.¶l. Ad illð qð
obijcit᷑ ꝙ bmõi pctm ẽ actu volũtario ↄmiſſuʒ ⁊c.Dicen
dũ ꝙ ſiłr ⁊ de doloꝛe actuali ẽ purgãdũ.⸗ Ad illð qð ob
icit᷑. ꝙ ẽ perm diſtinctũ ꝓpꝛijs dꝛñtijs ⁊c. Dicendũ ꝙ di
ſtinctio pct᷑i cõmiſſi ñ ẽ cã pᷣciſa ⁊ ſuffieiẽs q̃re ad eius re
miſſiõʒ reꝗrit᷑ ↄtritio ſpẽalł: ſ̊ potiꝰ ↄſcia ꝑpetratõis tał.
de pcto aũt ꝑ ignoꝛãtiã penitus cõmiſſo ñ ẽ remorſus ali
ꝗs ↄſcie:vñ nec tentio ↄtritõis ſpẽalis.Qulla.n.ẽ rõ do⸗
lendi ꝓ aliqͥ qd oĩno ignoꝛat᷑.¶l Ad illud qð obijcitur.ꝙ
petᷣm ꝑ ignoꝛantiã cõmiſſuʒ ſeruat᷑ ad vindictã eternam
⁊c. Dicendũ ꝙ h ñ ẽ qꝛ ẽ cõmiſſuʒ ꝑ ignoꝛantiã ſimplr: ſ
qa ignoꝛãtia illa ẽ affectata vel ſupina vel ignara iuris.
vel aliqͥ mõ alio degenerãs viciũ ꝑ qð illud pctm famiſ⸗
ſum ẽ. ¶. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ in lege diſtinguũt᷑ ſacriſi
cia ⁊c᷑. Dicendũ ꝙ illa diſtinctio fiebat rõne diſtinctiõis
ꝑſonaꝝ peccantiũ ꝑ ignoꝛãtiã. vtpote q ſacer vnctꝰ pec⸗
cauerat ꝑ ignoꝛantiã. vel pꝛinceps vel aligs de turba vel
alius:vt tactũ eſt. Pret᷑.hec lex dictabat bas oblatõnes
tebere fieri intellecto peccato cõmiſſo per ignoꝛantiaʒ.
Vnde Leuit᷑.iiij. ⁊.v.vbi loquit᷑ de peccato turbe ⁊ pec/
cato anime: addit 2 poſtea intellexerit peccatuʒ ſuuʒ vel
recognouerit. vV 3

mbꝛũ octauum
Onſequẽter querit᷑.vtꝝ requirit᷑ ↄtritio de
peccatis oblitis.Et primo.ſi põt eẽ ↄtritio
de peccatis oblitis. Scðdo. ſi ſufficiat cõtri
io generalis. Lercio.ſi ſufficit ↄtritio de
obliuione.

VIrca primũ ad ꝑteʒ affirmatinã ſic ꝓecedit᷑.
Etſi peccatũ oblitũ ſit:nibilominꝰ ipſa aĩa le
aĩa.ſᷣ̊ doloꝛ

I

t ipſo.⁊ ipſa leſio ꝑ ipᷣam illata remanet in
ſenſus leſionis.ᷓ etſi peccatũ tꝛaditum ſit
obliuioni:nibilominus aĩa babeat qd doleat ex illo.vnð
aĩa infoꝛmata gra pnie: hʒ vñ doleat de peccato oblito.
Iteʒz actus aie ſpiritales reflectunt᷑ ſuꝑ ſe ⁊ ſuꝑ ſui op
poſita. Põt.n. aĩa ſcire ſe aligd:⁊ ſitr ſcire ſe neſcire ali
ad.Siłr põt aĩa ſcire ſe peccaſſe:⁊ ſcire ſe pctm ſpiritui
obliuioni tꝛadidiſſe.̊ pctẽm ſuũ obliuioni tꝛadidiſſe ẽ ma

lũ.ꝭ aĩa dolere debet de G̊ malo:maxiĩe cũ gram bʒ penitẽ⸗
di. ⁊ ita vt prius.¶ Contra.de illo qð nullo mõ cadit in
noticiã nõ põt aliquo mõ eẽ atritio.pcĩm aũt oblitũ non
cadit in noticiã.ꝗ̊ ⁊c. Rñſio.q; peccatũ duobo modis
põt eẽ oblitum.vel ita ꝙ peccati ſic oĩno tradit᷑ obliuiõi:
babet᷑ tñ noticia ↄmiſſiois peccati.ſiẽ accidit qñq; ꝙ ali⸗
quis oblitus ẽ peccatũ ſuũ.vnde tñ ↄſtat ſibi ꝙ pcim cõ⸗
miſit ⁊ ꝙ aliqñ illud ſciuit.lel ita eſt ꝙ actꝰ peccati tra
ditus eſi obliuioni ⁊ noncia ↄmiſſionis. vt qñ ꝗs ſiẽ nec
cogitat vel ↄgnoſcit ſe peccaſſe:ſic nec recoꝛdat᷑ ſe vnqᷓ ſci
uiſſe.ſ̊ peccaſſe de peccato oblito primo mõ dolenduz eſt
2 etiã de ipſa obliuione que ſue negligentie eſt imputan⸗
da.nec tñ de peccato oblito inq̃tum bmõi requirit᷑ cõtri
tio aliqua.tñ qꝛ innoteſcit peĩtẽti ꝙ qñqʒ ſciuit ſe peccaſ⸗
ſe:⁊ ſic quodãmodo memoꝛat᷑ ſe peccaſſe:nccia eſt illi cõ⸗
tꝛitio.l Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ oblita nullo modo cadunt
in noticiã ⁊c. Dicendũ q/ primo modo oblita aliquo mõ
cadũt in noticiã.⁊ de illis nccia eſt ↄtritio. Secũdo mõ

oblita nõ cadũt.vnde nec dæ illis requirit᷑ ↄtritio aliqua

niſi in generali: eo mõ quo dolendũ eſt generalłr de oĩbus
illis quoꝝ nõ exiſtit memoꝛia ſpecialis.¶. Ad ills qð ob
ijcit᷑ ꝓ alia ꝑte.ꝙ lʒ peccata ſint oblita:nihilomiꝰ exiſtit
leſio in aia ⁊c. Dicendũ ꝙ in aĩa penitẽte talis leſio nõ
eſt culpa:ſ̊ pena.⁊ ita cũ contritio ꝗꝓprie ſit de culpa: illa
leſio nõ eſt materia cõtritõis ſed potius ↄtritõis natura
lis ſcʒ vel gratuiti ſatiſfactoꝛij.¶¶ Ad aliud qð obijcit᷑
actus ſpũales reflectunt᷑ ſuꝑ ſe ⁊c. Dicendũ ꝙ illa ratio
concludit ꝓpoſitũ de illo cuiꝰ actus peccati eſi oblitꝰ:ſed
ſcientia nequaqᷓ;. Se tali aũt dictum eſt ꝙ nece hʒ dolere
tce peccato oblito. —
rticulꝰ ſecũdus
Onſequẽter querit᷑ vtꝝ ſufficit generalis cõ⸗
tritio de peccatis oblitis.Et videt᷑ ꝙ ſic.quia
ſpẽalis noticia peccati ⁊ ↄtritio ſpẽalis ĩ q̃dã
ↄuertibilitate ſe hñt.ſpẽalis.n.noticia reqrit ſpẽaleʒ cõ⸗
tritionẽ. nec põt eẽ cõtritio ſpẽalis niſi ſit noticia ſpẽalis
peti. ñ tenet᷑ quis dolere ꝓ oblitis in ſpẽali.ᷓ ſuffẽ pꝛo
eis dolere in generali.4! Itẽ nibil qdð eſt in ptate li.ar.ĩ⸗
pedit oꝑationẽ gre. ̊ obliuio facit ꝙ recoꝛdari peccatoꝝ
oblitoꝝ in ſpẽali nõ eſt in ptãte li.ar. cũ ̊ nõ impediat
opationeʒ gre ⁊ ſic nec iuſtifſicatõz impij: relinquitur ꝙ;
ſufficit cõtritio generalis. 4 Ztez. j. Jo. iiij. Si nõ repre
benderit nos coꝛ noſtrũ: fiduciã habemꝰ.ꝙ ꝗcqꝗd petieri
mus accipiemꝰ.p̊ dicit᷑ Jo.ix.ꝙ deus pctoꝛes ñ audit.
ſi nõ reprehenderit nos coꝛ noſtrũ iuſſi erimꝰ.ſᷣ põt eſſe
peccatũ oblitũ de quo nõ reprehẽdet nos coꝛ nẽm. Sma⸗
nẽte obliuione peccati põt quis iuſtificari.4 Item dicit
Ambꝛo. ꝙ ſi fides deſit pnĩa releuat. Et exponit mg in
ſen. fides.i.conſcia.ᷓ ꝑ penã iniunctã põt purgari quis
à peccatis quoꝝ nõ hʒ fidẽ.i.conſciaʒ. remittũt᷑ oblita
ſine ſpẽali ↄtritione.⁊ ita vt prius.4l Item ſuꝑ Math.

viij. oicit augꝰ. Aut de oblita ignoſcit: aut ad memoꝛiã
reducit.S̊ multi ſunt quibo nũꝙᷓ ad memoꝛiaʒ reducũt᷑. 2
ita vt k Ange d generalis venialiũ ñ tol⸗
ã ſp. B

lit culpam 27 ſuppono.q̊ multomagis contritõ

generalis de moꝛtalibo nõ tollet culpã ⁊ penã q ẽ eterna.
illa aũt pena nõ manet ſine culpa. ꝙ nullius pcti moꝛtał
ſufficit ↄtritio geneꝛalis.¶ Iteʒ quotienſcũqʒ ꝗs reducit
ad memoꝛiã peccatũ moꝛtale de quo ſcit ſe nõ eẽ ↄfeſſum

nec cõtritũ nec ↄtritõne generali:tenet᷑ confiteri ⁊ dolere.

ſi eẽt ꝑ contritõʒ generalẽ precedentẽ ab illo liberatus

⁊ purgatus:nõ plus purgari tenet᷑.̊ ⁊c.¶ Itẽ nibil in

creaturia ẽ ita pns aie vt ipſa aĩa.q̃ at ſunt pñtia aĩe pa
tent aſpectui illius in ↄuerſione illius ſupᷣ ſe.ſ̊ de pctis
que aie nota ſunt nõ ſufficit generalis cõtritio.ᷓ ⁊c.
aũt ſunt pñtia videt᷑ ex glo.ſuꝑ illud Hiere.xxij. Pecca⸗

tuʒ iuda ſcriptũ eſt ſtilo ferreo ⁊c.que eſt.Vñqᷓ; peccatũ

faciã:nulla in coꝛde meo peccati imago verſat᷑.cũ autem
conſcĩa peccati imaginẽ ſu mpſerit:habeo foꝛmã illius:2⸗
añ oculos coꝛdis mei delicti pompa depigit᷑.Et infra eo

tʒz. Quda bit᷑ pectoꝛis mei conſcia ⁊ aꝑto coꝛde videbũt᷑

lr̃e pctoꝝ.j Itẽ.j.Coꝝ.iiij. Aibil mihi conſcius ſuʒ ⁊c̃.
BGlo.quia põt latere qdð neſcio.q̊ᷓ ꝓpter peccatũ latẽs po/
teſt quis eſſe nõ iuſtificatꝰ.q̊ hoc eſt peccatũ oblitũ.cũ g
quantũcũqʒ quis conterat᷑ in generali cũ ſemꝑ lateat pec
catũ qdð nelcit.ſ.peccatũ oblitũ.ᷣ ⁊c. 4¶. Iteʒ queꝛitur de
verbo hoc.ſi qui ſibi nihil eſt cõſcius facit qð in ſe eſt vt
ſit iuſtus.qꝛ nõ ſinit aligꝗd eẽ in aĩa vnde hr̃et remoꝛſum
conſcie.⁊ tñ põt latere qð neſcit.⁊ ita nõ eſt iuſtus. vige⸗
tur ꝙ põt aligꝗs facere qð in ſe eſt:⁊ tñ dãnabit᷑ Kü⸗
ſio. dom vt S. ꝙ peccatũ põt eẽ oblitũ qᷓtũ ad actũʒ:ñ q;⸗
tũ ad certitudinẽ cõmiſſionis:vel qtũ ad vtrũq;. De pec⸗
cato aũt oblito primo requirit᷑ ↄtritio ſpẽalis.rõne eniʒ
qua penitẽs certus eſt ſe cõmiſiſſe peccatuʒ:lʒ ignoꝛaue⸗
rit ꝙ eſt peccatũ: requirit᷑ ↄtritio ſpẽalis ex conuerſione
ipſius aĩe ſuꝑ certitudinẽ comiſſionis pcti talis.vñ q̃te⸗
nus eſt in hac ↄuerſione deſcenſus ad peccatuʒ ſpẽa le. lʒ
neſciat᷑ quid:requirit᷑ ↄtritio ſpẽalis.De peccato ſecũdo
modo oblito diſtinguendũ eſt.qꝛ põt eẽ ꝙ oĩno actus pec⸗
cati datus ſit obliuiom ? noticia cõmiſſionis. ita ſcilz ꝙ
neq; actus neqʒ noticia aliquo mõ habet᷑ ĩ memoꝛia:imo

penitus eſt euacuata. ita ſcʒ ꝙ neq; aliquo modo illis le⸗

dat᷑ conſcia.vel põt eẽ ꝙ ⁊ actu peccati ⁊ noticia ↄmiſſio
nis enacuata eſt memoꝛia:tñ penitẽs er ↄſideratõe ꝓprie
fragilitatis ⁊ ꝓnitatis credit ſe cõmiſiſſe peccata aliq q
tꝛadidit obliuioni.⁊ qtũ ad hoc hʒ remoꝛſuʒ conſcie.n
primo caſu requirit᷑ cõtritio ſpẽalis d iſtis quoꝛũ extat
memoꝛia:⁊ oblitis cõtritio generalis. lʒ.n.de illis nõ
ſit memoꝛia aliqua neqʒ remoꝛſus aliꝗs:tñ qꝛ pcta mor⸗
talia nõ remittunt᷑ ſine cõtritione ſpẽali vel generali: de
neceſſitate requirit᷑ ↄtritio de illis ſaltẽ generali 8. Ponẽ
aũt aliquẽ ↄmiſiſſe aliqᷓ moꝛtalia ⁊ ea omia xdiſſe oĩno
obliuioni ſine pᷣexñti còtritõne.ita ꝙ nec de illis habeꝛet
remoꝛſuʒ aliquẽ conſcĩe:eſt ponere illũ extra ſtatuʒ ſalu⸗
tis. In ſecũdo aũt caſu requirit᷑ ſimpłr ſpẽalis ↄtritõ de
illis quoꝝ eſt recoꝛdatio ſpẽalis. de oblitis quodãmõ
ſpẽalis.ſ.quatenꝰhʒ ↄſciazʒ ſe illa cõmiſiſſe. Remoꝛdente
enĩ conſcĩa ex ↄuerſione aĩe ſuꝑ illa aliqᷣ mõ:ſpẽałr iuxta
modũ ↄuerſionis ⁊ remoꝛſionis requirit᷑ ↄtritio quodã⸗
modo ſpẽalłr rñdens. vnde nõ incõgrue poſſet diuidi cõ⸗
tritio ꝑ ſingularẽ.ſpẽaleʒ.⁊ geneꝛalẽ.ita ꝙ ſingularis cõ
tritio rñderʒ peccatis ſingłarit ↄſideꝛatis. Spẽalis:pec
catis indiſtincte ↄſideratis.vtpote oblitis:ſuꝑ ꝗbo certi
tudine Anag preueniẽte eſt remoꝛſus conſcĩe.generalit᷑
omnibo quibo deus fuerit offenſus. ¶ Si obijciat 5 h.
ↄtritio debet ꝑpetrationi peti rñdere. ⁊ ita ſiẽ ſingula
rit᷑ cõmittit peccatũ:ſiłr penitẽs tenet᷑ ſinglarit cõteri d
illo. Dicendũ ꝙ penitẽs ſꝑ tenet᷑ ad ſingularẽ ↄtritiõʒ de

omnibo moꝛtalibo:ſ̊ nõ tenet᷑ ad ſemꝑ.ſicut.n. p̃ceptũ af

firmatiuũ obligat ſꝑ ſed nõ ad ſꝑ:ſic hec tentio ſꝑ ligat ſ
nõ ad ſꝑ.⁊ ſicut preceptũ de honoꝛe exrhibendo parẽtibo
lʒ ſemꝑ obliget:tñ ſi nunqꝙᷓ exhibeat᷑. vt qñ nũꝙᷓ ſe offert

cat

— rrr5

☛ ☛ eee

4

n

g
ne
one
te/

1o

0
W
prie
i
ernt
n
or⸗
de
oni
ino
eret
lu⸗
de
ino
ente
rta
odi⸗
dic⸗
risc
igſe
veeni
it
i
aid
*
ül
5
nutr
Uſes

¶ Dueſtio
oppoꝛtunitas:nõ inducit trãſgreſſionẽ.ſic ẽ in ꝓpoſito.lʒ
penitẽs ſꝑ teneat᷑ ad ſpẽalẽ ↄtritõʒ de pctis oblitis qcũqʒ
modo cadãt ſub obliuione: tñ ſi nunq; penitẽs ↄterat᷑ ſin
gularit:nihilominꝰ remittunt᷑ ei ꝑ ſpẽalez vel generalez
ↄtritionẽ. vtpote ſi nũqᷓ ſe offerat oppoꝛtunitas. tuc aute
offert ſe oppoꝛtunitas qñ reducũt᷑ ad memoꝛiq: etiã alijs
ſe offeꝛentibo quo oppoꝛtunitatẽ inducunt.4. Ad illud g̊
qð obijcit᷑. ꝙ generalis ↄtritio de venialibo ⁊c. Dicendu
ꝙ moꝛtali pcto añ ↄtritõz debet᷑ pena cterna:q remiſſi⸗
one culpe in ↄtritõne remittit᷑ ⁊ mutat᷑ in tꝑalẽ. hᷣ de bituz
illiꝰ pene eterne ſemꝑ manet cũ culpa: debitũ autt ꝑalis
manet vſq; ſoluta fuerit ꝑ pniaʒ. Cũ ꝗ̊ obijcit ꝙ cõtritio
generalis de venialibo nõ tollit ⁊c. veꝛũ eſt:qꝛ neq; culpa
neq; pena venialiũ eſt cõpaſſibilis gre ↄtritõnis ſic ẽ cul⸗
pa moꝛtalis pena eterna. ꝓpter qð argumentu n cõclu
dit. ꝙ contritio generalis dumodo oↄtritio ſit: non tollat
culpã ⁊ penam moꝛtaliũ.ſ̊ bñ concludit ꝙ nõ delet penã
7 culpã tꝑaleʒ.qᷓtuʒ.n. ad debitũ penc tpalis eſt comꝑa
tio inter moꝛtalẽ ⁊ venialẽ.¶l Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ quã⸗
tũcũq; fuerit quis cõtritus ↄtritione generali. ſi reducat
ad memoꝛiã peccata oblita tenet᷑ ſpecialius ↄteri ⁊c. Di
cendũ ꝙ hoc eſt verũ ⁊ ſemꝑ tenet᷑:nõ tñ ad ſemꝑ ſicut di
ctũ eſt. ſ̊ tũc q ſe offert oppoꝛtunitas mõ iaʒ dicto.nibi⸗
lominꝰ peccatũ remiſſuʒ eit in ↄtritione generali:ſ ex no
uo quodã ↄtemptu peccat moꝛtatr:erquo ñ ↄterit᷑ ꝑticu⸗
larit᷑ exñte certa ⁊ ꝑticulari recogitatõe.hoc tñ dico opi⸗
nando nõ aſſerendo.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ea que ſunt
in aĩa ſunt pñ̃tia aſpectui ipſius aĩe ⁊c. Licendũ ꝙ lʒ q̃
ſunt in aĩa ſunt ipſi aĩe pnñtia:nõ tñ recoꝛdat᷑ ipoꝝ.⁊ hoc
q; aĩa in recoꝛdatõe peccatoꝝ que ſunt in ipſa nõ cõuer⸗
tit ſe ſupᷣ ſe intuendo illa que ſunt in ipſa: ᷣ ↄueꝛtit ſe ad
ea que ſunt extra ipſaʒ.vt ad actũ cõmiſſionis:tempus ⁊
locũ:⁊ alia hmõi que actũ peccati circũſtabãt.vnð etiaʒ
que cecideꝛũt a memoꝛia qñq; recoꝛdamur ↄueꝛtẽdo aſpe
ctũ aĩe ad exteꝛioꝛa.t enim habet᷑ a pho.Recoꝛdamur
oblitoꝝ ꝑ ſimile cõtinuũ ⁊ contrariũ.ſicut ̊ ipᷣm pecca⸗
tũ labit᷑ a memoꝛia actu peccati oblito ⁊ alijs q̃ ipᷣm actũ
circũſtabãt.ſic ſi velimus recoꝛdari peccatoꝝ oblitoꝛuʒ:
opoꝛtet 4 ↄuertat᷑ aia ad exterioꝛa intuenda.nõ & recoꝛ⸗
damur iſtaꝝ ꝑ ↄueꝛſionez aſpectus aie ſupᷣ ſeip̃am.vnde
ratio pᷣtacta nulla eſt.⁊ glo.S.dicta intelligẽda ẽ de pec⸗
catis que apparebũt in iudicio qñ libꝛi cõſciaꝝ aperient᷑
Dañ.vij.¶l Ad boc qdð obijcit᷑. q quantũcũq; ↄuertatur
aliquis in generali põt peccatũ latere ⁊c. Dicẽdũ ꝗ pec⸗
catum nõ eo ſolũmodo ꝙ lateat ipſam cognitiuã efficit ĩ⸗
iuſtũ: ̊ eo ꝙ latẽteꝛ eſt in ipſa aĩa.vnde eẽ ipſius ẽ pꝛima
cauſa quare nõ iuſtificat᷑ ille quẽ latet.eẽ autẽ illiꝰ tollit᷑
qñq; cõtritõne generali.vnde lʒ lateat.i.nõ habeat᷑ iĩ me⸗
moꝛia:nõ ꝗꝓpter h̊ ſequit᷑ ꝙ penitens nõ iuſtificet᷑. 4¶ Ad
aliud qdð querit᷑ſi ille qui facit qð in ſe eſt ⁊c. Dicendũ
ꝙ artis nõ eſt determmare qñ homo fecit qð in ſe eſt: ⁊
qñ peccatũ eſt dimiſſuʒ.ĩmo dei ſolius ⁊ gratie.⁊ h̊ quia
nõ eſt terminus fixus quantũ homo debet faceꝛe.q; nũqᷓ
põt homo ſcire vtꝝ fecerit qdð in ſe eſt:ideo põt aliqñ ni⸗
bil eẽ ſibi ↄſcius:nõ tñ in hoc iuſtiſicari:qꝛ põt latere qð
neſcit.põt tñ cõtritio in generali ſufficeꝛe.̊ qñ h̊ ſit:nõ ẽ
hoĩs determiare ſ dei.nec ſequit᷑ ꝙ ſi nihil ſibi ſit ↄſcius
Pt h̊ fecerit qð in ſe eſt:qꝛ illud ſcire nõ põt.

Articulus terci?

Onſequẽter querit᷑.ſi coõtritio de obliuiõe pec
cati ſufficit ad deletõʒ peccati obliti. ſic:vi
Atet ꝑ h.ꝙ obliuio pcti eſt cã quare penitẽs ñ
dolet de pcto oblito.⁊ ita ẽ cã ꝑmanẽtie pct᷑i in aia.& ſi cõ
terit᷑ de ipſa obliuione cũ deleta cã delet᷑ effectꝰ: videt᷑ ꝗ;
H ſufficit ad deletõʒ pctii obliti.¶ Itẽ in moꝛbis coꝛꝑali⸗
bus ita eſt. ꝙ deleta cã moꝛbi:ipſe moꝛbo delet.ſiłr vide⸗
tur de moꝛbo ſpũali ⁊ cã eiꝰ.¶ Cõtra.ceſſante actu ꝗ in⸗
ducit culpã ⁊ eſt cã illius:nõ ꝗpt᷑ h̊ ceſſat ipſa culpa.ſic
pʒ de actu furti vel foꝛnicatõis.nõ &̊ ncce eſt in genẽ pec
catoꝝ.ꝙ ceſſante cã peccati vel deleta:deleat᷑ vł ceſſat ipʒ

lxix.

—- —

ccatũ SS hoc dicũt quidã ꝙ ↄtritio de obliuione ñ
ufficit ad deletõz peccati. vnũ enim peccatũ nõ tollatur
ꝑ doloꝛeʒ de altero lʒ quodãmodo ſit cã illius.Qec ẽ ſiłe
t moꝛbo ſpũali ⁊ coꝛꝑali.Noꝛbo.n.coꝛꝑalis ↄuertibili
ter ſe hʒ cũ ſua cã ↄiuncta ⁊ nccia ad eſſe.nõ ſitr ẽ de moꝛ
bo ſpũali:ad cuiꝰ deletõʒ nccio gẽa requirit᷑. Sʒ lʒ doloꝛ
de vno peccato nõ ſufficit ad deletõʒ alteriꝰ peccati vt di
ctũ eſt:tñ videt᷑ ꝙ ↄtritõ de obliuione peccati cũ doloꝛe ne
ceſſarie annexo ſufficiat ad deletõʒ pct᷑i obliti.annexo di
co:qꝛ ↄtritio ſiue doloꝛ de obliuione pct᷑i: oꝛtũ hʒ ex doloẽ
de ipſo pct᷑o. vnde doloꝛ de obliuione peccati nccio eſt an
nexus doloꝛ de ipſo peccato doloꝛ & de obliuione ñ ſuffi⸗
ceret ad deletõʒ pct᷑i obliti ꝑ ſe:ſufſicit tñ rõne doloꝛis ne
ceſſario annexi.¶ Ad illud ̊ qdð obijcit.ꝙ ceſſante cã ali
cuiꝰ peccati nõ ꝓpter h̊ ceſſat iᷣm peccatũ. Dicendũ ꝙ B
verũ eſt. nec in caſu ꝓpoſito dicit᷑ ceſſare peccatũ ex ceſſa
tione ſiue deletione ſue cauſe:ſᷣ ex boc potiꝰ ꝙ cauſe dele
tionis obliuionis que eſt cauſa ꝑmanẽtie peccati in aĩa.
⁊ ipſi peccato cõnere ſunt vt ex dictis ptʒ.id eſt: doloꝛ de
obliuione ⁊ doloꝛ de ipſo peccato oblito.Iſſi.n.duo dolo
res cũ gꝛatia ſunt caula remiſſionis peccati obliuionis 2
ipiꝰ pcti obliti.ꝗ ſeʒ doloꝛes nccio annexi ſunt.

mbꝛu nonum
Onſequẽt᷑ q̃rit.vtꝝ reꝗrit᷑ cõtritio de pcto
futuro.Et primo querit᷑. vtꝝ debet ꝗs ↄte
ri de pcto futuro. Scðo.vtꝝ de rõne cõtri⸗
tionis ſit aliq̊ mõ reſpicere futuꝝ.

iculꝰ? primꝰ?

Cũ contritio reſpiciat peccatũ inqᷓtuʒ pctẽm.
eccatũ aũt hʒ tres dꝛñtias. diuidit᷑ eni ĩ pñs
preteritũ ⁊ futuꝝ.videt᷑ ꝙ contritio debeat eẽ de futuꝛo.
4l Itez dicit Hiero.ꝙ pena Arrij nondũ eſt teꝛmĩata:
qꝛ neſcit᷑ quot ꝑ ſuã hereſim ſunt relapſuꝛi.Ex hoc videt᷑
ꝙ ſemꝑ plus ⁊ plus pena peccato eiꝰ debita augmẽtet᷑ · h
nõ niſi pro augmento peccati. & ſi eẽt in ſtatu ꝑpenitẽdi ⁊
vellet penitere:opoꝛteret ꝙ doleret ꝓ augmento peccati
ſui in futuro:ex hoc ꝙ adhuc multi lapſuri ſunt in here⸗
ſim ꝑ dogmatizationẽ hereſum ſuaꝝ.4 Itez idem videt᷑
poſſe oſtendi ꝑ primũ parentẽ qui ꝑ ſuam inobedientiaʒ
fuit cauſa oim culpaꝝ ⁊ penaꝝ poſteꝛitatis ſue.vñ videt᷑
ꝙ penitẽs de pcto ſuo vebuit dolere de pctis impoſteꝝ /p⸗
uenientibo ex peccato ſuo.⁊ ſi debuit dolereſde peccato al
terius futuro cũ ipſe fuit cauſa:videt᷑ ꝙ ſimilit debuit do
lere de peccato ꝓgrio futuro.cũ magis ↄgruat vnicuiqʒ
dolere de peccato ꝓprio qᷓ; alteriꝰ.¶ Stez lex diuina iudi
cat aliqueʒ tanq; homicidã ꝗ aliũ vulnerauit ad moꝛteʒ:
lʒ iſte nondũ ſit moꝛtuus.qð pʒ in foꝛo ↄfeſſionis. ei im
putat᷑ qd futurũ eſt ꝓ peccatis futuris.Contra. nũqꝙ;
iuſie infligit᷑ pena ante culpam. nul lus ꝓ culpa q̃ non⸗
dũ eſt doleri vel conteri debet¶ Ad hoc dðm. ꝙ pecca⸗
ti ſᷣm ꝙ hmõi nunq exigit᷑ contritio.⁊ hoc pluribo rati⸗
onibo. Vna eſt. ꝙ contritio que concernit in ſuo eẽ grãm
gratũfacienteʒ: excludit certitudineʒ immo pᷣſumptionẽ
peccandi impoſteꝝ.immo cõtritus preſumendo de adin⸗
toꝛio gratie:quandã conſidentiaʒ aſſumit de nõ peccan⸗
do impoſteruʒ.nec ante eſt contritio vera.Si.n.ꝗs pᷣpo⸗
neret vel preſumeret ſe labi in moꝛtale non eſſet vere con
tritus. Vere eniʒ contritus ex confidentia gratie diuine
quadam certitudine q̃i inheſitabili debet preſumere ſe ñ
recidiuatuꝝ.lʒ.n.cõtritus nõ immerito timeat de caſu:
tñ ex ↄfidentia diuini adiutoꝛij debet preſumere de ↄtra⸗
rio.Alia ratio eſt.ꝙ doloꝛ eſt ex ſenſu nociui.que autem
nunqᷓ fuerũt ſicut illa que futura ſunt nociua non ſunt.
vnde de illis doloꝛ etiã nõ põt inꝗtũ hmõi. Int᷑.n.doloꝛẽ
timoꝛẽ diſtinguit᷑.qꝛ doloꝛ eſt de pñtibus: timoꝛ de futu
ris. Alia ratõ potiſſima eſt.ꝙ penitentia eſt de cõmiſſis
vel omiſſis:que ſolũmodo preteritum reſpiciũt. ſicut pa
tet ex rationibus penitentie ſupratactis. Eſt enim pnia

2

Irca primũ ꝓcedit᷑ ſic ad ꝑteʒ affirmatiuaʒ.

mala preterita plangere2 iteꝝ plangenda nõ ↄmittẽ hm
Amb. ⁊ ↄtritio eſi ſolũmodo de pᷣteritis.⸗ Ad pᷣmũ 5
qð obijcit᷑q; pcti ſunt tres dꝛñtie ⁊c. Dicendũ ꝙ ↄtꝛitõn
reſpicit petm in ſua geneꝛalitate: ſ̊ ſolũmodo petm vt eſt
ꝑpetratu ſcʒ in affectu vel effectu. 4l Ad aliud qð obijcit
ꝑ verbũ Hiero.de peto Arrij futuꝛo ꝙ deberet de illo cõ
teri. Dicendũ ꝙ etſi pctm eius ſit futuꝝ effectu. qꝛ mul⸗
tis erit cã caſus in hereſim: pñs eſt tñ iĩ ſuo eſſe ⁊ ſimplłr.
nõ aũt eſti futuꝝ ſimplłr. vñ lz deberet ↄteri de pcto ſuo ſi
datũ eẽt illi ꝙ poſſet penitere:nõ oꝑtʒ illũ ↄteri d illoĩ⸗
qtum futuro ſunplr:ſᷣ inq̃tũ futuꝛo in effectu aliqͥ.nõ tñ
oꝑtʒ aliquẽ ↄteri de pcto inqᷓ̃tũ eſt futurũ ſimpłr: ſ̊ inq;⸗
tũ futuro in effectu ꝑuerſionis caſus alioꝝ. Lʒ & in ca
ſu aliq̃ͥ oꝑteret aliquẽ ↄteri de pcro futuro in effectu aliq̃
nõ tñ oꝑtz aliquẽ ↄteri ð pcto inqᷓtũ eſt futuꝝ ſimplicit.
Pret᷑.hoc argumentũ nõ valet.augmẽtabit᷑ ſua pena: ꝗ
⁊ ſua culpa.Si.n.aligꝗs foꝛnicatoꝛ ꝗq cũ multis ꝑſoĩs da⸗
nandis peccauerit multos hẽbit toꝛtoꝛes in pena:vtpo⸗
te quos habuit ↄſolatoꝛes in culpa:nõ ꝓpt᷑ h̊ ſeꝗt᷑ ꝙ pec⸗
cata foꝛnicationũ ſuaꝝ augmentẽt᷑ in inferno.Cʒ opoꝛ
teret Arriũ ↄteri de peccato aliqͥ in futuro in effectu: nõ
tñ opoꝛteret eũ ↄteri de pcto aliqͥ futuro ſimpłr: ſᷣ potiꝰ
tæ peccato pñti ſimpłr ⁊ futuro ſᷣm ꝗd.ſ.in effectu aliqͥ.
Ex his pʒ in ꝑte rñſio ad illud qð querebat᷑ de pecca⸗
to primi hoĩs.lʒ eniĩ ille cuius peccatũ eſt in alijs cã pec/
candi impoſteꝝ debet dolere ꝓ eo ꝙ illi peccãt cã ip̃ius:
nõ tñ tenet᷑ doleꝛe doloꝛe ↄtritois:iĩmo ð ꝓpꝛio peccato re⸗
quirit᷑otritõis doloꝛ.⁊ eo acerbioꝛ ⁊ intẽſioꝛ ꝙ fuit alijs
cã peccati.qal Ad illud qð obijcit᷑ de homicida. Dicendũ
qꝛ talis fecit qð ĩ ſe fuit ad homicidiũ ꝑpetrãdũ ⁊q;tuʒ
ad exterioꝛeʒ ſcʒ vulnꝰ moꝛtale inferendo:⁊ qtũ ad actũ
interioꝛẽ illud idẽ volẽdo.in foꝛo ↄſcie iudicãdus eſt ꝑpe⸗
tratoꝛ pcti homicidij:nõ ꝓ moꝛte futura ſᷣ ꝓ culpa pnte.
itũ tñ ad penas ↄñtes:vtpote irregularitateʒ ⁊ bmõi.2
etiã qtũ ad foꝝ ciuile ñ iudicat᷑ homicida anteqᷓ moꝛtuꝰ

—

fuerit ulnerate. In tali caſu nõ imputat᷑ qð futurũ: öS5

Onſequẽt᷑ querit᷑.vtꝝ de rõne cõtritõis ſit re
ſpicere futuꝝ. ſic:videt᷑ ꝑ ratõʒ pnie quaʒ
onit Amb. que eſt. Pnia ẽ mala pᷣterita plã⸗
gere ⁊ iteꝝ plangẽda nõ cõmittere.Sitłr alie plures ſunt
aſſignate a ſanctis q̃ ſiłr futuꝝ reſpiciũt.vt pʒ in.iiij.ſen.
⁊ ex rõnibo S.poſitis.ſᷣ̊ hec ratio ⁊ alie ↄſiles ſunt ipius
pnie ꝙᷓtũ ad illã ꝑteʒ que eſt cõtritio:cuiꝰ ꝗpꝛie eſt pecca⸗
ta deflere.ꝗ̊ᷓ ipſa reſpicit futuꝝ.¶¶ Contra.vniꝰ ↄtritõnis
nõ eſt niſi motꝰ vnus.ſ̊ ſi moueret᷑ ad preteritũ 2 futurũ

cum hec ſint diuerſa ⁊ diſparata:ncce eẽt ꝙ moueret᷑ di

uerſis motibo ⁊ nõ vno Rñſio. ꝙ eſt log de pnia vt eſt
ſacrm vel vt eſt virtus.eſt ſacrjm:ſic eiuõ veritas cõſi⸗
ſtit in tribo ꝑtibo eius que ſunt ſatiſfactio.ↄfeſſio.ↄtritio.
⁊ ſic ſolũ reſpicit preteritũ de quo ſolũ ẽ ſatiſfacẽ.ↄfiteri.
⁊ cõteri.Scðʒ aũt ꝙ eſt virtus cũ ð veritate oĩs viꝛtutis
ſit ſubiecto inſeꝑabiliter inherere:ſic eſt illius reſpicẽ ad
futuꝝ·quelibʒ.n.virtus ad hoc ꝙ vere inſit impoꝛtat p⸗
poſitũ certũ ꝑſeuerandi.nec ſᷣm theologos caſius dicẽt᷑
qui nõ ꝓponeret cõtinere imꝑpetuũ.⁊ ſilr d alijs. Inde
eſt ꝙ nõ eſt vere penitẽs qui nõ hʒ ꝓpoſitũ nũqᷓ; recidinã
di. ⁊ ſic inherentia ipᷣius inqtũ eſt virtus bñ reſpicit fu⸗
turũ.ipſa iñ vt eſt ſacrm nõ:qꝛ ꝓ futuro nõ ẽ ↄterendum
nec cõfitendũ nec ſatiſſaciendũ.h̊ inqtũ eſt virtꝰ reſpicit
futuꝝ cauendũ:qꝛ virtus nõ põt eẽ cũ ꝓpoſito cõtrarij ſi⸗
cut viciũ põt eſſe. Per hec pʒ rñſio ad obiectũ.¶ Si ob
ijciat᷑ ꝙ vnius virtus vnus ẽ motꝰ. Dicendũ ꝙ h̊ veruz ẽ
de motu ꝓpꝛio ⁊ eẽntiali quo mouet in finẽ ꝓpriũ:ſed ni⸗
hil impedit plures eẽ illiꝰ vt ẽ ad cauendũ Zrio.

ꝛum decimũ

yno pcko ita ꝙ nõ ð alio. E ſic: videt᷑ ꝑ ſi⸗

Onſequẽter querit᷑.ſi cõtritio poſſit eſſe de

„*

mile de moꝛbo coꝛpali. Cũ enim tritio ſit medicina moꝛ
bi ſpũalis:videt᷑ ꝙ ſicut ↄtingit in moꝛbis coꝛꝑalibo vnũ
curari ſine alio.ita in ſpuᷣalibo ⁊c. ¶¶ Iez hoc videtur ꝑ

Hiero.dicentẽ ſuꝑ illud ¶Math.ix. G̊ genꝰ demonioꝛũ ĩ

nullo põt expelli niſi in oꝛone ⁊ ieiunio. Medicia cuiuſ

cũq; vulneris adhibenda eſt ei.nõ ſanat oculũ qð ſanat
calcaneũ. Jeiunio paſſiones coꝛꝑis: orone ſanãt᷑ peſtes
mentis.q̊ ſi ↄtritõ eſt medicina reſpectu pct᷑i:alia erit re
ſpectu vniꝰ ⁊ alia reſpectu alteriꝰ. ̊ de vno poterat eſſe
ita ꝙ nõ de alio.4¶ Iteʒ ↄtingit in caſu cõfiteri vnũ pecca
tu ⁊ meritoꝛie ſine alio:vtpote qñ ille cui fit cõfeſſio non
bʒ ptãtẽ abſoluendi niſi de aligbo minoꝛibo. in boc caſu
meritoꝛie ↄtingit confiteri aliqᷓ pcta alicui cũ ꝓpoſito cõ⸗
ſitendi alia maioꝛa alij q ſe offert opoꝛtunitas. Silit
Otingit meritoꝛie ſatiſfacere ꝓ vno ⁊ ñ ꝓ alio eodẽ tꝑe.
Sittr vi õtingat cõteri de vno ita ꝙ tũc nõ de alio.

¶Contra cũ in ↄtritõne remitii᷑ culpa.ſi cõtingeꝛet cõ

eri de vno ſine alio:cõtingeret abſolui ab vno pcto moꝛ⸗
tali manente alio. ↄtra qð dicit augꝰ. ſcʒ ꝙ quedã impie⸗
tas infidelitatis eſt ab eo qui iuſtus ⁊ iuſſicia ẽ: dimidiã

ſperare veniã. de hoc habet᷑ ſatis de peni.di.iij.ſunt plu⸗
res. Rñſio.ad hoc dicũt quidã.qꝙ ↄtritio põt dici vno
modo doloꝛ momẽtaneꝰ ga infoꝛmatus.qui eſt pᷣmo pur
gatiuus culpe ⁊ reſpicit peccatũ ſimpłr:⁊ qͥntũ peccatuʒ
diſplicet deo 1 eſt eius offenſiuũ.⁊ ̊ mõ eſt oim eccato⸗
ru vna ↄtritio 2 ſimul. nec eſt contritio tm̃ vniꝰ ſed oĩm.
Alio mõ põt dici motus quidã ſucceſſiuꝰ diſcurrens peꝛ
diuerſa ſiue ſingula peccata.iuxta illud pᷣs.Lauabo pe:
ſingulas noctes lectũ meũ lacrimis meis.i.ꝑ ſingła pec

cata. Et ſic põt eſſe cõtꝛitio de vno ꝙ ñ de alio:ſᷣm ꝙ vnũ

cõfitet pᷣmo:poſtea aliud ſᷣm ꝙ occurrũt memoꝛie.. Sʒ
lʒ hac diſtinctione veritas exprimat᷑:nõ tñ eſt vt videtur
ad ꝓpoſitum.qꝛ queſtio eſt vtꝝ contingat conteri de vno

peccato ſolo.i.de vno cũ voluntate ꝑmanẽdi in alio.non

eniʒ eſt intentio queſtionis vtꝑ contingat vno motu con
tritionis moueri actu ſuꝑ ſingula peccata vel diuerſis:
nec ad hoc ſunt rõnes poſite.Ende alit᷑ videt᷑ dom. ſcilʒ
ꝙ nunqꝙᷓ contingit cõteri de vno peccato cũ cõplacẽtia ai⸗
terius.eo eniʒ ꝙ cõtritio nõ eſt ſine gratia gꝛatũfaciente
que nunqᷓ eſt cũ ↄplacẽtia pct᷑i: nũqᷓ; cõtingit ↄteri ð vno
niſi ſit contritio generałr de omnibo.i¶ Ad illud qð obij
cit᷑ primo.ꝙ fit ꝑ ſimile de moꝛbo coꝛꝑali. Dicendũ ꝙ ñ
eſt ſimile.medicina.n.moꝛbi gra eſt gratũfaciẽs:que nõ
compatit᷑ ſecũ aliquã culpã moꝛtalẽ. Pret᷑.gr̃a gratũfa⸗
ciens nõ eſt ſine virtutibo que connexionẽ hñt indiſſolu⸗
bileʒ. vnde gratia nullũ ſecũ compatit᷑ moꝛtale. nõ ſiłrẽ
de medicina coꝛꝑali.nõ enim vna eſt oĩm moꝛboꝝ curati
ua:h̊ vna vnius altera alterius.4l Ad illud Hiero.nõ ſa
nat oculũ ⁊c.Dicendũ ꝙ illa diſiinctio Hiero.inqᷓtũ re⸗

fert᷑ ad curatõʒ moꝛboꝝ ſpũaliũ.magis reſpicit ↄuenien

tiam cõgruitatis ꝙᷓ neceſſitatis. In moꝛbis.n.ſpũalibo
qᷓtum ad curatõʒ moꝛbi ⁊ ꝙᷓtuʒ ad culpã eſt vna oim me
dicina ſcʒ gratia qtum ad curatõʒ a reatu cõgruit ꝙ cõ⸗
traria cõtrarijs curent᷑:nõ tñ eſt ncce. Si aũt calcaneuʒ
⁊ oculus cõueniret in aliqͥ ex cuiꝰ diſcraſia ſiue exceſſu ĩ⸗
equalitatis vtrũq; infirmaret᷑:poſſet coĩs vtriq; medici⸗

na adpiberi.ſᷣ rõne qua differũt nõ põt.pcta oũt omia ĩ
vna rõne cõueniũt.qꝛ inqtũ peccata ſunt dei offenſiua.⁊

ſic vna oĩno ⁊ põt ⁊ ẽ medicina.ſcʒ doloꝛ gra infoꝛmatꝰ:
ſiue potius gẽa doloꝛeʒ infoꝛmãs.¶ Ad illud qð obijcit
ꝑ ſimile de cõfeſſione ⁊ ſatiſfactõe.Dicẽdũ ꝙ ↄfeſſio vniꝰ

peccati cũ volũ tate nõ cõfitendi aliud nõ ſufficit.ſiłit eſt

de ſatiſſactione.nec tñ eſt ſiłe de his ⁊ cõtritiõe. Cõfeſſio
enim ⁊ ſatiſfactio regrũt diuerſas oppoꝛtunitates tẽpoꝝ

locoꝝ ⁊ ꝑſonaꝝ ad hoc ꝙ in actũ vel eẽ ꝑducãt᷑.quas nõ

requirit contritio.Pret᷑.nõ cõtingit vna ꝓlatione omia
peccata cõfiteri.nec vno oꝑe de omnibv ſatiſfacere: ſicut

vna doloꝛis affectõne cõteri.de bis que valẽt ad hãc ma⸗
teriã tanget᷑ in queſtione de confeſſione ⁊ ꝓbleumate de

dimidiatione cõfeſſionis.

— — — —

S

—- — —☛ = =☛ — Wr

See

8:
6,

en
ſr
ſl
ren
ſ
ͤtd
nin
hlio
mne
65/
eu;
ni⸗
ſc
fini
nat:
biet
oon⸗
lech
6
in⸗
enn
Cil
.
je

NN

¶ Nueſtio
¶ ¶neſtio. lxx. de effectu

ↄtritionis ꝗ eſt iuſtiſicatio impij.

Equitur de effectu

cõtritionis.⁊ qꝛ de eius effectibo ẽ iuſti⸗
ficatio impij. Ad maioꝛẽ euidentiã eoꝝ
que dicũt᷑ primo querit᷑ quid ſit inſtifi⸗
io impij. Scðo. vtꝝ ↄtritio efficaciaʒ
bẽat in iuſtificatõe impij. Zercio.vtꝝ hẽat efficaciã iuſti
ficandi a culpa.Quarto.vtꝝ hẽat efficaciaʒ iuſtificandi
a pena de alijs effectibo. videlʒ vtꝝ babeat efficaciã pur⸗
gandi a ſequelis peccati.⁊ de numero eoꝝ ⁊ ſufficientia
7 oꝛaine que requirũt᷑ ad iuſtificatõʒ ⁊c. patebit ĩ ſequẽ⸗

tibus. .
lembꝛũ pꝛimu

Irca primũ ꝓcedit᷑ ſic.vt dicit Herñ. Ju⸗
ſtiſicatio ẽ diuini ↄſilij reuelatio.ſᷣ̊ cũ reue⸗
latio ↄſilij attendat᷑ qᷓtũ ad amotõeʒ vela
mis ipᷣius ↄgnitiue:n aũt qtũ ad amotõeʒ
macule ip̃ius affectiue qð fit in iuſtificatiõe: nõ videt᷑ q;
iuſtificatio ſit reuelatõ.eiuſdeʒ.n. ꝑtis aĩe eſt iuſtificatõ
a pcto cuiꝰ ẽ ipſa malicia pct᷑i.¶ Iteʒ Herñ.timoꝛe vo⸗
camur:amoꝛe iuſtificamur.ẽ cuiꝰ ꝑtis aĩe ꝓpꝛie ẽ amoꝛ:
eius Apꝛie eſt ⁊ iuſtificatio.pᷣ amoꝛ ẽ ipſiꝰ affectiue.̊ ⁊c.
¶ Item iuſtificatio eſt volũtatis rectitudo ſiue rectifica⸗
tio.vt enĩ dicit Anſel. Juſticia eſt rectitudo volũtatis/p⸗
pter ſe ſeꝛuata.iuſtificatio &̊ ꝓpꝛie reſpicit ipſaʒ volunta
tẽ ſiue affectiuã. ¶ Iteʒ iuſtificatio eſt gratiſicatio.impiꝰ
enĩ ꝑ auerſionẽ a deo fit gratis deo ꝑ infuſiõʒ gre Ftüfa⸗
cientis.ſ̊ reuelatio diuinoꝝ ↄſilioꝝ ſiue ſecretoꝛũ dei nõ
gratificat deo impiũ: neq; in hmõi reuelatõe dat᷑ ga gꝛa
tũfaciens.vt pʒ in li.numeroꝝ.Malaam.n. fuerũt reue⸗
lata diuina cõſilia ſcʒ de incarnatiõe filij quã hhetauit
dicens. Oꝛiet᷑ ſtella ex Jacob ⁊c. Qume.xxiiij. Iẽ vt pz
ex verbis Berñ. Juſtificatio eſt gratũ amoꝛis ſiue infu⸗
ſio caritatis. Luẽ.vij. Remittunt᷑ ei pcta multa qm̃ dile
xit multũ.¶ Pret᷑. vt ex dictis pʒ: ideʒ dicit᷑ ꝑ iuſtificati
onẽ ⁊ gratificatõʒ:ꝑ amoꝛis infuſionẽ: ⁊ ꝑ diuini cõſi .-
reuelatõʒ. que eſt ratio dicendi ſic diuerſimode.¶ zBe
ſponſio.ddm ꝙ iuſtificatio eſt li.ar.rectitudo.iuxtã illð
Anſel. Juſticia eſt rectitndo ⁊c̃. hec ẽ rectitudo qua aĩa
oꝛdinata eſt a deo pꝛincipio ſcʒ mouẽte in ipſum ſinẽ.qñ
eniʒ bi ſunt termĩ inter quos mouet᷑ aia nec recedit abil
lis:tunc eſt iuſticia in illa.¶ Ad illud qð dicit Herñ.ꝙ;
iuſtificatio eſt diuini ↄſilij reuelatio. Dicendũ ꝙ Merñ·
expᷣmit quodãmodo oꝛdinẽ ꝓgreſſus ad iuſtificationeʒ
impij.vnð exponẽs illud Ro.viij.qͥs pᷣdeſtinauit ⁊c.dic.
AVudit ſe vocari aĩa cũ timoꝛe ↄcutit᷑: ſentit ſe iuſtiſicari
cũ amoꝛe ꝑfundit᷑.Et poſtea dicit. Juſtiſicatõ eſt diuini
conſilij reuelatio.hoc eſt. diuinũ conſiliũ qð fuit occultũ
in predeſtinatõe:eſt reuelatũ in iuſtificatõe.vnde prede⸗
ſtinatio eſt de ꝓfunditate diuini conſilij⁊ q̃ſi fit conſilio
diuino.vocatio fit ꝑ incuſſioneʒ timoꝛis.iuſtificatio per
reuelatõʒ diuini conſilij que fit ꝑ infuſionẽ gr̃e ſiue amo
ris ᷣm Merñ.¶:! Ad hoc ̊ᷓ qð primo obijcit᷑ꝙ reuelatio
tollit velamen cognitiue ⁊c. Oicendũ ꝙ hec ablatio ve⸗
laminis eſt ꝑ infuſionẽ ge gꝛatũfaciẽtis ſiue amoꝛis gꝛa
tuiti.Infuſio aũt gie hmõi determinat᷑ circa affectiunam
primo ⁊ ꝑ ſe:ex cuius traditõe illuſtrat᷑ ↄgnitiua. Gra⸗
tia eniʒ lux quedã eſt.⁊ amoꝛ nõ ſolũ incendit: ̊ illuiat.
vnde Ecci.vłl. Lampades eius lampades ignis atq; flã
maꝝ.Et ecci.ij. Qui timetis deũ diligite illũ:⁊ illuiabũ⸗
tur coꝛda veſtra.Pret᷑.duplex eſt modus reuelandi cõſi
liũ a dño.ſ.verbo ⁊ oꝑe.hoc eſt reuelatiõe conſilij vel ad⸗
impletione conſiliati.hoc vltimo mõ ſumit᷑ hic reuelatio
conſilij.⁊ hinõi reuelatio primo ⁊ ꝑ ſe reſpicit affectum.
Ex his pʒ rñſio ad alia que ſequũt᷑.¶ Ad illud qð que⸗

2
g

rit᷑ de drñtia inſtificatõis ⁊ gratificatõis ⁊c. Dicenduzʒ

ꝙ in iuſtificatiõe reꝑatur aĩa ⁊ infoꝛmat᷑ ⁊ efficit᷑ deifor⸗

lxx.

mis. Erx hac autẽ infoꝛmatione ⁊ deifoꝛmitate eſt grata
teo ſiue accepta illuĩat᷑ cognitina ⁊ inflãmat᷑ affectiua:
diſponit᷑ ⁊ rectificat᷑ oꝑatiua.Ex prima conſideratõe di
cit᷑ gratificatio:ex ſecũda reuelatõ:ex tercia infuſio amo
ris:ex quarta iuſtificatio. libeꝝ.n.arbitriũ infoꝛmat᷑ fi
de infoꝛmante ꝑ dilectõʒ Gatł.v.vnde in hac infoꝛmatõe
ocurrũt fides caritas ⁊ oꝑatio.ex relatione ad fidẽ dicit
reuelatio.ex relatione ad caritatẽ amoꝛis infuſio.ex rela
tione ad opus dicit᷑ iuſtificatio. Juſticia.n.aĩam diſpoĩt
ad recte oꝑandũ. Ex his oũt eſt accepta deo:vnde dẽ gra
tificatio. Ael hec infoꝛmatio põt conſiderari vt erat pꝛo⸗
uſa ab eterno.⁊ dicit᷑ reuelatio diuini cõſilij: velut red⸗
dat aĩam deo gratam ⁊ dicit᷑ gratificatio. vel ẽ diſponẽs
iuuãs ad recte oꝑandũ ⁊ dicit᷑ iuſtificatio.vel eſt oꝛdi⸗
nãs in finẽ ⁊ dicit᷑ infuſio amoꝛis.

embꝛũͦ ſecũduʒ

Onſequẽt᷑ querit᷑ vtꝝ ↄtritõ hẽat efficaciã
in iuſtificatõe impij. ſic: videt᷑.pᷣs. Sa⸗
criſiciũ deo ſpũs ↄtribulatꝰ. Glo.ſpũs cõ⸗
tritꝰ ẽ ſacrificiũ qͥ pcta ſoluũt᷑.¶ Itẽ yſido.
Npũictio elt humilitas mẽtis ãnibilans pctm. 4 Iez
ſuꝑ illud pᷣs. Juſhcia ante ipᷣm ambulabit.Glo. Pꝛima
hoĩs inſticia eſt vt puniat in ſe malũ? faciat ſe bonũ.E
his videt᷑ ꝙ ↄtritio efficaciã hbʒ ĩ iuſtificatõe impij.¶ Cõ
tra. ANugꝰ. Virtus ẽ bona q̃litas mẽtis quã deꝰ oꝑat᷑ in
nobis ſine nobis.ſᷣ deus oꝑando virtutẽ in nobis iuſtifi
cat nos. In iniuſtis.n.nõ ſunt virtutes. &̊ ſine ↄtritione
aliqᷓ ex ꝑte nza iuſtificat nos deꝰ. ¶ Iteʒ Herñ. Juſticia
meritũ reſpicit:miſcðia miſeriã intuet᷑. iuſtificatio & eſt
ex merito aliquo ex ꝑte eius qui debet iuſtificari.ſᷣ in im⸗
pio meritũ aliqdð nõ pᷣcedit iuſtificatõzʒ:qꝛ indignꝰ ẽ om̃i
bono.pct᷑oꝛ.n.nõ ẽ dignꝰ pane qͥ veſcit᷑.ꝗ̊ doloꝛ aliquis ĩ
illo nõ eſt meritoꝛiꝰ.⁊ ita ñ nccius ad iuſtificatõʒ:exquo
dat᷑ ꝓ meritis.¶ Itẽ ↄtritio nõ ẽ ſine gůa gratũfaciẽte. vᷣ
exñte gra tali iuſtificatꝰ eſt ille in qͥẽ ga. ᷓↄtritio nõ re
quirit᷑ ad iuſtificatõeʒ.l Iteʒ Ecẽci.j.Timoꝛ dñi expel⸗
lit peccatũ.&ᷓ põt fieri ſᷣm hoc iuſtificatio ſiue pct̃i expul⸗
ſio motu timoꝛis.nõ ꝗ̊ nccia eſt ↄtritio.¶¶ Itez ſuꝑ illud
Luc.vij. Remittunt᷑ ei pcta multa ⁊c. Glo.ardoꝛ carita
tis peccatoꝛũ rubiginẽ in ea ↄſumpſit.̊ ñ oꝑtet ꝙ ſit do⸗
loꝛ.4 Iteʒ in adultis eſt eadeʒ rõ iuſtificatiõis.⁊ eadem
requirũt᷑ ad eoꝝ iuſtificatõeʒ. In adultis dico:qꝛ illa nõ
requirunt᷑ ad ꝑuuloꝝ iuſtificatõʒ que requirũt᷑ ad inſti⸗
ficatõʒ adultoꝝ. Sʒ ponat᷑ ꝙ aligs adultus ſit ꝗ nunqᷓ
peccauit moꝛtalr actuałr ⁊ mouet᷑ ĩ crũ. iſti nõ ẽ nccins
doloꝛ de peccato:nec ↄtritio de peccato oꝛigiali.qꝛ aliũde
ↄtrahit᷑. vnde ↄtritõ nõ exigit᷑ ad h̊ ꝙ iuſtiſicet᷑. ⁊ facit ꝗð
in ſe eſt:qꝛ mouet᷑ in deũ. deus iuſtificat ipᷣm. iuſtifi⸗
catio põt eẽ ſine ↄtritione. ¶¶ Itez poſito ꝙ ſit aligs cuiꝰ
coꝛ non reprehendat eũ de aliqͥ pcto moꝛtali ſicẽ dic Job.
xxvij. Iſte nõ aduertit ſeipſuʒ hr̃e peccatũ: poſito tamen
ꝙ habeat.exquo nõ cognoſcit ſe hbabere non dolet.ſ talis
exquo nõ remoꝛdet eum conſcia:videt᷑ digne venire ad ſa
cramentũ altaris.ᷓ virtute ſacꝛamenti inſtiſicabit᷑ ⁊2 ſine
omni ↄtritione ¶ ¶ Rñſio.dðm ꝙ ad iuſtificatõeʒ adulti
ncẽio requirit᷑ contritio. lʒ eniʒ ad iuſtificatõeʒ adulti ꝗ
nunqᷓ addidit moꝛtale actuale oꝛiginali quantũ ẽ de ſia⸗
tu ſuo non requirit᷑:tamen quia addidit veniale ido reꝗʒ
quirit᷑. quia nullus adultus eſt qui nõ addat venialia.
Ecẽs.vij.õ eſt iuſtus in terra qui faciet bonũ ⁊ ñ pec⸗
cet.Et ꝓuer.xx. Quis põt dicere mundũ eſt coꝛ meũ ⁊c.
vnde necia eſt adulto ꝓpter venialia que ſuꝑaddit cõtri

tio.poſito tamen ꝙ nullũ ſuꝑaddat actuale nec etiam ve

niale: tunc non exigit᷑ ̊ iuſtiſicat᷑ ꝑ gram in baptiſino ⁊
fide eccleſie.ꝗ.¶ Ad hoc quod obijcit᷑ de illo qui non babʒ
conſcientiam remoꝛdentem. Dico ꝙ nihilominus debet
dolere ⁊ conteri in generali: lʒ non de boc peccato vel de
illo.⁊ contritus meretur remiſſioneʒ vel reuelatiõz pec⸗
cati. Quia dicit᷑ in glo.vij. Math. Si hõ non intelligit
pctᷣm ? conterit᷑:deus reuelat:aut non intellectuʒ dimit⸗

tit. vnde ſi talis accedat ad ſacẽm altaris ſine aliqͥ doloẽ
pᷣcedẽte.lʒ ñ remoꝛdeat eũ ↄſcia:peccatũ ↄmittit. vñ dico
ꝙ attritio vel contritio pᷣexigit᷑ in iu ſtiſicatõe illiꝰ ꝗ pec⸗/
cauit veniatr.⁊ ſic ad iuſtificatõʒ requiꝛit᷑ pᷣcedẽs attritõ
vel ↄtritio in adulto ꝓ veniali vel moꝛtali. ⁊ h̊ in genera
li vel ſpẽali.¶ Ad illud ꝗ̊ qdð obijcit᷑ pᷣmo.ſ.virtus ẽ bõa
q̃litas ⁊c. Dicendũ ꝙ deus facit virtutes ĩ nobis ſine no
bis ſimul faciẽtibo:nõ tñ ſine nobis dolentibo de pctis ſi
adulti ſumus.̊ infra planiꝰ tanget᷑.¶ Ad aliud qð obij
cit᷑.ꝙ iuſticia reſpie meritũ ꝛc. Rñdent ꝗdaʒ ꝙ iuſtifi⸗
catio nõ reſpicit meritũ pᷣcedens ſ̊ ſubſequẽs. Sʒ . cuʒ
miſcdia reſpicit miſeriã p̃erxñteʒ nõ ſequẽtezʒ: iuſticia de
bet reſpicere meritũ ſiłr pᷣexñs.ſi hec eſt recta diffeꝛentia
quã ponit Herñ.Dicendũ eſt ̊ ꝙ iuſticia reſpicit meri⸗
tũ congrui ſimul exñs:ſᷣ nõ meritũ ↄdigni niſi ſubſeqns
reſpicit. Heꝛñ.aũt loquit᷑ de iuſticia dei diſtinguens int
iuſiiciã ⁊ miſcdiaʒ: ſᷣm quã iuſticiã reqdet vnicuiq; pro
meritis.⁊ G̊ q plene iuſtificabunt᷑ in gła.⁊ miſcðia q̃ re⸗
ſpicit miſeria qᷓ eſt qñ primo recipimꝰ grãm.ſᷣ nõ intelli⸗
genaũ eſt de noſtra iuſticia que fit in iuſtificatõe.⸗.Ad H̊
qð obicit᷑.ꝙ in peccatoꝛe nullũ meritũ pᷣcedit iuſtificati
onez. Dicendũ ꝙ h̊ verum eſt de merito ↄdigni: qꝛ nullo
bono gratuito dignꝰ eſt.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ↄtritio
nõ eſt ſine gra ⁊c. Dicendũ ꝙ ↄtritõ ꝓprie ſumpta nccia
eſt ad iuſtificatõʒ vt ſimul exñs:nõ tñ pᷣexñs vt tactuʒ ẽ.
¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ motu timoꝛis ⁊ amoꝛis tollituꝛ
peccatũ ⁊c. Dicendũ ꝙ in peccato ſunt tria.actõ mala: ⁊
ipſa macula interioꝛ:⁊ ſequela.Actio mala expellitur ti
moꝛe: qꝛ malus ceſſat a malo oꝑe timoꝛe pene. Macula
tollit᷑ ↄtritione rõne gre que ↄcernit᷑. Sequela tollit᷑ ar⸗
dore caritatis.vnde dicũt.ꝙ timoꝛ ſe hʒ ad iuſtificationẽ
vt preꝑatio.contritio vt oꝑatio.caritatis ardoꝛ vt ↄſum

——MK

embꝛü terciũ
Onſequẽter querit᷑.vtꝝ ↄtritõ hʒ efficaciã
iuſtificãdi a culpa. O ſic:videt᷑ ꝑ h.ꝙ per
ↄplacentiã ſiue ↄſenſuʒ volũtatis introdu⸗
cta eſt culpa ⁊ ↄſeruat in eſſe.ſ̊ ſi oppoſituʒ
oppoſiti: itũ a ꝓpoſiti. & ſi dz tolli
culpa:neceſſe eſt ꝙ tollat᷑ ꝑ diſplicentiã ſiue diſſenſuʒ vo
luntatis.hic aũt diſſenſus ↄtritio eſt.&̊ ⁊c.¶ Item idẽ vi
detur ex gloſis pᷣtactis in ꝓbleumate immediate pᷣceden⸗
ti. ¶ Contra. ↄtingit nõ iu ſtiſicatũ eẽ ↄtritũ.vñ hec ſimul
pñt eẽ in eodeʒ ↄtritio ⁊ culpa.q̊ ↄtritio nõ hʒ virtutẽ ex/
pellendi culpã.Probatio pᷣme.Greg.dicit.Quiſꝗs pec
cata plangit nec cauſaʒ delerit:coꝛ quidezʒ ↄterit h̊ humi
liari cõtemnit. lʒ contritio requi iuſtificatõiʒ:pᷣt
tñ nõ iuſtificatus eẽ ↄtritus.¶ Rñſio.dm q cõtritio
purgat a culpa.ſ̊ h̊ vt tactũ eſt rone gratie que ↄcernit᷑
Ad verbũ Greg.dðm.ꝙ ↄtritio ſumit᷑ coĩter ⁊ ꝓpꝛie.
Coĩter ᷣm ꝙ noĩat coĩter omẽʒ doloꝛeʒ de peccato.Pꝛo⸗
prie ſᷣm ꝙ noĩat tm̃ doloꝛeʒ de peccato infoꝛmatũ ⁊ cauſa
tũ ex gratia gratũfaciẽte.ᷣm ̊ ꝙↄtritio ꝓpꝛie ſumptaĩ⸗
poꝛtat contritõz oĩm peccatoꝝ ſimul.⁊ ꝑ h̊ grãm gratũ⸗
facientẽ ſibi coniũctaʒ: ſic ↄtritio hʒ viꝛtutẽ purgandi a
culpa.nõ tñ rõne doloꝛio impoꝛtati:Rᷣ potius rõne gee vt
tactũ eſt.⁊ h̊ modo nõ ſumit᷑ ↄtritio in veꝛbo Grego.ſᷣm
aut ꝙ contritio impoꝛtat ↄtritõʒ peccatoꝝ qualẽcũq;: G
modo eſt contritõ ſine iuſtificatõne:primo modo nõ.⁊ B
modo ſumit᷑ a Grego.

embꝛũ quartũ

Onſequenter queritur.vtꝝ contritio habe
at virtuteʒ iuſtificandi a pena. Et primo.
vtrum a pena eterna.Secũdo.vtrum a pe
na tranſitoꝛia ſiue tem ꝑali.
AArticulus primus
imo querit᷑. vtꝝ otritio rõne ſcʒ qua eſt pẽa
3 ptateʒ ↄmutandi penam eternaʒ debitam

moꝛtali in temꝑaleʒ. E ſic:videtur ꝑ hoc.ꝙ peccatũ eff
cit in aĩa ꝑ inoꝛdinatã delectatõʒ. cce eſt ꝙ pẽa eter⸗
na cuiꝰ debitrix eſt aĩa ꝑ pctm:tollat᷑ ꝑ aliquã penaʒ.ſed
gratia non hʒ dend. cũ in ↄtritione ſiue iuſtiſicatõe tol
lat illa pena eterna ſiue reatus illiꝰ: ncce ẽ ꝙ tollatur ꝑ
penã.cũ tũc ñ ↄcurrat pena aliqua niſi illa que ẽ ↄtritõis

relinquit᷑ ꝙ ↄtritõe tollat᷑ ſiue purgat᷑ pena ⁊ ↄtritõe in

ꝓ̈tum eſt pena.X¶: Stẽ deus nõ relinꝗt peccatũ impunitũ.
aut.n.hõ punit:aut deꝰ.vñ Aug.in li.de peni. Peccata
ſiue ꝑua ſiue magna ſint impunita eẽ nõ pñt.qꝛ vel hoĩe
penitente:vel deo iudicãte plectũt᷑.vñ niſi peccatũ puni⸗
atur ab hoĩe tꝑałr: puniet᷑ a deo eternałr. In ↄtrito autẽ
nõ punit᷑ eternalr. 5 punitio dei eterna recõpenſat᷑ puni⸗
tione homis tꝑali.pᷣ ſola ↄtritiõe punit᷑ hõ vt pena nccia
ad ſaluteʒ. ᷓ pena cõtritõis recõpenſat᷑ pena eterna.ã cũ
pena eterna nõ ita remittit᷑ ꝗn contritus ſit debitoꝛ pene
tꝑalis:pena cõtritõis mutat᷑ pena eterna in tꝑalẽ. 4¶ IYtẽ
nulla pena eſt ita efficax ad diminuendũ penam debitaʒ
peccato ſicut illa q̃ eſt ↄtritõ.ſ̊ illa pena tꝑali remittitur
pena eterna.̊ᷓ multofoꝛtiꝰ iſta. Aſdediũ ptʒ ꝑ q̃ndã glo.
Joſue.vij. vbi loꝗt᷑ de punitõe Achoꝛ.in q̃ dꝛ. Agnoſcat᷑
illa pena hoĩeʒ fuiſſe punitũ:ne puniret᷑ impoſterũ. hᷣ cõ
ſtat illum fuiſſe puniendũ impoſterũ pena eterna.ꝗᷓ vide
tur ꝙ illa pena relarxata fuit ſibi in pena gemna⸗ (No
In iuſtificatõne impij primũ eſt infuſio gre.ſecũduʒ mo
tus li. ar. terciũ ↄtritio.quartũ pct᷑i ↄmiſſio.̊ infuſio gr̃e
pᷣcedit naturalłr contritõʒ. ̊ in infuſione gẽc efficit᷑ peni⸗
tens dignus vita eterna. g ante contritõeʒ eſt dignꝰ vita
eterna. ⁊ ita ante ↄtritõʒ eſt abſolutus pena eterna. Mõ
eniʒ põt eſſe ſimul dignus vita eterna ⁊ debitoꝛ pene et᷑⸗
ne.nõ g ex ↄtritione mutat vita eterna in tꝑaleʒ.¶. IJtem
ꝓprie ⁊ ꝑ ſe culpa moꝛtalis delet᷑ ꝑ grãm.ᷣ̊ cuiꝰ ẽ delere
cauſaʒ:eius eſt delere effectuʒ ncẽio coniũctuʒ. Pẽa aũt
eterna ẽ ncc̃io adiuncta peccato moꝛtali vt effectus cau⸗
ſe.̊ culpa deletur ꝓgrie 7 ꝑ ſe ꝑ grãm. ⁊ pena eterna.
¶l Ytez ſiniti ad infinitum nulla eſt ꝓpoꝛtio.ᷣ pena etna
infinita eſt:doloꝛ ↄtritõnis finitus.qᷓ doloꝛ ↄtritiõis ñ bʒ
poſſe ſuꝑ illũ qui eſt infinitus.̊ nõ h ẽdi illð.
Gnõ tollit᷑ ſiue cõmutat᷑ ꝑ illum. 4eſſio don ꝙ dolor
ↄtritõis eſt duplex.ſ.ipᷣius ꝑtis ſenſualis ſiue inferioris
ꝑtis rõnis: ⁊ iſte doloꝛ eſt finitus.⁊ ipᷣius ꝑtis ſuꝑioris
qui ẽ diſſenſus volũtatis ab ipᷣo peccato.⁊ iſte diſſenſus
eſt cũ actuali vel deteſtatione habituali peccati ſine fine.
gea ꝑ ſe loquẽdo dimittit᷑ culpa:ſ gꝛa cũ diſſenſu peꝛpe
tue volũtatis ⁊ deteſtatõe peccati ſine fine remittit᷑ reatꝰ
pene eterne.nõ tm̃ ex vi ipius volũtatis:ſ̊ ex gRa cũ hac
voluntate. Elñ fuerũt aliꝗ qui dixerũt ⁊ nõ ſine rõne.q;
gra ꝑ ſe hʒ quendã effectum ⁊ aliũ ſᷣm ꝙ coniũgit᷑ cuʒ do
loꝛe ſpũali ſiue volũtate deteſtandi peccatũ.terciuʒ ſᷣm ꝙ
coniũgit᷑ doloꝛi ſenſibili.quartũ ſᷣm ꝙ ↄiungit᷑ doloꝛi cõ⸗
paſſionis ſiue miſcðie qua penitẽs effundit ſe circa oꝑa
pietatis adiunctis ieiunio ⁊ or̃one. Effectus aũt gratie
Fm ſe eſt delere culpã.Fᷣm ꝙ adiungit᷑ ei doloꝛ hitualis vł
actualis ipſius volũtatis cũ &teſtatõne pᷣtacta delet rea
tum pene eterne. ſᷣm ꝙ adiungit᷑ ei doloꝛ ſenſibilis delet
penam purgatoꝛiazʒ ſub ↄditione.ſcʒ ſi doloꝛ ille ↄueniẽt
rñdeat.ſᷣm ꝙ adiungit᷑ oꝑibus miſcðie⁊ ſatiſfactõis: q̃
in tribus pᷣdictis conſiſtit delet penam tꝑalẽ.q Ad illud
qð obijcit᷑.ꝙ illud qð delet cauſaʒ ⁊c. DGicendũ ꝙ reue⸗
ra gratia delet᷑ cauſa.i.peccatũ.⁊ gẽa cum volũtate dete
ſtandi peccatũ ꝑpetuo deletur reatus ipᷣius pene.⸗¶ Ad
illud qdð obijcit᷑.ꝙ nõ eſt ꝗꝓgoꝛtio ⁊c᷑. Dicendũ ꝙ verũ eſt.
eſt tũ quedaʒ cõgruitas voluntatis deteſtandi peccatuʒ
ſine fine ad penam ſine fine. quia infinitũ accipit᷑ ̊ du⸗
ratione nõ intenſione.canſalitas aũt deletõis reſidet pe

nes grãʒ.ſ̊ voluntas requirit᷑ hic ex ꝑte illius cui remit⸗

titur reatus.¶. Si aũt obijcẽt᷑ ↄtra h.ꝙ gratia finita eſt.

2 finiti ad infinitũ nulla eſt ꝓpoꝛtio ⁊c. Põt dici ꝙ gra⸗
tia hʒ quandaʒ infinitatẽ quantũ in ſe eſt. quia iuſticia

ꝑpetua eſi ⁊ immoꝛtalis Sapi.j.¶ Erx his ptzʒ rñſio ad
illud qð obijcit᷑ primo.ꝙ in infuſione gratie efficit᷑ peni⸗

.
1
de
ni⸗
te

ne
N
te⸗
tu

Sch

66
ne.

ct
ine
eeg
d
fng
nich,
nohn
mne
trea
delet
niit
8:
illnd
feus⸗
eatt
1
rich
nn
huſe
nie

⸗
ſinn
ſno
m

tens dignus vita eterna ⁊c̃. Dicendũ ꝙ boc verũ ẽ.⁊ ex

boc ꝙ facit penitentẽ dignũ vita eterna que hʒz oppoſitõz

cũ vita eterna: tollit reatũ pene eterne vt cauſa pꝑ ſe: vt ta
ctum eſt. ¶ Ad illa que ꝓ alia ꝑte tacta ſunt rñdendũ ẽ.
Et primo ad illud qð obijcit᷑. ꝙ ſicut peccatũ ꝑpetratur
ꝑ inoꝛdinatã delectatõʒ:ſic debet deleri ꝑ pena ⁊c. Dicẽ⸗
dũ ꝙ ſicut ĩ peccato ſunt duo.actus peccati:⁊ inoꝛdina⸗
tio auerſionis a deo.prĩcipalis aũt ⁊ q̃i ſoꝛmalis cã pec
cati eſt inoꝛdinatio auerſionis. ipſe actus q̃i materialis
2 ſecũdaria:ſic in deletõne culpe prima principalis cã
⁊ ꝓprie actiua eſt ip̃a gratia. doloꝛ aũt ſecudaria ⁊ diſpo
ſitiua potius qᷓ actiua zie loquẽdo. cauſa aũt comple⸗
ta ⁊ coniũcta eſt gratia cũ doloꝛe. vnde etſi quadã cõgru
entia delectationi in peccato rñdeat pena ĩ deletiõe.cau

ſaliter tñ rñũdet gra que eſt ꝓpria ⁊ prima rõ deletionis

culpe:cui neceſſaria ↄuertibilitate annexa eſt pena eter⸗
na. 4l Ad illud qð obijcit᷑. ↄtritus pumt᷑ pena tempoꝛali
in recompenſatiõe pene eterne debite ſibi in peccato ſuo
⁊c̃.Dicendũ ꝙ boc verũ eſt.ſᷣ illa pena nõ eſt ſolũmõ do⸗
loꝛ cõtritionis: ⁊ illa que eſt conſequẽter ſatiſfactoꝛia.
nec doloꝛ ↄtritionis cũ pena conſequẽti ſe atiſſactoꝛia aliq
modo recõpenſaret debitum pene eterne:niſi virtute gra
tie deletum eẽt peccatũ qᷓtum ad culpam: ? pena eterna
remiſſa qᷓtum ad durationeʒ eternitatis. Ad illud qðᷣ
obijcit ꝑ glo.que dicit. Achoꝛ fuit punitus pẽa tẽꝑali ne
puniret᷑ impoſteꝝ ſcʒ pena eterna. Dicendũ ꝙ ex h̊ non
babetł ꝙ virtute doloꝛis contritõis mutata eſt pena eter⸗
na in temꝑalez: ſ̊ potius ꝙ ꝓ pena quã fuiſſet paſſus pꝰ
moꝛtez: fuit ſatiſſactum ꝑ penam moꝛtis quam ſi uſtinue⸗
rit ꝓ peccato ſuo. Et ex glo. illa ſi upponit᷑ illum fuiſſe in
gratia: aliter enim pena moꝛtis nõ fuiſſet aliquo mõ re⸗
miſſio pene future.vnde ꝑ boc ꝙ dicit᷑ ne puniret᷑ impo⸗
ſterũ. nõ intelligit᷑ punitio pene eterne: ſed potius pene
purgatoꝛie ſiue ſatiffactoꝛie quã impoſteꝝ ſuſtinuiſſet p
peccato qð cõmiſerat

Articulus ſecnundus

Onſequẽt querit᷑.vtꝝ ↄtritõ habeat efficaciã
iuſtificandi a reatu pene tẽꝑalis. In hac ꝑte
ꝓcedit᷑ ſic. Pꝛimo querit.vtꝝ debeat᷑ peccato
ri pena temꝑalis. Scðo.vtꝝ ↄtritõ habeat efficaciaʒ iu⸗
ſtificandi a pena tꝑali.Leꝛcio.vtꝝ habeat efficaciaʒ ab
omni tꝑali.

Ciurca pᷣmũ procedi .S..

tur ſic. vt habet᷑ ab Augquecunq; patimuꝛ peccata nr̃a
meruerũt.ꝗᷓ penas tꝑales quibn affuigimur exigẽtibo pec
catis ſuſtinemꝰ.̊ hmõi debent᷑ peccatoꝛibo ⁊ iuſte illis ĩ⸗
fligunt᷑. ¶¶ Contra.ponat᷑ ꝙ aliquis cõmiſit vnũ peccatũ
moꝛtale ⁊ tm̃ vnũ:⁊ ſtatim decedat. iſti tm̃ debet᷑ pẽa eter
na.qð pʒ ex hoc.qꝛ cũ deus ſit iuſtus ⁊ iuſte punit dãna⸗
tos:nõ aũt punit iſtum niſi pena eterna.videt᷑ ꝙ nõ debe
tur moꝛtali peccato niſi tm̃ pena eterna.ꝙ nõ eſt aliquis
puniendus ꝓ moꝛtali peccato pena tꝑali:exquo ĩ iuſtiſi
catione remittit᷑ pena eterna.¶ Iteʒ ponat᷑ ꝙ poſt ofeſſi⸗
oneʒ ſacerdos iniũgat condignã pniam. quam ſi faciat ĩ
pñ̃ti abſolutus eſt ex toto.ſic mutata eſt pena puꝛgatoꝛij
in penaʒz tꝑaleʒ pñteʒ ex auẽte dei qui dicit Math. xvj.
Quodcũq; ſolueritis ſuꝑ terram erit ſolutũ ⁊ ĩ celis.de⸗

cedat g penitẽs nõ completa pnĩa iniuncta.puniat ergo

eum deus in purgatoꝛio pena longe maioꝛe ꝙᷓ ei fuit iniũ
cta.g̊ deus mutat penã minoꝛeʒz in maioꝛẽ.qð eſt contra
diuinam miſcsins. Efſo, vein ꝙ peccãs moꝛtalłr me
ret᷑ ⁊ penam tꝑaleʒ ⁊ eternaʒ.immo meret᷑ penã redacti⸗
onis in nihilũ.In hoc.n.agit deus cũ eo miſericoꝛdit:ꝙ
nõ redegit eũ in nihilũ.vnde Treñ.iij. MNiſcðie dñi ꝙ
non ſumus conſumpti. Pret᷑.ponat᷑ ꝙ nõ meruit niſi pe
nam eternam:tñ d exigentia meritoꝝ punit᷑ penitẽs pẽa
tꝑali ſiue in pñti ſiue in purgatoꝛio.qꝛ etſi nõ meꝛuit hãc
penam tꝑaleʒ:tñ iuſte punit᷑ qꝛ meruit longe maioꝛẽ ſcʒ
eternã. Dret᷑.ᷣm veritatẽ ĩ abſolutiõe a reatu pene et᷑ne

lxx.

obligat᷑ ad penã tranſitoꝛiã vel purgatoꝛij vł vite pñtis.
vnde in abſolutione ab vno obligat᷑ ad aliud.i¶¶ Ad alið

dõm. ꝙ dñs cõditionalr mutat penaʒ purgatoꝛij ĩ penaãa

iꝑaleʒ pñteʒ.ſcʒ ſi penitens in pñniti compleat pnĩam ſibi
iniunctã claue nõ errante.vnde ſi nõ compleat: ñ mutat
dñs minoꝛez in maioꝛẽ:quia retinuit ſibi foꝝ ſuũ.dñs eĩ
conditionalr diſpenſat: vt in caſu ꝓpoſito.⁊ ↄditionalit
ꝓmittit ⁊ ↄditionalłr cõminat᷑.vt pʒ Hiere.xviij. Si pe⸗
nitentiã egerit gens illa a malo ſuo ꝓpter qð locutꝰ ſum
aduerſum cã:agam ? ego pniam ꝓ malo qð cogitaui vt

(EGtum ad ſecũdũ S.ij.

querit᷑ vtꝝ contritio babeat efficaciã iuſtificãdi a reatu
pene tꝑalis.& ſic:videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ in iuſtificatõe impij q̃
tuoꝛ ſunt. Primũ eſt infuſio gre. ſecundũ motus lib. ar.
terciũ contritio. quartũ peccati remiſſio.⁊ dicit᷑ ꝙ ꝑ ter/
ciũ mereamur quartũ. contritione meremur remiſſiõz
peccati.ſ̊ conſtat ꝙ peccatũ remiſſuʒ eſi qᷓtũ ad maculaʒ
in i
tritõe tollit᷑ pẽa tꝑał. Itẽ H̊ pʒ ꝑ glo.tactas ẽ Tont᷑.
Au. IFides impetꝛat iuſtificatõʒ: bec aũt ẽ fidẽ foꝛata.
ñ impetrat iuſtificatõz a culpa:q̊ a pena.ñ ↄtritione
delet᷑ pẽa.¶ Rmñlio.ꝙ ↄtritio hʒ efficaciã iuſtificãdi a re
atu pene tpalł.¶. Ad illð qð dic aug.q fides impetrat iu
ſtificatõzʒ.dðᷣm ꝙ h̊ intelligit᷑ qᷓtũ ad vetuſtatẽ culpe. Hẽ
a pꝛauitate pcti: ab impotẽtia reſiſtẽdi malo:2⸗ difficulta
te oꝑãdi bonũ:⁊ etiã a pẽa cuiꝰ peĩtẽs ẽ debitoꝛ. Hẽ me
diãte otritõe.vñ ñ ſeꝗt.ſi fides impetrat iuſtificatõz ů cõ
tritio ñ: qꝛ fides impetrat iuſtificatõʒ mediãte ↄtritõe.
Gtu ad terciũ que S. uij.
rit᷑. vtꝝ ↄtritio hẽat efficaciã iuſtinicãdi ab oĩ pẽa tẽꝑali.
M ſic:videt᷑ ꝑ . ꝙ ↄtritioẽ doloꝛ de pct᷑is cũ gra.⁊ plꝰpᷣt
doloꝛ cũ gꝛa qᷓ gra ſolũ. & ſi ſola gꝛa expellit pct᷑ʒ qtũ ad
maculã ⁊ penã eternã:doloꝛ cũ gꝛa totatr expellit penam
tꝑalẽ:q̃ multo mioꝛ ẽ qᷓ pẽa eterna.¶ Itẽ maius qð me
ret᷑ ᷓ meret᷑.ſiẽ maioꝛ ẽ vita eterna qᷓ; motꝰ meritoꝛiꝰvi
te eterne. cũ ĩ penitẽte poſt infuſiõʒ gr̃e ñ remaneat ni⸗
ſi obligatio ad penã tꝑaleʒ:ↄtritio aũt ↄcernit doloꝛẽ ſpi
ritualẽ cũ obligatõe deteſiãdi pcẽm ſine fine.qð longe vi
det᷑ maiꝰ ꝙᷓ obligatio ad penã tꝑalẽ.videt᷑ ꝙ ↄtritio que⸗
libet a tota pena tꝑali iuſtificat. ¶¶ Iteʒ actu malo meret᷑
quie penã eternã ⁊ penã pñteʒ.ſic pʒ in Antiocho Epi⸗
phane ⁊ Herode:quibo ſua damnatio incepit in pñti. S
motu bono cũ ſit efficacioꝛ in bonitate qᷓ; malꝰ ĩ malicia.
meremur non ſoluʒ vitam eternã: ſed ⁊ remiſſioneʒ pe⸗
ne preſentis quaſi impꝛopoꝛtionaliter minoꝛis qᷓ ſit illa
quam meremur actu malo.ꝭ cuʒ contritio ſit motus bo⸗
nus meritoꝛius:ipſa meremur vitam eternam ? remiſſi⸗
onem quantecũq; pene tempoꝛalis. 4 Itez ſuꝑ illð Job
xx.flebam quodam ſuper eo qui afflictus erat ⁊ compa⸗

tiebatur anima mea pauperi. dicit go. plus eſt cõpaſſio

ꝙᷓ datum. 4q Item glo.alia. Plus eſt dare de ſe ꝙᷓ ð ſuis.
ſed qui conteritur dat de ſe: qui dat elemoſy nam dat de

ſuo.& plus eſt contꝛitio ꝙᷓ datio elemoſyne.ſed conſtat ꝙ

tot poſſunt fieri elemoſyne ꝙ ex toto tollit᷑ obligatio ad

penam tempoꝛalcʒ.ergo ⁊c. ¶ Item cum contritio ſit ſpi
ritualis datõ elemoſyne ſit coꝛpoꝛalis.⁊ coꝛꝑalia non

ſint ꝓpoꝛtionalia ſpiꝛitualibo:videt᷑ ꝙ contritio minima
abſoluat penitenteʒ a tota pena tꝑali.4 Yteʒ plus ẽ fla⸗
men ꝙᷓ flumen. plus eſt baptiſmꝰ flaminis ꝙᷓᷓ fluminis.
baptiſmus flumĩs omẽʒ penam tollit. ̊ baptiſmus fla⸗
minis omnezʒ penã tollit. Yſido. de ſummo bono. Lacri⸗
me penitentis apud deum ꝓ baptiſmote reputãt. Itẽ
peccatũ moꝛtale eſt moꝛbo ſpualis:⁊ contritio eſt medici
na tꝑalis.ſed ſi medicina coꝛꝑalis ẽ magis efficar ĩ gra⸗
du ſuo qᷓ; moꝛbus corpoꝛalis in ſuo:totalit expellit moꝛ
bum coꝛpoꝛalezʒ.ſed medicina ſpiritualis magis efficax ẽ

in bonitate ſua ꝙ; peccatum moꝛtale in malicia ſua:quia
ſuper illud Ps. Honum mihi lex oꝛis tui ſuper milia

infuſiõe gre. ⁊ ablata ẽ obligatio ad penã =Wð

„* 4

auri ⁊ argẽti.dicit glo.plus diligit caritas legẽ dei qᷓ cu⸗
piditas milia auri ⁊ argenti.& ↄtritio ex toto tollit pec-
catũ qtuʒ ad culpaz ⁊ penaʒ. ¶¶ Itẽ ſicut ſe bʒ gratia ad
peccatũ moꝛtale:ſic ſe hʒ ſequela gꝛatie ad ſequelã pecca
ti moꝛtalis.ſᷣ̊ ga ⁊ peccatũ moꝛtale ſunt oↄtraria. vñ nec
pñt eſſe ſimul.ſᷣ ↄtritio ẽ ſequela gratie:⁊ obligatõ ad pe
nã tꝑaleʒ eſt ſequela peccati moꝛtalis. ̊ ↄtritio 2 obliga⸗
tio ad penã tꝑaleʒ nõ ſunt ſimul.⁊ ſic ↄtritio tollit obli⸗
gatõz ad penam pilez Nontan quelibz tol⸗
lit peccatũ qᷓtum ad penam tẽꝑaleʒ.oino nulli penitenti
eſſet iniungenda pena aliqua ſatiſfactoꝛia ꝓ pefis. quod
eſſet ↄtra ſiatuta eccleſie ⁊ ↄſuetudinẽ. Ad hoc ideʒ po
nũt᷑ rõnes S.vbi querit᷑vtꝝ deleta culpa maneat reat?.
nſio.dðm ꝙ contritio ſᷣm ꝙ ꝓpꝛie ſumit᷑ tanta põt
eſſe ꝙ ab om ni pena iuſtificat.ſᷣ qn deficit ab illa quãti⸗
tate que ad H̊ ſufficit:abſoluit a ꝑte pene.vñ nõ oĩs cõtri
tio a tota pena ſoluit. Ad pᷣmũ ꝗ obiectũ dom. qꝙ gr̃a
iuſtificat a culpa ⁊ confert generalẽ rectitudinẽ. Iſia aũt
rectitudo eſt.qñ mediũ tenet᷑ in diſtantia ab extremis q̃
ſunt alpha ⁊ 0.i.qñ tenet᷑ medium in diſtantia ab eo qui
eſt pricipiũ 2 qui eſt finis.vñ excluſo effectu gre ꝗ ẽ iuſti⸗
ficatio a culpa.eius actus ꝓprie ⁊ ꝑ ſe eſt ꝓmouẽ in me⸗
rito:ñ abſoluere a debito pene niſi ſecũdario ⁊ ꝑ accñs.
Ad hoc ſumat᷑ ſimile de caritate.caritas q ẽ radix merẽ⸗
di ignio eſt ſpnᷣalis. Job.xlj.de oꝛe eius lam pades q̃i te⸗
&q ignis. vnde ſicut ignis materialis ſemꝑ tendit ſurſũ:
ſic ignis ſpiritualis ſemꝑ tendit ſuꝛſum.i.ꝓmouẽ ad vi⸗
tam eternã. eius ̊ tendẽtia eſt ſurſuʒ. tñ quodã modo di
latatõis collateralis extendit ſe ad ſolutõeʒ a pena:ſicut
tendẽtia ignis materialis eſt ſurſum ꝑ ſe.tamen quodaʒ
modo collateralit dilatat ſe.⁊ ſicut materialis plꝰ põt in
illud qð eſt ſurſum ꝙᷓ qdð eſt a latere: vnde plus calefacit
qð ſurſum eſt qᷓ; qdð a latere: ſic motus meritoꝛiꝰ.ſ gratie
vei caritatis plꝰ põt ⁊ effcit reſpectu vite eterne qᷓ reſpe⸗
ctu ſolutõis a pena.Quod g̊ dicit᷑. ꝙ plus põt doloꝛ cuʒ
gratia qᷓ; ga ſola.verum eſt ꝙtũ ad ea ad que directe or⸗
dinat᷑.vnde ſola gratia expellit peccata pter ↄtrarieta⸗
tẽ: cauſalr ſcʒ.⁊ ꝓpter idem remouet obligatõʒ ad penaʒ
eternam: qꝛ gra gratũfaciẽs ⁊ obligatio ad penã eternã
non pñt ſimul eſſe in eodeʒ. Parua tñ ↄtritio lʒ ſit cum
gratia:nõ tollit totã penã tꝑaleʒ pluribo cauſis. Vna
eſt:quia non hʒ contrarietatẽ ad illaʒ. Alia eſt: quia nõ
directe oꝛdinat᷑ ad illam: ̊ ad culpã potius a qua diſſen⸗
tit rõnalis voluntas ⁊ quã deteſtat᷑.4. Ad illud qð obij⸗
citur.ꝙ maius eſt qð meꝛet᷑ qᷓ; quo meret᷑ c. Dicunt ꝗdã
ꝙ pena illa tpalis que remanet poſi infuſiõez gratie ⁊ cõ
tritionẽ: intelligit᷑ eſſe pena futura purgatoꝛij:cuiꝰ partẽ
tollit ↄtritio penalis. ⁊ illud qdð tollit longe maius eſt ꝙ
pena contritonis. dicit.n.aug.ſuꝑ illud.j.Coꝝ.iij. Sal⸗
uus erit ſic tñ q̃i ꝑ igneʒ.ꝙ gꝛauioꝛ erit ille ignis q; ꝗcꝗd
põt homo pati in hac vita.vñ pena ↄtritõnis longe tollit
maioꝛem penam qꝙᷓ ipſa ſit.⁊ ſic verum eſt ꝙ maius ẽ qð
meremur qꝙᷓ quo meremur.Sʒ qꝛ ꝑ hec dicta nõ ẽ rñſum
ad illud qð obiectũ eſt.ꝙ doloꝛ ſpũalis cũ teteſtatiõe cul⸗
pe ꝑpetua longe videt᷑ maius qᷓ; obligatio ad penã tem⸗
foralez ⁊c. Predictis addendũ eſt ſicut S.tactũ ẽ. do⸗
oꝛ volũtatis rõnabilis cũ deteſtatione ꝑpetua ipᷣius cul
pe reſpicit ſolutõʒ a reatu pene eterne:diſpoſitiue ſeʒ nõ
cauſalit.diſponit.n.penitẽteʒ ⁊ efficit dignũ hac ſoluti⸗
onc. dloꝛ aut ꝑtis ſenſualis ſiue inferioꝛis ꝑtis ratõnis
reſpicit ſolutõeʒ a pena purgatoꝛij:diſ poſitiue ſcʒ. doloꝛ
aũt iſte q̃i incomꝑabilr eſi minoꝛ doloꝛe ſiue pena purga
toꝛij. ⁊ ita vt priꝰ.q¶. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ actu malo me
ret᷑ aligs penã eternã ⁊c. Dicendũ nõ eſt ſile de malo
actu demeritoꝛio ⁊ bono actu meritoꝛio. tum quia actus
malus demeritoꝛius qᷓi ex toto bʒ reſpectum ad penam.
amiſſio.n.ſiue priuatio gaudij pena eſt maxima.bonꝰau
teʒ actus meritoꝛius directe reſpicit vitam eternã 2 per
accidens obligationẽ ad penaʒ. Tum qꝛ q̃i vnũ ↄtinuuʒ
ſit ex pena pñti ⁊ pena futura vbi ſcʒ malus actus mere⸗
tur penam pñteʒ.⁊ nõ ſolũ fit q̃i vnũ continuũ:ſed vnuʒ

ſimilitudine. In hoc.n. caſu pena pñs ſimilis eſt peneĩ⸗
fernali.vt pʒ. ij. Mach.ix. in pena Antiochi · de cuiꝰ coꝛ⸗
poꝛe vermes ſcaturiebãt.Siłr Act᷑.xij.in pena herodis:
e quo dicit᷑.ↄſumptus a vermibo expirauit.Pena enim
inferni vermes bʒ Judith.xvj.⁊ Ecẽi.vij. AVla. xiiij.
vltimo. Sed in bono actu meritoꝛio nõ eſt vnũ ↄtinuum
ex vita eteꝛna ⁊ remiſſione pene temꝑalis.4! Ad alið qð
obijcit᷑ de otritione ⁊ largitõe elemoſyne.ſ.q plꝰ ẽ dare
x ſe ꝙᷓ de ſuo.Et ſilr ad aliud qð obicit᷑.ꝙ plus ẽ colla⸗
tio doni ſpũ alis qᷓ coꝛꝑalis ⁊c᷑. Oicendũ ꝙ datio elemo⸗
ſyne nõ eſt pure coꝛꝑalis:ĩmo ſpũalis i nqtũ ẽ volũtaria
⁊ ex radice caritatis:vt qñ eſt meritoꝛia.vñ vniuocat᷑ cũ
cõtritione ⁊ radice caritatis. Iteʒ vt in pluribus hmõi
collatio fit ex cõpaſſione. vñ yſa.lviij. Cuz effuderis eſu
rienti aĩam tuã ⁊ aĩaʒ afflictã repleueris.vñ datõ elemo
ſyne impoꝛtat dationeʒ de ſe:nõ tm̃ de ſuo. quia fit ex cõ
paſſione 2 caritate.qð ptʒ ꝑ hoc ꝙ dicit: cum effuderis
eſurienti aĩam tuam. 4l Ad aliud quod ſegt. dðm ꝙ hoc
argumentũ nõ valet plus eſt flamen ꝙᷓ flumẽ. plꝰ valet
baptiſmꝰ flamĩs ꝙᷓ flumĩs. Et dicũt quidã ꝙ hecẽ falſa:
plus valet baptiſmus flamĩs qꝙᷓ flumis.qꝛ baptiſmus flu
minis hʒ efficaciã a paſſione xpᷣi rõne cuiꝰtollit᷑ oĩs pẽa:
⁊ nihilominꝰ in illa eſt flamẽ. vñ in illo confert gra.vnð
duo ↄcernit a quibo hʒ virtutẽ.ſ.paſſionẽ xpᷣi ⁊ grãʒ. ba⸗
ptiſmus aũt flamis nõ hʒ niſi alteꝝ.ſ.grãm. ⁊ ab illa ha
bet virtutẽ iuſtificãdi.Sʒ hoc videt᷑ minꝰ recte dictũ: cũ
tam ſacr̃m pnie q; baptiſmi habeat virtutem a paſſione
xpᷣi. Dicit᷑ eniʒ.iij.ſent᷑.xix.di.q non ſufficeret illi pena
qua penitentes ligat eccleſia:niſi xpᷣi pena cooꝑaret᷑. vñ
ſicut baptiſmus bʒ virtutez delendi culpã a Ga vninueꝛſa
li que fuit in xpᷣo:⁊ a pena xp̃i virtutẽ tollẽdi penã: ſic hʒ
pnia ſacr̃m.in xpᷣo.n.fuit gratia ⁊ pena ſufficiẽs ad dele
tioneʒ omĩs culpe ⁊ pene.quare aũt in baptiſmo flumis
cletur oĩno culpa ⁊ pena:nõ aũt in ſacro pnie.dictũẽ g
vbi querit᷑.vtꝝ deleta culpa virtute pnie maneat reatꝰ.
Rñdeat᷑ ̊ᷓ ad argumentũ.·qꝙ nõ ſequit᷑ plus eſt flamẽ ⁊c.
quia in prima ſcʒ hac:plus eſt flamẽ qᷓ; flumẽ.comꝑatur
ſimplłr flamen ad flumẽ: in ↄcluſione ↄcernit᷑ baptiſmus
flaminis in baptiſmo flumis. baptiſmus.n.flumis ñ eſt
baptiſmus ex aqua tm:bᷣ ex aqua ⁊ ſpũ.vnð qꝛ baptiſmꝰ
ↄprehendit᷑ in baptiſmate flamẽ nõ in flumiĩe:ideo nõ te⸗
net argumentũ. Ael ſicut nõ valet hoc argumentũ. Alde
lioꝛ eſt ſpũs qꝙᷓ aqua. melius eſt purgari puꝛgatõe ſpũs
ꝙᷓ purgatõe aque ⁊ ſpũs.ſiłr nec aꝛgumentũ iſtud.bapti
ſinus nõ apoſitus flamimi ponit flumẽ extra gen? ſuum
qtum ad effectum Forgaris: ſͦ baptiſmus appoſitus fla
mini nõ ponit illud extra genꝰ ſuũ.q¶¶ Ad illud qð obijci
tur ꝑ ſimile de medicina coꝛꝑali ⁊ ſpũali. Dicendum ꝙ;
moꝛbus ſpũalis potius ẽ moꝛs ꝙ; moꝛbo vel adminꝰ moꝛ
bus letalis.ſicut tactum eſt S.vbi querit᷑ſi pnĩa reducit
omẽs defectus ad ꝑfectum.vnde non eſt ſimile de curati⸗
one illius ⁊ moꝛbi coꝛꝑalis.Pret᷑.medicina coꝛpoꝛał nõ
ſemꝑ curat ab omĩbus ſyntomatibo moꝛbi coꝛꝑalis: ſic
nec medicina ſpũalis curat ab omnibo que ↄcurrũt cum
infirmitate ſpũali.ſᷣ ſicut medicĩa coꝛꝑalis qñ ẽ efficax
in ſua actione ⁊ virtuoſa.tollit illud quod eſt ſibi incon
tingens ſimplr:ſic medicina ſi pũalis culpam tollit 7 rea
tum pene eterne.Pret᷑.nõ eſt ſimile de medicina ſpiritu
ali cuius actio eſt ᷣm diſpoſitõʒ ſumme ſapie: ⁊ de cor⸗
poꝛali cuius actio eſt ſᷣm impetũ nature.vt S.tactuzʒ eſt.
4 Ad vltimũ dðm. ꝙ hoc argumentũ nõ valet. ſ. gratia
⁊ peccatum moꝛtale ſunt contraria: ergo ſequela gꝛatie
⁊ ſequela peccati moꝛtalis ſunt ↄtraria.conſequẽtia enĩ
ſolent eſſe maioꝛis ambitus ꝙᷓ; antecedẽtia. vnde magis
compatiunt᷑ ſe.

¶ Mueſtio. lxxj. de effectu

ↄtritionis qui eſt purgatio reliquiaꝝ pct᷑i.

— ———

,
re

Dueſtio
quitur de effectu

ↄtritõis itũ ad puꝛgatõnem reliquiaꝝ
peccati.Duꝛgata eĩ aĩa ꝑgraʒ a culpa.
qued reliquie peccati remanẽt. ſcilicet
. obtenebratioens.ſoꝛdide affectiones.
relicte ex operibus peccati.ex quibus ſapoꝛ ſupernorũ
7 deſiderium tepeſcit: 2⁊ infirmitas qua pꝛona fit anĩa
ad malũ et difficilis ad bonũ.. Querit᷑ ̊ bic pꝛimo de
effectu illumiatõis ſiue exterſionis tenebꝛoſitatis. Secũ
do de effectu lauatõis ſoꝛdidu affectꝰ. Lercio de effectu
ſanatõis infirmitatis.

Uebeum primum

AVerit᷑ ̊ pꝛimo.vtrũ deteꝛſio caliginis ſiue
illuminatio cognitiue obtenebrate ſit effe⸗
ctus ↄtritõis.Oꝛ ſic videt᷑.qꝛ ſicut elõgatõ
a pꝛima luce ꝑ culpã obtenebrat ſiue exce⸗
cat. Sapi. ij. Excecauit eos mulicia eoꝛum: ſic appꝛori/
tio ꝑ doloꝛẽ penitẽtie illuminat.Vñ ſuꝑ illð Job.ix.Si
lotꝰfuero q̃i aquis niuis. Ideo quantoplus deo appꝛori
mamꝰ: tãto ſoꝛdes nr̃as ex eiꝰmundicia agnoſcimꝰ. O:

aũt appꝛopinquamꝰ eo ꝑ doloꝛẽ ↄtritõis:habet᷑ a eriſo.
Dicẽte.nihil ita ↄglutinat ⁊ vnit ðo:vt penitẽtis lacrime
4l Itẽ YJſido.Cũ flẽdo a nobis caligo detergũ: mũdatis

oculis in ſuꝑna ↄſpicimꝰ.Ex h̊ patʒ ꝙ flendo detergitur

caligo relicta in aĩa ex peccatis.Cõtra.pᷣe. Coꝛ meuʒ

ↄturbatũ ẽ: dereliquit me virtꝰmea:⁊ lume oculoꝝ meo
rũ ⁊c.vt patet ex glo.Cõturbatio de qua loquit᷑ ẽ ↄtur⸗
batio doloꝛis de peccatis.ad hanc vt patet ex textu ſeꝗt
pꝛiuatio luis. videt᷑ ꝙ doloꝛ ð peccatis ſit cã obtenebꝛa
tõis et nõ exterſionis tenebraꝝ.q¶ Itẽ doloꝛ ẽ in vi affecti
ua.que aũt ſunt ĩ vi affectiua eliciũt oꝑa que ſunt ꝓprie
ip̃ius affectiue.ſicut amoꝛ actũ inflãmatõis cirea affecti
uã.nõ igit᷑ videt᷑ ꝙ doloꝛ qui ẽ ĩ ia affectiua debeat actũ
illuminatõnis elicere circa cognitiuã.ꝓ ERñnſio.dvᷣm ꝙ
duplex ẽ ignoꝛãtia ſequela peccati duplicis. Una ẽ ſeque
la oꝛiginalis ſᷣm aug.dicẽtẽ. ꝙ duoſunt nobis inflicta.
ſcʒ ignoꝛãtia agẽdoꝝ:⁊ ↄcupiſcẽtia norioꝝ. ð hoc gꝛeg.
Secluſum ab internis gaudijs genus humanũ exigente
ceulpa mẽtis oculos ꝑdidit.⁊ quo meritoꝝ paſſibo gradi
atur neſcit. Et quia illa que ſunt inflicta hoĩ ꝓpter pecca
ta pꝛimoꝝ ꝑẽtoꝝ:ſunt quaſi inſita nature nr̃e coꝛrupte.
ſcʒ ignoꝛãtia et infirmitas ⁊c. ODeterſio buiꝰignoꝛãtie ſi
ue tenebroſitatis nõ ẽ effectus ↄtritõis.Alia aũtẽ igno⸗
rãtia ſiue obtenebratõ ex auerſione actuali a luce pama
⁊ hec ẽ ſequela actualis peccati:hec aũt ignoꝛãtia ẽ erro
ris iudicij qua malus dicit malũ bonũ:ponẽdo lucẽ tene
bras:⁊ tenebras lucẽ Zſa.v. In ꝑpetratõe eĩ peccati eſt
ignoꝛũtia ĩ eligẽdo.vtpote qñ malũ elgit᷑ bono ↄtempto
ꝓter quã dꝛ malus ignoꝛãs. Sequela peccati ꝑpetrati
c ignoꝛãtia erꝛoꝛis in indicãdo.qñ appꝛopꝛiat᷑ malnʒ ele⸗
ctũ.vñ aĩa peccatrir obtenebrata ⁊ excecata repꝛobãdũ
appꝛobat. ꝓpteꝛ qd peccator dr̃ traditꝰĩ ſenſum repꝛobũ
Mo. ij. vbi glo. vt nihil intelligat niſi qd a ꝓbitate remo
t eſt. quos ſua cecitas a veritatis lumine funditꝰexclu⸗
dit. vñ uile quidẽ ſit peccatũ.quãtas ſoꝛdes contrahit
aia ex peccato.quãtũ damnũ incurꝛit:neſcit.ſ.cũ effectu
ſz ipa mita vero lumini ꝑ gram ↄtritõia.ꝛ exteꝛgit igno
rãtia fricatõe doloꝛis:a exterſa caligine illuſtrat᷑.2 quã⸗
to plus vnitur et plus xæ peccato aia triſtatur: plus illu
minat. VUñ greg.i moꝛa.quo vberius culpa deſlet᷑:eo al
tioꝛ cognitio veritatis aitingitur.quia ad vidẽduʒ inteꝛ
nũ lumẽ polluta dudũ ↄſcia lacrimis baptiʒata renoua⸗
iur. Cõcedẽdum ẽ ergo ꝙ ↄtritõe abſtergit᷑ obtenebratõ
intellectus.qua exteꝛſa illuminat᷑ ad ↄanoſe cẽduʒ ſoꝛdes
peccati.nõ dico ſoꝛdes que ſunt cnibaeh que ſunt ſeque⸗
le ipius culpe et alia que aĩiaʒ damnificãt.’ Ad illdð qð
obijcitur quia cõturbatio doloꝛis obtenebrat intellectuʒ
⁊c. Dicẽdũ ꝙ ↄturbatio doloꝛis ĩ impetu turbatõis ob⸗
ienebrat.nibilominus doloꝛ ipᷣe qui vnit cũ lumine vero

lxxj.

tenebrã que ẽ ſequela peccati extergit.⁊ ſolet poni exem⸗
plũ tale ad huiꝰ æclaratõem.qñ aliquis ꝗ mouetur ʒelo
magno circa ſalutẽ aĩaꝝ.videt peccatũ alicuius ⁊ mani
feſte videt hoc:mouet᷑ ira ꝑ zelũ ⁊ ex motu ad hoꝛã tur⸗
batur.⁊ licet minus clare videat in illa tuꝛbatõe:tamen
poſi motũ ire videt clariꝰ ꝙᷓ ante.ꝗa illa turbatõ fuit q̃i
colliriũ ſpuᷣale.ſic ẽ in ꝓpoſito.turbatio ex doloꝛe de pec⸗
catis ẽ q̃i colliriũ quoddaʒ qͥ purgatur oculus interioꝛ.
Vel põt dici ꝙ verbo pᷣs.notatur ↄturbatio doloꝛis.ibi.
Coꝛ meũ meu ↄturbatũ a cã:ibi deꝛelingt me viriꝰ mea
⁊ lumẽ oculoꝝ meoꝝ et ipᷣm nõ ẽ mecũ.ſub hoc ſenſu cor
meũ ↄturbatũ ẽ dicit penitẽs.ꝗa dereliquit me virtꝰmea
peccato meo exigẽte.⁊ lumẽ oculoꝝ meoꝝ.hec expoſitio
põt haberi ex glo.i¶ Ad illuo quod obijcitur.ꝙ q ſunt in
afſectiua eliciut actus ſuos circa affectiuã ⁊c. Dicẽdum
ꝙ reuera actus doloꝛis nõ ẽ illuminare.tñ qꝛ vnit peni⸗
tẽtẽ vero lumini qui omnẽ hominẽ illuminat vt dictũ eſt
⁊ exponit viſum interioꝛẽ et aptuʒ efficit ad luminis ſu:
ſceptõem extergẽdo caliginẽ:dr illuminare.nõ tñ cauſa⸗
liter:ſᷣ diſpoſitiue nec ẽ incõueniẽs illud qð ẽ vnius vis
anime actũ ꝓpꝛiũ vis alterius efficere in ipᷣa diſpoſitiue.
ĩmo neceſſe ẽ.qð patet.illuminatio em̃ ꝓpꝛie ẽ vis cogni⸗
tiue et amoꝛẽ efficit in affectiua.

Membꝛum ſecundum
Onſequẽter querit᷑ ð effectu ablutõis.Et
querit᷑ ſi ablutio ſoꝛdiũ q̃ ſunt i aĩa: ſit effe
ctus ↄtritõis. ſic:viar̃. ITa.j.Lauami
et mũdi eſtote ⁊c. Intli.Lauami lacrimis
penitetie.ꝑ lacrimas penitẽtie doloꝛ ↄtritõis intelligitur
doloꝛe ↄtritõis abluunt᷑ ſoꝛdes aie.il Si diceret᷑ ꝙ hoc
intelligitur ð ſoꝛdibo culpe:ſunt eĩ ſoꝛdes culpe.ſ.macu
le:⁊ ſunt ſoꝛdes reliquie.i.affectões inoꝛdinate rlicte ex
peccato.LZũc obijcitur ſic.ſoꝛdes culpe in pꝛimo momẽ
to ↄtritõis tollunt᷑.nec ↄtritõis virtus ceſſat lota anima
a ſoꝛdibo culpe.&̊ doloꝛe ↄtritõis ꝑmanẽte in ſua virtute
ſi olique reſtant ſoꝛdes ĩ aia?p ꝓceſſum tꝑis virtute ↄtri
tõis tollunt᷑. Itẽ aĩa abluituꝛ a ſoꝛde culpe ꝑ gr̃am.eꝛgo
ſi doloꝛe ↄtritõis abluit᷑ nia a ſoꝛde aliqua:bhoc erit a ſoꝛ⸗
de relicta in aia pꝰpurgatõem ipᷣiꝰ a culpa.¶ Itẽ iſtarũ
ſoꝛdiũ ↄgregatio impedit vltimã ⁊ ꝑfectã vnionẽ aĩe cuʒ
deo.illð ꝗ̊ qð maxie vnit ⁊ ↄglutinat aĩiam deo hmõi ſoꝛ:

des tollit:hoc aũt ẽ doloꝛ ↄtritõis. Crivᷣ.ſuꝑ math.nibil

ita ↄglutinat et vnit do vt penitẽtis lacrime ontra.
iſte ſoꝛdes ſpectãt ad veterẽ boĩem.de q̊ ephe.nij. Sepo⸗
nite vos ᷣm pꝛiſtinã ↄuerſatõem veterẽ hoĩem ⁊c.hec ve⸗
tuſtas et iſte ſoꝛdes amouent᷑ ĩ renouatõe homints inte
rioꝛis.de q̃ eodẽ. Renouamini ſpũs mẽtis vr̃e.glo.expo
nit ſic.Renouamini qͥtidie ſpũ mẽtis vre.i.ꝑ ſpiritũſan

ctũ qui ducit mẽtem veſtram. Ex hoc patʒ ꝙ hec amotio

ſoꝛdium ẽ ꝑ ſpiritũſanctũ.i.ꝑ gr̃am que eſt a ſpũſancto.
Illa em̃ renouatio qͥ fit qᷣtidie nõ ẽ a ſoꝛdibo culpe ſed re⸗
liquiaꝝ.q¶¶ IℳR aug. de coꝛreptõne ⁊ gr̃a.Gratia ſola ho⸗
mines liberãt᷑ a malo.ſine q̃ nullũ ꝓrſus ſiue cogitando
ſiue volẽdo ⁊ amãdo ſiue agẽdo faciunt bonũ.q̊ ꝑ Ram
aſnado iſtarũ ſoꝛdiũ liberat᷑ aia:nõ ̊ doloꝛe cõtritõnis.
Rũñſio.dom ꝙ ſoꝛdes que ſũt relige pct᷑i relicte ſunt ĩ
ia ex inoꝛdiata delectatõe circa actꝰpeti. ꝓpter qð ↄgru
it ꝙ doloꝛe affligẽte ip̃am aĩam q̃ inoꝛdinate delectabat᷑
obluunt᷑ doloꝛe inqꝙ infoꝛmato a gra.lñ ĩ purgatõe aie
a pctᷣo.gra tollit᷑ ißa culpa ꝑ ſe:⁊ ſoꝛdes ſiue macłe que
neceſſario maculat ipam aĩam ex pñtia culpe. Que aũt
oↄſequẽter inherẽt aO culpa deleta remanẽt:dicũtur relige
tollunt᷑ doloꝛe ↄtritõis.ñ tñ ſubito:ſʒ ſᷣm ꝙ foꝛtiꝰ inbe
rẽt ꝓceſſu tꝑis longioꝛe ⁊ doloꝛe vehemẽtõꝛe. NVd illud
qð obijcit᷑ ꝑ glo.Ephe.iiij. O ſoꝛdes q ſpectãt ad vete
rẽ hoĩem ĩ renouatõne ſpũs.ꝑ ſpiritũſcẽm amouent᷑. Di
cẽdũ ꝙ hoc verũ ẽ in pꝛincipali auctoꝛe ⁊ intime oꝑante
nihilominꝰcooꝑat᷑ doloꝛ ↄtritõis.⁊ illi rõe illiꝰcooꝑatõ
nis ꝑ aꝑꝛopꝛiatõem ↄgruẽtie attribuit᷑ illaꝛum ablutio.
¶¶ Ad illð qð dicit aug: ꝙ ſola gr̃a hoĩes libeꝛant᷑ a malo

1.

⁊c. Dicẽdũ q hoc intelligẽdũ ẽ de malo culpe cꝰdeletõis
cã ↄiũcta ⁊ ꝓpꝛia ẽ gra h̊ at᷑ ñ impedit ꝗn pena infoꝛmata
gra ſit cã deletõis pene.i Si ant querat᷑ vtꝝ teleantur
in toto vel ĩ ꝑte ante infuſionẽ gre qð videt᷑ ꝑ boc qð diẽ
greg.Nali aliqñũ vna vitta nequicia pedẽ lauant altera
regnãte.hoc aũt põt intelligi de culpa moꝛtali.neq; poſt
infuſionẽ ge:cũ tũc pemitẽs nõ ſit dicẽd?malus.⸗.!ꝛe.
Si querat᷑ vtrũ ſubita ẽ eaꝝ ablutio ſic᷑ ablutio ſoꝛdis
culpe. dõm ꝙ multiplex ẽ lotio. Una que ẽ ſubita.altera

que ẽ ſucceſſiua.Illa que ẽ ſubita cocomitat᷑ infuſi ionem

gre:ſucceſſiua põt eẽ antecedẽs vł ſubſ. equẽs.antecedẽs
vt hõ qñ ꝑ gram gratiſdatã deſlet peccatũ ſuum.pᷣs.La
uabo ꝑſingulas noctes ⁊c. Soſt ſequit᷑ alia lotio que ẽ
gram gratumfaciẽtem que abluit coꝛ ab omni macula
culpe moꝛtalis. Ad hãc lotõem ſequit᷑ tercia lotio que ẽ
reliquiaꝝ. Pꝛima aũt lotio ẽ ꝑticularis.⁊ de bac intelli
git᷑ veꝛbũ greg. qð ẽ.ꝙ mali aliq vna victa nequicia ⁊c
Altera ẽ vniuerſalis.quia illa fit cũ deteſtatõe oĩm pec-
catox.de qna Y?ſido.lacrimis purgada ſunt vicia q̃ geſſi
mus:vt mãdata mẽtis acie.id quod querimus ↄtemple⸗
mur.Tercia que ẽ reliquiaꝝ põt eẽ ꝑticularis ⁊ vmuer
ſalis.Erx his patʒ rñſio ad pꝛimũ.qꝛ pꝛima lotio ẽ ante
infuſionẽ gr̃e. Hoc aũt ẽ in attrito qui dolet:ß̊ nõ vniuer
ſaliter de oibo peccatis.⁊ ſic dolendo aliã maculã pena/
lẽ dlet.i.alid affectõem inoꝛdinatã quã babuit:qn pec⸗
catũ illud qð mõ deteſlatur exercuit.¶ Ad aliud patz re
ſpõſio quia illa lotio que ẽ reliquiaꝝ ẽ ſucceſſiua.

ꝛum tercium

Egtur de effectu ↄtritõis que ẽ ſanatio aĩe
Circa hoc plura querunt᷑. Pꝛimũ ẽ de poſ
/ ſibilitate ſanatõis. Secũdũ ð merito ſana
tõis. Terciũ de cauſa ſanatõis. Quartuz
de oꝛdine ſanitatis. Quintũ de mõ ſanatõis.
rticulus pꝛimus
Rimo querit᷑ vtrũ aĩa poſſit ſanari ab egritu
dine quã incurꝛit ex peccato. ſic:videt᷑ peꝛ
B.ꝙ aliter fruſtra exercerent᷑ ſacramẽta.ſ. ba
tiſmꝰ penitẽtia ⁊ alia.q̃ ad ſanãdum moꝛbos ſpũales

aug. ocnlus mẽtis eger ẽ quouſq; ꝑ fidẽ ſanet. Cõtra
moꝛbus ſpũalis neceſſario moꝛtẽ inducit. moꝛbus autẽ
ſpũalis ẽ peccatũ moꝛtale vel effectꝰeius:quo exiſlẽte ne
ceſſario moꝛit᷑ aĩa:ſʒ talis moꝛbus eſt incuꝛa bilis.Si
diceret᷑ ꝙ boc nõ ẽ verũ in ſpũalibo.tũe põt queri.quare
ↄtingit curaꝛe moꝛbũ letalẽ ſpũalem 2 nõ coꝛꝑalẽ. ¶¶ YIez
quare moꝛs ſpũalis cõpatit᷑ ſecũ egritudinẽ etiã inſana
bilẽ: moꝛs coꝛꝑalis nõ cõpatit᷑ ſecũ egritudinẽ coꝛꝑalem
2= ꝙ ↄtingit aiam ſanari abegritudine
pũᷣali.¶ Ad illud qdð obijcit᷑ q moꝛbus ſpũalis neceſſa⸗
rio inducit moꝛtẽ ⁊c.dðm ꝙ ⁊ ſi neceſſario moꝛtẽ indu⸗
cat:nibilominus ẽ curabilis.nec ẽ ſimile de moꝛbo cox⸗
poꝛali ⁊ ſpũ ali. Aia eĩ de ſui natuꝛa ẽ immoꝛtalis:incuꝛ
rit tñ moꝛtẽ accidẽtalẽ ꝑ peccatũ ex ſeꝑatõne illius vite
accidẽtalis.ſicut eĩ aia habzʒ eẽ pꝛimũ qð ẽ ei natuꝛale æ
eentiale.ꝛ ſecũduů qdð ẽ illi accidetale.ſ.eẽ gratuitũ: ſimi⸗
liter habʒ viis duplicẽ naturalẽ 2 accidẽtalẽ. Secũda vi
ta quã ſoꝛtit᷑ ex vniõe cũ deo qui ẽ vita aĩe.pꝛinat᷑ ꝑ egꝛi⸗
tudinẽ ſpualẽ. hec aũt egritudo qꝛ nõ diſſoluit eẽ natura
le ſ̊ ſolũumodo accidẽtale:ẽ curabilis.Aceidẽtiũ eĩ ẽ ad⸗
eſſe et abeſſe pᷣter ſubiecti coꝛruptõem. infirmitas coꝛpa⸗
lis diſſoluit infirmũ qᷓtũ ad eſſe naturale pter qð talis
egritudo nõ ẽ curabilis.Ex his patʒ quare moꝛs ſpũał
cõpatit᷑ ſecũ egritudinẽ.qꝛ cũ moꝛtua ẽ aĩa ex pꝛiuatõe vi
te ſue ꝗẽ deꝰ:gadqhuc manet in eo vita ſua naturalis ⁊ eſ⸗
ſentiał. In viribo tamẽ tebilitata ẽ ⁊ hec debilitatio cau
ſata ẽꝑ ſe ex illa moꝛte.vñ bic moyo accidẽtalis ẽ eõ de⸗
bilitaiõis naturaliũ. vñ moꝛs bmõi 2 egritudo nõ refe⸗
runt᷑ ad idẽ. moꝛs eĩ reſpicit vitã et eẽ accidẽtale: egritu⸗
W aũ eẽ naturale. ꝛe.egritudo coꝛꝑalis et moꝛs cuꝛca

ſunt inſtituta.¶ Itẽ idẽ patʒ ex ſentẽtijs ſcẽĩoꝝ.diei eniz

idẽ accidunt a idẽ reſpiciũt.ſ.eẽ naturale.⁊ egritudo oꝛ⸗
dinata ẽ ad moꝛtẽ ſicut ad ſuũ terminũ.nõ ſic ẽ de moꝛte
⁊ egritudine ſpũali ſʒ mõ ↄtrario.

¶ Articulus ſecundus

Onſequẽter querit᷑vtruʒ aligs mereꝛi poſſit
ſanatõem aĩe.Ek ſic:videt᷑ Nar. vij. vbi loq⸗
vur te ſurdo ⁊ muto ſuꝑ illð verbũ. Appꝛehe⸗
des eũ ſeoꝛſu

dicit glo.hiero.Seoꝛſum a tuꝛbuletis co
gitatõibo ⁊ actib inoꝛdinatis ſᷣmonibuſq; incõpoſitis
educit᷑:qui ſanari meret᷑. Ex h̊ patʒ q aligs ptẽ ſaluatõʒ
mereri.¶ Itẽ ex hac glo.pʒ ꝙ hec eductioẽ ĩ ſanatõe ab
actu pcti .̊ ſine gra gratũfaciẽte pt᷑ eẽ meritũ huiꝰ ſana

tõis.ꝗ ĩ peti educiſiue ceſſare pt᷑ hõ añ infuſionẽ
Feanachng deut⸗ mẽtis eger ẽ quouſqʒ ꝑ fidem
ſanat.ſ̊ nullus pt fidẽ mereri qẽ cũ gra pᷣueniẽte quam
nullus meret᷑.meritũ ei ſupponi Fnullus pt me⸗
reri ſanatõeʒ q̃ ↄcomitat᷑ ſidẽ ¶Rñſio.dðm.qꝙ duplex ẽ
ſanatio mẽtis. Una ẽ a pcto ꝑ infuſiõeʒ gre.ſecũda abi⸗
firmitate pcti. bãc duplicẽ ſanitateʒ diſlignit aug.ĩ li. de
ei. i. xiiij. vbi dic. aliudẽ telũ infirũ demẽ. alid vo qdð ĩ
eo factũ ẽ vulnꝰſanare.pᷣma ſanatio ẽ cũm languoꝛis re⸗

mouere.qð fit ꝑ indulgẽtiã pctoꝝ q̃ẽ ꝑ gr̃am gratũ faci⸗
entẽ.ſcdᷣa ipᷣm lãguoꝛẽ remouẽ.de q̊ ecci:x.languoꝛ ꝓlixi
oꝛ guat medicũ.¶ Qð ꝗ̊ dẽ. ꝑ fidẽ ſanat᷑ oculꝰmẽtis.ſi ſu
mat᷑ fides ꝓ gra ſidei:ſic ꝑ eã ẽ ſanitas pꝛimo mõ dicta

2.—2260

ſiꝓ motu fidei:ſic ſanat᷑ aĩa ꝑ fidẽ a ſeq̃la pcti q̃ ẽ ignoꝛã

tia. Pꝛimã ſanatõʒ nullꝰmeret᷑ m ꝙ meritũ dr eẽ li.ar.

ꝑgraʒ infoꝛmato.Scðdam pt hõ mereri.¶ Oð aĩ or.vij

ma. ĩ glo. educi a thbulẽtis cogitatõibo.ñ ſumit᷑ h eductõ
tm̃ ꝓ ceſſatõe a pcto:ſʒ et᷑ p babilitatõne viriũ ad bonas
octões.q.ſ.vires fuer̃t adiute per malas.hec autem ba/

bilitatio ẽ per exercitium bonoꝛum operũ infoꝛmatoꝛuz

2 lic hec eductio non poteſt fieri ſine gratia.

*e e hec equctie

ticulus terciñus
Onſequẽter querit᷑ de cã ſanatõis.Et pᷣmoq̃

rit an hec ſanatio ſit ꝑ virtutes. Secundo an

ſit per partes penitentie.

irca pꝛmũ pꝛoce S. .

ditſ ic. vt habet᷑ a greg.⁊ aug.⁊ babet᷑.ij.ſenteñ. vbi agi

tur de gra.ꝙ fides niſi adiũcta fuerit caritati ñ ſanat.⁊
ita caritas ſanat: ̊a vᷣtus. 4¶ Cõtra. iſta egritudo de qua
aĩa ſanãda ñ c.ñ ẽ incõtigẽs vᷣtutibo.iĩmo vᷣtus ſecũ pa⸗
tit᷑ iſtã infirmitatẽ: ꝑ virtutes nõ fit ſanatio egritudis
illiꝰ. ¶ Ytẽ qdã egritudo ẽ ꝑ veniale.q̃dã ꝑ moꝛtale:ſᷣ viꝛ
t ↄpatit᷑ ſecũ veniale: muliofoꝛtiꝰinfirmitatẽ relictaʒ ex
veniali.q¶ IYtẽ qrit᷑ q̃re ſanatio attribuit᷑ fidei.Yuxta ill
aug.oculus mẽtis eger ẽ quouſq; ſanet᷑ ꝑ fidẽ. ¶ Rñſio
ꝓ duplex ẽ ſanatio ſiẽ̃ tactũ ẽ.ſ.ab ipᷣa culpa:⁊ ab infir⸗
mitate q ẽ ſeq̃la culpe.hec duplexr ſanatõ tagit᷑ ibi. Qui

Apiciat᷑ oĩbo inigtatibo tuis.ecce ſanatio ab iniꝗtate qᷓẽ

idẽ qð culpa.Vn glo. ꝓpiciat᷑ omibo iniꝗtatibo tuis eas
remittẽdo.ſ.ꝑ gẽam. Qui ſanat oẽs infirmitates tuas.
ecce ſanatio Rärrmitatio⸗Rorg poſt remiſſioneʒ et ſanat
oẽs infirmitates tuas vel languoꝛes tuos:qꝛ coꝛpꝰ infir
mũ ẽ.⁊ ex lãguoꝛe multa ſuggerũtur aĩe.carnalia deſide
ria titillãt.⁊ qbuſdã capit᷑ aia.Ex hac glo.pʒ ꝙ er bac ĩ
firmitate naſcit᷑ quedã facultas ↄcupie ad maluũ. Pete.
ex hac infirmitateẽ inbabilitas oꝑandi bonũ. Mtũ aũt
ad inbabilitatẽ oꝑandi bonũ ſanant virtutes:per quas
magis ac magis habilitamur ad bonũ.⁊ quia ex habili/

tatõne ad bonum tollitur facilitas ſiue pꝛonitas ad ma/

lum.adminus iᷓtum ad aliqð:ꝑ virtutes ſanatur infir⸗

mitas q;tum ad ꝓnitatẽ ad malum qᷓtuʒ ad aliquid.vbi

virtutes habẽt efficaciam ſanãdi inſirmitatem ꝙptum ad
vtrũq; defectum.pꝛimo tñ ꝙtum ad habilitatem ad bo⸗
nũ.ſecũdo qtũ ad facilitatẽ ad malũ.nõ dico tamẽ oĩno.
Vnde nota.ꝙ ꝓnitas ↄcupiſcẽtie.qñq; tantũ inclinatuꝛ
bonũ ↄmutabile pᷣponit᷑ ĩ appetitu bono incommuta/

— — Aʒ— ——

44
gun
Ddi⸗
n
iſio
ir
i

in

¶ Mueſtio

bili.OQñq; tantũ ꝙ bonũ cõmutabile inoꝛdinate appetit
ſub dro tñ.pꝛimũ gꝛadũ inoꝛdinatõis nõ cõpatit gra vel
virtus gratuita. ſecũdũ gradũ cõpatit᷑:imo nuq;' in vita
iſta tollit᷑ oino. vñ infirmitas qᷓ̃tũ ad hũc gradu nũqᷓ ſa

nat᷑ bic. nã in aligbo ꝑſonis gra ſingulari pditis ſiẽ fuit

beata virgo vel foꝛti aliqui pfirmati: ſed in patria nullo
mõ erit. ¶ Ad illud qð obijcit ꝙ infirmitas quee ſeque⸗
la peccati cõpatit᷑ ſecũ infirmitatẽ curãdã ⁊c. doõm gyin⸗

— ‧

firmitas iſta nõ pfecte ſanat᷑ a vtutibo inqtum hmõi: ſʒ

potius vſu et exercitio.⁊ lʒ virtutes hmõi infirmitatẽ ſe⸗
cũ cõpatiant᷑:vſus tñ illaꝝ eã non oĩno cõpatit᷑:bᷣ ßᷣm ꝗ
magis et minus exercẽtur:illã magis et minus anibilãt
Er bis ptz rñſio ad illud.ꝙ infirmitas venialis ſana⸗
tur ex vſu virtutũ.aĩa em̃ ex frequẽtia venialiũ ꝓnitate
a leuitate viciata: ſtabilitur et traquillat er vſu virtutnʒ
Ad illud qð querit᷑quare ſanatõ attribuit fidei. dõm
fides ẽ pꝛimus vſus ſpũalis ⁊ ꝑ quã alia quibo ẽ viſio
ſpiritualis ſunt meritoꝛia.⁊ ꝓpter hoc ſanatio viſus ſpi⸗
rãtualis merito fidei attribuitur. vt patz ex verbo aug.
Vel põt dici.ſi velimus dicere ꝙ ſanatio aĩe ſimpliciteꝛ
attribuit fidei. ꝙ becẽ rõ. ꝙ ſicut vires anime habent oꝛ
Dinẽ inter ſe:ſic virtutes habet oꝛdinẽ inteꝛ ſe ſiue actus
gre. Incipit ̊ ſanatio in pꝛimo actu gratie. habz at vnũ

— .

actũ gratia illumiare cognitiuã.· ⁊ hoc qᷓtum ad actũ ca⸗

ptiuandi intellectũ:nõ credẽdo ratõni p innitit᷑ totaliteꝛ
gratie. habet etiã ⁊ aliũ in affectina. ſ. moueri ad inſtin⸗
ctũ gratie.vñ a gratia fidei eſt ꝙ bomo nõ ſequitur ſuã
voluntatẽ ſʒ gratiã mouẽtem.hoc aũt ẽ fides oꝑans per
dilectõem. vñ nõ excluditur caritas ab hoc actu. qm̃ er⸗
go fides ẽ in li.ar.quo ad illuminatõem iĩ ratõne ⁊ quo
ad motuz in voluntate.iõ fidei attribuitur.li.em̃ ar.qð
fide mouetur eſt facultas ratõnis et voluntatis.et hec fi
ces eſt de qua dicitur. Rdes tua te ſaluã fecit Luce. vij.

7

tum ad ſecunduz .S. ij.

qrit᷑ ↄtrũ hec ſanatio fiat ꝑↄtritõeʒ tm̃:aut ꝑ alias ptes
penitentie. Uidetur ꝙ ꝑ ↄtritõem. dicit ei Criſo.i Aihil
ita cõglutinat et vnit deo vt penitẽtis lacrime. Ex H vi⸗
detur. ꝙ cõtritio maxime vnit aĩam deo. ſʒ niſi infirmi⸗
tas relicta ex peccato ſanetur: nõ ẽ cõpleta vnio anime
cũ deo. ergo ſi cõtritio maxime vnit:relinquit᷑ ꝙ ſanat il
lã ab infirmitate. 4 Itẽ infuſione anime ſanatur anĩia a
culpa ⁊ in inſtãti.ergo illa ſanatio que fit ſucceſſiue nõ
eſt a culpa:ſʒ potius ab infiꝛmitate relicta a culpa.Sed
dicitur ĩ ps. Qui ſanat cõtritos coꝛde.glo.hic ex ꝑte ĩ fu
turo plenarie. hec ̊ ſanatio eſt infirmitatis:ſʒ bec ſana⸗
tio eſt ꝑ cõtritõem qð patʒ.ꝑ boc ꝙ dicitur ſanat cõtri⸗
tos coꝛde.glo.eos qui offeꝛunt deo ſacrificiũ ſpũs cõtri⸗
bulati. ⁊ ita vt pꝛius.¶ Itẽ glo. ibidẽ. Cõtere coꝛ tuuʒ et
domin?ꝰalligabit ↄtritões.quid ſignificatur ꝑ cõtritões
niſi infiꝛmitates quibo impotens ẽ anima:ſicut illud qð
eſt cõtritũ vel cõfractum.¶ Itẽ luce.xvij. de ſanatone le⸗
pꝛoſoꝛum dicit glo.ſuper illud. Surge vade quia fides
tua ⁊c᷑. Qui infirmitatẽ ſuam agnoſcẽs humiliter ante
dominuʒz iacuit:dinina cõſolatõne ſurgere ad foꝛtia oꝑa
et ire creſcẽdo ad foꝛtioꝛa iubetur.Ex bac glo.babetur.
ꝗ peccatoꝛ curatur ab infirmitate relicta ex peccato.et
ꝑ cõtritõem:patet ex textu qui dicit.dũ irent mundati
ſunt.Et ibi glo.numeratis quibuſdã peccatis que opoꝛ⸗
tet cõfiteri ad hoc ꝙ ſanetur aĩa:ſubdidit ceteꝛa vicia di
cens. In cõſcientia ꝑ ſeip̃m ſanat et coꝛrigat.⁊ ↄſtat ꝙ B

ñẽ intelligẽdum de vicio culpe que ſemꝑ requirit ↄfeſſi

nẽ:ſʒ de vicijo reliquiaꝝ.q̊ ↄtritõe ſanãtur bmnot. K
tra habet᷑ a greg. ↄtꝛitio pungit apoſtema:oↄfelſio ap
perit.ſatiſſactio cathaplaſma aponit. bec & tria ſequũt᷑
ad ſanatõem vulneris.ꝗ̊ᷓ ↄtritio nõ ſufficit.⸗ Itez greg.
Quid ẽ ↄfeſſio niſi queda vulneris ruptio.ſʒ in vulneꝛis
ruptõe incipit eẽ ſ. nnatio /Reſpoͤſ Din , duplex eſt
infirmitas in quã cadit ho per culpã ſuam. E fficitur eĩ
bomo debitoꝛ pene: ⁊ hec ẽ quedã infirmitas. VUnde ſuꝑ
pᷣs. Miſerere mei dñe quoniã infirmus ſum.glo.reatu

lxj.

infirmatur aĩa: a quo reatu ſana me dñe. Efficitur etiã
inhabilis ad bonũ et impotẽs ad reſiſtẽdum malo. ꝙᷓtuzʒ
ad infirmitatẽ que ẽ ex reatu pene: ſanatur adultus per
baptiſmũ ⁊ penitẽtiam. ꝙᷓtum ao aliã infirmitateʒ ſana
tur virtutes. VUnde baymoſupꝑ illð.iij.coł. Qui reno⸗
nat᷑ in agnitõem: diſtinguit triplicẽ renouatõem.iſ.ꝑ ba⸗
ptiſmũ:penitẽtiam et virtutes. doõm ergo ꝙ a quadã in/
firmitate que ẽ reatꝰpene fit ſanatio ꝑ cõtritõem. Et in⸗
telligẽdum eſt ꝙ reatus pene eterne cõmutatur ĩ obliga
tõem pene tꝑalis. que duplex ?.ſ.exterioꝛ interioꝛ.Cõ
tritio aũt ſanat ab interioꝛi:ab exterioꝛi ↄfeſſio ⁊ ſatiſſa
ctio. ¶ Si aũt obijciat᷑. ꝙ infirmitas ẽ quid derelictuzʒ in
anima viciãs ipᷣaz vnde fit impotene ad reſiſtẽdum ma
lo ⁊ cũ difficultate aſſurgens ad bonũ.talis nõ ẽ reatus
pene. dom ꝙ reatus bmõi rõe qua obligat penitentẽ ad
debiti ſolutõem:tollit illi libertatẽ aſſurgẽdi ad opꝑa ſim⸗
pliciter meritoꝛia.et dico illa ſimpliciter meritoꝛia. que
cumulo meritoꝛuʒ cooꝑantur.qui em̃ laboꝛat circa illa
quibus ꝑficit ĩ merito.⁊ qii circa illa quibo abſoluitur
a reatu:nõ equaliter bona ſimplicit coadunat.2 ſic qð⸗
ammõ reatus hmõi aĩam infirmat. Pꝛe. ex ꝓgreſſu ĩ me
rito efficitur homo potẽs ad reſiſtẽdum malo.nõ autem
equaliter ꝓficit quis in merito ſoluẽdo ⁊ accumulando
vtpote penitẽtes et innocẽtes alijs paribo.⁊ ſic reatꝰ in⸗
firmat aĩam vnde efficitur impotẽtioꝛ ad reſiſtẽdum ma
lo.reſpectiue dico.vñ quodã modo cõmuni dr̃ reatus in
firmitas. Pꝛeterea.peccatũ punitur qñq; cõtritõe. qñq;
pena.et hoc pena duplici.ſ.vicioſa ⁊ pena ſatiſfactoꝛia.
ſiue ſit talis pena ſiue talis infirmat ipam naturã 2 q,
ammõ impotẽtem eã efficit. ¶ Si oũt querat᷑ ſi magis ĩ⸗
firmat naturã ieiuniũ ſatiſfactoꝛiũ ꝙᷓ ieiuniũ gratuituʒ
videt᷑ dm ſic.quia ieiuniũ quãtomagis ẽ gratuitũ:tan⸗
tomagis diſponit ad gam ? ↄgruẽtius. vñ hoc ieiuniuʒ
nõ tantũ infirmat in ꝓceſſu in meritũ: quãtũ illuo. Põt
8dici.ꝗq a quadã infirmitate.ſ. a reatu pene fit ſanatio
P cõtꝛitõem:tamẽ cũ ꝓpoſito ↄfitẽdi ſatiſfaciendi.Licʒ
autẽ modo iam dicto poſſet reſponderi ad obiecta quia
queſtlio eſt hic de infirmitate que relĩquit aliqd ĩ anima
ipᷣam vicians et eneruans:aliter tamen reſpondendum
eſt. ſ. ꝙ cõtritio cũ alijs operibus penitentie ab infirmi⸗
tate ſanat animã.4 Ad illud quod obijcitur. ꝙ nihil ita
oglutinat c. dom “ hec ratõ nõ cõcludit ꝙ alie partes
penitentie nõ ſanant:ſed quia cõtritio maximequod be
ne poteſt cõcedi. Cõtritio em efficatio eſt in anime reꝑa
tione. quia in illa ſacrificat᷑ deo ip̃i ſ piritus.p̃s. Sacrifi
ciũ deo ſpũs ↄtri.coꝛ ↄtritũ ⁊c.in alijs ꝑtibo pen itẽtie il⸗
lud quod exterius ẽ. Et põt illud verbum Criſoſt. Mihil
ita ⁊c intelligi ita ꝙ fiat diſtributio/p partibo penitẽtie
id eſt nulla pars penitentie ita ↄglutinat ⁊c.vel nihil ſcz
in amouẽtibus impedimenta ↄiunctõnis cum deo.nec ꝑ
hoc excluditur gratia vel caritas que ſimul concurrunt.
Ad aliud quod obijcitur. Dicẽdum ꝙ licz dominus ſa
net culpam et penam infiꝛmitatis ĩ ↄtꝛito:nõ ex boc ſe
quitur ꝙ ſola cõtritione.¶¶ Ad illuo quoo obijcitur per
glo. Luce. xvij. dõm ꝙ intelligitur de ſanatõne a culpa qᷓ
intelligitur peꝛ ſanatõem a lepꝛa qua facta poteſt ſanatꝰ
aſſurgere ad oꝑa virtutũ.vt inſinnat glo. quod ante non
poterat. AVd illud quod dicit glo. ꝙ cetera vicia ſanat
dominus in cõſciẽtia ⁊c.dõm ꝙ boc intelligitur & vicijs
culparum. intellectus illius glo.plenius manifeſtabituꝛ
in queſtione de ↄfeſſione. Sed verbum greg. qð inducit
pꝛo alia parte.quod eſt.quid eſt cõfeſſio niſi quedam vul
neris ruptio.in ruptõe aut vulneꝛis incipit vulnus ſana
ri: ita videtur ꝙ inchoatio ſanitatis eſt cõfeſſio:¶ Cõtra
ↄtritio apoſtema pungit⁊ ita ↄtritio eſt initiũ ſanitatis
Iteʒz greg. in moꝛa. Argumentum doloꝛis eſt initium
ſalutis:ſed in ↄtrito eſt aꝛgumẽtum doloꝛis.¶ Rñſio⸗di
cẽdũ ꝙ ſanatio infirmitatis ſpũalisẽ reꝑatio aĩe ᷣm ſe:
7m vires ſuas. Scdm ſe qᷓtum ad infirmitatem culpe
gm vires qtũ ad infirmitatẽ relictã ex culpa. pꝛime aũt
ſanatõis ẽ ↄtritio initiũ qᷓtũ ad aligo:2 ofeſſio qtuʒ ad

=

aliquid.q] Mota ᷓ ꝙ ſicut ſanatio ?ẽ reꝑatio ⁊c.ſic ſani⸗
tas ẽ cõmẽſuratio viriũ ſ̃m affectões ſi uas. bec aũt ↄmẽ⸗
ſuratio ẽ in recõciliatõe ⁊ qᷓtũ ad deũ 2 qᷓtũ ad eccliam.
qtũ ad illaʒ q ẽ reſpectu dei hʒ initiũ ĩ ↄtritõe:q;tum ad
aliã q ẽ reſpectu ecclie hz initiũ ĩ ↄfeſſione.ſ.qtũ ad ma
nifeſtatõem. duplicit eĩ celingt peccatoꝛ.in deũ.qꝛ defoꝛ
mat ymaginẽ ſuã ĩ eccliaʒ ga ſubtꝛahit mẽbrũ ecclie ita
vt nõ ſit iuuatiuũ alija mẽbris.ideo opoꝛtet habere recõ
ciliatõem ad drũ z ad primũ ſiue ad ecckiam. reconci⸗

liatio qͥ ad ecchiam manifeſtatur ĩ confeſſione pꝛimo.

Articulus quartus

Hnſequẽter qritur de oꝛdie ſa nitatis.ſcʒ ad
ſuũ opoſitũ.Querit᷑ ̊ vtrũ ſanitas ſił ſit cũ
. ritudie. . ſic. videi biere. xxxj. Poſtq oñ
dit mihi ⁊c̃. Glo.greg. Quãto incipit quilꝗs ſuꝑius vꝛ
uere:tãto inchoat inferiꝰinteriꝛe.ñ aplłs.viuo at᷑ non
iã ego:viuit ĩ me xpᷣe.Ex hac glo. habet᷑. ꝙ moꝛs ẽ ſimul
cũ vita.qꝛ vita incipiẽte vita ẽ.ſilr de moꝛte:multofoꝛtiꝰ
ẽ ſanitas ſilł cũ egritudine.¶l Itẽ aligs bñs vᷣtutes bene
oꝑatur ⁊ iterũ hʒ ad h̊ leſionẽ naturalinʒ: ĩ ꝑteẽ ſani⸗
tas⁊ in pte leſio.aliter ñ eẽt ſucceſſiua ſanatio. g ſimul
inſunt.¶ Itẽ ſiẽ fides purgat aĩam qᷓtũ ad ignoꝛatiam:
ita amoꝛ dei purgat qᷓtũ ad concupĩam ſiue amoꝛẽ mun
diiſ cũ gr̃a ineſt amoꝛ dei ineſt ĩqͥẽ ſanitas ſimplicit.et
cũ amoꝛ rei mutabilis ꝗq ẽ cũ veniali ineſt:leſio ineſt.⁊ ſic
gritudo.⁊ ita cũ vpeniale ſił ineſt cũ gra: ſik ineſt egritu⸗
do ? ſanitas. ¶ Contra. cuz aia ſit ſim plex ⁊ im ꝑtibilis
ſm eãdẽ potẽtiã.nõ videt᷑ poſſe hꝛe ſil et ſel egritudineʒ
⁊ ſanitatẽ.cũ eĩ ſint ooſita mediata ⸗ ĩmediata: neqʒ ĩ
bis neqʒ ĩ illis ↄtingit extrema ſit r ſeł eidẽ ineſſe imꝑti
bili. Rſio vön ſanitas ſil cũ egritudĩe eẽ ñ pt ciꝛ
ca iqe.ſanitas tñ ſimpłr pr eẽ ſił cũ egritudie ſᷣm ꝗd: ſi⸗
ue cũ infirmitate.cũ eĩ ho oino ſit habit ad bonũ ſm vi⸗
res anie.ſimplr bʒ ſanitatẽ.nec iſta ſanitas ſecũ cõpatit᷑
egritudinẽ.vñ ſi talis hʒ venialia:ñ ꝓpter h̊ dꝛ eger niſi
Fm ꝗd.Qotãdũ ẽ e.q qñ ẽ habilis ad bonũ vt ad deu di
ligẽdũ ĩ ſũmo.ita ꝙ nullũ impedimẽtũ ſit ab alio ama⸗
bili:tũc ẽ ſanitas plena.⁊ bec ſanitas n coniĩgit ĩ via ni
li conſiꝛmatis.Quidã eĩ ita confirmati ſũt.ꝙ ñ pñt moꝛ
taliter peccare: ꝗdã tñ ita ꝙ nec moꝛtaliter nec venialit
pñt. In his ꝗ venialit᷑ pñt:iĩ his ẽ retardatio ſʒ nõ diſſo⸗
lutio:ſʒ qñ ẽ oino confirmatꝰ:tũc potẽtia libera ẽ q ñ re⸗
tardatur ꝑ culpã: ſᷣ p̃ter bec ẽ qdã coꝛruptio coꝛꝑis q̃ im
pedit libertatẽ potẽtie:⁊ B impedimẽtũ tollituꝛ ĩ futuro.
Sic g ſunt tres gradꝰ.ſ.moꝛtale diſſoluẽs ſiue ſeꝑans.
veniale retardãs.pena coꝛꝑis impediẽs.i Ad h̊ ꝗ̊ quod
obijcit᷑ ꝑ glo.greg.q̃ ẽ. Quãto incipit quiſq; ſupius ⁊c.
dom.ꝙ ſi moꝛs de q̃ loꝗtur glo.ẽ moꝛs bona.ſ.q hõ mo⸗
rit᷑ culpe:ñ qua moꝛitur ꝑ culpã ſᷣ q̃ moꝛit᷑ culpe deſtruẽ⸗
do illã:hec ñ ẽ ria vite:ſʒ ſił cũ illa.4. Ad aliud doõm.
⁊ ſi aliquis habeat vᷣtutes ⁊ ſiłleſionẽ aliquã notuꝛaliũ:
ñ ꝓpter h hʒ ſanitatẽ ⸗ egꝛitudinẽ:ſʒ hʒ ſanitatẽ ſ implici
ter: ⁊ egritudinẽ ſᷣm ꝗd ſiue magis ꝓpꝛie loquẽdo infir⸗
mitatẽ. Egritudo at̃ dr inferre ſenſibile nocumẽtũ 7 gra
ne.qð ſolu accidit er moꝛtali. Sanꝰẽ Stalis:ſʒ habʒ in⸗
firmitatẽ vel egritudinẽ ſᷣm agd. ¶ Ex bis pʒ rñſio ad il⸗
lud qð ſequit᷑.ꝙ venialia ñ inducũt egritudinẽ licet ag⸗
gꝛauẽt infirmitatẽ. Et qꝛ ad hoc poſſz obijci vt S obiectũ
ẽ.qꝛ aĩa ẽ ſimpler ⁊c.dm ꝙ lʒ aia ſit ſi implexr m ſuam
eẽntiam:ẽ tñ quodãmõ pꝑtibilis ſᷣm habilitateʒ oꝛdinis.
Eſt ei im ꝑtibilis ſᷣm eẽntiaʒ:2 ꝑtibilis qͥ ad oꝛdinẽ. Nia
ei oꝛdinata ẽ inter bonũ incõmutabile 2 bona commuta
bilia. ꝓpter H̊ͥ nia ſᷣm oꝛdinẽ ad duo ꝑtibilis ẽ pᷣm habi
litatẽ duplicẽ.⁊ ſic ſoꝛtit ꝑtibilitatẽ: lʒ ſm ſe ſit imꝑtibi
lis.ex oꝛdinatõe at ad bona cõmutabilia ĩcurrit egritu⸗
dinẽ ſm quid ſiue infirmitatẽ:lʒ p̃dita ſit vᷣtutibo? retaꝛ
datur a motu dilectõnis dei in ſummo et impeditur:ſed

in futuro liberabitur omnino ab bmõi impedimentis.

——..᷑½.́— —

—

ticnlus quintus

queritur vtrũ ſubita ſit an ſucceſſiua.Et logt
2 ſanatõe infizmitatis: ñ de illa q̃ẽ a culpa ꝑ
infuſionẽ gre. ſit ſubita:videtur ſic. Peccatũ ẽ auer⸗
ſio ab incõmutabili bono:⁊ cõuerſio ad cõmutabile. peꝛ
h.ſ.auerſionẽ et conuerſionẽ incurrit aĩa moꝛtẽ. egritu⸗

dinẽ ⁊ infirmitatẽ. Si perjm Hᷣ ſuerit ſił ĩ aĩa et ſine
ſucceſſiõe.cuʒ gra ſit maioꝛis efficacie 2 vᷣtutis iᷓ petẽm

ſiẽ habet᷑.v.ad Ro.nõ ſicut delictũ ita 2 doni.i.gr̃a.vi⸗

det ꝙ ſiẽ gra ſubito ſanat a culpa: ꝙ ſilr ſubito ſanabit

ab infirmitate 2 ab egritudine.¶ Contra. ſi ucceſſiue cu⸗

rauit dñs cecũ Marci.viij. vñ ſiẽ ibi ſeribit. pmo vidit
hoĩes ambulãtes vt arboꝛes:poſiea impoſitis ocłlis eiꝰ
manibo clare vidit. Ibidẽ glo. qd vno vᷣbo curare potat
ſucceſſiue curauit.¶ Pꝛe. pt hic qri.cũ duo ſint hoĩ infli
cta ſic dicit aug. Ignoꝛãtia agẽdoꝝ:⁊ ↄcupĩa noxioꝛũ.

Ex ꝑte ignoꝛãne ſanat᷑ ſucceſſiue ſic ĩ ceco ptz. ſiłr videt᷑

ꝙ etũ eſt ex ꝑte ↄcupie norioꝝ dʒ eẽ curatio ſucceſ ſiua.
dns eĩ ſubito ſanauit ſocrũ ſymonis febricitãtẽ.mat᷑ vũij

Vñ dẽ ibi. Tetigit manũ eiꝰ⁊ dimilſit eã febris.⁊ ſurre⸗/
xit et miſtrabat eis. Febꝛis ei ↄcupiam ſignat.glo.Que⸗
q; aĩa que ↄcupie carnis ſeruit qi febribus eſtuat.⸗. Itẽ
potiꝰvidet᷑ ꝙ ſanatio ↄcupĩe de beat eẽ ſucceſſiua qᷓ; igno
rãtie:qᷓ ↄcupia ſꝑ manet.Caro eĩ ocupiſcit aduerſus ſpi
ritũ Gat.v.Rñſio ꝙ; ſanatio infirmitatis ñ ẽ ſubita.
Et nota ꝙ ẽ dupler infirmitas. vna ex oꝛiginali:alta ex
actuali. ꝗllla q ẽ ex oꝛiginali nõ ſanatur.qꝛ illa ẽ q̃i inſi:
ta nature.Vnde ibi. ¶iſerere mei dñe quoniã inſirmꝰ
ſum.glo. Infirmus ſum natura et vicio. Pꝛet. bhec pena
ꝓmouet ad meritũ:tolleret᷑ eĩ oĩno ꝑ paſſionem xp̃i niſi
ꝓmouẽt ad meritũ. Incumbit em̃ homiui ꝑ eam neceſſi
tas lugẽdi.ĩ quo luctu meritũ augetur. Vnde vt ſemper
ſit merẽdi occaſio:ſemꝑ manet. Altera vo que ẽ ex actua
li permanet vſqʒ ſatiſſactũ fuerit de peccato.⁊ quãdoqʒ
plus foꝛte. Et quia iuſticia domini ſucceſſiue decurrit in
penitẽtia:ſucceſſiue ſanat᷑ hec infirmitas. Ad illo qðᷣ
obijcitur.ꝙ gratia ẽ potentioꝛ qᷓ peccatum. Dicẽdum.;
hoc verũ eſt:ſed ad gratiam omnino libeꝛantẽ a peccato
requiruntur duo.ſ.iuſticia ⁊ miſeꝛicoꝛdia.ſed adhuc eſt
opus iuſticie ſimiliter et tᷣus. pter hoc gratia non om
nino liberat. vnde non tollit inſirmitatẽ. buius autẽ di⸗
lationis plures ſunt cauſe.vna eſt oſtenſio malicie pec⸗
cati. VUnde glo.ſuper pᷣs.ibi. Anima mea turbata ẽ val⸗
de:ſed tu domine vſq;quo.dicit.õ eſt crudelitas dila⸗
tio dei: ſʒ ideo differt vt perſuadeat anume ĩ que mala ſe
p̃ciꝑitauit. Alia ẽ vt diligẽtius caueat infirmus a pecca
to. Unde in glo. ibidem. et vt ex difficultate ſanatois in⸗
ð magis caueat ſibi.quod em facile ſanatur non multũ
cauetur.ex difficultate em̃ ſanatõis fit diligentioꝛ cuſto⸗
dia recepte ſanitatis. Alia ẽ manifeſtatõ quũtitatis pe
ne repꝛoboꝝ. vnde glo.ibidẽ. ⁊ etiã iõ.vt ondat᷑ que pe⸗
na ſit nõ conuerſis: ſi tanta difficultas ẽconuerſis.& n⸗
alubi. Si iuſtus vix ſaluabitur impius vbi parebit.

In ſuturo autem vbi pꝛincipaliter miſericoꝛdia opera⸗

bit᷑ oĩno erit liberatio.¶¶ Ad illud quod queritur.ꝙ ſuc⸗
ceſſiue ſanat dominus ab ignoꝛantia operandoꝛum.⸗ ſu

bito a concupiſcentia noxioꝛum vt in figuris tactis vide

tur. Dicendum ꝙ aliter eſt ex parte cognitiue: aliter ex
parte affectiue. Ex parte enim cognitiõis ſunt tres gra
dus. Inuenimus enim de quibuſdam cecis quia ſtatim

illuminati ſunt Math. xx. de quodaʒ enim legitur quia

pꝛimo vidit parum poſtea clare Aathei. viij. Primus
gradus eſt confeſtim videre. Secundo videre homines
velut arboꝛes. Tercius videre clare omnia.Quãdo au⸗
tem infunditur gratia ſimiliter infunditur fides qui eſt
pꝛimus viſus ſpiritualis. iſie nominatur per confeſtim
videntes. Secundꝰ gradꝰẽ qͥ ad viſum pꝛudẽtie.que ẽ
diſceꝛnẽdo int bonũ ⁊ malũ 2 ñ ïtũ ad habitũ.qꝛ hic cũ

Onſequẽter querit᷑ de modo ſanationis. Ee

di
bi
N⸗
dit

get

ii
ſii

de
er
ga
in
vin
ns
nes
il
in
i
40

ä=ä1=

gratie:⁊ hec euacuatio ſi

MNueſtio

fide infundit᷑. Viſus aũt iſte ſiuẽ actꝰduplexẽ. Unns eſt
virtutis diſcretiue imꝑfectꝰ:⁊ ille notat᷑ cũ dr.video bo
mines velut arboꝛes ambulãtes. Ibi ei impfecta diſcre⸗
tio notat᷑ꝑ h̊ ꝙ dr poſt. quia clare videret oiĩa:notat᷑ ꝑfe
ctus viſus pꝛudetie ad diſcernẽdũ inter bonũ ⁊2 maluz: q̊
ad pꝛimũ purgat᷑ ignoꝛãtia credendoꝝ. in alijs aũt pur⸗
gatur ignoꝛãtia opandoꝝ. ↄcupiſcẽtia ei eſi qua pᷣponit
bõ cõmutabile bonũ deo. Itẽ qua ↄcupiſcit mutabile in⸗
oꝛdinate ſub deo.pꝛimꝰautẽ gradꝰeuacuat᷑ in infuſione
ignat ꝑ ſanatõem febricitãtis.
Secũdus aũt gꝛadꝰ nũqᷓ tollit bic niſi in ↄfirmatis:ſed
tollit᷑ in futuro. pteꝛ qð qᷓtũ ad curatõem qua ſignatuꝛ
curatio qtũ ad pꝛimũ gradũ:ſemꝑ legit᷑ fuiſſe ſubiio.ꝗa
illa ſignat᷑ cuꝛatio a peccato moꝛtali.de alia nõ.quia nõ
tollitur in via.

¶ Lueſtio. lxxij. de nume/

roet ſuſiciẽtia eoꝝ que requirũt ad iuſtificotõem.

Equitur de nume⸗/

ro eoꝝ ⁊ ſufficiẽtia que requirunt᷑ ad iu
ſtiſicatõem impij.Ciꝛca qð qꝛunt᷑ pluꝛa
Sꝛimo vtrũ cũ ↄtꝛitõe requirat᷑ infuſio
gratie. Secũdo vtrũ cũ hoc requiratur
vniuerſalis expulſio culpe.Lercio vtrũ cũ his requira⸗

*

tur motus li.ar. Ouarto de numero coꝝ que regrunt᷑

MMlembꝛum primum

Irca pꝛimũ querunt᷑ tria pꝛimũ ẽ vtrũ deꝰ
iuſtificat immediate vel mediante aliquo
Secũdũ dato ꝙ mediãte aliquo.viꝝ medi
nte gra inqᷓtum hmõi vel virtute. Terci
atio inꝗ̃tum ẽ a deo vt a pꝛima cauſa:ſit
ꝑſe a potẽtia vel ſapiẽtia vel honitate.
irticulus pꝛeimus
Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ ſic.õ minꝰ ẽ iuſſlificare
ꝙᷓ crea:ſʒ deus creat ſine medio: iuſtiſicat
ine medio. .Itẽ eẽ creatũ ẽ materiale 2 im⸗
pfectũ reſpectu eẽ infoꝛmati im ꝑfecti.̊ magis ↄgruit
nobili artifici ꝙ creatura qtum ad illð eſſe ſit ab illo ſo⸗
lo:qᷓ qᷓtum ad eſſe aliud. Itẽ illud ſemꝑ ẽ deo tribuen⸗

dũ qð eſt nobilioꝛis ↄditõis.Sʒ oꝑatio nobilioꝛis ẽ con

ditõis q̃ in actũ egredit᷑ ꝑ vnũ ꝙᷓ; ꝑ multa:S. St Yla. xliij
Ego ſum qni deleo inigtates tuas ꝗꝓpter me.et dicit hoc
diſcretiue: ſolus deꝰẽ cã deletõis. illi ſoli q̃i toti can⸗
ſe aitribuẽda ẽ impioꝝ iuſtificatio.¶ Stẽ ſi idẽ ẽ iuſtiſi⸗
catio qð gratificatio. Ad hoc aũt ꝙ quis ſit deo gꝛatiſi⸗
catus:nõ requirit᷑ niſi dinina volũtas acceptas: nõ eꝛgo
requirit᷑ aliq mediũ.q Itẽ im aug. quia de bonꝰ ẽ bo⸗
ni ſumꝰ: ſiłiter qꝛ iuſtꝰ ẽ iuſti ſumꝰ:lʒ bec ↄſequẽtia nul⸗
lã haberet neceſſitatẽ ſi a deo eẽt iuſtificatio ꝑ mediũ.qꝛ
tũc opoꝛteret ponẽ iuſticiã diuinã et qam mediaʒ a qua
foꝛmaliter eẽt iuſtificatio:⁊ ita vt pꝛius.⸗ĩ¶ IStẽ iuſtifica⸗
tio ẽ gra quedã.ſi ergo boc fieret gr̃a mediãte.⸗ illa ſimi
liter 2 alia:eẽt diſcurrere in infinitũ.¶ Cõtra.ad iuſſifi
catõem neceſſaria eſt infuſio Ge.Ro.iij. Juſtificati gra⸗
tis ꝑ gr̃am ip̃ius. ⁊c̃. Itẽ de ex ꝑte ſui ſemꝑ eſt ſilr ſe
habẽs reſpectu creature.qᷓ ſi nulla eẽt diſpoſitio ex paꝛte
creature qua diffeꝛẽter ſe haberet:ſꝑ ſimiliter ſe hr̃et re⸗
ſpectu dei.⁊ ita ſi ſemel eẽt iniuſtꝰ ⁊ deo minꝰacceptꝰ:ſꝑ
ſe habẽt mõ illo? ſtatu.¶ IR.c peccatũ ẽ pꝛiuatio: ſʒ nõ re

mouet᷑ pꝛiuatio niſi ꝑ collatõem habitus:& ↄfeꝛt᷑ in dele

tõe peccati alicuiꝰhabitus:ſʒ peccatũ deo diſplicebat et
diſplicere faciebat.̊ ab opoſitis habitꝰille placet ⁊ pla
cere deo facit:ſʒ hac dicimꝰgr̃aʒ gratũſaciẽtẽ.ᷣ ⁊c. ¶ IR
ꝑ peccatũ ſeꝑatur hõ a deo ⁊ vnit᷑ deo ĩ iuſtificatõe:ſed ĩ
deo vnio nõẽ ſine diſpoſitõe veniẽte.q; tũc peccatoꝛ ini⸗
micus deo haberet ante gram dñi. ⁊c ¶ Rñſio ꝙ qui
dã ponebãt deũ iuſtificare ſine gꝛa media.quoꝝ rõ fuit
ꝙ tt tactũ ẽ: iuſtiſicatio ẽ quedã gra.ñ ſi iuſliricatio fi

lxxij.

eret gratia mediãte: eẽt ꝓcedere in infinitũ:quoꝝ nõ eſt
atppꝛobãda poſitio. Dicẽdum ẽ ꝙ̊ ꝙ dñs gra mediante iu
ſtificat.¶¶ Ad cuiꝰdeclaratõem nota.ꝙ in omni tꝑe dñi
miſericoꝛdia et veritas.⁊ maxie ĩ omni oꝑe nobili. cu⸗
iuſmodi ẽ opus iuſtificatõis.qm igitur hõ peccãs ĩ ſtatu
peccati nõ meret᷑.dñs iuſtificado eũ iuſto iudicio. nõ ſo⸗
lũ efſectũ culpe tollit: ĩmo pene: ⁊ ſi debito minoꝛis illuʒ
cbitoꝛẽ relinquit.vñ in pꝛoꝛẽ ſtatũ eũ nõ r̃ſtituit.⁊ qm
miſericoꝛs ẽ:iõ amplius bonũ reddit. quia magis indi⸗
get:iõ nõ tm reſtituit innocẽtiam: ſn etiã dat gram. ideo
ꝙᷓuis poſſet deus velere ſine medio culpã: decreuit tamẽ
delere ꝑ que nõ tm̃ faceret innocẽteʒ ĩmo etiã naturã de⸗
bilitantẽ babilitaret ad bonũ.¶ Ad illud qð pꝛio obij
citur.ꝙ deus creat ſine medio ⁊ẽ̃.dðᷣm ꝙ nõ ẽ ſimile.qa
creare dicit opus qð nõ reſpicit materiã recipiẽteʒ: in⸗
ſtiſicare reſpicit materiã ſubiectã. ⁊ iõ ñ tm reſpicit cau
ſam efficientẽ: verũetiã foꝛmalẽ. ¶¶ Ad aliud qð obijcituꝛ
E ↄgruit nobili artifici ꝙ ab ipo ſolo ſit res Em eẽ eius
nobilius ⁊c· dom hoc ita ſe habz in poſito q̃re ab ipo
ſolo effectiue eſt iuſtificatio.quia ipa gra ẽ ab ipᷣo ſolo. q̃
re a gratia foꝛmaliter tactũ ẽ. Ad illud quoð obijcitur
ꝙ deo attribuendũ ẽ qð nobilioꝛis cõditõis ⁊c̃. doõm ꝙ
ſi ſic ẽ in ꝓoſito.nobilioꝛis eĩ ↄditõis ẽ iuſtificatio facta
mediãte gra qꝙ; nõ mediãte.¶ Ad illud qð obijcit. nobi
lioꝛ ẽ oꝑatio exiẽs ab vno ⁊c.dðm ꝙ verũ ẽ.ſ.ab vno ef⸗
ficiẽte ᷓ a pluribo. Pꝛe.hmõi rões nõ tenẽt vbi auctoꝛ ẽ
agẽs ꝑ electõem. ¶¶ Ad illud qð obijcitur per illud Yſa.
Ego lum ꝗ deleo ⁊c Dicẽdum ꝙ ſolus deus delet effecti⸗
ue: ſz foꝛmaliteꝛ delet ipa gra. deus aut nulliꝰ ẽ nec eẽ pẽ
foꝛma ꝑfectiua:lʒ ſit exemplaris oĩm. 4 Ad illud qð obij
citur.ꝙ ad hoc ꝙ res eẽt deo accepta nõ requirit᷑ nili di
nina voluntas acceptãs ⁊c· dõm ꝙ bene poſſz dñs ſi vel
let acceptare creaturã rõnalem.lʒ nõ eẽt infoꝛmata a
eo mõ qͥ acceptꝰſibi fuit pᷣmꝰin ſiatu pꝛio:bᷣ plus cõgꝛuit
diuine bonitati et hũane reꝑatõi gratificatõ ſiue iuſtifi
catio gr̃a mediãte.¶ Ao illud qð obijcitur.q quia deus
ẽ bonus boni ſumus ⁊c̃. Rñnſio.ꝙ nõ ẽ ſimile de bono et
iuſio qtũ ad habitudinẽ cauſalẽ. Honũ eĩ ᷣm dyo. ẽ ſui
diffuſiuũ.vñ in creatõe ſimile ꝓduxit.ſ.bonũ. nõ ſicẽ de
iuſto niſi qui quatenꝰ bonꝰẽ. Pꝛe.cũ dĩ qꝛ deꝰ bonꝰ ẽ bo⸗
ni ſumꝰ: intelligit᷑ de bonitate nature. Quicqd eĩ a pᷣmo
bono ẽ: bonũ ẽ: ⁊ hʒ naturã bonãũ.Heñ.j.Vidit deꝰcun⸗
cta qᷓ fecerat et erãt valde bona. Juſtus autẽ ĩ creatura
dicit bonitatẽ additã nature:⁊ ꝓpter hoc argumẽtũ non
valet. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ iuſtificatio ẽ ga quedam
⁊c̃.dðm ꝙ gea ſeipᷣa foꝛmaliter iuſtificat.Elñ ñ requirit᷑
alia gr̃a ad hoc.⁊ ita nõ ẽ ꝓceſſus in inſinitũ.ꝛeteꝛea.
cũ gꝛa multipliciteꝛ dicat᷑ſ.habitꝰ.actꝰet ſiatus.iuſtili⸗
catio magis dicitur actus vel ſtatus in habitu gratie qᷓ
habitus·

iculus ſecundus

Onſequẽter querit᷑.vtrũ ſit iuſtificatio medi
ante gra inqᷓ̃tum gr̃a vel virtute inqᷓtũ virtu
L te. Oꝛ gr̃a:videt᷑ ſic ad Ro.ix.Cuiꝰ vult miſe
retur a quẽ vult indurat. IJbi loquit᷑ apłs de miſeꝛatõne
collatõis gr̃e iuſtificãtis.vñ glo.aug.Si querumꝰ meri⸗
tũ obduratõis ⁊2 miſericoꝛdie. obduratõis meritũ inue⸗
nimus: miſcdie vᷣo meritũ nõ inuenimꝰ.qꝛ nullũ ẽ miſeri
coꝛdie meritũ:ne gratia vacuet᷑ ſi nõ gratis donat᷑ ſ̊ me⸗

ritis redditur. ¶ Itẽ Ro.iij. Juſtificati gratis ꝑ gratiaʒ
ipᷣius.Ecce ꝙ iuſtificatio fit ꝑ is g bera K.. B
ſtificati ex fide pacẽ babemus.glo.iuſtificatio dĩ a iuſti
cia generali:nõ ab illa que ẽ virtus ſpãlis vna cardina⸗
liũ.⁊ vt dictũ ẽ rõe qua aliqd requirit᷑ iuſte a ꝑte nꝛa:fi⸗
des aũt ẽ vatus. iuſtificatio fit mediante virtute.⸗ It
iuſtus ex fide viuit Ro.j.ſed illo viuit iuſtus quo iuſti⸗
ficatur.quia in iuſtificatõe redditur vita ſpũalis. SIẽ
vt habet᷑ a berñ. Limoꝛe vocamur:amoꝛe iuſtificamur
iuſtificatio &̊ᷓ fit caritate que viꝛtꝰẽ.¶ Itẽ iuſticia virtꝰẽ.
Juſticia aũt dicitur quie iuſtificari foꝛmaliteꝛ:& iuſtiſi⸗
12

catio ſit mediãte virtute.¶ Itẽ querit᷑ cũ omẽs vᷣtutes ſi⸗
mul infundant᷑.quare reꝑatio peccatoꝛis magis nomia

tur a iuſticia qᷓ; ab alia virtute? ¶ Itẽ iuſtificatõ dr eẽ ex

fide:or eẽ ex caritate:dz eſſe ex iuſticicia ſilr ex gra:quõ
bic?:¶ Itẽ aia dr viuere ex fide.ex caritate.ex iuſticia.ſic
Ro.viij. habet᷑ ſuꝑ illud.Qui iuſtincat.glo. aĩa viuit ꝑ
iuſticiã ſiłr ꝑ gr̃am:quõ bic:¶ Rñſio.dom ꝙ iuſtifica⸗

—

tõe impij ania auerſa a deo gatificat᷑ o.ꝛ diſponit᷑ li.

ar.ad recte oꝑandũ.inqtũ gratificat inſtiſicat᷑ mediãte
gra.inq;tum diſponit᷑ ad recte oꝑandũ mediãte virtute

ſicut ein impiusẽ inacceptꝰdeo.⁊ cũ hoc exercẽs ſe ĩ oꝑi

bus cultui dei ↄtrarijs:ſic in iuſtificatõe impij duo fiũt.
vnũ ẽ ꝙ iniuſtus fit acceptꝰ deo.alið ẽ ꝙ diſponit᷑ ad oꝑa
cultus dei.⁊ licʒ potiſſimũ in iuſtificatõe ẽ fieri acceptũ
teo qð fit mediãte gr̃a:nihilominus qtũ ad rõem noĩa⸗
tõis inſtificatio ꝓꝛius ẽ mediãte virtute ꝙᷓ gr̃a.¶ Ad il⸗
lud aũt qð obijcit᷑ ꝑ illud ad Ro.ꝙ cuiꝰvult miſeret᷑ ⁊c̃.
7 glo.ibidẽ. Dicẽdum ꝙ ibi nõ habetw᷑ ꝙ iuſtificatio fit
a dro mediate gra:ſʒ ꝙ deus ſua gr̃a ⁊ miſericoꝛdia iu⸗
ſtificat:nõ meritis eiꝰqui iuſtificot᷑.¶ Si obijciat᷑ ð hoc
qð dicit anſel. Somine ſi punis iuſte punis: ſi ꝑcis iuſie
Ecis.ſi iuſtificãdo ꝑcit:⁊ ita iuſte iuſtificat. Põt dici qp
iuſte fieri dr multipliciter. no mõ dĩ iuſte fieri qð fit

ßm exigẽtiã meritoꝝ. ſᷣm ꝙ dicit berñ. iuſticia meꝛitũ

reſpicit: miſericoꝛdia miſcdᷣiam intuetuꝛ. Alio mõ dr iu
ſte fieri qð fit in ſolutõem ꝓmiſſi. Meemie.ix. Percuſſi⸗
ſti cũ abrabã fedus vt dares ei terrã cananei. Et. j. Et

impleſti veꝛba tua qm iuſtus es. Ro.iij. Ut iuſtificeris ĩ

ſermonibo tuis. glo.qui ſunt de ꝓmiſſione filij. Tercio
mõ dr iuſte fieri.qð fit ſᷣm ↄdecẽtiã bonitatis.de H̊ anp.
Si pcis dñe iuſtus es. qꝛ hoc ↄdecʒ bonitati tue.Et ſᷣm
hũc modũ dicit aug. . vniuerſe vie dñi ſunt miſcdia 2
veritas.⁊ iuſticia ſicut ſumpta nõ ẽ ↄtraria miſcsie ſiue
gre:ſimiliter nec iuſticia que ẽ de ſolutõne ꝓmiſſi repu⸗
gnat miſericoꝛdie di iuſtificãtis. Vñ glo. ſi uꝑ illud Ro.
iij. Nũc aũt ſine lege iuſticia dei manifeſta ẽ.dicit. Juſti⸗
cia dei dẽ qua induit ip̃ᷣm impiũ:q miſericoꝛditer ð in⸗
fideli facit fideleʒ. Et poſt. IJdcirco iuſticia dei dr q̃ ma⸗
gis ꝓpꝛie videt᷑ dicẽda miſericoꝛdia.quia de/ ꝓmiſſiõe oꝛi
ginez hʒ.⁊ cũ ꝓmiſſio dei reddit᷑:iuſticia dei dicet. ¶ Ad
aliud qð dr ꝙ iuſtificati ſunt ꝑ gr̃am ipius.Dicẽduz.q;
ibi ſumit᷑ gr̃a ꝓ fide.Iñ glo. ibidem.quia fide iuſtificati
ſunt. Pꝛe.ſcriptura ↄfuſe ponit ꝓ gr̃a virtutẽ⸗ ecõueꝛſo
quia ſoꝛte idẽ ſunt in ſubſtãtia:lʒ eẽ differãt. Pꝛet.quo⸗
cũq; mõ ſumant᷑ in iuſtificatõe ocurꝛũt.⁊ inde ẽ.ꝙ qñq;
dicit᷑ iuſtiſicatio ex gr̃a.qñq; ex virtute:⁊ꝛ ſic põt ad alia
rñderi.q¶ ARd hoc qdð querit᷑quare hec reꝑatio dr iuſtifi
catio a iuſticia magis ꝙᷓ ab alia virtute. Gicẽdũ ꝙ in iu
ſtificatõne qua ex impio fit pius:aliquid requirit᷑ ex ꝑte
dei:aliquid ex ꝑte nza.Vñ berñ.deus tria oꝑat᷑ in nob.
cogitare.velle.ꝑficeꝛe.pꝛimũ ſine nobis.ſecũdũ nobiſcũ
terciũ ꝑ nos facit.ĩmitẽdo bonã cogitatõem nos pᷣuenit
ĩmutãdo malã voluntatẽ ſibi ꝑↄſenſum nos iungit. ĩ mi
ſirãdo cõſenſui facultatẽ ꝑ aptũ opus nr̃m:opus ſuũ in⸗
terioꝛ opifex innoteſcit.Ende illud idẽ qð dicebatur gꝛa
tificatio er ꝑte dei. m ꝙ exigit aligd ex ꝑte hoĩs: dẽ iu⸗
ſtificatio.Eſt ei ibi motus li.ar.a cõtritio.⸗ intelligituꝛ
de adultis iuſtificatis. Ytẽ pꝛima virtꝰẽ fides.cõſequen⸗/
ter ſpes caritas:poſtea virtutes moꝛales inter quas iu⸗
ſticia ẽ. TIñ quia cõplemẽtũ ẽ iuſticia totalis:ille ſtatus

odjr iuſtificatio. Ael iuſtificatio dr a iuſticia generali: nõ
abilla q vna ſpecialis cardinaliũ. ⁊ vt dictũ ẽ:qua ali
q acquiritur iuſte a ꝑte nza.q¶ Sed iuſtificat᷑ puulꝰ. iu⸗

ſtiſicat᷑ paganus ? ſimiliter penitẽs.querit᷑ qᷓẽ differen⸗
tia in his..Rũſio.in his oĩbo requirit᷑ aliquid ex pte ho⸗
minis.nõ dico iuſtificati:qꝛ nõ ĩ puulo.i eo eĩ ſufficit fi⸗
As ecclie ad iuſtificatõem ⁊ paſſio xp̃i a qua baptiſmꝰ
bʒ virtutẽ. In pagano vᷣo obediẽtia li.ar. ad credẽdum.
In penitẽte vo nõ tm̃ obediẽtia li.ar. ad credẽdum: imo

od recipiẽdum gẽam gratũfacientẽ cũ deteſtatõe peccati

Vñ vlterioꝛ ẽ obediẽtia in penitẽte qᷓ ĩ pagano. vñ dicit

iuſtificatio et in his ſm pꝛius poſteriꝰ.¶¶ Ao illud qð
querit᷑ de modo vel differẽtia qua dr iuſtificatio eẽ ex ſi⸗
de ⁊ caritate ⁊c.Dicẽdũ ꝙ vt dictũ ẽ. in iuſtificatõe aĩa
peccatrix efficit᷑ accepta deo oꝛdinata ⁊ diſti poſita. ꝑ graʒ
aũt fit aia accepta deo:ꝑ fidẽ ⁊ caritatẽ oꝛdinata. Sʒz ½
fidẽ ꝙÿtũ ad cognitõem. p caritatẽ qᷓtũ ad affectiuã. ꝑ iu⸗
ſtici diſpoſita ꝙᷓtũ ad oꝑatiuã. Juſticia em ꝑficit aĩꝛam
diſponẽdo ad recte oꝑanaũñ.nec in telligendo ꝙ diſponat
diſpoſitõem q ẽ potẽtia:ſʒ q̃ẽ aptitudo ꝓpinqua: nihilo⸗
minꝰ vnaqueq; pdictaꝝ aiam ꝑficit: Iʒ bac alpꝛopꝛiatõe
diſtinguãtur. ¶ Ao aliud qð querit᷑ de mõ vel differẽtia
qua dr aĩa viuere rpᷣo gra vel fide ⁊c. Dicẽdum ꝙ gra ẽ
qua viuit aĩa in ſua ſubſtãtia ſpũaliter. fides. caritos et
iuſticia gbus viuit in ſuis viribo. Sicut em̃ vita ẽpꝛimꝰ
actus viuẽtis ⁊ olij ſunt mediãte vita:ſimiliter gẽꝛa ẽ pꝛiö⸗
ma pfectio 2 pꝛimo viuificãs ipᷣam aĩam foꝛmalit᷑ fides
⁊c.mediãte gůa a qua viuificat᷑ aĩa in ſe ↄſequẽter:ꝑfici⸗
unt et viuificãt foꝛmaliter. vtpote qtum ad vires ipius
oĩe ĩ oꝛdine ad ſuos actus ᷣm hũc modũ ⁊ diſſerẽtiã.ab
ipᷣa eĩ vita prima a qua oĩa ⁊ cui oĩa viuũt:eſt vita ſpũał
creature rõnalię:2 h̊ ex vnione cũ ip̃a. Gr̃a at vnit ipᷣaʒ
ſubſtãtiam aĩe cũ ip̃a vita pꝛima q̃ ſeip̃a viuit. Iides aũt
vnit ipam cũ ipᷣa inqtum ẽ veritas.2 H qtum ad cogni⸗
tõem. Caritas vnit cũ ea inꝙᷓtũ ẽ bonitas:⁊ Hᷣ qᷓtũ ad ef⸗
fectiuã. Juſticia vnit cũ ipa inqᷓtũ ẽ eq̃litas:ꝛ q̈tuz ad
oꝑatiuã.Juſticia eĩ determinat᷑ in quadã rectitudine.qᷓ
nõ exigit mediũ inter pꝛĩcipiũ pꝛimũ 2 finẽ vltimuʒ. Ex
hac multiplici vnione ↄfoꝛmitatis cum vita pꝛima appꝛo
pꝛiate loquẽdo:dr aĩa viuere ſic differẽter ab his.ſ. gr̃a
fide ⁊c. Ferũtamẽ cũ dẽ aĩa viuit ꝑ iuſticiaʒ:intelligit ꝑ
gr̃am que intelligit᷑ in iuſticia. In virtute eĩ in telligituꝛ
iuſticia generał. In iuſticia at fides. In fide aĩ gr̃a. Uñ
iuſticiã itelligit fides qᷓ poꝛ ẽ.⁊ ꝑ quã aĩa pꝛimo viuit.
Pꝛima em̃ per fectio anime ſᷣm eẽ theologicum eſt gra⸗
tia.

¶ Krticulus tercius

pꝛincipaliter rõe potẽtie vel ſapiẽtie vel boni⸗
atis. M rõe potẽtie:videt᷑.qꝛ magis ẽ iuſti⸗
ficare impiũ qᷓ creare celũ ⁊ terrã.q; vtrũq; ẽ aliquid de
nihilo facere in ſuo genere.ſʒ hoc ẽ potẽtie ꝑ appꝛopꝛia⸗
tõem.ſ.de nihilo aliqd facẽ vel creare:g̊ ⁊c. ¶ Itẽ ꝙ rõe
ſapiẽtie videt᷑ qꝛ iuſſificatio ẽ diuini cõcilij reuelatio.re⸗
uelatio at ad ſapiẽtiã ꝑtinet.̊ ⁊c. R ꝙ rõe bonitatis
videt᷑ Ro.iij. Juſtificati aũt ex gẽa.gra aũtẽ bonitatis.
Sſpũiſancto appꝛopꝛiat᷑.¶ Iteʒ ſumme
n⸗

Onſequẽter querit᷑ vtrũ iuſtificatio ſit a deo

ſibi ſimilẽ facere:hoc autẽ refert᷑ ad ſpiritũſctẽm
ſio. ꝙ tota trinitas oꝑat᷑ ibi.⁊ aliqd ẽ qð reſ picit potẽtiã
⁊ aliꝗd qð ſapiẽtiã:aliqd qð bonitatatẽ.ſᷣm ꝙ de nõ eſſe
in illo genere fit ibi eẽ:aſpicit᷑ potẽtia cuiꝰꝑ appꝛopꝛiatõ
nẽ ẽ eẽ. ᷣm aũt ꝓ oꝛdinatũ:appꝛopꝛiat᷑ ſapiẽtie.ſm dᷣo
acceptũ.qꝛ iuſtificari ẽ habere eẽ oꝛdinatũ: ẽ ſpũſſcti ꝗẽ
bonitas ꝑ apropꝛiatõem.⁊ hoc patet ꝑ ipᷣas auctoꝛita⸗
tes que obijciunt᷑ ad hoc.

embꝛum ſecundum

VOnſequẽter querit᷑.vtrũ cũ hac requirituꝛ
vniuerſalis expulſio peccati. O ſic:videt᷑
ꝑ hoc ꝙ tenebre peccati nõ pñt ſimul ſta⸗
re cũ luce gre.ij. Coꝝ.vj.Que ſocietas lu⸗
cis ad tenebꝛas.glo.nuila.ꝭ cã iuſtificatio fit niſi mediã
te luce gre:cũ nulla ſit ſocietas lucis ad tenebras.vñ ad
gfre infuſionẽ requirit expulſio vniuerſalis pct̃i.¶ Con⸗
tra.ſacramẽtum baptiſmi ſuſceptũ ĩ peccato habet effe⸗
ctum ſacramẽtalem:ſimiliter videt᷑ ꝙ ⁊ ſacramẽtũ peni⸗
tẽtie:ſed effectus penitẽtie ſacramẽtiẽ inſtificatio impij
Gad hãc iuſtificatõem nõ requiritur vniuerſalis expul⸗
ſio peccati. ¶ Iẽ greg. ſup exoð. dicit de illo öbo Amos
iiij. pluit dñs ſuꝑ vnã ciuitatẽ ⁊ ſuꝑ alterã nõ pluit.⁊ eã⸗
em ciuitatẽ ex ꝑte ↄpluit ⁊ ex ꝑte aridazʒ reliquit.Cuʒ

—=õ — — —

=,⸗

.

imm
Hſicet
le
veln
nedi
Nſe⸗
c⸗
n
rpu⸗
nos

66

—.———————

¶ Lueſtio
ille qui ꝓximũ odit ab alijs vicijs ſe coꝛrigit.vna eadẽq;
ciuitas ex ꝑte ↄpluit? ex ꝑte arida remanet:Jq; ſunt qdã
q cũ quada vicia reſecãt ĩ alijs grauiter ꝑdurãt.& cũ coꝛ/
rectio vicioꝝ nõ ſit ſine infuſione gre qua iuſtificat᷑ im⸗
pius(eſt em̃ penitẽtia coꝛꝛectio male mẽtis) non videt᷑ ꝙ
ad iuſtificatõem impij requirit᷑ vniuerſalis expulſio pec
cati. ¶ Ieẽ albius ẽ qd ẽ nigro imꝑmixtiꝰ.vñ albedo ma

gis accedit ad ſui terminũ. Fm ꝙ magis elongatur a ſuo

ↄtrario. Similiter aliquis magis accedit ad terminum
iuſticie. ſm ꝙ magis elõgatura peccato. Sʒ nullus in
pꝛincipio iuſtificatõis ẽ ĩ termiĩo iu ſticie:̊ nec oĩno elõ⸗
atur a peccato.⁊ ita non ẽ vniuerſalis eypulſio peccati
TE illun qd obijcitur pꝛimo ð boc. dom ꝙ nõ ? ſimi⸗
el ſacramẽto baptiſmi ⁊ ſacramẽto penitẽtie. Sacra⸗
mẽtũ eĩ baptiſmi accipit᷑ ſpũaliter ⁊ ſacramẽtaliter. vñ
duplicẽ habet effectuʒ.ſ.ſpũalem qui ẽ remiſſio peccati:
ſacramẽtalẽ.ſ.impꝛeſſionẽ caracteris.Penitẽtia at᷑ ac
cipit᷑ tĩ vno mõ.ſ.ſpũaliter. Vñ ſicut in ſacramento ba⸗
ptiſmatis q;tum ad eſficaciaʒ ſpũalem tollũtur peccata
ſiłr in ſacramẽto penitẽtie.⁊ ſic ibi aĩa:ſilr hic.Aliqꝗ tñ
ponebãt ꝙ ficte penitẽtes accipiũt ſacramẽtuʒ penitẽtie
ſacramẽtaliter: vere penitẽtes ſpũaliter:qð ego ñ video
Ad verbũ greg.põt rñderi ſicut rñdet magr.iiij·ſentẽ.
di. xv. dicẽs ſic. Illud gꝛeg. pluit dñs ⁊c.i¶ 2õ ad crimĩs
veniã ſʒ ad oꝑis pet᷑i diſcretõez referẽdũ ẽ.vt eo paro ci⸗
uitatis dicat᷑ ↄplui.qꝛ ab actu et delectatõne peccati cui
añ ſeruiebat mõ ceſſat: nõ ꝙ eius veniã habeat.vocatq;
illa pluuia talis ↄſciẽtia qua ab oꝑe peti reuocat᷑: qꝛ ex
fonte gre dei id coꝛdi inſtillat..¶ Ad illð qð addit᷑ ꝙ coꝛ⸗
rectioẽ pnĩa ⁊c.dðm ꝙ coꝛrectio ex ceſſatõe ab actu pec⸗
ti nõ ẽ penitẽtia:ſʒ illa que ẽ coꝛrectio male mẽtis. ¶ Ad
illud qdð obijcitur ꝙ nullus in pꝛĩcipio iuſtificatõis elon
gat᷑ oĩno a pcto ⁊c. Dicẽdũ ꝙ elõgari a pctio ẽ duoba mo

— —

dis.vel ꝑ elõgatõem ab ipſo peccato qᷓtum ad eẽ ipius:
vł ꝑ elõgatõʒ ab ipis effectibo ſiue rliquijs pctoꝝ. Mtũ
ad elõgatõem pꝛimo mõ ſumptã oĩno elõgat᷑ in pꝛĩcipio
iuſtificatõis.i.in iuſtificatõe exiſtẽte pꝛimo mõ:nõ autẽ
ad elongationem ſecundo modo ſumptam.de hoc ſupra
ybi tactum eſt. ſi poteſt eſſe contritio de vno peccato tm̃.

embꝛumtercimm

VOnſequẽter queritur. vtrũ requiritur cum
pᷣdictis motus li.ar.Circa hoc queruntur
duo. Pꝛimum eſt ſi motus hmõi requirit᷑
Secundum ſuppoſito ꝙ ſic:cuius virtutis
eſi motuue

rticulus pꝛimus

Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ ſic ad ꝑtem affirmatiuaʒ
Aug.Qui creauit te ſine te:nõ iuſtiſicabit te
ſine te. ᷓ ad iuſtificatõem impij requirit᷑ ali⸗
toex ꝑte ipius. Sʒ ↄſtat ꝙ motus iſte nõ ẽ motꝰil⸗
liꝰquo ↄtĩgit mereri ⁊ demereri.i.li.ar.̊ ⁊c.¶ R berñ.
deus ĩmittẽdo bonã cogitatõʒ nos pᷣuenit ĩimutado ma
lã volũtatẽ:ſibi ꝑ ↄſenſum nos ↄiũgit.ↄiũctio ̊ iuſtifi⸗
cati cũ deo que fit ĩ iuſtificatõneẽ ꝑ ↄſenſum.gᷓ cooꝑante
li.ar.¶ Jtẽ berñ.opus ſalutis dno requirit.ſ.deũ dantẽ
et li.ar. recipiẽs. Sʒ li.aꝛ.ñ ẽ recipiẽs vt oĩno materiale
nullo mõ cooꝑans:qᷓ ad opus ſalutis requirit᷑ li.ar.co⸗
opꝑans:⁊ ita motꝰli.ar. Itẽ idẽ pʒ ꝑ hboc ꝓꝙ iuſtificatio
adulti qtum ẽ ex ꝑte ipᷣius in aliquo babũdat a iuſtici
ꝑuuli.hec habũdãatia ẽ ꝙ̃tũ ad ↄſenſum adminꝰ. Cõ⸗
tra.deus iuſtificat ꝑ gram.fidẽ.caritatẽ ⁊ iuſticiã q̃ vir⸗

—

gs mo

R

tutes ſunt. Sʒ dᷣtus ẽ bona qualitas mẽtis qua de ꝰ oꝑat᷑

ĩ nobis ſine nobis:& iuſtificamur ſine aliquo qð fit a no
bis.! It ĩ iuſtiſicatõe accedit hõ ad deũ.Sʒ ioh.vj.e
mo venit ad me niſi pꝛ qui miſit me traxerit eũ:ſʒ traciꝰ
ẽ motꝰ violẽtus.liberũ at᷑ arbitriũ trabi nõ põt.Iñ Se
neca.Generoſus eſt animꝰnaturaliter ð ptatem recalci⸗

lxxij

trãs. duci põt: trabi nequaqᷓ;. in bmõi tractu ñ cooꝑat᷑

ſiue mouet᷑ li. ar. ¶ It agẽs infinite potẽtie ẽ potẽtiſſime
ogẽs.vñ potẽtius agit qᷓ aliqð creatũ. Sʒz agẽs creatuʒ
vt lux expellit ſibi incõtingẽs.ſ.tenebrã ſine aliq̃ cooꝑa

tõe ex ꝑte ſuſceptibilis.ſ.aeris:ſimiliter videt᷑ de poten

tiſſimo oꝑatoꝛe ꝙ expellit incõtingẽs ſibi.ſ.tenebrã pec⸗
cati ſine aliqua cooꝑatõe ex ꝑte nra.¶ Itẽ motus iſte li.
ar. aut ẽ meritoꝛiꝰet infoꝛmatꝰ gra:aut nõ.ↄſtat ꝙ ẽ:cuʒ
ſit motus virtutis gratuite vt pʒ er dictis.ſʒ omnis ta⸗/
lis motus ẽ ↄſequens iuſtificatõem ⁊ gram.ꝭ et ille iuſti

ficatõem ſequit᷑.ſʒ qdð ſequit᷑ ad aliud eẽntialiter nõ reg⸗

rit᷑ ad ipᷣm vt cã: male ponit᷑ inteꝛ iuſtificãtia ¶ Rñnſio

dõm ꝙ in iuſtificatõe adulti requirit motus li. ar. nõ di⸗
co tñ ꝙ li.ar. cooꝑantis:ſʒ obediẽtis ad oↄſenſum. 126 eĩ

—

datur gratia iuſiificãs nolenti recipeꝛe ſiue diſſentienti.

Ao iülud quod obijcitur. ꝙ deus opatur in nobis vir

tutẽ ſine nobis c. dõm ꝙ hoc intelligitur ſine nobis ſił
facientibuo:non tamẽ ſine nobis.ſ.adultis conſentienti⸗
bus ſine obediẽtibus ad cõſenſum.¶¶ Ad illud quod obij
citur.ꝙ tractuo ẽ motus violentus ⁊c.dðm ꝙ ẽ tractus
violẽtie ſiue coactõis:⁊ H̊ mõ ñ trahit᷑ li.ar. nec dens ſic
trabit.2 ẽ tractus inductõis: ⁊ hoc mõ trabit deus qñq;

terrẽdo qñq; ꝑcutiẽdo ⁊ alijs modie:a ſic inducit ↄſenſũe

⁊ de nõ volũtario facit volũtariũ.Iñ berñ. Wenignus

pater ꝗ oẽs vult ſaluos fieri.nullũ iudicat ſalute dignũ

quẽ ante nõ ꝓbauerit volũtariuʒ. Aliqñ tamẽ terret aut
ꝑcutit vt faciet volũtariũ:nõ vt ſaluet inuitũ.quatenus
de malo in bonũ mutet volnntatẽ:trãſſerat non auferat
libertatẽ. Eñ in h̊ tractu ẽ aliquid pꝛimo qð di eſt.ꝑ qð
trahitur iuſtificãdus in ↄſenſum ? in ↄſenſu iuſtiſicatur
Ao illud qð obijcit᷑.ꝙ deus ẽ potẽtiſſime agens c. Di
cẽdum ꝙ motus li ar. nõ requirit᷑ in iuſtificatõe ꝓpt im⸗
potẽtiam ex ꝑte dei:ſʒ ꝓpter incõgruẽtiã ĩ agẽdo.dñs em̃
in oꝑando nõ oĩno oꝑat᷑ ſjm infinitateʒ potentie ſue:ſed
ſm decẽtiam ſue ꝓuidẽtie ⁊ ↄgruẽtiam ſuſceptibilis.vñ
qꝛ li.ar.ſiue volũtas libertate quadã gaudet a ſua cõdi
tõe:libera dico et in agẽdo et in recipiendo:decet deum

ißi ↄgruit.ꝙ nõ detur illi gra ſiue iuſticia niſi ↄſentiat

Mõ em̃ deceret neq; ↄgrueret ꝙ illi qd ↄditũ ẽ in oĩmoda
libertate a coactõe ꝙ a ſuo ↄditoꝛe cõpelleret᷑ ad alicuiꝰ
gratuiti ſuſceptionẽ.¶ Ad illud qð vltimo querit᷑. Dicẽ
dum ꝙ hoc argumẽtũ nõ valet.iſte motus ẽ infoꝛmatus

gẽa. ſequit᷑ iuſtiſicatõem. quia bec quatuoꝛ ſimul ſunt

tꝑe licet nõ natura.

¶Articnlus ſecundns

NRanoe querit᷑ cuius virtutis ſit li.ar.

oĩs eĩ motꝰ meritoꝛiꝰ ẽ motus alicuius virtu
is. Oꝛ af ſit motꝰfidei:vidĩr act.xv.dẽ. Nide
puriſicãs coꝛda. Vñ videtur ꝙ motus oꝑans ad purga
tõem que fit ad iuſtificatõem impij ſit motus fidei.q¶
berñ.amoꝛe iuſtificamur.g̊ motus li.ar.ꝑtinẽs ad iuſti⸗
ficatõem ẽ ex virtute caritatis.¶ Itẽ ſine ſpe ñ iuſtifica⸗
bitur quis.qᷓ ſi ad iuſtificatõem requirit᷑ motꝰli.ar.mo⸗
tus iſte erit a virtute ſpei.¶ Itez iuſtificatio ꝑ ſe ⁊ ꝓpꝛie
d ⁊ ẽ a iuſticia motus.ꝭ li.ar.cooꝑans ad inſtificatõʒ
z virtutis iuſticie.¶ Itẽ timoꝛ dñi expellit pctm Ecẽi.j.
ex h̊ videtur ꝙ motꝰli.ar.cooꝑans ad lten pcti q̃

fit ĩ iuſtiſicatoe:dʒ eẽ motꝰtimoꝛis¶ Rnſio.dicũt ꝗdaʒ

ꝙ motꝰli.ar. ſᷣm ꝙ bic ſumit᷑ nõ ẽ vtꝰvirtutis anie ſiue
potẽtie ſicut motꝰterrẽdi vel diligẽdi ⁊ hmõi: ſʒ pluriuʒ
ſiẽ dz de frui et vii ꝙ nõ determinant᷑ pciſe circa vnã vir⸗
tutem aĩe:ſʒ circa plures.ſimiliter ẽ de motu iſto qui eſſt
in deũ et in peccatum. vnde motus li.ar.Fm ꝙ bic ſumi⸗
tur neq; ẽ pᷣciſe vis intellectiue:neq; affectiue:neq; elici⸗
tur pꝛeciſe imperio fidei neq; imperio amoꝛis vel timo⸗
ris:ſed exit in eſſe ex intellectu fide illuminato: et timo⸗
re declinante a malo:et amoꝛe accẽdente ad bonum: et
ſpe eleuante ipſum intellectum ad celeſtia. Elnde mo⸗
tus iſte ſcdᷣm ꝙ eſt in deum:eſt motus affectus timen⸗

—

NM

tis et diligẽtis ex intellectu fide illuminato. oſlẽdẽte ꝗð
timẽdũ quid ſperãdũ ſit et amandũ. ſᷣm ꝙ ẽ in peccatuʒ
ẽ affectus ↄtemnẽtis ⁊ deteſiãtis peccatũ er intellectu fi
e üllum inato:oſtẽdẽte quid deteſtãdũ ⁊ aſi pernãdũ ⁊ de
quo dolẽdum. Añ motus li.ar.ſm ꝙ hic ſumit᷑ nõẽ mo
tus ſimplex. ſicut motus credẽdi vel diligedi:ſʒ opoſitꝰ.
¶l His ſuppoſitis patʒ rñſio ad queſita.qꝛ rõe qua ẽ mo⸗/

tus cõpoſitus nõ elicitur vna vi aie.neq; vnius viꝛtutis

gratuite impio exit in eſſe:ſed pluribo ↄcuꝛꝛentibo vt ta⸗
ctũ ẽ. Vel põt aliter dici ꝙ ẽ motus ſidei ꝑ appꝛopꝛiatõʒ
qᷓuis pluribo ↄcurrẽtibo d:hmõi appꝛopꝛia tõnis rõ eil
ꝙ ſides ẽ pꝛima virtutũ:⁊ ꝙ pꝛimꝰaſſenſus veritatis ſi⸗
ci ẽ.eo eĩ ꝙ iuſtificatio ẽ pꝛincipiũ eẽ gratuiti 2 pfectl:
ↄuenit ꝙ motus li.aꝛ.oꝑantis ad iuſtincatõem ſit ipius
virtutis q̃ ẽ pꝛima ĩ oꝛdine virtutũ.⁊ q; ad iuſtificatõem

requirit᷑ aſſenſus ex ꝑte iuſtificati:cõuenit ꝙ motꝰ li.ar.

cooꝑans ſit virtutis fidei cuiꝰẽ ꝗpꝛie et ꝑſe aſſenſus veꝛi
tatis.Alia aũt ↄcurrẽtia ad iuſtificatõem nõ impediũt
an motus iſte ſit motꝰfidei:cũ ipᷣa ſit pꝛima virtutũ ⁊ q̃i
fundamẽtũ.⁊ cuiꝰẽ ꝓpꝛie ⁊ ꝑ ſe aſſenſus veritatis. & at
iuſtificatõ ſit ex fide.habet᷑.v.ad Ro.Dicit᷑ eĩ ibi. Juſti
ſicati ex fide pacẽ habeamꝰad deũ.vbi oñdit᷑ ꝙ iuſſifica⸗

tio a malia cõmiſſis nõ erat ab oꝑibo legis ſᷣ a fide.
Nembenum nartum

Onſequẽter querit᷑ quare q̃tuoꝛ requirun
tur ad iuſtiſicatõem impij ⁊ nõ plura.hec
quatuoꝛ ſunt motꝰli.ar.infuſio ge. ↄtritõ
remiſſio peccati.⁊ ſumunt᷑ a pᷣo.vᷣm mgzos
Cõmoniſti terrã:ecce infuſio gr̃e.ↄturbaſti eã.ecce ↄtri⸗
tio.ſana = remiſſio.quia cõmota eſt:ecce

motꝰli.ar.¶ aũt hec quatuoꝛ exigantur: videt᷑ in ꝑte
ex pᷣtactis.⁊ videt᷑ ſic.Ro.viij.ſuꝑ illu iuſtificatõnem.
glo.i.remiſſionẽ peccatoꝝ.ꝗᷓ remiſſio peccatoꝝ ẽ in iuſti
ficatõe.Itẽ Ro.j.Gra et pax.glo.gra remiſſio pctoꝝ·ꝗqᷓ
gre infuſio neceſſaria ẽ. Itẽ pᷣs.Coꝛ ↄtritũ ⁊ humiliatũ
⁊c̃.glo.ſpũs ↄtritus ẽ ſacrificiũ qͥ peccata ſoluunt᷑. con
tritio erigitur ad iuſtificatõʒ. Itẽ ꝙ motus li.ar.exigat᷑
videt᷑ ex dictis.⁊ etiã ſic.us quãtũ ẽ ð ſe:ſemꝑ ſe habʒ
vnifoꝛmiter. VUnde Yaco.j.apud quẽ nõ eſt trãſmutatio
neq; viciſſitudinis obumbratio. vñ ꝙ peccatoꝛ adultus
mõ iuſtificetur ⁊ nõ pꝛius:hoc nõ ẽ pter diuerſitatẽ ex
pte dei. erit igit ex aliq diuerſitate ex ꝑte hois: ſed nul⸗
la diuerſitas videtur in ipo niſi ſolũmõ moꝛꝰ arbitrij eiꝰ

ꝗ pꝛio fuit diſſentiẽs a deo:poſtmodũ ↄſentiens ⁊ habẽs

motũ in deũ.ꝗᷓ cũ pꝛiꝰ nõ fuerit iuſtificatꝰſʒ poſtmodum
pʒ ꝙ neceſſarius fuit ille motꝰ.¶E plura aũt requirũt᷑
videtur ſic.Greg.timoꝛe vocamur amoꝛe iuſtificamur.
Samoꝛ requiritur. Itẽ hug.de ſancto vic.Cũ dico bonũ
dico virtutẽ.cũ iuſtũ meritũ.cũ ↄuerſum dilectõem. cuʒ
verũ gloꝛificatõem: ⁊ ita in ↄuerſione requirit᷑ dilectio.
Itẽ act.xv. INide purificãs coꝛda eoꝝ:ꝗ fides requiritur
Iẽ pꝓuerb.xv. Per timoꝛẽ dñi declinat oĩs a malo. gti⸗
moꝛ requirit᷑.¶ Eèꝛ aũt aliq̃ iſtloꝝ ſufficiãt ad inſtificatõ
nẽ ⁊ nõ oĩa requirant᷑: videt᷑ ſic.Cõtritio ex li.ar. et gr̃a
oꝛtũ habet.vñ in eſſe ſuo duo cernit.quoꝝ vnũ ẽ gratia
gratũſaciẽs: ſuꝑflue axponit infuſio. It ſi infuſio gẽe
aliquã hic bʒ neceſſitatẽ h ẽ ꝓpter eius oꝑatõem in ania
Sed nõ opat᷑ qñ nõ ẽ.hoc pʒ ꝑſe et ꝑ beatũ dyoni.in ec
cleſiaſtica hierarchia de baptiſmo. qñ ẽ.ſʒ ſuũ eẽ ẽ ĩ el⸗
ſe ſubiecto.cũ aũt nõ ẽ ↄſtat ꝙ nõ agit in ꝗpꝛio ſubiecto.
ſcʒ in aĩa:nec cũ ineſt:ineſt culpa. nõ agit in culpã.q̊ ñ
ẽ neceſſaria eiꝰinfuſio maxime ad iuſtificatõem.⸗¶: Stem
videt᷑ ꝙ ſuꝑfluit ↄtritio.ſufficit eĩ ad iuſtificatõem infu⸗
ſio gre cũ motu li.aꝛ.quo aĩa mouet᷑ in deũ ⁊ cũ peccati
erpulſione. Iteʒ cũ aia nõ poſſit ſimul ⁊ ſemel moueri
diuerſis motibo.ſi ↄtritio ⁊ motus li.ar.ſint motꝰdiuer
ſi:nõ ↄcurrũt ad iuſtificatõezʒ impij.Si ſunt idẽ:qᷓ alter
ſuꝑfluit. O aũt nõ poſſit aia moueri diuerſis motibus
ſimul pʒ.quia pła ſimul intelligeꝛe nõ pt᷑ ſiᷣm phᷣm. Pꝛe.

motus iſie ẽ fidei vt dictũẽ: motꝰ cognitiue: motus oĩ
otritoõiosẽ ipius affectine.ſʒ nõ ſimul mouet᷑ aia motu cõ
tritõis ⁊ affectõis:ĩmo ẽ diſcurſus ab vnoĩ alterũ: ergo

2

vnũ ẽ pꝛius tꝑe qᷓ aliud.¶ Itẽ ex quo infuſa gra neceſſa⸗
rio expellit᷑ peccatũ.videt᷑ ꝗ exiſtẽte infuſione gꝛatie ſuꝑ
ſluit apponẽ expulſionẽ ann Ker põſio.dom ꝙ de
nõ iuſtificat nos ſine nobio ↄſentientibo. de adulto dico.
opoꝛtet ̊ ꝙ aliquid ſit ex ꝑte ðᷣi et aliquid ex ꝑte nr̃a. In
iuſtificatõe eĩ ſunt duo termini.ſ.a malo et ad bonũ.vñ
ex ꝑte di requirit᷑ aliqd ex ꝑte termini a quo:⁊ aligd ex
ꝑte termini ad quẽ.ſimiliter ex ꝑte nr̃a.⁊ ita duo ex pte
dei ? duo ex ꝑte nr̃a.Ex ꝑte vo di reſpectu termini ĩ quẽ
eſt infuſio gre:reſpectu termini a qͥ remiſſio pcti. Ex pte
nr̃i remiſſio termini ĩ quẽ ẽ motꝰ li.ar.reſpectu termini
a qͥtritio que eſt deteſiatio peccati.li.aꝛ.aũt cũ ſit facul
tas volũtatis ⁊ rõnis:oʒ ꝙ et rõ infoꝛmetur ⁊ voluntas
rõ aũt fide infoꝛmatur.i.gratia ad intelligẽdum:volun
tas aũt dilectõe.i.gratia ad diligẽdum. Vñ dicit᷑ ꝙ fide
et amoꝛe iuſtificamur.⁊ ꝓpter bec duo qñq;ʒ dꝛ ꝙ fide iu⸗
ſtifſicamur: qũqʒ aũt ꝙ amoꝛe. Infuſio gre ad intelligẽ
dũ ẽ fides:infuſio ge ad volẽdum ẽ amoꝛ.4¶:. Ex his ptʒ
in ꝑte rñſio ad ea que videbant᷑ oñdere ꝙ amoꝛet ſides
exquo illis iuſtiſicamur:debẽt cõnumerari inter ea que
requirũtur ad iuſtificatõem.ſaõ eĩ debẽt ↄnumerari di⸗
ſtincte:quia intelligũtur in infuſione gr̃e. Quod em̃ di⸗
citur ꝙ fide et dilectõe iuſtiſicamur:intelligit᷑ de grẽ̃a ad
intelligẽdũ et ad diligẽdum.q Ad hoc qð obijcitur de ti⸗
moꝛe.dico ꝙ timoꝛ ẽ pꝛicipiũ remotũ.ꝗa ex hoc ꝙ penaʒ
timet infeꝛni:dſiſtit ab actu peccãdi.ſ̊ nõduʒ iuſtificat᷑
Sʒ poſt incipit moueri in teũ ꝑ amoꝛẽ:⁊ tunc iuſtificat᷑
et ſic timoꝛ ẽ pꝛincipiũ remotũ:omoꝛ po ꝓpinquuzʒ.4.·Ao
illð quod obijcitur ꝓ alia ꝑte.ſ.ꝙ infuſio gr̃e ſuꝑfluit ex
quo ↄtritio duo ↄcernit.quoꝝ vnũ ẽ gr̃a. Dicẽdũ ꝙ gr̃a
ẽ generał cã inſtificatõis. Vñ ſi hõ nõ eẽt lapſus:adbuc
gram iuſtificaretur:ſʒ iuſtificatio generaliter ſumpta
qua fit bõ iuſtus.nõ dico q hõ lapſus iuſtificatur:nõ re⸗
quirit ptritõem quã neceſſario requirit iuſtificatio im pij
Itrt qð cũ tangunt᷑ ea que regꝗrunt᷑ ad iuſtificatõʒ impij
nõ ſuꝑflue cũ infuſione gre ponit᷑ ↄtritio.¶¶ Ad aliud qð

obijcit᷑. ꝙ gꝛa eſt accidẽs ⁊ ita nõ agit in eiꝰ ſubiecto ⁊c̃.

dðm ꝙ licʒz in iuſtiſicatõe nõ agat in ſubſtãtia aie:tamẽ
agit in ip̃a delẽdo culpã foꝛmaliter loquẽdo ⁊ inhabilitã
do ad bonum. ¶ Ad hoc qð obijcitur ꝙ qñ ineſt nõ ineſt
culpa ⁊ ita nõ agit in culpã ⁊c. Dicẽdũ ꝙ ſimul tpe ineſt
⁊ expellit culpã:nõ tñ ineſt pꝛiuſq culpã expellit. Scõᷣm
em̃ oꝛdinẽ naturalis intelligẽtie pꝛimo ẽ a ſua cã.ſ.deo.
ſecũdo culpã expellit.tercio aiam infoꝛmat. Simul tam
infundit᷑ gratia et expellitur peccatũ: aliteꝛ eĩ ẽ in illis qᷓ
ſubito fiunt et ſucceſſiue. In illis eĩ q̃ ſucceſſiue inducun
tur pꝛius expellitur vnũ cõtrariũ qᷓ; aliud generatur.ſed
vbi ſubita ẽ inductio alicuius ineſſe:ſimul tge pt eẽ gene
ratio vnius ⁊ coꝛruptio alterius:⁊ ſic ẽ hic.qꝛ nõ eſſe pec
cati ẽ er pñtia gratie.¶ Ad illud qð dicitur.ꝙ tria ſuffi⸗
ciũt ſine ptritõne.dðᷣm ꝙ ẽ ↄtritio ſacramẽtalis ⁊ ẽ dtri⸗
tio ſatiſfactoꝛia.ad alicuius aũt iuſtificatõem in habitu
id eſt ad hoc ꝙ quis qui fuit impius ſit iuſtus ſufficiunt
tria ſine ↄtritõe ſacramẽtali:ſʒ ad hoc ꝙ fiat iuſtus ſiue
iuſtificet᷑ nõ ſufficiũt.qꝛ nũꝗqᷓ iuſtificat deus ſine ptritõe
quia nec gram infundit nec culpã tollit. Si aũt ↄtingẽt
illa tria ↄcurrere in aliquo ſine otritõe: ↄſtat ꝙ iuſtifica⸗
tus eẽt ſed nõ cõtingit.¶ Adillud quod obijcitur ꝙ aĩa
nõ mouetur ſimul et ſemel diuerſis motibus ⁊c̃. Dicen⸗
dum ꝙ verum ẽ de motibo diſpatis ⁊ incõgꝛuẽtibo:ſʒ iſti
ſunt tales quoꝝ vnus nõ poteſt eſſe ſine reliquo ꝓut ca⸗
dunt in iuſtificatõe impij:quia nõ poteſt eẽ doloꝛ de pcto
doloꝛ dico infoꝛmatus gr̃atia:ſine aſſenſu gẽe. Ad illð
qð obijcitur. ꝙ nõ ↄtingit ſumul intelligere plura.Dicen
dum ꝙ hoc nõ eſt verũ.niſi eĩ plura caperent᷑ ſimul abi⸗
tellectu: deꝑiret collatio ⁊ iudiciũ vt ẽ plurimoꝝ. at
dicit phᷣus ꝙ nõ ↄtingit intelligere plura.intelligitur *

— – —–—

,

N
e
Nit
fca⸗
gis
ſeen⸗
i
1cn

en
6
in
cbe
gi

¶ Nueſtio

intellectu ꝗq ẽ acceptio pꝛincipioꝝ. Intẽdit eĩ pᷣs oñde⸗
re differẽtis inter intellectũ 2 ſciam: ſm ꝙ intellectꝰẽ ac⸗
ceptõ pꝛincipioꝝ⁊ ſcia ↄcluſionũ. Vñ qꝛ ſcia ẽ acceptio
ↄcluſionũ ⁊ etiã pꝛĩcipioꝝ:intellectus pꝛincipioꝝ tim̃·in
bac rõe dicit qð ẽ intelligere vnũ ſolũ:ſciꝛe pla.ex h̊ͥ non
ſegt ꝙ nõ poſſunt plura intelligi ſil. pt᷑ &ĩa moueri di⸗
uerſis motibo qñ vnꝰad alterũ oꝛdinat᷑imo neceſſe ẽ qn
q;. nõ em pt quis diligere aligd niſi ↄgnoſcat illud: et ſit
oʒ moueri motu cognitõis 2 dilectõis.ſimiliter ẽ de vidẽ
frui⁊ alijs płibo.¶ Ao ̊ qð obijcitꝙ aĩa nõ mouet ſil
motu affectõis et cognitõis.ĩmo neceſſe ẽ diſcurſum eſſe
ab vno ad alterũ. dom ꝙ nõ ẽ neceſſe ꝙ ſꝑ fiat diſcurſus

„ „ — —

tꝑalis:ſʒ ſufficit diſcurſus cauſalis.cognitio ei ẽ cã dile⸗
ctõis. AUñ cognito aliqͥ ⁊ dilectõe cauſante cognitõem lʒ
anteꝙᷓ diligeret᷑ neceſſaria erat cognitio et affectõ: nõ tñ
ẽ neceſſe ꝙ qñcũq; afficiat᷑ aĩa circa illud ꝙ fit diſcurſus
tꝑalis ab illo cognito ad illð dilectũ.ſʒ ſimul tꝑe eſt co⸗
gnitio et affectio. ¶ Ad vltimũ doᷣm. ꝙ in enumeratione
quatuoꝛ dictoꝝ enumerãt᷑ ea q̃ vniuerſaliter ↄcurr̃t ad
iuſtificatõem ⁊ lʒ ad infuſionẽ gẽe neceſſaꝛio ſequituꝛ de

letio culpe: nõ ꝓpter boc hac expꝛeſſa expꝛimit᷑ illa: lʒ ſit
oſequenter intellecta.

NMueſtio.lxxiij.de oꝛdĩe

eoꝝ que requirunt᷑ ad iuſtiſicatõem impij.

quitur de oꝛdine

eoꝝ q̃ currũt ad iuſtificatõʒ impij.Ciꝛ⸗
ca hoc querunt᷑ płla. Pꝛimũ ẽ de oꝛdine
infuſionis gr̃e ad alia tria. Secũdũ eſt
te oꝛdine motꝰli. ar. ad otritõz. Lerciũ

te oꝛdine ↄtritõis ad expulſionẽ pcti.

¶ Membꝛum primum

NIrca pꝛimũ querit᷑ pꝛimo de oꝛdine infuſi
onis gr̃e ad motũ li.ar. Secũdo ad contri
tionem. Tercio ad peccati expulſionem.

rticulus pꝛimus
Verit᷑ ̊ pꝛimo an infuſio gr̃e pᷣcedat motũ li.
ar. e ſic:videt᷑.qꝛ motꝰli.ar.iĩ deũ nõ ẽ meri⸗
toꝛius niſi ipᷣm li.ar.ſit gra ĩfoꝛmatũ.q̊ ſi mo⸗
li· ar. de hic intẽdit᷑ ẽ meritoꝛius.qð pʒ qꝛ alit ñ oꝑa⸗
ret᷑ ad iuſtificatõem:oʒ ꝙ ſit a li.ar.ga infoꝛmato.ꝗ in⸗
fuſio gr̃e pᷣcedit motũ hmõi.i¶ Cõtra.adulto inſtificãdo
nõ infundit᷑ gra niſi moueat᷑ in deũ motu ↄgnitõis ? affe
ctõis.QAiſi eĩ recognoſcat deũ pctoꝝ indultoꝛeʒ.⁊ et᷑ ſꝑet
aliquo mõ ab eo obtinere veniã: nõ infundit᷑ ei gra gra⸗
tũfaciẽs.ᷣ motꝰli.ar.pcedit gre infuſionẽ.⸗¶l SItẽ qñ aliq
duo ↄcurrũt ad aliqð vnũ cplendũ.quoꝝ vnũ ẽ materi
ale aliud foꝛmale.pꝛiꝰnatura ẽ illud qðẽ materiale:qᷓ il
lud qð ẽ foꝛmale:ſʒ grẽ̃a et motus li.ar.oↄcurrũt ad mani
feſlatõem impij.⁊ gra ẽ foꝛmale:motꝰli.ar.materiale.q
pꝛiꝰẽ motꝰli.ar.qᷓ; gra.¶ Itẽ motꝰli.ar.ĩ deũ eſt virtutis
iuſticie hᷣ eĩ exigit iuſticia ꝙ aĩa moueat᷑ ĩ deũ.⁊ ꝙᷓ̃tuʒ ad
cognitiuã 2 afſectiuã ⁊ ĩ oĩ ſtatu. Sʒ iuſticia ⁊ Ga ſimul
ſunt. nec vnũ ? ſine alio: ſił ẽ infuſio gr̃e cũ motu li.ar.
KRñſio.ꝙ motꝰli.ar.qnq; eſt a gra gratiſdata: qñq; a
gra gratũſaciente.qñq; eĩ mouet᷑ peccatoꝛ ĩ deũ recogitã
do dei miſericoꝛdiã ⁊ q;ꝛtũ ad indulgẽtiã pctẽoꝝ ⁊ q;tum
ad munificẽtiã alioꝝ beneſicioꝝ.⁊ etiã qtũ ad erectõeʒ
ꝑ ſpem:⁊ boc ex gůa gratiſdata.⁊ ex hac recogitatõne et
erectõe pᷣparat ſe ad Ram ſuſcipiẽdã.motꝰaũt hmõi nõ
ẽ ille qui ẽ vnũ de q̃tuoꝛ q̃ dicunt᷑ ↄcurrere ad iuſtificatõ⸗
nẽ impij:ſʒ potiꝰilla ꝗẽ infoꝛmatꝰgra gratũfaciẽte. Vñ
illũ pᷣcedit infuſio gr̃e adminꝰ pꝛioꝛitate nature.¶ Ad il
lud ꝗ̊ᷓ qð obijcit᷑ ꝙ adulto iuſtificãdo nõ infundit᷑ gratia
niſi moueat᷑ ĩ deũ ⁊c.dvᷣm ꝙ h̊ ẽ verũ. ſʒ iſte motꝰ aliuo
ẽ ab illo ꝗ ẽ vnũ de q̃tuoꝛ pᷣdictis.¶ Ad illud qð obijcit᷑.
ꝙ matiale pᷣcedit foꝛmale ⁊c̃.dðm ꝙ motꝰli.ar.ꝗ ẽ vnuʒ

lxxuij.

de q̃tuoꝛ pᷣdictis nõ ẽ ita mat᷑iale ꝗn ſit foꝛmale.nõ eĩ eſt
oĩno materialis cũ ſit gratuitꝰgẽa gratũfaciẽte.õ em̃
noĩat ſolũmodo eẽ motꝰ:ſ̊ motus gtuiti.Pꝛe.eo ꝙ ocer
nit eẽ motꝰcũ infoꝛmatõe gre:natura ſubſequit᷑ infuſio⸗/
nẽ gre.¶ Uo vltimũ dðᷣm. ꝙ licʒ ſił ſint gra et iuſticia:ñ
tñ motꝰiuſticie ⁊ Ga.vt eĩ tactũ ẽ.gẽa ẽ viuificans ipᷣam
aĩam ĩ ſe:iuſtlicia ẽ ĩam oꝛdinãs ad actꝰĩ ſuis viꝛibo.vñ
lʒ ſił ſint tꝑe:nõ ſimul ſunt natura.ſic̃ nec ſimul ſũt pꝛi⸗
mꝰactꝰq ẽ vita:⁊ alij actꝰꝗ ſunt vita mediãte. Pꝛe.non
intelligo ꝙ ſit motus iuſſlicie niſi im ꝑatiue: ĩmo potius
eſt a fide eliciẽte:cuiꝰẽ ꝓpꝛie aſſentire veritati.

—
rticulus ſecundus
Onſequẽter querit᷑ de oꝛdine infuſionis gr̃e
ad ↄtritõem.⁊ videt᷑ ꝙ infuſio gꝛe ſit pꝛioꝛ cũ
Vtritio ſit motꝰmeritoꝛiꝰ:⁊ h̊ mediãte gratia
gratũfaciẽte.¶ Iẽ ĩ oĩ genere actꝰ generale ẽ actꝰ pᷣm⸗
pꝛius ẽ qᷓ actꝰſequẽs.ſic ſciẽtia pꝛius ẽ q ↄſiderare.ſq p/
mus actꝰgr̃e ẽ infoꝛmare ſiue gratificaꝛe:actꝰſequẽs eſt
mouere ad dolẽdũ ex quo ẽ ↄtritio.ẽ eĩ ↄtritio a gra ⁊ li.
ar.ᷓ pꝛiꝰẽ infuſio gre qᷓ ↄtritio.¶ Item ĩ oĩ genere entis
creati pꝛiꝰẽ eẽ qᷓ moueri.ꝓpter qð dr̃ ꝙ angeli nõ ſimul
fuerũt mali ⁊ creati.qꝛ pꝛiꝰopoꝛtuit ꝙ haberẽt eẽ qᷓ; mo⸗
uerent᷑ bene vel male. cũ in eẽ ipᷣius gr̃e ſit ip̃am eẽ:pꝛi

us erit ipᷣa ĩ aĩa qᷓ ꝑ ißam mam moueat᷑.ſʒ ↄtritio ẽ mo⸗
tus a gra: Eeöen in ꝑpetratõe pecti ſunt duo.cõ⸗
uerſio ad bonũ 'm nũc:⁊ auerſio a bono ſimplicit᷑ ⁊ eteꝛ
no.xõe delectatõis ex ↄuerſione ad bonũ vt nũc:requirit᷑
ↄtritio ĩ iuſtificatõe.rõe auerſionis a bono ſimplicit:re
quiꝛit᷑ gra.ſʒ ĩ ꝑpetratõe peccati pꝛioꝛ ẽ cõnerſio. qꝛ ẽ cã
auerſionis. in iuſtificatõe pꝛiꝰ euʒ eẽ illõ qð rñdet.ſ.
ↄtritio.¶ Itẽ ſecus ẽ de oꝛiginali pcẽo ⁊ actuali.qꝛ h pec
catũ ẽ ↄtractü actu alieno:illud ẽ ꝑpetratũ actu ꝓpꝛio.ſʒ
qꝛ oꝛiginalis culpe nõ ẽ cã actꝰ ꝓpꝛiꝰ ̊ alienꝰ. ꝓpter h̊ il⸗
lud qð ẽ pꝛimũ et pꝛicipale remediũ ẽ ab alio: ſimilit vi⸗
detur ꝙ pꝛimũ et pꝛĩcipale remediũ pcti ꝑpetrati actu ꝑ
pꝛio dzʒ eẽ ab illo ꝗẽ ꝑpetratoꝛ ipᷣius.̊ aũt remediũ ẽ cõ
tritio potiſſime:⁊ ita dʒ eẽ pꝛiꝰoꝛdine ⁊c.ql Stẽ ſi infuſio

gge pcedẽt ipam ↄtritõeʒ. cũ impoſſibile ſit aliqueʒ habẽ

graʒ ꝗn ſit iuſtus: ꝗᷓ poſit ii ſtiſicari ſine oĩ teitõe. gcõ⸗
tritio nõ eẽt neceſſaria ad ſalutẽ.hoc aũt falſum ẽ. ⁊c̃.
Itẽ videt᷑ ꝙ neutrũ pᷣcedat .qꝛ cũ impij iuſtificatio ſit ĩ
inſtãti ⁊ hec oĩa requirunt᷑ ad iuſtificatõem impij.⁊ ĩ in
ſtãti nõ ẽ pꝛius ⁊ poſteriꝰ:q̊ ⁊c.¶ Itẽ ſi diceret᷑ ꝙ verum
ẽ ꝙ ſimul ſunt.ſ.natura nõ tꝑe.Cõtra.ſi hec ſimul ſunt
nec pt᷑ aĩa ſanari ſiue gratificari niſi oꝑans.nec oꝑaꝛi ni
ſi gratificata:meritoꝛie dico.tũc ẽ ſibi pᷣcluſa via ſalutis
cũ eĩ neutrũ ꝑ ſe poſſit nec ꝑ ſe pt᷑ oꝑari nec ſanari nec gꝗ̊
tificari:ſʒ nũꝙ; d ẽ ĩ via pᷣcludit᷑ alicui via ſalutis:̊ ne⸗
ceſſe ẽ alteꝛũ iſtoꝝ nõ eẽ verũ.ſ.vel nõ ſanari niſi oꝑans:
vel nõ oꝑari niſi ſanata. Sed ↄſtat ꝙ nõ poteſt operari
meritoꝛie niſi gratificata:ergo nõ operãs poteſt gratifi⸗
cari.ergo pꝛius tꝑe poteſt eſſe infuſio gratie qᷓ motus cõ
tritionis.¶ Reſpõſio.ꝙ infuſio gre et ↄtritio ſimul ſũt
tꝑe:gratia tamen pꝛioꝛ eſt natura.Qec ↄcludit pꝛima ra
tio ꝙ gratia ſit pꝛioꝛ tꝑe:ſed ꝙ pꝛioꝛ.⁊ hoc verum eſt pꝛi
oꝛitate nature.4l Ad alið quod obijcitur ꝙ pꝛius ẽ actꝰ
pꝛimus ꝙᷓ ſecundus ⁊c.dõm ꝙ eſt agens naturaliter: et
electiue ſiue per deliberatõem.ſi ergo dicatur actus na⸗
turalis pꝛimus.actus electiuus vel deliberatiuus ſecun
dus:generaliter veruʒ eſt ꝙ ẽ actus pꝛioꝛ pꝛimus ꝙᷓ ſecũ

dus. ꝓpter qð dicitur.ꝙ neceſſe ẽ ponere aliquã moꝛulã
inter lapſum angelice nature qui ſuit ꝑ motum volũta⸗
tis: eſſe vel creatõni ipoꝛum. ſed in illis que ſoluʒ agũt

vt nature ſunt ſimul tꝑe:poteſt eſſe actus pꝛimus ipᷣoꝛũ

et ſecundus.et ſic ẽ de gratia cuius eſi pꝛimus actus in

eſſe:ſecũdus culpam expellere.Exemplum ẽ de luce q̃ ſi⸗
mul aduenit aeri ⁊ expellit tenebras.aĩa etiam rõnalis
ſi haberet aliquas oꝑatões naturales in coꝛpoꝛe in ipſa

ſui infuſiõe q̃ facet ad ſui receptõnem ĩ coꝛꝑe:poſſet dici

— - —,, —

ꝙ ſimul eẽt ſuũ infundi in coꝛpoꝛe ⁊ hmõi oꝑatões.oꝑa
tões tñ ipᷣius initũ ẽ electiua ⁊ deliberatiua neceſſario
ſecunt᷑ in tꝑe.gꝛa aũt ſolũ ẽ agens vt natura: iõ nõ valet
in ꝓpoſito rõ.il Ad illud quod obijcitur ꝙ pꝛius ẽ eſſe qᷓ
moueri ⁊c.dðm ꝙ ſimul põt aliquid eẽ ⁊ moueri motu
naturali.ſicut ſi lapis crearet᷑ ſuꝑius:ſimul poſſet eſſe ⁊
doꝛſum tendẽ.ideo cũ gratia ſolũ agat naturaliteꝛ ĩ aĩa
expellẽdo culpã ſicut lux expellẽdo tenebꝛam ab gere. ſi⸗
mul cũ eſt hunc actũ habet. Aliter ẽ moueri.ſ.mota vo⸗
luntatis ⁊ deliberatõis.⁊ hoc mõ neceſſe ẽ ꝙ pꝛius babe
at res eſſe ꝙᷓ volũtarie ⁊ ꝑ electõem ad aliquio moueat᷑.
⁊ ſic fuit motus angeli ꝑ quem cecidit.iõ ibi ẽ ponere ne
ceſſario aliquã moꝛulã inter eſſe ⁊ caſum. Exr his patʒ re
ſpõſio ad illud qð ſolʒ queri.quare angelus nõ potuit ſi
mul eſſe et moueri ſicut gra pt᷑ ſimul eſſe ⁊ moueꝛe ſubie⸗

ctũ.nõ eĩ eſt ſimile de gratia que ſimul agit vt natura.⸗2
angelo qui volũtarie mouet᷑ ⁊ ꝑ electõnem¶ Aod illa q̃

obijciunt᷑ pꝛo alia parte.et pꝛimo ꝙ ↄuerſio pcedit aueꝛ⸗
ſionẽ ⁊c. Dicẽdum ꝙ alius ẽ oꝛdo in ↄſtructõe rei ⁊ de⸗
ſtructõe. Illud eĩ quod ẽ vltimũ in ↄſtructõe debet eẽ pꝛi
mũ in deſtructõne.vt patʒ in ↄſtructõe ⁊ deſtructõne do⸗
mus:ſi oꝛdinate ꝓcedat᷑. Añ ph̊ᷣs.qð vltimũ ẽ in genera⸗
tõe pꝛimũ eſt in reſolutõe.vñ in expulſione pꝛiꝰ debet eſſe
illud quod reſpõdet auerſioni.ſ.gratie infuſio. Pꝛetea.
a gra habẽt alia ꝙ ſunt cooꝑatiua iuſtificatõi: ꝓpteꝛ qð
ↄuenit ꝙ ſit pꝛima.¶. Ad aliud qð obijcit᷑q pꝛimum re⸗
mediũ actualis peccati debet eẽ actꝰnoſter ⁊c̃.dðm ꝙ h
nõ ẽ verũ.quia cũ hominis ſit ſpũs vadens 7 nõ rediẽs.
ſi debeat ſpiritus redire:opoꝛtet ꝙ hᷣ ſit mediãte gratia.
nõ em̃ poteſt peccatoꝛ q̃ᷓntum ẽ de ſe ſine adminiculo gꝛa
tie in aliquo cooꝑari ꝓpꝛie iuſtificatõi. In om ni em̃ ope
cooꝑatoꝛio opoꝛtet ꝙ gratia pᷣueniat. ita motũ cõtriti
onis opoꝛtʒ ꝙ gratia pᷣueniat ſaltem pꝛioꝛitate nature.
Ao illud qð obijcitur.qꝙ ſi infuſio gratie p̃cederet con
tritõem ↄtingeret impiũ fieri iuſtũ ſine otritõne. dðm ꝗ
H ſequeretur ſi infuſio pᷣcederet tꝑe nõ natura tm̃.hoc eĩ
ſuppoſito ſequeretur ꝙ ↄtritõ nõ eſſet neceſſaꝛia ad iuſti
ficatõem impij.vt patet intuenti. Ad illud qð obijcit.
ꝙ neutrum pᷣcedit quia iuſtificatio fit in inſtanti ⁊c.Di
cẽdũ.ꝙ neutrũ tꝑe pᷣcedit ſed natura ſolum. 4 Ad illud
quod obijcitur.ꝙ nõ poteſt oꝑari niſi ſanata ⁊c̃. dom q
reuera ad hoc ꝙ oꝑetur.ſ.meritoꝛie oʒ ꝙ ſit ſanata ſiue
gratificata:ſed nõ oʒ ꝙ ſanata ſit pꝛius tꝑe 2 poſtea oꝑe
tur.ĩmo poteſt ſimui ſanari et oꝑari.quia duplex habet
opus.quoddã momẽtaneum ⁊ in inſtanti ipᷣius iuſtifi⸗
catõis.et de iſto verũ ẽ ꝙ poteſt ſimul oꝑari et ſanari.de
oꝑibus aũt ſequẽtibus elicitis ab habitibus virtutũ ali/
ter ẽ.quia de illis neceſſe eſt pꝛiꝰtꝑe ſanari 2 poſiea oꝑa
ri. VUnde cuʒ dico.ꝙ oꝑatur anata:magis ſumitur hoc
ꝙ dico ſanata nominaſiteꝛ qᷓ ꝑticipialiteꝛ. quia ſimul eſt

gratia ſanans ⁊ illud opus.nec pꝛius ẽ anima ſanata qᷓ;

ſic oꝑetur.⁊ eſt illud opus meritoꝛium nõ a gra tꝑe p̃ce

dente vt ſunt oꝑa poſtea elicita:ſʒ cõcomitãte.

Articnlus tercius
Onſequẽter queritur.vtrũ gratia pᷣcedat pec
ati expulſionẽ: de hoc ꝓbleumate tactũ ẽ ſt upᷣ
bi actũ ẽ de gr̃a penitentie.vbi dictum eſt. ꝗ
gẽa poteſi cõſiderari dupliciter. AUno mõ vt ẽ tollens vi
cia ſiue peccata ab anima.alio mõ vt ſui inberentia ꝑfi⸗
cit aĩam et eſt habitus aĩe.vt aũt ẽ tollẽs peccata: ſic na
tura pᷣcedit infuſio gratie ablatõeʒ culpe.inq tũ ↄſideꝛa
tur vt habitus ꝑficiẽs aĩam penitẽtis:ſic expulſio viecij pᷣ
cedit infuſionẽ gre.¶. Cõtra H opponũt quidã ſie.qñ ali⸗
qd ages inducit foꝛmã ſuã ĩ aliqͥ ſuhiecto vel materia.vt
infoꝛmãtẽ illã vel vt agẽtẽ ĩ illã:oʒ ꝗ agẽs et patiẽs ↄmu
nicẽt in materia.cuiuſmodi materia pt deferre foꝛmã il⸗
liꝰagẽtis.ſiẽ pʒ qñ ignio agit ĩ aera vel ĩ aquã.pꝛiꝰẽ in il
lis foꝛma ignis vt agẽs:qᷓ vt inſoꝛmãs.quia materia ae
rio vel aque q̃ coĩs ẽ et igni pẽ teferre foꝛmã ignis ipam
diſponẽtem ad ſui ſuſceptõem vt ẽ infoꝛmãs: 3 nõ ſicẽ ĩ

gpoſito. õ eĩ gr̃a que ẽ agẽs in aĩa.cũ ipᷣa aĩa habet cõ
municatiã ĩ materia.iõ ⁊c.¶ Itẽ gr̃a que ad iuſtificatõʒ

infundit᷑ ↄſtat ꝙ nõ eſt nihil:̊ ẽ aliquid.ſi ſit nõ ẽ in nul

lo.ẽ in aliquo.nõ niſi in illo ĩ q̊ agit.quia deus ad iuſii
ficatõeʒ aĩe nõ agit ꝑ aliud qᷓ ꝑ gẽam. in aĩa. ſedẽ in
illa non ſicnt quedã ꝑs.⁊ impoſſibile ẽ eẽ ſine eo in quo ẽ

gẽ ibi ſicut accidẽs.⁊ ñ niſi vt qualitas.qð pʒ inducẽdo

in oĩbo generibo accidẽtis.ſʒ qualitas ẽ ſm quã quales
dicimur. ergo neceſſe eſt ſi intelligatur gra in aĩa. vt in⸗
telligatur vt iems 1Ha rões ↄcedũt quidã ponẽ
do diſtinctõem ſupᷣdictã nullã eẽ. Alijs aũt videt᷑ alit᷑ di⸗
cẽdũ.ſ.ꝙ ablatio culpe põt eẽ tripliciter.vel qtũ ad reſe
catõem actuũ exterioꝛũ.vel qtũ ad ablatõnem culpe vel
reatus pene eterne. vel qtũ ad abſolutõem a pena tꝑali.
dicũt ꝙ̊ ꝙ ablatio peccati qᷓtũ ad pꝛimũ põt eẽ ante oẽm
otritõem ⁊ gr̃am gratũfacientẽ.qꝛ ꝑ gram gratiſdatam
pᷣ quis deteſtari pcẽm ſuum ⁊ actuʒ peccati dimittere.
Etũ aũt ad ſecũdũ qdð ẽ remiſſio ipius culpe vel macu⸗
le peccati ⁊ reatus eterni:ẽ immediate peinfuſionẽ gra⸗

tie m oꝛdinẽ nature:ſimul aũt ſunt tꝑe. Et dicebãt alig

ꝙ hmõi remiſſionẽ ſaciebat deꝰſine infuſione gee create.

Apter iſtã auctoꝛitatẽ. IJſa.xliij. Ego ſum ꝗ deleo inigta⸗

tes tuas ꝓpter me. et dicit diſcretiue ego ſum:ad ſignifi⸗
cãdum ꝙ nihil aliud niſi ie delet iniqtates nr̃as. tũ
ad terciũ qð ẽ remiſſio pene tꝑalis ſequẽtis.ↄtritio iſtaz
remiſſionẽ pᷣcedit.⁊ ad h̊ ẽ ꝓpꝛie vt dicũt. Vnde tãta põt
eẽ ↄtritio ꝙ pena debita tꝑalis dimittet᷑. vñ ſic oꝛdinant
iſta quatuoꝛ que in iuſtificatõe ocurrũt.q; pꝛimoẽ infu⸗
ſio gratie.deinde remiſſio culpe et reatus pene etne. ter⸗

cio ↄtritio.quarto remiſſio pene tꝑalis.Sed ᷣm hoc cõ/

tritio nõ ẽ neceſſaria ad iuſtificatoem impij. Pꝛe. licz ſo
lus deus auctoꝛitate et efficacia culpas deleat:nõ ẽ incõ
uemẽs aligo ſibi cooꝑari vt gam infuſam ⁊ li.ar. coo⸗
ꝑando.non ſolũ ĩ ↄſentiẽdo actui gre:ſʒ et deteſtãdo pec
catũ et delẽdo.⁊ hoc ẽ ꝑ actũ ↄtritioms.videt᷑ ẽᷓ̊ ꝙ diſtin
ctio pᷣtacta ſit ſuſtinẽda.¶ Ad illð qð obijcitur ꝙ cũ ĩdu
citur foꝛma aliqua ĩ materia vel ĩ ſubiecto:oʒ ꝙ agẽs et
patiẽs ↄmumcẽt in materia.ddᷣm ꝙ hoc ẽ verũ in actõne
nature ñ in actionibo gratuitis ſiue ſupꝛa natuꝛã.qñũ em
neceſſario docet aiam aligꝗo neceſſariũ ad vitam. delẽdo
ignoꝛãtiam ⁊ impꝛimẽdo ſciam:ñ opoꝛtet ꝙ aĩa ⁊ vnctõ
ↄmunẽ habẽt materiã. Pꝛe.gr̃a infuſa nõ inducit foꝛmã
ſuã in aĩa.ĩmo dens illà infundẽdo ꝑficit aĩam foꝛmalit
Pꝛe. qð dr ꝙ gra agit delẽdo culpã:modus loquẽdi eſt.
gra em non agit ꝓpꝛie loquẽdo ad deletionẽ culpe.ſᷣ ſua
pñ̃tia in aĩa:oĩs culpa moꝛtalis annihilat᷑.¶. Ad ill qd
obijcit᷑ꝙ gra ẽ in aia vt accidẽs et ita denomiat illã ꝛc.
Dicẽdũ ꝙ hoc verũ ẽ. In eodẽ em̃ inſtanti culpꝑã expellit
et inn informat:licet pꝛiꝰnatura culpã expellat ꝙᷓ aĩaʒ
infoꝛ

Miembeum ſecundum

5. Onſequẽter queritur de oꝛdine motus li.
ar. ad ↄtritõem.⁊ videt᷑ ꝙ motꝰli.ar. pꝛioꝛ
ſit natura.quia pꝛius ẽ motꝰ li.ar.ſiinpłr
qᷓ motus li.ar.qᷓtũ ẽ in diſplicentia ⁊ dete⸗
ſtatione peccati:ſʒ ↄtritio ẽ motus li.ar.qᷓtũ ad diſplicẽ⸗
tiã et deteſtationẽ peccati.̊ ⁊c. Motus ei li.ar.ſe habet
ad motũ ↄtritionis ſicut illud a qͥ non ↄuertitur ↄſequẽ
tia. Contra.ↄueniẽtiſſime inter hec q̃tuoꝛ boꝛdinat᷑ in⸗
fuſio gratie.⁊ hoc gꝗa inter illa q̃ ↄcurrunt ad iuſtificatõ
nẽ. p̃cipua et efficaciſſima ẽ.ergo ↄſequenter inter alia ꝗᷓ
reqruntur p̃oꝛdinãdum ẽ qð inter illa ẽ efficaciſſimuʒ.G̊
aut ẽ ↄtritio.̊ ⁊c.¶ Itẽ qritur q ſit differentia inter mo⸗
tum li. ar. m ꝙ hic ſumitur et cõtritioneʒ:oↄtritio em̃ eſt
motus li. ar o ülluo dðm q circa hoc diuerſi diuer
ſa ſentiebant. Quidã em̃ dixerunt ꝙ motus li.ar.ẽ mo⸗

tus rationis ſiue aſpectus.qui eſt credere iſtos artickos

fidei:ꝗ bona egerunt ⁊c.et ↄſimiles articulos.oↄtritio eĩ
eſt actus affectus. ⁊ ſic ᷣm ipos differũt motus li. ar.et
ↄtritio.et ſic ᷣm illos illuminatio fidei ſpectat ad filinʒ·

— r-⸗——

.
n
6
1.
i⸗
in;

ui

rſno⸗

hiet

16
1

¶ Dueſtio

z ſic motus li. ar. ↄtritio vo ad ſpiritumſanctũ. Pꝛimuz

vo vltimũ ſunt a potẽtia pr̃is:⁊ ſic in iuſtificatõe impij

ẽ veſtigiũ ⁊ oꝑatio totiꝰtrinitatis.q Aliter dixerũt alij

ſcʒ ꝙ cũ motus ſit dupler.ſ reſpectu agẽtis: ſic octio.⁊

reſpectu patiẽtis:⁊ ſic paſſio.ex gra infuſa aĩe bʒ aĩa ze⸗

lũ quẽdã iuſticie aſtringẽdi ſe delinquẽtẽ: 1 illa actio dẽ

hic motus li.ar.⁊ ſequit᷑ immediate Gram. 7 dtritio ter⸗
ciũ.ſ.ẽ afflictiua paſſio ſicẽ nomẽ ↄtritõis dicit.⁊ ita bec
ſunt idẽ:ſiẽ̃ idẽ motꝰẽ actio ⁊ paſſio. differũt ſicut actõ

et ei rñdẽs paſſio.⁊ p̃cedit ſecũdã 2 ſequit᷑ terciã ſic actõ
paſſionẽ. hec aũt opinio nõ videt᷑ appꝛobãda. cũ ↄtritio

nõ ſit ſolũmõ paſſio:imo potiꝰqtũ ad eius eſſe foꝛmale.

dicẽda ẽ actio vt ex dictis pʒ.¶¶ Alij aũt dixerũt ꝙ mot?ꝰ

li.ar. appellat᷑ motus fidei.quia ad hoc ꝙ quis doleat de
peccato qð fit ꝑ motũ tritõis:nccrio ẽ vt habeat ſenſuʒ
ↄtrarij.⁊ boc ẽ ↄgnoſcẽdo deũ offenſuʒ ꝑ peccatu ſuũ.vñ
neceſſe ẽ aliquã ↄqnitõem pᷣcedere oẽm doloꝛẽ: ⁊ motum
bmõi appellamꝰ motũ li. ar. ꝑ fidẽ.4 Alij dixerut ꝙ mo⸗
tus li. ar. ↄſiſtit in aſſenſu gre. ꝗ aſſenſusẽ neceſſariꝰ av
iuſtificatõneʒ. qꝛ nõ dat᷑ gra aie diſſentiẽti. In his videt᷑
mihi magis vltime aſſentiendum. vt dicat᷑ motus li.ar.
oↄſentiꝛe in aſſenſu gre ex inſtinctu fidei.marie ꝙᷓtum ad
illos articulos qui ſunt remiſſio pctoꝝ. retributio meri⸗
toꝝ.q̃ inſinuant᷑ in his articulis.Qui bona egerut ibũt
in vita eternã. qui vᷣo mala in ignẽ eternũ. Cõtritio aũt
oↄſiſtit in diſplicẽtia ⁊ deteſtatõe peccati eo mõ quo s ta⸗
ctũ ẽ. Sic ẽ̊ patʒ motꝰli.ar.⁊ ↄtritõis ad inuicẽ ad in fn
ſionẽ gre.vt motꝰli.ar. dicat᷑ ↄſiſtere in aſſenſu gre que ẽ
pma in his que requirunt᷑ adiuſtificatõem impij.ↄtruio
i1i diſplicẽtia pcti deteſtatõe.⁊ licʒ vtrũq; ſit motꝰ li. ar.
differẽter tñ tum ad ſubſtãtiã motꝰ 2 ꝙtum ad termi⸗
nos quia motus li.aꝛ.ẽ ad bonũ:motus ↄtritõis a ma⸗/
lo. Ad illð qdð querit᷑ de oꝛdine.dðᷣm ꝙ illa nõ oꝛdinãt᷑
ſm ꝙ efficacia habẽt maioꝛẽ ĩ iu ſtificãdo:ſᷣ ſᷣm oꝛdinem
ↄgruẽtie maioꝛis ad impij iuſtificatõem. Pꝛimo eĩ poni
tur infuſio gr̃e a qua motꝰli.ar.⁊ motꝰoↄtritõis infoꝛmã
tur ⁊ efficiutur gratuiti.deĩde ponit᷑ motꝰli.ar.quo gre
aſſentit᷑. tercio cõtritio q̊ͥ peccato diſſentit᷑. Ad bec aũt.ſ.
gre infuſionẽ:aſſenſum gtuitũ gr̃e:⁊ diſſenſum gꝛatuitũ
a peccato.ſequit᷑ peccan expulſio. natura dico non tꝑe.
bis eĩ oꝛdo ↄgruit vt primo numeret᷑ iſtud qͥ alia gratifi
cant᷑.ſecũdo illud q̊ bonũ placʒ.tercio quo malũ diſpli⸗
cet.vltimo qð accidit ex bis.

Membꝛumtercium

VHnſequẽter querit᷑ e oꝛdine ↄtritõnis ad
expulſionẽ peccati.⁊ videt᷑ ꝙ ↄtritõ pᷣcedat
ſicut cã pᷣcedit effectũ.⸗ Itẽ ſi lumẽ nõ poſ
ſet induci in aexrẽ niſi aere ad h̊ cooꝑante.
nõ ſolũ lumĩs inductio pᷣcederet expulſionẽ tenebre:łᷣ et
aetus aeris:ſʒ ſic ẽ in ꝓpoſito.ꝗ̊ᷓ ſi motus li.ar.q ẽ ↄtritõ
reqrit᷑ ad hoc ꝙ gra introducat iuſtiſicatõem ꝑ expulſio
nẽ peccati.pʒ ꝙ n ſolũ infuſio gẽe pᷣcedit expulſionẽ pctᷣi
ſʒ etiã ↄtritio.⸗ Itẽ ſi ↄtritio ſequeret᷑ culpe remiſſioneʒ
cũ remiſſa culpa ncẽrio ſit hõ iuſtꝰ: S etia ſi nõ ſequeret᷑
ↄtritio eẽt iuſius.ſʒ ẽ falſum ꝙ ncc rio pᷣcedit.⸗ Iteʒ ſi
remiſſio culpe eẽt oĩno a li.aꝛ.tncↄoſtat ꝙ actꝰeteſtatõis
ca pcederet:ſʒ ſicut p̃cedit eẽ illud qð ẽ tota cã: ita qð eſt

adinnatiuũ. ꝙ ſi ↄtritio ẽ motus a li.ar.adiuuãg gꝛatui·

tia faciẽs viã ad culpã delẽdam: pʒ ꝙ ẽ pꝛioꝛ. ¶Cõtra.
motus ↄtritõis ẽ motꝰſoꝛmatus:ſʒ gẽa pꝛius naturalit᷑

infoꝛmat ſubiectũ qᷓ accidẽs.qᷓ Eeune turaliter ẽ hõ gra⸗

tus ꝙᷓ ↄtritus:ſʒ eẽ gratificatu ſequit᷑ peti expulſionem:
⁊ ↄtritio q puenit ab aĩa gratificata. Itẽ ↄtritõ ẽ mo
tus meritoꝛiꝰ.ſʒ ois motus meritoꝛins ꝓcedit a radice
mũdata. cũ radix mũdet᷑ ꝑ peccati expulſionẽ:patet q
expulſio pcti pcedit ↄtritõem.¶ IJ,tẽ ↄtritio ẽ opss bonũ
ſ opꝰbonũ pᷣcedit habitꝰbonꝰ. pꝛius aĩa naturalit ha⸗
bilitat᷑ ꝙᷓ ↄterat᷑:bᷣ im poſſibile ẽ aĩam intelligere babileʒ
ad bonũ niſi erpulſa culpa:ᷣ ⁊c.¶ Rñſio.ꝙ aliquoꝛuʒ
opinio fuit.ꝙ tᷣmiſſio culpe añcedẽt ↄtritõʒ.⁊ qð remiſ⸗

476

Alxxii.

ſio culpe iuqta ẽ vnũ de illis que ↄcurrũt ad iuſtificatõs

impij:nõ dĩ ꝙᷓtũ ad ablatõem macule:ſʒ ad remiſſionezʒ
pene vel ſequele ablatõem: ſʒ bec opinio minꝰrecta vidẽ

qꝛ ↄtritio nccria ẽ ĩ ipᷣius gre infuſiõe.vñ natura pᷣcedit

pcti expulſionẽ. Elñ aliter dicũt quidaʒ. Cõtritio pt᷑ dici
ip̃e motꝰinſtãtaneꝰdoloꝛis gra infoꝛmatꝰ.pꝛimo purga⸗
tiuꝰculpe qui reſpicit petm inqtũ ẽ per̃m: ⁊ ẽ et reſpectu
oĩm inqꝙᷓtum ſunt dei offenſiua. Vel pr ↄtritio dici actꝰ
ſucceſſiuus diſcurꝛẽs ꝑ peccata ſingula. Pꝛimo mõ det᷑ᷣa
ↄtritio pᷣcedit remiſſioneʒ culpe notura nõ tpe.q tꝑe ſilł
ſunt infuſio gr̃e ⁊ motꝰli.aꝛ.⁊ ↄtritõ ⁊ pcti remiſſio.ſub

oꝛdine tñ cauſalitatis vel nature.inꝙtu at ↄtritio ẽ actꝰ

ſucceſſiuꝰſequit᷑ peccati remiſſionẽ. Et licʒ hec diſtinctõ
cõpetat huic materie ⁊ Fm veritatẽ ſic ſumit᷑ ↄtritio du⸗
pliciter:qꝛ ex ip̃a nõ rñdet᷑ ad obiecta. Aliter dom. ſ. ꝙ
ↄtritio pꝛimo mõ dicta in vna ſigeratce pᷣcedit: in alia
ſequit᷑. Ad buius euidẽtiam nota.ꝙ aĩa deteſtaãdo peim
diſponit ſe ad gẽam ſuſcipiẽdã.gẽa vo adueniẽs in aĩaʒ
q; illa deteſtatio erat quaſi diſpoſitio media ad Gam in
troducẽdã ꝑ naturã: pꝛiꝰreſpicit illã deteſtatõem ꝑ illaz
culpã delẽdã. ⁊ ita ex reſpectu ge od illã deteſtatõem eſt
otritio:er reſpectu gr̃e ad culpa ẽ remiſſio culpe.⁊ iõ cõ/
tritõ ꝑ naturã pᷣcedit expulſionẽ culpe.Et ponit᷑ ad hoc
exemplũ tale. Intelligat᷑ aer obtenebꝛatꝰex pñtia nubiũ
nec nubes ille expelli pñt ꝗn obtenebrẽt niſi ꝑ motuʒ ge⸗
ris ⁊ lumis irradiatõem. Ad hoc eĩ ꝙ geꝛ recipiat pᷣmã
illumĩatõem: oʒ ſimul cũ ſolis irradiatõe ↄcurrere vẽtũ
et poſt ad ꝑfectã reſtitutõem lumĩs opoꝛteret adhuc ven
tũ ſequi qui nubes expelleret: ꝑ hũc modũ pri intelligi 8
oↄtritõe infuſione gẽe.ita tñ ꝙ cauſalitas actiua ex iſta
ꝑte attribuẽda ẽ irradiatõi ſolio:ſilłr ex alia ip̃i infuſiõi
gre. ¶ Ad illð ̊ qð obijcit ĩ ↄtrariũ· ꝗ; motꝰ ↄtritõis eſt
gra infoꝛmatꝰ⁊ ita a ſubiecto infoꝛmato.⁊ ꝙ ẽ meritori⸗
us ⁊ ita ꝓcedit a radice mũda.⁊ ꝙ ẽ actꝰbonus ⁊ ita ꝓce
dit ab habitu bono ⁊c.dðm ꝙ actus infoꝛmari pt᷑ a ga
dupliciter. Ano mõ ſᷣm ꝙ gra ipᷣm motũ hm ſubſtãtiam
motus ꝓducit in eſſe.mouẽdo li.aꝛ.ad bonũ.⁊ tũc veruʒ
7ꝙ aĩe gratificatio et mũdatio et habilitatio ad bonum
talẽ actũ pᷣcedit.Alio mõ actus infoꝛmat᷑ a gra nõ ꝓdu⸗
cẽte ipᷣm pᷣ adueniẽte ipi aĩe.vt qñ li.ar. eſtĩ actu ↄſono
gre.tũc etiã adueniẽs li.ar.ĩ actu ſił vrũq; tꝑe infoꝛmat
ſcʒ potẽtiã ⁊ actũ.pꝛiꝰtñ natura actũ qᷓ potẽtiã ſiẽ diſpo
ſitõem intermedia.⁊ de tali nõ ẽ verũ ꝙ ſequat᷑ mundati
onẽ vel infoꝛmatõeʒ. ĩmo pᷣcedit ⁊ oꝛdinat᷑ ad remiſſionẽ
culpe qð quidẽ nõ facit aliquis actus a gratia eductus
ꝓut dr gratũſaciẽs.i Aã etiã ille actꝰqͥ aia ſe diſponit eſt
a gratia ᷣm ꝙ gratia dicit aliquid gratiſdatũ.quia li.aꝛ
bi.nõ ſe diſponit ad gratiò gratumfacienteʒ ſine aliquo
gratiſdato. ſic patẽt tria obiecta. U
¶ Mueſtio. lxxuij. de diffe/
rẽtia et ↄueniẽtia attritõnis ⁊ ↄtritõis.
Equitur de cotriti
one qtum ad oꝛdinẽ. Circa qð querẽda
ſuni tria. Pꝛimũ eſt de oꝛdine ip̃ius ad
Agratie infuſionẽ. Secũdũ de oꝛdine ipiꝰ
ad pcti expulſionẽ. Ceꝛciũ de oꝛdĩe ipiꝰ
ad attritõez. Et qꝛ S ꝓximo tetermĩata ſunt q̃dã. ex ꝗbo
haberi tminatio duoꝝ.reſtat querẽ de tercio.¶ Circa
qð pñt q̃ri pła. Pꝛimũ ẽ ſi idẽ ſit attritio qð ↄtrino.Se
cudũ ẽ vtrũ attritio ncẽrio pᷣcedat ↄtritõeʒ · Lerciũ vtꝝ

attritio ſiet vel ſtare poſſit cũ ↄtritõe. Quartũ vtrů attri

fieri cõtritio.
Mlembꝛum pꝛmum
Verit᷑ ; pᷣmo vtru idẽ ſit attritio qð cõtri⸗
tio. O ſic:vidr peꝛ h.ꝙ qñ ꝗs atteritur de
pet᷑is:doloꝛe ñ ſoluto ſᷣ ↄtinuato:infundit᷑
aliqñ gra vt ẽ ↄtritõ. Sʒ ĩ ↄtinuis cõtinui⸗
tas ẽ vnitas vt dic phᷣs:̊ vnꝰmorꝰẽ aitritõ ⁊ ↄtritõ. ¶ I

ſi eẽnt duo motus.cũ ſᷣm phm inter quoſlibet duos mo
tus neceſſe ſit intercidere quietẽ mediã: neceſſe eẽt ſemꝑ
inter attritõem 2 otritõem intercidẽ quietẽ mediã. aũt
falſum.¶¶ Itẽ nulla circũſtãtia mutat ſubſtãtiã oꝑis:ſʒ
mutuni qui ẽ attritio mihil addit᷑ niſi circũſlãtia.ſ.gꝛatia
Serit idẽ motus ĩ ſubſtãtia.¶¶ Iẽ differre ſᷣm eẽ cõpletũ
⁊ incõpletũ nõ ẽ aliq diffeꝛẽtia ſubſiãtialis.ſicut pʒ ð pu
erperio nõ oĩno foꝛmato et foꝛmato. cuʒ attritio dicqt
motũ incõpletũ reſpectu ↄtritõis:nõ differũt ſubſtãtia
( Cotra. timoꝛ ſeruilis pꝛĩcipiũ ẽ attꝛitõis.timoꝛ initi⸗
Alis pꝛincipiũ ẽ ↄtritõis:ſʒ timoꝛ ſeruilis nũꝙᷓ fit initia⸗
lis imo ſimpliciter differũt: g̊ c. ¶ Itẽ cõtritio eſt a gr̃a
gratũfaciẽte:attritio a grẽa gratiſdata. Gratia aũt gra⸗
tũfaciẽs opponit᷑ peccato:gratiſdata nõ. ꝗa cõpatit᷑ ſecũ
peccatũ. ſimpliciter differt gra gratũſaciẽs a gra gra⸗
tiſdata.& eoꝝ pꝛĩcipiata.ſ.attritio ⁊ ↄtritio.i¶ Iẽ ne⸗
ceſſe ẽ oẽem habitũ eẽ foꝛmatũ aqͥ ĩmediate egredit᷑ actꝰ
ſoꝛmatus:ſʒ a timoꝛe ſeruili ĩmediate egredit᷑ attritio:
g timoꝛ ſeruilis nũqᷓ poõt eẽ foꝛmatꝰ ſicut dicit aug. ĩmo
adueniẽte caritate expellit᷑ ſicut ſeta adueniẽte filo.̊ ⁊c.
Si dicao ꝙ nõ ſolũ timoꝛ ẽ pꝛincipiũ attritõis imo ali⸗
qꝗs amoꝛ.hoc nihilẽ.qꝛ ille amoꝛ nõ eẽt foꝛmatus nec in⸗
foꝛmãdus.ñ ei ponit᷑ caꝛitas eẽ infoꝛmis ⁊ foꝛmata: ſic

e fide dr̃ de alijs babẽtibo virtuteʒ ¶ Rñſio. dom.

ſimpliciter differũt attritio ⁊ 2tritio.¶ Ad illud qð obij
cit. ꝙ ↄtinuitas ↄtinui ẽ vnitas.dðm ꝙ vnꝰẽ motus ↄti⸗
nuitate natuꝛe ⁊ ↄtinuitatis.ñ ẽ tamẽ ita vnꝰxel ſimplex
agn habeat ꝑtem ⁊ ꝑtem. æ in vna ꝑte ẽ a gꝛa gratiſdata:
⁊ hoc nominat attritio.in alia ꝑteẽ a gra gratũfaciente
ipᷣm ꝓut ſicẽ nominat ↄtritio:⁊ ſic ſimpliciter diſſerũt
En bene verũ ẽ.ꝙ vnus ẽ motus ĩ genere nature:nõ tñ ẽ
vnin genẽ moꝛis.ĩmo ſunt diuerſi ⁊ diſi ꝑati. Qec etiaʒ
volũtas eliciẽs ẽ eadẽ.Cũ eĩ quis atterit᷑ de aliqbo pctis
ſuis:adhuc bʒ volũtatẽ alioꝝ:nec vniuerſaliter dolet.cũ
añt gr̃a infundit᷑ ⁊2 ↄterit᷑ illa malã volũtateʒ dimittit ⁊
ſimplicit de oĩbo dolet.¶l Ad illud qð obijcit. ꝙ ſi eſſent
duo motus:intercidẽt quies media.dðᷣm ꝙ boc nibil fa
cit ad poſitũ.verbũ at᷑ phi intelligit᷑ inter diuerſos mo
teiuſdẽ ſpeciei ⁊ eiuſdẽ mobilis.vt inter aſ. cẽſuʒ lapidis
⁊ deſcẽſum eiuſdẽ:neceſſe ẽ quietẽ intcidere.Inter motꝰ
aũt diſꝑatos diuerſarũ ſpecierũ nõ ẽ ſic:ſicut ẽ in poſi⸗
to.pt᷑ em ꝗs ſimul ⁊ ſeł moueri ad albedinẽ 2 ſi itũ ſine ꝗ⸗
ete intercidẽte.¶ Ao aliud qð obijcit᷑ ꝙ nulla circũſtan⸗
tia mutat ſubſtãtiã oꝑis.ddᷣm.ꝙ gr̃a in geneꝛe moꝛis nõ
ẽ circũſtãtia nec addit᷑ oꝑi vt noua circũſiãtia: ſtz ẽ nouꝰ
motoꝛ ⁊ nouũ efficit doloꝛẽ ĩ genere moꝛis.nec dʒ ſolũ at
tribui gr̃e qualitas oꝑis:ſʒ ſubſtãtia oꝑis.vt vult beꝛñ.
in li.de li.ar.qꝛ vt ẽ motoꝛ facit nouũ opꝰ.4! Ao illud
qð obijcit. ꝙ difert bm cõpletũ 7 incõpletuʒ ⁊c.dðm q;
qn incõpletũ ẽ aliquid reſpectu alteriꝰ ⁊ oꝛdinat᷑ ad ill
vt ꝑficiat᷑ ab eodẽ et cõpleat᷑:tũc vnũ ẽꝙ ſpecie nõ diffeꝛt
tale ↄpletũ ⁊ incõpletũ. vt pʒ ĩ exẽplo ꝓpoſito⁊ ĩ cõſimili
ho.ſic añt ñ ẽ in ꝓpoſito:ſa qñ incõpleiu ẽ alteriꝰ generis
nec oꝛdinat᷑ ad ipᷣm cõpletũ nec ab illo ꝑficiendũ:tunc ñ
ſequit᷑ nõ differat: ⁊ ſicẽ ĩ ꝓpoſito.

Ebꝛum ſecundum

DOnſequẽter querit᷑ vtꝛũ ottꝛitio p̃cedat cõ
tritõem. E ſic:vidr.dicit eĩ greg. Alij per
timoꝛẽ plãgũt.alij ꝑ amoꝛẽ lamẽtis ſe affi
it. Sz cuz ex amoꝛe lamẽtis quis ſe affi⸗
ꝑ timoꝛẽ plagit:attritio ẽ. Sʒ vt habetur

cit:otritio ẽ.cũ

ab aug. in ꝓgreſſu ad iuſtificatõeʒ timo: intꝛoducit amo .
rẽ ſic ſeta filu.ſiłr plãctꝰtimoꝛis lamẽt amoꝛis:qᷓ attri

tio introdueit ↄtritõʒ.ᷓ ncẽrio pᷣcedit.q. IJtẽ otritio ẽ q̃ſi
tritio int duo.ſ.amoꝛẽ ⁊ timoꝛẽ.hoꝝ dnoꝝ timoꝛ ẽ q̃i teꝛ
minꝰa qͥ: amoꝛ q̃i terminꝰad quẽ. Sʒ a qͥẽ motꝰnccrio
cedẽs terminũ ad quẽ:ſʒ tritio relata ad timoꝛẽ ẽ attritõ
ad amoꝛẽ ẽ ↄtritio.& nccrio attritio Peedit ↄtritõʒ.¶ Itẽ
attꝛitio dic tritõʒ q dʒ ad atritõʒ fmiari.ſ plꝰẽ q̃ʒ atri⸗
tõ.ſi eiĩ motꝰad molũ tmiat᷑:pꝛius ẽ illo ad quẽ termia.

Cõtra.paulus fuit ↄuerſus ſiue iuſtificatꝰ ſubito ſine
aliqua pᷣcedente pparatõe ſiue doloꝛis. ſiue alteriꝰ. vt vi
At act. ix. Iẽ greg. neſcit tarda molimina ſpũſſeti gra.
SIgfa ſanctiſpũs ĩ repatõe alicꝰnõ requiꝛt aliꝗd pᷣcedẽs
qð diſponat ſuũ ſuſceptibile.¶ SIẽ ſi in infuſione gẽe re⸗
quirit᷑ attritio diſponẽs ad ge ſuſceptõem ⸗ ↄtritõez: H
E pter diſtãtia li.ar.exiſtẽtis ĩ ſtaru diſtãdi a ſtatu gre.
5 in oꝑe creatõis ẽ maioꝛ di ſtãtia.vtpote int᷑ nibil ⁊ ali⸗
qd.nec tñ requirit᷑ aliqd mediũ: vt videt᷑ multofortius
nec in oꝑe recreationis. I opera dei fiunt ad teclara
tionẽ ſue magnificẽtie:ſʒ illa in quibo ẽ vltima diſpoſitõ
pᷣcedẽs: manifeſtius et magis illa declarãt:2 ita videt q;
oꝑa mirabilia vtpote creatõis ⁊ recreatõis debẽt eẽ ſine

aliqua creatura diſponẽte. ¶ Item quare non iuſtificet

nos ſine nobio: ſic cꝛxeat nos ſine nobis.¶ Relſpõſio.di⸗
cẽdum ꝙ m legem cõmunẽ qua diuina ſapientia ↄueniẽ
ter oꝛdinat illa que oꝑantur ad iuſtificatõem. pcedit iu⸗
ſtificatõem p̃paratio ex pte noſtra.que in ſinuatuꝛ ʒach.
j. cũ dr. Conuertimini ad me ⁊ ego puertar ad vos. hec
aũt pᷣparatio debet eẽ ᷣm ↄuenientiã ad iuſtiſicatõem.qᷓ
tũ ad aliquid quod eſt ex ꝑte dei in iuſtificatione.2 qᷓʒ tů
ad aliꝗo quodẽ ex ꝑte noſtra.Sicut eĩ in iuſtificatione
requirit᷑ ex ꝑte iuſtificãtis dei gr̃a gratiſdata. ſilr er paꝛ⸗
te nra doloꝛ attritionis.vñ ad ↄſũmatã iuſtificatõem qᷓ
fit ſolutio a culpa ⁊ a pena:requirit᷑ triplex doloꝛ. l. añ⸗
cedẽs iuſtificationẽ. ⁊ coexiſtẽs ⁊ ſubſequẽs.pꝛimusẽ do
loꝛ attritionis.ſecundus ẽ doloꝛ ↄtritionis.tercius ẽ do⸗
loꝛ ptritionis ſatiſſactoꝛius. Et ſiẽ ↄtritio quodãmodo
eſt ex motu li.ar.que eſt ex inſtinctu fidei foꝛmate:ſic at⸗
tritõ ex motu li.ar.qui eſt ex inſtinctu fidei infoꝛmis.vñ
pᷣparatio ad iuſtificatõem debet eſſe ſ̃m ↄuenientiam ad
tria que requirunt᷑ ad iuſſificatõem. hec aũt lex cõmũia
non pᷣiudicat pꝛiuilegio ſpeciali.quo deus aliqñ foꝛtaſſe
aliquẽ iuſtificat ſine omni p̃paratione.xt videt᷑ de paulo
quod tamen nõ aſſero.Concedẽde ergo ſunt rationes
pꝛima parte que ſunt ad boc.ꝙ ſᷣm legem cõmunẽ requi
rit᷑ attritio pꝛecedens ↄtritionem.. Zld illud quod obij
citur contra hoc de paulo.ſuppoſito ꝙ ñ pᷣceſſit ĩ eo attri
tio quod non ↄſtat mihi:ſʒ potius videtur mihi contra⸗
rium.Dicẽdum ꝙ iuſtificatio pauli q̃tũ ad boc nõ erat
Fm legem omunem:ſʒ potius fuit factum pꝛiuilegiatum
¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ neſcit tarda molimina ⁊c̃. di⸗
cẽdum ꝙ hoc nihil facit ad ꝓpoſitũ.dẽ em̃ ſpũſſcti gratia
neſcire tarditatem ratõne infuſionis ſubite ⁊ repentine
oꝑationis:cũ non obſtat impedimẽtum.ſubito em̃ infũ⸗
dit᷑.nec ſucceſſiue aliquãdo inducit᷑:2 repente oꝑat᷑ poſi
infuſionem. ¶ Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ Apter diſtantiam
li.ar.⁊cᷣ/requirituꝛ pᷣparatio ꝑ attritionem ⁊c. dᷣm ꝙq
diſtantia extra genus ⁊ boc eſi inter ens ⁊ non ens.⁊ di
ſtantia in genere:⁊ hoc eſt inter ea que ↄueniunt in eſſe:
diſtant tamẽ q;tum ad confoꝛmitatem in genere nature
vel moꝛis.vbi eſi pꝛimus modus diſtantie vti ope crea⸗
tionis quia ibi non eſt mediũ aliquod:neceſſaꝛio excludi
tur medium diſpoſitionis.non eſi ſic vbi eſt diſtantia in
genere. Ad illud quod obijcitur de declaratione diuie
magnificentie.dðm ꝙ diuins magnificentia attenditur
in poteſtate qua omnia condidit.⁊ ſapientia qua om̃ia
regit.⁊ bonitate qua omnia oꝛdinat ſcʒ ad finem. VUnde
licʒ foꝛte ſi inſſificaret impiũ nulla pᷣcedente pᷣparatione
ex parte ipᷣius impij videretur ſuo magnificentia qᷓʒtum
ad eius potentiam magis dclarari q́; aliqua pcedente
nõ tamen declararetur intãtum q̃ʒ tum ad eius ſapienti
am et bonitatem. rectins eĩ regitur impius in via ad iu⸗
ſtificatõem et melius oꝛdinatur ad finem: ſi iuſtificatur
hcedente attritõne q; non pcedente.magis em̃ ↄueniꝛet
impio ꝙ ſicut pꝛius receſſit a dño per peccati delectatio
nẽ.ſᷣm ꝙ dicitur eʒech.xxiij.denudauit foꝛnicationes ſu
as ⁊ diſcooperuit ignominiam ſuam et receſſit aia mea
ab ea.ſic attritõne pꝛeparet ſe ad acceſſum ad dominum
qʒ ꝙ in nullo pꝛeparet ſe.ſimiliter eſſet vtilius quia af⸗
flictus attritione ante gratie infuſionem facilius penam

i⸗

dia⸗
nde
one
tumn
nn
ſen
din
id
hi
6
n

n

Nueſtio

penitentie ſuſtineret: ⁊ habilioꝛ fieret ad ↄtritõneʒ ſatiſſa⸗
ctoꝛiam. vnde modus iſte magis diuinã teclarat magniſi
centiã qtum ad ſapientiã ⁊ bonitatẽ qᷓ aliꝰ. 4 Ad hoc qð
querit᷑.quare nõ iuſtificat nos ſine nobis ⁊c̃. doᷣm ꝙ vna
ratio põt ſumi ex ꝑte li.ar. cuiꝰlibertati pᷣiudicaret᷑: ſi ex⸗
iſtenti in placẽtia pcti daret᷑ gra iuſtificans. de h̊ tactuʒ ẽ
ſupᷣ. Alia ratio eſl ex ꝑte diuine iuſticie.cui ↄgruit ꝙ ſicut
peccatoꝛ pꝛius receſſit a dño male delectãdo q; domin? ab
eo gratiam nõ ↄtinuando:ſic prius quodãmodo ↄnertat᷑
ad dñm dolendo ꝙᷓ deus ad eum gram ↄferendo.nec eſt ſi⸗
mile de creatõne que eſt nulla pꝛeeriſiente gratia materia
actõnis:et que eſt a non eſſe in eſſe ſine medio:vt tactũ eſt
de iuſtificatione.

bꝛum terciũ
Onſequenter querit᷑.ſi attritio ſtat vel ſtaꝛe
põt cum cõtritione. ſie: videtur ꝑ boc.
vtrũq; bonum eſt ⁊ donum dei.taliũ non e
oppolitio vel repugnantia vt videt᷑ergo ⁊c.

4
tumfaciente.ſed iſta ſimul ſtant ſcʒ gꝛatia gratiſdata 2 6⸗
tia gratũfaciens: ̊ ⁊ cauſata ab bis.quoꝝ em̃ ſe cauſe in⸗
uicem ↄpatiunt᷑:⁊ cauſata.ſicut quoꝝ cauſe ſunt ↄtrarie:
ipſa cauſata ſimiliter. ¶ Item cum quis cõteritur. doloꝛ
p̃cedens qᷓtuin ad ſubſtantiaʒ vel habitum nõ tollit᷑.quia
ſi voluntas peccati mala eſt:nõ tamen ipſe doloꝛ eſt malꝰ.
ꝓpter quod non tollit᷑ adueniente gra:mala em̃ voluntas
non eſt de ſubſtantia attritõnis: 7c Contra. fides ĩ⸗
foꝛmis neceſſaria annexa eſt attritõni: ſides ſoꝛmata con
tritõni. Vnð ad attritõnem ſeꝗtur fides infoꝛmis:ad cõ⸗
tritionẽ fides foꝛmata. ſed ſi ↄſequentia non poſſunt ſimł
ſtare:nec antecedẽtia. ¶ Item hoc idem videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ ne⸗
ceſſario cõſequunt᷑ ad hoc ti rnilis ? initialis: quia
ſimul ſtare non poſſunt.¶ Rñ.dicendũ ꝙ nõ poſſunt ſił
ſiare. 4 Ao pꝛimũ obiectu ↄtra hoc dicendaum. ꝙ licz vtrũ
q; bonũ ſit ⁊ donum tei.⁊ inꝙᷓtum hmõi nec hñt oppoſiti⸗

onem nec incõpoſſibilitatẽ. tñ rõne annexoꝝ ⁊ ↄcomitan⸗

tium ſimul ſtare non pñt:ſicut nec illa ſcʒ fides infoꝛmis
7 foꝛmata.amoꝛ ſeruilis ⁊ initialis. Similiteꝛ virginitas
caſtitas ↄiugalis inqᷓtum ſunt dona dei non repugnãt:
rõne tñ ſiatuum oppoſitoꝝ oppoſitionẽ ht. Ao boc qðᷣ
obijcit᷑ ꝙ attritio eſt a gra gꝛatiſdata ⁊c. dicendũ ꝙ inꝙ;⸗
tum attritio ⁊ contritio dicunt actus doloꝛis cauſatos qͥ⸗
dãmodo a gratia tali.niſi eſſent annexa illis que ſunt in⸗
cõpoſſibilia:bñ poſſunt ſimul ſlare.i¶ Ex hoc pʒ rñſio ad
aliud qð ſegꝗtur.ꝙ licet mala voluntas non ſit de ſubſtan
tia doloꝛis: tñ ↄcomitatur illũ ⁊ illa que ſunt incompoſſi⸗
bilia gratie et virtutibus que infoꝛmant dolorem contri⸗
nionis --

Membꝛum quartũ

LQ
Onſequenter querit᷑. vtrum attritio põt ſie
ri ↄtritio. E ſic:videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ fides infoꝛ⸗
mis eſt pᷣncipiũ attritionis:fides foꝛmata ẽ
pncipiũ ↄtritõnis.ſed fides infoꝛmis poteſt
fier ſoꝛmata vt coiter ſuponit:̊ ⁊c. ¶ Item doloꝛ attri⸗
tõis bonꝰeſt ⁊ donũ dei qntũ eſt de ipſo. ñ tollit adueni⸗
ente gra. Sed adueniente gra gratificat᷑ ⁊ infoꝛmat ipſa
aĩa in ſe a ꝙᷓtum ad potentias eiꝰ.⸗ etiã actus ꝗ eliciũtur
ex ip̃is:̊ doloꝛ attruõnis exq̊ nõ expellit᷑ gratiſicat᷑: ⁊ ita
fit ↄtritio. .¶ Item diſpoſitio ⁊ habitꝰdifferũt ꝑ facile mo
bile 2 difficile. Iſte aũt ꝓprietates facile difficile circa idẽ
ſimul nõ ſe ↄpatiunt᷑.nec hoc impedit qn diſpoſitõ fiat ha
bitus:a ſimili videt᷑ in ꝓpoſito.ꝙ licet aliq̃ ſint annexa at
tritõni ⁊ ↄtritõni que nõ ſe ↄpatiunt᷑ circa idem:h nõ im⸗
pedit qn attritio ꝙᷓtum ad actũ ſiue ſubam doloꝛis poſſit
fieri ↄtritio. ¶ Item taʒ attritio ꝙᷓ ↄtritio fit ex timoꝛe.ſed
attritio ex ſeruili:cõtritio ex ininali.ſed poſſibile eſt ꝙ ti⸗

moꝛ initialis tollat᷑ a ↄtruõne ꝑ timoꝛẽ finalẽ ſiue reuere⸗

tie:ſitr videt᷑ ꝙ poſſidile eſt ꝙ timoꝛ ſeruilis tollat᷑ ab at⸗
tritõne.⁊ ſi hoc:tũc doloꝛ attritõnis poſſet infoꝛmari gꝛa⸗

Ziem attritio eſt a gra gratiſdata: ⁊ contritio a gra gꝛa

pnia ductus ⁊c.i ihil ꝓfuit iud p
ſcelus coꝛrigere non potuit: illa attritio non ꝑotuit per
uenire vt fieret contritio que coꝛrigit ſcelus. Rnho.did

71172

lxuij.

tia. et ita doloꝛ ↄtritõnis: et attritio fieret tritio .Con
tra.attritio eo ꝙ eſt in moꝛtali ⁊ opus moꝛtuum et ita no

poteſi reuimiſcere ꝑ gratiam. et ita cum contritio ſit opus
gratuitum ? ita viuuʒ: attritio non poteſt fieri contritio.
¶ Item attritio eſt ex timoꝛe ſeruili: contritio eſt ex timo
re initiali qui habet reſpectum ad pꝛimũ.ſed timoꝛem ſer
uilem impoſſibile eſt fieri initialem: cum vnus ſit a ſpiri⸗
tu ſeruitutis. alicuiꝰaũt a ſpiritu adoptõnis: g attritõ nõ
põt fieri otritio.¶ YItem Hiero.ſuꝑ.xxviij. MMDath. iudas
iude egiſſe penitentiaʒ ꝑ quã

cendum ꝙ cum querit᷑. vtrum attritio poteſt reri cõtritõ.
iſtud põt duobus modis intelligi. vel ita ꝙ motus attri⸗
tõnis põt infoꝛmari ⁊ ita fieri contritio:vel ꝙ babitꝰex q̃
quis exit in actum attritõnis poteſt infoꝛmari fieri con
tritio. tum ad pꝛimũ intellectum non põt: ꝗtum ad ſe⸗
cundum poteſt. ¶ Ad ülud & quod primo obijcit ꝑ ſimile
te fide infoꝛmi que põt fieri ſoꝛmata ⁊c. põt dici.ꝙ; H ſup
poſito. ꝙ fides infoꝛmis põt fieri foꝛmata.i. habitus fide
infoꝛmis adueniente gꝛatia: non tñ ſequit᷑ ꝙ attritio pt ſi⸗
eri contritio.habitus em̃ fidei quia eſt quoddaʒ pꝑmanès
2 non ſucceſſiuũ adueniente gra poteſt infoꝛmari: attritõ
aũt que eſt actꝰz cuiꝰ eſt eſſe fieri non in ꝑmanẽtia: nõ põt
infoꝛmari adueniẽte gra. Pꝛet.attritio 1 ↄtritio ſunt actꝰ
ſpẽ differentes ſicut gra gꝛati
em̃ eſt a li.ar.⁊ gra gꝛatufaciente quoꝝ vtriq; actꝰtotalit
eſt attribuendus: attritio ex li.ar. ⁊ gra gratiſdata. vnð 2
rõne dr̃ie qua actus differt ab babitu.non eſt ſimile ð at
tritione 2 ↄtritõne ⁊ de fide infoꝛmi a foꝛmata. Pꝛe. rõne
qua ipſi actus differũt ſpẽ et materialiter 2 foꝛmaliter lo
quendo:actus iſte non põt fieri ille. Actus emzʒ ſubaliter
tranſeũt.et etiam illud quo infoꝛmant᷑ ſuo modo ſcilʒ gra
gratiſdata 2 gratumfaciens eſſentialiteꝛ differüt. nec vna
põt fieri altera.4 Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ doloꝛ attritio⸗
nis bonus ⁊c. Dicunt quidam ꝙ ſi actus attritionis ſiue
doloꝛ non interꝛumpit᷑: ſed ſit vt ↄtinuus quoaduſq; gtia
adueniente aĩa infoꝛmet᷑ gratiſicet.⁊ tũc attritio fit cõ⸗
tritio.ſi interꝛumpat᷑ nequaqᷓ. Videt᷑ tñ aliter dõm. ꝙ ſi⸗
cut tactuʒ eſt ſup .pmõi actꝰnunqꝙᷓ eſt ita ↄtinuus vel ſim⸗
plex ꝗn habeat ꝑtem ⁊ ꝑtem.nec vna pars põt eſſe alia. 2
ita licet bona ſit attritio q̃ntuʒ eſt de ſe.i.de ſubſtãtia mo/
tus: tñ quia deficit ⁊ euaneſcit in ſuo ꝓgꝛeſſu. quia nõ ha
bet eſſe niſi in fieri: adueniente gr̃a non informat᷑ neq; fit
ↄtritio. 4 Ad alind dicendũ.ꝙ nõ eſt ſinnle de diſpoſitiõe
7 habitu ⁊ attritõne ⁊ ↄtritõne.quia licet diſpoſitio ſit fa⸗
eile mobilis:tñ eius eſſe eſt ꝑmanens vnde ↄtinuatione ĩ
ꝑmanentia radicat᷑ ⁊ fit difficile mobilis.4 Ad illug qð
obigcit. ꝙ poſſibile eſt ꝙ ab attritõe tollat᷑ illa im ꝑfectõ qᷓ
eſt ex ↄſideratione pene ⁊c̃. Dicendũ ꝙ vt tactuʒ eſt. quia
motus ↄtritõnis deficit ſemꝑ in ſuo ꝓgreſſu. poſito ꝙ tol
leret᷑ illa imꝑfectio que eſt ex ↄoſideratione pene: nõ infoꝛ⸗
maretuꝛ adueniente gra..¶¶ Si obijciat᷑ · ꝓꝙ bac ratõne nec
motus ↄtritionis infoꝛmaretur quia deficit in ſuo ꝓgreſ⸗
ſu. Sicendũ ꝙ infoꝛmat᷑ er infoꝛmatõne li.ar.cuiꝰeſt mo
tus. nec eſi ſimile de imꝑfectõne ↄtritionis vel timoris ini
tialis qui eſt ex ↄſideratõne pene ⁊ de attritõnis vel timo
ris ſeruilis: quia ablatio im ꝑfectõnis ex vna parte ponit
attritõnẽ extra genꝰſuũ ſcilʒ ingꝛatuitoꝝ ex alia nõ ponit
ↄtritõnẽ extra genꝰſᷣ gratuitoꝝ. Scdᷣm aũt ꝙ attritio no⸗
minat habitũ vtpote diſplicentiã peccati radicatã in ani⸗
ma de quo inſurgũt motꝰfreqᷓnter. põt dici ꝙ attritio põt
fieri ↄtritio.ſᷣ̊ dilqtinguenduʒ eſt.ꝙ attritio ſic ſumpta Eerx
fide infoꝛmi q̃ põt fieri formata ſic ⁊ fides. Sʒ adbuc di⸗
ſtinguendũ eſt.qꝛ quedã fides infoꝛmis nũqᷓ põt fieri foꝛ/
mata ſiẽ fides demonũ.qꝛ credũt ⁊ ↄtremiſcũt YSac.ij.hec
em̃ fides declinat tm̃ ad penã ⁊ nõ põt inclinare li.ꝗr. ad
pᷣmiũ.hec etiã fides eſt in dãnatis.qꝛ inclinat eos tm̃ ĩ ti,
moꝛẽ ꝗ penalis ẽ eis.Alia eſtfides infoꝛmis inclinãs ad
penã:põt iñ inclinare li. aꝛ. ad pᷣmiũ eternũ.⁊ iſta fides ge
nerat attritiõez poſſibilẽ fieri ↄtritõnẽ. Vñ hec attritio bʒ

ſdata 7 gratufaciens. ↄtritõ

poſſibilitatẽ vt ſiat ↄtritio:alia nõ.¶ Ad hoc ꝗ̊ qd obijcit
otra hoc.ꝙ opus moꝛtuuz non põt viuificari. dom ꝙ eſt
quoddã opus moꝛtuũ ð ſe vt eſt opꝰpct᷑i:et iſtð nõ põt re⸗
uiuiſcere. Aliud eſt opꝰ moꝛtuũ ex ↄtagionis ꝑticipatõne
peccati nõ ex ſe:ſᷣ potiꝰex hoc ꝙ ẽ in moꝛtuo.⁊ hoc duplr.
qꝛ vel ſemꝑ eſt cũ moꝛtali nec põt eſſe ſine:et ſic eſt de actu
attritonis.vel nõ eſt neceſſe ꝙ ſemꝑ ſit cũ moꝛtali:⁊ ſic eſt
de habitu motꝰattritõnis.pꝛimũ nuniꝙᷓ viuificat᷑:ſcdᷣm qꝛ
bʒ eſſe in ꝑmanẽtia: hʒ poſſibilitatem ꝙ nõ ſit cũ moꝛtali
ꝓpter qð põt infoꝛmari:⁊ q;tum ad h̊ attritio ſiet cõtritõ.
Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ timoꝛ ſeruilis nõ põt fieri initiał
7c.dõm ꝙ ſᷣm Gꝛeg.in moꝛał ex habitu timoꝛis ſeruilis
retrohit᷑ a pcto timoꝛe pene.tñ libẽter peccaret ſi nõ time/
ret. Alio mõ ex timoꝛe initialis babitu ceſſat a ꝑpetratõe
peccati ⁊ libẽter relinqret pcẽm ⁊ ſatiſſaceret de pcto.ſi do
minꝰdaret illi gr̃am. Iſte.ſ.timoꝛ ſeruilis põt fieri initia
lis:̊ alius nõ.qꝛ in eo viuit volũtas peccandi ſi ſperaret
impunitas:põt tñ diſponẽ ad ipᷣm. 4! Ad illud qð obijcit
de pnĩa iude.dðm ꝙ pnia ſua nõ fuit poſſibilis ad ↄtritõ⸗
nem.qꝛ nõ habuit reſpectũ ad pᷣmium ſed ad penã.nec ad
dei bonitatẽ ſed ad ſui maliciaʒ vñ deſperauit.Añ leo pa⸗
pa. nfeliciter extitiſti inda quem non pnia reuocauit ad
dñm:ſed ſperatio traxit ad laqueũ.

¶Due ſtio.lxxv.de oꝛigine
Equitur de oꝛigine

ↄtritõnis:de qͥ querunt᷑ plura. Dꝛimũ eſt
vtrũ ſit donũ ſpũᷣſſancti. Scõm vtrum ſit
motus alicuiꝰvirtutis. Lerciũ vtruʒ ſit
☛ cmotus virtutis generalis vel ſpecialis.
Quartũ vtrũ ſit notus dᷣtutis theologice vel cardinalis.
Quintũ vtrũ poſſit impleꝛi in via a penitentibo.

——

¶ Membꝛum primu

Veri pꝛimo. vtrũ ↄtritõ ſit donũ ſpũſſcti
E ſic:videt᷑.dicit aug.⁊ hr.iiij.ſen. donum
ſpũſſancti hʒ ꝗq ↄſitet᷑ et penitet.i.q cõterit᷑
Item ꝓuerb.j.Initiũ ſapĩe timor dñi.ibi
habet᷑ ex glo.ꝙ duplerx ẽ timoꝛ.ſ.ſeruilis ⁊ initiał.et vter⸗
q; eſt initiũ ſapie.ſ̊ attritio eſt ex timoꝛe ſeruili:ↄtritio ex
timoꝛe initiali.ſᷣ̊ qð eſt cauſa cauſe:ẽ cauſa cauſati.q̊ con
tritõ dat᷑ a ſpũſancto a qͥ dat᷑ ſua cauſa.ſ.timoꝛ initialis.
Atem doloꝛ de pcto.i.ↄtritio efficacioꝛ ẽ ad iuſtificandũ
ꝙ tioꝛ.̊ tioꝛ ẽ donũ ſpũſſcti:̊ foꝛtioꝛi rõe ⸗ ↄtritõ. 4 Yteʒ
Ko. viij. Spũs poſtulat p nobis gemitibo inenaꝛꝛabililo
id ẽ facit poſtulare.⁊ expoĩt glo.quedã de ſpũſctᷣo. glo. fa⸗

„
—

cit nos gemeꝛe plus qᷓ dici poſſz. ᷓ gemit?pnie. i. otritio ẽ
datũ ab rlo Monkrmi eſt aliqð ſeptẽ donox. neq; eei

ſapiĩa neq; intellectꝰ⁊c.ᷣ nõ eſt donũ.¶ Rmñ. dicht quidaʒ
ꝙ doloꝛ ↄpᷣhendit᷑ ſub pietate.eo enim ꝙ; pietas eſt ↄtraꝛia
duriciei ⁊ vt freqᷓntiꝰ ꝑducit coꝛ in teneritudinẽ.vñ eſt do⸗
loꝛ ⁊ paſſio de ꝓpꝛia miſeria ⁊ aliena.duricia aũt faocit de⸗
ſiſtere ab hmõti ſiue retardare: dicũt ꝙ ad donum pietatis
reduci hʒ.Cilr põt dici ꝙ donũ ſumit᷑ coiter et ꝛie.coĩ⸗
ter. put dicit᷑ in cõꝑatione ad dantem. qui dat ſine ſi pe re⸗
tributõnis.Fm ꝙ ſᷣm phm dicitur ꝙ donuz eſt datio irꝛe⸗
dibilis.m ergo ꝙ donum dicitur in relatõne ad datoꝛem
liberalem ſcʒ ſine redditõne:vt ad illum qui dat om̃ia af⸗
ſiuenter 2 non impꝛoperat.ſimiliter contritio a alia colla
ta a liberali datoꝛe: dona poſſunt dici. Juxta illud Jaco.
j· Omne donum pfectum delurſuz eſt deſcendens a patre
luminuʒ. Pꝛopꝛi?ſumitur donum ex ſi uꝑadditõne gratie
ſuper gratiam virtutũ.vtpote quando datur in adiutoꝛiũ
virtutum ad actus eoꝝ erpediendos. pᷣm quem modũ ſu⸗
muntur ſeptem dona numerata yſa. ix. et ſic non eſt donũ
o alind quod obijcitur. ꝙ dolor melius dicendum eſi
onum ꝙᷓ timoꝛ. dicendum ꝙ non eſt verum: eo enim ꝙ ti
moꝛ negligit.et dono ↄuenit iuuare virtutes ad actus ſu⸗

os expediendos: plus conuenit iſia expeditio et iuuamen
timoꝛi q; doloꝛi. Ilud perfectius terminatum eſt in tra⸗/
ctatu de donis.¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ lugere eſt be
atitudinis et ita non ẽ donũ.hoc poteſt concedi eo modo
quo tactum eſt. Ad illud quod opponitur.ꝙ virtus ⁊ be
atitudo diuidunt᷑ per opoſita.dicendum ꝙ virtus ſumit᷑
omuniter et ꝓꝛie.Fᷣm ꝙ ↄmuniter:diffinitur bona quali/
tas mentis ⁊c.et ſic beatitudo eſt virtus.ſᷣm autem q; ꝓ⸗
pꝛie dicit᷑ virtus circa pꝛimos actus potentiarum in finẽ.
vel in id quod eſt ad finem: non eſt beatitudo virtus.pro⸗
pꝛie eniʒ loquendo dicunt᷑ beatitudines:quia ſm ſtatũ di
gniſſimum vie diſponunt ad beatitudinem patrie.licʒ em
virtutes et dona diſponant: digniſſime tamen diſponunt
ille forme. et er relatõne immediata ad beatitudinem pa

trie dicũtur beatitudines. ſicut patet ex ſerie euangelica.

cum dicitur beati pauperes ſpiritu qm̃ ipſorum eſt regnũ
celoꝛum. Pꝛeterea accepio nomine virtutis ſm ↄmunem
rationeʒ.adhuc eſt dicere.ꝙ aliunde eſt virtus ⁊ aliunde
beatitudo.iQam in exemplum virtus eſt ad aliud.in exẽ:
pluʒ beatitudo eſt ad qð alia.et pꝛeter hoc virtus determi
nat ſibi actum: beatitudo non ſed poſſe hebet ad omnem

Blembeum ſecunan

Onſequenter querit᷑.vtruʒ ſit motus alicu⸗
ius virtutis.Et videt᷑ ꝙ ſic.ꝑ hoc ꝙ ipſa eſt
meritoꝛia.exqͥ enim ↄtritõne meretur:ẽ vir/
⸗ us vel actus virtutis.4 Item ↄtritio reddit
ſpiritũ acceptum deo.pᷣs.Coꝛ contritum et bumiliatũ de⸗
us non deſpicies: ̊ contritio eſt motus gratie vel vᷣtutis.
Ao idem faciũt que dicta ſunt vbi queſitum eſt ſi ↄtritõ

eſt 2=ð de malis ↄmiſſis ? illa deteſta

ri inſertũ eſt nature rõnali.ſed ad illud qð dictat natura
eſt exitus in eſſe ꝑ naturam: & ſic dolere eſt actus nature.
non g̊ actus virtutis neceſſariꝰſaltem.¶ Item om̃is actus
vᷣtutis terminꝰet obiectũ eſt bonũ.ſed actus ↄtritõnis ter
minus ⁊ obiectũ eſt malũ qꝛ pctm.¶ Item quẽlibʒ actum
vᷣtutis pᷣcedit habitꝰvirtutis.ſ̊ omnẽ habuũ virtutis pᷣce⸗

dit ↄtritio cum ↄtritio ſit pꝛincipiũ iuſtificatõnis:q̊ cõtri⸗
tio non eſt actus vᷣtutis.¶ IJtem motui lapidis deorſum ſi
addat᷑ violentia dicit᷑ motus mixtus.ſimiliter videt᷑ cum

doloꝛe de malo ꝑpetrato ſit a natura ſᷣm aũt ꝙ hmõi dole
re eſt ↄteri addit᷑ gratia:videt᷑ ꝙ actus hmõi ſit a natura
⁊ ita mixtus tam actus nature qᷓ; gratie. Rũñ. ꝙ ↄtritõ
eſt actus ſiue motꝰvirtutis ſiue gratie.¶ Ad illud qð pꝛi⸗
mo obijcit᷑.ꝙ eſt motꝰnature.Ddm ꝙ lſicut qð eſi gue ten
dit ad centrũ:nmature ẽ qð citiꝰtendit violentie.Silr dete⸗
ſtari ⁊ dolere de malo ↄmiſio nature eſt.Sʒ dolere q̃ntuʒ
debet 2 vt dz ita ꝙ dolere illud ſit meritoꝛiũ eſt gr̃e.⁊ quia
ↄtritio noĩat doloꝛẽ de ↄmiſſo vt eſt meritoꝛius:ↄtritio/p⸗
pꝛie ⁊ ꝑ ſe eſt actus ſine motus gre ſiue virtutis.Fᷣm quid
tñ poteſt eſſe naturalis ſicut ꝓiectio mercium in mare eſt
inuolũtaꝛiũ ſimpłr:voluntariũ aũt Fᷣm ꝗd.Eñ hic poteſt

hr̃e locũ qð dicit᷑ in Eʒech.j. Aperui os meum ⁊ cibauit

me.glo.initiũ boni eſt a noſ ſed a deo ꝑfectio.¶ Ad aliud
qð obijcit᷑.q; actꝰvᷣtutis ẽ bonũ ⁊c.dðm ꝙ actꝰ vᷣtutis qñ⸗
q; eſt ad malũ deteſtandũ ⁊ tunc obiectũ eiꝰmalũ.qñq; ad
bonũ aſſequendũ ⁊ obtinendũ: tũc obiectũ eiꝰeſt bonum.
Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ pᷣcedit iuſtiſicatõeʒ ⁊ ita oẽm ba⸗
bitũ virtutis.dðm ꝙ licʒ iu ſtiſicatõ ⁊ habitꝰ vᷣtutis ſiue ĩ⸗
fuſio habituũ.oꝛdinẽ hñt nature:ſimul tñ ſunt tꝑe.vt em̃
ſupᷣtactũ eſt. ᷣm ꝙ ↄtritio dicit᷑ motꝰ inſtantaneꝰ gꝛatia ĩ⸗
foꝛmatꝰpꝛimo purgatiuꝰculpe ꝗ reſpicit pctm inqtum eſt
petm: ſic tꝑe ſimul funt infuſio gre.motꝰlib.ar.ↄtritio.et
peccati remiſſio.ſub ordine tñ cauſalitatis vel nature vel
ſił tꝑe:cũ his impij inſtificatio. Cuʒ ̊ obijcit᷑ ꝙ euiuſlibʒ
actũ virtutis pᷣcedit habitꝰ.hoc verũ eſt naa:mon tũ tꝑe.
ſiłiter ↄtritio pᷣcedit iuſtificatiõeʒ.ſw nata nõ tꝑe.habitꝰtñ
inſuſus a qͥ eſt ↄtritio:priꝰeſt natura q; ↄiritio. ſimul tñ ẽ
tempoꝛe.De his habetur ſupꝛa vbi tangitur de ordine cõ
tritõnis ad expulſionem pcti.q¶ Ao boc qð querit᷑.quare

—— — ☛ –☛ — * -

4

ini⸗
ck
ett
l
⸗
e.
en
e
e

¶ Lueſtio

non dicitur actus ſiue motus mixtus cum ſit tam act'na⸗
ture ᷓ gre. Bom qꝛ agere de cõtritoõne Mie dicta que e

2

motmeritoꝛi. cuiꝰinqtum bmõi ẽ ↄſũmatio a gra: iz m
quid eſt a natura. ꝓpꝛie loquẽdo dz dici actus virtutis: lʒ
Fym quid põt dici actus nature.
4 Mem by tercium
virtutis vel ſpãlie vᷣtutis. generalis vi⸗
detur ſic:eiuſdẽ virtutis ẽ gaudiuʒ ſiue pla
i centia boni: 7 doloꝛ ſiue diſplicentia eiꝰ op/
tus annſec otutis: dolere de oppoſito boni ſiue di⸗
ſplicẽtia mali ẽ actꝰſiue motus generalis vᷣtutis. diſpli/
centia ſiue dolere de malo ↄtritio ẽ: Sotritio emot? genera
lis vᷣtutis vel ſpalis.¶¶ Item vt hr a phᷣo.bonũ ⁊ malũ nõ

Onleamer querit᷑. vtrum ſit motꝰgeneralio
poſitl. te bono ſiue placẽtia boni eſt actꝰſiue mo⸗

ſunt in genere vᷣ ſunt genera alioꝝ· ů cũ generalitas virtu
tis eſt a termio ſine a bono actſiue mot ſui:cũ cõtritõ ſit
actus ſiue motꝰvᷣtutis:cuiꝰterminꝰſiue obiectũ eſt maluʒ
cteſlandũ:relingtur ꝙ contritio ſit mot ſiue actꝰ vtutis

4

gre generalis. Ad hoc valet qð ſuptactu eſl. vbi queſitũ ẽ
vtrũ pnia ſit in vna vi vel in pluribo Contra. cotritio e
diſplicentia mali erñtis in ꝑticulari ubiecto. qꝛ in ꝓprio

ſubiecto inqᷓ tum bmõi.ſᷣ motꝰtalis eſt ſtutis ſpãlis. ⁊c
Ao hoc valet quedaʒ q tacta ſunt locis ſupꝛa nominatis.
1 Rñ.ad boc pĩ dici.q; cõtritio ẽ motꝰ ᷣtutis ſpalis elici
liue. 4 Ad illud qð obijcii. q diſplicentia mali ẽ actus ge
neralis. Dom ;2 ſi boc ſit veruʒ. diſplicentia tñ mali bꝰ
ꝑſone ſiue exntis in hoc ꝑticulari ſubcto: eſt motꝰ vᷣtutis
ꝑticularis. At em brĩ ab Amb. Pnia.i.ↄtritio ẽ doloꝛ coꝛ
dis 2 amaritudo aie ꝓ malis ꝗᷓ quiſq; comiſit. hec em̃ dici
tur de pnia rõne contritõnis.4 Sitłr põt dici ad aliud.qꝙ;
licet malũ ? bonũ ſunt geneꝛa alioꝝ:nõ tñ bonũ2 malum
ſ̃m ꝙ ſunt determiata circa h̊ pticulare ſubiectũ de cuiul·
modi malo eſt ꝑ ſe ⁊ ꝓprie contritio..¶ Ad illud ꝓbleuma
terminandũ. valet eà qᷓ tocta ſunt in pbleumate de penitẽ
tia. vtrũ ſit virtus generalis vel ſpecialis.

embꝛum quartũ

Onſeq̃nter querit᷑.vtrũ ſit motꝰvᷣtutis theo
logice vł cardinalis. theologice: videtur
ſict ↄtritio ẽ diſplicẽtia pcti inqtum ẽ offen⸗
⸗ iuũ dei. vñ vt videt᷑ reſpicit deũ vt obiectuzʒ
ſcʒ den offenſum. eſt motꝰtheologice uᷣ̈tutis. Pꝛe. cum
dr. diligo deũ offenſuz. ꝑ boc ꝙ dĩ diligo: notat᷑ motꝰutu
tis theologice.ſiłr vt videt᷑ cũ dr̃. Ego ↄteroꝛ de xo offen
ſo:cũ ideʒ ſit obiectũ hᷣ ⁊ ibi. i. Si diceret᷑. ꝙ dedoffenſus
nõ eſt hic obm ↄtritiõis.qꝛ intercipit᷑ ppoſitio.hᷣ nihil vr:
qꝛ ↄueniẽter dr̃ credo in deũ offenſum. ? ſpero in deũ offen
ſum:tñ ꝑ G̊ ꝙ dico credo.ſpero.nõ cauſat᷑ mot vᷣtutis the
ologicoꝝ. Ad idẽ valẽt ꝗqᷓ inducta ſũt ad ondendũ ꝙ pni
eſt virtꝰ theologica. ¶ Kont. viget ꝙ ſit motpᷣtutis cardi
nalis ſic. dolẽ et amaricari mẽte ꝓ ꝓprijs delictis eſt motꝰ
vðᷣtutis iuſticie.ſ̊ pnia eſt doloꝛ ⁊ amaritudo mentis pec

catis q; quiſq; ↄmiſit vt ſupᷣtactũ eſt. Hexrõ ie rõne
contritõnis: cõtritio eſt motꝰiuſticie¶ VHñ. ꝙ vtritio eſt
motus vᷣtutis theologice.qꝛ ei obiectuʒ nõ eſt e p potiꝰ
offenſa dei. Ad hoc ꝓbleuma valẽt q tacta ſunt ſupᷣ.vbi q̃
ſitũ eſt. vtꝑ pnia ſit virtꝰtheologica. Poõt ẽᷣ dicl. q eſt mo⸗
tus vᷣtutis caꝛdinalis.I. iuſticie. ſiue pnie inqtum ẽ redu⸗
cibilis ad iuſticiã.· Et boc hr̃i põt a glo.ſuꝑ illud pᷣs. Sa⸗
crificiũ iuſticie oblatõnes ⁊ bo. vbi hr̃ ꝗd iuſtiꝰeſt qᷓ vt a⸗
ꝗs ſuis pctis iraſcat᷑.i.indignet᷑:hec indignatio diſplicen
tia dr. Ao ̊ valẽt qᷓ tacta ſunt ſup. vbi qſituʒ eſt.an pnĩa
ſit virtegeneralis vel ſpalis. . Ad illud qð obijcit. ꝙ cuz
dr. diligo deũ offenſum. ꝑ hoc ꝙ dr: diligo deſignat᷑ motꝰ
vᷣtutis theologice. ſibr cũ dr ↄteroꝛ de deo offenſo. Dðm
ꝙ non eſt ſile. qn cũ dr. diligo xeũ offenſum. bec ẽ vera ꝑ ſe
qꝛ diligo:nõ qꝛ diligo offenſaʒ illiꝰ.ſᷣ cuʒ dẽ oteroꝛ de deo
offenſo. Hec ẽ vera qꝛ ↄteroꝛ:⁊ doleo de ervoffenſa. vbi/ p⸗
pꝛie loquendo aliud eſt obiectum motus huiꝰ illius.

Membꝛum primũ

lxxv.
embꝛum quintin

Egtur dte adimpletõne cõtritionis. Querit
vtrũ pnia poſſit impleri in via a penitẽti⸗
bus. Gꝛ ſic: videt ꝑ hoc.contritio eſt cã ſalu
Vtis penitẽtibo. cõtritio dico impleta adminꝰ
ſine qᷓ nõ.ãſi penitẽtibo nõ negat᷑ ſalus ꝑ illa qᷓ gerunt᷑ ab
eis in via:relingꝗtur ꝙ cõplete cõterunt᷑:⁊ ita põt cõtritio
impleri ab eis in via. 4 Qont᷑. Joek. ij. Conuertimi ad me
in toto coꝛde vro. hoc reqꝗrit᷑ ad ſufficientẽ cõtritionẽ. ſed
nõ eſt poſſibile in via ſicut nec diligẽ deũ er toto coꝛde.Vt
em̃ dic Aug.ſuꝑ illud Deut.vj. Diliges dñm den tuuz er
toto coꝛde tuo.i Zemo põt diligẽ dñm ex toto coꝛde ſuo in
via. qꝛ ſiẽ ipſe determiat. dilige dñm ex toto coꝛde eſt con/
uerti om̃s affectones ad ipᷣm: g eadeʒ rõne 2 pteri in toto
coꝛde.¶ Item Meda. veraciter penitẽ eſt er toto coꝛde cõ/
uerti ad de oẽm materiax peccadi reſecare: nullopt H
facẽ in via.̊ ⁊cc.ERñ. qꝙ otritio q ſufficit ad ſaluteʒ põt
impleri in via. Oʒ nota ꝙp couerti in toto coꝛde ẽ duplicit
aut ita ꝙ aia m totalitatẽ li. ar. vertat᷑ in deũ.ſ. m ratõ
nem 7 volutatẽ. i. ita nulla re tpali vellz ꝑpetꝛaſſe pec
catũ. ſᷣm bũc modũ bene põt impleri in via. Alio mõ dici
tur ex toto coꝛde cõuerti: ita ſcʒ ꝙ nulla delectatõne natu
ralis vel actualis retra bat aliq̃ modo. vel ad tpᷣus ab affe
ctõne in deũ.⁊ ſm hũc modũ no põt adimpleri in via. Si
milit diligẽ deuz ex toto coꝛde dr dupłr. ita ꝙ diligat fᷣm
totalitatè li.ar.i.ſumme ſiue pᷣeipue int oĩa:vel ita ꝙ nul⸗
la delectatio.ſ.naturalis actualis retrabit alqͥ mõ ad tp̃s
ab affectõne in deũ. ſic diligẽ deũ ex toto coꝛde nõ põt bõ
in via: ̊ diliget ſic in patria. Silr nec põt cõuerſio ĩ toto
coꝛde ſic impleri in via:qꝛ ĩ via accidit nccio delectatõ na⸗
turalis vel accidentalis ſcʒ venialis vel moꝛtalis.q̃ auer
tunt vt nõ ſit ſemꝑ totalitas affectõis in deũ.nec hec tota
litas cõuerſionis exigit᷑ in ↄtritõe:ᷣ reqrit totalitas ↄuer⸗
ſionis ad den.ſ.volũtatis ⁊ rõnis.ita ꝙ ſumme afficit ad
cũ ita deteſtando petm: ꝙ nulla re vellet illð ↄmiſiſſe.
Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ penitẽ veracit ẽ reſecare materi⸗
am ⁊c. Dðm ꝙ materia peccãdi ẽ in duplici dr̃ia.qꝛ velĩ
ꝓpinqua diſpoſitõe:vel inpotẽtia vel impoſſibilitate. ma
teria pinq̃ ſiue diſpoſitio põt reſecari ne ꝓgrediat᷑ in effe⸗
ctum: ſed ꝙ non ſit poſſibilitas ad peccandũ non põt reſe⸗
cari niſi in confirmatis.

Lueſtio. lxxvj. de ↄfeſſi/

one in comꝑatõne ad confitentem.

Equitur de confeſ⸗
ſione. Et pᷣmo ꝑ compatõeʒ ad cõfitentẽ.
Scðo ꝑ com ꝑatõeʒ ad abſoluentẽ. Ter⸗
cio de ptate abſoluẽtis. ¶ Circa primũ q̃
runt᷑ plura. Pprimo.ſ.de quidditate con
feſſionis. Scõo itate ↄfeſſionis. Leꝛcio de inſtituti⸗
one cõfeſſionis. Deinceps de vſu ſiue exercitio cõfeſſionis
2 de ordine.

/

Bprimum. quid ſit cõfeſſio: et põt deſcribi
ſic. Confeſſio eſt coꝛam ſacerdote legitima
pctoꝝ ꝓprioꝝ declaratio. Declaratio cõtra
Moccultationem. Legitima.i. nõ in toto vl in
te excuſata.pctoꝝ nõ bonoꝝ.pct᷑oꝝ ꝗprioꝝ. no alienoꝝ ·
ps. Dixi cofiteboꝛ ð occultatõeʒ. aduerſuz me 5 excuſan⸗

—

ies ſe. iniuſticiã meã nõ alioꝝ coꝛã ſacerdote. nõ em̃ ſuffi

cit ſoli deo cõſiteri.nec oportet coꝛam ppko: quia licet tibi
erpediret non tamen populo.

embꝛum ſecundu
Onſequenter querit᷑ de neceſſitate confeſſio

nis. Et pꝛimo an ſit neceſſaria. Secundo 4
ſit neceſſaria. Lercio qñ ſit neceſſaria·

rticulus primus
Verit᷑ ̊ pꝛimo.an neceſſaria ſit ofeſſio penitẽ
i. . ſic:videt᷑. Yoh.criv.nõ põt quii. ᷓ gꝛatiã
cei accipere:niſi fuerit purgatꝰ ab om̃i peto ꝑ
nie ↄfeſſionẽ 2 ꝑ baptiſmum. 4. IJtem Amb. in li. paꝛa
diſo.nõ põt quiſq; a pcto iuſtificari añ confeſſionẽ. 4Bteẽ
in ſermone q̃qrageſime. Ecce nũc tpus acceptabile.i. in q̃
2feſſio a moꝛte aiam liberat.ↄfeſſio atxit ꝑadiſum:cõfeſſio
ſpem ſaluandi tribuit. Uñ ſacra ſcriptura dic. dic tu iniqꝗ
tates tuas vt inſtificeris.yſa.xliij.alia lra.. Item ſupꝑ il⸗
lud pᷣs.Cõfeſſio ⁊ pulcritudo in ↄſpectu eiꝰ.Glo.cõfiten⸗
do fit hõ ð fſedo pulcer.Si g amas pulcritudinẽ. cõfiteꝛe
vt ſis pulcer.i.iuſtus.ecce ꝙ ad iuſſiciã ſiue ad boc ꝙ pe⸗/
nitens de fedo fiat pulcer neceſſaꝛia ẽ cõfeſſio. Ex bis ptz
ꝓ ofeſſio neceſſaria ẽ penitẽti.¶ Item ꝓuerbi.xxviij. QNui
abſcondit ſcelera ſua nõ diriget᷑. Qui aũt ↄfeſſus fuerit 2
reliquerit ea:miſcvᷣiam ↄſequet᷑.¶ Item boc pʒ ꝑ rõnem.
qꝛ confeſſio ẽ in pᷣcepto.yſa.xluij.i Qarꝛa ſi ꝗd babes vt iu⸗
ſtiſiceris.̊ᷣ intelligit᷑ e narratõne culpe in cõfeſſione. ſic
vult Amb.ᷣ obſeruantia aũt pcepti ẽ neceſſaria:quare trãſ
greſſio inducit ꝑditõeʒ.¶¶ Iẽ Ja. v. Confitemĩ alterutrũ
peta veſtra. Ex his videt᷑ ꝙ eſt neceſſaꝛia. ¶Contra. aug.
exponens illud. Diri ↄfiteboꝛ adueꝛſum me iniuſticiã me
am dñno.dic:ſicut auẽtas teſtat᷑.volũtas remũeꝛat᷑ nõ opꝰ
volũtas vᷣo in coꝛdis ↄtritõne eſt:opꝰvo in oꝛis cõfeſſione
Luce clariꝰcõſtat coꝛdis cõtritiõe nõ oꝛis cõfeſſione pct̃a
dimitti. Si ᷣ vt ex hoc ᷣbo Aug.pʒ cõtritione delet᷑ petm
nõ cõfeſſione:non videt᷑ confeſſio ncc̃ia penitenti.¶ JOtem
Amb. in ſermone q̃drageſime. Ecce nũc tpᷣs acceptabile
2c.· pnia vo eſt doloꝛ coꝛdis ⁊ amaritudo aĩe ꝓ malis qne
quiſq; ↄmiſit.hic aſſignat᷑ rõ veꝛe pnĩe. in qͥ nihil tãgit de
cõfeſſione:igit᷑ vt videt᷑ vere penitenti nõ eſt nccia cõfeſſio
Itẽ miſcdia ſuꝑeraltat iudiciũ Ja.ij.vñ de ꝓnior ẽ ad
miſerandũ ꝙᷓ; ad odẽnandũ.igit᷑ ſi ſola volũtate meret᷑ hõ
dãnatõeʒ ex diuina iuſticia:⁊ ſola voluntate meret᷑ iuſtifi
cationẽ er diuina miſcðia.meret᷑ dico de ↄgruo: igit᷑ non
eſt neceſſaria oↄfeſſio.¶ Item penitenti ſufficit iuſtificatio
ad ſalutẽ.ſ̊ ad iuſtificatõeʒ impij nõ requirit᷑ cõfeſſio.tm̃
em̃ qᷓtuoꝛ reqrunt᷑.ſ.infuſio gratie.motus li.ar.contritõ.
remiſſio peti.q̊ ⁊c. ¶ Item tanta poſſet eẽ ↄtritõ penitẽtis
ꝙ ſufficeret ad deletõeʒ culpe ⁊ pene:ſed deletõ culpe 7 pe
ne ſufficit ad ſalutẽ:q̊ ⁊c.¶¶ Item aug. determinat. ꝙ gen⸗
tes pñt obligare ꝑuulos deo ⁊ nõ dy abolo.dicit enim ad
Honifaciũ.ꝙ ſemel generatꝰꝑ aliquoꝝ carnalẽ volupta⸗
tem. cũ ſemel regeneratꝰfueꝛit ꝑ aliquoꝝ ſpũalẽ volupta⸗
tem: deinceps nõ poſſit vinculo alieno inigꝗtatis aſtringi
cui nulla ſua volũtate cõſentit. Ex qͥ ptʒ. ꝙ faciliꝰpõt fieri
obligatio cũ deo ꝙᷓ cũ dyabolo.&̊ ſola mente ſiue volunta
te põt ſe obligare iuſtꝰdy abolo:ꝗ̊ᷓ ſola volũtate põt impiꝰ
obligare ſe dxeo:&q̊ nõ eſt neceſſaria ↄfeſſio ad ſalutẽ.¶ MReẽ
penitẽtes qñq; ſatiſſaciũt in mundo iſto:qñq; in purgato
rio.ſatiſfaciẽtes in purgatoꝛio longo grauiuſq; puniũtuꝛ
ꝙᷓ ſatiſfacientes in mũdo. ponat᷑ q̊ q aligs penitẽs abre⸗
nũciet foꝛo dei in mũdo obligãs ſe foꝛo cei in purgatorio.
ſoluẽs igit᷑ penã debitã ſᷣm foꝝ dei in purgatoꝛio.cuʒ illa
ſit incom ꝑabiłr guioꝛ illa qᷓ debet᷑ iurta foꝝ dei in mũdo
abſoluit᷑ ab illa qᷓ debita eſt m fſoꝝ dei in mũdo: ſ in tali
caſu nulla ẽ neceſſitas ↄfeſſiõis:̊ vt videt᷑ cõfeſſio nõ ẽ ne⸗
ceſſaria ad ſalutẽ.¶ Item ſuppoſito. cõtritus de pcẽo ni⸗
hil cogitat de ↄfeſſione.r in tali caſu decedat: cõſtat ſalua
bitur. cõfeſſio nõ eſt nccia ad ſalutẽ.¶¶ Item Amb.ꝛ hr̃.
iiij.ſniaꝝ.ideo fleuit petrus.qꝛ culpa obrepſit ei.nõ inue⸗
nio qꝗ dixerit inuenio qð fleuerit lacrimis eius.lego: ſa⸗
tiſfactõeʒ nõ lego:quod defendi nõ põt ablui põt.q Item
Criß.lacrime lauãt delictũ qdð voce pudoꝛ ẽ ofiteri.⁊ veĩe
fletꝰ»ſulũt verecũdie.¶ Iteʒ ignoꝛãs vinculũ ſoluẽ nõ pt.
ſ oꝑtet vt cognoſcat ⁊ vt ſciat mõ ↄpetẽti illud ſoluẽ.et p⸗
pter boc xtegit᷑ alligato ꝑoↄfeſſionẽ. Igit᷑ ſi ſacerdos coqᷓ
ſcat vinculũ.i.petm ſufficiẽter ſoluẽ põt.igit᷑ non oꝑtet vt
penitens cuiꝰ pctᷣa ſcit ſacerdos ↄfiteat᷑:ſed ſacerdos ſine

confeſſione põt ſibi iniungẽ pnĩaʒ. ¶ Itez iſtð videt exem:⸗
plo dñi ꝗ młtis remiſit pcfa ſine ↄfeſſione.ſic mulieri dep⸗
henſe in adulterio Joh.viij. Qeme inꝗt te ↄdẽnauit muli
er: nec ego te ↄdẽnabo.vade⁊ ampliꝰnoli peccaꝛe.Siliteꝛ
languido ꝗ trigintaocto ãnis lãguerat Yoh.x. ꝗ etiã iſtã
infirmitatẽ meruerat ꝑ pcẽm ſun.vñ dixit ei dñs. Ecce ſa
nofactꝰes:iã noli peccaꝛe ne deteriꝰaliqd tibi ↄtingat.nul⸗
lam tñ exigit ab eo gfeſſionẽ ¶ Rñ · nccia eſt ↄfeſſio pe
nuenti ſic oñdũt auẽtes ⁊ rõnes poſite ꝓ ꝑte iſta. Sʒ no⸗
ta ꝙ ẽ neceſſitas obligatõis ſiue tentõis ↄgꝛuentie.2 vti⸗
litatis.et his modis nccia eſt ↄfeſſio penitẽti Primo mõ
ſcʒ neceſſitatis eſt nccia rõne pᷣcepti ſiue inſtitutõnis rpᷣi
ſeu eccłe.neceſſe eĩ hẽmus facere ea q inſtituta ſunt a xpᷣo
eccłia:ne peccemꝰp atemptũ.Diĩc em au. donatum.
nullo mõ dicenda ẽ ↄuerſio coꝛdis ad deũ cũ ſacrm dei cõ⸗
temnituꝛ. Vbi auteʒ confeſſio inſtituta ſit infra patebit.
Scðo modo nccĩtatis.ſ.cõgꝛuentie eſt nccia ratõne re⸗
cõciliatõnis cum eccłia.peccatoꝛ em̃? in deuʒ peccat ⁊ in
eccłiaʒ. Vñ ſuꝑ illud Yoſue.v. Fac tibi cultros dicit᷑. ec⸗
cleſia eſt corpꝰxpᷣi.vñ in eccleſiã delinquit:ꝗ aliqd mẽbrũ
maculat.contritõne aũt recõciliamur deo:cõfeſſione recõ
ciliamur eccleſie. vñ ſuꝑ illud pᷣs. Ediſicabunt᷑ ciuitates
inde.i.eccleſie xpᷣi. ꝗ edificant ꝑ confeſſionẽ huilitatis:vñ
foꝛis ab eis remanẽt ꝗ confiteri erubeſcũt. Hec aũt neceſ⸗
ſitas eſt cõgruentie:qꝛ facta recõciliatõne pctoꝛis cũ deo:
pariter effecta eſt cum eccłia.cõgruit tñ vt ofitendo oſten
dat ſe deo recõciliatũ gratia recociliatõnis ſiue remiſſio⸗/

nis peccati.¶ Item tercio mõ nccĩtatis.i.vtilitatis nccia

eſt: ꝓpter multas vtilitates que acꝗrunt᷑ ↄfeſſione.e¶ Eſt
em̃ vtilis ad peccati cognitionẽ. tenet᷑ enim ſacerdos con⸗/
fitentẽ inſtruere.qñq; em̃ aliquis credit veniale eẽ moꝛta⸗
le ⁊ ecõuerſo. ꝓpter qð neceſſe eſt conſeſſio vt inſtruamur.
Keui.rx. Vinũ ⁊ om̃e qð inebꝛiare põt et doceatiſq; filios
iſrael.Deut.xvij.loquit᷑ cõfitenti. Aſcende ad locũ quem
elegerit dñs deus tuus.venieſqʒ ad ſacerdotes leuitici ge
neris.et ad iudicem ꝗ fuerit in tꝑe.quereſq; in eis ꝗ indi⸗
cabũt tibi iudicij veritatẽ. Item ad ſ atiſfactiõeʒ. verecun⸗
dia em̃ eſt magna ꝑs ſatiſfactõnis.eſt ei quaſi palliũ pre⸗
cioſuʒ operiens pctm a deo puniendũ.pᷣs.confuſio faciei
mee cooꝑuit me.Ecci.iiij.eſt confuſio adducens gꝛatiam
gloꝛiã.vñ aug.in li.de pnĩa. Qui ꝑ vos peccaſtis ꝑ vos
erubeſcatis. Erubeſcentia em̃ ipſa ꝑtem babet remiſſiõis
ex miſericoꝛdia em̃ hoc pᷣcepit dominꝰvt nemo peniteret ĩ
occulto.In hoc em̃ ꝙ ꝑ ſeipᷣm dicit ſacerdoti ⁊ erubeſcen⸗
tiam timoꝛe offenſi.fit venia crimĩs:fit em̃ veniale ꝑ cõfeſ⸗
ſionẽ qð crimiale erat in ꝑpetratõne.Et alibi idem. mul⸗
tum ſatiſfactõnis attulit ꝗ erubeſcentie coĩcans nihil eoꝝ
qᷓ cõmiſit dei nccio denegauit.¶¶ Ad quandã mẽtis ſecuri
tatem qu ex cognitõne venie accepit. Criſ. dic pcta vt co
gnoſcas quoꝝ acceꝑis veniã. Et ideo in mẽte efficit letici
am. Pꝛouer. xv. Secura mens q̃ſi iuge ↄuiuiũ.pᷣs. In ro
ce exultatõnis ⁊ ↄfeſſionis ſonꝰepulãtis.i Ad pene dimi⸗/
nutõʒ ex vi clauiũ.¶Mat.xxvj.Qðcũq; ligaueris ſupꝑ teꝛ⸗
ram.et Joh.xx.Quoꝛũ remiſeritis pcta remittunt᷑.põt eĩ
ſacerdos aliqꝗd pene dæbite relaxaꝛe:lʒ nõ oẽʒz penã. Ad
intceſſoꝝ młtiplicatõeʒ. ſᷣm illud Ya.v. Cõſitemi alteru⸗
trũ pcta vr̃a ⁊ oꝛate ꝓinuicẽ vt ſaluemi. Sacdos tenet᷑ ei
ſpalit᷑ oꝛare ꝓ eis ꝗ ſibi ↄfitebunt᷑.vñ aug. qᷓnto płibo cõfi⸗
tebit᷑ in ſpe venie iuꝛpitudinẽ crimis: tantofaciliꝰoſequet᷑
gratià remiſſionis.¶¶ AUd augmentũ gre. ſepe em̃ in ofeſſi⸗
one xuota dñs augmentat graʒ collatã in contritõne qð
ſignatum eſt in Eʒechia a qͥ egꝛotante ad moꝛtẽ dñs nõ ſo
lum remouit infirmitatẽ pꝰↄuerſioneʒ ad ꝑietem et fletuʒ
ſᷣ eddit vite ꝗndecim ãnos y ſa.xxxviij.qð maxie augʒ bu
militatẽ. In ſuꝑ illud p̃s.hpec me conſolata ẽ in huiĩlitate
mea.humilitatẽ dicit.quã ſibi facit qſq; cõfitendo pcta:n
ſibi aꝛrogãdo iuſticiã.¶ Ad remiſſionem culpe.qñq; eniʒ
nõ cõterit᷑ hõ añ cõfeſſionẽ. ſ̊ in ipſa confeſſione dat᷑ gtia
cõtritõnis.vñ p̃s. Aeritas de terꝛa oꝛta ẽ et iuſticia de ce⸗
lo ꝓſpexit.h ẽ cũ ꝗs ↄfitet᷑ vᷣe pcta ſua rex celeſtis ipᷣm iuſti
ſicat. hec ẽ vna ex poſitõ.vñ gl.i.ↄfeſſo ð hoĩe pctoꝛe nata

.

— ———

¶ Nueſtio

eſt vt ſe accuſet cinerẽ ⁊ terꝛã ſe eſſe cognoſcẽs.cin dictum
eſt terꝛa es ⁊ in terꝛã ibis.et ſic iuſticia de celo ꝓſpexit. ſiẽ
publicanꝰcõfitẽs redijt iuſtificatꝰ.¶ Itẽ aug. laboꝛat mẽs
pariendo erubeſcẽtiã ⁊ quõ verecũdia magna eſt pena:ꝗ
erubeſcit p xpᷣo ſit dignꝰveĩa.ij. Reg.xij. peccaui glo. qui
puiliter ↄſitet veniã ↄſeq̃tur. ¶ Item ad cautelã futuroꝝ.
Si em̃ aligꝗs fluctuet ad caſum confiteat᷑ ꝓnitates ſuas 2
cõfirmabit. Aug. Si cepiſti fluctuare cõfiteris mecum ne
plangas ruinã. ¶ Ad dei gloꝛiã ſine gloꝛificatõez. vñ Yo⸗
ſue. vij. Da glam dño teo iſrł ⁊ conſitere atq; indica mihi
qd feceris. Qui em̃ ↄfitet᷑ pcta ſua ſe iniuſtũ cõfitet᷑ ⁊ deũ
ijuſtũ.vñ cõfeſſio fit ad laudẽ dei.vñ ſuꝑ illud pᷣs. Confite
mini dño qm bonꝰ: qm in ſcłm miſcdia eius.ſ.cõfeſſione
pcti ⁊ laudis:licet nõ ſit pia cõfeſſio petoꝝ ſine laude. Hʒ
& ci laudẽ ꝗ pcta cõſitet᷑:ſic igit᷑ vt tactũ eſt nccia ẽ confeſ
ſio.¶¶ Ao ea vᷣo que obiecta ſunt in cõtrariũ rñdendũ eſt.
Pꝛimo ad pꝛimũ.ſ.illud qð dicit Aug.ꝙ cõſtat coꝛdis cõ
triutõne nõ oꝛis ↄfeſſione pcta dimitti. dom ꝙ licet cordis
cõtritõne pcta dimittant᷑ qᷓtum ad culpã 2 nõ cõſeſſione:
nibilomin?cõfeſſio nccia ẽ eo mõ qͥ dictũ ẽ. Nec dieo ꝙ pꝑ⸗
fecta ẽ ſiue ꝑficiens cõpunctõ niſi aſſit volũtas cõfitendi.
ſicut dĩc mgr̃ in ſentẽtijs.i ec ſimpłr remittit de peccata
in ↄtritõe vt dicũt:ſ̊ ſub cõditõe vicʒ ſi penitẽs cõfiteat᷑ il⸗
la qñ offert ſe opoꝛtunitas. Nihilominꝰ tꝑe medio inter
cõtritõeʒ ⁊ ↄfeſſionẽ remiſſa ſũt pcta.et h̊ dico ſi penitens
hʒ. ꝓpoſitũ cõfitendi.nec ſine h ꝓpoſito ſiue volũtate ẽ ſuffi
ciens pnĩa ſiue cõpunctõ.hoc ſignat aug.in li.de pnĩia di⸗
cens. Qui peitet oĩno peniteat ? doloꝛẽ lacrimis oñdat et
p̃ſentet vitã ſuã deo ⁊ ſacerdoti.ꝑ ſacerdotẽ pᷣueniat iudi⸗
ciũ dei ꝑ cõfeſſionẽ. pcepit em̃ dnñs mũdandis vt oñderẽt
coꝛã ſacerdotibo Luc.xvij.¶l Ad aliud.ſ.qð dĩc Amb.ꝙ
pnia vera ẽ doloꝛ coꝛdis ⁊ amaritudo aĩe.Oðm ꝙ bec rõ
deſcribit pnĩaʒ nõ in ſuo eſſe ↄpleto.ſ.ᷣm ꝙ cõceꝛnit ĩ ſuo
eſſe cõtritõeʒ ofeſſionẽ ſatiſfactõneʒ:ſ̊ ſᷣm ꝙ ſpãliter dicit
cõtritõeʒ · Ael põt dici.ꝙ pnĩa cõſiderat᷑ duplr.vel inqtũ
ad eiꝰeẽ abſolutũ ⁊ ſimpłr:vel inꝙᷓtum cõꝑatur ad ſubie/
ctum in qͥ eſi inqᷓtuʒ elicit ex illo actꝰac motꝰcõueniẽtes.Rᷣ
mõ vltimo ſumpta diffinit᷑ ab Amb. Ao aliud.ſ.ꝙ ſola
volũtate meret᷑ hõ dãnatõeʒ ⁊c.dðm ꝙ non oꝑtet.qꝛ ſi ſic
eadẽ rõne nec reꝗrit᷑ aliq ſatifactio ꝓ pctẽo bmõi.ĩmo ꝓt
cauſas pᷣdictas nccia ẽ cõfeſſio:nõ eĩ ſine cã datũ ẽ pᷣceptũ
de cõfeſſiõe.cuiꝰẽ cã vna ĩmo maxĩa miſcðia dei.pt eius
multiplicẽ vtilitatẽ vt infra dicet. Pꝛe. nulla rõ ducit ad
hoc.ꝙ ita facilis deveat eẽ curatio vulneris ſpũalis ſicut
inflictõ vulneris. ſiẽ nec in vulnẽ coꝛꝑali.ĩmo lõge pła re⸗
gqrunt᷑ ad curatiõeʒ qᷓ ad leſionẽ in ſpalibo ſiue coꝛꝑalibo.
Pꝛe. plures ſũt rões q̃re punit᷑ culpa exercitijs penalibo
exterioꝛibo.vicʒ cõſeſſiõe et ſatiſſactõe.rõnes aũt cõfeſſio/
nis tacte ſũt in ꝑte: ſatiſfactõis inſinuat aug.in li.de pnĩa
dicẽs. Pꝛoductioꝛ ẽ pena ꝙᷓ culpa.ne paꝛua putaret᷑ cłpa
ſi tñ illa finiret᷑ pena.ac ꝓpt h̊ vel ad demõſtratõeʒ de bite
miſerie. vel ad emẽdatõez labilis vite. vel ad exercitatõeʒ
nccie patie:tꝑaliter hoĩeʒ detinet pena.que iaʒ ad dãnati
onẽ ſein piternã reũ nõ retinet culpa.ql Ad aliud qð obr̃.
ꝙ cõfeſſio nõ ẽ aliqð illoꝝ q̃ regrunt᷑ ad iuſtificatiõeʒ ĩpij
Dõðm ꝙ ſic ſupᷣdictũ ẽ de cõtritõe.nõ eſt eĩ ſufficiẽs ↄtritõ
ſine ꝓpoſito cõſitendi:⁊ executiõe ꝓpoſiti cũ ſe offert tpᷣs et
facultas ↄfitendi.Vñ cõfeſſio intelligit᷑ ꝑ cõtritõeʒ.¶¶ Ad
aliud qð obr̃.ꝙ cõtritio qũq; ſufficit ad delectõeʒ culpe et
pene ⁊c.dðm ꝙ qᷓntacũq; eẽt ↄtritio: oꝑteret ꝙ ſeqret᷑ con
feſſio niſi eẽt ↄtritꝰ pᷣnentꝰ.ſicut ſi ꝗs adult nõ baptiʒatus
baptiſmo fluĩs ſine gra vel vᷣtute fidei eſſet ſolutꝰa culpa:
nipilominꝰopꝑtʒ ꝙ boptiʒaꝛet᷑ baptiſmo flumĩis ꝓpt decre
tũ dñi Yoh.iij.i Liſi ꝗs renatꝰfuerat ex aqua et ſpirituſan
cto nõ intrabit ⁊c̃. Vñ in caſu ꝓpoſito neceſſaria ẽ ↄfeſſio.
ne interpᷣtaret᷑ ↄtemptus cauſa cõfeſſionis omiſiſſe. .. Ad
aliud qð obijcit᷑ ꝑ augu.ꝙ faciiiꝰvnit᷑ hõ deo qᷓ dy abolo.
Dicendũ ꝙ hoc poſſet cõcedi in caſu ꝓpoſito ab augu.ſ.in
regeneratõne ꝑuuloꝝ ⁊ in ſacrificijs demonioꝝ.vᷣba at᷑ e⸗
ſunt hec.queris a me.vtrũ ꝑentes baptiʒatis filijs noceãt
cum eos demonioꝝ ſacrificijs ſanare curãt᷑. et ſi nõ noce⸗

lexvj.

ceant:quõ eis ꝓſit cum baptiʒant᷑ parentuʒ ſide quo eis
nõ põt obeſſe ꝑfidia. Ex hoc aũt nõ ſequitur ꝙ faciliꝰ põt
bõ ſurgendo a culpa actuali vniri deo ꝙᷓ; cadẽdo ꝑ culpaz
vniri dyabolo.i¶ Querit᷑ autẽ q̃re ꝑentes pñt ꝓdeſſe ꝑuu⸗
lis qᷓtuʒ ad liberatõeʒ a culpa ⁊ nõ obeſſe qᷓtũ ad deiecti/
onẽ in culpã. Hec eſt rõ Augibidẽ ꝙ ſpũs regenerans in
ſacr̃o baptiſmi eſt coĩs ꝑentibo ⁊ ꝑuulis:ſᷣ̊ qñ ꝑentes pec
cant nõ eſt eis et ꝑuulis vnus ſpiritꝰcoĩis: id ẽ vna anima
ſiue vna volũtas.vñ coĩcare poſſint culpã vnã.a ſunt ver
ba eiꝰhec nt poſſit regenerare ꝑ confeſſionẽ volũtatis alie
ne. cum offert oſecrãdꝰ:facit hoc vn ſpiritus. exquo rege
nerat᷑ oblatus: nõ em̃ ſcriptũ eſt. Aiſi qs renatꝰ fuerit ex
ꝑentũ voluntate vel offerentiũ fide:ſed niſi ꝗs renatus fu
erit ex aqua ⁊ ſpũſancto. Aqua igit᷑ exhibens foꝛinſecuo
ſactᷣm: et ſpũs operans intrinſecũ beneficiuʒ gre ſoluẽo
vinculũ culpe:recõcilians bonũ nature:regenerat hboĩem
in vno xpo ex vno adam generatũ. regenerans & ſpiritul /
ſctus in maioꝛibus offerentibus ꝑuulo oblato renatoq;
coiĩs eſt. IJdeo ꝑ hanc ſocietatẽ vni eiuſdẽq; ſpũs pꝛodeſt
offerentium volũtas ꝑuulo oblato.qñ aũt in ꝑuulo maio
res peccãt:nõ eſt aĩa vtrũq; coĩs vt etiã vtrũq; culpazʒ pol
ſint hbr̃e ↄmunẽ.nõ em̃ ſic coĩcat᷑ culpa ꝑ alteriꝰ voluntatẽ.
quẽadmodũ coĩcat᷑ gra ſpũſſancti vnitatẽ. Põt tñ in hoc
hoĩe et in illo eſſe vnsſpiritꝰ ꝑ quẽ ſit vtriuſq; coĩs gratia.
Mõ aũt põt ſpus bomiĩs eſſe buiꝰet illiꝰꝑ quẽ peccante al⸗
tero et altero nõ peccãte ſit tñ culpa coĩs.Et ideo ſemel ꝑ
ceptam ꝑuulus gratiã rp̃i non amittit niſi ꝓpꝛia impieta
te. ¶ Ad aliud qð obijcit᷑ qe obligatõnibo penitẽtis ad fo
rũ dei in purgatoꝛio⁊ renũciãte foꝛo dei in mũdo. Dicen⸗
dum eſt ꝙ hoc ẽ ↄtra om̃e ius.ſicut em̃ in iure rerũ.nullꝰẽ
iuder in ſua cauſa:ſic nec in iure moꝝ ĩmo multomagis.
qꝛ ſicut dĩc greg.multũ diſtant dãna moꝝ a dãnis rerum
tꝑaliũ.cum illa extra nos ſunt ⁊ iſta in nobis. igit in ge⸗
nere moꝛũ.pct᷑oꝛ ꝗ eſt auctoꝛ pncipalis criminũ:nõ dʒ eſſe
iudex in ſua cauſa. Item Ro. xvj.non eſt ptas niſi a deo.
igit᷑ ptas iudiciaria nulliꝰeſt niſi illius cui collata ẽ a deo
ſed ſolis vicarijs ſuis collata eſt quibo dixit. Qðcũq; liga
neris ſuꝑ terꝛã ⁊c. AQDath.xvj.i.ſacerdotibo. vnð aꝛbitrio
ſacerdotum debet fieri pnĩa ſiue ſatiſſactio pctoꝝ. Vñ in
tractatu de pnĩa di. v.ponat ſe oĩno in poteſtate iudicis ĩ
iudicio ſacerdotis.nihil ſibi reſeruans ſui.vt om̃ia 2 iubẽ
te paratꝰſit facere ꝓ recipienda vita aĩe:quecũq; faceretꝓ
euitanda coꝛꝑis moꝛte.¶¶ Ao boc qð obijcit᷑.ꝙ ſi cõtritꝰde
peccato nihil cogitaret de ↄfeſſione ⁊c.dðm ꝙ in hoc caſu
attendẽda eſt cauſa. q̃re nõ cogitat de ↄfeſſione faciẽda. ſi
vehementia doloꝛis ſit cauſa. vel qꝛ ſubito ſit puentꝰ:non
imputat᷑.volũtas em̃ habitualis ſiue quã bʒ in habitu re
putabit᷑ ꝓ facto et etiã qꝛ excuſat eũ impotentia.vñ Hug.
vbi fides cũ dilectõne ẽ.ſicut nõ minuit᷑ meritũ etiã ſi opꝰ
qð in vero ꝗꝓpoſito deuotõnis eſt exteriꝰ non ꝑficit᷑: ſic ſa⸗
lutis effectꝰnõ impedit᷑ etiã ſi ſaccẽ̃m qð in vera volũtate ⁊

teſiderio ẽ articulo nccĩtatis excludit᷑.ſi negligẽtia vł oc⸗

cupatio circa alia imputabit᷑ ſibi in culpã etĩ puaricatõʒ
interp̃tabit.¶¶ Ad aliud qdð obijcit᷑ de vᷣbo Amb. dicentis
nõ inuenio quid dixerit: inuenio ꝙ fleuerit ⁊c· Dicenduʒ
ꝙ AUmb.ꝑ hoc vult ondere.ꝙ tanta põt eſſe vtritio ꝙ delz
culpã ⁊ penam.Nibilominꝰtñ eſt ↄfitendũ ⁊ pnĩam ſa⸗
tiſfaciendũ: qꝛ nõ conſtat ꝙ peccatũ ſit remiſſum omnino
nec ex verbo iſto habet᷑ ꝙ ↄfeſſio nõ ſit neceſſaria.quia ſi⸗
cut habet᷑ a magiſtro in ſententijs.nonduʒ erat ↄfeſſio in⸗
ſtituta penitentibo:licet data eſſet tunc poteſtas a dño di⸗
ſcipulis dimittendi peccata qñ dixit Petro. MMath. xvj.
Quodcunq; ligaueris ſuꝑ terꝛam ⁊c.et poſt alijs diſcipu
lis. Johᷣ.xx. Accipite ſpmſanctuʒ quoꝝ remiſeritis pecca
ta remittunt᷑ eis ⁊c̃. Ex illo ergo verbo AUmb.non babet᷑
ꝙ nõ eſt ↄfitendum: ſed potius ꝙ lacrime cum cõfeſſione
ſunt magne efficacie: exquo ſine confeſſione fuerũt tante.
Vnde hug.de ſancto Tlicto.Quid tibi hoc dici putas.vt
qꝛ petrus lacrimatꝰlegit᷑ ↄfeſſus nõ legit.tu ſi lacrimans
nõ ↄfiteris.nonne multomeliꝰeſt vt illud potiꝰ dxemonſtra
ri intelligas.quia ſi illic tantuʒ lacrime valuecrũt vbi con/

—

—

—

feſſoneʒ oꝛis nõ habuerũt:quanto magis ſi vere fuerint
nũc valent vbi cũ coꝛdis ↄtritõne etiã oꝛis ↄfeſſione habẽt
Hoc em̃ tibi demõſirat᷑ cũ ſubdit᷑ prius ſlendũ poſtea con
fitendũ.h̊ ſiquidẽ ad veritatis ↄfeſſioneʒ ſpectat vt pꝛiꝰcõ
pũgaris poſiea ↄfitearis.¶ Ad illud qdð obr ce illo verbo
Cri. Lauãt lacrime væxlictũ ꝙ oꝛe pudoꝛ eſi ↄfiteri ⁊c. di⸗
cũt ꝙ hoc intelligendũ eſt de lacrinus ſecretis qᷓ fiſt in cõ
feſſione ſecreta q̃ fit vnico ſacerdoti.ſ. de pcto.ſ. ꝙ eẽt pu⸗
doꝛ ↄfiteri in publico. Vñ nõ ex hoc ſeꝗtur ꝙ nõ ſit nccia
oↄfeſſio. Aliter põt dici S̃m Hug.ꝙ; hoc verbo dat᷑ intelli⸗
gi ꝙ pera lecrimis ↄtritõnis abluunt. Qec ꝓyter hoc ta⸗
cendũ eſt a ↄfeſſione:ſ̊ eo magis ẽ ↄfitendũ.cum lacrimis
ↄtritõnis adiũcta bumilitate ↄfeſſionis abſoluat᷑ penitẽs
a tali pcto.vñ veꝛba eiꝰſunt hec.Si ſcriptᷣa dicit. lacrime
lauant delictũ qð oꝛe pudoꝛ ẽ ↄfiteri:nunꝗd ideo dirit ti⸗
bi. Si erubeſcis ↄfiteri pct᷑m tuum ꝙ tibi ſufficiat ſi tñ la
crimaris ⁊ nõ ↄfitearis.nõne multomeliꝰẽ vt ſcpᷣturã hoc
potius dicere voluiſſe intelligas.ꝙ lacrime ex intima coꝛ⸗
dis ↄtritõne ꝓlate.illa etiã pcta lauere pñt:que ſint pudo
re ⁊ verecũdia oꝛe ↄfiteri nõ pñt.quid ꝗ̊ ſi pudenda pecca⸗
ta lacrime lauant:ibi tacendũ eſt vbi diuinũ auxilii ma⸗
gis neceſſariũ eſt:imo multomagis ibi ↄfitendũ eſt.vt bu
militas ↄfeſſionis lacrimas adiuuet ↄtritõnis. Mec intel
Wenau⸗ eſt ꝙ ſubdit᷑.venie fletꝰↄſulũt et verecũdie.q vbi
eſt fletꝰↄtritõnis nõ reqrit verecũdia ↄfeſſionis.ſ̊ dicunt
fletus ↄſulere verecũdie.qꝛ vbi ſunt lacrimeè ex intimo do⸗/
loꝛe coꝛdis otriti:nõ deſiſtit᷑ a ↄfeſſione ꝓpter verecũdiam.
¶ Ad aliud qð obijcit᷑ ſi ſacerdos cognoſcat vinculuʒ ſol⸗
uere põt ſine oſtenſione.i.ↄfeſſione.dðm ꝙ nõ eſt vex. nõ
em̃ ſufſicit ꝙ pet̃a penitẽtis manifeſia ſunt ſacerdoti qcun
q; modo.ĩmo reꝗrit᷑ ꝙ pñtia coꝛꝑali cõfitendo manifeſiet
iila. ñ aug.in li.ð pnia. pᷣcepit dñs mũdatis vt oñderẽt
ſe ſacerdotibo.docens coꝛꝑali pñtia pcr̃a nõ ꝑ nũciũ nõ ꝑ
ſcriptũ manifeſtanda. Ex boc pʒ. ꝙ nõ ſufficit ꝙ ſacdos
ſciat pcta penitentis ab eo ſoluẽda:ſᷣ requirit᷑ vt illi maĩ⸗
feſtent᷑ ꝑↄfeſſionẽ penitẽtis.dʒ em̃ ſcire illa vt index nõ vt
homo qð eſi qñ in fſoꝛo penitẽtiali ↄfitendo arbitrio eidꝰqᷓ⸗
tum ad ſatiſfactõneʒ de illis relinquit᷑ Zec ẽ nccia ↄfeſſio
tm̃ vt ſciat ſacerdos quõ ſoluẽ debeat:h̊ pt mulias alias
cauſas ſuꝑius tactas.i¶ Ad illud qð obicit᷑ de exemplis
Dni.dicũt ꝙ dñs erat in loco ſacerdotis q pctoꝛes 2 lan⸗
guidi ei offerebont᷑ et eoꝝ oſtenſio 2 pntia erat loco ↄfeſſi
onis. Aliter tñ dvᷣm ꝙ nõ remiſit pcta ſine ↄfeſſione vt ſic
daret intelligi pcta foꝛe dimittenda ſine ↄfeſſione: ſ̊ vt ſic
cognolſceret᷑ ab hoĩbo ipᷣm hr̃e ptatẽ dimittendi pcta. et ꝑ
oſequens ip̃m eſſe deuz.ex hoc ꝙ hoĩm cognouit pctᷣa ſine
illoꝝ ↄfeſſione.qꝛ inter oĩa ſigna quibo ondit ſe eſſe dum
maximũ fuit 2 euidentiſſimũ ꝙ mentes ⁊ cogitatões ho⸗
minũ ꝑ ſe cognouit.ñ hiero.in omelia ſuꝑ illud Luce.
xj. Erat ihs deijciens demoniũ ⁊ illud erat mutũ dic.dñs

phaꝛiſeis ñ ad dicta ſ̊ ad cognita rñdit:vel vt ſic ↄpellerẽt

credere potẽtie eiꝰꝗ coꝛdiũ videbat occulta.

rticulus ſecundus

Onſeq̃nter querit᷑q ofeſſio eſt nccia.ſ. an illa
q̃ eſt coꝛdis ⁊ fit deo:an illa q̃ eſt votis et fit ho⸗
minũ. videt᷑ q ille qᷓ ent cordis 2 fit deo.ſed du⸗
plex eſlↄfeſſio.ſ.laudis ⁊ pcti. ſicut d ſuꝑ illud ps. Con⸗
fiteboꝛ tibi in toto coꝛde meo.Glo. gaudẽedo.nõ eiĩ eſt hec
ofeſſio pctorũ ſed laudis.ad ↄfeſſionẽ dᷣo laudis nõ regrit᷑
vox expſſa:ſᷣ ſufficit laus coꝛdis.ſiliter videt᷑ de cõfeſſione
pcti.¶¶ Item in pᷣs.Dixi ↄfiteboꝛ aduerſum me iniuſticiã

—

meq dño.⁊ tu remiſiſti ⁊c̃. qdð exponens Mug.ait.magna
oni pietas vt ad ſolã ꝓmiſſioneʒ pet̃a dimiſt it. nondum ꝓ⸗
nuciat oꝛe: ⁊ tñ iam deus audit in coꝛde.qꝛ ipᷣm dicere q̃ſi

quodãmodo ꝓnũciaꝛe ẽ: votũ eĩ ꝓ oꝑe reputabit᷑.¶ Item

boni ⁊ diſcreti p̃lati nõ eſt mittere laqueuʒ ſubditis:ſ Sm

magis expedit eis eoꝝ ſ alutẽ ꝓcurare.j. Coz. vij. poꝛro
ad vtilitatẽ vraʒ dico.nõ vt laqueũ vobis inijtiã.ſed expe
ditius et cum minoꝛe difficultate ſolueren?᷑ penitentes a
petis ſi ſoli deo ↄfiterent᷑ ꝙᷓ ſi ↄfiterent᷑ bomini. hoc eniz

alij qᷓ; deo
pꝛia. Dieꝛ

maxime difficile eſt flagicia ſua homĩ et marime ſacerdo⸗

ti reuelare:& vt videt᷑ nõ eſt diuine ꝓuidentie vt ↄfiteatur
Contra.ſolus deꝰ põt eſſe iudex in cauſa pꝛo
xxix.iudex ⁊ teſtis ego ſum.q̊ cuzʒ hõ intret iu
diciũ in ↄfeſſione.oꝑtet ꝙ cõfiteat᷑ alicui qui dʒ eſſe iudex

illius.¶¶ Si dicat᷑ ꝙ luflicit habere deũ iudiceʒ. Cont᷑.leo

papa ſufficit penitenti ↄfeſſio q̃ pꝛimũ deo ↄfert᷑ deinde ſa
cerdoti.ꝗ ꝓ delictis penitentiũ pᷣdicatoꝛ accedit:ecce cum

boc ꝙ offert ſe dro: dz ſe etiã offerꝛe ſacerdoti.4 Item de
pniĩo diſ.v. Qui vult ↄfiteri pct̃a ſua vt inueniat gatiam:

qrat ſacerdotẽ ⁊c. ¶ IJFtem ex hoc nõ humiliat᷑ bomo ſi ðo

ſubijcit᷑. ſ̊ hoc requirit egtas iuſticie. Iñ hug.de ſcto Ai⸗

cto. Juſtũ eſt vi hõ qui pꝛiꝰdeu ſupbiendo deſerens terre⸗
nis ſe ꝑ ↄcupĩam ſubdidit:nũc ꝑ humilitatẽ deũ requirẽs

vt plenius affectũ ſue deuotõnis inſinuet: homini ſe ꝓpteꝛ

pᷣceptũ dei ꝑ obedientiã inclinet. ſicut eĩ ꝑnitioſa fuit ela⸗
tio ſuperioꝛi nolle ſubijci:ſic laudabilis ⁊ fructuoſa deuo
tio eſt. ꝓpter ſuꝑicꝛẽ etiã infeꝛioꝛibo inclinari.nõ igit᷑ ſuffi/
cit penitenti in cõfeſſione humiliari ſe deo ̊ inferioꝛi deo.
hoc nõ eſt niſi hbomi:ſed hoc nõ põt eſſe niſi in afeſſione vo
cali:̊ ⁊c. Rñ.ſine pᷣiudicio ſententie melioꝛis.ꝙ ſiẽ ſu
it diuerſum remediũ exterius dico moꝛbo oꝛiginalis iur
diuerſitatẽ tempoꝝ ⁊ inſtitutõeʒ:ſiłr eſt de remedio moꝛ/
bi actualis.Vñ dico.ꝙ ſemꝑ regꝗrebat᷑ ⁊ nccia fuit coꝛdis
ↄfeſſio facienda deo:ſ ↄfeſſio vocis facienda homĩ nõ fu⸗
it nccia niſi poſt pᷣceptũ ſiue inſtitutõem. dicit em DHugo.
Mullꝰin elemẽtis ſic legẽ iuſticie cõſtituat diuine vt dicat

boĩem nõ iuſtificari ſine bis.etiã ſi iuſtꝰfuerit:cuʒ ab bis

ꝑcipiendis vel aꝛticulꝰneceſſitatis excludit:vel ad hec ꝑ⸗
cipienda ratõ tꝑis nõ oſtringit.quẽadmodũ hi ꝗ ſub lege
naturali erãt iuſti cuiuſmodi ſacr̃is nõ im buebat᷑.ſicut et
p̃ceptis cuiuſmodi tenebant.¶ Rñ.ad boc igit᷑ qd obijcũ
ꝙ ſufficit cõfeſſio laudis ꝓut eſt coꝛdis.dðᷣm ꝙ qtum ad
aliquas pſonas ſufficit 2 ꝙᷓtum ad aliquod tp̃s.non enim
ſufficit ꝑſonis eccłiaſticis cõfiteri in coꝛde tm̃.ſed cuʒ cõ⸗
feſſione in coꝛde requirit᷑ cõfeſſio in voce.Pꝛe.tꝑibo deteꝛ
minatis officio diuino exequẽdo nõ ſufficit ↄfeſſio coꝛdis
ſed cũ hac requirit᷑ ⁊ oꝛis.Pꝛe.ſecus eſt de cõfeſſione lau
dis ⁊ de ↄfeſſione pcti ꝓut ↄfeſſio eſt ſacr̃alis.deꝰem cõtu⸗
lit virtutẽ verbis in ſacr̃is.¶ Ad aliud qð obijcit.ſcilʒ
Aug. exponens illud. Dixi ↄfiteboꝛ ⁊c.qð nõdũ ꝓnũciat
oꝛe et iñ de audit in coꝛde.Dicendũ ꝙ aug.loꝗtur duobo
ſuꝓpoſitis.ſ.ꝙ pᷣceſſerit cõtritio et voluntas cõfitendi.vñ
dicit volũtas remunerat᷑ nõ opꝰ.volũtas em̃ in cordis cõ⸗
tritione eſt opꝰnᷣo in oꝛis cõfeſſione.Vult igit᷑ aug. dicere
ꝙ exiſtente cõtritõne cũ volũtate confitendi:dñs indulgʒ
offenſam añ confeſſionẽ oꝛis.Ex hoc aũt nõ ſeꝗtur ꝓnon
reꝗritur confeſſio oꝛis.q¶¶ Ud hoc qð obijcit᷑ꝙ boni ⁊ di⸗
ſcreti plati nõ debent inijcere ſubditis laqueuʒ.dðᷣm ꝙ do
minus inſtituens vt fieret cõfeſſio ſacerdotibo non inijtie⸗/
bat laqueos:łᷣ potiꝰefficaci ⁊ diſcreta diſpenſatõne pꝛoui
dit᷑ ſaluti penitentiũ.Ille eĩ videt᷑ inijcere laqueos alicui
q ꝓgreſſum illiꝰim pedit.dñs aũt ſic nõ impediuit ꝓgreſſũ
penitentiũ:̊ multipłr ꝓmouit qð patet ex multiplici fru⸗
ctu quem aſſequunt᷑ penitẽtes ex hmõi cõfeſſione.propter
boc dicit aug.in li.de pnĩa.qꝙ ex miſericoꝛdia pᷣcepit domi⸗
nus ꝙ nemo peniteret in occulto:vt ſupᷣtactum eſt.¶ Rñ.
ad h̊ ꝗð obijcit᷑.ꝙ ſolus deus eſt iuder in ꝓpꝛia cã.dðim ꝙ
qñ pctoꝛ ↄfitet᷑ coꝛde deꝰẽ iuder ĩ ſua cã.¶ Ad id qð obij⸗
citur in ↄtrariũ ex quẽte Leonis pape.dᷣm ꝙ Leo papa
logtur ꝓ tꝑe.poſtqᷓ; pᷣceptũ fuit ſiue inſtitutũ:qꝙ ↄfeſſio de⸗
beat fieri ſacerdoti.Silr dicendum eſt ad boc ſegtur.
Ad boc qð obijcit᷑.ꝙ penitens dʒ huiliare ſe ſub inkeri⸗
oꝛi xeo ⁊c̃. dicendũ ꝙ hoc reꝝ eſt.nec tñ oꝑtet ꝙ boc fiat
cõfitendo ſed in ſatiſfaciendo.qꝛ ſꝑ fuit ritus aliꝗs q̊ pec⸗
cutoꝛes ſatiſſaciebãt p petis. vt in lege ert ſacr̃a: xxcima⸗
tiones:ſocriſicia:et oblatões.Siltr in lege ſepᷣta circumci
ſio ⁊ oblatões.el in ſuſcipiẽdo materialia ſacr̃a vt ĩ ba⸗
ptiſmo in noua lege.ꝛ in illo caſu loqtur Hug. Loquituꝛ
eiñ ibi ð ſacro ꝓut eſt coꝛpale vel materiole elementũ ſᷣm
diſfinit ſacr̃m coꝛꝑale vel materiale elemẽtũ foꝛis ſenſi⸗

*

— — — — —. --—

—
—

π r⸗ ν — — –⏑.⏑ – —

S=S

en

biliter ex ſimilitudine repꝛeſentans.

Articulus tercius
Bnſeqnter querit᷑.qñ fuit neceſſaria.Et pᷣmo
vtrũ fuit neceſſaria curꝛẽte lege nature.ecun
do vtrum curꝛente lege moyſi. Tercio vtꝝ ex⸗

iſtente lege euangelij.
(Etumad primum S.).

querit᷑.vtruʒ in lege nature.i.anteqᷓ data eſſet lex moyſi
neceſſaria erat ↄfeſſio vocalis ſiue ſacr̃alis.e ſic:videt᷑
ꝑuentio ad iuſtificatõnes dei moꝛalis eſt.qð aũt moꝛale ẽ
a nulla lege excludit᷑.ſed ſuꝑ illud pᷣs.doce me iuſtificatõ
nes tuas.dicit glo.nota qꝛ iam puicro oꝛdine ad iuſtifica

tiones dei ꝑueniendũ putat: vt primũ pcta ſua fateat᷑.ita

eĩ alibi dicit᷑ yſa.xliij.dic tu iniqtates tuas vt iuſtiſiceris

Item cũ ſint tres ꝑtes pnĩe.ↄtritio.ofeſſio dico vocalis

1 ſatiſſactio.duo tũc erãt neceſſaria.ſ.ↄtritio ⁊ ſatiſfactõ
quare ſiłi modo ⁊ ↄfeſſio.ſ.vocis exterioꝛis.q. Si diceret᷑

ꝙ nõ ſ ſolũmodo in lege gre.qñ vᷣbũ incompᷣhenſibile ſeʒ
verbũ eternũ factũ eſt ↄpꝛehenſibile.tunc ſolũmodo de be

bant ſacr̃a voce ſine verbo exterioꝛi expꝛimi. Cont᷑.vt oñ⸗

dit Hug.ſemꝑ neceſſariũ fuit ad hoĩs ꝑfectã curationem

verbũ exterius. dicit em̃ ſic.qꝛ totꝰhõ coꝛruptꝰerat.totuʒ
qð hois foꝛis erat ad ſacrẽ̃m ſumendũ erat. vt totũ in ſac⸗

mento foꝛis ſanctificet᷑: ⁊ in toto virtꝰſacr̃i remediũ oꝑet᷑.
Itaq; in rebp ſacr̃a ſanctificanda erãt vt ſanctificaret᷑ ho
minis materia.in factis vt oꝑa:in dictis vt verba:vt totũ
vicʒ ſanctũ ſit. Ex his verbis pʒ.ꝙ ex q̊ homo in lege na⸗
ture totus fuit coꝛruptꝰ:ꝙ triplici modo erãt ſacr̃a exer⸗
cenda.¶¶ Item ſicut habet᷑ in quadã glo.ſuꝑ epłam ad co
loceñ. Ecclia incepit ab abel. ñ ſicut ꝗ modo peccãt in
deũ et eccłiam:ſiliter in lege nature. VUn ſicut modo reꝗ/
ritur cõtritio ad recõciliandũ deo ⁊ cõfeſſio ad recõcilian
dum cum eccłia:ſiłr tũc:ſed recõciliatio fit ecclie ꝑ cõfeſſi
onem rocalem factã homi:igit ⁊c̃.¶¶ Item cuiuſcũq; actꝰ
circũſtantia ꝓpꝛia ẽ de lege nature:et ipſe actꝰeſt ſiłr de le
ge nature. ꝓpꝛia circũſtantia confeſſionis vocalis eſt huĩ
lis recognitio pcti ſine excuſatõne: ſi humilis recognitõ
peccati ſine excuſatõne reqrebat᷑ in lege nature: cõfeſſio
vocalis de lege nature fuit.ꝙ reꝗrebat᷑ ptʒ.qꝛ adam repꝛe
hendit᷑ eo ꝙ ſic nõ recognouit pctẽᷣm ſuũ.Vñ geñ.iij.dixit
adam.mulier quã dediſti mibi. Glo.nõ humiliter confi⸗
tens.ſed ſuꝑbe excuſans:in auctoꝛẽ mulieris culpã retoꝛ/
quens..¶ IJtem Geñ.iiij. dñs exigebat a Cayn confeſſionẽ
vocalem. querendo ab eo:vbi eſt abel frater tuus.ſ̊ minꝰ
recte hoc egiſſʒ niſi tꝑe illo teneret᷑ ad hmõi confeſſionem
c. ¶¶ Rem emſdeʒ dictaminis nature eſt dicta facẽ bec
7 fugere eiꝰↄtrariũ.pᷣ lex ſcripta in mente dictat pctm non
eſſe ſu ꝑbe excuſandũ.Igi?᷑ ler eadẽ dictat eiꝰ opoſituʒ.ſ.
petᷣm eſſe huiliter cõfitenduʒ. Hec em̃ oppoſita ſunt ſuꝑbe
excuſare ⁊ huiĩliter cõſiteri.¶ Ieem ꝑ que pecct hõ ꝑ hec
2 toꝛquet᷑ Sapᷣ.xj.⁊ hoc ẽ de equitate iuſticie:quã lex nul
la excludit:ſᷣ in lege nature ꝑpetrata fuerũt mala ⁊ coꝛde
oꝑe ⁊ oꝛe:igit᷑ ⁊ punitio tũc debuit fieri cõtritõne coꝛdis
cõfeſſione oꝛis ⁊ ſatiſfactõne oꝑis.ñ ioh. Os aureuʒ.
ꝑfecta pnĩa cogit pctoꝛeʒ oĩa libẽter ferꝛe.in coꝛde eiꝰ con⸗
tritio.in oꝛe confeſſio.in oꝑe tota huilitas.hec eſt fructife
ra pnĩa:vt ſicut tribo modis ⁊c̃.il Item lex nature dictat
hoiem reſurgentẽ pꝰlapſuʒ debeꝛe oꝛdinaꝛi qtum ad actũ
coꝛdis oꝛis et oꝑis.ſᷣ̊ reſurgens poſt lopſum oꝛdinat᷑ qtũ
ad actum coꝛdis.pꝑ ↄtritõezʒ:q;tum ad actũ oꝛis.ꝑ ↄfeſſio⸗
nem:q;tum ad actũ operis.ꝑ ſatiſſactõnẽ.ſ̊ ea que dictat
lex nature exerceri debebãt in lege nature:q̊ ⁊c. Nẽ vul⸗
nera ꝑuuloꝛuʒ facilioꝛi modo quo pñt curanda ſunt. VUn⸗
de de nõ alligauit hoĩes in lege nature preceptis: qꝛ erãt
q̃ſi ꝑuuli ↄſilio nutrienai.Vnð bug.deꝰ hoĩem a pᷣncipio
ad ſacramenta exercenda ↄſilio erudiuit ⁊c̃.ex hoc ptʒ ꝙ;
velat ꝑuuli ⁊ non capaces maioꝝ faciliꝰ erant educãdi et
reconciliandi deo:ꝑ̊ facilius eſt peccatoꝛem cõfiteri qᷓ; cõ⸗
teri:quia pꝛimũ poteſt ex ſe ſecundũ nequaqᷓ;.⸗¶ IJtem faci

lius eſt ſatiſſacere verbo ꝙᷓ facto. magis igitur cõgruebat

ruditatilexiſtentium in lege nature ſatiſſacere ꝓ peccatis
confeſſione vocali: q; cõtritione vel ſatiſſactione: igit᷑ ⁊c̃.

4 Item iob.xxxj.Si abſcondi quaſi homo peccatũ meuʒ

celaui in ſinu meo iniquitatem meam. Glo.in ſinu iniꝗ
tatem celare.eſt hanc ↄſcientiam latibulis occultare: nec
ꝑ confeſſionem detegere.ecce ꝙ ſub interpᷣtatione mali fa/
tetur Yob ſe nõ celaſſe peccata ſua:cum tñ eſſet ante legeʒ
ſcriptã.ex quo videt᷑.ꝙ tũc fuit illa confeſſio.et conſtat ꝙ
non loqꝗt?᷑ de abſconſione qᷓtum ad deuʒ ſed de abſconſione
qᷓtum ad homines.¶ Item omne opus virtutis ẽ de dicta
mine nature.ſed ↄfeſſio eſt opus virtutis:q̊ ⁊c.ꝙ ſit opus
virtutis patet.dicit eniʒ phᷣns.veritas eſt virtus.veritas

em̃ habilitat ad dicendum veruz. vnde verum eſt circa bo/
num. et maxima difficultas eſt in enarꝛando vere ꝓpꝛium

peccatum:ergo marime circa bunc actũ conſilli on
tra. confeſſio vocalis non hobnit efficaciaʒ ante vſum cla
uium. vſus autem clauiũ non fuit in lege nature nec ante
legem gratie ⁊c. ¶ Pꝛet. in lege nature non erant miſi tria
ſacramenta.ſicut dicit Hugo.decimatõnes ⁊ ſacrificia ⁊
oblatõnes dicit em̃ ſic.ſub lege naturali primũ data ſunt
ſacramenta decimatõnes ⁊ ſacrificia ⁊ oblatõnes.vt ĩ de⸗
cimatõne peccatoꝝ remiſſio:in ſacrificijs ᷣo carnis mor-
tificatio:in oblatione aũt boni oꝑis executio ſignificatur
ſed neutrum iſtoꝝ eſt cõfeſſio:̊ ⁊c. ñ. ꝙ in lege natu
re neceſſaria erat confeſſio.non tamen vocalis ſiue ſacra⸗
mentalis: occulta ſiue coꝛdio facta deo.que conſiſtit ĩ di

ſplicentia malicie ↄſiderate.ſᷣm ꝙ dicit Hug. Lug. x. cõ⸗

feſſo.Cũ malus ſuʒ nihil aliud eſt mibi ↄfiteri ꝙᷓ diſpli⸗
cere mihi ⁊ in damnatõne ſiue accuſatione.Eñ pᷣs.de vi⸗
tam meam anũciaui tibi. Glo.vitam deo anũciat: ꝗ pcta
eo ↄfitetur.nõ deũ docens:p ſe damnans.l! Ad boc ̊ qð
pꝛimo obijcit᷑.ꝙ illud qð morale eſt nullã legẽ euacuat.ve
ruʒz eſt de moꝛali ſimptr non de moꝛali ſᷣm ꝗd.vt in moꝛa⸗
li ioco vel tꝑe determinato.vt nõ ſecare ſegetes vſq; ad ſo
lum vt aligꝗd relinqret᷑ pauꝑibo Leuit.xxiij.fuit moꝛale qꝙᷓ
tum ad locũ.i.iudeis exñtibo in fra fertili.ſ. ꝓmiſſionis
Similit᷑ celebꝛare ſabbatuʒ.vij.die fuit moꝛale q;tum ad
tpᷣs non ſimpłr.celebꝛare aũt ſabbatũ eſt morale ſimplici
ter. ↄfiteri ̊ eo modo qͥ dictũ eſt moꝛale elſt ſimpłr. vnde a
nulla lege excludit᷑.ſic aũt ↄliteri vel ſic:nõ eſt moꝛale ſim
pliciter ̊ ſᷣim quid.cõfeſſ o igit᷑ in lege nature non nume⸗
ratur inter ſacra.quia illa q̃ eſt ſacralis nõ reqrebat᷑ tunc
ſ illa q̃ eſt moꝛalis ſimpłr.4 Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ ſicut
tũc requirebat᷑ cõtritio ⁊ ſatiſſactio ⁊c.dicendũ ꝙ bond
quia ſacr̃a ſᷣm ꝙ ſuccedentia erant tẽꝑe ⁊ ꝓpinquioꝛa ad⸗
uentui vᷣbi incarnati.⁊ꝛ ſigna erãt maniſeſtioꝛa et virtꝰſig
rũ efficacioꝛ vt dic Hug.vñ ↄueniens fuit vt curꝛente lege
nature fieret ↄfeſſio coꝛdis:⁊ poſt tꝑe ↄgruo cõfeſſio oꝛis.
q̃ eſt ſignũ euidẽtius ↄpunctõnis.et efficacie maioꝛis qᷓtũ
ad meritũ remiſſionis. Pꝛe.ↄtritio q̃ tũc requirebat᷑ non
fuit ſacr̃alie.ſilr nec ſatiſſactio:cuzʒ ſatiſſactio ſacr̃alis ſit
illa que iniũcta eſt a ſacerdote habẽte claues.vñ pnia diſ.
v.ponat ſe oĩno in ptate iudicis in iudicio ſacerdotis.ni⸗
hil ſibi ſeruans ſui.vt om̃ia eo iubente paratꝰſit facẽ ⁊c̃.
¶ Ao illud qð obijcit᷑ ex verbis Hug.ꝙ totus hõ fuit cor
ruptꝰ.dᷣm q; Hug.logꝗtur de ſacr̃is noue legis. Vñ poĩt
ibidẽ exemplũ de baptiſmo ⁊ ſacra vnctõne ⁊ ſacr̃o coꝛꝑis
xpᷣi. in quibo eſt inuocatõ trinitatis.Pꝛe.hug. aſſignado
tria p̃dicta determiat materiã in q̃ ↄficiunt᷑ ſacr̃a.vñ diĩc ĩ
triplici materia oĩa dñi ſacr̃a ↄficiunt᷑.ſ.aut in rebo: eutĩ
factis:aut in verbis.in rebo ſicut ſacrẽ̃m baptiſmi in aqua
in factis cũ ſignũ crucis ꝓ ſct̃ificatione quibuſcũq; rebus
ſanctificandis impꝛimẽtes facimꝰ.in dictis quẽadmodũ
eſt inuocatio trinitatis. VUñ hug. determĩat q̃ᷓ materialia
reſpicit ſanctificatio ſacr̃alis.vñ ſub hac dria verboꝛũ nõ
cadit ↄfeſſio peccatoꝝ. 4¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ peccans
tunc peccauit in eccleſiã ſicut nũc.dici poteſt ſᷣm quoſdaʒ
ꝙ qlibet tꝑe añ incarnatõeʒ ſolus de oſffendebat᷑: vñ ſufſi
ciebat mẽtalis ↄfeſſio. Sʒ ſuppoſito ꝙ offendebat eccia.et
ꝙ pctoꝛ tũc peccabat in ecciaʒ. Alit dðm.ꝙ ⁊ ſi peccabat

in eccleſiã.ſufficiebat tñ ↄfiteri deo:ga nondũ fuit pᷣceptũ
de ↄfeſſione vocali.⁊ cõgꝛue qꝛ nõdũ erãt aꝛtãdi verecũdie
cõfeſſionis hꝰ.qꝛ vt vult hug.puuli erant ⁊ adhuc diffici
lius ad difficilioꝛa ꝓmouẽdi. ꝛe.nec tũc debuit remedi⸗
um inſtitui q̊ͥ hõ recõciliari debuit.debebant em̃ tũc q̃reꝛe
dictamẽ nat᷑e cũ interioꝛi ↄſilio dei ſiẽ̃ vult hug.⁊ pꝰinua⸗/
leſcẽte ↄcupia debebàt reſtitui quedã remedia. ſicẽ ſacrifi⸗
cia et alia q̃ determĩant᷑ in lege.pꝰveniẽte tꝑis plenitudĩe
7 vᷣtute ſacr̃oꝝ efficaciori erñte in vᷣtute paſſiõis ipſiꝰme/
diatoꝛis dei hoĩs:debuit ſu ꝑaddi ↄſtitutio clauiũ:⁊ eaꝝ
pt̃as ↄferꝛi mediatoꝛi puro hoĩ qᷓ;tuʒ ad ſacr̃jm pniĩe.vt ſic
membꝝx ꝑaliticũ mediãte viuo viuificaret᷑ ĩ coꝛꝑe: ⁊ infe⸗
riꝰꝑ ſu ꝑius capiti deo hõ vniret᷑.¶ Ad alið qð obr. ꝙ bu
milis recognitõ pcti ſine excuſatõne reꝗrebat᷑ in lege nat᷑e
⁊c. dõm ꝙ ↄfeſſio q̃ exigebat᷑ a dño ab adã nõ fuit ſacr̃m
ſᷣ canonica.qꝛ exigebat᷑ a iudice punitõ ſiue ↄdẽnatõ reo⸗/
rũ vt euidẽtia facti freq̃nter oñdit.Vñ dñs fuit ibi q̃ſi iu⸗
dex terꝛenꝰꝗ dãnat reos nõ q̃ſi eccłiaſticos ꝗ vitã reᷣuat.
vt eĩ dr̃ ſr̃ illð.pᷣs.Cõfitebimur tibi deꝰↄfitebimur. SPct᷑i
ofeſſio facta vł ſemel terꝛeno iudici moꝛtẽ inducit:hſ̊ do fa

cta freq̃ns cõfeſſio vitã parit.huilis at᷑ recognitõ pct᷑i ſine

excuſatiõe nõ eſt ſolũmò circũſtantia cõfeſſiois ſacr̃alis.ſᷣ

canonice:⁊ h̊ marĩe ſᷣm ꝙ regulat᷑ lege dei ſcripta in ↄſcia

qꝛ ̊ ſuꝑbe excuſabat ſe adã refundẽs crimẽ ſuũ in iudicẽ
falſo redarguitur.¶ Ao alind qð obijcit᷑.ꝙ lex ↄſcĩe di/
ctat petẽm nõ eſſe ſuꝑbe excuſandũ.igit᷑ dictat huiliteꝛ cõ⸗/
fitendũ. Dðm ꝙ nõ ſeꝗtur.pctᷣmn em̃ ſuꝑbe excuſari ſemꝑ
malũ eſt:⁊ ꝓpter h̊ lex ↄſcĩe ſꝑ dictat ↄꝛiũ.ſᷣ petẽ̃m huĩliter
cõfiteri nõ ſꝑ eſt bonũ:pᷣ ſolũ in cõĩeſſione.Añ qꝛ alteꝝ ſꝑ
eſt malũ alteꝝ nõ ſꝑ bonũ niſi cũ ſuppoſitõe:lʒ ↄſcĩa dictet
vnũ:non ſeꝗtur ꝙ dictet aliud. Pꝛe.ſuppoſito ꝙ ſeq̃tur ex
H̊ qð ſeꝗtur.ꝙ lex ↄſcie dictet cõfeſſionẽ ſacr̃aleʒ ſꝑ debere
fieri:nõ tñ dictat quãcũq; cõfeſſionẽ debẽ fieri:pᷣ illã quã
inſtituit lex dĩna.Vñ illa dictat nõ eſſe ſuꝑbe recuſandaʒ
H huiliter ↄfitendã.vñ qꝛ curꝛẽte lege nat᷑e nõ fuit inſtitu⸗
ta a deo cõfeſſio vocalis.ſ̊ illa ſolũmõ q̃ eſt mẽtalis: illaʒ
dictauit nat᷑a nõ debẽ ſuꝑbe excuſaꝛi:ſ huiliter confiteri.
4 Ad aliud qð obr̃.ꝙ dñs exigebat a Cayn cõfeſſionẽ vo
calẽ ⁊c̃.dðm ꝙ exigebat cõfeſſionẽ canonicã nõ ſacr̃alem.
ERñ. ad illud qð obr̃.ꝙ ꝑ q̃ peccat hõ ⁊c̃. dom ꝙ vᷣbo ꝓ⸗
poſito magis expᷣmit᷑ cõgꝛuentia punitõnis qᷓ; necitas.qñ
em̃ ad pctẽm oꝛis ſilłr ⁊ oꝑis ſufficit punitio coꝛdis.tãta eĩ
poſſet eẽ cõtritio pcti cuiuſcũq; ſiue oꝑis ſiue oꝛis:ꝙ ſuffi
ceret ad deletõʒ culpei pene.Pꝛe.auẽtas illa nihil facit

ad ꝓpoſitũ.qꝛ intẽtõ auẽtis ẽ ꝙ materialia ſiue inſtrum̃ta

pctti erãt mala ſiue inſtrumẽta toꝛmenti ſiue pene. vt ſicut
ſpłs peccauit colẽs hoſtias:ſilr punitꝰfuit in vltõem pcti
a beſtijs.nõ aũt loꝗtuꝛ de punitõe ſatiſfactoꝛia.⸗. Ad illð
qð obr.ꝙ eꝗtas iuſticie ̊ reqrit ꝙ ꝑ que peccat ⁊c᷑.Ddm
ꝙ aliter ẽ d punitõe ſatiſffactoꝛia⁊ illa q̃ eſt in vindictaʒ
illa aũt q eſt in vltõeʒ illata infligit᷑ vel ᷣm rigoꝛẽ iuſtie vł
hm egꝗtatẽ vt erat in punitõe ydolatrie illata a beſtijs:illa
q eſt iniũcta in ſatiſfactõeʒ dat᷑ m diſpẽſatõeʒ iuſticie.ꝓ⸗
pter qð ñ oꝑtet ꝙ ꝑ eadẽ puĩat᷑ ꝑ q̃ ↄmiſſũ ẽ pctm.¶ Ad hᷣ
qð dic Johes. Os aureũ ꝙ ſicẽ̃ tribo mõis deuz offendimꝰ
⁊c. dðᷣm ꝙ h̊ nõ dr̃.qꝛ tria ſatiſfactoꝛia rñdeãt ꝓprie tribo
mõis pcti.ſ.otritio pcto coꝛdis:cõfeſſio pcto oꝛis:ſatiſfa⸗
ctio pcto oꝑis:ſ̊ qꝛ modis peccãdi coĩbo rñdẽt modi cões
ſatiſſaciendi indiſtincte.ſ.ita ꝙ ſingulis modis pct᷑i rñde
ant oẽs modi ſatiſſactoꝛij.⁊ h̊ in ꝑfecta pnia q̃ ẽ in lege ꝑ⸗
fecta.i.gr̃e:quod ſonãt vᷣba eiꝰcum dĩc in ꝑfecta pnĩa ⁊c̃.
¶ Rñ.ad ſ̊ qð obr̃.ꝙ lex nat᷑e dictat hoĩeʒ reſurgentẽ ptꝰ
lapſuʒ debẽ oꝛdinari ⁊ qᷓtũ ad actũ coꝛdis oꝛis ⁊ opis ⁊c̃.
Bõm veꝝ ẽ. ꝙ lex nate dictat hoĩem debẽ eſſe oꝛdinatũ in
oĩ ſtatu ⁊ qᷓtũ ad actũ coꝛdis oꝛis ⁊ oꝑis.⁊ dictat hoĩem
dbẽ eſſe ordinatũ in affectõibo 2 cogitatõibo in ſᷣmoni⸗
bo⁊ in oꝑibo:ſ ex H̊ nõ ſeqtur ꝙ dictet qð ordinet᷑ qᷓtũ ad
aetu oꝛis ꝑ ↄfeſſionẽ vocalẽ.hec em̃ oꝛdinatõ ẽ potiꝰex lege
poſitiua ꝙᷓ ex lege natali: vñ peccat ſᷣm ↄſequeno.¶lAd Gᷣ
qð obijcit.ꝙ faciliꝰeſt cõfiteri vᷣbo ꝙᷓ; cõteri ⁊c. DOicenduzʒz
licet conteri inqtum dic actũ infoꝛmatũ gratia eſt ho⸗

mini difficiliꝰ: qꝛ nullo mõ illi poſſibiliꝰinqtum hmõi qᷓ
ↄfiteri:nihilominꝰqꝛ nulli faciẽti qdð in ſe ẽ ceſt gra dei.
er alia ꝑte actꝰcõfeſſionis difficultatẽ magnã impoꝛtat ꝓ
pter verecũdiã annerã.faciliꝰẽ neophite qͥles erãt exñtes
in lege nate conteri qᷓ ↄfiteri.q Ad aliud qð obr.ꝙ facili⸗
us eſt ſatiſſacẽ veꝛbe qᷓ; facto.dðm ꝙ licet ſatiſfaceꝛe facto
vt ꝓpꝛia dando vel offerẽda ſimplłr eſſet difficiliꝰqᷓ; ſatiſfa⸗
cere ᷣbo quocũq;:nihilom inꝰſatiſfacẽ facto hmõi inqtuʒ

erat inſtitutũ a deo ſatiſſacẽ verbo:nõ faciliꝰerat h qᷓ illð

ME aũt in lege nate obtulerũt decimas ꝓ pctis hoc erat ĩ⸗
ſtinctu diuini ↄſilij. VUñ hug.vñ hõ rerũ ſuaꝝ dcimã po⸗
tius ꝙᷓ; nonã vel octauã vel aliã quãcũq; ꝑtem offeꝛendam
eſſe ſcire potuiſſet.niſi a deo doctꝰfuiſſet.ꝙ aũt oblatõ de⸗
cimaꝝ fiebat ꝓ pct̃is ſupᷣdictuʒ eſt.¶ Ad qð obr̃ de verbo
Yob. dðm ꝙ logtur ibi de abſconſione coꝛdis q̃ eſt qũ bõ
nõ recognoſcat pꝑctm ſuũ nec de illo penitet.tũc em̃ dr ab⸗
ſcondere:qꝛ nõ ↄfitet᷑ co.¶ Ad aliud qdð obr.ꝙ nihil põt
abſcondi deo.dðm ꝙ deꝰqnq; eſt vltoꝛ malicie de iuſticia
qñq; indultoꝛ de miſcðia.pie em̃ ↄfitentibo indulget.ſuꝑ⸗
bis nõ cõfitentibo nõ indulget ſed eos damnat. Elñ ſuꝑil
lud pᷣs.Letent᷑ et exultent gentes habet᷑. confeſſis xpᷣc eſt
adquocatus indultoꝛ: nõ iuder non vltoꝛ. Mã bonus eſt cui
ofeſſio fit.Mã confeſſos liberat et ſuꝑbos damnat.poteſt
& eſſe ꝙ quiqã abſcondũt pct̃a ſua deo.ſ.miſericoꝛdi:ſuꝑ⸗
bi manẽtes ĩ ↄtemptu dei:quidã ðᷣo iuſto dro ſiue iuſticie
dei. ſ. ꝗ humiliter ↄfitent᷑.loꝗtur ̊ᷓ ð abſconſione facta ðo
miſericoꝛdi.¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ ↄfeſſio eſt opꝰvᷣtutis
⁊c̃.dðm ꝙ eſt opꝰsᷣtutis h̊ nõ ſimpłr neq; ſᷣm ſe: ſᷣ̊ inqtuʒ
inſtitutũ eſt a deo vt fiat ad recõciliandu deo. nata em nõ
dictat ꝙ pcta occulta dimittant᷑ homĩ.neq; virtꝰ hoc opꝰ
elicit ſimplłr:ſed nat᷑a dictat et ᷣtus imperat ꝙ ſic ↄfiteat
exquo inſtlitutum eſt a dño ſic debẽ confiteꝛi.vt fiat hoĩm

recõciliatio cũ deo.¶ Si querat᷑ cuiꝰpᷣtutis. põt dici ꝙ iu⸗

ſticie ſiue obedientie.¶ Si autẽ querat᷑.ſi aliq ſit confeſſio
vocalis de dictamĩe nat᷑e.dðᷣm ꝙ duptlr ſunt aliq̃ de dicta

mine natxe.ſ. ſpãliter et ſimpłr:vt ſunt p̃cepta dcalogi vt

honoꝛare pentes ⁊ alia hmõi. Et in generali ſicut p̃cepta
diſcipline.qᷓ nõ dictat nata ſimpłr:ſᷣ inqtum ſunt data a
dño.qꝛ dictat ꝙ in om̃ibo eſt obediendũ.nat᷑a vo nõ dicta⸗
bat ſimpłr et ſpãliter nõ eſſe comedendũ de ligno ſcientie

ſed qꝛ hoc fuit pᷣceptũ a dño.dðim ẽ ꝙ vocaliter ↄfiteꝛi bo/

mini nõ dictat natura niſi in generali.ſ. dictãdo ꝙ oĩbus
modis debet hõ recõciliari deo quibo ipᷣe ſtatuit.eſt Hvo
calis confeſſio aliquo mõ de dictamine nature.ſed nõ rati

one qua eſt talis: ̊ potiꝰqua eſt a deo inſtituta.
¶ Etum ad ſecundn S. y.

queritur.vtrũ confeſſio vocalis erat neceſſaria in lege mo
yſi · e ſic:videt᷑.NQũeri.v. Air ſiue mulier cuʒ fecerint ex
om̃ibo pct̃is que ſolent hominibo accidere.et ꝑ negligenti
am tranſgreſſi fuerint mandatũ dñi atq; deliquerũt:con⸗
fitebunt᷑ pcẽm ſuũ.a reddent ipᷣm caput:gꝗntamq; ꝑtem de⸗
ſuꝑ ei in quẽ peccauerũt. ecce q; de pcepto legis tenebant
confiteri furtũ:qꝛ reſtituebat᷑ cũ additõne ꝗnte ipᷣi capita
li.¶ Iteʒ dic ibi glo.hoc capło amouemur vt ſi gd ꝑ negli
gentiã delingꝗmus:ꝑ cõfeſſionẽ et pniaʒ diluamꝰet damnũ
reſtituamus. IJtem puerbᷣ.xxvuj. Qui abſcondit ſcelera
ſua nõ dirigetur:gꝗ aũt confeſſus fuerit reliquerit ea: mi
ſericordiã conſequet᷑.¶ Item yſa.xliij.Qarꝛa ſi ꝗqd habes
vt iuſtificeris.Et alia littera dicit. Dic tu iniꝗtates tuas
vt iuſtificeris:̊ in veteri lege confeſſio erat in pꝛecepto.
Item ꝓuerbiĩ.xxvij. Diligenter agnoſce vultum pecoris
tui.hoc erat pᷣceptum tꝑe legis.et loꝗtur ibi de vultu inte
rioꝛi.i. ↄſcientia.igit᷑ tenebat᷑ tũc pᷣlatus cognoſcere cõſci⸗
entiã.ſed hoc nõ poterat niſi eſſet ſibi reuelata. Hmõi au
tem reuelatõnes fiũt in ↄfeſſione.igit᷑ ⁊c.¶ Item ꝓuerbi.
xij. Qouit iuſtas animas iumentoꝝ ſuoꝝ.i.prelatus ani
mas ſubditoꝝ ſuoꝝ.hoc dictum fuit temꝑis legis. igitur
tũe tenebat᷑ pꝛelatus cognoſcere animas ⁊ ↄſcias ſubdito
rũ ſuoꝝ:et ita vt pꝛius.¶ Iteʒ Ecẽi.iiij. Pꝛeſbitero bumi
lia aĩam tuã.hec aũt humiliatio videt᷑ fieri ꝑ ↄfeſſionem.

fti

h

Item idem videt᷑ ꝑ rõnes.hmõi gloꝛificatõ dei moꝛalis
eſi. ̊ cõfiteri pcta ſua ſacerdotiẽ gloꝛificare deů JYoſue. v⸗
ij. Filij da glam dño deo iſrael 2 cõfitere atq; indica mihi
gd feceris ne abſcondas: ↄfeſſio pcti q̃ fit boĩbo moꝛalis
.ſ̊ moꝛalia ĩmobilia 2 ꝑpetua ſũt tã in veteri ; 1 lege no
ua: ⁊c. ¶ Item huiliatio penalis magis ogruebat tpe le
gis ſcripte pctoꝛi.q̊ indices ecckiaſtici hẽbant erecutõneʒ
iudicialiũ legis:q; tꝑe legis gre qͥ nõ hẽbant qð ſignifica⸗
tũ eſl AMath. xxvj. vbi dirit dñs petro. Cõuerte gladium
tuũ in locũ ſuũ. IJdeo cũ cõfeſſio vocalis facta hoĩ ſit val⸗
de penalis:magi ebat hᷣmõi cõfeſſio tꝑe legio ſcpte
q tꝑe legis Seſhen lex gre reſpicit ꝓprie aim ſiue ho⸗
minẽ interioꝛẽ:lex ſepta opꝰſiue boĩem exterioꝛt. igr ma⸗
gis congruit vt viget legi gre. in remedijs gbo ſit reꝑatio
boĩs vti illis que ſunt animi ſiue boĩs interioꝛis: q; legis
ſcripte vti illis q̃ ſunt oꝑis ſiue boĩs exterioꝛis.ↄfeſſio igi
tur vocalis magis coĩter legi ſcripte cõuenit q̃ legi gre:⁊
ↄfeſſio coꝛdis legi gre qᷓ legi ſcripte. ¶ Item lex ſcripta a⸗
ſiringit pctoꝛes ꝓ pctᷣo tali pene. ſ̊ ꝓ multis pctis aſtrixit

ler moꝛti coꝛꝑali. ſic ꝓ intfectõe ꝓximi volũtaria:⁊ ꝓ fur.

to boĩs ⁊ maledictõe pr̃is.vt pʒ Exo.xxj. et.p mltis alijs
Ab bmõi aũt pcttis aut purgabant᷑ hoſtijs ſiue ſacrificijs
aut pᷣuata pnĩa. nõ boſtijs ſiue ſacrificije:qꝛ ſic publicarẽ

tur bmõi pctᷣa.ad q̃ nccio ſm legẽ ſeq̃ret᷑ punitio moꝛtis.
igit᷑ pᷣuata pnĩa:ſᷣoſiat ꝙ pctoꝛ non debebat ſibi iniũgere

pniam: qꝛ tũc fieret iudex ĩ ꝓpꝛia cã.igit᷑ debebat iniũgi a
ſacerdote legis: ̊ h̊ eſſe nõ poſſet niſi pcedente ↄfeſſiõe vo⸗

cali 7c. 4 Ytez eadẽ lege ernte idem erat mod⸗ cõfitendi:ſᷣ
ſacerdotis ᷣm oꝛdinationem legis erat confiteri pcta po⸗
puli cõfeſſione vocali.Ceui.rxvj. poſtq emũdauerit tabna
culũ 2 ſctuariũ ⁊ altare:tũc offeret hircũ viuentẽ ⁊ poſita
vtraq; manu ſuꝑ caput ei cõfiteat᷑ oms iniqꝗtates filioꝛũ
iſrł: 2 vniuerſa delicta ſiue pcta eoꝝ.igit᷑ modꝰ oↄfitẽdi ge⸗
neralis erat exp̃ſſione vocali.ᷣ cõfitebant᷑ tũc ſic. IYtem
triplex erat cõfeſſio exñte lege ſcpta.ſ.laudis. Vñ ecci.lj.
Cofiteboꝛ tibi dñe rex ⁊ collandabo te deũ ſaluatorẽ me⸗
um. Et fidei. Ro.x. Coꝛde credit᷑ ad iuſticiã.oꝛe aũt fit cõ
feſſio ad ſaluteʒ. hec aũt cõfeſſio nccia fuit in omi tꝑe.Et
peti. ꝛouer.xxviij. Qui abſcõdit ſcelera ſna nõ diriget᷑.
ꝗ aũt ↄfeſſus fuerit? reliq̃rit ea:miſcðᷣiaʒ ↄſeq̃tur.ſR oſtat
ꝙ cõfeſſio laudis a cõfeſſio fidei erat vocalis:igit᷑ ⁊ tercia
ſilłr vt videt᷑.¶¶ Iteʒz ſacerdotes erãt in lege mediatoꝛes in
ter ꝓplm 2 deu. qð pʒ Exo.iiij.cuʒ dr̃. Pone vᷣba mea ĩ oꝛe
eiꝰ. ⁊ ego ero in oꝛo tuo ⁊ in oꝛe illiꝰ:et oñdaʒ vobᷣ ꝗd agẽ
tebeatis. ipe loq̃tur ꝓ te ad pplm a erit os tuũ:tu aut eris
ei in his q̃ ad deum ꝑtinẽt. ¶ Pꝛe. aꝑiebãt ⁊ claudebãt ſic
mõ:⁊ illis mediatibo fiebat recõciliatõ ꝓpli cũ deo qð ptʒ
Mue.xvij.vbi dr. Stãs aaron inter moꝛtuos ⁊ viuẽtes ꝓ
plo depcat eſt ⁊ plaga ceſſauit.Ex q̊ videt᷑.q ſił tũc debe⸗
bant fieri occulte 2 ſingulares reuelatões pctoꝝ ſiue con⸗
feſſiones ſicut modernie.vel q̃ꝛe nõ.hmõi aũt fieri nõ po⸗
terant niſi cõfeſſione vocali:̊ ⁊c ¶ Contra. Augu. obla

tio ſacrificioꝝ confeſſio fuit pctẽoꝝ.igit᷑ nõ fuit neceſſaꝛia

ↄfeſſio oꝛis cũ ſufficiebat illis ⁊ ex pᷣcepto ſiue oꝛdinatõne
legis debebãt cõfiteri oblatõibo hmõi. 4 Mez in lege vete⸗
rinõ erat virtꝰnec vmus clauiũ.ſᷣ rõne vᷣtutis clauiũ fit cõ
feſſio ſacr̃alis:ꝙ̊ nõ bebat tũc eſſe ↄfeſſio vocalis ſiue ſa
cramentalis hoim. ¶ Rñ · ꝙ confeſſio vocalis nõ erat ne
ceſſaria in lege moyſi.qꝛ ſient dic Hug.tria genera ſacra
mentoꝝ inueniunt᷑ fuiſſe ſub lege ſcripta.quedaʒ ſpãliter
ad remediũ:quedã vᷣo ad obſequiũ:quedã ad cultuʒ diui
num .pꝛima ꝑtinẽt ad pctoꝝ remiſſionẽ. ſcdða ad exercen⸗
dam deuotõeʒ.tercia ad colendaʒ pietatẽ. Pꝛima inſtitu⸗
ta fuerũt q̃ſ ad neceſſitatẽ vt in eis hõ ſanctificaret᷑.q̃lis
circũciſio fuit et hoſtie ꝓ peto et ꝓ delicto ⁊ cetera.q̃ ſpeci
aliter ad emũdationẽ ⁊ remiſſioneʒ inſtituta erant.cetera
dicit ꝓpter modos determinatos expiatõnis ᷣm legem. vt
de aqua luſtratõms ſiue expiatõnis ũe. xix. et de affli⸗
ctione ꝑſonaꝝ.ſ.decima die ſeptimi menſis.de qua leuit.
xxiij. decima die menſis huiꝰſeptimi dies erpiationũ erit
celeberꝛimus et vocabitur ſanctus.affligetiſq; animas ve

lexvj.

ſtras in eo.de hoc ſimiliter habetur Qũe.xxix. Secunda

fuerũt ad exercitationẽ ꝗꝓpoſito.vt in eis uotio fidelium

exercitaret 1 meritum augeret᷑ ſcʒ hoſtie pacificoꝝ que of
ferebant᷑ a fidelibus ad placandã offenſam diuina. Ler⸗
cia inſtituta fuerũt quaſi ad pꝛeꝑationeʒ quandã vt qua⸗
ſi inſtrumenta quedã eſſent ad cetera ſacramenta tractan
da 7 ſanctificanda. quale fuit tabernaculũ ⁊ atria ⁊ om̃ia
vtenſilia q̃ cõtinebant᷑ in eis. VUñ dicendum.qꝙ non fiebat
aliqua expiatio ſm legem ꝑ cõfeſſionem vocalem ipſoꝛuz

penitentiũ. Legit᷑ autẽ leuit. xvj·ꝙ ſacerdos poſita vtraq;

manu ſuꝑ caput hirci emiſſarij ebebat cõfiteri om̃es ini⸗
qtates filioꝝ iſrael ⁊ vniuerſa clicta atq; peccata eoꝛum
que impoſitis manibo capiti eiꝰemittit ulum in delertuz.
hmõi autẽ confeſſio nõ erat conſeſſio ſ. acramẽtalis que eſt
vna ꝑs pnie. ꝗꝓpter hoc dicendũ: ꝙ in lege ſcripta cõfeſſio
vocalis nõ requirebat᷑ ad expiationeʒ peccati. 4 Kñden⸗
dum eſt igitur ad ea que vident᷑ conciudeꝛe ↄtrarium. Et

pꝛimo ad illud ꝙ habet᷑ Mue. v. ſcz ſiue vir ſiue mlier mã⸗

datum tei deliqrit: pcim ſuũ confitebunt᷑ ⁊c. dicendum ꝙ
boc intelligit᷑ e confeſſione oblationeʒ ſacrificioꝝ. Fᷣm
dicit Nug. oblatio ſacrificioꝝ confeſſio fuit peccatorũ.
¶ Ad glo. illam q̃ dicit. ꝙ amouemur ſi quid deliquimus
vt ꝑ confeſſionẽ et penitentiã diluat᷑. Dicenduʒ ꝙ glo.illa
non eſt Falis ̊ miſtica.exponens verbum legis ſᷣm ꝙ mo
dernis ↄuenit. 4 Ad aliud qð obijcit ꝓuerbi.xxviij . Qui
abſcondit ſcelera ſua ⁊c̃.dicendũ ꝙ loquit᷑ ð avſconſione
que fit deo.q̃ eſt qũ homo non cognoſcit pctm ſuum nec ð
eo penitet.tũc em̃ dicit᷑ abſcondere petm deo. Vel põt di⸗
ci ꝙ temꝑe legis manifeſtabãt peccata ſua oblatõnibo de⸗
terminatis a lege. IIñ abſcondere ſceleꝛa: fuit nõ ſatiſfacẽ
ßm ritũ legis ſine q̃ nõ iuſtificabat᷑ ſi dimitteret ex cõtem⸗
ptu. Elel pot dici.ꝙ loq̃bat᷑ ſpũſſcts tũc ꝑ ſalomonẽ ꝓ tꝑe
iſto q̊ neceſſe ẽ pcta detegẽ homĩ. Multa ei dixit ſalomon
alij ꝗ loqbant᷑ inſtinctu deiꝓ tꝑe iſto.¶ Rñ.ad alið ſᷣm
yſa. xliij.ſ Qarꝛa ſi ꝗd habes vt iuſtificeris c. dõm ꝙ ho⸗
ſtie oblate ꝓ peccatis 'm inſtituta legis dicebant iniqui⸗/
tates. Mlia ei lr̃a eſt. Dic tu iniqtates tuas vt iuſtificeris.
Vel põt dici.ꝙ loqtur de dictamie coꝛdis qᷓ fit deo:qñ pec
catoꝛ recogſcit pcẽm ſuũ deo..¶ Ad alið qð obĩ diligenter
aaͤſce vult 1c. dom ꝗ illa exhoꝛtatõ fuit ad excitãdã ſolli
citudinẽ ſacdotũ.qtũ ad ea q̃ ſpectabãt ad officia eoꝝ cir
ca ſbditos.vñ diligẽs ognitõ vultꝰpecoꝛis nibil aliud fuit
qᷓ diligẽtia cogſcendi ea q circa pditos fiebãt.⁊ q̃ ad offi⸗
ciũ eoꝝ ꝑtinebat. Ad hᷣ at ꝙ reꝗrebat᷑ ↄfeſſio vocalis.hec
auẽ tas nihil facit ad ꝓpoſitũ. ¶ Ad illð qð dĩc. ꝙ loꝗt ibi
de vultu interioꝛi. ̊ veꝝ ẽ qtũ ad ĩtellcẽm miſticũ. qᷓ tũ ad
intellcẽm lalẽ ĩtelligit᷑ de vultu exterioꝛi.ſ.de his q̃ e cir⸗

ca ſbditos gerebãt᷑. qbo ĩterioꝛa patebat ꝑ extẽioꝛa. ¶ Ad
HEG;B qð obr.ij Jouit iuſꝰ.i.ſacdos aĩas iumẽtoꝝ.i.ſbditoꝝ.
dðm ꝙ alio mõ poterat noſcẽ ꝙᷓ ꝓↄfeſſiõeʒ.qꝛ ꝑ oblatiões

7 moꝛes exterioꝛes qͥs dʒ p̃lat? attẽdẽ in ſbditis ſuis. Pꝛe.
aꝛgumentũ illud nõ valet. iuſtꝰnouit ⁊c.igr p̃latꝰtenebat᷑
cognoſcẽ ⁊c.nõ eĩ tenent᷑ iuſti ad ome illud qð faciũt. Rel
põt dici ad h ſiẽ ad alia pᷣcedẽtia.qꝙ logt ꝓ tpe iſto.¶ Ad

aliud.ſ.pᷣſbiteꝛo buĩlia aĩam tuã ⁊c. Rñ.q alio mõ eſt bu
miliare aĩam qᷓ ↄfeſſione vocis.vt ſubijciẽdo ſe create infe

rioꝛi ꝓpt̃ deũ.qꝙ ↄtingit in oblatõe hoſtiaꝝ in ᷓ hõ int quẽ

dũ ñ dʒ eſſe mediũ.ponit creaturã q̃ſi mediu. Vel pt᷑ di
ci ꝙ nõ loquebat᷑ ibi de ſacerdote legali ſed miſtico de ſa⸗
cerdote ſᷣm oꝛainẽ melchiſedech.i.de ſacerdote tẽꝑis mo⸗
derni. ¶ Ad h̊ qð obijcit᷑ yfitens dat glam deo. ſic pʒ ioh.
vij. dicendũ ꝙ ibi nõ exigebat᷑ ↄfeſſio ſacr̃alis. ſed potius
canonica. Joſue.n. tũc geſſit vices iudicis ſecularis.non
em̃ fuit intentiõis eiꝰoffenſam remittere qð eſt iudicis ec⸗
cleſiaſtici: ̊ potiꝰvelinqᷓntẽ puniꝛe.¶. Ad aliud qð obĩr̃.ꝙ
builiatio penalis magis cõgruebat pcioꝛi tꝑe legis ſepᷣte
q tꝑe gre.dicendũ ꝙ hᷣ verũ eſt rõne penalitatis: ſᷣ nõ rõe
q̃ eſ ſignũ expᷣſſe remiſſionis culpe et maioꝛis efficacie re⸗
ſpectu eiuſdeʒ. 4¶¶ Nd h̊ qð obr̃.ꝙ lex gre reſpicit aĩaʒ:lex
ſcpᷣta opꝰ.ddᷣm ꝙ; ̊ nõ eſi Fin ꝗꝙ dictãt modi expiandi deli
cta ꝑ ſacra.nõ ei eẽnt ſacr̃a ũi ſignis exterioꝛibus caꝛerent

ſiue ſenſibilibo niſi dicamꝰꝙ lex gr̃e qᷓtum ad efficaciã d
aĩm reſpicẽ:qꝛ efficaciã hʒ in aia.qꝛ ſacr̃a no.le.efficiunt
qð figurãt.ſacra aũt ve.legis nõ hẽbant efficocia aliquã
in aĩa inq;tum hmõi.exercitatio tñ illoꝝ merita fuit rone
opis oꝑantis ⁊ obie pᷣceptis legis.ſ̊ lexr noua dr reſpicere
aĩm:vetꝰopꝰqᷓium aa pᷣceptõeʒ moꝛaliũ. Pꝛecepta em le⸗
gis veteris ꝓut ſunt actꝰexterioꝛes pᷣcipiuũt vel ꝓhibẽt.lex
noue interioꝛes. ꝓpt᷑ qð dic aug.ꝙ lex cohibet manũ non
aĩm: euãgeliũ vtrũq;. Vñ math.v.dictũ ẽ antigs.i·õ oc/
cides.q at occiderit reꝰerit iudicio.egꝗo at᷑ dico ꝙ oĩs qui
iraſcit᷑ fratri ſuo reꝰẽ ocilio. Hac igit᷑ rõne d reſpicẽ aim
lex noua vetꝰopꝰ pluribo alijs.¶ Ad aliud qð obr.ꝙ qᷓ
uia pctᷣa nõ fuerũt purgata ꝑ oblatiões.ꝗpt᷑ qð nccia fuit
pᷣuata pnia.vñ ⁊ ↄfeſſio ſacr̃alis ⁊c᷑. dðᷣm ꝙ lex üla vt lex
erat illiꝰtꝑis inſufficiẽs fuit ad ſalutẽ.tũ qꝛ ſacr̃a nõ expi⸗
abãt a culpa ꝓ cuiꝰexpiatõe offerebant᷑.tũ qꝛ nõ dictabat
quõ ſatiſfaciendũ erat. ꝓ aliꝗbo pct̃is.ſ.ꝓ guioꝛibo. Qua
re atẽ nõ dictabãt modũ expiandũ quioꝛa vt adultia ⁊ ho⸗
micidia ⁊ ſiłia:põt eẽ rõ ꝓnitas eoꝝ ad malũ.qꝛ.ſ.cogni⸗
ta pena ꝓ illis debita:audaciã maiorẽ aſſumerẽt peccãdi
bᷣ vt foꝛtiꝰa talibo pctis cohiberẽt et cuſlodirẽt diligẽtiꝰ:ĩ⸗
terdicta erãt ſp pena moꝛtis ſic̃ pʒ ĩ iudicialibo Exo.xxj.
NMuõ at᷑ his purgabant᷑.dico ſine pᷣiudicio:oꝑibo boĩs in
foꝛmatis fide oꝑante ꝑ dilectõeʒ.⁊ maxĩe oꝑibo pietatis.

2222

ſiẽ ex mitio locis ſcript᷑e appaꝛet.Vñ dañ.iiij. Audi ↄſili⸗
um meũ ⁊ redime pct᷑ᷣa tua elynio.⁊ thob.iiij. Nuõ potue
ris ita eſto miſericoꝛs ĩ die nccĩtatis.qm̃ ełyna ab oĩ pctẽo
1 a moꝛte liberat.yſa.lviij.Frãge eſuriẽti panẽ tuũ et ege⸗
nos vagoſq; induc ĩ domuʒ tuũ.cũ videris nudũ oꝑi eũ et
carnẽ tuã ne deſpereris.tũc erũpet q̃ſi mane lumẽ tuũ ſa
nitas tua citiꝰoꝛiet᷑. Glo.remiſſio pctoꝝ oĩm. ¶ Ad illud
qð obr̃.ꝙ eadẽ exñte lege ideʒ ẽ modꝰofitendi.ſ̊ ſacerdos
ↄfitebat᷑ voce expᷣſſe ⁊c.DHðm ꝙ ↄſeſſio illa ſacdotis ñ erat
ↄfeſſio ſacr̃alis:ſᷣ potiꝰq̃dã recognitõ huilitatis añ dñm.
inqᷓtũ erat coĩs ꝑſona ad impetrãdã veniã ꝓ ꝓpbo.ſiẽ faci
unt ſacdotes moderni:añ introituʒ miſſe.¶ Ad h̊ qð obr
de ↄfeſſiõe laudis fidei ⁊ pcti ⁊c̃.dðm ꝙ ↄfeſſio laudis fit
duobo mõis.⁊ voce exterioꝛi ⁊ voce interioꝛi:ſiẽ ⁊ cõfeſſio
pniĩc.ſicut ſupᷣtactũ ẽ. Sitłr et ↄfeſſio fidei ꝓut coĩter ſumit᷑
ↄfeſſio:fit dupłr.qñq; eĩ cõfitet᷑ aligs fidem ſuã dro coꝛde
ſolũ:fidẽ ſuã recoꝛdado coꝛã deo ſic ſolent aligꝗ volẽtẽs ali
qd impetre a œo. reqri tñ ↄfeſſio oꝛis offerente ſe tꝑe op⸗/
poꝛtuno vt ĩ ꝑiculo fidei.⁊ ĩ tali cãu dic apłs Ro.x.oꝛe fit
ↄfeſſio ad ſalutẽ.vñ vult ibi diſtinguẽ inter effectũ fidei
ↄfeſſiõis dicẽs.q; coꝛde credit᷑ ad iuſticiã.i.iuſtificatio fit
ꝑ fidẽ creditã: oꝛe fit ↄfeſſio ad ſalutẽ. Salꝰfit ꝑ fidẽ ↄfeſſã
ſiẽ in martiribo ꝗ in cõfeſſiõe ſidei ſaluati ſũt.iʒ ̊ cõfeſſio
fidei fit oꝛe ad ſalutẽ in cau:nihilominꝰofeſſio fidei eſt cor
dis. Pꝛe.ofeſſio fidei ꝓprie ſumpta ẽ ⁊ ad dilatõez fidei. ꝓ
pter qð neceſſe ẽ vt fiat alijs nota ꝑ vocẽ expᷣſſam. ¶ Ad Sᷣ
qð obr. ꝙ ſacerdotes erãt mediatoꝛes ĩ lege int deũ ⸗ plʒ
dðm ꝙ h̊ verũ eſt ꝙᷓtuʒ ad q̃dã.ſ.ad offerendũ ꝓ illo obla
tõnes. Añ heb. v. ODis põtijer er boĩbo aſſumptꝰ ꝓ hoĩbo
cõſtituit in his qᷓ ſũt ad ceũ vt offerat dona ⁊ ſacrificia p
pctis.et h̊ pʒ in pluribo locig in Leuit. IJtẽ qᷓtũ ad intimã
qũ illis volũtatẽ dñi.vñ deut.v.Ego ſequeſier ⁊ mediꝰfui
int deũ ⁊ vos in tꝑe illo:xvt ãnũciaꝛẽ vob vᷣba eiꝰ. Itẽ qtũ
ad recõciliandũ ſiue reducẽdũ irregłares eiectos de ſyna
goga.Vñ leuit.xiiij.hic ẽ ritꝰlepꝛoſi qũ mũdandꝰẽ.addu⸗
cat᷑ ad ſacerdotẽ ꝗ egreſſus de caſtris cũ inuenerit lepraʒ
eſſe mũdatã.pcipiet ei ꝗ purificat᷑ vt offeꝛat p ſe duos paſ
ſeres.nõ aũt erãt mediatoꝛes qtũ ad recõciliãdũ peniten
tes deo ⁊ eccĩe ꝑↄłeſſionẽ ſacr̃alem. Pꝛe.⁊ ſi hr̃et ptatem
aperiendi ⁊ claudẽdi.ſ.qᷓtũ ad q̃ſd irꝛegłaritates detmi
natas i lege. vtpote ꝓueniẽtes ex ↄtactu moꝛticinij.ſiẽ legi
tur Mũe.xix.ibi. Qui tetigerit cadauer boĩs ꝛc. vł ex pu⸗
erꝑio. ſicut legit᷑ Leui.xij. młier cum opleti fuer̃t dies
purgatiõis ſue p filio ſiue p filia ⁊c̃. Uel ex alia ĩimũdicia
legali:nõ tñ bẽbant ptatẽ apiendi ⁊ claudẽdi vᷣtute clauiũ
quã ſolũmõ hñt vicarij.i.apli.pꝛĩo:⁊ ſcdᷣo ecẽi.ſ acdotes.

Etu ad tercin que S. iij.

ritur.vtꝝ cõfeſſio vocalis ſit ncc̃ia ĩ lege euãgelij.Et pᷣmo
querit᷑.an ſufficiat ↄfiteri deo vel reqꝗrat᷑ cõfeſſio vocalis.

Scvo an ſufficiat vocalis confeſſio ſine oblatione hoſtie.
7 M aũt ſufficiat ↄfiteri deo videt᷑ ſic. Aug. Jauſlum.
ſocr̃a q̃ ex lege Fuabant᷑ ablata ſũt 2 alia inſtituta virtute
maioꝛa:vtilitate melioꝛa:actu facilioꝛa: nũero paucioꝛa.
tanqꝙᷓ iuſticia fidei reuelata:et in libertatem vocatis filijs
dei iugo Fuitutis ablato:qð duro⁊ carni dedito ꝓpło con
gruebat.ſ̊ guioꝛi iugo oꝓꝛimit᷑ q obligat᷑ ad ↄfitẽdũ deo
⁊ hoĩ qꝙᷓ ſoli deo.ſ̊ in ve.le.oↄfitebanẽ᷑ deo.igit᷑ ſi mõ neceſſe
ẽ ofiteri hoĩ:guiꝰimpoſitũ ẽ iugũ exñtibo in le.no.qᷓ ĩ ve.
E at᷑ tũc non ↄfitebant᷑ niſi deo.pʒ.qꝛ ñ ↄfitebant᷑ niſi in
oblatõibo:vñ illi cõfitebant᷑ cui offerebãt.⸗ Pꝛe. tũc ñ cõ
fitebant᷑ niſi ro:qꝛ oblatões ſacrificioꝝ potiꝰerãt oꝑa ſa
tiſfactõis ꝙᷓ ↄfeſſiõis.vñ dr ĩ lege offeꝛãt h̊ vel h ꝓ pct᷑o.vñ
dr Leui.iiij.offert vitulũ ꝓ pcto dño vel coꝛã dño.⸗ Pꝛe.
H̊ pʒ.qꝛ ꝗ magis offenderat maius offerebat: vt ſic magis
puĩret᷑.qꝛ maioꝛi culpe debet᷑ maioꝛ ſatiſſactõ.nõ at᷑ de bet
maioꝛ reuelatõ ſiue oñſio.⁊ h̊ veꝝ ẽ.hoſtie nõ erãt pᷣncipa
lit᷑ ad oñſioneʒ pcti.ſ̊ ad ſatiſfactõez ꝓ pcto ꝑ accñs tamẽ
erãt ad oñſioneʒ.¶¶ Hoc iteꝝ vr̃ ꝑ h̊ ꝙ dicit aug. in avẽte
p̃dicta.ꝙ erãt actu facilioꝛa:ſᷣ nibil qð ꝑtinet ad expiati⸗
onẽ pet᷑i videt᷑ ita difficile:ſic ↄfeſſio qᷓ d fieri boĩm ꝓter
verecũdiã onnexã.vñ longe faciliꝰẽ ↄfiteri doo qᷓ hoĩ.̊ ⁊c

Iteʒ leuiꝰẽ iugũ euãgelij ꝙᷓ iugũ legis.Aſdat.xj. Juguʒ
meũ ſuaue ẽ.q̊ ont moeſestiſa inſinuat᷑. Ja.vl.
vbi dr.Cõfitemi elterutꝝ pctᷣa vr̃a.ↄfeſſio alterut x nõ pt
fieri niſi hõ cõfiteat᷑ boĩ.vn bug.Cõfitemĩ inqt. Jacobus
apls alterutꝝ pcta vr̃a ⁊ oꝛate ꝓinuicẽ vt ſaluemĩ.qd ẽ al
terutꝝ alt᷑ alteri:hõ hoĩ.nõ ſolũ hõ deo.ſic ille verꝰcõfeſ⸗
ſoꝛ uit. Dixi ↄfiteboꝛ aduer.me iniuſti.me.dño:ſᷣ hõ hoĩ
ꝓter deũ.plꝰ em̃ facit ꝗ ſeruo huĩliat᷑ gter dñm: g ipſi
dño huĩliat. ꝓpterea ↄſiteri alterutꝝ pcta vꝛag Rñn· ꝙ;
añ legẽ gre ꝑ ſe loqndo fiebat cõfeſſio deo ⁊ nõ hoĩ. Eñ vt
tactũ ẽ.hoſtie legalis oblate ꝓ pct᷑is fuerũt ad ſatiſfacien⸗/
dũ ꝓ pcto:⁊ nõ ad oñſioneʒ peti niſi ꝑ accñs. Aibilomiꝰ
legi gre cõgruebat ꝙ fieret ↄfeſſio hoĩ ⁊ nõ teo tm̃ rõe mł/
tiplici. AUna fuit ꝑfectõ legis gre q̃ ad ſilitudinẽ ꝑſectiõis
legiſlatoꝛis.i.xpi oſtendebat huilitatẽ eſſe exercendã in ſb
ditis legũ. Jur illud Mat. xj. diſcite a me.qꝛ mitis ſuʒ et
huĩlis coꝛde.maioꝛ ei ẽ huilitas cõfiteri hoĩ qᷓ; deo. Vnde
hug. plꝰfacit ꝗ fuo huiliat᷑ ꝓpt deuʒ ꝙᷓ q ipſi dño huiliat᷑
vt ſupᷣ. Alia fuit ratõ vtilitas ↄfeſſiõis talis.ſicut pʒ ſupᷣ.
Alia fuit boĩtas vel puidẽtia legiſlatoꝛis q̃ ſic ꝓuidit ho
minis infirmitati p̃ſtando ſibi fiduciã reuelãdi mala ſua
⁊ cõfidentiã plenã ð illoꝝ remiſſiõe.fiducialiꝰ em̃ reuelat
aligꝗs facta ſua familiari ſuo ꝙᷓ alij. ⁊ magis cõfidit de eiꝰ
ſubuentõe. VUñ bug. ꝓpt h de fact eſt hõ.vt ſe ad ↄfabulã
dum hoĩ ꝓrimũ ac familiarẽ exhibẽt.vt i vna eadẽq; ꝑſo⸗
na ⁊ ſuũ genꝰhõ inueiret:cui infirmitatẽ ſuã fiducialiter
reuelaret.⁊ ſup hoiem dũ credẽs de accepta ab illa r̃mil⸗
ſione pctoꝝ ſuoꝝ nõ diffidẽt. Deinde vt diſpẽſatõnis gr̃a
largiꝰmultiplicaret᷑.deꝰhõ hoĩes ꝗ puri eẽnt hoĩes ꝑtici⸗
pes ſecit pratis ſue vt officiũ erꝰimplerẽt.penitẽtiũ ↄfeſſio
nẽ ſuſcipiẽdo:⁊ ptateʒ eiꝰexercerẽt penitẽtibo ⁊ cõfitẽtibo

pcta remittendo.Accipite inꝗt ſpmſctm Joh.xx. hec hu⸗

go. ¶ Ad H̊ igit᷑ q obꝛ ſm aug.ꝙ dñs ĩ lege noua abſtulit
iugũ ſeruitutis ⁊c.dom ꝙ iugũ de quo loquit᷑ Aug.ẽ illð
iugũ de quo habet᷑ Act.xv. AUt quid temptatis imponere
iugũ ſuꝑ ceruices diſcipuloruʒ. qð neqʒ nos neq; pres nr̃i
poꝛtare potuimꝰ. vt vuit glo.ibidem. Jugũ ibi dicit gra⸗
tuitas legis. de qua Exo.xvij.manꝰ Moyſi erãt graues.
et hoc fuit ꝓpter plura.ſ. ꝓpter pluralitatẽ cerimoniaꝝ ꝓ
pter acerbitatẽ penaꝝ. Heb.x. Irꝛitã ꝗs faciẽs legẽ moy⸗
ſi ſine vlla miſeratõne duobo vel tribo ieſtibo moꝛit. Pꝛo.
pter obſcuritatẽ figuraꝝ ſine litteraleʒ intellectum legis
que nõ excitabãt adimpletõnem legis. Uñ greg. in ometl.
Rogabat ihᷣm quidã phariſeꝰdicit.aarõ ⁊ hur.ques ma⸗
nus moyſi ſuſtentãt atq; leuioꝛes ſuſlentando reddebant.

=S ☛ —

6

N.
g
kbi
an
um
ee
t

8
N.
i
dus
lal
ſ⸗

hoi
ng
ot
n/
i⸗
6

z
wde
ict
ſuß⸗
tbo
aſun
neler
xes

ſo
ter
niſ⸗
Ga

¶ Lueſtio
quia mediatoꝛ dei ⁊ hoĩm cũ igne ſpuſſcki veniens: mãda/
talegis grania qᷓ dũ carnałr tenerent᷑ poꝛtari nõ poterãt:
tolerabilioꝛa nob ꝑ ſpũalem intelligentiaz oñait · Propt
inefficaciã motiui qð fuit timoꝛ. Aug. bꝛeuis dr̃a legis ti
moꝛ euãgelij amoꝛ.efficaciſſime eniz mouet amoꝛ. Juy q
dicit Aug. Om̃ia ſunt facilia amãti ꝓpter pᷣmij vtilitatem
ſeʒ bonũ tꝑale.yſa.j. Si volueritis audieritis me bona
terꝛe comedetis. ꝓpter defectũ qtum ad miſtrandũ robur
ad oꝑandñ · vñ Ro. iij. lex fidei· Glo. lex q̃ dr ſactoꝝ mĩa⸗
batur: imꝑabat:ſ̊ gram oꝑandi nõ p̃ſtabat. lex aut fidei
oꝑa mãdat:a credẽdo impetrat vt fiant. Et ꝓpter Fuitutẽ
legis.vñ Gal.iiij. bec ſunt duo teſtamẽta. vnũ quidẽ ĩ ſer⸗
uitutẽ generaͤs. Glo. qꝛ p timoꝛe Fuiebãt iudei:vel qꝛ ſui
pceti erat. loqtur &ᷣ de iugo ſiue Fuitate legis. Cũ igit᷑ obr.
Fuioꝛi ingo oſpꝛimit obligat᷑ ad ↄfitenduʒ hoĩ qᷓ deo
⁊c. dõm.q; qtum ad aliqd veꝝ eſt: nõ ſimpłr. nec ẽ dubiũ
qn lex euagelica tuz ad qdaʒ ſit Euioꝛ qᷓ lex moyſi moꝛa
lis legis:nõ tñ eſi dicilioꝛ ↄſiderata cũ illis a ꝗbo alleui
atur qᷓ maxie ſunt. ADotiuu.ſ.amoꝛ finis ſiue pᷣmiũ.gre⸗
go. ↄſideratio pᷣmij minuit vim flagelli. In effluẽtia in mi
niſirando vᷣtutẽ oꝑandi.vt pʒ ex glo. ſuꝑ illud Ro. iij. lex
fidei 2 libertas ſpus.vñ Hug.nouiſſime ſub gẽa pꝑfectõis
in libertate ſpũs ambulare pmittit. boc dĩc:qꝛ nõ fũt aſti
cti iudicijs legis. Gal.iiij. Blla qᷓ ſurſum ẽ libera ẽ. Glo.
qꝛ diligit ex amoꝛe ſeruit. licet ̊ dñs abltulerit iuguz le⸗
gis. nõ pter h ſegtur ꝙ nihil difficile ſit in lege euangelij
Er bis ptz rñſio ad aliud.ſ.q ea q̃ ſunt legis noue ſunt
facilioꝛa.qꝛ facilioꝛa ſunt ſimpłr:nec m̃ oꝑtet ꝙ ſingla qᷓ
ſunt oꝛdinata m legẽ gre ſunt facilioꝛa ſingulis eoꝝ que
lunt in lege moyſi. Vel põt dici ꝙ ↄfeſſio ↄſiderata vt ad-
iuta motiuo pᷣmio alij cõmodis:vt dimiſſione pctẽoꝝ
et alijs pluribo:facilioꝛ eſt ꝙᷓ fuerit illa qᷓ fnit legis. ¶ Do
boc qð obr.ꝙ inguz xp̃i leuiꝰerat ⁊c̃.pʒ rñſio qꝛ leuiꝰfuit
ſimpłr:nõ tñ qᷓtum ad hoc eo mõ quo dictũ eſt.

Qqnenker aue S. Uij.

ritur. vtrũ ↄfeſſio rocalis ſumficiat ſine oblatõne hoſtiaꝝ.
⁊ videt᷑ ꝙ nõ. Mat · v. NQon veni ſoluere legẽ h adimplere.
Aug. li. queſtõibo ve.et no.teſia.nõ illã deſtruit ſed po
tioꝛa adgit. ille dr addere alij ꝗ alio exñte aliquid appo⸗
nit exiſtenti. Hoc em̃ videt᷑ ꝑ boc qð dĩc Aug.in eodẽ lib.
Implere libꝝ nihil aliud ẽ ꝙᷓ plene addere.hoc eſt autẽ le
gem adimplere: manentibo pteritis nona addere. ̊ mõ
fitendi qͥoſitebat᷑ in iege:dʒ aliꝰmodꝰaddi ĩ noua.4l Itẽ
ſolũmodo dimittit factũ ⁊ minꝰrecte deſtruendũ ſiue coꝛ⸗
rigendũ.vñ in collatõnibo de ſententijs ſcc oꝝ. ob cau⸗
ſam ſacrificijs vet ib⸗ repudiatis nouis delectatꝰeſi:cũ ni
hil coꝛrigit niſi qð nõ recte putat᷑ factũ.ex hoc videtur ꝙ;
odꝰoↄfitẽdi Fm legẽ ſtabit: vel adminꝰrcte factũ ẽ a dño.
Contra. Aug. ↄtra fauſtuʒ. ſacr̃a ꝗ obſeruabant᷑ ? cele
bꝛabant ex lege.pᷣnũciatiua erant xpᷣi venturi.q cũ ſuo ad
nentu xpᷣc impleuiſſet:ablats ſunt.Et ideo ablata: qꝛ im⸗

leta:relinqtur ꝙ nõ dñt eſſe in noua lege ſacr̃a ↄfeſſiõis.
Oð ocedimè. dom igit᷑ ad p̃mũ. ; voce ſiue expᷣſſione
cali ſolũmodo ofi tenqũ eſt eccie.. Ad illud Aug. ꝙ im
piere ẽ manẽtibus p̃teri tis noua reddere. doᷣm ꝙ pᷣterita
manere dicunt᷑ duoba modis:vel ad oꝑandũ: ⁊ ſic nõ de⸗
bent manere. Uñ aug. mKemanſerũt ſolũ qtum ad auẽteʒ
ſignificandi vt in eis poſſet bõ legere et intelligere: ſed nõ
qᷓtum ad auẽteʒ obſeruandã.hec Nug.manent Sad legẽ⸗
dum vt oñdat᷑ vmbꝛa pᷣteriſſe: nõ aũt manent ad oꝑanduʒ
vt oñdat᷑ veritatẽ veniſſe. Vel põt dici ꝙ pᷣterita dicũtur
manere nõ ſub vmbꝛa vanitatis: in eſſe veritatis. Ad
aliud qð obijcit᷑.ꝙ nihil coꝛrigit᷑ niſi qð nõ recte factũ pu
tatur. dom ꝙ et ſi aligd ſit recte factũ qtum ad ſtatũ vnũ
ſiue tp̃s vnũ.bñ tamen habet mutari fm exigentiam tꝑis
Z ſtatus alterius.Añ Aarcellinꝰ dicit querit ab aug.
Cur bic deus qui veteris teſtamẽti deus eſſe firmat. ſpꝛe⸗
tis veteribus ſe acrificijs delectatus eſt nouis. Mhil eniz
poteſt coꝛrigi niſi quod ante non recte factum/ ꝓbatur. qðᷣ
ſemel recte factum eſt:mutari nullatenus debet recte eniʒ

lxxvj.

facta mutari niſi iniuſie non poſſunt. Rñdet Aug. ſic. cũ
agricola aliud iuſſerit eſlate ꝙ; iuſſerit hieme:et cuʒ mane
ſurgit qui nocte geſcebat. vite oſiliuʒ non mutauſt. Aliud
magilter adoleſcenti qᷓ puero ſolebat imponẽ no itaqʒ ve⸗
rum eſt qð vicit. ſemel rectũ.nullatenus eſſe mutandum.
mutata quippe temꝑis cauſa quod recte ante factum ſue/
rat.etiam mutari plerũq; flagitat.vt cum ipſi dicãt recte
non fieri ſi mutetur: ↄtra. Beritas clamat recte non fieri
niſi mutetur.apertũ fuit pꝛimis tem ꝑibus ſacrificium qð
p̃ceperat dominꝰ:nũe vo non eſt ita. Aliud enim pᷣcipit ⁊
buic temꝑi aptum eſſet: ꝗq multoma is qꝙᷓ homo nouit ad
cuiq; tempori accõmodate adhibeat᷑.

embꝛum terei
quit de inſtitutõne confeſſionis de qᷓ que⸗
runt᷑ duo. Pꝛimũ eſt. ſi debet inſtitui in lege
euangelnj. Secundum eſt dato ꝗ ſic. vbi in
euangelio fuit inſtituta.

Articulus prunus

IYrca pꝛimuʒ ꝓceditur ſic. Plus eſt ↄfiteri ali⸗
4 quid in ſui verecũdiam facto q; verbo: ⁊ coꝛaʒ
AMWultis ꝙÿ̈ coꝛam vno. ſed ꝓpfeſſoꝛes legis moy⸗

ſi ficbanð facto et coꝛam multis ofſerendo hoſtiam pꝛo

peccatis.cum & ſacramenta ſm tꝑis ſucceſſionẽ? ſiatuuʒ
tebebãt eſſe pfectioꝛa. vt dicit Hug. in lege euangelij non
debebat cõfelſio vocalis fieri vni: & nec talis in illa inſti⸗
tui. ¶ Item Ecẽi · xxvij. QDui denudat archana amici peꝛ⸗
dit ſideʒ denudare & archana amici culpabile ẽ· et quãto
maioꝛ eſt amic?tanto magis eſt culpabile. ᷣ nullus eſt ita
amicus alij ſicut ſibipi: qð eſt ſibi archanũ reuelare alij
maxime eſt culpabile. ſed nihil tale in lege euangelij debu
it inſtitui.boc aũt facit ↄfitene peccata ſua homini ↄfiten
do ↄfeſſione vocali.¶ Item gra eſt ꝑfectiua nate. 5 lex gẽe
eſt ꝑfectiua legis nature. lex nature dictat turpitudines

.

tam coꝛꝑis qᷓ aie eſſe tegendas: ſtiatuere aliqꝗd otra Bnõ
legis gre:cuiꝰeſt ſupponere q natura dictat. S E
tra.ſacra legis ſcripte et nature ſũt q̃ſi embꝛa reſpẽcin ſa
cramentoꝝ euangelij. vnde ſacr̃a nõ ꝓdierũt in lucem an⸗
te legẽ euangelij: ofeſſionis genus qõ pd it manikfeſte ĩ lu⸗
cem: nõ debuit inſtitui ante legẽ euan elij in illa. ſed cõo⸗
feſſio vocalis omia ꝓdit in apto. ̊ c OKRñ. duo ſunt ̈n⸗
cipaliter pᷣter vtilitates pᷣtactas. ꝓpter que ouenit conkfeſſi
onem ſacralem inſtitui. Unũ eſt manifeſtatõ pet᷑i ſiue de⸗
tectio. Aliud ẽ recõciliatõ facienda deo? ecckie. Nit con⸗
feſſio ꝓpter pcxi ctectõeʒ· pctoꝛ em dũ male agit odit lucẽ
oH. uj. Et ideo in ↄuerſione ad inſticiã opoꝛtet oꝑa illiꝰ
tenebꝛoſa redaꝛgui.que autẽ arguun k a lumie manifeſtat
Ephᷣ.v.hoc autẽ eſt ꝑ ꝓfeſſionem:et ideo ebuit in ea lege
inſtitui ↄfeſlio in qua eſt manifeſtatio veritatis. vtpote in
ea in qua ver bũ caro factũ eſt et habitauit in nobis Yohᷣ.
j. vt intelligibile fieret ſe enſibile. in qᷓ etiã dñt occulta mai⸗
feſlari:et vᷣba coꝛdis foꝛmã vocis induẽ. Hec at eſt ler gre
ideo ofeſſiõis inſtitutio qtũ ad hũc finẽ ↄpetit legi Qatie
Alius finis ẽ recõciliatio faciẽda deo ⁊ eccie.⁊ hec hũano
arbitrio mediãte vñ ſacerdos fit iudex et arbiter int᷑ pcto
rem et teũ. arbiter at talis dz eſſe ꝗ poſſit manũ ponere ĩ
ambobo Job. ix. talis non potuit eſſe quſq; ce factꝰẽ hõ ꝗ
eſſet hõ deificatꝰ arbit mediatoꝛ.ſ. pc. ͥ exñte ille religt
in eccłia ſucceſſoꝛes qͥs rectoꝛes ecckia inſlituit 1 arbitros
gboomiſit auẽtem recõciliãdi. Et qm̃ hec auẽtas pꝛiꝰ fuit
in capite xpo a q̊ͥ deriuata ẽ ad mẽbꝛa. 1 in nlto potuit eſſe
anteꝗꝙ veniret ille p̃cipuꝰ ⁊ pᷣmꝰmediatoꝛ.⁊ H ſolũmõ fuit
in noua lege: ideo in illa tĩ debuit inſtitui talis confeſſio
Cõcedẽdũ eſt . ↄfeſſio vocalis ſacr̃alis ſoliꝰ noue legis
fuit ⁊ debuit eſſe. nec pceſſit in veteri lege niſi in figura.vt
qñ data fuit ſa acerdotibo auẽtas diſcernẽdi int leprã et nõ
lepꝛã int᷑ ſanctũ et Aꝓpbanũ. 4Ald illud að obijcit . ꝙ ꝑfe⸗
ctiꝰ? ↄfiteri facto ꝙᷓ vbo ⁊ coꝛã multis 7c. doõm ꝙ ñẽ veꝝ
qꝛ illa oblatiõe oñdebat᷑ pctm ĩ generaliet nõ in ſpali.i.ñ
cũ circũſtantijs aggrauãtibo.neq; peta guia ⁊ enoꝛmia B6

coĩa.4 Ad illud Ecẽi.Qui denudat archana ꝛ⁊c. doᷣm ꝗ;
logꝗtur ibi ſapiẽs de nudatõe ꝓditõis.vt q aligs fidei al⸗
teriꝰarchana ſua ↄmittit:⁊ ipe q̃i infidelis illa ꝓdit:⁊ ſic
nec amiciciã nec fidelitatẽ cuſtodit.vñ caritateʒ diſſipat.
hec at᷑ denudatio ẽ oĩno alia ab illa q̃ eſt ↄfeſſio ſacr̃alis.
Ao illð qð obr.ꝙ lex nate dictat turpitudies corꝑis et
aie eſſe tegedas ⁊c.ddᷣm.qꝙ turpitudinũ maĩſeſtatio qñq;
fit ſine cã aliq̃.⁊ maifeſtatio hmõi nonẽ de dictamiĩe naĩe
rõnalis:ſᷣ potiꝰ deſipiẽtis ⁊ deſtitute regimine rõnis q̃lis
ſolet fieri a ſtolidis.Qñq; fit ad ſui ↄmẽdatõeʒz ſiẽ faciũt
inuerecũdi.de ꝗbo dr̃ hiere.iij. Frons młieris meretricis
facta ẽ tibi ⁊c.⁊ glłantes in pctis ſuis. ꝓuer.ij.q letant᷑ cũ
malefecerit 2 exultat in rebo peſſimis.de gbo y ſa.iij. pcẽm
ſumit᷑ q̃ſi ſodoma p̃dicanerũt.hmõi maifeſtatio ẽ ʒ̊ natazʒ
⁊ rõnem rectã:qꝛ puocatina dĩne offenſe. Qñq; fit ad ſui
ↄſuſionẽ vt dinaʒ inueniat ꝓiciatõeʒ.⁊ hec ẽ oꝛdinata ad
plagã occultã curandã.⁊ hac dictat nata ⁊ rõ recta.ſiẽ eĩ
nat᷑a dictat vulnera etiã ĩ locis ſecretis eſſe detegẽda me⸗
dico coꝛꝑali q;tũcũq; ſit padendũ ꝓpt᷑ ſanitatẽ obtinendã.
ſic dictat de vulneribo ſpũalibo.⁊ ſic ſi aligs ꝓpt ſanitateʒ
recuꝑandã nollet vulnhmõi detegẽ fatuꝰ iudicaret᷑ ⁊ ſuꝑ
bus ⁊ dictamĩ nature inobediẽs: ſic eſt intelligendũ in p
poſito.Ex hoc pʒ rñſio ad ꝓpoſitum.

Articulus ſecunduo

Onſequẽter querit᷑ vbi in euãgelio fuit ↄfeſſio
inſtituta.de h̊ diuerſi diuerſa ſentiũt.Quidaʒ
em̃ dicũt ꝙ inſtituta ſuit Math.viij.vbi dr. vade oñde te
ſacerdotibo. Cont᷑.nbo iſto nec ĩ textu nec in glo.fit mẽ/
tio de ofeſſione vocali.¶ Item glo. ẽ ↄꝛia q̃ dicit.mittit ad
ſacerdotes ꝓpt huilitatẽ vt ſacerdotibo deferat bonoꝛẽ:q/
bus lex iubet mũdatos mũera offerꝛe:⁊ vt vidẽtes credãt
ei: vel ſi nõ credũt inercuſabiles ſũt ⁊ ne legẽ frangẽ vide⸗
ret᷑.¶ Alij dicũt ꝗꝙ inſtituta fuit ofeſſio vbi dictũ ẽ ſiue pᷣ
ceptũ de pnĩa agenda Alat.iiij.ibi.pnĩaʒ agite.Oicũt eĩ
ꝙ ibi datũ fuit pᷣceptũ de pnĩa q eſt ſacr̃m qᷓ bʒ tres ptes.
Vnñ inſtituta fuit ꝙtuʒ ad tres ꝑtes illiꝰ:⁊ ita qtuʒ ad cõ
feſſionẽ ſacr̃aleʒ.¶¶ Cont᷑.greg. dic ſuꝑ illud.pniaʒ agite.
pniaʒ agẽ eſt dignos fructꝰpnie facere.łᷣ H̊ ꝑtinet ad ſatiſ⸗
factionẽ. Vñ glo.ſuꝑ illud ¶Dat.iij.dic carnis moꝛtifica⸗
tionẽ. Ieʒ alia glo. dic m q̃ntitatẽ culpe.4 Itez q̃re non
expᷣſſe inſtituit ↄfeſſionẽ ſiẽ baptiſmũ Joh.iij.xbi dic.iA⸗
ſi ꝗs renatꝰfuerit ex aq̃ ⁊ ſpũſcto ⁊c̃. Ita ſilr dicẽ debuit.
NQiſi ꝗs ↄfeſſus fuerit ⁊c.vel dicẽt cõfitemini. ſiẽ dic Ja.
apls vlti. ¶ Alij dicut ꝙ inſtituit ↄfeſſionẽ qñ ↄtulit pĩa⸗
tem clauiũ Mat.xvj.et Joh.xx. Cont᷑.in inſtitutõe cõ⸗
feſſionis debuit dari pᷣceptũ ſine iudicio ↄfitentibo ñ illis
ꝗ nõ dñt cõfiteri ̊ audire cõfeſſiones:ſiẽ factũ ? in inſtitu⸗
tione baptiſmi baptiʒandis Yoh.iij. Si diceret ꝗ inſti
tuta fuit a Jac.vlt.Querit᷑ exqͥ ẽ ſacr̃jm ſalutis.dñs autẽ
ſaluatoꝛ ad ſaluãdũ venit Luc.xix. Venit filiꝰhoĩs q̃rere
7 aabe e nõ fuit ab eo inſtituta ſiẽ bapti

ſmus.Rũñ.ꝙ; dñs ſaluatoꝛ h̊ ſacr̃m inſtituit. Sʒ nota.
ꝙ duo reſpiciũt ↄſeſſionẽ.vnuʒ materiale.ſ.detectõ pcti.Rᷣ
aũt nõ inſtituit dñs lucide ſ̊ inſinuatiue.¶ MDat.iiij. pnĩaʒ
agite. qͥ intelligit᷑ digna ſatiſfactio ꝓ pcto q̃ dʒ fieri arbi⸗
trio ſacerdotis.ad qð nccio regrit᷑ ↄfeſſio.vt pʒ ſup vbi ta
ctũ eſt de inſtitutõe pnie.Aliud ẽ formale.ſ.ptas abſoluẽ⸗
di.⁊ qtũ ad h̊ iſtituta fuit ĩ collatiõe ptᷣatis clauiũ penes
quã reſidet oᷣtus ipſiꝰſacri.fſoꝛmalr g et ↄplete inſtituit eã
dñs ↄferendo ptᷣateʒ clauiũ bio petro Aath. xvj. ⁊ alijs
JYoh.xx. ¶ Ad h̊ qd obr.q debebat inſtitui pᷣcepto penitẽ⸗
tibo 2 nõ pᷣlatis ſiue ſacerdotibo.dvᷣm ꝙ h̊ fuit er diſpẽſa⸗
tione vĩne ꝓudentie. volẽtis ꝙ ad cumulũ meriti volunta
ria eſſet cõfeſſio ⁊ nõ extoꝛta ꝑ pᷣceptũ. ꝛe. nõ fuit necelſ⸗
ſe qꝛ collata ptate curãdi a moꝛbo ſpũñali.certuʒ fuit ꝙ ꝓ⸗
pꝛia neceſſitate curãdi vꝛgẽte curꝛerẽt ſine omi p̃cepto ad
medicos. Eñ nõ fuit neceſſe eis dare p̃ceptũ de cõfugiẽdo
ad eas.et h̊ eſt qð dic hug. Deꝰhõ hoĩes ꝗ puri hoĩs erãt
bticipes fecit ptatis ſue.vt ofciũ eiꝰ implerẽt penitentiñ
ofeſſionẽ ſuſcipiẽdo. vt pr̃atem eiꝰexercerent penitẽtibo

¶ Lueſtõ. lx

rit᷑ e mõ cõſiten

confitentibo pcta remittendo. Accipite inꝗt ſpm̃ſcẽm ꝛ⁊c.
xpᷣe hõ diſcipulis ſuis vices eiꝰagẽtibo in terꝛa.ptatẽ de⸗
dit dimittẽdi pcta.¶ Sʒ dicis foꝛtaſſis.q̃re nõ ſiłr xpᷣe pᷣ
ceptũ dedit hoĩbo pcta ſua cõfitendi:ſiẽ̃ diſcipulis ptateʒ
cdit oↄfitentiũ pcta dimittẽdi.Audi q̃re voluit xpᷣe vt a ſe
metipſo ſurgeres vt nõ q̃ſi extoꝛta vel coacta videret᷑ con⸗
feſſio tua.Ydcirco qtuzʒ ad ſe ꝑtinuit officiũ ſuũ diſcipłis
ꝑagendũ iniũrxit.vt medicoꝝ moꝛe egros veniẽtes excipe⸗
rent ⁊ ſaluarẽt.medicis ̊ dixit vt curarẽt:b̊ infirmis ñ di
rit vt ad medicos curãdi venirẽt. G̊ q̃ſi certu eſſe voluit ꝙ
egri libenter ſalutẽ q̃rerẽt:⁊ ſe curandos offerꝛẽt ſi medi⸗
cos innenirẽt. ꝓpterea ſolos medices monuit. Infirmum
em̃ ipe moꝛbo ſuno ſufficient admonuit nec opꝰpcepto bʒ
ſi dolet. hec hug. Alia rõ põt eſſe amotõ occaſiõis recidi
uandi.qꝛ eĩ dñs fuit fũdatoꝛ eccie:⁊ veniẽtibo oĩm pctorũ
ꝑ baptiſmũ fiebat remiſſio.iõ ab eo nõ debuit inſtitui con
ſeſſio:ne aliꝗbo ex vᷣbo dñi daret᷑ recidiuãdi occaſio. Ptʒ
rõ q̃re inſtituẽdo ↄfeſſionẽ nõ pᷣcepit aliꝗd neq; indixit.
penitẽtibo:p ſolũ diſciplłis.poſtea apłi de dĩno ↄſilio cõſi⸗
derantes curados negligẽtes de ſuo curatõe qᷓrenda: alle⸗
xerũt monitiõibo. Vñ iac.v. Cõfitemi alterutꝝ pcta vr̃a.
Vnñ hug.ipᷣi medici poſtea negligẽtes in curatõe ſua egꝛo
tos inueniũt eos ad ſalutẽ qrendã: ⁊ ãmonitõe ſua excita
uerũt:⁊ pᷣcepto attraxerunt.¶ Ad illð igit᷑ qʒ querit᷑q̃re
dñs ſaluatoꝛ ñ inſtituit ſacrin illð ſalutis.dm ꝙ foꝛma⸗
liter inſtituit ſiue ptatiue: nõ tñ inſtituit vt erat exercẽda
ab ip̃is penitẽtibo niſi eo mõ qͥ dictũ ẽ.neq; ſiẽ fecit bapti⸗
ſmũ ꝗꝓpter rõnes pᷣdictas.iQec ẽ ſiłe de ↄgruẽtia inſtitutõ⸗
nis baptiſmi ⁊ pnie ſiue ↄfeſſionis.baptiſmꝰ eĩ ẽ ſacr̃m in⸗
trantiũ.dñs aũt fundauit ecciaʒ: ꝓpt᷑ qdð ↄgruebat ꝙ inſti
tueret ſacr̃m intrantiũ ꝗ erat q̃i materia fundamẽti ſiue
ex ꝗabo fundabat᷑. IOpᷣaʒ aut fundatã reliꝗt ↄſũmandã vica
rijs ſuis ſibi ſuccedẽtibo. Ad ↄſũmatõeʒ aũt reqrit᷑ ↄſerua
tio fundamẽti:ad qð regrit᷑ reꝑatio recidiuantiũ ꝓpter qð
ↄgruebat ꝙ ipᷣi inſtituerẽt ſacrjm qͥ releuãdi erãt recidiuã
tes.fuit gᷓ cõfeſſio a dño inſinuata:eb aplis auẽte illiꝰtra

dita:a dno ĩ clauis collatõe inſtituta ⁊ ab aplo Za. ꝓml⸗
gata Ya. vlt.¶¶ Ad illð qð obr. ꝙ vt ex glo.pʒ.ꝙ dĩc pniaʒ
agite. ꝑtinet ad ſatiſtectõeʒ. doᷣm ꝙ h̊ verũ eſt. ſi inqtuʒ ẽ

iniũcta a ſacerdote: ⁊ ita implicite cointelligit᷑ cõfeſſio.de
his ſupᷣ de inſiitutõne pnie tactum eſt.

— 2.

ſionis.

Equituꝛ de vſu con

feſſionis d qͥ qrunt᷑ plura. Pꝛimũ ẽ qui
cæbeãt cõfiteri. Scðm ꝗd debeãt ↄſiteri.
Tercio vtꝝ circũſiantie pctoꝝ ſint ↄfitẽ
de.Quarto qñ dʒ fieri ↄfeſſio. Quinto q̃
idi. Sexto de oꝛdine cõfeſſionis.

mby primũ
Yrca * qui debeant conſiteri.Queꝛi
tur primo. vtrum non habentes cõſcientia
moꝛtalis.cðdðo vtꝝ nõ hñtes ↄſcĩam veni/
alis. Tercio vtrum perfecti. Quaꝛto vtruʒ

Articulus primus
erit᷑ ̊ vtꝝ nõ hñtes ↄſciaʒ moꝛtalis teneant᷑
Wdfiteri.et vr ꝙ ſic:qꝛ vt hr ext᷑ li.v.de pe.et re.
ca.dm̃is vtriuſq; ſexus fidelis poſtqᷓ ad ãnos diſcretõis ꝑ
uenerit oĩa ſua pcta ſaltem ſemel in anno fideliter ↄfiteat᷑
ꝛio ſacdoti.ecce ꝙ ex inſtitutõne eccĩe exqͥ adultꝰẽ fideł
tenet᷑ ↄfiteri ſemel in ãno.i ꝛe.j.Joh.j.ſi dixerimꝰquia
perm nõ habemꝰ:noſmetipſos ſeducimus? veritas in no

5

bis nõ eſt. ̊ nullꝰdʒ reputaꝛe ſe ſine pco.ĩmo vnuſquiſq;

dʒ ſe reputare peccatoꝛẽ et ↄfiteri ſe talẽ. ontra. ꝗno

bʒ ↄſciam moꝛtalis:nec tenet᷑ ad ↄfeſſionem venialis.igit
nõ tenet᷑ ↄfiteri.moꝛtale eniʒ nõ debet ↄfiteri.quia ſaceret

èòð

mi.
ede
e 5
alez
taſe
con⸗
ſplis
ipe⸗
ndi
luit
meche
Vmbn
Pioh
di
Miezi
ltwicon
mnapt
loch
larch
la nn
d e
jercinn
it q
em⸗
rcide
Lpti⸗
iuto⸗
min⸗
jinſti
iſine
ien
erya
liui
a
n;
3

R

on

gei
thii
intoq

ueri
entii
veni⸗
virnz

enennt
e.etre⸗
ros⸗
r,te
Kiſck
wg
gsll 1
lug
g
lo

—————
—
—

Mueſtio

contra conſciam diceret᷑ ꝙ tenet cõfiteri veniale ex inſti
tutõne ecclie. Cõtra. ſm hoc vidr̃ ꝙ eccłia initiat laque
os mẽbꝛis ſiue maioꝛes mĩoꝛibo. qꝛ qua rõe tenet homo
cõfiteri boc veniale:et illud.et ita omia ſi tenẽtur ad cõ⸗
fitendũ et ſic ex inſtitutõe eccłie obliuio illeꝑ nõ pt eſſe
ſine graui ofſenſa et negligẽtia culpabili. Pꝛet.· habẽ⸗
tes coſciam moꝛtalis nõ tenent confiteri venialia ex bac
inſtitutõe.ſi ergo nõ habẽtes moꝛtalia tenent᷑ ſolũmodo
cõfiteri venialia.qꝛ nõ habet cõſciaʒ moꝛtaliũ: ergo ma

licia nõ habentiũ conſciam moꝛtalis patrocinax ei W
alij obligati ſint ad difficilia eo ꝙ boni ſunt. eſpon

ſio.ꝙ ⁊ ſi quis nõ habeat cõſciam moꝛtalis ni bilomin?
tenet cõfiteri ſemel ĩ ᷓno. Fm ꝙ inſtitutũ ẽ ab ecclia.ſed
nõ debet cõfiteri aliqð genus peti moꝛtalis:b in genera
li debet ſe cõfiteri eẽ milerũ et peccatoꝛẽ. Si em ↄfiteret᷑
aliqð peccatũ ſpeciale: diceret cõtra ↄſcĩiam. qꝛ vnuſaſq;
ex bona conſcĩa ⁊ ſecura pt dicere ſe eẽ peccatoꝛẽ. Jux ta
illð ꝓuerb.xx. Quis pĩ dicere. mũdũ ẽ coꝛ meũ purꝰſuʒ
a peccato. Et. 3 .ioh. j. Si dixerim. qꝛ peccatũ nõ habẽ⸗
Pꝛet. qꝛ bec cõfeſſio inſtituta ẽ ab eccleſia t reuereti⸗
am coꝛpis rp̃i. Ad qð accedendũ eſt cũ maxima reuerẽ⸗
tia et timoꝛe: etiã venialia tenet᷑ homo cõfiteri. Si quis
em̃ habet cõſciam venialis nec cõfitetur illud nec cõſite⸗
ri ꝓponit:minus reuerẽter accedit.nõ tñ dico ꝙ peccet
moꝛtaliter: ſed foꝛte diminuit ſibi efficaciã ſacramẽti.di
cendũ igit᷑ ꝙ nõ bñs conſciam moꝛtalis tenet᷑ confiteri
tentione neceſſitatis rõne inſtitutõis eccłie ſaltem ſe eẽ
peccatoꝛẽ in generali.nec ſi pecificãdo de aliquo peccato
moꝛtali vel peccata venialia. Centione auũt eꝗtatis tene
tur cõfiteri venialia ꝓpter reuerentiã ſacramẽti: ad q8
accedere debet diligetiſſime pparat. xpᷣianꝰaũt de bono
et equo tenet᷑ modo quo meliꝰ pt ſe p̃parare ad tantũ ſa
cramentũ. Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ qua rõne tenet᷑ hõ ad
cõfeſſionẽ vniꝰ venialis: et alteriꝰ. et ita oĩm. dicẽdũ ꝙ; ñ
ſequit᷑qꝛ multie modis fit remiſſio venialiũ.vicʒ oꝛone
dñica:tunſione pectoꝛis.et aſperſione aque bñdicte. et
multis alijs modis. vnde nõ tenet᷑ niſi ad cõfeſſionẽ eoꝝ
quoꝝ recoꝛdat᷑ nec offẽſa in hoꝝ obliniõe niſi foꝛte veni⸗
alis. 4 Ad illud qð obr. ꝙ bñs cõſciam moꝛtalis ñ tene
tur cõfiteri venialia ⁊c. dõm ꝙ ea tentõne tenet᷑ ille qua
alu. tenet᷑ eĩ tentõne nccitatis ↄfiteri moꝛtalia: et tentio
ne equitatis.id ẽ de bono et equo cõfiteri venialia quoꝝ
recoꝛdat᷑. maxĩe ꝓpt reuerẽtiam ſacramẽti ad qð debet
accedere ſemel in ano. ꝓpter qð tenetur cõfiteri tempo⸗
re ꝓpinquo ante acceſſum.

ticuius ſecundus

Onſequẽter querit᷑ ſuppoſito ꝙ aligꝗs ex q̃dã
pura ſimplicitate nõ habeat ↄſciam venialis
vel ſuwoſito ꝙ ſit ꝑſona habẽs q̃ſi ſemꝑ mẽ⸗
tem circa ſu ꝑna.vel q̃ſi nullã habẽs inoꝛdiatam cogita⸗
tõem vel motũ ad boc q̃i cõtinuus in oꝛõne et meditati
one.et frequẽtãs illa que valẽt ad deletioneʒ venialiũ.et
ex bis ex quadã ſimplici puritate nõ bʒ cõſciam alicuiꝰ
venialis.ĩmo certiſſime cꝛedit omĩa venialia ſua deleta.
Quero ſi iſta ꝑſona tenet᷑ cõfiteri ex inſtitutõe eccłie: et
videt᷑ ꝙ nõ:qꝛ nõ poſſet cõfiteri aliqð pctẽjm niſi diceret
cõtra cõſciam.qX: ꝛet.nulla bũilitas ſiue pfectio debet
inducere hoĩem ad hoc ꝙ ĩponat᷑ ſibi in cõfeſſione de qͥ
nullã habʒ ↄſcĩiam.vñ aug.Si cauſa hũilitatis mẽtiris
efficieris qʒ vitaſti ſcʒ pctoꝛ. ¶ Cõtra.ſi nõ ↄfitet᷑ incur
rit culpã trãſgreſſioĩs.¶¶ IOẽ Gꝛeg. bonaꝝ mentiũ eſt ibi
culpã agnoſcere vbi culpa nõ eſt.ergo vt videt᷑.licʒ nullã

habeat cnlpã.pt ſe eRnare culpabilẽ et cõfueri culpaʒ
aliqna boden ũ ꝙ ſi aliq ꝑſona eẽt talis ↄſciẽtie
tñ deberet cõfiteri et teneret᷑ rõne inſtitutõis ecclie. non
tñ deberet dicere aliꝗd ↄtra cõſciam:ſed in generali dice
re ſe eẽ peccatoꝛẽ et hoc a pctᷣo nõ exiſtẽte in actu ſᷣ in ha
bitu.quo ẽ reus pene alicuiꝰ:licet in eo nõ ſit aliqd pcĩʒ
niſi oꝛigiale.nõ dico vt oꝛigiale eſt culpa:ſᷣ eo mõ qͥ oꝛi⸗
ginale manet actu poſt baptiſmũ licet trãſeat reatu: ad/

lxxvij.

huc obligatꝰ eſt a multas penas. ꝗpt᷑ qð bene pt᷑ cõſite⸗
ri ſe eſſe peccatoꝛẽ.nõ cũt ſemꝑ qn homo confſitet᷑ ſe pec
catoꝛẽ hoc cõſitet᷑ ex culpa actuali quã babʒ: ſ̊ ex reatu
culpe q̃ pceſſit. Pꝛet᷑.licet nõ habeat conſciam culpe ve
nialis.pt ſecure cõfiteri venialia q̃ cõmiſit.ſic quãtũcũʒ

cõſtaret alicui pcta moꝛtalia ſibi fuiſſe remiſſa vᷣmte cõ⸗

tritõis: tenet᷑ ea cõfiteri.iQec tñ dico ꝙ tenet᷑ tentõe ncci
tatis cõfiteri venialia:nec dico contrariũ.qꝛ iſtud infra

babebit q̃ſtionẽ.¶ Ad illud qdð obijcit᷑.ꝙ bonaꝝ mentiũ
eſt ibi culpã agnoſcere ⁊c. dicendũ ꝙ intellectꝰvᷣbi hmõi

nõ eſi ꝙ aligꝗs de beat ſibi imponẽ pctẽm cũ nõ habeat cõ
ſciam alicuiꝰ pcti:ſᷣ de bet reputare culpabilẽ ex hoc.ꝗ
minꝰꝑfecte cooꝑatus ẽ ge ſibi date a deo.intellectꝰeꝛgo
puiꝰ verbi bonaꝝ mentiũ ⁊c̃.eſt.ꝙ ülli ꝗ ſunt bone ↄſciẽ
tie:cognoſcãt ſe minus ꝑfecte fuiſie cooꝑati gre dei.⁊ G
imputẽt ſibi in culpã licet nõ ſit ex culpa pcti· Pꝛet.vᷣbũ
iſtud intelligit᷑ in dubijs.vbi cõſtat de bonitate oꝑis in
genere: dubitat᷑ tñ de modo.ſcʒ vtrũ bene vel male ſit fa
ctum. in talibo igit᷑ dubijs debet ille qui eſt bone mentis
agnoſcere culpam:id ẽ reputare ſe minꝰ bene feciſſe.In
dubijs em̃ debet vnuſqſq; interpᷣtari cõtra ſe.vñ qui du⸗
bitat vtrũ bene vel male ſecerit aliqð opus de genere bo

noꝝ:debet reputare ſe minus bene feciſſe:etiam ſi in ve⸗

ritate

ticulus tercius
Onſequẽter querit᷑.vtrũ ꝑfecti teneant᷑ confi
teri.ꝙ ſic:vidr̃ ꝑ auẽtem pᷣdictã q̃ dicit.ꝙ oĩs
vtriuſqʒ ſexuſq; fidelis.poſtqᷓ ad ãnos diſcre
tõis ꝑuenerit:ſaltẽ pctᷣa ſua ſemel in anno cõfiteat᷑ fideli
ter. ¶ Yẽ. j. ioh. j. Si dixerimꝰ qꝛ peim nõ habemꝰ ⁊c̃.
loquit᷑ de oibo.ergo ꝗ dicit pct᷑ʒ ſe nõ br̃e peccat moꝛtali
ter.̊ quãtũcunq; fit ꝑfectꝰ debet ſe recognoſcere pctoꝛẽ
ᷣm foꝛmã traditã ab eccłia.hoc aũt ẽ ꝑ cõfeſſionẽ.¶ Itẽ
quãtũcunq; ſit aliꝗs iuſtꝰ tenet᷑ ieiunare quadrageſimã
ſi eſt potẽs coꝛꝑe.nec ꝑ aliquã ſcetitatẽ abſoluit᷑ ab ecclie
inſlitutõe:ſili rõne a cõfeſſione¶ Cõtra.ſuꝑ iillud ps.
In hymnis ↄfitemi illi:dicit᷑.in portis virtutũ eſt cõfeſ⸗
ſio pcẽoꝝ de q̃ bic agit᷑ a qͥ incipiamꝰ ad miſericoꝛdiam
intrare ecce ꝙ bic habet᷑ ꝙ ↄfeſſio ẽ poꝛta: q̃ intratur ad
miſericoꝛaiã.igit᷑ ſi viri ꝑfecti iam intrauerũt poꝛtã im⸗
mo ad interioꝛa hmõi camerce vel ↄclanis ꝓgreſſi ſunt:
nõ habet neceſſe intrare poꝛtã. ¶¶ Sẽ ſuꝑnilud. Cõfitebi
mur tibi deus cõfitebimur. Elo.hec cõfeſſio ẽ euacuatõ
a malis.om̃ia em̃ in cõfeſſiõe lauant᷑.igit᷑ ſi nibil pecca⸗
ti eſt euacuandũ in illis neq; aliꝗd abluendũ: nõ tenere
tur ad cõfeſſionẽ. Jtẽ Greg.medicina vim ſuõ ꝑdit et

ſi ſanis membꝛis apponat.¶ I Aug. pfecta pnia ad ba

ptiſmi puritatẽ conat᷑ reducẽ.ᷣ poſſibile ẽ auquẽ ꝑfecte
pnia m ugẽ.p̊ talis nõ tenet᷑ ↄfiteri: qꝛ oĩno purꝰ ẽ. RRe
ſpõſio.ꝙ quãtũcũq; ſint ꝑfecti tenẽt ↄfiteri.vid cuiꝰmaĩ
feſtatõem nota. ꝙ tenẽt᷑ ad cõfeſſionẽ ex inſtitutõe pᷣma
facta ab apłis et ꝓmulgatã a beato iaco. Jac.v.qꝛ inſti
tutio illa facta ẽ ſub pᷣcepio.tenẽt᷑ etiã ex inſtitutõe ſuꝑ⸗
addita a pr̃ibo in cõcilio generali ⁊ ꝓmulgata ab ĩnocẽ
tio.ij. Rõne aũt pꝛime inſtitutõis q̃ directe fuit contra
moꝛtale:tenẽt᷑ cõfiteri oẽs ꝗ poſt baptiſmũ peccauerunt
moꝛtalit.rõne ſecũde inſtitutõis tenẽt᷑ oẽe ſaltẽ ſemel in
ãno ↄfiteri.¶ Rõ aũt hmõi inſtitutõis multiplex ẽ.vna
q̃ẽ generalis indigẽtia.qꝛ oẽs peccauerũt et egẽt gratia
dei Ro.iij. et nõ eſt qui facit bonũ et nõ peccet Ecci.vij.
et ideo deum debet glibet glificare ↄfitẽdo ſe pctoꝛẽ. qui
cĩ ↄſitet᷑ ſe pctoꝛẽ den głificat ondẽs ſe dei gra ⁊ mißicoꝛ
dia indigẽ. Alia rõ ẽ reuerẽtie ſacre cõionis.qꝛ em̃ oẽs
tenẽt᷑ ĩ paſcha cõicare.oẽs debẽt ſe purgaẽ ne idigne ac⸗
cedãt.⁊ ſic iudiciũ ſi bi maducẽt ⁊ bibẽt.ij.coꝝ· xj.Ter⸗
cia rõ ẽ diſcretõ gregis dñici.ne em lupi abſcõditi inter
agnos latitarẽt.i.heretici int fideles.inſtitutũ ẽ vt ↄſciẽ
tias ſuas oẽs ſacerdotibo oſiẽdẽ t: ꝓpt h ᷓ oibo ꝓfiteri pᷣ⸗
ceptũ ẽ.vñ oẽs ↄſiteri tenẽt᷑ ſemel i ano. Ao B qð obr.
ꝙ iam ꝑtrãſierũt poꝛtã ecclie.dðim ꝙ boc verũ ẽ ꝙtũ ad
VN

õs

ĩdulgẽtiã pctoꝝ oĩm moꝛtaliũ ⁊ plimoꝝ veialin.ſᷣ qꝛ vt
dẽ ꝓuerb.xxiiij. Septies ĩ die cadit iuſtꝰ.qñ ↄfitet intra
poꝛtã miſcdie qᷓtũ ad ĩdulgẽtiã veialiũ aliqꝝ.⁊ foꝛte ali
co pene debite:et et᷑ rõe alicꝰ fructꝰ ꝑcipiẽdi merito ↄfeſ⸗
ſioĩs.q] Ad alið dðm.ꝙ licʒ ĩ ꝑfectis ñ fiat euacuatõ ve⸗
nialiũ.ſit tñ euacuatõ veialiũ ⁊ maloꝝ pene.At pt dici
ꝙ iſte auẽtes ĩtelligi hñt de pctoꝝ ↄſeſſiõe ꝗbo ↄfeſſio fit
poꝛta miſcðie qtũ ad offeſã eccłie inqᷓtũ exercet᷑ ĩ actu vł
ïtũ ad offẽſa di ĩqtũ het᷑ ĩ gꝓpoĩto.¶ Ad alið gre dD83.
quãtũcũʒ ſit hõ ſanꝰ.hʒ aliqd curãdũ ſcʒ culpe vł pene:
niſi fuẽit aliqᷓ ꝑſona pᷣmlegiata. Ad vltimũ obiectũ pʒ
ſolutio ex ſupdictis.Ał pt᷑ dici.ꝙ h̊ qð dĩc ꝙ pnĩa ꝑfcta
rducit ad inocẽtiã baptiſinalẽ.ĩtelligẽdũ ẽ de pnĩa vᷣtute
7 de ĩnocẽtia qtũ ad culpã.vł pt ĩtelligi de pnia ſacro et
te inocẽtia qtũ ad pct᷑z ꝓ q̊ illa pnĩa ſũpta fuerit.Sʒ qꝛ

gdiu h̊ ſumꝰ culpe ſuccedit culpa.iõ opoꝛtʒ ꝙ pnĩia ruo

et cõfeſſio.

Onſeq̃nt qjrit. vtrũ obſtiatꝰ teneat᷑ cõfiteri.i.
erñs ĩ moꝛtli nec hñſ volũtatẽ dimittẽdi pcts
et itelli

Ptre raato ab ecclia. ⁊ vr̃ ꝙ ſic.ene
ceſſitate pᷣtacta ex iſtitutõe eccłie q̃ artãt᷑ oẽs fideles ad

eſſiõʒ 4 IM,/ ppᷣa malicia niłʒ abſoluit a tẽtõe qᷓ tenet ðo
Bled ni⸗ er h ꝙ vult ſtoẽ ĩ pcto abſoluit᷑ a tẽtõe
ↄfitẽdi.qꝛ ſi H: ꝓpꝛia malicia procinaret᷑ illi.¶ Itẽ adul⸗
tꝰ ñ baptiʒ atꝰ ⁊ ſi nullũ moꝛtale pct ʒ ↄmiſit excepto ꝙ
baptiʒari ↄtẽnit ſi diſcedẽit ſic.n ſolũ puĩret᷑ ꝓ oꝛigĩali:
B ꝓ actuali rõe pᷣuaricatõis pᷣcepti ſiue iſtitutõis a dño
facte de baptiſmo.A ſili vr̃ ꝙ exñs ĩ pcto moꝛtali nõdũ
peĩtẽs niſi ↄfiteat᷑ ᷣm ꝙ pᷣceptũ ⁊.ĩterpᷣtãdꝰ ẽ pᷣuaricatoꝛ
pcepti ⁊ peccat ñ exeqndo bepu/
Cõſfitemĩ dño qm̃ bonꝰ.dẽ.pia ↄfeſſio pctoꝝ ñ ẽ ſine lau
ð dei.ſ̊ nullꝰ tenet᷑ ad id qð nõ ẽ ſpẽoſũ ĩ ↄſpectu dñi:igr
niłꝰ tenet᷑ ↄfiteri exñs ĩ pcto.¶¶ I Ecci.xvij.a moꝛtuo q̃i

nihil ꝑit ↄfeſſio.ↄfiteberis viuẽs: viuꝰ ⁊ ſanꝰ ↄfiteberis

et laudabis deũ et gliſicaberis ĩ mibatõibo eiꝰ. ↄfeſſio

moꝛtui ẽ opꝰ ꝑdituʒz et nulliꝰ vtilitatis.&̊ nullꝰ tenet᷑ ad

bmõi.& ⁊c.ql Itẽ tres ſũt ꝑtes pnie.ſ.ↄtritio ↄfeſſio ⁊ ſa
tiſfactio.ſ̊ ĩpoſſibile ẽ aliquẽ ↄteri dũ ẽ in volũtate pec⸗
cãdi.ſiłr et ſatiſſacẽ.a ſiłi vr ↄfiteri ĩpoſſibile.q̊ ꝛc.q J

ꝓuerb.xviij. Juſtꝰ pꝛiꝰ ẽ accuſatoꝛ ſui.pꝛiꝰ igr dʒ qs eẽ

iuſtꝰ qᷓ accuſet ſe ꝑ ↄfeſſionẽ.¶ R. oꝛdiate ſũt ꝑtes pnie.
vñ pᷣma ẽ ↄtritõ.ſecũda ↄfeſño.tercia ſatiſfactio.dʒ igit᷑
ptritõ pᷣcedẽ ↄfeſſionẽ.ᷣ nõ ↄtritꝰ ñ dʒ ↄfiteri:ſic ñ ↄtri⸗
to nec ↄfeſſus ſatiſſacẽ. ¶¶ IR nullꝰ tenet᷑ ↄfiteri ficte.ſᷣ ↄfi
tẽs ñ hñs volũtatẽ dimittẽdi pct᷑ʒ ficte ↄfitet᷑. ̊ nullꝰ exi

ſiẽs ĩ volũtate peccãdi tenet᷑ adↄfeſſionẽ.¶ Ite nullꝰ te⸗

net᷑ ad aliqd vñ irridet᷑ deꝰ.ſᷣ ↄfeſſiõe facta ĩ pcto ſiue in
volũtate peccãdi irridet᷑ deus. vñ yſi.de ſũ.bo. Irriſoꝛ
ẽ nõ penitẽs.ꝗ agit qð penitet.nec vr̃ deũ poſcẽ ſubditꝰ:

f6/ ſubſãnare ſuꝑbo.ᷣ q rõe ſubſãnat deũ ꝗ facit oꝑa pnĩe
ĩ pcto:eað et ille ꝗ ↄfitet᷑ ĩ Eio ineſpo ſio.ců qrit᷑.vtꝝ

exñs ĩ moꝛtali pꝑcto cũ volũtate pꝑmanẽdi in pcto teneat᷑
ↄfiteri. Hec q̃ſtio duos ĩplicat ĩtellectꝰ.qꝛ vnꝰĩtellectus
pt᷑ eẽ.vtꝝ exñs ĩ pcto moꝛtli.teneat᷑ ↄfiteri exñte ĩ eo vo
lũtate peccãdi.Aliꝰ ĩtellectꝰ ẽ.vtrũ aligs exñs ĩ pcto cũ
volũtate peccãdi nec dimittẽdi petʒ:tenet᷑ cõfiteri.dico
igit᷑ ꝙ ſm pmũ ĩtellectũ nõ tenet᷑.Fᷣm ſecũdũ tenet᷑. boc ẽ
eo mõ qͥ determĩatõ cadit ex ꝑte ſuppoſiti tenet᷑. eo modo
q̊ ex ꝑte appoſiti:G̊ ẽ Fm ꝙ determiat ꝙ dico ↄfiteri: ñ te⸗

net᷑.exñs ei ĩ pctᷣo nõ tenet᷑ ↄfiteri cũ vtũtate peccãdi qꝛ

hbmõti ↄfeſſio magis ẽ illi ad cumulũ pcti qᷓ ad rmiſſionẽ
Mões at᷑ ꝗbo ondit᷑ ꝙ exñs ĩ pcto tenet᷑ ↄfiteri.ſumũt᷑
Fm ꝙ hec determĩatio nõ hñs volũtatẽ dimittẽdi pcim
cadit ex ꝑte ſubiecti.vñ ↄcedẽda ẽ ↄcło.et rationes ap⸗
ꝛobando quibus oſtenditur concluſio.¶ Zid h̊ qdð obẽ.
ꝙ ↄfeſſio facta ĩ pcto ñ ẽ ſpecioſa ĩ ↄſpectu di.nec ad ali⸗
qð hmõi tenet᷑ aligs.dᷣm ꝙ veru c.nullꝰ eĩ tenet᷑ ad cõ⸗
feſtionẽ factã ĩ pcto:exñs tñ ĩ pcrto tenet ad ofeſſionẽ. VTlñ

ot.ñ ẽ ſpẽoſa laus
ĩ oꝛe pctoꝛis Ecci.xv.bᷣ ↄfeſſio pcti ẽ laus dei.vñ ſr̃ illð

ilið argumẽtũ ñ valz. Aullꝰ tenet ad ↄfeſſionẽ qᷓ nõ ẽ ſpe
cioſa ĩ cõſpectu tei:igit᷑ exñs ĩ pcto ñ tenet᷑ ad cõſeſſionẽ
b debẽt iferre: ̊ ñ tẽet ad ofeſſiõʒ talẽ. ¶ Ad illð qð obẽ
ꝙ opꝰ moꝛtuũ nulliꝰẽ vtilitatis.ad bmõt at nullꝰ tenet᷑
hec veꝛa ſũt ⁊ ↄcedẽda.cũ igit᷑ ĩſert g moꝛtuꝰnõ tenet᷑ cõ
fiteri.dðᷣm ꝙ nõ ſeqt᷑:bſ̊ ſeqꝗẽ nõ tenet ad hmõi ↄfeſſionẽ.
vñ ĩ bmõi argumẽtis ſp ĩfert ↄcło vᷣm ꝙ determĩatõ ĩitel
ligit᷑ ex ꝑte ſupoſiti.ĩ medijs at᷑ itelligit er ꝑte appoliti.
vt pʒ ĩtuẽti.¶ Ad qð obr̃.ꝙ ſiẽ ĩpoſſibile ẽ ↄteri ⁊ ſatiſfa
cere ĩ pcto:ſilr ⁊ ↄfiteri.dõm q h̊ veꝝ ẽ ꝓut ↄfeſſio ẽ ꝑs
pnie et meritoꝛia.nec ad h̊ ĩpoſſibile aliꝗs tenet᷑.ᷣ lʒ nul
lus teneat᷑ od ↄfitẽdũ meritoꝛie in pcto:tenet᷑ tñ exñs in
pcto ↄfiteri meritoꝛie.vñ bic ẽ idẽ modꝰ ꝓcedẽdi.ſic ĩ p⸗
dictis argumẽtis.¶ Ad illð qð obr.ꝙ ptes pnĩe ſũt oꝛ⸗
diate. pt qð nõ ↄtritꝰ nõ dʒ ↄfiteri.qꝛ h̊ ꝙ dico ñ ↄtri⸗
tus pt ætermĩaẽ G̊ ꝙ dico ↄfiteri.⁊ ẽ ſenſꝰ.aligꝗs ñ dʒ cõ
fiteri nõ ↄtritꝰ.et bec vera ⁊.vel ptẽ determiare ꝙ dico dz
et ẽ ſenſus.aligꝗs nõ ↄtritꝰ nõ dʒ ↄfiteri.hec ẽ falſa qꝛ ſi
ne ſit ↄtritꝰ ſiue nõ dʒ ↄfiteri tꝑe ſtatuto ab eccłia.nò tñ̃
ↄfiteri nõ ↄtritꝰ.i.ſine ptritõe bᷣ cũ ↄtritõe.¶ Ad alið qð

obr. ꝙ nullꝰ tenet᷑ ↄfiteri ficte ⁊c.dðᷣm ꝙ nõ ſegt: imo ẽ

iutilis ↄiugatio ex q̃tuoꝛ termĩs. mediũ eĩ debet eẽ tene⸗
tur afiteri ficte:cũ videat᷑ ſilogiſmꝰ ĩ ſecũda figura. iſte
termiꝰ nõ ſuinit᷑ bis.qꝛ iſte term iĩꝰofiteri ficte:ẽ p̃ᷣdicatũ
mioꝛis.vñ mediꝰ termiꝰ nõ ẽ idẽ. Silr duo ſũt termĩ ex
pte ſubiectoꝝ:et ita ſũt q̃tuoꝛ termĩ.ꝛ ita ĩutilis ↄiugatõ
Rñdẽdũ ẽ ſir ad aliud qdð ſegꝗt᷑ cũ dꝛ. Qullꝰ tenet ad
cõſeſſionẽ unde deꝰ ir ridet᷑ ⁊c. L

embꝛum ſecundum

Equit᷑ qd debeat confiteri. Circa hoc ſic.
Pꝛio q̃rit᷑ vtꝝ de beat ↄfiteri oꝛigiale. Se
cũdo vtꝝ occultũ pctz. Teꝛcõ vtꝝ pctʒ coꝛ
dis. Orto vtꝑꝝ aliena pcta. Quiĩto vtꝝ ve⸗
nialia pcta. Sexto vtꝝ oblito. Septio vtꝝ omiſſa ꝑ is⸗

rãti. Ociauo vtꝝ radices pctoꝝ. Lono vtꝝ tẽptatẽes.

Articulus pꝛimus

Mio igit᷑ qrit᷑.vtꝝ oꝛigĩale pctʒ ſit ↄfitẽdũ.et
vr̃ ꝙ ſic. pnĩa ẽ faciẽda ab adulto p oꝛiginali
ed penitẽtia facienda ẽ arbitrio alteriꝰ ſacer
dotis. Hoc at᷑ arbitriũ pᷣcedit cõfeſſionẽ.̊ ⁊c
eE pꝛima ſit vera hẽt᷑ ab aug.ð coꝛreptõe ⁊ gra ꝗ dic ſic

Aut iõ pꝛauitas iſia.i.oꝛigialis coꝛripiẽda nõ ẽ ĩ hoĩe.

qꝛ eiꝰ ꝓpꝛia cui coꝛripit᷑:ſᷣ cõis ẽ oĩbo.iĩmo ðo coꝛripiat᷑ ĩ
ſingulis qð ẽ oĩm.nõ eĩ ꝓpterea cuiuſqꝙᷓ nõ ẽ:q ab ea nul
l termiꝰ c.hec aug. Hec at᷑ coꝛreptio qꝗd aliud ẽ q; pnia.
Supꝑ illud math. iiij.pniaʒ agite.dicit᷑ pnĩa ẽ coꝛreptõ
vel coꝛrectõ male mẽtis.Mens aĩ᷑ dꝛ ma la.mẽs deoꝛdi⸗
nata ſiue auerſa a deo.qð fit oꝛigĩali:qꝛ oꝛigiale ẽ caren
tia nat᷑alis iuſticie.¶¶ Itẽ ab aug.li. de coꝛreptõe et gr̃a
hẽt.ꝙ hñtes oꝛigiale debẽt ſibi diſplicẽ. Sʒ dic aug de
ꝓfefſ.x.cũ malꝰ ſũ nibil aliud ẽ tibi ↄfiteri qᷓ diſplicẽ mi
hi. Ex bis vr̃ ꝙ exñs ĩ oꝛigĩali tenet᷑ ↄfiteri.¶ It adultꝰ
accedẽs ad baptiſmũ accedit ĩ fide.alit᷑ accedẽt ficte.dʒ
et᷑ accedẽ cũ doloẽ ſiue ↄtritõe q oꝛigiali.vñ aug. de coꝛ⸗
reptõe ⁊ gr̃a.coꝛripiat᷑ oꝛigo dãnabilis.vt ex doloꝛe coꝛ⸗
reptõis volũtas regeneratòis oꝛiat᷑.talis igr̃ hẽt᷑ moue⸗
ri ĩ deñ ꝑ fidẽ et ꝑ pct᷑ʒ ꝑↄtritõʒ.ſᷣ ex ꝑte q̃ mouet᷑ ĩ deuʒ
exigit᷑ ↄfeſſio fidei.vñ dʒ dicẽ Cꝛedo ĩ deũ ꝑ fidẽ.⁊ et᷑ pec
catũ pↄtruðʒ.ᷣ ex ꝑte qͥ mouet᷑ ĩ eũ exigit᷑ ꝓfeſſio fidei.
vñ debz dicere. Crede in deũ ⁊c.igit᷑ vt videt᷑ ex alia pte

cõſilłr reꝗrit᷑ cõfeſſio pcti de qͥ cõterit᷑.¶ Itẽ ſic exntes in

actuali moꝛtali nõ ſũt in eccłia:ſiłr nec exntes ĩ oꝛigiali.
Ex q̊ pʒ.ꝙ dãniſicat᷑ eccłia ꝑoꝛigiale ſiẽ ꝑ actuale.igit

ſi damnificatio eccłie regrit recõciliatõʒ pctoꝛis.ꝑ ↄfeſſi

onẽ factã homi: vidr̃ ꝙ ſiẽ ĩ recõciliatõe actualis reqrit̃

ↄfeſſio.ꝙ ſilr ĩ recõciliatõe oꝛigialis.¶ I ꝓpꝛiũ rmediũ
oꝛigiał ẽ ſacr̃ʒ baptiſmn.ſiẽ actualł ſacrz pnie nihilomi⸗
adultonõ hñs copiã baptiſmatis pt᷑ ſaluari ꝑ pniaz ſine
baptiſino flumis:̊nõ pt ſine pnĩa ſaluari ꝑ baptiſmuʒ.

nul
in
i
109
tr⸗
36
leſ
ai
no:
nen

ri

S. S

¶ Queſtio

Aug. de pnia arbiter ſue volũtatis nõ pt inchoare nouã
vitã niſi peniteat eũ vite veteris.qũo ad nouitatis ĩdul⸗
gentiã pueniet ꝗ odij vetuſtatẽ nõ de poluit. ex hᷣ videt ꝙ
penitẽtia ĩ adultio efficaciꝰ et eẽntioliꝰ oꝑet ad remiſſio
nẽ pcti qᷓ; baptiſmꝰ. Si igit᷑ hñs copiã eoꝝ qꝗͥᷣ regrunt᷑ ad

ſacrᷣm baptiſmi ncce bʒ ſuſciꝑe ſacrẽ̃m baptiſmi ꝙᷓtuʒ ad

ea q̃ ſũt eẽntialia ipi ſacro.coſilr vel ſoꝛtioꝛi rõne videt᷑
ꝙ adultꝰ nõ poſſit ſaluari miſi ſuſcipiat ſacr̃m pnie qᷓtuʒ
ad eẽntialia pnie ſi bʒ copiã eoꝝ q̃ reqrũt᷑ ad ipaʒ. eẽntia
lia aũt pnĩe ſt ↄtritio ↄfeſſio ⁊ ſatiſſactio:g hec tria reg
runt᷑ neceſſario ad ſalutẽ ſi facultas hoꝝ ſe offerat.̊ ⁊c
Itẽ idẽ videt᷑ ꝑ cõfefeſſionẽ.dauid ꝗ dixit.iibi ſoli pec⸗

caui et malũ coꝛã te feci.et pꝰ.Ecce ei ĩ inigtatibo 2
ſũ ⁊c.ex h̊ vidr ꝙ cõfeſſio faciẽda ẽ de nſeena.
penitẽtia ẽ ſolũmõ ꝑpetratoꝝ maloꝝ nõcõtrttoꝝ.v ñ
greg. Penitẽniã agẽ ẽ ꝑpetrata mala plãgere 2 plãgẽda

nõ ꝑpetrare.oꝛigiale aũt nõ ẽ ꝑpetratũ ſᷣ Htracthgitn⸗

nulla debet eẽ pnia de oꝛigiali.⁊ ita nec cõfeſſio.¶¶
cõcedimꝰ ſcʒ ꝙ nõ tenet᷑ adultꝰ ad ↄfeſſionẽ oꝛiginalis.
nibilominus dolere dz de H ꝙ caret natali iuſticia. et ꝙ

clõgatꝰ ẽ a deo ꝑ oꝛigiole vt doloꝛe ſtimulatꝰ qrat reme⸗

diũ. Vñ Aug. de correptõe et gr̃o.Coꝛripiat᷑ oꝛigo dã⸗
nabilis.vt ex doloꝛe coꝛreptõis volũtas regeneratõnis
oꝛiat᷑.nec dico ꝙ coꝛreptio de q̃ loquit᷑ aug.dicẽs.coꝛri⸗
piat᷑ ĩ ſingulis qdð ẽ oĩm.ſit coꝛreptio q̃ ẽ pnĩa:h ẽ coꝛre⸗
ptio repᷣhẽſioĩs et accuſatõis.q̃ ſolẽt ſuꝑioꝛes coꝛripere
mĩoꝛes ſeu inferioꝛes:vt ſic eos ſtimularẽt ad bonũ.vñ
aug. doloꝛ ille ꝗ ſibi diſplicet q ſentit coꝛreptõis aculeũ
excitat eõ ĩ maioꝛis oꝛois affectũ.vt deo miſerũte ĩcꝛemẽ
to caritatis adiutꝰ:deſinat agẽ pudẽda et dolẽda et agat
laudãda atʒ gratãda.⸗ Ao k̊ igit᷑ qdð dicit aug. ꝙ oꝛigo
dãnabilis coꝛripiat.⁊ ĩtelligit᷑ de coꝛreptõe eoꝝ ꝗ debe⸗
bãt ĩ foꝛmare ſiue ĩſtruẽ illos ꝗ erãt baptiʒãdi.q̃ ſcʒ coꝛ
reptõe excitarẽt ad deſideriũ baptiſmi.q Ad alið quod
obr̃. ꝙ diſplicẽ ſibi ẽ idẽ qð cõfiteri.dðᷣm ꝙ diſplicẽ ſibi
nõ ẽ cõfeſſio ſacremẽtalis.ſcʒ q̃ ſit homĩ:ł̊ potiꝰ cõfeſſio
interioꝛ.ſcʒ recoꝛdatio ꝓpꝛie miſerie q̃ fit deo.vñ dicit cõ
fiteri tibi ẽ diſplicẽ mihi.q¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ acce⸗
dens ad baptiſmũ accedit ĩ fide et ĩ doloꝛe ſiue cõtritõe.
⁊c.dðim ꝙ ofeſſio fidei nõ ẽ de ncc̃itate ſacr̃i.ĩmo potius
⁊ iudiciũ ſidei baptiʒãdi.AVñ cõfeſſio fidei exigit᷑ ĩ cathe
ciʒatõe ñ in imerſiõe ſiue ĩ baptiʒatõe.Vñ pt dici.qꝙ in
accedẽtibo ad baptiſmũ ſufficit fides ſine ↄfeſſiõe exteri⸗
oꝛi.niſi ĩ caſu vt ſi imineret ꝑiculũ fidei ⁊ ↄtritio ſine cõ
feſſione ſacrali.¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ danificat᷑ eccłia
oꝛigĩale ⁊c̃.dðm ꝙ licet dãnificet᷑ ſũůpta damnificatõe
coĩter ꝓut dicit᷑ aliqð dãnificari.nõ ſolũ ex ſubtractõne
rei poſſeſſe.ſ̊ poſſidẽde:non tñ dãnificat᷑ ꝓ culpa ꝑpetꝛa
ta habẽtis oꝛigiale ̊ potiꝰ aliũde cõtracta.illoꝝ aũt ſo⸗
lũmõ ẽ culpã ↄfiteri ꝗ culpã ↄmiſerũt.q¶¶ Vo aliud quod
obijcit᷑.ꝙ adultꝰ hñs oꝛigĩale nõ pt᷑ ſaluari ſine pnia ⁊c
dðm ꝙ boc verũ ẽ ſumpta pnia noie extẽſo.ꝓut pnĩa dẽ
diſplicẽtia culpe cõtracte.niſi em̃ diſpliceret adulto ſta⸗
tꝰ ſuus h̊ ẽ carẽtis debite iuſticie ⁊ auerſioĩs a deo: ficte
accedẽt ad baptiſmũ.¶¶ Ad h̊ qð obijcit᷑.ꝙ ſi ſe offerat
facultas ꝙ ad ſalutẽ hñtis oꝛigiale reqrũt᷑ ea q ſũt eſſen
tialia baptiſmo.dðm ꝙ qᷓtũ ad h̊ ẽ ſile.ꝙ ſicẽ purgatõni
ab oꝛigiali reqrũt᷑ eẽntialia baptiſmatis ſi facltas ſe of⸗
ferat:ſic purgatõi ab actuali eentialia penitẽtie.ſcʒ ↄtꝛi
tio cõfeſſio et ſatiſſactio.¶ Ad h̊ qð obijcit᷑.ꝙ adultꝰpños
oꝛigiale pt᷑ in caſu purgari ſine baptiſmo non ſine pniĩa.
dðm ꝙ bñ pr ſine pnĩa ſacri.dũmõ nõ ſu ꝑadderit aliqð
actuale. liʒ nõ ſine pnia cõiter ſũpta:eo mõ qͥ ꝑnĩa dicit᷑
diſplicẽtia ſtatꝰſui.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑ ð cõfeſſiõe da⸗
uid. ddm ꝙ illa oꝓfeſſio nõ fuit ſacr̃alis neqʒ focta ſacdoti
ſᷣ fuit cõfeſſio facta deo.publica tñ et ĩ cõſpectu hoim q̃
cognouit miſeriã ſuã actã et cõtractã.vt ſic hũiliando ſe
ꝓuocaret deũ ad miſericoꝛdiã. Alit canon videt᷑ velle.
ſcʒ ꝙ pctm oꝛigiale reuiuiſcit ꝑ actuale moꝛtale. ꝓpt᷑ qð
illud cõſitebat᷑ dauid.dicit᷑ em de pnia dil.v.quis fide ⁊
ſacr̃o circũciſioĩs ab oꝛigiali pcto ſe mũdatũ cognoſcẽt

lxxvij.

tñ adulterio et homicidio qð cõmiſerat illð reuixiſſe in⸗

telligẽs.nõ ſine cã int cetera ipʒʒ cõſitet᷑.et dĩc.Ecce em̃ ĩ

inigꝗtatibo conceptꝰ ſum.qð melius hʒ determiĩari ĩ que⸗

ſtione de reditu peccatoꝝ·

rticulus ſecundus

Onſequẽter q̃rit᷑.vtꝝ pctz maifeſtũ ſit cõfitẽ⸗
dũ an ſolũ occultũ. ſolũ occultũ:vr. Au.
Cõfeſſio ẽ ꝑ quã moꝛbo latẽs ſpe venie aꝑit᷑.

no ig̃ ẽ cofeſſio niſi de rebo latẽtibo. I Gꝛeg. ĩ omek.

8 diuite epulõe.Luc.xvxj. Quid ẽ pcteꝛũ cõfeſſio. niſi q;
dam vulnerũ ruptio.qꝛ pcti virꝰ ſalubꝛit᷑ aꝑit᷑ ĩ cõfeſſio

ne qð peſtifere latebat ĩ mẽte.vulnera etem cutis ĩ ſuꝑfi⸗

ciẽ trabũt bumoꝛẽ putredis.⁊ cõfitẽdo pcta qd alið agi
mꝰ:niſi malũ qð ĩ nobis eꝛat aꝑimꝰ.¶ IO Geñ.iiij. San
guio fr̃is tui clamat ⁊c̃.glo.Euidẽtia patrati ſceleris ñ
indiget clamoꝛe accuſatois.Cũ igr̃ iuſtꝰ ĩ pꝛicipio ſi: ac
cuſatoꝛ ſui Pꝛouerb.xviij.qð ĩtelligi dʒ ĩ cõfeſſiõe.vbi ẽ
ſcelꝰ euidẽs nõ reqrit᷑ confeſſio: vt ſciatur q̃ntitas culpe
a ſacdote.vt ſᷣm quãtitatẽ culpe iniũgat quãtitatẽ pene.
Jur illð deutro.xxv. Pꝛo mẽſura pcti erit ⁊ plagarum
modꝰ.Si igr̃ euidẽs ⁊ maifeſta ſit jntitas illiꝰ
nõ erit nccia hmõi pct᷑i cõfeſſio.¶ Cõtra.cõfeſſio fit ſa⸗
cerdoti vt recõciliet᷑ penitẽs ecclłie ĩ quã peccauerat ſᷣ tã
tũ vel plꝰ ledit᷑ eccłia pcto maĩſeſio q latẽte: igr ncce bʒ
cõfiteri h̊ ſiẽ illð.¶ It oĩa pcta dʒ fidelis cõfſiteri vt hẽt
ĩ decre. de pe.⁊ re.Rñſio.q; oẽ pctz moꝛtale ẽ cõfitẽ
dũ ſiue ſit occultũ ſiue maĩfeſtũ. Aꝑtũ ẽ cõfitẽdũ duplici
de cã. Vna ẽ ex ꝑte audiẽtis.ſcʒ vt audiat ſiue ↄgnoſcat
perẽm. nõ vt bõ:h̊ vt dei vicariꝰ.ſcʒ ꝑ teſtiomũ ↄſciĩe accu
ſantis q ẽ teſtis dĩnꝰ:qͥuſq; em̃ ſic nouerit nõ ẽ eiꝰ ſoluẽ

aut ligaẽ.et iõ opoꝛtz cõſiteri pctm quãtũcũq;ʒ fuerit pu⸗

blicũ. Alia ẽ ex ꝑte cõfitẽtis vt iuſtificet. quatũcũq; em̃
aligꝗs ab alio accuſet᷑ ñ ꝓpt ̊ iuſtꝰ iudicat᷑:pᷣ magio ĩiu⸗
ſtꝰ.qñ em̃ hõ ſeipᷣn ꝗ ẽ dignꝰ accuſatõe accuſat. tũc exer
cet opꝰ iuſlicie.Et iõ ꝓuerbᷣ.xviij. Juſtꝰ ĩ pꝛicipio accu⸗
ſatoꝛ ẽ ſui.vt ᷓ ꝗs iuſtificet᷑ et dignꝰ ſit eccłie recõciliati
atõe nccia ẽ ꝓpꝛia accuſatio quãtũcũq; pctẽm eius ſit pu⸗
blicũ. Silr pctʒ occultũ cõfitẽeũ ẽ duplici de cã. Vna ẽ
ex ꝑte audiẽtis.ſcʒ obligatio ad penã et abſolutõ a cul⸗
pa.qꝛ em̃ ꝓ pcto moꝛtali meret᷑ ꝗs penã eternã.ꝓ q̃ im⸗
mutãda iniũgẽda ẽ ſatiiſfactõ tꝑalis arbitrio ſacerdotis
et ſic ncce ẽ ꝙ fiat illi cõfeſſio pcti occuln.Exr ꝑte ↄfiten⸗
tis ẽ cã vt ꝗ n erubuit ĩ occulto ĩ ↄſpectu dĩne maieſiatis
erubeſcat ĩ ↄſpectu ſacdotis.hõ ei carnalis plłꝰ erubeſcit
oculis boĩs qᷓ dei. He aũt rões lſʒ ſic poſſent appꝛopꝛia⸗
ri:cõueniũt tn ↄfeſſiõi pcti publici et occulti.¶ Ad pᷣmũ
ſcʒ ꝙ moꝛbo latẽs aꝑit᷑ ⁊c.ꝙ ſiẽ̃ i foꝛo iudiciali iudex nõ
bʒ ꝓcedẽ ĩ dãnatõʒz delinquentis niſi vt iuder cognoſcat
delictũ:licʒ illi als vt hoĩ inoteſcat.Siłr ĩ foꝛo pnĩe ali⸗
qð pctm pi eẽ notũ indici ſpũali.i.ſacerdoti vt ẽ hõ: nõ

vtẽ iudex.qꝙ nihilomiꝰ dʒ ſibi aꝑiri vt iudici.ſcʒ ꝑ accu⸗
ſatõʒ pꝛiã vt ſupᷣ tactũ ẽ. hec aũt accuſatio fit ĩ ofeſſiõe
tollit᷑ latẽtia hmõi.ꝙ igr dẽ ꝙ moꝛbo latẽs oꝑit᷑ ĩ ofeſſi

one. H itelligẽdũ ẽ de latẽtia q̃ latet ſacerdotẽ inquãtũ ẽ
medicꝰ vel iudex:nõ inquãtũ ẽ hõ.¶¶ Silr dðõm ẽ ad iliðᷣ
greg. ꝙ logt de latẽtia qᷓ latet nõ hoĩeʒ ſ̊ iudicẽ ſpũalłᷣ vk
medicũ. Uel pt dici ꝙ itelligr de latẽtia qᷓtũ ad reatũ vł
debitũ pene.⁊ tũc dr latẽs q;tũ ad ipᷣʒ ↄfitẽtẽ.q.d. conteſ
ſio dʒ eẽ pct᷑i de q̊ignoꝛat᷑ an remiſſũ fuerit qᷓtũ ad rea⸗
tũ vel ſaltẽ an iniũcta ſit pnĩa ſufficiẽs.4. Ad illð quod
obĩr̃.ꝙ ſi euidẽtia pct᷑i ſeu patrati ſceleris patuit nõ indi
get clamoꝛe accuſatõis.dpm ꝙ H̊ ĩtelligr de crimie noto
rio ĩ foꝛo iudiciali.vt qñ ſcelꝰ ita ẽ maifeſtũ ꝙ nõ ĩdiget
inquiſitione neq; teſtionij ꝑbibitione. non d accuſatõe.
qua penitẽs accuſat ſe ĩ foꝛo penitentie. In foꝛo em̃ iudi⸗
ciali ſufficit euidẽtia ſceleris ad ↄuincẽdũ reñ et ud ↄdẽ/⸗
nãdũ. In foꝛo vᷣo in q̊ͥ nõ ꝓcedit᷑ ad ↄdẽnãdũ ſᷣ ad rcõcili
andũ:regꝗrit᷑ volũtaria ↄfeſſio.dicit em hugo.voluit xpᷣe
vt a temetipo ſurgẽs nõ vt em̃ q̃ extoꝛta vel coacta vidr
cõfeſſio tua. ¶ Ao id qð obijcitur.ꝙ ſacerdoti fit ↄfeſſio
Wr

“ „
.

vt ſciat᷑ quãtitas culpe ⁊c.dðᷣm hoc verũ ẽ:ſj nõ tamẽ
ꝓpter hoc h̊ ꝓpt erubeſcẽtiã.ſcʒ vt erubeſcat ꝓpꝛiã mali
ciã in ↄfitẽdo:ꝗ nõ erubuit creatoꝛem ſuũ ĩ deliquẽdo. et
Apter alias mitas cauſas ſuꝑius tactas

rticulus tercius

Onſeq̃ᷓnter q̃rit᷑.vtꝝ pct᷑ʒ coꝛdis ſit ↄfitẽdũ.q;
ſic:videt᷑. Pꝛecipit᷑ em ĩ decretali de pe.et re.
. ſemel ĩ ano fideles ↄfiteant᷑ oĩa pcta ſua.vt
ſupᷣ ẽ habitu. Itẽ ſic dãnificat᷑ ecclłia pcto oꝛis et oꝑiu.
ita dãnificat᷑ pcto coꝛdis.vñ ꝑ pct᷑ʒ coꝛdis delingt ĩ eccle
ſiã ſic ꝑ alio. nõ ſufficit recõciliatio de eiꝰ pcto facto ſo
li deo:hᷣ reꝗrit᷑ ꝙ fiat eccłie.et ita reqꝛit᷑ ↄfeſſio illiꝰ.¶¶ I
ↄtritio regꝗrit᷑ ad hͥ ꝙ remittat᷑ pct᷑ʒz oꝛis.ſilr ad h̊ ꝙ rmit
tat᷑ petm oꝑis:igit᷑ ⁊ viceuerſa ad hoc ꝙ remittat pctm

—

coꝛdis reꝗrit᷑ ↄfeſſio ⁊ ſatiſfactõ ¶ Cõtra.ſic hbẽt᷑ a iode·

cri. tribo generibo pctoꝝ.ſcʒ coꝛdis oꝛis ⁊ oꝑis.rũdent
tria genera ſatiſfactõis cõtritio ↄfeſſio et ſatiffactio.Di
cit em ſic. ꝑfecta pnĩa cogit pctoꝛem oĩa libẽter ferre. In
coꝛde ẽ ↄtritio.ĩ oꝛe ↄfeſſio.ĩ oꝑe tota huĩlitas.hec ẽ fru⸗
ctifera pnĩa.vt ſiẽ̃ tribo mõis deũ offendiꝰ.ſcʒ coꝛde oꝛe
manu:ita tribo mõis ſatiſfaciãꝰ.4. Itẽ idẽ videt᷑ ꝑpaug.
q ↄpat tria genera pct᷑i tribo moꝛtuis reſuſcitatis a dño
dicit em̃ ſic.tres ſũt pct᷑i differẽtie.ĩ coꝛde.ĩ facto.ĩ oſue⸗
tudie.vna q̃ſi ĩ domo:ſcʒ vt cũ ĩ coꝛde ↄſentitur libidini.
Alia q̃i ꝓlata iã er poꝛtã: cũ iã in facto libidis ꝓcedit
executio.tercia cũ male ↄſuetudis tãqᷓ; mole pᷣmit᷑ aimꝰ
vel noxie deſeſioĩs clipeo armat᷑:q̃ſi ĩ ſepulcro hõ iã pu⸗
trẽs. Hec ſũt tria genera moꝛtuoꝝ q̃ dnos legẽ ſuſcitaſſe
huic igit᷑ triplici moꝛti tꝛiplici remedio occu rrit᷑.otritõe
cõfeſſiõe.ſotiſſactõe.¶ Ite Aug. vbi pctʒ oꝛit᷑ ibi moꝛiat᷑
igit᷑ pcta q̃ ſolũmõ oꝛiũt᷑ ĩ coꝛde ibidẽ de bẽt moꝛi. ſ̊ tunc
moꝛiũt᷑ qn remittũt᷑.igit᷑ nõ ẽ ncce ad ̊ qd moꝛiãt᷑ ꝙ ve⸗
niãt ĩ actũ cõfeſſioĩs.ᷣ ĩ coꝛde debẽt moꝛi. Itẽ Saß. xj.
Eꝑ q̃ peccat ꝗs ꝑ bec et toꝛq̃tur h̊ ẽ de iuſticia dĩna.ſufficit
ergo iuſticie dine.ꝙ cũ ↄmittit᷑ pctm ĩ coꝛde: ꝙ coꝛ ſolũ⸗
mõ puniat᷑: ̊ 7c. ¶ Itẽ in foꝛo iudicij ita ẽ.q; nõ deducũ
tuꝛ maifeſta iĩ iudiciũ niſi ea q ali modo ſũt maifeſta.vñ
math. xviij. Si peccauerit ĩ te frater tuꝰ coꝛripe eũ int᷑ te
et ipᷣm. a ſili videt᷑ ĩ foꝛo pnĩe ꝙ pct᷑ʒ ĩ coꝛde cõmiſſuʒ qðᷣ
ſcʒ intuet᷑ deꝰ.j.Ro.xvj.deus at᷑ ĩtuet᷑ coꝛ. nõ dz coꝛripi

niſi interiꝰ ĩ coꝛde.ꝙ ſic ex alig ꝑte qð mittit᷑ vno ſciẽte
bz coꝛripi vno ſciẽte. nſio.ꝙ oẽ genꝰpcti ẽ ↄfitẽdũ
ſic pᷣcipit᷑ i cretali.vñ et pcta coꝛdis oꝛis 7opis.4 Ud

duo pᷣma obiecta dm.ꝙ nõ ẽ intẽtio iohis crib.⸗ aug.
ꝙ penites ñ debeat ↄfiteri pcta coꝛdis ⸗ oꝑis ⁊ ↄteri ſuꝑ
pctis oꝛis et oꝑis.⁊ ſatiſiacẽ de pctis oꝛio ⁊ coꝛdis:łᷣ po
tius de oĩbo pctis reꝗrit᷑ cõtritio ↄfeſſio ⁊ ſatiſfactio.ſed
pᷣbis ſupᷣpoſitis quãdã appꝛopꝛiatõʒ aſſignãt. pᷣdictoꝛũ
ptes pnie ptibo pcti quodã mõ generali appꝛopꝛiãtes.vt
oñdat᷑ ꝙ ſic tribo mõis ↄmittit᷑ pct᷑ʒ:ſic tribo mõis ſatiſ⸗
Hciat hõ ꝓ pcto.¶ Ad illð aug.vbi oꝛit pct᷑ʒ ibi moꝛiat᷑
dom qtẽtio aug.ẽ determiare modũ penitẽdi iuxta mo
dũ delinquẽdi.Ouidã em̃ peccãt ĩ occulto.ꝗdã ĩ publico
ꝗ aũt peccãt ĩ maiſeſto et ſcãdaliʒãt alioe. in caſu tebẽt
penã ſubire ĩ foꝛo pnie et ĩ foꝛo iudicij.vñ dicunt publice
penitẽ.ꝗ aũt ĩ occulto peccãt ĩ occulto debẽt penitẽ.vnde
cri.Qõ tibi dico vt te ꝓdas ĩ publico neq; apud aliquẽ
accuſes:̊ obedire te volo ꝓphe dñi.ſeuela dño viã tu
am.qð exponẽs magj in ſentẽtijs dic illð criſ.non ẽ ita
ĩtelligẽdũ vt liceat alicui ſi hẽat tp̃ᷣus ſaceꝛdoti nõ ↄfiteꝛi
H qꝛ ſufficit vbi crimẽ occultũ ẽ ſoli deo ꝑ.ſacerdotẽ dicẽ
⁊ ſemel.nec opoꝛtʒ publicari coꝛã multis qð occultũ eſt.
qð notauit dicẽs.õ tibi dico vt ꝓdas ĩ publicũ. ſiẽ eĩ
pu blica noxa publico eget remedio: ita occulta ſecreta
cõfeſſione et occulta ſatiſfactõe purgat᷑. Juỹ hãc ſniam
vult aug.dicere. ꝙ pctʒ moꝛiat᷑ vbi oꝛit᷑.i.ſi occultum ſit
petin et pᷣuatũ:occulte ſepeliat᷑ et nõ ꝓdat᷑ publicũ. vel
bpt dici.ꝙ vbũ aug.itelligit᷑ qᷓtũ ad ꝓgreſſũ pcti.i.vt pec
catu nõ ꝓcedat:ᷣ vbi oꝛit᷑ ibi moꝛiat᷑. nõ aũt intelligit
tum ad emẽdã ſatiſfaciẽdã. 4 Adillud Sap̃.xj. ꝑ que

peccat quis ⁊c.dicendũ ꝙ illo verbo nõ ſignificat᷑ ꝙ pꝛe
ciſe puniendꝰ ẽ hõ in illo ĩ qͥ peccat:ſ inſinuat᷑ diĩna iuſti
cia ex q̃dã cõgruẽtia punitõis. Pꝛet᷑.ex ĩtellectu illiꝰpᷣbi
nõ hẽt ꝙ peccãs coꝛde ñ debeat puniri oꝛe vł oꝑe.ĩmo ꝙ;
debet puiĩri coꝛde.ſiłr ꝙ peccãs oꝛe debet oꝛe puiri ⁊ pec
cãs ope væbet oꝑe puniri:ſᷣ nõ ↄcludit ꝑ hoc qnetiã alit
de beat puiri.¶ Ao illud qð obijcit᷑.ꝙ ĩ foꝛo iudicij nõ de
ducũt᷑ in iudiciũ maĩfeſta ⁊c̃.dicẽdũ ꝙ; ↄfitẽdũ ẽ ſacerdo
ti non vt hõi: ̊ vt ſacerdoti dei ſeu vicario dei et gerenti
vices eiꝰ.vñ ex ↄfeſſiõe pꝛiuata nulla fit reuelatõ ſecreti
Pꝛet.ſecꝰ ẽ de foꝛo iudicij et de ſoꝛo penitẽtie. Joxꝝ eĩ in
dicij ẽ ſoꝝ iuſticie et dãnatõis:foꝛũ pen itẽtie ẽ ſoꝝ milſe⸗
ricoꝛdie ⁊ remiſſioĩs.vñ ꝑſona cui fit ↄfeſſio ĩ foꝛo pnie
gerit vices recõciliãtis:vñ q̃ſi amici et familiari manife
ſtãda ẽ ſibi culpa ſuꝑ qua dʒ recõciliari.ꝑſona vᷣo cui fit
oↄfeſſio culpe ĩ foꝛo iudicij:gerit vices puniẽtis et dãnan⸗
tis. ꝗꝓpt qð quãtũ pt᷑ vitar̃ eius iudiciũ et maĩfeſtatio de
licti ab ipo puniẽda.vñ nõ offert ſe iudicio hmõi: ſiẽ iu
dicio in foꝛo penitẽtie.

rticulus quartus

Onſequẽter qrit᷑.vtꝝ gꝗs teneat᷑ cõfiteri pctᷣa
aliena. qd videt᷑ ꝑ ſite ſumptũ ab antigꝗs pr̃i⸗
Vus ꝗ opfitebant᷑ pcta patrũ ſi uoꝝ. vñ dañ.iij.
peccau imꝰ et iniq egimꝰ recedẽtes a te et deliqmꝰ in oi⸗
bus ⁊c.oↄſtat ꝙ aʒ arias dicẽdo ſic nõ tũc cõfitebat᷑ peta
Aꝛia:ſ pctm alteriꝰ.qꝛ ipe ñ receſſerat o deo.q¶ IJtẽ. nee⸗
mie.j · Cõfiteboꝛ ꝓ pctis filioꝝ iſrł ꝗbo peccauerunt ⁊c̃.
Itẽ ex caritate pt᷑ ꝗs pcta ꝓxĩ defiere ⁊ ꝓ illis pnĩiam
facẽ. Siłr vꝛ.ꝙ poſſit pctᷣa aliena ĩ ↄfeſſiõe referre.⸗¶ Jil

pctm alienũ frequẽter agẽnat per̃in ꝓpꝛiũ vt ſi filia ſit co

gnita a pr̃e carnali vel ſpũali.ᷓ cũ debeat pctm ſuum a
ꝑte explicare.vidr̃ ꝙ opoꝛteat pct̃a aliena ĩ ↄfeſſicne ſua
referre. ¶ Ytẽ cõfeſſio nõ fit ſolũ ĩ remediũ pctci pᷣteriti:ſᷣ

in cautelã futuri.p̊ frequẽter pctʒ alienũ ẽ olicui cã ſcan
Dali et ruine.vt qñ luxurioſus ſollicitot᷑ aliquaʒ de p.to

carnis.& ſi penitẽs dʒ erpꝛimẽ occaſiões petoꝝ ſacerdo
ti: vt illas euitet ꝑ ↄſiliũ ⁊ a u clfawid rbent alie
na pcta ĩ cõfeſſiõe referre.¶ Cõtra.ſuꝑ illð ps. dixi cõ⸗
fiteboꝛ adluerſũ me iniuſticiã meã dño.Glo.nõ aliena.
Rñſio.ꝙ nõ cœbẽꝰ ↄfiteri pct̃a aliena niſi ĩ caſu. ſcilʒ
qtenꝰ ſt circũſtãtie ꝓꝛij pcti.et tũc ita ꝙ nullo mõ fiet
ditio alicuiꝰ crimĩs.¶ Ad he̊ qd obr̃ de pr̃ibo antigꝗs. di⸗
cẽdũ ꝙ ſic dicit᷑ ſuꝑ illud pẽ.Cõfitemĩ dño qm bonꝰ.nõ
eſt pia ↄfeſſio pctoꝝ ſine laude dei.vñ duo intẽdebant in

hbymõi ↄfeſſioĩb.ſcʒ ↄmẽdare dĩnam iuſticiaʒ:et excitare

diuinã miſericoꝛdiã.vñ duo ꝓponebãt ĩ ſuis ↄfeſſionibo
diuinẽ iuſticiã ĩ puniẽdo illos:et ꝓpꝛiã miſeriã iĩ ſuſtinẽ
d penas inſte ĩfſtictas ꝓ pctis.vñ dañ.iij.añ ↄfeſſioneʒ
p̃mittit᷑iuſiꝰ es dñe ĩ oibo q̃ feciſti nobis:et oĩa iudicia
tua vera.et poſt.et nũc nõ poſſumꝰ aꝑire os.ↄfuſio ⁊ ob
ꝓbꝛiũ facti ſumꝰ ᷣuis tuis:et his ꝗ oderũt te ne tradas
nos ĩꝑpetuũ:et ne auferas miſcðdiaʒ tuã a nobis. hbmõi
igit᷑ ↄfeſſiões fiebãt deo et rõne p̃tacta.nec ẽ ↄceſſio ſecẽa
lis:de cuiuſmõi intẽdimꝰ.q¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝑ ſiłe de
ↄtritione ⁊ ſatiſfactõe.reſpõdẽdũ ẽ ꝙ ſi doleo et cõdoleo
peto ꝓximi et pumo me ꝓ illo:miſericoꝛdiã illi ipetro.
nec illi iniu riã facio.nec ſic eũ accuſo.xvñ nõ ẽ ſile.⸗¶ Ad
aliud dðm.ꝙ ſi culpa ꝗpꝛia explicari nõ poſſit ſine reue
latõe pct᷑i alteriꝰ:bñ licet ĩ caſu tali illud cõfiteri.cautio
ri tñ modo quo pr̃ ſine maifeſtatõne ꝑſone.vt ſi mulier
cognita fuerit ab ep̃o ſuo:ſufficit dicẽ ĩ Fenerali ꝙ cogni
ta fuit a quodã magno p̃lato.4 Ad ali gð obỹ. ꝙ de bz
dicẽ ea q̃ valẽt ad cautelã futuri.dom ĩ cãu tali lʒ. mł
tũ tñ cauẽdũ ẽ et obſeruãdũ:ne aliqñ aliũ occuſet ĩ ofeſſi

one. Si at vellet gꝗs ad ſui expeditõʒ 2 vtilitatẽ pcĩʒ alte

riꝰ referre vt ſacerdos ſciret: tutiꝰ eẽt cõfitẽti extra foꝛ⸗
mã cõfeſſioĩo referre et ſacerdoti audire et ꝑquirere.

3

di⸗
no
in
are
itv
ine
e;

leo
tro⸗
1
reue
Ptio
lier
Ni
i

ſa⸗

Articulus quintus

Onſequẽter q̃rit᷑.vtꝝ pcta vemalia ſint cõſi/
tẽda.q ſic:videt᷑ ꝑ diſtinitõʒ ↄfeſſioĩs q̃ ẽ. cõ⸗

feſſio ?ẽ volũtaria ꝓpꝛioꝝ pctoꝝ ꝓnũciatio ſa
a. ecce ꝙ dr petoꝝ ſine vetermiĩatõne: oim

oti fac

peĩoy: get venialiu. ¶¶ Ytẽ Aug. Si cepiſti fluctuare cõ⸗

ſitere motũ:ne plãgae ruinã.ſ̊ motꝰ hmõi ſcʒ fluctuatõ
nis ẽ peem veniale: tenet᷑ gs ad ↄfeſſionẽ veĩlalis.4¶ R.

Jac. vlſt. Cõfitemi alterutru pcta. Glo. pcta q̃ fiũt ex ig

rãtia vel ex ifirmitate bũana ↄmittũt᷑.dicit et pᷣcipit al⸗
terutrũ ↄfiteri. ̊ ↄſtat ꝙ pcta bmõi ſũt venielia. 4¶ YItem

alia glo. ſuꝑ illð. Cõfitemi alterutrũ pctᷣa vr̃a q̊tidiana

et leuia. ¶ Iẽ Jac. v. Si ĩ pertis fuerit dimittẽt ei. Glo.
neqʒ ſine emẽdatõe et ↄfeſſione pcta queut dimitti.vñ re⸗

cte ſubdit᷑. Cõfitemĩ alterutrũ pcta vr̃a ⁊c.et q indulgẽ

tur in vnctõe extrema ſine ↄfeſſiõe nõ dimittũt᷑. B bmõi
ſüt venialia... Itẽ Ro.xij. Qui miſeret᷑ ĩ bilaritate.Gl.
hec miſeratio ẽ qtidiana medicia qͥtidianis. et ſi leuioꝛi⸗
bo:tñ vulneribo ⁊ multis.iudiciũ em̃ ſine miſcdia fiet ei
q nõ fecerit miſericoꝛdiã. Jac.ij.ex hac glo.pʒ.ꝙ venia⸗

lia ſũt vulnera aĩe.et dic greg.ſi medicãtis oꝑã expectaſ

opoꝛtz vt vulnꝰ detegas. Igit᷑ cũ vemiale ſit vulnꝰ.opoꝛ/
tet ꝙ detegat᷑ medicãti.i.ſacdoti.bᷣ hᷣ fit ꝑ ↄfeſſionẽ.¶ I
Aug.ad felicianũ.neqʒ ea dimitti nobᷣ voluꝰq dimiſſa ĩ
baptiſmo ñ dubitãꝰ ſ̊ illa vtiq; q̃ hũane fragilitati qᷓuis
ꝑua:tñ crebꝛa ſubꝛepũt.q̃ collecta ſi ↄtra vos fuerĩt ita
vos grauabũt ⁊ oppꝛimẽt ſicẽ̃ vnũ graue pct᷑ʒ. ſi ̊ pcta q̃
rauãt et opꝛimũt ſũt cõfitẽda: ̊ c. ¶ Item vᷣtus dz re
Ppoͤere vmbꝛe. ß ĩ lege fiebãt oblatões ꝓ venialibo ꝗbo
oblatõibo ↄfitebãt᷑ pcta.igit᷑ ⁊c.¶¶ IOtẽ ꝑ venialia ↄtingit
naufragari. vñ auẽtas.vitaſti gãdia:caue ne obꝛuaris
arena.igit᷑ cũ pnia ſit ſecunda tabula poſt naufragiũ et
maxiĩe qtũ ad ↄfeſſionẽ:relinꝗt᷑ ꝙ bõ tenet᷑ ad ofeſſionẽ
venialiu. ¶ Itẽ peccãs venialit ẽ debitoꝛ pene.&̊ nulli in⸗
fligẽda ẽ pena ꝓpꝛio iundicio.nullꝰ em̃ ẽ iudex ĩ cã ꝓpꝛia

igit᷑ dʒz infligi ab aliq̃.ꝗ̊ opoꝛtʒ ꝙ pet᷑ʒ ꝓ qͥ iſligẽda ẽ pẽa

alij ondat᷑. ⁊c. ¶ Ite offedẽs deũ tenet᷑ ſatiſfacẽ de onfen
ſa.⁊ nõ ꝓpꝛio iudicio.ſ̊ peccãs veniali offẽdit deũ.igit᷑
⁊c.¶ Icẽ vt vult aug.hõ dʒ ↄfiteri de veĩalibo.ſilr ſatuia
cere.igit᷑ ⁊ dʒ ofiteri veialia. Itẽ ptas clauiũ extẽdituꝛ
ad moꝛtalia ⁊ veialia.ᷓ iudiciũ moꝛtaliũ ⁊ venialiũ ſpe
ctat ad habẽtes claues.iudiciũ at de hmõi nõ pt᷑ eẽ niſi
pcedat ↄfeſſio:igit᷑ ⁊c.¶ I.t pᷣlati mediatoꝛes ſũt int.ib⸗
ditos et deũ.deut.v.Ego ſeq̃ſter ⁊ mediꝰ ſui inter deũ ⁊
vos.pꝛiꝰ ergo bʒ ſubditꝰ ſubire indiciũ ſacerdotis qᷓ; iu
diciũ dei.gradatim em̃ opoꝛtʒ aſcẽdẽ ĩ iudicio.pꝛius ad
iudiciũ mioꝛis:deinde ad iudiciũ maioꝛis.cũ igit᷑ ptᷣas
clauiũ q̃ ẽ ſacerdotũ extẽdit ſe ad venialia.pꝛiꝰ debẽt ve⸗

nialia diſcuti iudicio ſaceꝛdotũ ꝙᷓ iudiciũ dei. cõſtat ꝙ;
veniũt ad iudiciũ dñi.igit᷑ ⁊c. Itẽ maioꝛa hñt diffiniꝛ

a maioꝛiłbo iudicibo mioꝛa a mĩoꝛibo.vñ exo.xviij. Quic
qd maiꝰ fuerit referãt ad te et ipi tãtũmõ mĩoꝛa iudicẽt.
igit᷑ cũ veialia mĩoꝛa ſint int illa qͥꝝ ẽ iudiciũ.⁊ illa pᷣci⸗

pue tbẽt referri ad mioꝛes iudices.i.ſacerdotes.4 IJt

Joh.v. Pater oẽ iudiciũ dedit filio.filiꝰaũt petro dedit

iudiciũ q;tũ ao q̊ qð ſpectat ad claues Mat.xvj.⁊ alija

aplis Joh.xx. Igit᷑ vicarioꝝ bti petri et alioꝝ aploꝝ ẽ
iudicare de oĩbo q̃ ſpectat ad claues.qᷓ cuʒ venialia ſint
bosie⸗ ⁊c.¶¶ Itẽ medicꝰ coꝛꝑm cõſulit᷑ nõ tm̃ de moꝛib⸗

giculoſis.bᷣ etiã de pꝛauis diſpoſitõibo qᷓ diſponunt ad

moꝛbos ꝑiculoſos.igit᷑ cũ incõꝑabilit᷑ fit magis ꝓuidẽ
dũ ſacerdoti ſpũali ꝙᷓ coꝛꝑali:magis ↄſulẽdꝰ ẽ medicus
ſpũalis de diſpoſitõibo an moꝛbũ ꝑiculoſũ ſpũalẽ qᷓ; me
dicꝰ carnalis.igit᷑ ⁊c.¶ Itẽ ſatiſfacẽ de pcto veĩali ẽ opꝰ
iuſticie.igit᷑ tenemur ad id:cũ teneamur ad opꝑa iuſticie
hᷣ ſatiſfactio dz fieri ꝑ arbitriũ ſacerdotis:igit᷑ ⁊c᷑.¶ Jtẽ
pctm ꝓ qͥ puniẽdꝰ ẽ pctoꝛ pena ena:puniẽdꝰ ẽ arbitrio
ſacerdotis.h̊ repꝛobi puniẽdi ſũt ꝓ venialibo pena ꝑpe⸗
tna:ꝗ̊ ⁊c.¶ Itẽ ponat᷑ ꝙ aligs nõ peecet niſi veĩaliter.cõ
ſtat ꝙ. tenet᷑ ↄfiteri admiꝰ ſemel ĩ qno.⁊ H̊ nõ niſi de pcto

lxxvij.

veniali:igit᷑ ⁊c. ¶ Itẽ vt bẽt᷑ ab aug.difficile eſt indicare
int᷑ veniale ⁊ moꝛtale.ſ̊ ĩ difficilibo iudicijs recurrẽdũ ẽ

ad iudiciũ ſacerdotũ. iudiciũ em̃ eoꝝ ſpectat ad claues.

eut. xvij. Si difficile ⁊ am biguũ apud te indiciũ eẽ pꝛo⸗

ſpexeris int ſanguinẽ ⁊ ſanguinẽ.cauſã et cauſam.lepꝛã

et nõ lepꝛũ.et iudiciũ intra poꝛtas tuas videris vᷣba va
riari: ſurge et aſcẽde ad locũ quẽ elegerit dñs deꝰ tuꝰ. ve/
nieſq; ad ſaceꝛdotes leuitici geneꝛis ⁊c̃.iudiciũ aoũt illud

fit ĩ ↄfeſſiõe: ̊ ⁊c. ¶ Itẽ veniale pctm tẽdit ad dãnificati⸗
onẽ: & emẽda venialis dʒ fieri iudicio eccłie.hmõi at᷑ iu⸗

diciũ ncce ẽ pᷣcedere ↄfeſſionẽ.ꝓbatõ medie.mẽbꝛa eccle
ſie vniũt᷑ fide oꝑãte ꝑ dilectõʒ.motꝰ aũt fidei ſurſum ẽ:
motꝰ aũt venialis ẽ doꝛſũ.hic aũt ẽ gre:hic coꝛruptõie.
Cũ igit᷑ ſimul et ſemel nõ mouet᷑ aia motibo ↄtrarijs:pʒ
ꝙ tendit ad diſſolutõʒ eoꝝ q̃ fide mouẽt᷑ ſurſum.i.ĩ deũ
Hec aũt ſunt mẽbꝛa ecclie.tẽdit ergo ad diſſolutõeʒ mẽ⸗
bꝛoꝝ ecclie:et ita ad dãnificatõʒ eccłie.¶ Itẽ oẽ petm de
q̊ͥ opoꝛtʒ pct̃oꝛẽ iudicari et reddẽ rõem ĩ iudicio ẽ ↄfiten⸗
dũ.ſ̊ de venialibo ĩ iudicio iudicabit᷑ et regdet rõem pec
catoꝛ. Math̊.xij.de om̃i vᷣbo ocioſo ⁊c. Cõtra.pnia ẽ
ſecũda tabula poſt naufragiũ.pcẽm veial naufragiũ nõ
eſi:igit᷑ nõ ẽ neceſſe ↄſiteri nec ꝓ eo peniteri.q Item ſᷣm
ſctos.ĩ purgatoꝛio remittũt᷑ veialia:igẽ nõ opoꝛtʒ ea hic
ↄfiteri.¶ Itẽ pcta venialia nõ ſunt ĩ ꝓhibitõe: igit᷑ eoꝛũ
remediũ ↄtritio ſcʒ ⁊ ↄfeſſio ⁊ ſatiſſactio nõ ẽ in pᷣcepto.
Itẽ extra ecclſiam nõ ẽ ſalꝰ intra eccłiaʒ nõ ẽ damnatõ
ſolũ ꝑ moꝛtale excludit᷑ hõ ab eccłia nõ ꝑ veniale.ig ſo
lũmõ nccia ẽ ad ſalutẽ recõciliatio poſt moꝛtale. Iteʒ ĩ
ↄfeſſiõe iniũgit᷑ pena ↄfitẽti.ſᷣ q̃ ẽ ꝓoꝛtio pcti ad pcẽm:
eadẽ eſt ꝓpoꝛtio pene ad penã.ſ̊ pcti moꝛtalis ad venia
le nulla ẽ ꝓpoꝛtio:ergo nec pene ad pe naʒ. ᷣ qlibet pena

tꝑalis ẽ ꝓoꝛtõnalis pene iniũcte a ſacerdote ꝓ moꝛtali

quãtũcũq; ſit magnũ.ſ̊ pctm moꝛtale ẽ in roꝛtionale ve
niali:igit᷑ ⁊ pena hmõi pene illiꝰſed ſi ↄfeſſio reqreret᷑ ð
veniali.cũ pena ſit iniũgẽda ↄfitẽti:ſeq̃ret᷑.q; pena veĩa⸗/

lis eẽt ꝓpoꝛtõnalis pene moꝛtali qð cũ ſit falſũ: igit᷑ et il
lud ex qͥ̊ ſegꝗt ⁊c̃.ſcʒ ꝙ ↄfitẽda ſint venialia.⸗l Itẽ veĩalia

neq; auferũt caritatẽ neq; minuũt.qꝛ ſi ſic:ꝑ ↄſequẽs mi
nuerẽt pᷣmiũ..et ita dãniſicarẽt aĩam ĩ aliqͥ eterno: et h̊
eſt falſum.qꝛ veniale vertet᷑ tm̃ ĩ penaʒ tꝑalẽ.ſaluabit᷑ q̊
ſine ↄfeſſiõe venialiũ.¶ Itẽ peccãs venialit᷑ nõ dãnificat
eccłiam ĩ aliq̊.cũ fides viua q̃ facit eccłiaʒ nõ tollat᷑ nec
minuat᷑ ꝑ veniale.̊ peccãs vemalit᷑ nõ tenet᷑ ſubire foꝝ
ecclie ꝑ ↄſeſſionẽ. RRñnſio.ꝙ ↄfeſſo venialiũ nõ ẽ in pᷣ⸗
cepto:qꝛ de ſui natura ſũt venialia.vñ ꝑ ſe poſſũt veniaʒ
aſſequi.ſcʒ ſine ↄfeſſiõe facta ſacerdoti vel ꝑ pnĩaʒ incer
tã vel alijs multis modis.Muis aũt de rõe ſui generis
nõ ſit ncce ↄfiteri illa.vtile tñ ẽ.qꝛ pena illis debita mi⸗
nuit᷑ ex vi clauiũ.Et etiã alie ſunt vtilitates.ſcʒ cautela
ↄtra lapſũ ĩ moꝛtale:et ↄſeruatio puritatis aĩe. Hoc aũt
generolit de venialibo diciũ ẽ. In caſu tñ ↄtingit ꝙ bõ te
net᷑ ea ↄfiteri.vt qñ dubiũ ẽ de aliqͥ.vtꝝ ſit veiale vł moꝛ
tale.vñ niſi peniteat ſic de moꝛtali ↄmittit ſe diſcrimi.⁊
ideo dʒ ↄfiteri ſic hʒ ĩ ↄſcia.et relinq̃re iudicio ſacerdo⸗

tis. vtꝝ ſit veĩale vel moꝛtale. Pꝛet.qñʒ tenet᷑ talia ↄfite

ri ꝓpt ſlatutũ ecclie qð ẽ.ꝙ oĩs fidelis ſemel ĩ ãno tenet᷑
cõfiteri etiã qñ nõ bʒ moꝛtale ĩ ↄſcia neq; ĩ veꝛitate.ſ̊ hoc
nõ ẽ ꝓpt genꝰ pct᷑i:ß ꝗpt pᷣceptũ.q¶ Ad ꝓblenma g̊ ꝓpo
ſitũ rndendũ.ꝙ duplex ẽ tẽtio.ſcʒ ncc̃itatis ⁊ expeditois
Vna ẽ qua omiſſa nõ ẽ ſalꝰ:alia ſine q̃ ẽ ſalꝰ expedit tñ
ad falutẽ.Tẽtio aũt ncc̃itatis ẽ duplex.vna q̃ omiſſa eſt
caſus ĩ culpã.qꝛ fit trãſgreſſio pᷣcepti.⁊ hac tentõe tenet
quilibʒ fidelis ſemel ↄfiteri ĩ znorin ꝙ dicit de pe. ⁊ re.
oĩe.Alia ẽ tẽtio nccitatis q̃ omiſſa nõ reſurgit᷑ a culpa.
et hac tentõe tenemur cõfiteri moꝛtalia. tentõe aũt q eſt
expeditõis tenemur cõfiteri venialia.expedit em̃ vt cõfi
teamur venialia.cõcedimꝰ ꝗᷓ rões ꝗbo ondit᷑ ꝙ nõ tenet᷑
hõ cõfiteri venialia tentõe necitatis.¶. Ad h̊ qdð pꝛio obẽ
Pꝓ diffinitõʒ pnĩe.dðim ꝙ pcta abſolute dicta et maxie in
diffinitõe pct᷑i dicũt᷑ moꝛtalia.In diffinitõibo em̃ ſolent
poni ea q̃ ꝑ ſe et ſimpliciter dicũt᷑.vñ ĩ diffinitõe gleino⸗

4– 2*

nis pcẽm ſupponit ea q̃ ꝑ ſe ⁊ ſimpłr ſũt pcta:⸗ ſimpkr⸗
E ſe ſunt ↄfitẽda:hmõi ſunt moꝛtalia.¶¶ Ad illð ang.ofi⸗
tẽ motũ ⁊c.ddᷣm ꝙ h̊ ñ dicit aug.qꝛ motꝰinqᷓtũ ẽ hmõi ẽ

ncẽrio ↄfitẽdꝰ:h̊ ad cautelã.ſ.vt caueat᷑ a lapſu ĩ moꝛta

le. AUñ vult dicẽ.ſi motꝰhmõi ſit ꝓpinquꝰruine ↄfiteat᷑ il
lũ ne coꝛruat.qdð ſonãt verba q̃ ſunt:oſitere motũ ne plã
gas ruinã.. Ad illð qð obijcit de illo JZac.vlt.Confite
mi alterutrũ ⁊c.dðᷣm ꝙ qᷓtũ ad leuia ⁊ qͥtidiana ↄſiliũ ẽ.
ofeſſio eĩ venialiũ ñ ẽ ĩ pcepto.qꝛ venialia ñ ſunt ĩ ꝓhibi
tõe.cũ ſᷣm ſtatũ nate ñ pñt vitari.qᷓtũ at᷑ ad moꝛtalia ẽ pᷣ
ceptũ.Ael vt dicũt qdã qᷓtũ at᷑ ad leuia ⁊ qtidiana intel⸗
ligit᷑ de generali ↄfeſſiõe quã fecit eccłia ĩ pᷣma ⁊ cõpleto

rio.¶ Ad illð qdð obijcit᷑ ꝙ pcta q̃ fiſt ex ignoꝛãtia ⁊ in⸗

firmitate bũana ſunt venialia⁊c.dðm ꝙ qdã hmõi ſunt
moꝛtalia q̃ ſine ↄfeſſiõe ñ dimittunt᷑.⁊ q;tũ ad hmõi pᷣci⸗
pit᷑ ↄfeſſio.qᷓtũ ad ea q̃ venialia ſunt ↄſulit᷑.¶ Ad aliam
glo.qᷓ dicit.qͥtidiana ⁊ leuia.dðm vt dictũ ẽ. ꝙ qtũ ad h̊
ↄſiliũ.Vñ interli.dicit coeq̃libo.q¶ Ad glo.illa.neq; ſi
ne emẽdatõe ⁊ ofeſſiõe pcta queũt dimitti ⁊c.dðm ꝙ gl.
illa intelligit᷑ ð moꝛtalibo q̃ ᷣbo illo pᷣcipiũtofiteri. Ael
qdã exponũt ſic.ññ queũt dimitti.i.ñ cõpetent vł defacili
ſine ↄfeſſiõe.qꝛ neſcit᷑ quãta pena debet᷑ veniali. ꝓpt᷑ qd
neceſſaria ẽ ↄfeſſio venialiũ.et vtilis vt relaxet᷑ pena vir
tute clamũ.¶ Si aũt obijcẽt᷑ ↄ pᷣdicta.cũ pᷣceptoꝛie dictũ
ſit Jac̃.v.Cõfiteni alterutrũ ⁊c̃.vidr̃ ꝙ h̊ bo ↄfitemini
det᷑ pᷣceptũ:⁊ ita ſolũmõ pᷣcipit᷑ ↄfeſſio ibi ⁊ ñ ↄſulit᷑.pꝛe.
glo.dicit:pᷣcipit.dðᷣm ꝙ qñq; aliꝗd dꝛ ſub foꝛma pᷣcepti:
n tñ ẽ pᷣceptũ.ſic illð.vade ⁊ vẽde oĩa q̃ habes ⁊ da pau
pibo Mat. xix.glo.dic:pᷣcipit.qꝛ ſbᷣ foꝛma pᷣcepti ꝓponit
ſiẽ qñqʒ dr pᷣceptoꝛ ñ ꝗ pᷣcipit:vᷣ ꝗ inſtruit.ſic luce.v.pᷣce⸗
ptoꝛ ꝑ totã noctẽ labo.nihil cepimꝰ.i.doctoꝛ ł inſtructoꝛ
Ad h qð obijcit᷑ ex glo. Ro.xij.ꝙ qͥtidiana ſũt vulneꝛa
aĩe.dm ꝙ veniale pctm ẽ vulnꝰ ſuꝑficiale nec ĩ aĩia.Iñ
ñ ẽ neceſſe ꝙ detegat᷑ medico:ſʒ leui medicia ⁊ coĩ curet
ſic oꝛõe dñica tũſiõe pectoꝛis ⁊ hmõi.q¶] Et ꝙ dic̃ gꝛeg.
Si medicãtis oꝑam expectas ?ẽ neceſſe vt vulnꝰdetegas.
dðm ꝙ h̊ verũ ẽ:ſʒ nõ ẽ neceſſe vt ꝓ vulnere tali expectes
oꝑam medicãtis.qꝛ leui mediciĩa ⁊ cõi ſanat᷑.q] Ad alið
qð obijcit᷑ ꝑ illð aug.ꝙ venialia collecta grauãt ⁊ oppri⸗
mũt ⁊c̃.dðm ꝙ rõ dicti pt᷑ eẽ vł qꝛ ex negligẽtia venialiũ
⁊ frequẽtia oꝛit᷑ qñq; libido moꝛtał᷑ vł ↄtẽptꝰ. vel qꝛ fre⸗
quẽtia hoꝝ cũ negligẽtia ↄfitẽdi reddũt hoĩeʒ ꝓnũ ad la
pſũ ĩ moꝛtale:⁊ ſunt occaſio ꝓpinq̃ ruine moꝛtatł. qð igr
diẽ aug.q oppꝛimũt ſiẽ̃ vnũ gue pctẽm:intelligit᷑ occaſio
nalit ⁊ diſpoſitiue.i¶ Ad h̊ qð obijcit᷑ꝙ ꝑ venialia ↄtin
git naufragari.dðm vt tactũ ẽ ꝙ venialia pñt eẽ occaſio
naufragij nõ cã.diſponũt ei ad naufragiũ: ꝗpt᷑ qð expe⸗
dit vt fiat illoꝝ ↄfeſſio ñ tñ ẽ neceſſe.q Ad illð qð obijcit
ꝙ pena nulli ẽ infligenda arbitꝛio ꝓpꝛio.doᷣm ꝙ pene ſa⸗
tiſtactoꝛie ꝓ venialibo inſtitute ſũt ab ecchio.⁊ ita ducte
ĩ ↄſuetudinẽ ꝙ nõ ẽ neceſſe ad aliquẽ recurrere ꝓpt illaꝛũ
iniũctõʒ.pene aũt ſatiſfactoꝛie ꝓ talibo ſũt oꝛõ dñica.tũ⸗
ſio pectoꝛis.aſꝑſio aq bñdicte.generales ↄfeſſiões eccłie
⁊ hmõi alie. Ad h̊ qð obꝛ. peccãs veialit᷑ offẽdit de⸗
um ⁊c.dðm ꝙ peccãs venialit ñ offendit deũ ſᷣm ꝗ; ꝓpꝛie
or offendẽ. offendẽ eĩ deñ coĩter dictũ ẽ: mereri penãa in⸗
fligẽdã a co. ꝗꝓpꝛie dictũ ẽ mereri penã inferni. peccans
igr venialit ñ offendit deũ ꝓpꝛie loquẽdo niſi occaſiona⸗
liter.qꝛ ſola auerſiõe a deo q fit ꝑ caſuʒ a caritate offen⸗
dit᷑ deꝰ. caritas ei ſecũ patit᷑ venialia.nec veĩalibo dimi⸗
nuit᷑ qtũ ad eẽntiã.occaſionalit tñ offendit᷑ deꝰ veniali⸗
b. qꝛ ſunt occaſio caſus a caritate 2 ruine ĩ moꝛtale. ꝓ⸗
ut aũt offendẽ coĩter dr.ſ.mereri quãcũq; penã:ſic offen
dit deü. h p tali offenſa ñ reꝗꝛit᷑ ↄfeſſio de ncc̃itate.q Ao
illð qð obijcit᷑.ꝗ debemꝰofiteri venialia ſiẽ debemꝰ ↄte⸗
ri ⁊ ſatiſfacẽ ꝓ ilt.dðm ꝙ H̊ nõ oʒ.ↄtritio eĩ a ſatiſfactio
ſunt magis moꝛales ⁊ magis eẽntiales coꝛreptõi pcti qᷓ
pfeſſio buiꝰ.ↄtritõeʒ eĩ ⁊ ſatiſfactõeʒ dictat lex nature ĩ⸗
ſeripta aĩe rõnali.ñ aũt ſic ẽ de ↄfeſſiõe vocali faciẽda ec⸗
cleſ ie. 4 Ad alið qð obijcit᷑ ꝙ ptᷣas clauiũ extendit ſe ad
moꝛtalia ⁊ venialia ⁊c.dðᷣm ꝙ h̊ verũ ẽ qᷓtũ ad aliquem

actũ clauiũ.ſ.qtũ ad illũ ꝗ attẽdit᷑ i diminutõe pene de⸗
bite.qtũ aũt ad actũ recõciliatõis cũ eccłia.nõ qꝛ venia
lia ñ ponũt cõmittẽtẽ hmõi er eccłiam. ꝓpt᷑ actũ recõcili
atõis ncẽria ẽ ↄfeſſio:nõ ſolũ ꝓpter actũ diminutõis pe⸗
ne.4¶ Ad h̊ qdð obijcit᷑.ꝙ ĩ iudicijs gradatim ẽ aſcendere
NRñſio.ꝙ ñ ĩ oĩbo regrit᷑ ille aſcẽſus.alie eĩ cãõe detminã
tur a ſũmo põtifice.q̃ ñ vẽtilant᷑ coꝛã inferioꝛibo iudici⸗
bo.Silr nec diffinit᷑ ab inferioꝛiba ĩ ſingulis gradibo ſi⸗
ue aſcẽſu et deſcẽſu.frequẽter eĩ detminãt᷑ cãe ab inferio
ribo iudicibo ſine apellatõe ad ſuꝑioꝛes: frequẽter a ſu⸗
perioꝛibo ſine cõmiſſiõe facta inferioꝛibo. ̊ obijcit ꝗ

pᷣlati ſũt mediatoꝛes ⁊c᷑. dðᷣm ꝙ h̊ nõ ẽ neceſſe q;dtum ad

actaꝰſingulos:ſᷣ qtũ ad q̊ſdã.q¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ ma
ioꝛa a maioꝛibo ſũt diffiniẽda ⁊c.dðm ꝙ boc verũ ẽ ĩge⸗
nẽ determĩato.ĩ genẽ eĩ moꝛtaliũ maioꝛa ſũt de᷑minãda
a maioꝛibo:minoꝛa a minoꝛibo.ñ eĩ q̃cũq; moꝛtalia ſub⸗

ſunt iudicio ⁊ diffinitioni quoꝛũcũqʒ ſacerdotũ:ſʒ qdam

— — cA—

referunt᷑ iudicio maioꝝ.ſic põtificũ.⁊ etiaʒ inter põtifſi⸗

ces quedã delinquũt᷑ ſolũ iudicio ſũmo põtificis:queaã
iudicio ſuffraganeoꝝ.venialia aũt ñ ſpectãt ad eoꝝ iu⸗
dicia.nec ſũt de eoꝝ foꝛo de neceſſitate.ſ.q;tũ ad neceſſi⸗
tatẽ ↄfitẽdi illa.¶¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ filiꝰdedit iudici⸗

uin beato petro ⁊ diſcipulis qtũ ad ea q̃ ſpectãt ad cla⸗

ues ⁊c.ddm ꝙ verũ ẽ:ſʒ venialia ñ ſpectãt ad claues il⸗

la neceſſitate qᷓ reꝗrit᷑ ↄfeſſio illorũ: lʒ ꝓpter multas cãs

expediat ↄfeſſio vemaliũ.q¶¶ Ao illð qð obijcit᷑ de moꝛbis
coꝛpoꝛalibus ⁊c̃. Dicendum.qꝙ non eſt ſimile de malis
diſpoſitõnibo coꝛꝑis:et de malis diſpoſitõnibo aĩme.ꝗa
male diſpoſitꝰpᷣm coꝛpus neſcit ſibi cauere a moꝛbo coꝛ
ꝑali vñ ↄſulit medicũ:ſʒ male diſpoſitꝰ ſᷣm aĩam ſcit ſibi
cauere ſᷣm volũtariã ↄtritõeʒ ⁊ alia remedia q̃ tacta ſũt
Pꝛe. ſecꝰẽ de moꝛbo coꝛꝑali ⁊ ſpũali.qꝛ quãtũcũq; hõ ſit
diſpoſitꝰad moꝛbũ ſpũalẽ nulla inducit᷑ neceſſitate ĩ illũ
H̊ ſola volũtate.nñ qð inducat᷑ vłñ inducat᷑ volũtatis ẽ
ñ neceſſitatis:ũñ ſic ẽ de moꝛbo coꝛꝑali.qꝛ tãta ⁊ tãpꝛopĩ
q̃ pt᷑ eẽ diſpoſitio ꝙ neceſſitate inducit᷑.¶ Ad h̊ qd obijci
tur.ꝙ ſatiſfacẽ de veniali ẽ opꝰiuſticie.dðm ꝙ lʒ ſati ſfa⸗
cẽ hmõi ſit opꝰiuſticie:ñ tñ tenemur ad illð ꝓut teneri ĩ⸗
poꝛtat trãſgreſſionẽ.qꝛ ñ ẽ de rigoꝛe iuſticie:hᷣ de honeſta
te.ſic̃ ſi teneoꝛ ꝛeddẽ aliqð ðᷣbitũ creditoꝛi ĩ paſcha.ſi ſol
uo añ paſcha:opꝰfacio iuſticie.qꝛ reddo qð debeo:ñ tñ

teneoꝛ ſoluẽ añ paſcha.¶ Ad h̊ qð obijcit᷑· ꝙ pcetm p quo

puniẽdꝰẽ pct̃oꝛ pena etna ĩ via ꝑuniẽdꝰ ẽ iudicõ ſacerdo
tis.dᷣm ꝙ quedã pct᷑a ſũt puniẽda pena etna debito ipᷣi
us pcti:talia ſunt moꝛtalia·quedã ſunt puniẽda pena et⸗
na ñ debito ip̃ius pcti:ſᷣ rõe ↄneriõis cũ alio pcto:ſiceſt
de venialibo.veniali eĩ pcto ñ debet᷑ pena et᷑na inqᷓ tũ ve
nialis.rõe tñ annexiõis cũ moꝛtali punit᷑ ꝑpetualit᷑.illð
at᷑ pctm qð ꝓpꝛio reatu ⁊ ſimplicit dʒ puniri pena inſer⸗
ni:puniẽdꝰẽ pena iniũcta a ſacerdote.ꝗ bʒ ptᷣatẽ axpᷣo
remittẽdi penã debitã pcto.ptas aũt vniueꝛſalis dimittẽ
di pcẽm ẽ xp̃i dei:pt̃as excellẽtie xpᷣi hoĩs.a qͥ.ſ.xpᷣo deo
⁊ hoĩe deſcẽdit ptas miĩſterij ĩ miniſtros ecclie.q virtute
clauiũ pñt aliqd remittẽ de pena pcti.¶ Ad h̊ qð obijcit
ꝙ ſi ñ peccet ꝗs niſi venialit:nibilominꝰ tenet᷑ ſemel cõ⸗

ſiteri ĩ anno ⁊c.dᷣm ꝙ ĩ caſu ꝓoſito hẽ veruʒ:ſʒ magis
ex p̃cepto eccłie:ꝙᷓ ex ꝑiculo veĩaliũ.4. Ad h̊ qðᷣ obijcituꝛ
ꝙ difficile ẽ iudicare iuteꝛ veniale ⁊ moꝛtale.ddᷣm ꝙ ⁊ ſi

rõe certitudis habẽde ſuꝑ aliqͥ facto.vtrũ ſit veniale vel
moꝛtale recurrẽdũ ẽ ad iudiciũ ſacerdotis:ex h̊ ñ babet᷑
ꝙ tenemur ↄfiteri venialia:qꝛ ſi ↄſiat ꝙ ſit moꝛtale tene⸗
mur ↄfiteri:ſi ꝙ veniale ñ tenemur.¶ Ad h̊ qð obijcit ꝙ
motꝰ venialis tẽdit ad ↄriũ motui fidei:⁊ ita ad diſſolu⸗
tõem mẽbroꝝ ecclie ⁊c.dðm ꝙ ⁊ ſi tẽdit quodammõ ad
diſſolutõem:ñ tñ diſſoluit niſi diſpoſitiue ⁊ occaſionali⸗
ter. Vñ ñ dãniſicat eccłiam neq; tollẽdo mẽbra eiꝰ neq;
merita eẽntialia diminuẽdo. ꝗꝓpter qð cõmittẽs veniale
nõ indiget recõciliatõe cũ eccłia.¶ Ld illud qð obijcituꝛ
dʒ ſatiſfacẽ iudicio eccłie.dvᷣm ꝙ ñ ẽ ncce niſi illo mõ
dicunt᷑ ſpectare ad iudiciũ eccłie:q fint ĩ remediũ veni
aliũ.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de illo verbo mat.de oĩ verbo

————

— — — C ——N

oo
dihi
hatt⸗
ſeck
ziͤc
1
ſe
atio
nini
go
ur

ags
cinn
ſi
ſed
habet
etene⸗
ietg
ſv⸗
ood
noli,
pne
cine
in
ono
ſen
bo

——

¶ QNueſtio
ocioſo ꝛc.dõᷣm ꝙ reddere rõnem intelligit᷑ in ſuſtinẽtia
ne. i. penã: ſilr niſi pᷣus ſatiſfecerĩt. vel dies iudicij dỹ
oꝛẽ tps.q̊ peccatoꝛ intrat ſecũ iudiciũ ↄſcic.ĩ qͥ reppẽdit ſe
et arguit ſaltẽ ĩ generali de verbis ocioſis et de alijs ve⸗
nialibo. vel pt dici ꝙ intelligẽdũ ẽ de vbis hmõi qñ ſunt
ãnexa moꝛtali vel qn ꝓferunt ex libidine moꝛtali.

Articuius ſertus

Onſequẽter querit᷑ vtrũ aligꝗs tenet᷑ ad oleſſi
onẽ pctoꝝ oblitoꝝ:⁊ videt᷑ ꝙ ſic. qꝛ negligen
tia cõmittit pcto oblimõis.· igit cũ negligen⸗
tiã nõ pa inat᷑ negligẽti: ad idẽ tenet̃᷑ ad qð anqꝗᷓ erat
negliges. ſz añ tenebat: 7 poſt. 4 Itẽ illa pcta neceſſe ẽ
ↄfiteri ꝓ quoꝝ oↄfeſſione neglecta puniretur gs ĩ inferno.
Sʒ repꝛobi punient᷑ ĩ inferno p neglecta ↄfeſſiõe petoꝛũ
oblitoꝝ: peta oblita ſunt ↄfitẽda. duplex eĩ malũ acci⸗
dit ex obliuiõe pcti. ſ. negligẽtia q̃ tradit᷑ obliuioni: ob
miſſio ↄfeſſionis ſequẽs· vñ ſicut ebriꝰduplices habebit
maledictões:ſiłr tradẽs obliuioni duplici de cã punituꝛ
pter negligẽtiã ? pter obmiſſionẽ. ¶ Cõtra. lic dicit
aug. dñs indulget peccata oblita ſine cõfeſſione:⁊ redu⸗
cit illa ad memoꝛiã. Si indulget ſine ↄfeſſione:nõ tenet᷑
gs ad üloꝝ oↄfeſſionẽ.ſi reducit ad memoꝛiã:ñ ſunt obli⸗
ta. 4 Stem nullus tenet᷑ ad impoſſibile:ſ peccata oblita
elapſa ſunt a memoꝛia. ſz talia ↄfiteri ẽ impoſſibile: cum
nulla poſſint ↄfiteri niſi qᷓ babent᷑ ĩ memoꝛia Kñſio.
ñ tenet᷑ gs ad ofeſſionẽ oblitoꝝ. ꝓut oblita nili ĩ gene⸗
rali.qꝛ ſi h: teneret ad impoſſibile. Si aũt reducunt᷑ ad
memoꝛis: tenek. Ad illud qð obijcit. ꝙ nõ patrocinat᷑
negligẽtia ⁊c· dõm q; ꝑ veru ẽ. nec ĩ caſu ꝓpolito patꝛoci
nat. lõge em̃ guioꝛẽ pena ſuſtinebit oblitis: qᷓ ſuſtinẽt
ꝓ eiſdẽ ſi eẽnt ↄfeſſa ſpaliter. qꝛ ĩ erubeſcẽtia ex ꝑte ↄfitẽ
tis dimittit de pena debita er vtute clauiũ? ex ꝑte audi
entis et iniũgẽtis prĩam. Ad aliud dðm. ꝙ negligẽtia
q̃ fuit cã obliuionis pu niet᷑.⁊. ꝓ omiſſione ↄteſſionis ſilꝛ
vel Fuiꝰ puniet ẽᷓ ſi eẽt ꝓfeſſus vt dictũ ẽ.nec tñ ſ. equit᷑ ꝙ
tenet ofiteri illa dũ ñ habent᷑ ĩi memoꝛia.4 Ad vltimum
qð obijcit ꝙ illa tenet᷑ oẽs ↄfiteri: ꝓ quoꝝ ↄfeſſiõe omiſ⸗

ſa puniet ĩ inferno. dᷣm ꝙ verũ ẽ ſi occurrt memoꝛie
aliter non.

rticulus ſeptimns

Onſequẽter querit᷑. vtrũ ↄfitẽda ſint peccata
cõmiſia ꝑ ignorãtiã. ꝗ; ſic: videt᷑ ꝑ ſimile ſum
ptũ a cõmiſſis ꝑ infiꝛmitatẽ. c. 4 YRẽ aug.
de ofeſl. iõ erat inſanabiliꝰ pctm qð me nõ peccare arbi⸗
troꝛ. pcetm cõmiſſum ex ignoꝛãtia ẽ Suius.qꝛ inſanabi⸗
lius petᷣo cõmiſſo ex certa ſcĩa:̊ ↄfitedũ ẽ. quãto eĩ petm
Fuius magis ẽ fitẽdũ. 4 Itez oẽ illud perm ꝓpter qð re⸗
pꝛobat᷑ peccatoꝛ a deo:ẽ ↄfitẽdũ.tale ẽ pcim comiſſum ex
ignoꝛãtia: qð patz. qꝛ dẽ.j.coꝝ.xiiij. Ignoꝛãs ignoꝛatuꝛ⸗
ignoꝛari ibi ẽ a xeo repꝛobari. Idẽ videt᷑ ꝑ ambro. dicẽ⸗
tẽ. grauiſſime peccat ignoꝛat le peccaꝛe. ¶ Iẽ Lamech
punitꝰfuit diuino iudicio ꝓpt homicidiũ ignoꝛãter com
miſſũ. vt Geñ. v. vñ oſtat. ſi inſtituta fuiſſet ↄfeſſio tꝑe
ſuo:tenẽt ad ↄfeſſionẽ peti homicidij.¶¶ Itẽ ignoꝛatia eſt
malũ.malũ vo addritũ malo nõ diminuit malũ.ſcia autẽ
bona ?ẽ: Saddita malo diminuit.gᷓ maiꝰ ẽ peccatũ cõmit
tere ignoꝛãter ꝙᷓ ſciẽter. ̊ peccãs ex ignoꝛũtia tenet᷑ ma⸗

2

ioꝛi emẽde ꝙᷓ peccãs ex ſcia. Si peccãs ex ſcĩa tenet᷑ ad
emẽdaã qᷓ fit ↄfeſſione ⁊ ſatiſfactõe ⁊ peccãs ex ignoꝛãtia.
⁊c̃.¶ Itẽ in veteri legi ſm legẽ ſiebat ſatiſfactio ꝓ pctᷣo

ꝑ ignoꝛãtiã. vt pʒ Leuit.v.Siłi mõ videt᷑ ꝙ ĩ lege noua

tebeat fieri ſatiſfactio ꝓ eodẽ:ſed ſatiſfactio dʒ fie i km

arbitriũ ſacerdotis ad qð ncẽ ria ẽ ↄfeſſio.&̊ ⁊c̃. on⸗
tra.nibiẽ ofitẽdũ niſi qð imputat᷑ ad culpa:ſʒ cõmiſſuz
ignoꝛãtiã nõ tibi imputat᷑ ad culpã qꝛ ignoꝛas: ̊ ⁊c.
Iẽ oĩno inuolũtarie cõmiſſa:nõ ſunt ↄfitẽda: ſimilit
videt᷑ ꝙ cõmiſſa ignoꝛãter ñ ſint ↄfitẽda.ĩmo foꝛtioꝛi ra·
tõe: cũ ignoꝛãtia ſit inuĩcibilis qnq; volũtas vł bhabitus
nũꝙᷓ.cũ nihil inſit in ptate nra.ſic eĩ volutas q̃ ẽ vis ſiue

lxxvij.

yntus aĩe 2 volũtas q̃ babitꝰ vel actꝰ illius inuĩcibilis
eẽ ñ põt. ¶ Iẽ vt babet᷑ ab aug. Si qua nupſerit viro al⸗
teri?mulieꝛis neſciẽs ⁊ ſp neſciat:nũꝙᷓ erit ex H adulteꝛa
qð dz intelligi adbibita debita diligetia ad noticiã veri
tatis talis.̊ ñ tenet᷑ ↄfiteri ſe cõmiſ iſſe adulteriũ. Cau⸗
ſa aũt huiꝰẽ. qꝛ ꝑ ignoꝛãtiã cõmilſit:ᷣ ⁊c ¶ Rnſio.dðm
7pcta ꝑ ignoꝛãti cõmiſſa ñ ſunt ↄfitẽda.niſi aliq̊ mõ
ſtea innotuerit illi ꝗ ea cõmiſit ſe peccaſſe ĩ illoꝝ ꝑpe
tratõe.hoc aũt pʒ ex exẽplo aug. ð poſito de muliere que
igrãter nupſit viro alteriꝰ. Uñ dico ſine p̃iudicio.ſi ali⸗
qs x ignoꝛũtiã cõmiſit pcim moꝛtale ⁊ ñ adhibita diligẽ
tia lufficiẽti: lʒ ex h peccaueꝛit moꝛtali t:dũmõ ſꝑ ꝑſiſtat
ĩ irãtia illa ſiue nelciẽtia: nũqᷓ tenebit᷑ ↄfiteri illud ſpe⸗
ciali ↄfeſſione..¶¶ Ad illð qð obijcit᷑ poſt.ꝙᷓ cõmiſſa tene⸗
tur ↄfiteri ꝑ infirmitatẽ et maliciã ⁊c̃. dom ꝙ ñẽ ſile . qꝛ
igrtia tollit neceſſitatẽ ſiue debitũ ↄfitẽdi.ſola eĩ cogni
ta ſũt ↄfitẽda. nulla eĩ rõ vel ius dictat ignoꝛata vel ne⸗
ſcita inqtũ talia ſpãli ↄfeſſione eẽ ↄfitẽda.expedit tñ cõ⸗
fiteri talia mõ generali. 4 Ad alia qᷓ ſequũtur.doᷣm.ꝙ B5
argumẽtů ñ valet: ̊ perm ẽ ꝑiculoſius illo. vel H petm ẽ
maiꝰillo.g̊ magis ↄfitẽdũ:niſi addat᷑ alijs paribo. Du
töene eĩ peccatũ ſit piculoſum vel que:ñ obligat ad ↄfi
tẽdũ li ſit ꝑ ignoꝛãtiã cõmiſſum:niſi poſiea rcgien cog
tũ. qꝛ vt tactũ ẽ: ſolũmõ cognita ſunt ↄfitẽda.. Ao H qð
obijcit ꝙ permpqᷣ repꝛobat᷑ pctoꝛ dʒ ↄfiteri. dom ꝙ B ve
rũðẽ ſi aliqͥ mõ innotueꝛit alit ñ. ¶ ANo illud qð obr · ꝙ la
mech ⁊c. doᷣm ꝙ punitfuit iuſte. qꝛ peccauit ñ adhibita
diligẽtia quã debuit ne homicidiũ cõmittẽt. Pꝛe. licʒ i
rãter bomicidiũ cõmittẽt: tñ veritas facti ſlatim ſibi in,
notuit. ꝓpt qð illð cõfiteꝛi cebnit: ſi peta eẽ ↄfitẽda inſti
tutũ fuiſſet. Ad illð qð obijcit . ꝙ ĩ lege veteri fiebat ſa
tiſfactio ꝓ pcto ꝑ ignoꝛatiã ĩ genẽ ñ deſcẽdẽdo ad aliqð
ſpeciale pctm Cuiorõ fuit. ꝙ exiſtẽtes ſub lege illa maxi
me erãt ĩ tenebris ignoꝛãtie: mltiplicit peccabãt ꝑ iß⸗
rãtiã. nec babebãt a lege. vñ poſſent oĩno ſibi cauẽ a pec⸗
cato bui. ñ ſicẽ de exiſtẽtibo ſub lege euãgelij .ĩ qᷓ ita cla⸗
reſcũt q̃ ſũt ncẽria ad ſalutẽ. ꝙ adhibita ſufficiẽti diligẽ⸗
tia oẽs pñt cauẽ ſibi a pcto xꝑ ignoꝛãtiã. Pꝛe. bene ocedo
q peccatis ꝑi Srantiã cõmiſſis debeat fieri ſatiſfactio
generalis. ſ. vtritõe generali ſatiſfactõe:ſiẽ fiebat ĩ lege
boſtiaꝝ oblatõe. dʒ eĩ penitẽs timẽ ne peccauerit ꝑ igꝛã
tiã. ⁊ de bmõi cõmiſſis dolẽ. ſi qᷓ ſint ꝓfiteri. Pꝛe. i lege
offerebat p peĩo ꝑ ignorãtiã cõmiſſo.qñ inotuit ꝙ erat
im. Elñ Leuit. v. Aia ꝗᷓ peccauerit ꝑ ignoꝛãtiaʒ ⁊ pcii

—

rea intellexerit iniꝗtatẽ ſuã ⁊c. Et ſiłr tenet᷑ penitẽs mo
dernis tꝑi ita ꝑi

bo cognita ꝑ ignoꝛãtiã cöfiteri.

rticnius octaunus
Onſeqnt᷑ q̃rit᷑ vtꝝ ↄfitẽde ſint radices pcłoꝝ
ſez igrãtia ĩfirmitas. malicia. ſic:vr . greg ·
L etm tribo modis cõmittit. Qam aut igꝛãtia
Jur ffir mitate aut ſtudio ꝑpetrat. ãuiꝰqdeʒz ĩfirmitate
ᷓ igꝛãtia:b młtoãuiꝰſtudio ꝙᷓ infirmitate peccat᷑ecce ꝙ
ym radices petoꝝ diſtiguit᷑ qᷓntitas pcti maioꝛ⸗ minoꝛ.

Si igẽ q faciũt aꝰ auginẽtũ 2 dimiutõez pcti ſũt ↄfitẽda
ac̃.¶ R ofeſ ſio ifirmitatis ⁊ igrãtie ꝓuocãt dinã miſeri⸗
coꝛdiã. vñ dð.ↄfitẽdo pctm ſuũ dixit. Miſerere mei dñe
qm ifirmſũů Et apls.j. thĩo. j Aldiſcðiaʒ dñi ↄſecutꝰſũ
icrãs feci · ſi qᷣn cõfeſio vᷣinã miſcdiaʒ excitat ſũt cõ
fitẽda:& ⁊c. ¶ It hõ recoãſcẽdo ſuã i Srãtiã ifirmitatẽ
a maliciã hũiliat ſe:bſ quãto ↄfeſſio ẽ huilioꝛ tato deo ac
ceptioꝛ:g vẽ ꝙ bec ſint cõfitẽda · õtra.ĩ ꝓgreſſu pcti
ineſſe pᷣmo erũpũt pᷣmi mot. ſecudo delectatis. tcio ↄſen
ſus.⁊ tũc ẽ cõſũmatũ pctmĩ celectatõe ſi fuerit vicioſa:
ß motñ ſũt necrio cõfitẽdi ſi ñ cõſequat᷑ delectatõ.Cum
igit᷑ radices magis differ̃t a peto qᷓ motꝰ: minꝰ cõfitende
ſut ᷓ motꝰ igr ꝛc ¶ Ad Hᷣ dom· ꝙ radices ñ ſunt ↄfitẽ⸗
te nili quatenꝰſũt volũtarie.vt qn ẽ ignoꝛãtia affectata.
vłqñ ĩfirmitas cõplacet vt er his habeat᷑ licẽtia qdã pec
cãdi.ſic alig nolũt ue ad mões ne ruocẽt a volũtate pec
cãdi ꝑ maĩſeſtatõʒ pẽti ⁊ pene õbite eið.ſiłẽ placʒ aliqbo

cõſulit eis nõ debẽt ↄtinere pf aliquẽ defectũ coꝛrn
ptois natalis.ꝛ ſic ĩfirmitas et ignoꝛãtia qͥdãmõ ſũt vo⸗
lutarie. vñ q̊ ad hſit ũt volũtarie ſũt ↄfitẽde. Ignoꝛãtia
em ꝓutẽ ſimplicit᷑ pena ĩflicta ꝓ oꝛigiali.licz ſit qñʒ ra
dir ſiue oꝛigo pcti:nõ ẽ ↄfitẽda.neq; imiꝛmitas neq; mali
cia. ſcʒ ꝓut ifirmitas dic ĩ habilitatẽ ad bonũ malicia
ꝓnitatẽ ad malũ.hec ̊ inqnãtũ ſũt talia nullo mõ volũ⸗
taria nõ ſũt ↄfitẽdo:qꝛ hec cõfeſſio magis excuſaret pec-
catoꝛẽ ꝙᷓ accuſaẽt. Pꝛet.recoꝛdatio iſtoꝝ inquãtũ ſũt pe
ne ſimplicit. ĩ ↄfeſſõe pcti qd mõ infũdit pct᷑z ĩ ill cui⸗
iuſticia inflicta ſi ũt.¶ Ad illud qð obijcit. Fuiꝰ peccat
ꝗ beccat ex ifirmitate qᷓ ꝗ ex ignoꝛãtia ⁊c̃.ddðim ꝙ h ẽ.qꝛ
faciliꝰ pt᷑ caueri a pcto ĩfirmitatis qᷓ igꝛantie.qð eĩ igno
rat᷑ eẽ petʒz nõ cauet᷑.grauiꝰ aũt peccat ex ſtudio qᷓ qer ĩ⸗
firmitate.qꝛ pctm ex ſtudio ẽ ex certa malicia.vn nõ ex/
cuſat᷑ ex ignoꝛãtia:qꝛ certitud iĩeʒ hʒ.nec ex ĩfirmitate:qꝛ
oĩno ẽ volũtaria. Eſt em ex malicia volũtatis qᷓ culpa ẽ.
nõ er malicia nate coꝛrupte q̃ pena ẽ.ſtudiuʒ aũt pcti.i.
qũ aligꝗs ſtudioſe peccat ꝑẽ ↄfitẽdũ.qꝛ hec ↄfeſſio nõ ex⸗
cuſat pᷣ accuſat ↄlitẽtẽ et illũ ſolũ.¶ Ao H qð obr̃/ꝙ radi

ces faciũt ad augmẽtũ pet᷑i ⁊c.doᷣm ꝓẽ log de quatitate

pcti abſolute:2 i com ꝑatõe.qd aũt gꝛauat pctz abſolute
cõſt ideratũ.i. gen⸗ pcti ẽ ↄfitẽqũ.ſiẽ ĩ ↄfeſſiõe foꝛnicatõis
ꝗ aggꝛauat pctm foꝛnicatõis ſũt ↄfitẽda.Sʒ cũ dicit᷑ gꝛa
ui peccat᷑ 2 ifirmitate ⁊c mnotat᷑ gauitas com ꝑatiue.no
tat᷑ em ſm comꝑatõʒ vniꝰ generis pct᷑i ad alið genꝰ pct᷑i
Ao aliud qð obijcit᷑.ꝙ ignoꝛãtia ⁊ ifirmitas diuinaz

ercitãt miſericoꝛdiã. doᷣm ꝙ H verũ ẽ. qꝛ cinꝰ miſeret᷑ iltł
beccat ex ignoꝛãtia et ĩfirmitate:qᷓ; q ex certa malicia 2
ſtudio.̊ nõ oĩa ꝗ excitat dĩnã miſericoꝛdiã ꝑ ſe debẽt ex

pꝛimi ĩ cõfeſſiõe:nec etiã qcũʒ mõ ꝓlata excitãt dĩnã mi

ſericoꝛdiã/ qð pʒ. opa de genere bonoꝝ excitãt dinã miſe
ricoꝛdiã.nõ tñ debẽt dici ĩ ꝓꝛia ↄfeſſiõe.ſicut dixit ille

pbariſeꝰ. Gr̃as ago tibi dne. qꝛ nõ ſũ ſiẽ ceteri hoĩes ⁊c
uẽc̃. xviij. Infiꝛmitas igit ignoꝛãtia nõ ſũt ofitẽda licʒ
excitat dinã clemẽtiã:qꝛ ercuſant ipʒʒ penitẽtẽ ⁊ tollunt
cam erubeſcẽtie. Ad illd qo obijcit. ꝙ hõ recognoſcẽs
ſuã ignoꝛãtiã ⁊ ĩfirmitatẽ huiliat ſe ⁊c.dðvᷣm ꝙ recogno
ſcere ſe ignoꝛãtẽ et ĩfirmũ ẽ huiliare ſe:ſ̊ nõ ĩ caſu Poſi⸗
to.qꝛ recognitio ſue ignoꝛãtie ⁊ ĩfirmitatis inquãtũ ſũt
oꝛigo ſiue cã pcti.cõfeſtim ? excuſatõ q̃dã.vñ magis ex/
tollit ſe ĩ h̊ cau qᷓ builiet. Humiliatõ at aecepta deo ĩ cõ
feſſiõe ẽ in accuſa tõe ꝓpꝛia et plena detectõe pcti ſine ali
qua excuſatõe.ps.iꝛ? declines coꝛ meũ ? verba malicie
ad excuſandag excuſationes ĩ peccatis.

rticulus nonus

nſequẽter querit᷑. Atꝝ tẽptatões ſint ↄfitẽ
e.· ꝙ ſic: videt᷑. qꝛ młtograuiꝰpeccat ꝗ mimo
notu expoit ſe pcto qᷓ ꝗ violẽter ipulſus. Si
ut ↄfitẽda qᷓ opant᷑ ad augmẽtũ et diminutõʒ pcfi

Hoc aũt faciũt tẽptatões: tẽptatões ſũt ↄfitẽde.⸗ IStez

Yac.j. vnuſgſqʒ tẽptat᷑a cõcupia ſua abſtractꝰ z illectꝰ.
HBlo.tẽptat᷑ a ſemeipo.tẽptatoes igit᷑ ſũt a nobiſmetip̃is
noꝛte peti iĩducũt. Si mala q; a nobis ſũt marie ſunt
pfitẽda: tẽptatões ſũt ↄfitẽde. Cõtra. nihil ẽ ↄfitẽdũ
niſi gen peki aut circũſtãtia.ſᷣ tẽptatõ ñ ẽ genꝰpcti.hᷣ cõ
ſtat: ne qcircũſtatia:iCircũſtãtia em̃ adiacet peto.qð at
ancedit aliud inquãtũ hmõi nõ adiacet illi.cũ igit᷑ tẽpta
tio añcedat pctm:ñ adiacet pctᷣo. IJItẽ oꝓfiteri ſe peccaſſe
ex feptatõe tñ ex cau vel ignoꝛãtia vł ifirmitate ? magio
excuſaẽ ſe qᷓ accuſare.ſᷣ excuſatõ pctoꝝ ẽ magnuʒ viciũ.
vñ ſuꝑ illud ps.Oſtiũ circũſtãtie labijs meis.dr.et hoc
oſtiũ pone: vt nõ excuſem petm meũ qð ſũmũ viciũ dñat᷑
ĩ hoĩe¶ Kñſio.ſup ill pb. Ab occultis meis müuda me
BGlo. occulta mala fũt q pcedũt a ꝛia volũtate:aliena
q ab aliena vt a volũtate dyaboli. dom igr ꝙ tẽptatões
nõ ſüt ofitẽde niſi qtenꝰ ſũt aliqͥ mõ volũtarie.vñ qñ ge
poĩt ſe volũtarie tẽptatõibo. vt faciũt q vadũut ad ſpe⸗
ctacula vt videãtimulieres de gꝗbo poſtea tẽptãt᷑.ↄtra qᷣs
ob. xxxj. pepigi fedꝰ cũ ocłis meis vt ne cogitarẽ ga de

cum ſtatie od

virgine. vel cñ mime reſiſtit᷑ vel luctat᷑ Z tẽptatõʒ que ex
hoc rolũtaria interpᷣtat᷑.vł q ſine oĩ teptatõe exponit ſe
pcto.ſi hmõi expoſitio aliqͥ mõ dicẽda ẽ ienrocie e qᷣ al⸗
ſumẽda ẽ pnĩa.ĩmo ſũt q nõ ſolũ nõ vincũt᷑: ſᷣ vlt᷑ ſe pctᷣo
offerũt. nec expectãt tẽptatõʒ:ſᷣ pueniũt volũtatẽ.no igẽ
ſũt tẽptatõnes ꝑ ſe ofitẽde ſᷣ ꝑ accidẽs.ſcʒ ſᷣm ꝙ aliqͥ mõ
ſũt volũtarie modis ſi upᷣdictis vel ſiꝗ ſunt alij. ¶ Ex bio
pza rñſio ad obiecta.qꝛ cũ dicit᷑ ꝙ ↄfitede ſũt:qꝛ ex illis ẽ
augmẽtũ vel diminutio pcti.dᷣm ꝙ h̊ noẽ niſi qꝛ minoꝛ
vel maioꝛẽ lucta.vel qꝛ volũtaria ẽ expoſitio tẽptatõꝛ vł
qꝛ pᷣneĩt᷑ volũtas nec expectat᷑ tẽpta tõ.¶ Ad illð qð obr̃.
q; hõ tẽptat᷑ a ſemetipᷣo ⁊c.dðᷣm ꝙ a ſemetipᷣo pt᷑ eẽ duo⸗
bo modis.vela coꝛruptõe ꝓpꝛia vel aliũde ↄtracta:⁊ in⸗
quãtũ ſũt h̊ mõ a ſe:nõ ſũt ↄfitẽde qꝛ hmõi ↄfeſſio excuſa
ret et nõ accuſaẽt. vel ſi gs iponẽt pctʒ ſuũ iſirmati ꝓpꝛie
vela ꝓpꝛia volũtate aliq mõ vt tactũ ẽ.⸗ inquãtũ ſunt h̊ͥ
mõ a lemetipo ſũt ofitẽde:q;ꝛ hec ↄſeſſio ñ excuſat ſ̊ accu
ſat. ¶ Ad h qð obr. ꝙ tẽptatio nõ ẽ genꝰ peti nec circum
ſtãtia ⁊c.dᷣm ꝙ ĩmo ꝓut noĩe extenſo ſumit᷑ circũſtãtia
vñ vbi nũerãt᷑ circũſtatie ↄfitẽde de pnĩa diſ.v.nũeratur
p̃uentꝰ tẽptatõi ſiue volũtaria oblatio ad pctʒ ⁊ lucta ſi
ue reſiſſẽtia tẽptatõi.¶¶ Ad h̊ qð ohijcit.ꝙ tẽptatões non
adiacẽt pcto ſ̊ añcedũt.dᷣm ꝙ circũſtãtie ñ ſolũ ſequũt᷑
actũ pcti vel ↄcomitãt᷑ ̊ añcedũt.⁊ H ipoꝛtat hͥ vocabulũ
circũſtãtia qð dicit᷑ a circũſtãdo.et q̃ pcedũt⸗ ocomitãt᷑
actũ peti et ſequũt᷑ circũſtãtie dici pñt a ſunt ↄfitẽde.vñ
ys.xiiij. Perd babilonie nomẽ ⁊ reliquias 2 ꝓgeniẽ et
germẽ.babilon cõfuſio pct̃i ducẽs ad ignomiã Ecẽ.iij.
q̃ debet deſtrui oĩno.ita ꝙ nomẽ nõ relinq̃t.i.noticia ali
qua.vñ et reliquie debẽt deſirui.i.circũſtãtie ſeqntes ꝓ

genies.i.pᷣcedẽtes et ip̃ʒ germẽ.i ip̃i act pcki cũ circũſtã
tijs qbo defoꝛmat᷑ et germĩat ĩ culpã.4¶. Ad H qð obicit

piteri ſe peccaſſe ex tali tẽptatõe ẽ excuſare pctm ſuũ

patet reſpõſio. ,
embꝛum tercium
BHnſequẽter qrit᷑.vtꝝ ↄfitẽde ſint circũſtã⸗
tie. Et pꝛĩo ꝗrit᷑ ĩ geneꝛali.vtꝝ ſint ↄfitẽde
circũſtatie.Secũdo q̃ ſint ↄfitẽde. Tercio
qbo ſint ↄfitẽde.Quarto de comꝑatõe cir⸗
genus peccati.

ticulus pꝛimus
Irca pꝛimũ ſic ꝓcedit᷑. In canõe pᷣcipit᷑ ↄfite
ri diſcreto ſacerdoti. vñ de pñia diſ.vj. Qui
ult ↄfiteri pcta vt ĩueniat geaz: qᷓrat ſaceꝛdo
te ciẽtẽ ſoluẽ ⁊ ligare.ne cũ negligẽs circa ſe extiterit:ne
gligat ab illo ꝗ eu miſericoꝛd it monet et petit:ne ãbo in
foueã cadãt ſᷣ niſi eẽnt ciꝛcũſtãtie ↄfitẽde cũ eq̃lis pfatis

ſit ſacerdos ſimplex 2 lr̃atus:et eq̃lis vᷣtutis ſint claues

iſtiꝰ et illiꝰ:nulla eẽt vtilitas magis ↄfitendi iſti ꝗᷓ illi.
It ſciĩa ĩfoꝛmat iudiciũ.vñ nõ pt᷑ eẽ ↄueniẽs iudiciũ de
quãtitate pct᷑i niſi pueniat cognitio eax q faciũt ad ima
ginẽ pcti.ſcʒ circũſtãtiaꝝ.cognitio hoꝝ ñ pt eẽ ſine ↄfel⸗

lione. igr ⁊c. ¶ Itẽ qdã circũſſãtie auget petʒ qdã dimi⸗
nuũt.¶ Ad h̊ igr vtſciat ſacerdos recte iudicaẽ ⁊ ſine er
roꝛe d quãtitate pcri opoꝛtz ꝙ ſciat circũſtãtias.hoc at̃

nõ pt eẽ niſi penitẽs ↄfiteat᷑ illas.¶ Itẽ in lege moyſi eo
mõ qͥ ↄfitebãt᷑ ꝑ oblatões ↄfitebãt᷑ circũſiantias pctoꝝ.

vñ leuit. v. Nia q peccauerit ꝑ ignoꝛãtiã feceritq; vnũ ex
his q̃ ĩ lege ꝓhibẽt᷑ et pcti rea ĩtellexerit iniqtatẽ ſuã.of⸗

ferat arieteʒ imaculatũ.ecce ꝙ ex oblatõe ꝑpẽdebãt᷑ cir⸗

cuũſtãtie pctoꝝ. multofoꝛtiꝰ 1 i tꝑe euãgelij qdð maioꝛem

huĩliatõʒ p̃cipit et ꝑfectioꝛẽ ſũt ↄfitẽde.¶ Itẽ int alia eſt

2feſſio nccia ꝓpt᷑ duo.ſcʒ erubeſcẽtiã ex ꝑte ↄfitẽtis:⁊ iu

diciũ diſcꝛetũ ex ꝑte ſaceꝛdotis.ᷣ ↄfeſſio circũſtãtiaꝝ plꝰ
opꝑat᷑ ad vtrũq; pdictoꝝ qᷓ cõfeſſio generis pcti. igit ⁊c̃.
Itẽ qñʒ magis aggrauat circũſtãtia qᷓ ipʒ genꝰ pcti vt
ſi gs in ↄtemptũ coꝛꝑis xp̃i hr̃et coꝛpꝰ xpᷣi ĩ oꝛe vel maũ:
dũ aliqð pctm carnis ↄmittit.igit genꝰ pcti ẽ ↄfitẽdũ et
circũſtaãtia magis vt videt᷑. ¶ Itẽ oẽ illud ꝓ qͥ puniẽdꝰẽ

reeõ

— — — —– — — — =

22

——

liſe

i

ite
i

¶ Mueſtio

peccatoꝛ ꝑpetualiter ẽ cõfitẽdũ ſea acerdoti I ꝑ circũſtanti
as pcti puniẽt dam nati ꝑpetualit:g ⁊c. ¶ Ite ad hoc ꝙ
opꝰ ſit meritoꝛiũ nõ ſufficit tm̃ genꝰ oꝑis ßᷣ etia modus.

Silr ĩ ↄfeſſiõe ad hᷣ ꝙ ſit meritoꝛia nõ ſufficit actꝰ ofiten

di. reqrit᷑ modꝰ. et ille marie g ẽ neceſſariꝰ 7 cõfitẽti et
cõfeſſionẽ audiẽti ſcʒ maife ſtatõ circũſtãtiaꝝ. Stez lex
euãgelij addit ad legẽ nate legẽ ſcriptã. b ĩ illis pfitebãt
enꝰ peki: et ĩ lege euãgelij tenet cofiteri circũſtantias:
cũ nulliꝰ alteriꝰ poſſet fieri additio. It Adath. iij. Fa
cite dignos fructꝰ pnĩe H ẽ ſᷣm quãtitatẽ.ſ. iẽ dicit gl · ma
ioꝛis peti maioꝛ pnĩa faciẽda ẽ. ⁊ ita ſacerdos maio
ri pctᷣo dʒ iniũgere maioꝛẽ pniaʒ et ꝓ mioꝛe mĩoꝛẽ.⁊ ita
tenet᷑ ingrẽ de circũſtatijs ageuãtib) peim et diminuen
to et cõfitẽs tenet᷑ cõfiteri illas. 4 Itẽ medicꝰcoꝛꝑalis bʒ
cõſiderare nõ ſolũ genꝰmoꝛbi coꝛꝑalis ſᷣ circũſlatias.mł
tofoꝛtiꝰ medicꝰ ſpualis.hoc aũt nõ pt᷑ eẽ niſi eas cogno⸗

ſcat ꝑ ↄfeſſionẽ.¶ ꝛet magis dz artare pctoꝛẽ volũtas

vt curet᷑ ᷓ medicũ.ſᷣ medicꝰ.i.ſacerdos bʒ ſcire de circũ

ſtãtijs vt lufficiẽte poſſit: & młtofoꝛti et i piꝰ egri
eſt illas onñdere. Cõtra. ern. q ꝓpf caritatẽ inſlitu
tũ ẽ ↄtra caritatẽ obſᷣuari nõ dz . qð fit ĩ ſcãdalũ ꝓximi
fit ↄtra caritatẽ:igr cũ ofeſſio ſit t caritatẽ inſtituta:
nõ dz fieri ĩ ſcãdalũ ꝓximi.ſᷣ ex oꝓfeſſiõe circũ ſtãtia ⁊ oꝛi
tur ſcãdalũ ĩ multis caſibo.ver bigr̃a Aligs intficit fꝛeʒ
ſcʒ ꝗ erat frater ſacer dotis ex alia ꝑte. v. ꝙ iſte hoĩcida
nõ teneat ↄfiteri niſi ſimplex hoĩcidiũ.⁊ ꝙ nõ debeat cõ
fiteri de ciꝛcũſtãtia fr̃nitatis ne ſcãdalizet ſacerdotẽ ⁊ ꝓ:
uocet eũ ad intficiendũ ſe. Sitis caſus ẽ ſi cõfitẽs cog⸗
uit neptẽ ſuã q̃ ẽ filia ſaceꝛdotis.ĩ bis caſibo vidẽ ꝙ nõ te
neat᷑ ofiteri circũſtãtid oſãguĩtatis: ne ſcãdaliʒet ſacer⸗
dotẽ. Sibis ẽ caſus ſi ſacerdos ẽ lubꝛicꝰ ꝛ ꝓuocet᷑ ad lu
xuriã audiẽdo circũſtãtias.Siłis caſꝰ ẽ ſi ſacerdos ſit
ſolitꝰ reuelaẽ ↄfeſſiões. ¶ Itẽ ſi ↄfeſſio circũſtantiaꝝ eſſet
omittẽda h̊ marie eẽt ꝓpf̃ ſcãdalũ.ſᷣ vidr nõ ꝓpt ſcan
dalũ qꝛ qñ magis ſcãdaliʒat factũ qᷓ circũſtãtiã: nõ ẽ di
mittẽda ↄfeſſio ꝓpt facti ſcãdalũ.cũ cõfeſſio facti ſit ð ve
ritate vite. ̊ 1c· ¶¶ Itẽ ſcãdalũ ? dictũ vel factũ miꝰ rectũ
bens alijs occaſionẽ ruine. ad ſcãdalũ igẽ duo regrũt᷑
cz ꝙ lit dictũ vel factũ mĩiꝰ rectũ:et ꝙ pᷣbeat occaſioneʒ
ruine.ßᷣ ofiteri pcĩʒz ſuũ et circũſtãtias agauãtes perim
nõ ẽ factũ vel dictü miorectũ igit᷑ nõ ẽ ſcãdalũ nec ꝑs ſcã
dali. ¶ Itẽ ſi papa coduiſſet aliquã.nõ vr ꝓ debẽt ofitẽi
ſe fuiſſe cognitã a papa:q; leuit.xviij.dicit. turpitudĩeʒ
pꝛis tui nõ diſcooꝑies.ibi glo. qlqs turpitudinẽſi pũaliũ
carnaliũue cognitoꝛ reuelat:totiꝰ legis trãſgreſſoꝛ ?. in
caritatẽ em peccat q plemtudo legis ẽ Ro. xiij. Yẽ ĩ dar
guit᷑ cham qꝛ pr̃is verẽda nndata nunciauit fribo ſuis.
fratres ſui.ſcʒ ſem et iafeth cõmẽdãt᷑.qꝛ pallio in hũeris
ĩpoſito verẽda pꝛis operueꝛũt Geñ. ix. vt pʒ er bñdictõi
bus ſequẽtibo.pris at verẽda nuda fribo nũciaẽ:ẽ pctm
pꝛẽis ſpũalis alijs reuelaẽ. nudata cooꝑire:ẽ pct᷑ʒ eiꝰ oc⸗
cultaẽ. Vñ greg. Quid ẽ ꝙ filij veꝛẽda pꝛis ſuꝑiectis pal
lijs doꝛſo auerſi veniẽdo oꝑueꝛũt:niſi ꝙ boĩs ſubditis pᷣ⸗
poſitoꝝ ſuoꝝ ſic mala diſplicẽt. vt alijs nota occultent.
Ex qͥ videt ꝓ nullꝰ tenet᷑ pctʒ pꝛis reuelaẽ. ¶ Pꝛet. cir⸗
cũſtatie nõ ſũt de eẽ peti vt vꝛ. p qi eỹ exñtes. vñ circũſtã
tia dẽ a circũ et ſtãdo. Iʒ igit᷑ pctʒz ſit ↄfitẽdũ.ñ vr ꝙ ccũ⸗
ſatie ſint ↄfitẽde.¶ Itẽ gra oppoĩt pcto.nec opoꝛiʒ geaz
ꝓoꝛtõnari pcto. qꝛ mĩma gra gtũ ſcʒ faciẽs: ſufficit ad

erpellẽdũ pctvʒ quãtũcũʒ ſit Fue. quãtũcůq; igit agẽuet

petʒ circũſtãt ijjs perxñte dtritõe ſufficit ↄfiteri ipʒ genus
pcti.¶ Itẽ nõ ẽ ncce ↄfiteri circũſtãtias niſi vt ſciat᷑ ma⸗
gnitudo pcti. Sʒ vt dic aug· q̃ntitas 7 magtudo pct᷑i tm̃
ẽ dĩni indicij:igit᷑ nõ ẽ hũani.igẽ nõẽ ncce ↄfiteri pet᷑ʒ vt
ſciat eiꝰ magnitudo cũ nõ poſſit ab hoĩe ſciri.⸗ Itẽ trãſ
lato pꝛĩcipali trãſſfert illð qðẽ ãnexũ.vñ heb. vij. Tranſ
lato ſacerdote ncce ẽ vt et legis trãſlatõ ſiat. cũ igit petʒ
ſit pꝛĩcipale circũſtantie vo qi adiacẽtia.traſlato pcto ꝑ
ↄtritõʒ et ſatiſſactõʒ trãſferẽt circũſtãtie.igẽ nõ ẽ ncce
ↄfiteri circũſtãtias.⸗ Itẽ circũſlãtie nõ augẽt quãtitatẽ
culpe.qdð videt᷑ ꝑ boc ·ꝙ ĩ boĩs circũſtãtie nõ augẽt quã⸗

l

lrxviij.

titatẽ meriti:ſed quãtitas radicis.i.caritas qua cõuerti
tur hõ ĩ deũ.pori rõe cũ pcĩz ſit auerſio a ceo:quantitas
peti exiſtit ex libidĩe coꝛdis ñ ex circũſtãtijo exterioꝛibo.
Itẽ ↄfiteri circũſtãtias ſ inglares cũ ſint infinite ẽ ĩpoſ
ſibile. ̊ nullꝰ tenet᷑ ad ĩpoſſibile. 7c. 4 Ytez ſi tenemur

ad ↄfeſſionẽ circũſiãtia
vbi pcipit᷑ ꝙ oẽs fideles

=.

ſiẽ ad ofeſſiõʒ generis peti. qᷓꝛe
ↄfiteãt᷑ nõ pᷣcipit ꝙꝙ ofiteãt cir⸗

cũſtãtie. ¶ Itẽ nec alicubi ĩ ſcriptura pr̃ pᷣceptũ de illoꝝ

pfeſſiõe vt vidr. ¶R

niio. ad pdicta. ꝙ ſic hẽt in qdã gl.

ſuꝑ illð leuit.v.iuxta mẽſurã pcti et eſtiatõʒ offerent. vt
ꝓ q̃litate et q̃ntitate culpe mẽlurẽt᷑ flagella pnĩe:. et den.
xxv. ꝓ mẽſura pcti erit ⁊ plagaꝝ modꝰ. ꝗpt᷑ h̊ ad h̊ ꝙ pe
ne ſiue pnĩe mõ debito iniũgãt᷑ opoꝛtʒ ꝙ ſciat᷑ q̃litas cul

* —

paꝝ. Hoc at᷑ nõ pĩ fieri niſiſciãt᷑ circũſtãtie ꝓpt qð ncce

ad h̊ ꝙ penas ſiue pnĩias iniũgãt debitas ſaceꝛdotes ꝙ

ſciãt circũſtatias. Pꝛet.qꝛ pctoꝛ nõ erubuit efficacit di⸗
ninã pñti ĩ peccãdo:dʒ erubeſcẽ pcim ſuũ penitẽdo qð

marie acci dit ĩ ↄfeſſiõe c
ſũt ꝑſone.q̃dã negocij et

ircũſtãtia . Circũſtãtie at᷑ qdaʒ
tinẽt ĩ H vſu. Quis gd vbi quo

tiẽs ꝑ qð cur qũo qñ. He at circũſiãtie pleniꝰ expᷣmũt᷑ ð
pe. dil. v. vbi dẽ. cõſideret q̃litatẽ crimĩis ĩ loco.ĩ tꝑe.ĩ pſe
uerãtia.ĩ varietate pſone. et qli hec fecẽit tẽptatõe ⁊ ipiꝰ
vicij multiplici excuſatõe.opoꝛtʒ em̃ penitẽtẽ foꝛnicãtezʒ

Fm excelletiã ſui ſtatꝰ aut officij: aut vᷣm modũ meretri⸗
cis et ĩ mõ oꝑis.et q̃lit turpitudiez ꝑegit ſi ĩ loco ſacro
aut cni debuit excellẽtiã fidei vt ſũt domꝰ dĩnoꝝ ⁊ alioꝝ

multox. ſi in tꝑe oꝛoi⸗
tꝑa ieiunij.ↄſideret quã

ſtituto vt ſüt feſtiuitates ſctoꝝ et
tuz pſeuerauerit: doleat ꝙ ꝑſe

uerãter peccauit. quãta victꝰ fuit ĩpuãtõe.ſ. utgꝗ ñ ſolũ
ñ vicũt᷑:pᷣ ſe vltro pct᷑o offerũt.nec eypectãt ad tẽptatoeʒ
ꝑtractãt ſecũ qmktiplici actõe vi⸗

H pᷣueniũt volũtatẽ:et

cij delectabilit peccane

rĩt.oĩs iſta vari

etas ↄfitẽda ẽ et

deflẽda. vt cũ ↄgnouerit ꝙ pct᷑ʒ ẽ multũ. et cito ĩueniat de

um ꝓpiciũ. ¶¶ Ad h qð
ritatẽ obſᷣuari nõ dʒ ⁊c

obꝛ. qð ꝓpt caritatẽ ĩſtitutũ ẽ ð ca
dom ꝙ caſibo dz penitẽs pete

licẽtiã a ſacerdote ꝓpꝛio ↄfitẽdi alij ſacdoti peta ülla cuz

₰

ſuis ccũſiãtijs.ſi vᷣo ñ vult daẽ licẽtiã: ↄfiteat᷑ genẽa pec⸗

—

catoꝝ taceat circũſtatias Iyt ſcãdalũ. Alij vo ſacdoti
diſcreto ↄſiteat᷑ eaſdẽ q̃i ↄſulẽdo ipʒ ð maioꝛitate pnie qᷓ
ĩiũgẽda ẽ ꝓ ill circũſtatijs. vł adeat ſuꝑioꝛẽ. ſcʒ pnĩariũ
epi vl ißʒ epᷣm cui ↄfiteatur vkł alij obteta licẽtia ab ipo.
magis ſcãdaliʒat factũ qᷓᷓ ciꝛcũſtã
tia. dᷣm ꝙ ſiẽ dictu ẽ ð ↄkeſſiõe circũſtatia · ꝙ qñ vehe
mẽs ẽ pᷣſũptõ ð ſcãdalo ſacdotis ꝙ ð licẽtia ſua dz alij cõ
fiteri. Si at᷑ ñ pt obtinẽ licẽtiã: adeat ſuꝑioꝛẽ.ſic dictũ ẽ.
Pret. ñ ẽ ſile ð ofeſſiõe peti ⁊ ciꝛcũſtãtiaꝝ.qꝛ ↄfeſſio pcti
E de vitate vite ꝙ ñ dz omitti ꝓpt ſcãdalũ. AVd aliud qð
obt. ꝙ ſcãdalũ ẽ factũ vł dictu mio rectu ⁊c. doõm ꝙ ñ ſo

Tlo h̊ qð obr ꝙ qñʒ

lũmõ vitãdũ ẽ ſcãdalũ actm̃.ſᷣ paſſiuũ ĩfirmoꝝ. vñ leuit.
xix. Mõ maledices ſurdo nec coꝛã ceco pones offẽdicłm
Hlo.coꝛã ceco offẽdiculũ ponẽ:eſt diſcretã qdẽ rem agẽ
ß ei g lumẽ diſcretõis nõ hʒ ſcãdali occaſionem pbere.j.
coꝝ.viij. Si eſca ſcãdaliʒat frẽm meũ nõ mãducabo car
nes ne frẽʒ meũ ſcãdaliʒẽ. Aarci.ix. Quiſꝗs ſcãdaliʒa
uerit vnũ de pulillis ill ⁊c · ibi glo. ĩ bono tꝑe aliqñ cauẽ
dũ ẽ ſcãdalũ ꝓximi aliqñ ꝓ nibilo bñdũ ĩquãtũ poſſũꝰ
ſñ pcto vitaẽ ꝓxioꝝ ſcãdalũ debẽꝰ. Si vdo ð vitate ſcãda
lũ ſumit᷑:vtiliꝰ naſci ꝑmittit᷑ ꝙᷓ vitas liq̃t.vñ vᷣſꝰ. Scã⸗
dala ñ vitãt doctoꝛ iudex bõ vita. Ylla notificatõ ſcãda⸗
lũ ẽ factũ vł dictũ ⁊c̃.ẽ ſcãdali actiui.4 Ad illð qð obr

de ↄgnita a papa.dðm
ſ̃ ſb dria dicẽdo ↄgnita
Vbł ſic aliqͥ mõ ñ detegẽ

ſñ p̃iudicõ.ꝙ ñ dz expᷣſſe hH ↄfitẽi
ſũ a qᷣdã de maioꝛibo p̃latis mði

poſſʒ eẽ pᷣ ũptõ boĩtatis ſctitatis ꝑſõe cui debẽt ofiteꝛi
ĩ illo cãu n eẽt ei timdũ cũ viꝛi magne ꝑfectõiſ ppatiũt

☚

petoꝛibo ⁊ ñ ſcãdaliʒãt᷑ ð pctis.⁊ q̃ntomagis enoꝛmia ſt
tãtomagis opatiũt᷑.ij · coꝝ · xj. Quis ĩifirmat᷑ ego ñ ifiꝛ
moꝛ. ꝗs lcãdaliʒat᷑ et ego ñ vꝛoꝛ. 4 Ad alið qð obr. ꝙ cir
cũſlãtie ñ ſũt ð tẽ pcti · qꝛ ſũt er ⁊c᷑.dõᷣm ꝙ ſic ĩ actu meꝛi

toꝛio q̃daʒ ſũt de ſba ac

lute kůᷣ de ipo inquãtũ

eſt

to abſolute. qᷓdam nõ de ſba abſo

oꝛdiatꝰ in finẽ. Similit de actu

do certã ꝑſonã. Eſtio tñ ꝙ tanta

peccati q̃dã ſũt de ſubſtãtia deoꝛdinati actꝰ:q̃dã ſunt de
ip̃o vt ẽ tm̃ xoꝛdiatꝰ.Licʒ igit᷑ circũſtãtie nõ ſint de ſub⸗
ſtãtia actꝰ:ſũt tñ de ipo vt ẽ deoꝛdiatꝰ.vñ licʒ nõ ſint ð eẽ
pet᷑i vt ẽ pccẽm:ſũt tñ de eẽ ipiꝰ vt ẽ cau ſatũ.vñ veriꝰſunt
eẽ pcti inquãtũ ẽ ꝙ̃tũ q; inquãtũ ẽ.q¶ Ad illud qð obr
ꝙ gra oppoĩt᷑ pcto ⁊c.dicẽdũ ꝙ licʒ gr̃a tollat᷑ culpa vt ẽ
ctpa:nihilominꝰ ad huc reſtat emẽda faciẽda deo ⁊ eccle
ſie.vñ nõ ẽ plena recõciliatio ex infuſiõe gre:ſ ad hoc ꝙ
ſit plena reꝗrit᷑ cõfeſſio et ſatiſfactio iniũcta a ſacerdote
Fm quãtitatẽ culpe. ꝓpt᷑ qdð regrit᷑ ofeſſio circũſtantiaꝝ.
Ao h̊ qð dic aug. qꝛ magnitudo pcti tm̃ eſt dĩni iudicij
⁊c̃.dicẽdũ ꝙ h̊ verũ ẽ pᷣciſe loq̃ndo.⁊ ſi iudiciũ ẽ illiꝰ cꝰ
eſt auẽtas:nihilominꝰ miſterialit ẽ ip̃iꝰpᷣlati.diſcretus
em̃ pᷣlatꝰ m ſciaʒ ſibi datã a dno ⁊ vnctionẽ quãtũ ncce
eſt penitẽti iudicat de quãtitate pct᷑i illiꝰ.et iuxta quãti⸗
tatẽ diſcretã iniũgit pniaʒ.¶ Ad h̊ qd obr.ꝙ t᷑nſlato pꝛĩ
cipali trãſfert᷑ ⁊ illnd qð cẽ adiacẽs ⁊c.ddᷣm ſiẽ tactũ ẽ. ꝙ
circũſtãtie licʒ ſint adiacẽtes pcto vt ẽ pctm: nõ tñ vt pec
catũ ẽ tãtũ.vñ q;ꝛ iudicãdũ ẽ de pcto nõ tm̃ vt ẽ pct᷑ʒ. ſᷣ vt
ẽ quãtũ:ncce ẽ vt fiat iudiciũ ð pcto vt ẽ circũſtãtionatũ
Ad h̊ qð obr̃.ꝙ nõ augẽt quãtitatẽ meriti ⁊c. dðim q;
nõ ẽ ſile de bono meriti et malo demeriti.quãtitas eĩ bo
ni meritoꝛij ẽ a bono intriſeco. Mona em̃ facimꝰ qꝛ boni
ſumꝰ. quatitas aũt demeriti ẽ ab actu extriſeco.q; eĩ ma⸗
la facimꝰ mali ſumꝰ. Pꝛet᷑.circũſtãtie licet ſpeciẽ pcti ñ
mutẽt:tñ libidinẽ augẽt et cõtẽptũ.¶¶ Ad h̊ qdð obijcit᷑ ꝙ
ciꝛcũſtãtie ſunt de infinitate ⁊c.dðᷣm ꝙ licz pct᷑i ſimplici
ter poſſint eẽ circũſtãtie ĩfinite:nihilominꝰtñ pcti hmõi
ſũt circũſtãtie finite.nõ aũt fit cõfeſſio niſi petoꝝ et de⸗
terminatoꝝ.q̊ꝝ ſunt circũſtãtie finite.vñ poſſibile ẽ cõ⸗
fiteri circũſtãtias pctoꝝ ofitẽdoꝝ.¶¶ Ad illð qð querit᷑.
qᷓre nõ pcipit᷑ cõfeſſio circũſtãtiaꝝ ſiẽ generis pcti.dðᷣm
ꝙet ſi vtrũq; deoꝛdinet pctoꝛẽ: tñ illud qð pꝛio et ꝑ ſe de⸗
oꝛdinat et diuertit a deo et dãnificat eccleſiã:eſt ipʒ genꝰ
peti.circũſtãtie aũt deoꝛdinãt cõſeq̃nter.et ꝓpt H̊ ſimpli
citer et vniuerſalit᷑ ẽ tentio ad ↄfitẽdũ genꝰ pcti: nõ ſilr
circũſtãtias vt infra habebit᷑et ꝓpt᷑ h̊ ↄueniebat vt eſſet
artatio ꝑ p̃ceptũ ad ofeſſionẽ pctoꝝ qᷓtũ ad genꝰ pct᷑i.tñ
&æterminat᷑ in canone modꝰ ↄfitẽdi vbi expꝛimit᷑ ꝙ ciꝛcũ
ſtãtie ſũt cõfitẽde ſiẽ ſup̃ tactũ ẽ.q¶¶ Ad aliud qð obr. ꝙ ĩ
nullo loco canonis pcipit᷑ ↄfeſſio circũſtãtia ꝝ.dicẽdũ ꝙ;
nõ pᷣcipit᷑ et hͥ foꝛtaſſe rõe pᷣtacta.inſinuat᷑ tñ debere fieꝛi
tam i lege veteri qᷓ ĩ noua. In veteri vbi p̃cipiebat᷑ ꝓ eo
dem genere pcto diuerſis ꝑſonis dr̃ſa offerꝛe.vt leuit. iiij
vbi pcipit᷑ ſacerdoti ꝙ offerat vitulũ:pꝛincipi hircũ:aĩe
capꝛã. hac em oblationũ difinitõe dr̃ſaꝝ ꝑſonaꝝ iĩnuit᷑
ofitẽde ſunt circũſtãtie pctoꝝx. Item Yeremie.xj.dẽ.
NQuid ẽ ꝙ dilectꝰ meꝰ ĩ domo mea facit ſcelera młta. ecce
hic hoꝛtat᷑ de circũſtãtia dilectõis qᷓẽ circũſtãtia ꝑſone.⁊
de circũſtãtia loci cũ dicit.ĩ domo mea. I ĩ noua inſinu
atur hmõi ↄfeſſio debere fieri ĩ licitis locis. ſic. ij. pe.ij.
meliꝰ erat eis viã veritatis nõ agnoſcẽ qᷓ poſt agnitã re
croꝛſũ.cõuerti ab eo qð tꝛaditũ ẽ eis ſcto mãdato.augmẽ
tat em pctm bone circũſtãtie:qꝛ augmẽtãt obligatõʒ qᷓ te
net᷑ gs bona agere ⁊ mala vitare.vbi em plꝰ ↄmittit᷑ plꝰ
ab eo exigit. vñ plus peccat ꝗ plꝰ tenet᷑ vitare petz alijs
paribo.Itẽ ĩ euagelio expᷣſſũ ẽ de circũſtãtija.vñ ioh.nj.
tu es magj in iſrł et hec ignoꝛas.q.d.ignoꝛãtia magis ẽ
culpabilis in mgr̃o qᷓ in nõ magr̃o.etẽ magiſteriũ vl ſci⸗
entia circũſtatia ꝑſone. ſilr et ignoꝛãtia. Itẽ de circüſtã
tia tꝑis legi᷑ Marci.ix.vbi dñs introgauit pr̃em luna
tici.quãtũ tꝑis hʒ ex quo ei h̊ acciderit etẽ tpᷣus circũſtã
tia negocij. I de circũſtãtia loci hẽt᷑ Alath.xxj. et ioh.
ij. vbi dñs eiecit vendẽtes et emẽtes de tẽplo dei. vbi non
licebat talia facere cũ eẽt domꝰ oꝛois. Hoc aũt attendũ
Aroes poſite nõ ↄcludũt ↄfitẽtẽ teneri ad ofeſſionẽ circũ
tatiqꝝ tentõne nccitatis:̊ tentõne ↄgruitatis ſeu vtili⸗
tatis. Si afr alique ſint cõfitẽde tentõe nccitatis.et a g⸗

bo infra tan etur.
¶Articulus ſecundus

Onſequẽter q̃ri. Que circũſtãtie ſint cõfitẽ⸗
de. Et pꝛio q̃rit᷑ de alleuiãtibo.Secũdo de ag⸗
xorauantib. ,
irca pꝛeimũdubi §. f.
tat᷑.videt᷑ ꝙ circũſtãtie alleuiãtes ſint ↄfitẽde.qꝛ ꝓpt hoc
cõfitẽde ſũt cirtũſtãtie:qꝛ maĩfeſtãt quãtitatẽ pct᷑i qua co
gnita rectũ ſeꝗt᷑ iudiciũ.vñ de pnĩa diſ.vj.caueat ſ pual
iudex ſic nõ ↄmiſit crimẽ negꝗcie:ita nõ careot munẽ ſciẽ
tie.opoꝛtet vt ſciat cognoſcẽ ꝗcꝗd dʒ iudicare.iudicaria
aũt ptas hoc poſtulat vt qð debʒ iudicare diſcernat.iOo
ta diligẽs igit᷑ inꝗſitoꝛ ſubtilis iueſtigatoꝛ ſapiẽter et q̃ſi
aſtute interroget a pctoꝛe qð foꝛſitan ignoꝛat vel verecũ
dia velit occultare.ſ̊ ad cognitõz pcti valʒ ↄfeſſio circũ
ſtãtiaꝝ.nõ tñ aggrauãtiũ ̊ diminuẽtiũ vtroꝛũq;:igitur
dæbet eẽ cõfelſio.¶ Itẽ clauis dr errare iniũgẽdo pniam
nimiã ſic iniũgẽdo diminutã.ſ̊ ad ̊ laboꝛaꝛe dʒ ſacdos
vt clauis nõ erret:ſir ⁊ ↄfitẽs debet velle ne erret. ergo
et iacerdos dʒ ingꝗrere de circũſtãtijo diminuẽtibo ne ex⸗
cedat nimiã iniũgedo pniam: et penitẽs ſił ↄfiteri: ſic de

bet inqrere æ aggrauãtibo ne nimis diminutaʒ iniũgat
bnlan ſ Cötra. in cõfeſſione pct᷑i nulla dʒ eẽ excuſatio
vñ ſuꝑ illð pẽ. Oſtiũ circũſtãtie labijs meis dr̃. ad hᷣ po
ne oſtiũ vt nõ ercuſem pctz meũ qð ſummũ viciũ dñatur
hoĩbo.h̊ cõfitẽtes ciꝛcũſtãtias diminuẽtes excuſant ſe ali
quo mõ.igit᷑ ⁊c nſio.qꝙ circũſtãtie diminuẽtes nõ
ſunt cõfitende geſeralit.ſ̊ in caſu.¶ Ad h̊ͥ qd obr pᷣmo
P At h̊ ſũt circũſtãtie cõfitẽde vt ſciat᷑ quãtitas pcti ⁊c
dicendũ ꝙ ↄfeſſio circũſtãtiaꝝ nõ eſt ſolũmõ vt ↄgnoſca
tur quãtitas pcti:ſᷣ vt huilitas et verecũdia cõfitẽtis re⸗
ſpõdeat ſuꝑbie et inuerecũdie peccãtis.maxiĩe at huiliat
ſe penitẽs ĩ cõfitẽdo circũſtãtias aggrauãtes et verecun
dat᷑.nõ ſic aũt cõfitẽdo circũſtãtias diminuẽtes.vt ꝗ̊ bu
miliet᷑ et erubeſcat qð ſuꝑbie inuerecũdie cõmiſit: debet
cõfiteri circũſtãtias aggrauãtes.¶Ad illð qð obijcit.q
laboꝛare debet ſacerdos et cõfitẽs velle ne clauis erret
⁊c̃.dicẽdũ ꝙ qñq; expedit ꝙ ſacerdos reqrat ꝓ ſciat cir⸗
cũſtãtias diminuẽtes.ſcʒ q videt penitẽtẽ valde aggra⸗
uare pctm ſuũ.et lenire eũ et cõſolari.vñ de pnĩa diſ.vj.

Supꝑ eũ viuet leniẽdo et cõſulẽdo ſpem ꝓmitiẽdo.et lo⸗

quit᷑ ibi & ſacerdote ⁊ penitẽte.⁊ cõfitẽs regꝗſitꝰ bñ pt cõ
fiteri circũſtãtias diminuẽtes.nõ vt ſe exrcuſet: vt veri⸗
tutẽ reſpõdeat et vt inꝗrentẽ dirigat. Pꝛet.qñz cõfiten⸗

da ẽ aliq̃ circũſtãtia alleuiãs cauſa ſcadali fugiẽdi. vt ſi

aliꝗs de cuiꝰ boĩtate eẽt magna pᷣſumptõ intfeciſſet la⸗
tronẽ impetẽtem ſe de nocte et ad moꝛtẽ.ne ſcãdaliʒaret
ſacerdotẽ ꝗ poſſet credẽ eũ ingilatoꝛeʒ hoĩm et y pocritã
ſi ſimpliciter et abſolute cõfiteret᷑ ſe cõmiſiſſe homicidiũ

debet expꝛimere caſum ⁊ occaſionẽ homicidij ↄmiſſi.nõ

vt ſe excuſet: ſed vt ſcãdalũ euitet.

¶ Etum ad ſecun / S. ij.

dum qrit.vtruʒ teneamur cõfiteri oẽs circũſtãtias ag/
grauãtes.et dicũt ꝙ nõ:łᷣ illas q trahũt ĩ aliud gen peti
LCõtra.actꝰ inquãtũ actꝰ nõ ẽ pctz adiũctũ actui.̊ nõ
cxoꝛdiat actũ nec facit illũ eẽ pctm vt coire nõ ẽ pct᷑ʒ:ſed
coire cũ nõ ſua ẽ pctm. Sʒ qð facit petm nõ ẽ circũſtãtia
neq; ẽ cõfitẽdũ vt ẽ circũſtãtia:ſᷣ vt pcim. vt ĩ caſu ꝓpoſi
to.igit᷑ illð qð trahitĩ aliud genꝰ pct᷑i nõ ẽ cõfitẽdum vt
circũſtãtia ̊ vt pctm. Si igit᷑ aligs cognoſcẽt aliquã in

eccleſia.cũ hoc ꝙ ĩ ecclia facit pctm.ſcʒ ſacrilegiũ:xebet
cõfiteri vt pctm nõ vt circũſtãtiã N Rarpeh ito ꝙ ali

ꝗq adulteret᷑ in eccłia.iſte cõmittit petʒ ĩ ecclia ⁊ peccat

pcto adulterij.̊ ↄoſtat ꝙ vnico actu nõ peccat duplici ge⸗

nere pet᷑i: igit᷑ qð addit᷑ adulterio er hoc ꝙ ꝑpetrat᷑ ĩ ec⸗

cleſia cõfitẽdũ ẽ vt circũſtãtia.¶ Pꝛet.ĩ caſu iſto iſte cõ⸗
mittit adulteriũ ⁊ ſacrilegiũ qð iſtoꝝ ẽ cõfitẽdũ vt petm

et qð vt circũſtãtia?qꝙ ſe acrilegiũ ſit ↄfitẽdũ vt circũſtan⸗

tia videt᷑.qꝛ ſacrilegiũ ꝑpetrat᷑ exr hboc ꝙ ꝑpetꝛatio bmõi
facti ĩ locc tali.loc at᷑ int᷑ circũſtãtias nũerat᷑.vñ ð pnia
diſ. vj· cognito crimiĩe varietatis eiꝰ ñ dubitet ĩueſiigat

wi⸗
ten⸗
ſ
tlo⸗
zaret
Witi
dii
Ino

ci

d
ti

¶ Dneſtio

et locũ et ts c Cõtra. ſacrilegiũ ẽ grauiꝰ petʒ ꝙ oclul⸗
teriũ.igit ↄfitẽqũ ẽ vt pꝛiĩcipale: adulteꝛiũ vt circuſtatia.
Rñſio. ſine piudicio ꝙ ↄſitẽde ſũt circũſiãtie agãuan
ex gbo awaret augmẽtũ ↄtẽpt pcti. cui dictat oſcia
ↄtẽptũ pct᷑i maioꝛẽ eẽ ex circãſiãtia aliq̃:tenet᷑ illã ↄfitẽi
⁊ ſinõ ↄfitet illa vt eſtio ñ ſufficiẽter dolet de peto. ¶ Ad
H qð qri vtrũ ofitẽde ſũt ſoliſ ille q rebũti. aliud gen?
peti. dicẽdũ nõ:ß he et alie. nec videt mihi ꝙ qꝗᷓ trahuũt
ĩ aliud genꝰ pcti inquãtũ tales ↄfitẽde ſũt 2 dicẽde circũ
ſtãtie: cũ ſint qi foꝛme petoꝝ ⁊ ꝑ ſe defoꝛmãtes actũ pec
cati. vt comede carnes i q̃drageſima 2 cognoſcẽ ſuã ĩ ec
cleſia cũ hẽat copiã alioꝝ locoꝝ.comedẽ em̃ carnes nõ ẽ
peĩʒ nec cognoſcẽ ſi uã: ̊ comedẽ tꝑe tali ⁊ tali loco coõ⸗
ſcẽ peiʒ ẽ. Pʒ igit᷑ ꝗ, deſita ꝑ q dico tali tꝑe ⁊ tali loco
defoꝛmãt aciꝰ pᷣdictos ⁊ faciũt actꝰ peti. nec cogſcẽ ſuã ĩ
eccłia ẽ ſoꝛnicari nec adulteriñ nec ↄmittẽ ĩceſiu: h̊ poti
us ſacrilegiũ.· vñ boc ꝙ dico ĩ ecclia e illd ſolu p crſoꝛat
actũ:et ita ꝙ facit illũ actũ eẽ actũ pcti diſtinctu ab alijs
ſpẽbo pcti· n v mibi dicẽda circũſtãtia.b foꝛma pcti po

tius. . — ,
rticulus tercius

Onſeqnt qrit᷑.vtꝝ oẽs tenẽtk᷑ ad ofeſſiõez cir⸗
cũſtãtiaꝝ.aut alig ſic. aut alig nõ. E oẽo:vr
eiſdẽ rõibo gbo oñdit᷑ ꝙ circũſtãtie ſũt ↄfiten
Sq 8 pnia di. vj. vbi dꝛ. Qui vult peta ↄfiteri vt ĩueĩat
graʒ:qrat ſacerdotẽ ſciẽtẽ ſoluẽ ⁊ ligaẽ ⁊c.vt ſupᷣ.ecce ꝙ
vniuerſalit dẽ. Qui vult ⁊c̃.¶ IR ſiẽ iſte penitẽs ncce hʒ
recte indicet de Intitate peti ſui Silr et ille et ita de
ingulis. igr 1c. 4 R nccia ẽ huic erubeſcẽtia ꝓ pcto. et
vt iuſta pena ſibi ĩponat᷑.ſitr et illi.vᷣ ꝓpt h̊ nccia ẽ ↄfeſ·
ſio. igit᷑ ⁊c. ¶ Itẽ oibo ncce ẽ facẽ dignos fructꝰ pnie. ſcʒ
ym quãtitatẽ culpe ad qð reqrit᷑ ofeſſio circũſiãtiaꝝ.igt
⁊c Cõtra.pltenet᷑ fidel vel ſaltẽ eqᷓ ad ↄfeſſiõʒ fidei
5 ckoꝛ. ad ofeſſionẽ fidei expᷣſſaʒ ⁊ diſtictã ñ tenẽt᷑ oẽs
olũmõ ſapiẽtes ſiue magis diſcreti:a ſili vr ꝙ lʒ oẽs
teneãt᷑ ad ↄfeſſionẽ pctoꝝ ſuoꝝ nõ tñ oẽs tenẽt ad ofeſſi⸗

onẽ exõſſã et diſtictã circũſtãtiaꝝ.igr nõ oẽs tenẽt᷑ ad cõ
feſſionẽ expſſã ⁊ diſtictã circuſtitian. NQð ↄcediimnꝰ. di
cẽdũ igit ꝙ ẽ vlłis tentio ↄfitẽdi ⁊ ꝑtic aris. vlis qᷓtũ ad
peĩʒ ſiue genꝰ pcxi. oẽs em tenẽt.ſcʒ ſapiẽtes et ĩſipiẽtes
ad dfitẽdu gẽy peti ſiue peta ſua tũ ad genẽa pcrẽoꝝ · ꝑti
cularis tẽtio ẽ qtũ ad circũſtãtias pcti.nõ em̃ tenẽt᷑ oẽs
ad ofeſſionẽ circũſtãtiaꝝ hᷣ edocti et iſtructi qͥꝝ dictat cõ
ſcia illas eẽ ↄfitẽdas. ꝗlibʒ tñ reqſitꝰ a ſacerdote ⁊ iſtru
erꝰ tenet᷑ eas ↄfiteri. Bicẽdũ igit , ſimplices cũ neſciãt
circũſtãtias agquari pcta ñ tenẽt᷑ eas ↄfiteri: niſi poſtqᷓ
E ĩqſitõʒ vlł iſtructõʒ ĩtellexerit ſe teneri.¶ Do illð qð
obr c illo vecreto. Qui vult ↄfiteri pcta vt ĩueĩat graʒ.
Irat ſacerdotẽ ſciẽtẽ ⁊c᷑.dᷣm ꝙ H̊ nõ dẽ qꝛ ſacerdotis ẽ ſo

liñ põderare circũſtãtias cõfeſſas ⁊ Fm qͥlitaiẽ 2 qᷓntitatẽ

pcti pnĩaʒ ↄgꝛuã iiũgẽ:ſᷣ qꝛ eiꝰẽ ifoꝛmaẽ ſimplices ⁊ ĩiqꝛẽ
peta et pctoꝝ circũſtãtias et ĩ illis ↄfitẽdis los inrue.
oẽs igr vxbẽt qrẽ ſaceꝛdotẽ diſcretũ ⁊ ſapiẽtẽ vt pcta coꝝ
Kalrräntätlas põderaẽ ſciat ⁊ pnĩam ↄueniẽtẽ iniũgat.
implices vt diſcrete ⁊ pꝛudẽter genera petoꝝ circũſtã
ee ingpare ad hec ↄſitẽda illos ĩſtruat.et iur qð expe⸗
ir talibo pnias iĩiũgat. ᷓ ẽ qð vult auctas ſupᷣdicta cum
ubiungit. ſacerdotem querat qui ſciat ſoluere et ligare
ſcire em ſoluere et ligare eſt ſcire oſlendere que requirũ⸗
te ad ſolutõʒz a pctᷣo 2 ligaẽ eũ pnia opetẽti. ¶ Aod alið
g obf. ſic iſte nccẽe bʒ ꝙ recte indicet᷑ de pcto ſuo ⁊c.
am , ẽ.nec ꝓpt h ncce ẽ ꝙ ofiteat ꝑ ſe ſi ñ ſit di
her loct? p ꝙ, Afiteat᷑ illas reqſitꝰa ſacerdote ⁊ ĩſtꝛu
ct. pt ei ignoꝛatiã ⁊ ſimplicitatẽ ſuditoꝝ pᷣceptũ ẽ ſac⸗
dotibo vt ſint diſcreti et ingrãt de circũſtãtijs pctoꝝ.vñ
de pe.⁊ re.ſacerdos ſit diſcretꝰ ⁊ cautꝰ vt ĩ oꝛe piti medi
dici ſuꝑinfũdat vinũ a oleũ vulneribo ſautiati.iligẽter
igrẽs 2 pctoꝛis circũſtãtias et peti. ꝗbo pꝛudẽt᷑ ĩtelligat
qie dʒz ei p̃bẽ oſiliũ:et cuiuſmõi remediũ adhibẽ diuerſis
exꝑimẽtis vtẽdo ad ſanandũ egrotũ.Ex his pʒ qũo ad

lxxvij.

alia rñdẽdũ ẽ.qꝛ lʒ onicuiq;ʒ nccia ẽ erubeſcẽtia ſiue ↄſeſ
ſio ꝓ pcto.et ꝙ ↄfeſſio ſua ſit meritoꝛia ex mõ cõfitẽdi ꝗ
attẽdit ĩ ↄleſſiõe circũſtãtiaꝝ. ⁊ facẽ dignos fructꝰ peĩtẽ
tie. ñ tñ ncce ẽ ꝙ vnuſqſq; ofiteat᷑ ꝑſe circũſlãtias pecca⸗
toꝝ ſuoꝝ:ſᷣ ꝙ vel ꝑ ſe lit diſ. cretꝰ vel edoctꝰ. vel ↄfiteat᷑ il
las reqſitꝰ et ĩſtructꝰ a ſacerdote.Si at᷑ ſit tãta ſimplici
tas ꝙ nõ videãt circũſtãtie ſibi alicꝰpõderis.nec regſitꝰ
fuerit nec ĩſtructꝰ a ſacerdote:nõ tenet᷑ ad ↄfeſſionẽ cir⸗
cũſtãtiaꝝ. 4¶¶ Si at obijciat ꝙ ignoꝛãtia iuris nullũ excu
ſat. hec at ignoꝛãtia vr eẽ iuris. Rñſio.ꝙ ñ ẽ ignoꝛantia
iuris qtũ ad oẽs circũſtãtias:licʒ foꝛte ꝙᷓtũ ad q̃ſdaʒ. B
infra pleniꝰ patebit.

— —

ticulus quartus

Onſeqnt᷑ q̃rit de ↄpatõe circũſtãtie ↄfitende
ad genꝰ pcti. Et pꝛiĩo qrit᷑. Quid ẽ ↄſitẽdũ ĩ ca
Mu vt circũſtãtia ⁊ qd vt actus pcti · Cũ circa
ecudẽ actũ ↄtingat mibi peccaẽ mlta geneꝛa peroꝝ omit
tere. videt᷑ ꝙ qᷣcũʒ ſũt ibi cfoꝛmãtia ? faciẽtia nouũ ge⸗
nꝰ pcti:ofitẽda ſũt vt pcĩa. verbigra. ðᷣgo aliq̃ tᷣdita nu⸗
ptui.ſtati pꝰ ↄſenſũ expᷣſſuz ꝑ vba de pnti. trãſſert ſe ad
frugẽ melioꝛis vite ⁊ ↄuolat að religionẽ. p? cognoſcit᷑

— 7

a fre ꝓpꝛio carnali.ↄſtat ꝙ cogſcẽs eã ĩ h̊ cãn omittit ſtu
pꝛũ:adulteriũ:ĩceſiũ ſacrilegiũ. ↄmittit igi? multa ge⸗
nera pctoꝝ ĩ vno ↄcubitu. Dia igit hec ↄfitebit᷑ vt pcta
qꝛ q rõe h: et ilð.? ita nullã ofitebit vt circũſtãtiã.¶ Si
diceret᷑ ꝗq ĩ caſu ꝓpoſito ñ ẽ niſi vnũ pct᷑z:qꝛ vno actu ſin
gulari ñ pi fieri niſi vnicũ petz · Cõtra ponat ꝙ aligs vo⸗
lẽs defloꝛaẽ vᷣginẽ ⁊ defloꝛãdo infficiat.ↄſtat ꝙ vno actu
ſingulari ↄmittit ſiu ꝛũ a boĩcidiũ q̃ ſũt dĩſa genẽa pec
ñſio.ſine pᷣindicio q vno actu ſingulari nõ
iſi vnũ pctz. cũ ei ad eẽ peti regrit actẽ et de ſoꝛ⸗
mitas. ad eẽ pcti multiplicis regrit᷑ nccio młtiplex actꝰ
defoꝛmatꝰ.vñ cũ vnicꝰ actꝰ mltiplicif᷑ defoꝛmet᷑ nõẽ niſi
vnicũ peĩz tñ mltiplicit cefoꝛmatũ. vñ poſito ꝙ aliquis
ↄgnoſcat ſoꝛoꝛẽ ſuã vᷣgiem ductã i vxoꝛẽ moĩalẽ.nõ cõ⸗
mittit niſi vnũ petz. ¶ Ad h̊ qð obĩ.· ꝙ eadẽ rõne ꝑpetꝛat
adulteriũ ꝑpetrat ĩceſtũ 7c. dom ꝙ omittit ſi acrilegiũ eo
ꝙ violat mulierẽ deo ↄſecratã. alia at ñ ſũt dicẽaa peta bᷣ
circũſtãtie pcti · vñ omittit ſacrilegiũ cũ vgie 9ſãguies
ducta ĩ vxoꝛẽ. ¶ Si qrat᷑ adhuc lic. ↄſiat ꝙ coꝛrüpit viꝛ
ginẽ nõ ſuã: omittit ſtupꝛũ.ſiłr vↄmittit adulteriuz. ſilr
inceltũ. Dec at ſũt pcta dr̃ſa: peccat pet᷑is dr̃ſis.Dicen
dũ ꝙ nõ ſegt᷑: b ſegt ꝗ multis mõis peccat peccãdo vno
pcto. ſi pcto ſacrilegij qð ẽ inaximũ⸗ pᷣcipue defoꝛmans
actũ pcki· indicãdũ ẽ em̃ peĩʒz a ↄditõe q̃ maxĩe defoꝛmat
ĩ eodẽ genẽ. ¶ Si obijciat q circũſtãtia aliqñ magis gra
uat pciz ꝗᷓ illð qð deoꝛdiat vt q̃i foꝛma.Dicẽdũ ꝙ B acci
dit qñ illð qð ẽ qſi foꝛma circũſtãtia nõ ſũt eiuſdẽ gene
ris.ſic ſi aligs foꝛnicat᷑ ĩ eccłia iuxta coꝛpꝰ xp̃i vel ſuꝑ al
tare ↄſecratuũ.·ᷣ qñ ſũt eiuſdẽ genẽis ſic adulteriũ ſtupꝛũ
iceſt? 2 ſacrilegiu: ab illo qð ẽ q̃i marie defoꝛmãs ? agg
uãs perm dz iudicari.¶ Si obijciat ꝙ qñ omittit᷑ adul⸗
teriũ ĩ ecckia ⁊ ↄmittit᷑ ſacrilegiũ.nibilomiꝰ ſic dictũ eſt
peccatum boc iudicandum eſi adulterium et non ſacri⸗
legium. ſed eſt circumſtantia aggrauans et confitenda
eſi quaſi circumſtantia. in alio caſu dicitur ſacrilegium
eccatum:et adulterium circumſtantia. et ſic confuſe
quandoq; dicitur peccatum quandoq; ciꝛcumſtãtia.Di
cendum ꝙ in vno iſtoꝛum caſuum cõmittitur ſacrilegiũ
ex fedatõne loci conſecrati:in alio ex cognitione perſo⸗
ne conſecrate et fedatione.perſona cognita er fedata eſt
materia actus. vnde eſt ſubſiantialis actui locus in quo
efficitur. feditas buius eſt omnino extra actum. vnde fe
datio rei ſacre in vno caſu magis intranee et eſſentiali⸗
us reſpicit actum peccati ꝙᷓ in alio. ꝓpter quod ĩ vno iu⸗
dicatur foꝛma peccati.in alio circumſtantia. 4 D Bꝗqð
obijcit.ꝙ ꝗ defloꝛando virginem intficit illã vnico actu
ſingulari cõmittit duo peccata. Dicẽdũ ꝙ nõẽ veꝝ qꝛ lʒ

.

ſit ibi vnicꝰ actus exercitꝰ pꝛimo ſcʒ actꝰ diuiſionis ſeu
& floꝛatõis:ẽ tñ aliꝰoſequẽs ſcʒ actꝰiterfectõis.vñ deflo

rãdo ↄmittit pctm ſtupꝛi:et ĩterficiẽdo pcim homicidij.

ticulus quintus

Onſequẽter querit᷑.vtrũ pꝛicipaliꝰ circũſtan
tia ↄfitẽda ſit an genꝰ pcti. genꝰpct᷑i:vidẽ

ſie⸗ Siperm gſe olitꝛc pmo ⁊ pꝛiĩcipaliteꝛ
illis eofiledũ: penes qð pᷣmo et ꝑſe exiſtit ſha pcxi.ᷣ aũt
ẽ ipᷣm genꝰ pcti.̊ ⁊c. ¶ I Hugo ſi foꝛte ↄtĩgẽt tãtã eẽ vo
lũtatẽ ĩ eo ꝗ nõ oꝑat᷑ quãta ẽ ĩ illo ꝗ opꝰexercet.vbi volũ
tas eadẽ ẽ:meritũ diſſiłe eẽ nõ pt.Ex h̊ ðbo videt᷑ ꝙ me⸗
ritũ om̃e depẽdet ex volũtate:ſilr et demeritũ.⸗. Itẽ ps.
etem̃ ĩ coꝛde oꝑami. Glo. Quicꝗd vis et nõ potes: dñs
factũ reputat.Ex h̊ videt ꝙ ſi nõ augeat᷑ ex oꝑe volũtas
tãtũ peccat ꝗ hʒ volũtatẽ cognoſcẽdi mulierẽ ĩ loco ſa
cro quatũ ſi cognoſcẽt eandẽ ĩ eodẽ.igit᷑ circũſtãtia q̃ eſt
penes opꝰ pcti exercitũ ĩ loco ſacro nõ agquat pct᷑ʒz:igr
bmõi circũſtãtia nõ ẽ ↄfitẽda vel ſaltem no pꝛicipaliter.
Cõtra.nullꝰ actꝰ ſine circũſtãtia ẽ pctm.coire em̃ nõ
ẽ pct᷑ʒ:lʒ coire cũ ñ ſua ſit pct᷑ʒ ſoꝛnicari ẽ actꝰcircũſtãtõ
natꝰ.coire igit᷑ nõ ẽ pcrjm.̊ coire cũ tali:vel tali mõ:vel
tali tꝑe: vel tali loco ẽ pctz. Ex h̊ vidr̃ ꝙ actꝰ ſiue circũ⸗
ſtãtia nõ ẽ pctm ſ̊ cũ circũſlãtia ẽ pet᷑zʒeq nõ poſita nõ eſt

pctm.illud igit᷑ qdð ẽ cã pct᷑i ſimpłr ẽ circũſtãtia: igit cir

cũſtstia ẽ ſimpłr a pꝛĩcipalit᷑ ↄfitẽda. KRñſio. ꝙ pꝛici
paliꝰ ofitẽdũ ẽ genꝰpct᷑i qᷓ circũſtãtia.¶¶ Ad Hᷣ qð obijcit
ꝙ nullꝰ actꝰ ſiue circũſtatia ẽ petʒ ac.dᷣm ꝙ act vt cõ
ſiderat᷑ ĩ genẽ actꝰ ſimplłr:nõ ẽ pcẽm. vt aũt defoꝛmatꝰcõ
trabit᷑ ĩ genꝰ moꝛis ꝑ aliqd defoꝛmãs ẽ petʒ.et licʒ illud
qð defſoꝛmat actũ ipᷣjm exns ſimplicit᷑ ĩ genẽ actꝰpoſſz di
ci circũſtãtia reſpectu actꝰ ſimplłr:nõ tñ dicit᷑ circũſian⸗
tia pct᷑i. qꝛ ẽ q̃ſi foꝛma poeti ſiue ꝑ ſe defoꝛmãs illũ ⸗ vtra⸗
hẽs ĩ genꝰ pcti.ſᷣ circũſtãtia dicit᷑ eo p actũ defoꝛmatuʒ
rõe loci vel tꝑis vel alicuiꝰ alteriꝰ circũſlãtie am pliꝰ de
foꝛmat. Ao illð qð obijcit᷑ ꝙ volutate tãtũ peccat᷑ quã
tũ ſi opꝰ ſequat᷑ vbi creſcat volũtas ipᷣo oꝑe. et ad illud
quicqd vis et nõ potes:dñs factũ reputat.dðᷣm ẽ vo⸗

lũtas plena reſpectu oꝑis nõ erercẽdi E coꝛpꝰ.ſic ẽ ĩ ſpi⸗

ritualiba pctis vt in ſuꝑbia.et qꝛ volũtas ĩ hmõi ẽ tota
intras ad actũ:qꝛ in hmõiẽ volũtatis facultas: ĩ bis re
putat᷑ volũtas ꝓ facto.ẽ aut volũtas plena r̃ſpctu oꝑis
exercẽdi ꝑ coꝛpꝰ vt ĩ carnalibo pctis:⁊ hmõi volũtas ple
na reputat᷑ ꝓ facto iᷓtũ ad aliqꝗd et qᷓtũ ad aligd non re
putat᷑.ꝓ facto aũt qtũ ad BH.ꝙ ipᷣa volũtas vel meret᷑ pe
na generalez. ſcz aie et coꝛꝑis. ſcʒ ꝙ ẽ pꝛiuatio vtriulſq;
ſtole et ſenſus qͥ ẽ cõbuſtio ignis eterni.qtũ ad aligꝗd nõ
reputat᷑ ꝓ facto:qꝛ nõ tãta pena puniet᷑ pcẽᷣm volũtatis
ſimplicit et volũtatis vt ẽ exiẽs ĩ opꝰ miniſterio coꝛꝑis.
Coꝛp? em grauiꝰ punitet ĩ igne etno ſi volũtas ꝓgrediat᷑
1in actu intẽtũ miniſterio coꝛꝑis:qᷓ ſi nõ egrederet᷑. vnde
aug. vnuſgſq; miſer volütate efficit᷑:ß miſerioꝛ prate. et
loquit᷑ de ptate ꝓgreſſiuaĩ actũ q̃ adimplet᷑ deſiderium

volũtati
lembeum quartum
Onſequẽter querit᷑.q debet fieri ↄfeſſio.
Circa hoc tria querũt᷑. Oꝛimũ ẽ virũ pec⸗
catoꝛes nõↄtriti de pctis tenẽt᷑ ſtati ↄfite⸗
rrri.ſcʒ offerẽte ſe opoꝛtuĩtate. Secundũẽ
vtru ↄtriti ſiliter teneent᷑. Cerciũ ẽ in q̊ caſu differẽdaẽ
confeſſio. —————
rticulus pꝛimus
Rimo ergo querit᷑. vtrũ exiſtẽs ĩ moꝛtali ſta⸗
tim tenet᷑ ↄfiteri q ſe offert facultas.et videt᷑
ꝓYſic. Hugo.Si ncẽcitas nõ eſi q̃ p̃ᷣtendat᷑: cõ
eptus nõ excuſat᷑.ſ̊ nulla ẽ neceſſitas qua opoꝛteat pec⸗
Catoꝛẽ moꝛari in pcto et nõ ſtatim cõfiteri:igit᷑ otẽptꝰ nõ
cõſitẽdi nõ excuſ. at᷑. igit᷑ ſlatim debet cõfiteri.¶¶ Iẽ aliqs
egrotans moꝛbo vel vulnere letali:qͥ ita axꝛoximat moꝛ

ti ꝙ neſciat ſi ſtatim vel hoꝛa ſeqᷓnte moꝛiat᷑ niſi opponat

remediũ.ſi ſcit et pt:peccat moꝛtaliter.q; inijcit manꝰin
ſe nõ faciẽs.vel adminꝰ cõmittit ſe diſcrimi.A ſiłi viir

ꝙ nec egrotãs moꝛbo vel vulnere ſpũali qͥ ita vicinus eſt

moꝛti ꝙ neſciat hoꝛã moꝛtis.ſcʒ ſpualis et gehẽne.ſi igi

talis ſcit et pt᷑ aponẽ remediũ et nõ appoĩt: peccat moꝛ⸗
taliter. ¶ Ite maioꝛ ẽ ↄtẽptꝰ in moꝛa pcti q in caſu ĩ pciʒ
igit ſi ex caſu peccat moꝛtalit᷑:multofoꝛtiꝰĩ moꝛa.igitur
oĩs peccat moꝛtalit᷑ ꝗ moꝛat᷑ in pcto.igit᷑ ſtatim tenet᷑ cõ
fiteri¶ Itẽ pceptũ affirmatiuũ obligat ad ſpꝑ offerrẽte ſe
ogoꝛtunitate ſ̊ ſꝑ offert ſe opoꝛtnnitas ↄfitẽdi hoĩ exi⸗
ſteti ĩ moꝛtali q ſuppetit facultas:igit᷑ ſꝑ q hʒ faculta
tẽ tenet᷑ ↄfitẽi.¶ IR qð ſine fmĩo de bet᷑ ſꝑ obligat ad ſolu
tõʒ. ̊ ſine mĩo obligãt᷑ ad ↄfitẽdũ pcka. vt ptʒ Yaco.x.
ſtatĩ q peccauẽit ꝗs tenet᷑ ↄfiteri.¶ Ie dñs ꝓhibz ne ne
gligat pctoꝛ pnĩaʒ.· Ecc.v.ne taꝛdes ↄuerti ad dñm et ne
differas ⁊c.ꝗ̊ quãtũ in ſe ẽ teneĩ ſtati pctoꝛ penitẽ poſtq
peccauẽit:hᷣ cũ pctoꝛ ñ poſſit peĩitẽ quãtũ ẽ ð ſe ꝑↄtritõʒ

pt tñ ꝑ ↄfeſſiõʒ.ᷓ nlla dʒ eẽ dilatõ ↄſitendi.¶ Jie cadẽ ĩ

pct᷑ʒʒ ⁊ reſurgẽ a pcto quendã modũ hñt oppoſitõis.Si

milit nũꝙᷓ ſꝑ hñt oppoſitõʒ.igit᷑ ſi fideł exns ĩ gr̃a tenet

nũqᷓ; cade ĩ pctm:ꝗᷓ aligs ĩ pcto exiſtẽs tenet᷑ ad ſp reſur
gẽ. igit ſi exiſtẽs ĩ pcto bʒ reſurgẽ ꝑ ↄfeſſiõʒ ⁊ alia opera
pnĩe:tenet᷑ ſꝑ ad illa ¶ Stẽ aliꝗs lʒ ſit ĩ moꝛtali tñ tenet
vitare caſũ ĩ aliud moꝛtale.ſᷣ ñ pt᷑ vitare moꝛtale ſi ꝑma
neat ĩ ↄtẽptu ↄfitẽdi.qꝛ vt dicit Gꝛcg·pctm qð ꝑ pñiaʒ ñ
ðᷣlet᷑:mox ſuo põdẽ ad alidð thit.igr exñs ĩ pꝑcto mox tẽet᷑
2ſitẽi . ¶ It imago dei defoꝛmata ꝑ pct᷑ʒ reſoꝛmat᷑ ꝑpfeſ⸗
ſiõʒ · vñ ſuꝑ illð pᷣs.Cõfeſſio ⁊ pnlcritudo.glo.ↄfitedo fit
hõ pulcer.ſigs defoꝛmauit imaginẽ dei ſtati tenet᷑ illã re
foꝛmare ꝓ poſſe ſua ne guiꝰ offendet illũ cꝰ ẽ imago 5 cũ
h fit ꝑofeſſiõz:igit öra i ſtatĩ ꝑpetrato pcto te
net᷑ pctoꝛ ↄfiteri ſi aſſit facultas ⁊ peccat ñ ↄſitẽdo q rõe
peccat ĩ h ĩiſtãti nõ ↄfitendo.⁊ ſilr peccabit ĩ ſeq̃nti.⁊ ſic

ↄſequenter ita centies peccabit ĩ die.qð ẽ valde dãnabi⸗

le diffinire.¶ It pᷣceptũ affirmatiuũ nõ obligat ad ſꝑ.ſᷣ
ad aliqð tꝑs detmiatũ.ſ ſi rei ĩdefmĩate addat᷑ detmĩa
tõ tꝑis nõ tenet᷑ aliꝗs añ illð tp̃s pᷣceptũ illð obuare ſᷣ
ĩ mãdato illð obſᷣuare:̊ ĩ mãdato eccłe ð ↄfeſſiõe detmi

nat᷑ ꝙ ſeł ĩ anno dʒ fideł ofiteri:& nõ ẽ trãſgreſſio q̃ntũ:

cũq; differat dũmõ ſeł ĩ ano ↄfiteat᷑ marxie ſi ↄfiteat᷑ tꝑe
ſtatuto ab ecclia vt ĩ q̃drageſima.¶ NR licitũ ẽ penitenti
differre ↄfiteri ⁊ q̃rẽ idoneũ ſacerdotẽ ⁊ expectare vt ĩue:
niat talẽ.a ſiłi viðꝛ ꝙ licitũ ſit differre ⁊ expectare tpᷣns
idoneũ ad ↄfitẽdũ.tpᷣs aũt idoneũ ẽ tꝑs ſtatutũ abeccłia
ſeʒ qᷣdrageſime.igit᷑ ⁊c. Rñ.ꝙ de hac dubitatõe diuerſi
diuerſa ſẽtiũt.ꝗda ei dicũt ꝙ ↄfeſſio ñ ſit nccaria ad pcti
remiſſiõʒ:qꝛ ꝑ ↄtritiõʒ remuut᷑:bᷣ ꝓpt h̊ nccaria ẽ.qꝛ iſti⸗
tuit᷑ ab eccłia ⁊ ab ecclia defmĩatũ ẽ tp̃s ↄfitẽdi ſcʒ tpᷣs q
dꝛageſime niſi ꝑiculũ moꝛtis ĩmineat ⁊ hmõi dilatõis di

cũt oceſſã eẽ licẽtiã ex dcretali ſepe dicta ſcʒ oẽs vtriuſq;
⁊c. Iſti dicũt ꝙ ñ tenet᷑ pcta ↄfiteri añ qͥdrageſimã:nec

peccat ð dilatõe ↄfeſſiõis vſq; ad tp̃s.Alij dicũt ꝙ pctoꝛ
tenet᷑ ofiteri qñ ſe offert oppoꝛtuĩtas.vtpote qn le offert
locꝰ idoneꝰ⁊ tpᷣs idoneũ ⁊ copia diſcreti ſacdotis:ſᷣ neu⸗
tra iſtaꝝ opinionũ viðꝛ ſine ꝑiculo ſuſtinẽda.aſſerẽ eĩ ge
neralit ꝙ poſſit hõ ↄfeſſiõʒ differre vſq; ad paſca ꝑiculo
ſũ videt᷑ vel ꝙ qñ ſe offert opoꝛtunitas loci tꝑis ⁊ ꝑſone
teneat᷑ ↄfiteꝛi nimis durũ viðꝛ.¶ Alit᷑ viðꝛ vðm ꝙ qua⸗
ſi mediũ ĩ his ſit tenendũ.dicẽdũ ẽ ꝗ̊ᷓ diſtiguẽdo ꝙ gꝗdam
ad ofeſſiõʒ obligat᷑ nõ ex culpa ↄmilſa ſᷣ ex ĩſtitutõe eccle
ſiaſtica: vtpute illi ꝗ nõ hñt moꝛtalia.tales differre pñt
vſqʒ ad paſca.qꝛ madatũ illiꝰ dcretał nõ obligat niſi ſiẽ
obligat ad euchariſtiã ad quã pᷣparat ↄfeſſio facta ſacer
doti. qdã vo nõ tm̃ obligãt᷑ ex eccłiaſtica ĩſtitutõe:bᷣ ex ꝓ
pꝛia trãſgreſſiõe.⁊ hi tenent᷑ ex ipſa ſacmẽtali ĩſtitutiõe
7 tles tenẽt᷑ ↄfiteri offerẽte ſe oppoꝛtunitate loci vel tꝑis
⁊ ꝑſone actu vel ꝓoſito. Sʒ adhuc diſtiguẽdũ ẽ ð oppoꝛ
tunitate hac.qꝛ oꝓpoꝛtunitas loci tꝑis ⁊ ꝑſone duplicit
pr ſe añ paſca offerre.aut ꝙ timet᷑ ne vnqᷓ ſe offeꝛat ſicut
eſt mõ his ꝗ qᷓuit᷑ infirmant᷑⁊ tales tenentur abſq; dila:

tig
aſ
tia
oſſen
as
ſede

ei

it

e
e
ſic

LQneſtio

tione tũc ad ↄfeſſionẽ actu. aut ita ꝙ maioꝛ oꝑpoꝛtuitas
expectat᷑ vel ꝙᷓtũ ad tpᷣus vel qtũ ad locũ vel ꝙᷓtuʒ ad ſa
cerdotẽ:et tũc vt eſtimo pt differre actꝰ ↄfeſſioĩs ſine pec
cato. Si aũt ſe offeꝛt opoꝛtuitas qᷓtũ ad locũ tp̃s ⁊ ſaceꝛ
dotẽ ea que ꝑ rectũ iudiciũ ſufficiãt ↄſcĩe oꝛdĩate.adhuc
vt opinoꝛ nõ tenet᷑ ↄfiteri ſlatim actu:ſ̊ ſufficit hr̃e ꝓpo
ſitũ ↄfitẽdi.nõ em̃ video ꝙ ex dilatõe ↄfeſſioĩs tali exñte
oppoꝛtuĩtate oꝛiat᷑ ↄtẽptꝰmoꝛtalis. Si at offerat ſe oppoꝛ
tuitas p̃tacta et ipe pctoꝛ ex aligbo motiuis efficacit ſii⸗
mulet᷑ ad ↄfitẽdũ.ſine p̃iudicio dico ꝙ tenet᷑ ad ↄfitendũ
ſtatim. ſtimulet᷑ dico:vt q ex ↄſideratõe incõueniẽtiũ q
ſequũt᷑ ex pctᷣo et ſtimulo cõſcĩe 2 hoꝛe moꝛtis ignoꝛãtia
attẽdit pctoꝛ et r̃cognoſcit ſe teneri ad ↄfitẽqũ.⁊ dico in⸗
cõueniẽtia q̃ ſequũt᷑ ex pcto offenſã dei: ꝓpꝛiã ĩgratitudi
nẽ:et pcti diſpẽdia.qñ em̃ ex ↄſideratõe hoꝝ q dicta ſũt
et ſtimulo ↄſcie comitãte nõ pparat ſe ad ↄfitẽdũ ſtatim

id ẽ icito comede poterit.ſᷣ vt pꝛiꝰ ſtat ĩ ſuo pcto vł oꝛit

cõtemptꝰ ⁊ peccat moꝛtaliter. Pt igit᷑ dici ꝙ offerẽte ſe
oppoꝛtuĩtate loci et tꝑis ⁊ ſacerdotis tenet᷑ ꝓpoſito cõfi
teri.ſi buic aũt oppoꝛtuĩtati aſſiſtat ex ꝑte pctoꝛis ſtimu
lus ↄſcĩe ex ↄſideratõne pᷣdicta:tenet᷑ ſtatĩ cõfiteri actu.
Ad illa qᷓ vidẽt᷑ oñdere ꝙ oppoꝛtuitate ſe offerẽte de⸗
bet ſtati ↄfiteri.rñdeo.Et pꝛio ad illð Hugo.ſi nccitas
nõ ẽ q pᷣtẽdat᷑ ⁊c.dðm.ꝙ hugo loqt᷑ de ↄtẽptu ſuſceptõis
ſacr̃oꝝ.vult em̃ dicẽ.ꝙ niſi aſſit nccitas excuſãs nõ ſuſci
piẽtẽ:iudicat᷑ ſiue interpᷣtat᷑ cõtẽptꝰ.Si aũt obijciat᷑ a ſi
mili de ↄtẽptu ĩ ꝓpoſito.dᷣm ꝙ nõ iudicãdꝰ ẽ contẽptus
moꝛtalis.niſi illis cõcurrẽtibo q̃ tacta ſũt.Si at᷑ illa cõ⸗
currãt:oꝛit᷑ cõtẽptꝰmoꝛtalis.¶ Ad illð qð obijcit᷑ ð moꝛ
bo ſpũali ꝑ ſiłe de moꝛbo coꝛꝑali.dom ꝙ etſi iſie ꝗ egro⸗
tat moꝛbo letali nõ ꝓcuret ꝙ curet᷑.nõ ꝓpt᷑ ̊ peccat moꝛ
taliter.ᷣ ſi cõſideratis ↄſiderãdis nõ ꝓcuret peccat moꝛ
ataliter. Silr ex alio ſi egrotãs moꝛbo ſpũali 2 cõſtet ſibi
e piculo et nõ ꝓcuret ꝙ curet᷑ ꝑ cõfeſſionem:nõ peccat
moꝛtalit.̊ illis ↄcurrẽtibo ex ꝗbo oꝛit᷑ nouꝰ cõtẽptus:ſi
tũc nõ ꝓcurat detegẽdo medico ſpũali actu vel ꝓpoſito

peccat. ¶ Ad illð qð obijcit᷑.q; maioꝛ ẽ cõtẽptꝰ ĩ moꝛa j

caſu.dðm ꝙ licʒ augeat᷑ cõtẽpt ex moꝛa:pt tñ eẽ ꝙ cõ
temptꝰ ille ꝗ auget᷑ pꝛimꝰnõ ſit moꝛtalis ſ̊ veĩalis.ſic ac
cidit qñ leuiter de ſtatu cogitat et leuit᷑ dictat ſibi ↄſcia
ꝙ deberet penitẽ. et qꝛ ille cõtẽptꝰ nõ ẽ ita guis. ſic̃ cõtẽ⸗
poal ꝗ anget᷑:ñ tenet᷑ ſibi cauẽ ab illo ſic a pꝛio.Pꝛet.
nõ credo ꝙ ex moꝛa quacũʒ ĩ pcto creſcat cõtẽptꝰniſi ite
ret᷑ actꝰpcti:vel niſi ex aliq̃ cõuerſiõe actuali ſuꝑ ilið ꝓ⸗
ueniat.vt ſi cogitaret diſpendiũ pct᷑i ⁊ offenſã dei 2 alia

hmõi.q efficaciter mouerẽt eũ ad pnĩam nõ tñ peniteret

Sʒ ex dictis videt᷑.ꝙ pct᷑oꝛ aliqua hñs cõſciam graniꝰ
peccet ⁊ frequẽtiꝰ qᷓ; iſte ꝗ oĩno negligit ſe.pct̃oꝛ em̃ bñe
ↄſciam frequẽtiꝰ cogitat offenſam dei et diſpẽdiũ pcti ⁊
hmõi q̃ excitãt ad reſurgẽdũ a pctᷣo et ad ↄfitẽdũ qᷓ; pctoꝛ
q negligit penitꝰ. Ex qͥ videt᷑ ꝙ huic patrocinat᷑ ſua ma⸗/
licia et iſti noceat ſua boĩtas.Rñſio.q reuera ꝗ ſepe hʒ
remoꝛſũ cõſcie grauiꝰpeccat illo ꝗ negligit ſe ⁊ ſiatũ ſuũ
ſb ille peccat ꝑiculoſiꝰ.¶¶ Ad illð qð obijcit᷑. illi patro:
cinat᷑ ſua malicia.dᷣm ꝙ h̊ nõ ẽ verũ niſi occaſionalit
pͤ mioꝛ malicia.i.mĩoꝛ cõtemptꝰ patrocinat᷑ illi. Alij at
nõ obeſi ſua boitas niſi occaſionalit.nõ qꝛ ẽ cã q̃re ꝗuiꝰ
peccat remoꝛſꝰ cõſcie neq; cõſideratio pᷣtacta: ſᷣ cõſeq̃ns
cõtemptꝰ.vñ qꝛ iſte freqntiꝰ cõtẽnit: frequẽtius peccat.
Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ pᷣceptũ affirmatiuum obligat ad
ſꝑ oꝑoꝛtuitate ſe offerẽte ⁊c.ddm ꝙ; oppoꝛtuĩtas qñʒ di
cit cõgruẽtiã qnz exigẽtiã.cõgruẽtiã dico vtilitatis:et ex
igentid nccitatis.qñ aũt offert ſe oꝑpoꝛtuĩtas ⁊ cõgruen
tia vtilitatio. licʒ expediat: nõ ẽ tẽtio ao impletõʒz pcepti
affirmatiui.ſemꝑ em q̃cũʒ leui ſe offerente oꝓpoꝛtuĩtate
oppoꝛtunũ ẽ.i.vtile.ꝙ filiꝰ honoꝛet preʒ. qñ at dic exigẽ
tiã nccitatis tũc ẽ tentio ad executõeʒ.pꝛio aũt mõ ſꝑ le

offert ogoꝛtuĩtas ↄfitẽdi ĩ caſu ꝓpoſito:nõ ſecũdo.⸗ Ad

Hᷣ qð obijcit᷑. ꝙ ſine termio obligat᷑ pctoꝛ ad cõfeſſioneʒ
⁊c̃.dðim ꝙ hoe ẽ falſũ.ĩmo cũ termiĩo ſcʒ tꝑe q̃drageſime
Liczʒ em̃ nõ expꝛimat᷑ termiꝰ in ĩſtitutõe ↄfeſſiois ſiue in

lexvij.

ꝓmulgatõe:iĩſtituit᷑ tñ ĩ executõis obligatõe.vt ĩ illa de⸗
cretali oĩs vtriuſq; ſexus ⁊c̃. In cau tñ ſupᷣdicto vt qñ ſe
offert opoꝛtuĩtas tꝑis loci et ſacerdotis et cũ hoc ſtimu⸗
lꝰ cõſcie ex recogitatõe pctoꝝ:ſine termioẽ tẽtio ad cõfi⸗
ten dũ.q Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ dñs ꝓbibʒz dilatõʒ cõfeſ⸗

ſionis.Ecci.v.ibi.Ne tardes cõuerti ad dñm ⁊c.dom

ꝙ nõ ẽ ꝓhibitio q̃ ipoꝛtat obligatõʒ nccitatis:ſᷣů potius
cõſiliũ vtilitatis. In ſacra em̃ ſcripta multa ꝓponũt᷑ ꝑ
modũ imperij:q̃ ꝑſuadẽt illud qð ẽ conſilij.¶¶ Vd illð qð
obijcit.ꝙ exiſtẽs in gra tenet᷑ ad hoc ꝙ nũꝙᷓ cadat.Et ſi
militer exñs ĩ pcto tenet᷑ ad h ꝙ ſemꝑ reſurgat.dðm ꝙ;
nõ ẽ ſiłe.tenet᷑ em̃ ſꝑ ad H̊ ꝙ nõ cadat:qꝛ cadẽ nõ pt᷑ ſine
nouo cõtemptu moꝛtali.ſᷣ exiſtẽs ĩ pctᷣo pt᷑ nõ reſurgẽ ſi⸗
ne nouo cõtẽptu moꝛtali.vt ex dictis pʒ. Pꝛet᷑.reſurgeꝛe
ĩpoꝛtat ꝓficere cadẽ deficere.ſ̊ nõ tenet᷑ hõ ad ꝓficiedũ
ſemꝑ:p tenet᷑ ad ñ deficiẽdũ ſꝑ ꝑ lapſũ moꝛtalis.ꝛet.
cadẽ ꝑ moꝛtale ſiue recedere a deo ?ẽ ꝓhibitũ. reſurgẽ ſi⸗
ue cõiũgi deo ẽ pᷣceptũ ſiue affirmatiue diciũ.ꝓbibitões
ſiue pᷣcepta negatiua obligãt ad ſemꝑ.pᷣcepta affirmati⸗
ua nõ ebligãt ad ſemꝑ.¶ Ad hoc qð obijcit᷑ ꝙ nũq; cade
re et ſꝑ reſurgẽ hñt quondã oppoſitõʒ ⁊c.dðᷣm ꝙ q̃cunq;
oppoſita nõ eque ligãt.dehonoꝛaẽ em ꝑentes ⁊ honoꝛare

ſũit oppoſita:et tñ nũqᷓ; de bemꝰdehonoꝛaẽ ⁊ nõ ſꝑ honoꝛa

re.¶ Ab illud qð obijcit᷑.ꝙ ſꝑ tenet᷑ hõ vitare caſũ ĩ moꝛ

tale.ꝑ illð greg.pctẽᷣm qð ꝑ pniaʒ ñ delet᷑ ⁊c.dm ꝙ actꝰ

trabẽdi dĩc iclinatõʒ ab actũ pct᷑i:nõ ruinã in actũ pct᷑i.
Ao pꝛimũ nõ tenet᷑ hõ ſꝑ.qꝛ ſic teneret᷑ ad fugã venialiũ
q̃ abilitãt ad caſũ.ad ſecũdũ ſemꝑ tenet᷑.⸗ Ao ilð quod
obijcit᷑.ꝙ ꝗ defoꝛmat imaginẽ dei ſtatĩ tenet᷑ illã rfoꝛmaẽ
⁊c · Dõm ꝙ reuera ſtan tenet᷑ reꝑare:łᷣ nõ reꝑare ſtatim.
Vñ verũ ẽ qʒ ꝓpoĩt ſᷣm ꝙ hoc aduerbiũ ſtatim:determi

nat h̊ verbũ tenet᷑.ſalſũ ſᷣm ꝙ hoc vᷣbũ reꝑare.et logmuꝛ

de tentõe nccitatis. Qm̃ aũt rões poſite ꝓ alia ꝑte ſcʒ

ꝗbo oñdit᷑ ꝙ pctoꝛ nõ tenet᷑ ſtatim cõſiteri.qꝛ ille poſſent

induci iur illud qð dictũ ẽ ſcʒ ꝙ offerẽte ſe oppoꝛtuĩtate
loci ⁊ tꝑis et ſacerdotis.et cũ G̊ aſſit ſtimulꝰcõſcie eo mõ
quo dictũ ẽ nõ tenet᷑:ſiłr reſpõdẽdũ ẽ ad illas.⸗ Ao illðᷣ

ergo qð pᷣmo obijcit᷑ſcʒ ꝙ ſi tenet᷑ pctoꝛ ĩ caſu tali cõfite ⸗

ri ſtatim ⁊ nõ cõfiteat᷑ peccat.et q̃ rõe ĩ hoc tꝑe vel momẽ
to peccat ⁊c᷑.dðᷣm ꝙ nõ multiplicat᷑ pctm miſi multipli⸗

cet᷑ cõtemptꝰ vt ſi cõcurrẽtibo ſupᷣdictis nolit ↄfiteri pec
catoꝛ. et ex hac ꝑuerſitate volũtatis oꝛiat᷑ cõtemptꝰ cõ⸗/
mittit pctẽm moꝛtale.ſᷣ̊ quãtũcũq; cõtinuet᷑ illa voluntas

ſimplicit et cõtemptꝰ.niſi oꝛiat nouꝰ:nõ accidit nouum
pctm. ꝓpt᷑ qð nõ ſic peccat ĩ hoc tꝑe vel momẽto nõ cõſi⸗

tẽdo.eadẽ rõe nõ peccat ĩ oiĩbo q cõſequũt᷑.qꝛ em̃ vnꝰ ẽ cõ

tem ptꝰ cõtinuatꝰ nõ ẽ niſi vnũ pctm.non tñ nego ꝗn ag⸗
grauet᷑ pctm ex moꝛa ĩ cõtemptu. Ao aliud qð obijcit᷑
ꝙ tp̃us cõfitẽdi determĩatũ ẽ vbi expꝛimit᷑ ꝙ cõfitẽdũ eſt
ſemel ĩ ãno.dðdm qꝙ illa decretalis nõ abſoluit a tentione
cõfitẽdi.pluries et diuerſis tꝑibo ſi nccitas h̊ reqrit:ſed
obligat admiꝰ cõfitẽdũ tꝑe determiato.⁊ marie illoʒ ꝗ
alio tꝑe cõſiteri neglexerũt.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ lici
tũ ẽ differre cõfeſſionẽ vſq;q̊ ſe offerat tpᷣs oppoꝛtunũ ſic
vſq;quo hẽat ꝑſonã ydonea.dðim ꝙ ̊ veꝝ ⁊.ſ̊ tpᷣs q̃dꝛa⸗
geſime nõ ẽ tm̃ ydoneũ pctoꝛi:ↄcurrẽtibo ill q pcta ſũt.

¶ Articulus ſecundus

Onſequẽter q̃rit.vtꝝ cõtritꝰ de pctis ſuis te⸗

neat᷑ ſtatĩ cõfiteri offerẽte ſe opoꝛtuĩtate: an

poſſit differre vſq; ad qᷓdrageſimã. poſſit

difer re vſq; ad tũc.videt᷑ rõe illoꝝ ſupᷣdicta ꝗ ponũt.q;
petõꝛes pñt cõfeſſiões illoꝝ differꝛe vſq; ad tpᷣus illð.cũ
cõfe ſſio nõ ſit ncẽia ad pct᷑i remiſſionẽ q̃ hẽt᷑ ꝑ cõtritõʒ: hſᷣ
ſolũ ẽ neceſſaria.qꝛ ẽ ĩ pcepto.et eccłia n cogit añ q̃dra⸗
geſimã ad cõſeſſionẽ.et hmõi dilatõis cõfeſſio hẽt ex de⸗
cret ali illa oĩs vtriuſq; ſexꝰ ⁊c̃.¶ IJItẽ ſuꝑ illð ps.dixi cõ
fite boꝛ adueꝛſũ me ⁊c̃.dĩic aug.ſic̃ auẽtas teſtat᷑ volũtas
rem ũerat᷑ nõ opꝰ. ꝗ̊ᷓ peitẽti ſufficit hr̃e volũtatẽ ↄfitẽdi ⁊

maxĩe reſpectu tꝑis determiĩati ab eccłia.et ita pt differ/
re vſq; ad tꝑs ᷣillð.i Itẽ ſatiſfactõ ẽ ꝑs pnie.nec opoꝛtet

penitẽtẽ facẽ ſatiſfactõeʒ ſibi iniũctã niſi tꝑe ĩſtituto ab ec⸗
cleſia.i.a ſacdote iniũgẽte.ſilłꝛ videt᷑ ð ↄfeſnõe. Cõtra.ſi
aliꝗs ↄtritꝰoffeꝛẽte ſe ooꝛtũitate loci ⁊ tꝑis ⁊ ſacdotis ñ
ↄfeſſus decedẽt dãnaret᷑.̊ nullꝰ dãnat᷑ nili ꝓpt᷑ petm moꝛ⸗
tale: ſi offeꝛẽte ſe oꝑpoꝛtũitate ñ ↄfitet᷑ ↄtritꝰpeccaꝛet moꝛ

talit.ꝗᷓ vltra hmõi opoꝛtunitatẽ ñ debʒ differre ↄfeſſionẽ.

Itẽ ꝗ differt ↄfiteri vſq; ad q̃drageſimã.ĩ arbitrio ſuo ſi/
bi tps viuẽdi ↄſtituit.⁊ ſili miſeratõis dei.qð ẽ deũ tẽptaꝛe
Judith.viij.ꝗ eſtis vos ꝗ tẽptatis dñm. poſuiſtis vob tpᷣs
miſeratõis dni ⁊ ĩ arbitrio vr̃o diẽ ↄſtituiſtis ei.¶¶ Itẽ ne⸗
ſcit hõ finẽ ſuũ.ecẽs.ix. cũ fideł teneat᷑ ofiteri pcta q̃ ↄmi
ſit ⁊ maxĩe moꝛtalia ſi oppoꝛtũitas ſe offerat niſi ↄfiteat᷑ cõ
tritꝰde ↄmiſſis moꝛtalibo.exponit ſe diſcrimĩ.ſ̊ tał peccat
moꝛtalit᷑.q¶ IOẽ idẽ videt᷑ ꝑ gꝛeg.ĩ omeł.q̃dã dicẽtẽ.hoꝛã vl
timã dñs nũc idciꝛco noõbᷣ voluit eẽ ĩcognitã.vt ſꝑ poſſet eẽ
ſuſpecta vt dũ illã pᷣuidẽ ñ poſſumꝰ:ad illã ſine intmiſſiõe
p̃paremꝰ.Si igẽ nccria ẽ ↄfeſſio ad ſalutẽ.⁊ ñ pᷣ
nitẽs ſine intmiſſiõe:ex ponit ſe diſcrimĩ ¶¶ Rñ.ꝙ ſic nũqᷓ
ẽ ſufficiẽs ↄtritõ de moꝛtali ſine ꝓoſito ↄſfitẽdi:ſiłꝛ ſine pᷣ
iudicõ dico ꝙ nõẽ ſufficiẽs ↄtritõ ſine executõe ꝓpoſiti offe
rẽte ſe opoꝛtũitate ⁊ mẽoꝛia pct᷑i.¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝑ de
cꝛetalẽ illã.oĩs vtriuſq; ſexꝰ⁊c.dicẽdũ ꝙ illa decꝛetałñ dat
licẽtiã differẽdi vſq; ad tminũ pᷣdictũ offerẽte ſe oꝑpoꝛtũita
te.̊ vltra tminũ illũ ꝓhibʒ negligẽtiã ⁊ dilatõeʒ.ſiẽ cũ ec⸗
cleſia ꝓhibz ne ꝗs vltra ãnũ ĩ excoĩcatõe rfmaneat:ñ tñ ꝑ H
dat licẽtiã remanẽ vſq; ad hoꝛã illã.¶. Ad illð qð dĩc aug.
ꝙ volũtas remũerat᷑ n opꝰ.dicẽdũ ꝙ aug.intẽdit q actꝰin⸗
terioꝛ.ſcʒ coꝛdis maioꝛis ẽ efficacie ⁊ meriti:qᷓ; opꝰexteriꝰ.
ſcʒ oꝛis.vñ vᷣbo pᷣtacto.ſcʒ volũtas remũerat᷑ ñ opꝰſubiun
git. volũtas eĩ ĩ coꝛdis ↄtritõe ẽ:opꝰðo ĩ oꝛis ↄfeſſione luce
clariꝰ ↄſtat coꝛdis ↄtritõe nõ oꝛis ofeſſiõe peccata dimitti.
Ad illð qʒ obijcit᷑.ꝙ nõ optet ſatiſfacẽ niſi tꝑe iniũcto
a ſacerdote ⁊c̃. dicẽdũ ꝙ nõ ẽ ſiłe.penitẽtia em̃ qᷓtũ ad ꝑtẽ
illã que ẽ ſatiffactõ arbitraria ẽ. nõ ſic aũt eſt ꝙ̃tũ ad illas
tes que ſunt ↄtritõ et ↄfeſſio.

7 rticulus tercius

Onſeqnt q̃rit᷑ in qͥ caſu differẽda ẽ ↄfeſſio.Que
rit ;. an gs vel qᷓ poſſit vł debeat differꝛe ↄfeſſio
nẽ vt ↄliteat᷑ bono ſacdoti ⁊ diſcreto.ꝙ ſic:vide
tur i.diſ.vj. Qui vult ↄfiteri pcta vt inueiat graʒ.q̃⸗
rat ſacdotẽ ſciẽtẽ ſoluẽ ⁊ ligare. ſi ncce ẽ ↄfitẽtẽ inuenire
graʒ.ĩmo inutilis ẽ ↄfeſſio n inueniẽti:debʒ differꝛe vt ↄfi⸗
teat᷑ diſcreto ſacerdoti. ¶ IJtẽ.iiij. ſentẽ.xviij.diſ.oñdit᷑ q̃⸗
rendꝰẽ ſacerdos diſcretꝰ.i¶ Itẽ in eodẽ. Qui ↄfitet᷑ melioꝛi
ſaceꝛdoti q; pt᷑ ↄfiteat᷑.⁊ ita videt᷑ ꝙ licʒ differꝛe ↄfeſſionẽ vt
poſſit diſcreto ↄfiteri ⁊ etiãẽ bono. Cõtra.ita vere abſol⸗
nit indiſcretꝰſacerdos ⁊ minꝰbonꝰſiẽ magis diſcretꝰ⁊ ma
gis bonꝰ.ſicẽ magis ũ ↄficit ⁊ baptiʒat vnꝰ qᷓ alt. ̊ tãtũ ex⸗
pedit ↄfiteri vni ſic alteri¶ Rñ.ꝙ ĩſtate tꝑe ↄfitẽdi detmi⸗
nato ab eccłia:nõ debet ꝗs differꝛe ↄfiteri.ſi at differat gs
poſt pctm omiſſuʒ ꝑ tp̃ᷣs aliqð vt poſſit ↄfiteri diſ cretõꝛi. ꝗ
poſſit meliꝰ ĩueſtigare ↄſciaʒ ſuã.dũinõ h̊ fuerit er tp̃s ſta⸗
tutũ ab eccłia:dũmõ tpᷣs illud ñ multũ diſtet:eſtimo nõ
peccat. Si aũt ↄmittẽt ꝗs pctm moꝛtale ptꝰ paſca ⁊ credẽt
ſe nõ poſſe habẽ diſcretũ ſocerdotẽ añ q̃drageſimã:nõ eſti⸗
mo liceat differꝛe tãtũ.ſᷣ ĩ caſu tali ↄfitẽdũ eẽt ſacerdoti
indiſcreto:⁊ ptꝰdata oꝓpoꝛtunitate diſcreto.4! Ad illð qð
obijcit. ꝙ g vult ↄfiteri peta vt inueiat graʒ ⁊c.dicẽdũ ꝓ H
nõ dẽ ꝙ penitẽs nõ inueiat graʒ ↄfitẽdo minꝰdiſcreto:ſᷣ qꝛ
ſua ↄfeſſio ẽ ſibi vtilioꝛ qñ ↄſitet᷑ magis diſ. cꝛeto. ꝓpt᷑ multa
q̃ ſpectãt ad ip̃m ſacerdotẽ.qꝛ vtiliꝰfacit di ſcretꝰqᷓ indiſcꝛe
tus q tãgũt᷑ de peni.diſ.vj.vbi dicit᷑. Opoꝛtʒ vt ſciat ↄgno
ſcere ꝗcꝗd debʒ iudicare.diligẽs igit᷑ ingſitoꝛ ſubtilis ĩue⸗
ſtigatoꝛ ſapiẽt ⁊ aſtute introget a pctoꝛe: qð foꝛſitan igno
rat vt verecũdia velit occultare.ↄgnito inquã crimĩe vaꝛie
tates eiꝰñ dubitet ĩueſtigaꝛe.ꝗbo ↄgnitis aſſit beniuol?pa⸗
texigẽ ⁊ ſecũ onꝰpoꝛtare.habeat dulcedinẽ ĩ affectõe: pie⸗
tatẽ ĩ alteriꝰcrimie:diſcretõeʒ ĩ varietate.adiuuet ↄfitẽtem
oꝛãdo elemoſi inã faciẽdo ⁊ ceta bona ꝓ eo agẽdo.ſ ꝑ em̃ vi⸗
uet leniẽdo ↄſolãdo ſpeʒ ꝓmittẽdo:⁊ cũ fuerit opꝰetiã icre

pãdo. doleat loqndo.ĩſtruat oꝑãdo.̊ᷣ at vtiliofacit pꝛudẽs
⁊ bonꝰ ꝙᷓ aliꝰ.⁊ ꝓpt᷑ h̊ citiꝰinueit graʒ ↄfitẽs bono ⁊ pꝛudẽ
ti q;ᷓ alij.¶¶ Ad illð qð obijcit᷑. ꝙ ita vere abſoluit idiſcretꝰ
ſic diſcꝛetꝰc. dᷣm ꝙ ſiẽ ẽ ĩ ſacro altaꝛis vbi avo veꝛe ↄficit
malꝰſacerdos vt bonꝰ.vñ qͥ ad id qð ẽ ð eẽntia ſacmẽti:a⸗
do efficax ẽ miſſa vniꝰ vt alteriꝰ.nõ tñ q̊ ad ea q̃ ſũt ad de
corẽ. oꝛones eĩ ĩ miſſa dicte a bonis ſũt efficacõꝛes qᷓ; dicte
a malis ſacerdotibo.Cõſitꝛ ẽ in ꝓpoſito.vñ qtũ ad ea q̃ ta
cta ſũt.ſcʒ inꝗſitões ⁊ ĩueſtigatões de pct̃is ⁊ circũſtãtijs
⁊ vaꝛietatibo vtilioꝛ ẽ vnꝰqᷓ; aliꝰ:licʒ qtũ ad abſolutõʒ q fit
pᷣtute clauiũ eandẽ habeãt ptatẽ.¶ Ad h̊ qð dicit᷑.ꝙ q̃rẽdꝰ
ẽ bonꝰ ſacerdos ⁊c.dicẽdũ ꝙ vtilioꝛ ẽ bonꝰ ſaceꝛdos ↄfitẽti
qᷓ aliꝰ ꝓpt᷑ quedã p̃tacta.qꝛ efficaciꝰiuuat ↄfitẽtem oꝛãdo ⁊
elemoſinã ꝓ eo faciẽdo ⁊ ↄſolãdo ⁊ hmõi qᷓ; aliꝰ.⁊ hoe in⸗
nuit aug.in quodã ſermõe dieẽs. vtiliter ac ſalubꝛiter ad⸗
monemur vt pcta noſira debeamꝰiugiter ⁊ humiliter non

ſolũ deo:ſed etiã ſanctis et deũ timẽtibo ofiteri.

embꝛu quintũ
nſeq̃nt᷑ q̃rit᷑ de mõ ofitẽdi.de h̊ q̃rũt᷑ pluꝛa
Pꝛimũ ẽ.vtꝝ debeat fieri ↄfeſſio ſigillatĩ de
ſingulis pct̃is: aut ſufficiat oĩa generalit et
ſũmatim ↄſiteri.Scðm eſt.vtꝝ oꝛa pcta ſint
eidẽ ſacerdoti ↄfitẽda.aut liceat diuidẽ ↄfeſſionẽ. Cerciuʒ
eſt.vtꝝ oia pct᷑a ſint ſimul ĩ ãno quolibʒ ↄfitẽda.Quartuzʒ
vtrũ quotiẽs recidiuat penitẽs totiẽs teneat᷑ omia ↄfiteri.
Ouintũ vtꝝ licet aliqd pctm addẽ qð nõ fecit. Sextũ vtrũ

licet aliqdð pcrm diminuere ĩ ↄfeſſione. Sepꝛimũ vtꝝ tene⸗
atur oↄfiteri ex caritate.Octauũ vtꝝ teneat᷑ ĩ publico vł oc⸗

culto.NQonũ vtꝝ ſufficiat ↄfiteri ſcripto vel nũcio.

rticulus pꝛunns

pᷣmo videt᷑ ꝙ ſufficiat pctᷣa ↄfiteri ĩ generali.
ij. Re. rij. dixit dð ad nathan. peccaui dño.⁊ ſe⸗
quit᷑ imediate dixit natban ad dð.dñs q; Enſtu
lit pctm tuũ.¶ Itẽ Luẽc̃.xviij.deꝰ ꝓiciꝰeſto mihi pctoꝛi.et
ſeꝗt᷑.deſcẽdit h iuſtificatꝰĩ domũ ſuã ab illo. cũ h̊ nõ exp⸗
mat᷑ pctm niſi ĩ geneꝛali:videt᷑ ꝙ ſufficiat pcta ↄfiteri ĩ ge⸗
neꝛali vicẽdo.młtũ peccaui ꝑ ĩcõtinẽtiã ⁊ alijs pctis.¶ Itẽ
ↄtĩgit cogitãtẽ ſe offendiſſe deũ ↄteri geneꝛali.⁊ illa ↄtꝛitõe
pctm deleꝛi:ſilłꝛ vẽ ꝙ ↄtigẽte ꝙ aligꝗs ↄfiteat᷑ pcta ĩ genera⸗
li ipᷣm illa ↄfeſſiõe abſolui a reatu.¶ Itẽ ſufficit ꝓ plu ribo
pct᷑is ⁊ diſſeꝛẽtibo vna ſatiſfſactõ generalł:ſic videt᷑ ꝙ ſufficẽ
debeat ↄfeſſio ĩ generali fcta.maxĩe cũ ↄfeſſio ñ fiat niſi ꝓ⸗
pter ſatiſſactõeʒ. Cõtra.lauabo ꝑ ſingłas noctes lectum

meũ.i.ꝑ ſingła pet᷑a ↄſciaʒ meã.vt vult glo.4¶! Itẽ.iiij. ſen.

habet᷑ ꝙ ſingła pcta ſint ↄfitẽda.xxj.di.c.ptꝰ hec.q J9tem
Herñ.ſuꝑ cant᷑. Om̃e qð r̃moꝛdet ↄſciĩaʒ ↄfitẽ hũilit.pure
fidelit.nota ꝙ dĩc om̃e. Itẽ ᷣm Hiero.nõ ſanat oculum
qð ſanat calcaneũ. Vñ medicinis ꝑticularibo ſanãde ſunt
infirmitates ꝑticulares.⁊ h̊ in ſpualibo ſic̃ coꝛꝑalibo.actꝰ
em̃ ⁊ oꝑatões ſũt circa ſinglaria ſᷣm phᷣm.ꝗ cum oↄfeſſio ſit
medicina q̃daʒ.nõ adhibẽda ẽ moꝛbo generali ſᷣ ꝑticulaꝛi
et moꝛbi ſanãdi ſũt ꝑticularit᷑ ↄfitẽdi.¶¶ Itẽ ſᷣm quatitateʒ
delicti debʒ quãtitas pnĩe iniũgi.hoc aũt eẽ nõ põt niſi fi⸗
at ↄfeſſio ſigillatim de oĩbo pctis. ¶Rñ. pcta moꝛtalia ſi⸗
gillatĩ ⁊ ſingłarit ſũt ↄfitẽda ⁊ ꝓpt plures cauſas.vna ẽ ex
ꝑte ofitẽtis · ſic eĩ ex auerſiõe a deo culpa ↄmittit᷑:ſic ex cõ⸗/
uerſiõe ad deũ cũ ↄtritõe ⁊ obligatõe ad penã culpa remit
tit.doloꝛ eĩ ↄtritõis debʒ eẽ ex ſeꝑatõne a deo:pena vo q̃ ſa
tiffacit de bʒ rñderi delectatõi quã ĩ ↄuerſiõe ad cret᷑az ha⸗
buit.⁊ qꝛ iſia ↄuerſio trahit pctm ĩ ſpẽʒ: ⁊ ↄfeſſio q fit rõne
pene iniũgẽde debʒ fieri in ſpãli.Alia vo ẽ ex ꝑte ſacerdo⸗
tis ꝗ nõ põt taxare quãtitatẽ pnie.niſi ſibi ĩnotuerit ꝑ ofeſ
ſionẽ quãtitas culpe.quãtitas at᷑ culpe nõ põt ĩnoteſci ni:
ſi fiat cõfeſſio de ſingulis pcttis ⁊ circũſtãtijs aggꝛauãtibo.
Tercia ratõ eſt ex ꝑte ſtatꝰ.nũc em ſumꝰin lumine gre. et
ideo ſicut in lumie nihil abſcõdit᷑:ſic nec in ↄfeſſione debet
aliquid occultari.occultaret᷑ aũt ſi cõfeſſio fieret in geneꝛa
li.¶ Ad pᷣmũ in ↄtrariũ dicendũ ꝙ ſecus ẽ de ↄfeſſiõe fa⸗
cta deo et facta homĩ. in ↄfeſſione em̃ que fit deo iuſtificat᷑

nde
nud
ets
ficit
tirg
d de
diete
n
küͤtis
zäſi
jrich
fititi
ſo
e in⸗
rac⸗
Knon

e
id
blite
nſint
u;
eri.
rü
ene⸗
Koc⸗

erali
2ſe
nln
1,et
y
e⸗
Nie
e
Ca⸗
Nri
lhice
ilip⸗
tetunn
jlen.
Nem
pure
Glum
eſunt
aet
voſit
lori
tez
ifi
gier
crch
gremit
voiſi
lzba⸗
ſtröne
eerdo⸗
ne
ceim⸗
nuln
SFe⸗e
fne
Cnen
ſeſe

ſiest

—

¶ Nueſtio

quis a culpa.In ↄſeſſiõe vᷣo facta homĩ iuſtificat᷑ a pẽa
a culpa eĩ pt gꝗo iuſtiſicari ꝑ cõtritõzʒ generalẽ qͥ ẽ ex coõſi
deratõe offenie dĩne.quã ↄmiſit aneꝛtẽdo ſe ab ipo.vñ qꝛ
auerſio nõ diſtiguit peẽm ſpecie vł nũero.ſᷣ cõuerſio tm
ideo ad ↄfeſſionẽ q fit eo de pcto reſpectu auerſioĩs:ſuf
ficit ꝙ fiat ĩ generali:cũ illa rſpiciat pet᷑ʒ qᷓtum ad auer
ſionẽ tm̃. Cofeſſio vo q̃ fit hbomi.qꝛ reſpicit pc᷑ʒ qᷓtuʒ ad
ↄuerſionẽ ꝑ quã ĩ ſpẽ et nüero diſtiguit᷑.opoꝛtʒ ꝗ fiat di
ſticte qᷓtũ ad ſingta pcta.Dicẽdũ igit᷑ ad illas anctes.q;
trãſlatio pcti ⁊ remiſſio ĩtelligit qᷓtũ ad iſtitutõʒ a culpa
ad quã nõ exigit᷑ ↄfeſſio ꝙ̃tũ ad ſingula:ł ſufficit ꝙ fiat
qtũ ad oĩa ĩ generali.. Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ ſufficiat ge⸗
neralis cõtritio ⁊c.dðm ꝙ ↄtritio refert᷑ ad deũ ꝗꝓpꝛie lo
quẽdo ꝗ oĩa nouit ſpãliſſime.ↄfeſſio fit homĩ quẽ opoꝛtʒ
iniũgere pnĩam m erxigẽtiã meritoꝝ. qð nõ pt niſi ſiat
ſibi diſcreta et ꝑticulata ofeſſio.Qec et iã nego ꝗqn opoꝛ:
teat aliq̊ mõ ↄteri de pcĩis ĩ ꝑticulari.duplicit em̃ ↄuer
tit ſe penitẽs ſuꝑ pcta moꝛtalia.vel cõuertẽdo ſe ad deũ
a q̊ ſe auertit:et ſic vt eſtimo ſufficit ꝙ ↄſiteat᷑ illa deo in
generali.vel ſᷣm ꝙ illa oꝑe velↄſenſu ꝑpetranit.⁊ ſic pu
to ꝙ opoꝛtʒ ſuꝑ ſingulis ↄteri ſicut confiteri. ¶ Ao aliud
dðm ꝙ nõ ẽ ſile de ſatiſſactõe ⁊ ↄfeſſiõe.nã quatitatẽ pec
catoꝝ nõ pt᷑ ſcire ſacerdos niſi penitẽs ſingula pcta ↄfi
teat.pniam aũt pt iniũgẽ vel ſatiſfactõʒ puniẽdo om̃ia
vna pena generali.qᷓuis de ↄgruo m diuerſas ſpẽs pec
catoꝝ diuerſe debẽt iniũgi ſpẽs ſatiſfactõis. vel pt᷑ dici.

vnõẽ ſile de ſatiſfactõe et ↄfeſſiõe.ſatiſfactio eĩ reſpicit

pct᷑i quãtitatẽ.ↄfeſſio vᷣo pcti ſpeciẽ vel genꝰ.et qꝛ in quã
titate nõ diſtiguit᷑ pct᷑ʒ.eo ꝙ quãtitas attẽdit᷑ penes libi
dinẽ q vna ẽ m ſe et indiſticta:ſpẽs vᷣo reſpicit materiã
penes quã dʒ diſtigui.pt h̊ ĩ ↄfeſſiõe opoꝛtet ꝙ diſticte
reuelẽt᷑ pccai ſatiſſactõe nõ opoꝛtʒ hmõi diſtictõʒ fieri.

rticulus ſecundus

Onſequẽter q̃rit.an licʒ diuidẽ ↄfeſſionẽ ſuã
vni ↄfitẽi ꝑtẽ vnã:et alij alterã. liceat di
lidẽ:vidr ſic.Vulneꝛa diueꝛſa coꝛꝑis ꝑ diueꝛ
ſos medicos pñt curari.et nõẽ ncce ꝙ ꝗ ſanet vnũ vulnꝰ
ſanet aliud.ꝗ ſiłr erit ĩ pct̃is q̃ ſũt vulnera ſpũailia q̃ po⸗
tuerũt hr̃e diuerſos medicos.i.ſacerdotes.nec erit ncce
ꝙ vni dicãt᷑ oĩa ĩ ofeſſiõe.¶ Itẽ licʒ ſint diuerſi ſacerdo⸗
tes tñ vnꝰ ẽ pꝛiceps ſacerdotũ.ſcʒ xpᷣe.ẽ̊ ꝑlłibo ↄfitẽdo cõ⸗
fitet᷑ tãqᷓ; vni.eo ꝙ piures ibi reputãdi ſũt tãqᷓ; vnꝰ.g ſic
bona eẽt ↄfeſſio de oibo vni:ſic bona erit ↄfeſſio facta de
oĩbo ſi ꝑ ꝑtes pluribo fiat.q. Itẽ ſolꝰ papa bʒ pleĩtudieʒ
prᷣatis.vñ ꝗpt᷑ q̃dã pcta ncce hʒ penitẽs ↄfugẽ ad ipſum
nec ẽ ncce ꝙ ↄfugiat ille idẽ ad papã ꝓpt᷑ mioꝛa pctᷣa.ĩmo
ſufficit ꝙ ↄfiteat᷑ illa hñti ĩmediate curã aĩe eiꝰ.igit᷑ cuʒ
nullo mõ pt᷑ abſoluẽ eũ a maioꝛibo:ncce ẽ qñʒ diuidẽ cõ⸗
feſſionẽ ſi na õtra. Aug.caueas ne verecũdia ductꝰ
diuidas ↄfeſſionẽ.vt diuerſa diuerſis velis maifeſtare.
Itẽ Berñ.oↄfeſſionẽ diuiſi et fructu cõfeſſioĩs me pꝛi⸗
uaui. It moꝛs nõ pt᷑ tolli ĩ ꝑte vñ nec ↄteri hõ poteſt ð
vno pct̃o moꝛtali alio retẽto ĩ volũtate.qꝛ ſic ſił eẽt viuꝰ
et moꝛtuꝰ.viuꝰ rõe ↄtritõis:moꝛtuꝰ rõe volũtatis pcti.&
cũ in ↄfeſſiõe aĩa viuificet.ſpᷣm qð dicit Herñ.ſuꝑ cant᷑.
ſermõe.xv.Cõſeſſio aĩe iudicat vitã.nec vita poſſet ſuſci
pi niſi moꝛs totalit tore eni fiat nõ

de vno moꝛtali tm̃ ſ̊ de oĩbo ſil.Rnſio.ꝙ vni opoꝛtet
oĩa moꝛtalia ↄfiteꝛi qᷓ ad mẽoꝛia rducit ↄfitẽs. Rõ hbmõi
ẽ młtiplex.Vna ẽ ex ꝑte ↄfitẽtis.qꝛ in h̊ qͥdãmõ ſe iuſtifi
caret:cũ mĩꝰ petoꝛẽ ſe ondẽt q eẽt ſic diindẽdo ↄfeſſionẽ
⁊ ĩ h ypocrita apparẽt. Alia ẽ ex ꝑte ↄfeſſoꝛis.qꝛ alit᷑ nẽ
pt᷑ maioꝛẽ penà tꝑalẽ ↄueni ter cõmutare ĩ mioꝛẽ cũ non
intẽdãt ſaceꝛdotes ꝑtẽ pene tꝑalis mutaẽ ĩ mioꝛẽ.ſᷣ potiꝰ
totã:ſic deꝰ tetã eternã mutauit ĩ tꝑalẽ.et et ſic diuidẽs
ↄfeſſionẽ xcipit ſacerdotẽ. Tercia ẽ ex ꝑte petoꝝ.qꝛ ab
vno nõ pt iuſtificari aĩa miſi viuificet᷑ ab alio.nec ĩnocẽ
tia pr ſibi reſlitui miſi tota reſtituat᷑.ꝑoↄfeſſionẽ em̃ ⁊ ab
ſolutõʒ reſtituit᷑ inocẽtia et dat vita.vñ berñ.ſuꝑ cant᷑.
Cõseſſio aĩe indicat vitã.vbi oↄfeſſio:ibi ĩ aſpectu di pul

lrxvij.

critudo.hec aũt pulcritudo iudiciũ ẽ ĩnocẽtie reſtitute q́⸗
dãmõ.⸗. Ad pꝛimũ dᷣm.ꝙ duplicit ẽ loꝗ de vulneꝛibus
coꝛꝑis.q̃dã em̃ ſũt vulnera q̃ nccio moꝛiẽ ĩferũt coꝛꝑalẽ
alia ſũt ad qᷓ nõ ſeqt᷑ nccio moꝛs coꝛꝑalis.Cũ ergo dicit
ꝙ vnũ vulnꝰ coꝛꝑale pt᷑ ab vno medico ſanari et alið ab
alio ↄſequẽter.dðm ꝙ non loꝗt᷑ de vulneribo pꝛio mõ qꝛ
falſũ ẽ.ĩmo fruſtra vnũ vulnꝰ moꝛtale ſanat᷑ ſi aliud ab
ſcõdat᷑. Si vo loq̃t ð vulnẽibo ſcdðᷣo mõ:tũc dðʒ ꝙ maioꝛ
poſitõ ẽ vera ⁊ aſſũptio falſa.nõ em̃ ẽ ſile de xctis moꝛ
talibo et de vulneribo coꝛꝑis q̃ moꝛiẽ nõ iferũt neceſſario
ſʒ magis eẽt ſile rſpectu veialiũ.ibi bñ ↄcedẽdũ.ꝙ ſicut
vnũ dæ illis vulneribo pt᷑ ſine alio aſſeꝗ ſolutẽ:ſic abſolui
pt᷑ de vno veĩali aliꝗs retẽto alio ex ca rõnali.dũmõ ſit
ĩ caritate.¶ Ad aliud doõm ꝙ ĩ ↄfeſſiõe duo t. veritas
intẽtõis ĩ coꝛde:et erpᷣſſio ſignificatõis ĩ Fmõe.dðm igit
ꝙ et ſi plibo ↄfiteat᷑ tãqᷓ; vni qtũ ad intẽtõʒ ⁊ veritatem
coꝛdie.qꝛ oẽs ab vno bnt ptatẽ ꝑ qͥs et ĩ ꝗbo abſoluit.ſcʒ
xpᷣc:nõ tñ qtũ ad expᷣſſionẽ ſignificatõis exterioꝛis ſer⸗/
moĩs. Vl pt᷑ dici ꝙ argumẽtũ magis ẽ ad oppoſitũ qᷓ; ad
ꝓpoſitũ.nã ſic ↄfeſſio qͥ in ꝑte xpᷣo fieret nulla eẽt: ſic cõ⸗
feſſio qᷓ ꝑ ꝑtes fit płibo dʒ ĩ mihilũ reputari. Si eĩ ꝗs cõ
fitet᷑ xpᷣo cũ intẽtõe celãdi ꝑtẽ pctoꝝ.⁊ iterato ediẽ cũ in
tẽtõe celãdi illð qð i eẽt ipi ↄfeſſũ.nulla eẽt ↄfeſſio. Vlel
pt᷑ dici ꝙ licʒ oẽs ſint iſti vel illi loco vniꝰ.nõ tñ oẽs ſũt
iſti vel illi loco vniꝰ ſacerdotis:h̊ ille tm̃ cui ẽ cura aĩme
ſue ↄmiſſa. Pꝛet᷑.lʒ oẽs ſint q̃i vnꝰ qͥ ad ptᷣatẽ ligãdi atq;
ſoluẽdi:nõ tñ qͥ ad ſciam diſcernẽdi. dðo etiã integre dʒ
vni ↄfiteri.vt ↄtritio equet᷑ ofeſſioĩ et ecõuerſo. vt ſiẽ cõ⸗
tritio ẽ oĩm coꝛã deo ſil.ſic ↄfeſſio coꝛã ſacerdote.alit᷑ ñ
eẽt ↄfeſſio ſacr̃alis. õ et᷑ vt ſiẽ̃ ſatiſfit deo ĩ ↄtꝛitõe plene
ſilr et ecclie ĩ ↄfeſſiõe ĩtegra. Pꝛet᷑.ioꝛdiata volũtas ↄfi
tẽtis q̃ ẽ vt minꝰ malꝰa ꝓpareat quã ↄcomitat᷑ viciũ y po
criſis.defoꝛmat actũ hmõi ↄfeſſioĩs. Ad illð qð obr.
ꝙ; ncceẽ qñʒ diuidẽ ↄfeſſionẽ.qꝛ ncce ẽ ↄfugẽ qñʒ ad dñʒ
papã ⁊c̃.dðm ꝙ aliud ẽ ↄfiteri pcta ſua vni ſacerdoti et
qᷓdã alij vt ſic mĩioꝛ apareat malicia ſua:et aliud ẽ cũ nõ
poſſit abſolui ab illo ꝗ ĩmediate hʒ cãʒ aie ſue.ð ↄſẽſu ⁊
volũtate illiꝰ adire ſuꝑioꝛẽ ꝗ pt᷑ eũ abſoluẽ:et h̊ qꝛ nõ pt
abſolui ab illo. Pꝛĩo mõ em diuidẽs ↄfeſſionẽ mouet᷑ ex
inoꝛdĩata ⁊ ꝑuerſa volũtate:q̃ vult ſe ĩ ꝑte iuſtiſicaẽ enʒ
ſe deberet ↄtẽnare. Secũdo mõ diuidẽs mouet᷑ ex volũ⸗
tate bona et oꝛdiata: q̃ ſic ꝓuidere intẽdit ſaluti ꝓpꝛie.
nec talis dicit᷑ diuidẽ ↄfeſſionẽ cũ de ↄſenſu et cõſilio vni
us alij oꝓfiteat᷑.

rticulus tercius

Onſeqnter q̃rit.vtꝝ gꝗlibʒ teneat᷑ ſintis gan
nis pcta ſua ſilł ↄfiteri.ꝙ ſic:videt᷑.qꝛ dxcretał
S pe. et re.dĩc. Dis vtriuſq; ſexꝰ poſtqᷓ; ad an⸗
ſcretõis ꝑuenerit oĩa pcta ſua ↄfiteat᷑ ꝓpꝛio ſacer
doti. ¶ õ ꝙ dic oĩa. ¶ Itẽ ↄſtat ꝙ oẽs tenẽt᷑ ↄfiteri ⁊ ñ de⸗
bẽt dimidiare cõfeſſionẽ.̊ oĩa ⁊c.¶ IJt pꝛimꝰ adã foꝛma
ẽ pctoꝛis:ſecũdꝰ adã foꝛma ẽ reſurgẽtis.j.coꝝ.vv.ſic in
adã oẽs moꝛiũt᷑ ita ⁊ i xpᷣo oẽs viuiſicabũt᷑.Sʒ in qͥlibet
ãno recẽſet᷑ ca us pꝛimi ade ⁊ reſurrectio ſecũdi.ſic ptʒ
ĩ pꝛicipio.lxx.⁊ ĩ fine.Sʒ qdð facit ecclłia ĩ ipis inuit foci
endũ ĩ ſinglis mẽbꝛis.ᷓ ſiẽ ecclia q̃libʒ ãno ſemel recẽſet
lapſũ ade et reſurrectõʒ xp̃i:ſic vr̃ ꝙ ꝗlibʒ fidelis qͥlibet
ãno pctᷣa ſua ꝑq̃ cecidit debeat cõfiteri ⁊ reciꝑe pniaʒ ꝑ
quã reſurgat. Itẽ iſtud oñdit᷑ nobis ex curſu reꝝ nata
liũ q̃ ſũt liber ſimpliciũ.qꝛ q̊libʒ ãno videmꝰar boꝛes ſuc
cindi.vt pʒ ĩ vinea materiali.& cuz iſta ſenſibilia nos ad

ſpũalia manuducãt:vidr̃ ꝙ et nos de mꝰ? tot vetuſta

tẽ nr̃am falce cõfeſſioĩs amputare.Cõtra.pctẽm qð re
cedit a mẽoꝛia di recedere dʒ a mẽoꝛia miſtri. pctm em̃
qð dñs vult obliuiſci nõ vr ꝙ velit ad mẽoꝛiã miſiri re⸗
dnci.cũ miſter teneat locũ ipiꝰ dni.̊ cuʒ dñs pctᷣa ſemel
obliuiſcit᷑ et nũq; ad memoꝛiã reducat:nec ad mẽoꝛiã mi
ſiri debẽt reduci. Itẽ cũ medicꝰ coꝛpalis recipit aliquẽ
vt ip̃ᷣm ĩ ſanitate cuſtodiat et cõſeruet.nõ opoꝛtet ꝙ exq̊

vb⸗

N

nouit ifirmitatẽ eiꝰ et paſſibilitatẽ ↄplexionis.ꝙ poſtea
ſibi reiteret᷑. ſibr erit ð medico ſpuali.qꝙ exqͥ nouit pec
cata alicuiꝰ generalif:q poſtmodũ iterũ generalit᷑ ĩno⸗
teſcat.ñ opoꝛtʒ igit᷑ ↄfiteri oĩa pcta oĩ ãno.¶ Itẽ ↄfeſſio
fit ꝓpꝑt᷑ abſolutõʒ et ſatiſfactõʒ.ergo illoꝝ pctoꝝ ñ ẽ rõ⸗
nabilis feſſio q; pceſſit abſolutio⁊ ſatiſſactio ẽ ↄpleta
ñſio.ſine pᷣiudicio dicẽdũ.ꝙ nõ glibʒ tenet᷑ ſinguł
anis vniuerſalit᷑ ſingła pct̃a ↄfiteri.Si aũt ſinguł ãnis
pateret᷑ recidiuũ.et cũ h̊ totiẽs mutaret ↄfeſſoꝛẽ:eſtĩo ꝙ
teneret᷑.pᷣ ſi ſollicite ⁊ digne facit ꝗs pniam de pctis q cõ
miſit als ↄfeſſis:nõ tenet᷑ ad ãnualẽ ↄfeſſionẽ de eiſdem.
Si at qñʒ vellet g bret curã aĩe ſi ue. ꝙ ofiteret ſibi gene⸗
raliter vt magis diligẽter agnoſcẽt vultũ pecoꝛis ſui et
illi ↄfiteri pᷣcipet:credo ꝙ deberet obedire.Dicẽdũ eꝛgo
Apꝛio ſacerdoti ꝗ imediate bʒ curã oaĩe ſue.tenet᷑ omia
ſemel peta ofiteri:ſi fuerit reꝗſitꝰ.niſi obſtet aliqdð ſpÄle
vt ſup̃ tactũ ẽ. Facta at᷑ ſeme ofeſſiõe ſua fidelit ñ tenet᷑
illi eidẽ oĩ ãno ſingła ↄfitẽi:hᷣ ſufficit ↄfiteri illa q ↄmiſit
in illo ãno.et hoc mõ itelligit᷑ decretalis ſuꝑiꝰ allegata
Fm modũ magr̃oꝝ.Ad illð qð obr.ꝙ nõ ẽ dimidiãda
ofeſſio. dᷣm ꝙ ↄfiteri ea de ꝗbo non ẽ facta ↄfeſſio ⁊ alia
ſubticere ꝗboẽ facta mẽtio mõ iã dicto nõ ẽ dimidioẽ
ofeſſionẽ. Sʒ tũc dimidiat᷑ q fit ↄfeſſio ð aliqͥ et ſubticet
aliqd qͥꝝ ſi alterutrũ taceat᷑ ianis reputat᷑ ↄfeſſio alteri
us. Ab aliud dðᷣm.ꝙ lapſus ade et reſurrectõ xp̃i po⸗
nũt᷑ ĩ exẽplũ qᷓtũ ad pcta moꝛtalia et qᷓtũ ad pnioʒ eoꝛũ⸗
dem ſuꝑ aꝗbo nõ pceſſit ↄfeſſio vel ſatiſfactõ.aut ſi ĩtelli⸗
geret᷑ de pctis ta ↄfeſſis qᷓ nõ ↄfeſſis:potiꝰ ĩdicat illð ex
emplũ ↄſiliũ qᷓ; p̃ceptũ.qᷓuis em̃ nõ teneamur oĩ ano ge⸗
neralit ſiteri:tñ illis ꝗ de pcto nouit exierũt expediret
maxie:ſi freqns ↄfeſſio ↄfuſionẽ q̃ ſin deũ ẽ inducẽt ⁊ do
loꝛẽ.Silr oibo expediret.¶ Ad vltimũ dðᷣm. ꝙ putatio
p̃dicta ĩſinuat nobis ſuꝑfluo eẽ amputãda q̃ ſinglis an⸗
nis ĩ nobis oꝛiũt᷑.nõ q̃ a pꝛicipio ĩ nobis oꝛta ſũt.ampu
tãda dico nõ ſolũ ↄfeſſione:łᷣ ceſſatõe.et h̊ inſinuat᷑ ex ſi⸗
mili ꝓpoſito. In purgatõe em vinee nõ tollit᷑ niſi qᷓ ſuc⸗

creuerũtĩ anno illo ꝗᷓ putant᷑ .
Articnius quartus

Onſeqnt᷑ q̃rit᷑ An penitẽs pꝰ r̃cidiuũ teneat᷑
ↄfiteri oĩa pcta ſua.ꝙ ſic:videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ Fᷣm
greg.vnũ pctʒ diſpoit ad aliud.⁊ ita ẽ ca alte
riꝰ pcti ſubſeqntis. Sʒ cã pcti reuelãda ẽ in ↄfeſſione.qꝛ
aliter nõ pt᷑ medicia ſpũalis ſibi ↄueniẽter miſtrari. ſiẽ

pʒ ĩ medico coꝛpis ꝗ nõ pt᷑ cuꝛare infirmitatẽ:niſi cã in⸗

firmitatis ſibi inoteſcat.¶ Itẽ ĩ ↄfeſſiõe pcti eſt q̃litas et
quatitas attẽdẽda.Qualitas at᷑ attẽdit᷑ qtũ ad genꝰ.ſcʒ

vtrũ ſit ſpũale pecẽm vel carnale. Quãtitas aũt attendit᷑

̈tũ ad dr̃ias petoꝝ et circũſtãtias agguãtes. vt ſi pec:
catũ ẽ carnale:attẽdendũ ẽ.vtrũ ſit ſimplex foꝛnicatõ vł

adulteriũ vł ĩceſtꝰ. ¶¶ It qtũ ad circũſtãtias qᷣtiẽs qũo

vbi peccauerit.ſᷣ nccio ↄfitẽdũ ẽ genꝰ pcti ſiue q̃litas: S
pari rõe ↄfitẽda ẽ ⁊ quãtitas.ſ̊ quãtitatẽ nõ pt᷑ ofiteri ni
ſi pcta pᷣterita ↄſiteat᷑.neceſſe ẽ igit᷑ q nõ tiñ pctm ꝑ q
recidiuauit: eĩ pcra pᷣterita q vidẽt᷑ pctʒ ſubſequẽs ag⸗
grauare ĩ ↄfeſſiõe reuelet.Añ ſic nõ valeret ↄfeſſio ſi di⸗
ceret᷑ peccaui ⁊ nõ expꝛimẽt genꝰ pcti:ſic vr̃ ꝙ nõ vebeat
valẽ ofeſſio vbi tota qᷓntitas ñ expꝛimit᷑qð eẽ nõ pt᷑ niſi
peta pᷣterita reuelẽt᷑.¶ SItẽ ſi nõ ↄfiteret᷑ alia pcta.ſeq̃rẽt᷑
quedã incõueniẽtia.Si em̃ nõ ↄfiteret᷑ aligs niſi pctin ꝑ
q8 recidiuat:ſacerdotẽ deciꝑet ⁊ ſeipʒʒ.ſacerdotẽ:qꝛ non
poſſet ſcire.ptruʒ pctoꝛ añ extitiſſet vel ĩnocẽter vixiſſet.
imo ncce hr̃et intp̃tari in ꝑtẽ melioꝛẽ.credẽdo ꝙ inocen
ter vixiſſet.et ita nõ puiret ip̃ʒ de pcto ꝓut ẽ recidiuũ:ſᷣ
ſolũmõ ꝓut ẽ ſimplex pctʒ.et ita nõ puniret᷑ ꝓ igratitu⸗

dine collate gre 2 remiſſe culpe.Seipʒʒ et videret᷑ deciꝑe
qꝛ cũ ſubintellecta ↄditõe abſoluat᷑ ĩ ↄfeſſiõe.ſcʒ ſi iiũctã

pniaʒ pfecerit: videt᷑ ꝙ ñ ſit abſolutꝰ: cũ nõ ſuffecerit an
teꝙ; palſus ſit recidiuũ.⁊ ita videt᷑ ꝙ decipit ſeipᷣʒ niſi to

tũ ↄfiteat᷑. cũ in h̊ caſu nihil valeat ſibi ſua ↄfeſſio.Si at᷑
ponat᷑ ꝙ añ ſatuſecerit ꝓ pctis qᷓ ↄmiſit an recidiuuʒ.

*

adhuc videt᷑ ꝙ teneat᷑ ad illoꝝ ↄfeſſionẽ.qꝛ pnĩa ẽ donũ
dei.hoc nõ ẽ dubiũ.vñ ſi de pꝛioꝛibo ↄmiſſis ſu fficiẽteꝛ pe
nituerit:hoc fit ex ſpẽali dono dei. Si &̊ pꝰ hoc donũ ſpe⸗
ciale recidiuauit.duplicit peccauit.ſcʒ ꝑ oꝑatõʒ et ꝑ in⸗
gratitudieʒ. Ad h̊ igr ꝙ grata eẽt deo ſua ↄfeſſio.neceſſe
fuit qꝙ cõfiteret᷑ et pctm inꝗtitudis ⁊ oꝑatõis.pet᷑ʒ ingti
tudis nã potnit ↄfiteri niſi cõfeſſis pctis pꝛioꝛibo: ̊ ⁊c̃.
Cotra. e de pe.⁊ re.vbi expꝛimit᷑ tẽtio ↄfitendi.ibi.
is vtriuſq;ʒ ſexꝰ nõ hẽt᷑ ꝙ ꝗs tenet?᷑ ↄfiteri oĩa pcta niſi
ſemel ĩ no.&̊ nõ qͥtiẽſcũʒ ↄfitet᷑ poſt recidiuũ tenet᷑ om̃ia
pcta ↄfiteri.etiã ſi pluries ĩ ãno recidiuet ⁊ pluries cõfi
teat᷑:ſ̊ tm̃ ſemel i ãno. Itẽ ĩ alijs ſacr̃is ſic ẽ.ꝙ eadẽ ho⸗
ſtia pluries nõ ↄſecrat᷑ nec eadẽ pſona pluries baptiʒał᷑
et ſic de alijs.̊ videt᷑ ꝙ nec idẽ pctm de qͥ ſemel ſufficiẽteꝛ
ↄfeſſus ẽ teneat᷑ iterũ ↄfiteri.¶ Itẽ pcta ↄfeſſa ⁊ ſufficien
ter puĩta nõ manẽt neq; qtũ ad culpã.nec penã ergo ta⸗
lia nõ ſũt ↄfitẽda.¶ Itẽ de pnĩa diſ.j.Mõ ncce ẽ vt q̃ ſeł
ſacerdoti ↄfeſſi fuerimꝰ denuo ꝓfiteamur.h̊ ⁊ lingua coꝛ⸗
dis nõ carnis apud verũ iudicẽ ea iugit᷑ yfiteri debemꝰ.
ERñſio.q q̃da opinio fuit.q; nõ opoꝛtz ↄfiteri pct᷑ʒ ni
ſi pctm qð nouit᷑ ꝑpetrauit.⁊ h̊ nimis videt᷑ ↄſcias am

pliare. cũ pctm nouit᷑ ꝑpetratũ pena poſſit eẽ pcti p̃teri

ti.nec ſacerdos ſufficieter pt᷑ de pcto nouit᷑ ꝑpetrato iu

dicare:niſi cam nouerit q̃ qàdãmõ fuit pct᷑ʒ pᷣcedẽs. poſi⸗

to ꝙ recidiuauerit in idẽ petin ſᷣm genꝰ illi qð añ ꝑpetꝛa
uerat.nec adhuc ſatiſſecerat.ꝛopt᷑ h̊ alit dõm ẽ. et di⸗
ſti guẽdũ ẽ hic et qᷓtũ ad ſacerdotẽ et qᷓtũ ad oſitẽtẽ. qtũ
ad ſacerdotẽ.qꝛ aut ẽ idẽ ſacerdos cui cõfitet᷑ pctm ꝑ qð
recidiuauitja cui ↄfeſſus erat pcta pᷣterita:aut nõ ẽ ideʒ.

Itẽ ex ꝑte ↄſitẽtis.qꝛ aut ſatiſſeceꝛat ꝓ pᷣteritis añq; recgei

diuaret aut nõ. Dicẽdũ ẽ ̊ ſine pᷣiudicio.ꝙ ſi penitẽs cõ
fiteat᷑ illi cui añ recidiuũ fecerat cõfeſſionẽ ſiue ꝑegerit
pnĩam ſibi iniũctã ſiue nõ:debz pct᷑a retroacta ↄfiteri.ſᷣ
diſtĩguẽdũ ẽ.Si em̃ ꝑegerit pniaʒ:ſufficit ĩ genẽ rõne in⸗

gratitudis ea ↄfiteri.ſi nõ ꝑegerit:dʒ ea expᷣſſiꝰ ↄfiteri.
qꝛ de vtriſq; dʒ pniaʒ ſuſciꝑe ᷣm tñ arbitriũ ſacerdotis.

Si eĩ ſacerdos hẽat ĩ mẽoꝛia pcta et circũſtantias q̃ als
eidẽ ↄfeſſus ẽ.et hͥ penitẽti indicauerit:ſufficit pctᷣa illa

ofiteri ĩ genẽ cũ ingtitudie ſua.i 2õ em̃ pt ſufficiẽter cõfi
teri inqtitudieʒ. niſi cognoſcat coꝛã ſacerdote bona qᷓ ſi⸗

bi dñs gratis ↄtulit:et offẽſas q̃s miſericoꝛdit᷑ indulſit.
Si ðᷣo ↄfiteat᷑ alicui nono ſacerdoti tenet᷑ oĩs ↄfiteri ſiue
ꝑegerit pnĩaʒ de illis ſiue non. qꝛ nec alit᷑ vultũ pecoꝛis
ipᷣe cognoſcẽt.ꝑ moꝛes em̃ pᷣteritos pt᷑ ꝗs diſcernẽ ſtatuʒ
hoĩs de futo.qũo ſcʒ ipʒ hẽat regẽ.Debʒ eĩ penuẽs ing
titudĩeʒ ſuã ſufficiẽter maĩfeſtare.vñ dʒ ↄfiteri adminꝰ
circũſttias ſaltẽ ĩ genẽ:⁊ maxĩe libidis ⁊ ↄtẽptus. Hec
aũt duo.ſcʒ quãtitas ↄtẽptꝰet libidis in om̃i pcto ſũt no
tãda:et ĩgratitudo maxie ĩ recidiuo. Ad pꝛimũ ̊ dðm
ꝙ decretalis pᷣtacta obligat ſolũmõ ad ↄfitẽdũ peti cõ
miſſñ ĩ illo ãno.ita ſcʒ ꝙ niłꝰ differat ↄfeſſiõʒ ſuã:ꝗn ſal
tẽ ſeł ↄfiteat᷑ ĩ ãno.maxie tali tꝑe vt ſine offẽſa accedat
ad ſacrin cõioĩs.q¶ Ad alið qð o br ꝙ cũ alijs ſacr̃is nõ
fit hmõi iteratio.dðm ꝙ ſecꝰ ẽ de h̊ ſacro ⁊ alijs.qꝛ ad h̊
ꝙ ſacr̃jm ꝑfecte ipleat᷑ reqrit᷑ ꝑfecta deteſtatõ pct᷑i ↄmiiſſi
Vñ qñ hoc ceſſat vt q ꝗs patit᷑ recidiuũ iterãda ẽ pnĩa
nõ ſic ẽ ĩ alijs ſacr̃is.q ſiatĩ exercita foꝛma debita cñ intẽ
tõe recta et alijs q̃ reqrũt adimpleta ſũt.¶. Ao illnd qð
obr̃.ꝙ pctᷣm pᷣteritũ neq; manet qᷓtũ ad culpã neq; qᷓtuʒ
ad penã.dðm ꝙ ⁊ ſi nõ manet qᷓtũ ad penã niſi ad quaʒ
obligat᷑ penitẽs rõe ſuſceptõis pnie a ſacerdote ĩiũgente
manet tñ qᷓtũ ad tentõʒz deteſtatõis ꝑpetue.4 AVd illud
qð obr.ꝙ nõ ẽ ncce denuo ↄfiteri ⁊c᷑.dðᷣm.ꝙ h̊ nõ gene⸗
ralit ĩtelligi dʒ:ſ̊ ſolẽt excipi q̃tuoꝛ caſꝰ ĩ ꝗbo opoꝛtʒ ue⸗
rũ ↄfiteri.Anꝰ ſi ſacerdos cui cõfitetur eſt im ꝑitꝰ.tunc
em̃ ꝑ eius licentiam alteri confiteatur perito.de pe.diſ.
vj.ca.j . Qui vult cõfiteri pcta vt inueniat gratiam ⁊c.
vt ſupᷣ·et ca.placuit.Alius ꝓ contemptu ſatiſfactionis
vnde decre.de pe.diſ.iij.ſi aplłlus. infra.vbi doloꝛ fimt᷑
deficit et pnĩa.ſi at pnia ſini᷑ ꝗd reliꝗt᷑ de venia:Lãdiu

Queſtio

em̃ gaudeat et ſperet de gra:qᷓ̃din ſuſlẽtat᷑ a pñia. deſi⸗
cit venia et gꝛa qñ cõtẽnit ſe atiſfactõ ĩiucta. Lerciꝰ ſi p⸗
enoꝛmitate delicti ſacerdos audito crimie remittit ad ſu
ꝑioꝛẽ.ꝗ audito crimĩe pniaʒ ĩponat.aꝛgumentũ de pe.et

re. ſignificauit. Quartꝰ ſi gs cõfiteret᷑ ſignificaẽt. ñ tñ
abllinẽs vel nõ bns ꝓpoſitu abſtinẽdi a pcto. vel ꝗ ðᷣ vno
cõfiteret᷑ et alterũ reſeruaret er ĩduſtria. Licʒ em̃ ſatiſte
ceritĩ moꝛtali:tñ tũt iter ↄfiteri vt pe di iilũt phies

Articulus quintus

Onſequẽter qit᷑vtrũ licʒ aliqð pctʒ addere
qð nõ fecit.i.vtrũ ꝗs debeat ↄfiteri peta qᷓ nõ
ſecit.⁊ vr ꝙ ſic:vt bĩ ab augpnia r̃ducit qnʒ
penitẽtẽ ad ĩnocẽtiã baptiſmalẽ. ponat᷑ ̊ q' aligs ſit ĩ ta

li ſtatu ſic tꝑe illo ĩ q̊ncce hẽat ↄſiteri Em ꝗ iſtitutũ ẽ ab
eccłia. talis tenet᷑ ↄfiteri.⁊ nõ bʒ ↄfiteri qd fecerit:qꝛ eſt

in ĩnocẽtia baptiſmali. ergo cũ teneat᷑ tũc ↄfiteri:ncce bʒ
ꝙ ↄfiteat᷑ tũc pctm qð nõ cõmilſit.¶¶ Itẽ ſuppoſito ꝙ poli
tu ẽ. iſte nõ bʒ aliqð pcetm qð poſſit cõfiteri. nec hz dicẽ
i cõfeſſiõe ꝙ ſit inocẽs.q;ꝛ .j.ioh.j. Si dixerim qꝛ petʒ ñ
habẽꝰ 1c. ergo bʒ ncce ↄfiteri aliqð pcrʒ qð nõ cõmiſit:
cũ ncce hẽat ſe cõfiteri eẽ pcẽoꝛẽ.¶ Itẽ ĩ ↄtritõe licʒ ↄteri

—

ſñ doloꝛe plłꝰ debito:⁊ ĩ ſatiſſactõe ſatiſfacere pl?debito.

ſimiliter vitetur ꝙ in confeſſiõe licʒ ↄfiteri plus vbito

boc autẽ ẽ ↄfiteri pluꝛa ſe ↄmilſiſſe pcta qᷓ ↄmiſit.i Itẽ di

cit greg. bonaꝝ mẽtiũ ẽ ibi cuipã agnoſcẽ vbi culpa nõ ẽ

q̃ em ſut agnita ſũt ↄfitẽda.¶¶ Iẽ ĩ dubijs ſꝑ ẽ ꝑs tutioꝛ

eligẽda.vñ ĩ ilł pctis q̃ er genẽ ſuo ñ ſũt moꝛtalia.cuiuſ⸗

moci ? ira ſuꝑbia.ſi cõſitẽs dʒ de talibo cõfiteri ſi dubi⸗

tet. vtrũ ſint venialia qᷓ cõmiſit vł moꝛtalia.tutiꝰ eſt cõfi
teri illa eẽ moꝛtalia qᷓ venialia:licet 'ᷣm veritatẽ ſint ve⸗
nialia. F ↄſtat ꝙ taliteꝛ ↄfitẽs nõ oↄfitet᷑ qdð cõmiſit.qꝛ nõ
cõmiſit moꝛtale:ergo licʒ penitẽtẽ cõfiteri qð nõ cõmiſit
Itẽ vt videt᷑ er rõne ꝙ bñ licz cõſitẽtẽ cõſiteri ſe feciſſe
peccatũ aliquale quale nõ fecit. cũ tãta ſit oꝑpc ſitõ inter
tale nõ tale facta relatiõe ad deũ:quãta int aliquid et
nõ aliquid Contra. innocẽs non põt accuſaꝛi ſine pec⸗
cato ſicut nec ↄdẽnaꝛi.ergo cuʒ qᷓtũ ad peccatum qð ñ fe

cit ſit inocẽs: nõ vr ꝙ poſſit ſe accuſare iĩ ↄfeſſione de illo

4 Itẽ nullꝰ põt ꝓcurare ꝙ puniat᷑ inocẽs ſine peccato:hᷣ
qui ↄfitet᷑ peccatũ qð ñ fecit:facit ꝙ inocẽs punit᷑ a ſaceꝛ
. dote. igit ⁊c᷑.q¶ Itẽ nullꝰdẽt accuſationẽ aliquã ꝓponer ĩ
iudicio exterioꝛi ſi nõ bʒ ꝓbationẽ iuris vłꝑ teſtẽ. ſilꝛ
nec ĩ indicio pñiali dʒ quis aligd ꝓponere niſi hẽat teſtẽ
oſciẽtiã vł legẽ mẽtis q hoc dictet.eꝛgo cũ ĩ pẽto qð nõ fe
cit nõ hẽat teſtẽ oſciẽtia: vꝛ illo nõ poſſit ſe accuſa
re ĩ indicõ ↄfeſſiõis. Rñnlſio.dicẽdũ ꝙ nõ põt aligs ofi
teri peccatũ qð nõ fecit.eo ꝙ falſũ teſtioniũ cõtra ſeipin
ꝓduceret qð ꝓhibitũ ẽ fieri etiã ↄtꝛa aliũ Exo.xx. Iteʒ
qꝛ ſᷣm ꝙ dic Augꝰ. talis ↄfeſſio nõ abſolueret a reatu ſᷣ
potiꝰ ↄſtitueret reũ. Qota tñ ꝙ triplr ꝗs ↄfitet᷑ peccatũ.ł
peccatũ qð ſcit ſe feciſſe: vyl peccatũ qð opinat᷑ ſe feciſſe:x
qʒ timet ſe feciſſe.primũ peccatũ ↄfitet ſe feciſſe ſimptx.
vñ ſimpl? obligat ad cõfeſſionẽ. Scðm nõ cõfitet᷑ feciſſe
ſimpkłr. ſed opinat᷑ feciſſe.vñ nec obligat ad ↄfeſſiõeʒ ab⸗
ſolute.ſed ĩq̃ntũ ipᷣe credit ſe feciſſe illð.ſic accidit ĩ illis
qnimis hẽnt ſtrictas ↄſciẽtias.vñ freqᷓnter credunt pec
care qñ nõ peccãt.credũt dico pꝰfactũ.q; ſi crexrẽt pec
care moꝛtalꝛ ĩ ꝑpetꝛatõe oꝑis cõmitterẽt ſe diſcrimim ⁊
peccarẽt moꝛtalłr.⁊ de talibo ꝓprie dicit Gre/ꝙ bonaꝛuz
mẽtiũ ẽ ibi culpã ⁊c. Lerciũ peccatum nec qͥ ad ipᷣm nec
ſimpłr obligat ad ofitẽdũ:niſi ſub ↄditiõe vł quo ad pe⸗

nã.verbigẽa. vt ſi dicat ſi feci tale factũ vł dixi tale ᷣbuʒ

dico meã culpã ⁊ voloſbᷣire penã ac ſi moꝛtale fuiſſʒ.ꝭn
rima ↄfeſſiõe ẽ ᷣitas abſolute i re.ĩ coꝛde ⁊ in Fmõe.In
cdaẽ flitas ẽ re ⁊ ĩ Fmõe:łᷣ vitas ĩ coꝛde. vñ tał nõ mẽti
tuꝛ licʒ dicat falſũ. Ialſitasẽ em ↄtꝛa hitatẽ ĩ re vłĩ ſmo
ne.mẽdaciũ vᷣo ↄtꝛa vᷣiitatẽ ĩ mẽte vł in itẽtione.In tercia
veꝛo ẽ icertitudo.i Ald pꝛimũ q̊ dicẽdũ.q; ⁊ ſigꝗs ſciret ſe
in ſtatu ĩnocẽtie baptiſm ali vt ſi ̊ ſibi eẽt reuelatũ poſ⸗
ſet ↄfiteri peccata q̃ añ cõmiſerat ſine oſteſa.vt adiplerʒ

„

7

lexvij.

qð ſtatutũ ẽ ab eccia. Qñq; em̃ c cõfitẽdũ neceſſitate de⸗
meriti.vt qñ ꝗs peccauerit moꝛtalr. qñq; obligatõe ſia⸗
tuti ſcʒ eccie.vñ ⁊ ſigs nullã hẽꝛet cõſciẽtiã de aliqͥ pecca
to poſſʒ iteraꝛe añ acta ⁊ pfeſſa vt ſtatuta ab eccia adim
plerʒ. Ey h̊ patet rñſio ad ſeq̃ns ĩ ꝑte.4. Illð autẽ YJoh.
Si dixerimꝰ ⁊c̃.excludit a fidelibo pᷣſũptionẽ inſticie ꝓ⸗
prie.vnuſꝗſq; em̃ ſi del dẽt ſe reputure pctõreʒ.nec credo
ꝙ aliꝗs poſſz ſñ pᷣſũptiõe reputare ſe eẽ oĩno ſñ peccato
niſi foꝛte er ſpeciali reuelatõne. OPre.⁊ ſi nõ hẽat pcta in
cõſciẽtia.nõ ꝓpt᷑ G̊ dẽt reputaꝛe ſe iuſtũ.j.Coꝛ.iiij.i Abil
mihi cõſcius ſũ.ᷣ̊ nõĩ h̊ iuſiificatꝰ ſum.¶ Ad aliud dicẽ
dũ.qꝙ nõ ẽ ſiłe de cõtritiõe ⁊ ſatiſſactiõe ⁊ ↄfeſſiõe.Qaʒ
nũqᷓ aliꝗs põt eẽ certꝰ de ſufficiẽti ↄtritione vł ſatiſſacti
one. iõ qntũcũq; ↄterit᷑ ł ſatiſſaciat nũqᷓ illa ↄtritõ vł
ſatiſſactõ ẽ ſu ꝑabudãs qtũ ad ipʒʒ.qᷓuis ſuꝑabũdãs ſit
ſm rei ᷣitatẽ.⁊ iõ nlłʒ ẽ ibi pcim̃ vſᷣ potiꝰacꝗſitõ maioꝛis
mẽiti. ð ↄfeſſiõe vᷣo ñ ſic ẽ:imo ð illa pĩ ꝗs ⁊ dz eẽ certꝰ.
Itẽ nõ ẽ ſiłe.qꝛ actꝰ ↄtritõis ⁊ ſatiſſactois iſoꝛmãt᷑ cari⸗
tate vt ꝑ ſe patʒ qꝛ ↄtritio ⁊ ſatiſ factio ſemꝑ meꝛitoꝛia ẽ
⁊ ſi nõ ſemꝑ deletiõis culpe ⁊ remiſſiõis pene.vt in iuſti
ſicatis totaliter qꝛ ſtatĩ euolãt pꝰ hãc vita ẽ tñ meritoꝛia
augmẽti gre ⁊ iuſticie.⁊ auginẽtũ gꝛe rñdʒ ↄtritiõi in vi⸗
ris ſãctis: et ſatiſſactio augmẽto iu ſticie.Cõſeſſio ðo ĩ q̃ᷓ
dicit ꝗs ſe feciſſe peccatũ qð nõ fecit ſciẽteꝛ:nõ põt eſſe ex
caritate 7 idᷣo nec laudabił.¶ Ad iloð Gre. bonaꝝ mẽti⸗
um eſt ⁊c. dicendũ ꝙ intelligendũ ẽ de cognitiõe creduli⸗
tatis id eſt bonaꝝ mẽtiũ eſt credere ſiue opinaꝛi peccatũ
vbi nõ eſt peccatũ.ad hmõi aũt cognitionẽ nõ dẽt ſequi
oſſertio ↄfeſſionis:ſed eo mõ quo tactũ eſt. ¶ Ad illð qðᷣ
obijcit ꝙ ĩ dubijs ⁊c.dicẽdũ ꝙ H intelligit᷑ ĩ illis dubijs
in qbo optet alteꝛã ptẽ eligere abſolute ſicut patʒ de via⸗
toꝛe cui occuꝛrit biuium. In dubijs vo in qho nõ eſt ne⸗
ceſſario alterã ꝑtẽ eligeꝛe abſolute:nõ intelligit᷑ ꝙ ſit ali
qua ꝑs eligẽda ſimpłr: pᷣ tm ſbᷣ cõditiõe.⁊ ̊ mõ eſt ĩ ꝓpo⸗
ſito. qᷓuis em̃ dubiu ſit alicui.vtrũ peccauerit moꝛtalłr t
nõ peccauerit:nõ tñ de bʒ alteꝝ affirmare abſolute. vnð
nõ dẽt ↄfiteri ſe peccaſſe moꝛtałr ſimpłr ſed ſub cõditiõe
dicẽdo ſi peccaui moꝛtalr dico culpã.hoc aũt nõ eſt ↄfite
ri peccatũ qð nõ fecit ſimpłr:ſed ᷣm qd. Ad alið qð q̃ᷓ
rit᷑ quare nõ põt quis ↄfiteri ſe feciſſe aliqd qð nõ fecit
ſicut aliq̃le quale nõ fecit.bñ em licʒ ↄfiteri aligꝗd eẽ mor
tale qð eſt veniale dũmõ ↄfitẽs hẽat ĩ ↄſciẽtia ꝙ ſit mor⸗
tale.dicendũ ꝙ immo põt dũmõ hẽat h̊ in ↄſciẽtia.vtpo⸗
te ſi aligs hẽat in ↄſciẽtia ꝙ cognouerit nõ ſuã nõ tñ ita

ell:ſed qñ credebat cognoſcere nõ ſuã cognouit ſuã.ſi ta

lis ↄfitet᷑ ſe cognouiſſe nõ ſus:bñ ↄfitet᷑ licʒ nõ cognoue⸗

rit nõ ſuã ſed ſuã.vñ cũ cõſciẽtia tali ſicut licʒ aliquẽ cõ⸗

„

fiteri ſe feciſſe quale nõ fecit: ſic licʒ cõfiteri cũ cõſciẽtia

tali ie feciſſe aliqd qð nõ fecit. ſed nec hoc nec illud debʒ

quis conſiteri contra ſe.ſcilicet conſcientiã ſuam.

rticulus ſextus
Onſequenter qrit᷑. An licʒ diminuere ↄfeſſi⸗
onẽ ⁊ cõfiteri paucioꝛa peccata ꝙᷓ fecit.ꝙ ſic:
ri k. Regla eſi in theologia. qꝛ mala facimꝰ
mali ſumꝰ nõ qꝛ bona facimꝰ boni ſumꝰ. Si autẽ qꝛ ma

la facimꝰ mali ſumꝰ:igit᷑ ſi malũ vł mala deſinimꝰfaceꝛe

in pte deſinit mala facere: ergo ĩ

mali deſinimꝰ eẽ. Itẽ ſi affirmatio ẽ cã affirmatiõis:⁊
negatio ẽ cã negatiõis.igit᷑ ſi mala xeſinimꝰfaceꝛe in ꝑte
ceſinimꝰeẽ mali in pte.ſ̊ penitẽo ⁊ cõfitẽs vnã ꝑtẽ pctoꝝ
ĩ ꝑte deſinit melꝰ eẽ. h er
pedit deſinere malꝰ eẽ in ꝑte:igit᷑ ⁊ penitere cõfiteri in
ꝑte. ¶ Itẽ cõfiteri h̊ peccatũ eſt bonũ ſilłr cõfiteri illð pec
catũ eſi bonũ. nec cõfiteri hoc peccatũ hẽt ꝙ bonũ eſt ex
cõfeſſiõe alteriꝰ: ergo bonũ eſt ꝑ ſe cõfiteri h̊ nõ cõfitẽdo
illð. ¶ Itẽ in cura coꝛꝑali coexiſtentibo pluribo infirmi⸗
tatibo bñ curat᷑ vna ſine alia.a ſimili videt᷑ in cura ſpũa⸗
li. ¶ IUẽ aligs luxrurioſus ꝑ ꝓceſſũ tꝑis de auaꝛo fit ꝓdi
gus vl adminꝰ nõ auarꝰ:manẽte tñ ↄtinue lururia in eo
tollit᷑ igit᷑ in iſto vnũ peccatum alijs remanẽtibo. Sed ſi
vnũ petm̃ tollit᷑ ſñ alijs.⁊ pctm̃ ñ tollit᷑ ſñ ↄtritõe ⁊ pfelſi

de⸗

—

one:igitur confitendũ eſt vnũ non confitendo alia. 4I Itẽ
aum.j.nõ ↄſurget duplex tribulatio.et alia lr̃a dic.nõ
iudicabit deꝰbis in idipᷣm.q̊ ſi iſte confiteat᷑ quedã pctᷣa et
quedã retineat.2 ſacerdos de cõfeſſie pnĩam iniũgat con⸗
dignã. ⁊ cõfitens totã illã faciat: non puniet᷑ a deo in futu
ro/ꝓ illis.Aliter eniʒ conſurgeret duplex tribulatõ.⁊2 ita
videt᷑ ꝙ teus remittit huie pcta q̃ cõfitet᷑ 2 alia non remit
tat. ¶ Item ſup illud Yoh. viij. Qui ſine pcto eſt pᷣmo mit
tat in eaʒ lapidem. Ang. dic. ꝙ erãt in moꝛtali:ß̊ venialia
erant eis dimiſſa ꝑ cerimonias. Ex h̊ ptʒ ꝙ venialia qñq;
dimittunt᷑ nõ dimiſſis moꝛtalibns. ̊ venialia ſunt maio
ris ⁊ foꝛtioꝛis inberentie ꝙᷓ moꝛtalia: igituꝛ vt videt᷑ vnuʒ
moꝛtale qñq; dimittit alio nõ dimiſſo. igit᷑ expedit dolẽ et
cõfiteri de vno:et ſi nõ ſit doloꝛ ⁊ cõfeſſio de alio. ¶¶ Itẽ du

plex eſt modꝰſeꝑatõis fideliũ ab eccia. vnꝰẽ ꝑ vinculũ cul

pe:aliꝰẽ ꝑ vinculũ excoĩcationis.Sʒ exñte aliqͥ ſeꝑato ab
eccłia vinculo multiplici excoĩcatõis.licitũ eſt ipᷣm recon
ciliare eccłie ꝑticłarit.i.ꝑ abſolutõeʒ ab vno viculo: licet
nõ recõciliet᷑ vlr ꝑ abſolutõeʒ ab om̃ibo.eadeʒz rõne vt vi⸗
detur ſi ꝗs fuerit ſeꝑatus ab eccłia multiplici vincło cul⸗
pe multiplicis.ꝗ põt recõciliari eccłie ꝑticłarit᷑ ꝑ abſolu
tionẽ ab vno vinculo culpe:licet nõ recõciliet᷑ vłr.i. ꝑ ab/
ſolutõeʒ ab om̃i. ¶ Iteʒ dicit greg. pluit dñs ſuꝑ vnã ciui‚⸗
tatẽ ⁊ ſuꝑ aliã nõ pluit.⁊ eandẽ ciuitatẽ ex ꝑpte ↄpluit 2 ex
ꝑte aridã reliquit:cũ ille q ꝓꝑrimum odit ab alijs vicijs ſe
coꝛrigit.̊ ſᷣm h̊ remittunt᷑ ei pct̃a de gbo penitet: alijs nõ
remiſſis de quiba nõ penitet:⁊ ita valet diminuta cõfeſſio
Iteʒ luc · xvij.vbi logtur de mũdatõe dxcẽ lepꝛoſoꝝ dicit
quedã glo.Quiſꝗs beretica pᷣuitate vel gentili ſuꝑſtitõne
vel iudaica ꝑfidia.vel fraterno ſciſmate ꝑ dei graʒ mũda
tus fuerit.neceſſe ẽ vt ad ecciaʒ veniat:coloꝛẽq; fidei vnuʒ
alijs ſikem oñaat.ex bac glo.videt᷑:ꝙ pcta occulta nõ ſunt
ↄſitenda.vnð in fine glo.dr vicia dñs in ↄſcia ꝑ ſe⸗
ipᷣm coꝛrigit ⁊ ſanat Contra.Aug.quedã impietas in⸗
ſidelitatis ẽ.ab illo ꝗ ſuſtꝰ: iuſticia ẽ:dimidiã ſi ꝑare veni⸗
am.Ex h̊ pʒ ꝙ vnũ pctm non dimittit᷑ ſine alio. igit᷑ ſi ad
dimiſſionẽ pcti regrit᷑ ↄfeſſio:nõ eſt vnũ oↄfitendũ ſine alio
ſiue ſine alijs. ¶ Iteʒz de pe. diſt. iij. Sũt plures qͥs peccaſſe
penitet: ̊ nõ oĩno. ſeruates ſibi quedã in ꝗbo delectantur
nõ aduertẽtes dñm ſił mutũ ⁊ ſurdũ a demonio liberaſſe.
ꝑ qð docet nos nunqᷓ niſi de om̃ibo ſanari 4l YIem eodem
infra.nunꝙᷓ aliquẽ ſanauit quẽ oĩno nõ liberauit. totũ em
hboĩem ſanauit in ſabbato:qꝛ et coꝛpoab infirmitate ⁊ ani
mã ab omi cõtagione liberauit. indicãs penitẽtes opoꝛte⸗
re illis dolẽ de om̃i crimĩe oꝛto in aĩa ⁊ in coꝛꝑe.¶ Ytez ſi⸗
ne amore ði nullꝰvnq; graʒ inuenit:ſ̊ dũ hõ eſt in moꝛtali

pet᷑o hoſtis dei ẽ.ᷓ talis nõ ↄſequit᷑ veniam:q nullꝰ? reſer⸗

uans aliqð pctᷣm inuenit veniã de alio.¶KRñ.ad h̊ͥ dᷣm
eſi ꝙ nõ eſt diminuẽda ↄfeſſio.ĩmo integra dʒ eſſe nec alit
eſt ſalutaꝛis.Ecc̃i.xxxv.Salutaꝛe ſacrificiũ ẽ attendẽ mã
datis: ⁊ diſcedẽ ab oĩ inigꝗtate.vñ cõfeſſio dimidiata non
valet ad remiſſionẽ alicꝰpeti.nõ em̃ remittit dñs vnũ perʒ
ſine alijs.nt pʒ ex dictis auẽtibo.remiſſio eĩ pct᷑i fit ꝑ infu

ſionẽ gre ⁊ vᷣtutũ.gra eĩ ñ ↄpatit᷑ ſecũ aliqd perᷣm neq; vᷣtꝰ

Pre. vᷣtutes q ſunt vicijs ogoſite ↄnexe ſunt.vñ g hbʒ vnã
bʒ om̃es.¶j Ao h̊ qð qᷓ obijcit.ꝙ ſi qꝛ mala facimꝰmali ſu
mus:ꝗᷓ ⁊c.dðm ꝙ non ſeqꝗtur.qꝛ mali a nobis poſſumus
eſſe et ſumꝰ:boni nequaꝙᷓ. EIñ Aſdarci.x. emo bon? niſi
ſolus deꝰ. Glo.ꝗ ſolus: alij ꝑ ipᷣm boni.q¶. Ad id qð obr
ꝙ ſi affirmatio eſt cã affirmatõnis ⁊c.doᷣm ꝙ affirmatio
dr cãꝗ affirmatõis duptr.vel in eſſendo: vel in ↄcludendo.
hm ꝙ pᷣmiſſe ſunt cauſe ↄcluſionis:et ſic licet affirmatõ ſit
cauſa affirmatõnis:negatio tñ nõ eſt cauſa negatõnis in
ipſo.ſ̊ in ↄtrario:et ſic bene tenet hic.Si em̃ qꝛ mala faci⸗
mus mali ſumꝰ. ⁊ qꝛ mali ñ ſumꝰmala nõ facimꝰ:ſiue qa
mali deſinim?mala deſinimꝰfacẽ. Sed ſm ꝙ affirmatio
dĩ eſſe cã affirmatõnis in eſſendo:⁊ negatõ negatõnis.vt
hr̃e pulmonẽ eſt cã reſpirãdi et nõ hr̃e pulmonẽ eſt cã nõ
reſpirandi. Odm ꝙ eiuſdẽ extenſiõis dz eſſe affirmatio et
negatio qtuʒ ad tpᷣs ↄſignatũ.verbigr̃a.cũ dicimꝰ qꝛ faci⸗
mus mala mali ſumꝰ.qꝛ hec dicio facimꝰ: ↄſignificat pñas

confuſum.vnde copulat actũ ↄſignatũ pñti ↄfuſo. ſim ili⸗
ter in negatiua.vt cũ dicit᷑. qꝛ nõ facimꝰmaluz mali nõ ſu
mus.⁊ ſic negatio eſt cauſa negationis.qꝛ tũc ẽ ſenſus.ꝗqa
nec nũc malũ facimꝰ:nec nũc nec aliqͥ pñti mali nõ ſumꝰ.
Vel põt aliter dici ſicut dĩc glo.ſuꝑ illud Ko. vij. qð eniʒ
operoꝛ nõ intelligo.dimittẽ bonũ et facere malũ ſunt paꝛ
tes opinari maluʒ.dicit᷑ em̃ larga acceptõne ⁊ aſi ueta locu
tione etiã ille oꝑari malũ:ꝗ dimittit bonũ.ſᷣm bũc modũ
ſumendi oꝑari.ſ.coĩter:verũ eſt ꝙ quia malũ facimꝰmali
ſumus.ſᷣm em̃ iſtũ modũ malũ facit ꝗ bonuʒ ad qð tenet
omittit.ſumat᷑ aũt eodẽ modo in negatiua facere vt ſit ſen

ſus.qꝛ nõ facimꝰmalum neq; ↄmittendo neq; omittendo:

mali nõ ſumus. Sʒ hoc nõ põt dicẽ ꝗ confitet᷑ vnũ petᷣm
aliud nõ confitẽdo.qꝛ cũ cõfeſſio debeat eſſe integra: qui
vnum petm ↄfitet᷑ et aliud celat:omittit qð facere debeꝛet.
Ad aliud qð obijcit.ꝙ cõſiteri ̊ pcẽm eſt bonũ nec con
trabit bonitateʒ ⁊c.dðᷣm ꝙ verũ eſt.qꝛ eſt bonũ in genere.
Mec ꝙ ſit bonũ in genere bʒ ex cõſeſſione alteriꝰ pcti: ſed
in caſu ꝓpoſito ↄfoꝛmat᷑ inordinata volũtate cõfitentis.ꝗ
ſic diminuendo cõfeſſionẽ maliciã ſuã tegeꝛe intendit qð?
vicij ſiue pcti hipocriſis.de pe.diſ.v.quedã.¶¶ Ad alið qð

obijcit.ꝙ ↄcurꝛentibo pluribo modis coꝛꝑalibus bñ curat᷑

egrotꝰab vno licet nõ ab alio ⁊c.doᷣm q; nõ eſt ſile de me⸗
dicina coꝛꝑali ⁊ ſpũali.medicina em̃ ſpũalis qtuʒ ad cul⸗/
pam ẽ gra q eſt eẽntialis medicina oĩm ſpũaliũ moꝛboꝛũ.

7 vᷣtutes quaꝝ ẽ ↄnexio ind iſſolubilis. vñ gr̃a 7 virtꝰnul⸗

lum pctm ſecũ patiunt᷑.nõ ſicẽ de medicina coꝛꝑali. neq;
em̃ vna ẽ oĩm moꝛboꝝ curatiua.neq; om̃s inſe ꝑabilit ſũt
pↄnexe.pter qð põt dari aliq medicina curatiua vniꝰmoꝛ
bi et nõ alteriꝰ.q Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ luxurioſus auaꝛꝰ

fit ꝓdigus manet tñ luxurioſus ⁊c.dom ꝙ vt ſupᷣtactũ eſt

habitꝰ peti ⁊ actꝰ pcti qũq; veſinit eẽ: manẽte defoꝛmitate
⁊2 macula pct᷑i in aĩa 1 vulnẽ infixo in pctᷣo.vñ dici poteſt
ꝙ manẽte luxuria in aliqͥ.põt eſſe trãſitꝰab habitu ꝓdiga

2

litatis in habitũ auaricie. ⁊ deſinit eſſe in iſto tam actꝰ ꝙᷓ;

babitꝰ ꝓdigalitatis:̊ vulnꝰqð infixit actus ꝓdigalitatis

remanet in aĩa:donec ſanet᷑ ꝑgram...Ad illud Qaum. j.
õ iudicabit deꝰbis in idipᷣm.ddᷣm ꝙ; intelligit᷑ vbi aliqꝗs
plenarie ſatiſſfecit in pñti de pctis:ſed iſte ꝗ pniĩaʒ iniũctã
a ſacerdote impleuit in moꝛtali pcĩo non lſatiſfecit in aliq̃
qꝛ nõ eſt ſatiſfacẽ niſi in caritate vt dicet᷑ in ſeq̃ntibs.et ꝓ⸗
pter ̊ deꝰq nouit mẽſuras pctoꝝ puniet iſlum in foꝛo ſuo
etiã ꝓ pcto qð ↄfeſſus ẽ. ꝛet᷑.qꝛ hmõi ↄfeſſio ficta ẽ:fictio

aũt vtilitatẽ tollit ſacr̃i. O aũt hec cõſeſſio ẽ ficta.pʒ. qꝛ ẽ

triplex fictio.vnꝰmodꝰẽ qñ nõ credit articulos ſ̊ infidelis
accedit. Scdᷣus modꝰẽ q bñ credit ꝙ valẽt ſacr̃a:diffidit
tñ de h̊ ſacr̃o vt de cõfeſſiõe vel ð aliqͥ tali.credẽs ꝙ ſibi ñ

valeat.Terciꝰmodꝰẽ. ꝙ qᷓuio bñ credat ꝙ ̊ ſacrʒ ſibi va

leat: tñ quedã pcta retinet quoꝝ recoꝛdat᷑ficta aũt ↄfeſſio
nulla ⁊:ſic̃ nec fictꝰacceſſus ad alia ſacr̃a.4. Ao aliud qð
obijcit ꝙ qñq; remittit᷑ veniale nõ remiſſo mortali.dom
ſine p̃iudicio ꝙ nõ eſt veꝛũ.q; taʒ veniale petſm ꝙᷓ moꝛtale
rõne q culpa ẽ oponit᷑ gr̃e gratũfacienti aliqͥ mõ ſm ali⸗
quã driam gr̃e.pter qð nõ delet᷑ niſi ꝑ graʒ.quõ opponi:
tur tactũ eſt ſup:vbi actũ eſt de pcto veniali.¶ Ad ilið qð
dicit Augꝰ.ꝙ venialia erãt iudeis dimiſſa ꝑ cerimonias.
dicendũ ꝙ venialia dicunt᷑ illa q̃ omiſſa in lege nõ obliga
bant ad moꝛtẽ.Eſi igit᷑ ſenſus ꝙ ſoluẽdo cerimonias indi
ctas a lege ſoluta fuerũt ab illis ꝓ quibo omiſſis nõ puni⸗
uit lex moꝛte.vel venialia dicunt᷑ irꝛegularitates q̃s ĩicur⸗
rerunt quandoq; ex tranſgreſſione alicuius ritus legalis
a quibus abſoluebantur per cerimonias ſm leges ſiatu⸗
tas.¶ Uo aliud qð obijcit᷑ per ſiłe de abſolutõe a vinculo
excoĩcatõnis. dm ꝙ ſecꝰẽ de vinculo excoĩcatõis ⁊ vincu
lo culpe.Culpa em̃ q̃libet obligat ad penã eternã.vñ qua
cunq; culpa manẽte indignus ẽ ligatus illa vita eterna.
Vñ et cuſpe et ſatiſfſactõnes a ſeinnicem dependẽt. nec ab
ſoluit᷑ quis ab vno niſi abſoluatur ab om̃ibus. nec ſatiſfa
ciat ðᷣ vno niſi ſatiſfaciat ꝓ oĩbo.i.nõ ſatiſfaciat ꝓ vno no
lẽs ſatiſfacẽ p alijs.ñ ſicẽ de vincłis ercoĩcatõis.q ſatiſ⸗
factões ſeꝑate ſũt:qꝛ nec vicła nec ſatiſfactões a ſeiuicẽ ð⸗

éúfs — — —

— ☛ — —

i
i
n

N
1
ſ
84

—

WMueſtio

pẽaẽt. ꝓyt qð vnũ vincki ſine alio ſoluit᷑:a vniꝰſatiſfactõ
ſine ſatiſfactõne altiꝰ ↄplet᷑. ¶¶ Ad illð greg. pluit dñs ſuꝑ
vnã ciuitatem ⁊c. dõm ꝙ pluuia duos pʒ eſtectꝰ. ynus eſt
ablutio: aliꝰẽ extinctio ignis.qᷓtũ ad pmũ effetiũ nõ eſt
ppluta aĩa illiꝰꝗ quedã pcta ↄfitendo deſerit quedã reti
net. ß ẽtum ad ſcðm effectũ ẽ opluta:q; mindꝰaꝛdebit ſi de⸗
cedat ĩ pctis retẽtis qᷓ arderet ſi ſe ↄtinuaret in actibo ma
lis qs deſerit. Ao illud qð vltio obr. dom ꝗ; glo. illa in⸗
telligenda ẽ de ↄfeſſione publica.de peĩis em̃ nueratis ibi
deberet latiſſieri ecckie ↄfeſſiõe publica. ¶¶ Ad illð qð obz.
ꝙ ibidẽ dr ꝙ dñs cetera vicia curat in ↄſcia. intelligi põt
in foꝛo ↄſcĩe.i.pᷣuate cõfeſſionis.Foꝝ em̃ pꝛiuate confelli⸗
onis ſolet dici ſoꝝ conſcientie. .R

Articulus ſeptimus

Onſeqnter q̃rit᷑.xtꝝ teneamur ꝓfiteri ex cari/
tate. . ſic: videt᷑. Ziug.ĩ de ſpũ ⁊ Fa. infructn
Muz & illuo qð de radice caritatis nõ ſurgit. S
ofeſſio ẽ infrructuoſa ſi ñ ſurgit a radice caritatis.4 Item
aug· ſi caꝛitas nõ hr̃ nõ adimplet᷑ pceptũ.ᷣ fingit᷑: hßñ ab⸗
ſoluit᷑ gs a pcepto niſi adimpleat᷑ qñ dz impleri Impleꝛi
aũt nõ prt᷑ niſi ex hñte caritatẽ:igr pᷣceptũ de cõfeſſiõe dz i⸗
pleri ĩ caritate. INẽ tenemur ↄfiteri ex caritate ⁊2 ſatiſfa⸗
cere:alit᷑ nõ abſoluimur a pena nũcta.Si ̊ pᷣma ⁊ tercia
ꝑs pnie dz eſſe ex caritate: ̊ ?1 ↄfeſſio q̃ẽ media ꝑs ðʒ eſſe
ex caꝛitate ſiłr cũ pnia ſit vnifoꝛmis. 4 Itẽ ofeſſio fideliuʒ
= ſacr̃m no.le.& efficit qð figurat.ſ.remiſſionem pcrẽoꝝ.
nõ efficit remiſſionẽ pcti niſi ſit ex caritate. ¶ Itẽ iob. xxx⸗
vj.nõ clamabũt cũ iũcti fue rit. glo.ↄfeſſio ẽ validꝰ clamor
ad dñm. ſ̊ clamoꝛ nõ ẽ validꝰ niſi fiat ex caritate.¶ Itẽ cõ⸗
feſſio ad quã tenet᷑ fidelis ẽ meritoꝛia. ̊ nihil ẽ meritoꝛiũ
qð ñ ꝓcedit ex radice meriti:̊ ⁊c.¶ Iẽ tenemur ad ofel⸗
ſionẽ fidi ꝓ loco ⁊ tꝑe. Ro. x.coꝛde credit᷑ ad iuſticiaʒ oꝛe
aũt fit ↄfeſſio ad ſalutẽ:ſitr tenemur ad ↄfeſſiõeʒ pcri: cõ
feſſio fidei dʒ eẽ ex fide.vñ.ij.coꝛ.iiij.nos cꝛedimꝰ ꝓpt᷑ qð ⁊
loꝗmur.glo.nõ ait credidi locutꝰſuʒ:ſ ꝓpterea dic ſe lo
cutũ eſſe:qꝛ credidit.⁊ ita duo fecit qͥᷣꝝ alteꝝ alteriꝰcã exti
tit. i. credidit ⁊ locutꝰẽ.hec glo.pʒ igit᷑ ꝙ ↄfeſſio fidi dʒ eẽ
ex fide:a ſiłi ⁊ cõfeſſio pcri. qð eſt ex fide eſt ex caritate.
Itẽ greg. nihil bʒ viriditatis ramꝰboni oꝑis:ſi ñ mane
at ĩ radice caritatis. Ytẽ nõ tenemur niſi ad opꝰ viuũ vł
viuiſicabile. ↄfeſſio facta eỹ caritatẽ neq;ẽ opꝰ viuũ neq;
viuificabile: S ⁊c. qꝛ ecci.xvij.a moꝛtuo qii nõ ſit perit cõ⸗
feſſio. ¶ Itẽ aug· dilliguit int ve. le. ⁊ no. ỹtum ad motiua
ꝑ amoꝛẽ ⁊ timoꝛẽ. dic em̃ bꝛeuis dẽia legis 2 euangelij. ti⸗
moꝛ et amoꝛ. Coõſeſſio igi ꝓut ẽ pᷣceptũ no.le.hʒ amoꝛem
motiuũ ſui:ig cõfeſſio jm ꝙ ẽ pᷣceptũ no.leg.ẽ ex amore.
Item ſacrm ſine re ſacr̃i nulliꝰẽ vtilitatis ſiue efficacie.
marie in illis in gbo nõ impꝛimit᷑ caracter. Cõfeſſio at̃ fa⸗
cta ex caritate caret re ſacri:igit᷑ nulliꝰẽ vtilitatis.ig fide
lis tenet᷑ ad ↄfeſſionez ſibi vtilẽ ad illam q̃ fit ex caritate.
Itez qꝗ ficte accedit ad ſacrm.talis iniuriat᷑ ſacro:talis
aũt peccat moꝛtałr. pᷣꝗ nõ ẽ in caritate neq; ex caritate fi⸗
cte accedit ad ſacr̃m. peccat moꝛtalr: ̊ nihil tale pᷣcipit
neq; pᷣcipi dz: ⁊c̃. ¶ Iez ofeſſio fit ad recõciliandũ peni
tentẽ deo 2 ecckie. ꝓpter h̊ pcipit᷑:eo g̊ modo dʒ fieꝛi vt ea
recõciliet᷑ penitẽs deo ⁊ ecclie.hᷣ nõ recõciliat᷑ ea aligs ðo
vel ecclie niſi fiat in caritate vel ex caritate: ̊ ⁊c. ¶ Itẽ cõ
feſſio ẽ ſignũ abſolutõis penitẽtis a culpa a deo. abſoluiõ
em̃ facta a ſacerdote ẽ indiciu abſolutõis p̃exñtis a deo. ñ
aũt abſoluit᷑ penitẽs a culpa a ðo niſi ſit ĩ caritate.ſi g̊ cõ
fitet᷑ aligs nõ in caritate neq; ex caritate: hmõi ofeſſio nõ
eſt ſignũ veritatis. B potiꝰfictio ⁊ ſignũ mẽdarx: ſᷣ̊ om̃e mẽ
daciũ cõtra xpᷣianꝗ reli lonẽ ẽ ꝑnitioſuʒ: ad nihil eũt tłe
tenet᷑ gs. ⁊c. ¶ Cont. Ecẽs.ix. neſcit hõ vtrũ amoꝛe vel
odio dignſit · Ex h b ꝙ hõ neſcit vtruʒ in caritate ſit vel
nõ: atienſcũq; hõ ↄliteat᷑ ſi ten et cõfiteri ex caꝛitate: ne⸗
ceſſe hʒ dubitare vtrũ fecerit ad qdð tenet᷑.i.vtrũ cõfeſſus
fuerit ex caritate.igit᷑ ſi penitens tenet᷑ ↄſiteri pcĩ̃a ſua ex
caritate cũ qͥtiens ↄfeſſus fuerit.vtꝝ feceit qð tenet᷑ dubi⸗
tet:ſꝑ hʒ neceſſe ↄfiteri aut ↄmittit ſe diſcrimĩ. ¶ Iẽ non ẽ

lxxvij.

in pꝛate penitẽtis hr̃e cari tatẽ: igit᷑ nec in ptate ei cõfiteꝛi
ex caritate. ᷣ nullꝰtenet᷑ ad impoſſibile: igit 1c. 4 Yteʒ nõ
cõtritꝰaccedẽs ad confeſſionẽ qñq; meret graʒ confitẽdo.
AVñ aug. Laboꝛat mens patiendo erubeſcentiã. ⁊ qm̃ ve⸗
recũdia ẽ maxima pena:q erubeſcit xpᷣo fit dignꝰ venia.
ſic igit cõſitẽo nõ cõtritmeret᷑ graz ſuſtinẽdo erubeſcẽti/
am p xpo.ad oↄfeſſionẽ igit᷑ qᷓ nõ ẽ ex caritate ſegꝗtur iuſtifi
catio ↄfitẽtis· v̊ illa cõfeſſio ſufficit ̃ cõfitẽs iuſtificat᷑:igi
tur ſufficit qñq; cõfeſſio lʒ nõ ſit ex caꝛitate. 4 Itẽ ylið. li.
ij.ð ſũmo bono.xiij· c. ex eo vnuſqſq; iuſtꝰeẽ incipit:exquo
ſui accuſatoꝛ exiſtit.młti aũt ecõtra ſemetip̃os pctoꝛes fa
tent᷑: a tñ ſeipos a pcto nõ ſbtrabut. mag iaz iuſticie ꝑs ẽ
ſeipᷣm noſſe ꝙ pꝛauꝰẽ.vt ex eo diuĩa vᷣtus ſubdat᷑ builius:
ex ſuã infirmitatẽ agnolcit. Ex ßᷣ videt᷑ ꝙ lʒz nõ cõfiteat
er caritate facit opꝰiuſticie. hᷣ ſufficit ĩ ↄfeſſione ſacẽ opꝰ
iuſticie. ¶ IZtez ſuꝑ illud p̃s. doce me iuſtificatõnes tuas.
Mota ꝙ pulcro oꝛdine ad iuſtificatõez dei ꝑpueniendũ pu
tat. vt pᷣmo pcta ſua fateat᷑. Alibi eĩ dĩc yſa.xliij. narra tu
inigꝗtates tuas vt iuſtificeris. Ex H̊ pʒ ꝙ oꝛdo ĩ iuſtificati
one regrit᷑ vicʒz ꝙ pfeſſio pcedat iuſtificatõz. bᷣ in collatõe
caritatis iuſtificat᷑ penites:igit᷑ cõfeſſio pᷣcedit caritatẽ in
penitẽte. ¶ Itẽ aug·li. de pe. veniale fit ꝑ cõfe ſſionẽ qð cri
miĩale erat in oꝑatõe.̊ veniale fit in collatõe gre cũ q̃ dat
habitꝰ vᷣtutũ.ſ.caritatis ⁊ alioꝝ. cõfeſſio 5 pᷣcedit caritatẽ
nõ igit᷑ fit ex caritate:⁊ ita vt pꝛiꝰ. 4 Ytẽ fidelis tenet ſel iĩ
ãno cõfiteri rõne pᷣcepti ⁊ oꝛdinatõnis ecckie. Sʒ ad illa qᷓ
tenet᷑ ꝗs ex oꝛdinatõe vel ex p̃cepto:nõ tenet᷑ niſi ad illud
qð oꝛdinat᷑ vel pcipit᷑ igit᷑ cũ nõ ſit pᷣeeptum eccĩe niſi de
actu ↄfeſſionis: nõ at᷑ in ↄfeſſiõe ĩ caritate vel ex caritate:
nõ videt᷑ ꝙ aligs teneat᷑ ex pᷣcepto ecciĩe niſi ad actũ cõfelſ⸗
ſionis ¶ Iez añ pceptũ de cõfeſſiõe hmõi.ſ.vocabuli non
tenebat᷑ ꝗs ad illã.rõne pᷣcepti tenet᷑ fidelis ad cõfeſſiõeʒ
bhmõi.ſᷣ ad pcepta affirmatina ſic ad pceptũ ð bonoꝛe pa
rentũ nõ tenet᷑ ꝗs niſi ad actũ pcepti: er em caritatẽ hono
rans pentes facit ad qðᷣ tenet᷑ rõne pᷣcepti · a ſili in ꝓpoſito
videt᷑ ꝙ e caritatẽ cõfitens facit ad qð tenet᷑ rõne pcepti.
¶ Itez ſi nullꝰpõt ↄſiteri niſi ĩ caritate vel ex caritate ſit:⁊
exñs in caritate nõ tenet᷑ ad cõfeſſionẽ ex caritate: qꝛ nec
ad cõfeſſionẽ ſᷣm ꝙ tentio ẽ nccĩtatis ad ſalutẽ qð pʒ:qꝛ ſi
ccederet ſine cõfeſſione ſaluaret᷑.neq; exñs e caritatem
tenet᷑ ad cõfeſſionẽ in caritate vel ex caritate: qꝛ nõ eſi ſue
prẽatis hmõi cõfeſſio igit᷑ in null et gs ad ↄfiten
dũ in caritate vel ex caritate.¶ Rñ. dðm ꝙ quicqd pnie
eſt ſatiſfactoꝛie dʒ fieri ex caritate vel in caritate. vñ cõtri
tio ↄfeſſio ⁊ ſatiſſactõ ſᷣm ꝙ ſant ꝑtes pnie ſatiſfactorie ⁊
reꝑatiue defectuũ.q̊s incurrit pct᷑oꝛ ꝑ lapſuʒ in peẽm:dñt
eſſe ex caritate ſiue ĩ caꝛitate.ſi em̃ ſine contritõne qᷓ in ſui
eſſe graʒ ↄcernit nulla pnĩa z ſatiſſactoꝛia:neceſſe ẽ ꝙ que
ↄſequunt᷑.ſ.ↄfeſſio ⁊ ſatiſſactõ fuit facta ĩ caritate ſi pnia
debeat eẽ ſatiſſactoꝛia. Põt igẽ dici ꝙ cõfeſſio ẽ ſatiſfacto
ria deo ⁊ eccĩe de offenſa pcti:dʒ fieri ex caritate vel ĩ cari
tate.cõfeſſionẽ aũt q̃ fieri dʒ ne inſtitutũ eccĩe trãſgrediat᷑
nõ neceſſe ẽ fieri in caritate ſiue ex caritate.vñ non peccat
moꝛtałr ꝗ cõfitet ſacerdoti exñs in moꝛtali:eo ꝙ cõfitetur
in moꝛtali. Põt g dici. ad hᷣ ꝙ ofeſſio fit ſatiſfactoꝛia tene⸗
tur fieri in caritate ſiue ex caritate: nõ aũt ſimpłr. ĩmo vt
dicũt ſi aligꝗs cõfiteat᷑ in moꝛtali abſolut?? a tentiõe q̃ fuit

„

obligatꝰex ſtatuto eccĩe. 4¶ Ad illud qð pᷣmo obijcit᷑ . dicẽ
dũ ꝙ reuera cõfeſſio facta ex caritate nõ ẽ fructuoſa ſim⸗
pliciter:eo mõ q̊ fructuoſuʒ dĩ ſ atiſfactoꝛiũ. nec ẽ ꝑs pnie
fructuoſe.i.ſanſfactoꝛie. ſ. ad cautelã trãſgreſſiõis ſtatuti
eccleſie. ¶ Ad alind dicendũ.ꝙ pᷣcepta que oꝛdinat imwe⸗
diate in deũ nõ poſſunt adimpleri ſine caritate. que oꝛdi⸗
nãt ad ꝓximum bene poſſunt: ſicut eſt pceptum de bonoꝛe
ꝑentum. Vel põt dici ꝙ nõ poſſunt adimpleri meritoꝛie ſi
ne caritate:licet illoꝝ adim pletõe cõtingat cauere a tranſ
reſſione. 4 Ad illud qð obijcit ꝑ ſile de cõtritõne ⁊ ſatil⸗
actõne. dm ꝙ nõ eſt ſile: aꝛ cõfeſſio facta ſacerdoti non
eſt ita moꝛalis ſicut cõtritõ et ſatiſſactio. Cõtritio eĩ ⁊ ſa⸗
tiſfactõ ſũt de dictamiĩe nate rõnał:ᷣ ꝓfeſſio hmõi ex inſti
tutõne.⁊ ꝓpt h̊ non ſegt ꝙ ſi dtritõ ⁊ ſatiſfactio ſint ex ca⸗

ritate:ꝙ ↄfeſſio debeat eẽ ex caꝛitate.nec ẽ veꝝ ꝙ pniĩa ſit
vnũ totũ vnifoꝛme totalr:qꝛ ↄfeſſio qdammò exit ab oꝛ
die otritõis ⁊ ſatiſfactõis inquãtũ fit ad aliũ: ↄtritio et
ſatiſfactõ ſiſtũt ĩ ipo penitẽte.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.
ſacrm noue legis efficit qð figurat.dom ꝙ efficẽ diẽ ibi
aptitudinẽ ad efficiẽdũ nõ neceſſitatẽ.vñ quãtũ ẽ de ipſo
ſacro noue legis efficit qð figurat nõ tñ ſꝑ.vt qñ inuenit
impedimẽtũ ab extrinſeco.ſic baptiſmꝰ nõ ſctificat ficte
accedẽtẽ ad baptiſmũ.Siłr impedimẽtũ qñqʒ ẽ ĩ ipᷣo cõ/
ſitẽte ¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ↄfeſſio ẽ validꝰ clamoꝛ ad
dñm ⁊c. dõm ꝓ boc intelligit᷑ c ↄfeſſiõe ſᷣm ſuũ eẽ po⸗
tiſſimũ.ſᷣm qð dicẽ Amb.ꝓ ↄfeſſio a moꝛte liberat aĩam
⁊ aꝑit ꝑadiſũ ⁊ ſpẽ ſaluãdi tribuit..¶¶ Ad illud qð obijci
tur ꝙ ofeſſio od quã tenet᷑ fideł eſt meritoꝛia ⁊c. Rñſio.
ꝙ fidelis tenet᷑ ad cõfeſſionẽ rõe inſtitutõis ecclie.⁊ hbec
nõ ſꝑẽ meritoꝛia remiſſiõis pcti: ̊ qũqʒ ſolũmõ cauet᷑
ea a trãſgreſſiõe pᷣcepti eccĩe.tenet᷑ etiã qũqʒ ad cõfeſſio
nẽ neceſſitate euadẽdi diuinã offẽſã ⁊ obtinẽdũ veniam
pcki moꝛtal.⁊ hec digne facta ẽ meritoꝛia remiſſiõis pec
cati.⁊ hec dʒ fieri ĩ caritate. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ cõ
feſſio pctoꝝ ẽ ex fide ⁊ ita ex caꝛitate.dᷣm q; H̊ nõ ſeꝗt᷑.
multa fiũt ex fide infoꝛmi q̃ ñ fit ex caꝛitate ſiẽ accidit
qñqʒ ĩ ꝓpoſito.Vñ qñ ↄfitet᷑ quis pcta ſua ex fide.ſ.ĩfoꝛ⸗
mi nec tñ ex caritate.i ꝛõ eĩ oẽ qð eſt ex fide qᷣcũqʒ mõ ſũ
pta ẽ ex caritate:ſᷣ qdð ẽ ex fide foꝛmata.q¶ Ao illud Gre
go. nihil ht᷑ viriditatis ramꝰ boni oꝑis ⁊c. dõm ꝙ nihil
hʒ viriditatis.i.fructuoſitatis.nec ↄfeſſio ẽ fructuoſa ni
ſi noĩe extẽſo niſi fiat ex caritate vłĩ caritate.4 Ad illð
qð obijcit᷑ nõ tenemur miſi ad opꝰvnũ ⁊c.dᷣm ꝙ ẽ ten
tio ſimplex:⁊ ex ↄditõe.qᷓtũ ad tẽtõʒ ex cõditõe tenemur
ad opꝰvnũ ⁊ ad ↄfeſſiõeʒ ex caritate.i.ad G̊ ꝙ ſit nob me
ritoꝛiũ vlł ſatiſſactoꝛiũ.ñ ad h̊ q; ↄfeſſio ſit ſatiſfacto⸗
ria:dʒ eẽ ex auctoꝛitate ⁊ ita ſub ↄditõc.nõ at᷑ ſimplicit᷑.
Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ↄfeſſio ꝓut ẽ p̃ceptũ noue legis
hʒ amoꝛẽ motiuũ ⁊c. ddᷣm ꝙ ⁊ ſi motiuũ generale legis
euãgelice ſit amoꝛ nihilominꝰexpedit q; ꝓfeſſoꝛes le.no.
aliq faciãt ex timoꝛe nec obligant᷑ ad h̊ ꝙ oĩa faciant ex
amoꝛe.vñ ⁊ ſi ſũme expediret ꝙ ↄfeſſio fieret ex caritate.
qꝛ tũc fiẽt fructuoſiſſime: bñ tñ licʒ qñqʒ ⁊ expedit ꝙ fi⸗
at ex tioꝛe ⁊ ſi nõ ex caritate.¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ fi
eb tenet᷑ ad ofeſſiõʒ vtilẽ ⁊c.dᷣm ꝙ ↄfeſſio ext᷑ caritateʒ
facta ptiłẽ:qꝛ ſic cauet᷑ trãſgreſſio pᷣcepti eccĩe.⁊ et qñq;
dat᷑ gra ĩ cõfeſſiõe.¶ Ad illð qð obijcit.q ꝗ ficte accedit
peccat moꝛtałr.dðʒ ꝙ rfet q̃ ð cã aligs accedit fictꝰ.i.ñ
otritꝰ. Si ei accedat vt videat᷑ iuſtꝰ vł ꝓpt vanã głiaʒ vł
cãʒ minꝰrectã peccat. Si at᷑ vt ĩpleat pᷣceptũ ecclie:neq̃⸗
. ¶ Ao illud qð obijcit᷑ ꝙ p̃ceptũ de cõfeſſiõe ẽ vt fiat re

cociliatõ ⁊c. dom q pᷣceptũ obligat ad executõʒ actꝰipᷣiꝰ
Peepti:n ad executõʒ intẽtõis ipiꝰ pᷣcipiẽtis. pt h qtum
adobligatõʒ pᷣcepti ſufficit facè qð pᷣceptũ ẽ.⁊ marie ĩ p-
ceptis q oꝛdinãt ad ꝓximuʒ. ¶ Ad üllud qð obijcit ꝙ cõ⸗
feſſio exiſtẽs ĩ caꝛitate ẽ ſignũ mẽdax ⁊c. dõʒ ꝙ ſiẽ cõfel⸗
ſio nõ ſp ẽ in ſua potiſſima efficacia:nibilominꝰ cõfeſſio
cexpediẽs:ſic nõ ſꝑ ẽ ĩ ſua ſignificatõe cõpletiſſima. nec
ter h cadũt a dᷣitate ſigni: qꝛ potiꝰſigna ſacramẽtalia
it ſigna hitualia ꝙᷓ actualia. Eñ eĩ attritꝰcõfitet᷑ ⁊ cre
dit ſe eẽ cõtritũ.illa cõfeſſio nõ ẽ dicẽda ſignũ mẽdax. qꝛ
2 ſi ſignũ non ſit actu erpꝛimẽs abſolutõeʒ a culpa: ẽ m
ſignũ hituale 2 hiĩtualẽ bmõi ſignificãſ abſolutõz ſñ piu
dicio Sĩtelligedũ ẽ.⁊ ſi nõ cõtritꝰ accedat ad cõfeſſiõz vt
obediat eccie ⁊ vt graʒ inueniat ꝑ abſolutõʒ ſacerdotis
cũ volũtate adimplẽdi pnĩaʒ iniũctã nõ peccat. Si aũt
accedat cũ volũtate ꝑmanẽdi in pcto:nihilominſi uſcipit
abſolutões a ſacerdote ⁊ iniũctõz ſatiſſactõni peccat.qꝛ
irꝛitat ex certo ꝓoſito abſolutiõeʒ ſacerdotis:a illð ad
qð ſe obligat adiplere nõ intẽdit. vñ tal cõfeſſio ẽ fictõ ſi
ue ſignũ medax. ¶ Si aũt qrreret᷑ vtæ nõ cõtritꝰcõfiteat᷑.
ʒin moꝛtali vt obediat ecclie 2 vt graʒ inueiat ac.omit
tat ſic cõfitẽdo.ddᷣm ꝙ nõ ſiẽ dicũt mgri:ſ abſolutꝰẽ a pᷣ
cepto eccie. vñ licʒ ſecuriꝰeẽt iteꝝ cõfiteri:tñ nõ ẽ neceſſe
nee oꝑtet ꝙ ſacerdos iteꝝ iniũgat pnĩazʒ:qꝛ ex ꝑte ſacer

dotis nõ erꝛauit clauis.licʒ ex ꝑte ↄfitẽtis defuit diſpoſi
tio ↄueniẽs abſolutõi · VUñ explet᷑ ſic Fm ꝙ ẽ in pᷣcepto ſʒ
Fſm ꝙ eſt ſacral ſatiſſactoꝛia nõ implet᷑ q; cũ ſacr̃m dica
tur duptr. VUno mõ ſacri rei ſignũ tm̃.alio mõ ſᷣm ꝙ eſt
ſignũ ⁊ res.ſ.Fm ꝙ ẽ ſignũ interiꝰa exteriꝰ:relaxãs ali⸗
aqdð ð pnia vᷣtute clauiũ.pꝛĩo mõ ſuſcipit ſacr̃ᷣm:ſcðo mõ
nõ. Qm aũt quedã ſũt obiecta quibo videt᷑ ꝙ ↄfitẽs nõ
tenet᷑ ↄfiteri ex caritate vł in caꝛitate:oꝑtet illie rñdere

Ad illud ᷓ qð pꝛio obijcit᷑.ꝙ ſꝑ eẽt ↄfeſſio iterãda.q;ꝛ bõ

nõ pt᷑ ſcire vtꝝ ſit ĩ caritate ⁊c.dðm ꝙ ſi accedat gꝗo att⸗
tꝰvł ↄtritꝰad ↄfeſſionẽ dũmõ nõ hẽat pcẽm moꝛtale ĩ ↄſci
ent ia: nõ dzʒ iterato ↄfiteri.Si aũt dictat ei cõſcia ꝙ nõ
fuit ↄtritꝰdʒ iterato ↄfiteri ⁊ ſuſciꝑe abſolutõeʒ ſi ſacer⸗
dos velit eũ audire.vt ſi foꝛte tradidit obliuiõi q dirxeꝛat
ſibi. Nec ẽ neceſſe ꝙ ſꝑ iteret᷑ ↄfeſſio qͥuſqʒ ↄſtiterit ꝙ cõ⸗
feſſus fuerit.ĩ caꝛitate:łᷣ ſufficit ꝙ poſſet pᷣumere aligbo
ꝓbabilibo indicijs ꝙ ſic. ¶ Ad illud qð obijcit. ꝙ nõ eſt
ĩ ptate nr̃a hꝛe caritatẽ.ddᷣm ꝙ duplex ẽ ptas.Eſteĩ que
dã ptᷣas q̃ eſt poſſibilitas materiał: ⁊ẽ qdã ptas actiua
Si ſumat᷑ pt̃as ꝓ poſſibilitate materiali:tũc ĩ ptate nr̃a
ẽ hr̃e caritatẽ.poſſumꝰei pparare nos ⁊ facẽ tale ꝙ ꝗ fa⸗
cto ha bebimꝰcaritatẽ dãte do. ſicẽ ĩ ptate iſtiꝰẽ illuiare
domũ:qꝛ pĩ aꝑire feneſtras ꝗbo aꝑtio ĩtrabit lux⁊ illũi⸗
nabit domũ. Si vᷣo ſumat᷑ ptas ꝓ ptãte actiua:ſic nõ eſt
in ptate nr̃a hr̃e caritatẽ.ſed in ſolo oo.

rticulus octauus

Onſequent q̃ꝛit᷑. An magis ↄueniat ↄfiteri

Videt᷑ ꝑ h.ꝙ erubeſcẽtia ẽ magna rõ q̃ꝛe petʒ
oↄfitedũ ẽ homi.dicit em̃ Aug.li.de pnia.qm̃ verecundia
mag pena ẽ.ꝗ erubeſcit ꝓ rpᷣo fit dignꝰmiſcðia.Ex qͥ vi
det᷑ ꝙ qu ãto maioꝛ ẽ erubeſcẽtia:tãto magis dignꝰẽ mi⸗
ſcðia.⁊ ita dimiuta erubeſcẽtia dimĩuit᷑ de venia.4:!çItẽ
in le.ve.fiebat ↄfeſſio pccoꝝ eo mõ qͥ fiebat ĩ publico.g
cũ in no.le.tenent᷑ pctoꝛes ad grauioꝛẽ emẽda qᷓ; ĩ veter:
Apt᷑ maioꝛẽ eoꝝ ingtitudieʒ:videt᷑ ꝙ ipi foꝛtioꝛi rõe de⸗
bẽt ↄfiteri pcta ſua ĩ publico.q¶ SYẽ h̊ videt᷑ ꝑ ſile ſũptuʒ
ofeſſiõe achoꝛ. Yoſue.vij.q̃ ↄpellẽte Joſue fiebat ĩ publi⸗
co.¶ Itẽ in aliqͥ caſu ↄgruit publicã fieri pnĩaz ſiue ſolẽ

nẽ: ſilr videt᷑ i aliqͥ cau ↄgruit ꝙ fiat ↄfeſſio publica vł
q̃ꝛe ñ.¶ Cõtra. Mern.qð ꝗꝓpt᷑ caritatẽ inſtitutũ ẽ ð caꝛi

tatẽ ñ ðʒ obſuaꝛi.ſᷣ iſtitutõ ↄfeſſiõis ẽ ꝓgt caritatẽ qꝛ vt
petoꝛ recõciliet᷑ deo ⁊ eccłie.qð nõ fit niſi mediãte carita

te. nõ debet obſeruari ðᷣ caritatẽ. ſ ſi fieret ĩ publico ĩ⸗

ter multos ꝗ ſeſe diligũt generaret᷑ odiũ: q̊ ↄfeſſio nõ dʒ
fieri ſic.¶ Rñſio.dðm ꝙ młtiplici rõne magis ↄueĩt ꝙ
2feſſio fiat ĩ occłto q; ĩ publico AUna rõ ſũpta ẽ ex ꝑte ꝓli
Alia ex ꝑte foꝛi.tercia ex ꝑte mediatoꝛis. ꝛĩa ẽ mitipli
cis ſcãdali vitatõ.ſ.ↄtẽptꝰodij ⁊ quis diſpedij. Si eĩ fie⸗
ret publica ↄfeſſio pctoꝝ frequent icurꝛerẽt ↄfitẽtes ↄtẽ⸗
ptũ ſiłr ⁊ odiũ.⁊ qñʒ capitale diſpẽdiũ. Si ei ↄfiterent᷑
d& adulterio vl de furto vł de homicidio ⁊ ð hmõi pct᷑ᷣis
flagicioſis ↄtẽnerent᷑ ab alijs ⁊ mitoꝝ odiũ ĩcuꝛrerent.2
freqnt ĩterficerẽt᷑.¶ Ad pꝛimũ ꝗ qð obijcit᷑· dom ꝙ licet
verecũdia ſit maxĩa cã venie ⁊ remiſſiõis pctoꝝ tñ ĩfir⸗
mi nullo diſcreto iudicio ſũt erponẽdi verecũdie vix vel
nullo modo tolerãde.vt habet᷑ a pho. idẽ facit plꝰ quod
minꝰ.ſ.viciũ.publice em̃ crimĩa maꝗᷓ ⁊ enoꝛmia flagicia
hũana iſirmitas vix vł nullo mõoſiteret᷑.ĩmo ñ ſine ma⸗
gna violẽtia ſolẽt hmõi viri ↄfiteri.q Ad aliud dðᷣm.qꝙ ĩ

le. ve.nõ offerebãt ĩ publico ꝓ guibo pctis:p p gbuſqẽ le
uibo coĩbo ⁊ G̊ ſine expᷣſſiõe circũſtãtiaꝝ vt ſup tactũ ẽ
qͥ lõge maiꝰgque ẽ pcta qcũqʒ gquia vni hoĩ ↄfiteri.⸗ Ad
illð qð obijcit᷑ ð ↄfeſſiõe achoꝛ.dðʒ illa ↄfeſſio fuit ĩfo
ro iudicij ꝗð ẽ foꝝ dãnatõis.ↄfeſſio at̃ ſacrał fit ĩ foꝛo mi
ſcðie qð ẽ foꝝ rcõciliatõis. Vñ vt appaꝛeat cã dãnatõis
iuſta ĩducũt᷑ dãnãdi ad publicã ↄfeſſiõʒ. ecõuerſo ĩ foꝛo
miſcðdie ne appareat ñ rcõciliãdi:ĩdultũ ẽ ilł puatã facẽ

debẽ ofeſſiõez. ¶ Ad vltimũ dðz. ꝙ qꝛ ↄfeſſio ſacreł ſit vi

cario rp̃i ꝗ ſolꝰẽ mediatoꝛ tãqᷓ mediatoꝛi recõciliatiõis

pcta ſua ĩ publico an ĩ occulto. e ĩ publico

— — ——-

——

— —

— - —

¶ Lueſtio
ĩmo xpᷣoĩ ipſo ſolũmodo dʒ fieri ↄfeſſio gerẽti vicẽ xp̃i i
pte iſta. On nila ofeſſio tal dz fieri ĩ publico: Iʒ pnia ſa⸗
tiſfactoꝛia debeat eẽ qñqzʒ publica ꝓpt ſcãdala qᷓ oꝛiunt
qñqʒ ex publica ꝑpetratõe. et hec ẽ potiſſima ca. q̃re pꝛi
uato.i.ſoli ſaceꝛdoti dz fieri ofeſſio. He ſůt cãe. qre pꝛi
nata dʒ eẽ ↄfeſſio.i. vni fieri ·l vitatio ſcadali młtiplici
ſingularitas ediatoꝛis.et foꝝ miſcðdie ⁊ rcõciliatõis ·

rticulus nonus

Onſeqnt qrit. vtꝝ ſufficiat ofiteri ſcripto vxł
nücio. lic: v ꝑ h: ꝙ vitã xeo nũciare ? ofi⸗
teri: dic ei glo. ſux illð ps. Deꝰ vitã meã an⸗
nüciaui tibi. vitã deo nũciat ꝗ peta deo fitet. Sʒ nũcia
re deo ↄtigit ↄneniẽter ⁊ ꝑ ſcriptũ ⁊ ꝑ nũciũ.⸗ It certiꝰ
annũciãt᷑ que annũciãt᷑ ſcripto q que vᷣbo. Pt qð iudi⸗/
ces vt nõ errẽt ĩ ſentẽtijs ſiue diffinitõibo: faciũt redigi ĩ
ſcripto illo ſuꝑ quibo hñt diſtinire ſiue ſnĩare. Si vita
pctoꝛis dz ſacerdoti denũciari vt de ea coꝛrigẽda ſenten

tiet ſiue diffiniat: magis cõgruit ꝙ denunciet᷑ ſcripta

v̈bo. ¶ Pꝛet. nõne ſufſicit mutũ ſic oftiteri? ¶ Cotꝛa. ſup
illò leuit.· xxvij. bõ ꝗ domũ ſuã aut agrũ dño vouerit dic
efficaciꝰ et euidẽtiſſime appoẽt ſine ↄfeſſione ꝓpꝛie vocis
peta nõ dimitti. ¶ Itẽ AUug. li. de pe. pᷣcepit dñs müdan⸗
dis vt oñderẽt ſe ſaceꝛdotibo docẽs coꝛꝑali pñtia ↄfitẽda
eẽ pcta.nõ ꝑ nũciũ nõ ꝑ ſcripta eẽ maĩfeſtãda. Et pꝛ q̃ri
hic de illo qꝗ ſurdꝰ ẽ vel mut? vel natalit᷑ moꝛio vel moni
acꝰ vel cecẽ. quo dz ofiteri pcxta et qd ſacerdos dzʒ talibo
facẽ accedẽtibo ad ofeſſionẽ cũ ſciat tłe s eẽ ĩ moꝛtali.cuzʒ
ſurdꝰ nõ audit iſtructõz· mutꝰ ñ bʒ oꝛis ↄfeſſionẽ.cecꝰ n
pĩ inſtrui ꝑ ſcripturã. moꝛio.i.nat᷑aliter ideota vł moni
acus.i.furioſꝰ nullã hʒ diſcretõʒz. 4 I qrit e bis ꝗq non
hñt copiã alicuiꝰ cui ↄfiteãt pcka. vt ꝗ ſũt ſclaui ſarace⸗

noꝝ. vtrũ ſubtractũ ſit eis remediũ ſalutis:
dom ꝙ nulli hñti vſũ ſenſuũ ⁊ copiã ſacerdotis ſufficit
oꝓfiteri ꝑ ſcriptũ vel nüciũ.dũmõ bẽat noticiã ligue illiꝰ.
Si aũt ligua ẽ illi ignota:bñ pt ꝑ interpᷣtem ↄfiteri.vna
rõ ẽ ex ꝑte ↄfitẽtis ꝙ ille idẽ ꝗ peccauit irreuerẽter: debz
iniqꝗtatẽ ſuã ↄfiteri cõfuſi ibilit. vñ ipᷣe dʒ coꝛaz ſacerdote
ↄfundi.vñ Aug. li. de pe. ꝗ ꝑ vos peceg ſtis:ꝑ vos erube⸗
ſcatis.erubeſcẽtia em̃ ipᷣa ꝑtẽ bʒ remiſſioĩs.in hoc em̃ ꝙ
leipᷣm dicit lacerdoti et erubeſcetiã vincit tioꝛe offenſi
fit vema crimi9. Alia rõ ẽ. ſcʒ ꝙ non ꝑ nũciũ ex ꝑte ſac
dotis. qꝛ abſolutio dz fieri pñti et nõ abiſ ẽti. ¶ Ad ülõ g
qð pꝛio obr. ofiteri ?vitã nũciare. dom ꝙ H irelligitur
ce nũciatõe facta ab ißo ofitẽte . qd pʒ ꝑ ſ qð ſeꝗt᷑.nñi deũ
ocẽs:ſ̊ ſe damnãs.ĩ argumẽto aũt ẽ fallacia ↄleqntis.
Ad illud qð obr.ꝙ certioꝛ ẽ ãnũciatio ꝑ ſcriptũ ⁊c̃. di
cẽdũ ꝙ bñ ĩ calu iſto ſuſfficit certitudo ſniantis b̊ ñ oſitẽ
tis. nec ꝗs p ſcriptũ poſſz ita certiſicaẽ ſacerdotẽ cuiꝰeſt
ĩueſtigare multa et ingrere a ↄfitẽte:ſic ꝑ viuaʒ vocem.
Pꝛet .· cõfeſſio facta ꝑ ſcriptũ verecũdiã tollit qᷓ valde ne
ceſſaꝛia F ↄfitẽti.· Ad illo qð qꝛit᷑ ð muto. doõm ꝙ mutũ
licz ofiteri ꝑ ſcriptũ ſiue ꝑ nũciũ vel ſignũ aliqð.et excu
ſat eũ nccitas inuicibilis. Surdoaũt bñ pt viua voce cõ
fiteri:h iniũgẽda ẽ illi pnĩa ꝑ ſignũ vel ſcriptũ. Qũo at
ſacerdos dʒ ingqrẽ ⁊ iſiruẽ moꝛiones ⁊ moniacos. doõm
ꝙ ſi nulla pẽant lucida infualla nec aliqͥ mõ ſũt capaces
infoꝛmatõis:dʒ ſacerdos ipᷣe ⁊ ꝓpł ad exhoꝛtatõz ſacer
dotis ꝓ ill oꝛoi inſiſté. vt dñs coꝛda taliũ illuſtret:2 ad
glie eiꝰ maifeſtatõʒ ſic illuĩauit cecũ natũ illos illuĩet.ſi
mul cñ h̊ nibil dʒ omittẽ de ↄtigẽtibo qᷓ ſpectat ad excita
tõem et ĩuitatõʒ ad pniaz. qn talis ſilłr ſurdos et mutos
vᷣbis nutibo et ſignis ad ↄgnitõzʒ ⁊ euotõʒ exci tet. 4 Ad
illð qð qrit᷑ illo ꝗẽ ſclauꝰ ſaracẽoꝝ.dðm ꝙ ſufficit ꝗꝙ
talis ↄfiteat᷑ eo cũ deſiderio cõfitẽdi ſacerdoti ⁊ ꝓpoĩto
offerẽte le oꝑpoꝛtuĩtate. vel ſaltẽ ꝙ vterat cũ ppoſito ↄfi⸗
tẽdi etiã ſi ſe nũꝙᷓ offerat facultas.

Membzumſextum

Equit de oꝛdie ↄfeſſioĩs.qᷓrit᷑ vtrũ ↄfeſſio
8. ncẽrio ſegt᷑ poſt iuſiifſicatõʒ · ꝗ ſic:videtur.

lxxvij.

qꝛ om̃is fidelis ex p̃cepto tenet᷑ ↄſiteri. gr̃a nõ abſoluit
a tentõe pᷣcepti. poſt graʒ ſuſceptã ĩ iuſtificatõne tenet
ↄfiteri. ¶ Itẽ in ptibo pnie pꝛioꝛi: ñ abſoluit penitẽs a
poſt erioꝛe· vñ otrit et ofeſſus nõ abſoluit a ſatiſfactõe.
A ſili nec ↄtꝛitõe a ↄfeſſiõe g& adbuc tẽet ↄfiteri. NR agẽ
pniaz pᷣcipit a oño Adath. nij . ſ ĩ pfectõe pnie ſüt tria. l.
ptritõ ofelſio ſatiſfactõ. peĩtẽs ñ adiplet pᷣceptũ ð pe
nitẽtia niſi ↄfiteat᷑.ᷓ peĩtẽs ptritꝰ tẽet ofitei. ¶ I ad B
ſufficiat otritõ ad iuſtiſicatõʒ. ncẽm ẽ oĩtũ ofitẽdi.ſed
poſitũ cadit ab efficacia niſi exeat ĩ ctuũ offerẽte ſe oxpo
tuitate. 7 nliʒ rputat᷑ ł oĩno delinit. ſi b peitẽs deſinit
eẽ iuſlꝰ:ncce ẽ pꝰ initificatõz offerẽte oppoꝛtuĩtate ofitẽi
vł cadẽ a iuſlicia ¶ Cõt.ꝗ bʒ iuſtici hʒ oẽ qð. ad ſalutẽ?
ncem. H oĩs iuſtificatꝰ bzʒ iuſticiã: ̊ bʒ oẽ ꝗð ad ſalutẽ ẽ
ncẽm. ſi ↄfeſſio ñ ẽ nccia ad iuſtificatõz nec pꝰiuſtifica
1õʒ ẽ nceia ad ſalutẽ. g iuſtiſicatꝰ ad e⸗ eflioz n teet. 4 R.
ſi iuſtiſicatꝰ tẽet ad ofeſſiõz. aut t deletõz culpe: aut
ꝓt deletõz pene. ñ culpe:qꝛ culpa iã deleta ẽ. ñ pene: qꝛ
tata pt eẽ vtritõ q de let totã penã 2 ſi aligd ſiduũ ẽ: põt
celẽ ꝑ ſatiſfactõʒ exterioꝛẽ. Sniło mõ teẽet. ¶ I duplex ẽ
foꝝ.i.dei ⁊ eccłie,Fᷣm foꝝ dei puĩt ꝗs ĩ purgatoꝛio mkto
uiꝰ ꝙᷓ ĩ B mdo.ſᷣm foꝝ ecclie ĩ hac vita.bᷣ pt ꝗs rnũcia
re iudicõ ĩ foꝛo mioꝛi? trãſferat ſe ad ſoꝝ mare: licite

aligs pꝰ ↄtritõz pt expectac penã ñ teet᷑ iu

dicari ĩ foꝛo ecclie: nec ↄfiteri. Rnlſio. dom ꝙ m ꝙ
iuſtificatõ dẽ ĩfuſio gre q ñ ẽ ſñ⸗ itõne:cõfeſſio nat᷑a ⁊
tꝑe ſegt᷑ iuſtificatõʒ. ¶¶ Ad obiecta & doõm. ꝙ oↄfeſſio ẽ iſti
tuta ſub pcepto. et iõ qꝛ ab h pᷣcepto ñ abſoluit᷑ peĩtẽs ꝑ
ſuſceptõʒ gre:ↄtritꝰ ncce hbʒ ꝓfiteri ? pꝰ iuſtificatõʒ. et ſi
n ↄfitet᷑ cadit a iuſticia. Sic eĩ nullpt iuſtificari ꝗ ſacꝛa
oteẽnit: ſic nullꝰ ĩ iuſticia ꝑſeuerat ſi pꝰ iuſtificatõz ex cõ
tẽptu negligat ↄliteri. ⁊ iõ ſi pt ↄfitẽi ⁊ ñ curat cadit a iu
ſticia:cũ cadat a ꝓpoſito ↄfitedi ſñ inſtificari ñ poteat.
Cõcedẽdũ ̊ ꝙ ↄfeſſio pꝰ iuſtificatõʒ ẽ nccia nccitate pᷣ⸗
cepti.4 Ad ills qd obr. bʒ iuſticis hʒ oẽ qð nccmẽ
ad lalutẽ. doõm ꝙ veʒꝝ ẽ ſi ꝑleueraẽt ĩ illa. Sʒ uis ſñ cõ
feſſione poſſit ꝗs iuſticiã adipiſci.m ĩ illa ñ pt diu ꝑma
nere ſine ofeſſiõe qn amittat. ñ ſolũ at ſũt nccia ad ſalu
tẽ illa q nccio reqrũt᷑ ad iuſticie adeptõz: verũetiã illa qᷓ
reqrũt᷑ ad habite obuatõʒ. 4 Ad alið q obr̃. aut ẽ nccia
pt deletõz culpe ⁊c dðm ꝙ rõ tentõis ñẽ deletio culpe
vl pene:ſᷣ iſtitutõ ecckie. Pꝛet. nullꝰ abſoluit᷑ ab hac ten
tõe:quãtũcũʒ abſoluat᷑ a culpa vła pena. 4Ad alið q
obr de duplici foꝛo ⁊c.odim peĩtẽs ĩ hac vita ſubiect?
ẽ foꝛo eccłie.ita ꝗ ab ipᷣo ñ pi appellaẽ. Pꝛet. fecit ĩinꝛiã
ecclie ⁊ iõ ſi pt᷑ oparẽ tẽet᷑ niſi ĩpoſſibilitas excuſat᷑. e⸗
mo ei ad foꝝ purgatoꝛij admittit᷑ ꝗ foꝝ ecclie ptẽnit. cuz
in nlto fiat iiuria pctoꝛi:ſi reqrat᷑ ſatiſfactõ d peto ſuo
ĩ foꝛo eccłie.de hoc habitũ ẽ ſup ĩ pꝛio ꝓbleumate.

¶Uueſtio. lxxvuj. de cõfeſ

ſione in comꝑatõe ad abſoluẽtem.
ℳe

nſequẽter queri

itur ð ↄfeſſiõe t ↄpatõe ad abſoluẽtẽ. Et
ciꝛca h̊ qꝛũt᷑ duo. ꝛimũ ẽ cun ſit ofitẽdũ
ecũd ð ſigillo ↄfeſſioĩs puãde.

embꝛum pꝛrumnum
rca pᷣmũ ꝓcedit᷑ ſic. Pꝛĩo qrit vtx pfitẽð ſit
laico vł ſaédoti. Scõo vtꝝ gpꝛio ſacdote vel
aln diſcretioꝛi. Lerꝰ vtꝝ pᷣtmiſſo ĩferioꝛi. ſcz
parochia .pt ↄfitẽi ſuꝑioꝛi·ſ· epo leupnĩario·

¶ Articulus pꝛaimus

Irca pᷣmũ ſic. Jac. vlt. Cõfitemĩ altutx peĩa
vꝛa ↄſlat: ꝙ oĩbo logt. oẽs dñt altutx dfitẽi
Hẽ vnꝰqſq; alij & laicꝰlaĩico ſiẽ ſacdoti.It
gl. dic ibi. oeq̃lib. laicꝰpt ofitẽi. ¶ It ibi gl. alia peta
vra qͥtidiana ⁊ lema uioꝛis culpe ĩmũdiciã ſacdoti pa
dãꝰ. Ex bac gl. pʒ. ꝙ n ĩitedit iacobo apls ꝙỹ dfitẽi alteꝛu
trũ ſit im ↄfitei ſacdoti.¶ It oↄfeſſio fit hoĩ vt ↄfitẽs eru⸗

* „ .

beſcat dr petis ſuis et erndiat᷑ ab eo cui ↄfitet cooſcat
plagã pcti ſui 2 ad mitiplicatõz intceſſoꝝ. ſᷣ freqnt plꝰ
erubelcẽt go ↄfiteri laico familiari ꝙᷓ ſacerdoti. et freq̃n

ter meliꝰ ſciret laicꝰ.i.nõ oꝛdia tꝰ inſtruẽ penitẽtẽ q; ſa⸗
cerdos.et plꝰ qñʒ valet oꝛatio laici q ſacerdotis. ↄfitẽ
do laico meli⸗ aſſeqret᷑ penitẽs finẽ ↄfeſſioĩs q; ↄfitedo ſa
cerdoti. videt ꝙ magis eẽt ↄfitendũ laico qᷓ ſacer doti.
Vtẽ ofeſſio nccitatis.et rõe ĩſtitutõis 2 rõe pcepti.eꝛgo
ru dn ꝑ ſacra nõ artet viã ſalutis:vidr ꝙ dñs trbuit oĩ
bus dare ptatem audiẽdi ofeſſionẽ:et ecouerſo ↄfitendi
cuilibet. ¶ IJtẽ magr dic. iiij. ſent. ſi deſit ſacerdos. ꝓrxĩo
vel ſocio facieda ẽ aſeſſio. ñ dicẽt nili eẽt ↄfitẽdũ alij q
ſacerdoti.¶ Cõtra. Aug. de pe. diſ. vj. Dui vult ↄfiteri
peta ſua vt tueniat groʒ: qrat ſacerdotẽ ⁊c᷑. 6videt᷑ ꝙ cõ
ſiteri alij no ſufficiat. ¶¶ Itẽ vitas dz rñgere ſigure. h ĩ le
ge nullꝰiudicabat᷑ mũdatꝰa lepꝛa nec recipiebat᷑ ĩ caſtꝛa
alicuiꝰ iudiciũ quãtũcũq; eẽt ſi apiens niſi ꝑ iudiciũ ſa
cerdotis.ergo vr̃ pari rõe ꝙ nullꝰpoſſit recõciliaꝛi peĩtẽ
tem eccłie niſi ſolꝰ ſacerdos.ſᷣ̊ ↄfeſſio oꝛdiat᷑ ad B: 7&τ.
Itẽ ↄfeſſio oꝛdiata ẽ pꝛicipalit᷑ ad abſolutõʒ.ſ pkas li
gãdi data ẽ pꝛicipalit᷑ ſummo pontifici. ſcʒ petro et alijs
aplis et ꝑ illoe alijo ſacerdoti & ab ullis ſolis pt fieri
abſolutio. ergo ipis ſolis dʒ fieri ofeſſio.⸗¶¶ It ſi alijs ſuf
ficit ↄfiteri:ergo fruſtra cõceſſa ptas abſoluendi ſacer⸗

dtibo. ſi ergo nõ ẽ fruſtra oceſſa:pʒ umi
KRñnſio. ꝙ

fert ofiteri üũᷣli ꝗ nõ hʒ ptᷣatẽ abſoluẽdi. ſio. ꝙ mul
tiplex ẽ ptas abſoluendi ſicut dicũt ꝗda. Quedam ẽ au⸗
ctoꝛitatis:et hec ẽ ſoliꝰ dei.Alia eſt excellẽtie:et hec exp̃i
boĩs.Alia ẽ cõmiſſioĩs ſiue miſterij et hec eſt ſacerdotis
eui ẽ cõmiſla pr̃as abſoluẽdiĩſi uſceptõe oꝛdis ſacerdota
lis. Alia ẽ er merito vite:et hec ẽ viroꝝ ſctoꝝ. Alia ẽ ex
vnitate fidei:⁊ hec ẽ oĩm fideliũ. Hi duo modi vltimi po
tiꝰ dicũt ipetratõʒ abſolutõis vel ĩploꝛa tõʒ ᷓᷓ eſſicaciã
vel iudiciũ. Dicẽdũ ergo ꝙ licʒ imo expedit qñʒ cõſiteri
pcta ſua alij qᷓ ſacerdoti.vt ſcʒ iuuet᷑ ab eo vel oꝛõe vlł in
ſtructõe:vt erubeſcat peta ſua et huĩliet᷑ ↄfeſſione tali:et
ſi ic mereat᷑ erubeſcẽtia ⁊ huiliatõe.ſᷣ hec ofeſſio nõ ẽ ſac⸗
mẽtalis licet ſit opꝰ vᷣtutis:ſ illa ſolũ q̃ oꝛdiata ẽ ad r̃cõ
ciliatõʒ qᷓ fit ꝑ ablolutõʒ ⁊7 ligatõʒ.qꝝ pras ẽ ſolia ſacer⸗
dtibo tqita. vñ ↄfeſſio ſolis ſacerdotibo faciẽda.⸗! Si
obijciat q exqͥ laici ꝑfecti ſiłr ſideles qcũq; pñt abſoluẽ
ex merito vite 2 pnitate fidei vt dictũ ẽ: vr ꝙ ſit cõfeſſio
ſacr̃alis.ovᷣm. ꝙ abſolutõ illa ẽ ĩpetratio abſolutõis vel
iploꝛatio. a Ad illð qð obijcit ꝑ illud iaco.vlt᷑. Confite⸗
mi alterutrũ ⁊c· dicũt ꝗdã ꝙ h̊ ĩtelligi pt᷑ de veĩaliba q̃ ñ
ncce afiteri vt hẽt ex glo. Sʒ qꝛ iſtis vobis bii iac. inſti⸗
tuta ẽ ofeſſio ſacralis vel Pmulgata. Alit dom ẽ. ꝙ ofel⸗
ſio fit duplr. ſcz ĩ generali vt qñ ꝗs dic ſuũ ofiteoꝛ. et in
lpali qñ ꝗs dĩc pcta ſua.ĩ vtraq; haꝝ cõfeſſionũ ẽ altna⸗
tio ßᷣ iĩ ↄfeſſiõe ſpãli ?ẽ ulternatio qtũ ad ſolos ſacerdotes

in generali vᷣo q;tũ ad oẽs. ergo ẽ ſenſꝰ. Cõfitemi alteru⸗

tru.i.vniuerſalit᷑ vnꝰ alteri et ecõnerſo ↄfeſſiõe generali

et vnꝰ alteri ſcʒ ſacerdos ſacerdoti ĩ ſpãli.et ĩtelligẽ ũ ẽ
c Fin bedã logt de moꝛtalibo et veialſt vrr en⸗
vᷣboſ ignat᷑ vtruq;:ſcʒ ↄfeſſio moꝛtaliũ venialiũ.⁊ ↄtĩet᷑
pceptũ et cõſiliũ.ↄſiliũ qᷓtũ ad veialia p̃ceptũ ad moꝛta
lia.¶¶ Ad illð qdð obr de erubeſcẽtia iſtructõe ⁊ oꝛõe.di⸗
cẽdũ ꝙ ĩ oĩb argumẽtis ? oſeqns ꝓ eo ꝙ ñ accipit totã
cam nec et᷑ pꝛicipalẽ cãʒ q recõcilia tõ faciẽda ecclłie.et
iõ oẽs ab inſit ufficiẽti ꝓcegũt de oleſſiõe ſᷣm ꝙ ẽ ſa acrʒ:tñ
vere ↄcludũt ꝙ vtile ẽ er aliqñ ↄfiteri nõ ſ- acerdoti.¶ Ad

illð qð obr. ꝙ cñ ſit nccitatis debuit oĩbo cõmitti.ddðm

nopoꝛtuit nec xæbuit.nõ tebuit:qꝛ abſoluẽ di
alic' ꝑſone auẽtatẽ hñris. ñ et opoꝛuit⸗ qꝛ nulls volen⸗
re ſacerdotẽ et eo carẽs pꝛiuat᷑ ſalute:ſufficit eĩ ſibi vo
nras coͤfitẽdi. Ad illð qð dic magr ĩ ſent.doᷣm ꝙ nõ ẽ
H ſocio vel ꝓxio vt ſic ſuppleat᷑ cõfeſſio faci
en acerdoti ſiue cõfeſſio ſacr̃alis:ſᷣ vt volũtas cõfitẽ⸗
tis, phet. et maiĩfeſtat᷑ illũ totũ feciſſe qð ĩ ſe fuit.et et᷑ vt

uuet et mereat᷑ ̃m modũ pdicti 6
Fetmn n modu pdictũ. Ad illð qð qrebat᷑.
gd cõſfite i ofert Peitẽti ꝓxio.pʒ rñſio ex Pdiciia- Pꝛet.

greg. tãta ẽ vis ↄfeſſioĩs vt ſi dreſi ſacerdos ↄfiteat̃ ꝓxĩo

ſi ille cui ↄfitebit᷑ ptatẽ ſoluẽdi ñ bẽat:fit tñ dign venia

er d& ſiderio ſacerdotis:qꝛ ſocio ↄfitet turpitudiem cri⸗/
mis.⁊ hoc hẽt᷑ de pe.diſ.vj.

rticulus ſecundus

On ſeqnt qrit᷑.vtrũ ʒ volũtatẽ pꝛij ſacerdo/
tis poſſit ꝗs ↄfiteri alij diſcretoꝛi.Et vr ꝙ ſic
pe.di.vj.c.placuit vt deĩceps niłi ſacerdo⸗
tũ lceat quẽlibʒ ↄmiſſũ alij ſacerdoti ad pnĩaʒ ſuſcipe
ſine eiꝰ cõſenſu cui ſe pꝛiꝰ cõmiſit.niſi ꝓ ignoꝛãtia illiꝰ
cui peĩtẽs pꝛiꝰ ↄfeſſus c.q vᷣo õ h̊ ſtatutũ facẽ tẽptauerit.
gradꝰſui piculo ſubiacebit.¶ Iẽ de pe. diſ. vj. Qui vult
cõfiteri pcta vt ĩueniat graʒ. qᷓrat ſacerdotẽ ſciẽtẽ ſoluẽ ⁊
ligare. ne dũ negligẽtes circa ſe extiterit: negligat᷑ abil
lo ꝗ cũ miſericoꝛdit monet et petit ne ãbo ĩ foueã cadãt.
et de pe.diſ.vj.c.ſacerdos. at᷑ dic vt penitẽs eligat ſa
cerdotẽ ſciẽtẽ ligaꝛe et ſoluẽ. vr eẽ Zriũ ei qð ĩ canoiboĩi⸗
uenit᷑.vt nemo ſcʒ parochianũ alteriꝰ iudicaẽ pᷣſumat.ſᷣ
aliud ẽ fauoꝛe vel odio ꝓꝛiũ ſacerdotẽ cõtemnere qð ſa
cris conoĩbo ꝓhibet᷑:aliud cecũ viteæc. Ex bis vᷣbis cano
nis vꝛ quẽlibʒ peĩtẽtẽ cõfiteri poſſe alij ſacerdoti a ꝓpꝛio
dũmõ ſ̊ ñ faciat ex cõtẽptu pꝛij ſacerdotis vel fauoꝛe al
teriꝰ:̊ ſolũ ꝓpꝑt᷑ maioꝛẽ illiꝰ di ſcretõʒ. ¶ Jt Berñ. qð ex
caritate ĩſtitutũ ẽ ↄ caritatẽ obpᷣuari nõ dz. A ſili qð in
remediũ ꝑctoꝝ iſtitutũ ẽ: ↄ remediũ obſᷣuari ñ dz. ß eſto
ꝙ ſacdos pꝛiꝰ ſollicitet młierẽ ↄfitẽtẽ ſibi.vñ ſi ↄfiteat
ei ẽ ĩ ꝑiculo:igẽ ſi ñ tenet᷑ ſe piculo ↄmittẽ:ñ tenet illi cõ
fiteri.¶ Cõtra.bẽt᷑ ex li.v.ð pe.⁊ re.c.oĩs.vbi dẽ. Dĩs
vtriuſq; ſexꝰ fidelis poſtqᷓ; ad ãnos diſcretõis ꝑuenerit:
oĩa ſua ſolꝰ pcta ſaltẽ ĩ ãno ſeł fidelit ↄfiteat ꝓꝛio ſacer
vti.et infra.Si ꝗs tñ alieno ſacerdoti voluerit iuſta de
cã ſua cõfiteri pct᷑a:licẽtiã pꝛiꝰpoſtulet et obtineat a pꝛo
pꝛio ſocerdote.cũ alit ipe illũ nõ poſſit abſoluẽ vł ligaẽ.
Itẽ ꝓuerb. xxvij. diligẽter agnoſce vultũ pecoꝛis tui.
HB p̃ceptũ datũ ẽ platis.ᷣ vultũ pecoꝛis.i ↄſciom ſubditi
ↄgnoſcẽ ñ pt᷑ niſi ꝑ ↄfeſſionẽ.fruſtra ꝗᷓ datũ eẽt h pceptũ
niſi ſubditꝰtenẽt ip̃i pcta ſua ↄfiteri.¶ It ppoſiti liue ſa
cerdotes reddituri ſũt rõʒ ꝓ aĩabo ſubditoꝝ vt hẽt vltĩo
ad heb. ꝓpt qð ſubditi tenẽt᷑ eis obedire.dĩ eĩ ibi obedi
te pᷣpoſitis vr̃is ꝑ oĩa:ipᷣi em̃ puigilãt qi rõʒ Tddituri ꝓ
aĩabo vris. Ex his duo ſequũt᷑.vnũ ẽ ĩ oibo debẽt illis
obediẽ.Alið ẽ ꝙ g̊ volũtatẽ eoꝝ ñ cebẽt alicui pcta ſua
cõfiteri.ĩmo aliud ẽ ꝙ debẽt ſtatũ iudicaẽ?. alit᷑

em̃ nõ tenẽt᷑ rõʒ reddẽ ꝓ aĩabo illoꝝ.¶ Rñnſio.ꝙ nullꝰ
Dz pꝛia auẽte cõfiteri alij.ita vt oino ubtrabat ſe a cõ⸗
feſſione fociẽda ꝓpꝛio ſacerdoti.vñ ſi ꝗs velit oĩno alij a
ꝛio ſacetdote cofiteri.aut h̊ fociat obtẽta licẽtia a pꝛo
pꝛio:aut ſi nõ pt᷑ obtinẽ ab illo obtieat a ſuꝑioꝛe.vł cõfi⸗
teat᷑ ꝓpꝛio:et pꝰ alij diſcretõꝛi quẽ elegerit: vl hẽat ꝓpoſi
tũ cõfitẽdi illi. ANd illð qð pꝛĩo obꝛ.ꝙ ñ dz ſuſcipi ab il
lo ad ↄfeſſionẽ ſine ↄſenſu Ipꝛij niſi Ipt ignoꝛãtiã ⁊c̃. di
cẽdũ ꝙ h verũ ẽ nec tũc niſi obtẽta licẽtia a ſR uꝑioꝛe vl fa
cta pꝛiꝰ oↄfeſſiõe ꝗpꝛio ſacerdoti:vel ipo erñte ĩ ꝓpoſito
ↄfitedi eidẽ.¶ Ad illð qð obr̃.ꝙ ſi vult iĩueĩre graʒ qrat
ſacerdotẽ ſciẽtẽ ⁊c. dm ꝙ h̊ loco canon iſtruit qð ẽ vtile
nõ pᷣcipit qð ẽ ncce.Et vr ex pᷣbis canoĩs ꝙ loq̃t ĩ cãu vt
qñ ſuꝓpetit facultas electõis.vt ſi ꝗs eẽt prochianꝰ plu⸗
riũ ſacerdotũ vel alicuiꝰ eccłie vbi eẽnt ples ↄfeſſoẽs. vl
ꝙ intelligit de hoĩe ꝗ ẽ ĩ ſua libertate añẽqᷓ cõmiſit ſe ali⸗
cui ſacerdoti.tali ei expedit eligẽ pꝛudẽtioꝛẽ et melioꝛẽ
quẽ pr᷑.vel pt᷑ dici vt ſup.ſcʒ ꝙ dz qrere ſacerdotẽ ſciẽteʒ
⁊c.obtẽta licẽtia ab eo ꝗ pt᷑ dare vel alia facere q dei ſũt
Ad illud qð obr̃.ꝙ ſi nõ intueniat odiũ vel ↄtẽptꝰ pt
cõfiteri alij ſacerdoti qᷓ ꝓpꝛio.dðᷣm ꝙ ſi liceat eligẽ aliũ
diſcretioꝛẽ q; ꝓpꝛiũ ſacerdotẽ ñ intueniẽte odio vel ↄtem
ptu.ſic dicit conon:nõ tñ exeg qð peligit cõfitẽdo illi ni
ſi obtẽta licẽtia.ſiẽ ſuꝑiꝰ dictũ ẽ.vł alia vtſi up̃. 4 Ad ali
ud dõm. ꝙ ſi ſacerdos ſit ↄſuetꝰ ſollicitare młieres ſibi
cõfitẽtes et h oſtiterit certo exꝑimẽto: pñt mulieres ille
maxiĩe q timẽt ſe exponẽ ꝑiculo ↄfiteri ſuꝑioꝛibo vel alijo

— — — —

— — —æ-

— — — — —

etiaz nõ obtẽta licẽtia.nec obſtat ꝙ dic decretalis oĩs
fidelis tenet᷑ ↄfiteri ꝓpꝛio ſacerdoti.qꝛ iſte inꝗtum talis
nõ eſt ſacerdos.i.dans ea que ſunt medicamẽta ſalutis:
ſed poti? venena moꝛtis. vnde iudicandus eſt coꝛruptoꝛ

nõ confeſſoꝛ.de bac materia infra tanget.

rticulus tercins

Onſeq̃nt᷑ q̃rit᷑ . vtꝝ pᷣtmiſſo inferioꝛi.l. paꝛo⸗
chiali penitẽs pt᷑ ↄfiteri ſupioꝛi.ſ. epo vel eiꝰ
penitẽtiario.Et videt᷑ ꝓ nõ· ꝑ illð de pe.⁊ re.
riułq; ⁊c ibi babet᷑ plane ꝙ ois fidel tenet ↄfiteꝛi
ꝛio ſacerdoti.4 Itẽ H videt ꝑ illa q̃ obiecta ſũt ĩ pᷣcedẽ

ti/ pbleumate. ſ. diliget agſce vultũ pecoꝛs tui ꝓpueꝛ. xxr·

vij. 7 ad heb. vlt. Obedite pᷣpoſito vr̃oꝑ oĩa ⁊c Cõtra.
pꝛas iuriſdictõis deſcẽdit a ſuꝑioꝛibo ad inferioꝛes. Sſi
aliꝗbo det eps ptatẽ ſuã vt pniars ſuis. cũ ĩferioꝛ ñ pol⸗
ſit ſuꝑ ſuꝑioꝛe vᷣ ecõuerſo: videt ꝙ penitẽs etiã qcũq; no
lete ſaceꝛdote ꝓpꝛio poſſit ipi epo ofiteꝛi 2 illis gbo dedit
pꝛatẽ ſuã. ¶ Itẽ puilegiũ qñq; ofert᷑ pᷣdicãtibo vl alijs au
diẽdi ↄfeſſiões.ſᷣ̊ ꝗ ↄcedit pncipale ocedit acceſſoꝛiũ.vñ
ſi dñs papa ↄceſſit aliꝗbo ptatẽ abſoluẽdi: g̊ᷣ? penitendi
pratẽ ↄfitẽdi ilł. pᷣtmiſſo ꝓrio ſaceꝛdote pñt penitẽtes
illis ↄfiteri. Itẽ qñq; accidit ꝙ epi religioſi diſcurrũt
ꝑ dioceſes ſuas audiẽdo ſubditoꝝ ↄfeſſiões ⁊ freq̃nt no
lẽtibo ſaceꝛdotibo ꝑrochialibo. ↄſtat ꝙ ſic laboꝛat vtili⸗
ter ſibi ⁊ alijs: cõfeſſio illa efficaciã bʒ ⁊ nõ fit fruſtra.
¶ Si dicẽt ꝙ ⁊ ſi alig vfiteãt ſuꝑioꝛibo pᷣtmiſſis ĩferioꝛi
bonihilomi tenẽt᷑ ofiteri ꝓpꝛijs ſ⸗ aceꝛdotibo. Cõtra.cõfel⸗
ſus ſuꝑioꝛi ⁊ abſolutꝰ.aut ẽ vere abſolutꝰaut ñ. Si veꝛe
abſolutꝰ. nõ tenet᷑ iteꝝ abſolui de eodẽ ĩ eodẽ foꝛo.Si
nõẽ vere abſolutꝰ. abſolutꝰ ẽ ab illo ꝗ ptatẽ hʒ babitu
qꝛ a lacerdote.⁊ actu:qꝛ claues bʒ nõ ligatas. Iẽ na⸗
tura nibil agit fruſtra.młtofoꝛtiꝰnec ille ꝗ ẽſupᷣ naturã
ſcʒ ſpũſſetus.nec gra ſpũſſcti.S adhibẽ duo rmedia ſpũſ
ſcki. circa idẽ qñ alteꝝ ẽ efficax vnũ ſuꝑfluũ ẽ. ſigs cõ⸗
feſſus ẽ alicui ꝗẽ ſuꝑioꝛis ⁊ maioꝛis ptatis ⁊ ab eo abſo
lutꝰ:nõẽ neceſſe alij cõfiteꝛi cauſa abſolutõis recipiẽde.

ĩmo ſuꝑfluũ ẽ vt videt᷑.¶ Itẽ go valerẽt pᷣuilegia dñi pa

pe ĩ talibo: ſi ſꝑ eẽt neceſſe ad alios recurrẽ. Stẽ añ col⸗

latõeʒ eccłie ꝑrochiał epus habuit pt atẽ abſoluẽdi oẽs
ꝑrochianos.nec aliꝗs aliꝰpotuit illos abſoluẽ niſi data
eẽt illi pas ab epo.ᷣ ĩ collatõe nihil ptatis ſue ẽ ipi ſub
tractũ:ẽᷓ ptꝰ collatõʒ pt᷑ oim ſi vult audire ↄfeſſionẽ.ĩmo
ſi placet ptatẽ abſoluẽdi illos ſibi retinẽ. ¶ Itẽ epᷣus in
collatõe eccłie ꝑrochialis nõ dat ptatẽ abſoluẽdi vniuer
ſalẽ. ß retinet ſibi caſus q̊ͥs vult. Ponat᷑ & aliꝗs cõmi⸗
ſit ſolũ pcta qͥꝝ abſolutõ ꝑtinet ad epᷣm. talis fruſira cõ
fitẽt᷑ grochiano cũ nõ poſſit ipᷣm abſoluẽ.¶ Itẽ retinẽdo
ſibi ptatẽ abſoluẽdi de aligbo caſibo.rtinet ſibi pratẽ ab
ſoluẽdi aliq̃s ꝑſonas.vtpote illas qᷓ ſolũmõ peccauer̃t ĩ
caſibo illis. vñ vt videt᷑ pt ſibi aliqᷓ de cã retinẽ aliquã ꝑ⸗
ſonã audiẽdo ſolũmodo a ſe ⁊ illa ſoluẽ a debito ↄfitẽdi
ſuo prochiali. ERñ.ſine pᷣiudicõ melioꝛis ſnĩe.ꝙ ſũmꝰ⸗
põtifer ſiłꝛ ⁊ alij iferioꝛes pñt licẽtiare aliquẽ vt ↄfiteat᷑
cui volueꝛit.⁊ abſoluẽ eũ a tentõe ↄfitẽdi ꝑrochiano ſuo
q; ſi põt ꝑrochialis dare licẽtiã ꝑrochiano ſuo confitẽti
cuicũq; voluerit ⁊ ſoluẽ a tentõe ↄfitẽdi ſibi ſimplꝰ ⁊ ad
tp̃us ᷣm qð ẽ rõni ↄſonũ:cur h̊ nõ pt᷑ epus cuiꝰẽ ꝑrochi⸗
anus.hoc ponẽ:eẽt ponẽ epᷣm nõ habẽ oẽm ptᷣatẽ ĩ ſubdi⸗
tos. quã hʒ ſimplex curatꝰ..l Ad illð ꝗᷣ qð pᷣmo obijcit
ꝑ decꝛetalẽ. ꝙ glibʒ fidelis tenet᷑ ↄſiteꝛi ſemel ĩ ãno ꝓpꝛio
ſacerdoti.dicendũ ꝙ ꝓpꝛiꝰ dẽ multiplꝛ. vno mõ ⁊ ꝓpꝛijſſi⸗
me ſacdos ꝑrochial ꝗ admiſirat ſacmẽta: ⁊ cui omiſſa ẽ
cuꝛa ſpũał ꝑrochianoꝝ. Alio mõ.ſ.coĩoꝛi d ſuꝑioꝛ oꝛdi
nariꝰ ꝓpꝛiꝰſaceꝛdos.qꝓpꝛia auẽte vł officõ gerit curam
ꝑrochianoꝝ ſuoꝝ.i.oĩm qꝗ ſũt ĩ ſua dioceſi.vt epᷣs.talis

tãqᷓ platꝰoꝛdĩariꝰpt᷑ abſoluẽ ſubditos.Coĩſſimo mõ põt

dici ꝓpꝛiꝰ ſaceꝛdos ꝗcũq; pt penitẽtẽ reciꝑe ad ↄfeſſioneʒ
⁊ illu abſoluẽ auẽte ſine ptate ↄmiſſa a ſuꝑioꝛi. q̃tes ſüt
pnĩarij dñi pape ⁊ ifeꝛioꝝ epoꝝ:⁊ illi ꝗbo a dño papa cõ
ceſſuʒ ẽ puilegiũ audiẽdi ↄfelſiões. Põt & dici line ↄfeſ⸗
ſus fueꝛit ſacdoti ꝑrochiali ſiue ſuꝑioꝛi oꝛdĩario vt epᷣo

+

lxxvuj.

cõfeſſus ẽ ſacerdoti ꝓpꝛio:nec tenet᷑ alij cõfiteri.⁊ maxĩe
ſi aliqᷓ de cã epus abſoluerit eũ a tentõe cõfitẽdi ipi infe⸗
rioꝛi.debʒ tñ facẽ ꝙ illi inoteſcat a qͥ abſolutꝰẽ in ſcãdali
vitatõez. De iſtis at ꝗ abſoluũt ex ptate ↄmiſſa nõ oꝛdi⸗
naria diſtẽguẽdũ ẽ.qꝛ aut auẽtas ſiue ptas ẽ ei ↄmiſſa a
ſuꝑioꝛi oꝛdiario ſimpłꝛ:aut ĩ caſu.Si ſimpłꝛ:tũc iudicã
dũ ẽ ſicut de oꝛdĩario.ſic ptʒ de his ꝗ ſũt pnĩerij dñi pa⸗
pe⁊ ĩfeꝛioꝛes epoꝝ. Si ſit ↄmiſſa ĩ caſu: ſic illis ꝗ obten
ta alicꝰpᷣuilegij vtpote p̃dicatoꝛibo ꝗ habẽt ptatẽ audien
di illos ꝗ veniũt ad illoꝝ ſᷣmonẽ:qꝛ vt opinoꝛ talibo da
ta ẽ ptas audiẽdi ↄfeſſioes nõ in piudiciũ ſacerdotum ꝛ
maxie bonoꝝ.ſ̊ potiꝰin fauoꝛẽ fideliũ ⁊ excitatõʒ audiẽ
di vᷣbũ dei.⁊ ꝓpt ignoꝛãtiã ⁊ negligẽtiã et alios defectus
ipoꝝ ſacerdotũ:nõ credo ꝙ pᷣſbiteri iure ſuo pᷣuent. Uñ
exiſtimo.ꝙ ꝑrochiani quãtũcũq; ⁊ qᷣtiẽſcũq; talibo ↄfite⸗
ant᷑:tenẽt᷑ ſacerdotibꝰ ꝓpꝛijs ↄfiteri.ſi ab illis reqrãt᷑ nec
alit ſint ↄtẽti.⁊ G̊ dico ſemel ĩ ãno.¶ Ad h igit qað obijcit᷑
ꝙ tenet᷑ ↄfiteri ꝓpꝛio ſaceꝛdoti.dicẽdũ ꝙ veꝝ ẽ ſumẽdo/ꝓp
pꝛiũ ſaceꝛdotẽ 'm ꝙ ꝓpꝛiꝰoplectit᷑ modos añ dictos.ſᷣm
at ꝙ ĩtelligit᷑ oĩno de ꝑrochiali:ſic ñ ẽ oĩno veꝝ.¶¶ Ao il
lud qð obijcit.ꝙ debʒ coõgᷣſcẽ vultũ pecoꝛis ſui ⁊c̃.dicẽdũ
ꝙ ipe abſoluit᷑ ab hac ↄgtõe dũ aliꝰvicẽ eiꝰſupplet.vt qñ
ſupioꝛ pᷣlatꝰvel hñs licẽtiã ab ipo pᷣlato audit eũ.vñ nec
ipᷣe tenet᷑ audire nec alio ↄfiteri.¶ AVd h̊ qð obijcit. ꝙ dz
obedire ⁊c. dicẽdũ ꝙ ñ egredit᷑ fmĩos obediẽtie ſi oſitet
p̃lato ſuꝑioꝛi vł alij licẽtia ipiꝰ.ſic nec ille ꝗ pᷣtmilſ ſa vo⸗
lũtate pᷣoꝛis adimplet volũtatẽ abbatis. ¶ Dð at dictũ
elt. illi q abſoluũt ab illis ꝗ obtẽtu pᷣuilegij alicꝰhñt pta⸗
tẽ abſoluẽdi illos ꝗ audiũt illos ĩ pdicatõibo:nibilomĩꝰ
tenẽt᷑ ↄfiteri ſuis ꝑrochialibꝰſi h̊ reqrat᷑ ab ip̃is.⁊ poſſz
extra bᷣ obijci.ſiẽ ſup dictũ ẽ ſeu obiectũ ẽ.aut E vere ab⸗
ſoluti ⁊c̃. põt dici ꝙ qꝛ bmõi pᷣuilegia ſine dubio danð᷑ ĩ
fauoꝛẽ clauiũ.nõ ex ̊ ſoluũt᷑ ꝑrochiani a tentõe q̃ tenẽt
ſuis ꝑrochialibꝰ inſtitutõe eccłie.Nec ẽ ſile de pkẽate tali
um et de prate oꝛdinarioꝝ: cũ talibꝰ ſit data ptas ad tẽ⸗
pus ⁊ in fauoꝛẽ ſpãleʒ. Ad h̊ intelligẽdũ qꝛ hmõi abſolu
tionis depẽdũt a iudicõ ſupioꝝ. Si eĩ diſcernat ſuꝑioꝛ a
quo ẽ ↄceſſa ptᷣas hmõi ꝙ abſoluti ab eßo vel ab illis g⸗
bus data ẽ ptas ab eodẽ nõ debeãt recurrẽ ad ſuos ꝑro⸗
chiales:nõ tenẽt᷑. Si aũt illð decernat:⁊ ad illð tenet᷑ ꝓ
pter h̊ ncce eẽt pnĩarijs ſuꝑ hoc certificari ab oꝛdinaꝛijs
Et ſilłꝛ confeſſos illis ſuꝑ eodem certiſicare.

lembꝛum ſecundum

Onſequẽter querit᷑ de ſigillo confeſſionis
obbuãdo circa qð q̃rũt᷑ plura. Pꝛimũ eſt.
vtꝝ poſſit cõfeſſionẽ ſibi factã in caſu reue
are. Scðm ẽ vtꝝ pctm qð cõfitẽs ꝓonit
facere:teneat᷑ ſacerdos celare.Terciuʒ vtꝝ illud qð ſcit
duobo modis.ſcʒ vt hõ et vt deꝰ:poſſit reuelare. Quar⸗
tum vtx confitẽs eů poſſit licẽtiare vt reuelet.

rticulus pꝛimus

Irca pᷣmũ ꝓcedit᷑ ſic.ↄſtat ꝙ occultatõ ñ ẽ ni
ſi Pyt vtilitatẽ ↄfitẽtis ſ̊ qlibʒ magis tenet᷑ ad
pꝛiã vtilitatẽ ꝓcurãdã ⁊ obpᷣuãdã qᷓ alteriꝰ

—

à ſi ↄfitẽs ho tenet᷑ ꝓpꝛia peta celare:videt᷑ ꝙ nec ſacdos
Itẽ qð ĩnoteſcit vicario ꝑĩ ⁊ ĩnoteſcẽ ꝑ vicariũ illi cꝰ ẽ
vicariꝰ.eo ꝙ ĩ oĩbꝰꝑſonã eꝰgeꝛit.̊ cũ ſacdos ſit loco epi
etiã loco dei ⁊ ꝑſonã vtuſq; gerat.ĩ cuſtodia gꝛegis ſi⸗
bi ↄmiſſi. videt᷑ ꝙ ſiẽ ipᷣe ptoofeſſionẽ pt᷑ pcta coõſitẽtis ðo
nuciare intcedẽdo ꝓ ipſo: ꝙ ſilꝛ poſ ſit illa eadẽ pcta epᷣo
reuelare:⁊ ipᷣe ep̃us ꝗ paſioꝛ ẽ ⁊ pr̃ eiꝰ ꝓ ipo apud dñm
intpellet. ¶ Item nibil debz aliũ ncẽrio obligare ſi illa
obligatõ ducat ad incõueniẽs aliqð. Sʒ ſi ſacerdos nõ
ſſet pct̃a cõfitẽtis reuelare.frequẽter ſeqret᷑ iſta incõ⸗
ueniẽtia. ſcʒ ꝑiuriũ 2 cõſenſus in petm moꝛtale 2 hmõi.
Si em̃ aliꝗs pᷣſtitiſſet iuramẽtũ alicui de dicẽdo verũ. et
poſtea pᷣcipit eidẽ vt dicẽt ſi ſciret tale perm ĩ tali ꝑſona
qð iße pᷣmo audiuit cõfeſſi iõe. cũ ñ poſſʒ perm detegeꝛe:
ncce habẽt ꝑiurare.¶ Itẽ ſi andiuilſʒ aliquẽ in cõfe ſſiõe

ꝗ foꝛnicatꝰ eẽt cũ aliq̃.et poſtea ille idẽ.vellet ↄtrabẽ cuʒ
ſoꝛoꝛe illiꝰ quẽ foꝛnicarie cognouit ĩ facie ecclie illiꝰ ſac
dotis.ncce hr̃et ſacerdos illi ↄtractui ↄſẽtire:et ita moꝛ
talit᷑ peccaẽt vt videt᷑.cũ eos nõ poſſet repellẽ: eo ꝙ non
poſſʒ petm alteriꝰ denudare. Itẽ vt vult Herñ. qd ꝓxt
caritatẽ iſtitutũ ẽ ñ ẽ ↄtra caritatẽ obuãdũ.̊ qð ẽ ꝓꝑt᷑
ſacrm ĩſtitutũ nõ ẽ otra ſacr̃m obpᷣuãdũ.ᷣ celatio ſiue ſi⸗
gillatio ofeſſioĩs ĩſtituta ẽ ꝓt᷑ ſocrẽ̃m:ꝗ̊ nõ ẽ obuãdum
ↄtra ſacr̃m. ſcʒ ↄtra mr̃imoniũ.reuelãda ẽ g̊ confeſſio ne
fiat ĩceſtuoſũ malũ.q¶ IJDenʒ cũ bonũ cõitatis pferat bono
ſingularis ꝑſone.cũ occultatio pct᷑i cedat ĩ bonũ illiꝰ ꝗ
xcæliquit:denudatio vᷣo in bonũ totiꝰ cõitatis.vr ꝙ in ta⸗
li articło:de nudatõ hẽat egꝗtatẽ et occultatõ inigꝗtatẽ.ſicẽ
iniquũ ẽ bonũ ſingularis ꝑſone defẽdere in trimẽtum
cõitatis.caſus poſſz eẽ talis.ſi aligs ꝑpetraſſet homici⸗
diũ et illud hoĩcidiũ ĩponeret᷑ alicui cõitati ab aliqͥ pꝛin
cipe ꝗ intẽderet ipᷣ̃aʒ cõitatẽ deſtruere ꝓpt illð hoĩcidiũ.
cui ſi inoteſcẽt ꝓ aliq̃ ſingularis ꝑſona illud homicidiũ

cõmiſiſſet:ꝑceret cõitati.i¶ Itẽ ſi aligs ↄfeſſus cuidã ſac

doti eẽt pctᷣa ſua.et int illa cõfeſſus eẽt hereſim de q̃ ñ pe

niteret. imo ꝓpoiĩt ꝙ ĩ odiũ ecclie ĩficiet qͥſcũʒ poterit iſi⸗
cere. vidr ꝙ ſacerdos debeat reuelaẽ ↄfeſſionẽ illã ne ab
heretico coꝛrũpãt᷑.¶ Pꝛet.hec celatio cõfeſſioĩs pᷣuatã

hʒ vtilitatẽ tm̃:ſcʒ ad ſacr̃m pnie.reuelatio vᷣo cõfeſſioĩs

bʒ publicã vtilitatẽ.¶ Pꝛet.ſic poſito ꝙ ita hereſis illa

fit ð oĩa ſacr̃a.ſ̊ pferẽda ẽ publica vtilitas puate:q̊ meli
us ẽ reuelaẽ illã ↄfeſſionẽ q; celare.¶¶ R aliꝗ canonici de
licẽtia ſui decani ↄfeſſi ſũt alicui bono viro pcta ſua. ſcʒ
homicidie et bigamie ꝑ q̃ facti ſũt irregulares.poſimoð
volũt ꝓmoueri ad ſacros oꝛdies.vidr ꝙ ĩ hoc cãu dʒ il⸗
le ꝗ audiuit ↄfeſſionẽ illas reuelaẽ decano.hoc em̃ expe⸗
dit ipᷣis canonicis ꝗ ꝑ hoc impediẽt᷑ ne peccent moꝛtalit᷑
ſuſcipiẽdo oꝛdies.i¶ Itẽ ĩ coꝛrectõe fraterna nõ dĩ pꝛodi
toꝛ crimis ꝗ illud reuelat bono viro ꝗ pt᷑ ꝓdeſſe et nõ ob
eẽ.ergo cũ decanꝰ ſit talis:ei reuelãduũ ẽ pct᷑ʒ canonicoꝝ
vt ꝓſit eis coꝛrigẽdo.i¶] Itẽ aligs tecanꝰ ſcit ꝑ ↄfeſſionẽ
quẽdã de canoiĩcis ſuis eẽ hoĩcidã.et talis inſtãter petit
ꝙ ille canonicꝰ ꝓmoueat᷑ ĩ ſacerdotẽ:cũ hẽat pᷣbẽda ſac̃
dotalẽ et ecctia hẽat paucos ſacerdotes.vr ĩ ̊ͥ cãu ꝙ de⸗
canꝰ tenet᷑ eũ mittẽ ad oꝛdĩes:aut dicẽ q̃ꝛe nõ mittit.ſᷣ ñ
tenet᷑ mittẽ:qꝛ peccaẽt moꝛtalit.cũ ſciat eũ eẽ irregularẽ
ergo tenet᷑ dicẽ qre nõ mittat.et ita tenet᷑ ĩ G̊ cãu reuela?᷑
ↄfeſſionẽ. Cõtra.ð pe.diſ.vj.ſacerdos.vbi dr. Sacer
dos añ oĩa caueat ne d his q̃ ei ↄfiteãt᷑ pcta ſua alicui re
citet ꝓ ea cõfeſſus ẽ.nõ ꝓpinꝗs nõ erneis neq; ꝙ abſit p
aliqͥ ſcãdalo.iAã ſi ̊ fecerit dãnat᷑et oĩbo diebo vite ſue
ignomĩoſus ꝑegrinãdo ꝑgat.¶ Itẽ.iij. q.vij. ſacerdos vt
ſapiẽs et medicꝰ ꝑfectꝰpᷣmũ ſua pcta diluẽ ſciat ⁊ poſtea
aliena detegẽ ⁊ ſanaẽ et nõ publicaẽ.i Itẽ e li.v.ð pe.
et remiſ. Dis vtriuſq; ſexꝰ.ibi dr̃ caueat oĩa de vᷣbo aut
ſigno alio qͥuis mõ aliq̃tenꝰ ꝓdat pctoꝛẽ.¶¶ Itẽ nullũ ſe⸗
cretũ ẽ denudãdũ.cũ ĩ denudatõe ꝓditio aꝓparẽt.ſᷣm qdð
hẽt᷑.xxij.q.v.de foꝛma fidelitatis vbi dĩ. ꝙ de foꝛma fide
litatis ẽ ſecretũ nõ de nudac. qꝛ illi ꝗ ꝓdũt ſecreta alicꝰ
bm leges capite puniũt᷑.ſᷣ qdð in ↄfeſſioe reuelat᷑ ſecretũ
S.gᷓ ꝗ reuelat illð reatũ ĩcurrit decapitatõnis ſi ualis. ſcʒ
ſeꝑatõis a ſuo capite ꝙ ẽ xpᷣ. io
nullo mõ ẽ reuelada.nullo cãu.nulla cã.huiꝰ młtiplex ẽ
rõ. Una rõ ẽ ↄgruitatis. ſcʒ talis. m ꝙ i vna pſona di⸗
ſtiguit᷑ duplex hõ ĩterioꝛ ⁊ exterioꝛ:diſtĩguit᷑ dupler fo⸗
rũ.ſcʒ ĩteriꝰ qdð ẽ ↄſcie.⁊ h̊ ſoꝝ attẽdit᷑ qtũ ad ea qᷓ habẽ
da ſũt q̃i ↄſiliũ ⁊ ſecretũ.et exteriꝰ qð ẽ exꝑiẽtie.̊ foꝛuʒ
attẽdit᷑ ꝙᷓtũ ad ea q deducẽda ſũt ĩ malũ.vñ ſic ̊ duplex
ſoꝝ ↄgrua diuiſiõe ẽ diſtictũ:ſie cõgruit ꝙ illð qð ẽ ð fo
ro iterioꝛi.ſcʒ cõſcie:nõ deducat᷑ ĩ foꝝ exterioꝛis er ꝑien
tie. qð fieret ſi pctm cõfeſſũ reuelaret᷑. Alia rõ ẽ honeſta
tis qꝛ qð ĩ cõfeſſiõe dicit᷑ ſecretũ ẽ.ſecretũ autẽ occultare
honeſtů ẽ:qꝛ ad fidelitatẽ ꝑtinet. vt hẽt.xxij.q.v.vbi dr.
Qui dño ſuo fidelitatẽ iurat:iſia ſex dz ſpꝑ ĩ mẽoꝛia hĩe
incolume.tutũ.honeſtũ.vtile.facile.poſſibile.Incolume
ne ſit in damnũ ſcʒ ſuo dño de coꝛꝑe ſuo.tutum ne ſit ei

Runſio.ꝙ ofeſſio ſcr̃alio

in damnũ er ſecreto ſuo.honeſtũ ne ſit ei ĩ damnũ de poſ

ſeſſionibo. facile vel poſſibile ne id qð dñis ſuis leuit fa
cere poterat faciat eis difficile:ne ve id qð poſſibile eꝛat
reddat eis ĩpoſſibile.Alia ẽ rõ tentõis ſiue nccitatis.qꝛ

ꝓhibitũ ẽ ne ꝗs alteriꝰ reuelet cõfeſſionẽ vt ex ſupᷣdictis
pʒ. Alia ẽ cã vtilitatis.ſcʒ amoꝛ cõfeſſioĩs: et ne reddat᷑
cõfeſſio odioſa.Si em̃ ſacerdotes alioꝝ cõfeſſiõʒ reuela
rẽt:odirẽt ĩmo abhoꝛrerẽt hoĩes ſacrm cõſeſſioĩs.¶: Ad
illud qð pꝛio obijcit᷑ ↄtra h. dom ꝙ tẽtio qñʒ ẽ ex obli⸗
gatõe iuris poſitiui.qnʒ ex obligatõe iuris natalis.cuʒ
ergo dicit ꝙ glibz magis tenet᷑ ad ꝓpꝛiã vtilitatẽ ⁊c. di
cẽdũ ꝙ h̊ nõ ẽ verũ de tentõe qᷓtũ ad ius poſitiuũ. Cões
em̃ ꝑſone vt ſacer dotes ⁊ iudices qᷓtũ eſi de tentõe iuris
poſitiui ad multa tenẽt᷑:q̃ ſũt alijs vtilioꝛa qᷓ ſibi. Scðʒ
aũt obligatõʒ iuris natalis foꝛte plꝰ tenet᷑ ꝗs ad ꝓpꝛiaʒ
vtilitatẽ ꝙᷓ alteriꝰ.ſic ſᷣm dictamẽ nat᷑e plꝰ diligit bomo
Aꝛiũ bonũ ꝙᷓ alteriꝰ. Scðm ergo tentõʒz obligatõis pꝛi
me. plꝰ tenet᷑ ſacerdos celare delictũ cõfitẽtis q; ipᷣe cõſi⸗
tens. ᷣm obligatõz ſecũde tentõis plꝰ cõfitẽs qᷓ; ſacdos
ᷣ qꝛ ſacerdos obligatõe iuris poſitiui tenet᷑ ad celãdũ q
audiuit ĩ cõfeſſiõe ſacr̃ali ſiłr obligatõe iuris nat᷑e.ſ.ne
ſit ꝓditoꝛ ſecreti ſui cõmiſſi.foꝛtioꝛi rõe tenet᷑ ad celãdũ
ſibi cõmiſſũ q; peccans ad celãdum qð ẽ ab eo ꝑpetratũ.
Ad aliud dðᷣm.ꝙ ſacerdos vel epᷣo ĩ officio iſio ſꝑẽ lo

co dei.vñ nõ diſtiguit᷑ ĩ ſacerdote eẽ loco dei abeſſe loco

epᷣi. vñ cũ epᷣus licẽtiat aliquẽ ad audiẽdas cõfeſſiões po
nẽdo eũ loco ſui:poĩt eũ loco dei.et iõ ſacerdos nõ pt᷑ re
ferre qð audit ĩ ↄfeſſiõe niſi ſoli deo et nõ epo.qꝛ epᷣus ñ
poſuit eũ loco ſui vt ẽ epᷣus:ſů vt ipe erat loco dei.et ideo
poſtꝙᷓ iſtũ poſuit loco dei:nõ dʒ pct᷑a ↄfitẽtis niſi ſoli ðo
reuelac.qꝛ ſi reuelaẽt poſtea epᷣo:nõ reuelaret epᷣo tanqᷓ
ceo. ̊ potiꝰ tãq; hoĩ.qꝛ epᷣs neſciret id vt deꝰ. ſ potiꝰ vt
hõ. Argumẽtũ aũt ꝓcedit ac ſi ſacerdos rõe alterius ſit

loco ep̃i: ⁊ rõe alteriꝰloco dei i cau ꝗpoĩto.qð ñ ẽ veꝝ.vñ

ñ valʒ argum̃tũ.¶ Ad illð qð obr̃. ꝙ nihil dʒ obligare
aliquẽ ex qͥ ſeꝗt᷑ ĩcõueniẽs ⁊c.dðm ꝙ ad obligatõeʒ qᷓ fit
P ↄfeſſionẽ nullũ ſeꝗt᷑ ĩcõueniẽs:qꝛ celatio pct᷑i facta ĩ cõ
feſſiõe ñ facit ſacerdotẽ magis ſciẽtẽ ad h̊ ꝙ poſſit illud

dicè q́; añ:cũ ꝑ cõfeſſionẽ nibil ſciat ſiẽ hõ: ̊ ſolũmõ ſiẽ
dd. ¶ Ao illð qð obr̃.ꝙ ex h̊ ſeꝗt icõueniẽs.dðᷣm ꝙ veꝝ

eẽt ſi talis occultatio poſſʒ denudari. ᷣ qꝛ ñ pt᷑ denudari
cũ ſit occultatio dei.ſic nullũ dicit᷑ icoõneniẽs qꝛ deꝰ ñ re
uelat delicta pctoꝝ:ſic nullũ doõm ẽ ſegꝗ incõueniẽs ex H
ꝙ ſacerdos celat pcta ↄfitẽtiũ.vñ ⁊ ſi pᷣſtiterit iuramẽtũ
⁊c̃.ſecnẽ ꝑt᷑ dicẽ neſcionec ꝑiurat qꝛ iuram̃tũ ñ obligat
illũ ad deũ:niſi qð nouit vt hõ nõ vt deꝰ.qꝛ ſupᷣ deũ niłs
ẽ.vñ ꝓ nullo pᷣcepto obediẽtie ꝓ nullo iuram̃to vel ꝑicu
lo dzʒ illð dicẽ.¶ Ad illud qð obr̃ de ↄtractu inceſtuoſo.
dõm ꝙ nulla rõe dʒ ſacerdos cõfeſſionẽ auditã detegere
H dz ei ꝗ ↄfeſſus ẽ diſuadere.nec ↄtrabat cũ ꝑſona tali.
Si aũt nullo mõ velit ceſſare.ſ̊ inſtãter petat q mr̃imo
niũ celebꝛet᷑:differat quãtũ pt᷑ᷣ. Si aũt opoꝛizʒ ꝙ fiat vel
Apt ſcãdalũ ꝓpli vel ꝓt coactionẽ ſuꝑioꝛis.ↄſiliũ ẽ vt fa
ciat ꝑ vicariũ.tũ vt cotrahẽs occulte cõfũdat᷑:tũ ꝓpt cꝛi
minis hoꝛroꝛẽ et vt illi hoꝛroꝛ incutiat᷑.ſi tñ ille i ꝑſona
ꝓpꝛia faciat:nõ credo ꝙ peccet dũmõ vltra ſe nõ offerat
ſz qſi coactꝰ hoc faciat. Poſito aũt ꝙ epᷣus excõicet oẽs
illos ꝗ ſciũt.q̃re nõ debeat hic eẽ mr̃imoniũ et non indi
cãt.nõ dʒ ſacerdos iſtã foꝛmidare excõicatõʒ:qꝛ ipᷣe ne⸗
ſcit vt hõ ſed vt deus.ad quẽ nõ extendit᷑ excõicatio bec.
¶ Ad illud qð obicit᷑ ꝙ Apter ſcãd alũ inſtitutũ nõ ẽ ſa⸗
cramẽtũ obſeruãdũ.dðm ꝙ verũ ẽ.ſ̊ hoc nõ hʒ locũ hic:
qꝛ ſi ille reuelet ↄfeſſionẽ vt impediat mr̃imoniũ illicitũ
facit ↄtra ſacramẽtũ pnie qð eſt maiꝰ malũ qᷓ illð maluʒ
illicitũ. Qð em̃ dr̃ qð ꝗpf ſacr̃m inſtitutũ ẽ:nõ ẽ ↄtra ⁊c
intelligẽdũ ẽ in eodẽ genẽ. ꝓpter h̊ aũt ſacr̃m pnĩe? .feſ⸗
ſionis vt ſit amabile ĩſtitutũ ẽ:ne ſigillũ ↄfeſſioĩs inſein/
gat᷑.vñ nulla rõne infringeqũ ẽ:vt malũ in maioꝛe bone
ſtate obſeruet᷑. ¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ bonum cõitatis
bet p̃ferꝛi bono ſingulari ꝑſone ⁊c̃.dicendũ ꝙ occulta
tio ↄfeſſioĩs nõ tm̃ ẽ bonũ ↄfitẽtis.ſed etiã bonũ omniũ

nn

—
2

tĩ
ge
ſts
vicn
0ſo.
gere
ali.
imo

tſe
tai
one
erat
0S
indi
ene⸗
hee⸗
iſo
aul
bij
97
ſe
6

alioꝝ.eo q; ꝑ hoc aſſumũt audaciã ↄfitendi quã amittũt ſi
ſacerdotes pcta ↄfitẽtiũ denudarẽt.argumẽtũ q illud ſup⸗
ponit falſuʒ. ſ.ꝙ iſta celatõ eſt ſolüůmodo bonũ ſingularis
ꝑſone. Seo ſi tali pᷣciperet᷑ ꝑ obediẽtiã ꝙ dicẽt ſi ſciret ali⸗
qð de facto tali.nõne de bẽt dicere: Dicẽdũ ꝙ nõ.quia nõ
ſcit bmõi ſecretũ vt bõ ſᷣ potiꝰvt deꝰ.ꝗ nulli ẽ ſubditꝰ obe⸗
dientie vel pᷣcepto.¶¶ Ad illud qð obcit᷑ de ↄfeſſiõe hereti
ci ⁊c. Dicẽdũ ꝙ debet ↄfeſſionẽ illã celare.nec ꝓpt illud qð
audiuit ſic debet aligd ſpaliter dicẽ.põt tñ ſine reuelatõe
oꝓfeſſiõis ſuꝑioꝛi dicẽ vt vigilet ſuꝑ oues.qꝛ lupꝰ ẽ in grege
ſi ꝓbabilit videt illũ ꝗ ofeſſus ẽ veꝝ dixiſſe ⁊ ꝑiculũ oĩm ĩi⸗
minere. põt etiã ⁊ debet eẽ ſollicitꝰſine reuelaiõe ↄfeſſiõis
quocũq; mõ ſciat gregi dñico ꝓuideat.crimẽ & hereſis qð
ſolũmodo ſcit᷑ ꝑ ↄfeſſionẽ nõ ẽ reuelãdũ: Si autẽ ſacerdos
aligs pᷣſenſiſſet de infidelitate.tali bonũ eẽt qð pᷣdicẽt ofitẽ
ti ꝙ nõ reciꝑet aliquã hereſim ſub ſigillo ↄfeſſionis: ſ̊ tm̃
alia pcta.4 Mec ẽ veꝝ qð dicit᷑ ꝙ celatõ ↄfeſſiõis habz p⸗
uatã vtilitatẽ tm̃:ĩmo hʒ publicã vtilitatẽ.quis ei pnia ſit
ſpeciale ſacramẽtũ:tñ generalitatẽ hʒ qͥ ad ſubiecta.i.qᷓtũ
ad penitẽtes ⁊ ↄfitẽtes.nõ ẽ em̃ iuſiꝰin terra ꝗ faciat bonũ
⁊ nõ peccat.vt dicit᷑ Ecci.vij. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ de ca⸗
eanomiet ↄfeſſi aliq ð licẽtia decani ⁊c̃. Dicẽdũ ꝙ nul
lo mõ debʒ ofeſſiões canonicoꝝ reuelare decanꝰ:ſᷣ ſufficit
ꝙ ꝑſuadeat illie ne laboꝛẽt ad ſui ꝓmotõʒ.qꝛ plꝰ poſſʒ no⸗
cere tetectõ ſuaꝝ ↄfeſſionũ qᷓ; ꝓdeſſet ĩpeditõ illoꝝ a ſuſce
ptõne oꝛdinũ. Pꝛet.nõ debʒ fieri malũ vt inde bonũ eueni
at. vt habet᷑ Ro.iij. Nec ẽ ſile ð detectõe ↄfeſſiõis q ꝓt int
tã vtilitatẽ ꝓhibita ẽ: ⁊ de maiſeſtatõe crimĩs ĩ caſu q̃ xceſ
ſa ẽ ſi qñ pt᷑ pdeſſe⁊ nõ obeſſe.q¶ Ad illud qð obijcit de de⸗
cano.dicẽdũ q; decanꝰiĩ caſu pᷣtacto nõ debet canonicũ quẽ
ſcit irregłarẽ ad oꝛdies mittẽ nec ↄfeſſionẽ ſuã ruelaꝛe.ſᷣ ſi
qñq; poſiulet mitti:debʒ diffeꝛꝛe ⁊ caute diſſilaꝛe ſᷣm ꝙ vn
ctio eũ docebit.Si at᷑ inſtãt petat talis ꝓmoueri ita ꝙ oꝛia
tur ſcãdalũ vel etiaʒ ałs cogat᷑ decanus vt ꝑ ſuꝑioꝛẽ:bene
põt eũ mittẽ nec ipᷣe tũc facit ſᷣ ecclia quã ipe fefellit.

Articulus ſecũdus

Onſequẽter q̃rit᷑.vtꝝ pctᷣm qð ↄfitẽs ꝓponit fa
cere:teneat᷑ ſacerdos celare.poſito ꝙ ↄfitens no
lit aliq̊ mõ reſilire de ꝓpoſito.vt ſi dicẽt. Cõfite
oꝛ ibi pr̃ ꝙ ſpoliabo domũ tuã ⁊ ꝑſonã tuã vel alteriꝰintſi
ciũ.Et videt᷑ ꝙ ſic.ꝑ h̊ ꝙ ſigulũ ↄfeſſiõis nihil aliud eſt q̃
ↄfeſſiõis ſecretũ.ᷓ cũ ille ꝗ ſic ↄfitet᷑ reuelet ſacerdoti vt ſa
cerdos ẽ in ſecreto pctm qð ꝗꝓponit facẽ: videt᷑ ꝙ tale pct᷑m
claudat᷑ ſub ſigillo.¶ Itẽ poſtq ſacerdos abſoluit aliqueʒ
quẽ potuit abſoluẽ.nõ ẽ ſuũ abſolutõʒ factã poſſe reuocare
Sa ſili nec poſiqᷓ ſacerdos aliquẽ ad ſecretũ ↄfeſſiõis rece⸗
pit ñ erit ĩ ptate ſua poſſe reuelare illa q̃ ſic audiuit.qᷓ clau
dent᷑ ſub ſigillo ↄfeſſiõis.¶ Itẽ ſacerdos dicta ſibi ĩ ↄfeſſio
ne reuelare nõ pr.qꝛ recepit illa loco dei ꝗnõ reuelat ea q̃
ſibi dicũt.& ſiue ſint pᷣterita ſiue futurgꝗ dũmõ dicũt᷑ ĩ ofeſ⸗
ſione:reuelari nõ debẽt a ſacerdote
tur ſub ſigillo ↄfeſſiõis qð ẽ ↄriũ ↄfeſſõi.ſᷣ reuelatõ ꝓpoſi⸗
ti pct᷑i riat᷑ ↄfeſſiõi ſacramẽtali q̃ reuelat aligs pctin ꝑpe⸗
tratũ ⁊ ſe nolle ꝑpetraſſe.ꝗ̊ vt videt᷑ talis ↄfeſſio nõ cadit
ſub ſigillo ↄfeſſiõis.¶ Itẽ ĩ ↄfeſſiõe ſacmẽtali ſubijcit ſe ↄfi
tẽs ſacerdoti tãqᷓ; iudici.ꝗᷓ vbi ↄfitẽs repellit iudiciũ ſacer
dotis ĩ ↄfitẽdo.⁊ ſacerdos pt᷑ eũ repellẽ tãqᷓ; nõ ↄfitẽtẽ.ſᷣ̊ cũ
aligs dĩc.Ego ↄfiteoꝛ ꝙ ego faciã tale pctm ſubtrahat ſe a
indicõ ſacerdotis.eo ꝙ nõ ẽ ᷣbũ ad emẽdã. ſ potiꝰ ad cul⸗
pã:ꝗ talis ofeſſio nõ claudit᷑ ſub ſigillo.¶¶ Ste illa ſola ſũt
celãda a ſacerdote qᷓ ſut ↄfitẽda.a illa ↄfitẽda de ꝗbo faciẽ⸗
da ẽ pnĩa.&ᷣ de futuris pctis inꝙtũ bmõi nõ ẽ faciẽda ꝑnia
vt eĩ dic Ambꝛo. pnia ẽ mala pᷣterita plãgẽ ⁊c. ¶ Rñnſio.
circa h̊ diuerſi diuerſa ſennũt.ꝗdã dicunt ꝙ cũ aliꝗs ↄfitet᷑
aliqð futuꝝ.⁊ cũ h̊ dic nolle reſilire a ꝓpoſito.ĩ h̊ caſu ñ te⸗
net᷑ ſacerdos celare qð ẽ ↄfeſſus:bᷣ pt reuelare illi ꝗ vult et
pł/ꝓdeſſe. Si dic ꝙ vult reſilire a pcto ⁊ ꝓpoſito:nõ pt re⸗
uelare ſᷣ tenet᷑ celare. Alij at dicũt ꝙ vtroq; mõ ſignata ẽ
ↄfeſſio:nec pt eã ſacerdos aliqtenꝰ aꝑire.tũ qꝛ illa audiuit
loco dei.tũ qꝛ ſi vidẽt:hoĩes ad ↄfeſſioneʒ accedẽ foꝛmi⸗

Cõtra.nihil claudi

lrxvu.

darẽt.eo ꝙ ſi eẽt aligs malicioſus ſacerdos poſſet ↄfitentẽ
infamaꝛe.dicẽdo mẽdacit᷑ ecce iſta ꝑſona ↄfitet᷑ mibi ꝙ ipe
faciet tale perm. Inter iſtas duas opiones mediuʒ eſtimo
eligẽdũ.Eſtimo eĩ ꝙ pᷣma diminute loꝗt᷑: ſcdðᷣa ᷣo ſuꝑflue.
E aũt om̃e pctm a qͥ ꝗs nõ ꝓponit reſilire poſſit ſacerdos
reuelare.credo eẽ falſuʒ:niſi plus addat᷑.credo eĩ ꝙ ſi ali⸗
gꝗs ↄfiteret᷑ pcẽm pᷣteritũ ⁊ nollet feciſſe: ꝓponit tñ iterato
facẽ.ꝙ ſacerdos nullo mõ pctm ei poſſit reuelare.ſic̃ de il⸗
lo ꝗ tenet aliquã ſolutã.⁊ de H̊ ꝙ peccauit vult pnĩaʒ habẽ
nõ tñ vult eã dimittẽ.ſ̊ ꝓponit cũ ea peccare. Alia at᷑ opio
nimis ampliat ſigillũ ↄfeſſiõis qᷓ dic.ꝙ om̃e petm de pᷣteri
to vel futuꝛo claudit᷑ ſub ſigillo.ſiue ↄfitẽs dicat qð ꝓponit
abſtinẽ ſiue dicat qð ꝓponit ꝑpetrare.qð ꝗdã męgr̃i dicunt
eſſe falſuʒ. Dicũt em̃ ꝙ pctm ſᷣm ꝙ ẽ de futuro.qð ꝗs dicit
ſe ꝓponẽ᷑ facere:repugnat clauſiõi ſigilli ſacram̃talis.eo q;
pᷣterita pcta ſolũmodo ſũt de foꝛo ↄfeſſionis q̃ nollet feciſſe
petᷣm aũt qð dic ꝓponẽ factuꝝ nõ cadit ſub ſigillo: eo ꝙ nõ

dlfitet᷑ illud vt ẽ pᷣſens nec pctm:ſᷣ tm̃ vt ẽ futuꝝ.⁊ qꝛ expꝛi

mit ſe illud ſactuꝝ iã nõ conuret᷑ illud ſᷣm ꝙ in foꝛo pnie ẽ
ↄfitendũ: potiꝰfacit ↄᷣriũ.¶ Ad euidẽnaʒ igit᷑ hmõi pꝛo⸗
bleumatis nota.ꝙ tripłꝛ põt aligs pctm ↄfiteri. Vno mõ
ↄfitẽdo pcẽm pᷣteritũ qð nollet feciſſe nec ꝓponit facẽ.⁊ ta⸗

lis ↄfeſſio claudit᷑ ſub ſigillo. Alio mõ põt ꝗs ↄfiteri pcem

pᷣteritũ qdð nollet feciſſe:nõtñ ꝓonit.deſiſiẽ h̊ potiꝰ ꝑma⸗
neꝛe.⁊ talis ↄfeſſio adhuc claudit᷑ ſub ſigillo.quis eĩ pctᷣm
qð ꝓponit facẽ de futuro m ſe claudi nõ habeat ſub ſigil⸗
lo:tñ ꝓpt᷑ ãnexionẽ quã hʒ in ↄfeſſiõe cũ pcto de pᷣterito qð
nollet feciſſe:ſub ſigillo bʒ occultari. Lercõ mõ pt᷑ ꝗs ↄfi⸗
teri petm pᷣſens nõ tñ vt pᷣſens:ſ̊ potiꝰvt ẽ in ꝓpoſito de fu⸗
turo.ſic in caſu iſto de qͥtẽ hic q̃ſtio.Dico ̊ ꝙ nõ tenet᷑ cela
re ſimplłꝛ.nec ſi ſacerdos talẽ ↄfeſſionẽ reuelaret poſſet cõ/
demnari tãqᷓ; violatoꝛ ſigilli ↄfeſſiõis:tũ qꝛ hoc qdaʒ ſpẽs
eẽt mala ⁊ infamia ſeq̃ret᷑. ꝓpt h̊ credo.⁊ ſi nõ tenẽt᷑ de iuꝛe
talẽ ↄfeſſionẽ occultare: debʒ tñ celare rõne publice hone⸗/
ſtatis.niſi incõueniẽs aliqð que ſeqret᷑:iũc ei credo ꝙ non
eẽt talis ↄfeſſio penitꝰ tacẽda.nec tn publice reuelãda ꝓpt
ꝑiculũ infamie:ſ̊ caute ⁊ ſecreto alicui ꝗ poſſʒ ⁊ vellet pꝛo
deſſe ĩnoteſcẽdo.¶ Ad pᷣmũ ꝗ̊ dicẽduʒ.ꝙ pᷣma ẽ vera.ſcʒ h̊
ſigillũ ẽ ↄfeſſiõis ſecretũ.&̊ ſecretũ oↄfeſſiõis plꝰimpoꝛtat q
ſecretũ ſimpłꝛ.Secretũ at᷑ ſimpłꝛ dic aliqd occultũ ſiue oc
cultãdũ ſiue ſit de pᷣterito ſiue de pᷣſenti ſiue de futuro.̊ ſe⸗
cretũ ↄfeſſiõis ſacramẽtalis ad pᷣterituʒ refert᷑.⁊ pt᷑ referri
ad pᷣſens.vt ſi ꝑmaneat pctẽᷣm ĩ actu ↄfeſſiõis.⁊ ꝗ dic ĩ ſecre
to pctm futuꝝ qð ꝓponit facẽ:nõ dic illud ĩ ſecꝛeto ↄfeſſiõis
rõne pᷣtacta.⁊ ideo ñ claudit᷑ ſub ſigillo ↄfeſſiõis ð nccita
te:quis expediat ꝙ occultet᷑ rõne publice honeſtatis ⁊ ſcã

dali vitãdi.q¶] Ad aliud dicẽdũ ꝙ licʒ ſit ĩ ptate ſacerdotis

reciꝑe ꝓlibito ſuo q̃cũq; occulta i ſecreto:nõ tñ tenet᷑ q̃cũ⸗
q; occulta ſibi reuelata reciꝑe i ſecreto ↄfeſſiõis ſacramẽta
lis ⁊ illa claudẽ ſub ſigillo.bᷣ illa ſolũmõ que claudi debẽt
Fm diffinitõeʒ ſcẽoꝝ. Hec aũt ſũt ꝓꝑpetrata nõ ꝑpetranda.
vt ptz ſi diſcurrat᷑ ꝑ ſnias ſctoꝝ.dicit em̃̃ Ambꝛo.ꝙ peni⸗
tentia eſt pᷣterita mala plãgere. Auguſ. pnia eſt ↄmiſſa de⸗
flere. SGꝛeg. penitẽtiaʒ agere ẽ ꝑpetrata mala plãgẽ. Nec
aligꝗs ſacerdos taliter ↄfitẽti debet bñficiũ impẽdere abſo⸗
lutõnis.vt ſigs diceret.Confiteoꝛ tibi pr̃ ꝙ cras ero foꝛni⸗
catoꝛ. Vnde iſte modꝰoↄfitẽdi nõ obligat ad tentõneʒ clau⸗
dendi ſub ſigillo ↄfeſſiõis.vñ nõ eſt ſite de abſolutõne debi
to mõ facta:⁊ de hmõi ↄfeſſiõe.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ſa
cerdos nõ debʒ reuelare ea q recipit loco dei hoc ↄcedẽduʒ
eſt ſᷣm ꝙ ſacerdos fungit᷑ officõ.cũ at᷑ ſubinfert᷑. ſiue ſint
pᷣterita ſiue futura ⁊c. Qõ ſequit᷑ niſi apponat᷑.ſ̊ ſacerdos
loco dei ſuſcipit pᷣterita 2 futura. ̊ bec ẽ falſa.ſacerdos at᷑
in hoc officio inqᷓ̃tum eſt vicariꝰ dei fungit᷑ vice recõciliati
onis.recõciliatio aũt eſt de ↄmiſſo nõ de ↄmittendo.Vnde
loco dei nõ recipit futura.

₰₰ ,
rticulłꝰtercius
Onſequẽt᷑ q̃rit᷑ vtꝝ ↄfitẽs poſſʒ licẽtiaẽ ſacdotẽ
ad detegẽdũ qð illi ẽ ↄfeſſus.⁊ vẽ ꝙ ſic.ꝑ h̊ ꝙ oc
ultatõ ↄfeſſiõis iſtituta ẽ ab eccłia ĩ fauoꝛẽ cõ⸗

vyV

fitẽtiũ. 5 ſi glibet põt iuri ꝛio reſignare: videt ꝙ a ↄfitẽs
poſſit ſacerdotẽ ad reuelãdũ ↄfeſſiõeʒ licẽtiare.¶ Itẽ cũ cõ

ſuetudo ſit intpꝛes legis.⁊ d ↄſuetudie videamꝰ ꝙ ſacer⸗
dos minꝰ peritꝰ ꝓyt habẽdã ↄſiliũ ſepe aduocat peritõꝛẽ ſa

cerdotẽ ⁊ de licẽtia ↄfitẽtis reuelat ei ↄfeſſiõeʒ eiꝰ ĩ p̃ᷣentia
videt᷑ pᷣceptũ de celãda ↄfeſſiõe in telligẽdũ ſub ↄditõe: niſi

ↄſitẽs ipᷣm licẽtiauerit.¶ IRẽ ↄſitẽs põt ponẽ ſacerdotẽ lo⸗

co ſui qᷓtuʒ ad maifeſtatõeʒ pctoꝝ ſuoꝝ:⁊ ita põt licẽtiare
eũ ad reuelãda pcta ſua.Qui eĩ põt ꝑ ſeipᷣm pctᷣm ſuũ dicẽ

2 ꝑ ſacerdotẽ põt illud alij denũciare.ꝗᷓ ⁊c. ¶ Itẽ ſecretuʒ

qð dicit᷑ homĩ vt homiĩ ĩ caſu vtili data licẽtia a dicẽte põt
ab illo cui dictũ ẽ reuelari:ſił videt᷑ ꝙ illud qdð dicit᷑ a ↄfi⸗
tẽte bomĩ vt deo:data licẽtia pt a cõfeſſoꝛe reuelari vel q̃re
nõ.¶ Cõtra.ad vocẽ vniꝰnõ pt᷑ iudex aligꝗs facẽ pᷣiudiciuʒ

multoꝝ. q̊ cũ ſigillũ ↄfeſſiõis ſit ĩſtitutũ ĩ fauoꝛeʒ oĩm volẽ

tiũ ↄfiteri:nõ videt᷑ ꝙ ſacerdos ꝗ ẽ iudex poſſit illð infrin⸗
gere.cũ h̊ redudet ĩ ſcãdalũ alioꝝ.¶¶ Itẽ qð ſcit ſacerdos ſi
cut deꝰ nõ ſiẽ hõ:nõ pt aliqͥ mõ reuelare.ᷣ qð iſte ſciuit pᷣ
us ĩ ↄfeſſiõe nec poſtea nouit illud idẽ alit᷑ nõ nouit niſi ſiẽ
ceẽ. quãtũcũq; ille ꝗ ↄfeſſus ẽ dicat ꝙ ſacerdos poſſit illud
dicẽ:ꝗ̊ nullo mõ pt᷑ ꝓpt illiꝰlicẽtiã reuelare.⸗ Iteʒz inferioꝛ
nõ pt᷑ abſoluẽ a pcepto ſuꝑioꝛis.&ᷓ nec ↄfitẽs ſacerdotẽ licẽ
tiare pt g ãdaʒ ofeſſiõeʒ quã tota eccłia pᷣcipit occul
tari. Rñſio.ↄcedo ſimpłꝛ ꝙ ↄſitẽs nõ pt ſufficiẽter licen
tiare ſacerdotẽ ad h̊ vt poſſit ipᷣm tetegẽ.⁊ h ꝓpt tres ratõ
nes.Pꝛima ẽ cũ illud audiat loco dei:⁊ dicẽ nõ poſſit alijs
niſi inqtuʒ deꝰ: nullo mõ pr illud alijs reuelare. cũ inqᷓtũ
hõ ignoꝛet illud ſimpł. Scda ẽ ꝗ; ad celãdũ aſtꝛictꝰeſt pᷣce
pto ſuꝑioꝛis reſpectu cuiꝰnõ pt᷑ eũ penitẽs licentiare.Ler
cia ẽ.qꝛ h fieret ĩ ſcandalũ alioꝝ.i¶ Ad pᷣmũ ꝗᷓ incõtrariuʒ
dicẽduʒ ẽ.ꝙ ẽ ius ꝑſonale:⁊ ius ↄmũe.Jus ꝑſonaie ẽ ſicut
cũ ↄcedit᷑ alicui ꝙ poſſit hr̃e talẽ pᷣbendã vel ſuccedẽ in ta⸗
leʒ heꝛeditatẽ ⁊ tali iuri licʒ cuilibʒ reſignare. Jus vo cõe
Dupler ẽ.qꝛ vel ẽ ꝑ modũ ſimplicis ↄceſſiois: aut ꝑ moduʒ
p̃cepti. Per modũ ſimplicis ↄceſſionis.vt diceret᷑ ꝙ illi de
tali caplo poſſunt ſibi eligẽ aliquẽ ĩ platũ.x tali iuri pt gli
bet reſignare.ꝑ modũ pᷣcepti vt ẽ in ꝓpoſito.celatõ em ofel⸗
ſionis nõ ẽ ſolũmodo ↄceſſa ĩ fauoꝛẽ penitẽtiũ vt ſi ſacerdo
tes voluerĩt nõ teneãt᷑ illã reuelare:hᷣ etiã tenẽt᷑ nõ reuela⸗
re.⁊ tali iuri ñ licʒ alicui renũciare.Silłe ẽ ꝙ ĩ eiuitate ali⸗

q̃ ꝓpt᷑ vtilitatẽ ciuiũ fit ſtatutuʒ vt nullꝰdenocte audeat de⸗

ferre arma.huic iuri nullꝰpt reſignare:eo ꝙ bec reſignatõ
in detrimẽtuʒ poſſʒ vergẽ alioꝝ. ſic etiã fieret ſi reuelaret᷑
ↄfeſſio alicꝰ:ſcʒ ꝙ multi ſcãdaliʒarẽt᷑.¶ Ad aliud dicũt g⸗

dã ꝙ penitẽs pt᷑ ex cã rõnabili ſacerdotẽ nũciũ ſuũ ↄſtituẽ

ꝗq pſonã ⁊ pctm pt᷑ detegẽ.qð mihi non videt᷑ veꝝ:eo ꝙ iſte
neſcit niſi vt eꝰ: 2 iõ ñ pt dicẽ vt hõ. ⁊ ita neq;ʒ alicui tãqᷓ
hõ nũciare.¶¶ Ad illð qð obijcit᷑ de ↄſuetudie ⁊c.dicẽdũ q;
bec ↄſuetudo ẽ miꝰapꝛobãda nec ĩ effectũ ducta niſi a ſim
plicibo ſiue miꝰdiſcretis.¶¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ ↄſuetudo
ẽ legis intpꝛes.dicẽdũ ꝙ ̊ intelligi debʒ de ↄſuetudie rea⸗
li ⁊ legitime introducta? iuſte appꝛobata.hec at nõ ẽ talis
vt ex dictis ptʒ. Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ ↄfitẽs pt ponẽ ſa⸗
cerdotẽ loco ſui ⁊c. dicẽdũ ꝙ h̊ veꝝ ẽ qᷓtũ ad maiſfeſtatõem
petoꝝ nõ ↄfeſſoꝝ:nõ at᷑ qᷓtũ ad reuelatoneʒ petoꝝ ofeſſoꝝ
q üli exiſtẽti ĩ loco dei ctexit. videt᷑ tñ mihi ſine piudicio.
ꝙ ſi ↄfitẽs ptꝰfactã ↄfeſſiõeʒ licẽtiet ſacerdotẽ vt ð cã er cõ
feſſionẽ alicui reuelet:bñ pt ea ruelare. Ad aliud dicẽdũ
ꝓ ſecꝰẽ de eo qʒ dẽ ĩ ſecreto homĩ vt homi:⁊ homĩ exñti lo
co dei.illð at᷑ qð dꝛ homĩ exñn loco dei:dẽ q̃ſi deo.qð at᷑ dr
do dẽ illi gẽ ĩ ↄſciẽtia dicẽtis:⁊ nõ detegit neq; reuelat᷑ er
Oſciẽtiã. vn habẽdũ ẽ qſi illð qð ẽ ſolũmõ ĩ ↄſciẽtia dicẽtis
Alia rõẽ ꝙ ſacerdos debʒ ſe ↄfoꝛmare dro cuiꝰ vices gerit
Deꝰat᷑ cõfitẽtis pcta tegit.i.delet annibilat.pᷣs. Pti q̊ꝝ
remiſſe ⁊c. Glo.nõ dic tecta pcta tanqᷓ ibi ſint vt viuãt:ſ
e eonõ videat. i. puniat et᷑naliter.

Articulus quartꝰ

nſequenter querit᷑.vtꝝ ſacerdos qð nouit vt

2 vt hõ.i.ꝑↄfeſſionẽ ⁊ alio mõ teneat᷑ illud
celare. 2 videt ꝙ lic. ꝑ ea ꝗᷓ poſita ſunt i pᷣmo /ꝓp⸗

„

bleumate huiꝰq̃ſtionis.vbi allegant᷑ quedã ad oñdendum
ꝙ nulla ratõe reuelãda ẽ ↄfeſſio.vt de pe.diſ.vj.ſacerdos.
¶ Item de pe.⁊ remiſ.qui pctm ſibi in pnĩa detectũ pᷣſum⸗
pſerit reuelare.nõ ſolũ a ſaceꝛdotali ofſicio deponẽduʒ de⸗
cernimꝰ:verũetiã ad agendũ pniaʒ in artũ monaſteriũ de⸗
trudẽduʒ. ſi aligs nouit aliqð pctm ꝑↄfeſſionẽ. qualiter⸗
cũq; illud nouerit aliteꝛ:nõ videt᷑ ꝙ poſſit illud aliquo mõ
cetegere. ¶ Item ofeſſionis ſigillũ nullo mõ ſeu pacto eſt
infringẽduzʒ.ᷣ tũc infringit᷑ q ↄfeſſio reuelat᷑. Impoſſibi⸗
le aũt eſt hoc pctm auditũ in ↄfeſſiõe alicui reuelare ꝗn re⸗
uelet᷑ ↄfeſſio.ᷣ ↄfeſſio nullo mõ ẽ reuelãda: ꝙ nec illud pec
catũ.⁊ põt fieri talis ſylogiſmꝰ.nulla ↄfeſſio eſt reuelãda.
hoc pctm ẽ ↄfeſſio vel ꝑs ↄfeſſiõis qdð duptꝛ nouit.eꝛgo ⁊c̃.
4l Itẽ ille qui ſcit ꝑ ↄfeſſionẽ ⁊ ꝑ aliã viam nouit vt bõ? vt
teus.ſ̊ inꝙtuz nouit vt deꝰtenet᷑ tacẽ inqᷓtuʒ vt hõ põt di⸗
cere ei qui põt ꝓdeſſe.łᷣ magis ẽ rõni ↄſonũ ꝙ adberẽdum
ſit illi diffinitõni quã reqrit ſcire vt deꝰ qᷓ illi quã reqrit ſci
re vt homo.ᷓ magis ↄſonũ eſt ratõi ꝙ celet᷑ ↄfeſſio qᷓ vt re⸗
uelet. 4 Ytem ſigillũ ↄfeſſionis ita arte inſtitutũ eſi ꝙ nul
lo mõ eſt infringẽduzʒ.⁊ hoc ꝓpter ſcãdalũ:⁊ ne mali ſacer⸗
dtes malignari poſſent:⁊ fideles ꝑ hoc a ↄfeſſiõe retrahi.

Sed ſi ita eẽt ꝙ aligs poſſet reuelare illa qᷓ nouit vt homo

quilibet ſub hoc pᷣtextu poſſet omnia vel ꝓ magna pte re⸗
uelare dicẽs ſe aliter noſſe.⁊ ſic nullꝰmalꝰpoſſʒ ↄuinci nec
in malicia dep̃hendi. ¶¶ Item ſigillũ ↄfeſſionis annexũ eſt
oↄfeſſioni vt quicũqʒ ↄfeſſiones audit:hocipᷣo qð audit ſe ob
ligat ad ſecreti babitatõneʒ. Sed ſi gs ſciret aligd⁊ poſt⸗
modũ ꝓmitteret referẽti illud ꝙ nũꝙᷓ illud re uelaret:tene
retur illud oĩno celare.ſiłꝛ videt᷑ in ꝓpoſito ꝙ tenet᷑ illð ce⸗
lare qdð aliter q; ꝑ ofeſſionẽ nouerit. ante noticiã ꝑ ↄſeſſio⸗
nem vel poſt.¶ Item ſigillũ ↄfeſſionis nullo mõ eſſi infrin⸗
gendũ. nulla noticia ſuꝑueniẽte debʒ infringi.ꝗ ſi aligs
aliqua ſcit ꝑ ↄfeſſionẽ.licet illud ſciat vel ꝑ reuelatõem vel
per exꝑientiã ſenſus vel quocũq; alio mõ nullo mõ debʒ re
uelare illud qð ſcit ꝑ ↄfeſſionẽ.¶ Cõtra.om̃e illud qð ꝗs
ſcit nõ ſicut deꝰ.artatꝰ ꝑ obedientiã debet illi reuelare qui
poteſt ꝓdeſſe ⁊ nõ vult obeſſe. ſed iſte ſcit occulta fide ali:
quẽ ↄnuſiſſe foꝛnicatõeʒ:ꝗ ſcit illud nõ ſicut deꝰ:qᷓ artatus
obediẽtia debet illud reuelare ſaltẽ dicendo.Ego vidi hoc
licet illud ſciat ꝑ ↄfeſſionẽ.¶ Item ſi aligs ep̃us ſciat in cõ
feſſione ꝙ aliquis nõ põt habere in vxoꝛẽ aliquã.⁊ poſtea
pꝛobet᷑ ꝑ ieſtes in ſoꝛo litigioſo illud idem:ipᷣe poterit dicẽ
in foꝛo litigioſo.Cariſſime ego ſcio ꝑ ea que dicta ſunt.qꝙ;
tu nõ debes habere talẽ in vxoꝛẽ. nec pᷣma ↄſcientia impe⸗
Dit ſecundã. a ſimili aliquis ſacerdos poterit dicẽ illud
qð ſcit ſicut deꝰ:ſi illud idem ante vel poſi ſciuerit ſicut ho
mo.4 Item nibil eſt obſeruãduʒ ex quo fiat p̃iudiciũ veri⸗
tatis.ſed aliquis ſacerdos ſubtracta teſtificatõne rei quã
vidit.latebit veritas ⁊ regnabit falſitas.vt ſi videt aliquẽ
amittentẽ adulteriũ cum aliqua qui poſtea hoc idem ↄfeſ
ſus eſt eidẽ.⁊ deinde vult ſoroꝛẽ illiꝰquã polluit in adulte⸗
rio ducere in vxoꝛẽ.ergo in hoc vel in conſili caſu nõ debet
ergo ⁊c. ¶ öItem fraus ⁊ dolus nulli debet patꝛocinari.ſed
aliquis peccatoꝛ ſciens ſe eẽ reũ ⁊ accuſatõe dignũ boc ſo⸗
lo cõfitet᷑ vt os ſacerdotis claudat. ſi ergo claudit ⁊ ꝑ hoe
remanet impunitꝰ:fraus ⁊ dolus ſibi patrocinat᷑.ergo ſi H
eſt incõueniens ⁊c.ꝗ Item nullus pꝛo aliquo tenet᷑ men⸗
tiri.ſed iſte qui nouit aliter qᷓ; ꝑ confeſſionẽ nõ poteſt dice⸗
re neſcio quin mentiat᷑.quia nouit vt homo ⁊ vt deus. Si
ergo iurauit veritatẽ dicere.tenet᷑ vt homo reuelare.et ad
hoc poſſit iuramentũ ipᷣm artare.ergo ⁊c̃.¶ Item nihil de
bet obſeruari vnde poſſit innocens ratõnabiliter accuſari
⁊ cõdemnari.ſed ita eſt in ꝓpoſito ſi tenet᷑ celare qð als no
uit.ergo ⁊c̃.pꝛobatio.ponat᷑ caſus ꝙ quatuoꝛ vadant per
viam.vnus peccat in conſpectu omniũ.vnde accuſandꝰeſt
coꝛam pꝛelato ⁊ puniendus.confitet᷑ vni de tribo:alij duo
accuſant illũ qui peccauit 2 teſtificant᷑ ↄtra eũ.ad maiꝰro
bur teſtimonij aduocant terciũ. tercio pᷣcipit᷑ a plato ꝙ di⸗
cat veritatẽ.⁊ alij eum accuſant niſi dicat tanꝙᷓ fautoꝛ ſit ĩ
aliena culpa.⁊ pꝛelatus ratõnabilit punit eũ ad euoꝝ te⸗
ſtimoniũ dvæ inobediẽtia.Si &ᷓ h̊ totuʒ iniquũ ẽ.videt᷑ nõ

dum
los.
ſum⸗
de,
iter⸗
dmo
deſt
Pre⸗
lic,
r.
i
nn
une⸗
bnnl
gceri
ab.
no
re⸗
ee
ſ
b
ne
ce⸗
ſio⸗
in⸗
4

i
v
1
⸗
4

9

e

Mueſtio

tenet᷑ celare.4l Si gꝗs dicat ꝙ ſacerdos debʒ ↄfitẽti ꝓteſta⸗

ri ꝙ nõ accipit ſub ſigillo ↄfeſſiõis.Cõtre.q̃ro qñ vel anqᷓ
ↄfiteat᷑ aut poſtqᷓ; ↄfeſſus ẽ.ↄſtat ꝙ añ nõ tenet.qꝛ neſcit ꝗo

velit ſibi dicẽ.ſi poſtqᷓ audita ẽ ↄfeſſio h̊ nihil ẽ: qꝛ exqͥ cõ⸗

feſſio facta fuit ſigillũ habuit. ꝑ aliquã ꝓteſtatõeʒ nõ po

teſt illud infringẽ. ꝛ iteꝝ ꝗlibet ſacerdos poſſit dicẽ ↄfiten
ti: nolo illud ſub ſigillo acciꝑe.¶ Rñſio. bic diuerſi diuer
ſa iudicãt. Quidã eĩ dicũt ꝙ nullo mõ põt aliꝗs ſacerdos

dicẽ pcẽm alicmiꝰdetermiate qð audiuit ĩ ↄfeſſiõe:qᷓuis il⸗
lud idẽ ſicut hõ nouerit poſt vel añ.tũ ꝓpt᷑ reuerẽtiã ſacra⸗
mẽti:tũ ꝓpt ſcãdalũ alioꝝ:tũ qꝛ eiuſdẽ nõ põt eẽ affiꝛmatio
7 negatõ. Sciẽtia em̃ quã babʒ quis inꝗᷓ tũ ẽ hõ: ⁊ noticia
quã bʒ ꝑ ↄfeſſionẽ ſũt reſpectu eiuſdẽ pcti nũero.de eodem
pcẽ?o ant nũero nõ põt ꝗs dicẽ abſolute ſcio ⁊ neſcio. eo ꝙ
odictio eẽt.qᷓuis aliꝰ⁊ aliꝰmodꝰſciẽdi ibi eẽt.ſicut ſi aliꝗs

ſcit ꝑ cauſaʒ ſolẽ pati eclipſim ⁊ illð idẽ ſcit ꝑ effectũ qꝙᷓuis

aliꝰmodꝰ⁊ aliꝰſit ſciẽdi. Alij dicũt ꝙ ⁊ ſi nõ poſſit dicẽ in/
ituʒ ſciuit vt deꝰ:poſſit tñ dicẽ inqᷓtuʒ feiuit vt hõ. nec di⸗
ſtinguũt.vtꝝ ſciuerit vt hõ añ ↄfeſſionem vel poſt. Alij di⸗
cũt ꝙ⁊ ſi ſacerdos ſciuerit pꝛiꝰvt hõ ⁊ poſt vt deꝰ.ſcʒ ꝑ cõ⸗
feſſionẽ.qꝛ ille qui pꝛiꝰnouit illud idẽ recipit ĩ ↄfeſſionem:
claudit ſibi os reſpectu pᷣcedẽtis noticie.Si aũt ſciuit ecõ
uerſo.ſcʒ pꝛiꝰꝑ ↄfeſſionẽ poſt alio mõ nõ claudit᷑ os ei.ſcʒ
qꝛ illud ĩnoteſcit ſibi poſt ↄfeſſionẽ. Alij dicũt ꝙ ſi ſciat ali
qð pctm ſicut teꝰ.⁊ illud idẽ ſicut hõ añ ↄfeſſionẽ vel poſt:
ꝙ ñ pt᷑ dicẽ abſolute ſcio talẽ tale feciſſe pctʒ. pt᷑ tñ dicẽ cũ
tetermĩatõne.dicẽdo ego ſcio ꝑ talẽ ꝗ mihi dirit er gfeſſio
nem.ꝗ; talis ↄmiſit tale pctm. vel etia ego vidi talẽ foꝛnicã

tem. Ratio ant iſtoꝝ põt eẽ.qꝛ ſigillũ ↄfeſſiõis facit nõ ſo⸗

lum vt nõ poſſit dicẽ.ego ſcio ꝑ ↄfeſſionẽ:ᷣ etiã vt non poſ⸗
ſit dicẽ ego ſcio. Pꝛime tres opiones nõ vident᷑ mihi tenen
de. Quarta aũt teneri põt.4: Mota tñ ꝙ ẽ loqui de ſacmẽ⸗

to ↄfeſſionis dupłꝛ.vel qtuʒ ad obligatõeʒ neceſſitatis:v
qᷓtum ad ↄdecẽtiaʒ honeſtatis.Si pᷣmo mõſic credo ꝙ q;

uis nõ poſſit dicẽ abſolute. ego ſcio talẽ ↄmiſiſſe tale pcẽ̃m

põt tñ dicẽ cũ determiatõe.ego vidi talẽ foꝛnicãtẽ.vel etiazʒ

ego audiui er ↄfeſſioneʒ a petro ꝙ iudas furatꝰ fuerat. iſti
em modi ſciẽdi exp̃ſſe excludũt ſciẽtiã quã habʒ aligs ꝑ cõ
feſſionẽ.nõ aũt excludẽt᷑ ſi diceret᷑ ego ſcio.Si aũt loq̃mur

de ⁊ decẽtia honeſtatis:ſic dico ꝙ nõ debʒ diceꝛe ſimpiꝛ vel

etiã cũ demiatõe de illo ꝗ ſibi ↄfeſſus ẽ ꝙ ſciat ipᷣm peccaſ
ſe. ſiue inꝙᷓtuʒ hõ ipᷣm peccaſſe nouerit poſt vel añ. hoc em̃
inboneſtũ eẽt reſpectu ſecreti ↄfeſſiõis vbi illud qdð dic ↄfi⸗
tens:moꝛi debʒ.ſcʒ in aĩo ſacerdotis.Si igit᷑ loqmur ð eo
ad qð obligat ↄfeſſio de neceſſitate ſacerdotẽ. dicẽdũ ꝙ nõ
põt dicere abſolute ego ſcio petꝝ foꝛnicatũ fuiſſe. qᷓuis il⸗
lud idẽ añ vel poſi nouerit ſicut hõ.põt tñ dicẽ cũ determĩa
tione vt dictũ ẽ ſupꝛa. Etuʒ vo ad decẽtiaʒ honeſtatis nõ
põt dicẽ cũ determiatõe niſi vrgẽte cauſa rõnabili.tũ quia
nõ dcet ſacerdotẽ loꝗ de pcttis alicuiꝰin ſpãli expᷣmẽdo ꝑ⸗
ſonã niſi ĩ generali:ne qꝛ ſaceꝛdos ẽ:pᷣſumat᷑ ꝙ illud audi⸗
uerit ĩ ↄfeſſione.tũ qꝛ ſi dicat᷑ cũ determiatõe ipᷣa determĩa
tio dat maliciã inquirẽdi vlteriꝰ.vtꝝ illud nouerit vel nõ

nouerit abſolute. ex bac eſt via ad hoc vt ſciat᷑ vtꝝ ille qui
peccauit pctm ſuũ recognouerit in ↄfeſſiõe.q¶ Ad illud qd
obijcit᷑ ᷣmo.dicẽdũ ꝙ neq; canones pᷣdicti neq; p̃tacte de⸗

cretales excludũt vmuerſalit᷑ oẽm modũ maifeſiãdi pctm
alicuiꝰ:ſ̊ oẽm modũ ꝑ quẽ detegit᷑ ↄfeſſio ſacmentalis.mo
dus aũt qͥ detegit ſacerdos pctm alicuiꝰ ſm ꝙ ſcit illud in⸗
q̈tuʒ hõ nõ ẽ modꝰ detegẽdi ↄfeſſionẽ ſacmẽtalẽ.¶lʒ Ad illð
qð obijcit᷑ ꝙ ſigillũ ↄfeſſiõis nullo mõ ẽ infringẽdũ ⁊c. Di
cendũ ꝙ h̊ veꝑ ẽ.qꝛ nec maifeſtatõe pct᷑i mõ ia dicto vt ſcʒ
expᷣſſo mõ iĩnoteſcẽdi infringit᷑ ſigillũ nec ꝓfeſſio reuelat᷑:p
factũ qdð ſacerdos vidit vel er ↄfeſſionẽ audiuit iudicat᷑.et
eſt petin m accidẽs ĩ argumẽto.qꝛ huic pctᷣo inqtuz reue
landũ ẽ extranea ẽ ↄfeſſiocũ eĩ dupłꝛ ſciat᷑: pᷣm vnũ modũ
reuelari põt ⁊ æbʒ in caſu.̊ alio mõ nõ.vñ bec ẽ falſa.boc
pctm reuelari nõ põt ꝗn reuelet᷑ ↄfeſſio.¶ Ao illud qð obij
cit᷑ ꝙ magis ẽ adherẽdũ illi diffinitõi quã regrit ſcire vt de
us ⁊c. dicẽdũ ꝙ h veꝝ ẽ alijs exiſtentibo paribo.ſ̊ qñqʒ ma⸗
gis expedit vt illo mõ adbereat ſacdos quẽ ꝑmittit bõ ſci⸗

lxxix.

re qᷓ quẽ reqrit.ſcire vt deꝰ.vt ſi ex celatõe fieret pᷣiudiciuʒ
veritati.vł fraus vł dolꝰalicui patrocinaret᷑.vel neceſſe ha

beret ꝗs mẽtiri vel inocẽs danari vt ĩ caſibo pᷣtactis.⸗¶ Ad
illud qð obijcit᷑.ꝙ malis pᷣcludẽda ẽ via malignãdi ⁊c.di⸗

cendum ꝙ nũꝙᷓ; põt oĩno claudi malis aditꝰ malefaciendi
nec adeo debʒ claudi ꝙ ex H̊ claudat᷑ bonis via recte agen

di nec debet claudi vni malo vt aꝑiat᷑ alteri: ⁊ ideo rõ illa

nõ ↄocludit ꝙ illud qð duptꝛ ẽ cognitũ neceſſario opoꝛteat
celari.q Ad illud qð obijcit ꝑ ſiłe d celatõe ſecreti ↄmiſſi
⁊c̃.dicẽdũ ꝙ qñ ꝓmittit aligꝗs alicui ꝙ celabit aliqð ſecre⸗
tũ qð ſibi ↄmittit.h̊ debet intelligi ſi nõ cogat eũ obediẽtia
ſuꝑioꝛis ad reuelatõeʒ.vel neceſſitas mẽtiendi vel dãnatõ
inocẽtis vel alia hmõi.ꝗbo vire nõ põt nec debʒ.vñ ſi ꝗqs ꝓp
miſiſſet alicui ꝙ tenẽt aliqð factũ ſuũ ſecretũ.⁊ ptꝰniſi vel⸗
let factũ illud teſtificari:danaret᷑ aliqs ĩinocens.vel neceſſe
eẽt ipᷣm mẽtiri vel eẽ inobediẽtẽ vel aliqð graue ſcãdalum
oꝛiret᷑:nõ eſtimo q ĩ tali caſu debẽt factũ illud celare. Cũ
ᷓobijcit᷑ ſi ꝗs cepiſſet aliqdᷣ ⁊ ꝓmiſiſſet ꝙ illud ſeruaret ſe⸗
cretũ.⁊ poſtea cognoſcẽt illud ꝑ relatõnem alteriꝰ vel etiã
añ.ſem ꝑ teneret᷑ illud nõ reuelare.dicẽdũ ꝙ nõ ẽ veꝝ.ĩmo
teneret᷑ reuelare ex cã rõnabili.vi tactũ ẽ.nec dico ꝙ ꝓpt H
debz vel põt reuelare aliqð qð ꝓmiſit ſe celatuꝝ qꝛ illð co
gnouit alio mõ:&ᷣ ex aliq̃ rõnabili cã ð quã nõ de bʒ obliga
ri aliqͥ ꝓmiſſo.vñ nõ eſt ſit᷑e de obligatõe ↄfeſſiõis ⁊ ꝓmilſ⸗
ſi. Cõfeſſio aũt ita obligat ꝙ ꝓ nullo ſcãdalo vel diſpẽdio
ẽreuelãda.q. Ao illð qð obijcit᷑ ꝙ ſigillũ ↄfeſſiõis nulla ſu
perueniẽte noticia debʒ infringi ⁊c̃.dicẽdũ ꝙ h̊ veꝝ ẽ.nec
in caſu ꝓpoſito ĩfrĩgit᷑ licʒ aligo auditũ vl viſuʒ maiĩfeſiet᷑.
Ex his q̃ dicta ſũt ñ debet ſacdos ſumẽ audaciã rᷣuelãdi vł
loquẽdi defacili de eo ꝙ ꝑ ↄfeſſionẽ nouerit.ꝓ eo ꝙ ↄfeſſio
nis ſigillũ adeo ẽ cuſtodiẽdũ:vt ñ ſolũ vitet᷑ fractõ:ĩmo eti
am dignũ ẽ vt tollat᷑ oĩs ſuſpitõ.ne ĩ ↄtẽptũ veiat ſacramẽ⸗/

talis afeſiog.. . B
71 Mueſtio.lxxirx.de poteſta

te abſoluentis ⁊ virtute clauiuʒ eccleſie.

uitur de poteſta

te abſoluẽtis q̃ attẽdit᷑ circa claues eccłie
hic ̊ q̃rit᷑ de clauibo ſic. Pꝛĩo an ſint cla⸗
ues.Scðo ꝗd ſint. Tercõ q̃ ſint. Quaꝛto
int. Quinto ad ꝗo ſint. Serxto qñ cla⸗

Sept'o ꝗbo date ſũt. Octauo cum quo
Nem bꝛu pꝛumn

Verit᷑ ̊ᷓ pꝛoo an ſint claues.vr ꝙ ſic.Math̃.
xvj.Tibi dabo cla.reg.ce.q¶ Cõtra.oſtiũ re⸗
IA gni celoꝝ aꝑtũ ẽ.illð eĩ apeꝛuit dñs ĩ paſſiõe
Eſa.xxij.dabo clauẽ domꝰoð ſuꝑ hũeꝝ eiꝰ.intli.xpᷣc apeꝛi⸗
et ⁊ nõ erit ꝗ claudit.glo.qð ĩ paſſiõe rſerauit claudi ñ po⸗/
terit.hᷣ oſtij exiſtẽtis iclauſibilit aꝑti nulla ẽ clauis. Si eĩ
eẽt:fruſtra eẽt.ꝗᷓ videt᷑ ꝙ oſtij regni nulla ſit clauis. Steʒ
xpᷣc ẽ oſtiũ Joh.x.̊ oſtiũ nũꝙᷓ; ẽ clauſũ.Apoc.iij. Ecce de⸗
di coꝛã te oſtiũ aꝑtũ qð nemo poterit claudẽ. Glo.meipᷣm
ꝗ ſuʒ veꝝ oſtiũ ad vitã.⁊ ita vt pꝛiꝰ.q Itẽ aug.caritas ec⸗
cleſie dimittit pctᷣa nec ſine hac dimittũt᷑. Hec ẽ eĩ media⸗
tiſſima cã dimiſſiõis ⁊ q̃ nullo mõ ↄpatit᷑ pctm. hec at᷑ ẽ ſi⸗

ues date ſũt ecclie.
oꝛdine date ſunt.

–

1g

ne clauibo:ꝗ claues nõ reꝗrũt᷑ ad dimiſſionẽ He fruu

ſtra date ſũt.ſ̊ autoꝛ nate nihil facit fruſtra.̊ ⁊c. ¶ Bicẽ
dum ꝙ claues ſũt ⁊ maxie ncẽrie ſũt.vt infra maifſeſtabit᷑
E aũt ſũt habet᷑ Matr.xvj.⁊ Joh.xx.4:!( Nota tñ ꝙ ẽ cla⸗
uis auctoꝛitatis: clauis excellẽtie:clauis miſterij.pᷣma ẽ ſo
lius dei:ſeda ẽ xpᷣi:tercia ẽ platoꝝ ecclłie.Eſt ei obſtaculuʒ
oſtij regni pctẽm ↄmiſſuʒ.ð qð obſtaculũ ẽ clauis auctoꝛita
tis dimittẽdi pctm quã ſolꝰ deꝰ habʒ.Eſt etiã aliud obſta⸗
culũ reatꝰmoꝛtis et᷑ne:ↄtra qð eſt clauis excellentie. hanc
xpᷣc habuit:qꝛ ꝑ paſſionẽ ſuã de reatu moꝛtis et᷑ne ꝓ nobis
ſatiſfecit ⁊ nos ab illo reatu liberauit.xł vt qdã ponũt cla⸗
uis excellẽtie ẽ ↄtra pctẽm oꝛiginale qð clauſit homĩ ianuã
regni.Eſt etiã aliud obſtaculũ.ſcʒ pct᷑ti dimiſſi obligatõ ad
aliquã penã tꝑalẽ: qð ẽ clauis miſterialis quã rpᷣc ↄtulit

platis eccłie.de ꝗbo hic intẽdit.¶ Ad illud qð pᷣmo obijci
eur.ꝙ xpᷣc aꝑuit oſtiũ ĩ paſſiõe.dicẽdũ ꝙ h̊ veꝝ ẽ qtũ ad p/
cij ſolutõeʒ:nõ tñ q;tũ ad obſtaculi pene tꝑalis amotõʒ.ad
quã ſũt claues de ꝗbo h̊ intẽdit᷑.¶ Ad illð qdð obijcit᷑ ð xpᷣo
ꝙ illud qð ĩ paſſiõe reſerauit claudi ñ pt.dicẽdũ q; veꝝ eſt
nõ eĩ claudit᷑ oſtiũ regni q;tũ ad obſtaculũ reatꝰmoꝛtis et⸗
ne qð xpᷣc amouit ĩ paſſiõe ſua ⁊ pᷣciũ ſoluit igꝛeſſus.q. Ad
illð qð obijcit᷑ ꝑ illð Eſa.apuit a nemo claudit.his q̃ dcta
ſũt addẽdũ ẽ qð ibi loꝗ ꝓghᷣa ð aꝑtõe ſacre ſcpᷣture.Lu.vl
ti.a ꝑuit eis ſenſũ vt ĩtelligerẽt ſcriptas. tẽ ĩtelligit᷑ ð aꝑ⸗
tõe illoꝝ q̃ clauſa erãt ĩ cerimonijs.vñ glo. Hieꝛo.ꝗ aꝑuit
2 nemo claudit: claudit ⁊ nemo aꝑit.qð ĩ paſſiõe refauit
claudi potit:qð ĩ cerimonijs clauſũ ẽ nemo aꝑit.q Ad illð
qð obijcit᷑.ꝙ vpᷣcẽ oſtiũ ⁊c. dicẽdũ ꝙ oſtiũ vno mõ dꝛ obſta
culũ ip̃ixigꝛeſſus.alio mõ dẽ ipᷣa via ingꝛeſſus ſiue aꝑtura
xpᷣc igr dẽ oſtiũ.qꝛ ẽ via Joh.xiiij.nos itẽdimꝰ ð oſtio qð ẽ
obſtaculum. Ald illð qð obijcit᷑.ꝙ caritas eccłie dimittit
pct᷑a ⁊c̃.dicẽdũ ꝙ ⁊ ſi caritas eccłie dimittit pcta ĩpetrati/
ue ⁊ meritoꝛie:nõ tñ claues ĩutiles ſũt.qꝛ ̊ facit eccłia cla
uibo mediãtibo.q̃lit᷑ aũt intelligẽdũ ſit illud verbũ aug.ec⸗
cleſia dimittit pct̃a:infra dicet᷑.

zum ſecundum

Onſeqnt᷑ q̃rit᷑ ꝗd ſit clauis.cui dẽ ↄueniẽter
ꝙ clauis ẽ ꝑtas ligãdi atq; ſoluẽdi cũ iudicõ
Alit ſic.clauis ẽ ptas diſcernẽdi ligãdi atq;
ſoluẽdi.⁊ pt᷑ ſũmi hec rõ ex textu ⁊ glo. ¶Da
th.xvj.tercõ mõ ſic.Claues ſũt diſcernẽdi ſcia ⁊ potẽtia.q̃
dignos dʒ reciꝑe idignos ðvᷣo excludẽ a ̃gno.¶ Circa pᷣma
rõeʒ q̃rit᷑ ſic.ſcia clauis ẽ.dẽ eĩ coĩt ꝙ due ſint claues.ſ.ſci
entia ⁊ potẽtia.h̊ ſcia diſcernẽdi nõ ẽ ptas ligãdi ⁊c̃.rõ g
ſuppoſita claui ñ ↄueit cũ claue.ql Itẽ ſi clauis diffiniẽda
eꝛat ꝑ aliꝗd qð vni claui ↄueit tm̃ ⁊ ñ vtriq;:q̃ꝛe potiꝰꝑ ali
gd qð ↄueit potẽtie qꝙᷓ qð ↄueit ſcie.¶ Si dicẽt᷑ ꝙ diffinit ꝑ
illð qð vtriq; ↄueĩt.q;ꝛ dẽ ꝙ ẽ pt̃as ligãdi atq; ſoluẽdi cũ iu
dicõ.ꝑ h̊ eĩ ꝙ dĩc cũ iudicõ:tangit᷑ ſcia.Querit᷑ g̊ q̃re dꝛ ꝗ
ptas magis tãgit᷑ ĩ rct̃itudie ⁊ iudiciũ ĩ obligtate qᷓ; ecoueꝛ
ſo:cũ ĩ executõe clauiũ pꝛiꝰreqrit᷑ ſcia ⁊ ptꝰptas.q] Itẽ ĩ li.
ſentẽ.dẽ. ꝙ clauis ẽ ſcia diſcernẽdi ⁊ indicãdi potẽtia.h̊ q̊
aut ibi male notificat᷑.¶ Itẽ circa pᷣmã ⁊ ſcdam pt q̃ri.eur
clauis non notificet᷑ ꝑ actꝰ ꝓpꝛios.cũ actꝰ ꝓpꝛij ſint aꝑire ⁊
claudẽ: notificãda eẽt ꝑ ip̃os.vt dicẽt᷑ clauis ẽ ptᷣas aꝑiẽdi
9

⁊ claudẽdi ⁊c.ligare eĩ ⁊ ſoluẽ ñ videt᷑ actꝰ claui
vincła.¶ Itẽ pt᷑ q̃ri differẽtia rõnũ dictaꝝ. Rñ.ad hec
ꝙ noiĩe clauis extẽſo dꝛ clauis ſcia. ꝓpꝛie at᷑ dꝛ clauis ptas
ligãdi ⁊ ſoluẽdi.aliꝗ eĩ ponebãt ſciaʒ nõ eẽ clauẽ.ſi em̃ cla⸗
uis ꝑ ſe ẽ ad aꝑiendũ ⁊ claudẽduʒ:hec ꝓpꝛie ꝑ ſe facit ptas
ligãdi ⁊ ſoluẽdi nõ ſcĩa.ptʒ q; bec ꝓpꝛiꝰerat clauis q illa.⸗
ꝓter h̊ in rõne poſita magis ponit᷑ ptᷣas ĩ rectitudie qᷓ ſci
entia.tangit᷑ aũt ſcia ꝑ ̊ ꝙ dicit᷑ iudiciũ.ſicut tactũ ẽ. ¶ſa
giſter tñ in ſentẽtijs ponit rõeʒ q vtriq; ↄueiĩt rõne q vtꝛaq;

coĩter loquẽdo dicit᷑ clauis.¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ ligare

⁊ ſoluẽ nõ ſũt actꝰclauis.dicẽdũ ꝙ rõ dicta dat᷑ ꝑ actꝰ añ⸗

cedẽtes.ſcʒ ꝑ ligatõeʒ ⁊ ſolutõezʒ.nõ eĩ oueĩt aꝑire nõ ſolu.

to vincło.⁊ ꝗ ſoluit vinculũ ptatẽ ↄfert intrãdo.qꝛ ̊ vincu⸗
lũ eſt impedimẽtũ ingꝛeſſus ⁊ aꝑtiõis:ſoluẽ aũt ẽ auferre
impedimẽtũ aꝑtiõis.hoc aũt ẽ auferre vinculũ pene pecca
ti.qñ notificat᷑ clauis ꝑ ptatẽ ligãdi atq; ſoluẽdi:notificat
E illud qͥ exiſtẽte ẽ aꝑtio.ſicut ille ꝗ remouet impediens ne
graue deſcẽdat:facit graue deſcẽdẽ.nõ ꝗ̊ abſuꝛde notificat
clauis cũ dicit᷑. ꝙ ẽ ptᷣas diſcernẽdi ligadi atq; ſoluẽdi ſiue
ptᷣas cũ diſcretõe ſiue cũ iudicõ. In hac aũt notificatõe re
lucet veſtigiũ trinitatis a q̃ ẽ oĩno vᷣtꝰ clauiũ.qdð ſic patet.
triplex ẽ hierarchia.diuĩa.angelica.⁊ hũana. Patri attri
buit᷑ potẽtia:filio ſcia ſiue diſcretõ: ſpũiſcto oꝑatio bona.
Ab hac aũt hierarchia diuĩa deſcendit angelica 2 hũana.
angelica aũt deſcẽdit ab ea:qꝛ angelica ẽ ptas oꝛdiata cuʒ
ſcia ⁊ oꝑatõe.ptᷣas deſcẽdit a ptᷣate q̃ patri:ſcĩa a ſapiẽtia
q filio: opatio ab oꝑatõe ſũma q̃ ſpũiſcto axpꝛopꝛiat. Sil

virt eccłiaſtice hierarchie deſcẽdit a diuĩa:qꝛ hecẽ oꝛdina

ta ptas ad diſcernẽdũ ⁊ oꝑandũ. Scire at᷑ ſᷣin ꝙ hic ſumi⸗

tur ẽ diſcernẽ inter lepꝛã ⁊ lepꝛã.Clauis ꝗẽ pr̃as oꝛdinata
ad ſũmã oꝑatõeʒ cũ ſcia pᷣcedẽte.eſt aũt ſũma oꝑatio q̃ im⸗
mediata ẽ ad oꝑatõeʒ regni ·ſoluere ꝗ̊ ⁊ ligare implicat᷑ in

illa ſũma oꝑatõe.ſic ptʒ qualit in clauibo eccłiaſticis relu

cet veſtigiũ trinitatis.¶¶ Ad vltimũ qð obijcit᷑.dici põt q;
ſupꝛa tactũ ẽ.ratões due pᷣdicte aſſignãt᷑ ꝑ actꝰpᷣcedẽtes:in
dicia ꝑ actus ↄſequẽtes ꝗ ſunt reciꝑe ⁊ excludere.q̃re autẽ
pꝛime ratões potiꝰaſſignate ſũt ꝑ actꝰañcedẽtes q; ꝓpꝛios
hec põt eẽ ratio.ꝙ licet atxꝑire claudere ſint actꝰmagis p
Pꝛij ipᷣis intraturis regnu ⁊ excludendis ab eodẽ:ſubiecta
tñ ſolutõis ſunt penes penitẽtes 2 ipenitẽtes ligatõis.nõ
ſic eſt de apertione ⁊ clauſione. licet em̃ ſit apꝑtio ſalutis ⁊
clauſio ligatis:tñ ſoluti nõ ſũt ſubiecta aꝑtiõis quãtũ ẽ de
modo loquẽdi neq; ligati ſubiecta clauſioss.

¶Membeum tercium

do vtrum poteſtas ligandi? ſoluẽdi. hec em̃
ſolent coĩter claues nũcupari.

Onſequenter querit᷑ que ſunt claues.Et p⸗
mo queritur.vtruʒ ſcientia ſit clauis.Secũ⸗

NRKimo ꝗq̊ᷓ qrit᷑.vtꝝ ſciĩa ſit clauis.ꝙ ſic videt᷑ ma
th.xvj. Tibi dabo claues ⁊c̃.⁊ habet᷑ ex glo.qꝙ;
vna clauis ẽ diſcernẽdi ſcia.q¶ IStẽ ianua regni

mĩ aꝑit᷑ qᷓtũ ad aĩaʒ.⁊ nõ ſolũ qᷓtũ ad aĩaʒ rõe vniꝰꝑtis

ſcʒ affectiue:̊ rõe ꝑtis intellectiue.iſta at᷑ aꝑtio neceſſario
fit ꝑ clauẽ ſcie:&̊ ⁊c.ↄtigit ei in ꝑte itellectiua eẽ ĩpedimẽtũ
ingꝛeſſus.ſcʒ erroꝛẽ.q¶ Itẽ vt dic aug.duo ſũt homĩ ĩflicta
ꝓpter pcẽm pᷣmox parẽtũ.ſcʒ erroꝛ ⁊ difficultas.2 ſic̃ eꝛro
re qũq; claudit᷑ ᷣitas ipᷣa ſiue noticia veritatis ita ſcĩa aꝑi
tur vᷣitas occulta ⁊ clauſa ⁊ maxie ĩ diſcretõe culpe a culpa
g̊ ⁊c.¶q IJtẽ Geñ.iij.habet᷑ ꝙ poſuit deꝰcherubin ad arcẽdũ
hoĩeʒ ab introitu ꝑadiſi.opoꝛtuit &̊ ꝙ ad eiꝰaꝑtõeʒ eẽt cla
uis qᷓ reſpicẽt cherubin.i.ſciam.intp̃tat᷑ eĩ plenitudo ſcĩe.
Cõtra.clauis nõ dat᷑ niſi ſũmo oꝛdini.ſ̊ multi nõ ſacdo
ces hnt ſciaʒ diſcernẽdi:&̊ ipᷣa ſcĩa nõ ẽ clauis.ql Itẽ ſacer⸗
dos nõ hʒ niſi duplicẽ vſũ vel actũ circa penitẽtes vnũ oſtẽ
dere ꝙ de abſoluit eos a pena et᷑na ⁊ culpa: aliũ cũ ligãt
⁊ abſoluũt eos a pena tꝑali.ᷣ iſta fieri pñt ꝑ pnĩaʒ:igituꝛ
ſcia clauis nõ ẽ neceſſaria.l Itẽ claues dãt᷑ cũ oꝛdinibo.ſᷣ
ſcia nõ dat᷑ tũc:&̊ ſcia nõẽ de clauibo.q¶ IJtem nihil ẽ clauis
niſi qð ligat⁊ ſoluit. ſ̊ ſcia neq; ligat neqʒ ſoluit.ergo ⁊c̃.
Al Itẽ ſcia aꝑiendi oſtiũ materiale nõ ẽ clauis: nec ſcien⸗
tia aꝑiendi oſtiũ ſpũale.q Itẽ dicit aug.ſcientia infoꝛmat
iudiciũ:vñ ſolũ diſpoſitõ ẽ ad iudicãdũ.relinquit᷑ ꝗ̊ ꝙ non
eſt clauis eẽntialis.q Itẽ aliquo deſinẽte hr̃e ſciaʒ nõ deſi
nit hr̃e clauẽ.nec adueniẽte ſcia aduenit ei clauis: videt᷑ q̊
ꝙ nõ ſit clauis.exẽplũ ad h̊.ſecuris ẽ quoddã inſtrumẽtũ.
quã ſi recte feret ꝗs nõ ſequit᷑ ex hoe ꝙ ſit inſtrumẽtũ.̊ ac⸗
cidit ei ex ꝙ expedite ↄſequit᷑ ſuũ finẽ.Silłꝛ ⁊ de ſcia.licʒ

ea expeditiꝰ⁊ certiꝰ ha bẽs claues liget⁊ ſoluat: nõ ex B ẽ

dicẽda clauis:ſ̊ expeditõ ⁊ directio clauis. Rñſio.ꝙ eſt
duplłꝛ ↄſideraꝛe clauẽ.eẽntialit᷑ ⁊ accidẽtalit᷑. Accidẽtalit᷑
eſt qdã ptas diſcernẽdi q̃ ꝓueit ex ſcĩa acꝗſita vel infuſa.ñ
Dico ꝙ hec clauis ſit eẽntialiter:qꝛ hac deſinẽte nec adhuc
deſinit eẽ clauis nec adueniẽte adueĩt:łᷣ hmõi ſcĩa accidẽta
lit᷑ d clauis.qꝛ accidit claui ꝙ oꝑet᷑ ſᷣm hmõi ſcĩa.ſ̊ alia
que ẽ ptᷣas ſacramẽtalis ſiue auẽtas q̃ ſacerdoti ↄfert᷑ ĩ oꝛ⸗
dine.in oꝛdine eĩ ↄfert᷑ caracter.qꝛ oꝛdo ẽ ſignaculũ ſpũale
aut ſpũalis ptas oꝛdinatõis.hmõi aũt ptas inter lepꝛã et
lepꝛã eſt eẽntialit᷑ clauis. Si querat᷑ vtꝝ bec ptᷣas cõfert᷑
intellectui vel affectu vel vtriq;.dico ꝙ ipᷣi li.ar.confertur
Em ſeipᷣm. Cibeꝝ em̃ arbitriũ ẽ facultas ratõis ⁊ volunta⸗
tis.⁊ ita ex altera ꝑte ⁊ altera ptas ad diſcernẽdũ ⁊ oꝑan⸗
dum rñdet his duobo. Ad illud qð obijcit᷑ pᷣmo.q multi
nõ ſacerdotes habẽt ſciẽtiã diſcernẽdi ⁊c.dicẽdũ q; h ẽ fal⸗
ſum ſᷣm ꝙ ſciẽtia dicit᷑ pᷣas ſacramẽtalis ſiue auctoꝛitas.
hec em̃ ↄfert᷑ in oꝛdie ⁊ clauis ẽ.q¶] Ad hoc qð dicit᷑ ꝙ ſacer
dos nõ hʒ niſi ouplicẽ actũ ⁊c̃.dicũt ꝗdã ꝙ ſacdos ꝑ ſciĩaʒ
clauẽ oñdit pctoꝛi ↄſitẽti perm ſuũ ⁊ qᷓntitatẽ pcti⁊ debitã

——— — —

— — —, ——,ͤäüé — -—

— — — — —

— —
= = – –

ne

tidi
ſche
ve,

Lueſtio

penã.⁊ ſi ñ vult penitẽ claudit ei ĩgnũ ↄminãdo:⁊ ipᷣm di
gnũ pena eterna iudicãdo.ſi vult aꝑit regnũ ꝓmittẽdo ſi⸗

bi paratũ ondendo.h̊ imꝑfecte aꝑit reſpectu pnie. Sũt eĩ

potẽtia ⁊ ſeiẽtia ſicut conſueuit fieri in archa due claues.
vna miĩoꝛ q vicit᷑ auricularisqᷓ aperit impfecte: altera ma
ioꝛ q̃ aꝑit ꝑfecte. tñ vt tactũ ẽ ptas diſcernẽdi ſiue auẽtas.
magis dicẽda ẽ clauis qᷓ ipa ſciẽtia.i¶¶ Ad aliud ptʒ rñſio
ꝙ bec ſciẽtia dat᷑ ĩ oꝛdine.i.pt̃as ſiue auẽtas diſcernendi.
¶ Ad illud qð obijcit᷑.q clauis ligat ⁊ ſoluit ⁊c̃.dicẽdũ q;
cũ clauis ſit ptas ad remouẽdũ impedimẽtũ apertõis 2 di
ſcretio inter culpã ⁊ culpã.vt ſᷣm mẽſurã culpe detminet᷑
mẽſura pene:clauis ſcie quodãmõ cooꝑat᷑ ligatõi⁊ ſolutõ
ni. ¶ Ad H̊ qð obijcit᷑. ꝙ ſcia aperiẽdi oſtiũ mat iale ñ ẽ cla
nis ⁊c. Dicẽdũ ꝙ nõ ẽ ſile.ſcia em̃ ſᷣm ꝙ dicit᷑ clauis ẽ po⸗
teſtas ſiue auẽtas diſcernẽdi int lepꝛã ⁊ lepꝛã.nõ ſic ſumit᷑
Fm ꝙ ẽ ſcia aperiẽdi oſtiũ matiale.¶ Si q̃rat᷑ vñ ẽ ꝙ vna
clauis ẽ auẽtas ſiue ptas diſceꝛnẽdi int᷑ lepꝛã ⁊ lepꝛã.Rñ⸗
ſio.Act᷑.x.dicit᷑ ꝙ xpᷣc ↄſtitutꝰẽ iudex viuoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ.ſi
cut moyſes Exo.xviij.dedit auẽtem pᷣncipibo iudicãdi po⸗
pulũ:ita xpᷣc ↄoſtitutꝰ iudex auẽtem dedit miſtris ecclłie di:
ſcernẽdi int lepꝛã ⁊ lepꝛã:⁊ diffiniẽdi penitẽtibo quãtitatẽ
pene ſᷣm quãtitatẽ culpe. Hec at᷑ dat᷑ in oꝛdie ſacerdotali:
⁊ ꝓcedit ab illo ꝗ habuit auẽteʒ a teo.poſito em̃ ꝙ habeat
aliꝗs ſcĩaʒ ita bñ diffiniẽdi penas.ſic̃ iudex eccliaſticꝰ:nõ
tñ habʒ effectũ ſiue auẽteʒ q dat᷑ a xro ꝗ ↄoſtitutꝰ ẽ iudex vi
uoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ.⸗ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ſcĩa ẽ duplex ad
iudicãdũ.vñ nõ ẽ clauis:ſᷣ facit clauẽ erpeditã. põt dici ꝙ
clauis eſt.⁊ facit nibilominꝰꝙ altera expeditioꝛ efficit᷑ ad
actũ ſuũ.ponat᷑ exẽplũ tale.archa habʒ duas ſeras vna re
ſerata altera ẽ expedita ad aꝑiendũ archã ꝑfecte.Siłꝛ di⸗
co ꝙ vna iſtaꝝ duaꝝ clauiũ imediate aꝑit alia tollit impe⸗
dimẽtũ añcedẽs.i Jec tñ dico ſicut ꝗdã dixerunt.qꝙ ſcia ſit
clanis.qꝛ tollit impedimẽtũ erroꝛis:ſᷣ ꝓpꝛie ẽ clauis vt po⸗
teſtas ẽ diſcernẽdi eo mõ qͥ tactu ẽ. nec vna inqtuʒ clauis ẽ
diſpoſitio alteriꝰ:̊ officiũ vniꝰpᷣcedit officiũ alteriꝰvt cau
ſa eſt ſcia ſimpłꝛ.ij Ad vltimũ ex dictis ptʒ rñſio.qꝛ ſi deſi
nat ꝗs habere ſciaʒ vt ẽ clauis.i.auẽteʒ diſcernẽdi:deſinit
habere clauẽ ad noticiã tactoꝝ.Qota.q; vnꝰeſt actꝰpꝛime
clauis vt ẽ auẽtas ⁊ vt ẽ ſcia.ſcʒ diſcernẽ inter culpa ⁊ cul

pam. Eſt tñ actꝰ idem vt actꝰſui habitꝰ ⁊ a quo ẽ oꝛiginali

ter: ⁊ act auctoꝛitatis.ſcʒ vt ẽ oꝛdinãtis ad exequẽdũ.⁊ ſci
entia dicit foꝛmã nature:qꝛ naturalit habʒ ineſſe ratõnali
creature. auctoꝛitas foꝛma iuris. ⁊ foꝛma nature ẽ q̃ſi ma⸗
terialis ad foꝛmã iuris.i.ſcĩa ad auctoꝛitateʒ.2 vtraq; qjſi
mater iale ad clauẽ alteram q̃ ꝑfecte aꝑit.
rticulus ſecuduns
4 Onſequẽter q̃rit᷑.vtꝝ ptas ligãdi⁊ ſoluendi ſit
clauis.Et videt᷑ ꝙ ſic. ꝑ h̊ ꝙ habet᷑ Math.xvj.
VW Yoh. xx. ¶ Cõtra. pfᷣas ligãdi ſoluendi nõẽ
datq Pomi? g& nõ ẽ clauis. Pꝛimũ ptʒ ꝑ ̊ ꝙ dic Richardꝰ
de ſcrẽo victoꝛe.hoĩeʒ hmõi viculis ligatũ ſolꝰ ſoluere põt:
qui vere omipotẽs eſt 2 oĩa põt.⁊ loquit᷑ de vinculis ꝗboli
gat᷑ pct̃oꝛ.⸗.¶ Itẽ ptas aꝑiendi oſtiũ ẽ aliud a claue matia⸗
li. Silꝛ videt᷑ de pate aꝑiendi ſpũalit. ꝙ ſit aliud a claue
ſpũali.⁊ ꝙ ſicut pᷣter potẽtiã aꝑiendi ẽ clauis inſtrumẽtum
extrinſecuũ:ſilł ⁊ in ꝓpoſito.⸗ Itẽ ſolutõ huiꝰẽ impij iuſti⸗
ſicatio.ſᷣ̊ magis ẽ iuſtificare impiũ qᷓ creare celũ a terra 3.
iua vt pꝛiꝰ. ¶ ¶Ud bec ⁊ hmõi rñũdent ꝗqdaʒ.ꝙ; ideʒ eſt ſa⸗
cerdotes habe prateʒ ligãdi 2 ſoluẽdi:ꝙ oñdere bomiĩes eẽ
ſolutos ſiue ligatos.quoꝝ ſentẽtiaʒ impꝛobat Rich. de ſã
cto victoꝛe oicẽs.ꝙ hec ſentẽtia eſt tã frinola q ridẽda ſub
dens ſic. Nũquid dicit dñs:quodcũq; ligatü oñderis erit
ligatũ ⁊ quodcũq; ſolutũ oñderis erit ſolutũ dicẽtes apli⸗
cos viros pcta remittẽdi vel retinẽdi pr̃ateʒ nõ habere. cũ
vñs hec dicat:dicũt eos tminodo babẽ prateʒ vtrũq; oſtẽ⸗
dendi.cũ dñs hoc dicat quoꝝ remilſeritis pcta:inꝗt nõ ali
orũ remiſſa oñderitis:remittũt᷑.tenẽdũ ẽ ꝗ̊ banc iniĩaʒ nul
lam eẽ. Itẽ opponit Rich.ſᷣm ſniaʒ quoꝛũdã ſic. Peccator
aut veracit penitet aut nõ.ſi penitet veracit᷑:caritatẽ habz
in eʒechiele habet᷑ quacũq; hoꝛa ĩgemuerit pctoꝛ ſaluꝰ erit

lrxxix.

ſed nemo qui caritate capax ẽ ſine caritate ſaluari põt. er⸗
go abſoluit᷑ a pcto anteꝙᷓ ꝑueniat ad ſacerdoteʒ ſiue abſol⸗
natur a ſacerdote. Si nõ veraciter penitet:tũc nõ valet ab
ſolutio ſacerdotis.nulliꝰg ſacerdotis vt videt᷑ eſt hec pr̃as
Rñſio.·ꝙ ptᷣas ſoluẽdi ⁊ ſigãdi clauis eſt tradita pᷣmo be⸗
ato petro ⁊ poſt alijs apłis:⁊ ꝑ eos vicarijs eoꝝ.quid aũt
põt clauis hec infra videbit᷑. Poteſtas aũt ſoluẽdi ⁊ ligan
di a pct̃o eſt ſoliꝰdei ꝓpꝛie ⁊ ꝑ ſe loquẽdo.⁊ quodãmodo co
oꝑatiue ẽ ipſoꝝ ſacerdotũ.vt em̃ dicit Rich. ꝑ ſemetipſuʒ
ſane ſoluit vinculũ obduratõis.ꝑ ſe ſimul ⁊ miſtrũ ſuu de⸗
bitum eterne dãnatõis. ꝑ miſtrũ vᷣo debitũ future purgati
onis. ꝛime nãq; abſolutõis ptᷣateʒ ſibi ſoli reſeruauit.ſe
cundã vo abſolutõeʒ ꝑ ſe ſimul ⁊ miſtrũ facit.terciã auteʒ
dñs nõ tam ꝑ ſeipᷣm q; ꝑ miſtrũ ſuũ facere ↄſueuit. ecce vt
patet ex verbis Rich. in oĩbo iſtis modis dñs eſt faciẽs:li
cet ſacerdos aliquo mõ cooperãs ſit.de hac ̊ coopatõe in⸗
telligunt᷑ verba dñi in Matheo ⁊ Yohʒe ⁊ alio mõ vt ifra
patebit.¶ Ao illud qð obijcit᷑ im Rich̊.aut veracit peni
tet ⁊c.ſie rᷣdet ꝙ ⁊ ſi habeat caritatẽ:nihilominꝰtenet᷑ de
bito dãnatõis niſi aliud intueniat. ponit tale exemplũ.
Abſq; vlla dubitatõe priarche 2. ꝓphete caritatẽ babuere:
2 tñ tenebant᷑ debito damnatõnis eterne.alioꝗn nec ad in
ferna deſcẽderẽt nec xp̃ᷣi moꝛte nec vlla redemptõne egent.
Abſq; igit᷑ ambiguitate debito tenebant᷑ damnatõis eter⸗
ne.ſed qð eis eterna eẽt niſi moꝛs xp̃i eos ab hoc debito ab
ſolueret.Conſtat ergo ꝙ vtrũq;ʒ ſimul ↄtingit vt hõ carita⸗
tem habeat:⁊ tñ adbuc damnatõnis debito teneat᷑.qð in⸗
telligendũ eſt quãtũ eſt de ſe.ſ. niſi intuenirẽt bñficia xp̃i.
4¶ Si obijciat᷑ ↄtra h̊ ſic obijcit Rich.ſic. Si pctoꝛ xpᷣi mẽ⸗
bꝛũ eẽ cepit exquo caritatẽ habẽ cepit quõ ꝗᷓ poterit eẽ mẽ⸗
bꝛuʒ xp̃i ⁊ debito damnatõis teneri?: Rñdet ſic. mẽbꝝ xp̃i
dici põt homo ſᷣm geminã ↄſideratõeʒ.aut ſᷣm pᷣdeſtinatõ
nem:aut ſᷣin habitudinẽ. Scðm pᷣdeſiinatõeʒ põt quis mẽ

bꝛum xpᷣi eẽ ⁊ nec dũ caritatẽ habere. iuxta naqʒ dni teſti⸗

moniũ refꝛigeſcit caritas multoꝝ. Scðm g̊ hãc acceptõeʒ
ↄtingit hoĩeʒ eẽ mẽbꝛuʒ xp̃i T adhuc vinculo a debito dam
natõnis teneri. Scðm habitudinẽ aũt mẽbꝛuʒ rp̃i dicituꝛ

quãdo in ſe habet vnũ vnde hocipᷣo efficit. ¶¶ Ad illud qð

obijcit᷑.ꝙ in materialibo potẽtia aperiẽdi nõ eſt clauis ⁊c.
dicẽduʒ ꝙ nõ ẽ ſilłe de claue matiali ⁊ ſpũali.qꝛ clauis ma
terialis habʒ foꝛmã artis vñ clauis ẽ. Vñ ↄuenit ſibi pt̃as
aperiẽdi.clauis aũt ſpũalis habet ꝙ ẽ clauis.i.poteſiateʒ
aperiẽdi a ptᷣate interioꝛi que ẽ foꝛma iuris.⸗. Ao illud qð
obijcit᷑.ꝙ hmõi ſolutõ eſt idem qð iuſtificatõ.dicẽdũ nõ
eſt veꝝ·hoc infra patebit qũ mamifeſtabit᷑ qᷓtuʒ ad quid ſit
ſolutio ꝑ claues miſteriales.

lembꝛü quartũ

Onſequẽter q̃rit᷑. Quot ſint claues.⁊ dicit
dmũiter ꝙ due. ⁊ hoc videt᷑ ꝑ rabanũ dicẽtẽ
H officiũ ↄmittit᷑ pᷣſbiteris atq; ep̃is.vt agni
tis pctoꝝ cauſis qͥs hũiles ac vere penitẽtes
ↄſpererint:hos a timoꝛe ꝑpetue moꝛtis abſoluãt. Hic no⸗
tantur duo actꝰrñdẽtes duabo clauibo.ſ.diſcernẽdi ibi vt
agnitis pctoꝝ cauſis.⁊ abſoluẽdi ibi a tioꝛe ꝑpetue moꝛ⸗
tis abſoluãt:notat᷑ &̊ h duplerx officiũ clauis.¶ Itẽ h̊ videt᷑
ꝑ hoc ꝙꝓ habet᷑ Geñ.iij. ꝙ de poſuit cherubin ⁊ ſtameũ gla
dium ad arcendũ ab introitu paradiſi.ñ qꝛ duo claude
bant ianuã:ad eiꝰapertõeʒ due claues requirũt᷑.vna q re⸗
ſpicit cherubin:ſcʒ auẽ tas vtẽdi ſcĩa qñ reꝗrit᷑.⁊ alia q re
ſpicit gladiũ flãmeũ:⁊ hic ẽ gladiꝰecclłiaſticꝰ.ſcʒ ptᷣas ligã

di ⁊ ſoluẽdi.⁊ ita due ſũt claues. Cõtra.videt᷑ ꝙ nume⸗

rus clauiũ nõ ſit ſufficiẽter determiatꝰ in duabo.qꝛ cũ ſcia
diſcernẽdi ſit vna clauis ptas abſoluẽdi alia.⁊ maxime qꝛ
his aperit᷑ ianua regni viatoꝛibo: videt᷑ ꝙ eadẽ rõe ⁊ bona
vita clauis eꝛit.¶ Itẽ videt᷑ ꝙ gꝛa dicẽda ẽ clauis.cũ ſoluat
penitẽtẽ a pena etna ⁊ liget ad purgatoꝛiã.¶ Itẽ cũ baptiſ
inꝰaꝑiat ianuã regni celoꝝ:videt᷑ ꝙ ſit ſiue debeat dici cla
uis.4 Item cũ tria ſint in aĩa.poteſtas ſcia ⁊ volũtas.cuꝛ
penes duo claues due ponãt᷑:⁊ penes terciũ.ſcʒ volũtateʒ
cbet ſumi terciũ ¶ IStẽ cũ ofirmatõe ſacmẽtali ⁊ extrema

vyVʒ

„*

vnctõe ſoluãt᷑ pcta:videt᷑ ꝙ he dicẽde ſũt claues.q¶lj Itẽ ſol

uẽ ⁊ ligare ſũt actꝰ oꝓoſiti.diſcernẽ ⁊ ſoluẽ neq̃qᷓ.magis
videt᷑ à ꝙ debeãt detmiaꝛi due claues penes hos actꝰqᷓ; pe
nes alios.⁊ ita nõ tm̃ ſũt due claues.⸗: SItẽ lingua ſcti cla⸗
uis ẽ regni celoꝝ.vñ dicit᷑.q̊ꝝ ligue claues celi facte ſunt.
41 Itẽ crux pnie claudit infernũ aꝑit celũ. ẽ clauis.⸗ Itẽ
Ppᷣdicatõneʒ ⁊ exẽplũ bone vite aꝑit᷑ celũ inſtis. He ꝗᷓ cla⸗
ues ſũt ⁊ q̃re nõ cũ dicat᷑ Math̊.xxiij· ve vob ſcribe ⁊ pha/
riſei ypocrite ꝗ clauditis regnũ celoꝝ añ hoĩes. Glo.ma⸗
lo lo. n due ſũt claues tm̃. vñ aug.Johᷣ.xx.q̊s
dignos remiſſiõe iudicaueꝛitis duabo clauibo.ſ.diſcꝛetõis
2 pꝛatis dimittetis pcta. Ecce ꝙ ab augaſſignãtuꝛ claues
Due ⁊ tm̃ due.h̊ idẽ videt᷑ ex ᷣbis Rabani ⁊ alijs ꝗgbuſdaʒ
pᷣtactis. Iſte at᷑ claues differũt.ſic potẽtia cognitiua ⁊ po/
tẽtia oꝑatiua.vñ ſcĩa diſcernẽdi ẽ tãqᷓ; clauis cognitiua: et
ptas iudicãdi tãq; oꝑatiua ⁊ pᷣma dꝛ auẽtas:ſcða ptᷣas.vñ
auẽtas reſpicit cognitõz: ptas oꝑatõeʒ. vñ pᷣma ẽ ad aꝑiẽ
dũ:ſᷣ ſcda ẽ aperiẽs.ſicut dic aug.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de
bona vita ⁊c̃.dicẽdũ q clauis ꝓut de ipſa intẽdit᷑ ad pᷣſens
eccłiaʒ reſpicit cui hʒ recõciliari penitẽs qð ſit ꝑ officium
miſtri.vñ clauis reſpicit oꝛdinẽ. O at᷑ obijcit᷑ ꝙ bona vita
apit celũ.dicẽdũ ꝙ h̊ ẽ ꝑ vite meritũ:nõ ꝑ officiuʒ.¶. Ad G̊
qd obijcit᷑ de gra.dicẽdũ ꝙ licʒ gr̃a ſoluet a pena et᷑na ⁊ li
get ad purgatoꝛiã:nõ tñ ẽ clauis.nõ eĩ recõciliat eccłie.vt
ptz de ↄtrito quẽ oꝑtʒ ↄfiteri.et ſi aliqͥ mõ dicat᷑ clauis di⸗
cenda ẽ clauis dei nõ miſtri.nec ẽ clauis de q̃ dicit᷑ Math̊.
xvj.Tibi dabo claues.et ſi gr̃a ſoluat a pena differẽteꝛ tñ
a claue.qꝛ gra pꝛiꝰſoluit ⁊ poſt ligat:miĩſieꝛ eccłie pꝛiꝰligat
ad penã tꝑalẽ ⁊ pꝰſoluit.ideo dẽ Math.xvj. Qcũq; liga
ueris ⁊c.ꝑ h̊ ptʒ rñſio ad pᷣcedẽs.ſcʒ de bona vita.qꝛ ſi bo⸗
na vita eẽt clauis h̊ habẽt a gra.q̃re cum gr̃a nõ ſit clauis
nec ipᷣa.tñ gra claudit infernũ ⁊ aꝑit celũ:ſᷣ hec nõ fiũt rõ/
ne officij.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑ ð baptiſmate.dicẽdũ ꝙ licʒ
in ſacmẽto baptiſmi miſter ecclłie oꝑet᷑.tñ nõ vtit᷑ claue qͥ̊
ad officiũ ligãdi ⁊ ſoluẽdi. Itẽ clauis reſpicit viculũ actu⸗
alis pcti ⁊ nõ oꝛigialis. Ad illud qð obijcit᷑ de volũtate.
ꝑ ſiłe ſũptũ de ſcia ⁊ ptᷣate.dicẽdũ ꝙ neq; ſcia neq; pt̃as ꝓ⸗
ut ſũt ip̃ius aie ſũt claues.ſ̊ ptᷣas ſiue auẽtas vtẽdi ſciẽtia
diſcretiua:⁊ ptᷣas ligãdi ⁊ ſoluẽdi claues ſũt.ſᷣ qñ cuʒ his
eſt bona vita ⁊ bona volũtas.expeditõꝛes ſũt ad ſuũ actũ
ſicut ſcĩa habita facit ꝙ altera clauis ſit expeditioꝛ: tñ eſt
differẽtia. qꝛ ſcia directe ẽ ad h̊ ne erret clauis.bona vita
nõ ẽ ad hoc ꝙ oꝑet᷑ clauis: qꝛ bona vita nõ ſemꝑ regrit᷑ in
illo qui ſoluit:ſ̊ in illo qui dat virtutẽ in clauibo ſcʒ ĩ xpᷣo.
et in illo qui ſoluit᷑. In miſtro at᷑ abſoluẽte nõ regꝗrit᷑:quia
tũc virtꝰabſolutõis attribueret᷑ vite ſoluẽtis ⁊ nõ paſſioni
xp̃ᷣi. Itẽ nota ꝙ ſolet dici ꝙ illud qð bʒ actũ ligãdi ⁊ ſoluẽ⸗
di et aꝑiendi et claudẽdi reſpectu diuerſoꝝ nõ eſt clauis.qͥ
clauis reſpectu eiuſdẽ claudit et aꝑit.ligat et ſoluit.ſcʒ ec⸗
cleſie militãtis:ſed bona volũtas ꝑ meritũ vite aperit celũ
claudit infernũ.vñ hec nõ ſunt claues eo mõ quo intẽdimꝰ
de clauibo. Ad illud qð obijcit᷑ de ↄfirmatõe ſacramẽtali
7 extrema vnctõe.dicẽdũ ꝙ licet ſoluãt qdã modo loquẽdi
Feo no tñ ſunt claues.nõ em̃ ſoluẽdo ligãt nec ecõuerſo
qð clauiũ ẽ. Pꝛet.oↄfirmatõ ẽ potiꝰ actꝰdignitatis qᷓ; oꝛdis
nec extrema vnctõ ẽ tm̃ ſupᷣmi oꝛdis ſ inferioꝛis. Pꝛet.peꝛ
ↄfirmatõʒ ⁊ vnctõz extremã ⁊ ſiłꝛ ꝑ ſaẽmẽtoꝝ diſpẽſatõʒ
cũ ſit ibi collectõ gr̃e ⁊ ꝑ ↄſequẽs remiſſio culpe q̃ eſt vnum
oſtiũ et obſtaculũ ne intret᷑ in celũ.cũ hec remiſſio nõ ſit ſa
cerdotis.cuʒ oĩs culpe remiſſio fit dei ptate:ſacerdotis tñ
miſterio.⁊ ita nõ eſt in ̊ ſacerdotis ptᷣas ſ̊ miſteriũ. Ptas
em̃ ẽ nomẽ clanis nõ miſteriũ.ptʒ ꝙ gꝗeꝗd ẽ in diſpẽſatõne
ſacramentoꝝ qͥ ad culpã: totũ ꝑtinet ad clauẽ dei quã nulli
ↄtulit homĩ.¶.·. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ligua ẽ clauis ⁊c.di:⸗
cendũ ꝙ lĩgua ĩpꝛopꝛie ẽ clauis et ᷣm qd.ligua ei ſctoꝝ dr
clauis.nõ qꝛ aꝑiat ligãdo et ſoluẽdo:ſᷣ aꝑtõeʒ celi impetꝛã
do ̈tũ ad aliquẽ effectũ. ¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ſoluẽ li
gare ſũt magis actꝰoppoſiti qᷓ; diſcernẽ ⁊ ſoluẽ ⁊c.dicẽdũ ꝙ
nũerꝰclauiũ accipit᷑ penes diſcretõeʒ a pcto et penes oꝑaꝛi
circa penã pct᷑i.vnde diſcernẽ et ſoluere diſtinguunt᷑ iuxta
differẽtiã culpe ⁊ pene.Soluere aũt ⁊ ligaꝛe tm penã reſpi

ciunt:qꝛ et ſolutõ ẽ reſpectu pene et ligatõ ſiłꝛ.vñ eẽntiali/
oꝛ eſt differẽtia diſcretõis et ſolutõis ꝙᷓ ligatõis et ſolutio⸗
nis.clauis em̃ ẽ ptas ad diſcernẽduʒ et operãdũ.vel vt ſu⸗
matur ratõ ↄmũis.clauis ẽ ptas ad remouẽdũ impedimẽ:⸗
tum oꝑationis meritoꝛie. Impedimẽtũ aũt oꝑatõis talis
duplex ẽ.ſcʒ culpa et pena.ad remouẽdũ illud impedimen
tum qð eſt culpa:nõ ẽ clauis neceſſaria vt auferat eaʒ ẽ tñ
neceſſaria ad diſcernẽdũ inter culpã ⁊ culpã.vt ſᷣm mẽſu⸗
raz culpe detmiĩet᷑ mẽſura pene.vñ ad nihil aliud ẽ clauis
niſi vt ſacerdos liget penitẽtẽ ſᷣmn mẽſurã culpe:vel diſcer⸗

nat vtꝝ ſit ſoluẽaꝰ. Altera vᷣo clauis reſpicit penã q̃ eſt in

pctᷣo.ſcʒ illa q̃ eſt ptas ligãdi et ſoluẽdi.et ita duplex cla⸗
uis rõne p̃tacta. 4l Ad illud qð obijcit᷑ de cruce penitẽtie.
dicẽdũ ꝙ et ſi crux claudat et aꝑiat: nõ tñ ſicut clauis ſcʒ

ſoluẽdo et ligãdo.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de exẽplo et pdica

tione.dicẽdũ ꝙ ꝑ hoc nõ aperit᷑ celũ ꝓpꝛie:bᷣ potiꝰ intratuꝛi
vocãt᷑ ad poꝛtã celi vel ad habentẽ claues.

embꝛũ quintũ

Onſequẽt q̃rit᷑ ad ꝗd ſint claues pᷣciſe.vtrũ
tm̃ ad aꝑiendũ:an ad aꝑiendũ et claudẽdũ.
M ad o ꝑiendũ tm̃: videt᷑ ꝑ h̊ ꝙ claues date
üt ad ↄmodũ nr̃m ſ̊ nõ eſi ↄmodũ nr̃jm ꝙ re
gnũ nobis claudat᷑.⸗¶ Itẽ ingreſſus regni celoꝝ claudit᷑ ꝑ
obſtaculi apoſitõeʒ. Apoſitõ obſtaculi ẽ claudẽs ingrel⸗
ſum ꝑ pcti ↄmiſſionẽ.claues at᷑ ñ ſũt ad faciẽdũ hoĩes pec
care:&̊ nec ad ſoluẽdũ ⁊c̃.q IStẽ qcũq; vtit᷑ inſtrumento ad
illud ad qð ẽ:recte vtit᷑ illo.ſ̊ ſacerdos claudẽdo adituʒ re
gni nð recte facit ſᷣ̊ peccat:&̊ clauis nõ ẽ ei ad h̊ data.ꝓba⸗
tio mĩoꝛis Math.xxiij.ve vobis ſcribe ⁊ phariſei ꝗ claudi
tis regnũ celoꝝ añ hoies.ᷓ peccarẽt ĩ G.¶ Itẽ nibil idẽ eſt
ad opꝓpoſitos fines.ſ̊ claudẽ et aꝑire regnũ celoꝝ ſũt oꝑpo⸗
ſita:̊ clauis nõ oꝛdiat᷑ ad hec duo.al IKiẽ baptiſm ꝰa pit ce
lũ et nõ claudit. Sitłꝛ videt᷑ de claue ꝙ tm̃ aꝑiat.NMat.iij.
Aſcẽdit de aqua et ecce celi aꝑti ſũt.et vidit ſpm̃ deſcẽden⸗
tem ſicut colũbã et veniẽtẽ ſuꝑ ſe.Glo.Rabani.nõ tũc pri
mũ ſibi patuẽ celeſtia vel ſpũſſanctꝰdatꝰ ẽ.F̊ nobis ꝑ acce⸗
ptum baptiſmũ aditũ celi patrie et ſpm̃ſctẽᷣm dari mõſtra⸗/
uit. 4 Itẽ cũ de xrp̃o dẽ Eſa.xxij.dabo clauẽ domꝰdauid ſu
per hũeꝝ eiꝰ.aꝑiet et nemo claudet:claudet ⁊ nemo apꝑiet
maxiĩe ptʒ ꝙ officiũ mĩſtroꝝ detmĩatũ ẽ ad vnã ꝑtẽ tiñ ꝙtũ
ad officiũ clauiũ.¶ Itẽ cũ alicui pᷣcludit᷑ ingreſſus regni.
fit ð legẽ eccłie q̃ inidicit ne malũ ꝓ malo fiat.Ro.xij.nul
li malũ ꝓ malo reddẽtes.⁊ ¶QDath.vj. bñfacite his ꝗ ode⸗
rũt vos.ꝗ claues nõ debẽt eẽ neq; ſũt ad claudẽdũ alicui in
greſſuʒ.¶ Itẽ cũ ſoluere ⁊ ligare nõ ſũt clauis vſus.ſ̊ ma⸗

di et ſoluẽdi.qð nõ facit ¶Dat᷑.xvj.q̃rit᷑ &̊ vñ h̊ ſit.¶ Con
tra.in datõe clauiũ deꝰ dedit nõ ſolũ ptatẽ ſoluẽdi:h̊ ⁊ ligã
di.nõ ſolũ dimittẽdi pctᷣa:ſ̊ etiã retinẽdi.ſicẽ ptʒ Mat᷑.xvj
et Joh.xx.et ꝑ h̊ ꝙ ſoluũt ſũt ad aꝑiendũ et ꝑ hoc ꝙ remit
tũt ſiłꝛ.ᷣ ab oppoſitis ꝑ hoc ꝙ ligãt et retinẽt erũt ad clau
dendũ:nõ ꝗ̊ ſolũ ad aꝑiendũ.ij Itẽ clauis dicit᷑ metapho/
rice in ſpũalibo ad ſiłitudinẽ clauis in tꝑalibo.ſ̊ in mate/
rialibo officiũ clauis nõ tm̃ eſt aꝑire.ᷣ et claudẽ: ergo ⁊c̃.
4l Itẽ intelligat᷑ ꝙ ſi nõ eſſet pctm tũc eſſet celũ aꝑtũ.nunc
autẽ claudit᷑ ꝑ pc᷑m. Ex pcto em̃ ſequit᷑ pena pcti vna.ſcʒ
reatꝰpene gehẽne.altera carentia viſionis dei.eſt clauis

nus magis:ñ videt᷑ dñs debẽt clauibo attribuẽ vſũ ligi⸗

ad aꝑiendũ celũ et claudẽdũ infernũ bonis:⁊ ecõuerſo ma

lis ſcʒ ad claudẽdũ celũ et aꝑiendũ infernũ.¶ Ad euiden
tiam pᷣtactoꝝ nota. ꝙ vt dic Iſido.ethi.xv.oſtiũ dicit᷑ ge⸗
neraliter ꝑ qð ab aliq̊ arcemur ingreſſu.ab obſtãdo dictũ
H ↄſtat ꝙ duo ſũt que arcẽt nos ab introitu celi.ſcʒ culpa
2 pena debita.⁊ ita dici põt duplex oſtiũ celi.⁊ aꝑtõ oſtio⸗
rũ bhoꝝ nõ ẽ niſi rem otõ obſtaculoꝝ hoꝝ.⁊ claues ñ ſũt ni
ſi prates remouẽtes hec obſtacula.ſ̊ qꝛ pctm remonet ſolꝰ
deus et penã ſimul annexã que eſt infernuʒ. patet ꝙ hmõi
oſtij clauem habʒ ſolus xpᷣc. Apoc̃.iij.hec dicit ſanctꝰ⁊ ve⸗
rus:qui habet clauẽ dauid qui aperit et nemo claudit ⁊c.
hec clauis quodãmodo eſt poteſtas inſerta.per crucem em
ſiue paſſionẽ xpᷣi oſtiũ aꝑiebat᷑: qꝛ ibi abolita ẽ culpa⁊ pe⸗

— — — — — —

*

ſe⸗
in

gi
r
nit
an
0/
te⸗
ſe.
unc

nis
na.
iden
t
hicin
n
i

e
.

ð

83—w——w—N—w—————

¶ Lueſti

ne eterne debitũ. bis ꝗ ceredũt dimitti᷑ z acceptãt illð ꝑ ſa

cramẽta ad ̊ inſtituta. veꝝ tñ aliqd pene fuit ibi nõ dimil
ſum: ita adhuc ẽ aliud obſtaculũ. ſcz pene tꝑalis.cuiꝰre⸗
motõeʒ obſtaculi que eſt oſtij apertio reſernat᷑ ſacerdoti.⁊

quia remoto obſtaculo culpe ⁊ etne pene: deber pena pur⸗

gatoꝛia. vel p̃ſentes ſũt iſte due pene ſicut dupler oſtium.

vnũ remotiꝰab ingreſſu.ſcʒ purga toꝛiũ qð longiꝰ?:⁊ aliud
ꝓpinquiꝰ.ſcʒ pena pᷣſens. Cũ bis nota.qꝙ pꝛas ſacerdoti
bus coĩter ceſſa reſpectu ſubditoꝝ:nõ ẽ abſoluẽdum oĩno
debitũ pcti.nõ em̃ tecebat h̊ oĩbo coĩcari.ne culpa ſine pe⸗
na remanẽt ⁊ relinqret᷑ aliqo inoꝛdi natũ in regno xp̃i.⁊ iõ
eſt illis data ptas ligãdi ⁊ ſoluẽdi.i.vt ligãdo ſoluerẽt. i.
ligãdo ad penã tꝑaleʒ:ſoluerẽt ab alio.i.purgatoꝛio.necẽ
data ptas ligãdi niſi ꝓpteꝛ ſolutõez. qm igit᷑ ſoluere aliquẽ
a debito remouere obſtaculũ.2 B eſt apire celũ ⁊ conſe
quẽs ligare ẽ claudẽ idẽ.ideo dico q; iſte claues ſimul ſunt
ad ligãduʒ ſoluẽduʒ claudẽduzʒ ⁊ aperiẽduʒ.ſᷣ actꝰligan
di 7 ſoluẽdi ↄpetit eis ĩmediate ⁊ reſpectu ſubiecti.vt ſupᷣ
dictũ eſt:ſed actꝰ aperiẽdi in relatõe ad finẽ vltimũ.Et qm
teſtimoniũ denoĩat᷑ ab optimo ? a fine:⁊ ideo magis deno
minat᷑ illa ptas a noie reſpiciẽte finẽ.qꝛ vo in ſtrumẽtũ qð
oꝛdinat᷑ ad claudẽduʒ 2 aperiẽduʒ in coꝛꝑalibo eſt clauis:
ideo talis ptas recte dicit᷑ clauis. non tñ eſt oĩmoda ſititu
do: ſed aliqua.clauis em̃ materialis ad vtrũq; pᷣncipaliter
2 pncipaliꝰad claudẽduʒ ꝗꝓpter latrones ⁊ fures.ſ̊ ſpũalis
pncipaliꝰeſt oꝛdinata ad aperiẽdũ.nec oꝛdinata ẽ ad clau⸗
dendũ niſiꝗpter apertionẽ: ſicut nec ad ligãduʒ niſi ꝓpter
ſolutõez.· ita quẽadmodũ medicina ẽ ſcientia ſ ani 7 egri.
ſani ꝑ ſe.⁊ egri ꝑ accidens: ita intelligenduʒ eſt in ꝓpoſito ·
Aod hoc qð obijcit . ꝙ clauſio regni ẽ nobis danoſa ⁊c̃.
Dicendũ ꝙ in coꝛꝑalibo ẽ quedaʒ ligatõ ſimptꝛ nocene:vt
quãdo ligat᷑ quis ne euadat moꝛtẽ.quedã ſimpłꝛ expediẽs
ſicut qñ ligat᷑ hõ medicamẽto emplaſtri.ſic ĩ ſpũalibo liga
tio pcti impedit: ſed ligatio ſacerdotis bñ facit ad velocio
rẽ ⁊ expeditõrẽ ſolutõʒ.4. Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ clauſio in⸗
greſſus fit ꝑ axpoſitõez obſtaculi ⁊2c. Dicendũ ꝙ ẽ quedaʒ
clanſio bona 2 expediẽs: ⁊ hc facit clanis.quedã eſt dano
ſa ⁊ mala quã facit pctm ſiue dxbitũ.ð clauis em non ligat
debito pcti:ſed impoſitõe remedij.¶¶ Ao illud qð obijcit ꝙ
ſacerdos claudẽdo aditũ regni nõ vtit᷑ claue ad qð eſt ſeo
peccat. dicẽduʒ ꝙ; clauſio illa de qua dĩc AMDath.xxiij. Ele
vobis ſcribe ⁊ phariſei ⁊c.non intelligit᷑ de illa q fit ꝑ cla⸗
ues ſe acdotales: ̊ de illa q fit ꝑ malũ exẽplũ.vt ptz de glo.
ibidẽ. Ad illð q obijcit. ꝙ nibil idẽ ẽ ad oppoſitos actꝰ
⁊c̃. Dicẽduʒ ꝙ veꝝ ẽ intelligedo de fine ꝑ ſe. bñ tñ eſt aligð
ad oppolita ita ꝙ ad vnũ ꝑſe ⁊ ad aliud ꝑ accidẽs.⁊ ita eſt
in ꝓpoſito. ADd illud qd obijcit᷑ ꝑ ſiłe de baptiſmoꝗ ape⸗
rit ⁊ nemo claudit. dicẽduʒ ꝙ nõ eſt ſiłe. Ratõ huiꝰ ẽ. quia
baptiſmꝰ apeꝛit ſine gemitu ⁊ planctu quocũq; vñ nõ ligat
ad aliquã penã ſiue fatiſfactõeʒ.pnĩa nõ ſiłꝛ facit.⸗! Ad il

lud qð obijcit᷑ e illo Eſa.qꝙ dic de xpᷣo.aꝑiet ⁊ nemo clau

cet ⁊c dicẽaũ ꝙ h intelligẽaũ eſt de aptiðe ꝑ pcij ſolutõneʒ
quã oꝑatꝰeſt rpᷣe in paſſiõe.⁊ etiã ꝑ effectũ quẽ fecit in aſcẽ
ſione. A xpo em̃ ẽ triplex aꝑtio ianue regni. ſcʒ ꝑ cauſa in
baptiſino. ꝑ pcij ſolutõeʒ ⁊ ꝑ effectũ. nulla iſtax aptionuz
fit mediãte clane a ſacerdote:ſᷣ ſolũmodo apertõis mani⸗
feſtatio.. Ao illð qð obijcit.ꝙ ecclia iuxta qð vxpᷣe docuit
nõ reddit malũ ꝓ malo.dicẽduũ ꝙ nõ eſt intẽtio ecclie red-
dere malũ ꝓ malo: ſᷣ malũ vt reinouet ſeu reuocet a malo
ad bonũ.vt.j.Coꝛin.v.tradidit hmõi hoieʒ ſathane in in⸗
teritũ carnis: vt ſpũs ſaluꝰſit in die iudicij dñi nr̃i ipᷣu xpᷣi
Ao illud qð obijcit᷑.ꝙ ſoluere ⁊ ligare nõ eſt vſus clauis
⁊c̃. Dicenduʒ ꝙ poteſias illa babet actum in relatõne ad
ſubiecta ⁊ in relatõne ad finẽ actus.in com ꝑatõe ad ſub⸗
iectum reſpicit poteſtas habitũ ſiue vſum:ſed in com ꝑatio
ne ad finem reſpicit fructũ.⁊ quia denoĩatio eſt ab optimo
ideo dñs clauem illam poteſtatẽ nomiauit.ſed quia execu⸗
tio ⁊ vſus reſpicit actũ pꝛimũ. ideo illi claui actuʒ ligandi
7 ſoluendi attribuit. W

¶Mlembꝛum ſextum

lxix.

Onſequenter queritur. Quando clanes ſue
runt daie eccleſie. Et pꝛimo vtrum currente
lege nature. Secũdo an currente lege moy ſi
rcio an tempoꝛe gratie.

rticulus prunus
Irca pꝛimũ oñdit᷑ ſic.Currẽte lege nature fuit
facramẽtũ penitẽtie. dicit᷑ em.iiij/ſen. ſaẽmẽ⸗
Niũ pnie ſiẽ ⁊ ↄiugij ab exoꝛdio generis hũani ce
. ſazëmẽtũ pnie efficacia babʒ a claui :tꝑe illo date
erãt claues. 4 Iẽ poſt ppetratõez pcti ſꝑ fuit neceſſariuzʒ
remediũ ð pctm. 2 ita vſus clauiuz lꝑ fuit neceſſariꝰ:qꝛ ſꝑ
boĩes peccabãt. p̊ diuiĩa miſcdia ſꝑ exhibebat hbomi qð eꝛat
ei neceſſariũ ad ſalutẽ. Si ei natura nõ deficit ĩ neceſſarijs
multofoꝛtiꝰnec auctoꝛ nat᷑e cuiꝰ bonitas ẽ ſũma.&̊ tpe illo
deficiebãt claues. 4 Itẽ ĩ illo tpe fuit vſus eoꝝ qᷓ neceſſaria
erãt ad remiſſionẽ oꝛigialis pcti: cũ maioꝛ nccitas fuerit
eoꝝ q̊ꝝ vſus erat neceſſariꝰ deletoi actualiũ cuiuſmõi ſunt
claues:nõ videt᷑ ꝙ diuĩa bonitas ꝑmilerit defectũ clauiuz
fuiſſe tꝑe illo.⁊ ita tũc erãt date ſiue inſtitute. Si rñdet᷑
ꝙ; claues dãt᷑ cũ oꝛdie ſacdotali: tũc aũt nõ eꝛat oꝛdo bmõi
Cõtra.tũc tꝑis erat ſacerdos ⁊ officiũ ſacerdotij:qð ptʒ ꝑ
B.qꝙ tũc erat melcbiſedech ꝗ erat ſaceꝛdos dei excelſi Geñ.
xiiij. S̊ ↄſtat ꝙ ſacerdotio melchiſedech ↄueniũt clanes exq̊
ſacerdotiũ xp̃i dẽ eẽ ſacerdotiũ melchiſedech. de xpᷣo ei d
u es ſacerdos inet᷑nũ ᷣm oꝛdinẽ melchiſedech. Con⸗
tra.nõ reꝑit᷑ ĩ teſlamẽto veti neq; ĩ nouo ꝙ date fuerit cla⸗
ues tꝑe legis nate.g iu aſſertõz Hieꝛo.nõ ẽ ponẽdũ illas
tꝑe illo fuiſſe datas.dĩc ei Hieꝛo.ĩ q̃dã omelia.repꝛobãs

teſtimoniũ cuiuſdã opionis ſũptũ ab apłis. Gᷣ qð de ſcpᷣtu⸗

ris nõ bʒ auẽteʒ eade facultate ↄtẽnit᷑ q ꝓbat᷑. ¶ IYẽ in enu
meratõe ſacmẽtoꝝ tꝑis ab expoſitoꝛibo ſacre ſcpᷣture.ſ. be
ato geeg. 1 bug. de ſan. vic. nulla fit mentio de clauibo. ex qͥ̊
habet᷑ argumetũ validũ.ꝙ ñ ſpectãt ad ſaẽ mẽta. ¶Mð cõ⸗
cedimꝰ.¶ Ao illud ẽ qð obijcit ꝙ tpe illo fuit ſaẽmentũ pe
nitẽtie ad qð ſpectat vſus clauiu. dicendũ ꝙ remediũ pct᷑i
tũc tꝑis ñ fuit ſacmẽtuʒ pnie ſᷣ vt pnie ſiue gra ſufficiebat
ſine vſu clauiũ. 4 Uo illð qð obijcit᷑. ꝙ tũc tꝑis remedium
pcti fuit nccriũ.dicẽdũ ꝙ h̊ ẽ veꝝ.⁊ illð rmediũ fuit vᷣtꝰ vl
gẽa pnie cũ ſacrificijs 1 oblatõibo. 4 Ad illð qð obijcit. ꝙᷓ
auctoꝛ nat᷑e ñ deficit ĩ neceſſarijs.dicẽdũ ꝙ hH veꝝ ẽ nec tũc
nec oniᷓ defecit gn penitẽtibo exhibẽt qᷓ ad ſalutẽ erant ne⸗
ceſfaria: vt ex ſupdictis ptz.ſingulis eĩ tẽpoꝛibo pꝓuidebat
ce illis qᷓ ad ſalutẽ erãt neceſſaria.¶Ex bis patzʒ rũſio.ad
illud qð ſequit᷑qꝛ tũc tꝑis erat remedi ntra actuale pctm
ſicut ↄtra oꝛiginale. licʒ illud remediũ nõ eẽt vſus clauiuʒ
nec debuit eſſe. ſicut infra habet᷑. 4¶ Ad illud qð obijcit. ꝓ
tunc erat ſacerdotiũ xpᷣi:qꝛſi acerdotiũ melchiſedech.⁊ xpᷣe
erat ſacerdos ſᷣm oꝛdinẽ melchiſedech.dicendũ ꝙ ſacerdo
tiũ melchiſedech nõ fuit ſaceꝛdotiũ xp̃i niſi in figura.̊ xpᷣe
dicit᷑ laceꝛdos ſᷣm oꝛdinẽ melchiſedech:ſicut habet᷑ ex glo.
ſuꝑ illud pᷣs. Tu es ſacerdos ineternũ ſᷣm oꝛdinẽ melchi⸗
ſedech:quia panẽ ⁊ vinũ ⁊ coꝛpus ⁊ ſanguinẽ ſuũ cõſecra⸗
uit xpᷣc: cuiꝰ ſacrificij ſi imilitudinem p̃miſit melchiſedech.
Heñ.xiiij. Rer pꝛoferens panẽ 2 vinuʒ. Erat em̃ ſacerdos
tei altiſſimi ⁊c̃.vnde illi ſacerdotio ꝙ ſoluʒ erat ſimile ſa⸗
cerdotio xp̃i in ritu ſacrificij: nõ ↄpetebt claues. qͥꝝ vſus
n relaxatõne debite peccato.

Articulus ſecũdus

Onſequẽter querit᷑.vtꝝ in lege moyſi date ſine
inſtitute erant claues. ſic videt᷑. qꝛ ſcribis 2
phariſeis dicit᷑ Math.xxiij. Clauditis regnũ
celoꝝ ante boies. Itẽ qd aliud ẽ hic clauiũ vſus niſi libe
ratio a pctis. Sed h̊ fecerũt ſacerdotes illiꝰtꝑis.Neemie
xij.mũdati ſunt ſacerdotes ⁊ leuite 2 mũdauerũt populuʒ.
Itẽ date ſunt ſacerdotibo legis moyſi auẽtes dilcernẽdi
inter lepꝛã nõ lepꝛã:mũdũ ⁊ imũdũ Deutro.xvij.penes
hanc auctoꝛitatẽ attendituꝛ altera clauis.? ita idem quod
pꝛius. 4 Item ad partes iſtius pꝛobleumatis valent ratõ
nes poſite in pcedenti ꝓbleumate.¶ Rñſio. qꝙ claues non
Sd

8
—

uerũt vate ſynagoge nec debeãt dari añqᷓ vſus claniũ ali
quã habẽt efficaciã·nulliꝰat efficacie erãt añqᷓ oſtiũ regni
aꝑtũ eẽt a x-pᷣo.apt qð ⁊c.¶ Ao illð qð obijcit᷑ ſcribe et
phariſei claudebãt regnũ ⁊c. Sicẽdũ ꝙ illa clauſio nõ fie⸗

bat vſu alicꝰclauis:ſᷣ potiꝰꝑ moꝝ ꝑuerſioneʒ ⁊ ꝑ eoꝝ que

erãt ad fidei annihilatõeʒ.vñ glo.ſuꝑ illð. Qui clauditis
regnũ celoꝝ vel malo exẽplo vel miſteria ſcripturaꝝ reue⸗
lando. ¶¶ Ad aliud dicẽdũ ꝙ mũdatõ q fiebat currente tꝑe
legis:fiebat ꝑ cerimonias legis nõ ptate clauiũ.ſicut tem/
poꝛe gratie.ql Ad aliud dicẽdũ.ꝙ tꝑe legis moyſi fuit da

ta ſacerdotibo auẽtas diſcernẽdi inter lepꝛã et lepꝛã mate

rialem.vt ptʒ Leuit.xiij.auẽtas aũt diſcernẽdi inter leprã
ſpũalem ad claues pꝑtinet. .
EQVrticnulus tercius

Onſequenter queritur vtrum fuerint claues.
et queritur ſi tunc fuerunt date. Secũdo vbi.

irca pꝛeimuũdicitur .S. j.

coiĩter ꝙ date fuerũt petro.⁊ G̊ vide᷑ Math̊.xvj. Libi da

bo claues r̃gni celoꝝ.Itẽ alijs aplis ſilłꝛ.vñ Joh̊.xx.Quo
rũ remiſeritis pcta ⁊c.̊ fuit dictũ apłis.q̊ in ptate apłloꝝ
fuit remittẽ pcta:et ita introducẽ ĩ regnũ.ᷓ ad vitã. ſᷣ̊ oĩs
ꝗq põt admittẽ vel excludẽ a regno hʒ claues regni: aplis
date fuer̃t claues.nõ niſi inqtũ erat pᷣlati eccłie tꝑe gre:g
⁊c̃. :¶q Ic̃ ecclia ẽ atriũ ꝑ qð ingredit᷑ in regnũ celoꝝ.hoc ?
em̃ atriũ in quo ſtetit heſter.i.aia iuſta ꝓponẽs ingredi ad
aſueꝝ regẽ heſſer.v.nec ẽ ingredi in regnũ niſi ꝑ viã iſtam
id eſt ecctiaʒ.ſᷣ ↄſtat ꝙ in ecctiaʒ nõ ingredit᷑ niſi ꝑ pᷣlatos
eccłie.pᷣlati aũt introducũt aliquos et ꝑ claues que fuerũt
date a xpᷣo.vñ ANath̊.xvj.ſuꝑ illud.Libi dabo claues re
gni celoꝝ.dicit glo.claues ſunt diſcernẽdi ſcĩa et potentia
qua dignos væbʒ reciꝑe:indignos excludẽ a r̃gno.Ex his
ptʒ qð ꝓponit᷑.¶ Cõtra.vt dictũ eſt.clauis ẽ ptas ligandi
et ſoluẽdi.hec ptas ſoliꝰ cæi ẽ.et nulli data a eo.vñ Hug.
male de ſacerdote dñi facitis ꝗ dei ptateʒ dimittẽdi pecca⸗
ta qð ſoli deo ↄpetit illi tribuiſtis.4l SItez vt dicit Hugo.
duobo modis pct᷑oꝛ ligatꝰeſt.i.obduratõe mẽtis: et debito
eterne dãnatõis. a neutro vinculo ẽ datũ homĩ abſoluere.
l Itẽ Apoc.j. Habeo claues moꝛtis et inferni dicit xpc.
ex hoc videt᷑ ꝙ xpᷣc retinuit ſibi claues inoꝛtis ⁊ inferni.ha
beo dicit diſcretiue.ᷣ dicit glo.claues moꝛtis et ĩferni pol
ſidet: qꝛ quos vult a dãnatõe moꝛtis liberat: quos vult in
eodẽ dãnatõis ꝑicło iuſte remanẽ ſinit.Ex his pz ꝙ xrpᷣe re
tinuit ſibi cloues a ꝑiculo dãnatõis et liberãdi et ſoluẽdi.
Itẽ querit᷑ ſi eſt ſufficiẽtis ptatis ad dimittẽdũ pecca
tum totũ.quare in ciꝰ adiutoꝛiũ ꝑteʒ habet ſacerdos abſo

lutõnis:cũ meliꝰ ſit ponẽ et eẽ vnũ agentẽ qᷓ plures. 4: Itẽ
ſi voluit hãe ptateʒ alijs coĩcare.quare magis voluit tem

poꝛe illo qꝙᷓ; alio.q¶¶ Itẽ quare tã artꝰfuit in coĩcatõe huiꝰ po
teſtatis ille ſũme liberalis vt eã nõ ↄcederet oĩbo nec etiaz
vſum eiꝰ ſicut baptiſmi:cũ voluerit oẽs penitere.ſicut ba⸗
ptizari.¶ Rñdeo. ꝙ ptas clauiũ data eſt eccłie a xpᷣo pꝛi⸗
mo aplis.et ꝑ aplos lalijs.¶¶ Ad hoc qð pꝛimo obijcit᷑ con
tra hoc.ꝙ clauis eſt ptas ligãdi ⁊c.et hoc ſoliꝰ di eſt.dicẽ⸗
dum ꝓꝙ hoc intelligit᷑ eẽ ſoliauẽte ſiue a ſi. erp̃latoꝝ eccleſie
eſt mĩſterio dato a deo nõ a ſe.vñ ſicut deꝰ ex ſe põt et ex ſe
veſt:ita ex ſe petm dimittit.et ſicut ſeribit ſolꝰdeus bonꝰ
et tñ illi qui deo ſeruiũt boni ſũt.ſic ẽ in ꝓpoſito.xvñ Hugo
ſicut ipe ex ſeipo deꝰeſt: ita etiã ꝑ ſemetipᷣm qñ vult ſine hu
mana cooꝑatione pcta dimittẽ põt.hi dᷣo qui ex ſemetipᷣis
dij nõ ſunt:illi etiã niſi eo a quo ſunt hoc ꝙ ſunt. in eis ⁊ ꝑ
eos opeꝛãte et eis cooꝑante pcta dimittẽ nõ poſſunt.patet
ergo quõ ſolus deꝰbonꝰ eſt.nec inde ſequit᷑ bonos non eſſe
etia eos qui deo ſeruiũt.et quõ ſolus deꝰmirabilia facit:⁊
tñ x iuſto homine dicit᷑.fecit em mirabilia in vita ſua.ita
etiã ſolus de pcta dimittit.tũc quoq;:qũ ſacerdos ab eo ⁊
t eu dimittit.ipᷣe em hoc in hoĩe facit: qð ꝑ eũ homo facit.

Ao illud po Hugo. male de ſacerdote dñi faci tis ⁊c.di⸗

cendũ ꝙ Hugo recitat verbũ aliquoꝝ oꝓponẽtiuʒ ſic.et ſic
rñdet neq; ego ſacerdotibo pfᷣateʒ dimittẽdi pcta tribui.il⸗

le homĩbo ptatem diuinã tribuit:qui de homĩba deũ fecit.
id eſt dat eis ptateʒ diuinã.et poſt.nõ mirũ eſt ſi hoĩes pec
cata dimittere poſſunt vt hoc poſſint nõ ex ſua: ſ̃ ex diuia
virtute aceeperũt.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ a neutro vicu⸗
lo qui ligatꝰeſt datũ eſt homĩ abſoluere.dicendũ ꝙ nõ ẽ ve⸗
rum.qð oſtẽdit Hugo ꝑ exẽplũ ſcriptũ a laʒ aro.vñ detmi
nat ꝙ gra adueniẽte coꝛ peccatoꝛis abſoluit᷑ ab excecatõne
mẽtis ſine obduratõe.et deinde ipᷣa cooꝑante meret᷑ abſol
ui penitẽs mĩſterio ſacerdotis a debito dãnatõis. Et ſub⸗
dit exemplũ tale. hoc bene in reſuſcitatõe laʒari ſignifica⸗
tum eſt.quẽ ipᷣe dñs ꝑ ſe pꝛiꝰintꝛinſecꝰa vinculo moꝛtis ab
ſoluit.viuificatũ aũt de foꝛis miſterio ipoꝝ aptoꝝ ſolui pᷣ⸗
cepit.ſic nãq; in ſcta eccłia nüc moꝛtuos pctis ꝑ ſolã cari⸗
tatem ſeu gratiã ſuã interiꝰ viuificàs ad ↄpunctõeʒ accen⸗
dit:atq; viuificatos ꝑ ↄfeſſionẽ foꝛas veire pᷣcipit: ac ſic de
mũ ofitentes ꝑ miĩſteriũ ſacerdotũ ab exterioꝛi vinculo.hẽ
a debito dãnatõis abſoluerit. Hene aũt dãnatõis erteriꝰ
vinculũ dicit᷑.qꝛ ꝑtinet ad tenebꝛas exterioꝛes.quas eua⸗
dere dignꝰnõ eſt:quiſꝗs in hac vita pꝛiꝰa tenebꝛis interio/

ribus ſolui nõ meret᷑.¶¶ Sed quid eſt qð dicit Hugo.ꝙ ſa

cerdos abſoluit a debito dãnatõis eterne: cũ ab hoc debi⸗
to abſoluit᷑ in collatõe gre ↄtritõis:ſcʒ anteqꝙᷓ; ↄfiteat᷑ ſacer
doti. Rñdeo.ꝙ hoc dicit᷑ qꝛ nõ abſoluit᷑ quis a deo niſi ſit
in ꝓpoſito ↄfitendi et recipiẽdi abſolutõeʒ a ſacerdote. vn⸗
de Hugo. Si quis poſt ꝑpetratã veniã pctoꝝ ↄfiteri eadẽ
peccata ſua neglexerit: quaſi inſtitutõis diuine ↄtemptoꝛ.
ꝙuis nõ ꝓ peccatis que iam dimilſſa ſunt reus teneat᷑: ta⸗
men ꝓ ↄtemptu reus erit.vel foꝛtaſſis: qꝛ ip̃a pct᷑a iam ad
ↄtumaciã redeũt:que pꝛiꝰꝑ ↄpunctõeʒ hũiliato dimiſſa fu

erunt.vel a debito dãnatõis.i.ab eo ꝙ mutata ẽ pena ſiu

ebitũ dam natõis.⸗ Ad iũllud qð obijcit᷑ ꝙ non dedit cla⸗
ues inferni. dicũt quidã ꝙ ſic. et ꝙ claues inferni ſunt cla⸗
ues regni. ſᷣ a dignioꝛi denoĩant᷑.qꝛ dũ aperiũt celũ clau⸗
dunt infernũ.vel põt aliter dici.ꝙ claues inferni habʒ rpᷣe
Fm ꝙ deus.nec dedit illas eccłie:qꝛ ipe eſt qui põt et coꝛpꝰ
et aĩaʒ ꝑdere in gehennã.et qui põt liberare et ibidẽ inclu⸗
dere. et hoc ↄpetit ei ᷣm clauẽ auctoꝛitatis que eſt in remo
uendo culpã.et ſᷣm hunc intellectũ plus intelligit᷑ ꝑ claueʒ
inferni qᷓ; ꝑclauẽ regni. ſicut plus eſt liberare a pena eter
na ꝙᷓ liberare ab aliqua pena tpali et pparare ad introdu
ctionem in gloꝛiã.¶ Ad illud qð querit᷑.exquo dñs eſt ſuf
ficientis ptatis ad dimittẽdũ pctm ⁊c̃.dicendũ ꝙ aliud et
aliud in pcto remittit xpᷣc ⁊ ſacerdos.qꝛ xpᷣc culpa et penã
eternã:et ſacerdos penã purgatonã. et aliquid de pena pᷣ⸗
ſenti taxata in canone:ſi diſcretõni eiꝰvidet᷑. Et voluit boc
deus ↄcedere.ſeʒ hanc pꝛatis ſue ꝑteʒ multiplici rõne.vna
eſt quã tangit Hugo de ſctᷣo victoꝛe in libꝛo de ſacramẽtis
vt homo qui noluit deo ſuꝑbiendo obedire ſuꝑioꝛi:deo ſa
tiſfaciat ſubdendo ſe pari.ſcʒ ſacerdoti. vt tumoꝛ ſuꝑbie
humilitate ſanet᷑. Alia ratio eſt.qꝛ em̃ ipe optimꝰeſt ſũme
ſui coĩcatiuꝰ:ideo nõ tm̃ voluit coicare homi ſuã ſapientiã
que apꝛopꝛiat᷑ filio: ſ̊ et bonitatẽ q apꝛopꝛiat᷑ ſpũiſcto:et
ptateʒ que appꝛopꝛiat᷑ patri.⁊ qꝛ bas tres coĩcatoes habui
mus ꝑ filiũ ꝑ quẽ nobis ſpũſſctus datꝰeſt: ideo dicit apłus
Ko.viij. Quõ nõ etiã cũ illo oĩia nobis donauit? ad quam
plenitudinẽ ↄueniebat claues dari homĩ. Ad illud qð q̃;

ritur quare claues date fuerũt tꝑe gre et non tꝑe legis na

ture neq; legis moyſi. Poteſt dici.ꝙ nõ ↄueniebat elaues
dari anteꝙᷓ poſſent habèẽ vſuʒ aꝑiẽdi oſtiuũ regni.bũc vſum
nõ poterãt habẽ anteqᷓ illud eſſet aꝑtũ a xrpᷣo. Alia ratõẽ.
qꝛ neq; tp̃s legis nature neq; tᷣus legis moy ſi fuit tpᷣs ple
ne gre. ſicut tpᷣus gre.Itẽ magis ↄueniebat ꝙ tꝑe incarna⸗
tionis filij dei quo deofactꝰ eſt homo ↄdeſcẽderet deꝰ hoini
in effectibo miſcdie ꝙᷓ in alijs tꝑibo. Itẽ tꝑe reꝑatõnis bo⸗
minis magis ↄueniebat ꝙ hõ coopet᷑ homĩ ad ſui reꝑatõʒ
ꝙᷓ in alio tꝑe.vnde placuit teo ꝙ ſicut homo ſuerat cauſa
xeſtructõis homis: ita eſſet cooꝑatoꝛ reꝑatõis.4¶ Ad vlti⸗
mũ dicendũ.ꝙ hoc factũ eſt ꝓpteꝛ vtilitatẽ eccłie.voluit em̃
lus quoſdã in alios plures habere poteſlatẽ et deinde in
illos alios paucioꝛes.eẽ ſic ſemꝑ qᷣuſq; ꝑueniret᷑ ad vnũ.ſ.
papã. ⁊ ſo ðo imediate ẽ ſᷣm illð ecẽs.v. excelſo excelſioꝛ

„£☚ ——

— —

üſeet.
les pee
Ldiuig
picn⸗
65 pe⸗
deemni
atöne
kabſol
E ſube
Gufien⸗
otiseb
ſuiz
Nicgn⸗
zuren,
ler
be
nte
gan
lerio
vgſ
Abi⸗
ſor
ſiſi
p⸗
ade
.
an
mad
flaſt
aſiue
lche⸗
chn
dy⸗
rie
y
,
0
.
4
na
boe
ets
voſl
vbie
ine
tis

l
6

g!
N
nes
ſun
ie
Una
vohi
bo⸗
Mi;
uſt
i
en
ſen
66
ſoᷣ

¶ Nueſtio

alꝰ ẽ:et ſuꝑ hos q; eminẽtioꝛes ſunt alij.et inſuꝑ vniuerſe
kre rex imꝑat uieti.ſ.pape ꝗ vocat ſe fuũ ᷣuoꝝ i.vt ſicẽ
triũphãs eccłia eſt vna:ſic et militãs et coꝛpꝰ triũphantis
cum coꝛꝑe militãtis vnit᷑ in vno capite.vnde dicitur lapis
angularis qui faocit vtraq; vnũ.Ephᷣ.j.ipᷣm dedit caput ſu⸗
r omn?᷑ eccliaʒ que eſt coꝛpꝰ eius.et ſic inter infinita mẽ
Ree et ſupꝛemum caput ſunt pᷣlati medij:ſicut in celo inter
idem caput et angelos ſunt certi oꝛdines accipientes ullu⸗
minationẽ et tradentes.

Konſequẽterquern .S. .

tur vbi in nono teſtamento ſint claues date ſiue inſtitute.
Et videt᷑ ꝙ MMath.xvj. ibi. Libi dabo claues regni celo/
rum. 4: Cõtra.videt᷑ ꝙ nõ fuerũt ibi inſtitute.qꝛ tm̃ ibi fa⸗
cta fuit ꝓmiſſio.ſicut ptʒ.l Itẽ ſuꝑ illud Math.xvj. Ti⸗
bi dabo ⁊c̃. Hieꝛo.ſciat pꝛudẽs lectoꝛ hoc in futuro ꝓmilſ⸗
ſum. Mã ſi ſtatim petro date eẽnt: nũꝙᷓ in eo error pᷣme cõ
feſſionis locũ habuiſſet.et ita videt᷑ ꝑ Hieꝛo.q tũc nõ fuit
data ptas vel vſus clauiũ.i¶ Item ex hoc videt᷑ ꝙ nõ poſſit
errare qui habet claues.dicit᷑ em̃ ꝙ ſi tũc date eẽnt: nunqᷓ
erroꝛ pᷣme ↄfeſſionis i cũ habuiſſet relinquit᷑ &̊ ꝙ nõ
poſſit errare.Rũñ.ꝙ claues fuerũt date.ibi.Tibi dabo
⁊c᷑.et licet ꝙ dico. Libi dabo claues expᷣmat᷑ ꝑ modũ pꝛo/
miſſionis euẽtus futuri:nihilominꝰibi cũ verbis ſequenti
bus que ſunt.Qðcũq; ligaueris ⁊c.date fuerũt petro pci⸗
pue.ꝙ aũt tũc date fuerũt.ptʒ ex glo.ibidẽ que dicit.ꝗ pᷣ ce
teris ↄfeſſus eſt:pᷣ ceteris donat᷑ clauib.Claues ſũt diſcer
nẽdi ſcia et potẽtia.qua dignos reciꝑe indignos debet ex⸗
cludere a regno.vñ ſubdit.et qðcũq; ligaueris.i.quẽ ĩ pec
catis ꝑſiſtentẽ eternis penis adiudicaneris:vel quẽ humi⸗
lein et vere penitẽtẽ abſolueris:ſic erit ⁊ in celis.Alijs fue
rũt date expᷣſſe.ibi.Accipite ſpm̃ſ.⁊c̃. Yoh.xx.ql Ad aliud
dicẽdũ ꝙ vᷣbũ Hieꝛo.trũcate poſitũ ẽ in glo.in vᷣbo eĩ illiꝰ
ↄtinet᷑. Sciat pꝛudẽs lectoꝛ beatitudinẽ hinꝰ quecũq; liga⸗
ueris ⁊c̃.in futuro pmiſſuʒ eẽ.Qã ſi ſtatim data eẽt iſta.ſ.
beatitudo:nũqᷓ; erroꝛ ⁊c.Qotãdũ gᷓ ꝙ brẽitudo hmõi qdcũ
qᷓ; ligaueris ſuꝑ terrã ⁊c.eſi illud eẽ ligatũ ⁊ in celis ſᷣm ve
ritatẽ qdcũq; ligaſſet ĩ terris beatꝰ petrꝰ.et illud eẽ ſolutũ
qðcũq; ſoluilſet.hec aũt bẽitudo ſi tunc fuiſſet data:nunqᷓ
fuiſſet erroꝛ i eo.ſicut poſtꝙᷓ apłis data fuit gra ad robur
tũc fuit eis data bec beatitudo q̃ vtebant᷑ claue ſine errore
guia tuc eis gra dabat᷑ ad diſcernẽdũ inter pcẽm et pcẽm.
Vnde nõ poſt ſoluebãt niſi qð fuit ſoluẽdũ: et ligabat niſi
qð fuit ligandũ.Et intelligẽdũ ꝙ multi habent claueʒ qui
nõ habent beatitudinem clauis:et ita multi babẽt claues
qui errant ſeu errare poſſunt. J

embꝛum ſeptimum
Onſequenter queritur.quibo date ſunt cla⸗
ues.Et pꝛimo an miniſtris bonis tm̃:an bo
nis et malis. Secũdo vtrũ coput bonorum
ſcʒ xpᷣc habuit claues.

Articulus pꝛimus

Irca pꝛimũ ꝙ tm̃ boni.videt᷑.dicit em̃ aug.cari

tas eccłie pcta dimittit.ᷣ̊ eccliaſtice ꝑſone pcẽa
Nimittüt vᷣtute clauiũ: q ſine caritate ſunt nõ
ba t claues. exquo nõ dimittũt pcta.4 Itẽ dñs cõtulit
claues apłis et illis mediãtibo conſiłibo illis.ſᷣ mali non
ſunt aplis ſiles. 7. Et ꝙ ↄtulit ſilibo in bono.i. bonis.
videt᷑ ex verbo dyoniſij dicẽtis.ſacerdos oꝛdinatꝰeſt ad h
vt ſit illumĩatiuꝰqm̃ ad hoc eſt vt illumiĩet ꝑfecte. Vnde il⸗
le cadit a virtute ſacerdotali qui nõ eſt illumĩatus.ſᷣ mali
lumẽ ſpũale nõ habẽt: et ita nec ptatem illumĩandi ſine q̃ᷓ
claues nõ habent᷑.¶. Item ſup illud me aũt nõ ſemꝑ babe
bitis dicit aug.in.xl.omeł. licet illud dicat᷑ pluraliter. di⸗
ctum tamen elſt iude gerenti typũ maloꝝ: ſicut dictũ eſt pe
tro.tibi dabo claues ⁊c.Fm ꝙ gerit ty pũ bonoꝝ.ꝗᷓ claues
nõ habent niſi voni. ¶ Item Bꝛeg. in dyalogo. petri vicez
et ligãdo et ſoluẽdo obtinent: qmi locũ ſancii regimis vita
et moꝛibo tenent. Item Apoc. ix. data eſt latbane clauis

lxxix.

putei abyſſi.⁊ data eſt petro ⁊ ſuis ſequacibo clams celi:⸗
ita videtur exquo capiti maloꝛum data eſt clauis abyſſi ⁊
mẽbꝛis eius:ſimiliter ꝙ ⁊ capiti apłoꝝ ⁊ bonis claues ce⸗
li. ¶ IJtem ptas remittendi pcẽm eſi a virtute paſſionis xpᷣi
niſi em̃ eſſet fides in eccłia de paſſione xpᷣi nõ dimitterent᷑

peccata:nec claues haberent efficaciã aliquã.ſed ſi hoc ne

ceſſe eſt ꝙ qui remittit peccata fidem habeat. et qui habet
vnam virtutem bhabet omnes:ergo claues ſunt tm̃ bonoꝝ.
A Iteʒ. xx. Johᷣ. Accipite ſpm̃ſanctũ quoꝝ remiſeritis pec
cata ⁊c̃.Ex hoc verbo videt᷑ ꝙ acciꝑe ſpm̃ſanctum ſit ante
oꝛdines ad remiſſionem peccatoꝝ.ergo videt᷑ ꝙ iſie actus
nõ habeatur niſi habito pᷣcedente.ſed remittere peccatum
ad clauem ꝑtinet: nõ ergo haben 8, niſi illi in quib-
eſt ſpũſſanctus ſcʒ ꝑ gratiã Contra.ptᷣas baptisandi 2
etiam miſtrandi alia ſacramenta data eſt miſtris bonis 2
malis. Similiter videtur ꝙ poteſtas clauium qua remit⸗
titur peccatum in ſacramẽto penitentie datur bonis ⁊ ma
lis.¶¶ Item oꝛdini ſacerdotali anexa eſt poteſtas clauium
ſed oꝛdo confert᷑ bonis ⁊ malis:ergo poteſtas clauiũ ſilr.
4 Item ex hoc accidit maximꝰerroꝛ in eccłia.cũ nulli con
ſtet de aliquo ſacerdote vtruʒz ſit in caritate.ix.Ecẽs.Ne⸗
mo ſcit an amoꝛe an odio ⁊c̃. multofoꝛtius neſcit de alio.

Item accideret alius erroꝛ ꝙ non eſſet vnita s clquiũO.5

virtus eaꝝ creſceret ſᷣm ſanctitatẽ ſacerdotũ. Ralo⸗
poteſtas clauiũ dat᷑ bonis ⁊ malis miſtris.clauis em̃ que
eſt habitualis pt̃as ſequit᷑ oꝛdinẽ ſacerdotij.nec confertur
ꝑſone ratõne qua eſt bona vel mala:ſed ratõne qua dotata
eſt dignitate oꝛdinis ſacerdotalis.¶l Ad pꝛimũ ergo dicẽ
dum.ꝙ pꝛas eccłie qᷓ;tum ad remiſſonẽ peccati conſiſlit in
fide ⁊ caritate paſſionis xpᷣi.vnde licet ſacerdos aligꝗs non
ha beat caritatem: habet tamẽ poteſtatẽ ſoluendi in fide ⁊
caritate eccleſie.nec habet vſus clauium ſingulari ⁊ ꝓpꝛia
poteſtate:ſed potius quia eſt miſter eccłie.Si enim ꝓpria
caritate ⁊ poteſtate abſolueret:nõ abſolueret niſi haberet
ſidem ⁊ caritatem.vel ᷣm quoſdam dici põt.ꝙ verbũ Au⸗
guſ.ſic intelligit᷑. Caritas bonoꝝ dimittit peccata merito
rie.i.de vite merito.quia viri ſancti ꝑ caritatem ſuã neren
tur alijs gratiã pꝛimã. Item aliqui dicunt ꝙ intelligat᷑ de
illis qui digne vtuntur clauibus. Item quidam dicunt ꝙ;
bhoc eſt quantum eſt ex parte recipientium.vnde ideo dici⸗
tur caritas dimittere.quia nulli dimittitur peccatum niſi
recipiatur intra eccliaſlicam vnitatem. non em̃ dimittituꝛ
hereticis et ſciſmaticis.q Ad aliud dicendum. ꝙ miniſtri
mali licet non ſint ſimiles apłis in moꝛibo: ſimiles tamen
ſunt ĩ oꝛdie ⁊ ptate miſteriali.¶. Ad illud quod dicit dyo
ni.ꝙ oꝛnatus ſacerdotũ eſi illumĩatiuꝰ.dicendum ꝙ ſicut
dicit auguſ.ꝙ ſacerdos qᷓ;uis malus ſit:tamen ratione ſue
dignitatis tranſfundit gratiam in alios. id eſt mediante
ſuo miniſterio gratia tranſſunditur ad alios. 4 Ad illud
quod obijcitur. ꝙ petro dictum eſt in typo bonoꝛum quo⸗/
rum remiſeritis ⁊c᷑. Dicendum ꝙ aliqui ſunt boni imita/
tores peiri ex vite merito.et üli digne habent claues.et de
iſtis intelligitur quod dictum eſt.Alij dicuntur boni imi⸗
tatoꝛes petri non ex vite merito:ſed quia poteſtas clauiuʒ
quam recipiunt eſt quedã pars poteſtatis collate in oꝛdi⸗
ne.quia in oꝛdine confert᷑ caracter ⁊ poteſtas ſpũalis que
bona ſunt.et hoc accipientes boni ſunt inq;tum huiuſmõi
et dicuntur boni ratõne vſus poteſtate date illis.quando
enim ſacerdos oꝛdinatur:ſuper caput eiꝰ ponit epᷣus ma⸗
num. poſt dicit.accipite ſpm̃ſanctum.poſt quãdo tradit ei
calicem:tradit ei poteſtatem ↄſecrandi.poſt dicit.accipite

ſpm̃ſanctũ ad notandũ.ꝙ qui accipit hmõi poteſtatẽ:debzʒ

eſſe vas ſpirituſſancti.et ad notandum ꝙ ſi fuerit in cari⸗
tate digne dimittit peccata.ſi tamen non fuerit:nihilomi⸗‚/
nus remittit ratione officij non dignitate meriti.4 Ad il⸗
lud Gꝛego.petri vicem ⁊c̃. Dicendum ꝙ eſt obtinere vicẽ
qtum ad executionẽ officij et qtum ad dignitatem meriti.
hoc vltimo modo boni obtinent qð intendit Gꝛeg. pꝛimo
modo ⁊ boni ⁊ mali.il Ad illuv qð obijcit᷑ ꝙ data ẽ ſatha
ne clauis putei abyſſi ⁊c̃. Dicendum ꝙ vt euidenter patet
ſi conſideretur quid ſit clauis ꝗ vſus eius.ꝙ clauis nõ eſt

data ſathane: dicit᷑ q clauis putei.i.ptᷣas malignitatis
ꝓſundioꝛes hereticos tũc ꝑmittet᷑ illi:qꝛ tũc nõ refrenabi⸗
tur adeo ſicut mõ. 4l Ad illud qð obijcit. ꝙ ptas remittẽdi
peta eſt a vᷣtute fidei paſſiõis xpᷣi.Dicẽdũ ꝙ HG veꝝ eſt a vir
tute fidei ecclłie:nõ buiꝰvel illius ꝑſone.Kl Ad illud quod
obijcit᷑ acciꝑe ſpm̃ſanctũ pᷣcedit remiſſionẽ peccatoꝛum.
Dicendũ ꝙ hoc intelligit᷑ iñtum ſpũſſanctꝰdat virtutem
clauiũ.vel põt dici licet malus recipiet ſpm̃ſanctũ ꝙᷓtuʒ ad
graʒ gratũfacientẽ:xecipit tñ eccleſia ꝙᷓtum ad augmetum
gratie. VUnde dimiſſio peccatoꝝ fit ꝑ ſpmſanctũ exiſtenteʒ
in eccleſia ꝑ gratiã. ⁊ qq; ꝑ ſpiritũ ſcʒ exiſtentẽ in iſto vel
in illo. eodẽ modo quo tactu eſt.

rticulus ſecũdus

Hnſequẽter querit᷑ vtꝝ rpᷣc habuit claues.
ſic:videt᷑. cũ omnis habẽs pꝛateʒ ligandi⁊ ſol⸗
uẽdi habuit claues.xpᷣc habuit ptatem ligãdi ⁊
ſoluẽdi:̊ ⁊c̃.¶¶ Item ↄtulit claues petro ⁊ alijs ipᷣo mediã
te.ſed nõ ↄtulit quod nõ babuit:ꝗ̊ ⁊c.¶¶ Iteʒ Apoc.v.ſcri⸗
bitur de xpᷣo.hoc dicit ſanctꝰ⁊ verꝰqui habet clauẽ dauid.
2 quid eſt aliud clauis dauid qᷓ clauis eccłie.⁊ ita ideʒ qð
pꝛius ¶ CLontra. ptas iſta ſcʒ clauiũ eſt miſterialis ⁊ da⸗
ta eſt ſacerdotibo ꝓter defectũ ptatis eoꝝ ſuꝑplende.quia
em̃ ſubditos curare non poſſunt ſiue abſoluere niſi habita
prate hac:dat᷑ eis a dño ptas bec q̃ ſupplet eoꝝ defectũ.ſed
iſte deſectꝰnõ fuit in xp̃o.̊ ⁊c.¶l Itẽ ptas excellẽtie ſufficit
ſine ptᷣate clauiũ ad illud ad quod põt ptᷣas miſterij cũ cla
uibo.Cum rpᷣc habuit pĩ llẽtie:fruſtra ⁊ inutilit᷑
babuiſſet ptateʒ clauiũ.¶¶ Rñſio.ꝙ rpᷣc nõ habuit claues
miſteriales. nec habere debuit: cũ ptas clauiã vetur in ſup
plementũ impotẽtie quod xpᷣo nõ ↄuenit. Pꝛet.claues ha-
bent᷑ ab illis ſolũmodo quibo impmit᷑ caracter in ſuſceptõ
ne oꝛdinis ſacerdotalis.annexe em̃ ſunt ↄſequẽter caracte
ri ſacerdotali. Xpc aũt qui erat caracter patris ꝑ naturã.
nõ habuit nec habere debuit caracterẽ impᷣſſum: ⁊ ita nec
claues.q¶l Ao illuo quod obijcit᷑ contra hoc. ꝙ xpᷣc habuit
poteſtatẽ ligãdi atq; ſolnẽdi. Dicendũ ꝙ; veꝝ eſt ſeo modo
excellentioꝛi.quia auctoꝛitate inqᷓtũ deus: excellentia in⸗
qᷓ;tum homo. AUnde nõ ſequit᷑ ꝙ habuit claues eo modo qͥ
intendit᷑ hic de clauibo. ſicut ille qui põt aꝑire oſtiuzʒ ſolũ⸗
modo manu ſua ſine claue. modo excellẽtioꝛi põt aꝑire:qᷓ
ille qui nõ põt aꝑire ſine claue.¶ Ao aliud dicendũ ꝙ ar⸗
Famenti nõ valet.xpᷣc ↄtulit claues.ꝗᷓ habuit claues hmõi
abitu vel officõ:ſed habuit ſolũmodo ptᷣatẽ ↄferẽdi. ſicut

nõ ſequit᷑ ep̃us ↄfert officiũ pᷣpoſiture:&̊ habet officnũ illuꝰ

niſi pate ↄferẽdi.ql Ao aliud dicẽdũ.qꝙ reuera babuit ſci⸗
entiã diſcernẽdi.ſ̊ alio mõ qᷓ illi qui habent claues.qꝛ ba⸗
buit deifoꝛmiter illi collatiue.¶l Ad aliud ꝙ dicebat᷑ babẽ
clauẽ dauid.dicẽdũ ꝙ ipᷣe aꝑiebat ꝓphetias dauid: alioꝝ
ſilꝛ ꝓbetaꝝ. Vñ gio.clauẽ apientẽ dauid ⁊ alios ꝓphetas
vel dicit᷑ habẽ clauẽ ꝓpter reſeratõez ſiue aꝑtõeʒ ſcriptura⸗
rũ.vel qꝛ aꝑuit coꝛda infideliũ ad fidẽ vt habet᷑ ex glo.

¶ Membꝛuoctaun

Onſequenter queritur quo oꝛdine conferun
Atur. Et pꝛio vtrũ dant᷑ cũ oꝛdie ſacerdotali.
cðo ſuppoſito ꝙ ſic.vtꝝ inſeꝑabilit dant᷑.

rucuꝰprimus

Irca pꝛimũ obijcit᷑ ad pꝛimaʒ ꝑtem.⁊ oſtendit᷑
ꝓ dant᷑ cum oꝛdine ſacerdotali.ꝑ hoc verbum
Joh.xx. Accipite ſpm̃ſanctũ.quoꝝ remiſeritis
peta remittũt᷑ ⁊ quoꝝ retinueritis ⁊c.¶ Sẽ glo.ſuꝑ illud
Aath.quodcũq; ligaueris ⁊c̃.dicit. habet oĩs eccłia iu⸗
diciariã ptᷣateʒ in pᷣibiteris ⁊ epiſcopis.ſed ideo petrꝰ eam
ſpecialiter accepit: vt omnes intelligant ꝙ quicnnq; ab
vnitate fidei ⁊ ſocietate eius ſe ſeꝑauerit.nec a pct᷑is ſolui
nec vita põt ingredi.ecce ꝙ glo.dicit.ꝙ ecełia habet ptatẽ
in pᷣſbiteris ⁊ epis.ex quo videt᷑ ꝙ illis ſolis dat᷑ hec ꝑpĩas
¶ Item Am bꝛo.li.de padiſo loquẽs de ptate ligandi ⁊ ſol
uendi dicit ius hoc ſolũ datũ eſt ſacerdotibo.¶l Item pfas

clauiũ data ẽ qñ dñs dixit Joh.xx.q̊ꝝ remiſeritis peta re⸗/
mittunt᷑ ⁊c. illis ſolũ ſignat᷑ hec ptas dari:quibo hec veꝛ
ba dicta ſũt ſolis ſ eeraki. ötrebaeſliari inter bo⸗
nos ⁊ malos habẽtes iudicium.dignos recipiũt indignos
reſpuũt.ſ̊ hoc eſt officiũ clanium: ſicut baberi põt ex glo.
Aath. xvj. ¶ Itez ſi alicui ↄpetit claues dari.ei magis cõ
petit qui habet officiũ hoſtiarij.hoc aũt officiũ eſt inferius
eo qð eſt ſacerdotis.4l Itẽ exterioꝛa in ſacramẽtis ſunt ſi⸗
gna interioꝝ ⁊ ſpũaliũ.qm̃ ſacramẽtuʒ eſt inuiſibilis gra⸗
nie viſibilis foꝛma. vt videt᷑ in illo oꝛdine tunc dat᷑ clauis
ſpũalis interiꝰ:cum dat᷑ materialis exteriꝰ.q¶.Stem dicit
Rabanꝰ.Aldath.xvj. hoc officiũ datũ eſt pᷣſbiteris ⁊ ep̃ᷣis
Contra.archidiaconi ⁊ legati habẽt claues vt euident᷑ pa
tet. ꝗ Item Gꝛeg.ptᷣatez ligãdi ⁊ ſoluẽdi habent qui regi⸗
minis gradũ ſoꝛtiũt᷑.ſed hũc gradum nõ babent anteqᷓ ba
bent curam animaꝝ: g claues nõ dant᷑ in ſuſceptõne oꝛdi/
nis. 4¶ Itein vſus clauiũ ↄmittebat᷑ petro ibi Math.xvj.
Tibi dabo claues hoc aũt dictum eſt petro inqtuʒ aplus
nõ inqᷓtuʒ homo:quia tũc omnes homies haberẽt claues.
nec inꝙ̃tuʒ ſacerdos:quia vniꝰſacramẽti vna ptas. Si er⸗
go ptas ↄſecrãdi data eſt ei in cena inqᷓtuzʒ ſacerdos:non
ergo hmõi ptas. Si ſᷣm ꝙ aplus:ſic ſolũ ep̃is.qui gerunt
vicem apłoꝝ in terris conceſſe ſunt claues:iᷓ nõ ꝑ ſe ſacer⸗
dotibo. ¶ Item nobiliſſimꝰactus datꝰeſt a dño nobiliſſimo

oꝛdini ſcʒ actus conſecrãdi. ergo alij minꝰ nobiles vtpote

ligandi? ſoluendi debẽt dari in minoꝛibo oꝛdinibo.MGe
ſponſio.ꝙ ptᷣas clauiũ dat᷑ ſacerdotibo ratõnabiliter ⁊ cõ/
gruenter. Ratõ eſt diuina inſtitutõ. Inſtitutõnis ↄgruen⸗
tia eſt multiplex. vna eſt ꝙ baꝝ clauiũ miſter babet officiũ
mediatoꝛis vt ex dictis ptʒ: ⁊ officiũ recõciliatoꝛis.media
toꝛis inter deũ ⁊ hoĩeʒ: recõciliatoꝛis pctoꝛis cum eccleſia
mediatoꝛ em̃ eſt inter deũ ⁊ hoĩeʒ recõciliatoꝛ:quia pecca⸗
toꝛes recõciliat eccleſie. Ad hoc aũt ꝙ poſſit eſſe mediatoꝛ
ↄpetens:opoꝛtet ꝙ poſſit offerre dona ⁊ ſacrificia ꝓ pecca

tis quibo deus placat᷑.ad hoc ꝙ ſit recõciliatoꝛ: opoꝛtet ꝙ

habeat poſſe conficiendi coꝛpus xp̃i.⁊ reducere peccatoꝛeʒ
ad coꝛpus xp̃i miſticum.cuiꝰcaput eſt ipᷣe xpᷣe.ideo mirabi
lis dei ſapientia oꝛdinatiſſimo modo oꝛdinãs ecclłiaſticas
poteſiates.hanc ſcʒ ptatez ligãdi ⁊ ſoluẽdi ſolis ſacerdoti
bus contulit: ⁊ ita ratõnabiliſſimo ⁊ ↄgruẽtiſſimo modo
contulit ptateʒ clauiũ oꝛdini ſacerdotali.Ex his ptʒ ꝙ ſa⸗

cerdos eſt ſub illo magno pontifice qui penetrauit celos.

Heb.iiij.⁊ ſuꝑ populũ.vt dicat cũ centurione Math. viij.
homo ſuʒ ſub ptate ↄſtitutꝰ.habẽs ſub me milites. Deut.
ij. Ego ſequeſier ⁊ mediꝰfui inter deñ ⁊ vos.vñ aliqua inqᷓ
tum deo ſubditꝰ:aliqua inqtum populo ſupᷣpoſitꝰ.dico gꝗ
ꝙ in ↄtritione dimittit᷑ culpa ⁊ reatꝰ.i.debitũ moꝛtis eter⸗
ne:⁊ hoc ex ſentẽtia ſiue miſcia iudicis.buiꝰaũt ſententie
pꝛomulgatoꝛ eſt ſacerdos qui eſt quaſi os dñi.ð qͥ Hiere.
xv. Si ſeꝑaueris pᷣcioſum a vili: quaſi os meũ eris.ex h̊ eſt
ꝙ ſicut os iudicis quaſi ſubditũ ſibi pꝛomulgat ſententiã
iudicis ⁊ eſt vnicũ iudici: ſicut ſacerdos ſᷣm babitundinem
ſubiectõnis quã habet ad drũ eſt ꝓmulgatoꝛ ſententie ⁊ ei
vnicus:ſic ſacerdos loquit᷑ ⁊ ꝓmulgat ſententiã iudicis q̃
ſi in ꝑſona eius dicẽs.excõmũico te. vel abſoluo te.i.iudi⸗
co te abſolutũ ſcʒ a culpa: ſic ſacerdos dicit in die cene vel
in capite ieiunij. abſoluo vos.ſitiſq; abſoluti ante tꝛibunal
xp̃i:⁊ habeatis vitã eternã.⁊ viuatis in ſecula ſeculoꝝ.nõ
ꝙ omniũ hoꝝ habeat ſacerdos ptᷣateʒ: pᷣ boc ei eſi vt os t
lingua eſt tm habentis hanc ptateʒ miſteriũ eſt ſubiectõ
nis nõ ptatis.⁊ ꝓinde nõ dicit᷑ clauis.inqtuʒ aũt pᷣficituꝛ
pᷣſbiter ratõne oꝛdinis:habet pr ateʒ aliquã annexa oꝛdini
cum enim penitens ꝑ contritõnem fiat mẽbꝛum ecclelſie.li
beratus a culpa⁊ debito pene eterne:adhuc tenetur að pe
nam tempoꝛalẽ.ſed ad quãtam de rigoꝛe iuſiicie nouit de⸗
us qui punit in purgatoꝛio pena ineſtimabili· ſed in con/
tritione habet ſacerdos ptateʒ mutandi penam grauem et
incertam in penam ſupꝛa modũ leuem ? certã.hec aũt po⸗
teſtas mutdi ſic eſt ex virtute clauiũ:quia hec mutatõ at⸗
tenditur in ligatõne ſolutõne.vnde Hugo dicit. ꝙ ligan
do ſoluit.id eſt ligando vinculo expiatois loluit a vinculo

C

Nneſtio
pene purgatoꝛij. bec em̃ ſolutõ antecedit ad apertõeʒ. Vñ
veritas dicit. Quodcũq; ſolueris ſuꝑ terra ⁊c. quaſi pᷣmo
opoꝛtet ꝙ ſoluat᷑ a vinculis: poſtea ꝗ habeat virtutẽ ꝓce⸗
endi in regnũ.vnde Yohᷣ.xj. Soluite eũ ſinite abire. qꝛ
poſt ſolutõez ꝓcedẽdũ eſt ad regnũ. Rabanꝰhoc officium
omittit᷑ pꝛeſbiteris atq; epis.vt ignitis peccantiuzʒ cauſis
quos humiles ac vere penitentes aſt pererint:hos a timoꝛe
ppetue moꝛtis abſoluãt. Solis & ſacerdotibo dat᷑ 1 in oꝛ⸗
dine ſacerdotali ptas clauiũ.ſcʒ ꝙᷓtuʒ ad ſoluendũ ⁊ ligan
dum quaſi mediatoꝛibo inter deũ ⁊ ſubditos. Si obijci⸗
atur ꝙ magis ouenit ptateʒ clauiũ dari epo in conſecratõ
ne ep̃i. Dicendũ ꝙ nequaqꝗᷓ. quia epᷣus nõ dicit nouũ oꝛdi⸗
nem. nec in conſecratõne epi datur oꝛdo nouus:ſed tm̃ am
pliatur ptas vt alibi tactũ eſt.4 Ad illuo qo obijcit de ho
fiarijs ꝙ habent iudiciũ. dicendũ ꝙ babere iudiciũ ⁊ pia⸗
iem ad repellendũ ⁊ mittendũ eſt dupliciter. vel ad ipᷣa ſa⸗
cramenta.ita quidẽ ꝓut debet admiſtrãdo: vel admittẽdo
ad locuz vel repellendo a loco ſacramẽtoꝝ cuiuſmõi eſi ec⸗
cleſia.pꝛimũ iudiciuʒ ⁊ ptas ſpectat ad claues regni de ꝗ⸗
bus incẽdimꝰ:alterũ iudiciũ ⁊ ptas ſpectat ad infimũ oꝛ⸗
dinem ſcz hoſtiarij. ¶ Ad illð qð obijcit᷑ de archidiaconis
7 legatis. dicenduzʒ ꝙ clauis dat᷑ miſtris ecclie habentibo
oꝛdinẽ ⁊ habentibo dignitatẽ. dignitas aũt eſt quedaʒ ſuꝑ.
eminẽtia oꝛdinis.ſicut in alia facultate dicit᷑ dignitas ſu⸗
pereminẽtia euidentis veritatis. vnde dignitas dicit quã
quiſq; ꝓbat auditã. vnde Aldath. xvj. dictũ eſt petro. Libi
dabo cla.petrꝰem habuit oꝛdinẽ ⁊ dignitatẽ. ⁊ dicit ibi in
glo. dat᷑ boc officiũ pᷣſbiteris ⁊ ep̃is ⁊c.clauis em̃ habʒ du
plex officiũ. eſt em̃ ſoluere ⁊ ligare in foꝛo penitẽtie: 2 boc
uenit pᷣſbiteris tm̃.eſt iteꝝ ſoluere ⁊ ligaꝛe in foꝛo iudicia
li:⁊ ſic babentiũ dignitatem.⁊ pᷣmo epoꝝ:⁊ hoc in oꝛdine
pꝛimo ⁊ illius qui vicem petri geꝛit.⁊ poc eſt quod dicit᷑ in
dicta glo. ↄmittit᷑ hoc officiũ epᷣis ⁊ pᷣbiteris.¶ AUo h̊ aũt
qð querit᷑vtrũ alij habent claues ꝙᷓ ſacerdotes. dicẽdũ ꝗ;
clauis quo ad vſuzʒ ligãdi ⁊ ſoluẽdi in foꝛo pnĩali tm̃ eſt ſa⸗
cerdotũ.iniũgere penitẽtiã ⁊ relaxare aliquid de debita pe
na: nõ põt aliꝰniſi ſacerdos. Iſte aũt vſus veſcẽdit a paſſi
one xp̃ᷣi in ſacramẽtũ oꝛdinis ſacerdotalis.iQotandũ etiaʒ
ꝙ ptas dicit᷑ dupliciter. vel vt clauis:vel nõ vt clauis.dico
ergo ꝙ inferioꝛes pᷣlati nõ habent ptateʒ ꝓut eſt ſub ratio
ne dlauis:licet vocent᷑ in ꝑtem ſollicitudinis ſcʒ ad detinẽ
dum iurgia ſiue cauſas.niſi noĩe clauis extenſo.ratõ autẽ
clauis ᷣm ꝙ eſt in foꝛo cauſaꝝ dignitas eſt ⁊ ↄfertur epo.
Poteſias aũt põt deſcẽdere ad alios ſcʒ inferioꝛes pᷣlatos
ſed nõ ſub ratõe clauis:quia archidiaconi demãdant excõ
mũicatos ⁊ abſolutos.de hoc dicet᷑ infra.4! Ao illð qð di
cit Gꝛeg.qꝙ illi habẽt ptateʒ ligãdi ⁊ ſoluẽdi ⁊c.dicendum
ꝙ verbů Gꝛeg. intelligendũ eſt de vſu ptatis:nõ de ipᷣa po
teſtate habituali que ↄfert᷑ in oꝛdine.i¶ Ad boc qð obijcit
te pfate data petro in cena.dicẽdũ ꝙ duplex eſi ptas deſcẽ
dens a xpᷣo.Ana ad cohibitõnez in iudicijs.in epᷣis.⁊ alijs
qui ſũmũut᷑ ab illis in ꝑteʒ ſollicitudinis. Altera aũt ptᷣas
in foꝛo penitẽtie ſcʒ ligandi ⁊ ſoluẽdi hec eſt ſacerdotũ.vn⸗
e dabantur petro claues inq;tum erat apłus ⁊ ſace rdos.
4¶ Ad boc qð obijcit᷑.ꝙ vniꝰſacramẽti vna eſt ptas ⁊ vnus
ectus.dico ꝙ vnꝰactus pᷣncipalis eſt ſacerdotis ſcʒ ↄſecra
re:alius actꝰↄſequẽs ſcʒ actus ligãdi ⁊ ſoluẽdi Quidã em̃
actus eſt qmi nõ põt amitti vt cõſecrare quia ĩmediate ad⸗
heret oꝛdini. quia fit in virtute verboꝝ ſub ſoꝛma eccleſie

pꝛeſtita. Alius qui põt amitti ⁊ nõ omitti:vt ſoluere ⁊ li

gare in foꝛo penitẽtiali quia põt ſuſpendi ſacerdos. Qui⸗

dam aũt eſt qui põt amitti ⁊ ↄmitti.vt ligare ⁊ ſoluere ĩ fo⸗

ro iudiciali.¶¶ Ad boc quod obijcit᷑ ꝙ nobiliſſimꝰ actꝰda⸗
tus eſt nobiliſſimo oꝛdini.dicendũ ꝙ hoc eſt verũ. ille em̃
actus qui eſt oſecrare eſſentialis eſt ſacerdoti oꝛdine exiſlẽ
te. ⁊ eſt actus ille exercitꝰin memoꝛiaʒ paſſionis.poſtea ſe⸗
quit᷑ actus ligandi ⁊ ſoluendi:⁊ boc eſt ſilꝛ a virtute paſſi
onis.⁊ ita actus iſle ſupponit ante ſe ſacramẽtuʒ ↄmunio⸗
ms.⁊ ꝓpter hoc argumentũ ſupᷣpoſitũ non valet.ſed bene
ſequeret᷑.nobiliſſimꝰactus eſt pꝛincipalis:ergo minꝰnobi⸗
lis nõ eſt pꝛincipalis.

lxxir.
rticulus ſecundꝰ

R Onſequẽter q̃rit᷑ vt ↄtingat claues ſeꝑari ab

uaoꝛdie. ſic:videt᷑ ꝑ Puliqs ſacerdos die he
ſterno iuſte vtebat᷑ clauibo:die hodierno vti nõ
põt.vtpote ẽ ſuſpẽſus ab aliqͥ iuſto iudicõ.ſiłꝛ de dedato.
lilłꝛ de hereticis ⁊ ſciſmaticis.qui vt dicũt canones nõ hñt
pẽatez ligãdi ⁊ ſoluẽdi.⁊ tñ oꝛdines habẽt. claues nõ ſe⸗
quũtur oꝛdinẽ ſacerdot alez inſe ꝑabilit.qꝛ oꝛdo nõ aufert
qð patʒ ꝑ ̊ ꝙ caracter nõ põt auferri. 4 Itẽ obijcit de aĩa
ſeꝑata que oꝛdinis caracterẽ babʒ: ⁊ nõ habʒ ptateʒ claui
um. 4! Si rñũderet᷑ ao h̊ ꝙ habẽt ciaues:ſů̊ nõ executõneʒ li⸗

gandi ⁊ ſoluẽdi. Cõtra boc ẽ ꝙ ptas clauiuʒ eſt ſpũalis ⁊
actiua nõ paſſiua ⁊ iteꝝ eſt in potẽtia libera.ſcʒ li.ar. que
exit in actũ qñ vult.ᷓnõ põt aliquis habere prateʒ ꝗn ha⸗
beat execucõeʒ. Itẽ fruſtra eſt potẽtia quã nõ ſequit᷑ actꝰ
K¶ Si diceret᷑ ꝙ vſuz clauium põt amittere 1 ꝙ vſus eſt in⸗
ſeꝑabilis:nõ ipᷣa ptas habitualis que ẽ clauis.Cõtra:po⸗
tellas babitualis eſt ptas que dæfacili põt egredi in actũ.
ſed boc nõ accidit degradato: ꝗᷓ clauis eſt ſeꝑabilis ab oꝛ
Dine.cũ caracter oꝛdis nec oꝛdo tollit᷑ in degradato.4! Itẽ
clauis eſt ptas diſcernẽdi ſoluẽdi atqʒ ligãdi. ſ̊ hoc poteſt
ſeꝑari ab habẽte oꝛdinẽ ſacerdotalẽ. vt ſiquis degradet᷑ et
poſt efficiat᷑ furioſus ꝑpetuo.vt videt᷑ cũ nõ ſit dicẽda po⸗
teſias que nullo mõ vel ratõe ſit reducibilis in actũ: ptas
dico actiua.licet ſit potẽtia qua q̃ ſi ibilis in actum
ſcʒ ↄſequentẽ in infinitum.¶ Cõtra.in oꝛdine ſacerdotali
impmit᷑ caracter ⁊ tradit᷑ ptas ſpũalis que ẽ eſſentialis oꝛ
dini. vnde oꝛdo dicit᷑ ſignaculuʒ ſpũale.quo ſpũalis ptas
tradit᷑ oꝛdinato. huic eſt ptas ſpũalis eẽntialis. hec autẽ
ptas eſt ſoluẽdi ⁊ ligãdi que ẽ ptas clauiũ:g̊ hec ptᷣas non
ſeꝑabilis ab oꝛdine. ¶ Itẽ ſi aligd neceſſario ponit aliud

nõ põt vnũ auferri ꝗn alind auferat᷑.ſ̊ aliquo facto ſacer⸗

dote ᷣm foꝛmã ecclie neceſſario habz clauẽ.vñ hec neceſſa⸗
rio ſeinuicẽ ↄſequũt᷑.ſcʒ oꝛdo ſaceꝛdotalis ⁊ habitualis po
teſtas q clauis c inſe ꝑabiliter inheret oꝛdini.¶ Itẽ ſi eſſet
ſeꝑabilis vel ̃m ꝙẽ ptas habitualis:vel etiã ſᷣm vſũ pᷣclu
di poſſet homĩ via ſalutis.qꝛ in ommbo ſacerdotibo poſſet
ſeꝑari:⁊ o baberẽt cui ↄfiterẽt nec a quo ab

ſoluerent᷑. ¶ Kñſio. ꝙ clauis ſᷣm ꝙẽ habitualis ptas nõ ẽ

ſeꝑabilis ab oꝛdine.vſus tñ ſe ꝑabilis ẽ. Sicut em̃ vidẽ di
citur dupliciter.aut babere viſuz: aut vti viſu. ſic põt dici
⁊æ ptate clauiũ.vnde dicendũ ꝙ ſicut aliquis habet viſum

habitu tm.aligꝗs viſuʒ ⁊ habituũ.aliquis neq; viſũ neq; ba⸗
bitũ:ſic eſt de clauibo.aliquis habet habitualem ptatem 27

vſum ſicut ſacerdos cui ↄceſſus eſt vſus ſine aliquo impe⸗
dimento ſcʒ ſuſpẽſionis vel degradatõis.vel heretice ꝑuer
litatis vel aliquo alio modo.Aliquis habet babitnalẽ po

teſtatẽ ⁊ nõ vſuʒ:ſicut impeditꝰ aliquo pᷣdictoꝝ impedimẽ

toꝝ.aliquis neq; bmõi pfateʒ habet neq; vſuz: ſicut laycꝰ

vel clericꝰexiſtens in oꝛdinibo inferioꝛibo inqtũ hmõi. Itẽ

aliquis babet ptateʒ ita ꝙ aliquo mõ vel caſu põt exire in
vſum: aliquis ita ꝙ nullo mõ põt.hinõi ptateʒ impotẽteʒ
exire in vſuʒ babet degradatꝰ. hereticꝰ aũt ⁊ ſuſpẽſus tin ⁊

religioſus habet hmõi habitũ potẽtie in aliquo caſu exire

in actũ.vnde ſiẽ manꝰ abſciſa nõ habʒ aliquo mõ prᷣatẽ at
trahẽdi vtilia ⁊ repellẽdi nociua coꝛꝑi:ſic degradatꝰnullo
modo babʒ pꝛateʒz vtẽdi clauibo.ptateʒ dico q̃ põt ꝓgredi
in vſuz. dico de iure ↄmũi.⁊ ſiẽ manꝰ ꝑalitica pratẽ pᷣdictã
nõ habʒ.põt tñ habẽ ꝑ influẽtiã virtutis a ꝑte coꝛꝑis ſana
ti: ſic eſi de beretico oꝛdinato dico in fide.q licʒ vſũ clauiũ
nõ habeat:põt tñ habẽ ꝑ recõciliatõeʒ ecclłie diſpẽſatõez
2 ſicut manꝰligata vſuʒ ptatis pᷣdicte nõ habz. poõt tñ illũ
babere ſi ſoluat᷑:ſiłꝛ ſuſpẽſus licʒ vſum clauiũ nõ habeat.
põt tñ habere ſi ſoluat᷑ a ſuſpẽſione.⁊ ſicut manꝰoccupata
vno negotio nõ habet poteſtateʒ ad aliud niſi ab illa occu⸗
patõne aliq̃liter alienet᷑:ſic religioſus cuiꝰſiatꝰrequirit q;
otemplando ſoli deo intendat ⁊ vite ſolitarie inſiſtat: niſi
obedientia ſuꝑioꝛis indulgeat᷑:non põt vti clauibo.¶ Ao
illud quod obijcitur ꝙ poteſtas habitualis de facili poteſt

egredi in actum ⁊c dicendum ꝙ habit? m ꝙ eſt in ſuo elſe

—

optimo nõ aliquo mõ impeditꝰ:eſi facilis ad egrediẽ dum
ad ſuũ actũ.ſed ſic nõ eſt in ꝓpoſito.ij Ad illud qð obijcit
ꝙ nõ eſt dicẽda pf̃as que nullo mõ eſi reducibilis in ſuum
actũ.dicẽdũ ꝙ verũ eſt ſi nõ ſit impedimẽtũ ex ꝑte habẽtis
vei ſuſcipiẽtis.ſᷣ ſic nõ eſt hic.q Ad illud qð obijcit᷑ ꝓ alia
ꝑte. ꝙ ſi eẽt ſeꝑabilis:poſſet homĩ pᷣcludi via ſalutis. Dicẽ
dum ꝗ accidere poſſet ꝑticularit᷑.tñ xpᷣo ↄſeruãte eccłiam
ſuam iuxta illud qð ꝓmiſit. Vobiſcũ ſum omnibo diebus
vſq; ad ↄſũmatõem ſeculi Math. vlti. nũqᷓ accidẽt.⸗:! Ao
illud qð obijcit᷑ de hereticis ⁊ ſciſmaticis et aiabo ſeꝑatis
⁊c̃. Dicendũ ꝙ ſicut eſt tactum: eſt loqui de potẽtia viſiua
duplꝛ⁊.⁊ qtuʒ ad eẽntiã:⁊ qᷓtuʒ ad vſum.ſimilit ẽ loqui de
potentia hac.ↄſiderata em̃ ꝙᷓtuʒ ad eẽntiaʒ:eſt radicaliter
in aĩa:⁊ inſeꝑabiliter ſe tenet cũ oꝛdine ſacerdotali. ↄſide
rata ituʒ ad vſum:neceſſario requirit᷑ ſtatꝰ viatoꝛis ⁊ au⸗
ctoꝛitas iuriſdictõis. requirit᷑ ſtatꝰ viatoꝛis ptz. qꝛ ſiẽ
nõ ↄpetit caritati mereri extra ſtatũ vie:ſic nec ptas recõci
liandi ⁊ miſtrandi ſacramẽta niſi in ſtatu ecclie militãtis.
AVnde ptᷣas clauiũ qᷓtuʒ ad executõneʒ vſus qñq; amittit᷑.
vnde aia ſeꝑata hmõi vſuʒ nõ habʒ. E iuriſdictõ requiꝛa
tur ptʒ.ſacerdos eĩ ẽ mediatoꝛ vt tactũ ẽ.⁊ ſic inferioꝛ deo
ſuꝑioꝛ penitente. nemo põt aliquẽ iudicare niſi iuder
qui põt. ⁊ ita iuriſdictõ eſt tãq; vis moti⸗
ua.ipᷣius clauis ſiue manꝰ.hac aũt deficiẽte nõ ẽ qui clauẽ
moueat.⁊ ita ſi ſit clauis nũꝙᷓ aꝑiet.vñ ſi amittit᷑ hec iuriſ
ditio.ceſſat clauis executio. Hec aũt amittit᷑ duplꝛ. vel qᷓ;⸗
tum ad ſubditoꝝ ablatõeʒ m rẽ ⁊ ſpẽm. vt ſolet eẽ in deg
datis.vel qᷓtuʒ ad rẽ ſicut ſolet eẽ in ſciſinaticis hereticis
2 pciſis.foꝛnicatoꝛibo notoꝛijs excoĩcatis.Et ex his ptʒ rñ
ſio ad pᷣmo q̃ſita.¶ Ad illud qð obijcit ꝙ eſt ptᷣas libera ⁊
actiua.dicẽdũ ꝙ qᷓuis ẽ actiua ⁊ libera in eẽntia:tñ ſiẽ vir
tus viſiua nõ pt᷑ exire in actũ niſi habeat oꝛganũ diſpoſitũ
⁊ mediũ illumĩans:ſic ẽ in ꝓpoſito intelligẽdũ niſi aſſint q̃
ad aſſecutõʒ ptatis ſint ncẽria:nõ pr̃᷑ exire in actũ ſun.

¶Queſtio.lxrxx.de poteſta
te clauium in foꝛo penitentiali.

Equitur de poteſta
te elauiũ. Pꝛimo ĩ foꝛo penitẽtiali. Scõo
in foꝛo iudiciali. Cercio medio mõ inter
vtrũlibet.¶ Circa pᷣmũ qrũt᷑ q̃tuoꝛ. Pꝛio
vtrũ hec ptᷣas poſſit in culpã. Scðo vtruʒz
poſſit in penã. Lercõ te vſu ptatis 2 clauiũ.Quarto vtꝝ
ſit eadẽ ptas q ligat᷑ ĩ foꝛo pniali:q in foꝛo iudiciali.

lembꝛũ primũ

Irca pᷣmũ obijcit᷑ ad ꝑtẽ affrmatiuaʒ. Joh.
xrxr.Quoꝝ rmiſeritis pcta ⁊c.¶¶ Itẽ vir iuſtꝰ
merito vite gr̃aʒ impetrat pctoꝛi:⁊ ita abſo⸗
utõz a pcto ſiue a culpa.licʒ illi nõ ſit ↄmiſ⸗
ſum officiũ mediatoꝛis:q̊ multofoꝛtiꝰ2 idẽ põt cui ↄmiſſuʒ
eſt officiũ ſacerdotis ſacerdos:⁊ ita obtinet ꝓ iſte abſolui
tur a eulpa.⁊ ſi ̊ͥ põt obtinẽ ⁊ ita pt᷑ ⁊c.⁊ ̊ facit vᷣtute cla⸗
uio: qꝛ inꝙᷓtuʒ hʒ officiũ mediatoꝛis.¶ Itẽ ſacramẽtũ peni
tentie ẽ remediũ ↄtra moꝛtale actuale ſiẽ baptiſmꝰ otra oꝛi
ginale. ſicut vᷣtute baptiſmi delet᷑ oꝛigiale:ita vᷣtute peni⸗
tẽtie delet᷑ actuale.ſ̊ virtꝰpenitẽtie pncipalit ↄſiſtit penes
prᷣateʒ ligãdi ſaurat. 76c. Ytem ſacꝛamentũ baptiſmi
delet oẽm culpã ſ̊ tñ in h nõ terogat᷑ dimne potẽtie in ali⸗
quo.ſ̊ maioꝛis vᷣtntis ẽ ſuſceptiusſpũs rõnalis qᷓ aq̃:g vi⸗
xt᷑ ꝙ ſine aliqͥ incõöuemiẽti poſſit dici.ꝙ ſacerdos vᷣtute po

4

teſtatis ligãdi ⁊ ſoluẽdi miſterialit᷑ abloluit a lna e.
cta. 2

tra dño frequẽt imponebat᷑ blaſphemia qꝛ dimiſit peta.
HG nõ ob aliud:niſi q peta dimittẽ ẽ ſoliꝰ dei.nõ ꝗ̊ ſacerdo⸗
tis.¶¶ Itẽ aug.⁊ Rich.de ſct᷑o victo.dicũ t. ꝙ in ſuſcitatõne

lazari ſignificata ẽ rſuſcitatõ pctoꝛis.ſᷣ̊ laʒarꝰẽ pꝛiꝰa dnño

iuſtificatꝰqᷓ traderet᷑ diſcipulis exoluẽdus:ꝗᷓ abſolutõ ſac

dtis nihil valet añq hõ ſit iuſtificatꝰ ꝑ gr̃am ⁊ ſuſcitatꝰa
moꝛte culpe.ᷓ ſacerdos nõ põt ſuꝑ culpã.¶ Itẽ paris pfᷣa⸗

tis ẽ interiꝰbaptiʒare ⁊ a culpa moꝛtali abſoluẽ b deꝰ non

debnit pfateʒ baptiʒãdi interiꝰ coĩcare ne ſi pes poneret in
homiĩe: ꝗᷓ pari rõne nec pf̃ateʒ abſoluẽdi ab actuali.¶: Itẽ

nulla fit remiſſio cul e niſi ꝑ grazʒ. ̊ graʒ dari ẽ potẽtie in

finite.̊c ¶¶ Rñſio.cireã h̊ diuerſi diuerſa ſentiũt. Qui
dam em direrũt ꝙ loqui de clauiũ pfate.aut ꝓut oꝑat᷑ in
ꝓpoſito ↄfitẽdi:aut in actu ↄfeſſiõis.Si ꝓut oꝑat in ꝓpoſi
tooſitẽdi:ſic qꝛ illud ꝓpoſitũ claudit᷑ in ↄtritõe.⁊ in otritõ
ne delet᷑ culpa:ſic virtꝰquodãmodo ſe extẽdit ad delenduzʒ
culpã. nõ em a culpa poòt iuſtificari niſi ꝓonat ſacerdoti
2ſiteri. Si aũt loqᷓ̃mur de prate illa put opat᷑ in actu ab/
ſoluẽdi:ſic nõ põt in culpã. ꝓ eo ꝙ digne accedẽs ad abſo⸗
lutõneʒ accedit ↄtritꝰ⸗ ſpũaliter ſuſcitatꝰ:⁊ ita eſi ei culpa
iam remiſſa. Sen iſte modꝰ dicendi licʒ iudicat᷑ ꝓbabilis:
fantaſticꝰ eſt.pꝛimo qꝛ nullũ ſacramẽtũ dicit᷑ oꝑari anteqᷓ;
ererceat᷑ circa ſubiectũ. Itẽ plus põt ſacramẽtum qñ eſt in
actu ꝙᷓ qñ eſt in ſolo ꝓoſito.Si ꝗᷓ ptᷣas hec in ꝓpoſito elet
culpà:multofoꝛtiꝰ dũ exercet᷑ ĩ actu.4!. Alij dicũt aliter ſcz
ꝙ habẽs clauẽ ꝑ ptateʒ clauis mediatoꝛ ẽ dei ad homieʒ 2
bomiĩs ad deũ.Einde ꝑ ipᷣm pctoꝛ aſcẽdit ad deũ.⁊ ſic ẽ ſa⸗
cerdos os pctoꝛis ſiue loquẽs de pctoꝛe.⁊ ꝑ ipᷣm deſcendit
de ad hoĩeʒ:⁊ ſic ẽ ſacerdos os dei eo ꝙ leꝑat pᷣcioſuʒ a vi
li.ſᷣm ꝙ aſcẽdit habet ſe ꝑ modũ inferioꝛis 2 ſi uplicantis:
ſm ꝓ deſcẽdit ꝑ modũ ſuꝑioꝛis ⁊ iudicãtis.ſᷣm pꝛimũ mo⸗
dum põt gr̃aʒ impetrare ⁊ ad hoc ẽ ydoneꝰ:pᷣm ſcdᷣm mo⸗/
dum põt ecclie reconciliare.⁊ ideo in ſignũ buiꝰin foꝛma
abſolutõnis pᷣmittit᷑ oꝛatio ꝑ modũ depcatiuũ:⸗ ſubiũgit
abſolutõ ꝑ modũ indicatiuũ.⁊ depcatio gram impetrat:z

abſolutõ gr̃am ſupponit.nũqᷓ em̃ ſacerdos abſolueret quẽ⸗
ꝙᷓ de quo nõ pᷣſumeret ꝙ eẽt abſolutꝰ a deo.Si queratur

vtꝝ ptas clauiũ ſe extẽdat ad delendã culpã. dicẽdũ ꝙ be⸗
ne põt ſe extedere ꝑ modũ depcantis ⁊ impetrantis abſolu
tionẽ:ſed per modum in pꝑtinẽtis nequaq;. Qm̃ g̊ pĩas ſo⸗
nat in actõeʒ inꝑtinẽteʒ ex ſe: põt dici ↄueniẽter ⁊2 vere. ;
nõ extẽdit ſe ſupꝛa culpã.¶:. Av illud qð obijcit de Yoh. xx
Dicendũ ꝓj illud qdð dicit᷑ ibi remiſſione pcti: intelligit
c remiſſiõe pene vel offenſione culpe.¶ Ad illud qð obij⸗
citur ꝙ vbi iuſiꝰimpetrat graʒ.dicendũ ꝙ veꝝ ẽ.nõ tñ lar
gitur eã.⁊2 põt bene ſacerdos ibi gram impetra re pctoꝛi:Nᷣ
ipᷣe nõ dat eã ſed aliꝰ.ideo illi ſoli attribuit abſolutõ a cul
pa.⸗! Ao illud qð obijcit᷑.q ſacramẽtũ penitẽtie eſt cõtra
petm actuale.Dicendũ ꝙ ſacramẽtũ penitẽtie accipit᷑ put
pꝛehẽdit rem interioꝛẽ ſcʒ ↄtritõeʒ.ꝑ eũ modũ ꝑ quẽ in ꝑ⸗
fectõne penitẽtie tria ↄcurrunt.ſcʒ ↄtritio ↄfeſſio ⁊ ſatiſfa⸗
ctio.¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ ſacramẽtũ baptiſmi delet cul⸗
pã.Dicẽdũ ꝙ ĩ baptiſmo delet᷑ culpa ꝑ graʒ. ̊ illiꝰ nõ ẽ cẽ
efficiẽs ſimpłꝛ:ᷣ potiꝰdiſpoſitiua.ſᷣ virtꝰ diuia.⁊ dicit ba
ptiſimꝰpeta dimittẽ rõne rei interioꝛis quã deꝰ ifundit:ſilꝛ
ſocramẽtũ penitẽtie. ᷣ qʒ exteriꝰeſt ſcʒ in ſacerdote vt cla
uis: ho

Membꝛum ſecund;ͥ

GOnſequẽter querit᷑ vtꝝ claues poſſint in pe/

um in purgatoꝛiam.

rticulus pꝛimus
Irca pᷣmũ obijcit᷑ ſic ad ꝑtẽ affirmatiuã. vt ba⸗
6 bet᷑ a mgꝛo.iiij.ſen.ligãt ſacdotes dũ ſatiffactõ
nes penitẽtibo ĩponũt. ſoluũt at᷑ dũ de ea aliꝗd
remittũt.Ex h̊ ptʒ q remittũt? poſſunt remittẽ de ſatiſſfa⸗
ctione ĩpoſita. ⁊ ita poſſunt ſuꝑ penã tꝑalẽ. alia eĩ nõ ipo⸗
nit in ſatiſſactõe p pcto. Itẽ Rich. ð ſcĩo victo.qꝛ nullũ
petm impunitũ.opoꝛtz vt expiet᷑.aut ĩ hac vita iuxta arbi⸗‚

triũ ſaceꝛdotis ꝑ dignũ pnie fructũ:aut ĩ vita futura iuxta

diuinũ arbitriũ ꝑ ignẽ purgatoꝛiũ.ex G̊ ptz ꝙ pct᷑a ſunt pu
niẽda iuxta ar bitriũ ſacerdotis.̊ poſſunt ſi up̃ pens tpalẽ:

aliter nõ punirẽt᷑ penitẽtes iuxta eoꝝ arbitriũ. 4 Itẽ Hu⸗
go dicit ꝙ miſter ꝑ ſe ſolnit vinculuʒ expiatõnis.i.future

purgatõis.que purgatõ fit ꝑ penã tꝑalem:ergo poteſt ſuꝑ

penam tꝑalem ⁊ ita vt pꝛius.4! Item potiſſime eſt de foꝛo

cnõ põt neq; ſe extẽdit ad hoc.ſcʒ ad cnlpã telẽdã.

nam. Et pꝛimo vtꝝ poſſint in penam tꝑalẽ.
Secũdo vtrum in penam eternam. Tercio

—

— — —

— — —

die
di

inn

—— — ——

— — —

— —

¶ Nueſtio

cccleſie pena tꝑalis.igit ſi clauis põt in aliquã penam: põt
ſupꝛa penam tpalem Contra. Hieꝛo. in remittendis 2
retinẽdis culpis.id iuris habent euãgelici ſacerdotes:qð
olim ſub lege legales. illi ſolũmodo oñdebant mũdatuʒ.
ita ꝙ nõ mudificabãt a calpalnec abſoluebãt a pena:ergo
ſimiliter nec iſti. 4 Item ipe ligat ad penã tꝑalem. cõſtat
ꝙ nõ ligat ⁊ ſoluit reſpectu eiuſdẽ. ̊ ꝛc̃. 4 Item ſr i dñs di⸗
mittit culpã.nõ obligat ad pena niſi quãtũ exigit ſua iuſti
cia.ẽ ſi aliquis remittit aliquio vlterius d illa pena: p̃iu⸗
Dicat diuĩe iuſticie.ſᷣ nullus põt diuine iu ſticie piudicare:
ergo nullus de pena tꝑali ad quã obligat᷑ pekoꝛ poteſt ali⸗
quid remittere. ¶ Item ſi ſacerdos põt ꝑtem pene remittẽ
ſuo ar bitrio:̊ plus põt remittere illi qui minꝰpeccauit.⁊
ecõuerſo. ̊ ſi auo parũ peccauerit. ꝗpter quod ei parũ
tebet᷑ de pena:videt᷑ ꝙ totuʒ põt ei dimittẽ.et ita ꝓ paruo
pcto non eſſet neceſſaria aliqua penitentia iniũgenda. qð
eſſet incõueniẽs.¶ Item ſi vnꝰ ſacerdos põt remittẽ ꝑtem
aliꝰſacerdos põt remittẽ aliam ꝑtem. 2 ſic ceinceps.⁊ ita
poſſet totũ remitti:quod nõ competit vt videt᷑ ſᷣm foꝛuʒ ec⸗
ceſieA Rñſio.circa banc queſſionẽ diuerſi diuerſa ſenti
unt. Quidam dicunt ꝙ ſacerdos abſoluit nõ a pena ſed a
vinculo ↄfeſſionis:ligãdo ad penã ſatiffactõnis.̊ illuo nõ
multũ habet ꝓbabilitatis.qꝛ ſacerdos in abſoluẽdo nõ di
cit abſoluẽ a ↄfeſſione ſed a pctis. vnde a pctis abſoluit vł
qᷓtũ ad penã vel qᷓtũ ad culpã.i Itẽ alij dicũt ſacerdos
abſoluit a pena purgatoꝛia ligando ad penã ſatiſfactoꝛiã.
ſed nõ ſoluit aliquã ꝑtem pene relaxãdo: ſ ſolũ ↄmutãdo.
hoc ſub ↄditõne.ſi explet ſatiſfactõeʒ iniũctazʒ.⁊ ſi illa ſa
tiſfactio ſit ↄdigna: abſoluit a toto ſi nõ abſoluit a tanto.
et ideo ſi pctoꝛ monat᷑ ante ↄplemẽtũ ſatiſfactõis cõdigne.
opoꝛtet eũ puniri ĩ purgatoꝛio.Sed nec h̊ ſufficiẽter dicit
quia pctoꝛ poſt abſolutoeʒ diuinã a culpa:nõ magis ligat᷑
ad penã purga toꝛiã ꝙᷓ aliã.⁊ hoc ptʒ. qꝛ põt tantu ↄteri q;
deus totu remittit 2 ſtatim euolabit.&ᷓ nõ opoꝛtet ꝙ illa cõ
mutet. Et iterũ ſi nõ facit niſi ↄmutare et ligat ad penam
condignã: nullũ fructũ repoꝛtat inde penitẽs:⁊ ꝓ nihbilo
dicit.ego tẽ abſoluo ab ommiw pct᷑is tuis.¶ Itẽ qmidã ali
ter dicũt.ſcʒ ꝙ ſacerdos aliquã ꝑtẽ pene remittit ex vi cla⸗
uiũ.⁊ hoc poſſumꝰintelligẽ ſic.qꝛ vniuerſe vie dñi miſcðia
et veritas.in iuſtificatõe que eſt opꝰmiſcðie:miſcðia ſic re
mittit cuipã vt iuſticie regulã non pᷣtereat.ꝗpterea ad hoc
detinet obligatũ ad penã. illa aũt pena ad rigoꝛẽ diuĩe in⸗
ſticie eſt viribo noſtris ipꝛopoꝛtõnabilis ⁊ noſtre cognitõi
ignota.⁊ ꝓ illo opoꝛtet ꝙ ſatiſfiat deo. ꝓuidit igit᷑ nobis vi
am miſcðdia diuĩa.⁊ ↄſtituit arbitrũ ſacerdotẽ cui dedit po
teſtatẽ arbitrãdi ⁊ taxandi penaʒ ⁊ manifeſtãdi nobis:et
ꝑtem pene remittẽ ex virtute paſſionis xpᷣi. vt diuina iuſti
cia ꝓ illa ꝑte ſolutõeʒ ab iſto nõ exigat. Hãc igit᷑ opioneʒ
ſuſtinẽdo. ↄcedendũ eſt ꝙ ſacerdos remittit aliquã ꝑtẽ pe⸗
ne.⁊ ꝙ clauis põt ſupꝛa penã tꝑaleʒ.¶!. Ad illud qð obyci⸗
tur ꝑ verbũ Hieꝛo.dicendũ ꝙ eſt ondere ꝑ ſolã demonſtra
tionem ſicut oñdit ille qui digito mõſtrat aliquid: ⁊ ẽ oſſẽ⸗
dere ꝑ quãdam oꝑis exhibitõeʒ vt artifex oñdit imaginem
inchoatã qñ eam ↄſũmat.dico ̊ q Hieꝛo.vult diceꝛe.ꝙ ſa
cerdos angelicꝰqꝙᷓtũ ad abſolutõeʒ a culpa abſoluit ſolum
oſlendẽdo· i. demõſirando abſolutũ:ſed qtũ ad abſolutõeʒ
a pena oñdit eũ abſolutũ.nõ ſolũ manifeſlãdo:łᷣ ꝑficiendo
et exhibẽdo.ĩ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ligat ad tꝑaleʒ ⁊c.di
cendũ ꝙ boc verũ eſt.ſed ligat ad minoꝛẽ de bito:⁊ in h̊ ſol
uit aliquo mõ a debito.4 Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ſic p̃iudi⸗
cet diuie iuſiicie.dicẽdũ ꝙ falſuʒ ẽ.ſicut em̃ in baptiſmo ꝑ
paſſionis xp̃i meritũ ſoluit᷑ pctoꝛ a tota pena:ita in penite⸗
na p eiuſdẽ paſſionis xp̃i virtutẽ ſoluit᷑ a ꝑte pene.⁊ ita ꝙ
in nullo p̃iudicat᷑ diuĩe inſticie.ĩmo verificat᷑ illud in p̃s·
Aiſcðia ⁊ veritas obuiauerũt ſibi.miſcdia em ſuꝑerogã⸗
do pꝛeciũ iuſticie:ſatiſſacit.¶ Ad illud quod obijcit ꝙ la⸗
cerdos põt hoc ſuppoſito totũ debitũ dimittẽ in ꝑuis pct᷑is
dicẽdũ ꝙ miſcðia ꝓprie miſeriã ↄſiderat nõ meritũ. Inde
ci miſcðia in hoc caſu ſubuenit miſeris.cõſiderãdo in eis
demeritũ.et ſubuenit ꝑ meritũ xpᷣi remittẽs ꝑtem equalem
omnibo.nõ dico ſᷣm abſolutã com ꝑatõeʒ:ſed ꝓpoꝛtõnalem

—

lrxx.

vt ſi ille qui debet.c.remittat.x.⁊ illi qui debet decẽ remit⸗
tit vnũ.et cũ ſic facit ſacerdos:nõ errat clauis.et ita nõ de
bet totũ remittere in ꝑuis ſicut nec in magnis. Ad illud
quod obijcit᷑.ꝙ ſi vnꝰſaceꝛdos remittat ꝑtem ſil? ⁊ aliꝰ⁊c.
Dicendũ ꝙ pꝛimꝰ ſacerdos cui confitet᷑ debet remittẽ illð
quod remittendũ eſt ꝑ vim clauiũ.vnde aliꝰnõ de bʒ remit
tere.bonũ eſt tñ alteri ↄfiteri ꝓpter multas cauſas que ſu⸗
pra tacte ſunt.vbi tactũ eſt quare valeat ↄfeſſio.⁊ ſpãliter
ꝓpter inſtructõeʒ ⁊ maioꝛẽ certitudinẽ ⁊ audiẽtis interceſ⸗
ſionem ⁊ meritum verecundie et humiliatõnem.

ticulus ſecundus

Onſequẽter q̃rit᷑ vtꝝ poſſint ĩ penã eternã.Et
hoc pᷣmo.Scðdo dato ꝙ nõ.vtrum dominus ab
ſoluit ab illa conditõnaliter vel abſolute.

„F.)].
vtꝝ poſſit in penã eternã.Et videt᷑ ꝙ ſic:ꝑ hoc qð dic Hu
go de ſcko vic . ꝙ deꝰ ſeipᷣm ſoluit vinculũ culpe ⁊ ꝑ miſtꝝ
debitüũ dãnatõnis eterne.ᷓ miſter abſoluit a debito dãna⸗
tionis.ᷓ a pena eterna.⁊ hoc nõ niſi virtute clauiũ. ⁊c.
l Item eternitas ẽ quoddã imꝑtibile vbi in eiꝰratõe dici
tur ꝙ eſt tota ſimul.⁊ nõ habʒ ꝑtẽ extra ꝑtẽ.⁊ pena eterna
ſiłꝛ eſt imꝑtibilis:nec habẽs ꝑtẽ extra ꝑtẽ.ecõtrario modo
pene tꝑali.Si g̊ dimittit᷑a deo in contritõne.non remanet
peccatoꝛ debitoꝛ alicuiꝰpene pꝛo pcto moꝛtali.cũ pena eteꝛ
na ſit ꝑ ſe pena debita moꝛtali. ſed oſlat ꝙ hoc eſt falſuz:
peccatoꝛ contritꝰ accedens ad confeſſionẽ eſt de bitoꝛ pene
eterne.ſed ſuꝑ penã quã deꝰcontritꝰaccedens ad confeſſio⸗
nem põt clauis. ⁊c̃.¶ SItem iſti debet᷑ pena tꝑalis tm̃ pꝛo
pcto ſuo.ſi aũt hoc dimittat᷑:nõ eſt debitoꝛ alicuiꝰpene.ſi⸗
militer ex alia ꝑte iſti debet᷑ pena eterna pꝛo boc pcto moꝛ
tali:que ſi illi dimittat᷑: nõ eſt debitoꝛ pene alicuiꝰ ⁊ ita vt
pꝛius.¶ Cõtra.pena eterna eſt inſeꝑabilis a culpa: & ſo⸗
lũmõ ab eo remittit᷑ a q̊ remittit᷑ culpa.i¶ Itẽ pena eterna
eſt infinita: nõ põt remitti niſi a pena infinita.& nõ a la⸗
cerdote.¶¶ Pꝛet.ſi deꝰ remittẽt culpaʒ ſine pena eterna:g̊
aligs eſſet ſine culpa reꝰpene eterne.ſ̊ nõ caret ꝗs culpa ni
ſi ꝑ caritatẽ:̊ ſimul habẽt caritatẽ ⁊ reatuʒ pene eterne.et
ita ſimul eſſet dignꝰmoꝛte eterna ⁊ gloꝛia qð eſt impoſſibi
le.nõ ergo remittit culpã ſine pena illa eterna: ſacerdos
nõ remittit penã eternã ¶ Rñſio. ꝙ claues nõ habẽt po⸗
teſtatem ſupꝛa penam eternaz.ſicut oñdit mgr᷑.iiij· ſenten.
4 Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ deus ꝑſe ⁊ miſtrũ ſoluit debi⸗
tum dãnatõnis ⁊c. Dicendũ ꝙ boc intelligit᷑ de ↄpleta ſo⸗
lutione.verbigr̃a.qñq; peccatoꝛ ↄterit᷑ ⁊ vellet ↄfiteri ⁊ nõ
habet copiã ſacerdotis ⁊ tũc abſoluit deꝰabſq; miſtro.qũ⸗
qʒ habet copiã ſacerdotis cui ↄfiteret᷑ a quo iniungit᷑ ei ſa
tiſfactio quo ↄpleto miſierio ſacerdotis cum diuina indul
gentia ſimpliciter ⁊ ↄplete abſoluit᷑ ab eterna. et ita et per
miĩſtrum cum deo fit abſolutio ↄpleta a pena eterna.Si eĩ
ſolutus a deo in contritõne a dãnatõne eterna ſtatim dece⸗
deret:adhuc intraret locũ pene.ſed ↄpleta ſatiſſactione ſi⸗
bi iniuncta a ſacerdote claue nõ errante.ſi decederet euo⸗
laret.¶ Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ eternitas eſt imꝑtibilis
nec habet ꝑtem extra ꝑtem.⁊ ſimiliter pena eterna.Dicẽ⸗
dum ꝙꝙ nõ eſt verũ. eternitas em̃ eſt tota ſimul ſᷣm ꝙ eſt in
illa ſine eiꝰmẽſura que habet eſſe ſine pᷣncipio⁊ fine.⁊ ſic ẽ
quoddã im ꝑtibile.fm at᷑ ꝙ alia denoĩat ſicut penã vł gan⸗
dium ſic eſt ꝑtibile.⁊ habet ꝑtẽ extra ꝑtẽ. eternitas ̊ nõ ẽ
in quolibet qð eſt eternũ ſiue in eternitate ſicut ĩ ſubiecto:
ſed in pᷣmo.hoc dico quodãmodo loquẽdi.alia aũt qnodã⸗
modo denoĩat.ſicut tpᷣus eſt in ſubiecto illo qui pᷣmo habʒ
ratõeʒ mutabilitatis alia aũt denoĩat ſcʒ tꝑalia.4 Ad il⸗
lud qð obijcit᷑.ꝙ ſi eterna pena dimittat᷑ huic:nõ ẽ de bitoꝛ
pene alicuiꝰ ſicut de tꝑali ⁊c.dicẽdũ ꝙ nõ dicit᷑ pena et᷑na
dimitti penitẽti qꝛ integraliter dimittit᷑: ̊ quia infinitas
pene remittit᷑.eſi tñ debuoꝛ pene finite..¶ Ad ſilitudinẽ ꝗ
inducit᷑ de pena tꝑali.Dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ cũ dici
dimittitur iſti pena eterna. hoc põt eſſe vel quia infinitas
pene eterne dimittitur: vel quia integraliter tota pena in⸗

finita dimittit. cum aũt dicit᷑ dimittit᷑ pena tꝑalis.hec nõ
eſt vera niſi tota integraliteꝛ dimittat᷑.Si em̃ quis tenetuꝛ
ad penã tꝑalem pct᷑is ſuis exigentibo:nõ ꝓpꝛie 2 vere dici
tur dimiſſa eſt illi pena tꝑalis ad quã teneba t᷑:licet aliqua
pars ſiue poꝛtio illi ſit dimiſſa. ,

¶ Conſequẽterqueri S. i.

tur vtꝝ deꝰdimittat penaʒ eternã cum ↄtritõne.⁊ videt᷑ ꝗ;
ſic:ꝑ hoc ꝙ nullus recõciliat᷑ deo.nec deꝰ abſoluit a pena
eterna niſi cũ hac conditõe ꝗꝙ recõciliat᷑ eccłie ꝑ miĩſtrũ ec⸗
cleſie ſi ſuppetat facultas.il Item nunꝙᷓ abſoluit᷑ penitens
a pena eter na niſi exiſtẽte ꝓpoſito ipᷣins ſiue ↄditõne de cõ⸗
feſſione faciẽda miſtro.̊ vt pꝛius.4 Item vt dicit Hugo
deus abſoluẽdo ligat.vnde abſoluendo a pena eterna obli
gat ad penã purgatoꝛiã.nõ ergo ẽ abſolutõ diuina abſolu
ta.ſed cũ concitde. Corörra abſolntio a pena eterna fit ꝑ
collatõeʒ gre que fit abſolute.qð ptʒ ꝑ hoc ꝙ vere loquẽdo
⁊ ꝓpꝛie deus nulli graʒ ſubtrahit.ſed pctoꝛ illam expellit.
l Item de? ſoluẽdo a pena eterna ligat ao purgatoꝛiũ.ſed
ſi ſoluit conditõnaliter: manet obligatõ dum exiſtit condi
tio.ſed exiſtẽte conditõne nõ abſolute fit abſolutio a pena
eterna:⁊ obligatõ ligat ad tentõeʒ pene purgatoꝛie.q̊ ẽ ob
ligatus ad purgatoꝛiã: ⁊ tñ non abſolutꝰ ab eterna.ꝗ Itẽ
ſi ſoluit conditõnaliter adhuc manet obligatõ manet dũ
extat conditõ.g̊ nõdum eſt obligatꝰ ad purgatoꝛiã:quia ſi
mul nõ eſt obligatꝰad purgatoꝛiã ⁊ eternaʒ. 4 Item vm B
ſemꝑ tenet᷑ ad penam eternã : ſi ſit dignꝰvita eterna.quia
vſq;quo ↄpleta ſit ſatiſfactio iniũcta a ſacerdote vt ptʒ in⸗
tuenti.¶ Item ſi nõ babet copiã ſacerdotis abſoluit᷑ a pe⸗
na eterna ſimptꝛ nec ligat eũ conditõ quare ſiłꝛ qñ põt ſa⸗
tiſfacere v tꝑali nõ abſoluit᷑ ex toto.ſed ſuccedit purgato⸗
a Rn üalaui dixerũt ꝙ dñs abſoluit a culpa ⁊
ſimiliter a pena eterna ↄditõnaliter. qð nõ videt᷑ mihi veꝝ
niſi quodãmodo extraneo loquẽdi:põt iñ ꝓpꝛius ⁊ verius
dici.ſcʒ ꝙ abſoluit ſimpłꝛ? ⁊ abſolute ⁊ a culpa ⁊ a pena et
na:eo modo quo ſupꝛa tactũ eſt. Si abſolueret conditõna
liter. exiſtente cõditõne: eẽt adhuc debitoꝛ pene eterne ⁊ in
gra. Ao illud qð obijcit᷑.nullus recõciliat᷑ deo niſi cum
conditõne ꝙ recõciliabit᷑ eccleſie.⁊ ꝙ nõ abſoluit dominꝰ
a pena eterna niſi eũ conditõne ⁊ confitebit᷑ mĩſtro.Dicẽ⸗
dum ꝙ ꝓpoſitũ recõciliatõis ⁊ pfeſſionis ↄcernit᷑ in contri
tione.nullus em̃ ſufficienter eſt contritꝰ:niſi hoc babet in
ꝓoſito ⁊ voluntate ſi ei facultas ſuppetat. Vnde hec ẽ ſim
pliciter vera ⁊ abſolute.dñs abſoluit cõtritũ a culpa ⁊ pe
na eterna.nec eſt cointelligenda conditio aliqua.4! Ad il⸗
lud quod obijcitur. ꝙ dñs abſoluit a pena eterna ligat ad
tranſitoꝛiã ⁊c. Dicendũ ꝙ hoc nõ ponit ↄditõeʒ aliquam:
ſed hoc eſt ꝙ nõ ſoluit integraliter ab eterna:ſed ab eiꝰ in⸗
finitate ſiue ꝑpetuitate ⁊ intẽſione.4¶ Ad illud qð querit᷑
quare abſoluit᷑ penitẽs a pena eterna nec ligar euʒ aliqua
conditio ſi nõ habeat copiã ſacerdotis: ⁊ nõ ſimpl? abſol⸗
uitur ex toto a purgatoꝛio ſi nõ poteſt ſatiſfacere de tꝑali.
Ruñſio.ꝙ pena tꝑalis nõ eſi ↄmutabilis in aliud genus pe
ne:eo ꝙ eſt vltima in quã fit omutatõ.a ideo non opleta ſa
tiſfactione tꝑali fit reditꝰad purgatoꝛiã.

rticulus tercius

Onſequenter querit᷑ ſi claues poſſunt ſi upꝛa pe
nam purgatoꝛiaʒ· ſic:videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ opꝰmi⸗
22 Wri eſt omutare penã purgatoꝛiã in tꝑalem 2
virtute clamiũ.ꝗᷓ celaues poſſunt ſupꝛa penã purgatoꝛiam.
l Contra.pena purgatoꝛia eſt de alio foꝛo ergo ſupꝛa illã
nõ poſſunt qui nõ ſunt de foꝛo illo. 4¶ Item ſi quis moꝛiat
unte penitẽtie iniũcte ↄpletõeʒ puniet᷑ in purgatoꝛio.ſᷣ nõ
cbet puniri pena aliqua a qua fuit abſolutꝰ:ᷓ ab illa nũ⸗
ꝙ;ᷓ fuit abſolutꝰ.ſed in ↄmutatõne pene ꝑpetue abſoluit᷑ pe
nitene ab iila pena que ↄmutat᷑ in aliaz igit᷑ a purgatoꝛia
n6 abſoluit᷑ penitẽs:nec põt virtute clauiũ abſolui.⸗ Itez
opus di eſt omutare penã eternã in purgatoꝛiã: opus ho

minis ↄmutare purgatoꝛiã in tꝑalẽ.ſed qñ ſacerdos mu⸗

tat purgatoꝛiã in tꝑaleʒ:ſoluit opꝰdei.quia ſoluit debituʒ

purgatoꝛie.pari ratõe videt᷑ ꝙ de ſoluere debeat opꝰmini
ſtri ⁊ multofoꝛtiꝰ.2 ita dimittet penã debitã ꝓ purgatoꝛia
ſcʒ tꝑaleʒ iniũctaʒ: ⁊ marime in caſu q penitẽs nõ põt ſol
uere penã tꝑalem./ Rñſio.ꝙ ſacerdos quodãmodo ſcʒ ꝑ
accidens põt in pena purgatoꝛiã.ſcʒ quatenꝰillã põt ↄmu⸗
tare in tꝑaleʒ. Vnde nõ eſt oĩno de alio foꝛo.ſᷣ quatenꝰ illi
qui tenent᷑ pene purgatoꝛie ſunt de foꝛo iſto:⁊ illa pena eſt
quodãmodo de foꝛo iſto.q¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ peniten
tes diſcedẽtes in incõpleta penitẽtia tenent᷑ ad penã pur⸗
gatoꝛiã ⁊c. Dicendũ ꝙ ⁊ ſi teneant᷑ ad purgatoꝛiam:nõ tñ
ad tantã quãtaʒ tenebant᷑ ante iniũctõez pene tꝑalis. En⸗
x virtute clauiũ minuit᷑ pena purgatoꝛia.nõ em ita acri⸗
ter puniũ?᷑ penitẽtes poſt pene purgatoꝛie ↄmutatoõnem in
tꝑaleʒ.ſi decedãt tꝑali incõpleta: vel ita ſi ſtatim:ſicut añ
punirent᷑.⁊ ita abſolutõ mĩſtri minuit penam purgatoꝛij.
Ao illud qð querit᷑.quare opꝰdñi non ſoluit opꝰhomĩs
ſicut ecõuerſo.põt dici ꝙ ĩmo.vtpote qñ ex vehemẽti cõtri⸗
tione penitens abſoluit᷑ a dño ab omi pena tꝑali.qñqʒ em̃
nimis ꝓcraſtinata ẽ penitẽtia. vnde accidit ꝙ cũ penitẽs
penitentiã ſibi iniũctaʒ adimplere nõ põt.tanta eſt eiꝰↄtri
tio ꝙ nullã penã neq; purgatoꝛiã neq; tpalem vult eũ dñs
ſuſtinere.vnde ſi ex oꝑe miſtri tenebat᷑ ad tpaleʒ:ꝑ gratiaʒ
tamẽ cũ doloꝛe oĩno ꝑſoluit᷑.⁊ ſic opꝰ dei opꝰ homĩis.i.obli
gatõneʒ qua ligatꝰfuit ab homiĩe ſoluit.poſito ꝙ tanta de⸗
tur contritio illi que ſufficiat.

uium. Et pꝛimo vtꝝ vſus ſit arbitrariꝰ.Se
undo cuiꝰſit vſus hmõi.

rticulus primns
Verit᷑ ̊ pᷣmo vtꝝ ſᷣm arbitriũ ſacerdotis r̃mit⸗
tenda ſũt pcta. e ſic:videt᷑ pᷣmo ex factis dñi.
cuiꝰoĩs actio nr̃a eſt lectõ.i.inſtructõ.qui ſa⸗
tiſfactõe pctoꝝ iniũxit illi quẽ ſanauit iacẽti ad ꝓbaticaʒ
piſcinã Joh.v.ꝙ nõ ampliꝰpeccaret.Ecce ſanꝰfactꝰes:iã
noli ampliꝰpeccare ne deteriꝰ tibi aligd ↄtingat. Et Joh.
viij. dephenſe ĩ adulterio.vade ⁊ iam ampliꝰnoli peccare.
Ex his etiã videt᷑ ꝙ oĩa poſſunt dimittere.⸗ Item aug. de

Membꝛum tercium
( Onſequenter queritur de vſu poteſtatis cla

VYpeni. Sacerdotes pñt oↄfitentibo ꝑcere.quibo em̃ remittũt

remittit cæ. er his videt᷑ ꝙ ſunt oĩno arbitrarie. ¶ Item
Aath.xvj.Quodcũqʒ ſolueris ſuꝑ terrã erit ſolutũ ⁊c.⁊

JYohᷣ.xr. QNuoꝝ remiſeritis pcta 7c is videt᷑ ꝙ m ar
bitriũ ſacerdotũ remittũt᷑ pct̃a Lõtra. geeg. de peni. di.
vj·falſas pnias dicimꝰ.q̃ nõ ſᷣm ſctoꝝ patꝝ ꝓ q̃li⸗

tate crimĩs imponũt᷑.ex h̊ ptʒ ꝙ ꝓ q̃litate crimis debẽt im
poni penitẽtie:nõ ꝓ volũtate ſacerdotis.q⸗ Jtem Gꝛeg. de
peni.di.iij. ꝓductioꝛ ẽ penitẽtia qᷓ; culpa:ne pua putaretnꝛ
culpa.⸗ Item di. xlvij. Oẽs.ſi nequaq; plꝰpoteſtis:ſaltem
tales eſtote in fructibo bonoꝝ opeꝝ: q̃les fuiſtis vuduz in
actione vicioꝝ. Item ſi oẽs penitẽtie eẽnt arbitrarie.vt
quid ĩ canone penuẽtie ſpecificate taxant᷑.¶ Itẽ tũc ñ poſ
ſet clauis errare. Iteʒ in ptate iudicis ẽ pctm qʒð in iᷣm
tm̃ ꝑpetratum ẽ totalit dimittẽ vel ꝓ ꝑte.ſᷣ ſi iudicat inter
duos tenet᷑ reũ ⁊ ↄuictũ vel ofeſſuʒ ſufficiẽter punire nibil
oĩno remittẽdo.h̊ poſt iudiciũ põt actoꝛ remittẽ vel totum
vel ꝑtem quãtũ voluerit ſatiſfactõis adiudicate.igit᷑ cũ ſa⸗
cerdos ſit arbiter vel iudex inter deũ ⁊ penitẽtẽ: nõ põt de
iure aliqd dimittẽ.de eo ꝙ debet᷑ penitẽti ꝓ pcto in deuʒ:ſᷣ
tenet᷑ eũ ſᷣm tenoꝛẽ legis? veritatis ↄdẽnare.̊ deꝰ poſt in⸗
diciũ ſacerdotis põt ꝓ ſua volũtate remittẽ: ̊ nð ſũt peni
tentie in arbitrio ſacerdotis.il Itẽ ſi eẽnt arbitrarie peni⸗
tentie:ergo quecũq; ſoluẽt ſacerdos ⁊ quacũq;ʒ iniũcta pe⸗
nitentia eẽt ſolutꝰ.ergo ſi decederet añ ↄpletã penitentiaʒ
nõ puniret᷑ in purgatoꝛio.¶ IJtem accidit quãdoq; ꝙ quis
ficte accedit ad confeſſionem ⁊ imuncta illi penitentia ab⸗
ſoluitur a ſacerdote:nec tamen abſolutꝰeſt a deo.⁊ ita licʒ
abſoluat᷑ quis arbitrio ſacerdotis: nõ tñ eſt abſolutꝰ.⁊ iõ
apponũt quidaʒ claue nõ errante.ſed nõ videt᷑ ꝙ clauis er⸗
ret in ꝓpoſito caſu.quia ſacerdos qutũcũq; ſit diſcretus:

nis
45
16

9:

nõ põt iudicare niſi ſm exterioꝛa ⁊ ita m ea ↄuenientẽ in
iungere penitentiã. 2 ita in ꝗpoſito nõ videt᷑ clauis errare.
ſeo quõ poteſt hoc eẽ cum vtat᷑ clane ad ſoluendũ ⁊ nõ ſol⸗

uit. vnde videt᷑ plane ꝙ erret.¶ Rñſio. ꝙ quidã dicunt.2
fere omnes confeſſoꝛes. ꝙ omnes penitẽtie ſunt arbitrarie

1; eſt in voluntate ſacerdous.2 poteſt dare plus vel minꝰ

ꝓ voluntate ſua nec peccat:⁊ boc er vi clauiũ.Alij ſunt ꝗ
dicunt ꝙ ita ſunt arbitrarie ꝙ eoꝝ eſt indicare de circu ſta
tijs omnibo ↄtingentibo: ⁊ a canonibo non recedere.i.a pe
nitentijs iniunctis a canone.⁊ quia eoꝛum eſt iudicare fa⸗
ctum ? circũſtantias omnes ↄtingentes: eoꝛum eſt arbitrij
Fm grauioꝛes facti vel facieniis circũſtantias penaʒ cano
nicam aggrauare:vel pꝛo leuioꝛibo.i.factum diminuenti⸗
bus circuſtantijs de pena in canone ſtatuta diminuẽ. ¶di
hi aũt videt᷑ ꝙ inter bas opiniones ſit medium tenendum
vt neq; teneat᷑ ꝙ oĩno ſunt arbitrarie: neq; ꝙ oĩno ſenten⸗
tie ſanctoꝝ ſunt tenẽde.ĩmo qñqʒ ſᷣm arbitriuʒ ſacerdotis
oſiderato affectu penitẽtis ⁊ inſirmitate: moderãda eſt cũ
diſcretõne taxatio patrũ in iniũctione penitẽtie.Et hoc vi
detur habere a leone papa.dicẽte.xxvj.q.vij. Cempoꝛa pe
nitudinis habita moderatõne ↄſtituenda ſunt tno iudicõ
ꝓut ↄuerſoꝝ aĩos ꝓſpereris eẽ deuotos:pariter habentes
etatis ſenilis intuitũ ⁊ ꝑiculoꝛũ quoꝛũcũq; aut egritudinũ
reſpicientes neceſſitates. 4 Ad illa que obijciũt᷑ de factis
dñi.dicendũ ꝙ illa facta dñi que ſunt bonitatis debemus
imitari ſᷣm ꝙ poſſumꝰ:nõ que ſunt ſapiẽtie vel potẽtie.ex
inſinitate em̃ ſue potẽtie põt multa que nos imitari nõ poſ
ſumꝰ nec debemꝰ.ſicut ex abyſſo ſue ſcietie ſcit q̃ nos neſci⸗
mus. Ende dũs ex ꝓfunditate ſue ſciẽtie nouit quãtitateʒ
cõtritõnũ illoꝝ quoꝝ remittit peccata:⁊ alia que nos ſci⸗
re nõ poſſumꝰ. ꝓpter que ↄueniẽs fuit illi dimittere ſiue ĩ⸗
iunctone penitẽtie. Pꝛet.eiꝰfuit ꝓpꝛiũ miſereri qui fuit au
ctoꝛ ⁊ de miſericoꝛdiaꝝ.ij. Coꝛin.j.in queʒ ꝑ ſe peccat᷑.nõ
ſic eſt de mĩſtris. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ſacerdotes poſ⸗
ſunt parcere ⁊c. Dicendũ ꝙ hoc veꝝ eſt. ⁊ ſic facit ↄmutã
do penitẽtiã purgatoꝛiã in tꝑaleʒ ⁊ relaxãdo de reatu tꝑa⸗
li. ¶¶ Ad illa que poſt obijciutur ð verbis dñi Aath̃. xvj.
⁊ Joh.xx. põt dici ſicut dici ſolet. ꝙ dñs conferẽdo petro
claues dixit. Quodcũq; ligaueris ſuꝑ terrã ⁊c.Et apłus
Quoꝝ remiſeritis pctᷣa ⁊c.in vtroqʒ euãgelio vſus eſt ver
bo ↄinctiui modi.quod ſignat ꝑfectoneʒ rei verbi. Vñ ſen⸗
ſus eſl.quodcũq; ſolueris.i.cuiuſcũq; ſolutõʒ ↄſũmaueris
ↄſũmatio aũt dicit᷑ reſpectu inchoatõnis.quia deꝰ inchoat
ſolutõeʒ dimittẽdo culpã ⁊ penã eternã:⁊ ſacerdos conſũ⸗
mat ↄdimittendo aliqd de pena tꝑali ex vi clauiũ.⁊ hoc pa
tet in ſuſcitatione laʒari Joh.xj.dixit em̃ dñs laʒare veni
foꝛas.⁊ ſtatim pꝛodijt qui fuerat moꝛtuꝰligatꝰ manꝰ2 pe⸗
xs inſtitis. facies eius ſudario ligata erat.poſtea dixit
dñs diſcipulis.ſoluite eum ⁊ ſinite abire.dñs laʒarum ſu
ſcitat quãdo culpã dimittit. diſcipuli diſſoluũt quando ſa⸗
cerdotes de pena relaxant. Ande patet.ꝙ dñs ſolutõeʒ in
choat ⁊ ſacerdos ↄſũmat. igit᷑ vbi dñs non inchoat ſacer⸗
dos nõ ↄſũmat.⸗!¶ SPer hoc patet ſolutõ ad vltimo obiecta
quãdo em̃ ſacerdos iniũgit penitẽtiaʒ mĩoꝛeʒ ↄdigna ſi de
cedat ille ↄpleta tñ penitẽtia iniũcta:ſine dubio reſiduum
ſoluet in purgatoꝛio:quia ſaceꝛdos nõ pemtꝰↄſũmauit ab
ſolutõeʒ ſed in ꝑte. Ende qᷓtuʒ ad illã ꝑtem quã ↄſumauit
abſolutꝰ eſt ille in celo. ¶ Ad aliud dicimꝰ. ꝙ ficte ↄfitente
nõ inchoauit dñs abſolutõeʒ:a ideo ſacerdos nihil conſũ
manit in eo.¶¶ Ad illud qð vltimo querit᷑.vtruʒ ſcʒ clauis
erret. põt dici ꝙ ſic quo ad quid:⁊ quo ad quid non.errat
em ſm veritatẽ 2 nõ ſoluit: cũ tñ credat ſoluere.nõ iñ erꝛat
m iudicij equitatẽ:qꝛ ſjm exterioꝛa opoꝛtet eũ iudicare.ſi⸗
cut iuder qui punit innocẽtẽ m allegata:iuſte iudicat ſᷣm
iudicij equitatẽ:ᷣ nõ m rei veritatẽ. Alij exponũt ſic.qð⸗
cũq; liga.ſu.ter.⁊c. iuſte ſcʒ ⁊ dicũt iuſte qtum ad vtrũq;
ſcʒ ꝙtu ad illũ qui ligat ⁊ illũ qui ligat᷑pᷣ bec erpoſitio eq:
pollet pꝛioꝛi.iũc em̃ iuſie ligat᷑ aliquis qñ deꝰinchoat liga
tionẽ. ⁊ ſacerdos ↄſũmat.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝑ Gꝛego.
ſcʒ falſas penitẽtias dicimꝰ⁊c. Dicendũ ꝙ ſentẽtia Gꝛeg.
intelligit᷑ de penitẽtia nõ impoſita ſm auctoꝛitatẽ ſancto⸗

lxxx.

rum qᷓtuʒ ad ea ſine quibo nõ dimittit᷑ peccatũ. Ande ſub
ditur ibidẽ.ideoq; miles vel negociatoꝛ vel alicui officõ de
vitus qð ſine pcto exerceri nõ põt: ſi culpis grauioꝛibo ir⸗
retitꝰad penitẽtiã venerit vel qui bona alteriꝰiniuſte deti⸗
net vel qui odiũ in coꝛde gerit recognoſcat ſe verã peniten⸗
tiam ꝑagere nõ poſſe.ꝑ quã ad eternã vitã ꝑuenire valeat
niſi negociũ relinquat vel officiũ deſerat ⁊ odium ex coꝛde
dimittat. bona quidẽ q̃ iniuſte abſtulit reſtituat: arma de⸗
ponat.⁊ dicit᷑ falla penitentia cũ quis vnũ peccatũ vicit ⁊
aliud retinet. VUnde infra.è.c.fratres.falſaʒ aũt penitẽtiã
eſſe ↄſlat:cum ſpꝛetis pluribo de vno ſolo penitẽtia agitur
aut cũ ſic agit᷑ de vno vt nõ diſcedat ab alio.vnde ſcriptuʒ
eſt qui totã legem obſeruauerit. offendat aũt in vno: factꝰ
eſt omniũ reus ſcʒ qtuʒ ad vitã eternã.ſicut em̃ qui pct᷑is
omnibo eſt inuolutꝰ ita ſi in vno tm̃ maneat vite eterne ia⸗
nuam nõ intrabit.falſa eſt etiã penitẽtia cũ penitẽs ab offi
cio vel curiali vel negociali nõ recedit: quod ſine pctᷣo agi
nullatenꝰpᷣualet.aut ſi odiũ in coꝛde geſſerit aut ſi offenſa
cuilibet nõ ſatiffaciat.aut ſi offendẽti offenſus nõ indulge⸗
at: aut ſi arma ꝗs ↄtra iuſticiã ferat.q. Ad illud qð obijcit
BGꝛeg. ꝙ ꝓductioꝛ ẽ pena qᷓ culpa ⁊c̃.dicẽduʒ ꝙ hec ſentẽ
tia Gꝛeg. determiat. ꝙ oĩno penitẽtia nõ de bet eẽ arbitra⸗
ria.i.volũtaria:ſed potiꝰarbitrio ratõnis taxanda.ſᷣ ſi ſic
taxet᷑: ꝓductioꝛ erit qᷓ culpa.maxime interioꝛ penitẽtia q̃
debet eẽ ſempiterna ᷣm aug.dicentẽ.doleas ⁊ non ſit ſatis
ꝙ doleas ⁊c̃.⁊ maxime ꝗpt᷑ offenſã boni infiniti:⁊ ꝓpt᷑ cau⸗
ſas plures q̃ tangũt᷑ ↄſequẽter.de peni.di.iij.vbi dicit᷑.NQe
parua putaret᷑ culpa cũ illa finiret᷑ ⁊ pena.ac ꝑ hoc vł ad
demõſtratõeʒ debite miſerie:vel ad emẽdatõeʒ labilis vite
vel ad exercitatõʒ neceſſarie penitẽtie tꝑalis detinet homi
nẽ pena:quẽ iã ad dãnatõeʒ eternã reum nõ retinet culpa.
4 Ad illud qð obijcit᷑ ꝑ illud decretũ. Si nequaq; ampliꝰ
poteſtis ⁊c.dicẽdũ ꝙ verbo ꝓpoſito nõ determĩat᷑ peniten⸗
tia alicꝰpcti:ſed ẽ exhoꝛtatõ quedã facta penitẽti ad ſtren/
nue agendũ. Vñ pᷣnnttit᷑ in verbo ꝗpoſito illud apli Ro.
vj. Sicut exhibuiſtis mẽbꝛa vr̃a ſuire ĩmũdicie ⁊ inigꝗtati
ad inigtatẽ:ita nũc exhibete mẽbꝛa vr̃a ſuiꝛe iuſticie ⁊ ſan
ctificatõi.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ſi eẽnt arbitrarie nõ de
berẽt tarari a canone ⁊c.dicendũ ꝙ nõ ſunt oino arbitra⸗
rie.i.volũtarie.qꝛ tũc ſicut obiectũ eſt nũqᷓ clauis erraret
neq; eſſet penitentia a canone taranda.nec tamen eſt oino
ſᷣm taxationem patrũ im ponẽda: ſed qñ q; moderanda vt
ſupꝛa tactum eſt. .
Articulus ſecundus
Onſequẽter querit᷑ cuiꝰeſt vſus hmõi ptatis.i.
cuiꝰ eſt abſoluere in foꝛo penitentie. Et querit᷑
ꝛimo.vtrũ quilibet ſacerdos habet poteſtateʒ
abſoluẽdi quoſlibet: ſaltẽ qui nõ ſunt maioꝛes ſe. Secũdo
vtrũ quis poſſet abſoluere maioꝛẽ ſe. ,
Circa pꝛimũ pꝛocedi¶S.ſj.
tur ad ꝑtẽ affirmatiuã ꝑ hoc qð dicit᷑ Leuiti.xiij. Homo
in cuiꝰcarne vel cute oꝛtus ſuerit diuerſus coloꝛ ſiue puſiu
la.aut quaſi lucẽs quippiã.i.plaga lepꝛe.adducet᷑ ad ſacer
dotẽ aaron:vel ad vnũ quẽlibʒ filioꝝ eiꝰ⁊c.cũ &̊ nr̃i ſacdo⸗
tes habeãt maioꝛẽ ptatẽ qᷓ ve.le.ſcʒ res qᷓ figura.ſic epuo
omnes erat ptᷣas ⁊ vſus ſic ⁊ nunc multomagis. Itẽ po
tentia ſine actu eſt fruſtra.cum & dicat᷑ ei qui oꝛdinat᷑ in ſa
cerdotẽ illud Joh.rx. Accipite ſpm̃ſanctã quoꝝ remileri⸗
tis ⁊c. videt᷑ ꝙ cũ eis ibi ptas remittẽdi quibuſcũqʒ oferat᷑

cum ſpũſancto.vnde MNDarij. Qui aũt peccauerit in ſpm̃

ſanctũ nõ habʒ remiſſionem ineternũ:ꝙ ſiłꝛ ⁊ vſus ptᷣatis
ↄferat᷑ ¶¶ Itẽ marꝰeſi ↄficere coꝛpꝰxpi ꝙᷓ penã pet᷑i remittẽ
velↄmutare qð facit ſacerdos in ↄfeſſione. igit᷑ cũ q poteſt
marpoteſt ⁊ minꝰ:oĩs qui põt conficẽ põt ⁊ abſoluere.et
habens vniꝰ vſum habet alteriꝰ.⁊ ſicut vſum vni generali
ter ſic ⁊ alteriꝰ. ¶ Itẽ videt᷑ ꝑ ſimile in coꝛꝑalibo.qꝛ ignis
qui ↄburit in vna mateꝛia.ſiłꝛ ⁊ in qualibz eiuſdẽ ſpeciei.⁊
lurx que fugat tenebꝛaʒ in vno loco: ⁊ fugat ſimilit in alio.

Item idem videtur in artificialibo.clauis que vnam ſe⸗

(&. b“

— „=; 2 ααdv[, . gn. .

„ — -.
ſ Ne gae Shn e P Md 2 .α .

A n

. „
.„△ „ 5 larc ab
10e= 2ed NA q, -S, dh t een *
Sr te 4 Petat 2 d ͤn Fe X /Str

, *. õ
eyx α☚E. P. n 9 9

ram aperit ⁊ omnes ſimili modo factas aꝑire põt 2 ecõueꝛ
ſo.multe claues ſiłes in qualitate ⁊ quãtitate vnaʒ ſeram
aperiũt.ſi ergo debitũ peccati eſt ↄfoꝛmatõ in omnibo pec⸗
catoꝛibo penitẽtibo:⁊ pt̃as aꝑiendi ſiłꝛ erit in omnibo.cla
uibus ſacerdotalibo.ꝗ̊ qui põt vnũ abſoluere põt ſimiliteꝛ
2 quẽlibet aliũ.q Item in ſuꝑceleſtibo ita eſt ꝙ angelꝰoꝛdi
nis inferioꝛis põt purgari illumĩari ꝑfici a quolibet ange
lo ſugꝑioꝛis oꝛdinis.ergo cũ hec hierarchia illã imitat᷑.cuʒ
oꝛdo ſacerdotalis ſit ſupꝛa laycos: videt᷑ ꝙ quilibet laxcꝰ
põt a quolibet ſacerdote abſolui. ¶ Item ptᷣas eccliaſiica
nõ eſt artanda. nõ ergo videt᷑ ꝙ aliter debeat artari ptᷣas
ſacerdotis ꝙᷓ fuit aꝛtata a dño.⁊ ita quilibet põt iuxta ſen
tentiã dñi.Joh.xx. Quoꝝ remiſeritis ⁊c̃.quẽlibet abſol⸗
.KContra.ix.q.ij.dicit᷑.Qullus alteriꝰtermĩos vſur

pet. neè alteriꝰ parochianũ iudicare vel oꝛdiare aut excõ⸗

municare p̃ᷣſumat. qꝛ talis iudicatõ vel oꝛdinatõ vel excõ⸗

munmcatõ vel damnatõ nec rata erit nec vires vllas habe⸗
bit. Ex his põt argui.ꝙ nullus alteriꝰ ꝑrochianum debet

abſoluere ſicut nec excoĩcare nec iudicare.q¶ YJtem.xv.q.j.
ca. Addicimꝰ. MQulli ſacerdotuz licet parochianũ alteri li

gare vel ſoluere.4¶ Item in cõcilio generali.extra de peni.

re. Si aliquis aliqñ er cauſa vult ſacerdoti alteri confi⸗
teri.petat licentiã ⁊ obtineat a ꝓpꝛio ſacerdote.quia aliteꝛ

ipm nõ poteſt abſoluere.¶ Rñſio. ꝙ non eſt cuiuſlibet ſa

cerdotis quẽlibet abſoluefe. Ad cuiꝰ euidentiã nota.ꝙ ſi⸗
cut eſt in rebo exterioꝛibo.ſiue in ratõnabilibo ſiue natura⸗
libo ſiue celeſtibo ꝙ ad hoc ꝙ ſit concoꝛdia ⁊ decoꝛ in vni⸗
uerſo opoꝛtet ꝙ ſit oꝛdo ſimiliter in ſpũalibo poteſtatibus
Vnde Cañ.vj.legit᷑ de eccleſia.ꝙ eſt vt caſtroꝝ acies oꝛdi
nata.qm̃ ergo oꝛdo attendit᷑ ̃in pᷣlatõeʒ ⁊ ſubiectõneʒ:pᷣla
tio eccleſie dicit᷑ fn aſcenſuʒ ⁊ deſcenſuʒ. nam ̃m equali⸗
tatem aſcendẽdo ad ſuꝑius eſt ſtatꝰ:⁊ reductio ad vnum
deſcendẽdo eſt multiplicatõ.ideo ſᷣm rectũ oꝛdinẽ eccleſie
opoꝛtuit vnũ pꝛelatũ eſſe pꝛimũ ⁊ ſoßee in quo elſet ſtat?
omnis pᷣlatõnis eccłiaſtice ⁊ quia in illo ẽ ſtatꝰtanqᷓ in pꝛi
mo ⁊ in ſimpliciſſimo ĩ illo genẽ:ideo virtꝰin eo eſt vnita ⁊
ſolꝰ inter pᷣlatos habet plenitudineʒ ptatis.¶ Item p re⸗
ceſſuʒ ab vno fit multiplicatio ptatis ⁊ ꝑ hoc vᷣtutis dimi⸗
nutio ⁊ ideo quãto pᷣlati inferioꝛes ſunt plures:tãto mino
reʒ habẽt ptateʒ.ita ꝙ ſtatꝰeſt in pᷣbbiteris pa rochialibo ꝗ
imediate gerũt curã populi.⁊ eoꝝ iuriſdictõ eſt artata ad
potẽtiaʒ termiataʒ. ⁊ cuilibet boꝝ ↄmiſſa eſt ſua poꝛtio.

vm ↄueniẽteʒ diſtributõeʒ.⁊ illa dicit᷑ neſſis ſuna. Et quia
nõ licet alicui ſacerdoti mittere falcẽ in meſſem alterius:
ideo vnꝰnõ habet pfateʒ abſoluẽdi ſubditũ alteriꝰ.⁊ nul⸗
lus habet ptᷣatem ſubditũ alteriꝰ abſoluere:niſi ſuꝑioꝛ ſit
vel vicem gerat ſuꝑioꝛis.vt penitẽtiarij epoꝝ vel legati vel
pꝛiuilegiati qui hec poſſunt auẽte ſuꝑioꝛis. hec aũt intelli
genga ſunt ſm legẽ ↄmunẽ.Indulget tamẽ lex caritatis 2
rectitudo iuris in articulo neceſſitatis quẽlibet poſſe que⸗
ucgabſoluere ſi ſit ĩ vnitate eccleſie. Pꝛo regula ergo ha⸗
bendum eſt. ꝙ ſolũmodo ſacerdos ꝓpꝛius habet executio⸗
nem in ſuis ſubditis: exceptis caſibo aliquibo p̃ſcriptis in
quibo poſſunt ab alijs abſolni.¶ Dicendũ ergo ad pꝛaimũ
ꝓꝙ populꝰiſrł quaſi gens vna erat babẽs templũ vnicum 2
idem altare.nec erat ſynagoga ꝑoꝛbem terraꝝ dilatata ſi
cut eccleſia.a ſacerdotale ius 2 pfas ⁊ vſus ptatis natura
liter. deſcẽdebat a parentibo in pꝛolem. Sed quia ecclie ꝑ
oꝛbem terrarũ dilatate.multꝰeſt populꝰ:ideo ⁊ nũc multa
ſunt templa multa ⁊ altaria.multi ⁊ eaxꝝ pᷣlati. licet roma
nus ſuꝑ omnes. ⁊ iqeo placuit ecclie vt nõ quilibet ſacer⸗
ds ſuꝑ quoſſiibet:ſed potiꝰ in ſibi ſubditos pabeat pfatezʒ
2 vſuim ptatis ⁊ qui ſubditos nõ habet licet habeant pfa⸗
tem nõ tamen vſum eius. At ergo quilibet ſciat cui facta
mittat.expedit vt agnoſcat vultum pecoꝛis eius. ne ſan⸗
cia indignis tradan?᷑ ſi ſinguloꝝ pᷣſbiteroꝝ in ſingulis el⸗
ſet potel as. 'm ergo ꝙ mutant᷑ tpa: mutant᷑ cũ ſacerdotõ
ſ. acerdotalia iura. Ad ſcᷣm dicẽdũ. ꝙ nõ eſt p?ᷣas fruſira
qꝛ licet nuc in actu nõ ſit:tñ aliqñ in acin poterit cẽ. Pꝛet.
illa pras dicit᷑ caſſa ꝗ exiſtẽs ſub diſpoſitionibo debitis.i.
bis habitis que exigunt᷑ ad exercitiuʒ actꝰ:nõ põt exire in

actũ.⁊ ſic eẽt de quocũq; ſi habẽt illa que exigunt᷑ ad bunc
actũ 2 nõ poſſet in illum exire. Inſuꝑ oꝛdini ſcʒ ſacerdotõ
multi actſunt ãnexi.quoꝝ oĩm ptᷣas cum oꝛdine ↄfertur:
ſed vſus quoꝛũdaʒ nõ.⁊ ideo licet ptas ſacerdotalis nõ ha
bet omnẽ ſuũ actũ nõ eſt fruſtra:cũ habeat aliquẽ in vſu vt
celebꝛare vel hmõi.q Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ qui põt in ma⸗
ius põt ⁊ in minꝰ ⁊c̃. Dicendũ ꝙ hoc verũ eſt oĩino:quãdo
illud minꝰeſt pars maioꝛis. alioquin nõ eſi neceſſe minus
em̃ eſt ↄfirmare qᷓ; ↄficere:⁊ tamẽ ſimplex ſacerdos põt cõ:
ficere ⁊ nõ ↄfirmare.¶ Mũc ergo videamus quis non ha⸗
bet ptatis hmõi vſum.Et ſciendũ ꝙ ſacerdos cum non eſt
pꝛelatus alicuiꝰ.non vtitur hac ptᷣate:quia nõ habet in qͥs
nec etiã concedit᷑ ei vſus ab epo vt religioſi incluſi:qui nõ
poſſunt iniũgere penitẽtias nec baptizare nec pᷣdicare ⁊ ſi
militer nec alia que ꝑtinent ad curam animaꝝ agere: niſi
fiunt electi a populo ⁊ epᷣo cum ↄſenſu ſui abbatis vel pꝛe⸗
lati ſui. Unde.xvj.q.j.Addicimꝰ.S.ecce in hoc.infra.mo
nachi autem ? ſi in dedicatõne ſui pᷣſbiteratꝰſicut ⁊ ceteri
ſacerdotes.pᷣdicandi baptiʒandi.penitentiã dandi.pecca⸗
ta dimittendi.beneficijs eccłiaſticis ꝑfruendi ptᷣatem acci
piant vt ampliꝰ ⁊ ꝑfectius agant ea que ſacerdotalis offi⸗
cij eſſe ſanctoꝝ patrũ ↄſtitutònibo ↄpꝛobãt᷑:tamẽ executõʒ
ſue ptatis nõ habent niſi a populo fuerint electi et ab ep̃o
cũ ↄſenſu abbatis oꝛdinati.⁊ his ſi daret᷑ ab ep̃o vſus:non
alienos parochianos iudicare.nee falcẽ in alienã meſſem
mittere poſſunt.ix.q.ij.ꝑ totum.⁊.xvj.q.j. Addicimꝰ.Itẽ
cum eſt ligata ptᷣas vt in excoĩcatis hereticis ſciſmaticis.
ab illis qui accipit ſciens ſacramẽta peccat. ⁊ in ecclia ſũt
duo Kenera ſcʒ ſymoniaci in oꝛdine ⁊ notoꝛij foꝛmcatoꝛes
a quibo non debent recipi ſacramenta niſi foꝛte in articulo
moꝛtis baptiſmꝰ⁊ ↄmũicatio. Vnde Gꝛego.in regiſ.dicit
radulplo ⁊ berulpho ducibo.Officiũ ſymoniacoꝝ ⁊ in foꝛ
nicatõne iacentiũ ſcienter nullo modo recipiatis.⁊ quãtũ
poteſtis tales a ſanctis miſterijs niſi opoꝛtuerit pꝛohibea⸗
tis ſcʒ cum hoc ſcitur ꝑ publicã famã vel ſententiã.¶ IZtez
nota ꝙ nõ omnis ſacerdos qui pᷣeſt habet hanc poteſitateʒ
in omnes:ſed tm̃ in ſuos ſubditos.⁊ etiam illos nõ poteſt
de quibuſcũq; abſoluere.vt de illis quoꝝ non eſt ſibi ptas
ↄceſſa ab epo.licet aũt regulariter ſolus ſacerdos qui pꝛe
eſt in ſuos habeat poteſlateʒ:ab hac regula fit exceptio in
pluribo caſibo.in quibo licet penitẽtiaʒ in parochia aliena
ſuſcipere.vtpote ſi mutauerit domiciliũ. velſi xxlinquerit
in parochia aliena.vel ſi eſt vagabundus.vel ſi petijt⁊ ob
tinuit licentiã a ſacerdote ſuo vt adiret diſcretiorẽ. vel cuz
arripiens iter longum petijt vt in itinere poſſit confiteri.
Vel ſi opoꝛteat intrare iuſtuʒ bellum.velſi imineat moꝛs

tamen in caſibo iſtis nõ poteſt quilibet ſacerdos audire cõ⸗
feſſionem ſine licentia:vtpote ille qui nõ habet poteſtatem
ab epᷣo.licet em̃ penitentes ſint licentiati:non tamen ſacer
dotes.non em̃ poteſi ſacerdos penitentis alijs coequalibo

dare poteſtatem:ſed ſolus ep̃ᷣus.¶ Ad illud qð obijcit.q
ignis agit in quodlibet ↄbuſtibile.Dicendũ ꝙ non eſt ſimi
le.quia actio ignis eſt naturalis que eſt ᷣm neceſſitatem.
ſed hec actio eſt ſpũalis ⁊ rationalis que ᷣm ordinem eſt.
4 Ad illud qð obijcitur de claue 2 ſera. Dicenduʒ ꝙ iſtud
verum eſt quado adeſt virtus motiua vt clauem moueat.ᷣ
in aliquibo virtus iſta artata eſt vt in ſacerdotibo inferioꝛi
bus.in aliquibo ligata:in aliquibus amputata vt alibi ta
ctum eſt.¶ Ad illud quod obijcitur de angelis ſuꝑioꝛis oꝛ
dinis. Dicendũ ꝙ non eſt ſimile.quia in hierarchia ange⸗
lica nulla poteſt cadere ↄtrouerſia.ꝓ eo ꝗ; ꝑfecta cõcoꝛdia
eſt in ſublimibo.non ſic eſt ð eccłiaſtica.imo frequẽter vnꝰ
vult ius alteriꝰſibi vendicare: ꝓpter quod opoꝛtuit pfates
diſlinguere ? limitare.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ptᷣas eccle
ſiaſtica non eſt artanda.Dicendũ ꝙ artatio ptatis dupli⸗
ci fit decauſa.aut ꝓpter deſlectõneʒ amoꝛis:aut ꝓpter con⸗
ſeruationem oꝛdinis.pꝛima ꝓuenit ex inuidia ? repugnat
caritati: ſecunda er ſapientia ⁊ ↄcoꝛdat paci ⁊ ↄmuni vti⸗
litati.⁊ talis artatõ facta eſt in mioꝛibo ſacerdotibo regnã
te iure diuio.⁊ hoc oꝛdinatõe patrũ qui eccłliam fundaue⸗

runt ⁊ oꝛdinauerũt.Pꝛet. ver bũ dñi ſcʒ quo ↄtulit claues

——— —,. --

—

ne fiebat tm̃ apkis ⁊ diſcipulis dñi. quoꝝ vicaꝛij amplam ha⸗ eſt motus. Dicendum q; hoc intelligendũ ini⸗
4 7 .— . +2 2 . 1 .
i hen potelatcmin ect i liris 1diſeretone pias clauiũ tus em non eſt finis merted Poric iltus aani
“ tiſſimo fuit collataa. ing — m veritatẽ motonõ eſt motus m ꝙ bu
2 4 ſecundun S. v. ieineninndäeaed des e⸗
nx querit᷑ vtrum inferioꝛ põt abſoluere ſupioꝛem ipſo volen obijcit de drſctuone örfeppr fre illud quod aunſe
do te. E ſic: videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ ſi ſuꝑi moꝛtaliter: neceſ obicit w iuniſcitõne. oᷣm ꝛeſatne osi ei iuriſditõneʒ
ꝑ boc.ꝙ ſi ſuꝑioꝛ peccat m talite in ſe: ſe ei ſubijciendo. et ſi obijciat᷑ tũc: nõ põt dare qð nõ
nus ſe habet ofiteri. g ſi non babet ſuꝑioꝛem oꝛdinaꝛiuʒ:2 niłi bʒ in ſe. Dicendũ ꝙ iuriſditio ſubiecti . d al n7
tc5⸗ ſubtracta eſt polſibilitas ſaluãdi ſe: neceſſe eſt ꝙ 2fitegt ideo ꝙᷓuis nõ poſſet ꝗs ſibipſi eſſe ſubie 1oen ebe
nbuar inferioꝛi ab illo abſoluat᷑.4 Item ad boc ꝗ de pcẽo moꝛ ipᷣm ſubijci poſſe ali mante ſi eſ libe Katis 2 35
ned tali fiat recõciliatõ. neceſſe z interuenire mediatõeʒ ſacer⸗ obijcit. ꝙ nõ põt dare auẽ tem ſ ie:4 8 ab05
noö dotis. poſſibile eſi ſußmnʒ platoꝝ peccare: & indiget ſa gumentu illud ceficit ouptr. er en c. doᷣm ꝙ aꝛ
innö5 cerdote reconciliante.ᷣ nõ ſutꝑioꝛe: inferioꝛe. 4 Item F⸗ tio ell ↄtra bominẽ. ſed ahn Eei 1 quidẽ quia excoĩca⸗
756 nis ſumm? pontikfer ſit ?ſtitutus vt offerat dona et ſacrifi⸗/ vti auẽte ſua otra ſe: ỹuis Ret⸗ ſeeUmpl borſie ebis
niſi cat pctis:tiñ ipſe ꝑ alium ſacerdotẽ põt facere boſtiã ol⸗ altermoaho friſcl Ane⸗ Erke⸗ impli?eſicit: quia
Ner keni⸗ ius pot nerepeo SAuis danen ma abſoluẽ⸗ abonnterzarronano haͤc. ak ommt⸗ n han
oO di: tñ alius põt abſoluẽ eũ.pᷣ non niſi i rioꝛ:S pari rõ Drrit uriJitzen ſup bomine: 5 al bomi omunen
AAH momibo- rem — en nraiine dien — ſut vomine:nͤahſolunio ien mediatiõʒ
ecca⸗ g abſoluit᷑. h ille cui data eſi ptas bec nõ eſt peioꝛis diti⸗ bominẽ Semue 6 ſent inſerin⸗. Etgnn nereſſeen
acci onis ᷓỹ alij: et ille põt abſolui. ſed nõ aſe nec a ſuꝑioꝛe qꝛ infertord chrum Bige a deo iudicai. in iudicõ ee
off⸗ frequẽter no hʒ copiam eiꝰ aut non bʒ ſuꝑioꝛem yt papa: magndart alij ſuß cindicii aniliber pat giume b i
no; 5& rc. Contra. motꝰnõ eſt mot'.nec mediatõnis media oms eſt: talis rit iuriſditoem. H qꝛ Piatus talis luper
epo NRo: net moderatoꝛis moderatoꝛ. Silr pꝛimꝰplatus eſi me ſnꝑ om̃s cunnhftns Nenenaik Frun lmlefortan
non diator iuter deũ a2 inferioꝛes: ̊ non dʒ eſſe ecõtra interioꝛ evigattatts re pot. nec põt ipſe alteri dare⸗ ſaluo
en mediatoꝛ inter teũ z ſupꝛemu p̃latũ. 4 Ytem ad boc ꝙ ali ideo nõ Wralecrid⸗ ne cul pot vdiee xo ubiſelipecczid
Nte quis abſoluit aliquẽ neceſſe eſt ꝙ beat iuriſditiõem ſuper. illud qð obijcit de ſare Pratein excoĩcandi ſeipᷣm. 4 Ao
is. eum: licut in pcedentibo viſum ? ·pᷣ inferioꝛ non bʒ iuriſdi cendum ꝙ nõ eſt ſi elis. ꝙ nõ aſcendũt ad ſuꝑioꝛes: di.
ſͦt tionem unluted t Si dicas mibi ꝙ ſupioꝛ dat ſſtunt neecadit ne geongetimgin ng czteo
nes ci iuriſqitõʒ abſo uẽdi. Cont᷑. nibil dat qð ñ hʒ.b platꝰnõ ad ſuꝑioꝛes aſcendẽ. ſ̊ in eccliaſtica b C.i .
i pʒ iuriſditõeʒ abſoluẽdi ſeqꝛ ñ ʒ pratẽ ſup ſe: Sꝛc. 4 Itẽ peccant p̃lati2 ſubdi in iae iaſtica bierarchia ſec?eſt. qꝛ
ei platinferioꝛ nõ pĩ ſuꝑioꝛẽ excoĩcare. nec dare alij iuriſ eccant flati z ſubditi ideo oponʒ Geti ipſi ſubijcian
ieeninſne ertaiean: Buler ſiliter nec abſolenal aſtacad en gue nao reri ſir
ſ ¶ Ytem in hierarchia angelica nõ recipiũ ſuperi⸗ ores NSO—n eeee e 4
4 oꝛes illuminatõez ab inisiorſtwuc ſ hikean gen ſeere⸗ potſe ns⸗ quia non bʒ iuriſqitionem in talez: nec talis
. cleſia ſupioꝛ ab inferioꝛi nõ põt abſolui. Item cetermi⸗ e enn dare cü alteri ſubiectus ſit. vñ ſicut nõ valet
natum eſt ꝑ canones.ꝙ ſacerdos nõ põt abſolueꝛe alienũ liber ſti an no voe ſe ecſerki martihtt neeilte
. boncrbiann ncg un pꝛelatũ: ꝑ locũ a maioꝛi. magis em̃ aliber heſc el in oſito. —
etegmnanarsgrtoe e lembꝛum quartu
Rñ. dicendum ꝙ inferioꝛ ſuꝑioꝛem põt abſoluere i i⸗ n ſeqnenender Nrel ſiccadez bor
lrio velit ſeeiſ lntereetvor py ic nrend Gaul atteg te ki ſiue eadem clauis qua ligat et ſoluit
ri elſt de ſe ad omes ſe extendit: niſi er oꝛdinatõne ſi upioꝛum 2 Grabenintian g n oe Aiieeli.
mamus inferioꝝ artaren? ꝓpter ſeruandu oꝛdinem eccleſi e a Knrt delene nceunlaras
az aſlicum. ſaceꝛ dos em ex ſua ordinetõne inſtitutns eſt me/ cpicnt adnga alſum. quia ligare a ſoluẽ muniter d
n . diator inter dæũ iudicẽ et hoĩem pec datorem F nth en inn ad ligare ſolnẽ:⁊ in hoc foꝛo ⁊ in illo.4! YItez vi
nons pte dei non eſt dria. quilibet em ſuum ſacerdotẽ hʒ medi⸗ eſt tin mnprerid r Differant et non foꝛmalr. qꝛ vtrobiq;ʒ
rco⸗ atoꝛem: 2 cuilibet impſſit dus mediatoꝛis caractereʒ. ſed li Sajen olutio. Cu aut ſit ſolurio robih fit recõci⸗
gen dria eſt ex ꝑte hominũn. quia ſi quilibet eſſet mediatoꝛ cu⸗ ar e f. quicha ſi troitꝰin ↄmunionẽ ecclie ꝑ hoſtium.
ſacer . iuſlibet: eẽt iĩ eccia confuſio:et ideo alij alijs ſubiecti ſunt. Denal laue 4 ltemant ———— dfuerſe
libo et qui ſubijciunt᷑ vni nõ poſſunt dare alteri auẽtem in ſe: ß R8— H mullib⸗
ſi libera eſſet ꝑſona que poſſet ſe ſubijceꝛe:tũc abſq; dubio mtenkorgen malt untbond ginclbemaldsmalem.
6 . poſſet dare ſe alteri qui poſſet eü abſoluere. Qmñ̃ ſupᷣmꝰ ſeʒ inter hoc gen mali aliud genomali: pari rõne nec ibi
inn pꝛelatus qui mere libertatis eſta nulli ſi ubiectꝰ: pot ſe cui s aadabih Krzn eshbaz oen ven ſer carace,:
d Pultſubitere ? ali erempenenam io ſubditis. 5cedog⸗ vnde eivocrꝰotinuno c diſtinguẽ en hoc oor eius no et
ſi ipſi pnñt eos abſoluere. M autẽ ſupremus platus poſſi t e etieneiienete drainr b watm pas:
. 1 ſnbiere ius viuiniͦ acedtt quia cuz ipſe it cirelidatus ꝓpꝛia oꝛdini alie ↄnter annexe.ſ.ↄſecrare ligare 2 ſoluere
tarb infiruitate eb. v. oz ſubijci ſocramentis. 2 licut medic⸗ in foꝛo cauſe ⁊ pnie.p plus ↄueniunt in ſoꝛo pnie in ſoꝛo
gien uſrmutsaucrit mecen , medcind no niztum metem znſe: igare zſolue oſecrare R öin mogi dafnrnib
lbit H inquatũ egꝛotꝰ:ſic eccłie platus ⁊ mediatoꝛ qᷓrit ſa d no eſt nẽda diuerſa clauiuʒ Hias:Sner in minꝰ et ita vt
drso tem inꝙᷓ̃tum dei inimicꝰfactus eſt ꝑ culpã: ⁊ inqᷓtu pee⸗ õ ligancgivel ol⸗
ange catoꝛ. Zus etiã canonicum ↄcoꝛdat q; vnuſaſ. orankiez uendi in ſoꝛo cauſe: ⁊ tñ abſoluũt in foꝛo pnie. 4 gtẽ pias
candin ſuã ↄmunicare ꝓ ſe / vtilitate ſua:ſine incheio etoß ligandi ⁊ ſoluẽdi nõ et oꝛdo neq; annexa ordini ſcʒ ſacer
emn pꝛie auctoꝛitati 2 aliene. ita ſupꝛemꝰpontifer t ſ. .% dotali.qꝛ aliqñ eſt eiꝰ qui nõ hʒ oꝛdinẽ ſacerdotalẽ ſcʒ ar⸗
piates libet ſacerdoti ſubijcere ⁊ abſolutõneʒ petere 8 e ecm, chidyaconi vel legati:alia aũt annexa eſt oꝛdini.ergo ⁊c̃.
seecl alij lati de pmiſſione pape. ſicut dici petere. qdᷣ etia pñt 4Item bec ↄmitti põt:illa nõ.g ac. ¶ Item dicit Hug. de
pape.ſicut dicit᷑ in illa decretali.de ſe U nfag lr rene
doli pe.et re.que eſt Greg.ic ꝓ dilatõne pnie ꝑi im ſancto Ylict.· Alia ẽ ptas q̃ ligant miſtri eccłie veracit᷑ pe⸗
1.— 12 ilatõne pnie ꝑiculuʒ imine⸗ tent b r s e de e . pe⸗
ercon at animaꝝ pmittimꝰepis ⁊ alijs ſuꝑioꝛibo necnon min nitentes debito imucte ſatiſfactõis: alia q̃̊ ligãt intermi⸗
ugun . bus platio. vt pᷣter pᷣlati ſui licentia.ꝓuidũ et diſc etu li⸗ nahiliter Niinanten vinculo anathematis, Ecce g alia ?
,ntett bi pñt eligẽ ↄfeſſoꝛem.et ſic pʒ ꝙ ſubditus põt ſu trett ptas qua ligat᷑ in foꝛo penitentiali: alia q̃ in foꝛo ſudici⸗
negii ſoluẽ ipſo volente 2 eligẽte: ac ꝑ boc eicemin rd Bent 2, ali. 4 Ytez ad idẽ illa prᷣas q̃eſt ligãdi ⁊ ſoluẽdi in foꝛo iu
nchne⸗ tiali ſubijcere. ¶ Ao illud qð primo obijcit bene diciali datur in ↄſecratõne epi:alia in ↄſecratõne ſacerdo
u ijcit. ꝙ mot?non tum qñ dicit᷑. quoꝝ remiſeritis pcta ⁊c. Si eadem eſſet
—

8

3 .
5Hn K XK orv

.

clauis: ſuꝑuacuũ eſſet hanc poteſtatẽ dare epᷣo in ↄſecrãti
one ſua.Añ videt᷑ ꝙ ab alia claue ꝓcedat ligatio in ſoꝛo
penitẽtiali 4 Rũ. ꝙ oꝛdo nõ eſt pas. tñ multiplex ptas

eſt ãnexa oꝛdini ↄnᷣter ſe babẽs. Una aũt eſt ptas ligadi 2

ſoluendi in foꝛo pnĩe ⁊ in foꝛo cauſe.ꝙ aũt vna ptas patʒ
qꝛ licet ſint actꝰdiuerſi:tñ oꝛdinant᷑ ad opꝰpꝛimi actꝰ. ad
hoc em ſoluit᷑ ꝗs ab excoĩcatõne ⁊ reddit᷑ munioni fideli
um:vt coĩcet ſacr̃iſ ⁊ digne accipiat ſacrʒ coꝛꝑis rp̃i vt ſit
in re ſicut ẽ in ſigno.i.vt ſit membꝝ veꝝ ecclie.Et nota ꝙ
ptᷣas qtum ad actũ ↄſecrandi nõ eſt clauis ſ̊ pẽao tm̃. ſed
inq;tuʒ eſt ad actũ ligandi ſoluendi ſiue in foꝛo pnĩe ſiue ĩ
foꝛo cauſe ẽ clauis.⁊ actꝰcõſecrandi ſe bʒ pᷣmo loco ⁊ eẽn⸗
tialiter ad ptᷣatem vt eſt ptas ↄiũcta oꝛdini.Alij autẽ actꝰ
magia accidentałr oꝛdinant᷑ ad oꝛdinẽ.ſᷣ̊ adhuc ꝓpinquiꝰ
ſe tenet actꝰligandi ⁊ ſoluendi in ſoꝛo pnĩe iᷓ actꝰ ligandi
ſoluendi in foꝛo cauſe.¶ Ao illud ̊ qð pꝛimo obijcit᷑.di⸗
cendũ ꝙ licet ſit vna pt̃as ligandi ⁊ ſoluendi hinc et inde:
nõ tñ qui hʒ ptᷣatem huiꝰad hũc actũ hʒ eam ad illũ actũ
qð euidẽter pz in multis exemplis. Ad aliud qð obijci/
tur.qꝙ hec ptas eſt annexa oꝛdim ſacerdotali:illa non ⁊c̃.
Dicendũ ꝙ qᷓtum ad vtrũq; actũ eſt pĩas annexa ordini.
qꝛ qñ fit ligatio ⁊ ſolutio in foꝛo iudiciali ab archidyaco⸗
no vel legato ſit ꝑ demandatõeʒ a ſuꝑioꝛi oꝛdinerio.qui
virtute clauiũ cũ dignitate hboc põt demãdaꝛe.q Ad illud
qð obijcit᷑.ꝙ bec pt̃as ↄmitti põt ⁊c᷑.dõm ꝙ qᷓtũ ad actuʒ
ligandi ⁊ ſoluẽdi in foꝛo pnie ↄmitti nõ põt:qꝛ bec ptas ẽ
ꝓinquioꝛ oꝛdini.qᷓtũ ad aliũ actũ põt: qꝛ nõ ẽ ita pinq̃.
Ad illud qð dicit Dug.ꝙ alia eſt ptᷣas q ligant ⁊c. Di⸗
cendũ ꝙ hoc nõ hʒ veritatẽ qꝛ ſit alia in eſſentia: ſed qꝛ ad
aliũ vſum ſe ertendit.¶ Ao illud qð obijcit᷑.ꝙ hec datur ĩ
ↄſecratõne epali: alia in ↄſecratõne ſacerdotali ⁊c. Dicẽ/
dum ꝙ claues dant᷑ cũ oꝛdine ſacerdotali cũ dicit᷑. Quo⸗
rũ remiſeritis ⁊c.et qñ ↄſecrat᷑ ep̃ᷣs nõ ↄfert᷑ alia clauis:ſᷣ
ertendit᷑ vſus illius pᷣme clauis.nec differt in ſpẽ clauis q̃
vtitur in hoc foꝛo ⁊ qua in illo.dico ̊ ꝙ clauis ↄfert᷑ in oꝛ
dine qͥ ad vnũ vſum.in ↄſecratione ep̃i extendit᷑ ad alium

vſum. vñ dicit᷑ acciꝑe baculũ.i.ampliorẽ ptateʒ. amplior

em̃ eſt illa ptas qua põt ſeꝑare a ↄmunione fideliũ ⁊ a lo⸗

co oꝛationũ: ꝙᷓ illa qua ſolũ ſoluit2 ligat in foꝛo pnĩe.vñ

non ſequit᷑ eſi alia pras: eſt alia clauis.4. Sʒ eſi ne vter
q; actus eſſentialis claui.Rñ.qꝙ actus eſſentialis clauis
eſt ſoluere 2 ligare in foꝛo penitẽtiali.alius aũt eſt minus
eſſentialis ſcʒ ligare ⁊ ſoluere in foꝛo iudiciali: qꝛ nõ ẽ ita
ĩmediatꝰclauis.Et nota ꝙ vna ptᷣas ſequit᷑ oꝛdinẽ.alia di
gnitatem cũ claue.inqtum aũt eſt clauis ſequit᷑ oꝛdinem
cũ claue quodãmodo vel rõne demãdantis vel exeq̃ntis.

Nueſtio.lxxxj. de poteſta/

te clauiũ in foꝛo iudiciali.et pꝛimo de excommunicatione

Equitur de poteſta
te clauiũ in foꝛo 16. pꝛimo que⸗
ritur hic de pt̃ate excoĩcandi iuſte.Scdo
t excoĩcatõne iniuſta.¶ Circa primum
querit᷑ pꝛimo an ecclia debeat excoĩcare.
Scdo vtrũ aligs debeat excoĩcari.Tercio ſuppoſito ꝙ ſic
ꝓ quo ſit ꝗs excoĩcandꝰ. Quarto a qͥ poſſit fieri ſentẽtia.
Quinto vtrũ ercoĩcatio debeat iteraꝛi. Serto de coĩcati⸗
one cum excoĩcatis. Septimo te abſolutione ab excoĩca⸗
tionig vinculo.

Irca primũ ꝓcedit᷑ ad affirmatiuã partem.
Aptus legit᷑ excoĩcaſſe.j.Corin.v.Si is ꝗ
frater noĩat᷑ int vos ſit foꝛnicator. cũ hmõi
. nec cibũ ſumẽ.Et.j.Cc⁊?᷑. xvj. Qui non dili/
git dñm ihm ſit anathem a. Et gał.j. Si ꝗs vobᷣ euangeli
ʒauerit pᷣter id qð accepiſtis anathema ſit.¶ Item vide
ſur ꝑ exemplũ in moꝛibo.pr̃familias ſᷣm rectũ oꝛdinẽ filiũ
inobedie ntẽ er domũ ad tps eijcit:vt ſaltẽ ſic coꝛrigat᷑.

pari rõne ille ꝗ p̃eſt in domo dñi põt et dʒ ↄſimilẽ eijcẽ ext᷑
domũ.ſ̊ eijcere extra domũ eſt eijcẽ ertra coĩoneʒ et hoc ñ
eſt aliud ꝙᷓ; excoĩcare:̊ ꝛ⁊c. ¶ Item videmꝰin arte medẽdi
m rectũ iudiciũ membꝝ putridũ ordinatũ ad alioꝝ ĩ⸗

fectionẽ a coꝛꝑe eſt reſecandu.ſ̊ in ſpũalibꝛ membꝛa ↄſtat

eſſe putrida ꝑ pcr m ? alia membꝛa coꝛrũpẽtia.ꝙᷓ videt᷑ ꝙ
talia recte ſunt ãputanda m rectũ regimis oꝛdinẽ: ſed G

fit ꝑ excoĩcatõeʒ: ꝛc. ¶ Contra.multo melioꝛa ſunt ſpi⸗

ritualia coꝛꝑalibo.j.Còꝛ.ix.Si nos vobſpũalia ſemina⸗
mus magnũ nõ eſt ⁊c. Sʒ eccłia cũ excoĩcat aufert ab ex⸗
coĩcato ſpũalia.ſicut dr.iiij.ſent.ſcʒ oꝛñ ones ⁊ ſuffragia.ñ
eſt aũt iuſtũ ꝓ oblatõne mioꝛis auferꝛe qð maius ⁊ meli⸗
us eſt.igit᷑ eccłia q̃ iuſta eſt nõ dʒ adminꝰ ꝓ ablatiõe tꝑał
vt redditꝰvel ↄſilis excoĩcare nõ dʒ.Sic em̃ vidẽt᷑ punire
ſupᷣ cõdignũ.⁊ h̊ eſt ininria. Seneca. Sũma iuſticia.i.ni⸗
mius rigoꝛ iuſticie iniuria ẽ.¶ Item cũ deꝰ q̃ntũ in ſe ẽ.ſꝑ
paratꝰẽ cuilibet dare gr̃azʒ.videt᷑ ꝙ eccłia cũ excoĩcat ali⸗
quẽ ↄtraria ẽ deo.ſicut em̃ dicit᷑ in ſententijs.excoĩcare ali
quẽ eſt ei ſubtrabẽ graʒ:ↄtraria aũt ſunt datõ gr̃e ⁊ ipius

ſubtractio.¶¶ Item cũ ecclłia excoĩcat delinquentẽ.facit cõ
tra ſuas leges iuſtiſſimas vt videt᷑ ſcʒ ↄtra legẽ ſcripture.

reddit em̃ malũ ꝓ malo.hoc aũt ꝓhibet.xij.Ro.iAli ma
lum ꝓ malo reddentes.Et in eodẽ.bñdicite ꝑſequentibus
vos.bñdicite et nolite maledicẽ. Math.v. oꝛate ꝓ bſein⸗

tibo ⁊ calũniantibo vos.cuiꝰcõtrariũ facit cũ excoĩcat.

trahit em̃ oꝛatõnes eccłie.q¶ Item ecclia militãs et eiꝰmi⸗

niſtri:imitari debent eccłiam triumphantẽ et eiꝰniſtros.

Exo.xxv. Inſpice ⁊ fac ᷣm exemplar qð tibi in mõte mon
ſtratũ eſt. Sʒ in canonica iude legit᷑.ꝙ cũ archangelꝰ cuʒ
dyabolo diſputãs altricaret᷑ de moyſi coꝛꝑe:non excoica⸗

uit eũ.ſ̊ dixit.imꝑet tibi dñs.i.repꝛimat maliciã tuã.igr

ne ia militans altricantẽ cũ ipſa ip̃m excoĩcare.
ñ.ꝙ ecclia iuſte excoĩcat ⁊ dʒ excoĩcare.ſ̊ intelligen
m.ꝙ de iuſta ⁊ recta intentõne excoĩcantis eſt.ꝙ nõ fi⸗

at excoĩcatio ꝓ ablato aliqͥ tpali: ſed p pct᷑o.⁊ ſic lʒ ecclie
qñq; excoĩcare.i¶ Ao illud qð pꝛimo obr̃ ↄtra.ddm ꝙ cuʒ
aliꝗs peccat moꝛtatr.aufert eccłie vnũ de mẽbꝛis ſuis ⁊ il
li ſubtrahit ſeipᷣm ⁊ oĩa bona ſpũalia.vtpote vᷣtutes ⁊ do/
na ⁊ bona ⁊c.eccłia aũt excoĩcando illũ multo minoꝛa an
fert illi.om̃es enim orones ⁊ ſuffragia eccłie nõ equalent
vni vᷣtuti.ſ.caꝛitati.⁊ ita pʒ ꝙ ñ ininſte agit ecchia excoĩcã
do aliquẽ ꝓ pcto ſuo.¶ Ad aliud doᷣm.ꝙ eccłia nõ eſt con
traria deo in h ꝙ excoicat.ĩmo ipᷣm imitat᷑.deus eniʒ dat
gram his ꝗ apti ſunt? habilitati ad graʒ ſuſcipiendam:
alijs nõ. ſic facit eccłia.illis em̃ ꝑ excoĩcatõeʒ ſubtrabit g
tiam.ꝗ ſe ꝑ pctm ineptos gr̃e fecerũt nõ tñ vt gr̃a careant
ſed h fine vt ipi erubeſcãt inde et peniteant.⁊ ſic gr̃am ha⸗
beant.¶ Ad tereiũ dõm.ꝙ medicꝰvolens curare aliqueʒ
egrotũ ſubtrahit ei multa bona:vt cibaria delicata.nõ iõ
crudeliter agit cũ eo nec facit ei malũ:ſed ꝓdeſt ei.illa em
ſubtractõ ciboꝝ ꝓdeſt ei. Siłr alicui pctoꝛi expedit aliqñ
ſubtractõ bonoꝝ ecclie ⁊ ſeꝑari a ↄſoꝛtio fideliũ:vt erube⸗
ſcendo peniteat ⁊ ad habendũ gr̃am habilitet᷑ habundan
tiꝰad talia.ideo eccłia ꝑ excoĩcationẽ tali intentõni ſbtra⸗
hẽdo pct᷑oꝛi p̃dicta:nõ reddit ei malũ ꝓ malo ſᷣ bonum ꝓ
malo. Ao illud qð obijcit᷑ michael nolebat excoĩcare ſa

thanam ⁊c̃.dðin ꝙ ſecus ẽ de inflexibili a malicia ⁊ de fle

ribili. Inflexibilis em a malicia vt dyabolꝰ. ad ꝗd ercoĩ⸗
caret᷑:cũ excoĩcatio nõ det᷑ niſi vt medicina ſpũſſcti vt ſpi⸗
ritus ſaluꝰfiat:cũ ſathan ſanari nõ poſſit.

.ðẽ,eG

—.
——W

emby ſecundũ

D maioꝛẽ etiã euidentiã ꝓbleumatis pt ad⸗
huc queri ſi aliquis ſit excoĩcandus. Et vi⸗
tur ꝓ ſic. in pluribo caſibis de quibo·xj.
.iij. in pluribo locis habet᷑: quod etiam vi⸗
r ex tactis in ꝓbleumate p̃cedẽti.¶ Cont᷑. nemoẽ qui
nõ ſit diligẽd ex caritate qᷓdiu ẽ in hac vita. excoĩcatõ aĩt
ẽ ſeꝑatioa coĩone q̃ coĩo et ꝑ caꝛitatẽ:̊ nemo ẽ eijciẽdꝰer
coĩonẽ.¶ Itẽ excoicatõ ẽ ſeꝑatio a coĩone fideliũ ⁊ ſacroꝝ

—

0i⸗
ſi

mo dũ ẽ in via dãnandꝰẽ morte eterna.

¶ Queſtio

ſ a ſacramentis nullus eſi ſepandus nec ꝓbibend: nul
lus ẽ excoĩicandus.maioꝛ pʒ ·minoꝛ ꝓbat᷑ ſic. Omnis ſide⸗
lis aut ẽ iuſt ſanus: aut pctoꝛ et infirmus.ſi iuſtꝰ nõ eſt
arcendus a ſacr̃is.ſi pctoꝛ et infirmus 2 indigens medici
nis ſpualibo:magis eſt attrabendꝰqᷓ arcendꝰ: ̊ 2c. 4 Itẽ
excoĩcatio aut eſi moꝛbo aut medicina. ſi moꝛbo: ̊nulli E

infligendꝰ. qꝛ oĩm ſalꝰeſt deſideranda.ſi medicina: F euz

medicia ſit oĩ b'optãda ⁊ ñ pſit niſi ei ꝗ vult in ea ꝑ li.ar.
ↄſentire:q̊ᷓ nullꝰeſt excoĩcandꝰniſi volens:⁊ quilibet dʒ ſe
velle ercoĩcari.quoꝝ vtrũq; falſum ẽ. ¶ Item in excoĩcati
one tradit᷑ ſathane excoĩcatꝰ.ſicut pʒ in excoĩcatõne ipᷣiꝰ

apli. aut ꝙum ad aiam: aut qᷓtum ad coꝛpꝰ. ſᷣ qᷓtuʒ ad

coꝛpꝰnõ põt. illud videmꝰad lr̃am: q̃tum ad aĩiam nõ põt
nec dz: ̊ nullo mõ videt᷑ aligs eſſe excoĩcandus.⸗ Itẽ.xj.
q·j. Nemo epoꝝ. babet᷑.q anatbema ẽ eterne mortis da⸗
natio. b̊ ſicut de nemie deſperandũ eſi dũ ſit in via:ſic ne⸗
ex mul⸗
tis cauſis accidit ꝙ aligꝗ ſunt excoĩcandi. Ad burꝰeuiden
tiam nota. ꝙ ſicut in diſciplinalibo dupler ẽ modꝰ demon
ſtrãdi.ſ.oſlenſiuꝰet ꝑ impoſſibile.Et in medicinis corpo
ralibo duplex eſt mod medendi.ſ.ꝑ medicamẽta lenitina
7 medicamẽta afflictiua. mq; em curat᷑ gs ꝑ appoſitio
nem emplaſtri.qñq; ꝑ ſectionẽ.ſic ẽ de medicina ⁊ curatõ
ne ſpuũali.ꝙ duplex ẽ modus curandi.ſ.ꝑ monitões blan/
das.⁊ ꝑ increpatõnes duras.et boc ᷣm duo genera hoĩm
ſcʒ tractabiles ⁊ ſuaſibiles:⁊ rebelles incoꝛrigibiles.ſic
eſt g in eccłia dupler modꝰcurandi ſpualiter infirmos.ꝑ
apoſitõez emplaſtꝛi ðbi dei qð eſt optimũ medicamentũ.
VUnñ lap. xvj. Lon berba neq; malagina ſanauit eos. ſᷣ ſeꝛ
mo tuus dñe ꝗ ſonat om̃ia. ⁊ hoc qͥ ad tractabiles? ſuaſi⸗
biles. et ꝑ ſectionẽ anatbematis qͥ ad rebelles 2 incoꝛrigi⸗
biles. ¶¶ Ad illud ̊ qð obijcit. ꝙ excoĩcare eſt extra cõmu⸗
nionẽ eijcere q̃ eſt ꝑ caritatẽ. Dicendũ ꝙ; ↄmunio triplex ẽ.
quedã ſpũalis oĩno:⁊ hoc eſt qᷓtum ad dilectõz interioꝛẽ.
quedã coꝛꝑalis et hoc eſt qᷓtum ad exterioꝛẽ ↄuerſatõnem
quedã medio mõ ⁊ hoc ẽ qᷓtuʒ ad ſacroꝝ ſuſceptõez. ⁊2 pᷣci
pue qᷓtuʒ ad ſacr̃jm altaꝛis.dico ̊ ꝙ a pᷣno nullꝰpt᷑ nec dz
excludi qᷓdiu eſt viatoꝛ.nec excoĩcatio dicit pꝛinatõeʒ illi/
us coionis.qᷓtuʒ ad ſacr̃alem excludit᷑ quilibet ꝗ dĩr excõ⸗
municatſiue maioꝛi ſiue minoꝛi. tum ad ↄuerſatõneʒ
exterioꝛẽ attendit᷑ excoĩcatio maioꝛ. in q̃ negatur coĩcatio
Fm actꝰlegitimos ꝗ attendunt᷑ in oſculo:in ſalutatõne: in
ↄuiuio:in oꝛatoꝛio. Vnð verſus.Si ꝓ delictis anathema
gs efficiat᷑.os oꝛare.vale:omunio mẽſa negat᷑. O: aĩ nils
ↄmunicet cũ excoĩcato.neq; in oꝛatõne neq; in cibo vel po
tu vel oſculo.vel dicat illi aue:habet᷑.xj.q:uj.excoĩcatos.
¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ nullꝰ ſeꝑandus eſt a ſacris.ddᷣm
ꝙ imo.qm ⁊ ſi ſacr̃e ſunt medicine:tñ nõ ꝓſunt niſi diſpo
ſitis. VUñ ſicut bonꝰmedicꝰſᷣm artẽ ꝓhibet infirmũ nõ tm̃
a cibis. ſ̊ a medicinis ꝓpter diſpoſitõezʒ: ſic in ꝓpoſito ẽ in⸗
telligendũ. vtiliꝰem̃ eſt alicui medicinã ad tpᷣus ſubtrahi
q dari ↄtra diſpoſitõeʒ:ĩmo tali differꝛe medicinã eſt me⸗/
dicinale. Ad illud qð obijcit᷑ de excoĩcatõne vtrũ ſit mor/⸗
bus vel medina.Dicendũ ꝙ ſicut ſectio de ſua priuatione
plaga eſt 2 doloꝛẽ facit:in ↄꝑatõne tñ ad vulnus eſt medi
cina.ſic ipſa ſeꝑatio a cõmunione fidelium dicit maluʒ⸗
damnũ:in comꝑatõne tñ ad rebellem medicina eſt: vt eiꝰ
rebeilio et ↄtumacia reprimat᷑. Añ ſicut ille ꝗq ſilogiʒat ꝑ
impoſſibile ad impoſſibile deducit.nõ vt ibi glat.n vt re⸗
deat ad veritatẽ.ſic eccłia ſeꝑat ⁊ excoĩcat:vt cum humili
tate ↄfuſus de peccato redeat ad gremiũ ecclie.⁊ ſic ptz ꝙ;
qᷓuis ſit medicina.qꝛ curat morbuʒ rebellionis.q nullus
hanc medicinã dʒ appetere:nec dʒ dari querenti verã me⸗
dicinã:ſed ↄtemnenti. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ excoĩcaꝛe ẽ
tradere ſathane. dicendũ ꝙ ſathanaę eſt toꝛtoꝛ nõ tm̃ aĩ⸗
maꝝ:verũetiam coꝛpoꝝ.Tradere aũt toꝛtoꝛi eſt duplici:⸗
ter. aut a ꝓtectione toꝛtoꝛis ſiue erponendo: aut iubendo
toꝛtoꝛi vt affligat.Excoicare ̊ Fm pñtis ecclcſie ſtatũ.eſt
ſathane tradere: ꝓtectioneʒ ſubtrabendo ⁊ ei exponendo
ſubtrahit em̃ ſuffragia eccleſie et ſacramenta ꝑ que muni‚/
mur ↄtra hoſtis inſidias. In tꝑe aũt ecclie pꝛimitiue.ꝗa

-lexxj.

demones apoſtolis ipſis ſubijciebant᷑:⁊ manifeſtãda erat
fides ꝑ miracula: non tm̃ erponebant᷑ immo coꝛꝑalr ad
mandatũ apłicum vexebant᷑. ſicut dicit᷑. j. Coꝛin.v.in tex
tu ⁊ in glo.⁊ illud decuit in pᷣncipio ecckie fieri ad terꝛoꝛ?
vel ꝓpter excellentiã apłoꝝ.i Qũc aũt qᷓuis non ita rexent᷑
cum coꝛꝑe et ſ piritu: vexandi tñ erponũtur. et ꝓ tanto di⸗

cuntur tradi ſatbane. 4 Ad illud quod obijcit.ꝙ nullꝰ de⸗

bet tradi damnatõni eterne ⁊c. Dicendũ ꝙ damnatio ſu
mitur ſignificatiue nõ effectiue. ſub hboc ſenſu. anatbema

damnatio. id eſt ſignum damnatõnis.

emby tercium

Onſequenter querit᷑ ꝓ quo quis cebeat ex⸗
cõmunicari.et querit᷑ vtrũ ꝓ damno vel in⸗
iuria illata eccłie. E ſic:videt᷑ Ro. xiij.no
necauſa gladinz poꝛtat. glo. ſed vt malos
paniat. gladius ecclie eſſ excoĩcatio. excoicatio eniz dicit᷑
mucro epoꝛuʒ. xvj· q·ij. Nilis infime. elici mucrone epi
ſcopi ſacerdotuʒ piacula reſecent᷑. excoĩcatione ſunt co⸗
hercendi iniuriantes ecclie. et excoĩcatione debet ſe eccĩa
tra tales defendere. ¶ IYItem iuſtũ eſt vnũquec; punin in
eo in quo peccat.j ſi aligs peccet in eccłiam inferendo ec
cleſie iniuriã ⁊ illam bonis ſuis pꝛiuando:iuſtũ eſi vt pu
niatur in ſubtractõne beneficioꝛuz eccłie ſibi facta.q̃ ſunt
oꝛatoõnes ? alia ſuffragia: ⁊ hoc eſi ꝑ excoĩcationẽ. ¶ Itez
om̃is xp̃i actio nr̃a eſi lectõ. Sʒ adaʒ fuit excoĩcatus a do
mino ab eſu ligni vite Beñ. iij. dicente dño. Videte ne foꝛ
te ſumat de ligno vite . xj . q· iij. euidenter. et boc ꝓpter iniu
riam illatam dño:ſimiliter videt᷑ ꝙ eccłia vebeat excoica
re ꝓ iniuria ſibi illata Contra. m canonẽ. ꝓ multipli
ci ↄtumacia eſt aliꝗs excoĩcandus. VUna eſt in nõ venien/
do ad iudiciũ.⁊ hoc ſiue ꝑ emptoꝛia citatõne facta venire
cõtemnit:ſiue gꝗa malicioſe ſe occultat: ſiue qꝛ impedit ne
ad enm poſſit citatio ꝑuenire.vt lite non ↄteſtata· quoniã
frequenter. Alia eſt qn citatꝰ venit ad iudiciũ ſᷣ̊ nõ vult ſta
re iuri. vel q ante finitã cauſe examĩationẽ ↄtumaciter 2
illicenciatꝰrecedit. Tercia qñ offenſa eſt manifeſta et iuſ⸗
ſus a iudice non vult emendare. vñ. xj.q· iij. Certum eſt p
bis tribo criminibo excoĩcari aliqueʒ debeꝛe:cum ad ſino⸗
duz canone vocatꝰ venire ↄtempſerit: aut ſi poſtqᷓ illuc ve⸗
nerit ſacerdotalibus obedire ↄtemnit pᷣceptis: aut qꝛ ante
finitaʒ cauſe ſue examiĩationeʒ a ſinodo exire pᷣſumit. Ex
his videt᷑ ꝙ tĩ pꝛo triplici cõtumacia infert᷑ excoĩcatio et
ita p nullo alio. Item et ſi magnñ bonũ ſequat᷑:nõ vide
tur ꝙ debeat inferꝛi excoĩcatio.qꝛ Ro.iij. aiũt quidã nos
dicere faciamꝰmala vt veniãt bona.quoꝝ damnatõ iuſta
eſt. ex hoc pʒ ꝙ non ſunt mala facienda vt bona eueniant
ſed excoĩcatio mala eſi q̃ntũ eſt in ſe: qꝛ excoĩcatio eſt a q̃
libet ↄmunione vel legitimo actu ſeꝑatio. Sönõ eſt inferen
da alicui:etiã ꝓpter bonũ aliqð quod ſeqꝗ debeat.4 Item
excoĩcatio eſt beneficioꝝ ſubtractio.bᷣ xpᷣe cuiꝰactio eſt no
ſtra lectio nõ ſubtraxit miſcdᷣiam ſuã nec beneficiũ oꝛatio
nis illis ꝗ iniuriabant᷑ ei ſcʒ crucifiroꝛibo ſuis.ſed oꝛauit
ꝓ eis Luc. xxiij.ᷓ eccłiaſticaꝝ ꝑſonaꝛũ nõ eſt alicui ꝓpter
aliquã ſibi illatam iniuriam beneficia eccłie ſubtrabhere.
¶ Item ad idẽ valẽt quedã tacta ſuꝑius in pᷣmo ꝓbleuma
te Bainabnis. G Rn ad ptarton intelligentiã nota ꝙ du⸗
plex eſt excoĩcatio.qued em̃ eſt excoĩcatio pᷣſeruatiua. q̃
dam eſt curatiua. Pꝛima excoicatio ⁊ ſi fieri iubeat᷑ ad li
bertatẽ eccłie ↄſeruandã ſicut ſeda ꝓpteꝛ delicti emendam:
tñ pꝛima pᷣncipałr feꝛt᷑ ad cauendũ a culpa.qꝛ nõ modicũ
grauis culpa ẽ in eccłiam peccare.Scða aũt pᷣncipalr in
fert᷑ ad puniendũ ↄtumaciã. licet em aliꝗ dicãt et hoc hba⸗
bet᷑ ex decreta. de verboꝝ ſignificatione.ex ꝑte.ꝙ duabus
c cauſis fit excoĩcatõ.ſ.ꝓ ↄtumacia vel offenſa:vel ꝙ ali
quis iuſſꝰnoluit maleficiũ emendare. qð inteiligi debet

eſt moꝛti

te excoĩcatione curatiua. tñ põt dici ꝙ bec offenſa ↄtuma⸗

cia eſt. p̊ multiplex eſt ptumacia vt ſupᷣtactũ eſt ⁊ vt br.xj.
b.üj. Certũ eſt. Pꝛet. aliq eſt otumacia in nõ reſtituẽdo.

vt in.l.q nõ reſtituere. Nliqñ in nõ emẽdando delictuʒ vt
eỹ de ver.ſig. ex ꝑte. Aliqñ in nõ exhibẽdo vt.ff. de ap. l.

B

creditor.S.iuſſus.Vnde recte inſpiciendo excoĩcatio en⸗
ratiua non eſt miſiꝙ ↄtumacia.ðᷣ aut dicit canon. rj.q.
iij. Certũ eſt p his tribo criminibo excoĩcari debẽ aliqueʒ
⁊c.non intelſigit᷑ cũ pᷣciſione ⁊ põt ſic exponi.i. ꝓ bis tri⸗
bus ſpẽbus ↄtumacie in quibo crimẽ ↄmittit᷑. qꝛ vt babet᷑
j· Reg.xv.q̃ſi pcẽᷣm ariolandi ẽ repugnare:⁊ q̃ſi ſcelꝰydo⸗
latrie nolle acgeſcere.vt.xiij.q.j.ſciendũ.a ſoꝛte bhmõi cõ⸗
tumacie poſſent ad tres p̃dictos reduci.¶ Ad illud quod
pꝛimo obijcit᷑.ꝙ ꝓ dãno ⁊? iniuria illata ecclie põt iuſſe fi⸗
eri excoĩcatio.Dðm ꝙ hoc veꝝ eſt:ſᷣ nõ pᷣncipalr ſed pro
ↄtumacia.q¶ Ad illud qð obijcit᷑.q ille ꝗ priuat eccliaʒ bo
nis ſuis:dʒ pꝛiuari bonis ecclie ⁊c.põt dici ꝙ hoc verum
eſt dũmodo maneat in ↄtumacia et in volũtate manifeſta
ſubterfugiendi ſatiſfactiõeʒ:aliter nõ.¶¶ Ad illud qdð obij⸗
citur de adam.põt dici ꝙ adam fuit excoĩcatꝰ extenſo no⸗/
mine excoĩcatõis.Fᷣm ꝙ dr̃ excoĩcatio a q̃libet licita ↄmu
nione vel legitimo actu ſeꝑatic.nõ ſᷣm ꝙ excoĩcatio eſt ex
cluſio a coĩone ſocr̃oꝝ:neq; Fᷣm ꝙ dr a ↄmunione fideliuʒ
ſeꝑatio.xj.q.iij.S.euidẽter.i¶ Ad illud qð obijcit᷑.et ſi ma
gnũ bonũ ſequat᷑ neq; ꝓ ↄtumacia neq; ꝓ alia cauſa dʒ fi⸗
eri excoĩcatio ⁊c. Dicendũ ꝙ verbũ apli faciamꝰmala ⁊c
ebet intelligi de malo culpe:ſᷣ excoĩcatio ẽ malũ pene.eſt

em̃ pena ↄtumaciuʒ vt hr in canone.ꝙ intelligat᷑ de malo

culpe qð nõ dʒ fieri vt bonũ ſequat᷑:pʒ ex glo.Ro.iij.qui

dam em male intelligentes cũ audiſſent ab aplis p̃dicari

vbi habũdauit malicia.babũdauit 2 gra.dixerunt aplłos
pᷣdicaſſe.faciamꝰmala vt eueniãt bona ⁊ dicebant.quãto
umpliꝰmaioꝛa mala ↄmiſerimꝰ:tanto ampliꝰ maioꝛa bo
na pꝑcipiemus.⁊ ꝙ deus vult vt peccemꝰvt hẽat qð dimit⸗

tat: ↄtra iſtos dicit apłs. ſaciamꝰc. ¶ Ad illud qð obijci
tur.ꝙ xpᷣc nõ ſubtraxit bñficiũ oꝛonis inferentibo ſibi in⸗

iuria ⁊c. Dicendũ ꝙ lex xpᷣi fuit ler miſcðie.venit enim vt
ſaluaret mũdum.nõ vt iudicaret Johᷣ.xij. Pꝛe. docuerat
oꝛare ꝓ pſequentibo Math.v. Pꝛe. in paſſione erat ĩ ſta⸗
tu ſumme miſcðie. Pꝛe. qᷓntuz in ipᷣo fuit ꝓ om̃ibo ſe moꝛi
expoſuit ꝓpter qð ↄgruebat vt maxime miſericoꝛdẽ ſe tũc
oſtenderet.iibilominꝰad maliciã hoĩm ↄtumaciũ coher
cendam ⁊ rem publicã tuendam:valde vtiliter dictauit ec

cleſia vt maces excoicent᷑. .
Miembꝛum quartũ

Onſeq̃nter querit᷑ a qͥ poſſit fieri ſententia
excoĩcatõnis.Et queritur pꝛimo vtrum tm̃
ab habente claues. Secundo vtrum ab om
nibus babentibus claues.
nlus primus
Dpꝛimuʒ ꝙ ferat᷑ im̃ ab hñtibo claues:videt᷑
Eꝑ hoc ꝙ ſoluẽ ⁊ ligare ſunt actꝰclauiũ.ſ.excoĩ:
are 7 ligare vt hrĩ a mgro.iiij.ſen.et cuiꝰẽ actꝰ
eiseſt potentia: ⁊c᷑- ¶ Iem excoĩcare ẽ a ſacrcoꝝ ↄmuni⸗
one ſeꝑare.ſᷣ eiꝰeſt ꝓpꝛie ⁊ ꝑſe a coĩone ſacr̃oꝝ ſeꝑare: cu⸗
ius eſt ſacr̃a miniſtrare. NHoc eſt tm̃ habentium claues: ꝗᷓ
c. ¶¶ Iteem petro data ẽ ptᷣas ligandi ⁊ ſoluẽdi in foꝛo iu⸗
diciali ⁊ penitẽtiali.quero ̊ qn.nõ miſi qñ date fuerũt ei
claues:& ꝗ nõ hʒ claues nõ pʒ hanc prf̃ateʒ.4. Item maio⸗
ris vᷣtutis eſt ⁊ ptatis ligare vinculo excoicatõnis qᷓ; pena
ſatiffactõnis.ſ̊ ſolũmodqo bñs claues põt pnĩam iniũgeꝛe
cõfeſſiones audire:⁊ pnia ſatiſfactõnis ligare:& ſolꝰ talis
põt excoĩcare.¶ MContra.iudices delegati hñt potentiam
ercoĩcandi.tñ multi eoꝝ claues non hñt:qꝛ nõ ſunt ſacer
dotes aligs poteſt excoĩcare ꝗ non hʒ claues.4 Si tu
dicas ꝙ nõ ſua auẽte excoicauii. obijcit᷑ tũc de archidya⸗
cono ꝙ ex ſuo officio cauſas audit ⁊ deſcindit: qᷓ excoĩca/
re põt ⁊ tñ ſi nõ eſt ſacerdos non hʒ claues.¶¶ Si tu dicas
ꝙ ĩmo hʒ ꝑ demãdatõeʒ vel ↄſuetudinẽ. q̃re nõ ſiłr habet
actũ ligadi ⁊ ſoluendi in foꝛo penitẽtiali ꝑ ↄmiſſionẽ vel ꝑ
ↄſuetudinẽ: nõ em̃ videt᷑ maioꝛ rõ in vno q in alio.4 Iteʒ
elect canonice ⁊ appꝛobatacertũ eſl anteqᷓ oꝛdinet᷑ in p⸗
ſpiterũ nõ hʒ claues. tñ põt cauſas audire 2 excoĩcare ſua
auẽte:g ⁊c̃.¶¶ Iteʒ ſacerdos paꝛochialis nõ habʒ ᷣm iuꝛa

auctoꝛitatẽ excoĩcandi niſi/p furtis ⁊ rapinis ⁊ ↄſimilibo
ↄſtat ꝙ ipſe habet claues et vſum clauiũ:ꝗᷓ excoĩcatio non
ſimpliciter eſt a ptate clauium.¶¶ Ieem multitudo tota vt
capitulũ excoĩcat ita ꝙ nullꝰ.ſed multitudinẽ hr̃e claues
ita ꝙ nullꝰeſt impoſſibile:̊ actus excoĩcatõnis nõ ẽ a cla⸗
ue.¶ Juxta hoc querit᷑ cũ ita ſit multitudo.ꝙ nõ poſſit ex
coĩcari ita ꝙ nullꝰ:quare põt excoĩcare ita ꝙ nullꝰ. Re
ſponſio.intelligendũ eſt ꝙ dñs ↄtulit petro pꝛatem ligãdi
⁊ ſoluendi in foꝛo penitẽtiali ⁊ ſilr in foꝛo iudiciali. Dꝛĩa
aũt ptas reſpicit oꝛdinẽ ſacerdotalẽ.ſcðᷣe dignitatẽ ſiue p̃
lationẽ. Vñ ſᷣm pꝛimã.par põt ligare paꝛẽ.vm ſecundam
nõ põt nec parem nec ſuꝑioꝛẽ.et hoc eſtideo qꝛ bec ẽ oꝛdi/
nis: illa dignitatis ſiue pᷣlatõnis.pꝛima ptas ſcʒ ligsdi et
ſoluendi in foꝛo penitẽtiali aditũ regni aperit:et ꝓpt᷑ hoc
recte dr̃ clauis ſcdᷣa ꝑ cenſurã iudicis eccliaſticaʒ ↄtuma⸗
ces cohercet.et ideo dicit᷑ gladiꝰ. Sꝛima ptas qꝛ eſt dona
ta petro vt ſacerdoti.ideo in om̃es ſacerdotes deſcẽdit: q;
uis nõ om̃es habeãt executõeʒ. Scðda collata fuit Petro
vt erat pᷣlatus:⁊ ideo deſcendit in ꝑſonas ecclłiaſticas que
hñt pᷣlationẽ ⁊ iuriſditõeʒ.Iñ qui hñt iuriſditõneʒ oꝛdi⸗
natã ad aliqͥs in iudicando:ptᷣatem habent excoĩcandi.i.
cohercendi eos ꝑ cenſurã ecchiaſticã:de hoc habebituꝛ in⸗
fra.ql¶ Ad illud qð obijcit᷑ pꝛimo.ꝙ ſoluẽ et ligare ſũt actꝰ
clauiũ ⁊c.ddᷣm ꝙ hoc veꝝ eſt in foꝛo penitẽtiali:nõ aũt in
foꝛo iudiciali:dico nccio.¶ Ad illud qð obr.ꝙ eiꝰeſt a cõ
munione ſacr̃oꝝ ſeꝑare.i.excoĩcare.cuiꝰeſt coioneʒ eoꝛuʒ
miſtrare ⁊c. Dicendũ ꝙ nõ eſt eiꝰtm̃: ſ eius ꝗ bʒ pfᷣateʒ ſu
pꝛa ↄmunitatẽ ⁊ maxie cohercendi illos ꝑ cenſurã eccłia/
ſticã:tales qñq; hñt claues qñq; nõ hñt.¶ Ad illud quod
obijcit᷑. ꝙ petro data ẽ ptas ligandi⁊ ſoluẽdi in vtroq; fo
ro qñ ſibi date fuerũt claues ⁊c̃. Oicendũ ꝙ petro fuerũt
date claues in plenitudine.nõ ſic date ſunt ſingulis. Alit᷑
dicũt quidã.ꝙ pᷣmo fuit data clauis petro ſimpłr ¶Dat.
xvj.ſcʒ ligandi ⁊ ſoluendi in foꝛo penitẽtie.ſ.j.xviij. ſi ec⸗

cleſiam nõ audierit:ſit tibi ſicut ethnicꝰ publicanus.Et

poſt ſubdit᷑. Amẽ dico vobis q̃cunq; alligaueritis ſuꝑ ter
ramerunt ligata et in celis.interli.vinculo anathematis
fuit data ptᷣas ligandi 2 ſoluẽdi in alio foꝛo.¶ Ad illð qð
obijcit᷑.ꝙ maioris eſt pr̃atis ligare vinculo excoĩcationis
⁊c̃.dm ꝙ ſe hñt ſicut excedẽtia ⁊ exceſſa:et ſunt alteriꝰ et
alteriꝰcooꝛdinatõnis.⁊ ideo nõ ſegtur ꝙ ꝗ hbʒ vnã ptatem
hʒ aliã.vtraq; tñ ↄcurꝛit ad ptᷣatis plenitudinẽ ⁊ vna ſine

alia eſſe nõ pot.pluribo tũ ↄcedit᷑ clauis ꝙᷓ gladiꝰ:qꝛ ples
hñt oꝛdinẽ ſacerdotalẽ q; pᷣlatõem vel eccłiaſticã iuriſditi

onẽ. Et ſi querat᷑ hmõi rõ:duplex ẽ. VUna ẽ diffuſio boni.
qꝛ ptᷣas clauiũ ẽ ad recõciliandũ pꝛauos:gladij ad ↄpellen
dũ vel cohercendũ. Alis rõ eſt vitatõ ꝑiculi.qꝛ pauci ſunt
ꝗ ſciant h enſe ꝑcutẽ.vñ ꝓpter ꝑiculũ:paucoꝝ manibo tra
di debnit. ¶¶ Ad illud qð vltimo q̃rit.qre multitudo pt ex⸗
coĩcare ita ꝙ nullꝰð młtudie:⁊ nõ excoĩcari.dðm ꝙ pct̃a
ſibi determinãt ſubiecta ſingłaria. Uñ nulla ſũt pcta mul
titudinis mq;tuʒ multitudo:lʒ ſint ꝑſonaꝝ illiꝰmultitndi
nis.iuriſditio aũt bñ pt eſſe multitudis.lʒ nõ alicuiꝰ ꝑſo⸗
ne ſingłaris. Si qrat᷑ vñ hoc.dðm ꝙ multitudo cooꝑat᷑
ad plenitudinẽ potẽtie. Vñ multitudo pt᷑ trahẽ nauẽ:quã
nulla pſona ſingłaris trabẽ põt.vñ qꝛ in multitudine am
pliat᷑ ptas.⁊ hec ptᷣas.ſ.ligandi in foꝛo iudiciali quandaʒ
plenitudinẽ impoꝛtat: bñ ↄgruit multitudini nõ vnicuiq;
bᷣ excoĩcatio in pena q̃ ꝓpter pctm inſligit᷑ et ſi pcẽm aliqð
ter qð fert᷑ excoĩcatio ſupᷣ multitudinẽ ſit multoꝝ:nihi
lominꝰẽ ſinguloꝝ: ꝓpter qð ⁊ pena illata ſinglis infert᷑

¶ Articulus ſecundus

Onſeqnter querit᷑.vtꝝ om̃es habentes claues
C hñt ptatem ligondi ⁊ ſoluendi in foꝛo indicia⸗
i. Hꝛ ſic:videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ exiſtentes in inferioꝛi⸗
bus oꝛdinibo pñt quibo nõ ſunt claues ãnexe.vt archidy⸗
aconi: ⁊ electi canonice in ep̃os. ſ̊ videt᷑ ꝙ id qð pt᷑ mĩoꝛ
pt maioꝛ:̊ ⁊c.¶ Iẽ.xvj.q.j.alia cã eſt. ibi d ⁊ ẽ verbuʒ
biero.lli id ẽ p̃bitero ſi peccauero lʒ tradẽ me in interi⸗

Seee — — — —

æe - ——

— —

——

- ☛ͤe

1
4
1

G

mucro.

¶ Nueſtio
tũ carnis.vt ſpũs fiat ſaluꝰ.i.excoĩcaꝛe.ex h̊ vidr ꝙ licet
pᷣſbiteris excoĩcare pctoꝛes.⁊ etiã ꝗ nõ ſunt ſubiti eoꝛuzʒ

ga loꝗt᷑ ibi de monacho.quẽ ſʒ pſbitero excoĩcare ſi pec

caueꝛit.¶ IN. ij. q.j. Iemo.vbi dr. emo epᷣs.nemo pivi
ter excoĩcet aliquẽ añqᷓ cã ꝓbet᷑ecce ꝙ nõ ſolũ epus:ſed
pᷣſbiter ſimplex põt excoĩcare.. I idẽ pt haberi. xj. q· iij
Nuõ.vbi dr. Ouõ ſacerdos ĩmundũ nõ facit lepꝛoſum:

ſic eßa vel p̃biter nõ alligat eos ꝗ inſontes ſũt. ⁊ ita ſic
5S. ¶¶ Cõtra.videt᷑ ꝙ ſoli ep̃i excoĩcare pñt.dxr ei.xvj·q.ij

Vlnis. Felici mucrone ep̃i ſacerdotũ piacula relecentur
Itẽ adhuc videt᷑ ꝙ mucro hmõi.i.excoĩcatioſit ſolius
epi.xxiiij.q.iij.coꝛripiant᷑.vbi dr.q ipᷣa q̃ damnificatõ dẽ
uã facit epᷣale iudiciũ q̃ pena in eccłia nulla maioꝛ eſſe

pt.ecce ꝙ loquẽs de pena q̃ẽ canna dieit illd fieri ab
ep̃ali iudicio:ita ⁊ id qð XI Rũñſio.ꝙ nõ ſolũ epi nec
oẽs hñtes poteſtatẽ clauiuʒ ectoĩcare pñt:ſʒ oẽs vᷣlati ꝗ
p̃ſunt collegijs vt abbates ⁊ pꝛioꝛes excoĩcare pñt.⁊ vni

uerſaliter oes plati babẽtes iuriſditõnem.vt er de iudi⸗
cijs. decernimꝰ. qꝛ iuriſditio nulla ẽ ſine cohertõne.⁊ di

cũt quidã ꝙ glibʒ ſaceꝛdos hñs parochialẽ eccliam hoc
pt facẽ:circa qͥs ſaniꝰẽ ↄſuetudinẽ attẽdere.Añ in ſacer
dotibo parochialibo oſuetudo ſeruãda ẽ q dat iuriſditio⸗
nẽ. vt habr. ix. q.iij. ↄ“queſtꝰ. Simplices aũt ſe acerdotes
q nõ habet iuriſditõnem excoĩcare nõ pñt niſi ex cõmilſi
one. 4 AUd B & q pꝛimo obijcit. ꝙ exiſiẽtes ĩ oꝛdinibo in
ferioꝛibo ⁊c.dðᷣm ꝙ hoc bene ſequeret᷑ ſi ptᷣas hec eẽt an⸗
nexa oꝛdini ſimplicit᷑.qð nõ ẽ veꝛuʒ ſ̊ potius iuriſditõi.
Ao illud qð addit᷑.ſ.ꝙ illud qð põt minoꝛ pt maioꝛ.G
verũ ẽ vt maioꝛitas ⁊ minoꝛitas oꝛdinate ſe habẽt. vtpo⸗

te in eodẽ genere ſiue oꝛdinatõe.¶Ad illud qð obijcitur

ꝙ ſacerdos pt᷑ ſimpliciter ercoĩcare ꝑ illud decretũ.xvj.
q.j. alia cã. Dicẽdũ.qꝙ ĩ illo decreto ſumit᷑ pᷣᷣr ꝓ epᷣo.gẽ
pᷣlatus monachoꝝ:⁊ tũc pt᷑ monachũ excoĩcaie.n alio
creto.ſ.ij.q.j.emo.ĩtelligit᷑ ꝙ pᷣſbr.i.archipᷣſbᷣr ſiue
plebanus ꝗ bʒ iuriſditõneʒ pt ercoicare:nõ gcũq;ʒ.er de
offi.iudi.oꝛdi.cũ ab eccłiaꝝ. Silr dom ẽ ad tciũ.qq Ad
illud qð obijcit᷑.q ſoli ep̃i p̃t.qꝛ eoꝝ ẽ gladiꝰvel mucro
Dicẽdũ ꝙ piacula ſacerdotũ mucrone epᷣi ſunt reſecada
de hoc intelligit᷑ decretũ pᷣtactum.licʒ em̃ aliqui voca⸗
ti in ꝑtem ſollicitudis ep̃alis hmõi mucrone.i.excoĩca⸗
tõe vtant᷑:tñ auctoꝛitas remanet penes epᷣm cuiꝰ officiũ
ipi exeꝛcẽt ꝙtũ ad hoc.q] Pꝛet᷑.ad hoc⁊ aliud qð ſegt᷑ pt
dici. ꝙ ſoli epi pnt excoĩcaꝛe cũ illa ſolẽnitate qᷓ tangituꝛ
xj.q.iij.debẽt.vbi dr.debẽt.xij.ſacerdotes epᷣm circuſtaẽ
2 lucernas ardẽtes ĩ manibo tenere.quas in excluſione

anathematis ꝓijcere debẽt ĩ terrã ⁊ ↄculcare pedibo. deĩ⸗

t eplas ꝑ parochias mitteꝛe otinẽtes excoĩcatoꝝ noĩa
cas excoĩcatõis.⁊ bmõi excoĩcatio qꝛ gꝛauiꝰſcindit dẽ
iiq; tñ ſine bmõi ſolẽnitate excoicant.

ebꝛum quintum

Onſequẽter querit᷑ de excoĩcatõis iteratõe
Et querit᷑ vtrũ aliqꝗs poſſet pluries excoĩ⸗
cari:ita ꝙ manẽt in plibo excoĩcatõibo ſil.
VE ſic: videt᷑ ꝑ ſimile.ĩ alijs penis ſił⁊ ſeł
otingit aliquẽ ligare płibo ieiunijs 2 płibo oꝛõibo? ſimi⸗
liter de alijs penis:pari rõe pẽ ꝗs ligari płibo excoĩcatõ

nibo. It in remedijs moꝛboꝝ ita ẽ.ꝙ moꝛbo iterato ite

rat᷑ ⁊ remedium.ſilr ẽ in penis.ꝗ multiplicatis meritis
multiplicant᷑ ⁊ pene.ſimilit᷑ videt᷑ ꝙ fieri poſſit de excoĩ⸗
catõe q̃ ẽ remediũ ⁊ pena.qꝛ ſi cã iteret᷑:videt᷑ ꝙ ⁊ ipᷣa ex
coĩcatio poſſit ⁊ dʒ iterari.q¶ Itẽ ſi excoĩcatꝰexcoĩcaꝛi nõ

coĩcatꝰeẽt melioꝛis ↄditõis qᷓ; nõ excoicatꝰ.¶ MCõtra.ex⸗
coĩcatꝰ interfectꝰẽ gladio ſpuali.ſᷣ interfectꝰ ñ pt᷑ magis
nec mindintfici & nec excoĩcatꝰ iterũ excoĩcari.4! Itẽ ex⸗
coĩcatꝰer coĩonẽ ecclie ẽ eiectꝰ.ſ̊ vt dic apłlus.j.Coꝝ.v.
Nuid mihi de his ꝗ foꝛis ſũt iudicare.ſʒ poſſe excoĩcaꝛe
ẽ poſſe iudicare.& ſi nõ oʒ de talibo iudicare:videt᷑ ſimi⸗
liter ꝙ nec excoĩcare. Itẽ excoĩcatꝰẽ eccłiaſticis benefi

poſſet ⁊ ñ excoĩcatꝰpoſſet⁊ etiã guioꝛe ocgter Ber.

cijs pꝛiuat?.2 excoĩcatio ẽ pꝛiuatio.ſʒ pꝛinatões nõ reci

lxxxj.

pit magis et minꝰ.nõ em̃ dr vnꝰcecüus magis cecꝰ altero
7 min?ꝰ: ᷓ 1c. ¶ Iẽ alter alteroñ ẽ magis abſolutꝰ mi⸗
nꝰ:nec idẽ maius ſeipᷣo.̊ pari rõe nec excoĩcatꝰmagis ⁊

minꝰexcoĩcatꝰ pt eẽ. Itẽ pena excoĩcãtõis nulla ẽ maioꝛ ĩ

eccłia.vt.xxiiij.q.iij.coꝛripiant᷑.ſʒ ſi nulla pena ẽ maioꝛ

iſta: S ſummaiĩ ecclig. 82 ſi iteret᷑ ñ ꝓpter h̊ eꝛit maioꝛ:
cũ ſit pena dãni¶ KRnſio.ꝙ; ercoĩcatꝰ pt᷑ iterũ excoĩca/

ri.⁊ h̊ pʒ ex vſu ecłie q̃ ingemĩat excoĩcatões ⁊ iuſte.vł
ꝓpter cauſe iteratõem:vel noue culpe ↄmiſſionẽ. Põt g̊
dici ꝙ tot pñt inferri excoĩcatões: qͥt emergũt cauſe ꝓpt
quas dʒ inferri exceĩcatõ.¶ Ad illud qð pꝛimo obijcituꝛ
ſcʒ ꝗ excoĩcatus ſpũaliter interficit᷑.dðᷣm. ꝙ quẽadmo⸗
dũ ꝗ peccat moꝛtaliter moꝛtuꝰẽ ⁊ intficit ſeipᷣm ꝑ expul⸗
ſionẽ gre:a adhuc pt᷑ magis peccare.qᷓuis non viuat ad
bene agẽdũ:adhuc tñ in eo viuit volũtas ad male oꝑan⸗
dũ.⁊ quis gr̃a ſit expulſa:pt tñ magis a gr̃a elongari.
ſic intelligẽdum ẽ in ꝓpoſito.qꝛ quis ſᷣm ſtatũ illũ nihil
ꝓſint eccłiaſtica ſacramẽta ⁊ ſuffragia:pt᷑ tñ adhuc ma

gies et magis elõgari a ga 1 a do ꝗ ẽ vita aie. Nec ẽ ſile

ð interfectõe coꝛꝑali ĩ qua pꝛima inffectio reddit impoſ
ſibilitatẽ ad vitã.nõ ſic ẽ ĩ ꝓpoſito.qꝛ adhuc manet apti⸗
tudo ad redeũdũ. Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ ey eccliam ẽ. di
cẽdũ.qꝙ et ſi extra ſit qtũ ad beneficioꝝ ꝑticipatõem: tñ
ga caracterẽ baptiſmalẽ hʒ indelibilẽ quãtũcũq; ſit ma
lus.iõ ñ exigit oĩno eccłe ptᷣatẽ.⁊ iõ ipᷣm punit ⁊ coꝛꝛigit

magis q paganos? infideles qui nũqᷓ; fuerunt de ptᷣate

eccłie.⁊ de talibo.ſ.paganis loquit᷑ apłus.nõ de malis
ſubditis excoĩcatis.nã ipᷣe ð eis iudicabat. Ad illð qð
obijcit᷑. ꝙ abſolutio nõ recipit iteratõem nec remiſſionẽ
Dicẽdũ ꝙ hoc falſum ẽ.⁊ h̊ pʒ ĩ eoꝗ płibo excoĩcatõibus
diuerſis de cauſis ẽ excoĩcatus ab eodẽ. vł ꝗ ẽ excoĩcatꝰ
a diuerſis ep̃is:pt᷑ abſolui ab vna excoĩcatõe ita ꝙ ñ ab
alia.qꝛ nõ ſic ẽ ꝝnexio bonoꝝ ſpũaliũ in abſolutione ſiẽ
in gr̃e infuſione. Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ pꝛiuatões ñ reci
piũt magis ⁊ minꝰ:pt᷑ rñderi duplicit.pꝛimo ꝙ illð ẽ ve
rũ ĩ puris pꝛinatõibo nõ ĩ alijs.nã claudꝰdꝛ ꝗs magis ⁊
minꝰ:qꝛ ñ totalit pꝛiuat virtutẽ gradiẽdi:ſilłr ⁊ iniuſtus
magis et minus.vel poſſet dici ꝙ ſi ñ rõe actꝰ vel habitꝰ
magis ⁊ minꝰrecipiãt:tñ rõe cauſaꝝ.lñ magis ẽ elon
gata viſu ꝗ leſus ẽ ĩ neruo vel ĩ pupilla ⁊ hũoꝛe criſtalli
no:qᷓ ꝗ altero boꝝ tm̃. Similit intellige ĩ ꝓpoſito.⸗ Ad
illud quod vltimo obijcitur.Dicẽdum ꝙ et ſi excõmuni⸗
catio ſit pena damni ⁊ damnificãs excõmunicatũ in om
nibo beneficijs ecclie:tamẽ multiplicatio excõmunicatõ
nis magis damnificat qᷓ; vnica.quia plus elongat eum
a beneficijs eccłiaſticis:⁊ magis reddit illũ ineptum ad
recõciliatõem eccłie ⁊ ſuſceptõem gr̃e.Aliter rñdent ꝗ

dam ad hãc queſtionẽ. dicẽtes ꝙ duplex ẽ effectꝰexcoĩca

tõis.ſ.eiectio et ligatio. tũ ad pꝛimũ effectum excoĩ⸗
catus amplius excoicari nõ pt᷑.qꝛ qui foꝛis ẽ:expelli non
pt᷑. tum ad aliũ effectũ pt᷑ excoĩcatꝰiterato excõmuni⸗
cari.At.iij.q.iiij. Engeltrudam.Ligatꝰem̃ amplius põt
ligari. qð patz de eo qui pluribus ligatur funibus vł ca
thenis. Ex his etiam poſſet haberi reſponſio ad preob⸗

mbꝛum ſextum

Onſequẽter queritur de cõmunicatõe cuʒ
excõmunicatis.Et pꝛimo queꝛituꝛ genera
liter vtrũ cõmunicãs cũ excoĩcato ſit excõ
8 unicatꝰ. Secũdo vtrũ ↄmunicãs cũ excõ
municato peccet moꝛtaliter. Tercio vtrũ qui excoĩcaue⸗

rit aliquẽ ſi coĩcat cũ illo ẽ excoĩcatus.
ticulus pꝛimus

Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ ſic ad ꝑtem affirmatiuam
xj.q.ũj.cũ excoĩcato.Si quis cuʒ excõmuni⸗
. to aut palã aut abſconſe fuerit: ſtatim cuʒ
eo ↄtrabet coẽm excoĩcatõis penã. IN eodẽ.excoĩcatus

cũ excoĩcatis neq; ĩ oꝛatõne aut cibo aut potu aut oſculo

cõmunicet· aut aue eio dicat. Quicũq; in his vel ĩ alijs

3 111

—

tutõem ⁊ ipᷣe excoĩcatõi ſubiacebit.¶ Cõtra.coĩcans cũ
foꝛnicatoꝛe vel infideli vel cũ alteriũs generis peccatoꝛe
ñ ꝓpter h̊ ſoꝛtit᷑ viciũ ↄſiłe:nec ꝓpter hoc ẽ foꝛnicatoꝛ nec
infidelis ⁊ ſimiliter de alijs:ſiłr videt᷑ in ꝓpoſito.⸗ Yteʒ
excoĩcatio nõ ẽ moꝛbus ↄtagioſus:qꝛ ſi hoc:ſiẽ pꝛimꝰ cõ
municãs inficit᷑ excoĩcatõe cũ excoĩcato: ſiłr exqͥ coĩcãs
cũ excoĩcato excoĩcatꝰẽ ⁊ coĩcãs cũ illo ercoĩcatus ẽ:⁊ ſi
militer coĩcans cuʒ illo:⁊ ſic deinceps.⁊ ita mille excoĩ⸗
catõeʒ ↄtraberẽt ercoĩcatõe:qð nõ ẽ verũ ⁊ contra iura.
Itẽ ꝗ nõ coĩcat ĩ culpa nõ dʒ ꝑticipare ĩ pena. Si igit
excoĩcatio ẽ pena alicuiꝰculpe:nullꝰdʒ ꝑticipare in exe/
cutõe niſi fuerit ꝑticeps in culpa.¶ Itẽ coĩcans excoĩca
to ſi excoĩcatus eſt:&̊ filius coĩcans cũ pꝛe.vxoꝛ cũ viro.
ſeruus cũ dño excoĩcati ſunt.qdð iniuſiũ videt᷑. exqͥ hmõi
ꝓſone nõ ſunt in ſua ptᷣate:ſʒ in ptᷣate illoꝝ cũ quibo coĩ

ꝓhibitis ſciẽter excoĩcatis coĩcauerit:iuxta apłoꝝ inſti⸗

excipit canon oẽs quoꝝ ↄſilio ſcelera ñ ꝑpetrãtur/ Re
ſpõſio.ꝙ coĩcãs cũ excoĩcato excoĩcatꝰẽ vt patʒ ex decre⸗
tis pᷣtactis:differẽter tñ.qꝛ coĩcãs cũ excoĩcato aut com
municat crimĩ:aut crimĩoſo.ſi crimĩ:⁊ nõ incurrit eãdẽ
excoĩcatõem nũero qͥ ligat᷑ ille cui coĩcat.aut criminoſo
tm̃ nõ tñ in crimĩe:⁊ G̊ accidit dupliciter.qꝛ aut erat ex⸗
coĩcatus cũ fautoꝛibo ⁊ coĩcatoꝛibo ſuis:⁊ tũc coĩcãs in⸗
currit eãdẽ excoĩcatõem ⁊ ab hoiĩe et coĩcãtes illi ſiłr ſũt
excoĩcati.ↄt habet᷑.xj.q.iij.rogo.⁊.c.excellẽtiſſimꝰ.Si ñ
ẽ excoĩcatus cũ fautoꝛibo vel ꝑticipãtibo: coĩcãtes cũ eo
in oſculo.iĩ ſalutatõe.loquela ⁊ ceteris ſup tactis incur⸗
rũt ſniam a iure:ſʒ minoꝛẽ.nec trãſit in terciã ꝑſonã. vt
habet.xj.q.iij.qm̃ multos.hec ꝗ̊ᷓ excoĩcatio minoꝛ ẽ ⁊ ſe⸗
at a ſacromẽtis tm̃:alia aut ẽ maioꝛ ⁊ nõ tm̃ ſeꝑat a ſa⸗
cramẽtis:ſʒ etiã ab actibo legitimis cũ alijs ꝑſonis. VUñ
excoĩcatio minoꝛ ẽ moꝛbo reſpiciẽs ꝑſonã abſolute. Ex⸗
coĩcatõ vᷣo maioꝛ ẽ moꝛbo reſpiciẽs ꝑſonaʒ vt ẽ ꝑs coĩta⸗/
tis ⁊ ſeꝑat a coĩtate.hec at᷑ ſeꝑatio cũ ſit relaxatio equi⸗
ꝓantie locũ non habẽt:niſi alij ſeꝑarent᷑ ab eo.̊ ad hoc
ꝙ iſta excoĩcatio ſit efficax:ſtatuit ius vt alij eũ vitent.a
qꝛ hoĩes vt in plib magis timẽt penã qᷓ; culpã:in robur
ſnĩe adiunxit pena ſilem.qñq; tñ minoꝛẽ vt tactũ ẽ.vtpo
te que nõ ſeꝑat a coĩone fideliũ:ſʒ ſacramẽtoꝝ tm̃.⁊ hoc
dictat rõ recta:ſʒ qm̃ piculũ ñ eẽt modicũ oẽs ſeꝑari ab
hmõi coĩone.vtpote liberos a coĩone cuʒ patribo:⁊ vro⸗
res cũ viris ⁊ ſeruis cuʒ dñis ⁊ alios ſiłr: iõ excipit ius
plures ꝑſonas.vt habet᷑.xj.q.iij.qm̃ multos.videlʒ vxo⸗
res.filios.ſeruos.ancillas.mãcipia:nec non ruſticos et
Fuiẽtes.nec nõ et oẽs alios ꝗ ñ adeo curiales ſunt vt eo⸗
rũ ↄſilio ſcelera ꝑpetrent᷑:⁊ eos ꝗ ignoꝛanter excoĩcatis
coĩcant. Silr ꝑegꝛios. viatoꝛes.oꝛatoꝛes.i.qui vadunt
ad alia loca adoꝛãdũ ſctos.Dicit᷑ eĩ in eodẽ.c. Quicũq;
aut oꝛatoꝛ aut ꝑegrinus aut in terrã excoĩcatoꝝ deuene⸗
rit vbi nõ poſſit emere vel nõ habeat vñ emat niſi ab ex⸗
coĩcatis:licẽtiã accipiẽdi damꝰ.ruſticos vocat ſeruos ſi
ue aſtrictos glebe.¶ Perſone coĩcãtes excoĩcatis nullã
excoĩcatõʒ incurrẽtes:his verſibo atinent᷑. Hec anathe⸗
ma quidẽ faciũt ne poſſit obeſſe. Eltile.lex.humile.res.
ignoꝛata.neceſſe.tilitas em̃ eius ꝗ excoĩcatio coĩcato
coĩcat ⁊ ſciẽter facit ꝙ excoĩcatõem nõ incurrit.vt qñ ꝗs
exigit ab excoĩcato qð debet ſibi. I,tẽ vtilitas ex ꝑte excõ
municati qñq; idẽ focit.vt q ꝗs cũ excoĩcato loquit᷑ de
his q̃ ad eius coꝛrectõem ꝑtinẽt. Itẽ lex idẽ facit. nã ꝓpt
legẽ q̃ ẽ inter virũ et vxoꝛẽ.vroꝛ coĩcãs viꝛo excoĩcato nõ
incurrit excoĩcatõem.Sʒ nũgꝗd vir coĩcãs vxoꝛi excoĩca
te ſciẽter excuſat᷑ ſic ecõuerſo.dico ſine pᷣiudicio ꝓ nõ. qꝛ
femĩe viris ſubdite ſunt ⁊ fere famule.xxxiij.q.vlt. Hec
imago.vbi dr. Satis hinc aparet quẽadmodũ viris fe⸗
minas ſubditas et peneſfamulas lex ee voluit vxoꝛes.vñ
maritꝰpõt cogeꝛe vxoꝛẽ ſatiſfacere abſolui.ar.xxxiij.q
ij. placuit. Itẽ hũile ſiẽ ẽ de filijs.ſeruis ⁊ ancillis.mãci⸗
pijs.ruſticis ⁊ ſeruiẽtibo⁊ h̊ intelligit᷑ de filijs ꝗ nõ ſunt

emãcipati ſed adhuc in ptate pr̃is. Itẽ res ignoꝛata.vt ſi

cant.vñ neceſſe habẽt coĩcare.⸗] INẽ.xj.q.iij.qm̃ Re —

9 coĩcet alteri ignoꝛãs eũ eẽ excoĩcatũ. dũmodo ignoꝛã

tia nõ ſit craſſa. Itẽ neceſſe vt q ꝗs trãſit ꝑ terrã excoĩ⸗

catoꝝ.vt habet᷑.xj.q.iij.qm multos.⁊ hoc vnmmmõ neceſ

ſitas ſit vera ⁊ nõ ſimulata.Et nota ꝙ etſi ꝑſone ſupꝛe⸗
dicte ↄtẽte in illo.c.qm̃ multos:vſq; ad illud veꝛbũ qui⸗
cũq; aut oꝛatoꝛ:libere pñt coĩcare ſuis ſuꝑioꝛibo ꝓpt ob⸗
noxietatẽ q illis tenent᷑ aſtricti.alie ꝑſone q̃ ĩ eodem ca.

ſubſequunt᷑:debẽt eos vitare niſi ꝑiculũ neceſſitatis im2

mineat.i Si querat᷑. Si ꝑentes poſſint excoĩcatis filijs

coiĩcare:dñi ſubditis ſiue familiaribo ſuis ſiẽ econuerſo.

licʒ quidã ponãt ꝙ ſic.qꝛ eadẽ fide ſunt aſtricti ſuꝑioꝛes
inferioꝛibo q̃ econuerſo.vt.xxij.q.v.de foꝛma fidelitatis:
videt᷑ ñ dðm ſine p̃ᷣiudicio.ꝙ maioꝛes ñ excuſant᷑ coĩcã

tes cũ ſuis inferioꝛibo: ⁊ hoc in penã maioꝛũ quoꝝ ẽ coꝛ⸗

rigẽ minoꝛes ne incidãt in excoĩcatõem.vel ſaltẽ ne ĩ ipa
moꝛent᷑.Parẽtes aũt filios erudire debeãt et caſtigare:
aliter eĩ digni ſunt pena.xxxvij.di.ligant epᷣi.⁊ lex trade
bat filios fieri caſtigatoꝛes ꝑentũ 6 Et nota ꝙ nõ ſemꝑ
neceſſe ẽ vitare excoĩcatos.neq; ſemꝑ ↄtrabit᷑ excoĩcatio
a coĩone cũ excoĩicatis:ſʒ ſolũmõ qñ noĩati ſunt ꝑſnĩiam
vt.xj.qiij.audi deniq;.vbi dr.Cũ ꝑ ſnĩam ꝗs noĩatꝰfu⸗
erit cũ eo coĩcare nõ debemꝰ.cũ aũt ſolo reatu occulte ex
coĩcatõis ↄtꝛahit penã:nõ ẽ ab eius coĩone ceſſandũ.vñ
dñs in euãgelio.tũc demũ pctoꝛẽ dixit habẽdũ ſiẽ̃ ethni⸗
cũ ⁊ publicanũ:cũ eccliam audiꝛe ↄtẽpſerit. Apls quo⸗
qʒ ñ ait ſi ꝗs frater ẽ foꝛnicatoꝛ:ſʒ ſi ꝗs frateꝛ noiatuꝛ foꝛ
nicatoꝛ.j.Coꝝ.v.ſnĩe noĩatõem intelligẽs. Ad h̊ ̊ qd

pꝛimo obijcit᷑.ꝙ coĩcans cũ foꝛnicatoꝛe nõ eſt foꝛnicatoꝛ

⁊c̃. Dicẽdũ ꝙ nõ ẽ ſilłe.ꝙ eĩ coĩcãs cũ excoĩcato excoĩca⸗
tus ẽ:magis ẽ ab inſtitutõe iuris qᷓ; a cõmunione cũ cri⸗
minoſo inqtum hmõi.coĩcatio aũt hmõi nõ faceret cõ⸗

municãtem excoĩcatũ niſi ſic eẽt inſtitutũ. Ad hoc qð

obijcitur.ꝙ excoĩcatio nõ eſt moꝛbus ↄtagioſus ⁊c.dõm
ꝙ boc ẽ verũ rõe qua moꝛboẽ vel pena:ſʒ rõne inſtitutõ⸗
nis.nec tñ incurrit᷑ excoĩcatio cũ excoĩcato:niſi quatenꝰ
Diffinitũ ẽ a iure.A iure eĩ diffinitũ ẽ ꝙ excoĩcatio ñ trã
ſit in terciã ꝑſonã. Ad illud qð obijcit᷑ꝙ qui nõ cõmu
nicat in culpa nõ cõmunicat in pena ⁊c.dðᷣm ꝙ ̊ nõ oʒ.
multi ei iuſte ſunt puniti eadẽ pena in ſpẽ.ꝗ nõ coĩcaue⸗

—

rũt ĩ eadẽ culpa in ſpecie.ſicut pʒ ĩ punitõe ſiue ſnĩa ca⸗

pitali qua quidã punit᷑ ꝓpter homicidiũ:quidaʒ ꝓpt᷑ alia

genera delictoꝛũ. Vñ licet cõmunicãs cũ excoĩcato nõ cõ
municet ĩ culpa:tñ quia nõ exhibet debitã reuerentiam

cenſure eccłiaſtice:iĩmo potius illam cõtemnit ineffica
cem quãtũ in ſe ẽ reddit:iuſte penam incurrit ↄſimilem.
¶ Ad illud qð obijcitur.ꝙ de ꝑſonis familiaribo vt de fi
lijs.vxoꝛibo ⁊c. Dicẽdum.q; ꝓpter ꝑicula que emergerẽt
ſi tales eẽnt excõmunicati.vt habeiur.xj ·q.iij.quoniam

multos:ſubtrahbuntur ab excõmunicatiõe.i Ad illð qð

obijcitur ꝙ omnes illi excipiuntur:quoꝛũ cõſilio ſcelera
non perpetrantur. Dicendum ꝙ illud verbum canonio
excipimus omnes alios qui nõ adeo curiales ſunt vt eo
rũ oſilio ſcelera ꝑpetrent᷑:ſic poteſt intelligi.vt negatio
referatur ad actũ ꝑpetrãdi etiã relinquẽdo affirmatiuã
ſub h̊ ſenſu.necnõ ⁊ oẽs alios qui adeo curiales ſunt:vt

cox ↄſilio ſcelera nõ ꝑpetrãtur: imo potius coꝛrigantur

· · ſubtrabimus omnes alios qui ei oſulunt vt coꝛriga⸗
tur. Aliter dicunt quidã q bic ſubtrabunt᷑ furioſi? mẽ⸗
te capti qui non habent aſtuciam conſulendi vt mala fi⸗

ant.
rticulus ſecundus
Onſequẽter querit᷑.vtrũ coĩcans cum excoĩ⸗
Acato peccet moꝛtaliter. . ſic:vidr̃ ꝑ H̊ ꝙ nul
. us meretur excoĩcari niſi ꝓpt᷑ peccatũ moꝛta
le.xj.q.iij. Qemo ep̃oꝛum. vbi dicitur. anathema eterna
ẽ moꝛtis damnatio: ⁊ nõ niſi ꝓ moꝛtali crimine debʒ im
poni.¶ IJtẽ eodem. NQullus.ibi dicitur. Aullus ſacerdo
tum quempiã recte fidei hoĩiem ꝓ paruis ? leuibus cau⸗
ſis a coione ſuſpẽdat pᷣter culpas eas ⁊c. Ex his patz ꝗ;⸗
exqͥ coĩcans cũ excoĩcato eſt excommunicatus:ꝙ com⸗
municando peccat moꝛtaliter. ꝗ YJtem qui annihilat et

--õ

tiã tractus nõ tenet᷑ excoi

¶ Nueſtio
vtemnit qð cenſet᷑ ab eccłia peccat moꝛtaliter. boc autẽ
faciũt coĩcãtes cũ excoĩcatis quãtum in ipis ?ẽ. vt em̃ ha⸗
bet. xj.q.iij. Audi deniq;. vbi dr.ꝙ cuius delictũ ẽ mani⸗
feſlũ eccłie:ꝑ ſacerdotes de eccłia ellit᷑ vt notatꝰ ab oĩ⸗

bus erubeſcat ⁊c. ſʒ nulla ẽ erubeſcẽtia ſi i alij ei coĩcent.
gad hoc ꝙ ſnĩa excoĩcatõis effectũ habeat :neceſſe eſt ꝙ

alij arceant ab hmõi coĩone.vñ ꝗ nõ aꝛcent᷑ ſʒ illis cõmu

micãt:effectũ ſnĩe hmõi fruſtrãt. Itẽ vt babet xj. q. ii ·
audi deniq;. dñs pᷣcepit hoĩem noĩatũ ab ecclia.i.excoĩ⸗
catũ baberi ſicut ethnicũ et publicanũ. Et apls.ij. coꝛ.

v.cũ fratre noĩato nec cibũ ſumẽ.ſʒ coĩcãtes excoĩcatis
faciũt ↄtrariũ:ᷓ moꝛtaliter peccant vt videt. ¶ Itez oĩs

excoĩcatio ſiue maioꝛ ſiue minoꝛ ſen a coĩone ſacramẽ

toꝝ:ſq nullus ſeꝑandus ẽ a coĩione ſacramentoꝝ niſi pro
peccato moꝛtali: coĩcans cũ exrcoĩcatis incurrit excoĩ⸗
catõem ſaltẽ minoꝛẽ ¶ ¶Cõtra. excoĩcatio pena ẽ. coĩcan
do aũt cũ criminoſo nõ peccat moꝛtaliter: non &
coĩcans cũ excoĩcato peccat moꝛtaliter. ¶¶ Itẽ quelibz pe⸗
na coꝛꝑalis ẽ pᷣeligẽda culpe moꝛtali et᷑ trũcatõnis capi

— —

tis.ſi coĩcare cũ excõicato eẽt peccare moꝛtaliter: pꝛiꝰ

.

tceberet ſuſlinere trũcatõem capitis qᷓ coĩcare cũ excoĩ⸗

cato ĩ caſu nõ ↄceſſo.qdð videt᷑ valde durũ ponẽ. Itẽ cũ
quolibet.ſ.amico ⁊ inimico eſi ↄtinua caritas babenda

.Jj. pe.iiij. añ oĩia mutuã in vobilſmetipᷣ̃is caritatẽ ↄtinuaʒ
bñntes.ſz ad boc ꝙ ↄtinua ſit:oʒ ꝗ nutriat᷑:nullatenꝰ at᷑

ↄueniẽtiꝰ⁊ melius nutrit᷑ ꝙᷓ ſociali familiaritate.̊ fami
liaritas talis ẽ habẽda cũ oĩbo excoĩcatis.⸗ Itẽ. xj. Z.iij
qm̃ multos.habet᷑. Si quis excoĩcatis nõ ĩ ſuſtẽtatõe ſu
Ebie ſʒ hũanitatie cã aliquid daẽ voluerit:nõ ꝓhibemꝰ
2 verbũ gꝛeg. p efficacioꝛ et maioꝛ ẽ coĩcatio ĩ collatõne
benelicij ẽ verbi vel oſculi vel ſalutatõis exqͥ & licet coĩ⸗
care cũ excoĩcato ĩ hoc nec ẽ ccatũ:młtofoꝛiiꝰa ĩ alijs
ſine peccato licet. ¶ YIẽ lic et ſine officio ↄuerſari cũ excoĩ
catis. Vñ.xj.q.vlt.ꝙ pᷣdeceſſoꝛ.dicit greg. Pter h cũ
eis ↄuerſatus es nõ ↄſentiẽs iniꝗtati eoxꝝ:nullũ tibi ẽ de
trumẽtũ coꝛã tco.a loquit᷑ de ↄuerſatione cũ excoĩcatis.

vñ titulus ẽ illius decreti:cũ excoĩcatis ñ coĩcat: qui eis

aio nõ ↄſentit. YItẽ ſi coĩcãtes cũ excoĩcatis peccãt mor
taliter. vñ excoĩcatio circũquaq; inferat᷑:ẽ młtis occaſio
ꝑiculi:⁊ ſolũmodo illi cui infeꝛt᷑ ẽ occaſio ſalutis:ſʒ xt
minus cõmodũ aliquid attẽptare qð ſit multis in picu⸗
lũ iniquũ ẽ. ſi coĩcare cũ excoĩcatis ẽ peccaꝛe moꝛtalit:
iniquũ ⁊ iniuſtũ ẽ aliquẽ excoĩcare.¶ Rñſio. q illi qui
coĩcãt cũ excoicatis ĩ caſibo nõ oceſſis:peccãt moꝛtaliter
vt patet ex decretali.Sacris· de his q vivel nietꝰcã fiunt

Abi determinat᷑ ꝙ qui coĩcat excoĩcatis in vicijs ꝑ violẽ

tia tract catõi:ſʒ inductꝰ ꝑ metũ tenetuꝛ
Vñ dr ibi. licʒ metus culpaʒ attenuet.q; tñ nõ eã ꝓrſus
excludit:cũ ꝓ nullo metu debeat ꝗs pctm moꝛtale incur
rere:excoĩcatõis labe credimꝰinquinari.ecce ꝙ coĩcãtes
lʒ metus cã peccẽt: moꝛtaliteꝛ pecct: boc at ſine pᷣiudicõ
melioꝛis ſentẽtie dico debere intelligi: ſi er quadã ſubre⸗
ptõe incõſideratus ſiue nulla pᷣuẽtus deliberatõe coĩcet
ſiz ſiſideratus 2 habita deliberatõne coĩcet:credo ꝙ in⸗
currit ſnĩam ⁊ peccat moꝛtaliter.qꝛ bmõi coĩcatio nõ eſt
ſine ↄtemptu. Argumẽtũ ad hoc de clerico excoĩcato vel
ĩterdicto miniſſrte.ca. Si celebrat.vbi dꝛ.ꝙ minoꝛi ex
coĩcatõe ligatꝰpeccat ↄferẽdo ſacramẽta:tñ ſacramenta
nõ carẽt effectu.qꝛ talis nõ ẽ remotus a collatõe ſʒ a ꝑce
piõe. Et poſt ſubdit᷑.dümõ nõ in ↄtemptũ eccliaſtice di
ſcipline. videlʒ ð phibitõem ſuꝑioꝛis coĩcationẽ excoĩca
toꝝ ꝑtinaciter ſe ingeſſerit in q̊ caſu ẽ anathemate ferien
dus. Ex his verbis decretalis videt᷑ ꝙ ille ꝗ ꝑtinaciter
ſe ingerit ⁊ in ↄtem ptũ ecclłiaſtice dilcipline.i.cenſure:
ſit feriẽdus anathemate 2 peccat moꝛtaliter. 4 Ytẽ argu
mẽtũ ad idẽ. de ſen.ex.ꝙ in dubijs.vbi dẽ. illi ꝗ nomĩati
excoĩcatis pſumptuoſe ꝑticipãt.niſi ab eoꝛũ ꝑticipatõe
deſtiterĩt:exrcoĩcatõis ſunt vinculo ĩnodãdi. Ecce ꝙ qui
p̃ᷣſumptuoſe ꝑticipat excoicato excoĩcãdus ẽ:⁊ ita moꝛta

liier peccat ꝗ pᷣſumptuoſe coĩcat. Icẽ pʒ.xj o.
liter peccat q⸗ oſe coĩcat. Yẽ pʒ. xj. q. iij . cor.
cauerit.Ex his pʒ ꝙ nõ oẽs aliquo mõ colloquentes vel

lxxx..

alio mõ coĩcantes peccãt moꝛtaliter: ſʒ illi qui ꝑticipãt
pᷣſumptuoſe et ꝑtinacit᷑.i.ↄtemnẽtes claues ecclie. Ad
illuv qð pꝛimo obijcitur ꝗꝙ nullus peccat coĩcando alijĩ
pena ⁊c dõm ꝙ hoc verũ ẽ inqᷓtum talis:ſʒ coĩcans ĩ cõ

tẽptũ cenſure eccłiaſtice peccat.qð faciũt coĩcãtes excoĩ
catis pſumptuoſe et ꝑtinaciter.. ANo illud qð obijcitur.
ꝙ ſi coĩcas peccat moꝛtaliter: citiꝰdz ſuſtinere moꝛteʒ qᷓ
ac̃.dõm ꝙ hoc verũ ẽ eo mõ qͥ coĩcatio peccatuʒ moꝛtale
iĩducit.¶. Ad illð qð obijcit· ꝙ ad h̊ ꝙ caritas ſit ↄtinua
opoꝛtet ꝙ nutriat᷑.ſ.familiari ſocietate ⁊c̃. dõᷣm ꝙ nõ oz
ĩmo alio mõ nutriẽda ẽ ĩ caſu ꝓpoſito.vtpote cõpatiẽdo
illi et oꝛãdo ꝓ illo:a ↄſulẽdo vt ſatiſſaciat ecclie.⁊ inter⸗
ponẽdo ſe ad hoc ꝙ recõciliet deo ⁊ ecclie. vt H mõ meli⸗
us 2 9ↄueniẽtius viriqʒ ꝑſone qᷓ; coĩcãdo ĩ caſibo illicitis.
Adſillud qð obijcit. indulget᷑ beneſacere excoĩcato
bumanitatis cauſa ⁊c. Dicẽdũ ꝙ boc intelligi debz qtũ
ad ea quilo ꝓcurari valet coꝛrectio excoĩcati ⁊ recõcilia
tio eccłie.vel foꝛte de ſubuentõe aliqua coꝛꝑali in vltima
neceſſitate vel graui.. Ad illud qð obijcit . ꝙ licʒ ↄuerſa
ri cũ talibo ſine offenſa. Dicẽdũ ꝙ hoc intelligit᷑ de caſu
illo qui ponit᷑ ibidẽ.ſ.qñ quis cõ ↄueꝛtẽdi gẽtem infidelẽ
moꝛat᷑ ĩ regione.vel q neceſſe bʒ ↄuerſari cũ excoĩcatis
ꝓpter eccłie neceſſiratẽ ⁊ ibi coꝛꝑaliter ↄmoꝛat᷑:ita tamẽ
ꝙ eoꝝ ↄſilio vel coĩionis ↄſenſu aĩa eius non eſt coinqui
nata:tũc ſicut dicit greg· ex hoc nullũ accidit ſibi detri⸗
mẽtum in aſpectu dei.

rticulus tercius

Onſequẽter querit᷑ xtrũ ꝗ aliquẽ excoĩcaueę/
rit ſi coĩcat cũ illo ſit excoĩcatꝰ. O: ſic:videt᷑
bhoc.qꝙ vniuſcuiuſq; ptas qtũ ad /ꝓpꝛiũ meri
tu vel demeritũ ẽ maioꝛis efficacie:qᷓ ꝗqtũ ad alienũ. ml⸗
to eĩ poſſum efficaciꝰ mereri mihi ſur et demereri qᷓ alij
igitur ſi excommunicato tollitur poteſtas merendi ꝑ ex
communicationem videtur ꝙ qui poteſt ꝑ excoĩcatõz au
ferre alij poteſtatẽ merẽdi inſtante iuſta cã:et ſibipᷣi põt
idem.⁊ ita ſi aliquis excoĩcat aliquẽ pꝛincipaliteꝛ ⁊ ꝑ cõ
ſequẽs coĩcãtes illi: ipᷣe idẽ ſi coĩcet illi incurrit ſnĩiam
Itẽ vt habet. xj. q.uj.audi deniq;. dupliciteꝛ tꝛaduntuꝛ
hoĩes ptati dyaboli.no mõ cũ delictũ eiꝰẽ manifeſtuʒ
ecclie:⁊ ꝑ ſacerdotes expellit᷑ de ecclia.Alio mõ aliquis
traditꝰẽ oyabolo cũ eiꝰpctm nõẽ maifeſluz hominibus

dñs aũt qui videt in abſcõdito ꝓſpiciẽs eius mentem vi⸗

cijs ſeruientẽ et ſe nõ diligi in coꝛde eiꝰtalẽ tradit ſatha⸗

—

ne. diſcedit eĩ a mẽte eius et domu coꝛdis relinquit ꝰacu

A

am. ſ. a gratia. vñ ſtatim efficitur mẽbrum dy aboli. Se⸗

cũdo modo excõmunicãs quẽqᷓ cõmunicãdo illi in cꝛimi
ne tradit ſe ſothane:ſimiliter vidẽ ꝙ pꝛimo mõ poteſt ſe⸗
ip̃m tradere ſathane. vel quare nõ. Itẽ qui coĩcat ali⸗
cui in crimme: inſtum ẽ vt üli coĩcet in excoĩcatione que
eſt pena inflictaꝓ crimine.vt em̃ habetur extra ð ſen. ex.
NMunp.faciẽtem et conſentiẽtem par pena ↄſhingit. ¶ Zẽ
ſi excoĩcans coĩcat in crimine non excoĩcatuꝛ. ex altitu
dine ſui gradus repoꝛtat ↄmodum. illud quod a ſctis
ſupponitur. quanto gradus altioꝛ tanto caſus grauioꝛ·.
Itẽ. xj. q.iij.excellẽtiſſimus:ba betur. Engeltrudã ſepe
damnatam:cũ coĩcatoꝛibus ſuis et fautoꝛibo pari vincu
lo anathematis ↄſtat eſſe aſtrictam. Ex hboc patet Poſi⸗
tum. 4Si diceretur ꝙ nullus eſt iuder ſuip̃ius neq; ſibi
ſubditus. vnde non poteſt inferre in ſe excoĩcatienez. vt
habetur extra ð pe.⁊ re. aũt a non ſuo iudice nullus
ligari valet vel abſolui hoc nonẽ generaliter verum. gqa
ille qui coĩcat alicui in crimine ꝗpter quod excoĩcetur lʒ
non ſit ſubiectus eius qui excoĩcauit: videt᷑ in illũ delin
quere qui dam nauit. vt habetur d ſen. exco. Nuꝑ.vnde
ↄtrabit foꝛum ratione delicti et quo ao eius iudex e
ercoĩcotus:ſic aũt videtur in ꝓpoſito Contra.nullus
pt eſſe iudex ſuipᷣius vt dieunt iura:ergo nullus poteſt a
ſeipᷣo ligaꝛi vinculo an athematis vel abſolui.¶ Itẽ qui⸗
cũq; epᷣus vel ſacerdos ratione iuriſditionis ⁊ non ex cõ

miſſo: poteſt aliquem ligare vinculo anathematis. põt

B

et illuʒ eundẽ abſoluere.ergo ſi nullus pẽ ſeipᷣm abſoluẽ
a vinculo hmõi:igit᷑ nec ligare.¶ Itẽ ptas clauiũ exten⸗
dit᷑ ad foꝛũ pnĩe ⁊ ad foꝛũ iudicij.ſʒ in foꝛo penitẽtie non
recipꝛocat᷑ ptᷣas clauis in babẽte:ſilłꝛ videt ꝙꝙ nec in foꝛo
iudicij.nullus eĩ pt᷑ abſoluere ſeipᷣm a pctis ſuis.⸗] Itez
excoĩcatio ẽ medicina quedã ↄtra malũ culpe.quia nõ ẽ
moꝛtalis ̊ medicinalis. VUt em̃ habet᷑.xj.q.iij. Audicu
ius delictũ manifeſtũ ẽ pellit᷑ ab ecclia:vt notatus ab oĩ
bus erubeſcat ⁊ auerſus ſpũs eius ſalnus fiat. Alie ſilłr
ſunt medicine ) pcta.ſ. baptiſmus ⁊ penitẽtia:hᷣ nulli de
bet dari nec pt d iure medicina baptiſmatis vel penitẽ
tie a ſeip̃o:̊ nec ſimiliter medicina excoĩcatõis.ſ Rñ⸗
ſio.ad hoꝝ euidẽtiã nota.ꝙ ẽ foꝛũ ↄſcie in q̊ idẽ pot eẽ re
us.teſtis ⁊ iudex. Aug.in li.de peni. Cõſtituto in coꝛde
iudicio:aſſit accuſatꝛix cogitatio.teſtis ↄſcia.caꝛnitfex ti
moꝛ. inde quidẽ ſanguis aĩe cõfitẽtis ꝑ lacrimas ꝓfluat
poſtremo ab ipᷣa mẽte talis ſnĩa pferat᷑:vt ſe indignũ hõ
iudicet ꝑticipatõe coꝛꝑis et ſanguĩs dñi.Eſi et foꝛũ peni
tẽtie vbi idẽ põt eẽ reus et teſtis:ſ nõ iudex.penitẽs qñq;
in foꝛo hoc ſe reũ ↄfitetur: ſeipᷣm ꝑhibet teſtimonium.
Eſt etiã ſoꝛũ iudiciale in qͥ nec idẽ pt᷑ eẽ inder ſui nec te⸗
ſtis:Fm ꝙ rõ ⁊ iura decernũt.Excoĩcatio at ad foꝛũ ſpe⸗
ctat iudiciale. excoĩcans aũt iudex ẽ reſpectu excoicati.
Vter qð nullus pt᷑ ſeipᷣm excoicare directe vt dicũt gdã
Elij dicũt ſim pliciter ꝙ nõ pf᷑. Et licet inter hos verbo⸗
tenus cõtrouerſia aꝓareat:foꝛte nulla ẽ in re.quia om̃s
ponũt ꝙ excoĩcantes coĩcantes cũ exco ĩcatis ſiue ponat᷑
ſint ligati maioꝛi excoĩcatõe.vtpote qñ excoĩcant᷑ ſau⸗
toꝛes ⁊ coĩcatoꝛes.ſiue minoꝛi:nõ ſua ſentẽtia ligari ſed
ſentẽtia iuris.ercoĩcatõeʒ aũt inflictã a iure in hmõi ca⸗
ſu ponũt aliqui directe illatã eẽ. vtpote qñ ille ꝗ excom⸗
mũicat aliquẽ cui coĩcat:vel foꝛte cui fauet in crimine.2
ex hoc incurrit excoĩcatõnem a iure.qꝛ õ oꝛdinẽ iuris et
rõis eſt.ꝙ excoicet᷑ a ſeip̃ᷣo directe:lʒ dicat᷑ indirecte a ſe
ipᷣo excoicari.Dicẽdũ q̊ q excoĩcãs aliquẽ.ſiue quia coĩ⸗
cet illi in crimine:ſiue quia ẽ fautoꝛ illius excoĩca ti:ſiue
ijuia alio mõ coĩcat illi:nõ ẽ excoĩcatus a ſe: ẽ tñ excom⸗
mũicatus a iure.niſi ponat᷑ ꝙ excoĩcatio illata a iure ſit
inflicta ſibi a ſeip̃o indirecte.vtrũ aũt aliquis qui excoĩ⸗
cat aliquẽ cui coĩcat ꝓpter illã ſnĩam ſit excoicatus a iu⸗
re maioꝛi excoĩcatõe:bʒ cõtrouerſiam inter iuriſi ꝑitos
Ad illas rões que ponunt᷑ ꝓ pꝛima ꝑte pt᷑ rñderi.
excoĩcãs aliquẽ ſi coĩcet illi ẽ excoĩcatꝰ.ſ.a iure 7 a ſe in⸗
directe ᷣm qnoſdã. Sʒ qꝛ rões iſte vident cõcludere.ꝙ;
excoĩcatur a ſe:cũ iuriſꝑiti dicũt ↄtrariũ.ꝗbo etiã rõ aſſẽ
tit:pt᷑ aliter rũderi ad obiecta hec.Et pꝛimo ad pꝛimũ
cũ obijcituꝛ.ꝙ vnuſquiſq; põt efficaciꝰſibi mereꝛi łᷣ deme
reri ⁊c̃. Poteſt dici ꝙ qui excoĩcat ſeipᷣm de facto vñ in⸗
currit excoĩcatõem de iure:grauius peceat excoĩcãdo ſe
ꝙᷓ peccat alius qui excoĩcatur iuſie ab eodẽ. Pꝛimũ ar⸗
gumẽtũ nõ palet. ſicut nec iſtud.iſte facilius pt demereꝛi
ſibi excoĩcãdo ſe qᷓ alij excoĩcãdo illũ. Similiter nec ſe⸗
cũdũ argnmẽtum aliquid valet.ſ. hic tradere pt ſe ſatha
ne opando hoc mõ:qͥ oꝑando illo:et tñ cõcluſio vera eſt
quia qui excõmunicat ſe ð facto peccat moꝛtaliter:vnde
peccãdo moꝛtaliter tradit ſe ſatbane.4 Ad H quod que⸗
ritur quare nõ ſequitur.põt dici pꝛimus modꝰtradẽ⸗
di ſe ſathane:ↄuenit ꝑſone cuilibʒ inq tuʒ ẽ ꝑſona ſingu
laris:ſʒ modus ſecũdus nõ cõuenit alicui niſi inqᷓtum ẽ
iudex et habẽs iuriſditõem reſi pectu alterius.4 Ad illð
qð obijcit᷑ ꝙ qui coĩcat alicui in crimine debʒ coĩcaꝛe in
pena ⁊c̃. Dicẽdum ꝙ h verũ ẽ de pena in genere h ẽ in pe
na aliqua hac vel illa:⁊ ita ẽ in ꝓpoſito.nec ex h̊ ſequitur
ꝙ debet coĩcare in bac. Pꝛeterea. excoicatio nõ ẽ pena ð
bita buic vel illi: ſʒ magis ↄtumacie ſiue incoꝛrigibilita
ti criminoſi.ſʒ ſi criminoſus ſtatim facta cenunciatõne
excoĩcatõis inferẽde illi ſatiſfaceret ð crimiĩe nõ ſea equere
tur excoĩcatio. Ad illud qð obijcit ꝓꝙ ſi ñ excoĩcat ſe re⸗
poꝛtat cõmodũ ⁊c̃.dðᷣm ꝙ nõ ſequit᷑.quia puniet᷑ maio⸗
ri pena et grauius peccat ꝙᷓ ille qui excõmũicat᷑ ab illo.
Sl Ad vltimũ dicenduʒ. ꝙ nõ ẽ ſimile de alio qui contꝛa⸗

hit foꝛũ rõe delicti 2 ſic fit ſubditus eius qui damnauit:

et de ipᷣo qui ẽ iudex.quia ↄ oẽ ius et rõem ꝙ aliquis ĩ
Aꝛia cã ſit iudex et reus.lʒ ei quis excoĩcat᷑ cũ ſuis fau
toꝛibo ⁊ coĩcatoꝛibo:⁊ ſic pari vinculo anathematis con
ſtat pꝛincipaleʒ et fautoꝛes illius 2 coĩcatoꝛes foꝛe aſtri⸗

ctos vt dicit ius:tñ in hoc caſu cuʒ nullus ſua ſententia

ligari poſſit locum non habet:ſed talis cõtrabit excoĩca
tionem a iune.

embꝛum ſeptimum

Equit᷑ de abſolutõe ab excoĩcatõe.Et pꝛi⸗
mo querit᷑ vtruʒ aliꝗs inuitus pt᷑ abſolui.
Secũdo vtrũ excoĩcatꝰ pluribus ſentẽtijs
poſſit abſolui vna abſolutõe ſufficiẽti pꝛo
alijs. Lercio vtrũ excoĩcatus pt abſolui ab illo gexcom
mnnncant eũ ⁊ coĩcauit ip̃i excoĩcato.

ticulus pꝛimus

Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ ſic ad ꝑtem affirmatiuaʒ
Pater carnalis multa beneficia pt pᷣſtare fi⸗
lio carnali muito: ſimiliter vt videt᷑ pr ſi puak
pt᷑ filio ſpuali.vtpote beneficiũ oꝛõnis:diſcipline:inſtru

ctõis:ſimiliter ⁊ abſolutõis ab excoĩcatõe.¶ Iteʒ iuder

oꝛdinarius de iure pt᷑ excoĩcare inuitũ.ſimiliter vt videt
ĩmo rõne foꝛtioꝛi ⁊ abſoluere.h̊ videt᷑ exquo lex diuina
magis ꝑſuadet ad oꝑe miſericoꝛdie q; ad opeꝛa iuſticie.
I¶ Ytez excoĩcatio ẽ pena medicinalis nõ moꝛtalis.ij.q.j.
Aldulti.̊ nõ poteſi exerceri niſi quatenꝰmedicina ẽ. ſi
aliꝗs obſtinatꝰin malicia ſua efficeret᷑ deterioꝛ er illata
erxcoĩcatõe.vñ excoĩcatio fieret illi moꝛtalis: videt ꝙ ta⸗

lẽ eĩ inuitũ debẽt pius iuder abſoluere:⁊ pt.¶ Itẽ poſito
ꝙ aliquis ꝓpter delictũ ſuũ optat et vult tꝛadi ſathane vt

ſpũs ſaluus fiat.alius obſtinatꝰet ↄtumax in excoĩcatõ

ne nõ vult abſolui. pt ̊ ſic argui.velle.nolle ſunt oppoſi
ta.excoĩcari et abſolui ſiłr.bᷣ ſi oppoſitũ de oppoſito:⁊ p⸗

poſitũ de ꝓpoſito.j ſi aligs volũtarius pt excoĩcari:et ꝑ

oppoſitũ inuit pt̃ abſolui ⁊ de iure.⸗ Iitẽ ĩ ptate iudicis
ẽ excoĩcaꝛe cꝛiminoſum ſiue velit ſiue nolit.nec ↄpellituꝛ
a iure excoĩcare talẽ vel diſſimulare poſito ꝙ aligs deli⸗
quit in iudicẽ. ꝓpter qð pt eũ iuſie excoĩcare.eadẽ rõe ẽ ĩ

ptate iudicis abſoluere illũ ſiue velit ſiue nolit:nec ĩ ali⸗

Cõtra. in foꝛo penitetiali nec pt nec debet abſolui in⸗
uitus: ſimilit nec in foꝛo iudiciali.¶ Jtẽ dictũ fuit pe⸗
tro.Quodcũq; ligaueris ſuꝑ terrã ⁊c.Et qðcũq; ſolue⸗

S iudicat iuri ſi abſoluat illũ inuitũ vel inuolũtariũ

ris ſuꝑ terrã ⁊c.ex qͥ patet ꝙ ligatio et abſolutio in ter⸗

ris et in celis ſe habẽt ↄſequẽter:ſʒ in celis nullus inni⸗
tyeſt abſolutus.neq; pt᷑ abſolui.ᷓ nec ſimiliter in terris.
Itẽ manẽte cauſa manere debet effectus. B cã ꝓf quaʒ
infligitur excoĩcatio ẽ ↄtumacia ⁊ rebellio:ſ qᷓdiu excõ⸗
municatnõ vult abſolui ẽ ↄtumar 2 rebellis⸗ innnrens
cebet abſolui.¶ Itẽ excoĩcatio ẽ a cõmunione fideliũ ſe⸗
ꝑatio.tẽ excoĩcatio ẽ a qualibet licita coĩone vel licito
actu ſeꝑatio:ſʒ aliqͥ innito abſoluto nõẽ ſeꝑatus a coĩo⸗

ne fideliũ neq; ab actu quolibet licito vel illicita coĩone.

imo fi nt illi ſine offenſa coĩcare. ẽ vere abſolu⸗

tas.¶ Mñſio. dðm. ẽ loqui de ptate clauiũ dupliciteꝛ
vel ꝓut pt ĩ actꝰↄmunicãdi ⁊ abſoluẽdi de iure vel de fa

cto.Multũ eĩ differũt facere:⁊ de iure facere.pt᷑ q̊ aligs
excoĩcat abſolui de iure:aliquis de ſacto. ð iure abſolui
nõ pt᷑ niſi ceſſet ↄtumacia.de facto pt ᷣm voluntatẽ iudi⸗
cis in cnius ptate fuit ſententiam differre vel diſſimula
re. ſi talis abſoluat᷑:nõ ex ̊ peccat nec qui cũ illo coĩcat
ẽ excoicatꝰ.⁊ h ſiue ligatꝰſnla iuſta ſiue iniulia.verũta⸗
mẽ talis abſolui ñ cebet ſi ſit iuſte excoĩcatus. Si ar fuil

ſet excoĩcatus iniuſte: poſſet eũ iuder abſolueꝛe etiã inui

tũ:ſj nõ hoc ꝓpter ſuũ meritũ: ſ⸗ 3 ad ꝓpꝛiũ erroꝛẽ reuocã⸗

Duz. Ad illud qð obijcit. ꝙ pater carnalis pt beneficia

oferre ſilio inuito ꝛc. Dicẽdum ꝙ nõ eſt ſimile. qꝛ benefi
cia tꝑalia pſtita filijs carnalibo inuitis a pentibo ſuis.ũ
ↄferunt᷑ ex aliqua caritate ſiue iuſticia ex ꝑte ſuſcipien/

— —

— —

— — —

— —

vi

i

=—e

7
¶ Queſtio
tis. nõ ſicẽ in eaſu ꝓpoſito. quia beneficiũ abſolutõis col
latũ excoĩcato inuito:parũ vel nibil illi ꝓdeſt imo qñqʒ
obeli. Ad illuo qð obicit. q põt excoĩcare inuiuuʒ 26.
Dicẽdũ ꝙ verũ ẽ ⁊ ↄgruit excoĩcato.quia excoĩcatio ẽdi
coꝛrectio de ↄtumacia. iõ ſiue inferat ercoĩcatio inmito
ſiue volũtario: ꝓdeſt ſibi ⁊ et alijs ad incutiẽdũ timoꝛẽ
Ao illud qð obijcit. excoĩcatio infert᷑ ad emẽdatõeʒ
2c. Dicẽdũ ꝙ nõ tm ad emẽdatõem:b ad terꝛoꝛe inſtꝛu
ctõem alioꝝ· vt ex aſpectu oↄfuſionis et dani excoĩcatoꝛu
caueãt ſibi ne ſint ↄtumaces ⁊ rebelles ecclie. exempluʒ
ad hoc pt eẽ te datban ⁊ abyron Qumeri. xvj. ⁊ vt etia
terroꝛ ↄtiuuet᷑ in alijs aliquibo:expedit aliqñ ꝙ excoĩca
tio ↄtinuet. Terũtamẽ 8 nemine deſperãdũ in via: nec
ſcit qñ dñs dabit illi ſpiritũ bonũ:expectãda ẽ coꝛrectio
eius.· iõ ẽ abſoluẽdus quãtũcũ incoꝛrigibilis videatur
nemo eĩ viatoꝛ ẽ oĩno inconigi lis. . ꝑ negatõz. Dec eĩ
incorrigibilitas ẽ malicia dãnati. ¶ Ao illud qð pꝛimo
obijcitur ꝙ ſi põt aliquis volũtarius excoĩcari. ⁊ ꝑ oppo
ſitũ põt inuitꝰ abſolui ⁊c᷑. Dicẽdũ ꝙ h̊ verũ ẽ de facto: ſʒ
E nõ ſoluit.qꝛ ↄcludit ꝙ de iure ſic ſi pt & iure volunta⸗
rio excoĩcari:põt de iure abſolui: ꝓpter Hͤ aliter dom. g
argumẽtum bmõi fallit. ſ.ſi ogoſitum de oſpoſito ꝛc. qn
er ↄbinatõe poſitoꝝ cũ oppo ltis deſinit oppoſitio que 1
ñis fuit.⁊ ſic in ꝓoſito velle. nolle.aliquo mõ opponun .
ꝗbo adiũctis excoĩcatio et abſolutio iã ñ opponunt. Iſta
ei nõ oponũt. Iſte vult excoĩcari ⁊ nõ vult abſolui. ¶õ
eĩ opponunt᷑ niſi idẽ babeãt obiectũ ſiẽ bic. Ille vult bo⸗
nũ 7 nõ vult bonũ: iſta ei nõ oponunt: vult bonũ 2 non
vult malũ. Si eĩ virtus aꝛgumetãdi ẽ in oppolitõe ꝓpoli
toꝝ et opoſitoꝝ.exquo deſinit opolitio neceſſario dz
ceficere ↄſequẽtia.¶ Ad illud qð obijcit · ꝓ iudex ſine pᷣ⸗
iudicio iuris pt abſoluere inuolũtariũ.doᷣm.ꝙ ſᷣm ꝙ vo
lũtas in caſu poſito impoꝛtat rebellionẽ et ↄtumaciam
nõ pĩ. Fm aũt ꝙ ſolummõ dicit declaratõem voluntatis
a ſuſceptõe abſolutõis:bene pr.verbigratia. aliquis cõ
tẽnens ſe et vitã ſuã ꝓpter ̊ ꝙ ẽ peccato deditꝰ. qð nõ pt᷑
tefacili derelinquẽ: optãs ſe tradere ſathane vt ſpus ſal⸗

.

uus fiat. ne faciliter recid iuet vt facilius et efficacius
a peccato ſuo coberceat᷑:nõ vult abſolui p̊ ſtare in excõ⸗
municatõe illi illata. vt foꝛtius deteſtetuꝛ peccatũ ſuũ et
nullo mõ recidi F bene pt abſoluere iudex ſine pᷣiu
dieio iuris.¶ Licet mõ iaʒ dicto rñdeat᷑ ad H ꝓbleuma
ſupponẽdo ꝙ nõ põt nolẽs abſolui ab excoĩcatõe. Aliter
tñ põt dici. ſ. ꝙ põt ſine offenſa iuris.vt poſito ꝙ aliquis

excoĩcatus iuſte et peccato ſuo exigente vt magis odiat
pcim ſuñ vult diutius teneri in vinculo exccĩcatõis.ĩ oĩ⸗
bo ꝑatus ſatiſſacere eccleſie ⁊ ſ. atiſffaciẽs iſte nolẽs abſol⸗
ui rõe iam tacta:ſine offenſa iuris pt abſolui.¶ Ad illð
E¶aqs obijcit. ꝙ in ſoꝛo penitẽtiali nõ pt᷑ abſolui nolẽs ⁊c.
BDicẽdũ ꝙ nõ ẽ ſiłe.quia virtus abſolutõis ĩ foꝛo penitẽ⸗
tiali depedet ex veritate cõfitẽtis petᷣa ſua. Vñ niſi acce⸗
vat veraciteꝛ penitẽs 2 ſine fictõe:nõ valet ſibi beneficiũ
abſolutõis.nõ aũt accedit veraciteꝛ ad nitẽtiã niſi ac
cedat in volũtate abſoluẽdi a pcro.Nõ ſimile ẽ ĩ foꝛo in⸗
diciali in quo ad abſolutõnem ceſſatio ſufcit ↄtumacie
7 volũtas ſatiſfaciẽdi eccłie.hec aũt pñt accidere cũ vo⸗
luntate abſoluẽdi. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝗ ligatio ⁊ ſolu
tio in celis et in terra ↄfoꝛmiter ſe habẽt c̃. Dicẽduz ꝙ
bec ↄſoꝛmitas attẽdẽda ẽ in ligatõe ſolutõe vt pʒ in lr̃a
et ẽ fallacia aↄſequẽtis in argumnẽto vt patere poteſt intu⸗
enti. Ad illud qð obijcit , ỹgiu nõ vult abſolui ẽ otu⸗
mar et rebellis:⁊ ita manet cã excoĩcatõis ⁊c̃. Dicẽdum
ſi talis volũtas oꝛiretur er obſtinatõe in moꝛa pciĩi et
lütate moꝛãdi adhuc:⁊ nõ volũtate obediẽdi eccleſie
talis nõ pi de iure abſolui.qꝛ adhuc nõ ceſſat cã excoĩca
tõio. Bi aũt patuoẽ ſe atiſfaceꝛe eccłe ⁊ ſatiſſaciat ꝓ poſſe
t̃ vt magis ↄfundat᷑ de peccato ſud ⁊ vt illð plus dete⸗
ſiet᷑ nõ vult abſolui. ⁊ placet ſibi moꝛa in excoĩcatõne.vt

ſpũs ſaluus fiat:nõ ẽ ð ius ſi talis abſoluat᷑. ¶ Ad illud

qð obijcitur. ꝙ inuite abſolutꝰnõ debʒ vitari ⁊c. Dicen⸗

voõũ ex bᷣ nõ ſequit᷑ ꝓ ſit ſimpliciter abſolutꝰ:pᷣ qᷓtuz ad

lxxj.

ſoꝛum eccleſie militantis: tum ab foꝛum triunphantis
nequaq́.

¶ Articulus ſecundus

tijs pot abſolui ab illis.Et querit᷑ vtrũ abſol
AAuitur vna abſolutõe: vel neceſſario plures ab

. ANSka querit᷑ quõ ligatus płibo ſenten:

Plutõnes requirant᷑ Et videt᷑ vna abſolutio ſufficiat

quotquot ſunt illate ſentẽtie. ſic ſufficit vna abſolutio in

foꝛo penitẽtie ⁊ ſi mille eẽnt cõmiſſa vel delicta.¶ I ali⸗
ter ſequeret᷑ ꝙ ptim eẽt gs abſolutꝰ ꝑtim excoĩcatꝰ..¶ Itẽ
xj. q. iij. ¶ Nemo. babet. ꝙ bõ nõ ligat ſʒ xpc.ꝗ hãc ptatem
dit o Os fecit hoĩes tãti bonois. Ex his pʒ ꝙ dñs li
at vinculo anathematis: ſi ligat abſoluit: dñs non
anat in ꝑte et in ꝑte nõ. de pe. di. ij. ſunt pkes. Nũᷓ ali⸗
quẽ ſanauit quẽ nõ oĩno liberauit.totũ hoĩem ſananit ĩ
ſabbato:qꝛ coꝛpus ab infirmitate ⁊ aĩam ab oĩ ↄtagione

liberauit. Similiter nec ſoluit in ꝑte in ꝑte non: 2 ita vi
det᷑ ꝙ nõ requirit᷑ niſi vnica kno rirarron⸗
nio ẽ ligatio quedã:ſʒ ad obſolutõem ꝑ a alicuiꝰ a ml⸗
tiplici vinceulo requirit multiplex ſolutio. ſi aligs ẽ mi⸗

tiplici vinculo excoĩcatus:ad hoc ꝙ penit?ſoluatur: reg

ritur multiplex abſolutio in qua abſoluet᷑. vel ĩ pꝛima vł
in ſecũda.·vel ĩ oibo ſic cauat᷑ lapis multa caunatõe aque.
E io. ꝙ plures abſolutões ſunt neceſſaꝛie.ſicut eĩ ſu
a tactu ẽ · duplex ẽ effectꝰexcoĩcatõis.ſ.eiectio ⁊ ligatõ
qtũ ad pꝛimuʒ effectũ excoĩcatꝰnõ pĩ ampliꝰ excoĩcari.
qui eĩ foꝛis ẽ expelli nõ pt.qᷓtũ ad alium pr.vt.iij.q · iiij ·

Engeltrudã. Ligatſic pi ampliꝰligari 7 foꝛis poſitus
diutius extra teneri. VUnde vico. Fm diuerſoꝛꝝ vinculo⸗

rũ ligatõnem:requirit᷑ diuerſa abſolutio. VUnge ſi ꝗs ſit
pluribo ſentẽtijs ligatus. pluribo pᷣlatis in eo iuriſditõ
nẽ habẽtibo: neceſſe ẽ ꝙ a qlibet abſoluat᷑:niſi excoĩcato⸗
res ↄſentirẽt ꝙ vna ablſolutõe abſolueret᷑:⁊ vni cõmiſiſ⸗
ſent illius abſolutionez de omnibo excoĩcationibus.ille
aũt poſſet omnes excoĩcationes in vnã abſolutionem re⸗
digere. Mec ẽ ſimile de abſolutione peccatoꝝ in ſoꝛo pe⸗
nitẽtiali: ⁊ excoĩcationũ que pene ſunt in foꝛo iudiciali.
abſolutio ei a culpa nõ fit ſine gra gratũfaciẽte. que nul⸗
lam culpam ſecum compatitur.aliter eſt de abſolutione
ercõmunicatõnis que eſt relaxatio pene.⸗ Ao illur qð
obijcitur. ꝙ li nõ eſt abſolutus niſi vnica abſolutione · er
go erit in ꝑte abſolutus in ꝑte excoĩcatus. Dicẽduʒ
nõ ſequitur:ſʒ ſequitur ꝙ ſoluitur ab vno vinculo et eſt
altero ligatus. ſicut accidit de ligato vinculis materiali
bus. Vd illud quod obijcitur ꝙ dominus non ſanat in
parte. dõm. ꝙ boc verum eſt de ſanatione culpe:bene ta⸗

imnẽ ſoluit dñs a parte pene. licet eĩ dominꝰ ſimul ſemel

et a multiplici abſoluat culpa. Vmus ſtñ culpe reatus ꝑ
multa tempoꝛa qñq; pcellit. Ad hoc quod querit᷑. vtꝝ
pfecte abſolutus eſt in pꝛima vel ſecunda abſolutione ⁊c
Dicẽdum ꝙ et li ꝑticulatim a vinculis particularibo ſit

abſolutuas:tamẽ in vltima abſolutione eſt omnino abſo⸗

lutns. vnde vltima abſolutio eſt conſũmatio particulaꝝ
abſolutionũ. ante illam em non eſt completa reconcilia⸗

tio excoĩcati ⁊ eccleſie.

—* ₰
rticulus tercius
Onſequẽter querit᷑ vtrum excoĩcatus pẽ ab⸗
ſolui ab excoĩcatoꝛe ſi coĩcauerit illi in crimi
ne:vel ſi fit fautoꝛ illius ſiue coĩcatoꝛ:et tamẽ
qꝙ excoĩcatoꝛ habeat iuriſditionẽ in excoĩcato. ſic:vi
detur ꝑ hoc.ꝙ eius qui iuſte ligat ſui iudicis ẽ ſoluere
c. ecre.de pe.⁊ re. aũt. vbi dẽ .· ꝙ a non ſuo iudice
nullus valet ligari vel abſolui. ¶ IVtem excoĩcatione li⸗
gatus etiam minoꝛi ſeꝑatus eſt a communione ſacramẽ
toꝛum et marime a celebratione.tamen licet peccet cele⸗
brando.nõ ꝓbibetur erercere ca que ſibi competunt ra⸗
tione iuriſditionis.vt er de cle.ex.cel.capi.Si celebrat.
igitur in caſu pꝛopoſiio. bene poteſt iudex exercere ea
que illi nomine iuriſditionis competũt. id eſt abſoluere

„

excoĩcatũ.lʒ coĩcando cũ eodẽ ↄtraxerit ercoĩcatõʒ de in
re minoꝛẽ.q¶Ytẽ ſacramẽta collata ab excoĩcato nõ caꝛẽt
effectu quia a collatione ſacramẽtoꝝ non ẽ ſemotus: ſeð
a ꝑceptione. vt habet᷑ extra de cle. ex. cele. Si celebrat. S
peccat aũt.Ex hoc videt᷑ ꝙ ſolũmõ ẽ remotꝰa ceptione
ſacramẽtoꝝ:nõ ab exercitio eoꝝ que ſpectãt ad eiꝰiuriſ⸗
ditionẽ.¶ Cõtra.cũ aliquis excoĩcat᷑ cũ coĩcatoꝛibo ſu⸗/

is pari anathematis vinculo: aſtat pꝛicipalẽ excoĩcatuʒ

et fautoꝛes ſiue coĩcatoꝛes illiꝰeẽ aſtrictos.vt.xj.q.iij.ex
cellẽtiſſimꝰ.igit᷑ ſi excoĩcatꝰẽ fautoꝛ excoĩcati.pari a na⸗
thematis vinculo ẽ aſtrictꝰcũ pꝛĩcipaliteꝛ excoĩcato: ̊ẽ
excoĩcatus maioꝛi excoĩcatõe.q̊ ñ poteſt abſoluere ipſuz
excoĩcatũ lʒ ſit ſubditus illius.¶ Itẽ excoĩcatus ẽ a qua
libet licita coĩone vel licito actu ſeꝑatus.qð patʒ ꝑ diffi
nitõem excoĩcatõis.gẽ ſeꝑatus ab actu abſolutionis er⸗
go excoĩcat excoĩcatione cũ excoĩcato:ñ pt eũ abſoluere
¶Rñſio.ſi epus vel alius iuſte excoĩcet aliquẽ ratione
criminis ⁊ ipᷣe poſtea illi excoĩcato coĩcat ĩ crimine.⁊ eti
am ſi excoĩcet aliquẽ cũ fautoꝛibo ⁊ coĩcatoꝛibus ſuis:⁊
ipe poſtea illi coĩcat.Dicunt aliqui illũ excoĩcatũ eẽ ma
ioꝛi excoĩcatõe.nõ ſua ſentẽtia ſed iuris:⁊ ꝙ debʒ abſol
ui a ſuo ſuꝑioꝛe.qð videt᷑ ꝑ decꝛe.de ſen.exco.Quꝑ.Alij
dicũt aliter.ꝙ in h̊ caſu cuʒ excoĩcãs nõ poteſt ligari ſua
ſnia.ↄtrahit tñ minoꝛẽ ſniam a iure nõ maioꝛẽ.ſicut po⸗
nũt illi qui ſunt de pꝛima opinione. qꝛ ille ꝗ coĩcat cũ ex
coĩcato ĩ crimĩe:otrahit excoĩcatõeʒ a iudice videtur eĩ
dlinquere in eũ qui damnauit. ⁊ talis ab eo vł eius ſu
perioꝛe debet abſolui.vt in.c.nuper. NHec aũt opinio vi⸗
tur plus iuri ↄſona.huic opinioni ↄſentiẽdo pt᷑ dici
ꝙ in caſu ꝓpoſito excoĩcatus poteſt abſolui ab excoĩcato
re.qui tĩ ↄtrahit a iure excoĩcatõem minoꝛẽ que nõ au⸗
fert excoĩcato iuriſditõeʒ.ſiẽ̃ videt᷑ in rõibo poſitis ꝓ pꝛi⸗

uua ꝑ te.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ cũ aliquis excoĩcat᷑ cuʒ

fautoꝛibus ſuis.ꝙ pꝛĩcipaliter excoĩcatus⸗ fautoꝛes pa
ri vinculo anathematis ſunt ligati ⁊c. Dicẽdum ꝙ h in
telligitur qñ alius ẽ fautoꝛ ab excoĩcãte ẽ fautoꝛ vel coĩ⸗
catoꝛ.quia em̃ nullus epᷣus nec alius a ſua ſententia li⸗
gatur.ſi ep̃us excoĩcans vel alius eẽt fautoꝛ criminoſi:
nõ ligaretur ſua ſentẽtia:ſʒ minoꝛẽ vt dictũ ẽ ↄtraberet
a iure. Ao illud quod obijcitur ꝙ excoĩcatus ſeꝑat᷑ ab
omni actu licito ⁊c̃.ddᷣm ꝙ hoc verum ẽ ſi ſit excõmuni⸗
catus excoĩcatõe maioꝛi que dr̃ anathema.

ueſtio. lxxxij. de excõ

municatione iniuſte lata.

Equtur de excom
municatione lata iniuſte. Pꝛimo ergo
queritur an ſit excõmunicatio iniuſia.
Secundo an ſit timẽda.an tenenda.

Uembꝛum prunum
Dmaioꝛẽ boꝝ notificatõem videamꝰ pri⸗
mo que ercoĩcatio ſit iniuſta.Qota ̊ ĩ⸗

aĩo qñ ñ ẽ ex zelo iuſticie: ſʒ ex odio vł
indignatione fert᷑. Greg. xj.q.iij. Sũmopꝑe cauẽdum eſt
vt rectoꝛes ecclie qui publica iudicia exercẽt. in dicẽdis
ſentẽtijs nullatenus leuitate aut furoꝛe ducti ſint pᷣcipi⸗
tes. Itẽ eodẽ.S. Si ̊. Heda ſuꝑ epłam Yacobi ait. Jra
viri iuſticiã dei nõ opatur. Qui iratus in aliquẽ ſmam
ꝓpfert. ⁊ ſi ille qᷓtum ad ſe iuſtã ſniam repoꝛtat:iſie tamẽ
qui nõ amoꝛe iuſticie:ſʒ liuoꝛe odij i eũ ſniam tedit:iuſti
ciã dei in quẽ ꝑturbatio nõ cadit non imitatur. 4Ex cã.
cum nõ ſubeſt certa 2 ſufficiẽs cauſa.⸗. Ex oꝛdine.cũ pꝛe
termittitur oꝛdoiuris2 tangitur hec diffinitio.xj.q.iijj.

Ep̃us pᷣſbr. ¶His notatis ꝓcedamus ad ꝓpoſitum. pꝛi⸗

mo oñdentes ꝙ iniuſta excoĩcatio ẽ excoĩcatio. ſic actio
Diuiditur p iuſta 7 iniuſtã. VUnde iniuſta aoctio ẽ actio
hinõi iuſius ẽ hõ:ſimiliter videt iniuſta excoĩcatio ſit

iuſia pt eẽ tꝛiplicit.ex aĩo.ex cꝗ. ex oꝛdine.

ercoĩcatio. Itẽ excoĩcatio diuidit᷑ ꝑ iuſtaʒ ⁊ iniuſtam.
ri.q.iij.Qõ ſolũ.S.cũ gᷓ ſentẽtia. Si ᷓ cõe ſaluat᷑ in pti⸗
culari:iniuſta ſentẽtia ẽſe nteis Vönar rcoiedi⸗ E
a qualibet licita coĩone vel legitimno actu ſeꝑatio. Sed
iniuſte excoĩcatus nõ ẽ Fm veritatẽ ſeꝑatus a bonis ec⸗
cleſie ſpũalibus neq; ab actu legitimo:g̊ ñ ẽ excoĩcatus
Giniuſta excoĩcatio ñ ẽ excoicatio. IR)e diẽ biero.q qui
dã aſſumũt de ſuꝑcilio phariʒeoꝝ eſtimãtes ſe ligaẽ qs
excoĩcãt iniuſte ⁊ ſimiliter ſoluere. Ex hoc verbo hiero.
videt᷑ ꝙ iniuſte excoĩcantes ñ ligãt.ſʒ ercoicatio ligat:
iniuſta excoĩcatio ñ ẽ excoĩcatio ex qͥñ ligat KRnſio
excoĩcatio iniuſta excoĩcatio quedã ᷑.qꝛ magis ſᷣm int⸗
pᷣtatõem q; m veritatẽ. Iniuſie eĩ excoĩcatus ſeꝑpatus ẽ
a coĩone fideliũ coꝛꝑali:⁊ ab illis que exhibent᷑ coꝛpalit
ab illis:ſʒ nõ a coĩone ſpũaliũ que ſunt ꝑſe a deo. Unde
Em veritatẽ et ſimpliciter loquẽdo excoĩcatio iniuſta ñ ẽ
erxcoĩcatio.4 Ad illð qð obijcitur. ꝙ actio iniuſta ẽ actõ
ſimiliter hõ iniuſtus ẽ homo:ſimiliteꝛ excoĩcatio iniuſta
ẽ excoĩcatio.Dicẽdum ꝙ ñ ẽ ſile.cũ em̃ d actio iniuſta:
nõẽ determinatio pꝛiuas eẽ actõnis.Similiter cuʒ dico
bhomo iniuſtus.ꝙ dico iniuſtus:nõ pꝛiuat eẽ hominis ſᷣ
potius bene eſſe.ſʒ cũ dẽ excoĩcatio imuſta.qꝙ dico imu⸗
ſta:pꝛiuat eẽ excoicatõis qð ↄſiſtit in ſepatõe bonoxꝝ ec⸗
cleſie.quia talis excoĩcatio ſeꝑatõem ñ facit.⁊ ſi aliquo
mõ ſeꝑat ſiue interpᷣtatur ſeꝑare:h̊ ẽ quatenus iuſia inf⸗
pᷣtatur ñ quatenus iniuſia.¶ Ad illud quod obijcitur. ꝗ;
ſnĩa diuiditur in iuſtã? in iniuſtã ⁊c. Dicẽdum ꝙ diui⸗
ſio illa eſt vocis non ſignificationis.iuxta quẽ modũ di⸗
uiditur homo in pictũ ⁊ in verũ. Vnde ſicut homo pictꝰ
nõ eſt homo m verietatẽ loquendo:ſic excoĩcatio iniu⸗
ſta nõ ẽ excoĩcatio.¶ Rationẽ ꝓp alia ꝑte ↄcedo. Hieꝛo. eĩ
loquit᷑ ð eos qui eſtimabãt ſua iniuſia excoĩcatõe a pati
enter et humiliter ferẽte auferre ſuffragia eccłe ⁊ effectꝰ
ſacramentoꝝ ⸗ gẽam ⁊ caritatẽ.cũ bec ñ auferã t: lʒ coꝛ⸗
poꝛales auferat cõmuniones. =

Mẽbꝛum ſecundum
RBnſequẽter queꝛit᷑ a ſnĩa iniuſte lata ſit te
nẽda· Ek ſic:videt᷑xj.q.iij.i on ſolum.S.
Cũ g̊.vbi dr.Cũ ſma er oꝛdine iniuſta eſt.
Vec iñ ab ea recedẽdũ ẽ.q¶ JIteʒ ſnĩa iniuſte
lata ex ↄtemptu hʒ efficacia.e.c. Si iniuſte ligat᷑ ex ipſa
timide repᷣhenſionis ſuꝑbia fit culpꝑa que ñ erat.excoĩca
tio at ſiue iuſta ſit ſiue iniuſta ex ↄtẽptu excoĩcati effica⸗
ciã habet. Bicit᷑ ei.xxiiij.q.iij. Qotãdum.diſciplina ẽ ex⸗
coĩcatõ ñ eradicatõ niſi foꝛte ex ↄtẽptu⸗ ſuꝑbia excoĩca
ti ꝓueniat.Ex his ptz ꝙ quelibʒ excoĩcatio et᷑ iniuſta eſt
tenẽda. Itẽ greg.paſtoꝛis ſnĩa gregi timẽda ? ſiue iuſte
vel iniuſte paſtoꝛ obliget. Cõtra.ſnia iniuſte lata non
ẽ tenenda.p locum ab oppoſitis.q] Itẽ habetur.xxiiij.q.
ij · ¶Manet. Qihil eꝛit ligatũ vel ſolutũ niſi qð beatus pe
trus ligauerit vel ſoluerit.Ex hoc videt᷑ ꝙ ſententia in⸗
iuſte lata nõ tenet.quia videt᷑ dicere ꝙ nulla eſt ſentẽtia
niſi iuſte ſit lata: eo mõ quo fuit data beato petro.⁊ hoc
videtur ꝑ h̊ qð pᷣcedit ibidem ꝙ manet peni pꝛiuilegiuʒ
vbicũq; ex ipius equitate fert᷑ iudicium. Ex boc videtur
nõ teneat nili qñ eque ſiue iuſie fera? Rñlio.q ſen
tẽtia iniuſta tenẽda ẽ:ſʒ diſtinguẽdum ẽ.quia aut inſligi
tur a nõ habẽte canonicã iuriiditõem. cuiuſmodi ſũt he⸗
retici.ſciſmatici.apoſtate:⁊ tũc nõ ẽ tenẽda.nõ eĩ pñt ex⸗
coĩcare.qꝛ excoĩcati ſunt.Añn.xxiiij.q.j.audiuimꝰ ꝙ he⸗
reticus Rauẽnas dictus archiepᷣus niſus ſit te excoĩcaẽ
verũ qꝛ excoĩcatꝰte ercoĩcare non potuit:aplica auẽte te

tuoſqʒ abſoluẽdo:mãdamꝰnõ curare.bmõi ſunt intruſi.

ſuſpẽſi a iuriſditõe.ꝗ ſiłr excoĩcaꝛe ñ pñt.Et.e.c.ĩ fi.hec

qᷓ d bereticis atq; ſciſmaticis vel excoĩcatis dicta ſũt.vi

delʒ qui ligãdi atq; ſoluẽdi prᷣatẽ ñ habeãt: multoꝛũ au⸗

cctoꝛitatibo ꝓbatur.ſilr ẽ de intruſis ſuſpẽſis a iuriſditõe
v excoicare nõ pñnt.xij.q.ij. alienatões. argumẽtũ extra

e oceß. pben. Quia diuerſitatẽ. Aut infligit᷑ ab habẽte
iuꝛiſditõòem canonicã. et tunc tenẽda eſt. ſiue em̃ ſit iuſta

— — — —

—

¶ Queſtio
ſiue iniuſla 2 ex aĩo.canſa. oꝛdine: ſimul tenet 2 ligat q⸗
tum ad ea ꝗᷓ̃ tacta ſunt:⁊ h qᷓtum ad eccliam militantẽ.
Ao h̊ qð obijcit᷑.ꝙ ſi iuſta tenẽda e:iniuſta nõ ẽ tenen⸗
da.ꝑ locũ ab oppoſitis.dom ꝙ rõe negatois impoꝛtate
in ↄcluſione :potiꝰtenet hec ↄſequẽtia in ↄtrario ꝙ;ᷓ in ſe
ſic. qᷓ iuſta ẽ:ẽ tenẽda.̊ que nõ ẽ inſia:tenenda ẽ inmuſta.
Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ nibil erit ligatuz vel ſolutũ niſi
qð petrus ligauerit vl ſoluerit.ſic intelligit. ſ. niſi quod
auctoꝛitas Petri.4 Ad hoc qð obijcitur eo qð pᷣcedit
ꝙ manet petri pꝛiuilegiũ niſi ex ipius equitate ⁊c̃. intel⸗
ligit᷑ de ligatõe qtũ ad deũ.pꝛiuilegiũ ei petri ẽ qð fuit il
li datũ a dño. Math. xvj. Quodcũqʒ ligaueris ⁊c̃.⁊ ſicẽ
pᷣm veritatẽ qᷓtũ ad deũ.i Ad illud greg.vtruʒ iuſte vel
iniuſte ⁊c. Dicẽdum ꝙ ſemꝑ timenda ẽ ſnĩa quocũq; mo
inferat᷑.qꝛ et ſi iniuſte inferat:timẽdũ ẽ ne pctis nꝛis exi
gẽtibo ſit illata. qꝛ vt habet. xj. q. iij. .õ ſolũ.S.cũ S. otin
git aliqñ ꝙ adultus ſnĩam ꝓ ſacrilegio repoꝛiet. cuiꝰrea
tũ ĩ ↄſcia nõ babet. bec ſentẽtia ⁊ ſi iniuſta ſit qꝛ nõ ẽ ĩ eo
crimẽ ſuꝑ qð lata ẽ ſnĩa:tñ iuſte ab eo repoꝛtata eſt. qꝛ ex
reatu ꝑiurij iã diu apud deũ excoĩcatꝰfuerat.⁊ in hoc ea
ſu intelligẽda ẽ auctoꝛitas Gre.ſnĩa paſtoꝛis ⁊c· Juſta
ſniam vocat:qñ crimẽ ſubeſt ſuꝑ qð fert. Iniuſtã qñ il⸗
lud nõ ſubeſt.que tñ timẽda vel ſeruãda ẽ:qꝛ ex alia cau
ſa dudũ damnãdus erat.ñ cũ pᷣmiſiſſet greg·paſtoꝛis
ſnia timẽda ẽ: adiecit ne is ꝗ ſubeſt? cuʒ iniuſie foꝛſitan
ligat᷑:ip̃am obligatõis ſue ſniam ex alia culpa meꝛeatuꝛ
bec ſunt verba decreti.¶ NHic adbuc querit᷑ cũ ab eccłia
q̃ nõ habʒ maculã neq; rugã.Ephe.v.⁊ di.xxj.qꝙuis.m
hil iniuſtũ ꝓcedere debeat. q̃re ſtatuit ꝙ iniuſta ſnĩa li⸗
gat:cũ ex boc dat᷑ pᷣlatis malis materia iniuriãdi ſubdi
tis ⁊ ſeniẽdi in illos.Rñſio.cã ẽ vt claues eccłie in maio
ri reuerẽtia habeant᷑.cũ opoꝛteat timere et᷑ iniuſtas ſen⸗
tẽtias.et vt homo creſceret ꝑ obediẽtie meritum parens
iniuſte ſententie:et recognoſcens ſe ligatum iniuſt a ſen⸗

—.—

Oueſtio. lxxxiij. de indul⸗

getijs et relaxatõibo reatus peccatoꝛum.

Ictũ eſt de poteſta

te clauiũ quo ad foꝛũ penitẽtiale ⁊ iudi
ciale.Sequit᷑ de eoꝛuʒ poteſtate medio
mõ.ſ.inter foꝛũ penitẽtiale et iudiciale.
Querit᷑ g hic de poteſtate clauiũ qᷓtum
ad relaratõem. Pꝛimo querit᷑ hic ſi ẽ relaxatio. Secun⸗
do gd eſt. Tercõ a quo fieri poteſt.Quarto ꝓ quo poteſt
ſiue dʒ fieri.Quinto cui valet relaxatio. Sexto ſi mini⸗
ſter qualiſcũq; põt relaxare totã penã quã dʒ penitens.
Septimo te equitate eſtimatõnis relaxati et eius ꝓ quo
fit relaxatio.Octauo q̃ ẽ rõ relaxatõis tãte ꝓ ꝑegrinatõ

ne te —
lembeum primum

Irca pꝛimũ duo querunt᷑. Pꝛimo vtrũ ſit
relaxatio pene debite ꝓ pcto. Secũdo vtꝝ
vnꝰpõt ſatiſfacere ꝓ alio.quia ſi nõ poſſet
non eſſet relaxatio.

rticulus pꝛuimus

Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ ſic ad ꝑtem affirmatiuaʒ
Vniuerſalis eccłia nõ errdo relaxatões fa⸗
Lcit ⁊ acceptat.Oꝛ vniuerſalis ecclia neqʒ in H
neq; in alio erret:patʒ ꝑ hoc qdð luce.xxij.dictũ

h dictũ ẽ petro in ꝑſona ecclłie. Sʒ xpᷣe exauditꝰ ẽ ĩ oĩbo
ꝓ ſua reuerẽtia. heb.v.⁊ ita eccleſia neq; in hoc neq; in
alijs errat..¶ Itẽ.ij. coꝝ.ij. az et ego qð donaui ſi quid
donaui ꝓpter vos in ꝑlona xpᷣi ⁊c. og ſixpᷣe ↄdonaſſʒ

Sʒ qð xpᷣ ↄdonat vere ẽ ↄdonatũ:q̊ qdð ↄdonauit apts
vere fuit donatum a relaratum. Sʒ ſummus põtifex nõ
eſt minoꝛis poteſtatis qtum ad talia ꝙᷓ fuit apłus:̊ ⁊c̃.

etro
Ego /ꝓꝑ te rogaui petre vt nõ deficiat fides tna.ſʒ ↄſtat ꝙ

lxxxiij.

lItẽ alia glo.argumẽtũ.ꝙ relaxatões facte ab ep̃ᷣis va⸗
lent.¶. IJtẽ aug.in li.de penitẽtia.credẽdũ ẽ ꝙ oꝛões eccle
ſie et elemoſine et oꝑa iuſticie ſuccurr̃t recognoſcẽti moꝛ
tẽ ſuam ad ↄuerſionem. Si ergo opa ecclie valent: bo⸗
na ſatiſſactoꝛia que ſunt ð eccleſiaſtica vnitate valet ad
ſatiſfaciẽdum.ergo videt᷑ ꝙ ille ad quem ſpectat hoc di
ſtribuere poſſit peccatoꝛes iuuare:⁊ ex his illoꝝ debita
minuere et relaxaꝛe¶ Contra.yſa.xl.dimiſſa ẽ iniqtas
illius.ſuſcepit de manu dei duplicia.ergo videtur ꝙ pe⸗
na ad ꝑfectam remiſſionẽ ſit duplicada non relaxanda.
Itẽ ſuꝑ illud.ij.thimo.ij.i Aegare ſeipᷣm nõ poteſt.glo.
qð faceret ſi dicta ſua nõ impleret. neceſſe ẽ ꝙ ðñs di⸗
cta ſua impleat.Sʒ ipᷣe pᷣdixit.deut.xxv. Pꝛo menſura

peccati erit et plagarũ modus. neceſſe ẽ ita puniri ſiẽ
et peccatũ meruit: nõ poteſt aliquid relarare.¶ Item
pᷣceptum dñi ẽ facere dignos fructus penitẽtie Math.
iij.a diuino aũt pᷣcepto nõ habet homo purus abſoluere
ſed dignos fructus penitẽtie facere:ẽ Fm magnituineʒ
ſceleris magnã penitẽtiã agendo facere.ergo vt videtur
nulli de eccleſia licet de hmõi penitentia ſatiſfactoꝛia di⸗
minuere ſiue relaxare. Iteʒ inferioꝛ nõ poteſt abſoluẽ
a pena ad quã ligat ſuperioꝛ:ſʒ deus remittendo culpaʒ

poſſit de illa aliquid remittere.̊ ⁊c ñſio ad hoc ꝓ
bleuma dicunt quidã ꝙ duplex ?ẽ foꝛum.ſ. cei et eccleſie.

itu ad foꝛum ecclie fiut relaxatõnes:ſʒ nõ ꝙᷓtum ad ſoꝝ

ligat ad aliquot penà tꝑaleʒ:qᷓ eAato ors —–—
RJ
ſ.

e* ade „ s Hſ

ei. Sed bec poſitio nulla videtuꝛ.quia ſi eccłia relaxat cαYHJsn̈

et deus nõ: magis eẽt deceptio ꝙᷓ relaxatio ⁊ crudelitas
ꝙᷓ pietas.quia tũc ad dimi nutõem pene pñtis ſequeret᷑
alia incomꝑabiliter grauioꝛ in foꝛo di. Pꝛopter hoc ali

ter põt dici.ſ.ꝙ hmõi relaxatões nõ ſolũ fiũt in foꝛo ec· ca re⸗

cleſie:ſʒ etiaʒ in foꝛo tei.quia deus habet ꝓ relaxato qð

eccłia relarat.qualiter aũt fiunt ſic intelligi põt.q ¶ Qo⸗ hes vo dr

tãdũ ꝙ bonũ obtinemus ex triplici merito.ſ.ex meꝛito ꝓ
pꝛio.⁊ ex merito capitis.⁊ ex merito eccłiaſtice vnitatis⸗
⁊ ꝙ ita ſit manifeſtũ ẽ.quia quilibʒ meret᷑.ſ.ꝑ graʒ quã
habet. E xp̃c meruit nobis nemo dubitat: niſi qui fide

—

caret. eccłia mereat᷑ nobis:patz ꝑ verbũ aug. pᷣdictũ

et ꝑ illud qð ipᷣe ſubiũgit.Qemo põt digne penitẽ: quẽ
nõ ſuſtineat vnitas ecclie.⁊ ꝑ bunc modu ſicut meritum
obtinẽdi bonũ triplex ẽ:ſic meritũ liberãdi a malo.ſ.me⸗

ritũ ꝓpꝛium ꝑ quod penitẽs meretur liberari a pena eteꝛ

na quodammodo.ſeꝑ meritum ↄtritionis. Similiter et

—.— —

meritum rpᷣi.quo mediantibus ſacramentis ⁊ poteſtate

clauiũ remittitur ps pene debite pꝛo peccato. Similiter
et meritum vnitatis eccliaſtice. ꝑ quod adbuc fit remiſ.

ſio interioꝛ. ſic m meritum tripler: ſit triplex pene re

miſſio. ? ſic currit miſericoꝛdia cu iuſticia: ⁊ in qualibet
ẽcõmutatio maioꝛis in minoꝛem. Pꝛimo em̃ pena eter⸗
na mutatnr in tempoꝛalem: in remiſſione culpe. Secun⸗

do tempoꝛalis magna et ſupꝛa vires in tempoꝛalem que
viribus competit: in ſacerdotis abſolutione. Tercio cõ

mutatur pena ad quam tenetur iudicio eccleſie adhucĩ/

minoꝛem:in relaxatione.⁊ pꝛo illa merita eccleſie ſatiſ⸗

faciunt: ita q in nullo piudicat iuſticie relarxatio.ꝗl Ad Nde n-

illud qð obijcit. ꝙ pena duplicanda eſtet ñ relaranga. hdf2ð
Bicendum ꝙ peccatum noſtrum dupliciter eſt punituz ⸗ 4

quia Eße ho nobis penamſs ſtinuit. 7 ſe pene exponen⸗
d pꝛo nobis ſuam penam noſiram fecit. quio cum boc
a nobis exigitur tota pena pꝛo pꝛopꝛijs peccatis: ita ſu⸗
ſcipit penitẽs de manu dei duplicia.vel hoc dicitur pꝛo⸗
pter duplicem penam debitam peccato ſcʒ in coꝛpoꝛe et

in anima. Maruch.v. Circũdabo te dyplopale Ad il⸗ 39

lud quod obijcitur.qꝙ iuxta menſuꝛam ⁊c. Dicẽdum ꝙ H
intelligendum eſt qᷓtum ad legis punitionem. quia pu⸗
niebat magis ſᷣm equitatem iuſticie qᷓ m diſpenſationẽ
miſericoꝛdie. Alium moduʒ puniendi dedit xpc. multis
omnino remittens culpam et penam:ſicut muliere depꝛe
henſe in adulterio Johañ.viij. Vel poteſt dici ꝙ ibi no⸗
tatur ꝓpoꝛtio pene ad culpam:non equalitas. Ad illð
quod obijcitur. Nacite dignos fructus ⁊c. Dicẽdũ ꝙ facẽ

As .

2 V Pw äl Wl.

dignos fructus penitẽtie põt aligꝗs duplicit᷑.ſ.vere·vtpo
te qñ penitẽs iuxta magnitudinẽ ſceleris cõmiſſi magni/
ſice exercet ſe ĩ oꝑibo ſatiſfactõis ⁊ interpᷣtatiue.⁊ ſic dĩ
dignos fructꝰpnie facere.ꝗ nõ ſolũ ꝑ ſeipᷣm:ſʒ etiã ꝑ ſuf⸗
fragiũ alienũ hʒ ſufficiẽs pᷣciũ ad ſoluẽdũ debituʒ.¶¶Ad
illuo qð obijcit᷑. ꝙ inferioꝛ nõ abſoluit ab eo ad qð ligat
ſupꝑioꝛ. dm ꝙ nõ abſoluit oĩino ↄdonãdo:ſʒ eo ſoluen
do de eccliaſtico theſauro. Elel pt dici ꝙ inferioꝛ põt ab⸗
ſoluere ab eo ad quod ligat ſuꝑioꝛ:ſi ad hoc data eſi ſibi
auctoꝛitas a ſuꝑioꝛi.ſic̃ pʒ.et talis auctoꝛitas a xpᷣo da⸗
ta eſt rectoꝛibus eccleſie.

Articulus ſecundus

VOnſequẽter q̃ꝛit᷑ vtrũ debitũ vniꝰpt᷑ relarari
ſatiſfactõe altiꝰ.i.vtꝝ vnꝰpoſſit ꝓ alio ſatiſ⸗
facere. ſic:videt᷑. Galł.vj.alteꝛ alteri ꝰone
ra potate.Iʒ onera ſpũalia marĩe mutuo poꝛtãda ſunt.
&̊ſi alicui impoſita eẽt penitẽtia quis:videt᷑ ꝙ aliꝰꝑtem
vel totũ põt /ꝓ eo poꝛtare.¶ Itẽ.iiij.ſenteñ.xx.di.habet᷑.
ꝙ amicoꝝ oꝛõibo ⁊ elemoſinarũ largitõibo pondꝰ peni⸗
tẽtis ſubleuãdũ ẽ.ꝗ̊ vnꝰpt᷑ pondus alteriꝰ ſubleuare.⁊ G
ẽ relaxare aliqꝗd de pena ſibi debita ꝓ pcto. Itẽ H̊ vide⸗
tur ꝑ ſimile in natuꝛalibo.ſcimꝰeĩ ꝙ in coꝛꝑe aĩalis vnũ
mẽbrum exponit ſe ad ſuſtinẽdũ leſionẽ ꝓ alio:ſicut bra
chiũ exponit ſe ꝓ capite. Si &ᷓ in coꝛꝑe miſtico ẽ ↄnexio
ꝑ aſſiłatõem ad corpꝰnaturale:videt᷑ ſimiliter ꝗ vnũ mẽ
brũ onus alterius poſſit et debeat ſuppoꝛtare.⸗ Itẽ hoc
videtur ꝑ ſimile in humanis actibo.videmꝰeĩ ꝙ ſic eſt in
actibo humanis.ꝙ ſi aliquis ẽ alicui debitoꝛ:non refert
apud creditoꝛẽ vtrũ ipᷣe vel alius abſoluat:imo ꝓ eodeʒ
vtrũq; acceptat.Si g multobenignioꝛ ẽ deꝰ⁊ magis vo⸗
lũtarius ad ꝑcipienduʒ ſolutõem qᷓ; hõ terrenꝰ: videtur
ipe ſit ↄtẽtus.⁊ ſibi ſufficiat:ſi aliꝗs ſatiſfaciat ꝓp alio.
IAtẽ hoc videt᷑ ꝑ locũ a minoꝛi.qꝛ plus ẽ impetrare re⸗
miſſionẽ culpe q; pene.Si igr vir iuſtus impetrat alicui
qui ẽ e gram ꝑ ſuas oꝛõnes remiſſionẽ culpe:&̊ et remiſ

ſionẽ pene ꝑ ſuas aflictões.⸗ Itẽ rge unit? 2 ſua pena
ſz lati⸗

ſatiſſecit.nõ ꝓ pcto ſuo ̊ ↄſiat:ſʒ latiſfecit ꝓ nobis. Si

nos vnũ ſumus in xpᷣo et mẽbra eiꝰſumꝰ:⁊ imitatoꝛes

eiꝰeẽ bemꝰ:videt᷑ ꝙ vnus ꝓ alio poſſit⁊ debeat ſatiſfa

cere. ¶ Cõtra.ij. Coꝝ.v. Oẽs ſtabimꝰ añ tribunal xp̃i
vt recipiat vnuſquiſq; ꝓpꝛia coꝛpis ꝓput geſſit ſiue bonuʒ
ſiue malũ. vnicuiq; retribuit iurta opa ſi na. nõ videt᷑
ꝙ vnus ꝓ alio ſatiſfaciat:qꝛ tũc deꝰretribuẽt alicui pᷣm

ba aliena. ¶ Itẽ in ps. Zu reddes vnicuiq; iuxta oꝑa

ſua.ꝗidẽ ꝗð pꝛiꝰ.¶ Itẽ in futuro aliquis pt penã ſuſtinẽ
ꝓ alio.vtpote in purgatoꝛio vel in inferno.a ſimili vidr
7 nec in pñti.ſi ̊ relaxatio ẽ pene debite diminutio vel ĩ
eꝓ alio ſuſceptio:videt᷑ ꝙ nõ ſit relaxatio.¶ Itẽ ĩ veteꝛi

teſtamẽto ñ inuenit relaxatõem fuiſſe ex ſuſceptõne pene

alterius.Si & illud qð eſtĩ nouo teſtamẽto explicite ali⸗
quo mõ implicite fuit ĩ veti:qꝛ rota ĩ medio rote.eʒech.
j·videt᷑ ꝙ vnus nõ pr ſatiſfacere ꝓ alio.⁊ ita ꝙ nõ ẽ re⸗
laxatio hmõi.i¶ Itẽ Eʒech.xviij. Aia que peccauerit ipa
moꝛiet. Qota ꝙ ipᷣa dr diſcretiue:et ita vt pꝛiꝰ.¶¶ YIẽ ſa⸗
tiſfactio ẽ qũodda remediũ ⁊ antidotũ ↄ moꝛbũ aĩe pec⸗
catricis. Sʒ antidotũ dʒ ĩponi aĩie infirmati:nõ dz ſa⸗
tiſfactio delicti vniꝰapponi alteri neq; ab alto fieri.¶ IJ–

ſi nõ pt ↄteri nec ↄfiteri vnus ꝓ alio:imo oʒ ꝙ ipe g pec⸗

cat ↄteꝛat᷑ 2 ↄfiteat᷑. videt᷑ ſiir ꝙ opoꝛteat ipm ſatiſfacẽ

et penã pati.¶ Itẽ ſi alig pñt ð ſe reciꝑe ſatiſfactõz alte⸗
rius.ponat᷑ igit᷑ ꝙ aligs debeat pnĩam ſeptẽnem.⸗ oↄſan
guinei recipiat S ſe:infirmus moꝛit. Quero qᷓ vtrũ euo⸗
lat aut non euolat.ſi nõ ſed punitur in purgatoꝛio:⁊ illi
puniunt ſe ꝓ eo:ꝗ̊ deus punit bis inidipᷣm. Si vo euolat
ponat᷑ ꝙ illi nihil faciãt de ſatiſ factõe ſuſcepta:tũc ſalua
bit᷑ quis et culpa manebit impunita.qð ẽ ʒ diuinã iuſti
cia.¶ Itẽ nullꝰmeret᷑ alteri quin mereat᷑⁊ ſibi. Juxta il
lud.Oni ꝓ alio oꝛat: ꝓ ſeipo laboꝛat. Similiter videtur
ꝙ nullꝰ ꝓ alio ſatiſſacit ꝗn p ſe ſatiſfacit ⁊ ita vniuo pe⸗
ne luſtinẽtia ꝓ ſe ⁊ alio pt gs ſatiſfacere.⁊ ita eodẽ pᷣcio

plüra ſoluere debita. q nõ vivetur verum. Rñ̃ſioq e⸗
pena ſatiſſactoꝛia duplicẽ hʒ rõeʒ.ſ.medicamẽti.vt qͥ ſa⸗

nat᷑ infirmitas aĩe qᷓtum ad ſequelas pcti.⁊ p̃cij vt quo
ſoluet᷑ reatꝰpeccati.Si gᷓ loquamur de pena ſatiſfacto⸗

ria ſᷣm ꝙ ẽ medicamẽtũ cũ moꝛbus vnus nõ curet᷑ ex pe⸗

na alterius: ſic nõ valet ſatiſſactio vnius ꝓ pcto alteriꝰ.
Si loquamur de illa ſm ꝙ ẽ pᷣcium:ſic valet.et hoc mõ
loquendo de pena ſatiſſactoꝛia põt vnus ſatiſfacere pꝛo
alio.ſʒ oʒ ꝙ fiat auctoꝛitate ſuꝑioꝛis cuiꝰẽ hec duo ↄſide
rare.ſ.debitã in ſubditis diſpoſitõem:⁊ tebitã ꝓpoꝛtõeʒ
in pena.debitã diſpoſitõem voco.ꝙ in vno ſit ſufficiẽtia
⁊ in alio indigẽtia.⁊ ĩ vtroq;ʒ ſit caritas que facit oĩa bo
na cõmunia.Me aũt in vno debeat eẽ ſufficiẽtia in alio ĩ⸗
digẽtia:inſinuat᷑ leui.xxv.Si attenuatus frater tuꝰ vẽ⸗

dideꝛit ſe ⁊c. IOhi aũt ſignat᷑ ſuſceptõ debiti vniꝰab alio.
Debitã dico poꝛtõem pene:qꝛ ꝓ minoꝛi pena dʒ ſatiſſa⸗
cere ꝑ maioꝛẽ.⁊ plus ſatiſfacit deo ꝓpꝛia pena ꝓ pcto ali
cuius q; aliena:ſicut hõ oꝑibus meꝛitoꝛijs efficaciꝰmeꝛe

tur ſibi qᷓ alij. Sic ergo pot cõcedi ꝙ vnus põt ꝓ alio ſa⸗

tiſſacere ratõne vnitatis caritatis mẽbꝛoꝝ coꝛpoꝛis xpᷣi

reatus cõmiſſi:non ratione qua eſt medicamentum moꝛ
bi. ¶ Ao illud quod obijcitur ꝙ vnicuiq; ftribuetur m
opera ſua non m aliena ⁊c̃.poteſt dici ꝙ curitas vnius
quod ſuum eſt voluntarie alteri donat.in hoc em̃ caſu ca
ritas nõ querit quod ſuum ẽ.j.Cox.xiij.ſᷣ quod ſuum ẽ
Fm veritatem: alterius eſt ſᷣm interpᷣtationem. 4 Ad il⸗
lud quod obijcitur. Enus nõ poteſt ſuſtinere penã pur⸗
gatoꝛiam vel eternam ⁊c̃. Dicẽdũ ꝙ diſſimiliter ẽ int pe
nam eternam et purgatoꝛiam:et illam que eſt in pꝛeſen⸗

ti .quia dum homo eſt in pᷣſenti.eſt in foꝛo miſericoꝛdie.

——

qui quo að penã in pnñti magis ẽ miſericoꝛs ꝙᷓ iuſtus:
quo ad penaʒ in futuro ſiue purgatoꝛiam ſiue eternam

miſtici:ratoõne qua pena ſatiſſactoꝛia ẽ pcium ſolutõnis

—

plus eſt iuſius ꝙᷓ miſericoꝛs:licet vtrobiq; ta in pſenti ꝙ;
in futuro ſit miſericoꝛs ⁊ iuſtus.miſericoꝛdia aũt ẽ in p

ſenti et exercita manifeſtatur in pene tebite diminutõne

— =—

et in hoc ꝙ vnum mẽbrum ꝓ alio ſatiſſacere poteſt. ſed

quia foꝛum iuſticie pꝛincipaliter eſt in pene purgatoꝛie

et eternalis inflictione: couenit ꝙ ibi vnuſquiſq; puniat᷑
ꝓ ſe et ſm quantitatem ſui delicti ſine diminutone pene

bite pꝛo celicto. ꝓpter quod cõuenit ꝙ vnuſquiſq;ĩ pe
nis illis pꝛo ſe puniatur: et non vnus pꝛo alio ſatiſfaciat

Pꝛeterea. claues virtutem habent a paſſione xp̃i q̃ paſ⸗
ſio fuit pꝛincipaliter ad miſericoꝛdiam. in illa enim mi⸗
ſericoꝛdia ſupereminebat iudicio et ideo in ip̃is clauibo

miſericoꝛcdia ſupereminet iudicio. virtute harum eſt. q;

vnus in foꝛo iſio poteſi ſatiſſacere pꝛo alio:⁊ ꝙ poteſt fi
eri relaxatio de pena iniuncta.i Ad illud quod obijci⸗
tur per ſimile de veteri teſtamento. Dicendum ꝙ illa le⸗
ge exiſtente nondum erat gratie habundantia que ſubſe
cuta eſt in tempoꝛe gꝛatie:et maxime paſſionem xpi.Eln
de claues non habebant ibi virtutem diminuendi de pe⸗
na debita m legem.quia hoc pꝛopꝛium eſt gratie ſuper⸗
habundantis.ſignificatõ hmõi minutõnis fuit in veteri
lege.vtpote quando Jonatas addictus moꝛti: ſubſidio
alioꝛũ liberatus fuit.vñ patz eũ qui ſuperatur volupta⸗
tibus mundi. ſuffragijo ſanctoꝝ indigere. SPꝛe. relaxa⸗
tio fuit ſignificata ibi Leui.xxv.Si inualuerit apð vos
manus aduene atq; ꝑegrini.⁊ attenuatus frater tuus vẽ
diderit ſe ei.aut cuiꝙ de ſtirpe eius.poſt venditõem põt
redimi.qui redimi voluerit ex fratꝛiibus ſuis redimat eũ
⁊c· ibi em̃ inſinuatur ſuſceptio debiti alterius ſupra ſe.
Verũtamen relaratio ᷣm effectum queʒ habet a virtute
clauium.nõ ſuit tunc.quia eſſe nõ poterat niſi pᷣcedente
paſſione a quavirtus clauium teriuata eſt.¶¶ Ad illud

quod obijcitur. anima que peccauerit 7c7. Dicẽdum

penez naunnatols ſiue moꝛti nullus ſuſtine bit pꝛo alio
nec eſt ſimile de animabus exiſtentibo in caritate 2 ob H
iĩ vnitate eccleſie niſi vbi caritas bona etiam ꝓpꝛia facit

2⸗——,—

cõmunia. de illis que omnino ſunt et irrecuperabiliteꝛ
extra caritatem. in quibus nulla eſt ratõ cõmunicatõis

—C

=

*

ſo

nu⸗
Mut
eeh

A
1

9

⸗ - —

4
.

2 —⏑ — —

—

— V9

lo
nio
t
e
16

—

¶ Lueſtio

bonoꝝ. 4 Ad illud quod obijcit. ſatiſfactio eſt remedi/

um ſiue antidotũ ↄtra moꝛbũ anime ⁊c̃. Dicendũ ꝙ quã⸗
tumcũq; aliquis ſupᷣ ſe recipiat penã alteriꝰ: tñ ille nõ eſt
oĩno liberat a pena quouſq; ↄſũmat᷑ ibi ſcoꝛia quã cõtra
xit ex culpa.qᷓ etiã nõ põt deleri niſi ꝑ penã exterioꝛeʒ vel
otritionẽ internã. Pꝛe. vt tactũ eſt. qð vniꝰeſt voluntarie
et liberaliter alteri donat. ¶ Ad illud qð obijcit. vnꝰnõ
põt ↄteri nec ↄfiteri ꝓ alio ⁊c.dicendnʒ ꝙ nõ eſt ſimile.qa
pꝛima ſcʒ otritio 2 9leſſio ſunt oꝛdinata vt ingrediat vni⸗
tateʒ eccliaſticã. p quã fit vt bona vniſint alteriꝰ:ſatiſſa⸗
ctio vo vtrãq; ↄoſequit ⁊ qꝛ fun Potritionis eſt

adamentü iſtte
in caritote: ideo nõ eſi ſiſe.¶ Ad illud quod querit᷑. ſi ille
ſtatim euolabit cuiꝰſatiſfactiõeʒ alius ſuſcepit ad ꝑagẽdũ
Dicendũ ꝙ nõ.tũ quia oꝑtet ꝙ ſcoꝛia pcti. purget: tũ etiã
quia nullꝰingredit᷑ ꝑadiſum quouſq; ſit extra ebitũ om̃e
ita ꝙ nec iße ſit alicuiꝰ debitoꝛ:ſed ſem ꝑẽ debitoꝛ quouſq;
nõ ſatiſfactũ eſt oĩno ꝓ eo.¶¶ Si ̊ obijcias. ꝙ tunc bis pu
nit deus inidip̃m. Dicendũ ꝙ falſuz ẽ. qꝛ Fm ꝙ illi celeri
us faciũt ipſe liberat᷑:et ↄputat dñs in ſoꝛtẽ penã quã ille
ſuſtinet ꝓ ſe ⁊ quã alij ſuſtinuerũt ꝓ eo. Vñ ſi debuit penã
duoꝝ menſiũ:taliter poterit iuuaꝛi ꝙ liberat᷑ infra vnum
menſez. nunqᷓ tñ inde ↄtrahit᷑ quouſq; debituʒ ſit plene ſo
lutũ.q̊ ſoluto:iam illud qdð ſoluit᷑ veinceps eſt ipius ꝗ ſa⸗
tiſſacit. oꝛatio em in ſinu ſuo ↄuertit᷑:vel ſi ipſe nõ indiget
ↄuertit᷑ in ſinuʒ eccleſie.⸗ Ad illud qð obijcit. ꝙ ꝗ meret᷑
alij:⁊ ſibi. Dicendũ ꝙ nõ eſt ſite de oꝑe meritoꝛio: 2 latil·
factoꝛio.opus em̃ meritoꝛiũ ea rõne qᷓ eſt ex radice caꝛita
tis q̃ ſemꝑ placet deo:eſt in illo in qͥ eſt illa radix.⁊ q̃ om⸗
nes coĩter reſpicit.⁊ om̃ia coĩa facit.iðo nõ põt aligs me⸗
reri alij:qn ipᷣe placeat apud deum. q; hoc ipᷣm deo placz
marime. Opꝰdo ſatiſfactoꝛiũ eſt ſatiſfactoꝛium rõne pene
tanta pena ſoluit tantũ debitũ:⁊ maioꝛ marꝰdebitnz. iõ
ꝑ eandẽ penã non põt quis in integrũ duo debita ſoluẽ. et
ideo ſi ſatiſfacit p alio ꝙtum ad totuʒ:nõ ſatiſfacit ꝓ ſe.et
ſi p ſe:nõ ꝓ alio.ſibi tñ non meret᷑ eternã gloꝛiã: qꝛ opus
illuo placitũ eſt deo et fociens illð placet deo in faciendo:
ac ꝑ hoc dign retributõne a deo iudicat᷑.

embꝛu ſecunaũ
Verit᷑ quid ſit relaxatõ ſᷣm reʒ. Et videtur
ꝙ ſit donatio.ij. Coꝛ.ij. Qam et ego qð do⸗
naui ſi quid nauriPrer vos in ꝑſona xp̃i.
— HGlo.argumentũ.relaxatõnes facte ab epᷣis
valent. Et er glo.ibi babet᷑:ꝙ donatõ eſi ↄdonatõ.Ex his
plane videt᷑ ꝙ relaxatõ eſt ↄdonatio.¶ Contra. vt dic hu⸗
go. aliud eſt remittẽ penã: ⁊ aliud dimittere.remittere eſt
tem pene iniũcte diminuere:dimittere eſt ex toto pnĩam
indulgere.ſᷣ̊ in relaratõnibo nõ oĩno pnĩa indulget᷑: q̊ re⸗
laxatio potiꝰdicenda ẽ remiſſio ꝙᷓ ↄdonatio.⸗. Item videt᷑
ꝙ relaxatio ſit ↄmutatio pene ſiue pniĩe.ꝑ hoc.ꝙ qñ cõce⸗
ditur alicui ab eo ꝗ põt.ꝙ aliquis ꝓ ieiunio ſibi iniũcto
paſcat pauꝑem: dr fieri relaxatõ.ᷣ in hoc caſu nõẽ aliud
qᷓ pnie ↄmutatio:& videt᷑ ꝙ ↄmutatio eſi relaxatio penitẽ⸗
tie. ¶ Item in relaxatione vna pena ſuccedit p alia pena.
ſicut pnie iniũcte ſatiſſactoꝛie ſuccedit alia leuioꝛ impoſi⸗
ta ptate relaxatõnis.Ex h̊ videt᷑ ꝙ in relaratione vna pe⸗
na omutat᷑ in aliã. ̊ aliud eſt pniam diminuere: aliud eſt
pniam ↄmutare: nõ eſt ideʒ h̊ et illud.4 Iteʒ ſicut a deo
ↄmutat᷑ pena eterna in pu rgatoꝛiaʒ:ita a ſacerdote pena
purgatoꝛia in penaʒ tpalem.vt qñ ↄcedit᷑ alicui ꝙ ꝙ ieiu⸗
nio paſcat pauperẽ. ſi vltima ↄmutatio dr relaxatõ:ſitr
⁊ pꝛima ⁊ ſcdᷣa dicet᷑.qdð nõ eſt veꝝ:qꝛ vbi eſt relaratio eſt
pene tꝑatõ ſiue diminutõ.ſ̊ nec et᷑na mutat᷑ nec puꝛgato⸗/

ria in pᷣdictis caſibus:ᷓ nõ eſt ibi remiſſo vel relaxatio et

—

m eſt ↄmutatio:⁊ ita omutatio nõ eſt relaxatio.¶ Reſpõ
ſio.ꝙ relax atio ſumit ꝓpꝛie:⁊ coĩter.ſᷣm ꝙ ꝓpꝛie lumit᷑: ſic
relaxatio eſt pnĩe iniũcte ꝓ pctis ex virtute clauiuʒ. dimi⸗
nutio pnie impoſita pena eiuſdeʒ. Coĩter ſumpta ẽ dimi/
nutio impoſita pena eiuſdẽ generis ſiue alteri ſiue virtu⸗
te clauiũ.ſiue nõ:eiuſdẽ generis dico.vtpote qñ pena tem

„ 1

lexxrij.

ꝑalis imponit᷑.ꝑ hoc ꝙ; dicit᷑ virtute clauiũ:excludit᷑ com
mutatio pene eterne in penam purgatoꝛiam:que ſolum ẽ
ex dei miſcðia ⁊ nõ virtute clauiũ.¶ Ad illud qð obijcit
ex glo. illa que habet.ij. Coꝛi.ij.qua videt᷑ ꝙ relaratio ſit
ↄdonatio.ꝑ hoc ꝙ donatio ibidem ſumit᷑ pꝛo ↄdonatõne.
Dicendũ ꝙ ↄdonatio in gio.nõ dicit indulgentiã peniten⸗
tie iniũcte:ſed potius offenſe animaꝝ. Ad boc eniʒ ꝑſua⸗
debat apls coꝛinthijs vt ↄdonoꝛent illi foꝛnicatoꝛi ꝗ tradi
tus fuit ſatbane ꝙ eos offenderat. bene aũt ſupponenduʒ
eſt ꝙ apld ei relarauerat de pena debita pcto ſuo: ne cade
ret in deſperatõeʒ ꝓpter nimiã aſperitatẽ pene. ſicut videt᷑
ex glo. Nec eſt incõueniens relaxatõeʒ dici ↄdonatiõnem
coĩter ſumpta relaxatõne.ↄdonatio em qñq; ſolet fieri ꝑ⸗
tis pene qñq; totius.¶¶ Ad illud qð obijcit. ꝙ relaxatõ eſt
ↄmutatio ꝑ h̊ ꝙ aliquis ꝓ ieiunio paſcat pauperẽ ⁊c̃. Di⸗
cendũ ꝙ relaxatio nõ eſt idem q ↄmutatõ: licet aliqñ in⸗
cidant in vnuʒ. ↄmutatio aũt eſt ſine relaxatõne vt qñ pe⸗
na eterna ↄmutat᷑ ĩ purgatoriã:relaxatõ vo ẽ Fᷣm ꝙ detra
pitur ſumma pnie.vt qn alicui iniũctuʒ eſt ieiuniũ oĩm
ſextaꝝ feriaꝝ. ⁊ ↄtingit diem natalis eſſe in ſexta feria.et
ↄcedit᷑ ei comedere in die illa.ſicut in diebo alijs:tunc tra⸗
bitur de ſumma toti pnie ? eſt relaxatio.relaxatõ em̃ ma
gis ſonat in remiſſionẽ ſiue mitigatõeʒ:qᷓ in plenã indul⸗
gentiã vel dimiſſioneʒ. qũ aũt ↄcedit᷑ alicui vt pꝛo ieiunio
paſcat paupereʒ. detrahit᷑ hic de ſumma ieiunij iniũcti re⸗
laratione:ſed tuc nõ eſt ↄmutatio ſimpłr:ſ̊ ſᷣm ꝗd.Ao
illud qð obijcit᷑ ꝙ in relaxatõne vna pena ſuccedit alij ⁊c
Dicendũ ꝙ ſimpłr loquẽdoꝰ de relaxatõne ꝓprie ſumpta
vna nõ ſuccedit alij. qdð ptz ꝑ boc ꝙ detrabit᷑ e ſumma to⸗
tius pnĩe: ⁊ nõ oĩno dimittit᷑ pnĩa.ſumpta aũt relaxatõne
coĩter bñ vna alij ſuccedit:et ſic ſequit᷑ ↄcluſio.

¶ Nlembꝛum terciũ

. nſequẽter querit᷑ a qͥ põt fieri relaxatio.ꝛ
videt᷑ ꝙ a quolibet ſacerdote.qꝛ relaxatio⸗
nes fiũt ex vi clauiũ.⁊ om̃is ſacerdos hʒ cla

HH ꝙ om̃is ſacerdos poſſit relaxa⸗
tiones facere. ¶ Si tu dicas ꝙ nõ eſt ex vi clauiũ p ex the⸗
ſauro eccłie.ſᷣ gqlibet ſacerdos bʒ theſaurũ ſue parochie ſi
cut epᷣus ſue dioceſis:⁊ ſic videt᷑ ꝙ glibet ex ſuo theſauro
põt facẽ relaxationes vel q̃re nõ.¶ Item ꝗ pᷣſunt collegijs
bñt pratem ad abſoluendũu ⁊ ligandũ in vtroq; foꝛo.⁊ ha⸗
bent theſaurũ ſuꝑ erogatõeʒ ſicut plati religionũ: et ipa
pñt. 4 IYtem ſacerdos qð eſi maiꝰfacit.ↄmutat em̃ penam
purgatoꝛiã in tꝑalem: qð eſt minꝰfacere põt ſcʒ tꝑalem
relaxare p tpali. ¶ Item ideʒ videt᷑ deſcendendo ſic. ſum⸗
mus ſacerdos ſcilicet xp̃c commutat eternam in purgato
riam. deinde minoꝛ miniſter purgatoꝛiam in tempoꝛalem
pari ratione adhuc minoꝛ poterit commutare tempoꝛalẽ
vnam in tempoꝛalem minoꝛem. 4 Similiter poteſt obijci
e quolibet homine libere ↄditionis.qui cum ſit dominus
meritoꝝ ſuoꝝ:poteſt ea alteri ex caritate concedere.qui⸗
bus cõceſſis vt videtur diminuet᷑ relaxabit᷑ de peniten/
tia alterius. ¶ Item bona ſpiritualia ſunt maioꝛis condi
tionis qᷓ; temꝑalia.ergo cum quilibet libere ↄditõnis poſ
ſit bonis temꝑalibus alleuiare indigentẽ: ſimiliter videt᷑
de ↄmunicatõne bonoꝝ ſpiritualiũ ⁊c.4 Item videt᷑ ꝙ il
le cui facta eſt relaxatio poſſit alij facere idem. ſi quid em̃
tem ꝑale plene et ſine calũnia datum eſt alicui.⁊ ille põt il
lud idem ↄferꝛe alij. Similiter vel foꝛtioꝛi ratione in ſpi⸗
ritualibns: igit᷑ ſi alicui date ſunt relaratõnes et ille põt
eas alij conferꝛe. ¶ Contra. indulgentie et relaxationes
maioꝛem requirunt auctoꝛitatem ꝗᷓ ligatio ⁊ ſolutio in fo
ro iudiciali. Sed ligare ? ſoluere in boc foꝛo non eſt oĩm
ſacerdotũ:q̊ multofoꝛtiꝰnec dare indulgentias 7 facere re
laxatõnes. ¶ Item imponere penitẽtias nõ põt niſi ſolus
ſacerdos. ergo daꝛe indulgentias 2 facere relaxatõnes nõ
poteſt niſi ſolus ſacerdos. 4 Item nemo ſcit an habeat
plura merita ꝙᷓ ſibi ſufficiant. nec etiam ſcit ſi ſua merita
ſibi ſufficiant. Quia neſcit bomo vtrum odio vel amo⸗

re dignus ſit Ecẽs.ix.q̊ nemo de ꝓprijs meritis poteſt fa⸗
cere relaxatõnes ſicut nec indulgentias. ad ſolos maio⸗/
res p̃ᷣlatos ſpectat facẽ relaxrationes quoꝝ eſt bona ecclie
diſpenſare.¶¶ Item querit᷑ cũ vnus epᷣs nõ poſſit alienos
ſubditos abſoluẽ ⁊ ligare neq; in foꝛo pemitẽtiali vel iudi

ciali: vnde eſt ꝙ pñt indulgentias in alteriꝰ dioceſi facẽ.
Kecne⸗ relaxatõnes fiũt ſuꝑ erogationes
membꝛoꝝ xp̃i. ⁊ marie de ſuperogatõnibo eritoꝝ xp̃i. qᷓ
ſunt theſaurꝰſpũalis eccłie. Hũc aũt theſaurũ nõ eſt oim

—,—

diſpenſare: tm eoꝝ ꝗ pcipue vicem xp̃i gerũt. i. epoꝝ. ꝓ

pter qð ad epos tm ſpectat relatõnes face. Rõ aũt quare
theſaurus ecclie ſolis ep̃is cõmittat᷑ diſ penſandꝰeſt.qꝛ ec
cleſia theſaux iſtuʒ habet ex teſponſatõe ſui cũ xrpᷣo qui eſt
vir eiꝰꝛ ſponſus.⁊ cui generat filios ⁊ filias.i.ꝑfectos et
imꝑfectos.ad quoꝝ educatõeʒ rpᷣc vult ſeruari bec bona.
⁊ qm̃ in lege tactũ eſt.ꝙ ꝗ ſuſcipit vxoꝛeʒ fratris ſui vt ſu
ſcitet fratri ſuo deſuncto ſemẽ?:vʒ ſuccedere in bomis q̃ ꝑti

— = ======—

ſnent ad filioꝝ educatõez. Pᷣm „, innuit Ruth. iiij. illis ſoł
vↄpetit ill :ꝗ ſunt ſponſi eccłie. tales

a8. i. pfectos et impfectos.
pue:q eſt totius vlis ecclie ſponſus ⁊ rectoꝛ ideo oms epi
ꝗ hñt ꝓlem pñt focere indulgentias ⁊ relaratõnes: ſuin
mus pontifex pᷣcipue int oms qꝛ ip̃i ↄpetit totius ſpũalis
theſauri diſpenſatio Fᷣm ꝙ cura habet de tota eccłia 2 oꝛ⸗
9 Es

int hos ſumm pontifex pꝛeci⸗

etit ille tbeſaur?diſpenſan ſponſi ecche
aut ſunt ep̃i ꝗ ſponſi ſunt et hit vim generãdi filios fili⸗
et impf

bus eius filijs. vñ omes ſunt ei filij:⁊ iple eſt pater oĩm.
cedendũ eſt igit᷑.q indulgẽtias facẽ nõ tm̃ nõ ↄcedit᷑
laicis: ſ̊ nec etiã ſacerdotibo:nec pᷣlatis inferioꝛibo vt ab⸗
batibo vel pꝛioꝛibo. Ad illud qdð obijcit᷑ in ↄtrariũ iaʒ pʒ
rũñſio.qꝛ nõ eſt tota ratõ pᷣtutis indulgẽtie faciende.ſ.cla⸗
uis:̊ requirit᷑ ptas clauis cuʒ iuriſditõne 7 theſauri di⸗

ſpenſandi aucte:qᷓ oꝛdinarie ſolũ ↄpetit ebis. Nã ꝑ com⸗
miſſionẽ ꝗlibet ſacerdos põt dare indulgentias ex ꝑte ep̃i
ſicut pʒ in ſimplicibo pᷣdicatoꝛibus.i Ad illud qð obijci,
tur de illis g p̃ſunt collegijs. dõm ꝙ etſi tales ꝗ p̃ſunt ſub
ditis aliquà auẽtem hñt bonoꝝ ſui collegij:no tñ reſpet᷑u
meriti xpᷣ̃i qð dedit diſpenſandi eccłie 2 eiꝰſponſis.iõ nõ
bñt anctem plenariã reſpectu theſauri ecclie.2 ideo ſoluʒ
bona ſui collegij pñt coĩcare:nõ tñ pñt relaxare: ga neſci⸗
unt vtrũ ſuꝑhabundent.qꝛ pr̃otem plenã ſuꝑ hoc nõ hñt
et voco largo modo plenã ptotem ꝓut dicit plenitudinem

ſufficientie · ꝑ quẽ modũ eſi in ipſis ad bũc actum: nõ ꝓut

dicit plenituqinẽ ſupercellentie: Fm quẽ modũ eſi in ſolo
ummo pontifice plenitudo.ſ.ptatis ⁊ anctis. Pꝛet.licet
oꝛdo ſacerdotij cois ſit omibo ſacerdotibo: nõ tñ ptas ad⸗
dita oꝛdini coĩs eſt.qꝛ in alijs mioꝛ eſt⁊ in alijs maioꝛ.Di
ſpoſita eſt eĩ ecchiaſtica hierarcbia ad modũ angelice hie
rarchie: in q̃ maiores bierarchie plus pnt mioribo.4. Ad
illð qð obijcit. ꝙ maius eſt ↄmutaꝛe penã purgatoꝛiam in
tꝑalem ꝙᷓ tꝑalem in tpalem ⁊c. Om ꝙ vltima ↄmutatio
maioꝛ eſi licet mĩoꝛ videat᷑. Diſtinguẽdũ tñ eſt maiꝰ. quia
Fm ꝙ maiꝰ dicit qᷓntitatis exceſſum itum ad vtilitatem:
maiꝰeſt ↄmntare penã purgatoriã in tꝑalem qᷓ; tꝑalem in
tꝑalem. Hec eĩ ↄmutatio eſt q̃ſi actꝰ neceſſitatis ⁊ iuſlicie
m aũt ꝙ mai dicit exceſſum q̃ntitatis qꝙtum ad pratem:
maiꝰeſt omutaꝛe penã tꝑalem in tꝑalem q; purgatoꝛiã in
tꝑalem. Dare aũt indulgẽtias? faceꝛe relaxatõnes ẽ actꝰ
plenioꝛis ptatis.¶¶ Ad aliud qð ſeꝗtur ĩmediate ptz rñſio
er dictis.¶ Ad illud qdð obijcit᷑.ꝙ glibet põt bona ſua cõ⸗
municaꝛe alij ſiue daꝛe. Dicendũ eſi ꝙ relaxatõ plus dicit
ꝙᷓ coĩicatio.dicit em̃ quandã anẽteʒ rõne cuiꝰpõt indulgẽ⸗
tia pſtari et relaxatio fieri.⁊ ideo qᷓuis ꝗlibet hñs carita⸗
tem bona ſua poſſit ↄmunicare:nõ tñ omis põt relaxaꝛe.
ſed ꝗ habet ad hoc ↄceſſam ſibi auẽtem. Pre. differt com⸗
municatio a relaxatõne.qꝛ relaxatio fit de pᷣteritis malis
ꝑ merita xpᷣi vel eccłie q̃ pꝛeceſſerũt: ↄmunicatõ aũt nõ re
ſpicit ſolum pᷣteritũ bonũ ſed ⁊ futuruzʒ. Et qᷓuis aliquis
poſſet alicui dare qð nondũ datũ eſt nec determinatum.
ſicut vnã miſſam alicui moꝛtuo:tñ ſi dedit nõ põt illã ſua
auctoꝛtate ↄmuĩcare.quia ſi eccłia ſoluit debitũ alicuius
apud deum.non ꝓpter hoc dedit ptatem ꝙ ipſe ſolueret/p

alio.et ſi deus dimiſit iſti debitum:non ꝓpter hoc ille põt
dimittere alij quod deo debet᷑. ¶¶ Mec valet illud argumẽ⸗
tum de coĩcatione tꝑaliũ ſcʒ ꝗcunq; eſt libere conditionis
libere poſſidet libere põt alteri dare.qui aũt ſeruꝰ eſi nõ
põt ſine auctoꝛitate dñi.om̃ia aũt nr̃a ſunt xp̃ᷣi:et oĩa me⸗
rita ſpũalia ⁊ nos ſumꝰeius ſerui.et ideo nõ poſſumꝰ illa
in alterũ tranſferꝛe vel daꝛe:niſi ſit data auctoꝛitas a xp̃o
Et ſic pʒ ſequens.¶¶ Ad illud qð vltimo querit᷑.vtrũ ſcilʒ
epᷣs in dioceſi aliena poſſit dare indulgentios ⁊ facẽ rela
ratõnes. Dicendũ ꝙ relaxatio impoꝛtat theſauri coĩcatio
nem ⁊ alteriꝰauẽtem epᷣs in dioceſi alia põt coicare bona
dioceſis ſue ſubditis alienis:ꝓprijs aũt ſubditis relaxati⸗
ones facẽ ſiue indulgere.vñ relaxationes facte ꝓprijs ſub⸗
ditis vere relaxatõnes ſunt:alienis ſubditis potiꝰſunt cõ

municatõnes ꝙᷓ relaratõnes.ꝑ quẽ modũ abbates. pores

miĩſtri coĩcant bona ſuoꝛũ collegiorũ.niſi foꝛte hoc fiat ex

2ſenſu epi dioceſani.dicunt em̃ aliqui ꝙ ſicut põt ligaꝛe

ſoluere in aliena dioceſi ex ↄſenſu dioceſani:ita 2 ſacẽ re⸗
laxatõnes nõ aliter. Et hoc dicit᷑ extra de pe.⁊ re.ꝙ autẽ
ↄſuluiſti.cum a nõ ſuo iudice nullus ligari valeat vel ab⸗
ſolui.remiſſiones illi ꝓdeſſe tñ arbitroꝛ quibus ꝗpꝛij iudi
ces ſp ãliter indulſerũt.

Membꝛum quaꝛtum

Onſeq̃nter querit᷑ ꝓ quo debeat fieri relaxa
tio.en pꝛo coꝛꝑali bñficio an ꝓ ſpũali. ꝓ
coꝛꝑali:videt᷑ ꝑ ↄmuneʒ vſum ecclłie.vbi in⸗
Dulgentie fiũt relaratõnes ꝓ ełynis:pere⸗
grinatõnibo:viſitatõnibo reliquiaꝝ ⁊c.¶ Item relaxatio⸗
nes hmõi ⁊ indulgentie nõ fiunt a culpa ſed a pena.ſi pe⸗
na recte mutet᷑ dʒ mutari in penã. ſed relaxatio fit a pena
exterioꝛi in coꝛꝑe vtpote a ieiunijs diſciplinis ⁊ bmõi:er⸗
o opoꝛtet fieri ↄmutatõeʒ in penã ↄſimilem. 4 Iteʒ ſi nõ
ſũt p coꝛꝑali ſed ꝓ ſpũali.g̊ cum bona nolũtas ſimul põt

eſſe reſpectu oĩm relarationũ.qꝛ ꝑfectꝰhomo om̃e bonum

vult ⁊ om̃e bonũ placet ei.qꝛ ꝓuerb.xij. Deſideriũ iuſtoꝛũ
om̃e bonũ eſt.videt᷑ ꝙ quilibet iuſtꝰhabeat om̃es relaxati⸗
ones.qð nõ ↄuenit ponere:qꝛ tũc hoĩes laboꝛarẽt fruſtra
. Contra.indulgentie et relaratõnes ſunt bñficia ſpiri⸗
ualia.ſeo ꝗ dat tꝑale ꝓ ſpũali ↄmittit ſymoniam: &ᷓ in re
laratõnibo que fiuũt ꝓ bono corꝑali ſiue ꝓ obſequijs exte⸗
rioribo ↄmittit᷑ ſymonia.¶ Item maioꝛ eſt miſcdia ſpũatł᷑
qꝙᷓ coꝛꝑalis.vñ maiꝰeſt alicui offenſaʒ indulgere qᷓ; paupe⸗
rem hoſpicio colligere vel ełynam dare:g̊ magis facit ho⸗
minẽ dignũ relaratõne:gᷓ potiꝰ ꝓ illo oꝑe qᷓ ꝓ alio dʒ fie⸗
ri relaxatõ.¶ Item in maioꝛi ruina ⁊ ꝑiculoſioꝛi eſt eccĩa
in qua eſt ſciſma:qꝙᷓ eccłia cuiꝰparietes minant᷑ ruinaʒ:
magis indigʒ talis eccleſia iuuari ſiue muniri qᷓ alia. Si
Srelarxationes debito modo ſiant ꝓ eccleſia materialiter
reꝑanda.vt ꝗ inuat ad reꝑandũ habeat indulgentiã: vide
tur multoſoꝛtiꝰdebere dari ad indulgentiã ꝓ ruina ſpũa⸗
li reꝑanda.vt ꝗ oꝛat vt dñs det membꝛis illiꝰecclie ↄcordi
am debeat hr̃e indulgentiã.¶¶ IJeem maioꝛis ꝑfectõnis eſt
⁊ plus co acceptũ intrare in religionẽ qᷓ ire vltra mare.
g̊ ſi dat᷑ indulgentia oĩm pctoꝝ eũtibo vltra mare:multo⸗
foꝛtiꝰde beret dari intrantibꝰ religion: Rf ſicut ac⸗
cidit in polliticis et coĩtatibo hũanis.ꝙ theſaurus regiꝰ
ꝓ duobo ſolet exponi ⁊ coĩcari:ſic fit ⁊ in ſy pũalibo.expoĩ⸗
tur aũt theſaurus regni qnq; ad gliaʒ magnificentie regij
honoꝛis:ſicut faciũt qñq; reges liberales.ſicut habetur ðᷣ
Aſſuero Heſi.j.exponit᷑ ſimiliter ꝓpter neceſſitatẽ rei pu
blice. vtpote qñ exponit᷑ ne ledatur coĩtas ad dandum ſti⸗
pendia ⁊ donatiua militibo:vt ex ponant ſe pugne ꝓ coĩta
te æfendenda.ſic theſaurus eccleſie ab eo qui habet illuʒ
diſpenſare:duplici decauſa exponit᷑.ſcʒ ꝓpter magnificen
tiam ⁊ laudem pꝛincipis:⁊ coitatis xpᷣianitatis ꝓmotõeʒ
⁊ defenſionem.laus eius ⁊ honoꝛ pꝛincipis eccleſie.i.xpᷣi
eſt in ſanctis ſuis.ſancti autem honoꝛan᷑ in conſtructõne
baſilicarum et viſitatõne limitum eoꝛundem: ⁊ ↄmemoꝛa
tione virtutum ipſoꝛum que fit in pꝛedicationibus et ſer⸗
monibus.ideo pꝛo his omibus aperitur theſaurus eccle⸗

——

— — N —

e

d

=
—

ſ
Cita
ll
ſeen
ſoz

e
n
⸗
de⸗

2 —

¶ Mueſtio

ſie indulgentijs relarationibo. Communis aũt neceſſitas
eſt defenlio terꝛe ſancte tuitio fidei ⁊ multiplicatõ. ꝓmo
tio ſtudij ⁊ bmõi q̃ valent ad ꝓmotõeʒ cultꝰ tvei. vñ p tali⸗
bus ↄpetit ꝙ fiant indulgẽtie ⁊ relaxatõneo. ⁊ qi bec cõ⸗
ſiſtũt in actibo exterioꝛibo 2 indulgentie et relaratones vt
dicũt quidã debẽt fieri ꝓ actibo exterioꝛibo.⸗ Ad illð qð
obijcit . ꝙ tũc ↄmitteret ſy monia in relaratõnibo ⁊ indul-
gentijs. Odm nõ eſt vex. qꝛ in hoc caſu nõ dat᷑ ſpnal⸗
coꝛꝑali.ĩmo maioꝛ pena ↄmutat in minoꝛ?. ? reſiduũ ſol⸗

— r

uit: ſaces relaraoez rel ferens indulgentid: vel ipſe pa-
ſtoꝛ eccłie vel de gra. Uel põt dici ꝙ datur indulgetia vel
relaratio ꝓ oꝑe exterioꝛi non ↄſiderato dato:ſᷣ cauſa q̃ ex
radice bone volũtatis pꝛocedit. 4 Ad illud qð obijcit. ꝓ
ſpũalis elyna maioꝛ eſt ⁊c.dðm ꝙ in donatöne indulgen
tie nõ cõſiderat᷑ oꝑis nobilitas.qꝛ tũc magis eberet da⸗
ri docentibo ꝙᷓ ꝑegrinantibo: bᷣ cõſiderat᷑ ꝗ illud opus eſt
mere volũtatis no neceſſitatis. ſitr ꝙ ſit tarabile ſiue eſti⸗
mabile et etiã penale.hoc etiã ↄſiderat ꝗ indulgentiã pꝛe/
ſtat. Ad illud qð obijcit᷑ de ruina ſpuali.dðᷣm ꝙ reꝑa
tione talis ruine multũ eſt inſtandũ oꝛoni.b qa nõ eſt tale
quid publicare.qꝛ talis publicatõ infamiã generaꝛet:ma
terialem aũt ruinã publicare nõ generat infamiã: ideo ꝓ
talis reꝑatõis adiutoꝛio nõ ſunt dande indulgẽtie nec pꝛe
ſiande nec faciẽde relaxatõnes. Pꝛe.relaxatõnes ⁊ indul
gentie ſolẽt fieri ꝓ illis qᷓ poſſunt ꝑ hũana oꝑa reparari:
ruina aũt coꝛꝑalis põt huano ſubſidio reꝑari ſpiritualis
nõ:bᷣ potiꝰoꝑe dei.¶ Ad illud qð obijcit de ingꝛeſſu ad re⸗

ligionẽ. Dicendũ ꝙ veri religioſi ſia tũ iaggreciund bie⸗
ctõnis:nõ indigent relaxatoõnibo vel indulgetijs. vipote q̊
rũ erogatonibo dant inqulgentie. ipſio aũt bona alioꝛuʒ
nõ mendicaãtibo ꝓpter qð alijs ſunt beatioꝛes. qꝛ Zict. xx.
beatiꝰeſi magis dare ꝙᷓ acciꝑe:qdð nõ eſt veꝝ te bonis tẽ⸗

poꝛalibo. qꝛ ſicut indulgentie nõ debent vari indignis.

ſed nec debẽt daꝛi nõ indigentibo: ideo nõ debent dari in⸗

trantibo in religionẽ. licet aũt magis ↄgruat? eſt euiden⸗

tioꝛ rõ congruitatis ꝙ fiant indulgentie 2 relaratõnes p
bñficije exterioꝛibus ꝙᷓ interioꝛibo:ſine p̃iudicio melioꝛis
ſententie dici põt. etiã bñficijs ſpũaliba cuiuſmõi ſůt
elyne ſpũales vt in caſu: tam indulgentie ꝙᷓ relaxationes
eni⸗ dari. 7 maxime a ſummo pontifice. vtpote inſiſtenti⸗
us oꝛoni terꝛa ſancta vel pegrinis terꝛe ſancte:vel pꝛo
rege pñt ſolent dari indulgentie ⁊ relaxatõnes.⁊ illis pᷣ
cipne ꝗ alia qꝙᷓ oꝛatõnis ſubuentõeʒ facẽ nõ poſſunt.vtpo⸗
ie ſunt pauꝑes et debiles.nõ em̃ eſt ↄſonũ ratõni ꝙ perſo
nis miſeris neganda ſunt remedia qꝗᷓ pia mater ecclia fi⸗
lijs ſolet pᷣſiare. ꝛe.cũ ꝓ illis oꝑibus quibo fit ſatiſfactõ
peccatoꝝ ſolent fieri indulgentie relaxatõnes.ſicut ꝓ ie/
iunio ⁊ ełyna.nõ videt᷑ neceſſitas aliq̃ ꝓpter quã nõ debe
ant ꝓ oꝛatõnibo fieri:cum oꝛatio ſit ꝑs efficaciſſima inter
ꝑtes penitentie ad miſericoꝛdi dñi et remiſſionẽ peccato

embꝛum quintum

Onſequẽter querit᷑vtrũ relaxratio valeat ex
iſtenti in purgatorio: an penitentie iniũcte
n boc ſeculo. exiſtenti in purgatoꝛio vi/
Aetur ꝑ hoc:ꝙ in ↄtritione remittit pena et
na. ob arpenene ad penã purgatoꝛiã: pᷣ pꝑ reiaxatõʒ
remittit᷑ ꝑs pene debite. ſi penitẽs eſt debitoꝛ pene pur⸗
gatoꝛie:ꝑs illius remittit᷑ ꝑ relaxatõeʒ.Leui.xxv. Si in⸗
ualuerit apud vos manꝰaduene atq; ꝑegrim æ attenua⸗
tus frater tuus vendiderit ſe ei ⁊c ceſſum eſt ꝙ krat re⸗
dimat fratrem qñ ipᷣe non põt et nõ aliter. Leuit.xxv. Si
aũt ipe potuerit redimat ſe.ſ̊ dum eſt in pñti vita põt eſſe
ſufficiens ad redimendũ ſe pꝛo peccato ſuo. vei operibus
ſatiſfactõnis.vel doloꝛe cõtritionis:g̊ dum eſt in hac vita
non debet ꝑ fratrem redimi.et ita non peꝛ relaxatõnem a
tebito pene ꝓ peccatis abſolui:ſed qñ eſt in purgatoꝛio.
Item ſuffragia ecclie valent illis qui ſunt in purgatoꝛio

alioqn fruſtra oꝛaret ecclia pꝛo moꝛtuis. ſed indulgentie
ſunt de nobiliſſimis ſuffragijs ⁊ efficaciſſimis:ergo ⁊c̃.

177

lxxxuj.

Item petro ↄmiſſa eſt clauis regni celoꝝ. ergo ïdiu eſl
quis extra regnũ indiget clane petri.ſed qdiu eſt ꝗs ĩ pur
gatoꝛio extra regnum indiget ſubſidio hoſtiarij regis in
cuiꝰmanu et ptate eſt clauis: ſicut patʒ de eo qui eſt extra
palaciũ indiget auxilio hoſtiarij ſiue habentis claueʒ. ille
autẽ qui eſt in purgatoꝛio eſt extra palaciũ celi· vnde indi

get amotione impedimenti ingreſſus. et valet illi amotõ
buiuſmodi que fit ꝑ indulgentias et relaxationes: ⁊c̃.

Item pater miſcdie ommbus ꝓuidit fm ordinatiſſimã
diſpoſitõnem ⁊ miſericoꝛdiſſimaʒ ſuam pietatem:̊ recta
oꝛdinatio caritatis que exigit vt vnus ab alio poſſit adiu⸗
uari:boc maxime exigit circa eum qui ſe iuuare non põt.
Si ergo hominibo in hoc ſeculo cuʒ indigent auxilio ꝓui
cnt deus auxiliũ ꝑ indulgentiã ecclie ↄferendam.cum illi

de purgatoꝛio indigeãt auxilio et ſe iuuare nõ pñt: videt᷑

ꝙ de indulgentia eis facienda maxime prouidere debuit.
Contra.Aſath. xvj. dictũ eſt petro in collatõne ptatis
Keunchligaeris ſuꝑ terꝛã erit ligatum ⁊ in celis. ⁊ ibi

collata ẽ amplitudo ptatis.ᷣ determĩatio fit ꝑ H ꝙ dic ſu
per terꝛã: ᷓ̊ nõ bʒ ptateʒ ſuꝑ illos ꝗ ſunt mortui cuʒz iã nõ
ſuꝑſunt.4. Item mgr dicit. mij. ſen. xx. diſ. ꝙᷓ moꝛientibo nõ
eſt Eenitentid imponenaa:quiq ranſeun dd fog iuſtioie
cidet ꝙ̊ ꝙ ptas miſiri nõ extendit ad remiſſionẽ pnie pur
atoꝛij. illis ꝗ ſunt iam moꝛtui nõ valent indulgentie· qꝛ
unt iam de foꝛo i n põt dici vt habet᷑ a Hobanne
Triſ.ſuꝑ illud Math.xvj. ti bi dabo claues regni celoꝝ.
bomini moꝛtali celi 2 terꝛe et oim que in eis ſunt niſe
piatem dene 2 cccliam validioꝛe celo nonſſirauit. Ex H
pʒ ꝙ in collatõne claniũ moxia fuit hoi ſine umno ponti
fici collata pias. ꝓbabiliter vel vcriſſime pſumit the
ſaursecclie eſt in illi ptate.⁊ ꝙ illis ꝗ ſunt in purgatoꝛio.
qꝛ rõne caritatis in ꝗᷓ deceſſerut ſunt donei ad bnficiorũ
eccliaſticoꝝ ſuſceptoeʒ: põt illis bnficio coĩcare. ſic põt
illis facẽ indulgentias 2 relaxratõnes. Nota tñ ad mani⸗
feſtatõeʒ eoꝝ q̃ bic tangenda ſunt.ꝙ ſicut ſolet dici.plura
reꝗꝛunt᷑ ad hoc ꝙ debito mõ fiat indulgentia.ſ.ptᷣas claui
um er pte ↄferentis indulgentias ſiue relaxatõnes. ex ꝑte
eius cui ↄfert᷑ caritas.credulitas.deuotio.vt em̃ habetur
ab Aug. line caꝛttate ñ fit relaxatõ. Itẽ credulitas eccłia
ſtice prtatis reqrit᷑ ⁊ denotio offerentiũ ſiue ꝑegrinantiuin
inter vtrunq; cã

r et modus. Cauſa. ſ. vt necelſitas terꝛe ſcte
ſiue potiꝰcaulſa fidei vt in magnis indulgetijs: ſiue edifi⸗
catio ecclie vel aliquid hꝰmõi.vt in mioꝛibo indulgentijs.
ARodattendit᷑ vt ↄgruentia iuſte eſtimationis.ſ.in pena
coꝛ pali vel pecuniaria. Ro em ꝓ qcunq; quecũq; pens in⸗
ulber ſiue relaxat᷑.ſicut nec illi ꝗ plus ↄmiſit eadẽ eſt pe⸗/
na imponẽda ⁊ illi ꝗ minus.ſicut habet᷑ ſuꝑ illud. Faeite

—

dignos fructꝰpnĩe AMath.iij. bis ↄditõnibus rñdent ali⸗

q dicentes. ꝙ regrit᷑ iudiciũ qð attendit᷑ in iudiciaria ab
ſolutõne q̃ fit in ↄmutatõne pene in penam. Põt 8ͤ dici. ꝙ
relaxatõnes pñt fieri his ꝗ ſunt in purgatoꝛio extenſo no
mine relaratõnis.hoc ẽ ſᷣm ꝙ ↄcernit cõditõnes pᷣtactas:
vltimo excepto ſcʒ iudiciaria abſolutõne. vñ ↄueniẽter pẽ
dici ꝙ illis ꝗ ſunt in purgatoꝛio põt ſieri relaxatio ꝑ mo⸗
dum ſuffragij ſiue impetratõnis: ⁊ nõ ꝑ modũ iudiciarie
abſolutõnis ſiue ↄmutatõnis.4l Ad illud ̊ qð pᷣmo obijci
tur.ꝙ in collatõne clauiũ ꝑ hboc qð dicit᷑. Qðcunq; ſolue⸗
ris ſuꝑ terꝛã:eterminat᷑ ad q̃ntũ ſe extendit pras clauiũ.
dðm ꝙ ſolutio? ligatio põt dici eſſe ſuꝑ terꝛa: qaduſq; fi⸗
at traductõ ſiue ingreſſus in regnũ. vtpote dum aĩe tpali⸗

bns 7 terꝛenis inuant᷑ ſuſfragijs. Slel pot dici. ꝗ illa liga
tio ⁊ ſolutõ dr eſſe ſup terꝛẽ 4 ingreſſuz regni q ſit ꝑ
an

O

s en

modũ ſuffragij ⁊ depcatõnis:no illa q it ꝑ modi iudicia⸗
b fit ꝑ ſut⸗

rie abſolutoõnis.4. Si obijciat᷑. ꝙᷓ et ſi abſolutio qꝗᷓ
fragia eccleſie ertendat᷑ vſq; ad ingreſſum regni: non tñ li
gatio. Dicenduz ꝙ verum eſt niſi ex aliqua cauſa ſpeciali
meruit aliquis eiectionem a liminibus eccleſie et ita ſub⸗
tractionẽ ſuffragioꝝ..Ad illud qð obijcit. ꝙ aĩe in pur⸗
gatoꝛio ſunt de foꝛo dei ⁊c̃.Oicendũ ꝙ hoc verũ eſt:ſiłi et

que ſunt in inferno.ſ̊ differenteꝛ:qꝛ cæ foꝛo iuſticie vel mi

ſericoꝛdie vt ſupꝛatactuz eſt.4 Bo illud qð obijcit. ꝙ mo⸗

6R
—
XNA

rientibus nõ eſt imponenda pnĩa ⁊c. Dicendum ꝙ in boc
caſu nõ iniũgit᷑ pnia:quia p̃ᷣſumit᷑ de impotentia pꝑficien/
di illã.fatuũ at᷑ eſſet obligare aliquẽ ad ̊ quod pᷣſumit de
ſe non poſſe. Uñ innoteſcenda eſt ſolũmodo. ſi ↄtingat
ſanitati reſtituat᷑ vt pnĩami illam ꝑficiat. Que tanguntur
ſupꝛa in ꝓbleumate illo. Si clauis habeat ptateʒ in illis
aiabus que in purgatoꝛio:valent ad determinatõeʒ hmõi
ꝓpbleumatis.

Onſequẽter querit᷑.vtrũ miniſter quicunq;
etiã ſummꝰpontifex poſſet totam penã debi
tam peccato relarare penitẽti. O ſic:videt᷑
uia aliter deluſi eſſent multi: quibo ↄceſſa
eſt remiſſio oĩim pctoꝝ a papa.4. aũt non põt:videt᷑.qꝛ
rxt habet᷑ ab Nug.aut teus punit aut homo.4 IJItez mora
le eſt pᷣceptũ qð dat dñs Math.iij. Iacite dignos fructꝰ
pnie.ſed pᷣceptũ moꝛale eſt ad implendum ſimpłr. Ex boc
videt᷑ ꝙ non põt ſummꝰ pontifer aliquid relaxare te pnĩa
debita:multofoꝛtiꝰnõ põt omnẽ penaʒ relarare. 41 YStem
ů iuſticia dei eſt ꝙ pena ſequat᷑ peccatũ.pᷣ ↄtra diuinã iu⸗
ſticiam nõ dʒ fieri relaxatio vel indulgentia.4 Yteʒ queꝛi
põt.ſi facta plena inqulgentia oĩm pctoꝝ alicui a dño pa
pʒ :ſi e ille cui facta eſt facere pnĩam q̃ ſibi iniuncta eſt.
Rñ. ꝙ periſtente pena debite 2 ſufficientis ↄtritionis.

— ——

pot ſumm pontifer totam penam debito pcto pemitẽti di

mittere. no iñ cxbet miſi er c magna.4l Ailiud qð obij⸗

—— —. ——
—

citur. ꝙ aut de punit ant hõ. põt dici ꝙ qñ dñs papa dat
plenã indulgentiã ipſe punit obligando eccliam ad aliqð
membꝑꝝ ecclie ad ſatiſſaciendũ. Elel põt dici ꝙ theſauruo
ecclie ꝗq erponit᷑ pꝛo ſatiſfactõne indulgentiaꝝ habet᷑ pꝛin

cipaliter ex meritis xpᷣi:j maxime e illis qᷓ meruit ĩ paſ⸗

ſione. Uñ põt dici ꝙ deꝰpunit mala qᷓ indulgentur. vt ho
mo? us: patiendoz ſatiſſaciendo ꝓp nobis. ſic xp̃e de⸗
lus et hy punit ſiue puniuit. Uñ cum obijcit᷑ aut deꝰpunit
aut bõ.põt dici ꝙ ꝑ ſeipᷣm puniendo ꝗ erat deus et ꝗ erat

bõ: puniuit deus 2 hõ. 4 Ad illud qð obijcit. ꝙ dñs prece

pit facere dignos fructus pnie ⁊c̃.et dignos fructus pnie

qñ pena rñndet culpe.Dicendũ ꝙ eſt dignitas m rõnẽ ge⸗
neris:2 Fm boc pena maioꝛ debetuꝛ maioꝛi pcto vt adulte
rio ꝙ; foꝛnicatõni.Et eſt dignitas nõ pᷣjm rõnem generis:
ſeo m rõnem iuris.ſiue ſᷣm diſpenſatõneʒ gre. Ptas em̃
qð eſt indignũ ſᷣm rõnem generis culpe:facit dignum ſᷣm
rõnem iuris.et hoc pʒ.qꝛ ſi quis daret aliquid auẽte ſua:
non haberet effectuʒ quẽ hʒ auẽte clauiũ.et pᷣm boc digna
pena reddit pcto:nõ tamen m genꝰculpe.⸗ Ad illud qð
obijcit᷑. ꝙ fm diuina iuſtici pma ſeqꝗtur peccatuʒ. Dicen

dum ꝙ boc verũ eſi.vn in indulgentia pena ſatiſſactõnis

ſequitur petm: quia eccłia ſatiſfacit vel meritũ xpi.¶. Ad
illud qð querit᷑. ſi opoꝛtet illuʒ cui facta eſi plena indulgẽ
tia facere aliquid de pnia ſibi iniũcta?: Sicendum ꝙ non
opoꝛtet oppoꝛtunitate neceſſitatis:̊ tm̃ opoꝛtunitate ex⸗
peditõnis. licet em tantũ ſit alicui collatũ de indulgentia
ïtum ſufficit ſibi ad æletionẽ totius pene quã debet pro
petis:tñ non expedit illi pᷣtermittere ſibi pnĩam iniunctã:
ſ expedit ꝙ illa adim pleat qᷓdiu vixerit. eccato em̃ moꝛ
tali de iuſticia de bet᷑ pena eterna. vñ nunꝙ; ð iuſticia poſ⸗
ſet obtinere plenã iudulgentiã. Inde tæ iuſſicia tei nun⸗
ꝙ̃ᷓ poſſet penã ꝓpoꝛtionalem ſoluere:niſi de dei miſcdᷣia fi⸗
eret ſibi indulgentia. ꝗꝓpter qð ſemꝑ in vita iſta debet niti
ad ſatiſfactõem ⁊ debiti ſolutionem. Si aũt qñq; ↄtingat
ipſuim fuiſſe attenuatũ:tũc ↄueniret ꝙ inuaret᷑ a fratribo.
gnten atus enim dicitur reſpectu pene quaʒ implere non
potelt.

Nembꝛum ſeptimũ

Onſequẽter querit᷑.vtrũ in relaxatõne reqꝗ/
ratur iuſta eſtimatio pene qua fit recompẽ-
ſatio. O ſic: videtur ꝑ hoc. ꝙ in om̃i ↄmer⸗/
tio iuſto fit iuſta recompenſatio: g̊ cum deꝰ
ſit iuſſus in omnibo vijs ſuis.i.oꝑibus:in operibo indul⸗

tutem babeant a paſſione xp̃i: bec tria tñ

gentiarum que auctoꝛitate domini ſiunt a miniſiris:debʒ
fieri recompenſatio iuſte eſtimatõnis.¶ Item ſi in relaxa
tione pnie nõ eſſet iuſta eſtimatio pene recompenſate:ali⸗
quod malũ relinqueret᷑ impunituʒ. ita aliquid eẽt inoꝛ
qdinatũ in regno dei:⁊2 ita vt bne Contra.pena pur⸗
gatoꝛij debita p pcto impꝛopoꝛtõnabilr eſt maioꝛ iſta que
iniungit᷑ in via. ꝓ illa ꝙtumcũq; magna recompenſetuꝛ
Rõ põt cadere ſub iuſta eſtimatõne.¶ Item ſi pnia que re⸗
laxat᷑ iuſta eſtimatõne recompenſaret᷑:tũc nulla fieret in⸗
dulgentia. non eniʒ indulget᷑ aliquid alicui: ſi opoꝛteat ꝙ
illud qð indulget᷑ iuſta eſtimatõe recõpenſet᷑.¶¶ Item vbi
nõ eſt iuſta eſtimatõ nulla eſt miſcdia. cum oꝑa relarxa⸗
tõnũ ⁊ indulgentia e ſunt oꝑa miſericoꝛdie:in talibo ope
ribus nõ requiritur iuſta eſtimatio pene recompenſate.
K dicend ꝙ eſtimatio iuſta põt dici.vel ab equita⸗
te iuſticie:vel a diſpenſatõne gratie.ſᷣm ꝙ eſtimatio iuſta

dicit᷑ ab equitate iuſticie:ſic nõ requirit᷑ iuſia eſtimatio in

relaxatõne.ſᷣm ꝙ dicit᷑ a diſpenſatõne gre:ſic requiritur.
Ad illud qꝗð pꝛimo obijcit:ꝙ deus eſi iuſtus in omnibo
vijs ſuis ⁊c. Dicendũ ꝙ hoc verũ eſt. q; eo ꝙ deus vult ꝗ;
fiat vel indulgẽdo vel puniendo:iuſte indulget? iuſte pu⸗

nit.quicqd em̃ oꝛdinat᷑ ⁊ regulat᷑ ſua oꝛdinotiſſima volun

tate iuſte eſt ⁊ iuſte fit. Dicit em̃ Nug.Oñe ſi punis:iuſiꝰ
es.ſimiliter dñe ſi parcis iuſtꝰ es.¶ Ad illud qdð obijcitur
ſi nõ fiũt indulgentie iuſta eſſtimatõe:aliquid eſſet inoꝛdi⸗
natum in regno dei. Dicendũ ꝙ non ẽ verũ.cũ nulla inoꝛ.
dinatio accidat ex diſpenſatõne diuine miſcðie.4 Ad il⸗
lud qð obijcit᷑ ꝓꝑ alia pꝓte.ꝙ pena purgatoꝛij impꝛopoꝛtio⸗
nalis eſt pene tꝑali. Elnde pena tꝑalis nõ cadit ſub iuſta
eſtimatõne reſpectu purgatoꝛij. Dicendũ ꝙ ⁊ ſi non cadit
ſub iuſta eſtimatõne ᷣm ꝙ iuſtũ eſt equitate iuſticie: cadit
tñ Fm ꝙ iuſtũ dicit᷑ a diſpenſatõne gratie. ꝓut iuſticia di⸗

citur ↄdecentia diuine bonitatis.Fm ꝙ dicit᷑. DOñe ſi par⸗
hoc

cis iuſtus es:quia hoc cõdecet tue bonitati.¶ Ao hoc qð
ieſt

obijcit᷑ ꝙ vbi eſt iuſta eſtimatio nulla eſt miſcdia. Dicen

dum ꝙ hoc verũ eſt.ſᷣm ꝙ iuſtũ dicit᷑ ab equitate iuſticie.

ʒ3 rñſio ad alia qᷓ hic tacta ſunt.

embꝛum octauum
Onſequenter querit᷑ que eſt ratõ.quare om
nino relaxantur pcta pꝛo ꝑegrinatõne terꝛe
ſancte.⁊ vñ eſt ꝙ reddit᷑ amma oĩno expedi⸗
ta ad euolandu: Ao hoc rũdet᷑ꝙ tria ſũt
que babent efficaciã 7 ꝑ quondã ↄgruentiã a paſſione rpᷣi
baptiſmus:martiriũ: pnia.licet em om̃ia ſacramenta vir

Erxr bis

ioꝛem. Daptiſmus em nõo eſt penalis. Adartiriũ oĩno pe

ad tria q fuerũt in paſſione xpᷣi.ibi eniʒ

nale eſt. maptin penalis ꝑtim nõ. Hec aũt tria quõdazʒ
abet

zuenientiã b

fluxr erũt lacrime ab oculis. Heb.v.Cum clamoꝛe valido

⁊ lacrimis ⁊c. hoc refertur ad pniam. Iteʒ 4 pedibo 2 ma
nibus efflurit ſanguis nõ ſine maximo cruciatu et pena:
vnde ⁊ hoc refert᷑ ad martirium. Item a latere fluxit ſan

guis ⁊ aqua hoc refert᷑ ad baptiſmũ. Paptiſma em̃ pote⸗

ſtatem habet abſoluendi culpã actualem ex efflurione aq̃

⁊ oꝛiginale efflurione ſanguinis.Pꝛete.pegrinatio reſpi⸗
cit locum paſſionis ſcilicʒ vbi paſſus eſt dominus ⁊ fidem
paſſionis. ne ergo vendicetur locus ab infidelibo ⁊ ſic me
moꝛia paſſionis cadat a memoꝛia fidelium:et ſic ne fides
paſſionis periclitetur:datur tanta indulgentia pꝛo pere⸗
grinatione terꝛe ſancte.Pꝛete.quia peregrini terꝛe ſancte
parati ſunt exponere ſe moꝛti et intentione hac illic pꝛofi
ciſcuntur offerente ſe oꝑpoꝛtunitate:meritum conſequan/
tur maꝛtirij et concoꝛditeꝛ illis.non tamen negandum eſt
qn dominus papa rõnabiliter poſſet iſtam eandem indul
gentiam dare alibi ſi immineret neceſſitas ecclie:et maxi
me pꝛo fidei defenſione. .

— — — -ʒN

—

Uni
fni

dita

ᷓ nd vfvf ᷑ ——SSS—

= — — — — — —

— —

ſe⸗

i
n
eſ
n

,ENéueſtio
¶ Qneſtio. lxxxuij.de ſatiſi

ctione in generali.

Acto de duabꝰ par

ibus pnie.ſ.ↄtꝛitione ⁊ ↄfeſſione:ſequit
ercia ꝑs ſcʒ de ſatiſfactione.Circa quã
ic ꝓcedit᷑. Primo agit᷑ de ſatiſfactione

cedit᷑ ſic. Primo agit᷑ de ſatiſſactõis poſſibilitate. Scðo
te neceſſitate.Tercio de quiditate. Quarto de fructuoſi
tate.Quinto de ablatoꝝ reſtitutõne.

embꝛũ pꝛimũ

. — . . ,—
Irca primũ querit᷑.vtꝝ poſſibile eſt penitẽ
ti ſatiſſacere de peccato ſuo. Oð videt᷑ ſic:
uia cũ diuino adiutoꝛio qð nulli deeſi pe
itenti quantũ eſt de ſe ↄtingit penitentẽ cõ
te ccatis ⁊ confiteri. ſiłr videt᷑ ꝙ ⁊ ſatiſſacẽ.4 Itẽ
penitens nõ artat᷑ ad necitateʒ peccandi. ↄtingit illuʒ
cauſas peccatoꝝ excidere:a ſuggeſtionibo eoꝝ aditũ non
prebere.hoc.j.patebit.hoc aũt eſt ſatiſfacere vt prius.
4l Item quanto miſcðdᷣioꝛ eſt in queʒ delinquit᷑:tãto ſatiſ
factio eſt facilioꝛ.ſ̊ deus eſt miſcdðioꝛ homiĩe.ꝗᷓ ſi poſſibi⸗
le eſt iuſta eſtimatõne ſatiſſacere bomĩ: ̊ ⁊ deo ſilit ſiue
multofoꝛtius. Contra.reatus debet rñndere offenſe. &
ſi offenſa peccati moꝛtalis eſt infimta: ⁊ reatus infinitꝰ.
7 tanta offenſa quantus ille in queʒ peccat᷑: ꝓpter qð of⸗
fenſa di infinita.ſᷣ reatum ſoluere infinitũ eſt impoſſibi
le homĩ. ⁊ ſatiſfacere.¶ Item deut. xxv. Juxta mẽſurã
peccati erit ⁊ plagaꝝ modus. Ex hoc verbo patʒ ꝙ pene
peccatoꝝ in quantitate rñdent quãtitatibo culparũ. Sʒ
peccatũ moꝛtale in infinituʒ excedit peccatũ veniale.̊2
pena penam ſimilit ercedit.& ſi ꝓ culpa venialiũ ſatiſſa
ciendũ eſt in pena quantulacũq;: ꝓ moꝛtali ſatiſfaciẽdũ
eſt in pena infinita.⁊ ſic eſt impoſſibile ſatiſſacere ꝓ pee
cato moꝛtali.¶l. Iteʒ quanto petᷣm dy aboli excedit pctm
bumanũ:tanto virtus dyaboli ⁊ natura qᷓtuʒ ad nobili⸗
tateʒ conditionũ ſuaꝝ excedit natuꝛaʒ homĩs.nobilitas
eniz conditõis dy abolice eſt vna ratio irremediabilita⸗
tis peccati ſui.vnde virtus ſiue natura demonis ad faci⸗
endũ bona ⁊ ſuſtinendũ mala:tantuʒ excedit humanaʒ:
quantũ culpa ſua excedit culpam homiĩs.ſi g̊ demoni im
poſſibile eſt ſatiffacere ꝓ peccato ſuo: ſimilit᷑ ⁊ homi eſt
impoſſibile ꝓ ſuo.l Iteʒ in peccato ſunt duo.auerſio a
ſupremo:⁊ ↄuerſio ad bonũ cõmutabile.qᷓtum ad auer⸗
ſioneʒ eſt differentia in ſatiſfactõne.qtum aũt ad cõuer⸗
ſionẽ eſt differentia ſm maioꝛeʒ libidinẽ ⁊ minoꝛeʒ.Sʒ
multi poſt primũ parentẽ peccauerũt maioꝛi libidine in
conuerſione ad creaturã qᷓ; ipſe.&̊ ſi ipſe nõ potuit ſatiſ⸗
facere ꝓ primo peccato:multofoꝛtius nec illi.nõ enĩ ſa⸗
tiſfacere potuit:łᷣ neceſſe fuit xpᷣm moꝛi ꝓ illius ſatiſfa⸗
ctione.vt habet᷑ a ſanctis.q Iteʒ minus fit bomo culpa

—

ſponſio. In peccato moꝛtali ſunt duo.auerſio a ſummo
bono: ⁊ conuerſio ad bonũ defectibile. His autẽ duobo
rñdent alia duo.offenſa dei:⁊ libido peccati.quibo duo⸗
bus rñdet duplex pena infinita.ſcilʒ dãni 2 ſenſus. iſtis
auteʒ duobus rñdent duo in ſatiſfactõne ex parte penitẽ

ris cum diuina miſcðia conferente gratiã: qua vtrunqʒ

opoꝛtet ꝙ in ſuo infinito ⁊ eterno puniat᷑ dolendo ꝓ of⸗

uenit ſatiſſactõneʒ penitẽtis: gꝛãm cõferendo ⁊ reatũ in⸗
. finitũ indulgendo. poſſibile eſt penitẽti ſatiſfacere opere
interioꝛi dolendo de offenſa:⁊ oꝑe exterioꝛi de libidie ha
bita in actu peccati.x in vtraq; iſarũ cõcurrũt ex ꝑte dei

in cõmuni. Secũdo in ſpeciali.ſcʒ de ꝑi
bus illius.ſ.or̃one.ieiumio.⁊ elemoſina n primo ꝓ

bilis er peccato oꝛiginali qᷓ ex peccato actuali. ſi ñ po⸗
teſt ſatiſfacere de oꝛigiali: multominꝰ de nerusi Re⸗

tis. doloꝛ ꝑpetuus de offenſa: ⁊2 ſuſtinentia pene exterio⸗

predictoꝝ efſicit᷑ o acceptũ.quia.n.peccatoꝛ peccando
offendit illum qui eſt bonitatis ſimpłr eterne ⁊ infinite:

fenſa illa ⁊ deteſtando.quia vᷣo diuina miſericoꝛdia pre⸗

lxxxiij.

miſericoꝛdia ⁊ iuſticia.miſcðia indulgendo reatũ infini
tũ ſimplicit᷑ qᷓtuʒ ad penam damni ⁊ qᷓtuʒ ad penaʒ ſen⸗
ſus:⁊ iuſticia in exigendo penam aliquazʒ. 4 Ad illud gᷓ
quod primo obijcit᷑.ꝙ offenſa tei eſt infinita ⁊c. Dicen⸗
dũ ꝙ ⁊ pro offenſa illa debet penitẽs in ſuo infinito pu⸗
nire ſe dolendo.⁊ ſicut tactuʒ eſt:quia adeo miſericoꝛdit᷑
fiunt indulgentie hmõi:reatus infinitus remittit᷑ pꝛo pe
na finita. Si obijciat᷑ ꝙ doloꝛ iſte eſt contritõnis:⁊ ita ñ
ſatiſfactoꝛius.Dicendũ ꝙ non eſt veruʒ.ſicut enim S.de⸗
terminatũ eſt in tractatu de cõtritione: quidazʒ doloꝛ ẽ cõ
tꝛitionis:⁊ quidaʒ ſatiſfactoꝛius in penitẽtia.ql! Ad illð
quod obijcit᷑.ꝙ culpa moꝛtalis excedit venialem in infi⸗
nitũ ⁊c. Dicenduʒ ꝙ etſi culpa excedit in infinitũ penaʒ
ſatiſfactoꝛiam illius que fit in gratia:tamẽ diuina indul
gentia moderata excedit in infinitũ penaʒ ſatiſfactoꝛiaʒ
illius.ſicut enim tactũ eſt S.in tractatu de penitẽtia veni

aliũ.qᷓ;uis moꝛtale ſit maius in infinitũ veniali: tñ quia

in iuſtificatõne a moꝛtali remittit᷑ reatus eteꝛnus ⁊ com
mutatur in penam tꝑaleʒz. pena debita veniali ⁊ moꝛtali
Apoꝛtionabilia ſunt.il Ad illud quod obijcit᷑ de peccato
dyaboli poteſt dici.ꝙ dyabolus nõ poteſt ſatiſfacere ꝓ⸗
pter proteruaʒ eius fantaſiam. Ipter quã eſt inſuſcepti⸗
bilis gratie que eſt ſubſtramentũ ⁊ ratio ſatiſſactõnis.⁊
alia que tacta ſunt S. vbi tactuʒ eſt de inſuſceptibilitate
angeli gratie penitẽdi.] Ad illud quod obijcit᷑ de pecca⸗
to primi parentis. Dicendũ ꝙ aliter fuit de peccato pri⸗
mi homiĩs ⁊ de peccatis alioꝝ.Pꝛimus.n.homo peccan
do intulit ſibi damnũ ⁊ omibus deſcendentibo ab ipſo le
ge ꝓpagationis cõmunis.ſibeniʒ ⁊ omibo damnũ moꝛ
tis intulit.immo deũ damnificauit in toto ſuo genere bu
mano.⁊ ꝓpter hoc primus homo nõ potuit ſatiſſacere ꝓ
peccato ſuo:quia nõ potuit ſatiſfacere nec ſibi:nec homĩ
nec deo ꝓ damno tanto.Et hoc eſt quod dicit Anſel. qꝙ;
homo nõ potuit ſatiſſacere: deus ſolus potuit ſed nõ de⸗
buit.vnde opoꝛtuit ꝙ vna eſſet ꝑſona que poſſʒ ⁊ que de⸗
beret.⁊ ꝓpter hoc deus factus eſt homo:vt ratõne q̃ eſſet
deus poſſet:⁊ ratõne qua homo teberet. ⁊ iſta ꝑſona eẽt
mediatoꝛ que ſatiſfaceret ꝓ culpa primi homĩs.⁊ etiam
ꝓ culpa alioꝝ ſatiſfecit.&̊ mediatoꝛ dei ⁊ homĩs ꝓ pecca
to pꝛimi homis nemo alius potuit:nec adhuc aliquis ſa
tiſſfecit niſi in fide paſſionis ipius mediatoꝛis.⁊ cuius fi
de ſolũmodo iuſtificat᷑ peccatoꝛ: ⁊ ſolũmodo remittitur
peccatũ. Ande omiĩs ſatiſfactio noſtra habet virtutẽ a ſa
tiſſactione xp̃i.que quideʒ ſatiſfactio habet effectũ in mẽ
bꝛis xpᷣi ꝑ ipᷣa ſacramenta.vt ꝑ baptiſinũ habet effectus
plenitudineʒ:⁊ qᷓtum ad culpa ⁊ qᷓtũ ad penaʒ:⁊ per pe⸗
nitentiaʒ in ꝑte.omĩs g ſatiſſactio peccati ſuꝑ ſatiſfacti⸗
onem mediatoꝛis fundata eſt. 4 Ad illud quod obijcit.
̈tuʒ ad auerſioneʒ eſt differentia in peccatis. Rñſio
patet ex ſupradictis.quia vno modo ſumpta auerſio ẽ ĩ⸗

differentia:alio modo ſi umpta eſt drñtia. Ex his etiã pʒ

rñſio ad predicta.quia ſi offenſa peccati ẽ infinita: ⁊ ſa

tiſfactio eſt infinita inqᷓtuʒ ẽ mediatoꝛis. Pret᷑.quia dy⸗

abolus nõ habet mediatoꝛẽ: nec ſatiſfactio eius fundata

ſupra meritũ mediatoꝛis.4 Ad vltunũ dicendũ.ꝙ nullꝰ

pot ſatiſfacere ꝓ oꝛiginali: quia nulla eſt ſatiſfactio niſi
habeat fundamentuz gꝛatie: qua habita nõ manet culpa
oꝛiginalis.nec ſatiſfactio ꝓ oꝛiginali requiꝛit penã a ꝓ⸗

prio ſubiecto:qꝛ peccatũ oꝛiginale nõ eſt actum ſ̊ ab alio

btractũ. ¶ Pret᷑.xpᷣs ſatiſſecit ꝓ oꝛiginali ſimpłr⁊ ſuffi
cientiſſime: cuiꝰ ſatiſſactõnis virtus ⁊ efficacia tranffert᷑

d nos in baptiſmo:vt tactũ eſt ⁊c.

embꝛũ ſecũduz

Onſequenter querit᷑ de neceſſitate ſatiſfa⸗
ctionis:⁊ intendo de ſatiſſactõne per opus
exterius. Primo igitur hic queritur.vtrũ
equiratur in ſatiſſactione opus exterins·

Secundo. vtx opus penale.

.

—

rticulus primus

primũ ꝙ opus exterius requirat᷑ videt᷑ ſic
de peccatis ↄfeſſis fit ꝑ ſe ſatiſſactio ſᷣm arbi⸗
triũ eccĩe.eccia aũt ñ arbitrat᷑ ſatiſfactiõzʒ iu⸗
ſtã:niſi fiat oꝑe exterioꝛi.qꝛ bmõi ſolutõʒ iniũgit penitẽ⸗
tibus.̊ in ſatiſfactõe ncce ẽ opꝰ exteriꝰ.¶ Ztẽ H̊ idẽ pʒ x
ꝑtes ſatiſfactõis q̃ ſunt oꝑa exterioꝛa.ſ.oro.ieiunium.⁊
elemoſina.¶ Contra. Jo.v.dixit dñs longuido queʒz ſa
nauerat ad piſcinã. Ecce ſanꝰ factus es:iaʒ noli peccaꝛe
ne deteriꝰ aliqꝗ tibi ↄtingat.Sanato &̊ ñ iniũxit dñs ali
qd niſi volũtatẽ ñ peccãdi q̃ ẽ motꝰ interioꝛ. vᷣ oĩs chriſii
actio nꝛa eſt lectio.̊ ſacerdos penitẽti ſanato ꝑ ↄtritõzʒ ñ
dz iniũgeꝛe exterioꝛẽ ſatiſfactiõʒ.ñ igit᷑ regrit᷑ ſatiſſactio
exterioꝛ.i Itẽ videt᷑ ꝑ illð ꝗꝙ dñs mlieri dep̃hẽſe ĩ adul⸗

terio ñ iniũxit ſatiſfactõeʒ Johᷣ.viij.Fᷣ tm̃ dirit ei. vade

ampliꝰ noli peccare.vdẽ videt᷑ ꝑ illð qð dꝛ ecẽi.xtj. Eili
peccaſti ñ adijcias iteꝝ.¶ Rũñdeo.ꝙ ẽ ſatiſfactõ ſacr̃alis
vtpote illa qᷓ imũgit᷑ a ſacerdote.⁊ bec ñ fit niſi ꝑ opꝰ ex/
teriꝰ.⁊ hec ꝓpꝛie dẽ ſatiſfactio: ⁊ ẽ vna ꝑs pnĩie. Alio mõ
noĩe extẽſo dẽ ſatiſfactõ opꝰqͥdcũq; ſiue exteriꝰ ſiue inte⸗
riꝰ:qͥ penitẽs meret᷑ remiſſiõʒ reatꝰ ſui pcti.cuiuſmõi ſũt
oꝑa q ſuꝑintẽdũt penitẽtes oꝑibo iniũctis ab eccia.⁊ bꝰ⸗
modi ſunt de ↄſummatõe ⁊ ſecuritate ſatiſfactõis.⸗õ
ꝙ qdaʒ ſunt de fundam̃to ſatiſfactõis. ſiẽ cauẽ a pctis
ſine q̊ ñ ꝓdeſt ſatiſſactio.Ecci.xxxiiij. Qui baptiʒatur a
moꝛtuo ⁊ iteꝝ tãgit moꝛtuũ:ꝗd ꝓdeſt lauatio eiꝰ: ſic hõ
ꝗ ieiunat ĩ pcttis ſuis ⁊ iteꝝ eadeʒ faciẽs:quid ꝓdeſt hu⸗
miliando ſe. Quedã ſunt ad expeditiõʒ ſiue ad facultatẽ
ſatiſfactõis:ſicut vitatõ mali ↄſoꝛtij.qꝛ int malos ſocios
nõ fit defacili ſatiſfactio.vñ Math. xxvij. Egreſſus petrꝰ
foꝛas fleuit amare.vbi dic glo.ab impioꝝ ↄſilio ſecluſus
culpã lauat.qdð ñ intꝰ.vñ ſuꝑ illð negauit coꝛã omĩbus.
neſcio ꝗd dicis.dicit glo. noxia pꝛauoꝝ colloꝗa q co⸗

gũt petꝝ negare deũ. Quedã ſunt de ſuba ſatiſfactõnis.

vt ieiuniũ.or̃o.⁊ elemoſina.⁊ hec iniũgũt ſacerdotes pe
nitentibo cũ dicũt cauete a pct᷑is. vitate ↄſoꝛtia mala.ie⸗
iunate.oꝛate.⁊ elemoſinã date.Quedã ſunt de ↄſumma⸗
tione ⁊ ꝑfectõe ⁊ ſecuritate ſatiſfactõnis. ſiẽ̃ alia bona q̃
faciũt penitẽtes ſupᷣ ſatiſfactõeʒ iniunctã a ſacerdote.vñ
yſaie.ij. Docebit nos vias ſuas ⁊ ambulabimꝰ ĩ ſemitia
eius.i.ꝑ ſaceꝛdotẽ docebit nos ꝗd teneamur agẽ. ⁊ he ſũt
vie.Sed nos ſirictioꝛeʒ pnĩam faciamꝰ q; iniucta ſit.ſũt
eniʒ ſemite ſtrictioꝛes qᷓ; vie.⁊ hec iniũgũt ſacerdotes in
vłi cuʒ dicũt penitẽtibo.oĩa bona q̃ facietis ſunt vobis ꝓ
pnĩa.his viſis facile ẽ rũdere ad obiecta.¶l Ad illa que
obijciũt᷑ ꝙ dñoa remiſit pctm ſine iniũctõne exterioꝛis ſa⸗
tiſfactõis. Dicendũ q dñs ñ iniũrit ſatiſfactõʒ ſacr̃aleʒ:
iᷣ dixit ilł fundamtũ pnie.ſ.abſtinẽ a pcto. Ael aliter.qꝙ
dñs ñ iniũrxit ſatiſfactõʒ exterioꝛẽ:qm̃ vid bat ↄtritõneʒ
eſſe ſufficientẽ ad deletõʒ macule ⁊ pene.Sʒ ſaceꝛdos nẽ
qñ videt coꝛda penitẽtiuʒ: neſcit an ſufficiẽs ſit ↄtritio.⸗2⸗
ꝓter h̊ iniũgit ſatiffactõʒ exterioꝛẽ.¶¶ Ad illð qð obijcit
xæ ecciaſtico vbi dꝛ. Iili peccaſti ñ adijcias iteꝝ. SDicẽdũ
ꝙ h ñ ſuffic.ſ.ñ adijcere.vñ ſubdit᷑ ibidẽ de ſatiſfactione
oꝛonis.cũ ſubdit᷑:bᷣ de priſtinis depcare ⁊c̃.

rticulus ſecũdus

DOnſequẽt querit᷑.vtꝝ in ſatiſfactiõe requirit
opꝰ penale. ſic:videt᷑. Dicit.n. Greg.in q̃⸗
ANdã omel. Juſtũ ẽ vt pctoꝛ tãtũ maioꝛa fibi in⸗
ferat lamẽeta ꝑ pnĩaʒ:quãto maioꝛa intulit ſibi damna ꝑ
culpam. ! Iteʒ in coꝛꝑalibo ⁊ ſpũalibo eſt curatio ꝑ con
trariũ:vt vult Grego.qꝛ vtrobiq; ↄtraria ↄtrarijs cuꝛãt᷑.
hᷣ peccatũ eo ꝙ ex libidine cõmittit᷑ cũ delectatõe ꝑpetꝛa⸗
tur ⁊ ꝑ ſatiſfactõʒ curat᷑. ꝗ̊ opꝰ ſatiſfactõis dʒ eẽ penale.
Itez diuina iuſticia reqrit ꝙ peccatuʒ puniat᷑ alioqn
aliꝗd eẽt inoꝛdinatũ in regno dei:vt habet᷑ ab aug. B̊ᷣ pec
catũ punit᷑ in oꝑibo ſatiſfactõis.⁊⸗ ita vt priꝰ.¶ Stẽ pec⸗
catũ efficit factoꝛeʒ debitoꝛẽ pene.ſᷣ in ſatiſfactõne ſoluit
qð debet. ita vt priꝰ. (ontra. Anſelli Eun deꝰ hõ.

Satiſfacere eſt bonoꝛẽ deo debitũ impendẽ. G̊ autẽ ñ reꝗ

rit opus penale. Exhibet᷑.n. honoꝛ teo debitus om̃i tẽpe
bono ñ penali.⁊ ita ꝑ oꝑa ñ penalia fit ſatiſfactio.¶¶ Iſtẽ

oꝛo eſt ſatiſſactoꝛia. int᷑ omĩa tñ meritoꝛia ẽ iocũdiſſima
⁊ cũ dlectatõne. ita ↄtingit ſatiſſieri oꝑe delectabili ñ

penali.¶ Item ſi opꝰ ſatiſfactoꝛiuʒ eſt nccio penale ꝑ ſe:
quanto eſt magis penale:magis ẽ ſatiſfactoꝛiũ.ſ̊ magis

eſt penale tepido a carnali ieiunare vno die qᷓ; viro deuo

to ⁊ feruenti ꝑ totã vnã quadꝛageſimã. iſte magis facit
ieiunando vna die qᷓ ille ꝑ totã quadrageſimaʒ.quod eſt
incõueniẽs.qꝛ tũc repoꝛtaret᷑ cõmodũ de defectu vel ma⸗/
licia.¶ Item ſi hoc eſſet: multis eſſet precluſa poſſibili⸗

tas ſatiſfaciendi. vt illis qui nullũ opus penale poſſunt

agere. 4¶ Item quedam ſunt peccata que perpetrant᷑ cuʒ
triſticia.ſed ſatiſfactio debet eſſe per contrarium.ergo ſi⸗
ne pena debet de his peccatis ſatiſfactio fieri.vtputa ſũt
accidia inuidia.¶ Reſpondeo.ꝙ ſatiſfactio eſt exercen
da per opera penalia.cuius eſt ratio multiplex. Vna cu
ratio per contrarium. ſi enim introducta eſt infirmitas
per delectationeʒ culpe: curari debet per ſuſtinentid pe⸗
ne. Alia eſt iuſta cebiti ſolutio.de bitum enim quod ↄtꝛa⸗
bitur peccando:pena ſoluitur. Alia eſt eoꝛdinati reor⸗
dinatio.qui enim ſe croꝛdinauit per cõmiſſioneʒ culpe:
potiſſime reoꝛdinat ſe per paſſioneʒ pene.Alia eſt reuer
ſio debita ad ſtatum iuſticie.qui enim auerſus eſt a ſta⸗
tu iuſticie per culpam: debet reuerti ad eundem per pe⸗
nam. Alia eſt diuini honoꝛis debita exhibitio.qui enim
deo honoꝛem abſtulit offendendo in culpa: debet ceo ho
noꝛem reddere ſubijciendo ſe deo in pena.penitens enim
maioꝛem deo exhibet honoꝛem illi famulando in opere
bono ⁊ in pene aſſumpte ciectione: qᷓ; im famulando in
altero. ꝗ¶ Ad illud ergo quod primo obijcitur. ꝙ ſatiſ⸗
facere eſt impendere ⁊c̃. Oicendum ꝙ eſt debitum ho⸗
noꝛis veniens ex bono collato:⁊ hunc debemus impen⸗
dere per gratiarũactiones.⁊ veniens ex mandato iniun⸗
cto:? ⁊ hunc debemus per obedientie ſubiectionem.⁊ ve⸗
niens ex maieſtatis im perio:⁊ hunc debemus per latrie
adoꝛationem.⁊ veniens etiam ex peccato cõmiſſo: ⁊ iſte
honoꝛ redditur deo per ſuipſius punitioneʒ.⁊ hoc eſt in
ſatiſfactione.il Ad illud quod obijcitur de oꝛatione. Di
cendũ ꝙ etſi oꝛare ſit iocundũ ⁊ delectabile rõne deuoti⸗
onis ⁊ feruoꝛe ipſius caritatis: nihilominus oꝛare quã⸗
tum eſt de ſe:eſt valde penale carni.etiam cũ quãtacunq;
fiat deuotione ⁊ delectatõne.4¶. Ad illud qð obijcitur. ꝙ
ſi ſatiſfactoꝛiũ opus ſit penale per ſe.̊ ⁊c. Dicendum ꝙ
aliquid eſt penale nature: quia natura eſt. ſicut eſt abſii
nentia ieiunij ⁊ erogatio bonoꝝ ex quibus eẽt ſuſtinẽda
infirmitas hũana.Aliquid eſt penale rõne deoꝛdinatio⸗
nis culpe: qꝛ deoꝛdinat᷑ volũtas ⁊ inhabilitat᷑ ad bonuʒ
cuiuſmodi eſt tepoꝛ ⁊ carnalitas.his enim deoꝛdinat᷑ vo⸗
luntas ⁊c̃. Pꝛima penalitas ↄgruit oꝑibus ſatiſfactõis.
ſecũda nequaꝙᷓ;ᷓ. de iſta aũt ſecuda opponit᷑ nõ de prima.
¶ Ad illud qð obijcitur. ꝙ aliqui vel ratione infirmita⸗
tis vel debilitatis nihil penale pñt ſuſtinere ⁊c᷑. Dicẽdũ
ꝙ etſi boc ſupponat᷑.vel nunq vel raꝛo accidit:miſi foꝛte ĩ
graui ⁊ ꝑpetuo languoꝛe.talibus nõ ſunt indicẽda hinõi
opera laboꝛioſa.ſed illis ſufficit doloꝛ perpetuus ⁊ dete⸗
ſtatio commiſſi.¶ Ad aliud dicendum. ꝙ ſi quedaʒ pec
cata perpetrantur cum triſticia: nibilominus eoꝛum ra
dix eſt libido ⁊ cũ quadã ↄplacẽtia libidinoſa:q̃ ñ imme
rito leticia culpabilis ẽ interpᷣtanda ⁊c̃.
embꝛũ terciũ
Bnſequẽter queꝛitur de quidditate ſatiſſa
ctionis. Circa quã primo queritur de dil⸗
ferentia deſcriptionum. Secundo de parti
us deſcriptionũ.

— — —-—— ‚,ve eàRe

— e — --

e
ide
N
ma
lin
ſe:
gis
eno
gcit
leſt
ma⸗
ili,
unt
H ſi⸗
füt
den
ſtoo
i⸗
N
ror⸗

ner⸗
/
e⸗

in
ere
din
tiſ/
bo/
n/

ida
tio⸗
nuz
po⸗
s⸗
10.
a⸗
gü
lei
ni
eie!
Ne
mr.
nnme

ſſn

eymi

em rererrrrr

bonoꝛẽ xeo debitũ impẽdẽ. Querit ſi
xxſcriptionũ.cuiꝰ pt eẽ rñſio.qꝛ prima poĩt᷑ ꝑ receſſum a

rticulus pꝛtimmus
Eſcribit᷑ aũt ab Aug.ſic. Satiſfactò t᷑ pctoꝝ
auſas excidẽ: æ eaꝝ ſuggeſtiõibo aduiũ ñ in⸗
dulgẽ. ¶ Itẽ Anf. deſcribit ſic. Satiſſaceꝛe ẽ

t dꝛñtia harũ

malo:ſecũda ꝑ acceſſuʒ ad bonũ.ſiue pᷣma ꝑ delectatõeʒ
mali: ſecũda ꝑ Knit boni ſe ſd
rticulus ſecudus
Onſequẽt᷑ dubitat᷑ ð ꝑtibo pᷣme deſcriptõis q̃
=.Satiſſacẽ ẽ cãs pctoꝝ excidẽ ⁊c̃. Et prio du
itat᷑ de pria ꝑte.⁊ pᷣmo.v.pctm cãs hẽat.Et
videt ꝙ ñ.q; diẽ Dyoni.d di.no.Aſalũ ẽ pᷣter naturaʒ
intẽtõz ⁊ cam.igit᷑ ñ bʒ cãm. ¶ Itł Oyoni.Malũ ẽ p̃teꝛ
finẽ diffinitõeʒ ⁊ pꝛincipia.pꝛincipia vᷣo ⁊ cauſa ideʒ ſᷣm
phm. Itẽ Dyo. de di. no. ANDalũ neq; ẽ cã neq; ex cauſa
neqʒ ex principio.Ex bis pʒ ꝙ malũ ñ hʒ cãm. ẽ nec pec
catũ.¶ Itẽ h̊ pʒ inducẽdo ĩ ſinguł cauſis.ñ eĩ hʒ mateꝛi
alẽ ĩ q· diẽ.n.Oyo.malũ neq; eſt exñs neq; ĩ exiſtentibo.
4 Pretr. malũ ñ hʒ mateꝛiã ex q̃:qꝛ illa aut eẽt nat᷑a ali⸗
q̃ aut aliud.i õ nat᷑a aliqᷓ: qꝛ nata mala eẽt.cũ materia
ſꝑ defiẽ reſpectu cꝰ ẽ matia.igit᷑ ñ ẽ nata aliq̃. Si nihil.
n negatiue:q̊ puatiue.&ᷣ nibil puatm̃ duo dic: naturã cũ
vxfectu.aut igit᷑ matia rõne defectꝰ:qð cẽ ñ pᷣt.qꝛ malũ ẽ
ille defectꝰ. aut rõne nate:⁊ ſi h:ſeqꝗt idẽ qð priꝰ.ſ.ꝙ na⸗
tura aliq̃ ẽ matia mali.⁊ tũc nata mala eẽt.4. Pret᷑.nec
bhʒ cãm foꝛmalẽ.dic.n. Dyo.de di.no. Priuatio ẽ malũ
2 defect? ⁊ impotẽtia ⁊ imoderatio ⁊ petm ⁊ ſine intẽtõe
ñ pulchrũ.Alia trãſlatio.pᷣuatio ẽ malũ ⁊ defectꝰ ⁊ in⸗
foꝛmitas 2 ĩmoderantia 2 pctẽm ⁊ incõſpicuũ ? infoꝛme.
igit᷑ ſine foꝛma.q Pꝛet᷑.malũ ſiue pctm ẽ ipa deſoꝛmitas
HG defoꝛmitatis ñ ẽ for̃a:cũ for̃a ratõʒ hẽat pulchꝛi. Si q̊
poncret᷑ ꝙ eiꝰ ſoẽa eẽt pᷣuatio:eadeʒ rõne ⁊ illiꝰ puatõis
eẽt for̃a pꝛiuatio.⁊ ſic ĩ infinitũ.igit᷑ pccẽm foꝛmã nõ bʒ.
Pret᷑.ñ bʒ cãm finalẽ.vñ Dyo..Dalũ pt finẽ diffini-
tionẽ ⁊ pᷣt principia.Itẽ bonũ ⁊ finis idẽ.¶¶ Stẽ ñ bʒ effi
cientẽ.dic.n. Aug.de ci.dei.xij.emo qrit efficiẽtẽ cãm

male volũtatis.n ei ẽ efficiẽs vᷣ deficiẽs:qꝛ illa effectio eft
tcxfectõ. Ex his videt᷑ ꝙ pctẽᷣm nullũ gen cãe hbʒ.¶ Cõt᷑.

Augꝰ.de li. ar. Volũtas ẽ cã pcti.¶¶ Itẽ Aug. qꝛ boni ſu
mus bona facimꝰ.2 qꝛ mali: mala facimꝰ. Si g̊ mali ſu⸗
mus maia faciẽdo:cã ſumꝰ mali. igit᷑ malũ hʒ cãʒ. 4¶ Itẽ
bꝛat cãm ꝑ ſe ſiẽ bonũ:videt᷑ ſic Sm phᷣm.eadẽ ſunt pᷣn
cipia accñtis ⁊ ſube:vt albedis a albi.qð ẽ ſbiectĩe albe⸗
dims.Sʒ dic̃ Daniel.ꝙ malũ neq; ẽ ſuba neq; ydioma
ſube ß̊ accñs.igit᷑ cũ accntis ſint eadẽ prieipia 2 cauſe q̃
ſunt ſue ſube:relingt᷑ ꝙ malũ hẽat cãʒ. Itẽ vt hr a pho
q̃dã ẽ ptãs q̃ ẽ dtermiata ad vnũ:qdã indifferẽt ẽ ad op
poſita.ſic ẽ potẽtia rõnał.Cũ igit᷑ ptãs rõnał q ẽ indiſfe
rent oppoſitoꝝ ẽ cã mali:ſiẽ li.ar.relingt᷑ ̊ ꝙ malum hʒ
cãm ꝑ le:ſic̃ 2 bonũ.ql Itẽ ĩ cauſis naturalibo aliqñ ali⸗
qd cauſat᷑ prer intẽtõʒ agentis:ſic mõſtra.nihilominꝰ ſi
cut cauſatũ dẽ bre ꝑ ſe cam.⸗ Iteʒ Dyo.aĩa maloꝝ ẽ cã
ꝑſe:ſic ignis calefieri.alia tranſlatio:calefaciendi.Sed
ignis ẽ ca ꝑ ſe calefieri:igit᷑ aiĩa ꝑ ſe ẽ cĩ maloꝝ. igit᷑ ma⸗
la cãm hñt tꝑ ſe · ¶¶ Itẽ hʒ cãm materialẽ ĩ q: videt᷑ ſic.
Domal.malũ ñ ẽ ſuba aliq̃ neqʒ ſube ydioma.i.for̃a: ſ
accñs.bᷣ acentis eẽ ẽ ineſſe.. Iteʒ pꝛiuatio ⁊ habitꝰ hñt
cẽ ciꝛca ideʒ ſubiectũ. igit cũ ẽ pꝛiuatio:de ncciĩtate ẽ ĩ eo⸗
tez ſubiecto ĩ qj fuit bĩtus.Silr oria hñt eẽ circa idẽ ſhᷣ⸗
liectu:⁊ materia accñtis ideʒ ẽ.qꝛ accñtia ñ bñt materiã
er qh in q. ⁊c. ¶. Itẽ ꝙ babeat materiã ex q̃: videt᷑ ſic.
pct᷑z babuit eẽ poſt ñ eẽ:⁊ ñ fuit cauſatũ.igit᷑ ſua impotẽ
tia materie. igit exijt in eſſe de materia. igit᷑ bʒ materiaʒ
e qᷓ vel ex q. ¶ Pret. q magis materie ↄueniũt inqtum
bmõi materialia ſunt:⁊ hñtia materiã ex qᷓ. ſö̊ mal ma⸗
Hime aueit cũ materia.qð pʒ:eo q; malũ eſt ens puatiuũ.
pᷣuatio aũt ꝓpꝛie materie ↄueĩt.vn a pho dr maleficiũ p⸗

pꝛijſſime.igit᷑ vt videt᷑ ↄueit mala hr̃e materiã: dico ex q̃.

lxxxuij.
A Itez due ſunt cauſe reꝝ intra.ſ.materia ⁊ forma. ab
vna ẽ res imꝑfecta ⁊ in pꝛiuatõe:ab alia ꝑfecta ⁊ ĩ poſi⸗
tione.bonũ cuiꝰ eẽ ſonat in poſitõʒ hʒ materiã ex q̃̊: mul
toſoꝛtiꝰ malũ cuiꝰ eẽ ẽ imꝑfectõis ⁊ pᷣuatõis.il Itẽ ꝙ ha
beat cãm foꝛmalẽ:videt᷑ ſic.malũ ſiue pctᷣm ẽ intelligibile
igit᷑ cũ nihil ſit intelligibile niſi ꝑ ſuã foꝛmã.i.cõmenda⸗
tu 1c. 4 Iteʒ Dyo.de di.no. Nũc aũt ſᷣm nos bymnitũ
eſt bonũ tanqᷓ; vere bonũ: tanq; pncipiũ ⁊ finis oim: tãqᷓ
cõtinentia entiũ:tanq; ſpeciſicũ ñ entiũ.alia tranſlatio:
vt foꝛmificũ nõ entiũ.⁊ vocat ibi nõ entia mala.ſᷣ om̃e il⸗
lud cuiꝰ ſoꝛmificũ vel ſpecificũ eẽ bonã ſpẽʒ hʒ vel foꝛmã
igit᷑ malũ foꝛmã bʒ.¶j Itẽ ꝙ hẽat cãm finalẽ:videt᷑ ſic.oẽ
oꝛdinatũ finẽ hʒ.malũ ẽ oꝛdinatũ.vñ Augꝰ.in ench.Ex
oĩbo ↄſiſtit vniuerſitatis admiꝛabił foꝛtitudo pulchꝛitudo
in q̊ id qð malũ dr̃ bñ oꝛdinatũ ⁊ loco poſitũ:eminẽtius
pↄmendat bona.⸗:! Itẽ Dyo.de di.no. Oim maloꝝ pꝛinci
piũ ⁊ fims erit bonũ.i oĩo mali finis ẽ bonꝰ.¶ Item
cãm efficiẽteʒ:qꝛ cã efficiẽs ẽ q̃ͥ monet ⁊ oꝑat᷑ ad h̊ ꝙ re
ſit. ⁊ ita hʒ efficientẽ cãm.¶¶ Stẽ qð habuit eẽ poſi nõ eẽ:
prius fuit in Lactueve dicit phᷣus.⁊ vt ideʒ dicit ⁊
determĩat h̊ ñ ẽ veruᷣ vlłr de potẽtia mateꝛie ſ̊ eficientis.
igit᷑ cũ pctm hʒ eẽ poſt ñ eẽ:hʒ cãm efficiẽteʒ.¶l Itẽ qꝛ dẽ
ꝙ hʒ cam deficiẽtẽ ñ efficientẽ:q̃rit᷑ cũ dr deficiẽs: aut dĩ
cficiẽs qꝛ deſic̃ a cauſalitate:aut qꝛ deficit ab alio.ñ ꝗa
deficit ab alio:qꝛ hmõi defectꝰ nihil adimit ab intellectu
cauſe:igit᷑ qꝛ defiẽ a cauſalitate.igit᷑ nulla ẽ cauſalitas in
ꝓductõe mali in eẽ.ſᷣ hẽ falſuʒ.̊ videt᷑ ꝙ ꝓducat᷑ in eẽ a
cã ſimpir. ¶ Rñdeo. ad hoꝝ noticiã intelligendũ ẽ.ꝙ ĩ
ꝓpetratõe pct᷑i ⁊ vłr mali ẽ actꝰ ⁊ inoꝛdinatio ſiue defor
mitas.rõne octꝰ ẽ exitꝰ a cã efficiẽte:rõne defoꝛmitatis a
cã deſiciẽte.Dicit.n. Augꝰ. epłaʒ fundamẽti.nõ eſt ab
illo coꝛꝛuptõ ꝗ ſolus ẽ incoꝛuptibił.ñ vnũ ſ̊ dno nomĩa
dicũt. Itẽ cũ dẽ deꝰ fecit ð nihbilo ñ vnũ ſᷣ̊ duo noĩa audi
uimꝰ.redde igit᷑ iſtis ſinguł illa ſingula.vt cũ audis nu⸗
meꝝ ad dñm ꝑtineat:cũ audis coꝛuptibilẽ ad nibilum.
bec Aug.Silr ĩ ꝓpoſito.vñ ipſa defoꝛmitas ñ ẽ pcẽm ꝓ⸗
pꝛie loquẽdo:ſ̊ potiꝰ actꝰ defoꝛmis.X¶: Ad illð qð obijcit᷑
ꝑ Syoni.ꝙ malũ ẽ pᷣteꝛ cãm ⁊c̃.dðm ẽ ꝙ alið ẽ ñ habeꝛe
cãm:⁊ aliud ẽ pᷣt cãm.Eſſe.n.pᷣs cãm ẽ eẽ pret᷑ apetitum
⁊ intentõʒ cauſe.qð ↄueĩt pcto vel malo.nullꝰ.n.agens
aliqð opꝰ pct᷑i intẽdit vel appetit illud: q̊ appetitũ vel in⸗
tentũ pctm ẽ.vñ Dyoni.nullꝰ oꝑat᷑ ad malũ reſpiciẽs.
Pret᷑.cã ⁊ cauſatũ ſe ſolẽt hr̃e ꝓpoꝛtõabiłr. vñ cãe nccie
ſolet eẽ effectꝰ nccius.cauſe exñtis actu: ⁊ cauſatũ actu.
cauſe exñtis potẽtie ⁊ cauſatũ potẽtia.cauſatũ igit᷑ eẽ Fʒ
hinõi ↄueniẽtiã cũ cã ſua:ẽ ipᷣm eẽ ſᷣm cãm ſuã.Pret᷑.cãzʒ
eẽ ẽ deſicẽ a tali ↄueniẽtia.vnð qꝛ cã pct᷑iẽ ſimpir ⁊ actu.
pet᷑ᷣm at᷑ velẽ pᷣnatio ſimpłr vel defectꝰ. d pctẽm vel malũ
eẽ pᷣter cãm.i.ñ ſᷣm ↄueniẽtiã ſue cauſe.lʒ.n.bonũ ñ inq;
tũ bonũ ſ̊ inqᷓtũ deficiẽs ſit c mali:mihilominꝰ ipſuʒ bo
nã ſubalr ẽ ens actu.ſ̊ ſignificatũ ꝓpꝛijſſimũ ⁊ pᷣmũ pet᷑i
nibil ẽ:vt ex dictis Anß.pʒ. Hac igit᷑ duplici ðᷣ cã dẽ eſſe
pᷣter cãm.ſ.⁊ qꝛ ẽ pret᷑ appetitũ ⁊ intentõʒ cauſe:⁊ qꝛ nõ ẽ
Fm ↄueniẽtiã cauſe.¶ AZid illð dyoniſij.pctm ſiue maluʒ
nõ ẽ ex cã.dᷣm ꝙ aliud ẽ nõ eẽ ex cã:⁊ ñ hr̃e cãʒ.ex cã dẽ
eẽ qð hʒ eẽ ex influẽtia eiꝰ a qͥ hʒ eẽ.eo mõ qͥ ea q̃ hñt eſſe
ſe hñt eẽ ex influẽtia cauſaꝝ ſuaꝝ.qð ñ ↄueĩt malo: ꝗa
nõ ingredit᷑ in eẽ ꝑ influẽtiã ̊ ꝑ defectũ.ſolũmõ eniʒ bo⸗
nũ ꝑ influẽtiã agit ⁊ ꝑ influentiã actũ ẽ:malũ aũt ꝑ defe⸗
ctũ.dẽ igit᷑ malũ eẽ ñ ex cã:qꝛ ũ hʒ eẽ ꝑ influẽtiã aliquaʒ
que a ſua cã ̊ ꝑ defectũ.i Ad illud qð obijci ꝙ ñ habet
materialẽ ĩ q̃:qꝛ ñ ẽ exñs ⁊c.dðm ꝙ cũ dꝛ ꝙ hʒ eẽ ꝑfectũ
ſiue ↄpletũ.vñ ſumit᷑ exñs ſʒʒ ꝙ dic ſtatũ ſiſtentẽ ſine de⸗
clinatõe in defectũ.vñ exñs dr plene ſtatꝰ vel ſiſſẽs.i.ſta
tus ſine declinatõe in defectũ. Hec.n.pᷣpoſitio ex: nota ẽ
expletõis.ſolẽt.n.pᷣpoſitões mutare:aut diminuere:aut
agere.hec aũt pᷣpoſitio ex:ẽ nota augm̃ti cũ dr exñs.Fᷣm
iſiã acceptatõʒ neq; ↄueĩt malo ꝙ ſit exñs eiꝰ eẽ in defe⸗
ctũ.vñ malũ nõ ẽ:ſᷣ defectꝰ boni mali nomẽ accepit.neq;
in exñti:qꝛ om̃e illud in q̊ ẽ lʒ illud ſit bonũ:eſt ĩ defectũ.
vñ malũ iniᷓtũ hmõi ñ ẽ niſi ĩ bono dficiẽte.vñ aug.in

epla ↄtra Jauſtuʒ. Diſcito nõᷣ ſuam maluʒ eẽ.bᷣ ſicut in
coꝛpoꝛe cõmutatione foꝛme indeterius amittit vel potiꝰ
minui.⁊ fedum dici qð pulchꝛuʒ antea dicebat᷑.⁊ diſpli
cere coꝛpus quod antea placuerat. Sic in aĩo recte vo⸗/
luntatis decus quo pie iuſte riuit cõmutata in deterius
voluntate depꝛauari quo pcto effici aĩam miſeram qᷓ bo
neſtate recte voluntatis beatitudineʒ obtineat.Ecce ꝙ ꝑ
peccatum ipſa anima labitur in eſſe miſeruzʒ 2 declinãs
ſine æficiẽs.i Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ nuſq eſt ⁊c. Di⸗
cendũ ꝙ nuſqᷓ Aꝓpꝛie ſumptũ priuat eẽ in loco.loci aũt du
plex eſt ꝓpꝛietas.ſ.continere ⁊ ſaluaꝛe.vnde ponere loca
le nuſiᷓ eſſe:eſt ponere illud extra continẽs ⁊ ſaluãs ip̃ʒ.
Sed in moꝛibus continẽs ⁊ ſaluans dicit᷑ finis.a fine eĩ
moderatur res ᷓtum ad actum qð eſt continere eam ſczʒ
ne diſſoluat᷑ extra rectitudinem medij⁊ ſaluat᷑ qᷓtum ad
eſſe.igit ponere malum nuſꝙᷓ eſſe:eſt ponere illud nõ ha
bere oꝛdineʒ ad finem. ihil.n. diceret ſi diceret maluʒ
Fm ꝓ priuatio non eſt habere locum ꝓpꝛie loquẽdo. Po
nere igit᷑ malũ nuſq eẽ:eſt ponere nõ habere moderamẽ
actus a fine.neqʒ eſſe ſaluteʒ bñficio finis.ex quo nõ ſeꝗ
tur ꝙ nõ eſt ſubſtãtia vel materia.q Ad illud qð obijcit
ꝙ malũ ſiue peccatũ fuit in potentia materie. Dicẽdũ ꝙ
eẽ in patentia materie eſt duptr.ſeminalit᷑ vel defectiue.
Seminalit᷑:vt que ꝑticipatõʒ eẽntie vel ſubſtantie exeũt
ab ipſa materia.ſᷣm qð elemẽta erãt ĩ pᷣma materia.De⸗
fectiue:Fm ea que indefectus ſonant.que intelligunt᷑ eẽ ĩ
ipſa materia rõne tefectibilitatis nature qð ei connenit
rõne qua eſt ex nihilo.vñ augꝰ. de natura boni. IJdeo nõ
incõmutabiles ſint:quia nihil eſt vnð facte ſunt. cũ igit
dicit᷑ malũ nõ eſt creatũ:igit᷑ erat in potẽtia materie.Re
ſpondendũ eſt.; eſt eẽ in materia ſemĩalr.⁊ dicunt᷑ talia
babere materià ex qua.vel tefectiue:⁊ talia ñ. Pꝛet᷑.hec
eſt falſa ſimpłr loquẽdo:malũ eſt ĩ potẽtia materie.ĩmo
potius in impotẽtia. Pret᷑.cũ dẽ ꝙ habuit eẽ poſt nõ eẽ
⁊c̃. ̊ malũ ⁊c. mutat᷑ qd in quale.vñ argumẽtũ ñ tenz.
AAd illð qð obijcit᷑ꝙ que magis cõueniũt materie ⁊c̃.
Dicendũ ꝙ ĩ materia duo pñt ↄſiderari.natura:⁊ defe⸗
ctus ſiue priuatio.bonũ aũt a materia habet illð ꝙ ẽ. ma
lũ illð ꝙ pꝛiuatõis materiale eſt.inqtuʒ hmõi vtrũq; bzʒ
a materia ſcʒ ⁊ nature ⁊ priuatõis. Cũ igit᷑ obijcit
ꝙ illud ꝗqð maxime ↄuenit cũ materia materiale eſt.hᷣ bñ
ↄcedi põt.ᷣ cũ dr:malũ eſt tale.rñdenduʒ eſt ꝑ interem
ptionẽ.qꝛ l maxime ↄueniat rõne ↄditõis materie q̃ pꝛi
natio eſt: nõ tñ rõne vtriuſqʒ ꝙ ↄueiat materialibo.NDa
terialia.n.inituʒ materialia:coĩcant in materia ⁊ ĩ na⸗
tura ⁊ in priuatõe.¶ Silłr pʒ qũo ad aliud dom ſi it. qꝛ lʒ
malũ cõueĩat rõne priuatõis: bonũ ↄuenit rõne nature.
Sed tũc querit᷑: quare malũ nõ habeat materiã ex qua:
rõne q̃ cõuenit cũ materia in rõne materie qᷓ priuatio ẽ.
ſicut bonũ qua ↄuenit in alia.Rñdeo.nõ e multiplica
tio maloꝝ ꝑ diffuſionẽ ⁊ influentiã ſicut ⁊ bonoꝝ.vñ pᷣ⸗
uatio nõ hʒ virtutẽ vel naturã ſicut bʒ natura.¶·Ad illð
qð querit᷑ vtꝑ habeat cãm foꝛmalẽ ⁊. Dicendũ ꝓpꝛie
loquẽdo nequaꝙᷓ. vñ intelligendũ eſt.ꝙ peccatũ eo modo
quo hʒ eſſe ſicut foꝛmã.⁊ ſicut cadit ſub priuatõne eẽ:ſie
ſub priuatione fſoꝛme.vnde qꝛ ab oꝛdinatiõe in fine ẽ ꝑfe
ctio.⁊ eſſe in genere moꝛis:ſicut in hac acceptatiõe caret
eſſe:ſic ⁊ foꝛma q̃ ſqʒ ſimpltr ⁊ ꝓpꝛie dicendo foꝛmam foꝛ
ma eſt. nihilominꝰ ſicut eius eſſe eſt eſſe defectũ ſiue ipſe
deſectus:ſic ſua ſoꝛma defoꝛmitas ſiue infoꝛmitas.ij AZd
illud igit᷑ qdð obijcit᷑.ꝙ omne qð eſt intelligibile eſt intel⸗
ligibile ꝑ ſuã foꝛmã ⁊c. Dicẽdũ ꝙ duo ſunt genera intel⸗
ligibilin.quedã.n.ſunt intelligibilia ꝓpꝛijs ſpẽbo: ⁊ hec
E ſe intelligibilia ſunt.quedaʒ priuatiue ſi pecieꝝ:⁊ hec ꝑ
alia intelligibilia ſunt.⁊ ſic malũ vel peccatũ ẽ intelligi⸗
bile.ſ.nõ ſpecie ſ̊ ſpeciei puatione.4¶ Sʒ adhuc obijcit᷑.
cum omis intellectꝰ actu ſit ex ↄiũctione intellectibił cũ
intellectiuo. ex cõiũctõne dico rei.ſic fides caritas intel⸗
ligũt vel ſpẽi rei ↄpᷣpenſe.alit᷑.n.qũo fieret actu⸗ relingtẽ
ho põt eſſe actu intellectus niſi ex acceptiõe ſi pẽi xł rei
intellecte in aĩa. Rñdeo ſicut dicit Augꝰ. xij. de ci . dei.

vij. ca. eauſas defectionũ iſiaꝝ cũ efficientes nõ ſunt ̊ de
ficientes: velle inueĩre tale eſt: ac ſi quiſꝙ velit videre te⸗
nebras vel audire ſilentiũ.qð tñ vtrũq; nobis notũ eſt.
neq; illud niſi ꝑ oculos:neq; boc niſi ꝑ aures.nõ ſane in
ſpecie:bᷣ in ſpeciei priuatione. Sed qũo põt hoc eẽ cuʒ nõ
ſit intellectus in actu:niſi ex ↄiunctõe cu re intellecta vel
ſpecie ipſius.Rñdeo.ĩmo ex defectu ſiue caꝛentia ſpeciei
intelligibilis qdð eſt in carẽtia ⁊ defectu ſentit.vñ augꝰ.ð
ci.di.xij.Cũ acies oculi coꝛꝑał currit ꝑ ſpẽs coꝛpales:
nuſeꝙ tenebꝛas vidit: niſi vbi ceꝑit ñ vidẽ.ſic ſpẽs intelli⸗
gibilis mẽs nr̃a intelligẽdo ↄſpicit.ſᷣ vbi deficiũt:neſciẽ⸗
do cõdiſcit.hec aug. Ita ẽ igit᷑. ꝙ intellectꝰ ñ vidẽs intel⸗
ligibile:ſic ñ vidẽdo qð ẽ in defectu intelligit. ¶ Ad illð
qð dicit Dyoꝰ.ſoꝛmificũ mali.dðm ꝙ ñ dicit foꝛmificũ
mali ſimpłr:ſᷣ̊ vt foꝛmificũ.neqʒ diẽ ſpecificũ ſ q̃i ſpecifi
cũ.vñ ũ intẽdit dicẽ ꝙ bonũ dat foꝛma malo: ſ̊ q a bono
bʒ qð hr̃et a foꝛma ſi eẽt ſimpłr ens.ꝗd hʒꝛet a foꝛza:diſtĩ
ctõʒ ↄgnitõʒ ⁊ eẽ.hec aũt bʒ a bono.¶ Qð aũt q̃rit᷑ ꝙ eẽ
eſt a for̃a ꝛc.dðᷣm ꝙ h̊ ẽ verũ.vñ eo mõ qͥ bʒ eẽ:hʒ for̃aʒ.
vñ ſiẽ eiꝰ eẽ eſt eẽ defectꝰ ⁊ defoꝛme:ſic foꝛma. Sed ſᷣm H̊
videt᷑ ꝓceſſus eẽ in infinitũ.vt ſi ponat᷑ defoꝛmitatis foꝛ⸗
ena dæfoꝛmitas:ſiue puatõis pᷣuatio.Rñdeo.maluʒ ſiue
pctm lʒ directe ⁊ ꝙᷓtũ ad pᷣmũ ſignificatũ illiꝰdicat pᷣuati
onẽ:nihilominꝰ oↄpoꝛtat debitũ boni circa potẽtiã vel ſb⸗
ſtantiã cuiꝰ ẽ ſubiecti vel eficiẽtis.vñ malũ dic̃ defoꝛmi⸗
tatẽ ſiue puatõʒ circa ens ĩ carẽtia boni qð dʒ hr̃e.hmõi
igit᷑ ſic entis ĩ pꝛiuatõe cũ debito hũdi inqtũ hmõi foꝛa ẽ
defoꝛmitas vel priuatõ.ᷣ illiꝰ defoꝛmitatis ñ ẽ alia defoꝛ
mitas for̃a:ſᷣ ſeipſa ſoꝛmałr loquendo defoꝛmitas ẽ ſiue
efectus.vñ ſicut terminꝰ ſeipſo termĩat᷑: ſic deſoꝛmitas
ſeipſa deſectus eſt.⁊a ſic ñ ẽ ꝓcedẽ ĩ infinituʒ.4l Ad H̊ qð
q̃rit᷑.vtꝝ hẽat cãm finaleʒ.dðm ꝙ ñ. Int.n.oĩa cauſarũ
genera maxie malũ oſiſtit ĩ defectu finis ſimpłr.¶ Ad il
liid qð obijcit.ꝙ malũ eſt oꝛdinatũ.ddm ꝙ eſt reꝑire du/
plicit᷑ oꝛdinẽ.Ino mõ in re ipſa q̃ de natuꝛa oꝛdinat᷑ ſua
ad bonũ inqᷓtũ bmõi ẽ. Alio mõ eſt reꝑire ad oꝛdinẽ ñ a
re ipſa in ſe:ſᷣD potius ad oꝛdinatõʒ. nibilominꝰ pꝛudẽtia
ſumme ſapie elicit᷑ ex ipſo oꝛdine.⁊ ſic dicũt᷑ mala oꝛdia⸗
ta. Primo mõ ſumendo oꝛdineʒ: qð bʒ oꝛdineʒ hʒ finẽ.
ſecũdo mõ nõ. Pret᷑. ꝓpꝛie loquẽdo mala oꝛdinẽ nõ hñt.
immo inoꝛdinata ſunt.dicũt᷑ iñ oꝛdinata:qꝛ bona eoꝛum
comꝑatione oꝛdinatioꝛa vident᷑.vñ ſicut nec bona dicũt᷑
nec bonitatẽ hꝛe ꝓpꝛie:ſic nec oꝛdineʒ.bᷣ bona potiꝰ eorũ
comꝑatõe.vñ augꝰ.Aldalũ oꝛdinatũ ↄmendat bonuʒ.vñ
ꝙ oꝛdis eſt in illo ñ ipſuʒ.ſ.bonũ effiẽ ↄmẽdabile.immo
ex oꝛdinatõe eiꝰ ñ ↄmendabile ſ vituꝑabile exiſtit.q¶ Zd
illð ꝗ̊ qð obijcit.ꝙ oĩm maloꝝ finis ẽ bonꝰ⁊c̃.dðʒ ꝙ ma
lũ ↄſideratũ vt ẽ malũ:vel vt eſt in intẽtione agentis:nõ
intendit malũ inqtũ eſt malũ:ſ̊ ꝓpter aliqð bonũ.ſic ma
li dr̃ eſſe finis bonũ.vnde Dyoꝰ.ibideʒ. Ipter.n.bonum
quecũq; bona ⁊ quecũq; ↄtraꝛia.eteniʒ hec facimus vt
bonũ ↄcupiſcentes.nullus.n.ad malũ reſpiciẽs facit ea
que facit.¶ Ad h̊ qð querit᷑ de efficiente.dðᷣm ꝙ nõ bʒ
prie cãm efficienteʒ ſᷣ deficientezʒ. vt enim dicit Pyoniꝰ.
Aalũ nõ hʒ cãm efficientẽ:łᷣ deficiẽteʒ.hũc aũt defectuz
in efficiente faciũt duo.declinatio a principio: ⁊ ↄuerſio
a fine. h eſt:qñq; volũtas oꝑat᷑ nõ vt eſt a ſuo pꝛincipio:
neq; vt eſt in ſuũ fineʒ. Qð aut canſat ſimptr cauſat vt ẽ
ibi ſua cauſa.qꝛ vbi eſt actio cauſalis ſimpłr prima can
ſa eſt intime agens.que actio attendit᷑ in influẽtia virtu⸗
tis in ipſam cãm. a q̃ vtute cã ẽ ⁊ ꝓpt hac declinatõʒ ĩ ma
lo:ñ ẽ veꝝ ĩ hmõi ꝙ ꝗcqꝗd ẽ cauſe ca:ẽ cã cauſati.pret᷑.nõ
oꝛdĩatiſe ĩ finẽ ſuũ malũ agẽdo.vñ deuiatio ab extremis
q̃ ſunt alpha ⁊ o:facit ipᷣm oꝑantẽ deſiciẽtẽ. vñ augꝰ.xij.
cci.dei.Defuit mala volũtas.ñ ad mala:ſᷣ male.i.non
ud malas naturas.ſ̊ idᷣo male: qꝛ ðↄ oꝛdinẽ naturarũ ab
co ꝙ ſumme ẽ ad ill qð minꝰẽ.ecce ꝙ iſte defectus eſt in
declaꝛatõe ab co qð ſumme ẽ.qð ꝗdẽ ẽ principiũ ⁊ finis.
4 Ad hoe quod obijcitur. ꝙ omne quod babuit eſſe poſſt
nõ eſſe prius fuit ⁊c᷑. Dicendum ꝙ boc eſt verum te eo
quod habuit eſſe ſimpliciter.tale autem non eſt maluʒ.

—. — — — — — —

—,

—— —

te⸗
eſt.
in
no
vel
dei
.,8
e8:
li⸗
ſeie⸗
ntel⸗
ill⸗
ſcĩ
cifi
no
iſhi
e
33.

ſor
ſne
i

¶ LNueſtio
4l Ad illud qð obijcit. ꝙ habnit eẽ poſt nõ eẽ ⁊c. dᷣm ꝙ
H veꝝ ẽ de eo qꝗð habuit eẽ ſimpłr.tale aũt ñẽ malũ.ma⸗
lũ.n.nõ ẽ potẽtia efficiẽtis ſᷣ potiꝰ ĩ potẽtia:qꝛ poſſe ma⸗
lũ nõ ẽ poſſe:vt vult ANugꝰ.¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ effici⸗
ens ñ ẽ mouẽs ⁊ oꝑãs ⁊c̃.dᷣm ꝙ h̊ ñ ẽ veꝝ ĩ motu ⁊ ope
ratõe ad h̊ ꝙ res ſit:ſ ĩ pcto eo mõ qͥ pctm ẽ in defectu.⁊
ciꝰ cã ẽ oꝑãs ⁊ deficiẽs..lAd h̊ qð qrit᷑.cã deficiẽs a quo
dr deficẽ. dᷣm ꝙ a cãlitate. nec ex ̊ ſeqꝗt᷑: igit᷑ nõ bzʒ cali⸗
tatez. qꝛ deficẽ a cauſalitate dr̃ duptr.vel negatiue Fm ꝙ;
vr̃ deficere a cauſalitate qdð nullo mõ ẽ cã.vel puatiue Fʒ
qð d teficere a cauſalitate ꝙ cauſat deſiciẽdo. vñ aug?.
in ꝗnq; rñſionibo dicit.ꝙ arichmꝰ dẽ:vel ꝙ penitꝰ ẽ ſine
richmo:vel ſine bono richmo. ſitit᷑ deficere a cauſalitate
dr dupkr. vel qꝛ penitꝰ caret cauſalitate: vel qꝛ caꝛet bo⸗
nitate cauſe. ꝗl Itẽ querit.cã deficiẽs aut ẽ cã: aut nẽ ca.
Si nõ ẽ cã:tũc malũ nõ bʒ cãm:⁊ eſt.igit ẽ pᷣncipiũ⁊ ſe⸗
ipſo exñs.Sʒ ſi cã: tũc ẽ aliq̃ qtuoꝛ cauſaꝝ.nõ niſi effi⸗
ciẽs:igit᷑ bʒ cãm efficientẽ. Itẽ q cauſaꝝ q̃tuoꝛẽ cã defici
ens? ¶ Rndeo.ſic ſm ph̊m int eẽ ſimpłr ⁊ nõ cẽ ſimplr
eſi motus mediꝰ:eo ꝙ ẽ actꝰ imꝑfectõis.ſiłr ⁊ alia ꝗᷓ ſo⸗
lũ bñt eẽ incõpletũ.Sic dico ĩ genẽ cauſaꝝ int nõ eẽ cau
ſam efficientẽ ſimpłr:⁊ cãm cõpletã ? efficientẽ ſimptr:ẽ
cã deficiẽs q̃i mediũ.q ñ ẽ oĩno ñ cã: neq; ꝑfcte ſine oĩno
cã. vñ nulla q̃tuoꝛ cãaꝝ ẽ ſimptr.nihilominꝰ ſic puatiões
nõ ſunt ſimpłr in genẽ reducũt᷑ tñ ad ideʒ genꝰ ad quod
hĩtus cuiꝰ ſunt puatões.ſic cecitas reducit᷑ ad idẽ genus
ad viſio.ſiłr ꝑ reductõʒz cã deficiẽs ↄpᷣhendit᷑ ſub ea q̃

(Lonſequenter que S.).

rit᷑ de ̊ qð dẽ cauſas pctoꝝ excide:qꝛ excideꝛe cauſas eſt
excidere effectꝰ. G aũt nullꝰ pᷣt niſi datoꝛ gẽe: q̃ tollit᷑ pec
catũ.! Itez in ꝑtibo pnie eſt oꝛdo. Pꝛima ẽ ↄtritio.Se⸗
cũda eſt ↄfeſſio. Leꝛcia ſatiſfactio. In ↄtritiõe aũt tollit᷑
pct᷑ᷣm. g tũc excidũt᷑ cauſe pcẽoꝝ. Si.n. cauſe eẽnt 2 effe⸗
ctus.ꝙ ſatiſfaceꝛe ñ ẽ cauſas excidẽ.¶ Itẽ g ceſſat a pcto
cerxcidit cauſas pcti q̃ntũ ĩ ſe ẽ.⁊ pct᷑i ſuggeſtiõibo adituʒ
nõ pᷣbet. ſi rõ hec ſufficit:ceſſaꝛe a pcto ẽ ſatiſſacẽ.⸗¶ IJiẽ

acauſas pctoꝝ ercidit eoꝝ ſuggeſtõibo aditũ ñ̃ pba: ita
videt᷑ ꝙ vna ꝑs deſcriptõis ↄtinet᷑ ĩ alia Rñdeo. Di⸗

cũt quidã ꝙ cauſe pctoꝝ dicũt᷑ h occaſiõẽs q̃s excidi ne⸗
ceſſe ẽ in ſatiſſactõe.qð nõ videt᷑.bñ.n. põt ꝗs ſatiſfacẽ ꝓ
pctis:etſi nõ excidit occaſiones.vt ſi ceſſet oĩno a pcto:⁊
virilit inſiſiat oꝑibo ſatiffactõis: ingruẽtibo nibilominꝰ
occaſionibo pcioꝝ. Pꝛopt qð videt᷑ alit᷑ dðʒ.q ad ſatiſ⸗
factõʒ de pctis ↄmiſſis duo regrũt᷑.ſ.exercitiũ in oꝑibus
virtutũ:⁊ excluſio oĩmoda pcti.pᷣmũ notat᷑ cũ dẽ pctoꝛuʒ
cauſas excidẽ.ſecũdũ ꝙ ſubdit᷑:⁊ eoꝝ ſuggeſtionibo adi⸗
tũ nõ pbere. TLic.n.nõ pᷣbet᷑ aditus ſuggeſtioniba pecca
ti:qñ omẽs illi defectꝰ excludũt᷑ ghbo ſolẽt oꝑa vntutuʒ in
peto degenerare: ꝓpter qͥs magis dicũt᷑ deficere qᷓ; cauſa

ri. eoꝝ cauſe dicũt᷑ deſiciẽtes ⁊ nõ efficiẽtes.ð.g. ſi iſte

gſatiſfacit ꝓ pctis ieiunando. oꝛando.elemoſinã dando.

ita ieiunat.oꝛat.elemoſinã dat:q iſtos actꝰ nullus dxfe⸗
ctus defoꝛmat pcti.vtpote ſi fiãt eo mõ ⁊ ea intentõe q̃ fi

eri debeãt:⁊ alia ↄcurrãt ſilr q̃ regrũt᷑.tũc excidũt᷑ cauſe

pcti. ⁊ ↄueniẽs ſatiſfactio. Vel cãe pctoꝝ pñt dici habi⸗

talit q pcẽm inducerẽt niſi exciderent᷑. niia.n.vini po
tatio ebrietatẽ inducit. ebrietas luxuriã.q̃ ſunt excidẽda
p oꝑa iuſticie Sria.Si aũt placet diceꝛe ꝙ cãe pctoꝝ di⸗
cũt occaſiones:tũc magis notat᷑ expeditio ſatiſfactõis qᷓ
nccltas.i¶ õ.n.video ꝙ in ſatiſfactõe nccia ſit exciſio oc⸗

caſionũ peri. vtilis tñ eſt:⁊ q̃i tollens impedimẽta ſatiſfa

ciẽdi. Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ cãe pctoꝝ excidũt᷑ ꝑ grãzʒ.
Hůt dici ꝙ ẽ excifio qdã ꝑ cautelã ⁊ pᷣuentõʒ: ⁊ ẽ exciſio

abſolutoʒ cãe in effectu. pᷣma aũt põt fieri ab hoĩe.ſe⸗

üde nõ niſi mediãte gẽa. Ad aliud põt dici.ꝙ ĩ ↄtriti
one excidũt᷑ cãe pctoꝝ ſᷣm ꝙ erãt ĩ ſuo effectu. In ſatiſfa⸗

ctõne aũt excidi dicũt᷑ ꝑ p̃uentõʒ ⁊ cautelã ne defoꝛment

opa ſatiſſactõis.l Ad illud qð obijcit.ꝙ ꝗ ceſſat a pcto

cxcidit ⁊c.· Põt dici ꝙ ↄtingit excidere caulas pcti. Ano

loxꝝ ſuggeſt

fruſtra fierẽt ſuffragia eccĩe p de
toꝛia eẽt.qð ẽ falſuʒ ⁊ ̊ fideʒ/¶ ¶ Cont᷑.diẽ AUugꝰ. ꝙ infi⸗

lxxuij.

mõ pabſtinentiã a pct᷑o ſiue fugiẽdo pcẽm. ⁊ hec exciſio
nõ eſt ſatiſfactõ exterioꝛ: ̊ fundamẽtũ illiꝰ. Alio mõ per

actõʒ bonoꝝ opeꝝ orioꝝ pct᷑is.⁊ h̊ ẽ ꝑſeꝗ pctm ⁊ curari
a pct̃is: ꝓut dꝛ ria prijs curãt᷑. Pꝛimo mõ ſumit᷑ exciſio
in oꝓoſitõe.Scðo mõ ĩ ſatiſfactois notificatõe. Vel ita
exciſio peccatoꝝ cauſaꝝ attẽdenda ẽ ĩ oꝑibo vᷣtutũ ne de⸗
foꝛmẽt᷑ ꝑ defectꝰ culpe.⁊ ex h̊ ñ fiunt ſatiſfactoꝛia.l Ad
vltimũ pʒ rñſio.ꝙ aliud ẽ excidẽ cauſas pctoꝝ:⁊ alið il
ionibo ⁊c̃. vt pʒ ex dictis.

ꝛticulꝰ? terci

Onſequẽt q̃ꝛi᷑ de alia deſcriptõe q̃ ẽ Anſelmi
q̃ ẽ. Satiſfacẽ ẽ honoꝛẽ debitũ deo impẽdere ·
bec aũt deſcriptio nõ ↄuertit᷑ cũ eſcripto.ſre
quẽt᷑.n.impẽdit᷑ honoꝛ vebitꝰ deo ab innocẽtibo: ⁊ alijs
ꝗ nõ ſunt obligati ad ſatiſfaciẽdũ ꝓ culpa aliq̃. Et ita fre
quẽt᷑ impendit᷑ honoꝛ debitꝰ deo ꝗ nõ ẽ ſatiſſactio.⸗! SItẽ
ex hac rõne videt᷑.ꝙ ſatiſfactio fieri deo debet ⁊ ñ eccie.hᷣ

etiã videt᷑ ſic.qꝛ illi ꝓpꝛie ẽ iniuriatũ ĩ culpa.eiꝰ.n.ima⸗
go defoꝛmat᷑:a eius maieſtas ↄtemnit᷑:⁊ eiꝰ boĩtas par⸗
nipendit᷑.¶¶ Itẽ ſoli oo peccat᷑.pᷣs. Tibi ſoli peccaui.q
ſoli deo dz fieri ſatiſfactio. Itẽ ſi ſatiſfſactõ ſolũmõ de⸗
beret fieri eccie:tũc qũcũq; pctoꝛ exiret foꝝ eccie:nulli te
neret᷑ ſatiſſactõi.⁊ ita oẽs euolarẽt ꝗ decedeꝛẽt ĩ ga.eꝛgo
Is. nec pena puꝛga

delitatis impietas ẽ ab eo ꝗ iuſtus ẽ dimidiã ſperare ve⸗
niã.ſᷣ ſi ̊ ẽ erroneũ dicere ꝙ dimidiã veniã donet.ẽ ſi di⸗
mittit tũc ↄdonat.& culpã ⁊ penã.q̊ ipſe ampliꝰ ñ exigit.
Enec ei oꝑiet ſatiſſacere. ſoli eccie.¶ Itẽ deus in cõtri⸗
tõne dimittit culpã ⁊ penã eternã que excedit oẽʒ penazʒ
tꝑaleʒ impꝛopoꝛtõnabilłr.q̊ cũ ↄtritio nõ excedat ↄfeſſio
neʒ impꝛopoꝛtionabilłr nec qᷓtũ ad penã nec qᷓtũ ad meꝛi
tũ: multofoꝛtiꝰ in ↄfeſſione abſoluit᷑ pcẽoꝛ ab omni pena
tꝑali qᷓtũ ad deũ.&̊ deus ñ exigit amplioꝛeʒ ſatiſfactõnẽ.
IJtẽ tanta põt eẽ ↄtritio ⁊ pmia: ꝙ vt ſic qᷓtũ ad deũ nõ
regꝗrit᷑ aliq ſatiſffactio.qtũ ad ecciaʒ tñ reqꝛit᷑:⁊ ita ſatiſ⸗
factio debet impẽdi eccie.q¶¶ Iteʒ ꝑtes oꝛdiate ſunt.⁊ ad⸗
dit᷑ ↄtritio ↄfeſſioni ꝗpt᷑ recõciliatõʒ eccĩie.⁊ ideo multo⸗
foꝛtius ſatiſfactio q̃ ſegt debet fieri bomi. ¶ Rñdeo.ad

primũ.ꝙ etſi omis honoꝛ droẽ debitꝰ: marie honoꝛ ſatiſ
factõio.tum qꝛ honoꝛ ẽ emẽdatoꝛiꝰ pct̃i:qð ꝓpꝛie cõmit⸗
tit᷑ in iniuriã dei.tum qꝛ ẽ de ꝑfecta recõciliatõe cum deo
cuiꝰ factus erat pctoꝛ aduerſariꝰ ꝑ perm. tum qꝛ ẽ humi

liatio ſub creatura ↄ ↄtemptũ qͥ effeꝛebat᷑ peccàdo ð ſuuʒ

creatoꝛeʒ.tum qꝛ honoꝛ ẽ iniũctus ad exhibẽdũ deo.⁊ ꝓ⸗

pter alia multa.Cũ ꝗ̊ dicit.ꝙ ſatiſfacere ẽ honoꝛẽ debitũ
deo impẽdeꝛe.Dici pᷣt.ꝙ ꝑ h̊ ꝙ dicit debitũ:im poꝛtat᷑ mo
dus magis pᷣcipuꝰ debẽdi.qᷓ cũ dꝛ honoꝛ debitns xeo:ra
tõne innocẽtie ↄſeruate vel bñficẽtie collate. Si ᷣ oſidẽt᷑
honoꝛ debitꝰ cũ rõnibo ꝗbus accidit illi ꝙ ſit debitꝰ:ap⸗

pꝛopꝛiari põt ſatiſfactõi.¶¶ Ad alia dðʒ. ꝙ etſi ſatiſfactõ.
dʒ fieri eccie: tñ magis ꝗpꝛie ⁊ efficacia maioꝛi dʒ ficri
co.Yd cuiꝰ euidẽtiã nõndũ.ꝙ qñ peccat pctoꝛſe ad pe⸗-

nã eternã obligat.cũ aũt diuina miſcdᷣia eũ iuſtificat: re
mittit oẽʒ culpã ⁊ reatũ pene et᷑ne ꝗ inſeꝑabiłr adheret
culpe.ſᷣ qꝛ miſcdia ñ p̃ᷣt piudicare iuſticie cuiꝰ ẽ mala pu

mire. ideo ſic ſoluit a culpa 2 pena:vt tñ remaneat obliga
tus ad aliquantulã penã tꝑaleʒ. ̊ qm pctoꝛ deũ offende⸗
rat 1 ecciaʒ dãnificauerat:ↄmiſit dñs iudiciariã ptãtem
ſuꝑ pcroꝛes rectoꝛibo eccie.⁊ in eos ↄpꝛomiſit tanqᷓ in ar

bitros:vt ſic innoteſcat volũtas dei penitẽtibo ꝑ ſacerdo⸗
tes.⁊ ꝑ illos imponat᷑ pena pcĩoꝛibo.⁊ dño ſatiſfaciãt pᷣn
cipałr:⁊ eccie ꝑ ↄñs.vñ ſatiſfactõ ꝓpꝛie de pcto fit deo:iñ
p ecciaʒ 2 ĩ eccia.¶l Ad illð qð pᷣmo obijcit᷑. ꝙ ex ratione

ſuppoſita videt᷑ ꝙ ẽ ſatiſfaciẽduʒ ſoli deo ⁊ ñ eccie.d ᷣm ꝙ;

ebitꝰ honoꝛ impẽſus deo:nõ cxcludit honoꝛẽ exhibẽduʒ

eccie:h̊ inſinuat honoꝛẽ pᷣcipuũ exhibendũ deo.⁊ h cõclu

dũt rõnes ſubſequẽtes. Illi.n.pᷣcipue iniuriat᷑ in culpa:
illi.n.ſoli ſcʒ pᷣcipue peccat᷑. ¶¶ Zd illð qð obijcit᷑.ꝙ ſi ec⸗

c(leſir fieret ſatiſfactio: oẽs euolaꝛẽt qñ eẽnt er ſoꝝ eccie.

—

Dicendũ ꝙ hoc nõ ſequit᷑.foꝛte tñ ſe queret᷑ ſi ſoli eecie fi⸗
eret ſatiſfactio.. Ad illud qð obijcit᷑ ꝓ alia ꝑte.ſ.ꝗa a
co nõ eſt dimidia venia ſꝑanda ⁊c.dom ꝙ tũc venia di
midiat᷑ qñ vnũ moꝛtale dimittit᷑ alio ñ dimiſſo.⁊ h ẽ in/
cõueniẽs ponẽ.ꝙ deꝰ ꝗ iuſtus ẽ põt ↄfedeꝛaꝛi ⁊ recõ cili⸗
ari homi in ſua iniuſticia ꝑmanẽti:qꝛ ſic eẽt illiꝰinimicꝰ
⁊ amicꝰ:aduerſariꝰ ⁊ illi placatus.nõ ſic aũt ẽ de aliq̃n⸗
tula pena tꝑali.qꝛ obligatio ad penã ñ facit iniuſticiam
in eo ꝗ vult ſoluere.q¶ Ad illud qð obijcit.q tanta pᷣt eſſe
ↄtritio ꝙ nõ eſt deo ſatiſfactio faciẽda: ⁊ tñ eccie.ddᷣm q
hoc verũ eſt.ideo debʒ imponi a ſacerdote ſatiſfactõ. Si
aũt ſacerdoti ↄſtaret:reputaret ſibi oĩno ſatiſfactũ.⁊ tũc
penã nõ imponeret ſ̊D abſolutũ abſolueret. nũc aũt ĩ aliꝗ
bus vcipit᷑.ſ̊ deceptio ẽ fructuoſa:qꝛ ſꝑ merita cumulã⸗
tur ⁊ eccie imponẽti:⁊ homi vlteriꝰ ſatiſfaciẽti. Oñ eniʒ
vltra debitũ impẽdit᷑ ſatiſfactio:ĩ theſauris eccĩe repoĩt᷑.
4l Ad vltimũ dᷣm.ꝙ ↄfeſſio fit homĩ ꝓt recõciliatõʒ cũ
cccĩa.h̊ ſatiſfactio fit in emendã illi cui principalr iniuri

atũ eſt. ſcilʒ deo.
¶ Queſtio.lxxxv.de ſatiſ/

factõis vtilitate.

Onſequenter que/

rit᷑ de fructuoſitate ſatiſfactõis. Pꝛimo
igit᷑ qrit᷑ſi tenet᷑ penitẽs ſatiſfacè ĩ cari⸗
tate.Scðo.ſi in aliq̃ͥ iterãda ẽ pnĩa ↄple
ta.Lercio.an ſit vtił᷑ ad aliqͥd facta ex
caritatẽ. Quarto.an ſatiſfactio facta ꝓ alio ſit ſibi vtił.
Quinto.an ſit alicuiꝰ vtilitatis ꝑs pene iniũcte que ex⸗
cedit condignaʒ.

embꝛũ pꝛimũ

rea primũ ꝓcedit᷑ ſic ad ꝑteʒ negatiuaʒ.
Illa ſola placẽt dro q̃ facta ſunt ĩ caritate.
Heb.xj. Sine fide impoſſibile ẽ placẽ deo.
7 loꝗt᷑ ibi de fide foꝛmata.qð pʒ ꝑ H̊ quod
ibidẽ ſeꝗt᷑ poſi.Sancti ꝑ fidẽ viceꝛũt regna:oꝑati ſũt in⸗
ſticiã: adepti ſunt repꝛomiſſiões. ꝑ fidẽ.n.infoꝛmẽ nullꝰ
adeptus ẽ vitã eteꝛnã ꝓmiſſazʒ.̊ niła ẽ ſatiſfactio q̃ ñ pla
cet deo. nulla ẽ q ñ fit ĩ caritate.i¶ Itẽ ſatiſſactio eſt per
quã reſtituũt᷑ q̃ ſunt amiſſa ꝑ pcẽm moꝛtale.hmõi auteʒ
reſtitutio ñ fit niſi aſſiſtẽte gra ⁊ caritate.⁊ ita vt prius.
l Itẽ ĩ ieiunijs q̃ coꝛpꝰ penitẽtis macerãt offerimꝰcoꝛꝑa
nĩa deo. Sic̃ dr Ro.xrij. Obſecro vos ꝑ miſcdiam dei vt
exhibeatis coꝛꝑa vꝛa hoſtiã viuentẽ.ſanctã.deo placẽteʒ.
rõnabile obſequiũ veſtrũ.& ſatiſfactio dʒ eẽ hoſiia viuẽs
ſancta deo placẽs.ſ̊ ſi debeat ꝑlacẽ:oꝑtʒ ꝙ fiat ĩ caꝛitate.
¶ Itẽ deꝰ ñ reſpicit quãtũ ſ̊ ex quãto.nõ ꝗᷓ quãtitatẽ fa⸗
cti ſ̊ radicis qᷓntacũq;.& ſic ſatiſſactio ñ reſpicit᷑ a deo ſi⸗
ne radice.i.caritate. Itẽ.j.Coꝝ.xiij.Si diſiribuero in
cibos paupeꝝ oẽs facultates meas:caritatẽ aũt ñ habu
ero nihil mibi ꝓdeſt.¶¶ Itẽ nullꝰ damnat᷑ niſi ꝓpt᷑ culpã
Hᷣ ꝓ culpa ꝓ q̃ ſatiſſacit ꝗs ñ dãnat᷑.ſ̊ nullꝰ euadit dãna⸗
tõnẽ niſi ſit ĩ caritate. nullꝰſatiſfacit niſi ꝗẽ ĩ caritate.
Cõt᷑.ſatiſfactõ quã iniũxit eccia tota exteꝛioꝛ ẽ. ñ ex⸗
it ad eẽ ſuũ qð ẽ interiꝰ.ſ.caritatẽ ⁊ fidẽ.q] Itẽ ſatiſfa⸗
ciio iſta qᷓ iniũgit᷑ a ſacerdote:ad h̊ iniũgit᷑ a ſace:dote vt
Eillã diſſoluat᷑ obligatio qᷓẽ ad penã in foꝛo di.ꝗᷓ tał ſa
tiſfactio æbʒ eẽ penał.⁊ qͥntomagis penał tãtomagis ſa
tiſſactio.ſ̊ magis ẽ penał er caritateʒ.caritas.n.oia ſuf⸗/
fert.&̊ magis ẽ ſatiſfſactio er caritatẽ qᷓ; i caꝛitate.q¶ IJtem
cũ ꝗs ñ ↄtritꝰ ↄſitet᷑ pcta ſua.ſi cras ↄteꝛit᷑:ñ oꝑtʒ iteꝝ cõ
fiteri.valet igit᷑ ofeſſio facta ĩ moꝛtali.ſilr videt᷑ de ſatiſ⸗
factõe.l Jtẽ aligs ↄmiſit duo moꝛtalia.pnũ rapie:⁊ ali⸗
ud adulterij.penitet de rapina ⁊ ↄfitet᷑ reſtituet qð ra⸗
puit: a ñ de adulterio. Cũ poſt penitet 2 ↄfitet᷑ adulteriũ
qrit᷑ an debeat reſtituere iteꝝ qð rapuit:an ñ.Si ñ: ſa
tiſſactio ĩ moꝛtali valet. Si ſic:videt᷑ ꝙ rapinã oꝑtʒ ĩ du⸗
plũ reſtituẽ.qð ñ ẽ veꝝ.¶ ItÄẽ baptiſmꝰ receptꝰ ab exñti
in moꝛtali:vtpote ficie accedẽte.valʒ illi q peitet ð moꝛ⸗

tali 2 recedit illa fictio.ſilr videt᷑ de ſatiſfactõe ſcẽa ĩ moꝛ
tali ꝙ valeat qñ penitet de moꝛtali.⸗ Itẽ actio dũ fit eſt.
qũñ vᷣo facta ẽ:ñ cẽ.opꝰ igit᷑ factũ ĩ caritate qñ factũ ẽ:ẽ nõ
ens ⁊ moꝛtuũ ſiẽ̃ factũ ĩ moꝛtali.ꝗᷓ eq̃lis põderis ẽ ſatiſfa
ctio facta ĩ moꝛtali ⁊ ĩ caritate.⸗ Itẽ date elemoſinam ⁊
oĩa mũda ſunt vobis Luẽ.xj.ↄſtat ꝙ ibi loqt᷑ ð pctoꝛibo.
Sp̃t latiſfacẽ ꝗs ꝑ elemoſinã ſine gRa.⁊ hocipᷣʒ b Dañ.
iij.dixit daniel nabuchodonoſoꝛ.pceta tua elemoſinis re
dime.⁊ ↄſtat ꝙ ille erat pctoꝛ magnꝰ.¶ Itẽ Treñ.iij. ve⸗
natione ceper̃t me. Glo. etſi fides deeſſʒ:pena ſatiſfacẽt.
Hᷣ vbi ñ ẽ fides ñ ẽ caritas.&̊ ⁊c.¶¶ Itẽ ad pᷣceptũ diuinuʒ
nõ tenet᷑ bõ ĩ caritate.ſiue.n.ꝗs loco ⁊ tꝑe honoꝛat parẽ⸗
tes ñ exñs ĩ caritate:vel ſabbatũ obpᷣuat: ñ peccat.̊ mil⸗
tominꝰ tenet᷑ mãdatũ ſacerdotis implẽ ĩ caritate.⸗¶ Iteʒ
ſi tenet᷑ ĩ caritate ſatiſfacere.cũ nullꝰ ſciat:vtꝝ ſit ĩ cari⸗
tate.nũꝙᷓ põt ſcire vtꝝ ſatiſſecerit.q̊ ſꝑ dʒ ſatiſfaceꝛe.Si
dicat᷑ ꝙ ↄcluſio ſit vera.ꝗ̊ ſi ſit impoſitũ alicui dare cẽtũ
marcas.nõ ſufficit ſemel daꝛe:ſᷣ oꝑtʒ frequent daꝛe.ĩmo
ſx quſqʒ ↄſtiterit ꝙ dederit ĩ caritate.qð cõſtare nõ põt.
nſio.dici põt ꝙ ſatiſfſactio etiã quantuʒ ẽ de vi noĩs
impoꝛtat diuinã acceptatõʒ ⁊ recõciliatõeʒ cũ deo.⁊ qm̃
ſine gra gtũfaciẽte impoſſibile ẽ ꝑſonã placere deo vl eiꝰ
oꝑa acceptari:iðo nec ſatiſfaceꝛe ẽ ſine caritate.poſſibile
tñ ẽ quẽ er caritatẽ pᷣꝑare ſe ad caritatẽ hñdã ⁊ ſatiſfacti
onẽ faciendã.⁊ ſic dʒz intelligi ↄſiliũ Oanieł datũ nabu⸗
chodonoſoꝛ.vt ſcʒ pᷣparet ſe erogatõe elemoſinaꝝ ad gꝛa
tiã ſuſcipiendã:q̃ ſucepta multiplicãdo elemoſinas pec⸗
cata ſua ſatiſfaciẽdo redimeret.q Ad illð qð obijcit᷑.da⸗
te elemoſinã ⁊c.ſie pᷣt dici.ꝙ oĩa mũdat elemoſina diſpo
nẽdo ⁊ pᷣꝑando ad mũdatõʒ. vel põt dici ꝙ elemoſina cõ
munioꝛi mõ ſumit᷑ ibi qᷓ ʒꝙ ẽ vna ꝑs ſatiſfactõis.⸗l Ad
illò qð pᷣno obijcit᷑. ꝙ ſatiſfactõ iniũcta ẽ exterioꝛ ⁊c. Di
cendũ ꝙ Iʒ ſit exterioꝛ:ſegt᷑ tũ fundam̃tũ interiꝰ.qð ẽ pᷣn⸗
cipalr deo acceptũ ĩ ſatiſſactõne.⸗ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ

magis ẽ penat ſatiſfactõ er caritatẽ ⁊c.dðm ꝙ etſi opus

penale reꝗrit᷑ ĩ ſatiſfactõe:illð tñ ñ ſufficit ſine fundamẽ⸗
to caritatis. Sine.n.fundam̃to nihil ẽ acceptũ deo:qꝛ ſo
lutio debita ſine illa:ẽ ſiẽ debitũ ſolutũ ꝑ monetã repro⸗
bã.Vñ ſatiſfaciẽtibo ĩ moꝛtali pᷣt dici illð Hiere.vj. Iru
ſtra ↄflauit ↄflatoꝛ.i.ſaceꝛdos iniũgens ſatiſfactõʒ:mali
cie eoꝝ ñ ſunt ↄſumpte.argẽtũ repꝛobũ vocate eos.⸗ Ad
hH qʒð obijcit᷑.ꝙ ↄſfeſſio facta ĩ moꝛtali valet ⁊c.dðm int᷑
cauſas ꝗpt q̃s nccia ẽ ↄfeſſio ẽ vna ⁊ potiſſima:vt ↄfeſſor
ſciat in qͥᷣt ⁊ q̃ntis penitẽs deliq̃rit.vt ꝑ ̊ ↄgruã ſciat ap⸗
ponere medicinaʒ.qꝛ ̊ᷓ pcta alicꝰ pñt innoteſci ↄfeſſoꝛi ſi
Dicãt᷑ e caritatẽ:ſuſſic ↄfeſſio q̃ ſcta ẽ a ñ ↄtrito.qtuʒ ad

HB ñ oꝑtʒ iterari ↄfeſſiõʒ a ↄtrito.qᷓtũ aũt ad fructũ miti

plicẽ ꝗ accidit ĩ ↄfeſſiõe pꝑlꝰ valet facta in caritate.vtpote
erubeſcẽtia q̃ ẽ magna ꝑs ſatiſfactõis: erubeſcẽtia pniĩe ẽ
maioꝛis fructꝰ.ĩmo foꝛte nulliꝰ ẽ facta ey caritatẽ.nec g
tia auget᷑ nec plura ↄmoda aſſeꝗt᷑:ſic ſi ↄfeſſus eẽt ĩ cari⸗
tate.4 Ad illð qð obijcit᷑ de reſtitutõne rapine ĩ moꝛtali
⁊c̃.ddᷣm ꝙ qñ ꝗs rapit:deo ẽ iniurioſus⁊ ꝓrio dãnoſus.
vt aũt ſatiſfaciat exigũt᷑ duo.reſtitutio damni ꝓxio:⁊ hbo
noꝛ deo. Reſtitutio fieri põt ĩ moꝛtali:qꝛ fit tmmodo ꝓxi
mo ⁊ ſoluit᷑ ſufficiẽt:lʒ ſit ĩ moꝛtali.de qͥ ñ ꝑtinet ad ꝓrxi⸗
mũ indicare.Sʒ deꝰ honoꝛari ñ p̃t vt dʒ: niſi ab exñtidv
in caritate.nec ei ſatiſffieri ab iniuria ſibi illata. Ecci.v.
Mõ ẽ ſpecioſa laus ĩ oꝛe pcroꝛis.pᷣs.pctoꝛi aũt dixit deꝰ:
qᷓ̃re tu Tc.⁊ idðᷣo bomi ſatiffacẽ pᷣt ĩ moꝛiali:q ñ vidʒ cor.
ſᷣ̊ deo ñ pᷣ̃t.quẽ.n.honoꝛẽ acceptaret deꝰ ab aliqͥ:dũ maẽt
in eiꝰ iniuria.q¶. Ad alið qð obijcit᷑.dðᷣm ꝙ ñ ẽ ſile in ſa⸗
tiſfactõe ⁊ baptiſmo. Maptiſmꝰ.n.ñ ẽ ꝓpꝛie opꝰ baptiʒa
ti ſ̊ dei. Jo.j.Ipᷣe ẽ ꝗ baptizat.Sacerdos.n.n baptiʒat
niſi mĩſterio: iõ baptiſmꝰ ñ ſꝑ ẽ opꝰ hñti caritatẽ.iõ valẽ
pᷣt recipiẽti ĩ moꝛtali q peĩtet.ſic ñ ẽ de ſatiſfactõe.eſt ei
opꝰ ipᷣiꝰ penitẽtis. Ideo lzʒ ſatiſfactio bõa ſit:tñ inutił eſt
erñti ĩ moꝛtali.nec vnꝙᷓ ei ꝓdeſt ad vitã eternã. 4! Adil⸗
lud qð obijcit᷑ de glo. Lreñ.iij. Dicẽdũ:fides dẽ ibi ↄſciẽ
tia pcti.aliqñ.n.hñs grãm ꝑ penã volũtariã ſatiſfacit de
culpa:cuiꝰ nõ hʒ memoꝛiã,.vñ tãtũ valet dieẽ:ſi fides de⸗

„

pal
ſic
gul
lun
it
ẽ
nui⸗
1 e
ſnn
Uenn
nln
at

ſ.

bie
heti

e

n⸗

pa ⁊ a pena.ſ ſiẽ in alijs ſacr̃is vtpote ĩ ſacro altaris:ñ
ncxio reqrit᷑ ꝙ hõ accedat ex caritate vel ĩ caritate.d ſi ſe

¶Mneſtio

ſit:quantũ ſi deſit oſcia. ¶ Ad illud qð obijcit᷑. ñ tenet

bõ adimplẽ mãdata dei ĩ caritate ⁊c.dðᷣm q qñ opꝰ ſatiſ

ſactõis ab hoĩe impoĩt bomi: ñ iõ tenet᷑ ilið opꝰ hõ facẽ
ex caritate ſiue ĩ caritate qꝛ pceptũ.ᷣ̊ ncce hʒ in caritate
facẽ ad h̊ ꝙ ſit emẽdatoꝛiũ ⁊ deo placitũ.¶ Ad illud qð
obijcit. ſi beret ſatiſſacẽ in caritate: opoꝛteret h̊ ſatiſſa⸗
cere ſꝑ.qꝛ ñ p̃t ſciri vtꝝ ſit ĩ caritate an nõ ⁊c.dom ꝙ im⸗
pleto oꝑe ſibi iniũcto: nõ ẽ ncce ill iterare.ſᷣ ſi dubitat
ꝓbabikr ſe do ſatiſſeciſſe: ñ dʒ a ſatiſſactõe ceſſare qᷣuſq;
ꝑ ſigna ꝓbabilia certificet᷑ aliqͥ mõ ſe eẽ abſolutũ a cul⸗

—

quãtũ ex ſe ẽ ſuffieiẽt pᷣpat nec bʒ ĩ aliq remoꝛſ. vz oſcie: ñ
peccat accedẽdo.ſicẽ de ſatiſfactõe. Põt ꝗ dici.ſi oꝑa in⸗
iũcta ab eccia ſine aliqͥ remoꝛſu mnoꝛtal adimpleuerit dũ
mõ ſufficiẽt ppauit ſe ad grãm quãtũ ĩ ſe ẽ:abſolutꝰ ẽ ĩ fo
ro eccie:⁊ ſilr in foꝛo ↄſcie.⁊ ſine pᷣindicio dico:ſilr ĩ ſo⸗
ro dei. ita ꝙ ñ dãnabit᷑ lʒ iterato ñ ſatiſfecerit.lʒ ꝑ bmõi
oꝑa ñ abſoluat᷑ oĩno. Si igit᷑ aligs adimpleat pniaʒ in⸗
iunctã ſine remoꝛſu ↄſcie ex caritatẽ: ñ ẽ ncce ꝙ ſatiſfaci
at itex:nec iudicio ſacerdotis:nec iudicio ꝓpꝛie ↄſcĩe.te⸗
net᷑ t̃ iudicio dei qꝛ adhuc exigit penã ab illo.qꝛ ſatiilſecẽ
caritatẽ.q Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ opꝰ ĩ caritate factuʒ
nõ manet niſi qᷓdiu ẽ in fieri.dðim ꝙ ſʒ ñ maneat ĩ ſe:ma
net tñ ĩ ſuo pᷣmio.ſ.vita etna.opꝰ at factũ i moꝛtali dicit᷑
ſimpłr periſſe ⁊ moꝛtuũ eẽ:qꝛ fruſtrat᷑ a pᷣmio.i.vita eter
na. Vel pᷣt dici.ꝙ lʒ ñ ſint i nata ꝗꝓpꝛia: ſunt tñ ĩ mẽte di
nina.vñ Heb.vj.i õ eſt iniuſtꝰ deꝰ vt obliuiſcatur oꝑis
noſtri ⁊ dilectionis quam oſtendimus in nomine ipius

Membꝛu ſecundũ
Onſequent᷑ q̃rit᷑ ſi pnia ↄpleta in aliqͥ caſu ſit
iteranda.Et pᷣmo querit᷑.qũo ↄpleta in pecca
to ſit iteranda. Scðo.an ↄpleta in caritate ⁊
poſt moꝛtificata ꝑ peccatũ ſit iteꝛanda.Ter⸗
a ſatiſfactoꝛia facta ĩ moꝛtali reuiuiſeãt.

Articulus prunus

Irca primũ ꝓcedit᷑nlla ẽ ſatiſſactio facta æo
e caritatẽ vt tactũ ẽ.g̊ facta ex caritatẽ ñ ſuf⸗
icit deo. iterãda.Ecci.xxxiiij. Hõ ꝗ ieinat
in pet̃is ſuts:⁊ iteꝝ eadeʒ faciẽs.quid ꝓficit humiliado
ſe:oꝛoneʒ eiꝰ ꝗs exaudiet: 4¶ Iteʒ Hierc.iiij. Louate vo
bis nouale ⁊ nolite ſerere ſuꝑſpinas.łᷣ ꝗ pniaʒ iniũctaʒ
facit in moꝛtali:nõ nonat ſibi nouale.i.nõ purgat a pec
catis:ĩmo ſemiat ſuꝑ ſpinas q̃ ſuffocãt ſemẽ. vt habetur
Aath. xiij. Lu. viij. talis pnia inutilis ẽ.ᷓ iterãda ẽ.
Iteʒ dicit Greg.ad illũ ꝗ eſt in moꝛtali pcto. Iteꝝ ſac
quicqd boni potes vt veus illuſtraret coꝛ tuũ ad pniam.
& in peccato moꝛtali nõ eſt pnisa ̊D ad pniaʒ. ſinis.n.nõ ẽ
id qð ad fineʒ nec ecõuerſo ¶¶Cõtra.deꝰ nõ punit idem
bis.h ſi ſatiſſactio etiã facta e caritateʒ eẽt iterãda bis
puniret᷑. non eſt iteranda. Itez alicui imungit᷑ in ſa⸗
tiſſactione peccatoꝝ dare pauperibo centũ maꝛcas:quas
ipſe dat in moꝛtali.Si gᷓ iteranda eſt penitẽtia: iteruʒ te
netur dare centũ.qdð non eſt veriſimile:qꝛ foꝛte nõ babe⸗
ret vnde iterũ tot daret:niſi oĩno depauꝑet᷑. Item eſto
ꝙ aliquis ſatiſfactioneʒ ſibi iniunctaʒ totam in moꝛtali
compleuerit.poſtmodũ cõteritur ⁊ infundit᷑ illi caꝛitas.
videtur ꝙ in hoc caſu non teneatur iterare penitentiaʒ:
quia matrimoniũ carnale de ſilijs illegitimis facit legi⸗
timos. ? foꝛtius eſt matrimoniũ ſpirituale quod eſt cuʒ
anima per caritateʒ coniũgitur dro: de filijs illegitimis
id eſt: æ operibus factis in moꝛtali. facit legitimos.id ẽ
viuiſicant᷑ opera illa bona que prius erant moꝛtna. Et
ita penitentia facta m moꝛtali viuificatur ꝑ caritatẽ ſub⸗
ſequenteʒ.⁊ ita non eſt iteranda. 4 Item Hiere. xxv. Si
attenuatus froter tuus vendiderit poſſeſſiunculã ſuam:
voluerit ꝓpinquus eius poteſt redimere quod ille ven
dicat. Si auteʒ non habuerit proximũ 2 ipſe preciuʒ xo

lxrxxv.
tuerit inuenire: computabũtur fructus ex eo temꝑe quo
vendidit.i.peccauit.vt dicit glo. Frater enim attenuatꝰ
vendit poſſeſſiunculã:qñ per peccatũ moꝛtale amittit cõ
uerſationeʒ ſanctam.ſed precium inuenit ad redunẽdũ:
qñ conterit᷑ ⁊ penitet. ⁊ computant᷑ fructus ex eo temꝑe
quo vẽdidit.i.peccauit.⁊ ita opera bona que fecit ĩ moꝛ⸗
tali efficiũtur fructuoſa ꝑ grãʒ ſequentẽ. &̊ in hoc caſu pe

nitentia facta in moꝛtali nõ eſt iteranda. ¶ Rnſio.ꝙ ſa

tiſfactio completa in moꝛtali eſt iteꝛanda.qꝛ vt tactu eſt:
nec eſt deo accepta:neq; dro recõciliatiua. ꝓpter qð nul⸗

la reputat᷑.¶l! Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ deꝰnon punit bis

⁊c̃. Dicendũ ꝙ hoc eſt verũ ſufficient᷑.iQulla autẽ ſatiſ⸗
factio vel pena iniuncta exiſtenti in moꝛtali ſufficiẽt pu⸗
nit:quia talis reus eſt pene eterne.¶ Ad aliud ddᷣm. q;
ille qui dat centum marcas in moꝛtali ſibi iniũctas non
ſatiſtacit nec eſt abſolutus a penitẽtia iniũcta.nec tamen
ſequit᷑:ꝗ̊ tenet᷑ iterũ dare centũ.ſ̊ tenet᷑ hãc vel aliaʒ pe⸗
nitentia facere iuxta arbitrium eccleſie. ꝗ Ad illð quod
obijcit᷑ in matrimonio carnali ⁊c. Dicũt quidam ꝙ ĩ ma
trimonio carnali non legitimant᷑ omẽs filij illegitimi: S
illi ſolum qui nati ſunt ex illa muliere cum qua vir cõtra
hit matrimoniũ.ſimilit eſt in matrimonio ſpũali. Sunt
enim tria principia operum.videlʒ gra gratũfaciens viꝛ
tus:⁊ talia opera dicũtur ex caritate vel in caritate.Ali⸗
ud principium nulla vel ſola gratia gratiſdata: 7 a tali
principio ſunt opera de genere bonoꝝ facta extra caꝛita
tem. LZeꝛcium principiũ eſt libido: ⁊ a tali prĩcipio ſunt
opera mala. in matrimonio g ſpirituali cuʒ peccatoꝛ pe⸗
nitet ⁊ anima coniũgitur deo:legitimant᷑ ſiue viuifican⸗
tur ſola illa opera que fuerunt ex caritate.gratia cuiꝰ fit
matrimoniuʒ: ⁊ non illa que facta ſunt in moꝛtali. ſᷣ ꝗa
illi qui nunqꝙ fuerunt illegitimi:quia generati ſuerũt ex⸗
iſtente matrimonio cum deo. Propter hoc aliter dicen⸗
dum.ꝙ ſcilʒ filij naturales illegitimi:legitimi fiunt ſuc/
cedente matrimonio carnali. filij autem moꝛtales illegi⸗
timi nequaqᷓ;ᷓ ſuccedente matrimonio ſpirituali.⁊ hoc ẽ
ſcilʒ ꝙ filijo illegitimis carnalibus qᷓ;tum ad eſſe eoꝛum
natur ale nihil deperit ex hoc ꝙ non ſunt geniti in matri
monio carnali. Sed filijs ſpiritualibus illegitimis mul
tum dæperit q;tum ad eſſe moꝛtale.ex hoc ꝙ non ſunt ge⸗
nerati in matrimonio ſpirituali. vnde moꝛtui reputãtur
ideo non poſſunt legitimari.ꝗl Ad illud quod obijcitur.
ꝙ fructus debent computari ⁊c̃. Dicendum ꝙ boc intel⸗
ligitur ſi ſtatim poſt peccati perpetrationem incipiat do⸗
lere ⁊ conteri de peccato. Ab illo autem tempoꝛe quo ſic
conteritur: incipiunt opera valere ⁊ ſibi in fructus ⁊ in
meritum contemplari. Ael poteſt dici.ꝙ fructus cõpu⸗
tantur q;tum ad ſu ꝑexcreſcentiam maloꝛum perpetran⸗
doꝛum: quia merito illoꝛum fructuum non eſi lapſus in
tot ſcelera in quot lapſus eſſet ſi fructus illi nõ fuiſſent.
Aliter dicunt quidam.ꝙ ſicut eſt aliquis furioſus ꝗ ha⸗
bet lucida interualla: ſic eſt aliquis peccatoꝛ qui peccat
paulopoſt peccatum penitet: ⁊ tunc habet caritatem ⁊
facit opera meritoꝛia.⁊ iterum ⁊ iterum peccat:⁊ paulo
poſt penitet ⁊ habet caritatẽ ⁊ facit opera meritoꝛia.
dicit᷑ ꝙ computantur fructus ey eo tempoꝛe quo ven⸗
Didit.id eſt:peccauit.id eſt: illa opera meritoꝛia q ami⸗
ſit in teinꝑe venditõis reſtituũtur ei per penitentia factã
in caritate.

rticulus ſecũdus

Onſequenter queritur. Si iterandu eſt ſatiſ⸗
factio quando completa eſt in caritate ⁊ poſt
moꝛtificata per moꝛtale ſequens. Et videtur
ꝙ ſie ꝗuia ſi moꝛtificata eſt per moꝛtale: remotioꝛ ẽ a vi⸗
ta vel equaliter remota illi que eſt completa. h̊ illa eſſet
iteranda.& ⁊ iſta. Probatio medie.fetus nunq; viuus p
pinquioꝛ eſt ⁊ magis diſpoſitus ad viuificationem qᷓ fe⸗
tus qui prius fuit viuus ⁊ poſt moꝛtificatus ſiue extin⸗
ctus.quia ille viuificatur per opera nature:ille ñ niſi
opꝰ ſupᷣ natura.ſimiliter videt᷑ e fetu ſpũali.q. ZRtẽ legi

Nume. vj. ꝙ ſi coꝛã naz areo moꝛiebat᷑ ſubito ꝗs pollue⸗

bat᷑ caput ↄſectõis eiꝰ.⁊ dies pᷣoꝛi irriti fueꝛãt ſeu fiebãt
qm̃ polluta erat ſatiſfactio eiꝰ.ſi aligs totã pnĩaʒ fece⸗
rit ĩ caꝛitate: ⁊ poſimodũ pcto moꝛtali ↄſentiat:irrita eſi
eiꝰ pnĩa. iterare eã dʒ: ſiẽ naʒareꝰ iterabat votũ eius.
Itẽ Eʒzech. xviij. Si auerterit ſe iuſtꝰ a iuſticia ſua ⁊
fecerit inigtatẽ:oẽs iuſticie eiꝰq̃s fecit ñ recoꝛdabũt᷑. ꝑ⸗
inde ?ẽ acſi ñ feciſſʒ pnĩaʒ.ſ̊ añqᷓᷓ faceret erat obligat? ad
illã.ᷓ adhbuc ? obligatꝰ.⁊ ita dʒ iterare pnĩiaʒ ¶ Cõt.· il⸗
le ↄpleuit pniam quã buit ĩ caritate deo accepta:⁊ illi
recõciliatiua.ꝭ illa ↄpleta nulliꝰ ẽ debitoꝛ: qꝛ oĩno condi
gnã pniaʒ ↄpleuit. ſi decedẽt ſtatiʒ euolaꝛet.ꝗᷓ oĩno ab⸗
ſolutꝰ ẽ qᷓtũ ad foꝝ dei.igit᷑ gcqꝗd illi accidat impoſteruʒ
ꝓ pctis ꝓ ꝗbo oĩno ẽ abſolutꝰ:nullã debet iterare pniaʒ .
¶ Itẽ leuit.xxv. Qui vẽdiderit domũ ſuã infra muros vr
bis:hẽbit licẽtiã redimẽdi donec vnꝰ annꝰ ipleat᷑.⁊ ſi ñ re
demerit ⁊ anni circulꝰ fuerit reuolutꝰ:emptoꝛ poſſidebit
eã:⁊ poſieꝛi imꝑpetuũ.⁊ redimi et᷑ ñ poteꝛit ĩ iubileo.Di
cit glo.in quioꝛibo crimiha tm̃ ſemel ↄcedit᷑ pẽa.ẽ de tali⸗/
bus ñẽ iterãda pnĩa./Rũñſio. ddm ꝓꝙ ſatiſfactõ ↄpleta
in caritate ñ ẽ nccio iterãda:lʒ moꝛtificata ſit ꝑ recidiuũ
niſi q̃tenꝰ pcta redeũt ꝓ gꝗba ſatiſfactũ ẽ ꝓpt᷑ ingtitudinẽ
penitẽtis.In ſuſceptõe tñ pnĩe ð pct̃is ĩ q̃ recidiuauit cõ
fitẽda ẽ in gtitudo ſua ⁊ augm̃tũ ↄtẽptꝰ.⁊ ſi q̃ ſunt alia q̃
reddũt illũ indignũ dĩna gẽa. pt᷑ q̃ illi noua pnia iniu
gẽda.¶j Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ illa q̃ ẽ moꝛtiſicata ẽ remo⸗
tioꝛ a vita qꝙᷓ illa ꝗᷓ moꝛtua ẽ ⁊ nũꝙ; habuit vitã. ꝑ ſilłe de
fetu viuo ⁊ moꝛtiſicato:⁊ illo ꝗ nuqᷓ vixit.dðᷣm ꝙ ſiłe nõ
eſt de oꝑibo nate ⁊ ilł q̃ ſunt ſupᷣ naturã. In nat᷑a.n.oꝛdo
eſt natał a potẽtia vel diſpoſitoe ad actũ ſiue ad habitũ:
Apr qð facił ẽ ꝓgreſſus ĩ hmõi ⁊ ꝑuẽtio ad actũ hꝰ cuiꝰẽ
vita.ſᷣm curſuʒ nat᷑e impoſſibilis ẽ reuerſio a puatõe ad
bmõi actũ vel hĩtũ.Sʒ in his q̃ ſunt ſupᷣ naturã:qꝛ ſũmꝰ
auctoꝛ ẽ agẽs ꝓ bñ̃placito ſue volũtatis:eſi regꝛeſſio a p⸗
uatõe ad hitũ iur nutũ ſue volũtatis.j Ad illð qð obij⸗
cit᷑ de nazareo:ꝙ polluebãt᷑ ⁊ irritabãt᷑ dies ↄſectõis eiꝰ
qñ ꝗs moꝛiebat᷑ eo pñte.dðin ꝙ ̊ intelligit᷑ qñ ꝗs pollu⸗
ebat᷑ ↄſenſu vel actu pct᷑i moꝛtał.ꝑ qð ſigficat᷑ ꝙ moꝛtua
repñtãda ſunt retroacta vana ⁊ irrita qtũ ad meritũ vi⸗
te et᷑ne ſiue głe excellẽtis quã ſoꝛtiẽt᷑ ꝑfecti.Si h̊ extẽdat᷑
ad opꝰ vel exercitiũ ſatiſfactõis:tũc dʒ intelligi nõdũ cõ⸗
pleta ſatiſfactõe.qð pʒ ꝑ G̊ ꝙ dicit:ꝙ qñ polluebat᷑ manẽ
te voto ↄſecratõis.Qñ.n.aligꝗs polluit᷑ pcẽo moꝛtali nõ⸗
dũ ↄpleta ſatiffactõe:ↄſtat ꝙ irrita ẽ pᷣcedẽs ſatiſfactõ q;
tũ ad adeptõʒ remiſſiõis pct᷑i ⁊ ↄſecutõeʒ vite et᷑ne.⸗ Ad
illud qð obijcit᷑ de illo ᷣbo Eʒech̊. Si auerterit ſe ⁊c.di⸗
cẽdũ ꝙ h̊ intelligit᷑ ð auerſiõe finali:vt ex textu pʒ.⸗l Ad
illud qð obijcit᷑ ꝓ alia ꝑte.q; ꝓ pct᷑is grãdibo tm̃ ſemel cõ
cedit᷑ pnĩa.dðm ꝙ h̊ intelligit᷑ de pnia ſolẽni q̃ ſolʒ iniũ⸗
gi illis ꝗ in capite ieiunij eijciũt᷑ de eccia.⁊ eis ꝗq ↄtinuas
faciũt ꝑegrinatões:vel ſꝑ vel vſq; ad tpᷣus determĩatuʒ.
Hec aũut pnia in gbuſdã eccleſijs ñ iterat᷑.⁊ h vult glo.p
dicta.Ael ſic exponi põt.ſemel tm̃ ↄcedit᷑ pnĩa.i.in initõ
qñ pctẽm nouellũ ẽ ⁊ nõ induꝛatũ.Gꝛauioꝛa.n.crimĩa qñ
indurata ſunt nõ recipiũt pnĩam:vt pʒ de pctĩo ĩ ſpm̃ſan⸗

ctũ. pt᷑ hq̊ d̃ Cañ.ij. Capite nobis vulpes ꝑuulas.i.no⸗

uellos hẽticos ↄuertite.vndurati.n.in hẽſi ñ ↄuertunt᷑.
vñ poeta.Pꝛincipijs obſia ſero medicina parat᷑.Cũ ma

la ꝑlõgas ↄualuere moꝛas.

Articulus tercius
Onſequẽt᷑ q̃t᷑. vtꝝꝑ oꝑa ſatiſfactoꝛia facta in
moꝛtali adueniẽte caritate viuificẽt᷑ ⁊ ↄputẽt᷑
in ſoꝛtẽ. nõ:videt᷑.qꝛ qð nũqᷓ vixit nec vllo
mo Muit: nec ẽ a pꝛincipio viuẽte: nilo mõ ẽ poſſibile ad
vitã.tale ẽ opꝰ factũ ĩ moꝛta li.q¶¶ Itẽ nullũ opꝰmutat oꝛi
Genenus 5 enĩ fit ĩ moꝛtali ñ põt fieri ĩ caritate:neq; qð
it ĩ caritate põt fieri ĩ moꝛtali.̊ qð fit ĩ moꝛtali ñ põt eẽ
meritoꝛiũ neq; ſatiſfactoꝛiũ: cuʒ nullũ ſit meritoꝛiũ niſi
factũ in caritate. 4! Itẽ pctoꝛ er ca ritatẽ eſt debitoꝛ pene

eterne.̊ de infinito nihil põt adimi.quantãcũq; penam

ſuſtineat ſꝑ tenet᷑ ad eqlẽ.igit᷑ nihil qdð facit ĩ moꝛtali illi
cõputat᷑ ĩ ſoꝛtẽ.¶ Cõt᷑.lʒ nullũ pcẽm remanet impunitũ
tñ ĩ om̃i punitõe culpe miſcðvᷣit᷑ agit dñs puniẽs citra ↄdi
gnũ.Sʒ ſi pctoꝛ añ receptõʒ gẽe punitꝰ eẽt oꝑibo ſatiſfa⸗
ctõis ſupᷣ ↄdignũ.niſi illa oꝑa ↄputarẽt᷑ illi ĩ ſoꝛtẽ aliq̃n⸗
tulã:in niło videret᷑ dñs agẽ miſcdit᷑ cũ eo.qj Itẽ ĩ qᷣcuq;
ſtatu ẽ hõ dũmodo hẽat vſuʒ rõnis:gꝗcꝗd mali facit cõpu
tat᷑ illi ĩ penã ⁊ demeritũ. ſi dñs ẽ ꝓnioꝛ ad miſerẽdũ qᷓ
ad puniẽdũ:videt᷑ ꝙ ĩ qcũq; ſtatu ſit:ꝙ gꝗcqd boni agit il⸗
li vebeat ↄputari ĩ meritũ ſiue pene diminutõʒ.g ſi ſatiſ⸗
faciat ĩ moꝛtali:oꝑa illa debẽt illi ↄputari ĩ meritũ ⁊ ma
xime adueniẽte gẽ'a.¶! Itẽ minimũ bonũ ẽ maiꝰ bonũ qꝙᷓ
maximũ malũ.̊ minimũ bonũ dʒ ꝓueĩre cuicũq; ĩ maiꝰ
ↄmodũ:qᷓ; malũ maximũ ĩ dãnũ.⁊ ita in maiꝰ meritũ cõ⸗
putari ꝙᷓ illð ĩ dãnũ. O/Rñnſio. Dicũt ꝗqdã ꝙ ĩ ſatiſfactõe
meꝛet᷑ penitẽs remiſſiõz pene ⁊ collatõʒ głe.⁊ h veꝝ eſt ſi
opleta ſit ex vel ĩ caritate.Oicunt et᷑ ꝙ oꝑa ſatiſfactoꝛia
facta ĩ moꝛtali adueniẽte ga viuificãt᷑ ⁊1 ↄputãt᷑ in ſoꝛteʒ
qtũ ad remiſſiõʒ pene:nõ qᷓtũ ad collatõʒ głe. Hanc aũt
opinionẽ eſtimo falſaʒ ⁊ repꝛobãdã.cũ illð qð nlło mõẽ
a pricipio viuẽte:nlło mõ ſit poſſibile ad vitã.tale ẽ opꝰ
moꝛtuũ oĩno.il Alit᷑ ꝗ̊ᷣ dðᷣm. ſcʒ ꝙ opꝰ ſatiſſactoꝛiũ ẽ me
ritoꝛiũ vite et᷑ne.qꝛ ⁊ deo acceptũ ⁊ ei recõciliatm̃. vñ õʒ
ꝙ fiat ĩ caritate.i 2ã ſi fieret i moꝛtali ñ eẽt acceptũ deo:
neq; recõciliatm̃ illi.neqʒ viuificat᷑ gra ſine caritate ſub⸗
ſequẽte.il Ad illð qdð obijcit᷑ prio ð .ꝙ ſi ꝗs puĩat ſe ſu⸗
pra ⁊dignũ ĩ moꝛtali.niſi pena q̃ punit ſe ↄputet illi ĩ ſoꝛ
tẽ:nõ videt᷑ ꝙ dñs agat cũ eo miſcðit.dðm ꝙ eũ pctoꝛ ñ
ſit dignꝰ pane qͥ veſcit᷑:lʒ nõ ↄputet᷑ ĩ ſoꝛtẽ vei qtũ ad ad-
eptõʒ gle vel remiſſiõzʒ pene:nipilominꝰ miſcðit agit cuʒ
eo dñs oꝑa facta er caritatẽ alit remunerãdo. nullũ eniʒ
bonũ erit irremuneꝛatũ a do.de h̊ hẽbit᷑.j.q Ad illð qð
obicit᷑.ꝙ malũ ſꝑ ↄputat᷑ in penã ⁊c. dm ꝙ h reqrii di⸗
uina iuſticia qᷓ nullũ malũ reliꝗt impunitũ.cꝰ rõ c.qꝛ ſic
malũ q̃cũq; rõne ⁊ mõ fiat:demeritoꝛiũ ẽ ⁊ dignũ puniti
one.ſic bonũ niſi debitis oꝛnet᷑ circũſtãtijs.merito ⁊ nu⸗
mero minꝰ ẽ acceptũ.Ad h.n.ꝙ aliꝗd ſit bonũ meritoꝛiũ
ncce ẽ ꝙ ſit de genẽ bonoꝝ ⁊ ꝙ fiat ĩ caritate ⁊ ꝓpt fineʒ
debitũ ᷣm deũ.hoꝝ ſi altero careat: vt ſi ñ ſit de genẽ bo
noꝝ:vel fiat er caritatẽ:vel ꝓt᷑ indebitũ finẽ: merito ca
ret ⁊ qñq; demeritoꝛiũ reputat᷑.⁊ ꝓpt᷑ ̊D iuſto dei iudicio
malũ ĩ qᷣcũq; ſtatu fiat dignũ ẽ punitiõe.⁊ bonũ niſi fiat
eo mõ qͥ dz iuſte careret remũeratõe. nec ĩ ſoꝛtẽ meriti cõ
putat᷑.malũ ꝗ̊ qꝛ nulla ↄditõe p̃t fieri ꝗn ſit demeritoꝛiuʒ
imputat᷑ in penã.bonũ qꝛ ñ ſꝑ bono mõ fit:frequẽt nõ re
putat in meritũ.i¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ minimũ bonũ
ẽ maius bonũ qꝙᷓ ⁊c.dðm ꝙ hq̊ intelligit᷑ de bono facto ex
vel en eenurv etna.

embꝛü terciũ

Onſequẽt q̃rit᷑ad ꝗ ẽ vtił pnĩa fcła ex ca⸗
ritatẽ.Et dẽ ꝙ ad tria.ſ.bonoꝝ tꝑaliũ mi⸗
tiplicatõʒ.⁊ gẽe acꝗrẽde habilitatõeʒ.⁊ pe/

tꝑaliũ multiplicatõʒ. Scðo.ſi ad gẽe bñde babilitatõeʒ.
Tercio.ſi ad pene et᷑ne diminutõʒ.

Articulus pꝛimꝰ

ſiderat vias meas ⁊ ↄnectos greſſus meos di
4Anumerat. Glo.nulla bõa vel mala ſunt ſine re

tributoe.& bona facta in moꝛtali ñ ſunt ſine retꝛibutione
ſ bona remunerãda qͥdãmodo ſunt meritoꝛia.ſ.boni et⸗

ni.̊ boni tꝑał.qj Stẽ.iij. Reg.xxj.iQõne vidiſti AUchab

bumiliatũ coꝛã me.igit᷑ qꝛ huiliatus ẽ mei cã: nõ inducã

malũ in diebo eiꝰ.verbũ dñi ad Heliã. achab qui erat

ydolatra ex humiliatõe penali meruit ſiberatõz a malo

pene.⁊ ita ĩ pcto moꝛtali bonũ tꝑale meꝛuit. ¶¶ YIẽ ezech.
xxix.Ecce ego dabo nabuchodonoſoꝛ terrã egipti ⁊ acci
piet mititudinẽ eiꝰ:⁊ depdabit᷑ manubias eiꝰ ⁊ diripiet

ſpolia eiꝰ:⁊ erit merces exercitui eius ⁊ oꝑi qͥ uiuit ad/

ne et᷑ne diminutõʒ. Prio g q̃rit᷑ ſi valet ad

Irca pᷣmũ ſic ꝓcear̃.ſuꝑ illð Job.xxx.Ipᷣe cõ

—

—

i
i
1⸗
1,

ſl⸗
iſ⸗

ald
69
he
ſtſi
ne;
lut
ſöi

4
5
a;
e
ni
de

c
mi⸗
pe⸗/

z

¶WMueſtio

nerſuz Cyrũ.2 ſtat tã ¶ Qabuchodonoſoꝛ qᷓ ereꝛcitus

eiꝰ ĩ iſidelitate erat:⁊ tñ egiptꝰ datꝰ ẽ ei ꝓ mercede.⁊ ita
ĩ moꝛtali meruit bonũ tꝑale.. Itẽ Exo.xx. Honoꝛa pa⸗
trẽ tuũ⁊ mrẽz tuã vt ſis lõ.ſu.ter.aut h̊ d bñ̃ti caꝛitateʒ
aut ñ. videt᷑ ꝙ ñ hñti:qꝛ hec remũeratõ ꝑua eẽt hñti cari⸗
tatẽ cui debet᷑ vita etna.̊ honoꝛãs pꝛẽeʒ ⁊ můeʒ ey caꝛita
tẽ meꝛet᷑ bonũ tꝑale. Ite ð hby poctis diẽ dñs ꝗ qꝛũt glo
riã ꝓpriã Max.v.⁊.vj. Amẽ dico vob receper̃t mercedẽ

ſuã. q qdẽ merces ẽ bonũ tꝑale.4 Itẽ ſi niła remũeratio

fiẽt bnſaciẽti ĩ moꝛtali: eq̃tr ſe br̃et iudex ad illũ ꝗ nullũ
bonũ facit:a ad illũ ꝗ mita bõa ĩ moꝛtali. nilłi pctoꝛi cõ
ſulẽdũ eẽt ꝙ aliqd boni facẽt dũ eẽt ĩ moꝛtali.¶ Itẽ bona
oꝑa fcta ex caritate meritoꝛia ſũt vite et᷑ne.⁊ ẽ vita etna
incõpabilr maioꝛ ꝙᷓ caritas vel eiꝰ opa. & ſi minꝰ bõa ꝑ
meritũ ad lõge maiꝰ bonũ attigũt:młtofoꝛtiꝰbõa oꝑa fa
cia er nata:vł ſola vel cũ ga gtiſdata:attingũt ꝑ meritũ
ad bõa tꝑalia q̃ ſũt minꝰ bõa. Aldelioꝛes.n.ſunt natales
potẽtie ex ꝗbo ſant oꝑa de genẽ bonoꝝ ĩ moꝛtali: q; bona
tꝑalia extioꝛa. Ytẽ q̃tuoꝛ ſunt gdꝰ bonoꝝ· eſt eĩ bonuʒ
gle qð ẽ ĩ ſumo gdu.⁊ bonũ gre gtũfociẽtis qð ẽ ĩ ſcðo
bonũ ð genẽ bonoꝝ qð ẽ ĩ tcio.⁊ bonũ tꝑale qð ẽ ĩ q̃ꝛto
Sʒ bonũ gr̃e tũfaciẽtis ꝑ meritũ ad bonũ gle attingit·
g młtofoꝛtiꝰ xe genẽ bonoꝝ attigit ꝑ meruũ ad bonũ tẽ⸗
ꝑale.qð ẽ minꝰ bonũ.i Itẽ oẽ malũ opꝰ ẽ dignũ pẽᷣa apð
deũ.ᷣ cũ deꝰ ꝓnioꝛ ſit ad remũerãdũ ꝙᷓ ad puniẽdũ: om̃e
bonũ opꝰẽ dignũ pᷣmio apð crũ. Siẽ ſuꝑ illð Aggei.j.
Semiĩaſtis młtũ ⁊ ituliſtis paꝝ:dic glo.qdã ſeminãt mł
tũ ⁊ paꝝ metẽt. qꝛ ſi int młta pcta aliq oꝑa faciũt iuſta:

ñ ẽ iniuſtꝰ de ꝓpt mira mala pancoꝝ bonoꝝ obliuiſca⸗
tur: ̊ fac eos meteꝛe ⁊ ĩ boꝛꝛea ↄgregare q̃ ĩ boa fra ſeini
nauer̃t. Ecce plane br̃.ꝙ ꝗꝓpt᷑ aliqͥ bõa ĩ moꝛtali facta re⸗
mũerãt᷑ bõa tꝑalia.i¶ IZtẽ ꝓuer.viij. Ego diligẽtes me di⸗
ligo.qᷓ magis diligẽtes me magie diligo.qꝛ od ſimplr ſe⸗
qt᷑ ſimptr:⁊ ad magis magis. Sũt ̊ duo ĩ pct᷑is moꝛta⸗
liba ꝑ oĩa pares.⁊ ꝙtũ ad diuitias ⁊ qᷓtũ ad pct̃n: exce⸗
pto ꝙ vnꝰ dat elemoſinas ꝓ deo:aliꝰ nihil dat.ille ꝗ dat
magis diligit:qꝛ diligit ⁊ affectu 2 effectu:cũ eius mẽbꝛa
nutriat.qᷓ deꝰ magis iſtũ qᷓ aliũ diligit.ſ̊ ñ magis affetu
cũ ſeipᷣo diligat vtrũq; q̊ magis effectu fute.ſ.gle.q̊ pñti
ſcʒ tꝑali.¶ Itẽ eſto ꝙ aſigꝗs ꝗ fuit ĩ caritate młta oꝑa bo
na fecerit.poſtmodũ peccauit moꝛtalr: ⁊ mõ ĩ pcto mor⸗
tali foẽ młtas elemoſinas ꝓ deo.Querit᷑ q oꝑa ſint ma⸗
gis efficacia ad aliqð bonũ obtinẽdũ a deo.an preterita
meritoꝛia q̃ ſunt moꝛtificata ꝑ pcẽm: an iſia pñtia q̃ fũt
in moꝛtali.Et videt᷑ ꝙ meritoꝛia moꝛtificata minꝰ ſũt ef
ficacia:qꝛ ĩ moꝛtificatõe eoꝝ offenſusẽ deꝰ: ⁊ ĩ iſtis pnti
bus ñ offendit?᷑. iſta pñtia q fiſt ĩ moꝛtali magis ſunt ef
ficacia. ſᷣ ↄſtat ꝙ p̃ᷣterita moꝛtificata efficaciã bñt aliꝗd
obtinẽdi a dro.vñn.j.Reg.xiiij.g̊ ne JYonathas moꝛiet᷑ q
ſec ſalutẽ hãc magnã ĩ iſrł.ᷣ nephas ẽ.⁊ dic ibi glo.mul
ũ trãſacta bona iuuãt. niſi pᷣterita bõa iuuiſſent:ĩminẽ⸗
tia mala ñ euaſiſſz. ¶ Itẽ. j. palip.xix. dixit Jen ꝓpha ad
JYoſaphat. Impio pᷣbes ouxiliũ ⁊ his q oderũt dñm omi
citia iũgeris:⁊ idcco irã dñi merebaris.ſᷣ bõa oꝑa inuẽ⸗
ta ſunt ĩ te.pʒ ꝗ̊ ꝙ pᷣterita bõa ꝑ petm obtinent aliqð bo
nũ a do.ſilr videt᷑ qĩ pcto moꝛtali facta obtinent aliq
õt᷑.dic augꝰ.ꝗ ẽ ĩ pcto moꝛtali indignꝰẽ
pane qᷣ veſcit. Sĩ illo ſtatu ñ p̃ mereri panẽ qͥ veſcit᷑. plꝰ ẽ
eni mereri qᷓ eẽ dignũ. Itẽ ꝗ nibil ẽ ĩ ↄſpeciu dei: opud
illu nibil meret᷑.h̊ pctoꝛ nibilẽ ĩ ↄſpectu dei.pᷣs.Ad mhi
lũ deductꝰ ẽ ĩ ↄſpectu eiꝰ malignꝰ.¶¶ IJItẽ Sap.·xiiij. ſiliteꝛ
odioſunt deo impiꝰ ⁊ impietas eiꝰ.ſᷣ impietas oĩno diſ⸗
plicet deo. ̊ ⁊ impiꝰ.ſ̊ ꝗ oĩno diſplicʒ deo: nihil meretur
apud illũ.¶ Itẽ oꝛganuũ ñ viuũ nibil meret᷑ i oꝑatõe qua
. illo oꝑat᷑:vt ligo vel ſecuris.ſᷣ pctoꝛ ẽ oꝛganũ ñ viuũ.

¶ IJtẽ. j. Coꝝ.xiij. Si diſtribnero ĩ cibos panpeꝝ oẽs
acultates meas ⁊c. caritatẽ at᷑ ñ habeo nibil mibi ꝓdeſt
&Onec mala patiẽdo nec bõa agẽdo p̃t ꝗ mereꝛi e caꝛita
teʒ. ¶ IZtẽ boa pᷣuoꝝ ſunt bõa dñoꝝ. ᷣ ꝗ facẽ pctm ſᷣuus ẽ
pcri ⁊ dyaboli.̊ bõa q̃ fit ĩ pcẽo moꝛtali emiciunt᷑ dya⸗
boli. ꝑilla ñ meret᷑ gs aliqð bonũ apud deum.4l Item

lxxxv.

Oſee.viij. Culmꝰ ſlãs ñ ẽ ĩ eis.i.ĩ pcroꝛib.germẽ ñ facit

faꝛinã.ꝙ ſi effecerit:alieni ↄmedẽt eã.ibi glo.Si aliquid
boni fecerit demones auferẽt:qꝛ iacta ſemia volucres ce
li ↄmedẽt.g̊ bonuʒ qð fit ĩ moꝛtali deuoꝛabit᷑ a dyabolo.
&̊ nẽ meritoꝛiũ alicꝰ boni apð deũ.¶ INiẽ yſa.i.Cũ młti⸗
plicaueritis oꝛoneʒ ñ exaudiã.manꝰ eĩ vẽe plene ſũt ſan
guiĩe. ᷓ oro ĩ pcto moꝛtali ñ ẽ exaudibit᷑.̊ ñ ẽ meritoria.
Solet.n. dici.ꝙ exaudire ẽ ad meritũ audire.i¶ Itẽ Eg⸗
gei.j. Semĩaſiis młtũ ⁊ ĩtuliſtis paꝝ·ẽᷣ pcim moꝛtale fa
cit ꝑuã meſſiõʒ rñdẽ młte ſemĩatoi. ñ ẽ ibi meritũ recte
merẽdi.qꝛ pᷣmiũ lõge maiꝰ dʒ eẽ qᷓ meritũ.ij SItẽ qꝛ boni
ſumꝰ bonũ facimꝰ.ᷓ ad bõa oꝑa meritoꝛia exigit ĩ meri⸗
to dignitas ſubiacẽs.ſ.oꝑantis: qᷓẽ boĩtas alia qᷓ boĩtas
nate. F ĩ illo ꝗ ẽ ĩ pcto moꝛtali niła tał dignitaoẽ. Sĩ ta⸗
li ſtatu ñ pᷣt mereri aliqd bonũ nſio.ad h̊ dicũt alie
ꝙ ẽ triplex merituʒ.ſ.odigni.ↄgrhi.a interpᷣtatm̃.dicũt
ĩ H merẽt᷑ neqʒ merito ↄdigni neqʒ ↄgrui ſᷣ merito int⸗
pᷣtatiuo. Et reuera meritũ interpᷣtatm ñ ẽ meritũ:ſ̊ dici⸗
tur meritũ interpᷣtatm̃: qꝛ largitas dina bmõi remũerat
bõa ac ſi eẽnt meritoꝛia. vñ bmõi oꝑa ex valoꝛe ſuo ñ re⸗
munerãt᷑:ſᷣ ex dĩna liberalitate.⁊ ꝗpt᷑ h̊ bonũ ẽ pctoꝛi ſꝑ

bñfacẽ: iᷓuis niła merita eiꝰ regrãt qᷓ remunerãt᷑ a veo.
Alit dicũt alig.ꝙ ẽ mereri de ↄgruo:⁊ de ↄdigno.pctor

de ↄdigno nihil meret᷑ apð deũ:de cõgruo tñ mereri põt.

pcx᷑oꝛ at qñq; fac opꝰ bonũ ĩ genẽ ad głaʒ ſuã dando ele⸗

moſinã ꝓpt vanã glam.2 ex Hope ñ meret᷑ niſi penaʒ: qa

pcedit er ↄtumelia creatoꝛis: cꝰ gr̃a oĩa bõa fieri debẽt.
Aliqñ foc aliqð bonũ ĩ genẽ ad glam dei ⁊ ꝓt eiꝰamoꝛẽ
q̊ mouet᷑ ad bonũ buiꝰ.⁊ ñ p̃t eẽ ſine aliq a Ktiſdata.

7 bmõi opa ſunt aliq̃ͥ mõ deo accepta:⁊ idðo meritoꝛia de

gruo. NHec at᷑ opio videt᷑ mibi tenẽda. Dicẽdũ ̊ q oꝑa

facta ĩ moꝛtali qũq; ſunt meritoꝛia de ↄgruo bonoꝝ tꝑa⸗
liũ.vt qñ fiũt ex motu dini amoꝛis ⁊ ex gra gtiſdata.qñ⸗
q; ralẽt ñ qꝛ ſunt meritoꝛia:neq; ð ↄdigno:neq; de ↄgruo
Hᷣgqa dina largitate remunerant᷑.Leuit.xxvj.Si mãdata
mea feceritis:dabo vobis pluuias tꝑibus ſuis.hoc dice

bat᷑ ꝓplbo legali ſuiẽti dro ex timoꝛe puili. Yſa. j. Si audi

eritis me ⁊ mandata mea ſeruaueritis: bona terre ↄme⸗
xtis. ꝗ Ad illð &̊ qð primo obijcit᷑. ꝙ pctoꝛ nõ ẽ dignꝰ
pane ⁊c̃. Dicendũ ꝙ h̊ dr̃ qꝛ nihil meret᷑ ex ↄdigno.⁊ hoc

ſonat verbũ aug.q; nõ eſt dignus pane. 4 Ad illð qð ob

ijcit. peccatoꝛ nibil dr eẽ ĩ ↄſpectu xi. Dicendũ ꝙ hoc
dicit᷑ fomꝑatiue.i.merita eius nulla ſunt reſpectu meri⸗

ti iuſtoꝝ in ↄſpectu dei.meritũ aũt peccatoꝛis ẽ oĩno im⸗
pꝛopoꝛtionabile merito qð fit ex caꝛitate: ſicut linea pun
cto.il Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ſiir ſunt odio impiꝰ ⁊ impi
etas. Dicẽdũ ꝙ illud ꝑ ſe intelligit᷑ ſᷣm ꝙ ↄſiderat᷑ impiꝰ

in abſtractõne a natura bona ⁊ ga quacũq;:etiaʒ gtiſ⸗
data.a qua natura cũ gr̃a gratiſdata facit oꝑa de genere
bonoꝝ.vñ reuera impius inqᷓtũ talis nihil meret᷑.qñqʒ
tñ a natura bona illius 1 gẽa gtiſdata aligd meret᷑: ſaltẽ
e congruo.ql Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ in ſtatu taliẽ q̃i or⸗
ganũ nõ viuũ ⁊c̃. Dicendũ ꝙ nõ viuũ duplr dr̃. NQegatie
vt ꝙ nec viuit nec eſt natũ viuere.⁊ priuatiue vt ꝙ nõ vi⸗
uit ſ̊ natũ ẽ viuere. ꝑ primũ non meret᷑ neqʒ de congruo
neq; de condigno.ꝑ ſecũduʒ ↄtingit mereri de ↄgruo:eo
ꝙ nõ oino eſt ibi priuatio vite. immo cũ moꝛte ẽ vel vita
aliquo mõ:qꝛ volũtas oꝑandi bonũ mota ab amoꝛe dini
no. vñ ẽ aliqͥ mõ vnita teo.4. Ad illð qð obijcit᷑. ꝙ ſi diſt
buero nihil mihi ꝓdeſt. ꝙ h̊ intelligit᷑ ꝙtũ ad meritũ vite
eterne.¶ Ad illð ꝙ bõa facta ĩ moꝛtali ſunt ipᷣiꝰdy aboli
c. Dicendũ † H̊ͥ argumẽtũ ñ valet:ꝗ fac̃ pctm fᷣuꝰ ẽ dya
boli.ᷓ bõa q̃ ſoc tũc ſunt dyaboli.qꝛ ñ ita ẽ fuus dyabo
li ꝗn ⁊ Fuus di.⁊ põt facẽ aligꝗd aliqͥ mõ accepiũ deo:ꝗa
1 ipſe dyabolꝰ ẽ pᷣuus dei ⁊ ſeruit qnq; ad nutuzʒ dei. vñ
Job. xl.Qũqd feriet tecũ pactũ ⁊ aceipiẽs e ſeruũ ſem⸗
piternũ.vñ ꝗ eſt in moꝛtali cũ ſit ſeruꝰ dyaboli põt facẽ
aligd boni qð dei eſi.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ſi ꝗd boni ſa
ciũt emones auſferũt ⁊c̃. Dicendũ ꝙ h̊ dicit᷑:qꝛ demoẽs
maximã vtilitatẽ hmõi oꝑis deſtruũt.ſcʒ quam aſſeque⸗
ret᷑ niſi dyabolus ⁊ peccatũ impediret.¶ Ad illð quod

5
8

5
—

obijcit᷑. ꝙ cũ młtiplicaueꝛitis ⁊c.dðm q cũ dẽ ñ exaudiã.
IYbi nõ.ꝙ oꝛo facta ĩ pcto qᷓtũ ẽ de ſe:ñ ẽ exaudibilis ꝑſe
cte ſiue ad plenũ.⁊ h̊ nõt hec pᷣpoſitio ex: qᷓẽ nõ augmẽti
ſiue ↄpletõis.vel ñ exaudiã.ſ.meriti ↄdignitate.⸗.Ad il⸗
lud aggei.j.Semĩaſtis multũ ⁊c̃.vbi dꝛ.ꝙ pᷣmiuʒ ẽ lõge
maiꝰ ꝙᷓ meritũ.ddm ꝙ h̊ verũ ẽ qñ meritũ ẽ de cõdigno.
vt qñ as meret in vel ex caritate. Et pᷣt addi ꝙ ſemiatio
illa dr opꝰ factũ ĩ moꝛtali.Et dẽ multa ñ ᷣm actũ: ſ̊ Fᷣm
hĩtuʒ.ſiue qꝛ ſi ñ eẽt pcẽm moꝛtale ĩ q̊ fiebat: attigiſſz ad
pᷣmiũ eternũ. Vel pᷣt dici ſemiatio opꝰ factũ in vel ex ca⸗
ritate qͥ ĩ veritate multũ ẽ ĩ merito.tñ parũ metit᷑ ſiue ĩ⸗
fert᷑:qꝛ ꝑ moꝛtale ſequẽs anihilat᷑.¶¶q Ad illð qð obijcit.
ĩ merito exigit᷑ bonitas alia ꝙᷓ illa qᷓẽ nat᷑e ⁊c.dðm ꝙ;
pᷣ verũ ẽ ĩ merito ↄdigni.Silłr foꝛte ĩ meꝛto ↄgꝛui vbi re⸗
qrit᷑ gra gtiſdata addita nate.In merito aũt interpᷣtati⸗
uo foꝛte ſufficit bonitas nate q̃ ſolet dici gůa gtiſdata re⸗
ſpectu nat᷑e ſimptr. Pret᷑.in pluribo exñtibo ĩ moꝛtali vt
frequẽt᷑ accidit:ẽ aliqð bonũ additũ bonitati.¶ Rõnes
inducte ꝓ alia ꝑte veꝛe ſunt.qꝛ vt tactũ ẽ:oꝑa facta ĩ moꝛ
tali ſunt meritoꝛia:qñq; merito ↄgrui: qnq; merito int⸗
p̃tatiuo.l Ad h̊ qdð querit᷑.vtꝝ bona oꝑa facta in cari⸗
tate ⁊ pꝰ ꝑ pctm moꝛtificata ſint magis meꝛitoꝛia:qᷓ; ope
ra de genẽ bonoꝝ facta ĩ moꝛtali.dᷣm oꝑa bona facta in
caritate ⁊ poſt moꝛtificata ꝑ ipᷣm moꝛtale:ñ plus valent

actu q; oꝑa bona facta ĩ moꝛtali.ſ̊ᷣ plꝰvalẽt potentia.qm̃

pñt redire ad valoꝛeʒ efficientis ꝑ reditũ caritatis. ⁊ ſie
fiũt meritoꝛia ſicut priꝰ.ſᷣ bona qꝗᷓ fiũt ĩi moꝛtali nlło mõ
pñt.¶¶ Ad h̊ qð obijcit᷑.ꝙ deꝰ offenſus ẽ ĩ hoꝝ moꝛtifica
tione ñ ĩ illoꝝ oꝑatõe.dm ꝙ ñ ſunt efficacõꝛa rõne illa
q̃ ꝰ offendit᷑ illoꝝ moꝛtificatõe:qꝛ ñ rõne q̃ ſunt moꝛti⸗
ficata:hᷣ rõne q̃ ſunt poſſibilia ⁊ apta ad vita:q̃lia ñ ſunt
alia qᷓ moꝛtua ſunt ſimpłr. 4! Ad illð qð obijcit᷑. ꝙ bona
p̃ᷣterita moꝛtificata valẽt ⁊ meritoꝛia ſunt. õt dici ꝙ h
verũ ẽ de merito nt —„
rticulus ſecũdus
Vnſequẽt᷑ q̃rit᷑.ſi bmõi oꝑa valẽt ad habilita
tõeʒ ad grãm. e ſic:videt᷑ ꝑ h.ꝙ virtꝰ politi
ca q̃ ẽ ex frequẽti bñ agẽ: habilitat ad bõa ꝗᷓ⸗
tuita.q.n.exercet ſe ĩ oꝑibo q̃ ſunt ð genẽ bonoꝝ.⁊ hmõi
exercitatiõe vᷣtutes politicas acꝗrit: magis habilitat᷑ ad
bona gtuita ꝙᷓ ille ꝗ ñ exercet ſe ĩ hmõi vel ꝗ exercet ſe in
Zrijs.¶ Itẽ Hiere.iij. Cõuertimiĩ filij reuertentes ⁊ ſana
bo auerſiões vꝛas.ſ̊ pctoꝛ ñ pᷣt ↄuerti ad deũ q̃ntũ ẽ ð ſe:
neq; ꝑ grm tiſdata:neq; gtũfaciẽtẽ.h̊.n.a datoẽ gẽe hr
ouerti pᷣt oꝑibo de genẽ bonoꝝ.̊ cõuerſioni ꝑmittit᷑ ſa⸗
natio auerſiõis:q̃ fit ꝑ grãm qtũfaciẽtẽ.q̊ vt videt᷑ exer⸗
citiũ in oꝑibo de genẽ bonoꝝ etiã ĩ auerſis a deo:diſpoĩt
habilitat ad gram gtũfaciẽtẽ. ¶ Itẽ Apoc.iij. Ego ſto
ad oſtiũ ⁊ pulſo.ſi ꝗs audierit vocẽ meã ⁊ aperuit mihi
ianuã intrabo ad illũ ⁊ cenabo cũ eo.ᷣ exñs ĩ moꝛtali ñ

põt aꝑire dño:niſi faciẽdo rdr⸗ bonoꝝ.cũ nec vel⸗

le bonũ pᷣt a ſe.⁊ ita vt priꝰ Tõtra. oꝑa bõa ĩ moꝛtali
ſunt oĩno moꝛtua.ſ̊ vnũ ↄriòꝶ ñ diſpoit ad alið.ꝗq̊ᷓ opeꝛa
moꝛtua ñ diſponũt ad oꝑa viua: ⁊ nec ad grãm gtũfaciẽ
teʒ.ꝗ SIẽ ita ẽ ĩ carẽtibo vita nate.ꝙ ñ dilponẽ pñt aliqͥ
mõ ſe ad vitã gre.a ſili videt᷑ de moꝛtuis ꝑ carẽtiã vite ꝗ̊
tuite:ꝙ ñ pñt aliqͥ mõ diſponẽ ſe ad vitã gẽe.l Itẽ ſuꝑ il
lud Job.j.Teſia reddebat ſanieʒ.dicit Greg.pctᷣa vetu
ſtioꝛa peioꝛa ſunt.q̊ moꝛa in pcto reddit pctm gquiꝰ 2 de⸗
terius ⁊ elõgat pctoꝛẽ a gr̃a.&̊ exercitari ĩ oꝑibo ĩ moꝛta⸗
li ñ pᷣt aligs niſi moꝛet᷑ ĩ pcto.ꝗ̊ vt videt᷑ in ̊ exercitatio
bonoꝝ ĩ moꝛtali ñ facit appꝛopꝛiare ad grãm. 4. Itẽ g eſt
in moꝛtali nõ hʒ greſſus ſpũales.ᷓ nulio mõ appꝛopinq̃t
gee. ⁊ ita vt prius.¶Rñſio.ad h̊ dici pt. ꝙ opa bõa fctᷣa
in moꝛtali cũ frequẽtia habilitãt ad grãm gtũfacienteʒ:
maxie illa qᷓ fiſt motu dini amoꝛis ⁊ ad glłam dei.4: Ad
primũ qð obijcit᷑ ð h̊ p̃t dici.ꝙ oꝑa moꝛtua dicũt᷑ duptr.
vel qꝛ ſunt cã moꝛtis et᷑ne:cuiuſmõi ſunt pcta moꝛtalia.
xe gbo Heb. vj. Jaciẽtes fundamẽtũ pnĩe ĩ opꝑibo moꝛtu⸗
is.⁊ Heb.ix.Emũdabit ↄſciam nr̃aʒ ab oꝑi moꝛtuis.

*

id eſt:ab oꝑibo moꝛtalibo. Vel qꝛ ñ hñt vitã gẽe:bñt tam
vitã nat᷑e oꝛnatã gꝛa gtiſdata:⁊ bonitatẽ moꝛis.q qdam⸗
mõ ſunt deo accepta ⁊ vo appꝛopinquãtia.⁊ qꝛ hec ten⸗
dũt ad ↄplementũ gr̃e gtũfaciẽtis ⁊ ad ſuã ꝑfectiõeʒ:põt
dici ꝙ hec habilitãt ad grãm.⁊ lʒ oꝑa hmõi ſunt moꝛtua
qꝛ carẽt vita ſimpłr:tñ ſub his ↄditiõiba ↄſiderata ñ hñt
oppoſitũ cũ oꝑibo viuis:qꝛ q̃dã vita viuũt.vñ diſponere
pnt ad vitã ſimpłr qᷓntũ hmõi.¶ Ad illud qð obijcit.ꝙ;
moꝛtuus ad vitã nate ñ pᷣt diſponẽ ⁊c̃.dðᷣm ꝙ ñ ẽ ſile:qꝛ
talit᷑ moꝛtuꝰ vita caret ⁊ actu ⁊ potẽtia ⁊ aptitudie qua/
cũq;.ñ ſic ẽ de illo ꝗ caꝛet vita gẽe.i¶ Ad aliud dðm.ꝙ lʒ
peta vetuſtioꝛa ſunt peioꝛa:tñ ⁊ ĩ nouia ⁊ i veteribo exer⸗
citiũ bonoꝝ habilitat ad grãm. vñ ĩ pcto vetuſto etſi rõ⸗

ne vetuſtatis ſit pctoꝛ a gra remotioꝛ:tñ ratõne exercitij

bonoꝝ opeꝝ ẽ ꝗꝓpingoꝛ.vñ ſolet dici.ꝙ ille ꝗ oꝑa bõa fac

in moꝛtali tantũ ꝓpingꝗoꝛ ẽ gre: q̃ntũ ad aliud remotioꝛ.

Eſt.n.remotioꝛ ſoꝛmalr: qꝛ hʒ minꝰ peccatũ q; priꝰ q̃ eſt
foꝛma opoſita gr̃e.Eſt aũt ꝓgingoꝛ materiałr m pᷣꝑati
onẽ bonoꝝ operũ:ſic ↄtingit infirmo ꝗ iur criſim valde
verat᷑ a moꝛbo.⁊ ẽ remotioꝛ a ſanitate ꝓpt moꝛbũ magis

intẽſuʒ ꝗ ẽ orius ſanitati.⁊ ẽ ꝓpingoꝛ ſanitati materialr

qꝛ materia magis pᷣpꝑata ẽ ad exitũ ꝙᷓ; priꝰ. Siẽ ↄtingit ĩ
duobo qꝑʒ vnꝰ ẽ ſimplex foꝛnicatoꝛ:aliꝰ hoĩcida.̊ homi⸗
cida petit veniã:foꝛnicatoꝛ nõ.ſᷣm h̊ homicida ꝓpinquioꝛ
eſt gre qᷓ foꝛnicatoꝛ materialłr: ſ̊ remotioꝛ foꝛmałr ꝗꝓpteꝛ
maioꝛitatẽ pcti.¶ Ad aliud dom. ꝙ ille ꝗ ẽ in pcto moꝛ⸗
tali:qñ facit oꝑa bona lʒ ñ erigat ſe:tñ mouet᷑ ⁊ appꝛopi⸗
quat ad grãm.Et vt dicũt ꝗdã exercitãti ſe ſic apropin⸗
quat gꝛa ⁊ venit ad illũ ⁊ oſſert᷑ a pio dño:ꝗ venit vocare
pctoꝛes.qð innuit᷑ ys.lx. Surge illuiare hieruſaleʒ: qa
venit lumẽ tuũ.Et.j.e.j.Sobꝛij ⁊ ꝑfecti ſperate in eã
que vobis offert gaz.
lꝰ terciꝰ
Onſeqnẽt᷑ querit᷑. an oꝑa facta ĩ moꝛtali vale
ant ad diminutõʒ pene et᷑ne.E ſic:videt᷑ ꝑ ̊
valẽt ad habilitatõeʒ gre:q̃ lõge melioꝛ ẽ qᷓ
pena etẽr na ſit mala.vñ plus ẽ habilitatio gẽe qᷓ diminu
tio pene eterne.qð aũt valet ad plꝰ valet ad minꝰ.̊ ⁊c.
4 Itẽ declinatio a malo ẽ ⁊ a pena ex ꝑte declinãtis.mul
tofoꝛtiꝰ facere bonũ:cũ meliꝰ ſit oꝑari bonũ qᷓ; declinare
a malo..¶¶ Itẽ cũ nullũ bonũ relinqt deꝰ irremuneratuʒ:
hmõi opꝰ remunerat᷑.Sʒ eſto ꝙ aliꝗs ſtatim moꝛiat p?
tale opꝰ.ↄſiat ꝙ remunerabit᷑.nõ in collatõe boni.ᷣſaltẽ
in diminutõe mali.nõ culpe:g̊ pene.¶ Cõt᷑.oꝑa bõa fa⸗
cta ĩ moꝛtali ipʒʒ pctm ñ diminuũt:cũ ñ ſit illi ↄria.⁊ for
ma ñ remittit᷑ niſi ꝑ aduẽtũ ↄrij: vtpote caloꝛ ꝑ aduentũ
figoꝛis.bᷣ ſi ñ dimiuit cłpã:̊ nec penã debitã cłpe.i Itẽ
ſi oꝑa hmõi merent᷑ remiſſiõʒ pene et᷑ne.⁊ ↄſiat ꝙ ñ qtũ

ad curatõʒ: qᷓtũ ad intẽſiõʒ. cũ ñ ſit intẽſa in infinitũ

tot poſſent multiplicari bõa oꝑa: tota illa pena cuʒ ſit
finita qᷓtũ ad intẽſiõz remittẽt᷑.¶ Itẽ diẽ Augꝰ.ĩ ench.
ꝙ ſuffragia eccie ñ ꝓſunt dãnatis. ſ̊ ſuffragia eccie ſunt
potẽtioꝛa ⁊ efficacõꝛa cũ ſint facta ĩ caritate:qᷓ oꝑa facta
eỹ caritatẽ. ¶ Rñſio.bona opa facta er caritatè ñ valẽt
ad mitigatõz pene etne.diꝛecte dico ⁊ ꝑ ſe.¶. Ad illð qð
dic augꝰ.ĩ ench.ꝙ hmõi oꝑa ad h̊ ꝓſunt dãnatis vt tole⸗
rabilioꝛ ſit dãnatio.Dicẽdũ ꝙ vᷣbũ illð intelligẽdũ eſt ñ
de dãnatis ſimpłꝛ:ſᷣ de illis ꝗ dicũt᷑ dãnati.i.addicti ſine
adiudicati guioꝛi pene purgatoꝛio.Et hoc pʒ ex verbis
aug.q̃ ſunt hec. Quibo ꝓſunt aut ꝓſunt vt ſit plena re⸗
miſſio:aut vt tolerabilioꝛ ſit ĩa danatio.Sʒ adhuc ſup
poſito ꝙ intelligit᷑ de dãnatis ſimptr: circa h̊ diuerſi di⸗
uerſimode ſentiũt.Sicũt.n.ꝗdã q; hmõi faciũt penã to⸗
lerabilẽ.nõ mitigãdo penã: vᷣ foꝛtificãdo ſubiectuʒ pene.
3 nõ videt᷑ ſcʒ ꝙ aliq virtꝰ det᷑ dãnato q̃ faciat danatuʒ
oꝛtioꝛẽ ꝓpt᷑ oꝑa illa:qꝛ ñ videt᷑ ↄueniens ꝙ daret᷑ ad hoc
opꝰ ꝑticularit᷑ ⁊ ñ ad aliud.neq; h̊ daret᷑ ſꝑ:qꝛ tũc remu
nerarent᷑ ſꝑ oꝑa hmõi infinito bono.Quidã dicũt ꝙ va⸗
lent ad diminutõzʒ pene vᷣmis tm̃.qð ñ videt᷑ verũ:q; pe⸗
na vermis rñdet in quatitate q̃ntitati culpe ſicut ignis·

1
hti
Alin
hel
Py
Mö
Noge
wor.
decce
dicht
liucea
vole
gio⸗
dp
hige
nine
ſaſte
fei⸗
ſili⸗
Nbei
zig.
ſinmt

dti
mi⸗
oꝛ

ͦ/
n⸗
re
ci

8
ſ⸗
or
ntüͦ
Ne
ji
itü
ſit
5.
nt

et

len
ſine
tdis
ne⸗
ſup
aͤto⸗
den⸗
natw;
dboe

ſe⸗
Gis⸗

Alij dicũt ꝙ valʒ ad tolerabilioꝛẽ dãnatõʒ ex oñti qꝛ ipe
diũt cnipo ſnetu aggquati.⁊ qꝛ retrahũt a lapſu i fꝛeqntiã
pcti:⁊ ab intẽſiõe libidis peccãdi ⁊ ↄtẽptꝰ. 125. n. peccãt
ex tãꝛa libidie ꝗ qñq; exeꝛcẽt ſe ĩ oꝑibo boĩs: ſiẽ ille ꝗq ñ ex
ercet ſe. Hec at opio tenẽda:⁊ cũ hac tenẽdũ ẽ.ꝙ valʒ ad
tolerabilioꝛẽ dãnatõʒ qtũ ad vermẽ:qꝛ minꝰeruciabit᷑ 2
miĩoꝛẽ hẽbit remoꝛſũ qᷓ ſi oꝑa bꝰõi oĩno neglexiſſʒ. Ad

il g qð obijcit᷑ pᷣmo.qꝙ ñ diminnũt culpã pʒ rñſio:gꝗa ñ

diminuũt penã q debet᷑ pcto ↄmiſſo: ſ illã qᷓ debẽt᷑ ſi oꝑa
hmõi ñ feciſſet. Creuiſſet.n.pctm ex moꝛa ⁊ pena eterna
ſitr: ſi ceſſaſſz a bois oꝑibo.i¶ Ad ulð qð obijcit.ꝙ oꝑa
bmõi mlłtiplicata poſſent penã q̃ntũ ad intẽſiõʒ oĩno di⸗
minueꝛe ⁊c. dðʒ ꝙ hec rõ ꝓcedit ac ſi ponẽt᷑ ꝙ diminue⸗
ret᷑ de pena debita pcto ↄmiſſo.⁊ Gᷣ ñ poĩt᷑:i̊ diminuit᷑ de
pena q deberet᷑ ex creſcẽtia culpe ſi oꝑxa bmõi nõ fierent.
¶ Ad p̊ qð obijcit.ꝙ ſuffragia eccie ñ ꝓſunt dãnatis ⁊c̃.
dom ꝙ ex h̊ ñ ſeqꝗt᷑.ꝙ oꝑa facta ĩ moꝛtali ñ pſunt:quia ꝙ
ſuffragia ñ ꝓſunt intelligit̃ directe ⁊ ꝑ ſe.oꝑa at᷑ hmõi ꝓ⸗
ſunt indiꝛecte ⁊ ex ↄñti:vt ex dictis pʒ.vxt &̊ ſit aliqꝗd diſfe
rẽtie:oꝑa facta ĩ moꝛtali valẽt ad diminutiõeʒ pene etne
quã incurriſſʒ ſi bmõi oꝑa negleriſſet.ñ ad diminutõnẽ
pene q̃ debet᷑ culpeↄmiſſe.⁊ iur iſtã dꝛñtiã inducte ſunt
drñtes rõnes ad ꝑtes diuerſas ad hmõi.ñ tñ valẽt ad di
minutõʒ pene et᷑ne eo mõ qͥ tactũ ẽ:ſᷣ ad dilatõʒ pene tꝑa
lis.ſiẽ pʒ.iij. Reg.xxj.de Achab.vbi legit. õne vidiſti
Achab hũiliatũ coꝛã me.qꝛ igit᷑ hũiliatꝰ ẽ mei cã:ñ indu

cam malũ in diebo eiꝰ.
——— —
aꝛtu

Egf vtꝝ ſatiſfactõ vniꝰ facta ꝓ alio dũ ẽ in
vita moꝛtali:valeat illi. E ſic:vidr̃.ꝑ h̊ ꝙ
vnꝰ pᷣt ſatiſfacẽ ꝓ alio exñti ĩ puꝛgatoꝛio.vt
ote ſi iniũctũ ſit alicui ꝙ tantã faciat ele⸗
moſinã:⁊ moꝛtẽ puẽtꝰ h adimplẽ ñ pᷣt:n intueniẽte negli
gẽtia aliqᷓ.de dina boĩtate pᷣumẽdũ ẽ:ꝙ ſi aliꝰfſaciat eã p
illo:ꝙ abſolutꝰ ẽ a debito illo.Vel ſi ſit illi iniũcta pnia
vltra mare:⁊ ĩ ̊ caſu aliꝰ faciat ꝓ illo.ſᷣ exñtes ĩ puꝛga
toꝛio ñ ſunt ita eẽntialłr de foꝛo militãtis eccie ſiẽ exñtes
in vita moꝛtali.⁊ hi pñt ſatiſfacẽ ꝓ exñtibo ĩ purgatoꝛio
ꝗ ſunt q̃i de alio foꝛo:multofoꝛtiꝰvidet᷑ ꝙ vnꝰ pᷣt ſatiſſacẽ
ꝓ alio.ſi ſint de eodẽ foꝛo.ſ.eccie militatis.¶ Ad hoc ꝙ
vnꝰ pt ſatiſfacẽ ꝓ debito alteriꝰ ſi ſit et de alio foꝛo:videt᷑
illð.nj. Aach.xij.vbi legit᷑ Judas miſit hieꝛoſolimã
duodeci milia dꝛagmas aꝛgẽti offerri ea ibi ꝓ pctis moꝛ
tuoꝝ.iuſte ⁊ religioſe cogitans ⁊c. ¶ Itẽ int illos ꝗ ſunt
de eccia militãte vnꝰ impetrat alij grãm adminꝰ pmã:vt
dicũt.vñ ſuꝑ illð math.ix.vidẽs ihs fidẽ illoꝝ dixit ꝑa⸗
litico.ↄfide fili remittũt᷑ tibi pcta tua.vbi dic glo.quatũ
valet apð deũ fides ꝓpꝛia:apð quẽ ſic valet aliena.ſ̊ ma⸗
gis ẽ impetrare alicui grãm pᷣmã ꝙᷓ ſatiſfacẽ ꝓ eo q̃ntum
ad penã debitã. ita vt priꝰ.l IJte in colligatõe mẽbꝛoꝝ
nataliũ qñ vnũ mẽbrũ ñ ſuffic exeꝗ officiũ ſibi indituʒ a
nata:alið ſatiſfacꝓ eo.ſiue illð reꝑãdo ꝑ influẽtiã virtu
tis.ſic accidit q tm̃ vnũ mẽbrũ ẽ ꝑaliticũ.vel exequendo
officiũ ſuũ ſi ſit fatigatũ vel ſopituʒ. ſilr videt᷑ de mẽbris
ſpuali vincło ĩ coꝛꝑe ecciĩe colligatis.il Itẽ h hꝛ plãe vlt.
JYob cũ oꝛaſſet ipſe ꝓ amicis ſuis:dñs qͥʒ ↄuerſus eſt ad
pniaʒ.l Itẽ Gal. vj. dr. alt alteriꝰ onera poꝛtate. vbi ĩ⸗
ſinuat᷑ ꝙ lex xpᷣi reqrit P vnꝰ alteriꝰ onꝰ poꝛtet: ñ detmi
nato de hͤ vel de illo onẽ. exqͥ videt᷑ indrñt ð onẽ qᷣcũq;
poſſit intelligi. ⁊ ita de onere ſatiſſactiõis.¶ Cõt. Sal.
vj. nuſqſqʒ onꝰ ſuũ poꝛtabit.i.penã ꝓ pcto ſuo.⁊ ex H
videt᷑ ncce ſit ꝙ vnuſqſqʒ onꝰ debitũ pꝛio pcto ſuſtine
at:⁊ ita onꝰ ſatiſſactõis de ꝓpꝛio pcto.¶ IJtẽ culpa vniꝰ ĩ⸗
qtũ hmõi ñ ẽ alteꝛiꝰ:ſiłr nec reatꝰ.ſilłr videt᷑ ꝙ ſatiſfactõ
vniꝰ ñ p̃t eẽ alteriꝰ:x ita nullꝰ pt ſatiſſacẽ niſi pro ſe.ſed
actoꝛ culpe debʒ eẽ actoꝛ ſatiſfactiõis.q¶ Itẽ nullꝰ ẽ reus
alicꝰ culpe niſi fuerit actoꝛ alicꝰculpe.q̊ ſi culpa tenʒ ſuũ
actoꝛè q; impietas impij ſuꝑ ip̃m erit Eʒech.xviij. S nul⸗
lus ſatiſfac ꝓꝙ reatu culpe niſi ſit actoꝛ eiuſdẽ.4:! Itẽ nul⸗
lus pᷣt obligare ad penã pct̃i actuał.dico ſimplr nec obli

.LTꝛlxxxv.

gaẽ aliũ a pena pcti bmõi. nec ſatiſſacẽ ꝓ alio RKRi

ſine pᷣiudicõ.ꝙ vnꝰ pᷣt ſatiſſacẽ illo viuẽte ꝓ alioiin caſu
ſi ille ꝓ q̊ dʒ fieri ſatiſfactio impotẽs ẽ vel ſit:h̊ dieo cum
aſſenſu clauiũ.ñ eĩ videt᷑ mihi ꝙ ſit rõni ↄſonũ ꝙ vnꝰ ſa⸗
tiſfaciat ꝓ alio ꝓpꝛia auẽte:ſ̊ reqrat᷑ auẽtas clauis ſic or
dinãtis. Ad illð qꝗð obijcit᷑ ð.ꝙ vnuſꝗſqʒ onꝰ ſuũ poꝛta
bit.G̊ ſᷣm ꝙ cũ pᷣciſiõe nitet᷑:dʒ intelligi ĩ ſatu illo vbi nõ
coĩcant᷑ ſuffragia mẽbꝛoꝝ eccie:ſic ĩ ĩferno.ibi pᷣciſe vnꝰ⸗
gꝗſqʒ onꝰ ſuũ poꝛtabit.ſ.ſine aliq̃ alleuiatõe ab alio fcta.
H at regrit mera dei iuſticia.¶ Ad alia q̃ obijciũt᷑ ↄñi p̃t
dici.ꝙ ñ ẽ ſiłe de culpa ⁊ ſatiſfactõe.culpa.n.ñ ẽ ↄĩcabił
culpa mea ñ ẽ tua.caritas at᷑ ẽ diffuſiua ⁊ ↄĩcabił. ſiłr ⁊
oꝑa caritatis.ꝓpt᷑ qð lʒ cłpa ⁊ oꝑa culpe teneãt ſuas au
ctoꝛitates pᷣciſe.ñ ſic ẽ de caritate ⁊ oꝑibo caꝛitatis cuiꝰẽ
opꝰ ſatiſfactõnis.ꝓpt᷑ qð pᷣt ꝓ alio ſatiſfacẽ ⁊ ñ peccare.
¶ Ad h̊ qð obijcit᷑. ꝙ nullꝰ ẽ reꝰculpe niſi actoꝛ.⁊ ꝙ cłpa
tenet ſuũ actoꝛẽ ⁊c.dðm ꝙ h̊ veꝝ ẽ ĩ foꝛo meꝛe iuſticie dei
alit᷑.n.ĩ foꝛo iuſticie moderate dĩna miſcðia. In foꝛo enĩ
mere iuſticie impietas impij erit ſuꝑ eũ. In foꝛo iſto in q̃
miſcðia ſuꝑeraltat iudiciũ alit ẽ.¶ Ad illð qdð obijcit᷑.
nullꝰ pᷣt obligare ad penã pct᷑i actuał ⁊c.ddᷣm ꝙ ñ ſeg.
nullꝰ at᷑ pᷣt obligaẽ ad penã hmõi:qꝛ hec obligatõ eſt tm̃
ↄmittẽtis pctm.ſolꝰ.n.peccãs ſeipʒʒ ad bãc penã obligat
eccia at᷑ eobligat ⁊ mẽbꝛa illiꝰ ↄdeſcẽdo illi ꝑ oꝑa ſatiſ⸗
factõis ſiue ſatiſfaciẽdo ꝓ illo.De hac materia als diffu

ſius ta —
embꝛũ quintuʒ
Onſequẽt q̃rit᷑ de pẽa iniũcta q̃ excedit cõ
dignaʒ:an ſit adimplẽda ⁊ cꝰ ſit vtilitatis.
E ſit adimplẽda:videt᷑ ꝑ illð pᷣbũ dñi ma
ei. xxiij. qᷓ dicũt facite q̃ᷓ at faciũt ⁊c̃.̊ aũt
maxiĩẽ intelligẽdũ ẽ de illq̃ dicũt auẽte clamũ. ex h̊ videt᷑
ſi ſatiſſactio indicta a ſacerdote penitẽti excedit cõdi⸗
gnã:faciẽda ẽ.q Itẽ et᷑ videt᷑ ex ̊ ꝙ pnie arbitrarie ſunt
⁊ faciẽde iur arbitriũ ſacerdotũ.vñ q̃cũq; ſatiſfactio in⸗
iũgat᷑:adimplẽda ẽ.q¶¶ Itẽ ſuffic ad ſalutẽ implẽ minoꝛeʒ
ↄdigna:ſi iniũgat᷑ a ſacerdote.vñ Aug.de pnĩa ſacdotes
cõfitẽtibo pñt ꝑcẽ.ꝗbo.n.remittũt:remittit ⁊ deꝰ. ſuffic
adimplẽ miĩoꝛeʒ ↄdigna ſi iniũgat᷑.plꝰ ẽ at̃ dimittẽ de pẽa
debita pct̃o:qᷓ; obligaꝛe ad maioꝛẽ ↄdigna. Si at᷑ pᷣt illud
qð ẽ plꝰ:⁊ illð qð ẽ minꝰ.Et ita videt᷑ ꝙ penitẽs tenetuꝛ
ſatiſſactõʒ maioꝛẽ ↄdi implé: ſi iniũgat᷑ ab habẽte
oꝛdinatã ptãtẽ ¶¶ Cõt᷑.iniũcta pnia maioꝛe ↄdigna:ad⸗
impleta illa poꝛtõne q̃ ↄdigna ẽ:adimplet᷑ ilið ᷣbũ Luẽ.
ij. Facite dignos fructꝰ pnie.Ad plꝰat᷑ ñ obligat᷑ penitẽs
T aliqͥ ſtatu.ᷓ ſuffic adimplẽ pniaʒ ſiue ſatiſfactiõʒ dignã
ſiue debitã pᷣciſe pcto.⸗ Itẽ ptʒ ꝑ h.ꝙ ſi adimpleta pnĩa
digna decederet peitẽs ſtati euolaret.ᷣ qñcũq; ẽ ꝗs ĩ ſta⸗
tu ĩ qͥ ſi decederet ſtati euolaret: ñ tenet᷑ ad aliquã pnĩaʒ
faciẽdã.⁊ ita vt priꝰ.¶¶ Itẽ poſito ꝙ aligs adipleta ſuffi
cienti pnĩa ꝓ pct᷑is adhuc ꝑſiſtat in oꝑibo ↄſiłibo facien⸗
dis.nec in aliqͥ augmẽtet᷑ caritas in eo.talis exercẽdo ta⸗
lia oꝑa nec ꝓſicit in remiſſiõe pene:neq; ĩ augm̃to pᷣmij:
qð adequat᷑ radici.q̃ vt poſitũ ẽ in niło creuit. ᷓ additio
illius pnĩe appoſita ↄdigne in nullo ẽ vtilis.ſᷣ̊ nullꝰ tenet᷑
ad h̊ qð eſt illi oino inutile.q̊ ⁊c.¶ Itẽ tunc errat clauis
qñ iniũgit᷑ ſatiſſactio maioꝛ cõdigna.ſ̊ nullꝰ tenet᷑ adim⸗
plere ꝗᷓ nniugundt errante claue in iniũctõe pnie.ergo ⁊c̃.
KRñndeo ſine pᷣiudieio melioꝛis ſnĩe.ꝙ qᷓdiu ſit aligs
ſimpłr de foꝛo eccie militãtis:tenet᷑ ad impletõʒ pnĩe ſibi
iniũcte a miſtꝛo militãtis eccĩe.etiã ſi ſit maioꝛ cõdigna:
Dũmodo illi ſuppetat facultas adimplendi pniam conue⸗
nient iniũctam.dico datã ⁊ acceptã:nõ tñ dico ꝙ ad q̃n⸗
tũcũq; maioꝛeʒ ſiue quantũcũq; ſit maioꝛ ↄdigna.4¶. Ad
illud qð obijcit᷑ꝙ impleta poꝛtõne pniĩe iniũcte q̃ ẽ cõdi⸗
gna:fecit dignos fructꝰ pnie ⁊c̃.dðᷣm ꝙ ſi foꝛte fecerit di
gnos fructꝰ pnie qtũ ad foꝝ dei: nõ tm̃ qᷓtũ ad foꝝ eccĩe
qð regꝗrit᷑ a penitẽte.ñ enĩ ſufficeret alicui ſua ſatiſſactio
niſi iunaret᷑ ab eccia.qð adiutoꝛiuʒ meret᷑ ꝑ caritatem ⁊
obediẽtiã. Dicit.n.augꝰ.ꝙ nemo põt condigne penitere

ſe
2

queʒ nõ ſuſtineat vnitas eccĩe.ij Ad illð qð obijcit.ꝙ ſi
adimpleta pnĩa condigna decederet ſtatim euolaret ⁊c᷑.
Dicendũ ꝙ h eſt verũ.ſ̊ ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ nõ teneatur
ad maioꝛeʒ condigna:ſi maneret in foꝛo ecciĩe militãtis.
In h̊ caſu nõ tenet᷑ ad maioꝛẽ ↄdigna:lʒ fit iniũcta.ꝗa
exit de foꝛo eccie militãtis:⁊ tranſit ad foꝝ triũphãtis:ĩ
quo nullius ẽ debitoꝛ pene.qꝛ enĩ ipſo decedente iudicat
eũ deus tm̃ ſm foꝛũ eccie triumphãatis:in quo nullius eſt
tebitoꝛ pene:ideo nõ iudicat eũ teneri ad maioꝛẽ ↄdigna
que eſt illi iniũcta ab eccia militãte.¶ Ad illð qð obijcit᷑
ꝙ adimpleta pnia cõdigna quantũcũq; ꝑſiſtat in exerci⸗
tio maioꝛis pnie.niſi augeat᷑ in eo caritas ñ ꝓficit ⁊c.
Dicendũ ꝙ h̊ nõ eſt verũ.lʒ enĩ nõ ꝓficiat q;tũ ad pᷣmiũ
ſubᷣale qð accidit rõne caritatis: ꝓficit tñ q;tuʒ ad pᷣmiũ
occñtale.Pret᷑.oꝑa facta in moꝛtali ad multa valent:vt
S.tactum eſt. multoplꝰ ⁊ ad plura valent facta in carita
te.Et ſolet dici ꝙ valent ad.vij.Primũ eſt iocũditas mẽ
tis.vñ pᷣs. In via teſtimonioꝝ tuoꝝ delectatꝰſuʒ.yð.lv.
audite audiẽtes me ⁊ comedite bonũ:⁊ delectabit᷑ ĩ craſ⸗
ſitudine aia vr̃a.Secundũ eſt ſtabilimẽtuʒ ⁊ cõfirmatio
caritatis.Ecẽi.vij.NQõ te pigeat viſitare infirmũ: ex bis
eniʒ in dilectione firmaberis.Terciũ eſt augmentũ gẽe.
Prouerb.xj.alij diuidũt pꝛia ⁊ ditioꝛes fiũt.Quartuʒ
eſt hurgorie a peccato. Prouerb.xv.ꝑ miſcdiaʒ ⁊ fidem
purgat᷑ peccatũ.Quintu eſt lebilitas fomitis. Job.viij.
u ſi diluculo cõſurrexeris ad deũ ⁊ omnipotenteʒ fue
ris deprecatus:ſi mũdus ⁊ rectus inceſſeꝛis:ſtatim euigi
labit ⁊ paratũ reddet habitaculũ iuſticie tue. Sextuʒ eſt
vitatio pigricie. Prouerb.vlt.Conſiderauit ſemitas do⸗
mus ſue ⁊ paneʒ ocioſa nõ comedit. Septimũ eſt repul⸗
ſio temptatõis dyabolice.vnde Greg.ſuꝑ illud Job.ij.
NQemo loquebat᷑ ei verbũ:videbãt.n.doloꝛeʒ eẽ vehemen
tẽ.Si vos virtus ↄpũctionis in intimis afficit: oĩs ſtre⸗
pitus praue ſuggeſtionis obmuteſcit. Hec aũt ſeptẽ bis
verſibo retinẽt᷑. Girtus multiplicãs opꝰ:hec in mẽte re⸗
linquit. Jocundat.ſtabilit.auget bona.crimina purgat.
Debilitat legẽ membꝛoꝝ:pigriciãq;. Tollit:⁊ inſultus
temptãtis demonis atq;.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ clauis
errat qñ iniungit᷑ pnĩa maioꝛ digna: cui nõ eſt obediẽdũ
⁊c. Dicendũ ꝙ qnq; errat clauis ᷣm veritatẽ: ⁊ non ſᷣm
iudicij equitatẽ.lʒ primo mõ erret:nõ eſt incõueniẽs obe
dire claui.immo opoꝛtet obedire claui erranti ſᷣm veꝛita
teʒ:dũmodo nõ erret ſᷣm iudicij equitatẽ. Iſta explana⸗
ta ſunt in tractatu de clauibo.lʒ enĩ erret clauis ſᷣm veri⸗
tatẽ qñ iniungit᷑ pnĩa maioꝛ ↄdigna: nõ ẽ neceſſe ꝙ erret
Fm iudicij equitatẽ.

Lueſtio.lxxxvj.de reſti⸗

tutionibus.

—

quitur de reſtitu

tione. Primo ergo queritur de gene⸗
re reſtitutionis. Secundo de poſſibili⸗
tate diſpenſatõnis cum ullo qui tenetur
aa reſtitutioneʒ. Lercio de tentione ad
reſtitutionez.

em ꝛũ pꝛimũ

—

eſtitutio ſit ꝑs ſiue ſpẽs ſatiſfactõnis.Et

Satiſfactio qñq; fit a peccatoꝛe deo:qñq; ꝓximo.ſᷣ ꝓxi
mo fit ſatiſfactio ꝑ reſtitutõʒ.& reſtitutio eſt ſpẽs ſatiila⸗
ctionis. ¶ Itez reſtituere eſt reddere ſpoliato qð ſuũ eſt.
& reſtitutio eſi ſpẽs ſatiſfactõis.¶ Itez reſtituere ẽ reddẽ
ſyoliato qð ſuũ eſt. reſtitutio eſt opꝰ iuſticie.cuiꝰ ↄtra
riũ eſt raꝑe: qd eſi opus iniuſticie. ̊ ↄtraria ↄtrarijs cu⸗
rant᷑.ꝗᷓ peccatũ rapine curat᷑ reſtitutõne.ſᷣ ſatiſfactione
de peccato curat᷑ peccatoꝛ.&̊ᷓ ⁊c̃.q¶q Item ſicut penitẽti de
peccato gale eõuenit ſatiffacere ꝑ abſtinentiã ⁊ ieiuniũ:

imo querit᷑ de genere reſtitutõis.ſ.vtruzʒ

4 Nvidet᷑ ꝙ ſic.ꝑ hoc ꝙ ſatiſfactio rñdet iniu⸗
— rie q̃ fit peccando:qñq; deo qñq; proximo.

ſic penitenti ðᷣ peccato rapine optime cõuenit ſatiſſacẽ ꝑ

reſtitutõʒ. reſtitutio ẽ ſatiſfactio.q Itez ſi duo ſunt ra
ptoꝛes:quoꝝ vnus ſit in reſtituẽdo alter nõ.maioꝛeʒ pe⸗
nitentiã iniũgit ſacerdos illi ꝗ non põt abſoluere:qᷓ alij.
iſtud nõ fieret niſi reſtitutio eẽt quedã ſatiſfactõ.⁊ ita vt
prius.l Iteʒ ſatiſfactio eſt cauſas peccatoꝝ excidẽ ⁊c̃.ſᷣ
cauſa quare raptoꝛ eſt in peccato:eſt aliena raꝑe.i.deti⸗
neꝛe.q̊ ſatiſfactio eſt ꝑ rei rapte ⁊ detente reſtitutio.⁊ ita
vt brius Cont.peccatũ eoipſo eſt peccatũ q̊ cõmittit᷑
in deũ.⁊ qꝛ eo imago dei defoꝛmat᷑.nõ ꝗa in aliũ ſimileʒ:
quia tũc leo peccaret alia aĩalia comedẽdo.pᷣs. Libi ſo
li peccaui. ſatiſfactio debet fieri ſoli deo.ſ̊ deo nõ fit ſa
tiſfactio ꝑ reſtitutõʒ.reſtitutio.n.nõ fit directe niſi ꝓxĩo
eꝛgo.¶ Itez ſi reſtitutio eſt ꝑs ſatiſfactõis.cũ ſatiſfactio
nulla ſit ſine caritate: nec reſtitutio eſt ſine caritate.2 B
falſum eſt. ¶¶ Yteʒ cum nõ ſint niſi tres ꝑtes ſatiſfactiõis
ſcʒ ieiuniũ.oꝛatio.⁊ elemoſina.ſi ̊ reſtitutio eſt ꝑs ſatiſ⸗
factõis continet᷑ ſub aliq̃ illaꝝ triũ.querit᷑ ſub q̊.¶: Iteʒ
ſi reſtitutio eſt ꝑs ſatiſfactõis.ᷓ aut integralis aut ſubie
ctiua. Si integralis:ſᷣ ꝑte integrali deſtructa deſtruitur
totũ.deſtructa aũt reſtitutõe nõ ꝓpter hoc deſtruit᷑ ſatiſ⸗

factio:qꝛ alij ſunt modi ſatiſfaciendi qᷓ; reſtituẽdi.Si au⸗
teʒ eſt ꝑs ſu biectiua:̊ poſita ꝑte ſubiectiua ponit᷑ totũ.
& poſita reſtitutõne ponit᷑ oĩno ſatiſfactio.cuiꝰↄtrariuʒ
pʒ Leui.v.vbi dicit᷑.Aia que peccauerit ⁊ ↄtempto dño

negauerit depoſitũ qð fidei eius creditũ fueꝛat.vel aligd
vi extoꝛſerit. aut calumniã fecerit.ſiue rem ꝑditaʒ inue⸗
nerit.⁊ quodcũq; aliud ex pluribo fecerit:in quibo pecca
re ſolent homĩes.conuicta delicti reddet omĩa q̃ ꝑ fraudẽ
voluit obtinere integra:⁊ quintã inſuꝑ ꝑtẽ dño cui dam⸗
nũ intulerit. ꝓ peccato aũt ſuo offeret arietẽ ⁊c̃.
facta reſtitutõne:nõ oĩno ſatiſfactũ eſt ꝓ pcto
ſio.circa hoc diuerſi diuerſa ſentiũt.Quidaʒ.n.ponunt

ꝙ reſtitutio nõ eſi ꝑs ſatiffactõis:̊ fundamẽtũ. Quedaʒ
eniʒ requirũt᷑ ad ſatiſfactõʒ ſicut fundamẽtũ:ſicut pecea

ti dimiſſio ⁊ rei aliene reſtitutio.Quedã vt expedientia:

vt fuga praue ſocietatis.Quedã vt ſatiſfactoꝛia:vt oꝛẽꝛ o.

ieiuniũ.elemoſina. Quedaʒ vt pficiẽda ⁊ ſecuꝛitatẽ indi
cenda:vt oꝑa ſuꝑerogatõis.Luẽc.x. Quodcũq; ſuꝑero⸗
gaueris ego cũ rediero reddã tibi. Aliter dicũt alij.ꝙ re⸗
ſtitutio eſt opus ſatiſfactoꝛiũ ſi fiat in caritate:alit᷑ nõ.ſi
cut ⁊ alia oꝑa.¶ Sed aliter põt dici. ꝙ ſatiſſactio dr cõ
munit᷑.ſ.ome opꝰ penale volũtarie aſſumptũ.ſiue ad qð
tenet᷑ iudicio tei:ſiue iudicio ſacerdotis.⁊ ſic ſumẽdo la⸗
tiſfactionẽ extenſo noĩe:põt dici ꝙ reſtitutio eſt ꝑs illiꝰ.
Dicit᷑ etiã ſatiſfactio ꝓpꝛie.ſ.pena voluntarie aſſumpta

arbitrio ⁊ iudicio ſaceꝛdotis.⁊ ſic nõ eſt ꝑs:quia raptoꝛ
rei aliene tenet᷑ reſtituere ᷣm omne ius: etiaʒ ſi ſacerdos
hoc nunq; imponat.¶ Ad hoc qð primo obijcit᷑.ꝙ ſatiſ⸗
factio fit ꝓximo ꝑ reſtitutõʒ ⁊c᷑. Dicendũ ꝙ ſicut ñ pri

mo peccatur ꝓpꝛie loquẽdo in ꝓximũ: ſolũ ꝑ accidẽs.
quia offendit᷑ deus in ꝓximo.ſic ſoli ce eſt ſatiffaciẽdũ.
Zec illi qui dicũt reſtitutõʒ eſſe ſatiſfactoriã: hoc dicũt.
quia ꝑ reſtitutionẽ ſatiſfſacit homo ꝓrimo:ſᷣ quia rẽ ali

enam quã poſſet de facto tenere: amoꝛe ci ⁊ mãdato ſa⸗

cerdotis reſtituit.¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ reſtitutõe cu
rat᷑ peccatoꝛ a peccato rapine.Dicendũ ꝙ reſtitutiõe nõ

curat᷑ peccatoꝛ a peccato rapine.põt eniʒ reſtituere ⁊ ni

hilominꝰ manebit in peccato rapine niſi dimittat᷑ pem
luxurie.Qec reſtituere eſt neceſſario opus iuſticie virtu
tis:quia põt fieri in peccato moꝛtali.Nec aliena rapere
reſiituere ſunt cõtraria in genere moꝛũ.iuxta moduʒ qͥ

ↄtraria cõtrarijs curant᷑.ſed illa ſolũ quoꝝ ſi vnũ pecca⸗

tũ dicit:alterũ grãʒ impoꝛtat.vnde lʒ ↄtraria ↄtrarijs cu
rant᷑:nõ tñ peccatũ rapine curat᷑ reſtitutiõe.ij Ad illud
qð ob.cit᷑ꝙ de peccato gule fit ſatiſfactio ꝑ ieiuniũ ⁊ ab
ſtinentiã ⁊c. Dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile de ieiunio ⁊ reſtitu⸗
tione. ꝑtes eniʒ ſatiſfactõnis ſcʒ ieiuniũ ⁊ alie fiũt ſatiſ⸗

factoꝛie arbitrio clauiũ.nõ eſt ita de reſtitutõne q̃ diuo

iudicio(etiaʒ ſi nunꝙᷓ arbitret᷑ a ſacerdote)facienda eſt.

qð eni iudicio iudicis cui pr̃ dedit oẽ iudiciũ Jo.v.oꝑtʒ

agtz
Reſpo

—————

ſtg

gi
in
i
ere

a/

600
lod
jub
in⸗
n⸗
ſvio

———ʒ

Mueſtio

fieri: nõ eſt ꝓpꝛie dicenda ſatiſſactio:ſ qð indici?/ ꝓrie aꝛ⸗
bitrio clauiũ dicenda eſt latiſfactõ. qꝛ illud ad qð tenet᷑
ſpoliãs iudicio iudicis cuiuſmõi ẽ reſtitutõ:nõ eſi dicẽda
ſatiſfactio.ſ.pct᷑i: ̊ qð ꝗs dʒ ex aꝛbitrio ſacerdotis vtẽtis
c auibo cuiuſmõi ẽ ieiuniũ impoſitum ꝓ perĩ̃o gule ſatiſfa
ctio ẽ. et ſ̃m ̊ ſiẽ decretũ iudicis ẽ fundamẽtũ arbitrij ſac
dotis.ſic reſtitutõ nõ eſt ꝑs pnie.ſᷣ fundamentũ: dicendo
mam ſcricte. ̊ dicendo coĩter eſt ꝑs pnie. vt dictum eſt.
Ad aliud qð obr̃.ꝙ raptoꝛi ꝗ eſtĩ reſtituẽdo mĩoꝛ pnia
iniũgit᷑ ⁊c.dom ꝙ h eſt: qꝛ bona ꝓrimi nõ diſſipauit. ꝗ eĩ
ad illa reſtituẽda ſe reddidit impotentẽ:maioꝛi pnĩa ẽ pu
niendꝰ. 4 Ad illud qð obr̃. ꝙ ſatiſfaceꝛe ẽ cauſas pet᷑i exci
dere 17. Dom ꝙ boc nõ fit aliena reſtituendo. Sic.n. ta⸗
ctũ eſt.nibil impedit aliquẽ manẽ in pcio:⁊ tñ aliena r̃ſti⸗
tuere. 4 ota & perm dr multiplr. qñq; dẽ actus qñq;
habitꝰacqſitus ex frequenti actu pet᷑i:qñq; macula defoꝛ⸗
mans aiaz. cã aũt pcti reſpectu pꝛimi ẽ libido: reſpectu ſe
cundi aſſuefactõ actlibidinoſi: reſpectu tercij deturpatio
li.ar. Cum g aſſumit᷑.ꝙ raꝑe ⁊ rapta retinẽ eſt cã quare ẽ
in pcto.ꝗ ſatiſfactio erit rei rapte reſtitutio. Ovᷣm ꝙ etſi
rapꝑe ſit cã pcti vel macule qᷓ vfoꝛmata? aĩa.cuiꝰ cã eſt li⸗
bido rapiendi ſine rapina libidinoſa:nõ tñ ꝗ reſtituit pec
catũ tollit neq; cãm pcti. qñq; em̃ ꝗ rapta reſtituit manet
in libidine ⁊ in voluntate ꝑuerſa iteꝝ rapiendi.4 Pꝛe. ex
ſupᷣdictis pʒ.ꝙ ꝗ reſtituit qð rapuit: nõ cauſas pcti exci⸗
dit. vbi tactũ eſt ꝗd im poꝛtat cauſas ærcidẽ petoꝝ. Et ꝗa
vt tactũ eſt noĩe extẽſo ſatiſſactõis põt dici reſtitutõ ꝑs il⸗
lius. Rſidendũ eſt ad illa q̃ ↄtra illud tacta fũt. Pꝛimo F§
obiectũ eſt ſoli deo fit ſatiſfactio tm ꝓrimo reſtitutõ 7.
Bðm qꝙ b verũ eſt ꝓpꝛie loq̃ndo.ᷣ dĩ peccaꝛe in ꝓximũ qñ
peccat in deũ dãniſicando /ꝓrimũ.pctm eĩ nõ refert᷑ ad ꝓ⸗
ximũ:ſ̊ ſolũmõ ad deũ.et ꝓpt᷑ hᷣ reſtitutio dãni nõ ẽ ſatiſſfa
ctio pcti. Et ſi obijciat᷑ ꝙ ẽ pcẽm in deũ:in ꝓximũ:et in ſe.
dom ꝙ pcĩm dj in deuz qñ ꝗs peccat in his q ſũt ꝓꝛie dei.
vtpote offendẽdo in his qᷓ ad cultũ dei ꝑtinẽt. vel vſurpan
do ſibi gloꝛiã dei.vel blaſ phemãdo. In.primũ qũ peccat ĩ
xcuũ dãnificando illũ. In ſe qñ peccat in deuʒ nocẽdo ſibi⸗
met vt in młtiplici pcro caꝛnis:vñ pꝛie loqndo ſatiſfactõ
dʒ fieri ſoli deo:ſiẽ peccat᷑ deo ſoli.qꝛ em̃ hõ eſt imago dei
2 bonoꝛ. ⁊ dehonoꝛatõ ad ꝓthotypũ refert᷑.i.ad exemplar
debhoneſtatio hoĩs ꝑ actũ pcti refert᷑ ad crũ.ꝛ ſic tenemuꝛ
diligẽ pximũ ꝓpter deũ:ſic nõ derelinqre in eũ ꝓpteꝛ deuʒ.
vñ peccando in eũ qie et pncipalr peccat᷑ in xũ.⁊ ſic in⸗
telligit verbũ. ps. Tibi ſoli peccaui.ſ. pᷣncipalr et per ſe.
Ad aliud qð obr̃. ꝙ ſi eſſet ſatiſfactio: nõ põt fieri extra
⁊c. verũ eſt ſi ꝓpꝛie ſumpto vocabulo eſſet ſatiſfactõ. Silr
ptʒ rñſio ad alia q ſecunt᷑:qꝛ diuiſiones ille ſunt ſatiſfacti
ones ſumpte ꝓpꝛie: nõ noie extenſo.

——

qtur te poſſibilitate diſpenſatõis circa re
ſtitutõeʒ. Et querunt᷑ h duo. Pꝛimũ ẽ ſi ob
ligatio ad reſtitutõeʒ recipit diſpenſa tõez a
tentione reſtitutõnis. Scðm ſi aliqñ recipit
diſpenſatõeʒ dilatõnis qᷓtum ad tempus.

rticulus prumus
Rimo igit᷑ querit᷑.ſi raptoꝛ vel fur poſſit ĩ aliq̃
S caſu abſolui ab obligatiõe reſtitutõnis? ſic

Wvyidet᷑. In nccitate fidei.vtpote pegꝛini tre ſcte
E hoc qð dr ſuꝑ illud Aſdaz. ij. ¶Aungd legiſtis ga fecit da
uid qñ neceſſitatẽ hũit.dic glo. qð nõ eſt licitũ in lege:ne⸗
ceſſitas licitũ facit.& nõ reſtituere alienũ qð ẽ ſimpłr alie
nũ:ex neceſſitate fit licitũ.ſᷣ nulla eſt maioꝛ neceſſitas qᷓ il
la qͥ eſt fidei: in neceſſitate fidei licitũ eſt nõ reſtimẽ:
bita diſpẽſatõòne ð obligatõeʒ reſtitutõis.¶ Iteʒ om̃ia bo
na ſunt ip̃iꝰecclie.ꝗ̊ ſũmo⁊ generali diſpẽ ſatoꝛi ecclie eſt
licitũ bona eccłie rapta ⁊ dxetenta ip̃is raptatoꝛibo daꝛe:⁊
ipos ab obligatõe reſtitutõis abſoluẽ. ¶ Item hoc plane
videt ex ſacto dñi. ꝗ pplo iſrael bona ꝗbo ſpoliauerat egi⸗
ptios. aſpoꝛtare pᷣcepit: nulla illis facta reſtitutõe. Jteʒ

lxxxvf.

neceſſitas abſoluit filios iſrael ab obſe eruãtia ſabbati. ad
quã tenebant᷑ pcepto dei.ſicut pʒ j. Mach. ij. Sz non in
nus obligat pᷣcepiuz de ſobbato obſeruando qᷓ neceſſitas
reſtiruendi aliena: 7 ita videt᷑ imminente neceſſitate. et
maxime fidei abſolui põt quis ab obligatõne reſtitutõis.
Irẽ neceſſitas coꝛꝑis facit licitũ qð ſimpłr ẽ illicituʒ · ſic
furari aliena in vltia neceſſitate. Siki rõne vel foꝛtioꝛi vi
detur. ꝙ neceſſitas ſ pũalis.ſ.fidei facit licituʒ qð eſt illici
tum: ſez detinẽ aliena T illa nõ eſt reſtituere. De furaꝛ ali
ena in vltima necelſitate ſit licitum: babet le Oi.v. di⸗
ſcipulos.¶ Contra. pcepta decalogi moꝛalia ppetua et i⸗
mobilia ſunt: ſic nõ furari ꝑpetnum ⁊⸗ ĩmobile eſt: ſic et
furtũ vel rapinã reſtituere ꝑpetuum eſt et ummobile. ergo
in nullo caſu põt quis abſolui a pcepto reſtitutõis. ¶ Itẽ
iij. Ro. Niũt nos quidem dicere. faciamꝰ mala vt veniant
bona.quoꝝ damnatõ iuſta eſt. nõ Pter aliqð bonũ in⸗
tentum dz malũ fieri: et ita ꝙ ꝓpter bonũ ſublidium terꝛe
ſancte non dʒz alienum retineri:neq; pter aliqð aliud bo
num. 4 Item nõ licet mulierẽ ꝓſtituere ſe vt paſcat patreʒ
exiſtentẽ in vltima neceſſitate.nec etiã ꝓpter negocin fidei:
vtpote ſi poſſet ſic tyrannũ vel pꝛincipem ꝙtumeunc eſſz
magnus cõuertere ad fidem.ↄſimili ratone videt᷑ ꝙ nõ li⸗

cet aliena rape vel detinere ꝓpter negocium fidei ꝓmouen

dum. Rñnſio.ꝙ obligatio ad reſtitutionẽ nõ recipit di⸗
ſpenſationez. ſi fur vel raptoꝛ ſit in ſoluendo:et habeatur

certa noticia ꝑſone ſpoliate.non em̃ dimittit᷑ perm mli re

ſtituatur ablatü. vt dicit Aug. Et ſicut habet Job. xiij. de
us nõ indiget veſtro mendacio vt ꝓ illo loquamini dolos
ita nõ indiget noſtro furto: vt illo aliquid ſibi acquiratur
nec vult vt de furto vel rapins ſibi ſeruiat᷑ · vt enim babe
Ecẽi.xxxiiij. Im molãtis er iniqͥ oblatõ eſt mackata. Ad
illud qð obijcit᷑. ꝙ illud eſt illicituz bin legem ꝛc. dom ali
quod eſt illicitũ quia ꝑpetuam hʒ malicia ·. aliquod illici⸗
tum quia hʒ maliciã ad tp̃s.primuũ no pot fieri licituʒ ex
cauſa aliq̃:icdᷣm poteſt:vnde nõ eſt ſimile de auulſione ſpi
carũ in ſabbato ? de nõ reſtituendo ablatũ. quia auellere
ſpicas in ſabbato nõ habuit ꝑpetuaʒ maliciã: ſed ad tpᷣus
ſcʒ qᷓdiu durauit lex:ſed furari raꝑe ꝑpetuã hʒ maliciam
vnde reſtituere ablatũ pure eſt moꝛale: et eius oppoſituz ꝑ⸗
petuam habet maliciã. vnde circa illud non põt ecclia di⸗
ſpenſare. ¶¶ Uo illud qõ obucit᷑. ꝙ oĩa ſunt eccłie.⁊ ꝙ ſum
mus diſpenſatoꝛ põt diſpẽſaꝛe Ic.rñdenduʒ ꝙ reuera om
nia bona ſunt ecclie ⁊ membꝛoꝝ xp̃i·et ꝙ ſummꝰ diſpenſa
toꝛ illa põt diſpenſare q̃ nõ bñt certos poſſeſſores. ſed bo⸗
na illa quoꝝ ſunt certi poſſeſſoꝛes:niſi exigentibo eoꝝ pec
catis diſpenſaꝛe nõ põt. ¶¶ Ad alind quoo obijcit. ꝙ Ne⸗
bꝛe is ꝗ ſpoliauerũt egiptios ſine aliqua reſtitutõne.· Exo.
xij. doõm ꝙ nõ tenebant᷑ ad reſtitutiõeʒ:quia hoc fecerunt
ce pᷣcepto eius cuiꝰ erant ſpolia illo.ſ. domini: cuius ſunt
om̃ia tanq; pᷣncipaliſſimi poſſeſſoꝛis. Pꝛe.egiptij teneban
tur bebꝛeis in multo maionbus ꝓpter ſeruitiũ eoꝛũ. Ser⸗
uierant em̃ eis in pallea. luto.latere. ꝑ multa tꝑa Exo.j ·
vnde ⁊ qꝛ dñs qui erat poſſeſſoꝛ pᷣncipalis illa bona contu
lit illis:⁊ de eius pꝛecepto ſpoliauerũt illos.et teneban
tur illis in multis maioꝛibo: nõ tenebant᷑ ad reſtitutiõem.
Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ neceſſitas abſoluebat filios iſrł
a tentione ſabbati obſeruandi c.· dðm ꝙ de ſabbato lega
li poterat eſſe diſpenſatõ.qꝛ inter pᷣcepta ecalogi ſolũ il⸗
lud fuit cerimoniale: eo mõ quo legale fuit. vt habetur ab
Aug.ſuꝑ Exo.vnde nõ eſt ſile de diſpenſatõne ⁊ pᷣcepto 8
ſabbato et dr alijs que erant immobilia et ꝑpetua. 4 Do
illud quod obijcit᷑ ꝙ neceſſitas coꝛꝑalis facit licitũ ⁊c. di
cendũ ꝙ qꝛ in vltima neceſſitate certũ eſt ꝑiclitat᷑. niſi ſi
bi ſubuentat re alteriꝰ habita furto vel rapina. In defen⸗
ſione aũt fidei nõ põt eſſe certum ꝙ ꝑiclitat᷑ fides niſi ſub
ueniat᷑ wſendentibo furto vel rapina.

rticulus ſecundus

Onſeqnter querit᷑. Si in caſu aliqᷣ recipit reſli
tutio diſpenſotõnem dilatõnis tꝑis? Oe ſi ic: vi⸗
det. qꝛ poſito ꝙ aliqs multa rapuerit ad rum

2—

tenet reſtitutõeʒ. nec bʒ aliquid inſte poſſeſſum vnð poſſpʒ
illa reſtituere. niſi foꝛte cuʒ piculo liberoꝝ eius ⁊ vxoris
⁊ foꝛte ꝓprie pſone. ↄſtat ꝙ magis eſt ↄſonum iuri diuino
ꝙ differat᷑ reſtitutio vſq; ad inguioꝛezʒ foꝛtunã:qᷓ; ꝙ ſtati
fiat in ꝑiculũ oĩm aictor. g in caſu hmõi reſtitutio reci
pit dilatõnis diſpenſ. atõnem. 4 Item licet in caſu differꝛe
ſolutõeʒ creditoꝝ innito creditoꝛe.vt ſi debitoꝛ impotens
ſit ad ſolutõeʒ:ſiliter videt ꝓ licet differꝛe reſtitutõeʒ ra⸗
ptoꝝ in caſu ↄſimili.¶¶ Rem neceſſitas extrema facit oĩa
coĩa. d ille qui nõ hʒ vñ viuat familia ſua ẽ in extrema ne⸗
ceſſitate:q̊ in hoc caſu iniuſie efficit᷑ poſſeſſum ſunʒ. In H̊
gᷣcaſu põt diſſerꝛe reſtitu tõeʒ. 4 Itez confeſſio exterioꝛ et
ſatiſfactio exterioꝛ licite differt.et tñ iſta debent᷑ dro. p̃ᷣla⸗
tus em qui audit ↄfeſſionem loco dei eſt:a loco dei iniũgit
pniam ſeu ſatiſfactõneʒ.ſed non minꝰtenemur deo ᷓ; tene
mur ꝓximo:& licite in aliqͥ caſu differt᷑ reſtitutõ q̃ facien
da eſt ꝓximo.¶l ꝓtem Deut. xxiij. Ingꝛeſſus vineã ꝓximi
tui comede vuas q̃ntũ tibi placuerit. ſoꝛas qũt ne efferao
tecũ. ſi m legem licitũ erat comedere vuas ꝓximi et in⸗
uito ꝓximo:licitũ ergo erat acciꝑe rẽ alienã inuito dño:et
ita vt pꝛiꝰ. Iteʒ ſuꝑ illud AXlai.lviij. omes debitores vr̃os
repetitis. dic Hiero.ꝗ repetit nõ habentẽ:dño facit violẽ⸗
tiam.ſed pctm eſt dño facere violentiã 1S peccatũ eſt repe⸗
tere non habentẽ.nõ hñs reputat᷑ ꝗ nõ bʒ vnde viuat niſi
. furto vel rapina: peccaret ꝗ repeteret ab huiuſmõi.
Cont᷑. Aug.nõ dimittit᷑ pctm nili reſſituat ablatũ. ſed
in nullo dinereda ẽ dimiſſio peti:q̊ ⁊ in nullo caſu differẽ
da eſt reſtitutio ablati.¶ Item p̃cepta negatiua obligant
ad ſemꝑ. hoc pᷣceptum non furtum facies obligat ad ſp
ergo ſicut nunqᷓ; furandum eſt:ſic nunꝙᷓ retinenda eſt res
furata. nunqᷓ furi vel raptoꝛi licet differre reſtitutioneʒ
¶ Item Lecui.xxij.om̃e moꝛtuũ et captum a beſtia non co⸗
medet homo.captũ a beſtia ẽ qð eſt raptũ a beſtiali hoĩe.
Sillicitũ eſt comedere illud:g nec etiã ꝓ comeſtione diffe⸗
renda eſt reſtitutio rei furtine.¶ Item Deut.xxiij.cum vo
tum voueris dño eo tuo nõ tardes reddere. g ſi votũ qð
eſt voluntariñ nõ recipit dilationẽ: in? reſtitutõ qᷓ
neceſſitatis eſt recipit dilationẽ ñ.ꝙ in caſu licʒ dif⸗
ferꝛe reſtitutõeʒ.vtpote qñ nõ eſt in ſoluendo. vel qñ non
inuenit dñs rei furtiue ⁊ eius heredes:tũc ꝑoſiliũ prela⸗/
ti põt fur vel raptoꝛ reſeruare penes ſe reʒ furatã donec in
neniat dñ n veꝝ. etſi nõ põt inuenire: debet reddeꝛe ecclie.
et ecclia ſiue pᷣlatus põt furi vel raptori ſi valde indigens
ſit dare:qꝛ in hoc caſu efficit᷑ res illa ecclie. et tüũc eccleſia
põt illam dare cui voluerit.et hoc habet᷑ ꝑ legẽ q̃ h̃ Nũe.
v. Vir ſiue mulier cũ fecerint ex omibo pctis q̃ ſolent hoĩ⸗
bus accidere.⁊ ꝑ negligentiã tranſgreſſi fuerit mandatũ
atq; deliquerint:pctẽm ſuũ ↄfitebunt᷑ ⁊ reddẽt ipſuʒ caput
qntãaq; ꝑtem deſuꝑ ei in quẽ peccauerit. Si aũt non fuerit
qni recipiat: dabut dno et erũt ſacerdotis. Si po inuenit᷑
Dñs.nõ licet raptoꝛi differꝛe reſtitutõem ſine licennia dñi.
impetrata ſine fraude. Mnlti eniʒ impetrãt cũ fraude di
centes ſe nõ poſſe reddere cũ poſſint.etſi non põt impetra
re:tenet᷑ ſtatim reſtituere ex integro.¶ Ao illud qð obr ñ
dimittit᷑ pcm ⁊c. Dðm ꝙ reſtitutio dr qñq; babitus ſiue
voluntas reſtituendi:qñ ; actus.non em dimittit᷑ niſi re⸗
ſtituatur ablatũ.ſcʒ habitu vel actu.hoc eſt ſi non actu re
ſtituat᷑:vt hẽat voluntatẽ reſtituendi.¶ Ad aliud põt dici
ꝙ ſi raptoꝛ vel fur ſit in extrema neceſſitate et vxoꝛ ⁊ libe⸗
ri eius:ipſe põt de re quã tenet᷑ reſtituere quantũ ſufficit
vni refectõni retinere: et reſiduũ totũ tenet᷑ reſtituere. Si

em̃ ſacit quod dʒ:nõ tereliquet eum dñs.ſed ꝓuidebit ei.

vñ pᷣs.xxxoj.nõ vidi iuſtũ derelictũ nec ſemen eius q̃rens
panẽ.⁊ ¶ Dath. vj. reſpicite volatilia celi qm̃ nõ ſeꝛũt neq;
nent. neq; metũt.neq; ↄgregant in hoꝛrea: et pater veſter
celeſtis paſcit illa.nonne vos plures eſtis illis. Et ita
ſit rñdendum.pʒ ꝑ illud AMath. xir. vende q̃ habes et da
paupꝑibo. Si em licitũ eſtoia ſua alienare a ſe. ita ꝙ poſt⸗
modũ remaneat alienãs pauꝑ nihil babens. multofoꝛtiꝰ
iuſtũ eſt om̃eʒ rem furtiuã abijcere a ſe reſtituendo:ita
reſtituens remaneat pau nihil hño. Ad aliud qð obij

citur. ꝙ ſicut nunqᷓ furandũ eſt:ſic nec furtũ retinendum
⁊c.dðm eſt ꝙ ſicut exñti in extrema neceſſitate alienuʒ fit
æpꝛium diſpenſatõne neceſſitatis 13 differꝛe actum reſtitu
tionis: ſicut tactum eſt.¶¶ Ad illud qð obijcit. ꝙ nõ eſt lici
tum comedẽ coptũ a beſiia ⁊c. dm ꝙ boc intelligendũ ẽ
iuxta obſeruantiã legalẽ que iaʒ locũ nõ bʒ.eſtiino tamen
ꝙ licebat exiſtenti in extrema neceſſitate. ſ icut em̃ nõ lice⸗
bat laicis comedere panẽ ꝗꝓpoſitõis:tñ danid ingruẽte ne⸗
ceſſitate licite comedit de illis.j. Reg. xxj.ſic ẽ in ꝓpoſito.
Av aliud qð obr̃.ꝙ non dz diſſerꝛi ſolutio liciti ⁊c. Bi⸗
cendũ ꝙ hoc intelligendũ eſi ſi ſuppetat.facultas reddẽdi.
4Ad illud qð obijci? ꝓ alia ꝑte.ſcʒ licitũ eſt differꝛe re
ſtitutõeʒ in caſu ꝛ⁊c.dicendũ hoc eſt veꝛũ in caſu qͥ tactũ
eſt.¶¶ Ao illð qðᷣ ↄfeſſio et ſatiifactio exteꝛioꝛ. licite poſſunt
differꝛi ⁊c. dicendum ꝙ nõ eſt ſimile de ofeſſione et ſatiſſa
ctione qu iniungit ſacerdos: et de reſtitutõne. quia cõſeſ⸗
ſio fm ꝙ fit ſocerdoti: et ſatiffactio pᷣm quod iniũgit a ſa⸗
cerdote: nõ ſunt ita moꝛalia ſiẽ reſtitutõ qᷓ etiã dz ieri ali
qua iniũctõne ſacerdotis:vt ſupᷣtactuʒ eſt.¶ Ad aliud qð
obijcit᷑ de illo ꝗq ingredit᷑ vineam alteriꝰ.põt dupłr reſpon
deri.pꝛimo ꝑ interemptõnezʒ hmõi intrans vineam ꝓximi
ſui nõ comedebat vuas inuito dño. Tuas em̃ q̃s comede⸗
bat in vinea ſue erãt.nõ dñi: qꝛ dñs celeſtis qui ẽ dominꝰ
dñoꝝ:tranſtulerat dominiũ in ↄmedentẽ. Scdo ſoluit᷑ qꝛ
nõ eſi ſile de reſtitutõne et de illa lege.qꝛ illa lex iudicialis
fuit et modo non manet:reſtitutio pure moꝛalis eſt ⁊ ſem
per manet.¶ Ad illud qð obijcit᷑. ; neceſſitas extrems fa
cit om̃ia coĩa.dðᷣm ꝙ iſie nõ eſt iudicandꝰeſſe in tanta ne⸗
ceſſitate ꝓpter quã licitũ ſit ei totũ retinere: ſed licitum eſt
ei retinere ad vnam refectõem.ſicut dictũ eſt. 4:1 Ad illud
qð obijcit᷑.ꝙ qui repetit nõ habentẽ ⁊c᷑. dicendum ꝙ talis
raptoꝛ nõ eſt iudicandꝰex toto nõ hño:cum multa babeat
qᷓ poſſet reddere ſalua vita ſua.4 Szʒ de lege que habetur
Qũe.v.nbi dr ꝙ res furtiua reddẽda ẽ et quinta ꝑs deſuꝑ
obijcitur. videntur em̃ alie eſſe leges contrarie huic. dicit
em̃ Ero.xxvij.Si ꝗs furatꝰfuerit ouem aut bouem ⁊ occi
derit vel vendiderit.ꝗnq; boues ꝓ vno boue reſtituet 7 qᷓ⸗
tuoꝛ oues ꝓ vna oue. Item Luc.xix. Si qd aliquẽ vefrau⸗
daui reddo qaruplum. Item Prouer. vj. fur dep̃henſus
reddet ſeptuplũ.ql Rñdendũ eſt.ꝙ hec lex qᷓ habet Aüe.
v. intelligit᷑ de ſponte ↄfitẽte ⁊ reddẽte.vel de eo ꝗ ꝑ igno⸗
rantiã furatꝰfuerat:non de induſtria.vnde minus punie⸗
bat᷑.Mð dᷣo dr̃ in Exo.duplicẽ caſum hẽbat.ſi em animal
furatũ occidebat᷑.vel vendebat᷑:reſtituebat᷑ in q̃dꝛuplum.
vel in ꝗqntuplũ.Si vᷣo apud furẽ inueniebat᷑ aĩal fuꝛatum
viuens:reſtituebat᷑ in duplũ.et vterq; caſi. us ẽ de fure deß
henſo vel ↄuicto.vnde magis puniebat᷑.Qð vᷣo dẽ puerb.
vj· p̃henſus reddat ſeptupluũ.intelligit᷑ ſic. ſeptupluʒ. id
elt pfecte.ſic dicit᷑ Ecẽi.vij.iſ2õ ſemines mala in ſulcis in
iuſticie:et nõ metes ea in ſeptuplũ.i.ꝑfecte.

embꝛum tercium

R Onſequẽter querit᷑ de tentõe reſtitutiõis.i.
gs tenet᷑ ad reſtitutõez? Et pꝛĩo vtꝝ illi g re
cuꝑant ablata eis ꝑ furtũ vel rapinã tenent᷑

ad iſtoꝝ reſtitutõeʒ. Scdᷣo vtrũ acqꝗrẽtes a⸗
ligd ꝑy pocriſim vel ſimulatõeʒ religiõis. Lercio vtrum
mentiẽs ſe eſſe pauꝑem ſi aligꝗd ſic acqꝛat tenet᷑ reſtitueꝛe.
MQuarto vtrũ curꝛẽtes cũ fure tenent᷑ ad reſtitutõez acqui
ſitoꝝ ſic. Quinto querit᷑ ſpãlius de aliquibo ꝑticipantibo
cum fure ſi teneat᷑ ad reſtitutõeʒ. Sexto ſi turpiter acqui⸗
rens tenet᷑ ad reſtitutõeʒ.

rticulus prumus

Verit᷑ ̊. ſi ille qui recuꝑat rem ſu btractaʒ ſibi
furto vel violentia vel equipollenter.furtiue vlł
violenter: tenetur ad reſſitutionem rei quam ſic recupera
uit. Me ſic: videtur ꝑ hoc. nihil iuſte poſſidetuꝛ qð furto
vel violentia acꝗrit᷑.furtũ em̃ et violentia ↄtraꝛia ſũt iuri
lege. phibita. 8 ſi ga fuꝛto vel violẽtia recupat aliqd quo
fuit damnificatus fuꝛto vel violẽtia alterius: illud iniuſte

—.—— —

— —

dum
uzſit
eſtinn
Kliei
ndü;
imen
lice⸗
lene⸗
ſito.
Bu⸗
edi
ere
jmeti
wlunt
ſaiſch
ce⸗
aſe
eriali
o
ſeſpon
primni
megen
Mhin
t
olis
ſen
ne⸗
ad
lio

ue
ſg
t

.

¶ Lueſtio

poſſidet᷑ ab illo:ᷓ tenet ad reſtitu tõez. ¶ Itẽ g recupat dã⸗

nũ qð incurrit furto vel violẽtia. depᷣbeſus huano ꝛudicio
penã ſubiret dãnatõis: ſi hũanũ iudicium regulat᷑ dino
iudicõ:ꝗ recuꝑat illa qᷓ ſunt ablata furto vel violẽtia m
diuinũ iudiciũ dz ſubire iudiciũ dãnatõis:q̊ iniuſte poſſi
vet᷑ qð rcuꝑat᷑ furto vł violẽtia: ⁊ ita vt pꝰ.⸗ Itẽ furtie
violẽter ſbtracta nõ niſi auẽte iudicis a fure vel ſpoliatõe
ſunt tollẽda. ̊ nõ furto vel violẽtia ſpoliati. ĩmo ſi ſciret
7 ageretur eu: iuſie ↄpelleret ad reſtitutõeʒ: ignoꝛatia
illoꝝ nõ excuſat eũ. ⁊c. 4¶ Itẽ qritur dve ſeruiẽte g alicui
dño ſeruit fideliter: ⁊ dñs nõ vuit ei reddẽ mercedẽ ſus et
furat᷑ dño eqpollens meꝛcedi ſue.an teneat᷑ ad reſtitutõezʒ

videt᷑ ꝙ ſic:qꝛ tractat rẽ alienã inuito dño: Sↄmittit fur⸗

tuʒ. 7 ita tenet᷑ reſtituẽ. ¶ Item nõ dz ſibi facẽ ius cñ ñ ſit
iudex. nõ iuſte poſſidet rẽ iſtã: tenet reſtituere Op⸗

poſitũ videt᷑ ſic.eccia comodat pecuĩaʒ ſ· decimas.&t p̃ter
ſoꝛtẽ accipit decimas.⁊ nõ eſt ibi vſura:qꝛ decime ſue ſüt.
eadẽ rõne cũ ille latẽter vel violẽter accipit rẽ ſuã inuito ĩ
inſto poſſeſſoꝛe: nõ facit furtũ vel rapinã: qꝛ accipit qð ſu,
um c. ¶ Iez ioſue. viij. legit ꝙ fili ilrk ceper̃t ciuitatẽ bay

inſidias. Et dicit ibi Aug. Cũ ꝗs iuſiũ bellum recepe/

rit. vtru aꝑta pugna vel inſidijs vincat: nibil ad iuſticiaʒ
intereſt. ⁊ ꝑ H̊ͥ innuit ꝙ nõ fuit pctm filijs iſrł coꝑe ciuita
tem qᷓ ſua erat er datõne dñi.eꝛgo nõ eit peim ſi ꝗs rẽ ſuã
ꝑ inſidias recuꝑat. ita nõ tenet᷑ ad reſtitutõez. Ytez le
gitur Ero. xij. ꝙ filij iir poſtulauerũt noĩie mutui ab egi⸗
ptijs aurũ ? argentũ ⁊ veſtẽ płimaʒ. et nõ reddiderũt.qa
ſeruierũt egiptijs.⁊ egiptij nõ reddiderat eis mercedẽ ſu⸗
am. nec peccauerũt nõ reſiituendo. Eadẽ rõne ſi ſeruiens
ſpoliet dũm ſuũ nolentẽ reddẽ mercedẽ: nõ tenet ad reſti⸗
tutõeʒ. & mRn. Iine piudicio opinando iuy quoꝛũdã ſniaʒ
ꝙ cũ aliqꝗð furtiue vel violẽter recuꝑat: nõ rẽ ſuã ſ̃ egpol⸗
lentez rei ſue:ſi Hͥ incõtinẽti fiat.ſ.ſine interpoſitõne tꝑis
nõ tenet᷑ ad reſtitutiõez rei illiꝰ:niſi fur vel raptoꝛ reddat
qð abtulit illi.qꝛ licitũ eſt vim vi repellẽ incõnnenti.Exẽ
pli gra. aligs aufert alicui equũ ſuũ vel furat᷑.ille cui ob/
lar?eſt equꝰſtati inſurgit in eũͥ. ⁊ cuʒ nõ poſſit auferre illi
equũ quẽ ſpoliator abſtulit illi:aufert illi ſuum.in h̊ caſu
nõ tenet᷑ ad reſtitutõeʒ: niſi fur vel raptoꝛ reſtituat illi qð
abſtulit: miſi foꝛte melioꝛ fuẽit equꝰſpoliatoꝛis q; ſpoliati:
tũc tenet᷑ ad reſlitutõeʒ tati q̃nti pualet. at᷑ incõtinẽti
põt recuꝑare rẽ ſuã licite rapiẽdo reʒ eꝗpollenteʒ rei ſue:
vidr᷑ ꝑ ſiłe ſumptũ in lege Reut.xix.vbi legit. , cũ aligs
nõ de induſtria interfecerit aliquẽ. ꝓpinquocciſi impune
poterit occidẽ occiſoꝛẽ incõtinẽti:dũmõ doloꝛe ſtimuietur
lʒ pꝛioꝛ occiſoꝛ nõ fuerit reꝰmoꝛtis.multa ei ppetrata in⸗
ſtiante doloꝛe remanẽt impunita q̃ ſi ceſſante doloꝛe fierent
eẽnt puniẽda.vñ ſpoliatꝰre ſua ſi incõtinenti manẽte do⸗
loꝛe ex dãno ſibi illato recuꝑaꝛet rẽ ſibi furtiue ſiue violẽ⸗
tia ſubtrecta.furto vel rapina rei eꝗpollentis fctᷣa ſpolia⸗
toꝛi:nõ credo ꝙ teneret᷑ ad reſtitutõeʒ.Si aũt tꝑe intpo/
lato ceſſaret doloꝛ.nõ vr̃ mihi ꝙ poſſit cũ rera ↄlcia rẽ ſuã
recu ꝑare. Si vᷣo rẽ ſuã recu ꝑat furto vł rapia rei eꝗpollẽ
tis fuꝛti reꝰẽ.qꝛ hec res nũꝙᷓ fuit ſua ſᷣ ꝑ iudiciũ rẽ ſuã dʒ
recuꝑare.ſi vᷣo reʒ ſuã recuꝑat furto vei violẽtia.nõ tene
tur ad reſtitutõeʒ. 4 Ad illud qð obr̃.ꝙ nihil iuſte poſ⸗
ſidet᷑ qð furto vel rapia poſſidetur.dðim ꝙ h̊ eſt verũ.nec
ille ꝗ reʒ ſuã recu pat illa ſubtrabẽdo iniuſte detinenti fur
tũ ↄmittit:ᷣ qð ſuũ eſt accipit.iec ille q̃ reʒ eꝗpollentem
rei ſibi furto vel rapina ſubtracte incõtinẽti aufert ſpoli⸗
atoꝛ fur vel raptoꝛ indicanqꝰeſt:ſiẽ nec ille hoĩcida ꝗq occi
dit occiſoꝛẽ ꝓximi ſui dũ doloꝛe moꝛtis ꝓximi ſtimulatur.
Si dicat᷑ ꝙ talis ↄtractet reʒ alienã inuito dño.dðm ꝙ
bec argumẽtatio nõ tenet. Iſie otractat rem alienã inuito
dno: ↄmittit furtũ vel rapinã. O em̃ dĩ inuito dño ĩtel
ligit᷑ de volũtate rõnali ⁊ diſcreta.ſic cuʒ dr qcũq; vultis
vt faciant vobᷣ hoĩes.et vos eadẽ facite illis intelligr ð vo
lũtate rõnali ⁊ diſcreta.nõ enim p̃cipit dñs vt aliꝗs faci⸗
at aliqd inhoneſtũ alijs.a ꝗbo vult ſibi inboneſtũ fieri:ſic
nõ pᷣcepit aliquẽ interpellare mulierẽ de turpitudine. licʒ
ipſe velit ꝙ mulier inteꝛpellet ipᷣm deturpitudine.Siliteꝛ

lrxrvſ.

voluntas raptoꝛis q̃ non vult ſibi auferꝛi vt ↄpellat᷑ ad re⸗
ſtitutõeʒ indiſcreta eſt. Debet em̃ velle ꝙ multũ ſubtrabe
ret ei de ſuo ꝙ ↄpelleret᷑ ad reſtitutõeʒ.et ſic liberaretur a
pceto. Cu ergo diffinitur furtũ.ↄtrectatio rei aliene inuito

dñno:intelligendũ eſt merito ⁊ iuſte inuito.vñ in caſu ꝓpo⸗

ſito. hec eſt falſa.iſie ↄtractat reʒ alienã inuito dño.⸗!Ad
id qð obr̃.ꝙ recuꝑans rem ſuaʒ furto vel rapina: ſubiret
iudiciũ damnatõis ſi eẽt dep̃henſus ⁊c̃.põt dici ꝙ magis
hoc eſi.qꝛ iudiciũ bumanũ fit freq̃nter magis m cea q̃ ap
parent qᷓ; m ea q̃ regrit neceſſitas iuſticie. ¶ Ad id quod
obr̃.ꝙ iundiciũ bumanũ regulat᷑ em iudiciũ diuinũ.pt᷑ di
ci.ꝙ boc verũ eſt:vbi bumanũ nõ deuiat a rectitudie iu⸗
ſticie.ſᷣ qꝛ bumanũ iudiciũ freqᷓnter ſᷣm allegata ⁊ ea que
appaꝛent magie ꝙᷓ ſm eu q veritati initũtur. iudiciuʒ hũa
num qñq; ↄtrarin eſt dino. Elñ nõ eſt iuſtum ſimplir ̊ ſjᷣm
quid.vñ boc argumẽtuʒ nõ valet.iſte tenet᷑ reſtituere ᷣm
iudiciũ hum anuz:ergo tenet᷑ reſtituere ſᷣm iuſticiã.¶ Ao
id qð obr.ꝙ furto vel rapina ſublata nõ ſunt tollenda ni
ſi auẽte iudicis ⁊c. Ddm ꝙ hoc veꝝ eſt ſi qᷓ hmõi deduce
retur in iudiciũ.¶¶ Ad h̊ qð ſubditur:ſi ſciret᷑ ⁊ ageret᷑ con
tra eũ Sellene ad reſtitutõeʒ. dðm ꝙ hoc nõ eſt veꝝ niſi
oꝛiret᷑ ſcandalũ in ſcientibo:foꝛte ꝓpier ſcandalũ teneꝛetuꝛ
ad reſtitutõeʒ.nõ. ꝓpter ſciam rei aliene ſubtracte.¶ De ſer
uiente vo põt dici.ꝙ nec in tꝑe negate mercedis. nec ptꝰ:
licitum ẽ ei ſpoliare dñm ſuũ.qꝛ mihil qð dñs hʒ eſi vł fu⸗
it ſeruientis:neq; ipſe ſeruiendo ⁊ iam ↄpleto ſeruitio effi
cit qð ſuuʒ eſſʒ:pᷣ qdð ſuũ debeat eſſe.cauſa em̃ efficiẽs me⸗
ritoꝛia nõ eſt. ſicut aliquis ꝑ caritatẽ meretur vitã eternã
ipſe ꝓprie nõ eſt cauſa vite eterne:ſᷣ deus qꝛ eã dat vł red-⸗
dit meritis.¶.iAec eſt ſiłe ð hoc ꝙ Joſue ꝑ inſidias cepit
ciuitatẽ bay.qꝛ dñs iam ↄtulerat terꝛaʒ ꝓmiſſionis filijs
iſrael. Silłr nõ eſt ſiłe de ſpoliatõne egiptioꝝ. vñ trfiulit
dominiũ reruʒz illaꝝ.4l Ad id qð obr.ꝙ nullus dʒ facere
ſibi ius ⁊c.dðᷣm ꝙ hoc dr ꝓpter ↄſeruatõeʒ reipublice.pe⸗
riculum em̃ maximũ iminẽt reipublice.ſi glibet faceret ſi
bi ius.vñ vbi nullũ ꝑiculum ĩminet reipublice:vtpote qñ
aligꝗs ſine om̃ ſcandalo recuꝑat reʒ ſibi ablatã: bene licet
facere ſibi ius.nec tenetur ad reſtitutõeʒ ſic im moduʒ pᷣ⸗
tactum. dm eſt ad pᷣdicta iuxta ſciam iuriſperitoꝝ. Sed
ßm diffinitõeʒ illoꝝ ꝗ periti ſunt in iure diuino:põt dici.
ꝙ qui ſine ſcandalo rem ſuã latẽter vel ꝑ violentiã accepe
rit. vel rem equalentẽ rei ſue:non tenetur reſtitutõ.qꝛ ſim
pliciteꝛ nõ tenetur. Et ſi obijciat᷑ vt tactum eſt.ꝙ ↄtrectet
rem alienã:dicendũ ꝙ nõ vt alienam. vnde talis nõ eſſ iu⸗

dica fur.
rticulus ſecundꝰ

Onſequẽter queri?.ꝗ ſimulatõnis religiõis ac
quirit aliqd.ſicut facit ypocrita: ſi tenetur ad
FArreſtitutõem? E ſic:videtur ꝑ boc.ꝙ ꝗ ſimulat
ſe religioſuꝰ cũ nõ ſit:fraudeʒ ↄmittit hac ſilatione 2. ꝓxi⸗
mum decepit.̊D fraus deceptio nulli debet patrocinari.
ergo ſic acꝗreꝛe nõ dzʒ patrocinari ſic acqꝛenti:ergo dʒ re⸗
ſtituere ſic acqſita. ¶ Item nihil qð ſic acqꝗritur ſilatione
ypocriſis:acqritur iuſio titulo.vñ nec iuſte poſſidet᷑.& ſic
acgrens aliquid 8 eſt ſimplex iniqtas: tenetur ad
reſtitutõcʒ. Contra. eps ↄfert alicui pᷣbendã ꝗ malꝰẽ
ſcʒ foꝛnicatoꝛ:quẽ credit bonũ ⁊ caſtuʒ. talis lʒ ſit maldet
creditur eſſe bonꝰ:nõ tenetur ad reſtimutõneʒ bñficij acce⸗
pti ſiue reſignatõeʒ:ſitr videtur ꝙ licʒ ſilatione y pocriſis
aligꝗs credatur bonus eſſe cuʒ ſit malus.et aliꝗd acqſiuit.
nõ tenetur ad reſtitutõeʒ acꝗſiti.¶ Item aligs acꝗſiuit a⸗
liꝗd foꝛnicando vel adulterando.iſte non tenetur ad reſti
tutõeʒ.ſilr videt᷑ de illo ꝗ acquirit aligd ſiłando ſe eſſe re⸗
ligioſum. ¶ Ytem licʒ cupiditas defoꝛmet actũ acqꝗqſitõis.
cupidꝰtñ nõ tenet᷑ ad reſtitutõneʒ illoꝝ q̃ acqrit.ſilr vt vi
dotur.licʒ ſiłatio y pocriſis œformet actum acquiſitiõis
aliquoꝝ:non tñ tenetur y pocrita ad illoꝝ reſtitutionem.
IZtem quare tenetur magis pocli ad reſtitu tõez acgꝗ⸗
ſitoꝝ q; peccatoꝛ alteriꝰpcti Ta ille ꝗ acꝗrit aliquid
per y pocriſim tenetur ad reſſitutõnem.ratio buius.quia

—. — —
2-—

ille qui dat alicui ypocrite quem eſtimat bonum et re⸗
ligioſum.non dat per ſe loquendo ypoerite:ſed interpᷣta⸗
tiue viro religioſo.vñ non tranſfert domininʒz rei date ad
ypocritaz. vnde ypocrita nõ eſi poſſeſſoꝛ iuſte rei date:ſed
vſurpatiue et inuito: rei aliene ↄtrectatoꝛ. ꝓpter qð tene
tur ad reſtitutõeʒ. ¶¶ Rõnes ergo qꝗᷓ ſunt ꝓ illa ꝑte ſſunt
ↄcedi.adminus gratia termini.il Ad id qð obijcit᷑.ꝙ ille
cui cofertur pᷣbenda ab epo qui credit᷑ eſſe bonus licet ſit
meolus non tenet᷑ ad reſtitutiõeʒ. dicendũ ꝙ nõ eſt ſile. ga
licet ille qui ↄfert illi ppendam credat illum eſſe caſtũ: tñ
ille cui ↄfertur fraudem nullã ↄmittit ꝓpter quã illi ↄfert
quia nõ ſimulat ſe caſtum tali intentõne.vñ licʒ ingꝛediẽs
ſit malus vtpote foꝛnicatoꝛ. licitus tñ eſt ingreſſus ad pꝛe
bendam. vñ nõ tenet᷑ reſtituere.ſed acquirens aliquid peꝛ
ypocriſim tenet᷑:ga ingrediens eſt vicioſus.⁊ vicioſus in
greſſus: qa fraude 2 dolo ingredit᷑.ſed ſi ĩgrederet᷑ peꝛ foꝛ
nicatõeʒ. ſicut ſi ep̃s matrẽ vel ſoꝛoꝛẽ elerici cognoſceret ⁊
ob hoc ei daret:tenet᷑ clericus reſignare cognita veritate.
Ad id qð obijcit᷑.ꝙ qui foꝛnicando aliꝗd acꝗrit nõ tene
tur reſtituere.dicit em̃̃ Aug.qꝙ mẽtrix turpiter agit quia

meretrix:ᷣ nõ turpiter agit:qꝛ accipit.vñ lʒ acqrat mere/

trix meretricãdo.nõ tenet᷑ tñ reſtitueꝛe:qꝛ nõ vmittit frau
dem acꝗrendo.recipit em̃ pꝛeciũ coꝛꝑis ſui locati ad foꝛni
cationem ꝑpetrandã. Vñ ſecus ẽ de illo ꝗ acquirit ꝑ ypo⸗

criſim. qui eo qð acquirit ꝑ frandẽ iniuſie poſſidet qð ac⸗

quirit ⁊ acquiſitũ inuito dño ↄtrectet.ſicut tactũ ẽ. ¶¶ Ao
aliud dicendũ.ꝙ defoꝛmatio actꝰacqſitionis nõ eſt cauſa:

q̃re dʒ acquiſitum reſtitui:ſed potius fraus ↄmiſſa in ac⸗

quiſitõne q̃ efficit᷑ rei acquiſite nõ tranſſert᷑ dominiũ:ſᷣ
inuito dño ꝑ ſe loquẽdo ab y pocꝛita ↄtrectatuꝛ.Ex dictis
pʒ rñſio ad vltimũ.vt em̃ tactũ eſt.dominiũ rei acquiſite ꝑ
ypocriſim nõ tranffert᷑ ad ypocritaʒ: ſicut dñium rei acꝗ;
ſite ꝑ aliud pctm.ſicut ꝑ cupiditatem vel foꝛnicatõnemet

lia genera Arti pʒ ex dictis.

Onſequenter querit᷑.ſi diues mentiẽdo ſe eſſe
auꝑem acgrat aliꝗd teneat᷑ ad reſtitutõnem?
ſie: videtur per boc.ꝙ talis dolo et fraude acquirit: et
ꝓximũ damnificando acgrit.q̃re tenet᷑ ad reſtitutõnem.
Item idem videt᷑ ꝑ ſite ab illo ꝗ acquirit ꝑ ypocriſim.
Item ſilatoꝛ alteriꝰ ꝑſone ſi ꝑ ſilationem acquirit aligd
tꝑale illud tenet᷑ reſtituere.ſicut ſi ꝓmiſi ſoꝛti centuʒ mar
cas.et plato ſiłet ſe eſſe ſoꝛtem.⁊ obtineat a me centũ mar
cas:tenet᷑ ad reſtitutõʒ.q ſi ſiłatoꝛ alterius foꝛtune.ſicut
cum diues ſilat ſe eſſe pauperẽ.obtineat ꝑ illam ſimulati⸗
onem mnltg bom que deberent dari pauꝑibus:tenet᷑ illa
reſtituere. Contra.hꝰmõi dona et illa marime obtentu
pauꝑtatis bñdictõnes dicunt᷑ in ſacra ſcriptura.vñ geñ.
xxxiij. dixit JOacob ad eſau. Suſcipe bñdictõeʒ quã attuli
tibi. Item.ij.Coꝛĩ.ix.neceſſariuʒ eſtimaui rogare frẽs.vt
pᷣueniant nos ⁊ pᷣparẽt repꝛomiſſaʒ bñdictõeʒ ⁊c.⁊ loqui
tur dæ collectis ꝗᷓ fiebãt in ſctos.ł̊ ſiłatio alteriꝰ ꝑſone in
bñdictõnibo nõ irꝛitam facit bñdictõnem. Vñ gen. xxvij.
JYacob ſiłauit ſe eſſe eſau ⁊ recepit bñdictõneʒ.nec fuit iꝛ⸗
rita illa bñdictio:licet ꝑ fraudem fuerit obtẽta. Vñ yſac
dixit. Nenit germanꝰtuꝰ fraudulẽter ⁊ accepit bñdictõeʒ
tuã.¶¶ Item ſi ep̃s credit oꝛdinare ſoꝛtẽ ⁊ oꝛdinat platonẽ
oꝛdinatus eſt plato non ſoꝛtes.q̊ ſiłatio nõ facit bñdictio
nem irꝛitam.licet fraus innixa fuerit.et ita videt᷑ ꝙ nõ te
neantur pᷣdicti ad reſtitutõnem. n.ꝙ licet nõ ſit peni
tus ſile de erꝛoꝛe ꝑſone ⁊ de erꝛoꝛe foꝛtune.vt pʒ in matri⸗
monio vbi ſiłatio alteriꝰꝑſone impedit matrimomũ.⁊ ſi⸗
mulatio alteꝛiꝰfoꝛtune nõ impedit tñ in ꝓpoſito caſu dici⸗
mus.ꝙ diues ꝗ ſikat ſe eſſe panpezetenebad reſtitutõz eiꝰ
qð ꝑ ſibatõeʒ acqſiuit.ſᷣ nõ reſtituere ei a qͥaccepit:qꝛ ille
meritum hbʒ apud deũ.qꝛ dedit intuitu pauꝑtatis. ᷣ tenet
reſtituere pau ꝑibo quibo ille vediſſet.ſi non erꝛaſſet:ſi cõ⸗
ſtet illi qui ſint.¶ AUd aliud dom.ꝙ ſicut dictum eſt ypo⸗
crita qui acquirit ꝓ ypocriſim tenet᷑ reſtituere:ſimiliteꝛ et
iſte qui mentit᷑ ſe eſſe pauꝑem cũ ſit diues. et ſic mentiẽdo

doloſe et fraudulenter: acquirit ea que danda erãt paupe/

ribus.Et notandũ eſt hic.q nõ eſi ſimile de bñdictõne ſpi

rituali ⁊ coꝛꝑali.qꝛ benedictio ſpũalis a dro eſt.vt habet
Muũe.vj. Inuocabũt ſacdotes nomẽ meũ ſuꝑ filios iſrael
7 ego bñdicam eis.Vnde ꝑ ſiłatõeʒ alterius ꝑſone nõ ir⸗
ritotur oꝛdo et bñdictio ſpalis.cui em̃ deꝰbndicit: bñdi⸗
ctuo eſt.nõ eniʒ deꝰpõt decipi. Job.xiij.aut decipiet᷑ vt bõ
noſtris fraudulentijo:q̃ſi diceret nõ. Sʒ bñdictio corꝑatł
ſiue datio elyne hois opus eſt qui xecipi põt. ꝛ vo dicit᷑
venit germanus frater tuꝰc̃.nõ fuit iſia fraudulentia ſo
nans in malum.Licuit em̃ Jacob ſubripeꝛe primogenita
Eſau tanq violento et poſſeſſoꝛi:quia dñs ↄtulerat pᷣmo⸗
genita Jacob.qð intellexit yſaac ↄfirmaãdo dedit benedi⸗
ctionem dicens:et eꝛis benedictus.ſicut dictum eſi in pᷣce
denti q̃ſtione.ꝙ ꝗ recu ꝑat rem ſuã furtiue a fure nõ facit
furtum ſim ꝑliciter. 4
¶Articulus quaꝛtus
BHnſequẽter querit᷑.· ſi curꝛeno cũ fure tenetur
aag reſtitutõeʒ acꝗſitoꝝ ſic curꝛendo. a ſunt no

lis põt rõnabiliter dubitaxi. Sꝛimo aũt modo curꝛitur
eũ fure:cũ aligꝗs pᷣcipit alicui male facere.ſicut occidẽ vel
furari.et ille occidit vel furatur.⁊ ſimiliter in alijs malis
actionibo. Vñ dicit Math ij. Mittens herodes occidit
om̃es pueros ꝗ erant in bethleem ⁊c.occidiſſe dicit᷑iquia
pꝛecepit occidere.¶¶ Seðᷣo inqnat᷑ quis mala actione alte⸗
rius:qñ conſulit ei male agere. nde iob.xij.adducet cõ⸗

ſiliarios in ſtultum finem.¶ Lercio ꝑ conſenſum. Ro.j.
OQu talia agunt digni ſunt moꝛte.non ſolũ quifeciuntiß5
etiam qui ↄſentiunt facientibo.¶ Quarto modo ꝑ adula

tionem:qñ aliquis laudat malefactoꝛẽ de malefacto ſuo.
yſa.ix.Et erunt ꝗ btificant głin iſtum ſeducentes:et qui
beatificant᷑ pꝛecipitati.¶ Quinto qñ quis recipit raptoꝛẽ
vel furem in domo ſua cũ rapina.yſa.tiij. Rapina paupe⸗
ris in domo veſtra.i¶ Sexto cum habet aliquis ꝑteʒ rapi

ne vel furti ſciẽter.ſicut illi ꝗ ſcienter recipiunt pecunias

ab vſurarijs quã ſciunt eſſe de vſura.yſa.j. Principes in⸗
fideles ſocij furũ.¶ Septimo qñ aliꝗs videt aliquem fuꝛa
ri vel rapere ⁊ tacet:cum ꝑ clamoꝛem poſſet exterꝛeri ma⸗
lefactoꝛ:et ſic dimittere malum opus.Vnde Deutꝛo. xxij.
Si puellam virginẽ deſponſanerit vir.⁊ inueneꝛit eaʒ ali
quis in ciuitate et ↄcubuerit cum illa: duces vtrũq; ad por
tam ciuitatis illiꝰ lapidibo obꝛuent᷑.puella qꝛ nõ clama
uit cũ eſſet in ciuitate.¶ Octauo qñ gꝗs non reſiſtit furi rł
malefactoꝛi cum poſſet reſiſiere.vñ Pꝛouerb.· xxiiij. Erue
eos ꝗ ducunt᷑ ad moꝛtẽ:a ꝗ trahunt᷑ ad interituʒ liberare
nõ ceſſes ⁊c.vñ nõ caret ſcrupulo ſocietatis occulte:q ma
nifeſto facinoꝛi deſinit obuiare.qli Zono ꝑ celatõem vide⸗
licʒ cũ querit᷑ res furtiua vbi ſit.et ille qui ſcit vbi ſit:non
manifeſtat. Vñ pꝛouerbᷣ.xxix. Qui cum fuꝛe ꝑticipat:odit
anim ſuam. adiurantẽ audit et nõ indicat. Sſtis nouem
modis ↄtingit aliquem maculari peto furis vel raptoꝛis.
vñ pctoꝛi dr. Si videbas furẽ curꝛebas cũ eo.ps.xlix. Re
tinent᷑ aũt iſti modi iſtis verſibo. Juſſio ↄſiliuʒ conſenſus
palpo recurꝛẽs. Paꝛticipans mutꝰnõ obſtans nõ manikfe
ſtans. Curꝛere cũ fure faciũt furtiq; reatum.

de his caſibus. Et primo de primo. vtrum ille qui pᷣcipit
rape vel furari tenet᷑ ad reſtitutõeʒ furti vel rapie: E ſic

videt᷑ qꝛ occaſiõeʒ dãni dat ꝓxio ſuo.q aũt dat occaſionẽ
dãni:dãnũ feciſſe videt᷑.ꝗ aũt dãnũ facit dʒ dãnũ reſtituẽ

Itez iſte ẽ culpabilis culpa ſurti et pena ẽ ſequela culpe

I̊ puniendꝰeſt pena furti.pena aũt furti eſt reſtitutõ dam
ni illati cum alia quam iniũget diſcretus ſacerdos. ¶ Itẽ
ADath. xiij. alligate ʒiʒamiã per faſciculos.glo. nõ faſieʒ
qꝛ ꝓ modo quiſq; puniet᷑. cũ ſᷣm glo.ſiłes in culpa debẽt
eſſe ſimiles in pena:tam ille qui rapit qᷓ ille qui pᷣcipit.te⸗
net᷑ ad reſtitutõneʒ cuʒ ſint ſiłes in aba. l
p̃cipit rapere vel furatxi non ꝑticipat furti vel rapti.ſup⸗

curꝛendi cum fure vt dieunt.de quoꝛum ſingu⸗

Cont᷑.ille ½

.
ſe⸗
P
ent
ſi
din
in
gn
Nle
Gterf

W⸗
ni

ſun
ſtie

ſili
it⸗
gurn
aliua

pen
bel
gel
lr⸗
di⸗
bo
dar
icit
aſo
nita
mo:
eci⸗
ee
dcit

Lur
1the

/.

1
1
16
.
nt
ule
ſvo⸗

o

cße
n
4 N

N

mmumrremmnn

¶ Nueſtio

poſito hoc.ſᷣ ille tenet᷑ ad reſtitutioneʒ ꝗ aliqd poſſiqet
re rapta vel furata: talis nõ tenet᷑ ad reſtitutõeʒ / KRñ.
ꝙ qñ ille ꝗ p̃cepit eſt ꝑticeps.vt ꝗ pᷣcepit ſubditis vt rapi⸗

ant:tenet᷑ ad reſtitutõeʒ. niſi ille ꝗq rapuerit reſtituat.qꝛ il

le facit. Vñ in caſu ꝓpoſito.q; pᷣſiat auẽteʒ: q; pᷣcipit tene
tur ad reſtitutõeʒ.i Zec valet illud argumentũ nihil poſſi⸗

cxt ð furto: nõ tenet᷑ ad reſtitutõeʒ.qꝛ lʒ nihil poſſideat
te furto vel rapina: tñ cã eſt furti vel rapine ⁊ daniſicatio
nis ꝓprimi. ꝓpter qð tenet᷑ reſtituere 2 reddẽ illũ indemnẽ.
4lSʒ adhuc q̃rit.ponat᷑ ꝙ amicꝰ pᷣcipiat amico pauꝑi q;

rapiat vel furet᷑ vbicũqʒ poſſit vt diues fiat.ſ ille ꝗ in boc

caſu pcipit ad reſtitutõòeʒz vt eſtimo tenet᷑.nõ qꝛ pcipit:ꝗa
non bʒ auẽtem pᷣcipiendi.vnde pᷣceptũ ſuum nõ hʒ vim pᷣ⸗

cepti:ſed potiꝰinterpᷣtandũ eſt oſilium.⸗ Sed adhuc que
ritur.ſi pater pᷣcipiat filiofamilias. vel męr̃ diſcipło quẽ
tenet ſub virga ꝙ rapiat vel furet᷑ſi tenet᷑ ad reſtitutõeʒ:
ERmñ.ſine p̃iudicio.qꝙ pater ⁊ magiſter eo ꝙ pᷣſiant aucẽteʒ
ſilio ⁊ diſcipulo in caſu ꝓpoſito tenent᷑ ad reſtitutiõeʒ:niſi
alij reſtituant. verumtamẽ nec ſeruus dño.nec filius pr̃i.
nec diſcipulꝰmgr̃o tenet᷑ obedire in caſu ꝓpoſito·

Konſequenter que .S. ij.

ritur. ſi ille qui curꝛit cũ fure ſcdᷣo modo.ſcʒ ille ꝗq dat con
ſilium de rapiendo vel furando tenet᷑ ad reſtitutõneʒ? Et
videt᷑ ꝙ ſic:quia ↄſulens de fuꝛto vel rapina facienda.fa⸗
cit aliquid ꝑ quod ꝓpximus damnificat᷑ in poſſeſſione ſua.
ſed ꝗ damnificat ꝓximũ ſuum dʒ illum reddere indemnẽ:
iuxta legem naturalẽ ⁊ dininã que pcipit.ꝙ alijs faciamꝰ
que vellemꝰnobis fieri Math. vij. ¶ Item fur non peccat
niſi in deuʒ 1 in ꝓximũ.nõ em̃ peccat in ſe.ſ̊ conſulẽs pec
cat in xeũ. ꝓximũ.⁊ fureʒ quẽ ſcandaliʒat: & cuʒ fur tene
tur reſtituere: multofoꝛtius 1 ↄſulens:vt videt᷑.¶ Item vt
ſupᷣdictũ eſt.qui occaſionẽ damni dat.dãnũ dediſſe vide⸗
tur. ſed ↄſulens dat occaſionẽ dãni: ⁊ ita vt ꝑꝛiꝰ.¶ Iteʒ ra
tiones poſite ſupᷣ valent ad h̊ oſtendenduzʒ.ſ. quibo ondit᷑
ꝙ qui pcipit tenet ad reſtitutõeʒ. ¶ Coniraille ꝗ dat cõ⸗
ſiliũ alicui ꝙ aliꝗd iuſte acꝗrat:nõ ex hoc remũerari me⸗
retur ꝑte rei acqꝗſite vel toto acꝗſito.Siłr videt᷑ ꝙ ꝗ cõſu⸗
lit aliqd acꝗreꝛe furto vel rapina:non ex hoc tenet᷑ in aliq̊
dãniſicari:vtpote reſtituendo ꝑtem rei furtiue vel totam.
Iteʒz üle qui ↄſulit alicui ꝙ furetur aliquid ꝗ fuit in fir
mo ꝓpoſito illud.nec plus nec minus facit ꝓpter conſiliuʒ
ſibi datũ:non eſt cã vel occaſio furti ↄmiſſi. ex qͥ põt aꝛgui
ꝙ conſulens nõ tenet᷑ ad reſtitutõeʒ: exquo ↄſilium illius
nõ fuit cauſa vel occaſio furti.¶ Item ſi conſulens rapere
vel furari obligat ſeipᷣm ad reſtitutõeʒ:q̊ᷓ videt᷑ ꝙ ille ideʒ
conſulens reſtituere furtũ vel rapinam. abſoluit ſeipſuʒ a
tentõne reſtitutõnis.& ſi ↄſilium de reſtitutõne faciẽni nõ
abſoluit a tentõne reſtitutionis:neq; coõſilium de rapiẽdo
vel furãdo aliꝗd obligat reſtitutõezʒ.¶ KRñ.ꝙ cõſulens ð
ſurto faciendo.eo ꝙ conſiliũ tale eſt ca vel occaſio damni⸗
ficatõnis ꝓximi:tenet᷑ ad reſtitutõeʒ. 4. Ad id qð obijcit᷑.
ꝙ aliꝗs iuſte acquirat aliꝗd.nõ ex hoc meret᷑ neceſſitate
remũerari ꝑte rei acqſite vel toto:q̊ͥ a ſenſu ↄtrario ꝗ cõſu
lit ꝙ furtiue ⁊c.põt dici ꝙ nõ ſequit᷑.dicunt em.plura re⸗
quirunt᷑ od hoc ꝙ aliꝗs acquirat ſibi bonũ meritũ ſiue g⸗
tuitum: qᷓ ad hoc ꝙ mercat᷑ damnificari in bono gꝛatuito
acquiſito. Sic eſt in ꝓpoſito.ad hoc em̃ ꝙ aligs mereat᷑ ſi⸗
ue acquirat bonũ gratuitũ:opoꝛtet ꝙ genus oꝑis qð ex⸗/
ercet ſit de genere bonoꝝ.ꝙ fiat recta intentõe:⁊ in caꝛita
te. pᷣ ad hoc ꝙ pꝛiuet᷑ merito:ſufficit vel ꝙ opus ſit maluʒ.
velꝙ intẽtio agentis ſit ꝑuerſa.vel ꝙ caritas deficiat. Si
militeꝛ dico in ꝓpoſito.ad hoc ꝙ aliquis mereat᷑ danifica
ri xebito reſtitutiõis male: ſufficit vnũ.ſ.pꝛauũ vel ꝑuer⸗
ſum ſiliũ. Ad hoc aũt ꝙ mereat᷑ remũerari neceſſitate iu

ſticie. nõ ſufficit ↄſilium de fideli acqꝗſitõne: ſ̊ requirit᷑ ad
B6 ſollicitudo ⁊ laboꝛ in acquirendo. ſi em aligꝗs det alij cõ
ſilium ꝙ acqrat aliqd iuſte.⁊ aſſiſtat illi in laboꝛe ⁊ ſolli

citudine acquirẽdi ⁊ in alijs ſi qua nccia ſunt ad illud ac⸗
quirẽdũ: iuſticia reqrit vt remũeret᷑ ꝑte rei acqſite.q Ad
aliud dõm.ꝙ qñ ꝗs dat ↄſiliũ alicui de rapiendo vł furã⸗

.

¶ Lonſequenter que/ .qS. iij.

lxxxvj.

do. nõ rapturꝰvel furaturꝰ. niſi inductꝰeſſet ſlio tali.cõ⸗

ſulens tenet᷑ ad reſtitntẽeʒ.̊ ſi nullo mõ eſt inductꝰ ↄſilio
ſed als eſſet furaturꝰvel rapturꝰ:licet peccet ſic ↄſulendo.
nõ tenet᷑ ad reſtitutõeʒ.qꝛ cõſilium eiꝰnõ eſt cã vel occaſio
furti vel rapine ꝑpetrate:neq; ꝓximo in aliqͥ dãnificato.

Ao aliud dom. ꝙ ille ꝗ conſulit abſolutꝰeſt a tentõe re⸗

ſtitutõnis:ſi ille cui ↄſulit furari reſtituat.vñ ſiẽ g cõſulit
furari.ſi alius furet᷑ tenet᷑ ad reſtituenduʒ: ſilr golulit re
ſtituere abſoluit᷑ a tentõne reſtitutõis ſi aliꝰreſtituat.

—76

ritur.ſi ille ꝗ curꝛit cũ fure tercio mõ.ſ.conſentiendo furi
tenet᷑ ad reſtitutõeʒ? ſic:videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ ↄſentiens et fa⸗
ciens pari pena puniẽdi ſunt.¶ Iteʒ videt᷑ ꝑ illnd ꝙ habe
tur Ro.j.nõ ſolũ ꝗ ea faciũt: ſᷣ̊ ⁊ ↄſentientes faciẽtibo ⁊c̃.
Item videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ pᷣbens aſſenſum furãti.dat occaſio⸗
nem dãniſicandi ꝓximũ:vt ſup tactũ eſt.¶¶ Contra · ille ꝗ
oↄplacet vel ↄſentit alicui de coeundo cũ muliere.nõ ꝓpter
hᷣ ẽ reꝰ pene:quã ille ꝗ coit ĩ curꝛit:qꝛ irꝛecuꝑabilr amittit
aureolã virginitatis.qð nõ facit alius ꝗ ſolum peccat cõ⸗
ſentiendo.ſiłr ⁊ ille ꝗ cõſentit furto nõ eſt reus illiꝰ pene.
ſcʒ reſtitutõie:cunꝰeſi ille reus ꝗ furtũ ꝑpetrat. Sitr põt
obijci de homicida actuali ⁊ volũtaꝛio.dicit᷑ em ſuꝑ illud
j. Ro.plenos homicidijs inuidia.płaliter dic homicidijs:
qꝛ eſt hoĩcidiũ actꝰ⁊ volũtatis. Hoĩcida volũtariꝰ nõ eſt
reꝰpene iſtiꝰ.ſ.irꝛeglłaritatis:cuiꝰeſt reꝰpoĩcida actꝰ.ꝗ.n.
vnlt interficere bomineʒ ⁊ nõ interficit: nõ eſt irꝛegłaris.
ex hoc videt᷑ ꝙ velle furari nõ obligat᷑ ad illã penã ad quã
tenet᷑ ille qui furat᷑.nec etiã qui aſſentit furto alieno.vł
vult ꝙ aliꝰ furet᷑ et ita ꝙ aſſentit furto alterius non ened
ad reſtiturõnem.ſicut tenet᷑ ille qui furat.¶ Item videtur
ꝑ itlud ꝙ ille qui cõmittit ſy moniam emendo pᷣbendaʒ te
netur ad eius reſignatõeʒ ⁊ ad reſtitutõeʒ bonoꝝ ꝑcepto⸗
rum de illa. ad qð non tenet᷑ ille qui complacet et aſſentit
emptõni ſymoniace.¶ Iteʒ videt᷑ ꝑ illũ ꝗ eſt bigamꝰ.ꝗ in⸗
curꝛit penã iuſte ſᷣm irꝛegularitateʒ: qua nõ incurꝛit ꝗ cõ⸗
placeat vel ꝗ aſſentit ꝙ aliquis eſt bigamus. ita videt᷑ ꝙ
in vicijs q̃ nõ ſunt pcta vtpota bigamia: ⁊ q̃ ſunt pct̃a vt
homicidiũ ⁊ ſy monia:age tientes nõ ſunt eaꝛũ
dem penaꝝ debitoꝛes.¶ Rñ.ſiẽ̃ tactũ eſt de currente cuʒ
fure ↄſulendo.nno mõ tenet᷑ ad reſtitutõeʒ:alio mõ nõ.ſic
põt dici in ꝓpoſito.ſi ꝗs curꝛit cũ fure aſſentiendo furi alłs
nõ furaturo:tenet᷑ ad reſtitutõʒ. Si autẽ als furaꝛet᷑:non
teneret᷑.vel ſi ↄplacet ſibi poſt factuzʒ.co ꝙ in tali caſu non
eſt cã vel occaſio damnificatõis alicuiꝰ:nõ tenet᷑ dãniſica
ri in reſtitutõeʒ alicuiꝰrei.q Ad illud qð obr ↄtra G.ꝑil⸗
lum ꝗ cognoſcit actu aliquã mulierẽ ?⁊ illũ ꝗ aſſentit eideʒ
dom ꝙ nõ eſt ſile. Iſte eĩ ꝗ mulierẽ cognouit: carnis ami
ſit integritatẽ.⁊ ꝑ ↄns aureolam vᷣginitatis. Et quia pꝛi
mũ amiſit irꝛecuꝑabiliter:⁊ ſcdᷣm. Aſſentiens aũt illi nõ
amiſit pꝛimũ:⁊ ideo nõ ſcdᷣm.qꝛ licʒ peccauerit pct̃o aſſen
ſus q̊ͥ incurꝛit aĩe coꝛruptõeʒ:⁊ amiſit aie integritatẽ:illã
põt recuꝑare ꝑ pnĩam:carnis integritatem nõ põt. Mon
ſic eſt de aſſentiente furtu ꝗ furanti pᷣſtat audaciam furan:
di:et ꝓpoſitum eiꝰad furandũ reddit efficax. Vnde ↄſenti
endo eſt cauſa vel occaſio furti.ſaluo qð ſupꝛa dictũ eſt.ſ.
ꝙ fur ats nõ erat furaturus.4. Ad id qð obijcit᷑ de hoĩci⸗
da volũtario ⁊ aſſentiẽte.dðᷣm ꝙ ꝗ aſſentit alicui volẽti ĩ⸗
terficere boĩem ⁊ illũ aſſenſuʒ expꝛimit:penaʒ incurꝛit ho⸗
micide:ſcʒ irꝛegularitatis.⁊ qtum ad hoc ſile eſt in h̊ ca⸗
ſu ⁊ in furto. Sʒ qꝛ pena irregularitatis ꝓgrie debet᷑ ho⸗
micidio actu exercitato.nõ homicidio volũtario: qð nili
nocet:ↄſentiens vᷣo furti nocet alicui.qꝛ vt dictũ eſt cã vel
occaſio furti:nõ eſt ſile de aſſentiẽte furi vel volũtario ho⸗
micidio qᷓtum ad reatũ pene irꝛegłaritatis aꝑte.⁊ reſtitu
tionis a ꝑte illa. Reatꝰem irꝛegłaritatis de bet᷑ actui non
volũtati.aſſenſui vᷣo ſiue cõplacentie nõ debet᷑:niſi eo mõ
q̊ dictũ eſt.ſic pnĩa reſtitutõis aſſenſui furto vel pnie.et B6
rõne damnificatõnis ꝓrimi quã impoꝛtat.⸗ VUd id quod
obijcit᷑ de pena bigamie.põt dici:ꝙ bigamia nõ eſt dicen⸗
da ex aſſenſu ſiue complacẽtia hñdi ſiue ↄplacendi plnꝛes:

ſᷣ ex cognitione actuali. Ille em̃ bigamꝰeſt.qꝗ cũ plłibo car⸗
nez diuidit.Et qꝛ talis impeditꝰefficit᷑ ad h̊ ſit ſponſus
ecciĩe:ꝗ dʒ eſſe vniꝰ.i.indiuiſus. Juxta illud.ijz. Coꝛin.xj.
teſpondi.n.vos vni viro ⁊c̃.incurꝛit penã irꝛegulaꝛitatis
eſcendẽdi ad oꝛdinẽ ſponſi eccĩe:ꝓuenit ex diuiſione. hoc
als hʒ erplanari. Ex aſſenſu furti accidit reatꝰ iuſtificati
onis ꝓpter damnificatõeʒ ꝓximi cuiꝰẽ cauſa vel occalio.

equenter que .S. uij.
ritur.ſi curꝛens quaꝛto mõ cũ fure tenet᷑ ad reſtitutõeʒ. ſ.
ꝑ adulatõeʒ: q aliꝗs adulat᷑ alicui furi vel raptoꝛi laudã
do ipᷣm de furto vel rapĩa ſua.ꝙ nõ:vr̃ ſic.adulatio et fur⸗
tum nõ ſe hñt in aliq̃ ↄſequẽtia.ᷓ vt videt᷑:nullꝰobligatur
er vno delicto alterius. adulatoꝛ non obligat᷑ ad debitũ
furti.ſ.reſtitutõeʒ.¶ Item ſi adulatoꝛ tenet᷑ ad reſtitutio/
nem furti alicuiꝰ.hoc ẽ:qꝛ aligd impmit᷑ in voluntate fu⸗
rantis ex adulatõe ſibi facta.d̊ ſicut haberi poteſt a pho.
Caus mbil ponit ĩ laudato: ſiłr nec adulatio aliqꝗd ponit
in adulato. videt᷑ ꝙ adulatoꝛ nõ tenet᷑ ad reſtitutõeʒ ali
quã ꝓ furto:qð ↄmittit adulatus.
cuiꝰfurãtis nel rapiẽtis licet ſit iniuſta:tñ incitat furẽ vel
raptoꝛem q̃ntum facit conſiliũ vel aſſenſus.vel foꝛte plus

& ſi ↄſulens vel aſſentiẽs furãti vel rapienti tenet᷑ ad reſti⸗
tutõneʒ:et adulatoꝛ ſilr tenet ñ.ad hoc põt dici ꝙ ſi
adulatio ſiſtat in generali ñ teſcendendo ad fuꝛtũ vel ra⸗

pinam.ſᷣ laudãdo ꝑſonã furis vel raptoꝛis tanqꝙ; bonaʒ et
honeſta:nõ eſt iudicandꝰteneri ad reſtitutõeʒ.ſ̊ ſi laudat
furtũ vel rapinã.et ſic inducit᷑ fur ad furandu:tenet᷑ adu⸗
latoꝛ ad reſtitutõeʒ.¶ Ex h̊ pʒ rñſio ad primũ.qꝛ ſi indu⸗
cat᷑ fur ad furãdũ adulatõe:adulatio ſe bʒ in aliq̃ ↄſequẽ⸗
tia ad furtũ:qꝛ eſt cã furti.¶ Ad id qð obijcit᷑.ꝙ laus ni⸗
hil ponit ĩ laudato.dᷣm ꝙ ſic dʒ intelligi: laus ẽ exhibi⸗
tio reuerẽtie in ſignũ vᷣtutis ꝑ expᷣſſionẽ vocis.aus ꝗᷓ ni
hil ponit ĩ laudato.hoc ẽ nihil accidit vel occreſcit in lau⸗
dato vᷣtutis.ex teſtimonio qð ei ꝑhibet᷑.vt ſi dicat᷑ de aliqͥ
ꝙ ſit bonꝰ.hmõi dicẽ nihil bonitatis poĩt ĩ eo. Qihilomi⸗
nus laus aliqꝗd ponit ĩ eo laudato:ſcʒ vanã gloꝛiã vel pꝛe⸗
ſumptõeʒ vel aligd hmõi.Silr adulatõ aliquã relinquit
imp̃ſſionẽ adulati:licet nihil qð ei imponit᷑ adulando po
nitur in ipſo ex ipſa adulatõne.

¶ Lonſequenter queri .S. v.

tur de ꝗnto mõ curꝛẽdi cũ fure.vt q aligꝗs recipit furẽ vł
raptoꝛẽ ſciẽter ſecũ in domo ſua cũ furto vel rapia.vtrũ te
net᷑ ad reſtitutiõʒ: Et vr̃ ꝙ ſic:qꝛ recipiẽs furẽ ĩ domo ſua
ſi dep̃henſus eẽt:Fᷣm ius hũanũ ſubiret ſnĩaʒ dãnatiõis.ſᷣ
om̃e illð habitũ vel receptũ ꝓ fuꝛto vel recipiẽs eẽt ſic pu⸗
niendꝰvel a fure pncipali: ſi nõ reſtitueꝛet᷑ a fure pᷣncipa
li ⁊c.¶ Itẽ bẽs loaynomarꝰde q̃dã ſumma pecuie q ei offe⸗
rebat᷑ nõ voluit acciꝑe niſi.xij.denarios.dicẽs reſiduũ eẽ
de rapia: nullꝰoʒ reciꝑe rẽ furtiuã guã ſcit eẽ furtiuã ſi

ei dat᷑.et ſi receꝑit:tenet᷑ reſtituẽ.Cont᷑.ponat᷑ ꝙ aligs
fur vel raptoꝛ timoꝛe moꝛtis ↄfugiat cũ ſpolijs ad domum
alicꝰvt moꝛtẽ euadat.⁊ ↄmittit ſe bone fidei ipſiꝰꝛ ſpolia
illa.tenet᷑ ne ille ad ꝓdendũ illũ 2 r̃ſtitutõʒ ſpolioꝝ illiꝰ:
videt᷑ ꝙ nõ.qꝛ ſi facit:in crimĩe ꝓditõis redarguẽdꝰeſt.
¶ Pꝛe.põt ↄtingẽ ꝙ ſi reſtitueret ſpolia illa.exponẽt ſe vel
ſpoliatoꝛẽ moꝛti:⁊ ita incurꝛẽt culpã hoĩcidij. ex qͥ vidr̃ ꝗ;
nõ tenet᷑ illa reſtituẽ ñ. ꝙ ille apud quem latet latro
cũ ſpolijs.dũmõ hẽat ſpolia in ptᷣate ſua.tenet᷑ illa reſtitu
ere.nec ẽ ꝓditõis crimĩe redarguendꝰ:ſi ſpolia furto hĩta
ſuo dño reſtituat.ĩmo potiꝰexeqtur qdð iuſticia reqrit.nec
ex h̊ fidẽ violat: qꝛ in illicito voto dz reſcindi fides.vt dĩc
yſið.quõ ſi illa reciperet cum ꝓpoſito ſeruãdi furi vel ſibi
ipi: eſſet furti ꝑticeps ⁊ reꝰmoꝛtis ſᷣm legẽ hũanã. ꝓpt᷑ qð
neceſſe hʒ illa reſtituẽ.qdð intelligimꝰ.ſ.ſine ꝓditõe ꝑſone
et ſi imineret aliqð ꝑiculũ ſibi.vt ſi timeret ꝙ furtũ ſibi ĩ⸗
poneret᷑:poſſet illa ↄmittẽ ꝑſone eccłiaſtice.ſ.ſacerdoti ſb
ſigillo ↄfeſſionis ad reſtituendũ.

Cont᷑.omẽdatõ ali -

quenter que . §. vj.
ritur ð ſerio mõ curꝛendi cũ fure.vt ſi aligs ꝑtem habeat
furti vel rapine ſciẽter:ſicut ꝗ recipiũt pecunisʒ ſcient ab
vſurarijs quã ſciũt eſſe de vſura:vel a fure quã ſciũt eẽ de
furto:et illã ↄuertũt in vſus ſuos.vtꝝ teneant᷑ ad reſtitu⸗
tionẽ:et videt᷑ ꝙ ſic:ꝑ hoc ꝙ vſurariꝰ⁊ fur nihil iuſie poſ.
ſidẽt.vnde nihil ab iſtis hr iuſie ꝑ ſe loqᷓndo.et quicqd hbr
ab iſtis reſtitui dʒ veris dñis. vñ ſi aliqui accipꝑiũt aliqꝗo
ab illis: tenenẽ iſtis reſtituere. 4 Itez. ij. Lob. Aidete ne
furtiuꝰſit.qꝛ nõ licet nobᷣ aliꝗd ex furto edere aut ↄtingere
Contra.j. Coꝛi. x. om̃e qð vob aponit᷑ mãducate nil in
terꝛogantes ꝓpter ↄſcĩam. licʒ reʒ furtiuã maanrare⸗ 5

ſi ouertet᷑ in vſus ꝓpꝛios: licet acciꝑe reʒ furtiuã.⸗
ſpon.ꝙ ꝗ comedunt vel in alios vſus ↄuertũt aliqꝗd de vſu
ra vel furto ſciẽter. ſiue ſint religioſi ſiue alij:tenent᷑ ad re
ſtitutõeʒ.⁊ etiã ſi dubitent an ſint hmõi:ſilr tenent᷑ ne cõ
mittant ſe diſcrimini.hr̃ em̃ ꝓ regula.ꝙ quicũq; hʒ ↄoſciaʒ
ůe re ꝙ ſit aliena:tenet᷑ illã reſtituere.¶ Ad id qð dic apo
ſtolus.j.Coꝛĩ.x.nõ intelligit᷑ fuꝛtiua ᷣ potiꝰ ð ydolaticis
id eſt cibis ĩmolatis ydolis. Vel intelligit᷑ ſm quoſdã qñ
ille ꝗ dat rem furtiua habet alia multa de quibo põt face⸗
re reſtitutõeʒ.maxime cum datũ eſt talis res que non põt

vendicari. „
onſequenter que S. vij.

ritur. vtrũ illi ꝗ curꝛũt cũ fure tribo vltimis modis.vt qñ
quis videt aliquẽ furari vel raꝑe. et poſſet reſiſtẽ malefa⸗
ctoꝛi clamãdo ⁊ nõ facit.vel q nõ reſiſtit malefactoꝛi cũ
poſſet.vel qñ celat furtũ vel rapinã:vt qñ querit᷑ ille ſcit
vere ⁊ nõ manikfeſtat:vtrũ teneat᷑ ad reſtitutõeʒ:et vidr̃ ꝙ
ſic:qꝛ ꝗlibʒ iſtoꝝ dat occaſionẽ dãni ꝓxio.̊ cuꝛẽtes cũ fu
re his tribo modis ſunt culpabiles culpa furti.nõ eĩ dice⸗
rent᷑ alit᷑ curꝛẽtes cũ fure.qꝛ illi dicũt᷑ curꝛẽ cũ fure:ꝗ ma⸗
culant᷑ culpabili actiõe furis.ꝗ at᷑ ſũt culpabiles cã furti⸗
tenent᷑ ſoluẽ penã qᷓ debet᷑ furi.ſ.reſtituẽ.i¶ Itẽ glibʒ iſtoꝝ
puniret᷑ cũ fure.ſi ſcient ꝙ nõ obuiaſſet malefactoꝛi.igr q
libet tenet᷑ ad penã q̃ debet᷑ ꝓ furto:hoc ẽ reſtituẽ.¶¶ Ytem

vt hr̃ a ſctis.ꝗ põt impedire malũ ⁊ nõ impedit:aſſent t kffF
agentes ⁊ ↄſentiẽtes pari pena puniendi ſũt.̊ ⁊c. ¶ Con

tra.nullotenet᷑ ad reſtitutõez furti vel rapine.niſi aliqͥ mõ
ſcʒ actu inteꝛioꝛi vel actu exterioꝛi furi vel raptoꝛi. ſit coo⸗
ꝑatꝰ.ſ̊ curꝛẽtes tribo modis iã tactis nlło mõ ſũt cooꝑati
furi vel raptoꝛi:qð pʒ ꝑ h.ꝙ nõ clamare.nõ reſiſtẽ.nõ ma
nifeſtare.ſolũmodo pᷣuatõeʒ dicũt actuũ:& iſti modi ñ ob
ligãt ad enen n⸗ ꝙ int curꝛẽtes cũ fure ſũt gdã
ꝗ ſola pꝛiuatõne noñn poſitõe aliq macłant᷑ crimine ſurti.
vtpote vltimi tres currẽtes cum fure.ſ.nõ clamãs: nõ re⸗
ſiſtens:nõ manifeſtãs:⁊a tales inꝙᷓtum tales nõ tenent᷑ ad
reſtitutõeʒ.ſic alij de ꝗbo ſupᷣtactuʒ eſt.q aliqͥ mõ oꝑando
affirmatiue macłant᷑ actõne furti.¶ Ao id qð obr.ꝙ cuꝛ⸗
rentes iſtis modis dãt occaſionẽ dani ⁊c.Dðm ꝙ currẽs
cũ fure ꝑ purã negatõeʒ ꝑ ſe loqndo nõ dãt occaſionẽ dã/
ni:h illi ꝗ aliqͥ mõ ꝑ pura affirmatõeʒ vtpote ꝑↄſenſũ vel
factũ vel dictũ.¶¶ Ad id qð obr̃.ꝙ exqͥ cũ fure ſunt culpa⸗/
biles culpa furti:tenent᷑ ad reſtitutõeʒ.dðm ꝙ h̊ nõ gene⸗
raliter tenet.lʒ em curꝛẽo cũ fure ſit culpabilis culpa fur⸗
ti:nõ tñ ſeꝗtur ꝙ teneat᷑ ad reſtitutõem:qꝛ fur in furando
exercet aliqð opꝰexteriꝰ:qð nõ exercet ſꝑ curꝛẽs cuʒ fure.
Apteꝛ h̊ aliquã penã incurꝛit iuſte fur:quaʒ ñ incurꝛit oĩs
currẽs cũ fure.⁊ eſt ſilłe in hoĩcidio actuali et volũtario.vt
ſupᷣtactũ eſt.¶ Ao id qdð obr.ꝙ quilibʒ iſtoꝝ curꝛentium
cũ fure ſi ſciret᷑ ꝙ nõ obuiaſſet malefactoꝛi:puniret᷑ ſ̃jm le
ges hũanas ⁊c.dðm ꝙ rõne q̃ nõ obuiat malefactoꝛi nõẽ
puniendꝰnec puniret᷑:pᷣ foꝛte ex aliq̃ pᷣumptõe puniret᷑.ſ.
er pᷣſumptõe ↄſenſus.vel ↄplacentie vel ꝑticipatõis cũ fu⸗
re.Eñ leges hũane qñqʒ; in talibo caſiba erꝛãt. nec regulã
tur m legem diuinã.¶ Ad id qð obr.ꝙ ille ꝗ põt impedi
re malũ ⁊c. Dðm ꝙ H̊ intelligendũ ẽ ꝗ põt ex officio.Ju⸗

der em̃ vel rectoꝛ reipublice.ꝗ nõ obuiat malo cum poſſit

iure officij:interpᷣtatur oſentiens.

guip
dond
tueng
kem ſux
ni ege

1
8
ne
e
in

S,S=–☛ — — —

–☛ = = .

—w — —

— —

—

remrrrree fs

MM

¶ Nueſtio
rticulus quintꝰ

Onſequenter querit᷑ ſpãlius de aliquiba ꝑtici⸗
pãtibo cũ fure. Participat᷑ eĩ aligs re furtiua
ut ꝑ ſucceſſionẽ heꝛeditariã: aut ꝑ dationem:
aut ꝑ ↄtractũ venditõnis 2 emptõnis.ponat᷑ em̃ talis ca

ſus· ꝙ aliquis pr̃familias decedat q bʒ tres marcas auri.

quaꝝ vna eſt furtina:et dimittit eas tribo filijs ſuis cuili⸗
bet vnam. nõ determinãs q̃ ſit furtiua:ſ̊ in geneꝛali dicat
vnã illaꝝ eſſe furtiuã. Nuero an glibet illoꝝ ꝑ ſe tenetur
reſtituere marcã. an oms ſimul ſumpti ita ꝙ nullꝰ ſe? et
videt᷑ ꝙ vltimo mõ: qꝛ nullꝰobligat᷑ ad ſoluendũ totuʒ de⸗
bitũ pris.ſᷣ ad ꝑtem tm: qꝛ tm̃ in ꝑte heꝛeditatis ſuccedit.
Contra. qlibet ꝑ ſe dubitat an habeat marcã furtiuam
ubitat an babeat rem alienaʒz 2 omittit ſe diſcrimini:ſi
non reſtituat marcã.et ita peccat moꝛtaliter. gᷓ quilibʒ te⸗
netur reſtitueꝛe totã: vt in pcẽm moꝛtale non labat᷑. ¶ So
lutio.ꝗlibet illoꝝ tenet᷑ reſtituere tm̃ terciaʒ ꝑtem.⁊ n va⸗

let hec argumentatõ qlibet ꝑ ſe dubitat an habeat maꝛcã

furtiuã 7c. nõ tñ ↄmittit ſe diſcrin ſi totã ñ reſtituat: ꝗa

reſtitutio dʒ fieri ab omibo tribo.vñ quilibet illoꝝ peccat
ſi poꝛtionẽ ſuã nõ reſtituat.⸗ Ponat᷑ adhbuc ꝙ veꝝ cõſtat
ꝙ duo nõ velint reſtituere aliqd de marca:tenet ne ille ter
cius totã reſtitueꝛe: Rñ. ſine pᷣiudicio ꝙ non.nõ em̃ tene⸗
batur glibet illoꝝ ad reſtitutõeʒ inſoliduʒ: H vnuſqſq; ad
poꝛtionẽ ſuã:ſicut receperunt poꝛtionẽ in bonis pr̃is. Si
em̃ oĩa bona eſſent ad vnu reuoluta: eſtimo ꝙ teneretur.
Item querit᷑ an ille ꝗ bʒ rein furtiuã ꝑ ↄtractũ emptio
nis vel venditõis.tenet᷑ eam reſtituẽ: O ſic: videt᷑.qꝛ nul⸗
la talis venditõ eſt 'm ius dininũ ↄueniẽs. minꝰem̃ in alũ
eſt dare reʒ furtiuã ꝙᷓ vendẽc.ſᷣ nõ licet furi vel raptori da
re reʒ furtinã vel reciꝑe ab aliq̊ ſcienter: g̊ nõ licet eaʒ ven
dere vel emere. ſi eã ſcit emene furtiuã:tenet᷑ eã reſtituẽ
Item fur vel raptoꝛ nõ põt dare vel vendẽ reʒ furtiuam
veriſſimo dño.ſ.deo. qꝛ deo imolantis er iniq oblatio eſt
maculata Ecẽi.xxxiiij.· Icẽ in eodẽ ꝗ offert ſacrificiũ ex
ſuba pauꝑerum. qᷓſi ꝗ victimat filiũ in ↄſpectu patris ſui.
Item yla. lxj. Ego dñs diligẽs iudiciũ et odio bñs ra⸗
ins in olocauſtũ. multominꝰlicet furi daꝛe vel vendeꝛe
rem furtiuã alij. 4 Ytem g emit rez furtinã ſe cienter:ſcit il⸗
lam eſſe rẽ euincibilẽ. vel foꝛte nõ euincat᷑ ab illo cunꝰeſt:
qꝛ timet laboꝛẽ et expenſas emens cum ſana ↄſcĩa illam
nõ reſtituere nõ põt. 4 YIem et ſi res furtiua nõ eſſet euin
cibilis.qꝛ ↄſumpta eſſet:nõ ob hoc abſoluteſſet apð deuʒz
ille ꝗſcient rem furtiuã ↄſumpfſiſſet. imo magis puniẽdꝰ
eſſet: quia nõ ſaluaſſet integrã. Legit᷑ em Exo. xxij.ꝙ ſi ꝗs
furatus fuerit ouem vel bouẽ.et occiderit vel vendiderit.
qnq; boues pꝛo vno boue reſtituet.et quatuoꝛ ouesqꝙ vna
oue.ſi inuentũ fuerit apud enʒ.ſcʒ furem quod furatofne⸗
rit viuens.ſiue bos.ſiue aſinus.ſiue ouis: duplũ reſtitu
et. Et ita magis puniebat᷑ ꝗ rem furtinã ↄſumpſerat:qᷓ; ꝗ
integram ſeruauerat. patet ergo ꝙ nullus ſana ↄſcientia
põt retinere rem quã ſcit eſſe furtiuam. 4Contra. ille qui
babet rem furatam ꝑ ↄtractum modo iam dicto: nõ dam

nificat ꝓximũ:qꝛ nulio mõ cooperatꝰeſt dãnatõne ꝓximi
exq̊ nõ reddit furem impotentẽ ad ſoluendũ. Srei
le qui habet rem furtiunam ꝑ ↄtractum vel alio odo iam
dicto:tenet᷑ ad reſtitutõneʒ. Ad buiꝰrei euidentiom nota.
ꝙ pcĩm ſeꝗtur pena.et iuſte punit᷑ pena petm. et maiꝰma⸗
ioꝛi.Cũ boc nota.ꝙ fur qui occidit aĩal furatum. grauiꝰ
punit᷑ Em legem ꝙ puniret᷑ ſi reſeruaſſet apud ſe. vt patet
Exo.xxij.ſi quis furatus fuerit ouẽ ⁊c̃. Ex hoc pʒ ꝙ plus
peccat alienas rem furtiuã dando vel vendendo: ꝙ ſi illã
integram reſeruaret. Enð nec vendere nec daꝛe licet furi

rem furtiuã: ne ſe reddat impotentẽ ad reſtituendum. Iñ

Ecci.xxxiiij. Qui offert ſacrificiũ de ſuba pauperis quaſi
qui victimat filium in ↄſpectu patris.̊ peccat moꝛtaliter
dando rem furtiuã etiaã deo:qꝛ impotentẽ ſe redit ad reſti⸗
tuenduʒ. Unde ꝑ ipᷣm nõ ſiat qͥ minꝰ.ꝗn pauꝑ cui abſtulit
rem ſuã moꝛiat᷑ fame:cooꝑatoꝛ ? homicidij.vñ ſeꝗtur.pa:
nis egentium vita eſt pauperis. qui defraudat illum bõ

Arxxxv..

ſanguĩs eſt. vnde peccat fur vel raptoꝛ. ſi dat vel vendit rẽ
ſurtiuam vel non ↄſumit·peccat etiam moꝛtaliter recipi⸗
ens eam gratis. vel emens a fure ſciens eam furtiuaʒ: ni⸗
ſi valde ei ſit neceſſaria. vtpote in vltima neceſſitate. quia
dat occaſionem pcti moꝛtalis ipſi furi.ſicut peccat moꝛta
liter qui accipit pecuniã ad vſuram: cum det occaſionem
peccati moꝛtalis vſuraꝛio.niſi in neceſſitate.tunc em̃ non
dat occaſionẽ peccandi ſi reddit ius ſuuʒz vſurario.qui te⸗/
netur gratis comodare pecuniam indigenti. Juxta illud
Luc.vj. Antuum date nihil inde ſperantes. dicimus er⸗
go ꝙ cum habet quis conſcientiam rei aliene. ſiue illam
obtinuerit per dationem ſiue ꝑ emptionem: tenetur illam
reſtituere.non domino cum ↄſcientia ꝗ eam furatꝰẽ non li
beret. ſed qui eam bʒ ꝑ emptõem debet eaʒ vendenti reſti

—

tuere vt accipiat pꝛeciũ. mogis em̃ dʒ ſibi ꝓdeſſe ꝙᷓ alij. et
tebet inducere furẽ ad hoc vt reſtituat eam vero domino.

Ao id qð obijcit᷑ in ↄtrariũ in ꝑte patz rñſio.qꝛ ꝗ emit
rem furtiuã:damnificat eũ cui ſubtracta eſt. reddentlo fu⸗
rem impotentẽ ad illã reſtituendaʒet ipſi furi audaciam
pᷣſtat alia furandi:eo ꝙ expedit illũ de re quã furatus eſt
et videt᷑ ei ire.

rticulus ſextus

Onſequẽter querit᷑ſi turpiter acqrens vt ale⸗
atoꝛ. vel luſoꝛ. vel alio mõ.vel meretrix: tenean
ur reſtituere ſic acqſitũ? aleatoꝛes tenean
tur:videt᷑ ꝑ boc ꝙ iura ciuilia iubẽt acgſita per aleam re⸗
ſtitni: ⁊ ↄpetentibus actionibo ſic amiſſa repeti. ergo tali⸗
ter acqſita nõ iuſte poſſident᷑ a poſſeſſoꝛe. ergo debet re ſti⸗
tui.¶ Contra. qð acquirit᷑ ꝑ interuentõneʒ pacti inter ꝑ⸗
tes 1 obligatões dicti:inſte acquirit᷑.nec reſtitui tenetur:
alioꝗn neq; pactũ neq; veritas condicti obligaret.ſed pa⸗
ctum interuenit int aleatoꝛes aſſertio ↄdicti ſiue verita

dũ.Rñ. ꝙ aleatoꝛes niſi fraudes iĩmiſceãt in ludis ſu⸗
is. no de ſcricto iure tenẽt᷑ ad reſtitutõeʒ. pactũ ei interue⸗

iis. ocquiſitũ ab aleatoꝛibo iuſte poſſidet᷑ ͤnõẽ eie

nit inter ꝑtes:ꝙ vterq; ꝑti placet 2 obligatio ↄdicti. EUn:⸗

—

de ſᷣm pactũ illud et obligatõeʒ condicti: nec ille qui ami⸗
ſit de iure põt repetere:nec ille qui lucratus eſt tenetur re

ſtituere. Et ꝙ antiqua iura iubent illud reſtitui:et conce⸗
dunt actionẽ repetendi: nobis videtur magis eſſe q̃ſi ſatiſ⸗

factio ꝓ pct᷑o qᷓ; obligatio ad reſtitutionem. Mon eſt enim
honeſiũ bmõi.nec licitũ:nec honeſta occu patõ in talibus

iĩmo multü ſepe dãnoſa efficit᷑ reipublice cũ occaſione lu-

di diſtrahant᷑ poſſeſſiones.et expereditentuꝛ ſucceſſoꝛes ⁊

poſteri.vñ Juſtinianus di

—

mas. vñ ad cohibitõnem mali ſubſequẽtis data eſt iſta lex

ce aleatoꝛibo. Sicut et in foꝛo pniali iniungit᷑ ſepe ſatiſfa⸗

ctio pecuniaria.nõ ſolũ eis qui lucrant᷑:ſ etiã ꝗ amiſerũt

vt repꝛimat᷑ inboneſta occupatio ⁊ malũ ſubſequens.

militer queritur S. .
& acqſitis in toꝛneamẽtis.vtrũ ebeãt reſtitui:et videt᷑ ꝙ
ſic: cũ toꝛneameta ſũt ꝓhibita ab ecciĩa.q aũt 3, ꝓhibitõem
eccĩe ſũt acqſita:vt videt᷑:non ſũt iuſte poſſeſſa. ᷓ dñt reſti⸗
tui.¶ Cont᷑.q̃ acꝗrunt᷑ in to etis ſi acꝗrunt᷑ cũ inter
uentõne pacti ⁊c᷑.vt pꝛiꝰ¶ BRñ . ꝙ acqꝗ ita ĩ toꝛneamẽtis
nõ eſt neceſſe reſtituere.eo ꝙ illoꝝ tranſferũt dñium rõne
legis inſtitute int toꝛneamẽtoꝛes. ec valet hoc argumẽ⸗
tum hec ſunt acqꝗſita ↄtra ꝓbibitõeʒ ecclie:& reſtituenda.
qꝛ ſi ſunt acquiſita ↄtra/ꝓhibitionẽ eccleſie: nihilominus
illoꝝ tranſfert᷑ dñium.ſi aũt nõ eſſet tale tranſlatũ domi⸗
. e eſſet illa reſtituere ⁊c̃.

.—

Gimnliter queritur S. i.

vtrũ acꝗſitũ meꝛetricio debeat reſtitui: ſic: videt ꝑ ulð
qð iniuſte acqꝛit᷑ iuſio titulo nõ poſſidet᷑.qð iniuſto titulo
poſſidet᷑: iuſto dño dʒ reſtitui.¶ Pꝛe.qð vſura acqꝛit᷑ qꝛ i⸗
iuſte acqrit᷑ reſtitui dʒ:ſimiliter videt᷑ de acgſito ꝑ mẽtrici
um.· Itẽ math.vij.nõ põt aꝛboꝛ mala fructꝰ bonos facẽ.
ſ meretricari maluʒ eſt: ẽ ꝑ illud nõ põt fieri poſſeſſio bo⸗

cit. ꝙ aleaꝝ ludꝰ ꝓdijt in lacri⸗

na:g iniuſte poſſidet meretri
ſcia poſſidere: ⁊ ita tenet᷑ illa reſtituere.

nõ põt illa ſana

x q̃ acgrit ꝑ meretriciũ. ergo

lIteʒz Beut. xxiij.nõ offertis mercedẽ ꝓſnibuli nec p̃cium
carnis in domo dñi dei tui.quicꝗd illud ẽ qð noueris:gꝗa
abhoĩnatio ẽ vtrũq; apud dnm txũ tuũ.Et ſu pꝑ H̊ dĩc glo.
Aug. Aſercedẽ meretricis vr repuliſſe:qꝛ ꝓbibuit mere⸗
tꝛicẽ de filiabo iirł. ne ꝗs ̊ putet expiari:ſi aligs in tẽplũ
inde offerꝛet deo qͥ fuit abbhoĩnatõ. m h̊ meretrir de ac⸗

gſito ꝑ meꝛetriciũ nõ põt facẽ dño ob

—

ez 2 hoc ẽ:gꝗa nõ

iuſte poſſidet.ꝭ tenet᷑ illa reſtituẽ.G/ Contra. dic Aug. ꝙ
meretrix turpit acqrit:̊ nõ turpit᷑ accipit: ¶nõ eſt turpis
eiꝰpoſſeſſio:lʒ acꝗſita ſit ꝑ meretriciũ ſuũ.Eſi g licitũ qð
acgrit.vñ nõ dʒ hre ↄſciam rei aliene: Snõ tenet reſtituẽ.
Ao h põt dici.ꝙ mẽtꝛix nõ tenet᷑ reſtituẽ qdð acqſiuit ꝑ
eretriciuũ.nec valʒ hec aꝛgumẽtatio.mẽtrix ꝑ pctm acꝗ⸗/

rit:̊ nõ pt᷑ bona
cupiditate de nũ

ↄſcia retinẽ acqſi/ itũ.Multi eĩ ex ardenti
dinis ad nũdinas ꝑgũt 2 młta lucꝛant᷑ ⁊

acgꝗrũt ſine fraude.nec tenent᷑ reſtituè:cũ nõ cceꝑpint ali⸗
quẽ.i Nec ẽ ſile de acqſito ꝑ mẽtriciũ 2 vſi uraz: qꝛ acqſiti ꝑ

mẽtriciũ trãſfert

dominiũ:acgꝗſiti ꝑ vſurã nõ tranſfertur.

¶ Ad illud at ꝙ act?meretricij nõ eſt aꝛboꝛ bmõi poſſeſſi⸗

—

onios.nec poſſeſſio fructꝰeiꝰ ꝓpꝛie loqndo:Hpů potiꝰ datõ pꝛe

cij ſiue locatõis ẽ

arboꝛꝛaccipe fructꝰẽ datõis.daꝛe eniʒ 2

acciꝑe coꝛrelatiue ſe bñt.licitũ aũt ẽ daꝛe mẽtrici.ĩmo iu
ſtũ eſt vt reuocet eã a pcto ꝗ occaſiõem dedit peccãdo:ne ꝑp
pauꝑtatẽ opellat᷑ iterũ foꝛnicari. Eñ licitũ eſt ei accipe et
retint᷑.⁊ ſic tam aꝛboꝛ ꝙᷓ fructꝰlicitũ.4. Ad aliud dom.
nõ oĩs oblatio acqſita ꝑ meꝛetriciũ eſt abboina bilis dño:
publica oblatio q̃ fit cũ ſcandalo eſt abhoĩnabilis.ſicut
ſi meretrices traberẽt curꝑ ad fabricã ecclie vel daꝛ?ẽt pã⸗
nũ ſericũ vel feneſtrã vitreã in eccłia.talia nõ dʒ eccia re⸗/
cipe a ogꝛegatiõe meretricũ:ne videat᷑ axpꝛobaꝛe opꝰ me⸗
rerrieide, pᷣuatas elemoſynas daꝛe pauꝑibo de pecuĩa ſic
acqſita licitũ eſt eis.⁊ offerꝛe candelas ⸗ hᷣmõi in gbo nõ
eſt ſcandalũ.qdð vo dicit Aug. in glo. Ne gs putaret h̊ ex,
piari ſi ꝗd inde in tẽplũ offerꝛet:intelligẽduʒ ẽ ſic.ne quis
putaret licitũ eẽ meretricaꝛi:ſi de ſic acꝗqſito fieret oblatõ
q̊ dño abhomiĩatõ fuit. Poſſet em aliq̃ mulier ſic eẽ ſtulta
ꝙ putaꝛet licitũ ſibi foꝛnicaꝛi:ſi totũ acqſitũ pauꝑibo eꝛo⸗

gaꝛet. ſicut credũ

t multi ꝑiuriũ non eſſe pctm: cũ pipſum

res.primi cõſeruet᷑.hoc aũt nõ eſt veꝝ:qꝛ nõ ſunt faciẽda
mala vt eueniãt bona. ¶ Hiſtriones ſitr nõ tenent᷑ ad re⸗
ſtitutõeʒ acqſitoꝝ ꝑ hiſtrionatũ:qꝛ in hmõi trãſfert᷑ domi
niũ.ſicut in acquiſitis p meretricium. .

eciali

0 Queſt

——

o.lxxxvij. de ſatiſfa/

4

AIcto de ſatiſfactõe

n generali dom eſt ſpãlius de ꝑtibo ip̃iꝰ.
cʒ ozone.elemoſyna⸗ ieiunio. Pꝛimo gᷓ

querit᷑ de diuiſione ſatiſfactõis in ꝑtes p
tactas. Scðdo de p̃rogatiua eax in effica⸗

cia ſatiſfaciendi. Teꝛcio ſingulatim de ꝑtibo ipſius.

Membeum primum

det᷑

—

alas ſcʒ ieiuniũ

VAerit᷑ pꝛimo.vtrũ diuiſio ſatiſfactiõis in
btes pᷣtactas ſit ſufficiẽter aſſigẽta. ſic:vi

boc. ꝙ; ꝑtes aſſiqᷓte coꝛrndent tribus

cupiſcẽtijs q ſunt indices pcti. de gbo. j. Jo
me qð eſt in mo.aut ↄcupia carnis: aut ↄcupĩa
oculoꝝ:aut ſuꝑbia vite.qꝛ ̊ tria ſunt ꝓpt q̃ nccia ẽ ſatiſſa
ctio.ſ.abſtinentia ieiunij ↄtra ↄcupiaʒ caꝛnis.erogatõ ele
moſyne ↄtra ↄcupiaʒ oculorũ.huĩlitas ozois ſuꝑbiã vi⸗
te. vñ Aug. Si vis oꝛonem tuã volare in celũ: fac ei duas

elemoſynã.hec em̃ tria tollũt pondꝰ pec

cati. abſtinentia tollit pondꝰpct᷑i caꝛnis: elyna auaricie:
oꝛo ſuꝑbie.i¶ Circa hoc queꝛit ſic Augu. vt recitat mgẽ in

tractatu d pnia. Ho agendã pniaz nõ ſufficit moꝛes ĩ me

lius ꝑmutaꝛe: 7
tiſſociat dño ꝑ pn

mal factis recede: niſi de his qᷓ facta ſa⸗
ĩe doloꝛẽ:ꝓ huilitatis gemitũ: ꝑ contriti

coꝛdis ſacrificiũ:coopantibo elemoſy nis. ecce hic inteꝛ ea
q̃ ſunt ſatiſſactoꝛia ſolũmodo tangit elynã. pter qð non
videt᷑ ꝙ ieiuniũ et oꝛo ſint generalia ſatiſfactoꝛia. ¶¶ Item

j·Limo.iiij. pietas valet ad oĩa.et loqtur apłs de pietate

Jeſt in elynaxꝝ largitiõe. eſt anthidotũ vte qð curat oẽʒ

moꝛbũ ſpũalem. ſufficit elyna ad ſ atiffaciendũ p oĩ pec⸗
cato ⁊c̃.¶ Iem luc.xj.date elynaz ⁊ ecce om̃ia müda ſüt
vobis: ⁊ ite vt pꝛiꝰ.¶ Pꝛe.videt᷑ ꝙ due ꝑtes eẽnt aſſiqnde
tm̃.ſ.oꝛo ⁊ ieiuniũ.dẽ em Math. ir. H gen? emonioꝝ ꝛ⁊c.
ibi dic glo. ieiunio ſaluant᷑ peſtes caꝛnis.oꝛone peſtes mẽ
tis.⁊ nõ niſi peſtes caꝛnis ſũt ⁊ mẽtis:ᷣ ad ſatiſfactõnem
oim peſtiũ ſiue pctoꝝ ſufficit ieiuniũ et oꝛo. ¶ Pꝛet. pcem
diuidit bimẽbri diuiſione.ſᷣm qð dr om̃e petm ẽ ex amoꝛe
male accẽdẽte:vel timoꝛe male huĩliante. Alio mõ trimẽ⸗
bri vt ibi.om̃e qð ẽ in mᷣo ⁊c. Alio mõ ſeptimẽbri ⁊ mul
tis alijs mõis.q̃re q̊ ſumũt᷑ ꝑtes ſatiſfactiõis ꝑ oppoſitum
drijs pcti pᷣm qð diuidit᷑ trimẽbꝛi diuiſi iõe:magis ſcoõm
qð alio mõ diuidit᷑. lłto eĩ pła ſũt geneꝛa pctoꝝ ꝙᷓ tria.
cũ ̊ generibo pctoꝝ dñt rñdere genera ſatiſfactõnis: vñe
multo płes dnt aſſignari ꝑtes qᷓ tres. 4 Itẽ mlkta alia ſüt
ſatiſfactoꝛia pᷣter tria pᷣtacta.ſ egrĩatiões. vigilie 2 diſci
pline 2 inſta alia.vñ vr ideʒ vt pꝛlꝰ &/ Rmñ. q́libʒ or tt
um dẽr ꝓpꝛie:⁊ coĩter:et coiſſime. Pꝛopꝛie ẽ ozo aſcẽſus in
cxũ ad aliqð deguſtãdũ aut impetrandũ.Coĩter dicta oꝛo
opᷣbendit oẽʒ actũ ↄtẽplatiue ad deũ relatuʒ.C oĩſſime di
cta ↄpᷣhendit oẽm actũ bonũ.ſᷣm qð dr. ¶ 2õ ceſſat oꝛareꝗ
nõ ceſſat bñfacẽ. In glo.j.Limoth.ij. Silr ieiuniũ ꝓprie

dẽ abſtinentia ab eſcis⸗ potibo. coĩter dr afflictõ carnis:
coĩſſime dr abſtinẽtia ab oĩ moꝛtali yſa.lviij. õne hoc ẽ

maiꝰieiuniũ qð elegi:diſſoluẽ colligatiões ĩpietatis Sikr
elłyna ꝓprie eſt opꝰpietatis impẽſum ꝓrio ad releuãdum
eiꝰindigẽtiã coꝛꝑpaleʒ.cõe om̃e opꝰpietatis impen ſuz ꝓxĩo
ſiue coꝛꝑale ſiue ſpũale.coĩſſime dĩ om̃e op? miſcðie impẽ
ſum ſiue ꝓxio.ſiue ſibip̃i.ſin qð dicit Aug.ꝙ elyna hoĩs
tebet inciꝑe a ſeipᷣa.Fᷣm illud Ecẽi.xxx.Aldi ſerere anime
tue placẽs deo.hec ̊ tria ꝓut ſunt ptes ſatiſſactõis: nõ ac
cipiunt᷑ coĩſſime nõ ꝓpꝛie:ſᷣ coĩter. Et tũc pʒ hoꝝ diſtinctõ
⁊ lufficiẽtia ex hoc. Cum ſit triplex radix pcti ſm qð dici
tur.j. Joh.ij. Aut ↄcupiſcentia carnis:⁊ ↄtra hanc eſt ie⸗
iumiũ.Aut ↄcupiſcentia oculoꝝ:et contra hanc eſt elyna.
Aut ſuꝑbia vite:et hanc ẽ oꝛo. Uel aliteꝛ:opꝰpenale aut
oꝛdinat ad deũ:⁊ ſic ẽ oꝛzo.aut ad nos:ſic eſt ieiunium qð
affligat caꝛnẽ nr̃aʒ. aut ad ꝓximũ:ſic ẽ elyna. hec aũt oꝛdi
natio inſinuat᷑ ad Titũ.ij. Sobꝛie pie 7 iuſte viuamꝰꝛc
ſobꝛie qᷓtum ad ſe:pie qᷓtuʒ ad deũ: iuſte ꝙᷓtũ ad ꝓximuʒ.
¶ Ao illud ᷣ qð pꝛio obr̃.ꝙ ſᷣm Aug.alia ſunt ſati ſfacto⸗
ria.dðm ꝙ ieiuniũ et oꝛo intelligunt᷑.ꝑ gemitũ huilitatis
et ſacrificiũ coꝛdis contriti· gemitꝰem humilitatis ad paſ
ſionẽ carnis infert᷑.ſacrificiu coꝛdis in oꝛatõne pficit · qᷓ ẽ
pius mentis affectꝰin deũ directꝰ. ¶ Ad illud qð obijcit᷑.
pietas valet ad oĩa ⁊c. Dicendũ ꝙ licet elyna valeat ad
om̃e genꝰ pct᷑i delendũ.ſ.diſpoſitiue:nõ tamẽ ꝓpter hoc ꝗ
alie ꝑtes ſatiſfactionis nõ ſint ſatiſfactoꝛie. õ em̃ dr̃ ad
oĩa valere.quia eſt medicina generalis ſanãs om̃es moꝛ⸗
bos ꝑ ↄꝛietatẽ.ſᷣ qꝛ aliqͥ mõ eſt opatiua ad remiſſiõeʒ oĩs
peti ex dei miſcdia.¶¶ Ad illud qð obr. date elemoſynam
⁊c̃. Oðm ꝙ hoc intelligit᷑ ̃m ꝙ elemoſyna eſt opꝰpietatis
ouerſum in ipᷣm agentẽ ſm oꝛdinis exigentiã pietatis.
ut dr Ecẽi.xxx.Aldiſereꝛe anime tue placẽs deo.¶ Ad ali⸗
ud dõm.ꝙ cuʒ obr ieiunio ſanant᷑ peſtes 7c· Dðmm. peſtes
ſunt occaſiões natales ad peccãdũ.cuiuſmõi ſũt calida et
humida ↄplerio.⁊ nimia carnoſitas ⁊ bmõi. q̃ aliqũ ſunt

occaſiones pct᷑i carnis. q̃ ieiunio repᷣmunt᷑.ſimilit peſies

mentis dicunt᷑ occaſiones libidinis. ſicut ẽ accidia ſ icut ẽ
paſſio et alia hmõi q̃ in oꝛone remouent᷑.vñ non dicit vi⸗
cia vel peta ̊ peſtes.i Adhuc etiã notandũ ꝓ qðlibz iſto
rũ.ſ.ieiuniũ.et oꝛẽo.et ełyna ⁊c.eſt ſatiſfactoriũ ⁊ medicia
nec tñ dicendũ eſt ꝙ pnĩa ſit medicina effectiua ſanita tis
ſpũalis.ĩmo ſolus deus ſanat ip̃am aĩam ꝑ gratie infuſi
onez: ̊ eſt medicina cõſeruatiua ⸗ pᷣſeruatiua 2 melioꝛa⸗
tiua ſanitatis ſpũalis.ſicut em̃ nõ d ꝑfecte ſanatus coꝛ⸗

2 tri

B —,,,— — — — B

gen
den
etate
toʒ
pec⸗
ſi
jnde
.
ome
nen
clen
noꝛe
me⸗
nul
lum
m
rin⸗
aſi
diſe

en
En

is:

4

¶ Nueſtio

poꝛaliter ꝗ defacili patit᷑ recidiuũ.ĩmo neceſſe ẽ talem vti

medicina 7 dieta ↄſeruatiua ſanitatis: ita nõ eſt ꝑfecte ſa
natſpualiter ꝗ leui occaſione labit᷑ in peim. vñ neceſſe eſt
talẽ vti medicina ↄſernatiua ſanitatis. 2 de tali medicina
dictũ eſt:qð ſanat oculũ.nõ ſanat calcaneũ ⁊c. Peſtis.n.
ſuꝑbie nõ ſanat᷑ ſic ꝑ eiunium. qꝛ liʒ infuſa ſit gra:adbue
tñ remanet fomes et inflãmat ex ea ꝑte ex q̃ pꝛius erat in/
flãmatꝰ. vñ bñ pt᷑ ↄcedi ꝙ; leiuniũ ſatiſſociat ꝓ peĩo ſuꝑ/
bie. ̊ non ſanat niſi pctm lurxurie. vnde alia rone dĩ medi
cina: alia rõne dr ſatiifactoꝛia.vñ nõ valet hoc argumen⸗
tum. nulliꝰpene debitoꝛ eſt iſte: ex toto eſt ſanatꝰ. cũ em̃
debitoꝛ ſit pene alicꝰ: adpuc manet in ipſo ſfomes inflãma⸗
tus 7, pnitas cadẽdi.¶ Ad aliud dom.ꝙ; tũc ſatiſfactũ eſt
zueniẽter qñ xlinqns recõciliatꝰẽ ꝑfecte in quẽ deligt. et
ꝑfcie puni iße delinqns coꝛã ullio: erga qᷣs deligt. vt ðo ꝑ
ozonis builitatem: ꝓximo ꝑ elyne laꝛgitatẽ:ſibi ꝑ carnis
maculatõez. Iem bec tria lũt tres afpetit? hoĩs. appe⸗
titũ vegetabilis ieiuniũ. ↄtra appetitũ ſenſibilis elyna. 3
appetitu rõnalis oꝛo.1 dico ꝗᷓtuʒ ad ꝑtem inferioꝛẽ rõis
appetit? vegetabilis infert ad coꝛpꝰ. rõnalis ad alaʒ: ſenſi
bir ad virũq;. vñ ieiuniũ ad coꝛpꝰ:oꝛo ad aĩam:ełyna ad
vtrũq; refert. His tribo ꝑfecte totalr affligit hõ.⁊ iðᷣo
ꝑfecta fit ⁊ vtilis recõciliatõ. ꝓpt᷑ qd ↄuenientiſſime ꝑ iſta
tria diſtinguũt tres ptes ſa atiſſactõis. 4 Adhbuc et᷑ netan⸗
dũ.q ꝓrximũ ad vitã ẽ ſaluatõ vite. ⁊ ꝓpt ̊ vita manente
volũtaria: pena ex ꝑte carnis ẽ pᷣncipał ⁊ pᷣma ſatiſſfacto
ria. qᷓ eſt ſbtractio ab his q̃ſe aluat. h p̊ eſt ieiuniũ. q̃ꝛe ipᷣm
ẽ p̃ncipale ſatiſfactoꝛiũ ex ꝑte caꝛnis: cũ ad ei oppoſitũ in.
clinat᷑ nata. Silr ex ꝑte ꝓximi ẽ ꝓximũ ſaluare vitã eiꝰ. H
Hh pᷣncipalr fit ꝑełyna: Selyna eſt pncipalr ſatiſfactoꝛia
q̊ ad ꝓximũ. Quia vðo nihil pl?placet deo ex ꝑte nr̃a ſatiſ⸗
faciendũ qᷓ; recognitõ pcti.⁊ ꝓpꝛie ipotentie:⁊ ſupplicatio
venie: B aut fit ĩ oone ſatiſfactoꝛia: iõ pncipałr ſatiſfacto
riũ qᷓtũ ad deũ ẽ oꝛo ter Hᷣ & bec tria ponũt᷑ pᷣncipalr ſa
tiſfactoꝛia. 4 Alif pr dici ad obictᷣa. ꝙ cũ oꝛo dicat᷑ ꝓprie.
coĩter. ⁊ coĩſſime:ſilr elyna ⁊ ieiuniuʒ.in pᷣdictis auẽtib⸗
gbooꝛo eel elyna ſolũ ſufficit ad ſatiſſacienduʒ: vel ꝙ oꝛo
ieiuniũ:pĩ dici ꝙ in illis auẽtibo nõ ſumunt᷑ ieiuniũ ele
molyna et oꝛo ſpaliter: hm ꝙ ſüt ꝑtes ſatiſfactoꝛie: ſᷣ coĩſ⸗
ſime ſumunt. 4 Ad illud qð obr. ꝙ pta ſũt ſatiſfactoꝛia.ſ.
vigilie ꝑegrinatões ⁊c.põt dici ꝙ ſᷣm qð tria dicta coĩter
ſumũut᷑: multa genera opeꝝ in ſe oↄpᷣhendunt.vñ vigilie di⸗
ſcipline ↄpᷣpendunt᷑ ſb ieiunio coiter ſumpto. Silr eſt de
alijo ſetiſſactoꝛijs qᷓ ſub bis tri bo coĩter ſumptis ↄp̃ᷣhẽdũ⸗
tur. vel ad illa reducũt᷑ ſiẽ admiculãtia illis. vt em hĩ ab
Aug. moleſtie tribulatões tꝑales tanqᷓ; moꝝ ad victoꝛiaʒ
płimũ ꝓſunt. vel ad ſonandũ tumoꝛẽ ſuꝑbie:vel ad ꝓban
daʒ exercendãq; patiam. ex q̊ relinꝗtur. ꝙ aliq̃ pene inſli
cte ſunt ſiẽ q̃da adiutoꝛia oꝛonis ieiunij ⁊ ełyne. Vñ ſicut
ſũt tria pctẽa generalia ad q̃ alia reducũt᷑ ſiẽ᷑ ad pᷣncipalio
ra:ſiłr ſũt ſatiſfactoꝛia vt vigilie. diſciplie.⁊ bmõi. q̃ alio

mõ reducunt᷑ ad tria pꝛincipalia ſatſſactoꝛia que ſunt ie⸗
iunium oꝛatio et elemoſyna.

Onſeq̃nt querit᷑ de p̃ꝛogatia in efficiẽtia ſa
tiſfaciedi. Querit ̊ að iſtoꝝ triũ magis eſt
ſatiſfactoꝛiũ. vr̃ ꝙ oꝛo:qꝛ ſatiſfacto recõci⸗
Aliat: o?o aĩ vnit deo maxie: maxie recõcili/
at. or. ozο—mime penale int ꝑtes ſatiffactõis: ĩmo de⸗
lectabił.vñ ſigſicat ꝑ ſuauitateʒ vngẽti.Ecẽs.x. Aſouſce
moꝛiẽtes pdũt ſuauitatẽ vngẽti. Iteʒ Apoca. viij. ſigficat
ꝑ violas plenas odoꝛamẽtoꝝ.vñ ſubdit᷑ ibidẽ q̃ ſũt or̃oes
ſctẽoꝝ. Itez Exo.xxx.ſigſicat᷑ ꝑ timiama odoꝛis ſuauiſ-⸗
ſimi. ¶ Itẽ ꝑ auẽtes ſuppoſitas.vr̃ ꝙ ieiuniũ ⁊ elyna ſint
magis ſa tiſfactoꝛia. q; vident᷑ valẽ ad oĩa petᷣa tollẽda.vt
ex vbis ſctoꝝ pʒ. ꝛe. magis ſũt afflictie ⁊ penales ꝗᷓ oro
. Rñ. in ſatiſmctõe tria ſut.ſ.vitare culpã: ⁊ Z illud ma/
me valet oꝛo. ſcᷣmẽ augmẽtũ grẽe:et ad h̊ maxime valʒ
ełyna q facit ſibi amicos q̃ marĩe impetrãt.terciũ eſt ſoło
pene:et h̊ moxiĩe fit in ieiunio.vñ ꝙᷓtum ad diuerſa bñt ef⸗

embrum ſecundum

lxxxviij.

ficaciã maioꝛ? et minoꝛẽ. Jeiuniũ tñ infimuz eſt in ſatiſfa⸗
ctõne:qꝛ duo alia p̃ponderãt. Alij aliteꝛ dicũt ad h. ꝙ qð⸗
libet hoꝝ triũ eſi duplr.ſ.interiꝰei exieriꝰ. Eſt eĩ oꝛo vo⸗
calis 1 mentat. exterioꝛa ſine interioꝛibo nõ merent᷑: ̊ ni⸗
bil eſt ↄꝑare erterioꝛa ſolũ int ſe ꝙᷓtum ad meritũ.interio
ra vo adinuicẽ ↄꝑari dñt.et cũ oĩa tria motꝰquidẽ ſũt aĩe
et oꝛo interioꝛ ſit motꝰĩmediutꝰin qum: alia vo duo ſint
mot? hoĩs in ſe vel in ꝓximũ ꝓpt i: pʒ ꝙ oꝛo maioꝛ ⁊ no
bilioꝛ ẽ illis duobo.ſic caritas diligit de et ꝓximꝰ motꝰ
ſũt diuerſi: ſ üle nobilioꝛ pꝛiꝰinchoat q̊ mouet in deum
poſieriꝰiñ pficit: vt vult aug. Pꝛe. vt pʒ ex diffinitõibus.
oo ell aſcẽſus intellectꝰ piꝰ mẽtis affect?in deũ directus
oꝛo interioꝛ ẽ quedã ↄtẽplatio in via. in ↄtẽplatõne aũt ſił
ſunt aſcendũut ſenſus intelligẽtie affectopncipalis: nul
lum autẽ aliud opꝰin via ẽ buic eq̃le nat᷑e ĩmobilitate.nec
ĩ nobilitate nec ĩ merito.dic ei Oreg. otemplatiua maioꝛ
eſt merito ꝙᷓ actiua.qꝛ bec in vlu pñtis tẽꝑis laboꝛat: illa
vᷣo ſapoꝛe intimo ventuꝛã iã regem deguſtat. Ex bis pʒ.· ꝙ
oĩo ercellit et maioꝛ ẽ etiã merito alijs. ieiunio et eiyna
2 vt dicũt om̃i alio oꝑe in via. 4 Ad illud qð obr. ꝙ oro ñ
elt penalis ꝛc. dom ꝙ eſt quedeʒ oꝛo valde delectabilis vt
oꝛo viri cõtẽplatiui q imediate dirigit ad bona vel ad bo⸗
nũ eternũ. et bec nõ eſi ſatiſfactoꝛi a: meritoꝛia tñ ẽ. Que⸗
daʒ ẽ q̃ bʒ aliqd amaꝛitudinis qð ſigficatũ ? Exo.xxx · vbi
hr̃.ꝙ dñs pᷣcepit ꝙ in ppoſitõne thimiamitis poneꝛet᷑ mir
ra.⁊ te hac dĩic Greg · ꝙ veracit penitẽ ẽ amaꝛos in opun⸗
ctione gemitꝰ7 nõ ↄpoſita vᷣba reſonare. Et licʒ gemitus
talis videat᷑ eſſe ↄtritõis:tñ oꝛo qꝛ addit petitõeʒ. vt pʒ de
ublicano q̃ petebat in tẽplo remiſſiõeʒ pctoꝝ:dũmõ fie⸗
at vel ex vel in caꝛitate ſatiſſactoꝛia . nec ſꝑ regꝗrit᷑ ꝙ oꝛo
ſatiſfactoꝛia ſit penał ocomitãter: b añcedẽteꝛ vel ↄnter vl
ↄcomitanter. illa ẽ magis ſatiſfactoꝛia in q̃ eſt maioꝛ ge
mitus.⁊ maioꝛ clamoꝛ ſpũalis.ꝓ venia pctoꝝ: pari exiſtẽ⸗

neſto. lxxxvii. de oꝛatõe
generali. KW —
Acto de diniſione

4
ſanſfactõis ⁊ de progatiua efficacie ipa⸗
rũ ꝑtiũ:dðm eſt ſigillatim de ißis ꝑtibo.
Et pᷣmo de or̃oe qᷓ magis ꝓpꝛie oꝛdinat ad
txenʒ. 7 oñter de alijs. Pamo g̊querit᷑ de
orone generalr.ſ.qd ſit. Scoõo ſpãlius de ptibo illiꝰ. Ter
cio de vſu eiꝰ. Quarto de ei efficacia. Circa pᷣma ꝑtem
querit᷑. Pꝛimo quid ſit oꝛatõ bm diffinitõnem. Secundo
quid ſit ſᷣm rem.

Membꝛum primu
Irca pꝛimũ ꝑtem qd ſit oro ſᷣm diffinitõem
querit᷑ gencral de nũero diffinitionũ et de⸗
nceße pãlius de ipis diffinitõnibo in arti⸗
ntibus.

Articulus prinus
Dpmũ ꝓgꝛedit᷑ ſic. płes ĩueniũt᷑ diffinitiones
4 Fois.ſ tłes. Dam̃.li. iij · c. xxiiij. Or̃o ẽ aſcẽſus
ĩtellectꝰad deũ. Itẽ ibidẽ. Ofro ẽ petitõ xcẽtiũ a 8o. Sug.
Fmõe de oroe ⁊ ieiunio. Oro ẽ re iĩniſibiliũ inglitõ. Yez
or̃o ẽ prꝰaffectmẽtis ĩ deñ diꝛect Amb. oro ẽ cibi mẽtis

culis ſeque

.

pᷣclaraq; alimoĩa ſuauitatis q̃ mẽbꝛa ñ onerat:ſpᷣ ĩ oꝛnam
ta zuertit. Gre. ſuꝑ illð iob. xlj. ¶N5 parcã ei potẽtibo 2 ⸗
bis ad depᷣgĩdũ ↄpoſitis.vᷣacit oꝛare ẽ amaꝛos ĩi ↄpũctõne
gemitꝰ2 ñ opoſita vᷣba reſonaẽ. Jux h docemur foraꝛe di f
finitõʒ ſic. Or̃o ẽ amaꝛoꝝ gemituũ iĩ opuctiõe reſonantia.
HBerñ.iĩ q̃dã epła.Or̃o ẽ hoĩs o adbherẽtis affeetõ. faĩ
liaris q̃dã ⁊ pia allocutõ ⁊ ſiatio illuĩate mẽtis ad fruẽdũ
deo ẽdiu lʒ. Hug.ð vᷣtute oꝛdi DOfroẽ deuotõ ex ↄpuctoõe
ꝓcedẽs. Itẽ in eodẽ. Or̃oẽ auerſio iĩ de ꝑ piũ et bumileʒ
affectũ fide et ſpe et caritate ſubnixa.vtẽ Paulꝰ. j. Theſ.
vltimo.ſine intermiſſiõe orate ⁊c · Olo. ibi. Hꝛatio eſt bo⸗

— S „ 5.—

el. „

— „ 4 .
..,* 122 leen e * VyOr „

num trlideriũ. Itẽ lic. oꝛo eſt expᷣſſio deſiderij EOter bonũ

adipiſcendũ vel malũ remouendũ infoꝛmnata p verbu inte

rins vel exteriꝰ.hec ẽ mgralis.q¶¶ Queritk Scũ diffinitõ in⸗
dicat eſſe.vniꝰaũt nõ eſt niſi vnũ eſſe:q̊ niſi vna diffinitio.
êPꝛe. cũ ideʒ m qð ideʒ ẽ.nõ poſſit hr̃e diffinitõnes di⸗
uerſas: querit᷑ quõ differũt diſſinitõnes iſle:2 m quã di⸗

ſtinctõeʒ in re date ſunt. d doᷣm ẽ.ꝙ ſᷣm Hoeciũ eẽ

eſt ꝗð ſm oꝛdinẽ retinet ſeruatq; naturs. m ꝙ diſtinctõz
oꝛdinis diſtinguit᷑ eſſe:⁊ ꝑ ↄns diffinitõ indicans eſſe rei.
Oro ꝗ̊ ᷣm diuerſas oꝑatões ſoꝛtit᷑ diuerſ eẽ ⁊ diffinitio
nes diuerſas. Põt ̊ ozo ↄſiderari in relatiõe ad potẽtias
aĩe. qᷓ ꝑ illã dirigant᷑ ad deũ.⁊ m bãc ↄſideratiõeʒ ſumũt᷑
tres.ſ. Oro ẽ aſcenſus intellectꝰad druz. 2 oꝛzo ẽ piꝰ aſfectꝰ
⁊c̃. Et illa oro eſt cibo mentis ⁊c̃. Et hoc pʒ ꝑ vᷣba poſita ĩ
ipis rõnibo. Dꝛe.oẽo ↄſiderat᷑ in relatõe ad ſtatũ oꝛantis.
hoc vel ꝓut ſtatꝰeiꝰeſt pnĩe:xvel iuſticie:velꝑfectõis:ſiue
iuſticie ↄſumate.ſᷣm hanc ↄſideꝛatõeʒ diſtingui pñt q̃tuoꝛ
diffinitões: m pꝛimã ↄſideratõeʒ ſumant᷑ due.i. illa Hu
go. DHꝛo eſt deuotõ er ↄpunctõe pcedẽs:⁊2 illa oro eſt ama
roꝝ gemituũ ⁊c.ſᷣ pꝛima vt ẽ ex ↄſideratõe dine miſcdie.
Vñn Hug.æuotõ eſt piꝰet builis affectus in cũ.ꝗ ex ↄpũᷣ
ctõne generat᷑.terꝛitꝰem̃ in agnitõe maloꝝ ſuoꝝ animꝰ:2
diffidena de ꝓprijs viribo:ad deũ ſe ↄuertit.et tàto arden⸗
tius patrociniũ illiꝰexpectat:qᷓnto ſibi nihil ertra trũ re⸗
lictũ eſſe videt in qͥ poſſit ↄfidere æc Vnde pʒ ꝙ deuotõ ex
dina ↄfidentia ſurgit. Scdða ſumit᷑ vt ẽ ex ↄſideratõne ma
loꝝ omiſſoꝝ.vñ Hug. Cõpunctio ẽ qñ ex ↄſideratõne ma
loꝝ ſuoꝝ coꝛ interioꝛi doloꝛe tangit. Ila vᷣo oꝛatio ↄuer⸗
ſioẽ in deũ ⁊c̃.reſpicit ſtatũ iuſticie. Ylla vo Merñ. Ora⸗
tio eſt hoĩs do inberentis ⁊c. refert᷑ ad ſtatũ pfectõis ſiue
iuſticie ↄſumate. ꝛe.quedã or̃o ↄſiderat᷑ in relatõne ad
petendũ. 2 m hãcoſideratõneʒ tangunt᷑ due. Lilla Aug.
Oro eſt inuilibiliũ ⁊c. Et illa Dam̃. Dꝛo eſt petitõ decen
tiũ a deo.ſ.petendo quedã q ferunt᷑ ad veritatẽ. ſcdᷣo q̃daʒ
q̃ ferunt ad bonitatẽ. Illud eĩ ſolũ cæcet qð delectat: nibil
aũt delectat miſi bonũ.ſic igit᷑ cũ in oꝛone ẽ ↄuerſio ad de⸗
um ꝓpter aliqð obtinendũ.ↄuerſio vᷣo aut reſpicit illud qᷣ
eſt cõuerſio:⁊ ſm h̊ aſſignant᷑ tres pme qᷓ diſtiguunt᷑ ꝑ in⸗
tellectu. affectũ 7 mentẽ. aut reſpicit ſtatũ reuertẽtis vtẽ
pnĩe.iuſticie.⁊ ꝑfectõis:a ſic diſtinguunt᷑ qtuoꝛ q̃ ſecũtur
qꝛ due reſpiciut ſtatũ pnĩe ꝓut pnia ẽ ex ↄſideratõne ꝓpꝛio
rũ maloꝝ.aut ex ↄſideratõe dine clemẽtie. vñ eſt pctoꝛi cõ
fidentia petẽdi.due vltie reſt piciũt ipm petendũ qð duplr
ↄſiderat᷑.ſᷣm ſcʒ ↄditõez veritatis vel boni tatis. Et poſſet
dici ꝓ illa Aug. Dẽo eſt rex inuiſibiliũ inqſitio.reſertur
ad intellectũ ſpeculatinũ. Illa q eſl Dam. Oꝛoẽ aſcenſus
intellectꝰad deñ:ad pꝛacticũ.a Gᷓ̊ ſonãt vᷣba ibi poſita.ſ.in
aſitio ⁊ aſcenſus.Alia aũt diffinitõ q̃ hr̃et᷑ in glo.ſuper il
lud.j. Theſſ.vlt.cuʒ intmiſſiõe oꝛate.oꝛo ẽ bonũ deſideri⸗
um. eſt oꝛonis ĩpꝛopꝛie ſũpte:Fᷣm ꝓ ibidẽ dr̃. ꝙ nõ deſinit
oꝛare ꝗ nõ tſinit eẽ inſiꝰ.ſic em̃ dr oro vita iuſticie. Alia
q̃ eſt mgralis bec.ſ.Oꝛo eſt expſſio ꝛc᷑. reſpicit ipaz platt
oneʒ q̃ declarat᷑ offectꝰoꝛãtis:⁊ i ntẽtio reſpectu petẽdi vel
obtinẽdi.Er dictis ptʒ q̃liter rũdendũ eſt ad ea q̃ obiecta
ſunt. ¶ Ad pꝛimũ pʒ rñſt io.ꝙ or̃o ſᷣm diuerſas cooꝑatões
diuerſũ ſoꝛtit᷑ eẽ.⁊ diuerſe aſſignt᷑ diffinitões. Silłr pʒ ad
ſcᷣm.qꝛ pʒ q' penes aliquã diuerſitatem ſumunt diuerſe
diſſinitõnes iſle.

rticulus ſecundꝰ?
cto in generali æ nũero diffinitionũ ozonis
dðm eſt ſpalius de ipis diffinitõil ſigillatim.
Et pꝛĩo de illa Dam̃. Oꝛo ẽ aſcẽſus intellectoad deñ. qꝛ cũ
intellectꝰz affectꝰbñt opoſitõez inuicẽ. diſpoſitõ ⁊ itel⸗
lectus ⁊ affectus bñt oppoſitõeʒ:ᷣ cuʒ oro ſit diſ poſitõ al⸗
ſecto. vt pʒ ꝑ Mug.diffinitõnẽ: no vr ſit diſpoſitõ intelle
ctus.nõ vr ↄuenire ozoni ꝙ ſit aſcẽſus intellectꝰ. ¶ Jtem
aſcẽſus intellectꝰad deũ non ↄuenit oĩ oꝛoni.cũ em̃ in xrpᷣo
intellectꝰeideẽt vnitſumme vitati: nõ qlibʒ vniõe ſ̊ vniõe
fũma m qð poſſibile ẽ in ipa creata.̊ aſcẽſus ẽ in diſtan
tia: in ipᷣo nõ erat aſcẽſus ad teũ intellectꝰ.oꝛaſſe tñ legi

„*

tur Math. xxvj. luce. vj 4 Pꝛe.nõ ↄuenit ſoli oꝛoni:qꝛ fi
dei bñ ↄuenit aſcẽſus ad deu.⁊ tñ oto nõ ẽ fides. ¶ Pꝛer. ſi
oro ẽ ad aligd impetra ndũ.expꝛimi dʒ in diffinitide ipſiꝰ
aliqd hñs motiui rõneʒ. nihil at tale tangit in diffinitone
ſupᷣdicta:g male eſt aſſita.¶¶ Itẽ oro reſpicit a deo aliqðᷣ
ad obtinẽdũ vt obm ẽ et nõ deũ ꝓpꝛie:qᷓuis ipᷣim reſpiciat
tanqꝙ; finẽ.ꝭ̊ oro nõ eſt aſcẽſus in deũ ↄferentũ:ſ potiꝰ ali⸗
qð a xo obtinẽdũ.4 Itẽ cũ or̃o ꝓprie oſiſtat ĩ petẽdo.ſine
aut illa petitõne põt eẽ aſcẽſus intellectꝰad deũ.male igit᷑
aſſigtur oꝛoni aſcẽſus ad deũ ↄuenire.mĩoꝛ ptʒ:qꝛ plerũq;
aſcedit intellectꝰad teũ intelligẽdo mẽoꝛando.4 Itẽ bono
rũ intellectꝰẽ in ſũmo.qᷓ ampliꝰnõ aſcendit.⁊ tñ oꝛãt ſcti.
Itẽ cã aſcẽſus intellectꝰfit ꝑ inꝗſitõeʒ ſiue ꝑ inueſtigati
onẽ:nõ vr hec diffinitõ differꝛe ab illa. Or̃o eſt inuiſibiliũ
reꝝ ingſi e⸗ 5 ñ. ꝙ duo ſunt nccia oꝛãti.ↄſideratio x

pꝛie milerie:et dine miſcdic. Pꝛopꝛia mileria ↄſi igeragaẽ
ne pigritet imploꝛare defectuñ ſuox ſi upplemẽtũ. Diuina
miſcdia ↄſiderãda ẽ: ne de obtinendo qð ſibi ncciũ eſt dif
fidat Dañ. ix. A0 e in iuſtificatõibo ni is pſternim pces
añ faciẽ tuã: in miſeratõibo tuis multis. Leceſſe ẽ igitur
oꝛãti vt ꝑ intellectũ aſcẽdat ad ↄſidera tõez dĩne bonitatis
vñ añ inclinatõeʒ affectꝰad obtinẽdũ:ncẽius ? aſcẽſus in⸗
tellectꝰad ↄſiderandũ. vñ Hug.ꝗd efficaciꝰhoĩeʒ ad oꝛan
di ſtudiũ excitaret:qᷓ; miſeria a calamitas tãtoꝝ malorũ
quiba addictꝰpᷣmit᷑.⁊ ꝗd iocũdiꝰad affectũ orãdi traheret
ꝙᷓ miſcðia creatoꝛis ſui quãꝗ int mala ſua totiẽs expitur.
Qe ad oꝛanduʒ piger ſit:hinc ſua neceſſitate ↄpellit᷑.ne
añt tepida ⁊ diffidens oꝛet:illũ pietate ði ꝓuocatꝰ. ſic igr
or̃oni ſcta meditatio nccia ẽ:vt oꝛo neq̃ at eẽ ꝑfecta ſi eom
meditatõ nõ ↄmittet᷑ bec Hug. Ex quibo pʒ.ꝙ ad h̊ ꝙ oꝛa
tio ſit ꝑfecta.neceſſe ẽ ſubleuare intellectũ ad diuinoꝝ bñ⸗
ficioꝝ meditatõneʒ:q; in bũanis miſerijs releuandis exꝑ
ta ſunt oꝛoni neceſſariꝰẽ.¶ Ad illud g qð pꝛimo obijcitur
intellectꝰ⁊ affectꝰ p oxpoſitõeʒ ſe bñt ⁊c̃. Põt dici lʒ ha⸗
beant oppoſitiõez ſiue potiꝰdiſpationẽ rõne qua oꝛdinata
ſunt. diſpoſitõnes eoꝝ nõ ſe excludũt abinuiceʒ.ĩmo mu⸗
tuo ſe expediunt.vt pʒ de cognitõne 2 amoꝛe:⁊ de aſcenſu
cognitõnis ⁊ amoꝛis.ſiue cogninue 2 teſideratiue. Pꝛe.
ne hec diffinitõ eſt aſcẽſus intellectꝰac. nec illa oꝛatõ eſt
aſceus affectꝰc. dicit ↄplete eſſe oꝛonis:ſᷣ potiꝰ eſſe rela⸗
tum hmõi diuerſimode pᷣm modos aſſignatos.¶ Ad illð
qð obr̃ ro ⁊c.dom eſt ꝙ in xpᷣo inqium oꝛauit ꝓ alijs
fuit aſcẽſio ꝙᷓtuʒ ad modũ pᷣdictũ.i nqtuʒ /ꝓ ſe aſcẽſus hu/
manꝰꝗ erat q̃ſi in imo ad intellectũ diuinuũ ꝗ fuit in ſupꝛe
mo.vñn pᷣᷣ. Oꝛo mea in ſinu meo auertek. Glo.qꝛ ip̃ᷣm qui
ꝑſonalꝛ mihi vnitꝰeſt oꝛabam. vnde aſcenſio in xpᷣo hmõi
fuit de nata ad naturã. in rpᷣo igit᷑ fuit aſcẽſus intellectus
abimo in altũ:qꝛ de indigẽtia hũana ad diuinã munificẽ
tiam. Pꝛe. de nata humana intellectꝰſue nature bũane ad
diuinã. ¶ Ad hoc qð dr̃. ꝙ in xpᷣo nõẽ diſtãtia intellectꝰa
ditate. dom ꝙ lʒ nõ ſit ibi diſtãtia ſeꝑatõis:eſt tñ diſtan⸗
tia diuerſitatis.ſ.natuꝛaꝝ.4. Ad Hᷣ qð obr̃. ꝙ ouenit fidei
⁊c̃.dðm ꝙ ille aſcẽſus eſt aliꝰab illo qui eſt fidei.ꝗ ẽ cũ ſui
ca ptiuatõe eltra poſſibilitatẽ nat᷑e ꝓpꝛie ꝑ gr̃e ſublimatõ
neʒ. Berñ. Quid nõ inueniat fides.attingit inacceſſa.de⸗
p̃bendit ignota.ↄpꝛehendit ĩmenſ. a. appꝛehẽdit nouiſſima.
ipaʒ deniq; eternitatẽ ſub illo vaſtiſſimo ſinu q̊dammõ cir
cũcludit.⁊ ſic pʒ quõ rñdendũ eſt ad illud qð de aſcẽſu fi⸗
dei ꝓponebat᷑.¶ Ad illud qð obr̃. ibi nibil ponit᷑ qð ha⸗
beat rõeʒ motiui:⁊ ita nec rõeʒ impetrãdi.dðm ꝙ licʒ nõ
ponat᷑ alioð qð ſit motiuũ diuine miſcdᷣie foꝛmaliter dico
nihilominꝰↄſideratio ſiue meditatõ diuine bonitatis mo
uet ipᷣm hoĩem indigentẽ ad oꝛandũ. Elñ bene cõcedendũ
bec ratio nõ ↄpletũ dicit eſſe oꝛatõnis ſed ᷣm ꝗd ⁊ quo⸗
dammõ materialiter. vñ bene verũ. ꝙ ſi eſſet complete in⸗
dicans eſſe oꝛatõnis:expꝛimeret᷑ in ea aliqð qð br̃et rõez
motiui.¶ Ad illud qð obr̃.ꝙ oꝛatio reſi picit ꝓpꝛie vt finezʒ
obtinendũ nõ deũ ↄferentẽ.põt dici.q; oꝛatõ diffinit᷑ vt eſt
actus.⁊ inqtim talis hʒ diffiniri ꝑnõ ꝑ fineʒ obtinendũ
et eſt terminus ꝑ accidens:qꝛ qñq; ſic qñq; alio mõ effun
ditur oꝛatõ ſolümodo ad placandu deum. Pre. cũ ſit tri⸗

ſ
iſ
iſi⸗
itöne
alic
bicig
a⸗
ſine
keigi
terig

ſch.
ſigti
ſibli
no
rade;
diuin
eſdf
n
Gie
iend
lgin⸗
ſornn
lori
enet
ur.
mne
G
damn
o
.
en
iur

. 2
7

te
,

e

moi
ctus
ifie⸗
head
t
ſon⸗
idel
ſoi
eto

na.
ir
uſi⸗
ba⸗
3 no
dico
omo
enci
guo⸗
tein⸗
ttz
fn⸗
rl
dl
n
n

tbeno

¶ Queſtio

lex oꝛo. ſupplicatio: poſtulatio: inſinuatio. In ſola po⸗
uatöne eſt poſtulandũ terminꝰ: nõ in ſupplicatõne neq;
in inſinuatõe. 4 Ad aliud qð obijcit. ꝙ ſine petitõne aliq
põt eẽ aſcẽſus intellectꝰ aa deũ ꝛc. põt dici. ꝙ cũ dr. Or̃o
eſt aſcẽſus ⁊c. ſumit᷑ aſcẽſus nõ aᷣcũq; mõ:ſᷣ aſcẽſus ad a⸗
liqð impetꝛandũ.4 Ao illð qð obr. ꝙ; intellectꝰ nõ aſcẽdit
⁊c᷑.põt dici ꝙ vt tactũ eſt.in oꝛoe ſũt duo ↄſiderãda.miſe⸗
ria bũane ↄditõis reꝑanda: 2 dina miſcðia reꝑãs.bec di⸗
ſtant abinuicẽ.vñ vnuz eſt in imo:aliudẽ in ſũmo.qñ igit᷑
ſcki oꝛãt. eſt aſcẽſus intellectꝰin illis ĩ hac duplici ↄſidera
tõne. Vñ fit alcẽſus in ↄſideratione hũone miſerie q̃ eſt in
imo:ad diuinã miſcdiaʒ ꝗᷓ eſt i ſummo. 4l Ad illð qð obtr
ꝙ bec nõ differt ab illa. Dꝛo eſti inuiſibiliũ rerũ ⁊c̃· pt di⸗
ci ꝙ imo. Ingſitio eiĩ ſm ꝙ h ſumit᷑ dicit actũ petẽdi · ꝓut
cetermiaĩ petẽdũ ſm veritatis ↄditõneʒ. vel põt dici vt ta
ciů eſt. ꝙ inglitio ꝛc. dicit actũ intellectꝰ ſpeculatiui:ꝙ dĩ
aſcèſus intellectꝰac dĩc actũ pꝛactici vel põt dici ꝙ aſcen⸗
ſus intellect?bm qð dẽ. ꝙ oꝛo eſt aſcẽſus talis. nõ dicit in
qſitionez ſ̊ eleuatõez eo mõ quo tactũ eſt: inqſitõ dĩc inue⸗
ſtigatönez ad im petrãdũ.hec planiꝰinfra appaꝛebũt 2 pa

rticulus tercins

Onſeqnter q̃rit᷑ de hac diffinitõe aug. Dꝛo eſt
— piꝰafſectomẽtis in deũ direciꝰſic. In omĩ actu
ſpeiẽ piꝰaſfectꝰin deũ direct?. Spes eĩ erigit ſic dic Aug.
& piꝰaffectꝰac. nõ ↄuenit oꝛzoni: diffinitõ male aſſignat.
Pꝛe. ex oſideratõe dĩne bonitatis dirigit affectenr ĩ deũ
pie ſi ex caritate ꝓcedat.nec tñ iſta directio ẽ oꝛo. qꝛ tũc

q̃libet inclinatõ aſfectꝰad deũ ex feruoꝛe caritatis oꝛ?o pöot
dici. q nõ ↄuenit. . e. oĩs notificatio dʒ dari ꝑ ꝓpria
ᷣ piꝰaſſectꝰnõ eſt ſolũ oꝛois. imo oĩs vᷣtutis: g̊ incõueniẽf
oꝛo ꝑ illud diffinit. .⸗? ꝛe. nlłm accidẽtale poni dz ĩ diffi·
tõne alicꝰ. ̊ pietas accidit ooni: qꝛ ẽ vna x q̃ᷓtuoꝛ additi

onibo oꝛois efficacis qᷓ ſũt.pie: ꝓſe: ꝑſeuerant:ad ſaluteʒ
1 Pꝛe. cu iſte qᷓ̃tuoꝛ ↄditões ſi ũt oꝛois: ̊ eq̃ dʒ ꝑ vns ſicẽ ꝑ
alterã diffiniri. Cũ igit in iſta ſola diffinitõe vna ſola po⸗
nat᷑.ſ.pie:vẽ diffinitõ diminuta. Pe. ſiẽ dic Hug. de v⸗
tute oꝛãdi.ex ↄſideꝛatõe dine miſcdie ſine boĩtatis dirigit
affect?in deũ ad petendũ. EIñ nõ dirigit᷑ in veũ ꝑ oꝛatõeʒ
vel oꝛone affect?qꝛ ſapiẽs:qꝛ miicoꝛs.ſiue bonꝰ:igit᷑ cum
illa pprie ↄueniũt aligbo poni debeãt et notificatõnibo ſu⸗
is. deberet dici. ozo eſt pi affect?directꝰ in miſcðiam dei.
vel in dei bonitatẽ. ¶ Itẽ pie petẽ ẽ ex caritate petere q̃ in⸗
foꝛmat ſpem. vñ vbi eſt acteſpei:eſt affect? met ex caritate
in deũ directꝰ. cũ ſpes ſit ipſ affectꝰ. Ex hoc ſequit᷑ hᷣ in⸗
cõueniẽs.ꝙ ſpare eſt oꝛare.⁊ ꝙ nõ ſit oꝛo:niſi ex vel ĩ cari
tate ¶ Rñ. ꝙ bec diffinitõ dat er relatõe oꝛois ad poten
tias aie. ¶ Ad illud ᷣ petit᷑ ꝗ eſt affectꝰin deũ directꝰ. du⸗
obo aũt indiget affectꝰ in oꝛone ad h̊ ꝙ vplete dirigat᷑ ĩ de⸗
um. ſ. er ↄſideratõe ꝓprie miſerie et dine clemẽtie.vñ bug.
mens bũana ad oꝛãdũ ne pigra ſit bĩc ſua neceſſitate com

pellit ne tepide oꝛet: ⁊ diffidẽs i
IVlis duabo alis oꝛo ſbleuat᷑.q; dũ mẽs alterna hoꝝ cõſi⸗
teratòe ſe ad denotõez inceſſant excitat:qͥdã deſiderij ſpũ⸗
alis ĩpetu ſurſũ leuata volat.⁊ ſegtur. neceſſe ẽ ꝗ̊. vt ſi pꝛu⸗
enter a vtilit deũ oꝛare velimꝰ: iugi meditatiõe aĩin nrjm
ererceamꝰ. 2 in ↄſideratõe miſerie nr̃e diſcamꝰ qð nob ne⸗
ceſſe eſt petẽ: ⁊ in ↄſideratõe miſcdie dei nr̃i q̊ deſideꝛio de
beamꝰpoſtulare. Meditatõ igit᷑ parit ſciazʒ. ſcĩa ceuotõz
deuotõ oꝛoeʒ. Deuotõ igit ẽ ↄuerſio in deũ pio ⁊ buili af
feciu. builis ẽ em̃ ex ↄſideratõe infirmitatis ſue: piꝰex ↄſi
deratõe dĩne clemẽtie. bec ĩſe tres pᷣncipales vᷣtutes bʒ. ſi
tem ſpẽ ⁊ caritatẽ.neq; em̃ hõ ꝑ deuotõeʒ ſe ad deum con⸗
uerteret: niſi ⁊ crederet ſe ſaluari poſſe:⁊ ſperaret euz mi⸗
ſereri velle. Poſtremo niſi eñ pluſqᷓ; mala ſua diligeꝛet ne
quaqᷓ illa mala fugiẽs refugiũ ſibi in ipo eligeret. Credit
8 ſperat.⁊ diligit.Credit potentiã:ſperat miſericoꝛdiam:
amat cuſtodiã. Qihil & aliud ẽ ozo ꝙᷓ; mẽtis deuotõ.i.con⸗
uerſio in deũ ꝑ piũ et humilẽ affectum. fide ſpe et caritate
ſubnira hec Hug. Patet igit ex dictis ꝙ ex 2ſideratõne

llinc dei pietate ꝓuocatur

77

lxxvi.

prie miſerie et diuine clementie ſurgit in nob piꝰ bumi
is affectꝰ. humilis ꝑ ↄꝑationeʒ ad nr̃am miſeriaʒ:piꝰad
tei clementiã.et h̊ ſic ibi apparet fide ſpe ⁊ caritate impe⸗
rante. ↄgrue g bec eſt or̃o pius mentis affectꝰ in deuz dire
etus.⁊ qre piꝰiam apparet: qa cõſurgit ex ↄſideratõne di
uine clemẽtie. credendo potentiã: ſperando miſcdiaʒ. ⁊ di
ligendo cuſtodiã.4 Ad illð ꝗ̊ qð pꝛimo q̃rit᷑ ð hãc diffini

tõnez pt dici. ꝙ pietas vno mõ vr̃ cultꝰei.alio mõ virtq̃ᷓ

hõ pie mouet circa exũtes in defectu. ſiue in miſeria.aut
dici ̊ piꝰaffectus et.ꝓut ꝑ hoc dicit᷑ pius:notatuꝛ diſpoſi
tio affectꝰcirca cultũ diuinũ.et ꝓut dicit diſpoſitõnez affe
ctus circa indigentiã alicuiꝰ.ſi umit igit᷑ pius in diffinitõe
iaʒ dicta ſcðo mõ:ſcʒ ſᷣm ꝙ dic diſpolitõeʒ affect? in ouer⸗
ſione ad deum. ꝓ miſerie releuatõe obtinẽda. ¶ Pꝛe. ꝙ di
co piꝰpõt dicẽ diſpoſitõneʒ affect?foꝛmatam caritateʒ vel
nõ foꝛmatã.vñ ſumit generalr. ꝓut ↄſideratur in genera⸗
litate quadã ꝑ abſtractõneʒ a tali mõ et tali.et ſic patʒ ꝗꝙ
aliter eſt de actu ſpei et affectus exñtis in caritate put ſũt
in directõne ad deũ ꝙᷓ in oꝛatõe: qꝛ directio affect? in oꝛo⸗
ne ẽ ad aliqð obti nenduʒ: directõ affectꝰin ſpe ẽ magis ad
inbherẽtia cũ ſumma maieſtate. directõ caritatis cũ ſũma
bonitate. vñ differẽs ẽ directio hinc ⁊ inde. Ex his patʒ
rñſio ad ſcᷣm q̃ſitũ. qꝛ differẽs directio ſᷣm qð ẽ oꝛatõis.
7 bim qð eſt affect'ſpei caritatis. Preterea foꝛtaſſis ſu⸗
mit᷑ pius coĩter ꝓut dicit diſpoſitõez affectꝰ. qtuʒ ad ea
q̃ ſpectãt ad cultũ dei:eo mõ quo pſalmi ⁊ oꝛones eccleſie
ad cultũ dei ſpectãt.et ꝓut dicit diſpoſitõeʒ affectus ex cõ⸗
uerſione ad defectũ vel indigentiã releuandaʒ ex efficacia
ofonis. ſic actſpei vel caꝛitatis nõ ſũt ipſiꝰaffectꝰſic di⸗
ſpoſiti.dico vt eliciti: lʒ foꝛte vt im ꝑati.4 Ad illud qð obĩr
ꝙ pius affectus eſt oĩs vᷣtutis ⁊c̃. põt dici ꝙ pius affectꝰ
in deũ directꝰad aliꝗd impetranduzʒ. ſᷣm ꝙ affect? pius ad
hoc dirigit᷑ eſt oꝛois ꝓpriꝰ. Pꝛe. pius bm qð dicit vnã cõ
ditõeʒ q̃ facit oꝛonem efficacẽ. dicit diſpoſitõeʒ formatam
caritate.ſᷣm ꝙ ponit᷑ in diffinitõne oꝛonis dic diſpoſitõez
coĩter ſumpta.ſiue ſit foꝛmata ſiue infoꝛmis. Eñ ſub alia
rõne ↄſiderata ponit᷑ hic ⁊c. Vel põt dici. ꝓut dicit᷑ . ꝙ q⸗
tuoꝛ attẽdi dñt in oꝛoe.ſ.pie ⁊c᷑.hoc intelligit᷑ de oꝛone ſa⸗
tiſfactoꝛia:nõ de oꝛone coiĩter ſumpta. Vel pt dici ꝙ ẽqð⸗
dam gendoꝛonis qð dirigit᷑ in ceũ nõ cã impetrãdi hoc vł
illud:ſed cauſa plocendi o. Eſt aliud qð ẽ cã impetran⸗
di aliqdð a deo. ad efficaciã òoronis ſcðo mõ ſumpta reg⸗
runt᷑ quatuoꝛ ↄditõnes.ſ.pie: ꝑſeueranter c. nõ autẽ ad
pᷣmo mõ ſumpta.ſ̊ ſm ꝙ; dr̃ oratõ coiter ad or̃ceʒ ſic ſum⸗
ptam:⁊ ſic ſumptũ et ſic. ¶ Ad ülud að obijcit. ꝙ acciden
tale in diffinitione nõ dz poni ⁊c.dom ꝙ pius ſm ꝙ dicit
vnã de q̃tuoꝛ ↄditõnibo qᷓ faciũt oꝛatõeʒ efficacẽ.non poni
tur in diffinitõe oronis.vt er dictis pʒ. Vñ nõ ponit᷑ vt ẽ
illi accidẽtale. ⁊ ex ̊ pʒ rñſio ad aliud qð ſeqtur. 4¶ Vd il⸗
lud qð obr.ꝙ deberet dici ꝙ ẽ affect?direct?in miſcdiaz et

bonitatẽ dei c. dõᷣm ꝙ ſicut vult Hug. ꝙ ab oꝛante nõ ſo

lum petitur ſuppleri defeciꝰ: ſed etiã a ſapiẽte et potẽte.ꝗa
yt dicit Hug. bõ ad drũ ſe nõ ↄuerteret poꝛatonez mſi ſe
credẽt a vo ſaluari poſſe:et paret eñ miſereri velle. Po⸗
ſiremo niſi eũ plꝰꝙ; ſua mala diliget: nequaq illa ſugiens
refugiũ ſibi in ipo eligeret: Credit 8 ſperat ⁊ diligit. cre
dit potentiã:ſꝑat miſcdᷣiaʒ: diligit fiue amat cuſtodiã. cũ
igit᷑ hoc noie deꝰdent᷑ intelligi tria pᷣdicta ſufficiẽter. ſicut
dic Dam̃.j.li.c. xij. vbi oñdit. ꝙ pꝛimũ locum e wo tenet
poc nomẽ ꝗ eſt ſecundũ boc nomẽ deꝰqð dicit᷑ a theos qð
eſt fouere diuerſa. vel a thetim qð eſt ardẽs. deus ei ignis
eſt ↄſumens oẽz maliciã.vel a theaſte qð eſt vidẽ oĩa.ecce
tria p̃dicta.pʒ ꝙ; pfectiꝰet ꝓrius dicit᷑ oĩno dirigi in deuʒ
qᷓ in ſummã bonitatẽ vel pmõi.qꝛ & in orone nõ petit ſolũ
modo ſupplementũ defectꝰboni ſß veri 1 aꝛdui:nec ſolũ ↄſi⸗
cerat adoꝛãtẽ dĩna bonitas q̃ vult ſubuenire. vel ſapiẽtia
q̃ cognoſcit᷑ qd ab eo petit. vel ptas qua põt ſupplere. pꝛo⸗
pꝛiꝰet ↄuenientiꝰexpꝛimit᷑ directõ affectin teum ꝙᷓ in po⸗
ientẽ vel ſapientẽ vel bonũ.¶¶ Ao illð qdð obijcit᷑.ꝙ pietas
accidit oroni ⁊c dicẽdũ ꝙ boc nõ eſt veꝝ:b̊ vt ex dictis pʒ
ſuã ſoꝛti᷑ apꝛꝛopꝛiatõeʒ 'm qð ponit᷑ in diffinitõe ofonis

licet em̃ ↄmuniꝰponat᷑ ſᷣm ꝙ ſumit᷑ in diffinitõne oꝛois qᷓ
ſ̃m ꝙ eſi:vna ↄditionũ oꝛonis efficacis:qꝛ illa coĩtas ſibi
aſpꝛopꝛiat᷑ eſt apꝛopꝛiatõ quedã ex dictis pʒ rñſio. i Ad
illud qð ſeꝗtuꝛ.dpᷣm ꝗa pie ſᷣm ꝙ eſt vna ↄditionũ oꝛonis
efficacis nõ ponit᷑ in diffinitõe oꝛonis.vel ſic̃ dicũt quidã
piũ dicit driaʒ foꝛmalẽ qð nõ alie. ꝓpter qð magis ponit᷑
in diffinitõe q; alie.i Ad vltimũ dpᷣm.ꝙ pie peteꝛe ex ca⸗

ritate m ꝙex dictis pʒ.vñ ex rõne ꝓpoſita non ſeꝗtur.ꝙꝓ

ſperaꝛe ſit oꝛare neq; ꝙ oꝛo nõ fiat niſi in vel ex caritate.

rticulus quartus

Onſequẽter querit᷑ de illa diſſimtõe Damaſc.
Ofo eſt petitõ decentiũ a deo.ſicut br̃ ab anf.
i.Cur veus hõ:xpᷣe ꝓ reꝑatõne generis buma
icẽ decentiſſime bibit paſſionia. ᷓ indecenuſfſimũ eẽt
vt videt᷑ xᷣm illũ nõ bibiſſe.ſed Math.xxvj.veꝛiſſime bic
oꝛauit: oꝛo nõ ſemꝑ eſt decentiũ petitio.i Iteʒ apłi or̃o
indecentiũ fuit.ij. Coꝛin.xj.qð videt᷑ ꝑ boc.ꝙ dñs ſimptr
enegauit qð petebat lʒ dicat᷑ ter rogaſſe: &̊ plerũq; oꝛatõ
eſt indecentiũ.¶ Iteʒ glo.illud ibideʒ dĩc.non ꝙ exaudit᷑
dyabolꝰpetens tẽptandũ Job.2 nõ exaudit᷑ aple petẽs ſti
mulũ mouendũ.ſ̊ dy aboli petitio fuit oino indecens.ſ.ꝙ;
iuſtus ſine merito puniret᷑:ꝗqᷓ vt pꝛiꝰ. Iteʒ glo.j. Limo⸗
the.v.ſuꝑ illð ſine intmiſſioe orate.dic.ꝙ oꝛo ẽ ceſideriũ
bonũ.̊ deſideriũ ſine dvecentiũ petitõe põt eſſe:g̊ male per
illud diffimt᷑.¶¶ Iteʒ oꝛo diſpolitõ eſt affectꝰ ꝓprie minus
Apꝛie intellectꝰ.ꝑtinere igit᷑ ſemꝑ vr ad vim aſectinã. ſed
petitio decentiũ nec ad hac nec ad illa videt᷑ ꝑtinẽ:ſ ad in
terpᷣtatiuã:& male ꝑ illã diffinit᷑.¶ Iteʒ cũ q̃tuoꝛ ↄditões
exigant᷑ ad oꝛoeʒ efficacẽ.ſ.vt pie fiat.ꝓ ſe:ꝑſeueranter:et
ad ſalutẽ.⁊ vna in diffinitõe pᷣdicta ponit᷑.vel dat᷑ intelligi
tñ dicit petitõ decentiũ.noĩe em decentium dant intelligi
eypedientia ad ſalntẽ.et alie nec dent᷑ intelligi nec ponan
tur:g diffinitõ videt᷑ diminuta Rñ.dici põt ꝙ; hec diffi
nitio ſicut tactũ eſt prie petẽda reſpicit.et boc neceſſe eſt
oꝛanti:vt petitões eiꝰcũ gratiarũactõe ĩnoteſcãt apud de⸗
um. Philipᷣ.iiij.vbi dicit glo.petitiones vr̃e de reh nccijs
quas vultis impetrare.et h̊ cuʒ grarũactõne.qꝛ ꝗ vult ali
quod impetrare:dʒ de pᷣteritie gratꝰeẽ.ille inquã petitio⸗
nes vr̃e ĩnoteſcãt apud deuʒ.ita vt ſint feruẽtes nõ tepide:
vt ad deũ ꝑueniãt.i.ↄpleant᷑.et ſegtur ꝙ neceſſe bʒ rõnal
creatura obtemꝑãs deo:tꝑales cauſas ad eternã veritatẽ
referꝛe.ſiue petendo ꝗd erga ſe fiat ſiue ↄſulendo qð faci⸗
at bec glo. offerte ergo deo petitões tecentes q̃s glo. pꝛe⸗/
dicta vocat res nccias qð ncc̃ium ẽ oꝛanti.q Dð q̊ obr ð
xpᷣo.ꝙ oꝛauit et tñ oꝛo ſua nõ fuit decentiũ.dm ꝙ decen⸗
tiũ fuii.ſicut dic plane Dam̃.li.iij.c.xxiiijqꝛ ſtatim qn dĩc
oꝛo eſt petitio decentiũ a deo:refert q̃liter dicens Laʒaro
moꝛtuo et tꝑe paſſionis oꝛabat.q!. Quare & nõ fuit exau⸗
ditꝰ. Rñſio.qm̃ cũ oꝛo ſit ꝓcedens ex volũtate ⁊ deſideꝛio
Fm ꝓꝙ volũtas hũana fnit in xpᷣo m triplicẽ differentiam
ſic ⁊ oꝛo.ã quedã oꝛo fuit in ip̃o ꝓcedens auẽte rõnis.
⁊ iſta ſemꝑ fuit exaudita.et ꝗa ↄfoꝛmis in omnibo diuine
volũtati:et qa digne ⁊ ſancte petebat: ideo exauditꝰeſt ꝓ
ſua reuerentia. DHeb.v.Alia fuit oꝛatio ꝓcedens auẽte pi
etatis.et tercia a volũtate carnis.⁊ iſte nõ ſem ꝑ fuerũt ex
audite:tũ ga in his non ↄfoꝛmabat᷑ ſe deo in omi volito.⁊ʒ
boc pʒ.petebat em̃ ꝓ ſuis crucifixoꝛibo qui tñ nõ om̃es ſal
uati ſunt. Pꝛe.petebat calicẽ tranſferꝛi a ſe qdð nolebat do
minꝰ:tũ ꝗa ille petitõnes plꝰerant ad nr̃am eruditõem qᷓ
ad diuinã exauditõeʒ.magis em̃ petebat vt nos erudiret:
q̃ vt deũ ad ſuam petitõeʒ inclinaret.¶. Ad ſcdᷣm ſimiliter
dm.ꝙ oꝛo Pauli vecentiũ fuit.qð patet ꝑ effectuʒ.quia
dñs exaudiait eũ.et ſi nõ ad votũ:tñ ad meritum vt dicit
glo.ſupᷣ pꝛedictũ locũ.Eger petit multa a medico que me
dicus nõ dat nec exaudit ad voluntatẽ vt exaudiat ad ſa⸗
nitatẽ. Ita dñs nõ exaudinit Paulũ ad voluntatẽ. nõ eſt
magnũ eraudiri a deo ad voluntatẽ.aliqñũ em̃ dñs dat iꝛa
tus qð petimꝰ.hec glo.pʒ igit᷑ ꝙ fuit decentiũ.tñ dñs eaʒ
no acceptauit vt volebat:ſed ſᷣm ꝙ ei plus expediebat.⁊ HG
dicit glo.ſuꝑ illud.dixit mihi dñs.glo.melius mibi ꝓui⸗

dens. Ao terciũ dðᷣm.ꝙ exauditio ſathane nõ fuit rõne
oꝑis oꝑantis.qꝛ illud malũ ⁊ inoꝛdinatum:ſed rõne oꝑia
oꝑati.vñ temptatõ illa hẽbat ↄtemptatõeʒ ad temptanteʒ
cuiꝰintentio erat.⁊ ad temptatũ JSob. cuiꝰ ſufficiẽtia erat
ſeu fuit bona cedens illi ad meritũ ⁊ poſteris ad exẽpluʒ.
Jaco.vlt.et illã dñs acceptauit.et ideo ꝓ illo dr ſathanas
exauditꝰ.vñ Aug.ad ꝓbaʒ de diligẽdo deo dic. ꝙ dyabo⸗
lus poſtulauit vt ꝓbandꝰeiꝰfamulꝰtẽptaret᷑. Dam̃.lib.ij.
c.xxix.Cõcedit dñs iuſtũ incidere in calamitates.vt eã q̃
in eo latet vᷣtutẽ alijs manifeſtã faciat.vt in Sob.et h̊/ pui⸗
dentia ẽ diuine ſicut dĩc.¶¶ Ad quaꝛtum dõm.qꝙ oꝛo ſᷣm q;
dr̃ deſideriũ bonũ ſumit᷑ generatr ꝓ iuſticia vite:h̊ aũt ſu
mitur ſpãliter ꝓut h̊ de ea intendimꝰ.h̊ coiſſime ꝓut ẽ idẽ

qð bñfacere.4 Ad ꝗntũ dõᷣm.ꝙ petitõ in diffinitiõe tacta

dicit ⁊ motũ affectꝰ:a exterioꝛẽ expᷣſſionẽ.⁊ ideo nõ ſoluʒ
ꝑtinet ad interpᷣtatiuã ſ̊ magis ad affectũ.q¶¶ AUd vltimum
dᷣm.ꝙ neceſſariũ ad ſalutẽ ꝓut eſt vna de q̃tuoꝛ ↄditiõibo
q̃ faciũt or̃oneʒ efficacẽ.dicit diſpoſitoeʒ caritate infoꝛa⸗
tam.ᷣ in diffinitõe iſta etſi detur nomie cæcentid intelligi:
diſpotõeʒ tñ dicit coĩter ſumptã.ſiue foꝛmata ſit ſiue ĩfoꝛ⸗
mis.et pter hoc ſub alia rõne ⁊ alia ſumit᷑ hic et ibi.

rticulus quintus

Onſequẽter querit᷑ de illa diffinitõne Nugu.j.
Dꝛo ẽ rerũ inuiſibiliũ inꝗſitõ.ſ̊ bec diffinitio
menit meditatõi: qꝛ vt dic Hug. meditatio eſt
freq̃ns cogitatio.modũ ⁊ cãm ⁊ rõneʒ vniuſcuiuſq; rei in⸗
ueſtigans:&̊ meditatõ circa dĩna ẽ de diuinis frequẽs co⸗/
gitatio ⁊ inueſiigatõ eoꝛũdeʒ.¶ IJeʒ dic diffinitõ p̃dicta.
Snõ ↄuenit ſoli diffinito.q¶ SItẽ inueſtigatõ eoꝝ q circa de⸗
um ſunt ꝓpꝛie ↄueniũt lectni:h̊ aũt ideʒ dĩc rerũ inuiſibi
lium inꝗſitio:& male aſſignat᷑ ſoli oꝛatõni ↄuenire:cũ ecõ
uerſo lectõ ↄtra oroeʒ:et meditatio ↄtra has diuidat᷑. di⸗
uidit em̃ Hug.ↄtemplatõeʒ ⁊ oꝛoeʒ ⁊ meditatõeʒ ⁊ lectõ⸗
nẽ᷑.q¶ Pꝛe.j.Coꝛin.xiij.ſuꝑ illud.dat᷑ alij ſermo ſapie. alij
ſermo ſcie diuidit glo.inter ſapiazʒ ⁊ ſciaʒ dicẽs.q ſapia ẽ
ↄtemplatio eternoꝝ:ſcĩa vᷣo in actõne tꝑaliũ.igit᷑ cũ ſapĩe
dona attribuunt᷑ eternoꝝ ſiue inuiſibiliũ ↄtemplatõi ſiue
ↄſideratõni male aſſignat᷑ ſoli oꝛoni ↄuenire.⸗ Pꝛe.ingſi
tio de rebo ꝑtinet ſolum ad intellectũ.oꝛatõ aũt plꝰ ꝑtinet
ad affectũ:ſicut ꝓbat Hug.de vᷣtute oꝛãdi vbi dic.medita
tio parit ſciam.ſcia deuotõeʒ.⁊ deuotõ oꝛoeʒ.ſ̊ deuotõ af
fectus ẽ:quare ⁊ oꝛo multofoꝛtiꝰ:q̊¶ male videt᷑ ꝑ inꝗſitõeʒ
difiniri.¶ Pꝛe.vbi eſt ſcie plenitudo ibi nulla ẽ ingqſitio.
⁊ ſi ponat᷑:ſuꝑflue poni videt᷑.ſᷣ in xpᷣo oꝛante erat ſcie ple
nitudo.qꝛ et illã habuit in pᷣncipio vite ſue:&̊ in oꝛone vpᷣi
nulla fuit inꝗſitio.igit᷑ nõ videt᷑ ſoli oꝛoni ↄuenire.qᷓ diffi⸗
nitio male ẽ aſſignata.q Pꝛe.ĩ beatis angelis ⁊ aiabo ſan

ctis ẽ cognitõ in ſummo.aliogꝗn nõ eſſent bti:⁊ tñ frequen

ter oꝛant ꝓ noſᷣ hoc eſi planũ: ̊ incõueniẽter oꝛo ꝑ ingſiti
onẽ diffinit. ¶ Ad b̊ dom eſt. ꝙ iſta diffinitio penes ipſa
petẽda attendit᷑ ſiẽ̃ et pᷣcedẽs:lʒ oꝛo in pᷣcedenti magis re
ſpiciat ſummã bonitatẽ cũ dĩ petitõ xecentiũ. illud em̃ de
cet qð ðᷣlectat vt qð bonũ eſt. Iſta at᷑ reſpicit ſummã boni
tateʒ cũ dr.oꝛo ẽ rerũ inuiſibiliũ ingꝗſitio.Eſt igit᷑ in diffi
nitõe iſta inuiſibiliũ reꝝ inꝗſitio.nõ ꝙ oꝛãs ibi ſiſtat:pᷣ vt
magis oſpoꝛtuniꝰ⁊ familiaꝛiꝰvaleat impetraꝛe.⁊ in iſio ſi
ſiat oꝛonis ↄplementũ quodãmõ.ſi ꝗs rogare vellet pꝛĩci
pem aliquẽ ſiue regẽ.expediret ei ad illiꝰſecretoꝛia qͥ meli
us poſſʒ accedẽ:vbi oꝑpoꝛtuniꝰ⁊ certe ſecretiꝰ illi poiſʒ ſu
am ind gentiã oſtende:⁊ miſcðiaʒ ipidimpetrare.ſic eſt in
ꝓoſito/¶ Vlteri notandũ ẽ.ꝙ inuiſibiliũ ingſitõ ſiue in⸗
ueſtigatio fit plerũq; vel ad ↄgnoſcendũ qð facit lectõnis
exercitiũ:vel ad deguſtandũ qð facit ſapie donũ. vel qͥdaʒ
medio mõ aliqð hñe ab vtroq; qð facit ſcia meditatõ.xel
ad impetrandũ qð facit denota oꝛo. Ex bis patz rñſio ad
tria pᷣma argumẽta.i Ad q̃rtũ pʒ rñlſio.ꝙ ibi nõ ſolũ eſt
inꝗſitio q̃ qdez ẽ ſm intellectũ:ĩmo ⁊ reuelãde miſerie im⸗
ploꝛatõ q qdeʒ ẽ affectꝰ.vel ſi dicat᷑ ꝙ ſit intellectꝰ.hᷣ ẽ non
ſpeculatiui:ſ̊ potiꝰpᷣctici.ꝙ ꝗdẽ cognitõnẽ ↄpᷣhendit ne ſit
erꝛoneꝰſiẽ dic Hug.⁊ affectòeʒ ne ſit tepidꝰ.ql Ad ꝗntum

.ẽ õ

————

— — — — —- —

.
nio
1.
0
d.
X
wi
dco
di⸗
ͦ,
ij
1
1
A
de;
uo.
epie
erii
diſfn
woſan
egben
gſti
lpla
gore
end
boni
dff
N
o
apil
nct
ok
ſechin
ſilein
cciͤi
clden
R
iſonl
bick
ſonenm
binm
Gſ
hgunt

virtgratuita ? oꝑati

—

—

¶Mueſtio

de xpo dicẽdũ.inuiſibiliũ inaſitõ duobo modis intelligi pt

vel ferẽdo ſe ſupꝛa ſe ꝑ nouã ↄſideꝛatõeʒ. Fm ꝙ intellectus
eleuat᷑ ad deũ gradatim: a ↄſideratõe creature ad oↄſidera⸗

tionẽ creatoꝛis.⁊ illud xpᷣo nõ potuit ↄueniꝛe:qꝛ boc ſoluʒ
eſt viatoꝛis. ipᷣe aũt ſemꝑ fuit ↄpꝛehenſoꝛ. vel ferendo ſe ſu⸗
pra ſe diuinã miſcðiaʒ imploꝛado que eſt ſupꝛa ſe:2 ſic ꝓ⸗

prie ſumit᷑ in diffinitone ſupꝛadicta. ſic bene fuit in xpᷣo:
qꝛ iſta ↄſideratõ ſine ingſitio ſciẽtie plenitudini nullaten?ꝰ

ptradicit.pᷣmo aũt mõ ↄtradicit.¶ Ad vltimũ de beatis di

cendũ.ꝙ iſta inglitio ſciẽtie in ſũmo nõ ↄſiderat᷑ actui ſcto
rum.qꝗ qñ oꝛant.nõ oꝛant/p ſe. hp nobis.· ideo qñ implo⸗
rant diuinã miſcdᷣiaʒ ꝓ miſerie releuatõne:nõ eſt illud in⸗

telligendũ de ſua miſeria bͦ de noſtra.

rticulus ſextus
Onſequẽter q̃rit᷑ de diffinitõe Ambꝛo. ſcʒ Oꝛa
tio eſt cibo metis p̃elaꝛaq; alimonia ſuauitatis
q̃ mẽbꝛa nõ onerat.ſᷣ in oꝛnamẽta ↄuertit. Sic
oꝛo dicit᷑ hic cibo mẽtis.⁊ ↄſtat ꝙ ſᷣm ſiłitudinẽ ſumptam
a cibo coꝛꝑis.ſᷣ ita eſt de cibo coꝛꝑis ꝙ ſine illo coꝛpꝰ viuẽ
nõ põt: ſilꝛ erit de cibo aĩe ſiue mentis ꝙ ſine illo aĩa ſiue
mens viuere nõ põt. Sed oↄſtiat aĩaʒ viuere poſſe ſine ↄtem
platõne cuiꝰſpecies eſt oꝛo:ergo minꝰↄueniẽter diffinitur

oꝛo cibo mentis.¶ IJtem Merñ.ſuꝑ cantica dicit.ꝙ oꝛan⸗/

d dabit᷑ vinũ letificãs coꝛ bomis.ergo ↄuenientiꝰ diceret᷑
oꝛo potus mentis q; cibo mentis. 4¶ Peet. ſicut dic Herñ.
Eſcas bonoꝝ actuũ dirigit.ſᷣ eſcas dirigere magis potui
cõuenit qᷓ cibo:igit᷑ magis ꝓpꝛie diceret᷑ oꝛo potus qᷓ; cibo.
4Dꝛet. cũ refectõ aĩe non ſoluʒ habeat᷑ ex oꝛone.ſᷣ omnis
io cooꝑet᷑ aĩe refectõni: exquo ea que
ꝓpꝛie ↄueniũt debent in diffinitõnibo poni:nõ deberet ora
tio dici cibo aĩe.ſicut nec aliud tuitũ. Pꝛet. idẽ eſt cibo
2 alimonia.ꝗᷓ alterũ ſuꝑfluit. Pꝛet. cũ claritas ſit diſpo
ſitio intellectꝰ.alimonia aũt ſit affectꝰ:non eſt ↄueniẽs cõ⸗
iũctio alimonia pclara..l Pꝛet. ſi veracit oꝛare ẽ amaros
gemitꝰ in ↄpunctõe coꝛdis reſonare. vt dicit Oꝛeg.q̊ nulla

eſt ſuauitas ozonis. ? ita nõ ẽ alimonia ſuauitatis. Pꝛe.

cum oꝛo ſatiſfactoꝛia ſit ⁊ penalis.⁊ ideo coꝛꝑis afflictiua:

multũ videt᷑ mẽbꝛa coꝛꝑis onerare.male ergo dicit᷑ mẽbꝛa
nõ onerãs.4l Pꝛet. cum oꝛo ſit diſpoſitio mentis. quõ ad
coꝛꝑis omamẽta ptinebit.¶Kñſ io. dicẽdũ ẽ. iſta diffini⸗
tio habet ꝗpꝛie reſpicere vimt memoꝛatiuã aĩe. Oꝛãs ei qñ
ei beneficia memoꝛat᷑ ⁊ deuotõe ꝑfundit᷑: nõ modicam ca
pit refectõz. Merñ.ſuꝑ canti.oꝛando dabit᷑ vinũ letificãs
coꝛ homĩs. Vinũ ſpũs qð inebꝛiat: ⁊ voluptatũ carnaliuʒ
infundit obliuionẽ. humectat interioꝛa arentis ↄſcientie:
eſcas bonoꝝ actuũ dirigit ⁊ deducit ꝑ quedã aĩe membꝛa.
fidem roboꝛãs:ſpem ↄfoꝛtãs: oꝛdinãs vegetanſq; caritatẽ.
2 imp̃ᷣgnans moꝛes. hec Merñ. patet igit᷑ quõ oꝛo cibo ſit

mentis. ip̃am reficiẽdo ⁊ eſcas bonoxꝝ operũ dirigendo.⁊
p aie mẽbꝛa deducẽdo.⸗ Dð obijcit ꝙ ſicut cibo neceſſariꝰ

ſit vite coꝛꝑis ⁊ oꝛatio aĩe. Dicendum ꝙ duplex babet eſſe
oꝛatio.vnũ ꝑ comꝑationẽ ad deũ ad quẽ dirigit᷑:⁊ ſic reue⸗
ra eſt cibo aĩe neceſſariꝰſine quo nõ viuit aĩa ſpiritualiter
certum em̃ eſt ꝙ ſpũaliter nõ viuit niſi piss affectꝰin deuʒ
Dirigat᷑. Aliud eſt eſſe oronis ꝗ oↄſiſtit in petendo qð neceſ
ſarium eſt oꝛanti· m ꝙ diffinit a dam. petitio ẽ decentiuũ
a deo. ⁊ Fm hoc ꝙ petat᷑ diffinite hoc vel illud: neceſſitateʒ
nõ impoꝛtat.ꝗ Ad aliud dicẽdũ.ꝙ ſi ꝓpꝛietates potꝰoꝛoni
ↄueniũt:nõ tñ ꝓpꝛietates potꝰ qui ſolũmodo potꝰeſt.vt po
tus oĩs:ſᷣ potꝰ qui eſt ciboꝛ potꝰ:cuiuſmõi eſi vinum. igit᷑
ↄuenientioꝛi ↄgruitate dicit᷑ oꝛo cibo qᷓ; potꝰ. Pꝛet.qꝛ ma⸗
gis ꝓpꝛie dicit ſeu ↄuenit cibo reficere qᷓ potui. ¶ e autẽ
dicit Herũñ. eſſe vinũ ⁊c̃.hoc dicit rõne qua eſt cibo ⁊ potꝰ
vt ex ißis verbis ptʒ. ¶¶ Ad aliud põt dici. ꝙ licʒ alimonia
mẽtis alijs ↄueniat gratuitis:iñ quodam progatiuo ſpãli
oꝛoni ↄuenit.vtpote qua reficit.alit᷑.⁊ ad ſtatũ ꝑfectõis ef
ſicaciter ꝓmouet᷑.vt ex verbis ptʒ Werñ. 4l Ad aliud di⸗
cendũ.ꝙ licet idẽ ſit cibo ⁊ alimonia:tñ differũt rõne. Ci⸗
bus em̃ dicit᷑ inqᷓ̃tuʒ cibat ⁊ reficit. alimonia qua alit. vñ
duo effectus notant᷑ oꝛonis.vnꝰeſt refectio ſpũalis que eſt

lxxxviij.

ex ↄiunctõe mentis cũ ſũmo bono.Alius ẽ nutritõ ĩ amo⸗
re dei queẽ in aĩe vita.ſicut dicit aug. in ſolilogo.⁊ illð da
tur intelligi plane in auctoꝛitate Herñ.ſupꝛadicta.a..Ad
aliud dicendũ cũ dicit᷑ alimonia p̃clara.notat᷑ duplex effe⸗
ctus oꝛzonis.ſcʒ nutritio affectꝰ. illuſtratio intellectꝰ. cuʒ
boc em̃ ꝙ oꝛo in ſuauitate iocũditatis nutrit aĩazʒ qtuʒ ad
affectũ: illumiĩat etiã qtum ad intellectũ.vñ Cri.in quo⸗
dam bᷣmone dicit. ꝙ danieli oꝛzonibo viſa pandũtur.¶. Ad
aliud dicendũ.ꝙ duo ſunt genera lacrimaxꝝ.ſcʒ ex recoꝛda
tione offenſe dei: 2 iſte ſunt amaritudinis. ⁊ ex ↄſideratõe
ſuꝑne patrie.⁊ iſte iocũditatis ſunt· Sic oꝛonum duo ſunt
genera. vnũ ex pſideratõe bonitatis diuine 2 beneficẽtie:⁊
iſtud eſt iocũditatis ⁊ hoc eſt ↄtemplatiuoꝝ. Aliud ẽ ama
ritudinis ex ↄſideratõe offenſe cei ſatiſſaciẽdo ꝓ illa. Pꝛi
ma tota eſt iocũditas qtũ ad ſpiritũ.licet laboꝛẽt virtutes
aĩales in oꝛando.⁊ minꝰregimini coꝛꝑis ſunt intẽte. iſtud
em̃ neceſſario fit qᷓdiu ſumꝰin hac vita.⁊ quãto plus ſpiri
tus delectat in tato plus tabeſcit caro. Scða ſimilit mul⸗
tum habet iocũditatis.ſicut doloꝛ penitẽtialis hzʒ gaudiuz
ↄiunctũ ſᷣm qð dicit aug.doleas 8 doloꝛe gaudeas.⁊ Oꝛe
go. in moꝛał.luctu ſuo aĩa paſcit᷑: ⁊ ad ſuꝑna gaudia ferẽ⸗
d ſublenat᷑. Et intꝰ quidẽ doloris ſui gemitꝰ tolerat.ſi eo

refectõnis pabulũ ꝑcipit:quo vis amoꝛis ꝑ lacrimas ema

nat. ꝓpteꝛ qdð Ecci.v. Miſcui mirꝛã cũ aromatibo qð ẽ.in
amaritudine reſpirare quadã iocũditate.4Ex hH̊ ptʒ rñſio
ad aliud.qꝛ et ſi oꝛo oneret qᷓtũ ad coꝛruptelã.nõ tñ q;tuʒ
ad materiã. ĩmo eã eleuat vt magis ſpũi ſit ſubiecta ⁊ ↄfor
mis. vñ videmꝰin ſpũalibo viris coꝛpꝰ in modico oneratũ
q̃uis aĩa quaſi ↄtinue ozoni? deuotõi ſit intẽta.4l Ad vlti
mũ dicendũ. ꝙ oꝛo dicit᷑ mẽbꝛa in oꝛnamẽta ↄuertere:quia
multũ iuuãt ad moꝝ grauitatẽ. vñ Herñ. addit auctoꝛita

ti p̃dicte ⁊ s moꝛes.

rticulus ſeptimus

Onſequẽter q̃rit᷑ de diffinitõibo Gꝛeg. Hug.
q̃rit᷑ g de ipis inſił. qꝛ ſimul ↄcurrũt ad ſtatum
3 enitetis. vna eĩ reſpicit penitẽtie initiũ:altera
oplemẽtũ.vna eſt hec.ſcʒ Hugo. Oꝛatõ eſt deuotõ ex ↄpũ⸗/
ctione ꝓcedẽs. Altera eſt Gꝛeg. Veracit᷑ oꝛare ẽ amaros ĩ
opunctõe gemitꝰ nõ oↄpoſita verba reſonare.4 Obijcitur
G̊ad pᷣmã lic. Hugo de virtute oꝛãdi ſic dicit.ꝙ meditatio
parit ſcĩam.ſciẽtia euotionẽ. deuotõ oꝛonẽ. ſed impoſſibi
le eſt eẽ parturiẽteʒ partũ.nõ em̃ ſciẽtia eſt deuotio.ᷓ male
diffinit lic.· ¶¶ Itẽ impoſſibile eſt idẽ ſimul ⁊ ſemel diuerſis
motibo moueri. Cũ igit᷑ denotio dicat coꝛdis dilatatõʒ.cõ
punctõ ↄſtrictionẽ: nuqᷓ ↄſtituent vnũ idez. diffinitio illa
eſt nulla q̃ dicit᷑ oꝛo ẽ deuotõ ex ↄpunctõe ꝓcedẽs.⸗ Pꝛe.
impoſſibile ẽ aĩaʒ ſimul triſtari ⁊ gaudere. ſi deuotõ gau
diũ impoꝛtat ⁊ ↄiunctõ triſticiã doloꝛẽ. redit idẽ qð pꝛiꝰ.
ꝙ deuotio ſimul ↄpunctõ oꝛoni non potuerũt ↄuenire. S
nec ꝑilla debet diffiniri. ¶ Itẽ ſi opunctio facit ↄſtrictõeʒ.
cuotio dilatatõeʒ:hec ſe habẽt vt ↄtraria. Zrioꝝ aũt vrie
ſunt cauſe.⁊ nõ eſt vnũ alteriꝰcauſa: deuotio nõ eſt ex cõ⸗
punctõe. Pꝛet. obijcit de ſcdᷣa.veracit oꝛareẽ ⁊c̃. ſatiſ⸗
factio ⁊ ↄtritio ex opoſito dinidũt·i. it᷑ oꝛo cũ ſit ꝑs ſatiſ⸗
factõis nõ erit ↄpunctõ ſiue ↄtritio ꝗ idẽ ẽ:ſicut nec ſatil⸗
factio ↄtritio.¶ Pꝛet.nõ ouenit ſoli qꝛ ↄuenit penitẽtie viꝛ
tuti. cuiꝰẽ m BGꝛeg. p̃terita mala plangẽ. ⁊ tñ penitẽtia vᷣ
tus nõ ẽ penitẽtia ſacmẽtũ:q̃re nec oꝛo q̃ ẽ ꝑs pnĩe ſacmẽti
ↄpunctõ erit.¶ Pꝛet. oꝛo qtũ eſt de ſe maxime vt eſt ſatiſ⸗
factoꝛia. eſt aliqð impetrãdũ. videt᷑ ꝙ eberet expꝛimi ꝑ
aliqð qð haberet ratõeʒ motiui: in diffinitõe eiꝰ cũ nihil
expmat᷑ videt᷑ diminuta. Rñſio. dicẽdũ ẽ ꝙ iſte diffini⸗
tiones ꝑtinẽt ad ſtatũ penitẽtis. vñ oꝛonẽ diffiniũt non ſo
lum ꝓut petitoꝛia:ſᷣ etiã ſatiſfactoꝛia.ſ̊ differenter.qꝛ illa
Bꝛeg. veracit oꝛare ⁊c̃.qᷓtuʒ ad initiũ ſatiſfactõnis.a ge⸗
mitibo em ↄpunctõnis incipit oo inqᷓtuz eſt ſatiſfactoꝛia.
Alia ẽ Hugo.ſcʒ oẽo eſt deuotõ ⁊c.qᷓtuʒ ad eiuſdem ↄple⸗
mentũ. vltimũ em̃ complemẽtuʒ oꝛonis eſi deuotio pꝛoue⸗/
niens ex ↄpunctõne.2 exſumit᷑ cauſaliter ⁊ oꝛdinatiue. id
eſt poſt. Compũctio em̃ ẽ cauſa ceuotõnis ⁊ illã pᷣcedens.

—

Et vt ſupꝛa tactũ ẽ.he diffinitões ſicut etiã alie.non dicũt
eſſe ↄplemẽtũ diffiniti:ſ potiꝰeſſe relatũ ⁊ diminute.q⸗ Erx
his ptʒ rñſio ad pꝛimũ.qꝛ deuotio nõ dicit ↄplemẽtũ or̃o⸗
nis. nec idem ſiłꝛ qð ipᷣa:ſed potiꝰipᷣius ↄplementũ.( Ad
ſcðᷣm ⁊ terciũ dicendũ eſt. ꝙ dilatari ſimul 2 oſtringi. tri⸗
ſtari ⁊ gaudere ꝓut nõ ſunt in vna potẽtia ſᷣ diuerſis: bñ
ell poſſibile vt ↄtritio 2 doloꝛ ſint in ſenſualitate.7 dilata⸗
tio ⁊ gaudiũ in ratõe.ſicut eſt in ꝓpoſito.vlteriꝰetiã eſſe in
vna vi ſᷣm qð ↄuertit ſe ſupꝛa ſe non aetu ſimplici ſed com⸗
poſito:nuliũ eſt incõueniẽs. Vñ 2 aug. de iſta via dicebat
iiij. ↄfeſſio. ꝙ fletus erat ſibi dulcis loquẽs de amico moꝛ⸗
tuo.¶l Ad aliud dicẽdũ.qꝙ ſi ↄpũctio oſtringit ⁊ ruotõ di
latat tũc ſunt ↄtraria ⁊c. Dicendũ ꝙ boc nõ opoꝛtet.caloꝛ
em̃ circa diuerſa ↄgregat diſgregat. ↄgꝛegat em̃ homoge
nea.⁊ diſgregat eutrogenea.ſimiliter motꝰin aliqua ma te
ria eſt cauſa caloꝛis:in alia ẽ cauſa frigiditatis.ꝗ Ad ali⸗
ud dicendũ.ꝙ oꝛatõ nõ ſit ↄpunctõ eſſentialiter: ſᷣ aſſocia
tiue. Gꝛeg. em̃ diffinit ibi oꝛatõeʒ inqᷓ;tuʒ eſt ſatiſfactoꝛia.
2 debet aſſignari ↄpunctõni.4 Si obijcit᷑ vt pꝛius ↄpũctõ
eſt ↄtritio ⁊ oꝛatõ eſt ſatiſſactio. Gicendũ ꝙ duplex ẽ ſatil⸗
factio.ſcʒ exterioꝛ que fit opꝑa exterioꝛa.⁊ hec ↄtra contri
tionem diuidit᷑ que intra eſt. Alia eſt exterioꝛ.⁊ ↄtra hanc
nõ diuidit᷑ ↄtritio:ĩmo ipᷣa compũctio vel contritio eſt ip̃a
ſatiſfactio interioꝛ.que tanta poſſet eſſe ꝙ nõ eſſet opꝰſatiſ
factione exterioꝛi.¶ Ad aliud dicendũ. ꝙ et ſi pnĩe virtu⸗
tis ſit pcta deflere ⁊ amaros gemitꝰreſonare.aliter tamen
eſt eius ꝙᷓ oꝛonis:qꝛ ip̃ius eſt vt per̃m deteſtantis ⁊ vlciſcẽ
tis:oꝛantis aũt vt veniã imploꝛãtis.q! Ad vltimum ſcz ꝙ
nibil motiuũ tangit᷑. Sicendũ ꝙ et li nihil tangit᷑ in moti⸗
uum ex ꝑte illiꝰqui oꝛat᷑ foꝛmaliter:tamen tangit᷑ aliquid
ex ꝑte eius qui oꝛat.ſcʒ conſi ideratio ꝓpꝛie offenſe cũ doloꝛe
tale pluꝛimũ acceptat deus.

rticulus octauus

Onſequẽter q̃rit᷑ de diffimtõne Berñ. hac ſcʒz.
fo ẽ homĩs deo adherẽtis affectõ. 7 familia⸗
is qdã 2 pia allocutõ: 2 ſtatio illumĩate mẽtis
ad fruendũ deo ꝙᷓdiu licet. ¶ Si oꝛo ẽ hoĩs adberẽtis deo
affectio. ſi ille ſolꝰadheret deo qui ẽ in caritate: illi ſolum
oꝛãt qui ſunt in carita te.quod ptʒ eſſe falſum.ſi diceret᷑. ꝗ;
ideo oro ſolũ ↄuenit exiſtentibo in caritate qtuʒ eſt efficax
ad impetrandũ.hoc ſilꝛ patet eẽ falſum: vt ptz de publica⸗
no qui oꝛando obtinuit veniaʒ 2 meruit iuſſificari Luce.
xviij.¶ Stẽ qui adheret deo ẽ in cari tate.qꝛ eſt vnꝰ ſpũs cũ
co.j.Coꝛin.vj.ᷣ̊ nullꝰ ſcit vtꝝ amoꝛe vel odio dignus ſit
Ecẽ̃s.ix. nullꝰ ſeit ſe adperere deo. ſ a quo excludit᷑ ſiue
remouet᷑ ↄſequẽs:a añcedẽs.Si 5 nullꝰ ſcit ſe adherẽ deo
cũ adherẽ deo ſit oſequẽs ad oꝛare:nullꝰſcit ſe oꝛa re. ¶ Itẽ
familiaris 2 pia allocutõ nõ ↄuenit oroni.ſᷣ̊ potiꝰlocutõni
qꝛ vt habet᷑ ab Jſið. de ſum. bo. li.iij. Cuz legimꝰ: deus no⸗
biſcum loquit᷑.ergo nõ 2uenit ꝓpꝛie oroni: ergo non debet J
poni in eiꝰdiffinitõe.⸗! Itẽ nõ videt᷑ ꝙ oꝛatõ debeat diffini
ri ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ ſlatio illumĩate mẽtis. qꝛ vt habet᷑ a phᷣo
ille peccat qui diffinit illud qð in quiete ẽ: p illud qð eſt in
motu ⁊ ecõuerſo.igit᷑ cũ oꝛaꝛe dicat actũ 2 ſta motũ:ſtatio
aũt quietẽ: hoc ꝑ illud nõ diffinit Pꝛet. cũ illumĩatõ mẽ⸗
tis ꝓpꝛie ſit diſpoſitõ intellectꝰ.ad fruendũ aũt deo inflam
matio affectꝰrequirat᷑ ꝓpꝛie. ꝓut dicit Aug. ꝙ ſꝛui eſt amo
re inberẽ rei ꝓpter ſe.male videt᷑ dici ſtatõ iliumĩate mẽtis
ad fruẽdũ.̊ debuiſſet dixiſſe inflãmate mẽtis ad fruenaũ.
Dꝛet. obijcit de vltimo qð eſt ad fruendũ qᷓdiu licet.fini
ti ad infinitũ eſt diſtantia infinita. vbi aut diſtantia infini
ta: ibi vnũ ad alterũ nõ attingit. ſ̊ deus infinitꝰ: creatura
oĩs finita. ᷓ creaturã ad deũ attingere ẽ impoſſibile. Sed
frui eſt ꝑ adherẽtiã ⸗ ↄtractũ quẽdã.ꝙᷓ frui deo creatura ẽ
impoſſibile vt videt᷑. 8mens illumĩata 2 ſi ſtet ad fruendũ
do: frui tñ nõ licet et videt᷑. e ſio.dicendũ ꝙ; hec diffi⸗
nitio eſt oꝛonis put reſpicit Hatũ oꝛantis. nõ ſolũ vt eſt iu
ſlicie: vt ẽ iuſticie oſũmate vt ſupꝛa tactũ eſt. Et qꝛ ſtatus
iuſticie oſũmate in ſubiecto ſuo ponit gr̃e influentiã afſlu⸗
eng aut gr̃a reddat animã ad ↄtemplandũ expeditam 2 ad

fruendũ idoneã: ideo tria dicũt᷑ in diffinitõne ſupꝛadicta.
E oꝛo eſt homĩs dro adherẽtis affectio:ecce pᷣmũ.a fami⸗
liaris qᷓdã ⁊ pia allocutõ:ecce ſedm. ſtatio illumĩate mẽ⸗
is ad fruẽdũ dro ꝙᷓdiu licʒ:ecce terciũ.q Er qͥ pʒ rñſio ad
pᷣmũ.qꝛ ⁊ ſi multi oꝛãt ꝗ nõ ſunt ĩ caritate:nullꝰtñ exiſiẽs ĩ
ſtatu iuſticie ↄſũmate oꝛat niſi adherẽdo deo ꝑcaritatem.
Juſticia em̃ cõſũmata vt tactũ eſt ponit in ſubiecto ſuo af:
fluentiã gr̃e.⸗. Ad ſcdᷣm dicit᷑.ꝙ nullꝰſcit certitudinali ſci
entia ſe eſſe in gr̃a.ſiue deo adherẽ: conicẽ tñ bñ põt qua⸗
dam pᷣſumptõe vehemẽti ſe eẽ do gratũ ⁊ acceptũ.hoc ba⸗
betur a Beꝛñ.qui ponit q̃tuoꝛ ſigna quibo põt conici vehe
menti pᷣſumptõe aliquẽ eſſe in gra gratũfaciẽte.dic em̃ ſic.
ta ſũt ſigna quedã a2 indicia manifeſta ſ aluti. vt indu⸗
bitabile ſit eẽ de numero electoꝝ in qͥ ea ſigna ꝑmanſerint
nũ ſignũ ẽ æuote audire verbũ tei. Et hoc ſignũ ſũptuʒ
eſt ex Joh.viij. qui ex deo ẽ veꝛba dei audit. vñ dicit. poꝛro
inter ea q fiduciã p̃ſiant 2 miſcðiaʒ ſpei vnũ eſt illud mari
mum verbũ tei.qui ex deo eſt verba dei audit. Alia tria ſi
gna ſũt opa vite agere: ↄtinere a pctis: flere ↄmiſſa. ⁊ bec
tria ſunt ab illa auctoꝛitate. j. Yoh. v. Tres ſunt ꝗ teſtimo
nium dãt in terra.ſpũs.aqua ⁊ ſanguis.vnde dicit. fidelis
ſermo ⁊ om̃i acceptõe dignꝰ:qͥ teſtimonia ſalutis ↄmẽdãt᷑.
Tres inquit ſũt ꝗ teſtimoniũ dãt in tra.ſpũs.aqua 2 ſan⸗
guis. ꝗs em eſt ꝗ habet teſtimomuz effuſi ſanguis xp̃i:niſi
qui ↄtinet a pctis. Habet 2 aqua teſtimoniũ ꝗ laboꝛat ĩ ge
mitu ſuo lauãs ꝑ ſingulas noctes lectũ ſuũ.ſane ſeẽm ſup⸗
ueniſſe ſpm̃ certiſſime noua ouerſatio teſlat᷑.iam vt bꝛeuit᷑
a ſanguie aqua.⁊ ſpũ habẽs teſtimoniũ:ſi ↄtines a pctis:
ſi dignos agis pnĩe fructus: ſi facis opera vite. hec Herñ.
Pꝛet. illð argumẽtũ nõ valet.ſecludit ab iſto certitudo ad
herẽdi deo:ꝗ ⁊ oꝛãdi.ĩmo eſt hic fallacia ↄſequẽtis.licʒ em̃
adherẽ to ex caꝛitate ſit in plus qᷓ; oꝛare. ꝓut oꝛaꝛe ẽ actu
exiſtens in ſtatu iuſlicie ↄſũmate:nihilominꝰ oꝛaꝛe ſimpli⸗
citer ẽ in plus q; adherẽ teo ex caritate. Ad illud quod
obijcit᷑ ꝑ Iſið.ꝙ in lectõe cꝰloquit᷑ nobiſcũ.Dicendũ ꝓ ſi
cut habet᷑ a pho.in diffinitõibo ꝑtes ſunt in plus:totuʒ eſt
in equo.vñ nõ eſt momẽtis in lectõe 2 in oꝛatõe deus lo⸗
quat᷑ nobiſcũ.ꝑtes em̃ diffinitõis nõ de neceſſitate eẽ ꝓpꝛie
id eſt ↄueꝛtibiles: ſed ipᷣa tota. vel põt dici vt dicunt aliqui
ꝙ ſic babet ab Yſið. ibidem. nos loquimur deo ꝑ lectõeʒ.⁊
deꝰloquit᷑ nobiſcũ ꝑ oꝛonẽ. vnde cum allocutõ ſignat᷑.⁊ ex
ꝑte dei ⁊ ex ꝑte nꝛa: in diffinitõe oꝛonis ſignat actũ ex ꝑte
ci.¶¶ Ad aliud dicẽdũ.q; nõ diffinit qð eſt in motu ꝑ inð
qð eſt in quiete.ſ̊ potiꝰ ꝑ illud qð ĩ motu.qꝛ nõ pciſe dicit
oꝛo eſt ſiatio illumĩate mẽtis:ſᷣ̊ addit᷑ ad fruendũ deo.hᷣ
eſt mẽtis mote ſiue erecte ad fruendũ. Pꝛet.verbũ phi non
intelligit᷑ de quacũq; notificatõe:ſ de diffinitõe ꝓpꝛie ſum⸗
pta.vñ inſtãtie que poſſent ratõnabiliter dari in illis:non
habent locũ in iſlis notificatõnibo.¶ Ad aliud dicendũ
notificatõ nõ eſt oꝛonis vt oꝛo oↄuenit cuicũq;:ſ̊ potiꝰ vt cõ
uenit homi deo ꝑ gr̃am adherẽti. que ⁊ reddit ipᷣm ad con
templãdũ expediiũ ad fruẽdũ idoneũ.⁊ ideo qñ dicit ꝙ
oꝛo eſt homis deo adherentis affectõ familiaris quedã ⁊
pia allocutõ.cũ ſubinfert᷑ 7 ſtatio mentis:mens ſicut allo
cutione diuĩa reddit᷑ illuſtrata:ita ex adherẽtia inflãmata
eſt.iſta duo ꝑfecte ſufficiũt ad fruendũ.q. Ad vltimũ dicẽ⸗
dum. ꝙ m pꝛiſtianũ ſunt quedaʒ verba q̃ licet ßᷣm rocem
actiua ſũt:ſignificatõe tñ ſũt paſſiua.vt hoc verbuʒz video.
videre em̃ nõ eſt agere ſ᷑ recipe.licet igit᷑ finitũ non ſit age
re in infinitũ. nec attingere ad illud in agendo:poteſt tñ il
lud reciꝑe.ꝛ ſic põt creatuꝛa delectabilit᷑ videꝛe trũ ab p̃o
recipiẽdo nõ in ipᷣm agẽdo. Sic em̃ dicit᷑ in pᷣs. NNec ẽ qui
ſe abſcõdat a caloꝛe eiꝰ.ꝛ iſto mõ põt creatura frui creato⸗
re.ſed qꝛ iſtud nõ eſt niſi quãtuʒ dat dñs ⁊ qꝛ dat.⁊ vlieri⸗
Fm ꝙ creatura ſe diſponit:ideo ↄuenienter dicit᷑ ad fruen⸗
dum ꝗiu licet in diffinitõe ſi upꝛadicta.

rticulus nonus

nſequẽter q̃rit᷑ de diffinitõne Hugo. ſcʒ hac.
Ofo eſt ↄuerſio in deũ. ꝑ piũ ⁊ humilſẽ affectuʒ
fide 2 ſpe ⁊ caritate ſubnixa. Sic 2 ratõ cõue⸗

dicg,
famni⸗
temè
ſoal
iſtes
Aem.
no af⸗
aliſe
que
ebe
aſehe
eñſie

tindd

mar

e
di
dict
do.
inon
eſum
genon
dig
tcõ
ſcon
nitg
di
allo
mata
dici⸗
ocem
fideo.
ſtage
uͤl
abißß
cich
reoto⸗
end

n

nr.

e⸗

—

nit omni gratuite oↄuerſioni in veũ.8̊ min bñ aſſignat᷑ o?o

ni. Ytẽ licut dicit Hugo ibidẽ. deuotõ eſt ↄnerſio in xei
pio ⁊ bumili affectu. Xuotõm ↄuenit pᷣdicta diſfinitõ. S
ſoli oẽoni nõ ↄuenit.male igit᷑ ẽ aſſignata.⸗ Pꝛet. ſi oro ẽ
pia: vtiq; ad deũ ↄuerſa.⁊ ecõuerſo. ſi ↄuerſio ẽ ad deũ ne
ceſſario ẽ pia ↄuerſio.igit᷑ alteꝝ ſuꝑflue videt. ꝛet· au⸗
u. dic i qdaz Pmõe. ſurſũ coꝛ ⁊ nõ ad dñm ẽ ſuꝑbia. ꝑ ð⸗
riũ ſurſũ coꝛ ad dñm bũilitas erit. fruſtra igit᷑ addit᷑ pio ⁊
bũili affectu. 4 Pꝛet. aug. diffiniẽs oꝛzonẽ ⁊ ſufficiẽt dicit
eã eẽ affectũ pi ſolũ.& ſuꝑfluit addẽ hũilẽ vt videt. ꝛe
te. AQDath. vj. ſuꝑ illð intꝛa cubiculũ.glo.fides aꝑit⁊ ſpũs
intrat 7 exaudit. g ſola dicẽdaẽ ſi ubnira. nõ & ſpe? carita

—

te. ¶ Pꝛet. ſola iuſlicia dꝛ ſubnixa. qꝛ ſatiffactõ iuſticie el

nõ fidei ſpei ⁊ caritatis.oꝛ?o aũt ẽ ſatiſffactoꝛia ⁊c. Rñ.
dicẽdũ ẽ ꝙ diffinitõ iſta reſpicit ſtatũ iuſticie. Juſti aüt oꝛo
fecte ex tribo integrat · pmũ ẽ ↄſideꝛatõ ꝓpꝛie miſerie:ſecũ
dñ oſideratõ diuĩe clemẽetie: terciũ ẽ recurſus ad poſtulã
dũ illũ qni põt ſcit ⁊ vult dare affluẽter. vñ Hugo de vutu
te oꝛãdi vicit ſic. Qeceſſe ẽ vt ſic pꝛudẽter ⁊ vtilit deu ora⸗
re iugi meditatõe animũ nrm exerceamꝰ. in ↄſideratõne
miſerie nr̃e diſcamꝰquid nobis neceſſe eſt petere. ⁊ in ↄſide
ratõne miſcðie dei nri quo deſiderio ebeampoſtulare. ec
ce duo pᷣma.⁊ ſubiũgit qᷓtum ao terciũ.neq; em̃ hõ ꝑ deuo
tionẽ ad deuz ſeouerteret: niſi crederet a deo ſaluari poſſe
2 ſparet euz miſereri velle. Poſtremo niſi eum plus ꝙ ſua
mala diliget: nequaqᷓ illa fugiẽs refugiũ in ipo eligẽt · cre⸗
dit potẽtià. ſperat miſcdioʒ. amat cuſiodiã.i Aibil aliud g
eſt oꝛo ꝙᷓ ↄuerſio in deũ ꝑ pium ⁊ pumilẽ affectũ fide ſpe
acaritate ſubnixa. bec Hugo. 4l Ad B qõ pᷣmo obijcitur
põt dici · ꝙ rõ aſſignata nõ dicit plene eẽ rõnis.niſi intelli⸗
gatur de ↄueꝛſione ad deũ ad aliꝗ poſtulãdum:nõ oↄuenit
om̃i ↄuerſioni gratuite:dᷣ illi ſolumodo que aſſcribit oro⸗
ni. Eſt em̃ quedã ouerſio gratuita ad deum. ad eiꝰ bñficia
inijtiẽda.⁊ ad eiꝰbonitatẽ diligẽdaʒ.⁊ ad eꝰpulchꝛitudinẽ
ſpeculãdaʒ. ⁊ eiꝰpotẽtiaʒ admirãdaʒ. ⁊ alie hmõi:que cõ⸗
uerſiones nõ ſunt ozones.. Ad aliud qð obijcit de deuo⸗

—

tione dicẽdũ ꝙ druotõ adoꝛatõis refert oplementũ. ⁊ ad il

ludoꝑat᷑.hᷣ tñ ↄuerſio hmõi licet fiat ad deuʒ pio ⁊ humili
affectu: nõ dicit ꝑfectũ eſſe oꝛoni e:ſR illa q eſt ad aliqd po⸗
ſiulandũ. ꝓpter qð nõ valet argumẽtũ p̃ᷣhabitũ. O autem

ↄuerſio ad poſtulandũ ꝓpꝛie ſit x eſſe oꝛonis oñdit Dugo

in potiſſimo mõ oꝛondi dicẽs. pura oꝛo eſt qñ ex abundan

tia deuotõis mens ita accẽdit᷑. vt cũ ad deũ poſtulatura cõ
uertit᷑: pᷣ amoꝛis eiꝰmagnitudine etiã petitõnis ſue obliui
ſcitur. Lota ꝙ dicit ad deũ poſtulatura ouertit᷑ ꝑ qð nota
tur ꝙ ↄuerſio bmõi ẽ ad poſtulandũ.4 Ad terciũ ⁊ quar⸗
tum dicẽduzʒ. ꝙ neutꝝ pᷣtactaꝝ ſuꝑfluit.qꝛ in oꝛone exigit᷑
pius 2 hũilis affectꝰcũ ↄuerſione ad cũ.habet em̃ oꝛo du
plex motiuũ.vnũ eſt de diuina clemẽtia.⁊ ex pte illa ſuꝛgit
pius affectꝰ. Alteꝝ miſeria ꝗꝓpꝛia:⁊ ex illa humilis aflectꝰ
vnde Hugo de uᷣtute oꝛandi.pius er ↄſideratõe diuine cle⸗
mẽtie: humilis ex ↄſideratõe infirmitatis ſue. hec Hugo.
Altra h̊ aũt duplex babet motiuũ qͥ te ndit ĩ deũ 2 pter H
ↄplete dicit᷑ oro ↄuerſio ĩ deũ ꝑ piũ ⁊ humilẽ affectũ. ¶ Aod
alind à querit᷑ quare ſceʒ Aug. nõ ponit humilẽ affectũ ſi⸗
cut pin. dicendũ ꝙ bene nobis admiſtrabat petẽdi materi
am ꝓnra miſeria? infirmitate. plenioꝛ em̃ curatõ petẽdi
oſiſiit in diuina clemẽtia 2 bonitate. Hec em eſt que mate
rialiter 2 plete materia reſpirãdi fiduciã impetrãdi ad
miſtrat. Et ideo aug. dans magis foꝛmalẽ diffi nitõez oro⸗
nis. qꝛd ptʒ quia illã ꝑ rectũ dat nõ ꝑ obliquũ: ſolũmõ tan
git illã. Hugo aũt totũ illud quo manuducimur tangit: et
ideo illa duo ponit non in recto b̊ in obliquo.⸗ Ad alind
dicendũ.ꝙ qñ dicit᷑ fides aꝑit ⁊ impetrat: intelligit᷑ de fi⸗
de ꝑ dilectõeʒ oꝑante.qꝛ aliter moꝛtua 7. ⁊ nihil oꝑat᷑.nec
ex hᷣ ſequit ꝙ oꝛo ſola fide ſit ſubnixa: imo ſpe ⁊ caritate ꝙ;
caritate iam ptzʒ: qꝛ ſine caritate planum eſt ꝙ nõ aꝑit· nec
impetrat ſine ſpe. ſicut plane dicit Iſido.de ſummo bono
li. ij. ca. vij. Inaniter oꝛamꝰ ſi ſpei fidueiaʒ nõ habemꝰ. pe
tamus vgt ait apłus. vnuſquiſq; poſtulet in fide nihil heſi
tans. Qui em̃ heſitat ſitis eſt fluctui maris qui a vẽto mo⸗

ſoli oꝛoni c
illi g habẽt
religionẽ ⁊ expurgãdi pctᷣa ſiue vicia.4 Itẽ aliud ẽ deſide
riũ ⁊ expᷣſſio deſiderij.oꝛo ↄſiſtit in expmone deſideꝛij. nõ
eſt ceſideriũ.⁊ ita nõ ẽ bonũ deſideriũ.⸗ IYtẽ deſideriũ nõ
dic aliquoꝝ inqſitõeʒ: R̊ οε rex inuiſibiliũ ingꝗſitõ:q̊ oꝛo
nõ ẽ deſideriũ
pꝛie ⁊ coĩter loquẽdo. eo mõ qͥ vita iuſticie dẽ oro.vñ glo.
aug. ſup illud. j. Theſſ. v. Sine int miſſiõe oꝛate.i.ſꝑ iuſte
viuite. iuſtꝰnũꝙᷓ deſinit oꝛare niſi deſinat iuſtꝰ eẽ.ſꝑ oꝛat ꝗ
ſemꝑ bñ agit. ipᷣm em̃ deſideriũ bonũ eſt or̃o.ꝛ ſi ↄtinuũ eſt
deſideriuʒ: ↄtinua eſi oro.hec glo. Et eo mõ quo actiones
xpᷣi dicte ſunt or̃ones. Heb.v.pꝛeces ſi upplicatõneſq; ad de
um qui põt illũ ſaluũ facere ⁊c̃.glo.pꝛeces ⁊ ſupplicatões
xp̃i: dicit actionẽ ⁊ vitam xp̃i.cuiꝰomnis actio fideliuʒ eſt
inſtructio:eſt ad deũ oro. Pꝛet. vt ſupꝛa tactũ eſt. nec B of⸗

lxxvinj.

uetur ⁊ circũfert᷑ Jaco.j.l Ao vltimũ dicẽaũ. ꝙ oꝛo ad H
ꝙ meritoꝛia ſit. fidẽ ſpem ⁊ caritatẽ neceſſario pᷣſupponit·.
ideo dicit᷑ illis ſubnixa.⁊ ſic illis: vt nulla alia vtute vt
in ↄſequẽtibo planiꝰpatebit. ſi ſatiſſactoꝛia ſit: tunc in⸗
ſticie ẽ vt generis remoti.ſatiſfactõis vt ꝗpinqui.nec ꝓpteꝛ
boc o
quat

poꝛtet ꝙ iuſticia ſit ſubnixa: bᷣ bñ habet ab illa elici
veſt ſatiſfactoꝛia.
rticulus decimus
Onſequẽter q̃rit᷑ de illa diffinitõe.oꝛo eſt bonũ
ceſideriũ.q̃ habet᷑ in glo.ſuꝑ ill.j.Thelſſ.v.ſi
e intmiſſiõe oꝛate.ſic. Hec diffinitio nõ ↄueiĩt
equẽt multi habeãt bonũ deſideriũ: vtpote
bonũ deſideriũ ſubueniẽdi pauꝑibo.⁊ intrãdi

Rñiſio. ꝙ oro dicit᷑ bonũ deſideriũ iĩpꝛo-

ficio.nec aliaꝝ ſupᷣdictaꝝ pluxes dicũt ↄplete eſſe or̃onis:
ſᷣ poti eſſe oronis relatuʒ diuerſimode ᷣm modos ſuꝑius
aſſignatos.e

his patet rñſio ad oĩa queſita.

embꝛũ ſecuũduũ
Xpedito de orone ꝗd ſit m diffinitõnez.· re⸗
ſtat ingrere de orone gd ſit m rẽ. Querit 5
pmo vix ſit vᷣtꝰvel actꝰ virtutis.habito ꝙ ſit
Lactooᷣtutis. Scdo vtx ſit ðᷣtꝰgeneralis ⁊ ſpe
cialis. habito ꝙ ſpecialis aliquo mõ. Lercõ querit᷑ vtruz
actus virtutis theologice vel cardinalis.

rticulus pꝛimꝰ

erit ̊ pᷣmo vtxꝝ oĩo ſit virt? vel actꝰ virtutis.
ſit viriꝰ:videt᷑ ſic.qð ẽ ſanatiuũ pᷣncipiũ nr̃e
mẽtis. illud potiſſime bʒ rõeʒ vᷣtutis·qꝛ ſic mẽs
zinfirmat᷑ nec lãgueſcit niſi ꝑ pctm: ita nõ ſanat niſi ꝑð⸗
tutẽ. ſ oro ẽ hmõi. Hieꝛo. ſu uülud Math.ix. hoc gen?de⸗
monioꝝ ⁊c.orone ſanãt᷑ peſtes mẽtis. Et YJſið.ð ſũmo bo
no. li.iij. c. vij. oꝛ onibo mũdamur.4 Pꝛet. qð ẽ meritoꝛiuʒ
ſalutis eterne hʒ rõeʒ vᷣtutis.qꝛ ſicut petm ſolũ eternũ me⸗
retur ſuppliciũ:ita ⁊ virtꝰpᷣmiũ.ſᷣ oro eſt hmõi.vñ Augu.
e eccłiaſticis dogmatibo.nullũ credimꝰ niſi oꝛantẽ ſalutẽ
ꝓmereri.¶ Pꝛet. circa oꝑa laudabilia ſᷣm ph̊ᷣm ⁊ diffici⸗
lia ↄſiſtit virtꝰ.or̃o ẽ hmõi in ꝗᷓ plurimũ laboꝛant virtutes
aĩales ⁊ min? regimĩ coꝛꝑis ſũt intẽte.qꝛ quãtoplꝰdelecta⸗
tur ſpũs:tãtoplꝰtabeſcit ipa caro... Pꝛet.ſi reddẽ ꝓximo
qð ſuũ eſt. ẽ vᷣtutis:multofoꝛtiꝰreddẽ deo qð ſuũ eſt erit v⸗
tutis. ̊ facit o'o. Mdath. vj. tñ oꝛaueritis ⁊c. glo.nõ eſt
opꝰnarꝛare.ſᷣ obſecrare qð ẽ obſt. equiuʒz iuſticie.reddit igit
vt videt᷑ oꝛo debitũ famulatũ deo.¶ Pꝛet. circa actũ oꝛadi
plurimuʒz otingit deuiare ? erꝛare ſic habet᷑ Math. vj . de
ypocri.⁊ ethnicis. ADath. xx. de filijs zebedei.7. xxiij· de
phariſeis lõga orone oꝛãtibo. ncẽrio vᷣtute regulãte ĩ hoc
actu indigemꝰ. hec aũt ẽ oro vt videt᷑ cũ actꝰ habitibo ſuig
regãt᷑ d oppoſitũ. ↄtẽplatõis 'ᷣm Hugo. tres ſ ũt ꝑtes
ſcʒ lectio.meditatõ ⁊ oꝛo.ſᷣ̊ due pᷣme nõ ſunt vᷣtutes ſimpli
citer. nec oꝛo vt videt᷑. ¶ Pꝛet. qð nõ bʒ orietateʒ ad petin
nõ eſt virtꝰ. p oro eſi hmõi:qꝛ ſtat cũ pctis.nec eſt aſſignaꝛe
aliqð cui ꝓpꝛie dicat᷑ reſiſtẽ. ¶ Pꝛet. m aug.virt?eſt bona
q̃litas mẽtis.ſᷣ oro nõ ẽ mẽtis q̃litas cũ ſit actꝰ:⁊ ita nõ eſt
uͤt. ¶ Pꝛet. ßm eũdeʒ. virtꝰ?ẽ q̃ recte viuit᷑ ⁊ nullomale vtit
ſ orone ↄtingit male vti. ¶ Pꝛet · Sm eandẽ vᷣtutẽ oꝑat᷑ deꝰ

—

in nobis ſine nobis.ſ̊ oro ẽ a nobis.a ẽ ſine no
bis:g vt videt᷑ oro nõ eſt virtꝰ nſio.ad h̊ dicẽdũ.qꝙ cũ
actꝰoronis ſit meritoꝛiꝰquãtũ ? de ſe.⁊ ſit circa bona ⁊ diſ
ficile:ocedẽdũ ẽ ꝙ ſit habitꝰa qͥ elicit᷑ ᷣtꝰque aũt vts illa ſit
poſtmodũ patebit. Oẽs igit᷑ rones q ̊ ꝓbãt ↄcedẽde ſunt
ſcʒ ꝙ or̃o ẽ actꝰðᷣtutis ⁊ nõ vᷣtus.Quare aũt ſit actꝰvᷣtutis
põt ratio aſſignari.ſcʒ qꝛ a nobiliſſimis vᷣtutibo elicit. ſcz
fide ſpe 2 caritate. ꝓut dĩc aug.ad ꝓba de oꝛado deo.ꝙ fi⸗
ſpe ⁊ caritate ↄtinuato deſiderio oꝛamꝰ. aũt ſit actꝰ
virtutis ptʒ ꝑ h.ꝙ habet actũ in gradu nobiliſſimo in via
moꝝ ↄtemplatõis quo.ſcʒ aĩa ſtabilit.ſᷣm em̃ Hug.pᷣmũ
gradũ lectio.ſcdᷣm meditatõ.terciũ oꝛo vtinet ↄtemplatio.
Ao illud qð obijcit᷑ ↄtra h.ꝙ illud qð pᷣmũ ſanatiuũ mẽ
tis a culpa ⁊c. Dicendũ ꝙ oꝛatio nõ ẽ pꝛimũ ſanatiuũ mẽ⸗
tis a culpa: licet ſit ſanatiuũ peſtis mẽtis.ĩmo gr̃a eſt ꝑ ſe
2 pꝛimum ſanatiuũ a culpa.¶ Ad illuo NHieꝛo.oroſanat
peſies mẽtis.põt dici.ꝙ peſtes bmõi ſũt relige pcti ex ꝗbo
frequẽter inſurgit pugna ↄtra aĩaʒ. Infeſtat᷑ ipa aĩa ⁊ mi
nus ẽ valida ad exercitiũ bonuʒ.⁊ impetuoſioꝛ ad maluʒ.
pmõi aũt peſtes frequẽtia oꝛonis ſanat᷑ ſiue mẽs.vñ Hie⸗
ro.ſuꝑ illo H̊ genꝰ monioꝝ.ita ⁊ ignauia oꝛone depellẽt᷑
vel eponãt᷑.vt ſupꝛa dictũ ẽ.⁊ plana erit rñſio. Pꝛet.gr̃a
pᷣmũ ẽ ſanatiuũ mẽtis foꝛmalit.ſcʒ a culpa ſine moꝛbo pec
cati:oꝛo ẽ ſanatiuũ mẽtis a moꝛbo pene excitãtis ⁊ ꝓuocã⸗
tis ad pctm.q pena peſtis dici põt.ſanatiuũ dico effectiue
id eſt meritoꝛie.q¶ Ad illð qð dic Yſið.ꝙ oꝛoibo mũdamuꝛ
intelligit᷑ a ſoꝛdibo religaꝝ pctoꝝ.4 Zid illð qð obijcit᷑.ꝙ
ofo ẽ meritoꝛiũ vite etne ⁊ ᷣtuti ↄuenit. põt dici ꝙ reuera
meritoꝛiũ ẽ.ſ̊ hoc nõ ẽ rõne q ẽ virtꝰ:bᷣ rõne qua eſt actꝰvir
tutis.Meritoꝛiũ eſt em̃ aliqð vel qꝛ comꝑat᷑ ad illud qͥ cõ
tingit mereri.i.ad virtutẽ:vel qꝛ ẽ ab ipᷣo qͥ meret᷑ ſiẽ actus
ad habitũ.⁊ vtroq; mõ or̃o eſt meritoꝛia.q¶ Ad illud aug.
nullũ credimꝰc. intelligedũ de oꝛãte orone efficaci ad im⸗
petrandũ.q eſt ſubnixa ſide ſpe ⁊ caritate.q̃ non hʒ hmõi
efficaciã niſi inqᷓtuʒ ẽ virtutis. Ad illud qð obijcitur.qꝙ
virtꝰeſt circa bonũ ⁊ difficile ⁊c᷑. Dicẽdũ ꝙ h̊ veꝝ ẽ elicien⸗
do actũ ſuũ ſiue frequẽtiã.ſiue actꝰ ⁊ virtꝰeliciẽdo oꝛatõeʒ
ſiue frequẽtiã oꝛonis ẽ circa bonũ ⁊ difficile.nec ex h ſegt
ꝙ or̃o ſit virtꝰſ̊ actꝰelicitꝰa vᷣtute.q Ao illud qð obijcit᷑ ꝙ
obſecrare ẽ officiũ iuſticie.Dicendũ 7 Hᷣ vexꝝ ẽ.nec ex h̊ ha
betur ꝙ obſecrare ſit pᷣtus ̊D potiꝰactpᷣtutis.obſequiũ em̃
Pꝛie actũ dicit nõ habitũ.⸗ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ or̃o re
gulat deuiũ ⁊ erroꝛẽ que accidũt oꝛãdo: põt dici ꝙ hoc nõ
eſt veꝝ:ſ̊ potiꝰ pꝛudẽtia ſpũs.ſiue vᷣtutis pꝛudẽtie que do⸗
cet —— in actu oꝛandi.
Articnlus ſecũdus
Onſequẽter qᷓrit᷑ vtꝝſit actꝰ vᷣtutis generalis.
vel ſpalis. aũt generalis videt᷑ ſic.vt ba bet
phᷣo.finis ſpeculatõis ẽ veꝝ: finis aũt vᷣtutis
bonũ.ſ̊ finis oꝛonis ẽ hmõi:igit᷑ erit equalis ambitꝰcũ vir
tute.ſᷣ virtꝰiſto mõ ſumpta ẽ virtꝰgeneralis.igit᷑.¶ Pꝛet.
oꝛare ẽ colere deũ.qꝛ coleꝛe dicit actũ interioꝛẽ mẽtis.ſicut
habet᷑ ĩ glo.Exo.xx.q dicit.aliud ẽ colere:aliud adoꝛare.
ſᷣ ſicut dicit augu.in pᷣncipio Encheꝛið.fide ſpe ⁊ caritate
colit᷑ deꝰ.ſi ̊ ad oꝛonẽ ↄcurrũt he vᷣtutes:nõ erit tũc actus
vᷣtutis ſpalis.¶] Pꝛet. Hugo de vᷣtute oꝛãdi dicit.ꝙ or̃oẽ
ↄuerſio in deũ ꝑ piũ ⁊ humilẽ affectum. fide ſpe ⁊ caritate
ſubnixa.igit᷑ vt pꝛiꝰ. Pꝛet.negociari videmꝰor̃onẽ circa
actꝰoĩm virtutũ.qꝛ ↄtingit oꝛare ꝓ actu fidei ſpei ⁊ carita
tis. ⁊ ſic de oĩbo fit. nõ erit actꝰvᷣtutis ſpãlis ̊ generalis
Item oĩs bona actio ẽ or̃o ſuꝑ illud.j.Theſſ.v.ſine int⸗
miſſione oꝛate.dicit glo.ſemꝑ oꝛat qui ſemꝑ bene agit.nõ
aũt omnis oꝑatio bona ẽ oꝑatio ſine actꝰ viꝛtutis ſpãlis.&
⁊c.¶ Pꝛet.nũqᷓ; deſinit iuſtꝰoꝛare.niſi deſinat iuſtꝰeẽ.⁊ iu⸗
ſtus ⁊ oꝛare ſe habẽt in quadã eq̃litate.ſ eſſe iuſtꝰ ẽ a gene
rali iuſticia.vel ab oĩbo virtutibo:ꝗᷓ ⁊ oꝛare ſilꝛ.⁊ ita vt pꝛi
ns. ¶¶ Peet. videt᷑ ꝙ ſit actꝰmultaꝝ vᷣtutũ.vtpote fidei Ja⸗
cobi.j.poſtulet aũt in fide nil heſitãs.¶! Pꝛet. Math. xxj.
ibi ſicoꝛabitis. dĩc glo. oꝛãdũ ẽ m magiſteriũ ſidei. Pꝛet.
videt᷑ ꝓ ſit actꝰhũilitatis.Ecci.xxxv.oro humiliãtis ſe nu

bes penetrat. Pꝛet.videt᷑ ꝙ ſit actꝰ pꝛudẽtie:cũ neceſſario
requirat᷑ in orone diſcꝛetõ bonoꝝ ⁊ maloꝝ.que pꝛudẽtia ẽ
Pꝛet. videt᷑ ꝙ iuſticie: qꝛ facẽ bonũ ⁊ declinare a malo ſũt
ꝑtes iuſticie que in orone petũt᷑.¶ Pꝛet.videt᷑ ꝙ ſit religi
onis.ij.ꝑalip.nũc genua mea flectere ⁊c̃. hoc dẽ de oꝛante
Fm qð oꝛãs c.¶¶ Cotra.oĩs actio q̃ egredit᷑ a vi ſpãli neceſ⸗
ſario egredit᷑ ab habitu ſpãli.or̃o eſi hmði.qꝛ ipᷣa ẽ viꝛtus
affectiue.qꝛ ẽ pius affectꝰ ſᷣm aug.⸗lj Pꝛet.oꝛdinat᷑ oro ad
vnũ actũ liberi arbitrij.ſcʒ ad actũ impetrationis ⁊ nõ ad
oẽs.ꝗ neceſſario ẽ actꝰvirtutis ſpãlis.q Pꝛet.illa vᷣtꝰcuiꝰ
obiectũ eſt ſpãle.neceſſario ẽ ſpalis.Silłꝛ cuiuſcũq; virtu⸗
tis actꝰeſt obiectũ ſpãle.⁊ illiꝰactꝰvirtus eſt ſpãlis.ſᷣ̊ or̃o⸗
nis eſt obiectuʒ ſpãle: qꝛ iniſcdia ſiue bonitas ↄditoꝛis. F.
Item habitꝰquo regulamur in credẽdo ẽ babitꝰſpãlis.
ſilꝛ quo regulamur in ſperãdo. ſiłꝛ ⁊ diligẽdo. Sitłꝛ videt
habitꝰquo regulamur in impetrãdo.vᷣ ozone impetramꝰ
Sor̃o eſt habitꝰſpãlis.i¶ Itẽ ꝑtes ſatiſfactõis ſunt ieinniũ
elemoſina ⁊ or̃o.ſ̊ actꝰ ieiunj eſt vᷣtutis ſpãlis.eRñſio.
dicendũ ꝙ actꝰiſte ſcʒ oro eſt actꝰvirtutis ſpãlis ⁊ quodã⸗
modo generalis:vel vt potiꝰdicat᷑ actus plurimũ virtutũ.
vt infra patebit.¶ Ad illud qð obijcit᷑ pꝛimo.ꝙ eſt actꝰvir

tutis generalis.qꝛ finis eꝰẽ bonũ ⁊c.ptʒ q oro nõ reſpicit

bonũ in illa coĩtate.q virtꝰoĩs reſpicit:̊ ſub rõne ꝓpꝛia.ĩ
qᷓtuʒ ſcʒ habet aliqꝗd ab ipᷣo hũilit᷑ impetrare.⁊ iõ ẽ actus
ſpãlis.¶ Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ ad oronẽ ↄcurrũt oẽs vir
tutes theologice.ſicut ad actꝰcultus dei.dicẽdũ ꝙ ſi eliciat
a virtutibo iſtis:tñ qꝛ nõ eſt eoꝝ actꝰpᷣncipalis ſ̊ ſecũdariꝰ
⁊ ab illis in vnũ ↄcurrẽtibo elicit᷑:nihil impedit ꝗn ſit actꝰ
ſpecialis.pluralitatẽ em̃ actuũ pᷣncipalium ſequit᷑ plurali
tas babituũ a quibo eliciũt᷑.ſ̊ nõ ad pluralitatem actuũ ſe
quẽtiũ:ideo cũ oꝛo ſit actꝰſecũdariꝰ.bñ põt a pluribo vᷣtu⸗
tibo elici.⁊ eſſe actꝰpluriũ virtutũ:⁊ tñ manebit actꝰſpeci⸗
alis. Iſtud planiꝰpatebit in ſequẽti ꝓbleumate.¶. Ex bis
ptʒ rñſio ad illud qð ſequit᷑. ꝙ licet oꝛo ſit pluribo vᷣtutibo
enixa:h̊ non eſt vt virtꝰpᷣncipalis.ſ̊ ſedᷣaria.⁊ ideo bñ põt
eſſe ꝙ ſit actꝰſpalis.ql Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ negociat᷑ cir⸗
ca actꝰpluriũ vᷣtutũ ⁊c. Dicẽduʒ ꝙ h̊ veꝝ eſt.nec ex h̊ ſeꝗt
ꝙ ſit actꝰ ꝓpꝛie pluriũ vᷣtutũ elicitiue:ſᷣ potiꝰ pluriũ impe⸗
ratiue vel diſpoſitiue ſiue aliqͥ mõ ĩnatiue.Vñ negociatio
quã ſoꝛtit᷑ multaꝝ virtutũ eã facit eſſe pluriũ virtutũ qᷓtũ
ad imperiũ vel diſpoſitõneʒ vel iuuamẽ:qꝛ ab oĩbo im ꝑat
diſponit᷑ vel iuuat᷑.ſ̊ hoc nõ facit eam actũ virtutis gene⸗
ralis:qꝛ ſic quelibʒ virtꝰvel quilibet actꝰvirtutis poſſet di
ci generalis.qꝛ quelibet alteri põt imꝑare vel alia iuuare
vel ad aliã diſponere. Elici aũt ab oĩbo vel a pluribo facit
actũ eſſe actũ vpᷣtutis generalis. Ao illud qð obijcit᷑ ꝙ cõ
plectit᷑ oẽn actionẽ bonã. ſ̊ nõ oĩs actio bona ẽ vᷣtutis ſpã⸗

lis ⁊c.põt dici ꝙ oꝛo ſumit᷑ ꝓpꝛie ⁊ coĩter.⁊ coĩiſſime.prie

vt ẽ aſcẽſus aĩe ad deũ ad aliꝗd deguſtãdũ vel impetraduʒ

vel exoluẽdũ.Coĩter ꝓut ↄpꝛehẽdit oẽm actũ ↄtemplatiuũ

relatũ ad deũ.Coĩſſime ꝓut ↄpꝛehẽdit oẽm actũ bonũ ſᷣm
ꝙ dicit᷑. j. Theſſ.v.ſine intmiſſiõe oꝛate.dic glo.nõ ceſſat
oꝛare qui nõ ceſſat bñfacere. Iſto tercõ mnõ ſumit᷑ in ratõe
obiecta.ſ̊ pᷣm ꝙ pᷣmo mõ ſumit᷑ intẽdit᷑ hic de oꝛone.⁊ ꝓpt
hoc nihil ẽ ad ꝓpoſitũ qð obiectũ ẽ. ¶ Hoc eodẽ mõ rñden
dum ẽ ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ eſt actmultaꝝ virtutũ.poteſt
dici ꝙ eſt aliquo mõ religionis.Eſt em̃ fidei imꝑantis. ſi⸗
des em̃ om̃ipotẽtie dei ⁊ eſſentialis bonitatis ⁊ ſũme aꝛdui
tatis imperat oꝛare. hoc ĩnuit᷑ ex verbis glo.ſupꝛapoſite.qᷓ
dicit.ꝙ oꝛandãũ eſt ſᷣm magiſteꝛiũ fidei ⁊ humilitatis tanqᷓ
diſponẽtis ſubiectũ. Humilitas em̃ oꝛãtis oꝛatõeʒ leuem
efficit.⁊ quaſi habitã naturã aſcendẽtis. vnde dicit᷑ ꝙ; oro
bumiliãtis ſe nubes penetrat. reputat em̃ ſe inſufficiẽtem
ideo oꝛat.vñ aug.ſi in ptᷣate haberet nõ peteret.pꝛudentie
eſt vt regulãtis. religionis eſt inꝙᷓ̃tuʒ eſt actꝰlaudantis.iu
ſticie quãtũ ſatiſſactoꝛia.

ticulus teꝛcius
Onſequẽter habito de oꝛone ꝙ ſit actꝰdᷣtutis ⁊

actꝰſpalis.queritur vtꝝ ſit actꝰtheologice.aut
ardialis. theologice videt᷑ ſic. Aug.ð ciui ·

un
i
oſuͤt
tligi
ante
edeſ
ntne
0ad
nöad
ans
Uir
of
N
it
E
ne
ſo.
⸗
Pid.
hſe
ſpiet
ctos
pir
ciat
ari⸗
d
rali
nüſe
ötn⸗
he
hio
ily
vt
,
.
1
0
ü
we⸗
di
hare
facit
x6
ſpi⸗
pprie
ſcduz
iui
m
eſſat
atöe
ge
ſden
wiſ
.i
N
dlte
lang
enen
god
ſcicten
denne
ls

ni
a
zct⸗

—

E

¶ Nueſtio

dei li x.ca.ĩiij. Sacrificamꝰ deo hoſtiã hũilitatis ⁊ laudis
in ara coꝛdis igne feruide caritatis.⁊ ſequit᷑.hic ẽ dei cul⸗
tus. bec vera religio. hec recta pietas. hic plane babet ꝗ;
cultura interioꝛ nihil aliud ẽ ꝙᷓ oꝛo. ſi cultura intioꝛ nihil
aliud ẽ ꝙᷓ oꝛo: idẽ eſt oꝛo qð caꝛitas vt videt᷑. ¶¶ Pꝛet. ca⸗
ritas nibil videt᷑ aliud eſſe ꝙᷓ amoꝛ ſiue deſiderium bom. B
idem eſt oꝛo vt ex dictis ptz. ̊ ⁊c. hoc idẽ habet᷑ ab aug. di⸗
cente ꝙ oꝛo eſt deſideriũ 2 caritas. 4 Itẽ nihil aliud ẽ ca⸗
ritas ꝙᷓ volũtas boni. oꝛo aut nibil eſi aliud qꝙᷓ boni adipi
ſcendi expᷣſſio.⁊ ſi aliqñ ſit amouẽdi mali hoc eſt ꝓpter illð
a ad illud oꝛdinatũ.Sᷣ volũtas alicuiꝰ expᷣſſio eiꝰ eiuſdem
ſunt vᷣtutis: S oꝛo eſt act?caritatis vel eadem virtꝰqð cari
tas. 4 Pꝛet. illa vᷣtꝰ theologica dẽ q̃ nõ ſolũ habet deuʒ in
rõne finis:̊ obiecti.oꝛo eſt bmõi. Pꝛet. illa vtꝰtheologi
ca dã q nõ habet ſuꝑfluũ in aſcẽſu. vᷣtus em̃ oĩs cardinalis
qꝛ in medio ↄſiſtit:iu ꝑfluũ babet in aſcenſu ⁊ diminutũ in
deſceſu. quoꝝ neutꝝ ꝑticipat vᷣtutis theologice rõeʒ. b or̃o
eſt bmõi:qm quo plꝰ a plꝰ aĩa in oꝛone eleunat᷑: oꝛo melioꝛ
⁊ purioꝛ ↄpꝛobat᷑· ¶ Pꝛet. oꝛo ꝑptinet ad impletõeʒ pᷣmi pᷣce
pti vbi pᷣcipit᷑ de vno deo adoꝛãdo ⁊ colẽdo.ſ̊ pcepta pᷣme
tabule theologicis vᷣtutibo adim plet:aefen ꝑ fidẽ.ſcõðm
ꝑ ſpem.terciũ ꝑ caritatẽ: ̊ oꝛo adimplet᷑ vᷣtutibo theologi⸗
cis.ſed actꝰ babitũ a quo elicit᷑ implet: oꝛo eſt actꝰvirtu⸗
tis theologice.¶ Cõtra. oĩs actꝰ virtutis theologice trãſit
in deũ vt obiectii. oꝛare nõ trãſit in deũ vt obiectũ hſᷣ poti
us in aliquid a deo obtinendũ. 4 Pꝛet. oĩs ſatiſfactio ꝑti⸗
net ad voᷣtutẽ cardinalẽ. o?o ẽ bmõi· ꝗl Pꝛet. oꝛone ſanãt pe
ſies mẽtis. ſᷣ peſtis mẽtis ẽ ſuꝑbia.̊ oꝛone ſanat᷑ ſuꝑbia.ſᷣ
vtraria otrarijs ſanaãt᷑ ſeu curant᷑ in Gꝛeg. & otraria ſu⸗
perbie. ůᷣ nõ ↄtrariut᷑ ſuꝑbie niſi bũilitas: q̊ oꝛo ẽ hũilitas
vel actꝰpũilitatis.⁊ ita actꝰvᷣtutis cardialis.¶ Pꝛe. oꝛaꝛe
nõ eſt credẽ nec ſꝑare nec diligere.2 nõ ſũt plures actothe⸗
ologice:q̊ vt pꝛius. 4 Pꝛet. ↄtingit oꝛare ſuꝑflue ⁊ diminu
te. ⁊ debito mõ cuz debitis circũſiantijs. ſcʒ qo quõ vel qñ.
Vnde cũ mateꝛ filioꝝ zebedei ꝙ filijs ſuis petẽt: dñs reſpõ

dit. neſcitis qd petatis. Sed oĩs virtꝰ circa quãꝗ ati –
ſuꝑfluũ.neceſſario ẽ cardinalis.⁊ ita vt pꝛiꝰ. Rñ.circa
m dicunt ꝗ⸗

hãc queſſionẽ diuerſi diuerſa ſentiũt. Quidã
ozo ιtis cardialis 2 ſpecies iuſticie. Et rõ eoꝝ eſt ꝙ ſi
cut in habitudine ſuꝑioꝛis ad inferiꝰ:ita vna virt?que ẽ vo
lũtatis implẽdi pᷣceptũ.qꝛ p̃ceptũ eſt.ꝛ iſta ẽ obediẽtia que
eſt in genẽ vᷣtutis cardialis.ſic in oꝛdĩe inferioꝛis ad ſupe⸗
rius ell oꝛo que expᷣmit volũtatẽ boni impetrãdi vel mali
amouẽdi bñnſicio ſuꝑioꝛis.q̃ ⁊ pari rõne poni debet ĩ gene
re vᷣtutis cardialis.rõ iſta ẽ minꝰ ſufficies.⁊ ſiłe ꝓpoſituzʒ
nõ ↄuenit:q; oꝛo nõ impetrat debitũ ſiẽ obediẽtia.¶ Pꝛe.
in obediẽtia nõ attendiẽ ſolũmodo deꝰcui obediẽduʒ.ſᷣ hõ
ſcʒ pᷣlatus qui ẽ loco dei.⁊ ideo neceſſario obediẽtia reſpi⸗
cit actũ exterioꝛẽ. ⁊ ideo verſat᷑ circa actõeʒ q ẽ vᷣtus cardi⸗
nalis. ꝛet. qꝛ actionẽ illã attendit ſub rõne ebiti: ideo ẽ
iuſticie ſi pecialis. bec aũt nõ attendũt᷑ in oꝛone.⁊ intendo ð
oꝛone mẽtali que indebitũ impoꝛtat de ſui rõne dico.neq;
actũ exterioꝛẽ reqrit. Pꝛet. deñ nõ tĩ habet in fine finis B
obiecti.⁊ qꝛ nõ ↄtingit exceſſuʒ in oꝛone: nõ habet ſub vᷣtu⸗
te cardinali ↄpꝛehẽdi.⸗ Aliter aũt dicũt aliqui ſcʒ q oro
eſt actꝰ pietatis·que pietas ⁊ ſi aliqñ ↄplectat᷑ fidẽ ſpem ⁊
caritatẽ.tñ ſi ↄſiderant᷑ actus ꝓpꝛij illaꝝ:videbit᷑ bñ ꝙ ipᷣa
aliqua illaꝝ nõ eſt ſ plus illis.nec actus eiꝰ illaꝝ ſed poſt
illos. Inde quẽadmoduʒ dicũt latria radicat᷑ in his tribo
virtutibo: tñ vltra illas eſt. ⁊ habet actus exterioꝛes vltra
illarũ actus.ſicut exhibitõeʒ ſacrificij in altari:adoꝛatõeʒ
genuflectionem hmõi. Unde ſi quereret᷑ cuiꝰ virtutis ſit
actus adoꝛatio: oſtat ꝙ nõ eſt ꝓpꝛie actus fidei nec ſpei nec
caritatis: ſed pietatis ſiue latrie que habet illas tres pri⸗
mas. Seo dicũt ꝗ ab illa pietate nõ ſolum egrediunt᷑ illi
erterioꝛes.ſed etiã interioꝛ que ẽ oꝛo:que poſt ↄſideratõezʒ
defectuũ noſtroꝝ ⁊ potẽtie diuine que põt ſubuenire: ſapi
entie que nouit.⁊ bonitatis que vult:oꝛat vt ſuppleat defe⸗
ctus noſſros.antecedũt ꝗille tres virtutes ⁊ eaꝝ actꝰ oro⸗
nẽ ad boc vt ſit meritoꝛiã ⁊ efficax.Et ꝙ ita ſit:ↄfirmant ꝑ
verba Hugo. de oꝛando deo qui dicit.nõ ſe homo ad deuʒ

7

lxxvi.

anerteret ꝑ denotionẽ: niſi crederet ſe ab eo ſaluari poſſe.
7 ſparet eu miſereri velle. poſtremo niſi euʒ plus.vt ſupꝛa
tactũ eſ. Sed adhuc hec rñſio eſt minꝰſufficiens.qꝛ de pie
tate cuiꝰ actus eſt oꝛo ſicut dicũt.adhuc eſt queſtio vtꝝ ſit
cardinalis vel theologica.nõ cardinalis:quia ꝓpꝛie reſpi
cit intentũ vt obiectũ. Pꝛet. circa ip̃am nõ ↄtingit eſſe ex⸗
ceſſum. vñ tranſcẽditditões vᷣtutis cardialis. Pꝛet.ſi eſt
theologica eſt ↄſequẽs ad fidẽ ſpem ⁊ caritatẽ. qᷓtuoꝛ ſũt
virtutes theologice. qð directe eſt otra ſanctos. Pꝛopter
boc videt᷑ aliter dicendũ.põt em dici ꝙ oꝛo ẽ actus ſpecia⸗
lis.nõ tñ eſt actꝰ cirtutis ſpecialis:quia eſt actꝰ fidei ſpei
caritatis. que ſimul ↄcurrũt ad eliciendũ iſtum actum.
a fide em̃ incipit:⁊ in caritate terminat᷑ . ꝓut dicit aug. ad
ꝓbam dr oꝛando deo. tanto illud qð valde magnũ eſſ( qð
oculus nõ vidit. quia nõ eſt coloꝛ. nec auris audiuit qꝛ nõ
eſt ſonus.nec in coꝛ homĩs aſcẽdit q; coꝛ homis illud debzʒ
aſcendere) ſumemꝰcapaciꝰ:quãto illud eſt fideliꝰ:credimꝰ
2 ſperamꝰfirmiꝰ:⁊ eſideramꝰ ardentius. In ip̃a em̃ fide
ſpe ⁊ caꝛitate cõtinuato deſideꝛio ſemꝑ oꝛamꝰ. hec ille.Ex
his patet ꝙ oꝛatõ ſit harum triũ:ↄſequens ad actus earuʒ
pꝛincipalis. ↄcedenduʒ eſt ergo ꝙ oꝛatõ ſit actus virtutis
theologice:ſed nõ vnius ſed triuz. Si querat᷑ cum fidei ſit
tendere in ſũmã veꝛitatẽ.ſpei in ſũmꝗ mareſtatẽ. caritatis
in ſũmã bonitatẽ. ⁊ oꝛatõ nullũ boꝝ ſit: quõ actus erit iſta
rum virtutu er an erit ſpecialis ⁊ elicit᷑ in his virtuti⸗
bus ↄcurrentibo in vnũ. SDicendũ ꝙ oꝛare nõ eſt act⸗ pꝛin⸗
cipalis ſed ſecũdarius iſlaꝝ virtutuũ. 7 ideo nõ eſt aliquis
p̃dictaꝝ ſed illos ſubſequẽs.qꝛ pluralitatẽ actuũ pꝛincipa
lium ſequit᷑ plurificatio babituũ nõ actũ ↄſequentiũ. ideo
oꝛo põt ab his tribo virtutibo elici.⁊ tamẽ manebit ſpecia⸗
lis actus.4¶l Ad illud qð obijcit᷑ · ꝙ oꝛo nõ tranſit in deum
vyt in obiectũ 1c. Dicendũ ꝙ hoc nõ eſt verũ. qꝛ m Hug.
obiectũ oꝛonis eſt ſũme potens.ſũme ſapiẽs. ſũme bonum
neq; em̃(ſicut dicit)homo ꝑ deuotionẽ ſe ↄuerteret ad ũ
niſi crederet ſe ab eo ſaluari poſſe ⁊c. vt ſupꝛa. Aliquid at
impetrandũ eſi bene in oꝛone 2 quodãmodo obiectum. ſed
hoc nõ eſt pꝛimo ſed ſcðo.⁊ illud nõ minuit virtutis theo⸗/
logice ratõez. qð manifeſte apparet in caritate 2 fide ꝓfun
dius intuenti.ſed illud nõ videt᷑ illud ſoluere ſufficienter:
qꝛ noſtri defectꝰ maxime vident᷑ nos mouere ad oꝛandũ.et
omne illud qð tenet pꝛincipalit᷑ ratõeʒ mouẽtis ? obiecti.
ergo ⁊ oꝛo aliud videt᷑ habere ꝓ obiecto. Dicendũ adhuc
ſᷣm Hugo. in pᷣncipio de oꝛãdo deo. ꝙ licet duo ſint q̃ mo⸗
ueant hominẽ ad oꝛandũ ꝓpꝛia miſeria 2 diuina miſericoꝛ
dia:vnde dicit quo ſtudio quo affectu oꝛãdũ ſit deꝰ:ex no⸗
ſtra miſeria ⁊ eiꝰſimul miſcia ↄſiderare poſſumꝰ. cũ miſe

ricoꝛdia diuina tenet in his duobo pᷣncipatũ. ſe habet in
ratõe pᷣncipalit᷑ mouẽtis.ſiue vt meliꝰdicit᷑ in ratõe mouẽ
tis. miſeria aũt ꝓpꝛia in oꝛone excitantis. vnde adhuc ad⸗
dit Hug. quid em̃ hoiem ad oꝛandi ſtudiũ efficaciꝰ excita⸗
ret ꝙᷓ miſeria ⁊ calamitas tantoꝝ maloꝝ quibo addictus
pᷣmit᷑.Et quid iocũdius ad effectũ oꝛãdi trabẽt ꝙᷓ miſeri⸗
coꝛdia ↄditoꝛis quã inter mala ſua totiens erperit᷑.hec hu
go. Ylud aũt qð ſolũ eſt excitãs obiecti ꝓpꝛie nõ tenet ra⸗
tionẽ. Aliter põt dici ſed ſatis in idem redit.qꝙ obiectũ ali
cuiꝰhabet determĩari duplicit. aut coĩter:aut ꝓpꝛie.ſiue ꝑ
ſe ⁊ ꝑ accidẽs. Illud em̃ dicit obiectũ mũe hoc ẽ m ↄmu
nem acceptõeʒ ⁊ obiectũ ꝓ accidẽs: qð habet ratõeʒz mate⸗
rialis. YJlud vo dicit᷑ obiectũ ꝓpꝛie ⁊ ſe:qð bʒ ratõeʒ mo
tiui ſᷣm hac viã in oꝛone poſſumꝰdicere & miſeria releuan

da ⁊ alia impetrãda tenẽt materialẽ ratõez. Jpa aut miſe
ricoꝛdia diuina obiectũ ꝓpꝛie rõni. 4 Ad illud qð obijcit

ꝙ ſatiſfactõ ꝑtinet ad vᷣtutẽ cardinaleʒ ⁊c. põt dici reuera
oꝛo m ꝙ eſt ſe atiſfactoꝛia ẽ actꝰvᷣtutis cardinalis. vir⸗
tutis ſpecialis.ſcʒ iuſticie qð infra pleniꝰpatebit. ̊ ð bac

materia nõ intendit᷑. ¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ oꝛone ſanã

tur peſtes mẽtis ⁊c.põt dici vt ſupꝛa tactũ eſt ꝙ peſtes mẽ
tis nõ dicunt᷑ pet᷑a pꝛincipalia vt ſuꝑbia ⁊c.ſed potiꝰ reli⸗
quie pctoꝝ. vel põt dici ꝙ ſunt occaſiões materiales. vt ſu

pra tactũ eſt.ↄmũiſſime aüt ſumit m ꝙ illa ſanant peſtes

mẽtis. ꝓut peſtis pcta pᷣncipalia dicũt᷑. AUnde ſuper ulluð

+2

WMath. xvij. hoc genꝰdemonioʒ ⁊c.oꝛo generalis ẽ.nõ ſo
lum verbis:b ⁊ oĩbo q in obſequiũ dei fidei deuotõne geri
mus.ſᷣ hic nõ intendit᷑ de oꝛone. neq; tercio mõ. neq; ſcdᷣo

mõ ſumpta.vñ argumẽtũ p̃dictũ nibil valet ad ꝓpoſitum.

Agd illud qð obijci F.ꝙ oꝛare nõ eſt credẽ ⁊c.dicẽdũ B
nõ eſt veꝝ:ſ ↄſequẽs ad illas.eſt em̃ actꝰ triũ vᷣtutũ theolo
gica ꝝ.nõ pᷣncipalis.ſᷣ potiꝰↄſequẽs ad illas vt tactuʒz eſt.
Ad illud ꝙ oĩs actꝰ pᷣtutis circa quẽ otingit eẽ ſuꝑſluũ ẽ
actꝰcardialis:põt dici ꝓ actꝰ vᷣtutis põt habẽ modũ tebi⸗
tum duptꝛ. aut ꝑ aggrega tõeʒ circũſtãtiaꝝ:aut ex medita⸗
tione inter ſuꝑfluũ ⁊ di minutũ.pꝛimo mõ oĩs virtꝰmerito
ria tã theologica q; cardĩalis ĩ actu ſuo debet habẽ modũ:
qꝛ nullꝰ actus ẽ laudabilis niſi ad deũ ↄcurrãt debite cir⸗
cũſtãtie.vñ etiã dñs modũ ĩ diligẽgo detmiat Aath. xxij.
Scðo aũt mõ ſola vᷣtꝰcardialis ĩ ſuo actu habet modũ. et
hoc ↄſiſtit circa obiectũ cauſatũ.⁊ ideo habz teneꝛe neceſſa

rio mediũ inter ſuꝑnuũ ⸗ diminutũ. ¶ DHoc aũt að obijci=

& ↄtingit oꝛare ſuꝑflue ⁊c.dicẽdũ hoc nõ eſt verũ.qꝛ nõ
ptingit exceſſuʒ eẽ in oꝛãdo.ſicut nec in cꝛedẽdo.ſꝑando di
ligendo. Silꝛ nec dim inutõeʒ ꝓut dicit extremũ.ſcʒ viciũ.
ſuꝑfluũ em̃ vel diminutũ nõ cadũt i oꝛone ꝓut viciũ dicũt
qꝛ quãtũcũq; parũ vel multũ quis oꝛat:actꝰ oꝛãdi laudabi
lis eſt.dũmodo fiat cũ debitis circũſtãtijs.

¶ Queſto. lxxxix. de ſpecie-

us oꝛationis.

e ſpeciebo oꝛonis. Et diuidit᷑ hec ꝑs ĩ q̃⸗
uoꝛ m nũeꝝ diuiſionũ ipiꝰ oꝛonis.diui⸗
ditt em̃ oꝛo in ptes ſiue ſpẽs ab apło. bto
Heꝛñ.ambꝛo.aug. vñ hec ps in qtuoꝛ. In quaꝝ pᷣmo agit̃
de diuiſiõe apłi.in ſcðᷣa de diuiſie Heꝛñ.in tercia de diui
ſione Ambꝛo. in quarta de diuiſiõe Aug. In pᷣma aũt al⸗
ſignãt᷑ qᷓtuoꝛ ſpẽs ab aplo.j. Thimo.ij.obſecro pᷣmũ om̃i
ſieri. obſecratões. ozones. poſtulatões. grarũactoes om
nibo hoĩb. Glo. hactenegit de pſeudo aptis.h̊ ð oꝛonibo

ey quo ptʒ ꝙ q ibi dicũt᷑ ſpẽs ſunt oꝛonis. —
Membeum primũ

Rima aũt haꝝ partiũ habet duas.in quaxꝝ
pꝛimo agit᷑ generalit᷑ de ↄueniẽtia pᷣme diui
ſionis. In ſcdᷣa de partibo ſiue ſi peciebus in
quas facta eſt diuiſio.

lus primus

NQpma ꝑte ꝓcedit᷑ ſic. Jdẽ nõẽ diuidẽs ⁊ diui
i.pᷣ oꝛo ẽ ipᷣm diuiſũ: nõ oꝑtʒ poni vna diui⸗
iñ. 41 BStẽ ab aug. habet᷑.ꝙ obſecratõ ẽ ſpẽs
poſtulatõ fit tribo modis.obſecꝛãdo
rogãdo.⁊ ſimplꝛ poſtulãdo.obſecꝛatõ Gẽ ſpẽs poſtulatõis
minꝰↄueniẽter diuidit᷑ hic poſtulatõeʒ.¶ Pꝛet.ĩ diſti⸗
ctione apłi nõ ponit᷑ ſpẽs illa ozonis qẽ ſupꝓlicatõ: neq; il
la q ẽ inſinuatõ q aſſignãt᷑ ab Hug. vñ hec diſtinctõ videt
diminnta. ꝗ Pet: ab aplo ſignãt᷑ q̃tuoꝛ ſpẽs: ab Hug. tiñ
tres ſpẽs ⁊c ¶ ERRñſio.ad pᷣmũ põt dici. ꝙ oro ſumit᷑ coĩter
Fm ꝙ oꝛo dicit᷑ oꝛis ratõ.ſcʒ interioꝛis vel exterioꝛis. ſic
dicit᷑ ꝛo om̃e illud qͥ oꝛe rõnis fit deo locutö aliq̃. vel ĩ oſtẽ
ſione defectuũ vel petitõe ſuppletõis vel grarũactõnis pꝛo
ſuxpletõe.Alio mõ dicit᷑ ꝓpꝛie. ſm ꝙ oꝛo dicit᷑ petitõ bono
rum alicui exiſtẽti in gra.vñ glo.jj Thimo.ij. orones ſunt
qñ iam cõuerſis vpᷣtutes ⁊ bona oꝛant᷑. Sumit g coiter ᷣm
yyẽ diuiſa: ꝓpꝛie vᷣm ꝓ ẽ diuidẽs. ¶ Ad aliud dicẽdũ ꝙ ali
ter ſumit᷑ poſtulatõ ab aplo. ſᷣm glo.⁊ aliter ſᷣm glo. Aug.
ſuꝑ.j. Thimo. Poſtulatõ impoꝛtat quodãmodo debitum
obtinẽdi. vñ glo. poſtulatões ſ⸗ it qn q̃ſi er debito aliqd po/
ſtulatur. vt quod hic gerit᷑ in eterna vita ꝑficiat᷑. ⁊ exẽpli⸗
ficat ↄſequẽter dicẽs.ꝙ poſtulatões ſunt qn a iuſtis gloꝛia
celeſtis oꝛat᷑.ᷣm aug. dicit᷑ poſtulatõ qñũ detmĩate expꝛimi
tur qð petit᷑ modo petẽdi.vñ Hugo. poſtulatõ eſt determi⸗

nate narratõi inſerta petitõ. vt illud. coꝛ mũdũ crea in me
dꝰ. Cõmuniꝰigit᷑ ſumit᷑ pᷣm aſſignatõʒz aug.qᷓ; ſᷣm aſſigna
tionẽ.glo.in aplo.¶. Ad aliud dicẽdũ. ꝙ ſm expoſitõʒ glo⸗
ſe.ſpẽs aſſignate ab aplo.dicũt differentias ozonis.ſᷣm ꝓ
oꝛo tm̃ dicit᷑ q̃ expᷣmunt᷑ petẽda ᷣm gradꝰꝗbo pficit᷑ a ſlatu
culpe ad ſiatũ głie.vñ obſecratõ dicit᷑ adiuratõ ꝓ rebo dif⸗
ficilibo. vt ꝓ ↄuerſiõe impij ⁊ amotõe maloꝝ. Ozo eſt peti
tio bonoꝝ iam ↄuerſis poſtulatõ petitõ glie iuſtis. grarũ⸗
actio ẽ relatio graꝝ ꝓ oĩbo.vñ iuxta q̃tuoꝛ modos iam di
ctos ſumit᷑ diſtinctõ ab aplło.aliteꝛ ſumit᷑ diſtinctõ Hugo.
Vnge in ſpẽboaſſignatis ab Hug. generalit aſſignãt᷑ mo⸗
di petẽdi ⁊ qᷓ‚tuʒ aq ea qᷓ ꝓuocant illũ a quo petit᷑ ad colla
tionẽ petite:dico er his q̃ ꝓferũt᷑.ſicut ẽ in duab ſi pecieb⸗
ſupplicatõis. ſcʒ ca ptatõe 2 erxactõe.⁊ qᷓtuʒ ad expᷣſſionẽ de
ſiderij petẽtis.ſicut ĩ tercia ſi pecie ſupplicatõis q ẽ puꝛa oꝛo
2 qtuʒ ad modum petẽdi in maioꝛibo cauſis ĩ mediocriba

2Z mimis.ſicut ẽ ex ſpẽbo poſiulatõis.2 qᷓtuʒ ad modũ ha⸗

bendi ex ꝑte petẽtis ad i pᷣm quo petit᷑ vt timide vel ↄfiden
ter vel ↄtemptiue vt in tribo ſ pẽbo inſinuatõnis. Pꝛet. in⸗
ſinuatio aſſignat᷑ ꝙ̃tum ad illã ſpeciẽ oꝛonis q̃ ex ↄtemptu
maloꝝ eſt. vn ad multoplura ſe extẽdit oꝛo ꝓut diſtincta ẽ
ab Hug. ꝙ put aplo. ꝓpter qð ⁊ ĩ bac aſſignãt᷑ quedã ſpe⸗
cies que nõ aſſignãt᷑ ex illa.vñ que aſſignãt᷑ ab apło compᷣ⸗
hendũt᷑ ſub illa ſpecie aſnignata ab Hug. que ẽ poſtulatio.
xcepta illa ſpecie que ẽ gra rũactio.q impꝛopꝛie or̃o dicit᷑
aſſignat᷑ tñ inter ſpẽs oꝛonis qꝛ eſt ↄcluſio aliaꝝ:vñ glo.j.
Theſſa. ij. grarũactio eſt de ꝑactis que totũ ↄcludit quaſi
totũ ſit a eo. vnde nõ dicit᷑ oo niſi qꝛ eſi ↄcluſio oronũ to
tum refundẽs in txũ.vt actũ eſt. 4 Ad aliud qð obijcit. ꝙ
Hugo aſſignat tres ſpẽs apłus qtuoꝛ. Dicẽdũ ꝙ tres ſpe⸗
cies aſſignate ab Hug.diſtinguũt ſi ic. Intentio oꝛãtis aut
expᷣmit᷑ ſola narratõe:⁊ tũc ẽ inſinuatõ. aut narratõeʒ in⸗
ſerta petitõi:⁊ boc põt fieri duoba modis.vel qꝛ inſerta eſt
petitio determiata. ſicut qñ aliqñ determiate petit᷑ vt cuim
dicit᷑.Coꝛ mũdũ crea in me deꝰ ⁊c. vel qꝛ narratõi nõ ẽ in⸗
ſerta petitõ determiata.ꝛ tũc eſt ſulplicatõ.q̃liter diſigui⸗
tur ⁊ ſumit᷑ ſpẽs oꝛonis qtuʒ ad aſſignatõeʒ apłi.vt tactũ
eſt. nihilominꝰ multomagis expᷣmet᷑. Scoõm auũt ꝙ hic ſtri
ctius ſumit᷑ ꝓut circa ſolẽnia miſſe celebꝛatõis attendunt᷑
diſtinguũt᷑ ſic. Quicqd pᷣcedit ĩ miſſaꝝ ſolẽnijs viq; ad il⸗
lum locuʒ vbi incipit ſacerdos oſecrare miſteria coꝛꝑis 2
ſanguis dñi:obſecratões accipimꝰ. vñ orones q̃s facimꝰĩ
celebꝛatõe ſi acramẽtoꝝ. añqᷓ illud qð ẽ in dñi meſa incipit
bñdici:obſecratões ſunt q̃s fundit ſacerdos.ozones ſũt in
ipa ↄſecratõe eukariſlie.i.cũ bñdicit᷑ ſanctiſicat᷑.poſtula
tiones ſũt cũ ꝓpło ab epo bñdicit gꝗ ſuꝑ eũ in uocat nomen
dñi.Gr arũactio ẽ de ꝑactis q totu ocludit. q̃ſi totum ſit a
ceo.vt bñdicamꝰdño.⁊ accipit᷑ diffinitõ oꝛonis pᷣm ↄgruẽ
tiam illiꝰepłe que dirigit᷑ ad Thimotheũ ꝗ fuit epᷣus. vñ ĩ
illa ſpaãlii inſtruũtur ep̃i 2 ſacerdotes.
rticulus ſecũdus
DOnſequẽter qrit᷑ de ſpẽbo diuiſiõis ipſius aplłi
⁊c̃.pᷣmo de obſecratõe.ſcðᷣo de oꝛone.tercõ ð po
ſtulatõe.quarto de gr̃arũactõne.

De egi .H. j.
tur ſic. Rogat hic apłtus fieri ozones cbitas exaudiri.vn⸗
gloſa. docet igitur oꝛare vt impetret᷑ quod faciendũ eſt.
ſed obſecratio nõ eſt digna exaudiri:igitur hic inter oꝛatõ
nis ſpecies nõ debet cõputari.pꝛobatio medie.dicit gloſa.
obſecratõnes ſunt adiuratoõnes pꝛo rebo difficilibo.vt p
conuerſione impij ⁊ pꝛo malis remouẽdis.ſᷣm hoc ᷓ obſec
tio eſt oro quã facit impiꝰpꝛo ſui ↄuerſione.h̊ oꝛatõ quam
facit impiꝰnõ eſt deo aecepta Yoh.ix. ¶ Joꝛte dicet᷑ peti
tio ↄuerſionis impij poteſt fieri duobo modis. vel ab eo 9
ouertendus eſt: a ſic eſt indigna. vel ab alio iuſto:ſic rogat
iuſtus vt peccatoꝛ ↄuertat᷑.⁊ hoc nõ digna eſt exaudiri. et
ſic accipit hic apłus. Contra.ſᷣm oꝛdinem natu raleʒ ⁊ ca⸗
ritatis · pꝛius eſt petere ꝓ ſe ᷓ; ꝓ alio.ſed in oꝛone ⁊ poſtu
latione m glo. eſt petitõ Eſe:hic auteʒ pꝛo alio.igitur iſia

— — — - T —

——,,, —

— — — —..

turd
nide
lacti
Pnn⸗

Me
lo⸗

i
dß⸗
eti
rin
di

n,
tu

1
1
1,

+= — ⏑ — —

1

—mG—

¶ Lueſtio

male fituata quia deberet illas ſeg. igit vel male oꝛdinat

apkus: vel rnſio illa nulla . OPꝛet. ſi obſecratões ſũt ꝓ re

bus difficilibo vt dicit glo.ſed video ꝙ oꝛo cuideſt petẽ bo⸗
num opꝰmeritoꝛiũ eſt petere difficile. Sitłꝛ poſtulatio cui⸗
eſt petere vitã eternã.petit rem difficilẽ. grarũactio de bo⸗

no collata eſt de difficili: videt ꝙ oẽs otineat obſecratio.
ſ qð aliq̃ ↄtinet nõ habet diuidi ↄtra illa.g ⁊c. ¶ Pꝛet. ob⸗

ſecratõe petit ↄuerſio impij qᷓ eſt de difficilbo. vt habet᷑ ex

lo. qð intelligit᷑ reſpectu alioꝝ que alijs petitõibo petũt.
facile ẽ qð aljs petitõibo petit᷑.ſed facile difficile nõ di⸗
uerſificãt᷑ niſi ſolũ penes materiã.Sᷣ materie diuerſitas nõ
diuerſificat ſpẽm:&̊ male ꝓſt peciebo aſſignant. ¶ Si dicat᷑
iſta ſpẽs pᷣma differꝛe ab alns nõ rõne facilis vel difficilis

ſolũ:ſᷣ ꝑ ſuꝑadditõeʒ adiuratõnis.quare q̃rit᷑ petitõni rei

difficilis circa hãc ſpẽm magis qᷓ circa alias.¶ ¶ Rñſio. pĩ
dici ꝙ obſecratio põt accipi duptꝛ. vno mõ coiter vt dicat᷑
obſecratõ adiuratõ ꝓ quacũq; re difficili. ⁊ ſic nõ accipit᷑
in ꝓpoſito.qꝛ bñ poſſit alijs duaboſi pẽbo cõuenire. addit tñ
ſupꝛa modos illos adiuratõeʒ:ſic cũ dic ꝗs ꝑ paſſionẽ tuã

ꝑ moꝛtẽ ⁊ reſurrectõeʒ ⁊ bmõi.⁊ hoc ꝓter im pfectõez ipiꝰ

petentis. vt int pellatio alicuiꝰ adiutoꝛio fulciat᷑.Alio mõ
accipit ꝓpꝛie.vt dicat᷑ adiuratio ꝓ re difficili.vt ꝓ conuer

ſione impij vel malis remouendis. Et ſic cantat glo.⁊ ſic

diuidit᷑ ↄtra alios modos. Vnde notãdum ꝙ obſecratõ ibi
ſumpta ẽ ꝓ re difficili.⁊ boc ſolũ reſpectu amotõnis mali
cuiuſmodi amotio eſt impietas ab impio ⁊c.⁊ nõ affectio
nis boni addita adiuratoe. Et appellat ibi res difficilis ſo
lum a ꝑte eiꝰa quo peti᷑. vtpote petoꝝ difficultas ratione
ↄtrarie volũtatis.vñ petitõ iuſtifitatõnis impij dicit ꝓprie

eſſe rei petitio difficilis: ꝓpter liberi arbitrij repugnantiã

—,

Adadit᷑ aũt iſti petitõi ⁊ ſolũ adiuratõ.vt paſſio xpᷣi.moꝛs
reſurrectio ⁊ bmõi:quia oĩa iſta pꝛo impij iuſtificatõe ſũt
impenſa. bis viſis ptzʒ rñſio ad oĩa argumẽta. 4 Ad pᷣmuz
ergo qð obijcit᷑ obſecratio nõ debet hic ↄputari qꝛ apłs
rogat hic fieri oꝛones debitas exaudiri.duplex eſt reſpon⸗
ſio. vno modo ſicut pꝛius dicebat.ꝙ ibi petit iuſtꝰ ꝓ ↄuer⸗
ſione pctoꝛis.⁊ talis bñ eſt digna exaudiri vel etiam mini⸗
ſter eccleſiaſticꝰvt ſacerdos.qui ſi iuſtꝰ ſit:⁊ ꝓ ſe ⁊ ꝓ alijs

dignꝰeſt exaudiri.Si vo ſit in peccatis ⁊ . ndignꝰexaudiri

quãtũ eſt de ſe:quia tamen gerit ꝑſonã eccleſie in qua ſunt

multi ſancti ⁊ ꝑfecti:adhuc ꝓ illis exaudit᷑. Alia rñſio eſt
ꝙ pctoꝛ qñ petit ꝓ ſe amotionem mali culpe.⁊ ſi eiꝰpetitio
nõ põt eſſe accepta ratõe petẽtis:accepta tame põt eſſe ſeu

fieri ratõe mediatoꝛis ꝑ quẽ fit adi

terceſſio matris vel inuocatũ bñficiũ paſſionis. Ad hoc
qð obijcit᷑ ꝙ pꝛiꝰeſt petitio ꝓ ſe ꝙᷓ ꝓ alio.dicendũ ꝙ nõ oꝛ⸗
dinant᷑ bic iſle petitões ſᷣm oꝛdinẽ iſtaꝝ differẽtiaꝝ peteꝛe
ꝓ ſe ⁊ ꝓ alio:ſ̊ ſᷣm iſtas petẽ reſpectu mali qð æbet amo⸗
ueri: ⁊ boni qð debet haberi.⁊ ſic nõ deſcendendo ad ſe vel
ad aliũ ſemꝑ obſecratio pꝛioꝛ erit.ᷓ ꝑ hoc ſoluit᷑ ad ſcõm.

Ad terciũ qð obijcit᷑ ꝙ obſecratõ ↄtinet alias ſᷣm H̊ cũ in

oĩbo ponit᷑ difficile. iã patʒ rñſio ex pdictis.qꝛ accipit᷑ res
difficilis ſolũ a ꝑte eiꝰa qͥ petit.vtẽ iuſtificatõ impij.qᷓ dif⸗
ficultatẽ hʒ ꝓpt liberi arbitrij repugnãtiam: nõ ꝓut dicit᷑
res difficilis illud qð petit᷑. ⁊ ſic obiectõ currit.¶¶ Ao illð
qð quarto obijcit᷑. ꝙ materie diuerſitas nõ facit differẽtiã
ßm ſpẽm. ia ſolutũ e ex pdictis.i¶ õ em diſtinguũt᷑ petitio⸗

nes ꝑ petere facile 2 difficile:pᷣ ꝑ petere malum amoueꝛi ⁊

petere bonũ qð debet haberi.⁊ hec nõ dicũt differẽtiã ma⸗
terialẽ ſolũ ſed foꝛmalẽ.¶ Qð vltĩo obijcit᷑ quare huic pe⸗
titioni magis addit᷑ adiuratio.iã ptzʒ ſolutõ ex pᷣ̃dictis.qꝛ
bec oĩa de quibo fit adiuratõ. vt moꝛs.paſſio ⁊ hmõi.ꝓ iu

ſtiſicatõne impij ſunt impenla. . .
Conlequéter queri (S. ij.

tur de oꝛatõne ſic.ſicut tactum eſt.oꝛatio eſt diuiſum ⸗ di⸗
uidens.ſed ſᷣm ꝙ eſt diuidens quodãmodo appꝛopꝛiat᷑. vt
tactũ eſt. 'm ꝙ diuiſuʒ generaliꝰ ſumit᷑. ſuppoſito b: videt

ꝙ magis debet appꝛopꝛiari tercie ſpeciei qᷓ ſcðᷣe.qꝛ ſᷣm da⸗

uratio in obſeruatione
ſicut ſi diceret peccatoꝛ. Obſecro te dñe ꝑ pᷣcioſaʒ moꝛtem
tuã vel ꝑ dulciſſimã matrẽ tuã.acceptã em illa redderet in
ideo ↄgrue petunt᷑ bona oꝑa ⁊ virtutes.

lxxxix.

maſ.oo? petitõ decẽtiũ a deo.magis decẽs ẽ bonũ patrie
qꝙᷓ vie:ꝗ̊ magis ſaluat᷑ ratõ oꝛãdi vbi petit᷑ bonuʒ patrie.Gᷣ
aũt ẽ in tercia ſcʒ ĩ poſtulatõe ſᷣm glo.nõ ſcðᷣa.ſᷣ̊j vbi magis
ſaluat᷑ ratõ oꝛãdi illic debz magis oꝛo appꝛopꝛiari.¶ Vꝛe.
cũ oꝛone h̊ ſũpta petat᷑ bonũ vie: videt᷑ ꝙ illud debeat pe
ti qð oĩbo ẽ ↄmũe· ⁊ tã ꝑnulis qꝙᷓ adultis.illud aũt ẽ gra:
nõ virtꝰvel bonũ opꝰ. Virtꝰem̃ ⁊ opꝰbonuʒ in ꝑuulis non
ſunt. de ope planũ eſt. ſilꝛ de vtute veꝝ eſt niſi ſolũ gra in
eis inuenit᷑ pᷣtute ſacramẽti baptiſmalis.Cum & iſta peti⸗
tione nõ petat᷑ gra ſ̊ virtutes m glo.⁊ oꝑa bona: g̊ minꝰ

ſufficiẽter vt videt᷑ iſta petitõ aſſignat᷑.. Pꝛet. cũ hic peta

tur bonũ vie quo ad vitã eternã ꝑuenit᷑. illud maxie peti
debet ad qð neceſſario bonũ glłie ↄſequit. Ilud aut nõ eſt
gra nec virtꝰ:qꝛ multi gram habẽt ⁊ vᷣtutes qui głiaʒ non

babebũt. ̊ finalis gra illa nõ fruſtrat᷑:ᷓ debẽt potiꝰpeti vt
videt᷑ qᷓ virtutes.¶¶ Pꝛet. cũ virtutes ſint illud quo medi/

ante aia fit grata deo ꝓ ſtatu vie.⁊ quo ſufficiẽter diſponi

tur ad pᷣmiu ↄſequẽdũ: igit᷑ fruſtra eis bona opꝑa adiũgũt᷑
qñ petit᷑ bonũ e nno iren ꝙ oꝛoẽ petitõ decẽtiuz
ñ ⁊ ſic diffinit eã Dam̃.⁊ ideo ꝓpꝛie
eſt viatoꝛis.xviatoꝛ aũt eſi in initio ſue vie inqᷓtuʒ hmõi eſt.

ſm qð ꝓpꝛie accipit᷑

* —

7 ad terminũ eiꝰtendit. Vñ ad hoc qð ꝑueniat: neceſſe eſt

ꝙ eius via ſit deo accepta:quia aliter non poſſet ad termi⸗

num puenire. Cum ergo viatoꝛ? oꝛo reſpiciat ꝓut ẽin via

eſt oꝛatõ pꝛie accepta petitio ꝓ acceptõne vie.⁊ qꝛ in ſcdᷣa
petitõne eſt bmõi petitio:ideo licet nomen oronis cuilibet
petitõni ſit ↄmũe:ſcðᷣe appꝛopꝛiat᷑ 2 nõ pꝛime.qꝛ vie reſpi⸗
cit terminũ.nec quarte que grarũactio eſt:qꝛ illud Eꝓ bo⸗
no lã dato. aut nõ dato.ꝑ hoc patʒ rñſio quare oꝛo ꝓut eſt
vna de ↄdiuidẽtibo nõ manet in ſua ↄmũitate ſ appꝛopꝛiat᷑
vt iã dictum eſt. ¶¶ Ad illud qð obijcit pᷣmo ptz rñſio.qꝛ
cũ oꝛo ꝓpꝛie ſit viatoꝛis ⁊ pꝛincipalit᷑ petitio eſt ei? qð red⸗

dit viatoꝛẽ acceptũ.hoc aut in ſcðᷣa petitõe petit᷑.licʒ ö de⸗

centiꝰeſt bonũ patrie qᷓ; vie:qꝛ tamẽ nũꝙᷓ ad illð ꝑueniret᷑
niſi eſſet via accepta: ideo magis agꝛopꝛiat᷑ oro petitioni
ſcðe iᷓ tercie.¶ Ad illud qð ſcðo obijcit᷑. debet peti ↄmu
ne omnibo ꝑpuulis ⁊ adultis. Dicẽdũ ꝙ oĩo ſolũ ẽ adultoꝛũ
quia illoꝝ ꝓpꝛie eſt tendere ad terminũ vie ⁊ nõ ꝑuuloꝛuʒ.
cum vſu careãt ratõis.⁊ ideo debet ibi peti qð adultoꝝ eſt
illud aũt eſt virtꝰ⁊ ip̃ᷣm bonũ opꝰ.¶ Ad illud qð obijcitur
ꝙ debeat peti gra finalis.⁊ nõ viꝛtus dicendũ ꝙ in iſia pe
titõne ſicut ſupꝛa dictũ eſi petunt᷑ q̃ faciũt ꝓficẽ viatoꝛem.
Illa aũt ſunt ꝓpꝛie bona oꝑa vᷣtutes.nõ ſic aũt gra finalis
qꝛ illa magis dicit terminũ viatoꝛis intra.⁊ ideo ratio illa
nõ ↄcludit.¶ NMer hoc ptz rñſio ad vltimũ.qꝛ cũ viatoꝛem
venire ad terminũ vie. nõ faciunt virtutes niſi ſint oꝑoſe:

Lo H. in.

tur de poſtulatone ſic.ſuꝑ illuo pᷣs. Intret poſtulatio mea

in conſpectu tuo.dicit glo.ꝙ poſtulatio eſt ꝓ malis remo⸗
uendis.ergo ſᷣm hoc nõ videt᷑ differre ab obſecratõne que
eſt. ſicut dicit glo.ꝓ ↄuerſione impij vel malis remouẽdis.
ergo nõ videt᷑ ꝙ debeat diuidi ↄtra illa.¶ Pꝛet. Jacob.j.
dicit. Siquis veſtꝛum indiget ſapia poſtulet a deo qui dat
omnibo affluẽter. Si g ſapia eſt de bonis vie.⁊ illa petunt᷑
in ſcdᷣa petitõe:̊ videt᷑ differre iſta petitio a ſcða.¶ Pꝛet.
Hugo de vᷣtute oꝛãdi dicit.qꝙ in mĩmis ſimpt: poſiulamus
g videt᷑ goſa male dicere ꝙ poſiulatõe iam iuſtis glia cele
flis oꝛat᷑:cũ głia nõ ſit de mimis bonis.¶ Mñſio. ad eui⸗
dentiã eoꝝ qᷓ bic q̃ſita ſũt.Qota.qꝙ poſtulatõ duplꝛ ſumit
coĩter ⁊ ꝓpꝛie.Coĩter poſtulatõ appellat᷑:qñ determĩate ex
pꝛimit᷑ qð petit᷑etiã in mõ petẽdi.⁊ iſto mõ poſiulatõ con
tinet (ſicut dicit Hugo)ſub ſe obſecratõeʒ rogatõeʒ ⁊ ſim⸗
plicẽ poſtulatõeʒ. vt ſupꝛa tactũ eſt. Pꝛe.vt habet᷑ ab ang.
obſecratõ ẽ in neceſſitatibo maximis.ſᷣ̊ rogamꝰ in medijs.
in mimis ſimpłꝛ poſtulamus. Poteſt dici ꝙ ad illud qð
obijcit᷑ pꝛimo.ſſcʒ ꝙ poſtulatõ nõ differt ab obſecratõne:ꝙ
h veꝝ ẽ ſᷣn acceptionẽ Hug. ꝓut large ſumit᷑. iſto em̃ mõ
2tinet petitionem eoꝝ quibo indigemus pꝛo ſiatu vie. ſiue
ſint mala amouẽda:ſiue bona adipiſcẽda: dum qð petitur

erpᷣmit a ſic eſt in illo vbo ps. Intret poſtulatõ mea in cõ⸗
ſpectu tuo dñe. Silꝛ ⁊ in illo qð obijcit᷑ de verbo Jaco.j.
Siquis veſtrũ indiget ſapiẽtia.¶¶ Ad illud qð tercõ obij⸗

——

citur ptʒ reſponſio ex pdictis.quia poſtulatõ aliter ſumit

ab apoſtolo gliter ab Hugone · SS
oniequeter queri .S. ij.

tur de quarta ſpecie.ſcʒ gr̃aruactõne ſic.Oĩs oꝛo eſt reſpe
ctu nõ habiti.vt habeat᷑. Illud em̃ qð habet᷑.ſcʒ gratiaru⸗
actio ſemꝑ eſt ꝓ accepto:ꝗᷓ nõ eſt oꝛo.¶ Si dicat᷑ ꝙ ponit
inter ſpẽs oꝛonis.qꝛ ipᷣa eſt ꝑ ſe ↄplemẽtuʒ aut ocluſio ſiue
totũ refundẽs in xũ. vñ glo.grarũactio de ꝑactis qᷓ totuʒ
ↄcludũt.q̃ſi totũ ſit a deo.ꝗ pari rõne cũ ozones nr̃e ita de⸗
beant a laude dei ſicut ⁊ in lande ſiue in grarũactõe termi
nari: videt᷑ ꝙ deberet poni laus dxi añ oès iſtas ſpẽs.⁊ HB ẽ
qð dicit plane Ambꝛo. Si velis rogare ⁊ incipias dicẽ da

mihi hoc vel illud:nõne arrogãs oꝛo videt᷑ eẽ.⁊ iõ inchoa⸗

ri debet a laude dei. ⁊ tu rogas om̃ipotentẽ cui oĩa poſſibi

lia ſunt: cũ igit᷑ ſic nõ fiat: videt᷑ mihi inſufficiẽs.Cꝛet·.
ritur de ſufficiẽtia iſſaꝝ ſpecieꝝ.⁊ q̃re tm̃ tot ſũt. TKRñnſio

ad hᷣ põt dici ꝙ duplex diuiſio iſtaꝝ ſpecieꝝ innuit in glo.
quaꝝ vna ſumit᷑ m petitões q̃s facit ſacerdos vel põtifex
in miſſa:eo mõ quo ſupꝛa tactũ eſt. Cũ quo notãdũ.q ipᷣa
miſſa ſolet diuidi in quinq; ꝑtes. qꝛ quinges xp̃c cuiꝰ paſ⸗

ſiomis in miſſa memoꝛia babet᷑ pcipue ſanguinẽ ſuũ fudit.

pꝛimo in circũciſione Luc.ij.ſcðo in oꝛone qñ poſitꝰĩ ago⸗
nia ꝓlixius oꝛauit Luc.xxij.tercõ in flagellatoõne qũ coꝛo
na ſpinea eſt poſita in capite eiꝰ Math.xxvij. ⁊ JZohᷣ. xix.
quarto in ꝑfoꝛatõe manuũ in cruce.eodẽ ca. Quinto in la
teris aꝑtione poſtꝙ;ᷓ iã moꝛtuꝰerat eodẽ ca. Pꝛima a te igi
tur vſq; qui pꝛidie ꝙᷓ pateret᷑.ſcða a qui pꝛidie vſq; ad me⸗
mẽto.tercia a memẽto vſq; ad pr noſter. Quarta ꝑs ẽ illa
que dicit᷑ emboliſmꝰ.i.ſuꝑerxcreſcens: qꝛ poſtea addita in⸗
ter pr̃ noſter ⁊ dñs vobiſcũ. Quinta ẽ ab emboliſmo vſq;ʒ
ad finẽ miſſe.Quatuoꝛ igit᷑ ꝑtes miſſe coꝛrñdent illis qua
tuoꝛ ſpeciebo ab apto aſſignatis. Quĩta aũt nõ ↄputat᷑:qꝛ
poſtea addita fuit em boliſmꝰ.Ael ſic põt ſumi diuiſio.vt
obſecratõnes dicant᷑ fieri ſpãliter ꝓ viuis⸗ ꝓ ipo eccleſie
miſtro vt eivoꝛones ſint accepte. Oꝛones ꝓ ipᷣa ↄſecratõne
hoſtie.poſtulatões ꝓ moꝛtuis.poſt agũt᷑ gre ꝓ bñficijs iaʒ
acceptis. Elel obſecratões ꝓ fidelibo moꝛtuis.oꝛones pꝛo
pctoꝛibo viuis.poſlulatões ꝓ iuſtis:gr̃arũactões ꝓ bonis
Diuiſio altera m glo.ſic ſumit᷑.⁊ ẽ coĩt reſpectu cuiuſ⸗
cũq; penitẽtis.qꝛ cum oꝛo ſit petitõ. aut erit reſpectu mali
amouẽdi: ſic ẽ obſecratio.ſi reſpectu boni qð debet fieri:Rᷣ
Duptꝛ eſt.aut em̃ eſt reſpectu iaʒ dati: 2 ſic eſt gẽarũactio.
Aut dandi ⁊ hoc duplꝛ.qꝛ illud aut ẽ vie: ſic ẽ oꝛo.aut pa⸗
trie:ſic eſt poſtulatio.⁊ axparet oꝛdo.ſicut em̃ pꝛiꝰeſt mali
amotio qꝙ; boni adeptio:ſic obſecratõ añ alias.⁊a ſicut pꝛꝰ
eſt bonũ habẽduʒ ꝗ habitũ:ſic pꝛiꝰpoſtulatõ.⁊ oꝛo grarũ⸗
actõe.⁊ ſicut pꝛiꝰeſt habẽdũ vie q; patrie:ſic oꝛo añ poſtu⸗
lationẽ his viſis.¶ Ad pᷣmũ dicendũ eſt.q; grarũactio cõ⸗
putat᷑ inter ſpẽs oꝛonis.qꝛ eſt eaꝝ ↄplementũ.⁊ ſᷣm glo. to
tum refundẽs in vũ.vt ſupꝛa tactũ eſt. vel aliter põt dici.
ꝙ eſſe oꝛonis nõ cõplet᷑ totalit᷑ in amotõe mali ⁊ boni aſſe⸗
quẽdi:ſᷣ generaliꝰadbuc habʒ determiari eiꝰeẽ ſᷣm qð dic
Aug ·ꝙ eſt piꝰmẽtis affectꝰin deũ directꝰ.⸗ Hugo ꝙ ẽ cõ⸗
uerſio in deũ ꝑ piũ ⁊ humilẽ affectũ.fide ſpe ⁊ caritate ſub
nixa.⁊ ſic põt determĩari coiter reſpectu pᷣſentiũ p̃teritoꝝ
et futuroꝝ.⁊ ſie gr̃arũactio que ẽ de pᷣteritis põt ſub oꝛone
otineri.licet q̊ nõ ↄtineat᷑ ſub oꝛone ꝓpꝛie accepta.qꝛ ſic eſt

reſpetu habendi vt obijcit᷑:ↄtinet᷑ tñ ſub illa ſi pecie oꝛz onis

que dicit᷑ captatõ ab Hug. diuidit eĩ Hugo oꝛonẽ ĩ ſ uppli
cationẽ poſtulatõez 2 inſinuatõeʒ. Et ſupplicatõez in tres
in captatõeʒ exactionẽ 2 purã oꝛatõem. Captatio aũt ẽ ad
captandũ beniuolẽtiã iudicis. ⁊ bñ captat ꝑ gratiarũactõ
nem:qꝛ captat᷑ dei beniuolẽtia. vel cũ oſtendimoei nr̃aʒ mi
ſeriam vt ꝙ ſumꝰpꝛoni ad malũ ⁊ difficiles ad bonũ.vł qñ
manifeſtam?hoſtiũ nr̃oꝝ crudelitatẽ.⁊ ex altera ꝑte mani
feſtamꝰei potentiã.qꝛ liberat nos quãtũ eſt de ſe a malo 2
in bono ↄſeruat.⁊ ꝓ iſtis põt eſſe grarũactio. ¶ N planũ ẽ

ꝙ gr arũactio põt inter oꝛonis ſpẽs oputari. Qðòð obijcit
de laude qð debet pᷣponi. dicẽdũ ꝙ aliter diuidit Ambꝛo.

ſpẽs oꝛonis qᷓ aplus.Aptus eĩ ſolũ attẽdit diffeꝛẽtiã ad oꝛ

dinẽ petitoꝝ.vñ ſᷣm ꝙ mẽbꝛa diuiſiõis hñt referri ad mini

ſtros eccłie in celebꝛatõe miſſe recte oꝛdinata ſunt.qꝛ pꝛiꝰẽ
petere ꝓ viuis et ꝓ ſeipᷣo:vt ſit miſter acceptꝰad offerẽdũ.
qð fit in his que ↄſecratõeʒ coꝛꝑis xpᷣi añcedũt ⁊ boc obſe
cratõne. Et hec oꝛzo ↄſiſtit in ↄſecratõne ipᷣius coꝛꝑis xpᷣi:
qm̃ de ↄgruo dignitas ex ꝑte miĩſtri pᷣcedere debet. Om au
tem ad ea que ſecunt᷑ vſq; ad ↄmũionẽ ꝑſonã gerit oꝛantis
alijs:⁊ tũc dicit᷑ poſtulatõ que ↄſequit᷑cũ pꝛius ſit oꝛa⸗
re ꝓſe ꝙᷓ ꝓ alijs. Alltimo debet eẽ grarũactio qᷓ attendit᷑ ĩ

his que dicũt᷑ poſt ↄmũionẽ.⁊ ita diuiſio accipit᷑ ᷣm ↄgru

entiaʒ illiꝰepłe.ſcribit em̃ ibi ad Thimo.pontificẽ apkus
et ideo illa dirigit᷑ pncipalit ſacerdotibo et ep̃is:et ita ea qᷓ
in ea dicunt᷑ m ꝙ ↄmũiter habeẽt referri ad oẽs. Ex his et
ſuꝑius tactis.ptʒ numerꝰet ſufficiẽtia ſpecieꝝ oꝛonis aſſi

gnataꝝ ab aplo. Ambꝛo. aũt nõ ſolũ attendit que petunt᷑.
ſed etiã modũ petendi.et quid debet eſſe oꝛonis pꝛincipiũ.

et quid finis.et ideo qꝛ deꝰ vbet eſſe nõ ſolũ finis oꝛonis ſ
initiũ motiuũ adoꝛãduʒ.ratõne cuiꝰ debet oꝛzo a laude dei

inchoari.ideo Ambꝛo. inter ſpẽs oꝛonis ponit laudẽ dei:

nõ aũt aplus qui ſolũ reſpicit oꝛdinẽ petitoꝝ.
Mlembꝛũ ſecũdum

Herñ.in q̃ ponũt᷑ eadẽ mẽbꝛa q̃ ponit apls.
alit illa explanat dic em̃ ſic ꝙ obſecratõ eſt

vbſe mittit

bꝛiam veſtimẽti xpᷣi ihu. et nõ fuit auſa rogare dñi ĩmedia

te Marci.v.Sed cũ hõ poſtea accipit fiduciam accedit et

tũc petit deũ ꝓ ꝓpꝛijs xelictis:oꝛo eſi.et ponit exẽplũ de iſta
petitõe de maꝛia magdalena q̃ pᷣmo pᷣuerecũdia ſtetit retꝛo
pedes.vñ nec auſa fuit accedẽ. et tũc ſua petitõ.obſecratio
fuit.̊ poſtea verecũdia depoſita ⁊ fiducia accepta acceſſit
et tũc ĩmediate rogauit dñm. et tũc ſua rogatõ oꝛatõ fuit.
Poſtulatio eſt qũ homo iã habet quãdã hilaritatẽ coꝛdis
nec eſt cõſcius pctti alicuiꝰet petit gloꝛiã ſibi et ↄſeruis ſuis
et grarũactio eſt ita pfecta vt etiaʒ anteꝙ petit dignoſit ex⸗
audiri.ſm ꝙ dicit᷑ Yla.penultio adhuc illis loquẽtibo ego

exaudiã.et Johᷣ.xj.habet᷑ de xpo.gr̃as tibi ago pr̃ qm au⸗
diſti me.et quidẽ ſemꝑ me audis.patet igit᷑ bic ſicut et ſi upß
oꝛdo et ſufficientia ſᷣm gradus.⸗¶ Sed queſtio oꝛitur vide

tur quare nomẽ ↄmune qð eſi oꝛatõ magis appꝛopꝛiet᷑ mẽ⸗
bꝛo ſcðo qᷓ; alijs:cum magis deberet appꝛopꝛiari tercio mẽ⸗

bꝛo:cum ex pᷣdictis patet ꝙ illa ſpecies ſit dignioꝛ. ¶ AD

hoc rñdet Merñ.ꝙ oꝛatõ eſt oꝛis ratio.ſed in pꝛima ſpecie
nõ loquit᷑ homo deo niſi ꝑ mediatoꝛem.in ſcdᷣa vo ſine me
diatoꝛe loquit᷑ deo et ꝓ ſe ſolũ.ĩ tercia nõ ꝓ ſe ſolũ ſed etiãẽ
pꝛo conſeruis.et ideo cum oꝛo ſit oꝛis ratio: aꝑpꝛopꝛiat᷑ ſe⸗

cunde ſpeciei.licet ſit mune nomẽ.
Mlem bꝛũ terciũ

Onſequẽter q̃rit᷑ de diuiſiõe quã ponit Am⸗
bꝛo. Diuidit eĩ oꝛonẽ in dei laudẽ. ſupplicatõ
nẽ. poſtulatõeʒ ⁊ gr̃arũactõeʒ. Sʒ qrit᷑ quõ
Naus ponit᷑ inter ſpẽs oꝛonis: cuʒ nihil in ea
petãt᷑. petitio em̃ oꝛis vel eſt ꝓ malis amouẽdis.vel bonis
adipiſcẽdis.ſ̊ laus nõ dicit᷑ reſpectu hmõi vel illiꝰ:ß potiꝰ
eſt maifeſtatõ ſũmi boni. habet᷑ in glo.ſuppᷣs. exaltabo te
emerex. ¶ Pꝛet. qrit᷑ de differẽtia int ſupplicatõez 7 po
ſiulatõem. a videt᷑ ꝙ nõ ſit differẽtia. qm̃ ꝗ ſupplicat rogat
iudicẽ vt eũ attente audiat.et ideʒ facit qui poſtulat.ᷣ non
differũt vt videt᷑.¶ Pꝛet.qᷓrit᷑ quõ differũti ſta mẽbꝛa ⁊ q̃
liter adinuicẽ diſtiguũt᷑.¶ Rñſio.ad hoc põt dici Am
bꝛo.ſicut pᷣtactũ eſt nõ ſolũ ↄſiderat oꝛonẽ q;tũ ad oꝛdineʒ
petitoꝝ. ſic eĩ accipit aplus:ſ ſᷣm modũ petẽdi.modꝰ autẽ
hic eſt.vt ipe de qui petit᷑ ſit in duplici cauſalita te reſpctu
oꝛonis.ſcʒ ⁊ ſiẽ motiuum: ⁊ ſic finis.⁊ ideo dicit ipe ꝙ oꝛo

Onſequẽter q̃rit᷑ de diuiſiõe quã ponit bẽus

ñ aligs timet ꝑ ſe accedẽ ad rogãdũ deũ: et
ntceſſoꝛẽ vt cũ dicit᷑ ſcte petre oꝛa p nobis
vel aligd hmõi.Et ponit exemplũ de muliere q̃ tetigit fim⸗

————

8
d.
10
int
fü.

i:

tio

i

4
me⸗

teie
me
tiä
ſe

me
ni
vö
dea
nis
otd
vote
i⸗

c
70

i⸗

¶ Nueſtio

nẽa debet inciꝑe a lande dei. ⁊ ſic eſt ſpẽs pꝛima vt oñdat᷑

ipe deꝰpᷣncipiũ oĩs boni in nobis. debet etiã termiari ĩ lau
dem dei vt etiã oñdat᷑ eſſe ſinis:⁊ ſicẽ grarũactio.i medio
aũñt ponit duas ſpẽs q̃ ſic diſlinguũt. Cũ em̃ aligs intẽdit

rogare aliquẽ.pꝛimũ ẽ vt petat beniuole audiri beniuolen
tia aũñt obtenta ſequit᷑ ſecũduʒ. vt dicat petitõeʒ intentu.et

ßm h̊ ſunt due ſpẽs ſupplicatõ que petit beniuolentiã: 2 po
ſiulatõ que ↄtinet petitõis expᷣſſionẽ.Et extẽdit ſe poſtula⸗
tio ⁊ reſpectu mali amouẽdi ⁊ boni adipiſcẽdi. Ex iam di
ctis ptʒ oꝛdo iſtaꝝ ſpecieꝝ.qꝛ em Fm modũ petẽdi attendi
tebet ĩ pᷣmis ipᷣe deꝰvt pᷣncipiũ oĩs boni ĩ nobis: iõ pᷣmo lo
co ponit᷑ laus ⁊ pᷣcedit oẽs alias Pꝛet. pꝛiꝰẽ captare beni⸗
uolẽtiã. qua obtẽta intentã petitõem erpmere:⁊ ideo ſpẽs
ſcdða ponit᷑ ante terciã.vltimo ponit᷑ grarũactio.qꝛ tũc oẽo
in laudẽ dei termĩat᷑ qñ ei reddũt᷑ gre de bonis iã acceptis
hoc patʒ ſolutõ ad vltimũ. A M aut pmo obijcit ꝙ laus
ſub ofone nõ ↄtinet. Dicendũ ꝙ et ſi nõ ↄtineat qᷓtum ao
ratõeʒ petitoꝝ:ↄtinet᷑ iñ qᷓtuʒ ad modi petendi.ſᷣim ꝙ iam
dictum eſt ꝙ oꝛãs laudare debet deũ ⁊ in pneipio? in fine
patet ſimiliter ierciũ quõ ſupplicatioꝛ poſtulatio differũt
7 diſtingnütur.

¶ WMembꝛum quartum

Onſequẽter q̃rit᷑ de diuiſione DHugo.ſic.de⸗
termĩat eĩ ꝙ tres ſpẽs ſũt oꝛonis. ſupplicatõ
poſtulatõ inſinuatõ.⁊ exponit. Supplicatio
eſt ſicut dic ſine determiatõe petitõis hũilis
et a pcatio. Doſtulatõ eſt detmiate petitõis inſerta
narratõ. Inſinuatõ eſt ſine petitõe ꝑ ſolã narratõeʒ volũ⸗
tatis facti ſignificatõ. hbec Hugo. Erx bis ptʒ ꝙ inſinuatio
nõ eſi narratõ nec ſpẽs oꝛonis.qð em̃ excludit petitõeʒ ex⸗
cludit ozonẽ.vt ex dictis ptʒ.. Dꝛet. cũ hic tãguntur tres
ſpẽs oronis.t ſilꝛ ¶Math.vij.cũ dicit᷑.petite ⁊ accipietis.
qrite ⁊ inuenietis.pulſate ⁊ aꝑiet᷑ vobis. Querit᷑ vtꝝ ſunt
eedẽ cũ illis vel ad illas reducãt᷑.videt᷑ ꝙ nõ ſint eedẽ nec
reducãt᷑:q; pᷣma ſᷣm Hugo.nihil accipit ſcʒ ſuꝑlicatõ. nõ
em̃ aliqua rẽ ꝓpꝛie petit: ̊ beniuolẽtia captat.illa eĩ petitõ
que ẽ in euãgelio aliqꝗd accipit.Dicit᷑ em̃ ibi petite ⁊ accipi
etis. Silꝛ tercia Hugo.ſcʒ inſinuatõ:nõ videt᷑ tercie euã⸗
gelij rñdere. ſcʒ pulſatõis. Inſinuatõ em nõ petit expᷣſſe ſᷣ
narrat. pulſatõ aũt ad plenũ videt᷑ acciꝑe qð ptʒ cũ dꝛ pul

ſate ⁊ aꝑiet᷑ vobis.a ꝑtiõe aũt facta plene intrat᷑ſi aũt nůõ:·

nõ ſunt eedẽ.qrit᷑ ̊ quõ accipiũt᷑ iſte: ⁊ quõ ille. Ad boc
dicendũ ẽ. ꝙ iſle tres ſpẽs ab DHugo.poſite:nõ ſunt eedem

cũ illis de Math.nec ad illas reducũt᷑. Ille em̃ m euãge

liũ ſic accipiũt ab aug.in pᷣmõe dñi de mõte.Ad hoc eĩ di⸗
cit ꝙ ſit bonꝰviatoꝛ ⁊ ꝑueniat ad terminuʒ intentũ.pꝛimo
indiget ſanitate: ſcdo facilitate qͥ ad intmediũ.⁊ poſt ſeqꝗt
ꝑuenire qᷓtuʒ ad terminũ.⁊ ſicut io eſt in via coꝛꝑali:ita ẽ
⁊ in via ſpũali.qᷓtuʒ ad pꝛimũ dicit᷑ petite.qᷓtuʒ ad ſecun⸗
dum qrite.qᷓtuʒ ad terciũ pulſate ⁊ tũc aꝑit᷑.qñ em̃ ꝑuen⸗
tum eſt ad terminũ: nõ reſtat niſi intrare qdð notat᷑ ꝑ aꝑtõ
nem.pꝛimo ꝗ̊ qtuʒ ad initiũ in quo ẽ collatõ gre.ſcdo qtũ
ad mediuz in qͥ eſt ꝓuectõ in vᷣtutibo ⁊ bonis oꝑibo:tercio
ituz ad terminũ in qͥ eſt introitꝰ ad regnũ.⁊ reſpõdeẽt iſte
tres ſpẽs iſtis tribo quas apłus ponit.obſecratõeʒ .or̃onẽ

poſtulatõʒ. petitio obſecratõi.pulſatio poſtulatõi. Scðim

Hugonẽ ſic ſumit᷑ diuiſio. Intẽtio em̃ oꝛãtis impᷣmit᷑ ſola
narratõe. tũc eſt inſinuatõ.aut narratõe inſerta petitio⸗
ne:⁊ hoc põt fieri duobo modis.vel qñ inſerta ẽ petitõ de⸗
termĩate.vt cũ dicit᷑.Coꝛ mũdũ crea in me deꝰ:⁊ tũc eſi po
ſtulatio. vel qñ narratõi nõ eſt inſerta petitõ determĩata:
tũc eſt ſupplicatio.petit igit᷑ aligs ſimplici narratõe:⁊ tũc
eſt inſinuatõ.ant narratòi inſerta petitõe detmĩate: ⁊ tũc
eſt poſtulatõ.aut narꝛatõe nõ inſerta petitõe detmĩata tũc
eſt ſupplicatio.Ex his ptzʒ rñſio ad illud qð queſitnʒ eſt de
inſinuatõe.licet em̃ nõ directe aliꝗd illa petit᷑ determĩatũ
quadã tñ inſinuatõe aliquio petit᷑ illa.¶ Sʒ adhuc poteſt
queri de oꝛdine.videt᷑ em ꝙ vltimo loco poni debeat poſtu

latio.qꝛ dignioꝛ inter oẽs quẽadmodũ in apli enũeratõne

vltimo loco ponit᷑ inter tria qꝛ dignioꝛ. Rnſio.aliter eſt ĩ

lxxxirx.

modis petẽdi.⁊ in eis q̃ petũt᷑:⁊ in diuiſionibo acceptis ꝑ
ↄpatõeʒ ad petita ⁊ ad modos petẽdi. in diuiſionibo qᷓ ac⸗
cipiũt᷑ ſm oꝛdinẽ petitoꝝ: debẽt mẽbꝛa oꝛdiari ᷣm oꝛdineʒ
petitoꝝ ⁊ ſic fit ĩ diuiſiõe aplłi ⁊ euãgelij.vt ſupꝛa tactũ eſt
In diuiſiõe aũt accepta qᷓtũ ad modos petẽdi ſᷣm modos
petẽdi debẽt mẽbꝛa oꝛdiari. ⁊ ſic ẽ in diuiſiõe bac DHug.qꝛ
naturalit ẽ p̃oꝛ modꝰ qͥ captat᷑ beniuolẽtia qtũ ad modũ ꝗ
attẽdit᷑ circa petitõeʒ.⁊ iõ ſuꝑlicatõ ponit᷑ añ alias.⁊ ſim⸗
pler narratõ poꝛ qᷓ; narratõ inſerta petitõi. ⁊ ita adhuc pꝛi
us ſupplicatõ. Itẽ pꝛiꝰẽ modꝰqᷓ; nõ xetmiatꝰ ſiue expꝛeſſus
nõ expſſo: ⁊ ita poltulatõ añ inſinuatõeʒ.

¶ Adhuc queritur HS. .
te ſpecielo ſupplicatõis que ſunt tres m Hugo.ſcʒ capta⸗

tio.exactio:pura oꝛatõ.ſupplicatio aũt eſt ad captandũ be⸗
niuolentiã.ſed tribo modis captat᷑ beniuolłẽtia. vel ip̃m a
quo petit᷑ collaudãdo:qð facit captatio.vel aduerſarioꝛuʒ
maliciã ⁊ crudelitatẽ onñdendo:qð facit pura oꝛo iſte tri
plex modꝰ põt videri in pluribo locis ſcripture.ſpãliter in
or̃one Eʒzechie Iſa.xxxviij. Cũ em̃ ibi dicit᷑ dñe deꝰ exerci⸗
tuum ⁊c̃.captat᷑ beniuolẽtia dei ꝑ ſuoꝝ bonoꝝ enũeratõeʒ
⁊ ſic attendit᷑ captatõ.cum addit᷑:vere deſertas fecerũt re⸗
ges aſſirioꝝ terras.ibi captat᷑ beniuolẽtia ꝑ maloꝝ illoꝛũ
ab aduerſarijs manifeſtatõeʒ.2 ſic attendit᷑ exactio.Ter⸗
cio cũ addidit ⁊ expᷣſſit ſuã miſeriã innuendo petitõi fuit
pura oro. Patet igit᷑ quõ tripłꝛ oꝛat᷑ beniuolẽtia captatõe
que ẽ ad inclinãduʒ auditoꝛẽ.exactõe q̃ quadã inſtantia ⁊
impoꝛtunitate reddit eũ memoꝛẽ pura oꝛone. ſcʒ ꝑ carita⸗
tis quãtitatẽ ⁊ ſuꝑabũdantẽ deuotõem qð fit q mens ita
attendit᷑ ex abundãtia deuotõis:xvt cũ ſe ad den poſtulatu⸗
ra ↄuertit᷑:pᷣ amoꝛis eiꝰ magnitudie etiã petitõis ſue obli⸗
uiſcit᷑.¶ Sʒ tũc q̃ri põt quare oꝛo appꝛopꝛiat᷑ tercie ſpeciei
dicẽdũ cũ ſᷣm aug.oꝛo ſit piꝰaffectꝰmẽtis ĩ deũ directꝰ.⁊ ta⸗
lis marxie fit in tercia ſpẽ vbi totalit petẽs rapit᷑ i amoꝛem
eiꝰꝗ petit᷑.iõ illi maxie apꝛopꝛiat᷑.nõ ſic aũt erat ĩ pᷣma nec
in ſeda.vñ dicit Hugo.in captatõe ẽ timoꝛ:in exactõe fidu
cia:in pura oꝛone dilectõ ꝑfecta. Ecce ptz ꝙ tercia ſpẽs to
talit᷑ dirigit affectũ ĩ deũ.⁊ iõ ꝗꝓpꝛe oꝛois vẽdicat ſibi nomẽ
Ao ſů̊ᷣ ſciẽdũ ꝙ poſtulatõis tres ſũt ſpẽs.ſcʒ obſecratio.
rogatõ.a ſimpler poſtulatõ.pᷣma ĩ maioꝛibo.ſcða ĩ medio⸗
cribo.tercia ĩ mioꝛibo.⁊ ſumit᷑ iſta diuiſio ᷣm gradũ eoꝛũ
que petũt᷑.⁊x ideo ptʒ oꝛdo.qꝛ maiꝰnobile pᷣcedit minꝰ nobi
le vel magis neceſſariuʒ minꝰ.⁊ qð minꝰ:illudo qð mimũ.
vñ dĩc Hugo. Obſecramꝰiĩ neceſſitatibo maximis.ſᷣ̊ roga⸗
mus ĩ medijs.in mĩmis ſimpłꝛ poſtulamꝰ.excellẽtiſſimuʒ
obſecrare:mediũ rogare.mimũ ſimpłꝛ poſtulare.hec hug.
Sʒ tũc q̃ri põt.q̃re cũ nomẽ poſtulatõis ſit ↄmũe ad has
tres ſpẽs:magis appꝛopꝛiat᷑ tercie ꝙᷓ alij.dicẽdum ꝙ aliqñ
appꝛopꝛiat᷑ nomẽ ſuꝑioꝛis inferioꝛi.qꝛ veriꝰꝑticipat nomẽ
illiꝰ.⁊ ſic nõ eſt hic.aliqñ aũt retinet inferiꝰſuꝑioꝛis nomẽ
ꝓr imꝑfectõeʒ ſuã:ſicut dicit᷑ ð aliq̊ hoĩe ꝗ modicũ diſcre
tus ẽ.q ẽ quoddã aĩal ꝓpter eiꝰimꝑfectõeʒ.ſic ẽ in ꝓpoſito.
Vltimo ſciendũ ꝙ ᷣm Hug. tres ſunt ſpẽs inſinuatõis
ſcʒ qꝛ fit cum timoꝛe.aut fiducia aut ↄtemptu.Timoꝛe qñ
nõ confidit homo de impetratõe petitõnis ſue:⁊ ſic fuit in
martha. Joh. xj. qñ dixit dñe ſi fuiſſes hic frater meus nõ
fuiſſet moꝛtuꝰ.ij Qon em̃ confidebat qꝛ cauſa magna erat ⁊
magna ꝑſona quã rogabat. Aut qñ de facilitate cauſe vel
etia de benignitate ꝑlone homo ↄfidit.⁊ tñ deſideꝛiũ expli
care negligit:qꝛ ſperat ſola inſinuatõe obtinere:ſicut fuit
illud mr̃is dñi. Joh.ij.vinum nõ habent.Contemptu au⸗
tem quando cauſa humilis eſt ſiue vilis ſiue etiam perſo⸗
na que rogatur que oꝛatio ab oꝛatione dñica merito eſt ſe⸗
cludenda.huiꝰ autem diuiſionis ratio ſic apparet. aut em̃
maiꝰeſi qò inſinuat.⁊ ſcoᷣm ꝙ huiꝰ.id eſt inqᷓtum maiꝰ:⁊
tũc eſt inſinuatio ex ↄtemptu.qꝛ ↄtemptibile eſt qd maius
petit.⁊ ideo bñ petere nõ audet nõ iuſtꝰ.⁊ hoc dupłꝛ.quia
aut habẽs gr̃am ad hoc in pᷣmo ſtatu:⁊ tũc adhuc ei com⸗
petit petere cũ timoꝛe.⁊ tunc eſt inſinnatõ ex timoꝛe qꝛ pa
rũ reputat ſe ð familiaritate dñi acqſiſſe.aut iã in gra ꝓ⸗
ficiens ſeu ꝑfectꝰ: ⁊ ſicẽ inſinuatõ fiduciał. Jã em̃ ꝗ talis

eſt magnã debʒ fiduciã gerẽ de dño.ꝛ ſic pʒ oꝛdo iſtaꝝ pti
um. Accipit᷑ em̃ hic oꝛonis diuiſio ꝑ ↄpꝑatõʒ ad petẽtẽ · Et
ꝛ2 ↄtingit petẽtẽ denenire a gra initiali ad graʒ ꝑlectõnis
eu ꝑfectũ: ideo pᷣmũ añ ſcᷣm. Iꝭtẽ qꝛ pꝛioꝛ Eilla oro q̃ ẽ ac
cipiẽda ꝙᷓ illa q ẽ reſpuẽda:ideo pᷣmne due añ vltimã. .
Mueſtõ. xc.de vſn oꝛonis.

. cto in generali de
8 )onn gencrale ſiue

ſpeciebo:ſequit᷑ de vſu oronis.Pꝛimo 64
rit᷑ ĩ hac ꝑte de vtilitate vſus. Scðo ð mõ
— vtendi. Lercõ ꝗd petẽdũ.Quarto quoꝛũ
eſt vti. Quinto quis eſt oꝛandus.Sexto ꝓ quibo eſt oꝛan⸗

dum. Septimo de ↄgruentia vſus.

Membꝛum primũ
Kimo igitur de vtilitate vſus oronis. hoc ẽ
quereꝛe ſi oꝛare ſit alicuiꝰvtilitatis.Et pᷣmo
ſi eſt alicuiꝰ ſimpliciter. ſcdᷣo ſi eſt vtilitatis
que eſt neceſſaꝛia ad ſalutẽ.

rticulus primus

D pꝛimũ ſic ꝓcedit᷑ ad ꝑtẽ affirmatiuã.xp̃c de⸗
dit nobis exẽplũ oꝛãdi.Luc.vj.factũ eſt in illis
diebo exijt in mõtẽ oꝛare.⁊ erat ꝑnoctãs in or̃o
ne dei. ſi igit xp̃m maxie in actibo vᷣtualibo vtile ẽ imitari:
ↄſtat ꝙ oꝛare eſi alicuiꝰvtilitatis.l Itẽ om̃i illo cuiveffica
cia culpe ꝑpetꝛate impetrat᷑ cꝛatõ ſiue abolitõ: ↄtingit vti
vtilit.oro ẽ hmõi ꝓbatõ.Aldath.xvij.B genꝰemonioꝝ nõ
eijciet᷑ niſi ꝑ oꝛatõeʒ ⁊ ieiuniũ. Hieꝛo.ibi.oꝛo ſanat peſtes
mẽtis.ieiuniũ peſtes carnis.hmõi at᷑ peſtes ſũt picia 2 pec
cata q̃ mẽtis ſũt.pᷣs.Dixi ↄfiteboꝛ adueꝛſũ me ĩiuſticiã me
am dño ⁊c.⁊ ptꝰ.ꝓ hac oꝛabit ad te oĩs ſctus.ꝛ ↄſtat ꝙ nõ

fruſtꝛa.ꝗl Itẽ om̃e illð coefficacia otigit graʒ abũdãtẽ ꝓme
reri ẽ alicꝰvtilitatis.oꝛo ẽ hmõi.ꝓbatõ Act᷑ iiij. Cuʒ oꝛaſ⸗
ſent. ſcz apli motꝰẽ locꝰ in q erãt ↄgꝛegati:⸗ repleti ſũt oẽs
ſpũſcẽo.⁊ pᷣmo eiuſdẽ habet᷑.ꝙ hi oẽs erãt vnanimit ꝑpſeue
rãtes ĩ orone cũ maria mr̃e ihu.⁊ infra factꝰ? repẽte de ce
lo ſonꝰtãqᷓ; aduenientis ſpũs vebemẽtis.⸗ replenit totã do
mũ vbi erat ſedẽtes.⁊ appa. illis diſꝑ.lingne taq ignis. le⸗
ditq; ſup ſinglłos eoꝝ. ⁊ repleti ſũt oẽs ſpũſcto..¶.¶ Itẽ om̃e
illud cꝰ efficacia vł vſu ↄtigit copioſe aĩazʒ a pre luminũ il⸗
luſtraꝛi ẽ alicꝰ vtilitatis.oꝛo ẽ hmõi: ꝓbatõ.iij. Reg.iij. Di
xit dñs ſalomõi.qꝛ poſlulaſti tibi ſapiaʒ ad dilcernẽdũ iu⸗
diciũ:ecce dedi tibi coꝛ ſapiẽs ⁊ intelligẽs. intãtũ vt nullꝰ
añ te ſilis tibi ſit:nec ptꝰ te ſurꝛecturꝰ ſit. Dañ.ix.adhuc
loquẽte ĩ orone.ecce gabꝛiel cito volãs tetigit me. ⁊ docuit
me. dixitq; mihi.daniel nũc egꝛeſſus ſi uz vt doceꝛẽ te intel
liges ab exoꝛdio pꝛecũ tuaꝝ egꝛeſſus ẽ mo... Itẽ ome ills
cuiꝰefficacia ↄtigit ſiue vſu celeſtẽ ianuã a ꝑire:ẽ alicꝰvtili⸗
tatis. oro ẽ hmõi.ꝓbatoõ Jac.vlt.habet᷑.ꝙ ad oroez helye
clauſuʒ eſt celum 2 aꝑtum. ⁊ ꝙ intelligi habeat nõ ſolũ de
clauſione ⁊ aꝑtione qͥ ad bñficiũ pluuiaꝝ: ᷣ etiã ad ſalutẽ
aĩaꝝ: ptʒ ꝙ imediate añ dicit᷑ oꝛate ꝓinuicẽ vt ſaluemini.
Itẽ qð hoꝛtat᷑ aplus ſpũſcto plenꝰ. merito ẽ alicꝰvtilita⸗

. „.

tis.or̃o eſt hmõi.ij. Thi 10.ij. obſecro pᷣmũ fieri oim obſe-
cratões ⁊c. IYeẽ aug.li.de heꝛeſibo ⁊ noĩba hereticoxꝝ. im⸗
ꝓPbat hẽſim pelagianoꝝ.ꝗ oꝛones ecclie deſiruebãt.qᷣ nj
feciſſet niſi oro eẽt alicꝰvtilitatis.2 ita vt pꝛiꝰ.Cõtra.ſi
poſtulatõ aut oro alicꝰvirtutis ẽ:aut hoc eſt. qꝛ aut ille cui
poſtulat᷑ petitõeʒ ignoꝛat:aut vt eiꝰvolũtas flectat᷑ vel etiã
inutet. Sed dñs ſci t ꝗo petẽ volumꝰañqᷓ; petamꝰ Nath.
vj. Scit em̃ pr veſter celeſtis d opꝰ ſit vobig añqᷓ; petatis
eu. ¶ Pꝛet. inflexibilis ẽ eiꝰ volũtas. Jaco.j. apud quẽ nõ
eſt traſinutatö.5ac. 4 YIẽ infallibilis eſt ſciẽtia diuina et
imutabilis: fiet ſicut oꝛdinauit licʒ nõ oꝛemꝰ.¶ Itẽ An⸗
gu ciui.i. dñs nouit deſideꝛia hoĩm ad quiꝰꝙ oꝛamꝰ
⁊c qſi dicẽt:nõ opoꝛtet.ex his videt᷑ q oño ſit nulli vtilita
tis.4 Itẽ ſi ẽ alicꝰvtilitatis ẽ virtꝰſiue actꝰ vᷣtutis ſiue opꝰ

virtutis.ᷣ oĩs virtꝰ2 opꝰututis ẽ exẽplatũ:qꝛ habet exem

plar in deo. verbigra. diligẽ in nobis ſuũ exemplar habet
in vo qð eſt diligẽ.ſiłi caritas amoꝛẽ. Silẽ licet credẽ ſᷣm
ꝙ hmõi.qꝛ habet qð imꝑfectõis eſt.nõ habeat aliqð exem⸗
plar in deo.qm̃ m qð Augu.dicit.tollet᷑ illud qð impfe⸗
ctionis eſt ⁊ inanebit qð pfectõis eſt. cum cognolſcẽ ex fide
habet ſuũ exẽplar in deo:ᷣ or̃o nõ habet exẽplar in deo:qꝛ

co nõ ↄuenit.cũ oꝛãs ſemꝑ ſuã fragilitatẽ cognoſcẽ videa
tur:g oronis vſus nulliꝰẽ ueis Ai ſio. ꝙ vſus oꝛo

nis ẽ magne ⁊ multiplicis vtilitatis.qð patẽ põt ex rõnibo
adductis ꝓ ꝑte iſta. qꝛ vſu 2 frequẽtia oronis impetrat᷑ de
letio culpe.2 abudãtia głie:⁊ illu ſtratõ aĩe.⁊ ſalus 2 vita
⁊ bmõi. ꝓpter ꝙ multi ẽ valoꝛis ⁊ vtilitatis vſus oronis et
frequẽtia. Jaco.vlti.Pꝛet. alie cauſe ſa pãles ↄcurrũt.qua
vna ẽ.ꝙ ea impetꝛamꝰq a nobis habẽ nõ poſſumꝰ.ſicut em
dicit aug. pꝓ eo qð a nobis babẽ nõ poſſumꝰ. oꝛare debemꝰ
Et ideo glo.ſuꝑ pᷣs.illũ.exaudi dñe iuſticiã meaʒ.ꝙ or̃o ẽ
ꝓpꝛi? ꝓ bonis adipiſcendis ſibi⸗ alijs: licet dep̃tatõ ſit de
malis p̃canẽdis. Alia cauſa ẽ qꝛ valet ad recogitãdũ nr̃aʒ
miſeria ⁊ diuin bonitatẽ.qm̃ qñ oꝛamꝰ ꝓ bonis adipiſcẽ⸗
dis vel malis remouẽdis: recognoſcimꝰ ꝙ nullum bonũ a
nobis habẽ poſſumꝰ:⁊ ipᷣm auctoꝛẽ boni oĩs ofitemur. vñ
Hugo ð oᷣtute oꝛãdi in pᷣncipio.qͥ ſtudio.qͥ affectu a nobis
oꝛãdus ſit deꝰ:ex nr̃a miſeria ſimul ⁊ eiꝰmiſcðia ↄſiderare
poſſumꝰ. Alia ẽ ad affectũ inflãmãdũ.vñ HBeda NDath. vj
ſuꝑ or̃onẽ dñicã.nõ his ſolis vᷣbis oꝛat᷑.ſcʒ or̃onis dñice:
H alijs ↄtẽtis ſub eadẽ.2 nõ alio ſenſu gbo etiã coꝛ nr̃m accẽ

Ditt. Alia ẽ ad excitãdũ deſideriũ nr̃Um ? reddẽdũ nos capa

ces ad dei bñficia ſuſcipiẽda.vñ Aug.ad pbã ð oꝛãdo deo
OQui nouit bona data dare filijs ſuis: petẽ nos ⁊ q̃rẽ ⁊ pul
ſare opellit. qdð qᷓre facit ꝗ nouit ꝗd neceſſarium ſit. pꝛiuſq
petamꝰ:niſi vt intelligamꝰꝙ dñs ⁊ deꝰ nr̃ nõ volũtate ſibi
velit ĩnoteſcè quã nõ põt ignoꝛare: ſ̊ exerceri in oronibo de
ſideriũ nr̃m. vt poſſumꝰcaꝑe qð pᷣ̃parat dare. 4 Ad id qð
in ↄtrariũ obijcit dicẽdũ ; nõ oꝛamꝰ txũ vt ip̃ᷣm nr̃as affe⸗
ctiones ⁊ volũtates doceamꝰ:ſᷣ eĩ eẽt 3 Aug. xv. de trini.

ca. xiiij· vbi dĩc ſic. Qouit pr̃ veſter ꝗd vobis neceſſariũ ſit

pꝛiuſꝙᷓ petatis ab eo. nõ iſta ex aliqͥ tꝑe cognouit vt noſſet
i futura oĩa tꝑalia atq; in eis etiã ꝗd ⁊ qñ petituri fuera⸗
mus. qs 2 de ꝗbo rebo vel exauditurꝰ vel nõ exauditurus
eẽt ſine iudicõ añ pᷣſciuit.Qec etiaʒ vt eiꝰ volũtas ĩmutet᷑:
qꝛ illa imutabilis ẽ vt oponebat᷑:p̊ vt qð in nobis ẽ facia⸗
mus: 2 affectões nr̃as qdð ãmodo ad ipᷣm eleuemꝰ. Et h̊ eſt
qð dic aug.de ↄfeſſiõe in pᷣncipio. Libi dñe tot narratões
rexꝝ dirigo.nõ vtiq; ꝙ ꝑ me noueris eas: ̊ affectũ meũ ex
cito ĩ te.⁊ ſequit᷑.amoꝛes tui faciũt id.Qã ⁊ oꝛamꝰq tũ ve⸗
ritas ait. Qouit pr̃ veſter qd vobis opꝰ ſit pꝛiuſqᷓ ab eo pe
tatis.vñ id idẽ oꝓponit aug.in fine ſedi libꝛi de hmõe i in
mõte ita dicẽs.queri põt dicit ſiue vᷣbis ſiue rebo oꝛãdũ ſit
quid opꝰſit ipᷣa orone ſi deꝰiã nonit ꝗd nobis neceſſarium
it:niſi qꝛ ip̃a oꝛonis intẽtio coꝛ nr̃m ſerenat ⸗ purgat.ca⸗
paciuſq; efficit ad accipiẽda diuĩa munera q̃ ſpialiter no⸗
bis infudunt᷑.Qõ em̃ ambitõe pꝛecũ nos exaudit deꝰꝗ ſem
per ꝑatꝰeſt ſuã lucẽ dare nobis.nõ viſibilẽ ſᷣ intelligibileʒ
et ſpiꝛitalẽ:ſ̊ nos nõ ſemꝑ ꝑati ſumꝰacciꝑe.cũ inclinamuꝛ
ad alia.⁊ reꝝ tꝑaliũ cupiditate tenebamur. fit in oꝛone
ↄuerſio coꝛdis ad deũ.qui ſemꝑ dareẽ paratꝰ:ſi nos capi⸗
amus qð dederit.4! Ao ſcdᷣm dicendũ.q; bene veꝝ eſt p
ſcientia dei infallibilis ſit.nõ petimꝰ ergo vt mutet᷑ vel nõ
fiat qð p̃uidit: ſed vt impleat qð ſe ĩmutabiliter factuxꝝ pᷣ⸗
uidit.hoc em̃ pᷣuidit ꝙ nos ipᷣm oꝛare teberemꝰ⸗ ꝑ oꝛatio⸗
nem impetraꝛe.Et hoc eſt qð dicit aug.li. v.de ciui.dei. ca.
r.pꝛeces valent ad ea impetranda que ſe pᷣcantibo oceſſuꝛũ
eſſe pᷣſciuit.¶ Ao terciũ dicendũ. ꝙc licet deꝰ deſideria ho⸗
minũ cognoſcat.vult tamẽ oꝛari ſicut plane dicit Aug. xj.
conſeſ.in pᷣncipio.Qũquid dñe cum tua ſi‚ it eternitas igno
ras q dico?nõ vtiqʒſed affectũ meũ excito in te. affectuz g
noſtrũ patefacimꝰ in te nr̃as ↄfitẽdo miſerias vt tuas mi⸗
ſericoꝛdias ſuꝑ nos fũdas vt liberes nos oĩno. Ad quar
tũ dicẽdũ ſᷣm aug.vi.mulice.ꝙ ĩ patria ſolũ manebũt actꝰ
virtutũ ꝑfecti.qꝛ omne imꝑfectũ tollet᷑. Vnde actꝰ qui ali⸗

quid habet de ꝑfectõne ⁊ aliquid de im perfectione quo ad

— eðð

.

— — — — — — —.G

e — — — - —

n
n⸗
e
de

10

1

—ee —

ni

ni⸗

4
5

¶ Nneſtio

illud qð imꝑfectũ eſſi tollet᷑. ibi oñdit plane in actibo car
dinaliũ vᷣtutũ.qm tũc alios actꝰ habebunt.oꝛare igit ſi ha
beat qð imꝑfectõis eſt.ſcʒ fragilitatẽ annexa ⁊ miſeriaz ꝙỹ⸗
tum ad id defectũ impoꝛtat: ⁊ ideo qtũ ad illud in deo ha⸗
bere nõ pr. vltra illud bʒ qð ꝑfectõis ẽ. cognoſcẽ ꝗꝓpꝛiã par
uitatẽ ⁊ dei maieſtatem. 2 Finz ad iſtud habere põt exem⸗
plar in deo. Et ꝙ boc verũ ſit. planũ eſt in timoꝛe caſto qui
manebit in ſeculũ ſeculi.cuiꝰ ẽ er intuitu diuie maieſtatis
in ꝑuitatẽ Apꝛiã reſilire. q̃tuz ad illud igit᷑ qð ꝑfectõis eſt:
oz o timoꝛ caſtus ? fides in deo habent exemplar. 4 Si
obijciat᷑ tra iam dicta.ꝙ cogitare dtra pns paruitatẽ ⁊?
in illã reſilire eſt actꝰ ꝓpꝛius 2 imediatꝰ caſli timoꝛie. t
qð nõ videt᷑ ꝙ ſit actꝰoꝛonis. Dici põt · ꝙ aliter eſt caſte ti⸗
mentis ? oꝛãtis paruitatẽ ꝓpꝛiã cogitare Caſte em̃ timen⸗
tis eſt ex aſpectu ſine ↄſider atõe diuine maieſtatis in. pꝛi⸗
am paruitatẽ reſilire. Oꝛantis aũt ex exbibitõe alicuiꝰ bo⸗
noꝛis vel reuerẽtie ex aſpectu ꝓpꝛie ꝑuitatis ꝓfiteri teſti⸗
ficari diuinã maieſtiatẽ. vt ſit in timoꝛe caſto magis reueꝛẽ
tia timoꝛis qᷓ; honoꝛis.In orone at magis reuerẽtie bono⸗
ris qᷓ; timoꝛis.⁊ hoc tã in interioꝛi ꝙᷓᷓ exterioꝛi ter

oꝛonẽ publicã ⁊ puatã. ¶ Ad maifeſtatõeʒ vtilitatis véſus

oꝛonis.ſᷣm YJſið.in ſinonimis oĩbo malis pᷣnalet oꝛo. Idẽ
te ſũmo bono li.iij.c.vij.frequẽs oẽo ĩpugnatoeʒ extinguit
ee.iiij. ſuꝑ illud oꝛamꝰ. glo. H̊ eſt vnicũ ↄtra boſtes ecclie
refugiũ.ſcʒ oꝛo ad deũ. Merñ. luꝑ Ecci. vnicũ ĩ dubyjs re⸗
meaiũ ſeu rfugiũ ẽ oꝛo ⁊ frequẽs gemitꝰ ad dũ. emo ve⸗
ſtrũ fratres paruipẽdat oꝛonẽ ſuã · dico em̃ vobis qꝛ ⁊ ipſe
quẽ oꝛamꝰ nõ paruipẽdit eã. pᷣuſꝗᷓ egreſſa ſit ab oꝛe noſtro
ipe eã ſcribi iubet in li. ſuo.Et vnũ ex duobo ſꝑare indubi⸗
tanter poſſumꝰ. qm aut dabit qð petimꝰ: aut qð nob noue
rit eẽ vtiliꝰ.p̃s. ꝓpe ẽ dñs oĩbo inuocãtibo eũ.glo.ꝓpicius
Ecẽi. xxxv.oꝛo bumiliãtis ſe nubes penetrat ⁊ nõ diſcedat
donec dñs exaudiat. Judith.iiij.memoꝛes eſtote moy ſi ſer
ui tei.qui amalech nõ ferro pugnãdo ſᷣ pᷣcibo ſctis oꝛando
criecit.iij. Reg.vuj· facies oĩa ꝓ quibo te oꝛaueꝛit alienige
na.pᷣs. Laudas inuocabo dñm ⁊ ab inimicis meis ſaluus
ero. Sapĩe. xviij. ꝓperãs hõ ſine ꝗrela.ſcʒ AHaron.⁊ pꝛofe
rens ſeruitutis ſue ſtatũ oꝛonẽ reſtitit ire:2 fineʒ impoſuit
neceſſitati. Hiere.xxxiij.clama ad me⁊ exaudiã te annũ⸗
ciobo tibi gꝛãdia ⁊ fiꝛma que neſcis. Jaco.j. Oꝛatõ fidei al

—

leuiabit infirmũ et ſi in peccatis fuerit ⁊c̃.

iculus ſecũdus

Onſequẽter q̃rit᷑.ſi vſus rõnis ẽ neceſſariꝰad ſa
lutẽ. Ald ꝑtẽ affirmatiuã ſic. Aug. ad ꝓbam de
ãd deo dic ſic. ſine intmiſſiõe oꝛate ꝗqd aliud
eſt quã vitã beatã ꝗᷓ et᷑na ẽ ab eo qui eã ſolus dare põt: ſi⸗
ne intmiſſiõe teſiderare.Sʒ quilibz vitã eternã veliderat
nec ſine eiꝰdeſideꝛio põt ꝗs ſaluari.ꝗᷓ ⁊c. . Pꝛet.· de dogma
tibo ecckiaſticis.nullũ credimꝰ ad ſalutẽ ſua.niſi deo auxi⸗
liãte oꝑari.nullũ aũt niſi oꝛantẽ ſalutẽ ſuã ꝓmereri.ex his
videt᷑ ꝙ nõ miſi ꝑ ozẽonẽ ſalꝰhabeat᷑.ꝗ̊ vſus eiꝰneceſſariꝰeſt
ad ſalutẽ. 4 Pꝛet. aug. oꝛo eſt piꝰaffectꝰ mẽtis in deũ dire⸗
ctus.ſᷣ ita videmꝰex ꝑte intellectꝰ ꝙ ſalus nõ eſt niſi ipe ele
netur in deũ ꝑ credulitatẽ Heb.xj. Sine fide impoſſibile ẽ
placere deo: ga ſili multofoꝛtiꝰſalus nõ erit niſi affectꝰdi⸗
rigat᷑ in deũ ꝑ caritatẽ ⁊ pietatẽ. hoc aũt fit ꝑ oꝛonẽ. ̊ ⁊c̃.
Itẽ Hieꝛo. legerat apłus illud eſſe p̃ceptũ pſallite ſapiẽ
ter:ideo dicit pſallã ſpũ ⁊ mẽte. ¶ Pꝛet . ſuꝑ illud pᷣs. Oꝛa
tio mea in ſinu meo ↄuertet᷑.glo.ſinus eſt ſecretum in quo
oꝛare iubemur vbi oꝛauit ſuſanna. 4 Pꝛet. de bono ꝑſeue
rantie.a qͥ niſi ab illo accipimꝰ:a quo iuſſuʒ ẽ ꝙ petamus
ex his habet᷑ oꝛo cadat ſub pᷣcepto. ſ̃ ſine pcepti impletoõ
ne nõ ẽ ſalꝰ: ſine oꝛone nõ ẽ ſalꝰ. Pꝛet. omne illud cuiꝰ
trãſgreſſio moꝛtẽ ſpiritalẽ inducit ẽ neceſſariũ ad ſalutẽ et
cadit ſub pᷣcepto.oꝛo eſi bmõi.ꝓbatio.j.Lbimo.v.qui ve
re vidua eſt inſtet oꝛonibo ⁊ obſecratõibo die ac nocte. glo.
nã ſi aliter facit moꝛtua ẽ.qX.¶ Itẽ aug.in lib.de oꝛone.inter
cetera ſalutaꝛia ſua monita 2 p̃cepta diuina quibo populo
ſuo ↄſuluit ad ſalutẽ:etiã oꝛãdi ddit foꝛmã. ¶ Yẽ. j. Theſ
ſa. v. ſine intmiſſiõe oꝛate.glo.oꝛo eſt bonũ deſideꝛiũ boc ẽ

.XC.

—

neceſſariũ ad ſe alutẽ.5Kötra. Hugo de virtute oꝛandi.
Hfo eſt ↄuerſio ad xeũ ꝑ piũ ⁊ hũilẽ affectũ fide ſpe ⁊ ca⸗
ritate ſubnixa. Si oꝛo ſubſequit᷑ bas vᷣtutes:2 his ſuffi⸗
cienter ꝑuenit᷑ ad ſalutẽ.⸗4 Itẽ ¶¶Nath.xix. Si vis ad vitã
ingrediſerua mãdata. B oꝛo ſub nullo videtur ptineri: vt
pꝛiꝰ. 4l Itẽ Hꝛeg.omeł.iij.ſuꝑ Eʒech.ſine ↄtẽplatiua vita
intrare pñt ad eternã vitã.qui bona que pñt oꝑari nõ ne⸗
gligũt. ̊ oꝛo eſt ꝑs vtemplatiue. 4 Ytẽ meritũ boni ↄlſiſtit
penes duo. ſcʒ penes habitũ bonũ ⁊ actũ bonũ.& ſi neutrũ
eſt oro:nihil impoꝛtabit meriti vt videt᷑q̃re nec neceſſaria
erit ad ſalutẽ. & aũt neutxꝝ ſit oꝛo ptʒ. ꝗqꝛ Em aug. affect?
eſi:⁊ ita nec babitꝰ virtutis nec actꝰ E h dicẽdũ ꝙ eẽ
neceſſariũ ad ſalutẽ intelligit tribo modis.pᷣmo illud ẽ ne⸗
ceſſariũ ad ſalutẽ ſine q̊ ſalꝰnõ habet᷑.ſcdo illud qͥ ꝑfecte ſa
lus acqrit᷑.tercio qͥ̊ ꝑfecte impetrat. Oñ gᷣ querit᷑ vtꝝ or̃o
ſit neceſſaria ad ſalutẽ.ſi ſumat᷑ ↄmũiſſime ꝓut ↄpꝛe ẽdit
omnẽ actũ bonũ m qs idem eſt oꝛo qð iuſlicia vite. Fᷣm q;
dicit᷑.nõ ceſſat oꝛare ſi nõ ceſſat bñfacere: ſic eſt neceſſaria

ad ſalutẽ ſicut bona vita. Si vo coĩter ꝓut ↄpꝛebẽdit oẽm

actũ ↄtemplatiuũ ad deũ relatũ: ſic eſt neceſſaria ad ſalutẽ
id eſt ipa ꝑfecte ſi aſſit caritas ſalꝰacquirit᷑.⁊ hoc videt ꝑ
verba Ambꝛo.ſuꝑ illud pſalmi.defecerũt oculi mei in elo⸗

quiũ tuũ.loquit᷑ de ↄtemplatõe.nõ eſt ocioſus ꝗ tm̃ verbo

ci ſludet.nec pluris ẽ qni extra oꝑat᷑ ꝙᷓ ſiudiũ cognoſcẽde
diuinitatis exercet.ipᷣa em̃ ſapia maximũ opꝰeſt. ⁊ antefeꝛ
tur maria qᷓ audiebat: marthe q miſtrabat. pec Ambꝛo. ſi⸗
ne tñ ea nõ põt eſſe ſalꝰ.Si vᷣo ꝓpꝛie ꝓut delcribit᷑ a mgris
ꝓut ẽ expᷣſſio deſiderij directi añ deũ ꝓyter bonũ adipiſcen
dum q malũ remouẽdũ.foꝛmata ꝑ verbũ interiꝰ⁊ exteriꝰ
7 ſicẽ neceſſaria ad ſalutẽ.i.ipᷣa impetrat᷑ qð eſt neceſſariũ
ad ſalutẽ. ſcʒ ↄſeruatio in gra reſiſtedi tẽptationibo.ꝓꝓ quo
Dicit᷑ de eccliaſticis dogmatibo. nullũ credimꝰ niſi oꝛanteʒ
ſalutẽ ꝓmereꝛi.ꝓuerb.ij.Yſido.de ſũmo bono li.qüij.ca.vij.
in pᷣncipio.hoc eſt remediũ eiꝰ qui vicioꝛuʒ temptatõnibo
eltuat. vt quotiẽs quolibet tangit᷑ vicio:totiẽs ad oꝛonẽ ſe
ſubdat.qꝛ frequẽs oꝛo impugnatõeʒ extinguit. hec Yido.
Dꝛo pᷣmo mõ ſumpta ꝓpꝛie ẽ neceſſaria ad ſalutẽ:qꝛ ſine
illa nõ eſt ſalꝰ. ſcdᷣo modo nõ ſic ẽ licet multũ valeat ad ſa
lutem: ⁊ hoc ẽ qꝛ caritas cũ actu vite actiue bñ ſufficit ad
ſalutẽ. tercio mõ ſil? nõ eſt. valet tñ ad ſalutẽ ſicut dictũ eſt
qꝛ ꝑ ip̃am impetrat᷑ neceſſariũ ad ſalutẽ.4 His viſis faci⸗
le eſt rñdere ad obieta ⁊ etiã ad q̃ſtionẽ q aliqñ fieri ſolet.
vtꝝ oꝛo cadat ſub pcepto. Nð Spmo obijcit de vbo Aug.
ad ꝓbã· q oꝛare ẽ deſiderare debitã vitã. diſtinguẽduz ẽ ꝗ⸗
deſideriũ coĩter ſumi põt ⁊ ꝓpꝛie ſiue ſpãliter. Si pᷣmo mõ
ſic nihil aliud ẽ niſi vita bona.a h plane dicit glo. Thelſ⸗
ſa. ſuꝑ illud.ſine intmiſſiõe oꝛate.glo.iuſte viuite ⁊ eterna
teſiderate.iuſtꝰnũꝙᷓ; deſinit oꝛare niſi deſinat iuſtꝰeſſe.ſem
per oꝛat ꝗ ſemꝑ bñ agit · ip̃m em̃ bonũ deſideriũ eſi oꝛo ⁊ ſi
ↄtinuũ eſt veſideriũ: or̃o ↄtinuata eſt. hec glo. Iſto mõ ſu⸗
mit aug. in auctoꝛitate p̃dicta. Pꝛopꝛie autẽ ſiue ſpãlit᷑ ſu⸗
mitur illo mõ quo dictũ eſt ſupꝛa.ꝙ oꝛo ẽ expᷣſſio deſiderij
directi in deũ ꝓpter bonũ adipiſcẽdũ.⁊ mali remonẽdũ.et
iſto mõ nõ intelligit᷑. ¶ Ad ſcom iam patʒ rñſio ex dictis.
qꝛ q dicit᷑ nullũ niſi oꝛantẽ ſalutẽ ꝓmereri. ſicut ptʒ ex ſe⸗
rie vᷣboꝝ:oꝛare ibi ſi umit᷑ ꝑ bñ oꝑari. Si vo ſumat᷑ oꝛare p
actu ſpali:tũc debz ſic exponi.nullũ niſi oꝛantẽ ſalutẽ ꝓme
reri. i.nullũ niſi bficio oꝛonis ꝓmereri ea quibo ſalꝰ con⸗
ſeruat᷑. cuiuſmõi ſunt ↄſernatio in gra reſiſſẽtia tẽptatõibo
7 ſi qua ſunt alia hmõi.4 Ad terciũ põt dici.ꝙ argumẽtũ
illud ↄcludit de pietatis affectu.nõ ꝓut eſt oꝛonis ſpãlis:ᷣ
ꝓut eſt oĩs virtutis oꝑantis Fᷣm pietatẽ. vt quẽadmodũ fi⸗
regulat᷑ noſter ĩtellectꝰincred ulis:ſic affectꝰ ꝑ oẽs alias
virtutes habet regulari in moꝛibo bonis. vt ſic quodãmo⸗

do fides ↄtra alios diuidat᷑.¶ Ad quartũ ⁊ quintuʒ vnaẽ
rñſio.ꝙ pᷣceptũ ſaluatoꝛis nõ ſemꝑ dicit᷑ pᷣceptum.ſᷣ̊ aliqñ
large ſumẽdo documẽtũ.quẽadmodũ habet᷑ Luẽ· v. Pꝛece
ptoꝛ ꝑ totam noctẽ laboꝛauimꝰnibil cepimꝰ.pᷣceptoꝛ· id eſt
doctoꝛ. ſic accipi debet in ꝓpoſito.¶ Ad duo vltima ptʒ re⸗

ſponſio qm ibi ſumit᷑ muniſſime nõ ꝓpꝛie.

.

Membꝛũ ſecũdum

dũ ſit oꝛone vocali tm̃ vel etiã mẽtali. Scðo
ato ꝙ vtroq; mõ.ſi debeat tradi foꝛma ali⸗
a vocalis oꝛãdi.Tercõ vtꝝ in oꝛone vten
dũ ſit multilogo.Quarto vtꝝ qð intẽdimꝰimpetrare:vo⸗
cali dbeamꝰſemꝑ voce expᷣmere.Quinto vtꝝ vocalis oẽo

ſine intellectu eꝰ qð dicit᷑ ſit alicuiꝰefficacie.Sexto vtruʒ

ſit magis inſiſtendũ oꝛoni mẽtali vł vocali ⁊c.

Articulus pꝛimus

Verit᷑ ̊ pᷣmo vtꝝ vtẽdũ ſit oꝛone vocali tm̃.aut
vocali ⁊ mẽtali ſimul. tm̃ mentali videt᷑ ſic.
, Augu. de mõe dñi in mõte li.ij.ait. Uos autẽ
cũ oꝛatis introite ĩ tabernacula vra.que iſta tabernacula
ſunt niſi ipa coꝛda.ſi ꝗ̊ qñcũqʒ eſt oꝛandũ in tabernaculuzʒz
hoc eſt in coꝛ eſt intrandũ:igit᷑ ſᷣm ipᷣm relinquit᷑ ꝙ ſolũ eſt
in coꝛde oꝛãdũ.¶ Pꝛet.aug.ibidẽ.claudẽdũ ẽ oſliũ.i.car⸗
nali ſenſui reſiſtẽdqu eſt: vt oro ſpiritalis dirigat᷑ ad preʒ q̃
fit in intimis coꝛdis.vbi oꝛat᷑ pater in abſcõdito.videt᷑ igr
Fm aug.qꝙ ad ̊ ſpiritalis oꝛo ad patrẽ dirigat᷑: opoꝛtet

ꝙ in intimis coꝛdis fiat.h̊ oĩs recte oꝛãs intẽdit oꝛoneʒ ad

pr̃em ſpiritalẽ dirigere: igit᷑ ſemꝑ in intimis coꝛdis oꝛare
opoꝛtebit.¶ Pꝛet.aug.ibidẽ.agere debemꝰapud deũ non
verbis vt ĩpetremꝰqð volumꝰ:łᷣ rebo quas animo gerimꝰ
⁊ intẽtione cogitatõis cũ dilectõe pura ⁊ ſimplici affectu.
hoc aũt totũ mẽtale eſt nõ vocale:& ⁊c.¶¶ Pꝛet. IJſið.de ſů⸗
mo bono dicit. ꝙ oꝛo ẽ coꝛdis nõ labioꝝ.nõ em̃ vᷣba cpᷣcã
tis deꝰattẽdit:ſᷣ oꝛãtis coꝛ aſpicit.. Pꝛet. Exo. xiiij. dictũ
eſt moyſi a dño ꝗd clamas ad me.clamoꝛ iſte erat mẽtalis
tm̃ nõ vocalis erat.⁊ tñ legit᷑ ibi moyſes exauditꝰ.igr̃ ſuꝑ⸗
hfluit vocalis oꝛo vt videt᷑. ¶ Pꝛet. ſuꝑ illð Math. vj. tu at
cũ oꝛaueris.glo.iĩ fide interioꝛi ⁊ dilectõe oꝛat᷑ deꝰ.nõ ſire⸗
pitu vᷣboꝝ bſᷣ deuotõe vᷣtutũ.¶. Pꝛet. Hugo de vᷣtute oꝛãdi
dic. ꝙ deuotõ generat o?oeʒ.⁊ expmit ꝑtes oꝛonis dicens.
oꝛo incipit a meditatõe.meditatõ generat ſciazʒ:ſcĩa gene⸗
rat ↄpũctõeʒ:ↄpũctio deuotõeʒ:deuotõ generat oꝛonẽ.hec
ſũt ſufficiẽtes oꝛomis ꝑtes.⁊ cũ ĩ hac ſufficiẽtia nibil noĩat᷑
qð ĩ vocẽ exterioꝛẽ ſonet:q̊ ⁊ꝛc.¶ Pꝛet.Adath.vj. tu aũt cũ
oꝛaueꝛis.glo.videt᷑ p̃cipi magis vt ĩcluſa pectoꝛis cogitatõ
ne labijſq; ↄpᷣſſis oꝛet deũ.⁊ ita vt pꝛiꝰ.¶¶ Pꝛet. Crib.ſi uper
mathᷣ.nõ audit dñs vocẽ᷑ ſacdotis ſ̊ fidẽ cẽmriõis.ſ̊ fides
coꝛdis ẽ tm̃:nec ad ipᷣm regrit᷑ go vocale.¶l Pꝛet. Jla. lxv.
añꝙᷓ clamaret ego exaudia. igit᷑ nulla vor reqꝗrit᷑ vt videt᷑.
¶ Pꝛet. ᷣm illð pᷣs.eraudiſti vocẽ depᷣcatõnis mee dũ cla⸗
marẽ ad te.glo.clamoꝛ fit ad deũ nõ voce.̊ coꝛde.qꝛ multi
ſilẽtes labijs clamauerũt: multi ſtrepẽtes coꝛde anerſo ni⸗
hil ipetrare potuert. clama ꝙᷓ intꝰvbi deꝰexaudit. 4 Pꝛet.
ſiẽ introgatõ oꝛdinat᷑ ad rñſionẽ: ita oꝛo ad exa uditõeʒ. H
ſimgr ſciret dubitatõʒ diſcipuli ⁊ geqd vellet illu iutroga
re:vanum eẽt ⁊ ſuꝑfluũ diſcipulũ ipᷣm mgr̃m i ntrogare. ꝙᷓ
cũ dñs certiſſime ſciat intentõeʒ oꝛãtis⸗ affectõis: vanũ ⁊
ſupꝑfſluũ videt᷑ oꝛãtẽ oꝛone exterioꝛi deũ inuocare.4 Pꝛet.
deꝰ intimioꝛ ẽ pᷣſentioꝛ coꝛdi oꝛãtis ᷓ ipᷣe oꝛãs ſit ſibipi.ſᷣ
ſibipᷣi loqui verbo rocali nõ ↄuenit. imo fatuitas iudicare
tur nõ ĩ merito ita vt ſi õtra.Aſath.vj. plane ha⸗
bet er vbis dñi ꝙ vtẽduʒ ẽ vocali oꝛone.vbi dñs docẽs nos
modũ oꝛãdi dirit ſic oꝛabitis.pr̃ nr̃ ⁊c. Si gobſeruari de⸗
bet ſaluatoꝛis documẽtũ: vocalit ẽ oꝛidũ. Pꝛet. dic au⸗
gu.ꝙ oꝛo ẽ pius affectꝰin deũ directꝰ.ne pigritet᷑ animꝰin
vocẽ ꝓrũpẽs.̊ pigricia ſꝑẽ cauẽda:ꝗᷓ oꝛo ſꝑ ẽ vocalit erpᷣ
mẽda. Pꝛet. ¶Math. vj. ſuꝑ illud.tu aũt cũ oꝛaueris.glo.
nõ eſt op narꝛare ſ obſecꝛare qð ẽ obſequiũ iuſticie.ex hac
giol⸗ plane habet᷑ ꝙ obſecrãdo ſiue oꝛãdo deo obſequiũ iu
icie impẽdimꝰ.⁊ ita iuſtũ eſt ome impẽdi obſequiũ deo.ſi
cut igit᷑ oꝛãdũ ẽ oꝛone vocali ita ⁊ mẽtali.4 Pꝛe.glo. ibidẽ
vult dꝰrogari ⁊2 venerari. vt bonitas eiꝰderiuet᷑ ad aplos
⁊ ſtatꝰ iuſticie ᷣuet᷑ apð ſubditos.Ex hac glo.plane habet᷑
& dns vult vt exẽplũ oꝛãdi ad ꝓxrimos ⁊ maxie ad ſubdi⸗
fos deriuet᷑.ſᷣ hoe nõ põt fieri oꝛone mẽtali:opoꝛtet igit᷑ ꝗ

Onſequẽter q̃rit᷑ de mõ oꝛãdi.Et pᷣmo ſi vtẽ

vocali. ¶ Rꝛet. glo. ſup ps.Exaudi dñe iuſticiã me dĩc.ſi

cut flẽdo iaʒarũ rpᷣe caritatẽ ꝓximi nos habẽ dcuit.2 ſi iẽ
ꝑſecutoꝛes fugit vt ĩcõſulte temeritatis nobis aufeꝛret au
daciã: ita oꝛauit vt foꝛmã oꝛãdi nobis ꝓponẽt.ſᷣ nõ ſolum
oꝛauit xpᷣe oꝛone mẽtali ſᷣ etiã vocali.ADathᷣ.xxvj idẽs
in faciẽ ſuã oꝛãs ⁊ dicẽs.pr̃ ſi poſſibile ẽ ⁊c. Wak io.dicẽ
dũ eſt ꝙ oꝛãduʒ ẽ nõ ſolũ oꝛone mẽtali ſ̊ etiã vocali.qꝛ licʒ
ſufficiat oꝛo ſine voce q̊ͥ ad ſpectatõeʒ a dño faciẽdã :multi
plex tñ ẽ ratõ qre voce ẽ oꝛãdũ. Vnaẽ ad affectꝰnꝛi accẽſio
nẽ. vñ Heda ſuꝑ illð Math. vj. pr̃ nr.nõ his ſolis verbis
oꝛat᷑ deꝰ.ſᷣ alijs ↄtẽtis ſub eodẽ.2 nõ alio ſenſu.ꝗbo etiã coꝛ
nr̃m accẽdit.Alia ẽ ad intellectꝰnri illuſtratõʒ.vñ HBeda

ibidẽ.bꝛeuibo vᷣbis ↄpoſuit quibo nec opꝰẽ ad eum qui oia

nouit:łᷣ vt nr̃ intellectꝰqui cũ deo agit: diſceret res q̃s oꝛa⸗

ret nõ verba q̃ dicẽt. Tercia ẽ ad facilioꝛẽ recoꝛdatõʒ tꝑis
oꝛãdi.vñ MNMDath.vj. Qolite aſſilare illis.glo.nõ apud deũ
agendũ ẽ verbis ſ̊ rebo. intẽtione coꝛdis.affectu ſimplici.
que em̃ dicimꝰnõ eũ docemꝰ:p nos tꝑis oꝛãdi recoꝛdamur

Quarta ꝗpter iuſti obſequij vocetenꝰexhi bitõnez. Quinta
Wlter ꝓximoꝝ inſtructõnem.de his duabo habet᷑ ſupꝛa in
ołponẽdo.vltima ꝓpter oꝑis ercitatõeʒ ſiue deuotõis. Vñ
Aldath. vj. ſupꝑ illud ſcit em pr reſier gd opꝰſit vobis. glo.
cur ſciẽti loquimur. nõ vt nr̃e faciamꝰ iudiciũ volũtatis:
htů vt exciteim ꝰobſequiũ pie deuotõis.q Adid qð obijcit᷑ in
ↄtrariũ pᷣmo ⁊ ſcdᷣo de vᷣbis aug.in ᷣmõe de mõte.dicendũ
ſicut ipe ſtatim ibidẽ dicit.non monet vt oꝛemꝰ:ß quõ oꝛe⸗
mus.iQeq; ſuꝑius vt faciamꝰelemoſinã:ſᷣ qͥ aio faciamus

qm̃ de coꝛde mũdo pᷣcipit.qð nõ facit niſi vna ⁊ ſimplex in
tentõ in vitã eternã.ſolo ⁊ puro amoꝛe ſapie.hec aug.non

vult & dicere ꝙ vocali oꝛone nõ ſit oꝛãdũ.nec elemoſina in
palã nõ faciẽda: ſ vult dicere cũ elemoſinã ſacis vel oꝛas.
fauoꝛẽ hũanũ tibi finẽ non ↄſtituas. vt ita tibi duos fines
oſtituas.ſcʒ ↄmodũ terꝛenũ ⁊ pᷣmiũ eteꝛnũ:ſᷣ vltimũ tm̃ ſcz
pᷣmiũ eternũ.qð notat cũ dic.qdð ñ facit niſi vna ⁊ ſi implex
intẽtio.Et ſi aliqũ facias p terreno ↄmodo ipᷣm ad ſuꝑnũ
finẽ referas.qꝛ ſic em exponi oꝑtet.qꝛ certũ ẽ ꝙ elem oſina
oꝛat ꝓ ↄmodo terꝛeno.qñ oꝛat ꝓ fructibo terre.ᷣ ꝓ illo tã⸗
ꝙᷓ fine.ĩmo petit tꝑalia bona ad ſolaciũ vt ꝑ ea ꝑueniatur
ad etna. 4 Ad terciũ de v̈bis aug.ſilꝛ de mõte. agẽduz eſt
apud deũ nõ ᷣbis h̊ rebo q̃s aĩo gerimꝰ. Dicẽdũ ꝙ trũcta⸗
ta ẽ auctoꝛitas.qꝛ ĩmediate ſubdit.ᷣ res ip̃as verbis non
docuiſſe dñm nr̃Dm ꝗh memoꝛie ↄmẽdatis eas ad tpᷣus oꝛã

di recoꝛdemur. vult dicẽ plane ꝙ vocaliter ſit oꝛãdum.
Ad quartũ de vᷣbis Yᷣſið.q; oꝛo coꝛdis nõẽ labioꝝ. dicẽ⸗
dũ ꝙ bñ veꝝ ẽ qᷓtuʒ ad crũ. annexe tñ lũt vtilitates multe
⁊ cauſe vt ſupᷣdictũ ẽ q̃re oꝛone vocali ſit oꝛãdũ.q¶ Ad quin

tũ ſili mõ dicẽdũ.ꝙ oĩno interioꝛ oro bñ ſufficiẽs ẽ ad im⸗
petrãdũ.ſũt tñ multe ↄmoditates ad q̃s valet vocalis oꝛo
vt dictũ eſt. ¶ Ad ſextũ dicẽdũ ꝙ illa glo.in fide interiori
dilectõe oꝛat᷑ deꝰ nõ ſtrepitu verboꝝ p̊ deuotõe virtutum
excludit modũ quẽ habuerũt gẽtiles. VUñ dicẽdũ ꝙ nõ ſim
pliciter dñs ꝓhibet vti vocali oꝛone nec oꝛone ꝓlixa.qꝛ ꝓ⸗
lixe legit᷑ oꝛaſſe ⁊ in oꝛone ꝑnoctaſſe.ſᷣ ꝓhibet ne ſermone
ꝓᷣlixo vtamu eo fine quo getiles vtebant᷑. Et ſicut de glo.
elici põt.adoꝛabãt demones qui coꝛdis hũani ſecreta non
valẽt penetrare. ꝓpter h̊ ſignãter dicit glo. in fide interio⸗

ri ⁊c. Pꝛet.vtebat᷑ ꝑſona qꝛ demonibo ſicut ⁊ homibo or̃o⸗

ne ſuadere intẽdebat. Pꝛet. demones non erãt pᷣſentes qͥs
oꝛabãt.⁊ ꝓpter has rõnes crebꝛo multiloquio ⁊ vᷣboꝝ ĩcul
tatõne vtebãt᷑.igit᷑ ꝓpter cauſas pᷣdictas glo. p̃dicta oꝛonẽ
vocalẽ nõ excludit.q¶ Ad ſeptimũ dicẽdũ· Hugo de vir⸗

— . — — .

tute oꝛadi qñ oñdit quõ oꝛo generat᷑.ſtatim ſubinfert. ni⸗
bil & eſt aliud oꝛo ꝙᷓ mẽtis deuotõ.i.ↄuerſio in deũ ꝑ piuʒ
bumiſẽ affectuʒ ſide ſpe a caritate ſubnixa. Aſdultis igit᷑
modis mnens ꝑ teuotõeʒ accẽdit᷑. Rurſũ qꝛ ipᷣa deuotõ mẽ
tis varijs modis voce ꝓmit᷑.hec Hugo. ptʒ ꝙ oꝛonẽ vo⸗
calẽ nõ excludit. 4 Ad octauũ dicẽdu. ꝙ glo. oꝛonẽ vocalẽ
nõ ercludit.qꝛ pᷣcedit ĩmediate in glo.illa.hoc ſim plꝛ intel
lectũ docet vanã gloꝛiã mði fugiẽdã.Vlñ ſenſus ẽ gloſe.vi⸗
t᷑ magis pcipi vt incluſa oꝛone pecioꝛis.ſcʒ ne extad il
licita euaget᷑.ſcʒ ꝑ vanam gloꝛiã laudẽ bumanã vel hmõi.

—

ſes

4

13

63
iui
ſio
1

5
m
lte

im⸗

h.

no⸗
ofo
gis
cnl
Non⸗
1 i
pin
gigi
föme
ſin⸗
i
n

4
nii⸗

terꝛogat ⁊c. põt dici ꝙ infrogatõ diſci

dad ſe trabere. magi

H labijs ↄpꝛeſſis.i.circumciſis.nõ ſimpliciter clauſis oꝛet

teũ. Et ꝙ E verum ſit.pʒ ꝑ illud qð in glo.ſeqtur.xreſiſtẽ/

aũ eſt igit᷑ carnali ſenſui vt ſpiritalis oꝛo ad cenʒ dirigat
caꝛnali ſenſui dico:qꝛ ſenſus ſũt feneſtꝛe ꝑ q̃s moꝛs ĩtrat.

nili eĩ ſtet ancilla oſtiaꝛia ad oſtiũ intrãt viri 2 hiſboſetb

occidũt.ij. Keg. üj. Ad nonũ ddᷣm.ꝙ vbũ illud non au⸗
dit dñs vocẽ ſacdotis Hſͦ fidẽ centurionis: ſic hʒ intelligi.
nõ audit.i.nõ ſolũ audit: alit᷑ nõ hr̃et veritatẽ niſi foꝛte ĩ

caſu ꝓpter ſacdotis pꝛauitatẽ.qꝛ h̃ ANQath.xxij.ſuꝑ illud
Hᷓ gendemonioꝝ nõ eijciet niſi ⁊c· ita ĩ glo.qñ nõ exaudi⸗
mur. nõ eſt impoſſibilitas dĩne ptatis:h̊ culpa decantis.
vult dicẽ. ꝙ ſides bñ meret᷑ impetrare. Pꝛe. ſi ſacerdotis

oꝛo efficaciã nõ hẽet:fruſtra dicẽt lex Leni.ij. ⁊ in multis
locis. oꝛabit p eo ſacerdos.pʒ igit᷑ bñ ĩpetrat vox ſaceꝛ

dotis. 4 Ad decimũ dᷣm. ꝙ in tertu yſa. lxv. c. vbi dẽ. an⸗
teꝙᷓ clamẽt ego exaudiã.ꝙ vtraq; oꝛo ⁊ mẽtalis ⁊ vocalis
bñ meret᷑ exandiri. 4 Ad id qð obr̃.ꝙ diſcipulꝰ fruſtra ĩ⸗

*

puli nõ magis red-
dit diſpoſitũ veritatẽ dubitatõis ↄpᷣhendẽ:⁊ iõ fruſtra in
terꝛogat in caſu ꝓpoſito. Sʒ licet de ſciat ꝗd oꝛare veł. tñ
oꝛo vocalis reddit nos meliꝰ magis diſpoſitos ⁊ ydone

os ad bñficia dei recipienda:⁊ iõ nõ fruſtra oꝛat᷑ oꝛone vo

cali.¶. Ad aliud qð obrq de ẽ intimioꝛ ⁊ pᷣſentioꝛ oĩ cre⸗

ature ꝙᷓ aliqᷓ ſibipi veꝝ ẽ ꝑ vᷣtuiẽ ꝓcducẽdi ipaz ineſſe 2 cõ⸗

ſeruãdi. intimitate aũt eſſentiatr potẽtialłr et pꝛincipalit᷑
qꝛ vbiq;ẽ ꝑ eẽntiã ꝑ potentiã ⁊ pntiaʒ· Sʒ bec pñtia ⁊ in⸗
timitas nõ impedit ꝗn creatura veũ oꝛatõne vocali poſſit
oꝛare. Pꝛe. licz ita ſit intimꝰ pñs:ita pñtia et intimitas
nõ eſt euidens. vñ licet ſit pᷣſentioꝛ om̃i creature ꝙᷓ ſit ipſa
ſibi mõ iam dicto:non tñ ꝙtum ad euidentiã ̊ potius eſt
abſens.vñ deũ oramꝰq̃ſi abſentẽ et q̃ſi diſiſãtia? eminen⸗
ti poſitũ:vt illũ aid nos attrabamꝰ. EInð oꝛo eſt q̃ſi cathe
na q̃ intendimꝰdeũ trabere ad nos ? trabimur ad ipſum
Et põt eſſe exemplũ de magnete quẽ cum nauta intendit
is ac magis trahitur ꝙᷓ trahat. ſimilit
dicit beatus Syoniſius.
△
Orticulus ſecundus

Onſeq̃nter querit᷑ ſi debeat tradi foꝛa vocalis
oꝛonis.Et ꝙ ſic:vr̃ ꝑ boc ꝙ tradita ẽ ſoꝛa orã
dia dno Math. vj. et luc. xj. ꝗq omia bñ vt ↄpetebat fecit.
AMajr. vij. ¶ Item hoc idẽ pʒ in pᷣs.vbi foꝛma oꝛãdi tradi⸗
tur. etiã o?oes quibo erat eẽntia ſub certa foꝛma tradite
ſunt aa ſctis ꝙ¶ Contra.oꝛo eſt pi affectꝰ in deũ directus

hB nõ expꝛimit᷑ aliq̃ fora oꝛãqi:¶ Iteʒ affectꝰ ẽ inexplicabi
lis foꝛma aliq vocis.ꝭ̊ ⁊c.¶ Rñ.qꝙ bñ ↄuenit.qꝙ foꝛa oꝛã
di ſit tradita. et ad hoc oñdit᷑ ꝙ valent rõnes pᷣtacte in ꝓ⸗
blenmate pᷣcedenti:vtpote cognitio petẽdoꝝ. Ex foꝛma eĩ
petẽdi ſiue oꝛãdi a dño ſiue etiã ab alijs ſctᷣis tradita: ſcit᷑
qd eſt petendũ.vt pʒ ex ᷣbis Mede ſupᷣpoſitis. Alia rõ vi⸗
tatio muitiplicatonis ⁊ multiloquij vboꝝ. Ex foꝛma eniʒ
tradita oꝛãdi notat᷑ ꝙ pciſa dz eſſe et nõ multiloqmno dil⸗
fuſa iur illud ANQath.vj.oꝛantes nolite multũ loꝗ.Alia ẽ

excitatõ deuotõis ſiue deſideri ad oꝛandũ.ex auẽte em̃ tra

dentis foꝛmã oꝛãdi excitat᷑ deſideriũ oꝛantis ad oꝛandum
Alia ẽ recoꝛdatõ tꝑis oꝛãdi.vnð glo. ſuꝑ illð Math. vj.
oꝛãtes nolite multũ logꝗ dicit.qᷓ dicimꝰnõ eũ docemus ſed
tp̃s oꝛandi recoꝛdamur. Alia etiã eſt excitatio deuotõnis
diuini obſequij. ¶ Zld illud ̊ qð obr ↄtra hoc.ſcʒ ꝙ oꝛatõ

eſt pius affectꝰ?. dom hic diffinit᷑ oꝛatio affectus.non affe

ctus miſi qᷓtum ad radicẽ mereti.ſic em̃ eſt ſmo mentis et
oꝛis oꝛatio. ¶ Ad id qð obijcit· ꝙ affectꝰ ẽ inerplicabilis
foꝛma vocis.DOðm ꝙ verũ eſt foꝛmalłr. affect em verb nõ
eſt explicabilis foꝛmalr. materialiter tñ eſt.ſ.qͥ ad ea q̃ pe⸗
tenda ſunt.id em̃ að in affectu eſt ꝑ vocẽ põt explicari: lʒ

aßſectus ipſe —
Articulus tercius
Onſeqnter querit᷑. vtrũ in orone vocali vtẽdũ
eſt młtiloquio. nõ:videt᷑ ſic.¶Math. vj. orã

tes nolite multũ loq.¶ Pꝛe.multiloquiũ ĩ Fmõe cõi ꝓpter

xcC.

annexã pᷣcem ↄpᷣhenſibilẽ eſt. Pꝛouer. x. in mltiloquio nõ
deerit pcẽm.q̊ multoſoꝛtiꝰin ſmone ad deũ directo. HB aũt
eſt oꝛatio. Pꝛe.coꝛã ſcłari pᷣncipe eſſet repᷣhenſibile mul
tũ loqui: multofoꝛtiꝰcoꝛã ſummo pncipe.¶ Pre. aug. ad
ꝓbam væ oꝛãdo deũ. Multũ loꝗ in oꝛãdo ẽ ſuꝑfluis vᷣbis
agere. ſ ome ſupfluũ in his q̃ ad eũ ſuntẽ reſecãdũ.ſ̊ mł
tuoquiũ eſt bmõi: ̊ c. ¶ Pꝛe. ibidẽ Nug.abſit ab oratõe
multa locutõ.ſᷣ nõ deſit multa pᷣcatio:ſi feꝛnẽs intentõ ꝑſe
uerat. igit᷑ ab orone multiloquiũ eſt reſecandũ. Pꝛe. ibi
dem omẽdat Aug. oroes ſactas ĩ egipto. Dicunt᷑ frẽs in
egipto crebas quidẽ br̃e oroes.ſ̊ eas tñ breuiſſimas ⁊ ra⸗
ptim quodãmodo ieculatas:ne illa vigilãter ercta mens
q̃ oꝛanti plurimũ neceſſaria eſt.ꝑ ꝓductioꝛes moꝛas eua⸗
ne intentõ br̃etur:et hoc totũ eſt ↄ multiloquium
Ad oppoſitũ. Yido.ð ſummo bono li.iij. c. vij. bonuz ẽ
are ſono vocis. ꝙ̊ magis oꝛaꝛe ſono vocis ẽ magis bonũ
maxie marĩe.ᷣ hᷣ ſine młtiloꝗo fieri nõ pt:g̊ multiloqui
um in ofone marie bonũ eſt vt videt. 4 Pꝛe. tota die plal
teriũ ſuũ legẽ eſi opꝰ valde laudabile ⁊ ſignũ marxie ſancti
tatis. ſ̊ hoc ſine multiloquio nõ põt eſſe:ꝗᷓ multiloquiuʒ ẽ
ↄmendabile vt videt᷑.¶¶ Iteʒ ſatiſffactõis ſiue pnĩe ſũt tres
ꝑtes.oro.ieiuniuʒ· elyna.bᷣ efficacioꝛ eſt elyna et melioꝛ
quantoplꝰ frequẽtat᷑ · et ſiłr ieiuniũ:̊ ⁊ oratio.ſᷣ hoc ñ po
teſt fieri niſi in multiloquio: igit᷑ vt priꝰ.4· Itez quãtopl⸗
oro frequẽtat᷑ tantoplus dxeꝰ laudat᷑.hᷣ iſtud vltimũ valde ẽ
meritoꝛiũ:ᷓ primũ.ſᷣ multũ frequẽtari ẽ multiloquio vti:
igit᷑ laudabile ẽ multiloquiũ vt vr ¶Rũñ.ad G̊ pt dici Fm
quoſdã. ꝙ multũ loꝗ in oroe pĩ ex riplici cã fieꝛi.vel ad
tollendũ faſtidiũ vel ociũ euitandũ. ꝓut dĩc Hiero.ad ru
ſticũ monachũ.ſꝑ aliꝗd boni oꝑis facito vt te dy abolꝰ in⸗
ueniat occupatũ.et hoc mõ eſt ſactoꝛiũ ⁊ bonũ. vel ad de⸗
uotõeʒz excitandũ 2 affectõeʒ inflamadũ ꝓut dĩc Hug. de
Itute oꝛãdi.c.xj.qᷓcũq; ſunt vᷣba oꝛãtis.abſuꝛda nõ ſunt:ſi
tinmodo ad G̊ ↄpetenteꝛ ꝓferꝛi pnt vt oꝛantis affectum ad
amoꝛẽ dei excitẽt. vel qdð ampliꝰẽ ſiiaʒ amore eiꝰſlagrat ex
citatũ demõſtꝛent. Iſto mõ etiã bonũ ẽ vel vt faciliꝰ deum
bonis vᷣbis inclinẽt:ſiẽ accidit qũq; bomini inclinari mł⸗
tiloquio.et hoc a xp̃ᷣ repᷣhendit᷑ Math.vj. ſic em̃ ethnici
faciebant.putabant em̃ ſe in multiloquio exaudiri.⁊ hoc
dicit Aug. in ſermone dñi. li. ij. Reuera om̃e multiloqui⸗
um a gẽtilibo venit. q exercẽde potiꝰ lingue qᷓ; mũdãde aĩe
oĩno dant oꝑa.et hoc nugatoꝛij ſtudij genꝰetiam ad deuz
pꝛece flectendũ trãſferꝛe aꝛbitrãtes.ſicut hoĩem vᷣbis iudi
cem adduci in ſmiaʒ. Zolite & aſſiłari eis dic vnꝰet verus
mgr. Et ſilr yſið.li.iij.de ſummo bono. c.viij.nõ in multi⸗
loquio hoĩes exaudiunt᷑ a deo ꝙ płimis euʒ ͤᷣbis conent᷑
flectẽ.neq; em̃ ↄciliat eũ multipler oꝛantis Fmo:ſed pura
ſinceꝛaq; oꝛãtis intẽtio. Ex bis pʒ intellectꝰ rõnũ poſitaꝛũ
ad ꝑtes ꝓbleumatis ꝓpoſiti.pᷣmis em duabo acceptõnibo
exercitiũ młtiloquij bonũ ẽ? vtile.tercio neq̃qᷓ. ¶ Sed ad
huc q̃rit᷑. Qõne młtũ ⁊ diu oꝛare ẽ bonũ vt ce?diunturna
ofr̃oe flectat᷑ ad miſcdᷣiã ⁊ exaudiat oꝛantẽ: Et ptʒ rñſio ex
glo. Aath. vj. qᷓ dãnat multiloquiũ de infidelitate.ᷣ̊ nõ
multas lacrimas. multas obſecratões in coꝛdis puritate
qð ſancti faciũt.bhec.glo.Vñ pt dici.ꝙ dan at᷑ multiloqui⸗
um:ea röne intentõne q̃ infideles vtebent᷑ multiloquio
Vñ alia glo. putantes q; ꝑſuaſibilibo vᷣbis deꝰmulceatur
vel ſi abſens e vocet. vel ſi neſcit vpoꝝ multuoquio doceat᷑
vñ damnat᷑ multiloquiũ infidelitatis ? vana intentiõe.i.
ſine pia affectõne ꝓlatũ.vñ glo. ibidem p̈boten? ſiue affe⸗
ctione vacuas aures dei implere malũ eſt qſi in hoc audi
amꝰ. poc ̊ modo ⁊ hac intentõne vti multiloquio ꝓhibe⸗
mur.nõ eo mõ quo ſctẽi vtunt᷑ oꝛone ꝓlixione.⁊ ex his põt
rñderi ad obiecta argumenta.

Articulus quartus

SOrnſeqnt q̃rit᷑vtꝝ id qð intendimꝰ impetraꝛe
Foe vocali:ðbeamſꝑ voce expᷣmẽ .· E ſic:vr.
Dic eĩ Dam̃.li.iij.(.xxiiij.or̃o ẽ petitõ decentiũ a deo.qlit
dñs tꝑe paſſiõis oꝛabat.ſᷣ tũc qð vñs voluit voce expꝛeſſit
¶ Pꝛe.ſi rogarẽꝰpᷣncipẽ quẽpiã et nõ expᷣmeremꝰqð velle⸗

S

mus:ꝙ fatuis reputaꝛemuꝛ.młto & foꝛtiꝰin ↄſpectu regis
regũ.q Pꝛe.iſta videmꝰin vᷣbis ſacroꝝ.q; nullã habeꝛẽt
efficacia:niſi ↄplete ſᷣm foꝛmã ſᷣm quam vel in q̃ inſtituta
ſunt./ꝓferꝛent᷑. ſili mõ in oꝛone vt videt᷑ nulliꝰerit effica⸗
cie oꝛo:niſi illud qð volumꝰexpᷣmamꝰ.qꝛe.ĩ alijs ꝑtibo
ſatiſfactõis ita ẽ. q ełynas facẽ volumꝰvel etiã ieiuna⸗
re:nõ ſufficit volũtas ſola ſine oꝑe:dũ tñ ogpoꝛtumtas ba
beat᷑:̊ ſiłr in oꝛone ſi aliq olumꝰnõ ſufficit volun
tas niſi voce explicet.¶ Ad oppoſitũ. Hug.ð vᷣtute oran
di dicit.ꝙ cũ pura oꝛo er abundantia deuotõis fit. mens
ita accendit᷑.vt cũ ſe poſtulatura ad deũ ↄuerterit:pᷣ amo⸗
ris eius magnitudine etiã petitõis ſue obliuiſcit᷑ nõ opor
tet ̊ ꝙ illud qð volum ſemꝑ expꝛimẽ debemꝰ. ¶ Itẽ hug.
in eodẽ.ſi nullo alio mõ citiꝰdeꝰad annuenduʒ flectit᷑ qᷓ ſi
p̃cantis aĩmꝰtoto deuotiõis affectu ad ipᷣm ↄuertat᷑.citiꝰ
igit᷑ deꝰ ad annuenduʒ interioꝛi affectu flectit᷑ qᷓ; affatu.Sᷣ
circa tale ꝗd quocitiꝰimpetrat᷑ cuiuſlibʒ dʒ volũtas reſi⸗
Tere: hoc aũt nõẽ vox ̊D potiꝰaffectꝰ:q̊ in oꝛoe qð volumꝰ
voce expꝛimẽ nõ debẽꝰ.¶ DPre. miłti ſũt pſalmi q̊s frequẽ⸗
ter oꝛans eccĩa recitat.ꝗ nihil ↄtinent de foꝛma petẽdi.ꝗa
nec qð volumꝰin eis explicamꝰ.vt q̃re fremuer̃t gentes.2⸗
dixit dño dño meo.quõ ̊ ad foꝛmã oꝛonis dicunt᷑ ꝑtineꝛe
vel ſub oꝛone ↄpᷣhendi ſi oꝑtet ſemꝑ expꝛimẽ.̊ ⁊c.¶: Itez
alias multas ſcpᷣturas recitat eccĩa qᷓ foꝛmã petẽdi nullezʒ
hñt.nec in quibo aliqꝗd obtinendũ erxprimit᷑.ſiẽ ſunt geſta
regũ et hmõi.Similiter q̃rit᷑ quõ ſub foꝛma oꝛonis potu⸗
erũt ↄpᷣbendi.¶ Pre.dicit hug.de vᷣtute oꝛandi.nõ oꝛat ſᷣ
ſubſannat potiꝰ? ad iracũdiã ꝓuocat teũ.ꝗ cũ añ ↄſpectũ
eiꝰq̃ſi poſtulaturꝰvenerit:ſubito ſe ad alia q nibil ad rem
ꝑtinere videntur replicanda ↄuertit.̊ hmoi vᷣba q̃cunq;
ſint nõ placãt deũ ſed ꝓuocãt vt videt᷑. ERñ.ad ̊ dm ẽ
ſim Hug. ꝙ h̊ intereſi qñ oꝛamꝰhoĩem et qñ oꝛamꝰeũ.q;
hõ neceſſitatẽ nr̃azʒ ſcire nõ põt niſi ab alio doctꝰfuerit:de

us aũt ſcit eã anteqꝙᷓᷓ petat᷑ ꝗd nobᷣ neceſſe ſit. ꝓpter h̊ ſicut

dicit Hug.expꝛeſſe. In oꝛone q̃ deuʒ petimꝰnõ eſt neceſſe
explicare qð volumꝰ:ſ̊ ſupplicatio ſufficit q̃ eſt ſine deter⸗
minatõne huĩlis ⁊ deuota pᷣcatio.¶¶i Iotandũ ꝗ̊ ꝙ oꝛonis
tres ſunt ſpẽs ſᷣm ipᷣm.ſ.ſuꝓplicatio:poſtulatõ: inſinuatõ.
Supplicatio eſt ſine determinatõe ⁊c. Supꝓplicationũ aũt
tr ia ſunt genera.ſ. captatio:eractio:pura oꝛo. Captatio
at᷑ fit q̃ fit añ poſtulatõʒ ad pᷣpandũ et inclinãdũ animuʒ
auditoꝛis.et h̊ fit tripłr. .ꝛzimo qñ aliꝗd dicimꝰqð perſo
nam mouet vel cãm ↄmendat apud ipᷣm. Scðo cuʒ aliꝗd
ꝓonim?qð ꝑſonã aduerſarij vel cãm apud ipᷣm depmat.
⁊ hoc mõ ſupplicatõnis vtit᷑ frequẽter ſepᷣtura.vbicũq; ſcʒ
laudem dei vel nr̃am infirmitatẽ vel aduerſarioꝝ maliciã
recitamꝰ. Exactio fieri ſolet poſt factã petitõeʒ ad audito
rem.ne petitio nr̃a apud eũ in obliuionẽ veniat:quadã vt
ita dicqꝗ impoꝛtunitate atq; inſtãtia frequẽter memoꝛẽ fa⸗
cimus.qᷓ memoꝛia tribo modis reuocari videt᷑.ſ.qñ aliqꝗd
vel de ꝑſona eiꝰvel de ꝑſona nr̃a iterato dicimꝰ:vñ nos vł
cãm noſtraʒ atʒ petitõeʒ nr̃aʒ in eiꝰaĩo renouemus. Hoc
genus ſupplicandi qð apud boĩes impoꝛtunũ videt᷑: opud
dñm gratũ atʒ laudabile ẽ. Pura oꝛo qñ ex abundantia
ceuotõis mens ita accẽdit᷑vt cũ ſe ad deũ poſtulat᷑ ↄuerti⸗
rit:pꝛe amoris eius magnitudine etiaʒ petitõnis ſue obli
uiſcitur. et dũ amoꝛe ei quẽ oꝛat ꝑfrui vehementer ↄcupi
ſcit: totaq; illi vacare teſiderat.eietiã ꝓ quo venit cãm li⸗
benter poſtiponit. Hoc genus oꝛandi infoꝛme ẽ.tñ quantũ
p̃ ceteꝛis vnicũ tantũ apud deũ p ceteris pᷣcioſũ.it ̊ ſup⸗
plicatio aliqñ ꝑ ſola noĩa.ſicut eſt illud.miſcdia mea ⁊ re
fugium meũ ſuſceptor meus? liberatoꝛ meꝰ deꝰmeꝰ. Ali⸗
qũñ ꝑ ſola vᷣba.ſiẽ reſpice miſerẽ attende placare ⁊ fac. A-⸗
liqñ ſił ꝑ noĩa ⁊ vᷣba.ſicut eſt ilud.verba mea auribo ꝑci
pe dñe intellige clamoꝛeʒ meũ.intende voci oratõnis mee
rex meꝰet deꝰmeꝰ. Sed illud genoſupplicatõnis qð per ſo⸗
la noĩa fit: quo magis ẽ foꝛis ſignatõe imꝑfectũ: tãto inte⸗
rius ẽ abundãtia dilectõis plenũ. Affect?eniʒ h ꝓpꝛiũ ba⸗
bet ꝙ quanto maioꝛ 2 feruentioꝛ ẽ intus.tanto minꝰfoꝛis
p vocẽ explicari põt.¶¶ SPoſtulatio q eſt ſcdᷣa pars oꝛzonis
eſt determinate petitionis inſerta narratio.ſicut eſt illud

Coꝛ mundũ crea in me deus.hoc tribo modis fit.obſecrã⸗
do.rogando.ſimpliciter poſtulando.obſecrando eſt in ne
ceſſitatibo maximis.rogamus in medijs.in minimis ſim
pliciter poſtulamus. excellentiſſimũ eſt obſecrare: mediũ
rogare:minimũ ſimpliciter poſtulare.q Inſinuatio que ẽ
tercia pars oꝛonis ẽ ſine petitõne ꝑ ſolã narꝛatõeʒ volun⸗
tatis facta narꝛatio. Hec q; tribo modio fit.timore:fidu⸗
cia:ↄtemptu.Timoꝛe fit vel q eſt magna cauſa quã agi⸗
mus:vel magna ꝑſona quã rogamꝰ.ſicut et illud.domine
ſi fuiſſes hic frater meꝰnõ fuiſſet moꝛtuꝰ. Rogare eĩ volu⸗
it vt dñs frẽm ſuũ.ſ.mortuũ ſuſcitaret.ſᷣqꝛ p magnitudĩe
cauſe ⁊ pᷣ reuerẽtia ꝑſone extimuit:inſinuare potiuſq; po
ſtulare elegit. Ifiducia fit inſinuatõ:qñ vel ð facilitate cãe
vel de benignitate ꝑſone ↄfidimꝰ.et ideo deſideriũ noſtrũ
patẽter expꝛimẽ negligimꝰ:qꝛ obtinẽ poſſe ſola inſinuatio
ne ſꝑamꝰ.ſicut illud in nuptijs vinũ nõ hñt. Contemptu
fit inſinuatio.qñ vel cauſa vilis eſt:vel ꝑſona hnilis q̃ ro⸗
gat᷑.q oꝛo ab oꝛoe dñica excludit. apud hoĩes ſuꝑbos ma
rime et potentes magno ſtudio exercet᷑. Inſinuatio auteʒ
ꝑfectis ex fiducia ↄuenit minꝰꝑfectis ex timoꝛe: ex ↄtẽptu
malis.hec Hugo.Erx his patet.ꝙ nõ ſemꝑ oꝑtet expꝛimẽ
qð volumꝰ⁊ petimꝰ:h̊ aliqñ fit aliqñũ nõ.¶8 Fobijcitur
e Dam̃.ꝙ oꝛo eſt petitio decentiũ q̃liter dñs ⁊c᷑. dicendũ
ZBae vern ẽ ſ̊ nõ explicite ſꝑ ſᷣ aliqñ implicite.⁊ dicit ibi
am̃.q̃liter dñs ꝓ Lazaꝛo oꝛauit.vbi dat᷑ intelligi modꝰ
implicitꝰ.ſicut pʒ Joh.xj.qꝛ tũc dñs aꝑte nõ oꝛauit.ſᷣ di⸗
xit pater gr̃as tibi ago qm̃ audiſti me.et tñ tũc nihil expᷣſſe
oꝛauerat:vel q̃liter tꝑe paſſionis.¶ Ad ſcdᷣm dicendũ ſiẽ
dictuz eſt. ꝙ intereſt qñ hoĩem rogamꝰet qñ deum. qꝛ qñ

hoĩem:ſemꝑ opoꝛtet qð volumꝰexplicare.qñ aũt deũ qui

ſcit pꝛiꝰq petamus nõ opoꝛtet. Ad tereiũ dicendũ.ꝙ nõ
eſt ſiłe de oꝛone ⁊ de ipᷣis ſacris. Sacr̃a em̃ qꝛ ex inſtituti⸗
one hñt efficaciaʒ. ideo illa nõ debemꝰaliter dicere.nec in
aliquo ꝑmutare.ſᷣ̊ oꝛo magis cõuenit ex ꝓlatione rocis.
Sicut em̃ dicit Hug.de vᷣtute oꝛãdi.affectꝰhoc ꝓprium bʒ
ꝙ quãto maioꝛ ⁊ feruẽtioꝛ intus eſt:tãto minꝰfoꝛis ꝑ vocẽ
explicari põt.oꝛo aũt affectꝰpᷣm aug.iõ ſine vocis exp̃ſſio
ne ſufficit qͥ ad deũ.q VPtʒ ꝑ ̊ rñſio ad vltimũ.qꝛ oꝛo ꝓut
eſt ſatiſfactoꝛia ad ſacrm pnĩe.oꝑtet vt exteriꝰ expꝛimat᷑:
cũ ſacr̃m ſᷣm Hug.ſit materiale elementuʒ exteriꝰ oculis
ſuppoſitũ.nõ tñ oĩs oꝛatio ꝓpterea exterius ẽ expꝛimenda
Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ in multis locis ſcriptuꝛe nõ expꝛi
mit᷑ modꝰaliꝗs petẽdi.dicendũ vt tactũ eſt.q tale genꝰoꝛã
di licet ſit ſemifoꝛme:tñ apud deũ nõ eſt parũ acceptumꝗ
modus oꝛandi ſupplicatio eſt. vt ex modis ſupꝓplicationis

pꝛetactis pate —
Articulus quintus

Onſeqnter q̃rit᷑. vtꝝ oꝛo vocalis ſine intellct᷑u
1qðᷣ dr̃ ſit alicuiꝰefficacie. ſic:videt᷑.vt di⸗
cit Hũg.de virtute oꝛandi.NPura oꝛatio eſt qñ ex abundã
tia deuotõis mens ita accendit᷑.vt cum ſe ad deũ poſtula⸗

tura ↄuertit:pᷣ amoꝛis eiꝰmagnituaine etiã petitionis ſue

obliuiſcit᷑.⁊ dũ amoꝛe eiꝰquẽ oꝛat ꝑfrui vehementer con⸗
cupiſcit:totaq; iã illic vacare deſiderat:etiã eiꝰ ꝓ quo veĩt
curã libẽter poſtponit.igit᷑ ̃ᷣm ipᷣm nõ cogitaꝛe qð oꝛatur
h etiã obliuiſci eſt ꝑfectõnis.bñ ꝗ̊ põt eſſe vocalis oꝛatõ. ſi
ne intellectu illiꝰqð petit᷑ vt videt᷑.¶ Iteʒ ↄtingit vnũ iĩtel⸗
ligere vt hr̃ a phᷣo.̊ qui aliud ab eo qð petit oꝛando intel

ligit:intellectũ oꝛonis ſue nõ capit.ſ̊ illud tota die contin

git: & oĩs ꝗ oꝛando aliꝗd intelligũt aliud ꝙᷓ; illud qð oꝛant
oꝛonis fructũ ꝑdunt.qð difficile eſſet diffinire.¶¶ Itez tũc
nulli eſſent vtilitatis oꝛones ſimpliciũ lialit᷑.qð manite⸗
ſte falſũ ẽ.qꝛ eoꝝ oꝛones freq̃nt ſũt efficaciores.¶ Itez vt
dĩc yſið.mens q̃ añ oꝛoeʒ vacans illicitis cogitatõnibus
occupat᷑.dũ in oꝛoeʒ venerit:ↄfeſtim ille imagines rerum
q̃s nuꝑ cogitauit incurꝛũt. aditũq; precis obſtruunt: niſi
mens libere ad celeſte deſideriũ erigat᷑.ſ̊ aditũ oronis ob
ſtruere ẽ oꝛoneʒ inefficacẽ reddẽ.igit᷑ niſi aimꝰeꝛigat᷑ ad ce
leſtia:oꝛo nulliꝰeſt efficacie.ſᷣ niſi intelligat᷑ ꝗd orat᷑:non
erigit᷑ animꝰad celeſtia.q̊ ⁊c.¶ Itez yſid. plerũq;ʒ fieri ſo⸗

— .

— — — —.—

li
h
Me⸗

ſn
Eſct
ia⸗
nisf
ge
i
tali
tenn
na

punce

Se= ☛ =⸗

V.
— ‧*

d
ne
li⸗
ſe

4

ns

in
,

Nueſtio

let vt immũde coꝛꝑaliũ reꝝ ſpẽs quas didicimꝰnr̃is men
tibo apponant᷑.et nolẽtes eas cogitemq̃s quãto qꝛ ab eis
aciẽ mentis auertẽ nitunt᷑:tãto ſe ille magis aĩo ingerunt
obſceniſq; in nob motibo obrepunt.ſᷣ fit boc ꝓ conditione
moꝛtali quam meruit pꝛimus hõ in pen am pcti.ꝙ igitur
cogitamꝰetiã in orone qð noluimꝰ:hoc fit ꝓ ↄditõne mor

tali ⁊ ĩ penã pcti.ſi illð nos reddẽt ſine vix eẽt ofrfo
fructuolſa.̊ hoc eſt falſum.S vt pꝛiꝰ. Contra.ᷣm dam̃.
oro ẽ aſcẽſus intellectꝰad teũ.eſt igit᷑ eſſentiale oroi aſcẽ⸗

ſus intellectꝰ.ſ̊ nõ videt᷑ poſſibile ꝙ intellectꝰad deũ niſi ĩ
telligẽdo. ꝙ diĩc aſcendat:qꝛ intellectũ aſcendẽ nõ ẽ aliud
niſi plꝰet plus intelligẽ vt videt᷑.¶¶ Pꝛe.ſuꝑ illõ pᷣs.pſalli
te ſapient.glo.dic.nemo ſapiẽs facit qð ñ intelligit.q̊ ſᷣm
glo. pſallendo ſiue oꝛando ſꝑ erꝰqð dicit᷑ dʒ ad eſſe intelle⸗
ctus..: Pre.ceſariꝰepᷣs.oĩs hõ frẽs qð tꝑe oronis aduer⸗/
tet.hᷣ q̃n deũ adoꝛare videt᷑.ſi em̃ foꝝ cogitat foꝝ adoꝛat.
g vel ydolatra ẽ:vel oꝑtet ꝙ cogitet ſolum deum qñ oꝛat.
Pꝛe. berñ.oꝛo oꝛe.ſi mentẽ vagantez foꝛis hẽam:fructu
orois pᷣuoꝛ.¶ Itẽ yſið.de ſũmo bono.li.iij.ca.vij.longe a
ceoẽ ammꝰ:ꝗ in oꝛatõne cogitatõibo ſchi fuerit occupatꝰ.
tũc veracit᷑ oꝛamꝰ:qũñ aliũde nõ cogitamꝰ. igit᷑ ſᷣm ipᷣm
materia q̃ veritatẽ oronis ⁊ vtilitatẽ ꝑdere põt:eſt aliũde
cogitaꝛe ñ. ſine pᷣiudicio.qꝙ oꝛatõeʒ hr̃e efficaciã ſine
intellectu eiꝰ qð drĩ duobo modis põt intelligi.qꝛ in oꝛatõe
duo ſunt.ſ.or̃onis actꝰ:⁊ illud qð petit᷑ ſiue oꝛat᷑.qñ eꝛgo
querit᷑. Atrũ tenemur intelligẽ qð oꝛamꝰ.dðm ꝙ de actu
ſemꝑ eſt veꝝ. de eo aũt qð petit᷑ non opoꝛtet niſi in magis
lratis ⁊ ꝓpuectis.nec iſti etiã tenent᷑ hre intellectũ oronis
i.ꝙ actu intelligãt qð oꝛatio dĩc:tñ iũ qð põt hũana in/
firmitas dʒ eſſe:vt ꝗlibet ↄuertat᷑ ad oronis intellectum.
Szʒ de actu oronis bñ verũ eſt.ꝙ om̃s dñt intelligẽ actuʒ
oronis.i.qð oꝛant aduertẽ᷑.¶Quare aũt oroni ſꝑ nõ ẽ cõ⸗
iunctꝰ intellectꝰcã põt duplex aſſignari.Ana ex ꝑte infir/
moꝝ cauſa ẽ:cogitationũ mũdanaꝝ impoꝛtunitas. ſic̃ di
cit yſið.de ſummo bono.li.iij.c.xxv.plerũq; fieri ſolet ⁊c̃.
boc maxime tꝑe oꝛatõis expꝛimit᷑. Ex ꝑte ꝑfectoꝝ eſt can
ſa in drũ mẽtis exceſſus.Fᷣm q; Hug.de virtute orãdi.or̃o
eſt ⁊c. Pꝛima igit᷑ caret fructu.et ſi non toto:tñ tanto ꝓput
dicit yſido.de ſummo bono.mens q̃ añ oꝛatõeʒ ⁊c̃.nccio
igit᷑ oro interꝛũpit᷑ et ideo impedit. Scða aũt eſt fructus
abũdantis.et hoc plane dic Hug.de vᷣtute oꝛandi.̊ genꝰ
oꝛãdi in foꝛme quantũ pᷣceteris vnicũ:tantũ ẽ apud deũ p
ceteris oĩbo pᷣcioſuʒ. Qð g̊ obr de dam̃.or̃o eſt aſcenſus
intellectꝰapud deũ.dðm ꝙ iſte intellectꝰeſt ꝑ ↄſideratõeʒ
dine bonitatis. hoc aũt bñn eſt ſine intellectu oronis.i.eiꝰ
qð oꝛat᷑. Ad ſcom ſiłliter dðm/ꝙ cũ dr. Nemo ſapiẽs fa
cit qð nõ intelligat.ſi ð actu intelligit᷑ bñ dicit veritatẽ. ſi
de illo qð ĩ actu exercet᷑ non ſemꝑ bʒ veritatem hoc planũ
eſt. ¶ Ad terciũ dõm.ꝙ illud qð dic ceſariꝰ intelligenduʒ
eſt ym modũ illũ quẽ dicit apłs ⁊ alij ſct̃i.ꝙ id qð plus co
litur ⁊ venerat᷑ in cultu opeꝝ:illud ꝓ deo reputat᷑. Unde
guloſi dicũt᷑ bre deũ ventrẽ Philipᷣ.iij. Siliter dico ꝙ qñ
ↄuertit ſe hõ ſuꝑ aliud in orone ſicut vſurariꝰad pecuniaʒ
ſuã.et nõ hʒ illa oro aliqd mentis:ſᷣ pᷣncipałr ad pecuĩaʒ
ſe ↄuertit.et tũc ꝓ deo hʒ illud et hoc vult dicere auẽtas pᷣ
dicta.Si aũt ex ſurreptõe et nõ pᷣncipałxr illud fiat:nõ eſt
ita.⁊ hoc vltimũ plerũq; in quoꝛũdaʒ or̃onibo inuenitur.
Ad q̃rtũ dᷣm.ꝙ berñ.nõ vult dicẽ ꝙ totalr pꝛiuet᷑ oro
nis fructu:niſi mens ita foꝛis vaget᷑ ꝙ nec actum oꝛandi.
nec ſniaʒ oronis aduertat.qꝛ tũc nõ eſt oro vtentis rõne.
ſ̃ q̃ſi exntis oĩno ſine vſu rõnis.eiꝰſtatus oĩno infructuo⸗
ſus reputat᷑. Ad oltimũ ſiłr ẽ rũdenduʒ. Si quereꝛet᷑ vñ
talis oꝛatio hʒ efficaciã põt dici ꝙ a vᷣtute verbi tebita in⸗

tentõne infoꝛmati.verba em̃ depcatoꝛia efficaciã habent

maxime qñ ſunt recta intentõne foꝛmata.

Articulus ſextus

Onſequẽter querit᷑. vtrũ magis inſiſtendũ ſit
roni mentali qꝙᷓ; vocali.i.q iſari ſit vtilioꝛ. ꝗ
alis: videt᷑ ſic. Greg. veraciter oꝛare ẽ amaꝛos in co⸗
punciẽ e gemitꝰ⁊ non ↄpoſita ðᷣba reſonare.ſᷣ penes illnd

.vC *

penes qð reſidet oronis veritas vtilitas ẽ magis inſiſt?⸗
penesq

dũ: vtilioꝛ ẽ mẽtalis or̃o qᷓ; vocalis.q¶] Pꝛe.oro ſac boĩie,ʒ

tendẽ ſurſuʒ cũ ſit piꝰaffectꝰin deũ directꝰ.ſᷣm Aug.ſ̊ aĩa

qᷓdin eſt ſollicita de his qᷓ deoꝛſuʒ ſũt:nõ põt ferꝛi ſurſum
ſic eſt añt qñ ꝓfert ſermonẽ. qꝛ intenta eſi circa illud.ᷣ vt
videt᷑ vocalis oꝛatio aĩam impedit ne ſurſum afferat᷑.mẽ⸗
talis ̊ oro magis aĩam effert ſurſum. ſed talis eſt magis

vtilis. 4 .:e. math. vj. oꝛãtes nolite multũ loꝗ ſicut ethni
ci faciũt.hᷣ̊ ſi vocalis or̃o vtilioꝛ eſſet qꝙᷓ mentalis.nõ paru
eſſet loqᷓndũ.ĩmo multũ:ꝗq̊ ⁊c.¶¶ Pre.aug.ad ꝓbaʒ de oꝛa⸗
do deo loquens de orone dicit ſic.hoc negociuʒ plꝰgemiti
bus qᷓ verb agit.plus fletu qᷓ affatu.q̃re vtilioꝛ vr menta⸗
lis. Oꝛe. Amb.li.de ſacr̃is.qñ oꝛas noli ſermõe clama

re ſ̊ ſurſum roga.incipias vociferare.putas q; alr niſi cla
mantẽ audire n poſſit: 1 ita vt pꝛiꝰ.4 Pꝛe. ꝑ yſið.de ſum.

bo.ẽ rõ coꝛdis nõ labioꝝ or̃o.nõ eĩ de depcantis vᷣba attẽ
dit: oꝛãtis coꝛ aſpicit.¶ Itẽ aug. de eccliaſticis dogtibus
nullũ credimꝰad ſalutẽ.niſi deo innitãte venire.nlłim inui
tatũ ſalutẽ niſi deo auxiliãte oꝑari:nilłm niſi oꝛatẽ dinuʒ
auxiliũ ꝓmereri.ſ̊ ſine oroe vocali põt ꝗs ꝓmereri dinuʒ

auxiliũ vt in multis pʒ: in ᷣbo ꝓpoſito intenditẽ᷑ de or̃oe

mẽtali: illa vtilioꝛ.¶¶ Itẽ ang. ad ꝓbã de oꝛãdo eo. mł
tũ loq oꝛãdo.eſt rẽ ncciam ſuꝑfluis agẽ ver.igit in nullo
vel in modico vtilis videt᷑ vocalis oro:qͥre vtilioꝛ ẽ mẽtal
Pꝛe.in eodẽ Aug.młtũ pᷣcari ẽ ad deũ q̃ pcamur diutiꝛ
na ⁊ pia coꝛdis affectõe ⁊ excitatõe pulſare. nã plerũq; B
negociũ plus gemitibo qᷓ Fmonibo agit᷑. ᷣ ſi plꝰ: videt᷑ ef
ficaciꝰ. . Pꝛe. Mat. vij ·. ¶25 põt arbor mala.ſuꝑ illuo di
cit amb.ꝙ affectꝰoꝑi nomẽ imponit.̊ᷓ opꝰ iudicari hʒ ex
affectu. hoc eſt bʒ eficaciã ex affectu.igitur oꝛatõ cũ ſit af⸗
fectus:totam ſuã efficaciã trabit ex affectu miſcðie.igituꝛ
ex exterioꝛi voce vel Fmone. Pꝛe. magis ↄiũcte ſunt vis
cognitina ⁊ affectina:qᷓ affectiua ⁊ interp̃tatiua. B eſt pla
nũ.ſᷣ act cognitiue intẽſus actũ ĩpedit affectiue:S multo⸗
foꝛtiꝰactꝰinterp̃tatiue.̊ nunꝙ; tantã efficaciã vt vĩ bẽbit

————

ofo in voce ⁊ in mente · ¶ Cont᷑.doctoꝛis ſapiẽtiſſimi ẽ ñ

ſolũ bona ſ vtilioꝛa edotcere.ſᷣ dñs ꝗ ſapiẽtiſſimꝰẽ moduʒ

oꝛandi dedit vocalẽ non mentalẽ: vtilioꝛ ẽ or̃o vocalis ꝙᷓ

mẽtalis.¶ Pꝛe. math.vj.ſuꝑ illð. Pater nr.dic glo.nitła
magis ſpiritalis or̃o ẽ.quẽ illa q̃ er oꝛe filij ꝗqẽ veritas ꝓ⸗
ceſſit.ſᷣ illa fuit vocalis:ꝙᷓ vocalis oro eſt ſpiritalioꝛ ⁊ vti
lioꝛ.¶¶ Pꝛe.illa oro ẽ vtiſioꝛ in q̃ magis dei volũtas adim

pletur ? iuſticie ſtatꝰↄſeruat᷑.hoc aũt potiꝰfit in orone vo⸗

cali qᷓ mentali.q̊ c. ¶ Pꝛobatõ mioꝛis Math. vj. ſuꝑ il⸗
lud oꝛantes at᷑. glo.vult deꝰ rogari ⁊ venerari vt bonitas
eꝰderiuet᷑ ad płes.⸗ ſtatꝰiuſticie ſeruiet apud ſubditos.ᷣ
nõ põt fieri niſi ꝑ vocis manifeſtatõnem. boc planum eſt.
Pꝛe. pdicans cũ facit illud qð pᷣdicat plus meret᷑ rõne
boni exempli q̃ntũ ẽ de ſe:qᷓ rone vbi.igit᷑ a ſili cũ dicit᷑.q
oꝛans orone vocali plꝰpᷣbeat boni exempli ꝙᷓ oꝛos oꝛatoe
mẽtali tm̃igit᷑ plus hʒ rõne meriti oro vocalis qꝙᷓ mẽtał.
igit᷑ ⁊c.vt pꝛiꝰ.q Pꝛe.obſeꝗ deo ẽ bonũ.ꝗ̊ magis obſeq S
magis bonuʒ.ſᷣ obſeꝗ coꝛde ⁊ oꝛe magis eſt obſequi qᷓ; coꝛ
de tm. igit᷑ cu pꝛimũ fiat rõne vocali.ſcom mentali:videt᷑
ꝙ melioꝛ ſit oro vocalis qᷓ; mentalis.¶ Pꝛe.penitẽtijs qͥti⸗
die videmꝰimponi or̃ones vocales nõ mẽtales.hmõi autẽ
nulla cã videt᷑ eſſe:niſi qꝛ ſunt vtilioꝛes vel etiã melioꝛes.
Pꝛe. vt dic greg. pbeatio dilectõnis exbibitio eſt oꝑis.S
vbi maioꝛ ẽ exbibitõ oꝑis: maioꝛ ꝓbatõ ẽ dilectõnis.ſᷣ in
orone vocali maioꝛ ẽ exhibitõ oꝑis:&̊ maioꝛ ꝓbatio dile⸗
ctõnis.ſᷣ illa oro efficacioꝛ in q̃ dilectõ maioꝛ.¶ Pꝛe.oĩo
mẽtalis ſufficit qᷓtuʒ ad deũ.a ẽ planũ: Scũ oꝛo vocalł ſu.
ꝑaddat: alit᷑ fruſtra a ſaluatore traderet᷑. Addit & aliqꝗd ĩ
merito reſpectu orois mẽtalis:&̊ ſupᷣerogatõis.ſᷣ adẽ ſup̃
erogatõnis meliꝰẽ ꝙᷓ neceſſitatis.ꝭ̊ ⁊c. ¶ Pꝛe. ceſſare pei⸗
tus ab oroe vocali maioꝛis ẽ trãſgꝛeſſiõis ꝙᷓ ceſſaꝛe a mẽta
li.h̊ planũ ẽ ĩ illis ꝗ ad oꝛãdũ ⁊ ad canonicas hoꝛas pꝑſol⸗
uendũ ex officio obligant᷑. Sʒ ſi oppoſitũ eſt cauſa oppoſi⸗
ti ſᷣm phᷣm:⁊ ꝓpoſitũ ꝓpoſiti. ſeqtur vt videt᷑.ꝙ ſi ceſſare
a vocali pcʒ ẽ grauiꝰ:ꝙ vocalit oꝛaꝛe ẽ vtiliꝰ. Rñ.ad hᷣ
põt dici ꝙ oro vocalis oꝛdinat᷑ ad mẽtaleʒ ⁊ nõ ecõuerſo.

—

Em hoc &̊ intelligenduʒ eſt.ꝙ aliq̃ oꝛo pure mẽtalis ẽ:aliq̃
pure vocalis:aliq media ſiue mixta. Duꝛe mẽtalis qñ la⸗
bia ñ mouent᷑ p̊ coꝛ ad deũ loꝗt᷑.pure vocalio qñ aliꝗs ni⸗
hil cogitat de his q̃ dĩc nec ĩ generali nec in ſpãli.ſ̊ caſtra
fabꝛicat i hiſponiã vel bmõi.in bis oꝛonibi ẽ ↄcedẽdũ ſim
plicit ꝙ melioꝛ ẽ mẽtalis. Alia ẽ mixta in q̃ oꝛat᷑ mẽtalit᷑
⁊ vocalr.et de hac diſtinguendũ ẽ.qꝛ aut vᷣba illa ĩpediũt
affectũ ꝗ ſic inflãmatꝰẽ qdð imediate fert᷑ in deũ.et tali ad⸗
huc vtilioꝛ ẽ mẽtalis.aut verõᷣ illis iunat᷑ affectꝰ ⁊ ampliꝰ
inflãmat᷑.⁊ iſto vltio mõ vtilioꝛ ẽ vocalis ⁊ multi ſunt ta⸗
les.⁊ marĩe ꝗ nõ ſũt multũ ſpiritales ad qͥꝛũ affectꝰ ꝓuo/
candos ſũt or̃oes vocales inſtitute.q. Ampliꝰ at vt tollat
oĩs ãbiguitas diſtinguendũ ẽ vlteriꝰint᷑ oroeʒ publicã et
pꝛiuatã. Publica eſt illa ꝗᷓ publice.ſ. a ſacerdote ꝓfert᷑.et
hec non ſolũ exigit affectũ ĩteꝛioꝛẽ ſᷣ et affectũ exteꝛioꝛẽ.qꝛ
illa ẽ exrcitatiua oĩm fideliũ ad bonũ ⁊ fit ꝓ oĩbo fidelibo.
lʒ ipſe ſacerdos nõ hẽat ibi affectũ:nõ eſt tñ ſine affectu
interioꝛi rõne affectꝰaliquoꝝ mẽbroꝝ ꝗ ſũt de eccia.qꝛ ſũt
aliꝗ ſꝑ in eccia ꝗ hñt naentis affectũ in denz directũ.talis
aũt oro vocalis cũ fit cũ mentali q̃ ᷣuata ẽ:ce:eꝛis paꝛibo
ſꝑ eſt pᷣfſerenda.qꝛ ſꝑ pᷣfert᷑ bonũ cõe ſpali.q¶ Adhuc at᷑ no
tandũ.ſuppoſito pᷣhabita diſtinctiõe.ꝙ illa or̃o q̃ publica
eſt ſiue ſacr̃alis ſiue canonica ꝙ idez ?:ſꝑ vocalis dʒ eẽ.et
hoc ẽ.qꝛ ſic ſtatutũ eſt ab æccĩa.ſicutẽ pſalmodia q̃ cantat
ab eccĩa.⁊ hmõi valʒ ad faſtidiũ remouendũ.a ad ſimpli
ces ad veuotõeʒ ꝓuocãdũ.vel et ꝓ pct᷑is ad ſatiſfacienduʒ
Eñ vlo. ſum. bo.c.vij.dic pſallẽdi vtilitas triſtia coꝛ⸗
da ↄſolat᷑.ꝗtioꝛes mẽtes facit.ſtudioſas oblectat mentes.
excitat pctoꝛes ad lamẽta.excitat affectum pietatis.aĩos

eoꝝ inſlectit.vñ ſicut ex duplici nata ſumꝰ.ſpũali ⁊ coꝛpa

li:ita deo laudẽ duplicẽ debemꝰ.ſpũalem ⁊ coꝛpalem.⁊ G
eſt qd Dam̃.dic li.iiij.c.iij.qꝛ vtiq; ex viſibili ſumꝰet inui
ſibili nat᷑a: duplicẽ adoꝛatõeʒ creatoꝛi offerimus. quẽad⸗
modũ? inteilectu pſallimꝰz labijs coꝛꝑalib.De pᷣma at
diſtinguendũ eſt ſic pꝛiꝰ.qm̃ oꝛatõ ꝑfecti viri ꝗ ſic inflam⸗
matꝰeſt ꝙ totalłr fert᷑ in deũ.maioꝛis efficacieẽ mẽtalis ÿ
vocalio.talis em̃ nõ indiget voce exterioꝛi ad deuotõʒ erx⸗
citandã ſeu affectũ inflãamanduʒ: ĩmo potier ſono vocali
retardat᷑.Alit᷑ ẽ e oꝛone im ꝑfecti.qꝛ cũ talis nõ hẽat ptᷣa
tem ſe totalr in deũ offerendi:indiget vt erterioꝛi voce ex⸗
citet ⁊ inflãmet᷑.q His viſis in ꝑte patʒ rñſio ad obiecta.
põt ᷣ dici. ꝓ verbũ Gꝛeg. pᷣmo ꝓpoſitũ. ꝙ cũ nõ ſit ſtatꝰ in
vocibo.h̊ ſemꝑ ad intellectũ oꝛdinãt᷑.ſ̊ vocalis oꝛo referꝛi
hʒ ad mentalẽ:qꝛ magis reſpicit dñs affectũ qᷓ; vocẽ.nam
voce affectꝰadiuuat᷑.⁊ h̊ vident᷑ ſonare ᷣba Greg.Ad ſe
cundũ pʒ rñſio.qꝛ falſum ſupponit.ĩmo excitãt voces affe⸗

ctũ tepidũ:nec hõ diuiſus.iĩmo vis inferioꝛ ſuperioꝛi coo⸗

perat᷑.¶ Ad aliud dõᷣm.ꝙ verbũ Math.non excludit ab
orone multiloquiũ.ſicut pʒ in pᷣcedenti qõne: ſed multilo
quiũ ꝙ bẽbant gentiles in oꝛãdo.et ſic pʒ ꝙ rõ illa nõ cõ
cludit.¶¶ Ad illud qð obijcit.ꝙ hoc negociu ⁊c.rñdendnʒ
eſt ſic ad pᷣmũ ⁊ ad alia q̃ ſequunt᷑.¶¶ Sitr ad illð qð pꝛĩo

obijcit᷑ de vᷣbo Aug.ad pbam.põt dici ꝙ aug. logt de orfoe

ꝑfectoꝝ.ꝗ hñt mentẽ totalr in deũ ↄuerſum.⁊ exterioꝛib⸗
impari mixtã.et hoc ptʒ qꝛ dĩc añ verba illa ĩmediate.ab⸗
ſit młta depcatio:ſi feruẽs ꝑſeuerat dep̃cantio intenſio.et
ſeꝗtur ꝙ opponebat᷑.naʒ multuʒ ⁊c.¶ Ad alind pt dici. ꝗꝙ;
bñ verũ eſt ꝙ efficacia or̃onis ꝓcedit ex affectu. ᷣbigratia

ex voce exterioꝛi nõ excitat᷑ nec inflãmat᷑ ̊ retardat᷑. bene

oↄcludit argumentũ.nõ alicui vbi affectꝰexterioꝛ inflãmat᷑
excitat᷑.ᷣ totũ ↄtrariũ ẽ:qꝛ affectꝰq̃nto plꝰinflãmat᷑ tan
to efficacioꝛ ↄpꝛobat᷑.¶ Ad vltimũ doᷣm. qð bñ verũ eſt ꝓ
actꝰintellectiue intẽſus impedit actũ affectiue.qñ ferũtur
ad diuerſa:nõ tñ neꝛũ eſt q ad idẽ oꝛdinant᷑imo ↄtraꝛiũ
accidit:qꝛ intellectu bñ illuĩato.⁊ affectꝰvalidꝰ qñq; inflã
mat᷑.¶ Ex dictis ptz rñſio ad ꝓpoſita ad vtrãq; ꝑtem.põt
tn ptactis addi ꝙ in penitẽtijs oro vocalis freqntibo iniũ⸗
git qᷓ mẽtalis:qꝛ vocalis magis ẽ in ptᷣate nr̃a q; mentalis
qꝛ hec oĩm eſt:illa ꝑfectoꝝ. ꝛe.hec eſt ſacr̃alis ⁊ ſatiſfa⸗
ctoꝛia.nõ alia.licet ſit qñq; magio meritoꝛia.

embꝛum terciũ

Onſequẽter querit᷑ ꝗd eſt petendũ in oꝛatõe
a dño. Et pᷣmo vtꝛũ ſit petendũ ſibi bonum
tꝑale.Scðo vtrũ petendũ ſit alij malũ tꝑa⸗
malũ dico pene. Tercio vtrũ ſit adiutoꝛi

unm in malo culpe.ſ. vt minus poſſet. 2

—

Articulus primus

Irca pꝛimũ obijcit ſic ad ꝑtem affirmatiuã.ij.
Coꝛi.xij.ter dñm rogaui.diĩc glo.qñ tꝑalia pe
titis cum modo petite:èt cuʒ timoꝛe illi ↄmittite.vt ſi pꝛo/
ſit det:ſi ſcit obeſſe nõ det.qð em̃ vel ꝓſit vel obſit medicꝰ
nouit.non egꝛotꝰ.hic aꝑte habet᷑ ꝙ iꝑalia ſunt petenda.
4¶ Pꝛe. j. Limoth.ij. obſecro pᷣmo oĩm fieri obſecratones
or̃ones.poſiulatões.gꝗr̃aꝛũactõnes.glo.Siłr gr̃arũactio
eſt de pactis q totũ ↄcludit.põt igit᷑ argui ſic. Si gꝛatiaꝛũ
actio eſt petitoꝝ bñficioꝝ ↄcluſio et oro oꝛdinat᷑ ad bene⸗
ſiciũ:⁊ illð ad grarõ actõzʒ. cũ debeũꝰ ꝓ tꝑalibo dðo gĩas
ager e:aparet ꝙ et illa poſſumꝰ peteꝛe.qꝙ; aut debeamns p
tꝑalibo gr̃as agere.plane dicit glo.Math̊.vj.ſuper illud
bec oĩa adijcient᷑ vobᷣ.dicit em̃.ſi ſubtrabhunt᷑ ad ꝓbatõem
eſt:ſi dant᷑ ad gr̃arũactõeʒ.qꝛ oĩa cooꝑant᷑ in bonum. hec
glo. ¶ Hꝛe. ſiẽ dĩc aug.de oꝛando teo.Salomõ ſufficiẽtiã
nõ indecenteꝛ optabat ⁊ ꝙ hẽat petebat qñ dicebat.diuiti
ns ac pau ꝑtatem ne dederis mihi:ſ̊ tm̃ victui meo tribue
ncc̃ia.hec autem ſunt tꝑalia.̊ ⁊c. ¶ Pꝛe.Aug.in eodem
li.qui aũt dicit in oꝛatõne.dñe multiplica diuitias meas
da mihi quantas dediſti illi. aut honoꝛes meos auge. fac
me in hoc ſeculo pᷣpotenteʒ atq; clarentem.vel ſi ꝗd huiuſ
modi.et hoc dicit vt eaꝝ ↄcupiſcentias ha bens.non id at
tendens vt ex eis ᷣm deũ ꝓſit homĩbo.puto eũ nõ inueni/
re in or̃0one dñica cui poſſit hec vota aptare.hec ANug.Ex

bac auẽte pz ꝙ petere diuitias et tꝑalia quecũq; vno mõ

⁊ ſᷣm eũ hom inibo ꝓſint:ad oꝛatõeʒ dñicaʒ ẽ referenaſi.
petẽ iſta ꝓgter ↄcupiam eoꝝ:ad oꝛatõeʒ dñicam nõ refer⸗
tuꝛom̃e em̃ illud qð adoꝛatõeʒ dñicã refeꝛt᷑: licite ẽ peten
dũ.¶ Pꝛe.luc.xj. Suꝑ oꝛoezʒ dñicã dĩc glo. Math. vj. ſe⸗
ptem ponunt᷑ ꝑetitõnes in quaꝝ tribus eteꝛna poſcunt᷑ in
q̃ᷓtuoꝛ tꝑalia.ſ̊¶ om̃e qð or̃one dñica petit᷑ licite põt peti.

IYtez eccĩa petit ꝓ fructibo terꝛe ⁊ 9ſilibo tꝑalibo ꝑtinen⸗

tijs ad neceſſitatẽ tꝑaleʒ: licite q̊ tpalia pñt peti.¶ Pꝛe. di
cit Aug.de oꝛãdo deo ad ꝓbam.In his itaq; oĩbo incoloĩ⸗
tas hoĩs ⁊ amicicia ꝓpt᷑ ſeip̃a apetunt᷑.⁊ ſeqꝗt.iſia tñ habẽ
tur vt teneãt᷑:cũ nõ hñtur vt hẽant᷑.Et foꝛmam petendi ⁊
oꝛãdi iſta petẽ docet Aug.de pᷣmõe de mõte exponẽs illud
panẽ nr̃m qtidianũ dĩc.panis qͥtidianus dictꝰẽ quibo vite
neceſſitatẽ ſuſtẽtat.hec aug.⁊ ſic vt pꝛiꝰ. Pꝛe.viuẽ ñ poſ
ſumꝰſine iſtis.⁊ a noh nõ habemꝰ: neceſſario opoꝛtet vt
a deo poſtulemꝰ. Ad oppoſitũ.ſuꝑ illud pᷣs. Deꝰauꝛibo
nt᷑̃is audiuimꝰ.glo.ad tꝑalia nõ audit deꝰ.vt ab eo deſide
rent᷑ eterna.⁊ hec nõ ament᷑.ꝭ ſi petunt᷑:et videtur fruſtra
petunt᷑. Iniquitatẽ meditatꝰeſt in cubili ſuo.glo.nihil qð
extrinſecũ eſt a doo petamꝰ.ꝙ ſi petamꝰ:oſtiuʒ coꝛdis pa⸗
tet.turba malaꝝ cogitatõnũ videt ⁊ ſbintrat. hec gloſa.
Ex hac glo.patet duplex ↄcluſio.ex pᷣma ꝑte qꝛ omĩa tꝑa
lia ſunt extrinſeca.⁊ ita nõ ſũt petẽda. Pꝛet᷑.ex alia paꝛte
gloſe.qꝛ nihil petendũ eſt qð viã facit ad pctm.tꝑale ẽ hu⸗
iuſmodi. Pꝛe.greg.ĩ omeł.ſuꝑ illð.h̊ eſt pᷣceptũ meum
In domo dni ihu. deũ nrẽ̃m non querimꝰ: ſi in etermitatis
templo ꝓ tꝑalibo oꝛamꝰ.¶ Pꝛe.mat. vij.ſuꝑ illud.primũ
querite regnũ dei.glo.tanq; bona nr̃a.h apte oñdit iſta
eſſe petenda.etiã ſi neceſſaria:loqꝗt᷑ de tꝑalibp. Pꝛet᷑.ibi⸗
dem alia glo.in intentõe eternitas in vſu dʒ eſſe tꝑalitas:
& ſi illud or̃ diſcretiue: nõ dʒ eſſe in intentioe tꝑale.ſed ni⸗
hil petendũ eſt in orone.qð nõ ſit ĩ intentõe.⸗ Pꝛe. gloſa
interlinearis. pᷣmũ querite regnũ dei.diĩc.er qð nibi peti
tur.ᷣ tꝑale oẽ a regno dei ẽ extrinſecũ:qꝛ trãſitoꝛium ⁊ ca
ducũ:vt pꝛiꝰ.¶¶ Pꝛe.alia intlinearis ſuꝑ illð.pᷣmũ qꝛite
dicit.nõ iſia.ſi igi᷑ nõ pt regnuʒ:qð pʒ ꝑ textum qui dicit

—

an
ne
ſtn
ſra
noſt
ſtui
coe
n
itee⸗
tins
ſivt
non .

noe
um
pa⸗
toꝛ

w
di
loi⸗
abe
di
lud
vite
pof
etyt
nibo
ſide
ſtra
145
p
loſa.
ata
peue

pꝛimũ querite regnuʒ di. vbi peintelligit?:g& nunqᷓ.qꝛ non
ſimul:boc pʒ cũ intentõe ſil ferꝛi ad diuerſa ſit ĩpoſſibile.
Pꝛe.j.coꝛi.bonũ ẽ mibi moꝛi qᷓ vt gloꝛiã meaʒ ꝗs eua⸗/
cuet. et logtur apls ibi ᷣm glłiaʒ de accipientis tꝑalia 2 B

ab illis quibo pꝛedicabat.Ex qͥ videt᷑ ꝙ accipiendo tꝑalia

euacuaret᷑ głia.q̃re ſi tale nullo mõ eiſt petẽdũ ⁊c̃. ¶ Pꝛe ·
eodẽ capło ſuꝑ illud.deſponſatõ mibi credita eſt glo. ſi il⸗
la.q̃rite regnũ et iuſliciã eiꝰ:ne cũ illa q̃ritis.ſcilʒ tꝑalia:
nullo mõ auertamini. Aut ne duos fines ↄſtituatis ⁊ vnũ
ꝓter ſe appetitis. ſez regnũ:et iſta neceſſaria ꝓpter illð. S
ꝓter regnũ tm̃ dxebemꝰoꝑari.non ſolũ om̃ia cũ regno dei
tꝑalem mercedẽ meditari. hec glo.ex q̊ videt᷑ nec per ſe
nec etiã cum regno peteꝛe tꝑalia ebeamꝰ. Pꝛe. dam̃. di
cit. ꝙ oꝛo eſt aſcenſus intellectꝰ ad deũ et petuio decentiũ.
cũ & iſta tꝑalia deoꝛſum inclinẽt viliſſima ſunt 1 caduca
nullo mõ fũt petenda. Pꝛe. bug. de ſacr̃is.ꝙ ſacr̃a quia
coꝛpalia ſunt etſi nihil gre ↄtinerent: eſſent nobis occaſio

ruine.igit᷑ tꝑalia exqͥ occaſio ſunt caſus.nullatenus ſunt
petenda Rn. ad boc pot dici. ꝙ illa qᷓ ſunt tanꝙᷓ necia
ad vite ſubſidia a ſuſtentatõeʒ.ſunt petenda etiam nccio

Vñ aug.ↄtra fauſtũ ſcdo li.diſpenſatõnis noui ⁊ veteris
teſlamenti tro ſeruiũt ꝑ diuerſa et congrua tꝑa docẽti bo/
na tꝑalia et ab ipſo petenda. ratio aut hꝰmõi eſt. qꝛ qꝗᷓ diu
ſumus in hoc mũdo viatoꝛes. viã ↄplere non poſſumniſi
coꝛꝑe ſuſtentato.regnũ ſiliter nõ ↄſeqmuꝛ niſi via eypleta
a ideo neceſſe habemus tꝑalia a deo petere:qm̃ planum ẽ
ꝙ ille a nobis habere nõ poſſumꝰ.et hoc vt coꝛpꝰ ſuſtente
tur. ſu ſientatũ ↄpleat viam ſuã. tandem ꝑueniat ad gliaʒ
vt ſic qdð in vſuʒ venerit.ad illud obtinendũ qͥ fruendũ eſt
referat᷑. Vñ ſciendũ ꝙ cum aliꝗo petit᷑ tanqᷓ bonum ꝓpteꝛ
aliud: boc igit᷑ nullo mõ petendũ eſt tanq bonũ ꝓpter ſe H
Pter aliud. ¶¶ Pꝛe. eoꝝ q ſunt ordiata ad aliud. alia ſůt
imediate et ꝑ ſe oꝛdinata ad ſalutẽ:et ſunt magᷓ bona gẽa
ſcʒ et vᷣtutes qᷓ ſunt ad vitã ſpiritalẽ neceſſaꝛia. ⁊ hec toto

affectu ⁊ deſiderio ſunt petẽda. ſicut plane babet᷑ij. Coꝛ.

xij in glo. ſuꝑ petitõe apli de amotõe ſtimuli vbi dicit᷑ ſic.
Cũ ea q deus laudat et ꝓmittit ab eo petitis.ſecuri petite
illa em̃ ꝓpicio deo ↄcedunt᷑. Alia aũt ſunt ad finẽ oꝛdiata
ſů tm̃ ex ↄſeqᷓnti.vt ſũt bona coꝛꝑis qᷓ̃ mima ſunt m aug.
ideo nõ cũ magna ſollicitudine ſũt petẽda.ſᷣ̊ tanq huic
vite nccia. ꝓpꝛiũ em̃ melioꝛis magis ẽ eligẽdũ ſᷣm phᷣm.et
ideo ꝙᷓ coꝛꝑis et dei ꝙᷓ aie.⁊ ꝓpter hoc ſubdit ibidẽ glo.qñ
aũt tꝑalia petitis p̃ ceteris:cũ modo petite et cũ timoꝛe ei
omittite.vt ſi ꝓſint det:ſi ſcit obeſſe nõ det. qð em̃ ꝓſit vel
obſit medicus nouit nõ egotꝰ. hec glo. Vñ ſignãter dice⸗
bat dñe Math.vj. Nolite ſolliciti eẽ dicẽtes qð mãduca⸗
bimꝰaut qd bibemꝰaut qͥ opiemur. Hec eĩ oĩa gẽtes ing⸗
rũt.ſcit eĩ p̃ ṽ qꝛ oĩibo his indigetis.lñ nõ ꝓhibet dñs
gn hec petamꝰ:qꝛ his oĩbo indigemꝰ:cũ et ante paꝝ panẽ
qtidianũ petere a patre nos doceat. Sed vult vt nõ ſollici
te petamꝰ.ſed magis regnũ dei ⁊ tanꝙᷓ magis neceſſariuzʒ
vt ſcʒ iſta non ſimpłr ſed ꝓut expediũt ad coꝛpoꝛio ſuſtẽta
tionẽ ſiue viatoꝛis:id aũt ſimpłr videlicet ipᷣm regnum et
iuſticiã tanq; imediatũ ꝑ quod ꝑueniẽ ad regnum. Ende

glo Math. vj. Sit intentõne eternitas:et in vſu tꝑalitas

Vñ greg. in omel. ſuꝑ boc eſt pᷣceptũ meũ dicit ſic. ecce ali
us in oꝛone petit vxoꝛẽ. alius villaʒ petit:aliꝰpoſtulat ve/
ſtem:aliꝰdari ſibi depcat᷑ alimentũ.et quidẽ cũ hic deſint

ab om̃i petenti:iõ petẽda ſunt.ſ̊ memiſſe debemꝰ ꝙ ex mã⸗

dato eiuſdẽ nr̃i redemptoꝛis accipimꝰ. Pꝛimũ querite re
gnum dei et iuſticiã eiꝰ.et hec oinnia adijcient᷑ vob.et hec
itaq; a ihu petere nõ eſt erꝛare:ſi tñ non nimie petant᷑.no⸗
r 5 ker tõnes videamltẽs chaꝛiſſimi.et qð ad ſalutẽ
m ꝑtinet a deo petamꝰ.i.gaudia ſalutis eterne po⸗
ſtulemꝰ. hec Greg (ESümnatohisi⸗ eſt. ꝙ ſimplr ave
do et ꝑ ſe ſpũale a dñd et ſolũ ⁊ ꝑ ſe petere debemꝰ.⁊ hoc ẽ
qꝛ qð petituꝛ:ſuꝑius et ꝑſectius dʒ eſſe reſpectu üliꝰ ꝗ pe⸗
rit.et ↄſtat ꝙ ſpiritus humanꝰqͥ nullũ tem ꝑale eſt excellẽ⸗
tius.̊ ſolũ ſpũale.tꝑale aũt petere ↄceditur qñ indigemꝰ
ſicut ſuꝑius tactum eſt.hoc em̃ cuiuſdam imꝑfectionis eſt
non ꝑfectõnis.i on em̃ ꝓhibet dũs ꝙ non petawus:̊ ne

.cC.

ſolliciti ſumꝰnec nimis obnire petamꝰ. rõ at᷑ qꝛe nos dñs
retrabit ab iſta ſollicitudine ſine intentõnis nimietate. pẽ
q̃druplex aſſignari.Pꝛima ẽ qꝛ ꝓpter nimiã ſollicitudieʒ
animi ſecꝛetũ ꝑturbat᷑. Alia qꝛ via vicijs parat᷑.teĩcia ga
eternoꝝ deſideriũ remittit. quarta qꝛ animꝰab eiſdẽ auer
titur· Srimũ et ſcdᷣm innuit glo.ſuꝑ illud pᷣs. Inigtatem
meditatꝰeſt in cubili ſuo.q dicit.nihil a xeo extꝛinſecũ pe
tamꝰꝙ ſi petimꝰ:oſtiũ cordis noſtri pʒ.eccce ſcðm ſcilʒ in⸗
troitus vicioꝝ.· et ſeqtur. turba malaꝝ cogitationũ videt
⁊ ſubintrat.ecce pꝛimũ.ſ.ꝑturbatio mẽtio.Terciũ ðᷣo dat
intelligere.glo.ſuꝑ illud pᷣs. Deꝰauribo nr̃is audiuimꝰq̃
dicit.ad tꝑalia nõ audit cus: vt ab eo deſiderent᷑ eterna:
bec nõ ament᷑· vbi plane ĩnuit glo.ꝙ nimia intẽtio ad t⸗
rena: ðᷣſideriũ minuit etnoꝝ. Quartũ dat intelligẽ glo.
j.Coꝛĩ.ix.ſuꝑ illud.diſpenſatio mihi credita . illa ſcilicz
ſpũalia qᷓratis.ne cũ iſta ſeʒ tꝑalia q̃ritis:illinc auertamĩ
hec glo. His viſis ſuſtinẽdo ꝙ tꝑalia ſũt petẽda:facilit᷑ ꝑt
rñderi ad obiecta ſic.qꝛ om̃es ille auẽtes et rönes que p,
bent ꝙ tꝑalia nõ ſunt petenda verũ cõcludũt ꝓprie et ꝑ ſe
loquendo.Alie aũt que ↄtrariũ ocludũt verũ ↄcludũt ᷣm

.

ꝙ tꝑalibo bʒ viatoꝛ ſuſſẽtari atq; ad regnũ ꝑueniꝛe. ¶ Av
pꝛimũ obm de glo. ſuꝑ illud. De? auribo. dðm ꝙ glo. nõ
dicit ꝙ tꝑalia ſemꝑ petentib denegent᷑. ſic oꝑtet intelligi
Si aũt tꝑalia denegant᷑.boc facit dñs ꝗpter deſideriũ et⸗
noꝑ:et vt animBa tꝑaliũ amoꝛe retrabat᷑.⁊ ita illa rõ non
ocludit.4 Ad aliam glo.ſuꝑ illud pᷣs. Inigtatem medita
tus eſt. dᷣm ꝙ loqꝗtur ↄtra nimis obnixe petentes.2 B ptʒ
intuenti · ¶ Ad verbũ Greg. ſilr ptz rñſio. qꝛ nõ negat quĩ
poſſimus tꝑalia petere:ſed dicit ꝙ nõ ſunt impoꝛtune pe⸗
tenda qð dimittebat᷑ in opponendo. Uñ ſüt bec vᷣba greg.
in domo dñi ihm ñ qrimꝰ:ſi ĩ eternitatis tẽplo impoꝛtune
ꝓ tempoꝛalibo oꝛamus. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ nibil ext
regnũ petit᷑.verũ eſt tanꝗᷓ pꝛimo.et ꝓpter ſe ſiue pᷣncipałr
ibi tñ petere vt coꝛpꝰſuſtentet᷑ vt poſſet ꝑuemre ad regnuʒ
nõ negat᷑. Eodẽ mõ rñdendũ eſt ad terciũ argumentum.
Ad illud apli.bonũ eſt mibi moꝛi.ex poĩt glo.ſic.ſi acci⸗
pereʒ opportune æ indiſcrete vel vt finem. iſto mõ tꝑalia
petẽda nõ ſunt. .Ad aliud qð obr alia glo. diſpenſatio
odem mõ rñdendũ eſt impoꝛtune vel vt in finez. et hoc pʒ
intuenti gloſaʒ. 4 Ad illud qð obr̃ de Dam̃.qꝙ oꝛatio ẽ pe⸗
titio decentiũ. tꝑalia aũt viliſſima et cad uca. Dicenduʒ ꝙ
om̃is creatura reſpectu pᷣncipij de q; ſcʒ nihili. vanũ eſt et
caducũ.inqᷓ tum tn a do eſi:ad deũ eſt. et bonũ eſt. nõ de⸗
oꝛſum inclinansſᷣ deũ poti quodãmodo repñtans. iſta
via peti poteꝛit om̃e illud qꝗð ad ipᷣm oꝛdinat᷑.tale autẽ eſt
tꝑale ꝓut eo habet viatoꝛ ſuſtentari .4 Ad illud qð obijci⸗
tur. ꝙ ſunt occaſio ruine.dðm ꝙ omis creatura x ſe bo⸗
na eſi.⁊ ꝙ occaſio ſit ruine. hoc nõ eſt de ſe rõne abuten/
tis. Vñ tꝑalia nõ ſunt ruine canſa. licʒ materia. nec occaſi
ones ſiue occaſio actiue.ſed paſſiue potiꝰ:quia tũc eẽt oc⸗
caſio ome ducẽs in teũ iſla via inꝙtum bona eſt et a deo.
Vñ Aug. de li. ar. Ve qui derelinquunt te ducem⸗ ober⸗
rant in veſtigijs tuis.ꝗ nutꝰtuos ꝓ te amant:et obliuiſcan
tur quid innuas. Eñ argumentũ illud nõ ↄcludit ꝙ tꝑa⸗
lia nõ ſunt petenda.ſed ꝗ abutit᷑ et foꝛmat ſibi occaſionez
ruiine in illis: non debet illa petere.

Articulns ſecundus

Onſeq̃nter querit᷑vtrũ liceat oꝛare ꝙ malũ.ſ.
ene eneniat ꝓximo.ſcʒ inimico. Oꝛ ſic: videt᷑.
ſuꝑ illud.vltio ſanguĩs ſeruoꝝ tuoꝛuʒ. glo.vltio temꝑalio
vt eternã euadãt. ̊ ſi ꝓpbeta vltionẽ iuſſe petebat nõ eter⸗
nam ſ tꝑalem: g et nos ſilr poſſimvt videt. ¶ Pꝛetr. dicit

ibi p̃s. redde vicinis noſtris ſeptuplũ in ſinu eœum. Glo.

ſeptuplũ ꝑfectioneʒ pene ſignificat.petebat ergo vt ꝑfecte
puniret᷑. vt pꝛius. Mꝛe. Apoc.vj. petunt ſcti vindictaʒ
vſq;quo dne nõ vindicas de his qui habitant in terꝛa. er⸗
go ſi nõ babemꝰ magis oꝛdinatã caritatem q̃ ipſi:igitur
poterim petere illud ideʒ. 4 Pꝛe. ideʒ petebat Hiere. xj.
videã vltionẽ tuã ex eis.tibi em reuelaui cauſam meã.lo⸗
quitur de inimicis ſuis.et ſibi aduerſantibo.̊ nõ ẽ maior
2* 7
—

=S

e

*

caritas in vobis qᷓ fuerit in ꝓpheta.. Pꝛe.Judic.xvij.pe
tijt ſamſon p amiſſiõe duoꝛũ luminũ a tro te inimicis vl⸗
tionẽ.l Pꝛe.iu ſticia h̊ exigit vt mali puniãt᷑. ſ̊ bñ licet pe
tere qð iuſticia ſiet vt videt᷑.¶¶ ꝛe.illud pᷣs. Rectos decʒ
collaudatio.dĩc glo.ꝙ iuſtꝰeſi ꝗ vult qð de vult.ſᷣ ſcio de⸗
um velle h̊ ꝙ mali puniant᷑: qꝛ hoc regrit ſua iuſticia que
nullũ malũ relinꝗt impunitũ.ꝗᷓ teneoꝛ illud velle ſic tene.
oꝛ eſſe iuſtus.Gᷣ om ñ iuſius eſſe mereoꝛ licite poſſũ
Cont᷑.yſið.de ſum.bo.li.ij.c.vij. Qui ledi
iſtat oꝛare p ledentibo. alioꝗn iuxta tri ſniam
peccat qui ꝓ inimicis nõ oꝛat.ex hac auẽte patʒ.ꝙ inimi⸗
cis bona debemꝰimpcari.alioꝗn peccabimꝰ:&̊ multofoꝛ:
tius peccabimꝰ. petendo ꝙ male pene eis eueniãt.4 Pꝛe.
Aldath.v.ſuꝑ illud.nõ reſiſtẽ malo.diĩc glo.pꝑfecta eſt pax
nullã velle vindictã.quã facit gr̃a euãgelica qᷓ iubet.nõ eĩ
nihil mali reddi:bᷣ nec reſiſti. vt ſuſtineat᷑ malũ:bonũq; re
pendat᷑.Ex hac auẽte hꝛ.gr̃a euangelij nullaʒ vult vindi⸗
ctam:q̊ omis petẽs vindictã videt᷑ a gra euãgelij diſcoꝛda⸗
re.talis aũt eſt ꝗ oꝛat vt ꝓximꝰincurꝛat malu pene: igitur
talis male oꝛat.¶¶ Pꝛe.ex fine glo.hr.ꝙ malũ dʒ ſuſſine⸗
ri et vlteriꝰbonũ rependi.ↄtrariũ cuiꝰfacit ꝗq ꝓxiwo petit

malũ.qꝛ quantũ ẽ de ſe optat vt malũ inferat᷑.q̊ vt prius.
Pꝛe. ꝓ eo qð otrariat᷑ pᷣcepto dñi nullatenꝰ ẽ oꝛãdũ.ſed

petẽ ꝓximoꝝ punitõeʒ ẽ hmõi:qꝛ MMath. v. diligite inimi
cos vros:caritas em̃ oia ↄdonat. SOre.ibidem dĩ.oꝛate
ꝙ ꝑſequẽtibo ⁊ calũniantibo vos.q̊ debemꝰ eis bona imp̃ᷣ⸗

cari:nullatenꝰ malum. 4¶ Pꝛe. ipin xpᷣm in oꝑibus rirtu

tis de bemus imitari.ſ̊ ipſe ꝓ ſuis crucifixoꝛibo oꝛauit nõ
vt punirent᷑:g̊ ⁊c.¶ Pꝛet᷑.glo.NMath.v. Eſtote ꝑfecti ſic
pf veſter ꝑpfeciꝰeſt. Cumulꝰꝑfectõios ẽ diligẽ inimicos et
oꝛare ꝓ eis:ſicut ⁊ xpᷣe fecit.¶ Pꝛe.ſi oꝛo ßᷣm Aug. eſt piꝰ
aſfectꝰmentis in deũ directus.vbi aũt vidicta querit᷑ nul⸗

la videt᷑ pietas: videt᷑ ꝙ vindictaʒ querẽ ſiue malũ ꝓxio
oꝛoni repugnat G Kn. ad hoc põt dici.ꝙ petere a domi⸗

no qð inferat alicui malum pene:põt fieri. aut illi qui eſt

eyxtra ſtatum vie:aut in via.ſi extra qñ amplius nõ ẽ polſ⸗
ſibilis ad ſalutẽ.ĩmo ⁊ in ſtatu illo in quo dʒ accipeꝛe ſᷣm
merita.et hoc ſᷣm rõnem ſiue exigentiã diuine iuſticie: ſic
licitum eſt petere.et hoc modo petunt ſancti.diuine iuſti⸗
cie ↄgaudentes. Pſal.Letabitur iuſtꝰcũ viderit vindictaʒ

⁊c. Si aũt eſt in ſiatu vie et adhuc poſſibilitas ad ſaluteʒ

gaut optamꝰei malum:eut qꝛ iuſte inflictũ. Pꝛimo mõ eſt
malum.ga malũ inqtum malum nunqᷓ alicui optare nec
petere debemꝰ.tum qꝛ nõ licet nobis petere: tũ qꝛ non de⸗
cet deum dare. vñ Gꝛeg. et habet᷑.ij.moꝛał.Sciendum q;
omnis hõ pcto ſubiacet:ꝗ hoc petit a deo fieri quod oĩno
facere nõ põt:vel ſi ppt minime vecet.Scðo aũt mõ malũ
eſt petere.qꝛ iuſte inflictum. hoc adhuc põt eſſe.aut ꝓpter
expeditõnem ꝓprie vindicte:et iſto modo ſiłr nõ licet.quia
iam nõ queremꝰ dei honoꝛẽ.ſed ſatiſfacere ꝓpꝛie im patien
tie et libidini.hoc mõ multi qñ non pñt de inimicis vindi
cari.vel eti nõ audent.quia nõ curant vndecũq; malum

eueniat eis dicũt. Oñe vindica me. de tali oꝛone Heda in
omelł.quedã eſt oꝛo que peĩ̃m facit.ſed bene oꝛat ꝗ oꝛando
teum querit. hic a terꝛena ad celeſtia pgrediens.verticeʒ

curie ſublimioꝛis aſcendit.qui vᷣo oꝛant pro honoꝛe. aut

cerie de in imici moꝛte ſollicitꝰ obſecrat: ipſe ĩ infimis ia⸗

cens viles ad drũ pᷣces mittit. Si vᷣo ꝓpter executõeʒ diui,/
ne iuſticie.hoc adhuc eſt.vel quia iuſtu: vel quia vtile. Si
quia iuſtum adhuc non licet: quia adhue durat tempus

miſerendi. Durat em̃ miſcdia qꝙdiu pctoꝛes ſunt in via.et

hoc qꝛ ſᷣm Aug. de nemine deſꝑandũ eſt dum eſt in via.ſᷣ
ſuꝑ eos magis debemus deſiderare et petere miſcðiaʒ in
cõuertendo ꝙᷓ iuſticiam in puniendo.et huic ↄcoꝛdat glo.
AMdath. v. ſup illud. Eſtote ꝑfecti ⁊c.Cumulꝰ ꝑfectõnis ẽ

diligere inimicos. et ꝓ eis oꝛare ſicut ⁊ xp̃c fecit.⁊ conſtat
rpc ꝓ eis oꝛauit vt ↄuerterent᷑: non vt punirent᷑. Si ðᷣo

quia vtile:iſto mõ licet.ex caritate em̃ ꝓuenit oꝛare deum

vt mali coꝛrigant᷑ etiam ꝑ verbera et flagella. et hoc ſepe
2tingit ꝙ mali ꝑ flagella coꝛrigant᷑.quod ſatis intelligit

ſuꝑ illud pᷣs.Redde vicinis noſtris ſeptuplũ. ꝑ qð ꝑfecti

onem dei celeſtis ſignificat:qñ ſancto ↄplemur et hoc ĩ ſi⸗
nu eoꝝ. hoc eſt in ſecreto aĩoꝝ vbi ſit ↄuerſio.ptz igit᷑ in qͥ
caſu licet et pſone ſeculari et etiã eccłiaſlice in oꝛone pete:
re punitionẽ inimicoꝝ.vt ſcʒ coꝛrigant᷑ ⁊ zuertant᷑ et hboc
eſt miſcðᷣie.¶¶ Ad hoc qð obr̃. ꝙ ſimptt licet petẽ puni⸗
tionem ꝑ glo.ſuꝑ illud.vltio ſanguĩs.dðm ꝙ glo. logt in
caſu ſupᷣdicto.Vnñ dicit ſic.vĩtio tꝑalis vt eteꝛnã euadant
introeat in ↄſpectu tuo.vt ĩnoteſcat in natõnibo coꝛã ocu⸗
lis nr̃is.i.cito fiat vt videamꝰillos ↄnerſos:qꝗ mõ nos ꝑſe
quunt᷑.⁊ accipiat᷑:h̊ͥ in bono ð vltione pñti.bec glo.¶ Ao
illud qð ſcdᷣo obr exponit glo.redde ̊ vicinis nr̃is ſeptu⸗
plum.nõ optat ̊ ꝓphetat. illud magis dʒ dici pᷣuiſio in
dicendo q; impᷣcatio.vel exponat᷑ in bono ſenſu vt dictum
eſt in ſoluẽdo.q¶j Ad h̊ qð tercio obr de ſctis.iam ſolutum
eſt in ſuꝑioꝛibo.q¶ Ad id qð obr de Hieremia.dðm ꝙ illð
⁊ ↄſiłia oĩa intelligi bñt.dicta fuiſſe pᷣdicãdo nõ impᷣcan⸗
do. Ad h̊ qð obr de ſamſone.dðm ꝙ illud qð fecit ſam⸗

ſon.fecit deo inſpirante:⁊ ideo excuſat᷑. Vñ dic glo.rj.acd

Heb.vbi logꝗtur apłus de ſamſone.nec ſamſon alit excu⸗
ſat᷑ ꝙ ſeipᷣm ruina domꝰcũ hoſtibo oppᷣſſit: niſi qꝛ ſpũs la⸗
tenter h̊ iuſſerat ꝗ ꝑ illũ miracula faciebat.bec glo.¶¶ Ad
illud qð obr.ꝙ licet petẽ qð iuſticia fiet.pʒ rñſio ꝑ diſtin⸗
ctionẽ factã in ſoluẽdo.¶ Ad h̊ qð obr̃.ꝙ teneoꝛ velle qð
de vult. dõm ꝙ nõ ſꝑ tenemur ↄfoꝛmare volũtatẽ noſtraʒ
dĩne volũtati niſi in eo ꝙ ſcimꝰeũ velle nos velle.ſic̃ pʒ ex
verbᷣ Aug.ſcdᷣo.de ci.dei.c.ij.⁊ ideo rõ illa non cõcludit.
Pꝛe.quedã eſt pena q̃ ſ ↄcomitat᷑ petm.ſiẽ amiſſio qtui⸗
toꝝ ⁊ vulneratõ naturaliũ ⁊ alie mite ſũt.⁊ hmõi penas
bñ regrit dina inſlicia ne ſit dedecus culpe ſine iuſticie ð⸗
coꝛe.et qtum ad iſtas bñ poſſumꝰ optare ꝙ ꝙdiu hõ eſt ſb
pcto:et ſilłr et ipſe pene ↄſequant᷑. Alia eſt pena q̃ aliqn⸗

do infligitur in pñti et ſemꝑ in futuro:et de iſta neſcio 9ο%

dñs diſpoſuit ſiue ꝓpoſuit.et ideo magis de beo ↄuerti ad
mdef xrogandoꝙ ↄuerſione qᷓ; ꝓ punitöõòne.

rticulus terciius

Gnſequẽter querit᷑.vtrũ licet petẽ a deo adiu⸗
toꝛiũ in malis culpe.i.vtrũ a deo petẽ adiuto⸗
rium vt minꝰpeccemus. ſic:videt᷑ ꝑ h̊ ꝙ cor
ruptõ mali bonũ ẽ.ſilr diminutõ: qua rõne licite poſſu⸗
mus petẽ a deo mali deſtructõeʒ ⁊ diminutõeʒ:a ita poſſau
mus petere a deo ſi petamꝰqð minꝰpeccemꝰ.¶ Pꝛe.pecca

bant Manichei ponẽtes duo pᷣncipia:vnũ boni.alið ma⸗

li. ꝓbat em̃ Berñ.ꝙ oĩm vnũ eſt pncipiũ. videt ꝙ ipᷣm
inuocare poterimꝰtaʒ in malis actibo ꝙᷓ in bonis aginto⸗
rem. ¶ Pꝛe. ſicut ab ipſo eſt in nob boni multiplicatõ: ita

7 mali deſtructõ.ſᷣ̊ ab ipᷣo licite petimꝰꝙ bonũ in nobᷣ au⸗
geat᷑:g pari rõne ꝙ malũ minuat᷑.ꝗ̊ videt᷑ ꝙᷣ dũ in pctis ꝑ
ſiſtimꝰ: petere poterimꝰꝙ minꝰpeccemꝰ. 4. Pꝛe. plꝰdiſpli
cet deo petm factũ qᷓ; faciendũ.ſ̊ ꝓ pcttis factis deũ oꝛamꝰ
vt deſtruant᷑ ⁊ diminuant᷑: ̊ p faciẽdis pari mõ¶ Con⸗
tra. Johᷣ.j. Sine ipᷣo factũ ẽ nihil.i.pctᷣm.g̊ petᷣm a deo nõ

eſt.ſ̊ ſolũ qð ab eo ẽ petenduʒ ẽ:ꝗ̊ petm ſiue ſit paꝛuũ ſiue
magnũ.vel ꝙ augeat᷑:vel ꝙ minuat᷑ non eſt ab eo petẽdũ.
Mꝛe.yſið.de ſum. bo.li.ij.c.vij.ſicut nullũ ꝓficit in vul⸗
nere medieamentũ ſi adhuc ferꝛuʒ in eo ſit:ita nibil pꝛofi⸗
cit oꝛo illius cuiꝰadhuc doloꝛ manet in mente.loquituꝛ de
pcto: & nihil ꝓficit oꝛatõ pcto in mente reſeruato. ¶ Pꝛe.
oĩs hõ pcto ſubiacet qñ a deo petit qð mime decet.tali eſt
tolli pctoꝝ ꝑtem altero rem anẽte. Pꝛet. Dam̃.oꝛo peti⸗
tio ẽ decentiũ:nihil tle in ꝓpoſito ñ. dom ꝙ qꝛ malũ
culpe punit defectꝰ.⁊ defectꝰ inoꝛdinatiſſimꝰnõ bʒ cãʒ de⸗
ficientẽ h̊D efficientẽ.ſicẽ dicit Aug.ſ.nr̃am voluntateʒ ideo
ſiue deo adiunante vel cooꝑante facit qð nõ eſt natuꝛa ali
qua:ſ̊ potiꝰnature defectꝰet inoꝛdinatio.et ideo ad illud
faciendũ ſiue ad deficiendũ deũ adiutoꝛeʒ nullꝰ dʒ muoca

re. Alteriꝰqꝛ ſic faciẽdo volũtas declinat a pᷣmo efficiente

⁊ coꝛdinat ab vltimo fine:ideo nullo mõ tecet xeũ faceꝛe
a q̊ͥ eſt quicꝗd bñ fit.ſiłr nec decet nullã creaturaʒ.q quic/

qd facit: ſic facẽ dʒ vt ad fineʒ oĩm oꝛdinat. querit᷑ ſi

licet petere adiutoꝛiũ a deo in malis culpe.pʒ ꝙ nõ.ſicut

Nrare .
ecian

— — —

— — — — — —
= - 2= SS2

ſi⸗

ne.
l
eti⸗
clü
deo
ali
d
o
nu
en
i
en

—

rrrõ

¶Mueſtio

ꝓbant rõneo ſupᷣdicte:et ſpãliter q̃ dicit Greg. Sciendũ
ꝙ omis hõ pcto ſubiacet ꝗ ſ a coo petit fieri qð ipᷣe facere

nöõ põt. vel ſi facere põt nõ ecet. cũ em̃ agẽtes et ↄſentien⸗

tes pariter in ſcelere inuolua nt᷑: deũ ſic oꝛare:ẽ velle deuʒ
ↄſtituere pctoꝛeʒ: ꝓpterea nullo modo illud eſt oꝛandum.
Aod illud qð obijcit᷑ in ↄtraꝛiũ.dðm ꝙ boc bñ poſſumus
deũ rogare vt pcim in nobᷣ totalr coꝛrũpat᷑.qꝛ ſibi diſpli⸗
cet pcim om̃e in nob.et minus diſplicet o minꝰ peccatuz
q̃ maiꝰ.vtrũq; tñ diſplicet:et ideo deũ vt adiuuet nos ad
minꝰmalũ nõ rogare debemonec ad maiꝰ:qꝛ om̃e peccatũ
et pᷣcipue mortale ſibi diſplicet:et oĩs ꝗ illud facẽ ꝓponit.
Ao ſcᷣm doõm. ꝙ eſt malũ culpe et pene· quicũq; ᷓ poit
xeũ pꝛincipiũ mali culpe erꝛat:qꝛ non hʒ pᷣncipiũ efficiẽs
ſed deficiens. ſ. defectiuã volũtatẽ q̃ nõ deficit inqtum eſt
a deo: ſed inqtum eſt de nihilo. Malũ aũt pene a o eſt.
a ᷣ eſt tanqᷓ a pᷣmo pᷣncipio omne qd eſt: manichei 6pone⸗
bant duo pꝛincipia. deũ bonũ.lucis pꝛincipiũ.et ſpũaliu:
deũ malũ pꝛincipiũ tenebraꝝ ⁊ coꝛꝑaliũ.et hec omia dice
bant mala eſſe. cui ↄtrariat᷑ Aug. ꝓbans ꝙ oim iſtoꝝ tã
coꝛꝑaliũ qᷓ ſpũaliũ que hñt eſſe. ſimpłr vnum pᷣncipiũ eſt
eus. Sed ibi nõ cadit malũ culpe: qꝛ hoc non bʒ eẽ ſim⸗
pliciter i̊ defectum: et ideo argumentů illud nõ cõcludit.
¶ Ad terciũ dicendũ.ꝙ bñ poſſumꝰrogare ceũ vt perm in
nobis coꝛrũpat᷑ bhoc intellectu ꝙ nihil de peto ſiue ꝙ nul⸗
lum petm retineat᷑. qꝛ ſi aliqꝗd peĩm ſiue aligd de peccato
remaneret: oĩno illi ęſona diſplicẽt. ꝓter qð nõ eſt peten⸗
dũ dininũ adiutoꝛiũ ad h. ¶ Vd vltimũ dici põt. ꝙ qñ ro⸗

gamꝰ ꝓ pctis pᷣteritis.hoc ẽ vt deleant᷑. aliter rogare non
poſſum? nec debem:et iſto mõ poſſumꝰrogare ꝓ faciẽdis
ne in ülla incidamꝰ. et hoc docnit dñs qñ dixit. Et ne nos
inducas in temptatõem. Sic rñdent ꝗ intelligunt. ꝙ hic
querit ꝙ ſi licet petẽ adiutoꝛiuʒ a deo faciẽdi minoꝛa pct̃a
ꝙᷓ ſint illa q antea ↄmiſit. Sed aliter põt dici ad probleu
ma ꝓpoſitũ.ꝙ petere adiutoꝛiũ a eo vt minus peccemus
hʒ duplicẽ intellectũ.nꝰeſt vt grauioꝛibo dimiſſis iuue⸗
tur a deo faciendi leuioꝛa. vt ꝗ babuit in ↄſuetudĩe ꝑpetꝛa
re petm. furtũ.ↄtra naturã.homicidiũ. et hmõi enoꝛmia:
petat a deo adiutoꝛiũ. his dimiſſis ꝑpetrandi facilioꝛa.vt

foꝛnicandi epulandi et bmõi.et hoc nõ licet petere:qꝛ hoc

petere eẽt a dño petere ꝙ cooꝑaret᷑ actui pcti.⁊ ſm bãac vi
am determinatũ eſt pbleuma ꝓoſituʒ. Aliꝰeſt intellectus
a deo petẽ adiutoꝛiũ. vt qui bʒ in ↄſuetudine ꝑpetraꝛe gꝛa
nia pcta ⁊ enoꝛmia: his dimiſſis nõ peccet im in ꝑpetra⸗
tione minoꝝ:et h̊ focere põt dñs infundendo ſibi gratiã
aliquã gratiſdatam. 2 B licet petere: videlicet adiutoꝛium
a deo.ſ.vt ſaltẽ nõ ita peccet enoꝛmiter ſicut antea pecca⸗
uit.⁊ hoc pſuadent rõnes inducte ꝓ pꝛima ꝑte. His habi

tis ptʒ rñſio ad rõnes ꝓ vtraq; ꝑte poſitas.
ueſtio. vej quoꝛuʒ ẽ oꝛan

2
ritur quoꝝ eſt oꝛãdo petẽ. Primo que⸗
ritur etrũ diuinaꝝ ꝑſonaꝝ ſit oꝛare. Se
. . Quarto vtrum exiſtentium in purgato⸗
rio.Quinto vtrum damnatoꝝ.
Irca pᷣmũ q̃ri ſic ad ꝑteʒ affirmatiuaʒ.au⸗
ctoꝛẽ ⁊ ſubauctoꝛẽ in ꝑſonis dĩnis ſᷣm ſctos
2* idet᷑ ꝙ pr̃ rõne auẽtis poterit ab alijs ex⸗
oꝛari..¶ Pꝛe. de ia illa qᷓ eſt qntuʒ ad eſſe maxia eſt.

Onſequenter que
cũdo vtrũ beatoꝝ. Tercio vtꝝ viatorũ.
embꝛum prunum
eſt inuenire vt filij ⁊ ſpũſſcti reſpectu pr̃is.&
F̊ vna ꝑſona ab alia dependit:ſ dependẽtia ĩpoꝛtat ⁊ reꝗ⸗

rit ſupplementũ:et ꝓ hmõiẽ oꝛare. ⁊c. ¶ Pꝛet. expᷣſſe ba⸗
bemus de filio ꝙ oꝛauerit pr̃eʒ ſuũ. Luc.vj.Exijt ĩ monte
oꝛare ⁊ erat ꝑnoctãs in oꝛone dei.. Pꝛe.j. Joh.ij. ipe eſt
ꝓiciatio petis nr̃is.glo.ꝓpiciãs nos deo ꝓpiciatõe i⸗

.XC.
terceſſione.¶ Pꝛe. beb. vj. veniens ad interpellandũ ꝓ no⸗
bis.q̊ ſꝑ oꝛat nobᷣ filiꝰvt videt᷑. ¶ Pꝛe. ex pᷣſſe ha bemꝰex
empluʒ de ſpũſcto. Ro.viij.ipᷣe ſpũs interpellat ꝓ nob ge⸗
mitib⸗ inenarꝛabilibo.¶¶ Pꝛet. dam.li.j.c.x.vbi logtur de

auenientibo ſpñiſcto:vocat eũ inteꝛpellatoꝛem ꝑaclitum.

4Pꝛe. die greg. ꝙ aduocatꝰnr̃ dr:qꝛ ꝓ erꝛoꝛe delinquẽtiũ

apud iuſiiciã pr̃is menenit Cd oppoſitũ. Nug. de coꝛre
ptõne 1 gra.nemo q̃rit ab alio qð ꝑ ſe hʒ · igit ſi taʒ filius
ſpũſſets oĩa bñt:et oĩa pñt:et nihil petũt.¶ Pꝛet. oꝛare
eſt inferioꝛis:ſᷣ in ꝑſonis dinis ſummaẽ eq̃litas.¶ Pret.
indiuiſa ſunt opa trinitatis: ̊ petitionuʒ impletio ꝑtinet
ad totã trinitatẽ: qui petit ab vna aliquid petit ab alia
& ſi nullum decet petere a ſe:nõ decet oꝛatõeʒ eſſe in perſo⸗
nis dinis. ¶ Pꝛet ↄfoꝛmis eſt ꝑ oĩa volũtas in pre ⁊ filio
ſpũſcto.q̊ ſi petitio ẽ vniꝰpſone reſpectu alteriꝰ nibil pe⸗
tit niſ qð ſcit illa velle: ̊ adhuc impletur ſi nõ petat. fru⸗
ſtra igit᷑ petet vt videt᷑. ¶ Pꝛe. ſuꝑfluit oꝛoez ponẽ vbi nul⸗
lum deſideriũ eſt ↄplenduʒ:hoc aũt eſt in diuinis. 4 Pꝛe.
ßm dam̃. oꝛzo ẽ gſcẽſus intellectꝰ in deũ qð ꝑſonis dinis n
põt zniec Ad boc dom eſt. ꝙ oꝛo nõ põt eſſe in dini⸗
nis.et h ꝓpter triplicẽ rõneʒ. Prima ẽ qꝛ oꝛo de ſua ratõe
repugnat idemptitate ſube.ſcda qꝛ repugt equalitati po⸗
tentie. tercia qꝛ repugnat fontali plenitudini opulentie. g
qꝛ in diuinis nulla ẽ ſubdiuerſitas.ideo nec oꝛo. qꝛ nullꝰ
petit a ſe. Vlteriꝰqꝛ nlła potentie mĩoꝛitas nec oꝛo:qꝛ oĩs
oꝛans minꝰpotentẽ ſe pᷣtendit.vlteriꝰqꝛ in bonis nlka ege⸗
ſtias.nec oꝛo:qꝛ oĩs oꝛans ꝓ aliq ſupplendo oꝛare intẽdit.
Concedendũ eſt igit ꝙ ꝑſonis diuinis nõ ↄuenit.⸗ ſi ali⸗
cubi inueniat᷑ dictũ:nihil aliud ẽ dictuʒ. niſi ꝙ; volũt nob
citiꝰbonũ.volũtas actꝰẽ totiꝰtrinitatis.¶¶ Ao ilð qð pꝛio
obijcit de ſubauctoꝛitate ⁊c. põt dici ꝙ iſta ſubauẽtas in⸗
eq̃litatẽ nullã ponit.iĩmo ſummã eq̃litatẽ. intelligit ů̊ ꝙ il
la ſubauctoꝛitas ẽ in hoc.ꝙ id qð eſt et quod bʒ filius:bʒ
a pre.et ideo in pr̃e eſt auẽtas.qꝛ quodamodo eſt auctoꝛ
filij. in filio quedã ſubauẽtas.qꝛ tñ pater nõ dat filio pteʒ
ſue ſube vel eſſentie ̊ totuz ſe qꝛ ſunt penitꝰ idem in ſuba:
ideo opoꝛtet ꝙ idem ſint in potẽtia.iõ nulla mĩoꝛitas. in⸗
ferioꝛitas niła. 4 Ad illud qð obr de dependẽtia. dðm ꝙ
dependẽtia illa nlłazʒ ĩpoꝛtat ĩ filio imꝑfectõeʒ. vt iã dictũ
ẽ.et iõ argumentũ nõ cludit. Siłis rõ ẽ de ſpũſcto. in q̊ ẽ
ſubauẽtas reſpectu pris ⁊ filij ⁊ dependẽtia.ſi łʒ ibi depẽ⸗
dentiã ponẽ quadã impꝛopꝛietate loquẽdi.¶ Ad aliud qð
obr de xpᷣo. ꝙ oꝛauit. dõm ꝙ b ſe intelligendũ ẽ ſm nataʒ
aſſumptã. ⁊ ᷣm ip̃am optime ↄgruebat ꝙ oꝛaret.tũ ꝓpter
meritü: tũ ꝓpt exemplũ vᷣtutis:iũ ꝓpt veritatis huane ar⸗
gumentũ:tũ ꝓpter officiũ aſſumptũ exeq̃ndũ.Congꝛuebat
em̃ rõne ſui meriti.qꝛ ſua petitõe ſiue poſtulatõe meꝛebat᷑
nob gꝗ eramꝰminꝰydonei ed ſuſceptõneʒ bñſicioꝝ dei · vñ
Dam.li.iij.c.xxiiij·dicit ſic de eo. Quẽadmodũ em̃ paſſio
nes ſuſtinuit nobis eã que aduerſus ipᷣas victoꝛie brani‚-
um tribuẽs triũphans:ita et oꝛans nobis viã faciẽs di⸗
rigens.et dixi ad eã quẽadmoduʒ aſcenſionẽ et pꝛo nobis
ome iuſticiam adimplens. hec Dam̃.vlteriꝰrõne exempli
vt diſcipulos ſuos ⁊ ↄſequẽteꝛ nos ad oꝛonis exercitiũ in⸗
nitaret. in cꝰerxercitõ marie aduerſaꝛiꝰſuꝑat᷑. ꝓpt qð dñs
dicebat diſcipłis ſuis ¶ Dath.xxvj. Vigilate ⁊ oꝛate vt nõ
intretis in tẽptatõeʒ· vñ dicit Amb. ſuꝑ. Heati ĩmacula⸗
ti. pnoctabat in oꝛone dñs Bs. nõ indigẽs petitõis auxi‚
lio:ſ̊ ſtatuẽs nob imitatõis exemplũ.hec Amb. Vlterins
in argumentũ veritatis aſſũpte huanitatis.ſ.vt ſe oñdeꝛet
verũ hoĩem vere a deo miſſum. ꝓpter ꝙ dicebat Joh. ij.
HGjas ogo tibi dñe qm̃ audiſti me.ego at ſciebaz qꝛ ſp me
audis.ſᷣ ꝓpt plʒ iſtũ ꝗ circũſtat dixi vt credãt qꝛ tu me mi
ſiſti. Altimo rõne officij.qꝛ ipᷣe ſacdotis ⁊ põtiſicis hẽbat
dignitatẽ. VUñ ſiẽ ad officiũ eiꝰ ꝑtinebat ꝓ pettis ſacrificiũ
offerꝛe: ita p pctoꝛibo exoꝛare. vñ Heb. vj. Ois põtifex
ex hoĩbo aſſum ptꝰ ꝓ boĩbo ↄſtituit᷑ in bis qᷓ ſunt ad deum
vt offerat dona et ſacrificia ꝓ pctis. Et ſegꝗt᷑ infra.ihs aũt
eo ꝙ maneat ineternũ.ſempiternũ babet ſacerdotium.xvñ
et ſaluare põt imꝑpetuum accedens ꝑ ſemetip̃ᷣm ad deuz
ſemꝑ viuẽs ad interpellendum/ꝓ nob.talis em dicebat vt

eſſet nobis pontifex. ſanctꝰinnocẽs impollutꝰ.ſegregatꝰa
pctoꝛibo et excelſioꝛ celis factꝰ.ꝗ nõ bʒ quotidie neceſſita⸗
tem quẽadmodum ſacerdos pꝛius ꝓ ſuis delictis hoſtias
qfferꝛe. deinde ꝓ pꝓpło.hoc enim fecit ſe offerẽdo. pz igit᷑ q̃⸗
re xpᷣm cebat oꝛare.: Et ſi qrat᷑ qre nõ fuerit in oĩbus
exauditꝰ.ſi ita ecens erat vſuʒ cꝛzois ꝑ ipᷣm impleri. Di
cendã ad hoc ꝙ ſicut ſuptactũ eſt. tripler fuit oo a xp̃o ꝓ⸗
cedens a triplici volũtate.vna ꝓcedens a volũtate rõnis:
alia a volũtate pietatis:tercia a volũtate carnis. Prima
fuit in oĩbo exaudita:tũ ꝗa illa volũtas ꝑ oĩa erat confoꝛ⸗
mis diuine volũtati: tũ qꝛ digne ⁊ ſancte petebat quo pe⸗
tebat. et ideo erauditeſip ſua reuerentia.ſicut dr ad He
bꝛe.vj.Scða ⁊ tercia nõ fuerũt in omibo exaudite:tum qꝛ
ꝙtum ad illas volũtates do ſe non in om̃i volito ↄfirma⸗
bat.qð pʒ de voluntate pietatis q̃ petit ꝓ crucifixioribo ſu
is ꝗ om̃s nõ ſunt ſaluati.et ꝓ diſcipulis ſuis vt a malo ſer
uarent᷑ Yoh. xvij. et nõ tm̃ ꝓ illis: ̊ ctiã ꝓ omibo ꝗ credi:
turi eſſent in ipᷣm:et tñ nõ om̃s ſeruati fuerũt a malo. ptz
etiã de volũtate carnis q̃ petijt caliceʒ amoueri. qð nõ ob
tinuit:tũ ꝗa ille petitões ꝑlus erant oꝛdinate ad noſiram
inſtructõneʒ ꝙ; ad ſuaʒ exauditionem. magis em̃ petebat
hac duplici volũtate vt nos erudiret: q; vt deum ad ſuam
petitõeʒ ĩclinaꝛet.audiebat em̃ nos in pꝛima ad ꝓmptitu
dinem benignitatis et miſcdie.in ſedᷣa vt nõ diffidamt pe
aguſtie. ¶ Ad hoc qð obijcit᷑ de verbo JYoh. et de vᷣbo apli
adð Hebꝛeos.ꝙ xpᷣc adhuc oꝛat p nobis.dicenduʒ ꝙ bene
verũ eſt rõne nature bumone. Ipſa em̃ nata hũana in ip.
ſo monet deũ:ad odeſcendẽdũ noſtre miſerie. Vñ ipſe xpᷣc
interpellat ꝓ nobᷣ repñtatione ſui ad prem ex ea pte q̃ hõ
eſt.ex qua ꝑte mediatoꝛ noſter eſt.⸗ hoc plane dĩc glo. ſuꝑ
illud. Semꝑ viuens ad interpellandũ ꝓ nobis.glo.repñ⸗
tatione ſui ex ea natura q̃ pontifer.i.humanã quã celis ĩ⸗
tulit interpellat ꝓ nobis. 4. Ad illud qð obr vlteꝛiꝰ de ſpi⸗
rituſcto. ꝙ interpellat ꝓ nobis gemitibo inenaꝛꝛabilibus
exponit Aug.de bono pſeuerantie dicẽs. gqgd em̃ eſt iße ſpi
rituſſets interpellat:niſi interpellaꝛe facit gemitibo ĩienaꝛ
rabilibo ſed veracibo.tropo em̃ illo dicit q̊ dicimꝰletũ dieʒ
ꝗ letos facit. hec Aug.¶¶ Ao illud qð dic Gam̃. Vocans
eum depcatoꝛẽ. hoc nõ eſt intelligendũ ꝙ ſpũſſets oꝛat pꝛo
nobis.ſᷣ qa pces nr̃as ꝑ q̃ndã appꝛopꝛia tõez ſuſcipit. Uñ
bec ſũt vᷣba eiꝰ depcatoꝛẽ ⁊ intpellatoꝛẽ ꝑaclitũ ⁊ vniueꝛſo
rũ intpellatões ſuſcipientẽ ꝑ oĩa ſileʒ pri ⁊ filio.hec Da⸗

maſc. ¶] Qð at dic greg. ſilr dz intelligi p effectũ.vñ qñ di

cit vᷣba pdicta aduocatꝰnoſter dr̃.qꝛ ꝓ erꝛoꝛe delinquenti

um apud iuſticiã pr̃is interuenit.etſi ubinfert. g etiã ꝓ de⸗
linquẽtibo exoꝛare ꝑhibet᷑ qm eos q̊s repleuerit ad poſtu⸗
landũ inflãmat et exoꝛãtes facit.hec BGꝛeg. Vel pt dici ꝗꝙ;
illud dictũ eſt ꝑ quandã appꝛopꝛiationeʒ. Cũ em̃ oĩs actꝰ
in reſpectu ad creaturã ſit in dinis totiꝰtrinitatis:intue
nire p pef̃is delinquentiuʒ ſpũiſctᷣo appꝛopꝛiat᷑ ſic et boni⸗
tas.Et ſic ꝑʒz rñſio ſita.
lembrum ſecundum
Onſeqᷓnter querit᷑.vtrũ ↄueiat btis oꝛsere.ſ.
an anglis ⁊ aĩabo. et h̊ pꝛĩio. Scdo quõ oꝛãt
bre aĩe. Lercio ſi ſancti angeli offerant pre
es noſtras deo et quö.
rticulus primus
D pꝛimũ ꝓcedit᷑ ſic ad ptem affirmatius. egit
Lobie. xij. qñ oꝛabas cũ lacrimis 2 ſepeliebas
moꝛtuos.ego obtuli ozoeʒ tuã dño.a ↄſtat ꝙ ad ꝓmouen⸗
dum. Sed recitare aliqd p bono alteri eſt qͥddã ſupplica⸗
re:g videt᷑ ꝙ angeli ſupplicãt p nobis ſiue oꝛãt. Pꝛe. da⸗
niel.x.ſuꝑ illud. Et ego veni ꝓpter ᷣmones tuos. glo. ptꝰ
cepiſti lacrimis.ieiunio 2 oꝛoibo ĩuocare manũ dei ego
occaſionẽ accepi vt ꝓ te oꝛatu roingrederer ĩ ↄſpectu dei.ĩ
. ꝑſona angli logt. ¶ Pꝛe. infra ſi upꝑ illð. nemo eſt adiutoꝛ
meniſi michael. glo. in oꝛο:α0 nob ad den. 4 Pꝛe. nüeri
xxv.ſup illð. Initiatꝰẽ iſrł beelphegoꝛ.glo.adeſt vnicuiq;
nrm angle g regat moneat.qp actibo nr̃is coꝛrigendis ⁊

miſeratõibo expoſtulandis qͥtidie videat faciẽ dei. B plane
hr ꝙ angls bonꝰ expoſcit ꝓ miſerijs nr̃is releuãdis.⁊ boc
nihil alið ẽ q; oꝛare.¶ Pꝛe. petit eccia a btis angelis vt /p
nob̃ deũ depcent᷑. qð fruſtra facẽt niſi ip̃oꝝ oꝛo apud denʒ
pollz ĩpetraꝛe ee ind idẽ vr̃ poſſe oñdi de ſccis aĩabo
qꝛ cũ oꝛare maxĩe ꝓ afflictis ſit miſcdᷣie.⁊ miſcdᷣia in ſctis
reſpectu nr̃e afflictõis ꝑſeueret.ſiẽ plane dĩc bẽs Aug. de
ci.di.li.xxj.c.xviij.neq; ei credendũ tũc amiſſuros ſctos
viſcẽa miſcdie.qñ nullũ ceꝑint hbr̃e petʒ. igẽ ⁊ oꝛʒo.⸗ Pꝛe.
in ᷣmõe de oꝛoe et ieiunio.dic Augꝰ. ꝙ oꝛo ẽ ↄiũctio ſpũi⸗
ſcto:ſi tñ in oꝛone ſit intentꝰaimꝰ.oẽo igit᷑ ꝑſeuerãs iũgit
do atʒ ita gaudẽs aſſiſtẽ ſe dño gliant᷑.hec Aug.Ex pꝛia
ꝑte hmõi auẽtis videt᷑ ꝗꝙ ſi or̃ ẽ oiũctõ ſpũiſcto:q̊ vbi ma
ioꝛ erit ↄiunctõ.ibi maxie oꝛo.hoc aũt ẽ in bẽis. Pꝛe. ex al
tera ꝑte.ſi oꝛo eſt marĩe qñ animꝰintentꝰẽ ⁊ ſibi ⁊ deo.iðo
cũ beatꝰnlłatenꝰſit diſtractꝰ.ſ̊ totałr tro intentꝰet ſibi:g
et maxie ibi oꝛo. Pꝛe. ex fine auẽtis ſi ex aſſiſtẽtia coꝛã ðo
generat᷑ gaudiũ et glia in oꝛãte.ꝗᷓ vbi maioꝛ aſſiſtentia:ibi
maioꝛ oꝛãdi materia.hoc aũt ẽ in bĩis. SPꝛe.Aꝑoca.vj.
dĩ. ꝙ vidit Yohes ſub altare dei aĩas interfectoꝝ ꝓpt ver
bũ dei clamãtiũ. Vindica dñe ſ anguineʒ nr̃m ⁊c. hic hr ꝙ
oꝛant bti p executõe iuſticie.¶ Pꝛe. eccia oꝛat ſctos vt pꝛo
ea dñm depcent᷑ dicens.om̃s ſcti tui qſumꝰ dñe nos vbiq;ʒ
letificẽt. vt dũ eoꝝ merita recolimꝰpatꝛocinia ſentiamus.
nec fruſtra:ꝗ̊ vt pꝛiꝰ. Quatuoꝛ rones ſequẽtes ſũt coĩter
de oĩbo bẽis. ¶ ꝛe. maxie bti oↄfoꝛmãt volũtatẽ ſuã volun
tati dĩne. ꝗ̊ vidr ꝙ petẽ dñt quicꝗdð ſciũt deũ velle. ¶ ꝛe.
amicicia vr eſſe rõ impetrãdi ſiue amoꝛ.ſiẽ dic glo. ſugil⸗
lud p̃ᷣs.delectare in dno ⁊ dabit tibi petitõnes cordis tui.
glo. vt ames quẽ times ſpꝛeta mũdi iocũditate. ſ̊ bẽ ma⸗
xime ſũt deo iũcti ꝑ amoꝛẽ: ſi rogãt iĩpetrabũt. ſ̊ tales
maxie decet oꝛare. ¶ Pꝛe. j. JYoh. vl. b. ꝙ ſi gs ſcit fratꝛeʒ
ſuũ peccare pcẽm voti ad moꝛtẽ.petat ⁊ dabit᷑ ei vita.⁊ ex
ponit glo.de iuſto. Juſticia ̊ ẽ rõ impetrãdi.ſᷣ bti ſũt in G
du ſupᷣme iuſticie:ᷓ vt pꝛiꝰ. ꝛe.cõtẽplatio ſi ſit in cia
in patꝛia pfectiꝰtñ eſt in patria qᷓ in via qð pʒ ꝑ diffini
tionẽ ipiꝰque ẽ liber ꝓſpicax intuitꝰanimi ĩ deũ defirus
hoc aũt magis ẽ in patria q in via. Si ᷓoꝛo ᷣm hug.ẽ ꝑs
ptemplatõis.magis in patriꝗ erit ꝙᷓ in via. erit in ange⸗
lis 2 in aiabus ſctis ¶ Cont. oꝛo ẽ aſcenſus intellectꝰad
cũ.ꝗ at ſũt in ſupᷣmo gdu aſcẽſiõis vtpote bii angkli. 1 aĩe
aſcendere altiꝰnõ pñt: intellectꝰ eoꝝ aſcendere non põt.
Pꝛe.aug.ad ꝓbã de oꝛãdo deo.poꝛro ſi niła ẽ tẽptatio:
nulla ẽ oꝛo. p̊ in bris nihil tale: ⁊c.¶ Pꝛe. anß. in fine ꝓp
ſolo.dĩc.q; beati ſunt oĩpotẽtes ſue voluntatis. Sʒz aug. de
coꝛreptiõe ⁊ gra dic.qꝙ nemo q̃rit ab alio qð ꝑ ſe hʒ.nullꝰ
Soꝛat /ꝓ eo qdð hʒ in ſua ptate.cũ ſint omipotentes nihil
petũt. ¶ Pꝛe. volũtas btoꝝ ẽ ↄfoꝛmis dine voluntati. g̊ ni
hil petũt a deo niſi qð ſciũt ipᷣm velle. ̊ ſi ñ peterẽt illud:

adhuc ĩpleret᷑.fruſtra igr peterẽt. ⁊c.¶ Pꝛe. oꝛo ĩꝑfecti ⸗·

onẽ ſꝑ ĩpoꝛtat ĩ oꝛãte.qꝛ ꝓ eo oꝛamꝰqð delideꝛamꝰnec ha⸗
bemꝰ. Munqᷓ ei ẽ oꝛãdũ vbi deſideriũ ẽ ↄpletũ. Glia at᷑ ſi⸗
ne vita bta pfectio ẽ ac adimpletõ oĩm deſiderioꝝ:qᷣ ĩ illa
nõ oꝛat᷑.¶ Si dicat᷑ ꝙ oẽs iſte ouẽtes loquunt᷑ de oꝛone qᷓ
J9 oꝛat ꝓ ſe.et bñ veꝝ eſt ꝙ angeli? bte aie nõ oꝛant ꝓ ſe
hp nob.Cont᷑.vidẽt ſeu cognoſcãt diuinã voluntatẽ. Sſci

unt vtrũ faciendu erat qð petũt vel nõ.ſi ſciũt gd faciunt.

fruſtra petũt.ꝙ ſi ñ peterẽt:adhuc fieret.ſi ñ faciendũ pe⸗
tũt diſcoꝛdãt a dei volũtate qð falſũ ẽ. Si dicas neſciũt
dĩnaʒ volũtatẽ.ſeꝗt᷑ incõueniẽs.qꝙ fũt in cognitõe ĩpfecta
cũ dicat Gre.qd eſt qð nõ vidẽt ꝗ vidẽtẽ oĩa vidẽt. ¶ Pꝛe.
ille p q oꝛat ſcts. aut ẽ dignꝰeraudiꝛi qntũ ẽ de ſe: aut indi
nus. Si dignꝰ: ſiue ſanctꝰoꝛet ſiue nõ: eraudiet᷑ oꝛãs p

eipo:exqͥ dignus ẽ exaudiri.fruſtra Soꝛat ſctus ſi non eſt
dignꝰ. nõ exaudiet᷑ oꝛas p eo.qm indignitas eiꝰ p qͥ oꝛat᷑
impedit oꝛonis effectũ.ſic plane dicũt ſancti.⁊ dic Foh. i
ſua canonica. pᷣma in fine.eſt pctm ad moꝛtẽ. nõ dico vt p
eo ꝗs oꝛet. Et hiere. vij. oli oꝛaꝛe p pylo B. q. d. fruſtrat
oꝛo /ꝓ talibo ꝓpter ſuã ind ignitatẽ.¶ Pꝛe.ſi ſct̃i oꝛant pro
nob et impetrãt nob bona ſ piritalia:qꝛ ałr fruſtra oꝛarẽt

niſi aliq nob ĩpetrarẽt:iſtud qdð nob ipetrãt:ĩpetrãt exige

—

ti
lo⸗
fnt
Fn
e⸗

Necl

Mane

R
R.
ano:
fnep
ed
nulc⸗
nihi
nini
tilloc:
Pſeti
eeha⸗
ai ſi⸗
iilla
oneqj
tpſe
gſi
gunt.
dü pe⸗
eſcüͦt
pfran
Pee⸗
nisp
oncſ
zorn
Pbi
cort⸗
uſm
Niſt⸗
Guſi
t

SSõðñß

¶ Nueſtio

tiam ſuoꝝ meritoꝝ. Sʒ ſi boc: aut boc eſt merito pᷣterito
eoꝝ aut pñti. ſi pᷣterito qð ſaltẽ videt᷑ ꝓbabile:qꝛ dũ viue⸗
rent meruerũt vt ſi pꝰmoꝛtẽ ꝓ nob oꝛarẽt.nob graʒ impe⸗
trarẽt. Contra illud ſic obr. quicqd ſcti meruerũt nccium
eſt eos meruiſſe. qꝛ om̃e verũ de pᷣterito ncẽiuʒ eſt. et tũc ſi
ne calunia qñ te futuro nõ depẽdet. et quicqd nõ merueft
neceſſariũ eſt eos nõ meruiſſe. quicqd meruerũt nobᷣ ſct᷑i
vel nõ meruerũt: neceſſariũ eſt eos meruiſſe nobis. vel nõ
meruiſſe nobis. g im poſſibile eſt aliter ſe hr̃e etiam ſi mo⸗
do ꝓ nobis oꝛarẽt. qꝛ ome neceſſ. ariuz ẽ impoſſibile alit ſe
bre. Si meritis pñtibo: ſic ſancti mõ nibil merent᷑.qꝛ non
ſunt i ſtatu merẽdi. nihil ẽ ð dicto ꝙ ſcti nob impetraꝛẽt
ſeu inpetrẽt oꝛãdo ꝓ nob.¶ Rñ.· ad h̊ dici pt.ꝙ ẽ oꝛare ꝓ
ſe et p alio. Cũ g̊ querit᷑.vtrũ ſcti angeli ⁊ aĩe bte oꝛent. cõ
cedendũ ꝙ oꝛant et ꝓ ſe et ꝓ nobis. Sʒ cũ oꝛatõ ſit ꝓ mał
amouẽdis ⁊ bonis adipiſcẽdis. ꝓut large accipit᷑ eẽ orois
oꝛãt ſcti ꝓ nobᷣ tã ꝓ boĩs adipiſcẽdis ꝙᷓ p mał amouẽdis.
p ſe oꝛant nõꝓ malis am ouendis:quia nulluʒ eſt in eis
malum. ſed pꝛo bonis tm̃ adipiſcendie. orant em̃ ꝓ bono
babito vt ↄtinuetur:tam anime beate qᷓ angeli ſcti. Ani⸗
me autem ꝓ non habito vt babeatur ſicut pꝛo reſtitutõne
coꝛpoꝛis ſui.a quo in ꝑte gloꝛie dependet perfectio ipſaꝛũ
ſicut erpꝛeſſe dicit Aug. in fine ſuxꝑ HBGeñ.xij.ad lr̃am. Si
quem mouet qd opus ſit ſpiritibus defunctorũ coꝛꝑa ſua
in reſurꝛectõne recipere:ſi poteſt eis ſine coꝛpoꝛibo etiam
ſumma illa beatitudo pᷣberi. diſfficilioꝛ quidẽ queſtõ eſt qᷓ;
vt pfecie poſſit bic ſermone finiri.ſed cum minime dubitã
dũ eſt.⁊ raptã hois a ſenſibo carnis mentẽ. poſt moꝛtem
ipam carne depoſita trãſcendit ſiłitudini bo coꝛꝑaliũ.non
ſic videꝛe poſſe in cõmutabilẽ ſubaʒ. vt ſancti angeli vidẽt
ſiue alia letioꝛe cauſa.ſiue ideo qꝛ ineſt eis naturalis qui
dã atpetitꝰcoꝛpus admiſtrandi.q̃ axpetitu retardant᷑ quo
dãmodo.ne tãta intentõe ꝑgãt in illud ſummũ celũ. qᷓdiu
nõ ſubeſt coꝛpꝰcuiꝰ admiĩſtratõe appetitus ille ↄquieſcat.
bec Aug. et expᷣſſiꝰdicit hoc Merñ.de diligendo deo.ꝙ li⸗
ne coꝛꝑibus ſuis nec volũt nec valent ↄſũmari.oꝛant etiã
ꝓ ↄſũmatõne nũeri electoꝝ.· et pꝛo iuſticia de repꝛobis ex⸗
equendi. nec tñ in aliq imꝑfectõne ſunt.qꝛ habent quicgd
debent ꝓ ſtatu bre.¶ De angelis ꝙ orant/p nob plane p⸗
bant ſuꝑadducte rõnes. inter qᷓs ilia. de glo. nũeroꝝ. xxv.
plane tangit modũ oronis ipoꝝ nob q dicit ſic.vnicui⸗
q; nm angelus bonꝰꝗ regat moueat ꝗ pꝛo actibo nr̃is coꝛ
rigendis ⁊ miſeratõnibo ex poſcẽdis.ecce boni promotio.
Be ſanctis aũt aĩabo.ꝙ oꝛẽt et ꝓ coꝛꝑibo ſuis rehaben/
dis et ꝓ iuſticia exeqᷓnda plane dicit greg.li. ij. moꝛał. ex/
ponens illud Apoca.vj. &lidi ſub altare dei ⁊c. vbi dicit.
animas vindictã petẽ: eſt diẽ iudicij ⁊ reſurꝛectõnem coꝛ⸗
poꝛꝝ extinctoꝝ deſiderare.dicit᷑ em̃ ꝙ; magnꝰeoꝝ clamor:
eſt magnũ deſideriũ aiaꝝ. vᷣba iſta ſüt eoꝝ deſideꝛia. Si
milit ꝙ oꝛunt ꝓ ↄſũmatõe nũeri electoꝝ·plane dic ibideʒ
qð ⁊ de angelis ſilr põt intelligi.et etiã ꝓ bono habito vt
ↄtinuet᷑. Eñ dicit greg· cũ alit moueri ſoleat mens qͥ pe⸗
tit: aliter qᷓ petit᷑:⁊ ſctoꝝ aĩe.ita in interni ſecreti ſinu deo
inhereant: vt inberendo regeſcãt.quomodo dicunt᷑ pete⸗
re qs ab interna voluntate ↄſtat nullatenus diſcrepaꝛeꝛqͥ⸗
modo dicunt᷑ petere q̃s ⁊ voluntatõtæi certũ eſt et ea que
ſutura ſũt nõ ignoꝛaꝛe:ßſ in ipᷣo poſite ab ipo aliqꝗd petere
dicunt᷑:non ꝙ quicqᷓ; deſiderẽt quod ab eiꝰ quam cernant
voluntate diſcoꝛdat:ſᷣ quo mẽte ardenti inberent.eo etiã
de iplo accipiunt vt ab ipſo petãt q̊ eum facere velle none
runt.æ ipſo ̊ bibũt ⁊ ab ipſo ſitiũt et modo nob in comp
henſibili in hoc ꝙ petẽdo eſuriũt pᷣciendoſ atiant᷑. diſcor⸗
darẽt ̊ a volũtate ↄditoꝛis:ſi q̃ e vidẽt velle nõ peterent.
eiq; minꝰinhererẽt ſi volentẽ dari pigꝛioꝛi pulſarẽt deſide
rio. Hic plane hr de petitõe boni habiti vt ↄtinuet᷑ qðᷣ no⸗
tat᷑ cũ dixit. de ipo bibũt qd ab ipo ſitiunt. Seꝗt᷑. quibns
rñſum diuinitꝰdĩ. regꝗeſcite t̃s adhuc modicũ: donee cõ⸗
pleat᷑ nũerus oↄſeruoꝝ ⁊ fratrũ nroꝝ deſiderãtibo oĩabus
requieſceꝛc. Adhuc modicũ dicẽ eſt.int᷑ aꝛdoꝛẽ deſideꝛij ex
ipſa pᷣſcientia ſolatiũ ↄſolatõnis inſpirare.vt et animarũ
noſtraꝝ ſit qd amantes deſiderant.⁊ rñdentis dei ſermo

xc).

ſit hoc ꝙ eas retributõnis certitudine inter teſideria con
firmat. bec greg. Ecce ꝙ oꝛãt ꝓ adimpletõne nũeri electo⸗
rum. (¶ AUd illud qð obr.q; ampliꝰaſcendẽ nõ pñt. põt xi⸗
ci ꝙ diffinitõ Dam̃.data ẽ ꝓut ↄuenit pure viatoꝛi.Ende
obiectõ nibil facit ad ꝓpoſitũ.vel etiã ſuppoſito ꝙ nõ cõue
niat ↄpꝛebenſoꝛibo: dicendum ꝙ; nõ oꝑtzʒ ꝙ ſemꝑ quando
oꝛam? intellect?eleuet ampliꝰin deũ ꝙᷓ antea eleuabat᷑.
ſ bñ verũ eſt ꝙ eleuat ꝓpter aliud.ſ.ad petẽdũ aliꝗd a deo
qð innuit Dam̃.qñ ſub diſtinctõe dĩc. Or̃o eſt aſcẽſus in/
tellectus in deũ vel petitõ decentiũ a deo. Uel dðᷣm.ꝙ quã
tumcũq; creatura eleuet᷑ in aſcẽſu ad deũ dũ petit:tñ eins
terminꝰeſt citra increatũ qð excedit in infinitũ.et ꝗtũ ad
hoc pñt dici aſcendẽ.nõ ꝙ; gr̃aꝛ caꝛitas augeat᷑ in eis:ſed
mõ ſupᷣdicto.4 Ad ſcðᷣm obiectũ piʒ rñſio ex pᷣdictis.bñ
em̃ verũ eſt ꝙ in btis nõ eſt oro ſᷣm illũ modũ ᷣm quẽ oꝛa⸗
mus, p malis amouẽdis qntũ eſt ꝑſe:q; nullũ hñt malũů.ẽ
tñ ſᷣm ꝙ oꝛant ꝓ nob. qꝛ orant ꝓ malis nr̃is amouendis.
vt dictů eſt. iſto mõ oro eoꝝ bñ eſt ꝓ omotõe tẽptationũ ñ
a ſe:ᷣ a nob. ¶¶ Ad Hů qð obr. ꝙ ſunt oĩpotentes ſue volun⸗
tatis.dðᷣm ꝙ oꝛãt ꝓ eo qð ipſi nõ pñt.ꝙ; dicunt᷑ oĩpotẽtes
nõ eſt dictũ qꝛ oĩa pñt:ſᷣ qꝛ quicqꝗdò volũt ſe poſſe pnt.⁊ qð
nõ pnñt nõ volũt.nõ ↄtrariat᷑ verbo augeri .4Ad aliud qð
obr̃.ꝙ nibil petũt mſi qð ſciunt ceũ velle.ꝛ ita fruſtra pe⸗
tunt:qꝛ fieret etiã ſi nõ peterẽt.dðᷣm ẽ ꝙ deꝰbñ rogari põt

in eis q̃ ipſe focturꝰẽ ſicut dic bis Aug. Cum enim de di /

ſponit aliꝗd facere.nõ diſponit in omnẽ euentũ:ſů pᷣſuppo
ſitis anñcedentibo ↄgruentibo.ſic diſpoſuit nos ſaluari:ſi
tñ velim bona merita ſalutẽ nobis acgꝛeꝛe. ſic eſt in ꝓpo
ſito.⁊ ideo ſancti nõ fruſtra oꝛãt cũ petũt qð ſciũt deũ vel⸗
le. ĩmo ſicut dic Sreg.in pᷣdicta auẽte. diſcoꝛdarent a vo⸗
luntate ↄditoꝛis:ſi ea q vident eñ velle non peterent. quia
minꝰinbererẽt ſi volentẽ dare deſiderio pigrioꝛi pulſarẽt.
hec greg. ¶ Ad aliud qð obycit᷑ ꝙ oro ſeinꝑ impoꝛtat im⸗
ꝑfectõeʒ.qꝛ oꝛamꝰ ꝓ eo qð nõ habemꝰ. qð nõ ↄuenit biis.
dðm ꝙ nõ bĩ̃e aliqd nõ dicit ſꝑ im ꝑfectioneʒ: ̊ nõ hr̃e qð
dʒ hre. vel qñ debet hr̃i.q & ſancti oꝛãt ꝓ eo qð nõ habẽt:
non pter hoc ſtatꝰeoꝝ eſt unpkr im ꝑfectus:qꝛ habẽt ꝗc⸗
qc ꝓ tꝑe debent habeꝛe · et hoc ꝑfectionem dicit ſue modo
Ange bug.de ſacr̃is.tribo modis noiatur ↄuenienter ꝑfe
ctum. ſm tp̃s: 'm naturã: ⁊ xłr. Pꝛimũ q̃ſi initiũ faciens
ſcõᷣm qð madeſt: teꝛciuʒ qð marimũ eſt qð habet quicꝗꝗ
tp̃s reꝗrit ⁊ ↄuenit.ſcdᷣm haberi m naturam pfectum eſt
qð habet om̃e qð datũ eſt vel debitũ nature ſue. Alr perfe
ctum eſt cui nihil deeſt. bec hug. qñ aũt oꝛãt ꝓ nob bñ ve⸗
rũ eſt ꝙ oꝛãt ꝓ eo qð nõ babemꝰ.⸗ i̊ hr̃e debemꝰet h̊ qdezʒ
imꝑfectõnẽ impoꝛtat.nõ in eis:ſᷣ in nob. ¶¶ Per pᷣdicta pzʒ
rñſio ad ſequẽs.qꝛ ſuppoſito ꝙ videãt voluntatẽ dei nihi⸗
lominꝰoꝛare de beãt. vr ſupdictũ eſt. . Ao h qð obĩ aut di
gnꝰẽ ille ꝓ q̊ oꝛat᷑ aut nõ. Sicendũ ꝙ ſi indignꝰẽ etiã pane
veſcit᷑: nõ tñ indignꝰ indignitate vltima q̃ eſt volũtas ꝑ
manendi in pcto.ſ̊ᷣ ſi dolet de pctis et ↄterit᷑.licet min? ſuf
ficienter:oronibo ſanctoꝝ ↄplet᷑ qð ex ꝑte ſui minus erat.
Mð ẽ obijcit. ꝙ indignitas eius ꝓ qͥ oꝛat᷑ impedit oꝛatõis
effectũ. verũ ẽ de ptinacibo in petis.¶ Ad vltimũ obm di⸗
cendũ.ꝙ ſcti iuuãt nos duobo modis.⁊ meri tis pᷣteritis:
7 oronibo pñtibo. qꝛ dũ viuerẽt merueft vt ĩpetrarẽt nob
gram:ſi pᷣmoꝛtẽ ꝓ nobis oꝛarẽt. Qð obijcit᷑. ꝙ quicqꝗd
meruerũt neceſſe ẽ eos meruiſſe. bñ verũ eſt qtum ad eos
nõ depẽdet ipoꝝ meritũ de futuro: qᷓtũ ad nos depẽdet ef⸗
fectꝰmeriti tꝑðꝝ de futuro.⁊ iõ eſt ↄtingẽs.⁊ ẽ exẽpluʒ. ꝙ;
xpᷣc nob meruit aditũ ꝑadiſi ꝑ ſufficiẽtiů:nõ depẽdet ð fu⸗
turo et ideo ncciuz ẽ: ſ ꝑ efficaciã ꝑtim pẽdet ex futuro.et
ideo eſt ↄtingens. ¶õ valet ̊ ülud argumentũ. quicquid
meruerũt ſancti neceſſe ẽ eos meruiſſe. quicqd merueꝛũut
nob meruerũt.ꝗa ꝓpoſitio intelligitur ð merito ipoꝝ ⁊ ex
pte ipſoꝝ. ↄcludit᷑ aũt de effeciu meritoꝝ ipſoꝛuʒ. meriia
aũt ipſoꝝ nõ ſunt cauſa efficiẽs ⁊ ſufficiens ſalutis nobis
ſed ſunt cauſa motiua largitatis diuine qᷓ ↄfert nobis ſa⸗
lutem intuitu meritoꝛum ſanctox ·

N

Artieulus ſecund?
Onſequẽteꝛ querit qmodo oꝛãt aĩe ſcte. vtruʒ
ſolo vſiderio: vel vbo mentali. E ſolo deſide/
riò: videt᷑ ſuꝑ illud YJob.j. vñ venis ſathan.dic glo.aĩe lo
quũt᷑ ðo ꝑ deſideꝛia nũqꝙᷓ a So diſcoꝛdãtia.⸗ Iſtẽ Aug. li. ð
cura ꝓp moꝛtuis gerenda.ſcti oꝛãt ꝓ nobᷣ in voto.ꝗd at᷑ ap/
pellat᷑ ibi votũ q; deſideriũ. idẽ valẽt alia tacta
ſupᷣ.vbi q̃rit᷑:vtꝝ ſct᷑i oꝛãt¶ Cont᷑. deſideriũ eſt axpetitꝰ
xelectatõis.⁊ ideʒ ẽ deſideriũ quod ↄcupia.Sʒ delectatio
eſt ↄiunctõ ↄuenientis cũ ↄueniẽti.q &̊ deſiderat appetit ſi⸗
bi ↄueniens ↄtingi:q̊ eſt in carentia illiꝰ ↄuenientis. ſ̊ tał
nõ eſt bẽs.dicit em Anſel. de ↄtemptu virginis. ꝙ ille nõ
eſt beatꝰqui nõ habet quicꝗd rult.4! Item veſideꝛiũ eſt re
ſpectu habendi ⁊ nõ habiti.illa em̃ ſola deſideramus que
nõ ha bemꝰ:⁊ ita vt pꝛius.¶ Itẽ vt hr̃ a Meꝛñ.oꝛo eſt oꝛis
ratio.vñ or̃o os reſpicit interiꝰvł exterius.vñ aliq̊ mõ re⸗
ſpicit verbũ interiꝰvel exteriꝰ. ꝓpteꝛ qð viget᷑:ꝙ ſcti oꝛant
cũ verbo mẽtali:nõ ſolũ deſiderio.Rn.ſicut habet᷑ ab
Aug. dæ trinitate.Cogitatõ foꝛmataẽ ſigno ꝑ verbuʒ. cu⸗
iuſmodi pᷣbo loquunt᷑ ſcti dño.vñ põt dici ꝙ ſcti loquun?
do vxſiderio.i.⁊xſiderio expᷣſſo ſigno ſiue nutu mentali.
Aod illud qð obr̃. ꝙ deſideriũ eſt reſpectu nõ habiti põt
dici vt tactũ ẽ ſup.hoc pt eſſe q oꝛãt aligd fieri alijs. Eñ
nõ ex h̊ ſeꝗtur ꝙ ſint ĩ defectu vel carẽtia alicꝰ delectabit.
DPꝛe.nõ ſemꝑ ẽ deſideriũ reſpectu nõ habiti. ſed qnq; re
ſpectu habiti ↄtinuandi.vt tactuʒ eſt ſi up. Ex his et ſupdi⸗
ctis patẽt hec dicta. Si aũt deꝰex ineffabili vᷣtute ſine ↄp⸗
benſione cognoſcit ſctoꝝ deſideria.etiã anteqᷓ ſint et poſt
qñ ſunt: boc nõ eſt qꝛ illi deſiderando loquunt᷑: qꝛ reuera

—

xſideriũ nõ ẽ dictũ:niſi inqᷓtuʒ ẽ ſigno aliq̊ͥ foꝛmatuʒ.
Artic ulus tercins

Onſequẽter q̃rit᷑.vtrũ ſcti angeli offerãt oꝛoes
iuſtoꝛum deo. ſic: plane apparet Tob. rij.
ontra. aĩe ſcte nõ offerũt.ſiłr nec videt᷑ ꝙ ſcti angli of
ferꝛe debeãt:nõ eĩ reꝑit᷑ ꝙ aie ſcte offerat.¶ Pꝛe. ſa piẽtiſſi
mo cuiꝰſapia ⁊ cognitõ ſꝑẽ in actu:reducẽ ad mẽoꝛiam qᷓ
nonit nõ qꝑtet.¶Mꝛe. angli oẽʒ cognitõʒz habuer̃t in doo
72 roEN, alta ꝑte de aĩabo ſctis magie vr qᷓ ce angeł
debeãt deo offerꝛe p̃ᷣces nr̃as. Sũt eĩ eqͥ teo aſtantes vt
angeli. iõ eq offerꝛe pnt. ¶ Pꝛe. plꝰvident᷑ curã nr̃i ꝓpter
ſiłitudinẽ ampliꝰad nos gereꝛe. Pꝛe. qd ẽ offerꝛe oꝛoes
Wo:? ne idẽ qð oꝛare dxũ ꝓ illis qͥru dicũt᷑ ozoes vel alid:
Ao h̊ vici põt. ꝙ ſicut dĩic Hug.li.de vᷣtute oꝛadi.̊ int
ſt qñ oꝛamꝰboĩeʒ ⁊ qũ oꝛamꝰdeũ.ꝙ hõ neceſſitatẽ nr̃am
ſcire nõ põt niſi ab alio doctꝰfuerit: deus aũt ſcit ã teq pe⸗
tatur qd noõ neceſſe ſit.hec Hug. Et iõ qñ boĩ obſenti vo
lumꝰſigniſicare aliqd:indigemnuncio.qñ pᷣſenti:bo ex⸗
p̃ſſiuo.⁊ hec neceſſitas ẽ.⁊ ex ꝑte ſui:⁊ ex ꝑte nr̃a. Sʒ cuʒ
cedoĩa cognoſcat etiã añqᷓ fiãt:nũcio vel expᷣſſiõe vocali.
ñ eget. vult tñ ꝙ vtroq; vtamur ꝓpt᷑ noe.qꝛ ⁊ vocali exp̃ſſi⸗
one.ſic dĩc Hug.duotõ excitat᷑.⁊ m liplicatis intceſſoꝛi
bus fſacili? impetrat᷑. Sic glo. dic Ro. xvj.ſi uꝑ illud. Ad-
inuetis me in o?onibo vris.glo.młtoꝝ pᷣcibo ĩpoſſibile eſt
vt nõ impetrẽt.vñ et ſcti angeli nr̃i ſunt aduocati ⁊ media
toꝛes ꝓ nob vt ſupᷣtactũ ẽ oꝛado:et pᷣces nr̃as apð deũ re⸗/
citâdo.nõ ꝙ deoidigeat:ᷣ ꝓpter nr̃aʒ vtilitatẽ. Herñ. ſuꝑ
Cant᷑.pᷣmõe.vij.Attẽdite vros pᷣncipes cũ ſtatis adoran⸗
du 7 pſallendù. ſtate cũ reuerẽtia 2 diſciplia⸗ gkami: qꝛ
angeli nri qtidie videt faciẽ pris.nimixꝝ miſſi ĩ miſteriũ
pter nos q hereditatẽ capimoſalutis: deuotõeʒ nr̃aʒ ĩ ſuꝑ⸗
na ferũt 7 graʒ refert. qrit᷑ qre aĩe p̃ces nr̃as offer⸗
re ñ dicũt᷑ cũ aſtẽt eo.⁊ plꝰ vidẽt agẽ cnra nr̃aʒ.dðᷣm ꝙ il
lud hñt angeli ex officõ.ſunt eĩ in miſteriũ miſſi ꝓpt eos ꝗ
hereditatẽ capiũt ſalutis Heb.j. aie aũt ſancte nõ.⁊ hoc ẽ
qꝛ hñt vim admiſtratiuã 2 ↄtemplatiuã. et iõ pᷣces offerre
ad illas nõ ſpectat.bᷣ multi ſüt negligẽtes vel n attẽdentes
diligetiã qua hñt circa eos qgli ſcti. circa qᷣs magis hmõi
diligẽtiõ adhibẽt rõne ſui officij qᷓ; digtatis ꝑſonax. Ad
Hᷣ qð qri ad ĩpoꝛtat offerꝛe dro pces ⁊c· pt dici ꝓ hoc im⸗

—

poꝛtat ↄgꝛatulãdo acceptõeʒ illiꝰa ðo qdð ẽ ⁊ meritoꝛia.ſi

ne deo accepta ẽ deo attribuẽ. Angls em̃ ↄſulit oranti ꝗd

faciat. viuat petẽdo ꝙ fleat.ↄgꝛatulat᷑ acceptõi a deo reue

lata ſibi ꝙ eſt accepta a dño.Ex acceptatõne em̃ dĩna eſt
oꝛo meritoꝛia. bec oĩa referꝛe ad deuʒ.ſ.⁊ ꝙ ↄſuluit ꝗd fie⸗
ret.⁊ ꝙ oꝛauit ꝙ fieret.⁊ ꝙ ↄgratulabat᷑ ipa oꝛo eſt ac⸗
cepta deo. offerꝛe eã deo.ſenſus ẽ. anglłs offert oꝛonẽ iu⸗
ſti æo.poc eſſ.oꝛoi facte.⁊ vðo accepte gtulãdo.⁊ q̃ ad eſſe
7 ad acceptõeʒ ↄcurꝛũt refundit ſiue re poꝛtat in deũ ſbᷣ hbꝰ
modi tropo.q aliqd offert alij. offert illi manꝰeiꝰſpõte im⸗
ponẽdo. pꝑ manũ at᷑ oꝑa ſiue virtꝰſignificat᷑.vñ oꝛoem deo
offerꝛe:ẽ ↄgratulãdo ſiue ↄplacẽdo dine virtuti ſiue oꝑatõ
ni q̃ et in omi oꝑe meritoꝛio intime oꝑat᷑.ipſam illi attri⸗
buendo.

m.Ʒòẽł

embꝛum tercium

Onſequẽter q̃rit.ſi oibo viatoꝛibo bomis et
malis ↄueit oꝛare dñũm. Ee ſic:vr ex verbis
2 yſið.de ſum.bo.li.iij.c.vij. Or̃o in pñti vita
tm̃ ꝓ remedio pctoꝝ effundit᷑.ſ̊ ita mali ⁊ boĩ ſũt viatoẽs
vtriſq; ↄueniet oꝛaꝛe.Inſuꝑ vtriq; indigẽt remiſſiõe pec
catoꝝ.qꝛ ñẽ hõ ꝗ nõ peccet.ſic dr.iij.Ro.viij.¶ Pꝛet᷑. ᷣm
aug.ad /ꝓbã.ſi nlła ẽ tẽptatõ niła ẽ oꝛo.ꝗᷓ vbi mita tẽptatõ
plłimũ eſt oꝛãdũ.ſᷣ hoc c ĩ viatoꝛibo tK malqᷓ boĩis.¶ Pꝛe.
nulii excludit᷑ via ſalutis. ſũt oẽs ĩ ſtatu merẽdi.ᷓ⁊ oꝛã
di. cũ ⁊ oꝛo int meritoꝛia reputet᷑.¶¶ Oꝛe.om̃es pñt ſatiſfa
cere de pctis.̊ ⁊ oꝛare deũ:cũ oꝛo int ſatiſfactoꝛia repute
tur. ¶¶ Pꝛe. iudex ẽ ſꝑ añ platõeʒ diffinitie ſnĩe de oꝛãdis.

ſi igẽ nunꝙ ꝓfert᷑ ſnia an moꝛtẽ oẽs dñt deũ dũ viuũt oꝛa
re.¶ Ad opoſitũ.Ecẽi.xv.iOõ ẽ ſpecioſa laus ĩ ore pcto

ris.h a qcũq; ſecludit᷑ laus:⁊ oꝛo dʒ ſecludi vt vr.¶ PDꝛe.

Joh.ix.ſcimus qm deꝰpctoꝛes nõ audit.¶ Pꝛe.Crib.ſu
Aat. ꝗ oꝛat ⁊ peccat:n oꝛat ſ̊ deludit deũ.¶¶ Pꝛe. aug. in
Fmone q̊ͥdã. Qua frõte poſtulas qð ꝓmiſit tæꝰ: ſi ñ facis

qð iuſſit deꝰ.pꝛiꝰaudi monitõnes:⁊t ſic exige ꝓmiſſiones.

¶ Pꝛe. beꝛñ.ſuꝑ can.ſᷣmõe.xvj.Qua nã frõte attollo ocu
los ad vultũ pr̃is tã boĩ:tã malꝰfiliꝰAd h̊ dõm. q; oꝛo
ↄuenit om̃i viatoꝛi ⁊ B clareſcit ſi attendainꝰ diſpoſitõneʒ
mẽtis hũane ex vna ꝑte.qꝛ qdiu h̊ viuit᷑ vertibilis eſt ad
bonũ ⁊ ad malũ.nunꝙᷓ pᷣuat᷑ potẽtia ſatiſfaciẽdi ⁊ merẽdi
et iõ ei ↄpetit oꝛo q̃ virtutẽ bʒ pᷣſeruãdi ⁊ purgãdi.purgã
qiqꝛ ſacralis:pᷣſeruãdi qꝛ ẽ ᷣtualis.hec eĩ duo pᷣcipue oꝛa⸗
tioni aſcribunt᷑.vñ rõne pᷣmi diĩc hiero.ſuꝑ illð ¶Maꝛ. ix.
hoc genꝰ emonioꝝ.ꝙ oꝛoe peſtes ſanãt᷑ mẽtis.ecce puꝛga

tõ ð incentiua vicioꝝ. rõne ſcði.yſido.de ſum.bo.li.iij.c.

vij.frequẽs oꝛo vicioꝝ impugnatiõeʒ extinguit.Sikr. viij.
NMeemie ſuꝑ illð oꝛauimꝰ.glo.q̊ eſt vnũ ʒ hoſies eccie re⸗
fugiũ.l.or̃o ad deuʒ. Ecce ꝙ pᷣſeruat ↄ omia tẽptamenta.
bis viſis ↄcedẽdũ eſt oĩ ↄueniat viatoꝛi.4 Zd illud qð
obr.ꝙ nõ eſt ſpecioſa laus in oꝛe pctoꝛis ⁊c.dom ꝙ ð pec
catoꝛe ẽ loqndũ duptr.vel ꝓut vult et affectat in pcto per-⸗
manere:⁊ ſic hʒ verbũ pᷣdictũ veritatẽ.vel ꝓut affectũ ꝓpo
nit deſerẽ. 2 ſtatũ iuſticie indueꝛe.Et qꝛ illud er ſe non bʒ
ſed ex largitate ſaluatoꝛis:iam ei ↄpent᷑ grarũactio ⁊ vor
laudis ſiue laus ſpecioſa.Aliter dom ẽ.ꝙ nõ ẽ ſile de oro
ne ⁊ laude.laus em̃ ẽ quedã grarũactio et q̃ſi quedã ero⸗
gatio:⁊ ideo hʒ fieri a mũdo ⁊ puro⁊ inde eſt ꝙ nõ ↄueit
pctoꝛi.or̃o aũt magis ẽ ad ĩpetrandũ illud qð indigemꝰ:
et ideo magis ẽ neceſſitatis.et iõ oms oꝛaꝛe debẽt.ꝓ boni
adeptõe iuſti:ꝓ mali amotione pctoẽs. Ad H̊ qð obĩr. ꝙ
depctoꝛes ñ audit. Rñdet aug.ꝙ vᷣbuz iſtð xpᷣi nõ fuit.ſᷣ
ceci nõdũ plene illuiati.vel põt dici ꝙ deꝰnon audit pcto⸗
res illos ꝗ affectãt in pctis pꝑmanere.Als oũt ecõtrario ꝗ
affectàt pcta deſereꝛe ⁊ iuſticie ſtatum induere bñ audit.
Eria at᷑ ſequẽtia aꝛgumẽta ſoluũt᷑ vna via.loquunt᷑ eĩ de
petoꝛibo ꝗ hñt ꝓpoſitũ manẽdi in pct᷑is. AVltia at rõ pt in⸗
telligi ð bonis: ⁊ tũc inſinuat᷑ indignitas ad pcta p̃terita
referẽda.⁊ vocat᷑ ibi huilitas quã dñt hr̃e ipſi boni in or̃o
ne. vt. ſ.leuãdo oculos ad deũ reputãt ſe indignos.ſiẽ ille
publicanꝰdæ q̊ͥ Luc.xviij. Qui nolebat ocłos ad celũ leua⸗
re ſ̊ ꝑcutiebat pectꝰſuuʒ. vñ ꝗꝙ oꝛare nõ debemꝰnõ ocludit

=

=

honl

6

zip⸗ eta
Sdec⸗
icdin
a ecet

dß

orbor

i
Kur
en
Fndl
flo⸗
it
R⸗
f
lipi
ſodie
ſͤs
ope
aud
Ni
ny

i
lis
ſon
ſun
n
flat
Ml
ſtma
nti
finorn
hasſt
iin
eep⸗
nimi⸗
ſepontt
Gutntis
eſe
Unecdam
laohite
iii
Laite
niiſn
Gng⸗
do
nent⸗
Diee
ceit q
nßcee

W

amie
ro ene
dinge
eſtae⸗
ne in⸗
gadeſe
Nüſoh
end
eoni
liomn,

n

nset
s
fnenn
ſni
ſiöehe
rien
tiptn
(Pe.
groi
tſatiſtn
repnte
Nräͤckis,
hütotn
repcko
(Pe.
ikſup
g n
Has
es,
en
io
e
ad
di
c
⸗
n. u.
uci
,⸗.
r vii.
ciere⸗
nenta.
ludq
15 pec
oper⸗
i go
von bʒ
7vor
dofo
ero⸗
weit
lgens:
jobr
fuit
litpcto⸗

trariog

embꝛum quaꝛtum

Onſeqnter querit᷑.vtrũ exñtibo in purgato⸗/
rio ↄuenit oꝛare. ſic· vr.dĩc eĩ hug. de vir
tute oꝛãdi.mens hũana ne piꝗᷓ ſit ad oꝛãdũ
ſua neceſſitate ↄpellit᷑ ne trepida diffidẽs ꝓ
tei pietate ꝓuocat᷑.his duabo alis oꝛo ſi ubleuat᷑. bec hug.
Sʒ hec duo ĩ purgatoꝛio inuenimꝰ.ſ.miſeriã ꝑmaxima ⁊
miſcðᷣiaʒ dĩnaʒ.iſ Zi em miſcðia ſe ad ipſos extẽderet:fru⸗
ſtra eccia p ip̃is ſuffragia freqᷓntaret. Pꝛe. ſuꝑ illð. ex⸗
audi dñe iuſticiã meã.dic glo.ꝙ oꝛo fit ꝓ malis amouen⸗
dis ⁊ bonis adipiſcẽdis.̊ pᷣma rõne qᷓdiu viuim?oꝛamꝰ.
qꝛ vtroq; indigemꝰ. eadẽ rõne poſiti ĩ purgatoꝛio oꝛaꝛe de
beãt. cñ vtroq; indigeãt.ſ.amotõe pene ⁊ aſſecutõe gloꝛie.
cũ ↄſtat vtrũq; ſtatui eoꝝ ↄuenire.¶ Pꝛe. dicũt ſcri. ꝙ dy⸗
abolꝰſi veniã petẽt impetraꝛet.ſᷣ ſuꝑbia eiꝰq̃ ↄtinue moue
tur in deũ cã eſt qre deũ nõ põt poſtulare.Si nlla cã tał
in illis ꝗ ſunt ĩ purgaioꝛio:eis optime ↄgruit poſtulare.
Pꝛe. infinita ẽ dei miſcdia.qᷓ ab oĩ habente affectõezʒ oꝛ⸗
dinatã ſꝑ ẽ imploꝛĩda.ſ̊ aie in purgatoꝛio hñt affectõnes
oꝛdiatas. 1c. 4 Pre. h videmerẽplo ſenſibili.ꝙ quanto
plꝰgs ab illo affligit᷑ tãto am pliꝰſe huiliat 2 veniã poſiu⸗
lat. ̊ p impatiam nõ mouẽt᷑ ̊ magis affligunt᷑ ĩ purgato⸗
rio aie q̃m affligerent in vita pñti: Hu oppoſitum
yſið.de ſum. bo.li.iij.c. vij. oꝛo ẽ in pnri tin vita q ꝓ reme⸗
dio pctoꝝ effundit᷑.ſᷣ aĩe ĩ purgatoꝛio exñtes iã a pnti vi⸗
ta traãſierũt.̊ ⁊c. ¶ Pꝛe. aug.ad ꝓbã dic.oꝛoeʒ ſolum eſſe
pñtis vite ſic dicẽs.poꝛro ſi nulla tẽptatio:nlła ẽ oꝛo.ſed
in purgatoꝛio trãſijt t̃s tẽptatõis.S c. ¶¶ Pꝛe. ĩ purgato
rio ↄſtat nõ eẽ tps merẽdi.neq; ſᷣm foꝛmã eccie ſatiſfacien
di. o at oĩs vel meritoꝛia eſi:vel ſatiſfactoꝛia ⁊c̃. ¶ Pꝛe.
aĩe ĩ purgatoꝛio cũ iuſte ſint⁊ ſciũt taxatã eẽ penã. Zriuz
optare nõ deberẽt. Cũ ei iuſti ↄfoꝛmaꝛe ſit ſuã volũtatem
dine volũtati.ſic dic glo.ſuꝑ illð. Rectos decet collauda⸗
tio:illoꝝ nõ ẽ oꝛare.⸗. Pꝛe. ecci.xxxviij. Mẽoꝛ eſto iudi⸗
cij mei · ſic eĩ erit ⁊ tuũ.ꝗlo. Qual exiſtis talis ⁊ añ iudi⸗
cem ſtabis vt recipias m oꝑa tua.& q̃lis aĩa ĩ iudicio ex
tremo ſuo iudici pñtabit᷑:tłis ſꝑ ab exitu ſui coꝛꝑig ꝑſe-
uerat. pᷣ tũc.ſ.ĩ iudicio nullũ erit tps oꝛandi.q̊ ⁊c ¶ Ao h̊
dðm. ꝙ oꝛo triplici ex cã fit.vel ad aliqd deguſtandũ:vel
ad aliqd exoluẽdũ: vel ad aliqd impetrãduʒ. Oñ g q̃ꝛituꝛ

— —

otrũ exñtibo ĩ purgatoꝛio ↄueiat oꝛo.dðim ꝙ oro ñ ↄuenit

eis ſᷣm pꝛimũ modũ.Rõ aũt hmõi:qꝛ ita intẽte ſũt puni:
tõni aſflictõi ex dilatõne głie:ꝙ nõ dulcedini. ita intẽte
ſunt ſolutõi pene:ꝙ nõ ↄtẽplatioi.Silłr nõ ↄuenit eis oꝛo
q̃tum ad ſcdðm.qꝛ oꝛo iſto mõ ſacr̃alis ẽ.⁊ ido ↄuenit ſolũ
viatoꝛi. Scdm aũt terciũ modũ bñ ↄuenit eis ꝓut oꝛo eſt
ad aliqð impetrãdũ. Cũ.n. ſᷣm bẽm aug.pensa purgatorij
ſit maioꝛ q; quicqd in hac vita pt ſuſtineri.cũ aĩe aliqᷓ in⸗
tantũ ibi a pena abſoꝛbeãt᷑.ꝙ etſi ſpeʒ bẽant i habitu: nõ
tñ motu ſpei mouebũt᷑ ꝓbabile ẽ ralde ꝙ ſꝑ ad ſeipſos.i.
penas ſi us ↄuertunt᷑ ꝙ ſꝑ ad ſe doloꝛẽ negligẽ ñ pñt:qͥ tã⸗
tũ ↄtinuę atfligũt᷑.nec vñ ſupexcellent gaudẽt actu habẽt
Pꝛe. nõ ẽ dubiũ qn bẽant affectõʒ ad deũ oꝛdinatã. et Bꝑ
caritatẽ in qᷓ ceſſer̃t ab bac vita.g nõ vr̃ incõöuemẽs po⸗
nẽ ꝙ oꝛẽt de ſiẽ tactũ ẽ.⁊ rõne ſue indigẽtie:⁊ rõne ſue di
gnitatis quã ſortiũt᷑ ex deceſſu ĩ caꝛitate.qꝛ eĩ quit patiũ⸗
tur ⁊ ſeipᷣas a pena eriꝑe nõ pñt:hñt clamoꝛẽ ⁊ foꝛte cõti⸗
nue clamãt ad deũ ꝗ poõt eriꝑe.ſ.deũ.⁊ qꝛ affectões oꝛdĩa⸗
tas bñt ad deũ digne ſunt exaudiri ſine adiuuaꝛi oꝛãt igi
tur aie ĩ purgatoꝛio exñtes.nõ ꝙ alijs:bᷣ tanqꝙᷓ miſere ꝓ ſe
tm.⁊ G ꝓ mali amotõe tm̃.ꝓ boni adeptõe nõ niſi ex ↄñti
Sciũt eniʒ ꝙ nõ pñt deo ꝑfrui nec a penis penitꝰliberaꝛi:
niſi iſtnd hẽant. Hec veꝛitas põt hr̃i ex quaꝛto li.dyalog.
HBGꝛeg. vbi oñdit.ꝙ a viuẽtibo petũt aĩe adiuu ari. maxie
a veo petẽ credẽde ſũt.dic em̃ ſic.Opᷣi mortuoꝝ ſpũs a vi⸗
uẽtibo petũt: ⁊ ſi q indigeãt in ꝗbo ꝑ eos abſolui videant᷑.
Dic ei berñ.ſuꝑ cant᷑.Fmõe.x.gr̃aꝛũactõ bñ actũ ſegt ñ p
cedit.q at ĩ triſticia ẽ aĩa bñficõ nõ gaudet ſů᷑ indiget.hʒ ꝙ
vñ pᷣces offerat:nõ aũt vñ gras referat.hec berñ.⸗¶ Ao hᷣ

xcſ.

I̊qð obĩr de vᷣbo yſið.pt dici. ꝙ tm̃ in iſta vita ẽ ſtat? vt ꝗqs
oꝛet ꝓ remiſſiõe pctoꝝ.q eĩ nõ dunittũt añ mortẽ nũqᷓ ptꝰ
mortẽ dimittẽt. intelligẽdo de moꝛtalibo.̊ nõ negat ꝗn.
alleuiatõe pene poſſit oz fundi ĩ purgatoꝛio. 4 Ad ulu
qð obr.ſi nlla tẽptatio.dðm ꝙ ibi ſumit᷑ temptatõ ꝓ malo
diuiſo ↄ malũ culpe ⁊ pene:nõ/p malo pene. qð ptʒ ꝑ v̈ba
eiꝰq̃ ſunt ad ꝓbaʒ de videndo deo. Scimꝰꝙ cũ apparuit ſi
miles eis erimꝰ.⁊ tũc erit vita vera pꝰmoꝛtẽ.verũq; ſolati
um pꝰ deſolatõeʒ. illa vita eximit aiaʒ nraʒ de moꝛte: il⸗
lud ſolatiũ ocłos nr̃os a lacrimis: qm ibi iaʒ nõ erit vila
tẽptatõ. Ibi ſeqt᷑ in eodẽ pᷣs.pedes meos a lapſu. poꝛro ſi
niła tẽptatõ.iã nlła oꝛo.ijꝛõ eĩ adhuc ꝓmiſſi boĩ expecta⸗

tio. p̊ redditi ↄtẽplatõ.bec aug. Pʒ igr ꝙ qꝛ ibi nõ ẽ tẽpta

— —

tio. ſ. inducẽs ſiue excitãs ad malũ culpe:ñ erit ibi oro in⸗
qtũ ẽ remediũ ð̊ hmõi tẽptatõʒ.ſ eo mõ qͥ tẽptatõ genera⸗
lisſumit᷑ p vniuſcuiuſq; pene pꝑpeſſiõe.qꝛ ibi erit hmõitẽ
ptatio.et oꝛ0 ꝓ bmõi teptatõe releuãda.· Ad illð qð obr
qð ñ ſũt ĩ ſtatu merẽdi nec ſatiſfaciẽdi Fm ſoꝛaʒ eccie. dõʒ
ꝙ oꝛatõ ⁊ hʒ reſpicere merita ipi oꝛãtis:et bʒ reſpicẽ ſuꝑ
abundãtiaʒ dine laꝛgitatis.oꝛãt eĩ multi ↄfidentes de dei
laꝛgitate plus qᷓ; de ſua bonitate.aĩe eĩ in purgatoꝛio non
oꝛãt reſpiciẽdo merita q̃ acqrãt: qꝛ nõ ſunt ĩ ſtatu merẽdi
ſcʒ tmmõ aſpiciẽdo ad ſuꝑabundatiã dĩne largitatis. ſci⸗
unt eĩ ꝙ ñ ↄtinet dñs ĩ ira ſua miſcðias ſuas.ſᷣ cũ iratꝰeſt
miſcdᷣie recoꝛdat᷑:⁊ vehemẽter aflictos ↄſolatõne aliq̃ re⸗
focillat.¶ Ad illð qð obr̃.ꝙ ſciũt ſuã penã eſſe taxatã ⁊c.
Dõm ꝙ nũqꝙᷓ petũt ꝙ deꝰfaciat ð illnd qð facere diſpoſu⸗
it:ſ abſolute ↄſiderãtes penas ſuas petunt a deo ꝙ; ſi ſibi
placuerit vt citiꝰliberẽt.ſuꝑ bac ei oↄſideratõe oꝛare.nlła⸗
tenꝰ iuſticie ↄᷣdicit.Qõ ſciũt vtrũ velit miſereri deꝰ. Quis
em̃ ſcit ſi ↄuertat᷑ dedet reiinq̃t ptꝰſe bñdictõneʒ JYJohel. ij.
Ad hᷣ qð obr q̃lis exiſtis talis añ iudicẽ ſtabis. dõm ꝙ
̊ intelligendũ ẽ ſic. Judicabit᷑ glibʒ ſiue ad dãnatoʒ ſiue
ad gloriã in extremo iudicio ſᷣm ꝙ; inuentꝰẽ in morte bo⸗
nus vł malꝰ. H eſt qꝛ moꝛs qddã iudiciũ ẽ. Ex hᷣ nõ ſegtur
ꝙ ſi aĩa pene debitrirx ſit in exitu a coꝛꝑe ꝙ talis iudici in

extremo iudicio pñtet᷑.qꝛ tꝑe intmedio ꝑſoluit penã ſus:

⁊ põt oꝛo vt dictů eſt ad diminutõeʒ adiuuari.

Uembrum quintũ
Onſeqnter qrit᷑.vtrũ ↄueniat dãnatis oꝛaẽ
Hꝛ ſic: videt᷑.ij.Cori.xj.ſuꝑ illud.ter dñm
ogaui. dĩc glo. Exaudit dy abolꝰ Yob petẽs
teprandũ.et nõ exaudit᷑ apłs petẽs ſtimulũ amouẽdũ.hic
plane br̃ ꝙ demões oꝛãt ꝗ ſůt danati. exaudiũt᷑.igt̃ illis
ↄpetit oꝛare.¶ Pꝛe. dĩc aug. de oꝛãdo deo ad ꝓbam. dedit
dñs qð dy abol poſtulanit:vt ꝓbadeꝰfamul tem ptaꝛet᷑.
öPꝛe. greg. ij. l. moꝛał.Lribo mõis logt dy abolꝰad de⸗
um. vł cũ vias ſuas ĩſinuat.vł electoꝝ inocẽtiã. ſ. crimibo
accuſat: vł tẽptandã eandẽ ĩnocẽtiã poſtulat:ecce ꝙ; poſtu
lat.¶ ¶ Ouerið᷑ etiã ſi pnt oꝛare. O ſic: videt. qꝛ qñq; traſ⸗
figurant ſe in angelos lucis.vt incitant hoĩes ad orandũ
et ad oꝑa bona vt magis ſeducant. illa facere ſciunt 2
faciũt ⁊ pñt.¶. Pꝛe.oms damnati habẽt liberã volũtateʒ
q̃ quidẽ cogi nullo modo põt.manet eĩ libertas a coactiõe
taz ĩ bis ꝙᷓ in dãnatis.ſic ⁊ ĩ deo. cũ oꝛare ſit volũtatis:
oꝛaꝛe poterit ſi voluerit.¶ Pꝛe.hr a pho ꝙ illð qð mouet

alicubi natałr. geſcit ibi natałr.⁊ qð alibi mouet᷑ violen⸗

tia. ibi geſcit violẽtia. ̊ ſiłr? qð alicubi mouet᷑ volůterie
ibi volũtarie geſcit.ſᷣ dãnati ad malũ moti ſũt volũtaꝛie.
volũtaꝛie ĩ illo geſcũt. Sʒ oẽ qð volũtarie ĩ aliq̃ quieſcit
põt moueꝛi ad oppoſitõʒ:̊ danati potert mouerti. ad bonũ
oꝛonis vel alti· ¶Si dicat᷑ ꝙ, vocales oꝛoes ꝓnũciaꝛe bñ
pñt.⁊ bñ et ſe ↄuertẽ pnt ꝓpt libertatẽ aꝛbitrij ad oppoſita
Fm affirmatõʒ 7 negatõeʒ nõ tñ pñt ud oppoſita ſiue ↄꝛia
in genere moꝛis.vt ſuni bonũ et malum. nec oꝛare poſſunt
actu interioꝛi. ¶ Obijcit 3 B. libere exeũt ĩ actus timoris
credulitatis. Jac.ij. demões credũt ⁊ ↄtremiſcũt. p̊ fides
timoꝛ actainterioꝛes ſũt et pᷣncipia iuſtificatõis.q̊ pari
rõne poterũt in actũ interioꝛis oꝛonis.¶ Pꝛe. cũ volũtas
libioꝛ ſit ⁊ potẽtioꝛ ꝙᷓtũ ad actaĩterioꝛes.ꝗ pure ĩ volũtate

oↄſiſtũt q; quantũ in exterioꝛes.ſi demones ire pñt ĩ exteri
oꝛes vt tẽptare iſtũ vel nõ tẽptaꝛe:̊ magis qᷓtũ ad interi⸗
oꝛes:vt bñ velle oꝛare mẽtale ⁊ hmoi.i Pꝛe. angłi apoſta
te natałr diligũt ſe.vñ magis diligũt ſe qꝙᷓ odio hẽant ho
miĩes. Sʒ qñ vidẽt hoĩes ꝑ ſuas tẽptatões pſicẽ: eos deſi⸗
nũt tẽptare.⁊ ceſſant a malo actu in ꝓrimũ ipſiꝰ ꝓfectum
deteſtates.ꝙ̊ multofoꝛtiꝰvidentes ꝙ malicia ẽ nobᷣ nociua
ceſſant ab illa.qꝛ ſue nate ẽ leſiua. ſic:pñt bona ap⸗
petere oꝛaꝛe deũ.⁊ hmõi facẽ.&̊ ⁊c̃. Ad opꝓpoſitũ.Dam̃.
Oro ẽ aſcẽſus intellectꝰ ad deũ.dãnati aũt a deo penituo
ſũt auerſi.q ꝛe.dãnatis nõ pt᷑ ↄueire.qꝛ ĩ malicia obſti⸗
nati ſũt.vñ iuſticie obſequiũ deo ĩ nllło obſequũt᷑.Kᷣ oꝛo ni
hil ẽ ꝙᷓ obſequiũ iuſtlicie ·ſicẽ̃ dĩc glo. ¶Mat.vj. ſuꝑ illð qð
oꝛaueris.glo.nõ ẽ opꝰnarꝛare ſůobſecrare: qð ẽ obſequiũ
iuſticie. ¶ Pre.in dananias ẽ ↄtinuꝰaſcẽſus ĩ ſuꝑbiã pᷣm il⸗
lud pᷣs. Suꝑbia eoꝝ ꝗ te oder̃t aſcẽdit ſꝑ.ẽ̊ ↄtinuꝰreceſſꝰa
ðo.dᷣ iĩpoſſibile ẽ duos motꝰðꝛios ſil eẽ in eodẽ.Cũ q̊ oꝛo
ſit ↄiũctio cũ ſpũſctᷣo.ſic dĩic Aug.in pᷣmone de oꝛone ⁊ ie
iunio:& impoſſibile ẽ oꝛoem eẽ in dãnatis.q:!ꝛe.ad RKo.
viij.ſuꝑ illð ſpũs adiuuat infirmitatẽ nr̃azʒ glo.ꝙ nõ ſolũ
illud qð oꝛo ĩpetrat.ſᷣ etiã ipſa oꝛo int᷑ gr̃e mũera repit. S
cũ gr̃e mũera danatis non poſſint ↄuenire:ꝛ ſi ſic danati
nõ eẽnt: ̊ nec ozo.¶ Pꝛe.danati oꝛaꝛe non poſſent ꝗn ipſi
peniteꝛẽt. qꝛ ꝑs pniĩe ẽ oꝛo ſ̊ penitꝰſũt impenitẽtes.⸗. ꝛe.
fruſtra poſtulat᷑ venia vbi niła ẽ releuãs miſcdia.in dãna
tis niła miſcedᷣia qtum ad euaſionẽ: ſiłr nlła miſcðia qͥ ad
pene mitigatõeʒ. Si ̊ poneret᷑ oꝛo in ip̃is:ł̊ eẽt rõne alte
rius illoꝝ.vel potiꝰvtriuſq;.̊ v ꝙ nlło mõ oꝛo eis cõue⸗
niat. Pꝛe.fruſtra ponit᷑ oꝛo vbi ad bonũ nilła huiliatio
Ideo eĩ dãnati n iar nõ pñt deinceps aſſurgẽ ad ali
qð bonũ.ꝭ ⁊c.¶ Ad h̊ pt dici: ſi appellemꝰoꝛare oꝛoes
aliq̃s ꝓnũciarẽ:iſto mõ oꝛare pñt dãnati. Si vo appellẽꝰ
oꝛaꝛe aliqð petẽ:Fm qð dic actũ vocis ↄcoꝛdante actu coꝛ
dis.vel etiã ipᷣm actũ coꝛdis:nlło mõ oꝛare pñt.⁊ &̊ clare⸗
ſcit ſi ↄſideremꝰeoꝝ pᷣuitatẽ: oꝛois digtateʒ: 2 dei boĩtatẽ
Dðm igit᷑ ꝙ nõ pt eẽ in dãnatis oꝛo ſi attẽdat᷑ pꝛauitas.
cũ em̃ ↄtinue moueãt᷑ ꝑ ↄtẽptũ in deũ:niło mõ pt eẽ ĩ ipſis

—

huĩlis affectꝰ.ſine qͥ oꝛo ꝓpꝛie ſũpta nullatenꝰ pt eſſe. Pꝛe.
vlteriꝰ ſi attendat᷑ oꝛois digtas.cũ oꝛo vᷣtute ſua ſup̃ ſe ele
uet. ꝓpriũ ſubm: ꝓpter qð dic Mug.qꝙ ẽ piꝰmẽtis affectꝰ in
tũ directꝰ.Et dam̃.ꝙ ẽ aſcẽſus intellectꝰin deũ. cum ipi
penitꝰſũt auerſi:locũ in eis oꝛo nõ bʒ. Pꝛe.ſi attẽdit᷑ diui
na bonitas.nõ eĩ deoa qͥẽ oẽ bonũ gr̃e mũera nõ valentibo
ꝓlicẽ elargit᷑.q̃les ſũt danati ꝗ nõ pñt penitẽ.⸗¶. Ad Gᷣ qð
obr̃ pꝛimis tribo aꝛgumẽtis.dðm ꝙ nihil faciũt ad Poſi⸗
tũ.qꝛ etſi petẽ dicũt᷑:magis ẽ intelligẽqũ ꝙ petãt a do ma
nũ ſibi laxari ad bonoꝝ veratõeʒ:q ꝓprie miſerie releua⸗
tionẽ.et pᷣterea ſua oꝛo nõ tenet ꝓpꝛie oꝛois rõeʒ.¶. Ad ali
ud qð obr̃.ꝙ incitãt hoĩes ad orãdũ.dom ꝙ h̊ malicioſe
faciũt ⁊ ad ſeducẽduʒ.⁊ rõ bmõi:qꝛ hbñt penitꝰin oꝓpoſita
diſpoſitõe ad oꝛoeʒ volũtatẽ.nõ ſequit᷑ ꝭ̊ ꝙ ſi pñt ſuggerẽ
hoĩbo oroes deceptoꝛias:q ipᷣi pñt oꝛaꝛe ſicut cet.¶ Ad
illud qð obĩr. ꝙ hñt oꝛãdi libera volũtatẽ. doᷣm ꝙ ꝓut coa
ctio ꝓprie ſumit᷑ ꝓut ẽ ab extrinſeco ſᷣm ꝗ; dic HBerñ. ꝙ li⸗
bertas ẽ coactõe eq̃liter ĩ deo ⁊ anglis ⁊ demonibo a ĩ nob
qꝛ cũ volũtate ꝗpꝛia tenẽt ſe in ſtatu a qͥ nolũt liberaꝛi.et H
Pter obſtinatõezʒ ſu ꝑbie nũꝙᷓ volutas ipſoꝝ ab ipᷣo ſtatu
põt mutari. Bᷓ tñ accidit nõ ꝗpter defectũ natuꝛatł volũtatis
b ꝓpter maliciã obſtinatõis:et ſic ꝑʒ ꝙ; oro ĩ eis eẽ nõ põt
Ao h̊ qð obr̃. ꝙ volũtarie i malo geſcũt.dðᷣm ꝙ phs ſo⸗
lũ h loquit᷑ de mobilibo natalibo⁊ violentis.⁊ nõ voluũta⸗
rijs.et H̊ pʒ qꝛ volũtas nõ eq̃ mouet᷑ in bonũ et in malũ.ſiẽ
gue croꝛſum ? lene ſurſuʒ:qꝛ in bonũ moꝛis ꝑ ſe nõ põt:ſᷣ
reqrit᷑ adiutoꝛiũ gre.ĩ malũ tñ ꝑ ſe põt.ſ̊ ſumẽdo grieta⸗
tem in quã põt li.ar. tũc bñ verũ eſt ꝙ qñ geſcit in vno:q;
pot moueri in oppoſitũ. Pꝛe.eſto q; ita volũtarie geſcãt in
malo ſic ꝙ poſſint moueri ĩ oppoſituʒ adhuc nõ ſeꝗtur ar
gumentu vt ſi ibi boc poſſint ꝑ libertatẽ volũtatis q̃ntũ eſt
le⸗ Sbain atõ em repugnat. vñ etſi qᷓtum ad voluntatẽ
nnkrat⸗ ntibiles ſũt: nõ tñ Jtũ ad maliciã eiuſdẽ volunta⸗
is in q̃ ſunt obſtinati.q¶ Ad hGᷣ qð obĩr de fide ⁊ timoꝛe.di⸗

cendũ ꝙ illud credẽ nõ eſt actꝰfidei.ĩmo magis eſt credu⸗
litas coacta q̃ nõ eſt pᷣncipiũ merẽdi vel penitẽdi.er ꝑimẽ:
to em̃ penaꝝ q̃s ſuſtinent cognoſcũt illũ eſſe oĩpotentẽ aqͥ
puniunt᷑.̊ verũ eſt de anglis pᷣuis et aĩabus infidelibus.
De fideliũ aũt aĩabo q̃ dãnate ſunt ꝓpter eaꝝ pꝛauitatem
dðm ꝙ etſi habitꝰ aliꝗ vᷣtutũ in eis remãſerĩt vt actꝰ ſuos
eliciãt: nunqᷓ tñ pñt eẽ merẽdi pᷣncipiũ ĩ eiſdẽ ꝓpt᷑ ſtatũ.ſ.
ꝓpt᷑ volũtatẽ penitꝰobſtinatã.Silr dðm eſi de timoꝛe.ꝙ
nullo mõ merẽdi ẽ pncipiũ nec penitẽdi: ſ̊ magis natalis
F volũtariꝰdʒ dici.¶¶ Ad illð qdð obr. ꝙ magis pñt ĩ actꝰ
interioꝛes: veꝝ ẽ ſi intelligat᷑ de illis q̃ ſue ſubſũt pietati.
Ad alið qð obr̃. diligũt ſe.dðᷣm ꝙ bñ vellẽt abſtinẽ a
malo inqtum nat᷑e ẽ leſiuũ:nõ tñ inqᷓ tuʒ ẽ diſplicitinũ.et
in hoc ſolũ ẽ p̃ncipiũ merẽdi. em̃ alicui diſpliceat ma⸗
lum ꝓut ẽ dei offenſiuũ:ſine gra eſſe nõ põt.

Mueſtio.xcij.A quo eſtali

quid gũ in oꝛatione.

—
DOnſequẽter quer
tur.a qͥ eſt aliq petendũ in orone. hoc ẽ
q̃reꝛe quem debent oꝛantes oꝛare.Primo
rgo queꝛit᷑ hic.vtrũ a creatura. Secun⸗
vtrum a creatoꝛe.

2 Membꝛum primum
rca primũ q̃runt᷑ q̃tuoꝛ. Pꝛĩo vtrũ petẽduʒ

tionalis ſit petenda.Tercio vtrũ exñs ĩ pur⸗
toꝛanda. Quarto ſi bti in patria ſint oꝛandi.

rticulus primus

D pꝛimũ /ꝓcedit᷑ ſic ad ꝑteʒ affirmatiuã.quic⸗
5t qadoꝛari: 2 oꝛari. adoꝛatõ em̃ dic actum
magis oꝛdinatũ ⁊ immediatũ deo qᷓ; oro.ſ inſenſibilia vt
imagĩes ⁊ crucẽ xp̃i adoꝛamꝰ:̊ creaturas iſenſibiles poſ⸗
ſumꝰadoꝛare. Itẽ creata inferioꝛ põt eẽ mediũ merendi
apud deũ.ᷓ ⁊ mediũ impetradi meritoꝛiũ apud deũ:⁊ ita
videt᷑ ꝙ oꝛadi.¶ Itẽ vna rõ q̃ꝛe ſacr̃a ſunt inſtituta ĩ mate
ria coꝛꝑali ẽ huĩliatõ.vt hõ ꝗ ſe erigẽdo ðᷣ creatoꝛẽ ſuũ pec
cauit:huĩliando ſe ſuo inferioꝛi graʒ mereat᷑ aꝑud deũ.ſᷣ
tanta vel maioꝛ huiliatõ reqꝗrit᷑ in oꝛãdo.vñ deuote oꝛan⸗
tes ad terꝛã ſe totalr ꝓſternũt.rõne &̊ q̃ ꝗs meret᷑ builian⸗
do ſe:adoꝛãdo creataʒ inſenſibilẽ:meret᷑ huiliãdo ſeipam
oꝛãdo:⁊ ita vt pꝛiꝰ.¶ Pꝛe.hug.diffiniẽs or̃oeʒ dĩc. ꝙ ẽ cõ
uerſio ꝑ huĩleʒ ⁊ piñ affectũ in deũ:nihilominꝰtñ qꝛ affici
mur circa alið a xo.vt ſũt ſcti.oꝛamꝰillos.⁊ hẽ ſᷣm ipᷣm:
qꝛ vᷣtus oꝛois ẽ affectõ ſ̊ plerũq; afficimur circa inferioẽs
creat᷑es. vtpote imagies ⁊ crucem xp̃i:ꝗ ⁊c.¶ Pret᷑.ſi Fm
berñ. or̃o eſt oꝛis rõ:q̊ circa qd rõnabilr ↄuerti iuſte põt
oꝛis rõ:⁊ or̃o.ſᷣ circa creatuꝛazʒ irꝛõnalẽ exercet᷑ ſine vicio
oꝛis rõ.de tlibo eĩ rõnabilłr rõcinat᷑. ⁊c.¶ Cont᷑.locutõ
ẽ actꝰrõis.⁊ ẽ ad cognitiõeʒ generãdo.⁊ iõ ſoli create rõ⸗
nali ẽ loqndo ꝓpꝛie oro. Or̃o at᷑ vocał locutio eſt forata:g
ſoluʒ rõnabili effũdẽda.¶ Pꝛe.ſi creat᷑e ĩferioꝛes deueĩre
ñ pñt ĩ cognitõeʒ vocał:młtofoꝛtiꝰnec mẽtalis.q¶ Pꝛe.du
plici ex cã aliqñ oꝛamꝰaliũ.vel vt ſbᷣueĩat:vel vt ꝓ infuen
tõne intcedat.pmũ ſoliꝰẽ dei:ſcdᷣm rõnalis creat᷑e ſolius.
neutꝝ aũt inſenſibil vel bꝛutatł.̊ ⁊c.¶¶ Pꝛe. or̃o ſpẽs ẽ q⸗
dã latrie ſiue culxꝰdini.ᷓ cũ cultꝰdĩnꝰcreat᷑e ĩferioꝛi nulla
tenſit exhibẽdꝰ ꝛgeor̃o ẽ effũdẽda.¶ Pꝛet. ↄtẽplatõ genꝰ
eſt ad oroeʒ.q; lea meditatio 1 oro ſũt ſpẽs ↄtẽplatõis.
htẽplatio no ẽ circa iſtas inferioꝛes creatas: nec oꝛotõ
(e bannie coꝛꝑalis ſiue ſenſibilis nõ ẽ oꝛãda.q¶ Zld
illud qð obr.ꝙ talẽ creataʒ vtpote crucẽ adoꝛamꝰ.dom
hm dam. iiij.li. ij. c. ꝙ lignũ crucis qð ſctificatũ eſt ſangui
ne xrp̃i adoꝛandũ eſt.alie at cruces nõ niſi ꝓpter ipiꝰtypuzʒ
Vñ ſi loqmur de cruce xp̃ᷣi rõne qua ẽ nob materia meriti
⁊ ſalutis:aliqᷓ reuerentia ſpãlis ei debet᷑ q̃ non alijs:ſ hec
nõ ẽ latria vel dulia:ſw modꝰꝗdã ſpãlis. Si aũt loqmur ð
ipſa in etum eſt crux xp̃i:adoꝛatõne latrie adoꝛat᷑⁊ om̃s

4 ſit a creatura irꝛõnali.Scðdo vtrũ creat᷑a ra⸗

gatoꝛio ſi

ten⸗
bin
e
i
tatemn
ſvos
atü.fſ.
hore.
ind
ige
pietnt⸗
nin
hiͤer
NMa⸗

n

beri
Prino
cun;

m

tidz
ara,
pur⸗
h.

quio⸗
um
ſt
oſ⸗
ndi
ta
Nre
hee
s
zane
lan⸗
pann

picos⸗

aſfici
lißm:
eroes
ſißm
fepot
ncio
deuto
e ro⸗
ala:g
eveire
dun
intnen
ſolins.
nula
ger
hatöſs.
conb
6,40
mon
fſong
ſnn
gwen
Pete
ng
teis

MMueſtio

alie mõ ſimili. qꝛlñ ſic iſtã ſi nec altas:ſᷣ xp̃j paſſũ ado⸗

ram. et iſto mo poſſumꝰ adoꝛare crucẽ rpi.i.xp̃ʒ paſſũ
ſic adoꝛare. ̊ loquẽdo de ſpaãli reuerẽtia q ei debet quia
materia fuit marimi meriti? ſalutis.ñ ſequit ꝙ ſi dʒ re
uerri.̊ adoꝛari. aliter em ẽ ĩ merito.aliter ĩ oꝛone.vt i
fra patebit.¶ Ad id qð obr ꝙ creata coꝛꝑalis ſiue inſẽ/

ſibilis pt̃ eẽ materia merẽdi ⁊c pt᷑ dici.ꝙ ſic in via nat᷑e

deus qdã opat᷑ ꝑ ſe et q̃dã mediate creata: ita ĩ vio moꝝ

qdã deꝰ dat ꝑ ſe et qᷓdã mediãte creata.qꝛ em ipᷣe iuſtꝰ ẽ

et liberalis.q̃dã at dat qꝛ iuſtꝰ.q̃dã qꝛ liberalis.⁊ vtra⸗

q́ᷓ; de cã dat ꝑ ſe?⁊ mediãte creata. illa em̃ q̃ dat ipᷣe rõne
meriti dat qꝛ iuſtꝰ:illa q̃ rõne oꝛois dat q; liberalis. me
ritis em̃ rñdet pᷣmiũ ⁊ pcibo donũ· qꝛ igit ĩ merẽdo vti
mur creata tanꝙᷓ materia ad deũ referẽdo.⁊ h̊ poſſumꝰ

facẽ de qlibet creata: iõ oĩs creata pt eẽ mediũ ĩ rõe me
riti merẽdi.⁊ rõnalis et bꝛutalis ⁊ inſenſibilis.pʒ hin⸗

tuẽti. at dat qꝛ liberalis vel rõne depcatõis vł oꝛois
dat ꝑ ſe:qñ ipʒʒ imediate pᷣcibo pulſamꝰ.dat etiã mediã⸗
te creata qñ ipᷣa ꝓ nobis infcedit.⁊ qꝛ H̊ mõ nõ vtimur
creata ſiẽ materia vt ĩ merẽdo.imo magis ſicut obiecto:
oꝛãdo illã vt ꝓ nobis oꝛet 2 ĩpetret.iõ ſolũ illã creaturã
oꝛare debẽ? qᷓ oꝛare p?᷑ ꝓ nobis ĩpetrare.qð nõ ↄuenit
inſenſibili create.Nec itelligẽdũ eſt ꝙ iſið mediũ ẽ ĩ rõe

materie oꝛois:ſic in merẽdo creata fuit materia meriti.

imo eodẽ mõ ſe hʒ ad eũ ꝗ oꝑat᷑· ſiẽ ⁊ ille ꝗ pꝛincipaliter
oꝛat.⁊ iõ illã vt mediũ ponit.iõ ſolũ illã creaturã oꝛare
de bẽꝰ q oꝛare pt᷑ ⁊ ꝓ nobis ĩpetrare.q nõ cõuenit inſeſi⸗
bili create.Qec intelligẽdũ ẽ ꝙ mediũ iſtud ſit in rõne
materie oꝛois ſiẽ in merẽdo creat᷑a fuit materia meriti
ĩmo eodẽ mõ ſe hʒ ad eũ ꝗ oꝛat᷑:ſic ⁊ ille ꝗ pᷣncipłr oꝛat.
et iõ illã vt mediũ ponet vt oꝛet ⁊ ĩpetret qð ꝑ ſe non eꝛat
ſufficiẽs ipetrare.Ex his pʒ.ꝙ licʒ bhmõi creatᷣa ſit mate
ria ſiue mediũ merẽdi:nõ tñ ẽ oꝛãdi. Ad illð qð obr ð
huilitate.pt᷑ dici ꝙ tãta dʒ eẽ huilitas mẽtis ĩ oꝛoe:quã⸗
ta ẽ ĩ ſacroꝝ ſuſceptõe.Oe huĩliatõe aũt ĩ oꝑe nõ opoꝛtzʒ
et ideo bmõi ẽ.qꝛ ĩ huiliãdo me ſub creata ĩ recipiendo
ſacra:vtoꝛ creata vt materia.ac ꝑ H̊ aliqð mereoꝛ apud
deũ. Sʒ illud cui me huiliare debeo ĩ oꝛãdo tale dʒ eſſe
ꝑ qð vel a q̊ poſſim ĩpetrare.qð nõ pĩ eẽ ĩferioꝛ creata.ſi
cut erat ex ꝑte ſacr̃oꝝ ſuſcipiẽdo nõ oꝛãdo:cũ illa me iu
uare nõ poſſint nec ĩpetrare pꝛo me.( Ad illð qð obijci
tur ꝙ afficimur circa iſerioꝛes creatas.q̊ poſſumus eas
oꝛare.pt᷑ dici.G̊ ſeq̃ret᷑ ſi tm ↄtingẽt ĩ oꝛado affici ꝑ actũ

diligẽdi ⁊ actũ ↄtẽplãdi.⁊ iõ ẽ in plłꝰ.q̃re peccatargumẽ

tũ ſᷣm ↄſeq̃ns a ſuꝑioꝛi ad ĩferiꝰ.bñ em̃ ſeꝗt econuerſo ꝙ
oꝛare ↄtĩgit:ↄtingit ⁊ affici circa illð. Ad illð qð obr
ꝙ oꝛo ⁊ẽ oꝛis rõ ⁊c.dðm ꝙ ibi ẽ fallacia equocatõis.Su
mit᷑ em̃ oꝛis rõ pꝛo enũciatõe ↄſiderata a loyco.nõ ſic aĩ
ꝛout hic de oꝛoe intẽdit. Oꝛo em̃ hic fũpta ẽ expᷣſſio de⸗
iderij directi ad deñ vel ad placãdũ vel ad ĩpetrãdũ.et
tale nõ ↄueit ĩferioꝛi creat᷑e.AVñ i argumẽto latʒ cõſeq̃n⸗
tis equocatio.Cũ em̃ dic circa qð ↄtigit exercere rõna⸗
biliter oꝛis rõne ⁊c̃.oꝛis ratio dic rõem.qð nõ dicit ſᷣm
ꝙ dicit.oꝛatio eſt oꝛis ratio.

rticulus ſecundus

Onſeqnter qrit᷑ vtrũ rõnalis creata ẽ oꝛida
Et pꝛio ſi dʒ oꝛari dũ ẽ ĩ via.ſecũdo ſi dũ ẽ ĩ

ſic. iſſi ſunt depcãdi ſiue oꝛãdi qͥꝝ dep̃catões multũ
valẽt illis ꝓ qbo oꝛãt.tales ſũt oꝛoes iuſioꝝ viatoꝝ.iob
vlt. YOob ſuꝰ meꝰ oꝛabit ꝓ vobis.faciẽ eiꝰ ſuſcipiã vt nõ

ĩputet᷑ vobis ſtulticia.Ex bis pt bri ꝙ dñs ad pᷣces bo⸗

noꝝ qñz iputat pcta maloꝝ. ꝛc. ¶ IFD ois indigẽs bene
ficijs dinis dʒ ab amicis dei prociniũ ipetrare.tales at

ſũt iuſtiĩ vig: nos q bñicijs dei ĩdige iuſtos ĩ via oꝛa
re dxebẽꝰ Cotra. qtuoꝛ ſũt eõditões ↄxurrẽtes ad effi⸗
cacia oꝛ?onis. q̃rũ ſi vna ſptrahit᷑ deficit oꝛo a nccitate
effcacie.& ſi omittat᷑ illa cõditio que ẽ. ꝓſe deficit effi⸗

cacia oꝛois.ꝗ̊ᷓ vt viqr̃.nulla dʒ fieri oꝛo niſi ab eoꝗ oꝛat

ꝓ ſe.⁊ ita aliꝗs nõ ẽ oꝛãdꝰvt oꝛet eo.i¶ IJtt oẽs homĩes

d5 „ vpurgatoꝛio. tercõ ſi beata ĩ prĩia ¶C irca pri
mũu ſic.in ſu

7 2

xcij.

eadẽ ĩmediatõe ſũt a deo creati. vñ nullꝰẽ magis media
tus deo iᷓ aliꝰ.⁊ Hq̊ ẽ deo oꝛdinãte ꝓuiſũ.ſᷣ̊ ꝗ exoꝛat hoĩeʒ

facit boiem mediũ int ſe ⁊ deũ:h̊ aũt ẽ ↄtra diſpoſitõm
dine ꝓuidẽtie.q̊ hõ nõ dʒ oꝛari.̊ ⁊c.q¶ Itẽ vanũ ⁊ irrõ⸗
nabile ẽ facere ꝑ plura qð pt aliꝗs facẽ ꝑ vnũ.et iſie qui
oꝛat deũ ꝑ aliũ facit ꝑ plura.q̊ ⁊c. Reſpõſio.ꝙ illã cre
aturã qᷓ pt ꝓ nobis oꝛare deũ et nobis ĩpetꝛare:poſſumꝰ
cõueniẽter oꝛare.tales ſũt iuſti viatoꝛes ꝓpter quod ⁊c̃.
Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ꝓ ſe oꝛare ↄuenit efficacie oꝛois
⁊c̃.dðᷣm ꝙ h̊ verũ ẽ.nihilomĩꝰ tñ oꝛare ꝓ alio ipᷣi ſuffra⸗
grat᷑ ꝓ q̊ oꝛat᷑:vt etiã ipᷣi oꝛãti ꝓſit. At em̃ dĩc greg·oꝛa⸗

re ꝓ alio ſibipᷣi ſuffragat᷑.⁊ tãto citiꝰ meret᷑ ꝗs exaudiꝛi

ꝓ ſemetipᷣo:quãto deuote ꝓ alio intcedit.et alibi dicit
idẽ. Oꝛ plꝰ ſe pᷣces ſuas valere efficit: ꝗ ip̃as ꝓ alijs
impẽdit.de h̊ ĩfra expᷣſſiꝰ tãget᷑.¶ Ao illð qð obr.ꝙ oẽs
hoĩes ſũt eiuſdẽ imediatõis habitu reſpectu ad eoꝝ cre
atõem ⁊c.pxt᷑ dici ꝙ licʒ ſũt eiuſdẽ ĩmediatõis qtũ ad eẽ
nat᷑e.qꝛ omes ſũt imediate creati ſiue cõditi a deo:nõ tñ
om̃es ſũt eiuſdẽ ĩmediatõis qtũ ad eẽ gratie.i.ad bñ eẽ
ſiue eſſe oꝛdinatũ.¶Multi tãtũ ſũt ꝓpinꝗoꝛes deo:q̃ntuʒ
ſunt magis ad eẽ oꝛdiatũ qᷓ alij.vn ⁊ illi ꝗ qᷓtũ ad h̊ ſunt
magis ꝓpinqui deo.magis ↄueniẽter pñt eẽ mediatoꝛes

int᷑ den ⁊ alios.int᷑pellado ⁊ ſuffragãdo illis.¶¶ Ad hoc

qð obijcit᷑ ꝙ ꝗ poĩt mediatoꝛẽ pᷣiudicat dine diſpoſitõi.
pt᷑ dici ꝙ ponẽ mediatoꝛẽ qᷓtũ ad eẽ pꝛimũ ⁊ deũ: pᷣiudi⸗
caret dine ꝓnidẽtie.nõ aũt ad eẽ ſecũdũ ſiue bñ eẽ.i Ad
illud qð obijcit᷑ ꝙ minꝰ bñ fit ꝑ plura ⁊c̃.pt᷑ dici ꝙ hG̊ ve
rũ ẽ ſi tambñ fiẽt.̊ em̃ eq̃ bñ ſieꝛet ex ꝑte dei ſi vellet.tñ
melis fit et ex ꝑte oꝛãtis ꝗ meret᷑ ꝓ alijs:qꝛ qꝓ alijs oꝛat
ꝓꝙ ſeipᷣo laboꝛat:et meliꝰ ꝓ co ꝓ qͥ oꝛat cuiꝰ meritum au
gmnẽtat. et etiã cũ h̊ fit:qꝛ volũtas dei adimplet᷑: ꝗ vult
ꝙ ſint ſollicita ꝓinuicẽ ip̃a mẽbꝛa et ſeinuicẽ ꝓmoue⸗
a

*

Hnſeq̃nter q̃rit.vtrũ exiſſẽs ĩ purgatoꝛio eſt
ꝛãdꝰ. Ek ſic:vidr̃ ꝑ ̊ ꝙ quãto creata rõnał
agis deo aſſiłat᷑:tãto magis ẽ oꝛãda.&̊ illa
crẽata q̃ ẽ extra ſtatũ prt̃atis peccandi magis aſſilat᷑ deo
quẽ ĩpoſſibile ẽ peccare.cuiuſmõi ſũt exñtes ĩ purgato⸗
rio:qᷓ; exñtes ĩ via ꝗ ſũt ĩ potẽtia peccãdi: ſi exñtes in
via ſũt depᷣcãdi:rõne cõſiti vel foꝛtioꝛi ex ñtes ĩ purgato⸗
rio.¶ Iẽ ſũt ſiatꝰ viatõis:purgatõis.et ſtatꝰ appᷣhẽſio⸗/
nis.exiſtẽtes ĩ pꝛĩio ſtatu ⁊ vltĩo ſũt depcãdi.̊ ⁊ exñtes ĩ
medio. Itẽ vt tactũ ẽ exiſtẽtes ĩ purgatoꝛio orãt ꝓ ſe.
qð ꝗ̊ impedit eos oꝛare ꝓ alijs.¶ YR exñtes in purgato
rio ſunt i caritate ̊ ↄpatiũt᷑ exñtibo ĩ buiꝰ mũdi milerijs
cõpaſſio em̃ ĩ quadã eq̃litate rñdet caritati.ꝗ em̃ multũ
diligit frẽm ſiue ꝓximũ:multũ cõpatit᷑ miſerijs ſuis.ſ g
alijs multũ ↄpatit᷑.libẽter releuat eiꝰ miſeriã. Exq̊ cõ
patiũt᷑ exiſtẽtibo ĩ miſerijs mũdi:et ex caritate libẽter re
leuãt eaꝝ miſeꝛias.ſ̊ H̊ nullo mõ pñt facẽ niſi oꝛãdo deũ
ergo libẽter oꝛãt ꝓ illis dñm. ᷓ bñ cõpetit ꝙ exiſtẽtes ĩ
mũdo dirigãt pᷣces ad illos Cõtra.nulliꝰabſoꝛptꝰ a
pena tãta ↄuertit ſe ad aſpectũ pene ſiue miſerie alteriꝰ
qꝛ pena ꝓpꝛia ñ ſuſtiet.ſ̊ exiſtẽtes ĩ purgatoꝛio ſũt tales
aliter fruſtra oꝛaret eccłia ꝙ nõ abſoꝛbeãt᷑ a tartaro ſcʒ
ꝙ nõ detineãt᷑ ĩ illa abſoꝛbitõe.nullꝰ talis ẽ cꝛãdꝰ.ergo

exiſtẽtes ĩ purgatoꝛio nõ ſunt oꝛãdi. Iyvt hẽt᷑ ab aug.·

pena purgatoꝛij maioꝛ ẽ q gcqd pt ĩ vita iſta ſ uſtineri. h
exiſtẽtes in tãta acerbitate pene ita ſunt ſibi intẽti ꝙ no

pñt ſe ad illos cõuertẽ.h̊ vald bile ẽ. VUñ nec ꝓP ilr
oꝛare.ergo ñ ſũt oꝛãdi.Rñſio.ad h̊ pt᷑ dici.q exntes
ĩ purgatoꝛio ñ ſũt oꝛãdi: q vt ſupᷣ tactũ ẽ vbi qſiiũ ẽ.vtꝝx

exñtibo ĩ purgatoꝛio ↄueiĩt oꝛare.determĩatũ ẽ ꝙ alijs
nõ oꝛãt licʒ ab alijs.ſe? viatoꝛibo petãt adiuuari.vt dic
greg. Quare at᷑ ñ ſũt oꝛãdi rõ ẽ.qꝛ ñ ſũt ĩ ſtatu merẽdi ne
qʒ rcipiẽdi pᷣmiũ:h̊ ĩ ſtlatu medio qꝛ euacuati ſũt a culpa
7 detẽti ĩ pena.⁊ carẽtes głia.qꝛ ĩ peĩs ſũt:ꝓ ſe oꝛare
ilł opetit tãqᷓ; reis ĩploꝛãtibo venia.ñ tñ ꝓ alijs tãq; ami

cis ĩpetrãtibo grazʒ · ¶¶ Ad illð g̊ qð pꝛio obr ꝙᷓ magis aſ

†

ſimilat᷑ deo ꝗ ñ pt᷑ peccare ⁊c.pt᷑ dici ꝙ rõ potẽtie ĩpetrã
di ẽ ptas merẽdi potiſſima dico.qꝛ ñ ↄueit exñtibo i pur
gatoꝛio cã ↄgruẽtiſſima ẽ amicicia.exñtes at ĩ purgato⸗
rio rõe q̃ tanꝙᷓ rei detinẽt᷑ i pena nõ iudicadi amici.ᷣ po
tiꝰ rõe offẽſe dei penis obligati.¶ Ad illð qð obr. ꝙ exi
ſtẽtes ĩ extreis ſiatibo.ſcʒ ĩ via ⁊ ĩ glia ſũt depᷣcãdi ⁊c.pt
dici ꝙ rõ magis ẽ ad oppoſitũ qᷓ; ao ꝓpoſitũ qꝛ vt tactũ ẽ
neq; ſũt ĩ ſtatu merẽdi neq; recipiẽdi qð merueꝛãt.vñ ſta
tꝰ mediꝰ ĩ ꝓpoſito.ſcʒ qᷓtũ ad ydoneitatẽ oꝛãdi ꝓ er̃neis
diſcrepat ab extremis ⁊ ↄueit cũ ilł.qꝛ ſtatꝰiſte ptatẽ me
rẽdi ñ ſuſtiet nec amiciciã.int᷑tatiue dico:ſᷣ ponꝰoffẽſe
poĩt reatꝰ. Ad illð qð poſt qrit᷑ q̃re ñ ſũt ydonei oꝛare
ꝓ alijs ſiẽ ꝓ ſe.pt᷑ dici ꝙ vt ſupᷣ tactuʒ cẽ.acerbitas pene
cui oĩno itẽdũt ⁊ aq̃ abſoꝛpti ſũt.ad poſtulatẽʒ venie ꝓꝑ
ſeipᷣis compellit.nec ad miſeriã alioꝝ illos ↄuertẽ ſinit.
4Ad illð qð poſiea obr.ꝙ hñt caritotẽ ⁊ ita ↄpaſſionẽ
pt dici ꝙ verũ ẽ ꝙ caritatẽ hñt ĩ hĩtu:bᷣ bitꝰ caritatis nõ
iducit ↄpaſſionẽ ̊ actꝰ caritatis.t eĩ ꝓbebilit᷑ ptʒ ex
vᷣbo aug.ſuꝑpoſito qð ſupᷣ tactũ ẽ:ita abſoꝛbẽt᷑ aliq a pe⸗
na.ꝙ et ſi ſpem bẽant ĩ hĩitu:raro motu ſpei mouẽt᷑.ſiłr
2 motu caritatis ꝓgf ↄuerſionẽ ad penã ⁊ doloꝛẽ ↄtinuũ
quẽ negligẽ nõ pñt.Sine pᷣiudicio iñ oꝓpinãdo dico.ꝙ;
multe ſunt aĩme ĩ puꝛgatoꝛio q̃ nõ affligut᷑ illa vehemẽti
afflictõne de qua loquit᷑ augꝰ.

rticulus quartus
Onſeqnt qrit᷑. Si bti ĩ pr̃ia ſint oꝛãdi.i.ſi vi
toꝛes debẽt oꝛare ſctos ↄpᷣhẽſoẽs.ꝙ ſic:viar
Hᷣꝙ plꝰ pñt in curia regis mũdami.ſᷣ maxie
ꝓuidẽtie ẽ volẽtes aliꝗd ipetrare ĩ curia regis mũdani
pꝛicipes curie illiꝰ pcari ⁊ pᷣeiba illos ad obtinẽaũ qð
ĩtẽdit beiuolos r̃adẽ.& ʒ ↄſtat ꝙ lõge maioꝛis ꝓmdẽue
ẽ pꝛĩicipes curie celeſtis pᷣcibo allicẽ ad obtinẽdũ ĩ euria
celeſti q̊ ꝗs ĩdiget.ᷣ ⁊c.q Pꝛet᷑.viatoꝛibo ĩcũbit eo mõ qͥ
pñ̃t illos honoꝛac.ᷣ ꝗ iſtos oꝛãt illos honoꝛãt.ergo ⁊c.
Pꝛet᷑. h̊ admenʒ ecclia exẽplo ſuo ſctos oꝛãdo.⁊ ↄſtat
ꝙ ĩ H̊ ñ errat.g ⁊c̃.¶¶ Pꝛef.ꝑ illos ꝑ qͥs ðᷣſcẽdii deꝰꝛadnoſ

Eꝑ eſſectũ ſuoꝝ cariſmatũ:⁊ noe dẽmꝰ ꝑ eoſdẽ aſcẽdẽ. ſ G

n poſſũꝰniſi ꝑ ozoʒ eoꝝ ĩpetrãdo adiutoꝛiũ.̊ ac Cõr
deꝰẽ nob miſericoꝛdioꝛ ⁊ pñtioꝛ qᷓ alicui ſcto.dᷣ ſtultꝰ ẽ ꝗ
hʒ tã regẽ i; pꝛicipẽ:⁊ rege derelicto pꝛicipẽ depcat᷑. ⁊c
Pꝛet. ſcti ſũt nob ablẽtes.ſᷣ ſlultꝰẽ ꝗ abſẽti loqꝗt᷑: ſtul
tꝰ ẽ ꝗ a ſctis petit.¶ Si dicat᷑ ꝙ ſtulticia ñ ẽ ĩ h:qꝛ ſee vi
uũt ĩ deo.Cõt᷑.angli poꝛtãt petitões nr̃as añ den.&̊ fru⸗
ſtra poꝛtarẽt.ſi lucerẽt ĩ deo.q¶ Pꝛet.ſi oꝛare dẽmꝰſctos
potẽtõꝛes ſiue ſctioꝛes ſꝑ:cũ plꝰ pñt qᷓ alij.male ̊ docʒ
eccłia ĩ letanijs oꝛaẽ ſckos mĩoꝛes.¶ TPꝛet᷑.dñe math.vj.
oꝛãdi ſufficiẽtiſſimã dedit foꝛmã.cũ in ibi ñ tãgit᷑ ð oꝛoe
ſctoꝝ.q̊ fruſtra fit.¶ Pꝛet᷑.aug.ĩ ſᷣmõe ſiue ĩ li.de oꝛone
Oꝛare alit qᷓ; dñs docuit.ñ iqrãtia ſolũ ẽ ſᷣ culpa.cũ ipſe
poſuerit ⁊ dixerit reijcitis mãdatũ dei vt ozoes vꝛas ſta
tuatis. It oꝛo ẽ ſacrificiũ ſpũale.ſ̊ coꝛꝑale ñ dʒ fieri ni
ſi æo:ꝗ cũ ſpũale ſit lõge nobiliꝰ qᷓ; coꝛꝑale:młtofoꝛtius
alij a deo offerri ñ dz · ¶ Pꝛet. pt q̃ri qũo ĩnoteſcũt ſct̃is
oꝛoes q̃ fiũt ilł ⁊ vt ponũt ꝗdẽ ꝑ aſpectũ ĩ ſpeculo ef᷑no.
ita pᷣmo ſũt apud deũ añqꝙ; ꝑueniãt ad ſctos h̊ pnerteꝛe
ſe a deo ad ſctos miꝰ vr recte ſieri.ꝗ etoc bẽi ĩ
pria oꝛãdi ſũt a nob.qꝛ illi ꝓ nohᷣ pnt oꝛc ⁊ ĩpetꝛat᷑.ĩmo
ad h̊ expediti ſũt ⁊ effcaces.Expediti qꝛ ſareia moꝛtali⸗
tatis mĩme guati.efficaces qꝛ amici di eſſecti ⁊ failiaẽs.

Fm Tuliũ aũt amicicia ẽ idẽ velle ĩ bono.⁊ cũ aliquẽ di

ligũt qi deũ ↄpellũt ad illũ diligẽdũ. fitq; qd dic aug.de
p̃deſtiatõe ſctoꝝ.qꝙ aliꝗ ſic p̃deſtiati ſũt vt ſctoꝝ oꝛonibo
2cedãt᷑.vt bts greg.ĩ dyalogo dĩc.ꝙ obtieri neq̃qᷓ pñt q
p̃deſtiata nõ ſunt.̊ ea q ſcti oꝛõdo efficiũt ita p̃deſtĩata
ſũt: vt pᷣeib obtineãt᷑et iõ oꝛãꝰ ⁊ oꝛare ↄgrue poſſumus
ſctos ĩ via.ſctos at ĩ pria maxie dẽmꝰ oꝛac.vñ ecclia in⸗
ſtituit letaniã ⁊ oꝛoes ſpãles qW ᷣis diꝛigũt. Cõcedẽdũ ẽ
&r ꝙ ſcros oꝛaẽ dẽmꝰ.2 G ꝓpt triplicẽ cãʒ. vicʒ ꝓpt᷑ nraz
inopia:ſctoꝝ gliaz:⁊ dei reuerẽtiã.¶ De pꝛio et ſcdᷣo at⸗
teſtat bis bern.dicẽs ðᷣ amoꝛe dei ca.ix.Quig angeloꝝ

vel bĩoꝝ ſpirituũ te diligit.ſcio et qꝛ me diligit diligẽtẽ
te ſe. In te ꝗgſqs manet ⁊ ſecure p̃ces 2 affectoes hũanas
ſcio.qꝛ ĩ te me exaudiet:ĩ qͥ ⁊ ego eoꝝ glie ↄgratuloꝛ.ecce

ſecũdũ.ꝗſꝗs te hʒ bonũ ſuũĩ te me adiuuat.nec mibi tui

ꝑticipatõʒ pt᷑ ĩuidere.ecce pᷣmũ.ſoliꝰeĩ apoſtate ſpũs eſt
nr̃aʒ miſeriã ſuã facẽ leticiã.nr̃ʒʒ bonũ ſuũ facẽ damnũ.
bhec berñ.2 ſũpta ſũt de fine de vera r̃ligiõe aug. Terciũ
plane dat᷑ itelligi ĩ ſacto cẽturioĩs Luẽc.vij.Qui ĩdignũ
ſe arbitratꝰ vt veĩret ad ihʒ miſit ſenioꝛes iudeoꝝ ad ro
gãdũ ihm ꝓ ſanatõe Fui ſui.ꝓpt᷑ nr̃aʒ dico ĩopiã ĩ merẽ
d. vt vbi nra nõ ſuppetãt merita:patrocinẽt᷑ aliena.Al
teriꝰ ꝓt᷑ nr̃aʒ inopiã ĩ contẽplãdo.vt ꝗ ñ poſſumꝰ ſũmẽ
lucẽ i ſe aſpicẽ:eũ ĩ ſuis ſctis ↄtẽplemur.Tercio ꝓpt᷑ ino
piã ĩ amãdo.qꝛ nos miſerabiles hoĩes.vł ꝙ pleriqʒ nrʒ
magis afficimur circa ſctʒ aliquẽ.aliqñ et᷑ ꝙᷓ circa dñm.
et iõ dñs cõpaſſus nr̃e miſerie vult ꝙ oꝛemꝰ ſctos ſuos.
Secũda cã ẽ ꝓpt ſctoꝝ glłiaʒ.qꝛ em̃ dñs vult glificare
ſctos.fſacit plerũq; ꝑ ipᷣos miracula ĩ coꝛꝑibo ⁊ ſalutẽ in
aĩabo. vt ipᷣos laudemꝰ.et ñ ꝑ ſupᷣmos:łſ et ꝑ ifimos.vt
ſic aligs ſaluat᷑ coꝛpalit᷑ inuocãdo lumẽ.⁊ nõ petit᷑:ſie ⁊
ſpũalit᷑ ĩtelligãꝰ.¶ Tercia ẽ ꝓpt᷑ dei reuerẽtia. vt pctoꝛ
ꝗ deũ offẽdit.qꝛ nõ audet ĩ ꝓpꝛia ꝑſona adire: recurrat
nd ſctos eoꝝ procinijs ĩploꝛãdo.Et his poſſʒ ↄueniẽter
addi ↄgruẽtia dĩnaꝝ hierarchiaꝝ.Cõgruẽtia dĩna hie⸗
rarchiaꝝ dico:qꝛ cũ dĩno ꝝ cariſmatũ ſit deſcẽſꝰ ꝑ ſccos
ad nos.ↄgruũ ẽ vt aſcẽſus nr̃ qͥ nos mouemur ſiue redu
cimur ad deũ:fiat ip̃is ſctis q̃i mediatoꝛbo ⁊ aduocatiſ
nr̃is. Scðm em̃ dyoniſiũ.poſtrema redeũt ad pꝛicipinʒ
ꝑ media. ꝓpinde ẽ vt reducamur ⁊ aſcẽdamꝰ ad deũ ĩ me
ritis ꝓficiẽdo:eos ↄueniẽter oꝛamꝰ ⁊ vtilit᷑.¶ Ao illð q̊
qð pꝛio obr̃.ꝙ minꝰↄuenit adire pꝛicipẽ qñ rex ẽ nuſeri⸗
coꝛdioꝛ ⁊ liberalioꝛ ⁊c. Jam ĩ ꝑte pʒ rñſio.qꝛ licʒ rerx ſit
liberalioꝛ et miſericoꝛdioꝛ ⁊ fauoꝛa bilioꝛ aliqͥ pꝛincipe:
nihilomiꝰ deferẽdo maieſtati regie ⁊ ꝓpꝛiã attẽdẽs indi
gnitatẽ pꝛudẽter facit recurrẽdo ad pꝛicipẽ q̃ſi ad medi⸗
atoꝛẽ int illũ ꝗ eſt maxiꝰ ⁊ mimꝰ.Si aũt pctoꝛ dinã attẽ
dens dignitatẽ ⁊ timẽs maieſtatẽ.⁊ ꝓgf᷑ h̊ reſiliẽs ĩ ꝓꝑꝛiã
ꝑuitatẽ nõ adcurrit ſ᷑ ponit mediũ ↄfugiẽdo ad ſct᷑os:ĩ
hoc laudãdꝰ ẽ.q¶Ad illð qð obr̃.ꝙ oꝛo ẽ ſacrificiũ ſpũa⸗
le ⁊c.pt᷑ dici ꝙ nõ ẽ ſiłe de oꝛoe ⁊ ſacrificio:qꝛ coꝛꝑale ſa
crificiũ ad latriã ꝑtinet.Latria aĩ ẽ cultꝰ ꝗ ſoli deo debe
tur.ſ̊ oꝛo nõ ẽ ꝑs latrie.neq; an illã ꝑtinet pᷣciſe:ſed ma
gis ẽ actꝰ iuſticie vel aliaꝝ vᷣtutũ.vt ſupᷣ tactũ ẽ. Juſticia
aqũt nõ ſolũ reſpicit oꝛdinẽ ad deũ.ſiłr nec alie vᷣtutes q̃
actũ oꝛois eliciũt.ĩmo et᷑ ſctos ipᷣos ꝗ a nobis ↄueniẽter
pñnñt orari. licet nõ ſacrificio exterioꝛi tali.q Ad illð qð
obijcit᷑ ꝙ ſct᷑i abſẽtes ſũt ⁊c̃.dici pt᷑ vt hẽt ab aug.in li.
de cura ꝓ moꝛtuis gerẽda.ꝙ oꝛoes nr̃e tribo modis ino
teſcãt ſctis.ſcʒ reuelatõe:⁊ denũciatõe angelica: et ĩſpe⸗/
ctione et intuitõe ĩ ſpeculo trinitatis:et ꝓpꝛia ↄpᷣhẽſione
vt q pñtialiter aſſiſlũt ĩ locis ĩ gho ad illos diriguntur
oꝛones.vñ oꝛoes q dirigũt᷑ ſctis qtenꝰ vtilitati nẽe ſuffi⸗
cit:illis ſufficiẽter reuelãt᷑. Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ ſi ſcti
ſũt oꝛãdi:ſꝑ melioꝛes ſũt oꝛãdi.pt᷑ dici ꝙ nõ opoꝛtʒ.qꝛ vt
ſupᷣ tactũ ẽ.deus vult oẽs ſcłos ſuos honoꝛari.et iõ oẽs
ĩuocari ſeu oꝛari.q Ad h̊ qð obijcit᷑ ꝙ ſufficiẽter tãgit ĩ
oꝛoe dñica de oꝛoe qͥ oꝛamꝰ ſctos.dicẽdũ ꝙ qꝛ ſcłos non
oꝛamꝰ niſi qꝛ ſiẽ mediatoꝛes dñi nõ vt ſiẽ illũ a qͥ hẽmus
gcꝗd boni hẽmꝰ.iõ ſolꝰ deus ſimplicit᷑ ẽ oꝛãdꝰ.tãqᷓ; fina
liter a qͥ ẽ om̃e bonũ.Scti at᷑ nõ ſimplicit᷑ ſ̊ potiꝰ tanqᷓ
mediatoꝛes ꝑ qͥs ĩpetramꝰ.et iõ magis tenẽt ſe ex parte
oꝛãtiũ qſi coadiuuãtec:qꝙᷓ illiꝰ ꝗ oꝛat. Quia igit᷑ ĩ oꝛone
illa nobis deſcribit᷑ ille ꝗ ſimplicit ẽ petẽdꝰ.et oĩa illa .
petẽda ſũt ab ipᷣo:et ipi apli qͥs docuit dñs oꝛare ibi ꝗ
petere debẽt. et oẽs ex ↄſeqͥnti apłoꝝ ſeq̃ces ꝗ ſi miꝰ ydo

nei ſũt ad impetrãdũ:coadiutoꝛes adeat. Patet ꝙ non

—

cuit. tãgerent᷑ ipi ſcti in oꝛoe illa.q; ſufficiẽter dat

intelligi ꝑ oꝛãtes.

.,ũ,

ip

ofr
na
d
ſ
i
ſten
jon
Gmn
ſee
binn
nece
ſaci
eter
iun⸗
37 0
Ai⸗
epei

s
cce
tui
eſt
nü.
cii
gn

nen

ns
no
fz
n.
.

in

W
frat
iter
hie/
tos
du
atif
iuz
ime
15
ſenn
erſit
ſpe:
Idi
di
e
e
wa
icig
q
ieter
q
inli.
no
iſpe⸗
ſione
ntur
ſuffi⸗
liſchi
g N
es
gt i
dohon
vemus
ifina
Stanch

Nueſtio
lembꝛum ſecundum

Onſequẽter querit᷑.vtꝝ deus ſit oꝛãdꝰ.Et
pꝛimo querit᷑ ſimplicit ſiue abſolute vtruʒ
ſit oꝛãdus.Secũdo vtrũ ſolns ſit oꝛãduo.
Tercio quõ ſit oꝛãdus. Quarto cũ ĩ oꝛõe
qua oꝛat᷑ fit aſcẽſus aĩe in deũ vtrũ in oꝛõe eleuet᷑ altius
intellectus vel affectunas.

rticulus pꝛimus

Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ ad ꝑtem affiꝛmatiuaʒ ſic.
Cũ ſine diuino ſubſidio nihil boni poſſumꝰ.
Jop̃. xv. ait. Sine me nihil poteſtis facẽ.⁊ de
neceſſitate ſalutis nr̃e babeamꝰbona facẽ: ncce babemꝰ
ad dimnã bonitatẽ oꝛãdo ↄfugẽ.⁊ ita nccio habemꝰdeũ
oꝛare.a ita deꝰnccio ẽ oꝛãdꝰ.¶ Cõtra.nibil cariꝰemit᷑ qᷓ
qð pᷣcibo cõꝑat᷑.ſiẽ ait Seneca.ᷣ cũ deꝰ liberaliſſimꝰ ſit.
oĩbo dans affluẽter Jac.j.⁊ dat gratuite:nõẽ oꝛãdus
ꝓ aliquo.cũ illud qð pᷣcibus ↄꝑat᷑ cariſſime emat. Itẽ
libe:aliꝰdat ꝗ dat nõ petẽti:q ꝗq dat rogatꝰ.q̊ cũ de ſit li
beraliſſimꝰdatoꝛ:nõ oꝛãdꝰẽ vt det.⸗. Stẽ liberalioꝛ ẽ deꝰ
ad dãdũ ꝙᷓ bõ ad accipiẽduz.ſʒ fruſtra ⁊ minus diſcrete
oꝛat vt aceipiat cui offert᷑ ſpõte quod optat:⁊ ita vt pꝛiꝰ.
Itẽ aut oꝛãs petit qð de diſponit dare:⁊ talis fruſtꝛs
oꝛat:cũ ſine ſua poſtulatõe ̊ facẽt.aut qdð ñ diſponit da⸗
re ⁊ tunc fruſtra oꝛat:cũ deꝰnulli dat qð nõ diſponit da⸗
re.¶ Itẽ ſicut ſe bʒ veritas ad teſtificãdũ:ſic ſe babʒ vir⸗
todiuma ad adiuuãdũ.ſᷣ ꝗ inuocat veritatẽ diuinã ad te
ſtificãdũ ꝓ ſe ꝑ iuram̃tũ ſine neceſſitate peccat.&̊ ſiłr qui
inuocat diuinã virtutẽ ad adiunãdũ ſine neceſſitate pec⸗
cat. S̊ vidr̃ facẽ ꝗ oꝛat deũ ꝓ aliqͥ obtinẽdo ab eo: eo ꝙ ex
quo de dat qð diſponit:nõ ẽ neceſſe eũ oꝛare.4. Itẽ ꝗ pe⸗
tit ꝓ ſe in eccleſiaſticis beneficijs ꝓmoueri: eoipo meret᷑
excludi:vᷣ ẽ magis petẽ gẽam vel gliam q; qdcũq; benefi⸗
ciũ tꝑale.magis indignũ debet ſe ꝗs reputare ad illud qᷓ
ad illð.ᷓ petẽdo magis meret᷑ excludi ꝙᷓ exaudiri.¶ Itẽ
aut ille ꝗ oꝛat ẽ dignvel indignꝰ. Si indignꝰmale petit:
cũ deus ſit oꝛdinatiſſimꝰdiſtributoꝛ bonoꝝ ſuoꝝ. Si di
gnus:etiã ſine ſua petitõe dat deꝰ.qᷓ nullo mõ deꝰẽ oꝛan⸗
dus. Itẽ ꝓpnioꝛ ẽ deꝰad miſerãdũ ꝙᷓ ad ↄodemnãdũ: ſed
auertẽti ſe ab eo ſine vlla petitõe aufert gRam: ꝗ̊ ↄuertẽti
ſe ad ipᷣm ſine petitõe dat gram.¶4l SItẽ nobilioꝛ ẽ creatu⸗
ra rõnalis qꝙᷓ irrõnalis. Sed creatura irrõnalis ſine vl⸗
la ſua oꝛõe ↄſeꝛuat᷑ a deo.⁊ qᷓtum ad eẽ.⁊ q;ẽtum ad bene

eẽ. ̊ multomagis creatu õnalis debz a deo cõſeruari
ſine vlla ſua oꝛõe.̊ ⁊c.¶ Rñſio.ꝙ abſq; dubio deꝰoꝛan
dus eſt. cuius multiplex eſt ratio. vna eſt eadem qua eſt

amandus ⁊ venerandus. Amandus eſt enim deus et ve
nerãdus.qꝛ ipſum amare ⁊ venerari.dignũ ẽ.vtile eſt:⁊
neceſſariũ. Dignũ ẽ ꝓpter eiꝰmaieſtatẽ ⁊ bomitatẽ. Atile
ẽ ꝓpter ſuꝑnã obtinẽdã felicitatẽ.Qeceſſariũ ꝓpter vitan
da eternã calamitatẽ. His eiſdẽ rõnibo oꝛãdus ẽ.qꝛ eum
oꝛare dignũ.vtile ⁊ neceſſariũ ẽ. Dignũ qꝛ ipe ẽ alpha et
o.pꝛincipiũ et finis.pꝛĩcipiũ collatiuũ.ↄſeruatiuũ ⁊ ↄſũ⸗
matiuũ oĩm criſmatũ ſpualiũ.vtpote a qͥ ẽ influẽtia oĩs
boni:finis ad quẽ ẽ oꝛdinatio ⁊ ↄgreſſio oĩs boni. õ rõ⸗
nalis creatura debʒ ipᷣm honoꝛare vt pꝛicipiũ a q̊ exiens
vt finẽ ad quẽ rediẽs. Honoꝛat aũt ipᷣm vt pꝛicipiũ ⁊ da
toꝛẽ gre ĩ deſiderio oꝛõis ꝓ ſuſcipiẽdis.honoꝛat vt finem
ĩ redditõe laudis ⁊ grarumactõe ꝓ acceptis. Cõmode et
ẽ oꝛare deũ.qꝛ hocipᷣo ꝙ mẽs oꝛat:exercet ſe ad deſideꝛiũ
qð mẽtẽ purgat:⁊ ſupᷣ ſe eleuat ⁊ dilatat.qꝛ gr̃a magnuzʒz
qd ⁊? eleuatũ.aug.Dilata deſideꝛiũ tuũ qꝛ magnũ ẽ qð ti
bi vult dare.ſ.gram.neceſſariũ ẽ:qꝛ qᷓdin ſumꝰ ĩ ſtatu.
nec a pctoꝛe ſurgẽ:nec pctᷣa vitaẽ:nec oꝑa bona poſſumꝰ
facẽ: niſi eiꝰadintoꝛio.qꝛ ſine iſtis cadimꝰĩ calamitatem
eternã.iõ neceſſariũ ẽ deũ oꝛare vt ſua gra ĩ his oĩboad⸗

iuuemur. Elñ inter oẽs aciꝰ nr̃os ſumme neceſſariũ nopᷣ
ẽ oꝛare:qꝛ or̃o ẽ oẽĩm bonoꝝ nroꝝ inchoatio.ꝓmotio:et

ↄſũmatio.qꝛ oꝛõis exercitinʒ boꝝ cooꝑatiuũ.vtpote ĩ qͥ
ẽ pcroꝝ cognitio.coꝛdis humiliatio.deſiderioꝝ inflãma

„%

xcij.

tio..2 meritoꝝ ↄtinuatio vt ex dictis pʒ. Pꝛoinde ẽ ꝙ in

lege pᷣceptũ ð ſabbato frequẽtiꝰiterat᷑ circa pᷣcepta legis
qꝛ ex ip̃ᷣo pẽdebat totiꝰdecalogi obſeruatio. In ſabbato
eĩ ↄueniebãt ad templũ ad audiẽdũ.vt recognoſcẽt vmiſ⸗
quiſq; ꝗd faciẽdũ.qd vitãdũ ⁊ in qͥ ꝑſiſtẽdũ ẽ finalit᷑.quõ
inducit᷑ nobis neceſſitas oꝛõis.ſ.ad oĩm bonoꝝ inchoa⸗
tõem.cõtinuatõem.et ↄſũmatõem.⸗ Sicẽdũ q̊ ad verbũ
Senece.ꝙ verbũ eiꝰintelligit᷑ de petitõe q fit ab homie.

vbi petẽs modicũ qñq; verecũdat᷑:⁊ hoc ẽ valde penale.

ſed petẽ a deo nõ ẽ veꝛecũdũ:ſicut nec petẽ a ſole.qꝛ ẽ ꝑpe
tuꝰeternã lucis influentiã miniſtrãs.el aliter põt dici

duplex ẽ emptio. Vna ꝑ apꝛeciatõem ⁊ cõmutatõem

Dati et accepti:⁊ hec emptio nõ fit a deo.q oĩa dat affluẽ

ter et bonoꝝ nr̃oꝛum nõ indiget. Alia ẽ emptio que fit a

teo qui omnia dat affluẽter ꝑ quãdã reputatõem.vt do⸗

min“ꝰ vẽdidiſſe reputat᷑: dãdo digno et bene diſpoſito ad
accipiẽdum. vñ hõ libeꝛalis nõ requirit pᷣciũ doni ſui:ſed

ſibi ſufficit digtag ex ꝑte ſuſcipiẽtis. Sic ⁊ dñs ñ reqrit
in donis ſuis pᷣciũ ex ꝑte nr̃a:bſᷣ dignitatẽ ⁊ diſpoſitõnem

ex ꝑte recipiẽtis.que attẽditur ĩ deſiderio ⁊ deſiderantis

idoneitate.cũ dona dei nõ emunt᷑ ab eo ꝑ oꝛõem rõne pa⸗

ctõis ⁊ appꝛeciatõis cõmertioꝝ:ſʒ rõe deſiderij⁊ idonei⸗

tatis p̃ᷣcum.eo mõ quo regnuʒ dei emit᷑ a pauꝑibo.iuxta
illud Yᷣſa.lv.Qui nõ habetis argẽtũ: ꝓperate emite ⁊ co
medite. ꝓperate ſollicite vos diſponẽdo:emite frequẽter
delectãdo:⁊ ↄmedite delectabiliter fruẽdo.q⸗l Ad illð qð

obijcit᷑ ꝙ qui dat nõ petẽti liberaiiꝰdat ⁊c.põt dici ꝙ li⸗

bertas dñi nõ exit ĩ dãdo ſᷣm impetũ:ſᷣ Fm iundiciũ ⁊ rõ⸗
nẽ.iuxta illud qð dicit Seneca. ꝙ beneficia nõ ſpergen⸗
da ſed collocãda ſunt.Vñ dñs vult beneficia ſua ĩ men
tibo pioꝛũ collocare.qð magis atteſtat᷑ ſue liberalitati.
ᷓ ſi illa ingratis p̃ᷣſtaret ꝙ eẽt illa ſpergeꝛe ⁊ diſſipac.vñ
oꝛõ nõ minuit diuinã liberalitatẽ:ſʒ ad illã ↄgrue diſpo⸗
nit. ¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ liberalioꝛ ẽ deus ad dandũ
⁊c.põt dici ꝙ hoc verũ ẽ in idoneitate ſiue ꝓ pᷣparatõe pᷣ⸗
ſuxpoſita.qꝛ largiꝰ ⁊ oꝛdinatiꝰqᷓ; nos petere.Gae aũt di
gno ⁊ diſpoſito atteſtatur liberalitati. Dare at indigno
7 nõ diſpoſito magis atteſtatur ꝓdigalitati vel indiſcre
tõni:qᷓ liberalitati.Vñ quia oꝛãdo oꝛãs pᷣparat ſe ⁊ ido

neũ efficit ad recipiẽdũ:deum dare oꝛãtibus nõ p̃iudicat

eius liberalitati:ſed magis atteſtatur.¶ Ad illud quod
obijcitur. aut oꝛans petit quod deꝰ diſponit dare ⁊c̃.põt
dici ꝙ diuina ꝓuidentia nõ in omnẽ euentũ pᷣoꝛdinat da
re bona ſua:ſed potius iuxta qð pᷣparamꝰnos et ſibi co⸗
oꝑamnr. Ande nõ fruſtra petimꝰdiuina beueficia.qꝛ ſic
petendo nos quodammodo idoneos efficimus ad eiꝰbe⸗
neficia ſuſcipiẽda.⁊ ad illa que diſpõit nobis offerre ob
tinẽda:et ita nõ fruſtra petimus que nobis dare diſpõit
¶ Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ ſicut ſe habet veritas dinina
ad teſtificãdũ ⁊c.põt dici ꝙ nõ ẽ ſimile de veritate ⁊ vir⸗
tute.qꝛ inuocãdo deũ in teſtimoniũ veritatis aſſerte per
iuramẽtum.inuocat᷑ deus vt ſit teſtis ſermonis eius qui
iurat ⁊ queq; falſi vt ĩ ꝑiurio mentitur.⁊ hoc ẽ blaſphe
mia ↄtra veritatẽ eteꝛnã. Sed quando peccatoꝛ inuocat
cũ in oꝛatõne:nõ inuocat eũ vt cũ eo deficiat:ſʒ vt defe⸗
ctũ eius renelet.in hoc oꝛat deũ tãqᷓ; reꝑatoꝛem ſacti ⁊ re

foꝛmatoꝛem. Elñ oꝛõ ẽ in laudem dei:iuramentũ in blalſ⸗

phemiaʒ.¶ Aod illud qð obijcitur qui petit ꝓmoueri ⁊c.
põt dici ꝙ non ẽ ſimile.quia dignitas exterioꝛ poſtulata
et obtẽta nõ reddit bominẽ ſemper melioꝛem:ſed quãdo
qᷓ; deterioꝛẽ.et cũ hoc qui hmõi petit ꝓ ſe:videt᷑ ſe dignũ
reputare hmõi beneficio. Vnde in tali videtur ambitio
7 pᷣſumptio. ꝓpter quod nõ in merito ercluditur:ſed pe⸗
tens oꝛando bonũ ſpirituale nõ redditur ex hoc deterioꝛ
neq; incurꝛit ex hoc notã ambitõnis nec pᷣumptõis.ĩmo
bonũ hmõi acceptũ reddit illũ qui accipit melioꝛeʒ.ĩmo
quemq; nõ bonum efficit bonũ. Patet ꝗ diſſimilttudo ĩ
his petitionibus.quia vna notat ambitõem ⁊ pᷣſumptõ⸗
nẽ cũ determinatione eius qui petit.vt frequẽter accidit
ſi petitũ obtineat᷑. Alia petitio neq; notã ambitõnis ne⸗
q; pᷣſumptõnis:ſed melioꝛat petentẽ.4· Adillud qð obij⸗
2—
4

citur ille ꝗ oꝛatẽ dignꝰvel indignꝰ⁊c.poteſt dici ꝙ vtrũ
ꝙᷓ boteſt dari:qʒ ſi ẽ dignꝰ:fit qñʒ dignioꝛ.nullꝰem ẽ ita
Dignꝰ ꝗn poſſit fieri dignioꝛ.Si indignꝰ:oꝛãdo diſpoĩt
ſe ad hoc qð dignꝰ fiat.vñ vterq; bene orat.⸗ Ad hᷣ qð
obijcit᷑.ꝙ auertedi ſe a deo ſine oꝛoe.aufert deus gram
⁊c̃.dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ auertẽ et deficere de nobis
totaliter poſſumꝰ.et ita ꝑ nos gr̃am amittere. Sʒ ↄuer
ſio nr̃a ꝑ nos nulla ẽ. Ael ſi q̃ ẽ:ita exilis ⁊ ꝑua ẽ:qꝙ; niſi
deus manũ miſericoꝛdie apponat:nulla reputãda ẽ. Uñ
in bis verũ ẽ ꝙ faciliꝰ ẽ deſiruere qᷓ cõſtruere. Oſee.xiij.
Peꝛditio tua iſrt.tãtũmõ in me auxiliũ tuũ.i¶ Ad üllud
qð obijcit᷑ creatura irrõnalis ſine ſua petitõe ↄſeruat᷑
⁊c̃.pt᷑ dici ꝙ nõ eſt ſiłe de creatura rõnali et irrõnali:qꝛ
creata rõnalis nõ ẽ ſolũmõ facta reciꝑe ſᷣ facere.et ꝓpt
hoc deꝰ ꝓuidet iſti vt ipa ſibi ꝓuideat et diſponat ſe ad
illud qð ſibi ẽ neceſſariũ. Creatura irrõnalis ſolũmõ eſt
facta reciꝑe ⁊ nõ facẽ.⁊ iõ oꝛone a deo nõ ſuſſẽtat᷑.

ticulus ſecundus

Onſeq̃nter qrit.vtrũ ſolꝰ deꝰ ſit oꝛãdꝰ.q ſic:
vidr̃.dicit eĩ aug.ĩ ench.c.xviij.nõ niſi a dño
etere debemꝰ qð ſperamꝰ nos vel bonũ ope
rãdi oꝑatõnis vel ꝓ bonis opibo adeptis.¶ Pꝛet. Anſ⸗
hel.ĩ fine monolo.Ligꝗdiſſimũ ẽ hũc ſolũ eẽ quẽ oĩs alia
creata ſᷣm totũ ſuũ poſſe opoꝛiʒ diligẽdo venerari? ve⸗
nerãdo diligere. de qͥ ſolo ꝓſpera ſunt ſperãda.ad queʒ
ſolũ in aduerſis fugiẽdũ:cui ſoli ꝓ q̃libʒ re ſupplicãdũ.
Pꝛet. idẽ parũ ante.Quid ꝓ ſua dignitate venerãdũ

— 21 —

7 q̃libet re depcãdũ:q ſũme bonꝰ et potẽs ſpũs.qd.

mhil.¶ Pꝛet. aug. de oꝛãdo deo ad ꝓbã.audi ꝗd oꝛee.

oꝛa beatà vitã. hãc em̃ om̃es hoĩes hr̃e volũt.hoc ĩnuit᷑ a
bto aug.ꝗ reſpõdet ad qſitũ.ſcʒ ꝗd oꝛãdũ. ꝙ ſolũ beata
vita. ſcʒ deꝰ oꝛãdus ibidẽ infert. Quid igit opoꝛtet

te oꝛare niſi id qð cupiũt boni mali.ſᷣ ad qd ꝑueniũt ñn

niſi boni.hic aꝑte hẽt᷑ ꝙ nõ ẽ oꝛãdus aligꝗs niſi deꝰ Cõ
tra.ſᷣm dam aſ.Oꝛo ẽ aſcẽſus ĩtellectꝰ ad deũ.ad ceũ nõ
valet hõ aſcẽdẽ:igit᷑ nec deũ oꝛare.q] Pꝛet᷑.aſcẽſꝰ iſte in⸗
tellectꝰ nõ ẽ niſi pt᷑ finẽ babẽdũ ꝗ ẽ deus.vᷣ qð infinite

diſtat hr̃i ñ pt vllo mõ:q̊ ⁊c.¶ ꝛet. Anſbel.ĩ monolo.

dicit plane.aſcẽdere ad te dñe deſiderat ſᷣuꝰ tuus:⁊ ĩac⸗
ceſſibilis ei ẽ habitatio tua.2 ita vt pꝛiꝰ.q Pꝛet.idem in
eodẽ. In te moueoꝛ dñe.in te ſũ.et tñ ad te nõ poſſũ acce
dere.¶ Ad idẽ pñt adduci oẽs ſupᷣadducte r ões.ꝙ oꝛa
re poſſumꝰ nõ ſolũ deũ ſ̊ etiã ſuas creatas¶ Ad diß⸗
cendũ ꝙ quodamõ intelligẽdi ſolꝰ deus ẽ oꝛadꝰ. Si em
itelligat᷑ mõ p̃tacto ſcʒ ĩ pꝛicipio iſtiꝰ ꝓbleumatis.vt ſ. cz
a quo habemꝰ ⁊ recipimꝰ ome bonũ ille ſolꝰ ẽ oꝛãdꝰ:qð

pꝓpbant plures anẽtates ĩ pꝛicipio ꝓbleumatis buiꝰ qſti

onis.cõcedẽde ſũt ad ĩtelleciũ pᷣtactũ. Ad illð qð obr
ꝓ alia ꝑte. ad deũ aſcẽdere nõ poſſumꝰ qꝛ infinite di⸗
ſtat. dicendũ ꝙ cõtingit de eo loqui duplicit in ſe et ab⸗
ſolute:vel in aliqͥ effectu.cõſiderãdo eũ in ſe:ſic int᷑ dxũ
et creaturã ſimplicit᷑ diſtãtia ẽ infinita:nec ad deum po
teſt aſcẽdere ꝗs vnq;:ſicut nec eẽ deus.nec hoc mõ oꝛore
ipᷣm poſſumꝰ.Cõſiderãdo aũt ipʒ ĩ aliqͥ effectu ſᷣm ꝙ in⸗
habitãs ẽ ꝑ gr̃am.vel cõferẽs aliqð bñficiũ:ſic ad ipſuʒ
attĩgere poſſumꝰ ⁊ ſic ipʒʒ oꝛamꝰ. Pꝛet.ſi int deũ ⁊ cꝛe
aturã ẽ infinita diſtãtia ĩ eẽndo:nõ tñ in cognoſcẽdo et
amãdo.qꝛ ipᷣe infũdit lumẽ gr̃e vel cognitõis ꝑ qð et co⸗
gnoſcit᷑ et amat᷑.ꝑ hoc ſoluũt᷑ auctoꝛitates Anſ belmi.

ticulus tercius
Onſeqnter qrit᷑ de modo qͥ oꝛat᷑ deꝰ oronib
ecclie ꝗᷓ dicũt᷑ collecte.et qrit᷑. vꝛũ oꝛatio diꝛi
2 Veẽda eſt ad dinã eẽntiã. vel ao vnã pſonã. ex⸗
p̃ſſone dico vocali.ꝙ ad eẽntiã dinã:videt᷑ ꝑ boc qð be⸗
neſicia nobis ĩpetrata:oroibo hmõi miſtrant᷑ 7 cõferũt᷑
dina eẽntia ꝓꝛie loquẽdo. Iñ oꝑatões gbo deriuant
a0 nos dina bñnficia ꝓpꝛie dicũt᷑ eëntiales.i.a dĩna eſſen
tia ꝓducte.actões aũt ꝑſonales dicũt᷑ APpꝛie emanatões

ꝑſonaꝝ a ꝑſonis.ergo videt᷑ ꝙᷓ oꝛatio qua hmõi benefi⸗
cia impetraſſe credimus:dirigẽda ſit ad eẽntiã diuinaz
expᷣſſione vocali.dicẽdo om̃ipotẽs et ſempiterna eẽntia.
vel aliqͥ modo ſic.¶ Pꝛet.poſito ꝙ ↄueniẽter dirigãtur
oroes hmõi ad ꝑſonas diuĩas obtentu alicuiꝰbeneficij.
cũ bñficia huiuſmodi nobis cõferũt᷑ a tota trĩtate:videt᷑
ꝓ oꝛatio debʒ dirigi ad totã trinitatẽ.expᷣſſione dico vo
cali.dicẽdo. om̃ipotẽs ſempiterna trinitas. vel aliq̊ mõ
ſic:et nõ ꝑ aliqua ꝑſonã diſtincte.¶ Pꝛet.ſi debeat oro
Dirigi ad aliquã ꝑſonaʒ diſtincte.videt᷑ ꝙ debeat dirigi
tm ad pꝑſonã patris penes quã reſidet auctoꝛitas dandi
qð poſſulat᷑:et a quo alie ꝑſone habẽt qð dant et ꝙ dare
poſſunt. Pꝛet᷑.q̃re finibo ip̃aꝝ oꝛonũ addit᷑ ꝑ dñʒ nr̃m
ihm xpᷣm ⁊c.plus qᷓ; ꝑ duuʒ prem vel ꝑ dñm ſpm̃ſctm:ex
quo indifferẽter a pr̃e et filio et ſpũſcto deriuant᷑ ad nos
eficia or̃onibo impetrata. Pꝛet᷑.pt queri que eſt rõ
variatòis eaꝝ que addũtur finibo collectaꝝ.qʒ em̃ di⸗
citur ſimplicit᷑ ꝑ dñm nr̃m.qñʒ ꝑ eundẽ dũm nr̃jm. qñz

in vnitate ſpũſſancti.qñʒ in vnitate eiuſdem ſpũſſancti.
Reſpõſio.multiplex eſt ratio.quare collecte dirigũ⸗

r eo modo quo dirigunt᷑:et nõ eo modo quo tactũ eſt
querẽdo. Vna ẽ ratio cõgruitatis:alia necefſitatis: alia
eſt vtilitatis.vñ qꝛ maioꝛ ẽ cõgruitas.t efficatioꝛ neceſ⸗
ſitas.et potioꝛ vtilitas in directõne orois ad pſonam q;
ad eẽntiam vtriuſq;.ꝛõ oꝛdinatius dirigunt᷑ ad ꝑſonã q
ad eẽntiam. ita ſit:ptʒ ꝑ hoc.eẽntio dicit᷑ in oẽĩmoda
indiſtinctõe et abſolutõe. oro aũt reſpicit illud qð eſt in

relatõne. Reſpicit em illũ vt potentẽ:vt miſericoꝛdeʒ et

beniuolũ.vt em habetur ab hug.oꝛans credit potentiã:
ſperat miſericoꝛdiã: diligit cuſtodiã.qꝛ ergo oꝛatio quo
dãmodo relatõem cõcernit ſiłr et ꝑſonã.eẽntia vo dicit
in oĩmoda abſolutõe: rectius ⁊ oꝛdinatiꝰ dirigũt᷑ oroes
hmõi ad ꝑſonã q; ad eẽntiã. Pꝛet.eſt eadẽ potẽtia.eadẽ

ſapiẽtia.eadẽ beniuolẽtia.ſiue bonitas vmuſcui uſq; ꝑſo

ne et ipᷣius trinitatis.cuiꝰ veritas euidẽtiꝰ oñdit 1 oꝛa ⸗

tione directõis ad ꝑſonas diſtinctas qᷓ ad illas in trini⸗
tate comp̃henſas:et efficatiꝰ infoꝛmat ĩ fidei neceſſitate.
Pꝛet.ĩ directõne or̃ois ꝓpt᷑ appꝛopꝛiata ⁊ impꝛopꝛieta
tes ipᷣaꝝ q excitaret᷑ in directõe ad vnã vtpote ad patrezʒ
EVñ in directõe ad tres:accidit maioꝛ vtilitas qꝙᷓ in dire⸗
ctõne ad ſolũ patrẽ.modꝰ eccłie quẽ habʒ in directõne
oꝛationũ q dicũt᷑ collecte:ẽ maioꝛis ↄgruitatis:maioꝛis
ncc̃itatis:et maioꝛis vtilitatis ꝙᷓ ſi dirigerẽt᷑ ad eẽntiaʒ
Diuinã vel ad trinitatẽ.vel ad pſonã pr̃is tm̃. ꝓpt᷑ quod
iſte modꝰ ſim plicit᷑ ẽ melioꝛ qᷓ ſlle.¶ Ad illud qð obijcit
ꝙ actus ꝗ fiũt in collectõe beneficioꝝ qᷓ impetrat᷑ orone
ſunt ab ipa eẽntio.pt᷑ dici ꝙ hoc nõ excludit ipaꝝ ꝑſona
rum erxpᷣſſio.nõ em̃ ita ſunt ab eẽntia quin ſint a ꝑlona.
Ad illud qð obijcit᷑ de directõne ad trinitatẽ ꝙ eadez
ſunt opa trinitatis ⁊c̃.pt᷑ dici.ꝙ licʒ bñficia ĩpetrata ꝑ
cr̃oem ſint a tota trinitate:nibilominꝰefficacioꝛ ẽ infoꝛ⸗
matio in fide.in directõne or̃ois ad ipas ꝑſonas diſtin⸗
ctas q; ſi dirigerẽt᷑ ad ipᷣas ĩ trinitate comp̃ᷣbẽſas.q Ad
illud qð obijcit᷑ de auctoꝛitate pris ⁊c.dicendũ ꝙ ĩ or̃oe
intẽdit᷑ impetrare bñficia ſalutis.q̃ nõ obtinẽt᷑ ab oꝛan
te ꝑ auctoꝛitatẽ eiꝰ ꝗ oꝛat᷑:ſ̊ ꝑ potentiã ſapiĩaʒ beniuolẽ⸗
tiã q ita ſũt aliaꝝ ꝑſonaꝝ.ſic ipius pr̃is.Vñ auctoꝛitas
pris nõ eſt rõ.q̃re plus ad illũ de beat oro dirigi qᷓ ad fi⸗
liũ vel ſpm̃ſctᷣm.¶ Nd illð qð q̃rit᷑q̃re in oroibo in fine
addit᷑ ꝑ dñm nẽm ⁊c̃.pt dici ꝙ rõ q̃re ad h̊ adait᷑ẽ.ꝙ ꝑ
ipᷣm dina bñficia ad nos decurrunt.ꝗ eſt mediatoꝛ dei et
hoĩm homo xp̃c ihus.j.Thi.ij. Per illũ em̃ exaudiunt᷑
pꝛeces fideliũ qui in diebo carnis ſue fudit pᷣces ſuppli⸗
catõneſq; ad deũ qui poſſet illũ ſalunʒ facere a moꝛte cũ
clamore valido et lacrimie exauditꝰ ꝓ ſua reuerentia.
Hebꝛe.vj. Hec rõ nec pr̃i nec ſpũiſcto cõuenit. ꝓpt qð ñ
bet addi finibo oronũ ꝑ dñm patrẽ vel ꝑ dñm ſpm̃ſan
ctum: ſed ꝑ dñm noſtrum ihm xpᷣm ⁊c.¶ Ratio autẽ de
Diuerſitate cõcluſioĩs q addũt᷑ ĩ fine oꝛatõnũ ex pte eoꝝ
ad qs dirigũt᷑ oꝛões.et poſitoꝝ ĩ ipis qꝛ ĩ ipis collectis.
aut nulla fit mentio.neq; de trinitate.neq; de aliq̃ ꝑſona

——

nul
ſ

neſi⸗
ina
tig.
itur
ici.
iget
vo
zmo
10fo
din
nd
Nre
n
ner
os
lo
N
hn
nei.
Fti⸗
icd
ſecen
ani
Nni
mode
elin
ſe
ntii:
quo
dicit
foes

ge
us
iaz
nod
icit
ſone
ſona
dna.
tadez
ata
nfoꝛ⸗
iſtin⸗
D
ofoe
oran
iuole⸗
oritas
od fi
infine
e⸗ge
die
udiunt
ſupt
nouech
cn
tcen
iͦ.
grcr

ſen.
m

LMueſtio

in trinitate:et tũc ſimplicit᷑ addit᷑ fini oꝛois. ꝑ dñm nĩʒ
ihᷣm vxpᷣm. Si ſimpliciter ſit mẽtio de trinitate.et iũc ad
dit᷑in q̃ viuis ⁊ regnas.Aut fit mentio de aliq ꝑſona.
Si de filio tũc addit᷑ ꝑ eũdẽ dñm.aut ꝗ viuit.Si diriga
tur oꝛo ad filiũ tũc addit᷑ ꝗ viuis.Quidaʒ ponũt ꝙ oẽo
qñʒ dirigat᷑ ad trinitatẽ.et tunc addit᷑ in q̃ viuis ⁊c.ᷣ h
nõ ĩuenio nec exemplũ ĩtelligo ĩ oẽ one de trinitate quam
facit ecclia.ſeʒ oĩpotẽs ſempiterne ꝰ ꝗ decſti ⁊c.quod
ſubdit᷑ ſcʒ. In q̃ viuis ⁊c̃.nõ refert᷑ ad qð dicit᷑ oĩpotẽs
ſEen iterne teꝰ. qð pʒ:qꝛ grãmatice cõgruitas hoc nõ ſu
net.

—

Articulus quartus

Onſeq̃nter q̃rit.vtrũ altiꝰeleuet᷑ ĩ oꝛoe ĩtelle
ctꝰad deũ an affectꝰ.Et ꝙ ĩtellectꝰ pʒ ꝑ aug·
g dicit. aliqñ p̃uolat ĩtellectꝰ 2 ſeꝗt tardꝰaut
nullꝰ affectꝰ. S̊ qñ aligꝗd pᷣuolat qð aliud tarde ſeꝗt᷑ vłñ
ſegt:veriſiłe ẽ ꝙ illð qð pᷣuolat altiꝰ aſcendit q; aliud.et
ita pʒ qð intẽdit᷑.¶ Pꝛet᷑.ĩ oĩbo motibo aie itellectꝰẽ dux
affectꝰ et illũ pᷣcedit.igit᷑ illis aſcẽdẽtibo ĩtelleciꝰ altius
aſcẽdit. et ita idẽ qð pꝛꝰ.¶¶ Pꝛet᷑.nihil diligit᷑ niſi ↄgni⸗
tũ vt het ab aug. Sʒ młta cõtingit cognoſcẽ ⁊ nõ diligẽ
Sed qncũq; aliq̃ duo ſic ſe hñt ꝙ vnũ pt cũ altero⁊ ſine
illo ẽ in quadã eminẽti a reſpectu illiꝰ:et nõ pt᷑ ſine illo.
ergo ĩtellectꝰ cũ poſſit aliꝗd ſine affectu: intellectꝰ ẽ in
quadã eminẽtia reſpectu affectꝰ.et H̊ maxie qtũ ad actũ
aſcẽſus.̊ ⁊c.¶ Pꝛet᷑.intelligẽtia ⁊ memoꝛia et volũtas
ſunt ꝑtes imagis.q̃rũ ĩtelligẽtia ⁊ mẽoꝛia ſunt poꝛẽs vo
lũtatis ſiue affectꝰ ̊ in plꝰ pt᷑ parẽs q;/ ꝓles: intelligẽ⸗
tia pt plus ĩ ſuo actu ꝙᷓ volũtas ſiue affectꝰ.actꝰat᷑ finis
aſcẽdere ⁊ eleuare ſe ĩ oꝛoe:̊ ⁊c.q¶ Pꝛet᷑.intellectꝰ ↄꝑat
vtuti viſiue:affectꝰ tactui ſine vᷣtute tangẽdi.ſᷣ viſus ad
plus ⁊ altiꝰ ſe extẽdit qꝙᷓ tactꝰ:ꝗ itellectꝰ magis q affeetꝰ
Pꝛct᷑.viſio ẽ tota merces in patria.ſᷣ̊ ad illð qð ẽ tota
merces ẽ pꝛĩcipalio motꝰ aĩe ⁊ vltra ſe nõ pt᷑ extẽdẽ:&̊ af
ſectꝰ vltra illð ñ pt᷑ eleuari:nec ex ↄſeq̃nti altiꝰ qᷓ; affectꝰ
K¶ Hꝛet.ĩtellectꝰ ſic ſe hʒ ad a ffectũ ĩ patria ſiẽ̃ ĩ via.ſed
motꝰ affectꝰ in patria nõ excedit ↄpᷣbenſionẽ ĩtellectꝰ:g
nec ĩ via ⁊ ita vt pꝛ Cõtra.eph.iij.habet᷑ ꝙ caritas
eſt ſuꝑeminẽtis ſcie.dicit᷑ em̃ ibi ſcire ſuꝑeminẽtẽ ſcie ca
ritatẽ.ſ̊ ſi habit ſuꝑeminet habitui:et actus octui.q̊ ſi
caritas q̃ẽ affectꝰ habitꝰ.ſuꝑeminet ſcĩe q̃ẽ habitꝰ ĩtelle
ctꝰ:ergo ⁊ actꝰ actu ẽ ſuꝑeminẽtioꝛ ⁊ altioꝛ.¶ Pꝛet.i di
ſpoſitõne oꝛdinũ hierarchiaꝝ ſuꝑioꝛ ẽ oꝛdo ſeraphim ꝗ
ẽ oꝛdo amoꝛis qᷓ; cherubim ꝗ ẽ oꝛdo ſcĩe.a ſili ergo eſt in
ſito. ̊ ⁊c.¶¶ Pꝛet.hẽt᷑ abhing. foꝛis ſtat ĩtellectꝰñ
affectꝰ. vñ affect penetrat vſq; ĩ intimũ ði.ñ ſic itellectꝰ
5ſᷣ qdð ibi ẽ ĩtimũ ẽ altiſſimũ ſiue ſupmũ:ergo ⁊c.¶ ?SOꝛe.
ab hug.hẽt᷑ ꝙ oꝛo nihil aliud eſt qᷓ pura mẽtis deuotio.

pura aũt mẽtis deuotio qñʒ tãta ẽ elenatio affectꝰ:q ille
q oꝛat ſui obliuiſcit᷑.ſed ĩtellectꝰ nũqᷓ; tãtũ eleuat᷑ ꝙq ſui

obliuiſcat᷑.¶ Pꝛet.btᷣus antho.dicebat.ꝙ monachꝰ nõ
bñ oꝛat ꝗ ſeipᷣm diligit.¶ Pꝛet.motu magis mouet᷑.qð
pl ſiue foꝛtiꝰ tãgit᷑ a mouẽte qᷓ; qd minꝰ ſiue debiliꝰ.ſ̊ af
fectꝰ plꝰ tãgit᷑ a mouẽte ꝙᷓ ĩtellectꝰ:ergo ⁊c. ꝓbatio mĩo⸗

ris. obiectũ qð mouet ĩtellectũ ẽ verũ:qð mouet affectũ

ẽ bonũ.bonũ aũt foꝛtiꝰ tãgit᷑ ſiue mouet q; verũ.¶ Pꝛe.
quaãtomagis aliqð vnit᷑ fini potiſſimo ſiue altiſſimoẽtã
to altiꝰ eleuat.ſᷣ amoꝛ ꝗ c ipiꝰ affectꝰ ẽ hmõi.ergo ⁊c.mi
noꝛ pʒ ꝑ vᷣbũ aug.dicẽtis.ꝙ amoꝛ eſt copula amãtis et
amãti.Et dyoniſiꝰ dicit ꝙ amoꝛ ẽ vis vnitiua.q̊ amoꝛ
marie vnit cũ amato.i Vꝛet.ĩ ſpũalibo ñ ẽ aſcẽſus ꝑ ſi
tũ vel loci mutatõʒ ̊ ꝑ ſilłitudieʒ. quãto ergo aligꝗd aſſi⸗

milat alicui magis illi apꝛoximat᷑.et ad illiꝰ celſitudi⸗

nẽ eleuat᷑.ſ̊ amoꝛ ñ tm̃ facit amãtẽ ſitem amato.łᷣi ama
tũ trãſfoꝛmat:ergo amoꝛ maxie eleuat amantẽ. ergo ꝛc̃.
Itẽ bonũ ẽ ſui diffuſiuũ ⁊ ad ſe maxie allicitiuũ.Sʒ il
lud qð maxiĩe allicit᷑ diſfuſiõe dĩne boĩtatiſ marĩe aꝑpꝛo
pinquat eidẽ. H̊ eſt affectꝰ ſeʒ magis qᷓ ĩtellectꝰ.ergo ⁊c.
Pꝛef.vᷣt quãto minꝰ ẽ alligata.tãto magis eleuata.ſ
affectꝰẽ miꝰalligatꝰ.ſeʒ fantaſie qᷓ itellectꝰ. Eñ ĩtellectꝰ

dit. In orone vo bonoꝝ 1
citra terminũ tñ:magis eleuat᷑ affect? qᷓ itellectꝰ. In ta⸗

infſfluẽtiã ⁊ ↄſeq̃nter affectũ ĩ il

noſter dicit᷑ fantallicꝰ a pho nõ affectꝰ. ergo 77. Ao

hͥ rñdẽdũ.ẽ ↄſiderãdũ triplicẽ dꝛiam ꝑſonaꝝ oꝛãtiũ⁊ cõ
uertẽtiũ ſe ad deũ ĩ o ſUliqñ eĩ ẽ zuerſio hoĩm bono⸗
rũ ad deũ ĩ oꝛoe ꝗ ſũt ſine deuotõe ⁊ caritate.Aliqñ exi⸗

ſtẽtiũ ĩ deuotõe ⁊ caritate citra terminũ tñ. Aliqñ erxi⸗
ſiit ĩ caritate ⁊ deuotõe ĩ termiĩo q̃lis ẽ oꝛo bonoꝝ viato
rũ exiſtẽtiũ.qñz ĩ denotõe et caritate ĩ termio q̃les ſũt cõ

pᷣhenſoꝛes ĩ patria.In oꝛoe aũt ꝑſonaꝝ nõ exiſtẽtiũ ĩ ca
ritate et deuotõe ĩtellectꝰ Puolst affectü et magis aſcen⸗
cʒ exiſtẽtiũ ĩ denotõe ⁊ caritate

libo em̃ affectꝰ ãnexã caritati hʒ nobilioꝛẽ impetũ et ma⸗

gis dilatatũ qᷓ; ĩtellectꝰ. Vñ extẽdit ſe ad incõpᷣhẽſibilia

dei diligẽda.vt hẽt᷑ a bio bern. In or̃oe aũt eoꝝ ꝗ ſũt in
termiĩo caꝛitatis vt boꝝ ĩ patꝛia ⁊ eq̃lis aſcẽſus itellectꝰ
et affectꝰ. tales tãtũ diligũt quãtũ cognoſcũt et ecõuerſo
4lSi aũt q̃rit᷑ qre ĩ viatoꝛe exñte ĩ caritate et deuotione
mogis eleuet᷑ affect? ꝙᷓ itellectꝰ? ᷓuis de hẽ ſpãlis q̃ſtio
triplex tñ rõ pt aſſignari.Ana eſt ex ꝑte motiui: alia ex

Ete mouẽtis:tercia ex ꝑte modi mouẽdi. Motiuũ dico
obiectũ mouẽtẽ virtutẽ.ex ꝑte ergo obiecti motiui rõ eſt
ꝙlicet ĩ deo ſit veritas ⁊ beĩtas:tñ bonũ in rone bom ẽ
magig attractiuũ et allicitiuũ q; verũ ſub rõe veri. Vñ
qꝛ obiectũ affectus ſũme allicit ſiue eleuat ſicẽ ſũme aꝑpe

tit᷑.vñ ſic̃ influẽtia ſolaris magis expꝛimit et maioꝛẽ hʒ
o qð directiꝰ reſpicit q; ĩ
illo qð minꝰ directe:ſiłr et adamas magis attrahit illð
qð aſpicit:ſic dina boĩtas q̃ᷓ directe reſpicit affectũ cuiꝰ
eſt obiectũ ꝓꝛziũ:magis attrahit ⁊ allicit qᷓ itellectꝰ.et
hec dic dyoniſiꝰ. Alia ẽ rõ ex ꝑte vᷣtutis mouẽtis.ſed hec
vis cognitiua bʒ vᷣtutẽ ↄfiguratiuã ipᷣi ĩtellectui aie rõe
cuiꝰ ↄfiguratõis eſt quodamõ aĩma.ſᷣ affectiua nõ ſolũ
modo habet vᷣtutẽ cõſignificatiuã.ſed et trãſſoꝛmatiuaʒ
vt plane babet᷑ ab aug.ꝗ dicit ꝙ amoꝛ trãffoꝛmat aman
tẽ ĩ amatũ.Et dyoniſiꝰ rõne hmõi trãſſiguratõis vocat
bẽm paulũ diuiniſſimũ. Lerciũ at᷑ ẽ ex ꝑte modi mouen
di. modꝰ aũt mouẽdi ipᷣiꝰ ĩtellectꝰ reſpectu vitatis.eſt ꝑ
quãdã captõʒ ſiue cõpᷣhenſionẽ ſpẽi vel vᷣitatis ĩtellecte.

modꝰ affectꝰ ẽ ĩ recipiẽdo ſe ĩ ſuũ obiectũ ꝓtẽdere:et per
quãdã extẽſionẽ ſe extra ſe dilatare.et ꝓpt pᷣ latiꝰet altiꝰ
aſcẽdit affectꝰ qᷓ; itelleciꝰ.vñ rõ q̃re mali non pnñt deũ vi

dere ĩ patria ẽ:qꝛ non pñt ſe ꝓtẽdere in eũ ꝑ affectũ ſiue
amoꝛẽ ſine qua affectꝰ ꝓtẽſione deũ nemo videbit.qꝛ er⸗
go affectꝰ natꝰ ẽ vehemẽter moueri ĩ ſuũ obiectũ:ſibi ap

pꝛopꝛiat nomẽ amoꝛis dini ſiue caritatis.vñ affectus ex

nimio amoꝛe ropit᷑ ſup ſe ⁊ fert ĩ extaſim: q̊ vis intelle⸗
ctiua attigere nõ pt.et ſic rapti et eleuati ſui obliuiſcũt᷑

De h̊ amoꝛe exceſſiuo tractat miſtica theologia.vt habe
tur a dyoniſio.ꝙ amoꝛ excedit ipiꝰitellectꝰnaturã.⁊ ibi

ſol ĩtelligẽtie q̃ſi occaſũ incurrit.¶ His pᷣlibatis rñden⸗
dũ ẽ ad obiecta.Et pᷣmo ad pꝛimũ.ſcʒ illð.qʒ pᷣuolat ĩ⸗
tellectꝰ ⁊c. dõm ꝙ ibi loꝗt᷑ de hoĩe nõ deuoto: vel admĩꝰ

nõ exñte ĩ ſtatu deuotõis.qꝛ hõ deuotꝰꝗ extitit ĩ ſtatu de

uotõis.⁊ ꝗ ĩ orone ſpũ deſuꝑ ĩmiſſo dino lumie illuſtrat

agit᷑ ſᷣm ſpm̃ deuotois ſiẽ nec obſcuritas aeꝛis illuiatuꝛ

donec caloꝛ ſolis vapoꝛes terreos eleuat ⁊ ſũmat.⸗ Ad
aliud qdð obijcit᷑ ĩtellectꝰ ẽ dux affectꝰ ⁊c̃.pt dici ꝙ ẽ co⸗
gnitio pure ſpeculatiua:et ẽ cognitio exꝑimẽtalis. In co
gnitõe pure ſpeculatiua ĩtellectꝰ ẽ dux affectꝰ. In exꝑi⸗
mẽtali affectꝰ p̃cedit ſiue excedit ĩtellectũ.iux illð phitk.
iiij. Pax dei q̃ exuperat oẽm ſenſũ ⁊c.tũc eſt pax dei:qñ
mẽs exr nimio motu amoꝛis ĩ deũ pacificat᷑:nihil q̃rẽs ex
illũ. EUñ aug.qñ aliqð eternũ ĩ mẽte capimꝰĩ ̊ mũdo nõ
ſumꝰ:qꝛ aĩa veriꝰ ẽ vbi amat qᷓ vbi oĩat. In cognitõe er
go pure ſpeculatia ĩtellectꝰ ẽ dux affectꝰ. h̊ ecõuerſo ẽ in
exꝑimẽtali:qꝛ ibi affectꝰ aſcẽdit vbi ĩtellectꝰ non attĩgit

Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ nihil diligimꝰniſi ↄgnoſcaꝰ⁊c.pt᷑
dici ꝙ h veꝝ ẽ niſi aliqͥ ↄgnoſcat᷑ mõ.ſᷣ t h̊ ñ opoꝛtʒ ꝙ

tãta ſit cognitõ quãta dilectõ.qũʒ em̃ mi⸗ bonũ meliꝰco
gnoſcit᷑.et magis bonũ magis diligit. ¶ Ad illud quod
obijcit᷑ ꝙ intellectiua ⁊ mẽoꝛia ſe hnt ſiẽ parẽe reſpectu

0

.

„

aſtectus ſiue volũtatie ⁊c. pt᷑ dici.ꝙ licʒ ſit pꝛincipiũ ſi
ue parẽs ĩtellectꝰ quodãmõ.affectꝰ nõ:tñ ẽ pꝛincipiũ ſi
us parẽs eo mõ quo ſol parit radiũ et eſt eius pꝛincipiũ
qꝛ actus intellectꝰ diſponit ad actũ aſſectꝰ et qᷣdamõ ꝓ⸗
ducit ineſſe. aũt dicit᷑ ꝙ memoꝛia ⁊ ĩtelligẽtia ſũt pa
rens volũtatis:hoc nõ ĩtelligit᷑.qꝛ potẽtia ſit parẽs po/
tẽtie et potẽtia ꝓles potẽtie:ſed qꝛ actus illaꝝ diſponũt
ad actũ illiꝰ.vtpote actꝰ mẽoꝛie ⁊ itelligẽtie ad actũ vo⸗
lũtatis.⁊ qꝛ illud qð diſpoſitõni ſuꝑaddit᷑.excellẽtiꝰ ẽ.⁊
actus volũtatis excellẽtioꝛ ẽ qᷓ; actꝰ illoꝝ. Pꝛeterea.affe
ctus ſibi reliciꝰnõ trãſcẽdit.¶ Ad illð qð obijcit᷑. ĩ ſta
tu compᷣhẽſioĩs vnꝰ aliũ nõ excedit.ergo nec hic.pt dici
ꝙ nõ ſequit᷑.nec eſt ſile de illis in ſtatu illo.⁊ moderno.
qꝛ in ſtatu illo gꝗlibet erit in ſuo termĩo.ſ̊ ſic affectꝰ exce⸗
det in diligẽdo:ſic intellectꝰ in admirãdo qũ cognoſcet
deꝰ ſicuti ẽ.bic nõ cognoſcit᷑ niſi ꝑ ſpeculũ ĩ enigmate.ni
hilomiꝰ veracit᷑ diligit᷑:et iõ affectꝰ excedit ĩtellectũ.ibi
intellectꝰ erit ĩ ſua ꝑfectõe plena q erit in admiratõne q̃
ibi erit laus dei.ſinguloꝝ eĩ laus ẽ in admiratõe eoꝝ in
excellẽti laude cõditoꝛis ꝗ ẽ maioꝛ om̃i laude Ecci.xliij.
¶Et nota ꝙ multiplex ẽ modꝰ aſcẽſus ĩ deũ.ſcʒ ꝑ deuoti
onẽ:admiratõem:exultatõʒ. ꝓpter pꝛimũ dicit aĩa fideł
Cant.v.aĩa mea liqſacta ẽ vt dilectꝰlocutꝰ eſt. ꝓpt ſecũ
dum diĩc põ.dñe dñs nr̃ q;admirabile ẽ nomẽ tuũ ĩ vm.
terra. ꝓter teꝛciũ ps. Niĩa mea exultabit ĩ dño ⁊ delecta
bit᷑ ſuꝑ ſalutari ſuo.q Ad ulð qð obijcit᷑.ꝙ ĩtellectꝰ com
ꝑat᷑ viſui ⁊c̃.pt᷑ dici ꝙ ſenſus tactꝰ in pntiẽ magis dep̃ſ
ſus q; ſenſus viſuo.Cuiꝰ rõẽ.qꝛ obiectũ ſenſus tactꝰcoꝛ
pale ẽ magis.et materiale obiectũ viſus magis ſpũaleẽ
ſcʒ inquãtũ hõ.iõ hic viſus excedit tactũ:ecòuerio eritĩ
patria.ſcʒ in tactu ſpũali et viſu ſpũali qꝛ ibi obiectũ ta⸗
ctus ſpũalis ẽ ipe teꝰ.ꝗ ẽ ſimpliciſſimus et ſpũaliſſimꝰ.
et quo nihil ẽ excellẽtis.et qꝛ tactꝰ ſpũalis.i.affectꝰ ipᷣm
attingere conat᷑ et etiã attingit:ideo eo nibil altiꝰ aſcen
dit. vñ affectus aĩme dicit Cant᷑.j. Oſculet᷑ me oſculo
oꝛis ſui.Aiſus aũt ⁊ ĩtellectꝰ et ſi compᷣhẽdit: nõ ita tũ
eſt intime vnitꝰ ꝓpt᷑ qð dep̃ſſioꝛ.¶¶ Ad illð qð obijcit. ꝙ
viſio ẽ tota merces ⁊c.pt᷑ dici ꝙ viſio nõ eſt tota merces
Apt᷑ ſe tm̃:̊ᷣ etiã ꝓgt᷑ ãnexa:ſcʒ dilectõʒ ↄtemplatõʒ adbe
rentiã.ſpũaliter aũt dicit᷑ viſio tota merces in patria nõ
in via.dilectio aũt ĩcipit ĩ via:⁊ ĩ patria ꝑficit᷑. Uñ fides
euacuabit᷑. itas nũꝙᷓ excidet: ̊ ĩ patria cõſũmabit᷑.

4 LQueſtio.xcuj.pꝛo quib?
eſt oꝛandum.· „ .
Onſequẽter queri

tur. Pꝛo ꝗbo ẽ oꝛãdũ.Et querit᷑ pꝛimo
vtrũ aliquis debeat oꝛare ꝓSe.ſecũdo
trü ꝓ alio.

ꝛeum primum

Irca pꝛimũ qrit᷑ ſic ad ꝑtem affirmatiuã.
AMaxie expedit vnicuiq; põdꝰ ꝗpꝛie miſe⸗
rie releuare.hoc at᷑ fit ꝑoꝛoʒ:igr marime
ↄpetit vnicuiq; ꝓ ſe oꝛaẽ̃. Pꝛet᷑.ſi oꝛo eſt
magne vtilitatis.⁊ nullꝰ oʒ eẽ vtilioꝛ alij qꝙᷓ ſibipi. vt em̃
ꝑſuadet Merñ.ĩ li.ð ↄſideratõe. In acgſitõe ſalutis.ne
mo vtilioꝛ ⁊ ſollicitioꝛ vnico mẽis ſue:igẽ maxie dʒ vnꝰ⸗
gſq; oꝛaẽ᷑ ꝓ ſe.¶¶ Pꝛet᷑.ꝓ eo oꝛãdũ ẽ cui bonũ ẽ optadũ.ſᷣ
vnicuiq; ẽ bonũ optãdũ.igr dʒ oꝛaẽ ꝓ ſe.i¶ Cõt᷑.ſiẽ dicit᷑
Yoh.ix. deꝰpctoꝛes ñ audit ⁊ vnuſqſqʒ; dʒ ſe reputaẽ pec
catoꝛeʒ: ̊ vnuſꝗſq; dʒ ſe reputaẽ a deo ſe inexaudibilẽ.ſᷣ
nullꝰ ꝗ credit ſe iexaudibilẽ a deo.dʒ deũ oꝛaẽ ꝓ ſe: igit
⁊c̃. ¶ Pꝛet᷑.ꝓ illo ſolũmõ ẽ oꝛãdũ.ꝗ eſt caritate diligen
us vñ pꝛo ilł dẽmꝰ ſolũmõ oꝛaꝛe ꝗ ſũt noſᷣ caritate cõ⸗
iũcti.bᷣ vt dicit greg. ¶ emo ad ſemetip̃ʒ ꝗpꝛie coritatẽ
dicit᷑ hr̃e.̊ ⁊c.] Pꝛet.deꝰ a nullo ẽ oꝛadꝰs niſi ab amico
ꝑx ſi as aliquẽ oꝛaret ꝗ eiꝰ inimicꝰ eẽt: magio ꝓuocaret
eu ad indignatõem et irã ꝙᷓᷓ inclinaret ad ſue volũtatio
adimpletõzʒ. nullꝰ debet ũ oꝛaẽ niſi pſumat ſe eẽ ami
cum dei.ſł᷑ nemo ſcit an amoꝛe vel odio dignꝰ ſit Ecc.ix.

ergo ⁊c Meſpõſio.ad hoc pt dici ꝙᷓ hõ pt᷑ et cõueniẽs
eſt oꝛare ꝓ ſe etiã ſi ſit in pcto.q¶¶ Ad illð qð pꝛio obijcit
deꝰ pctoꝛes nõ audit.dicendũ ꝙ vt ſupᷣ tactũ ẽ.hᷣ ĩtelli⸗
gendũ ẽ de peroꝛibo hñtibo volũtatẽ ꝑſeuerãdi ĩ pctis ſu
is.i.impenitẽtibo.pct̃oꝛes aũt penitẽtes exaudit.multi
aũt ex quodã timoꝛe reputãt ſe pctoꝛes ꝗ nõ hʒ pctm in
cõſcĩa.vel ſi habẽt:penitẽt et ꝓponũt de illo ſatiſfacẽ. il⸗
los exaudit deꝰ.¶¶ Ao illð qð obijcit᷑ ꝙ nullꝰ diligat᷑ a ſe
dilectõne caritatis ⁊c̃.dicẽdũ ꝙ nõ ẽ verũ.ĩmo oꝛdo ca⸗
ritatis regꝗrit.ꝙ bomo pꝛio diligat deũ.ſecũdo ſeip̃ʒ.ter
cio ꝓximũ.i¶ Ad illð ᷣbũ Gꝛeg.ꝙ nemo ad ſeipᷣʒ dicit᷑.
hr̃e caritatẽ.pt᷑ dici ꝙ faciẽda ẽ vis ĩ ̊ qd dicit ꝓpꝛie.vñ

dicit. Memo ꝗpꝛie ad ſeipᷣm dicit᷑ hr̃e caritatẽ. Caritas
em̃ ſiue amoꝛ caritatis ẽ copula amãtis ⁊ amati. eſt em̃
vinculũ ꝑfectõis Coł.iij.vñ caritas vnitiua eſt copulati
ua et oꝛdĩatĩa.ſ̊ ꝓpꝛie loquẽdo neq; vniꝰ ẽ copulatio:ne⸗
q; vnio:neq; oꝛdiatio.ĩmo hec płalitatẽ requirunt.vnde
greg.nõ negat ꝗn hõ diligat ſe ex caritate.ſᷣ dicit ꝙ ñ hʒ
ad ſe caritatẽ.Cum em̃ caritas ſit volũtas foꝛmata.ſcʒ
gra.et intelligẽdũ ẽ te volũtate habitu vel actu.illa vo⸗

lũtate vult aliꝗs ſibi bonũ qð eſt idẽ qð diligẽ.¶¶ Ad il⸗
lud qð obijcit᷑.ꝙ nemo ſcit.an amoꝛe vel odio dignꝰ ſit.
be dici ꝙ hoc ẽ verũ ſcia certitudinis:pt tñ ex ſi
buſdã boc ꝓbabilit᷑ p̃ſumere.et hoc ſufficit ad oꝛãdũ et
ꝙ ſe et ꝓ alio.Vel pt᷑ dici ꝙ nemo ſcit ⁊c̃. hoc verũ ẽ de
amoꝛe pᷣdeſtinatõis ſiue finali.

ꝛum ſecundum

Onſequẽter queꝛit᷑.vtrũ oꝛãdũ ſit pꝛo alio
vł pꝛo alijs gabuſcũʒ. Pꝛĩo &̊ qrit᷑ ſiplicit᷑.
vtrũ oꝛãdũ ſit pꝛo alijs. Secũdo ſuppoſito
ic.vtrũ oꝛãdũ ſit pꝛo inimicis. Lercio.
vtrũ pꝛo incoꝛrigibilibo. OQrto.vtrũ pꝛc ĩfidelibo. Quin
to.vtrũ pꝛo peccãtibo in ſpm̃ſct̃n. Sexto.vtrũ pꝛo excõi⸗
catis.Septio.vtrũ pꝛo dãnatis.Octauo. vtrũ pᷣlatꝰ te⸗
neat᷑ oꝛare pꝛo ſubditis.Qono.vtruzʒ viatoꝛes debeunt
oꝛare pꝛo beatio.

rticulus pꝛimus
Verit᷑ ̊ pᷣmo ſimplicit. Atꝝ dẽamꝰ oꝛaẽ pꝛo
alijs. ꝙ ſic vr.j. Joh.v.Eſt pct᷑ʒ ad moꝛteʒ ñ
pꝛo eo dico vt roget ꝗs.glo.lere oꝛãdũ ẽ pꝛo
peẽoꝛibo. oꝛtẽ:qꝛ młtis pcttis occupãt᷑ oẽs.i emo
eĩ pt᷑ eẽ ſine pcto.Ex hac glo.hẽt᷑ ꝙ oẽs ſũt pctoꝛes:⁊ q;
pꝛo pctoꝛibo ẽ oꝛãdũ.¶ Pꝛet.ibideʒ dicit textꝰ. Qui ſcit
frẽm ſuũ peccaẽ̃ pcto ñ ad moꝛtẽ:petat ⁊ dabit᷑ ei vita.h
hẽt᷑ ꝙ oꝛãdũ ẽ ꝓ alijs.⁊ ꝙ illð ẽ valde fructuoſũ.¶ Pꝛet᷑
uꝑ illð ibidẽ. Audiet nos ꝗcꝗd petierimꝰ.dĩc glo. Si
etimꝰ ſᷣ volũtatẽ dei ĩpetrabimꝰ.ſic qñ petimꝰ pꝛo fr̃e
pꝛo qͥ ẽ petẽdũ.ecce ꝙ pꝛo fr̃e dẽmus petẽ.⁊ ita pꝛo alio.
¶Pꝛet. Jac.vlt.oꝛate pꝛoinuicẽ vt ſaluemĩ. Pꝛet᷑.ibið
ſuꝑ illð.Si ꝗs errauerit.glo.oꝛẽꝰ pꝛo ſalute pꝛoxioꝝ.ñ
ſolũ tꝑali ſ̊ et᷑na.¶ Pꝛet᷑.gg.li.xxxiij.moꝛa.Quiſꝗs pꝛo
alio inſcedẽ nitit᷑ ſibi potiꝰ ex caritate ſuffragat᷑.et pꝛo
ſemetipo tãtocitiꝰ exeudiri meꝛet᷑: quãtodeuotiꝰ ꝓ alijs
intcedit.¶ ꝛet.math.v.ſuꝑ illð.Oꝛate pꝛo ꝑſeqntibo
7 calũ.vos.glo.oꝛãdũ ẽ ñ ſolũ pꝛo his ꝗ iã credũt:ſᷣ et ꝗ
credituri ſũt.vt vobᷣ frno fedẽ ſociẽt᷑.¶ Pꝛet.dñm ihᷣm
actibo maxie dẽmꝰ imitari.ſᷣ ipᷣe oꝛauit ñ pꝛo alijs tm̃. ſᷣ
et̃᷑ pꝛo oĩbo ꝗ credituri eẽnt ĩ ĩm. Joh̊.xvij. Pꝛo crucifi⸗
roꝛibo. ſiłr Luc.xxiij.¶ Pꝛet.ꝓꝓ ulo ẽ oꝛãdu cii bonũ ẽ
optãqũ.ſ̊ pꝛoxios de bemꝰdiligẽ et eis bonũ exoptare.qᷓ
76 õtra. vix ẽ aligꝗs cui ſua iuſticia poſſit ſufticẽ ps.
nõ itres in iudiciũ cũ ſᷣuo tuo.qꝛ nõ iuſtificabit᷑ ĩ cõſpe⸗
ciu tuo oĩs viuẽs.pᷣſumptõ ꝗ erit pꝛo alijs oꝛac.⸗ Kat.
oĩs ꝗ pꝛo alijs oꝛat amicũ dei ſe ondit.qð videt᷑ ſilr ꝑtie
re ad pᷣſũptõʒ.¶ Pꝛet.iſte pꝛo q̊ oꝛo.aut ẽ dignꝰ exaudi⸗
ri:aut ñ.ſi ſic:ᷓ exaudiet᷑.et me ñ oꝛãte.̊ fuſtꝛa oꝛo.Si
ñ ẽ dignꝰ:adhuc fruſtra oꝛo pꝛo eo:qꝛ ĩdignitas eiꝰ ĩpe⸗
dit oꝛois effectũ. ¶ Pꝛet. aut deꝰ vult dare iſti bonũ p
rogo.aut nõ. Si ſic:̊ adhuc dabit ſi nõ oꝛem. fruſtra
oꝛo. Si nõ vult dare:et volũtatẽ eiꝰ nõ poſſum immuta⸗

.

gnis qui

..

reoe
cun,
piriut
ſerern
ſeride
irt
rſin
e
ebso
Pſoin
iot
modi
gidun
pere⸗
ſthe
in
ſo
inn
n
i
ſin
ſe
nirn
guist
ſüͤr
gnch
W
e
n
ni
be
los
hye
(
die⸗
on
usn
un
ton⸗
ſief
ot
ni⸗
ile
pwb
rebo
nfis⸗
dign
Uin
bept
ceic
on
K⸗
iiten
dien
n
ei
ij⸗
Kzen
ldg
lnge
erfre⸗
poti
ter d
Ftan
ſieut
ii
ſuay

ſio

=Ve –

Mi

ffe
lio.
bið
Len
pꝛo
Pro
is
tio⸗
t
zmi
ij.5
ciſi
nĩ
re

9⸗
4

dut⸗
ſ
c⸗
.
⸗

–

¶ Nueſtio

re:adhuc fruſtra peto. ꝛe.ang. ad/pbã dic. ꝙ fide.ſpe
⁊ caritate: ↄtinuato deſiderio ſꝑ deũ oꝛamꝰ. Et hugo de
virtute oꝛãdi dic. Qeq;ʒ ei bõ ꝑ deuotõem ad deũ ſe ↄuer⸗
teret. niſi ⁊ credẽt a deo ſe ſaluari poſſe:⁊ ſparet eũ miſe
reri velle.poſtremo niſi diligẽt:refugiũ in ipo nõ eligẽt.
g̊te q̊ nõẽ ſpes:nec oꝛõ:ł̊ ſᷣin aug.in ench. Spes tm̃ eſt
de futuris bonis.nõ alienis ̊ pꝛijs.̊ c. ¶ Pꝛetea. hie⸗
re.vij.dicebat dñs.Qoli oꝛare ꝓ pplo h. l Pꝛetea. cõdi/
tões oꝛõis q̃tuoꝛ aſſignant᷑ ꝙ pie fiat.ꝓp ſe. ꝑſeuerãter: et
ad ſalutẽ. Sed ita oꝛõ debz lieri pie. ꝙ nũqᷓ cum ↄotraria
diſpoſitõe.ſimilit ꝑſeuerãteꝛ ⁊ ad ſalutẽ. üotra⸗
rijs diſpoſitõibo:ᷣ ita ꝓ ſe ꝙ nũqᷓ alio Runſio. ꝙ eſt
oꝛãdum ꝓ alijs.Cuiꝰtriplex rõ põt aſſign i. Pꝛima eſt
ꝓpter eoꝝ neceſſitatẽ quibuſcũq; põt q̃ſi cõmẽbris cõpa⸗
ti ⁊ ſuccurri.Secũda ꝓpt diuinã volũtatẽ.Cercia ꝓpter
ꝓꝛiã vtilitatẽ.dico ẽ̊ ꝙ ꝓ alijs oꝛare debemꝰ pᷣcipue pec⸗
catoꝛibo.qꝛ G̊ exigit ipoꝝ neceſſitas ⁊ ↄmẽbroꝝ caruas.
idiu credimꝰeos pct᷑is detineri.⁊ G̊ plane vult gloſ. ſuxꝑ
illud. j. ioh. in fine ẽ pcẽm ad moꝛtẽ. Glo. Vere oꝛãdum
ẽ ꝓ peccatoꝛibo ñ ad moꝛtẽ.qꝛ młtis pctis occupant᷑ oẽo.
nemo pi eẽ ſine pcto.qꝛ oĩs inigtas ẽ pcrm: ſʒ ſupꝛa alia
pctaẽ pcẽm ad moꝛtẽ:qð humana fragilitate cõmittitur
7iõ oꝛõe iuſtoꝝ nõ purgat᷑ qi qui talia agũt regnu æi
nõ ↄſequũtur. hec glo. Sitr ꝓ iuſtis qᷓdiu credimus eos
miſerijs pntibo p̃pedita:⁊ G̊ plane dicit glo. YJac. vlt. Si
quis errauerit ex verbis.glo. Oꝛemꝰ /p ſalute ꝓximoꝝ ñ
ſolũ tꝑali p eterna. Si eĩ ẽ magne mercedis eripe coꝛpꝰ
qñq; moꝛituꝝ:quãti meritiẽ aĩam liberare ĩ celeſti pr̃ia
victurã. bec glo. Pꝛet. H exigit diuĩa volũtas qᷓ vult mẽ⸗
bra eẽ ꝓinuicẽ ſollicita.atq; vnũ ꝑ alið adiuuari.⁊ B pla
ne diẽ glo. j. ioh. vlti. ſnꝑ ilið. Andiet nos quicqd petie⸗
rimꝰ. glo. ſi petimꝰm volũtateʒ dei impetrabimꝰ. ſic qñ
petim? p fre p qͥẽ petẽdũ. Tercio ad h̊ allicit pꝛia vtili
tas.qꝛ inde meremur citiꝰ: ⁊ vberiꝰ ꝓ nobis exaudiri.et
ſiͤ plane diẽ greg. Quiſgs ꝓ alijs intcedẽ nitit᷑ ⁊c.vt ſup
Ad obiectũ in ↄtrariũ.ꝙ vix cuiqᷓ ſufficiũt ſua merita
Bicẽdum ꝙ ſine pᷣiudicio.aliter eẽ i oꝛado hoĩem et alit
in oꝛando deũ.qñ em̃ hoĩ oꝛamus ſolũ.aliqñ allegamus
eius bonitatẽ ſiue dignitateʒ.ſiẽ fit frequẽteꝛ qũ pauꝑes
et miſeri oꝛãt ꝓſe apud diuites ⁊ potẽtes.Alij aũt oꝛan⸗
tes nõ ſolũ allegamꝰſuã bonitatẽ vel dignitatẽ:ĩmo etiã
nr̃a ſuicia ⁊ meritoꝝ dignitatẽ.ſicut fit q aligꝗs oꝛat p
alio vt mediatoꝛ.Qullꝰeĩ ponit ſe apud hoĩeʒ vt media⸗
toꝛẽ ĩ oꝛãdo:niſi rõ aliq̃ illũ moueat:q̃re eũ poſſet rogaẽ
Vñ ſic hoĩes dicẽ ↄſueuerũt deberetis ſacẽ·qa ſiłr facerẽ
ꝓ vobis ĩ caſu ↄſimili.vel ꝓ vobis feci vel merui vel me⸗
reboꝛ vel aliud ſiłe. In oꝛãdo aũt deum nõ ſic de meritis
nr̃is pᷣſumẽ debemꝰ. vt debitũ ex ꝑte dei allegãꝰvel nr̃em
dignitatẽ vllo mõ:ſʒ ſolũ eius miſericoꝛdiã imploꝛamꝰ.
Vnñ xpᷣo ercep to bꝛa mr̃e eiꝰ quibo nõ ẽ pᷣiudicãdum in
bac ꝑte:nullꝰem̃ bẽoꝝ angeloꝝ ⁊ braꝝ aĩaꝝ nec viatorũ
qoꝛado teũ ꝓ ſe vel alio auſus ſit ex ꝑte ſui dignitatem:
vel ex ꝑte dei debitũ allegare.licʒ tñ ex ꝑte ði ↄdecẽtiam
vel liberalitatẽ allegaꝛe.ex ꝑte eiꝰ ꝓqͥ oꝛat᷑ cõdecentiam
oñdeꝛe meꝛitoꝝ.vt fecit eʒechias.Vſaie.xxxviij. Obſecꝛo
dñe memẽto q̃ſo quõ ambulauerim coꝛã te in veritate et
in coꝛde ꝑfecto:⁊ qð bonũ eſt in oculis tuis fecerim. Et
inde ẽ ꝙ apud hoĩem qui reſpicit merita et oꝛatiũ digni
tatẽ inimicꝰ ꝓ alio nõ dʒ oꝛare inimicũ.qꝛ hᷣ eẽt ĩm ma
gis puocare. Sed apud deũ vbi nũꝙᷓ ẽ allegare nierito⸗
rũ dignitatẽ in oꝛãdo ꝓ alijs:ſpᷣ ſolũ eiꝰmiſericoꝛdaʒ ſiue
largitatẽ allegamꝰ:poſſumꝰipᷣm rogare ꝓ alijs immicis
et frequẽter exaudimur:ſᷣ nõ nr̃is meritis exigẽtibo.ſed
potiꝰex ſuꝑhabũdãtia diuine largitatis. Vñ ⁊ frequen⸗
ter dicũt hoĩes ꝓ alijs oꝛãdo.Oñe nõ reſpicias mea me⸗
rita vel hmõi.⁊ iõ nulliꝰẽ oꝛõ cõtemnẽda.quia fꝛequẽtes
ſicut melius infra videbit p alijs exaudiũtuꝛ peccatoꝛes
oꝛãdo. Secus aũt ẽ qũ oꝛamus deũ ꝓ nobis.bene eĩ tũc
allegamꝰſctoꝝ merita:ſᷣ oꝛãdo ꝓ alijs nũꝙᷓ nr̃a.⸗¶ His
viſis patʒ rñſio ad pꝛimũ.qꝛ vix nulli ſufficiunt merita
ſua viatoꝛi.Ideo nullus merita digna inteꝛpoĩt.immo

totaliter vt dictũ ẽ ad diuinã recurrit largitatẽ.¶ Patet
ſiłr ad ſecũdũ qð dic̃.qꝓ alio oꝛat amicũ dei ſe oñdit.ve
rũ ſi merita digna pᷣtẽdat.qð maxĩe int hoĩes vt dictũ ẽᷣ
fieri ↄſueuit:ſᷣ nõ ſic ẽ apud deuʒ.ĩmo multotiẽs inimici
ꝓ alijs oꝛates exaudiunt᷑ apud deũ.et h̊ nõ eſt qꝛ merita
ptẽdant q̃ nõ habẽt:ſʒ qꝛ totaliter recurrũt ad dei largi⸗
tateʒ. ¶¶ Ad illud qð obijcit᷑·aut iſte ꝓ quo oꝛo ẽ dignꝰex⸗
audiri aut nõ.dico ꝙ ſi ẽ ĩ pcto indignꝰẽ et᷑ pane quo ve⸗
ſcit᷑. Si nõ ẽ indignus indignitate vltima q̃ ẽ volũtas ꝑ/
manẽdi ĩ pctis:ſᷣ dolẽs de pctis:pt᷑ oꝛõibo adiunuari. Sʒ
qð obijcit᷑ ꝙ dignitas eiꝰ ꝓ qͥ oꝛat᷑ impedit oꝛõis effectuʒ
Verũ ẽ de ꝑtinacibo ĩ pctis.¶¶ Ad illud qð obijcitur. aut
vult deꝰdare illi ꝓ quo oꝛo:aut nõ.ddᷣm ꝙ de bene vult
rogari in eis que dare vult.deus eĩ qð diſponit facẽ.nõ
diſponit in oẽm euẽtũ:ſ̊ euẽtibo ↄgꝛuis añcedẽtibo.ſicut
diſponit me ſaluare ſi velim ꝑ bona oꝑa eo mõ qͥ poſſum
mihi ſalutẽ acquirere ita ẽ in ꝑte iſta ꝙ deꝰvult dare iſti
bonuz p rogat᷑ ⁊ merito oꝛõis eius qui rogat. 4 Vd il⸗
lud qð obijcit᷑ de ſpe que nõ ẽ de aliẽis.dðm.q; ſpes ꝓpꝛie
ſumpta que virtꝰẽ qᷓ diffinit᷑ certa eẽ expectatio ꝓueniẽs
ex gra et meritis pᷣcedẽtibo.non ẽ de alijs ſᷣ de ſe tm̃:⁊ ſic
currit obiectio. Sʒ ſumẽdo ſpem coĩter ſiue magis large
vt.ſ. ꝓ fiducia ſᷣm ꝙ dirigit oꝛõeʒz.ſic nõ cõtingit alij me⸗
reri:ſʒ bñ ↄtĩgit ſꝑare qð alijs impetrare poſſumꝰ.⸗AVd
illud qð obijcit᷑ de hiere.dicẽdo ꝙ qᷓuis ꝓ illis oꝛãdũ nõ
eẽt. qꝛ a dño erat ꝓhibitũ:tñ ñ ſequit᷑. ex H̊ ꝙ ꝓ alijs oꝛã
dũ ñ ſit. q; ibi magis tangit᷑ indignitas illoꝝ ꝙᷓ ꝓhibitio
æ oꝛãdo ꝓ illis.q.d.dñs.nõ ſunt digni vt pꝛo eis oꝛetur
Ao illud qð obijcit᷑ ð ↄditõibo oꝛõis.Dicẽdũ ꝙ nõ eſt
ſile de iſta 1 de alijs. Oppoſita em̃ aliaꝝ ↄditõnũ deſtru⸗
unt eas.vt patʒ intuenti.ſed oeare pꝛo alijs vt vult greg.
ſibip̃i ſuffragatur.vt patet⁊ alubi dicit. Idem plus pꝛo
ſe pꝛeces ſuas valere.qui his et alijs impendit.

rticulus ſecundus
nſequẽter qᷓrẽdũ ẽ.vtrũ oꝛãdũ ẽ ꝓ inimicis.
ſic:videt᷑ ꝑ illð math.v. diligite inuicẽ vos
Loꝛate pꝛo ꝑſequẽtibo ⁊ calũniantibus vos.
Pꝛe.glo.ibidẽ. Lꝛibo modis ð eccłiaʒ peccat᷑.odio vᷣ⸗
bis.cruciatu coꝛꝑis.econtra ecclia diligit.oꝛat.bñfacit.
Pꝛe. xp̃c oꝛauit ꝓ ſuis cruciſixoꝛibo.luc.xxiij.⁊ ip̃e ma
xime ẽ ĩ actibo vᷣtutũ imitãdꝰ.oĩs eĩ eiꝰ actio nr̃a ẽ inſtru
ctio.vt habet᷑ a greg.¶ Pꝛe. Iido.de ſummo bono li.iij
ca.vij. Qui ledit᷑ nõ deſiſtat oꝛare ꝓ ſe ledẽtibo:alioquin
iur dñi ſnĩam peccat ꝗ ꝓ inimicis noꝛat.⸗! Pꝛe. aug. de
ci. dei li.xxi· c.xxiiij. Aũc ꝓprea oꝛat ꝓ eis eccla q̊s ĩ genẽ
hũano hʒ inimicos.qꝛ tpᷣs ẽ pnĩe fructuoſe.¶ Pꝛe.qꝛ de
nullo certa ẽ eccłia. oꝛat pꝛo oĩbo dũtarat boibo inimi⸗
cis ſuis ĩ H̊ coꝛꝑe ↄſututis.¶ Pꝛe.greg.ĩ dy al.tũc gſq; qᷓ
recte petit adipiſcit᷑.cũ eiꝰanimꝰin petitõne nec inimici
odio fuſcat᷑.ex h̊ ᷣbo vidr̃ ꝙ efficax ẽ oꝛõ qñ ad inimicũ
ſe extẽdit.¶ Pꝛe. Criſo.ſuꝑ illud.oꝛate pꝛo ꝑſequẽtibo ⁊
calũniantibo.ꝗ pꝛo ſe oꝛat nõ gr̃e ſʒ nature obſequit᷑. ꝗqs
eĩ pꝛo ſe ñ oꝛai ꝗ pꝛo inimico digne exaudit᷑:q gr̃e opꝰex
egt. ¶ Pꝛe. mat. vj. ſuꝑ illð.Eſtote ꝑfecti ſic et p̃ vr ꝑfe⸗
ct&. glo. cumulꝰꝑfectõis ẽ diligẽ inimicos ⁊ oꝛuẽ pꝛo eis
Pꝛe. Ro. xij.ſuꝑ illð.ñ reſiſiẽ malo dic glo. Gra euã⸗
gelij iubz ñ tm nibil mali reddi:ſʒ nec reſiſti.vt ſuſtineat᷑
mailũ:bonũq; repẽdat᷑ ꝑſequẽtibo.̊ ⁊ malũ inferẽtibo in⸗
bet euãgeliũ rpẽdẽ bonũ:bᷣ nullũ ita ẽ ↄſonũ ſic ẽ qð
vitas aſſi ãuit. hᷣ at ẽ oꝛõ:⁊ ita pʒ ꝓpoſitũ. Cõtra aug.
ce ci. dei. li. xxj.c.xxiiij. Eccłia ñ oꝛat pꝛo mał maxiĩe qs
nouit inimicos. Hꝛguit᷑ igẽ ſic. Si ñ oꝛat pꝛo ilł ꝗ ſũt ini
mici. pari rõe cũ ſimꝰeccłie ſilij cui debẽꝰↄfoꝛmari pꝛo
inimicis nr̃is oꝛaẽ ñ debẽꝰ.¶ Pꝛe. ſcti ꝗ ſũt caritatis ꝑfe
cti ñ oꝛãt pꝛo ſuis inimicis ſiue ꝑſecutoꝛibo.ĩmo ecõtra⸗
rio petũt ðᷣ eis vĩdicari.apoc.vj. Aſqʒqͥ dñe ſcts verꝰñ
vidicas ſangnẽ nr̃m. ̊ nec nos ꝗ ſumꝰ minoꝛis caritatis
quia debemus etiam nos cõfoꝛmaꝛe eis vt vidr̃. Pꝛe.
fets hieremias.hieꝛe.xj.pꝛo inimicis non oꝛabat.qñ di⸗
cebat.videaʒ vltõem tuã in eis.tibi em̃ reuelaui cauſam

*

meã:ᷓ nec nos ꝗ nõ ſumꝰꝑfectõis amplioꝛis. Pꝛetea.
ſuꝑ illð pᷣs.poſuerũt aduerſum me mala ꝓ bonis. Glo.
diſtiguit ſeptẽ differẽtias reddẽdi bona et mala.dicit em̃
ꝙ reddere bona ꝓ malis ⁊ ñ reddere mala ꝓ malis ẽ bo⸗
noꝝ.i 20 reddere bona ꝓ bonis:reddere mala ꝓ bonis ẽ
maloꝝ. Reddere bona ꝓ bonis et malaꝓ malis medio
rũ ẽ:⁊ pᷣus ꝓpinquũ ẽ bonis:⁊ poſteriꝰet᷑ ↄueĩt bonis.hec
glo. Ex h̊ vltio arguit᷑ ſic.ꝙ ſi bonis ↄuenit reddẽ mala
ꝓ malis: nõ tenemur ad illð qð ampliꝰẽ.ſ.ad oꝛãdum
4 Pꝛetea. oꝛõ ẽ ꝑs ↄtẽplatie vite.ſic diẽ hug. hſ̊ ↄtẽplatõ
ẽ ſuꝑerogatõis ad quã ex debito nõ tenemur.¶ Pꝛetea.
p̃ᷣs. Reuela ocłos meos et conſidera bo mirabilia de lege
tua.ſuꝑ illð dic̃ glo.nihil mirabiliꝰĩ mãdatis diligẽ ini⸗
micos.ſ̊ ad illð qð mirabile ẽ nõ tenemur: virtutes em̃
⁊ miꝛabilia facẽ nõ oĩbo datũ ẽ.vt dic̃ aug.in ſᷣmõe.patzʒ
nõ tenemur ad diligẽdum inimicos. q̊ nec multofoꝛ
tius ad oꝛãdum ꝓ eis.i. Itẽ diẽ amb.⁊ magiſter recitat
xxix.diſ.ſcdi.ꝙ ſufficit nobis ñ odiſſe inimicos ad inteꝛi
oꝛa. oꝛare et hmõi oꝑa nõ tenemur.4 Pꝛetea.dic dñs
mathᷣ.v.dictũ ẽ antigꝗs.diliges amicũ tuũ et edio habe⸗
bis inimicũ tuũ.ſʒ ad nihil moꝛale obligamuꝛ ad qð an
tig ñ obligarẽt ĩ lege.ſic ꝓbat᷑ mat᷑.xiiij.vbi loqꝗt᷑ dñs de
qnq; panibo vbi dic glo.ñ alia q; q̃ ſcripta erãt ꝓphetat:
ſᷣ legẽ 1 ꝓhetas miſterijs guia eẽ demõſtrat.̊ᷓ ad diligẽ
dũ ⁊ oꝛãdũ ꝓ inimicis nõ tenemur.ſic̃ nec illi tenebãtur
Pꝛet.aug.ĩ ench.⁊ rcitat mgr̃.xxx.di.ſcði.diligite ini
micos vr̃os bñſacite his ꝗ oderũt vos ⁊ oꝛate ꝓ ꝑſequẽ⸗
tibo ⁊ calũniatibo vos.ꝑfectoꝝ filioꝝ dei ẽ ꝙ ꝗſꝗs fideł
dz ſe extẽdẽ ad hũanũ animũ ad hũc affectũ:ad oꝛãdum
deũ ſecũq; agẽdo luctãdoq; ꝑducere:tñ qꝛ h̊ tãmagnũ bo
nũ tãte mititudis ñ ẽ quãtã crediꝰexaudiri.tñ dr ĩ oꝛõe
dñica.dimitte nobis debita nr̃a.ſic ⁊ nos ⁊c.ꝓculdubio
vᷣba ſpõſiõis hmõi implẽt᷑:ſi homo ꝗ nõdũ ita ꝓfecit. vt
et᷑ diligat inimicũ cũ rogat᷑ ab hoĩe ꝗ peccauit ĩ euʒ vt ei
dimittat:dimittit ex coꝛde.ꝗ et᷑ ſibi roganti vult dimitti
cũ oꝛat et dicit.ſiẽ dimittimꝰebitoꝛibo nr̃is.Quicũq; ñ
rogat hoĩeʒ ĩ quẽ peccauit.ſi pcto ſuo mouet᷑. vt roget ñ
ẽ inimicꝰadhuc deputãdꝰvt eũ ſit diligẽ difficile.Ex hac
auẽte elicit᷑ duplex argumẽtũ.Pꝛimũ ẽ ꝙ diligẽ 2 oꝛare
ꝓ inimicis ꝑfectoꝝ ẽ: ñ tenemur ad illð.Secundũ ẽ ꝙ
ſi aliqͥꝝ ẽ ꝙ diligãt ⁊ oꝛẽt:h ñ ẽ niſi qũ rogãt᷑:⁊ tũc roga⸗/
tes.ſic plane h̊ habet᷑ ñ ſũt dicẽdi inimici:̊ nullatenꝰte⸗
nemur oꝛare ꝓ inimicis manẽtibo inimicis. vt videtur.
Rao. a 6 Pt ici ic logirudo caꝛitatio ſe extẽdit ad
oẽ tp̃s:ſic latitudo eiꝰſe extẽdit ad oẽz ꝑſonã.Ad oẽ tpᷣs
dico.qꝛ ſi ꝗs ꝓponẽt vno die ſolo peccaẽ vł vna ſola vice:
ñ hꝛet caritatẽ nec eẽt ĩ ſtatu ſalutis.atitudo at᷑ carita⸗
tis ita ſe extẽdit ad oẽm ꝑſonã viatoꝛẽ dico:ita ꝙ ſi dili⸗
get oẽm hoieʒ pᷣter vnũ:n hr̃et caritatẽ.caꝛitas ̊ ĩ oĩbus
Diligit bonũ.⁊ qð ĩ ſe ẽ:⁊ qdð ineſſe pt.⁊ ꝓpt᷑ h̊ diſigẽ debe
mꝰoẽs viatoꝛes ex caritate.⁊ qꝛ oꝛõ ẽ ꝓgt bonũ impetrã
dũ:iõꝙ oiboĩ ꝗbo bonũ pt᷑ eẽ qð ñ ineſi:ẽ oꝛãdũ.q] Sed
notadũ ꝙ aliꝗ diſtiguẽ volũt ex ꝑte diligẽtiũ.ꝙ cuʒ dile⸗
etio fm berñ.ſit affectuoſa ⁊ actuoſa:dicũt ꝙ tm̃ ꝑfecti

tenent᷑ inimicos diligẽ affectu ⁊ effectu. Affectu tm imp

fecti.Et iõ dicũt q; oꝛare nõ tenent?᷑ ꝓ illis.nec alios actꝰ
caritatis circa ipᷣos exercẽ.Sʒ iſte modꝰdicẽdi repuãn⸗
tiã ĩcludit ĩ ſeipᷣo.Si eĩ pcipit dñs diligẽ inimicos.⁊ cõ/
ſtat ꝙ generale ẽ mãdatũ: imꝑſectos ⁊ pfectos obligat
cũ ꝑfecti q;tum ad obligatõʒ q̃ ?ẽ ꝑ mãdatũ ad nihil obli⸗
gãt ſeu teneãt᷑:lʒ magis ð bono ⁊ eqͥ ad qð ñ teneãt᷑ ĩꝑfe
cti.⁊ q ẽ qꝛ mãdata dei oibo ꝓponunt᷑.ꝗpt᷑ h̊ diẽ berñ.ſer
mõe. xlix.ſuꝑ cañ.ꝙ dilectõ inimicoꝝ magis ſe tenet ex
pte effectꝰqᷓ; affectꝰ. Añ dic ꝙ mãdatũ ð diligẽdo pximũ
vbi includit᷑ mãdatũ ð diligẽdis inimicis:magis credit
Etine ad caritatẽ actuoſam q; affectuoſam. VUñ diẽ. Sed
actuali id potiꝰↄueire vł᷑ maxĩe apparẽ vidx.qꝛ cũ dixiſſʒ
Diligite inimicos vros: mox infert. bñfacite bis ꝗ oderẽt
vos. I ſcriptũ ẽ ꝓuerb.ſ.xxv.Si eſurierit inimicꝰ tuꝰci⸗
ba illũ. hH de effectu habes ñ ð affectu. hec berñ. vñ ↄcedẽ
duʒ ẽ ꝙ oẽs diligẽdi ſũt amici ⁊ inimici affectu⁊ effectu.

Sed ad intelligẽdũ ð effectu ext᷑ioꝛi tripłr ẽ loquẽdum:
aut de illo g lege veti ẽ expᷣſſus.ſic ſubleuaẽ cũ eo officiũ
hmõi.Et ad hmõi cuʒ ĩ onꝰdata ſint nõ tenemur.Aut
de illo ꝗ ñ ẽ expᷣſſus ĩ ſcriptura.q̃ duplex ẽ.ſ.neceſſitatis
vł ↄgꝛuitatis.Si tłis ẽ cui incũbit nccitas vt ẽ ĩ extꝛema
nccitate:ſic tenemur.Si vo tłis ẽ cui nõ ineſt neceſſitas
cũ tñ bene ſe offert tꝑis oppoꝛtunitas.aut ẽ oꝛdinata ad
vitã tꝑalẽ ↄᷣuãdã:ſic ẽ ĩ cõmutatõe bonoꝝ tꝑaliũ:fami⸗
liaritas ĩ locutõe ⁊ alijs.ad q̃ nõ tenent᷑ imꝑfecti:hᷣ ꝑfcti
qͥꝝ vita ẽ ĩ exẽplũ alioꝝ.ſi ſit oꝛdinata recte ad vitã eter⸗
nã ↄſequẽdã:ſic tenẽt᷑ ꝓ loco tñ ⁊ tꝑe.q¶ Ad illð qð pᷣmo
obijcit᷑ de bris.dðm ꝙ intelligat᷑ de dãnatis in gbo ape⸗
tũt diuinã iuſticiã exerceri.i os at᷑ logmur h de viatoꝛi
bo ꝗ ſũt poſſibiles ad ſaluãdũ.Pꝛetea. eſto adhuc ꝙ in⸗
telligat᷑ de viatoꝛibo.dðm ꝙ ipᷣi vident ĩ ſpeclo et᷑nitatis
qð ð ip̃is de oꝛdinauit.⁊ iõ ꝓ illis qͥs ad moꝛtẽ vidẽt pᷣ⸗
ſcitos:nũqᷓ; oꝛãt.ſilr nec nos facẽmꝰſi ſciremꝰ.ſiẽ plane
diẽ aug.xxj.ð ciui.dei.c.xxiij. Deniq; ſi de aligbo ita cer
tũ eẽt vt ꝗ ſũt illi noſſet glibʒ adhuc ĩ hac vita ↄſtitutus
cũ pᷣdeſtinati ſũt ĩ ignẽ eternũ ire cũ dyabolo.tã nõ ꝓ eis
oꝛat qᷓ; nec ꝓ ipo. Ad illð qð dicebat᷑ ð hiere.ddm ꝙ il
lud ñ dicebat impᷣcãdo ſ̊ pᷣdicẽdo.q Ad illð qð obijcituꝛ
ꝙ; bonis ↄueit reddẽ mala ꝓ mał.ſoluit glo.ꝙ vltis duo⸗/
h addẽ oʒ.vñ dic̃ glo.ꝙ pꝛimũ.ſ.reddẽ bona ꝓ bonis do
minꝰñ redarguit ĩ euãgelio:ſᷣ̊ plꝰopoꝛtẽ dic.qꝛ ethnici h̊
faciũt.diligũt ei diligẽtes ſe.de ſecũdo dic męr̃ qꝛ ad iu⸗
dicẽ ꝑtinet h:⁊ iõ argumẽtatõ nulla.q Ad illð qð obijcit᷑
ꝙ oꝛõ ẽ ꝑs ↄtẽplatõis.ddm q iſte actꝰoꝛare lʒ ↄtẽplatio⸗
nis ſit.ꝓut dic̃ affectũ aĩ ſeu deſideriũ ſurſuʒ ad deũ ele
uatũ. ꝓut dic̃ berñ.qꝙ oꝛõ ẽ ſlatio illũiate mẽtis ad fruen
dũ deũ dũ lz:nihilominꝰtñ ꝓut fac ſuꝑ alienã miſeriã ꝗ
ſubuenire intẽdit oꝛãs ꝑ miſericoꝛdiã:iã ad ſtatũ actõis
trãſit:⁊ ꝓ tãto tꝑe et loco cadẽ potit ſub pᷣcepto.nec xt
H ↄtẽplatinã eadẽ ſubartatõe vł pcepto opoꝛtebit.ſ̊ actũ
eiꝰ ꝓut trãſit ad extioꝛẽ actõʒ.⁊ illð pʒ ꝑ glo.Hede.ſuꝑ
illð. Intrauit ihs ĩ qddã caſtellũ ⁊ młlier q̃dã ⁊c.dic em
glo.ſic.ꝑ marthã actuoſa donatio ſignat᷑ qᷓ ꝓximo ĩ cari
tate ſociamur.ꝑ magdalenã mẽtis intẽtõein dei vðᷣbo qͥ in
amoꝛẽ dei ſuſpiramꝰ.Actiua panẽ coꝛꝑalẽ vł doctrinam
ignoꝛãti tribuit:errãtẽ coꝛrigit:ſuꝑbũ ad hũilitatẽ reuo
cat:q̃ ĩ ſingłis expediãt diſpẽſat.ↄtẽplatiua carita tẽ dei
⁊ ꝓximi retinet:lᷣ ab exterioꝛi actõe geſcit.hec glo.h̊ pla
ne habet᷑ ꝙ intẽdẽ bono ꝓximi qͥcũq; mõ ſiue coꝛꝑaliter
ſiue ſpũalꝛ.h̊ ẽ ſiue oꝛãdo ſiue alio qͥuis mõ actiue ẽ:non
ↄtẽplatiue. Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ vᷣtutes ⁊ miracła facẽ
ñ oibo datũ ẽ ⁊c.dðm ꝙ illð magis valʒ ad oppoſitũ.peꝛ
h ei vult ꝓbare aug.ꝙ nullꝰpt᷑ ſe excuſare ð dilectõe /ꝓxi⸗
mi.Et iõ ꝙ mirabile ſit qð ẽ ſupᷣ facultatẽ nat᷑e diſſiguẽ⸗
dũ ẽ.ꝙ natura vt natura:⁊ natura vt rõ.facẽ ei poſſe na
ture ſecũdo mõ ẽ ꝑ gram gratũfaciẽtẽ.vtpote ꝑ fidẽ ⁊ ca⸗
ritatẽ.ꝑ fidẽ eĩ credimꝰmłta q̃ nõ poſſumꝰ ſine ipſa.et q̃
vidẽt᷑ infidelibo nimis incredibilia.⁊ ꝑ caritatẽ amamꝰ
ea q̃ vidẽt᷑:nõ hñtibo ipᷣaʒ ſũt nimis odibilia:⁊ hec mira
bilia ĩ lege diuina ↄtinẽt᷑.⁊ ẽ datũ oĩbo illa facẽ: ꝗ gr̃am
gratũfaciẽtẽ ĩ ſe ſuſciꝑe volũt.⁊ p tãto argui nõ pt᷑ ꝙ nõ
teneamur ad inimicoꝝ dilectõʒ ⁊ ad oꝛãdũ ꝓ eis:łᷣ potiꝰ
; vtrũq; poſſumꝰ⁊ debemꝰ.⸗. Ad illð qð obijcit᷑ ð verbo
ambro.ꝓꝙ ſufficit inimicos ñ odiſſe.dðm ꝙ auctoꝛitas il
la trũcata videt᷑.dic̃ vtrũq; ſilł.ſufficit eĩ ſi diligiꝰet odio
ñ habẽꝰ:⁊ h̊ hʒ vᷣitatẽ.⁊ pt ex h̊ inferri.ſi eos diligimꝰq̊
7 bonũ qð ĩ eis ẽ ⁊ ineſſe pt᷑.Et qꝛ oꝛõ ẽ ad bonũ impetꝛã
dũ.iõ ex ↄſeq̃nti nccio ꝓ loco ⁊ tꝑe obligamur.ſ.ſi cogat
neceſſitas ad oꝛandũ ꝓ eiſdẽ. Ad illud quod obijcit᷑ de
hH; quod detm ẽ antiꝗs.dicẽdũ ꝙ h̊ nũq lex pᷣcipit.ſ.odio
hr̃e inimicũ:ſᷣ ipi inudei h̊ a ſenſu cõtꝛario arguebãt.ex h̊
ꝙ debeãt diligẽ amicos:igit᷑ odire inimicos.⁊ dñs intꝛo
duxit illud iur̃ eoꝝ intellectũ. Vel pt illud intelligi ſic.
odio habebis inimicũ.ſ.fidei.⁊ inimicũ ecclie:⁊ odio ef

fectꝰ ñ affectꝰ. Oñ eĩ p̃cipiebat extminari eos ꝗ a vita⸗

te fidei et a moꝛibo bonis retꝛahebãt.nũqᷓ; tñ odio hr̃i ex

affectu. De inimico at᷑ puato ſiue ꝑſonali vtrũq; p̃cipic⸗

cor

tar⸗
ild⸗

peis
g
itin
duo⸗
6
dab
din⸗
ijeit
atio⸗
ſe
rven
iäg
ſos

Wueſtio
bat᷑.ſ. ꝙ diligeret ex effectu affectu. licz tñ nõ ita exp̃ſſe
et ꝓpt h̊ dñs exẽplificauit.⁊ iõ ex h̊ nõ habet᷑ ꝙ ꝓ inimi⸗
cis nõ ſit oꝛãdũ.il Ad illẽ qð vltio hr̃ de oᷣbis aug. dom
ẽ bñ verũ.ꝙ oꝛare ꝓ inimicis qñcũq; ſe offert oꝑoꝛtin
tas.ſiẽ ⁊ diligẽ ẽ ꝑfectiꝰ:⁊ iõ nec tãte młtitudis.⁊ ſic oꝛa
re ̃tũ ĩ oꝛõe dñica exaudit᷑.qꝛ młti exaudiunt᷑ imꝑfecti.
qð ſegt᷑ ĩ auẽte:ad ꝓpoſitũ nõ facit. Jõ eĩ ibi aug· de peti⸗
tõe q̃ petit hõ venia ab illo quẽ offendit. dicit ꝙ dmitte
re debet offenſus. ſimilit ſibi dimitti quẽ offendit.

rticulus tercius
Onſequẽter q̃rit᷑ vtrũ oꝛãdũ ſit ꝓ incoꝛrigibi
libo. ꝙ ſic vidꝛ ꝑ aug.ĩ li. retractatõnũ dicẽte.
ꝓ illo impꝛudẽter n oꝛat᷑:de zñ deſpat: in⸗
coꝛrigibil cũ adpuc viatoꝛ ẽ.de ipo deſpandũ nõ e: ſiẽ ibi
dẽ diẽ aug. de nemie del pandũ ẽ dũ ẽ ĩ via. ipo ẽ oꝛan⸗
dũ. ¶ Pꝛetea. iudicia dei occulta ſũt qᷓdiu hᷣ viuit᷑.vñ ne
minẽ duͦ h vinit debemꝰtemẽ iudicaꝛe qð facẽmꝰ bñficiũ
oꝛõis ſubtrabẽdo.qꝛ ñ ſi ubtraberet᷑ ei niſi iudicaret᷑ ſibi
nõ valẽ:qð iudiciũ temerariũ ẽ. ¶¶ Pꝛe.qᷓdiu ip̃i ſunt ad
ſaluãdũ poſſibiles:nõ ẽ dubiũ ꝗn ſint ex caritate diligẽ⸗
di. eis fũt caritatis bñficia impẽdẽda 2 nũꝙᷓ denegãda
vt oꝛõ ⁊ bmõi.4: Pꝛe. qbo ñ pcludit᷑ dei miſcðia:mĩme pᷣ
cludi debẽt hũana ſuffragia. tlłes eĩ ſũt pᷣdicti cũ ſint via
toꝛes. ¶ Pꝛe. ipa miſcðia diuia ẽ infinita: ̊ ꝓ oĩbo ẽ im⸗
ploꝛãda.qꝛ ſᷣm aug. i fi · ſecũdi li. ð mõte. Semꝑ ꝑatdeſt
de? dare. ¶Kõtra. greg.ĩ moꝛał.li xx. aliqñ neceſſe ẽ vt
pᷣuis mẽtilo q̃ hůana pᷣdicatõe nequeũt coꝛrigi: diuĩa fla
gella debeãt optari. hm greg. hmõi.ſ. incoꝛrigibilibus
malũ poſſumꝰ impᷣcari.q̃re vt videt᷑ ꝓ tłibo oꝛaẽ ñ debẽꝰ.
Pꝛe. aug. i fi · pmi li.ð mõte. ꝓ aliqͥ ñ oꝛas qꝛ ſentis te
nibil pficẽ: ⁊ oꝛpeʒ tuã ñ vis repelli a iuſtiſſimo iudice:hſᷣ
E̊ maxie ĩ incoꝛrigibilibo bʒ locuz. ¶ Pꝛe. hieꝛe. vij. Loli
oꝛare ꝓ pło.hec glo.fruſtꝛa oꝛas/ꝓ eoꝗ indignꝰẽ acciꝑe
ß tlis videt incoꝛrigibil eẽ. ¶ Pꝛet.oꝛõ cũ int gre mũera
pputet (ſicẽ diẽ glo. ſup illð Ko. viij. Spũs adiuuat infiꝛ
mitatẽ nr̃az) ñ lolũ illõ qð oꝛõ impetrat ꝙ et ipᷣa oꝛõ int
gre mũera reꝑit᷑.bec glo. Qõ at hʒ locũ ſic nec gra vbi ſi
bi obijcit obſtaculũ:ᷣſic ẽ ĩ incoꝛigibili ꝙdiu ĩ illa incoꝛ
rigibilitate ꝑſeuerat..¶ Pꝛe. ipa incoꝛrigibilitas cã ẽ q̃re

apoſtatis angeł ñ oꝛat᷑.ſᷣ vbi eadẽ cã et 5
Tsai mõ ꝓ hoĩe inconigibili ñ ẽ oꝛãduʒ ¶¶ BRñſio.ad B

pr dici. ꝙ de incoꝛrigibili dupłr log otigit. ncoꝛrigibil
eĩ dr vel ꝗ nullo mõ ẽ coꝛrigibił:vel ꝗ difficilit ẽ coꝛrigi⸗
bilis. Si loq̃mur ð ĩcoꝛrigibili pᷣmo mõ:planũ ẽ ꝙ ꝓtli
nullo mõ ẽ oꝛãdũ.q̃lis ẽ apoſtata angelꝰi ſua malicia ob
ſtinatꝰ.⁊ ex ̊ pʒ ſolutio ad vltimũ aꝛgumẽtũ.pᷣ nulłtlis
F ĩ via.ſolũ eĩ incoꝛrigibiles iſio mõ ſũt dãnati. Si vo lo
q̃mur de incoꝛigibili ſcðo mõ:ſic młti ſũt incoꝛꝛigibiles
tlibo ẽ oꝛãdũ.q; quãtũ ẽ ex ꝑte eoꝝ qꝛ viatoꝛes:adhuc
fũt ⁊ adhuc ẽ ĩ eis poſſibilitas coꝛrigẽdi.⁊ q; qͥ ad deũ tẽ
pꝰnõdũ trãſierat miſerẽdi:meꝛito ſubtꝛahi dʒ a nob oĩs
matia de ipis deſꝑandi.qꝛ igit᷑ vt dicẽ̃ aug.ĩ li.ð retracta
tõibo. de q̊ nõ deſpat ð eo nõ impꝛudẽter oꝛat᷑: ſimplicit᷑
dðm ẽ ꝓ eo eẽ oꝛãdũ.qAd illð qð obijcit᷑ ĩ ↄtrariũ.q; ta
libũs debẽt flagella optari.dðm ꝙ ꝗ nõ volũt ꝑ manſue
tudinẽ ↄuerti:licite ſunt eis flagella exoptãda vt ↄuertã⸗
tur.ꝛ iſte modꝰſubueniẽdi potiꝰẽ oꝛãdi ꝙ maledictõnis.
Vñ greg · addit ver bis ſupᷣdictis dices. Aliqñ ncce ẽ vt
pᷣuis mẽtibo q̃ hũana pᷣdicatõe nequeũt coꝛrigi:diuĩa fia
gella debeãt optari. qð tñ magno fit amoꝛis aco. ⸗ vi
dxlz erratis pena nõ q̃rit᷑ ſ̊ coꝛreptio eiꝰ.⁊ oꝛõ potiꝰ eſſe
qᷓ maledictio demõſtrat᷑. hec greg. ¶ Ad illud qð obijcit
de vᷣbo aug. ꝓ aliqͥ ñ oꝛas ⁊c.pt dici ꝙ ⁊ ſi nos ab oꝛõe re
trahit aliq:retrabẽ tñ nõ dʒ vt penitꝰ ceſſe mꝰ ab orõe.
Fm qð h̊ plane oñdit berñ.de gradibo hũilitatis ĩ fine di
cẽs. Si ↄtigerit(qð deꝰauertat)aliquẽ de fr̃ibo nr̃is ñ ĩ
coꝛꝑe ſ̊ ĩ aĩia moꝛi:qdiu adhbuc inter nos erit pulſabo. et
ego ĩ eis qualiſcũq; pctoꝛ pulſabo:2⸗ fratrũ pᷣcibo ſalua⸗
toꝛez. ſi renixerit:lucrati ſumꝰfr̃em nr̃m. hec beꝛñ · Ao
illð qð obijcit᷑ ð glo.hiere.vij.fruſira oꝛas ꝓ eo ꝗ indignꝰ

ẽ. dõm ꝙ ẽ indignitas iuſticie pñtis.⁊ et᷑ne repꝛobatõis
BGlo.aũt nõ ẽ intelligẽda ꝓ indignitate pᷣma:ſʒ ſecunda.
Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ oꝛõ nõ hʒ locũ vbi oponit᷑ obſtꝗ
culũ.dðm ꝙ ſi intelligat de obſtaculo qð tolli nõ poſſit
vt ẽ ĩ dãnatis:bñ habʒ illud veritatẽ.ſʒ obſtaculo qð tol
pr nõ quẽadmodum ẽ ĩ viatoꝛe.Elltimum ſupꝛa eſt lo⸗
utum.

¶Articulus quartus

Zrũ ꝓ infidelibo ſit oꝛãdũ.ꝙ ſic:vidẽ.vñ ſuꝑ
IS. aluũniãtibo vos. dicẽ glo. ꝓ inimicis oꝛã
uz ẽ vt nob fraterno fedẽ ſociari poſſint.i/
bis oꝛãdũ. Pꝛe.adhuc ẽ tpᷣs pnie fructuoſe ſine iude⸗
is ſiue gẽtilibo ſiue gbuſcũq;·̊ Fm aug.ð ci. dei. lib. xxj.
ca.xxiiu· ꝓ bis oĩbo oꝛãdũ ẽ. ¶ Pꝛe.aug. ð bono ꝑſeuerã
tie.ſi ꝗ nõdũ vocati ſũt:ꝓ eis vt vocẽt oꝛemꝰ. 4 Prete. .
coꝝ.vij.dic aplłs.ꝙ ſi infideł velit cohabitare cũ fideli:ñ
dimittat eũ vel eã. VUñ eĩ ſcit mulier ſi virũ ſaluũ faciat:
ecõuerſo.ex h̊ plane hr̃ ꝙ ſaluari pñt infideles.⁊ ꝓ tki⸗
hbo bm aug.ð ciui. dei. ẽ orãdũ Pre.beneficia diuia mi⸗
lites nõ hñt.ꝗᷓ circa oẽs imploꝛãda ſũt vt videt᷑. Ad idẽ
fac illð aug.lſi.retractatõnũ.ð nemĩe deſpandũ ẽ dũ ẽ in
via:nec ꝓ ulo impꝛudent᷑ orat᷑.de qͥ nõ deſ ꝑat᷑. ¶ Pre. in
die paſceues orat eccłia ꝓ oĩbo hmõi:⸗ ↄſiat ꝙ nõ errat.
C Eõtra. ioh.iij. Qui no credit iã indicatꝰẽ:ſʒ poiudici
ßm aug. de ci. dei. ꝓ nullo ẽ orãdũ.i Pre.ĩno.tractat
illõ canõis. Inpmis qꝗᷓ tibi offeꝛimꝰ ꝓ eccłia tua ſcta ca⸗
tholica dicit. ꝙ illð qð offert deo ſoli videlzʒ ſcte ⁊ indiui
due tri. ꝓ gbo fit ꝓ eccłia ſctᷣa catholi ſ.ꝓ oĩbo oꝛthodo⸗
xis.i. recte glłioſis.oꝛthos eĩ rectůdoxa glia. Sʒ oblatõ
oꝛãdi ſupꝛemũ tenet gradũ. videt᷑ ꝙ ſolũ ꝓ hmõi oꝛãdũ
ſit. ¶ Pre. q ẽ ꝓpoꝛtio viatoꝝ fideliũ ad viatoꝛes infide⸗
les:ſʒ bti ꝓ inridelibo dãnatis nõ oꝛãt ·ſiẽ plane diẽ aug.
g. ¶¶ Silr er pte alta m bug. ſubnixa fide.ſpe ⁊ caꝛitate
dʒ eẽ oro:ſʒ irfideł ĩ nlło iſtoꝝ nobiſcũ coĩcat. SPre.hie
re. vij. Noli oraẽ p pbo G̊. glo. fruſtra oꝛas ꝓ illig ꝗ indi
gni ſũt acciꝑe:ſʒ ſi aliꝗ indigni ſũt acciꝑe hmoi ſũt ma⸗
rie infideles ⁊ ſciſmatici:̊ p eis nõ ẽ oꝛãdũ.¶ Pre.infi⸗
teles viatoꝛes diuiſi ſunt ab ecclia.nõ tãtũ quãatũ infide
les dãnati.dẽia gᷓ diuiſiõis ĩ iſtis ñ vidr̃ eẽ niſi magis et
minꝰ qð ñ diuerſificat ſpẽʒ. ſi ꝓ dãnatig infidelibo nõ ẽ
oꝛãdũ:igit᷑ nec ꝓ viatoꝛibo infidelibo. ERñſio.ꝙ qꝛ in⸗
fideles dãnati ad ſalutẽ nõ ſũt poſſibiles.q; ex viã ſalu⸗
tis poſiti:iõ neq; ꝓ eis orãdũ:ſ̊ iſideles cũ adhuc ſũt via
toꝛes ad ſalutẽ et᷑nã poſſibiles poſſidẽdã:ñ ẽ ĩ eis pcluſa
di miſcia.⁊ iõ ſcte ac recte orat ꝓ eis mẽ eccłia. qð fa
cẽ debẽg ſumꝰip̃iꝰ mẽbra.vñ aug ĩ epła ad marcellinuz
legiꝰ inqt fribo nr̃is ⁊ libꝝ briſſimi cypriãi ð orõe dñica
vbi demõſtrauimꝰꝙᷓ aꝑte docuit oĩa q̃ ad moꝛes ꝑtinẽt a
pr̃e nro ꝗĩ ceł ẽ polcẽda.⁊⸗ et quõ admonuẽit ꝓ inimicis
ntr̃is ꝗ nõdũ ĩ xpᷣm credider̃t:nos vt credãt debẽ oꝛaẽ · qʒ
vtiq; inaniteꝛ fiẽt. niſi eccłia credẽt malas atq;ʒ infideles
hoĩʒ volũtates poſſe ꝑ dei gr̃aʒ ad deuʒ ↄuerti.reprobat
et aug. hẽſim pelagiãoꝝ ĩ li. de hẽſibo ⁊ noĩbo hẽticoꝝ di
cẽs.eſtruũt er oròes q̃s fac eccłia.ſiue ꝑ i nfidelibo ⁊ do
ctrine dei reſiſtẽtibo vt ↄuertãt᷑ ad deuz . ſiue ꝓ fidelibus
vt augeat᷑ ĩ eis fides. ſupᷣ reꝗꝛẽde ſũt rões q̃ꝛeꝓ alijs orã
dũ et ꝓ inimicis q̃ huic ꝓbleumati pñt ↄuenire.⸗ Ad
illð qð obijcit. Qui nõ cꝛedit iã iudicatꝰẽ.dom ꝗy euage
liuʒ loꝗt᷑ de iudicio futuro qð iudicinʒ iã ſubeunt infide
les.qꝛ infideles cum nõ peccẽt ĩ lege:iõ ſine lege indicadi
ſũt. vł ñ iudicabunt᷑ iudicio.ſ diſcuſſiõis. qꝛ ð eis ñ erit
diſceptõ ĩ iudicio.ĩ pñti tñ nõ debẽꝰeos iudicaẽ.qꝛ ꝗ ho
Die ĩfideles ſunt:cras fideles eẽ poſſunt.⁊ iõ ꝓ eis ẽ orã⸗
dũ. Vlł pt᷑ dici ꝙ iudiciñ illð nõẽ niſi excecatõis ſiue ob⸗
ſcuratõis.qᷓ adiudicata ẽ ipi origĩali pet̃o.⁊ carẽtia viſi⸗

—

onis dei quã bʒz ille ꝗ nõ credit ĩ pñti.qꝛ cuʒ culpa hʒ pe⸗
nã q ẽ penã vltimã pᷣfigurãs er lumẽ eĩ exiſtẽ maximum
ẽ ſuppliciuʒ.ſiẽ diẽ criß.⁊ B diẽ glo. ſuꝑ vᷣbuz pᷣdictuz. io
bãa.iij. Dibil alið appellat iudiciuz. niſi e᷑na dãnatõ.2
ſcẽ ⁊ nõ credẽ ĩ filium dei:ſiẽ nihil alið ẽ btitudo et vita

eterna qᷓ; credere ⁊ cognoſcere filiũ. Habẽt ergo ĩfideles
hanc penã quã habituri ſunt in futł᷑o.ſ̊ nõ tantã quãtaʒ
eũc qm erit ꝑpetua:mõ nõ.ᷣ pt᷑ tolli adhuc.ideo nõ fru
ſtra ꝓ eis oꝛat᷑.vt dicit aug.(¶ Ad illð qð obijcit᷑ de ino⸗
cen.dicendũ ꝙ ipᷣe loꝗt᷑ de oblatõe miſſe.⁊ qꝛ illð ſacrm
eſt nõ tm̃ vnioĩs ẽ:ſᷣ etiã vt magis vniãtur.et ẽ etia ma⸗
gis medicina cõſeruatiua qᷓ; curatiua:tñ nõ offert ꝓpꝛie
ꝓ illis ꝗq extra eccłiam ſũt.h̊ ꝓ fidelibo vuis ⁊ defctis
Ex hoc tñ nõ ſeqt᷑ ꝙ oꝛoes alie deo ꝓ ĩfidelibo offerri ñ
poſſint.q Ad illð qð obijcit᷑ de Poꝛtõe infideliũ hic et
in futo.dðm ꝙ bñ ẽ ꝓpoꝛtio int eos qᷓtũ ad rõʒ infideli⸗
tatie ⁊ fidelitatis et btitudis.cõditões tñ ſtatuum repu
gnãt q́; ad oꝛonis rõem.et hoc eſt:qꝛ infideles viatoꝛes
poſſunt ĩfidelitatẽ deſerẽ:et ad ſtatum meriti dueire.et
Ipt h̊ fruſtra ꝓ ip̃is oꝛoes nõ fũdũt᷑. oꝛo at᷑ nõ fit ꝓ dã⸗
natis ⁊ hoc ĩ ſtatu in qͥ ſũt.q¶ Ad illð qð obijcit᷑ ð hugo.
ꝙ ifideles qꝛ nõ hʒ fidẽ ⁊c̃.qꝗbo oꝛo ⁊ ſubnixa.dðim ꝙ G
nõ ↄcludit᷑ ꝙ ꝓ eis ñ valeamꝰoꝛare:ſ̊ oꝛare ñ pñt ita vt
nos:qꝛ carẽt ouvis fũdamẽto. Ad illð qð obijcit᷑ ð gl.
hiere.vij. dðm ꝙ ſiẽ dupler eſt dignitas pñtis inſticie ⁊
p̃deſtinatõis et ne:ſic duplex indignitas pñtis iiuſticie:
et talis ab oꝛone nõ excludit ꝓ eo ꝙ tales poſſibiles ſũt
ad ſalutẽ.Alia ẽ repꝛobatõis et᷑ne:et de iſia verũ eſt qñ
ſcit᷑qᷓdiu tñ latet nõ opoꝛtʒ.¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ ma
gis et minꝰ nõ diuerſificãt ſpeciẽ.dðm ꝙ illð nihil facit
ad Apoſitũ.qꝛ ꝙ iſti ſunt mĩꝰ infideles.iſti plus nõ facit
pꝛo illis oꝛetur ꝓ illis nõ:łᷣ differẽtia ſtatus.vt patet
ex p̃cedentib.
ticulus quintus
Onſeqnter qrit᷑. vtrũ ꝓ peccãtibo ĩ ſpm̃ſctm
ſit oꝛãdũ.ꝙ ſic videt᷑ ꝑ aug.ĩ li.de retractatõ
nNibo. vbi exp̃ſſe logt de hmoi dicẽs. De nemĩe
deſperãdũ ẽ ĩ via:nec ꝓ illo impꝛudẽter oꝛat᷑ de qͥ nõ de⸗
ſperat᷑.¶ Pꝛet᷑.talibo nõ ẽ recluſa dina miſericoꝛdia nec
deeſt magna ſeu maxĩa miſeria.̊ iſta duo alliciũt maxi
me ad oꝛãdũ. Pꝛet᷑. Hugo diuidit oꝛoem ĩ ſuꝑplicatio
nem.poſtulatõʒ.et inſinuatõʒ. Inſinuatõeʒ aũt in tres
ꝑtes.qꝛ fit timoꝛe et fiducia et cõtemptu.et dicit.ꝙ pꝛĩa
ẽ qñ magna ẽ cauſa quã agimꝰ.ſic illð ioh.xj.dñe ſi fu⸗
iſſes hic frater meꝰ nõ fuiſſet moꝛtuꝰ. Rogare voluit vt
oñs fr̃eʒ moꝛtuũ ſuſcitaret.ſᷣ qꝛ pᷣ magnitudie cãe ⁊ p̃re
uerẽtia ꝑſone extimuit:inſinuare potiꝰ q; poſtulare ele⸗
git. Ex his hẽt᷑ ꝙ ꝓ obſtiats ꝗ ꝑ laʒarũ deſignãt᷑ fit in⸗
ſinuatio:et ita oꝛo:̊ ⁊c.q Pꝛet.berñ.de gradibo huili⸗
tatis ĩ fine.Si ↄtingat qð deus auertat aliquem de fra⸗
tribo nr̃is nõ ĩ coꝛꝑe ſ̊ ĩ aia moꝛi.q;diu inter nos adhuc
erit:pulſabo et egomet quãtuſq;ʒ pctoꝛ ⁊ fratrũ pᷣcibo ſal
uatoꝛ?.ſi vixit lucrati fuerimꝰ frem nr̃jm. &ᷓ oꝛãdũ ẽ ꝓ il
lis ꝗ ſũt ĩ pꝑcto ad moꝛtẽ.¶ Pꝛef.ibidẽ.iõ audeo aꝑte
dicere. Oñne veni ſuſcita moꝛtuũ nrm. coꝛde tñ ſuſpenſo
tremulꝰ intꝰ clamare nõ ceſſo/ Cõtra.j.ioh.vlt.ẽ pec⸗
catũ ad moꝛtẽ.nõ ꝓ illo dico vt roget ꝗs.ſ̊ illð pct᷑ʒ ſᷣm
glo.ẽ petm ĩ ſpm̃ſctm.i Pꝛet.aug.ĩ fine libꝛi pᷣdeſtinati
onis tractãs vbũ pᷣdictũ oñdit hic qͥſdã eẽ fr̃es ꝓ ꝗbus
oꝛare nobis pᷣcipit᷑. cũ etiã dñs ꝓ ꝑſecutoꝛibo nr̃is nos
oꝛare iubet.i ꝛet᷑.ibidẽ paulꝰ nõ oꝛat ꝓ eo.ſcʒ alexan
dꝛo ꝗ iã ſuꝑbierat:⁊ ad moꝛtẽ.i.iuidie faucibo fraterni⸗
tatẽ ogugnaãdo peccauerat. Itẽ ibidẽ ꝓ ꝗbuſdã fratri
bus ĩtelligo nõ eẽ pᷣceptũ vt oꝛemꝰ.ne ꝑ imꝑpitiã nr̃azʒ di
uina ſcripta qð fieri negꝗt a ſe diſſentire videat᷑.¶ Pꝛet.
illð oñdit᷑ rõe.ꝗ peccat ↄtra medicinaʒ ſibi iutilẽ⸗ ſuꝑ⸗
uacuã reddit illã.talis ẽ peccãs ĩ ſpm̃ſct᷑ʒ: qꝛ ↄotra gr̃am
peccat. re nõ æbẽt eidẽ ſuffragari. oꝛo atẽ de il
lis.¶¶ ERñſio.ad illã qõem declarãdã notãdũ ſᷣm hug.ð
vᷣtutè oꝛãdi.q; oꝛois tres ſũt ſpẽs. ſułplicatio. poſtulatõ
inſinuatio. Eſt at inſinuatio ſine petitõe pꝓ ſolã narrati⸗
onẽ facta ſigniſicatõ. ⁊ H̊ tribo modis fit. timoꝛe.fiducia
et cotemptu. timoꝛe fit:qñ magna ẽ cã quã agimꝰ vł ma
gno ꝑſona quã rogamꝰ. IFfiducia:q vł de facultate cãe-

vel de benignitate ꝑſone ↄfidimꝰ. Cõtẽptu:qñ vel cã vi⸗
lis ẽ vel ꝑſona huiſis quã rogat.hec hug. Om igr pctm
in ſpm̃ſctm int oĩa pcta maximũ ẽ:ſiẽ plane dicit aug.ĩ
fine pᷣmi libꝛi de mõte.qꝛ iſtiꝰ pct᷑i tãta labes cẽ:vt depcã⸗
di huiliatio ſubire nõ poſſit:etiã ſi pctm ſuũ mala ↄſcia
et cognoſcẽ ⁊ annũciare cogat᷑.Cũ em dixiſſʒ iudas.pec
caui tradẽs ſanguĩem iuſtũ.feſtiniꝰ cũ deſpatõne cucur
rit ad laqueũ:q cũ huilitate veniã depcatꝰ ſit. bec aug.

Nec ĩtelligẽdũ ẽ ꝙ ĩ ᷣbis pᷣdictis dat aug.ĩtelligẽ ĩpoſſi

bilitatẽ:h̊ magis difficultatẽ.qꝛ tãtũ ẽbmõi petᷣm ꝙ ad
h ꝙ deus dimittat petz. B rogare non pᷣſumimꝰ:qð peti
mus expꝛimẽdo.ĩmo tm̃ ꝓpt᷑ cauſe magnitudiĩeʒ inſinu⸗

are potiꝰ volumꝰ gemẽdo.vñ ꝓ talibo magis ẽ gemẽdũn

ꝙᷓ oꝛãdũ.De h̊ dicit exp̃ſſe berñ.de gradibo huilitatis in
fine.pt᷑ & duodecimꝰ gradꝰ appellari ↄſuetudo peccãdi.
q̃ dei metꝰ amittit᷑ ⁊ ↄtẽptꝰnutrit᷑. ꝓ tali inꝗt iohes non
dico vt oꝛet ꝗs.ſᷣ̊ nũꝗd dicit apłs vt ꝗs deſperet.ĩmo ge⸗
mat ꝗ illũ amat.nõ pᷣſumat oꝛare: nec deſinat ploꝛare.
Et poſt ĩtroducit berñ.exẽplũ ð martha ⁊ maria q̃ dice
bãt. dñe ſi fuiſſes hic ⁊c. debemꝰ ĩtelligẽ ꝑ moꝛtuũ q̃dri⸗
duanũ laʒarũ.vñ ſubdit ꝓ ꝑſona mulieꝝ. Scimus qm
oĩa potes. Sʒ h̊ tã grãde miraculũ:tam nouũ qᷓ ãtiquũ
vt ſi tue ſubeſt potẽtie:multũ tñ excedit merita huilita⸗
tis nr̃e.ſufficit nobis dediſſe potẽtie locũ:pietati occaſi⸗
onẽ.malẽtes patiẽter expectare ꝗd velis:ꝙ; impꝛudẽter
qrere qdð foꝛſitan nobis.hec bern.Et infert. petrũ ggeʒ
poſt grauẽ lapſũ lacrimãtẽ video:łᷣ petẽtẽ nõ audio. nec
tñ indulgẽtiã dubito.Sũma ſolutõis ẽ.q ꝓ talibo oꝛã⸗
dũ ẽ inſinuatõe:nõ expꝛimẽdo qð petimꝰ.ſ̊ gemẽdo.⁊ G
pᷣmagnitudie cãe.vt ſupᷣdictũ ẽ.q¶ Ad illð qð obijcit᷑ de
verbo ioh.ddðm ꝙ nõ ꝓhibʒ oꝛare ꝓ talibo:qnpotiꝰma
gnitudieʒ illiꝰpcti onñdes ĩnuit.ꝙ tatũ ẽ qð vir ꝓ illo ſit
oꝛandũ apꝑte.¶ Ad illð qð obijcit᷑ de ᷣbo aug.ĩ fine pmi
de mõte.oĩa ſoluunt᷑ vna via.dðm ꝙ illa retractauit ſiẽ
pʒ ĩ ſuis retractatõibo vbi dĩc ꝙ de nemĩe deſperãdũ eſt
in via.nec ꝓ illo impꝛudẽter oꝛet᷑ de qͥ nõ deſperat᷑. Ad
illð qð vltio obijcit᷑ de mediciĩa.dðᷣm ꝙ verũ ẽ ꝙ quãtuzʒ
eſt de ſe illã reddũt ſibi iutilẽ:nihilomiꝰ tñ qꝛ adhuc via
toꝛes ſũt ⁊ ad ſalutẽ poſſibiles:poteſt eis eẽ ꝓficua me

dicina.et ꝓpter hoc nõ fruſtra ꝓ eis oꝛat᷑.
AArticulus ſextus

Onſeũõnter q̃rit.vtrũ oꝛãdũ ſit ꝓ excõicatis.

ꝙ ſic:vidr̃ ꝑ aug.ĩ de retractatõibo.de nemĩe
eſperãdũ ẽ dũ ẽ ĩ via.nec ꝓ illo impꝛudẽter
oꝛat᷑ de ͥ nõ deſpat᷑.Sʒ excõicati viatoꝛes ſũt nec ð eis
deſꝑamꝰ.qꝛ; excõicatio nõ vidr̃ eẽ rõ ſeu cã deſꝑpandi de
ip̃is.¶ Pꝛet᷑.vt hẽt᷑ ĩ alio ꝓbleumate.Eccłia oꝛãs ꝓ ſciſ
maticis ꝗ ipᷣo iure ſũt excõicati.⁊ ꝓ infideliboꝗ magis
diſtãt a ↄmuniõe fideliũ.⁊ tñ oꝛat ꝓ eis ĩ die ꝑaſceues.
pari rõe ⁊ ꝓ iſtis.¶ Pꝛet.heretici.ſciſmatici.deterio⸗
ris ↄditõis ſũt qᷓ; excõicati regularit loqnpo.q̊ młtofoꝛ
tius ꝓ hmõi oꝛare debemꝰ q; ꝓ alijs.¶ Pꝛet᷑.vidẽꝰ mł⸗
tos excõicari abſq; merito ſuo.q̊s ⁊ ſi eccłia iadicet ſᷣm
foꝝ exterioꝛis cãe:nõ tñ ſᷣm iudiciũ ↄſciĩe.q̊ viar̃ ꝙ tłes
pꝛiuari nullo mõ dʒ boĩs illis ſpũaliba ꝗbo ſubueniunt
mẽbꝛa mẽbꝛis. Hec at᷑ ſũt oꝛo ⁊ hmõi.q¶ Pꝛet᷑.berñ.de
gradibo huĩlitatis ĩ fine.Abſit a neobis nꝓ talibo oꝛẽꝰ.
loqꝗt᷑ & excõicatis: ne ꝓ illis in coꝛdibo oꝛare ceſſemus.
GEotra die paſceues qñ oꝛat eccłia ꝓ oĩ genẽ hoĩm ñ
oꝛat ꝓ excõicatis.⁊ ſupponẽdũ ẽ ꝙ nõ erꝛat. ꝓ eis nul⸗
lo mõ ẽ oꝛãdũ. Pꝛet᷑.eo dicũt᷑ excõicati qꝛ puant oꝛoe
ecclłiaſtica.illa at fit ꝑ oꝛoes ⁊ ſuffragia.⁊ ſacr̃a:̊ ĩ his
oĩbo vt vidr ſũt ipᷣi puãdi. q̃ rõe eis ſacr̃a denegat᷑ de⸗
bẽt et oꝛes et beneficia denegari.¶ Pꝛet.ꝓhibet᷑ hr̃i cũ
illis cõio coꝛꝑalis.ergo ſiłr ſpñalis.illa at fit ꝑ oꝛoem.
I Pꝛet.mẽbꝛũ ĩ coꝛꝑe qñ putridũ ẽ.ita caret alioꝝ mẽ⸗
bꝛoꝝ auxilio:ꝙ ei ĩ nullo ſuffragãt᷑.ᷓ pari rõe eẽt ĩ ſpũa
libo.ſ̊ excõicati ſũt putrida mẽbꝛa ſm itellectũ ſpũalem
Pꝛet.qñ ecclia excõicat aliquẽ.ſathane tradit illum

N

ii
cin
igi
cq⸗
ſcia
W
aug.
poſti
Pad
peii
ſcnu⸗
fitf
gin
i.

G
M.

N
iri
amn
iqoi
itta⸗
coſi⸗
eter
ni
nec
ori⸗
4
de
na
ſit
mmi

me
er
eis
RN
bſeſ
gis
hes⸗
rio⸗
vfoꝛ
nd⸗
ibm
iles
iunt
n.
00.
mus.
cini
nale
cie
ibis
id⸗
bfich
ioen⸗
r
iſ
Gole
n

,
¶ Nueſtio
j. thimo.j. ex quibo bermene⸗ alexander q́s tradidi ſa⸗
thane. nullũ beneficiũ ieẽ impendẽdum ex h̊ indicat.
igit᷑ nec oꝛõem. Rñſio.d m ꝙ ecclia duplex bʒ foꝛuʒ
iudicij.ſ.cauſale.⁊ aliud pniale. Aliquotits iudicat ali⸗
quẽ ſᷣm foꝛũ pnĩe ſeu oↄſcĩe.quẽ nõ iudicat fm iudiciũ pu
blicũ ſeu cauſale.aliquotiẽs ecõuerſo. et cũ excoĩcatõ pe⸗
na publica ſit et jm foꝝ indicij publici ſeu cauſalis.⁊ ñ
pniale ſoꝛũ.ꝗ eccleſia iudicat aliquẽ fm foꝛum iudiciale
qtum ad aliquid.qð ſᷣm foꝛũ ſeu iudiciũ pnĩale ſiue con
ſcientie nõ habet nec debet iudicare. Inde igit ẽ. ꝙ ab ex
coĩcatis pꝛiuãt᷑ oꝛões cõmunes nõ pꝛiuate.⁊ puniuntuꝛ
excoĩcati dũ pꝛiuãtur coĩbo ecclie ſ uffragijs. qui tñ non
cæbẽt pꝛiuari a pꝛiuatis. Vñ berñ. de Fcibo builitatis ĩ
fine. Abſit a nobis vt p talibo nõ oꝛem loquit᷑ de excom
municatis. ? ſi palã nõ pſumimꝰ: nec in coꝛdibo nr̃is oꝛa
re ceſſemus.cũ paulus eos qñq; lugeret quos ſine peni⸗
lẽtia moꝛtuos ſciret. ſi a coibo oꝛõibo ſe excluduũt ab ef⸗
fectibo tñ oĩno nõ pñ̃t. Videãt tñ ĩ quãto ꝑiculo ſunt ꝓg
ho eccłia palã oꝛare nõ audeat.qᷓ viget᷑ et ꝓ iudeis beti⸗
cis ⁊ gẽtilibo oꝛare.cũ eĩ in ꝑaſceues noĩatim oꝛet ꝓ qui
buſlibet malis:tñ nulla fit mẽtio de excoĩcatis.hec beꝛñ ·
Rõ aũt bmõi pt apparẽ.cũ ercoĩcatio ſit a coĩone exclu⸗
ſio. otãdũ ꝙ coĩo ᷣm triplicẽ differẽtiam inuenit alia
ſpnalis. alis puꝛe coꝛꝑalis. teꝛcia media.paꝛtim ſpũalis
ꝑtim coꝛꝑalis.Pꝛima cõſiſtit penes interioꝛẽ dilectõem
Secũda penes exterioꝛẽ ↄuerſionẽ. Tercia penes ſacra
mẽtoꝝ ſuſceptõz. ⁊ p̃cipue penes altaris qð ẽ ſacr̃jm vni
onis. Dicẽdũ igit᷑ ꝙ excoĩcatio cũ ſit exrcluſio a coĩone: ñ
debet intelligi Ytum ad pꝛimã coĩonẽ.nũqᷓ eĩ excoĩcatus
ẽa coĩone duectõis interioꝛis excludẽdus vel ſegregãd?
diu ẽ viatoꝛ. Diligi em̃ debʒ ĩ excoĩcato bonũ qð ineſſe
prẽ.⁊ pᷣcipue neceſſaꝛiũ ad ſalutẽ.nõ em̃ manet dilectio ſi
fecit ab hoc excluſio.Et qꝛ oꝛõ ẽ pᷣcipue ꝓpter h bonũ im
petrãdũ ſalutẽ.ſ.vel ad ſalutẽ oꝛdinatũ.ſi excludat᷑ oĩno
oꝛõ pꝛiuata:dico iã iſta dilectõ nõ manet. Excoĩcatõ igr

ſiẽ nõ excludit caritatis vinculũ:ita nec oꝛõis pᷣuate ꝓ lo

co ⁊ tꝑe adminiculũ.ĩmo ſic nõ manet caritas incũbẽte
neceſũtate coꝛꝑali.ſi non ſubueniret tꝑali beneficio: ita
multofoꝛtius neceſſitate ſpuali:ſi non ſubueniret ſpũali
ſuffragio. Mtũ aũt ad ſecũdã coĩonẽ excludẽdꝰẽ excoĩca
tmaioꝛi excoĩcatõe ⁊ legitimis actiboꝗ ſũt quatuoꝛ.ſ.
oſculũ.colloquiũ.ↄuiuiũ.oꝛatoꝛiuʒ. Vñ vᷣſuo. Os oꝛare
vale· coĩo mẽſa neget᷑. Et iſia oꝛõ coĩs ſp dz intelligi non
pꝛiuata coĩo.nã iſſã vitat coĩoeʒ excoĩcatõ. Etum at ad
terciã coĩeʒ excludit᷑ qlibʒ ꝗ eſt excoiĩcatꝰſiue maioꝛi ſiue
minoꝛi.¶ His viſis facile ẽ rñdere ad obiecta.Ad illð ̊
qð pᷣmo obijcit.ꝙ ecclia ñ oꝛat ĩ die ꝑaſceues ꝓ eis. Pa
tet iã rñſio.qꝛ Sᷣ verũ ẽ de oꝛõe cõi nõ pᷣuata. Patʒ er rñ⸗
ſio qre deneget᷑ eis coĩo coꝛꝑalis licʒ ñ ſi pũalis. 4 Ad il⸗
lud qð obijcit᷑ ꝙ ſunt mẽbra putrida.dðm ꝙ licʒ tũ ad
iudiciũ publicu ſeu canſale ꝓ putꝛidis reputant᷑.ꝗpteꝛ B
eis beneficia coĩa denegãt:tñ ad iudiciũ ↄſcie nõ ſic.ĩmo
Aſcia aliter dictat.qꝛ pleꝛũq; ñ recte fert᷑ excoĩcatõis ſnĩa
młtoo.vel et ſupoſito ꝙ tles ſint quales foꝛis iudicon
tur: h tñ nõ ẽ verũ niſi qᷓdiu ĩ ſua ↄtumacia ꝑſeuerãt. Et
iõ cũ adhuc ſint viatoꝛes ⁊ poſſibiles ad ſalutẽ. ſic ſeclu⸗
dere eos nõ pĩ nec dʒz a coĩone dilectõis:ſic nec ꝑↄſequẽs
a beneficio oꝛõis.q Ad vltimũ qð obijcit᷑ ꝙ tradunt᷑ ſa⸗
thane. dõᷣm ꝙ tradi ſathãe duplicit᷑ ẽ.aut exponẽdo aut
beneficiũ ſubtrabẽdo.iſto mõ habʒ intelligi verbuʒ pᷣdi⸗
ctũ ⁊ nõ pꝛimo. Mk ei ecclia excoĩcatũ tradit ſathane. B
ẽ dictũ.ſacr̃a ⁊ oꝛões cões ꝗbo fit munitio ↄ hoſtes ſub⸗
trabit ipi.ſathane at᷑ nõ exponit nec exponẽ intẽdit · ex H
ã ñ ſegt ꝙ ſit ab oꝛõibo pᷣuatis excluſus.¶ Ad illð argu⸗
mẽtů alteri?ꝑtis ꝙ eccłia oꝛat ꝓ ſciſmaticis ⁊ hẽticis.ꝗ
ipo iure excoĩcati ſũt:p iſtis oꝛãdũ.dðm ꝙ nõ oꝛat pꝛo
eis inqᷓtũ excoĩcati ſunt:h̊ magis inꝗᷓtũ tales. In z eĩ ec
cleſia punit peccatoꝛeʒ a aduerſariũ:in idipᷣm nõ debz ei
ferre auxiliũ.⁊ qꝛ punit excoĩcatũ vl hereticũ:ab iſto au
fert oꝛatõnes cõmuneꝭ nõ ab illo. vtriſq; auiẽ ſubuenit
in pꝛiuato. “H

tur ſic ꝓ ꝑte affirmatiua

177

¶Articulus ſeptimus

Onſequẽter querit᷑vtrũ oꝛãdũ ſit ꝓ dãnatisʒ
Et pꝛimo q̃rit᷑. vtꝝ viatoꝛes debẽt oꝛare prõ
dam natis.ſecũdo vtruʒ ſancti oꝛent ꝓ illis in

§. equenti. .
gui. §. .

vt babet᷑ ab aug. miſericoꝛdia
ẽ vbi miſeꝛia ẽ.ꝗ̊ vbi maioꝛ:maioꝛ.vbi maxia:maxĩa:ſed
Hẽ ĩ dãnatis.ꝗ̊ eoꝝ maxĩe debẽ? miſereri.ñ ſoluʒ affectu
̃ effectu. B gᷓ erit bona ꝓ eis faciẽdo ⁊ deũ ꝓ eis deßcãdo
DPꝛetea. miſcðia diuĩa qꝛ imẽſa ĩ effectu aliqͥ ſe dʒ oñ⸗
de. ẽ ſaluãdo ñ ſolũ poſſibile ad ſalutẽ penitꝰ: hᷣ et ĩpol
ſibile: tlis ẽ oĩbo dãnatis:łᷣ/p oĩ eo qð deꝰ vult ſaluaẽ de⸗
bemPoꝛac. ¶ Pꝛetea. oꝛare debẽꝰ ꝓ coꝛꝑalibo inimicis.
math. v. diligite inimicos vr̃os ⁊ oꝛate ꝓ ꝑſequẽtibo ⁊ ca
lũniãtibo vos.ᷓ mõ ſiłi vł foꝛtiꝰ ꝓ ſpũalibo.illi at lũt de⸗
mões. 4 Pꝛe. ſuꝑ illð pᷣs.dixit dñs ex baſan ↄuẽtã.glo.
ↄuertaʒ illos ꝗ deſꝑatiſſimi erãt:ſᷣ nulli ſũt ĩ gau ſupᷣme
deſꝑatõis niſi dãnati.q̊ ttes a dño ↄueꝛtẽt᷑:hᷣ p oĩ qð dñs
ↄueꝛtẽ diſponit ẽ oꝛãdu.¶ Pꝛe. oẽ illð qð ad dei imaginẽ
creatũ ẽ ex caritate ẽ diligedũ:ſiłr ⁊ ꝑ hmõi vt vidr ẽ oꝛã
dũ:ſᷣ dãnati quãtũcũq; ſũt dãnati manet tñ ĩ eis imago
ei. vt pʒ pꝛiꝰ.¶. Pꝛe.añ aduẽtũ xpᷣi ſecludebãt᷑ oẽs ab ĩ⸗
troitu regni ꝓpt demeritũ pcti actuał.⁊ p eis ianua ali⸗
qñ aꝑiebat᷑:ſᷣ tles ſũt dãnati:⁊ tlibo gbo aliqñ ianua ẽ
aꝑiẽda ẽ oꝛãdũ:ſic̃ vidẽꝰ de ilł ꝗ ſũt ĩ purgatoꝛio.ᷣ p dã⸗
natis vt vidr̃ ẽ oꝛãdũ.¶ Pꝛe.ſic deꝰſꝑ remuneratS cõdi⸗
gnũ ita et punit citra ↄdignũ.ᷣ pᷣmũ ẽ ĩ btis:&̊ alteꝝ ĩ dã
natis ẽ.ſ̊ oꝛaẽ poſſumꝰ⁊ debemꝰ ꝓ oĩ eo qð decʒ ipᷣm de⸗
um.q̊ oꝛãdũ ꝓ ipᷣis dãnatis vt minꝰpuniãt᷑. ¶¶ Pꝛetea in
dãnatis mõ erit 1 ẽ pene diuturnitas.⁊ miſatio diuina
ſeu miſcdia diminuit:alit᷑ ñ puniret citra ↄdignum.ſ.de
acerbitate. ᷓ pari rõe vt videt᷑ de diutknitate. 7 ill eꝛit
oꝛãdũ vt videt᷑.¶ Pꝛefea ex multitudiĩe adueniẽtiũ pena
aggrauat᷑ dãnatoꝝ:ſᷣ licite petẽ poſſumꝰ vt vidr ꝙ iſte
danet᷑ demonſtrato aliq̊: ĩmo dʒ ei de gram. 2 ne pena
alicsexiſtẽtis ĩ inferno aggrauet᷑.⁊ ſi ſic ẽ. et ꝑ ↄſequẽs
oꝛãdũ ẽ ꝓ dãnatis.¶ Pꝛe.ↄſtat eccłiaʒ oꝛaẽ ⁊ dicẽ.a poꝛ
ta inferi. ulð. ne abſoꝛbeat eas tartarꝰ:7 hmõi inlta.ſʒ
oſlat ꝙ h̊ ñ dr ꝓ aĩabo btis.necꝓ illis qui ſunt ĩ purga⸗
toꝛio.qꝛ nõ ſunt ĩ bmõi iculo. igit ſolũ dz intelligi ꝓ dã
natis. d oxpoſituʒ pꝛima cano.iohᷣ.v. Eſt pcẽm ad
moꝛtẽ.glo.Qui ĩ hac vita nõ eripit᷑:pꝰmoꝛtẽ venia eius
fruſtrata poſtulat᷑. Ex hac glo.plane habetur ꝙ fruſtra
oꝛat ꝓ eis ꝗ ñ ſe coꝛrexerũt cũ viuerẽt:tles ſũt damnati.
4Pꝛe. anß. de caſu dyaboli. c. vj . Sic diſticti ſũt angeli.
ot adbezẽtes iuſticie nullũ bonũ nolle pñt qͥ ñ gaudeãt:2
xcæſeꝛẽtes nullũ velle queãt qͥñ careãt. Si ſic. ĩ nullo pẽ
eis ſubueniri. fruſtra p eis oꝛaret. ſile iudiciũ ẽ ðᷣ oĩ⸗
bo dãnatis. Pꝛe .· ij · coꝝ. vj . ſuꝑ illð.q̃ ↄuẽtio xpᷣi ad be
lial. diẽ glo. ꝙ ſiẽ xpᷣ oĩa bñ facit: ita diabolꝰmale.2 ita
ĩ nullo pt᷑ ei ſubueniri.paꝛi rõe nec alijs dãnatis. 4 Pꝛe.
xlv.di.q̃rti.mgr̃ diẽ ⁊ ẽ aug.ĩ ð cura moꝛtuis agenda.
ꝙ oꝛões ⁊ ſuffragia et hmõi valde malis ſũt ↄſolatões
viuoꝝ:⁊ nulla adiumẽta moꝛtuoꝝ. 4 Pꝛe. danati ſunt ĩ
ↄtinuo actu peccãdi nec ceſſabũt.ᷓ ſemꝑ erũt ðo odioſi:
odit eĩ deꝰoẽs ꝗ oꝑant᷑ iniꝗtatẽ.ps.fruſtra vp ißis oꝛet
Pꝛe. tenemurofoꝛmare volũtatẽ nr̃aʒ volũtati diuie.
5Hnulli debemvelle bonũ cui deoñ vult. ̊ dãnatis deꝰnõ
vult bonũ: ̊⁊ nos velle ñ debem?:ſ oĩs oꝛãs ꝓ alio vult
ei bonũ.̊ ⁊c.¶ Pꝛe. iudex ſi ummñ ẽ pᷣ ſnĩam exoꝛãdus
qꝛ fruſtra oꝛõ ad rerũ liberadaꝝ effundit᷑.vbi ſnĩia inuio
labiliter obſeruat᷑: ſ̊ iã de dãnatis trãſit iudiciũ ĩ moꝛte
ſiẽ habet᷑ ecẽi.xxxviij.ſuꝑ ilið. Memoꝛ eſto iudicij mei.
qꝛ ſᷣm glo.ibi iudicat᷑ vnuſgſq; ĩ moꝛte. Pꝛe.qrit᷑.qᷓre
oñs 7 boĩbo? angelis ſtatuit ſpaciũ merẽdi ⁊ demeredi
a ñᷣ ↄceſſerit ſꝑ penitẽdi.ill ei videt᷑ eẽ ãplioꝛis miſcdie
Riſio. a0 intelligẽdum oꝛigeniſie ponũt ꝙ orãdũ ſit
pꝓ demonibo et damnatis. Rõ eoꝝ eꝛat.qꝛ de bemdiligẽ

inimicos.ſicut narrat aug.xxj.ð ciui.dei.c.xviij.⁊ bẽus
greg.li.omeł.xxxiiij.qui facit de hoc tractatũ ſpecialem.
⁊iõ claudere ab eis viſcera miſericoꝛdie nõ debemus ſʒ
oꝛare ꝓ ipis.pᷣcipue cũ ſᷣm ipᷣos illi in angelicã qua crea⸗
ti ſunt redire debeant dignitatem.⁊ iſti iuſtoꝛum ſocie⸗
tate donari.quaſi hoc diuine conueniat pietati ne ꝑeat
quid ex rõnalibus creaturis. Sʒ pꝛimuʒ repꝛobat aug.
ibidẽ de ciui.dei.c.xxiiij.dicẽs.Cauſa q̃ fit vt ecclia non
oꝛet ꝓ malis angelis quos nouit ſuos eẽ inimicos: eadẽ
ẽ cauſa qua fiet vt ĩ illo tũc iudicio etiã ꝓ hominibo eter
na igne cruciãdis q;uis ꝑfecta ſit caritate nõ oꝛet. Simi
liter et beatus greg.omeł.xxxiiij. Eadẽ canſa ẽ cur ñ ore
tur tũc ꝓ boĩbo eterno igni damnatis.que nũc ẽ ꝙ ñ oꝛa⸗
tur ꝓ dyabolo ⁊ angelis eius eteꝛno ſuꝑplicio deputatis
vł que nũc ẽ cauſa vt nõ oꝛẽt ſcti hoĩes ꝓ hoĩbo infidelibo
impijſq; defunctis.qui de eis vtiq; quos eterno deputa⸗
tos ſupplicio iã noueꝛũt:añ illũ iſti iudicis ↄſpectũ oꝛõis
ſue meritũ caſſari refugiũt.hec greg. Secũdum ſilr r̃pꝛo
bat Aug. de eccliaſticis dogmatibo dicẽs. Poſt reſurre⸗
ctõem et iudiciũ nõ credimꝰreſurrectõem futurã quã oꝛi
genes docuit. vt demões vel impij hoĩes poſt toꝛmẽta ſup
plicijs expurgati vel illi in angelicã qua creati ſunt dig⸗
tatẽ redeãt.vel iſti iuſtoꝝ ſocietate donent᷑ qi diuine hoc
ↄueniat pietati.ne quid ex rõnalibus creaturis ꝑeat:ſʒ
quolibet mõ ſoluẽtur. Sed nos credimus ipᷣi iudici oĩm
retributoꝛi iuſto.qui dixit. Jbũt impij in ſuppliciũ eter⸗
nũ.iuſti aũt in vitã eternã.hec aug..¶. Aliter ̊ rñdendo
dicẽdũ.ꝙ qꝛ ꝓ illis ſolũ oꝛare debemꝰ ꝓ quibo pᷣſumimꝰ
im petrare.tales autẽ damnati nõ ſunt.quia ſunt penitꝰ
impoſſibiles ad ſalutem.iõ ꝓ ipᷣis oꝛare nõ debemꝰ. Re
ſpõſio.rõ aũt hmõi nõ ſolũ ſumit᷑ ex ꝑte damnatoꝝ. ve⸗
rũetiã ex ꝑte oꝛãtis ⁊ eius ꝗ oꝛat᷑. Oꝛare ᷓ nõ debemus
ꝓ damnatis ſi attẽdamus eoꝝ viciũ qð nõ pt᷑ expiari vl
terius.⁊ ex ꝑte oꝛãtis ſi attẽdamꝰoꝛõis meritũ qð refu⸗
git caſſari ſeu fruſtrari. Ex ꝑte aũt eiꝰquẽ oꝛamꝰ:ſi attẽ
damus ↄfirmatõis decretũ qð nõ licet violari:pꝛimũ ꝓp⸗
batur ꝑ aug.de ciui.dei.c.xxiiij.li.xxj.iAũc ꝓpteꝛea ꝓ eis
ꝛat eccłia quos in genere humano habet inimicos gꝗa
tpᷣus ẽ pnĩe fructuoſe.deniq;ſi de aliquibo ita eccłia cer⸗
ta eſſet vt qui ſint illi noſſet.qui licet in hac vita ſint con
ſtituti:tam p̃deſtinati ſunt ad eternũ ignẽ ire cũ dyabo⸗
lo et angelis eius:tã ꝓ eis nõ oꝛaret qᷓ; ꝓ ipᷣo.hec aug. H
plane dicit.q; ꝓ his nõ ẽ oꝛãdum ꝗ nõ ſunt iam amplius
poſſibiles ad ſalutẽ vt ẽ dy abolus et dãnati.ꝛ ſic patʒ P⸗
mũ.Secundum pʒ ꝑ greg.in auctoꝛitate ſupꝛadicta vbi
dicit. ꝙ ſcti nõ oꝛãt ꝓ damnatis.qꝛ refugiũt añ illiꝰ iuſii
iudicis ↄſpectũ oꝛõis ſue meritũ caſſari.hec greg. Terei
um ꝓbat᷑ ꝑ glo.ſuꝑ illð.Rectos decet collaudatõ.q̃ dic̃.
audat ꝗ rectus ẽ.i.qui ſubditꝰẽ deo: aliter ẽ diſcoꝛdãs
Kecti ̊ ſunt qui diꝛigũt coꝛ ſuũ ſᷣm voluntateʒ dei que ẽ
regła:ſubijcies ̊ voluntatẽ tuã voluntati eiꝰ eriſq; rectꝰ
Ex hac glo.habet᷑ ꝙ diſcoꝛs ẽ ⁊ nõ rectꝰ:q nõ vult qð de
us vult: vel qð deveũ velle vult. His duobo modis cæbet
ſe cõfoꝛmare nr̃a volũtas diuine volũtati.vult em deoali
an nos velle aliqua q̃ ipe nõ vult.⁊ cũ illa volumꝰmerito
rie pᷣſumimꝰilla velle.qꝛ ipᷣe facit nos illa velle.ſicut ip̃e
aug. dicit de ciui. dei. li. xxij. c.ij. Scom aũt voluntatem
quã deꝰoꝑatur in hoĩbo etiã velle dr. qð ipᷣe nõ vult.ſed
ſuos id volẽtes facit.Aſdulta em̃ volunt ſcti dei ſcta volũ
tate que nõ fiunt.ſicut qui oꝛãt ꝓ quibuſdaʒ pie ⁊ ſcte:et
quod oꝛãt nõ facit:cũ ipᷣe ĩ eis hãc oꝛãdi volũtatẽ ſctoſi pi
ritu ſuo feceꝛit:ac ꝑ hoc qñ ſᷣm dñi voluntatẽ oꝛãt ſancti
vt quiſq; ſit ſaluꝰ.poſſumꝰillo mõ locutõnis dicere.vult
vus et nõ facit.vt ipᷣm dicamꝰvelle:qui vt velint iſti fa⸗
cit. Scom hãc ̊ voluntatẽ qua deũ velle dicimꝰqð alios
efficit velle a quibo futura nelciũtur: młta vult nec facit
Ecce plane dicit aug.ꝙ in his que ſcimꝰ deũ velle:tene⸗
mur idẽ velle.quia igit᷑ certitudine fidei certi ſumꝰð dã⸗
natoe vemonũ.⁊ hominũ decẽtiũ in moꝛtali:ĩ iſtis debe⸗
mus nos cõſoꝛmare diuine volũtati: h ↄſtãs ẽ deũ nullo
mo decetero exquo dãnauit eos aliqð bene ficiũ miſeri⸗

coꝛdie velle impẽdere ipᷣis:̊ nec nos debemus velle. qre
nec ꝓ eis oꝛare:aliter nẽa volũtas a diuina diſcreparet.
MQð ꝗ ĩ ↄtrariũ obijcit᷑ ꝙ vbi miſeria ibi miſericoꝛdia
& vbi maioꝛ ⁊c. Dicẽdũ ꝙ pꝛima falſa ẽ niſi intelligatur
e miſeria potente releuari.et iſto mõ bene ſequeret᷑.ᷣm
magis et minus.Sed quia miſeꝛia in dãnatio nõ ẽ poſſi
bilis releuari.cũ illã obſtinatio? finalis impenitẽtia ſe
ruit᷑ ſeu cõmitet᷑.iõ nõ ꝓcedit aꝛgumẽtuʒ. ¶ Ad illud qð
ſecũdo obijcit.ꝙ miſericoꝛdia dei quia infinita:debet ſe
in aliquo effectu maximo oſtẽdere. Dicẽdum ꝙ fecit no⸗
bis liberatoꝛẽ victoꝛioſiſſimũ atq; omne genꝰpcti dimit⸗
tẽdo.ſʒ qð infert ꝙ debet ſe oñdere in ſaluãdo dãnatos:
dom ꝙ illud nõ opoꝛtʒ.⁊ ſi miſericoꝛdia ſuꝑeraltet iudi
ciũ:nũqᷓ tñ eidẽ cõtrariat᷑.qð fieret ſaluãdo q iuſte iuſti
cia cõdemnauit. Illõ ſimilit ſumme ſapie derogaret ſal⸗
uaꝛe cõtumacẽ:⁊ penitẽ penitus renitẽtẽ.⸗ Ad illð quod
obijcitur ꝙ oꝛamꝰ ꝓ coꝛꝑalibus inimicis.Dicẽdũ ꝙ; ſᷣm
aug.de ciui.dei li.xxj.c.xxiiij.ꝙ boc ẽ quia adhuc ẽ tpᷣus
penitẽtie fructuoſe.ñ dicit.quia de nullo certa ẽ eccle⸗
ſia:oꝛat ꝓ oĩbo dũtaxat hoĩbo inimicis ſuis in hoc coꝛꝑe
oↄſtitutis.Oe ſpiritualibo aũt certi ſumus certitudine fi⸗
dei ꝙ damnati ſunt:⁊ iõ argumẽtũ nõ cõcludit.¶ Ad il⸗
lud qð obijcit.ꝙ deſperatiſſimos ↄuertit.dðm ꝙ verum
ẽ in via.Si aũt dicat᷑ ꝙ illud nihil ẽ dicẽ.qꝛ cũ ᷣm aug.
in de retractatõibo.de nemine deſpeꝛãdum ẽ duʒ ẽ in via
nullus in via debet nobis deſpatiſſimus reputari.Di⸗
cẽdum ꝙ in deſꝑatõe duo ſunt ↄſiderãda.ſ.meritũ hoĩs:
et miſericoꝛdia dei.cõſiderãdo ̊ hoĩs alicuius merita ſi
ue oꝑa:multi ſunt de quibo multũ ẽ deſperãdũ. ſicut illi
quos videmus intẽtos ad omne malũ ⁊ ad nullũ bonuʒ.
et hoc mõ dicimus aliquos deſꝑatiſſimos ſʒ iudicio ho⸗
mimũ. Reſpiciẽdo aũt dei miſericoꝛdiã què infinita eſt.
ſic verũ ẽ ꝙ de nullo ẽ qᷓdiu viuit deſperãdũ.¶ Ad illud
qð obijcit᷑.ꝙ ſunt ad imaginẽ dei creati:ita diligẽdi.Di⸗
cẽdum ꝙ eẽ ad imaginẽ nõ ẽ tota rõ dilectõis: niſi poſſi⸗
bilitas ad vlterioꝛẽ ꝑfectõem gr̃e.ſ.et głie adiũgat᷑. Vñ
et ex eo dicit aug.ꝙ aĩa imago dei eſt:eo ꝙ capax et ꝑti⸗
ceps eius eẽ põt.quia igituꝛ omnes damnati pꝑticipatõe
iſta ſunt pꝛiuati:diligẽdi nõ ſunt ̊ potius odiẽdi. Unde
berñ.ſuꝑ Cant᷑.Fmone.lj.Qui itaq; te nõ diligis niſi qꝛ
diligis deũ. cõſequẽter oẽs qui ſilr diligunt eum:diligis

tãqᷓ; teip̃ᷣm. Poꝛro inimicũ hominẽ:quoniã nihil eſt ꝓ eo

quod nõ diligit deũ: nõ potes quidẽ diligere tãqᷓ; temet⸗
ipᷣm.qui deũ diligis:diliges tñ vt diligat.non ẽ aũt alið
ipᷣm diligere vt diligat:⁊ diligere qꝛ diligit. Pꝛoinde vt
ipi et tibi ſapiat ꝓut ẽ.ſapiet tibi nõ quidẽ ꝙ ẽ.qui vtiq;
nihil ẽ:ß ꝙ futurꝰfoꝛſitan ẽ qð ẽ ꝓpe nihili quippe qð ad⸗
huc pẽdet ſub dubio.ẽ em̃ de quo oſlat ꝙ ad amoꝛem dei
nõ ſit deinceps redituꝛus.Sapiat tibi neceſſe ẽ iam non
ꝓe nihili.ſ̊ nihil ex toto.vtpote ꝙ in eternuʒ nihil ẽ. R
lo igitur excepto qui nõ modo iã nõ diligẽdus ẽ inſi uper
et odio habẽdus ẽ.Suꝑ illud. QLonne qui oderunt te do
mine oderã ⁊ ſuꝑ inimicos tuos tabeſcebã.decetero.nul
li vel minutiſſimo homini negari quãtulumcũq; affectũ
caritatis.ſane in hac ꝑte ambitioſa permittit᷑.hec berñ.
Ad illud qð obijcitnr de ianua aꝑta illis quibo aliqñ
clauſa fuerat.dom ꝙ clauſio ianue ꝓpter pcẽm oꝛiginale
fuit.qð adhuc ineſt et ſemper durabit.vt ẽ in puulis nõ
baptiʒatis tꝑe gẽe.⁊ ſimilit alijs tꝑibo decedẽtibus ſine
remedio cõgruo:et alijs om nibo poꝛtantibus ſecum oꝛi⸗
ginale petm. eſt ſimile iudiciuʒ ex ꝑte iſta ꝙ ianua nũqᷓ
aperiet᷑:ſed ſemper clauſa erit decedẽtibus cuʒ moꝛtali.

ſimiliter ex altera ꝑte. ſicut aliquibo aꝑta ẽ qui nõ tene⸗

bãtur clauſi rõe culpe.ſʒ pene pᷣcio ꝑſoluto ⁊ hoc ẽ ex e
te oꝛiginalis:ita fit ex ꝑte actualis vt patʒ ĩ illis qui qͥti
die in purgatoꝛio liberantur.¶ Ad illud qð obijcitur. ꝙ
deus punit citra cõdignũ.ddᷣm ꝙ de damnatis cõtingit
loqui ante taxatõem ſue pene vel poſt. Si ante:bene licʒ
oꝛare deũ vt citra cõdignũ puniret.ſʒ hoc nõ habẽdo re⸗

ſpectum ad illũ qui debet puniri:ſed potius ad cõdecen

tiam diuine bonitatis.qꝛ bene decʒ eũ vt in aduerſarios

on

an
leln
ſe d
ſe⸗
nge

nit
fine
1e.
ſed
te
i
ſei
ſie
6

— ☚☛ – -—

ſe
lot
ſe

len
nen
.
Nr
am
tal

rej
hi
l
min
cee

ntilli
dnnz.
o ho⸗
geſt.
Muo
Bi⸗
ſi⸗
Ii
.
ſe
s
e.
net⸗
alid
geyt
tigh
5 ad
m di
Inon
per
te do
nul
fectu
berßi.
aliqñ
ginale
ſis no
Pſine
mon.
nic
onali.
tene
iap
gbige
to
ſin

¶Mueſtio

omnẽ iram nõ effundat qð ⁊ facit.⁊ qᷓ̃tuʒ ad illud habz lo
cum qð dicit ꝙ de punit citra dignũ. poſtꝙᷓ tarata eſt:
ampli?rogare licitũ nõ eſſet. qꝛ hoc eſſet diuine iuſticie de⸗
teſtatio. ¶ Ad illud qð obijcit de acerbitate ⁊ diuturnita
te. dicendũ ꝙ in pcto duo ſunt. ↄuerſio ſiue libido: auerſio
ſiue ↄtemptꝰ.libido ſiue ↄuerſio facit petm tale ſiue ponit
in genere pcti tali vel tali: auerſio aũt ſiue ↄtemptus facit
pcełm eſſe. Libidini igit rñdet acerbitas ↄtemptui diutur-
nitas. ⁊ huiꝰ ratõ eſi.qꝛ libido finẽ habuit. b ↄtemptꝰ ſine
fine ꝑſeuerat:igit᷑ ð acerbitate que finita eſi potuit relaxa
re.⁊ ꝙᷓtuʒ ad illud quãdo ſit oꝛandũ.iam ſupꝛa oſtenſũ ẽ.
ſed de diuturnitate ↄtemptui rñdente nõ eſt ſic· imo qꝛ pec/
catoꝛ qᷓdiu vixit in ↄtempta ꝑmãſit.2 ampliꝰꝑmanſiſſet ſi
vixiſſet:⁊ adhuc in inferno iſte otemptꝰꝑſeuerat. ſi igit mi
ſericoꝛdia dei aliquid de diunturnitate relararet: plane iu⸗
ſticie ↄtrariaret᷑. qꝛ iam eſſet dedecꝰ culpe ſine decoꝛe iuſti⸗
cie. qð qꝛ nequit eſſe:nõ eſt ſile de acerbitate ⁊ din turnita⸗
te. ideo expᷣſſe dicit Gꝛeg. in moꝛal.li.xxiiij. Ad diſtꝛicti in
dicis iudiciũ ꝑtinet vt nũꝙᷓ careãt ſupplicõ:quoꝝ mens in
pac vita nũqᷓ voluit carere pcto. nullꝰdet inimico termi⸗
nus: ꝗ taãdiu voluit babẽ terminũ crimĩs. hec Oꝛeg. Bo
illud qð obijcit᷑ ꝙ poſſuʒ oꝛare vt ſaluet iſte:ita ne danat
aggranet᷑. dicendũ ꝙ facere poſſumduplꝛ: pᷣ̈ncipaliter vt
ex ↄſequẽti.Ex ↄſequenti eĩ bñ ↄtingit oꝛare ꝓ danatis qn
ꝓ viatoꝛibo oꝛamꝰ:tũc ex ↄſequenti oꝛamꝰ pꝛo dãnatis:qꝛ
expedit eis ꝙ pauci danant᷑.qꝛ ex multitudine adueniẽtiu
pena eoꝝ aggrauat᷑.vpᷣncipalit᷑ oꝛare pꝛo eis nõ ebemꝰ.
Vnde ſiquis oꝛaret ꝙ iſte haberet gr̃am.ne aliꝰſcʒ dãnat?
aliquis grauiꝰpuniret᷑: ꝑuerſa eſſet oꝛo ipᷣius.⁊ ratõ huiꝰ
eſt. qm ſalus ipᷣius faciẽs ad ↄplemẽtũ numeri electoꝝ:iaʒ
ad alleuiatõeʒ pene iſtius pꝛo quo oꝛare nõ vebeo oꝛdina⸗
retur finaliter. ⁊ ita vniꝰ bonũ nõ in magis bonũ finaliter
qð eſt deinoꝛdinatio ⁊ pctm ſimpłꝛ. Ad illuo qð obijcit
æ oꝛonibo iſtis. A poꝛta infeꝛi ⁊ bmõi. dicendũ ꝙ iſte oꝛo
nes nõ fiunt pꝛo ſanctis.nec etiã pꝛo dãnatis:hᷣ ꝓ exiſten⸗
tibus in purgatoꝛio.Ratõ quare eccłia dicit.a poꝛta infe
ri eſt. vel ꝓpter penaꝝ purgatoꝛij acerbitatẽ oſtendẽdã:vel
ad oſlẽdendũ ꝓpinquitatẽ purgatoꝛij ad infernũ.vel hᷣ dici
tur inſpiciẽdo pure ad hoc ꝙ eſt abſqʒ diuina clemẽtia ao
merita aĩiaꝝ que penã acerbiſſimã meruerũt. 4 Ad illuo
qð querit᷑ vltra quare dñs nõ dedit ſpaciũ ſemꝑ penitendi
bꝛeuiter dicendũ eſt.ꝙ deꝰangelũ ⁊ bominẽ ꝓpter beatitu⸗
nem creamt.⁊ angelũ ⁊ bominẽ in beatitudine ſi voluiſſet
creaſſet.nõ qꝛ eis eẽt naturalis: ſ̊ qꝛ a bñſicio ex gra dei in
illa eſſent creati:decetero ad caſuʒ eſſent nõ poſſibiles. Sʒ
deꝰin omnibo ꝓuidens facture ſue vtilitati. vtilius iudica
uit gkioſius illã ꝑ merita acquirẽ ⁊ habeꝛe.Ende augu.
de vera religione. Si nõ volũtate male facimꝰ:nemo obli⸗
gandꝰ eſt oino aut monẽdus.⁊ ſequit. Nec hoc quidẽ du⸗
bitandũ oĩno habere.⁊ ideo cauſas libeꝝ voluntatis ar bi
trium:qꝛ tales quidẽ ſeruos ſuos melioꝛes iudicauit deꝰ:
ſi ei ſeruirẽt liberalit.qð nullo mõ fieri poſſet:ſi nõ volun
tate ſ̊ neceſſitate ſeruirẽt.hec aug.Statuit q̊ deꝰ creature

ſue nobili angelo ⁊ homĩ tempꝰmerẽdi.⁊ ꝙ tempꝰ detmĩia

ret ipius beatitudis dignitas:ipᷣius ꝓmittẽtis veritas:⁊
ipius ſuſcipiẽtis vtilitas.¶ Dignitas em̃ beatitudis 2 p⸗
mij hoc exigebat: qm̃ tante dignitatis eſt hoc pᷣmiũ.vt pal⸗
ſim debeat dari.⁊ nõ vilipẽdat᷑.ᷣ qui jm tempꝰſiatutũ no
luerũt ad illud habendũ oꝑari.cũ habere pñt.qui aũt ↄtẽ
nendo tantũ bonũ tpᷣus tranſierint: decetero recuꝑare nõ

pßt. vnde Anſeł. monolog.lxx. ca.Si nihil retribuit.ſi de

dit ratõnalẽ eſſentiam vt amicꝰeſſet:quid dabit amanti:ſi
amare non ceſſet: Si tãgrande eſt qdð amoꝛi recõpenſat᷑:ſi
tale ẽ amoꝛis ſulcimẽtuʒ: quale eſt amoꝛis emolimentum:
Mam ſi ratõnalis creatura que ſibi inutilis ẽ ſine H̊ amo
re ſic eminet creaturis:ita nihil põt eſſe pᷣmiũ huiꝰamoꝛis
niſi quod ſuꝑeminet in omnibo. Et ſequit. Hinc itaq; col⸗
ligitur ꝙ illa creatura que ſũmi boni amoꝛẽ ↄtẽnit:eternã
miſeriaʒ incurrat.Mibil igit᷑ põt videri ↄgruentiꝰ⁊ nihil
credi certius:qᷓ; homĩs aĩam ſic eſſe factã:vt ſi ↄt᷑nat ama

re ſummã eſſentiã: eteꝛnã patiat᷑ miſeꝛiam.vt ſicut amans

xciij.

eterno gaudebit pꝛemio:ita ↄtẽnens eterno dolebit ſuppli⸗
cio.hec Anſeł.¶ Requirit etiaʒ hoc ꝓmittentis veritas.

Eyxquo em̃ oꝛdinauit deꝰ ꝙ ex meritis acquirere debęmus

pᷣmiũ.ex hoc eſt quedã miſericoꝛdialiſſima pactio intra de
um ⁊ nos:qui ꝓmittit ſe pᷣmiũ reddituruʒ ſi voluerimꝰ il⸗
lud mereri.Et ꝓpter hoc ſapientiſſimꝰponderatoꝛ merito⸗
rium determinat tantũ pꝛo tanto ⁊ pꝛo tãdiu in tempoꝛis
diuturnitate ⁊ in oꝑis quãtitate:ne oꝑaremur Fᷣm caſũ vel
foꝛtunã. Vnde glo.ſuꝑ illud pᷣs.empꝰmiſerẽdi eiꝰqꝛ ve⸗
nit tempꝰ. dicit ſic.non ꝙ ante venit: hoc em̃ qꝛ oĩa oꝛdine
voluit deus fieri: ⁊ tpᷣus ad hoc diſponit.vbi oppoꝛtunitas
apte oꝛdinata eſt. hec glo.¶ Requirit etiã h̊ recipiẽtis vti
litas. Determĩatio em̃ tꝑis adgenerat in nobis ſollicitu⸗
dinem ⁊ certitudinẽ: videlicʒ ad augmẽtũ meritoꝝ ⁊ cõſũ

mationẽ electoꝝ. Pꝛimũ habet᷑ Gal. vlti. vbi dicit aplus.

bonũ facientes nõ deficiamꝰ:tꝑe em̃ ſuo metemꝰnõ deficiẽ
tes. Glo.quãtũ auiditas inquirẽtis ſe dilatauerit: tãtũ ſe
apiet ad pᷣmiũ inanꝰretꝛibuẽtis.multũ igit᷑ vt ptʒ debet ne
gligẽtia expelli vbi pmittit᷑ ſollicitudo ⁊ diligetia pᷣmiari
Secũdũ habet᷑.ij. Coꝛin.vj.ſuꝑ illud.Ecce nuc dies.Glo
ſa.quia ſtatim in obitu fidelis ſalus dat᷑ munꝰ nõ poſt an⸗
num differt. hec glo. Cum em̃ pari pacto currãt potentia
merendi determĩata:necnõ demeꝛẽdi:⁊ ſi ſᷣm hoc ſemꝑ eẽt
merendũ 1 demerẽdũ:iam nulla eẽt ⁊ de beatitudine iuſtis
bonis certitudo.⁊ de miſcdia malis.⁊ iuſticia deꝑiret.⁊
fruſtra quis potiꝰintẽderet bonis oꝑibo qᷓ peſſimis. qð qꝛ
nõ eſt:nõ fruſtra dat᷑ ad merẽdũ tꝑis certitudo. Terciũ et
quartum babet᷑ ab Anſetł.li.de ↄcoꝛdia gr̃e li.ar.vbi dicit
ſic exponẽs illud Heb.xj.ꝓ nobis meliꝰ aliquid ꝓuidente
⁊c̃. Si querit᷑ quid meliꝰnobis ꝓuiderit deꝰer hoc patʒ ꝙ
illi nõ acceperũt repꝛomiſſionẽ. nibil ↄueniẽtiꝰ poſſe rñde⸗
ri video ꝙᷓ qd ſupꝛa dixi. qꝛ ſcʒ ſi illis ꝓbatis non deferret᷑
ꝓmiſſa iuſtis beatitudo:ꝑiret meritũ in illis qui boc ꝑ fi⸗
dem ß ꝑ erxꝑimentũ cognoſcerẽt. ꝓagatio etiã bominũ de
qua nati ſumꝰdeficeret.qm̃ omnes ad incoꝛruptibilitateʒ
quã pᷣſentẽ viderẽt currerent.hec Anſeł.debuit igit᷑ tempꝰ
ad merẽdũ tetermiĩari. 4¶ Sed nota ꝙ aliter angelo ᷓ ho⸗
mini. Angelꝰem̃ qui ſᷣm Yſið.de ſũmo bono de oꝛdie crea⸗
turarũ in ſublimiſſimo ſui oꝛdis gradu q́tum ad numerũ

fuerat cõditus. qꝛ ad habendũ beatitudinẽ cũ eſſet ſpũalis

7 imoꝛtalis nulla facta mutatõe ↄtra eiꝰnaturã ſola ↄuer⸗
ſione indigebat.qð ptz in beatis.qui facti poſt ↄuerſionez
ſunt beati.⁊ ſlatim poſt ↄuerſionẽ deꝰangelũ beatificauit.
2 illud ſemel eligẽ ↄuerſionẽ accepit a deo.⁊ hoc fuit quia
angelicã naturã creauerat ad ſtatim beatificandũ.Vñ au
gul. de fide ad petrũ. De angelo quidẽ hoc de⸗ diſpoſuit et
impleuit.vt ſiquis eoꝝ bonitatẽ ꝑdẽt:nequaqᷓ munẽ reꝑa⸗
ret᷑. Et querit Alcbuinꝰ ſuꝑ Geñquare pctm angelicũ
lentio ĩ geneſi abſcõditũ ẽ. Et rñdet · qꝛ deꝰ angelicũ vulnꝰ
nõ pᷣdeſtinauit curare. homi aũt qui erat aĩalis ⁊ paſſibi⸗
lis ⁊ qᷓ̃tuʒ ad ſtatũ nature ꝑ multas mutatões ad ſtatum
glie ſublimãdꝰ:de tꝑe dedit quãtũ potuit. totũ ſcʒ tpᷣus vi
te ſue.vnde Hugo li.de neceſſitate mũdiquis eſt loc pnĩe
quã de aſſentit homĩ.rũdet mũd iſte.Et qð ẽ ſpaciũ pnie:
rñdet vita p̃ᷣſens ab initio mũdi vſq; ad ſinẽ ſeculi.⁊ dr ibi
ſatis magne ſunt inducie iſte.plus aũt deꝰdare nõ ebuit:
qꝛ illud iuſticia requiꝛit vt homo moꝛiẽs qui decedit finali
ter i : maliter deferat. hec ille.

vonſequẽter queri S. ij.

tur. vtꝝ ſancti oꝛent ꝓ dãnatis. Et videt᷑ ꝙ ſic Augu. li.
xxj.de ciui.dei.ca.xvuj.i eq; credendũ tunc amiſſuros ſã⸗
ctos viſcera miſericoꝛdie qñ fuerint pleniſſime atq; perfe⸗
ctiſſime ſanctitatis. vt qui tunc oꝛabat ꝓ inimicis ſuis qñ
⁊ ip̃i ſine peccato nõ erant:tunc nõ oꝛant ꝓ ſupplicibo ſuis
qñ nullũ ceperũt habere peccatũ. Et vocat ſupplices ofra⸗
ctos in pena. nõ bũiles denotõe. 4 Pꝛet. caritas quatũcũ⸗
q; parua. aut nõ ẽ caritas ſi ad inimicos ſe nõ extẽdit:eꝛgo
maxima 2 pfectiſſima ad inimiciſſimos extendere ſe habe
bit. ̊ talis caritas ẽ in beatis. inimiciſſimi aũt ſunt dãna
ti: ᷓ dilectõ beato? ad damnatos ſe extẽdit. ſed ſi caritas

et oro.cũ or̃o ⁊ caritas reſpectu inimicoꝝ ↄiũgãt᷑ Math.
v. 4 Pꝛet. ſicut ſe habet caritas ad viatoꝛes:ita caritas il⸗
loꝛim adinuicẽ ꝗ ab hac vita trãſierũt.ſ̊ exiſtẽtes boni in
via oꝛãt ꝓ inimicis viatoꝛibo:ᷓ beati ꝓ inimicis dã nato⸗
rum vt videt᷑.¶ Contra.aug.de ciui.dei li.xxj.ca.xxiiij.di
cit ꝙ nullo mõ ẽ oꝛandũ ꝓ illis ꝗ deſtinati ſunt cũ dy abo⸗
lo in eternũ ignẽ ire ab ipᷣa eccłia:ſi agnoſcat ip̃os tales eẽ
Sed qð nõ decet eccłiaʒ militãtẽ:multofoꝛtiꝰnec triũphã⸗
tem ꝓpter maioꝛẽ ꝑfectõeʒ.¶ Pꝛet.bti ꝑfecte ↄfoꝛmãt ſi. naz
volũtatẽ diuine volũtati.ſ̊D diuina volũtas in nullo vult il⸗
lis ſubuenire:igit᷑ nec bẽi. Pꝛet.ñ decet ſubuenire veniã
reſpuẽti.ᷣ dãnati ſunt hmõi.obſtinati em̃ ſunt. ⁊ ꝑ ſuꝑbi⸗
am ſemꝑ in ↄtumacia ꝓꝑmanẽtes veniã petere nõ intendũt
nec pnñt ¶ Rñſio.ꝙ nõ ↄuenit ſctis ꝓ damnatis oꝛare. vt
ptzʒ rõnibo ſupᷣdictis.⁊ rõne foꝛtioꝛi minꝰ eecet eos qᷓ; nos
qꝛ ↄſoꝛmioꝛes ſunt deo ⁊ minꝰvet eos ſuas oꝛones cal⸗
ſari añ deũ. Ad illud qð obijcit᷑ de vbo aug. plana eſt re⸗
ſpõſio.qꝛ nõ ẽ aug.aſſeꝛẽtis:ſj quoꝛũdã opinionẽ quẽ ibidẽ
repꝛobat recitãtis.vel põt dici ꝙ; aug. nõ intelligit de dam
natis.̊ ð viatoꝛibo ſupplicãtibo a petẽtibo ſubſidiũ a ſctis
qð innuit᷑ ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ ſupplicibo ſuis.q Ad illud qð obij
citur ð caritate qᷓ ſe extẽdit ad inimicos in via. dicendũ .
hoc eſt vt ſupᷣdiciũ eſt qꝛ ſunt poſſibiles ad ſalutẽ.idẽ autẽ
teficit penitꝰdãnatis:qui odio habent᷑ a viatoꝛibo ⁊ ſan
ctis.. Ad illud qð obijcit᷑ de caritate vie patrie. dicẽdũ
nõ eſt ſiłe ꝓpter ſtatuũ repugnãtiã. VUnde boc nõ ẽ ꝓpter
cſectũ caritatis ex ꝑte oꝛãtis: ſ ꝓPter impoſſibilitateʒ ex
parte dam

rticulus octauus

Onſequẽter q̃rit vtꝑ pᷣlatꝰteneat᷑ oꝛare ꝓ ſub⸗
ditis.ꝙ ſic:videt᷑.Qumeri.xvj.Obtulit aaron
by miama ⁊ ſtãs int moꝛtuos⸗ viuẽtes: ꝓ po⸗/
pulo dep̃catꝰẽ.⁊ plaga ceſſauit.Glo.Gꝛeg.aaron vt iram
dei placaret thuribulũ ſumpſit atqʒ inter viuentes 2 moꝛ⸗
tuos ſtetit.qꝛ ſacerdotis ẽ negocij deo oꝛonẽ fundẽ:⸗ ꝓ iu⸗
ſtis ne cadãt:⁊ ꝓ pctoꝛibo vt reſurgãt.VIñ in pᷣs.Dirigat᷑
oꝛo mea ſicut incẽſuʒ in ↄſpectu tno.¶ Itẽ Leuit. v.oꝛ bit
ꝓ eo ſacerdos. Glo.cõſuetis vtiq; pᷣbis ad memoꝛiã reuo⸗
cans ea q in depcatõe ꝓ pctis accepit.Ecce depcatõ ſacer⸗
dotis cadit ſub pᷣcepto.¶ Icẽ.j.Reg.xij. Abſit a me Hᷣ pec⸗
catum vt ceſſem oꝛare ꝓ vobis ad dñm. Ex qͥ ptʒ ꝙ ceſſare
ab orone ẽ pccm.¶ Contra. Johj.vlt᷑. dicit᷑ ter Petro.pa⸗
ſce.vbi inſiruunt᷑ pllati ad illa q ad illos ptinẽt iure officij
paſtoꝛalis.⁊ exponit᷑ ibi in glo.de iure ſubſidij tꝑalis:edi
ficatõis tẽpli:⁊ infoꝛmatõis doctrine.igit᷑ cũ nõ fiat mẽtio
e orone:nõ tenet᷑ ⁊c nſio.ꝙ tenẽt᷑ ſicut ptʒ ex aucto/
ritatibo legs.moꝛalia qũt veteris legis ꝑficiẽda ſunt ĩ no/
na.iec excludit expoſitõ glo.ꝗn pluribo modis tebeãt pa
ſcere:bᷣ oñit ꝙ illi tres modi ſũt neceſſarij. vñ MHeꝛñ. alit
exponit.aſſignãdo vnũ modũ paſcẽdi oꝛoni ſic dicẽs. In Hh
noueris illiꝰtrinitatis ſacramẽtũ in nullo fruſiratũ a te:ſi
paſcas vᷣbo:paſcas exẽplo: paſcas ⁊ graꝝ fructu oronum
manẽt itqq; tria hec.nᷣbũ.exẽplũ.oꝛo.maioꝛ aũt his eſt oro
NMNam etli voti virtꝰſit opus ⁊ operi:tñ ⁊ voti⸗ operi graʒ
efficaciãq; ꝓmeret᷑ oꝛatio.

rticulus nonus

Onſequẽter querit᷑ vtꝝ viatoꝛes debeãt oꝛare ꝓ
ſanctis.ꝙ ſic:videt᷑ ꝑ Aug.li.de cura ꝓ moꝛ:u

grarũactõnes.⁊ hoc recitat mgr.in.iiij.di.xlv. Sed bonũ
⁊ laudabile eſi gr̃as agere ꝓſa anctis: &̊ ⁊ oꝛare.¶ Pꝛet. nõ
eſt dubiũ quin oꝛent ꝓ nobis vt ibidẽ habet᷑:ergo ⁊ nos p
ip̃is vicem eis repẽdamꝰ. ¶ Pꝛet. ꝙ oꝛant ꝙ nobis boc eſt
quia caritas quà habent ad nos mouet eos. ſ̊ eadem cari⸗
tas eſt in ipis ⁊ in nobis licet maioꝛ ſit in eis:ergo ipa de⸗
bet nos mouere ad illud idem. vt videt᷑.¶¶ Pꝛet.qdð licʒ de⸗
ſiderare licʒ 2 petere.&̊ licet nobis deſiderare honoꝛẽ ſcto⸗
rum:gᷓ oꝛare æbemꝰ ꝓ eoꝝ honoꝛe.i Pꝛet. aug.in fine di⸗
cit. xij.ſuꝑ Geñ.ad lr̃am. ꝙ aĩe bĩe retardãt᷑ ne totalit᷑ ferã

is agẽda. qui dicit. ꝙ or̃ones ꝓ valde bonis fũt

tur in drũ ꝓpter inclinatõeʒ ad coꝛꝑa ſua. Beꝛñ.de diligẽ⸗
do deu dicit. ꝙ ſine coꝛpoꝛibo ſuis ñ volũt nec valẽt ↄſũma⸗
ri. Ex his ha bet᷑ ꝙ non eſt ipoꝝ beatitudo ↄſũmata.Sed
orĩo habet effundi ꝓpꝛie ꝓ ſalute habẽda.ergo ſi
ↄſũmãda.ergo videt᷑ ꝙ ꝓ eis oꝛare bemte T abria.
tu aug. dicit ꝙ iniuria martiri facit qui ꝓꝙ eo oꝛat ĩ ecclia.
⁊ recitat mgr̃.di.xlv.quarti.&ᷣ nihil tale in quo ſanctis ĩiu⸗
riaret᷑ ẽ faciẽdũ.conſiłis rõ ẽ in ſctis ſuis vt in martiribo.
¶Pꝛet. ſi nulla miſeria:nulla requirit᷑ releuãtis miſcdᷣia
ſ̃ in ſctis nulla ẽ miſe eria.igit᷑ nec releuatõ neceſſaria.ſᷣ ad
hoc vt dicit Hugo eſt or̃o:ꝗq̊ͥ fruſtra ꝓ eis oꝛat᷑.¶ Pꝛet.oĩs
oꝛans ꝓ alio ↄſtituit᷑ mediatoꝛ.vt ſcʒ inferioꝛ reſpectu illi
us quẽ oꝛat.ſ̊ in nullo ſuꝑioꝛes ſi umꝰſct᷑is:gᷓ nobis non cõ
petit vt ꝓ eis oꝛemꝰ. ¶¶ Pꝛet. ſcti in ſtatu in q̊ ſũt habẽt ꝗc⸗
quid habẽ volũt:aliter nõ eſſent beati.ſi em̃ ſua velint hr̃e

coꝛꝑa: nõ tamẽ ꝓ tpe iſto. ̊ futuro in eis: ẽ p ſiatu nũc om

ne eoꝝ deſideriũ ẽ impletũ.ꝑ fruſira interponit᷑ mediator
vbi ille pꝛo quo oꝛat᷑ habet oĩa que affectat.ſic aũt ẽ ſtatus
noſter reſpectu btoꝝ. ¶ Pꝛet. amicitiaẽ cauſa impetrãdi.
ſ in nullo ſumꝰamici dei: qn ſcii multoampliꝰ.ꝗcꝗd ̊ᷓ pꝛo
eis impetrare poſſumꝰ:ipᷣi multoꝑfectiꝰ pñit illud idẽ ꝑ ſe⸗
ipos.ſᷣ fruſtra fit ꝑ plures qð ꝑ vnũ fieri l alickad
hãc qſtionẽ dicẽdũ ꝙ pꝛo ſctis oꝛaꝛe nõ debemꝰ. Et ad hoc
triplex ratõ aſſignari põt.Cũ em aligꝗs ad oꝛãduʒ pꝛo alio
introducit᷑ mediatoꝛ.aut fruſira ponit᷑:aut pᷣſupponeꝛe bha⸗
bet ꝙ in eo pꝛo quo oꝛat ſit neceſſitas:⁊ cũ hoc ꝑ ſe aſſequẽ
di indignitas ⁊ euentꝰdubietas.Si em̃ nullo eget:fruſtra
pꝛo eo intercedit. Pꝛet.ſi aliq̊ͥ indiget habiturꝰtñ illud in
poſteꝝ qð nõ habet:fruſtra mediatoꝛ intponit᷑ ſi oĩno ſuf⸗
ficiens ẽ illud pꝛo ſua volũtate obtinere. Tũc aũt pfectiſſi⸗
me ſecludit᷑ mediatoꝛ q ꝗcꝗd ĩeſſe bz. ita neceſſario eue

nire qñq; cognoſcit᷑:ꝙ nulla pt ineſſe dubietas.Cũ igitur

certi ſumꝰde aĩabo btis ꝙ in nullo ſũt egẽtes.⁊ ꝙ ſũt ad im
petrãdũ ꝗcꝗd volũt efficaces.in nullo etiam dubij ſumꝰde
euẽtu:pꝛo his oꝛare nõ de bemꝰ.⁊ hoc dat intelligẽ Augu.
qñ dicit ꝙ iniuriã martiri facit q pꝛo eo oꝛat.ↄſtare em̃ de
bet nobis ꝙ martires ſtatim beatificant᷑:ideo nullꝰ debz p
eis oꝛare ſicut nec de eoꝝ glia dubitare. qui q̊ pꝛo eo oꝛat
pᷣſumit ꝙ nõ eſt in głia.⁊ iia ꝙ nec martir ſit enüciare pꝛe
ſumit:martiri iniuriã facit. aũt in beatis nulla ſit neceſ
ſitas. hoc plane dicit Anſeł. in fine pꝛoſolog. vbi de ißis
loquit᷑. Sicut poterit deꝰ qð volet ꝑ ſeipᷣm:ita poterũt illi
ſcʒ beati qð volẽt ꝑ ipᷣm.qꝛ ſicut illi nõ aliud volũt q qð il
le: ille volet gegd illi volẽt. qð volet ille nõ poterit non
eſſe. hec Anſel. O aũt beati habebãt quicquid petãt.⁊ ꝙ;
certitudinalit᷑ eueniat ipoꝝ petitio:plane dicit BGBꝛego. ij.
moꝛalł.Cum ſanctoꝝ aĩe ita inhereãt deo vt inherendo re⸗
quieſcãt: q dicunt᷑ petere qð ⁊ volũtatẽ dei eſſe certũ eſt.
⁊ ea que futura ſũt nõ ignoꝛare. ̊ tñ ipᷣe poſitiue aligd ab
ipᷣo petere dicunt᷑.nõ qð quicqꝙᷓᷓ deſiderauerũt qð ab eius
quẽ cernũt volũtate diſcoꝛdet:bᷣ quo mẽte ardentiꝰinbeꝛẽt
eo etiã de ipo accipiũt vt ab ipo petũt qð eũ velle facere no
uerũt. de ipo ergo bibũt qð ab ipᷣo ſitiũt.⁊ mõ nobis incõ⸗
pꝛehẽſibili ad hoc.in hoc ꝙ petẽdo eſuriũt pᷣſciẽdo ſaciant᷑
diſcoꝛdarẽt &̊ a volãtate diuina ⁊ ↄditoꝛis:ſi qua viderent
eum velle ⁊ nõ peterẽt:eo q minꝰadhererẽt.hec Bꝛeg. Pa
tet igit᷑ triplex rõ q̃re pꝛo ſctis nõ oꝛamꝰ.qꝛ in eis nulla ne
ceſſitas:nulla impetrãdi dignitas:⁊ nulla enẽtꝰ dubietas
Et ꝙ Gꝛeg. dicit ꝙ ↄtinue oꝛãt.hoc ẽ dicere ꝙ ↄtinue deſi⸗
cerant qð a deo ſunt habituri.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑ in cõ⸗
trariũ ꝙ or̃ones pꝛo valde bonis ſũt grarũactões. dicẽdũ
verũ eſt. ß hoc eſt qñ ecclia de ſalute alicuiꝰ ꝓbabilit du
bitat.̊ illud nihil ad btos.q¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ oꝛãt ꝓ
nobis: nos debemꝰ p ip̃is oꝛare.dicẽduʒ ꝙ nõ ẽ ſile.qꝛ
eĩ ipi ſũt deo magis ↄiũcti ꝑamoꝛẽ: ⁊ ideo int nos ⁊ deuʒ
mediatoꝛes eẽ pnt:⁊ pꝛo nobis marie ꝗ ſumꝰbonis oĩbus
indigẽtes ⁊ ad caſuʒ poſſibiles ⁊ nullã certitudinẽ haben⸗
tes.· euẽtu nro oꝛare.totũ aũt ↄtrariũ eſt in ipis.⁊ ideo
ipoꝝ ẽ oꝛare pꝛo nobis:nõ nr̃m pꝛo eis.reſpectu q̊ꝝ gꝛadũ
ſuꝑioꝛitatis br̃e nõ poſſuʒ. ¶/ Per Bᷣ ptzʒ rñ ſio ad aliud.qꝛ
caritas nõ eſt tota ra tõ oꝛãdi.ſ̊ᷣ bene ẽ ratõ oꝛandi qñ mi⸗

———

e
is
Wi
dil
non
79
i⸗
lore⸗
jet.
dab
eins
xret
eno
nco⸗
jant
rrent
Pe
llane
hietas
e deſi⸗
inch⸗
bicidi
lit de
orit p
ſileg
1⸗
oibes
haben
ite
144
ind

in ſpeciali. In generali ̊ bñ debemꝰoꝛare ꝙ

eſt in eis indigentia.

Mueſtio

ſerie ? aiũcta.4l Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ licet deſiderare ho⸗/

noꝛẽ ſctoꝝ.igit᷑ ⁊c. Dicẽdũ ꝙ veꝝ z.k cũ bec petimꝰnõ ipis
petimꝰ:ſᷣ petimꝰvt nobis iĩnoteſcat ipoꝝ vᷣtꝰ 2 glia. vñ de⸗

beamꝰeos venerari ⁊ teũ ĩ eis.honoꝛ emẽ exhibitõ reueꝛẽ

tie ĩ teſlimoniũ vᷣtutis.4: Ad vltimũ qꝗð obijcit᷑ ꝙ adhuc ex

pectãt coꝛꝑa.Dicẽdũ ꝙ oꝛare/p aliq̊ ẽ duplꝛ. in generali et
ↄpleat qð
incepit ſicut ↄpſumatõeʒ vniuerſi 2 ppletõeʒ nüeri electoꝝ.
7 hoc ẽ qꝛ debemꝰvi poſſumꝰↄfoꝛmare volũtatẽ nr̃am diui
ne volũtati.⁊ ſic quodãmodo ex cõſequẽti includit᷑ in peti⸗
tione nr̃a om̃e illud qð futuꝝ eſt in ſ anctis.Sed ĩ ſpecia⸗
li ꝓ ſãctis oꝛare nõ debemꝰ.⁊ qꝛ mediatoꝛes reſpectu ipo
rum eſſe nõ poſſumꝰ.ſicut nec ſuꝑioꝛes: ⁊ vltimo qꝛ nulla

ueſtio. xc ui. de cõgru⸗/

entia vſus ipſius oꝛatõnis.

quitur de ↄgruen

tia vſus ip̃ius oꝛonis. Cõgruẽtia iſta cõ⸗
ſtat ex tribo.tꝑe:loco:⁊ geſiu oꝛãtis.⁊ ſᷣm
hoc ꝓcedit᷑ in hac queſtione. Vnde pᷣmo
. guerit᷑ bic de tꝑe oꝛandi. Secũdo de loco
Tercio de geſtibus oꝛantis.

embꝛum primn
Rimo q̃rit. Si omitꝑe ſit oꝛãdũ.⁊ ꝙ ſic: vi⸗
tur. j. Theſſ. v. Sine intmiſſiõe oꝛate. ſed
bi nulla intmiſſio:nulla tꝑis intꝛuptõ,oꝛo
A1â5SnN ppatit tꝑis intmiſſionẽ 7 intruptõneʒ·
Oime aiit tale ſꝑ ẽ faciẽdũ.⸗ Seer o. bñdicã dño in omni
tpe.ſꝑ laus ei in oꝛe meo.hec aũt ſũt oꝛonis. Pꝛet. Luẽ.
rviij: optet ſꝑ oꝛare 7 nõ deficẽ. vt pꝛiꝰ.¶ ꝛet. i Reg. xij
dicebat Samuel. Abſit h perm a me vt ceſſem oꝛare ꝓ no⸗
bis.ſꝑ igit᷑ oꝛabat vt videt᷑· in h laudabilis cõpꝛobat᷑:q̊.
4l Pꝛet. Jac. vlt. AMultũ valet depcatõ iuſti aſſidua.q̊ᷓ vi⸗
tcẽ᷑ ꝙ ad ;̊ ſit efficax ꝙ ſꝑ ſit faciẽda.j Pꝛet.Act᷑.j.Eꝛant
apli ꝑſenerãtes ĩ oꝛone.ᷣ apłoꝝ oꝑa bona nob relicta ſũt
in exẽplũ. vt pꝛiꝰ.¶¶ Pꝛet. Ecci. xviij.õ ĩpedi aris oꝛaꝛe
ſo. nõ veteris vſq; ad moꝛtẽ iuſtificari.q; ̊ ſapiẽs nos ad
bec duo hoꝛtatur: ad hec duo exequenda nos tenemur. .
4A Pꝛet. j. Lhi. v. qᷓ vere vidua ẽ inſtet oꝛonibo⸗ obſectõni
pus die ac nocte. Glo. Maz ſi alit facit moꝛtua eſt. ̊ moꝛs
pcti ſꝑ ẽ fugiẽda: oꝛo ſꝑẽ faciẽda.4 Pꝛet. Joh. Criß. de
ↄpũctõe coꝛdis. Ab oꝛoe ñ recedas qͥuſq; accipias ſinẽ po⸗
ſulati: acceptõ depcãtis ẽ:tũc ceſſa qñ acceꝑis.iĩmo nec dũ
ceſſes: B 7 tuc ꝑſeueꝛa agẽs gr̃as p eo qð accepiſti vt ꝑſeue
rat tibi qð accepiſti.. Pꝛe · aug. de oꝛado deũ. In ipᷣa fide
ſpe ? caritate ↄtinuato deſiderio ſꝑ oꝛamꝰ.4 Pꝛet. ↄtinuo
auxilio tri indigemꝰ. B̊ aũt ꝑ oꝛonẽ ĩpetrat. Supꝑ illð p̃s.
5B, babet᷑. Eraudi dñe iuſticiã oꝛonẽ meã.vbi dicit ꝙ oꝛo p
malis amouẽdis ⁊ bonis acꝗrẽdis.igit ↄtinue oꝛanduʒ.
DPꝛet. ſuꝑ illud pᷣs.Subditꝰeſlo dno ⁊ oꝛa eũ. BGlo. ecce
bona faciamꝰ 2 ſꝑ rogamꝰ. Eõtra. ſꝑ oꝛare nõ ẽ in nr̃a
pꝛate.igit᷑ ſi ad ipoſſibile nu aten?obligamur: ſꝑ oꝛare nõ
tenemur. 4 Pꝛet. Ecẽs.iij· oĩa tᷣs bñt ⁊ ſuis ſpacijs traſe⸗
unnt vniuerſa. 7 ſeqt᷑. Eſt tp̃s tacẽdi tpᷣs loquẽdi.oꝛo igit᷑
cũã ſit effectiuũ.tpᷣus hʒ detmĩatũ.vt ptʒ. ꝗ¶ Pꝛet.circa oꝑa
nate debemetiã ꝓ mag ꝑte tꝑis nitẽdi.hᷣ ẽ planũ.qᷓ oꝛo
nis ſũt nõ ſꝑ facẽ valemꝰ.4 Pꝛet. aug.de hẽlibo cũ dñs di⸗
xit. oꝑtz ſꝑ oꝛare ⁊ nõ deficẽ: ⁊ aplus.Sine int miſſõe oꝛa
te. ſaniſſime ſic accipit vt nullo die p̃termittant᷑ certa oꝑa
oꝛãdi igit᷑ ſin ip̃m ſꝑ nõ ẽ oꝛandũ.l ꝛet. ibidẽ dic augu.
ꝙ nimis oꝛare ẽ viciu. ⁊ int hereſes cõputat. igit᷑ exceſſus
põt fieꝛi in oꝛãdo.ſ̊ ſi excedẽ impoꝛtat initiũ.q̊ maiꝰexcede
re maius:⁊a maxie maximũ.ſᷣ ſũmꝰexceſſus in oꝛado eſt ſꝑ
oꝛaꝛe: ̊ hoc fugiẽdũ ẽ.¶ ERñſio. dicẽdũ ꝙ oẽo bʒ tribo mo
dis ↄſiderari.ſcʒ ꝓpꝛe:coĩter: ⁊ coiſſime. Pꝛopꝛie ꝓut dẽ
ozo eſt aſcẽſus aĩe ad deũ ad aliqd deguſtãdũ vel ipetrãdũ

vel exoluẽdũ. Cõmũiter oꝛo dicit᷑ ſm ꝙ oꝛo coĩter ↄpꝛeben

Dit oẽm actũ ↄtẽplatiuũ ad deũ relatũ. Cõmunilſſime dicit

xcuij.
ſᷣm qð ↄpꝛebẽdit omnẽ actum bonuʒ. Fm qð dicit᷑ in glo.j.
Thbeſl.v. Sine int miſſiõe Mee Sio⸗ 123 ergea
nõ ceſſat benefacere. Quãdo ꝗ̊ querit᷑.vtrũ ſemꝑ ſit oꝛon⸗
dum? Si intelligat᷑ tercõ.bene ↄcedendũ eſt. ꝙ ſemꝑ ẽ oꝛã
dum.i.ſemꝑ eſt bonũ(dum adeſt facultas)faciẽduʒ. Sed
nõ ſcdᷣo modo.nã ſᷣm Gꝛeg.vita ↄtemplatiua nõ eſſ in pᷣce⸗
pto. dicit em̃ ſic. Sine cõtemplatina vita intrare poſſunt
ad celeſtẽ patriã:qui bona pñt oꝑari ⁊ nõ intelligũt. ita
ſine ipa pot acquiri vita beata. Sic plane dicẽdum eſt ſᷣm
viam iſtã.ꝙ nõ ſemꝑ eſt oꝛandũ.i.ↄtemplatõi inſiſtẽdum.
Si vᷣm pᷣmũ modũ ꝓut dicit aſcenſuʒ ad deũ. ſic ſunt duo
ↄſiderãda in oꝛone.oꝛãtis fructꝰ:⁊ eiꝰcui dirigit᷑ dignitas
⁊ hoc ᷣm ſtatũ vie qui nũc eſt.Ex ꝑte eiꝰcui oꝛo dirigit᷑ cũ
ſit dignitatis incõꝑabilis ſemꝑ eẽt oꝛandũ ꝗ poſſet. ex ꝑte
ðo illiꝰqui oꝛat no eſſ ſic.Cũ em duplex ſit mod oꝛandi ca
nonicꝰvel pꝛiuatꝰ.velẽ in pᷣeepto vt canonicis aligbo:vel ĩ
ↄſilio ſic omnibo actu.qꝛ oꝛare ſemꝑ ſi eſt p̃ceptũ affirma⸗
tiuũ.⁊ ſiłꝛ ſi eſt ↄſiliũ: ſic obligat h̊ facere ſemꝑ:bᷣ nõ ad ſꝑ
id eſt obligat ꝓ loco ⁊ the⸗ ſic maifeſle aparet.ꝙ nec ſic
nec ſic ſemꝑ ẽ oꝛandũ. Vñ quidã dicebãt.ꝙ obligat ad ſꝑ
⁊ ſemꝑ:qꝛ dicit᷑ Luẽ.xviij.oꝑtet ſꝑ oꝛare.hi ab aug.hereti
ci reputãt᷑. Uñ ipe dicit ĩ li.de hereß.ca.j. Poſtremo inꝗt
ponit epiphaniꝰ hereſim maſalionoꝝ qð nomẽ a ligua ſy
ra eſt. grece aũt ethnici ab oꝛãdo ſic apellati ſi ũt.tantũ em̃
oꝛant vt eis qui boc de illis audiũt incredibile videat᷑.NQã

cũ dñs dixrerit oꝑtet ſemꝑ oꝛare ⁊ nõ deficere.⁊ apłlus.Si

ne intmiſſiõe oꝛate.qð ſaniſſime ſic accipit᷑:vt nulla die in
termittãt᷑ ceꝛta oꝑa oꝛandi.iſti ita nimis hoc faciũt vt hinc
iudicarent᷑ inter bereticos nomiandi.hec aug. Ex bie pa⸗
tet ruſio ad omnia argumenta. ꝓcedunt em̃ omnia vel illa
via qua oꝛare eſt benefaceꝛe: vel pꝛout oꝛo pꝛimo modo di
cta eſt ꝙ ula ſemꝑ eſt facienda. hoc eſt veꝝ pꝛo loco ⁊ tꝑe.
hoc em̃ unpoꝛtat ly ſemꝑ.vt ſupꝛa tactũ eſt.
embꝛü ſecũdum
Dnſequẽter q̃rit᷑. vtꝝ in om̃i loco ſit oꝛandũ
vel ſolumodo ĩ locis ſacris oꝛoni deputatis.
vt ĩ eccleſijs ⁊ capellis. aũt in om̃i: videt᷑
WVyic.j.Thimo.ij.volo vos viros in om̃i lo⸗
co oꝛare leuãtes puras manꝰſine ira 2 diſceptatõne. ſilꝛ 2
mulieres.igit᷑ nullꝰdetmiat᷑ locꝰ oꝛãdi.¶ Pꝛet. ibidẽ glo.
in om̃i loco vbicũq; ſũt nõ ſolũ in ecclia.¶ Pꝛet. Joh. iiij.
veri adoꝛatoꝛes adoꝛabt patrẽ in ſpũ ⁊ veritate. Glo.nõ
in tẽplo neq; in mõte B: ſ̊ intimo coꝛdis templo ⁊ veritate
adoꝛãduʒ eſt. 4 Pꝛet. eodẽ ſuꝑ illud.ſpũs ẽ deꝰ. Glo. cum
deꝰ ſit ſpũs nõ coꝛpꝰ:nõ aduer tit coꝛpoꝛeũ locũ. montẽ vel
templũ in quo ſcʒ oꝛet᷑.¶ Pꝛet.ſuꝑ illud.venit hoꝛa quan⸗
do nec ĩ mõte hoc nec ĩ hieroſolimis adoꝛabitis.Cꝛiſ.i2õ
locũ loco phonoꝛãs. Ex his plane habet᷑ ꝙ adoꝛatõ nõ de⸗
termiat ſibi locũ.i¶ Pꝛet.ij.macha.v.i 2õ gentẽ ꝓpter locũ
ſed locũ ꝓyter gentẽ elegit. igit vt videt᷑ oĩs locꝰ eſt homini
aptus ad oꝛandũ:qꝛ ꝑ bomies ſanctificat᷑ locꝰ:nõ ecõuer⸗
ſo. igit᷑ glibet indifferẽter. ¶ Pꝛet. pᷣs. In om̃i loco domĩa
tionis eiꝰ. benedic aia mea dno. In omi igit᷑ loco benedi
cendꝰ oꝛandꝰẽ. ¶¶ Pꝛet.ſicut dicit aug.⁊ Anſel.deꝰ eſt p⸗
ſens om̃i loco. Si igit᷑ oꝛo ſit pius affectꝰ deo offerẽdꝰ: deꝰ
eſt in omi loco oꝛãdus.vt videt᷑.¶. Pꝛet. in omi loco neceſſi
tatem habembeneficioꝝ diuinoꝝ: ſed ꝓpter illa eſt oꝛan⸗
dus.ergo in om̃i loco eſt 123d0,0 Cõtra.Aldath.xxj. glo.
Crib. Ingreſſus ihs vꝛbẽ pᷣmo templũ adijt.dans foꝛmaʒ
religionis vt quocũ q; imus:pᷣmo ad domũ oꝛonis ſi ibi eſt
accedamꝰ. 1 o?onẽ deo ↄmendati: ſic ad agenda negocia
ſecedamus.igitur ſi pᷣſens ſit eccleſia ſolum in ea eſt oꝛan⸗
dum. 4 Pꝛet. p̃s. Qon moꝛtui laudabũt te dñe neq; om̃es
qui deſcendũt in infernũ. Infernus igit᷑ nõ eſt locꝰ ad lau⸗
dandũ vel oꝛandũ.nõ igit᷑ in omi loco eſt oꝛandũ.¶ Pꝛete.
ſm phᷣm. Locꝰ valet ad ea que ĩ loco facta ſũt in oꝛãdo igit᷑
turpis locꝰtuꝛpes cogitatões inijcit vt videt᷑.⁊ qꝛ in orone
ſunt turpes imaginatões euitãde: ergo ⁊ turpia loca oꝛan
tibus nõ vident᷑ ↄgrua.4 Pꝛet. Leuiti. xij. Caueas ne of⸗
feras olocauſta tua ĩ om̃i loco.ꝗᷓ cũ ſit moꝛale:adhuc debz

obſeruari.̊ olocauſta nr̃a ſunt oꝛones nr̃e:g ſoluʒ in loco
electo ad ̊ vt ſunt loca ſacra ẽ oꝛandũ..¶. Pret. Jũð. de ſũ
mo bono li.iij.ca.vij.oꝛo pᷣnatis locis oppoꝛtuniꝰeffundit᷑.
magiſq; optatũ impetrat cũ teo teſte tin ꝛomit᷑. igit vt
prius. ꝛet.dam̃.li.j.ca.rvj.dicit᷑ eccłia locꝰdei. hũc em̃
in gloꝛificatõe eiꝰ velut qdᷣdã templũ detmĩauimꝰ:in quo
⁊ ea que ad deũ ſũt intceſſiõis facimꝰor̃ones.igit᷑ ꝓpriꝰlo⸗
cus eſt ecclia.vt videt᷑. ¶¶ Dret.ſi eẽt in omi loco oꝛadũ in⸗
differẽter: fruſtra ↄſecrarẽt᷑ ecelie ad oꝛãdũ.cũ ̊ ſpũſancto
dictãte ecclie ↄſecrẽt᷑:ptz ꝙ iſte locꝰ⁊ ſoloſtatutꝰad oꝛãdũ.
4 Pret. pᷣs.in eccleſijs benedicite dño. Glo.nõ alibi:non

in alijs ↄuẽticulis.¶ Rñſio.ad h̊ dicẽdũ ꝙ nullꝰiocꝰa lau

de deiꝛ orone excludit᷑.i Aã cũ ſit duplex moqꝰoꝛãdi.publi
ce ſiue canonice:⁊ pᷣuate. vterq; in om̃i loco fieri põt. Vñ

dicit pᷣs. In om̃i loco dñatiõis eiꝰ benedic aĩa mes dño. 2
glo. dicit ibidẽ. Sicubi nõ dnat᷑:ibidẽ nõ bᷣdicat᷑.nullus
excuſat᷑.cũ ̊ nulla creatura ſit in q̃ deꝰnõ dñet᷑:nullꝰlocꝰa
laude dei excipit᷑. Eodẽ mõ dicendũ ẽ de orone quãtũ ẽ ex
ꝑte loci. Addendũ ꝙ cũ pᷣuate or̃ones fiũt.q̃ ſecrete debẽt
fieri inter oꝛantẽ ⁊ deũ:iſie maxie babʒ fieri in ſecreto locs
vel pᷣnato.vñ IYſið.or̃o pᷣuatis locis ⁊c.ſupᷣ. Alie aũt q̃ ca
nonice ſũt ſicut pſalinodia ⁊ hmõi q̃ ab ecclia inſtituta ſũt
que fiũt ad ſolutõeʒ ⁊ excitatõeʒ deuotõis.meliꝰfiũt in ec⸗
cleſia ad hec oꝛdinata. vt dicit dam̃.li.j.ca.xxi.dicit᷑ eccle⸗
ſia locꝰei. vt ſup.Et pᷣs. In eccleſijs bñdicite dño:vñ dñs
Dicebat MMath. xxj. domꝰmea dom oꝛonis vocabit. Et.ij.
MReg. viij. babet᷑ plane ꝙ Salomõ qñ templũ edificaueꝛat
dixit. illud eſſe oronis locꝰ.Cõcedendũ igit᷑ ẽ ꝙ in omi lo⸗
co eſt oꝛandũ. Sacer tñ locꝰ. hoc ẽ ecclia ad oꝛandũ eſt eli
gendꝰ. ⁊ hoc ꝓpter multiplicẽ ratõeʒ. Pꝛima ẽ ꝓpter foꝛme
obſernatõeʒ. Math. xxj.domꝰmea domꝰoronis vocabit᷑.
VYbidẽ dicit glo.intlini.2 eſt verbũ aug. In oꝛatoꝛio nemo
aliud agat niſi id ad qð eſt factu⸗ Scdͤa eſt ꝓpter mutuam
mẽbꝛoꝝ ad oꝛandũ cõmotõeʒ ſeu incitatõneʒ. Coł.iij. Cõ⸗
monẽtes noſmetipᷣos in pſalmis ⁊ hymnis ⁊ cãticis ſi puũa
libus. Tercia. ꝓptei maioꝛẽ tenotõeʒ. ̊ habet᷑ ex glo. ¶MDa
thei.xxj.domꝰmea domꝰor̃onis vocabit᷑. Crip. Ingreſſus
ihs vꝛbẽ pᷣmo templũ adijt. vt ſup. Ex bis vᷣbis Cri.tẽplũ
eſt magna cuotõis excitatõ: tum qꝛ a deo ſ pãliter ↄmen⸗
datur:tum qꝛ foꝛmã religionis imitamur. vt ſupra tactuʒ
eſt. Quarta ꝓpter angeloꝝ maioꝛẽ frequẽtiaʒ ob dñici coꝛ⸗
poꝛis reuerẽtiã ⁊ bonoꝛẽ. qð figuratũ eſt Geñ.xxviij. vbi
iacob lapidẽ erexit in titulũ.de quo dixit. Lapis iſte voca⸗
bitur domꝰ i. vbi vidit aſcendẽtes angelos in ſcala ⁊ eti⸗
am deſcendẽtes. Altuma ẽ ꝓpter facilioꝛẽ impett atönez qð
ſatis dat᷑ intelligi.iij. Reg.viij. vbi oꝛabat ſalomõ ꝙ vltra
dñs clamãtes ao ſe in ſuo tem plo eraudiret. Et ſequit᷑ ca.
ix.ꝙ dñs rñdit. Audiui oꝛatõeʒ tuã ⁊ ſanctificaui domum
banc quã ediſicaſti mibi: erũtq; oculi mei ⁊ coꝛ meum ibi
cunctis dieh. ¶ Ao pꝛimũ ergo in cõtrariũ dicendum ꝙ⸗
glo. illa nõ cogit.quia ſi foꝛma religionis dedit:eꝛgo illud
magis fuit monitõnis q; p̃cepti.¶ Ad ſecundũ dicendũ
oro ꝓpꝛie amicoꝝ ti eſt.2 ideo nõ ẽ dãnatoꝝ. Vnde infer⸗
nus nõ eſt deputatꝰad oꝛandũ.eſſet tñ locꝰ ille oroni bene
oↄgruus:ſiquis baberet ibi volũtateʒ bene oꝛdinatã qð ſa⸗
tis datur intelligi in glo.pᷣs. In om̃i loco dñatõnis eius.
Sicubi nõ dñat᷑ nõ bnñdicat᷑.¶ Ad terciũ dicendũ. ꝙ licet
locꝰturpis turpes imaginatões adducit:nõ gpter hoc con
cludit᷑ ꝗn in talibo locis ſit oꝛandũ. Sed bñ cauẽdũ ẽ illis
qui ſunt ad turpes imaginatões ꝓni:qꝛ expedit. Legitur
em̃ te beato Gꝛeg. ꝙ cũ purgarei ventrẽ pſalmũ diceret.
apparuit ei dy abolꝰquerẽs quid faceret:⁊ rñdit ventꝛẽ me
um purgo.⁊ um meũ laudo. oꝑa em̃ nature pꝑfectis tur⸗
pia non vident᷑.q¶ Ao quartũ dicendũ.qꝙ illudð legis figu⸗
rale ⁊ cerimoniale fuit non moꝛale.⁊ hoc pꝛobat᷑ ꝑ hoc q;
veritas ipſa id euacuauit quãdo ſamaritane dixit dominꝰ
crede mihi. venit hoꝛa ⁊ nũc eſi: quando veri adoꝛatoꝛes
adoꝛabunt patrem in ſi piritu 2 veritate.Qam ⁊ pater ta/
les querit. vbi dicit glo.nõ in templo nõ in mõte.ſedĩ inti
mo coꝛdis tẽplo. Et diſcipulꝰ veritatis docuit.j. Thimo.
ij. vt obiectũ fuit.volo viros in om̃i loco oꝛare. Si dicat x

exhibet. hoc aũt ſit qũ pectꝰtundit᷑:manꝰ expã

olocauſtia illa erãt alicuiꝰexterioꝛis obligatõis que eꝛãt in

loco termiato offerenda.adhuc illud figurale ⁊ cerimo/
niale fuit. ſicut plane dicit glo. ſuꝑ illud põ. qm̃ ſi voluiſ-⸗
ſes ſacrificiuʒ dediſſem. Glo.videbat ꝓheta tempꝰgratie
quo hic figurata ceſſarẽt.Et ſequit᷑.vtiq; olocauſlis nõ de
lectaberis.glo.q̃ et ſi dignioꝛa ſunt:adueniẽte rpᷣo reſpuũ
tur. ⁊ ideo his nihil ↄcludit᷑ quin in om̃i loco poſſit oꝛatio
fieri:licet mulie ſunt ratõnes quare in ſacris locis ſit oꝛan
dum. ¶¶ Ao aliud dicendũ. ꝙ Yſido. appꝛopꝛiate loquit᷑ de
oꝛone pᷣuata. Ad illud damaſ.dicendũ ꝙ loquit᷑ de or̃o⸗
nibus ab ecclłia inſtitutis.⁊ tales locũ bene ad hoc idoneũ
requirũt.hoc notauit cũ dixit.Eccłia locꝰdei nũc in glori⸗
ficatõeʒ eiꝰvelut qddaʒ templũ determiauimꝰ. 4 Ad alið
patet rñſio ex pdictis.quia ⁊ ſi in om̃i loco oꝛandũ eſi: ni⸗
hilominꝰ magis ↄgruit oꝛonibo canonicis.⁊2 etiã alijs ec⸗

cleſia.ꝓpter ratões p̃dictas.q. Ad vltimuz dicendũ ꝙ qñ

dicit p. In eccleſijs benedicã dño.glo.nõ alijs ↄuẽticulis:
cauſam ponit glo.dicens. vt inceptio eccłie dilatet᷑ 2 con⸗
firmetur pꝛo qua ⁊ heretici deſtruant᷑.q.d.⁊ quia ita con⸗
uertit: ergo o vos ita ↄuerſi ex baſan benedicite deo.⁊ non
alibi nec in alijs cõuẽticulis ⁊c. vult ergo dicere. ꝙ ſi qua
laudis ⁊ exhoꝛtationis fit in eccleſia:ad effectuz duplicem

qui pᷣdictus eſt ſcʒ eccleſie dilatationẽ. bereticoꝝ deſtructõ

nem ſunt. hec bene loca publica 2 oꝛdinata ad boc requi /

runt:nõ loca pꝛiuata vel ſuſpecta.qdð glo.notat cum dicit.
Non in alis zuenticulis.

embꝛũ terciũ

Onſequẽter q̃rit᷑ de ↄgruẽtia oronis q̃ acci⸗
dit ex geſtibo oꝛãtis.Circa G̊ q̃rit᷑ de diuerſi⸗
one oꝛãtis ad oꝛientẽ. de genuflexiõe ⁊ pecto
ris tũ ſionę.⁊ hmõi.Cuʒ de? vbiq;.nec ap⸗
pꝛopꝛiet ſibi ſitũ vel locũ:videt᷑ ꝙ fideles oꝛãtes nec locum
nec ſitũ ſibi oꝛãdo debeãt eligere.⁊ ita ſicut ↄtra oꝛiẽtẽ: ſic
ad occidẽtẽ ad oꝛandũ debẽt ſe ↄuertẽ.¶¶ Pret. gẽtiles cre⸗
ntes deũ pᷣcibo flectẽ.ac ſi hõ eſſet.ſicut dĩc aug.in ſᷣmõe
xr mõte Math. v. rep̃hẽſibiles iudicant᷑ aꝛbitrantes ſicut

homieʒ iudicẽ adduci in ſniaʒ multis vpᷣbis:cũ maioꝛ indu

ctio int hoies fieri ſoleat inclinado ſe genuflero: eque vel

potiꝰvidet᷑ rep̃hẽſibile illud ſiẽ pᷣmũ.¶ Sret.cũ oꝛo ad eũ

qui pure ſpnalis ẽ diri at᷑: incõueniẽs ⁊ penitꝰincongrua
videt᷑ ĩ oꝛoe pectoꝛis tũſio:manuũ expãſio ⁊ hmõi.¶¶ Pꝛe.

JYonas ꝓpheta rep̃heſibilis fuit.qꝛ credebat fugẽ teũ eũdo

in aliã regionẽ.⁊ dimittendo vnã. ⁊ nos mõ conſiti ſi in

vno loco pluſꝙᷓ in alio vtpote verſus altare vel hmõi loo
differẽtes oꝛemſiue etiã adoꝛemꝰ ¶ Cõta. Math. vj. di

cit glo.ꝙ oꝛamꝰvt dro obſequiũ impedamꝰ.̊ illud eſt pfe⸗
ctum obſequiũ qð nõ ſolũ actu coꝛdis vel oꝛis: etiõ oꝑis
Sdim?:genu⸗
fectimus: verſus oꝛientẽ vel ad altare vertimꝰ. igit᷑ om̃ia

iſta laudabilia ↄpꝛobãtur.4 Pret. ¶Math.xx vj. legit᷑ xpᷣc
oꝛando in faciẽ idiſſe.

gͤ hoc oĩm laudabile eſt 2 pluri⸗
mũ vt videt᷑¶ Rñſio.dicẽqũ ꝙ oro maxĩe ꝓut ẽ ſacramẽ⸗
talis ⁊ ſatiſfactoꝛia:babet pᷣtutẽ impetrãdi ⁊ etiã ſignificã
di.atõ impetradi reſidet penes oꝛantis deuotõeʒ ⁊ feruo
rem:h̊ ratõ ſignificãdi penes illud qdð exteriꝰapparet.dicit
em̃ Hugo ſcdðo de ſacramẽtis ꝑte.ix.in pᷣncipio.ſũt quedã
ſacramẽta in ecclia in ꝗbo ſi pᷣncipalit ſalus nõ conſiat:
tñ ex his auget᷑ inqᷓtuʒ deuotõ exercet᷑.⁊ ex eis quedã con⸗
ſtant er rebo:q̃lia ſũt aque aſꝑſiones:ſuſceptõ ci nex:bene⸗
dictio floꝝ.cereoꝝ.⁊ bmõi.Aliq̃ ↄſtãt in factis:q̃lia ſũt ſi⸗
gnaculũ cꝛucis:exufflatio.exoꝛciʒatões:expãſio manuum
incuruatõ genuũ.⁊ hmõi. Aliq in dictis ↄſtant ſicut ẽ tri⸗
nitatis inuocatio 2 bmõi. bec DHugo. Signa igit coꝛꝑalia
que ſunt in orone. vt iam patz ad ſignificandũ ſunt. Et qꝛ
Duo in oꝛatõne ſunt. ſcʒ qui oꝛat ⁊ qui oꝛat᷑:duo ꝑ bui ſi⸗
gna exterioꝛa ſignificant᷑ ex parte tei ſcʒ ↄuerſio ad oꝛiẽtẽ
in quo ſignificatur ꝙ ſicut ex illa parte oꝛitur ſol ⁊ lux no⸗
biliſſima inter oẽs creaturas coꝛꝑales:ſic ad illuʒ qui ſuꝑ
oẽs creaturas ẽ excellẽs ẽ or dirigẽda. Vñ aug. in Fmõe
de mõte li.ij.tractans illud.pr noſter qui es in celis.dicit.

rebene⸗
aſürſi
anbun
mtinni
datli
4.Eg
buiſſ
penit
r⸗
gt
dict⸗

=

AQueſtio

cũ ad oronẽ ſtamꝰad oꝛiẽtẽ ↄuertimur.vñ celũ ſurgit.non
tanqꝙᷓ hic habitet deꝰq̃ſi ceteꝛas mũdi ꝑtes deſerẽs.q vbiq;
locoꝝ pᷣſens eſt.nõ locoꝝ ſpacijs ſᷣ maieſtatis potẽtia: ̊ vt
admoneat᷑ animꝰad naturam excellẽtioꝛẽ ſe ↄuertere.i.ad
eũ:cũ ipᷣm coꝛpꝰeiꝰqð terreũ eſt:ad coꝛpꝰexcellentiꝰ.i.ad
coꝛpeceleſte ↄnertit᷑. De hoc etiã dicit damaſ. li.iiij. ca. tiij.
M ſimplłꝛ. i. nõ ſine ratõe ad oꝛientẽ oꝛamꝰ:ß qꝛ ex inuiſi
bili. i. intellectuali ſenſibili ſumꝰ:duplicẽ ad oꝛonẽ cõdi⸗
tori offerimꝰquẽadmodũ ⁊ intellectu pſallimꝰ⁊ labijs coꝛ⸗
oꝛalibo. Et ſequit᷑. qꝛ igit᷑ deꝰlumẽ intellectuale ẽ vł intel
igibile.? ſol iuſlicie ⁊ oriens ĩ ſcriptuꝛis noĩat᷑ xpᷣ̃.reſpõ
cendũ ẽ ei oꝛiẽs in adoꝛatõe.om̃e em̃ meliꝰdeo reponẽdum
ex quo om̃e bonũ.Inſuꝑ aũt de padiſũ nõ ad occidentẽ ſᷣ
oꝛientẽ vbi bomieʒ plaſmauit poſuit:quẽ ꝓpter trãſea greſſuz
a ꝑadiſo voluptatis exulẽ fecit. Ex occidẽte igit᷑ antiquaʒ
quidẽ patriã exquirẽtes ad ipᷣm reſpiciẽtes:⁊ aſſumptꝰ ao
oꝛientè ſurſuʒ ferebat᷑:⁊ ita ipᷣm apti adoꝛauerũt.⁊? ita ve⸗
niet quõ ipᷣm viderũt enntẽ in celũ.ipᷣm igit᷑ expectãtes ad
oꝛientẽ adoꝛamꝰ. hec dam̃. Quedã etiã ſigna ſũt ad ſi ignifi
candũ ex ꝑte nra in orone. ſicut ĩcuruatõ gen uũ:vbi oñdi
tur vera hũiliatõ ac reuerẽtia.Expãſio manuũ:vbi oñndit᷑
dñice paſſiõis credulitas.⁊ ei erhibẽda obediẽtia. Lũſio
pectoꝛis debita de pctis pnia. Dec aũt oĩa nõ tã ſũt de oꝛo
nis neceſſitate q; ſũt de ↄgruitate vt ſupꝛa tactũ ẽ. ¶ Patet
igẽ ſolutõ ad pᷣnũ.ꝙ nõ vertimꝰnos ad oꝛiẽtẽ.qꝛ credamꝰ
eũ tm̃ ibi habirare:ſ/ ꝓpt rõnes ſupᷣdictas.⸗¶! Ad ſcðm di
cẽdũ.ꝙ multiloquiũ ĩ oꝛone ſimpłꝛ nõ rep̃hendit᷑:pᷣ ſcom il
lũ modũ zates vtebãt᷑de hoc ſupꝛa tactũ ẽ. ¶Dultiloqui⸗
um ei qñ ſit in oꝛone ꝓyt ociũ euitãdũ ⁊ affectũ inflãmadũ
laudabile ?.ſi tñ fiat ad deũ vbis inflectẽdũ.ſic ↄſueuit ſie
ri ad hoĩeʒ nõ ẽ laudabile:qꝛ illud nõ optet. Pari mõ dicẽ
dũ eſt de genuſflexiõe.qꝛ illa fit in ſignuũ hũilitatis ⁊ reueꝛẽ
tie. ⁊ multũ valet ad animũ ardẽtiꝰinflãmãdũ.4 Ad terci
um ſilꝛ ptz rñſio.qm iſta ſigna coꝛpalia:nõ ſunt ad oñden
dũ deũ coꝛpoꝛeũ eſſe:p̊D magis ad ſignificãdũ ex ꝑte noſi a
Ad vltimũ pʒ rñſio ſil:nõ eĩ vertimꝰnos magis ad hũc
locũ qᷓ ad illũ.q; credimꝰ ꝙ magis hũc locũ inbabitet deꝰ

F illu:ſed ꝓpter ratõnes p̃tactas. , ,
¶ueſto. xcv. cin vis ani⸗

me li 0.
eritur de oꝛatõne

uid vis aie ſit.vtꝝ ſit vis ↄcupiſcibilis:q;
ic videt. qꝛ. j. Lheſſ.v. Sine intmiſſione
oꝛate. dic Glo. bonũ deſideriũ oꝛo ẽ᷑. Sed
ſideriũ ſᷣm aug.ↄcupiſcibilis ẽ:̊ ⁊ or̃o
ſikʒ. ¶ Pꝛet. m aug.oꝛo eſt pi affectꝰnrẽtis ĩ deũ directꝰ.ſᷣ
pie affici ẽ ↄcupiſcibilis.¶ Pꝛet.ᷣm Ambꝛo. Ojĩo eſt cibo
mẽtis pᷣclaraq; alimonia ſuauitatis.ᷣ refectõ ſpũalis ẽ cõ⸗
cupiſcibilis..¶ Pꝛet.videt᷑ ꝙ ſit iraſcibilis.Illiꝰem̃ ẽ ꝓgꝛie
ſatiſfacẽ cuiꝰẽ pcĩm ceteſtaꝛi.ſᷣ h ẽ iraſeibilis:q̊ ⁊c.¶ Pꝛe.
oꝛãs petit mali amotõeʒ.hᷣ̊ nõ niſi qꝛ deteſtat illð.ſᷣ hẽ ira
ſcibilis: ⁊c.¶ OPꝛet.actꝰ iſte qͥ vlciſcimur pcta ẽ ira ꝑ zelũ
boc aũt Eiraſcibilis. ̊ ꝛ⁊c. ¶ Itẽ videt᷑ ꝙ ſit rénalis dam̃.
Dꝛo ẽ pentõ decẽtiũ a deo. Hetitõ aũt ⁊ maxĩe decẽtiũ eſt

ratõnis:qꝛ illiꝰẽ petẽ cuiꝰẽ ſuos defectꝰexplicare.qð eſt ſo
lius rõnis.i¶¶ Pꝛet.dam̃. Or̃o ẽ aſcẽſus intellectꝰin deũ.et

ſic vt pꝛiꝰ.¶ Vꝛet.aug.Oro ẽ inuiſibiliũ inꝗſitõ.inꝗrẽ aũt

ſoliꝰeſt rõnis. ꝛet. videt ꝙ ſit oiĩm. ↄſtat em ꝗ; ꝙᷓtuʒ ad
rõnalẽ iraſcibilẽ ⁊ ↄcupiſcibilẽ peccare ↄtingit.Qon dico
iraſcibilẽ ⁊ ↄcupiſcibilẽ peccare ↄtigit bꝛutales:bᷣ büanas
A aihi erit ſatiſfacẽ. Oro at ẽ ſatiſfactoꝛia.ꝭ̊. ¶ Sʒ ꝙ ſit
ſindereſis hoc videt᷑ Ro. viij. Spũs poſtulat ꝓ nobis ge⸗
mitibo inenarrabilibo. Olo.exponit ꝙ ſindereſis ſit ſpůs
iſte: ei videt᷑ eẽ oꝛo¶ Ad h̊ dicẽduʒ.ꝙ oĩo ꝓut hic mõ
generali intẽdimꝰ. velẽ ad aliqd deguſtadũ: vel impetꝛãdũ
rxel exoluẽdũ.Si ſumit᷑ pᷣmo mõ ꝓutẽ ad guſtãdũ dulcedi
nem:cũ in guſin tali nõ ſit modica delectatõ: ideo neceſſa⸗
rio acꝗrit᷑ actꝰaffectiuꝰad ↄiungẽduʒz: ⁊ cognitinꝰad app⸗
bendẽdũ.Fᷣm qð dĩc aplus.ꝙ delectatõ ẽ piunctõ ↄuenien⸗

.Cv.

tis eũ ↄueniẽti cũ ſenſu eiuſdẽ.itaq; actꝰoꝛonis partim eſt
cognitiuꝰz partim affectiuꝰ. qꝛ inchoat᷑ in cognitõe in aſ
fectõne termiat᷑ ⁊ ↄſumat᷑:ideo neceſſaria eſi in rõnahijli q̃
appᷣbendit ſũme delectabile: ⁊ in ↄcupiſcibili q afficit᷑ cir⸗
ca illud.Rurſus qꝛ nullꝰoafficit᷑ circa aliqd ꝓpter ſe niſi ſpe
ret ſe ad illuo ꝑuẽtuꝝ.ideo opꝑtet ꝙ ſit etia in iraſcibili.qꝛ
aĩa erigit᷑ qq; ſupꝛa ſe. VUnde ſine pᷣiudicõ dico ꝙ oꝛo eſt
rõnalis iraſcibilis ⁊ ↄcupiſcibilis.fide ſpe ⁊ caritate elici⸗
entibo ipazʒ.nõ vt actuʒ pncipalẽ:ſᷣ potiꝰad pᷣncipales ↄſe⸗
quẽtẽ. Alteriꝰ.ſi ſcðo mõ ꝓut oro ẽ ad aliqꝗd impetrãdum
cũ etiã iſio mõ or̃o ſit aſcẽſus intellectꝰin deuʒ ᷣm dam̃.et
nõ abſolute.ſ ꝓut a volũtate inclinat᷑.cũ nõ oꝛet ꝗs.niſi qꝛ
vult. 7 poſtulat qð vult. ideo neceſſe habet eẽ in intellectu
nõ pure ſpeculatiuo pᷣ extẽſo ſiue pꝛactico qᷓ ↄplectit᷑ rõeʒ ⁊
volũtatẽ. Inchoat᷑ igit᷑ in cognitõe.qꝛ cognoſcẽ oꝑtet ꝓqᷣ
oꝛat᷑ ⁊ ad quẽ oro dirigat᷑:ſed in affectõe ſiue deuotõe ꝑfi⸗
citur. AUnde dic DHugo de pᷣtute oꝛãdi.ꝙ deuotõ ꝑficit or̃o⸗
nem. Eſt oꝛo aie ronalis defectꝰ oñdentis.nõ ſolũ ſuos:
ſed etiã aliaꝝ viriũ diſcernẽtis.nõ ſolũ modo debẽ ad po/
ſtulandũ releuatõeʒ ſuoꝝ defectuũ:pᷣ etiã aliaꝝ.Eſt vlteri
us volũtatis 2 ꝙᷓtuʒ ad potentiã amãdi.ꝛ iraſcibilis qtuʒ
ad potentiã deteſtãdi.vtrũq; em inuenimꝰ in orone.⁊ ꝙ ꝑ
eam intẽdit hõ aſſequi aliqd bonũ qð affectat:⁊ ꝙ ꝑ ipᷣaʒ
malũ amouẽdũ deteſtat᷑ qðcũq; ſit illud malũ.⁊ pᷣmũ ẽ con
cupiſcibilis.ſcᷣm iraſcibilis. Patet igit᷑ oꝛo in omniba
viribo iſio mõ inuenit᷑. Sed tercio mõ ꝓut ẽ ſatiſfacere de
pct᷑is: ⁊ qꝛ inſurgẽ in vindictã pctoꝝ ꝗꝓpꝛie ẽ iraſcibilis.et
boc eſt ꝑ ʒelũ.nõ ſolũ in alio ſed etiã in ſeipo.Et hoc ſatiſ⸗
faciendo de ↄmiſſis. ideo iſta via oro inqᷓtuʒ ſatiſfactoꝛia
eſt: habet eſſe Apꝛie in ipa iraſcibili.¶¶ Et ſi obijciat᷑ ſiẽ ſupᷣ
obiectũ ẽ. Cũ oĩm viriũ ſit delinq̃re.̊ oim ẽ ſatiſfacẽ. Di⸗
cendũ ꝙ licet oꝛonis ſit ſatiſfacere ꝓp petis oim: nõ oꝑtʒ tñ
ꝙ in omnibo radicet᷑.qꝛ ſatiſfactõ iſta nõ eſt oronis ſatiſſa
ctoꝛie vt infoꝛmãtis oẽs vires h̊ deteſtãtis vicia ⁊ in ſe ⁊ ĩ
alijs: bñ eſt ſoliꝰ iraſcibilis.quẽadmodũ appetẽ ſibi bonũ⁊
alijs ſoliꝰeſt ↄcupiſcibilis: ⁊ diſcernẽ ⁊ pᷣuidere ſibi 2 alijs

ſolius ratõnalis. ſed ſi eſſet iius vt infoꝛmãtis oẽs vires

pceta expellẽdo.qꝛ qdᷣlibet pctm expellit᷑ ꝑ ↄtraris ſibi vir⸗
tutem. ita neceſſaꝛio oꝑtet ꝙ circa idem obiectũ ſit pcẽm
7 virtꝰillud expellẽs:bñ habẽt veritatem. ꝗ¶ Ad illud qð
obijcit᷑ de orone ꝙ ſit in ſindereſi.dicẽdũ ꝙ ſindereſim oꝛa
re gemitibo nõ eſt ſindereſis vt eliciẽtia.bᷣ potiꝰ imperan⸗
tis ſiue malo remurmurãtis.· Aliter ſolet circa iſtã parteʒ
vltimã rñderi.ꝙ oꝛo ꝓut ſatiſfactoꝛia ẽ oĩm viriũ ẽ qꝛ or̃o
ꝓut ẽ ſatiffactoꝛia duo debzʒ habẽ in ſe.⁊ ꝙ ẽ penalitatis:⁊
ꝙ eſt gaudij.vt ſit etiã gaudiuʒ de ipᷣa penalitate.⁊ vtroq;
mõẽ rõnalis ⁊ iraſcibilis ⁊ ↄcupiſcibilis.qꝛ iſte vires pñt
ↄſiderari dupłꝛ. vel m ꝙ ↄuertũt᷑ ad illud qð ſuperius ẽ
ſcʒ deũ:vel inferiꝰſcʒ carnem vel ſenſualitatẽ. pꝛimo modo
eſt in eis etiam gaudiũ de ipo doloꝛe.ſcðᷣo modo eſt in eis
penalitas ⁊ afflictio. 8

Oueſtio. xcvj. de efficacia
quitur de effica

cia oronis. Pꝛimo ᷣ qrit᷑ vtruʒ efficax ſit
xpuris naturalibo. ſiue ex gra gratiſda⸗
a: ſiue gratũfaciẽte. Scðo mõ vtꝝ oꝛo ra
tionabilis ſit efficax ad impetrãdũ.Ter⸗
cio q̃rit᷑ de ↄditõnibo quibo efficit᷑ efficax ad impetràdum.
Quarto q̃rit᷑ de efficacia oꝛonis ad ſatiſſaciendũ.Quinto
rit᷑ de efficacia oronis pauli.

que
Membꝛũ pꝛimu
erit . ſi oro ſit efſicax ex puris nat᷑alibo.
vt ex gra tiſdata.ſiue gtũfaciẽte.ꝙ ſic:vide
tur ꝑ G.ꝙ puris nat᷑alibo poſſumꝰ venire ad
nr̃e milerie cognitõeʒ ⁊ diuĩe clemẽtie. Sʒ vt dic Hug. de
oꝛãdo deo.bis duabo alijs mẽs ad oꝛãdũ ſubleuat᷑ ex pu
is n atalibo oꝛare poſſumꝰ. vt vi.·4l Pꝛe. deꝰẽ magis ĩtimꝰ

aĩe cuiuſlibet fideli ꝙᷓ iᷣm ydolũ inſideli.ſ ydolatra ſine
aliquo gr̃e dono ydolũ oꝛat ⁊ adoꝛat.Eſa.xliiij. Curuatur
añ tlud ⁊ adoꝛat ⁊ obſecrat.dicẽs libera me.qꝛ deꝰ meꝰes
tu.ergo multofoꝛtiꝰquilibʒ fidelis deũ.¶] Sꝛet. ADath. vj.
babet᷑ oꝛone y pocritaꝝ ⁊ etiã ethnicoꝝ.Sʒ ↄſtat ̈ om
nes iſti carẽt gr̃a.⸗¶¶ ꝛet.de antiocho legit᷑.ij. macha.ix. ꝙ
orabat dñm ülle ſceleſtꝰa quo nõ erat miſcdiaʒ cõſecutus.
Pꝛet. Heb.xij. Eſau penitẽtie locũ nõ inuenit quãq; cuʒ
lacꝛimis acqu iſiſſet eã.¶ Pꝛet.ij. Coꝛin.xij.ſuꝑ illud. Teꝛ
dñm rogaui.glo. Nota ꝙ dy abolꝰ exaudit᷑ petẽs JZob tẽ⸗
ptãdũ: ⁊ tñ aplus gr̃aʒ habebat.⁊ nõ exaudit᷑ petẽs ſtimu
lũ amouẽdũ q dyabolꝰcarebat.¶ Cõtra. Heꝛn. de diligẽ⸗
do deo. põt q̃ri ⁊ inueniri:vᷣ nõ pᷣueniri.ã et ſi dicimꝰma
ne oꝛo mea pᷣueĩat te:nõ dubiũ tñ ꝙ tepida ſit oĩs oꝛo quã
nõ pᷣuenit inſpiratõ. Ex hac auẽte videt᷑ oꝛo q̃ſi nulla quã
ra nõ pᷣcedit.¶ Pꝛet. Gꝛeg.ſuꝑ Eʒech. Ipe implet aĩas
Kor celeſti deſiderio ⁊ ipᷣe exaudit ĩpletas. Ex hac auẽte
habet᷑ ꝙ ſemꝑ gẽe donũ oꝛonẽ pᷣcedit.] Pꝛet.ibidẽ ipᷣe cau
ſat in ſcroꝝ coꝛdibo amoꝛẽ.⁊ ipᷣe ex amantibo coꝛdibo ſuſci
pit pᷣcẽ.¶¶ Pꝛet. Hugo li.de vanitate mði.Cõſiliũ hoĩs ſi⸗
ne auxilio di infirmũ ẽ ⁊ inefficax ſe ad oꝛonẽ eꝛigẽ ⁊ eꝰad
iutoꝛiũ petẽ:ſine qͥ nullũ põt facẽ bonũ.i Pꝛet. oꝛo ẽ actꝰ
meritoꝛiꝰ. hoc ex ſuꝑioꝛibo ſatis habet᷑. Ex h̊ arguo.plꝰ pt
volũtas cũ gr̃a gratiſdata ꝙᷓ ſine illa.ſ̊ ꝑ grazʒ gratiſdataʒ
nõ põt in opꝑꝰ meritoꝛiũ vite eterne.ſicut aꝑte dicit apkus.
ꝙ ad meritũ vite eterne nõ ſufficit ſine gr̃a gratũfaciẽte ſi⸗
ne caritate.ᷓ vt pꝛiꝰ.]¶ Pꝛet.dam̃.dicit.ꝙ oꝛo eſt aſcenſus
intellectꝰin deũ.pᷣ nullꝰꝑ ſe ſiue ex naturalibo puris poteſti
eleuari ſupꝛa ſe.¶. Pꝛet.qdð põt in ea q̃ ſũt ſupꝛa naturã:et
põt vlteriꝰ in ea q ſunt ↄtra naturã: H̊ nõ põt a natura nec
ab adiutoꝛio nature.Sʒ oꝛo eſt hmõi q̃ moyſen abſentẽ fa
ciebat vincere amalech.Exo.xvij.vbi legit. Cũq; eleuaret
moyſes manꝰ.ſcʒ in oꝛone vincebat iſrł.ſinaũt paululum
remiſiſſet vincebat amalech. Judic.iiij. ADemoꝛes eſtote
moyſi ſeꝛui vi.ꝙ amalech nõ ferro pugnãdo:ſ pcibo ſuis
dceiecit. Et Jaco. vlt.habet᷑ ꝙ oꝛo helye clauſit celuʒ tribo
annis d h̊ dicẽdũ.q; oꝛare qñq; ẽ pure indifferẽs.ſᷣm
ꝙ dicit Purũ actũ cogitadi de deo vel aliqd petẽdi ab ipſo.
Et hoc põt eẽ ſine dono gre.⁊ ita põt eẽ oim. Aliqũ aũt pu⸗
re temeritoꝛiũ ẽ:qꝛ ↄuertit in viciũ ſeu pctm ꝗpter intetio
nis pꝛauitatẽ. ⁊ iſtud eſt ypocritaꝝ. Aliqñ eſi meritoꝛiũ:2
iſto tercio mõ ſemꝑ fit er dono alicuiꝰgr̃e.Et hᷣ ẽqð plane
dicit glo.Ro.viij.ſuꝑ illud.ſpũs adiuuat infirmitatẽ nr̃aʒ
glo. oꝛo inter gre munera reꝑit᷑.ꝗcqd em̃ oro impetrat eui
denter oñdit᷑ vonũ di eẽ.ne hõ eſtimet a ſeipᷣo eẽ qdð ſi ĩ pta
te habẽt: nõ vtiq; poſceret:ſᷣ ⁊ ipᷣm oꝛare ex gra dei ẽ. Qul⸗
la em̃ oꝛonẽ pᷣcedũt merita quibo nõ gratuita det᷑. ̊ debita
reddat᷑.iam em̃ nec gra eẽt.hec glo.⁊ illud ẽ iuſioꝝ.¶ Vñ
notandũ ad maioꝛẽ euidentiã pᷣdictoꝝ. ꝙ oꝛo ẽ petitio de⸗
centiũ a deo. ſm damal.qui igit᷑ petit indecẽs male oꝛat ⁊
peccat.vnde Heda in omel.quadã.Eſt oꝛo que pctm facit
Et exemplificat de oꝛone bona ⁊ mala. Ande addit.bene
oꝛat qui oꝛãdo deũ querit.hic a terrenis ad ſuꝑioꝛa ꝓgre⸗
diens vᷣtutẽ curie ſublimioꝛis aſcendit. Qui vᷣo de diuitijs
aut honoꝛe aut certe de inimici moꝛte ſolicitꝰ obſecrat:hic
in infimis iacẽs viles ad deum pᷣces mittit.bec Heda.Si
aũt petitio fit decẽtis.h̊ aut fit intẽtionẽ ꝑuertẽdo:aut nõ.
Si ẽ ꝑuerſio intẽtionis:ſicut faciũt ypocrite:hec ſicut nec
pᷣcedẽs ẽ ex gr̃a.qꝛ ibi mẽs nõ ſupꝛa ſe eleuat᷑ ſ̊ teficit in ſe
ip̃a.⁊2 ideo ſic oꝛãs male oꝛat ⁊ peccat.vñ Yſið. de ſũmo bo
no li.iij. ca.vij.Quoꝛũdã or̃o in pctm fit.ſiẽ de iuda ꝓdito
re ſcribit᷑. Qui em̃ iactãter oꝛat laudẽ appetẽdo hũanã.nõ
ſolũ eiꝰoꝛo nõ delet pctm:pᷣ ipa ↄuertit᷑ in petm. Siẽ iudei
heretici qui licʒ ieiunare ⁊ oꝛare videãt᷑:eoꝝ tñ oꝛo non il⸗
lis ad purgatois meritũ:ſ̊ mutat᷑ potiꝰin petm. hec Yſið.
Si do decẽs petit᷑ nec intẽtio ꝑuertit᷑:aut poſtulatur tꝑale
bonũ aut ſpuale. Si fit oꝛo ꝓ bono tꝑali: vel h̊ fit ſola ne⸗
ceſſitate cogẽte:⁊ ̊ bñ põt eſſe ſine om̃i gre dono. Qatura
em ⁊ neceſſitas in h̊ ſufficiens ẽ ſine gra. Si fit ex caritate:
ci neceſſitate incitãte vel dirigẽte nõ ẽ ſine aliq̊ gre dono.
vñ Bꝛeg. ſuꝑ Eʒech. IYpe creat ĩ coꝛdibo ſctoꝝ amoꝛẽ ⁊ ex

amãtibn coꝛdibo ſuſcipit pcẽ. licite pñt peti tꝑalia qñ indi⸗
gemꝰ. ſic plane dicit aug.ↄtra fauſiũ li.ij. diſpẽſatoꝛes no⸗

ui ⁊ veteris teſtamẽti deo ſeruierũt ꝑ diuerſa ⁊ ↄgrua ta

doeẽti bona tꝑalia ab ipᷣo petẽda.⁊ ꝓpt ipᷣm ↄtẽnenda. Si
aũt fit poſtulatõ ꝓ aliqͥ bono ſpũali.2 loquoꝛ de bono qð
valet ad vitã eternã. aut fit feruẽter ſicut decet: ⁊ ſic nõ eſt
ſine gra pᷣueniẽte. nec etiã ab auditõe fruſtrat᷑. vñ BGꝛego.
ſuꝑ Eʒech. Jpe implet aĩas ſctoꝝ celeſti deſiderio.2 ipſe
eraudit impletas aut tepide ⁊ negligẽter: ⁊ hoe bñ põt eẽ
ex aliqua gra pꝛiꝰhabita.⁊ ex quadã ↄſuetudine 2 habitu
vilecto. nec ẽ neceſſe aliquã gr̃aʒ de nouo dari.vñ Herñ.
d diligẽdo deo. põt q̃ri ⁊ inueniri.&̊ nõ pᷣueniri.Nam ⁊ ſi

dicamsnane oꝛo pᷣueniet te:non dubiũ tñ ꝙ tepida ſit oĩs

oꝛo. quã nõ pᷣuenerit inſpiꝛatõ. ¶ DHis viſis pʒ rñſio ad ob⸗
ĩecta.dicẽdũ & ꝙ oꝛo meritoꝛia nõ pt ex puris natalibo.i.

ſine om̃i gra.¶ Ad illud qò obijcit ꝙ poſſumꝰnr̃aʒ cogita

re miſeria.⁊ diuinã clemẽtiã. dicẽdũ ꝙ pᷣm ꝙ cogitare ẽ pu
rus actꝰſine affectõe ⁊ deuotõne hõ põt cogitare puris na
turalibo. ̊ hmõi oꝛone nõ ſubleuat᷑ mẽs ad oronẽ merito⸗
riam. 4 Ad illud qð obijcit᷑ de ydolatris dicẽdũ ꝙ ydola⸗
tra nec oꝛat neq; adoꝛat meritoꝛie:ſ̊ potiꝰad ſuã dãnatio/
nem. Ex dictis ptʒ rñſio ad alia p̃aicta.

Membꝛũ ſecüdum

Onſequenter qꝗrit᷑ vtꝝ oꝛo rõnabilis ſit effi⸗
car ad im petradum.ꝙ ſic: videt᷑ Math.vij.
Ois qui petit accipit.Glo.qui non accipit.
oſtat eñ nõ bñ petẽ. Ex h̊ ptʒ ꝙ vᷣbü dñi itel⸗
ligi Fone qᷓ bñ ſit. talis aũt ẽ rõnabilis.ᷓ c. ¶ Pꝛete.
glo.alia ibidẽ.nõ denegat ſe petẽtibo dñs: ſ̊ oĩs aĩa cui nõ
denegat ſe dñs ẽ impetratiua eiꝰqð petit᷑.ꝗ ⁊c̃.¶ Pꝛet.ma
thei.xxj. Oia quecũq; petieritis in oꝛone credẽtes accipie
tis. Glo.his ꝗ digne petũt.ſᷣ ꝗ digne petüt rõnabiliter pe⸗
tũt · ̊ͥ ⁊c. ¶ Pꝛet. Yoh.xv.Si mãleritis ĩ me ⁊ vᷣba mea in
vobis mãſerint.qðcũq; volueꝛitis petetis 2 fiet vob.Glo.
ſi qd petit fidelis ⁊ nõ fit: nõ petit ̊ qd habʒ mãſionẽ ĩ eo
nec qdð habẽt oᷣba eiꝰque ſũt in eo.Ex h̊ ptʒ ꝙ ꝗ nõ exaudit
nõ petit illud qð petẽdũ eẽt.⁊ ita nõ ẽ petitõ eiꝰrõnabilis.
¶ Pꝛet. Herñ.in quodã ſᷣmõe.vnũ ex duobo indubitãter
credamꝰꝙ aliqñ dabit qð petimꝰ.aut qð nobis eſt vtilius
Pꝛet. Hoeci pᷣces q̃ recte ſunt inefficaces eẽ nõ pñt.ſed
Fces recte rõnabiles ſũt.ꝗ̊ ⁊c.q Pꝛet.amicitia ẽ ideʒ velle

⁊ idẽ nolle in bono. lle aũt ẽ in amicitia cũ deo ꝗ eſi in ca⸗

ritate.Cũ gᷓ oĩs oꝛo rõnabilit facta ſit in caritate:videtur
ꝙ eñ omne qð rõnabilit petit᷑ a deo ſit volitũ ab ipo.ᷓ ⁊c̃.
¶ Pꝛet. dam̃.dicit oꝛo eſt petitõ decẽtiũ a deo.hec aũtẽ dif
finitio oꝛonis efficacis.ſᷣ petitõ decẽtiũ eſi rõnabilis.q̊ᷓ pe⸗
titio rõnabilis ẽ efficax.q̊ ⁊c. ·.¶ Pꝛet.om̃e qð de pcipit eſt
deo acceptũ.ſ̊ ↄſtat ꝙ pcipit oꝛare.⁊ nõ niſi rõnabiliter:qᷓ
rõnabilis eſt deo accepta.g̊ ⁊ efficax Contra. Heb. xij.
Eſau nõ inuenit penitẽtie locũ quãqᷓ cũ lacrimis inqſiſſet
eaʒ.ſ̊ nihil irꝛatõna bilit petebat.ᷓ ⁊c.¶ SPꝛet.aug. Dꝛãt
quidã ꝓ quibuſdã pie ſancteq; ꝓ quibo no exaudiunt᷑.ſed
oꝛo que pie ⁊ ſancte fit rõnabilis ẽ: & nõ oĩs oꝛo rõnabilis
eſt impetratiua.i¶ Pꝛet.vir ſanctꝰpetit ꝓ oĩbo vt ſaluẽtur.
Et oſtat ꝙ hec petitõ eſt rõnabilis. nõ tñ oẽs ſaluãt᷑.ergo
⁊c̃. ꝓbatio pᷣme oꝛare ꝓ oĩbo ẽ ex ꝑfecta caritate.qð auteʒ
fit er ꝑfecta caritate rõnabilit fit.¶ Pꝛet. exiſlẽs in gra ra
tionabilit petit ↄtinuatõeʒ gr̃e in pᷣſenti glłiazʒ in futuro.
nec tñ oẽs hec petẽtes aſſequũt᷑ qd petũt: qꝛ illi nõ qui ſũt

pꝛeſciti.g̊ ⁊c. ¶ Pꝛet.exiſtens in ignoꝛãtia rõnabilit petit

cognitõeʒ ſcripture ad ſciẽdũ qᷓ ſint ſibi neceſſaria ad ſalu⸗
tem.nõ tñ ſemꝑ exaudit᷑.̊ ⁊c. ¶ Pꝛe.optãs decliare a ma

lo rõnabilit petit exrtingui ĩ ſe incẽtiuũ pcti.ſᷣ de H nõ exau
dDit᷑ ſemꝑ. vt ptz e bẽo paulo.ij.Coꝛin.xij.ꝭ̊ ⁊c. Rñſt io.
wois oꝛo rõnabilis efficax ẽ ad impetrãdqũ. rõnabilis di⸗

co ᷣm detmiatõeʒ ſapiẽtis:⁊ maxie illiꝰ qui ẽ ſapientia pa
tris.i.xpᷣi inſoꝛmãtis diſcipulos ſuos. Joh.x vj.cũ diceret

Si quid petieritis patrẽ in nomine meo dabit vobis. ¶o

tandum ; oꝛatio ratõnabilis dicenda eſi p̃m determiatio

nem ſapiẽtis q ex omi ꝑte habʒ rõnẽ. Et ſũt q̃tuoꝛ.ſ.ex ꝑte

ð

indi
3no⸗
1a
Si
q
eſt

eſfi⸗
vij.
pit.
itel⸗
Lte.
nins
tema
pie
pe⸗
in
0.
0
t

as

elle
anec
etur

37.

edf

pe⸗
Nteſt
erig
.rij.
iſſet
Dit
ſed
bilis
tnr.
ergo
avicz
Gan
oro.
gviſit
t pent
dſalo⸗
teamd
Gio
listt
Nteft
Ne
61
ſiono
alr

—

quid petieritis patrẽ in noĩe meo dabit vo

WWueſtio

eiꝰa quo petit᷑:er ꝑte eiꝰ ꝓ quo petit᷑:ex ꝑte modi petẽdi:et
ex ꝑte eiꝰ qð petit᷑ · Ex ꝑte eiꝰ a quo petit vt qñ petit᷑ aliqð
neceſſariũ ad ſalutẽ. A pr̃e em nõ debʒz peti niſi licitũ2 ſa⸗
lutaꝛe:qꝛ pr̃ nõ dat niſi bonũ.ſᷣm illud Aath. vij. Si vos
c ſitis mali noſtis dare bona filijs vr̃is: quato magis pr
veſter q in celis ẽ dabit bona petẽtibo ſe. Ex pte modi petẽ⸗

di qñ petit cũ pietate ⁊ ꝑſeuerãtia.G ẽ pie ⸗ pſeuerãter. Il

lud fit pie qð fit dio effectu: quo includũt᷑ fides ſpẽs ⁊ cari
tas.tũc em piꝰaffectꝰẽ:qñ ẽ cũ fide ſpe ⁊ caritate.Ex parte
ei ꝓ quo petit᷑ qñ iſte nõ ẽ aduerſariꝰ⁊ rebellis:alioꝗn eo
ipo ẽ inbabilis? indignꝰad recipiẽdũ.Ad h̊ ̊ ꝙ oꝛo lit ra
tionabilis ſimpłꝛ ᷣm detmĩatõeʒ ſapiẽtis: oꝑtʒ ꝙ fiat pie

7 pſeuerãter ex pte modi ꝓ ſe. ex ꝑte eiꝰ ꝓ quo petit oꝑtet

em̃ ꝙ lit diſpoſitꝰ ⁊ babilis ad recipiẽdũ ad ſalutẽ.Ex ꝑte

eiꝰa quo petit᷑ talis oꝛo ẽ rõnabilis ßm detmiatõeʒz lapien
tis.ſeʒ ſaluatoꝛis ᷣm qð inſinuat in ðbo ſußpoſito. c Si
i⸗ is. B qð dici
tur ſi ꝗd petieritis patrẽ: notat᷑ ꝑſeuerãtia.ꝑ h em̃ qð dici⸗
tur petieritis qð ẽ futurũ ſubiũctiui modi 7 ↄplectit᷑ pᷣteri

tum: inſinuat᷑ ⁊ ꝑſeuerãtia.ꝑ hoc quidẽ qð dicit᷑ patrẽ in⸗

intelligit᷑ ibidẽ quid.i.ꝙ ſit aliqð nõ nihil. ꝑ h̊ qð dicit᷑ in
noie meo datx intelligi pie ⁊ iuſte. In noiĩe em ihu ꝗ interp̃⸗
tat᷑ ſalꝰ:nõ debʒ peti niſi pie. vobis intelligit᷑ ꝓ ſe. VUñ ꝑ B
qð dicit᷑ dabit vobis notat᷑ efficacia oꝛonis qtuʒ ad peten
tem ꝓ ſe. Dicit᷑ ̊ꝙ oꝛz rõnabilis ẽ impetratiua. 7 iſta eſt
rõnabilis ad quã ᷣm detmiatõeʒ ſapientis ↄcurrũt q̃tuoꝛ
ↄditões pdicte.⁊ oĩs talis ẽ exaudibilis ipetratiua.Cu⸗
ius triplex ẽ rõ.ſcʒ ſũma libertas exaudiẽtis:ſũma veraci
tas:ſũma amicabilitas.q; em̃ ſũme liberalis ẽ: ꝓmptioꝛ ẽ
ad dandũ qꝙᷓ hõ ad recipiẽdũ.qñ hoĩeʒ diſpoſitů ⁊ dignuz
ſiue habilẽ inuenit. Sicut ei ſol diffundit ſi uã lucẽ qñ inue⸗
nit ſuſceptibile:ita ẽ de pr̃e luminũ. ꝙ qñ hoĩez diſpoſituzʒ
inuenit:diffundit ſuã bonitateʒ.· differẽter tñ:qꝛ diffuſio a
pfe luminũ ẽ volũtaria: diffuſio ſolis ẽ naturalis. Item qꝛ
fũme verax ẽ. ᷣm illud Mũeri.xxij.õ ẽ de q̃ſi hõ vt men
tiat: nec vt fili? pomĩs vt mutet᷑. Dirit em ⁊ nõ faciet. locu
tus ẽ 2 nõ implebit. liberalitati addit ꝓmiſſionẽ.nõ quia
nõ poſſet facẽ ſine ꝓmiſſiõe: ſᷣ vt fidẽ certa daret de impe⸗
trãdo. Pꝛet.qꝛ ſũme amicabilis ſicut amoꝛ facit ꝙ habet ĩ
ptᷣate ſua voluùtatẽ ⁊ ptatẽ amici:ita etiaʒ aĩa ſcta habet in
pkate ſua quodãmodo voluntatẽ dei ex maxia vnione vniꝰ
ad alteꝝ. Pꝛopter qð Yoſue ↄfiſus de hac prate q̃ſi pᷣcipiẽ
do. dixit Joſue . x. Sol ↄtra gabaon nõ mouearis.inde eſt
ꝙ de nõ vult negare ip̃i aie qð petit rõnabilit in oꝛone. ac
P̊ nõ pt eiꝰoꝛo eẽ ñ emicax.¶l Ad pᷣmũ de eſau dicẽdũ
nõ erat oꝛo eiꝰrõnabilis.nõ em̃ flebat pie: qꝛ nõ ex ↄpun:
ctione.ſᷣ magis ex rãcoꝛe ⁊ odio ꝓcedebant eius lacrime.
7 ex quadã indignatõe.lñ volebat intficẽ fratrẽ ſuũ. VUñ
glo. ad Heb. xij. ſup textũ pᷣdictũ dicit. nõ inuenit locũ pe⸗
nitẽtie: qꝛ nõ petiuit vt debuit dicẽs. Sleniẽt dies luctꝰpr̃is
mei et occidaʒ fratrẽ meũ iacob Geñ.xxvij.Et ptꝰ lacrime
eiꝰpotiꝰfuerũt ex indignatõe ↄtra fratrẽ 2 doloꝛe amiſſi ho
noꝛis: ꝙᷓ ex hũilitate ⁊ vera penitẽtia. Ad illud qð obijci
tuꝛ ꝑ aug.ꝙ ſcti oꝛãt pie ſcteq;.dicẽdũ ꝙ ratõ q̃re nõ ſũt ex
auditi.fuit idignitas eoꝝ ꝓ ꝗbo oꝛabãtq̊ꝝ volũtas diſcoꝛ
dabat a dei volutate. Uñ oꝛo eoꝝ nõ fuit rõnabilis.⸗ Ad
illud qð obijcit᷑ ꝙ ſcti oꝛãt ꝓoĩm ſalute.dicẽdũ ꝙ rõnabi⸗
lis ẽ ꝙtũ ad pᷣdeſtinatos ⁊ exaudiũt᷑:nõ qᷓ;tũ ad alios. IJpᷣi
tñ ꝓ oĩbo debẽt oꝛare:qꝛ nõ ſũt certi ꝗ ſint ſaluãdi aut qui
dãnãdi.Qð at᷑ dicit᷑ ꝙ ipe vult oẽs hoĩes ſaluos fieri. veꝝ
eſt de volũtate abſoluta ⁊ añcedẽti. qꝛ ipe ꝑatꝰẽ dare graʒ
ſuã oĩbo ſi ipi fuerint diſpoſiti ⁊ ꝑati:ᷣ nõ intelligit᷑ de cõ⸗

ſinuat᷑ ꝙ illud qð ẽ neceſſariũ ad ſalutẽ debz peti a pre. vñ

ſequẽti.¶ No illud qð obijcit. ꝙ exiſtẽs in gra rõnabiliter

petit ↄtinuatõez gre in pᷣſenti ? gliam in futuro.dicẽdũ ꝙ
rõna bilit petit ↄtinuatõeʒ ⁊ gliaʒ in futuꝛo ſi ꝑſeueret.Et
boc fit qñ inſtat vſq; ad finẽ: ⁊ tũc ẽ efficax. Si aũt deſiſtat
nõ eſt efficax. q; tũc nõ eſt rõnabilis. Ao illuo qð obijcit
ꝙ exiſtẽs in gra rõnabilit petit cognitõeʒ ſcripture.põt di
ci ꝙ ſcriptura docet cognoſcere cauſas in om̃i facultate:do
cet etiã cognoſcere ea que ſunt neceſſaria ad ſalutẽ.qᷓtũ ad

vcvf.

pꝛimã cognitõeʒ nõ impetrat oꝛo ſemꝑ: qꝛ hec cognitõ fre⸗
quẽteꝛ nõ oꝑat᷑ ad ſalute.Sᷣ potiꝰad Rationẽ.qᷓtũ ad ſcdᷣam
vo impetrat ſi fiat rõnabilit ſᷣm ꝙ determĩatu ẽ. ¶ Ad vlti
mü dicendũ ꝙ ſi petit ꝙ incentiuũ nõ dominet᷑ nec vintat.
rõnabilit petit:⁊ ſic eſi efficax. Si aũt vt totaliter remoue
atur: petit nõ rõnabilit. Deꝰ em̃ relingt ill ibi rõnabilit:
ſcz ad exercitiũ ſuſtinẽtie.⁊ ↄſequenter ad augmentũ meri

ti einſa „ —
Eembꝛũ terciũ

Onſequẽter querit de conditõnibo qᷓ reddũt
oꝛatõeʒ efficacẽ.⁊ pᷣmo q̃rit in ↄmũi de ſuffi⸗
cientia numeri illaꝝ.deinceps ſpecialius de

Vingulis numeratis.
rticulus primus
MKimo igit᷑ qrit᷑ vtꝝ ad h̊ q oꝛo ſit efficax. regꝗ⸗
ãt᷑ qtuoꝛ ↄditões pᷣtacte vel ſufficiãt pantioꝛes

L 7 videt᷑ ꝙ pautioꝛes ſufficiãt. Sicut math.vij.
ſupꝑ illud. Dis ꝗ petit accipit.⁊ q qrit inuenit.glo.intelligi

tur pie⁊ pſeuerater.ſᷣ ibi ponit᷑ oꝛo efficax: & iſie due adi⸗

tiones ſufficẽ vident. ¶ Pꝛet. j. JYoh. vlt. Scim? qꝛ audiet
nos gegꝗd petierimꝰ. Glo. Si petimꝰm volũtatẽ dei impe
trabimꝰ. ſufficit petere ſm volũtatem dei. ſ̊ hoc ẽ petere
pie: g iſta ſola conditõ ſufficit.¶ Pꝛet. videt᷑ ꝙ line iſtis pẽ
eſſe or̃o efficax. Ro. vj. Adiuuetis me in oꝛonibo vr̃is ad
deũ. Glo.multoꝝ pᷣces im poſſibile ẽ vt nõ impetrẽt. vide
tur ſufficere multitudo rogantiũ ad impetrandũ.⸗ Pꝛet.
Jacob.vlt. hely as hõ erat.Glo.Si vna oꝛone impetrauit
hely as:quãtomagis multi fideles multis oꝛonibo. eꝛgo vt
pꝛiꝰ. 4 Pꝛet. videt ꝙ adhuc ſine iſtis ſufficiãt fides ſpes et
caritas. Scom qð Hugo includit ꝙ oꝛo ↄuerſio ſit ad deũ
fide ſpe ⁊ caritate ſubnixa.vbi etiã dicit ꝙ cũ ex bis gigni⸗
tur pfecta ẽ. q̃re ⁊ efficax videt᷑.¶ Pꝛet. in oꝛone nõ ſůt niſi
tria. ſeʒ petẽs petitũ ⁊ a qͥ petit᷑.ad petẽtẽ ꝑtinet hec detmi⸗
natio ꝑ ſe:ad petitũ ꝗð ad ſalutẽ:a q̃ petit᷑ ̊ qð pie.q; pie⸗
tas ĩ o ẽ cũ ſit cultꝰdiuinꝰ.¶ Pꝛet.in omeł.q̃daʒ Meda
ponit niſi tria impedimẽta exaudibilitatis.ſcʒ cuʒ petit ð
ſalutẽ:aut cũ petes ẽ vite male:aut cuʒ petit ꝓ alio ꝓ quo
nõ debet exaudiri. Cõtra pᷣmũ impedimẽtũ ẽ hec ↄditõ ad
ſalutẽ.ↄtra ſcdᷣm hec ↄditõ pie.ↄtra terciũ hec ꝓ ſe. ita nõ
exigunt᷑ qᷓtuoꝛ.¶. Pꝛet. videt᷑ ſufſicere pie.qꝛ pietas ad oĩa
vtilis.j. Cbimo.iiij Cotra. videt᷑ ꝙ plures requirãt᷑ qᷓ
q̃tuoꝛ.qꝛ requiꝛit᷑ huilitas ad h̊ oꝛo ſit efficax Ecci.xxxv
Hꝛatio humiliãatis ſe nubes penetrat.ꝭ eſt de illis que fa⸗
ciunt oꝛonẽ efficacẽ. ¶ Pꝛet. videt ꝙ exigat᷑ puritas. Job.
xvj.hoc paſſe ſũt abſq; inigtate manꝰmee:cũ haberẽ ad de
um mũdas pᷣces.. Pꝛet.videt᷑ pauꝑtas.pᷣs.xeſiderium
pande exaudiuit dñs.4 Pꝛe. viget ꝙ mil⸗ cdia. Eſa.lvũj
rage eſuriẽti panẽ tuũ.2 infra. ZLũc iuocabis ⁊ dñs exau
diet. ¶ Aod idẽ facit ꝙ dicit᷑ ꝓuerb.xxj. ꝗq obturat aurẽ ſuã
a clamoꝛe pauꝑis:⁊ ipᷣe clamabit ⁊ ñ exaudiet᷑.¶ Pꝛet. cũ
oꝛo efficax meret᷑ vitã etern. ſiłꝛ vᷣtus.x ſiłꝛ bonũ opꝰ :qri
tur quõ differẽter ⁊ oditões oꝛonis ſi ußtacte⸗ lin nſio.ad
boꝝ euidẽtiã notaduꝙ oꝛonẽ eſſe exaudibilẽ.tribo modis
põt intelligi. vno mõ vt dicat᷑ digna exaudiri ad merituʒ.
Scðdus modꝰaddit ſup illud ꝙ digna ẽ eraudiri ad meri⸗
tũ:q ẽ habilis ſiue expedita ad exaudiẽdũ ad votũ.Terci
us modꝰẽ ꝙ nõ ſolũ expedita. pᷣ etiã efficax vt exaudiat᷑ ad
votũ. Et intelligat᷑ talis differẽtia inter erpeditaʒ 2 effica⸗
cem. ꝙ efficax dicat᷑ que meret᷑ exandiri ad votũ:ex pedita
que nõ tantũ quãtũ efficax:tñ aliquãtulũ digna vt exaudi
atuꝛ ad votũ. Et m tres has diffeꝛẽtias ſurgit q̃ſi triplex
eſſe oꝛonis:⁊ alie alieq; conditões exigunt᷑ ad ↄpletionem

illius ym boc tripler eiſe. Ao ozonẽ igit im q eſteraudi ⸗
bilis ita vt erandiat ad meritũ: requirũt iſie tres virtutes

fides ſpes ⁊ caritas. Sine his em̃ non debet fieri oꝛo. de⸗
bet em credere.⁊ ꝙ de poſſit:⁊ ſꝑare ꝙ velit.⁊ diligẽ eum
qui tribuit. ſicut plane dicit Hugo de vᷣtute oꝛandi. Neq;
em̃ homo ꝑ xæuotõeʒ ao deum ſe ↄuerteret:niſi ⁊ crederet.
vt ſupᷣ ſepius tactũ eſi. VUnde etiã beatus Augu.in li.ſoli⸗

loquioꝝ dicit.ꝙ ſic in viſu natuꝛali ad hoc ꝙ aliꝗs oplete eſſe verũ niſt intellectis ↄditionibo ſupꝛadictis. Eadem
videat. pmo exigit vt ſanos habeat oculos.ſcdᷣo ꝙ diriga t poteſt eſſe rñſio ad illudqð ſequit᷑.¶ Ad illud qð obijcit᷑.
eos nd videndũ hoc ?ẽ dirigat radios viſuales ad rem vi efficar eſt oro ſi ne iſtis. vt ſi fiat fide ſpe ⁊ caritate. vt ba
mlaʒ.tercõ ꝙ deſideret: ſic ſpũaliter ad ᷣ hõ dignꝰ ſit betur ꝑ Hugo. Bicendũ verum eſt de orone exaudibili
eraudiri. pꝛimo exigit᷑ fides que pᷣmo ſanat oculos mẽtis ad ieritũ dumodo ꝑſeueranter fiat. Ad illud qð obijcit
2 purificat. ſcᷣo ſpes ꝑ quã dirigut᷑ radij mẽtis qui ſüt al⸗ in oꝛone nõ ſunt niſi tria.ſcʒ petens ⁊ qð petit:⁊ a quo
fectõnes ad teũ.ſpes em̃ ſemꝑ quaſi in extẽſione ẽ.tercõ ca petit. dicendũ ꝙ p̃ter hec tria eſt petitõ ſine oro que debet
ritas que ẽ æſideriũ ꝑfruendi. Ad boc aũt ꝗ ofo lit ex⸗ eſſe ꝑſeuerans. 4 Ad iliud a Beda ponit , tria tm ſunt
audibilis ſcdᷣo mõ vt ſcz ſit expedita ad exaudiẽdũ ad vo⸗ impedimẽta exaudibilitatis 2c̃. Dicẽdũ ꝙ ex hoc nõ habe⸗
2 tnʒ: requirũt᷑.puritas. bũilitas.2 pauꝑtas. boc 'm tres tur ꝙ tria ſufficit ad hoc qð oro ſit exaudibilis.qꝛ faciliꝰ
. aie vires. vt vnaqueq; ſuã expediat.ita ꝙ ꝙᷓtuʒ ad rõnaleʒ eſl delruere q; ſtruere. cũ em̃ requirat᷑ curſus pluriuʒ ad
attendatpuritas ſcʒ intẽtionis.hoc em rõnalis ẽ:licet pu⸗ boc ꝙ aliquid ſit ꝑfectũ: vnicuiq; iſtoꝝ ſufficit ſubtractio
ritas vite ſit oĩm ↄmũis. ꝙᷓtnʒ ad ocupiſcibilẽ pauꝑtas. ad hoc ꝙ non ꝑficiat. ¶ Ad illud qo obijcit᷑ ꝙ ſufficiat pie
qᷓtum ad iraſcibilẽ hũilitas.a hoc Eẽᷣm tria que ipᷣa petitio oꝛare pꝛout pietas oꝛdinat ad ꝓximuʒ. qꝛ pietas valet ad
erigit. ſm ꝙ ad deuʒ ẽ dirigẽda.petẽs:⁊ qð petit: ⁊ ꝓpt qðᷣ omnia ſm apłim. põt dici ꝙ pie ſᷣm ofo efficar debet pie
petit᷑.ex ꝑte petẽtis debet eẽ humilitas diſponẽs. qꝛ valde fieri: ſumit᷑a pietate que oꝛdinat ad deũ.vnde obiectõ nul⸗
placet ei quipetit᷑ſcʒ deo qñ ſeipᷣm humiliat ei ipe petens la eſt. 4 Ad illud qð obijcit de hũilitate. põt dici ꝗ pie pe⸗
In reſpectu eiꝰqð petit᷑ pauꝑtas diſponẽs.ſᷣm ꝓdĩe Gꝛe tere eſt humiliter petere: qꝛ in pietate ſm ꝙ ab ipo accipit᷑
go. Qui mhil habet in mũdoc 2 intellige ꝑ amoꝛẽ quid pie intelligit᷑ fides ſpes 2 caritas.fide aut humiliar intel⸗
reſtat niſi vt in celũ intẽdat. Et ideo dicit in pg. Quid em̃ lectus.vel põt dici ꝗ puritas.pauꝑtas. hũilitas.ſunt ↄdi⸗
* mihi ẽ in celo ⁊ ad te quio volui ſuꝑ terrã. tũ ad illud p tiones oronis expedite ad votũ.4¶: Ad illud qð obijcit de
pter qð petit᷑: debet eẽ intẽtionis puritas diſponẽs vt pu⸗ elemoſinaꝝ largitõe. põt dici ꝙ illud exaudire de quo loꝗ⸗
re petat ꝓgt denz. ¶ Ad H eraudibilis ſit oꝛo ⁊ efficacit tur Eſaias nihil aliud Eqꝙᷓ meritis rñdere. Vñ non intelli
ad votũ audiat᷑.exigũ t qtuoꝛ ↄditões ſupᷣdicte.quibo ↄcuꝛ gitur d exauditõe oronis ſemꝑ vt intẽdimꝰ de orone. vnde
rentibo qð petit᷑ obtine Et accipiũt iſte ↄditões pie. pſe e glo. ibidẽ. Inuocabis coꝛde ⁊ oꝛe 2 oꝑe ⁊ dñs exaudiet be⸗
ꝑſeuerãter:⁊ ad ſalutẽ. vᷣm qᷓ̃tuoꝛ cauſas que ↄcurrũt ĩ oo neficijs riñdendo. Inde vbo iſto Eſaie notat᷑ fructꝰ elemo
ne. Per hoc em̃ qdð dicit᷑ ad ſalute intelligir nõ ſoluʒ pe⸗ ſine in obtẽtu meriti · ꝑ hoc ꝙ dicit᷑:tũc inuocabis.⸗ pmij ĩ
titur vita eterna.ſᷣ om̃e qð ad illã oꝛdinat᷑. Et ideo notabi hoc ꝙ dicit:ꝛ dns exaudiet.⸗¶:! Ad hoc ꝙ querit᷑.quõ virtꝰ
liter hec ppoſitõ ad addit᷑. ideo hec ↄditio refert᷑ ad cau⸗ opus bonũ ⁊ or̃o vitam eternã mereãt᷑. Dicenduʒ ꝙ gr̃a
ðòð ſam finalẽ.per ſeuerantia vᷣo ad cauſazʒ foꝛmalẽ.foꝛma vpᷣo quelibet virtꝰdiſponit ad merendũ vitã eteꝛnã quãtũ eſt de
oronis ꝑſiſiit in ꝑſeuerãtia.que debet eẽ in orone du plici⸗ ſe. ⁊ virtꝰſcʒ gratuita eſt que aliter nõ habet merẽdi ratio
ter.ſcʒ in actu oronis:⁊ ĩ habitu caritatis. in actu oꝛonis nem. oꝑa aũt bona ratõ ſunt merẽdi.Et qꝛ ſicut habet.ij.
ita ꝙ ꝑſeueꝛet petẽs. vnde Luc.xj. Ille ſi ꝑſeuerauerit yu ꝭ Coꝛin. iij. 12 ſufficiẽtes ſumꝰ cogitare aliꝗd ex nobis q̃ſi
ſans.dico vobis.et ſi nõ dabit illi ſurgẽs eo ꝙ amic?eieſt er nobis. H̊ ſufficiẽtia nr̃a eſt er troꝛideo að ſupplẽdos no⸗
ter impꝛobitatẽ eiſurget 2 dabit illi tot quot babet ne⸗ Nroo veſectꝰ. vt ſit in merito noſtro ↄplementũ addit ofo
. ceſſarios. Glo.opꝰeſt pſeuerãtia qð ↄſequat᷑. Et ſiłꝛ illuꝰ que aplet inſufficiẽtiã noſirẽ.

eodẽ capitulo pauloan. Quis veſlri habens amicũ ⁊ ibit
ad illũ media nocte.Glo. Poſtꝙ; foꝛmã oronis rogantibo
poſuit:inſtantiã ⁊ frequẽtiã oꝛandi illis iniũxit.vt nõ ſo
lui diebo ſed etiã nortilo oro deferat᷑. E ⁊ inhabitu ca⸗
ritatis habet a Gꝛeg. in moꝛat. Aliter em nõ eẽt ꝑleuerã⸗

rticulus ſecũdus
Onſequẽter q̃rit᷑ de ipis oditõibo diſtincte. Et
Pmo de illa q ẽ pie.ſcdo de illa q̃ eſt ꝓ ſe.tercio
illa ꝗᷓ ẽ ad ſalutẽ.quarto de illa q̃ẽ ꝑſeuerãt.

. tia vera niſi eẽt in actu ? deſiderio.i.vt i ntelligat᷑ negatiue A Itẽ in pᷣma ꝑte pᷣmo qrit᷑.vtꝝ exigat᷑ ad eſſicaciam oꝛo⸗
ee id eſt a de ſiderio nũꝙᷓ recedere:nec im pedimẽtũ quo minꝰ nis ꝙ pie petat. Scdo vtꝝ hec ſola ↄditio faciat oꝛatõneʒ
fiat apponẽ. Ex pte cauſe materialis ẽ deſerẽduʒ io ꝓ quo eraudibilẽ ſiue efficacẽ. Lercio vtꝝ hec ↄditio differat ab
fit petitio. ⁊ magis ouenit ad efficaciaʒ oẽonis fiat ꝓ ſe alijs quibuſqã. Quarto qꝛ pie petere nõ põt quis exiſtens
ꝙᷓ; ꝓ alio:qꝛ tunc tota cauſa ẽ in oꝛãte.qñ oꝛat ꝓut debet ?— in pcto.ſcʒ moꝛtali: vtꝑꝶ peccet qui oꝛet deũ exiſtens in pec
obicẽ nullum ponit. nõ ſic aũt qñ oꝛat pꝛo alio qui ⁊ obicẽ cato moꝛtali. .

ponere põt: vel qꝛ pꝛeces ſuſciꝑe nõ vult deꝰ. de poc magis vimſz opy
infta. Pie 30d autam morins refert que eſt deꝰ. Beus ¶ Circa peimu quer S *).

r- em debet eẽ oronis initiũ. aliter em̃ nõ fieret pie. Et acci⸗ tur ſic. Dicit aug. ſic. cum oꝛ

n! as quẽ oꝛas attende:non pꝛo
pit ibi pie a pietate generali que eſt idẽ qð cultus dei que quo oꝛas.ſed ſolus de eſt petẽdus:ergo oꝛans debet pꝛin⸗
dicit theoſebia. Recte em̃ mouet᷑ agens qñ a pietate mo⸗ cipaliter intentionẽ ſuam ad deum dirigere ſed tunc petit
uetur. Et ſm iſtã viam iſta ↄditio pie ↄplectit᷑ in eſſe ↄd itõ⸗ pie.ergo videt᷑ ꝗ pᷣncipaliter hec ↄditio pie in petitõne reꝗ
nes pᷣdictoꝝ modoꝝ.ſicut fidẽ ſpem ⁊ caritatẽ que erãt pꝛi ratur. . Contra. Luc.xj. in glo. ſuꝑ oꝛonẽ dnicam dicit᷑.
mi modi. ⁊ puritatẽ ⁊ humilitatẽ pauꝑtatẽ que erant ſcõi audiunt quibo verbis oꝛare.⁊ qua inſtãtia ꝑſeuerare.
modi.ſis poſitis quicꝗd petit᷑ ꝓ ſe.ꝑſeuerã iter. 2 ad ſa⸗ quibo rebo maxime ſi upplicare opoꝛteat. ſcʒ fide ſpe ⁊ cari⸗
lutem: nõ eſt dubiũ quin efficaciter impetret᷑. Dis viſis fa tate. ⁊ ꝙ ꝑfecte petẽtes earundẽ largitoꝛẽ a pr̃e ſpm̃ bonuʒ
cile ẽ ad obiecta reſ pondere. 4 Ad illud qð obijcitur de Eeipiut· ergo fides ſpes ⁊ caritas pnt peti ꝑ oꝛatõeʒ effica
Blo. Adath. vjj. ꝙ due ſufficiũt. ſcʒ pie petere ⁊ ꝑſeueran⸗ cem. ſeo nibil m Augu. pent qð habeat᷑.ergo petens ora
ter. poteſt dici ꝙ boc verũ eſi de orone exaudibili 2 digna tione efficaci nõ habet bas virtutes. Et omms talis eſt in
exaudiri ad meritũ nõ ad votũ.quia pie oꝛare non eſt niſi peccato:⁊ ſic pie non petit. quaꝛe ſine hac conditõe efficax
exiſtentis iĩ fide 2 ſpe caritate ſi ubnixa. vt dicit Hugo. iõ ẽ oꝛatio eſſe poteſt. ¶ Pꝛet. dicit Gꝛego. ꝙ ſi homo facit qð
digna eraudiri ad meritum.4 Ad illud qð obijcit ꝙ ſuffi in ſe eſt. oñs dabit ei gratiã. Et hoc patet ꝑ hoc ꝙ pmittit
cit petere ſᷣm dei volũtatẽ.hoc eſſ pie peteꝛe.põt dici ꝙ hoc Zacharie.j. Conuertimi ad ine 7 ego cõuertar ad vos.di⸗
verum eſt ſm ꝙ pie ↄplectit᷑ om̃es ↄditões alias.eo modo cit dñs. Sed homo põt facere qð in ſe eſt manens in pct̃o
Bm bie accipit᷑ a pietate generali que eſt cultꝰei. qꝛ pie ergo non habet gr̃am faciẽs qð in ſe eſt. petens impetra⸗
tate ſic ſumpta in telligit fides ſpes ⁊ caritas. Vt em dicit bit. Mec tamẽ pie petit cũ ſit extra caritatẽ:ergo pie no re⸗/
ugu. fide ſpe 2 caritate colitur des. Similiter ⁊ alie con quirit᷑ ad eff icaciter impetrãduʒ. 4 Pꝛet. ſuꝑ illð Math.
ditiones. vt ptz ex dictis.¶ Ad illud qð obijcit ee multitu vij. Petite ⁊ dabit᷑ vobis. lo. q̃ſi infirmꝰpedibo petit pꝛi
dine pꝛecũ ꝙ impoſſibile eſt nõ exaudiri. Dicendũ ꝓ ſumi us vt ſanet᷑ poſt qrit vt inneĩat ⁊c. Sie pꝛiꝰẽ petitðò ſanita⸗
tur ly impoſſibile ibi pꝛo difficile. Aliter nõ eſt neceſſariũ tis vt vires dent᷑ aĩo. igit ſi petẽs meꝛet᷑ ſanitatẽ.⸗ tñ talis

gen
ſeſt,
ba
bil
jcit
uo
bet
unt
ben
lis
00
tio
je

elin
nde
be⸗
mo
nhi
a2
1de
tio
i.
0

ens

.
no
in⸗
ttit
req
cit.
1
ari⸗
noz
fſica
8010
Aſtim
fiear
itq
nünt

paf⸗
öſe
en
htc
6is

—dñ-;

Mueſtio

nõ pie petit. cñ adbne ſit in pctis.vt pꝛuꝰ. ¶ Rñſio. di cẽ

du ꝙ bec ↄditõ que ẽ pie petẽ regꝗrit᷑ ad oꝛonẽ efficacem.eo
mõ quo ĩ pᷣcedẽti ꝓbleumate dictu . Ad illuo 5 qð pri⸗
mo obijcit ꝙ nõ exigit᷑ pie petẽ:cũ petes fidẽ ſpem ⁊ carita
tem impetret cũ ſit in pcto.⁊ ita non pie petet · Dicenaũ ꝙ
aliudẽ dicẽ oꝛonẽ efficacẽ: ⁊ oꝛonẽ ↄſequi effectũ ſuũ. Dꝛa⸗
tio em̃ efficax tũc dicit.qñ de ſe ⁊ ſuis circũſtantijs digna
eſt exaudiri. VUñ efficax ẽ ⁊ dicit᷑ q̃ſi efficeꝛe apta. bm hoc
non põt eſſe efficax nili in gr̃a ſiat:cũ nullꝰextra gratia ſit
dignexaudiri. Oꝛatõ aũt dicit ↄſequi effectuʒ ſuu. ⁊ ſi ef⸗
ficax nõ ſit.qñ fit illud qð oꝛans petit.ſi nõ ꝗꝓpter ſuũ me
ritum: ꝓpter tñ illiꝰqui petit᷑ bonitatẽ qui ſupplet illud qð
minꝰerat in petente. ſic eſt in ꝓpoſt ito. ſi em̃ e de ſua
bonitate ſuppleret petentis defectũ. ⁊ ipim pᷣueniret pecca⸗
torem: nũꝙᷓ gratiã daret illi qui eſſet in peccato.ꝙ ergo ta
lis impetrat: boc nõ ratõe dignitatis petẽtis eſt: largita⸗
tis eius qui petit᷑. ¶ Ad illuo qð obijcit de vbo Gꝛeg · ſi
homo facit qð in ſe eſt:⁊ deꝰfacit qð in ſe eſt. dicendum ꝙ
bomo faciendo qð in ſe eſt illũ efficit dignũ exaudiri. Sed
ceus faciendo qð in ſe eſi exaudit illũ:nõ ꝓpter oꝛantis Mi/
gnitatem: ſed ſuã nimiã liberalitatẽ. Ex his iã dictis ptʒ
rñſio ad ülud qð ſequit᷑.

6

„

tur vtrum bec ſola conditio. ſcʒ pie petere facit oꝛonẽ effi⸗
cacem. ꝙ ſic patet ¶Math. xxj. Si habueritis fidem ⁊ non
beſitaueritis ⁊c̃.credẽtes.Glo.nõ peſitantes. Et YJaco.j.
Poſtulet in fide nibil heſitans.ergo fides ſufficit ad effica
ciam oꝛonis dum nõ eſt cũ beſitatõne ſed hoc eſt pie petere
quia cũ petit᷑ deus.credẽdo de eo ſine om̃i heſitatione que
ſunt cꝛedẽda:tũc ꝓpꝛie petit᷑ deo pie ⁊ ſufficit ad efficaciam
oꝛonis. 4 Pret. Yohh. xv. Si manſeritis ĩ me verba mea
in vobis mãſerint: qdᷣcũq; volueritis petetis ⁊ fiet vobis.
ergo ad efficaciaʒ oronis ſufficit ↄ maneamꝰin deo 2 ver⸗
ba eiꝰin nobis maneãt. hoc aũt totũ facit caritas.j. Johß.
iij. Qui manet in caritate in deo manet ⁊ de in eo. Sed ex
caritate petereẽ pie petere: õ pi ſolũmodo ſufficit
ad efficaciaz oꝛonis ¶ Contra.ſi pie petere ſufficit ad ef⸗

vxcvj.

impetrat:intelligit᷑ de alijs ↄditionibo p̃intellectis. Simi

liter poſſet dici ꝙ in alia auẽte Joh.xv. Si in me manſeꝛi
tis nõ ſolum pie petit᷑.̊ ⁊ ꝑſeuerãter. vñ ſic debet glolari.
NQðcũq; volueritis ex caritate.ſcʒ perſeuerãte in vobis ⁊
oꝑante. hec duo habẽt ex vᷣtute ðᷣboꝝ. Manere em̃ de v⸗
tute ſue ſignificatõis addit ſupꝛa eẽ ꝑſeuerãtiã. vñ licet di
catur aliquis eẽ in loco aliquo ſi ſemel ſit in eo:manere tñ

in eo nõ dicit᷑ niſi ibi ꝑſeueret.qñ ̊ dicit᷑. Si in me manſe⸗

ritio. notat᷑ caritas ꝑĩeuerãs. Cum vo addit᷑.⁊ verba mea
in vobis mãſerint: caritas oꝑans. Sʒ in tali caritate ſub
intelligunt᷑ cetere conditõnes. quia ſicut dicit agu. Eſt vn
ctio que docet de omnibo. ſicut dicit JYoh.ij. Et diſcretõ pe⸗
tendi eſt ex bmõi caritate: ⁊ ideo ipᷣa docet ꝓ quo petendũ
ſit qꝛ ꝓ ſe · ⁊ quid:qꝛ ꝑtinẽs ad ſalutẽ.

Lonſequeter queri S. in.
tur de differentia huiꝰconditònis que eſt pie peiere: ad ali

as duas. quia vt videt᷑ hec conditõ nõ differt ab illa que ẽ
petere ad ſalutẽ:qꝛ vt tactũ eſt ſupꝛa.Pietas eſt cultꝰ dei.
1 vt dicit aug.in Ench.fide ſpe ⁊ caritate colit᷑ deꝰ. VUnde
videt᷑ ꝙ om̃e petere qð fit ex fide ſpe ⁊ caritate ẽ meritoꝛiũ
ad ſalutẽ.⁊ quicũqʒ pie petit.petit ad ſalutẽ:ergo nõ diffe⸗
runt iſte due cõditones.ſcʒ pie petere ⁊ ad ſalutẽ.q¶ Dret.
qui petit pie:petit ex fide ſpe ⁊ caritate.ſed ſpes ẽ expecta⸗
tio future beatitudis. ⁊ hec expectatio longanimitatẽ ha⸗
bet comitantem. AUñ ſuꝑ ilind Gak.v. longanimitas dic
BGlo.expectatõnis.ſᷣ̊ longanimis expectatõ eſt ꝑſeuerans
expectatio.ergo qui petit ex fide ſpe ⁊ caritate:petit ꝑſeue
ranter.ergo idẽ eſt petere pie ⁊ ꝑſeuerã 5 differut il
le due determiatõnes ſeu ↄditõnes¶ KRñſio.ꝙ diuerſe cõ⸗
ditõnes ſunt pᷣtacte. vt ptz ex vᷣbis ex quibo ſumũt᷑. Cũ em̃
quatnoꝛ ↄditões efficaces ſumũt᷑ ex verbo Joh.xvj. Si gd
petieritis patrẽ ⁊c̃.quia ꝑ hoc qð dicit᷑ patrẽ. inſinuat᷑ pe⸗
tere ad ſalutẽ. vnde Johᷣ. xiiij · Oðcũq; petieritis patrem h
faciet. Glo.ad ſalutẽ.Alia que ꝓpiciꝰnõ dat:iratꝰdaret.ꝑ
boc qð dicit᷑ in nomine meo: inſinuat᷑ pie petere.4¶ Ao il⸗
lud qð obijcit᷑ pꝛimo.dicũt quidã ꝙ hec eſt dupler oĩs peti
tio ẽ meritoꝛia ⁊ ſalubꝛis ſiue meritoꝛia ſalutis.vel põt de⸗

ficaciã oẽonis.ergo vnica petitio pie facta efficax eſt: ita ꝙ terimiare ſubiectuʒ. ſeʒ ꝗ illa dictio ſit reſpectu petiti.⁊ ſic

qñcũq; aliquis pie petit exaudit᷑.qdð nõ eſt veꝝ. ¶ Rñſio.
ꝙ nõ ſolũ ſufficit ad efficaciã oꝛonis pie petere:ĩmo requi⸗
runt᷑ ? alie ↄditões.ſicnt ſupꝛa eſt dictũ. ¶ Ad illud aĩ qð
pꝛimo obijcit᷑ ꝙ ſufficit ſolũ pie petere.q; petere nõ heſitan
d in fide. dicendũ ꝙ oro dici põt efficax. vel ad meritũ vel
ad votũ. Ad votũ qñ dat᷑ illud idẽ ꝗð petit. Ad meꝛitũ qñ
nõ dat᷑ idem qð petit᷑:dat᷑ tñ qð erpedit ad ſalutẽ.vt ĩ pau
lo fides.ergo ex ꝑte fundamẽti dũ eſt ſine heſitatõe ſufficit
ad hoc vt exaudiat᷑ ad meritũ.nõ aũt ad votuʒ niſi ulle cir⸗
cũſtantie apponãt᷑.qð patet.qꝛ paulꝰfideʒ habebat nullate
nus heſitantẽ:nec tñ impetrauit.quare nõ petijt ad ſalutẽ.
Eodeʒ modo ſoluit᷑ illud ſcʒ ꝙ caritas exaudiri focit ad
meritũ nõ ad votũ.qð ptʒ ꝑ hoc:qꝛ paulꝰcaritatẽ habebat
ꝑfectã.vñ ad meritũ impenauit.nõ ad votũ.Vñ quẽadmo
dum fides eſt fundamẽtũ oronis exaudiẽdo ad meritũ:ſic
caritas eſt ↄplemẽtũ. NPer hoc ſoluit᷑ cũ ſolet queri.cum
tres vᷣtutes. ſcʒ fides ſpes ⁊ caritas exigant᷑ ſufficiant ꝙ
or̃o exaudiat᷑ ad meritũ: ꝗꝓpter quid ſpecialiꝰ attribuit fi⸗
dei effect?oronis qᷓ alijs.dicit᷑ em̃ Aldath.·xvij. Si habue⸗
ritis fidem 2 nõ beſitaueritis. MQulta em̃ mira dicũtur
ibi que nuſqꝙᷓ dicunt᷑ de alijs duabo. Et ſi dicat᷑ ĩmo Job.
xv. Si in me manſeritis ⁊c̃.qdð facit caritas.nihil eſt:quia
ibi accipit᷑ caritas nõ quelibet ̊ potiꝰ ꝑſeuerãs.vñ addi⸗
tur. Et vᷣba mea in vobis mãſerint.i. pmãſerint. dicẽañ ꝗ
ratõ bmõi ẽ: fides ĩnitit᷑ omipotẽtie cei: ⁊ ſũme ſapiẽtie
ipius:⁊ ſũme bonitati.vñ cũ rõne omipotẽtie ſue poſſit xꝰ
dare qð petit᷑:rõne ſũme ſapiẽtie ſue ꝗð diſcrete petit᷑: ra⸗
tione ſũme bonitatis qð ſubtilit petit᷑· iõ ſm ꝗꝙ initit om̃i⸗
potẽtie dei credit ꝙ poſſit dare qð petit. Fm ꝙ initit ſũme
ſapiẽtie qð diſcrete petit᷑.ᷣm ꝙ initit᷑ ſũme bonitati qð ſa⸗
lubꝛiter petit᷑.nõ ſic aũt in alijs reꝑit᷑.ideo ſpãliter illud ei
attribuit. ¶ Poſſet tamẽ dici ꝙ quãdo arguit᷑ qð fides ſic

—–

eſt falſa ſub hoc ſenſu. Om̃i petitõe meritoꝛia petit᷑ qdð eſt
ad ſalutẽ. babet em̃ inſtantiã in petitõne pauli qui merito
rie petijt ſtimulũ amoueri:nõ tamen ad ſalutẽ.vł põt dici
ꝙ licet qui pie petit petat ad ſalutẽ: nõ tamen eſt idem pe⸗

—

tere ſic ⁊ ſic. Sicut nõ ſequit᷑.iſta ſunt ãnera ergo ſunt idẽ

ſic non ſequit᷑.fides oꝑans ꝑ dilectõeʒ eſt ſimul cũ carita:
te. ergo idẽ eſt fides ⁊ caritas.Pret.omnes vᷣintes quodã
modo ãnere ſunt ⁊ ↄiuncte:nec tamè idem ſunt.⸗l Ad ſecũ
dum obiectũ ſoluũt ꝑ interp̃tatõeʒ. dicũt em̃ ꝙ bec eſt falſa
longanimitas expectatõ eſt ꝑſeuerãs expectatõ:qꝛ longa:
nimntas ſonat in cõtinuã quãtitatẽ: ꝑſeuerãtia ĩ diſcretã.
Dicit em̃ ꝑſeuerãtia iterationẽ ⁊ frequẽtiã petitõnis. Lon
ganimitas enim attendit᷑ in cõtinua ratõnis expectatõne
vnanimi ⁊ diuturna. ꝑſeuerantia in muluplicatõe ſiue ite
ratõe vnifoꝛmi.⁊ freqᷓntatõe vnifoꝛmi: vniſoꝛmi dico. q; ſi
intcipatuꝛ ꝑ aliqð impedimentũ quo minꝰfiat qð peit᷑.ſcʒ

pctᷣm ali⸗ 8:nõ dicit ꝑſeuerãter fieri. .
Con equeéterquern .S. uij.

—

tur vtꝝ oꝛatio eius qui eſt in peccato. ſcʒ moꝛtali ſit pecca⸗
tum? ꝙ ſic: videtur. Gꝛcgo. in paſio.Cum bis qui diſplicet
ad intercedẽdum mittitur: irati animus ad terioꝛa pꝛo⸗
uocatur.ergo ꝑ oꝛatõem diſplicẽtis pꝛouocat᷑ deus.ſed nõ
pꝛouocat᷑ niſi ꝑ peccatũ:ergo oꝛatio diſplicẽtis deo eſt pec⸗

catum. ſed quilibet qui eſt in ꝑeccato moꝛtali eſt diſplicẽes

co:ergo cuiuſlibet talis oꝛatõ eſi peĩ m. ¶ Pret. ſuꝑ illud

ps. xvj. Auribo ꝑcipe oẽonẽ meã nõ labijs doloſis ⁊c̃. dĩc
glo. Dꝛonẽ dico plataʒ nõ ĩ labijs doloſis.ſic ẽ illoꝝ oꝛo ꝗ

dicũt. dñe dñe.et nõ faciũt volũtatẽ pr̃is.q̊ oĩm taliuʒ oro

eſt doloſa · ᷓ pctm. Pret. Ecci.xviij. Ante oꝛoneʒ p̃para
aĩam tuã: 1 noli eſſe q̃ſi bomo qui tẽptat deũ.oꝛare nõ pᷣ⸗

parata aĩa eſt tẽptare deũ. Sz oĩs qui oꝛat ĩ moꝛtali peto.

E £

oꝛat nõ p̃parata aia:ergo qnilibz talis oꝛãdo temptat deũ
ſeo deũ temptaꝛe eſt pctm. ꝓhibitũ eſt em DBañ. vj. exiſtẽ
tis en moꝛtali oꝛo eſi petm. ¶. Pꝛet. ꝓuerb.xxviij. Qui de⸗
clinat aures ſuas ne audiat legẽ ci5 i erit qteabili .
ergo pcẽm. ¶qͥ Rꝛet. ſuꝑ illud p̈s. xlix. eccatoꝛi aũt dixi
gbare tu Eara iuſticiã meã. Glo. ꝓhibet ne lingua
p̃ᷣſumat laudare cui obuiat mala ↄſciẽtia.ᷓ petm eſt lauda
re tũ ei qui ſcit ſe eẽ in moꝛtali pcto.¶ ꝛet. Ja. j. Incen
ſum abomiĩatio ẽ mihi.et ſubiũgit caulam. Aanꝰ em̃ vre
ſanguie plene ſunt.diſplicebat deo incẽſi oblatio.cũ ma⸗
nibus immũdis.i.oꝑibo.ſᷣ inceſuʒ ſigniſicat oꝛonẽ.Vñ in
ps.xl.Dirigat᷑ oꝛo mea ſicut incẽſuʒ in cõſpectu tuo. ergo
diſplicet oꝛo deo que fit cũ oꝑibo ĩmũdis.Cũ dicat᷑.j Co⸗
rin.x.hec aũt in figura facta.Uñ ſicut in bonis multo me⸗
lius eſt qð figurat᷑ ꝙᷓ ip̃a figura:ita ⁊ in malis multo peiꝰ
eſt qdð figurat᷑ qᷓ figura ſignificãs ⁊c.magis g diſplicet deo
oꝛo exiſiẽtis in moꝛtali pcto qᷓ; incẽſuʒ.⁊ ita talis oꝛo ẽ pec
catũ. Pꝛet.ſuꝑ illud pᷣs.lxxiiij. Cõfitebimur inuoca bi⸗
mus nomẽ tuũ narrabimꝰmirabilia tua. dicit Glo. Inde
uotꝰꝭg ſi deũ oꝛat.iudiciũ poſtulat.i.dãnationẽ. giſta oro
eſt petm cũ ſit cauſa dãnatõis.i Pꝛet.ſuꝑꝑ illud pᷣs. Quo⸗
nſq; iraſceris ſuꝑ oꝛonẽ ſerui tui dicit Glo. ne iraſcat᷑ ſ nꝑ
oꝛonẽ ſerui iraſcit᷑ dñs ſuꝑoꝛonẽ inimici.Sed ꝗ eſt ĩ peto
moꝛtali ẽ inimicꝰdei.j& deꝰ iraſcit᷑ ꝛꝛoni ipius.ꝗᷓ oꝛo eius ẽ
peim. ¶ Pꝛet. ps.c.vij. Oꝛatõ eiꝰfiat in pcẽm. Et intelli⸗
gitur de iuda ꝓditoꝛe.ꝗ̊ oꝛo iude erat petm. ¶ Pꝛet. ſuꝑ il⸗
lud glo.i2õ eſt iuſta oꝛo niſi que ꝑ xpᷣm ſit⸗Et nõ ſolũ non
delet pcẽᷣm: ſᷣ etiã fit in pctm. ᷓ oꝛo exiſtẽtis ĩ peto moꝛtali
nõ fit ꝑxpᷣm. nõ ſolũ nõ delet pctm.ſ̊ ipa ẽ pctm.4. Pꝛet.
ſi aligs ĩmũdꝰvolutatꝰ in luto fetido.ſe pᷣſentaret regi ter⸗
reno:indignaret᷑ rex.ꝗ cũ ille qui ſcit ſe eſſe in pcto moꝛta⸗
li ſe pſentat regi deo loquẽs ad ipᷣm ꝑ oꝛonẽ.qꝛ cũ oꝛamus
cum deo loꝗmur.vt dicit aug.iraſcit᷑ deꝰ ipi.⁊ ita oꝛo eius
diſplicet deo.ꝛ ita eſt pcrm. Qð ↄfirmat᷑ ꝑ hoc ꝙ dñs ira⸗
tus eſt ei.qui intrauit ad nuptias nõ habẽs veſtẽ nuptialẽ
AMath. xxij. IJiẽ Heſter.iiij.i 2õ erat licitum indutũ ſacco
aulam regis intrare.¶. Pꝛet.Ecci.xxxiiij.¶ 2õ ſunt bene/
placite ſubſãnatões iniuſtoꝝ. ſed oꝛo eiꝰ qui ſe ſcit in pctẽo
moꝛtali ſubſannatõ videt᷑ eẽ:ex vna em̃ ꝑte honoꝛat deum
inq;tuʒ oꝛat: ⁊ ex alia inhonoꝛat ꝑ pctm moꝛtale.Ro.ij.ꝑ
pᷣuaricatõeʒ legis xæũ inhonoꝛat. wo diſplicet talis oꝛo
⁊ ita vt csJeondrd aaef Fili peccaſti nõ adijci⸗
es iterũ:ſed de pꝛiſtinis decare vt tibi dimittãt᷑. g eſt in
moꝛtali ſi oꝛat vt deꝰ dimittat ei.nõ peccat.4. Pꝛet. ſu Pil⸗
lud AHohᷣ.ix. Scimus quia peccatoꝛes xeꝰnõ exaudit.dicit
glo. adhuc inunctos.i.nõ vnctos.audit em̃ deus peccato⸗
res vt publicũ ↄfifentẽ. Alia glo.ibideʒ.qꝛ adhuc inunctꝰ
coꝛde:ſi mentit᷑ nõ eſt mirũ. nõ omnis oꝛo peccatoꝛis eſt
pct᷑m cũ deeillũ audiat.i.exaudiat.⸗ Pꝛet.ieiunare ĩ moꝛ

tali nõ eſt pctm. nec dare elemoſinã:ergo nec oꝛare eſt pec⸗
catum.¶ Rñſio.ꝙ nõ omnis oʒo exiſtẽtis in moꝛtaliẽ pec

catuʒ:ſ̊ quedã ⁊ quedã nõ.qꝛ exiſiẽs in moꝛtali petᷣo qñnq;
peccat oꝛãdo qñq; nõ. Ad cuiꝰeuidentiã notãdũ.ꝙ ex plu
ribus de cauſis peccat ꝗ oꝛat in pct̃o. pꝛima qꝛ oꝛat vel pe⸗
tit illicitũ. pᷣs. Iniquitatẽ ſi aſperi in coꝛde meo non exau⸗
diet dñs. Item Yac.iiij. petitis 2 nõ accipietis: eo ꝙ male

petatis vt in ↄcupiſcẽtijs veſnis inſinuatis.Alia eſi cauſa

quia oꝛo pᷣcedit ex vicioſa radice.⁊ hoc otingit tripliciter.
Pꝛimo cũ eſt ex pᷣſumptõe.videlicet cũ aliquis ſe dignioꝛẽ
reputat ceteris exaudiẽdum. talis eſt oẽo ſignilicata in
facto Oʒie qui voluit adolere incẽſum ſuꝑ altare thimia⸗
mitis.ij. Paralip.xxvj.Sũt em quidaʒ qui dignioꝛes ſeſe
ceteris reputãt ad dignitates eccłiaſticos.⁊ ita ad oꝛandũ
ꝓ populo: qꝛ ſunt de nobili ꝓgenie. Scðo fit oꝛo perm ex
radice vicioſa cũ eſt ex ypocriſi.Aldath.xj.Cũ oꝛatis non
eritis ſicut y pocrite.qui amãt pᷣmas cathedꝛas in ſynago
g5. 2 in plateaꝝ angulis ſtlãtes oꝛare vt videãt᷑ ab hoibo.
ercõ fit oꝛo per̃m cũ ſit ex amoꝛe pecunie vel ex vicio gu
le. vnde Math. xxiij. Ve vobis ſcribe phariſei y pocrite
un omedetis domꝰviduaꝝ.longa ozone oꝛãtes. Glo. QMui
peſtra ſupſtitõe nibil intẽditis. niſi vt pdã de ſubiecta ple⸗

be faciatis. Item oꝛo fit pet᷑m cũ fit ſcandalũ vt in notoꝛio
peccatoꝛe.Vnde pᷣs. Peccatoꝛi autẽ dixit deꝰ q̃re enarras
iuſticias ⁊c.ſic igit᷑ qnq; modis ↄtingit oꝛonẽ eſſe peccatũ
¶ Ad pᷣmã auctoꝛitatẽ dicẽduʒ ꝙ irati animꝰad teterioꝛa
ꝓuocat᷑ nõ ↄtra oꝛantẽ:ſ ↄtra mittẽtẽ qui ſciẽter mittit in
dignũ.vel ꝓuocat᷑ ↄtra illũ qui mittit᷑:qꝛ ſciẽter in moꝛta⸗

li ſuſcipit officiũ oꝛãdi. Oꝛatõ tñ ſubſequẽs nõ eſt pcẽm.ſi

nõ habeat impedimẽtũ aliqð pᷣdictoꝝ. Ad illud qð obij⸗
citur ꝓꝑ Glo.ſuꝑ pẽ.q; oꝛo eſt doloſa illoꝝ qui nõ faciũt vo⸗

luntatẽ patris. dicendum ꝙ reuera or̃o eoꝝ qui dicũt.dñe
dne ⁊ nõ faciũt volũtateʒ patris ẽ doloſa.⁊ ita per̃m. Dolꝰ

em̃ eſt cũ pᷣtendit᷑ volũtas faciẽdi aligd bonũ 2 fit ↄtrariuʒ
⁊ petm. H̊ facit qui dicit dñe dñe ⁊ facit ↄtra volũtatẽ eius
vnde bmõi oꝛo eſt ex vicioſa radice.Cũ em̃ dicit dñe. vide⸗
tur moueri ex caritate ſic dicẽdo.⁊ faciẽdo ↄtra volütatem
ci.ptʒ ꝙ mouet᷑ ex ypocriſi ⁊ dolo.¶¶ Ad illud qð obijcit.
oꝛare nõ pᷣparata aĩia eſt temptare deũ ꝛ⁊c. põt dici ꝙ re⸗
uera oꝛdtes cxũ aĩa nõ pᷣparata peccãt ex p̃ſumptõe. At eĩ
habet᷑ ex Glo.ſupꝛa verbũ ꝓoſitũ Ecẽi.xviij. Pꝛeparare
quis debet aĩaʒ ante oꝛzonẽ.dimittẽdo ſiquid habz aduer⸗
ſus aliquẽ. Si aũt petat quid a dño ⁊ nõ indulget ꝓximo
temptatõ quedã tei ẽ:⁊ ex quadã p̃ſi umptõe ẽ ꝙ petit repu
tando ſe dignũ tebere eraudiri a do: licʒ nõ velit eraudi⸗
re ꝓrimũ doffenſa indulgẽda. VUnde glo. bic monet vtſi p
parati ſimone ſtulta ſecuritate nobis bladiamur. 4 Ad il
lud qðᷣ obijcit.ꝓuer.xtviij. Qui declinat anres ſuas ne au
diat legẽ. ſcʒ illã qua pᷣcepit dñs ſeu pcipit.ne homo ſit me
moꝛ iiurie ciuiũ ſuoꝝ Leuit.xix. Pꝛeſumptõ eſi em̃ illum
petere a deo miſericoꝛdit᷑ exaudiri: qui iuxta pᷣceptum dñi
nõ vult miſericoꝛdit᷑ parcere Ecẽi.xxviij. homo homiĩ ſer⸗
uat iram: ⁊ a doo querit medelã. Vnde qui nõ audit legem
qua pcipit dñs indulgere ꝓxrimo.oꝛo eieſi erecrabilis.1.
inacceptabilis dro. ſicut nec illud qð execrabile eſt alicui
eſt illi acceptũ.vel execrabile. i.pctẽ̃m.q¶ Ad illud qð obijci
tur ꝑ glo.ſuꝑ illud ps.peccatoꝛi aũt dixit deꝰ:c. Dicendũ
ꝙ nõ eſt ſile de laudatõe p̃dicatione orone.qꝛ pᷣdicatio ⁊
laudatio actio publica eſt que eſt perm in peccatoꝛe noto⸗
rio:ſed or̃o quedã actio pꝛiuata eſi.vnde nõ fit ſcandalum
alijs: ſed publica p̃dicatio ⁊ laudatio ſcandalum eſt alijs.
vnde ⁊ pctm. Et ꝙ dicit glo. pꝛohibet ne lingua pꝛeſumat
laudare ⁊c.de notoꝛio peccatoꝛe intelligit.aut ſi de occul⸗
to:piohibet ne officium laudãdi pꝛeſumat ſuſciꝑe cum cõ⸗
ſcientia moꝛtalis.¶ Ad aliud dicendum.ꝙ ꝑ incenſuz ab⸗

ominabile ſignificat᷑ oꝛatõ que eſt ex viciata radice. VUnde
dicit.Cum multiplicaueritis oꝛatõeʒ nõ exaudiã. manus
em veſtre ſanguie plene ſunt.quaſi diceret.ſa nguis.i.pec⸗
catum maculat oꝛatõeʒ veſſirã.4¶. Ad alind dicendũ.ꝙ ille
indeuote dicit᷑ oꝛaꝛe qui ↄtra ceuotõeʒz inuocat deũ vł oꝛat
vel qui ſciẽter in moꝛtali ſuſcipit officiũ inuocandi.⸗¶.Ad
aliud dicendũ ꝙ ante aduentuʒ rpi dicebat᷑ homo inimicꝰ
ci.⁊ tũc iraſcebat᷑ ſuꝑ oꝛatõcʒ ipius.nõ q; oꝛatõ eſſet pec
catum: ſeo qꝛ nõ ↄſequebat᷑ plenũ exauditois effectũ. Quã
tũcũq; em̃ oꝛarent ſancti ante aduentum rp̃i:neceſſe babe
bant in moꝛte deſcendere ad inferos. vnde nõ ſtatim habe
bant qð meruerunt.ſcʒ vitam eteꝛnaʒ. 4 Ad illud põ.or̃o
eiꝰſiat ĩ pcẽm ⁊c põt dici ꝙ exq iudas cepit agere ad ꝓditi
onem xpᷣi:x mãducatõ cũ xpᷣo ⁊ or̃o eiꝰfuit pctm:qꝛ ex ma⸗
la radice.ſcʒ pᷣumptõe vel deſperatõe.¶ Ad illud qð obij
citur. ꝙ oꝛo que nõ fit ꝑrpᷣm ſit perẽm ⁊c. Poteſt dici ꝙ il⸗
la oro nõ dicit᷑ eſſe ꝑ xpᷣm.que non affectu bono fit nec bo⸗
num petit. ſicut dicit Glo. Et ſine dubio talis oꝛo peccatũ
eſt. Sed nõ ſequit᷑ ob hoc ꝙ oĩs or̃ exiſtentis in moꝛtali
eſt peccatũ.quia quedã fit bono affectu er hũilitate.Ad
illud qð obijcit. ꝗ ſi ĩmũdofferret aliꝗd regi ⁊c̃. Rñſi io. ẽ
ꝑ intemptionẽ.Nõ em̃ eſt generaliter veꝝ ꝙ ſi offerat᷑ ali
quid regi ꝑ quẽeũq; imũduz qꝙ ex boc offendatur rex. quia
quadoq; offerũt a medicis habentibo manꝰ ĩmũdas ex cõ⸗
tactu medicinaliũ aliqua medicinalia: nec ex hoc offendit᷑
rex. bene acceptat hmõi oblatões. Silꝛ ſi pcroꝛ iĩmũd⸗eſt
ſceno voluptatis.⁊ offerat ſe regi celeſti ꝑ oꝛatõem vt ipᷣm
lauet 2 müdet qui ſolus põt mũdare coꝛda:non indignat᷑

rral

toio
rrae
cati
ioꝛa
it in
ota⸗
inſi
bi⸗
inro⸗
Nrdſe⸗
deß⸗
miy
s
t⸗
an
e,
e
N
dlen
Nino
epo
udi⸗
iſo
ſoi⸗
ean
ime
lum
di
iſen⸗

0fo
paiti
rna⸗
dobe
igin
bo⸗
cati
nali
ſiot⸗
gkali
cin
e
ſitt
ii
in

¶ Nueſtio

rex celeſtis.qꝛ bonoꝛ eideſt.Et ꝙ dicit. Amice quõ huc in⸗
traſii ⁊c.de pᷣumptõe ſe ingerẽte intelligit᷑. ¶ Ad vltimuʒ
dicendum ꝙ nõ oĩs oꝛo exiſtẽtis in moꝛtali ẽ ſubſannatõ.
Cum em̃ aligꝗs humilit 2 deuote quatu ꝑmittit ſtatꝰpecca
ti oꝛat deũ:talis oꝛo nõ eſt ſubſannatio:bᷣ bonoꝛat᷑ v ꝑ il⸗
lam. ec ex alia ꝑte inbonoꝛat᷑: qꝛ peim oꝛtis quodaãmo⸗
do ꝑ humilẽ oronẽ aptiꝰfit ad indulgẽdũ. Ceſſat ei. augenẽ
tatio pctoꝝ:dum pct᷑oꝛ bonis intẽdit opꝑibo. VUlteri ſciẽ⸗
dum ꝙ ſicut ↄtingit oꝛonẽ eſſe petm ex vicioſa radice:ita ⁊
ieiuniũ elemoſinã. vt ptʒ ANDath. vj. d ieiunns elemoſi
nis ypocritaꝝ. VUnde extẽdit᷑ q̃ſtio bec nõ ſolũ ad oronem
⁊ ad alia oꝑa.quare querit᷑ vtꝝ oĩs actio exiſtẽtis ĩ moꝛ⸗
tali ſit petm. Sũt em auẽtes qᷓ vident᷑ illud inuere. ſicut il
lud apli.om̃e qð nõ eſt ex fide peti eſt. Ro.viij. glo. ſuꝑ
illud. oĩs vita infideliũ eſt pctm. Sed exponit᷑ illa auctoꝛi⸗
tas ſic. om̃e qð nõ eſt ex fide.i.ↄtxa ſidẽ.Silłꝛ oĩs vita infi⸗
celiũ.i. oĩs vita in infidelitate. vel põt dici.ꝙ ome qð nõẽ
ex fide petm eſt.i.habet defectũ.ſicut ſibulus dicit᷑ habere
peĩm cu habet defectũ in materia foꝛma.ᷣ hec eſt alia ſi⸗
gnificatio pcti qᷓ ſit illa qua petm dicit᷑ meritoꝛiunʒ pene.⁊
ſine dubio magnũ defectũ habet ibi actio qua poſſemꝰ ibi
mereri vitam eternã: ⁊ tamen non meremur inde qð valet
ad vnũ tenariũ.ſicut accidit illo qui ꝓpter humanas lau⸗
des bona facit. vnde Gꝛeg. magna verecũdia ẽ magna age
re ⁊ laudibo inby are.quia vnde celũ emere poſſet: mimuzʒ

humagni fauoꝛis querit. .
Articulus tercius
Onſequẽter querit᷑ de hac ↄditõne pꝛo ſe vtruz
o ſit efficacioꝛ facta pꝛo ſe an pꝛo alio? ꝙ pro

nervidek ſie Joh.xvj. Si quid petieritis patrez
⁊c̃.gloſa Aug.exaudiũt᷑ ſancti pꝛo ſeip̃is:nõ aũt pꝛo omni
bus alijs amicis vel inimicis. 4 oꝛare pꝛo ſe maxime facit
ad oꝛonẽ effectiue. ¶ Pꝛet. illa oro ſola eſt efficax que fit a
ſpirituſancto.ſᷣm illud KRo.viij. Spũs poſtulat pꝛo nobis
HGlo.nõ ↄtra nos ſ̊ pꝛo nobis facit.ſcʒ nos poſtulare. &il⸗
lam ſolã facit ſpũſſanctꝰque fit pꝛo nobis.& illa ſola eſt ex
audibilis. 4 Ptet. Joh. xvj. In illo die nõ rogabitis geẽ̃
HBlo. in futuro non rogabitis. ſ̊ mõ petite ⁊ dabit᷑ vobis.
qð ad vos ꝑtinet: ⁊ ſi nõ oĩbo illis quibo petitis.⁊ ideo dici
tur vobis. —– habet᷑ a Tullio. vera amicitia eſt
idem velle ? idẽ nolle. ſi vera amicitia ẽ inter deũ 2 homi
nem iuſtũ:quicqꝗd nollet iuſtꝰ nollet deꝰ.ᷓ quicqd petat ſi⸗
ue pꝛo alio ſiue pꝛo ſe ſemꝑ exaudiet᷑.vt videt᷑. ¶ Pꝛet. con⸗
ſtat ꝙ ꝑfectioꝛis maioꝛis caritatis eſt oꝛare pꝛo inimico
q pꝛo ſe.ſed ſi minoꝛ caritas ⁊ imꝑfectioꝛ meret᷑ ex audiri:
multofoꝛtiꝰꝑfectioꝛ ⁊ maioꝛ. Sed caritateʒ habens pꝛo ſe
exaudit᷑ſicut dicit glo.Yoh.xvj ſuꝑ illud. Si quid petie⸗
ritis in nomĩe: ergo multofoꝛtius pꝛo alio.⁊ ita vt pꝛius.
4 Pꝛet. in moꝛal. li. vij. ca. vj. dicit Gꝛeg· Quiſgs pꝛo alio
intcedere nitit᷑: ſibi potiꝰex ip̃a caritate ſuffragat᷑ pꝛo ſe⸗
metipᷣo tãtocitiꝰeraudiri meret᷑:quãto deuote pꝛo alijs in⸗
tercedit. Er hoc habet ꝙ efficaciã tribuit oꝛãti pꝛo alio.vt
etiã pꝛo ſe impetret᷑.S̊ hoc nõ eſſet niſi maxie acceptuʒ eſſet
deo oꝛare pꝛo alio: ⁊ ita vt pꝛiꝰ.¶. Si diceret᷑ ꝙ indignitas
eiꝰpꝛo quo oꝛat impedit efficaciaʒ oronis.qñ fit pꝛo alio.
Contra.beatꝰſtephanꝰexauditꝰfuit pꝛo paulo.vt habet᷑ a
beato aug.in ſᷣmõe de beato ſtephano.quo pꝛoceſſit ſtepha
nus trucidãdus ⁊ lapidãdus:illuc paulꝰſecutꝰeſt adiutus
oronibo ſiephani.qui cuſtodiebat veſtimẽta lapidan tium
ip̃m. vt habet᷑ Act᷑.vij.oplens illud Aath.v. oꝛate pꝛo ꝑ⸗
ſequẽtibo 2 calũniãtibo vos.ᷓ oꝛo pꝛo inimicis ⁊ ꝑſecuto⸗
ribo eſt de ꝑfectõe euãgelica. ꝑfectioꝛ ⁊ melioꝛ eſt oꝛo pꝛo
inimicis qᷓ pꝛo amicis.&̊ indignitas eiꝰpꝛo quo oꝛat᷑ facit
ad efficacia oꝛzonis. faciliꝰexaudit᷑ ꝗs oꝛãs pꝛo alio ⁊ ini⸗
mico ꝙᷓ pꝛo ſe ⁊ amico.. Cꝛet. boneſtiꝰ oꝛat oꝛo fauoꝛa⸗
bilioꝛ videt᷑ pꝛo alio ꝙᷓ pꝛo ſe: ꝗoꝛo eſt magis exaudibilis.
Pꝛet. in pᷣs.xxxiij.oro mea ĩ ſinn meo ↄuertet᷑. Glo.et ſi
eis nõ pꝛodeſt pꝛo ꝗbo oꝛat᷑:ego tñ ñ ſuʒ fruſtr at mea mer
cede.̊ᷓ quicũqʒ oꝛat pꝛo alio ſibi pꝛodeſt:⁊ põt pꝛodeſſe alij
pꝛo quo oꝛat. vᷣ oꝛo facta pꝛo ſe nõ pꝛodeſt niſi oꝛãti: ̊ oro

.

xcvſ.

facta pꝛo alio magis eſi exaudibis.¶. Pꝛet. aligs meretur
alij pᷣmã gram quã nõ meret᷑ ſibi.ſᷣ̊ difficile cadit ſub meri
to pꝛime gre. qð em̃ cadit ſub merito habʒ ratõneʒ pꝛioꝛis
cũ ſit pncipiũ merẽdi.ſi Soꝛãs pꝛo alio in difficili mere er⸗
audiat᷑: multofoꝛtiꝰ in alijs·⁊ ita oro pro alijs ẽ magis ex⸗
audibilis.¶ Ruñſio. ꝙ oꝛare pꝛo ſe ↄueniẽtaſſignat᷑ ĩ cõ⸗

2 2

dinonẽ oꝛonis efficacis ꝙᷓ oꝛare pꝛo alio.cuiꝰ duplex pt eẽ

ratõ. AUna ex pte eiꝰqui petit᷑:alia ex ꝑte eiꝰpꝛo q̊ͥ petit᷑.Erx

pte erꝰ qui petit᷑.hec ẽ ratio.ſuꝑ illud pᷣs. Exultate iuſti in
dño rectos decet collaudatõ: babet᷑ in glo.ꝙ recti ſũt ꝗ di⸗
rigũt coꝛ ſuũ ᷣm volũtatẽ dei.ꝗ eſt regula.⁊ pᷣponũt volun
tatẽ melioꝛis ſue volũtati.i: volũtatẽ omipotẽtis:volũtati
infirmi. volũtatẽ dei: volũtati hbomĩs.bec glo. YJuſtꝰg ex eo
ꝙ iuſtꝰ eſt tenet ↄfoꝛmare volũtatẽ ſuã volũtati dei ſiue di⸗
uine. in his que ſcit velle deũ. Et intelligẽdu eſt iſtud nõ ſo
lum in volito.ſ̊ etiã in ↄditõne ſiue cauſa ⁊ modo.Judas
em̃ voluit xpᷣm tradi ⁊ deꝰſilłꝛ:ſᷣ nõ eadẽ ↄditõne ⁊ cauſa.⁊
ſilꝛ põt videri in alijs. Si & petit pꝛo alio. debet petere qð
deus vult. quõ vult:a ex qua cauſa vult.⁊ ideo nõ ſolum
tebet pꝛo ipᷣo petere bonũ:dᷣ etiã qð expediẽs eſt ei. Aliter
em̃ iuſtoſiue rectꝰnõ eſſet in volẽdo.qꝛ ꝗ̊ dum eſt in via ne⸗
ſcit dei volũtatẽ.maxime petẽdo pꝛo alio:petit multotiens
vel qð nõ vult deꝰ:aut etiã non eodẽ modo ſiue cauſa.⁊ ex
hoc eſt ꝙ nõ ſemꝑ exaudit᷑ petẽs pꝛo alio:h̊ fruſtrat᷑.i. non
obtinet qð intẽdit. Et ratõ huiꝰ eſt.qꝛ ignoꝛat dei voluũtatẽ
credẽs deuʒ velle qð nõ vult.ſ25 tñ fruſtrax a merito.ĩno
plerũq; multü meret᷑.volẽdo qð ipᷣe nõ vult ſᷣim viã iſtaz. ⁊
boc eſ: qꝛ ipᷣe vult nos velle illa.Et hoc plane dicit Aug.
xxij.de ciui.dei. ca.j. dicit volũtas dei quaʒ ſecit in coꝛdibo
obedientiũ mãdatis eiꝰ.Et ſequit᷑ ̃ᷣm hãc volũtatẽ quam
dñs oꝑat᷑ in homiĩbo etiaz velle dicit᷑ qð ipᷣe nõ vult ̊ ſuos
io volẽtes facit. Et in ca.ij. multa em̃ volunt ſancti eꝰsfieri
ab illo inſpirati facta volũtate nec fiunt.ſicut oꝛãt pꝛo qui
buſdam pie ſancteqʒ.⁊ qð oꝛant nõ facit: cũ ipᷣe in eis hãc
oꝛandi voluntatẽ ſpuᷣſancto ſuo fecerit.hec augu.Alia ra⸗
tio eſt ex ꝑte eius pꝛo quo petit᷑.Cũ em̃ oꝛat quis pꝛo ſe. ꝓ
culdubio põt ſe facere talẽ cum diuino adiutoꝛio vt nõ ſit
aliquid qð impediat ſue oꝛatõnis effectũ. cuʒ aũt oꝛat pꝛo
alio. quãtũcũqʒ facit qð in ſe ẽ pꝛo illo pꝛo quo oꝛat: ille tñ
pꝛo quo oꝛat᷑ nõ faciet ſe talem vt oꝛatõ nõ impediat᷑. ĩmo
obicẽ ponit.quẽ oꝛans pꝛo ipo nõ poterit amouere ab ipᷣo
quẽadmoduʒ poterit qñ pꝛo ſe oꝛat.Erx his apparet q̃re bõ
magis exaudit᷑ pꝛo ſe ꝙᷓ pꝛo alio.i Zotãdũ tñ ꝙ in gbuſdaʒ
magis exaudit᷑ pꝛo alio ꝙᷓᷓ pꝛo ſe.⁊ ideo intelligẽdũ ꝙ cum
petit᷑ ſpũale ⁊ ad ſaluteʒ: plus exaudit᷑ bomo pꝛo ſe ꝙᷓ pro
alio. Et boc plane dicit glo. Yohᷣ. xvj. ſuꝑ illud. Si go pe⸗
tieritis 7. Cũ aũt tꝑalẽ plus pꝛo alijs: cauſa bmöi eſt.
quia cũ petit quis tꝑalia pꝛo ſe.timẽdũ eſt qð frequẽter ac
cidit: ne ſeʒ inoꝛdinatꝰaffectus ad petendũ moneat. ideo
frequenter decipiũtur ibi iuſti:cuiuſmodi deceptio cadere
non poterit in petitõne ſpũaliũ ad ſalutem. Cũ autẽ petit
tꝑalia pꝛo alio.tunc ibi frequẽter non cadit inoꝛdinatꝰ af⸗
fectus.quia qð petit alij tꝑalia: hoc magis pꝛouenit ex ca
ritate ⁊ cõpaſſione ꝙᷓ carnalitate.hoc viſo ꝙ impediri po⸗
teſt oꝛatõ qñ oꝛat iuſtus pꝛo alio.tum quia ignoꝛat dei vo
luntatẽ:tum q; ille pꝛo quo oꝛat aponere põt obicẽ. nõ ſic
aũt qñ pꝛo ſe oꝛat.l Ad pᷣmũ ꝙᷣ dicenduz.· ꝙ vera amicitia
⁊c. hoc debʒz intelligi in his qᷓ ſcit vnꝰamicꝰ velle alteꝝ. vt
idem velit ⁊ eodẽ modo ⁊ eadẽ cauſa.Sed qꝛ hbec nõ ſemꝑ
occurrũt in volũtate iuſti ⁊ dei: quia deus vult ſanctos ſu⸗
os velle qð nõ vult.qñ pꝛo alijs oꝛãt.vt ptʒ ex ſupradictis
verbis augu.de ciui.dei.ideo obiectio illa non concludit.
Ad aliud quod obijcitur. ꝙ ꝑfectioꝛis caritatis eſt oꝛa⸗
re pꝛo inimico qᷓ; pꝛ ſe. Dicendũ ꝙ maioꝛ caritas triplici
ter conſueuit dici. aut in radice. aut in vſu. aut in affectu.
Si loquamur pᷣmo modo vt dicat᷑ maioꝛitas caritatis in
ſua radice:ſi ic nõ eſt maioꝛis caritatis diligeꝛe inimicos qᷓ
amicos.ſilꝛ nec oꝛare.nec eadẽ radice caritatis mouet᷑ di⸗
ligẽs ⁊ oꝛãs ad vtrũqʒ. Si ſcdo mõ ſcʒ qᷓtũ ad vſuzʒ:ſic ma
ioꝛ caritas.i.maioꝛ vſus caritatis ẽ ĩ diligẽdo inimicũ qᷓ
ſe: qꝛ ꝑfectioꝛ ⁊ magis extẽſus.⁊a iſio modo ſilłꝛ oꝛatio ꝑfe⸗

ctioꝛ. Si ðᷣo tercio mõ ſcʒ ituʒ ad effectũ: ſic maioꝛis effi⸗ efficacẽ. Pꝛet. Jo. xv. Si mãſeritis in me ⁊ verba mea
cacie eſt caritas ꝓ ſe qᷓ ꝓ alio.a ſilłꝛ oꝛatõ vt ſupꝛa habitũ in vobis maſerint. qdᷣcũq; volueritis petetis ⁊ fiet vobis.
eſt4 Ao aliud q obieit᷑ de Gꝛeg. bene verü eſl , mult Blo. Siquis petit fidelis ⁊ nõ fit. nõ petit hoc qð babeat
meꝑet᷑ oꝛans ꝓ alio 2 plerũq; citius qᷓ ꝓ ſe eraudit᷑. qꝛ tũ manſionẽ in eo:nec qð habent verba ei que ſunt in eo.ſed
nõ ſemꝑ eraudit᷑ quis oꝛando ꝓ alio vt ſupꝛa tactũ eſt ſicut qð habet cupiditas carnis. Et alia glo. qui manẽt in ihʒu
pꝛo ſe adhibitis circũſiantijs debitis: ideo illa ratõ nõ co⸗ no pnt velle niſi quod eſi ſalutis. Er pꝛima glo. habet᷑ ꝗ;
gebat. 4¶ Ad illud qð obijcit ꝙ indignitas eiꝰ ꝓ quo oꝛat᷑ manentes in ihu ſolũ impetrãt.ex ſcdᷣa ꝓmanentes ſoluʒ
nõ impedit. põt dici ꝙ ĩmo iĩpedit.quia ⁊ ſi qñq; exaudia⸗ volunt que ſe alutis ſunt cõcludit᷑ ergo ꝙ ſolum im trant
tur quia petẽs pꝛo indigno. hoc nõ eſt regulariter verũ ſi⸗ Qui petunt ptinentia ad ſalutẽ. 2 ſic vt pꝛius. G/Rñ o. g
eut qñ oꝛat ſe ↄcurrẽtibo aditionibo oronis efficacis. im petere ad ſalutẽ eſt de ↄditionibo facientibo oꝛonẽ efficaceʒ
mo hoc accidit meritis oꝛantis ⁊ gr̃a exaudiẽtis ſcz di. qꝛ ſiue eraudibilẽ. Cuiꝰdupler põt ratio aſſignari. AUna eſt.
ſua gra miſericoꝛdiſſima frequẽter exaudit pekoꝛes· Silꝛ quia illud ſolũ in petẽdo diuine ↄplacet volũtati ſicut pla⸗
põt rñderi ad aliud qð ſequit᷑.¶ Ad illud qð obijcit ꝙ oꝛo ne dicit glo. Joh. xiiij. ſuꝑ illud. NQðcũq; petieritis in no⸗
facta ꝓ alio magis eſt boneſta 7 . dicendũ ꝙ ꝓ bonis ſpi mane mmeo. Glo. ad ſalutẽ. Alia Pitiꝰno dat: iratus dazet
ritualibo honeſtiꝰ oꝛat quis ꝓ ſe habeẽs caritatẽ q; pꝛo alio 7 ſile. j. Johh. vlti. ſup illud. Qdchq; petieritis pm voluta⸗
e cnritas eſt oꝛdinata. ? magis tenet quis diligere ſeip̃m tem ei audiet vos.lo. Si volumonram ſalutẽ 1 primo⸗
v̈ aliuz. H̊ ꝓ tꝑalibo bonis honeſſiꝰoꝛat᷑ pꝛo alio. Ad il⸗ rum: nõ diſcoꝛdamꝰa volũtate dei. ſi volũtas noltra per
lud qð obijcit.ꝙ or̃o facta pꝛo alio pluribo pꝛodeſt 7c· põt ignoꝛanti a volũtate dei recedit:bona volũtas dei noſtrã
dici ꝙ et ſi pluribo pꝛodeſſe ↄtingit:non ex hocſi equit᷑ ꝙ ſit ſtultã coꝛrigit vt in apło paulo 2tigit. Alia eſt. qꝛ illud ſo⸗
magis efficar ſiue magis exaudibilis ꝙᷓtaʒ ad hoc qð pe⸗ lum ↄgruit bumane dignitati. E hoc dat intelligeꝛe dam̃.
titur.qꝛ cum aliquis oꝛat ꝓ ſe cũ alijs oditionibo: tũc ẽ ip̃a qñ dicit ꝙ oꝛo eſt petitõ ccentiũ a deo.excludẽs om̃e trãſi
oĩo exaudibilis ad votũ.i:qtum ad illud qð petit᷑.non eſt toꝛium ⁊ caducũ ſolũ ſalutiferũ innuendo. Et appellat᷑ ibi
aũt ſic quãdo fit or̃o pꝛo alio. Vnde argumẽtum nõ valet ſalutiferũ nõ ſolũ regnũ celeſte:ſed omne illud ꝑ qð ad re/
ad ꝓpoſitũ.quia nos ꝓponimꝰe neceſſitate exaudibilita⸗ gnuʒ ꝑuenit᷑.quẽadmodũ eſt iuſticia generalis.ſath. vj
tis tum ad meritũ. Ad illud qð obijcit᷑ r merito pᷣme pꝛimũ querite regnũ dei ⁊ iuſticiã eiꝰ.Et ratõ quare ſoluʒ
gratie ⁊c̃.põt dici ꝙ aliquis iuſlus meret᷑ alij pꝛimã gram ↄgruit hũane dignitati hec eſt. qꝛ qʒð petit᷑ illiꝰqui petit de
quia habet vnde põt mereꝛi ſcʒ caritatẽ.ſᷣ nullꝰpõt ſibi me bet eſſe ꝑfectũ.ſolũ aũt bonũ gre glie eſt hmõi. qꝛ nulluʒ
reri pꝛimã graʒ.hoc aũt nõ eſt pter difficultatẽ: b qꝛ ante⸗ tꝑale ſpũ humano excellẽtius:quaꝛe nec ꝑfectiꝰergo nec ꝑ
babeat pꝛimaʒ gram nõ habet vnde mereat. fectum. Quare ergo petũt᷑ bona tꝑalia. hec eſt ratio.qꝛ bõ

44△ diu eſt in hoc mũdo viatoꝛ eſt.⁊ viã ſi uã ↄplere nõ põt ni⸗
rtic 1 9 9 uartus ſi coꝛꝑe ſuſtẽtato.nõ oſequeret᷑ aũt regnuʒ via ſua incõple
Dnſequẽter querit᷑ de tercia ↄditõe. ſcʒ que eſt ta: hinc eſt ꝗ ea ꝑ que coꝛpus ſuſtentat᷑ ad ↄplendaʒ viam

ad ſalutẽ. Pꝛimo ergo querit ſi petere ad ſalu⸗ ſuam exigũt᷑. vt ſunt tꝑalia bona que licite põt petere hac
tem ſit de illis que faciũt ozonẽ efficacẽ. Scðo x cauſa. vt ſic ea que in vſum venerũt m aug. ad obtinen
que ſũnt petẽda ad ſalutẽ. nerit᷑ g ſi petere ad ſaluteʒ Dum illud quo fruendũ eſt referãt. patet igit᷑ ꝙ tꝑalia iſla
ſit de illis que faciũt ad ſalutẽ oꝛonẽ efficacẽ ſiue exaudibi in via oꝛdinata ſunt aliquo mõ ad ſalutẽ.¶ Ad illuo ̊ qdᷣ
lem.ꝙ nõ:videt᷑ ꝑ hoc qd habet᷑ Jac.vlti. Dꝛatõne oꝛauit obijcit᷑ de oꝛatõne helye qua celũ clauſit⸗ ignẽ deſcendere
helyas.Glo. aſtruit exemplo quãtũ valet oẽo iuſti aſſidua fecit. poſſet bꝛeuiter rñderi.ſᷣm glo. ſup illudð AMath. v. di⸗
cum helyas tm̃ vna oꝛatione oꝛando tam longo tꝑe conti⸗ ligite inimicos veſtros que dicit. vident᷑ ↄtra eſſe impᷣcatõ
nuerit celum:terris imbꝛẽ auertit: moꝛtalibo fructũ nega⸗ nes ꝓphetaꝝ.que nõ dicunt᷑ voto optantiũ:̊ ſpũ pᷣuiden⸗
nit. hec glo. Sed helyas nihil hac petitione petijt ꝑtinens tium.qð oꝛabat helyas nõ optabat:hᷣ puiſum nũciabat.et
ad ſalutẽ: ⁊ tamẽ fuit exaudiiꝰ.⁊ habuit oro efficaciã ple⸗ ita nulla illaꝝ oꝛationũ erat ozo ꝓpꝛie. vel põt dici ꝙ hely
nam. ergo petere ao ſalutẽ nõ eſi de ↄditõibo faciẽtibo oꝛo⸗ as cum eſſet zelatoꝛ illi legis que dicit p̃cipit mnaleficos
nem efficacẽ. ¶ Pꝛet.iiij. Reg. in pᷣncipio.petijt idem hely ne patieris viuere Exo. xxij.euit.rxiiij. Qui blaſphema
as ꝙ ignis duos quinq̃genarios.⁊ eos qui cũ eis erãt de⸗ nerit nomen dñi moꝛte moꝛiat᷑. meritoꝛie ex quodam ʒelo
uoꝛaret.2 qð petijt impetrauit. fuit tñ illud ſaluti ↄtrariũ iuſticie poterat petere a deo ydolatroꝝ ꝑturbationeʒ tꝑa⸗
ergo vt pꝛius.4l Pꝛet. Lobie.iij. petijt ſara raguelis filia lem.quẽadmodũ erãt illi quibo dñs beneficia celeſtia ſub⸗
obpꝛobꝛiũ a ſe remoueri dicẽs. peto dñe vt de vinculo im⸗ traxit: ⁊ moꝛtis ꝑpeſſionem alijs quos ignis deuoꝛauit. et
pꝛoperij huiꝰ abſoluas me. Et ſequit᷑ ibi ꝙ impetrauit. tiñ merebatur exaudiri:tum quia ſancte 7 zelo iuſticie poſtu⸗
illud impꝛoperiũ coꝛꝑale.nec fuit ꝑtinens ad ſaluteʒ vt vi⸗ labat:tum quia deo voluntatẽ ſuam ↄſoꝛmabat cui place⸗
cetur. multa talia inueniũtur in ſcriptura.vnde Geñ xxv bat ꝙ terra ab ydolatris purgaret᷑.iſtud ergoꝛ ſi vtriſq;
depcatus eſt Yaac dñũm ꝓ vxoꝛe ſua eo ꝙ ſteꝛilis eſſet.qui Apter ſuam maliciam erat in diſpendium: ꝓphete tamen
eraudiuit eũ.⁊ ita ↄcludi põt ꝙ nõ requirit᷑ petere ad ſalu plurimum fuit ad meritum. Et ideo patet ꝙ iſte due ratio
tem inter ↄditões que reddũt oꝛatõeʒ efficacẽ. ¶ Ad oppo⸗ nies nõ pcedunt. Et ꝙ hoc itaq; ſit manifeſte dicit beatus
ſitum Joh.xiiij. Qocũq; petieritis patreʒ in nomie meo H Aug. li. ij. de mirabilibo ſacre ſcripture vbi loquit᷑ de clau⸗
faciã. Glo.ao ſalutẽ aliqua ꝓpitius nõ dat que iratꝰdaret ſione celi ⁊ ſacerdotibo baal quos ipᷣe intfecit.in quo facto
hec glo. ſi ergo illud ſolũ petere debemꝰqð dns dat ꝓpitiꝰ: illud de quo nunc loquimur ſatis xclarat᷑.dicit em̃ ſic ſa⸗
qꝛ: qð dat iratus potiꝰ eſi ao malũ petentis q́; ad bonum: cerdotes ydoloꝝ ſine homicidij culpa dei ſeruꝰ interfecit.
plane eſt ꝙ ſolũ qð eſt ad ſalutẽ eſt petendũ.¶ Pꝛet. paul⸗ quippe qni erat in illa lege blaſ⸗ phemũ non patiens viuere
petens ſtimulũ amoueri.j.Coꝛin.xij. pie petijt. qꝛ cum eẽt quod ſumptum eſt ex verbo ſupꝛa poſito.Qullus ergo ho
lanctus:attribuebat amotionẽ ſtimuli ipᷣi deo. petijt etiaʒ minum ydolum colit niſi blaſ⸗ phemꝰexiſtat. ac per hoc qui
ꝓ ſe:qꝛ dicebat ne magnitudo reuelatõnũ extollat me. pe⸗ ydolatre cultoꝛes:mactauerat blaſphemos ⁊ ſacrilegos ð
tijt etiã pſeuerãter: qꝛ dicit ter ſe petiuiſſe.⁊ exponit Glo. terra purgauerat. Et poſt bec omnia qui nubes pꝛofuſio⸗
mnltotiẽs. Vnde ꝑpendi põt Pa petitõe nõ deſtitit:donec ne tribus annis ⁊ ſex menſibus oꝛando prohibuerat:i mo
ſibi a dño eſt rñſum. ergo ſibi vt videt᷑ nõ defuit niſi illa ſo dico tempoꝛis ſpacio eodem oꝛationis be officio ſitienti
la oditio. petere ꝑtinẽs ad ſalutẽ.qꝛ igit᷑ qdð petebat: ad ſa terre abũdantem pluuiã 2 placidam a teo impetrabat. qᷓ
lutem nõ erat:fruſtrabat᷑. Et hoc plane dicit glo. Ro. viij. in terra pꝛius nequaqᷓ; veniſſet: niſi eẽ a cultoꝛibo baal pri
ſuꝑ illud. Quid oꝛemꝰneſcimꝰfallimur ꝓgdeſſe putantes qᷓ us mũdaret.hec aug. Ex hbis plane habet᷑ ꝙ placebat dño
poſcimꝰcum nõ ꝓpſint vt paulo ↄtigit d oꝛaret vt ſpũs ab exſtirpatio blaſ phemox.i.cultoꝝ ydoloꝝ. tales aũt erant
eo diſcedẽt qui ex rñſo dni didicit cõtra ſe eſſe qð petebat. quos ignis deuoꝛauit. Fᷣm qð habet᷑iiij. Reg.j.ꝙ ibant ad
hec glo.ergo vt videt i ſta aditõ maxime exigit᷑ ad oꝛ onem ceũ acaron oſi ulendũ: ꝓpheta oꝛãdo volũtate ſua diuie cõ⸗

eg
bis,
beat
ſed

lz
lan

G
to8
ma
zelo
⸗
ſuv⸗
ſteer
oſto⸗
ace⸗
iſ;
men
auo
dtus
lan⸗
facto
ſeſa⸗
gvere

ego

os
ttimo
nini
bal
alge
ton
N

mimrrnrrrnrmrr rererrrrrrrrenn,

138214ñ54.—

¶Erenuneſtio

foꝛmabat: a ſancte 2 feruenter poſtulabat.¶¶ Zd illð qð
obijcit de Saro: pʒ ꝙ petitio ſua ſi attendat᷑ bñ:nõ appe
tebat ſolum amoueri obpꝛobriũ illatũ ab ancilla: ſ etiã
ſterilitatis cũ appetitn fecunditatis ſiue pꝛolis ad cultũ
i ꝓcreande. bec ſi debite fuerint oꝛdinata ſunt ad ſa⸗
lutem. ⁊ boc plane baberi põt ex verbis Aug.d oꝛando
o ad ꝓbam vbi dicit.ꝙ oꝛatio Anne qua petijt filium
ſcʒ Samuelez ad illã ꝑtem oꝛonis dñice reducit᷑: libera
nos a malo. Et bec eſt ratio quare oꝛdinata fuit ad ſalu
tem. ſimile eſt in ꝓpoſito.

¶CkͥÿIonſequenter que .S. j.

ritur. que dicũtur eſſe ad ſaluteʒ petenda. ſcʒ on illa que
cauſalit 2 ꝓpꝛie ſunt ad ſaluteʒ: aut illa que ſunt ad ſalu
tẽ ſiue cauſalr ſiue occaſionalłr. Si primo mõ: Sille ſolꝰ
petit ad ſalutẽ qui petit vita eternã: vel gram vel virtutẽ
vel oꝑa virtutũ.ᷓ paulus petendo amoueri ſtimulũ:non
petijt ad ſalutẽ.qdð videt᷑ falſum: cum peteret amouerii⸗
centiuũ libidinis:⁊ illud qð erat auctiuuʒ peccati quis.
Pret᷑. incentiuũ libidinis ſi ꝓcedit in aciũ ꝑditioneʒ
inducit. ᷓ petere eius amotioneʒ eſt petere ad ſalutẽ.q̊ ñ
ille ſolus perit ad faluteʒ qui petit illa q̃ cauſalr ſunt ad
ſalutez. Si vᷣo omia ſunt ad ſaluteʒ. g predeſtinatus cõ⸗
uenient põt petere lapſum in peccatu:qꝛ lapſus eſt ei oc⸗

caſio ſalutis.vñ ſuꝑ ũlud Ro.viij. Scimus qũo diligen

tibus deũ omia cooꝑant᷑ ĩ bonuʒ. vt ſi qui eoꝝ euiant
exoꝛbitant ↄtra ipſuʒ: vſq;adeo vens talibo cooꝑatur ꝙ

atq; cautioꝛes. ¶ Pret᷑. ſᷣm hec cõtraria.ſ.pauꝑtates ⁊
diuitie: ſanitas ? infirmitas ſunt ad ſalutem ſicut cauſa
vel occaſio ſalutis.De pauꝑtate pʒ ys.xlviij. Elegi te in
camino pauꝑtatis. YZaco.ij. Qonne deus elegit pouꝑes
in hoc mũdo. SDe diuitibo pʒ. ↄſitebit᷑ tibi cum tu bñfece
ris ei. Iteʒ Luc.xvj.Tacite vobis amicos de mãmona ĩ⸗
iquitanis. De ſanitate Ecẽi.xxj. Viuus ⁊ ſanus conſite⸗
beris 2 laudabis dñm. De infirmitate Ecci.xxxj. Inſfir
mitas grauis ſobriaʒ facit aĩaʒ. Si ̊ raria ſunt ad ſa
luteʒ:eadezʒ rõne equus bos ⁊c.q ſi pie ⁊ ꝓ ſe ⁊ ꝑleuerã⸗
ter quis petat omia talia:ↄcurrant q̃tnoꝛ ↄditõnes q̃ di⸗
cte ſunt.q̊ de nccĩtate exaudiet᷑ talis oro.qð pʒ eẽ falſuʒ·
4 Pret᷑. martiriũ eſt ad aureolã. ad ſalutẽ. ſi ꝗs pie
ꝑſeuerant᷑ petat martiꝛiũ obtinebit.Cõtra.deꝰ non
creabit nouos carnifices ꝓpter ipſos.¶ Pret᷑.inſtantia
in beato Franciſco qui ad martiriũ młi anhelauit nec
obtinuit¶ Rnſio.Ad hoc põt dici.ꝙ illud ſimpłrẽ ad
ſaluteʒ vt᷑ bita eterna.gratia.virtus.⁊ actus vᷣtutis. q̃ſi
diceret.qꝛ ſolus deus eſt cauſa ſimpłr ſalutis.⁊ G̊ ad ſa⸗
luteʒ petendũ eſt omibo. Cauſa etiã ſalutis eſt illud qð
eſt q̃i cauſa materialis diſponẽs ⁊ pꝛeꝑans ad ſaluteʒ. ſᷣ
occaſionalis ⁊ accñtalis: ſicut pauꝑtas infirmitas tri
bulatio. Ps.Oculi eius in pauꝑem reſpiciũt. Ecci.xj.
AMalicia hoꝛe obliuioneʒ facit lururie marxime. PS.tri
bulatio ⁊ anguſtia inuenerũt me:mãdata tua meditatio
mea eſt. Lec & ſunt cauſe occaſionales ad ſaluteʒ.ꝗa qͥ⸗
dãmodo diſponũt ⁊ preꝑant aliqͥs ad ſalutẽ.qꝛ ⁊ mouẽt
ad aliã vitam appetenda: ⁊ ad fugã pct̃i inſtigãt. Et hec
nõ ſunt ſimpłr petenda ſ̊ generatłr.lʒ qñq; ⁊ a ꝗbuſdã vt
a ꝑfectioꝛibo ⁊ ſoꝛtioꝛibo:nõ aũt infirmis quibo ſolẽt eſſe
qnq; cauſe impatiẽtie ⁊ murmuratõis.Sanitas oũt cor
ꝑalis delicie ⁊ diuitie etſi qñq; ſunt occaſiones ſalutis:
tñ quia plures ꝑ hoc deuiant a ſalute: nõ dicẽda ſunt cã
ſalutis neqʒ ſimptr neq;ʒ occaſionałr.Ecẽ̃i.xx.Si diues
fueris ñ eris immunis a delicto.j. Limoth.v. Tidua q̃
in delicijs eſt viuens moꝛtua eſt. Aligꝗbo tñ diuitie ⁊ ſani
tas coꝛꝑalis ſũt occaſio ſalutis.illis videlʒ q murmurãt
ↄtra pauꝑtateʒ:⁊ impatient᷑ ſuſtinẽt infirmitateʒ.q̃ ĩ ca⸗
ſu petende ſunt ne aĩa murmure ⁊ impatiẽtia nimis fati⸗
gata deficiat ⁊ coꝛuat ꝑ pctẽmn. Que ꝙᷓ ſunt ſimpłr ⁊ pro
prie.alia aũt q̃ nõ ſunt ſimplir cauſe ad ſalutẽ ⁊ occaſio⸗
nes cauſales vel occaſiones ſimplr: in caſu qͥ ſunt ad ſa⸗
lutẽ petenda ſunt. Et intelligo cãm occaſionalẽ q̃ aliquo

etiom eis faciet ꝓficere in bonũ:q; bumilioꝛes reddunt᷑

xcvj.

modo oꝑat᷑ ad aliqð qð occaſionalłr ptingit/occaſionem

ſimpłr q ſolũmodo eſt materiałr euẽtue rei ſine alia co⸗

opꝑatõne. 4l Dicendũ ad primũ. ꝙ lʒ vita eterna 2 alia

S.tacta ſint ſimpir ad ſalutẽ ⁊ ꝓpꝛie: tñ vt ex dictis patz
alia in caſu ſunt petẽda ad ſaluteʒ. ⁊ põt ocedi ꝙ petitio
Pauli nõ fuit directe ad ſalutẽ:cũ ſtimułꝰille fuit ſibi cã
exercẽde vᷣtutis.̊ infra planiꝰ patebit. Qec valet iſið ar
gumẽtũ petiuit amoueri incẽtiuũ libidinis ⁊ inductiuũ
peti.ᷓ petiuit qð erat ad ſalutẽ.qꝛ lʒ ſtimulꝰ ille erat in⸗
centiuũ libidinis ⁊ cooꝑatm̃ ad inductiõʒ pct᷑i qutũ eſt
tæ ſe:tñ qꝛ erat illi cã exercende vᷣtutis.⁊ gra dina oꝑãte
ſufficiẽter coercitꝰ a diſſolutõne in actũ pct᷑i: petere eius
amotõʒz nõ fuit petitio ad ſaluteʒ.ꝗ¶ Ad illud qð obijcit.
ꝙ ſi ea qᷓ ſunt occaſionatr ad ſalutẽ ſunt petẽda ad ſalutẽ
petẽdus 5 eſt a p̃deſtinatis lapſus in pctm ⁊c̃. Dicẽdũ ẽ
ꝙ nõ ſeꝗt᷑.qꝛ cũ hec pᷣpoſitio ad:dicat oꝛdinẽ:illa ſolũmõ
ſunt ad ſalutẽ petẽda q̃ aliq̊ mõ oꝛdinata ſunt ad ſalutẽ.
lapſus aũt in pcẽjm nullo mõ eſt oꝛdinatꝰ ad ſalutẽ.¶¶ Ad
illã glo.vſq;adeo deus talibo oĩa cooꝑat᷑ ⁊c.dðm ꝙ intẽ
tio glo.nõ eſt ꝙ mala ſint cã ſimpłr ſalutis vel cã occaſi⸗
onalis:ſ̊ ꝙ ꝰ ꝗ de ſua ineffabili pꝛudẽtia ⁊ bonitate ex
ipſis malis bonũu elicit:facit illis mala ĩ modũ ꝓueire.
Dicendũ eſt etiã.ꝙ nõ eſt incõueniẽs qtum ad diueꝛſos
ſtatus ↄria eẽ eideʒ cauſaʒ ad ſalutẽ:ᷣ n ita ꝙ vtrũq; cõ⸗
tꝛaꝛioꝝ ſit ſimpłr ad ſalutẽ.ſᷣ̊ alteꝝ ſimpłr:⁊ reliquũ ᷣm
qd. 4 Ad h̊ qͥ querit᷑ de martirio. doᷣm ꝙ martiriuz dire
cte eſt ad ſalutẽ ⁊ ꝑ ſe.vñ Philipᷣ.j.vobis datũ eſt ꝓ xpᷣo
nõ ſolũ vt in eo ̊D vt etiã ꝓ illo patiamĩ. nõ tñ ncce ẽ ꝙ ſit
iſti ad ſaluteʒ q infirmꝰ ẽ ⁊ imbecillus: ꝗ foꝛte deficẽt in
toꝛinẽtis ⁊ rpᷣm negaret.vñ quocũq; petẽte martiriũ nõ
ncce eſt q̃tuoꝛ ↄditòes pᷣtactas currere:ſiẽ ↄtigit in pᷣmi⸗
tiua eccia ⁊ ↄtinget in fine.naʒz qᷓtũ ad quedã dr eccieſia
terribilis vt caſtroꝝ acies oꝛdinata Cant᷑.vj.vñ in pᷣmo
ſtatu eccie habebat eccia milites foꝛtiſſimos. ſilr hẽbit ĩ
fine.ſ.tꝑe antixpi:ꝗ tũc ſuſtinebũt martiriũ ꝓ xpᷣo. vnð
Deut᷑.xxxiij.ſicut dies iuuẽtutis tue:ita ⁊ ſenectus tua.
In medio aũt ſunt infiꝛmioꝛes quibo magis ↄpetit ſtatꝰ
ↄfeſſoꝝ qᷓ martiruʒ.vñ ſi aligꝗs tał peteret martiriũ.aut
foꝛte nõ peteꝛet ad ſaluteʒ:aut p̃ᷣſumptuoſe.⁊ ita nõ pie.
vñ nõ eſt ncce vt obtineat.vel ſoꝛte ex aliq̃ puiſione dĩna
maioꝛis admiꝛatõis ⁊ vtilitatis gr̃a decꝛetũ ẽ aliqͥs ñ aſ⸗
ſeg qð petebãt.ſicut fint de bẽo frãciſeo.⁊ bto antbonio:
qambo martiriũ appetebant.
rticulus quintꝰ
DOnſequẽter querit᷑ de illa ↄditõe oꝛonis q̃ eſt
petere ꝑſeuerant.Et primo querit᷑ qꝗd ſit pe⸗
re ꝑſeuerãt. Scðo.an ſit nccio d illis que
faciũt oꝛoneʒ efficacẽ.¶ ¶ Querit᷑ ̊ pᷣmo: qd ſit petere ꝑ⸗
ſeuerant.aut h̊ eſt petere ꝑ multa tꝑa.ſ.dies vel annos:
aut donec obtieat᷑ res petita:aut toto tꝑe vite oꝛãtis. Si
pᷣmo mõ: ſi gs petat ꝑ dies aliq̃t vel annos ꝙ nõ punia
tur ĩ inferno alijo ocurrẽtibo:obtinebit etiã ſi poſtmodũ
peccauerit moꝛtalr. ⁊ ita videt᷑ ꝙ non ncce ſit ꝙ reſuꝛgat
ad caritatẽ:qꝛ alit efficaciã oẽo ſua ñ bꝛet.Si aĩ᷑ petẽ ꝑ⸗
ſeuerant eſt petere donec obtineat᷑ res petita: ̊ ſtatim vt
petiuerit ꝑſeueꝛant dabit᷑ illi qð petit. qð videt᷑ falſuʒ · qꝛ
ſuꝑ illð ZJo.xiiij. Quodcũq; petieritis pr̃em in noĩe meo
dabit vobis.dicit glo.ſtatim vel poſt.nõ oꝑtzʒ q ſtatim
ct᷑ qð ꝑſeueranter petit᷑. Si aũt petere ꝑlenerant eſt pe
tere toto temꝑe vite petentis:& nibil aliud põt peti:cũ re
quirãtur q̃tuoꝛ ↄditõnes ad efficaciam oronis talis: exq
petitio illa totũ tps occupat.¶ Rñnlio. ad h pt dici. ꝙ b⸗
ſeuerãt oꝛare ꝓut ẽ vna ↄditõnũ efficiẽtiũ oronẽ efficacẽ
tria cernit.q̊ꝝ vnũ ẽ hituał ↄtinuatio deſiderij eternoꝛũ
ſiue nccioꝝ.j. Lheſſa.v. Sine intermiſſiõe oꝛate. Blo.
ipʒʒ deſideriũ bonũ or̃o ẽ.ꝛ ↄtinuũ deſideriũ ↄtinua ẽ oꝛo
Alið ẽ iteratio ſiue frequẽtatio oronis. Lerciũ ẽ expul⸗
ſio impedim̃ti qͥ minꝰ im pediret᷑ efficacia osonis. Pri⸗
mũ hoꝝ triũ ẽ prĩcipiũ ſcði.terciũ ẽ ↄplemẽtũ pᷣmi⸗ ſcði
Ftũ ad efficaciã· Si. n. interueniret impedimentum ali⸗
14

,
Be

qð vt peccatũ:nec ↄtinuatio habituũ deſiderij nec itera⸗
tio actualis oroms efficaciã haberet.¶l Ex his pz rñſio
ad illud quo querit᷑.ſ.qꝗd ſit oꝛare ꝑſeueꝛant. Ad G̃ q qri⸗
ti qñ aũt eſt petere ꝑ multa tꝑa ⁊c. Põt dici petẽ peꝛ
multa tꝑa nõ eſt ꝑetere ꝑſeuerãt niſi excludat᷑ impedimẽ
tũ quo minꝰ fit oꝛo efficax ad obtinendũ qð petit᷑. aliqñ
enĩ interrũpit᷑ ꝑſeuerãtia ꝑ peccatũ moꝛtale. aliqñ ꝑ ve
niale frequẽter iteratũ.⁊ etiã vt dicũt aliꝗ aliqñ ꝑ tepoꝛẽ
7 remiſſiõz.Et ꝑ h̊ pʒ ꝙ ſi aligs ꝑ duos anos vel ꝑ tres
petierit pie ⁊ ꝑſeuerant᷑ ꝓ ſe ⁊ ad ſalutẽ: ⁊ poſimoduʒ
peccet moꝛtałr.nõ ẽ ncc̃e ꝙ obtineat: qꝛ interruptio moꝛ
tificat pietatẽ ⁊ ꝑſeueꝛantiaʒ.vñ tãtũ eſt ac ſi nõ petiuiſ⸗
ſet. vñ Eʒech.xviij. Si auerterit ſe iuſius a iuſticia ſua:
omẽs iuſticias quas fecit nõ recoꝛdabũt᷑. ſic pʒ ſolutõ ad
primã queſtionẽ.q Ad illð qð obijcit ſeu querit᷑. ſi oꝛaẽ
ꝑſeuerater eſt oꝛare donec obtineat᷑ res petita ꝑ efficaciã
oꝛonis.põt dici ꝙ oꝛare qͥuſqʒ obtineat᷑ res petita inclu⸗

dit in ſe oꝛare ꝑſeuerant.¶l Ad illð qð obicit᷑ ꝑ illã glo.

ſtatim vel ꝑpꝰ.põt dici ꝙ oꝛare ꝑſeu erãt. i.donec res peti
ta obtĩeat᷑ ſic intelligit᷑.i.donec iuſtũ ſit ſiue dignũ ꝙ res
petita iuy decẽtiaʒ dine bonitatis ſit obtinẽda· iſti ſnĩe
rñdet glo.que diẽ̃ ſtatim vel poſt. q.d. qdcũq; petieritis
patrẽ ⁊c̃.dabit vobis ſtatim vel poſt.i.dignos vos exbi⸗
bebit vt ſtatim vel poſt obieatis qð petitis.¶ Ad id qð

qrit᷑ petẽ ꝑſeuert ẽ petẽ oĩ tꝑe vite petẽtis. põt dici ½

nequaqᷓ; pᷣm illã ↄditõʒ q attẽdit penes frequẽtẽ iteratõʒ

actus or̃onis:lʒ ſᷣm illã q̃ attẽdit᷑ penes excluſiõeʒ impe
dimẽti.Ympedimẽtũ.n.pct᷑i moꝛtalis ſequẽs ⁊ foꝛte ve⸗
nialis ſequẽtis qñqʒ ãnihilat eficaciã oꝛonis:cuiꝰ efficra

cia ẽ ex ↄditionibo qꝗ efficiũt illã dignã exaudiri.nõ ſoluʒ
ad meritũ:̊ etiã ad votũ. .
nſequẽter quc S. .
rit.vtꝝ petere ꝑſeuerant ſit nceiuʒ ad H ꝙ oꝛo ſit exaudi
bilis. ſic videt᷑. Dicit.n. Greg.in moꝛat. vtutis põdꝰ
oꝛo nõ bʒ:quã nequaq; pſeueꝛantia ↄtinni amoꝛis tenet.
h plane hr̃ ꝙ ſine ꝑſeuerãtia or̃o efficaciã nõ hʒ.¶ Pꝛet.
Criſoꝰ.de ↄpũctõne coꝛdis. Ab oꝛone nõ recedas quſqʒ;
accipias finẽ poſtulati.acceptõ depcantis ẽ: tũc ceſſa qnñ
acceꝑis.ĩmo magis nec tũc ceſſes. ̊ 2 tũc ꝑſeuera agens
gratias ꝓ eo qð accepiſti:vt ꝑſeueraret nibi qð acceꝑis.
4Pret.Cuc.xj.ſuꝑ illud.Quis veſtrũ hẽbit amicũ ⁊c.
HGlo.poſtꝙᷓ foꝛnã oꝛonis rogãtibo ꝓpoſuit: inſtãtiã etiã
⁊ frequentiã illis iniũgit. vt nõ ſolũ diebo ſᷣ etiã noctibo
oĩo teferat᷑ ꝗ.n.media nocte panes ab amico petit: 2 in
petendi intentõe ꝑſiſtit:nõ fraudat᷑ oꝛans. hec glo.⁊ ita
vt priꝰ.4! Pret.iſte preſcitꝰ hñs grãm petit dari ſibi vi
tã eternã.pie petit: ↄſtat.qꝛ ⁊ deũ petit ⁊ ĩ caritate eſt. ⁊
ad ſaluteʒ:qꝛ vitaʒ eternã. ꝙ le ⁊ ꝑ magnũ tp̃s: qꝛ per
triginta annos.impetrabit ne: cõſlat ꝙꝓnõ.q̊ or̃o ſua ñẽ
efficax.⁊ ↄſtat ꝙ nibil impedit niſi qꝛ nõ pſe 6xſe⸗

nerantia maxime videt᷑ facere ad of̃onẽ Cõtra. ſemp

oꝛare nõ eſt in nr̃a ptãte.ĩmo impoſſibile eſt ꝙ ſp oꝛatõi
inſiſtamus.bᷣ oronis efficacia nibil includit in ſe impoſ⸗
ſibilitatis.̊ planũ eſt.̊ ſꝑ oꝛare nõ ꝑtinet ad oronẽ effi:
cacẽ.quare nec ꝑſeuerãter oꝛare.̊ ⁊c. Si dicat pſeue⸗
rant᷑ oꝛare nõ dicit᷑ h nihil aliud facere ꝙᷓ oꝛare ſicut ob⸗
ijciebat᷑.ſ vt nulla die intermittat᷑ certa ſiue debita hoꝛa
oꝛandi.ſᷣim ꝙ dicit aug.in hereſibo.Cũ dñs dixerit opoꝛ
tet ſꝑ oꝛare ⁊ nõ deficere.Et aplus. Sine intermiſſione
oꝛate.ſaniſſime ſic accipit᷑:vt nulla die intermittat᷑ ceꝛta
hoꝛa oꝛandi.h̊ eſt oꝛare ꝓ loco 2 tꝑe.Et tũc obijcit᷑.quia
tũc peccatoꝛ poſſet ꝑſeuerare in orone:nec tñ eẽt neceſſa⸗
riũ ipᷣm exaudiri.ſᷣm ꝙ dicebat cecus natus Jo.ix. Sci⸗
mus qꝛ peccatoꝛes deꝰ nõ exaudit.¶¶ Sʒ ſi vlteriꝰ dicat 2
addat᷑.ꝙ ille ꝗ ſic petit eẽt iuſtus.adhuc obijcit᷑.qꝛ poſſi⸗
bile eſt ꝙ cadat a caꝛitate ⁊otinue tñ orat.nũꝗd nccio ex
audit᷑ ↄſſat ꝙ; nõ.⁊ ſic vt priꝰ.¶! Joꝛſitan diceret᷑ pſe⸗
ueratia debet intelligi nõ oronis: ̊ potiꝰ cari tatis. Sʒ
odhuc obicit᷑. ꝙ poſſibile eſt iſũ ab oꝛone crliſtere: tñ in
caritate ꝑmanebit.nũgꝗd impetrabit: oſtat ꝙ nõ. nullo

modo videt᷑ ꝑſeuerãtia ꝑtinẽ ad oꝛonez efficacẽ. ¶ Pret.
ꝑſeuerãtia ſit ſpẽs foꝛtitudis ſitr patiẽtia ⁊ lõganimi
tas.querit᷑ qre magis ponat᷑ eẽ vna de ↄditõnibo oꝛonis
efficacis qᷓ alie.videt᷑.n.q ſicut patiẽtia ⸗ longanimitas

ad oroneʒ efficacẽ nõ faciũt:qꝙ nec ꝑſeuerantia pari mõ.

Rñſio.doᷣm ꝙ ꝑſeueꝛãtia requirit᷑ ad efficaciã oꝛõis.

⁊ ſicut S.dictũ ẽ.ꝑſeueꝛantia attẽdi debet: ⁊ qᷓtũ ad actũ
oꝛonis:⁊ q;tum ad habitũ caritatis.aliter.n.nõ eẽt vere
ꝑſeuerantia niſi ↄtinuaret᷑ oro caritati. ſicut plane dicit
glo. Luc.xj.ſuꝑ illud.Quis veſtꝝ hẽbit amicũ ⁊c. Glo.
poſtꝙᷓ foꝛmã oronis rogãtibo expoſuit:inſtantiã etiam 2
frequenti oꝛandi illis iniũgit.vt nõ ſolũ diebo:hᷣ etiã no
petit ⁊ in petẽdi intentõne ꝑſiſtit: nõ fraudat᷑ oꝛans.hec
glo.ꝛ intelligat᷑ iſta ꝑſeuerantia vt ſ- cʒ nõ intermittat᷑ ceꝛ
ta hoꝛa oꝛandi.ſicut exponit augꝰ. Silr ex altera ꝑte nõ
ſufficeret ꝑſeuerãtia iſta oronis niſi adeſſet ꝑſeuerantia
caritatis.pctoꝛeʒ.n.nõ ẽ nccẽiuʒ exaudiri quãtũcũq; ꝑſe⸗
ueret. Yo. ix. Scimꝰ (dixit cecus) qꝛ deus peccatoꝛes nõ
audit. Si aũt aliqñ exaudiat᷑.Sᷣ nõ eſt qꝛ or̃o eoꝛuʒ ſit di
gna exaudiri:hᷣ ꝙ effectũ ↄſequit᷑ ẽ ꝓgter illius g petit bo
nitatẽ. de h̊ ſatis dictũ eſt g. De iſia etiã ꝑſeuerãtia cari⸗

tatis dicit expᷣſſe Greg.in moꝛał. virtutis põdus oꝛo nõ

bʒ quã nequaꝙᷓ ꝑſeuerãtia ↄtinui amoꝛis tenet. ¶¶ Ad il
lud igit qð primo obijcit᷑ planũ eſt. nõ enĩ accipit᷑ ibi ꝑ⸗
ſeuerantia qᷓi nihil aliud fiat. ᷣ ſicut S. dictũ E.4¶ Siliter

pʒ rñſio ad ſecũdũ ⁊c. qꝛ nec ꝑſeuerare in oꝛando ſoluʒ:

nec in diligendo ſolũ efficaciã facit.ſᷣ potius in vtroq;.⁊
aꝛgumenta illa ab inſufficienti ꝓcedebãt.4 Ad illud qð
obijcit. ꝙ ꝑſeuerãtia eſt ſpẽs foꝛtitudinis ⁊c̃. Dicẽduʒ ꝙ;
ꝑſeuerantia inqᷓtũ attendit᷑ in aggreſſiõe terribiliũ ⁊ to⸗
lerantia arduoꝝ:eſt ſpẽs foꝛtitudinis:⸗2 eſt viꝛtꝰſpẽalis.
⁊ ſic ſumpta nõ eſt ↄditio petendi vtS obijciebat᷑.ſic̃ nec
patiẽtia ⁊ lõganimitas. Alio mõ generalit accipit᷑ ꝓut
dicit ↄtinnuatõʒ ↄpletã ĩ incepto.⁊ iſto mõ eſt ↄditio que
cõmuniter omniũ virtutũ poteſt eſſe.⁊ iſto modo accipit᷑
in ꝓpoſito. iſto modo ei ſpecies foꝛtitudinis nullo mo⸗

do coꝛ L
quartu,
Equit᷑ ð efficacia oꝛõis q;tũ ad ſatiſfactõʒ.
Querit᷑ ꝗ̊ vtꝝ oꝛo ſit ſatiſfactoꝛia. Et vide
tur ꝙ ſic. Aath. xvij. h̊¶ genꝰ demonioꝝ ñ
eijcit᷑ ?· Glo.carnaliũ voluptatũ vniuer⸗
ſitas ñ minuit᷑ niſi pᷣmũ ſpũs oꝛõe roboꝛet᷑.ſ̊ oĩs actꝰne⸗
ceſſoriꝰ ad minuẽda voluptatẽ ẽ ſatiſfactoꝛius. ergo ⁊c.
Pret. augꝰ.i pmõe dñi ĩ mõte. ſunt qᷓdã pcta pealia qᷓ
oꝛõe dñica ſoluũt᷑.ſᷣ oĩs actꝰ penitiuꝰ qͥ pcẽa ſoluũt᷑ ẽ ſa⸗
tiſffactoꝛiꝰ.ᷓ actꝰ oꝛõis ẽ ſatiſfactoꝛiꝰ.¶ Pꝛet. Eg. Satil⸗
facẽ᷑ ẽ cãs petoꝝ excidẽ ⁊ peccãdi aditũ ñ ĩdulgẽ.ſᷣ oꝛatõe
maxiĩe excidũt᷑ cãe pcroꝝ.q̊ ⁊c.q Pret.Anb. ĩ li.cur deꝰ
hõ.Satiſfacẽ ẽ honoꝛẽ debitũ deo reſtituẽ. ̊ oꝛõe maxĩe
reſtituit᷑ honoꝛ dei.̊ ⁊c̃.q Pret.plꝰ ẽ oro q poſſeſſio: ⁊
ſpũs qᷓ; caro.ſᷣ actu afflictõis ĩ poſſeſſiõe vtpote ꝑ elemo⸗
ſina: ⁊ ĩ carne ꝑ ieiuniũ fit ſatiſfactio ꝓ pct᷑is. Sactu af⸗
flictõis ipiꝰ ſpũs p̃ᷣt ſatiſfacẽ.hmõi atẽ oro. Svt prius.
Mret.ĩ peto duo ſũt.ſ.libido ⁊ ↄtẽptꝰ.i.oↄuerſio ⁊ auer
ſio.penes at᷑ auerſionẽ ẽ cã pcti:qꝛ ex illa ꝑte ẽ ↄotẽptus.2⁊
iõ ſatiſſactõ maxie attẽdit᷑ penes ↄtẽptũ.bᷣ oro magis ẽ 3
ↄtẽptũ ꝙᷓ alia ſatiſſactio:⁊ magis illi repugt.q̊ videt᷑ ma
rime ſatiſfactoꝛia. ¶ Cõtra. ſið. in actiua. exercitiũ
boni oꝑis cũcta erhauriẽda ſunt vicia.ſᷣ̊ ofo ẽ ꝑs vl ſpe⸗
cies ↄtẽplatõis.ꝗ̊ᷓ ſi exeꝛcitiũ boni oꝑis ſuffic̃ ad vicia de
lenda:nõ ẽ oꝛo nccia ad vicia tollẽda.ᷣ nõ eſt ſatiſfacto⸗
ria ꝓ vicijs ſiue pctis. Pret.ſi ꝑ exercitiũ boni operis
cũeta vicia ſunt exhauriẽda.⁊ qð ꝑ vnũ põt fieri nõẽ ne⸗
ceſſe neqʒ ↄueniẽs fieri ꝑ plura.ᷓ nõ ẽ oꝛo nccia neq; ↄue⸗
niẽs ad vicia exhaurienda.&̊ ſi oꝛo eẽt ſatiſfactoꝛia: ne⸗
ceſſe eſſet vel conueniẽs vt per eam tollerẽtur vicia.ergo
⁊c̃. ¶l Pret.ſatiſfactio pertinet ad foꝛũ iuſticie: oo nõ ſᷣ
ad foꝝ miſcdðie. oꝛatio non eſt ſatiſſactoꝛia. . Item ſa⸗

ctibus or̃o deferat᷑. qui.n. media nocte panes ab amico

—, —2- —S

U - —„

—————0— — - —

—

lon

1
Git
nö
lil
e⸗
er
:

4
10:
is.
nec
t
e

äV, A emfMDmiMõMue

„

Nueſtio ·

tiſfactio tendit ad ſolutõeʒ: oꝛo aũt eſt ad obtinendã re⸗
miſſionẽ ad ↄtraria ᷓ tendũt ⁊ ↄtraꝛia reqrunt.̊ vnuʒ ñ
tenomĩat aliud.4l Pret᷑.ſatiſſactio eſt penalis ⁊ afflicti
na: or̃o delectabilis ⁊ ↄſolatoꝛia.̊ ⁊ꝛc.¶ Pret᷑.ſi oꝛo eſt
ſatiſſactoꝛia.aut h̊ eſt oro mẽtalis:aut vocalis.nõ mẽta⸗
lis: qꝛ illa ẽ m ſe debita: ſatiſſactõ aũtẽ impoſita ĩ onꝰ.
Rec vocalis multoſoꝛtiꝰ:cuʒ ad hmõi ſit magis debita:
eo ꝙ ipſa inſtituta ſit magis ad exercitium cultus xi.
Pret᷑ſi oro ſit ſatiſſactoꝛia.aut illa ꝗ eſt cũ teſiderio
aun que eſt cũ faſtidio.nõ illa que ẽ cũ xeſiderio:cum illa
ſit delectabilio 2 ſatiſfactio penalis.nec illa ꝗq ẽ cuz faſti⸗
dio:qꝛ illa nõ ẽ acceptabilis ¶ Rñnſio.Gicendũ ꝙ oꝛa⸗
tio nõ eſi ſolũmodo impetratiua ſ̊ ⁊ ſatiſfactoꝛia.vnð ⁊
duplicẽ hʒ fructũ.vnũ in virtutis ſuſceptõne inꝗᷓtũ ẽ im⸗
petratiud. aliũ ex ꝓpꝛia virtute peccatũ tollẽdo inqtuʒ ẽ
ſatiſfactoꝛia.primꝰfructus ẽ magnꝰ.ſecũdus eſt rectus.
Rõ aũt quare or̃o eſt ſatiſſactoꝛia triplex eſt. qꝛ ẽ opꝰ
afflictiuũ.placatiuũ.⁊ humiliatiuũ.Afflictiuũ eſt ipius
ſenſualitatis:quia trabit ſurſuʒ rõneʒ: ecõtra ſenſuali
tas droꝛſum. Cum aũt or̃o reſpicit bonũ illð eternũ qð
eſt bonũ oim bonoꝝ optimũ bonuʒ ſimplr a eẽntiale. eſt
enim opꝰ ↄuertẽs eleuãs aĩam in drũ.trabit qi quadã
nccĩtate ⁊ violẽtia ſurſuʒ rõneʒ.ſenſualitas aũt reſpicit
bonũ tpale 2 bonũ vt nũc.vñ q̃ntũ in ſe ẽ trabit deoꝛſum
rõneʒ. Et ita cũ illa trabat deoꝛſuʒ ? illa ſurſum: efficit
quedã diuiſio inter rõneʒ ⁊ ſenſualitatẽ.ac ꝑ h̊ oꝛi᷑ qdaxʒ
repugnãtia imo ꝑtinax pugnaæ eo ꝙ oꝛo virtuoſio: ⁊
ualet in eleuãdo trahendo ratõeʒ:affligit᷑ ꝑs illa hoĩs qᷓ
inferioꝛ ẽ. vel determiatũ eẽ ſenſualitatis ⁊ carnis.. Stẽ
eſt placatina diuine ſeueritatis:qꝛ ipſa ẽ q̃i qᷣdda ſacrifi⸗
ciũ deo oblatũ admodũ ꝑ moꝛtẽ 2 paſſionẽ.ac ꝑ h̊ ſuauiſ
ſima in aſpeet diuĩe maieſtatis ⁊ eoipſo ſue ſeueritatis
placatiſſima. lñ ipſa oro ↄfoꝛmat nos maxie illi cni de⸗
bemus ↄfoꝛmari.ſ.capiti nro xpᷣo:inqtũ eſt redẽptoꝛ nr̃.
h eſt paſſioni ⁊ moꝛti eiꝰ. ipſe.n.obtulit ſe pr̃i ꝓ nobis ĩ
cruce ꝑ paſſionẽ ⁊ moꝛtẽ diuiniſſimã. Ipſa aũt oꝛo facit
ipᷣaʒ ↄfoꝛmatiõʒ noſtrã cũ to inqᷓtũ facit nos ſeꝑari ab
amoꝛe mũdi:⁊ ita quodãmodo ſpũalłr pati ⁊ moꝛi mũdo
2 qtũ ad hoc facit nos trãſſferri ad moꝛtẽ xp̃ᷣi. ⁊ nos qͥdã⸗
modo deo ↄfoꝛmes efficit ⁊ placitos.4 Ytẽ eſt opꝰ hůili⸗
atiuũ ipſius mẽtis.qꝛ facit hoĩeʒ ↄuerti ĩ ſe ⁊ ſupꝛa ſe ad
videndũ ſuã paruitatẽ ⁊ infirmitatẽ: ⁊ qð maius eſt ſuã
feditatẽ. Supꝛa ſe ad ↄſiderandũ diuinã ſublimitateʒ ⁊
virtutẽ ⁊ pulchritudineʒ.cũ.n.illa inferioꝛ feditas ſi bñ
cognoſcat᷑ ñ poſſit nõ deteſtari: ſitł ꝑuitas ⁊ infirmitas
hoiĩs ſi bñ ↄſideret᷑ nõ poſſit nõ diſplicere:⁊ talis exñs ſe
nõ cõtemnere. 2 2uertẽs ſe ſupꝛa ſe nõ poſſit deũ ſup oĩa
nõ honoꝛare.⁊ q̃i ſumme gloꝛificandũ non exaltare.⁊ ei
recõciliari vt ĩm habere valeat tãqᷓ; illð qð ẽ ſibi ↄueni⸗
entiſſimum ac q̃i ſibi delectabiliſſimũ. Ac eoipſo aĩa ſic
diſpoſita q̃i neceſſe bʒ a diuina maieſtate in ꝓpꝛiã paꝛui
tatẽ reſilire:⁊ ex hoc in ſe hũiliari.Ex h̊ intelligit᷑ ꝙ oꝛo
nis ẽ pena debitã ſoluere:honoꝛẽ deo reſtitueꝛe: ⁊ maxie
in ſacrificio ſibi placito: ⁊ peccatoꝝ cauſas ſiue radices
excidere.⁊ opus tale ẽ ſatiſſactoꝛiũ.ꝓpt᷑ qð ↄcedendũ eſt
or̃oneʒ eẽ ſatiſfactoꝛiaʒ.¶¶ Ad illud g̊ qð pᷣmo obijcit᷑ ex
verbo ſido.ꝙ in actiua ſunt exhauriẽda vicia.põt dici
ꝙ actiua vuplr ſumit. Ino mõ inqtũ determĩat actiões
que ſunt circa exercitiũ virtutũ:⁊ inqtũ talis ẽ purgati⸗
ua peccatoꝝ ⁊ ſatiſfactiua.Alio mõ inqᷓtũ negociat᷑ cir/
ca exterioꝛa relata ad illoꝝ ↄditoꝛẽ.pᷣmo mõ ſumpta ꝑti
net ad illaʒ o?o.ſcdðᷣo mõ ſumpta or̃o eſt q̃i intermedia
q̃i ĩ ↄfinio inter actiuã ⁊ ↄtemplatiuã.⁊ roõne qua media
eſt quadã inclinatõe ad ↄtemplatiuã dicẽda eſt ↄtempla⸗
tiua.⁊ ſic nõ compᷣhendit᷑ ſub actma. Alio tñ mõ cõſide⸗
rata: eſt actiua quidẽ a purgatiua peccatoꝝ ⁊ ſatiſfacto
ria.. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ꝑtinet ad foꝛuʒ miſcðdie ⁊c̃.
Dicendũ ꝙ Iʒ ſatiſſactio ꝑtinet ad foꝛi iuſticie: includit
tñ ⁊ ↄcernit foꝛuʒ miſcðie. ſi enĩ opoꝛteret ſatiſfacere ſᷣm
rigoꝛeʒ iuſticie:totus mũdus ñ ſatiſfaceret ꝓ vno pecca
to moꝛtali:ꝓter qð opoꝛtet ꝙ in ſatiſfactõe miſcðia in⸗

factoꝛi

bea

xcvj.

terponat ꝑtes ſuas.eodeʒ modo ẽ de oꝛone inĩtuʒ eſt ſa

tiſfactoꝛia.lʒ ꝑtinet ad foꝛum miſcdie: includit tñ foꝛum

iuſticie inqᷓ̃tuʒ eſt afflictiua.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ſa⸗
tiſfactio determinat in ſolutõe:oꝛo in dimiſſione. hõt di
ci ꝙ or̃o ↄcernit vtrũq;.ſ.ſolutõʒ ⁊ↄ dimiſſionẽ.ex afflicti⸗
one quã infert ſolutõzʒ:ex humiliatõe ⁊ oblatione quam
facit obtinet dimiſſionẽ. ¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ſatiſfa⸗
ctio eſt penale:or̃o eſt delectabile.põt dici ꝙ or̃o vtrunq;

includit 2 ↄcernit.de ſe.n.eſt afflictiua: rõne abundãtis

gẽe ocomitantis ẽ ↄſolatiua.4¶!. Ad illud qð obijcit.vtrũ
mentalis ⁊ vocalis ſit ſatiſſactoꝛia.pot dici ꝙ vtraq;: eo
ꝙ vtꝛaq; eſt afflictiua.sᷣ magis mẽtalis:ſicut vocalis plłꝰ
eſt in ptãte nza:⁊ ita magis certe ſoluẽda.Alia aũt ẽ ma
gis diuine gratie adiuuãtis ? excitãtis ⁊ etiaʒ eleuãtis.
Cum aũt facimꝰ qð in nobis eſt affligendo nos ꝗꝓpt mẽ⸗
taleʒ: deus acceptat ⁊ accipit ꝓ ſatiſfactõe: quis quẽad⸗
modũ ſit debitũ.qꝛ frequẽter vltra qð tenet᷑ affligit ſe in
hmõi or̃one. SPret᷑.lʒ oꝛo vocalis inſtituat᷑ ad executõeʒ

caltus diuini.qꝛ oro inſtituta ad h̊ interpollate ſoluẽda

eſt. bñ tñ põt oronibo etiã pluribofieri ſatiſfactio de pec⸗
catis. 4 Ad vltimũ dᷣm. ꝙ illa q eſt cũ deſiderio ẽ ſatiſ⸗
a. duplex ẽ deſideriũ.ſ.rei pntis ? rei abſentis.

embeu qnintunz

Onſequẽter q̃rit de efficacia or̃onis Pau

li petentis amoueri a ſe ſtimulũ.Et pꝛimo
ꝓut ſtimulus dicebat᷑ incentiuũ libidinis.
Scðo prout dicebatur doloꝛ lateris.

Articulus prunꝰ·
Riimo qrit᷑.vtꝝ debuit exaudiri petẽdo amo⸗
”M ARranz- incentiui libidinis. ſic:videt᷑ ꝑ hboc
VPv amotio primoꝝ motuũ ab aliqͥ efficit ipſuʒ
tů. PsS. Weatus qui tenebit allidʒ puulos ſuos ad
petram.i.qui ꝑuulos qui ex carne naſcũt᷑ malos motus
anteqᷓ creſcãt retinet ne ſint liberi.⁊ allidet ad petraʒ. i.
xpᷣm vt confracti diſpereãt.ſic exponit glo.de ꝑꝛimis mo
tibus ꝗ tendũt ad libidinẽ. cũ paulꝰ vellet eos reprimẽ
xpᷣm oꝛaret vt eos tolleret: bñ ⁊ meꝛitoꝛie oꝛabat. & ex⸗

audiendus erat. 4l Ad idẽ facit illud Ecci.ij. Capite vo⸗

bis vulpes ꝑuulos qui demoliũt᷑ vineas.pꝛimi.n.motus
lʒ minima venialia ſint:tñ demoliũt᷑ aĩas.i.coꝛũput ſi ꝑ
mittant᷑ ꝓcedere.q Pret᷑.ſa.xiiij.ꝑdai babilonis no
mẽ ⁊ religas ⁊ ꝓgeniẽ ⁊ germen.i.nomẽ pcti luxuꝛie ĩq̃ẽ
ↄfuſio ꝑdendũ ẽ. Ephe.v. Joꝛnicatio ⁊ ois immũdicia ñ
noĩet᷑ in vobis ſicẽ decet ſccos.Siłr ꝑdende ſunt ciꝛcũſtan
tie qᷓ ſignãt᷑ ꝑreligqas.⁊ ꝓgenies.i.ãctꝰ.⁊ geꝛmẽ.i.pꝛuni
motꝰ? a quibo veniũt delcetatio ↄſenſus ⁊ actꝰ.·a ita bñ
meritoꝛie petijt apłs remoueri a ſe incentiuũ libidis.g
exaudiẽdus fuit.⸗ Pꝛet.idẽ videt᷑ ꝑillð NHiere.l.Inteꝛ⸗
ficite babiloneʒ nec ſit ꝗcqᷓ reliquũ.¶. ret.ſuper illud
Hiere.vij. Noli oꝛare ꝓ h̊ ꝓpto.dic̃ glo.duo ſunt q̃ obſi⸗
ſtunt oꝛonibo ne audiãt᷑ a dno.incoꝛꝛectꝰ ꝑmanẽe erꝛoꝛ
7 coꝛ impenitẽs. h̊ neutꝝ iſtoꝝ fuit ĩ paulo.ꝙᷓ erxandiẽdꝰ
fuit cũ ñ eẽt in ipſo qð ſubſiſteret oꝛoni.¶ Pret.cõſtat ꝗ⸗
paulꝰ petijt ꝓ ſe ĩ illa petitõe ⁊ pie ⁊ ꝑſeuerãt·qꝛ ter dñʒ

rogauit vt diſcedẽt ab ipſo ſtimuł ille.in ternaꝛio oſiſtit

ꝑſeuerãtia.vñ MMath. vij. Petite ⁊ accipietis.qꝛite⁊ in⸗
uenietis.pulſate ⁊ aꝑiet᷑ vobis.ↄſtat aũt ꝙ ad ſalutẽ pe⸗
tijt qꝛ incẽtiuũ libidis ad ꝑditõʒ ẽ ſi ꝓcedit.& remotõ eiꝰ
eſt ad ſalutẽ.⁊ iſta qᷓtuoꝛ faciũt oroneʒ cxaudibilẽ. videlʒ
vt oꝛat pie.ꝑſeuerãt. ꝓ ſe.⁊ ad ſalutẽ.̊ paulꝰ exandien⸗
dus fuit in illa petitõe. Cõtra.j.Jo.vlf. Quecũq; pe⸗
tieꝛitis ſm volũtatẽ eiꝰ⁊c..ibi glo.aug.bona volũtas dei
nr̃az ſiultã coꝛigit: vt apło paulo cõtigit. ſ. perit a le
amoneri ſtimulu carnis. Ex Hᷣ pʒ ꝗ; petitio eiꝰ ſtulta fnit
ã̊ ñ debuit exraudiri.⸗¶¶ Pret.ſuꝑ ill Ro.viij. Quid ore
mus ſicut oꝑtz neſcimꝰ. Glo.fallimur qñq; putantes ex⸗
audiri vel ꝓdeſſe qð nõ ꝓdeſt:ſicut paulus.vñ rſuʒ re⸗
cepit a dño ꝙ nõ exaudiret᷑.̊ apoſtolus putans ſibi p⸗
teſſe amotõʒ ſtimuli fallebatur.ᷓ hoc petendo nõ &æbuit
A

„
4

exaudiri:qꝛ nõ petebat qð erat illi ad ſe⸗ alutẽ. 4 Pre. Ja.
j. Om̃e gaudiũ exiſtimate fratꝛes mei cũ in tẽptatões va
rias incideritis.i.a ꝑſecutõne vel a ↄſcia vel a cõcupĩa qᷓ
varie temptãt.ᷓ debebat aplłs gaudere de illa tẽptatõe:⁊
nõ eſus amotõʒ petere nſio. Ad euidentiã hmõi ꝓ⸗
bleumatis nõ. ꝙ multiplex eſt temptatio.ſ.interioꝛ ⁊ ex⸗
terioꝛ.Exterioꝛ iterũ duplex. videlʒ dei 7 dy aboli.tem⸗
ptat.n.deus ⁊ dyabolꝰ. Jteʒ dei duplex eſt. tẽptat.n.pᷣci⸗
piendo: ſicut tẽptauit abꝛahaʒ pᷣeipiẽs ei ĩmolare yſaac
vt babet᷑ Geñ. xxij. Temptat iteꝝ affligẽdo⸗ toꝛquẽdo
vt martires.vñ Sap.iij. In paucis verati in multis bñ
diſponẽt᷑:qm deꝰtẽptauit illos inuenit illos dignos ſe.
Temptatio itaq; dyaboli duplex eſt. qꝛ tẽptat ſuggeren⸗
do ſiue incendendo.vñ )ſa. lmij. Ego creaui fabꝝ ſuffla⸗
tem in igne prunas. Lemptat etiã affligendo⸗ tẽptãdo:
ſicut temptauit JYob. Temptatio vo interioꝛ ẽ q̃ eſt a fo⸗
mite ? carne.de qua dicit᷑ Jaco.j.Deꝰ intẽptatoꝛ malo⸗
rũ eſt.ipſe enĩ neminẽ temptat.VUnuſ⸗ qſqʒ.n.temptatur a
ↄcupia ſua abſtractus ⁊ illectus.⁊ hec tẽptatio interioꝛ
peccatũ ẽ ipſi tẽptato.ſᷣ temptatio interioꝛ cui nõ oſentit
temptatus:nõ eſt peccatũ: ̊ materia virtutis ex ercẽde.
Am bꝛo. ſuꝑ lucã.temptatõeʒ ne vniꝙᷓ timere debemꝰ. eſt
enim cauſa victoꝛie:materia triũphoꝝ.diues ille ꝗ tem⸗
ptatõʒz non ſenſit in ſeculo:in pena eſt apud inferos.Di⸗
cimus ꝙ ꝙ ſtimulus ille put erat incentiuũ libidinis ſiue
temptatio dy abolica vt pʒ:dicit᷑ angelus ſathane:⁊ fuit

materia exercende virtutis ipſi Paulo.vñ nõ exaudien

dus erat in illa petitõe.i Qullus.n.debet petere nõ tẽpta

ri temptatõe exterioꝛi qᷓ nõ eſt peccatũ:ſ̊ materia exercẽ⸗

de virtutis.l Dicendũ g̊ ad primũ obiectũ.ꝙ illð ꝙ pe⸗

tijt primos motus a ſe remoueri: nõ erat illi ad ſalutez.
Qõ.n.petijt primos motus a ſe remoueri:ſᷣ potiꝰ tẽpta-⸗
tioneʒ exterioꝛeʒ que ipᷣm incitabat ad libidineʒ que eꝛat

a dyabolo ad vecipiendũ:a deo temꝑata ad exercitiũ viꝛ
tutis.vnde lʒ ſtimulus ille non crat illi cauſa nccia ſalu
tis:erat tñ cãẽ admĩcularis a exercitiũ ad ſalutem. 4 Er
his pz rñſio ad ſecundũ 2 tercium.qꝛ petere amotõeʒ ſti⸗
muli:nõ fuit petere amotõʒ primoꝝ motuũ vel inſultuũ
illoꝝ:h̊ potius exterioꝛeʒ temptatõʒ:vt tactũ eſt.⁊ indu⸗
cũtur auẽtes acſi ſtimulꝰ ille eẽt tẽptatio interioꝛ.⸗.] Ad
illam glo.que dicit.duo ſunt que obſiſlũt oronibo ⁊c. po
teſt dici ꝙ nõ ſolũ iſta duo ſunt que obſiſtũt:imo multa.
iſta duo dicit glo. ꝓpter tin obſtinatũ in malo:cuius
coꝛ impeniteno 2 inconeptus erroꝛ obſiſtebat: ne Hiere⸗
mias cxaudiret᷑ ꝓ eo.¶¶ Ad vltimũ põt dici. paulꝰ nõ
petijt ad ſaluteʒ. imo petijt ↄtra exercitiũ ꝑfectõʒ virtu⸗
tis ſue.ſicut eſt rñſuʒ ei a dño.nec erat incentiuũ libidis
ꝓut erat exterioꝛ temptatio aplło ad ꝑditioneʒ: ĩmo po⸗

ticulus ſecũdus

Onſequẽter querit᷑ vtꝝ paulus debuit erau⸗
diri petendo ſtimulũ amoueri ꝓut dicebatun
loꝛ lateris.Et videt᷑ ꝙ ſic: ꝑ i ꝙ eccĩa petit
ꝙꝓ infirmis vt reddat᷑ illis ſanitas.vt reddita illis ſani⸗
tate gratiaꝝ deo ĩ eccia referãt actões.ſ̊ oꝛones eccie ſũt
eraudiẽde.ᷣ oꝛo Pauli q̃ petebat ſtimulũ amoueri.i.do
loꝛẽ ad exẽplũ oronis eccie facte debuit exaudiri.⸗. Pre.
H idez videt᷑ ꝑ h.ꝙ rex vel pᷣnceps ꝗcũq; ꝓficiſcẽs ꝓ deo:
graui ctineret᷑ inſirmitate. ita ꝙ; ꝑegrinatõʒ inceptã cõ
plere nõ poſſet.ſi peteret a deo ſue infirmitatis releuatõ⸗
nez vt pegrinatõʒz poſſet ꝑficere. videt᷑ ꝙ eẽt exaudiẽdꝰ.
A ſimili videt᷑ in ꝓoſito. q; aplus petẽs amoueri doloꝛẽ
lateris:vt liberius ⁊ expeditius poſſet officiuʒ a deo ſibi
imiunctũ exeq: erat exaudicdus.⸗] Pꝛet. dicit phůs ꝙ egꝛi
tud impedit virtutes.ſ̊ bonũ eſt oꝛaꝛe ꝓ remotiõe hmõi
impedimẽti.ᷓ bonũ eſt oꝛare ꝓ liberatòne a malo pene.
4Pret. vt S. tactũ eſt. di ſtinguit᷑ inter oronẽ ⁊ depcatõ⸗
neʒ. vt oio fit ꝑ bonis adipiſcẽdis:⸗ deprecatio ꝓ malis
amouendis.2 ita bonũ eſt oꝛare liberatõe a malo pene
⁊0z Pauli talis fuit. xc.· ¶ ontra.Ad Heb.xij. In

ð

diſciplina ꝑſeuerate filij.⁊ ſumit᷑ ibi diſciplina ꝓ ſlagel⸗
lis quibo deus flagellat filiũ quẽ amat.ſi pᷣceptũ eſt ꝑſe
uerare in flagellis:illicitũ eſt liberari ab eis ⸗ indignuʒ
exaudiri.4 Pꝛet. tribulatões ncce ſũt nobis ad vitã et⸗
nã obtinẽdũ.Act.xiiij. ꝑ młtas tribulatões oꝑtz intraẽ ĩ
regnũ dei.̊ᷓ petẽ eoꝝ amotõʒ ẽ petẽ ñ ad ſalutẽ:pᷣ potiꝰz.
⁊ ita tał petitio ñ ẽ exaudiẽda.¶ Pret. Geñ. vij. mktipli⸗
cate ſũt aq̃ ⁊ eleuauer̃t archã ĩ ſublime a tra. aq ſunt tri
bulatões:archa eccĩa q̃ ꝓfiẽ ex multiplicatõe tꝛibulatõ⸗
nũ.ᷓ ñ dʒ oꝛaꝛe ð ꝓfectũ ſuũ. Sñ dz amotõʒ penaxꝝ perẽ.
4¶l Ad idẽ fac̃ qð dr̃ Exo.j.Quãto egiptij ogprimebat iu⸗
deos:tãtomagis młtiplicabãt᷑ creſi. cebãt. ¶ Pret. ſuꝑ il
lud Hiere.v.ꝑcuſſiſti eos ⁊ ñ doluerũt.diẽ glo. oĩs dina
ꝑcuſſio:aut purgatio ẽ nobis vite pñtis:aut initiuʒ pene
future ad repꝛobos.ſᷣ ↄſtat ꝙ purgatõ vite pñtis ẽ bõa.g
ẽ malũ petẽ ꝙ deꝰ nos libẽt a ꝑcuſſione dĩna ſiue a malo
pene.4 Pret.aug. oꝛat.dñe h vre 2 B ſeca.¶ Pret.gg.ĩ
moꝛalł.qꝛ ſcr̃e mẽtes coꝛuptõis ſue vulnꝰ ſine putredie ñ
eẽ ſentiũt:libẽt ſe ſb manu medici parãt:vt apꝑto vulneꝛe
virꝰ ſub manu medici exeat ꝙ ſana cute int⸗ occidebat.
&ͤ flagella dñi purgatoꝛia ſũt coꝛꝛuptõis nẽe. ̊ malũ ẽ pe
tere ab ilł liberari.¶ Pret.ſuꝑ i llð.ij. coꝝ.xij.diẽ glo. ꝓ⸗
pter qð ſcʒ qꝛ uit colaphiʒabar:ego hũane timens ter
rogaui dñm ⁊c.q̊ ex bũano timoꝛe fuit illa petitõ. ſᷣ hũa
nus timoꝛ malꝰ ẽʒ: & illa petitio fuit mala. n exaudi bil:
qꝛ arboꝛ mala ⁊ fructꝰ malꝰ.¶! Pret.aug. ſuꝑ eũdẽ locũ
qñ petitis tpalia cũ mõ ꝑetite.vt ſi ꝓlſint det: ſi ſciat ab⸗
eſſe ñ det. qd.n. obſit vel ꝓſit medicꝰ nouit nõ egꝛotꝰ. ſed
paulꝰ ñ petijt cũ hac ↄditõe.ᷓ indiſcrete petiuit.vñ b. Ja
cobo eiuidẽ qrto.repᷣhẽdit qͥſdã dicẽtes:hodie aut craſtĩo
ibimꝰ ĩ ciuitatẽ illã:qꝛ ñ apponebãt oditõʒ ſi dñs voluẽit
ſi virerimꝰ faciemꝰ h̊ vel illð.¶ Pret. Jac.j. Om̃e gau
diũ exiſtiate fratres mei cũ ĩ tẽptatões vaꝛias iĩcideꝛitis.
apts tenebat᷑ gaudẽ de illa tẽptatõe.ᷓ tenebat᷑ ñ peteꝛe
amotõʒ ſtimuli:? ⁊ petijt. ñ tebuit exaudiri.⸗ Pre. ſuꝑ
illð.j. Yo.v.q; ſi petierimꝰ ſᷣm volũtateʒ eiꝰ audiet nos.
Glo. bõa volũtas dei nr̃am coꝛꝛigit ſlultã:vt apło paulo
otigit.ꝗ ſtulta fuit petitio pauli:⁊ ita ñ debuit exaudiri.
¶Dꝛe. er roe iſta 2 ale S. poſitis videt᷑ ꝙ peccauit petẽ
do amotõʒ ſtimuli.⁊ qꝛ ſtulta fuit petitio ſua vt 5.· hitũ ẽ.
⁊ qꝛ indiſcreta:⁊ ita ↄ diſcretiõeʒ.⁊ ꝑ ↄns pruaẽtiã 2 5
vᷣtutẽ.⁊ ita pct᷑z vt videt᷑.⁊ et᷑ ſe:vtʒ ex glo. Ro. vij. vbi
dr̃.qꝙ ex rñſo didic ↄᷣ ſe eẽ qd petebat.vt taciũ ẽ in pñti ꝓp⸗
bleumate.⁊ ita õ caritatẽ q̃ tenebat᷑ diligẽ ſe. ñſio.
dm ad h̊ ꝙ or̃o apli amotõe ſtimuli.i.doloꝛis lateꝛis
nõ fuit exaudibił.i.ñ fuit ſibi vtił nec ↄueniẽs vt exaudi

ret᷑. Hmõi.n.tribulatões ⁊ alie hũane ↄditõi inflicte ſũt
ad hanc vitaʒ coꝛuptibileʒ contemnẽdaʒ: 2 futuram ꝑ⸗
quirendaʒ. vnde ſuꝑ illud Job.vj. Sagitte dei ĩ me ſunt

quaruʒ indignatio ebibit ſpiritũ.vbi dicit BGregoꝰ. Sa⸗
gitte ſunt animaduerſiones:diuine ꝑcuſſiones.quaꝝ in·
dignatio ebibit ſpiritũ.i.compeſcit elatõeʒ. Pret.mate⸗
ria ſunt exercẽde virtutis.vnde he ſunt gentes quas re⸗
liquit dominꝰ pt ĩ eis erudiret iſrabelẽ Judic.iij.ibi glo.
Aug.In exodo.xxiij.de his gentibo dicit deus.iAon eij⸗
ciam eos in anno vno:ne fiat terra deſerta multiplicẽt᷑
in te beſtie fere.Et poſt quibuſdã interpoſitis ſi. ubditur.
M aũt ait ne multiplicent᷑ in te beſtie ere. mirũ eſt: ſi ñ
beſtiales cupiditates ⁊ libidines intelligi voluit: q̃ ſolẽt
c repentino ſucceſſu terrene felicitatis exiſtere. hec glo.
Ecce quanta ẽ vtilitas afflictionuʒ modernoꝝ. ꝓpter qð
nõ expediebat vt ſtimulus amoueret᷑.¶¶ Ad illð qð obij⸗
cit᷑ꝙ eccia oꝛat ꝓ infirmis vt illis ſanitas reddat᷑. Põt
dici ꝙ ratio competẽs eſt quare eccia oꝛat infirmoꝛuʒ
ſanitate:que frequẽter oroni ꝑſone ſi ingularis nõ compe
teret.quare & erpedit ꝗ nõ exaudiat᷑p omotõe cuiuſcũq;
infirmitatis:vt tactũ eſt. Cñ ꝙ eceleſia exaudi at petẽdo
ꝓ lanitate infirmoꝛuʒ expedit propter plura.vnũ eſt ro⸗
boꝛatio infirmoꝝ in fide.cuʒ eniʒ ad pces eccie deus det
ſanitatẽ coꝛꝑalẽ: roboꝛat᷑ fides fideliũ ⁊ augmẽtat᷑ viſis
mirabilibo qᷓ dñs infirmis curãdig oꝑat᷑.⁊ fiũt inſideles

le
ſni
due
pſe
rb
loen
in
ms
en
to
i
t
ſont⸗
y

e

lien
git
alte
nns
ſiel
ſel⸗
illo

—–m „ —

— — — — 2——

6
gi
t
e⸗
nt
va⸗
in⸗
te/
re⸗
l

cck
ur.
ſin
lit
ſe

i,
t
z
pe⸗

do
r
!
1

NMneſtio

fideles. Alia rõ eſt exbibitio bonoꝛis largitoꝛi ſanitatis

1 gratiarũactio ⁊ augmentũ cultus deiꝑ ↄſequẽs.4 Ad

illud qð obijcit᷑.ꝙ ſicut petitio ꝑegrini q ſit ꝓ infirmita⸗
te tollenda vt ꝑegrinatõz; incepiã ey pleꝛe poſſit:videt᷑ ex⸗
audienda ⁊c. Põt dici ꝙ petitõ in ſiimuli amotiõe ñ de⸗
buit fieri ab apło.nec ſibi ↄgruebat ꝙ amoueret᷑ a dño.
bñ.n. innotuit apło.ꝙ ad ↄmodũ ſuũ: immo ad ſalutem
ſuã fuerat illi datus ſiimulꝰ vt ipſe ꝓfitet᷑.ij. ad coꝝ.xij.
ibi. Ne magnitudo reuelationũ extollat me ⁊c̃. vnd glo.
ibideʒ. ſtimulus pungens carnẽ a deo datꝰ eſt mihi .i. ad

meã vtilitatẽ. ideo ſcʒ ne magnitudo reuelatõnũ extollat
me in ſuꝑbiaʒ.⁊ poſi:dñs ad ↄſeruatõʒ bumilitatis im⸗
miſit. Seus.n.ad h̊ iuſto nõ ꝑcebat:vt eius virtutẽ ĩ in⸗

firmitate ꝑficeret. bec glo. Noticia ̊ apli de vtilitate ſti⸗

muli cã fuit:quare ↄmotio eius ñ fuit petẽda.⁊ ipſa vtili

tas quare nõ cõgruebat ſibi ꝙ eẽt amotus. Pret.lʒ qdã⸗
modo impediebat executõʒ officij ſui imũcti:nõ tñ impe
diebat ſimplr. vñ lʒ nõ poterat exeꝗ officiũ illð ſine qua
mine qð illi intulit ſtimulꝰ ille:tñ exeg potuit. ꝓpt qð ñ
erat illi expediẽs pter executõʒ officij vt eẽt ſtimulꝰamo
tus. Ex bis pʒ ꝙ nõ eſt ſimile de releuatiõe inſirmitatis
pncipis ꝑegrinatis: ⁊ apłi ſtimulũ patiẽtis. 4 Ad illud
qð obijcit ꝙ egritudo impedit vᷣtutes ſjm phᷣm. Põt di⸗
ci quatuoꝛ ſunt genera virtuiũ ſᷣm Macrobiũ. d bis
S. vltima petitõne dñice or0onis.¶ Ad illð qð obijcit᷑.q
deßcatio eſt ꝓ malis amouẽdis ⁊c̃. Põt dici ꝙ bonũ ẽ ⁊
meritoꝛiũ oꝛari ſiue deprecari ꝓ malis amouendis.nec
iñ cuiuſqʒ eſt bonũ nec ꝓ quibuſcũqʒ malis.vñ argumẽ
tũ peccat ſᷣm ↄſequẽs. Pꝛet.licite põt peti.⁊ tunc potuit
amotio mali ſine liberatio a malo ſicut petit᷑ in oꝛatione
dñica.⁊ maxime qñ maluʒ eſt cã faſtidij ⁊ impatiẽtie.ſic
accidit frequẽter. Sicut.n.ꝗbuſdã eſt melius viuẽ in di⸗
uitijs ꝗᷓ in pauꝑtate:ſic melius eſt quibuſdaʒ in ſanitate

coꝛꝑali ꝙᷓ in egritudine.̊ ſimpłr loquẽdo melius eſt pe⸗

nas pñ̃tes ſuſſinere qᷓ eſſe ſine illis.⁊ maxie viris perfe⸗
ctis: cuiuſmodi fuit apłs.¶ Zld illa que opponũt᷑ p iſta
ꝑte:põt dici ꝙ reuera apłi petitio nõ erat exaudiẽda ſibi
id eſt ad vtilitatẽ ⁊ ad ſalutẽ ſuã.¶. Ad illud qð pᷣmo ob⸗
ijcit᷑.exquo pᷣceptũ eſt ꝑſeuerare in diſciplina: illicitũ e
petere liberari ab illa ⁊c. Põt dici ꝙ frequẽter in ſacra
ſcriptura dicũt᷑ aliq̃ ꝑ modu pcepti qᷓ vim pcepti nõ obti
nẽt. vñ illð qð dicit aptus. In diſciplina ꝑſeuerate filij.
magis eſt boꝛtatio qᷓ preceptũ.Hoꝛtat᷑.n.opts ad pſeue⸗
randũ patiẽt in flagellis.vñ glo.pſeueꝛate vſqʒ in finẽ in
Diſciplina patiẽter ferẽdo. ¶¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ tribu⸗
latõnes ſint nccie ad ſaluteʒ. vñ petere liberatõʒ eaꝝ eſt
petere ↄtra ſalutẽ. Dicendũ ꝙ etſi tribulatiões ſepe ꝓfi⸗
ciant ad ſaluteʒ: nõ tñ preciſe ⁊ cauſałr ſunt nccie ad ſa⸗
lutẽ.vñ ſtimulꝰ apli nõ ſuit illi cꝗ pᷣciſa ſalutis:qꝛ etiam
ſtimulo amoto nõ fuit illi precluſa via ſalutis.. Ad illa
duo que ſequũt᷑ põt dici.ꝙ lʒ multiplicatõe tribulatõnũ
ꝓficiãt mẽbꝛa eccie:nõ tñ peccãt ꝗ petũt liberatõeʒ alic⸗
tribulatõis ſiue miſerie:bᷣ meritone põt fieri hmõi peti⸗

tio et ſi ex caritate fiat:⁊ ad ſalutẽ ſui vel ꝓximi vel bono

rẽ dei.vt ſicẽ̃ foꝛtaſſe apłus meritoꝛie petiuit ſtimuli amo
tionẽ:vt liberius officio predicatõms ⁊ alijs boĩs poſſet
vacare.⸗ Ad illud qð poſt obicit᷑.ꝙ ꝑcuſſio diuĩa ẽ puꝛ
gatio pñtis vite ⁊c. Põt dici ꝙ lʒ ꝑcuſſio dĩna ſit cauſa
qñq; purgatõis: licet tñ aliꝗbo cauſie petere liberationẽ
ab hmõi ꝑcuſſione.hmõi.n.ꝑcuſſiones vt ſtimuiꝰ apti:ñ
ſunt directe ⁊ ꝑ ſe ad purgatõʒ maloꝝ vel augmẽtuũ bo⸗
noꝑ:ſᷣ de ſapienti vſu ſanctoꝝ ꝗ ſapiẽter vtunt᷑ malis pe
ne: oſiderãtes vitã iſtã plenã eẽ miſerijs:⁊ ob h̊ ↄtemnen⸗
dã ⁊ querendã eẽ meiioꝛẽ. Pꝛet.vbi ignoꝛat᷑ volũtas dei
licitũ eſt velle ⁊ petere oppoſitũ eius qð vult deꝰ. ſic conti
git de altero duoꝝ angeloꝝ: de quibo habet᷑ Bañ. x. qrũ
alter volebat liberatõʒ ppłi:a alter nõ.⁊ vterqʒ erat bo⸗
nus m Breg. 1 ↄſtat ꝙ alter volebat qð veus nolebat.
ſic licitũ fuit apło velle amotiõʒ ſtimuli cũ ignoꝛaꝛet dxũ
velle oppoſitũ.Ex his pʒ rñſio ad quedã q̃ ſequũt᷑.¶ Ad
illð qð obijcit᷑.ꝙ peiebat ex hũano nimoꝛe ⁊c. Sõt dici

rit

ꝙ üllud verbũ:ego hũane timẽs ter dñm rogaui ⁊c.ñ.in⸗
telligit᷑ de hũano timoꝛe ꝗ malus ẽ: ſᷣ exponit᷑ ſic.hũane
timẽs ſicut homo fragilis cui natuꝛale eſt timere moꝛtẽ.
Ad aliud obiectũ qð ſequit᷑.dõm ꝙ iʒ apls in illæappe
titione nõ ꝓoſueꝛit ↄditõʒ actu: ſubintellexit tñ bĩitu.vnð
cũ modo petijt:⁊ ſic nõ peccauit.q Ad aliud qð ſeꝗt᷑.di⸗
cendũ ꝙ aplłs gaudebat de pñtia ſtimuli: qꝛ ſciebat illuʒ
doloꝛeʒz eſſe a deo. ̊D neſciebat an in futuꝛo vellet deꝰ illuʒ
doloꝛeʒ remanere. vñ licitũ fuit ei petere reſpectu futuri
ꝙ remoueret᷑.¶ Ad aliud obiectũ qð ſequit᷑. dõm ꝙ pe⸗
titio apłi nõ fuit ſtulta ĩ genere: qꝛ ſepe oꝛat eccĩa ꝓ infir
mitate tollenda.̊ dicit᷑ fuiſſe ſtulta reſpectu excellẽtie ꝑ⸗
ſone aplice:qꝛ debuit cũ maioꝛi deliberatõe petere qᷓ; pe⸗
tierit:⁊ cum maioꝛi diſcretõne.vnde eius petitio nõ fuit
vſq;quaq; diſcreta.nõ tñ fuit ↄtra diſcretõʒ ſimplr: ſᷣ †
diſcretõʒ ↄſummatã.l Ad ea ꝗbo videt᷑ ꝙ peccauit apo⸗
ſtolus petẽdo:⁊ qꝛ petitio ſua fuit ſtulta ⁊ indiſcreta.i.ð
diſcretõʒ ⁊ ↄtra prudẽtiã.iaz pʒ rñſio ex dictis qũo ſtul
ta ⁊ qũo indiſcreta.nec valet illud argumentũ.petebat ð
ſe. ↄtra caritatẽ.amotio.n.ſtimuli nõ erat ↄtra carita⸗
tẽ.amotus.n.aliqñ talis fuit ſtimulꝰ ſalua tñ caritate. B
dicit᷑ petiniſſe ↄtra ſe: qꝛ ſtimulꝰ ille oꝑabat᷑ ei in bonũ.
videlʒ ad ꝑfectõeʒ virtutis.vñ nec ex his ſeꝗt ꝙ peccaue⸗

tẽdo ſtimuli amotõʒ. „. , „
¶ Hueſtio. xcvij. ge ieinio.
Vcto de ula ꝑte ſa/

iſfactõis qua penitẽs oꝛdinat᷑ ad ceũ.ſ.
orone: dom ẽ de ꝑte q̃ penitẽs oꝛdiat᷑
ad ſe.ſ.de ieiunio.⁊ qꝛ moꝛtificatio car⸗
nis eſt q̃i ſuꝑiꝰ ad ieiuniũ. Primo que⸗
ri de moꝛiſicatõe carnis. Scðo de ieiunio.

lembꝛũ pꝛimũʒ

KRimo ̊ querit᷑.vtꝝ moꝛtificatõ carnis ſit
octus virtutis vel nõ. ſic videt᷑. Ceuit᷑
xxiij. Affligetis aĩas vr̃as ⁊ offeretis olo⸗
cauſtũ dño.a poſt. Ois aĩia que afflicta nõ
fuerit:ꝑibit de ppło ſuo.Glo.qꝛ ñ ſequit᷑ humiliatõʒ rpᷣi
qui ſe humiliauit vſqʒ ad moꝛtẽ. Ex illo textu arguit᷑ ſic
Omne illð cuiꝰ carẽtia perit aĩa:eſt virtus vel actꝰ vutu
tis. moꝛtificatio carnis eſt tale. ⁊c. ̊ nõ eſt virtꝰ. acrꝰ
virtutis. ¶ Pret. ex glo. videt᷑. ꝙ ꝗ moꝛtificat carnẽ ſeꝗt᷑
bumilitatẽ xpᷣi.ſequi aũt hũilitatẽ rp̃i ẽ actꝰ virtutis ⁊c.
Pꝛet.Luẽc.ix. Qui vult veire poſt me abneget ſ̃ẽ emetipᷣm
tollat crucẽ ſuã ⁊ ſequat᷑ me. Glo.Crurx tollit᷑ cũ ꝑ ab⸗
ſtinentiã coꝛpꝰ maceꝛat᷑. Sequi aũt dñm ncciuʒ eſi ad ſa
luteʒ.⁊ eſt actus virtutis.jq̊ ⁊c.¶ Pret. Ro. vij. Si vᷣm
carneʒ vixeritis moꝛiemi:ſi aũt ſpiritu facta caꝛnis moꝛ⸗
tificaueritis viuetis.h̊ ↄſtat ꝙ nõ loquit᷑ de vita nature:
ſ moꝛis qͥẽ ꝑ grãm ⁊ virtutes.ſᷣ hec vita oꝛit᷑ er moꝛtifi⸗
catõne carnis:vt babet᷑ ex a.⁊ ita vt priꝰ.¶¶ Pꝛet. Gat.
v. Spᷣus ocupiſcit aduerſus carnẽ ⁊ caro adneꝛſus ſpiri
tũ. hec aũt ſibinuicẽ aduerſant᷑. Glo.carnalẽ ↄcupiſcetiã
repmit afflictio carnis. oĩs aũt actus reprimẽs illud ꝗðᷣ
aduerſat᷑ ſpiritui:eſt actus vᷣtutis.ᷓ ⁊c. ¶ Pret. Cot. iij.
Aoꝛtificate mẽbꝛa veſtꝛa que ſunt ſuꝑ terrã · Glo.mem
bꝛa.i.mẽbꝛoꝝ ↄcupiſcẽtias.hec aũt moꝛtiſicatõ ocupiſcẽ
tiaꝝ eſt opus virtutis ⁊ ex moꝛtificatõe carnis.ergo ⁊c.
SPret. illud ꝑ qd minuũt᷑ ↄcupie male ẽ opꝰ vtutis ᷣm
Aug.ð Julianũ li.vj. Cõcupie male ꝑ moꝛtificatõʒ car⸗
nis minuũt. 7c. 4 Pret. Herñ. Benꝰ martirij ẽ facta

8 . —

carnis moꝛtificare.⁊ martiriũ eſt opus virtutis.ꝭ̊ ⁊c.

4 Pret. phᷣs. Sedatis ꝑturbatõibo ex ꝑte carnis fit aĩa

ſciẽs ⁊ ꝓpuidẽs.hec aũt ſcĩa ⁊ ꝓuidẽtia ad virtutẽ diſpo⸗
nũt. cũ Ibinõi ſedatio fiat ꝑ afflictõʒ ⁊ moꝛtificatõʒ: ptʒ
7c. ¶ Pret. moꝛtificatio carnis reddit nos ↄfoꝛmes xpᷣo
qẽ fons totiꝰ vᷣtutis.ij. Coꝝ.iiij· Deijcimur ſ ñ peꝛimus
ſꝑ moꝛtificatõʒ ihu in coꝛꝑe no circũſerẽtes vt vita ihᷣu
manifeſtet᷑ in carne nza moꝛtali.ꝗl Pret · ꝑ afflictõʒ car⸗
—„◻

nis recedimus a pececato.qꝛ ꝑ ̊ repꝛimit᷑ cupĩaqᷓẽ mat᷑

oĩm vicioꝝ.j.Pe.iiij.Qui paſſus ẽ in carne deſijt a pec⸗

catis.ql Pret.q ſe affigit peccatũ punit:2 ita qdð iuſtuʒ
eſt acit. . Pret. p afflictõz carms de hoſte nro. ſ. de ↄcu
piſcetia trinphamꝰ.¶l SOret. ꝑ h̊ voluntatẽ nr̃azʒ diuĩe cõ⸗

feꝛmamꝰ. Ex his ommibo pʒ ꝙ afflictio eſt op virtutis.
Estm Thammdea: Eerrelirs coꝛꝑis ad modi⸗
cu vtilis ẽ. Et dicit glo.coꝛꝑalis exercitatio in q te fati⸗
gas ieiunãdo vigilãdo abſtinẽdo: q̃ ſunt frena carnis.ſed
opꝰ virtutis ad multũ vtile ẽ. ᷓ carnis moꝛtificatõ nõ eſt
opꝰ vᷣtutis. OPret. Ephe.v. i emo vnꝙᷓ carnẽ ſuã odio
habuit.⁊ loqꝗt᷑ ð hoĩe oꝛdĩato:qꝛ deſ peratꝰbñ ſe bʒ odio.
ſ q carnẽ ſun affligit: carnẽ ſuã odit.ñ ẽ g oꝛdinatꝰ:quac
hmõi ñ facit opꝰvirtutis.¶¶ VPret. phᷣs.in boĩs melioꝛ eſt
actꝰ qᷓ; potẽtia.ſᷣ potẽtie nẽe ↄcupiiſcibiles bone ſ ũt: qꝛ na
ture ſunt.qre ⁊ actꝰ eaꝝ boni.impedire g̊⁊ repᷣmẽ actus
eaꝝ ñ ẽ opꝰpᷣtutis.⁊2 G̊ fit per carnis moꝛtificationeʒ ⁊c.
BPre. aug. li.iijj. de li.ar. diſtinguit tria genera bonoꝝ.
Sũt.n.vt dicit bõa maxĩa.media.⁊ infima.⁊ diẽ ꝙ vir⸗
tutes ſint de maris bonis ꝗbo nemo male vtit᷑. ſᷣ qꝛ miti
beretici ⁊ bypocrite moꝛtificãt carnẽ ſuã ⁊ nihil pꝛodeſt
eis.ꝙᷓ carnis moꝛtificatio ñ ẽ vᷣtꝰnec opꝰvirtutis.⸗ Pre.
Tulliꝰ diffinit virtutẽ.⁊ hmõi diffinitõʒ axpꝛobat aug.
Virt ẽ babitꝰ mẽtis ĩ modũ nature rõni ſentaneꝰ. af
ſlictio carnis ẽ nature expugtiua: ñ ↄſentanea. g ñ ẽ vtꝰ
nec opꝰ virtutis.¶ OPre.DOamal.Aiciũ ẽ auerſum ab eo
qð ẽ ᷣm naturã in id qð ẽ pᷣter naturã ⸗ 3 naturã.ſ̊ affli
ctio carnis ẽ g naturã ⁊ nature repugt. qre ̊ potiꝰ ẽ vᷣtꝰ
viciũ.¶¶ Pre.ↄfoꝛmitas ẽ int meꝛit ⁊ pmiũ:ſic eſt int᷑
gkam ⁊ gram. pᷣmiũ aũt iocũdiſſimũ ẽ:q̃re afflictio nõ eſt
eius meritoꝛiu.⸗ Pre.qð repugt optimo ñ ẽ via ad op⸗
timũ.afflictõ repugt felicitati cũᷣ ſit iocũdiſſima.q̃re ⁊c.
4 Pre. ꝗ carnẽ ſus affligit virtutẽ nature dimittit.⁊ ita
bonũ nature:qꝛ ẽ oſentanea natuẽ.q̃re ⁊c.¶q Pre.foꝛmã
diligẽdi ꝓximũ hõ accipit a ſeipſo:qꝛ tenet᷑ qlibet diligẽ
ꝓximũ ſiẽ ſemetipſnʒ.ᷣ moꝛtificare ꝓximũ ſuũ ⁊ afflligẽ
carnẽ ꝓximi ſui ñ ẽ opꝰ viꝛtutis. ſemetipſuʒ moꝛtificaẽ
⁊ carnẽ Apꝛiaʒ affligẽ ñ ẽ opꝰ vᷣtutis.¶. ODret.aĩa imitari
tebet teũ in regẽdo minoꝛẽ mũdũ i netũ põt:ſic̃ ip̃e ma⸗

ioꝛẽ gubernat.pᷣ deus res maioꝛis mũdi ſic aminiſtrat vt

eas ꝗꝓpꝛios motꝰ agẽ ſinat:Fm ꝙ dicit augꝰ. q̃re ⁊ aĩa ſic

dʒ coꝛpꝰgubernaẽ ꝙ mẽbꝛa coꝛꝑis dʒ ꝑmittẽ ꝓpꝛios actꝰ

agere. ̊ n dʒ actus eoꝝ ꝑ afflictõʒ vel abſtinẽtiã impedi⸗
re.¶¶ Pre.nibil qð debeat ex caritate diligi impugndũ ẽ
vel affligẽdqũ. coꝛpꝰ ꝓpꝛiũ ẽ hmõi.Quatuoꝛ.n.erx caritate

ſunt diligẽda.de ꝓrimꝰ.aĩa ꝓpꝛia.⁊ ꝓpꝛiũ coꝛpꝰ.nullꝰ

Sdz ꝓpꝛiũ coꝛpꝰ affligere.¶ Pre. punitio pct᷑i ad deum
ꝑtinet: qꝛ Fm ꝙ dicit augꝰ. Deꝰ dedecus culpe ñ relingt
ſine decoꝛe iuſſicie.vñ peccatũ ñ relinꝗt impunituʒ. Sed
vſurpare diuinũ iudiciũ peccatũ ẽ: 2 ̊ facit ille ꝗ ĩ ſe pu⸗
nit peceatũ ꝓyt peccatũ coꝛpꝰ ꝓpꝛiũ aſtligẽdo.&̊ B̊ facẽ nõ
eſt opꝰ viꝛtutis.il Pre.deꝰ punit peccatũ. aut igit᷑ ſuffi⸗
cient punit ipᷣm: aut inſufficiẽt.ſi inſufficiẽt: grelinquit
aliqꝗd inoꝛdinatũ in regno ſuo. qð eſt incõueniẽs diccre.
Si ſufficient punit ipᷣm: g̊ hõ ñ dʒ punire coꝛpꝰ ſuũ ꝓpt
gᷣ aſtligẽdo.· Pre.q affligit coꝛpꝰ ſuũaut ꝑſeqꝗt᷑ naturaã:
aut culpã:aut pena. Si naturã peccat: qꝛ natura ẽ bõa.
ideo nõ eſt ꝑſequẽda.Si culpã: culpa ñ ẽ in caꝛne.nõ q̊

dz in coꝛꝑe ꝑſeꝗ culpã. Si pᷣo dicas ꝙ ꝑſegt penã: 1 pi⸗

ꝓ peccato ẽ iuſta.j pſeꝗt᷑ qð iuſtuʒ ẽ: quare peccat.⁊ ita
nõ eſt coꝛpꝰ aftligẽaũ gt petm. 4 Pret. iuſio iudicio ꝓ
pcto punit᷑ auctoꝛ peccati:ñ aliꝰ ꝓ eo.ſ̊ facẽ pctᷣm nõ pot

niſi aĩa:nec eẽ pcẽᷣm niſi ĩ aĩa.Aſdath. xv.De coꝛde exeũt

cogitatões male ⁊c. ⁊ tãgit᷑ ibi oẽ genꝰpcti: coꝛdis roꝛis ⁊2
oꝑis.igit᷑ aĩa ſola affligẽda ẽ ꝓ pcto:ñ caro.vñ JZoel. ij.

Gcindite coꝛda vr̃a.i.aĩas vr̃as ꝓ pct᷑o.⁊ ñ veſtimenta

vꝛa.i.coꝛꝑa vł carnẽ. vñ Yob. x. pelle 2 carne veſtiſti me.
Pre. caro ẽ inſtrumẽtũ ſiue oꝛganũ aĩe. h qñ interficit

hõ hoĩeʒ:ñ punit᷑ gladiꝰ ſ̊ hoicida.ſilx ¶2 h. Pꝛet. ca⸗
roẽ inimica ſpiritui. Gał.v.Caꝛo ↄcupiſcit adueꝛſus ſpi
ritũ.̊ AMdath. v. Diligite inimicos vꝛos.⁊ ꝓuerbi.xxv.

Si eſurierit inimicꝰ tuus ciba illũ.IJdẽ ro.xij.igit᷑ ex pᷣ⸗
cepto euãgelij ⁊ apłi fonẽda ẽ caro ⁊ ñ maceꝛãda.q⸗ꝛe.
Fʒ aug.qð ẽ cõe oĩbo h̊ ẽ natale.ſᷣ diligẽ ⁊ fouẽ carnẽ cui
libet ẽ cõe. Ephe.v. Qemo vnqꝙᷓ; carnẽ ſuã odio babuit:ſᷣ
nutrit ⁊ fouet illã.igit᷑ h̊ ẽ naturale.ſ̊ nihil ẽ a lege nate
niſi iuſtũ.igit᷑ iuſtũ ẽ fouere carnẽ.⁊ ita macerare eã ẽ in⸗
iuſtũ.¶ SPre.ꝗcũqʒ carnẽ ſuã aſtligit nccio ſibi vitaʒ mi⸗
nuit.q; oĩs paſſio magis facta abijcit a ſuba.minimũ eĩ
ieiunin totiẽs poſſet fieri finite.ſ. hoĩeʒ interficẽt.igit᷑
ipᷣm ſemel factũ vitã minuit ĩ aliqͥ.igit᷑ carnẽ affligens lʒ
ſemel ⁊ mox ſe nõ interſficiat: tñ paulatim ⁊ ſucceſſiue vi
tã ſibi ſubtrahit.⁊ ̊ ẽ grauiꝰ pctm. Trenox.iiij. A¶NDeliꝰ

fuit occiſis gladio ꝙᷓ interfectis fame. H̊ ſe interficẽ nlło

mõ licet. igit nec earnẽ macerare. ¶ Rñſio. dm ꝙ; moꝛ⸗

tificare carnẽ ſuã ẽ opꝰ vitutis:qꝛ ẽ opꝰ a vᷣtute:⁊ eſt ad

virtutẽ:⁊ ẽ ſm virtutẽ.vñ ẽ opꝰ meritoꝛiũ inqᷓtũ ẽ a vᷣtu⸗
te:⁊ opꝰ ↄſeruatoꝛiũ initũ eſt ad virtutẽ.remouet.n.ob⸗
ſiaculũ virtutis tollens ſiue potiꝰ minuẽs impetũ ↄcupi⸗
ſcẽtie.⁊ etiã opus ſatiſfactoꝛiũ iniᷓtũ ẽ ſm virtutẽ.vñ ge
rit rõneʒ ſacẽi ⁊ medicine ſpũalis.ſ.pnie q̃ ẽ ſacrᷣm pur⸗
gans a culpa ⁊ a ſeqla illiꝰ. Concedẽdũ ꝗ̊ ꝙ moꝛtificatõ
carnis ſi fiat mõ debito ⁊ fine recto vt ad repꝛimẽdũ mo⸗
tus ↄcupĩe:ſic opꝰ ſiue actus ẽ virtutis.¶ Ad illud ͤ qð
obijcit᷑ pᷣmo ↄtra h.ſ.ꝙ exercitatio coꝛꝑis ad modicũ va
let. Poõt dici ꝙ; ĩ natura ſᷣm ꝙ lapſa ẽ duo ſunt.ſ.natura
⁊ vicioſitas. Ex ipſo.n.lapſu natura cecidit in defectuz
vicij ⁊ eſt vicioſa.vñ lʒ ſiarura nõ ſit ꝑſequẽda: tñ vicioſi
tas ẽ ꝑſequẽda. ⁊ ſicut medicꝰ nõ põt tantũ moꝛbũ remo
uere niſi ꝑ medicinã aligꝗd de eo qð bonũ ẽ decidat᷑.ſiłx ñ
põt abijci vicioſitas niſi aliqd ð bono nature adimatur.
Dico & ꝙ mera exercitatio coꝛꝑalis ſᷣm ꝙ mera eſt: paꝝ
valet.tñ pᷣm ꝙ hʒ ſaczale multũ valet. Pre.ↄꝑatõe valet
ad modicũ:qꝛ ↄpatiõe pietatis q̃ valet ad oĩa.⁊ ſic intel⸗
ligit᷑ apls.ꝗl Ad aliud dico. ꝙ ſicut ꝗ ſcidit paꝝ de caꝛne
ſua:nõ facit h̊ ex odio carnis. ſᷣ er amoꝛe ſanitatis ip̃iꝰ.
ita ꝗ tꝑaliter affligit carnẽ ſuã: ̊ facit ñ er odio carnis.
b ꝓpter bonũ carnis: qð caro in eterna btitudine obtine
bit. ¶ Ad aliud qð obijcit᷑ꝙ in bonis inelioꝛ ẽ actꝰ q̃ po
tentia ⁊c. Põt dici ſᷣm illuc Aug.ꝗ dicit naturã corru⸗
ptam duo dicit:⁊ naturã ⁊ coꝛuptoʒ.ſilłr actꝰ potẽtiarũ
coꝝuptaꝝ nõ ſunt boni:a ideo ↄpeſcẽdi ⁊ repᷣmẽdi.¶ Ad
illud qð obijcit᷑. ꝙ viꝛtutes ſunt te maxis boms gbonul⸗
lus male vtit᷑ ꝛc. Põt dici ꝙ aſtligere carnẽ ꝓut diẽ ſub⸗
ſtantiã actꝰ ñ ẽ opꝰ virtutis:hᷣ ſᷣm ꝙ exeꝛcet cum debitis
circũſtantijs ⁊ fine debitoẽ opꝰ virtutis.⁊ iſto actu inqᷓ⸗
tum hmõt nullꝰ male vtit᷑.4. Ad illud qð obijcit᷑ de diſfi
nitione virtutis ꝙ eſt habitꝰ mẽtis ⁊c̃. Põt dici ꝙ diffi⸗
nitio illa nõ eſt nature inqᷓtũ eſt reꝑatiua natuꝛe lapſe:Bᷣ
potius virtutis vt ẽ infoꝛmatiua nature bone inſtitute.
qð ptʒ ꝑ hoe:ꝙ phii nihil intellexerunt de natura lapſa.
Vel põt dici ꝙ lʒ afflictio hmõi repugnet natuꝛe lapſe ſi⸗
ue conupte ſibi relicte: non tñ repuqᷓt natuꝛe gre adiute.
immo illã ſubleuat ⁊ ad ſuũ optimũ expedit.¶ Ad aliud
qð obijcit᷑.ꝙ viciũ ẽ pᷣter naturã ⁊ Z: ſitr afflictio carnis
nature repugt. quare ⁊c. Põt dici ꝙ ẽ natuꝛa in nobis qᷓ
eſi natura tm vel vt natura. ⁊ quedãa ẽ natura rõnat ſiue

natura vt rõ.Licz g aſtlictio repugnet nature ot natura-
nõ tñ rõnali.quia iſia attẽdit delectatõʒ ſimpłr:nõ tem⸗

poꝛaleʒ vel vt nũc.⁊ aftlictio qᷓ ẽ opꝰ virtutis bmõi dele⸗
ctationi ſimplr ↄſonat:lʒ repugnet tꝑali.q Ad aliud qð
obijcit᷑.ꝙ cõfoꝛmitas ẽ inter pᷣmiũ ⁊ meritũ ⁊c̃. Põt dici
ꝙ ;̊ verũ eſt ha bita ↄſideratoe ad illud qð ẽ foꝛmale ĩ il⸗
lis.hec ẽ gr̃a q̃ ẽ infoꝛmatiua meꝛiti inqtũ ẽ gra.ſiłr ⁊ p

mij initũ eſt gr̃a ↄſummata.ſ̊ habita ↄſideratõe ad ilið

qð ẽ in illis materiale:eſt diſſonãtia ⁊ maxia.ſicut inter
actũ afflictiuñ actuʒ ↄfoꝛtatiuũ ⁊ delectatiuũ.4 Ad hᷣ
qð obijcit᷑.ꝙ afflietio repugnat felicitati: ⁊ ita nõ eſt via

ad illaʒ ſimplr ⁊c̃. Põt dici ꝙ in optimo ſiue ſummo bo

no eſt aligd in rõne ↄmodi 2 aliꝗd ĩ rõne honeſti.quod

aũt repugnat ei inqᷓtũ in illo eſt aliꝗd in rõne ↄmodi:bñ

eſt ductiuũ ad illud.vtpote illud qð eſt miſerie hũane.qð

— - ——

— ——

— — —— —— — —⸗

Mueſtio
1
aut repugnat inqtũ in illo eſt aligd in rõne boneſti: nõẽ
ductiuũ ad illud:immo potius impedimentũ.4 Ad alið
qð obijcit. dõm ꝙ aftlictio carnis diminuit virtutẽ nate
ita ꝙ ſit debilioꝛ ad aliquẽ actũ dũmodo fit ex h̊ expedi⸗
tioꝛ ad aliũ actũ lõge vtilioꝛẽ ⁊ honeſtioꝛẽ:nõ ẽ malum. ⁊
ſic eſt in ꝓpoſito. Per aff lictõʒ.n.carnis debilitat hõ qᷓ;⸗
tũ ad exercitiũ opeꝝ intioy vohezn; tñ qtũ ad oꝑa ſu⸗
ꝑioꝛa exercẽda.4 Ad illð ꝗ obijcit. ꝗ qlibʒ tenet᷑ diligẽ
ꝓximũ ſicut ſemetipſuʒ. vñ foꝛmã diligendi accipit bõ a
ſeipſo. Põt dici ꝙ duplex ẽ motus cari tatis. elicientis: ⁊
imꝑantis. qtũ ad motũ primũ debet glibet diligeꝛe aliũ
ſicut ſemetipſuʒ. i. ad id ad qð diligit ſ eipſuz · ñ aũt qtũ
ad ſecundũ:qꝛ nõ debeo illa oĩa ex caritate imꝑare ꝓrio
q̃ ⁊ mibi. debeo tñ velle illũ bñfacere ⁊ in bonis ꝓficere.
4 Ad illud qð obijcit᷑ ꝑ ſimile de gubernatione maioꝛis
mũdi ⁊ minoꝛis.põt dici ꝙ nõ vſq;quaq; ſiłe eſt. de eniʒ
gubernat ſic maioꝛẽ mundũ:ꝙ etſi in aliq̃ ꝑte deficẽt:nõ
imputaret᷑ dño ̊ aĩe.ita eſt cõiuncta admiſtratio coꝛꝑis
2 mẽbꝛoꝝ ꝙ ſi deficerent aĩe imputarer᷑ ⁊ peccaret. Deꝰ
eniz etſi gubeꝛnet mũdũ ? ꝑtes:nõ tñ eſt aliq̃ debito ad hᷣ
obligatꝰ.ſic ẽ aĩa ad coꝛꝑis ⁊ mẽbroꝝ gubernatõʒ. rõne
cuiꝰ aĩa peccaret ſi coꝛpꝰ deficeret:⁊ marie aỹ̈tũ ad eſſe in
genere moꝛis. Pre. ↄditoꝛ mũdi ita inſtituit mũdũ in ſui
ↄditõe.ꝙ ſꝑ ſtaret in illa oꝛdinatõe ⁊ oꝑatioe in gbo in⸗
ſtitutus erat.⁊ HG̊ mediante influẽtia vᷣtutis diuine.pᷣt ea

nibil accidit incõueniẽs mũdo ex gctibo ꝓpꝛijs circa ꝑtes

illius exercitatis. mĩoꝛ vo mũdus.i. hõ rone lapſus illiꝰ
ſi ageret ſiue exercet ꝓgꝛios actꝰ:ſeipᷣm deſtrueret ⁊ im⸗
hilu redigeret: ⁊ fieꝛet ſociꝰ eius ꝗ nõ ẽ Sob.xviij. ꝓpter B
ne incurrat ̊ incõueniẽs:ncce ẽ vt afflictiõibo coꝛꝑalibo
coerceat᷑ impetus illius 2 ꝓnitas ad malũ ⁊ erigatur ⁊
dirigat᷑ in bonũ.¶l Ad illud qð obijcit᷑. ꝗ nihil qð ex ca
ritate eſt diligibile ẽ expugnãdũ ⁊c̃.põt dici ꝙ caro duo
cernit in ſe. ſeʒ naturã ⁊ vicioſitatẽ.rõne natuꝛe ẽ diligi
ilis: rõne ricioſitatis nõ ẽ diligibilis. ĩmo rõne hmõi ẽ
aftl igẽda. Sile de iudice ꝗ punit latꝛonẽ nõ rõne q̃ẽ hõ:
qꝛ ẽ latro.⁊ nõ punit naturã:̊ culpã.qlAd illð qð ob⸗
ijcit. punire ꝑtinet ad ſummũ iudicẽ: in cuiꝰ iniuriam
ꝓꝛie ⁊ ꝑ ſe ↄmittit᷑ peccatũ ⁊c̃.põt dici ꝙ ipſe ſi ummꝰ in
dex ĩ vita iſta ↄſtituit hoĩes iudices ſubillo ſine loco ſui.
vñ ille ꝗ poſuit añ hoĩeʒ vitã ⁊ moꝛtẽ.Ecci.xv.⁊ dedit il
li libertatẽ vt ad qð vellet ſe cõuerteret: voluit hoĩeʒ eſſe
ſuipſius iudicẽ.vt ſi ad moꝛtẽ ſe ↄuerteret: quadã morte
ſcʒ carnis moꝛtificatõe ſe puniꝛet ⁊ ſic iudicẽ ſummũ pla
caret.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ deus punit pctm ſufficiẽ
ter vel inſufficiẽter ⁊c.põt dici ꝙ cũ ſumꝰ in pac ꝑegꝛina
tione:ſumus in foꝛo miſcðie in quo multũ remanet peni
tendũ.vñ h̊ nõ punit deꝰ ſufficiẽter in qð reꝗrit foꝛũ iu⸗
ſticie:ſᷣ in inferno.i¶lj Ad h̊ qð dicit᷑ꝙ ſiñ punit ſufficiẽt
aliꝗd eſt inoꝛdinatũ in regno.põt dici ꝙ ſi tꝑe benignita
tis 2 gratie currẽte nõ punit dñs ſufficiẽter ſm ſufficien⸗
tiã quã requirit foꝝ iuſticie:nõ ꝗꝓpter h̊ ẽ aligd inoꝛdina
tũ in regno eiꝰ:immo ex h̊ eſt magis cõueniẽtiꝰ oꝛdiatũ.
oꝛdo.n.iuꝛis reꝗrit.ꝙ in tꝑe gẽe ⁊ miſcvᷣie miſcdᷣius agat
auctoꝛ miſcdie q; in tꝑe iuſticie.q Ad aliud põt dici:ꝙ ĩ
carnis afflictõe volũtas ſiue li. ar. ꝑſeqt᷑ naturã viciatã:
immo etiã ſemetipſaʒ ꝑſequit᷑.natuꝛã.n.ꝑſequẽdo ⁊ natu
ram aſtligẽdo ſeipſaʒ affligit.tanta eſt.n.carnis ⁊ aĩe al⸗
ligãtia.ꝙ nõ põt ipſa caro affligi qn ⁊ aia ipſa ſiue volũ
tas affligat᷑.¶ Ex h̊ pʒ rñſio ad illud qð ſeqꝗt᷑.ſ.ꝙ auctoꝛ
peccati ẽ puniẽdꝰ.Põt etiã addi ꝙ ſᷣm Aug.aĩa delecta⸗
tur duobꝰ modis.ꝑ ſeipſaʒ ⁊ ꝑ coꝛpus.ideo iuſte triſtaꝛi
⁊ puniri dʒ dupłr:in ſe ⁊ ꝑ coꝛpꝰ. Sap.xj. ꝑ que peccat
quis ꝑ hec puniet᷑ cũ macerat᷑ caro ipſa ledit᷑.ſᷣ aſlictio
ꝓpꝛie nõ eſt niſi in aĩa.vt ſi diligereʒ ſtatuã ⁊ aligs fran⸗
geret illã. ipſa fractõe nõ lederet᷑ ſtatua:ſᷣ ipſa aff lictio ĩ
me tm̃modo caderet.ſic eſt .vnde ꝓpꝛie quelibʒ affiictio
aie eſt: ſicut ⁊ peccatũ.i Ad illud qð obicit · ꝙ gladius
homicide nõ ẽ puniẽdus. põt dici ꝙ gladiꝰ nõ eſt vnitus
gladiatoꝛi:ideo ſua leſio nõ eſt alteriꝰ aſtlictio.Qõ ẽ ſic
tæ carne cui ẽ aĩa vnita.vñ ſua pena ẽ pẽa aĩe.qlj Ad illð

ſie ⁊c̃.

xcvij.

qð obijcit᷑ ꝙ bñfaciendũ eſt inimico ⁊c.põt dici ꝙ vernzʒ
eſt: ſᷣ non ſic vt ipſo beneficio fiat ipſi beneſico grauioꝛ ⁊
inimico deterioꝛ:quia tũc fieret bñficio illo peioꝛ.⁊ ſic G̊
magis eẽt illi male faciẽdũ ꝙᷓ bñ. ſic caro fit inimica aĩe
qñ nimis houet᷑ ⁊ magis inimicat᷑ ⁊ aduerſat᷑ ſpũi: ⁊ mi
nus ei ſubijcitur.ideo non eſt vlectabilit᷑ fouenda:ſ̊ di⸗
ſcreta maceranda. hoc etiam ꝓdeſt ipſi carni. Per hoc
enim conſequit᷑ quaternã głam ⁊ eternaʒ ſcʒ quatuoꝛ do⸗/
tes.4l Ad aliud dicenduzʒ. ꝙ naturale eſt ⁊ iuſtum dili⸗
gere ⁊ fouere carnem: ſed ſic vt ſpiritui ſerniat.⁊ hoc eſt
ꝙ tenuiter ⁊ parce.ql Ad aliud dicenduʒ. q duobus mo
dis fit homicidiũ. Ino modo qñ quis intendit moꝛtem
alicuius:⁊ iſte eſt homicida peſſimus. Alio modo qñ ꝗs
non intendit moꝛteʒ alicuiꝰ: ſed agit rẽ illicitam ad quã
conſequit᷑ moꝛs alicuius. vt cum quis proijcit iaculã cõ
muni platea:ᷣ̊ a caſu occidat homicida dicitur.Neutro
iſtoꝛum modoꝛuʒ macerans carnẽ homicida debet dici.
Primo modo non:quia per hoc nõ intendit ſe occidere:
ſed ꝓ peccatis ſatiſfacere ⁊ głam eternam mereri.Et ſe⸗
cundo modo macerare carneʒ diſcrete nõ eſt opus illici⸗
tum: ſed vtile valde. ꝓpter quod nullo modo dicendus ẽ
homicida.Xl. Ad illud quod obijcitur. ꝙ omĩs paſſio ma
gis facta abijcit a ſubſtantia:verum eſi cum nimia violẽ⸗
tia ⁊ indiſcrete.tanta enim poſſet fieri indiſcretiõe ꝙ ho⸗
micidium merito interpretaret᷑:⁊ ꝙ ſine pcto graui non

¶ Membꝛũ ſecũdũ
Equit᷑ de ieiunio de quo ꝓcedit᷑ ſic. Prĩo

querit᷑ de quidditate. Scðo de qualitate.
Tercio de modo.Quarto de inſtitutione.

O
Septimo de temꝑe ieiunij. Octauo de ſolutõne. ¶ Pri⸗
mo ů querit᷑ ð quidditate ieiunij.hoc eſt querere quid ſit
ieiuniũ.Et qꝛ diffinitio indicat quid eſt diffinitũ.⁊ plu⸗
res inueniũtur diffinitõnes aſſignate de ieiunio: de illis
eſt ſingillatim querendũ. Primo ꝗᷓ querit᷑ de diffinitione
ieiunij que habet᷑ ab ſido.li.vj.ethymo.que talis ẽ. Je
iuniũ eſt ꝑſimonia victus ⁊c̃. Scðo. de illa quam ponit
yſido.li.de officõ.xlij.ca.que eſt talis.Yeiuniũ ẽ res ſan
cta opus celeſte 77. Tercio.de illa que ponit᷑ cõmunit᷑.
ſcʒ ieiuniũ eſt abſtinẽtia a cibo ⁊ potu ſᷣm foꝛmam eccle⸗

rticulus primus
Dprimũ querit᷑ de hac diffinitõe ſido. eiu
niũ eſi ꝑſimonia victus abſtinẽtiaq; ciboꝛuʒ:
— ic. QNibil debet diffiniri per duplex genus vł
pꝑ idẽ repetituʒ. iſia diffinitio data eſt ſic.q; vel cibus ⁊
victus idem genus ſunt:vel victus eſt aliud genus ⁊ cibo
aliud. 4 Itez ꝑſimonia abſtinẽtia ideʒ ſunt. ꝑſimoĩa eĩ
vt dicit Yſido.dicit᷑ q̃i ꝑca ſemonia.ſemos aũt dẽ cibus.
ideʒ ̊ eſi ꝑſimonia ⁊ abſtinẽtia vt videt᷑.¶l¶ Pre.cibus ⁊
victus vel ſunt ideʒ vt ſi extendat᷑ cibo ad potũ: vel cibus
eſt ꝑs victus ſi ꝓpꝛie ſumũt᷑. nõ igit᷑ debet vtrunq; poni.
4 Sre. vt vult AMido. ꝑſimonia eſt ꝑca ſemonia.vnð pli⸗
monia ꝑcitatẽ impoꝛtat in vſu actuali cibi vel victꝰ.b ſic
qui viuit viuus ẽ:ſic ꝗ ieiunat ieiunus ẽ.ſ in vſu actua⸗
li cibi ſiue victus ñ ẽ vtẽs ieiunꝰ. ieiunanti ſiue ieiuno
nõ ↄuenit ꝑſimonia victus.: Pre. AWſido.xx.li.etbymo.
epule ſimplices in duo nccia diuidunt᷑panẽ ſcʒ ⁊ vinũ.
1 duo ſunt ſuꝑflua: que terra ⁊ mari veſcẽdi cã exqꝗrũt᷑
ſ abſtinentia in ieiunio debet eẽ a ſuꝑfluo.in comeſtione
aũt panis ⁊ vini piſciũ nõ abſtinet᷑ a ſuꝑfluo. non eſt
in tali comeſtione abſtinentia quam requirit ieiunium.
quod videtur falſum: quia iemnium tale indicit᷑ ab eccle
ſia. igitur vt videtur male diffinitur ieiuniũ ꝑ abſtinẽtiã
ciboꝝ. ¶¶ Pret.ieiunium inſtitutũ eſt ad caꝛnis afflictõʒ
vñ Leuit.xxiij. ODĩs aĩa q nõ afflixerit ſe die hac: ꝑibit ð
populo ſuo.ſed in dicta diffinitõne nihil ponit᷑ qð indi⸗
cet aſtlictionẽ.̊ diminute data eſt.ꝑſimonia eniʒ ⁊ abſti⸗

NQuinto de efficacia. Sexto de neceſſit

nentia ciboꝝ determĩat ſpẽm virtutis.ſ.tꝑantie AI quã
ꝓgꝛedit᷑ afflictio.vñ nõ dicũt aliqd afflictiuũ. MRñſio.

Ad noticiã eoꝝ q qſita ſunt nõ.ꝙ poſita diffinitõne p̃ᷣta⸗
ci.ſ.ieiuniũ ẽ ꝑſimonia victꝰ:abſiinẽtiaq; ciboꝝ.ſbdit᷑.
cui ẽ nomẽ inditũ ex q̃dã ꝑte viſceꝝ tenii ſꝑ⁊ vacuo:qð
vulgo ieiuniũ vocat.vñ ⁊ ieiunij nomẽ credit᷑ deriuatum
ꝙ ſui media viſcera vacua ⁊ exinanita exiſtãt. hec yſido.
Ex his pʒ q ieiuniũ nõ dicit oĩno pꝛiuatõʒ:ᷣ ſimul cũ pᷣ⸗
uatiõe quandã ↄcernit poſitõz. ſicut viſcera ñ oẽʒ ãnihi
latõʒ:̊ qᷓndã poſitõʒ.qꝛ cũ puatiõe ĩmogerate ſumptio⸗
nis ciboꝝ poĩt ſumptõz modeꝛatã eoꝝ.vñ duo h ↄcuꝛũt
vnũ qð reqꝗrit nature nccitas: aliud qð ꝓmouet ad expe
ditõz gee. ¶ Ad illud ̊ qdð pᷣmo obijcit᷑. ꝙ in diffinitõibo
nõ debet poni dupler genꝰvel idẽ repetituʒ ⁊c̃. Põt dici
ꝙ ſilr nec h̊ ponit᷑ duplex genꝰ nec idẽ replicat᷑.qꝛ ꝑ h̊ ꝙ
dicit᷑ ꝑſimonia victꝰ:inſinuat᷑ qð reqꝗrit nccĩtas nature.
ꝑca eniʒ ſimonia meliꝰ ꝑficit natuꝛa q; ſuꝑflua.ꝑ abſtinẽ
tia ciboꝝ inſinuat᷑ abſtractio ſiue reciſio ſu pflnoꝝ. vnde
Nlido. xx. ethymol, dicit:cibo dictꝰ ẽ ꝙ capit᷑ oꝛe.ſic eſca
eo ꝙ eã os capit.victus ꝓpꝛie vocat qꝛ vitazʒ retinet. NMõ
g̊ hꝙ ẽ duplex ſubtractio quã regꝗrit ieiuniũ.ſuꝑfluoꝛuʒ
q̃ qñq; ſolent incoꝛꝑari ad ſuſtẽtatõʒ nature.⁊ ſuꝑfluoꝝ
que ſolẽt traijci ꝑ cibatõʒ ad delectatõzʒ cibati. Pret.nõ
eſt incõueniẽs aligꝗd diffiniri ꝑ duplex genꝰ vbi vnũ ẽ al
teri ſubalternatũ. Ouobo.n.modis dat᷑ modus ſiue ars
Diffiniẽdi etis foꝛmalłr.ſcʒ vel ꝑ genus ĩmediatũ cũ ĩme⸗
diatis drñtijs:vel ꝑ genꝰ ſupᷣmũ cũ ↄnuneratiõe generũ
ſubalternoꝝ.xt hõ dirfinit᷑ cũ dẽ:aĩal rõnale moꝛtale.vł
cũ dicit᷑:ſbᷣa coꝛpoꝛea aĩata ſenſibilis moꝛtalis rõnalis.
Er hbis pʒ ꝙ nec ſunt ideʒ cibus ⁊ victus: nec vnũ eſt ge⸗
nus ad aliud ꝓut ꝓpꝛie ſumũt᷑ in ꝓpoſito.nec idẽ ꝑſimo
nia ⁊ abſtinẽtia. Cibo tñ ⁊ victꝰ quocũq; mõ ſumpti ali
ter ſe pñt habeꝛe.ita ſcʒ ꝙ vnũ ſit genus ad alið vel ideʒ
qð aliud.ſᷣ nõ eſt h ſic.] Ad illð qð obijcit᷑ꝙ ꝗ viuit vi⸗
uus eſt. ̊ ꝗ ieiunat ieiunꝰ eſt ⁊c. Põt dici.ꝙ h̊ genꝰ ar⸗
guendi nõ hʒ regularẽ nccĩtatẽ: immo in multis termĩs
fallit.nõ.n.ſꝑ verbũ infert nomẽ deſcẽdẽs ſiue deriuatũ
ab ipſo:lʒ h̊ accidit in termĩs aliquibo.vñ lʒ ſequat᷑. iſte
viuit:gᷓ viuꝰ eſt.nõ tñ ſeꝗt᷑.iſte moꝛit᷑: ẽ moꝛtuꝰ.ſiłr nec
in ꝓpoſito.iſte ieiunat: eſt ieiunꝰ.ſitr nec h.iſle albeſcit
Seſt albo. vbi.n. nomẽ veſcendẽs a verbo dicit rez ſignifi
catã ſcʒ in termĩo:nõ infert᷑ a verbo qdð dicit rẽ ſuã vt ad
terminũ. Pret.caſtus dꝛ dnobo modis. lno modo ꝓut
caſtitas dterminat᷑ circa ↄtinentiã ab omni coitu.ſ.lici⸗
to ⁊ illicito.ſicut ẽ de caſtitate vᷣgiali. Alio mõ ſᷣm ꝙ de⸗
terminat᷑ circa ↄtinẽtiã a ↄcubitu illicito: ſicut ẽ caſiitas
ↄiugalis.Silr põt dici de ieiunio.q põt dici duobmo⸗
dis. Vno mõ m ꝙ dicit abſtinentiã oĩmodã ab oĩ cibo:
etiã qtũ ad omne tẽpꝰ.Alio mõ ſᷣm ꝙ dicit ſolũ abſti⸗
nentiã a cibo aliqͥ mõ: ⁊ etiã qᷓtũ ad tempꝰ⸗ determiatuz.
Scðm ꝙ aligs dicit᷑ ieiunare primo mõ ieiunij bñ ſeꝗ
tur.iſte iciunat:g̊ c ieiunꝰ. Scðʒ aũt ꝙ ſecũdo mõ neq̃qᷓ
iſte eſt viuus:&̊ viuit.nõ ſub tali diuerſitate neq; rei neq;
tꝑis dicũt ea q̃ dicũt:ſᷣ vno ⁊ eodẽ modo.⁊ ꝓpt ̊ vnũ ſeg
tur ad alteꝑ. ꝗ Ad illõ qð obijcit᷑ pm gſido. Epule ſim⸗
plices diuidũt᷑ ĩ duo nccia ⁊c̃. Põt dici ꝙ nccia vno mõ
excludit quicqd eſt p̃ter exigẽtiãa coĩg vite hoĩs. 7 Bmöi-
telligit ſido.duo tm̃ eẽ nccia.ſ.panẽ ⁊ vinũ.Et ſi obijci
atur.ꝙ multi vinũt ſine vino.Dicendũ ꝙ etſi h̊ ſit de mł⸗
tis ꝑſonis:ſecꝰ eſt de cõmuni vita hoĩm.⁊ h̊ dico extenſo
noiĩe vini.Fm ꝙ noĩe extẽſo dicit᷑ nõ ſolũ vinũ de vite:ſed
de frumẽto ⁊ oꝛdeo.⁊ de alijo geneꝛibo potus diuiſis con
tra aquã.cuiuſmodi ſunt medo ſicera ⁊ hmõi.lel pt di⸗
ci.ꝙ loꝗt᷑ m ↄſuetudinẽ terre cuiꝰ erat incola. Alio mõ
neciuʒ ſic ſtricte ſumit.ſcʒ ſᷣm ꝙ excludit ſupꝑfluũ iur ſa
pietis determĩatõz ⁊ ſtatus ↄdecentiã.⁊ tũc ncẽia pñt di
inccia que terra ⁊ mari exquirũt᷑.¶. Ad illð qð obijcit
nihil ponit᷑ in hac diffinitõe q; ponat aligd afflictiuũ
= umnd ga vt ex dictis pʒ: ꝑſimonia victꝰ dicit
ſtineriec toz coꝝ ſolẽt incoꝛꝑari ad vite ſi uſtentatõz: ab⸗
inetia cibi ſuꝑfiuoꝝ. qꝛ ⁊ incoꝛꝑatõne ncẽioꝝ ⁊ intraij⸗

tione ſuꝑſluoꝝ ſolet eẽ nõ modica qñq; delectatio.2ĩ bo
rũ ſubtractã ee ictio. “

rticulus ſecũdus

Onſequẽt᷑ querit᷑ de illa diffinitõe q ſim ilit ẽ
AVſido.li.j.de officõ.xlij.ca.ſcʒ hac.Jeiuniuzʒ
4 res ſancta: opꝰ celeſie: ianua regni: forma
futuri.hec aũt diffinitio oꝛoni ↄuenit.Eſt.n.oro res lan
cta ⁊c. O: aũt ſit ſoꝛma futuri videt᷑qꝛ cũ oꝛo ſit ↄtẽpla⸗
tõnis ſpẽg repñtatiua: eſt ⁊2 ſilitudo quedã illiꝰ ↄtempla
tionis qua bti ↄtemplant᷑ teũ in patria.⁊ ita illi cõnenit
vltima drñtia diffinitõis poſite.⁊ ↄſtat ꝙ alie ſitr. giſta
diffinitio ſoli ieiunio nõ ↄuenit. ¶. Pret.cũ oĩs diffinitõ
lebeat aſſignari ꝑ illa qᷓ ſunt eẽntialia ipſo diffinito.ab⸗
ſtinẽtia aũt eſt eẽntialis ieiunio: videt᷑ ꝙ diminute ẽ aſſi
gnata.exquo in illa nõ aſſignat᷑ aliꝗd deſignãs abſtinen
tiaʒ. ¶¶ Pret. põt obijci vt S. de afflictõe ꝓt quã fuit inſti
tutũ ieiuniũ.⁊ in hac rõne nihil tangit᷑ ꝑtinẽs od afflicti
onẽ. ¶. Pret.cũ ieiuniũ eẽntialr determĩat᷑ in priuatõne
quadã.⁊ ea que ponũt᷑ in diffinitõe eius debẽt aliq̊ modo
dicere priuatõʒ:nõ ſimpłr poſitõʒ.nõ & debet diffiniꝛi ꝑ
rem ſanctã.⁊ aliqd qð dicat eẽ in facto:vtpote per rem
ſanctã ⁊c.nõ eſt.n.cõueniẽs diffinitio habitꝰ ꝓ pᷣuatõeʒ:
neq; priuatõis ꝑ habitꝰ.q¶] Pret.cuʒ ieiuniũ determinet᷑
vel ꝙᷓtũ ad eſſe in fieri:vel qᷓtũ ad eẽ in facto:nõ dʒ diffi⸗
niri ꝑ aliqꝗd qdð dicat eẽ in facto.vtpote ꝑ rem ſanctã: 2
aligd qð dicit rez in fieri.vtpote ꝑ opꝰ celeſte.¶ Pret. pᷣt
queri.que eſt drũtia illoꝝ q̃tuoꝛ que tangũt᷑ in diffiniti⸗
one p̃tacta.ſ.res ſancta.opꝰ celeſie ⁊c.nò ẽ foꝛmale vt il⸗
la que dat᷑ ꝑ genꝰ drñtias.̊ potius notificatio quedazʒ
inſinuss eſſe ieiuniũ ꝑ aliquos effectꝰ eius.iAõndũ ͤg
ieiuniũ carnẽ macerãdo purgat a pcto:⁊ dedicat peniten
tem deo. vt ſcdo dicit᷑ in glo.Leni.xix.ſuꝑ illud. Sancti
eſtote ⁊c̃.recte ſanctificatõʒ ponit quia fundamẽtũ ẽ vir
tutis.⁊ alia glo.qᷓi ſeꝑamini etiã a fratre inoꝛdinate am
bulante ⁊ ab omibo ocupiſcẽtijs ſeculi.⸗ Pret.ieiunium

mentẽ erigit ad ſuꝑna:qꝛ carnẽ ſubijcit ſpiritui ⁊ deſeru

re facit.⁊ ſpiritũ liberũ ad oꝑa ſpũalia exercẽda reddit.
ᷣma Coꝝ.ix.Caſtigo coꝛpꝰ meũ ⁊ in ſᷣuitutem redigo.
Blo. uituti ſubijcit᷑:dũ nõ ſuã ſ̊ ſpũs ꝑſicit voluntateʒ.
ꝓter h̊ ̊ dicit᷑ opꝰ celeſte.¶ Item ieiuniũ virtutẽ induẽ
ſͦ diſpoſitiue.pter qð dicit᷑ ianua regni.dotatis.n.vir⸗/
tutibo eſt ianua regni aꝑta 4¶ Item ieiuniũ premiũ am⸗

pliat: ꝓpter qð dicit᷑ foꝛma futuri. diſpoĩt.n.ad inſoꝛma

tionẽ gre ꝑfecte que ẽ gła.qꝛ ̊ coercet a vicio carnis:eri⸗
git ſpiritũ ad ſuꝑna:pᷣꝑat ꝓlteriꝰ ad virtutẽ qua patʒz iu⸗
ſtis ingreſſus regni ꝛpremiů cumulat. q̃tuoꝛ pᷣdicta in eiꝰ
ponũt᷑ notificatõe.⁊ idẽ pᷣt h̃i a b. Gꝛegẽ.dicẽte.Qui coꝛ
ꝑali ieiuio vicia ↄpᷣmis:mẽtẽ eleuas:virtutez largiris ⁊
pᷣmia.¶:! Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ hec ↄueniũt or̃oni. õt di

ciq; verũ ẽ:b̊ mõ dꝛñti.qꝛ oꝛo ſanctificat pniẽdo cũ ſan⸗
ctoſanctoꝝ.ieiuniũ vᷣo purgãdo carnẽ.Silr or̃o ẽ opꝰ ce

leſte immediate cũ deo ſpm̃ vniẽd.ieiuniũ ꝑ carnis dep̃ſ⸗
ſionẽ ſpm̃ erigendo.vtrũq; aũt põt dici ianua regni.ᷣ ie⸗
iuniũ affligẽdo principałr inferioꝛẽ hoĩeʒ: oꝛo delectãdo
hoĩeʒ ſuꝑioꝛẽ in ſuo optimo.vtrũq; ſilr dicit᷑ foꝛma futu⸗
ri.ſᷣ ieiuniũ rõne afflictõis in hoĩe inferioꝛe:or̃o aũt ra⸗
tione quietis in ſummo delectabili.q¶ Ad illð qð obijci⸗
tur.ꝙ abſtinentia ẽ eẽntialis ieiunio ⁊c. Põt dici ꝙ bec
notiſicatio nõ eſt ꝑ eẽntialia data:ſicut ſolʒ dari diffini⸗
tio foꝛmalis:ſ̊ ꝑ quoſdã effectꝰ ipſius diffiniti.vt tactuʒ

eſt. Pret. etſi in hac diffinitõne nõ exprimit᷑ vocetenꝰab⸗

ſtinẽtia aliq̃:colligit᷑ tñ in ᷣbis pdictis.vt ex dictis pʒ.
Sitr põt rñderi ad aliud.qꝛ dꝛñtijs aſſignatis inſinu
atiue notot᷑ afflictio ieiunij.¶.¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ diffi⸗
nitio cernẽtis priuatõʒ debet dari ꝑ ea q̃ dicũt pᷣuatõezʒ
⁊c. Põt dici ꝙ etſi hoc foꝛte exigit ars in foꝛmali diſfini
tõne:nõ tñ h̊ exigit᷑ in q̃cũqʒ notificatõne.ĩmo ſufficit ꝙ
illud cuiꝰ eẽ etermiat᷑ in q̃dã priuatõe: notificet᷑ ꝑ q̃daz
q dicũt poſitõʒ.iux illð qð dicit phᷣs. Rectũ recto cogno
ſcimꝰ ⁊ obliquiũ ſiłr ⁊ potẽtie ⁊ hitꝰↄgſcũt᷑ ſuis actibus.

¶OQueſtio . xcviij.

$
ide inuyxta illud phᷣi. actus primi ſunt potentijs etiã priores opoꝛteret ſilłr ꝙ oẽs virtutes ponerent᷑ in eiꝰ diffinitiõe.
Fm ratõʒ. ſiliter 7 habitꝰ cognoſcũt᷑ ſuis actibo. Ex bis 4Ad illud qð obijcit᷑. ieiuniũñ qð affligit hoĩeʒ exteꝛiꝰ
pʒ rñſio ad obiecaa. nõ cegirerii 7 . Pot Die dñs eligebot idle ieiuniũ
7 . nõ impłr ñ erat bonũ nec eligibile ſᷣm ſe: ̊ qꝛ de⸗
te: . culus tercins — prauabat᷑ ꝑ maliciã oper inlor elcgeſc, 7 marisp by
ing HFHnſequẽt querit᷑ de illa viffinitõe. Jeiuniũ ẽ pocriſim eoꝝ. vñ pmittit᷑ ibiaẽ. MNMolite ieiunare ſic vſqʒꝰ
rma abſtinẽtia a cibo 2 potu m foꝛmã eccie intui⸗ ad hãc diẽ: vt audiat ĩ excelſo clamoꝛ veſter. glo. ꝓ laude
ſn tu ſatiſfaciẽdi vel vitandi pcẽm⸗ acqrẽdi vitã hoĩm. alia glo. ſine miſcðia. Ad alið qð obijcit. ab⸗
⸗ eternã. ¶ Circa P querit᷑ ſic. abſtinẽtia a cibo dicit pua⸗ ſtinẽtia ieiunij paſſio e.paſſionibo aũt ñ meremur ⁊c. po⸗/
tionẽ: vt pʒ.qꝛ abſtinẽ a cibo qdẽ aliud qᷓ; ñ ↄmedẽ.abſti teſt dici ꝙ quidã motꝰ vidẽt eẽ paſſiões:qꝛ illas ↄcomi⸗
enit nere a potu g eſt aliud ꝙᷓ nõ potare. no comedere nõ po tant᷑ paſſiones.ſicut videre ⁊ timeree mot⸗ patiẽtie. ſilr
ita tare purã dicũt priuatõz.· qd aũt tale eſt: nõ eſt ſatiſfacto 2 motꝰ ieiunij. Motus eniĩ ꝗ penq hñt:ſiẽ inuidi ⁊ timi⸗
nis riũ aliquo mõ ꝓ pcto.⁊ ita ieiuniunoe ꝑs ſatiſſactõis. di 2 aln bmõi ꝗ penã bñt ⁊ paſſiones ↄcomitates eſſe di⸗
l, Pret. ieiuniu inſtitutũ eſt ad mala cauẽda.ᷣ vitaẽ ma cũt. Põt & dici.ꝙ ſiẽ patiẽtia motũ elicit meritoꝛiu qui
4 la eſt virtutis prudẽtie:vt bꝛi põt ab aug. gieinniũ eſſet gquidẽ motus nõ eſt pati:qꝛ pati paſſio ẽ: paſſiõibo ñ me
4 magis diffiniendũ ꝑ prudẽtiã q̃ ꝑ abſtinentiã que ẽ vir⸗ remur. motus ille ẽ velle ſiue volũtas patiẽdi:ſic pt di⸗
tus tꝑantie. 4 Pꝛet. Wer n. in quodã ᷣmone.ſi ſola gula ci de ieiunio ꝙ elicit motũ meꝛitoꝛiũ.ſᷣ ille motꝰ n ẽ abſti
peccauerit ſola q; ieiunet. Si po peccauerut ⁊ alia mem nere vel ieiunare:b̊ potius velle ſiue volütas abſtinendi
bꝛa: quare nõ ieiunẽt ipſaꝛ Et er bis videt᷑ ꝙ ieiunium vel ieiunãdi cui ẽ ↄincta paſſio abſtinẽtie.4 Ad alið qð
nõ dʒ diffiniri abſlinẽtia cibi 1 potus: ̊ abſtinẽtia qᷓdam querit᷑vtꝝ ieiuniũ ẽ actus interioꝛ inqtu ab hmõi volü⸗
1 q̃ omĩa mẽbꝛa Onumerat. 4 Pret. nullum ieiuniũ placet tate elicit᷑ actꝰ ſenſibilis cũ paſſiõe cõcomitãte. Senſibit
. eo ſiue ſit ſatiſfactoꝛiũ deo: niſi id qðẽ in abſtinentia a dico:ſic tenebꝛe dicũt᷑ viſibiles.nõ.n.ẽ iciuniu actꝰ exte⸗ .
4. peccato. Aſa. lviij. H eſt ieiuniũ qð elegi. Diſſolue colliga rioꝛ ꝗpt actũ ↄmedeẽdi ſiue vtẽdi.hec tñ vera e: ↄmedit
tiones impietatis ꝛc̃. ieiuniñ alfliges hoieʒ exterioꝛeʒ ieiunat.qꝛ duplex abſtinẽtia pᷣdicat᷑ de ieiunãte omedẽte.
cuiuſmõi eſt ieiuniũ qð eſt abſtinẽtia a cibo ⁊ potu: ñ eſt ſcʒ abſtinẽtia q reſpicit pns: qꝛ abſtinet a carnibo. alia ꝗ
— illud ieiuniũ qð elegit dñs.vñ yſa.lviij. Mũgd tale ẽ ie⸗ reſpicit pᷣteritũ ⁊ futurũ: qꝛ abſtinuit ab actu mãducãdi
2 iuniũ qð elegi.affligere ꝑ diẽ hoieʒ aĩam ſuã. q· d. neqᷓꝙpͥ. vſqʒ ad hoꝛã debitã.2 abſtinebit tꝑe ſequẽti. ⁊ H ẽ qð in
KRK Sʒ ieiuniũ qð elegit dñs eſt ſatiſfactonũ.? H diffiniẽdũ diſfinitõe inſinuat᷑ cũ dr̃ m foꝛmaʒ eccĩe.Ex h ptz rñſio
“ ab abſtinẽtia a pctis. ieiuniũ ñ diffiniendũ abſtinen⸗ ad h̊ qð ↄſequent᷑ qſitũ ẽ.qꝛ lʒ voce expᷣſſa ñ tãgat᷑ tps in
n tia ⁊c. ¶ Pret · ſi ieiuniũ ẽ abſtinẽtia hmõi. abſtinẽtia at᷑ diffinitõe S.poſita:tãgit᷑ tñ inſinuatiue⁊ implicite cũ dẽ
talis paſſio eſt.Rᷣ paſſionibo neq; meremur neq; demere⸗ ſm foꝛmã eccie. Ad vltimũ dõm.ꝙ eẽ eſt qð oꝛdinẽ re
mur. bmõi ieiuniũ nõ eſt meritoꝛiũ neq; demeritoꝛiuz· tinet ſeruatq; naturã ßᷣm Hoe. vñ vnũ idez ᷣm ꝙ dineꝛ
ſemn nõ eſt ꝑs ſatiſſactõis.4 Pret. ſi ieiuniũ ẽ actꝰ: aut inte ſimode ad aliud reſert᷑ vel ad alia oꝛdinat᷑: eſſe ſoꝛtit di⸗
hen rioꝛ aut exterioꝛ·ſiẽ pʒ ꝑ ſite de orone ⁊ elemoſina. Oro uerſa. Prima aũt diffinitio.ſ. ieiuniũ ? ꝑſimonia ⁊c.di⸗/
e eniʒ interioꝛ nõ eſt ſatiſſactio exterioꝛ neq; iniũgit᷑ ab ec⸗ cit eẽ ieiunij inqtũ refert᷑ ad eẽntialia ip̃ius. vñ illa rõ ẽ
ä cleſia vt ſatiſfactoꝛia. Silr nec abſtinẽtia interioꝛ. ſů actꝰ quodãmodo foꝛmalis. Alia ſcʒ ieiuniũ ẽ res ſcta ⁊c. diẽ
W exterioꝛ ſolũmodo eſt in vſu cibi vel potꝰ. R qn aliꝗs ieiu eſſe ieiunij inqᷓ tũ refert᷑ ad eſſentialia illius relata ad fi⸗
MN nat Prik ciho vel potu. qð ẽ mnankle ſalluz. ePret⸗n ie⸗ nem ipſius.
. iunio ſatiſfactoꝛio maxie attẽdit᷑ aptitudo tꝑis. ſ̊ tꝑe L 2
. nulla fit h mentio. diffinitõ diminute data F. ¶ Pꝛet. ſi R nel kio xcvi Qe qua U
5. vni⸗ vnũ ẽ ee denien vna diſhinitio ieinnii nõ dz tate ieiunij.
ne eẽ niſi vna diffinitio. ¶ Ad primũ dðm =. ꝙ abſtinentia D ſe 2 .
gr cibi 2 potus m ꝙ eſt de omereinngj no dicit purd pꝛina niequeter queri „
A tioneʒ:ſ̊ quandã dicit poſitõʒ · vt ex ſuꝑius dictis patet. tur de qualitate ieiunij. 2 qꝛ actꝰ ieiunij
Nm Adbuc etiã addi põt.ꝙ ieiunaꝛe ꝓut eſt actꝰ meritoꝛiꝰ eſt abſtinere a cibo 2 potu. q̃litas auteʒ
eri vtpote ſatiſfactõis:nõ determiat᷑ circa actũ abſtinẽdi in⸗ rei ꝑ actꝰ eius ꝓpꝛios ognoſcit. ¶ Que⸗
ix q̃tũ eſt ſimpłr priuatõ·ſ̊ potius attendit᷑ in volũtate ab⸗ rrit᷑ vtꝝ abſtinẽ a cibo ⁊ potu ſit actꝰvir⸗
inex ſtinẽdi a cibo ⁊ potu cũ abſtinẽtia ↄcomitãte. Sikr intel⸗ tutis. ⁊ ̊ pᷣmo.Scðo.vtꝝ laudabilioꝛ ſit abſtinentia ab
nic ligi debet te ieinnio. eſſe enĩ ieiunij nõẽ in pura pᷣuatõe: eſu carniũ vel a potu vini.Tercio queritur de bonitate
iner bᷣ in bolersne Poriug: i ſi nõ õ errint ieiunj. —
dotdi enĩ voluntatẽ hĩtualẽ vtẽdi moderate cibo potu cũ ab⸗ b
a ſtinẽtia a ſuꝑfluis.vñ dicit potẽtiaʒ cui annexa ẽ pᷣuatio. em A pꝛun uz R
U 4d aliud qð obijcit. ꝗ vitaren mala ẽ virtutis pꝛudẽtie Irca primũ ad ꝑtem affiꝛmatiuaz ſic. Ko.
deßt ⁊c.· Põt dici ꝙ eſt prudẽtie tanꝙᷓ decernẽtis ⁊ diꝛigentis xiij. Curã carnis ne feceritis in leſiderijs.
i.ß ie aliaꝝ virtutũ tanq; exequẽtiũ.vñ ſolet dici ꝙ; vitare ma⸗ ibi glo. ſic ſumẽda ſunt alimẽta q̃i medica⸗
cctd la eſt virtutis prudẽtie tãqᷓ; oñdẽtis viã aliaꝝ virtutũ ꝓ⸗ zta. ö̊ medicamẽta ſumẽda ſunt 'm arta⸗
Nfurx gredientiũ in via.l Ad aliud qð diẽ Herñ. Si ſola gu tionẽ aĩtis medicie naturał.̊ ⁊ alimẽta qꝗᷓ ſunt ſumenda
ittat la peccauit ⁊c. Põt dici ꝙ eſt mitipler ieiuniũ.ſ.ieinniũ ſcʒ ieiunijs:ſitr ſunt ſumẽda m artatõz artis ſpũał. ars
bien abſtinẽtie a peccato moꝛtali. Vſa lviij · H ẽ ieiuniũ qð ele⸗ aũt ſpũalis virtꝰ ẽ. ꝛc. 4 Pret. m artem medicine na
ighc gi. diſſolue colligatões impietatis. Iteʒ eſt ieiuniũ abſti⸗ turalis ñ ſunt ſumẽda medicamẽta a quolibʒ in qlibet
difnt ⸗ nẽtie a gaudio coꝛꝑali voluptate. ð q Tbobie.ij. nũꝗqᷓ tꝑe.nec ſiłr medicamẽta ſpũalia ſunt ſumẽda a quolibet
gen, cũ ludẽtibo miſcui me. YItẽ ẽ ieiuniũ abſtinẽtie a cibo coꝛ⸗ in quolibʒ tꝑe. ̊ ᷣm dictamẽ artis medicine ſpuᷣal cuʒ
crd pali. PP⸗. Genua mea infirmata ſunt a ieiunio. Verbũ quodaʒ moderamie? abſtinẽtia. abſtinere hmõi ẽ mo⸗
Berñ . intelligendũ ẽ de ieiunio pᷣmo mõ ſumpto vel ſe tus ſiue actus virtutis. ¶ Pꝛet. ibideẽ Außg. glo. qð ſatis
iin cũdo:nõ tercio. ſicut enĩ peccatoꝛ omia mẽbra expomit i eſt ſaluti parũ ẽ delectatõi vbi virt⸗ moꝛał. S abſtinentia
iß actu peccati ⁊ voluptatẽ aſſegꝗt in actu peccãdi: ſic debet hmõi ad virtutẽ ſpectat moꝛalẽ. 4 Pret · Hiere. xxxv. ſuꝑ
dis⸗ affligere oiĩa mẽbra ieiunãdo a pcto ⁊ a delectatioe ⁊ vo⸗ illo.¶5 bibetis vinũ. Glo.nõ magnu ẽ ſi ab illicitis ab⸗
fe luptate peccati.vt ꝑ q̃ peccauit: ꝑ hec ⁊ toꝛq̃at᷑ Sap.xj · ſtinemꝰ:̊ ſi a licitis ꝓpt reuerẽtiã eiꝰ g ea ꝓpt infiꝛmita⸗
. Ad aliud qð obijcit᷑ꝙ id ſolũ ieiuniũ placet ⁊ ẽ ſatiſ/ tẽ nr̃aʒ nobis ↄceſſit. Aagnũ gẽ gyter reuerẽtiam dei a
ſnn factoꝛiũ qð fit in abſtinẽtis a pcto ⁊c.veruzʒ eſt. nec tñ ex licitis abſtinere.quare h̊ eſt opꝰ virtutis. 4 Pret. xxxvj·.
h ſequit᷑ ꝙ debeat difmiri ꝑ abſtinentiaʒ a pcẽo.qꝛ ſi h: Hiere.ſuꝑ illud. Predicauerunt ieiunium. Blo. vt qui
w⸗
ı

ꝑ luxum peccauerũt:ꝑ abſtmentiã abluant᷑.ex q̊ͥ arguit᷑

vt prius.4l Pret. Dañ.x.panẽ deſiderabileʒ nõ comedi
caro ⁊ vinũ nõ introierũt in os meũ. Glo.a cibis deli⸗
fatis abſtinuit:qð maxie faciendũ eſi tpe ieiuniij. ẽ vir⸗/
ius a placitis abſtinuiſſe bonis.g̊ hmoi abſtinẽtia ẽ vᷣtꝰ
vel actus virtutis.ij Pꝛet.augꝰ.li.euãgelicaꝝ qõnũ.tã⸗
to minus delectat carnalia:quanto ſagina ſpualiuʒ ma
ioꝛ.quare manifeſtũ eſt ꝙ telectatio carnaliũ delectatõʒ
ſpuᷣaliũ repᷣmit:⁊ ecõuerſo.q̃re ⁊ abſtinẽtia a carnalibo

clectabilibo auget ſpũaliũ ſaginã ⁊ delectatõneʒ.g̊ ⁊c.

Pret. Liero. D Julianũ.vſus carniũ ⁊ potus vini ſe⸗
minariuʒ eſt libidis.h̊ abſtinere a ſemĩario libidis ẽ actꝰ

virtutis vel virtꝰ.q̊ ⁊c.¶ͥ Pret.ꝗcquid iuuat naturã coꝛ

ꝑaleʒ ð moꝛbũ:vel eſt virtꝰ vel opꝰvᷣtutis iuuate vel ſup⸗
addite.ꝗ̊ ſiir quicqꝗd iuuat ↄtra moꝛbũ ſpũalez vel ẽ viꝛtꝰ
velopꝰ virtutis iuuate vel ſuꝑaddite.abſtinẽtia a cibo ⁊
potu eſt hmõi.q̃re ⁊c.q¶ Sret.abſtinẽtia hoĩs ſenſualita
tẽ ſuppeditat ⁊ ſubijcit rõni.quare opꝰ viꝛtutis iuuate vł
ſuꝑaddite.abſtinentia a cibo ⁊ potu eſt hmõi.quare ⁊c̃.
Pret. Amb.in hexameron tractãs illud euãgelij.Re⸗
ſpicite volatilia celi qm̃ nõ ſerũt neq; metũt ⁊c̃.ita dic.in
h verbo docet dñs ſimplici cibo oleris eẽ ↄtentũ.ſ̊ his eẽ
ↄtentũ ſacit abſtinentiã hmõi. abſtinẽtia eſt vt prius.
Cõtra.:Ro.xiiij. Regnũ tei ñ ẽ eſca aut potꝰ.ibi glo.

tur ibideʒ.ſQõ.n.vſus ciboꝝ:ſᷣ ↄcupia frenãda ẽ.illð & qͥ

refrenat᷑ vſus ciboꝝ nõ eſt virtꝰ nec actꝰ vᷣtutis.¶ Pret·
ibideʒ dicit glo.Qõ intereſt ꝗd alimẽtoꝝ vel quatu acci⸗/

piat:dũmodo h̊ faciat ꝓ ↄgruẽtia eoꝝ cũ ꝗbo viuit:vel p
vſu nccitatis vel ſalutis. Si aũt ñ intereſi ꝗd alimẽtoꝛũ
vel quantũ accipiat ⁊c.ꝗ̊ tantũ acciꝑe vel parũ vel maiꝰ
nõ eſt actus virtutis. Pret.ibidẽ habet᷑. Juſtificat᷑ ſa⸗
piẽtia a filijs ſuis:qui intelligũt nec in abſtinendo vel in
mãducado eẽ iuſticiã:̊ in equanimitate tolerãdi inopiã
quare ideʒ qð priꝰ.qj Pret.Ro.xiiij. Qui mãducat dño
manducat. Glo.pᷣma ad honoꝛez ? laudẽ dñi.ãgꝗ abſtiet
dño qͥ ad ̊ honoꝛẽ ſubtrahit.ᷓ ideʒ qð priꝰ.4⸗: Pretea.
BGreg.nõ cibus h̊ appetitus in vicio ẽ.¶ SPret.idẽ Greg

Eo tꝑe quo ncciĩtatis debitũ ſoluit᷑ qd voluptas vel ncci⸗

tas exigat ignoꝛat᷑.̊ ſm h̊ ab omni eibo vel potu abſtinẽ
dũ eſt vel a nullo.ſ̊ ab omni nõ põt ſe abſtinẽ.qᷓ a nullo ẽ
abſtinendũ.¶ Pret. Aug. de vera religiõe. In copia vo
luptatũ ꝓſperiſq; ſucceſſibo tꝑaliũ.tẽpantiã ſuam ꝓbat
⁊ roboꝛat hõ.ſ̃ reſpuere illa in qua ꝓbat̃ viꝛtꝰ:nõ ẽ opꝰ
virtutis aut virtus.quare ⁊c.¶ Pꝛet.ſi h̊ eſt opꝰ alicuiꝰ
virtutis nõ ẽ niſi ſobꝛietatis.ſᷣ ſobꝛietatis ñ põt eẽ: quia
opus ſobꝛietatis eſt circa om̃e genꝰ cibarioꝝ tenere me⸗
diũ.vñ nõ diſcernit ſobꝛietas inter cibaria: ſᷣ in omĩibus
tenet mediũ.q̃re abſtinere ab aliquo cibo nõ ẽ opꝰ virtu
tis.4 Pret.virtus eſt certioꝛ omni arte:̊ vbi niłaẽ cer⸗/
titudo in reſpuendo aliqð genꝰ cibaꝛioꝝ nõ ẽ virtꝰ reſpu
ere eniʒ eſt potius deficere ꝙᷓ aliqꝗd facere.¶ Pret. qᷓnto

maioꝛ eſt pugna:tanto maioꝛ eſi coꝛona.ſᷣ ſi ꝗs vtit᷑ oaibo
cibarijs ⁊ exponit ſe omĩbo: eſt in maioꝛi pugna ſi ilł biᷣ

vtit᷑:qꝛ tali maioꝛ debet᷑ coꝛona.ᷓ ⁊c.¶ Pret.omiĩa crea
uit cæus vt hõ eis vteret᷑.̊ nõ vtit᷑ omnibo quãtũ ĩ ipſo
eſt: fruſtrat intentõʒ dei creãtis.quare peccat.¶ Pret.
cuiꝰ vſus eſt malus ipᷣm eſt malũ.quare ſi vſus hmõi ci⸗
bi vel illius eſt malꝰ:⁊ ipſe ciba ẽ malus.Sʒ vidit deꝰcũ⸗
cta q̃ fecerat ⁊ erant valde bõa.q̃re ⁊c.¶ Pret.abſtinẽs
a cibis nec eſt vtens nec fruẽs.̊ actꝰ cuiuſlibet vᷣtutig
eſt vti vel frui.q̊ hmõi abſtinẽtia nõ ẽ opꝰ ᷣtutis. E mRñ
ſio.dðm ꝙ abſtinẽtia hinõi triplici de cã fieri põt.vel ꝓ⸗
pter immudiciã cauendã:vel ꝓpt᷑ infirmitatẽ coꝛꝑis de⸗
clinandã: vel ꝓpter ↄcupiaʒ refrenandã. Circa pᷣmũ mo⸗
dũ errabãt manichei ⁊ ebionite.dicendo abſtinendũ eſſe
a cibis ꝓpter ciboꝝ aliquoꝝ immũdiciã. Abſtinẽ ſecũ
modo ꝑtinet ad medicinã. ̊ abſtinere tercia de cã ẽ virtu
tis tꝑantie. ⁊ hmõi tꝑantia recurrere bʒ m tripliceʒ le⸗
gem. m legeʒ recte rõnis:Fſᷣm legẽ diuinã: ⁊ m legẽ ec⸗
cleſiaſtic.⁊ lex ſecũda ſuꝑaddit pme:tercia vtriqʒ. ri

vſu hoꝝ nõ acquirit᷑ regnũ dei ſicut ñ amittit᷑. ⁊ ſequi

mo modo currit tꝑantia apud phos: qui ꝑ legẽ recte ra

tionis ſenſualitatẽ refrenabãt: ⁊ in cibis ⁊ potibo mediũ

inueniebãt.̊ lex diuina ſuꝑaddit q̃ docet abſtinere vt hõ

liberius aſſurgae expeditius ad diuina.vlteꝛiꝰ autẽ lex
ecciaſtica qᷓ ꝑ pnie ſacramentũ hoĩeʒ ſanat ſpũalit᷑:iniũ⸗

gendo vni abſtinentiã a vino:alij a carnibo ⁊c. ᷣm pecca⸗
ta diuerſa.⁊ ſᷣm ꝙ ↄſiderat illis expediꝛe abſtineꝛe.ergo

opus eſt virtutis fiat modo debito ꝓpter finẽ debitũ.⁊ cõ
cedẽde ſunt rõnes ad hanc ꝑteʒ. 4! Ad illud qð pᷣmo obij
cit᷑ ↄtra hoc.ſcʒ ꝙ regnũ dei nõ eſt eſca ⁊ potꝰ ⁊c. Põt di⸗
ci ꝙ aplus loꝗt᷑ ꝙ̃tũ ad illos ꝗ abſtinebãt ab aliꝗbus ci⸗
bis abſqʒ rõne vel intuitu vᷣtutis: ̊ ꝓpter ipſa cibaria.
vnde loquit᷑ ↄtra illos qui decernebãat inter cibaꝛia:dicẽ
do quedꝗ eſſe ↄmedẽda quedã nõ.qꝛ erant immunda ᷣm
eos.Vñ eodeʒ caplo ibi.qui aũt infirmus eſt.dic glo.id
eſt ꝗ cibos diſcernit reputãs alios mũdos alios immun
dos. vſus aũt talis.i.ſic diſcernẽtis.nõ eſt regnũ.i.vſu ta
li nõ acꝗrit᷑ regnũ. Ad glo.que dicit ꝙ ñ intereſt quid
alimentoꝝ ⁊c. Põt dici ꝙ nõ intereſt q;tũ ad legeʒ medi
cine.vñ ſubdit᷑ in glo. dũmodo illud faciat ꝓ ↄgruentia
boĩm ⁊ ꝑſone ſue ⁊ valitudine ſue nature. differt tñ qtũ
ad legeʒ pnie. Ylel nõ intereſt aliqd elem̃toꝝ ⁊c̃.ſcʒ qᷓtũ

ad vſuz vel ad actũ cibatõis:lʒ interſit q̃tũ ad ↄcupiam

vtentis.vñ glo.nõ vſus ciboꝝ:ſ̊ ↄcupĩa eſt refrenanda.
4 Ad aliam glo.que dicit nõ abſtinẽdo vel mãducãdo eẽ
iuſticiã. Põt dici ꝙ illa glo.ſic intelligit᷑.ꝙ iuſlicia q̃ hõ
eicit᷑ iuſtus nõ eſi in m inducãdo nec bibẽdo:łᷣ ĩ equani
mitate tolerandi inopia.bec aũt eq̃nimitas ñ põt habe⸗

ri niſi ꝑ exercitiũ in virtutibo.¶¶ Ad illud qð obijcit ꝙ; ꝗ .

nõ mãducat ſubtrahit honoꝛeʒ deo ⁊c.Põt dici ꝙ nõ eñ

nece.qꝗa ⁊ mãducãs ⁊ nõ mãducãs.i.ieiunãs referendo

vtriq; ad deũ honoꝛãt ipᷣm.vñ ſicut ñ ſequit᷑.̊ eſt bonuʒ.
g eius oppoſitũ eſt malũ.qꝛ vtrũq; põt dirigi ĩ bonũ finẽ
ſcʒ boc ⁊ ſuũ oppoſitũ.ſic eſt in ꝓoſito.nñ h̊ argumentũ
nõ valet.manducãs honoꝛat deũ.gᷓ nõ manducas ſiue ie
iunãs in honoꝛat vlł ſubtrabit honoꝛẽ deo. qꝛ lʒ duo oꝑo
ſita nõ ſimul eſſe pñt vera ⁊ falſa.pñt tñ duo oppoſita ſił
eſſe bona:eo inõ quo pñt ſimul eẽ. Rõ hmõi eſt. ꝙ veruʒ
⁊ falſum nõ ſoꝛtiũt᷑ eſſe oppoſitõis ex relatiõe ĩ finẽ: ſicut
bonũ ⁊ malũ que ꝓpꝛie dicũt ↄditõʒ finis.q Ad illud qð

obijcit. ꝙ cibus ñ eſt viciũ ⁊c. Põt dici ꝙ ̊ intelligendũ

eſt ꝑ ſe ⁊ cauſatr.⁊ qꝛ refrenãdo appetitũ vſus cibi vicio⸗
ſus reprimit᷑ideo circa vtrũq; eſt virtꝰ.ql.¶ Pret.axppetitꝰ
libido qñq; excitant᷑ ⁊ augent᷑ ex vſu ſine ſumptõe cibi
delicati. ꝓpter hoc ab hmõi abſtinendũ eſt.⁊ opus virtu
tis eſt abſtinere.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.q tꝑe qͥ nccĩtatis
debitũ abſoluit᷑ ignoꝛat᷑ ⁊c. Põt dici ꝙ lʒ h̊ ſit verũ ſʒ ꝗ
mediũ pᷣciſuʒ diuidit int᷑ nccitateʒ ⁊ voluptateʒ:ñ tamẽ ẽ
oĩno verũ ſᷣm ꝙ mediũ magis dilatatũ diuidit. vñ vᷣbuʒ
ꝓoſitũ nõ eſt vſq;quaq; verũ in omni ↄmeſtione.vnð vt
dictũ eſt.qñ ſumũt᷑ delicata auget᷑ voluptas in ipᷣa come
ſtione.⁊ vſus recedit a medio qñqʒ plus qñq; minꝰ. ꝗꝓpt
qð virtutis actus eſt abſtinere:lʒ mediũ pᷣciſuʒ ignoret᷑.
¶Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ in copia voluptatuʒ ꝓſperiſqʒ
ſucceſſibus ꝓbat homo ⁊c. Pot dici ꝙ in cibis ꝓbat hõ
ſuam tꝑantiã ⁊ illam roboꝛat qñ abſtinet ab illis: nõ ꝗa
ſumat.vñ abſtinens in abundãtia ferculoꝝ tꝑantiã ſuaʒ
roboꝛat.vñ qui abſtinet a cibis ⁊ potibo nõ reſpuit illaq
bus ꝓbat᷑ ⁊ roboꝛat᷑ virtus:qꝛ in copia voluptatũ ꝓba⸗
tur ⁊ roboꝛat᷑ tꝑantia abſtinẽdo: nõ voluptuoſis vtendo.
Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ nõ eſt opus ſobrietatis tenẽ me⸗
diũ cuca omne genus cibi ⁊c. Põt dici ꝙ ſobꝛietatio ſᷣm
legeʒ currẽtis nõ eſt tenere mediũ circa hũc cibũ vel illũ
directe ᷣm ꝙ currit ſᷣm legeʒ recte rõnis: ſᷣ potius ſᷣm ꝙ
regulat᷑ ꝑ legem ſuꝑadditam ſcʒ diuinaʒ ⁊ ecciaſticã:in⸗
ſtitutõʒ ſiue legem.⁊ ſᷣm ꝙ ſic regulatur:hʒ diſcernẽ me⸗
diũ ⁊ determinare ĩ omni cibo ꝓut determĩatio cibi ſpe⸗
ctat ad ieiunium.⁊ ſᷣm hũc modũ determĩat mediũ alið
in vno cibo:⁊ aliud in alio.iQec ſegꝗt᷑ ꝙ lʒ ſobꝛietatis ſit
determinare mediũ in omni cibo ᷣm ꝙ illo vtenduʒ eſt:
PApter hoc nõ ſit virtutis ſobꝛietatis abſtinere ab aliqᷣ

— —,—2——

—0 — — — — —

— — 0

— — —.

neme⸗
ſwbiſpe⸗
als
Gnoſt
t

Mueſtio

cibo:qꝛ decernẽdo ꝙ abſtinẽdũ ẽ ab aliqͥ: determinat me⸗
diũ in ↄmeſtiõe.ql Ad h̊ qd obijcit᷑.ꝙ virtus ẽ ceꝛtioꝛ om̃i
arte.ſ̊ nulla ẽ ceꝛtitudo in reſpuẽdo ⁊c̃. Põt diei ꝙ hoc ñ
dʒ intelligi ꝙ viꝛtus moꝛalis ſit certioꝛ circa ea q̃ ſpectãt
ad exercitiũ opeꝝ virtutũ qᷓ; geometria ſit circa ea q̃ fiũt
a geometria arte illa. vᷣ ſic intelligit. ꝙ ꝑ virtutẽ melius
ſcit᷑ q requirũt᷑ ad hoc ꝙ ꝗs ad finẽ intentũ ꝓgrediat᷑: ꝙᷓ
ꝑ aliquã ſciam.qꝛ virtus diſpoĩt potiſſime ad illã ceꝛtitu
dinẽ q habet᷑ ex vnctõe.Pret.virtus dẽ certioꝛ oĩ arte qᷓ⸗
tũ ad certitudinẽ affectus:nõ qᷓtũ ad certitudinẽ.ſicẽ ſen⸗
ſus tactus eſt certioꝛis ↄpᷣpenſiõis qᷓ; ſenſus viſus.⸗.Ad
illud qð adiũgit᷑ ꝙ nulla ẽ certitudo ĩ reſpuendo aliqͥd.
Põt dici ꝙ lʒ nõ acquirit᷑ ceꝛtitudo in reſpuẽdo:nihilo⸗
minꝰ ex pᷣhabita certitudine reſpuũt᷑ nociua.ſicẽ accidit ĩ
ꝓpoſito.2 H̊ fit ex intuitu ⁊ directiõe virtutis. Ad illð
qð obijcit.ꝙ vbi maioꝛẽ pugna ibi maioꝛ eſt victoꝛia ⁊c̃.
FPo dici ꝙ hoc veꝛũ eſt qñ pugna veit ab exteꝛioꝛi oĩno.
qñ creſcit ex malicia boĩis nõ eſt verũ.qꝛ magis grauat
auarũ dare obulũ:qᷓ grauaret liberalẽ dare marcaʒ.2 B
venit ex malicia ipſius auari. Pret. ᷓ̊ intelligit᷑ vbi ma⸗
ioꝛ eſt pugna ⁊ vtilioꝛ ⁊ foꝛtioꝛ reſiſtentia. Sʒ vtilioꝛ eſt
reſiſtẽtia in abſtinẽtia a cibis qᷓ; vtẽdo illis:ideo ⁊ maio/
rẽ acquirit coꝛonã qui a cibis abſtinet:qᷓ qui vtit᷑ illis.
4l Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ deus oĩa creauit ad rſum homĩs
⁊c. Põt dici ꝙ lʒ bomĩ primitus inſtituto oĩa eẽnt ſubie
cta ⁊ licita:vult tñ deus2 exigit eius iuſticia: hõ ꝗ de⸗
ſtituit ſe ꝑ abuſuʒ creature coercedt ſe ⁊ reſtringat ſe ob
vſu creaturaꝝ.i¶¶ Et ex h̊ pʒ rñſio ad aliud.qꝙ lʒ oẽs cre⸗
ature bone ſunt in ſe:tñ abuti põt hõ illis.⁊ ꝓpt ꝑiculuʒ
abuſus iuſtũ eſt ꝙ ſe reprimat ⁊ coerceat ab vſu eaꝝ: qa
ↄcupia ⁊ ꝓnitas ad malũ ꝓpter vſuʒ creaturaꝝ inoꝛdi⸗
natũ excitat̃᷑ ⁊ augmtat᷑. Ad illð qð obijcit᷑ꝙ abſtinẽs
a cibis nec eſt vtẽs nec fruẽs ⁊c̃. Põt dici ſᷣm aug.vti il⸗
lis eſt aſſumẽ illa in vſum volũtatis ſue ad eligẽduʒz ſiue
ad reſpuendũ.vñ vſus põt eẽ ⁊ in eligẽdo ⁊ in reſpuẽdo.
vnde abſtinens a cibis põt vti ilł qͥdãmodo.⁊ lʒ vti ſit bo
nũ:ↄcupiſceꝛe tñ ſit malũ.⁊ iðo rõne ↄcupie ⁊ abuſus re⸗
ſpuendga ſunt buiuſmodi creata: ⁊ ab eis ẽ abſtinẽdũ.

embꝛũ ſecũdũ

Vnſequẽter querit᷑.vtꝝ laudabiliꝰ ẽ abſti⸗
nere ab eſu carniũ:aut a potu vini. lau⸗
dabilius ſit abſtinere a potu vini: videtur
ſic.Ecci.xxxj.Multos extermĩauit vinuʒ
Glo.Ebrietas multos ſubuertit: q̃ ſenſuʒ minuit:iram
excitat:libidineʒ inflãmat:animi ſecꝛeta reuelat.Ex his
pʒ ꝙ exceſſus in potu vini hoĩeʒ valde ledit ⁊ vituꝑabilẽ
reddit.a quibo oↄſeruat᷑ in abſtinẽdo a vino.nõ aũt tantũ
ledit hoĩeʒ exceſſus in ↄmeſtione carniuʒ.Laudabilioꝛ q̊ᷓ
eſt abſtinẽtia a vino qᷓ; a carnibo.¶ Pret.in eodẽ. Vinũ
multũ potatũ irritatõzʒ ⁊ iꝛã ⁊ ruinas multas fac. Ama
ritudo anime ⁊c̃.Glo.pʒ irritatõʒ ⁊ irã ⁊ ruinas ebrie⸗
tate naſci ⁊ amaritudinẽ aĩe ⁊ aioſaʒ offenſionẽ: dᷣtutes
minoꝛari ⁊ ſceieꝝ vulnera multiplicaꝛi.Ex h̊ pʒ ꝙ exceſ
ſus in potu vini multũ deijcit ⁊ defoꝛmat hoĩeʒ: ⁊ magis
qᷓ exceſſus in eſu carniũ.⁊ ita ideʒ qd prius.4 Pret.ad
Ephe.v. Qolite inebriari vino in qͥ ẽ luruꝛia.Glo.nihil
eſt qð minus ↄueniat arguẽti qᷓ; inebꝛiari vino.4 Pret.
Hiero.ad Euſtochiũ. Hoc moneo hoc obteſtoꝛ:vt ſpon⸗
ſa xpᷣi vinũ fugiat ꝓ veneno.⁊ h̊ monet virginẽ:qꝛ vinuʒ
marie caſtitatẽ impugnat. abſtinere a vino laudabiliꝰẽ
ꝙ abſtinere ab eſu carniũ.⸗ SPret.ſᷣm ph̊m.ſitis ẽ appe/
titus frigidi ⁊ humidi: fames calidi ⁊ ſicci. Sʒ miĩoꝛ eſt
delectatio in appetitõne frigidi ⁊ humidi qᷓ; in appetitõne
calidi ⁊ ſicci.q; calidũ appoſitũ caliditatẽ interioꝛeʒ au⸗
gmentat ⁊ ſiccũ ſiccitatẽ.ex cuiꝰ apoſitõne ꝓuenit diſtẽ⸗
ꝑantia q nature deſipit.ñ ita fit ex appoſitõe frigidi ⁊ hu
midi.i.ita frequẽter ⁊ intẽſe. Ex quo pʒ ꝙ maioꝛẽ dele⸗

ctatõ in potu q; in cibo.ſ̊ virtus carnales fugit deliciaas.

laudabilius eſt ᷓ abſtineꝛe a potu qᷓ a cibo. Cõt.Ecci ·
ryxj.Equa vita hoĩbus in ſobꝛietate vinũ potatũ. Glo.

611

vinũ ſobꝛie potatũ equalitatẽ vite nõ tollit:sᷣ oꝛnamẽtns
oĩm virtutũ ſobꝛietas potus adducit.quare cũ laus cõſi
ſiat circa vite equalitatẽ quã ñ tollit vinũ ſobꝛie potatũ.
apparet ꝙ abſtinere a vino nõ ẽ młtũ laudabile.⸗ Prèt.
lapſus hũan generis fuit ꝑ cibũ:nõ ꝑ potũ.ᷓ cũ rone la
pſus illius indicit᷑ abſtinẽtia ⁊ reqꝗrit᷑: pʒ ꝙ magis debe
mus abſtinere a cibo qᷓ; a potu.¶ Pret.ad idem valet ꝙ;
dy abolus dñm de cibo tẽptauit: nõ de potu. Ex q̊ͥ videt᷑
ꝙ hbmõi temptatio eſt violẽtioꝛ ad deijciendũ:quare abſti
nẽtia vᷣria magis nccia.ql Pret.virtus abſtinẽtie prĩci⸗
patr ↄſiſtit circa tꝑantiã nutrimẽti.principaliꝰ aũt cõſi⸗
ſtit rõ ſiue virtꝰ nutritiua circa cibũ qᷓ; circa potũ.̊ ⁊c̃.
Pret.cũ monachi abſtinent a carnibo a ſaraceni abſti
nẽt a vino.ſi laudabilius eẽt abſtinere a vino ꝙᷓ a carni⸗
bus:tũc q;tuʒ ad h̊ laudabilioꝛ eẽt lex ſaracenoꝝ qᷓ; regu
la monachoꝝ.qð eſt abſurdũ dicere. Itẽ q̃rit᷑.q̃re vni⸗
uerſalis eccia inſtituit abſtinentiã a ci gis ꝙ a po-
tu:niſi laudabilioꝛ eẽt hec qᷓ illa. Rñſio.ad h̊ dicũt q⸗
dam.ꝙ qñ iniũgunt᷑ ſimul reſpectu eiuſdẽ ꝑſone:abſtinẽ
tia a carnibo ⁊ a vino.i.qñ vnus ⁊ ideʒ ſimul abſtiet ab
vtroq;:tũc laudabilioꝛ ẽ in ip̃o abſtinẽtia a vino qᷓ; a car⸗
nibus.qꝛ abſtinẽtia a vino magis ẽ purgatiua:magis ſa
tiſfactoꝛia:⁊ magis eleuatiua.Aagis puꝛgatiua ẽ:quia
ꝑ hmõi abſtinẽtiã magis mitigat᷑ carnalis ↄcupia quaʒ
vinũ auget. Iteʒ magis ſatiſfactoꝛia eſt:qꝛ magis penatł.
vnde penalius eſt homĩ a vino abſtinẽ qᷓ; a carnibꝰ. Iteʒ

magis eleuatiua eſt:qꝛ vinũ magis impedit eleuatõz mẽ⸗

tis ad ſuꝑna ⁊ magis turbat rationẽ. vnde in lege veteri
ꝓbibebant᷑ ſacerdotes bibere vinũ qñ intrare debebant
ſanctuariũ.nunqꝙᷓ tamẽ ꝓhibebat᷑ eis eſus carniũ. Sed
qñ diuiſe ſunt hmõi abſtinẽtie.ita ꝙᷓ homo abſtinet vel a
vino tm̃ vel a carnibo tm̃: tunc dico ꝙ laudabilioꝛ eſi ab⸗
ſtinentia a carnibus ꝙᷓ a vino.⁊ boc quia abſtinẽtia a caꝛ
nibus eſt ſalubꝛioꝛ: ⁊ abſtinẽtia a vino minus. vItẽ poſſi
bilioꝛ eſt:qꝛ leuius abſtinet homo a carnibus q; a vino.
Item rationabilioꝛ eſt:quia eſt cõtra concupiſcẽtiã gule
per quam peccatũ in homĩes introductũ eſt. Etſi Ma⸗
chumetus iniunxit abſtinentiaʒ a vino:hoc non fecit ꝗa
huiuſmodi abſtinentia ſit magis meritoꝛia ⁊ magis pla
cens deo.ſed quia magis facit ad conſernationeʒ reipu⸗
blice de qua ſemꝑ Arabes cuꝛauerũt.qm̃ cum in regione
calida ſit vinum foꝛtiſſimũ: ſi vterent᷑ ſaraceni vino foꝛ⸗
tiſſimo ſicut ⁊ nos:cuʒ ipſi ſint ſobꝛij: quotidie eẽnt ebꝛij
⁊ magis voluptatibus dediti:⁊ ſe mutuo interſicerent.
pter hoc legiſlatoꝛ eoꝛum prohibuit eis vinum. ſic g̊ vt
dictum eſt: vna via iſta abſtinentia laudabilioꝛ eſt: alia
via illa.Et concedende ſunt ratõnes ad vtranq; parteʒ.
procedunt enim m diuerſas vias.qj Liczʒ auteʒ reſpon
ſio illa probabilis ſit:aliter tamen videt᷑ dicendũ.ꝙ ab⸗
ſtinentia a vino ſit laudabilioꝛ ſimpliciter qᷓ; a carnibꝰ.
quia longe fructuoſioꝛ etiã in diuerſis ꝑſonis alijs exñ⸗
tibus eiſdeʒ ſcilʒ conditionibo perſonarũ ⁊ modis abſti⸗
nendi. Preter eniĩ vtilitates pretactas que ꝓueniunt qͥ⸗
dãmodo ex abſtinentia a potu vini:ꝓueniũt ⁊ alie · qꝛ ſi⸗
cut vini potatio ineptam confert leticiã: imprudentẽ ef⸗
ficit in periculis precauendis:in temptatõnibo infirmũ:
in exercitio operũ virtutũ inualidum. per abſtinentiam
auteʒ a vino hec omĩa ceſſant.vnde buiuſmodi abſtinen⸗
tia quaſi a ↄtrario ſenſu efficit habilioꝛẽ ad dolenduʒ de
cõmiſſis:prudẽtioꝛẽ ĩ precauẽdis ꝑiculis:⁊ maxie in ꝑi⸗
culo recidiuatõis.foꝛtitudineʒ miſtrat in temptatõibus
deuincẽdis:expeditioꝛẽ in oꝑibus virtutũ exercẽdis.hec
aũt cõmoda nõ ita efficacit ꝓueniũt ex abſtinẽtia ab eſu
carniũ quã frequẽter ↄcomitat᷑ nimia vini potatio.vnde
videtur laudabilius abſtinere a potu vini ꝙᷓ ab eſu car⸗
niũ.⸗l Ad illud qð primo obijcit᷑ ↄtra hoc.ſcilʒ ꝙ vinuʒ
ſobꝛie potatum equalitateʒ vite non tollit: tamen ꝗa de⸗
facili 2 periculoſe declinatur ab iſta ſobrietate ĩ potu vi⸗
ni 1 tollit᷑ vite equalitas.⁊ ꝓpter predicta que ex abſtinẽ
tia vini ꝓueniũt:valde laudabilis ẽ abſtinentia a vino ·
Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ lapſus hoĩs accidit ꝑ cibũ ⁊c ·

põt dici ꝙ non accidit ex cibo rõne cibi: rõne modi quo
ſumptus fuit ↄtra diuinã ꝓbibitiõz· vñ inobediẽtia ꝑ ſe
fuu ⁊ ꝓpꝛie cã lapſus:cibus nõ niſi ꝑ accñs.Pret.bec rõ
eſt magis ↄgruitatis q; nccitatis. ꝙtũ aũt ad nccitate el⸗
ficacioꝛ eſt rõ ꝙ laudabilioꝛ ẽ abſtinẽtia a vmo ꝙᷓ a car⸗
ne: vt er dictis pʒ. 4 Ad illð qð obijcit᷑. ꝙ dyabolꝰ tem⸗
ptauit dñz de cibo ⁊c.põt dici ꝙ dyabolꝰ ñ attẽdebat tẽ⸗
ando dñm violentia temptatõis maioꝛeʒ vel minoꝛeʒ:
facti dñici ſeriẽ ⁊ oppoꝛtunitaiẽ ⁊ ↄueniẽtia tẽptandi.
Mã ga dñs poſt ieiuniũ.xl. dieꝝ eſuriebat: ↄueĩebat fm
aſtutiã ſpũs temptãtis. ⁊ oppoꝛtunũ videbat᷑ de cibo ⁊ n
de potu.¶ Ad h̊ qð obijcit · ꝙ virtus abſtinẽtie pricipa⸗
liter ↄſiſtit circa tꝑantiã nutrimẽti ⁊c.põt dici ꝙ lʒ vir⸗
tus abſtinẽtie ibi ↄſiſtat: nulla tñ ex boc eſt rõ ↄſequẽtie
ꝙ laudabilioꝛ ẽ abſtinentia a cibo qᷓ; a potu. & at tem⸗
ꝑantia laudabilioꝛ ſit abſtinẽtia:magis cẽ aſi pẽalibo ↄdi⸗
tionibo ⁊ circũſtantijs qᷓ a generali q attendit᷑ in genera
litate abſtinẽdi a cibo ⁊ potu.qꝛ &̊ vt pʒ ex dictis plures
ſunt ↄditiões laudis circũſtãtes abſtinẽtiã a vino: ꝙᷓ ſint
eirca abſtinẽtiaʒ a carne ⁊ rönes quare bec abſtinẽtia dʒ
dici laud abilioꝛ.iſti ſnĩec eſt aduerendũ.¶ Ad illð quod
obijcit.ꝙ monachi abſtinent a carnibo ⁊ ſaraceni a vino
⁊c̃.põt dici ꝙ iſta rõ nullo mõ pᷣiudicat ſnie ſupᷣdicte.de
pferenda abſtinẽtia a potu vini: abſtinẽtie ab eſu carniu:
qᷓ̃tũ ad debitũ laudis erhibende. Cum.n. laus exhibẽda
ſit ĩ teſtimoniũ uᷣtutis q ↄſiſtit circa actus ⁊ oꝑatões ſin
gulares.etſi abſtinentia a vino in iſto ſubiecto ꝑticulari
vel iſto rõne aliaꝝ ↄditionũ que ciꝛcũſtant hanc ꝑſonam
vel illã cui omia cooꝑant᷑ in bonũ ſit laudabilis: nõ tñ ẽ
abſtinentia in infideli.vtpote ĩ ſaraceno aliqͥ mõ lauda⸗
bilis: cũ ᷣm ꝙ dicit in ꝓpoſito laudabile dẽ a laude q at⸗
teſtat᷑ virtuti moꝛali ſiue meritoꝛie.vñ h̊ argumẽtũ nõ va
let. laudabilioꝛ eſt abſtinẽtia a vino in xpᷣiano ꝙᷓ abſtinẽ⸗
tia a carnibo..igit᷑ laudabilioꝛ eſt abſtinẽtia a vino ĩ ſara
ceno qᷓ; abſtinẽtia a carnibo in xpᷣiano.i Ad vltimuʒ:qu
vt tactum eſt:ſalubꝛioꝛ eſt qᷓtũ ad ſuſtentatõz ſubiecti vt
ꝑſone abſtinẽtia ab eſu caꝛniuz qᷓ; abſtinẽtia a vino.qð ẽ
nõ ſolũmodo potꝰ:̊ ⁊ cibo ⁊ potus.⁊ tñ h ẽ valde coope

rãs virtuti digeſtiue:cuiꝰ intereſi ꝓuidere ſaluti mẽbro⸗

rũ.eccia etiã qᷓtũ ad ſalutẽ ꝑſonaꝝ ſiłr ⁊ coꝛpoꝛuʒ magis
tæcreuit fieri abſtinentiã a carnibo generaliter qᷓ a rino.
bec infra plenius patebũt. —W
Onſequẽt᷑ querit᷑ de bonitate ieiunij. Pꝛi⸗
mo ̊ nerit vrr ieiuniũ ſit bonũ vel malũ
vel indifferens.Scðdo.ſuppoſito ꝙ ſit bonũᷣ
vtn ſit bonũ ſimpłr vel bonũ pricipale qð
ercio.vtꝝ ſit bonũ qdð ẽ vᷣtus ſiue actꝰ vᷣtutis.

⸗
Orticulus primꝰ
Irca primũ arguit᷑ ſic ad ꝑteʒ affirmatiuam.
Ome illð ꝑqð ꝓſternũt᷑ vicia ⁊ domat᷑ caꝛo:
alienat᷑ bomoa mũdo ⁊ ſpũalis efficit᷑: tẽpta⸗
menta vincũt᷑:eſt bonũ.ſ̊ vt habet᷑ ab ſido.in li.de offi⸗
cio.YFeiuniũ eſt res ſancta:opus celeſte:ianua regni: foꝛ
ma futuri.pʒ ꝙ ꝗ ſancte agit deo iungit᷑: alienat᷑ a mũdo
efficit᷑ ſpũalis.ꝑ h.n. ꝓſternũt᷑ vicia:humiliat᷑ caro:dya
boli temptamẽta vincut᷑.Ex his ptz multiplici medio.q;
ieiuniũ ſit bonũ.4!.Pret᷑.omne illud qð facit aĩaʒ ſitire
dũ eſt bonũ.ſ̊ ieiuniũ eſt tale.ꝓbatõ.⸗ ſido.ij.li.de ſum⸗
mo bono.Caro tũc deũ ſitit: qñ ꝑ ieiuniũ abſtinet ⁊ are⸗
ſcit.4 Pret᷑.om ne illð pter cuius carentiã amittimus
bonũ:⁊ ꝑ qð habitũ bonũ ꝑditũ recuꝑamus eſt bonũ.ie⸗

iuniũ eſt tale vt dicit Aug. Julianũ.qꝛ nõ ieiunauimꝰ

decidimꝰ a ꝑadiſo:ieiunemꝰ ⁊ reuocemur.̊ ⁊c ¶¶ Cõt᷑
videt᷑ ꝙ ſit malũ.om̃e qð ledit naturã eſt malũ.ieiuniuʒ
eſt tale.. 4 Pret᷑.li.de collatõibo patrũ ca.xij.dic Caſ⸗
ſianꝰ. Reatũ maximũ ac ſacrilegij crimẽ ↄtꝛahimꝰ:abſti
nẽtes a cibis qͥs deꝰ creauit ad ꝑcipiendũ cũ garũactiõe
tangit illð qð dicit᷑.j. Limoth.iiij·ᷣ ꝑ ieiuniuʒ fit illud.

—

K.4 Pret᷑. Exo.xcij.de oꝛone Moyſi ↄð amalech.diẽ
Criſ.in ſermone quẽ de h̊ fecit.potẽtioꝛ hoſtis efficit᷑ in⸗
ſti coꝛꝑe fatigato.bᷣ qð pᷣſtat robur hoſti ẽ malũ.ieiuniuʒ
eſt hmõi:qꝛ fatigat coꝛpꝰ iuſii ⁊ debilitat.igit᷑¶ Pret᷑.
AVlſido.li.ij.de ſummo bono ca.xliiij. Preualẽte nimiaĩ⸗

firmitate carnis: nemo põt attingere ad ꝑfectionẽ. ̊ cuʒ
ieiuniũ ad hoc ꝑducat:im dit pfectiõʒ.⁊ ſic nõ ẽ bonuʒ
vt videt᷑.E aũt ſit indifferens videt᷑ ſic.Nihil qð per

aduentũ diuerſaꝝ circũſtantiaꝝ poteſt fieri mõ bonum
modo malũ:eſt determinate bonũ vel determiate malum
ſ indifferens.ieiuniũ eſt hmõi.q̊ ⁊c̃.¶ Pret᷑.Caſſianus
li.de collationibo patrũ.⁊ eſt ꝓbatio maioꝛis pᷣcedentis
argumenti. Si qua in vtrũq; effectũ aliqñ tranſire pñt:
vt entium vel bona inueniũtur vel mala: hoc nõ abſolu⸗
te ꝓ ſua mateꝛia:ᷣ ꝓ vtentis affectu ⁊ oppoꝛtunitate tꝑis
vel vtilia interdũ vel noxia ſequũt᷑.ieiuniuʒ eſt hmõi:ꝗa
põt bñ vel male fieꝛi.q̊ videt᷑ eſſe nõ bonũ vel malũ de ſe:
h indifferẽs.¶] Pret᷑.nihil qð eſt mediũ int bonum ſim
plicit᷑ ⁊ malũ ſimpłr:eſt bonũ vel malũ.ſᷣ ieiuniũ vt dici
tur ibi eſt tale.quia dicit ibi heonas itaq; hoc mediuʒ
eſſe. Etiã ex ̊ manifeſtiſſime declarat᷑.qꝛ ſicut nec iuſtiſi
cat cuſtoditũ:ita nec ↄdẽnat coꝛꝛuptũ.q¶ Pret᷑.infra. hec

in quibo qualitates ſtatutas videmꝰ 2 tꝑa:⁊ que ſic obß

nata ſanctificãt vt omiſſa nõ polluãt:media oĩa vident᷑.

„.

vtputa muprids. dgricultur diuitias.ſollicitudinis re⸗
motionẽ.vigilias.ſacxoꝝ lectõʒ.meditationẽq; librorũ.
ipſaq; ieiunia de ꝗbo principiũ ſᷣmoĩs exoꝛtũ ẽ.¶ SPret᷑.
omne cuiꝰ oppoſitu eſt indifferẽs vt ibi innuit᷑: ipᷣm eſt in⸗
differens.ſ̊ ieiuniũ eſt tale:qꝛ etiã comeſtio cũ delectatõe
vt ibi dicit᷑ eſt indifferens.̊ ⁊ ieiuniũ ſiłr eſt indifferẽs.
Meqia ꝓbat᷑ ꝑ illð qð ibi ſubdit᷑ ſcʒ. Sed nec pricipale
malũ eſt id qð illis videt᷑ aduerſuʒ.i.ciboꝝ naturalit᷑ ꝑ⸗
ceptio iocũda.q̃ niſi intꝑantia atq; luxuria vel alia que⸗
dam vicia ſubſequũt᷑:mala nõ põt diffiniri.qꝛ nõ qð in⸗
trat ꝑ os coinꝗnat: ſ̊ que ꝓcedũt de coꝛde hec coingnãt
hoĩem. Ex his verbis maioꝛ ptʒ ꝓpoſitio ¶¶ Rñſio. Je⸗
iuniũ qð eſt abſtinentia ciboꝝ eſi bonũ.ptʒ ꝑ ſido.ij. li.
d ſummo bono ca.xliiij.qui dicit. Quidã incredibiliter
abſtinent vt homibo curioſis ſancti apareãt. ̊ hͥ bonuʒ
abſtinentie nõ eſt virtus talibus reputada:ᷣ viciũ ⁊ bo⸗
no male vtens. hec auẽtas ſuponit bonũ ⁊ de ſe:qᷓuis ñ
ſit bonũ hypocritis.Ideʒ videt᷑ de ↄſe.di.v.nõ mediocri
ter errat.⸗lj Ad illud qð obijcit᷑ primo in ↄtrariũ.ſ.ꝙ ie⸗
iuniũ ledit naturã.põt dici ꝙ ieiuniũ moderate exercita
tũ rõne ſobꝛietans annexe iuuat naturã: qꝛ ꝙtt᷑ crapulã
multi obierũt.ꝗ aũt abſtinẽs ẽ adijciet vitã Ecci.xxxvij.
Si aũt ledat naturã vt accidit ꝑ immoderãtiã: h ñ ẽ rõ⸗
ne q̃ eſt ieiuniuzʒ:̊ rõne q eſt immoderatũ. Pret᷑.adhuc
ſuppoſito ꝙ ieiuniũ immoderatũ ledit naturaʒzʒ.nec tñ ex

poc ſequit᷑ ꝙ ẽ malũ:qꝛ illa leſio multiplici bono recõpẽ⸗

ſat᷑ qd ꝓuenit ex ieiunio.foꝛtaſſis tñ cũ replicatõe ꝓpoſi
tũ bñn ↄcluderet᷑ ſic.Om̃e qð ledit naturã:inqtũ ledit na⸗
turã eſt malũ.ſ̊ ieiuniũ ledit natnrã. inꝗtũ hmõi ẽ ma
lũ.4. Ad illud qð dicit Caſſianꝰ.ꝙ reatum maximũ con
trahimꝰ.põt dici ꝙ h̊ verũ eſt ea intentione qua illi abſti
nebãt.reputãtes aliqͥ immũda quibo nõ licebat veſci.ſᷣm
illos ꝗbo dꝛ.j. Limoth.iiij. In nouiſſimis temꝑibo diſce
dent quidã a fide.⁊ poſt ꝓhibẽtes nubere:abſtinere a ci⸗
bis. Glo.q̃i immũdis.ñ cã caſtigatõis coꝛpoꝝ: ſ̊ ne vide
rent᷑ etiã boni qͥs cibos nõ vt illi mẽnũt᷑ pᷣnceps tenebꝛa⸗
rũ creauerat.¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝑ illud verbuʒ Criſo.
potentioꝛ hoſtis efficit᷑ iuſti coꝛꝑe fatigato ⁊c. põt dici qꝙ;
eſt quedã de bilitatio immoderata:que impedit ꝙ coꝛpus
ſit ſufficiẽs oꝛganũ ad oꝑatõnes aĩe exercẽdas q̃s dʒ ex⸗
ercere. Alia eſt moderata qua frangit᷑ coꝛꝑis inobedien⸗
tia ⁊ laſciuia ⁊ ſuꝑbia.⁊ hec reſecat ⁊ ertinguit vicia car
nis.⁊ ſic facit ꝙ coꝛpꝰ ſit oꝛganũ oaĩe.⁊ hoc fit ꝑ ieiuniuʒ
inq;tum ieiumiũ eſt moderatum.de prima intelligit᷑ glo.
predicta. Ad illud ꝗſido.quod ſequit᷑. ꝙ preualẽte ni
mia infirmitate ⁊c̃.poteſt dici ꝙ illud idem ſe exponit·
conſequenter ſubditur poſtea.quicqꝗd cum modo⁊ tẽꝑa-⸗

ſin
ſo
9bl
bit

—

ſi⸗

un
e

ll⸗
ape
lle.
unt

nne

n⸗
tt.
i⸗
;
Per
umn
lum
nns
Ht
it⸗
,

4
8
K
in
k
. Ree
obß
ent,
re⸗
tü.
ret.
in⸗
noe
reg.
pale
itp
ge⸗
in⸗

—+E

Lueſtio
*
mento ſit ſalutare eſt. quicqd aũt minꝰ 2 vltra moduʒ eſt
ꝑnicioſuʒ eſt:ſtudiũqʒ ſuũ in ↄtrariũ vertit. In oĩ ope
modũ 2 tꝑamentũ oꝑtʒ hꝛẽe.Et añ auc teʒ aſſignatã dicit
ſollicita carnis maceratiõe 21 moderata materies. ſcʒ ne
ant integre extinguat᷑:aut immoderate laxet᷑. Ex bis pʒ

ꝙ auẽtas intelligeda ẽ: qũ immodeꝛata ẽ infirmitas ⁊ ni⸗

mis deprimẽs. 7 eſt qdð tangit᷑ in eadẽ cũ dĩ.pᷣualẽte ni
mia intirmitate. 4 Ad ea qbo aſtruit ꝙ ieinniũ ẽ indiffe
rens. Dicendũ ꝙ bonũ dz pluribo modis. q ptz ſic. Eſt
aũt bonũ ſimptr qð a diuerſis diuerſimode noĩat᷑.noĩat᷑
enĩ bonũ principale.bonũ ꝑfectũ.magnũ. bonũ bone⸗
ſiũ. Ad cuiꝰmanifeſtatõʒ no. ꝙ ẽ bonũ qð noĩatũ mox ſo
nat ſiue dicit bonũ.Et ẽ bonũ ex circũſtantia.vt dare ele
moſinã cui debet 2 qñ debet.Et ẽ bonũ ĩ geneꝛe.ſ. qñ actꝰ
tranſit ſupꝛa materiã debitã nulla addita circũſlantia.
Cont᷑.bonũ ſic triptr ſumptũ ẽ malũ ſitr triptr ſumptũ.
ſcʒ malũ ſimpłxr qð ſcʒ mox noĩatũ dicit malũ.Ex circũ⸗
ſtantia vt dare elemoſinã nõ cui vel qñ debet. eſt malũ
in genere ſcz qð tranſit ſuꝑ mateꝛiã indebitã:vt occideꝛe
boĩeʒ. Põt ꝗᷓ indifferẽs ſumi duobo modis. Vno mõ qð
ſub neutra haꝝ cadit ↄditionũ:vt currẽ vel leuare veſtu⸗
cam vel aliqd bmõi. Alio mõ põt ſumi indifferens geqd
eſt inter duo extrema. In bac ſerie duplici.ſ.int bonum
ſimpłr ⁊ malũ ſimpir:vno mõ p̃t ieiuniũ dici indiffeꝛẽs.
nõ primo mõ p̊ ſcdðo.veiuniũ dico de quo intẽdimꝰ:qð ẽ
abſtinẽtia a cibis licitis ſimplr ⁊ a bina ↄmeſtiõe cũ de⸗
bitis circũſtantijs exercitatũ.⁊ ↄprehendit᷑ ſub bono ĩ ge

nere vel bono ex circũſtãtia. 4 Replicatiões qbo oñdit᷑

ieiuniũ eſt indifferẽs bonũ:ↄcedẽde ſunt.ſᷣm ꝙ indiffe⸗
rens ſumit᷑ ſecũdo mõ.⁊ G̊ intẽdũt ipſa argumẽta. ſᷣ ſm
ꝙ indifferens ſumit᷑ primo mõ:ieiuniũ nõ ẽ bonũ indif⸗
ferens.nec h̊ oñdit᷑ ex his argumẽtis.ſᷣ potiꝰ ꝙ ſit vel bo
nũ in ũ ex circũſtãtia.

ꝛticulus ſecũdus

Onſequent᷑ querit᷑vtꝝ ieiuniũ ſit bonuʒ ſim
licit:ſiue bonuz pꝛincipale. E ſic:videt᷑ ꝑ B
dicit vſido. Jeiuniũ ẽ res ſancta.opꝰcele⸗
ſte. vt pʒ. ¶ Cont᷑. Augꝰ. de libe.ar. in li. retractationũ.
Magna bona ſunt quibo nõ ↄtingit male vti. ̊ ieiuniuʒ
nõ eſt tale:qꝛ ↄtingit male vti.ſ.qꝛ eo mõ qͥ vtũt᷑ hy pocri
te. ¶ Pret. rõnes que S.tacte ſunt quibo ↄcludebat᷑ ꝙ ie
innin ẽ bonũ indifferẽs: valẽt ad h. qð plãe pʒ.4 Pꝛet.
Hꝛeg.xxij.li.moꝛaliũ. Perfecta bona ſunt que nõ pñt in
tranũ flecti/ieiuniũ vᷣo põt: vt pʒ ꝑ illud vᷣbũ pᷣtactũ ſcʒ
qua in vtrũq; effectũ pnt aliqn tranſire ⁊c.pñt in ↄriũ
flecti.¶¶ Pret.ideʒ videt᷑ ex ᷣbis Caſſiam de collatõnibo
patrũ:qui ſic ↄcludit. Videtis ieiuniũ prĩicipale bonũ
nequaqꝙᷓ iudicari:eo ꝙ nõ ꝑ ſeipᷣm ſᷣ ꝑ alia bona oꝑa bo⸗
nũ ac placitũ fiat.⁊ rurſuʒ ex accñtibo cauſis nõ ſolũ va
nũ:vexetiaʒ odibile eſſe cenſe eat᷑.dicẽte dño. Cuʒ ieiuna⸗
nerint nõ exaudiã pᷣces eoꝝ.4l Pret. ideʒ. Jeiuniũ pꝛin⸗
cipale bonũ nõ ẽ:nec principale malũ:ſ̊ mediũ. vt pꝛꝰ.
Pret. pricipale bonũ dicit᷑:qꝛ ꝓpꝛia virtute allicit. ie⸗
iumũ nõ eſt tale.ᷓ ⁊c. aũt bonũ pꝛincipale ſit tale.ſcʒ
qð allicit ꝓpꝛia virtute.pʒ ꝑ Caſſianũ dicentẽ ſic. Pꝛeci
puũ bonũ nõ ob aliã cãm:ſ̊ᷣ ꝓpter ſuaʒ tm̃ agit bonitatẽ.
Aedia ꝓbat᷑ ꝑ h̊ qdð ibi dicit.õ.n.noſtra potẽtia vel

illa predictaꝝ precepta viꝛtutũ in quibo vtiq; ẽ bonũ pᷣn
cipale ꝓyter ieiuniũ ſunt tenenda: ̊ potiꝰ ieiuniũ ꝓpter

illa.Elaboꝛandũ eſt.n. vt virtutes ille q b ieiunijs acꝗ
rant᷑:nõ vt ad ieiunioꝝ reſpectũ tendãt illaꝝ geſta virtu

m.ob horgen vtilis caꝛnis afflictio,ob h̊ ei adpibẽda eſt
inedie medicina.vt ꝑ illã ad caritatẽ ĩ qua immobile ac

ſin is exceptõe ꝑpetuũ bonũ eſt ꝑuenire poſſit.
11 Rñſio. Ad hoꝝ euidentiã notandũ.ꝙ boni precipui

nt plures ↄditõnes.qᷓs ponit Caſſianꝰ dicens. Preci⸗
puũ bonũ nõ ad aliã cam:ſᷣ ꝓpter ſuã tm̃ agit bonitateʒ·

qʒða ceteris que media eẽ prediximꝰ ſecernit᷑ modis:ſi ꝑ

ſe bonũ ſit ⁊ ñ ꝑ aliud.ſi ꝓpter ſe ncciuʒ ſit ⁊ nõ ꝓpt᷑ alið

ſi immutabilxr ſemꝑq; ſit bonũ:ac ꝑpetuo ſuã retinẽs q̃ti

xcviij.

tatẽ:nũꝙᷓ poſſit ĩ ꝑteʒ tranſire ↄtrariã.ſi adeptio vel cel⸗/
ſatio eius nõ poſſit nõ ſummã inferre pniciẽ. ſi qð illi cõ⸗
trariũ eſt principale ſit malũ.nec in ꝑteʒ bonã poſſet ali

qñ tranſire. que diffinitiones quibo principaliu natura
diſcernit᷑: aſcribi ieiunio oĩno ñ pñ̃t.neq;.n.ex ſemetiis

bona ꝓptenſe nccia ſunt.que ter acquiꝛendã coꝛdis ⁊2

coꝛpis piitateʒ exercẽt ſalubrit.vt aculeis obtuſis mẽs

pacifica ſuo recõciliet᷑ anctoꝛ.nec imm utabilr ſunt ſem⸗
per bona: qꝛ plerũq; eoꝝ intermiſſione nõ ledimur. ĩmo

etiaʒ in ꝑnicieʒ nĩe interdũ impoꝛtuniꝰcelebꝛata vertũt᷑.

ſ nec principale malũ eſt id qð illis videt᷑ aduerſuʒz · i.ci⸗
boꝝ natuꝛalr iocũda ſuſceptio.que niſi intꝑantia atz lu
xuria vel alia vicia quedã ſubſequũt᷑:mala nõ põt diffi⸗
niri. qꝛ nõ qð intrat in os coinqnat hoĩeʒ. De ſingul ſen
tẽtijs bmõi auẽtis pʒ ꝓpoſitũ.4 Dicendũ q ieiuniũ in
genere ꝓpꝛie ⁊ ꝑ ſe ſumptũ nõ eſt ſimptr ſiue bonũ prin⸗
cipale:bᷣ eſt mediũ int bonũ ſimpłꝛ ⁊ maluʒ ſimpłxr.quia
noĩatum nõ ſtatim dicit malũ. Licʒ. n. ieiuniũ ſit quedã
cibi moderatio qᷓ̃ de natura ſua nõ dicit malũ: tñ qa fini
bus diuerſis ⁊ quibuſdã circũſtantijs põt flecti ad zZria.
⁊ illis ↄditõibo prinari que requirũt᷑ ad h̊ ꝙ aligd ſit bo
nũ ſimpłr ſiue principale:nõ eſt diminiendũ bonũ princi
pale: ̊ mediu.eo mõ quo dictũ eſt.4 Ad illud qð obijcit᷑
ꝙ eſi res ſancta:opꝰ celeſte ⁊c. Põt dici ꝙꝙ dꝛñtie ibi no⸗
minate nõ predicant᷑ de ieiunio ꝑ ſe ⁊ eẽntiałr: ̊ potius
eſfectiue vel occaſionatłr ⁊ ſignificatiue.nõ eni eẽntialit ẽ
foꝛma futuri:ſᷣ ſignificatiue ⁊ repñtatiue.

rticulus tercius

VGnſequẽter querit᷑. vtꝝ ieiunium ſit bonum
quod eſt virtus vel actus virtutis.⁊ hoc pri⸗
o. Secundo.dato ꝙ ſic: cuiꝰ virtutis ſit ſpe

ctes vel actus ⁊c. B
Circa pꝛmũ argu S.].

tur ad ꝑteʒ affirmatiuã ſic. VUt habet᷑ a Hiero.veiuniũ
eſt ſanctificatio mentis ſine qua nemo videbit deuʒ. nõ
ſanctificat᷑ mens niſi ꝑ virtutẽ vel actũ viꝛtutis. Pꝛet.
Aath. xij. H genus demonioꝝ ñ eijcit᷑ niſi ieiunio ⁊ oꝛa⸗
tõne. ꝑ demoniũ ibi ſignificat᷑ peccatũ.qð nõ xijcit᷑ niſi
ꝑ virtuteʒ. ieiuniũ virtus.¶ Pꝛet. omne difficile 2 me⸗
ritoꝛiũ eſt virtus vel actus virtutis.ieiuniũ ẽ tale: aliter
nõ eẽt ſatiſfactoꝛiũ.igit. ¶¶ Pret.ieiuniũ eſt ꝑſimonia vi⸗
ctus abſtinẽtiaq; ciboꝝ ſᷣm Yli.p̊ ꝑſimonia eſt virtus:qꝛ
ph̊s ponit ꝑſimoniã ſpeciẽ tẽpantie. Pret. Math. inij.
ſuꝑ ullud. Cũ ieiunaſſet q̃ãraginta diebo 1c. Glo. pugna
xp̃i pꝛius agit᷑ ↄ gulã ieinnãdo ⁊c̃.ſᷣ omne ꝑ qð pugnamꝰ
ↄtra peccatũ eſt virtus vel actus virtutis. & ⁊c. 4 Pret.
abſtinere ab actu cõiugali vt oꝑtz ſiue generałr a coitu ẽ
virtus ſiue actus virtutis. ſiłr eſt de abſtinentia cibi.
Pret. Aug.de conflictu vicioꝝ.ne moꝛiat᷑ hõ fame deꝰ
omia ad eſum munda creauit.ſ̊ ne comedẽdi menſuram
excederet:abſtinentiã imꝑauit.̊ deus imꝑauit abſtinen
tiam. ̊ deus nihil imperat niſi ſit virtꝰ vel actus vᷣtutis.
ECõtra. nulla virtute vel actu otutis ſanant᷑ paſſiones
loꝛpis: qꝛ virtus ñ ẽ ad coꝛpꝰ ſanandũ. ieiunio ſanatur.
paſſiones coꝛꝑis.vñ Hiero.ſuꝑ illð Math. xvij. H genꝰ
demonioꝝ: dicit. Jeiunio ſanant᷑ paſſiones coꝛꝑis: oꝛoe
ſanant᷑ peſtes mentis.¶ Pret. omis virtus eſt exempla⸗
ris vel exemplata:qꝛ oĩs virtꝰ ẽ aliqua illaꝝ quatuoꝛ: q
ſunt.exẽplares.politice.purgatoꝛie.purgati onimi.ires
vltime ſunt exemplate. ieiuniũ nõ eſi virtus exemplaris
qꝛ nõ eſt in deo.nec exemplata qꝛ nõ hʒ exemplar ĩ deo. ſi
cut iuſticia 1 bmõi. 4 Pꝛet. Plotinꝰ. Cum oim ſũt ydee
in mẽte dina: ſpẽatr tñ ⁊ mariĩe vᷣtutes ibi bñt exẽplaꝛia
ſua. cũ virtutes ſic hẽant exẽplar ĩ deo ꝙ denomiant 2
ũ ? creaturã:vt iuſticia 2⁊ ſapia ⁊ hmõi.q; de dĩ iuſt?:
ſiłr ⁊ creatura.2 ſiłr eſt de ſapia:nõ videt᷑ virtus hr̃e ex⸗
emplar in tro q̃ nõ denomĩat cũ.h̊ ieiuniũ eſt hmõi: ga
teus nõ dicit᷑ ieiunꝰ. 4 Pret. omĩs virtus cardinalis ba
bebit actuz in patria:ieiuniũ non bʒ ibi actuʒ:q; fruſtra

*

ibi eẽt. ⁊ ita nõ eẽt virtus cardinalis.2 ↄſtat ꝙ ñ ẽ tbeo⸗
logica.igit᷑ ⁊c. ¶ ZDre.q bʒ vnã virtutẽ hʒ oẽs.dᷣ ꝗ hʒ ca⸗
ritatẽ nõ nccio bʒ ieiuniũ. Pre. nihil quo ↄtingit ñ ma
le vti eſt virtus vel actus virtuns: Fm ANu.diffinienteʒ
vitutẽ. Virtus ẽ qualitas bona mẽtis 76.4 Pret. Se⸗
neca.virtus nullo honeſtamẽto indiget.ᷣ s ieiunatio
requirit h im Caſſianũ 7 Ylidv. 4 Pre. omĩs virtus hʒ
delectatõʒ pᷣm phm.ij. Ethicoꝝ.vbi dzꝛ. Quil⸗a 48. n. remo
uet᷑ a carnalibo voluptatibo:⁊ hocipſo gaudet caſtus ẽ:ñ
qui triſtat᷑ieiuniũ nõ bʒ delectatõʒ. ̊ ⁊c.¶ Pre.oĩs mo
tus virtutis ẽ m naturã 2 aligd ſupᷣ.v ieiuniũ E 3. 2c.
94 Pre. cibari eſt opꝰ nature: circa qð eſt abſtinẽtia ieiu
nij actus.actus aũt abſtinẽtie ſpectat ad naturã. ſᷣ opus
nature nõ eſt opꝰ virtutis.ſᷣ determiare ad ⁊ qñ 2 quãtů
ↄuenit ſumere in cibũ:2 H̊ eſt opus artis medicine.q̊ cuʒ

.

iſta opoꝛteat in ieiunio ↄſiderari: ieiuniũ eſt e
vel opus artis medicine virtus vel opꝰ vᷣtutis. ñ⸗

ſio. Jeiuniũ accipit᷑ dupłr. generałr 2 ſ pẽatr. Beneratr
adbuc duobo modis. AUno mõ ſᷣm ꝙ eſt abſtinẽtia ab oĩ
inigꝗtate vel peccato. vñ Aath. xvij. H̊ genus temoĩoꝝ.
Blo. ieiunidᷣ generale eſt nõ tm̃ ab elcis: pᷣ etiã ab omĩ
iniꝗtatibo ⁊ omibo illecebris 7 vicijs abſtinere. De H̊ ie⸗
iunio dr̃ ab Aug. ſup Joheʒ. 2 hobet᷑ de conle. di. v. Je⸗
iuniũ.ibi dr. Jeiuniũ magnũ ⁊ generale eſt abſtinere ab
inigꝗtatibo ⁊ illicitis voluptatibo ſeculi.qð eſt ꝑfectum ie
iuniũ in hoc ſeculo.q̃i quadrageſimã abſtinẽtie celebra⸗
mus:cũ bñ viuimus ab illicitis voluptatibo abſtinea⸗
mus.Alio modo ſumit᷑ adhuc geneꝛalr ſᷣm ꝙ ↄſiſtit ĩ ab⸗
ſtinendo a cibo ſi implr. nõ ↄtrabendo ad tale tempꝰ vel
taleʒ cibũ vel hmõi. Primo mõ ſumptũ eſt generale om̃i
virtuti vel actui omis virtutis. S o mõ ẽ generalr oĩs
virtutis qua regit᷑ oa ⁊ modeꝛat᷑. ⁊ ſicſi umpto ieiunio cõ
nenit diffinitio yſið. que ẽ. ieiuniũ ?ẽ ꝑſimonia victꝰ ⁊c̃.
Speciałr aũt ſumit pluribus modis. vt infra patebit.
Ad illð qꝗð obijcit ſcʒ ꝙ virtus nõ ſanat paſſiones cor⸗
poꝛis ⁊c.pot dici ꝙ quedaʒ ſunt paſſiones ſiue peſtes coꝛ
poꝛis ſimptr:ſiẽ infirmitates coꝛꝑales naturales. Que⸗
dam ſunt paſſiones ſiue peſtes que ſunt relige pcti: 2 ꝓ⸗
nocatiue ⁊ excitatiue ad peccatũ.pᷣme nõ ſanant᷑ vututi
bus:ſ̊ ſecũde.ij Ad aliud qð obijcit᷑.omĩs virtus ẽ exẽ⸗
plaris vel exemplata.põt dici ꝙ quidã ſunt actus vᷣtutũ
quoxꝝ eẽ determinatũ eſt in ꝑfectõe:vt actus dilectõis.⁊
ſiꝗ hñt bmõi.Quidã aũt determinãt᷑ in quadã imꝑfecti
one:vt ſunt actus cardinaliũ in via.Quidã ſunt qui ali⸗
ad bñt ꝑfectõis:aliqd im ꝑfectõis. Quoꝝ ꝗ̊ eẽ determiat᷑
in ꝑfectõne:hñt erxemplar in deo.quox aũt eẽ eſt in imp⸗
lectõne ᷣm ꝙ hmõi nõ hbñt exemplar in deo. Qui habent
aliꝗd ꝑfectõis aligd imꝑfectõis.inqtũ hñt aliꝗd pꝑfectio
nis hñt exemplar in dro:ſicut ẽ de actu credẽdi.Jeiuniũ
añt determiat᷑ in imꝑfectõe. ꝓpter qdð ꝛ⁊c. Er his pz ĩ ꝑte
rñſio ad illud qð ſequit᷑. ¶¶ Sid illud qð obijcit᷑.oĩs virtꝰ
cardinalis hẽbit actũ ĩ patria. põt dici vt tactũ ẽ.ꝙ qui⸗
dam ſunt actus virtutũ pfecti:quidã imꝑfecti: quidã ha
bentes aliꝗd de vtroq;. Actus virtutũ ꝗ ꝑfectõʒz determi⸗
nãt erũt in patria.qui imꝑfectõnẽ ſimpłr nequaqᷓ inq;tũ
hmõi.vñ ſᷣm aug.vj muſice. Prudentia remanebit i pa
tria ⁊ alie cardinales viꝛtutes.nõ pᷣm actus eaxꝝ in via ꝗ
dicũt aligd imꝑfectõis:ſᷣ ſm actus ꝑfectõis qui nihil di⸗
cũt imꝑfectõis.vñ pſᷣm ipſum prudẽtia remanebit ĩ pata
gm actũ ↄtemplatõis.tpantia pᷣm actũ ſanctificatiõis.i.
mũdicie.foꝛtitudo ſᷣm actũ impaſſibilitatis.iuſticia ſᷣm
actũ oꝛdinatõis.vt ſic ͤ ad vnũ dicere ̃ᷣm manebũt in
patria:hñt exemplar in deo:etſi ñ ſimplr ᷣm ꝙ ſũt ĩ via.
Vuꝛtus & q̃ bʒ actũ ꝑfeciũ manebit hm illũ actũ 2 hʒ exẽ⸗
plar in ceo. que bʒ im ꝑfectũ oĩno nõ manebit in patria:
nec bʒ exemplar in deo pᷣm ꝙ hʒ aliꝗd ꝑfectõis tm̃ ma⸗
nebit ibi. ¶ Be ieiunio dicũt quidã ꝙ hʒ actũ in patria.
no eundẽ in ſpecie: in genere. ſ. caꝛnẽ ſubeſſeſt piritui vel
ſubiectũ eſſe. vñ aliũ hẽbit actĩ ibi:⁊ aliũ hʒ h.⁊ iõ dicit
ieiuniũ foꝛma futuri qꝛ ĩ futuꝛo oĩno abſtinebimꝰ a cibo
coꝛꝑali.vñ aliũ hẽbit actũ ibi⸗ H. Poſito ꝙ virtꝰ ſit: di ·

cũt quidaʒ ꝙ actus eius dicit priuatõeʒ.vñ nõ bʒ exem
plar in co. Alij dicũt ꝙ poſitõzʒ dicit in pte:⁊ pꝛiuatõʒ ĩ
ꝑte.⁊ ſic vno modo manebit in patria: alio mõ nõ.pᷣmꝰ
aũt modus ꝓbabilioꝛ eſt. ¶ Ad euidentiaʒ predictoꝛuʒ
no. ꝙ actus cardinalium ponunt᷑.vj? mulice ꝑ potentiaʒ
preter actũ foꝛtitudinis:qui ibi dicit impaſſibilitas. In
xvij. de trini.ca.ix.ponunt᷑ illarum actus ꝑ prinatõeʒ in
patria. In li.de veris virtuubo ad Aacedoniũ nõ poĩt
Augẽ. diſtinctas figuꝛas:nec di ſtinctos actus eaꝛzuʒ.ſed
vnam virtuteʒ ſᷣm vnũ actũ illius.In.vj.̊ muſice poſtq;
diſcipulus argumentatus eſt: nõ vident᷑ eẽ in patria ille
virtutes.⁊ augꝰ. oſtendit immo ꝑ expoſitõeʒ cuiuſdã au
ctoꝛitatis ſic addit. Sed ſiue hoc in his verbis ſiue illud
intelligendũ ſit:tu ne negabis in illa ꝑfectione aĩaʒ con⸗
ſtitutam ⁊ cõſpicere verita teʒ ⁊ immaculatã materie:2
nihil moleſtie pati poſſe ⁊2 vni deo ſodi: ceteris vᷣo ſuper⸗
eminere naturis. Diſcipulus. immo oĩno aliter beatiſſi⸗
mã ac ꝑfectiſſimã eſſe poſſe nõ video. Augꝰ. hec ̊ cõtem
platio. ſanctificatio. impaſſibitas. oꝛdinatio eius,aut il⸗
le ſunt quatuoꝛ ꝑfecte atq; ↄſummate:aut ꝓ iſtis virtuti⸗
bus quibo conſiituta in laboꝛibo vtit᷑ aĩa: tales quidẽ po
tentie in eterna vita ei ſunt ſy ꝑande.hec aũt auẽtas parũ
tñ premiſſa. 4¶¶ Item in li. de trini. ſic dicit. Ymmoꝛtalis
eſt oĩno iuſticia: nec in illa eſſe beatitudine deſinet.ſᷣ ta⸗
lis ac tanta erit ꝙ ꝑfectioꝛ eſſe non poſſit. foꝛtaſſis 2 alie
tres virtutes. prudentia ſine vllo iam ꝑiculo erroꝛis.foꝛ
titudo ſine moleſtia tolerandoꝛũ maloꝝ. tem ꝑantia ſine
repugnantia libidinũ in illa felicitate ſint. vt pꝛudẽtie ſit
nullũ deo preponere vel equare: foꝛtitudinis ei firmiſſi⸗
me coherere: temꝑantie ſit nullo affectu delectaꝛi ab eo.
¶ In li. ad MMacedomiũ ſic ait. Ina ibi virtus erit id⸗
ipſum erit virtus primũq; virtutis.ꝙ dicit in ſanctis elo

quys bomo qui hoc amat:mihi aũt adberere deo bonuʒz

eſt. hec.n. exigit plena 2 ſempiterna ſapĩa eadẽq; vita ve
raciter iam beata. ꝑuentio quippe ad eternũ ac ſummuʒ
bonũ cui adberere eſt finis boni noſtri. dicat᷑ hic 2⁊ pru⸗
dentia: qꝛ ꝑſpicaciſſime adherebit bono qð nõ amittat.
foꝛtitudo:quia foꝛtiſſime adherebit bono vbi nõ coꝛũ⸗
pat᷑⁊ iuſticia: quia certiſſime adherebit bono vnde non
auellat᷑.⁊ tꝑantia:qꝛ caſtiſſime adherebit bono cui meri
to ſubijciat᷑. Ponunt᷑ etiazʒ iſtaꝝ virtutũ actus ſᷣm di⸗
cũtur eſſe virtutes actus purgati ammi.⁊ hoc ꝑ priuati
oneʒ m ꝙ Macrobius recitat a Plotino diffinitioneʒ
temꝑantie. z tem ꝑantia nõ eſt mũdanas cupiditates re⸗
pellere ſed obliuiſci.⁊ ſᷣm bũc moduʒ loquit᷑ de alijs. Fm
hoc poteſt conſimilit poni actus ieiunij manere ĩ patria
non itum ad refrenationeʒ gale: ſed quietationeʒ qtuʒ
ad gule appetitum ſiue quieteʒ. Sicendũ eſt S. ꝙ ieiuniũ
non tm̃ nomĩat virtuteʒz ſed im ꝑfectõneʒ. 2 q̈tum ad hoc
nõ erit in patria:ſicut ⸗ credere.⁊ ideo non denoĩat deuz
ſicut ⁊ alie quedam.q! Ex his patet rñſio ad illud qð ſe
quitur.qꝛ tactum eſt qũo virtutes caꝛdinales hñt actus
in patria: ⁊ qũo ieiunium 2 qũo non. 4 Ad illud qð obij
citur. ꝙ ieiunio contingit male vti ⁊c. poteſt dici ꝙ acei⸗
piendo ieiuniuʒ vt eſt oꝛnatum tebitis circũſtantqs:non
contingit eo male vti.⁊ ſic ſumptum eſt virtus vel actus
virtutis.Si auteʒ accipitur vt eſt actus nudus: otingit
eo male vti.¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ qui habʒ vnaz
babet omnes ⁊c̃. poteſt dici ꝙ qui habet ieiunium habet
omnes virtutes.dico vt eſt oꝛnatum debitis circumſtan⸗
tijs.⁊ q;tum ad illud qð virtutia eſt:non inqᷓtũ eſt actus
nudus: ⁊ addens aliquid quod eſt defectus 7 imperfecti/
onis. ſieut qui habet virtutes habet virginitatem qẽtum
ad illud quod virtutis eſt. ſ. continentiam:non qtum ad
illud quod ſuꝑaddit de ſtatu.nec tamen ſequituꝛ.qui ba
bet virtutes eſt virgo: quia nomen virginitatis magis ẽ
nomen dicens ſtatũ qᷓ; virtutẽ. ¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ nul
la virtus indiget honeſtamẽto ⁊c. põt dici ꝙ ieiuniũ ſßᷣm
dicit actũ ſins circumſtãtijs infoꝛmatũ: ſtic aliq̊ modo
non indiget honeſtamento alio ꝙᷓ ſuis circum ſtantijs de⸗
bitis.⁊ ſm hoc ẽ virtug vel act virtutig. Si aũt accipit

ſei
nit
ze
cor
lig
a
wue
diann.
bher/
woxa
ſtoen
umete
pnel
ii
hnöie
chetin
lime⸗
galori
ni
dinte
Unhati
ung
Nſcen
aini
mqun
n P
etpe⸗

n
Zi
me
;
a;
Nn
in
it
ſed

i
10.
ſch⸗
elo
ſe

m

in;
mu

ro;
oͤſe
us
bi
ci⸗
non
us
ngit
mnaz
abet
ſtan⸗
etus
ſecti⸗
tom
n
niba
gs
gnul
füfn
nocß
e

in

M

Mueſtio

um ꝗ ell nudus actus:ſic verũ eſt ꝗ honeſtamẽto indigzʒ
ad boc ꝙ ſit meritoꝛiũ.ſicñ ẽ act⸗ vͤtutis. Ad illð qð
obijcit᷑.· ꝙ oĩs virtus bʒ delectatõz. Dicendũ ꝙ ieiuniuʒ
bʒ delectatõz mentis:etiã ſi affligat carnẽ. vñ a pho acci
pit᷑ delectatio coĩter ꝓ nõ triſtari.ſicut ĩ exemplo de for
titudine dicit ibidẽ.tñ nõ exigit᷑ etis nõ triſtari: h ſufficit
boc velle quantũcũqʒ caro affligat᷑. ¶ Ad illð qð obijcit
ꝙ ieiuniũ eſt ð naturã 7c. Dicẽdũ ꝙ natura põt ſumi vt
natura vel vt ratio. Sco mõ põt eẽ idẽ actus virtutis ⁊
nature. m diffinitõz Tullij. Eirtus eſt animi bĩtꝰ ĩ mo
dũ nature rõni ↄſentaneꝰ.Et Augꝰ. Eirtus ẽ eq̃litas vi
te vndiq; rõni ↄſentiẽs.vñ ᷣm ꝙ ẽ naturavt ro: idẽ actꝰ
ʒ natura eſt 2 m naturã. qꝛ S naturã vt ẽ natura ſimpłr
2 ſm naturã vt eſt ratio.¶! Zd illð qð obijcit.ꝙ cibari ẽ
opus nature. dom ꝙ lzʒ cibari ſit opus nature inquantũ
eſt actus ſimpłr:nõ tñ inquantũ oꝛnatũ ⁊ infoꝛmatũ de⸗
bitis circũſlantijs exercet᷑ intuitu expeditõis ad vitã et⸗
nam. Addi etiã põt ꝙ abſtinere vt eſt actus purꝰ.ſ. ſumẽ
moderate ẽ opꝰ nature tãqꝙᷓ exequẽtis actũ:nihilominus
libe. ar. vt dictantis ſic debere fieri:̊ vtutis ẽ vt dirigen⸗
tis in actu ſiue ipᷣm actũ.4 Ad vitimũ dom. ꝙ cognoſcẽ
quid ⁊ quantũ ſumendi in iei unio pciſe ad ſanitatẽ ha bẽ
dã ⁊ ↄſeruandã eſt ipſius medici.2 ſic nõ eſt actus virtu
tis.ᷣ inquãtum infoꝛmatũ tebitis circũſtantijs aſſumit᷑
exercet᷑ ꝓ vita eterna obtinẽda. His addendũ videtur
ſine preiudicio.ꝙ ieiuniũ nõ eſt virtus:ſᷣ potius actꝰvir
tutis. qð pʒ ꝑ boc ꝙ nulla virtusᷣm habitũ eſt ĩ p̃cepto:
ſ potius ſᷣm actũ.

lLonſequẽter que .S. ij.

rit᷑. cuiꝰ virtutis eſt actus ſm ꝙ eſt meritoꝛiũ. Et videt᷑
ꝙ temꝑantie. cũ abſtinere ſit tꝑantie.ieiuniũ aũt ẽ abſti⸗
nentia a cibo ⁊ potu ſᷣm foꝛmã eccĩe.⸗ Pꝛet. ſuper illud
Aath. xvij. hoc genꝰ demonioꝝ. Glo. iſta carnaliuʒ vo⸗
luptatũ mutabilitas nõ mutat᷑ vel vincit᷑:niſi ſpũs oꝛati
one ↄfirmet᷑:2 caro ꝑ ieiuniũ maceret᷑.maceꝛatio aũt caꝛ
nis eſt temꝑantie.ᷓ ⁊ ieiuniũ.¶ Pret.oĩs motus vegeta
tiue potẽtie virtuoſus ſiue meritoꝛiꝰ ẽ tꝑantie.ieiunium
aũt eſt hmõi. ̊ ⁊c. ¶ Pꝛet. ieiuniũ q̃drageſime ẽ ad ſoluẽ
dam decimã tꝑis:q̃tuoꝛ tempoꝝ ad pᷣmitias Fᷣm Caſſia⸗
nũ ⁊ Yſido.ꝭ cũ ſoluere ſit debitũ iuſticie ⁊c.¶ Pret. ꝙ
ſit obedientie videt᷑. qꝛ pꝛeceptũ ẽ:⁊ adimplere pᷣceptuʒ ẽ
obediẽtie ⁊c. ¶ Pret. ꝙ ſit foꝛtitudis videt᷑.qꝛ debellare
vicia ⁊ motus illicitos repᷣmere eſt foꝛtitudinis.⁊ h̊ fit ꝑ
ieiuniũ. eſt actus foꝛtitudinis.¶ Pret.qꝙ ſit actus ca⸗
ritatis videt᷑. Augꝰ.de moꝛibo eccĩe ca.xxviij. diẽ ita. Hõ
& vt bomĩ appareat aĩa rõnalie ẽ moꝛtali ⁊ terreno vtẽs
coꝛpoꝛe.ꝑtim ̊ bomĩ:ꝑtim aĩe hoĩs bñfacit:ꝗq ꝓximũ di
ligit.ad coꝛpꝰ qð ꝑtinet medicinaẽ noĩata: ad aĩam aũt
diſciplina.ſᷣ̊ medicinã minime voco quicꝗd oĩno nũc coꝛ
poꝛis vel tuet᷑ vel inſtaurat ſalutẽ.Ex h̊ ſic arguit. Aſde⸗
dicinã exhibere coꝛpoꝛi opus ẽ caritatis.ſᷣ̊ ꝑ ieiuninʒ ex⸗
hibet᷑ medicina:qꝛ ieiuniũ cũ reprimat inoꝛdinatões mẽ
bꝛoꝝ coꝛpoꝛeoꝝ: tuet᷑ ⁊ inſtaurat ſalutẽ coꝛꝑis. ieiuniũ
eſt actus caritatis.4 Pret. cũ ieiuniũ ſit cã obtinẽdi vi⸗
tam eternã.ad vitã aũt obtinendã ſola mouet caritas ꝓ⸗
prie loquẽdo:videt᷑ ꝙ ſit actus caritatis.¶ Pret.ſic bo⸗
nũ eſt obicctũ virtutis generalis.⁊ H̊ bonum vt arduũ.2
bmõi eſt virtus ſpẽalis.ſic videt᷑ ꝙ cũ facere pᷣceptuʒ ſit
obedientie:⁊ ꝙ facere hoc preceptũ ſit obediẽtie ſpẽalis.
& implere preceptũ de ieiunio eſt ſpẽalis obediẽtie.ſᷣ ſpe
cialis virtus elicit ſuũ actũ: vt fides credere: ſpes ſꝑare.
&̊ ſpẽalis ohediẽtia elicit ieiunare.& eſt actꝰ elicitiue obe
dientie ¶ Rñſio. ꝙ ieiuniũ eſt actus tꝑantie:nõ ſolum
imꝑatiue bᷣ elicitiue.omẽs.n.virtutes que regũt nutriti⸗
uam ⁊ generatinã ſub tꝑantia redigũt᷑. Põt aũt ieiuniũ
oſideraꝛi: vel 'm ſubſtantiã actus:vel m rõneʒ actꝰ ſiue
oꝛdinẽ actus ad fineʒ.⁊ inquantũ hmõi põt ↄſiderari vr
inquantũ bonũ vel inquantũ debitũ vel inquãtũ pᷣceptũ.
Fm primã ↄſideratõz ꝓut cõſiderat᷑ ſcʒ qᷓtũ ad ſubſtãtiaʒ
actus ẽ ꝑãtie.Fm ſecudazʒ ẽ caritatis ⁊ tꝑãtie.ſm terciã

/„

Xxcvij.

eß iuſticie 1 obedientie ⁊ tꝑantie. tpantie eſt elicitiue:
aliaꝝ triũ im ꝑatiue.i eq;n.q;tum ad ſubam actꝰ inqn⸗
tũ ad cãm eſt actus caritatis vel iuſticie vel obediẽtie eli
citiue ſ̊ tm̃ im patiue. Ael põt dici ſm q dicũt qꝗda.q ie⸗
iuniũ eſt actus plurium virtutũ:que ipſum eliciũt rtio⸗
nibus diuerſis.que nõ ſunt tm̃ in rõcinante:ł̊ ſunt qͥdã⸗
modo foꝛme illius.Põt.n. ↄſideꝛari. ieiuniũ ſᷣm ratõnes
determĩatas quibo moderate ſe bʒ ꝗs in ſumẽdo cibũ.⁊
ſic eſt actus abſtinẽtie:que ſᷣm Tulliũ ẽ tꝑantie. Poteſt
etiã ↄſiderari ſᷣm ꝙ in ipſo ſubtrahit᷑ aliqꝗd delectabile il
li qui immoderate delectabilibo inheſit ꝓut hbʒ ratõʒ ſa⸗
tiſfaciendi ꝓ peccato:⁊ ſie eſt actus iuſticie ſpẽalit᷑ ſum⸗
pte. Põt etiã ↄſiderari ſm ꝙ oꝛdinat᷑ ↄtra radicẽ inclinã
teʒ ad peccata carnis.ſᷣm ꝙ ieiuniũ ſanat peſtes carnis
ex tali ſumptõe cibi moderata:⁊ ſic eſt actus pnie ſᷣm ꝙ
pnia eſt virtus ſpẽalis oꝛdinãs li.ar.ad reſiſtendũ.⸗.M
aũt dicit Aug.ꝙ quia nõ ieiunauimꝰ a ꝑadiſo cecidimꝰ
videt᷑ quodãmodo eẽ ↄtra ieiuniũ: qꝛ tũc nõ erant actus
tꝑantie cuiꝰ eſt repꝛimere motus illicitos carnis: qͥs tũc
nullus ſentiebat. Pꝛopteꝛ h̊ dᷣm.qꝙ ieiuniũ tũc eꝛat actꝰ

— —

obedientie. qꝛ illð ieiuniũ tũc erat abſtinẽtia a cibo veti⸗

to ⁊ qꝛ vetito.ſᷣ aliter ẽ de ieiunio ßm ꝙ h intelligit ð ie⸗
iunio.Concedẽde ſunt ̊ rõnes quibo oñndit᷑ ꝙ eſt aetꝰ vir
tutis temꝑantie. actus dico elicitꝰ.ſilr ⁊ aliaꝝ:d̊ ñ elici⸗
tus ſ̊ imꝑatus.ſcʒ iuſticie.obediẽtie.⁊ caritatis. eo mõ
quo dictũ eſt..l Ad illud qð obijcit᷑ de foꝛtitudine.poteſt
dici ꝙ cuinſlibz virtutis eſt debellare viciũ ſibi oppoſitũ
Vel põt dici ꝙ reprimere illicitos motus carnis ꝑ fugaʒ
⁊ longatõʒ ab eis ⁊ ꝑↄuerſionẽ ad ſummũ delecta bile:ẽ
actus ↄcupie ⁊ eſt motus tꝑantie. Reprimẽ aũt eoſdẽ ꝑ
inſultũ ⁊ debellatõʒ eſt actus iraſcibilis. Yraſcibilis enĩ
inſurgẽdo ⁊ q̃i debellando ipſos repᷣmit.⁊ ſᷣm ꝙ h̊ fit peꝛ
ieiuniũ:ieiuniũ eſt actus foꝛtitudinis. Pret.ieiuniuʒ bʒ
dupler eſſe. Fm ꝙ ſumit᷑ iuxta duplex mediũ.ſ.iuxta me
diũ virtutis tꝑantie:vel iuxta medium virtutis iuſticie.
Altera ẽ. n. eins medietas inquantũ eſt opꝰtꝑantie: ⁊ al
tera inquantũ eſt opus iuſticie. In abſtinẽdo aüt ᷣm me
dietateʒ ꝓpoꝛtionalez nature accipit᷑ ieiuniũ ꝓut ẽopꝰ
ſiue actus tꝑantie. In abſtinendo aũt ᷣm medietateʒ p⸗
poꝛtionaleʒ peccato ꝓ quo oꝑtʒ ſatiſfacẽ ⁊ rõni q̃ debʒ ſa
tiſfacere: accipit᷑ ieiuniuʒ ꝓut eſt opꝰ ſiue actꝰ iuſticie.⁊
ſic ꝓpꝛie eſt ſatiſfactoꝛiũ.⸗l Ad illud qð obyjcit᷑ de carita
te pʒ rñſio ex dictis.ꝙ etſi ieiuniũ ſit actus caritatis im
ꝑantis:eſt tñ tꝑantie eliciẽtis. Pret.etſi ieiuniũ ſit cau⸗
ſa vite eterne obtinẽde:tñ eſt a caritate imꝑante ⁊ a tem
pantia eliciẽte.. Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ ſicẽ bonũ eſt obie⸗
ctũ generalis virtutis.⁊ ̊ bonũ vt arduũ ẽ obiectũ viꝛtu
tis ſpecialis.ita ⁊c. Põt dici ꝙ obiectũ virtutis qñq; cõ⸗
trabit᷑ foꝛmałr ſiue m foꝛmam: qnqʒ materiatr ſiue ßm
materiã. Arduũ aũt dicit bonũ ↄtractũ foꝛmatr: 2 ideo
de bono in genere ẽ virtꝰ generalis.de bono qð ẽ arduuʒ
ſiue in rõne ardui virtus ſpẽalis.ſ.ſpes.ſilr de bono ve⸗
ro ſiue ſub rõne veri fides.aꝛticulus aũt iſte vel ille ñ cõ⸗
trahit verũ de quo eſt fides foꝛmalłr ſᷣ materialr tm̃. ⁊ iõ
fides in ſua generalitate ẽ de vero cuiuſlibʒ articuli.nec
eſt fides virtꝰ ſpẽulis de q̊libʒ ſpẽali articulo. ſic ẽ ĩ ꝓpoſi
to. pceptũ.n.de ieiunio ↄirabit᷑ ſjm materiã tm̃:⁊ ñ for̃a⸗

lit. ⁊ idðo ae oĩa pᷣcepta de ieiuĩo
implent᷑ ¶ Sʒ obijcit ð iã dicta ſic. In medicina natali
q̃dã ẽ medicina curatiua moꝛbi:q̃dã pᷣeßuatiua a moꝛbo.
⁊ ſpecie drñtes. ſic erit ĩ moꝛibo.tꝑantia aũt ẽ medicia
moꝛbi: abſtinẽtia vᷣo ſiue ieiuniũ ẽ medicĩa p̃uatia. tẽ⸗
ꝑantia ⁊ abſtinẽtia ſiue ieiuniũ differt ſpecie. Sieiumũ
nõ eſt ſpẽs tꝑantie.¶ Pret . q ſatiſfacit reddit qð dzʒ.ſ̊ ie
iuniũ ſatiffacit. reddit q̊ qð dʒ. 4l Pret. ꝗq ieinnat ex pᷣce⸗
pto obedit.ſᷣ reddẽ qð dz ⁊ obedire ſunt ꝓpꝛij act? virtu⸗
tis iuſticie ⁊ obediẽtie. ̊ vt videt᷑ ieiunare vel ieiuniũ eſt
actus iuſticie vel obediẽtie elicitiue.⸗ Pret. ↄmedẽ tꝑa/
te ↄſiſtit int aliqᷓ extrema.ſ.ſuꝑflue ↄmedẽ ⁊ diminuere.
iſta extrema nõ mediat alia virtꝰ ꝙ abſtinẽtia vt videt᷑.
ↄmedere tꝑate ẽ mot? abſtinẽtie. Pꝛet. abſtinẽ 1 medẽ

tꝑate ẽ eiuſdeʒ virtutis diſcretine:qm̃ virtus qᷓ diſcreuit
qntũ⁊ qñ ⁊ vbi qũo ſit medendũ:2 debet ↄmedẽ tẽ⸗
ꝑate. eiuſdẽ virtutis ſunt abſtinere ↄmedere tꝑate:in
genere dico:qꝛ abſtinere ẽ maioꝛis ambitꝰ qᷓ omedẽ tꝑa⸗
teeg̊ ↄmedere tꝑate eſt abſtinere.2 g comedit tpate abſti⸗
net: quoꝝ vtrũq; ẽ falſuʒ ꝙ/Ad primũ ꝗ dom. ꝙ ſicut ĩ
medicina coꝛpali põt eẽ eàdeʒ medicina 2 curatiua moꝛ
i⁊ pᷣſeruatina a moꝛbo:ſic ĩ medicina ſpũali.⁊ gcꝗd ſit
ex ꝑte coꝛꝑis:ſic eſt er ꝑte aĩe.ꝙ eadem medicina cuꝛat a
moꝛbo oſeruando in ſiatu ſanita tis. Juyta qð dic beatꝰ
Sreg.in omeł.q̃dã. ꝙ celeſtis medicꝰ ſi ingulis gbuſqz vi
cijs obuiantia adhibet medicamẽta. Nã l icut arte medi
cine calida frigidis:frigida calidis curãt᷑.ita dñs nr co⸗
traria oppoſuit medicamẽta pctis:vt ⁊c. Pre. ꝓpꝛie loq̃n
d tꝑantia ẽ magis p̃ſ. eꝛuatiua:ieiuniũ magis cuꝛatiua.
Pre. tꝑantia in genere eſt p̃ſeruatiua ⁊ curatiua ratiõe
diuerſaꝝ ſuaꝝ ſ peciex.¶¶ Ad illa qᷓ ſequũt᷑.ꝙ ſcilʒ ieiu⸗
niũ ſatiſtacit 2 ita reddit qð debet. ⁊ ſitr obedit ⁊c̃. Põt
dici ſic.ꝙ ieiuniũ reddit qd debet 2 obedit: nõ tñ ſegt ꝙ
ieiuniũ vel ieiunare facit actus iuſticie obedẽẽtie elici⸗
tiue:qꝛ ex h̊ nõ ſequit᷑qꝛ ieiuniuʒ vel ieiunare ſunt ꝗꝓprij
actus iuſticie 2 obediẽtie.ſiẽ diligere caritatis ẽ: ⁊ credẽ
ſidei. Iʒ. n. inqtuʒ ſatiffacit reddit qð debet: nõ tñ er h̊ ſe⸗
quit᷑ ꝙ ſit actus pꝛie iuſticie.ſiẽ̃ nec ſequit᷑:ꝗ diligit dũ
facit qð debet. diligere deũ ẽ actus iuſticie elicitiue.oĩs
eni actus virtutis ẽ quodãmodo debitꝰ in pcepto. Juxta
qð ponit᷑ ꝙ actus virtutis eſt ĩ p̃cepto ⁊ ñ habitꝰ.nec tñ
oĩs actus virtutis ẽ iuſticie ⁊ obediẽtie elicitiue.¶ Ad il
la q̃ ſequũt᷑ põt dici.ꝙ ↄmedere tꝑate? abſtineꝛe ſũt ſim
pPlr idez. ↄmedere tꝑate ẽ actus cuiuſlibet vᷣtutis ſpecia⸗
lis.q etſi foꝛtaſſis põt dici ĩ re qð abſtinẽtia:innoĩata tñ
eſt. vñ eſt motus vel act? abſtinẽtie ꝑ aoccñs loquẽdo. ſiẽ
retinenda retinere ẽ actus ſiue motus laꝛgitatis ꝑ accñs
loquẽdo. Girtus.n.que mediat int hec extrema oĩa reti⸗
nere ⁊ oĩa dare bʒ duos actꝰ.ſ.dare danda ⁊ retineꝛe re⸗
tinẽda. Actus aũt ꝗ eſt dare danda ? retinere retinenda
eſt mediũ. Actus ꝗ eſi dare danda elicit ex laꝛgitate pꝛo⸗
prie loquẽdo. Actus ille ꝗ eſt retineꝛe retinenda elicit᷑ ex
Ecitate.tñ ꝑ accñs loquẽdo retinere retinẽda ẽ motꝰ lar⸗
gitatis. 7 B eſt: qꝛ largitas eſt ideʒ in re qð ꝑcitas.⁊ꝛ lʒ re
tinere retinẽda ẽ motꝰ largitatis:nõ tñ retineꝛe ẽ idẽ q8
dare.nec ſequit᷑:iſte retiet & dat. Silr virt? q̃ mediat int
hec duo extrema: ſuꝑflue comedeꝛe 7 diminute. bz duos
actus.ſ.abſtinere mõ debito:⸗ tꝑate ↄmedeꝛe.inqtuʒ re⸗
ſpicit actũ abſtinẽdi virtus vocat abſtinẽtie. inq tů come⸗
dendi nõ hʒ nomẽ ꝓꝛiũ.ↄmedere &ᷓ tꝑate ẽ motꝰ abſtinẽ
tie ꝑ accño loquẽdo.nec ex HG̊ ſequit᷑ ꝙ ↄmedere tꝑate eſt
abſtinere:nec ꝗ comedat tꝑate ꝙ abſtineat.ſic pʒ ĩ cõſili
vt pʒ ex dictis. Jeiuniũ ᷣo aliq accipit᷑ ſpẽalr.⁊ ſic pln
ribus modis. Vno mõ vt ẽ actus vel opꝰ inſticie.ſ. vt eſt
ſatiſfactoꝛiũ opus diuiſuʒ ð ozonẽ? elemoſinã. Alio mõ
ꝓut eſt actus tꝑantie.Eſt eni quedã tꝑantia oꝛis:vt ha⸗
bet ey li. de ſimilitudinib. Duo gppe lunt viꝛtutis gene⸗
ra que inter ſe differũt: ſicut coꝛpꝰ ⁊ aĩa. VUnũ eſt interiꝰ
inuiſibile:aliud exterius ⁊ viſt ibile. Interiꝰ nãq; ẽ cari
tas.humilitas. patiẽtia. benignitas. ceteraq; ↄſilia.Ex/
terius vᷣo ieiunare.elemoſinas dare.in or̃onibo vigilare.
lacrimari.aliaq; bmõi.⁊ ſiẽ coꝛpꝰ ſine aĩa diu ſubſiſiere
ñ põt.aĩa vᷣo ſine coꝛꝑe põt. ſic genꝰ exterius ſine interi⸗
oꝛi nõ diu ſubſiſtit. ſed interiꝰ bñ ſine exterioꝛi H vltimo
mõ ſine om̃i inſtitutõe eccie ẽ ieiuniũ actꝰvᷣtutis. Adbuc
alio mõ eſt actus obediẽtie p̃m ꝗ quodãmodo indictũ fu⸗
it in ꝑadiſo.vñ Nugꝰ. 3 Julianũ.qꝛ nõ ieiunauimꝰ a ꝑa

Diſo expullſi ſumus. . .
Dneſtio xcix. de modo

ieiunandi.

Eqnitur de mõ iem
nandi. Primo ꝗ querit᷑:a quibo ſit abſti⸗
nendũ tẽꝑe ieiunij. Scoo. vtꝛum magis

abſtinendũ eſt tꝑe ieiunij a quanto vel a quali. Tercio.
vtx ſemelↄmedendũ eſt diebo ieiunij 2 ſumcient:vel plu

ries ⁊? qualibet vice parũ.

embꝛuũ pꝛimnʒ

Rimo gqueꝛit᷑. a quibo abſtinendũ ẽ diebo
ieiunij. Et ꝙ a fructibo videt᷑ ſic ßᷣm Aug.
Jeiuniũ eſt inſtitutũ Pter tranſgꝛeſſioneʒ
N primã.ᷣ illa tranſgreſſio fuit pter vↄmeſti
onem fructus arboꝛis yetite. ab illis ẽ abſtinẽdũ vt pu
niamur in quo peccauimꝰ. EPre.oua ſunt maxie nutri
tiua 2 generatiua ſemĩs. nunqᷓ tebeẽt ſumi ſiue comedi
tꝑe ieiunij alicuiꝰ.ꝗ Pꝛe. cui negat᷑ qd minꝰ eſt:2⸗ qð ma
ius.qꝛ qui nõ eſt dignus mĩoꝛibo: nec maioꝛibo.ſ̊ maior
eſt delectatio magis inoꝛdinata in ↄcubitu etiam licito
ꝙᷓ in eſu carniũ vel q in duplici ↄmeſtione. Sab illo ẽ ab
ſtinendũ tꝑe ieiunij.¶ Pre. cũ ieiuniũ ſit inſtitutũ cõtra
laſciuiã carnis:ab illis cibis ẽ maxĩe abſtinendũ ꝗ ꝓuo⸗
cant ad libidinẽ.hmõi ſunt legumia: qꝛ cũ ſint vẽtola fa⸗
ciũt extenſioneʒ ſiue inflãmatiõʒ in mẽbꝛis genitalibus.
Pre. plures legunt᷑ fieri exceſſus ꝑ vinuʒ qᷓ; ꝑ carnes.
BGeñ.ix. Noe inebriatus ẽ ꝑ vinũ ⁊ vila ſũt pudẽda eiꝰ.
BGeñ.xix. Loth inebriatꝰ ẽ ⁊ cõmiſit inceſtũ. De qͥ etiam
dicit Augꝰ. Fauſtũ. Credo culpãdus ẽ Loth.nõ q̃ntũ
meret᷑ inceſtus:ᷣ quantũ meret᷑ ebꝛietas. Stota culpa in
vinũ refundit᷑. ꝓpter qdð videt᷑ ꝙ abſtinendũ ſit a vino tẽ⸗
poꝛe ieiunij. ¶ Pre. cũ teiuniũ inſtitutũ ſit ad repꝛeſſiõeʒ
luxuꝛie:q̃ eti repᷣſſio marĩe fit ex abſtinẽtia a vino.̊ ꝛc.
M aũt reprimat᷑ impetus lururie er abſtinentia a vino:
ex ſupꝛadictis pʒ.¶¶ ore.lex noua Efectioꝛ eſt qᷓ; vetus.ſᷣ
in veteri ieiunàtes abſtinebant ab omni oꝑe ᷣnili. ⁊ẽ.
¶ Pret. dicit phus. ꝙ inter eſcã minime ſunt nutritiua
ignis ⁊ aer:maxĩe aũt aqua ⁊ terra.q̊ aĩalia aeꝛea minꝰ
nutriũt ꝙᷓ; aquatica.ꝗ ſi illa ꝓhibent᷑: vt volatilia.magis
ꝓhibẽdi ſunt piſces ⁊ magis abſtinendũ eſt ab illis. vtẽ
ex hoc ↄcludi põt.q; minꝰ debẽt ꝓhiberi volatilia tꝑe ie⸗
iunij ꝙᷓ piſces.r ita ſi piſces nõ ꝓbibent᷑: nec illa. Re
ſponſio.qꝙ ieiuniũ neceſſariũ ẽ ad carnẽ domandã ne ſeui
at ad illicita. ad ꝑſonã affligendã otra delectatõʒ hitam
in peccatis.ad vicia reſecãda ⁊ pcta tollẽda.t ſit recon⸗
ciliatio ⁊ pax cũ deo:qui peccatio 2 vicijs infeſtabat᷑.vñ
ab illis abſtinendũ eſt que ad carnis laſeiuiã nimis ꝓuo
cant:que inoꝛdinate ꝑſonã delectãt:⁊ q̃ reſecatõʒ vicioꝝ
impediũt:⁊ peccatoꝝ cauſas fouẽt.4! Ad illud g qð ob⸗
hcit᷑. ꝙ a fructibo ẽ abſtinẽdũ: qꝛ prima traſgreſſio ex vſn
fructus euenit. dicit᷑ ꝙ nec tunc nec nunc eſt ſimpliciter
vſus fructus in vicio. ed inoꝛdinatus appetitus nunc: ⁊
vſus prohibitus tunc. Inoꝛdinatus auũt appetitus meltꝰ
⁊ efficacius reprimit᷑ ꝑ abſtinentiam ab eſu caꝛniũ ꝙᷓ; peꝛ
abſtinentiã ab eſu fructuũ:quia inter nutritiua que ſunt
vltime compoſitõnis vt ſunt aĩalia maxime nutriunt car
nes (cõmuniter dico ꝓpter caliditatẽ 2 bũiditateʒ) 7 faci
unt vigere fomitez. 2 incentiuũ ca rnis ꝓuocant. hec enĩ
faciũt calidũ ⁊ bumidũ.nõ ſiliter eſt de vid u fructuũ. ꝓpt
quod nõ eſt ita neceſſaria eoꝝ abſtinentia. 4 Ad illnd qð
obijcitur. ꝙ oua ſunt valde nutritiua. Pot dici ꝙ in ieiu
nio abſtinenduʒ eſt ab illis cibis ex quibus pꝛouocat᷑ ho
mo ad carnis laſciuiam.a ideo a carn ibus ⁊ que oꝛdinã
tur ad carnes:vt ona caſeus ⁊ lac. Iſti.n. cibi ſunt multi
nutrimenti ⁊ replent coꝛpoꝛa quibus vniunt᷑ multis hu⸗
moꝛibus ⁊ laſciuiam hꝛouocant. ꝓpter quod temꝑe qua⸗
dꝛageſimali ⁊ quatuoꝛ tempoꝝ ⁊ etiam vigiliaruz in ali
quibus partibo a cibis illis conſuetudinaliter abſtinet᷑.
qñq; tamen propter neceſſitatem vſus ouoꝛuʒ ⁊ lactici⸗
nioꝛum indulgetur.⁊ maxime qñ tempoꝛibus iſtis tem⸗
pus feſtiuũ occurrit:in quo non ſine ratione decernit᷑ ab
illis quoꝛum intereſt pter feſtoꝛum ſolennitateʒ ieiu nij
afflictionẽ vebere mitigari. In aliquibo auteʒz terris etiã
in tempoꝛibus ieiunioꝛuʒ predictis: ꝓpter nccitatẽ ⁊ ie⸗
iunantiũ infirmitateʒ vſus talium concedit᷑.¶¶ Ad id qð
obijcit e leguminibug. Poteſt dici lz legumina eo ꝓ

Ee⸗
1

6.

Pn

gnulti
bo⸗
o,
jali
et.
tiei⸗
en⸗
tab
unn
etis
1e/
60
p

Mneſtio ·

ſunt ventoſa faciũt extenſionẽ ĩ mẽbris genitalibo. tñ ga
ventoſa ſunt nõ multũ ſunt incoꝛꝑabilia. Ner.n. nõ faci
le immiſcet᷑ coꝛꝑibo in quibo dñat᷑ terra ⁊ aq̃: cuiuſmodi
ſunt legumiĩa.⁊ ideo lʒ faciãt quandã extẽſiõʒ mẽbꝛoꝛuʒ:

—

tñ ab eis ñ oꝑtz abſtineri: eo ꝙ nõ crfacili cũ aere admi

—

maxrie ſunt nature frigide. vñ ſũt minime incẽtina. AV
hoc qð obijcit᷑.ꝙ maioꝛ ? inoꝛdinatio in cõcubitu ⁊c̃·põt

ſcent?᷑.ꝛ ſic ñ cibãt multuʒz. Pret. qꝛ illis dñat᷑ terra⸗

dici ꝙ H̊ nõ opoꝛtuit ꝓpt ꝑiculũ incõtinẽtie lapſus gui
oꝛio:cũ etiã in ↄcubitu tali ſacrjm excuſat. 4 Ad illð qʒ

obijcit de vino. põt dici ꝙ eccia pꝛudent᷑ ñ inſtituit abſti
nentiã fieri debere a vino. ꝗꝓpter infirmoꝝ murmuratioʒ

— .

7 inobedientiã: ⁊ etiã nccĩtateʒ digeſtionis. multi. n. bñt

cebileʒ ſtomachũ ꝗbus neceſſarius ẽ vſus vini ꝓpt dige⸗
ſtionez celebꝛandà. Pret.panis a vinum ncẽia ſunt vite

ßſ̃m Yido. li. xx. etbymo. 4 Ad illð qð obijcit᷑. ꝙ in lege

veteri abſtinebãt ab omni oꝑe Fuili ⁊c̃. põt dici ꝙ exñtes
in tꝑe gre veritateʒ tenẽt 2 figurã dimilerũt. qꝛ S illa va⸗
catio ab oꝑe Fuili figurabat vacatõeʒ ab oꝑe peti:quod
reddit oꝑatoꝛes Fuos eius.iuxta illð Fo.viij. Qui facit
peccatũ Fᷣnus ẽ peccati.mõ in tꝑe ieiunij ceſſa ndũ ẽ a pec
catis moꝛtalibo ad h̊ ꝙ ieiuninʒ ſit efficar. 4 Ad illð qð
obijcit. ꝙ aialia aerea minꝰ nutriũt qᷓ aq̃tica. Põt dici.
ꝙ natura eſt ſuſtentanda ⁊ vicia reſecãda.vñ in ſtatutis
cõmuniboↄdeſcendendũ eſt infirmitatibo:2 voluptatibo
reſiſtendũ.qꝛ etiã carnes aeree vtpote volatilia: delicias
carnales gignũt ⁊ fouẽt.nõ aũt intantũ piſces. cuz piſci
bus aũt elt vinũ ncciuʒ ꝓpyter ſtomachi debilitatẽ: iðo ñ
omiĩa ſunt ſubtrabenda tpꝑe ieiunij: nec oĩa ↄcedẽda.car⸗
nes aũt auferunt᷑ vt luxuria ſiue laſciuia carnis reſecet᷑.
vinũ piſces ↄcedunt᷑ ad nature ſuſtentatõʒ. vñ AVli.lib.
c officio ca. xliiij. loquens de vſu carniñ ⁊ vini ait.Car⸗
nes 2 vinum poſt diluniũ in vſum bomĩbus ẽ oceſſuʒ. nã
in initio ↄceſſum nõ fuerat:niſi tm̃ illud vt ſcriptuʒ eſt: li
gnũ fructiferũ ⁊ herbam ſeminalẽ dedi vobis in eſcam.
Poſtea ðᷣo Noe data ſunt in eſum cũcta aĩalia vnicuiqʒ
tunc attributa licẽtia eſt. Sʒ poſtꝙᷓ rpᷣs ꝗ eſt principiũ ⁊
finis apparuit:̊ qð in principio ſuſpẽderat etiã in tẽpo⸗
rũ fine retraxit.loquẽs ꝑ apim ſuũ. Honũ eſt nõ mãdu⸗
care carnes ? nõ bibere vinũ.⁊ iteꝝ.ꝗ infirmus eſt olus
manducet.(2 igit᷑ ga carnes male ſunt ꝓbibent᷑: ̊ qa
epule eaꝝ carnis luxuriã gignũt ⁊ faciũt nutrimẽta oim
vicioꝝ.elca venter: ⁊ venter eſcis.deꝰ aũt hũc ⁊ hanc de⸗
ſtruet. piſceʒ ſane: q; eũ poſt reſurrectõʒ accepit domin?ꝰ
poſſumus mãducare.boc.n. nec ſaluatoꝛ nec apoſtoli/p⸗
bibuerũt. hec Yſido.

embꝛũ ſecũdũ

Onſequent querit᷑.vtꝝ magio abſtinendũ
ſit tꝑe ieiunij a quanto vel a quali.boc ẽ q̃⸗
ere. vtꝝ magis abſtinendũ ẽ a ſuꝑfluitate
iboꝛuʒz: vel a cibaꝛijs delicatis. O magis
abſtinendũ ſit a quali: videt ſic. Bañ.x. Panez deſidera
bilez nõ comedi. Glo.a cibis delicatis abſtinuit. qð ma
rime faciendũ ẽ nobis tẽpe ieiunij.̊ᷓ abſtinẽdũ ẽ a quali.
¶ Pret. Hugo de s.vic. ſcdᷣa ꝑte de ſacr̃is. Si ĩ coꝛꝛepti⸗
one minoꝛ eſt afflictio qᷓ; in culpa fuit delectatio: nõ ẽ di⸗
gnus fructus pnie.penſunda & eſt afflictio penes vel Fm
quantitatẽ delectatõis. ⁊ ita penes qualitatẽ.quare a q̃li
magis abſtinendũ. Pret. ideʒ dicit.ꝙ pnĩa directe ra⸗
diceʒ aſpicit peccati que eſt libido.⁊ libido magis reſpi

cit quale:quare pnĩia magis penes qualitatẽ penſatur.?

ita magis abſtinendũ eſt a quali.⸗ Pꝛet. phᷣs.volẽti in⸗
tendere ad virtutẽ oꝑiz inſpicere ad ↄtrariũ.ſᷣ maxie cõ⸗
trariũ virtuti in oĩbus eſt delectatois exceſſus:qre vt ie⸗
iumo ꝑueniat᷑ ad vᷣtutẽ:maxĩe abſtinẽdũ ⁊ a q̃li.¶ Pret.
delectatio Fm phᷣm finis eſt deſiderij ⁊ delectatio ↄiũctõ
ↄuenientis cũ ↄueniẽti.⁊ ↄuemiẽtia attendit᷑ penes q̃lita⸗
tẽ.quare delectatio. ̊ ⁊c.¶¶ Pꝛet. ꝓpter qð vnũquodq;
⁊ illud magis.ſᷣ quantũ nõ appetit᷑ niſi i. nq tũ quale.vnð
cib amarꝰnõ appetit᷑ nec libenter recipit᷑· ̊ quale magis

xcix.

appetit. 5 ⁊c.4¶ Pret. in nobis triplex ẽ potẽtia.ſenſus 7
imaginatio 2 intellectus. Et ſenſus ꝓpꝛie ꝓ obiecto hʒ qᷓ
litatẽ: imaginatio quantũ:⁊a intellectꝰ hʒ qd ꝓpꝛie ꝓ obie

cto.ſᷣ ieiuniũ eſt inſtitutũ ad reprimendũ delectatõʒ pᷣci⸗

pue m ſenſum geſtũ.ᷓ inſtitutũ ad reprimendã delecta⸗
ti quale.quore a q̃li magis eſi abſtinendum.
Contra. Augꝰ. dicit de ieiunio ſabbati. Nialia ratõe

caꝛentia dicũt᷑ a loga:quibo ſiles ſunt ventri dediti ꝓpter

uimmoderatũ ↄuiuiũ quo mens obꝛuit᷑.ab illo aũt magis

eſt abſtinendũ quo mens magis obꝛuit᷑.magis aũt obꝛu

itur ꝑ ſuꝑfluitatẽ cibi qᷓ ꝑ qualitatẽ: vt diẽ auẽtas.̊ ma

is abſtinendũ eſt a quãto ꝙᷓ; a quali.¶ Pret. Mido. de
ummo bono. Quicqd cũ modo ? tꝑamento recipit᷑ ſalu
tare eſt:qcꝗd modũ erceſſerit ꝑiculoſum eſt. ꝙ̊ magis ver
ſat᷑ ꝑicuiũ circa quantũ.q̃re ⁊c.¶ Pret. cui⸗ exceſſus eſt
minus excuſabilis ab illo magis eſi abſlinẽdũ. exceſſus
in quanto minns eſt excuſabilis: quia minoꝛ eſt ꝓnitas
ibi.magis proni ſumus ad comedendũ delectabilia qᷓ; ad
multũ cibũ qð nõ eſt delectabile.q̃re ⁊c.¶ Pret. cui ex⸗
ceſſus eſt magis ↄtra naturã:ab illo eſt magis abſtinẽdũ
exceſſus in quanto eſt hmõi: qm magis grauat naturã ⁊
coꝛumpit cibo ſuꝑfluus qᷓ cibꝰ delicatꝰ.q̃re ⁊c.¶ ꝗdret.
cuiꝰ exceſſus eſt magis ↄtra eẽntiam virtutis: ab illo eſt
magis abſtinendũ.ſᷣ exceſſus in quanto eſt bmõi:qꝛ vir⸗
tus queꝛit mediũ ⸗ immodeꝛatũ fugit:⁊ ↄſiſtit inter ſuꝑ⸗
fluũ ⁊ diminutũ.vñ mediuʒ magis impugnat ſuꝑfluita⸗
tes qᷓ q̃litas.quare ⁊c.¶ Dret.cuiꝰ exceſſus magis red⸗
dit hoieʒ inhabilẽ ad oꝑatõnes ſpũales ab eo magis eſt
abſtinendũ.ᷣ ꝑ exceſſuʒ in qudÜtitate magis efficit᷑ homo
inbabilis ad oꝑatões ſpũales: qᷓ; ꝑ exceſſuʒ in qualitate
vt pʒ ꝑ ſe in omnibo.quare ⁊c̃.q¶ Pret.virtus oↄſiſtit cir⸗
ca difficile. ̊ qũ bomo bʒ plura fercula delectabilia. dif⸗
ficilius abſtinet a quãto qᷓ a quali.ᷓ magis ↄſiſtit circa
quantũ q; circa quale.⁊ ita circa abſtinentiã a quãto ma
gis eſt vituo ñſio.Eſt iudicaꝛe de bhmõi abſtinẽtia
duptr. aut m legez conſtitutõis eccĩaſtice: aut ßm legez
virtutis q̃ eſt ſobꝛietas.ſᷣm ↄſlitutõeʒ eccĩaſticã magis ẽ
abſtinendũ in ieiunio a quali qᷓ a quanto: eo ꝙ circa ab⸗
ſtinentiã a quali ꝑiculũ eſi minus:⁊ iudiciũ ceꝛtiꝰ: ⁊ cõ⸗
modũ maius. Periculũ minꝰ:qꝛ ꝗᷓtuʒ ad ſuſtentatõʒ na
ture 1 nutrimentũ nõ refert cuiuſmodi ſumant᷑ alimenta
dũmodo natura ſuſtentet᷑. Iteʒ iudiciũ eſt certiꝰ: qꝛ ñ po
tuit iudicare eccĩa quantũ deberet ſufficẽ.qꝛ qð parũ eſt
vni: multũ eſt alij. ̊ circa qualitatẽ potuit diffinire dicẽ⸗
talia cibaria nõ eẽ ſumẽda tꝑe tali. Iteʒ ↄmodũ maiꝰ
eſt abſtinendo a quali:quia ieiuniũ inſtitutũ eſt t pau
peres· quia circa magis celectabilia maioꝛes fiũt expẽſe
ſiue in delectabilibo.? bmõi erpenſe magis erogãde ſunt
pauꝑibus.⁊ etiã plus ſuſtentãt᷑ pauꝑes de reſiduo quãti
ꝙ̃ de reſiduo dxlectabilis.nec eſt cuꝛa ndũ dare pauꝑibus
delectabilia: imo malũ eſt. ö̊ danda eis ſuſtentatio. JTdeo
dico ꝓpter iſtas rõnes m conſtitutõeʒ eccĩaſticã magis
abſtinendũ eſt a quali ꝙᷓ a quãto. Scðz aũt legẽ virtutis
ſobrietatis diſtinguẽdu eſt.qm aut querit᷑ de quãto ⁊ qli
illicito: aut licito. In illicito magis abſtinẽdũ ẽ a quali
qᷓ a quanto.vñ maius peccatũ eẽt tꝑe ieiunij ↄmedẽ mor
ſellũ carnis qᷓ; comedere multũ de licitis. Si aũt loqᷓmuꝛ
de quanto ⁊ q̃li licito:dico tũc ꝙ nõ eſt hic daꝛe geneꝛalẽ
regulã.nec potuit eccia determiare a q̊ magis. Aligꝗ eniʒ
delectant᷑ in quanto:aliꝗ in quali.Sũt aũt alig ita eda⸗
ces ꝙ nõ querũt niſi ſuꝑſluitatẽ.alig ðᷣo magis delectan⸗
tur in bono? ſufficit eis paruʒ dũmodo ſit delectabile 2
ſuane. vñ magis delectãt᷑ in ſuauitate ciboꝝ ꝙᷓ in plura⸗
litate. illis ꝗ ꝓnioꝛes ſunt ad edacitatẽ maioꝛ virtus ẽ
abſtinere a quanto.Eis vᷣo qui plus delectant᷑ in ſuaui⸗
tate iſloꝝ maioꝛ eſt virtus abſtinere a quali qᷓ; a quanto.
4¶ Et ad illð qð primo obijcit. ꝙ maxime abſtinenduz ẽ
temꝑe ieiunij a delectabilibo. Dico ꝙ hoc intelligitur ꝑ
comꝑatõʒz ad quantũ.vnde tpe ieiu nij plus ꝙᷓ ĩ alio a de⸗
lectabilibo abſtinendũ eſt.¶ Ad illud qð ab eodẽ habet.
ꝙ pnia directe reſpicit radiceʒ peccatii.libidineʒ. Põt

diciꝙ libido in guſtu põt ↄſiderari ſᷣm viget in palato
7 läncun:t, ſic magis reſpicit quale. Vel pᷣt ↄſider ari ſᷣin
guſtus eſt inſtrumẽtũ deſeruiẽs virtuti nutritiue. ſic
eius libido maxie reſpicit quantũ ꝙᷓ; q̃le.q¶ Ad illð quod
obijcit᷑.ꝙ Zriũ virtuti ẽ erceſſus delectatõnis ⁊c̃.põt dici
nõ ſolũ delectatio intẽſa ẽ vᷣtuti otraria:h̊ ⁊ ſuꝑfluitas
⁊ etiã magis peccaret ꝗ nõ ↄmederet ad ſuſtentatõeʒ na⸗
ture:qᷓ; omedendo delicata. qꝛ magis grauaret naturaʒ.
Ad illud qð obijcit᷑ pᷣm phm. ꝙ delectatio ẽ finis deſi⸗
cerij rõne aueniẽne ⁊c. põt dici deſideriuʒ qñq; cauſat
ex indigentia: qq; ex ↄueniẽtia coniũctoꝝ delectabiliũ.
delectatõ aũt illa que eſt finis deſiderij rõne ↄueniẽtie re
ſpicit quale:delectatio aũt q̃ eſt finis ceſiderij rõne indi
gentie magis reſpicit quantũ.¶ Ad illdð qð obijcit᷑.ꝙ nõ
appetit᷑ quantũ niſi röne qualis ꝛc.poõt dici ꝙ falſum eſt.
immo rone deoꝛdinatõis appetitꝰpõt alit eẽ. vnꝰ.n.alpe
tit ſatiffacẽ virtuti nutritiue:z ali libidini guſtui ſm ſe.
im ꝙ viget in palato 2 lingua.⁊ ideo iſte magis appetit
ſuauitatẽ ciboꝝ:alius magis quantitateʒ. ⸗ Aliud ſea ol⸗
uit᷑ vt priꝰ.qm guſtus ſᷣm ſeruit nutritiue magis reſpi
cit quàtũ.Fᷣm ſe tñ ⁊ ᷣm ꝓ viget libido eiꝰin lingua 2 pa
lato magis reſpicit guſtus quale.Ad illud q obijcit᷑
ad pteʒ aliã. Dico ad primũ. immoderatũ ↄmuiũ po
teſt eẽ in quali ſicut in quãto. Pre.loꝗt᷑ augꝰ. in illicitis
de quibo nõ eſt queſtio. Pre.magis effrenate ferunt᷑ bo⸗
mines ⁊ immoderatiꝰ vtũt᷑ cibo uaui. 4 Ad illð qð obij
ci ꝑ aſido.qcqd modũ exceſſerit piculoſuʒ ẽ ⁊c. põt di⸗
Ciꝙ exceſſus ⁊ grauamẽ nature accidit ex q̃li ſic ex qnto.
⁊ minꝰ ſe ſciũt hoĩes refrenare circa q̃le q;ᷓ ciꝛca quatuz.
ideo pluribo magis abſtinendũ ẽ a q̃li.q¶ Ad illð qð obij
cit. ciuꝰ exceſſus ẽ minꝰ excuſabilis ⁊c. pᷣt dici ꝙ exceſſus
in licitis in quãto:magis ẽ excuſabilis rõne vᷣtutis nutꝛi
tiue.h in illicitis ẽ magis excuſabilis exceſſus in q̃li:qa
quale magis monet 2 trabit ad exceſſuʒ. 4! Ad illud qð
obycit. exceſſus in quãto magis quat naturã. põt dici
ꝙ exceſſus in quali Fuat naturà ſiẽ exceſſus in quanto.2
plus qñq;:qꝛ minꝰ ſciũt ſe hoĩes refrenare circa quale.2
Pter h̊ talibo magis abſtinenduʒ ẽ a q̃li.ꝗ¶ Ad illud qðᷣ
obijcit᷑. ꝙ exceſſus ĩ quãto ẽ magis ð eentiã ðᷣtutis ⁊c̃.pᷣt
dici ꝙ ẽ ſuꝑfluitas in quali ſic in quãto: ⸗ vtrũq; virtutẽ
impugnat.exceſſus.n.in quali inducit exceſſuʒ in quãto
frequẽter: ⁊ ſic impedit efficaciã rõnis.ſicut excellens ſa
poꝛ in vino facit ꝙ hõ nimis bibit: nec ponit mediũ ĩ bi⸗
bendo. Ad illud qð obijcit. ꝙ exceſſus in quãto reddit
hoĩeʒ magis inhabilẽ ⁊c̃.põt dici ꝙ exceſſus ĩ q̃li magis
auget carnalẽ ↄcupĩaʒ q; erceſſus: quãto.vñ magis im
pedit memoꝛiã 2 eleuatõz mentis in deũ: 2 reddit hoĩeʒ
magis inhabilẽ ad ſpũalia ſimpłꝛ q; exceſſus in quanto.
lʒ.n.exceſſus ĩ quãto magis efficiat hoĩeʒ inhabilẽ ad tẽ/
pus: exceſſus tñ in quali magis reddit inbabilẽ ſimpłr.
¶ Ad vltimũ doᷣm. ꝙ reuera difficiliꝰ abſtinet hõ qn bʒ
pluꝛa fercula delectabilia a quãto qᷓ a quali.h ẽ vex.ſᷣ ſᷣ
eſt magis Pter ꝓuocatõeʒ qualis ꝙᷓ quanti. ꝓpter qð p
ſe loquẽdo difficilius ẽ ponere modũ circa quale q; circa
quantü.vñ rõ illa videt᷑ peccare E locũ ſophiſticũ ſm ꝗd
H. Silr 2 plures

g alie in h ꝓbleumate poſite.

bꝛü tercinʒ

VDnſequẽter querit᷑. vtꝝ ſemel omedenduʒ
ſit in die q ieiunat⸗ ſum̃cient: vel pluries
q̃libet vice paꝝ ſiẽ faciũt greci. Et videt᷑
melius ẽ ⁊ laudabiliꝰ pluries ↄmedereĩ
dieb ieiunioꝝ parũ:q emel ⁊ ſatis. Sic Hiero.i q̃dazx
epła loquẽs de inſtructõe cuiuſdã puelle:dicit. Sic ome⸗
dat vt ſp eſuꝛiat.ſᷣ ſi pluꝛies comedit ⁊ paꝝ ſꝑ magis eſu
rit:qᷓ; comedit ſatis ſemel. Fᷣm Hiero.ↄgruẽtiꝰ ẽ me
dere pluries 2 parũ qᷓ comedẽ ſemel aſ. atis. ¶ Pre. Hie
ro.ibidẽ. Melius eſt ↄmedere paꝝ i;ᷓ ſemel ſatis ſumẽ. §
melius eſt pluries baruz comedere í; ſemel ſatis⸗ ſumẽ. S
c· ꝗ Pre. gſido. de ſummo bono. Spꝑnit᷑ eius ieiuniũ q
in veſpe ciboꝛ ſacietate reſicit᷑.⁊ hmõi eſt nrjm ieiuniuzʒ:

quare ↄtẽptibile eſt:a ieiuniũ grecoꝝ laudobile magis.

dre. Yſido. v. etbymo. dicit. de lege pcti erit lex hone⸗

ſta iuſta poſſibilis ᷣm naturã:ſm ↄſuetudinẽ loco tꝑiq;
ↄueniẽs nccia vtilis manifeſta.ᷣ ſi inſtitutũ eẽt ieiuniuʒ
noſtrũ ſic ꝙ pluries ↄmederemꝰ in die 2 parũ q̃libet vi⸗
ce:iſtud eẽt magis poſſibile apud oẽs.vñ nullꝰ tũc poſſet
ſe a eiunio excuſare. 4¶ Itẽ magis oſentiret h̊ nature:ꝗa
minus grauaret᷑ natura. ꝗ ſic debuit inſtitui ieiunium. ?
tale eſt ieiuniũ grecoꝝ. S illud laudabilius ẽ q; noſtruz.
4Dre. multis modis otingit peccare ꝑ gulã.vñ verſus:
Pre. ꝓpere laute: nimis ardẽt ſtudioſe. Sʒ maximũ gu⸗
le viciũ eſt nimis ardent᷑ comedere.Eſau.n.in eſu lenti⸗
cule ꝑdidit primogenita: qꝛ nimis ardent appetijt lẽticu
amm. cñ ieiuniũ inſtitutũ ſit ↄtra viciũ gule: potiſſime
buit inſtitui ↄtra illud viciũ qðẽ nimis ardent᷑ ↄmedẽ
qð ẽ peſſimũ gule viciũ.h̊¶ hmõi aꝛdoꝛ maxĩe accendit᷑ qñ
hõ nõ comedit niſi ſemel in die. Cũ.n.hõ ieiu nauit vſqʒ
ad nonã vel vſqʒ ad veſi peꝛã: multuʒ appetit ↄmedẽ. ¶ Jon
ſic aũt ſi pluries in die omederet ⁊ parũ.ᷓ debuit meliꝰ
inſtitui iſto modo. ¶ Pꝛe. ſemel manducare appetitũ au
get ↄmedendi:vt dictũ eſt. ita etiã ꝙ neſcit hõ diſcernere
quid nature vel ꝗd voluptati expediat.ᷣ tũc peccare con
tingit omedẽdo qñ inter iſſla bomo nelcit diſcernẽ. ſciret
aut magis diſcernere inter hec pluries ⁊ parũ ↄmedẽdo.
quare ſic ieiunare eẽt vt videt meliꝰ. ¶ Pre. ieiuniuʒ dz
eſſe affictiuũ. ß qñ hõ pᷣguſtauit delectabile:ſi ſibi ſubẽ⸗
atur tũc multũ affligix. abſtinere ſe a delectabili pᷣgu⸗
ſtato multũ afflictiuũ eſt. illeꝗ pluries ↄmedit 2 paꝝ:
cohibet apetitũ ſuũ retrahit ſe a delectabili p̃guſlato.
̊multũ affligit. G̊ ᷓ̊ modo ieiunare eſt magis afnictiuũ
quare ⁊c̃.¶q Pre.ieiuniũ ẽ inſtitutũ vt mẽs eleuet᷑ ĩ deũ.
vñ tꝑe ieiun magis debet eẽ eleuata in xrũ. ßᷣ virt? men⸗
tis dprimit nimia ↄmeſtione:2 oↄmegere ſemel ĩ die ma⸗
gis impedit eleuatõz mẽtis ad opꝑa ſpũalia q; ↄmedẽ plu
ries parũ.quare magis ogruit inſtitutõi ieiunij. ¶ Pre.
in oꝑibus dei ſimul viget miſcdᷣia cũ iuſticia.⁊ nos debe
mus ipſuʒ imitari in quibo poſſumꝰ.ꝗ ĩ oꝑibo nr̃is debet
currere cũ rigoꝛe mãſuetudo:⁊ cũ oꝑe rigoꝛis opꝰmãſue
tudinis.̊ magis currit cũ rigoꝛe abſtinẽtie miſcðᷣia cor⸗
poꝛis ↄmedendo pluries in die paꝛũ q́; omedẽdo ſemel:
minꝰ grauat᷑ natura.qᷓre ſic ieiunare laudabiliꝰ ẽ. ¶¶Cõ
tra.ſicut ſe hʒ multũ ad paucũ:ita frequẽter ad raꝛo.ſed
peccauimꝰ ↄmedendo frequẽter ⁊ multũ. g ſatiſfacere de
bemus ꝑ ieiuniũ ↄmedendo raro ⁊ paucũ.ſ̊ hᷣ magis fit
comedendo ſemel in die.h̊ ᷓ̊ mõ laudabiliꝰeſt ieiunium.
¶ Pre. in ieiunio abſtinere opoꝛtet a q̃li ⁊ a quãto. p ec⸗
cleſia nõ põt determinare qualitatẽ molis vel ponderis
in ieiunio.qꝛ qʒ paꝝ vni eſt h̊ alij ẽ multuʒ:⁊ ecõuerſo.⁊
debuit quantitatẽ aliquã determiĩare in ieiunio: debuit 3
determiare quantitatẽ viciſſitudinis.ſ̊ ̊ factũ ẽ iniũgẽ⸗
do ſemel in die tpe ieiunij omeſtionẽ. ̊ iſtud recte oꝛdina
tũ eſt.¶¶ Pre.ieiuniũ eſt ad eleuandũ mentẽ ſurſuʒ. h q̃n
to quis pluries ad inferioꝛa ſe ↄuertit ⁊ de inferioꝛibus
curat:tanto plus ab hmõi mentis eleuatõne impedit᷑. gᷓ
iſtud eſt magis otra rõneʒ ieiunij.4 Pre. in actibo in g⸗
bus cõiuncta eſt roluptas cũ nccitate.quãto rariꝰ le ex⸗
ercet:tanto puriꝰ viuit.ſ̊ in actu ↄmedẽdi oiungit᷑ volu⸗
ptas neceſſitati.⁊ difficile ẽ diſcerneꝛe ag voluptati quid
ncciĩtati erpediat.quare ꝗq rarius ↄmedit puriꝰ viuit ⁊c.
4 Pre. augꝰ. de vera religione. Eĩs religio oĩs ſecta bz
ſua ſacra ſacrificia ſacerdotia ſuos ſacerdotes ſua ieiu⸗
nia. h̊ ſacra ſacrificia ſacerdotiũ religionis xpᷣiane excel⸗
lunt ſacra ſacrificia ſacerdotiũ aliaxꝝ religionũ 2 ſectaꝝ.
ieiuniũ nẽm: ieiunia aliaꝝ ſectaꝝ. recte q̊ inſtitutũ eſt
ieiuniũ.¶] Pre.pfectius ieiunat ille ꝗ põt magis dici ie⸗
iunus.⁊ qñ ꝗs abſtinet totũ diẽ vſqʒ ad nonã vel veſpe
ras:plus põt dici ieiunꝰ ꝙ ille ꝗ pluries comedit in die.
Erquo.n.aligs ſemel in die omedit: ñ põt dici ampliꝰ ie
iunus.g noſtrũ ieiuniũ ꝑfectius ẽ qᷓ ieiuniuʒ grecorum.
EKñſio. dico ꝙ pfectius eſt⸗ ogruẽtius eſt. ꝑfectiꝰ eni
eſ qð plus hʒ de modo ſpecie 2 oꝛdine. Modus autẽ in

.
ne⸗
ninz
vi⸗
ſſet
ege
m. 7
ruz.
ſus:
1 gn⸗
nni⸗
tian
nne

ſ
non
eln
dan
here
con
irer
b.

na

*
x/
⸗
nid
t.
h
iu⸗
1l
1.

je⸗

die
m.
eni
in

¶Mueſtio

ieiunio attendit᷑ m abſtinentiã moderatã ab his quibo
coꝛũpit᷑ ſobꝛietas: ⁊ bmõi ſunt q̃le ⁊ qntu. abſtinendũ ẽ
Ga quali ⁊ a quãto. hñ potnit vt dictuũ ẽ ecciĩa generalit
determare de ieiunio quantitatẽ põderis: potuit aut de⸗
terminare quantitatẽ viciſſitud inis. determinãdo ieiu
niũ ꝑ modũ:quantitatẽ inſtituit. Pre. noſtꝝ ieiunin plꝰ
hʒ de ſpecie. Spẽs· n. rei eſt qua vnũqͥdqʒ diſtinguit ab
alijs. 7 ieiuni eſt ronalis creature ſe offligetis. 2 diffe⸗
rimus in hoc a brutis ꝙ ſemel comedemꝰ in die ieiuni ·
pluries.n. comedere magis ad bꝛutalitatẽ accedit. Pre.
? dꝛñtia ꝑ boc a ↄſueto vſu viuẽdi als:q alijs tꝑibo plu⸗
ries comedimꝰ. vnde ſi in tꝑe ieiunij ſiłr pluries com ede
remus:nõ eẽt qᷓtũ ad h̊ dꝛñtia a cõmuni ⁊ oſueto mõ vi⸗
uendi ſeu ↄmedendi.¶¶ Pre.plus hʒz ieiuniũ nrm de oꝛdi
ne ꝗ attendit᷑ in relatõe ⁊ oꝛdine ieiunij ad finẽ ꝓgt queʒ
inſiitutum eſt. vnde Hugo in li. de ſacra. Vita ꝑca occi⸗
dit vicia. libidinẽ extinguit. virtutẽ nutrit. aim roboꝛat.
mentez ad celeſtia ſublenat. ⁊ boc magis fit ĩ ieiunio qn
ſemel comedit᷑:qᷓ ſi pluries comederemꝰ. hoc ptʒ. quia
ſi pluries ↄmedeꝛemꝰ:quidã ↄmederẽt vſq; ad ſacietatẽ:
quidã ſepe eẽnt ſobꝛij. ſic S rectius inſtitutũ eſt ieiuniũ
noſtruʒ ꝓpter cauſas predictas.. Ad illa duo que dicit
Hiero.tra quaſdã mulieꝛes que ieiunabãt tribus vl q̃
tuoꝛ diebo abſtinendo a cibo oino: ita ꝙ erant valde ex⸗
inanite. 7 tũc excedebant nimis ingurgitãdo ſe.? de tali⸗
bus dicit:ꝙ debent ieiunare vt ſemꝑ eſuriant.i.vt ſobꝛie
ſint nõ ingurgitãdo ſe. E dic meliꝰ ẽ parũ qͥtidie
comedere ꝙᷓ ſemel ſatis ſumere: ſic intelligit. q melius ẽ
quotidie moderate comedere ꝙᷓ ſemel ſumere ad ſuꝑflui⸗
tateʒ.vnde ibi dicit᷑ ſatis quod ſati ſfacit voluptati: quia
ſic melius conſeruat᷑ ſobꝛietas. 4l Ad illud Yſido. põt di
ci.ꝙ eſt ſatuꝛitas ſufficiẽtie:⁊ hec non eſt peccatũ.⁊ eſt ſa
turitas ſuꝑabundantie ſiue ſuꝑfluitatis: ⁊ bec peccatuʒ
eſt. ⁊ de hoc loquit᷑ Yſido. 4 Ad illð dõm qð dicit Yſi. de
lege peccati.pot dici ꝙ lex duo ↄſiderat.poſſi bilitatez ⁊
honeſtateʒ:2 principalr boneſtatẽ.⁊ lʒ lex grecoꝝ ĩ ieiu⸗
nio ſit poſſibilioꝛ ad ſeruandũ: noſtra tñ eſt honeſtioꝛ. iõ
ieiuniũ noſtrũ magis eſt m legeʒ. 4 Ad boc qð obijcit.
minus graharer natura ? libentiꝰ ↄſentiret tali iein⸗
nio.põt dici.ꝙ lʒ natura ſimpłr minus grauaret᷑ citiꝰ
aſſentiret tali ieiunio: tamẽ natura vt ratio que aſpirat
foꝛtius ad illud qð eſt magis honeſtum ⁊ vtilius:affligit
ieiuĩũo magis honeſto:⁊ citius aſſentit huic afflictiuo qð
eſt vtilius. quale eſt illud ꝙ ſemel ↄmedit in die. 4 Ad il
lud qdð obijcit᷑ꝙ ieiuniũ inſtitutũ eſt ↄtra vicium gule:q
valde accendit᷑ qũ homo nõ comedit niſi ſemel in die ⁊c̃.
põt dici ꝙ duplex eſt ardoꝛ ſiue appetitus gule.ſ.natura⸗
lis ⁊ libidinoſus.naturalis nõ eſt peccatu: ſᷣ libidioſus.
Yeiuniũ aũt noſtrũ naturaleʒ appetitũ accendit ⁊ auget:
nõ libidinoſuʒ.⁊ loquoꝛ d ieiuĩo diſcreto exercitato ra⸗
tionabilit.ſᷣ frequẽs ↄmeſtio magis accendit appetitũ li⸗
bidinoſum ex quadã conſuetudine comedendi fꝛequẽtiꝰ.
4Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ qñ auctus eſt appetitꝰ:⁊ ratione
appetitus illius neſcit homo diſcernere ⁊c̃.põt dici ꝙ lʒ ĩ
principio ↄmeſtionis nõ poſſit homo diſcernere ꝗd neciĩ⸗
tati:ꝗd voluptati expediat: exquo tñ aliquãtulũ de cibo
ſumplit ⁊ appetitui naturali ſatiſfecit: diſcernere poteſt.
Ad illð qð obijcit. ꝙ comeſtio pluries facta ex ſubtra⸗
ctione delectabilis maxiĩe eſt afflictiua ⁊c.põt dici ꝙ du⸗
plex eſt afflictio.vna que eſt excitatiua ↄcupiĩe. Scda qẽ
maceratiua ꝑſone ſiue carnis.ſubtractio delectabilis pᷣ⸗
guſtati magis afſligit ↄcupiaʒ excitãdo.comedere auteʒ
ſemel in die magis affligit ↄcupĩam ſiue ieiunantem ma
cerando.⁊ hoc ſecundũ facit ieiunium noſtrum. ꝓyt qð
melius eſt. 4 Ad hoc qð obicit᷑.ꝙ virtus depꝛinntur ex
nimia comeſtione:quod contingit quando hõ ſemel ome
dit ⁊c̃. põt dici ꝙ delectatio carnalis que non eſt nimis
exceſſiua magis roboꝛat ſpiritũ ad opera ſpũalia: ⁊ ma⸗
xime ad illa quibo eſt vſus gratie. talis delectatio ẽ in ie
iunio noſtro:qð non debet exerceri in nimia ſ̊ modeꝛata
comeſlione. vn lʒ virtus deprimat᷑ in nimia comeſtiõe ⁊

ſtitutione ieiunij.

Centeſuna

ſubtrahatur poteſtas ſtudẽdi:non ita eſt ĩ ieiunio noſiro
quod debet in ſobꝛietate exerceri.¶ Ad illud quod obij⸗
citur.ꝙ in operibus noſtris cum rigoꝛe iuſticie currẽ de⸗
bet manſuetudo ⁊c̃. poteſt dici ꝙ in opeꝛe fatiſfactõis pᷣn
cipaliter debet currere iuſticia:⁊ ex conſequẽti miſcðin.
ꝓterea miſcðia ſpiritualis eſt affligere coꝛpus ꝓ pec⸗
cato.quia ſic miſeret᷑ homo aĩe ſue: ⁊ eoipſo placet deo.
Juxta illud Ecci.xxx.iſerere anime tue pla.¶ Adil
lud quod obijcitur. ꝙ peccamus frequẽter comedendo ⁊
multum. ̊ debemus ſatiſfacere per ieiunium ↄmedendo
pluries ⁊ parum ⁊c.poteſt dici ꝙ frequens comeſtio ma⸗
gis punitur per rqram qꝙᷓ; ꝑ frequenteʒ. quia ſicut peccat᷑
per exceſſum:⁊ cura debet eſſe per ↄtrariãũ.quia cõtraria
contrarijo curant᷑:vt habet᷑ a Greg.⁊ ita eſt efficaciꝰ ie⸗

iuniũ nrm bilius qᷓ ieiuniũ gꝛecoꝛ. /ↄ·
¶ Nueſtio centeſuna dem/
Equitur de mſtitu /

tione ieiunij. Primo ergo queritur de ĩ⸗
ſtitutione ieiu nij in generali. ſcʒ ſi ſtatiz
poſt peccatum debuit inſtitui.Secundo
. Vee inſtitutione ieiunij tempoꝛe gee. Ter
cio de inſtitutione ieiunij quadrageſimalis. Quarto de

inſtitutione ieinnij quatuoꝛ tempoꝝ.

embꝛũ primũ

rca pꝛimũ querit᷑.vtruʒ ieiunium debuit
inſtitui ⁊c̃. Uidetur ꝙ ſic.ꝑ hoc ꝙ pꝛopter
tranſgreſſioneʒ precepti facti primo hbomĩ
otum genus bumanuz reum factum eſt.
ͤ ꝑ que quis peccat ꝑ bec ⁊ toꝛquet᷑ Sap.ix.g̊ debuit p⸗
ceptũ fieri bomi in penã ſiue ſatiſfactõz traſgreſſionis p⸗
mi ſcepti de nõ ↄmedendo ſine ieiunãdo. Pre. B idẽ vi
xt᷑ qtraria ↄtraꝛijs curent᷑.⁊ ita moꝛbo oꝛtus ꝑ gulam
curari debuit ⁊ debet ꝑ abſtinentiã a cibo.ꝗ̊ ⁊c· ¶ Pre.ĩ
carne viget quedã coꝛuptio inclinãs ad malũ. ↄueĩebat
8 vt hũani generi ꝓuideret᷑ qũo poſſet ab hmõi coꝛꝛupti
one cauere ad qð pꝛonũ ẽ. S aliꝗd debuit inſitui ꝑ quoꝰ
pmõi inclinatiuũ refrenet᷑ ⁊ deprimat᷑. G̊ aũt ↄpetent fit
ꝑ ieiuniũ:quia ſanat peſtes coꝛꝑis fᷣm euãgeliu. ¶1 Pꝛe.
Aug. otra Julianũ. Quia nõ ieiunauimꝰ a padiſo ceci⸗
dimꝰ:ieiunemꝰ 2 ad ꝑadiſum reuocemur.ſi & ↄueniebat
vt bomĩ ꝓuideret᷑ vt rediret ad patriã ſiue reuocaret᷑:cõ
ueniebat vt inſtitueret᷑ ieiuniũ ad hmõi reuocationem.
tõtra. ab Aug. Julianũ habet᷑. ꝙ ieiuniũ ſit inſti⸗/
utũ ĩ ꝑadiſo. Ibi.n. accepit bõ mandatũ ne dæ ligno ſcĩe
boni 1 mali ↄmederet.Ex H̊ ↄſtat ⁊ manifeſtũ eſt. qñ 2
vbi inſtitutũ ẽ ieiuniũ.q̊ ñ debnit iterato inſtitui.⸗ SPꝛe.
ieiuniũ ẽ ideʒ qð abſtinẽtia. abſtinẽtia eſt ſpecies vt actꝰ
ſobꝛietatis. ſobꝛietas aũt vel ſpẽs eiꝰ vel actꝰnõ inſtituit
nec inſtitui debet.q̊ nec ieiuniũ.⸗ Pre. virtꝰ ẽ certior oĩ
arte. vñ ſufficiẽter regit illð circa qð eſt in ſuo actu. cũ
tꝑãtia ſit virtꝰ:ſufficiẽter regit illð circa qð ẽ ĩ ſuo actu.
vñ nõ requirit᷑ aligꝗd quo regat᷑ ĩ ſuo actu: nec q aligd ĩ⸗
ſtituat᷑ ad regimẽ ſui actus.ᷣ ieiuniũ vt videt ẽ ad hoc vt
ſcʒ tꝑantia regat᷑ in ſuo actu. nõ oꝑtet vt ieiuniũ inſti⸗
tuat᷑. ¶. Pre.eccleſia debet ſe ↄfoꝛmare quantũ põt acti⸗
bus 7 operibus diuinis. vnde dictũ eſt Moyſi gerẽti ty
puʒ eccleſie Exo.xxv. Inſpice ⁊ foc ſᷣm exemplar qð tibi
monſtratuʒ eſt in monte. Seo lʒ inter precepta moꝛalia
ſint quedam prohibitiones que reſpiciunt actum genera
tiue.vt Qon mechaberis.Qon concupiſces vxoꝛem ⁊c·
non tamen ſunt alique que reſpiciunt actum nutritiue .
vt patet diſcurrendo per ſingula. Similiter vt videt᷑ de⸗
buit eſſe aliquod preceptum: cum ſit preceptum diſcipli⸗
ne. ergo de ieiunio non debet eſſe inſtitutio. 4 Pꝛeterea.
cum tres ſunt partes ſatiſfactionis.oꝛatio.elemoſyna.⁊
ieiunium. non eſt aliqua inſtitutio geneꝛaliter facta omi⸗
bus de elemoſyna 2 oꝛatione. ergo nõ debet aliqᷓ fieꝛ ge⸗

ð

neraliter de ieiuĩo. ¶ mRñſio. generale ieinniũ debuit
inſtitui.vt ſic oẽs peccauerũt in adã:oẽs punirẽt᷑.vt per
ieiuniũ actũ coꝛꝛuptõis hũane ſᷣm ꝙ ↄueniret: ccliarẽt.
⁊ vt ꝑfectã recõciliatõeʒ cũ deo mereant᷑ ꝑ ieiuniũ. ſic ꝑ
gulam quodãmodo auerſi ſunt a deo ⁊ ad padiſuʒ reuo
carent᷑ a quo crant diecti: vt vult Augꝰ. Ad illo gð
obijcit᷑ ad opoſitũ.ſ.ꝙ ieiuniũ ſit inſtitutũ ĩ ꝑadiſo. o
teſt dici ꝙ etſi aliqͥ modo fuit ibi inſtitutũ:nihilominꝰ ie⸗
iuniũ de quo intendimꝰ h̊ debuit inſtitui: q; inqtũ ibi fu
it inſtitutũ fuit pure diſciplinabile. vñ nõ fuit bonũ niſi
qꝛ indictũ.modo nõ eſt pure diſciplinabile: ̊ ⁊ moꝛale.
l Ad illud qð obijcit᷑.q abſtinẽtia eſt ſpecies vel actꝰ ſo
bꝛietatis ⁊c. Põt dici ꝙ ſobꝛietas elicit duplicẽ actũ. ſcʒ
actũ nccĩtatis qui attendit᷑ in abſtinentia debita ciꝛca ci⸗
bum ⁊ potũ vt nõ excedat᷑ in his:ſᷣ mẽſuꝛa debita obſer⸗
uetur. ? hͥ quodamodo ẽ ieiũare.elicit nibilominꝰ actuʒ
ſuꝑerogatois vt ꝙ abſtineat a tali cibo:vel tali tẽꝑe:vel
vſqʒ ad taleʒ hoꝛa. pᷣmũ dictat natura ad quã oẽs tenẽt᷑
dʒ inſtitui.ad aliũ ñ tenẽt᷑ oẽo:niſi ꝓut regrit oppoꝛtu⸗
nitas tꝑis ⁊ ieiuniũ cuiꝰ eſt actus iſte dʒ inſtitui:vt patʒ
ex aligbo rõnibo S.tactis.¶: Ad illð qð obijcit.q virtus
eſt certioꝛ ⁊c. Põt dici ꝙ etſi virtus nõ indigeat arte vel
inſtitutõe ad ſuũ actũ regendũ:indiget tñ ad expediẽdũ.
ſicut caritas ſufficit ad actũ ſuũ regendũ:tñ vecolog⸗ ne
ceſſarius ẽ ad caritatez in ſuo actu ad expediẽdã:gꝗa pᷣce⸗
pta decalogi expediũt actũ caritatis ſiue caritatẽ ĩ electi
oneʒ actus ſui.ſic ieiuniũ expedit effectũ tpantie vel con

tinẽtie inꝗᷓtum repꝛimit fomitẽ vel carnẽ macerat. ſilr ⁊

actũ iuſticie ⁊ pnie inqᷓtũ punit ꝑ ſatiſſactõz eũ qui deli⸗

quit. ⁊ ideo bñ debuit inſtitui.¶ Ad illud qð obijcit᷑q;

abſtinentia inter p̃cepta moꝛalia nõ ſit data niſi ad oꝛdi
natõzʒ hoĩs ad den 2 ꝓximũ:nutritiue ad ſeipᷣm.iðo non
oꝑtʒ ꝙ inter moꝛalia ſit aliquid pᷣceptũ ptinẽs ad actum
nutritiue ſicut generatiue.qis inter diſciplinalia poſ⸗
ſit eẽ. Ael dicenduʒ ꝙ precepta moꝛalia ſunt de his tm qᷓ
dictat natura tanꝙ; nccia. Diſciplinalia vo ſunt de his qᷓ
nõ dictat natura tãꝙᷓ; nccia: ̊ tanqᷓ vtilia 2 expedientia
⁊ q̃i quodãmodo ſuꝑerogatõis.Et iðo pᷣceptũ diſciplia⸗
le ad plus ſe ertendit ꝙᷓ moꝛale. 2 nõ põt eẽ expreſſa inſti

tutio diſciplinabilis de aliquo circa qð nõ eſt preceptuz
moꝛale expᷣſſuʒ.⁊ ſic nõ eſt ſimile qð aſſumit᷑. ¶¶ Ad vlti⸗

mũ qð obijcit. dõm ꝙ nõ eſt ſimile ð ieiunio.elemoſina.

⁊ or̃one.hõ eniʒ vt dicũt ñ peccauit pcto cui rñdet elemo

ſina vel or̃o:̊ cui rñdet ieiuniuʒ.Et tñ põt rñderi ꝑ int⸗
emptõʒ:qꝛ or̃o eſt indicta.ſ.vt fideles ĩ ſolẽnitatibo rnſe⸗
ant ad ecciaʒ vt oꝛent ⁊ vacent ſpũalibo oꝑibo. Elemoli⸗

na vo nõ eſt indicta.qꝛ vt dicũt:nõ fieret tũc ex mera vo⸗

lũtate ̊ potiꝰ rõne pᷣcepti vrgẽtis diminueret᷑ meritũ dã⸗
tis.Lʒ aũt ita dicat᷑ a prudetibo:põt tñ alit dici.ꝙ ele⸗

moſina fuit expꝛeſſe inſtituta in lege Moyli. vñ dictuz ẽ

Deut.rxv.oĩno indigens ⁊ mendicꝰ nõ erit int᷑ vos.⁊ in⸗

fra eodeʒ caplo multa alia. Et in lege euãgelica inſinua⸗

tiue:vtpote ibi dñs manifeſtabat ꝙ; elemoſina valeat ad

ſatiſfactõʒ. Luc. xj.qð ſuꝑeſt date elemoſinazʒ: ⁊ ecce oĩa

mũda ſunt vobis.Et etiã ꝙ iudiciũ erit ventilandũ ope⸗

ribo miſcðie.xxx. Aſath. Et ibi dñs oñdit erogatõʒ ele⸗

moſinaꝝ valẽ ad coopatõeʒ ſiatus ꝑfectõis. ANdath. xix.
Si vis pꝑfectus eẽ: vade ⁊ vende oĩa que habes ⁊ da pau

peribo.⁊ hẽbis theſau in celo ⁊ veni 27 ſeqre me.
Wembꝛũu ſecudũ
S

nſequẽter querit᷑ de inſtitutõe ieiunij tꝑe
gre. Querit᷑ g. vtꝝ ↄueniebat ſiue debuitĩ⸗
ſtitui.Et videt᷑ ꝙ ſic.Luc.v.Qũqd p̃t filiꝰ
2Aſponſi dũ cũ illis ẽ ſponſus ieiunare. veni⸗

unt aũt dies cũ ablatus fuerit ab illis ſpõſus:⁊ tũc ieiu⸗

nabũt in illis diebo.̊ ſemel in annis ſingulis fit ↄmemo
ratio ablatõis ſponſi.i.paſſionis xp̃i ⁊ eiꝰ moꝛtis ĩ eccle
ſia generali. O bñ debuit generale ieiuniũ in eccia ſemel i

anno inſtitui. l Pret. Math. xvij. ſuꝑ illud. ̊ genus de⸗

monioꝝ eijcit᷑ in ieiunio ⁊ oꝛ»one.Glo.iſta carnaliuz vo⸗

ſtinendũ ſit ab honoꝛibo neq; a diuitijs.

luptatũ mutabilitas nõ mutat᷑ vel vincit᷑: niſiſpũs oꝛõe

confirmet᷑:⁊ caꝛo ꝑ ieiumũ maceꝛet᷑.Ex Hᷣ pz ꝙ ieiuniuʒ
valde ẽ vtile aiabus.vñ ⁊ eiꝰ inſtitutio ↄueniẽs.q. Pꝛet.
ſicut dicit Yſido.de ſummo bono li. de officõ.ꝑ ieiuniuʒ
ſternũt᷑ vicia:hũiliat᷑ caro:yaboli tẽptamẽta vincũt᷑.

5Gecuiꝰ vſus eſt talis:2 inſtitutio ẽ ꝑutilis.q̊ inſtitutio ie⸗
iunij eſt ꝑutilis 2 ↄueniens valde/ Contra. AWDarci. ij.

i Aũqd pnt filij nuptiaꝝ qdiu ſponſus ẽ cũ illis ieiunaẽ.

6Hᷓ xp qui eſt ſponſus eccie nobiſcũ eſt vſqʒ ad ↄſumma⸗
tionẽ ſeculi.ꝗᷓ ieiunare nõ debemꝰ:nec debuit ficꝛi ieiunij
inſtitutio.¶ Pret. Augꝰ. de li. ar. Erant ꝗ eterne legi ſb
ditt nõ erant:quiba erat ↄueniẽs tꝑali legi ſubiacẽ. iuſti

auũt eterne legi ſubiacẽt: nõ ̊ debẽt tpali ſubiacere legi.ñ
buit ꝗ eccia hmõi ieiuniũ inſtituere qtũ ad iuſtos nec
ꝙtũ ad pctoꝛes:qꝛ eis meꝛitoꝛiũ nõ eſt. & nõ debuit hmõi
ieiuniũ ab eccia inſtitui.¶ Pret. ibidem. lex eterna ᷣm
poſſibilitatẽ vniuſcuiuſq; currit. ⁊ lex tꝑalis tũc recteĩ⸗
ſtituta eſt qñ legi eterne oſonat. ᷓ cebuit inſtitui ieiuniũ
ſm poſſibilitatẽ vniuſcuiuſqʒ.̊ nõ oẽs pñt equatr ieiu⸗
nare. facilius.n.ieiunat flegmaticꝰ qᷓ colericꝰ. ̊ vnaz le
gem omibo imponere eſt ↄtra legez eternã. nõ eſt & recte
bmõi ieiuniũ inſtitutũ.¶ Pret. tripler eſt lex. ſ.nature:

⁊ lex ſcripta:⁊ lex gre.lex gꝛe eſt libertatis 2 lenitatis.ſᷣ

in lege nature nõ fuit obſeꝛuatũ bmõi ieiuniũ nec inſtitu
tũ:nec ſilr in lege ſcripta.̊ multo minꝰ in lege gr̃e debet

inſtitui.4 Pret. lingua ↄgruit in duo oꝑa nature. in gu
ſtum:: locutõʒ. frequẽtius peccamꝰ ꝑ locutõeʒ q; ꝑ gu⸗

ſtum. nõ eſt inſtitutũ ab eccia ſilenti generale: mo ſpꝑ
eſt bonũ loꝗ licita ⁊ boneſta.̊ nec debuit inſtitui ieiuniũ
generale.¶ Pret. cum ſit triplex radix maloꝝ.ſ.in axꝓpe

titu honoꝝ: diuitiaꝝ: ⁊ ciboꝝ. ſm ꝙ dicit Johes in cano
nica ſua. Ome qð eſt in mũdo:ↄcupia carnis ẽ: ⁊ ↄcupi⸗

ſcẽtia oculoꝝ:⁊ ſuꝑbia vite.⁊ eccia ñ determiauit ꝙ ab⸗
B nec ipſa debuit
determĩare ꝙ abſtinendũ eet a cibis. KRñſio.ↄueĩebat
ꝙ ieiuniũ inſtitueret᷑ tꝑe gꝛe ⁊ inſtitutũ fui t. Jeiuniũ eniĩ
medicamentũ eſt ↄtra moꝛbũ.i.purgatm̃ a pctis ꝑpetra⸗
tis:⁊ preßuatm̃ ↄtra peccata ꝑpetrãda.Et cõueniebat ꝙ
inſtitueret᷑ potiſſime tꝑe gr̃e:qn ↄueniebat ↄtra moꝛbum

peccati erhiberi medicina. ⁊ purgatõʒz fieri a peccatis p̃ᷣ⸗

teritis:⁊ p̃ſeruatõzʒ a peccatis ꝑpetrãdis.q Ad illð qo
obijcit᷑ primo.ꝙ filij ſponſi nõ pnt ieiunare ⁊c. Põt dici
ꝙ eſt ieiuniũ meroꝛis? exultatõis.⁊ qm apti xpᷣi ſeu di⸗
ſcipuli xpᷣm carnalr amabãt:ꝗpter h̊ dicit xpᷣs ꝙ ieiunaẽ
nõ debebant ieiunio meroꝛis ꝙdiu erat cũ eis. Nos au
teʒ qui xpᷣi carnaleʒ pñtiam nõ habemꝰ 2 ꝗ ipᷣm ſpũalit
amamꝰ: vtroq; modo ieiunare debemꝰ. ¶¶ Ad aliud qð

obijcit. ꝙ iuſti ſubiacent legi eterne:vñ nõ debẽt ſubiacẽ

⁊c.nec ieiuniũ peccatoꝛibo ẽ meritoꝛiũ ⁊c. Põt dici ie
iuniũ etſi nõ ſatiſfacit ꝓ peccãtibo: ꝓdeſt tn peccatoriba
qm̃ diſponũt᷑ ad h̊ ꝙ exeat de peccatis.ꝓdeſt etiã iuſtis:
qꝛ nullus eſt ita bonus ꝙ nõ poſſit eẽ melioꝛ? poſſit ꝓfi⸗
cere.Et ꝙ dicit augꝰ.ꝙ iuſti nõ ſunt ſub lege eterna: loꝗ
tur de iuſtis ꝗ iaʒ ſunt in patria.q¶! Ad illð qð obijcit᷑ ·
ieiuniũ debet inſtitui ſᷣm poſſibilitatẽ vniuſcuiuſqʒ ⁊c̃.
Pot dici ꝙ ieiuniũ ſᷣm diuerſas q̃s inuenit diſpoſitões
in homĩbus diuerſas hʒ efficacias. vnde etiã ieiunando
plus meret᷑ vnus ꝙᷓ alius.⁊ ideo qꝛ diuerſas bʒ efficaci⸗
as:in diuerſis recte inſtitutũ eſt. vñ aliam hbʒ efficaciam
in peccatoꝛe ⁊ in iuſto.⁊ plus meret᷑ colericꝰ in ieiunan
do ẽᷓ flegmaticus alijs ↄditõibo paribo exñtibo.¶. Ad ali
ud dõm.qꝙ lex euãgelica dicit᷑ lex libertatis vel le nitatis
nõ qꝛ pᷣcipiat aliqꝗ auſteritatis:ᷣ qꝛ dat interiꝰ vnctõez
leticie.⁊ ga ex amoꝛe fit qð pcipit:⁊ ideo nõ ẽ gue qð pᷣci⸗
pit.qꝛ amãti nihil eſt difficile.¶¶ Ad aliud qð obijcit᷑ per
ſimile de ieiuĩo lingue.õt dici ꝙ nõ ẽ ſile:qꝛ magis
ni ſumus ad loquendũ ꝙ; ad comedendũ.ideo nõ potuit
lex ecciaſtica regulare hoĩes in locutõne ſicut ĩ omeſiõe.
Pret. ſine ſuſpẽdijs multis nõ põt ſeruari ieiunium lin⸗

gue.eo ꝙ hoĩes opoꝛtet negociari inſimul. YItez inſtitutũ
eſt hmõi ieiuniũ:ſicut lima vicioꝝ ⁊ ꝓ petis omniuz mẽ⸗

in
wo
imnan
gise
reiße
cxem
eun
int⸗
lſlictea
ziei
lidi
finpa
i
Matar
nöͤſie
ſope
gut ſo
nütet
leuunie
imni
Pntde
leiunt
oneg
no te
ind
moꝛb⸗
nus;

i
di 4
mai
8 0e0
halit
wiace
aigie
toritv
uſtis:
pfi⸗
he lo
cit.
n.
ſitoes
nancho
ficaci
cacian
jeiunan
ali
nitatts
ncioe,
goͤßa⸗
citper
gis ⸗
meloe⸗
iumli
inſinn
inne

neſtio -
bꝛoꝝ alflictiuũ. lingua vo ñ affligit in ſilẽdo. 4 Ad illud
qð obijcit · ꝓ triplexẽ radix pcti ⁊c. põt dici q etſi mũdꝰ
2 dyabolus ſint hoſtes nzi: ſic ⁊ caro. tñ different debet
tetermĩari remediũ ð illos.qꝛ caro aliq̊ mõ ẽ in ptãte no
ſtra:mũdus 2 dyabolꝰ nequaqᷓ.iðo ðↄ ↄcupĩazʒ caꝛnis po
tuit eccia determĩare remediũ nõ ſit circa alia. IYtẽ alia ẽ
rõ hmõi:qꝛ ↄcupĩa carnis radir ẽ aliaꝝ ↄcupĩaꝝ· yn da
to remedio ð ↄcupĩaʒ carnis:quodãmodo datuʒ eſt con⸗

. — — —
2
MWembꝛũ tercin
Onſequẽter querit᷑ de inſtitutiõe ieiunij ⸗
dꝛageſimalis. Pꝛimo g querit de inſtituti⸗
one qtũ ad preciſionẽ ſiue artatiõz exerci⸗
ijj ülius. Scðo. de inſtitutõe ꝙᷓtuʒ ad ↄgru

8. Tetcio. de inſtitutõe ad numexꝝ dieꝝ ·

rticulus primus
Verit᷑ ̊ pᷣmo. vtꝝ ieiuniuʒ cbuit inſtitui ad
exercendu tꝑibo certis ⁊ etermĩatis: an exer
W cendũ ſꝑ. ad exercẽdũ ſꝑ:videt᷑ ſic. duplex
eſt ieiuniũ:coꝛpale ⁊ ſpũale. Spũale ſꝑẽ ↄtinuãdũ ſine
interpolatiõe:ſilr videt᷑ de coꝛꝑali.̊ ñ debuit inſtitui ad

exercendũ tm̃ q ioꝛibo vel plu⸗

uadraginta diebo vel paucioꝛih .
ribo determĩate:ſᷣ potius ſꝑ. 4 Pre.eſt ieiuniũ pietatis

7

ot bomo ieiunet abſtinẽdo: ⁊ pauꝑibo det quantũ expen

deret als. de q Gꝛeg · in omeł. Hooqð tibi ſubtrahis alte
ri largire.vñ tua caro affligit: inde egentis caro ꝓximi
reparet᷑. Et eſt ieiuniũ auſteritatis:ſicut ẽ ieiuniũ afflicti
onis. De ieiunio pietatis dicit dñs in Eſa.lviij. H ẽ ieiu⸗
niũ qð elegi. diſſolue colligatões impietatis: ſolue faſci⸗
culos depꝛimẽtes ⁊c᷑. vñ hmõi ieiuniũ pietatis vtiliꝰẽ.ſed
nõ eſt ab eccia inſtitutũ nec determĩatũ quãtũ ſit pauꝑe⸗
ribo erogandũ ⁊ quo tꝑe magis.ᷓ nec debuit fieri inſti⸗
tutio ab eccleſia de ieiunio auſteritatis: ſicut nee ẽ facta
e ieiunio pietatis.⸗ Pre.ieiuniũ eſt inſtitutũ p moꝛbũ
ocupie ⁊ libidinis:⁊ iſte moꝛbo ſpꝑ durat. ᷓ ⁊ remediũ ſꝑ
bet durare vel nũq· eccĩia debuit inſtituere ꝙ ſꝑ ieiu⸗
narem' vel ꝙ nũỹ. ¶ Pre. oꝛo eſt ð peſtes mẽtis: ⁊ ieiu⸗
niñ z peſtes carnis.ᷣ nõ eſt tempꝰ ceterminatũ ad oꝛan⸗
dũ:immo ſemꝑ debemꝰoꝛare.quaꝛe nec tpÿᷣus debet eẽ de⸗
terminatũ ad ieiunandũ:̊ ſꝑ ieiunandũ ẽ. ¶ Pre. ſi de⸗
bemus drũ imitari quantũ poſſumꝰ: tũc debem ieiunaẽ
ↄtinue cũctis qdrageſime diebo ſine inter olatõe tã die⸗
bus dñicis qᷓ; alijs ſicut dñs – õtra. ꝙ nõẽ ſp ie⸗
iunandũ ſ̊ tꝑibo determiatis: videt᷑ ex verbis dñi ſupᷣ ta⸗
ctis. qꝛ filij ſponſi qᷓdiu ſpõſus ẽ cũ illis nõ debẽt ieiuna⸗
re:ᷣ cũ fuerit ab illis ablatꝰ.¶ Pre.ieiuniũ xpᷣi qð fuit
exemplũ nꝛi ieiunij:fnit determĩati tꝑis ⁊ nõ ꝑpetuũ.ſiłxr
ieiuniũ Moyſi ⁊ ene⸗ Eniiſie ꝙ ieiuniũ dz inſtitui
interpolatũ nõ ↄtinuũ:dei rmiatũ nõ ꝑpetuũ.tum ꝓpter
bumane infirmitatis debilitatẽ: tum ꝓpt faſtidij ↄtinuaʒ
afflictõz: tum ꝓter deuotõnis nccie anihilatõʒ. ↄtinuuʒ
eniz ieiuniũ? ꝑpetuũ debilitas boĩs ſuſtinere ñ poſſz: Hᷣ
illũ diſcrimini exponeꝛet.afflictõ faſtidij nimis fatigaꝛet
impatientiã induceret:⁊ denotio ieiunãdi ꝑiret.ꝗ Ad
illud ᷓ qd pᷣmo obijcit᷑ h. põt dici ꝙ ſpũale ieiuniũ ẽ de
ncciĩtate iuſticie:vñ ncciuʒ eſt ad ſalutẽ.vñ ſꝑ ſeruandũ.
nõ ſic aũt coꝛꝑale:p ꝓpteꝛ rõnes pᷣdictas inſtitutũ eſt. Et
qꝛ opoꝛtet ꝙ caro viuat ſpũi pᷣcipue tꝑe ieiunij. YJeiuniuʒ
aũt ſpũale intelligit᷑ in abſtinẽtia a peccato⁊ cautela.G
aũt eſt ꝑpetue otinuandũ. Ad aliud qð obijcit᷑ ꝑ ſile de
ieiunio pietatis.põt dici ꝙ eccia nõ potuit determĩare ie
iunniũ pietatis.q; aliter dandũ ẽ illi:aliter ulli.vñ nõ oẽs
pñt dare equalit. Pre.qᷓtũ ad inſtitutõeʒ eccie includit᷑
ieiuniũ pietatis in iſto ieinnio. ⁊ ad pietateʒ interioꝛem
omẽs tenent᷑:qꝛ hec eſt de nccitate ſalutis.ſᷣ ad exteriorẽ
nõ tenent᷑ omẽs: H̊ iſti ſoli quibo ſuppetit facultas dandi
indigentibo. 4 Ad illð qð obijcit᷑. ieiuniũ ẽ inſtitutũ ʒ
moꝛbũ.dðm ꝙ nõ eſt inſtitutũ ↄ moꝛbũ qualẽcũq;:ſᷣ po⸗
tius ↄ moꝛbũ incenſuʒ: ⁊ extinguẽdũ tꝑe quo vꝛget incen

Centeſuna

ſio illius. Incẽſio aũt moꝛbi ð quẽ inſtitutũ eſt nõ ſꝑ vr⸗
get: dico ꝓut moꝛbo generalis. 4 Ad aliud dᷣm.ꝙ oꝛaꝛe
magis ẽ de nccĩtate ſalutis qᷓ; ieiunare. qꝛ ſꝑ tenemur di⸗
uinũ adiutoꝛiũ imploꝛare.ideo ſꝑ oꝛandũ ẽ:ñ tñ ſꝑ ieiu⸗
nandũ.4 Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ dñs ieiunauit ſine inteꝛ⸗
polatõne diej dñi ce. põt dici ſᷣm ꝙ dicit᷑ in ecciaſtico. In
die maloꝝ ñ debemꝰ eẽ immemoꝛes bonoꝝ.vñ cũ memo
ria paſſionis xpᷣi debemus memoꝛari reſurrectõʒ eiꝰ.ra⸗
tione bmõi nõ ieiunamꝰ die dñico. abſtinemꝰ tñ ab illis
a gbo? in diebo alijs. ſ. a carnibo 2 alijs qbuſdaʒ:vt ieiu⸗
nizſin diuino qᷓntũ ↄuenit ſit ↄfoꝛme.

ticulus ſecũdus
Hnſequẽt querit᷑ de inſtitutõe ieiunij q̃drage
ſimalis qtũ ad tempꝰin quo debet exerceri.⁊
idet᷑ debuit inſtitui vt exerceret᷑ ĩ vere:ſic.
eiuſmiũ nim inſlitutũ e ꝓVter peccatũ pᷣmi hoĩs qð pec⸗
catũ eſt omĩs hoĩs deſcendentis ab eo lege nature: ßm ꝙ
omis hõ peccauit lege nature in eo. ſᷣ ipſe peccauit ĩ veꝛe.
Sogeꝛue ⁊ ↄueniẽter inſtitutũ eſt ⁊ indictũ ad ieiunanduʒ
in vere. 4 Pre. in vere maxie inſurgut inualeſcũt mo⸗
tus caꝛnales: a maxie in geneꝛatiua. ſicut accidit in alijs
aĩalibo.⁊ ̊ accidit ꝓpter qualitatẽ hmõi tꝑis. Eſt. n. ver
calidũ ⁊ bumidũ:qd maxie videt᷑ generatiue vi ↄuenire.
ieiuniũ inſtitutũ eſt ad illos motus repᷣmendos. 7c.
l Pre. ꝑ ieiuniũ mundat᷑ hõ ⁊ fit ſpũalis: vt dicũt Yſi.
2 BGreg. k tali tꝑe debet hõ accedere ad ↄĩoneʒz coꝛporis
xp̃i:ad qð recipiendũ ↄuenit ipᷣm maxie eẽ ſpuũaleʒ. oueni
ent gᷣ in illo tꝑe eſt inſtitutũ. ¶ Pre. in veteri lege H tẽꝑe
phaſe celebrabat᷑timmo imolabat᷑ agnty picꝰ in q̊ coꝛpꝰ
xpᷣi figurabat᷑. Ad qð accedẽdũ ẽ cũ mũdicia. Exo.xxiij·
26 imolabis ſuꝑ feꝛmẽto ſanguiĩeʒ hoſtie tue: neq; rema
nebit mane de victimis ſolẽnitatis phaſe. cũ bmõi mũ
dicia requirat᷑ ꝑ ieiuniũ.pʒ ⁊c.q Pre. do. li. xj · ethy
mok. obſeruatio q̃drageſime in vniuerſo oꝛbe inſtitutõe
apłica obſeruat᷑ circa cõſiniũ dñice paſſionis. ſed dñica
paſſio celebrat᷑ in vere. ⁊c. ¶ Pre. dicit phs · ꝙ in vꝛis
magis dñat᷑ incẽtiuũ carnis in byeme: in ſemĩs ĩ eſtate.
ieiuniũ impedit incentiuũ carnis.̊ cũ generalr viris
7 mulieribo debuit indici in tꝑe coĩcante ⁊ ↄiũcto tẽpori
incẽtiui vtriuſqʒ ſexꝰ. G aũt ẽ tempꝰ vernale. S recte inſti
tutũ eſt ieiuniũ in vere ¶ Lontra.ieiuniũ qdrageſimale
inſtitutũ eſt in confoꝛmatõz ieiunio xp̃i: qui ieiunauit q̃⸗
draginta diebo 7 noctibꝰ Aath. iiij . Luc. iij . B ip̃e ieiu
nauit immediate poſt epiphaniaʒ.S ieiuniũ q̃drageſime
debuit tũc inſtitui. ¶ Pre. vt dicit incentiuũ carnis ma⸗
gis in eſtate viget. Et H pʒ ad ſenſuz. 2 rõne viriditatis
berbaꝝ ⁊ plantaꝝ ⁊ amenitatis tꝑis.⁊ bmõi q̃ boĩeʒ al
liciũt ad laſciuiã. ꝙ̊ cum ieiuniũ ſanat peſtes coꝛꝑis ſᷣm
Piero. videt᷑ ꝙ cõgruẽtius debuit inſtitui poſt paſcha q;ᷓ
añ..¶ Pre. oms xpii actio noſtra eſt inſtructio. ᷣ xpᷣs nõ
fecit diſcipulos ſuos ieiunaꝛe cũ debuerũt coĩcare.immo
nec qᷓdiu fuit cũ illis voluit eos ieiunare. nec nos ſilit
ante cõmunionẽ debem ieiunare:bᷣ poti⸗ poſt. 5. ¶ Pre.
HGat.iiij. arguit illos apłus ꝗ obſeruabãt tẽꝑa dies ⁊ an⸗
nos. maxime in his que ꝑtinẽt ad li:ar. S̊nõ magis iciu⸗
niũ tunc eſt exercendũ ꝙᷓ als. Pre. Greg. dicit. g iein⸗
niũ quadꝛageſimale fit ad ſolutõʒ decimaꝝ temꝑis nr̃i.ſ
iudei ſoluebant decimas menſe. vij. nos tũc ſoluere de⸗
bemus noſtrũ quadrageſimale ieiuniũ. 4 Pre. Leni. vl⸗
timo dicit de cimis. Quicgd decimũ venerit ſanctifica
bit dño:nõ eliget᷑ nec bonũ nec malũ nec altero coĩcabi⸗
tur. ſi hoc ieiumiũ eẽt ad reddendũ decimas: deberz ſꝑ
reddi decima dies qcito veniret:nec deberet commutari
nec expectari ad reddendum totum: ſicut inſtitutuʒ ẽ ab
eccleſia.ergo non bene inſtitutum eſt poc ieiuniũ vt vide⸗
tur. 4 Pre. agnus paſchalis figura fuit dominici coꝛpo⸗
ris.⁊ eſus eius figura ſolennitatis paſchalis vel dñice
paſſionis.ᷣ eius eſus ſemꝑ celebrat᷑ eodem menſe ⁊ eadẽ
lunatõc.ſ.q̃rtodecimo ãno reuoluto.nec mutabat᷑ hbmõi
tempꝰ. ſilit᷑ paſſio dñi paſcha noſtrum ⁊ preparatio

ieiunij antecedẽs ſꝑ dʒ eẽ tpe immutabili. ſie gũt ñ ẽ. ̊ ñ
bñ inſtitutũ ẽ.ql Pꝛet.ieiuniũ qͥdrageſimale ẽ pᷣpatio re⸗

ſpectu ſumptõis coꝛꝑis dñici.ſ.ſacꝛalis ñ realł. cñ dies
cene dñi repñtet ſumptõʒ ſacr̃aleʒ:q; illo die fuit excellẽ⸗
tiſſimũ ſacẽm inſtitutũ. Dies aũt dñica ſignat octauã re
ſurrectõis:in q̃ iã dñs nõ ſacramẽtatr ſ̊ realit nobis ĩ ci
bũ celeſteʒ ꝓponet᷑.videt᷑ ꝙ ieiuniũ q̃drageſime dʒ finiri
añ cenã dñi.nõ ꝓlongari vſqʒ ad dnicam ſequẽtẽ.ſ. diẽ
paſche. nõ eſt bñ inſtitutũ. Rñſio.ꝙ ↄpetẽtꝛ vtilit
fuit inſtitutũ tpe pᷣtacto.vñ ⁊ rõnes ꝓ illa ꝑte ſunt cõce⸗
dende.q¶: Ad illð qð ð h̊ primo obijcit᷑ ꝑ ſiłe ſumptũ a ie⸗
iunio xp̃i. Põt dici ꝙ reuera bñ ↄuenit ꝙ fideles confoꝛ
mes ſint deo in exercitio ieiunij ſm ꝙ ↄuenit fragilitati
nr̃e:nõ tñ oĩno.qꝛ nõ qᷓtuʒ ad rõneʒ tꝑis. Et cũ pluribo
cauſis ↄueniat fidelibus ieiunãdo imitari dñm potiſſi⸗
ma eſt int alias mediante ieiunio pᷣꝑare ſe:vt digni ſint
iurta fragilitatez bumanã ad coꝛpꝰ xp̃i ſuſcipiendũ ĩ pa
ſchate. ꝓpt᷑ qð ↄgruebat vt immediate añ paſcha exerci⸗
tio ieiunij fieret eo purgatio. Ad illud qð obijcit᷑.in⸗/
centiuũ carnis magis inualeſcit in eſtate ⁊c. Põt dici ꝙ
ſi occaſiones excitãde ↄcupĩe magis vigẽt poſt paſcha q
ante:tñ magis cõgruit.ĩmo magis expedit ⁊ ſalubriꝰ e
ieiunare ante ꝙᷓ poſt.vt ieiunio preparet᷑ ieiunãs ad coꝛ
pus dñi ſuſcipienduʒ ⁊ ſpũalis efficiat᷑: ⁊ magis elenet
Fm mentẽ ad deũ ꝓpter tanti ſacr̃i ſuſcipiẽdi reuerẽtiaʒ.
l Ad illud qð obijcit.dñs nõ indixit ieiuniũ diſcipulis
añ ſuſceptõʒ ſa cꝛi coꝛꝑis ſui ⁊c. Poõt dici ꝙ diſcipuli du
rerũt vitã ꝑfectõis.vnð cuſtodiebãt ſe in innocẽtia vite.
vñ tali pᷣpatione nõ indigebãt: ſicut ſacerdotes qñ de bẽt
oſecrare ⁊ coĩcaꝛe nõ pᷣꝑant ſe ieiunando:qꝛ debẽt ſꝑ eſſe
parati ad tanti ſacr̃i ⁊ miſterij celebratiõʒ.⸗. Ad illud ꝗ;
apls ad Galł.arguit illos ꝗ tẽꝑa obpᷣuabãt ⁊c. Põt dici
ꝗ arguebat eos:qꝛ in obſeruatõne tꝑis ritũ obſeruabãt
iudeoꝝ.vel qꝛ credebãt fatũ aliqd cooꝑari li.ar.ſic gdazʒ
credẽdo fatũ aliꝗd cooꝑari li.ar.obſeruãt tpᷣs qñ ſerunt
agros:ↄſtruũt edificia.vel aligd agũt hmõi.¶. Ad illud
qð obijcit᷑.ꝙ ieiuniũ inſtitutũ eſt ad ſolutõʒ decime tꝑis
nr̃i:⁊ iudei ſoluebant decimã. vij? menſe ⁊c. Põt dici ꝙ
etſi ꝑ decimã iudeoꝝ poſſit decima nr̃a intelligi ⁊ ſignifi
cari:nõ tñ opoꝛtet ꝙ veritas vmbꝛe rñdeat. ̊ vtiliꝰ 2 ſa⸗
lubꝛius oꝛdinatũ eſt et ſolutio decime noſire tali tꝑe fiat
ꝙᷓ in alio: ꝓpter preꝑatõz fideliũ ad eſum veri agni.vnð
ſi ſolutio decimaꝝ apud iudeos oꝛdinata eẽt ad pꝑatiõezʒ
iudeoꝝ ad eſum agni typici:foꝛtaſſe tali tꝑe quali modo
ieiunãt fideles ⁊ ipſi ieiunaſſent.niſi diuine ſapie ꝓuidẽ
tia aliter oꝛdinaſſet ꝓpt cãm aliquaxʒ. 4: Ad illð qð obij⸗
cit᷑.ꝙ in Ceuit.dicit.Quicꝗd decimũ venerit ſanctifica⸗
bit᷑ ⁊c· Poõt dici.qꝛ oꝛdinarij ĩ eccia dei efflagitabãt ꝙ fi
tles parati eẽnt ad coĩcandũ in die paſche.hec aũt pꝛe⸗
ꝑatio generalit fit ꝑ ieiuniũ.⁊ nõ ita ↄpetent fieret ſi de⸗
cima anni redderet᷑ qñ occurrit decima dies. ſicut fit qñ
tota decima anni ↄtinue ſumit᷑:ideo a ſpũſancto inſpira
tũ fuit pꝛelatis eccie vt oꝛdinaret᷑ ſiẽ oꝛdinatũ ẽ.¶:. Ad il
lud qð obijcit᷑.ꝙ eſus agni typici ſemꝑ celebrat᷑ q̃ꝛtade⸗
cima lunatõne.xñ ſemꝑ eodeʒ tpꝑe ⁊ eſus agni veri debet
celebrari ſilr tꝑe ĩmutabili ⁊c. Põt dici ꝙ nõ eſt neceſſe
2. veritas oino rñdeat figure.qꝛ ᷣo nos ↄputamꝰ annũ
m menſes ſolares:illi ᷣo ſᷣm mẽſes lunares.ncẽio vaꝛi
atur tẽpꝰ celebꝛatoõis nzẽe ⁊ illoꝝ qᷓtuʒ ad paſcha. Pret᷑.
illi quartadecima luna ſꝑ celebrãt phaſe q̃cunq; die acci⸗
Dit:ſiue die lune:ſiue die maꝛtis:vel quacũqʒ alteꝛa.nos
aũt nõ celebꝛamꝰ paſcha nẽm ſumẽdo agnũ occiſum ſiue
moꝛtuũ ſᷣ viuũ ⁊ qui reſurrexit a moꝛtuis. ꝓpt qð conue
nient erpectamꝰ vſq; in diẽ reſurrectõis.Et qꝛ poſt imo
latõz veꝛus agnus qui ĩmolatus fuit in cruce triquo ge⸗
uit in ſepulchro.ideo ſꝑ feria ſexta qua ſequit q̃rtadecĩa
luna immutabilr immolatõez veri agni recolimꝰ. IJtaqʒ
expleto triduo ſepulture ipſuʒ viuũ qui iam reſurrexit a
moꝛtuis ſpũalłr ⁊ ſacꝛalr manducamꝰ. vñ qᷓũ ad immo⸗

latõis recoꝛdatõʒ ⁊ manducatõʒ coꝛꝑis eiꝰ ꝗ reſurrexit:

regularit ⁊ immutabilr feriã ſextam ⁊ diẽ dñicaʒ ſequẽ⸗

quadrageſima ẽ inſlitutg adp
D

tem obſeruamus. 4 Ad vltimũ ꝙ nõ celebꝛamꝰ diez do⸗

minicũ in ſignũ reſurrectõnis xpᷣi. ad hoc reſ ponſio me⸗
us infra patebit.

rticulus tercius

geſimalis ꝙᷓtũ ad numerũ dieꝝ. Primo videt

a maioꝛ eſt qᷓ; vetus.ſᷣ̊ in veteri lege qñ debebãt
comedere agnũ paſchalẽ ieiunabant tm̃ dicbo ſeptẽ.ergo
nos ſilr debemus ieiunare tm̃ ſeptẽ diebo ad ppatõneʒ
veri agni accipiendi.¶¶ DPret.ieiumiũ q̃drageſimale inſii
tutũ eſt ad ſoluendũ decimã dieꝝ anni.ſᷣ decima ñ habet
niſi trigintaſex dies:cũ totus annꝰ ñ bʒ niſi trecẽtos di⸗
es ⁊ ſexagintaſex.ᷓ videt᷑ ꝙ paucioꝛes dies debuerũt in⸗
ſtitui in hoc ieiunio qꝙᷓ ſint.¶ Si dicat᷑ ꝙ debemtot die⸗
bus ieiunaꝛe ad exemplũ rp̃i. Cõtra.xpᷣs ieiunauit mira
culoſe. ̊ in miraculis nõ preponit᷑ nobis xp̃ imitãdus:
ſᷣ admirãdus.nõ ꝗᷓ in ieiunio qdꝛaginta dieꝝ ipᷣm imita
ri debemꝰ. ¶ Pret. veteris legiſlatoꝛ ieiunauit qdragĩta
diebo. nõ tñ pter h̊ inſtitutũ fuit ieiuniũ q̃draginta die
ru in veteri lege. ̊ neq; ꝗꝓpter h̊ ꝙ legiſlatoꝛ nr xp̃s ieiũa⸗
uit quadraginta diebo: buit ĩ nza lege inſtitui ieiuniũ
quadraginta dieꝝ.. aũt plures ſint dies ieiunandi
ꝙᷓ quadragita:videt᷑.qꝛ dies dñici ad exemplũ xp̃i debẽt
ſeiunari.qui ſine interpolatõne quadraginta dies ieiũa⸗
uit Math.iiij. ſiłr Aooyſes Exo.xxxiiij. ſiłr Helias.iij.
KReꝗg.xix.⁊ ita ſi ieiunamus vſqʒ ad paſcha: nõ erũt piꝰ
ꝙ quadraginta dies ↄputando dies dñicos.vel ſalteʒ de⸗
bemus dies quadraginta ſine aliqua interpolatiõe diei
dnice ieiunare.a ſi ſolũ quadraginta diebo ieiuauerimꝰ
citius quadrageſima nza dʒ finiri q; finiat᷑. ꝗ¶ Pret.nu⸗
merus quadragenariꝰ eſt numerꝰ auſteritatis: vt dicit
Deut.rxv.vbi dicit᷑. ꝓ menſura peccati erit ⁊ plagarum

modus:ita dũtaxat ne quadragenaꝛiũ numeꝝ excedant.

Et dicit Hieroꝰ.ſuꝑ Eʒech.Jumerus quadragenariꝰ
ſemꝑ in laboꝛe poſitus eſt.eſt ꝗ̊bmõi numerꝰ auſterita⸗
tis legalis.quiquagenariꝰ ᷣo numerꝰ:numerꝰ ẽ gre de⸗
ſignatiuꝰ. magis debuiſſet inſtitui bmõi ieiuniũ in ꝗqn⸗
quagenario.¶ Pret.quia dies dñici in q̃drageſima nõ
ieiunant᷑:quare abſtinet᷑ ab illis a caꝛnibo aa lacticinijs
rõne ieiunij.¶ Pret. ſolet hic queri:quare nõ eſt vnuʒ ie
iuniũ inſtitutũ qdð ect pᷣpatm̃ maioꝝ mẽbꝛoꝝ ecciĩe: ſicut
reꝑatõnẽ mĩoꝝ ad ſuſcipi
endũ coꝛpꝰ xp̃i.Rñſio. ddm ꝙ; ieiuniũ q̃drageſime cõ
grue ⁊ ſalubrit fuit inſtitutũ.⁊ ꝗa ieiuniũ ipᷣm ſalubre

eſt: ⁊ quia tempꝰ inſtitutõis ↄogruũ:⁊ numerꝰ dieꝝ cõue⸗

niẽs. Ipſum aũt ſalubre eſt ſup modũ.qꝛ medicamentũ

eſtↄtra moꝛbũ purgatm a peccatis:preſeꝛuatm̃ ↄtra pec⸗

cata. Cempꝰinſtitutõis ↄgruũ:qꝛ ieiuniũ ẽ pᷣꝑatm̃ ad re
fectionẽ ſpũaliũ. ꝓpter hos caſus⁊ alios ſalubriter ẽ in⸗

ſtitutũ ab eccĩa ⁊ tꝑe tali.Quia.n. preᷣuatm̃ ẽ mala ꝑ⸗

petrãda:inſtitui debuit qũ motꝰ ocupiſcibił incipiũt do⸗
miĩari ⁊ excitãt᷑ in nobis.ido inſtitui debuit tꝑe vernali.

MQuia ad pᷣuatõʒ ðᷣ pctm:ñ ſufficeret ieiuniũ niſi eẽt al⸗
ſuetũ.igit᷑ pluralitas dieꝝ.Itẽ qꝛ pᷣpatoꝛiũ ẽ ad refectio⸗

nem paſchalẽ:iðo debuit inſtitui ⁊ cũ paſchate ↄtinuaꝛi.
Pret.in nũero q̃dragenario ↄueniẽt eſt inſtitutũ.qꝛ deo
tenemur reddere decimas.⁊ decima ꝑs dieꝝ ſunt trigin⸗
taſex dies.Et ꝗa tenemur ſatiſfacere ꝓ trãſgreſſiõe deca

logi ſᷣm inoꝛdinatõʒ q̃tuoꝛ affectionũ reſpectu cuiuſlibet

pcepti dcalogi:.idᷣo ſuꝑaddit qtuoꝛ dies: deſignãdũ ieiu
niũ purgatm̃ eẽ inoꝛdinatõis q̃tuoꝛ affectionũ. ſᷣm enim

BGBreg. Vſido.⁊ Caſſio.ieiuniũ eſi inſtitutũ ad ſoluẽdum
decimas totiꝰ anni. Pret.numerꝰ iſte fuit pᷣfſiguratus ĩ
legis veteris datõe:in qᷓ ¶oyſes q̃draginta diebo iein/
nauit Exo. rxxiiij. Deut.x.qꝛ bis ieiunauit Moyſes q̃
dragita diebo ⁊ qdraginta noctibo. Iuit etiã pᷣfiguratũ
tꝑe ꝓphetie in ieiunio Helie:in figurã moꝛtis qua intẽ⸗/
ptauit ſibi Jeʒabel.iij. Reg.xix. poſtea fuit xpᷣs exercitꝰ
ꝗeſt veritas Math.iiij. Cõgruẽtiã etiã talẽ alſigt augꝰ.

Onſequẽter querit᷑ de inſtitutõe ieiunij qdra⸗

nõ debemꝰ ieiunare q̃draginta diebus ſic.

4
nn
tat
ni⸗
nin
d
n,
t
bit/
dies
tt
foꝛoi
nalot
griien
Git
ſonoe
hetĩ
ſilil
niſio
Prdie
wain
en
ſcĩ.
a
ſine⸗
fün

——
D⸗

ne⸗

ran⸗
dei
ſie
d
o
one;
inſi
ber
di⸗
n⸗

8
ie
In
Ne
iin⸗
niin
undi
ehit

pn
de⸗
diei
rimn
hn⸗
bicit
W
.
nis
15
S

*„

0
Is
zi
ſcnt
cipi
necs
ubre
cdae⸗
nenti
gpee⸗
ad re
rein/
lax⸗
itdo/
nali.
ital⸗/
ectio
mman.
trigin
een
llibet
ſi iein
enim
idun
fatuen
viein .
hrſes,
nn
min,
vN

nit᷑ tñ nobis imitãdũ qᷓntũ põt bũanai

Vneſtio

vt ſicut quadraginta mãſiones fecerũt filij iſrk qñ de egi
pto venerũt in terrã pꝓmiſſionis: ſilr in trãſeũdo ad reſe
ctionẽ ſpũalẽ q ẽ terra fluẽs lacte ⁊ melle debemꝰ q̃dragi
ta diebo ieiunaꝛe. ¶ Itẽ adbuc vna aſſignat᷑ rõ.qꝛ ieiuia
nr̃a fiũt pt remiſſiõʒ pctoꝝ.? qnq̃genariꝰ numeꝛus re⸗
miſſionis ẽ. vñ ꝗqnquagenariꝰ annus bm legẽ in bileꝰeꝛat
id eſt remiſſiuꝰ:vt hb Leuit᷑.xxv. In qdrageſima aũt ſũt
gqnquaginta:qꝛ gnquageſimꝰ numer? oponit᷑ ex omĩbus
ꝑtibus aliqtis qᷓdragenarij ſimul ſumptis: vt infra pate
bit. 4 Ad ülð qð pmo obijcit · n cebet eſſe qdragita
dies ieiunij qdrageſimał:qꝛ noua lex ẽ maioꝛ qᷓ vetꝰ 7c.
põt dici ꝙ ieiuniuũ nr̃jm nõ rñdet ei qtũ ad numexꝝ diexꝝ.
Nuare aũt inſtitutũ ẽ ieinniũ q̃drageſimale cũ tali nũe⸗
ro:dictũ ẽ. Et pᷣt dici ad ̊ qð obiectũ ẽ.ꝙ lʒ lex noua ſit
maioꝛ ꝙᷓ vetus: nihilominꝰ noua ẽ ꝑfectioꝛ.vñ ſi illi ð ve

teri ieiunabãt ſeptẽ dies ad preꝑandũ ſe ad comeſtioneʒ

agni typici.⁊ nos efficacioꝛi rõne debemꝰ pᷣꝑare nos ie⸗
iunio quadraginta dieꝝ ad omeſtiõeʒ agni veri. Pre. vt
tactũ ẽ:illð ieiuniũ inſtitutũ ẽ ad ſolutõʒ decime totiꝰ an
ni. i ſignũ trãſitꝰ ab iſta miſera pegrinatẽe ad terrã ꝓ⸗
miſſiõis. ¶¶ Ad h̊ qꝗð obijcit᷑ · ꝓ decima Lii nõ cõtinet

es addunt᷑ illi

tot dies:ĩmo tm̃ xxxvj.põt dici ꝙ q̃tuoꝛ

xecime: vt ieiuniũ nãm ſit ↄfoꝛme ieiuio xp̃i. H videt᷑ Fm

BGrec. Vel bin qͥſdã ꝓgt ieiuniũ q̃tuoꝛ tẽpoꝝ illo tẽꝑi in⸗

ſertũ. 4 Ad illð qð obijcit . ꝗ ieiuniũ xpᷣi miraculoſuʒ fu

it ⁊c . põt dici ꝙ lʒ miraculoſuʒ fuiſſet qtũ ad oĩmodã ab
ſtinẽtiaʒ a victualibo ⁊ tꝑis ↄtinuetõz. nec qtũ ad hpo⸗
nit᷑ nobis ieiuniũ dñi imitãdũ ̊ magis admirãdũ.ꝓpo⸗
infirmitas. vt ſcz
imitemur eũ ieiunãdo qdragita diebo ſemel ĩ die omedẽ⸗
do. 4 Ad illð qð obijcit.ꝙ lʒ er ieiunauerit qua⸗
draginta diebo:nõ ꝓyt h inſtitutũ fuit ieiuniũ q̃drageſi⸗
male in veteri lege ⁊c. põt dici qꝛ lex vet⸗ fuit figura no⸗

ue. Moyſes dᷣo pꝛincipalẽ intellectũ ĩ factis ſuis refere⸗

bat ad nouã. 4 Ad illð de ieiunio Xp̃i Moyſi 2 Helie
põt dici. ꝙ diebo dñicis nõ ieiunamꝰ: tñ ↄfoꝛmamꝰ nos

ieiunãdo ieiunio xp̃i abſtinendo ab aligbo.. caꝛnibo 2 la⸗

cticinijs.nõ tñ ieiunãdo diebo dñicis: tum ꝓt reueꝛẽtiã
diuine reſurrectõis: tuz in ſignũ octaue reſurrectõis qñ
erit ſtatus reſurrectõis głoſe.Ex h̊ pʒ ꝙ ñ debem⸗ꝰ⸗ jeiũa⸗
re ſine interpolatõe.qꝛ tñ tunc ieinnare expedit: diebus

dñicis inqꝙᷓtũ ieiuniũ q̃drageſimale ↄtinuat᷑ vſqʒ ad dieʒ

paſche abſtinemꝰ ſaltẽ ab aligbo vt ſine intermilſione ſi⸗
mus pᷣꝑantes nos ad ſuſceptoʒ coꝛꝑis xpi. ¶ Ad illð qðᷣ
obijcit ꝙ numerꝰ q̃dragenariꝰ ẽ numerꝰ auſteꝛitatis 7c.
põt dici ꝙ numerꝰ ꝗnquagenariꝰẽ numerꝰ inbilei 2 re⸗
miſſionis. vñ magis ↄgruit tẽꝑi miſſiõis ſpũſſancti poſt
ieiuniũ ⁊ poſt reſurrectõʒ xp̃i.⁊ lʒ q̃dragenariꝰ ſit nume
rus auſteritatis legalis:tuʒ qʒ oſtituit᷑ ex ductõe q̃terna⸗
rij ſupꝛa tenariũ:magis ↄgruit ſatiſſactõi trãſgreſſiõe
ccalogi ꝑ oꝛdinatõʒ q̃tuoꝛ affectionũ. Pre. hmõi auſte⸗
ritas ieiunij ↄſolatõʒ hʒ admixtã.qꝛ ex amoꝛe fit ⁊ vncti
onẽ hʒ interiꝰ.⁊ h ſignificat bñ rõ q̃dragenarij nũeri:cõ⸗
ꝑando ipᷣm ad qnquagenariũ. qm ꝑtes adeq̃te quadra⸗
genarij ↄſtituũt qnquagenariũ: qð apparet.ꝑtes.n. ade⸗
quate qrũ quelibʒ multotiens ſumpta reddit q̃dragena⸗
riũ ſicut iſte.rxxviij v.iiij· duo.vnũ.collige oẽs iſtas ꝑtes
inſimul ⁊ ↄſtituẽt numeꝝ qnquagenariũ. 4 Ad illud qð
querit᷑:q̃re abſtinemꝰ a carnibo diebo dñicis ⁊c̃.põt dici
ꝗ exquo nõ ↄgruit ꝙ diebo dñicis ieiunemꝰ ꝓpt᷑ cauſas

pdictas: ↄgruit tñ vt abſtineat᷑ a carnibo 2 lacticinijs: vt

ieiuniũ nem ſit pfoꝛme qtũ ad aliꝗd.4 Ad h̊ qð vltio q̃ꝛi
tur:q̃re nõ ẽ aliqð ieiuniũ inſtitutũ qð eẽt pᷣꝑatoꝛiũ ma⸗

ioꝛũ ⁊c̃. põt dici.ſicut ñ fuit indictũ ieiuniũ vel aliqð ali⸗

ud pᷣꝑatoꝛiũ ipſi is aplis ꝓpt eoꝝ innocẽtiaʒ ⁊ ſanctitateʒ
ita eccĩa nõ indixit aliqð ieiuniũ maioꝝ mẽbꝛoꝝ:qꝛ ſup⸗
poit eos eẽ iuſios ⁊ ſctos.nõ ita ſuppoĩt eccĩa nec dʒ ſup⸗

ponere de minoꝛibo ꝓpt eoꝝ infirmitatẽ ·

CLenteſima

—.——

Membꝛũ quartuz

Onſequẽt᷑ q̃rit᷑ de inſtitutõne ieinnij q̃tuoꝛ
tꝑm. rio qrit᷑ de inſtitutõe tꝑis. Scdᷣo
qjrit᷑ ð q̃litate ipᷣiꝰ inſtituti. Lercõ de mõt
.ſiitutõnis. Quaꝛto de numero dierum ie⸗

us primus

Verit᷑ &̊ pᷣmo.quo tꝑe fuerũt inſtituta ad exe⸗
quẽda ſiue exercẽda.Et videt᷑ ꝗꝙ de bebãt inſti
tui ⁊ exerceri eiſdeʒ tꝑibo ꝗbo determiata ſũt
ſeiunia quibo fuerũt p̃figurata. Zach. viij. YReiuniũ qrti
ieiuniũ ꝗnti ⁊ ieiuniũ ſeptimi ⁊ ieiumũ decimi ⁊c̃. cum
figura debeat rñderi veꝛitati.ſᷣ ñ c ita:q̃re videt᷑ ꝙ minꝰ
recte.¶ Pre. ñ vidẽt᷑ exercẽda in ſeptiana penth. ga dies
penth.ſut dies leticie ⁊ gaudij. ßͦ hmõi ieiuniũ ẽ ieiuniũ
meroꝛis. bmõi ieiuniũ ñ dzʒ tũc celebrari. Pre. illud
ieiuni ẽ pꝑatoꝛiũ ad ſuſceptõʒ ſpũſſcti.& dz pᷣcedẽ ſolen⸗
nitatẽ penth.⁊ ñ ill diebo celebrari. ⸗ Pre. h̊ videt᷑ per
illud qð dẽ Math. ix. ¶ ãg pñ̃t filij ſi põſi lugere qᷓdiu
cũ illis ẽ ſpõſus.Et ¶ Darci.ij.dr. Qolite ieiunaẽ. Et lu⸗
ce. v. dicit dñs. nũqd poteſtis filios ſponſi dũ cũ illis eſt
ſponſus facere ieiunare. veniẽt aũt dies cũ ablatꝰ fuerit
ab eis ſpõſus:⁊ tũc ieiunabũt i illis diebo. ſᷣ illi dies nõ

erant dies ꝗ erant inter aſcenſionẽ 2 reſurrectõz ſeu int

reſurrectõʒ ⁊ aſcenſionẽ: qꝛ dñs fuit illis diebo cuz illis
pñᷣtia coꝛꝑali ⁊ illis frequẽtius apparẽs. Sitr nec ĩ ſepti
mana penth. cũ ſilr fuiſſet cũ illis ꝑ ſpecialeʒ ↄſolatoꝛis
miſſionẽ. ꝓpter qð nõ debuit tũc ieiuniũ meroꝛis inſtitui
nec exerceri. ſi alig dies ↄpetũt inſtitutioni illoꝝ 7 exer
citio illi: ſunt dies hi qui int᷑ penth.ſunt ⁊ aſcẽſioʒ. Hoc
etiã videt᷑ ꝙq Aſido.li.j.de officõ ca.xxvij. vbi loquens ð
iſto ieiunio dicit. ̊ ieiuniũ a pleriſq; ex auẽte euagelij pꝰ
aſcenſiõʒ dñi ↄplet᷑ teſtimoniũ illð dñicũ hiſtoꝛiałr acci
piennib. vvi diẽ. Mũgd pñ̃t filij lugere ꝙỹdiu cuz illis eſt
ſponſus.veniẽt aũt dies qñ auferet᷑ ab eis ⁊ tunc ieiuna⸗
bũt. Dicũt etiã poſt reſurrectõʒ dñi qᷓaraginta illis die⸗
bus quibo cũ diſcipulis ↄuerſatꝰ ẽ nõ opoꝛtere ieinnare
nec lugere:qꝛ in leticia ſumꝰ. poſlea vᷣo cũ illð tempꝰ ex⸗
plet᷑ quo xpᷣs aduolãs ad celos pñ̃tia coꝛꝑali receſſit: tũc
indicendũ eſt ieiuniũ.vt ꝑ coꝛdis humilitate rnis

abſtinẽtiã mereamur ſpiritũſanctũ ſuſciꝑe ñſio.ꝙ

ieiunia quatuoꝛ tempoꝝ fuerũt inſtituta ad purgationẽ

offenſaꝝ cõmiſſarũ in quatuoꝛ quadris anni.⁊ ex hoc di
cunt᷑ ieiunia q̃tuoꝛ tẽpoꝝ.vel ßm quoſdà ad ſolutõz pri⸗
mitiaꝝ. 4! Ad illð qð primo obijcit. ꝙ. debebat inſtitui 2

exerceri eiſdeʒ tꝑibus quibo erant inſtituta ieiunia ꝗbo

erãt pᷣfigurata Zach.viij ieiuniũ q̃rti ⁊c. põt dici ꝙ alia
erat ratio inſtitutiõis apud illos: ſicut ⁊ alia apud nos.
Illi enim inſtituerũt illa ieiunia pꝛopter diuerſos euen⸗
tus ? caſus incidentes: quoꝛuz vnus fuit coꝛꝛuptio muꝛo
rum bieruſaleʒ Hiere. vlt. Alius fuit ſeditio oꝛta in po⸗
pulo pꝛopter exploꝛatoꝛes terre promiſſionis NQumeri
xiij.⁊.xiuj. Et alij qui tanguntur in glo. Zacha.viij. ſuꝑ
illud. Factuz eſt verbuʒ domini ad me ⁊c̃. Ab eccleſia vo
fuerunt inſtituta ieiunia quatuoꝛ tempoꝝ: ad expiatio⸗
nem offenſaruz que fiebant in quatuoꝛ quadris anni.cõ
ueniebat ergo ꝙ illud ieiunium quatuoꝛ tempoꝝ diuer⸗
ſis temꝑibo inſtitueret᷑ ab eccleſia:⁊ iudeoꝝ ieiuĩa ab il⸗
lis. Conueniebat enim ꝙ menſibus quibo illi euentꝰ ad⸗
uerſi accidebant inſtiturent᷑ illa lieiunia. 4 Ad illð quod
obijcitur. ꝙ cum ſint ieiunia meroꝛis: non deberent exer
ceri in ſeptimana penth. cum dies illius ſeptimane ſint
dies gaudij ⁊c. poteſt dici ꝙ bec ieiunia ſunt inſtituta ad
erpiationẽ offenſarum. vnde quia in bebdomada pẽthᷣ.
que eſt ſeptimana leticie ſ̃ pũalis: in qua maxime cauen⸗
dum eſt a negligentijs occaſionibo peccatoꝛum:conue⸗
nienter inſtitutum eſt vt diebus illis ieiunia celebren⸗
tur. vt illoꝛum exercitio cautius ſe cuſtodiant ieiunan⸗
ies. Et ſi ↄtingat offendere illos in aliqͥ:ſtatim fieret of⸗

lebrari diebo iein
Ata feria.ſexta.ſabbato. intercepta feria ꝗnta.qꝛ cũ oĩa

ieiuniu hoc celebrari

6
fenſe expiatio.Et hoc videt᷑ dicẽ Leo papa in q̃d ometł.
illius tꝑis ſic.poſt ſancte leticie dies quos in honoꝛe dei
reſuꝛgentis ac deinde in celuʒ aſcendẽtis exegimus.poſti
cepti ſpũſſcti donũ ↄſuetudo eſt oꝛdinata ieiunijs.vt ſi
quid foꝛte inter ipᷣa feſtiuitatis gaudia negligẽs libeꝛtas
cũ licentia ĩmodeꝛata p̃ſumpſit:boc religioſe abſtinentie
menſura caſtiget.¶l Ad illud qð obijcit.q illud ieiuniuʒ
eſt pᷣꝑatoꝛiũ ad ſuſceptõeʒ ſpũſſancti. Põt dici ꝙ magis
inſtitutũ eſt illud ieiuniũ ad ↄſeruatõz gꝛe pᷣſtite ĩ aduẽ⸗/
tu ſpũſſancti:q; ad preꝑationẽ ſuſceptõis eiuſdẽ.vł vt ta
ctum eſt ad expiationeʒ offenſaꝝ ſi que ↄtingerẽt.4 Ad
illud qð obijcit᷑.ꝙ potiſſime congruebat ꝙ illi dies inſti⸗
tuti eſſent vt ieiunaret᷑ poſt aſcenſionẽ dñi ante ſeptima⸗
nã penth. Põt dici.ꝙ etſi nõ ↄgruebat ꝙ filij ſponſi ieiu⸗
narẽt ſponſo exñte pñnte:nõ ſequit᷑ qn illo abſente magis
cõgruit ieiumũ celebꝛari in vno tꝑe iꝙᷓ in alio.vñ ratio pᷣ⸗
tacta magis cõgruebat ⁊ vtilioꝛ fuit celebꝛatio ieiunij fe
ſti penth.ꝙ; tẽꝑe pᷣcedente.4¶l Ad illud qð dicit æſido.de
officio.̊ ieiuniũ a pleriſqʒ ex auẽte euãgelij ⁊c. Põt dici
ꝙ loquebat᷑ ſᷣm opioʒ eoꝝ qui dicebant hoc ieiuniũ cele
brari añ penth.qð etiã pʒ ex verbis ſuis.vñ dicit.hoc ie
iuniũ a pleriſq; ex auẽte ⁊c.⁊ poſi.dicũt enim poſt reſur
rectioneʒ dei c.

Onſequẽter querit᷑ de qualitate ieiunij inſtitu
ti.⁊ querit᷑.vtꝝ ſit ieiuniũ meroꝛis vel exulta⸗/
tõis.Et videt᷑ ꝙ exultatõis.qꝛ Zach.viij. dr
Jeiuniũ quarti ⁊ ieiuniũ ſeptimi ⁊ ieiuniuʒ decimi erit
domui Jude ĩ gaudiũ ⁊ leticiã ⁊ in ſolẽnitates pᷣclaras.
Per bec aũt ieiunia ſunt ſignificata ⁊ pᷣfſiguꝛata ieiunia
quatuoꝝ tempoꝝ:vt dicũt.ꝗᷓ ieiunia q̃tuoꝛ tempoꝝ ſunt
ieiunia gaudij ⁊ exultatõis.aliter nõ rñderet ſignum ſi⸗
gnato. .¶ꝗqCõtra.ieiunia q̃tuoꝛ tempoꝝ ſunt inſſituta ad
expiationeʒ offenſaꝝ q cõmittunt᷑ in q̃tuoꝛ quadris ãni.

ieiunia aũt que fiũt ad expiatõʒ peccatoꝝ ſeu offenſaruz

ſunt ieiunia meroꝛis ⁊ nõ erultatõnis.̊ ꝛc ¶ MRñſio. ꝙ
ieiunia quatuoꝛ tempoꝝ ſunt ieiunia meroꝛis ⁊ ñ exulta
tionis. quia vt dicit᷑ ſunt inſtituta ad expiatõʒ offenſaꝝ.
¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ ſunt ſignata ꝑ ieiunia exultati⸗
onis z ach.viij. Dicendu ꝙ ieiunia q̃tuoꝛ tempoꝝ illis re
ſpondẽt qtũ ad quedaʒ. Rñdent.n. illis qtũ ad numeri
7 tem poꝝ determiatõeʒ generaleʒ:qꝛ illa certis temꝑibo
⁊ certo numero dierũ ſolent celebrari: ſicut ⁊ nr̃a.⁊ etiã
Ftũ ad quoddaʒ preludiũ exultationis ſequẽtis. vñ glo.
ibideʒ.hec ſunt cauſe luctus ⁊ ieiunioꝝ que ſerenus ha
buerũt.Sᷣ deus pollicet᷑ hos dies vertendos in gaudiũ ⁊
ſolẽnitates: ſi paceʒ ⁊ veritatẽ dixerint. 4l Ad illð igituꝛ
qð obijcit.ꝙ illoꝛuʒ ieiunia erũt ieiunia gaudij leticie.
Pot dici ꝙ illa ieiunia dicebant᷑ ieiunia gaudij ⁊ exulta
tionis:quia dñs ꝓmilit illis ſi bñfacerẽt ꝙ dies afflicti⸗
onis eoꝝ cauſa cuiꝰ ieiunabãt: cõuerteret in gaudium 2
erultatõʒ.vnde illis ieiunia erant ieiunia meroꝛio.8̊ di⸗
cebant᷑ ieiunia exultatõis cauſa pretacta. Pret. illa pro⸗
miſſio põt intelligi qtũ ad remnneratiõz que fiet ĩ gła p

tribulatõe ? afflictõne pnie vite pñtis.
Onſequẽter querit᷑ de modo inſtitutiõis ieiu⸗
nij quatuoꝛ tempoꝝ.Et querit᷑ quare inſtitu⸗
tum eſt ꝙ ieiunia quatuoꝛ tempoꝝ debeant ce
ebo ieinnalibo interceptis ſiue interpolatis.ſ.

alia ieiunia in veteri ⁊ noua lege ieiunẽt᷑ ſine interpola⸗
tione dieꝝ nõ ieiunabiliũ: videt᷑ ꝙ ſimilit ⁊ iſta debeant
fieri. Iſtud etiam didet᷑ ꝑ hoc.ꝙ cauſe vel meroꝛis dies
continue? ſine interpolatiõe oꝛiunt᷑.vtpote traditio dei
in qnta feria: crucifixio in ſexta: exñs in ſepulchꝛo ĩ ſab⸗
bato. ꝓpter qð videt᷑ 4 iſtis tribus diebo ↄtinue deberet
. 1 ine interpolatõe alicuiꝰ diei nõ ie
iunabilis. Rũñſio.ꝙ eccia que inſtituit quatuoꝛ temꝑa

ieiunanda ad expiatõz offenſaꝝ noſtraꝝ in q̃tuoꝛ q̃dris
anni cõmiſſaꝝ:ad ſolutõeʒ primiciaꝝ.reſpectuʒ habuit
ad xp̃ᷣi paſſioneʒ qui peccata noſtra tulit:? nos a pecca⸗
tis noſtris redemit: ⁊ ꝓ offenſis noſiris deo patri ſatiſſe⸗
cit.vnde primitias nr̃e maſſe aſſumẽs ſeipᷣm deo pr̃i ob⸗
tulit:vt nos eideʒ patri recõciliaret. vñ eccia nõ ſine ra⸗
tione oꝛdinauit ꝙ ieiunia q̃tuoꝛ tempoꝝ que fiũt ad ex⸗
piationeʒ noſtraꝝ offenſaꝝ:quodam reſpectu habito ad
paſſioneʒ dñi:qua omĩs pnĩa bʒ ꝙ eſt peccatoꝝ purga⸗
tiua.vnde quarta feria incipit ieiuniũ illud: qꝛ tũc iudei
moliebant᷑ xpᷣi ꝑditioneʒ. Sexta feria pter xp̃i crucifixi
onem ⁊ moꝛteʒ. In ſabbato: qꝛ tũc quieuit in ſepulchro.
Sed nec aꝗnta feria nec dñica ieiunamus ꝓpter dñice re
ſurrectõis ⁊ aſcenſionis reuerentiaʒ: ⁊ coꝛꝑis dominici
7 ſangumis cõmunicatõʒ:⁊ cõmunionis inſtitutiõʒ que

quinta feria facta eſt. vnde legitime ferie ad ieiunandum

ſunt quaꝛta feria ⁊ ſexta ⁊ ſabbatũ.Aldenſes aũt quibus
iudei ieiunabant ſunt quartꝰ m eos.i. Julius:quintus
id eſt auguſtus:ſeptimꝰ.i.october:decimus.i.ianuaꝛiꝰ.
ſcʒ ꝓpter peſtes diuerſas ſiue caſus adueꝛſos qui eis ac⸗
ciderant:vt tactum eſt. nos pᷣo pꝛimũ ieiunioꝝ noſtroꝛuʒ
ponimus in vere.ſ.in prima ebdomada q̃drageſime.ſe⸗
cũduʒ in eſtate inter ſolẽnia de miſſione ſpũſſancti collo
cauit eccleſia ratione predicta.tercium in autumno mẽ⸗
ſe ſeptembꝛis.quartũ in hyeme ſcʒ in aduentu dñi.ſ.mẽ⸗
ſe nouembꝛis

Ae. —

Articiſus quaꝛtꝰ

uͦc querit᷑ de numero dieꝝ quatueꝛ tempo
rum ſic. Judei in ieiunijs que prefigurabant
ieinnia noſtra. ſ. quatuoꝛ tempoꝝ ieiunabant
ſeptẽ diebo:non tm̃ diebus tribo. Sititer videt᷑ ꝙ xpᷣiani
ſuis ieiunijs illoꝝ ieiunijs ſigtis debent ieiunare ſepteʒ
diebus:⁊ ita nõ ſuſſicit ſingulis ieiunijs q̃tuoꝛ tempoꝛũ
ieiunare tribus diebus:ſed ſepteʒ diebo ieiunandũ eſt.

4 Pret.cxquo in ieianio quadrageſimali ſufficiẽter ſol⸗

uũtur decime anni:nõ videt᷑ ꝙ aliqð ieiuniũ vtpote qua
tuoꝛ tempoꝝ inſtitui debeat. Rñſio. põt dici ſicut ſupᷣ
tactum eſt.ꝙ lʒ noſtra ieiunia fuerint ꝑilla prefigurata
nõ tñ rñdent illis in omnibo.ſ̊ qᷓtum ad quedã: quia nõ
rñdent illis q;tum ad ſpẽalem ſignificatõʒ menſiuz: nec

Sptum ad ſpecisleʒ numerũ vel oꝛdineʒ dieꝝ.⁊ hoc:quia

illi alias cauſas habuerũt inſtituendi illa: ⁊ eccia alias
inſtituendi noſtra. Vnde etſi illoꝝ ieiunia ſepteʒ dies cõ
tinebant:foꝛtaſſis in ſignũ obedientie illaꝝ dedite ⁊ exhi
bite illi qui vniuerſa ſepteʒ die bo condidit ⁊ compleuit.
noſtra tñ ieiunia ſcʒ quatuoꝛ tempoꝝ conueniẽter tres ⁊
tm̃ tres continẽt:qui inſtituti fuerũt habito reſpectu ad
paſſioneʒ xpᷣi que fuit in coꝛde traditoꝛis ꝓpoſita quar⸗
ta feria:effectui mancipata ſexta feria:⁊ ipſe dñs ĩ ſepul
chꝛo poſitus in ſabbato.A canone.n.habet᷑ ꝙ die dñico
nõ eſt ieiunandũ ꝓpter reuerentiaʒ dñice reſurrectionis
nec feria ꝗnta ꝓpter reuerentiã dñice aſcenſionis ⁊ cene
dñi inſtitutõis.ᷣ in alijs tribus diebus in quibo ꝑ quan⸗
dã appꝛopriatõʒ configurant᷑ ieiunia ſiue ieiunãtes dñi⸗
ce paſſioni.Alia ratio põt aſſignari quaʒ legimꝰ ex ↄſli⸗
tutione Melciadis pape.qui ↄſtituit nulla rõne domĩco
die aut gnta feria ieiuniũ celebꝛandum a fidelibo: qꝛ eos
dies pagani q̃i ſacrũ ieiuniũ celebrãt.4l Ad illð qð obij
cit᷑.ꝙ decima dieꝝ ſoluta nihil eſt exigendũ vel inſtituen

du ampliꝰ qad expiatõeʒ delictoꝝ.Põt dici ꝙ decima to⸗
tius anni ſufficient ſoluit᷑ in qdrageſima:tñ ieiunium q̃⸗

tuoꝛ tempoꝝ requirit᷑ ad ſolutõz primitiaꝝ.vt.n.habet᷑
a Caſſiano in collatõe theodone.Jeiuniũ q̃tuoꝛ tempoꝝ
eſt ad ſolutõʒ primitiaꝝ tꝑis. Pret.ſicut vult ſido. vj.
ethymo. Jeiuniũ quadrageſimale pꝛie ẽ ad preꝑationẽ
fideliũ ad coꝛꝑis xpᷣi receptõʒ.⁊ vt dictũ ẽ ieiuniũ quatu
oꝛ tempoꝝ ad expiatõʒ offenſaꝝ q̃ accidũt q̃tuoꝛ q̃dris ·
vñ ↄſideratis cauſis quare inſtituta ſunt ieiunia quatu⸗
oꝛ tẽpoꝝ ⁊ q̃drageſime:patet manifeſte ꝙ nec hec nec il⸗/
la ſuꝑfluũt.

„W

i
wl
A
ſun
ſie⸗
eſt
de
eſme
tum
tinit
perie
üi
hi
ſei
Mn
Unti
nii
ſiner
ſunti
dion
he⸗
ſinn
neee
dein
obi
ertt
liee
ali
uat

ris
abnit
eccq;
tiſſe⸗
erg⸗
d ex⸗
wad
arga .
indei
ifiri
chro⸗
ier
lnici
gue
un
bus
s
d,
840
wen
eſſe⸗
collo
,

jexbi
leuit.
wes
n
goar⸗
iſepel
dutco
tonis
cene
quan⸗
s dili⸗
eroNn
D
chee⸗
gdo,
ſtiwven
inato⸗
liumq;
baͤbel
enpor
icnn
atioſr
igun
iiri⸗
Pen
He

— —=—

Mneſtio
¶ Nueſtio.cj.de efficacia ie⸗

iunij. —
Onſequenter que
ritur de efficacia ieiunij. Et primo queri
tur de efficacia meriti. Secundo de effi⸗
cari ſatiſfactõnis. Lercio de ratione ef
icacie.

embꝛum pꝛimum

Veritur ̊ pꝛimo vtrũ ieiuniũ ſit meritoꝛiũ
E ſic:videt᷑ ¶ath̊.vj.cũ ieiunatis nolite
fieri ſicut y pocrite triſtes.Glo. docet de ie⸗
iunio qð ꝑtinet ad coꝛdis mũdiciã: ſed cor⸗/
dis mũdicia remunerat᷑ viſione dei Math.v. Hii mundo
coꝛde qm̃ ipᷣi deũ videbũt. Viſio aũt dei in patria non re⸗
munerat᷑ niſi actu meritoꝛio: ieiuniũ eſt hmõi.⸗¶. Pꝛet᷑.
Adath. vj. Lu autẽ cum ieiunas ⁊c̃.et poſt. Pater tuus
ni videt in abſcondito reddet tibi. Slo.ibi.ieiunandum
quo ipe videat.et neceſſe eſt ꝙ ieiunãs ſic ieiunet vt ei pla
ceat quem inſpectoꝛẽ poꝛtat:ſed placere deo eſt mereri:er
go ieiunãs meret᷑:⁊ ieiuniũ eſt meritoꝛiũ. Pꝛe.oẽ repꝛi⸗
mens repuãntiã carnis ad ſpm̃ ẽ meritoꝛiũ.ieiuniũ ẽ hu⸗
iuſmõi: ⁊c.¶.¶ Pre.greg.q coꝛꝑali ieiunio vicia ↄpiimis
Pꝛe. glo. ſnꝑ illud Math.iij. Eũ ieinnaſſet diebo q̃dra⸗
ginta ſic incipit. In pugna xpᷣi ⁊c. Et infra hr̃.in h̊ nũe⸗
ro due leges ꝑ abſtinentiã ↄplent᷑.qꝛ in q̃draginta decalo
gus mandatoꝝ. q̃tuoꝛ euangelia reſonant. VUã inſtitu⸗
tum h̊ numero nos acriꝰdimicare facit ad diluenda pcta.
que fiunt dum motu caꝛnis violat᷑ caritas. Per hoc videt᷑
ꝙ ꝑ ieiuniũ deleãt᷑ pcta.om̃e tale ẽ meritoꝛiũ:ꝗ̊ ⁊c.¶¶ Pꝛe
te.yſiðᷣ.Jeiunio ꝓſternunt᷑ vicia:humiliat᷑ caro:tempta/
mẽta dyaboli vincũt᷑.om̃e tale eſt meritoꝛiũ:ꝗ̊ ⁊c̃.¶ Pꝛe.
ieiuniũ eſt opus tꝑantie elicitiue:obedientie qꝛ p̃ᷣceptum:
iuſticie qꝛ de bitũ.om̃e tale eſt meritoꝛiũ:&̊ ⁊c.¶ Pꝛet᷑.i li.
de articulis fidei ad clementeʒ. mereri apud deũ dr̃:ꝗ niſi
neceſſitate ↄpulſus libẽter facit qð facere tenet᷑.igit᷑ ꝗ libẽ
ter ieiunat meret᷑.⁊ ieiuniũ libenter exercitũ eſt meritoꝛi/
um ¶ Cont᷑.oipoſitũ ieiunij nõ eſt demeri:oꝛiũ:ᷣ nec hoc
meritoꝛiũ.quia ſi nõ oppoſitũ ve opoſito:nec ꝓpoſitum de
ꝓpoſito et ecõuerſo.Vñ ſi aliquid eſt meritoꝛiũ:eiꝰoꝓpoſi
tum eſt demeritoꝛiũ.vt eſt de pcepto ⁊ trãſgreſſione.hᷣ̊ op⸗
poſitũ ieiunij nõ eſt demeritoꝛium:q̊ ⁊c. Pꝛobatio medie
AMarẽc.ix.dic glo.ieiunio ſanant᷑ peſtes coꝛꝑis.⁊ ieiunia
ſunt ↄtraria.peſtes aũt coꝛꝑis nõ ſunt pcta nec demeritio
rie:̊ nec ieiuniũ meritoꝛiũ.¶ Pꝛe.nihil qð nõ placet deo
eſt meritoꝛiũ.ſ̊ ieiuniũ ẽ hmõi.AVñ yſið.ieiunia non ſunt
deo accepta ſine alijs bonis. Idẽ vult Caſſi.q¶ Pꝛet᷑.ſolꝰ
amoꝛ inoꝛdinatꝰẽ demeritoꝛiꝰpᷣm aug.ꝗ ponit ꝙ fundam̃⸗
tum ciuitatis dy aboli ẽ amoꝛ inoꝛdinatꝰ:a fundamentuʒ
ciuitatis hierłin ẽ ordinatꝰ. ̊ᷓ ſol amoꝛ oꝛdinatus ẽ
meritoꝛiꝰ.Rñ.ꝙ ieiuniũ ↄſideratũ ſimpłr ſine circum
ſtãtiaꝝ infò?matõe nõ ẽ meritoꝛiũ.¶ Ao illð qð obr.ꝙ ie
iuniũ ꝑtinet ad coꝛdis mũdiciã ⁊c̃.pt᷑ dici ꝙ ꝑtinet non vt
efficiẽs ꝑtinet ad effectũ:ſᷣ vt pᷣparãs ad pᷣꝑandũ.Aliq̃ eĩ
dicunt᷑ mũdare q̃ nõ cauſałr.ᷣ qͥdaʒ preꝑatoꝛio mõ ꝑ oꝑa
uᷣtutũ polliticaꝝ.repᷣmendo fomitẽ ⁊ motꝰpᷣmos:et ita ie⸗
iuniũ pᷣpat etiã ſi fiat er caritatẽ.Et intelligẽdũ.ꝙ q̃dã ꝑ
tinẽt ad mũdiciã coꝛdis foꝛmalr effectue.ſ.oꝑa vᷣtutũ qn
ſunt infoꝛmata caritate. Yeiuniũ aũt qð ſic ꝑtinet ad coꝛ⸗
dis mũdiciã eſt meritoꝛiũ. ANo illð qð obr ꝑ glo.q dicit.
ꝙ neceſſe ẽ ꝙ ſic ieiunet vt placeat ⁊c.põt dici ꝙ ibi glo.ĩ⸗
ſinuat q̃le ieiuniũ ſit meritoriuz.ſcʒ illud qð placeat deo.
nec ex h̊ ieiuniũ ſimpłr eſt meritoꝛiũ:ſᷣ illud qdð eſt carita⸗
te infoꝛmatũ et debitis circũſtãtijs oꝛnatũ.⸗¶. Ad aliud qð
obicit᷑.ꝙ om̃e repꝛimẽs ⁊c̃. dðᷣm ꝙ illa ẽ falſa.quia młta
extra caritatẽ repꝛimũt.ſic quidã phi dixerũt.ꝙ pruden/
tie officiũ eſt ↄtemplari dĩna.et omia iſta deſpicere.Vnde
aliqᷓ que fiũt extra caritatẽ mitigãt carnis repugnantiam
ad ſpm̃:qꝛ mitigant motuʒ generatiue reſpectn lururie:et

c.

nurtritiue reſpectu gule.quia ſine omni caritate poteſt eẽ
ſanatiuũ:nõ tñ meritoꝛiũ.⸗ Ad illud qð obijcit᷑ ꝑ Greg.
q coꝛꝑali ieiunio vicia ↄpꝛimis ⁊c. et alia quedã q̃ ſequũ
tur.põt dici ꝙ ieiuniũ in caritate factum ⁊ infoꝛmatũ de⸗
bitis circũſtantijs inducit effectꝰg tangunt᷑ in argmentis
ſiue auẽtibo ſupꝛatactis.ieiuniũ aũt ſimpliciter ↄſideratũ
nequaqᷓ;.i Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ eſt opus tꝑantie elicitĩe
et aliaꝝ virtutũ imꝑatiue meritoꝛiuʒ eſt. ad hoc dico ꝓut
tꝑãtia ⁊ alie vᷣtutes ſunt moꝛales:nõ pure pollicite.⸗ Ad
illa q opponunt᷑ in ↄtrariũ rñdendũ eſt. Et pᷣmo ad pᷣmuʒ
dðm. ꝙ ieiuniũ eſt oꝑoſitũ ⁊ ↄtrariũ peſtibo coꝛꝑis · inq
tum eſt repreſſiuũ fomitis ⁊ maceratiuũ carnis.qꝛ ieiuni
um ẽ medicina curatiua infirmitatũ carnis:⁊ pᷣſeruatiua
eſt fomitis et gule.qꝛ opponit᷑ occaſioni vel cauſe.cũ ↄtra⸗
riatur fomiti ? gule exñti tale.inqᷓtum eſt pure repᷣſſiunʒ
nõ eſt meritoꝛiũ:ſ̊ ſᷣim ꝙ eſt obedientie vel alteriꝰ virtutis
qꝛ tũc oponit᷑ peſti coꝛꝑis ⁊ gule.qꝛ ſicut gula ⁊ abſtinen/
tia oꝑponunt᷑ ⁊ motꝰeius motui illiꝰ:ita ieiuniũ ſiue acci⸗
piat᷑ ꝓ habitu ſiue ꝓ actu. Vñ ſicut actꝰgule foꝛmalrẽ de⸗
meritoꝛiꝰ:ſic actꝰabſtinentie foꝛmalr meritoꝛiꝰ. Vnde iu⸗
xta regulam de articulis fidei dr.Neritũ boni ↄſiſtit pe
nes libᷣ.ar.occaſionaliter:penes virtutem foꝛmatłr:penes
motuʒ virtutis eſſentialiter: penes virtutes effectualr.et
puto ꝙ vocat motũ nirtutis actũ interioꝛem.motum oꝑis
actũ exterioꝛẽ.vt pʒ in comento illiꝰ ꝓpoſitõnis.ieiunium
& ꝓut eſt opus virtutis.opponit᷑ gule et luxurie:et ſic ẽ me
ritoꝛiũ.vt actus interioꝛ eſſentialiter:vt habitꝰſiue actus
foꝛmaliter qꝛ ieiuniũ.et eſt opus vðᷣtutis et virtus.ieiuniũ
virtus eſt habitꝰquidã quo homo ẽ abilis ad ieiunandum
et eſt meritoꝛiꝰvite eterne cauſaliter vel foꝛmatłr.et ex boc
habitu pcedit actus meritoꝛiꝰꝗ eſt ieiuniũ actus.Ael di⸗
cendũ.ꝙ ieiuniũ oppoſitũ eſt duplex traſgreſſio.ſ.vt luxu⸗
ria vel gula vel omiſſio hec demeritoꝛia ſunt.vñ ieiunium
ſm ꝙ eſt opus virtutis ẽ meritoriũ:qꝛ opponit᷑ gule et lu⸗
xurie moꝛtalibo.et qdð ↄtrariat᷑ moꝛbi.tollit moꝛbũ: qꝛ cõ
traria ↄtrarijs curant.4!. Ad illud qð obijcit᷑.nibil qð nõ
placet deo ẽ ꝑ ſe meritoꝛiũ ⁊c̃.dðm ꝙ om̃e opus vᷣtutis hʒz
a caritate ꝙ ſit foꝛmaliter ? efficaciter meritoꝛiũ:ab alijs
virtutibo non habet ꝙ ſit meritoꝛiũ:niſi loquẽdo ↄcomita
tiue. Actus em̃ abſtinentie nõ eſt meritoꝛius.vbi nõ eſt ca
ſtitas virtus:vel etiã actus caſtitatis cũ locus et tẽpus ſe
offeꝛt. Aligꝗd tñ põt intelligi placẽ deo ꝑ ſe ſiue ſine alijs
dupkr. ſiue ſine alijs.i.ſinẽ caritate ⁊ gra. Ael ſine alijs
id ẽ ſine aliquibo circũſtantijs infoꝛmãtibo actũ vt ſit actꝰ
virtutis. Pꝛimo mõ placet deo accipiendo placeꝛe deo ad
meritũ vite eterne.nõ tñ placeret deo.qꝛ eſt actꝰ virtutis.
ſic em̃ ipſe actus virtutis placeret deo ſine caritate ⁊ gra.
Scðdo modo accipiendo placere deo ꝑ ſe.nõ placet ðo qð
eſt indifferens vel malũ in genere.vt curꝛere vel malũ in⸗
terficere deo non placet:bß opoꝛtet ꝙ debitis circũſtantijs
induat᷑ vt ſit actus vᷣtutis. PDꝛe.mereri vitã eternã põt in
telligi. vel efficaciter ſic eſt penes graʒ:vel aliqͥ alio mõ ſic
tangit᷑ in auẽte de articulis fidei ad Clementẽ. Si g acci⸗
piatur ſine alijs pᷣmo mõ ⁊ meꝛeri vitã eternã pᷣmo modo
vera eſi. ſi aũt accipit᷑ mereri ſcðo mõ falſa ẽ.⁊ ſic ieiuniũ
in caritate factũ põt eſſe meritoꝛiũ vite eterne. ſicut et᷑ ꝗli⸗
bet actus vᷣtutis infoꝛmate ꝑ gram.ſiłr et mĩoꝛ põt intelli
gi dupkr. qꝛ ſi ſine alijs pꝛimo mõ ꝗ placere deo: vera ẽ pꝛi
mo modo. Ci aũr ſine alijs ſumit᷑ pꝛimo mõ ⁊ placere 80
ſcdᷣo modo:eſt falſa.qꝛ ſine caritate et grẽa placet ieiuniuʒ
o ꝓut eſt quidã actus vᷣtutis.2 ꝓut eſ etieʒ repꝛeſſiuum
fomitis et diſpoſitiuũ ad bonum. placet etiã rõne iniũcti
onis vel inſtitutõnis vel aliaꝝ circũſtantiaꝝ. Si autez ſi
ne alijs ſumitur ſcdðᷣo modo.ſic eſt minoꝛ vera:qꝛ abſtine/
re taliter pure penale eſt.qꝛ q̃ſi ſolã pꝛiuatõeʒ dicit.⁊ iðo
ſic nõ eſt actꝰpᷣtutis in ſe nec inſtrumentũ eſt ad merendũ
vitã eternã. 4 Ad aliud de amoꝛe inoꝛdinato. dicendũ ꝙ
amoꝛ inoꝛdinatꝰſumptꝰlargiter ẽ in q̃libet vi.qꝛ quelibet
virtꝰeſt amoꝛ oꝛdinatꝰ. Vñ virtꝰnihil aliud eſt qꝗᷓ affectio
oꝛdinata ꝑ caritateʒ inꝗtum amoꝛ eſt in actu vel in habi⸗
tu. Uñ ieiuniũ act eſt amoꝛ oꝛdinatꝰ: ſimilit᷑ ⁊ ieiunium
„

7
V

habitus eſt amoꝛ oꝛdinatus:differenter tamẽ ſicut difert
amoꝛ habitus et actus.

embꝛũ ſecundũ

VHnſequẽter querit᷑ de efficacia ſasiſſactõis.
hoc ẽ querẽ ſi ieiuniũ ẽ ſatiſfactoꝛiũ.¶ Cixr/

ali ſi eſt ſatiſfactoꝛiũ. Scðo querit᷑ ſpãlius
ſi ẽ ſatiſfactoꝛiũ ſᷣm ꝙ ↄtrabit᷑ ꝑ dr̃as ſpãles.vtpote iniũ⸗
ctum ab ecia.ZLercio vtrũ ieiuniũ indictũ factuʒ in cari⸗
tate ſit ſatiſſactoꝛiũ. Quarto vtrũ ieiunium aſſumptum.
Quinto de ↄꝑatione eoꝝ adinuicem. Sexto ſi ieiuniũ fa⸗
ctum in caritate ſit ſatiſſactoꝛium ꝓ om̃i peccato.

rticulus primus

Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ ſic:ſuꝑ illud.Cũ ieiunaſſet
q̃draginta diebo ⁊c̃.hr̃ in glo. Inſtitutũ ẽ nos
umero boc acriꝰdimicare.ad diluenda pct̃a
que fint dum motu carnis violat᷑ caritas.Ex hac glo.hr
ꝙ ieiunio diluunt᷑ pcta.ſᷣ aſtat ꝙ nõ qtum ad culpã:eꝛgo
qᷓtum ad penã:ꝗ ieiuniũ eſt ſatiſfactoꝛiũ.¶ Pꝛe.ſi alie ꝑ⸗
tes ſatiſſactõnis.ſ.elyne et oꝛones ſunt ſatiſfactoꝛie: &̊ et
ieiuniũ ſiłr.¶¶ Pꝛe.greg.ſatiſfacẽ eſt cauſas pctoꝝ excidẽ
et ſuggeſtionibo eaꝝ additũ nõ pᷣbere.Jeiuniũ aũt eſt hꝰ
modi libidinẽ eniʒ mentis ⁊ actꝰ petulantie carnis q̃ ſunt
cauſe pct᷑i excidit ⁊ repꝛimit:⁊ additũ ſuggeſtionibo earũ
pᷣcludit¶ Cont᷑.Aug.ſuꝑ ioheʒ ⁊ hr̃ de ↄle.di.v.ieiuniũ
aũt magnũ et generale eſt abſtinere ab iniꝗtatibo.⁊ ab il⸗
licitis voluptatibo ſeculi qð eſt ꝑfectũ ieiuniũ:ſed quod ẽ

ꝑfectum nõ eſt ſatiſſactoꝛiũ:ergo multofoꝛtiꝰnec aliud ie⸗

iunium qð nõ eſt bonũ.vt em̃ dicit Greg.cum deo delingꝗ⸗
mus nequaqᷓᷓ ſatiſfſaciamꝰſi ab iniqtate ceſſamꝰ:niſi volu
ptates quas dileximꝰecontrario oppoſitis lamentis inſe⸗
quamur.qKl!Si aũt diceret᷑.ꝙ ſicut ieiuniũ ſimpłr conſide
ratum.i.nec caritate informatũ. nec debitis circũſtantijs
oꝛnatũ non eſt meritoꝛiũ vt tactũ eſt ſupᷣ:ſic nec ſatiſfacto
riũ.ſed illud qð eſt ex caritate et in caritate celebꝛatuʒ eſt
ſatiffactoꝛium:quia illud ſolũ eſt doo acceptuʒ.qð patet ꝑ
hoc qð dicit glo.ſuꝑ illud.Luc.xxj.Aere vidua hec pau⸗
per plus qᷓ; om̃s miſit.Glo.nõ ꝑpendit quantũ ad ſacri⸗
ficium offert᷑:ſ̊ ex quãto detur.Contra. videt᷑ ꝙ illud qð
eſt in caritate exercitũ nõ eſt ſatiſfactoriũ ſic.om̃e ſatiſfa⸗
ctoꝛiũ eſt penale:ſ ieiuniũ ex caritate exercitũ rõne feruo
ris caritatis frequẽter non eſt penale:q̊ ſi ieiuniũ ſatiſſa⸗/
ctoꝛiũ eſt ꝗa penale magis eſt ſatiſfactoꝛiũ factũ ex et ĩ ca⸗
ritate qᷓ aliud qð nõ eſt hmõi.¶¶ Pꝛe.aliquibo rõne com⸗
plexionis ieiuniũ nõ eſt penale:eſt ne ꝓpter h̊ non ſatiſfa⸗
ctoꝛiũ:¶ Pꝛe.nibhil ſpũi delectabile ẽ penale eidẽ.ſ̊ omne
ieiuniũ ex caritate ẽ hmõi:&ᷓ nõ eſt penale ſpũi.ſ̊ alit non
eſt ſatiffactoꝛiũ:̊ ⁊c.¶ Pꝛe.hug.dilige multũ ſi vis młtũ
tibi dimitti.⁊ ſic a caritate ẽ ꝓprie dimiſſio nõ a ieiunio.q
ſi motꝰcaritatis nõ eſt ſatiſfactoꝛiꝰ.nec ieiuniũ a qͥ nõ pꝛo
pꝛie:ſᷣ a caritate ẽ dimiſſio.¶ Pꝛe.aug.vult ꝙ maceratio
carnis affligit naturã.ſic eſt in ieiunio:qꝛ in hmõi conſu⸗
mitur bumidũ nat᷑ale.ꝗᷓ cũ afflictio nõ duret in eo ꝗ iã co
medit:videt᷑ ꝙ nõ ieiunat ꝗ iam comedit.⁊ hoc ſic põt ro⸗/
boꝛari.qꝛ iam nõ eſt t̃s penale:⁊ de rõne ſatiſfactoꝛij eſt
penale. Pꝛe.vt ſupᷣtactũ eſt. Yeiuniuʒ eſt virtꝰvel actus
vᷣtutis.ad illa qᷓ hmõi ſunt tenet᷑ hõ ſimpłr ſine pᷣcepto et
indicto.qꝛ illud ad qð hõ ſic tenet᷑ meritoꝛiũ eſt:ſᷣ non eſt
ſatiſfactoꝛiũ.̊ ⁊c.¶ Rñ.q ieiuniũ ex caritate ⁊ ĩ carita⸗
te factũ eſt ſatiſfactoꝛiũ.De ieiunio aſſumpto: ⁊ inſiituto
⁊ indicto:⁊ ſi q ſunt alia infra tanget᷑. ¶ Ad illud qð pꝛio
obijcit᷑ ↄtra h.ꝙ ieiuniũ generale ⁊ ꝑfectum nõ eſt ſatiſſa⸗
ctoꝛiũ: nec ⁊c.põt dici ꝙ nõ ſeqꝗtur.rõ em̃ ſatiſfaciendi ꝑ
ieiuniũ nõ attendit᷑ ſolũmõ in ceſſatõne ⁊ abſtinẽtia ab il⸗
licito:ſᷣ in abſtinẽtia a licitis:ſicut em̃ ↄmittit᷑ pcẽm 1 ma
xime gule.ex hoc ꝙ aliquie exponit ſe illicito.vel ſimplici
ter.vel ab vſu:ſic opoꝛtet ꝙ ſatiſfaciens ꝑ ieiuniũ abſtine⸗
at a licito ſimpłr vel vſu modeꝛato.Vñ ieiuniũ ſatiſſacto
rium addit ſuꝑ ieiunium ꝑfectum abſtinentiam a licitis

ca h̊ querit᷑ pꝛimo de ieiunio ſimplr in gene

ſimpliciteꝛ:vel adminus q;tum ad moderantiam vel vſuʒ
moderatum.Ad illud quod obijcitur.ꝙ illud eſt ſatiſſa
ctoꝛium qð eſt penale:ſed caritas reddit minꝰ penale ⁊c̃.
põt dici ꝙ ieiunium de ſua natuꝛa eſt afflictiuũ et penale
qᷓuis feruoꝛe caritatis qñq; ſit delectabile. Huiuſmõi au
tem delectabilitas ſiue delectatio in ieiunio nõ tollit quĩ
ſit ſatiſfactoꝛiũ. Sufficit enim ad hoc ꝙ ſit ſatiſfactoꝛiuʒ
qtum ad hoc ꝙ ſit in ſe et de ſua natura penale:licet aliq̃
occaſione accidente fiat delectabile vt caritate vel ab aliq̃ᷓ
complexione.i Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ nihil eſt delecta⸗
bile ſpiritui ⁊ penale eidem ⁊c.põt dici ꝙ pꝛima ſimplici⸗/
ter loqᷓndo eſt falſa.Unde ad boc ꝙ eſſet vera opoꝛtet ad⸗
di inqᷓtum hmõi. Hieronimꝰenim ↄſiderans ꝙ ꝑ ieiuniũ
modicũ ſatiſfacit homo ꝓ peccato cui debet᷑ pena ꝑꝓmari
ma.caritatem vᷣo habens facit illi ieiunium delecta bile.ĩ⸗
q;tum tamen cogit vires inferioꝛes viuificantes ⁊ ſenſifi⸗
cantes hominẽ exterioꝛẽ aſſentire abſtinentie a carmibus
7 alijs ſibi delectabilibo triſtatur:⁊ eſt illi ieiuniuʒ triſta
hile et penale.et ſic diuerſimode ↄſideratum eſt penale et
delectabile ipſi ſpũi. Juxta quẽ modũ Aug.diĩc penitenti.
Doleas ⁊ de dolore gaudeas.vñ de hoc ſolet dici eſt fere
idem de rõne.ꝙ põt ↄſiderari vt rõ:et vt natura ſᷣm autẽ

ꝙ ratõ eſt vt natuꝛa vnita ipſi coꝛpoꝛi quadã colligantia
naturali eſt illi ↄpatiens:et ieiuniũ eſt illi penale. Scoõm

aũt ꝙ eſt vt ratio finẽ facti ↄſiderans ⁊ emolimentũ ſeq̃ns
ſic eſt illi ieiuniuʒ delectabile.¶¶ Ad illud quod obijcit ex
verbo Hug.ꝙ a caritate eſt ꝓpꝛie dimiſſio et nõ a ieiunio

põt dici ꝙ licet a caritate ſit ꝓgrie dimiſſio foꝛmaliter ſiue

cauſaliter: nibilominꝰeſt a ieiunio.ſ.cooꝑatiue ſiue ĩſtru
mentaliter. Juxta verbũ de articulis fidei p̃ᷣtactum. ¶ Ad

illud qð addit᷑ vltra ex verbo p̃dicto.ſcʒ ꝙ nullus motꝰca⸗
ritat᷑is eſt ſatiſfactoꝛiꝰ:&ᷓ nec opꝰinfoꝛmatum caritate.põt

dici ꝙ nullũ opus eſt meritoꝛiũ.niſi vel elicitiue ſit opꝰ ca/
ritatis:et tũc eſt meritoꝛiũ foꝛmatłr.vel de ſe vel imꝑatie.
opus aũt elicitũ ex alia virtute et imꝑatũ a caritate reue/
ra meritoꝛiũ eſt. aũt ſic babet᷑ er verbis Dug.ꝙ a ca⸗
ritate eſt ꝓprie verũ eſt radicaliter.caritas em̃ radix ẽ me⸗
riti et ſatiſſactõnio.¶¶ Ad illud quod obijcit᷑. ꝙ in ieiunio
eſt afflictõ nature.⁊ ꝗpter h̊ eſt ſatiſfactoꝛiũ: cuʒ afflictõ
non durat ⁊c.põt dici ꝙ vt tactum eſt.ieiunium de ſe ẽ pe⸗

nale ꝓpter quod ſatiſfactoꝛium: qᷓuis non ↄtinue affligat

non em̃ neceſſe eſt ad hoc ꝙ ſit ſatiſfactoꝛium ꝙ ſemꝑ actu
aliter affligat:ſed habitualiter.voluntas enim infoꝛmata
caritate affligendi ſe ieiumo id eſt ieiunandi ſiue affligen⸗
di ſe abſtinendo ab illis quoꝛuʒ abſtinentia de ſe eſt pena
lis et afflictio.cuiuſmodi eſt abſtinentia a carnibo.⁊ alijs
que ſunt vtentibus delectabilia.cum actuali eoꝛundẽ ab⸗/

ſtinentia eſt ſatiſſactoꝛia.artatio enim ab hmõi delectabi

libus cum vſu minus delectabiliũ.licet aliqua ↄcurrente
conditione non affligat: nibilominus de ſe eſt afflictiua.
Vngde q;tuʒ ad hec eſt ſatiſfactoꝛia.q¶ Ad illud quod obij⸗

citur.ꝙ actus virtutis ad quem tenetur homo naturalit᷑.

licet ſit meritoꝛius non eſt ſatiſfactoꝛius ⁊c. poteſt dici.q;
ieiunium vltra ꝙ eſt actus virtutis: ſupererogat emendã
ſoluit ⁊ ſatiſfacit.Quõ aũt vltra eſt opus virtutis põt ſu⸗
pererogare:tanget᷑ infra vbi deteꝛminabit᷑:quomõ ieiuni
um eſt opu ietati⸗

Irticulus ſecundns

cti in ꝑtem per aliquas diffeꝛentias ꝑticulaẽs
Et pꝛio de ieiunio iniũcto ab eccłia.i.ↄfeſſoꝛe.
ffactoꝛiũ. ſic:videtur ꝑ hoc ꝙ tale ieiuniuʒ
ſcilicet iniunctum ab eccleſia eſt pars ſatiſfactionis.ergo
eſt ſatiſfactoꝛiũ.alłs eccleſia deciperet penitentes.¶ Pre.
idem videtur per diffinitionem ſatiſfactionis poſitam a
HGꝛego.in pꝛobleumate pꝛecedenti.et per hoc quod ibideʒ
dictũ eſt.ꝙ ieiuniũ diluit pcta.vt habet᷑ ex quadam glo.

Pꝛe. oĩs faciẽs rẽ ea intentõe q̃ fieri pᷣcipit᷑:finẽ aſſeꝗt ꝓ

pter quẽ pᷣcipit᷑ieiuuãs tali ieiunio.ſ. iniũcto ẽ hmõi:ꝗa
ad h̊ ꝓpꝛie ẽ iniunctũ ſibi illud ieiuniũ.vt ꝑ illð ſatiſfaciat

Hnſequenter querit᷑ ð efficacia ieiunij contra⸗

der ſit lati

ſic
Gi
hoe
toſe
lye⸗
dooſ
IMin
ſtpe
per
ſel ali
coria
catnr
ſuſ̃
liamm
Wͤ⸗
Wp⸗
ſend
ſei
f
desr
chtn⸗
pena
beccg

— — SsSe —

——

Queſtio

te peecatis qꝗᷓ eſt ſacerdoti ↄfeſſus: ieiuniũ tale eſt ſatiſſa
ctoꝛiũ.Contra.in babentibo rõnem vniuocã. eadeʒ eſt
ratio in vno ⁊ in om̃ibo.vt ſi mia ſoꝛtis eſt ĩmoꝛtalis ⁊ cu⸗
iuſlibet hboĩs.hoc ſuppoſito arguit ſic. Nulla impletio pꝛe
cepti eſi ſatiſfactoꝛia.vt pʒ de pceptis decalogi:q̊ cũ iniun
ctũ ieinniũ ſit pceptum vt ſuponit᷑ ad pñs:̊ c.4:! Pret.
nihil qð eſt ↄtra voluntatẽ ſatiffacientis eſt ſatiſfactoꝛiũ.
ieiuniũ iniunctũ eſt hmõi:qꝛ eſt pena.et nihil eſt pena ni⸗
ſi qd ↄtra voluntatẽ ſᷣm Anſel. cum illud maxime nõ ſit
voluntarie aſſumptũ ſed inuito iniunctũ aliquando ̊ ꝛc·
Pꝛe.Aldich. vj. Indicabo tibi hõ ⁊c̃.ſic nihil eſt ſatiſfa⸗
ctoꝛiũ niſi qð deus reqꝗrit ab hoĩe.ieiuniũ nõ eſt hmõi:qꝗa
ibi dr iudiciũ et miſcdᷣiam ⁊ ſollicitũ te ambulare cũ deo
tuo.ſ̊ ieiuniũ nõ eſt aliqð illoꝝ:̊ ⁊c.¶ Rñ.ꝙ ieiunium
iniunctũ a ſacerdote eſt ꝓprie ſatiſfactoꝛiũ.et nõ ſolũ reali
ter:ſᷣ et ſacraliter.¶¶ Ad illud qð obr in cõtrariũ.ſ.ꝙ nul
la impletio pᷣcepti ẽ ſetiſfactoꝛia ⁊c.põt dici.ꝙ ẽ pᷣceptum
nature: diſcipline.ad pꝛimũ tenet᷑ homo ex inſtinctu na
ture:ad aliud ex inſtitutõe oꝑis erga illud qð eſt pᷣceptuʒ
ex inſtinctu nature nõ eſt ſatiſfactoꝛiũ.ſ̊ ſi eſt opꝰpꝛecepti
diſcipline.ſiue a deo ſiue ab boĩe pᷣcipiat᷑.cũ pꝛius eſſ in⸗
differens:tale põt eſſe ſatiſſactoꝛiũ: ̊ cum ieiuniũ nõ erat
pꝛius pᷣceptum.ſ̊ p̃cipit᷑ vel iniungit᷑ vt ſatiſſaciat. ꝗꝓprie ẽ
ſatiſfactoriũ:non obſtante ꝙ ſit pᷣceptũ.¶ Ad aliud dõm
ꝙ eſt ↄtra voluntatem eſt duplr.qꝛ volũtas accipi põt.vel
vt natura:vel vt ratio.pᷣmo mõ em̃is pena ẽ ↄotra volunta
tem.ſed ſcdo mõ non.ĩmo rõnata voluntas facit delecta⸗
ri in afflictõibo. vt ptʒ in martiribo ꝗ reficiebant᷑ in bmõi
Ad hoc aũt qð ſit ſatiffactoꝛia opoꝛtet ꝙ nõ ſit ↄtra volũ
tatem rationatiuã. bñ tñ põt eſſe ↄtra voluntatẽ naturalẽ.
Ad illud qð obijcit᷑ ꝑ illud verbũ Mich.vj. Indicabo
tibi o hõ ⁊c̃.põt dici.ꝙ ieiuniũ ↄtinet᷑ ſub aliqͥ illoꝝ q̃ cõ/
tinent᷑ in illa auẽte.ſcʒ facere iudiciũ ⁊ miſcðᷣiam:⁊ ſolli⸗
citũ ambulare cũ deo.qꝛ iudiciũ eſt diſcuſſio ↄſcie ſub quo
ↄtinent᷑ quodãmodo.ↄtritio.ↄfeſſio.ſatiſfactõ.Similiter
quodãmodo ſub miſcðia:qꝛ miſcðia cuiuſlibet dʒ incipe/
re a ſeipo.hõ aũt ſecũ facit miſcdᷣiam cũ ſe refrenat a dele⸗
ctabilibo carnis ⁊ ſe affligit. YJuxta illud Ecci.xxx. Mile⸗
reꝛe aĩe tue placẽs dro.Item cũ ieiuniuʒ iniungit᷑ ad hoc
ꝙ penitẽs agat dignos fructus pnie.et ſufficiens fiat ⁊ cõ
ueniens emenda ꝓ pcto ad qð reꝗꝛitur nõ modica ſollici⸗

tudo:ↄtinet᷑ fub tercio.qð eſt ſollicitum ambulare cũ do.
Articulus tercius

Onſequẽter querit᷑ de ieiunio indicto ab eccĩa
vel inſtituto facta in caritate. vtrum ſit ſatiffa
2 toꝛiũ.⁊ idem volo dici indictũ 2 inſtitutũ.
ſicꝛ videt᷑.qꝛ ad hoc inſtitutũ eſt ieiuniuʒ vt illo curet᷑ aĩa.
Vñ greg. in collecta quadã.Cõcede vt hoc ſolẽne ieiuniũ
qð aiabo coꝛꝑibuſq; curãdis ſalubꝛiter inſtitutũ eſt:deuo
to ſeruitio celebꝛemꝰ.Ex hoc ꝑʒ ꝙ ieiuniũ inſtitutũ eſt ad
hoc ꝙ ipᷣe aĩe curent᷑.omne aũt tale eſt ſatiſfactoꝛiũ:ergo.
¶ Pꝛe.ad hoc qð aliqð fit ſatiſfactoꝛiũ.nõ reqruntur niſi
duo.ſ.ꝙ ſit penale:et infoꝛmatũ caritate.tale eſt ieiuniuʒ
iniunctũ ab eccłia:qꝛ tale ieiuniũ rõne alicuiꝰqð eſt ĩ ipſo
eſt penale.et ſi nõ ſentiat᷑ aliqñ rõne feruoꝛis caritatis. vł
oplexioms.vel ↄſideratõnis finis ſiue vtilitatis ↄſeq̃ntis
vel alicuiꝰhmõi.¶ Pꝛe.elyna iniuncta ab ecclia ẽ ſatiſfa⸗
ctoꝛia.q̊ et ſilłr eſt ieiuniũ inſtitutũ ab eccłia.i Si autẽ di⸗
catur ſicut quidã dicũt.q ieiuniũ iniunctũ ab eccĩa nõ eſt
ſatiſfactoꝛiũ:qꝛ ad illud tenent᷑ om̃es.Contra.ad patien-⸗
tiam in flagellis tenent᷑ om̃es ꝓ loco et tꝑe.⁊ tñ patiendo
volũtarie flagella ⁊ in caritate ſatiſfacit ꝗs qñq;.gj̊ ⁊c. O
aũt patientia in flagellis ſatiſfacit gs: pʒ auẽte Amb.iiij.
ſen. diſ. xx.vbi dr. Pꝛima ↄſolatio ẽ qꝛ nõ obliniſcit᷑ miſe⸗
reri deꝰ. Scða ꝑ punitõeʒ vbi et ſi fides deſit: pena ſatiſ⸗
facit ⁊ relenat.et exponit illã mgr̃ caplo ſequenti.qꝛ q fi⸗
des deficit.i.oↄſcientia pct᷑i:id eſt qñ aligs neſcit ſe hre pec⸗
catuʒ et tñ habet vnde flagellat᷑ a deo.ſi patienter ſuſtinet
pena illa ſatiſfacit ꝓ pcto.et etiam ↄſiat ꝙ ⁊ ſi nõ baberet
peccatum teneret᷑ patienter ſuſtinere: exquo eſt voinntas

c).

cel:ergo pꝛima eſt vera. Contra.nihil ad qð equaliter
tenetur innocens ⁊ peccatoꝛ eſt ſatiſfactoꝛiũ.! Pꝛe.ieiu/⸗
nium illud nõ eſt ſatiſfactoꝛiũ ꝓ peccatoꝛibo vel ꝓ innocẽ⸗
te vel confitente. Jeiunium enim indictum ab eccleſia nõ

eſt ſatiſfaxtoꝛium ꝓ peccatoꝛibo:quia nibil faciunt qð pia

ceat deo vel qͥ mereant᷑.nec ꝓ innoc᷑te:qꝛ nõ hʒ ꝓ q̊ ſatiffa
ciat.nec ꝓ penitẽte:qꝛ nõ ſatiſſacit ꝓ pctis ꝑillð ad qð an
teqᷓ; peccaret tenebat᷑.qð ptʒ ꝑ diffinitõneʒſatiſfactionis.
4 Pꝛe. nullus reddens decimas ſatiſſacit ? ſi mereat᷑.qð
pʒ. Si aliꝗs dʒ regi cenſum ⁊ nõ reddit ad terminuʒ.non
ſatiſfacit de emenda.ſic bõ dʒ deo pᷣcepta. et ſi trãſgredit᷑
cadit in emendã.ſi reddit nõ ſatiſſacit: vltra pᷣcepta oꝑ⸗
tet eum addere aliꝗd ad boc ꝙ ſatiſfaciat.ſᷣ ꝑ ieiuniũ in/
dictum ab eccłia ſoluunt᷑ decime.ſᷣm Gꝛeg. de ↄle. dil. v. et
Fm Caſſia.de collatõnibo patrũ.et ſᷣm yſið.li.j. de officõ
&̊ illud ieiuniũ nõ eſt ſatiſfactoꝛiũ.4: ꝛe.om̃e ſatiſfactoꝛi
um vel eſt voluntariũ vel neceſſariũ.vel ptim tale:et ꝑtim
tale. Jeiuniũ ſtatutum ab eccłia nullum hoꝝ eſt.volunta
rium em̃ nõ eſt.quia eiꝰoppoſituz eſt tranſgreſſio. Qec eſt
neceſſariũ vt videt᷑ qꝛ Herñ.in li.de pᷣcepto ⁊ diſpenſatõe
dicit.ij.c.ꝙ dictũ eſt ncciũ rurſum ⁊ hec tria ſbdant᷑.ſlabi
le.ĩmobile.incõmutabile.Et quidẽ ſtabile dixerim.quod
ita eſt neceſſariũ vt nõ cuilibet hbomĩ illud phas ſit:niſi ſo
lis diſpenſatoꝛibo miniſterioꝝ dei.i.pᷣpoſitis.Cõſequẽter
iiij. c.dicit.neceſſariũ dictũ qð ĩmobile noiaui. illud intel
ligo ꝙ nõ ab hoiĩe tradit᷑ ſed diuinitꝰ ꝓmulgat᷑.niſi a deo
ꝗ tradidit:mutari om̃i mõ nõ patiet᷑. Conſequẽter eodem
capitulo dicit.iam vero neceſſariũ incõmutabile qð acci⸗
pi velim. equidem nil ↄgruentiꝰꝙᷓ qð diuina cõſtat. ita et
eterna rõne firmatum. vt nulla ex canſa poſſit vel ab ipſo
deus aliquatenus ĩmutari.Et infra eodem caplo. primã
5neceſſitatem cuiq; facit ſua in ꝓmittendo volũtas.ſecũ⸗
dam pᷣcipientis auẽtas.terciaʒ pcepti dignitas. Hoc ſup
poſito ſic arguo.Jeiuniũ non eſt neceſſariũ primo mõ:qꝛ
in neceſſitate põt aliꝗs frangere ieiuniũ ſine diſpenſatiõe
⁊ auẽte ſuꝑioꝛis.nec eſi neceſſariũ ſcdðᷣo vel tercio mõ: ꝗa
et mutari põt pᷣceptũ a ieiunio ⁊ ab alio qᷓ a deo. et ſic nõ
eſt voluntariũ nec neceſſariuʒ nec ꝑtim ſic nec ꝑtim ſic po⸗
teſt eſſe:quia ſic ſimul obligaret et non obligaret.qꝛ quod
voluntariũ eſt nõ ligat:qð neceſſarium eſt ligat.q̊ videtnꝛ
ꝙ; hmõi ieiuniũ nõ ſit meritoꝛiũ nec ſatiſfactoꝛiũ. Pꝛet᷑.
Leui.xxvij.pᷣmogenita q̃ ad deũ ꝑtinent nemo ſigmificare
poterit et fouẽ.⁊ ̊ qꝛ pꝛimogenita eꝛãt debita: q̊ illo qð de
betur nõ fit ſatiſfactio.4l Rñn.ddm ꝙ ieiuniũ indictũ ſiue
inſtitutũ ab eccłia bñ in caſu eſt ſatiffactoꝛiũ.ſi iniungat᷑
ab eccłia ex aliq̃ ↄuenienti rõne.¶ Ad illuo qð obr.ꝙ ni⸗
hbil eſt ſatiſfactoꝛiũ ad qð tenet᷑ eq̃iter et innocens ⁊c̃. põt
dici ſiẽ tactũ ẽ.ꝙ ieiuniũ inſtitutũ eſt ſatiſfactoriũ inqtũ
eſt iniunctum ab eccleſia.inqtum aũt non eſt iniunctum
ab eccłia:nõ eq̃liter tenet᷑ peccatoꝛ et innecẽs ad illud.qꝛ
ieiuniũ inſtitutũ ab eccłia ligat tentõne pᷣcepti diſcipline:
nõ tñ tentõne q̃ obligat pᷣceptũ nature ſine pceptũ moꝛale
ꝓpter qð ieiunium illud iniunctuʒ non equaliter obligat
peccatoꝛes:quia vnũ obligat debito ſimplicis obedientie
aliũ et debito obedientie et debito rigoꝛis iuſticie. Pꝛet᷑.ñ
tm̃ eſt inſtitutũ ad meritũ:ſed ad repſſionez ſomitis et cu⸗
ſtodiã virtutũ.et emendã delictoꝝ· Vñ ſi innocenti non ?
ſatiſfactoꝛiũ delicto: nõ eſt niſi qꝛ innocens ſine delictoẽ
Actus em̃ actinoꝝ ſunt in patiente ⁊ diſpoſito.4 Do il⸗
lud qdð obijcit᷑.ꝙ illud ieiuniũ nõ eſt ſatiſſactoꝛiũ ꝓ inno⸗
cente neq;ʒ ꝓ pctoꝛe.neq; ꝓ penitẽte.qꝛ penitẽs nõ dz ſatiſ⸗
facere de pct᷑is ſimul ꝑ illa ad que anteqꝙᷓ peccaret tenebat᷑
tentõne pᷣcepti diſcipline:põt dici ꝙ non tenent᷑ ſideles ad

ieiunia inſtituta ab eccleſia tentõne pᷣcepti nature ſ̊ diſci⸗

pline.in illis aũt ad qᷓ tenemur tentõne pᷣcepti diſcipline.
põt miniſter eccleſiaſticus diſpenſare virtute clauium. et
illud quod eſt ſic debitum:facere ſatiſfactoꝛium. Nota er⸗
go ꝙ eſt teůtio quam facit pᷣceptum diſcipline bac tentõne
tenetur ad ieiunia eccleſie. quia ergo intentio eccleſie in⸗
ſtituentis eſt ꝙ ieiunia ſunt ſatiſſactoꝛia: poteſt miniſter
eccleſiaſticus hec ieiunia iniungere in peccatorum ſatil⸗

factioneʒ.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ nullꝰreddens decimas
illas ⁊c. dm ꝙ reddẽs decimas ſua anẽte nõ ſatiſfacit:
ſᷣ ſi diſpenſatõe hñtis ptateʒ clauiũ iniũgẽtis ſolutõeʒ de
cimaꝝ in ſatiſſactõʒ exeꝗtur qð ẽ ſibi iniunctũ:⁊ illa ĩten
tione q̃ eſt iniũetuʒ fatiſſacit.⁊ intendo de decims tꝑm.et
foꝛte de alijs ẽ ſitr. Cuʒ dic nullꝰſoluẽs tecimas ſatiſſa
cit.põt dici ꝙ hec eſt vera initum ſoluit vt decimas:pᷣ in⸗
q́;tum diſpenſatõe ⁊ oꝛdinarij iniũctõe.cuiꝰẽ de talib or⸗
dinare ſoluit vt ſatiſſaciat nõ ẽ vera:ĩmo ſic ſoluẽs ſatiſfa
cit.¶ Ad illud qð obr̃.ꝙ ieiuniuʒ ſtatutũ ab eccĩa nõ eſt
volũtariũ.qꝛ eiꝰoꝓoſitũ eſt trãſgreſſio.põt dici vel qꝛ ꝗꝓpo
ſitum eſt dictatũ a nata ſiue pᷣceptuʒ nature:vel q; eſt pce⸗
ptum diſcipline.Si oppoſitũ alicuiꝰeſſʒ trãſgreſſio.qꝛ pꝛo
poſitũ eius eſſet pᷣceptũ nat᷑e.ſiue dictatũ a nat᷑a. tunc bñ
ſeq̃ret᷑.oꝑpoſitũ hmõi ẽ trãſgreſſio:q̊ ꝓpoſitũ nõ eſt volũta
rium.qꝛ voluntariũ ſumit᷑ in argumẽto ſᷣm ꝙ voluntari⸗/
um diuidit ↄtra natale:ſ oꝓpoſitũ ieiunij iniũcti eſt tranſ
greſſio:qꝛ ieiuniũ tale ẽ p̃ᷣceptũ diſcipline.et ꝓpter h̊ nõ ſe⸗
quit᷑:eius opꝓpoſitũ ẽ tranſgreſſio:̊ hoc nõ ẽ voluntariuz.
hoc argumentũ explanabit᷑ infra vbi determĩat᷑. vtruʒ ie⸗
iuniũ ſit nccium vel voluntariũ.¶. Ad illud qð obr̃ ꝑ ulð
euitici.pᷣmogenita q̃ ad xeũ ꝑtinent nemo ſctificare po⸗
terit ⁊c.dicũt quidã ꝙ nõ eſt ſile de voto⸗ ſatiſfactõne:qꝛ
votũ opponit᷑ ei qð ꝗs tenet᷑ ex debito pᷣcepti diſcipline.et
ſi nõ nate. Pꝛe.ẽ votũ nccĩtatis:⁊ votũ volũtatis.ad pri⸗
mũ quiſq; ſe obligat ꝑ baptiſmũ qᷓuis als teneret᷑. De ſe⸗
cundo &&nõ de pᷣmo veꝝ ẽ ꝙ nullꝰvouet qð dz: ſ̊ ſine p̃iu⸗
dicio dico. ꝙ voto qͥ obligat᷑ gs debito pᷣcepti diſcipline:
põt ꝗs ſatiſfacẽ diſpenſatõe hbntis vſus clauiũ in caſu.veꝛ
bigra.ſi aligs eſſet voto obligatꝰad ieiuniuʒ valde graue
qð nõ modica difficultate poſſet ſoluẽ.et caſu aliq attige⸗
ret ꝙ illi eidẽ ex cauſa aliq deberet iniũgi pnĩa ẽuis:bene
licẽt ei ſatiſfacẽ ieiunio cui erat aſirictꝰvoto diſpenſatõne
ill cuiꝰauẽte illi iniũgenda eẽt pnĩa ſatiſfactoꝛia.ſi iniun⸗
geret illi ꝑtem illiꝰieiunij ad qð voto ſe aſtrinxerat.

rticulus quartus

Onſeqnter querit᷑ e ieiunio aſſumpto.vtrum
factũ in caritate ſit ſatiſfactoꝛiũ. Eꝛ ſic:vidr̃.
2 rõne q eſt penale ĩ caritate nõ ſuſtinet ſecuʒ
ct ⁊ rõne q̃ eſt penale in caritate delet penã: & in ta⸗
li ieiunio ſunt duo q̃ ad ſatiſfactõeʒz exigunt᷑ et etia ſuffici
unt.ſ.ſuſtinentia pene et caritas: ⁊c̃.¶ ꝛe.iſie ieiunãs
ieiunio aſſũpto punit᷑ tłi ieiunio n fruſtra. exqͥ ̊ ieiuniũ
exercetur in caritate.exquo ꝗᷓ non ↄſurgit duplex tribula⸗
tio.vt habet᷑ Qaum pᷣmo.aſia littera.non iudicat deꝰbis
inidipſum. relinꝗtur ꝙ iſtud eſt ſatiſfactoꝛiũ: qꝛ reddit ie
iunantẽ indignü pena debita:g̊ ⁊c.¶ Pꝛet᷑.nihil eſt ſatil⸗
factoꝛiũ vel meritoꝛiũ niſi voluntariũ.vnde om̃e qð eſt ſa
tiſfactoꝛiũ vel meritoꝛiũ eſt voluntariũ:ſed ieiuniũ aſſum
ptum ↄcernit voluntariũ.nihil em̃ aſſumitur ſic niſi ſit vo
luntariũ:ergo cum voluntariũ in caritate exercituʒ:et af⸗
flictiuũ.⁊ intentõne oꝛdinata infoꝛmatũ.poſito ꝙ fiat in⸗
tentõne ſatiſſaciendi deo ⁊ ecclie.non videt᷑ ꝙ aliquid de
ficiat qð regritur ad ſatiſfactõeʒ.¶ Pꝛe. magis eſt mere⸗
ri vitam eternã ꝙᷓ; pene dimiſſionẽ.ſed ieiuniũ voluntariũ
faoctũ in caritate meret᷑ vitã eternã:qᷓ cum ieiuniuʒ aſſum⸗
ptum eſt afflictiuũ.⁊ ita de genere opꝑis ſati ffactoꝛij: vidr
ꝙ ſit ſatiſfactoꝛiũ.q¶] Pꝛe.tale ieiuniũ eſt meritoꝛium vite
eterne:ſed vita eterna non põt mereri niſi omnis pena di⸗
miſſa ſit:ꝗ̊ meritoꝛiu dimiſſionis pene.jq tale ẽ ſatiſfactoꝛi
um: ⁊c Contra.oꝛdine na᷑ali ↄtritio pᷣcedit cõfeſſio
nem. 2 hec duo ſatiſfactõem: nõ eſſet ↄtritio ſufficiens.niſi
ſequeret᷑ ↄfeſſio in ꝓpoſito vel in re:̊ nec ſatiſfactio.ſᷣ ieiu
nium aſſumptũ nõ eſt oꝛdinatũ ad ↄfeſſionem . non eſt ſa
tiſfactoꝛiũ.¶¶ Pꝛe.ſatiſfactio fit mediantibo clauibus.ieiu
nium aſſumptum nõ reſpicit claues:ꝗ̊ ⁊c. Pꝛe.nullꝰeſt
vel eſſe d bet iuder ſuipſius.̊ aſſumpto iudicio ſuipſius
ſiue a ſeipſo nullus ſatiffacit: cum illud qdð facit nõ fit iu⸗
dicio recto nec debito:ſed in ieiunio voluntaꝛie aſſumpto
eſt aliquis iuder ſuipſius:ergo ꝛc. ¶ RKñ. poteſt dici ꝙ

ieiuniuim aſſumptum in caritate factum: 2 ſi non ſit ſatilſ:
factoꝛium ſacramentaliter:tamen eſt ſatiſfactoꝛiuʒ realit᷑
adminus in caſu.ſcʒ pꝛecedente ↄtritõne et ↄfeſſione.non
iniuncta ſcʒ ſatiſfactõne ex aliqua cauſa.vel ex indiſcreti⸗
one ſacerdotis vel negligentia vel incuria.¶¶ Ad illud qð
pꝛimo obijcit᷑.ꝙ ieiuniũ aſſumptũ non eſt oꝛdinatũ ad cõ
feſſionem.&̊ ⁊c. põt dici ꝙ ĩmo vᷣm ꝙ eſt ſatiſſactoꝛium.qa
ad hoc ꝙ ſit ſatiſfactoꝛiũ ſuxponimus ꝙ eſt oꝛdinatum ad
ofeſſionem ⁊ ↄtritõnem.ſi pot haberi facultas cõfeſſoꝛis.
ſi em̃ negligat᷑ vel ↄtemnatur ↄfeſſio:nunqᷓ erit ieiuniũ aſ⸗
ſumptum ſatiſfactoꝛiũ. Dic aũt notandum eſt.qꝙ cõfeſ⸗
ſionem ſacr̃alem ſequit᷑ rite ſatiſſactio ſacr̃alis.tamen ſa⸗
tiſfactio realis qñq; ſequit᷑ ſucr̃alem ↄfeſſionem.vt in cãu
pᷣtacto.⁊ realis ſatſſſactio qñ ſequitur ↄfeſſioneʒ habitu⸗
alem: vtpote qñ abſente ſacerdote manet peccatoꝛ in ꝓo⸗
ſito ↄfitendi ſacerdoti q aderit copia ſacerdotis.qñq; cõ
feſſionem ſacr̃alem que actu fit ſacerdoti.qñ ergo ꝗs vo⸗
luntarie aſſumit ieiunium ſibi non habita ſacerdotis co⸗
pia:illud ieiuniũ non eſt ſolum meritoꝛiũ:ſed ſatiſfactoꝛi
um in foꝛo dei:qñ autẽ aſſumit᷑ copia habita ſacerdotis.
⁊ in tali caſu ponit᷑ queſtio nr̃a:adbuc eſt ſatiſfactoꝛiũ in
foꝛo dei realiter:⁊ ſi non ſacr̃aliter.q¶ Ad illud qð obijcit.
ꝙ ſatiſfactio dependet a clauibo ⁊c̃.põt dici ꝙ ieiuniũ aſ⸗
ſumptum quodãmodo dependet a clauibo.quia q;tum ad
hoc qð pᷣſuponit:oꝛdinat᷑ ad ↄtritõnem ⁊ ↄfeſſionem. pꝛe⸗
terea adhuc ꝗa ieiuniũ aſſumptũ oꝑatuꝛ ſᷣm fidem claui/
um. Ad illud qð ſequit᷑.ꝙ nullus eſt iudex ſuipſius ⁊c.
põt dici ꝙ verũ eſt ꝑ ſe loquẽdo.ſcʒ ſᷣm eandeʒ rõnem.ſed

Fm aliam ⁊ aliã rõneʒ põt ꝗs eſſe iudex ſuipſius. Hoc pʒ

ex glo:j.Corin.xj.ſuꝑ illud.Si noſmetipſos diiudicare⸗
mus nõ vtiq; diiudicaremur ⁊c̃.que eſt. verſet᷑ añ oculos
imago iudicij futuri:⁊ aſcendat homo aduerſus ſe tribu⸗
nal.atq; ↄſtituto in coꝛde ſuo iudicio:aſſit accuſatrix co⸗
gitatio 2 teſtig ↄſcientia. ⁊ carnifer timoꝛ.inqe quidẽ ſan⸗
guis anime ↄfitentis ꝑ lacrimas ꝓfluat.poſtremo talis

ſententia ꝓferat᷑:vt ſe indignũ bomo indicet ꝑticipatione

coꝛꝑis ſanguinis dñi ⁊c̃.veꝛba ſunt Nug.

rticulus quintus

Onſeq̃nter querit᷑ de ↄꝑatione boꝝ adinuiceʒ
Et querit᷑ qʒ hoꝝ eſt magis ſatiſfactoriũ? Et
videt᷑ ꝙ ieiuniuʒ aſſumptũ ſic:vnũquodqʒ opꝰ
inus debitũ tanto magis gratum: ſed ieiunium
aſſumptum eſt hmõi reſpectu alioꝝ:̊ eſt magis gratuʒ ⁊
magis recõciliatiuum.q¶ Pꝛe.om̃e meritoriũ ſiue ſatiſfa⸗
ctoꝛiũ eſt voluntariũ.qꝛ opoꝛtet ꝙ illud qð eſt tale ꝙ a vo
luntate ꝓcedat.⁊ magis voluntariũ magis ẽ ſatiſfactoꝛiũ
⁊ minꝰvolũtaꝛiũ minꝰ: ſed inter iſta ieinniuʒ aſſumptum

videtur magis voluntariuʒ. ergo ⁊c ¶ ¶ Contra.j.li.Cur

eꝰhõ.v.c.om̃is faciẽs volũtarie illud ad qð tenet᷑:magis
meret᷑ ꝙᷓ ſi nõ teneret᷑:̊ indictũ ieiuniũ et etiam iniunctũ
magis eſt ſatiſfactoꝛiũ qꝙᷓ; noluntariũ tm̃. Auctoꝛitas anſ.
hec eſt.Eſt neceſſitas qua maioꝛ bñficioꝛum gratia debet᷑
cum em̃ aliquid in neceſſitate ſui ſubiacet benefacit inui⸗
tus:aut nulla aut mioꝛ debet᷑ ei gra.cum vᷣo ipe ſponte ſe
nccĩtati bñfaciendi ſubdit.nec inuitꝰiaʒ ſuſtinet:tunc ma
ioꝛẽ bñficij gr̃am meret᷑.nõ em̃ hec dicẽda ẽ neceſſitas ſed
gratia.quia nullo cogente illam ſuſcepit aut ſeruat ſed ꝗ⸗
tis.am ſi quid hodie ſponte ꝓmittis cras te datuꝝ: ea⸗
dem cras voluntate das:quis neceſſe ſit cras te reddẽ ꝓ⸗
miſſum ſi potes:aut mentiri.non tñ minꝰtibi dʒ ille ꝓ im⸗
penſo bñſicio cui das.ſi nõ ꝓmiſiſſes:qm te debitoꝛẽ ante
tp̃s datõnis illi facere nõ es coactꝰ.Tale eſt em̃ cuʒ quis
ſete ↄuerſatõnis ſponte vouet ꝓoſitum.qᷓuis nanq; Pᷣua
re illud neceſſitate debeat ne danatõneʒ incurꝛat.⁊ licʒ co
gi poſſet ſeruare ſi nolit.ſi tamen non inuitus ſᷣuat quod
vouit:non minus ſed magis eſt deo gratus ꝙᷓ ſi nõ vouilſ⸗
ſet.qm̃ non ſolum ↄmunem vitam.ſed et rei licentiaʒ ſibi
ter deum abnegauit. nec ſancte viuere dicendus eſt ne⸗
ceſſitate:ſed eadẽ ſibertate q̃ vouit.¶ Pꝛe. bono ſimplr op
ponit᷑ malũ ſimptr. bono in genẽ malum in genẽ. bono ex

0lin
bine⸗
lcto
cie
Uüte⸗
Bac
eceſc
hit lx⸗
cunc⸗
Ref
tatee
diren
ppꝛi⸗
dum
dimit

it
i
8
5
⸗
1d
8.
⸗
ſ,

n

,
d
e⸗
4

—,.wNe᷑0 ſK&-,

¶ Nueſtio

circũſtantia malũ ex circũſtantia:in medio? indifferens.
Simplr magia malo opponit᷑ magis bonũ. et hoc ẽ ſᷣm
Hug.ſupᷣ.⁊ ſᷣm phm.ij.pꝛioꝝ ca.de ↄuerſiuo ſylogiſino.
ſed oppolitũ ieiunij indicti ⁊ iniuncti eſt traſgreſſio volun
tarij: nõ &̊ illa magis ſunt bona ꝙᷓ iſta. c. ¶ Pe. ome ie
iuniũ ſi ſit ſatiffactoꝛiũ bʒ ꝓprie a clauibo vel in fide vel ĩ
re. ̊ iniunctũ magis hʒ a clauibo ꝙᷓ aliud: iſtud eſt ma⸗
gis ſatiſfactoꝛiũ qᷓ aliud.a indictũ magis qᷓ aſſumptũ: ga
a diſpenſatoꝛibo ecclie eſt traditũ.a illi hñt piatem claui⸗
um 7 maxime dñᷣs papa a qͥ eſt indictũ. ᷓ inter iſta minus

ſatiſfactoꝛiũ eſt volutarie aſſumptũ:⸗ maxie ſatiſſe oriũ
eſt iniunctũ medio vpo modo indictũ ieiuniũ ¶Rñ ad B
tacta

dðm ſine melioꝛis pᷣiudicio ſnĩe.ꝙ inter ieiunia pre
magis eſt ſatiſfactoꝛiũ iniunctũ.pꝰillud indictum peindi⸗
ctum volũtarie aſſumptũ. Ao boꝝ euidentiaʒ nota. ad hᷣ
ꝙ ieiuniũ ſit ſatiſfactoꝛiũ ↄplete pᷣter genus oꝑis ⁊ infoꝛ⸗
mationẽ caꝛitatis(hec em̃ duo ſubſternunt᷑) opoꝛtet ꝙ ſit
volũtariũ.qꝙ ſit ſiłr efficax a virtute clauiũ et in generali
et in ſpaãli.Yeiuniũ aũt iniunctũ hʒ pꝛimũ:q volutariũ ẽ.
hʒ ſimiliter ſedᷣm et terciũ:qꝛ hʒ efficaciã a clauibo ĩ gene
rali et in ſpeciali. In generali qꝛ habentes pꝛimã ſine pᷣci
puam virtutẽ clauiũ ſiatuerũt.vt ſacerdotes ſic iniũgerẽt
Vñ babet᷑ a Caſſia.qꝛ ſancti ſacerdotes hñtes poteſtateʒ
clauiũ.hoc inſtituerũt:habet etiã efficaciã a virtute claui
um in ſpeciali.qꝛ illi ꝗ iniungũt ieiunia in ſatiſfactionem
virtute clauiũ: hoc faciũt in ſieiunlo voluntario nõ eſt niſi
pꝛimũ.iꝙ eſt voluntariũ.qꝛ directe ⁊ ꝑ ſe nõ habet virtu
tem clauiuzʒ.· in iniuncto ieiunio ſunt tria ꝓpter qð magis
ſatilfactoꝛiũ.¶ Ad hoc ̊ pꝛimo obr ↄtra h ꝙ vnũquodq;
opꝰquanto minꝰ cbitũ tanto magis gratũ ⁊c̃.põt dici ꝙ
magis debitũ ⁊ minꝰduobo modis accidit.Fm ꝙ dĩ debi⸗
tum duobo modis.ſ.neceſſitatis ⁊ voluntatis. Et dico de
bitũ volũtatis:qð pure mera volũtate efficit᷑ debitũ.vipo⸗
te qñ ꝗs ſua ſponte obligat ſe ad aligꝗd.et facit ſe debitorẽ
cuiꝰantea nõ erat tebitoꝛ. Debitum dico neceſſitatis: qð
nõ efficit᷑ mera voluntate ſiue obligatõne ſpontanea debi⸗
toꝛ:vᷣ lege nature ⁊ electõne ꝓprie tutis obligat ⁊ ſe debi⸗
toꝛem reddit.hoc alijs ðbis ſolet dici.ꝙ eſt cebitũ amoꝛis
et debitũ legis qð in idem redit. Dicendũ eſt ̊ de pꝛimo.
ſcʒ de debito volũtatis.ꝙ hoc ẽ veruũ quãto magis eſt debi
tum. tanto magio ẽ Sene hoc ẽ falſum ꝙ qnto magis
cæbitũ tanto minꝰeſt gratum: de alio modo tebiti foꝛtaſſe
verũ eſt:⁊ quãto magis eſt debitũ tanto minꝰ gratũ. qa g
ieiuniũ iniũctũ eſt debitũ neceſſitatis.qð bʒ originẽ a vo⸗/
lũtate.lʒ ſit magio debitũ q; aſſumptũ:nõ tñ ẽ minꝰ gratũ
ſed magis. ¶. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ aſſumptũ ieiuniũ eſt
magis voluntariũ ⁊c.põt dici ꝙ aſſumptũ ieiuniũ nõ int
pꝛetat᷑ magis voluntariũ qᷓ imunctũ:licet iniunctũ magis
ſit neceſſariũ.qꝛ neceſſitas oꝛiginẽ hʒ a voluntate.obligat
em̃ ſe penitẽs illi neceſſitati nõ ex timoꝛe ſ̊ ex amoꝛe:ñ co⸗/
actus ̊ ſpontaneꝰ. vñ nõ eſi interpᷣtandũ minꝰ volũtariuʒ
q̃ ieiuniũ aſſumptũ. Pꝛet᷑.h̊ genꝰarguẽdi nec h nec ĩ rõne
pcedente neceſſitatẽ hʒ.hr̃et ſoꝛtaſſis ſi ↄcurꝛeret paꝛitas
in alijs.ᷣ nõ eſt ita:qꝛ ieiuniũ iniunctũ directe hʒ efficaci
am in generali et in ſpãli a vᷣtute clauiũ:qð nõ habʒ iein⸗
nium aſſumptũ.Aliꝗ dicũt ad hec argumẽta.ꝙ ieiunium
aſſump:ũ eo ꝙ videt᷑ magis volũtariũ eſi magis meritoꝛi
um:ſᷣ nõ magis ſatiſſactoꝛiũ.ĩmo ecõtrario eſt minꝰ ſatiſ⸗
factoꝛiũ qdð nõ videt᷑ neceſſariũ:cũ meritũ ꝑ ſe epẽdeot a
radice caritatis 61 Rd illa qᷓ ꝓgonun?᷑/ ꝓ alia ꝑte.qᷓ;uis g̊
tia termini poſſint ↄcedi: põt tñ rñderi.et pꝛimo aa iliud
Anſel.ꝙ ẽ neceſſitas volũtatis.i.q ꝓceſſit ex voluntate: 2
neceſſitas legio q̃ ꝗs ſe nõ obligat voluntarie.ſᷣ ſibi impo
nit ex obligatõne legis.pꝛima neceſſitas auget meritũ:ſe⸗
cunda nõ.ſicut pʒ ꝑ Anſel.li.ij. Cur deꝰhõ. Silr idem a
Herñ.in ca.de pᷣcepto: diſciplina.vbi ſic dic.qð in volũ
tate eſt ſuſcipiẽtis nõ in ptᷣate ꝓponẽtis:volũtariũ merito

dixrerim nõ ncciũ.attñ hocipᷣm ꝙ dico voluntariũ ſigs ex

ꝓpꝛia volũtate ſemel admiſerit et ꝓmiſerit deinceps tenẽ
dum: ꝓfecto in nccium ipᷣe ſibi ↄuertit.nec iam hʒ li. ar.
dimittere: quod tñ ante nõ ſuſciꝑe libeꝝ habuerit. Ideo⸗

cj.

q; qð ex volũtate ſuſcipit᷑.ex neceſſitate tenebitur.q;ꝛ oĩno
neceſſe eſt eũ reddere vota ſua q̃ diſtinxerunt labia ſua. et
ex oꝛe ſuo aut ↄdemnari bʒ aut iuſtificari.Ceteꝝ vt ait ꝗq/
dem ſanctoꝝ. felix neceſſitas q̃ in meliꝰcogit. ſi Gieiuniũ
indictũ et iniunctũ ꝓcedũt ex neceſſitate pꝛimo mõ dicta:
nihil impedit qᷓtuʒ ad hoc illa eſſe magis meritoꝛia qᷓ; vo⸗
luntaria ſicut ↄcludit rõ.ſed de illa neceſſitate nõ oportet
qᷓuis magis ꝓpꝛia rõne clauiũ hoc heant alijs ꝑibo. ¶ Ad
illud qð obijcit᷑ de pho ⁊ theoma.dðm ꝙ licet ↄcluſio poſ-
ſet ↄcedi ſᷣm ꝙ tactũ eſt.ſcʒ ꝙ ceteris paribo magis ẽ ſatil
factoꝛiũ ieiuniũ indictũ vel iniunctũ ꝙᷓ voluntariũ.qꝛ ma
ioꝛ eſt ibi virtꝰclauiũ:tñ pᷣma generalłr nõ eſt vera.vᷣ bʒ in
ſtantiã in illis regulis quoꝝ vnũ ponit alteꝝ. vt oſtendit
phᷣs.viij. topicoꝝ.nam ſanitati q̃ eſt minꝰbonuʒ ꝙ ſit ene⸗
chia:nõ opponit᷑ minꝰmaluʒ qᷓ enechie:̊ maiꝰ. nam egri⸗
tudo q̃ eſt oppoſitũ ſanitatis:ẽ magis malũ qᷓ ſit cathetia
que opponit enechie.et hec regula hᷣ fallit.qꝛ enechia poĩt
ſanitatẽ vt ibi dicit. Põt etiã inſtantia inueniri in termi⸗/
nis nr̃is.qꝛ caritas eſt maiꝰbonum qᷓ fides.vt dicit apłs:
tñ oppoſitũ caꝛitatis nõ eſt maiꝰmalu qᷓ ſit fidei.ſᷣ põt eſſe
mipeck quodcũq; moꝛtale opꝓponit᷑ caritati. fidei vᷣo non
niſi infidelitas: qᷓ magis malũ eſt aliquo paruo moꝛtali.
Silr ve impletõne p̃ceptoꝝ et ↄſilioꝝ.qꝛ qᷓuis maiꝰbonũ
ſit implere ↄſilia qᷓ pcepta:tñ nõ implere ↄſilia nõ eſt ma⸗
ius malũdato ꝙ maluʒz ſit) qᷓ nõ implere pᷣcepta ĩmo mi⸗
nus:niſi cui ↄſilia fecta ſunt pᷣeepta vt ei ꝗ vouit ea.⁊ hec
ſic ↄtingũt:qꝛ vnum ponit aliud:vt fides caritatem:⁊ im⸗
pletio ↄlilioꝝ ponit impletioneʒ pceptoꝝ.vã illa ꝓoſitio
ſic ꝓpoſita eſi.qꝙ ibi de plano videt᷑ velle pᷣs.maioꝛi bono
maius malum opponit᷑:niſi ↄferat vnum alterum vt ene⸗
chia ſanitatem.

rticulus ſextus

Onſequẽter querit᷑ de generalitate efficacie ie
iunij. Querit᷑ ̊ vtrũ ieiuniuʒ factũ in caꝛitate
MVt ſatiſ factoꝛiũ ꝓ om̃i pcto.⁊ videt᷑ ꝙ ſic: per 5
ꝙ caritas nõ compatit᷑ ſecũ culpã aliquã.ieiuniuʒ aut int᷑
omnia ſatiſfactoꝛia eſt maxime afflictiuũ:̊ eſt maxime ſa
tiſfactoꝛiũ pꝛo pena debita peccato.ſed om̃is peccati ẽ ſa⸗
tiſfactoꝛium potiſſime illud qð eſi magis afflictiuum ⁊ pe
nale:et hoc eſt ieiunium:ergo ꝓ omi peccato ſatiſfactoꝛiũ
eſt ieiunium. ¶ Pꝛe. iſtud videt᷑ ꝑ ſimile ſumptuz ab alijs
partibus ſatilſ factionis. Luc.xj. Sate elemoſynaʒz ecce
omnia mũda ſunt vobis ex quo patet ꝙ elemolyna ſit ſa⸗
tiſfactoꝛia ꝓ omi peccato.a ſimili videt᷑ ꝙ ieiumũ.⸗ Vre
te. Lhob.nij. Elemoſyna ab om̃ pcto et merte liberat:et
nõ patit᷑ aimas ire ĩ tenebꝛas. Pꝛe.danielł. iiij.pcta tua
elemoſy mis redime.⁊ inigꝗtates tuas ĩ miſericoꝛdijs pau⸗
perum. Mota ꝗ dicit pcta generalr. nec h̊ nec illud: g ele⸗
moſy na eſt ſatiſfactoria generalłr ꝓ pctis. ſilr videt᷑:imo
foꝛtioꝛi rõne de ieiumo cuʒ ſit magis penale.⸗ Pꝛe. ecci.
xxvj.om̃is ponderatio nõ eſt digna ↄtinentis anime. con⸗
tinentia ergo recipit recompenſatõeʒ. ſi ergo recom penſa
tio fit equali bono nel maiori: non videtur aliquod bonũ
eſſe maius bono ↄtinentie vel illi equale.ſed ieiunium eſt
cauſa ↄtinentie. Oue em ſunt peſtes carnis.gula:et luxu
ria.quaꝝ vtraq; repꝛimit᷑ ieinnio.gula em̃ repꝛimit᷑ ieiu/
nio et lururia remouet᷑ repreſſa gula. EUnde ad Ephe.v.
Molite inebriari vino in qͥ eſt lururia. igitur videt᷑ ꝙ ieiu
nium habeat p̃ꝛogatiuum reſpectu alioꝛum ſatiſfactorio⸗
rum ſiue aliaꝝ ꝑtium ſatiſ factõnis:et ita vt pꝛiꝰ. Cont᷑
exercitatio coꝛꝑis ad modicũ valet.j.Limoth.iiij. ſed qð
eſt ſatiſfactoꝛiũ ꝓ omni pcto: nõ valet ad modicum ſed ad
multum: ergo non eſt ſatiſ facioꝛiũ ꝓ om̃i peccato.ꝗ Pꝛe.

ſatiſfacere eſt cauſas peccatorũ excidere. ſed exciſio eſt ꝑ

ↄtrarium. et ieiunium non opponit᷑ omi peccato directe.bᷣ
prie carnali:elemoſyna ↄcupiſcentie oculoꝛum: oꝛo ſu⸗
pbie vite. ꝛe. Hiero.non ſanat oculum qðs ſanat cal⸗
cancũ.ꝗ ſilr eꝛit in ſpũalibo medieinis vt in coꝛꝑalibus.
ſi ieiumiuʒ ſanat paſſiones coꝛꝑis. vt dĩc Hiero.vt habe
ſup:nõ ſanat peſies mẽtis:& non ẽ ſatiſ factoꝛiũ ꝓ oĩ peſte

ſiue pccol Rñ. ꝙ ſatiſfacere dicit᷑ ꝓrie et coĩter. ꝓprie
ſcʒ eſt cauſas ꝑctoꝝ excidẽ ꝑ exercitiũ actuũ ↄtrarioꝝ. ſic
ieiuniũ ẽ ſatiſfactoꝛiũ ꝓ pct᷑o carnis.⁊ quodamodo cont᷑⸗
riatur ↄcupie caꝛnis:oꝛo ſuꝑbie vite. Coĩter ẽ ſatiſſacere
penã debitã ꝓ pctᷣo ſoluere.ꝓut ſatiſfactoꝛiuʒ dr coĩter
illud qð ẽ ſolutiuuʒ pene debiti ꝓ pct᷑o:ſic q̃libet paꝛs põt
eſſe ſatiſfactoꝛia ꝓ qͥlibet.Et ad buc addi põt.ꝙ ieiuniu
eſt ſatiſfactoꝛiũ ⁊ ſanatiuũ ꝓprie peccati carnis:ſed ↄmuĩ⸗
ter ⁊ extenſiue eſt ſatiſfactoꝛiũ ꝓ om̃i peccato licet nõ ſana
tiuũ.verbigr̃a.cum aliꝗs fuerit infirmꝰ acuta febꝛe ⁊ iam
recõualeſcit et curat᷑: adhuc eſt quaſi totus ↄbuſtus ĩ cor⸗/
poꝛe.vnde adhuc bʒ coꝛpus diſpoſitũ et ꝓnum ad h̊ ꝙ fa
cile recidiuet.ſicut qn in aliqͥ loco fuit ignis extincta flam
ina et remotis cineribo:adhuc remanet platea calida.ſic
eſt in ꝓgoſito:qꝛ qñ aliquis fuit in pcto carnis poſtq; pe⸗
nituit ⁊ peccatuʒ receſſit:longa tñ ↄſuetudine peccati ad-
huc faciliꝰeſt ad recidiuuz.ideo ſicut ille ꝗ euaſit de acuta
indiget aliqua medicina ſiue aliquo alteratiuo ad amouẽ

dam diſpoſitõez ad egritudinem ↄſimileʒ per ↄꝛia illi di⸗

ſpoſitioni:ſic ille indiget aliqͥ repꝛimente ipᷣo ipᷣm fomitẽ
et hoc eſt ieiuniũ.ſiłr eſt de elyna et ſimiliter de oꝛone ⁊ ð
reſpectu eoꝝ quibo ꝓpꝛie oꝓponunt᷑.q¶ Ad illud qð primo
obijcit.ꝙ ieiuniũ eſi potiſſime ſatiſffactoꝛiũ:qꝛ magis ẽ af⸗
flictiuũ.dicendũ ꝙ et ſi rõne generis magis affligit ieiu⸗
nium qᷓ; elemoſyna ⁊ oꝛo:nibilomin?ꝰex aliquibo acciden
tibus qũq; magis affligit oꝛo ꝙ; ieiuniuzʒ.vñ q;tum ad pe⸗
nam ſe hnt illa tria ſicut excedenda et exceſſa.q¶ Ad illa qᷓ
ꝓonunt᷑ ꝑ ſimile de elyna.põt dici ꝙ ełyna et ieiunium
pnt eſſe ſatiſfactoꝛia p om̃i pcto et tactuʒ eſt:licet vtrũq; ẽ
ſanatiuũ vniꝰin genere.Quidã dicũt ꝙ elyna ↄmuniter
ſumpta ipᷣm dantẽ reſpicit:⁊ illũ cui datur.et vtriq; valet
et ꝓpꝛie ſumpta reſpicit ꝓximũ.de pꝛima ↄcludit᷑:nõ de ſe
cunda. Sʒ gꝗa hec diſtinctio paꝝ vel nihil valet ad ꝓpoſi⸗
tum:quia auẽtes loquunt᷑ de elyna ſcdðo mõ ſumpta.⁊ ſic
c ea intendimꝰ. Aliter põt dici.q ſcʒ ieiuniũ nõ ẽ bonuʒ
Fm ſe ſᷣm ꝙ dicit Caſſianꝰ.ꝙ ᷣm ſui naturã nõ eſt bonũ:
ſed elyna eſt bona ᷣm ſe:et ideo poteſt valere cõtra plura
q ieiuniũ:ideo non eſt ſimile.¶ Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ
incõtinentia eſt maximũ ⁊c.põt dici ꝙ licet ieiuniũ habe⸗
at aliquã pꝛogatiuã reſpectu pct᷑i carnis.cui ꝓpꝛie ↄirari⸗

atur diminuẽdo penã iſtius:non tñ hʒ penã progatiuam

reſpectu ełyne.quia elemoſyna hʒ ſimilit᷑ diminutiuũ re
ſpectu pene pct᷑i auaricie:⁊ etiam hʒ prerogatiuam reſpe
ctu ieiunij.quia maxime gratuitaẽ:⁊ ſpaliter auxilij ſpũ⸗
alis impetratiua.Pꝛe.vt dicũt quidã.cũ dicit᷑ om̃is pon⸗/
deratio nõ eſt digna ↄtinentis anime.ibi ſumit᷑ ↄtinentia
coĩter:nõ ſolũmodo ᷣm ꝙ eſt virtus vel opꝰ vᷣtutis q̃ con⸗/

tinetur ab oꝑibus carnis:ſed qua ↄtinet᷑ ab om̃i illicito.

et hoc patet.quia dicit Tlug.de ſancta virginitate.melioꝛ
eſt ↄingata magis obediens q; continens minꝰ obediens.
Ex quo pʒ.ꝙ obedientia eſt maioꝛ qᷓ abſtinentia ſeu con⸗
tinentia.ſᷣm ꝙ eſt virtus ſpecialis qua ↄtinetur ab operi⸗
bus carnis.Si tamen velimꝰdicere ꝙ loquit᷑ de continen
tia ſpeciali.ocedendũ ẽ aꝛgumentum.¶ O autẽ dicit᷑ ꝙ qꝛ
non recipit recõpenſatõeʒ ⁊c.dicendũ ꝙ hoc verũ eſt ĩ ge⸗
nere:in caſu tñ recipit recõpenſatõnem vt plures aſſerũt.
vt ſi aliqua voniſſet caſtitatem poſſet ↄpelli ad nubenduʒ
cauſa pacis regni.vel dicendũ ꝙ maius bonũ eſt continẽ/
tia qᷓ; elyna realis exterioꝛ. Vñ licet votũ dandi ełynam
nõ diſſoluat votuʒ ↄtinentie ꝑpetue:tamen voluntas affe⸗
ctuoſa dandi ełynam ex coꝛdis ↄpaſſione dũmodo ſit per
petua ⁊ voto roboꝛata:eſt magis bonũ qᷓ; ↄtinentia et ma⸗
gis meritoꝛia qᷓ; votum cõtinentie.nec etiam votum talis
vouentis recipit recompenſatõeʒ:nec per ingreſſum clau⸗
ſtri abſoluit᷑ a tali voto vt dicunt.¶: Ad illud quod obijci
tur.ꝙ exercitatio coꝛꝑis ⁊c̃.poteſt dici ꝙ apoſtolus loꝗ⸗
tur ibi pꝛeciſe excluſa pietate mentis. ſi em̃ pietas teſit a
mente:paꝝ valet exercitatio coꝛꝑalis.

Miembꝛum terciũ
2
Equit᷑ de rõne efficacie ieiunij qᷓtũ ad ſatiſ⸗
factõneʒ.Et qꝛ ſatiſfactio in via non fit ſine
merito:meritũ aũt eſt in caritate.Querituꝛ
hic pᷣmo.vtrũ teneamur ieiunare ex caritate
tenesmur ieiunare in caritate. Lercio vtruʒ
ieiuniũ in caritate ſit ſatiſſactoꝛiũ. Quarto quid ſit pꝛeci
ſe cauſa:quare ieiuniũ ſit ſatiſſactoꝛium.

rticulus prunus

—

NA5Sceptũ eſt penitentibo.et hoc pᷣceptũ eſt vt ieiu
nando ſatiſſaciãt: ̊ tenent᷑ ieiunare vt ſatiſfaciant. ſᷣ ſatiſ
facere ieiunando nõ pñt ꝗ ieiunant in affeciu peccandi.vł
etiam niſi moueant᷑ ex dilectõne dei.ꝗ̊ ad hoc ꝙ exercitiũ
ieiunij ſatiſfaciat: opoꝛtʒ ꝙ fiat ex caritate.⁊ ꝙ moueatuꝛ
ieiunãs ad ſatiffaciedũ ieiunio ex caritate ſiue di dilectio

ne. Si aũt aliꝗd pᷣeligatur deo in actu ieiunij:non ſatiſfa⸗

cit ieiunans. Pꝛe.pꝛima ⁊ potiſſima ratio inſtitutõnis
ieiunij eſt.vt illo penitens ſatiſfaciat. non em̃ inſtituit᷑ ie/
iuniũ quia ieiuniũ:ſed quia ſatiſfſactoꝛiũ.&̊ inſtitutõ non
reſpicit ſuᷣam coꝛꝑis:ſed potiꝰefficaciam.ſ.ſatiſfaciendi

Hanc aũt efficacia nõ bʒ ieiuniũ vbi aliquod pᷣeligit᷑ deo:

ita vt pꝛiꝰ.q¶ Pꝛe.ieiuniũ eſt debitũ.ꝗ̊ modo ↄuenienti ⁊
de bito ſoluendu.tũc aũt ſoluit᷑ modo debito et ↄuenienti:
qñ ſoluit᷑ ex caritate qð reddit᷑.¶ Pꝛe.duo ſunt motĩa ad
exercitia bonoꝝ.ſ.timoꝛ ⁊ amoꝛ.vñ quideʒ motu timoꝛis
adimplent pᷣcepta.qꝗ aũt pᷣcepta adimplent ex timoꝛe non
adimplent ſicut debeꝛent. Vñ glo.Exo.xxxv.õ placent
deo coacta ſeruitia.amoꝛe ei ſeruit᷑ nõ timoꝛe:mente non
coꝛꝑe.̊ adimplere dʒ ex amoꝛe.Yeiuniũ aũt pᷣceptũ eſt:ꝗ
⁊c.q¶ Pre.ꝗ in vno offendit factꝰeſt oĩm reus.Jac.ij. hoc

nõ eſi ꝓpter ſubam oꝑis:ᷓ ꝓpter carentiaʒ caritatis.ꝗ ad

hoc ꝙ non fiat reus dʒ ꝓcedere opus ex caritate.ergo ⁊c.
¶ Pꝛe. ome opus vᷣtutis includit finem.ᷣ ieiunare cẽ opus
virtutis.ſ.vel obedientie vel tꝑantie:&̊ includit fineʒ ieiu⸗
nij.ſed finis ieiunij eſt placere deo ⁊ eiꝰamoꝛem acquireꝛe
quem ꝑ pctẽ̃m amiſerat:hoc autẽ non fit niſi ex amore fiat
ieiuniũ.q̊ ⁊c.¶ Pꝛe.ſuꝑ illud Math.vj.iemo põt duo⸗
bus dñis ſeruire. Glo.quicꝗd facis: vel ex amoꝛe dei vel
ex ſeru itute dyaboli facis. ſi nõ eſt ieiunium ex caritate

ex ſeruitute dyaboli eſt.cum ꝗ̊ quilibet teneat᷑ hoc vitare

tenet᷑ ex neceſſitate ieiunare ex caꝛitate.¶ Contra. Ecci.
j.timoꝛ dñi expellit peccatũ.expulſio at᷑ peccati timoꝛe ði
fit exercitio alicuius oꝑis ↄuenientis.opus aũt ↄueniens
ad peccatoꝝ expulſionem eſt ieiuniu: ieiunij exercitium
ex timoꝛe nõ diſplicet deo.q̊ licitum eſi ieiunare ex timoꝛe
neq; tenet᷑ penitens ieiunare ex caritate. Pꝛe.cum ieiu⸗

nium meroꝛis ſiue ſatiſfactoꝛiũ magis ſpectet ad ſlatũ im

ꝑfectõnis qᷓ; ꝓꝑfectõnis.ieiuniũ exultatõnis econuerſo: vi⸗

cetur ꝓꝙ licitů eſt. imo ↄuenit penitentib ieiunare ex timo
re.¶] Pꝛe.debitoꝛi alicuiꝰdebiti coꝛꝑalis ſufficit ꝙ ſoluat
debitum ad qð tenet᷑ quocũq; modo.nec opoꝛtet ꝙ ſoluat

ex caritate:ſiłiter videt᷑ de debito ſpũali cuiuſmodi ẽ ieiu⸗

nium.¶ Pꝛe.cui dat᷑ pᷣceptum de aliquo exequendo.ſuffi⸗
cit ꝙ exequat᷑ illud non ex caꝛitate:ſiłr videt᷑ de pᷣcepto ie
iunij.Et ſolet queri.q̃re nõ dicit᷑ non obedire qui obedit
ex timoꝛe:ſicut dicit᷑ nõ ſatiſfacere ꝗ non ſatiſfacit ex caꝛi
rare Rn une pᷣiudicio.ꝙ nullus tenet᷑ ieiunare ex cari
tate.lênet᷑ dico ita ꝙ incurꝛat offenſam et tranſgrediatur
ſi non ieiunat ſic.¶ Ad illud qð pꝛimo obijcit᷑.ꝙ ieiunare
eſt pᷣceptũ et ad hoc ꝙ penitentes ſatiſfaciãt ⁊c.põt dici q;
ille cni pᷣceptũ eſt ab eccłia vt ſatiſfaciat ieiunando: tenet᷑
obedire eccłie ieiunando vt ſatiſſaciat.ſed cum nõ ſit illi
iniunctũ vt ieiunãdo ſatiſſaciat ex caritate.qꝛ tñ ieiunare
ex vel in caritate tenetur quilibet vt ſatiſfaciat in foꝛo tei
aſſequatur remiſſionem peccatoꝝ.et vitam eternam:ad
que aſſequenda vnuſꝗſqʒ tenet᷑ ieiunare ex vel in caritate
ſed non ex pᷣcepto eccłie.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑.q non pñt

Verit᷑ ̊ pꝛimo.vtruʒ penitentes teneant᷑ ieiu⸗
nare ex caꝛitate.O ſic:videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ ieiunaꝛe

— — ———

——— – 0 —

= —J2X-E-2C---

——02—— — —

1

1

n

—

¶ Lueſtio

ſatiſfacere ꝗ ieiunant in affectu peccãdi ⁊c̃.põ: dici ꝙ me
diñ eſt inter ieiunare in affectu peccãdi:et ex anectu cari⸗
tatis.vñ nõ ſeꝗtur.non ieinnat ex affectu caritatis: ̊ ieiu
nat ex eł in affectu peccandi.qꝛ qñq; mouet᷑ ꝗs ſolũmodo

ad ieiuniũ vt penã tebitã euadat:⁊ nõ ex caritate neq; ex
affectu peccãdi.¶¶ Ad illud qð obr.ꝙꝓ ieiuniũ inſtitutu eſt
ad h̊ vt penitẽs ſatiſfaciat.efficaciã aũt ſatiſfaciẽdi nõ bʒ
go vbi aliqð pᷣeligit᷑ deo ⁊c.põt dici.ieiuniũ inſtitutũ eſt
vt ieiunãdo ſatiſfaciat ꝗs in foꝛo eccie.⁊ hãc efficaciaʒ ſa⸗
tiſſaciendi hbʒ ieiuniũ.licet nõ ieiunet᷑ ex caritate. vicʒ ꝙ ĩ
caritate ieiunat.naʒ vt tactũ eſt: iſta nõ ſe bñt ↄſeq̃nter: ñ

ieiunare ex caritate: 1 ieiunare cũ affectu peccandi. VUnð

nõ ſeqtur. iſte ieiunat nõ ex caritate: ̊ cũ affectu peccandi
Að illud qð obr.q ieiuniũ eſt debituʒ ⁊c̃.põt dici.ꝙ lʒ

tebitũ ſolui debeat mõ debito ⁊ ↄuenienti:nõ tñ ſeꝗtur ex

boc ꝙ om̃i mõ debito ⁊ ↄuenienti.qñ em̃ aligs ſoluit ſum⸗
mam pecunie debitã: licet nõ ſoluat etiã ↄueniẽtiſſimo mõ
quo dʒ vel põt:nihilominꝰſolutio reputat᷑. Pꝛete.ieiuniũ
eſt debitũ. qꝛ inſtitutũ ſiue pᷣceptũ.⁊ obligat ad executõeʒ
actꝰ:nõ aũt ad modũ executiõis.. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ
duo ſunt motiua ad executõeʒ pᷣcepti.ſ.timoꝛ et amoꝛ ⁊c̃.

põt dici ꝙ hec eſt falſa.ꝗ adimplet pᷣceptũ ex timoꝛe nõ ad

implet eo mõ quo dʒ.qꝛ qñ dat᷑ pᷣceptũ abſolute ſiue ſim⸗
pliciter de pcepto adimplẽdo mõ nõ erpᷣſſo.ſine adimple⸗
atur ex timoꝛe vel ex amoꝛe ſimpir adimpletur. Licʒ non
potiſſimo mõ ſiue vtiliſſimo illi qimplet. ⁊ lʒ coacta Fui⸗/
cia deo nõ placent:tñ ſufficiẽti in cãu.quidã aũt deo ſerui
unt ? multa bona faciũt ex timoꝛe.⁊ ſic opando placẽt ðo

2 quodãmodo ðo apꝛopinquãt ⁊ diſponũt ſe ad ſtatũ me

lioꝛẽ:licet nõ placent ad obtinendũ pᷣmiũ remuneratõnis
vite eterne. 4 Ad illud Yac.ij. Qui offendit in vno ⁊c̃.pt᷑
dici.ꝙ nõ dr in oĩbo offendẽ qꝛ ſit oim trãſgreſſoꝛ.⁊ puni⸗
endus ꝓ oĩbus ſeu debitoꝛ pe ibus:ſᷣ̊ hoc dẽ qᷓ;tuʒ ad
pꝛiuatõeʒ meriti.pᷣcepta em̃ rbnexione rõne meꝛiti ⁊ vi

tatõnis pene:ſ̊ no ꝑ ſubam operũ.Ecẽci.ix.Qui ĩ vno pec

cauit multa bona ꝑdet.vicia em̃ hñt ↄnexioneʒ in pꝛiuati
one:qꝛ aiam pᷣuant caritate ⁊ vita eterna. Virtutes auteʒ
hñt colligantiã non qᷓtum ad actus eoꝝ. ſed qtum ad ꝗ/

tiam et caritatem: et ꝓpter boc dicitur. Qui in vno offen⸗
derit factus eſt omniũ reus.ſcilicet dignus priuatõe om⸗
miuum bonoꝝ gratuitoꝛũ: ac ſi eſſet tranſgreſſoꝛ omnium.

4¶ Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ ieiunium ſit opus virtutis et
includit finem ⁊c.põt dici ieiunij finis eſt honoꝛare deum
ſ non ↄꝓplete honoꝛatur deus nili ſola caritate.tamen lar⸗
ge dicitur honoꝛari in acubo virtutum infoꝛmiũ:vt obedi
entie ⁊ iuſticie infoꝛmis.ita et ieiunare factum nõ in cari
tate honoꝛat deum quodãmodo.et eſt honoꝛ dei:ſed nõ ꝑ
fectus.et ad talem tenetur non ad aliũ qui eſt in peccato
moꝛtali.nec tranſgredit᷑ etiam ſi nõ ex caritate faciat: qa
ieiuniũ vel alius actus virtutis dupliciter poteſt accipi.

vel qtum ad obligationem qð poteſt fieꝛietiam in moꝛta⸗

li: vel tum ad meritum. ſcʒ vt habeat ad qð oꝛdinatum
eſt pᷣceptum et illud non aſſequitur niſi ex vel in caꝛitate
fiat. 4. Ad illud Aldath.vj. ¶ Lemo põt duobus dominis
ſeruire ⁊c.põt dici.ꝙ ſenſus eſt quicqꝗd facis. vel exiſtens
in caritate facis:vel ĩ peccato facis. Vñ in illa glo. Quic

quid facis vel ex amoꝛe dei facis ⁊c̃.hec pᷣpoſitio ex:nõ di

cit radicem facti:ſed potiꝰeſt nota exiſtentis in facto. Si

aũt diceret radicẽ tũc venialia et indifferentia fierent vel

ey caritate vel ex ſeruitio dy aboli. Ad illud quod queri

tur. quare non dicit᷑.nõ obedire qui obedit ex timoꝛe ⁊c̃.
põt dici.q; hoc eſt: quia obedientia reſpicit actum exterio
rem: ſatiffactio factum. Ael aliter poteſt dici.ꝙ ſicut qui
non obedit vt debet dicitur non obediere: eo ꝙ non babet

fructum obedientie:ſie non dicitur ſatiſſacere qui nõ effi⸗
caciter ſatiſſacit:licet obediendo in actu non ſit tranſgꝛeſ⸗

ſoꝛ qui opus ſatiſfactoꝛium non facit ex caritate: ᷓuis in
terpᷣtatiue dicat᷑ non facere rõne pᷣdicta.

.cj.
1 jculuns ſecunans

nter querit᷑.ſi tenet᷑ ꝗs ieiunare inoari⸗
Late. e ſic: videt᷑ ꝑ hoc ꝙ ita ieiunãdũ ẽ ꝙ ie⸗
iuniũ ſit fructuoſuʒ.hſ̊ hoc nõẽ niſi fiat in cari⸗
tate.vt em dicit Oreg.in quadã omeł.Mon hʒ aliquid vi⸗
riditatis ramꝰboni oꝑis:ſi nõ manet in radice caritatis.
Pꝛe. ad iſtud ienet᷑ hõ cuiꝰoppoſiiũ eſt trãſgreſſio. ſᷣ qui
ieiunat 7 nõ in caritate tranſgreſſoꝛ ẽ: ̊ oẽs tenent᷑ ieiuna
re in caritate.¶¶ Pꝛe. Geñ. iin . Fm aliã lr̃aʒ. Si recte offe
ras et ſi nõ recte diuidas peccaſti. ſed ꝗ ieiunat et nõ in ca

ritate recte offert ieiunando:qꝛ offert ieiunium ſuũ deo

eccłie.ſ̊ nõ recte diuidit:qꝛ nõ dat ſeip̃m deo. Eñ dat deo

ꝑtem deterioꝛẽ:⁊ ita peccat.q¶¶ Pꝛe.q ẽ in caritate tenetur
ieiunare in caritate.qꝛ tenet᷑ ↄſeruare ſe in ſuo ſtatu. cũ

nullꝰreportet emolimẽtũ de malicia ſua:ſilr dʒ ꝗẽ in ꝑecc

cato. ita iuſiꝰ iniuſlꝰdʒ ieinnare in caritate ¶ LContꝛa
ſi aligs homo tenet᷑ ieiunare in caritate.̊ ꝗqcunq; ieiunat
in pcto moꝛtali peccat moꝛtałr.qð ſalſum ẽ:qet pꝛimum.
Pꝛet᷑. nullꝰↄfitens in pcto moꝛtali peccat. ſir nullus ĩ
moꝛtali ↄfitendo peccat ieiunãdo. Jeiunãs aũt nõ in cari
tate ieiunat ĩ moꝛtali:̊ nullꝰieiunãs nõ ĩ caritate peccat
nõ tenet᷑ ieiunare in caritate.¶ Pꝛe nullꝰpeccat pparã⸗
do ſe ad gram. ieiunãs in moꝛtali ſiue nõ in caritate exi⸗
ſtendo eſt hmõi:̊ nõ peccat.ſed nullꝰ tenet᷑ facẽ illud cuiꝰ
oppoſitũ ſibi nõ tm: ̊ nullꝰtenet᷑ ieiunaꝛe in caꝛitate
ERñ.ꝙ bõ nõ tenet᷑ ieiunare neq; in caritate neq; ex ca⸗

ritate. Uñ ieiunãdo nõ in caritate neq; ex caritate ñ trãſ⸗

greditur ſic ieiunando.qꝛ inſtitutõ ſiue iniũctõ ieiunij ad
actũ obiigat nõ ad moduzʒ. ⁊ maxie nõ ad talẽ. Ad illud
qð obijcit᷑.ꝙ dʒ ita ieiunare ꝙ ieiuniũ ſuũ ſit fructuoſum
põt dici ꝙ debz. i.expedit. Sʒ ꝙ dʒ ꝓut debʒ impoꝛtat ne

ceſſitateʒ ita ꝙ tranſgrediat᷑ miſi ſic ieiunet:nõ eſt verum.

Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ illud tenet hõ cuiꝰoꝓpoſitũ ẽ traſ
greſſio ⁊c. põt dici ꝙ ieiunãs nõ in caritate no tranſgredi
tur ieiunando ſic. Uñ rõne ieiunij non eſt indicandꝰtranſ⸗
greſſoꝛ:̊ rõne caſus a caritate ẽ trãſgreſſoꝛ.qꝛ caſꝰ a cari
tate ꝓpter quem non ieiunat in caritate: inducit tranſgꝛeſ
ſionem. 4. Ad illud qð obijcit᷑.ſi recte offeꝛas ⁊ nõ recte di

uidas ⁊c.põt dici ꝙ verbũ ꝓpoſitum nihil facit ad ꝓpoſitũ

ßm expoſitõem bti Greg. ꝗ dicit.oblata recte diuidere eſt
bona ſtudia ſollicite penſare.qð ꝗ agere diſſimulat: et re
cte offerens peccat.ſepe etem̃ quod bono ſiudio agimꝰdũ
diſcernere caute negligimꝰ:quo nõ iudicet fine neſcimus.
fit reatus crimĩs qð putat᷑ cauſa vᷣtutis.Fᷣm ̊ Greg. nõ
diuidere.i.nõ diſcernere:ſed negligentia diſcretõnis bo⸗
noꝛum ſiudioꝝ eſt cã pct᷑i.ex hoc non ſequit᷑.ꝙ debemꝰ ie⸗
iunare ex vel in caꝛitate. Hiero.exponit ſic. Judei recte

offerebant ſm legem ſuam. ſed quia non diſtinrerunt no⸗

uum teſtamentum a veteri: peccauerũt. Scom autez ꝙ B
obijcitur.ꝙ qui ieiunat non in caritate non recte diuidit.
dando deo ꝑtem deterioꝛem:poteſt dici ꝙ ſᷣm magiſtrum
in hiſtoꝛijs.qui ſic exponit de Cayn.qui deterioꝛa offere⸗
bat deo. VUnde ſua offerebat deo:ſeipſum dy abolo.vñ bñ
põt concedi ꝙ qui non recte diuidit.ſcʒ dando ſua deo.et
ſe dy abolo peccat:ſcʒ dando ſe dyabolo.ſed hoc nõ facit
qui ieiunat extra caritatem. Si aũt ieiunat ꝗpter vanam
gloꝛiã: tũc donat ſe dyabolo in ipſo actu ieiunij.4 Ad vl⸗
timũ põt dici.ꝙ ꝗ eſi in caritate tenet᷑ ieiunare ĩ caritate.
qꝛ tenet᷑ ↄſeruare ſe in ſtatu ſuo.q aũt eſt extra caꝛitatẽ nõ
tenet᷑:qꝛ nõ põt.⁊ vt dicũt quidaʒ ꝓpoſita qõne in ↄmuni.
vtrũ teneat᷑ homo ieiunare ex vel in caritate:ꝙ nõ tenet᷑.
lieet ad hoc ꝙ ieiuniũ ſit fructuoſum ⁊ ad ſalutẽ tenetur:
id eſt nõ e ii ſic ieiunet.

rticulus tercius

nſequẽter querit᷑vtrũ ieiuniũ in caritate fa
ctum ſit ſatiſſactoꝛiũ.Et pꝛimo querit᷑ de ſatil⸗
factõe talis ieiunij. Scðo ð exiſtentia ſiue mo
ipſius caꝛitatis cooꝑantis.

¶ Mueritur ergo vtrũ S. j.

ad doc ꝙ ieiuniũ ſit ſatiſfactoꝛiũ ſufficit ꝙ fiat in caꝛitate
vel regritur ꝙ fiat ex caritate. aũt fiat in caritate vide
tur ſufficere:ꝗa om̃e pᷣtutis foꝛmate opꝰeſt meritoꝛiũ:et ſi
ſit penale aptum eſt ad ſatiſſaciendũ.q̊ᷓ ad hoc ꝙ opus ſit
ſatiſfactoꝛiũ:ſufficit ꝙ ſit opꝰ vᷣtutis infoꝛmate ⁊ penale.
tale eſt ieiuniũ factũ in caritate:g̊ ⁊c̃.¶ Pꝛe.ieiuniũ ẽ opꝰ
tꝑantie vel obedientie vel iuſticie vel alicuiꝰalteriꝰ vᷣtutis
vt ex dictis pʒ. ſi exercet᷑ in caritate meritoriũ eſt.inqtũ
Gᷓtale hʒ efficaciã merendi:multofoꝛtiꝰſatiſfſaciendi: cum
maius ſit mereri regnũ q ſatiſfacere de pena.¶ Pꝛe.ioh̃.
xv. Qui manet in me ⁊ ego in eo: hic fert fructuʒ multum
Sed in deo manem?ꝑ caritateʒ:qꝛ deꝰ caritas eſt:⁊ ꝗq ma
net in caꝛitate in deo manet ⁊c̃.j. Joh.iiij. ̊ exiſtentia in
caꝛitate multuʒ ꝓſicit hoinini ⁊ fructificat:⁊ ita vt ſupꝛa.
õtra. eſ pᷣceptũ cuiꝰopus ſiue actꝰ eſt meritoꝛiũ vite.
pceptũ cuiꝰopus ſiue actꝰeſt ſatiſfactoꝛiũ pene illud qð
eſt meritoꝛiũ vite vt eſt honoꝛare ꝑentes.ſiue ꝓpinqͥs dili⸗
gere.ad hoc qð ſit meritoꝛiũ vite: nõ ſufficit ꝙ exerceat in
caritate:ſed ꝙ fiat ex caritate.diligere em̃ ꝓpinqͥs ⁊ hono⸗/
rare ꝑentes ſi fiant ex inſtinctu nature nõ merent᷑ vitam.
AVñ greg.ſuꝑ illud Joh̊.xv.in omeł.hoc ẽ pᷣceptũ ineũ vt
diligatis inuiceʒ ⁊c. Sũt nõnulli ꝗ diligũt ꝓximos:ſed ꝑ
affectũ cognatõnis ⁊ carnis.quibo tñ in hac dilectõne ſac
eloquia nõ ↄtradicunt.h̊ aliud eſt qð ſponte impendit᷑ na
ture:aliud qð pᷣceptis dñicis ex caritate debet᷑ obedientie
Hi nimirũ et ꝓximũ diligũt:⁊ tñ illa ſublimia dilectiõis
pᷣmia nõ aſſequunt᷑: qꝛ amoꝛẽ ſuũ nõ ſpũaliter ſ̊ carnalit᷑
impendũãt.A ſili videt᷑ ꝙ ſi aliqð fiat in caritate nõ ex ca⸗
ritate:q; nõ eſt ſatiſfactoꝛiũ pene: cũ debitũ pene ſoꝛtiꝰad
hereat ꝙᷓ; dignitas vite.¶¶ Pꝛe.coꝛꝑalis medicina niſi mo
ta ſit a coꝛꝑali caloꝛe naturali nõ ſanat:&̊ a ſimili nec ſpi
ritualis ſanat niſi mota ſit a caloꝛe ſpũali.ſ.caritate q̃ eſt
ſpũalis caloꝛ anime.ſ̊ ieiuniũ eſt medicina qua ſanantuꝛ
peſtes anime:q̊ ad hoc ꝙ ſanat.i.ſatiſfaciat opoꝛtʒ ꝙ mo⸗
ueatur a caritate ⁊ nõ ſufficit ꝙ fiat in caritate.¶¶ Pꝛete.
nullũ pctẽᷣm veniale ẽ ſatiſfactoꝛiũ.̊ ieiuniuʒ factuʒ in ca⸗/
ritate ꝓpter vanã gloꝛiã veniale eſt.hmõi ꝗ̊ ieiuniũ factuʒ
in caritate cũ ꝑ illud ↄmittat᷑ pcẽm veniale non eſt ſatiſfa⸗
ctoꝛiũ:ĩmo reꝗritur ꝙ ſit factum ex caritate Rñ.ꝙ ad
hoc ꝙ ieiuniũ ſit ſatiſfactoꝛium ſufficit ꝙ fiat in caritate.
nec requirit᷑ ꝙ ieiunꝰmoueatur actuali affectu caritatis.
Ad cuiꝰeuidentiã notanduʒ.ꝙ in penitentia ſunt tria ne:
ceſſaria.ſ.ↄtritio:ofeſſio:et ſatiſfſactio. Contritio debet eẽ
ex caritate ad hoc ꝙ ſit efficax.quia ſicut culpa oꝛitur ex
actuali motu libidinis ſiue auerſione a ſummo bono:ſic
7 deletio culpe cũ ſit in ↄtritõe fit exiſiẽte actuali motu ca
ritatis:ſatiſfactio etiã debet eſſe in caritate ad hoc ꝙ ſit eſ
ficax. Sicut eniʒ peccatoꝛ meret᷑ ſubiacere pene ex nimia
vnione cum creatura: ſic ſatiſfactio q̃ meret᷑ remiſſionem
pene debet eſſe in vnione cum creatoꝛe.Confeſſio veꝛe ⁊ ſi
non fiat in caritate valet.ↄfeſſio em eſt actꝰhominis exte⸗
rioꝛis:et fit homini ꝓpꝛie: ꝗpter qð illi ſufficit opꝰ exteriꝰ
Pꝛe.otritio refert᷑ ad deletionẽ culpe ſatiſfactio ad remiſ
ſionẽ pene bec aũt fiũt ꝑ gr̃am. ꝓpter qð opoꝛtet ꝙ hec fi⸗
ant in gra.Cõfeſſio ſit gr̃a innoteſcendi ſiue manifeſtandi

miſeria pctoꝛis.hoc aũt bñ põt fieri ſine caritate vel gr̃a:

põt q̊ dici ꝙ ieiuniũ põt eſſe efficax ſi fiat in caritate:lʒ nõ
fiat ex caritate.qualiter tamẽ explanabit᷑ in ꝓblenmate.
Ao illud qð obijcit᷑.ꝙ ad hoc ꝙ opus virtutis ſit meri⸗
toꝛium vite:opoꝛtet ꝙ fiat ex caritate ⁊c̃. põt dici ꝙ nõ eſt
verum.imo omne opus vᷣtutis infoꝛmata caritate vel gꝛa
tia eſt meritoꝛium vite ⁊ aliter nõ.vnde actus bonoꝛatio⸗
nis pentum ſi veniat tm̃ ex inſtinctu nature:nõ eſt merito
rius vite.etiã ſi fiat in caritate.qꝛ opus inqᷓtum tale.ſ.ſo⸗
lo inſtinctu nature ꝓductũ ineſſe: nõ eſt infoꝛmatũ gratia
Vñ qui habet caritatem et gratiam eſt dignuus vita eter⸗
na.et hoe eſt ꝓpter infoꝛmatõem ſubiecti gratie rel carita
tis: non tñ opus quod fit ab ullo ſolo inſtinctu natureẽ il⸗
li meritoꝛium viie eterne. Ad illud qð obijcit᷑ de cor ꝑali

õ

medicina.ꝙ non ſanat niſi mota caloꝛe naturali ⁊c. dicẽ⸗
dum ꝓꝙ caloꝛ ſpũalis eſt amoꝛ. Hic aũt eſt dupler.ſcʒ pro
prie dictus:et coĩter.amoꝛ em̃ ꝓprie dictus eſi caritas: cõ
muniter ſic om̃is virtus eſt amoꝛ.ita em̃ dicit Aug.ꝙ oĩs
virtus eſt ſummꝰamoꝛ dei:vnde ſides eſt amoꝛ prime veri
tatis. Spes eſt amoꝛ ſumme maieſtatis:caritas eſt amor
ſumme bonitatis.Cardinales etiã diffinit per amoꝛem.2⁊
bic eſt duplex caloꝛ ſpũalis in anima eſt:ſicut duplex ca⸗
loꝛ natuꝛalis in coꝛꝑe noſtro.ſ.caloꝛ eſſentialis ſcʒ coꝛdis
p̃ter hunc eſt caloꝛ in ſingulis membris. Muis ꝗ̊ medi⸗
cina que eſt ieiuniũ moueat᷑ nõ actualiter a caloꝛe qui eſt
caritas: põt tamen moueri a caloꝛe ꝗ eſt alia virtus.vt a
tem ꝑantia:vel iuſticia infoꝛmata caritate. lel dicenduʒ
ꝙ; pꝛima eſt vera de coꝛꝑpali medicina interioꝛi nõ de exte⸗
rioꝛi:ita etiam eſt ſpũalis medicina duplex. interioꝛ ſcilʒ
motus ↄtritionis:et exterioꝛ ſcʒ opus ſatiſfactionis. ⸗
uis ergo opoꝛteat vt dictum eſt.ꝙ ↄtritionis motus ſit ex
caritate:non tñ opoꝛtet ꝙ ſatiſfactõnis opus ſit ex carita⸗
te:ſed ſufficit ꝙ ſit in caritate.i Ad illud qð vltimo obijci
tur de veniali.dicendũ ꝙ nõ om̃e opus in caritate ẽ ſatilſ⸗

factoꝛium. Vnde hec pᷣpoſitio in:poteſt dicere ↄcomitan⸗

tiam:vel cauſam foꝛmalẽ.pꝛimo modo nõ eſt neceſſe ꝙ ſa
tiſfactoꝛiuʒ eſt qdð fit in caritate:ſcdᷣo modo opoꝛtet:ſi ta⸗
men quantũ eſt c genere oꝑis ſit ſatiſfactoꝛiũ.⁊ in eodeʒ
actu rõne differenti eſt pcẽm veniale et opus meritoꝛium
vel ſatiſfactoꝛiũ.etiã Npote cũ pᷣncipalis ꝓcedit actꝰ a vo⸗
luntate infoꝛmata a caritate.et ille actus eſt actus virtu⸗
tis.vel de genere oꝑise ſatiſfactoꝛij: nibilominus põt ſe eti
am immiſceꝛe occaſionaliter aliq̃ vana gloꝛia.vel aliquid
hmõi rõne cuiꝰeſt ibi pcẽm veniale.vt põt eſſe in pᷣdicatio
ne ⁊ in carnis moꝛtificatõne.ſed ꝙ eſt meritoꝛium ⁊ ſatil⸗
factoꝛiũ fit ex caritate foꝛmałr.ꝙ aũt ibi ẽ veniale: hoc fit

in caritate ↄcomitatiue nõ foꝛmaliter. , .
õſequenter queri .S. ij.

tur de modo exiſtendi caritatis cooꝑantis ad ſatiſfactõeʒ
ieiunij. Querit᷑ ̊ vtrũ ad hoc ꝙ ieiuniũ ſit ſatiſfactoꝛium
requirat᷑ ꝙ fiat in vel ex caritate in actu vel habitu. videt᷑
ꝙ ſic:qꝛ Salomon meruit doꝛmiendo.vt videt᷑ velle aug.
xij.ſuꝑ Geñ.ad lr̃am dicens ſic.ꝓpteꝛ anime affectionem
bonã que deſiderio mundata melioꝛe multas inteꝛficit cu
piditates que ad naturalem carnis motum non ptinent.
que caſti vigilantes cohibent ⁊ refrenant:doꝛmientes aũt
ideo non poſſunt.quia non habent in ptate que moneat᷑
expᷣſſio carnalis imaginatõis que diſcerni nõ poſſit a cor⸗
poꝛe: ꝓter illam ergo affectõneʒ aĩe bonã.eti in ſomnis
quedã eius merita clarent.verã etiã doꝛmiens ſalomon ſa
pientiã pᷣpoſuit om̃ibo rebo: eamq; neglectis ceteris eſt pᷣ⸗
catus a deo:ſicut ſepᷣtura teſtat᷑.ſed ↄſiat ꝙ ſalomon dor⸗
miens caritatẽ habuit in habitu.⁊ nõ in ea actu moueba
tuꝛ.ex q̊ videt᷑ ꝙ caꝛitas in habitu ſufficiat ad hoc ꝙ ieiu⸗
niũ ſit meritoꝛiũ vel ſatiſfactoꝛiuʒ. ¶¶ Vꝛe.idem videt᷑ per
hoc ꝙ in miniſterio ſacr̃oꝝ vt in baptiſmate ſufficit inten
tio generalis:⁊ volũtas habitualis in baptiſmo.Simili⸗
ter in ↄficiente coꝛpus xp̃ᷣi ſufficit intentio generalis:⁊ vo
luntas habitualis.qð pʒ ꝑ hoc ꝙ ſi quis vellet ⁊ poſtula
ret baptiſmũ ⁊ pꝰſtatim caderet in furiam.vel in letargiã
ſi in furia ille baptiʒaretur:licet in eo non eſſet voluntas
actu.ſed tm̃ habitualis:aſſequeretur efficaciam baptiſmi
Similiter videt᷑ in actibus virtutum meritoꝛijs vel ſatiſ⸗
factoꝛijs.ꝙ ſufficit habitualis caritas: et non requiritur
actualis.¶ PPꝛe. caritas habitualis ſufficit ad ſaluteʒ. vt
patet.ſi aliquis decederet exiſtens in caritate dormiendo.
oſtat ꝙ ſaluaret᷑. Pre.certius ⁊ verius imponit nomen
habitꝰꝙᷓ actꝰ. Vñ verius ⁊ certiꝰdicit᷑ bonꝰꝗs ex bonitate
habituali q; actuali.Actualis em̃ bonitas nõ denoĩat ali⸗
qð bonũ ſimplr:ſ̊ bonuʒ vt nat᷑̃e.habitualis denoĩat bo
num ſimplr. Silłr videt᷑ in actibus virtutũ ꝙ certiꝰa veri⸗
us dðm eſt ſatiſ factoꝛiꝰvel meꝛitoꝛius ex habitu qᷓ er actu

2 ita ieiuniũ el is latiſfactoriũ ex habituali caritate
ꝙ er actuali¶ Contra.nullꝰnõ hñs vſum liberi arbitrij

ctoꝛi
ſotin
mnine
pitco
opol
ptum
det
rcnr
tate.n
ltter.
ſei
l
dige
opet⸗
tatig
mnen
tdi
um⸗
illuc
dem

ich⸗
pro⸗
c
0is
veri
nor
m.
q⸗
dis
edi⸗
ieſt
ta
i;
le⸗
ii;
R
ter
iter
birei
ntiſ
tan⸗

n
1
en
c
nt.
Sait
neat
cor/
mnis
vonſa
geſß⸗
n dr⸗
oneba
ſein⸗
tiper
imen
imuilin
8:7 o
wlvie
norgii
luntus
hpnin
ſaut
niritur
htez
jenco⸗
nomen
onitate
ioteli
diatbo⸗
9
cr
nin
Vhirn

LNueſtio*

ſatiſfacit ꝓ peccatis.ieiunãs exiſtens in habitu caritatis

nõ in actu eſt hmõi qᷓtum ad efficaciã bmõi ieiunij reqrit᷑

qꝛ caritas ex qua eſt efficacia ieiunij ẽ q̃ſi extra vſuʒ libe.

arbi.qᷓ nullus talis ieiunando ſatiſſfacit niſi habeat actuʒ
ſiue vſum caritatis.¶ Pꝛe. Amb.ᷣdic de officio:affectꝰtu⸗
us oꝑi tuo nomẽ imponit.qntũ em̃ intẽdis tantũ facis: ᷓ
ſpeciali oꝑi ſpãlis intentio.ᷓ generalis nõ ſufficit:h̊ ieiu⸗
nium eſt opꝰſpeciale: exigit᷑ caritatis actus ſpecialis.qᷓ
nõ ſuſſicit ꝙ ſit in habitu ad boc ꝙ tale ieiuniũ ſit ſatiſfa/
ctoꝛiũ.¶ Juxta H̊ etiã querit᷑. vtruʒ poſſet aligs ieiunare
ſatiſfactoꝛie ex caritate qᷓ̃ fuit et non eſt. vrpote iſte recipit

in caritate vl ex caritate aliqð ieiuniũ in ſatiſfactõnem ꝓ

peccatis ſuis:et incipit illud exequi in caritate vel ex ca⸗
ritate. ſᷣ ãteqᷓ; impleuerat vel cito poſtꝙᷓ inceꝑit peccauit
moꝛtalr:nibilominꝰfacit pniaʒ ꝓ pctis ↄſeſſis iniunctaʒ
ꝑficit qð ſibi iniunctũ eſt. Queſtio ẽ vtꝝ ſatiſfaciat poſt
ꝙᷓ fuit in pcto.vidr ꝙ ſic:qꝛ ſĩ homĩ curꝛẽti foꝛtit᷑.abſcĩda
tur caput in curꝛendo:põt aliq̃ntulũ moꝛtuꝰ ꝓcedere:et ſi
nõ diu 1 moueri ad terminũ.q ſiliter ⁊ moꝛtuꝰ ſpiritualit
poſtqᷓ moꝛtuus eſt: põt aliqᷓntulũ ex pᷣcedente virtute mo⸗
ueri et ꝓgredi ad terminũ ſatiſ factoꝛiũ:ſ̊ qua rõne aliquã
tulum eadẽ rõne et plus:et ſic vſq;dũ ꝑnemiat ad finem.qᷓ
c̃.q Pre.videt᷑ idem eſſe motꝰↄtinuus ieiuniũ iſti iniun⸗
ctum:cũ iſte illud raeur San rõne in vna ꝑte eſt ſatiſ⸗
ſactoꝛiũ:⁊ in om̃i.cũ ↄtinun eiuſmodi ⁊ nature ſit in qua⸗/
libet ꝑte: ⁊c. ¶ Contra. Johᷣ.xv. Sine me nihil poteſtis
facere. Si gs in me nõ maſerit miſtetur foꝛas e. Buin in
deo manſerimꝰ: areſcemꝰet nibil poſſumꝰfacere.hᷣꝗ nõ ẽ
in caritate in deo non manet: nec ſatiſfacit.̊ hmõi ieiu⸗
niũ nõ eſt ſatiſſactoꝛiũ.¶ Pꝛe. Gꝛego.nibil viriditatis hʒ
ramꝰboni operis ſi non manet in radice caritatis.g̊ mil
valet tale ieiuniũ: nec ꝑ illud ſoluit᷑ debitũ ad qð tenetuꝛ.
Rñ.ad boc ꝙ ieiuniũ factũ in caritate ſit ſatiſfactoriũ
vel meritoꝛiũ:reꝗritur ꝙ ſit aliciiꝰpᷣtutis actu mouentis
Si aũt ſit in actu tm̃: nec illi aliq̊ modo cooꝑatc᷑ lib.arbi.
nec eſt meritoꝛiũ nec demeritoꝛiũ exiſtens hmõi. DHabens
em̃ vſum lihᷣ.ar.neq; meret᷑ ⁊ neq; demeretur:niſi aliquid
opus eliciat ex virtute q̃ infoꝛmat᷑ vel imꝑatur.vel elicere
negligat: ꝓpter qð peccatũ negligentie merito dicit᷑ incur/
reꝛe.¶ Pꝛe.ad euidentiã queſitoꝝ notandũ.ꝙ aliqð fieꝛi
in caritate dicit᷑ dupliciter.ſ.vel per quandaʒ concomitã
tiam:vel foꝛmatr.verbigratia.qnq; fit ab illo aliquid ꝗẽ
in caritate:nõ tñ fit ab illo ex aliq̃̊ motu caꝛitatis.neq; in⸗
tum eſt in caritate:ſed ex aliq occaſione extrinſeca et ca
ritate aliena. Qñq; fit aliꝗd ab eo ꝗ eſt in caritate vel ex
motu vel inſtinctu aliqͥ caritatis.primo modo fit qñ ẽ pec
catũ veniale in caritate:et hoc dico qñ indicit ↄcomitan⸗
tiam.nec foꝛmat᷑ hmõi opus caritatis foꝛma: ĩmo eſt opꝰ
efoꝛme.⁊ ſiłiter opꝰindifferens fit in caritate:nec tamen
opus foꝛmatũ nec defoꝛmatũ.opus aũt vᷣtutis fit in caꝛita
te. qð ſi ſit infoꝛmatũ caritate eſt meritoꝛiũ:et qñq; ſatiſſa
ctoꝛiũ.¶ Adhuc notandũ.ꝙ aliꝗd ex caritate fieri duptx
põt intelligi.immediate:vel mediate · Immediate ẽ deter
minete? diſtincte mouente caritate fieri:ſicut qñ ꝗs inci
pit cogitare de dro cuiꝰinſtinctu hoc facit.ↄtingẽte autem
ꝙ poſtea non cogitat dæ deo:exequitur tñ illud quod ince⸗
ptum eſi. et illud quod executũ eſt mediate ex caritate.⁊ B

dicit᷑ alijs verbis ex caritate in generali vel in ſpeciali:vel

er caritate actu vel habitu.ſufficit &̊ ꝙ ieiuniũ fiat in cari
tate.nec regꝗritur ꝙ fiat ex caritate mouente niſi habitua
liter.non aut opoꝛtet ꝙ fiat ex caritate neq; ĩmediate vel ĩ
ſpeciali mouente:ſed ſufficit ꝙ fiat mediate vel in genera⸗
li.¶ Adhuc moueri ex caritate eſt dupliciter.elicitiue: vt
diligere.imꝑatiue:vt daꝛe elemoſynaʒ. vnde ieiunare eſt
opꝰtꝑantie elicitiue.qñq; tamen eſt obedientie: qñq; cari
tatis imꝑatiue tamẽ.et ſic eſt ex caritate mouente.non ta
men opoꝛtet ꝙ caritas moueat actualiter ſed habitualit.
vt dictum eſt. et hor ſufficit ad hoc ꝙ opus ſit ſe atiſfactoꝛi⸗
um:quãdo opus de genere operis eſt ſatiſfactoriũ.4! Ad
illud quod obijcitur de Salomone.dicendum ꝙ ſalomon
doꝛmiens meruit interpꝛetatiue.non motu actuali: vᷣ deſi

.cj.

deriq pꝛecedente quod fuit in ſomno ↄtinuatum q;tum ad

habitum. VUnde exiſtens ipᷣe in caritate doꝛmiens meruit.
ſicut ego video ſtellas in celo:vel quia ſuʒ in celo:vł quia
ſtelle quas video ſunt in celo. Sic ſalomon doꝛmiens vᷣca⸗
ritate meruit.non ꝙ doꝛmiens mereretur: ſed quia quod

prius deſidẽrio bono meruerat vigilans:aſſecutus eſt di⸗

uine gratie largitate cum doꝛmiret.et quia bonum deſide
rium habuerat vigilans:reuoluebat fantaſia cuʒ ille doꝛ⸗
miret. de q̃ re dicit phᷣs.nõ ſunt talia fantaſmata iuſtoꝝ qᷣ
lia quoꝛũcunq;. ꝓpter ſollicitudineʒ em̃ vigilie mouet᷑ fan
taſia in doꝛmienie ad deſideriuzʒ pꝛecedens ſicut fuit in ſa
lomone. Vñ tunc nõ meruit:ſed meritũ pꝛecedẽs ĩ ſomno
apparuit et claruit. Vnde dicit Nug.cũ clarent merita in
ſomno dixit merent᷑ in ſomnijs.Vel dicendũ ꝙ nõ ſimptr
doꝛmiebat ſalomon:ſed ſicut erat in oꝛaculo et viſione: vi
gebat ratio qᷓtum ad actũ ſuꝑioꝛem:et hec erat ga ſpeci⸗
alis.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ in ſacr̃is ſufficit intentõ ⁊c̃.
põt dici ꝙ verum eſt etiam in generali ſiue in habitu. ſilr
eſt in merito ſi tñ eſt opꝰ vᷣtutis ſpãliter mouẽtis virtutis
dico infoꝛmate.lel põt dici ꝙ nonẽ? ſiłe de intentõne ĩ ſa⸗
cramentis et in meritoꝛijs.quia in ſacramentis eſt inten⸗
tio miniſtri.et ſi ſit peꝛuerſa non nocet:dũmodo intendat
facere quod facit eccleſia:vnde ſi quis baptiʒ ando inten⸗
dat facere quod facit eccleſia.licet qᷓtum ad aliquid circa
hoc habeat intentõnem ꝑuerſaʒ: baptiʒat in veritate.ſed
ad hoc ꝙ opus virtutis ſit meritoꝛium:requirit᷑ recta in⸗
tentio.in oꝑibus enim meritoꝛijs bomo cooꝑatur gratie:
etiam in oꝑe ſpecialis virtutis.in ſacramentis hbomo ſolũ
eſt miniſter: opus aũt eſt dei.¶¶ Ad hoc quod in eodem ar⸗
gumento addit᷑ de furioſo.dicenduz ꝙ et ſi ante habuerit
caritatẽ et voluntatẽ nõ diſcõtinuatam: põt reciꝑe ſacr̃m
nõ tñ meret᷑ in oꝑando oꝑa virtutũ:qꝙᷓuis in tali ↄtinuati
one volũtatis veꝛſus ſit in furiã. Dico ̊ poſtiꝙᷓ talis ſit in
furia nõ meret᷑:qꝛ ad meritum exigit᷑ octualis voluntas.
Ad illud qð obijcit.ꝙ caritas habitnalis ſufficit ad ſa⸗
lutem ⁊c.põt dici ⁊ ſi ſufficiat ad ſalutem recipiendã:non
tñ ſufficit ad ſalutẽ merendã. Ad ſuſceptõneʒ em̃ ſe alutis
ſufficit dignitas ſuſcipientis quã facit habitꝰ vtutis.ad ſa
lutem merendam requirit vſus ſiue motus libe. ar. ſine q
vt dictũ eſt non põt mereri.vere dicoꝰ directe: licet vt di⸗
cunt quidam interpꝛetatiue et ex quodaʒ modo congruo.
Ad illud qð obijcit᷑. babitus verius et certi⸗ denoĩat
q actus ⁊c.põt dici.ꝙ habitus vno modo diuidit ↄtra di
ſpoſitõeʒ.ſᷣim ꝙ diſpoſitio dicitur facile mobilis:habitus
difficile mobilis.Alio mõ diuidit᷑ cõtra actum.Fm ꝙ dr̃.
Equus iacens in ſtabulo bñ curꝛit ·ſ.habitu.⸗ hoc mõ ha
bitꝰ dicit᷑ ab habilitate ad actuʒ.pᷣmo mõ ſumpto habitu
verius certiꝰ denoĩat habitꝰqᷓ; actus.ſcdᷣo mõ non.xeꝛiꝰ
eĩ et certius dicit el lna aiſte oꝑatur:qᷓꝗ babi⸗
lis eſt ad oꝑandũ.¶ Ad ea q̃ ↄtraria ꝑte obijciunt᷑. quoꝝ
uedam dubitatõez nõ immerito habẽt.rñdendũ eſt.et pᷣ
mo ad illud qð obijcit᷑ ꝑ ſiłe de illo ꝗ caret vſu liar. et qui
habet caritatẽ in habitu. Ad qð põt dici.ꝙ nõ eſt ſimile.
qꝛ carens lib.arb.vſu.in nulla ſpeciali virtute monet᷑ nec
moueri põt inqtum bmõi:ſed hñs caritatẽ in habitu põt
moueri ſpeciali vᷣtute:et hoc ſufficit et ad merituʒ ⁊ ad ſa⸗
tiſfactõez. vnde minoꝛ ẽ falſa.ſ.bec.ieiunãs habitu caꝛita
tis tm̃ eſt bmõi.i.ſimilis non habenti vſum li.ar.⸗¶ Vdil
lud qð obijcit᷑.ꝙ affectus ⁊ intentio oꝑi nomen imponit.
vñ et ſpãli operi ſpãlis intentio ⁊c. põt dici ꝙ nõ ſolũ ſpe⸗
cialis affectꝰ vel intentõ nomẽ imponit operi ſpãli:v ⁊ in⸗
tentõ et affectus generalis.vñ ſi aliꝗs intret religioneʒ ex
caritate vt ſatiſfaciat ꝓ pct᷑is ſuis ⁊ vitã mereat᷑ eternam
hanc intentõeʒ hẽat actualiter qñ intrat vel intrare di⸗
ſponit:non opoꝛtet ad hoc ꝙ ſatiſ faciat vel mereat ꝙ po⸗
ſlea in ſingnlis actibus ſuis habeat pꝛimã intentiõez: ſed
ſufficit ꝙ ſolũ in habitu illã babeat ⁊ totũ qð focit ad illã
refeꝛt. ¶ Ad illðᷣ qð poſtea qᷓrit᷑.vtꝝ inchoans ſatiſfacẽ in
vel ex caritate.⁊ poſt cadens a caritate ↄſũmat inceptũ ſa
tiſfaciat ⁊c.· põt dici ꝙ nullus meret᷑ aut ſatiſſacit niſi in
caritate. nec eſt aliqð opus ex caritate niſi ſit in caritate.

Vnde qui ſunt in peccato moꝛtali neq; merent᷑ neq; ſatil⸗
faciunt.vñ qtum ad illam ꝑtem ſatiſfactõnis.q̃ facta fuit
in moꝛtali: nõ fuit ſatiſſactoꝛinʒ.⸗: Ad illud qð obijcit᷑ de
hoĩocurꝛente pꝰcapitis abſciſionẽ.põt dici q; nõdũ ceſſa⸗
nit oĩno vita eſſe in coꝛꝑe curꝛente:imo vigebꝗt adhuc vi⸗
ta in illo a qͥ fuit motꝰille.nec eſt ſiłe de illo ꝗ cecidit a ca⸗
ritate in qua cepit ſatiſfacere.qꝛ ſtatim exñte caſu illo:de⸗
ſinit eſſe vita ſpalis:⁊ motꝰille caritatis extinguit. vnð
ille motus caritatis ceſſauit eſſe meritoꝛiꝰ? ſatiffactoꝛiꝰ:
qꝛ defuit ibi radix meriti.⁊ ceſſante vita ceſſauit ⁊ motus
vite. ¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ eſt idem motꝰc̃.dðᷣm ꝙ actꝰ
inchoatꝰin caritate ⁊ ↄtinustꝰextra caritateʒ. licet videat᷑
idem motꝰↄtinuus:tñ nõ eſt idem:qꝛ diſcõtinuat᷑ ꝑↄtra⸗
rium habitũ. Licet ideʒ poſſet dici actꝰin natura:nõ ẽ tñ
idem acius vᷣtutis gꝛatuite:quis poſſet eſſe idem moꝛalis
ſm ph̊ᷣm.qꝛ libido que hec interdicit contraꝛiatur gratie.
vnde non poteſt iam elicere motum caritatis. non igitur
poteſt eſſe ex caritate nec ꝑ eſſentiam.nec ꝑ efficaciaʒ ſiue
per virtutem.vñ non eſt meritoꝛium ſiue ſatiſfactoꝛiũ pꝛo

Onſequẽter querit᷑ que eſi pꝛeciſe ratio.q̃re ie⸗
iuniũ eſt ſatiſfactoꝛiũ.vtrũ.ſ.caritas vel affli⸗
ctio ſiue penalitatis ſiue vtrũq;.ꝙ caritas nõ
V ic:qꝛ fi hoc: et qdᷣlibet opus factũ in caritate eſſet

in caritate ſatiſſactoꝛiũ. Pꝛe.ſi hoc:̊ opꝰelicitũ ex cari

tate eſſʒ maxiĩe ſatiſfactoꝛiũ.i ꝛc.ſi H.cũ vnũqðq; ꝓpter
qð tale:⁊ ipᷣm magis.tũc magis oĩs actus caritatis eſſet
magis ſatiſfactoꝛiꝰ:ĩmo ipſa caritas.hec aũt falſa ſunt:qꝛ
diligere deũ vel ꝓximũ.et ſi ſit meritoꝛiũ:nõ tñ ſatiſfacto
riũ.¶ Pꝛe. nec afflictio ſiue penalitas. qꝛ ſi ieiunium eſſʒ
ſatiſfactoꝛiũ.q;ꝛ penale ſiue afflictiuũ:ꝙᷓ ome penale eẽt ſa
tiſfactoꝛiũ.⁊ magis ſiue eſſet extra caritatẽ ſiue ñ. 4 Pre.
ſi rõne vtriuſq;.ſicẽ ponũt quidaʒ de lixiuia q̃ eſt calida et
aſpera ⁊ moꝛtificatiua.ꝙ bʒ vim mũdificatiuã nõ ratõne
alterutriꝰ:ſed rõne vtriuſq;.qᷓ cũ virtꝰoↄſiſtat circa bonum
⁊ difficile:⁊ in executõue difficilis ẽ pena:omĩs actꝰvirtu
tis ẽ penalis:ꝙ̊ᷓ ois actus vᷣtutis infoꝛmatꝰcaritate ẽ ſatiſ
factoꝛius.⁊ ita idem vt ſupᷣ.¶ Pꝛe. cuʒ neutrũ iſtoꝝ ſit ſa
tiſfactoꝛiũ.quõ ex illis cõſluentibo erit aliqð vnum ſatil⸗
facioꝛiũ:cũ totũ integratũ ſapiat naturq illoꝝ ex quibus
integratũ eſt.nõ em̃ ex duobo frigidis fit vnũ calidũ:neq;
exr duobo calidis fit vnũ frigidũ.i Pꝛe. aliquod opꝰẽ pe⸗
nale et ex caritate.ad qð homo tenet᷑ ex dictamie nature.

vt eſt afflictis ſiue infirmis ↄpati ⁊ coaffligi.qð nõ eſt ſa⸗

tiſſactoꝛinʒ. vt em habet᷑ ex regulis fidei.nullꝰſatiſfacit ex
illis ad q̃ tenet᷑ dictamie nature:⁊ ita vt pꝛiꝰ.qlꝗꝛe.ieiu⸗/
niũ eſt pᷣceptũ diſcipline.aut & eſt ſatiſfactoꝛiũ qꝛ pᷣceptũ:
aut qꝛ diſcipline.nõ qꝛ pᷣceptũ:qꝛ tũc om̃e pᷣceptũ. neq; qꝛ
diſcipline:multa em̃ indicta ſunt cauſa diſcipline q̃ no ſũt
ſatiſfſactoria.neq; ꝗa vtrũq;:qꝛ a deo fiũt ſiue facta ſunt p
cepta diſcipline.q nõ ſunt nec fuerũt ſatiſſactoꝛia ꝓ pet̃is
ſicut fuiſſet de pcepto abꝛahe. Pꝛe.ieiuniũ eſt opꝰneceſ:
ſitatis ⁊ etiã ſuꝑerogatõnis neceſſitatis.qꝛ iniunctum ab
eccłia ſu ꝑerogatõms:qꝛ ↄſiliũ.Aut qᷣ eſt ſatiſfactoriũ.ꝗa
neceſſitatis:aut qꝛ ſuperogatõis.nõ qꝛ eſt neceſſitatis: ga
tũc alia q ſunt neceſſitatis eſſent ſatiſfactoꝛia.nec quia ẽ
ſuꝑerogatonis eadem rõne.i ·cõ em̃ qð ſuꝑerogat᷑ ẽ latiſ⸗
factoꝛiũ vt pʒ de virginitate.¶ Item ſi diceꝛet. ꝙ ieiuniuz
eſſet ſautiſfactoꝛiũ.qꝛ iniunctũ:ꝗᷓ ieiuniũ aſſumptũ nõ eſſet
ſatiſfactoꝛiũ. Pꝛe.tũc ieiuniũ indictum tpote q̃drageſi
male ⁊ q̃tuoꝛ tꝑm nõ eſſi ſa ieroni Gaga hoc dici
põt ſine pᷣiudicio.qꝙ ieiuniũ eſt ſatiſſactòꝛiũ directe ſaẽ⸗
mentaliter: ⁊ quodãmodo indirecte et realiter. ad h̊ ꝙ ſit
ſatiſfactoꝛiũ pꝛimo modo directe ⁊ ſacr̃alr:nec ſola cari⸗
tas.nec ſola penalitas.nec ſola iniũctio dicenda ẽ cã pci⸗
ſe q̃re ſit ſatiſſactoꝛiũ.ſ̊ ad diffinitõnez cãe pᷣeiſe regrũtur
plura.ſ. coritas. penalitas. ↄtraꝛietas. auẽtas. Ad boc
em ꝙ ieiuniũ ſit ꝓpꝛie? directe et ſacr̃alr ſatiſfactoriũ oꝑ⸗
tet ꝙ fiat in caritate:ꝙ fiat afflictiuũ:ꝙ bẽat quãdazʒ con

trarietatem reſpectu pcti ꝓ quo debʒ ſatiſfacere. vt ſic ex⸗
cidat᷑ cauſa pct᷑i: ⁊ ↄtrariũ ↄtrario curet᷑.opoꝛtʒ etiã ꝗ in
iungat᷑ virtute clauiũ.hec autezʒ q̃tuoꝛ qñ ↄcurꝛũt pᷣcile et
ꝓPrie reddũt ieiuniũ efficax.ſ.caritas:penalitas:ↄtrarie⸗
tas:clauiũ auctoꝛitas.AVd hoc aũt ꝙ ſit ſatiſfactoꝛiũ rea⸗
liter tria p̃dictoꝝ ſufficiunt.ſ.caritas.penalitas:auctoꝛi⸗
tas clauiũ.vel duo ſᷣm quoſdaʒ ſicut in ieiunio aſſumpto
vtpote ſi aligs ſatiſfacit de pcto ſuꝑbie vel auaricie ieiu⸗
nando:hec ſatiſfactio eſt magis ꝓpꝛie realis q; ſacr̃ał.nec
ſic ſatiſfaciendo reqꝗrit rietas nec exciſio cauſe pct̃i ꝑ con
trariuzʒ:ſicut qñ fit ſatiſſactio ieiunando de pcto carnis ⁊
luxurie.Rõnes &̊ ſupᷣpoſite ⁊ ſi rõne termini poſſent con⸗

cedi:qꝛ tñ ſunt minꝰefficaces ad illas rñdenduʒ eſt.⸗.do

illud qð obijcit᷑.ꝙ ſi caritas eſſz rõ quare ieiunium eſſʒ
ſatiſfactoꝛiũ:&̊ ⁊ quodlibʒ opꝰfactuʒ in caꝛitate. põt dici
ꝙ nõ ſequit᷑.quia ieiuniũ rõne generis oꝑis ↄgrue cooꝑa
tur cum caritate.qð non facit ⁊ quodcunq; opus factũ in
caritate:nec etiã opus elicitum ex caritate. Ad illud qð
obijcit.ꝙ vnũquodqʒ ꝓpter qð illud magis ⁊c̃.põt dici ꝙ
vis facienda in hoc eſt qð dicit᷑ ꝓpter qð illud. verum eſt
vbi illud alterũ eſt ſufficiens cauſa hmõi.⁊ boc ſine alteꝛo

nõ eſt cauſa hmõi.vt dicit᷑.ignis nõ eſt cauſa ſi ufficiẽs ca⸗
lefactõnis:nec ferꝛũ ſine igne calefieret.ſed ſic nõ eſt in ꝓ⸗

poſito.qꝛ quis nõ ſit opꝰſatiſſactoꝛiũ ſine caritate: tñ lo⸗
la caꝛitas nõ ſufficit cũ oꝑe:ĩmo exigunt᷑ ditiones alie q̃
pᷣtacte ſunt.⁊ ideo quig caritas exigat᷑ ad ſatiſfactionem
nõ tñ ſola caritas de ſe latiſfacit:qꝛ nullũ opꝰ ad qð tenen
tur om̃es.⁊ ſine quo nõ eſt ſalus eſt ſatiſfactoꝛiũ.q¶ Ad il⸗
lud qð obijcit᷑.ꝙ nõ eſt ſatiſfactoꝛiũ.qꝛ afflictiuũ:qᷓ et ma⸗
gis ⁊c. põt dici ꝙ nõ ſeqtur.qꝛ vt dicit phs.idem facit plꝰ
ꝙᷓ minꝰ.ſ.viciũ. ꝛe.cũ ieiuniũ inq̃tum eſt ſatiſfactoꝛiuʒ
eſt actus vᷣtutis.ꝛ etiã inqᷓtum eſt penale:neceſſarium eñ
illam penalitatem ſtaꝛe in quadam medietate: ⁊ nõ nimi
um ſiue in exceſſum deuiare. Apter qð argumentũ pᷣdictũ
nõ valet. ¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ ſᷣm hoc oĩs actꝰvᷣtutis
eſſet ſatiſfactoꝛius.qꝛ eſt penalis cuʒ virtꝰoĩs ↄſiſtat circa
difficile.dðm ꝙ eſt alia rõne penalis.⁊ alia difficilis.pe⸗

nale em̃ penã ingerit in ſi uſtinendo: difficile vſum virtutis
dicit in agendo.¶ Ad illud qð obijcit.ꝙ cũ neutrũ pᷣtacto
rũ ſit ſatiſſactoꝛiũ. ex illis ↄcurꝛentibo non erit aliqð ſa

tiſfactoꝛiũ ⁊c̃.põt dici ꝙ argumentũ hmõi non valet. qiñ
et plura cõfluunt ad aliquod integrandum vt in ꝓpoſito.
alia patent.

LQneſtio. cij. de neceſſitate
Equitur de neceſſi⸗

tate ieiunij. Pꝛimo ꝗ̊ querit᷑.vtrũ ieiuni/
um ſit eoꝝ que ſunt neceſſitatis vel volũ⸗
tatis. Scðo poſito ꝙ ſit neceſſitatis.ꝗa
ceptum ſolet eſſe eoꝝ q̃ ſunt neceſſitatis

4
5

Mueriẽ᷑ vtrũ ſit eoꝝ q ſunt pcepti vel ↄſilij. Tercio qꝛ eo⸗

rũ q ſunt medietatis ſolet eſſe pceptũ:querit᷑ an ſit eoꝛum
q̃ ſunt medietatis.¶ Item circa pꝛimũ pꝛimo querit᷑ de ne
ceſſitate ieiunij qtum ad opus. Scðo de neceſſitate qtuʒ
ad ꝑſonas. Tercio vtrum poſſint pᷣlati diſpenſare cõtra
iſtam neceſſitatem.

embꝛum prinum
Kimo qᷣrit᷑.vtrũ Pa u Xk volũ⸗
tatis. e nccitatis vr ſic. Oẽ opꝰ ſine qͥ hbõ
nõ põt vᷣtutũ ꝑfectõeʒ acꝗꝛeꝛe.nec vicijs dña
ri ẽ opꝰneceſſitatis.qꝛ ſine illo nõ ẽ ſalꝰ. Je⸗

iuniũ ẽ hmõi ſᷣm illð yſið.xliij.c.de ſum. bo. vbi ſic dicit.
Qeq; eĩ poſſe quẽpiã ꝑfectõeʒ vᷣtutũ attingẽ.niſi pꝛiꝰ ven⸗
tris ingluuiẽ refrenet.et nemo pt᷑ dñari ceteris vicijs mſi
pꝛiꝰvẽtris ingluui reſtrixerit: nec ꝗſꝙᷓ poterit facile a ſe⸗
ipᷣo ſpũs ĩmũdos expellẽ niſi ꝑ abſtinetiaʒ.̊ cũ edomatio
ſiue reſtrictõ ingluuiei fiet ꝑ ſeiuniũ:pʒ ꝙ ieiuniũ ẽ ncci⸗
um:τ0 Pe. oẽ opꝰẽ neceſſitatis nõ tin volũtatis cuiꝰ

=ꝛ 2
nd

Le
lan
Cu

10.

2„

—

¶ Queſtio

oppolitũ eſt tranſgreſſio.ieiuniũ ſaltẽ indictuʒ eſt hmõi: S

⁊c.¶ Pꝛe.moꝛbo nccia ẽ medicina.iciun õdaʒ moꝛ⸗
bi medicina ſpũalis: eſt ncciũ.¶ Cont᷑.videt᷑ ꝙ eſt volũ

tatis nõ eſt nccitatis.ſicut hr̃ a berñ. in libꝛo de pᷣcepto et
diſciplina. Om̃e neceſſariũ aut ẽ ſtabile:aut imobile: aut
incõmutabile.primũ eſt qð põt mutari a pᷣlatis.ſecunduʒ
qð a deo:terciũ qð a nullo.ieiuniũ ſtatutum ab eccia nul⸗
lum bhoꝝ videt᷑.qꝛ cum poſſit mutari ab hoĩe:cõſtat ꝙ nõ
eſt incõmutabile nec ĩmobile nec ſtabile:qꝛ ꝑ ſe põt quili⸗
bet illud frangere in neceſſitate ſine diſpenſ atõe ſuꝑioris
q̃ nccio reꝗritur in relaratõne ſtabilis:̊ ⁊c.¶ Pꝛe. cũ ie⸗
iuniũ recipiat diſpenſatõeʒ ab ep̃is.⁊ etiã a minoꝛibo ſa⸗
cerdotibo.ſupponat᷑ hoc ad pns:nõ videt᷑ ꝙ ſit opꝰneceſſi⸗
tatio.EKn. q ieiuniũ eſt opꝰneceſſitatis. hoc dico de ie
iunio inſtituto ab eccłia: ̊ intelligendum eſt ꝙ multipler
nccitas ſiue multiplex oppoſitio nccĩtatis. vna eſt nccitas
cuiꝰpꝛincipiũ ſiue cauſa eſt volũtas.Alia eſt cuiꝰ pᷣncipiũ
ſiue cauſa eſt lex ſiue inſtinctꝰnature.vtpote ꝗ; dictat na⸗
turale iudicatoꝛinʒ. et hec eſt duplex.qꝛ aut rõne dignita
tis dictantis ſiue pᷣcipientis:aut rõne dignitatis eiꝰ qð di
ctatũ eſt.ſiue eiꝰqð pᷣceptũ eſt: et bec ſunt tria membꝛa ſi⸗
ue tres dr̃ie quas ponit Merñ.pꝛimũ vocat neceſſaꝛiũ ſta
bile. ſcdm neceſſariũ iĩmobile.terciũ neceſſariũ incõmuta⸗
bile. Primũ neceſſariũ ſtabile recipit diſi penſatõez ab ho
mine. Secundũ neceſſariũ ĩmobile recipit diſpenſatõeʒ a
xeo. Terciũ ſcʒ neceſſariũ incõmutabile nõ recipit diſpen
ſationẽ neqʒ ab homine neq; a do. Jeiuniuʒ ̊ reducit᷑ ad
neceſſariũ ſtabile:ſed neceſſariũ ſtabile põt ↄtingere duo⸗
bus modis. vel quia ꝓcedit a ꝓpꝛia voluntate et expᷣſſa: ſic
accidit in religioſis.q vluntarie efficiũt ſibi neceſſaria ꝓ⸗
pria et expᷣſſa voluntate.iſ.per votũ.vel qꝛ efficiunt᷑ neceſſa
ria voluntate implicita.⁊ nõ expſa:ſicut efficiunt᷑ in ba⸗
ptiſmo. Statuta em̃ eccłie fiũt neceſſaria recipientibo ſa⸗
cramentũ baptiſmi:qꝛ tũc efficit membꝛũ eccłie ⁊ ſubijcit
ſe oꝛdinatõni et ſtatutis ecclie obſeruandis.et fiũt illa ne
ceſſaria q̃ ante erãt volũtaria. Ad illud qð obijcit.ga
nõ videt᷑ opus nccitatis. qꝛ põt infringi in nccitate ſiue di
ſpenſatõne ſuꝑioꝛis ⁊c. põt dici ꝙ duplex eſt diſpenſatio.
ſpãlis:et generalis.Speciaiis q ſpãliter fit a pᷣlato eccle⸗
ſie. Generalis q̃ generaliter ꝑmutit᷑ ab eccleſia ĩ caſu ne⸗
ceſſitatis. Verbũ & Merñ. ꝙ neceſſariũ ſtabile indiget di⸗
ſpenſatõne ſi debeat diſſolui.non intelligit tĩ de pꝛio mõ
diſpenſatõnis:ſed de ſcðᷣo ĩmo potius de vtroq;· Similit
ſi obijciat neceſſariũ ſtabile fit a ꝓpria volũtate m berñ.
et ieiunium ſtatutuʒ ab eccleſia non eſt huiuſmodi: poteſt
dici. ꝙ non eſſe a ꝓpꝛia voluntate dicit dupliciter. ſcʒ ĩ ſpe
ciali et in generali vt tactum eſt. Añ ieiuniũ ſtatutum ab
eccleſia ⁊ ſi non ſit a voluntate ieiunãtis in ſpeciali:eſt tñ
in generali. Pꝛe.in caſu neceſſitatis non eſt ieiuniũ pꝛece
ptum. vnde in tali caſu non indiget diſpenſatõne. et etiaʒ
vt aſſerunt quidaʒ generalis diſpenſatio conceſſa eſt ĩ ca⸗
none.et ibi expꝛimitur ꝙ nullus faciat ſic vel ſic niſi in aꝛ/
ticulo neceſſitatie.⸗ Ad aliud ptz rñſio.quia vt habet᷑ a
HBerñ.in illis q ſunt neceſſitatis pꝛimo modo põt fieri:et
fit diſpenſatio.

lembꝛum ſecundũ

Onſequenter querit᷑ de neceſſitate ieiunan⸗

neceſſe babent ieiunare. Scðo ſi peregrini.
DETFerrcio ſi pueri· Quarto ſi pauꝑes. Quĩto
ſi laboꝛatoꝛes ꝓ victualibo.

Articulus pꝛumnus

Dpꝛimũ.ꝙ iuſti hñt neceſſe ieiunare videt᷑ ſic
NMoua lex eſt maioꝛis pfectõnis qᷓ vetꝰ: ſß in ve
Keri lege oms tenebant᷑ ad ieiuniũ.ſicut dicit᷑ in
Neui.xxiij. Omis aĩa q afflicta non ſuerit ⁊c᷑. 2 in noua
tam iuſti q alij tenent᷑ ieiunare. Pꝛeĩ.ſicut dr Luce.xij.
Cui multũ datũ eſt.multũ queret᷑ ab eo:ſᷣ plꝰ datũ ẽ iuſio
i alijo:g plus exigitur ab eo debitum ieiunandi ⁊ alioꝝ

di q̃tum ad ꝑſonas.Querit᷑ ̊ pꝛimo ſi iuſti

bonoꝛum qᷓ ab alijs.¶ Pꝛe.ieiunium non ſolum inſtitutũ
eſt ad ſatiſtaciendum. ſed etiam ad impetranduʒ aliquid
a deo: ſed iuſli magis cõgrue poſſunt aliqd impetrare ꝙᷓ
alij: ᷓ ipſi magis debent ſeu tenent᷑ ieiunare qꝗ alij. 4 e.
iuſticia aliciꝰnon excludit eum ab obedientia eccłie. quĩ
ſubſit ſtatutis ſcʒ oꝛdinatoꝝ ſicut et alij. Sed ieiuniũ ſia⸗

tutum eſi ab eccleſia vniuerſali: iuſti nõ excuſant᷑ a ieuu

nio. iuſtüneceſſe babent ieiunare ſicut ? alij onti.
Timoth.j. Juſto nõ eſtillex poſita:̊ iuſtus nulla neceſſi.
tate legis artat᷑: neceſſitate illa q̃ ligantur alij ad ieiunã
dum nõ ſunt iuſti ligati.¶¶ Pꝛe. iocundioꝛ eſt ſpüalis pre⸗
ſentia ſponſi qᷓ; coꝛpoꝛalis. Sed in pᷣſentia corpoꝛali non
ↄpetebat ieiumum.quia ſicut dĩ AMWath.ix. Nilij nuptiaz
quanto tpe hñt ſecum ſponſum non pñt ieiunare ⁊c. Cuzʒ
igitur iuſii habent ſpũalem pꝛeſentiã ſponſi: videt᷑ ꝙ non
teneant᷑ ieiunare. ¶ Pꝛe. qui non eſt debitoꝛ pene pꝛo pec⸗

catis.non eſt debitoꝛ ſatiſfactõnis.ieiunium autem Eque

dam ſatiſſactio ꝓ peccatis: iuſti qꝗ non ſunt debitores pe
kieiunare ¶Rñ

ne ꝓ pctis ⁊ marime innocẽtes nõ tenen
ꝙ; tam iuſli qᷓ iniuſti regulaꝛiter tenent᷑ ad ieinnia ſtatuta
ab eccleſia. in aliqͥ añt caſu neceſſitatis non tenent.ElInde
rõnes ꝓ iſta ꝑte poſite ↄcedende ſ unt. Ylla tñ cui multum
datum eſt ⁊c̃.ſophiſtica eſt.et illi poſſunt ſic rñderi cũ dr.
Cui multum datum eſt ⁊c. intellectus verbi eſt talis. cui
multü datur alicuius muneris: multũ exigi ab eo de vſu
muneris:et cui plus ⁊ cui copioſius datur de bono ſcien⸗
tie:plus exigetur ab eo de vſu eius boc patet ex textu pre⸗
cedenti ꝗ eſi. Seruus qui cognouit voluntatẽ dñi ſui et ñ
ſe pᷣparauit et non fecit ſᷣm voluntatẽ eius: plagis vapula
bit multis. Glo. merito malus plus cognoſcens vapulat
nõ cognoſcens minus vapulat:quia illi plus illi minꝰcõ⸗
miſſum eſt. et ab omi cui plus ↄmittit᷑ plus exigitur. Hec
glo. Ex hoc nõ ſeꝗtur cui multũ dat᷑ de gra vt iuſto: mltũ
exigatur ab eo de ſatiſſactõe pctᷣi .4Ad illud qð pꝛio obij⸗
citur in ↄtrariũ ꝑ illud.j. Limoth.j. iuſto nõ ẽ lex poſita
⁊c᷑.põt dici ꝙ verbũ apli intelligit᷑ ſic. iuſto non eſt lex
poſita.i.data pꝛo iuſto vt ꝑ illam iuſtificet: vel vt ꝑ illam
voluntas peccandi in iuſto coherceatur: vel vi illa q̃ſi re⸗
us puniretur: vel vt ab illa quaſi pedagogo ꝓduceret᷑. he
expoſitõnes habent᷑ ꝑ glo.Ex iſtis non ſequit᷑ ꝙ iuſtꝰ non
ſit ſubditus legi ſiue ꝙ ſit exemptus a ſtatutis ecclie pro⸗
pter qð non tenet᷑ ieiunare m ſtatuta ecclie. Ad illud
qð ſeꝗtur.ꝙ iocũdioꝛ eſt ſpũalis pᷣſentia ſponſi ⁊c. poteſt
dici ꝙ duplex eſt ieiunium. ſcilz meroꝛis et erultationis.
Filies aũt nu ptiaꝝ non decuit ieiunare ieiunio meroꝛis.
dum ſponſus erat cũ illis pꝛeſentia coꝛpoꝛali que illis fu⸗
it non modica cauſa leticie et exultatõnis. Sed ad h̊ non
ſequitur ꝙ iuſti qui pꝛopria reputatõne peccatoꝛes repu⸗
tandi ſunt.et ſui accuſatoꝛes: iuſtus enim pꝛius eſt accu⸗
ſatoꝛ ſui Pꝛouerb. xviij. et etiam m veritatem pꝛo peete/
ritis offenſis pene debitoꝛes vt in pluribus debeant a ie⸗
iunio meroꝛis ſecludi. Pꝛe.plures ſunt cauſe quare ieiu⸗
nium meroꝛis inſtitutum eſt que etiam iuſtis conueniunt
pꝛopter quas expedit ꝙ ĩ ieiunio meroꝛis exeꝛcitent᷑. nec
ſequitur.iuſti gaudent pꝛeſentia ſpirituali:ergo nõ tenen
tur ieiunare iciunio meroꝛis.quia ieiunium meroꝛis red⸗
dit ſic ieiunantes aptos ieiunio exultationis.4 Ao illud
quod obijcitur.ꝙ iuſtus ratione innocẽtie non eſt debitor
ſatiſfactõnis ⁊c. põt dici ꝙ etiam hoc ſi ipoſito:adhuc ex⸗
pedit ꝙ ieiunet. qꝛ ieiunin nõ ſolũ eſt inſtitutũ ad ſatiſſa
ciendũ:pᷣ ad radiceʒ pcti ãputandũ:⁊ ad merun augmen⸗
tandũ:⁊ grazʒ amplioꝛẽ impetrãdã.4 Ad illud qð obr. ꝓp
ieiuniũ no eſi nccitatis ⁊c. põt dici ꝙ licet ieiuniũ non ſit
neceſſitatis abſolute. ita ꝙ ſine eo poſſit eſſe ſalus:in ẽ ne⸗
ceſſariũ ad illa qᷓ expediũt ad ſalutem. vt patet ↄſideratis

Articulus

Onſeqnter querit᷑.ſi ꝑegrini nccio habẽt ieiu⸗
nare. M. ſic:videt᷑.qꝛ ſi pceptũ ⁊ ↄſilium nõ cõ
patiunt᷑ ſe adinuicẽ.pᷣceptũ ẽ pponendũ ↄſilio.

quia preceptum eſi neceſſarium ſine quo non eſt ſalꝰ:ſine
ↄſilio aũt põt eſſe ſalus licʒ vtile fit ad ſalutẽ:ſ̊ ieiuniũ eſt
in p̃cepto eccleſie. pegrinatio vᷣo voluntarie aſſumit᷑ tan⸗
iopſiliuin. ſi non põt quis ſimul ieiunare ⁊ pegrinari:
cebet potius pᷣtermittere ꝑegrinationẽ qᷓ; ieiuniũ:et nõ pᷣ⸗
termittere ieiunium ꝗpter ꝑegrinationẽ.¶] Pꝛe.ſi fecit ꝗs
iuramentũ licitum.non põt ſibi aliquid imponi vel preci
pi qð non ↄpatiatur ſecum pꝛimũ iuramentuʒ.ſicut dicit
quedã decretalis ð aduocatis. Sed aliquis pueniens ad
pfectam etatem eſt obligatus licite ad ieiuniuʒ pᷣcepto ec
cleſie.q̊ ſi etiam pᷣcipiat᷑ ꝑegrinatio que non ↄpatiat᷑ ſecũ
ieiunium: videt᷑ ꝙ non teneat᷑ ꝑegrinari intermiſſo ieiu⸗
nio ſed ieiunare / Contra. cũ ieiunia inſtituta ſunt pꝛo
pter afflictõnem etiã exterioꝛem:et magis affligit᷑ hõ peꝛe
gre ꝓficiſcens q; in quiete ieiunãs:non oportet vt videt᷑ ꝙ
affligant ſe ieiunando. Rñ.dicũt quidaʒ ꝙ ꝑegrinatio
quedaʒ abſoluit a ieiunio.diſtinguẽtes ꝙ duplex eſt pere⸗
grinatio. Quedã eſt que fit ſine magno grauamie coꝛꝑis
ꝓter adiutoꝛiuʒ vehiculi et alioꝝ neceſſarioꝝ.Iñ coꝛpꝰ
nõ tantũ debilitat᷑ quin poſſit ſuſtinere ieiuniũ.tales non
dñt ſoluere ieiuniũ ꝓpter ꝑegrinatõneʒ. Eſt alia ꝑegrina
tio magis affligens coꝛpꝰ pter defectum neceſſariorũ ad
viam. Et boc põt eſſe duplici de cauſa. aut ad amputãdũ
occaſionẽ pcti.vt q aliꝗs ꝓpter malã ſocietateʒ in aliqͥ lo
co nõ ſacile põt cauere a peccato vel ꝓpter aliquã alio cãʒ
honeſtã.et tũc ſacerdos põt ſibi iniũgere ꝑegrinatõneʒ et
diſpenſare cum eo de ieiunio:ſi cõmode non poſſit ieiuna
re. Mon em̃ reqritur vt aligs faciat quãtumcũq; poteſt: H
tumcũq; põt obſeruãdo naturã in debito vigoꝛe.qꝛ eccle
ſia nõ intendit vna die ita affligere hoiem ꝙ nõ poſſit po⸗
ſtea laborare. Si autẽ non eſt piculum in expectando. de⸗
bet expectare vſq; pꝰtem pus ieiunij.et tũc ↄplere ꝑegrina
tionem. ꝗ¶ Scðm ſic dicentes.dᷣm ad pꝛimũ ꝙ licet ieiu⸗
nium ſit in pᷣcepto eccleſie:non tñ ita obligat ꝗn in neceſſi
tate poſſit aliter fieri:ſicut ſupᷣdictum eſt. Et ꝑ hoc patet
rñſio ad ſcdᷣm. 4 Aliter põt dici ⁊ ſanius.qꝙ nulla afflictõ
neq; ꝑegrinationis neq;ʒ itineratõnis abſolnit a ieiunio ĩ⸗
ſtituto ab eccleſia:niſi diſpenſante neceſſitate.et ̊ aucto⸗
ritate clauiũ.que aũt neceſſitas reqratur in hoc caſu ĩfra
dicet᷑.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ maioꝛ eſt afflictõ in pegri⸗
nando ⁊ itinerãdo q; ieiunando ⁊c̃.põt dici ꝙ licet ita ſit
tñ hmõi afflictõ nõ eſt inſtituta ab eccłia.ſicut afflictõ ie⸗
iunij:vñ iſta ꝓpter illas nõ eſt omittenda.

ticulus tercius

Onſequẽter querit᷑.ſi pueri neceſſe hñt ieiuna
re ieiunia ecclie. O ſic:videt᷑.qꝛ qui magis ſi⸗
RVe leſione põt ieiunare magis tenet᷑ ad ieiuniũ
Sed pueri plus pñt ieiunare ſine leſione qᷓ illi ꝗ ſunt ꝑfe
cte etatis:quia in eis plus eſt de humido.et ita magis re⸗
ſiſtent veſiccationi.⁊ habent etiã plus de caloꝛe tem ꝑato
⁊ ita videt᷑ ꝙ magis poſſent digerẽ multum de cibo ſimul
ſumpto: &̊ videt᷑ ꝙ pueri magis tenentur ieiunare ꝗᷓ alij.
Pꝛe. Yohel. ij. dicit. Sckificate ieiuniũ.et poſtea cõgre
gate ꝑuulos et ſuggentes vbera:q̊ videt᷑ ꝙ pueri teneãtur
ad ieiuniũ. Pre.Jone.j.dicit᷑. YOumenta ⁊ homines bo
ues et pecora non guſtent quicqᷓ; 2c. ̊ multomagis pueri
debent ieiunare. ¶ Pꝛe. vt dicit mgr in hiſto.ſuper li.nũe⸗
roꝝ vbi loquit᷑ de ſeptem feſtis legalibo.decima die menſ
ſeptẽbꝛis que dies ꝓpiciatõnis ſiue afflictõnis dicebat᷑:ie⸗
iunabãt homines et iumenta et pueri ſeptẽnes a veſpera
6

vſq; ad veſperam: et ita vt pꝛius. Contra. plus de nu⸗
trimento eſt neceſſariuʒ ad duas ꝑationes nature qᷓ; ad
vnam tm̃: ſed pueri nutriunt᷑ et augentur: ergo indigent
plurimo nutrimento et pluſqᷓ; pꝛouecti qui nutriunt᷑ tm.ſᷣ
pꝛopter debilitatem caloꝛis in actu non poſſunt conuerte
re ſimul multum cibuzʒ: indigent multotiens comedere.
multotiens aũt comedendo nõ ieiunãt: ᷓ non tenent᷑ ieiu⸗
nare. Mꝛe. qᷓreꝛet᷑ hic q etas reputat᷑ ydonea ad ieiunã/
gum. (⸗⸗ n.ꝙ pueri nõ tenent᷑ ad ieiunia eccłie niſi forte
ate ieiunent:⁊ tales ſint ꝙ virtꝰin eis ſuppleat eta

ſpai

tem.non em̃ poſſent ieiunare continue ſine magna leſione
ꝑſone.i¶ Ad illud ꝗ̊ quod obijcit᷑ pꝛimo.ꝙ in pueris plus
eſt de humido et de caloꝛe ⁊c. põt dici ꝙ reuera pueri bñt
minus de caloꝛe in actu qᷓ; pꝛouecti: licet habeant plus in
potentia. In pueris em̃ vſq;quo fuerit ꝑuentum ad peri⸗
odum inualeſcentie virtus creſcit et inualeſcit quo peruẽ⸗
to quãto caloꝛi naturali immiſcet᷑ plus de extraneo quod
addit᷑ ꝑ nutrimentũ:eo efficit᷑ virtus minoꝛ ⁊ minꝰpura.
Vñ in fine nõ põt vlteriꝰaugere ꝑ additionẽ nutrimenti:
licet ↄfoꝛtetur in ip̃a additõne.⁊ quia ↄgregat᷑ foꝛtius ad
agendum in cibũ: aptioꝛ eſt ſtatus ille ad ieiunandum qᷓ
ſtatus puerilis in quo virtus intendit octui nutriendi et
augmentandi. Ao aliud doᷣm.ꝙ verbum Yohelis ꝓpo⸗
ſitum fuit in ſpeciali caſu.qñ ſcilʒ in ſpeciali caſu magna
tribulatio ĩminebat.vñ indictũ eſt pueris ieiuniũ vt ꝓuo⸗
caret᷑ veus ad miſcðiaʒ. Ideo nõ eſt trabendũ generaliteꝛ
in ↄſeq̃ntiã:niſi foꝛte ſilis caſus iminẽt.⁊ hboc modo dom
eſt ad terciuʒ.¶ Ad illud qð querit᷑.q̊ tꝑe obligant᷑ hoĩes
ad ieiuniũ.dicũt quidã ꝙ tpᷣes augmenti ſᷣm phᷣm eſt vſq;
ad finẽ triũ ſeptẽmoꝝ ⁊ vſq; ad tpᷣs illud non tenent᷑ iein⸗
nare neq; imponendũ eſt alicni ieiuniũ.Aliter dicũt ꝗdaʒ
ꝙ tp̃s hmõi ẽ viceſimꝰannꝰ.hmõi em̃ tpᷣs eſt aptu milicie.
in tali etate apti ſunt boĩes vt ꝓcedãt ad bella ſm leges

Allij dicũt ꝙ in ꝗntodecimo anno obligant᷑ hoĩes ad ieiu⸗
mum. qꝛ tge iſto incipit libido inualeſcere ↄtra quã eſt in

ſtitutum ieiuniũ ⁊ aꝗ repꝛimendũ motꝰ libidinoſos et cõ⸗/
cupiſcibiles.i Qeutrã opinionem repꝛobo.ſed tñ medium
eligendo dico ⁊ ↄcedo.qꝙ tpᷣs aptũ ieiunio ẽ tpᷣo.xviij.ãno⸗
rũ.hoc em̃ eſt tpᷣo oꝛdinatũ ab eccłia ad intꝛandũ religio⸗

Inẽ.qð pᷣueniri nõ pòt ᷣm eccłiaſticã inſtitutõeʒ.Et ideo H̊

ſt t̃s aptũ ad pniam ꝑagendã et ad ieiunandũ.vñ ĩ eta⸗
e.xviij.anoꝝ hoĩes ad q̃drageſimale ieiuniũ obligantuꝛ.

Ad illud qð dicit mgr in hiſto.qꝙ; die ꝓpiciatõis ieiuna⸗
buant pueri ſeptẽnes. põt dici ꝙ hoc inſtitutũ fuit in lege ĩ
recoꝛdatõe ꝓpli ydolatrãtis adoꝛãtis vitulũ ↄflatilẽ:⁊ mi⸗

ſericoꝛdie ſiue ꝓiciatõis diuine in remiſſione offenſe.vn⸗
de in ſignum magnitudinis offenſe q;tum ad plin:⁊ ꝓpici
ationis q;tum ad dñm: fuit inſtitutum ꝙ quaſi om̃es affli
gerentur et etiã pueri. 2

rticulus quartus

Onſequẽter querit᷑.vtrũ pauꝑes neceſſe bũñt ie
iunare ieiunia ſtatuta ab eccłia. E ſic:videt᷑ ꝑ

7.

piunt᷑ pauꝑes.ſugponat᷑ h:̊ tenent᷑ ieiunaꝛe.ideʒ vidr̃ de

oſe.di.v.q̃dꝛageſima.vbi dr.Quadrageſima ſũma obſer⸗

uatõne ẽ obſeruãda vt ieiunia ĩ ea pᷣter dies dñicos qui ð
abſtinentia ſubtracti ſunt:niſi quẽ infirmitas impedierit

nulłatenꝰabſoluãt᷑.ecce iur ſniaʒ decreti ꝙ nullatenꝰſoluẽ⸗

duz ẽ ieiuniũ q̃drageſimale niſi ↄpellat infirmitas.̊ pau
peres tenent᷑ ieiunare.q Cont᷑.afflictio non ẽ addenda af
flicto.ſ̊ pauꝑes ſua pauꝑtate ſatis afflicti ſũt: eis nõ eſt
addenda afflictio ieiunij.¶ Pꝛe.pauꝑes nõ pñt aliqñ ha⸗
beꝛe totũ ſimul qð eis ſufficit ad ſuſtentandũ natam.ſᷣ di⸗
uerſis hoꝛis diuerſa eis dant᷑:̊ non videt᷑ ꝙ teneant᷑ tm̃
ſemel comedere in die.⁊ igit᷑ nõ tenent᷑ ieiunare¶ Rñ.ꝙ;
ſicut h̃ ab Aug.dr̃ia ẽ inier pauꝑem ⁊ egenũ.Egenꝰ em
eſt ille qui indiget petere ab alijs ⁊ nõ manet in domo ſua

ſed circuit domos alioꝛum.et tales aut habent ctermia⸗

tam aliquam annonã ſufficientem que dat᷑ ab aliquibua
ꝑſonis.et ſi hoc tenent᷑ ieiunere.aut nõ habent aliꝗd cer⸗
tum et determinatũ.ſed quotidie viuunt de eo qð mendi⸗
cant:et tales vt eſtimo nõ tenent᷑.quia non dat᷑ eis totuʒ

ſimul.et ga vna die abundant:altera nibil hbabent. Pau⸗

peres vᷣo ſunt ꝗ nõ ex toto ſibi ſufficiunt.nõ tñ mẽdicant:
h manent in domibo ſuis.⁊ tales non excuſant᷑ a ieiunio.
Ad illud qð obr.ꝙ nõ debet ſolui niſi infirmitate impe

diente vt habet᷑ ex decreto.põt dici ꝙ cointelligendũ ẽ vel
aliqᷓ alia cã rõnabili. vt habet᷑ ex alio ðᷣcreto.vł niſi cogat
magna neceſſitas qᷓ nõ bʒ legem de conſe.dil.j. alij ſic nõ.

hoc ꝙ ad pᷣcepta ecclie om̃es tenent᷑ niſi aliqui
excipiant᷑.ſ̊ ieiuniũ eſt in pᷣcepto eccłie a qͥ nõ exci⸗

4
lto
ton
offi
derd

GFu

fent

olr

ſoch
luta
ſoie
dyl
N⸗
nñ
ud

ſoe
it̃
luen
ated
deren
e
ene⸗
ge
en
gee
lin
lab
kos
Si
Eit

ione
plus
bit
ngn
peri⸗
erue⸗
zuodl
urg.
enti⸗
1a
Bm
i
po⸗
G.
o⸗
le

ſc
gen
ey
lige.
ges
ſeiu⸗
Vin
6Co/
um
no!
Gio⸗
oh
ian
ntnt.
ono⸗
gei
mi⸗
Pn.
ici
fki

itie
detp
iqni
erch⸗
ich de⸗
obler⸗
goid
edierit
ſolue
span
naal
noel
nbe⸗
m di⸗

ant
Png
enden
vmoſen
Cernic
igvibus
igd eet⸗
nenci/
10 tonz
t⸗Po
iGicant
ieiund⸗
te in
ciifl
licpt
. Eo.

¶ Mueſtio

4Ad aliud qs obicit ꝙ alflictio non eſt addenda affli⸗

cto.poteſi dici ꝙ hoc verũ eſt rõne qua afflictio eſt. rõne
tamẽ qua eſt cauſa ablatõnis incom ꝑabiliter grauioꝛis
afflictõnie 2 aſſecutõnis leticie et ſolacij copioſioꝛis: ad
denda eſt:qualis eſt atflictõ ieiunij qua redimit penitẽs

afflictionẽ debitã peto incomꝑabiliter gra uioꝛẽ:et gau⸗

dio patrie citius appꝛoximat.

rticulns quintus

Onſequẽter queritur.vtrũ oꝑarij neceſſe ha
bent ieiunare.vtpote qui laboꝛãt in vineisꝓ
victualibo.et videt᷑ ꝙ ſic:qꝛ vt habet᷑ de conſe
ctatone. indictũ ieiuniũ qñ erit denũciatum ab om̃ibus
obſeruet. Si ab omibo ab oparijs. 4 Pꝛet. laboꝛare ?

diſſiciliꝰ qᷓ ieiunare.ergo ſi poteſt laboꝛare multofoꝛtiꝰ
poteſt ieiunare.quicũq; aũt pñt tenent᷑:ergo oꝑarij tenẽ
tur. Pꝛet. quicũq; ponit ſpũale bonũ ſub pᷣcio peccat.
p̃ceptum aũt eccłie eſt ſpũale bonũ.cũ igit᷑ oꝑans nõ ie⸗
iunans vt laboꝛe manuũ ſuaꝝ aliqð lucꝛet᷑ ponet mãda
tum ecckie ſub p̃cio:videt᷑ ꝙ peccet.¶ Pꝛet· aligs de ſex
denarijs in die poteſt habere victũ ſuum.et hoc pt lucra
ri ſeruãdo ieiumiũ.ſi igit᷑ñ vt magis laboꝛãdo plus lucre/
tur ſoluit ieiuniũ:nõ videt᷑ excuſari a peccato.ergo “
tenẽt᷑ ieiunare.¶ Pꝛet. Jonathas filiꝰ ſaul ita laboꝛa⸗
uit ꝙ oculi eius caligauerũt.j.reg. xiiij· et etiã ĩ expediti
one negocij dñi.et t peccauit com? dẽdo cõtra ꝓhibitio
nem pris. In cutꝰ ſignũ iudicio dñi fuit moꝛti iudicatꝰ
cũ tñ ignoꝛãter fecerit.et ſic vidr ꝗ in quocũq; laboꝛe ſit
homo.icʒ vel in pegrinatõe vel alio:nullo mõ liceat frã
gere ieiuniũ.¶ Cont᷑ ſi ieiunant nõ poſſunt tantũ oꝑa⸗
ri ꝙ eis ſufficiat ad victum qtidianũ ponat᷑ hoc:qꝛ ieiu⸗
nio minuũtur vires coꝛꝑis:et ita nõ poterũt viuere niſi
mẽdicent. Cum ergo eccłia nõ poſſit obligare aliquẽ ad
boe qð mẽdicet:videt᷑ ꝙ ſtatutũ eccłie nõ pt tales obli⸗
gare ad ieiuniũ. Pꝛet.aliquis ẽ ita pauꝑ ꝙ nõ habet
vnde viuat cũ familia ſua niſi illud laboꝛe ſuo acquirat
ſi ieiunat laboꝛare nõ pt:vñ neceſſe hʒ vel infringẽ ieiu⸗
niũ vel mẽdicare:vel deficere cũ familia ſua.ſᷣ ↄſtat ꝙ ñ
tebet hõ ſuſtinẽ qdð deficiat.nec ſtatutũ eccłie pt᷑ eũ arta
re ad hoc ꝙ wẽdicet:ergo tenet᷑ ĩfringẽ ieiuniũ.¶ Pꝛet.
q̃rit᷑ cũ vnuſqſq; debeat ꝓuidẽ ſaluti aĩe ꝓximi.vtꝝ lice
at cõducere oꝑarios ad oꝑandũ qͥs noſcit pſumptõe ve⸗

bemẽti aſſuetos infringẽ ieiuniũ q laboꝛãt.et videt᷑

nõ:qꝛ videt᷑ illis cẽ in ſcãdalũ ſiue ruinã pcti:cũ ieiuna⸗
rent ſi illos nõ ↄducẽt.. Pꝛet.q̃rit᷑ de illis ꝗ nolũt oꝑa⸗
rios cõducere niſi ip̃i ſoluãt ieiuniũ.vtrum ipᷣi peccent.
Relpõſio.ꝙ qꝛ ieiuniũ ẽ in pᷣcepto.ponat᷑ hoc.nec pt
olui ſine rõabili nccitate ſine moꝛtali pcto.vñ ſine pꝛe⸗/
iudicio dico. ꝙ peccãt moꝛtalit᷑ g ieiunia regularit inſii
tuta ab ecckia. vt qdrageſime et qtuoꝛ tẽpoꝝ ⁊ ſic de alijs
nõ ieiunãt ſine nccitate rõnabili.Et ẽ rõnabilis nccitas
duplex.vna intrinſeca.ſcʒ ĩfirmitas et nature debilitas
Alia extriĩſica ſcʒ inopia ſiue indigentia victualiũ.Ille
em̃ qui aliter nõ babet vnde vinat niſi boſtiatim querat
quid comedat: nõ tenet᷑ ieiunare.vt tactũ eſt. Sür ille ꝗ
nõ habet vnde viuat et ſuſtẽtet familiã ſuam niſi laboꝛe
ſuo.et nõ cõduceret᷑ niſi ſolueret ieiuniũ ſuũ: nõ tenet᷑.
Si tñ oꝑarius nõ babet familiã.ſed ſe ſolũ bhabet paſcẽ
ſiue ſuſtẽtaꝛe.ſi pĩ laboꝛãdo tãtũ lucrari quãtũ ſibi ſuffi
cit ad victũ:nõ debet ſoluẽ ieiuniũ.dico ſine laboꝛe ĩimo
derato.ſi em̃ nõ poſſet laboꝛãdo acgꝗrere ſibi victum ſine
laboꝛe ĩmoderato et coꝛꝑis ꝓpꝛij eneruatõe: credo ꝙ nõ

tenet᷑ et excuſat eum nccitas debilitatis. Ad illud qð

querit᷑ ſi licʒ cõducẽ oꝑarios de ꝗbo ẽ pᷣſum ptio ꝓbabił
ꝙ nõ ieiunabũt.pt dici ꝙ ſi incũbit ei neceſſitas ꝓpt᷑ quã
neceſſe bʒ oꝑarios ↄducere nec ĩuenire pt ꝗ laboꝛare ve
lint ſi eos ieiunare opoꝛtʒ:pᷣſumere debet ꝙ nccitatẽ hñt
laboꝛãdi ⁊ unpotẽtes ſunt ad ieiunãdum. vñ bene pĩ qs
eos cõducere.dubia em̃ interpᷣtãda ſunt in ꝑtẽ melioꝛẽ.
Si aũt querat᷑ vtrũ debeat ingrere ſiue ĩueſtigare eoꝛũ
ucẽtatẽ vel impotẽtiã.credo ꝙ nõ:cũ hmõi inqſitio mul

tis pdᷣſſet fieri occaſio ſcandali.¶ Ad aliud dðᷣm. ꝙ illi
peccãt grauiter ꝗ tali cõditõne adducunt oꝑarios ꝙ ſol
uant ieiuniũ et aliter nõ cõducerẽt.

morum teꝛcinum

HOnſequẽter querit᷑ vtrũ ncctas ieiunandi
recipiat diſpenſatõezʒ a pᷣlatis ecclie.⁊ vi⸗
tet᷑ ꝙ ſic:ꝑ hoc ivᷣa ieiunia inſtituta ſũt
Vb ipis platis. vt pʒ de cõſe.diſ.v.ieiunia.
et quoꝝ ẽ leges cõdere:eoꝝ ẽ illas relaxare ſiue de illis
diſpẽſare.aliter pᷣlati deciperẽt ſubditos ſuos ꝗ frequẽ⸗
ter etiã ex leui cauſa vt rõe alicuiꝰ feſti emergentis ieiu⸗
nia relaxãt. et de illis diſpẽſant.ergo ⁊c.¶ Cõtra.Canõ
dic ñ ẽ temerarijs adinuẽtõibo pᷣſumẽdũ.qꝙ ñ ĩuenit ſã⸗
ctitũ ſᷣ nuſqᷓ iuenit᷑ ſanctitũ ꝙ epo ĩ ̊ poſſit diſpẽlaẽ: ̊
vr ꝙ nõ debeat iſtð pſumẽ. ¶ Pꝛet. ſic dicit berñ. in li. de
pᷣcepto et diſ.Minoꝛ nõ pt diſpẽſare ĩ his q ſtatuta ſunt
ꝑ maioꝛẽ. ſed ieiuniũ qᷓarageſimale inſtitutũ ẽ ab vłi ec⸗
cleſia ſaltẽ in õ videt᷑ ꝙ epus in eo poſſit
diſpẽſare. ¶ RReſpõſio.ꝙ neceſſitas ieiunãdi bene in ca
ſu recipit diſpẽſatõem a pᷣlatis ecclie ex vi clauiũ.quoꝝ
em̃ eſt ligare et ſoluere:eoꝝ ⁊ etiã penas iniũctas remit⸗
tere. In caſu em̃ vt dicit mgr̃.iiij.ſniaꝝ·ligãt ſaceꝛdotes
dum ſatiſſactõnẽ penitẽtibo imponũt:ſoluũt dum de ea
aligd remittũt.Qui ̊ habẽt virtutẽ ſoluẽdi:habẽt pote⸗
ſtatẽ remittẽdi aliqd de pnĩa iniũcta ſiue illa ſit ieiuniũ
ſiue aliud.i¶ Ad illud ᷓ qð pꝛimo obijcit᷑ cõtra hoc pt di
ci ꝙ faciẽda ẽ vis in hoc qð dicit᷑ ĩ canone.ꝙ nõẽ temera
rijs adinuẽtõibo pᷣſumẽdũ ⁊c̃.diſpẽſatões eĩ ⁊ rmiſſiões
cũ magna maturitate faciẽde ſunt:et ex cauſa vtili et cõ⸗
ueniẽti.vñ illud decretũ nõ damnat hmõi diſpẽſatõeʒ ſi
ue relaxationẽ:ſed modũ pᷣſumptõis ⁊ temeꝛitatis ĩ ipis
Ad aliud pt dici.ꝙ in cauſa rõnabili ⁊ maxie in cã ne
ceſſitatis ſtatutũ relinꝗt in diſpẽſatõe inferioꝛis.vñ in
caſu inferioꝛ poteſt abbolue ſuꝑ ioꝛẽ.et qꝛ nccitas legem
nõ habet.vt habet᷑ in glo. Math.xij.pt᷑ excõicatus a pa
pa abſolui a ſimplici ſacerdote vt ĩ articulo moꝛtis. vñ ĩ

neceſſitate licʒ ipᷣis ⁊ etiã inferioꝛibo ĩ ieiunio diſſ eſare

et licet talia nõ ſint ĩ canone expᷣſſa:ſunt tñ ꝑ ſimile ĩidul

ta.cum nõ ſint generaliter ꝓhibita. et licʒ maioꝛ ſit au⸗
ctoꝛitas ſuꝑioꝛis qᷓ; inferioꝛis:poteſt tñ minoꝛ diſpẽſare
in ſtatutis ſuꝑioꝛis q̃ eſt ſibi coõmiſſa ĩ neceſſitate vt &̊ ſit
ad vnũ dicere glibet pt diſpẽſare in ieiunijs iniũctis ab
eiſdẽ et ex modica cauſa dũmõ ſit boneſta.ĩ ieiunijs ſta⸗
tutis ab eccleſia pñt maioꝛeo diſpẽſare in neceſſitate.ſcʒ
ex cauſa rõnabili.

bꝛum quartum

Onſequẽter querit᷑.vtꝝ ieiuniũ ſit pᷣceptũ
vel cõſiliũ.ꝙ pᷣceptũ:videt᷑ ſic Aug.de ↄfli
ctu vicioꝝ dĩc. Oꝛ deꝰ ne hõ comedẽdi mẽ
urã excederet abſtinẽtiã ipetrauit.qð aũt
impꝑatũ ẽ a dño pᷣccptũ eſt:g̊ abſtinẽtia ſiue ieiuniũ ẽ pce
ptũ.¶ Pꝛet.duo ſũt genera pcti carnis.ſcʒ lururia ⁊ gu
la. cõtinẽtia a pcto carnis qð ẽ luxuria ẽ pᷣceptũ: ſiłr er⸗
go eẽ debet abſtinẽtia gule. ſcz ꝑ ieiuniũ.¶ Pꝛet᷑. omne
opꝰðᷣtutis cadit ſub pᷣcepto.ieiuniũ ẽ hmõi:qꝛ ẽ opꝰtꝑan
tie vel alteriꝰ vᷣtutis.vt ſup viſũ ẽ: ⁊c̃.¶ Pꝛet᷑.om̃e illð
cuiꝰ traſgreſſio ĩ pcẽm moꝛtaleẽ: opꝰ ẽ pcepti. ieiuniũ ẽ

hmõi: vt ſup ¶ Cõtra.nulla abiſinẽtia a licitis ẽ opꝰ
p̃cepti.pᷣ ſuꝑeꝛogatõis.alit᷑ nõ eẽt ſatiſfactoꝛiũ ſᷣm greg·
ieiuniũ ẽ hmõi:̊ ⁊c.¶ Pꝛet.nullũ pᷣceptũ oꝛdiat ad ſe vᷣ
ad de ũ vel ꝓximũ.ieiuniũ oꝛdiat ad ſe: ꝗ ⁊c.¶ Pꝛet᷑.· ie⸗
iuniũ nõ eſi pᷣceptũ pꝛime tabule neq; ſecũde. vt patʒ in⸗
tuenti:q̊ vt videt᷑ nõ eſt de numero p̃ceptoꝝ.¶ Pꝛet.pce
pto ſemꝑ ⁊ oĩbo nccia erat obſeruũtia.ſ̊ mẽbꝛa ecclie ha
bebãt᷑ ſꝑ necſſe ieiunare Math.ix. ungd poſſũt filij
lugere ᷓdiu ſpõſus ⁊c̃.glo.q̊s genuit de ecclia. Marci.
ij. luẽ. v.dr ieiunare:& ieiuniũ nõẽ feepet anuld
fuerit abſolutꝰ a debito ſeruãdi pᷣcepta.¶ Reſpõſio.
ẽ duplex genꝰ pᷣcepti ſcʒ nate vt ẽ ülud qð ẽ ex inſlinctu

.

nature:⁊x ip̃i aĩe rõnabili impꝛeſſum. Math̊.vij. Dia q⸗
cũqʒ vultis vt faciãt vobis hoĩes ea et vos facite illis.et
eiꝰnegatiua Tho.iiij. Oð ab alio oderis fieri tibi: vide
ti ne aliqñ alteri facias.Et diſcipline. vt illud BGeñ.ij.
x ligno ſciẽtie boni et mali ⁊c.hmõi at pᷣcepta nõ ſũt na
turaliter aĩe impꝛeſſa.nec ex inſtinctu natufe adimplen
da: ſʒ ex auctoꝛitate pᷣcipiẽtis. Siłr et opꝰ oſilij ſiue ſu p⸗
eꝛogatõis dr qdð cooꝑat᷑ ſtatui ꝑfectõis.cuiuſmodi Epp̈e
abdicare volũtati.pfecte ↄtinere:⁊ oĩa ꝓ xpᷣo rlinq̃re cõ
munit ſiue noĩe extẽſo.ſm qdð oẽ illud opꝰ ſine quo pt eẽ
ſalꝰaĩe ſiue ſit opꝰ ꝑfectõis ſiue im ꝑfectõis dũmõ ſit coo
pans merito:põt dici opꝰſu ꝑerogatõis. Ad illð ꝗ qð
qrit᷑.vtrũ ieiuniũ ſit opꝰpᷣcepti vel ↄſilij ſiue ſu ꝑerogatõ
nis: põt dici ꝙ ſᷣm ꝙ pᷣceptũ ẽ nature et ex inſtictu natu⸗
re nõ ẽ pᷣceptũ. Scðm at᷑ ꝙ ẽ pᷣceptũ diſcipline ẽ pᷣceptuz
vt dicũt. Vel alit ſᷣm ꝙ pᷣceptũ coĩter ſumit᷑ ⁊ ad pᷣceptũ
nature et diſcipline ẽ pceptũ.Silr ſᷣm ꝙ oſiliũ ſiue ſup⸗
erogatio ꝓpꝛie ſumit᷑ nõ ẽ ↄſiliũ.ſᷣm ꝙ; noĩe extẽſo ẽ ↄſiliũ
ſiue ſuꝑerogatio.q Ad illð qð obijcit᷑ ð verbo aug. ꝙ do
minꝰimꝑauit abſtinẽtiã ⁊c. pt᷑ ↄcedi q; pᷣceptũ ẽ eo mõ qͥ
tactũ ẽ.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ↄtinẽtia a peto carnis p̃⸗
cipit᷑ et cadit ſub pᷣcepto ⁊c. põt dici ꝙ nõ oĩa q̃ cipiun⸗
tur:pᷣcipiunt᷑ directe et verbis expꝛimẽtibo plene qð p̃ci
pit᷑:ſʒ quodãmõ implicite ⁊ indirecte.vñ no ẽ pceptũ de
hũilitate neq; ꝓhibitio directe ex viᷣbis expꝛeſſis de ſuꝑ⸗
bia:ſʒ reducunt᷑ ad pᷣceptũ ð ſctificatõe ſabbati vt dicũt
doctoꝛes.in ſctificatõe eĩ ſabbati duo ſunt neceſſaria.hu
militas diſponẽs et pax ↄſumẽs.ſine his ei nõ põt gs de
eo debito mõ vacare. rõe eĩ vtriuſq; ꝓhibet᷑ ibi ſi uꝑbia:ĩ⸗
directe tñ et ex ↄſequẽti.qꝛ nõ ẽ pax dicit deꝰ im pijs YJſa.
lvij. Sikr ꝓuer.xiij. Inter ſupbos ſp iurgia ſunt. Ibidẽ
ꝓbibet᷑ gula.quia ꝓuer.xxiij.Qui ve.cuiꝰpr̃i ve.cui rixe
cui fouea.cui ſine cã vulnera.cui ſuffoſſio ocloꝝ? nonne
his ꝗ cõmoꝛant᷑ in vino et ſtudẽt calicibo optãdis.⸗.! Si
querat᷑ qᷓre nõ dat᷑ expᷣſſum pᷣceptũ de abſtinẽtia gule ſiẽ
de otinẽtia luxuꝛie.põt dici ſiẽ dicũt.q; p̃cepta oꝛdinant
hoĩem ꝓpꝛie ad deũ et ad ꝓximũ:repꝛeſſio gule oꝛdiat ho
minẽ in ſe et nõ ita directe in ꝓximũ ſicut repꝛeſſio luru
rie.¶ Ad illud qdð obijcit᷑.oẽ opus virtutis cadit ſub P
cepto.põt dici ꝙ lʒ h̊ſit verũ de actibo p̃ceptoꝝ nature:
nõ tñ diſcipline cuiuſmodi ẽ ieiuniũ.vñ rõ pᷣtacta nihil
valz. ¶ Ad illud qð obijcit ꝙ omne illz cui⸗ traſgreſſio ẽ
moꝛtale pctẽm ẽ opꝰ pcepti ⁊c.põt dici h etiã verũ ẽ ſũ⸗
pto pᷣcepto noĩe extẽſo.l.ad pᷣceptũ nature ⁊ pᷣceptũ diſci
pline.⁊ ſic ſumpto pᷣcepto:ieiuniũ ẽ p̃ceptũ ſiue actꝰpᷣce⸗

pti. . Ad illud qð obijcit ẽopꝰſuꝑerogatõis.qꝛ nulla

abſtinẽtia a licitis ẽ opꝰpᷣcepti ⁊c. põt dici ꝙ quedã ſunt
licita ĩ ſe et ſm ſe: tñ pꝰ ꝓhibitõem de illis habitã ſunt il
licita.verbigr̃a.vmedẽ carnes aqᷓ erãt ꝓhibite licitũ fuit
ſimptr:ſʒ pꝰ phibitõem illicitũ fuit tpibo ꝓhibitis. inqᷓ;⸗
tũ ↄmedere carnes ẽ illicitũ eo mõ qͥ tactũ ẽ abſtinẽtia
a caꝛnibo et hmõi:ieiuniũ põt eẽ p̃cepti opus.q Ad h̊ qð
obijcit ꝙ nullũ pᷣceptũ oꝛdinat ad ſe ⁊c̃. põt dici ꝙ b veꝝ
ẽ de pᷣceptis decalogi qtum ad actꝰeoꝝ pꝛimos et pꝛiĩci⸗
pales.ſʒ tum ad actꝰↄſequẽtes et indirectos bene põt.
nõ ẽ aũt hoc verũ de pᷣceptis diſcipline.d ̊ nota pᷣ⸗
cepta decalogi oꝛdinãt directe et eſe ad deũ ⁊ ad ꝓximũ
quodãmõ et ex ↄſequẽti ad ſe. vt hoc. diliges ꝓximũ tuũ
ſic teipᷣm. et ſic nihil impedit ieiuiuni uz eẽ op? pcepti qᷓ;
uis oꝛdinet ad ſe.ieiunas eĩ obedit ecclie. Alio mõ emen

dã facit. inqtũ ꝗ̊ẽ opꝰiuſticie.ſ.cũ ſoluit emẽdã:oꝛdinat

ad deũ. inqᷓtũ ẽ tꝑantie.ſ.repꝛimẽdo fomitẽ vel hmõi oꝛ⸗
dinat hoĩem ad ſe.inqtuʒ obedit oꝛdinat hoĩem ad ꝓxi⸗
mũ.inꝙᷓtũ ẽ opus caritatis oꝛdinat ad hec oĩa.4 Ad il⸗
lud qð obijcit᷑ ꝙ neq; ẽ pᷣceptũ pꝛime tabule neq; ſcõᷣe:pʒ
rñſio ex dictis.lʒ nõ ſit actꝰ ꝓpꝛius et pꝛĩcipalis alicuius
pcepti decalogi:tñ reducit᷑ quodãmõ ex ↄſequẽti ad pᷣce⸗
ptũ de ſctificatõne ſabbati et etiã ad aliud: ßin diuerſos
eiꝰactꝰpᷣtactos.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ aliqͥ tpe nõ fuit
neceſſe filijs dei et ecclie ieiunare ⁊c. pot dici ꝙ h intelli
git᷑ de ieiunio meroꝛis:⁊ B̃ ſit ignificat verbo lugẽdi cũ dñ

nũgd pñt filij ſpoſi lugere. et glo. ibidẽ bᷣ verbo lugeꝛe ex
pꝛimit᷑ ieiuniũ qð ptinet ad humilitateʒ tribulatòis. Et
alia glo. pñt ieiunio affligi dũ eos oʒ de ſpõſi pñtia
gratulari.et Adarci.ij. dicit glo. qꝛ plus ꝓfuit eiꝰpñtia
ꝙᷓ coꝛpalis abſtinẽtia.nõ gᷓ ↄueniebat aplis tũc ieiunaꝛe
d aptis em̃ loquit᷑ qͥs vocat filios ſpõſe.ieiunaꝛe dico ie
iunio meroꝛis:dũ opoꝛtuit illos pñtia coꝛꝑali ſpõſi gra

tulari.Ex h̊ nõ ſequit᷑.ꝙ non ẽ pꝛecepti.cum ex ſpeciali

pꝛiuilegio non opoꝛtuit illos ieiunare.

ebꝛum quintum

Onſequẽter querit᷑ an ſit opꝰ medietatis.
ſic:videt᷑omne opꝰvirtutis.ſ.cardinał᷑
ẽ opus medietatis.ieiuniũ ẽ hmõi.qꝛ ẽ opꝰ
tpantie.̊ ⁊c.¶ ꝛe.oẽ opꝰhñs medietatẽ
et extꝛema ẽ viciũ niſi ↄſiſtat ĩ medietate.ieiuniũ bʒz medi
etatẽ et extrema:̊ ⁊c̃. Extrema em̃ ieiunijſunt ſnꝑfluuʒ
⁊ diminutũ.q̃ꝝ vtrũq; ẽ viciũ.¶] Pꝛetea.vt babet᷑ a pho
ij. ethicoꝝ. Quedã mox noĩita dicũt malũ.jvt inuidia in⸗
uerecũdia.ſfurtũ.adulteriũ et hmõi.Quedã eĩ ſunt in 9
bus ẽ plꝰ.minꝰet equale.et pꝰdicit ꝙ oi tali ẽ reꝑire me⸗
diũ circa qð ẽ virtꝰ. cũ ieiuniũ ſit de hmõi:nõ æ illis qᷓ
mox noĩata dicũt malũ:ad . ũ ſiue meritoꝛiuʒ
hʒ ĩmediate ↄſiſtẽ.¶ Cõtra.nullũ opꝰmedietatis ẽ ideʒ
ↄput oẽs vt ibidẽ dic ph̊s.dicit eĩ ꝙ comedere ſex vntias
panis qᷓuis ſit mediũ ſᷣ̃m rem inter duas ↄmegere ⁊ de⸗
cẽ:nõ tamẽ oʒ ꝙ ſit mediũ cuilibʒ homĩ.nec opoꝛtet ꝙ ei
cui paꝝ ẽ duas:⁊ ſuꝑftuũ comedere decẽ:aſſignet᷑ ꝓ me⸗
dio comedere ſex.alicui eĩ eẽt nimis vt dñanti gymnali⸗
oꝛũ.Ex hoc patet ꝙ nõ ẽ idẽ opus medietatis apud oẽs:
H ieiuniũ inſtitutũ ab eccłia ẽ idem apud oẽs.quia opoꝛ⸗
tet ꝙ oẽs teneãt hoꝛã comedẽdi ſtatutã:⁊ q oẽs abſtine⸗
ant a carnibus:et ꝙ omnes ſemel ↄmedãt.& nõ eſt opus
medietatis.¶ Pꝛe.nullũ opus de ſe indifferẽs ẽ opꝰ me⸗
dietatis.quia opus medietatis eſt bonum de natura ſui.
ieiunium ẽ indifferẽs nõ bonum de ſui natura vel m ſe
vt patet ꝑ auctoꝛitatẽ theone quã recitat Caſſianꝰvt ſu
pꝛa tactũ eſt. 17c:G Reſpõſio.ſicut habetur a pho.xv.
de animalibo.duplẽex ẽ ſuꝑfluum in natura reꝑire.ſcʒ ſu
perfluũ impuritatis vt ẽ fudoꝛ.vrina et egeſtio ⁊ hmõi.
et ſuꝑfluum reſiduitatis vt lac et ſemen.que qᷓuis ſuper⸗
flua ſunt nutritiue:tameʒ generatiue ſunt neceſſaria. vt
ad ꝓducẽdam ꝓlem ẽ neceſſarium ſemen: lac pᷣo ad illaʒ
educendã.duo autẽ ſunt media inter vltima extrema. vt
patet ↄſideranti.quoꝝ vnum ẽ ſufficiẽtie:alterum excellẽ
tie.ſcʒ lac et ſemen.et hoc mediũ ſi ↄpꝑetur ad mediuʒ ſuf
ficientie ſiue neceſſitatis:tenet rõem ſuꝑfluitatis.tamen
ſuꝑflui reſiduitatis qð purius ẽ qᷓ ſit medium neceſſita⸗
tis. Si vᷣo com ꝑetur ad ſuꝑfluum impuritatis. tenet ra
tionem medij.ſ.medij excellentie.⁊ ſic mediuʒ hmõi vno
mõ tenet rõem medij.alio mõ rõem ſuꝑflui.ↄſiłe ẽ ĩ mo⸗
ribo reꝑire.vt ĩ H̊ ꝙ ẽ dare circa qdð habẽt eẽ ᷣtus ⁊2 neceſ
ſariũ penes diminutũ.⁊ ſuꝑfluum et mediũ.daꝛe em oĩa
q̃ debeo dare ẽ mediũ ſufficiẽtie:⁊ circa illud attẽdit᷑ lar⸗
gitas.diminuit᷑ pᷣo circa qð ẽ auaricia ⁊ nõ daẽ ſ̊ retinẽ
q̃ debeo dare. Dare vᷣo q̃ nõ debeo dare:ẽ ſuꝑfiuũ reſpe⸗
ctu pᷣdictoꝝ. illð pt᷑ intelligi duplicit᷑.qꝛ pt᷑ eẽ negatio
cbiti vel debitũ negatõis.vltimo mõẽ ſenſus.dare qᷓ ũ
debeo dare.i.que teneoꝛ nõ debeo dare.⁊ H q̃i ſuꝑfluum
impuritas circa qð attẽdit ꝓdigalitas.pꝛimo mõ eſt ſen⸗
ſus dare qᷓ nõ debeo dare.i.qð nõ teneoꝛ dare niſi velim
et ſi h comꝑaꝛet᷑ ad mediũ ſufficiẽtie ⁊ ad diminutũ vicij
tenet rõeʒ ſuꝑflui reſiduitatis tamẽ. Si vᷣo com ꝑa retur
ad ſuꝑfluũ impuritatis:tenet rõeʒ medij:excẽllẽtie tamẽ
ſiue ſuꝑhabũdãtie.⁊ vtroqʒ mõ diẽ actũ virtutis: ñ actũ
ꝗ ncc̃io ꝓcedit a vᷣtute ſᷣ ſi uꝑerogatõʒ.⁊ h̊ mõ oĩa opa ſu⸗
ꝑerogatõis ꝓcedũt a vᷣtute:⁊ ſunt oꝑa vᷣtutis vel vᷣtutũ.
uis vno mõ teneãt rõem ſupflui.alio mõ rõeʒ medij vt
dictũ ẽ:ſic virginitas.pauꝑtas volũtaꝛia ꝓ xpᷣo:ſũt oꝑa
virtutũ et ſuperogatõis.⁊ vno mõ dicũt actuz medieta⸗
tis. Alio mõ ſuꝑſluitatis. Sicĩ ꝓpoſito dicimꝰð ieiunio

em

ſet
ſor⸗
mnüẽ
niwe
lane
hod
fnn
ſo
nict
ng
puh

labor
apnd
larin
venn⸗
tati
ein
reti
nene
nge
moc
ſe

Et
tia
tia
dne
die
Da
ali

ſ.
1

nen⸗

ſü
:
0
ne⸗
je⸗

— - — —
☛–☛ — — —.

l.
er⸗
N
laz
elle
ſuf
mmen
ſita⸗
etra
no
no⸗
ecel
oia
lar⸗
etine
feſpe⸗
Gato
teqi
flunm
ſtſen⸗
elin
ſticj
retur
tanm
faem
e 1n
tuti.
cchjn
Gtonn
es
gn

ueſtio

ꝙ eſt abſtinẽtia quedã circa comeſtionẽ. ſcz a carn ibo et
a plali ↄmeſtiõe.· In abſtinẽtia em̃ circa ↄmeſtionẽ ẽ cõſi
cerare diminutõio extremũ.qð eſt nõ abſtinere a tot ge
neꝛibo ciboꝝ nec a tot vicibo comeſtionũ:a quot abſtinẽ
cebet. Eſt etiã ibi conſiderare extremũ ſu ꝑfluitatis. ſcz
abſtinere a plibo comeſtioĩbo et a plibo generibo ciboꝝ
ᷓ debet abllinere. Eſt etiã ibi repire mediũ. ſcz abſtinẽ
a tot a quot debet abſtinere. Oð vo diximꝰ ſupfluũi ab⸗
ſtinentia hmõi. ſcʒ abſtinere a plibo qᷓ debet: pt intelligi
duplicit. vel ita ꝙ abſtineat ꝗs ab his a gbo nõ dz abſti⸗
nere. i. a qbo nõ tenet᷑ abſtinẽ: ita ſcʒ ꝙ im poꝛtet᷑ debitũ

negatõis. et boc dicit ſuꝑfluũ impuritatis. etẽ viciuzʒ et

petm. vel ita ꝙ ſit negatio debiti. i. abſtiet ab bis a gbo
nõ debet. i. no tenet abſtinẽ ſi nõ velit: et boc ſi cõparet᷑
ad diminutũ et mediũ nccitatis vel ſufficiẽtie:tenep roʒ
ſuꝑflui.ſcʒ ſu ꝑfluũ reſiduitatis. Si vᷣo comꝑaret᷑ ad me
Dium nccitatis ⁊ ad ſuꝑfluũ q̃ſi impuritatis. ex alia pte
tenet rõem medij. ſ̊ medij excellẽtie ſiue ſuxerogatonis.
NQuia ieiumũ ẽ hmõi:iõ vno mõ ẽ opꝰ medietatis vt di
ctũ eſi.ſemꝑ ẽ tñ opus virtutis:qꝛ ſemꝑ eſt opus ſuꝑero
gatõis vel alicuiꝰ ꝑſone vt voluntariũ vel totiꝰ ecclie vt
indictũ.ã tecies vel vigeſies ĩ die comedẽ: et de oi ge
nere ciboꝝ in ventrẽ ſuũ inculcaꝛe:dimin utõis eẽt in ab
ſtinẽtia. et eẽt guloſitas.ſemel aũt tm̃ in q̃tuoꝛ vel quĩq;
diebo comedẽ vel bmõi ſuꝑfluitatis eẽt in abſtinentia.et
foꝛte vergeret in credulitatẽ ⁊ intfectionẽ ſui piꝰ Aldedi
um vo ẽ bis ĩ die comedẽ et cibos fercula qᷣt ebet. Ca
uens aligs diminutů 2 ſuꝑſtuũ vicioſũ:ſuꝑerogat ime
dio nccitatis tm̃ ſemel ĩ die ↄmedẽs⁊ a caꝛnibo abſtinẽs
cũ volũtarie ieiunat ſuꝑerogat. et tota eccłia ſuꝑerogat
dum ieiuniũ q̃drageſimale et hmõi ieiunia indicit:ad qᷓ
pꝛius nõ tenebat᷑. Et qꝛ bmõi ſuꝑerogatõ vno mõ vt vi⸗
ſum ẽ tenet rõʒ medietatis.alio mõ rõem ſi uꝑflui. iõ oce⸗
do ieiuniũ ẽ opus medietatis.et eſt opus ſuꝑfluitatis
ſm modũ dictũ..l. querit᷑ an ſit opus ſuꝑfluitutis.
dicoq; nõ eſt opus ſupſiuitatis loquẽdo quaſi de ſuper⸗
fluo reſiduitatis. Sitr ſi querit᷑ an ſit opus medietatis:
eſt vtiq; opꝰ medietatis no neceſſitatis vel ſufficiẽtie: hᷣ
ſuperogatõis vel ſuꝑpabũdãtie. Adillð 8qð obijcit
pꝛimo. doᷣm ꝙ verũ eſt. ꝙ om̃e opus vᷣtutis cardialis eſt
in medio. vel nccitatis:vel ſuꝑerogatõis:vel ſupꝑbabun
dãtie. Silr ad aliud doᷣm.ꝙ verũ eſt ꝙ pꝛio ꝓpoit᷑. acci⸗
idde mediũ large ad mediũ nccitatis ⁊ ſuꝑerogatõis.
d iſta tñ duo argumẽta ⁊ ad terciñ qð ſeꝗt ad ꝑtẽ op⸗
poſitã poſſet dici. ꝙ talia ĩtelligẽda ſũt de vtute ꝗᷣ penitꝰ
? moꝛalis ſiue de opꝑe vᷣtutis penitꝰmoꝛalis.nõ aĩ opoꝛtʒ
boc ĩtelligi de oꝑibo vᷣtutũ q̃ ſunt ſuꝑerogatõis.i poſ
ſet poni inſtãtia de virginitate et pauꝑtate illoꝝ religio
ſoꝝ ꝗ nec ĩ ſpãli.nec ĩ generali aliqd Ipꝛiũ tꝑale retinẽt
Ao pꝛimũ vo ad oppoſitũ pẽ dici.ꝙ duo ſunt ĩ ieiunio
vnũ ẽ ð ſpſta ieiunij.ljabſtinẽtia a płali ↄmeſtiõe ⁊ a caꝛ
nibo et lacticinijs ĩ ieiunio q̃drageſimali loquẽdo regu⸗
lariter de illo.¶ õ em̃ dico ꝗn foꝛſan ĩ aliq̃ terra cũ aliꝗq;
bus diſpenſet᷑ ſuꝑ hmõi cibis ꝗpter nccitatẽ.Aliud ẽ in
ieiunio ꝙ nõ ẽ de lubſtãtia ieiunij.ſeʒ hoꝛa pꝛãdẽdi. Si
g̊loq̃mur de hoꝛa pꝛãdẽdi.tũc poſſumnꝰ loqui de ieinnio
indicto. in volũtario nõ ẽ hoꝛa determĩata.⁊ iã nõ eſt ea
dem apud oẽs ĩ iniũcto:niſi cõfeſſoꝛ illã determiet eãdẽ
apud oẽs.ĩmo ſm dinerſitatẽ boĩm diuerſificat. Si aũt
loqmur de ieiunio indicto ab eccłia.tũc dom ꝙ ᷓuis il⸗
la hoꝛa magnã latitudiem babeat:tñ in hoc ꝙ regularit
apud oẽs cenſet᷑ eodẽ noĩe hoꝛe:et ẽ generaliter et regu⸗
lariter loquẽdo eadẽ.in hoc nõ tenet illud ieiuniũ rõem
veri medij:nec opoꝛtʒ:cũ hoꝛa nõ ſit de ſubſtãtia ieiunij.
Ad illð qð oꝑpon ĩt ꝙ nullũ opꝰindifferẽs ẽ opꝰmedie
tatis.ieiuniũ ẽ hmõi:igit᷑ ⁊c.· pt᷑ dici ꝙ ſic ſupᷣ tactũ ẽ. ꝙᷓ
ieiuniũ nõ eſt opus indifferẽs loquẽdo de quadã indiffe⸗
rẽtia ſed loquẽdo de alia ẽ vtiq;:et cõtinet᷑ ſub bono ĩ ge
nere vel bono ex cireũſtãtia.et ꝑ hoc poſſet reſpõderi ad
argumẽtũ. Tñ poſſet alit dici · ꝙ poſſumꝰ loqui de ieiu
nio cõſiderãdo purũ actũ vel afflictõʒ qẽ in ieiunio: nõ
cõſiderãdo circũſtãtiag infoꝛmãtes.et ſic bñ ꝓcedẽt rõ

„

7

cüj.

ÿtũ ad hoc vel ꝓut eccleſia inſtituit et exercet: ſcʒ ꝓut ?

ꝑs ſatiſſactõis vel retractiuũ a malo et ꝓmotiuũ ad bo

num ·et ſic veſtit᷑ actus debitis circũſtatijs.et hoc modꝰ
egredit᷑ a vixute etẽ opus medietatis.

¶ Nueſtio. cij. de boꝛa co

medendi temꝑe ieiunij.

Equitur de hoꝛa

comedẽdi. Pꝛimo querit᷑ ſi ẽ aliqua ſi⸗
ue debet eſſe hoꝛa determiata comedẽdi
Secũdo dato ꝙ ſic q̃ hoꝛa ẽ ↄueniẽtioꝛ
rcio vtrũ hoꝛa comedendi ſit in pꝛe

mbeum prunum

Irca pꝛimũ ſic ad ꝑtẽ aſſirmatiuã.Ecẽs.
iij. omia tẽpus habẽt:et ſuis ſpacijs tranſe
unt om̃ia ſub celo.Ex his pʒ ea q̃ ſpectant
ad vitã hũanã:ſub certis tꝑibo ⁊ etiã locis
ſunt determianda. et ieiuniũ.l Pꝛet. dic tuliꝰ. Abſti⸗
nẽti eſt actꝰ abſtinẽtie.& in ieiumio eſt aliqð tp̃o deter⸗
mĩatũ etiã qð ſeruãdũ eſt.¶ Kõtra. ecclia intendit affli
gere ꝑ ieiuniũ ſine deſtructoe nate.ſed ſi eẽt vna boꝛa de
termiata cũ diuerſi hũoꝛes diuerſis dñent᷑.t᷑ qð natu
ris diuerſoꝝ ↄgruit citiꝰ et tardiꝰ cibũ ſumere.ſi eẽt vna
boꝛa determĩata ieiunãtibo:ieiuniũ nõ ſolũ affligẽt ꝑſo
nam ß̈ affligeret 2 deſtrueret naturã. Pret᷑.q̃cũʒ hoꝛa
bõ comedat qñ ieiunat dũmõ ſemel in die comedat qm̃
quãtũ diſtat nona diei pᷣcedẽtis a nona hoꝛa diei ſequẽ⸗
tis:tantũ diſtat nona pᷣcedẽtis diei a mane ſeqntis diei
et ſiłr de alijs hoꝛis ſi ↄmedat hõ mane et poſtea ieiunat
vſq; ad mane diei ſequẽtie:tãtũ ieiunat quãtum ſi come
dat hoꝛa nona et ieiunat poſt vſqʒ; ad boꝛã nonã diei ſe⸗
quẽtis.nõ refert:̊ qua boꝛa comedat.&̊ nõ ẽ hoꝛa deter
miata pꝛãdentibo i ieiunio:bᷣ vt videt᷑ nõ eſt vis quacũq;
hoꝛa ieiunãs comedat dummõ ſemel ĩ die tm̃ comedat.
Reſpõſio. ꝙ cõueniẽter ẽ hboꝛa comedẽdi determiata
nieiunio.ne ſi vnuſqſq; ꝓ volũtate ſua hoꝛã ſibi deter⸗
miĩaret:cõfuſio et incõfoꝛmitas ieiunij diminueret hone⸗

ſtatẽ. Pꝛeterea alia ẽ ↄueniẽtia ſcʒ ↄfoꝛmitas.cũ alijs q̃

ad cultũ dei ſpectãt. vtpote cũ hoꝛis canonicis q̃ pm oꝛ⸗
dinatõʒ ecclie hoꝛis diſtinctis deo exoluũt᷑.iſtud ifra me
lius patebit.¶ Ad illõ qð obijcit ꝙ qꝛ diuerſis diuerſi
dñant᷑ humoꝛes:nõ pt᷑ ieiuniũ ab om̃ibo exerceri eadem
boꝛa ſine grauamie nat᷑e ⁊c.pt᷑ dici ꝙ hoꝛa ſtatuta ma⸗
gnã babet latitudiem. Pꝛet. ingruẽte nccitate maifeſta
ſiceret hoꝛã trãſmutare iuxta qð exigeret necitas ieiu⸗
nãtis. et ita nõ ex determiatõne neceſſe ẽ naturã dxſtrui
vel nimiũ eneruari. Ad illud qð obijcit · ꝙ nõ ẽ vis ali
qua quacũz hoꝛa comedat dũmõ ſemel in die comedat:
qꝛ equaliter diſtat ſemꝑ boꝛa pꝛiĩcipij qᷣ i ncipit᷑ ieiuniuʒz
ab boꝛa qua termĩat᷑.pt dici ꝙ ĩmo multũ re fert qua ho
ra comedat tꝑe ieiunij:tũ ꝗꝓpter variatõʒ coꝛꝑis nr̃i.⁊ va
riatõʒ motus coꝛꝑis ſolaris cuiuſmõi variatio bñ mon
ſtrat᷑ in fluxu ⁊ reſluru maris ᷣm motũ ⁊ augmẽtũ de⸗
trimentũ lune. tü etiã ꝓpter ſomnũ et digeſtionẽ que fit

in ſomno.

embꝛumſecundum

Onſeqnter q̃rit᷑ que hoꝛa ẽ cõueniẽtioꝛ að
comedẽdũ:et vr ꝙ hoꝛa nona.pᷣmo ex con
ſuetudie eccłie q̃ hoꝛa tali ↄſueuit pꝛãdere
. i ieiunijs et et᷑ illã hoꝛã ad comedẽdũ depu
tanit. ¶ Pꝛet. ieiuniũ dz eẽ afflictiuũ et maxie ↄuenit ꝙ
afflictõ mẽbꝛoꝝ ſit ↄfoꝛmis offlictõi capitis. Sʒ xpᷣc vſqʒ
ad boꝛã nonã affligebatur.et tũc ceſſauit eiꝰ afflictõ qñ
emiſit ſpm̃:q̃re hoꝛa nona eſt cõueniẽs ceſſatõni ieiunij.
Pꝛet. Abbas moyſes (et hoc recitat caſſianꝰ)ita dĩc.
Comodũ a⁊ ſatis vtile hoꝛa nona tpᷣs indultum. 4 ꝛet.
Hugo de ſcko vic. ſuꝑ expoſitõe regule bii aug. dicit. nõ
ieiunãtibo ñ tñ infirmaͤtibo rectã hoꝛã reficiẽdi itelligiꝰ

* n

ab hoꝛa tercia vſq; ad ſextã.ieiunãtibo ab hoꝛa nona vſ⸗
qᷓ; ad veſꝑam: ⁊ ita vt pꝛiꝰ.i Pꝛe.ieiunium dʒ excedẽ ſo
brietatẽ q ẽ ĩ cõi vſu ↄmedẽdi.mane vo ↄmedẽ ſobrieta⸗
tis nõ ẽ:b̊ hoꝛa coĩs ſohrietatis ẽ hoꝛa tercia vſq; ad ſe⸗
xtã.q̃re dʒ ſupexcedere ieiuniũ vt pueniatvᷣſe qʒ ad hoꝛaʒ
nonà.· Pꝛe. m medicos vſq; ad lextã hoꝛã durat dige⸗
ſtio.&̊ hoꝛa refectõi ↄgrua hoꝛa ẽ nona:ne fiat nimis ex⸗
inanitio et nimis quet᷑ nata.¶¶ Pꝛe.ad idẽ manifeſiãdũ
pt argui ſic.Si totũ rũdet toti et ꝑtes ꝑtibo:ſ totus mo
tus nutrimẽti rñdet motui ſolis tãꝙᷓ qͥ regłatuꝛ:̊ ⁊ ꝑtes
rñdent ꝑtibo. Sʒ ad nutrimẽtũ oʒ digeſiionẽ eẽ et deco⸗
ctõem ad quã oʒ caloꝛẽ intꝰↄgregari ab exterioꝛibo.hᷣ at
maxiĩe attribuit᷑ illi tꝑi qñ radij ſolis occultãt᷑ quibo eua
cuabat᷑ caloꝛ ad eytioꝛa:⁊ G ẽ de nocte vſq; ad auroꝛam.
RKurſus nutrimẽtũ digeſtuʒ oʒ ꝑ mẽbra deferri vt incoꝛ⸗
ꝑet᷑ ꝑ virtutẽ aſſimilatiuã. Ad hoc at᷑ oʒ caloꝛeʒ ↄfoꝛtari
ab exterioꝛibo q̊ deferat᷑ nutrimẽtũ.⁊ G̊ ẽ tũc:qñ ſol mo⸗
net᷑ de oꝛiente ad mediũ celi hoꝛa ſexta.tũc eĩ ſol emitten
d radios diffundit caloꝛẽ ad exteriꝰ.hoꝛa igr ſexta com⸗
plet᷑ cõiter refectio nature.⁊ tũc ſumit᷑ cibo ſine pena:ga
qð ẽ ſᷣm naturã ẽ ðᷣlectabile.ieiuniũ at᷑ eccłie ẽ afflictinũ
oʒ igit᷑ plus expectare.ẽ at afflictiuũ ꝑ modũ reſiccatõis
ad ðᷣſiccatõz at᷑ duo regꝗrunt᷑ ſeu exigũt᷑.ſ.motꝰhumoꝛis
⁊ ceſiccatio q̃ ſegt.Cuʒ igit᷑ relidua ꝑs diei a ſexta vſq;
ad initiũ noctis qͥ ſol mouet᷑ de medio celi ad occidẽtem.
ſit ꝑs media diei ⁊ diuidat᷑ in ſex boꝛas.qlibʒ eĩ dies ſiẽ
dic dñs ĩ euãgelio:et ſic ꝓbãt aſtronomi bʒ ſeptẽ boꝛas
Fm diuiſionẽ ʒodiaci.rñdebũt tres motui hũoꝛix:⁊ tres

deſiccatõi.Cũ igit᷑ ecclłia intẽdat affligẽ ſine deſtrnctõne

nat᷑e q eẽt ꝑ deſiceatõʒ humoꝝ: videt᷑ ꝙ n
tpᷣe comedẽdi maxie ↄneniẽs ĩ ieiunio ¶ Cõtra.iĩ legen⸗

da bri hieꝛo.ad laudẽ eiꝰdr.ieiunꝰducebat diẽ vſe q; ad ve
ſxam.gᷓ boꝛa magis refectõi ↄueniẽs ĩ ieiunio ẽ hoꝛa ve⸗
ſꝑtia. Pꝛe. hieꝛo. Sit tibi vilis et veſ ptincibo. ¶ Pꝛe.
nrm ieiuniũ ꝑfectiꝰoʒ eẽ qᷓ ieiuniũ iudeoꝝ.̊ᷣ iudei ieiu⸗
nãt a veſpꝑa diei pᷣcedẽtis vſq; ad velꝑam diei ſequentie:
Get nos magis debemꝰſic ieiunare.¶ Pꝛe. aug. li. de pe⸗
nitẽtia. patus ſit bõ facẽ ꝓ recipiẽda vita qie:qcũq; face
ret/p euitãda coꝛpis moꝛte:ieiunaret bõ vſq; ad veſꝑaʒ
li diceret᷑ hᷣ ſibi vtile eẽ.q̃re ⁊c.¶ Pꝛe.ieiuniũ afflicttuũ
dʒ eẽ,et magis affligit᷑ bo ieiunado vſq; ad veſꝑam. q̃re
⁊c̃.¶Rñſio.hoꝛa refectõis magis ↄgrua tꝑe ieiunij eſt
boꝛã nona ꝙᷓ vſq; ad veſꝑam. B eĩ ↄgruit nr̃e ↄſuetudi.in
fluẽtie et ↄſonat coꝛꝑis celeſtis.ↄſonat et ſatiſfactoꝛie pe
nalitati. oſuetudo eĩ nr̃a.ſ.xpᷣianoꝛũ latinoꝝ ẽ.q bis in
die ↄmedimꝰ.ↄmedẽ hoꝛa tercia et veſꝑa:ita ꝙ comeſtio
hoꝛa t᷑cia pꝛãdiũ nũcupat᷑: comeſtio hoꝛa veſꝑtia nücu⸗
pat᷑ cena.In ieiunio vᷣo ſiłẽ vtrũq; et pꝛãdiuʒ et cena.et
iõ debuit eccłia tenere mediũ.vt tꝑe ieiunij reficẽmur tẽ
poꝛe medio.⁊ qꝛ magis tenet rõeʒ cene illa refectio.ma⸗
gis debuit accedẽ hoꝛa refectõis ad veſpam qᷓ ad terciã
hoꝛã. ⁊ iõ hoꝛa nona magis ↄgruit.Alia ẽ rõ ex ꝑte mo⸗
tꝰcoꝛꝑis ſolaris.qꝛ ↄplexio nza maxiĩe ſeꝗt᷑ motũ eiꝰ⁊ di⸗
geſtio in coꝛꝑe hũano.vñ hoꝛa tercia in q̃ a mane vſq; ao
illã hoꝛã caloꝛ ſoł intẽdit᷑:⁊ tñ nõdũ ẽ ĩ feruoẽ maioꝛi.cõ
petẽs ẽ refectõi cõi tꝑv ĩ ꝗbo nõ ieiunamꝰ. ⁊ qꝛ tꝑe ieiu
nij rõe afflictõis oʒ plꝰdifferre comeſtionẽ:non dz hõ ex⸗
pectare vſq;qͥ ſol totã ſcdᷣam quartaʒ celi ꝑaguerit.diui⸗
dũt eĩ aſtronomi celũ ĩ q̃tuoꝛ ꝑtes ſiue quartas. ſi & ieiu
naret vſq;q̊ͥ ſol totũ curſum ſuũ ĩ ſecũda quarta cõpleuiſ
ſet: nimis debilitaret᷑ natnꝛa.qꝛ nimia eẽt exinanitio.vñ
ihabilioꝛ eẽt hõ ad ieiunãdũ cõtinue.⸗ qm̃ afflictio in ie⸗
iunio debʒ eẽ tolerabilis ñ coꝛruptiua nat᷑e:dʒ et᷑ eẽ cõ⸗
ſoꝛmis afflictõi xp̃i ĩ cruce.iõ magis ↄueniẽs ad reficien
dũ tpe ieiunij ẽ hoꝛa nona.ita ꝙ ꝓtendat᷑ vſq; ad veſpaz
ñ vltra. põt tñ hmõi hoꝛa pᷣneniri et eẽ plꝰ pꝓtrahi ieiu
niu ex cauſa.ſ̊ tñ ſᷣm ecclie ↄſtitutõem bec ẽhoꝛa magis
ↄueniẽs.q¶ Ad pꝛimũ qð obijcit᷑ ĩ ↄtrariũ dico ꝙ hieꝛo.
ex ca ꝓtẽdebat ieiuniũ ſuũ.eoqꝙ vacabat expoſitõni ſacre
ſcripture.qð nõ potat facere ita bene pꝰ ↄmeſtionẽ:ideo
benefaciebat.⁊ nos ſilr ex cã vt dictũ ẽpoſſumꝰ ieiuniũ

*
4

ꝓtelare. Vel põt dici ꝙ ſic ieiunãdo ſi uꝑeꝛoga bat.nec ex
aliq in ſtitutõe ſiue ↄſuetudie ecclie tenebat᷑ ad H. Pꝛet.

põt dici ꝙ ieiuniũ alicꝰſcti.ñ ẽ regularit trabẽdũ i cõſe

quẽtiã.¶¶ Ad hᷣ̊ qð obijcit᷑ ð ieiunio iudeoꝝ.pt dici ꝙ eo⸗
rũ ieiunia nõ erant ita ꝓlixa ſic ieiunia xpᷣiãoꝝ neq; ita
Otinua.ieiunabãt eĩ quateꝛ ĩ anno intpolate nõ ↄtinue
ieiuniũ aũt nẽm ↄtinuũ ẽ.dʒ eĩ xpᷣianꝰſic ieiunare ꝙ non
impediat᷑ ↄtinuatio ieiunij.⁊ hoc meliꝰfit comedẽdo ho⸗
ra nona vt dictũ ẽ.¶ Ad alið dom.ꝙ ieiuniũ afflictiuuʒ
dz eẽ cũ moderamiĩe.⁊ ſi diutiꝰ ptẽderet᷑: ñ eet modera⸗
men.qꝛ graueꝛet᷑ nimis nata.vt pᷣtactũ ẽ.¶¶ Ad illð aug.
ꝑatus ſit hõ facẽ ⁊c.põt dici ꝙ ondit q; magis faciẽdum
ẽ ſanitate ꝙᷓ coꝛꝑis.nec ex h ſeꝗt ꝙ ĩ ſinglis caſibo ĩ eo⸗
dẽ genere opis magis ẽ faciẽdũ p hac qᷓ ꝓ illa.dũmõ ali⸗
ter pt hec ꝙᷓ illa ꝓcurari.veꝛbigra.⁊ ſi p ſanitate coꝛꝑis
habẽda neceſſe eẽt pedẽ alicuiꝰvel manũ amputaꝛi in ca
ſu:nõ tñ eẽt manꝰvel pes amputãdꝰ ꝓ aĩe ſanitate ſi alio
mõ poſſit haberi ſanitas eĩe.¶. Aò vltimũ dðm. ꝙ ⁊ li ie
iuniũ debeat eẽ afflictiuũ:dʒ tñ affligẽ cũ moderamie.ſi
at᷑ hoꝛa pꝛãdẽdi vlt᷑ boꝛã ſtatutã ꝓtẽdẽt᷑ nimis? ſine mo⸗
ramine. affligeret vt frequẽtiꝰet foꝛte ĩ multis natura
deſtrueretur. =
ebꝛum tercium
Onſequẽter querit᷑ vtrũ hoꝛa comedẽdi in
ieiuniõ ſit ĩ pcepto.ꝙ ſic:vidr̃.dixit dñs di
ſcipulis ꝗ geꝛũt iy puʒ eccłie.Qui vos au⸗
dit me audit:⁊ ꝗ vos ſꝑnit me ſꝑnit.luc.x.
ſᷣ ꝗ ſenit ſtatuta dei peccat moꝛtalit: qui ſpernit ſtatu⸗

ta ecclie.Cũ hoꝛa comedẽdi ſit ſtatuta ab eccłia ⁊ ↄſue
tudine tracta ĩ ↄſequẽtiã:videt᷑ ꝙ ꝗ illã tranſgredit᷑: pec⸗

cat moꝛtalit᷑.¶ Pꝛe. hoꝛa comedẽdi honeſt leiumiũ qᷓꝛe
debet eẽ in pᷣcepto ſicut ip̃m ieiuniũ Cõtra.quidã reli

gioſi comedũt añ hoꝛã nonã nec tñ er neceſſitate aliqᷓ. B
aũt nõ facerẽt ſi hoꝛa eẽt ĩ pcepto.̊ ⁊c. ¶ Pꝛe.ſi hoꝛa eſ
ſet ĩ pcepto:ita trãſgrederet᷑ q comedẽt pꝰſicut qui añ vt
videt᷑.̊ ñ peccat qui comedit pꝰnonã tꝑe ieiunij: ̊ nec ꝗ
añ:ꝗ hoꝛa nõ ẽ in pcepto.¶ SPꝛe.nõ d trãſgreſſoꝛ ꝗq nul⸗
la hoꝛa comedit:vᷣ videt᷑ q eẽt trãſgreſſoꝛ ſi hoꝛa eẽt ĩ p⸗
cepto:g ⁊c. ¶ Pꝛe.aug.dicit.ꝙ quidã ꝑ triduũ quidã
ſeptẽ dies nõ comedũt. trãſgrediunt᷑ ſi hoꝛa eẽt in pce⸗
pto ꝗð falſum ẽ: quia nõò trãſgrediunt᷑ pceptũ de ieiunio
nſio.ꝙ hoꝛa ↄmedẽdi nõ ẽ ĩ pcepto.tñ qui ex ↄtẽptu
atuti ſiue ↄſuetudine eccłie illa hoꝛã in comedendo ne⸗
gligẽt:peccaret moꝛtalit.nõ qꝛ pᷣceptũ trãſgrederet᷑:ſᷣ qꝛ
oꝛdinatũ ab ecchia atẽneret.nilła eĩ negligẽtia ẽ ita leuis

quin fiat moꝛtalis ſi ꝓcedat ad ↄtemptũ:⁊ B̊ ſonat veꝛbũ
Oni dicẽs. qui vos ſꝑnit ⁊c.¶ Ad aliud põt dici ꝙ ſi ali⸗

—

quid ſit in pᷣcepto nature vel diſcipline: nõ tñ expediret
ꝙoẽs ↄditões et᷑ honeſtãtes ꝓmouẽtes ad meritũ ma

ius ſint in pᷣcepto. ꝓpter ꝑiculũ qð accidẽt ex p̃ceptoꝛum
multitudine. Pꝛe.⁊ ſi hoꝛa mãducãdi honeſiat ieiuniũ
nõ tñ ẽ ita neceſſaria ad ſatiſſaciẽdũ.ſicẽ ipᷣm ieiuniũ.ne⸗
ꝓᷓ ita vtilis.qð patʒ ↄſideratis vtilitatibo eiuſdẽ.¶ Pꝛe.
ſi hoꝛa poſita eẽt ĩ pcepto.mltis et freq̃nt fiẽt cã ſcrupłi
ↄſcĩe et ita peccati. AUel põt dici ꝙ et ſi hoꝛa ſit ĩ pᷣcepto.
quia habet magnã latitudinẽ nec ẽ ſignata vel detmiata
etſi qũq; pᷣueniat᷑ vel progetur cauſa neceſſaria vel rõna
bili.nõ ex hoc peccat ieiunans moꝛtaliter. dico notanter
moꝛtaliter nec tamẽ debet quis notabiliter hoꝛã pᷣueni⸗
re quã cõmunnit tenet eccłia niſi ex cã rõnabili.lñ qñ⸗
qᷓ; religioſi poſſent ita mane ſurgere ⁊ tãtũ fatigari ante
hoꝛã ſextã.ꝙ ex diſpẽſatõe oꝛdinig poſſent hoꝛã cõmunẽ
anticipare.ili Zecẽ ſile de pꝛogatõe hoꝛe et anticipatõne
quia ex comeſtione pꝰhoꝛã nõ aufert᷑ pena ieiunij ſ̊ poti⸗
auget᷑ ſicut ex comeſtiõe ante. vnde expectare quoaduſqʒ
hoꝛa comeſtionis pᷣtereat:ẽ magis ſuperogare qᷓ a debi⸗
to deficere. Similiter qui nulla hoꝛa comedit nõ deſicit
ſed magis ſuꝑerogat. Ex his patet reſponſio ad obiecta
pꝛo alia parte.

abln

e
li

e
nio
din
ne⸗
nis
cbiͤ
iali⸗
irer
ma
um
niü
,ne⸗
Pr.
vpti
epeo.
nigta
röna
anter
peni⸗
jaſi⸗
ante
nuni
tone
pori
uſcg

deſen
hds

¶ Oueſtio. cui. de ſolutio

ne iciunij quid et quãtũ ſit edendũ.

Equitur de ſolutio
ne ieiunij. Et pꝛio qꝛit᷑ de illis q̃ ſumũt᷑
ĩ vum. Secũdo de modis ſumẽdi gbus
iẽptat᷑ ſiue irritat᷑ gula.

¶ Wembꝛum prinum
1yrca pꝛimũ q̃rit᷑ pꝛio de illis q̃ ſũt tĩ cibo
Svtꝛũ eſu caꝛniũ ſoluat᷑ ieinniũ.Secũdo.v.
cibi quãtitate. Lercio· v. illa q̃ ſũt cibo et
potꝰ ſoluãt ieiuniũ.Quarto.v·eſu electu⸗
inuãat adð digeſtionẽ.

rticulus pꝛimus
Irca pꝛimũ pꝛio querit᷑.vtrũ eſu carniũ ſol⸗
uat᷑ ieiuniũ. ꝙ ſic: videt᷑ hoc.ꝙ ieiuniũ inſtli
Xtutũ ẽ cõtra carnis laſciuiã ⁊ ĩ afflictõez car⸗
mis.̊ eſus carnis maxime ꝓuocat ad laſciuiã carnis et
marxime delectãt vtetes illis: vt videt marxiĩe debẽt pꝛo
hiberi ieiunãtibo? ꝙ illis vtẽtes nõ ieiunãt.⁊ ita eſu car
niũ ſoluit᷑ ieiuniũ. ¶ Cõtra. eſu Piſciũ nõ ſolnit᷑ ieiuniũ.
multi tñ libẽtiꝰ comedũt piſces ꝙᷓ carnes.et maioꝛẽ dele
ctatio in eſu quoꝛũdã piſciũ ꝙᷓ in eſu qrũdã caꝛniũ. Si
dicat᷑ ꝙ qꝛ terra maledicta fuit peto ade Geñ. iij. aq
vo nõ: ꝓp ter hoc ecclłia in ieiunijs ab aialibo terre abſti
net:nõ ab aĩalibo aque.Cõtra.vidr̃ ꝙ aqua maledictõʒ
babuerit. omia em q ſunt ꝓpt boĩem: dterioꝛata ſut gpt
pcẽm ip̃ius.vñ ſol et luna minꝰ lucẽt qᷓ lucebãt añ petm
et redibũt ad lucẽ pꝛiſtinã hoĩe reꝑato.vñ yſa.xxx. Erit
lur lune ſiẽ lux ſolis.et lur ſolis erit ſeptẽplicit ſicut lux
ſeptẽ dieꝝ.i.ſicut luxit in pꝛĩa ſeptimana müdi vbi ma⸗
gis luxit. ſiẽ exponũt quidaʒ gloſe. Hoc aũt fiet merito
paſſioĩs xpi.vñ cãtat eccłia. Terra põtus aſtra mũduſ-⸗
q; lauãt᷑ fiumĩe. Si g aq ablutaẽ ꝑ paſſionẽ xp̃i:aliquã
infectõem cõtroxit ex pcto ade.¶ Ite ſic dic dyoniſiug ĩ
ecckhiaſtica bierarchia.vir ꝗ dĩnoꝝ miſterioꝝ digno cõ⸗
muĩcatoꝛ ẽ. ea qᷓ ſunt carnis ñ ſeꝗt᷑ p̃ᷣter valde neceſſaria
ſm naturã.̊ᷣ ꝑ ieiuniũ debet aliꝗs maxie effici vir dini⸗
nus et pparari ad cõicatõʒ dinoꝝ ſcʒ eukaꝛiſtie. Cũ igẽ
piſces nõ ſint de valde neceſſarijs.ſᷣ tm̃ panis et aq̃.vidẽ
ꝙ ſi aligs comedat piſces vei aliud ꝙᷓ paneʒ et aqua: ꝙ
ſoluat ieiuniũ. ¶¶ Pꝛet. damaſ.⁊ greg. niſſenus dicũt. ꝙꝙ
ſunt quedã leticie natales nõ neceſſarie.a gbo ſcẽo viro

obſtinẽdũ.et ſũt alie neceſſarie ſine ꝗbo bec vita duci nõ
pr.et has ꝑtrãſire opoꝛtʒ.ſ̊ hoc mõ dicẽdo neceſſariũ.ſo

lum panis et aq̃ neceſſario ſũt:cũ ſine alijs viuere cõtin⸗

gat. cũ ſctitas abſtinẽtie maxĩe reqrat᷑ in ieiunijs:vidtẽ

ꝙ ieiunãtes nihil pᷣter panẽ et aqua ſumere ⁊ebeãt. ⁊ ꝙ;
aliter ſoluũt ieiuniũ.¶ Pꝛer. videt᷑ ꝙ odoꝛ cibi ſoluat ie

inniũ. ſoluit᷑ em ieiuniũ bis q̃ nutriut coꝛpus.ſᷣ ſic dicit

aug. odoꝛ cibi nutrit qð ꝓbat er h ꝙ aligꝗs odoꝛẽ attra⸗
bit iſpirãdo et ñ reddit illũ ĩ exſpiràdo. odoꝛ ſoluit ie

iuniũ. Pꝛet.videt᷑ ꝙ appetitꝰcibi tẽpoꝛe ĩ debito ſoluit

ieiuniũ. Math. v. Qui viderit mulierẽ ad ↄcupiſcendã
eã ⁊c.cecce plane hẽt᷑ ꝙ ↄcupia actꝰ luxurie ſoluit ſine tol

lit cõtinentiã. Sitr vt videt᷑ ↄcupiſcẽtia cibi tꝑe illicito

ſoluit ieiuniũ. ¶ Ad boc dᷣm.qꝙ; eſus carniũ ſoluit ieiu

niũñ nõ eſus piſciũ.et h̊ duabo rõibo.Pꝛima ẽ.qꝛ carnes

magis nutriũt et roboꝛãt qᷓ piſces. ieiunia vo fiüt ad re⸗
pfſionẽ rebelliois carnis:qꝛ caro cõcupiſcit aduerſꝰ ſpm̃
et ſpũs aduerſꝰ carnẽ. hec em̃ ſibinuicẽ aduerſant᷑. Gal.
v. vñ vtile ẽ carnẽ macerari et infirmari vt ſpũs roboꝛe
tur. vñ math.xxvj. Spũs quidẽ ꝓmptꝰ ẽ.caro aĩ infir⸗
ma. et greg. Scti carnẽ macerãt ſpᷣm roboꝛãt. Scðᷣa rõ
z. qꝛ terra maledicta fuit: aq̃ nõ: et ꝙ aqᷓ ẽ abluta ſãguĩe
xpᷣi nõ dicit᷑ t᷑ remotõʒ infectõis:ſᷣ q; collata ẽ ei vis
abluẽdi aĩas in ſacio baptiſmali: vt dicũt qdã. el hoc

dicit᷑.qꝛ ſiẽ om̃ia ſũt deterioꝛata pcto pꝛimoꝝ parẽtuz:
ſic om̃ia melioꝛata erũt cõpleto aſtectu ablutõis hũane.
et iõ dicũt᷑ om̃ia lauari illo flumĩe.i.aqua q̃ fluxit de 1i⸗
tere xpᷣi. Vet pĩ dici ꝙ łᷣ dicit᷑.qꝛ vt hẽt a beo greg.hõ dĩ
oĩs creatura.qꝛ babet aliꝗd oĩs creature.vñ abluto ho
mie q̃ſi abluit᷑ omis creatura in hoĩe:rõne cõicatõis cuʒ
om̃i creatura.¶· Ad illð qð obijcit᷑ de vᷣbo dyoniſij. pĩ di
ci ꝙ dyoniſiꝰ dicit diuinũ virũ iliũ qui ẽ eminẽs ĩ ſctita⸗
te. et ꝓpt hᷣ ꝙ in talibo vᷣtutes ſuꝑioꝛes occupãt᷑ circa di⸗
uina: et inferioꝛes qꝛ radicãt᷑ in eadẽ eẽntia:tepeſcũt ĩ ſn
is oꝑatõibo. vñ vᷣtus digeſtiua nõ totũ qð cõuertit inire
k. et iõ aliq in raptu manẽt ſine cibo pluribo diebo. Ha
t em caloꝛ naturalis in qð agat.ſcʒ i reſiduũ cibi qð ñ
potuit incoꝛꝑare.ſic etiaʒ accidit vꝛſis vt dicit phus.et
pkibo alijs aĩalibo. ꝙ ĩ byeme płibo dieb ĩ cauernis ma
nẽt ſine cibo.et talibo diuinis viris ſufficit minꝰꝙᷓ alijs.
ſm ꝙ plꝰoccupãt᷑ circa ſuꝑioꝛa.vñ legit᷑ ĩ vital patrũ. ꝙ
quidã viri ſcti qñ triduo ieiunauerãt int᷑ ſacros ſermo
nes obliuiſcebãt᷑ cibi:et recedebãt abinuicẽ ſine comeſti
one qᷓuis cõueniſſent ad comedẽdũ. Ao aliud doõm. ꝙ
neceſſarie dicũt᷑ leticie nat᷑e ſine ꝗbo nõ pt᷑ cõſeruari na⸗
tura. et hoc ꝑ tẽpus cõueniẽs nate ſue in ſuo eẽ et vigoꝛe
ad opus.nõ em̃ eccłia intẽdit cõcedere ꝙ ſolũ pt ↄoſerua
re naturã ꝑ vnũ diẽ: ſed ꝑ totũ tpᷣs vite cõueniẽs.⁊ vt ſit
foꝛtis in oꝑe debito.q¶. Siłr ad illð ꝗð obijcit᷑ de odoꝛe.
pt dici ꝙ nõ nutrit.qꝛ vt dĩc phᷣus.( Aihil nutrit niſi qð
potẽtia ẽ caro.ex qua nutrit᷑ aliqð partiũ conſimiliũ vel
diſſimiliũ. qꝛ his nutritis mẽbꝛa nutriunt᷑ compolita ex
eis. odoꝛ aũt cũ recipiat᷑ in ſenſũ ſᷣm eẽ ſpãle.qꝛ ſenſꝰ eſt
ſuſceptiuꝰ ſpecieꝝ materialiũ pᷣter ncẽriũ nõ ẽ potentia
caro:et iõ nõ nutrit vt dicit pᷣus. Si aũt accipiat᷑ odoꝛ
cũ ꝑtibo fumoſis euapoꝛatis a coꝛꝑe odoꝛabili. adhuc ñ
nutrit:qꝛ ꝑtes hmõi nõ ſunt ineſſe aeris:et aer nõ pt cõ⸗
miſceri coꝛꝑibo terreſtribo.ſ̊ dicit᷑ odoꝛ nutrire qꝛ cõfoꝛ
tat. ¶ Ad illð qð obijcit. ꝙ appetitꝰcibi ſoluit ieiunium.
dicẽdũ ꝙ nõ niſi volũtate deliberata et cõpleto ſenſu ra⸗
tionis appetat comedere:peccat et ẽ p̃cepti traſgreſſoꝛ ec
cleſie volũtate nõ actu. Qota cũ hoc ꝙ ẽ volũtas nature
et rõnis. volũtate natali prt appeti cibo ſine pcto: volũta:
te rõnis ſiue deliberata nõ pt.plena dico.vñ ſi ieiunãs
famelicꝰſtimulo famis ꝓuocatus vellet comedẽ:niſi eẽt
ꝓhibitũ ab eccłia.nõ ẽ traſgreſſoꝛ pct᷑i nec peccat. Sʒ ſi
ſimplicit vellet volũtate deliberata cõſenſu rõie: trãſ⸗
greſſoꝛ eſt volũtate et peccat.ſicut ẽ in ſimili inducto de
volũtate mechie.

rticulus ſecundus

Bnſeqnter qrit᷑. vtrũ cibi quãtitate ſoluit ie⸗
iuniũ. et vr ꝙ ſic. qꝛ determiatũ ẽ qta ꝑs cibi
traſeat i nutrimẽtũ ĩ cõi qꝛ.ix.ſᷣm phᷣm:̊ de⸗

termidin ẽ in cõi. vel pt᷑ dici quãtũ opoꝛtʒ ſubtrahẽ de ne
ceſſario vt ſit ieiuniũ affligẽs: et ita determiatuũ e vt vr

in cõi quãtũ ſumẽdũ ẽ tꝑe ieiunij.Si igit᷑ aligs ülã quã⸗

titatẽ traãſgrediat᷑ ſoluit ieiuniũ vt vr. ¶ Pꝛet. null⸗ pec⸗
cando ſatiſacit ſ̊ qꝗ nimis comedit peccat. Cũ igit᷑ ieiu⸗
niũ ſit inſtitutũ ad ſatiſſaciendũ.ſi aligꝗs comederit plꝰ
qᷓ exigit neceſſitas nate:ſoluit ieiuniũ.4¶ Pꝛet.idẽ actꝰ
nõ poteſt eẽ virtuns et vicij.p̊ nimis comedere ẽ actꝰ gu
le: ſiẽ dicit greg. ergo cũ ieiuniũ ſit actꝰ vᷣtutis:nimis co
medẽdo nõ ieiunat. ¶ Pꝛet. idẽ facit plꝰ qð minꝰ.qꝛ vi⸗
ciũ vt dicit phᷣus.igit᷑ minꝰ comedere vel nihil die ieiu⸗

— —
*

nij vici ita minꝰ comedere nõ ẽ actꝰ vᷣtutis.et ita vt
pꝛiꝰ ¶¶ Rñſio. ꝙ exceſſus ſ quãtitate no ſemꝑ ſoluit ieiu
nium licz exceſſus maifeſtꝰ frequẽter minuit meritum.

Sʒ pr dici.ꝙ ſi aligs excedat ĩ quãtitate cibi notabilit

babita ↄſideratõe ad ipᷣm ſumẽtẽ. vt ſi ſit hõ mediocris
et vltra q;decet vel regꝗrit ſtatno eius.młtiplicat fercula
ot detineat tempus ne af fligat. talis ſoluit ieiuniũ ⁊ de⸗
cipit ſeipᷣm. ̊ ſi excedit in quãtitate cibi vtcunq; recedẽs
ab eq̃litate quãtitatis determiĩate nõ ſoluet ieiuniũ.non
em̃ fuit determiabile ab ecckia quantũ de bet ſumi in cõi

—

ꝓter diuerſitatẽ locoꝝ in ꝗbo difluſa ẽ ecclia:2 ꝓyter di
ueꝛſitatẽ ↄplexionũ ĩ hoĩbo:? ꝓpteꝛ diuerſitatẽ ciboꝝ. Et
H qð dicit phᷣus intelligẽdum ẽ de cibis aptis ad nutriẽ
V. cibi vðᷣo quibo vtunt᷑ ieiunãtes moderamine recto nõ
ſumunt᷑ vt tm̃ repꝛimãt:ſʒ vt ſomitẽ repꝛimot et etiã ieiu
nãtẽ moderamie ſumpti affligat. ¶ Ad aliud qð obijcit᷑.
ꝙ nimis ↄmedere ẽ pctm ⁊c̃.põt dici ꝙ nimis comedere
ẽ duobo modis.Aut ꝑ receſſuʒ qualẽcũq; ab equalitate.
ſic nimis ↄmedẽdo nõ ẽ pctm ſ ꝑ · nõ eĩ vt diẽ phᷣs opoꝛ
tet ſꝑ eẽ ĩ medio:ł ſufficit ꝙ circa mediũ ſeu iuxta mediũ
aliquo mõ. Eſt et᷑ nimis comedere ĩ relatõe ad ſumẽtem
ſcʒ notabiliter ercedẽ qñ.ſ.ↄmedit vltꝛa id qð ſcit ſibi ex
pedire.⁊ G̊ ẽ peccatũ.et ſic nimis comedẽdo non ieiunat
Em intentõem ecclłie inſtituẽtis.⁊ iõ et inſtituit eccłia eẽ
vtendũ cibis nõ multũ delectabilibo. qꝛ illis nõ delectat
natura ꝑ ſe ̊ ꝑ accidẽs.ſ.pter neceſſitatẽ.vñ nõ ↄtĩgit
defacile ĩ illis multum recedere a medio.⸗ Ad illud qð
obijcit᷑ ꝙ actꝰvicij ñ põt eẽ vᷣtutis ⁊c̃. põt dici ꝙ actꝰvicij

qui tãqᷓ; pꝛincipalit et directe elicit viciu 3:nõ pt᷑ eẽ actus

vᷣtutis.tñ actꝰcui ſe ĩmiſcet viciũ põt eẽ actꝰ vᷣtutis. Vi⸗
ciũ eĩ dũmõ nõ ſit pꝛicipalit mouẽs:bene ſecũ cõpatitur
actuʒ virtutis.ſic vana głia actum caritatis vel iuſticie.
Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ minꝰfacit viciũ ⁊c̃.põt dici ꝙ in
ꝓPoſito nõ idẽ facit minꝰ⸗ plus.minꝰ eĩ ↄmedẽ ĩ ieiunio
meliꝰaſſequit ea ꝓpter qð in ſtitutũ ẽ ieiuniũ:qᷓ ſufficien⸗
ter medere. ꝓpter qðᷣ minꝰ in ieiunio nõ ponit viciũ ſiẽ
magis niſi minꝰvergẽt ad pſone vel nature deſtructöem
Yd qð dicit phs.idẽ facit plus qð minꝰ.qꝛ viciũ.intelli⸗
gedum ẽ m diffinitõem iuris ciuilis ſiue politici:ñ pᷣm
diffinitõem iuris diuini.qð dictat oĩa eẽ dãda retinẽda.
quod nõ dictat ius politicũ ſʒ potius ↄtrariũ.ſ.quedam
eruedaretinere. 3

Articulus tercins

Bnſequẽter querit᷑ de illis qᷓ ſunt cibus ⁊ po
tus. vtrũ ſoluãt ieiuniũ.cuiuſmodi ſunt vinũ
e vite. 2 vinũ de frumẽto 1 9ſitibo.⁊ videt᷑ y
ſic.qꝛ oẽ qdð nutrit ſoluit ieiuniũ.vinũ maxĩe nutrit.eꝛgo
ſoluit ieiuniũ. Pꝛe.vinũ nutrit tãtũ poꝰcibum vel foꝛte
plus q; ante cibu. ſi añ pꝛandiũ ſoluit ieiuniũ: videt᷑ et
ꝰ pꝰ. ſi nõ poſt vidr ꝙ nec ante.Querit᷑ quare ſoluit
ieiuniũ ante:nõ aũt pꝰ.¶ PDꝛe obijcit᷑ generalit de oĩ po⸗
tu ſiue añ ſiue poſt ſumat᷑.q; ſᷣm phᷣm. Eſuries ẽ appeti⸗
tꝰcalidi et ſicci.Sitis dᷣo alpetitꝰhũidi 2 frigidi.⁊ ſiẽ nu
triũt illa:ſic et iſta.q̊¶ potꝰnutrit vt cibo. HB vigtr̃ docẽ ex⸗
peꝛimẽtũ.quia ſicut nõ pt bõ viueꝛe ſine cibo: ſi ic nec ſine
potu. ⁊ ſicut ñ ꝓficẽt ad ſuſtẽtatõeʒ potꝰſine cibo:ſic nec

—

ecõuerſo. vir q; ptinet ad nutrimẽtũ. q̃ rõe vnnz phi

bet ne ſoluat vel fragat ieiuniũ:ſiłr dʒ qlind phiberi ne
ſoluat ieiuniũ.& ſiẽ frãgeret ieiuniũ qui pꝰcomeſtionem
iterũ ſumeret cibũ:ſic ꝗ pꝰſumit potũ. Pꝛe. hac rõe vi
Axt᷑ ꝙ aqua ſoluit ieiuniuʒ.qꝛ vidẽ nutrire qð ẽ ð phᷣm ꝗ
dicit.ꝙ ſimplicibo coꝛxibo nõ nutrimur. ¶¶ Pꝛe. ſi potꝰ
cibus ſicut ex dictis vidr̃:ſilr ſoluit ieiuniũ qui ſumit vi
nũ poſt pꝛãdiũ vel q̃re nõ.¶¶ Si diceꝛet ꝙ nõ ẽ ſile ð ante
⁊ pꝑꝰ.qꝛ potus ẽ ſequela cibi.et vinũ pocibũ iuuat digeſti

onẽ traſinittit cibũ ĩ mẽbra ¶ Cõtꝛa.potus ſpñalis p

cedit cibũ ſpũalẽ in cuiꝰſignũ eccłia cantat in paſchate.
Aqua ſapientie ſalutaris potauit eos. In penth. iba⸗
uit eos ex adipe frumẽti.⁊ꝛ ita cibus videt᷑ eẽ ſe
toin ſpũalibo:qre ſiłr dʒ eẽ in coꝛꝑalibo.gᷣ 7 Rnn io.
potu vini ſoluit᷑ ieiuniũ maxime añ pꝛandiũ.qꝛ vinuʒ
nutrit.ẽ em̃ ſicut cibo et potꝰ.nõ aũt popꝛãdiũ:tũc ei po⸗
tꝰvini eſt indultus ab eccłia et ↄſuetudo hoc tenet: qꝛ iu⸗
uat digeſtionẽ.⁊ qꝛ potꝰẽ ſequela cibi.qꝛ poſt cibũ tefeꝛt
cibũ ad mẽbra.q Ad illð ꝗð obijcit.ꝙ oẽ qð ẽ cibo ſol⸗
uit poſt ſicut añ. dom q nõ ſeꝗt᷑.quia ſecꝰẽ de cibo puro
⁊ cibo qui ẽ potꝰ.potus eĩ vini indultꝰẽ ab eccia.nõ ꝗa
cibus:bᷣ qꝛ potꝰ ꝓpter rões pᷣtactas. Qec ẽ ſile de potu vi
ni añ pꝛãdiũ ſicut pꝰ. Eſtimo tñ ſine p̃iudicõ.ꝙ ꝓpt cau
ſam aliquã rõnabilẽ.vtpote debilitatẽ euidẽtẽ vel graui⸗

tatẽ coꝛꝑis ſi moderate ante prãdiũ ſumeret᷑ nõ ſolueꝛet
eiuniũ ieiunãtis nec eẽt pcẽm:ſᷣ ſolueꝛet ieiuniũ ieiunij.
Ita ſolẽt diſtingui ꝙ ẽ ieiuniũ ieiunij:⁊ ieiuniũ ieiunan
tis. ieiunium ieiunij ſoluũ qñcũq; cibo ſumit᷑ ſiue quali⸗
cũq; de cauſa.et dr ieiuniũ ieiunij ieiuniũ ſi impliciter cõ
ſideratũ et abſolute.ieiuniũ ieiunãtis initũ ẽ exercituʒ
ab eo g ieiunat. ¶ Ad illo qð obijcit᷑.ꝙ potꝰẽ appetitꝰ fꝛi
gidi et hũidi:⁊ ſic videt᷑ nutrire ſicut cibo. pt dici ꝙ lʒ ſit
appetitꝰfrigidi et humidi:nõ tñ qðᷣlibet frigidũ et humi
dũ nutrit. qꝛ ſitis ñ ẽ cuiuſlibet bumidi 2 frigidi appetitꝰ
vt nutrimẽti:ſ̊ alicꝰvt deferẽtis nutrimentũ ad mẽbra.et
qñq; vt tꝑamẽti caloꝛis cooꝑantis ipᷣi digeſtiõi vt in po⸗
tu aque ſiue appetitu potꝰaque.Ex B̊ ptʒ. ꝙ aq̃ᷓ nõ ſoluit
ieiuniũ.ſ. ieiunãtis:lʒ ſoluat ieiuniũ ieiunij. vñ pꝰᷣcibuz
aquã nõ lʒ ſumere coꝛpꝰdñicũ.lʒ eĩ aq̃ ꝑ ſe nõ nutriat:tñ
admirxrta alijs nutrit vt dicit phᷣs.hoc ẽ cooꝑat᷑ nutrimẽ
to ad hoc ꝙ nutriat.⁊ ſicut pt᷑ miſceri alim̃to exteriꝰ⁊ il⸗
lud cedẽ aptius ad nutriẽdũ:ſic ſit umpta inteꝛiꝰ ĩmiſcetuꝛ
humoꝛibo qͥs defert ꝑ mẽbra a eiſdẽ incoꝛꝑat᷑. O at᷑ pᷣs
Diẽ̃ ꝙ aqua nõ nutrit:verũ ẽ ꝑ le. Mec ẽ ſile ð cibo coꝛpa
li ⁊ potu ſpũali.Sacra eĩ ſcriptura dr eẽ potꝰvbi facilis
ẽ:cibus vbi ẽ difſcilis.pꝛiꝰaũt diſcunt᷑ facilia et pꝰdiffi⸗
cilia.heb.v.pfectoꝝ ſolidꝰẽ cib.qñ eĩ ſenſus ſunt exerci
cati circa facilia:ↄueniẽtiꝰpñt erigi ad magis difficilia.

ticulus quartus

Onſequẽter querit᷑.vtrũ eſu eoꝝ q̃ iuuant ad
digeſtionẽ ciboꝝ ſoluit᷑ ieiuniũ.ſ.eluſi pecieꝛũ
el electuarioꝝ.ꝙ; ſic:vidr̃.ga oẽ qð nutrit ſol
uit ſiein niũ·ſʒ ſpẽs nutꝛiũt. ⁊c̃.q̊ ſi ſpẽs comedãt᷑ añ ho
rã comeſtiõis vł pꝰſ. oluitur ieiuniũ. ¶ Pꝛeterea maiie⸗
iuniũ ieiunij ẽ qᷓ; ieiuniũ ieiunãti quia quicũq; ieiunat
aliqua hoꝛa diei ẽ ieiunꝰ:ßſ nõ ouertit᷑.ſʒ ſpẽs et electua⸗
ria ſoluũt ieiuniũ ieiunij.nõ ei lz ſumere coꝛpꝰ xpᷣi pꝰeo⸗
rũ ↄmeſtionẽ: ſoluũt ieiuniũ ieiunoẽ tis.¶ Pꝛe. eſus tol
lit penalitatẽ ieiunij.⁊ remota penolitate ñ ẽ ieiuniũ ſa⸗
tiſfactoꝛiũ.¶ Pꝛe.querit᷑ ſi ſumptõe ſirupoꝝ ⁊ pillulaꝝ
ſoluit ieiuniũ.¶ Pꝛe.querit᷑ incidẽteꝛ de ſe eruiẽte g ñ ple
ne ↄmedit ĩ die ieiunij⁊ ad aliqd querẽdũ extra mittituꝛ
an ſoluat ieiuniuʒ ſi comedit qn redit.et vidr ſic: qꝛ bis

comedit in die naturali. diuiſio ei facta ẽ inter pꝛimã co
R

meſtionẽ ⁊ ſecũdã.¶ Rñſio.doᷣm inter illa que come
dunt et bibunt᷑ queda ſunt abſolute ſiue ſimpliciter me⸗
Dicina.quedã ſimplicit cibo.quedã medicina cibalis.q̃⸗
dã cibus medicinalis. pꝛimũ nõ nutrit ſᷣ alterat. ſecũdũ
nutrit tm̃.terciũ nutrit et alterat ſ minꝰnutrit ⁊ plus al
terat.quartũ plus nutrit et minꝰ alterat.De pmis ẽ ele⸗
ctoꝝ ⁊ ſquamonea.de ſecũdis panis triticeus. de tercijs
electuaria.de quarta nuces.ficus.dactili.poma. pira.7
hmõi.oĩa ſumpta ĩ vſum ſoluũt ieiuniũ ieiunij. Uñ et ſi
aliqð iſtoꝝ xeglutiat᷑ ſiue traijciat᷑ ĩ vẽtꝛẽ Aʒ emittat᷑: nõ
ẽ poſtea celebrãdũ nec ſumẽdũ coꝛpꝰxpᷣi. Cibus vo ſim⸗
plicit᷑ ſumptꝰſoluit ieiuniũ ieiunãtis.Aedicina cibalis
quedã ẽ ſimplex.quedã ↄpoſita.ſiin plex vt zinciber.ane
tũ et hmõi.quedã cõpoſita vt electuaꝛia. Hec at᷑ cũ acci⸗
piunt᷑ aut accipiũtur vt medicina et tũc nõ ſoluũt ieiuni
uʒ. aut vt cibi ſiue cibi medicinales et tũc ſoluũt.Cibus
aũt medicinalis ſoluit ieiuniũ ieiunãtis vt electuaria.S
ſi ſumunt᷑ vt cibi ſiue medicine cibales ſoluũt ieiunium.
vt eĩ dicũt medici.nõ tm̃ alterãt et ↄfoꝛtant:ſʒ lʒ in plus
hoc faciũt tñ parũ nutriũt.vñ ſe oluũt ieiuniuʒ.⁊ maxime
qñ ſumunt᷑ in magna quãtitate ad tollẽdũ famẽ. Illa at
Em ſtatũ eccie ſoluũt ieiuniũ ieiunãtis quoꝝ actꝰ ĩ plus
ẽ nutrire:etiã ſi ſumant᷑ in ꝑua quãtitate.Electuaꝛia vᷣo
qᷓ pure ſũt elictuaria ſi ꝓpt neceſſttatẽ ſumant᷑ cã medi
cine ñ ſoluũt ieiuniũ:ſᷣ ſolũ illa ſoluũt ieiuniũ ieiunãtis
quoꝝ actꝰẽ ĩ plus nutrire. Cõfoꝛtatiua et ſi pᷣter neceſſi⸗
tatẽ ſumũt᷑ ſoluũt et vt dicũt quidã. Si ĩ die ieiunij poſt
pꝛãdium ſentiat ſe aliqꝗs grauatũ vino? timeat ſibi ð no
cumẽto vini.ſi ad repꝛeſſionẽ nocumenti vini ſumat ele⸗
ctuoriũ ↄfoꝛtatiuũ: nõ ſoluit ieiunium.aut ſi ſoluat ßᷣm

ℳ

i.
n
.

60

it
ni
1
et

☛ —

ttſi
no
im⸗
is
ane
ci⸗
iuni
bas
iag
ium.
plus
rime
laat
plus
ano
nedi
tis
celiu
o
5no
tee⸗
ufn

¶ Nueſtio
ecẽntiã :nõ ſoluit ſᷣm meritũ.Ex his patet rñſio ad qᷓſita
4Ad illud qð querit᷑ de ſeruiẽte dñis. dom ꝙ nõ ẽ bina
comeſtio in Pᷣuiẽte ꝗ mittit᷑ ad neceſſaria · qꝛ ⁊ ſi ĩ menſa
aliqna fit diuiſio vel interpoſitio inteꝛ fercula:hᷣ̊ tamen
nõ impedit ſʒ ſi interim luderet ad tales vel vacaret ad
Etiã:ſolueret ieiuniũ.

imꝑtinẽn
embꝛum ſecundum

Equit᷑ de modis ſumẽdi cibos ꝗbo tempta
tur et irritat᷑ gula. Pꝛimo mõ querit de il
lis abſolute. Secundo de ip̃is in relatõne
ad ieiunium. et ad virtutes quibo moderã
tur ipa incẽtina gule.
culus p

Dpꝛimũ nota g̊ ꝙ quiq;ʒ ſũt modi quibo nos
tẽptat viciũ gnle.q ſignãtur his verſibo. Pre
re laute nimis ardẽter ſtudioſe. Si come
das his ꝗnq; modis ieiunia ſoluis.his modis vt dicunt
ſoluitur ieiuniũ.ꝗ eĩ añ boꝛã ſtatutazʒ ab ecckia comedit
pter neceſſitatẽ in die ieiunij: frãgit ieiuniũ. aut ꝗtuʒ ad
fubſtãtiã. aut qtũ ad meritũ. Culpabilis eĩ ẽ ĩ ſacra ſcri
ptura bmõi feſtinãtia. VUñ ecẽs.x.ve terre cuiꝰrex pueꝛ ẽ
et cuiꝰpꝛicipes mane comedũt. Secũdo mõ ſoluit᷑ iein
niũ ꝑ lauta ſine delicata cibaria maxie cũ querũt᷑ a ieiu
nãte. boc eĩ culpabile refertur in ſacra ſcriptura. Vnde
ĩ culpã diuitis dr luce.xvj. Homo qdã ⁊c.et epulabatuꝛ
quotidie ſplẽdide.magis aũt culpabile ẽ ĩ pauꝑibo reli
gioſis ꝑſonis ꝙᷓ ĩ alijs Eñ ſuꝑ illð Marci.j. locuſtas
mel lilueſtre edebat. Glo. habitatoꝛẽ ſolitudĩs ñ decz de
litias qᷓrere.ꝗ Zeꝛcio mõ ſoluitur ieiuniũ ꝑ ſuꝑfluitatẽ
cibi et potꝰque culpat᷑ in ſacra ſcripture .vñ ecci.xxxj.vi
gilia et colera et toꝛtura viro infronito. Itẽ ĩ eodẽ vinuʒ
multũ potatũ irritatõem et iraʒ et ruinas multas facit.
Quarto mõ ſoluitur ieiuniũ ꝑ nimiũ appetitus ardo⸗
rẽ. Añ culpatur Eſau ꝗ ex nimo appetitn lenticule vẽdi
dit pꝛimogenita. vt habet Geñ.· xxv. ʒ qð vr̃ ecci.xxxvij.
Moli eẽ auidus ĩ oĩ epulatõe:2 nõ te effundas ſuꝑ oẽm
eſcã.¶ Ouinto mõ ſoluitur ieiuniũ ꝑ ſtudioſitatẽ ĩ ſalſa⸗
mẽtis ⁊ modis coquẽdi et pᷣparãdi cibaria.vñ culpat᷑ fi⸗
lij heli.j. reg.ij. ibi eĩ legit puer ſacerdotis dicebat im
molãti.da mihi caꝛnẽ et coquã ſacerdoti.nõ eĩ accipiaʒ
a te carnẽ coctã ſed crudã.iſti modi tangũtur a greg · xxj
moꝛałet in glo. geñ. xxv.ſuꝑ illud.da mihi de coctione.
Sciẽdũ ꝙ nos ꝗqnq; modis viciũ gule tẽptat. Aliqñ eĩ
indigẽtie tps pᷣuenit.aliqũ tps nõ pᷣuenit: ſʒ cibos lautõ
res qrit. Aliq qᷓ ſumẽda ſunt ꝑparari accuratiꝰ appetit
Aliqñ q̃litati ciboꝝ et tꝑi ↄgruit:ſʒ ĩ quãtitate ſumendi
mẽſuꝛã excedit.Aliqñ vo obiectũ ẽ qð deſideꝛat:h̊ tñ ipo
eſtu deſiderij deteriꝰpeccat. Jonathas moꝛtis ſnĩaz me⸗
ruit. qꝛ in guſtũ mellis ↄſtitutũ edẽdi tpᷣs añceſſit.j.reg.
xiiij. Populus ex egypto ductꝰ ĩ heremo occubuit. qꝛ de⸗
ſpecta mãna carnes petiuit q̃s lautioꝛes putauit.Qũe⸗
ri.xj. Filioꝝ heli pᷣma culpa ẽ ꝙ ex voto eoꝝ ſacerdotis
puer nõ de moꝛe vellet carnes coctas ð ſacrificio acciꝑe
i coquẽda querebat q̃s accuratius exbibẽt. j. reg. ij. Et
cũ dr. Hec fuit inigtas zodome ſu ꝑbia:ſaturitas panis
et habũdãtia.oñditur inde periſſe:qꝛ cũ ſuꝑbie vicio mẽ
ſuꝛaʒ refectõis exceſſit Eʒech.xvj · hic Eſau pmogenita
amilit. qꝛ magno eſtu deſpicabilẽ cibũ.i.lenticulã ↄcupi⸗
nit. neq; cibo p̊ appetitꝰ ĩ vicio ẽ. vñ lautioꝛes cibos pleꝛũ
q́; ſine culpa ſumimꝰ:et abiectoꝛes cũ reatu ↄcupie degu
ſtamꝰ. Eſau em pꝛimatũ ꝓ lẽticula ꝑdidit.belias ĩ here⸗
mo virtutẽ carnes edẽdo ſeruauit. Sic g̊ hm greg · qnq;
modis tẽptat nos viciũ gule.Ytẽ ĩ dogmate phoꝝ tangũ⸗
tur hi gnq; modi.et dicùtur irritamẽta gule. Pꝛimum ẽ
ſtatutũ tps puenire. Secũdũ ẽ lautioꝛes cibos querere.

Terciũ ẽ accurato apparatui oꝑam dare. NQuartũ ẽ ni⸗

mio appetitui inbiaꝛe. Quintũ ẽ mẽſuꝛã refectõi
Silliter tãgit᷑ de ↄſe.diſ.v.Quinqʒ; modis. Queritur

8̊vtrũ hi modi ſiue hec vicia gule ſiue irritamẽta ſoluũt

1766

cuij.

ieiuuiitet videt᷑ ſic: de verſibo ſupꝛatactis. ¶ Sz econ
tra videt᷑ ꝙ nõ ſoluãt ieiuniũ.cuʒ ſcriptura hoꝛtetur ad

querẽdum cibos lautioꝛes.Qee. viij. Ite comedite pin⸗
guia et bibite muſtũ. ¶ Pꝛe. cuz ex pte loci nõ aſſigneturꝰ

aliqð irritametũ gule. ſilr nec debet ex pte tꝑis vt videt᷑
vl qꝛe magis h̊ qᷓ illð:frequẽtiꝰem̃ ↄditio loci ẽ cã maio⸗
ris inſolẽtie qᷓ tꝑis.¶¶ Pꝛe. nõ ẽ ĩ piate nr̃a ardoꝛẽ appeti
tus cohibẽ ĩ ieiunio. ardoꝛ appetitꝰ nõ dʒ ieiuniũ ſoluẽ
ita vidr̃ ꝙ exceſſus refectõnis ſolũmõ ſoluit ieiunium.
Pꝛe. ſi hec gnq; ſoluũt ieiuniũ:pauci ſeculares maxiĩe
diuites mõ ðᷣbito ieiunãt.¶ Rñſio.ſine piudicio.ꝙ hec
irritamẽta ſoluũt a tãto ſ̊ no a toto.ſubſiãtiã em̃ ieiunij
ñ ſoluũt: ſʒ meritũ diminuũt. 4 Ad B qð obijcitur ꝙ ſcri
ptura hoꝛtatur cibos lautioꝛes pparare.põt dici ꝙ ſecꝰ
de cibis pᷣlumẽdis ĩ ↄgratulatõeʒ diuinoꝝ beneficioꝛũ
et repᷣſentatõem ſolẽnitatũ.ĩ ꝗbo inſiſti ſolet cultui diui⸗

no deuotiꝰ: de cibis pſumẽdis ĩ meroꝛe et ſatiſfactõe ꝓ

pet᷑is. Pꝛima cã cibi ſumpti pñt nõ ĩmerito eẽ lautioꝛes
accuratiꝰ p̃parari. Cibi ar ſumpti cẽ ſcda vbẽt magis
eẽ ad ſuſtẽtatõem qᷓ; ad delectatõʒ · vñ diuerſaꝝ debẽt hi
T illi eẽ ↄditõnũ.⸗ Ad h̊ qð obijcitur ꝙ ex ꝑte loci ñ aſſi⸗
gnat᷑ aliqð irritamẽtũ ſoluẽs ieiuniũ ⁊c.dðm ꝙ ſecus ẽ
de tꝑe ⁊ loco.tpᷣs eĩ puentũ ſoluit afflictõeʒ ieiunij:⁊ ita
olſequẽs rõem ſatilfactõis:⁊ ita cãm inſtitutõis illius.
hec aũt loco ↄuenire nõ pñt.quãtũcũq; locꝰſit amenꝰ in
q̊ ieiunãs cibũ ſumit. lʒ ei locꝰ aliquãtulũ inducat recrea
tõʒ dũmodo cibo ↄueniat ieiunio ⁊ moderate ſumat᷑:cãs
tñ ꝓyter q̃s ieiuniũ inſtitutuʒ ẽ nõ tollit. ¶ Ad illð quod
obijcitur.ꝙ nõ ẽ ĩ ptate nr̃a cobibẽ aꝛdoꝛẽ appetitꝰ⁊c. pt
dici ꝙ aꝛdoꝛ naturalis ipᷣius appetitꝰ nõ ſoluit ieiuniũ ſʒ
magis affectatꝰ ꝓcuratꝰ. multi ei appetut ꝙ eẽnt mektũ
famelici vt plus comedẽnt:⁊ cũ maioꝛi delectatõne. Eel
pr dici ꝙ ardoꝛ lzʒ nõ poſſit cohiberi:exitꝰtñ eiꝰ ĩ actꝰ põt
cohiberi. vñ qñ nõ cohibetnr exitꝰeiꝰĩ actũ peccat᷑. Ad
h qd ſubdit᷑ꝙ pauci debito mõ ieiunãt ⁊c.foꝛtaſſe verũ
qð deflẽdũ cũ apło phibł.iiij · mlti eĩ ambulabãt qs ſepe di
cebã vobis.ſᷣ ⁊ nũc flẽs dico inimicos crucis xpᷣi:quorũ
ceus vẽter elt.

Articulus ſecundus
Onſeãnt q̃rit᷑ de ip̃is irritamẽtis gule ĩ rela⸗
tõe. Et pᷣmo relatõe ad ieiuniũ. Scdoi rela⸗
tõe ad vᷣtutes ꝗbo moderãt᷑. Pꝛo gqrit᷑ vtrũ
leinnio exèludũt᷑ ſiue r̃ſecat᷑ illa irritamẽta.ꝙ ſic: videt᷑.
q; oĩs actꝰvᷣtutis infoꝛmatꝰſuis ciꝛcũſtãtijs oẽs ↄditões
ſiue ccũſtãtias ↄrias excludit ſiue rſecat.ieiuniũ ẽ hmõi
Eſt eĩ actꝰ vᷣtutis vt ex detis hr. cũ illa irritamẽta ſint
ditões ſiue ccũſtãtie vrie:illas excludit ſiue r̃ſecat. Itẽ
Iſta ſoluũt ieiuniũ vt vꝛ. ſᷣ ieiuniũ cũ ſolutõibo ilk ſtaẽ ñ
t. ᷓ ieiuniũ illa excludit⸗ ſecat ſiẽ illi incõpoſſibilia.ſi
eĩ ieiuniñ ẽ:illa ñ ſůt. ¶ R ieiuniũ oppõit᷑ gule. qð at op⸗

ponit᷑ geneꝛi:⁊ oĩbo ſpẽbo eiꝰ oponit ꝛß vnũ oppoſitũ alið
excludit ſiue rſecat. r n izeiua ẽ paꝛſi
monia victaabſtinẽtiaq; ciboꝝ. IJdẽ at m rẽ ẽ ꝑſimonia
abſtinẽtia. ẽ eĩ ſm Yi. ꝑſimõia q̃i ꝑca ſemenia. ſemos
at dr cibo. vñ ſm rẽ idẽ ẽ ieinniũ qð abſtinentia. ſʒ abſti⸗
nẽtia ẽ vnũ illoꝝ q̊ͥ moderat᷑ vnũ irritamẽtoꝝ: Sieiuniũ
ñ excludit iſta irritamẽta ſ̊ vnũ illoꝝ tm̃.ſ. illð p ꝓpere.

Rñſio. ꝙ ieiuniũ pt duobo modis oſiderari.vno mõ
m ꝙ ẽ ſimplr moꝛale ſiue actov̈tutis. Alio mõ fm ꝙ eſt
ſtatutũ ab eccłia. Scom ꝙ pꝛimo mõ ↄſiderat᷑: excludit
ipᷣa irritamẽta gule.inqᷓtũ eiẽ actꝰvtutis oꝛdiatꝰ ꝓpꝛijs
circũſtãtijs ſic ẽ moꝛale.⁊ ea q moꝛũ circũſtãtia e r̃ſecant
ſiue tollũt ñ ↄpatit᷑.⁊ inqᷓtũ tale pᷣtacta irritamẽta gule
excludit ⁊ reſecat. Scðm ꝙ cõſiderat᷑ ſcõo mõ.ſ.ꝓut eſt
ſtatutũ eccłie ĩ ſatiſfactõʒ reatꝰculpe: nequaqᷓ. vñ ſi ho⸗
ra ſtatuta ab eccłia ardẽter ⁊ lautioꝛa omedat ꝗs⁊ et ex
cedat ĩ ſupſluitate:ñ ẽ traſgreſſoꝛ ſiatim dũmõ vtat lici⸗
tis. i. ꝓhibitis. lʒ meritũ ipᷣius ieiunãtis minuat᷑.¶¶ Ao
illa ̊ qbo oñdit᷑ ꝙ ieiuniñ illa irritamẽta tollit. 7 qꝛ eſt
actꝰvtutis. ⁊ qꝛ ñ ↄpatit᷑ ſecũ illa q illõ ſoluũt.⁊ q̃ illi ðꝰ⸗

riant᷑:cõcedi põt.quia vt tale ẽ:ẽ actus vᷣtutis illa nõ cõ⸗
patiẽs q̃ſi ſibi ↄtraria ⁊ oĩa incõtingẽtia.q⸗ Ad illud qð
obijcit᷑ ꝓ alia ꝑte.ſ.ꝙ ieiuniũ ẽ abſtinẽtia: pt᷑ dici ꝙ alio
mõ ſumit᷑ abſiinẽtia put moderat᷑ vnũ irritamẽtũ gule.
et. ꝓut idẽ ẽ dictũ ꝙ ieiuniũ. ꝓut em moderat᷑ irritamen⸗
tũ gule diffinit᷑ ſic. Abſtinẽtia ẽ ſtatutũ terminũ praden
di nõ pᷣnenire.quõ ſumit᷑ abſtinẽtia ᷣm ꝙẽ ieiuniũ: ſupᷣ
tactum eſt.

—

Onſequẽter querit᷑ de ipis irritamẽtis gule ĩ
relatõe ad virtutes quibꝰ moderant᷑. Sũt eĩ
quĩq; irrimẽta gule.vt habet᷑ a gꝛeg.ĩ moꝛał.
e. di. v. ⁊ in dogmate phᷣoꝝ.vt ſupꝛa planiꝰtactuzʒ
. Et ibi tangunt᷑ quatuoꝛ vᷣtutes ꝗbo illa irritamẽta ex⸗
cludunt᷑.ſ. abſtinentia. honeſtas.moderãtia.parcitas:2
diffiniunt᷑ ibidẽ ſic. Abſtinẽtia ẽ ſtatutũ terminũ pꝛãdẽ⸗
di nõ pᷣuenire.honeſtas nõ lautioꝛes cibos querẽ nec ap
paratui oꝑam dare.MNModeꝛãtia ẽ nimiũ axppetitũ ciboꝝ

rõis imꝑio reuocare. Parcitas ẽ mẽſurã refectõis nõ er
cedẽ. Abſtinẽtia ̊ pꝛimũ irꝛitamẽtuz excludit.boneſtas

ſecũdũ et terciũ.moderãtia quartũ. parcitas quintum.
Circa boc querit᷑ ſic quare ſunt quinq; irritamẽta:et
tm quatuoꝛ virtutes quibo moderãt᷑. Itẽ qͥre duo ad vnã
virtutẽ vt ad eoꝝ repꝛeſſiuã referunt᷑ et qre potiꝰ ad ho⸗
neſtatẽ ꝙᷓ ad aliquã aliaꝝ tꝛiũ.¶ cꝛetea. Ilido. de ſũmo
bono.c.xlij. Oẽs coꝛꝑales cupiditates abſtinẽtia reſ. ecãt᷑
&nõ ẽ niſi vna vᷣtus.qꝛ oĩa tꝑamẽta repꝛimunt᷑ nec debʒ
ſibi vna aſſignari.⸗] Oꝛe.a greg.ĩ moꝛał.⁊ in glo. Beñ.
xxv.habet᷑ nõ cibus ſ̊D appetitꝰĩ vicio ẽ. Ex qʒ videt᷑.ꝙ ñ
ſit niſi tm̃ vnũ irritamẽtũ gule.ſ.appetitꝰvicioſus: nec de
bet eẽ niſi vna virtus expꝛimẽs.¶ VPꝛe.IJſido.i li.pᷣdicto
xlij.c.q̃tuoꝛ ſunt genera diſtinctõnũ ĩ apetitu gule. ſ. gd
qñ.quãtũ.⁊ quõ. Appetẽdũ quid ad rẽ ip̃am ꝑtinet q̃ ap
petit.q.ſ.ſi q extra tps legitimũ appetit᷑. q;tum vᷣo ad
ĩmoderatiã refert᷑.quõ ad impatiẽtia feſtinatõis accipi⸗
tuꝛ. Ex hac auctoꝛi idet ꝙ ñ ſunt niſi quatuoꝛ irri⸗
tamẽta gule Kl io. ad illð qð pꝛimo querit᷑ſ.ãre ſũt
qnq; irritameta ⁊ tm̃ q̃tuoꝛ vᷣtutes ꝗbo modeꝛant᷑:pt᷑ dici
ꝙ rõ ẽ ꝙ duo irritamẽta.ſ.ſecũdũ ⁊ teꝛciũ vna vᷣtute mo⸗
dceꝛant. vt ex dictis patʒ.ſ.honeſtate:ſunt em̃ cibi lautio⸗
res et naturalit ⁊ artificioſe. VHñ ſecũdũ irritamentũ et
terciũ ↄueniũt ĩ laucitate.lz illa laucitas ꝓueniat vel ex
natura vel ex nimio appaꝛatu. Vñ honeſiatis ẽ vt ha bek
in dogmate phoꝛũ nec lautioꝛes cibos querẽ.vtpote qũ
laucitas ẽ naturalis.hec apparatui operã dare.ſ.vt lau⸗
tioꝛes fiant aparatu curioſo. Honeſtas eĩ ẽ q̃ ꝓpꝛia vᷣtu⸗
te allicit. ꝓpt qð cibi honeſte ſumẽdi in ieiunio debẽt al⸗
licere ꝓpꝛia vᷣtute nõ loucitate.pꝛia eĩ vᷣtus eibi ⁊ maxĩe
ꝓut ſumit᷑ nõ ad delectãdũ ſʒ potiꝰad ſatiſſaciendũ de
lictoẽ in oꝛdinatõe ad finẽ ꝓpteꝛ quẽ ſumit᷑.¶ Ad iug. qð
dicit Yſido.ꝙ oẽs carnales cupiditates abſiinẽtie r̃ſecẽ
tur.p dici ꝙ abſtinẽtia ſumit᷑ duobo modis.vno mõ ᷣm
ꝓ ẽ generalit moderãtia oꝛis circa cibũ:⁊ ſic ẽ eq̃lis ex⸗
tenſionis cũ ieiunio.⁊ cõpꝛehẽdit q̃tuoꝛ vᷣtutes quibo re⸗/
ſecant᷑ ꝗnq; irritamẽtegule.Alio mõ ſumit᷑ ſi pecialiꝰ pᷣm
ꝓꝙ abſtinẽtia ẽ ſtatutũ terminũ ⁊c. pꝛimo mõ d abſtinen
tia q ſtatutũ terminũ pꝛãdẽdi nõ pᷣuenit.nec lautioꝛes ci⸗
bos querit.nec apparatui oꝑam dat.⁊ nimiũ appetitũ ci⸗
boꝝ reuocat:a⁊ mẽſurã refectõnis nõ excedit.⸗l¶ Ad illud
qð obijcit᷑.ꝙ cibus nõ ẽ in vicio ſ appetitꝰ ⁊c. põt dici ꝙ
foꝛmaliter ioquẽdo in vicio gule ẽ ſolũmodo apetitꝰ irri
tamẽtũ:ſ̊ appetitꝰiſte excedit vel puniẽdo terminũ ſtatu⸗
tũ prãdẽdi.vel querendo cibos lautioꝛes. vel aparatui
opam dãdo.vel appetitũ circa cibos nimis effundẽdo. vł
mẽſurã refectõis ercedẽdo. V irritamenta gnq; pᷣtacta
nõ ſunt vicia gule niſi quodãmõ infoꝛmata ab appetitu
iſto:mat᷑ialiter tñ diuerſa ſunt et diſticta mödo pᷣdicto.
Ao illud Yſido. ꝙ q̃tnoꝛ ſunt genera diſtinctõnũ ĩ ap⸗
petitu gule ⁊c.põt dici ꝙ ꝑ hoc qð dicẽ̃ ꝗd:duo ſignãtur
irritamẽta.ꝗd eĩ ad ip̃am rẽ ꝑtinet q ſumi dʒ in cibum

roſitate. Deince

—

hmõi: Fm aſuetũ modũ loquẽdi vt frequẽtius ↄcernit q⸗
litatẽ eiuſdẽ.vñ cũ querit᷑ ab aliquo agd comediſti hodie.
Fm vſitatioꝛẽ modũ loquẽdi.Rñdet᷑ comedi cibũ bonuz
2 delicatũ ⁊ bene paratũ. Per h̊ ꝗ̊ qð dr gqd:ocernuntur
duo irritamẽta que vᷣtus honeſtatis moderat᷑ vt tactũ ẽ.
ſcʒ laucitatẽ duplicẽ q ẽ.ſ.naturalis:⁊ ex nimio appara⸗

tu: ⁊ ſic ſunt ꝗnq; in vniuerſo nõ q̃tuoꝛ tm̃.quoꝝ vnũ re⸗

ſpicit tðs cõmeſiionis:ouo ipᷣm ↄmedẽdũ.ſ.qualitatẽ eiꝰ
⁊ quãtitatẽ:duo ipᷣm ↄmedẽtẽ.ſ.qᷓtũ ad affectiuã⸗ oꝑati
uõ.nec opoꝛtuit ꝙ aſſignaret᷑ aliqð irritamẽtũ ex ꝑte ho
miĩs qᷓtũ ad cognitiuã:qꝛ ip̃a irritamẽta ſunt ipᷣius gule

2 —2— —. 2. —2 „

qtũ ẽ in cognitõe.

. ¶ Nueſtio cv. de elemoſina

N Egmiur de elemo/

ſina q̃ ẽ alia ꝑs ſatiſſactõis q̃.ſ.penitẽs
oꝛdinat᷑ ad ꝓximũ circa quã lic ꝓcedit᷑.
Pꝛimoq̃rit᷑ de elemoſine ꝗdditate. Se
cũdo de eius multiplicitate ſiue nume⸗
ps d eius diſtributõne et vtilitate.

embꝛum pꝛimum

Irca pꝛimũ pꝛimo querit᷑ Quid ſit elemo
ina m nomen. Secundo quid ſit ſᷣm dit⸗/
initõnẽm. Tercio quid ſit 'm rem.

Articulus pꝛimus

Dpꝛimũ cũ querit᷑.qd ſit elemoſina pᷣm nom
Mota ꝙ elemolina dr ab eloys qð ẽ miſereri
cmoys qð ẽ aq̃.vñ elemoſina q̃ſi aq miſera⸗
tẽ dr elemoſina ab eli qð ẽ ꝰ.et ſyna qð ẽ mãda

4
7

tũ. vñ elemoſina q̃i actꝰdiuini mãdati. Itẽ elemoſina dr

ab beli qð ẽ et moys qdð ẽ aq̃.vñ elemolina q̃ſi aqᷓ dei
ſiue diuina.Ex his ethimologijs põt haberi rõ elemoſi
ne ᷣm nomẽ talis. Elemoſina ẽ opꝰmiſcðie pietate dedu
ctũ ineſſe et diuĩo mãdato aptũ ad peta extiguẽda. Pꝛi⸗
ma pꝑo habet᷑ ex pꝛima ethimologia. ꝑ aqua em̃ pieias
ſcriptura ſigficat᷑ hiere.ix. Ouis dabit capiti meo aquã
et oculis meis fontẽ lacrimaꝝ. Secũda ꝑs habr ex ſecũ
da ethimologia.deus eĩ mãdauit elemoſinã fieri.Luce.
xj· date elemoſinã et ecce oĩa mũda ſunt vobis. Tercia
ſimiliter ex tercia qẽ ex aq̃ diuia.i.diuĩe vᷣtutis.ſ. ad ex⸗
tinguẽda pct᷑a.ſic eĩ aq̃ matialis apta ẽ ad extinguẽdnʒ
ignẽ materialẽ de ſua natura:ſic elemoſina virtute dini
na apta ẽ ad extinguẽdũ pcta.Ecci.iij. Ignẽ ardẽtẽ extĩ
guit aqua a elemoſina reſiſtit peccatis.

Articnlus ſecundus

Onſequẽter querit᷑ ꝗd ſit elemoſina pᷣm diffi⸗
nitõem. et diffinit᷑ ſic a mgr̃is. Elemoſina eſt
pꝰſiue largitio rei neceſſarie:facta indigen⸗
7 excõpaſſiõe.De hac querit᷑ ſic. Viſitatio ĩ⸗
firinoꝝ eſt quoddã opꝰmiſcdie qdð ↄtinet᷑ ſub elemoſina.
tñ vt frequẽter nihil largit᷑ neq; coꝛꝑale neq;ʒ ſpũale infiꝛ
mo tali viſitatõe.¶ Pꝛe.mẽtalis deuotio p releuãda mi
ſeria alicꝰ deo erecta elemoſina ẽ:nec tñ opꝰor̃. elemoſi
na nõ ẽ diffiniẽda ſiue diffinitiue dicẽda opꝰſiue largitõ
IOtẽ ex ſuꝑfluis fiũt elemoſine deo accepte.nõ ̊ᷓ opoꝛtʒ
ſint rei neceſſarie.¶ Itẽ nõ ſꝑ fit elemoſina indigenti:
vt patʒ.· elemoſine ei fiũt frequenter viris ecclłiaſticis bñ
dotatis et habũdãtibo in diuitijs. ¶¶ Pꝛe. diuites qñq; ſi⸗
mulãt ſe pauꝑes eẽ quiboↄfeꝛunt᷑ elemoſine:nõ tñ ſũt in
digẽtes. Pꝛe. nullꝰẽ indigẽs reſpectu ſi⸗ ui. nullꝰpõt fa
cẽ elemoſinã ſibi.¶ Pꝛe.ſᷣm ph̊m.iuſticia dẽ relatiue ad
alteꝝ:t ſimilit᷑ et miſcia.̊ nullꝰp miſ(diaʒz reſpectu ſui
nec pt᷑ facẽ ſibi elemoſinã.Cotra qð ẽ illud ecci.xxx.
Aiſeꝛẽ anie tue placẽs.. Pꝛe.nõ ſꝑ fiũt bono fine.iĩmo
qũnq; ſiũt c tedij clinãdi ⁊ impoꝛtũitatis pauꝑum eui
tade:nihilominꝰelemoſina tali fine facta ẽ elemoſina. et
ita vidr ꝙ młtipłr peccat diffinitio aſſignata. 4 I min?ꝰ

— —— ———

— — — — – –—— — — ——— —

———— — —

.,—— — ⏑☛☚

—.—

4 5
— .
Nueſtio .co. . .
bene dẽ ex ppaſſiõe. · i. cox. ix. bileꝛ· datoꝛẽ diligit de diſſe velit. vñ vt tactů. xõ elemoſine aſſignata ẽ indicati⸗
Vñ ex hilaritate ñ ex cõpaſſione fieri dz: cu cõpaſſio im⸗ na ee elemoſine um eiꝰeẽ potiſſimũ:ᷣ qᷓ obiecta ſũt elemo
3. poꝛtz trilliciã. et ibidẽ dr.nõ ex triſticia ꝛc· ¶ It m boc ſine ↄueniũt in eiꝰeẽ effectiuũ. vñ nõ impꝛobãt rõez alſi .
a miſeri alteriders affectõe nate releuaret ñ facẽt elemo⸗ nata. 4 Aill qð obicit de ↄpaſſiõe. pt dici ꝙ cõpalſ⸗
ſe ſinã.¶ EKñſio. ꝙ diffinitio ptacta ſiue notificatio data ẽ io exigitur de h ꝙ op elemoſine ſit ꝓpꝛie elemoſina vt er
e⸗ ad indicãdũ qo ſit elemoſina bm eẽ ſuũ potiſſimũ reqrũ ethymologijs pᷣtactis pʒ · vñ miſericoꝛs dʒ eẽ ⁊ et ex cari
tur ↄditões p̃tacte.⁊ pñt aſſigri cãe qtuoꝛ elemoline. ſcz tate largitio elemoſine. vt ſiẽ caritas ꝑ ↄgratulatõeʒ fac
w efficiẽs duplr. . opane reſ⸗ pectu cr opſiue largitio. ⁊ bona ſingła bona oĩm ſic p ↄpaſſionẽ miſcðie miſeriam
ſ motina cũ dr ex cõpaſſione. Matialis duplr. ex qᷓ: ꝗ in⸗ ſingloꝝ. miſeriã oĩm. qð affirmabat apłs. .coꝝ. xij. Si . .
nuit᷑ cũ dr rei· circa quã cũ dr indigẽti: neceſſarie dic co⸗ gd patit᷑ vnũ mẽbrũ:patiunt᷑ 1 oia mebra. hec at miſeri
ditõem ſuꝑadditã· ꝓpt qð inſinuat cãm foꝛmalẽ. cã fina⸗ coꝛdia ſiue ↄpaſſio ſicut cõpaſſionẽ miſeri facit cõem qᷓ
B lis cũ dr ꝓpter deũ.¶ Ao illð qð pᷣmo obijcit viſitat? tũ ad illos qñ ſunt ĩ eadẽ miſeꝛia:ſic mouet coꝛda illoꝛũ .
ne infirmi q̃ ẽ opꝰmiſcdie ñ otinet bec ꝑs qẽ laꝛgitio ⁊c. A poſſent illos a miſeria releuare. res ſuas illis coĩcare.
pẽ dici ꝙ viſitatio hm ↄtinet᷑ ſub elemoſina ꝓutei ſuo vn miſcdia quodãmõ illa q̃ ſunt ꝓpꝛia facit coĩa.¶¶ Ad il
eẽ potiſſimo ñ ẽ ſine largitõe. ſ. muneris ſpũalis. vtpote lud vo qð obijcit ꝙ bilarẽ datoꝛẽ diligit deꝰ:pt dici ꝙ in
oſilij vloſolatõnis vel alicꝰpmõi vel coꝛꝑalis. Vñ dico. oꝑe elemoſine põt eẽ vtrũq;.ſ. hilaritas gaudij.2 opaſſio
ꝙ ſicut ocupiſcẽ vrxoꝛẽ ꝓximi vel ancillã Fᷣm ꝙ fuit/ꝓhibi doloꝛis· hilaritas reſpectu beneficij releuãtis doloꝛ ſpe
tu ĩ lege. ñ attedebat᷑ tm ĩ actu coꝛdis:̊ᷣ aliqͥ mõ in actu ctu miſerie releuãde.¶¶ Ad illud qð ſequit᷑. dðm ꝙ ſi gs
manꝰ. vtpote qñ expꝛimebat᷑ largitõe müeris vel ſollici⸗ ex ſola affectõne nature non ex motu pietatis infoꝛmate
tatõe vel aliq̊ hmõi alit nõ eẽt verũ ꝙ lex moy ſi ñ ꝓhibe beneficium miſero cõferret.nõ dicẽdus ẽ ꝓpꝛie facere ele⸗ .
bat animũ b manu. Siin dico viſitatio mnſirnovyin moſinam. . V
7 opꝰpietatis et dõm elemoſina: nõ attẽdit᷑ ſolũmõ in eculu⸗
D n becku infirmi: cũ H̊ ĩ largitõe.ſ.muneris ſpũalis vel – rticu Uus terciuns
coꝛꝑalis.vñ intrare od infirmũ? illũ tm̃ intueꝝ ſine laꝛ . Onſequẽter querit᷑ ꝗo ſit elemofina m rem. .
itõe munuſculi ſpũalis.vtpote Ailij vel infoꝛmatõis vł Et videt᷑ ꝙ ſit virtꝰſic. Omne ill q̊ͥ aĩia mun⸗
alicꝰↄſiłis vel coꝛꝑalis:ñ meꝛet᷑ dici viſitatio ꝓut ẽ ſpẽs Vat a pctis ẽ gẽa vel vᷣtꝰ: ̊ aia mũdat᷑ a petis
elemoſine. 4 Ud üͦlud qð obijcit᷑ ë elemoſino nõ ſemꝑ E pe oſinã. Luce. xj. date elemoſinã et ecce oia munda
opꝰ.põt dici ꝗ elemoſina noĩe exteſo pꝛebẽdit motu in⸗ fũt vobis ⁊c. ¶ Pꝛe.videt᷑ ex eadẽ auctoꝛitate.q elemoſi
1 terioꝛẽ et actũ exterioꝛẽ. vñ volũtas benefaciẽdi opꝰ dr. naẽ vᷣtus general. ꝑHg illi auenit effectꝰoĩm vᷣtutũ ꝗ at
, qʒ illa q̃i bono oꝑe meret᷑ bõ. vñ glo. ſuxꝑ illð. Qui ſemi⸗ tẽdit᷑ ĩ mũdatõe oĩm pctoꝝ.dic em̃.⁊ ecce oĩa mũda ſunt *
4 nat i lacrimis.magna volũtas multũ dedit multũ ſemĩa vobis. AUna eĩ vᷣtꝰ ſpalis ñ mũdat aĩaz ab oĩ pcto:ſ̊ vna⸗ .
. uit. bic ar ſumit opꝰ ꝓprie ßin ꝙ dieit actum exterioꝛem. queq; mũdat a ſuo ðrio.qꝛ ſiẽ diẽ hiero.ñ ſanat oculum
. Ao aliud pt dici elemoſina nõ dẽ laꝛgitio rei ncẽ rie qð ſanat calcaneũ. 4 Pꝛc. idez hẽ ꝑ illð Thobie.iiij · vbi
PRfit ex re nccria ipi dãti:ſ̊ potiꝰipi accipiẽti. frequent dr.elemoſina ab oĩ pcto? a moꝛte libcrat. ¶¶ Pꝛe. oẽ illð
em̃ fit elemoſina de illis qᷓ ſũt ſuꝑflua ipi dãti:q̃ ſũt neceſ q̊ pcta remittũt᷑ ẽ vto: tak ẽ elemoſina. Dañ. iuj. pcta tua
ſaria ipi accipiẽti.¶ Ad illud qð obijcit eꝙ ñ ſp fiunt ele⸗ elemoſinis r̃dime ⁊ inigꝗtates tuos miſericoꝛdijs pauꝑũ
moſine indigeti c. dõm ꝙ indigẽs duplicit dẽ. vere vel ita vt ĩ pᷣncipio ¶ Cõtra.· vt hr ab aug. Virt?ẽ bona q⸗
interp̃tatiue. vñ ꝑſone eccliaſtice lʒ ñ ſint indigẽtes veꝛe litas mẽtis qᷓ recte viuit᷑ q̃ nemo male vtit. quã de? ĩ no⸗
ſũt tñ indigẽtes interpᷣtatiue.qꝛ diſpẽſatoꝛes ſũt rerũ q̃s bis ſine nobᷣ oꝑat᷑·.ↄſtat ꝙ hec rõ ñ ↄuenit elemoſine. ꝗa .
. habẽt ñ poſſeſſoꝛes.vt dic bern· li.de vtẽptu. 4 Ad illð elemolſina ñ ẽ qlitas mẽtis:ẽ eĩ actꝰlł opꝰ miſcðdie.nec ipᷣa .
qð obijci.qꝙ nullus ? indigẽs Tᷣſpectu ſui nec miſericoꝛs recte viuit᷑. qꝛ ſine elemoſina ↄtĩgit aliquẽ recte viuere.
1 dicũt ; pꝛie loquẽdo nullꝰbʒ miſcdiaz ad ſeipm. Et ꝙ Pꝛe. ↄtigit male vti elemoſina vtpote ſi fiat t vanam
83 illud verbũ eccłiaſtici.ſ.miere aĩe tue ⁊c̃.nõ intendit ꝙ gliaz. ꝛe. elemoſina ẽ opꝰhoĩs ⁊ ita ñ oꝑat᷑ ülã edĩ no⸗
ni aligs imꝑtiat᷑ ſibi opꝰmilſcðdie:ſᷣ inſinuat ibi oꝛdo ĩ oꝑi⸗ bis ſine nob. ¶ Pꝛe. vt?? exiſtẽs medio.eły na at̃᷑ quãto⸗
rü bo bonis.⁊ maxie ĩ mał tollẽdis.vt pmo faciat hõ qð ſi⸗ magis declinat extremũ tãto maioꝛis ẽ meꝛiti:iu,̃ ſnĩiaʒ
bi ẽ bonũ et rect. deinde qð ꝓximo. Ael pi dici. ꝙ ſicut onñi dicetis. Si vis ꝑfectꝰeẽ vade vẽde qͥ hẽs ⁊ da pauꝑi⸗
qs diligit ſe er caritate: ita ſui pt᷑ mieri ex pietate ma bo Math. xixr. Et luc. xviij · Dĩa qcũq; bẽs. ¶ Pꝛe. ſi eſt
xime infoꝛmata.ſicut eĩ diligẽdo er caritate ↄueꝛtit ſe ſu vt qrit᷑ ⁊ vr ꝙ ſit ſpẽs iuſticie. ¶at᷑.v.Cũ facis elynam
i pꝛa ſe q̃i alteꝝ ꝓpꝛiã ↄſiderãdo pſonã q̃i eẽt alteriꝰ. vtpo ⁊c̃.glo.Ełyna ẽ ꝑs iuſticie. Cõtra. vidẽ ꝙ ſit miſcdie pᷣs
eſt te exiſtetis ad imaginẽ di: ita vt nõ oſideret vt ſua ẽ:ſed Tota die mileret cõmodat.glo.Ełyna a miſcdia inci
en⸗ potiꝰ vt ẽ habẽtis ĩimaginẽ dei Quiſgs ei ẽ cuſtos ſui. et pit.p cipiũ gᷓelyne ẽ miſcðia: ita ẽ miſcðia a virtute. .
oi ita ſe hʒ vt alt᷑ reſpectu ſui. ¶ Ad aliud qͥ ondit᷑ ꝙ nullus VRKalio ici pt ꝙ elyna ẽ potiꝰactꝰvᷣtutis q vtꝰ. põt tñ .
na. ẽ indigẽs reſpectu ſui ptẽ dici. ꝙ H verbũ duos bhʒ ſenſus eno mõ ſũpta dici vᷣtꝰ. Fm ꝙ ẽ volũtas hiĩtualł ſiue hĩtus
fi ioẽ vt ſit indigẽs reſpecetu ſui abũdãtis ⁊ potẽtis ꝓpꝛiã volũtatis ſubueniẽdi miſeris. ſiue releuãdi indigẽtiã mi
mi indigẽtiã relenare.vł indigẽs reſpectu ſui aliqͥ mõ poten ſeroꝝ · ⁊ ↄtinet᷑ ſb iuſticia.ſi iẽ ſꝑẽs ſub genẽ. ſ. ab iſta ſpẽ
hoſi tis coopari ad releuatõeʒ ꝓpꝛie ĩdigẽtie.nullꝰgẽ indigẽs dĩ liberalitas. Juſticia eĩ diuidit ĩ ſeueritatẽ 2 libera
gi reſpectu ſui pꝛimo mõ. indigẽs ei ñ hʒ actu vñ poſſit ppᷣ litatẽ vt detmĩant phi. liberalitas ẽ vtꝰ bnficioꝝ eroga
ot, am indigẽtiã releuare er ſe dico. põt iñ aligd facẽ ꝓpteꝛ tꝛix. ponẽdo &ᷣ gy ſit vᷣtꝰ. dico ꝙ ẽ q̃litas mẽtis ↄtẽta ſub il
ni qð ab alio ſubleuabit qð marie verũ ẽ ð indigẽtia culpe la ſpẽ qlitatis ꝗ eſt hitꝰvel diſi poſitio. ißa recte vnit · qꝛ
* Vñ iſta duo ñ ſt incõpoſſibilia.ſ. ꝙ aligs ñ ſit indigẽs ea recte oꝛdinat᷑ mẽs ꝓut mouet᷑ ad erogatõez bñficij ali
ſi reſpectu ſui qᷓtů ad aliqð ꝗð bʒ actu ⁊ ſit indigẽs iſpe cui indigẽti.ab eo ẽ pꝛicipiũ ad ipᷣm eũdẽ vtẽ finis.nec
tin ctu ſui qtum ad illð qð pĩ facẽ. ¶¶ Ad aliud qð obijcit · ipa aliꝗs male vtit vt ẽ ſic oꝛdinata.qua opat devin nob
l⸗ qñqʒ dat elemoſina cã impoꝛtunitatis pauꝑis declinan⸗ ⁊c̃.inqᷓtũ ẽ hĩtus gtuit. lʒ aliqͥ mõ ſita nob inqt ? actꝰ
ad de ⁊c. pt dici ꝙ Bᷣ verũ e:ᷣ elemoſina bac x ca facta nõ ẽ Vlb pt᷑ dici ſic dr de v̈tute ſimplr. ꝗ dedvoꝑat᷑ e ĩ nob ſine
ſi dicẽda elemoſina Fm potiſſimũ eẽ elemoſine. neq; vt opi nob oꝑpantibo:ßñ ſine nobis cooꝑantibo:ſic põt dici i ⸗
m⸗ noꝛ hec elemoſina eſt ſatiſfactoꝛia neq; meritoꝛia ßm ꝙ poſito. Ad alið qð obijcit. ꝗ elyna ñ detmiat mediuz
ine ẽ opus oꝑans.Aug.ſuꝑ — dat vt careat tedio int qꝛ quãtoplus declinat ao extꝛemũ ⁊c.· pt dici quãdoq; *
ai pellãtis nõ vt reficiat viſcera indigẽtis:⁊ rẽ meritũ ꝑ⸗ mediũ dĩ vt detmiĩat eẽ int ſupfluũ diminutũ. et ſic ele
14 Dit. Et ẽ glo. ij. coꝝ. ix. pot tn ee meritoꝛia vt ẽ opꝰ oꝑatũ moſina nõ determĩat ſibi mediũ.qnq; determiat mediuz *
7 Vñ matigliter loquẽdo elemoſina pt dici:nõ at foꝛmali p modificatõem circũſtatiaꝝ q̃ ſunt quid:quõ:qñ ⁊c· et
4 ter. niſi diſpliceat ꝙ iñ tedio tedit.⁊ tñ poſtmoduʒ ſe de⸗ ke oↄſiſtit ĩ medio iſto. j. plemꝰ det minabit. 4 Ad illð qð
£
—
△
„
ι
△
△

querit᷑ que virtus ẽ:põt dici ꝙ ẽ ſpecies liberalitatis qẽ

ſpẽs iuſticie.que vt rixẽ beneficioꝝ 2 diui
dit Z ſanai onẽtes ꝙ ſit actꝰ virtutis.ſ.libera li
tatis poſſumꝰſic ſeſpõdere ad obiecta ꝓ alia ꝑte.Et pꝛi⸗

mo ad illð qð obijcit᷑.ꝙ ome illud quo mũdat᷑ aia a pec⸗
catis ⁊c.dðm ꝙ h̊ veruʒ ẽ quo purgat᷑ foꝛmaliter:ſed ſi ic
nõ mũdat᷑ aĩo a pcto ꝑ elemoſinõ:v potius merit oꝛie.ex
ercitio em̃ operũ miſericoꝛdie ẽ maxime elemoſina. qua
meret᷑ penitens purgari a peccatis.⁊ pᷣparat ſe ad ſuſce
ptõem gfe ſiue virtutis.qua foꝛmalit loquẽdo aĩa pur⸗
gat᷑ a pctis.q Ad illð qð obijcit.ꝙ nõ ẽ ſolũ virtus gene
ralis.qꝛ ꝑ eã fit vniuerſalis mũdatio ſiue purgatio. Sʒ
quod videt᷑ ſonare illud luce.date elemoſinã ⁊c.põt dici
ꝙ reuera elemoſina quẽdam vniuerſitatẽ impoꝛtat qtuʒ
ad effectũ mũdatõis:nõ tñ ꝓpter h d virtus generał vt
a qua eliciant᷑ ꝓpꝛie actus oim virtutũ quibus quaſi pꝛo
pꝛijs antidotis expellunt᷑ oĩa genera petoꝝ:ſed ſic dr.qꝛ
exercitõ opeꝝ miſericoꝛdie ſiue elemoſine auget᷑ caritas
que oĩa vicia ſiue peccata purgat.pter quod dr̃ pietas
ad om̃ia vtilis ẽ.j. thimo.niij.id ẽ ad oĩa peccata extirpã
da merẽdo caritatẽ ꝑ quẽ oĩa peccata expellunt᷑. Ael ali

ter intelligit verbũ illud. date elemoſina c. ẽ date ele

moſinã oꝛdinate incipiẽtes.ſ.a vobis.vt eĩ habet᷑ ĩ qua⸗
dã glo. ſuꝑ vᷣbo ppoſito. Pꝛima elemoſina ẽ mederi ania
bus vr̃is credẽdo in me ꝗ coꝛda mũdo.et alia glo.dic ibi
dẽ. Qui oꝛdinate vult dare elemoſinã:a ſeipo incipiat ⁊

ſibi eã pꝛimo det. Eſt eĩ elemoſina opus miſcdie. de quo
dr miſerere aĩe tue placẽs deo Ecẽi.xxx. h̊ miſereri anĩie

ẽ eã relenare ab omni miſeria.i.ab om ni pcto qð ipſam
aĩom miſeꝛã facit.qꝛ miſeros facit populos pctẽm. ꝓuer.
xiiij. ¶ Ao illud qð obijcituꝛ ꝙ illud quo peccata redimũ
tur ⁊c.põt dici ꝓ illud ẽ virtus vel actus virtutis:a ta⸗
lis ẽ elemoſina.vt ex pᷣdictis patʒ. Vel põt dici ꝙ pecca⸗
ta meritoꝛie ſiue p̃paratoꝛie elemoſinis redimunt᷑.q Ad
illud qð obijcit᷑.ꝙ elemoſina? opus miſericoꝛdie ⁊c᷑.põt
dici de elemoſina ẽ loqui dupliciter. vno mõ m ꝙ mere
dat᷑ ex cõpaſſiõe mipie frat᷑ne ꝓpt᷑ eũ:⁊2 ſic ẽ opꝰmiſcðdie
Alio mõ ym ꝙ dat᷑ ñ er ↄpaſſiõe mißie ꝓxĩ ſʒ ad intitõʒ
peccati cõmiſſi iniũctũ ſibi ab ecclia ⁊⁊ ſic ẽ iuſticie.vł vt
ga ẽ iuſticie imꝑatiue: miſericoꝛdie elicitine.

dicũt quigꝗ
bꝛum ſecundum

Equit᷑ de mitiplicitate ſiue numero elemo
ſinarũ.⁊ ponunt᷑ multa geneꝛa elemoſina⸗
rũ a mgr̃is.⁊ maxĩe a mag̃o ſnĩarũ li.iiij.
ſcʒ.vij.elemoſine coꝛꝑales q̃ ↄtinẽt᷑ ĩ ̊ ᷣſu
Viſito cibo poto redimo tego colligo condo. Quaꝝ ſex
enumerant᷑ math.xxv. Septima do Tbobie.ij. Simili⸗
ter ponũtur ſeptẽ ſpũales que hoc verſu otinent᷑.Cõſule
caſtiga ſolaꝛe doce remitte fer oꝛa ‚¶ De numeꝛo coꝛpoꝛa
liũ dubitat᷑ cũ em̃ modis pluribo fiant coꝛpales elemoſi
ne vtpote poꝛtdo fatigatũ in itinere.nullus em̃ dubitat
In poꝛtore fatigatũ aliquo genẽ vebiculi ĩ via:ſit elimo⸗
ſina.ſilłiter defendẽ innocẽtem a latronibo impetẽtibo eũ
vt ſpoliẽt vł occidãt:vł curãdo vulneratũ. cũ bio modis
et alijs pluribo cõtingat elemoſinã fieri:videt᷑ diminu
te ſunt aſſignati modi pᷣtacti.¶ Pꝛet. que elemoſina ẽ ſe⸗

pelire moꝛtuũ:cũ ĩ nullo releuet᷑ eiu miſeria. 4 Pꝛeftean

que ẽ rõ numeri bax elemoſina? Rñſio. elemoſina &
opus miſericoꝛdie.miſcðia eĩ miſeriã reſpicit vt illã rle⸗

uet. iuxta ; numerũ miſ eriaꝝ boĩs releuãdaꝝ:ſumit᷑ nu
mer? elemoſinaꝝ pᷣtactax. Hõ at ẽquoddã vnitũ ex coꝛ⸗
poꝛe et aia.vñ quedã miſeꝛie ꝑueniũt ex defectu qui oꝛit᷑
ex ꝑte coꝛꝑis.quedã ex tefectu goꝛit᷑ ex ꝑte vnionis anĩe
eu cope. quedã ex pte aie qͥs releuãt elemoſine ſpũales.
x quibo infra dicet᷑. ¶ Ex ꝑte vnionis q̃ ẽ diſſolubilis:
accidit miſeria moꝛtis q ẽ diſſolutio corꝑis ⁊ aĩe.⁊ bãc
miſeriã reſpicit ſepelitio ſiue ſepulto moꝛtuoꝝ?⁊ illã re
leuat ꝓut poſſibile ẽ.q cũ nõ pt᷑ phibẽ diſſolutõem illam
ꝓbibet fetoꝛẽ ſequẽtẽ.ſ.ne viui illo ledant᷑.vt eĩ habet᷑ ab
aug · ad paulinũ ĩ li. de cura/ꝓ moꝛtuis.Omnia que ᷣm

moꝛẽ gerunt᷑ ĩ his.ſ.circa funera: magis ſunt ſolatia vi

uoꝝ q́; adiutoꝛia moꝛtuoꝝ. Pꝛetea.tumulꝰẽ memoꝛiale

bqð fiunt multa ſubſidia moꝛtuo.qᷓ nõ fierẽt ſi locũ det⸗

minatũ nõ haberẽt. Uñ aug. de cura ꝓ moꝛtuis:monum̃
ta dicunt᷑ quaſi monimẽta.iõ ꝙ; mẽtẽ moneãt ꝓ tefüctis
vł ſꝑãdã gliaʒ r̃ſurrectõis.q.Ex ꝑte coꝛꝑis młtipłr acci
dit mipia qdã eĩ accidit miſia ex ĩpotẽtia coꝛpꝑis inq;tuʒ
ẽoꝛganũ aie q attẽdit᷑ ĩ carẽtia ptatiste pniẽdi aĩe. mißi⸗
am em̃ impotttie ex ꝑte oꝛgani deſeruiẽdi aĩe in motu cõ
petẽti inducit captiuatio ſiue incarceratio quã releuat
redemptio captiuoꝝ. IZẽ eſt alia miſeria ex ꝑte coꝛꝑis q
accidit ex cauſis cõplexionũ ſicut infirmitas. rſpectu cꝰ
releuãde ẽ viſitatõ infirmoꝝ. Quedã ex deꝑditõe ſubſiq
tie que accidit ex actõe qualitatũ actiuaꝝ que ſunt cali⸗
dũ et frigidũ. ex actõe em̃ calidi cũ ſicco accidit mißia J
dã que vdr fames.ex actõe frigidi cũ hũido accidit alia 4

dr ſitis.ad quarũ releuatõem ẽ elemoſina quedã que eſi

cibatio:et alia que ẽ potatio.Eſi em̃ pᷣm phᷣm fames ap⸗
petitus calidi ſicci.ſitis aeti tofrigidi et humidi.Ho⸗
huc ienit duplex miſeria circa coꝛpꝰhumanũ a cauſis
extrinſecis.bec duplex miſeria ẽ duplex paſſio. Una eſt
ignominoſum nuditatis quã ſoꝛtitur hò ex oꝛiginali de
bito quã releuat elemoſina induitõis. Alia ẽ acerbe af⸗
flictõis que cauſat᷑ ex impetu imbriũ et caumatũ.ad quã
releuãdã ẽ elemoſina holpitatõis q ẽ ptectio ab imbribo
⁊ caumatibo.Vel alio ſnõ qꝛ hõ ẽ ð vegetabilibo: indiget
alimẽtis que ſunt cibo et potꝰ.⸗ qꝛ ẽ de ſenſibilibo: indi⸗
get tegẽtibo et ptegẽtibo ab excellẽtibo ſenſi ibilibo qᷓ coꝛꝛũ
pũt ſenſus.et hec ſunt tegumẽta immediata vt veſtes: et
mediata vt domꝰ. et hic viuentiũ vt domꝰcoĩter dicte ſiue

vſuales.vel moꝛẽtium vt ſepultura que noĩe extenſo do⸗

mꝰdicũtur.p̃s. Sepulcra eoꝝ domꝰilloꝝ inetnü. Scom
at᷑ ꝙ hõẽ rõnalis ſᷣm naturã pꝛimo inſtitutã ẽ habẽo ſa⸗
nitatẽ et libertatẽ.ſanitatẽ ĩ ſuis cõponẽtibo in ſe: liber⸗
tatẽ ad alterũ.ſʒ reſpectu hoꝝ duoꝝ ẽ duplex defectꝰ. in
firmitas in ſe ꝓpter quã indiget viſitatõne.⁊ qñq; capti
uatio ꝓpter qua redem ptõe.⁊ ſic ſunt ſeptẽ elemolſine coꝛ
Poꝛales rleuãtes miſerias pueniẽtes ex defectibo g inſũt
ex ꝑte coꝛꝑis ĩ ſe et vnionis aĩe cũ coꝛꝑe.⸗ Ad h̊ quod
obijcit᷑. ; młta ſunt genera elemoſi inaꝝ ⁊c̃.dõm ꝙ H̊ eſt
verũ:ſʒ hec pᷣciſe numerant᷑.qꝛ de his pciſe fit intẽtio in
ſaera ſcript᷑a.vtpote de ſex math.xxv. de ſeptio Thob.
ij. Pꝛeterea.iſta ſunt vſus frequẽtioꝛis ⁊ neceſſitatis ma
ioꝛis et fructꝰ copioſioꝛis. ꝓpter qð magis ouenit ꝙ bec
numerent᷑ qᷓ alia.vt ad hec impẽdẽda mẽbra ecclie allici
ant᷑ꝑ hec ſolui pñt obiecta CVenamero elemoſinarũ
ſpũaliũ pot eẽ queſtio:⁊ pꝛimo obijcit ð oꝛõne.qꝛ exquo
oꝛõ ẽ quedã ꝑs ſatiſfactois diuiſa ↄtra elemoſinã.nõ vi⸗
det ꝙ, debeat poni inter genera elemoſinaꝝ neq; ſub ele

moſina ↄtineri.¶ Pꝛetea cũ oꝛõ et elemoſina et ieiuniuʒ

ſint ꝑtes ſatiſfactõis.ſic̃ nec oꝛõ otinet᷑ ſub ieiunio neqʒ
ieiuniũ ſub elemoſina neq; ecõuerſo:ſic nec oꝛõ debz oti
neri ſub elemoſina. Pꝛetea. cũ elemoſina ſimplicit cõ

ſiſtat in largitõe. patz ex rõe ſupꝛatacta.cũ remiſſio non

dicat aliqð genus largiẽdi:nõ debʒ poni differentia vel
modꝰelemoſine.¶ Pꝛeteg. ue rõ ẽ nũeri ſiue diſtinctio⸗
nis modoꝝ p̃tactoꝝ. (Bobnd⸗ euidẽtiam nota. ꝙ ſe⸗
ptẽ elemoſine ſpũales diſtĩguũt᷑ iuxta ſeptẽ miſerias aĩe
E illas ſeptẽ releuãdas.due em̃ ſunt miſerie ex ꝑte cogni

tine.vna ẽ ignoꝛãtia.ad quã releuãdã ẽ doctrina.alia eſt

miſeria ꝑplexitas ipius rõis inclinate ad op?:ad quam
releuãda ẽ ↄſiliũ. Pꝛetea.alie ſunt miſerie ex ꝑte affecti⸗
ue.vna ẽ culpe:alia ẽ pene. lla vo q̃ẽ culpe aut ẽ reꝑabi
lis ꝑ adiutoꝛiũ bumanũ.aut ſi implicit᷑ a o. Si ẽ reꝑa⸗

bilis ab hoĩe.aut ẽ eulpa cõmiſſa in te:a ut cõmiſſa ĩ ali/

um. ſi in te:tunc eſt ad illam releuandam remiſſio.ſi in
alium: tunc ad illam releuandã ẽ coꝛreptio vel caſtiga⸗
tio. Si nõ ẽ reꝑabilis niſi a deo ſiẽ ẽ culpa obſtinatoꝝ ⁊
impenitentiũ:tũc ad illã releuãdã ẽ oꝛõ. Si ẽ miſeria pe⸗
ne aut ẽ releuãda ꝑ verbũ aut ꝑ factũ. Si ꝑ verbũ:ad il⸗
lã releuãdã ẽ ↄſolatio.ſi ꝑ foctũ: ad illã rleuãdã ẽ ſupoꝛ/

B

L——4 ——

. — ,— — ð

Mueſtio

tatio. el ſic aſſignant ſeptẽ elemoſine reſpectu creatu⸗

re rõnalis m ſeptẽ defectꝰipᷣius ſpũs bumani. Aut em
ẽ defectꝰipᷣius appꝛehẽliue ꝗ ẽ ignoꝛãtia.aut motiue ipiꝰ
ſcʒ malicia. Ignoꝛũtia at᷑ pt eẽ vel eoꝝ q̃ ſunt ĩ ptate nẽa
⁊ tũc opꝰ miſcdie reſpectu taliũ ẽ ↄſulere.vł aliquoꝝ vti⸗
liũ:⁊ tũc ẽ docẽ. Ipius aũt motiue malicia erit vel culpe
vel pene. Si culpe aut pr ſubueniri ab boĩe aut ñ. vt de
obltinatis et bmõi: ⁊ tuc opus pietatis ẽ oꝛare.ſi ſic. aut
peccauit ĩ te:et tũc opꝰmiſcdie ? remittẽ. aut ĩ aliũ: ⁊ tuc
coꝛriꝑe. Si pene. aut ſubuenit᷑ vᷣbo: ⁊ tũc? ↄſolari.aut
facto:⁊ tũcẽ ſuppoꝛtare. ſm illud Gał. vj. Alter alteriꝰ
onera poꝛtate ⁊c. ¶ Ao illud qð obijcit. ꝗ oꝛõ ñ dz poni
inteꝛ genera elemoſine exqͥ ẽ ꝑs ſatiſfactõis diuiſað ele⸗
moſinã ⁊c. pt᷑ dici ꝙ elemoſina coꝛꝑalis ẽ ꝑs ſatiſfactio⸗
nis. hec eĩ ſola iniũgit᷑ ab eccłia ñ at᷑ ſpũalis. Pꝛe. aliter
ſumit᷑ oꝛo Fm ꝙ ſimplicit᷑ ſumit᷑ oro:⁊ alit᷑ ſin ꝙẽ vnus
modꝰ elemoſine.qꝛ n ꝙ ſumit᷑ ſimpkr. ẽ aſcẽſus aie ad
deũ ad aliqd obtinẽdũ.m ꝙ ẽ modus elemoſine ſupad⸗
dit ex motn pietatis ꝓpoſitũ releuãdi miſeriã alicꝰ. Nec
z ſile de oroe ⁊ ieiunio.qm̃ vnũ ẽ ꝓpꝛie actꝰſ. puũalis aliud
Apꝛie actꝰcoꝛꝑalis.vñ oro bʒ ↄuẽiẽtiã cũ elemoſina ſpũa
li: nõ ſic bʒ ieiuniũ.poſſʒ tñ ieiuniũ quodã extraneo mo
loquẽdi dici elemoſina.vt ſi ꝗs pietate motꝰieiunaret ꝓ
milſeria alicꝰrelenãda:Gᷣ ieiuniũ poſſet interpᷣtari elemo⸗
ſina. et ille ꝗ ieiunaret facẽt elemoſinã ppt᷑ ↄfoꝛmitateʒ
intentõis et meriti illiꝰcũ elemoſtna.ↄſiderata Foueni⸗
entia orois ad elemoſinã et differẽtia:defacili pt rñderi
ad qſita.¶¶ Ad illud qð obijcit ꝙ remiſſio ñ dic largitõ⸗
nẽ ꝛc. põt dici ꝙ ille g remitttt et ſi nõ largit᷑ aligo dãdo
largit tñ de obligãdo. ꝗ em̃ remittit alicui illð ad qð ille
tenet᷑:dat quodamõ de obligãdo eum ab eo qð debebat.
Aug.ĩ enche. multa ſunt genera elemoſinax.quas cũ fa
cimadiunamur vt dimittãt᷑ peta nr̃a:ſᷣ ea nibil ẽ maiꝰ
er coꝛde dimittimꝰqð ĩ nos quiſqᷓ peccauit. In vᷣſu ſu⸗
ꝛa poſito nõ rangũt᷑ niſi ſex elemoſine ſi pirituales: cõ⸗

ulere ſumitur pꝛo duobus.l. .oſilio ⁊ doctrina.
ne io. cvj. de chſtribu

tione elemoſine quãtũ debʒ diſtribui.

NOnſequenter que/
rit᷑ de diſtributõne ſic. Pꝛimo queritur
,gquãtũ dʒz diſiribii. Secũdo gbo debz di
ſtribui. Lercio de ꝗbo dʒ fieꝛi. Quarto
qs dʒ fieri. Quito a gbo. Sexto de ne
ceſſitate diſtributõis. ¶ Ciꝛca pꝛimũ queꝛit᷑ pꝛimo.vtꝝ
liceat oĩa diſtribuẽ ſiue reliq̃re ꝓ deo.Secũdo vtꝝ om̃ia
relinquẽ ꝓ deo ſit actꝰ ꝑfectõis.Cercio qꝛ reliquẽ oĩa in
pꝛio ⁊ ĩ coĩ ſequit᷑ mẽdicãdi neceſſitas vel laboꝛãdi.q̃ri
tur de mẽdicitate illoꝝ. Quarto vtrũ tales debeãt labo⸗
rare ꝓ ſuſtẽtamẽto vite ſue laboꝛe coꝛꝑali.vtł ſufficiat la
boꝛe lpũali.ſ.pᷣdicãdo.docẽdo.oꝛãdo.ofeſſiones audiẽdo
bmõi.victꝰncẽrio acꝗreꝛe.Et qꝛ hmõi actꝰnõ ſunt exeꝛ
cẽdi ⁊ maxĩe actꝰpᷣdicatõis ⁊ ↄfeſſionis audiende.niſi ex
cõmiſſione ſuperioꝛis.ſ.epiſcopi vel ſummi pontificis.
querit᷑ vtũ epᷣs vel ſummꝰpõtifex poſſit cõmittẽ officiuʒ
pᷣdicãdi ⁊ audiẽdi ↄfeſſiones pauꝑibo aliquibo ñ haben
tibo curam aĩiarꝗ.
Nlembꝛum pꝛimum
pꝛimũ q qrit᷑v.liceat oĩa diſtribuẽ ſiue
relinquẽ ꝓ deo. ſic ad ꝑtẽ affirmatiuazʒ
Marci.x. Quecũq; babes vẽde ⁊ da pau⸗
ribo. Glo.oĩno oĩa nõ ꝑtẽ vt aĩas. Pre.
uce. xij. vẽdite oĩa qᷓ poſſidetis ⁊ date elemoſinam § c.
Pꝛe. act. iij. Argẽtu 2 aux ñ ẽ mibi diẽ pe. Pꝛe. luce. v.
Relictis oĩbo ſecuti ſũt en.̊ ↄc. SPꝛe.maĩ.xix.uc.xviij
Ecce nos rliqmꝰoĩa ⁊c̃.phił.iij.oĩa ꝓpxt xrpᷣm detm̃tũ feci
⁊c̃. Pꝛe.mat᷑.vj.Nolite ſolliciti eẽ dicẽtes ꝗd mã.⁊c̃.re⸗
ſpicite volatilia celi.⁊c̃. ᷓ oĩa lʒ daẽ ⁊ relinqꝛe ſe vine ꝓ⸗
uiſiõi.pꝛe.ꝙ lʒ daẽ oĩa ⁊ gꝗdũ extreme pauꝑtatis aſcẽdẽ

cvf.

vr ex ſfacto dñi ꝗ pau ꝑrimꝰfuit ĩ ſtatu infãtie.vtpote na⸗
ſcẽdo ex mr̃e pauꝑrima.ĩ pauꝑe tugurio: panis paupi⸗
mis ĩuolutꝰ: cibo pauꝑrio educatꝰ.ſ.lacte materno. vñ
cãtat ecclłia ꝑuoq; lacte paſtꝰẽ ꝑ queʒ nec ales eſurit.Se
pauꝑtate m is ⁊ pauꝑe domuncla dic criſ.loq̃ns ð ma⸗
gis veniẽtibo ao adoꝛadũ dñm. Eider̃t pãdochiuʒ tene⸗
broſũ ⁊ ſoꝛdidũ magis aĩalibo qᷓ; hoĩbo aptũ.ĩ q̊ͥ nẽo eꝛat
ↄtẽtꝰſuccedẽ:niſi itineris nccitate coactꝰ.mremq; eiꝰvix
tũicã hñtẽ vnã.ñ ad oꝛnamẽtũ coꝛꝑio:ſᷣ od nuditatis te⸗
gum̃tũ ꝓficiẽtẽ.¶ Pꝛe. pauꝑiꝰfuit iĩ ſtatu ꝓgꝛeſſꝰ vite qðᷣ
ip̃emet fatebat᷑ di. ¶MMat᷑.viij. vulpes foueas hñt 2 volu⸗
cꝛes celi nidos:filiꝰat᷑ hoĩs ⁊cEt hãc et pdicauit Mat.
v. Bri pauꝑes ſpũ:qm̃ ipᷣoꝝ ẽ re.ce.4 Pꝛe.pauꝑrimꝰfu⸗
it ĩ moꝛte ñ hñs vñ oſſa eiꝰtegi poſſent nec vbi pedẽ figẽt
imo nudꝰmoꝛiebat᷑ ĩ cuce:nũꝙᷓ ille ĩ qͥ ſunt oẽs theʒ auꝛi
ſapiĩe n ſcĩe abſcõditi tãtã pauptatẽ elegiſſet exẽplũ tã⸗
te pauꝑtatis dediſſet. niſi illã eligẽ et ĩ illa viuẽ alijs li⸗
citũ eẽt. Ex his vidr̃ ꝙ iʒ oĩa diliribuẽ vel reliquẽ ⁊ me
ritoꝛie pauꝑtatẽ artiſſim eligẽ.¶ Cõtra.ſic oĩa tenẽ ſp
auaricia ẽ:ita oĩa dare ꝓdigalitas ẽ.oĩa tenẽ ſꝑ viciũ eſt
⁊ illiciũ:̊ ⁊ oĩa dare ſꝑ viciũ F.¶ Pꝛe. ſuꝑ illð.j.thi.vj.
bñtes alimẽta ⁊c.dic glo.⁊ ſi nibil intulimꝰĩ hũc mũdũ
ñ tñ ꝓrſus abijciẽda ſunt tꝑalia.ꝗ totalit᷑ abijcit male
facit. ¶ Pꝛe. ij. coꝝ. viij. Di ei volutas ꝙ vita ẽ 7c. Blo.
neceſſaꝛia retineat ñ vltra vires dãdo. ̊ male facit ꝗ ſic
diſpẽſat ꝙ nibil ſibi ᷣuat.qꝛ talis vlłt vires dat. 4 Pꝛe⸗
te. qcũq; tẽptat deũ moꝛtalit peccat.ſᷣ ꝗ bʒ hüanũ refugi⸗
um ⁊ illo pmiſſo recurꝛitt aꝰ dñm:deũ tẽptat.h̊ at facit
q bʒ vñ pt ſuſtẽtari.⁊ illð oĩno dat expectãs a deo ſuſten
tatõeʒ. ¶¶ Pꝛe. vtus ↄſiſtit ciꝛca mediu:ſᷣ q omĩa dimittit
ad exiremũ declinat. oĩa dare ñ ẽ actꝰvᷣtutis ſᷣ vicij po⸗
tiꝰ. ¶ Pꝛe.ꝗ ſubtrabit alij vite ncẽria peccat moꝛtalit. ᷣ
tãtũ et plꝰtenet᷑ ꝗs ſibi ꝓuidẽ ꝙᷓ alijs: q oĩa dimittit ni⸗
hil ſibi reſeruãdo peccat moꝛtalit.⸗Pꝛe.qꝗ expoĩt ſe ꝑi⸗
culo intfectõis peccat moꝛtalit. ſilr ꝗ erpoiĩt ſe ꝑilo fa⸗
mis vltie. Sʒ ꝗ oĩa dimittit nihil ſibi reſeruãdo ẽ hinõi
⁊c. Pꝛe.nullꝰpʒ reicẽ qð qͥtidie petit a deo:ſ̊ h̊ eſt panis
quotidianꝰ: male facit ꝗ totũ abrenunciat vel relingt.
4 Pꝛe. Ro.xij.rõnabile ſit obſequiũ vrm. Glo.ne quid
nimis ſit:ᷣ oĩa diſtribuẽ ⁊ nihil ſibi ad victuʒ retinẽ ni⸗
mis ẽ. qꝛ ẽ ſibi diſcrimẽ moꝛtis ingerẽ. ̊ ñ lʒ oĩa dare.
Pꝛe. exo. xx ¶ õ occides. Glo.mãu vl mẽte: ſubtrabẽ
do ↄliliũ vite ei cui debes dare ſʒ nulli magis de bes ẽᷓp ti⸗
bi. ̊ñ lʒ tibi victũ tuũ ſubtrabẽ ⁊c̃. Pꝛe. Ambro.paſce
moꝛiẽtẽ ⁊c. Si qͥs eĩ paſcẽdo ſeruare potis:ſi ñ paueris
occidiſti.ſᷣ h̊ nulli magis dʒ ꝗs qᷓ ſibi &̊ñ dʒ ſubtrabeꝛe
victũ. ⁊c.¶ Pꝛet.ecci.xxxiiij.⁊ aug.de vᷣbis dñi.panis
egẽtiũ vita pauꝑis ẽ.q defraudat illũ hõ ſanguĩs ẽ.g̊ mł᷑
tofoꝛtiꝰñ lʒ ſeip̃m defraudaẽ victu.g c. ¶ Pꝛe. j. ð ca. ſe
pe ↄtiĩgit ſi volutate ſeu negligẽtia incidẽtis arboꝛẽ factũ
? vt ſub ea bõ oppꝛimẽt᷑ vt homicida oĩno pniĩe ſubiuncti
dz. ð a ſili cũ ꝑ volũtatẽ vł negligẽtiã illiꝰg nihil retinet
fieri poſſit.vt moꝛiatur:dʒ ſubmitti pniĩe bomicide. ̊ ꝛc
4l Pꝛe. aug.xvj.q.j.decĩe.q̃nti pauꝑes ĩ locis ĩ gbo habi⸗

—

tat ꝗ decimã nõ ſoluit fame moꝛtui fuerĩt: tãtoꝝ homici

doꝝ revañ tribunal etni iudicis apparebit. cũ ſibi debe

at vnuſqſq; ꝓuidẽtiã victꝰ.ſi ſciẽteꝛ ſubtrabit: homicida
F. ¶ Pꝛe. treñ. iiij .· ANehliꝰ fuit occiſis gladio qᷓ int fectis
fame.q̊ peiꝰẽ exponẽ moꝛti famis qᷓ gladio.ſᷣ h̊ ñ lʒ dum
habeat hõ ꝗd faciat ſine pcto vt dic aug. xxij.q· iiij. ſaciat
hõ qð pt.q̊ moꝛti famis ñ ſe dʒ exponẽ dũ alið pt facẽ. S
ñ lʒ victũ ſibi ſubtrahẽ.ꝗ̊⁊c̃. Pꝛe. luce. iij. Qui habet
ouas tunicas det vnã nõ habẽti. Glo. de duabo tunicis
diuidẽdis dat᷑ pceptũ.qꝛ ſi vna diuidat᷑:neut veſtit · mi⸗
ſcðie eĩ ipiꝰ ꝓ poſſibilitate hũane ↄditõis Fuat᷑ mſuꝛa vt
ñ ſibi totũ quiſq; eripiat:ſᷣ qð pʒ cũ pauꝑe partiat. Sʒ
ſi h dʒ ſeruari ĩ veſtimẽto: ̊ multomagis i alimento. Si
obijcias &e bĩo Martino ꝗ oiuidit palliũ.Glo.ſoluit ꝙ
tunica plus ẽ neceſſaria qᷓ palliũ.ſi eĩ diuidat᷑ tunica nu
dus remanet ꝗ accipit ⁊ 9 cedit · ¶ Pꝛe. luce. xij. Molite
queꝛere quid mãducetis. Glo.ñ pᷣcipitur ꝙ nibil pecuie

ad vſus neceſſarios reſeruetur a ſanctis.cũ dñs laculos
habuiſſe legatur.ſʒ ne deo ꝗꝓpter illã ſeruiatur.⁊ ne timo
re inopie iuſticia deſeratur:ſʒ nõ ẽ bonũ facere vñ ſequit᷑
dlertio iuſticie.̊ bonũ ẽ et expediẽs reſeruare aliqd ad
victũ.i¶ Pꝛeterea.ij.coꝝ.viij. Si ei voluntas pmpta eſt
Fm illuo qð habʒ accepta ẽ nõ m illud qð nõ habʒ.glo.
vltra vires.&̊ talis voluntas nõ ẽ accepta.ꝗ̊ ⁊c.¶ Pꝛet.
in eodẽ.nõ em volo vt alijs ſit remiſſio: vobis aũt tribu⸗
latio.glo.i.pauꝑtas:ſʒ ex equalitate.glo.nõ plus exigit
vt det ꝙ; qð ſibi retinere debʒ.ſic zacheus dimidiũ bono⸗/
rũ ſuoꝝ dedit pauꝑibo.luce.xix.hec ẽ equalitas.vt ꝗ ac⸗
cipiũt ſpiritualia tribuãt carnalia.nõ ꝗ̊ debʒ dare totũ.
Pꝛetea. j. Thef.v. Rogamus vos fratres vt noueri⸗
tis eos qui laboꝛãt inter vos et pᷣſunt vobis.glo.ſicut di
uitie nec gliam pariunt ſalutis: ita egeſtas dũ ſaturari
querit:a iuſticia declinat.ſᷣ nullus in tali ſtatu ſe dʒ po⸗
nere vt a iuſticia facile declinet:ergo nec in tali egeſtate
vt ſaturari erat⸗ ,Dretefede. ber i. vt noſmet⸗
ipᷣos foꝛmam daremus vobis. Glo.qui frequẽter ad ali
enã mẽſam cõuenit:ocio deditus aduletur neceſſe ẽ paſcẽ
ti:ſʒ nemo ſe debet ponere in tali ſtatu:q̊ ⁊c.¶ Pꝛeterea
videtur ꝙ nõ tm̃ ſit illicitũ:ſ̊ ⁊ dãnabile.xxiiij.q.iij.qui⸗
dã heretici.habet᷑ ꝙ erat quedã ſecta hereticoꝝ qui dice
bant᷑ aplici.qui bãc vitã duxerũt que ẽ in omnimoda re/
rũ abrenũciatõe ꝓpter quod ſibi nomẽ aplłicum vſurpa⸗
uerũt.de quibus ibi dr̃ aplici bic ſibi nomen aſſumpſer̃t
quo nihil poſſidẽtes ꝓpꝛium:nequaqᷓᷓ recipiant illos qui
aliquo in hoc mundo vtuntur. Anlio cp licituʒ ẽ oĩa
dare pauꝑibus.et pauꝑ effici ꝓ deo.et nõ ſolũmodo lici/
tum:ſʒ etiam meritoꝛiũ.hoc infallibiliter aſtruit doctri⸗
na xp̃i et vita.inſinuat apłoꝝ ↄuerſio et ↄueꝛſatio:decla
rat et ↄfirmat ſctoꝝ oꝛthodoxoꝛuʒ auctoꝛitas. ꝓpter que
hoc tãqᷓ; verũ et certũ et om̃i acceptõe dignum:abſq; vlla
beſitatõe tenẽdũ et aſtruendũ.vñ rões poſitas ꝓ ꝑte iſta
ſimpliciter cõcedimꝰ.q¶ Ad illud qð ↄ hoc pꝛimo obijcit
ſcʒ ꝙ oĩa dare ẽ ꝓdigalitas ⁊ viciũ:ſicut oĩa retinere eſt
auaricia et viciũ.põt dici ꝙ omnia dare vnicuiq; et ex q̃⸗
cũq; cã et caſu ꝓdigalitas ẽ et viciũ.ſʒ dare omnia mem⸗
bris dei et deo ꝑ ↄſequẽs infoꝛmatõe diuini cõſilij:et ad
eypeditiꝰ⁊ ꝓpinquiꝰ ſequẽdum ipᷣm:licitũ ẽ et ſaluberri⸗
mũ. Aug.de bono ↄiugali.bonũ erat qdð faciebãt que de
ſubſtãtia ſua xpᷣo ac diſcipulis eius neceſſaria miniſtra
bãt:ſᷣ melius qui omnẽ ſuam ſubſtãtiam dimiſerũt vt ex
peditioꝛes eundẽ dñm ſequerent᷑. Hiero.ſuꝑ pſalteriũ.
Qui relinquit mũdi ſuperbiã honoꝝ veſtigia diuitiaꝛuʒ
q; iactantiã et in celo collocat theſauros.bmõi poꝛtio ef⸗
ficit᷑ deus. ꝛeterea ꝓdigalitas nõ eſi dare quecũq; quã
tũcũq; ſunt magna ⁊ pᷣcioſa:dũmodo ita dent᷑ ꝙ datio ce
dat ipᷣi dãti ad cõmodum maius ⁊ ꝓfectum quaſi in in⸗
finitum maioꝛẽ:qᷓ cederẽt ſi retinerent᷑.qui qᷓ̊ dat omnia
ꝓ teo:nõ eſt dicẽdus ꝓdigus.cũ ſicut d math.xix.Do⸗
minus det talibus centuplũ in pñti et vitam eternã in fu
turo.vñ tales cõmodant ⁊ illud dant pauꝑibus dño ad
vſin am.i.recepturi maius incõꝑabiliter a deo qᷓ; dent.

Zuxta illð ꝓuerb.xiiij. Ienerat᷑ dño qui miſeretur pau⸗
ꝑis. Hiero.in quadã epła. O quanta beatitudo/p ꝑuis
magna reciꝑe.eterna ꝓ breuibo.ꝓ moꝛituris ſꝑ viuẽtia
et habẽ dñm debitoꝛẽ.i Aec ẽ ſimile de oĩ retentõe ⁊ omni
erogatõne.quia omniũ retentio ꝓuenit ex mala radice.
id ẽ ex cupiditate que eſt oim maloꝝ radix.j.thimo.vj.di
ſtrtbutio oĩm ꝓ deo ex optima radice.ſ.dilectõe tei 2 vo
luntate ſequẽdi deum erpedite:et via cõpetenti puenien/
di ad deum. Aug.ſuꝑ cañ. Jacobi. Mon tibi diſpliceat
pauꝑtas tua:nihil ea põt ditius inueniri. vis ſcire qᷓlo⸗
cuplerx ſit:celum emit.¶. Ao illud qð obijcitur ↄſequent᷑
ex glo. ſuꝑ illud. habẽtes alimẽta ⁊c̃.que dicit. ꝙ tꝑalia
nõ ſunt ꝓrſus abijciẽda.põt dici ꝙ gloſ. intelligit hoc de
infirmis. quoꝛũ nõ eſt omnia omnino relinquere:ſed ꝓpt
eoꝝ infirmitatem aliqua ad eoꝛum ſu ſtentatõeʒ reſeꝛua
re. et hoc videtur ex ſerie tertus et gloſe. loquit᷑ em̃ de il⸗
lis qui volunt diuites fieri ⁊c.et glo.dicit et nõ ſunt.vñ

textus hoꝛtatur ad fugã cupiditatis.vñ ſubdit᷑. Qui em
volunt diuites fieri ⁊c. Glo.dicit ꝙ hoc dicitur de his gg
volunt diuites fieri et nõ ſunt.vñ vult diceꝛe.ꝙ que ſunt
vite neceſſaria nõ ſunt talibo omnino abijcienda ſʒ pie
poſſunt retineri.vñ ꝑ negatõem dat intelligere afſtirma⸗
tõem.ſicut patet ex ↄſequẽti lr̃a.ſ.vt homo nõ plus deſi⸗
deꝛet qᷓ neceſſe ẽ ſuſtentatõi vite.nec illud qdð neceſſe ẽ ſi⸗
ne quo duci nõ põt. abijciat. Vel põt dici ꝙ gloſa p̃dicta
intelligit᷑ de abiectõne tꝑalium qᷓtum ad vſum:nõ ꝙtum
ad dominiũ tm̃.NQã vſus tꝑalium neceſſarius eſt haberi
vite humano.qui haberi põt ſine dminio 2 ꝓpꝛietate.ſi⸗
cut patet in pauꝑibus qui nihil habent ꝓpꝛietatis. Et ꝙ;
iſte ſit intelleetus patʒ ꝑ illud quod ſequit᷑ in glo.imme⸗
diate vbi ſubdit.ꝙ habẽtes alimenta ⁊c.et qui vltra ten
dit malum inuenit.vñ in textu ſubdit᷑.i Qam qui volunt
diuites fieri ⁊c.i.qui volunt dominiũ reꝛũ tpalium habẽ
et quibus nõ ſufficit vſus incidũt ⁊c. habeꝛe igit᷑ vſuʒ ali
menti et tegumenti dominio relicto bene licʒ:et meritoꝛi
um eſt.qui aũt ſic abijceret tꝑalia ꝙ nec dñium nec vſum
vellet habere:minus diſcretus ĩmo fatuus eẽt iudicãdꝰ.
et hoc ẽ qð glo.intelligit tꝑalia nõ ſunt ꝓrſus abijcien
da.ſ.et qᷓtum ad dominiũ et q;tum ad vſum. ñ notabi
liter dici ꝓrſus.¶ Ad illud qð obijcitur de illa glo. ſupeꝛ
illud.voluntas ꝓmpta ẽ ⁊c.ij.coꝝ.viij.q dicit.neceſſaꝛia
retineat nõ vltra vires dando.ddðm ꝙ illud nõ cogit. ga
vult dicere m ambro.ꝙ voluntas que ꝓmpta ẽ ad dan⸗
dam elemoſinam ita tñ ꝙ retinet neceſſaria tm̃: accepta
ẽ deo.et nõ tiñ accepta ẽ voluntas que ꝓmpta eſt daꝛe.nõ
Fm illud qð nõ habet.i.ſupꝛa vires:ſʒ ſᷣm illud qð babʒ
nec vult dicere ꝙ voluntas acceptioꝛẽ que dat ſuꝑflua ⁊
retinet neceſſaria qᷓ; que dat vtrũq;. Vñ glo.illa trũcata
ẽ.vñ ſtatim ſequit᷑.nõ hic dicit qũqʒ hoc melius eẽt.ſ.to⸗
tum dare:ſed de infirmis timet.quos ſic dare monet vt

egeſtatem nõ patiantur.et infra. vt veſna habundantia

terrenoꝝ ſułpleat inopiam illoꝛum qui omnia mũdi de
ſerunt. Ex quo patet ꝙ glo.illa eſt magis ꝓ oppoſita ꝑte
qᷓ/ ꝓ ꝓpoſita. Ad illð qdð obijcitur.ꝙ qui deum temptat
peccat ⁊c. Dicendum omnia relinquit ſiue dat ꝓ deo ꝗ
nõ temptat deum.tũ ꝗꝓpter diuina ↄſilia.tũ ꝓpter diuina
ꝓmiſſa.tũ ꝓpter plurima remedia que haberi poſſunt.tũ
ꝓter exempla quibus maifeſte videmꝰ ꝙ tales pauꝑes

ſuſtentantur.ex quo manifeſte colligituꝛ ꝙ talis modus

abrenũciatõnis diuinitus inſpiratus nõ facit temptaꝛe
ceũ:ſ̊ ſic abrenũcians diuinis ꝓmiſſionibo innititur q̃ſi
ſecurus. quinpotius ille deũ temptat qui de diuinis ꝓ⸗
miſſis dubitat.ꝓpter qð hieꝛo.ſuꝑ illð math.vj.Qonne
aĩa plus ẽ qᷓ; eſca.ſic ait. In ꝓmiſſis veritatis nemo du⸗
bitat.ſit hõ qð eẽ debet:⁊ mox aderũt ei oĩa ꝓpter quẽ fa
cta ſunt oĩa.qui igit᷑ de hoc dubitat:ſic filij iſrł deũ tem⸗
ptat qui dicebãt.i Qũquid poterit deꝰparare mẽſam ĩ de
ſerto.his aũt nõ debent viri ſancti cõſoꝛmari ſed potius
aplis de quibus.ij.coꝝ.iiij.aperiamur ſů̊ nõ deſtituimur
Glo.apenamur.i.pauꝑes ſumus a deo vt neceſſaria de
ſint:ſʒ nõ deſtituimur oĩno a deo:qꝛ de paſcit oues eius
Et ꝙ illud extendat᷑ nõ ſolum ad aptos verũetiã ad eo⸗
rũ imitatoꝛes.apparet ꝑ illð qð habet᷑ heb.vlłt. Sint mo
res ſine auaricia cõtenti pᷣſentibus.ipᷣe em̃ dixit nõ te de
ſeram neq; derelinquã.Glo.ipᷣe dñs dixit ad ihᷣm naue.
Vage ne te deſeꝛã quo ad neceſſaria neq; derelinquã. de
relinqueretuꝛ ille qui fame periret.ſed quia hoc nõ erit
nõ ſit homo cupidus.hoc poſt moꝛtem moyſi dixit ad io
ſue. hoc em̃ in illo ꝓmittit.ſi ſpem nr̃am in illo ponamꝰ
nõ tenacibus.nõ cupidis ſed ſꝑantibus in eum. Et quia
poterat illis videri ꝙ ad SYoſue tm̃ fieꝛet iſta ꝓmiſſio.ad
hoc aplus reſpõdit dicẽs.ꝙ hos iuuabit ſicut iuuit illũ.

quaſi nõ ẽ dubitãdum de ꝓmiſſione.quia ſicut illum iu⸗

uit in p̃terito:ita iuuat nos hodie ĩ pnti. et iunabit nos
et omnes fideles in futuro in ſecula. Ad illð qð obijci⸗
tur.qꝙ virtus cõſiſtit circa medium.põt dici ꝙ mediũ in

virtutibus dupliciter ſumitur vt ſupꝛa tactum eſt. Ael

dðm ꝓ illudẽ verum qtum ad ea que ſunt neceſſitatis.

6
unt
pie
na⸗
ſu
ct
n
eri
ſ⸗

4

—— —— =S.,-—-—

—...

N

— —— —

= — 2*

e⸗

erit
dio

nis
d0
li⸗
i⸗
nos
ji
l
⸗

MMueſtio

vt ẽ largitas:̊ fallit in his ꝗᷓ ſũt ſuꝑerogatõis.ſicut ? aſili
um pauptatis 2 caſtitatis. taliũ em pꝑfectio attẽdit᷑ magis
ſm pfectã ↄfiguratõeʒ ad xpᷣm ⁊ diuine dilectõis moduʒ ꝗ
eſt vt deꝰſuꝑ oia diligat᷑:ꝙᷓ ſm mediũ inter ſuꝑfluũ ⁊ dimi
nutũ circa exteriꝰſubiectũ.⁊ ꝙ hoc ſit veꝝ ptʒ ꝑ Ambꝛo. ĩ
li.d officijs quaſi circa pᷣncipiũ vbi dicit᷑. officiũ om̃e aut
mediũ aut ꝑfectũ eſt qð ſcripturaruʒ auctoꝛitatibo ꝓbare
poſſumꝰ. habemꝰem̃ in euãgelio.ſi vis ad vitã ingredi ſer⸗
ua mãdata.nõ bomicidiũ facies ⁊c.hec ſunt media officia
quibo aliquid deeſt. Si vis ꝑfectꝰeſſe:vade ⁊ vende omnia
que habes ⁊ da pauꝑibus. vbi dicit diligẽdos inimicos ⁊
oꝛandũ ꝓ calũniantibo ? ꝑſequentibo nos. Si volum pfe
cti eſſe hoc eſt ꝑfectũ officiã qð greci cathoꝛthoma dixerũt
quo coꝛrigunt᷑ oĩa que poterũt lapſus aliquos habere. lar
gitas igit que attendit᷑ ſm officiũ mediũ in largiẽdo Puat
modũ.pauꝑtas vo ſpũs que attendit᷑ ſᷣm officiũ ꝑfectũ tri⸗
buit totũ. vnde eodẽ libꝛo de liberalitate. liquet de bere eſſe
modũ liberalitatis ne fiat inutilis largitas.cuiꝰſobꝛietas
eſt tenẽda.de quo mõ ſubiũgit.modꝰliberalitatis tenẽd?eſt
vt qð bene facis: id quotidie facere poſſis. ne ſubtrabas
neceſſitati: qd indulgeris effuſioni. potuit em̃ donare JYo⸗
ſeph totas egypti opes.effundẽ tbeſauros regios. noluit
tñ de alieno eſſuſus videri.maluit frumẽta vendeꝛe ꝙ; dme
eſuriẽtibo.qꝛ ſi paucis donaſſet:pluribo defuiſſet. Sed hoc
ſpectabat ad officiũ mediũ.ſᷣm q; ipᷣe alibi dic tractans in
codẽ li.illud apli. nõ vt alijs ſit refe õ vobis aũt anguſtia
oduertimꝰquẽadmodũ beniuolẽtiã ? liberalitatẽ 7 moduʒ
ↄpꝛehẽdit ⁊ fructũ atq; ꝑſonas.ideoq; modũ qꝛ in pfectis
dabat ↄſiliũ.nõ em̃ patiũt᷑ anguſtias niſi im pfecti. Nerũ.
qꝛ ꝑfectõni nõ repugnat vis dominiũ tenere: ſi quis diſpẽ
ſet bona eccłie ideo ſubiũgit. Sʒ ⁊ ſiquis volẽs ecckiam g⸗
uare ĩ ſacerdotõ ↄſtitutꝰ aut aliqͥ miſterio.nõ totũ qð habz
ↄferat:ſᷣ oꝑet᷑ cũ honeſtate quãtũ officio ſatis eſt: nõ mibi
imꝑfectꝰvidet᷑. Ex dictis igit᷑ colligit.ꝙ licet virtutis Fᷣm
ſlatũ ↄmunẽ ⁊ officiũ mediũ ſit tenere modũ: pfectõnis tñ
eſi totũ relinqᷓre.ſi tñ in ↄmũi aligo babeat᷑ qð diſpẽſet᷑: B
nõ fuit imꝑfectũ. ¶ ec totũ vniuerſalit relinqre dic exceſ⸗
ſum:qꝛ ̊ ſpectat ad ꝑfectũ officiũ.vt patʒ ꝑ pᷣdicta:⁊ ex eo
qð ambꝛo.pmittit in pᷣcedẽti ca.vbi ſic ait. Leteꝝ dñs non
limul vt Eliſeus boues ſuos occidit ⁊ pauit pauꝑes.ex eo
ꝙ babuit vt nulla cura teneret᷑ domeſtica. relictis oĩbo in
diſciplinã ꝓpheticã ſe daret.ſi g̊ ꝓ diſciplina ꝓpbetica ſũt
omnia relinquẽda multofoꝛtiꝰ ꝓ diſciplinatu xpᷣi aſſequen
do ⁊ xpᷣo expedite ſequẽdo.⸗ Pꝛet.nota ꝙ ſecus eſt de vir
tute theologica ⁊ ↄſuetudinali.Qam virtꝰcõſuetudinalis
que eſt pᷣmo⁊ ꝑſe cuꝛca oꝑatões ⁊ paſſiones que ſũt cꝛeatu
re in quibo ↄtingit eſſe ſuꝑfluũ ⁊ diminutũ ↄſiſtit in medio
Fm ꝗ; ponit phᷣus virtutẽ eſſe mediũ duaꝝ maliciaꝝ nõ cõ
poſitum ex illis.vt coloꝛ medius ⁊ extremꝰ.ſed ſjm ſuꝑflu⸗
um 7 diminutũ.que ⁊ ſi ſit mediũ extremoꝝ: eſt tamè illis
ↄtraria.virtꝰem̃ malicie eſt oĩno ↄtraria: ⁊ ideo nullo mo⸗
do ex illis ꝓpoſita.ſed mediũ ꝑ illoꝝ abnegatõeʒ ⁊ quodã⸗
modo ad nos:nõ qᷓtuʒ ad rem ⁊ natura.vt vult phus.vir⸗
tus em̃ ↄſuetudmalis põt tantũ intendi ꝙ fiet viciũ:ſimili

ter 2 tantũ diminui. In virtute theologica obiectũ pᷣmnʒ

7 ꝑ ſe eſt ſũmũ bonũ.ſᷣm cuiꝰpuatõeʒ eſt viciũ:ſᷣm cuiꝰha⸗
bitum eſt virtꝰ. ideo ᷣm maioꝛẽ acceſſuʒ ⁊ mioꝛẽ ad eum
eſt virtꝰmaioꝛ ⁊ mĩoꝛ. Eſt ⁊ reſpectu vniꝰtermiĩ tm̃.ſcʒ ad
quẽ:⁊ alteri.ſcʒ a quo:a quo ſcʒ ꝑ pᷣuatõeʒ.ideo nõ oſiſtit
in medio ſicut ↄſuetudinalis duoꝝ extremoꝝ. que ſũt ſᷣm
abũdantiã ⁊ defectum.quãto theologica magis accidit ad
abũdantiã:tãto magis ẽ viriꝰ:cuiatñ eſt intẽſio ſiue abun
dantia ꝑ acceſſuʒ ad vnũ terminũ ſcʒ deũ.⁊ iõ ꝑ nullã abũ
dantiã qꝗᷓ fit in genẽ vel in ↄꝑatõe põt in viciũ degenerare.
ſicut ptʒ ꝑ maioꝛẽ acceſſuʒ ſidei.ſpei.⁊ caritatis.qꝛ cũ vir⸗
tus theologica adiũgit᷑ ↄſuetudinali cuiꝰfoꝛma ⁊ ꝑfectio ẽ
virtꝰↄſuetudialis:tũc nõ penſat᷑ ex medio ne in viciũ decli
net:qꝛ virtꝰ infoꝛmata caritate.quãto plꝰabũdauerit:tãto
plus veriꝰvirtus erit. Uñ liberautas addita caritati nũqᷓ;
creſcit in ꝓdigalitatẽ.qꝛ caritas q̃ eſt foꝛma eiꝰponit habi
tum in liberalitate ꝓdigalitati ↄtrariuz:⁊ ipᷣm tollit ſicut

lurx tenebꝛã.pᷣuata aũt caritate põt in ꝓdigalitatẽ degene⸗
rare Pluꝑabũdantiã: qꝛ iam in ea nõ eſt habitꝰ ꝓdigalita
ti ↄtrariꝰ. Ex hoc ptʒ ꝙ quãto maioꝛ ẽ mũdi ↄtemptꝰ mũ
danoꝝ abiectõ:tãto eſt virtꝰᷣmaioꝛ.4¶. Si aũt obijcẽt aljgs
vtutẽ etrologica eſſe mediã inter extrem a.vtpote ſpem in⸗
ter pᷣſumptõẽʒ ⁊ deſꝑatõeʒ.Silꝛ fidẽ inter infidelitatẽ ⁊ ni
mia credulitatẽ.licet foꝛte H̊ extremũ ſit innoĩatũ.ꝛ ſiłr de
alijs. attẽdendũ eſt reueꝛa:q; ſi poneret᷑: ⁊ hmõi extrema
nõ differrẽt a medio ᷣm abũdantiã ⁊ defectũ.qꝛ virtꝰtheo

logica quo pl?abũdat eo magis? virtꝰ.̊ habʒ extrema(lſi

extrema dicẽda ſũt) ꝑ puatõeʒ. ſicut ertremũ qð eſt infide
litas opponit᷑ fidei ſiue fidelitati.⁊ vt mibi videt᷑.nulla viꝛ
tus theologica babet niſi vnũ ertremũ ſibi ↄtrarie opoſi⸗
tum. vt fides infidelitatẽ:ſpes deſꝑatõeʒ:caritas odiu.Si
em̃ de fide ſpe ⁊ caritate theologicis fiat ſermo:nõ ẽ nimia
ſpes nimia credulitas ſiue fides neq; nimia caritas: ꝓut
nimietas ſonat in viciũ. ſicut accidit in ↄſuetudinalbus.
Ad illud qð poſtea obijcit᷑ꝙ ꝗ ſubtrabit alij vite neceſſa
ria peccat ⁊c. dicẽdum ꝙ nõ ẽ ſiłe.qꝛ ꝗ ſubtrabit alij neceſ⸗
ſaria violẽtiã facit: ⁊ inducit eũ in pauꝑtatẽ inuolũtariã.
qui aũt ſubtrabit ſibi volũtarie facit ⁊ in pauꝑtatẽ volũta
riam ſe inducit.ac ꝑ h̊ ſicut argumẽtũ iſlud nõ valet:pau⸗
pertas inuolũtaria nõ eſt laudabilis: ̊ nec voluntaria.ſic
nec cogit ratõ p̃dicta. Aliꝰeſt etiã defectꝰin argumẽto pꝛe⸗
dicto. ꝓcedit em̃ ꝑ ſuppoſitõeʒ falſi cũ dicit.ꝙ oibo vniuer⸗
ſaliter abrenũciãs neceſſaria ſibi oĩno ſubtrabit.qꝛ diuĩe
ꝓuidẽtie regimi ſe ↄmittit ⁊ multos viuẽdi modos⁊ q̃ren
di ſibi neceſſaria relinꝗt.. Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ exponit
ſe pꝑiculo moꝛtis qui oĩa relinꝗt.qꝛ ꝑiculo famis ⁊c̃.dicen⸗
dũ ꝙ nõ eſt veꝝ. qꝛ talibo multa occurrũt remedia ſuſtenta
tionio vite. vt videlicʒ mẽdicãdo:laboꝛãdo: qͥ laboꝛe in⸗
fra ponit᷑ q̃ſtio ſpalis. Pꝛet.taliũ dñs curã bʒ ſpalem ? il⸗
los ſpãliter diligit.vñ Deut᷑.x. Amat ꝑegrinũ ⁊ dat ei vi⸗
cium ⁊ amictũ ſeu veſtitũ.illiꝗpꝛie ꝑegrini ſũt in boc mun
do:qui oĩa ꝓpter deũ dimittunt.vtpote pauꝑes volutarij ꝗ
nõ habent bic ciuitatẽ manentẽ ſed futurã inquirũt Heb.
vltimo. ¶25 em a ſecuio auditũ eſt ꝙ quis ꝓ deo oia reliꝗt
7 poſtea faine perijt.⁊ hoc habet᷑ ab aug. dicẽte in quodaʒ
tractatu de oꝛone dñica. neq; em̃ deeſſe quotidianꝰ panis
ſeu cibo põt iuſto cũ ſcriptũ eſt. 2õ occidet dñs fame aĩaʒ
iuſti.⁊ iteꝝ. Junioꝛ fui etem̃ ſenui ⁊ non vidi iuſtũ dereli⸗
ctum. Et iteꝝ. querẽtibo regnũ dei ⁊ iuſt iciã eiꝰ oĩia ꝓmit⸗
tit apponi.⁊ cũ dei ſũt oĩa babẽti deũ nihil deeꝛit:ſi deo ipe
nõ txlit. ſicut danieli ĩ leonis lacu iuſſu regis incluſo pꝛa⸗
dium diuinit? ꝓcreat᷑: ⁊ inter feras eſuriẽtes hõ dei paſcit᷑
Sic helyas in fuga carnis miſtrãtibo ⁊ volucribo cibuzʒ
atpoꝛtãtibo nutrit᷑.o hũane malicie deteſtanda crudelitas
fere periũt ⁊ aues paſcũt ⁊ hoĩes inſidiãt᷑ ſeuiũt. Ex bis
manikfeſte colligit · ꝙ nõ eſt ꝑiculũ ſed refugiũ ſpꝛetis oĩbo
ſe totalit dedicare ad cũ colenduz. 4 Ad illud qðᷣ obijcit
ꝙ petimꝰ panẽ quotidianuʒ in o ne dñica.dicẽdũ ꝙ hoc
potiꝰfacit ad opoſitũ q; ad ꝓpoſitum.Exquo em̃ quotidie
petimꝰpanẽ diuinũ nec petimꝰ qð babemꝰ: manikeſtuz eſt
ꝙ ꝑfectõis ẽ quotidiano victu eſſe cõtentũ:⁊ hoc documẽto
diu ino ⁊ ↄſilijs eiꝰ inberẽdo oĩa relinquẽda.aug.in bßmone
quodã. panẽ nr̃m quotidianũ da nobis hodie. DO lapiẽtia
vera diuia ꝓuidẽtia q̃ docuit 2 panẽ ſolũ petẽ ⁊ hodie no⸗
minare. Hoc em dicto 1 auiditas cũ auaricia tollit᷑: ⁊ bũa
ne vite inſinuat᷑ neceſſitas. patz igit᷑ ꝙ oia relinqre ꝓ do
pauꝑiby dare laudabile ẽ 2⁊ meritoꝛiũ. vel ſic vt dic aug. de
verbis dñi. xxv.ſermone. panẽ inquit dixit epynſion hoc ẽ
ſuꝑſubſiãtialẽ.vt ADath.vj. Qui nõ vadit in coꝛpꝰ:ſed eſt
panis vite etne qui aĩe nr̃e ſubſtãtiam fulcit.qꝗ quotidianꝰ
dictꝰ ẽ ſᷣm lucaʒ:qui qͥtidie ꝓdeſt illi ꝗ qtidie acciꝑe mere⸗
tur. in b intellectu ſumpto pane nõ ꝓcedit ratõ. ¶ Sz ad
buc poſito ꝙ petat᷑ panis mat᷑ialis ſiue ſuba tpalis que vi
te hůano ſuſtẽtamẽto ẽ neceſſariũ.põt dici ꝗ mũdi ↄtẽpto⸗
res hũc ponẽ nõ reijciũt cũ illum a fidelibo in neceſſitatibo
petunt ⁊ recipiunt vel alio modo acquirũt. Pꝛet.hmõi pa
nis qꝛ nõ eſt deꝑſe petendus: ex cauſa põt peti vel non peti
licite.vt eiĩ vult aug.ad/ꝓbã.t duo poſſunt optaꝛi tꝑalia

neceſſaria vite.videlicʒ ꝓpter ſalutẽ coꝛꝑis:2 ogrustez ha⸗
bitum ꝑſone quo cuʒ holbo honeſte 2tingit viuẽ. hec aũt qᷓ
referunt᷑ ad eterna peti 7 optari poſſunt.Sed cuʒ ꝗs ſi ine
poſſeſſione tꝑaliũ in ꝓpꝛio vel in ↄmũi põt in ſalute coꝛꝑis
vitã ducere.⁊ habitu honeſto iuxta ſtati ſuñ gaudẽ: nugd
nõ põt bmõi tꝑalia relinqre:ↄſtat ꝙ ſic.non ꝗ ſunt aliqui
redarguẽdi ex ↄtemptu illoꝝ: que ꝓpteꝛ hec ſola petẽda ſũt
Ex his ptz ꝙ non eſt neceſſariũ petẽ panẽ quotidianũ pᷣm
qð intelligit᷑ panis coꝛꝑalis:ſed ſᷣm qð intelligit᷑ ſpũalis.
vel coꝛꝑalis ⁊ ſpũalis ↄiunctim ẽ neceſſariũ. ita tñ ꝙ tota
eauſa neceſſitatis cadat ex ꝑte ſ pualitatis. 4 Ad illud qð
obijcit᷑ ꝑ glo.xij.ad Ro.ne ꝗd nimis ſit ⁊c.dicẽdum ꝙ oĩa
dare mẽbꝛis dei diuĩo inſtinctu ſiue ↄſilio nõ ẽ dare ninus.
dare em̃ res dñi iuxta volũtatẽ ⁊ documẽtũ ſuũ: ẽ dare ipᷣ̃a
ſicut decet. vt em dicit᷑.j. Paralip.vlt᷑. Cua ſunt oĩa ⸗ qᷓ de
manu tua accepimꝰ tedimꝰtibi. Pꝛet. glo. pdicta nihil fa⸗
cit ad ꝓpoſitũ.Apłlus eĩ hoꝛtat᷑ nos ꝙ obſequiũ nr̃m ſit rõ⸗
nabile ꝙtũ ad obſequiũ coꝛpale.i jꝙ obſequiũ coꝛꝑale fiat
cũ diſcretõe.i.ꝙ ita diſcrete fiat:ne ita excedat ꝙ coꝛpꝰ de
ficiat ſiue pereat. Uñ glo.ſuꝑ illud rõnabile.i.cũ dilcretõ
ne negt nimis ſit:̊ cũ ipantia coꝛꝑa vr̃a caſtigetis.vt ñ na
ture defectu cogant᷑ diſſolui:ſᷣ vicijs moꝛi. hec glo. Vicijs
moꝛi facit potiſſime abiectõ mði.il¶ Si obijciat᷑ ꝑ ſite ꝙ ni⸗
mis facẽ dãdo oĩa ẽ cauſa moꝛtis 7 diſſolutõnis coꝛꝑis.di
cẽdũ vt tactũ ẽ.ꝙ h̊ nõ Evexꝑ. ¶ Ad illud qð obijci? P illaʒ
glo. Exodi. xxr. qᷓ dic. ¶ occides manu vel mẽte vł ſubtra
hẽdo ↄſiliũ vite ⁊c. dicẽdũ nõ licet ſibi ſubtrahẽ victum
oĩno.nec h̊ facit qꝛ oĩa erogat pauꝑibo. vt ex dictis ptzʒ. cũ
multa occurrãt remedia ſuſlẽtatõibo tali ñ.⁊ cũ dñs ſpãleʒ
curã hʒ illoꝝ.vt ptʒ ex vᷣbis aug.ſupᷣtactis. Pꝛet.nõ videt᷑
' gloſa intelligat᷑ ð vita coꝛꝑali ſ̊ potiꝰ ſpũali.cui optime
ꝓuidet ꝗ oĩa dat rõne p̃tacta.¶ Ex his ptʒ rñſio ad aliud
qꝛ qui oĩa relinꝗt ꝓ dro non ſubtrahit ſibi victꝰneceſſaria
licet qũq; ſuꝑflua. vñ nec ſe moꝛti exponit vt ptʒ ex dictis.
Ao h qð obijci ꝙ g defraudat pau ꝑeʒ pane ẽ hõ ſãguis
⁊c̃. Dicẽdũ ꝙ h ẽ veꝝ & pane neceſſario ad victũ qð non
facit qui oĩa ꝓ deo relingt vt ex dictis ptʒ. Pꝛet. aliud eſt
xfraudare aliquẽ: 2 aliud ẽ ſua dare ꝓ deo pauꝑibo. qui
em aliquem defraudat illicite doloſe:⁊ illo inuitio qd illi
Abet᷑ ſubtrabit. qui aũt ſua dat pauꝑibo volũtarie: vtilit᷑
illa a ſe remouet Johᷣ. Crib. in quoda ſᷣmõe meliꝰ uat᷑ pe
cunia q̃ in dextra pauꝑis collocat᷑.hãc mihi nõ calũniatoꝛ
extoꝛquet.nõ inuidꝰ termiatoꝛ nõ latro aufert: nõ fur no⸗/
cturnꝰ veripit nõ ſeruꝰfugã meditãs inuadet. F ſem ꝑẽ tu⸗
ta ſemꝑ integra ſemꝑ ſalua. Vlñ rõ ꝓpoſita nihil facit ad ꝓ
poſitũ.qꝛ qui oĩa dat pauꝑibo in nullo ſe defraudat.4l Aid
alind qð obijcit᷑.ꝙ illud cretũ ſepe ↄtigit ſi volũtate ⁊c.
dicẽdũ ꝙ illud decretũ truncatũ ẽ. ſubiũgit᷑ em̃ ibidẽ ꝙ hec
ſi nõ voto hſᷣ incuria illiꝰ.nõ hec eũ ſnĩa ↄtigit. ſi eĩ iſte ope
ri neceſſario incũbẽt:iſſe inſ batꝰ occurrit ſub arboꝛe ⁊ ſub
ea oppᷣſſus ẽ: inciſoꝛ arboꝛis nõ tenet᷑ ꝓ bomicida hec de⸗
cretũ. Ex h ptʒ ſi ↄtingẽt aliquẽ poſt ſuã erogatõeʒ moꝛ⸗
tem incurrẽ etià ex tefectu neceſſarioꝝ.ex quo h̊ nõ fit vo⸗
to erogãtis ſ̊ foꝛte ex incuria quadã:nõ ẽ iudicãdꝰ homici⸗
da. exquo opi licito ⁊ vtili incũbebat ſi ua erogãdo. Et no⸗
ta ꝙ negligẽtia dicit p̈uatõez diligẽtie cũ poſitõe occaſiõis
alicuiꝰmali ꝙ accidit. Incuria dicit puatõeʒ ſimplꝛ.i.ſine

poſitõne aliqua. ꝓpter qð magis ẽ puniẽqꝰcuiꝰ negligẽtia
malũ accidit:qᷓ ille cuiꝰ incuria qð inuit᷑ in decreto p̃dicto
Aod aliud qð obijcit᷑ de bo aug.ꝙ quãti pauꝑes ⁊c.xvj
q·j. decime. põt dici ꝙ aug. loquit᷑ de illis ꝗ ſubtrahũt deci
mas pauꝑibo quoꝝ victui debẽt᷑. qui iuxta ſniaʒ euidẽtem
ecreti inuaſoꝛes aliaꝝ reꝝ dicũt᷑.vñ ĩ eodẽ dicit᷑. decime
er debito reqrũt᷑.⁊ qui eas dare noluerit res alienas inua
Dut. ⁊ poſt ᷣbũ aug. allegatũ. ſcʒ quãti pauꝑes ĩ locis ig⸗
bus habitãt ⁊c.ſubdit qꝛ rem a dno paupibo erogatã vel
delegatã ſuis vſibo reſeruauit.bec ſũt vᷣba ccreti. ex gbus
aſparet ꝙ vᷣbũ ꝓpoſitũ nibil facit ad ꝓpoſitũ.qꝛ ex vᷣbis de
cꝛeti babet ꝙ illi puniẽdi ſũt q̃ſi bomicide ꝗ bona paupeꝝ
inuadũt vñ moꝛtis incurrũt diſpẽdiũ qð oino incõtingẽs

eſt illis q oĩa ſua dãt Pau ꝑibo.qꝛ tales nõ ſibi ſubtrabunt

ſciẽter ꝓuidẽtiã victꝰ. vt er dictis ptʒ nec alijs./ Ad illud
qð obijcit᷑ ꝑ illud Treñ.iiij.meliꝰfuit ⁊c̃.patʒ rñſio. qꝛ vt
ſufficiẽter dictũ ẽ oĩa relinquẽtes ꝓpter deũ nõ exponunt ſe
moꝛti famis. Pꝛet. vᷣbũ illud melifuit occiſis gladio ita in
telligit. minoꝛ fuit pena occilſ. oꝝ gladio q́; moꝛtuoꝝ fame.
vnde glo.ibidẽ leuiꝰfuit ſubito occiſis:qᷓ lẽtis ⁊ diuturnio
afflictis cruciatibo ꝗ fame ⁊ ſiti paulatim ↄſumpti ſũt.a lo
quit᷑ de vltima captiuitate iudeoꝝ. 4 Ad illud qðᷣ obijcit
glo.ſuꝑ illud Luc.iij. Qui babz duas tunicas q ẽ.q nõ
quiſq; ſibi totũ eripiat ſᷣ qð habʒ cũ pauꝑe paꝛtiaĩ.dicẽdũ
vt pʒ ex textu ⁊ glo.beatꝰ Joh̊.boꝛtaba? pctoꝛes ad oꝑa
miſcðie:nõ iuſtos ad oꝑa ſuꝑeꝛogatõis vñ vocabat eos ge
nimiã vipperaꝝ. Et glo. ecce quãtũ valẽt oꝑa miſcdie q̃ ad
dignũ penitẽtie fructũ p̃ ceteris pᷣcipiũt.taſibo aũt nõ ↄue⸗
niebat exhoꝛtatõ de oĩbo erogãdis.¶ Ad aliud qð obijcit
de glo. ſuꝑ illud Luc. xij. Lolite q̃rere ꝗd mãducetis.q̃ eſi
non p̃cipit᷑ ꝙ nibil pecunie ad vſus neceſſarios reſeruet᷑ a
ſctis cũ dñs loculos ⁊c. Rñſio ptʒ ex vᷣbis glo. nihil reti⸗
nere ad vſus neceſſarios nõ p̃cipit᷑ a dño.ſicut plane dicit
glo S̊ ↄſulit᷑.ad h̊ qd ſubiungit᷑ cũ dñs loculos habuiſſe le⸗
gatur.põt dici ꝙ pluribo de cauſis rpᷣc habuit loculos. ſcʒ
paupꝑibo alijs im ꝑtiẽdo vt dĩic Hieꝛo. Habuit etiã loculos
ↄdeſcendẽdo ĩfirmis.ſicut habet᷑ ex glo. ſuꝑ illud pᷣs. ꝓdu
cẽs fenũ iumẽtis ꝛ⁊c. dñs loculos habuitĩ vſus ipoꝝ ꝗ cuz
illo erãt 2 ſuos.⁊ religioſas mulieres in ↄmitatu q̃ miſira
bãt ei de ſuis.in his m̃fi rmoꝝ magis ꝑſonã ſuſcipiẽs p̃ui⸗
Dit ei multos ifirmos futuros 2 iſta qſituros.vñ etisʒ ibi
coꝛũdẽ ꝑſonã ſuſcepit vbi dixit. Triſtis ẽ aĩa mea vſq; ad
moꝛtẽ.⁊ de his duob ſuꝑ illud Joh. xij. ea q̃ mittebãt᷑ ⁊c̃.
glo. cui angeli miſtrãt loculos habz in ſumptꝰpaupeꝝ cõ
deſcẽdeno infirmis. habuit em̃ loculos ĩ articulo neceſſita⸗
tis.vtpote qñ trãſibat ꝑ ſamaritanos. in quo etiã articu⸗
lo diſcipulos loculos habẽ ꝑmiſit ſm illud Luc.xxij.quã⸗
do miſi vos ſine pera ⁊ ſaculo.Glo. nõ eadẽ regula viuẽdi

tõis q̃ pacis tꝑe diſcipulos iſoꝛmat.miſſis qdẽ diſci⸗

pulis ad pᷣdicãdũ ne ꝗd tollerẽt in via p̃cepit. oꝛdinãs ſcʒ
vtꝗ euãgeliũ p̃dicat:de euãgelio viuat.inſtante vᷣo moꝛtis
articulo ⁊ tota illa gente paſtoꝛẽ ſimul ⁊7 gregẽ ꝑſequenti:
ↄgruã tꝑi illi regulã decreuit ꝑmittẽs vt tollãt neceſſaria
victui donec ſopita ꝑſecutoꝝ inſania tempꝰeuãgeliʒãdi re
dat. Ex his gloſis apparet m anifeſte.ꝙ modꝰ habendi in
dño in nullo diminuit pauꝑtatẽ. Sic em̃ dñs ↄdeſcendit
infirmitati 2 neceſſitati: vt tñ ſalna eſſet foꝛma pauꝑtatis
exemplũ qð p̃cipue venerat mõſtrare boĩbo. iuxta qð di
cit aptus.ij.ad Coꝛĩ.viij. Scitis graʒ dñi nr̃i ihu rpᷣi.qm̃
ꝓter nos egenꝰfactꝰeſt cũ diues eſſet:vt illiꝰ inopia diui⸗
tes vos eſſetis.4l Ad illud qð ſubdit᷑ ne timoꝛe inopie iu⸗
ſticia xrſerat᷑.dicẽdũ ꝙ ẽ duplex inopia. q̃dã inuolũtaria:
quedã volũtaria.pᷣma inducit mẽtis defectũ 7 ꝓnitatẽ ⁊ oc
caſionẽ ad peccãdũ.Scdᷣa habʒ nimia ſufficiẽtiã. iuxta il⸗
lud.ij. Coꝛin. vj. Tãqꝙᷓ nibil habetes ꝛc. 2 hec diſponit ad
iuſticiã ꝑfectã:qꝛ mẽtẽ facit ad om̃e bonũ idoneã ſicut ecõ⸗
tra radix oim maloꝝ ẽ cupiditas.2 Bẽ qð dic Criß. xlvij.
ometl.ſuꝑ NQDath. Si volueris vidẽ amã tis auꝝ aĩaz: quẽ
admodũ veſtimẽtũ a decẽ milibꝰ coꝛroſuʒ vermibo ⁊ ñ ha
bẽs ſanũ:ita inuenies ejõ ꝑfoꝛataʒ vndiq; a ſollicitudinibo
7 a pct᷑is putrefactã 2 erugine plenã. ⁊ nõ aia inopis vo⸗
luntarij ẽ talis:hᷣ fulget quidẽ velut auxꝝ. ſplẽdet aũt velut
margarita:floꝛeſcit aũt velut roſa.¶c eſt illic ſollicitudo
vite hmõi negociatoꝛis.R ſicut angelꝰita ↄuerſat᷑.nõ ſubia
cet monibo. nõ aſſiſtit regibo: ſed aſſiſtit doo.non militat
cum homibo ſed cũ angelis. nõ habet theſauꝝ terram ſed

celum. non indiget ſeruis:magis aũt ſeruos habet paſſio⸗

nes ⁊ cogitatõnes que regibo dñant᷑.quid ̊ paupꝑe meliꝰẽ
pauimẽtuʒ deniq; habet celũ.ſi aũt pauimẽtuʒ tale eſt. ex⸗
cogita tectum.ſed nõ habet equos ⁊ currũ.quid aũt opus
bis qui ſuꝑ nubem vehi debet : eſſe cum xpᷣo.Ex his appa⸗
ret ꝙ in pauꝑtate voluntaria magis ẽ ſu fficientia.magna
nobilitas que facit tranſcẽdere cuncta terrena. Ad illud
qð obijcit᷑ de illa glo. nõ plus exigit᷑ vt det q; quãto ſibi re⸗
tinere debet. dicẽaũ ex v̈bie gloſe ptʒ rñſio.glo.em̃ dicit

—
=

— — — —

2—

git

N

go⸗

cari
Gon
titv⸗
lian
nog
o
inſe
du
din
ci
hi
oi

Q

,lnd
grt
imſe
tann
ame,
rnio
en
eſt
Pn
tidi
a
ge
d
e/

la⸗

a⸗
gi

ei

i⸗
ei⸗
nio
100
tnin
tad
cco⸗
lei.

fba⸗
ni
o
velut
tudo
nbia
litat
ſeo
ſſo⸗
eliſ⸗
er⸗/
pns

i
r
ſeit

Mueſtio

nõ plus exigit.quo inſinuat᷑ ad erigentiã neceſſitatis vite
hoc nõ requiꝛit᷑.⁊ hoc vexꝝ eſt.ſᷣ̊ hoc poti diuini ↄſilij intui
tu ꝑſuadẽte.¶j Ao illud qð poſtea obijcit᷑ ꝙ egeſtas decli⸗
nat a iuſticia. pʒ rñſio ex dictis.qꝛ eſt dupler egeſtas ſicnt
daplex inopia. Joh.Ca. in quodã ᷣmõe.habet pauꝑtas
martiriũ ſuũ ⁊ egeſtas bene tolerata facit martireʒ. Sed
egeſtas ꝓpter xpᷣm nõ ꝓpter neceſſitatẽ.¶. Ad illud qð obij⸗
citur ꝑ gloſaʒ qui ad alienã mẽſaʒ ↄuenit ⁊c.dicẽdũ ꝙ glo
ſa loquit᷑ ſᷣm euẽtũ frequẽtioꝛẽ:nõ aũt ſᷣm veritatis neceſſi

tatẽ.vt eĩ frequẽtiꝰaccidit ꝗ ad mẽſas ↄueniũt alioꝝ dñis

mẽſaꝝ adulãt᷑. ¶Dulti aũt ſũt viri boni ꝗ ad mẽſas magno
rum ↄueniũt.qui nõ illis adulãt᷑.vtpote homĩes deũ timẽ
tes qui ſũt ſocij ⁊ ↄmẽſales diuitũ. Pꝛet.illud notabile eſt
qð dicit.ocio deditꝰ.quo ptʒ a ꝑte:qꝙ gloſa nõ loquit᷑ de il⸗
lis qui exercẽt ſe ĩ aliquibo oꝑibo laudabilibo meritoꝛijs
ſed de illis potiꝰ qui nugis ⁊ vanitatibo intẽdũt. vt ꝑaſite
byſtꝛiones.quales nõ ſunt iudicãdi volũtarij pauꝑes.q
ꝓ ſalute ꝓximoꝝ ⁊ ꝓpꝛia: oꝛonibo lectõnibo ⁊ pdicatõibo
inſiſtũt. ¶¶ Ad illud G obijcit᷑ de hereticis ꝗ dicũt᷑ aplici.
põt dici.ꝙ re ⁊ natura nihil poſſidebãt nec recipiehãt vtẽ/
tes ↄiugibo aut res ꝓpꝛias poſſidẽtes aut eos ꝗ allquid in
hoc mũdo habebãt ad vſuʒ.nec tñ ꝓpter hoc heretici erant
Fm ꝙ dicit aug. de hereſibo:ß ideo erant heretici.qm̃ ſe ab
eccłia ſeꝑantes nullã eos ſpem habere putabant: qui his
rebo vtebãt᷑ quib ipᷣp caruerũt. Adhuc pᷣdictis addendũ ẽ
ꝙ ſi quis inſtinctu ⁊ feruoꝛe caritatis aliqð arduũ attẽpta
ret ꝙ ſine difficultate tãta ſuſtinere nõ poſſet:quin opoꝛtẽt
eum finẽ anticipare ⁊ moꝛtẽ accelerare. dũmodo iſtud ſine
ↄſcientia intentõne hmõi acceleratõis attem ptaret? vi⸗
tam ĩ illo ↄtinuaret:certe nullo modo dubito quin iſta cõ/
tinuatõne fieret deo acceptus ⁊ pᷣmiũ ei accumularet᷑.nec
dicendũ eſt ꝙ talis exponeret ſe diſcrimĩ ꝑditõis.ſicut ali⸗
qui foꝛte dicũt:ſed potiꝰgradũ aſcenderet meriti maioꝛis.
vnde talis eſſet ↄſolandꝰillo verbo Judic̃.v.Qui ꝓpꝛia vo
luntate obtuliſtis de iſił aias veſtras ad ꝑiculuʒ. bndicite
dño.⁊ in eodẽ.qui ꝓpꝛia volũtate obtuliſtis vos diſcrimini
benedicite dño.i.debetis deũ benedicere ⁊ in grẽ̃arũactõne
ꝑſiſtere: cuiꝰinſtinctu hoc attẽptaſtis.vñ ſi oꝛa relinquẽdo
aliquis moꝛtẽ pᷣueniret nõ peccaret.

embꝛu ſecüdum
Onſequẽter q̃rit᷑ vtꝝ oĩa relinquere ꝓ deo ⁊
nudus ſequi xpᷣm ſit actꝰ ꝑfectõnis.⁊ circa h̊
duo querũtur.Pꝛimo in generali.vtꝝ relin
. uere oĩa ꝓpter xpᷣm ſit euãgelice ꝑfectõmis.
Scðdo in ſpãli vtꝝ ſic relinq̃re oĩa vt nihil retineat᷑ nec ĩ cõ
muni nec in ꝓpꝛio:ſit euãgelice ꝑfectõis.

rticulus primnus
Irca pᷣmũ opponit᷑ ſic ad ꝑtẽ affirmatiuã ¶MQDa⸗
thei.xix.Si vis ꝑfectꝰeſſe vade ⁊ vende oĩa que
abes ⁊ da pauꝑibo ⁊ veni ſeq̃re me.¶Marci.x.
ade quecũq; habes vende.ecce ꝙ oĩa dare pauꝑibo ⁊ nu

duũ ſequi xpᷣm ipᷣo teſtãte ꝑfectõis ẽᷣ.q¶ Pꝛet.glo.ibidẽ.dili⸗

git eos ipᷣs ꝗ mãdata legis cuſtodierit.ð̊ qð minꝰẽ his qui
ꝓfecti volũt eſſe:adiũgit᷑ vñ ſequit᷑.Si vis ꝑfectꝰeẽ ⁊c.hec
glo. Pꝛet.alia glo.Ecce vita ↄtẽplatiua q̃ ad euãgeliũ ꝑti
net. 4 Pꝛet. pfectis ꝓmittit᷑ pras iudicãdi alios.⁊ nõ iudi
cari ab alijs.ſicut ptʒ ex glo.ſuꝑ illud pſalmi.Non reſur⸗
gunt umpij in iudicõ ⁊ dabit᷑ executõ in iudicõ.Sʒ reliquẽ
tibo oĩa ⁊ in pauꝑtate ſequẽtibo xpᷣm ꝓmittit᷑ ptas iudicia
ria in via:⁊ ↄfert᷑ executio in iudicio.vñ ¶M ;Dath.xix.Ecce
nos relinquimꝰoĩa ⁊ ſecuti ſumꝰ te.⁊ poſt. Amẽ dico vobᷣ
ꝙ vos ꝗ ſecuti eſtis me:in regeneratõe cũ ſederit filiꝰ hoĩs
in ſede maieſtatis ſue:ſedebitis ⁊ vos ſuꝑ ſedes iudicãtes
duodecim tribo iſrł.ibi glo.Qui relinq̃rũt oĩa ⁊ ſecuti ſũt
dñm hi iudicabũt. Pꝛet.Aar᷑.x.vnũ tibi deeſt vade ⁊ q̃
cũq; habes vende ⁊ da pauꝑibo ⁊c̃. Glo.ſuꝑ illud.Anũ ti
bi deeſt ad ꝑfectõeʒ.ex quo ptʒ.ꝙ ea q̃ ſequũt᷑.ſcʒ vendere
oĩa ⁊ dare pauꝑibo ⁊c̃.ꝑfectõis ſũt. Et alia glo.ſuꝑ illud
NQuecũq; habes vẽde ⁊ da pauꝑibo. q̃ eſt.oĩa oĩno.nõ ꝑtẽ

cvſ.

ſieut ananias. hoc potiſſime faciũt ꝗ nihil ſibi reſeruant.
¶ Pꝛet. Merñ.in quadã epła.xolo te eſſe amicũ pauperũ:
magis aũt imitatoꝛẽ ille gradꝰ ꝓficiẽtiũ eſt: bic ꝑłectoꝛũ.
amicitia paupeꝝ regũ amicos ↄſtituit:amoꝛ pauꝑiatis re
ges. regnũ deniqʒ celoꝝ paupeꝝ eſt. ¶¶ Pꝛet. pfecti ſunt qui
diſcipulatũ dñi ſiue vita diſcipuloꝝ ꝓfitent᷑. Luẽ.vj. pfe⸗
ctus oĩs erit ſi ſit ſicut mr̃ eiꝰ.hoc faciũt ꝗ oĩa relinquũt
Apter dñm.vnde Luc.xiiij.oĩs ex vobis qui nõ renũciaue⸗
rit omnibo q̃ poſſidet:nõ põt meꝰeſſe diſcipulꝰ.ibi glo.AVe
re qui vult meꝰeſſe diſcipulꝰ:oꝑtʒ q; renũciet oĩbo.Et alia
glo.ſic dicit. Relinq̃re oĩa ẽ tm ꝑſectoꝝ ꝗ oĩa tꝑalia poſt⸗
ponũt ⁊ ſolis eternis inhiant.q Pꝛet.hoc idẽ ondit᷑ exem
plo dñi cuiꝰvita foꝛma fuit ꝑfectõis.¶QDath.viij. vulpes fo
ueas habẽt ⁊c. Glo.Quid me ꝓpter lucꝝ ſeculi vis ſequi.
cũ ita ſim ꝑauꝑ vt nec hoſpiciolũ qð meũ ſit habeaʒ.q̊ xrpᷣe
pꝛoꝛſus nihil habuit.̊ ⁊c.q¶]¶ Itẽ ſuꝑ illuo Math̊.xvij.va⸗
ad mare ⁊c̃.Glo.dñs tãte pauꝑtatis fuit vt vñ tributa
ſolueret nõ haberet. habebat quidẽ iudas coĩa in loculis
ſeð res paupeꝝ ĩ vſus ſuos aſſumẽ nephas duxit ad ipᷣm:
dans exẽplũ nobis. Si xpᷣc tãte pauꝑtatis fuit ꝙ nõ po⸗
tuit ſoluẽ denariũ: manifeſtũ eſt ꝙ fuit in ſũma pauꝑtate
Luc.ix.vulpes foueas habẽt ⁊c̃. Glo.ego ſum tãte pauꝑta
tis vt nec hoſpiciũ habeã vt in eo regeſcã. Pꝛe. Johᷣ.xiiij
Aenit pᷣnceps mði huiꝰ.Glo.noluit dñs habẽ ꝙ ꝑderet.
pauꝑ venit: ne habẽt qð dy abolꝰ auferret. ̊ ſi oia tꝑalia
poſſunt ꝑdi:nibil babuit tꝑale.¶ Pꝛet.ij.Coꝛin.viũj. Sci⸗
tis graʒ dñi nr̃i ihu xpᷣi qm ꝓpter nos egenꝰfactꝰ eſt.ꝗ q̊ ſic
abrenũciat vt egeat:maxie xpᷣo ſe ↄfoꝛmat.⸗! Pꝛet.ſuꝑ il⸗
lud qð ſequit᷑ ibidẽ.in hoc ↄſiliũ dñi aug.in oꝛiginali factꝰ
eſt egenꝰ intantũ vt nõ habẽt qð habẽt vulpes.⁊ in h̊ ↄſiliũ
dñi ſubaudit᷑ vt eiꝰ pauꝑtatẽ imitemi.Ex quo ptʒ.ꝙ vita
xp̃ᷣi fuit exẽplũ ꝑfectõis.oĩa relinq̃re ꝑfectõis eſi.¶ Pꝛete.
xpᷣc imitabilis eſt. maxiĩe q;tum ad ca q̃ ſuſtinuit in cruce.
iuxta illud.j.Pet᷑.ij.xpᷣc paſſus ẽ ꝓ nobis vobis reliquẽs
exemplũ vt ſequami veſtigia eiꝰ.in cruce aũt fuit nudꝰpau
per ⁊ abiectꝰ. Treñ.iij.Recoꝛdare pauꝑtatis mee ⁊ trãſ⸗
greſſionis abſinthij ⁊ fellis.in his ̊ potiſſimũ ẽ ipᷣm imi⸗/
tari.vñ Hieꝛo.ad eludiã.Vis eſſe ꝑfectꝰ⁊ in pᷣmo ſtare fa
ſtigio dignitatis qð feceꝛũt apłi:vende oĩa que babes ⁊ da
pauꝑibo ⁊ ſeq̃re ſaluatoꝛẽ.⁊ nudaã ſolãq; crucẽ vᷣtute nuda
lequaris ⁊ nuda. Pꝛet.illud aſtruit᷑ teſtimonijs ſanctoꝝ
Ambꝛo.ſuꝑ lucã.Qu alis debet eẽ qui euãgeliʒat pᷣceptis
euãgelicis deſignat᷑.vt ſine vᷣga ſine pera ſine calciamento
ſine pane ſine pecunia.i.ſubſidij tꝑalis vł ſecularis admi
nicula nõ reꝗrẽs.fideiq; totꝰputet ſibi qͥ minꝰeo reꝗrit ma
gis poſſe ſuxpetẽ.ſic q̊ hoc atteſtat᷑ ꝑfectõi pᷣdicatõis euãge
lice:vt nullù ꝓrſus reꝗrat admĩculũ ſecłare.⁊ h ẽ eẽ in al⸗
tiſſima pauꝑtate.⸗! Pꝛet.ibidẽ in li.de officõ.nullũ admĩ
culũ pᷣſtãt diuicie ad beataʒ vitã.qð euidẽter dñs oñdit in
euãgelio dicẽs.Heati pauꝑes qm̃ veſtꝝ ẽ regnuʒ dei.itaq;
pauꝑtatẽ famẽ doloꝛẽ que putãt᷑ mala nõ ſolũ impedimen
to nõ eſſe ad vitã beatà: ſᷣ admiĩiculũ eſſe euidẽtiſſime ꝓba⸗
tum ẽ. ſi &̊ nõ ſolũ admiĩculũ nõ ſũt ad vitã beatã bona ex⸗
terna ſ̊ etiã diſpẽdiũ: pauꝑtas aũt fames ⁊ doloꝛ ⁊ hmõi
que mala reputãt᷑ ad vitã beatã expediũt: q̃ vitã beatã im⸗
pediũt relinqre:⁊ que beatã expeèdiũt amplecti ꝑfectõis ẽ.
⁊c.¶ Pꝛet. Gꝛeg . omel. vj. ſuꝑ Eʒech.pꝛioꝛes pr̃es ↄiu⸗
gijs vte bãt᷑ filios ꝓcreabãt ſubas poſſidebant curis rei fa
miliaꝛis intẽdebãt.pᷣdicatoꝛes aũt ſctcos JOſaias ꝓphetie iã
ſpũ pᷣuidẽs ſubas deſerẽ:nihil in tra q̃rere nihil poſſidere:
nõ eos velut hoĩes ꝑ terrã ambulãtes: pſᷣ vt nubes volãtes
nouerat. qui ſunt iſti qui vt nubes volãt YFſa.lx.¶ Pꝛete.
Hieꝛo.in epła ad iulianũ.Si vis ꝑfectꝰeſſe vade ingꝗt ⁊ vẽ
de nõ partẽ ſube:ſed vniuerſa q̃ poſſides.⁊ da pauꝑibo:nõ
amicis nõ ↄſanguineis nõ ꝓpinquis non vxoꝛi nõ liberis.
plus aliquid addã nihil tibi ob metũ inopie reſuab.ne cũ
anania damneris ⁊ ʒaphira.⁊ da cũcta pauꝑibo. Pꝛet.
Cꝛib.ſᷣmõd.xviij.ſuꝑ epla ad Heb.Qemo cauſet᷑ de pauꝑ
tate tanqᷓ; cauſa ſit multoꝝ maloꝝ.neq; obloquat᷑ xrpᷣo qui

ꝓfectõeʒ illã dixit. Si vis ꝑfectꝰeſſe ⁊c.hec em̃ ipſe ⁊ ðᷣbis

dixit ⁊ oꝑibo oñdit et per diſcipulos ſuos docuit.i Pꝛete ·

7

—

Señ.in quadã eplła.bꝛeuẽ tibi ſoꝛmulã dabo qua te meti⸗
aris qua ꝑfectꝰi te eſſe ſentias.tũc te habebis inimicũ in
telliges infeliciſſimos rirlreol⸗ Cõtra.Ecæci.xxvij.pt
inopiã multi teliqrũt.ᷣ nibil qð eſt via ducẽs in culpã ſpe
ctat ad ꝑfectõeʒ euãgelicã ⁊c.¶ Pꝛet.Ecẽci.vij.vtilioꝛ ẽ ſa
pientia cũctis diuitijs.glo.qᷓ ſola.ſᷣ diuitie ñ faciũt homi⸗
nem ꝑfectũ:ꝗ multominꝰnec pauꝑtas? indigẽtia.¶¶ Pꝛe.
ꝓuerõ.xxx.mẽdicitatẽ ⁊ diuitias ne dederis mihi ſ̊ tribue
tãtũ victui meo neceſſaria.ſ̊ nihil facit ad ꝑfectõeʒ euãge⸗
licã qð ſapiẽs ſapiẽter recuſat.& ⁊c.¶ Pꝛe.vᷣbo pᷣdicto ſub
iũgit᷑ ne foꝛte ſaciatꝰalliciar ad negãdu drũ ⁊ dicã ꝗs ẽ do⸗
minꝰ:⁊ egeſtate ↄpulſus furer ⁊ ꝑiurẽ nomẽ dei mei. Glo.
ne copia vel inopia trãſeũtiũ reꝝ in obliuionẽ decidã eter⸗
noꝝ. inopia facit obliuiſci etna. ¶ Rñſio. ꝙ deo relin
quere ⁊ ſequi xpᷣm in pauptate ꝑfectonis ẽ.qð aſtruit ipſa
veritas ſcʒ xpᷣc ↄuerſatõe ⁊ doctrina:amicoꝝ ⁊ ꝓpinqͥꝝ vo
catõe:⁊.ꝓ:niſſiõe:⁊ remũeratõe.Cõuerſatõne in pauꝑtate
artiſſima vità inchoãdo:ↄtinuãdo. vt merito de eo intelli⸗
gat᷑ qd dꝛ.pauꝑ ſuʒ ego ⁊ in laboꝛibo a iuuẽtute mea.Per
boc eĩ ꝙ dĩc ſuʒ:notat᷑ imutabilitas ſiue pauꝑtatis ↄtinu⸗
atio. DSoctrina pauꝑtatis ꝑfectõeʒ aſtruendo MMath. xix.
Amẽ dico vobis ꝗꝙ vos ꝗ religſtis ⁊c̃.q̃ quadã ↄgruẽtia de
bet᷑ pauꝑibo volũtarijs ꝗ in vita iſta vt pauꝑi xpᷣo ſe cõfoꝛ⸗
mãt ſe deiciũt Gꝛeg.ĩ moꝛał.Quiſꝗs ſtimulo dinini amo⸗
ris excitatꝰ hic poſſeſſa reliquit.in iudico ꝓculdubio cul⸗
men iudiciarie ptᷣatis obtinebit. ſilꝛ remũeratio regni ad
qð electi ſunt.pauꝑes elegit deꝰin h̊ mũdo.diuites in fide

heredes regni ⁊c. Hoc ̊ ſidelit ⁊ infallibilit tenẽdũ ẽ.qð

tot modis ptʒ ab ipᷣa veritate ↄpꝛobatũ.vñ rõnes inducte
ad hãc ꝑtẽ ſunt tã firmit᷑ tenẽde q; fidelit aſtruende.⸗. Ad
illud qð pᷣmo inducit᷑ ꝓ alia ꝑte.ſcʒ ꝙ t inopiam multi
deliquerũt ⁊c. ptʒ rñſio ꝑ diſtinctõeʒ inopie poſitã in pᷣce⸗
denti ꝓbleumate. Criſ.ᷣmõe.rxviij.ſub epła ad Heb.diui
tie delicie glia cũcta hec carnis ſunt ⁊ amoꝛ coꝛpoꝝ.nõ igi
tur amemꝰamplioꝛa:ſ̊ pauꝑtatẽ ſemꝑ ſectemur ſummũ et

magnũ bonũ ẽ.q¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ vtilioꝛ ẽ ſapientia

cũ diuitijs q; ſola ⁊c̃. põt dici ꝙ hoc veꝝ eſt inqtuʒ diuitie
ſunt ↄplemẽta neceſſitatis egenoꝝ.vñ glo.bonũ ẽ neceſſa⸗
ria indigẽti tribuere.hec aũt faciũt diuitie erogate pauꝑi⸗
bus.vñ quo ad h̊ ſignãter dic vtilioꝛ. nec tñ ſequit᷑ ꝙ ſim⸗
plicit᷑ ꝑfectioꝛ.vñ nõ om̃e qð ẽ ad aliꝗd vtiliꝰ ſimpłꝛ eſi ꝑ⸗
fectius.exemplũ ptzʒ in actiua ⁊ ↄtẽplatiua.Actiua eĩ quo
ad aligd eſt vtilioꝛ:tñ ſimpłꝛ ↄtẽplatiua ꝑfectioꝛ. 4¶. Ad il⸗
lud qð obijcit᷑.ꝙ diuitie nõ faciũt beatũ.ꝗ̊ multoſoꝛtiꝰnec
auꝑtas.Dicẽduzʒ ꝙ bene ſequit᷑ de pauꝑtate inuolũtaria
ed nõ volũtaria.volũtaria eĩ pauꝑtas btos facit. Auguſ.
ſuꝑ cano. Jacobᷣ.felicitas magna xpᷣianoꝝ ꝗbo datũ eſt vt
pauꝑtatẽ faciãt pᷣciũ regni celoꝝ. Derñ. Regie ptatis eſt
brẽificare ꝓ volũtate amicos. vide qᷓ; magne dignitatis fa⸗
cta pauꝑtas ſit.vt nõ mõ patrociniũ ipᷣa ſibi non q̃rat:ſᷣ ⁊
ferat indigẽtibo.Ex h̊ ptʒ ꝙ pauꝑtas volũtaria de qͥ loqui
mur h̊ bonos facit.i Ad aliud ſcʒ mendicitatẽ ⁊ diuitias
ne dederis mihi ⁊c.ptzʒ rñſio ex dictis.qꝛ ſapiẽs petit ꝙ nõ
arciat᷑ pauꝑtate q ex nimia egeſtate ↄpellat eũ ad furtũ et
ꝑiuriũ.vt ptʒ ex lra ſequẽti.vt aũt ex dictis patz talis nõ ẽ
in volũtaria pauꝑtate iñ q̃ ẽ magna ſufficiẽtia.vt em̃ dicit
Herñ.Sola pauꝑtas ſufficiẽtiã mĩſtrat.vñ ⁊ dĩc Jo.Cri
ſo.ĩ ᷣmõe.xviij.ad Hebᷣ.Nihil opulẽtiꝰ eo ꝗ pauꝑtatẽ ſpõ
te diligit ⁊ cũ alacritate ſuſcipit.Crivᷣ.etiã ſoluit hãc obie
ctionẽ mõe.viij.ad Heb.vbi int alia dic. In veteri teſta⸗
mẽto multa rõ diuitiaꝝ habebat᷑.pauꝑtatis plurimꝰ erat
ↄtẽptꝰ:vbi hec ꝗdẽ maledictũ erat.illð bñdictõ.ſᷣ̊ nũc neq̃⸗
q itaẽ.ſ̊ ſi vis audire pauꝑtatis pᷣdicamẽta:ipᷣam ꝓfeſſus
eſt xpᷣ.⁊ dixit. iliꝰ aũt hois nõ hʒ vbi caput ſuũ reclinet.
Et iteꝝ diſcipulis dicebat.Qolite poſſidẽ aux neq; argen
tũ neq; duas tunicas. Ex dictis ptzʒ rñſio ad glo.q dicit
Ne copia vel inopia trãſeũtiũ reꝝ ĩ obliuionẽ decida et᷑no
rũ.qꝛ pauptas volũtaria exrtmiar cupiditatẽ:ꝛ ſpm̃ ad ↄtẽ
plãda celeſtia erigit.nullꝰaũt ſpũs magis ẽ ad celeſtia ↄtẽ
plãda idoneꝰqᷓ ille ꝗẽ oĩno exoneratꝰa tꝑalibo.cuiꝰtheſau
rus in celo ẽ. Yoh.Criſ.ſᷣmone.xviij.ad Heb.pauꝑtatem

arriꝑe bonũ eſt.pauꝑtas eſt adiutrix quedã in via q̃ dncit
ad celũ vnctio athletica:exercitatõ quedã magna:⁊ admi
rabilis poꝛtꝰ trãquillꝰ. Señ.in epła.Si vis vacare aĩo vt
pauꝑ ſis:opoꝛtet vt pauꝑi ſiłis ſis.

¶ Articulus ſecũdus

Onſequẽter q̃rit᷑ vtꝝ ſit actꝰ ꝑfectõis relinq̃re
oĩa ĩ ꝓpꝛio ⁊ in cõi.ꝙ ſic:videt᷑.ex młtis pᷣtactis
marxrie ptʒz ꝙ oĩa relinq̃re ẽ opꝰ ꝑfectõnis.Ex HG
põt argui. Si oĩa relinq̃re ẽ opꝰ ꝑfectõis ⁊ hmõi pauꝑtas
ſtatũ inducit ꝑfectõis:multofoꝛtiꝰoĩa relinq̃re ĩ ꝓpꝛio ⁊ in

.dↄpmũi.qAd idẽ facit.qꝛ hmõi pauꝑtas magis ↄfoꝛmat bo

minẽ pauꝑtati xp̃i ⁊ eũ magis reddit acceptũ xpᷣo.¶ Pꝛe.
aug.ad paulinũ diffiniẽs veꝝ ↄtẽptoꝛẽ mði.reuera inquit
oĩa ↄtẽuit ꝗ nõ ſolũ quãtũ habuit. ᷣ etiã quãtũ potuit hr̃e
7 noluit.pòt aũt ↄtẽnere intãtũ:ꝙ nihil habeat ĩ ꝓpꝛio vłĩ
ↄmũi.ꝗᷓ talis ẽ verꝰm di ↄtẽptoꝛ. Pꝛet. Herñ.ad heinri⸗
cũ ſenoneñ.archiepᷣm. Felix ꝗ nihil ſibi retẽtat ex oĩbo.nõ
hʒ fou vt vulpes:ñ vt volucres nidũ:nõ loculos quõ iu:
das.no domos ſicẽ nec maria ĩ diuerſoꝛio.imitatꝰ ꝓfecto il
lũ ꝗ nõ habebat vbi r̃clinaret caput.ſ̊ ꝗ imitat᷑ xpᷣm oĩa re
linquẽdo ꝗ oĩa ꝓꝛſus religt ꝑfectꝰẽ.vt ex dictis ptʒ.ſᷣ G̊ po
tiſũme facit ꝗ nihil ſibi neq; ĩ ↄmũi neq; ĩ puato retinet.q

⁊c̃.q¶ Pꝛet.duplex ẽ ciuitas.dei ſcʒ ⁊ dyaboli.hieꝛlm ⁊ ba

bilon. q̃ᷓ opoſitões hñta in ſeipᷣis ⁊ in ſuis fundamẽtis.ſᷣ
fundamẽtũ ciuitatis babilõis vt dĩc aug.ẽ cupiditas:eꝛgo
quãto ꝗs recedit a cupiditate tãto magis accedit ad ciuita
tẽ dei.ſ̊ pauꝑtas in q̃ ꝗs nihil habʒ nec ĩ ↄmũi nec in ſpali
7 pꝛoꝛſus omnib renuciatis tam affectu qᷓ effectu: eſt que
marime elongat ab auaricia:ergo ⁊c̃.¶¶ Pꝛet.diuitie ſunt
incendiũ cupiditatis qꝛ difficile eſt eas hbabẽ ⁊ non amare
Sed quãto plus quis elongat ſe ab incẽdio peccati: tanto
ꝑfectiꝰ a git.hoc aũt fit renuciatis omnibo in ꝓpꝛio ⁊ in cõ
muni.ergo ⁊c.q Pꝛet.triplex ẽ ↄſiliũ.pauꝑtatis:obedien⸗
tie:caſtitatis.ſ̊ quato quis generaliꝰa vniuerſaliꝰ obedit:
tãto ꝑfectiꝰagit.Siłꝛ de ↄſilio pauꝑtatis. pari rõne ð cõ
ſilio caſtitatis. Si dicas ꝙ nõ eſt ſiłe.qꝛ diuitie ſunt de ne⸗
ceſſitate vite.hoc nihil ẽ:cũ multi qui nihil habẽt ꝓꝛſus vi
uere poſſunt.¶¶ Pꝛet.ꝑfectioꝛ ẽ pauꝑtas quã ꝑfectioꝛ comi
tatur obediẽtia.Sʒ qui hñt/ꝓpꝛiũ in ↄmũi:ab illo ꝑ obedi⸗
entiã nõ pñt excludi niſi rõne pcti.qui aũt nihil ꝓꝛſus hñt

obedire tenẽt᷑ vbiq; terraꝝ.Si ꝗ̊ᷓ ꝑfectõ euãgelica marime

ↄſiſtit in ꝑfectõe obediẽtie.̊ᷓ vniuerſalit abrenũciare oĩbo
facit ad ꝑfectõeʒ euãgelicã. ¶ Pꝛet. ↄtẽpt pᷣſentiũ ẽ lauda⸗
bilis. hec ẽ ꝑ ſe vera.ꝗ̊ maioꝛ magis ⁊ maxĩa maxie lauda
bilis.ſ̊ hoc maxie fit tã in ꝓpꝛio ꝙᷓ in ↄmũi oĩbo renũciãdo
⁊c̃.¶ Pꝛet.pauꝑtas alta ẽ laudabilis. altiſſima q eſt p
pꝛietatẽ nõ habẽ in ↄmũi vel in ſpãli ẽ laudabilioꝛ ſiue po⸗
tius laudabiliſſima ⁊c.q Pꝛet.tãto via rectioꝛ.quãto eiꝰ
mediũ ↄfoꝛmiꝰẽ extremis.vᷣ ſũma pauꝑtas ẽ tã in initio vi
te qᷓ in termio.q̊ ſi in medio oĩa abdicut᷑ rectiſſima via ꝓ⸗
cedit᷑. Sʒ quãto via rectioꝛ tàto ꝑfectioꝛ:̊ ⁊c᷑. Gꝛeg.ĩ mo⸗
rał.li.xiij. Sũt nonulli iuſtoꝝ ꝗ ad ↄpꝛehẽdendũ culmẽ ꝑ⸗
fectõis accincti.dũ altioꝛa interiꝰ aꝓpetũt:exteriꝰ cũcta de⸗
relinquũt.ſ̊ exterioꝛa cũcta relinqre fit maxie renũciando
tꝑalibo tã in ꝓpꝛio qᷓ; ĩ ↄmũi.̊ ⁊c.¶ Pꝛet. Gꝛeg.li.iij· dya⸗
logoꝝ loꝗt᷑ de Iaac monacho ⁊ abbate.Cũ bto Iſaac cꝛe
bꝛo diſcipuli hũilit inuerẽt.vt ꝓ vſu monaſterij poſſeſſio⸗
nes q̃ offerebant᷑ acciꝑet.ille ſollicitꝰſue pauꝑtatis cuſtos
foꝛtẽ ſnĩaʒ tenebat dicẽs.monachꝰꝗ ĩ terra poſſeſſionẽ q̃rit
monachꝰnõ eſt.ſic qui pe metuebat pauꝑtatis ſue ſecuri⸗
tatem ꝑdere:ſicut diuites ſolẽt diuitias cuſtodire.hec gre⸗
go. Cũ in terra poſſeſſionẽ q̃rere monachi veri nõ ſint:ptʒ
ꝙ poſſeſſionẽ renũciare tã ĩ ꝓpꝛio qᷓ; ĩ ↄmũi ad ꝑfectõʒ facit
¶ Pꝛet. beatꝰ Hieꝛo.ↄmẽdẽs ſctm hylarionẽ abbatẽ ait.re
uerſus bylarion cũ ꝗbuſdã monachis ad patriã ꝑẽtibo iã
defũctis.ꝑtẽ ſube fratꝛibo ꝑtẽ pauꝑibo largitꝰeſt. nibil ſibi
oĩno reſeruãs.erat aũt ãnoꝝ quindecim.ſic nudꝰ ⁊ amotꝰ
in xpᷣo ſollicitudinẽ ĩgreſſus ẽ.hec Hieꝛo. ↄmẽdat᷑ ꝗ̊ ꝙ nec
in ꝓpꝛio nec in ↄmũi aliꝗd retinuit.hec ̊ vere ꝑfectõnis?.

— †
— — 0 =2⸗ -rrrrrTcaoa

—

— —b,, —

0

n07
N
nco
y
cce
ſo⸗
ſos
jri
uri⸗
e
eit
Je
i⸗
bi
r
ſee
gi.

V rz,

Meſtio

¶ Pꝛet. Hieꝛo.ad pãmachiũ. Si vis ꝑfectꝰ eẽ nõ tibi ĩpo⸗
nitur neceſſitas vt volũtas pᷣmiũ ↄſequat᷑.ſi &̊ vis ꝑfectꝰeẽ
⁊ deſideras eẽ qð ꝓphete qð apli qð xpᷣe:vende nõ ꝑtẽ ſube
ne timoꝛ penurie infidelitatis occaſio ſit:⁊ cũ anania ⁊ 3a
phira ꝑeas.ſ̊ vniuerſa q poſſides cũq; vendideris da pau
peribo.hec Hieꝛo.q̊ min?timẽt perire ꝗ nec in ꝓpꝛio nec in
ↄmũi aliꝗd retinẽt:qᷓ ꝗ in ↄmũi retinẽt. ta ſic qꝙ; ſic tꝑalibo
renũciare maioꝛis ondit᷑ ꝑfectõis eẽ. ¶ Cotra. Act.xx. be
atiꝰmagis ẽ dare ꝙᷓ acciꝑe.ꝗ &̊ ponit le ĩ neceſſitate accipi
ẽdi ⁊ pᷣuat ſe ptate dãdi:puat ſe eo qð beatiꝰ ẽ:ita vt videt᷑
eo qð ẽ ꝑfectõi viciniꝰ.̊ aũt nõ ẽ ↄſonũ ambulãti in via ꝑ⸗
fectõis.¶. Pꝛet.oĩbo renũciare mõ pᷣdicto duplicẽ videt᷑ in
ferre iniuriã pauꝑibo.vnã eximẽdo ſibi pt̃atẽ bnfaciẽdi cũ
eiſdem poſſet bnfacere ꝑ elemoſinaꝝ largitõeʒ:alteram qᷓ

in diſpendiũ paupeꝝ ⁊ maxie debiliũ ⁊ infirmoꝝ ſurripit

elemoſinã que eildem debetur. quibo qñq; ſubtrabit᷑ eo ꝙ
multotiẽs ſic renũciantid impẽdit᷑huic ↄſonũ eſt qð dici
tur. j.q· ij. ſiquis.i 2õ inquit dicere quale pctm faciunt qui
cibos paupeꝝ pᷣſumẽdo ſuſcipiũt qui eccłiaʒ quã iuuare 8
ꝓpꝛijs facultatibo debuerant: ſuis expẽſis inſuꝑ grauant.
¶ Pꝛet. temptatõ dei ꝓpꝛijſſime ẽ.vitã aſſumeꝛe in qua tota
cura deo ↄmittit᷑ ſine om̃ bũana ꝓuidẽtia.qð faciunt oĩa
relinquẽtes in ꝓpꝛio ⁊ in ↄmũi.qꝛ dũ ſuꝑeſt hũanũ ↄſilium
oĩno ↄfugere ad diuinũ:eſt temptare deũ.¶ Pꝛet.mendici
tas nõ eſt ꝑſe te eligẽdis.⁊ ꝓpter h̊ dĩc glo. aug.ij. Theſſ.
vlt. Qui nõ vult oꝑari ⁊c̃. Aplus vult pᷣuos dei laboꝛare
vt nõ ↄpellant᷑ egeſlate neceſſaria petẽ. hoc ẽ mẽdicare qð
ſi eẽt ꝑ ſe de eligẽdis:nõ neceſſe eẽt laboꝛare ad eiuſdẽ eua
cuatõeʒ.nũc aũt poſtqᷓ; opoꝛtet ei occurrẽ manualẽ oꝑa⸗
tionẽ:nõ erit ꝑ ſe de eligẽdis.q̃re qui eã ꝑſe eligit ſine ma⸗
nuali oꝑatõe:male videt᷑ agere ⁊ ↄtras ſnĩas apli ⁊ augu.
4l Pꝛet.Luẽc.vj.ꝑfectꝰoĩs erit ſi ſit ſicut mgr̃ eꝰ. Sed ypᷣc
loculos habuit.vt patʒ Johʒ.xij.vbi dicit᷑ ꝙ iudas loculos
ferebat. pꝛietatẽ nolle habere in ↄmũi nõ videt᷑ eẽ ꝑfectõ
ſed potiꝰ ſuꝑſtitio:ĩ qua diſcipulꝰvidet᷑ ſe pferre magiſtro.
Si dicas ꝙ loculos habuit ꝓ alijs.Contra.aug.dicit et
habet᷑.xij.q.j.habebat dñs locuios a fidelibo oblata cõſer
uans: ⁊ ſuoꝝ neceſſitatibo ⁊ alijs indigentibo tribuebat.
4¶ Pꝛet. nõne apli habebãt poſſeſſiões ð quibo dicit᷑.ij.Co
rin.vj.Tãqᷓ; nihil habẽtes ⁊ oĩa poſſidẽtes.nota ꝙ nõ di⸗
citur nihil habẽtes ſ̊ tãqᷓ; nihil.⁊ Act᷑.iij.quotqͥt poſſeſſo⸗
res agroꝝ aut domoꝝ erãt vẽdẽtes:offerebãt pᷣcia ⁊ pone⸗
bant añ pedes apłoꝝ.¶ Pꝛet.gr̃a eſt ꝑfectõ nature ⁊ głia
gẽe. vnde nihil aliud ẽ głia ꝙᷓ gra ꝑfecta.Sitłꝛ ſtatꝰeſt ꝑfe⸗
ctio ſtatus.vnde ſtatꝰgłie eſt ꝑfectõ ſtatꝰgre.vnde ſtatꝰgr̃e
reddit hoĩeʒ deifoꝛmioꝛẽ qᷓ; ſtatꝰ głie.ſed vt habet᷑ a Hoe⸗
cio. Felicitas eſt ſtatꝰoim bonoꝝ aggꝛegatõne ꝑfectus.qð
abſq; dubio veꝝ eſt de felicitate glie. cõditio q̊ ſiatꝰ glie eſt
ſufficiẽtia ſine aliquo defectu.ab hac aũt ſufficiẽtia ſumme
relegata eſi pauꝑtas que ẽ in omi abiectõe tam in ſpeciali
ꝙ̃ in ↄmuni ⁊ plus ꝗᷓ ſtatus abũdantie in diuitijs.ᷓ videt᷑
ꝙ üla nõ eſt eligibilis nec apetibilis:ſᷣ potiꝰſtatꝰ poſſidẽ⸗
tium. ¶Rñſio.oĩa relinq̃re tam in ꝓpꝛio qᷓ; in ↄmũi ẽ euã⸗
gelice pfectõis.nõ ſolũ ſufficiẽtis:verũetiã abũdantis tan
ꝙ ꝑfectõis euãgelice ↄſiliũ pᷣncipale:⁊ pᷣncipiũ fundamẽta
le:⁊ fundamẽtũ ſublime.pᷣmũ ſuadet natura.ſcõm ſcriptu
ra.tercium gr̃a.Conſiliũ pᷣncipale põt dici quo ad hoc.qꝛ
viam pᷣbet ad alia.iſã abũdans pauꝑtas diſponit ad caꝛ
nis moꝛtificatõeʒ ⁊ volũtatis ꝓpꝛie renũciationẽ. cũ nihil
ſibi determĩet nec domũ nec locũ nec aliquã rem. Ad ipᷣaʒ
aũt pauꝑtatẽ viazʒ ſpãliter facit ip̃a natura: ſine inſtituta
ſiue lapſa.nã homo nudꝰfoꝛmatꝰ.⁊ ſi in ſtatu illo ſtetiſſet:
nihil ſibi pꝛoꝛſus aꝑpꝛopꝛiaſſet. homo vᷣo nudꝰ naſcit᷑. nu⸗
dus moꝛit᷑.⁊ ideo hec eſt rectiſſima via vt ab extremis non
xclinãs.quãtũ põt natura pati pauꝑ ⁊ nudꝰincedat.⁊ h̊ ẽ
qð dicit᷑.j.Lhi.vj.QAhil intulimꝰin hũc mũdũ. haut du⸗
biũ qꝛ nec auferre ꝗð poſſumꝰ.⁊ ex h̊ ↄcludit hñtes alimẽ⸗
tũ ⁊ quibo tegamur his ↄtẽti ſumꝰ.hoc aũt nihil artius vł
pauꝑius qᷓ ſimplici victu ⁊ oꝑimẽto eſſe ↄtentũ.qð nature
documẽto docet apłus tãqᷓ; bonũ ⁊ ꝑfectũ.i Eſt etiã pꝛinci⸗
pium fundamẽtale.Lex em̃ vetus differt a noua in boc.ꝗ

Cvj.

illætimoꝛẽ hec vᷣo amoꝛẽ inducit.illa tꝑalia ꝑmittit.hec tẽ
poꝛalia ↄtemnere docet.Si igit᷑ fundamẽtũ ꝑfectõnis veri
tatis dei pᷣncipalit ↄſiſtit in caritate.⁊ illa potiſſi me ẽ ꝑfe
cta quãdo ois excludit᷑ cupiditas:q;ꝛ venenuʒ caritdtis eſt
cupiditashãc aũt cupiditatẽ oĩno foꝛas mittit ꝗ oĩno relĩ
quit oĩa re ⁊ volũtate.ſicut radix oim maloꝝ ẽ cupiditas:
ſic radix ẽ ⁊ pᷣncipiũ ꝑfectõis altiſſima pauꝑtas.Vñ aug.
in li.lxxxiij.qſtionũ.caritatis venenũ eſt ſpes adipiſcẽdoꝝ
aut retinẽdoꝝ tꝑaliũ.nutrimẽtuʒ eiꝰin initio cupiditatis:
ꝑfectõ nulla cupiditas.ſignũ ꝓfectꝰeiꝰẽ in initio timoꝛis:
ſignũ ꝑfectõis ẽ nullꝰtimoꝛ.qꝛ radix eſt oim maloꝝ cupidi
tas:⁊ ꝑfecta caritas foꝛas mittit timoꝛẽ. Illa igit᷑ paupeꝛ
tas ẽ ꝑfectiſſima q̃ oino cupiditatẽ extmĩat.¶ Eſt nibilo⸗
minꝰfũdamẽtũ ſublime.qꝛ cũ duplex ſit vita ad quã diſpo
nit pauꝑtas.actiua ⁊ ↄtẽplatiua.actiua teoꝛſuʒ droꝛdinat
ſed ↄtẽplatiua ſurſuʒ erigit in celũ.nullꝰaũt ſpũs magis ẽ
idoneꝰad hoc qᷓ ille ꝗ ẽ exoneratꝰ aob om̃i onere tꝑaliũ.⁊ ꝗ
theſaurũ ſuũ totũ habet in celo.⁊ cuiꝰregnũ nõ eſt de h̊ mũ
do.qui nõ habet bic manentẽ ciuitatẽ ſed futurã inꝗrit.ta
lis aũt eſt qui oꝛẽbo terrenis ꝑfecte abrenũciauit.⁊ ideo ta⸗
lis iam fundamẽtũ ſui edificij collocatũ habet in celis.vñ
aug.in li.de agone xpᷣiano.cũ cognitõ ⁊ actio beatũ faciũt
hoĩeʒ.ſicut in cognitõe cauẽdus ẽ erroꝛ:ſic in actõe cauen
da ẽ nequicia.Errat aũt ſi ꝗs putat ſe veritatẽ cognoſcere
cũ adbuc nequit᷑ viuat:neꝗcia aũt eſt mũdũ iſtũ diligere ⁊
ea q̃ naſcũt᷑ ⁊ trãſeũt ꝓ magno habẽ:⁊ ea ↄcupiſcẽ ⁊ ꝓ his
laboꝛare vt acꝗrat:⁊ letaꝛi cũ abũdaueꝛĩt.⁊ timẽ ne ꝑeant
ↄtriſtari cũ pereũt.ille igit᷑ potiſſime idoneꝰẽ ad ↄtritio/
nem ſublimiũ ꝗ ſic ẽ fundatꝰ:⁊ qui eſt ꝑfectꝰↄtemptoꝛ oĩm
illoꝝ.talis eſt qui totũ cogitatũ ſuũ iactat in dño.⁊ omnẽ
ſollicitudinẽ ꝓijcit in eũ qui nullã habʒ ꝓꝛſus poſſeſſionẽ.
Eſt igit᷑ ꝑfectõis xpᷣiane ꝓ xpᷣo nihil ꝓꝛſus poſſidere ĩ mũ
do. nec in ↄmũi nec in ꝓpꝛio.ideo dñs expᷣſſiue h̊ cõtulit:et
in ſemetipᷣo exemplũ expᷣſſiue oñdit.ideo ſpũſſanctꝰ ĩ ſctis
hoc multiptꝛ ꝑſuaſit. am bmõi arduiſſimã pauꝑtatẽ.ſi⸗
cut tactũ eſt ꝑĩuadet natura ſcriptura 2 gr̃a. ꝑſuadet dñs
ihs xpᷣc ↄuerſando inſtruẽdo inſpirãdo.Quis em̃ ſpũs ali
us quã dei facit hoĩeʒ ↄtemnẽ pᷣſentia ⁊ amare celeſſia hoc
nõ facit ſpũs dy abolicꝰnec mũdanꝰnec ꝓpꝛiꝰ:cuʒ ſemꝑ in⸗/
clinet ad bonũ pᷣuatũ. Hoc igit᷑ facit ſpuſſanctꝰ.⁊ binc eſt
ꝙ; ſpũſancto dictãte iſtũ modũ viuẽdi ſũmꝰpõtifex appꝛoba
uit. ſicut dic decretalis de exceſſibo platoꝝ.iQimis pꝛaua.
ꝙ regulã ⁊ oꝛdinẽ fratꝝ pᷣdicatoꝝ ⁊ mĩoꝝ ſedes aplica no/
ſcitur appꝛobaſſe. hbuic ↄtrariũ nulli ꝓꝛſus licet ſentire.qſi
tales videãt᷑ ſtulte agere:ꝑiculis ſe exponẽ: ⁊ deũ tempta⸗
re. am ↄtra tales dicit᷑ in fine regule bti franciſci.in qua
pauꝑtas hmõi ↄfirmat᷑. QAulli ̊ᷣ hoĩm oĩno liceat hanc pa
ginã nr̃e ↄfirmatõis infringẽ:vł ei auſu temerario ↄtraire
ↄtra etiã tales dicit aug. in tractatu de elemoſina. helyas
in ſolitudine coꝛuis miſtrãtibo paſeit᷑:⁊ daniel ĩ lacu ad le
onum p̃daʒ iuſſu regis incluſo pꝛãdiũ diuinitꝰ appoꝛtat᷑.et
tu metuis ne bñ oꝑâti ⁊ dñm metuẽti deſit alimẽtũ:cũ ipᷣe
in euãgelio ad expꝛobꝛatõeʒ eoꝝ qͥꝝ mẽs dubia ⁊ fides ꝑ⸗
na ↄteſtet᷑⁊ dicat.Aſpicite volatilia celi qm̃ ñ ſemiant ne⸗
qʒ metũt neq; ↄgregãt ĩ hoꝛrea ⁊ pr veſter celeſtis paſcit il⸗
la.nõne vos pluris eſtis his ⁊ volucribo alimẽta diuꝛna p⸗
ſtant᷑.⁊ quibo nullꝰidẽ rei ſenſus ẽ:nec potꝰnec cibo deeſt.
tu xpᷣiano tu xp̃i ſeruo.tu bonis oꝑibo dedito.tu dno ſuo
caro aliqd exiſtimas defutuꝝ? an putas qui xpᷣm paſcit:a
xpᷣo ipe nõ paſcit᷑: an ei terrena drerũt quibo celeſtia ⁊ di⸗
uina tribuũt᷑. vñ bec incredula cogitatõ: vñ impia ⁊ ſacri⸗
lega iſla meditatõ: ꝗx facit in domo dei ꝑſidũ peciꝰ:quid
qui xpᷣo nõ credit aſpellat᷑ 2 dicit᷑ xpianꝰꝛ? phariſei tibi ma
ↄgruit nomẽ. ã cũ in euãgelio de elemolinis diſputaret
vt nobis amicos de terrenis lucris oꝑatõe ꝓuida facere⸗
mus.ꝗ nos poſtmodũ in etna tabnacła ſuſciperẽt: fidelit
2 ſalubꝛit᷑ amonet.addidit pᷣmo hec ſcriptura dicẽs. audie
bat hec oi pharilſeiꝗ erãt auari ⁊ deridebãt eũ.q̃les nunc

in eccłia quoſdã videmꝰ:quoꝝ pᷣcluſe aures ⁊ coꝛda ceca⸗

ta nullũ ð ſpũalibo ac ſalutaribo monitis lumẽ admittũt.
de ꝗbo admirari nõ oꝑtʒ ꝙꝙ ↄtemnũt in talibo ſeruos.qn a

⁹ —
ſ△
△
ſ△
ſ△
△
ı
△
●
.α
ſ●
●
☚
— $
D
△
—
₰
.
△
△
—
—

talibo ipᷣm dñm videamꝰeſſe ↄtẽptũ.q. Ex his apbaret eui⸗
Anter ꝙ oĩno oĩbo vniuerſalit abrenũciare ꝓ xpᷣo culpã⸗
dũ nõ eſt:ᷣ potiꝰlaudãdum tãqᷓ; culmẽ ꝑfectõis euãgelice.
vñ rõnes exẽpla auẽtes ↄcedẽde ſunt ad iſlã ꝑtẽ:ad quam
ſufficiẽtiſſime aſiruẽdaʒ vna ſola auẽtas ex oꝛe vpᷣi ↄſulen
tes dimittẽ oĩa eſſet ſufficiẽtiſſima.etiã ſi multa gloſaꝝ ex
poſitoꝝ doctoꝝ viderẽt eſſe ↄtraria. Ait em̃ aug.ad pauli
nũ de vidẽdo deo ſic. attẽde q̃? in eis ipᷣi ꝗbo nõ viſis acco
modas fidẽ. ipᷣa teſtium pondera diſcernẽda ſunt. nec em
mihi ſic credis quẽadmodũ ambꝛo.aut ambolo nobᷣ equa
lance putas eẽ credẽdũ.nũꝗd euãgelio nos vllo mõ com ꝑa
bis: an ſcripta nr̃a ſcripturis canonicis coeq̃bis. ꝓfecto
ſi recte in indicãdo ſapis:longe nos infra vides ab illa au
ctoꝛitate diſtare.⁊ me qdẽ longiꝰ.⁊ vterq; ñm quãtũ licet
credis:vtrãq; illi excellẽtie neqqᷓ ↄoparas.igit᷑ qm̃ diuĩa au
ctoꝛitas ſic expᷣſſe dĩc oĩa dimitiẽda eiꝗ vult ad ꝑfectõʒ cõ⸗
tæſcẽdẽ euãgelicã:nimirũ ẽ qð veꝝ illud ita certitudialiteꝛ
vbʒz teneri: ꝙ ei nõ poſſit ſine ꝑiculo fidei obuiari.4¶!. Ad
illud qð pᷣmo obijcit᷑ ꝑ illð Act.beatiꝰ magis ẽ dare ⁊c̃.
dicẽdũ ꝙ ꝑ illð nõ vult pᷣponẽ ſtatũ habẽtiũ ⁊ elemoſinas
largiẽtiũ ſtatu oĩa relinquẽtiũ.vñ glo.ibidẽ.nõ illis g reli⸗
ctis oĩbo ſecuti ſũt dũm diuites elemoſinarios pᷣponit vłᷣ h
dĩc ·qꝛ ꝗ dãt elemoſinas.magis accedũt ad bẽitudinẽ ̃ illi
qui accipiũt.ſᷣm aug.de oꝑe monachi ꝗ dic. magis illis 4
hoc faciũt ꝓdeſt q; illis erga qͥs faciũt.qꝛ dãti valẽt ad vi⸗
tam eternã:accipiẽti ad vitã coꝛꝑalẽ. nihilomninꝰqñq; acci
piẽs magis pᷣſtat dati qᷓ; ecõuerſo.vñ Hieꝛo.ſuꝑ pſalmũ.
exlv.ſuꝑ illud.dat eſcà eſuriẽtibo.¶Donachꝰꝗ nõ bʒ ↄfidẽ
ter accipiat.ꝗ hʒ eructãs ẽ nõ accipiet. Scis qꝛ eſuris ſcis
qꝛ nõ habes.maiꝰdas bñficiuʒ ſi accipias qð tribuit᷑ tibi.
Si aũt habes ⁊ nõ eſuris: nõ debes cibũ eſuriẽtiũ tollere
aut acciꝑe ſaturatꝰ.accipe qð in ventrẽ mittas:non qð in
ſacculũ.accipe tunicã q coꝛpꝰtegat:nõ q̃ archam impleat.
SPꝛe.notat᷑ comꝑatio int paupes laboꝛãtes vt alijs erogẽt
⁊ inter ipᷣos accipiẽs ab illis.vñ ſubdit᷑ in p̃dicta glo.illos
marie gloꝛificabit: qui cũctis q̃ poſſidẽt in ſemetipᷣis renũ
ciantes.nihilominꝰlaboꝛãt opando mam bo:vt habeãt vñ

tribuãt patiẽti neceſſitatẽ. hec glo. ꝛet. pᷣuare ſe prate dã

di ⁊ ſibi imponẽ neceſſitateʒ accipiẽdi.2 ſi nõ ſit laudabile
de ſe:tñ ex circũſtantia.Qaʒ puare ſe ſic vt liberiꝰiuinis
vacet᷑:vt exẽplũ mũdani ↄtemptꝰhoĩbo pᷣſtet᷑:pꝛiuare qꝗdẽ
ob maioꝛẽ xpᷣi aſſimulatõeʒ.ob maioꝛẽ euãgelij ↄpletionẽ
ob ardentioꝛẽ rp̃ᷣi dilectõeʒ.ob artioꝛẽ penitẽtie ꝑfectõem.
ob hurdvite ↄtemnẽde ⁊ alteriꝰvite appetẽde demöſtratõeʒ
ob diſtractõnis vitationẽ.ſpũalis quietis adeptionem.ob
has cauſas ſe hac ptᷣate pᷣuare laudabile ẽ: ⁊ laudabilius
iᷓ ptatem retinere.¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ oĩbo renũcia⸗
re mõ pᷣdicto duplicẽ videt᷑ inferre iniuriaʒ ⁊c. dicendũ ꝙ;
nõ iniuriat᷑ pauꝑibo qui pauꝑtatẽ elegit ⁊ ptate pᷣtacta ſe
pꝛiuat.qꝛ ſi ſic:iniuriatꝰtfuiſſet xpᷣ pauꝑibo ⁊ mater eius.
nihilominꝰ⁊ apli.ĩmo potiꝰ honoꝛat.pꝛimo qꝛ volũtarie
ſtatũ eoꝝ eligit 2 in hoc eis aſſimulat᷑.ſcdðo quia facto vel
exemplo ad ſuſtinẽdaʒ patiẽter inuitat. tercio quia ſtatuʒ
pauꝑtatis appetendũ ⁊ diligendũ eſſe tanqᷓ ꝑfectioꝛẽ mani
ſeſtat.¶ Qð aũt dictum eſi.tales iniuriatos eſſe pauꝑibo
quia ſurripiũt qð alijs diſtribui põt. ſimilit᷑ patʒ rñſio ex
eadem ratõe.nam ſi ſic eſſet:quilibet panꝑ iniuriaret᷑ alte
ri.nũc aũt hoc eſt firmuzʒ.quia nullꝰiniuriat᷑ alteri ſi acci⸗
pit. dum tñ ꝑ fraudẽ aut dolũ aut ꝑ aliquã viã inoꝛdinat
nõ ſurripit qdð alteri debet᷑. duoba em̃ vel tribo exiſtẽtibo ſi
equaliter aliquio eis debet᷑ ⁊ det᷑ vni:nõ eſt ꝗpter hoc iniu
riatum alteri. Ceteꝝ amplũ eſt eelariũ xp̃i vt oĩba ſuffici⸗
at pauꝑibo.potens eſt deꝰabundare facere omnẽ gratiaz.
ſicut aplus.ij. Coꝛin.ix. Glo. Ambꝛo. xij. Luẽ. iudecoꝝ ẽ
bomĩ curare de cibo vel velte: qui militat regno. nouit rex
quẽadmodũ familiã ſuazʒ paſcat:alat:veſtiat. Pꝛet. hmõi
paupꝑibo volũtarie mũdo renũciãtibo pcipue debẽt᷑ elemo⸗
ſine licut infra patebit. ꝓpter hoc nulli iniu riat᷑. ꝙ ſi de⸗
betur eis ex ſuꝑfluis alioꝝ eiſdem diſtribuat᷑. Qð autẽ
opponit᷑ de canone.intelligẽdũ eſt de illis qui ſua relinq̃re
nolũt:⁊ tñ ſumptibo ecclie ſuſtẽtari volũt.ſicut manifeſtũ

eſt ex añcedẽtibo ⁊ ↄſequẽtibo in titulo capituli.¶l Ad illð

qð obijcit᷑.ꝙ vitã aſſumẽ in q̃ tota cura deo ↄmittit᷑ eſt tem
ptatio dei ꝓpꝛie ⁊c.dicẽdũ ꝙ hoc nõ eſt veꝝ vt ex ſupᷣdictis
ptʒ quibo addẽdũ eſt ꝙ ſermo dñi hoc inſinuat Mathů.vj.
pꝛimũ querite regnuʒ dei ⁊ iuſticiã eiꝰ.⁊ hec oĩa adijcient᷑
vobis.⁊ ille etiã ſmo quo ſollicitudo tollit᷑. ¶lat᷑.vj. Qo⸗
lite ſolliciti eẽ dicẽtes. Quid mãducabimꝰ aut ꝗd bibemꝰ
aut quo operiemur.hec em̃ oĩa gẽtes inquirũt. Scit eĩ pr

veſter qꝛ his oĩbo indigetis.ia Fm ꝙ taͤgit glo. ꝓuiſa ſũt
hec a deo qui nouit q̃ ſunt neceſſaria in via.vñ ait ibidem.

dum patrẽ audis: ne dubites qui bonis filijs viſcera non
claudit. q; dat niſi inſidelitas auertat.⁊ ideo ſᷣm ꝙ dicit
alia glo. Dia ſunt filioꝝ.⁊ pt hoc etiã adijciũt non querẽ

tibo. quibo ſi ſubtrabãt᷑ ad ꝓbatõem eſt.ſi dant᷑ ad grarũ⸗

actionẽ.vñ glo. Pede ſuꝑ illud Luc.xij.nolite ſolliciti eſſe
aie veſtre quid mãducetis neq; coꝛꝑi vro qui veſciamĩ. ꝓ⸗
hibet ſollicitudinẽ victꝰ ⁊ veſtitꝰ.que etiã ſũt ad neceſſitatẽ
ſi em cura ẽ deo ð militibo ſuis:nõ eſt dubiũ qn ülis qui ex
pꝛopꝛiãt ſe ꝓ eo clemẽter ꝓuideat.uvñ Hieꝛo.ad paulinũ.
nõ halyt xpᷣe vñ ſuos alat pauꝑes:vñ in epła ad exuperã⸗
tiũ ꝑſuadẽs ad hmõi mũdũ beernbe ait. Imitare Yoſeph
paulinũ derelinque:⁊ iuſtꝰ ſequaris ſaluatoꝛẽ. ꝓijce ſarci
nã ſeculi.ne queras diuitias que cameloꝝ pᷣuitatib⸗ ↄpꝑãt᷑
nudꝰ leuis ad celũ euola.ne ĩpleas ſacculũ quẽ dñs eua⸗
cuare pᷣcepit.Si ꝗ̊ᷓ dignatio tua diues eſt: imple pᷣceptuzʒ.
vade oĩa vende ⁊ da pan ꝑibo. Si tenuis eſt:nõ debʒ que⸗
rere qð erogatura ẽ.qꝛ xpᷣe ꝓ volũtate oĩa in actum refert
quõ aũt inuitaret Hieꝛo. ad tantã pauptatẽ ſcʒ oĩm obie⸗
ctionẽ:niſi quia ſcimit xpᷣm ſuis ꝓuidere militibo. ꝓpt hoc
amonet.j.Pet᷑.v. Omnẽ ſollicitudinẽ coꝛꝑis⁊ anime ſᷣm
glo. ꝓijcite in eũ.quia ipi eſt cuꝛa de vobis. ꝙ ſi vt dictum
eſt ſubtrabãt᷑ que ſũt neceſſaria ad ꝓbatõeʒ alia ↄpetũt re
media.ſicut vno tꝑe diſcipuli dñi ſacculos habẽ potuerũt
qui ⁊ in alio interdicti ſunt ſᷣm Medã. Ex quo ꝗ occurrũt
plurima remedia:hec abrenũciatõ nõ eſt dei temptatio: ſᷣ
manifeſta diuina ꝓuiſio.vñ Cꝛiſ.ſuꝑ Mathᷣ.iiij. Qui ad
fontẽ vadit:nõ eſt ſollicitꝰ de bibẽdo.Quid igit᷑ times ſtul
te.dei ꝓuidẽtia largioꝛ ẽ fonte.⁊ infra.nõ em̃ ꝓpteꝛ hoc na
ti ſumꝰvt ↄmedamus:ſᷣ vt placeamꝰ.¶¶ Item glo. Ambꝛo.
ſuꝑ illud Cuc.x.nolite poꝛtare ſacculũ.tãto debet eſſe pꝛe⸗
dicatoꝛis fiducia in deo.vt pᷣſentis vite ſumptꝰet ſi nõ pꝛe⸗
uideat ſibi:tamẽ certiſſime nõ defecturos ſciat.ne dum oc
cupatur mens ad tꝑalia minꝰ pᷣdicet eterna. ¶ Jtem glo.
HBede ſuꝑ illud Luẽ.xij.nolite timẽ.nõ tm̃ ñ timeatis ꝓpt
regnũ militantibo vite neceſſaria deſunt:ſᷣ etiã poſſeſſa vẽ⸗
dere ꝓpter elemoſinꝗ que eſt ad idem regnũ. Item non eſt
inopia timentibo deũ ſᷣm glo.inopia ẽ tꝑaliũ.ſᷣm em̃ Cal⸗
ſiodo.alij aliquo indigent ſed nõ ſui.quibo ipᷣe ait.pꝛimuz
querite regnum dei.⁊ hec oĩa adijcient᷑ vobis. ꝓut ibidem
dicit Aug. paſcebat dñs ↄtemnẽteʒ ſe ⁊ deſerit timentẽ ſe.
quipe ſibi alibi ait. Tibi derelictꝰ ẽ pauꝑ. ꝓpter hoc alia
glo. Vede ſuꝑ Math.vj. vbi pᷣcepit dñs dilcipulis ne ꝗdð
tollerent in via. tanta ſit in dno fiducia vt nihil ſibi eiſe
certiſſime ſciant. ne dum ſibi ꝓuideãt tꝑalia.minꝰalijs ꝓ
uideant eterna. Pꝛet. licet oĩa relinqᷓre in ꝓpꝛio ⁊ in ↄmu⸗
ni ꝑfectõis ſit. licitũ eſt tñ vti ꝑfectis aliqua ꝓuiſione ĩ ca⸗
ſu.vnde Vmbꝛio.ſuꝑ illud Luc.xij.nolite ſolliciti eẽ aĩe ve⸗
ſtre ⁊c.qᷓuis ꝑfectiꝰeſt panꝑibo oĩa dare ⁊ de mãmona ini
quitatis amicos facere:tamẽ ꝗpter infirmitatẽ ob quã de
neceſſario fidei plerũq; reuocat᷑.nõ ꝓbibet᷑ ꝓuidentia bu⸗
mana: ſed tm̃ ſollicitudo que mentẽ ꝑturbat reuocat ab
eternis.ecce ꝙ in caſu ꝓuidentia humana ꝑpmittit᷑. ¶ AUd
aliud qð obijcit᷑.ꝙ mẽdicitas nõ eſt ꝑ ſe eligibilis.põt dici
hoc verũ eſt inꝙtuʒ dicit actum purũ.quia pena eſt pec⸗
cati.⁊ nulla pena ꝑſe eſt eligibilis:tamen virtꝰin pena eſt
eligibilis ꝑ ſe vt patientia.vnde ratõne virtutis que eſt in
vel cum pena.eſt pena eligibilis.⁊ ita licet mẽdicitas non
eſt ꝑ ſe eligibilis.eſt tamẽ eligibilis inqtum eſt infoꝛmata
circũſtantijs landabilibo.vtpote quaãdo eſt exeꝛcita pꝛo deo
et ratõne pauꝑtatis voluntarie quã multa bona ↄſequun⸗

tur. vt em̃ habet᷑ a Hieꝛo.ad ruſiicũ.pauꝑtas expedita eſt

—

Mueſtio

id eſt que eſt ex voluntate habet gloꝛiã. que eſt illata id eſt
ex neceſſitate habei cruciatuʒ. ¶¶ Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ

non videtur eſſe ꝑfectio nibil habere in ↄmuni.exquo rpᷣe

babuit loculos ⁊c̃.poteſt dici vt dictũ eſt in ꝓbleumate p̃⸗
cedenti.ꝙ ille modus habẽdi quo loculos habuit ⁊ in nul

lo pᷣiudicauit altiſſime pauꝑtati. Poteſt etiaʒ addi.ꝙ xpᷣe

multa fecit diſpẽſatiue nõ ꝓpter ſe:ſed ꝓpter aliqð cuiꝰcon
trariũ aliquãdo faceret. licet ⁊ laudabiliter. ĩmo laudabi⸗
lius agit᷑ qᷓ omittat᷑ ſicut manifeſtũ eſt in eiꝰfuga ⁊ abſcon
ſione Job.viij. que nõ fuit ꝓpter potẽtie efectũ: ſed ꝓpter
exemplũ.ſicut babet᷑ ab augſuꝑ YSoheʒ ometł.xlix.q młta
fecit nõ ĩ ſũme ꝑfectõnis oſtenſionẽ:ſed ĩ infirmoꝝ ↄdeſcẽ⸗
ſionem. dicit em̃ ang. Nũquid qꝛ potentia eiꝰdefeceꝛat ⁊c̃.
ſed in homĩs infirmitate viuẽdi exemplũ diſcipulis demõ
ſtrabat. Ex quo apparet nõ eẽ impfectois ſi fideles qui ſũt
mẽbꝛa eius pᷣſentie ꝑſequentiũ ſe ſubtrabũt ⁊ furoꝛem ſce⸗
leratoꝛũ quãdoq; declinãt. Ro.xij.date locũ ire.⁊ ipᷣe idezʒ
qui docuit in caſu fugere. Math. x. Cum pſecuti vos fue⸗
rint in ciuitate vna fugite in aliam. docet quãdoq; ferienti
ſe opponeꝛe.M[ath.x. Nolite timere eos qui occidunt coꝛ
pus.⁊ hoc ſiliter ptzʒ ex multis factis dñi.cũ em carnes co
medit ⁊? vinũ bibit:nõ ex hoc vituꝑabiles oſtẽdit.qui amo
re eiꝰab vtroq; abſtinẽt. qꝛ ſi hoc incõueniẽs eſſet facere q̃
ipe nõ fecit. licet q̊ ſacere otrarium ei qð dñs fecit. ratio
pimõi eſi. quia hmõi poſſunt ex ciũſtantia aliqua landa⸗
biliter ⁊ vituꝑabiliter fieri.a ſiłi in ꝓoſito. Muis eĩ xpᷣe
ob aliquas cauſas neceſſarias loculos haberet: tñ lauda⸗
bile eſt eos ꝓpter rpᷣm ob ratõeʒ aliã nõ habeꝛe.qð patebit
ſi ↄſideremꝰ ratõeʒ quare xpᷣc lioculos habebat.q̃ꝝ quedã
tacte ſunt ſupꝛa p̃ter illas.Elna fuit inſtitutõ foꝛme eccłia
ſtice in pecunia habẽda.Cũ em̃ pᷣcepit dñs nõ eſſe cogitã⸗
dũ de craſtino Math.vj. nõ ex h̊ dedit intelligẽ ꝙ nibil pe
cunie pᷣuaret᷑ a ſccis: ſ̊ ne deo ꝓ pecunia ſeruiat᷑ ⁊ ꝓpt᷑ in⸗/
opie timoꝛẽ iuſticia deſerat᷑. Itẽ alia cauſa ptʒ ab aug.ſuꝑ
JZoheʒ omel.lvij.quare habuit loculos cui angeli miſtrat.
niſi qꝛ eccłia loculos habitura erat. Vñ loculos habebat:
vt doceret nõ eſſe pcẽm loculos babẽ.nõ ad cupiditatis ex
aggeratõeʒ:ſed in paupeꝝ ſuſtentatõneʒ.⁊ ꝗ ex cupiditate
eos ſuſciꝑet iude ſiłis eſſet.Alia ratõ ẽ ſpãlis q̃re dñs locu
los ↄmiſit iude.Criſ.omeł.vj.ſupeꝛ ioheʒ.ↄmiſit loculos
iude.vt omnẽ ab eo abſcindẽt malefaciendi occaſionẽ.⁊ vt
nõ habẽt dicere qm̃ ꝓpt pecuniaꝝ deſideriũ facẽt qð fecit.
ſufficiẽtẽ em̃ ex loculis habebat ↄcupiſcẽtie mitigatõeʒ.vñ
multa ↄdeſcẽſione ei loculos ↄmiſit.obſtruẽs ꝑnitioſaʒ cõ⸗
cupiſcẽtiã:⁊ tollẽs oẽm excuſatõeʒ.his q̊ de cauſis loculos
habuit.ꝗbo nõ exiſtẽtibo laudabile eſt loculos abijcẽ.vñ di
ſcipuli xpᷣi ex diuerſis cauſis pñt eos laudabilit᷑ habere et
nõ habẽ.ſicut ptʒ Luc.xxij.Oñ miſi vos ſine ſacculo ⁊ pe
ra ⁊ calciamẽtis.nũquid aliꝗd vefuit vobis:⁊ infra eodẽ.
Sʒ nũc ꝗ hʒ ſacculũ:tollat ſimpłꝛ ⁊ perã.ecce ꝙ miſit eos

cũ ſacculis.cuiꝰrõnẽ ponit Meda.ꝙ quedã ſunt a fidelibo
ſemꝑ obſeruãda vt hũilitas ⁊ cetere vᷣtutes.queda vo ꝓ tẽ

poꝛe pᷣtermittẽda 2/p tꝑe ſuſtinenda cuiuſmõi ſunt vigilia
nuditas laboꝛ operãdi ⁊ hmõi. Vñ glo.ibidẽ dicit.qn mi⸗
ſi vos ⁊c.nõ eadẽ viuendi regula ⁊c̃.vt ſupꝛa ex dictis ptzʒ
laudabiliter poſuit imitatoꝛes xp̃i oĩa relinqre.ſᷣ xpᷣ ex
cauſis aliquibo loculos babuit.¶ Qð aũt diciũ eſt.diſcipu
lum nõ eſſe ſupꝛa mgrm ß ei ſufficere vt ſit ſicut mgr̃ eiꝰ.re
ſertur ꝓpꝛie ad ꝑſecutõis toleratõeʒ.⁊ nulliꝰvindicte irri⸗
gatõeʒ: vel iniurie recõpenſatõez ⁊ conſiłia.que ſemꝑ tenẽ
da ſunt ſicut manifeſtũ eſt ex lĩr̃a Math.x.⁊ glo. ibidẽ.ßᷣm
glo. em̃ vult oñdere ꝙ ſi mgr̃ paſſus eſt patiẽter: ⁊ diſcipu⸗
lus debet ſiłꝛ ſi qua ſuſtinẽda ſe offerãt.nec debet dici ſup
mgr̃m: ſi aliquãdo faciat qð mgr nõ fecit vel etiã ↄtrariũ.
Item qð dicitur ſicut mgr.poteſt diſtingui.qꝛ ꝗꝙ dico ſicut
poteſt dicere equalitatẽ: ⁊ ſic non poteſt eſſe diſcipulꝰſicut
imgjr. vel imitatõeʒ:⁊ tũc vel opera xp̃i ſunt indifferẽter ꝓ⸗
poſita oĩbo ad imitatõeʒ.⁊ hoꝝ ↄtrariũ facẽ nõ licet. Aut
nõ omnibo ſed aliquibo vtpote ſunt illa oꝑa eximie patien
tie ⁊ pauꝑtatis ⁊ alia hmõi.que ſũt quedã ꝓpoſita ꝑfectis
ad imitãdã.verũtamẽ ſi referat᷑ ſmo ad pauꝑtatis exp̃ſſio

cvſ.

—
nem. poteſt dici ꝙ nullus habuit panꝑtatẽ conſiłeʒ paũꝑ⸗
tati xpᷣi:quis ex cauſa vt dictũ eſt loculos habuit. IYpᷣe em
cepit facere ⁊ docere Actuũ.j.vnde ꝓculdubio paupꝑtateʒ
tenuit quẽ docuit.maxime cuʒ dicat Hieꝛo.q; nihil docuit
qð nõ fecit.⁊ boc manifeſtũ eſt ex euãgelio. QAam ſi de pꝛo
pꝛietate domicilij ſermo fiat:nullũ ꝓpꝛiũ habuit ᷣm ꝙ dicit
Johᷣ.Cꝛiſ.ſuꝑ Joh̊ᷣ.omeł.xviij.ſuꝑ illud Joh.j.Rabi vbi
babitas.querit ibi qualiter habuit mãſionẽ:qui aliter dĩc
ꝙ filiꝰhomĩs nõ habet vbi caput ſuum reclinet.⁊ oñdit ꝙ;
bola de vulpe ⁊ de volucre tollit ꝓpꝛietatẽ:mũſio ſua ha
itatõneʒ. vnde ſeꝛmo ülle vbi caput reclinet demõſtratiuꝰ
eſt ꝙ nullũ ꝓpꝛiũ habitaculũ habebat.vnde ſᷣm glo.ſuꝑ il⸗
lud ¶Math.viij.mgr̃ ſequar te.ſenſus eſt.quid me ꝓpter lu
crum ſeculi vis ſequi.cũ ita ſim pauꝑ: ꝙ nec hoſpiciuʒ qð
meũ ſit habeã.vulpes aũt habeant foneas. Ad aliud qð
obijcit᷑.ꝙ etiã apłi aliquid habebant ſm illud.ij. Coꝛin.vj
tanqᷓ nibil habẽtes ⁊c. Dicendũ ꝙ nihil ꝓpꝛiũ poſſidebant
ſed in altiſſima pauꝑtate viuebant.qꝛ ſuꝓponẽduʒ eſt illos
tanqᷓ filios obedientie pᷣceptũ dñi adimpleſſe quo dicebat
Aſath.x. olite poſſidere aurũ neq; argentũ neq; pecuni
am neq; perã neq; calciamẽta ⁊c᷑. Gꝛeg.in moꝛal.Rarum
eſt vt qui aurũ poſſident ad requiẽ tendãt.¶ AUd hoc quod
dictũ eſt nõ ſimpliciteꝛ nihil babẽtes ⁊c̃. Dicendũ ꝙ hmõi
aduerbia.ſcʒ tãqᷓ: quaſi:multotiẽs ponũt᷑ nõ ꝓ ſiłtitnudina
ria imitatõe:ſed veritatis expᷣſſione.vt in pᷣs.anqᷓ ſpon⸗
ſus ꝓcedens.quãqᷓ; ⁊ aliam ratõeʒ dicat de hoc auguſ.in
glo. addit em̃ ſcriptura quaſi ⁊ tãq; his rebo: que quaſi in
ſomnis tranſeũt.vnde de pauꝑtate oploꝝ qui ſine omni vi
dentur poſſeſſione.dicit ibidezʒ glo.Ambꝛo.hec inquit fuit
gloꝛia apłoꝝ nihil oĩno poſſidere:ſine ſollicitudine eſſe:et
tam res ꝙᷓ dnos coꝝ poſſidere: qꝛ omnia ad pedes aopłoꝛũ
mittebant᷑.ſicut legit᷑ ĩ actibo aploꝝ.Quõ aũt tꝑalia poſ⸗
ſiderũt: cnm in ꝑſona ſna ⁊ alioꝝ dicat paulꝰ.j.Coꝛin.iiij
vſq; in hanc hoꝛã eſurimꝰ ⁊ ſitimꝰ ⁊ nudi ſumꝰ. ꝛet.ſu⸗
ſtineri poſſet ꝙ apti ad eaſdẽ cauſas ob quas dñs habuit
ulos:⁊ ip̃i apłi poterãt ad certã cauſaʒ de rigoꝛe pauꝑ⸗
tatis altiſſime aliquid aliqñ inmittere: ⁊ ad tempꝰ aligo
habere.aut ꝓpter inhoſpitales regiones ꝑ quas trãſierũt
aut ob aliã cauſaʒ.4l Ad illud qð obijcit᷑ de actibo apłoꝝ
ſoluit l̃a ſequẽs que eſt.diuidebãt ſingulis ꝓut cuiq; opꝰ
erat. 4 Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ſtatꝰ?habentiũ tꝑalia ratõne
ſufficiẽtie que eſt in tꝑalibo.eſi magis ↄfoꝛmis ſiatui bean
tudinis vbi eſt ↄpleta ſufficiẽtia ⁊c. põt dici ꝙ abundãtia
tꝑaliũ nõ inducit ſufficiẽtiã.ſed potiꝰ indigẽtiã.vñ Luc.j.
diuites dimiſit inanes.pᷣs.diuites eguer̃t⁊ eſurierũt.cuiꝰ
eſt ratio.qꝛ diuitie amãtẽ elongãt ab eo qui ſolꝰſu fficit aĩe
ſcʒ a deo.vñ Ecẽi.xj.Si diues fueris nõ eris imunis a q
licto. Aug.tãta dignitatis ẽ hũana ↄditio.vt nullũ bonuʒ
pꝛeter ſũmũ bonũ ei ſufficere poſſit.qꝛ ꝓlitentes altiſſi⸗
mam pauꝑtatẽ inꝙᷓtum tales ab illo nõ elongãt᷑ qui ſuffi⸗
cit anime: ꝓpter hoc ſola pauꝑtas ſufficientia miſtrat ſm
MHerñ.vnde ſolis pauꝑibo xp̃i ſufficit qð habent. Cũ igit᷑
dicit᷑ꝙ diuitie ſufficientiã miſtrant.rñdendũ eſt ꝑ intem⸗
ptionem. vnde Gꝛeg: in moꝛał. Auaritia deſideratis rebo
nõ extinguit᷑ ſed anget. Qam moꝛe ignis cũ ligna qᷓ conſu
mat exce ꝑit:excreſcit.⁊ aug.ĩ quodã ᷣmõe. iſias diuitias
iniuſtũ eſi reputare diuitias: que nõ auferũt egeſtatẽ.quõ
em̃ ſunt diuitie quibo creſcentibo creſcit inopia.cuiꝰcauſa
tacta eſi.ſcʒ elõgatõ a deo.Ecõtra altiſſima pauꝑtas pꝛo⸗
pinquiſſimũ ſtatui britudinis ſuũ efficit poſſeſſoꝛẽ.cuiꝰhec
eſt ratõ.qꝛ aĩa quãto ab hũanis ẽ abſolutioꝛ ſeu a munda⸗
nis: eo eſt deifoꝛmitatis ca pabilioꝛ.ſicut oculꝰ eo ꝙ nulliꝰ
coloꝛis eſt: eo oĩs ſpeciei caloꝛis ẽ capabilis.⁊ intellectus
poſlibilis eo ꝙ nulliꝰ ſpẽi ſenſibilis ẽteo oĩs eſt capabilis.
Silꝛ aĩa eo ꝙ a mũdanis ẽ abſolutioꝛ eo eſt deifoꝛmioꝛ.et
ideo ſimilioꝛ ⁊ ita beatioꝛ.⁊ ideo beati pauꝑes ſpiritu qm

ipoꝝ eſt vegnũ celoꝝ Math. v. ”ỹMW
ueſtio.cvij.de mẽdica

tione paupeꝝ voluntarioꝝ ·

.

ι
9 . ℳ6 * .
Equitur de mẽdica
tione eoꝝ qui oĩa ſua dederunt pauꝑibo.
Pꝛimo ꝗ̊ qrit᷑ vtꝝ licitũ ſit ta li mẽdica
re. Scðdo vtꝝ ſit meritoꝛiũ. Tercõ vtꝝ ſit
magię meritoꝛiũ oĩa ſua pauꝑibo dare et
victũ ſuũ mẽdicare:ꝙᷓ ſua retinẽ ad ſuã ſuſiẽtatõeʒ ⁊ pau⸗
perũ ſubuentõeʒ.Quarto qꝛ non ſufficit veritatẽ circa illa
que intẽdunt᷑ diffinire ̊ falſitatẽ aduerſantiuʒ de qua po⸗/
nentur ratõnes ad repellendũ ea que falſo vel erronee ob⸗
uiandũ pᷣdictis inducta ſunt.

embꝛum primũ
Verit᷑ viꝝ licitũ ſit mẽdicare ꝓ xpᷣo ⁊ de qti⸗
dianis elemoſinis viuẽ.ꝙ ſic:videt᷑.Cuce/x.
Mibil tuleritis in via neq; panẽ neq; pecuni
am ⁊c.glo. virgã nõ ferre ẽ nõ eſſe ſollicituʒ
de his qᷓ neceſſaria ſũt hũani ſuſtẽtatõi.excludẽ ſollicitudi
nem de neceſſarijs ad ſuſtẽtatõeʒ:eſt ex ↄſequẽti inducẽ mẽ
dicatõeʒ. cũ dñs illud ꝑſuaſit: iuxta dñicaʒz ꝑſi uaſionẽ li
cet illa ꝗᷓ ſunt neceſſaria victui pauꝑibo factis ꝓ rpᷣo mẽdi
care.¶ Pꝛet.Luẽc.x.Qui ſuſceꝑit vnũ ĩ noĩe meo ⁊c. intel

ligit pauperẽ.q̊ ꝗ pauperẽ ſuſcipit ĩ noĩe xpᷣi xpᷣm ſuſcipit.

ſed ſuſciꝑe pauperẽ ẽ pauꝑi ĩ neceſſarijs ꝓuidẽ:ꝗq̊ meritoꝛi
um pauꝑes ꝓ xpo ſuſciꝑe.i.miſtrare.qð petit᷑ a pau ꝑibs
mẽdicãdo:q̊ liʒ pauꝑes mẽdicare.q] IJtẽ AHathʒ.x.nolite
poſſidere auꝝ neq;ʒ argẽtũ neq; pecuniã in zonis vr̃is neqʒ
perã in via neq; duas tunicas neq; calciamẽta neqʒ virgã
BGBlo.neq; ipᷣa neceſſaria nec celaria ſecũ vehant nihil pter
indumẽtũ qͥ ꝗs ↄtentꝰeẽ põt.ſᷣ̊ tales habent neceſſe dũ ſunt
viatoꝛes mẽdicare:cũ nibil habeãt vñ poſſunt ſibi victum
acqrere.cũ igit᷑ñ ad hãc pauꝑtatẽ ꝑſuadet dñs ⁊ ex ↄſequẽ⸗
ii ad mẽdicãdũ:ↄſtat ꝙ mẽdicare ꝓ xpᷣoẽ licitũ.¶ Pꝛet.ni
ſi mẽdicaẽ licitũ eẽt.dñs ñ ̃putaret mẽdicos ſuos ⁊ qð eis
fit ſibi fieri. Mat᷑.xxv.qð vni ex mimis meis feciſtis mihi
feciſtis.ſuꝑ illud mibi intellige capiti ĩ mẽbꝛis.⸗. Ad idẽ ẽ
aꝛgumẽtũ efficax de bẽo bndicto de qͥ dicit.ij.dyalogoꝝ.q;
Eꝑ triẽniũ ſtetit ĩ ſpelũca nihil oĩno ꝓficiẽs vel oꝑans.Seo
romanꝰꝗdaʒ monachꝰſibi panẽ miſtrabat ⁊ ſic de elemoſi
nis ſibi datis vixit.⁊ ita ex mẽdicitate.⁊ ↄſtat ꝙ bñdictꝰ ĩ
hͥ nõ peccabat.etiã dũ eẽt ĩ ſpelũca q̃dã die paſce miſit dũs
quẽdã ſacerdotẽ ad bẽm bñdictuʒ ſibi victualia deſerentẽ.
Pꝛet.exẽplũ ð Alexio viro magne nobilitatis ⁊ mire ſã

ctitatis. cũ vnicꝰeẽt ditiſſimi ⁊ potẽtiſſimi ciuis romani
nocte q̃ vxoꝛẽ duxerat ↄtẽpto pr̃imonio ⁊ relicta vxoꝛe iuit

mẽdicado ꝑ mũdũ.i Pꝛe.exẽplũ ð bẽo dñico ꝗ ĩ moꝛte ſua
depcatꝰẽ maledictõʒ oĩbo ꝗ in oꝛdinẽ ſuũ poſſeſſiões cona⸗
rent᷑ inducẽ.ᷓ volebat ꝙ de elemoſinis viuerẽt ſᷣm ꝙ ipe vi
rerat.¶ Pꝛet.exẽplũ de bẽo frãciſco.ꝗ nõ ſolũ mẽdicauit ſ

7 mẽdicare docuit:⁊ mẽdicatõeʒ ſuã multis miraculis ofir

mauit.ſic patuit in nautis qͥs ciboꝝ ſuoꝝ reliquijs libera
uit a moꝛte famis.⁊ ꝑ regulã appꝛobatã a ſũmo potifice cõ
firmaꝛi fecit.in q̃ dicit᷑.ꝙ fratres ĩ paupꝑtate ⁊ hũilitate do
mino famulãtes vadũt ꝓ elemoſina ↄfidẽt.q¶ ¶Mꝛe.hocipᷣm

oñdit exẽplo xpᷣi. Ego at᷑ mẽdicꝰſuʒ ⁊ pauꝑ. lo.I̊ dĩc xpᷣc

ſe i foꝛma pᷣui.mẽdicꝰẽ ꝗ ab alio petit:pauꝑ ẽ g ſibi non
ſufficit. h oſt at ꝙ h nõ intelligit᷑ de xpᷣo qᷓtũ ad bona ſpũa⸗
lia:qꝛ ↄpꝛehẽſoꝛ erat ⁊ plenꝰom̃i gra.qᷓ in telligit q;tum ad

bona tꝑalia.̊ qᷓtum ad illa mẽdicꝰerat ⁊ ab alio petebat.

Pꝛet. p̃s.pſecutꝰẽ hoĩeʒ inopem ⁊ mẽdicuʒ. Glo.iudas
xpᷣm. alia glo.ẽ pauꝑes ꝑſequi ſũma ſeuicia ẽ. Alij ðo p di
uitijs ⁊ honoꝛibo hmõi patiũt᷑.aut q̊ dicit᷑ rp̃e mendicꝰ.q;
mẽdicabat a pre.aut qꝛ mẽdicabat ab hoĩe.Si qꝛ mẽdica⸗
bat a pr̃e:q̊ oẽs hoĩes ſũt mẽdici tã diuites q pauꝑes.ſic g
rpᷣm ꝑſequi nõ fuiſſet ſũma ſeuicia.ſ̊ qꝛ mẽdicabat ab ho⸗
minibo ha bemꝰ Apoſitũ.¶ Pꝛet.q̃lis ẽ habitꝰtalis ẽ ⁊ actꝰ

ſed oĩno Pauꝑis ſᷣm ꝙ pauꝑ actꝰ ẽ agẽ ⁊ mẽdicare:& ſi eſſe
pauperẽe,p rp̃o bonũ ⁊ licitũ ẽ:⁊ mẽdicare.¶ Pꝛet.mẽdica

renõ phibet᷑ lege nature. nec ſepᷣture. nec gre.ß qo ñ phi
bitũ ẽ licitũ. c. 4 Pꝛet. qð nõ ẽ ꝓhibitũ ⁊ ꝑ obediẽtiam
impoſitũ eficit᷑ laudabile 7 meritoꝛiũ.m axie ſi ſit diffici:

le ⁊ oneroſũ.ẽ ſi aliq ex pfeſſiõe hñt mẽdicaꝛe eũ ex obedi
entia faciũt: erit eis laudabile ⁊ licitũ. Pꝛet.ecchia ĩpo⸗
nit ĩ penã ſatiſfactõis mẽdicatõeʒ tꝑalẽ vel etiaʒ ꝑpetuã.h̊
nõ facẽt niſi eẽt meritoꝛiũ ⁊ ſatũfactoꝛiũ.ſ g ad op?ſa⸗
tiſfactoꝛiũ ſe volũtarie obligat aſtringit bñ agit ꝛ licite:
gmultofoꝛtiꝰ ꝗ ꝓ rp̃o ſemꝑ vouit mẽdicare ꝑfectius agit.
Pꝛet. plꝰplacet deo pauꝑtas volũtaria qᷓ inuolũtaꝛia. .
mẽdicatõ ex illa pauꝑtate ꝓcedẽs magis ẽ deo placita.

ſeda pꝑõt eẽ deo laudabilis⸗ licita: multomagis ⁊ pꝛima
6 Cõtra.pᷣs.nõ vidi iuſtũ terelictũ nec ſemẽ eiꝰqrẽs panẽ
qui qrit panẽ nõ ẽ iuſtꝰ.¶ Pꝛet. p̃s.nutãtes trãſfeꝛãt filij
eiꝰ mẽdicẽt ⁊c.̊ nihil qð in ſpñ dei loquẽs imp̃cat᷑ ĩ penã
licitũ ẽ:SOͥ mẽdicare nõ ẽ licitũ.ſcz illi ꝗ alio mõ põt victua⸗
lia hre.¶ Pꝛe.pᷣs.nõ ẽ inopia timẽtibo deũ. ⁊c. ¶ Pꝛet. j.
Theſſ.iij.nulliꝰaligd deſideretis ⁊c̃. Glo.nulliꝰaliꝗo de⸗
ſideretis ne dũ rogetis vel tollatis. Si plꝰẽ rogare vł pe
tere q; apetẽ.⁊ pᷣmũ tãqᷓ illicituʒ ꝓhibet ab apło.ſcʒ deſi⸗
Vrare vel appetẽ gð ẽ alteriꝰ:g multoſoꝛtiꝰpetẽ.¶. Pꝛe.ij.
Theſſ.iij. Si ꝗs vᷣbo vr̃o nõ obedit.a exponũt ꝗdã vt abſti
neãt a mẽdicatõe dũ laboꝛe coꝛꝑali victũ q̃rere põt: ne cõ⸗
miſceamĩ cũ illo vt ↄfundat᷑.glo.i.vt ab oibo eiectꝰ erube⸗
ſcat donec apli pᷣceptis ſe ſi ubijciat. ̊ cũ nemo debeat eijci a
coĩone hoĩm niſi ꝓpt moꝛtale pcrjm. xj.q.iij. nemo epᷣox. re⸗
linꝗt᷑ ꝙ talis peccat moꝛtalit.qᷓ̊ ⁊c. Pꝛet. ꝓuer.xxx.men
dicitatẽ ⁊ diuitias ne degeris mihi.ecce ꝙ ſapiẽs poſtula⸗
bat a deo ꝙ nõ ſit mẽdicꝰ:ꝙ mẽdicitas nõ ẽ appetẽda ſ̊ fugi
enda.¶ Rñſio.ꝙ licitũ ẽ ũlis ꝗ oĩa dimiſerũt ꝓꝑ xpᷣo mẽdi
care. vt etiã ſic magis ſe ↄſoꝛmẽt abiectõi xpᷣi vilitati.de
quo dicit᷑. Ego ſum vermis ⁊ nõ bõ abonnatio 7 abiectio
giebis. glo l vilit᷑ ↄculcatꝰ:ac ſi eſſem ᷣmis ⁊ nõ bomo
alia glo. hũilis ⁊ vilis ⁊ ſilẽtio repens. aũt licitũ ſit in⸗
nuitur ſuꝑ illud.ij. Coꝛin.viij. Scitis gr̃azʒ dñi nr̃i ihu xpᷣi
qm̃ ꝓyt᷑ nos egenꝰ.i.dĩc glo.nõ expaueſcas cũ tua mendici
tate ad illũ accedẽ:ꝗ indutꝰẽ nr̃a pauptate. niſi eim̃ mẽdici
ꝙ rpᷣo eẽnt illi accepti:nõ daret illis. Glo.ſecuritatẽ acce⸗
cendi ad illũ.dicẽdũ ̊ ꝙ mẽdicare ꝓ xp̃o licitũ ẽ.ĩmo etiã
meritoꝛiũ.qð euidẽtiſſime ptʒ ex mẽdicitate ſcẽoꝝ pᷣdicto⸗
rum.ſcʒ Alexij.bñdicti.dñici.⁊ frãciſci. qð infra planius
patebit.ↄcedẽda ̊ ſũt argumẽta qᷓ ꝓ iſta veritate ſũt ſubin
ducta.¶ Ad illud qð pmo obijcit᷑ ĩ ↄtrarium.ſcʒ nõ vidi
iuſtum derelictũ ⁊c.dicedũ ꝙ dupler ẽ panis ſcʒ ſpũalis ⁊
coꝛꝑalis.pbũ aũt illud intelligit᷑ de ſpũali non de coꝛpꝑali.
qð ptz ꝑ gloſaʒ ibidẽ.nec ſemẽ eiꝰquerẽs panẽ. Glo.ſpũa
lem. i.indigẽ pane vᷣbi dei:.qꝛ vᷣbũ dei ſemꝑ ẽ cũ eo. Poteſt
etiã ſic lr̃a ↄſtrui vt ↄſtruat᷑. nõ vidi iuſtũ derelictũ nec ſe⸗
men ei querẽs panẽ derelictũ. qꝛ Fm ꝙ dicit Heb. vlt. ſupꝑ
illuo. 25 te deſerã nec xerelinqu. Olo. derelinret᷑ ille ꝗ
fame ꝑiret.vult phetia dicẽ ꝗ nec iuſtũ nec ſemẽ iuſti vi
dit derelictũ.i.faine moꝛtuũ.⁊ G̊ de pauꝑtate non reuocat

ſed potiꝰad pauꝑtatẽ.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ mẽdicatõ ẽ
malũ qꝛ impcat᷑ in ſpũ dei loquẽs.dicẽdũ ꝙ ẽ mẽdicatõ vo
lũtaria: ⁊ coacta q̃ eſt cũ murmure ⁊ impatiẽtia.pᷣma ẽ me
ritoꝛia.ſcdᷣa ẽ demeritoꝛia ⁊ afflictiua.⁊ ps.ĩtelligit ð ſecũ
da nõ de pᷣma.⁊ ꝙ illud ſit verũ:axparet vᷣm textũ.qꝛ dicit᷑.
nutãtes trãſferant᷑ filij eiꝰ ⁊ mẽdicẽt.⁊ bec oĩa in coactõeʒ
⁊ violẽtiaʒ vident᷑ ſonare.¶ Ao illud qdð obijcit᷑ q non en
mobla funcri bo drũ ⁊c̃.dicẽdũ ꝙ duplex eſt inopia. ſcʒ coꝛ
poꝛalis ⁊ ſpũalis.verbũ aũt iſtud intelligit᷑ de inopia non
quacũq;:Sᷣ ſpũali.q ſit veꝝ:apparet ꝑ illud qð ĩmediate ſe
quit᷑.diuites egerũt 2 eſurierũt. ⁊ ↄſiat ꝙ illud nõ intelli⸗
gitur de egeſtate diuitiaꝝ materialiũ.reſlat g̊ ꝙ ſpũaliũ.qᷓ
licet ſit ĩ diuitibo:nõ tñ in timẽtibo deũ.qꝛ timoꝛ ẽ initiũ ſa

pientie.de q̃ dici᷑ Sap.vij. Venerũt mibi oĩa bona pit cũ

illa ⁊c. ¶ Ad illud qð obicit᷑ c illa glo. j. Lheſſ. iij. q nul

aliq. vel ꝓpt deſideriũ aliene rei: vel ꝓyt deſideri aliene ſa
lutis:vel ꝗpt᷑ nccitatẽ ꝓpꝛie ſuſtẽtatõis.pꝛimũ ꝓhibʒ apłs
tãq malũ ⁊ in lege ꝓhibitũ q̃ dicit᷑.Qon ↄcupiſces rẽ ꝓrxi⸗
mi tui.ſcõᷣm aũt ⁊ terciũ nõ ꝓhibet:qꝛ lex caritatis h̊ cõce⸗
dit q mitiꝰ habet beneficijs ↄfoueri ⁊ onus alterius facit
ab alto ſupoꝛtari.2 facit etiã nccitati pꝛie ꝓuidẽ. Nuid

liꝰẽ aliqd xeſiderãdũ ⁊c.dicẽdũ ꝙ tripłꝛ põt aligs petẽ ab

¶ ueſtio

eĩ tã abſurdũ ẽ.ᷓ vt credamꝰaplin denegaꝛe ꝗ nullꝰab al⸗
tero petat nec bnficiũ nec auxiliũ nec ↄſiliũ pietatis ⁊ miſe
ricoꝛdie ⁊ caritatis frat᷑ne.⁊ ꝙ iſtud ſit veꝝ apparet ꝑ illð
quod dicit apłus ad Philip.vlt.de ſeipᷣo regratiãs eis de
bñficio illi collato.nõ quero datũ ſ̊ requiro fructũ abũdã
tem in rõne.ſᷣm ꝙ exponit aug.xiij.ↄfeſ. datũ querit ꝗ de⸗
lectat᷑ in re accepta.fructũ reqrit ꝗ delectat᷑ iĩ ſalute aliena
hec eſt em ſnia vboꝝ aug.licet vᷣba ſũt muutata.q¶l Ad illud
qð obijcit᷑ de.i. ad Theſſ.iij. Sigs vᷣbo nr̃o nõ obedit.qð
quidã exponũt de abſtinẽtia a mẽdicatõe. dicẽdũ ꝙ aplus
loquit᷑ ibi de ocioſis ⁊ curioſis circa aliena.ꝗ ſic mõ turpi
⁊ indiſciplinato acꝗrũt ſibi victualia.qͥs hoꝛtat᷑ ad laboꝛẽ
2 acgrẽdũ ſibi victualia laboꝛe ꝓpꝛio.vn ſubdit᷑ ibidẽ. NAu⸗
diuimꝰint vos quoſdã ambulãtes in gete.i.ocioſus nibil
oꝑãtes ſ̊ curioſe agẽtes. Glo. ibi. bic ondit᷑ ratõ.cur labo⸗
ris ſui mẽtionẽ fecerit q̃ſi dicẽt hoc ideo pᷣcipio:qꝛ audiui⸗
mus quoſdã int᷑ vos ambnlates in gꝗete nibil opaãtes a alie
nis curioſe agẽtes H̊ mõ merẽt paſci. ð factũ abhoꝛret di⸗
ſciplina dñica.eoꝝ em̃ deꝰvẽter ẽ q feda cura neceſſaria ſi⸗
bi ꝓuidẽt.hec glo.nõ g̊ dehoꝛtat᷑ pauꝑes ꝓ xpᷣo ad ſngam
mẽdicitatis:ſ̊ᷣ ocioſos ⁊ circa aliena curioſos a turpi q̃ſtu
victualiũ.q¶ Ao illð qð obijcit᷑.ne ↄmiſceami cũ illo vt eru
beſcat eiectꝰab oĩbo.intelligit᷑ de abiectõe ꝑ ſubtractõeʒ fa
miliaritatis vel coĩcatõnis.¶ Ad illud qð ſubdit᷑ ꝙ nemo
põt eijci a coione hoĩm niſi ꝓpt pcrn moꝛtale. xj.q.iij.põt
dici ꝙ h̊ intelligit᷑ de eiectõe ꝑ ſniaʒ anathematis vt in eo
dem decreto ptʒ. vbi dicit᷑. Anatbema ẽ et᷑na moꝛtis dãna

tio.⁊ niſi ꝓ moꝛtali crimie debʒ imponi ⁊ illis ꝗ non pote

rãt alit᷑ coꝛrigi. de hmõi eiectõe nõ loꝗt᷑ aplus:ſ̊ de eiectõe
ſubtractõis ſimplicis coĩonis.⸗. Ad illud qð obijcit᷑ ꝗꝙ ſa⸗
piẽs poſtulat ꝙ nõ ſit mẽdicꝰ.ꝓuer.xxx. põt dici vt ſup̃ ta⸗
ctũ ẽ de inopia ſcʒ ꝙ ẽ dupler mẽdicitas. ſcʒ volũtaria ⁊ ꝓ
deo aſſumpta: ⁊ inuolũtaria ⁊ coacta.pᷣma ẽ electabilis
⁊ amplectada.ſcõᷣa ẽ afflictiua ⁊ fugiẽda quã petit ſapiens
ſibi nõ dari. Pꝛet.ſup rñſuʒ ẽ ad hac obiectõeʒ.vel pt dici
Fm bẽm JZobᷣ. Cribſ.xviij.ſᷣmõe ſuꝑ epłaʒ ad hebꝛeos.ꝙ ſa
lomon nec diuitias nec pauꝑtatẽ expauit. ſciuit em ꝙ neu
trũ ſapiẽtẽ deijcit: p̊ malũ timuit qð occaſionalit᷑ ꝑ vtrãq;
frequẽter inducit᷑⁊ ideo neutꝝ in effectu ſibi dari petijt ⁊
boc ptz ex ipa ̃a.vñ pᷣmittẽs mẽdicitatẽ ⁊ diuitias ne de⸗
deris mibi.ſubdit rõnẽ qᷓtũ ad diuitias. ſcʒ ne foꝛte ſacia⸗
tus illiciar ad negãdũ deũ.ſiłꝛ qᷓtũ ad mẽdicitatẽ adiũgẽs
⁊ egeſtate ↄpulſus furer ⁊ ꝑiurem nomẽ dei mei.¶¶ Adhuc
nota ꝙ ſicut ptʒ ex glo.ſuꝑ pᷣncipiũ Ecẽs.ꝙ ſalomon tria
ↄpoſuit volumĩa.ꝓuerbᷣ puulos docẽs.Ecciaſien ad ĩſtꝛu
cuionẽ maturioꝝ. in qͥ lteſec⸗
Canticũ canticoꝝ in qͥ ↄſũmatã ſpõſaʒ ſponſi adiũgit a
pleri.vñ in/ puerb.dat᷑ doctrina incipiẽtiũ.in eccleſiaſte
ꝓficiẽtiũ.in canticis ꝑfectoꝝ.dẽ põt haberi ĩ ꝓlogo can⸗
ticoꝝ vbi dicit᷑.ꝙ ſalomon tres fecit libꝛos.ſcʒ ꝓuerb.in qᷣ
libꝛo docet ꝑunulos nõ tã etate ꝙᷓ ſapiẽtia q̃lit poſſunt vti li⸗
cite tꝑalibo.Ecẽiaſten in qͥ inſtruit hoĩes ꝓuectõꝛis etatis
ad ↄtẽptũ caducaꝝ.Cãticũ cãticoꝝ in qͥ̊ vtꝝ ↄſũmatũ docʒ
x ſolo amoꝛe dei:vt geſcat int bꝛachia ſpõſi.vñ cũ ſᷣmões
accipiẽdi ſũt ſᷣ materiã. petitõ ſalomõis ĩ ꝓuer.reſpicit
coĩtatẽ vite hoĩm imꝑfectoꝝ. ꝓpt᷑ qð impᷣeat᷑ illo qͥ vita ta-
liũ meliꝰregit᷑.ſcʒ mediocritatẽ.nõſR uꝑabũdãtiã vel pauꝑ
tatẽ:q infirmis ⁊ incipiẽtibo ſolẽt eẽ occaſio ruine.
ꝛũ ſecũdum
Onſequẽter querit᷑ etꝝ oĩbo erogatis ꝓ rpᷣo
mẽdicare ſit meritoꝛiũ. Pꝛimo vtx ſit meri⸗/
toꝛiũ meritoꝛio ſimplici. Scðo vtꝝ ſit meri⸗
toꝛiũ meritoꝛio ↄſũmato ſiue ſuꝑerogatõis.

Verit᷑ &̊ pᷣmo.vtꝝ mẽdicare ꝓ xpᷣo ſit meritoꝛiũ
vel non.qꝙ ſic:videt᷑ ꝑ hoc ꝙ dñs ↄſulit ⁊ ꝑſua⸗/
det ad illa ad que ſequit᷑ neceſſitas mẽdicandi.
vt ad oia relinq̃re ⁊ dare pauꝑibo.̊ ad nihilũ ꝑſuadet do⸗
minꝰdirecte vel ex ↄſequẽti qð nõ ſit meritoꝛium. ergo ⁊c̃.

caduca oĩa que eninng..

cvij.

☛●
Iſlud idẽ ptʒ exẽplis ſctẽoꝝ ſupꝛatactis.ſcʒ bẽi Alexij.bti
Henedicti.bt᷑i Domiĩci.⁊ bii Iranciſci.quoꝝ quidã ĩ mẽ⸗/
dicando vitã ↄtinuauerũt.⁊ grati ⁊ ſcti in oculis dñeĩ mẽ
dicitate vſqʒ in finẽ ꝑſeuerauerũt.¶ Pꝛet. boc idẽ ptʒ ex cõ
mẽdatõe ⁊ oñſione pᷣmij panꝑis mẽdici.de qͥ.xvj.Luẽc̃. Fa⸗

ctũ eſt vt moꝛeret᷑ mẽdicꝰ poꝛtaret᷑ ab angelis ĩ ſinũ abꝛa

he.i.in requiẽ bĩoꝝ paupeꝝ.vt habet᷑ a gloſa.¶ Cõtra.ij.

Theſſ.iij. Sigꝗs nõ vult oꝑari nõ mãducet.glo.vult aptus

— —

ſeruos dei oꝑare coꝛꝑalit vñ viuãt.ne pↄpellant᷑ neceſſaria 1

—

petere.qð faciũt mẽdici.qð ſi eẽt meritoꝛiũ.aplus ad ↄtꝛa
riũ nõ ꝑſuadẽt ſicut facit.vt ptʒ ex vbo ꝓpoſito.¶ Pꝛet.no
cere ꝓximo ⁊ dãnificare ꝓximũ ẽ cauſa demeriti nõ opus
meritoꝛiũ.ſᷣ̊ ꝗ mẽdicat ſiue volũtarie ſiue inuolũtarie ꝓxi⸗
mo nocet ⁊ illũ dãnificat.qꝛ qð vni mẽdico dat᷑ alij ſubtra
hit. ⁊c. ¶ NPꝛet.dare ⁊ mẽdicare ſũt oꝑoſita.ᷓ eodẽ vtri
qʒ oppoſito erũt ſiłꝛ.̊ dare ꝓ xeo ⁊ mẽdicare ꝓ deo ſũt op⸗
poſita.ꝗ̊ᷓ ſi dare ꝓ deo ẽ honũ ⁊ meritoꝛiũ:mẽdicare/p deo
eſt maluũ ⁊ demeritoꝛiũ¶Rñſio.qꝙ mẽdicare volũtarie ꝓ

xpo nõ eſi ſolũmodo licitũ.·ſᷣ etiã meritoꝛiũ. qð maxie piʒ
ex voto mẽdicatõnis bre paule ⁊ Euſtochij.⁊ ex vbis Hie⸗
ro.qui ſemetipᷣm dep̃hendit de H. ꝙ redarguebat biaʒ pan

lam.· qꝛ dedit oĩa ſua paupibo vñ neceſſitatẽ babẽt medicã.
di. Ipſam etiã ex voto mẽedicitatis finalis ↄmẽdat.dicit ei

ſic ĩ epitaphio.vere paula fateoꝛ meũ erroꝛẽ ꝙ in largiẽdo

eſſes ꝓfuſioꝛ arguebã. illud ꝓferẽs de aplo. nõ vt alijs ſit
refrigeriuʒ vobis aũt tribulatio: ſ̊ ex eqlitate in hoc tꝑe vt
veſira abũdantia ſuppleat illoꝝ inopi, 2 6 d euãgelio ſal

uatoꝛis. qui bʒ duas tunicas det vnã nõ habẽti.? ꝓuiden

dum eſſe nõ qð libẽter faceret.ſi ſemꝑ focẽ nõ poſiet.mul⸗ vo .

taq; hmõi que illa mira verecũdia 7 Fmõe ꝑitiſſimo diſſol
uebat. teſtẽ inuocãs dñm: ſe ꝓ illi noĩe cuncta facere 2 ba
bere voti vt mẽdicans ipᷣa moꝛeret᷑ vt vnũ nümum lſilie ſue

nõ dimitteret: 2 in funere ſuo alieno ſindone innolueret.

Poc etiã ptʒ ex verbis beate virginis Eugenie.Cui cum
melãtia ciuis ditiſſima multa ꝓmitteret vt eam ad amorẽ
ſuũ alliceret.quia eam virũ credidit nõ virginẽ: ceco amo⸗
re inflãmato. Rñdit beata Eugenia. opes tue tibi ſimiles:
nos telectat mẽdicare cũ xpᷣo.· Hec illa virgo beata cũ ma

xime pꝑfectõis eſſet. ita vt ad inuocatõeʒ dñi ſanitatẽ mul⸗

tis ↄferret nũqᷓ dixiſſet:niſi mẽdicere meritoꝛiũ eẽt.4¶ AD d νααρνων. .

hoc ꝗᷓ qdð pᷣmo obijcit᷑ ꝑ illud apli. Siquis non vult oꝑari
nõ mãducet.⁊ ꝑ glo.que dicit. Slult ſeruos dei coꝛꝑaliter
oꝑari. AVñ ⁊c.põt dici.ꝙ apłus hoꝛtat᷑ illos quos inſtruit

ad hoc. vt ſubtrabãt ſe a ↄſoꝛtio quoꝛũdam qui erãt vaga⸗
bundi ⁊a indiſciplinati.qui victũ acꝗrebat curioſe ſe babẽ⸗
do circa illa aliena.vt dicit ibidẽ. Genũciauimꝰvobis fra⸗

tres in noĩe ihu vt ſubtrabatis vos ab om̃i fratre am bulã

te inoꝛdinate:⁊ poſt eodẽ. Aud iuimꝰ inter vos quoſdã am

bulantes in quiete nibil opantes. curioſe agentes c. in

quiete.iĩ.ociole. VUnde intetio opti eſt inducẽ illos ad hoc
vt teneãt foꝛmã viuendi quã tradidit eis.ſcʒ viuẽdi oꝛdina

te ⁊ nõ in ocijs.ſicut faciebãt quidã inter illos.Et qð dicit

glo. Uult ſeruos dei coꝛꝑalit oꝑari.intelligẽdũ ẽ ne neceſl⸗

ſitate ↄpellant᷑ curioſitate quadã indiſciplinata acgrẽ vñ
vinant.⁊ hoc ptʒ ex textu ⁊ glo.ſuꝑ illud. ſed curiole viuẽ⸗
tes. quia ex hoc modo merent᷑ palci. ſeʒ & alienis curioſe
agentes. qd factũ abhoꝛret diſciplina dñica.eoꝝ em̃ deus
venter eſt: qui cura feda neceſſaria ſibi ꝓuident. hec glo.
Ecce ꝓpter quid inducit neceſſitatẽ laboꝛadi coꝛꝑaliter.vñ
vt videt᷑ ex glo. ſuꝑ üllud verbũ apti. Qui nõ vult operari
nõ manducet ſibi puidens neceſſaria feda cura vi faciunt
illi quoꝝ deus venter elt: ſed poti⸗ acquirãt opere manua⸗
li vnde viuant:poſſunt ſpũslibo cxercitijs inſiſtẽtes victus

ſuum abiq; indiſciplinata curioſitate honeſte medicando
acquirere. Poteſt etia dici ꝙ intellectus glo. eſt. ꝙ magis
vult ꝙ diuino ſeruitio mancipati acquirat ſibi victũ d la
boꝛe mamali:qᷓ ꝙ, mendicent inuiti. qd innuit verbũ glo.
quãdo dicit:ne pellant. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ mendici
damnificant ꝓrimos ſuos.patet rñſio. ſimiliter ⁊ adhuc
põt addi.ꝙ ſi foꝛte damniſicãt ꝓximos: ꝙ boc ẽ valde oc⸗

caſionalit᷑ 2 ſine ſpõte ſua. imo pᷣter intẽtionẽ ? voluntatẽ

9

—

en

—

— „

* = ſWN.

na A

k.

vPVter qð in nullo eoꝝ meritũ impedit᷑ ꝛet.hmõi dammnũ

multiplici ↄmodo recõpenſat᷑.multipł: em ↄmodũ ꝓuenit

ex volũtaria mendicitate ꝓ xpᷣo.diuitibo em̃ ꝓuenit ↄmo⸗

dum receptõis in et᷑na tabernacula.vñ Luc.xi Iacite vo

bis amicos de mãmona iniqtatis. Glo.nõ quoſcũq; pau⸗

peres:̊ eos qui pñt in etna tabernacula recipꝑe.qles ſunt

—2 — —

pauꝑes ſpũ. quoꝝ ẽ egau eela; Pie:o tractãs verbũ p̃⸗
dictũ aduerſus vigilãtium hereticũ dic.Qum iſti paupes

inter quoꝝ ſoꝛdes ⁊ illuuiẽ coꝛꝑis flagꝛãs libido dnat᷑.poſ

ſunt habẽ etna tabnacula:nõ em ſimpł: pauperẽ. pᷣ paupe
res ſpũ beati appellat᷑. de gbo ſcriptũ eſt. eat? intelligit
ſuꝑ egenũ ⁊ pauperẽ ⁊ca Intli.pauꝑibo ſuſtetadis neqqᷓ
intellectu. ̊ elemoſina op ẽ.in ſctis pauꝑibo britudo ẽ in⸗

telligẽ: vt ei tribuas ꝗ erubeſcit petẽ. Pꝛouenit etiã ↄmo⸗
dũ pauꝑibo ex exeplo volũtaꝛie ſuſtinẽtie ⁊ patiẽtie.qui em
ſũt pauꝑes neceſſitate ↄpellẽte.exẽplũ accipiũt ex volunta
rijs pauꝑibo:volũtarie ⁊ patiẽter pauꝑtateẽ ſuſtinẽdi.qdð ſi
faciũt:non ex h̊ modicũ ↄmodũ aſſequũt᷑. Pꝛet. ex ↄſilio ⁊
doctrina taliũ mẽdicãtiũ volũtaꝛie ampliꝰ ꝓuocãt᷑ diuites
ad releuatõeʒ indigẽtie paupeꝝ alioꝝ. Pꝛete.oĩbo ꝓuenit
dmodũ ex ↄpaſſione illdꝝ.oẽs em̃ feꝛe ↄpatiũt᷑ illis qui vo
luntarie ꝓ deo pauꝑes ⁊ mẽdici facti ſũt.q̃ quidẽ opaſſio
eſt illis cauſa meriti. A illud qð obijcit᷑.ꝙ dare ⁊ men⸗
dicare ſũt oꝑoſita ⁊c̃.põt dici ꝙ illud pᷣbũ phᷣi.Si oppoſi⸗
tum de opoſito:⁊ ꝓpoſitũ de ꝓpoſito.frequẽter fallit in ter
minis moꝝ.⁊ maxie qñ illud ideʒ qð addit᷑.ołpoſitis effi⸗
cit vtrũq; gratuitũ.ſicut eſt in ꝓpoſito.⁊ ꝙ fallat hͥ genꝰar
gumẽti.ptʒ in alijs termis.ſicut ↄmedere et ieiunare ſunt
oppoſita: eodẽ rtrobiq; òpoſito.adhuc erũt oppoſita. vt
ſi vtriq; addit᷑ ̃m diuinũ bnplacitũ.aſſumat᷑ j̊ lic. Si op⸗
poſitũ de opoſito ⁊ ꝓpoſitũ de ꝓpoſito. ſi ieiunare ſm dei
bñplacitũ eſt meritoꝛiũ medere pſᷣm dei bñplacituʒ eſt de⸗
leritoꝛiũ. ↄſtat ꝙ; nõ ſequit᷑.ſic eſt in ꝓpoſito.
ticulus ſecũdus
Onſequẽter q̃rit᷑. Si mendicare ꝓ xpᷣo ⁊ de ele
moſinis viuẽ ſit euãgelice ꝑfectõis ⁊ merito ſu⸗
Pererogatõis.ꝙ ſic:videt᷑ ex ꝗabuſdẽ ſupᷣtactis.
etiã acdi poſſunt Mdath.x. Molite poſſidẽ auꝝ ne⸗
q; argẽtũ neq; pecuniã in zonis vr̃is.neq; perã in via neq;
duas tunicas hñtes neq; calciamẽta. Glo. neq; ipᷣa necel⸗
ſaria neq; celariũ ſecũ ferãt. nihil pᷣter indumẽtũ qͥ gs ↄtẽ⸗
tus eẽ põt.h̊ in h̊ͥ tradit᷑ foꝛma ꝑfectõis ipᷣis apłis.⁊ ꝑfecti
onis ẽ ꝑfectũ imitari:ꝗ̊ talit ꝑ mũdũ ire ſpectat ad enãgeli
cam ꝑfectõeʒ. ̊ hoc ẽ mẽdicare ⁊ viuẽ de elemoſina: et hᷣ
ſpectat ad euãgelicã ꝑfectõeʒ.⸗¶ Pꝛet.¶MNar̃. vj. p̃cepit eis
ne ꝗd tollerẽt in via neq;ʒ perã.neq; panẽ.neqʒ in zonis es.
aut igit᷑ pcepit eis tãꝙᷓ platis:aut tãqᷓ; ꝑfectis. Si tãq; pla
tis: ̊ adhuc eẽnt ad illud oẽs pᷣlati aſtricti. qdð manifeſte
falſuʒ ẽ. Pꝛecepit igit᷑ hoc eis tãqᷓ; ꝑfectis viris:qꝛ ꝑfectio
coĩter nõ obligatoꝛie ꝓponit᷑ oibo in mandato.qꝛ dicit᷑:qui
põt caꝑe capiat: ſic viuẽ ſpectat ad euãgelicã ꝑfectõem.
Pꝛet.Luc.x. nihil tuleritis in via neq; virgã neqʒ panẽ
HBlo. virgã nõ ferre:ẽ nõ eſſe ſollicitũ de his que neceſſaria
ſunt hũane ſuſiẽtatõni.qꝛ hoc debet᷑ pᷣdicatoꝛibo. Si 8̊ ex⸗
cludere ſollicitudinẽ de neceſſaria ſuſtẽtatõne dñs ꝑſu aſit
aplis.quos ad p̃dicãdũ inter fideles miſit:multoſoꝛtiꝰ cũ
pᷣdicat᷑ enãgeliũ ꝑfectõis ẽ de hmõi nõ eſſe ſollicitũ:ſed vi⸗
ctu ⁊ veſtito ſibi dato eẽ ↄtentũ.qꝛ incõſueti audire doctri⸗
nam ſalutis:auidius audiũt ⁊ copioſiꝰ neceſſaria miſirãt
ỹ ↄſueti.¶ Pꝛet.Luc.ix.quicũq; ſuſceꝑit pueꝝ in nom ine
ineo intelli
xpᷣm recipit: cũ ſuſcipit᷑ pauꝑ ⁊ imitãs rpᷣm ſuſcipit᷑ x-pᷣe.
ſi ᷓ ꝑfectõis euãgelice ẽ eẽ pauperẽ⁊ xpᷣi imitatoꝛẽ: ꝑfectõ
nis ẽ euãgelice ĩ tali pauꝑtate ꝓꝙ xp̃o ſuſcipi .ſi q̊ h̊ mẽdicã
do petit:a ꝑfectõe nõ recedit.¶¶ Pꝛet.Luẽ.x.Nolite poꝛta⸗
re ſaccnlũ neq; perã. Glo. tãta debet eẽ p̃dicatoꝝ in deo fi⸗

Ducia:vt pᷣſentis vite ſumptꝰet ſi nõ ꝓuideat ſibi:tñ nõ de

futuros ſciat certiſſime.nedũ occupat᷑ mẽs ad tꝑalia: mi⸗
nus pᷣdicet et᷑na.ad expeditioꝛẽ q̊ p̃dicatõeʒ veritatis facit
ꝙ qs tꝑalia nõ pᷣuideat ſ expectet ſibi ab alijs dari:cuʒ ne

ge pauꝑem. Et alia glo. ꝗ imitatoꝛeʒ xp̃i recipit

ceſſe habuerit. talis modꝰ viuẽdi ↄſonat veritati euãge
lice ꝑfectõi.¶ Pꝛet.Luc.xvj.facite vobis amicos ⁊c. Glo.
nõ quoſcũq; pauꝑes:ſᷣ eos ꝗ poſſunt in et᷑na tabnacula re
cipere.ſ̊ tales ſunt pauꝑes ſpũ quoꝝ ẽ regnũ celoꝝ: g̊ ſᷣm
diuinũ oſiliuz eſt ꝙ elemoſine talibo pauꝑibo dent 2 ꝓ ab

eis ſuſcipiãt᷑.ſᷣ qʒð ↄſtat de diuino ↄſilio eẽ eſt euãgelice ꝑp⸗

fectõnis:̊ ⁊c.¶ Pꝛet.ij. Coꝛin.viij. Tleſtra abundantia il

loꝛũ inopiam ſuppleat nec illoꝝ abũdantia ⁊c. Glo.veſiꝛa

abũdantia terrenoꝝ ſuppleat illoꝝ inopiam.ſcʒ vt ecõuer⸗
ſo. abudantia meritoꝝ illoꝝ ſpũaliũ qui diuinis vacant:
veſtre ſit inopie ſuplemẽtũ.Si ꝗᷓ hoc ſpectat ad ꝑfectõem

dũñici coꝛꝑis ꝙ mẽbꝛa ſibi ↄmũicẽt in ratõe dati ⁊ accepti
ad ꝑfectõez elemoſine ⁊ euãgelij facit ꝙ pau ꝑes iuſti ſuſtẽ

tationẽ petãt ⁊ accipiant a diuitibo mudanis ⁊ imꝑfectis.
Si dicas ꝙ poſſunt acciꝑe ſᷣ̊ nõ petẽ.hoc nihil ẽꝛqꝛ diui⸗

tes mũdani pñt petẽ ozones viroꝝ ſpũaliũ ad releuãdam

inopiam meritoꝛuʒ ſuoꝝ:ꝗ̊ viceuerſa pñt pauꝑes ſpũales
petẽ elemoſinã coꝛꝑalẽ ad ſuſtẽtatõneʒ coꝛꝑis. Pꝛet.hoc
ipᷣm oñdit᷑ exẽplo xpᷣi. Cũ aũt modꝰ quo xpc vixit in ̊ mũ⸗
do ſit ſobis exẽplũ ꝑfectõis:oſtẽſo ꝙ vixerit mẽdicãdo: pa
tebit aꝑte ꝙ mẽdicare ꝓ rpᷣo ſit ꝑfectõis. aũt mẽdicus
fuerit.ptʒ ſic.põ.Ego aũt mẽdicꝰ ſum ⁊ pauꝑ.Glo.h̊ xpᷣc
dicit de ſe in ſoꝛma ſerui ꝛ⁊c.vt ſup.¶ Pꝛet.pᷣs.pſecutꝰ ẽ ho
minẽ mẽdicũ et pauperẽ.Glo.iudas xpᷣm.⸗! Itẽ glo.pau⸗
peres ꝑſequi ẽ ſũma ſeiucia ⁊c.vt ſup.̊ ſᷣm Merñ. qdð rpᷣ
elegit qui falli nõ põt:meliꝰet ꝑfectiꝰ ẽ et magis eligendũ.
Ex quo ptʒ ꝙ illud ſit ꝑfectiꝰqð elegit.hᷣ vt ex dictis patʒ.
ipᷣe elegit ſtatũ pauꝑtatis et mẽdicitatis.ꝗ̊ mendicatio pꝛo
xpᷣo eſt ꝑfectõis. ¶ IStem Hieꝛo.ſuꝑ illud vᷣbũ pᷣs.pdictũ.
Qui cũ diues eẽt ꝓpter nos pauꝑ factꝰẽ.dñs ſe dĩc inopez
et mendicũ.¶] Pꝛet.¶NDarci.xj.circũſpectis oĩibo.Slo.Si
quis eũ hoſpitõ ſuſciꝑet.tãte em̃ pauptatis fuit et ita nul/
li adulatꝰ:vt in tãta vꝛbe nullũ hoſpiciũ inueniret cum iaʒ
veſꝑa erat.&ᷣ ↄſiat q ſi voluiſſet hoſpiciũ ↄducẽ ꝙ inueniſ⸗
ſet ad ↄducẽdũ: circũſpiciebat tãq; pauꝑculꝰet mẽdicus.
¶ Pꝛet. Luc̃.xix.Zachee feſtinãs ceſcẽde.qꝛ hodie opoꝛtʒ
me ⁊c̃. Glo.nõ inuitatꝰinuitat.ſ̊ inuitare aliũ ad &̊ᷣ ꝓ euz
recipiat hoſpicio. nihil aliud ẽ q; mẽdicare et petere:q̊ ⁊c.
¶ Pꝛet. oh. iiij. da mihi bibẽ. Nug. in oꝛiginali omel.xv.
ſuꝑ ioheʒ.in omi re quã xpᷣe geſſit vt hõ hoĩbo ĩ ſe creditu⸗
ris pᷣbebat exẽplũ.⁊ poſt.petijt bibẽ et ꝓmittit bibere. eget
quaſi accepturꝰ: ꝓmittit tãqᷓ; ſatiaturꝰ.ſ̊ ↄſtat ꝙ potu ſpi⸗
rituali non egebat:q; illũ ꝓmittebat. coꝛpali et illũ pete
bat.¶ Si obijcias ex glo. ; in ↄtrariũ ẽ.licʒ ihᷣs poſt fatiga
tionẽ põt ſitire:tñ hũc potũ non exigit:bᷣ intelligit᷑ ꝙ pᷣnci⸗
paliter hũc potũ nõ petebat ne glo.facto ↄtradicat.⸗ Pꝛe.
ſicut euãgelica narrat biſtoꝛia.xpᷣc inuitatꝰa phariſeis co⸗/
medebat cũ eis Luc.vij.et alibi. aut ̊ ſicut dñe: aut ſicut
pauꝑ.Si tãqᷓ; dñs.̊ nõ dedit exẽplũ pauꝑtatis. Si tanq;
pauꝑ:ſ̊ hoc erat mẽdicare.̊ ⁊c.q Pꝛet.ad Hᷣ exẽplar ſcto
rum. Heb.xj.dicit᷑ in laude ſctoꝝ.circuierũt in melotis in
pellibo capꝛinis.egẽtes anguſtiati afflicti. ̊ talibo circuiꝛe

eſt mẽdicare.¶¶ Pꝛet. exẽplũ de helya.iij. Reg. xviij. de quo

aug. in qᷣdã ᷣmòe.i. Cũꝗd deꝰcæfecerat paſcẽ ſuũ ſuũ hbely⸗
am. õne illi ꝗ deerãt hoies:alites miſtꝛabãt:oñdit 6 de?

qꝛ vñ voluerit et qũ voluerit paſcẽ pᷣuos ſuos põt. et vt poſ

let eũ paſcere religioſa mulier:fecit eũ egere.¶ Pꝛct. ad H
aſtruendu habet᷑ exemplum de diſcipulis pauli apli. vnde
Criᷣ.de laudibo pauli apti.Naulꝰpecuniã non poſſedit.
nã ipᷣe hoc teſtat᷑ vſq; ad hãc inquit hoꝛã eſurimꝰet ſitimꝰ.
et colaphis cedimur.et inſtabiles ſumꝰ.et quid dico de pe
cunia:cũ ille quidẽ ſepe neceſſariũ nõ haberet cibum.neq;
qð circũdaret indumẽtũ.et ſequit᷑. diſcipuloꝝ quoq; eius
plurium paupꝑies im ꝑtiat totiꝰeruditõis extranei in fame
et egeſtate viuẽtes ignobiles:ꝗ diſcipuli pauli fuerũt mẽdi
ci. Pꝛet.alij ſunt exẽpla vt de ſct᷑is ſupᷣ noĩatis.¶ Pꝛete.
otemptus ſui eſt ꝑfectõis. et maioꝛ maioꝛis. ſed mẽdicare
ꝓ rpᷣo eſt hmõi:cum hoc ſit ſe quaſi ſumme abijcere et con⸗
temnere: mendicare ꝑfectõnis eſt et maxime ptz ꝙ men⸗
dicare ꝓ xpᷣo.hoc eſt ꝙ confoꝛmet᷑ xpᷣo.et vt expeditiꝰ inn
pleat᷑ qd ↄſulit᷑ a xrpᷣo:nõ ẽ ſolũmodo meritoꝛiuʒ:ĩmo euã⸗

¶ Mueſtio

gelice pfectõis. O Cõtra.Ecẽi.xl. In tpe vite tue ne indi⸗
geas.meliꝰem̃ ẽ moꝛi q; mẽdicare.̊ mẽdicare nõ eſt ꝑfectõ
nis nec etiã meritoꝛiũ.¶ Pꝛet.Luc.xij. VUendite q̃ poſſide
tis. Glo.oĩbo ꝓ deo ſimul ſpꝛetis:poſtea laboꝛe mannum
oꝑamĩ vñ viuatis vel elemoſinã faciatis.viuẽ igit᷑ de labo
re ⁊ elemoſinã facere ſpectat ad ꝑfectõeʒ euãgelicã:̊ oꝑpo
ſitum eiꝰſcʒ mẽdicare ⁊ de alieno laboꝛe viuere ẽ ↄdtrarium
ꝑfeetõi enãgelice.g̊ ⁊c̃. ¶ VPꝛet.j Theſſ.v. KRoga movt no⸗
ueritis eos ꝗ laboꝛãt.⁊c. Glo.ſiẽ diuitie negligẽtiã pariũt
ſic egeſtas duʒz ſaturari cupit a iuſticia ceclinat. S qð facit
declinare a iuſticia nõ ꝑtinet ad ꝑfectõeʒ euãgelicã/ergo.
Pꝛet. ij. Theſſ.iij. Si ꝗs ñ vult oꝑaꝛi nõ mãducet.Glo.
vult apłus ſeruos dei coꝛꝑalit laboꝛare vt habeant vñ vi⸗
nant:⁊ nõ ↄpellãt᷑ egeſtate neceſſaria petere.̊ h̊ ẽ mẽdicã/
tinm. ſeruoꝝ dei nõ ẽ mẽdicare ſᷣm apłm. 4 Pꝛet. eodezʒ
capitulo ſuꝑ illud vt foꝛmã daremꝰ vobis.Glo.ꝗ frequen
ter ad alienã mẽſaʒ ↄueniũt ocio dediti: neceſſe ẽ vt adulẽt᷑
paſcẽti ſe.ſᷣ̊ adulari ẽ ↄtrarium ꝑfectõi ⁊ veritati:ergo ⁊c.
Pꝛet. xij.q.j.vidẽtes.dicit vꝛbanꝰpapa.ꝙ epᷣus.oĩbo cõ⸗
muni vita viuere volẽtibo mĩſtraꝛe cũcta neceſſaꝛia debeat
ꝓut meliꝰpoterit:vt nemo ĩ eis egẽs inueniat᷑. Et poſt. ſi
aligs extiterit modernis aut futuris tꝑiboꝗ h̊ auelleꝛe ni⸗
tatur:iã dicta dãnatõe feriat᷑.ꝗↄtra ſctiones canonicas ẽ
ꝙ aliqui viuãt in ecclia vita ↄmũi egẽdo ⁊ mẽdicãdo ĩ ea.
Peꝛet. de oſe. di. j. Inhibet᷑ ne ectłia ↄſecret᷑ niſi pꝛiꝰdote⸗
tur. ſi eccłia nõ debeat ↄſecrari niſi habeat vñ ſuſtẽtẽt ꝗ
ĩ ea ad niſtrãt:multofoꝛtiꝰ nec aliq̃ religio inſtitui debet ſi
ne poſſeſſiõe ſuſtẽtatiua.¶ Pꝛet.mẽdicare ẽ opꝰ indifferẽs
ſed indifferẽs nõ fit ꝑfectõis ꝓ additõe finis:ſic manifeſte
apparet ĩ alijs oꝑibo.vt ire ad eccłiazx.facẽ elemoſinã.ꝭ ⁊c̃.
Pꝛet. pfectõis ẽ gratis⁊ liberalit ſeruire ⁊ ne obligetur
pctoꝛibo refundẽ. ſᷣ ꝗ elemoſinas recipit obligat ſe ad int⸗
cedẽdũ ꝓ pct᷑is alienis.ſi &̊ obligatõ hmõi ꝑfectõi nõ ẽ cõ
ſona:ꝗ̊ ⁊c.q Peet.hi ꝗq mẽdicãt ex ꝑfectõe vel ꝓfeſſiõe.aut
hoc faciũt.qꝛ pauꝑes:aut pᷣdicatoꝛes.Si qꝛ pauꝑes.q̊ oẽs
pauꝑes ꝗ mẽdicãt ſũt ꝑfecti.qð ẽ ↄtra augu.de oꝑe mona⸗/
choꝝ.ꝗ repᷣhẽdit monachos ⁊ nihil oꝑari volentes.Si qꝛ
pᷣdicatoꝛes:̊ nullꝰ inter eos mẽdicare debʒ ꝗ non pᷣdicat.
cuiꝰↄtrariũ tota die fit.¶¶ Pꝛet.pᷣdicare ẽ ꝗd ſpũale.ſᷣ qui
ſpũale dat ⁊ tꝑale accipit ẽ ſicut YOeʒei ꝗ pecuniã recipit a
naamã/ꝓ collatõe bñficij ſpũalis pꝛiꝰſibi exhibiti ab heli⸗
ſeo.hoc aũt ẽ dãnabile:q̊ dãnabile ẽ pᷣdicatoꝛẽ mendicare.
nõ ̊ ꝑfectõis euãgelice.¶ Pꝛet.ꝑfectoꝝẽ abſtinẽ ab omni
ſpecie mala.ſ̊ hic ẽ ſpẽs mala q̃ pᷣdicãtes tꝑalia petãt:qꝛ ĩ
boc ſunt ſimiles pſeudo p̃dicatoꝛibo.g̊ ⁊c.¶ Pꝛet.hi auctẽ
habẽt pᷣdicãdi aut nõ. Si nõ:ᷓ male faciũt pᷣdicãdo.q̊ ni⸗
hil merẽt᷑. Si ſic:ſᷣ qui habẽt auẽteʒ poſſunt petẽ paſtũ:
tales mẽdicãdi iniuriãt᷑ auẽti pᷣdicãtis euãgelij.̊ in h̊ non
ſunt ꝑfecti ̊ impij.¶ Pꝛet.tutiꝰ⁊ rectiꝰẽ ſequi viros ꝓba⸗
tioꝛes ⁊ ſapiẽtioꝛes.ſ̊ viri ꝓbatiſſimi ⁊ ſapiẽtiſſimi in reli⸗
gionibo fuerũt. Haſiliꝰ.bndictꝰ.aug.Hieꝛo.grego.hyla⸗
rius ⁊ paulꝰ. ſ tales ſic ea reliquerũt ꝙ ↄmũia poſſiderũt
nec mẽdicaſſe legũt᷑. modꝰ iſte mẽdicãdi de nouo introdu
etus ꝑ beatos ſcʒ dñicuʒ ⁊ franciſcũ videt᷑ eſſe ſuꝑſtitioſus
⁊ fatuꝰ:cũ ſtultũ videat᷑ ſenſuʒ ⁊ ſpm̃ duoꝝ hoĩm ſimplici⸗
um ſenſui ⁊ diſcretõi tantoꝝ pᷣponere pᷣdeceſſoꝝ ¶¶Rñnſio
ad pᷣdictoꝝ noticiã notãdũ.ꝙ tripłꝛ ↄtingit mẽdicre. Pꝛi
mus modꝰẽ ex neceſſitate nature.vt cũ aligs mẽdicat non
qꝛ pauꝑ ſolũ: ſᷣ qꝛ habʒ infirmitatẽ vel de bilitatẽ vel vtrũ⸗
q;· Hic aũt modꝰmiſerabilis ẽ ⁊ tolerabilis.⁊ ꝑ patiẽtiaʒ
fit meritoꝛiꝰ ⁊ laudabilis.ſicut legi᷑ Luẽ.xvj.de laʒaro
quidẽ erat mẽdicꝰ iacẽs ad poꝛtã diuitis vlceribo plenus.
Et ſubdit᷑.ꝙ moꝛtuꝰẽ mẽdicꝰ⁊ poꝛtatꝰ ab angelis in ſinuʒ
abꝛahe. De diuite aũt dicit᷑ ꝙ ſepultꝰẽ in inferno.Ex quo
colligit᷑ ꝙ mẽdicitas ex neceſſitate ꝓueniẽs: occaſio dire⸗
ctiua ẽ in viã ſalutis eterne.iuxta qð dicit Gꝛeg.ꝙ mala
que nos hic pᷣmũt ad deũ ire ↄpellũt.q¶ Scous modꝰ mẽdi
cãdi ẽ ex culpa.⁊ hic ẽ cũ ꝗs medicat vel ꝓ ocio fouẽdo vel
ꝓꝙ lucro cumulãdo vel vtroq; mõ.⁊ hic modꝰ vituꝑabilis
eſt. de qͥ dic Umbꝛo. in li.de officõ.petitõis cauſa veniũt va
lidi.nullã cauſaʒ niſi vacãdi hñtes:⁊ volunt ſubſidia eua⸗

cvij.

cuare paupeꝝ exinanire ſumptũ. nec exiguo pↄtenti maio⸗
ra querũt ambitu teſtiũ captãtes petitõis ſuffragiũ.⸗ ĩ ta⸗
lium ſimulatõe lucrãtes licitãteſq; ĩicremẽta q̃ſtuũ.licʒ aũt
iſte mo ꝰmẽdicitatis ĩ oibo merito debʒ repᷣhẽdi:repᷣhẽdẽ⸗
dus ẽ tñ potiſſime ĩ eis ꝗ habẽt ſpẽm ſct᷑itatis.de gbo dicit
aug. de monachoꝝ opꝑe.nullo mõ licʒ vt in ea vita vbi ſena
toꝛes fiũt la boꝛioſi.ibi fiũt opifici ocioſi.⁊ in q̃ renũciãt de
licijs ſuis ꝗ fuerunt pᷣdioꝝ dñi ibi ruſtici delicati.⸗ poſtea
ad eoꝝ ociũ repᷣhẽdendũ ⁊ q̃ſtũ ſequit᷑.callidiſſimꝰ hoſtis
tã mlios ypocritas ſub habitu monachoꝝ vſq;quaq; diſꝑ
ſit.ciꝛcuiẽs ꝓuĩcias.nuſqᷓ; miſſos:nuſq; firos:nuſq ſtãtes
nuſq ſedẽtes.Alij mẽbꝛa martix (ſi tñ martiꝝ )vendicant
Alij fimbꝛias ⁊ philacteꝛia ſua magniticãt.alij pentes vel
oↄſanguineos ſuos in iſſa vel in illa regione ſe audiſſe viuẽ
7 ad eos ꝑgere mẽtiunt᷑.⁊ oẽs petũt ⁊ oẽs exigũt.aut ſum⸗
ptus lucroſe egeſiatis: aut ſiłate pᷣciũ ſctitatis. Cõtra.ta⸗
les multũ inuehit᷑ beatꝰaug.in li.de ope monachoꝝ.jp eo
ꝙ pigritiã nõ tm̃ in ſeipis mẽdicãdo fouebat:verũetia pꝛe
dicãdo alijs ſuadebãt.male intelligẽtes euãgeliũ ibi videt᷑
inſinuare.ꝙ nõ ſit ab hoĩbo ſicut nec ab auibo laboꝛãdũ.et
peius exponẽtes apłm vbi ꝑſuadet fratribo oꝑari dicẽtes
illud eẽ de laboꝛe ſpũali nõ coꝛꝑali.⁊ qꝛ in h̊ ſeipᷣos decipie
bãt ⁊ alios:ideo repᷣhbẽdit eos aug.⁊ multipłꝛ oñdit ↄtra⸗
riũ ꝑ totũ librũ de ope monachoꝝ:ꝗ totꝰ ẽ ↄtra illos ꝗ op⸗
pꝛobãt hmõi modũ mẽdicãdi.Vñ de talibo dĩc.ꝙ tãqᷓ; ↄleꝛ
uatricẽ euãgelij p̃ᷣdicãtes honoꝛãt pigritiã:tanq pᷣuarica⸗
tricẽ accuſantes miſcðiam.vtinã iſti ꝗ vacare volũt mani⸗„
bus oĩno vacarẽt ⁊ linguis.neqʒ em̃ ta multos ad imitatõʒ
inuitarẽt ſi eis etiã nõ tm̃ exẽpla pigra verũetiã vpᷣtuoſa ꝓ⸗
ponerẽt.Nũc aũt ↄtra apłm xpi recitãt euãgeliũ xp̃i.ita ei
mirabilia ſũt oꝑa pigroꝝ vt ĩpedire velint:qð apłus ideo
pᷣcepit ⁊ fecit:ne impediret euãgeliũ.q Terciꝰaũt modus
mẽdicãdi ẽ ſuꝑerogatiuũ iuſticie.⁊ hic ẽ cũ ꝗs mẽdicat ꝓ
xpᷣo venerãdo ⁊ ꝓxio edificãdo.venerãdo ſcʒ ꝑ imitatõnis
euãgelizatõeʒ ⁊ cultꝰexhibitõeʒ. Per imitatõeʒ qᷓtũ ad cõ
temptũ ſui ⁊ vilificatõeʒ ſiue abiectõʒ qð xpᷣe euidẽtiſſime
fecit.de qͥ Hieꝛo. Eſto vilis quãtũ poteris nũqᷓ xpᷣo vilioꝛ
eris.pᷣs.ego ſum vᷣmis ⁊ nõ hõ.obpꝛobꝛiũ hoĩm ⁊ abiectio
plebis. dedit ei ſe ⁊ ↄtẽptui expoſuit ꝗ volũtarie mendicat
ad exẽplũ xpᷣi.pᷣc ſe mẽdieitati expoſuit ĩ ſtatu ĩfãtili pu⸗
erili ⁊ virili. De mẽdicitate in pᷣmo ſtatu habet᷑ a fulgẽtio
in Fᷣmõe de ephia,.dẽ eẽ ibi. Quis ẽ iſle cui exhibes obſeqũ
non habet tectum.ꝗs ẽ ꝗ pᷣſepe vagitibo ĩplet.rñde mibi
oꝛo te dic mihi cui erbibes laudẽ.iõ diu inꝗrat animꝰrõ
nem.ſtupeo em̃ cũ intueoꝛ pãnos ⁊ video celos.eſluo cum
inſpicio in pᷣſepe mendicũ.⁊ ſuꝑ aſtra pᷣclarum.ſed ſubue⸗
niat nobis fides:qꝛ ratõ deſicit.hec ſulgentiꝰ.Aldendicus
em̃ fuit alieno lecatꝰ tugurio ⁊ alieno reclinatꝰ in pᷣſepio.
De mẽdicitate in ſcðᷣo ſtatu habet᷑ a Herñ.Ffᷣmone ſuꝑi-⸗
lud Luce. Cum ihs eſſet annoꝝ duodecim. querit em̃ hic
vbi ihs fuit in triduo dicẽs ſic.ꝑ illud triduũ vbi eras bo
ne ibeſu.quis tibi cibuʒ miſtrauit ⁊ potum: quis detraxit
calciamẽta:quis mẽbꝛa pueꝛilia vnguẽtis fouit. AVbi eꝛgo
eras dñe.an vt ꝑ oĩa te nr̃e ↄfſonares pauꝑtati:⁊ oĩs vite
humane miſerias ſuſciꝑes:quaſi vnꝰe turba panpeꝝ.ſtipẽ
ꝑ boſtia mendicabas?: Quis mihi dabit buccellarũ illarũ
mẽdicataꝝ participẽ fieri.vel ſalutẽ diuini illiꝰedulij reli⸗
quijs ſaginari.hec Herñ.De mẽdicitate eiꝰin tercio ſtatu
habet᷑ Mar᷑.xj.Luc.xix.⁊ in pᷣs.ĩ pluribo locis.vt ſupꝛa

tactũ eſt. Laudabilis ẽ igit᷑ mẽdicatõ voluntaria q̃ quis ſe

pauꝑta ti exponit.vt redemptoꝛi ſuo ſe ↄſoꝛmet.⁊ vt cultui
diuino mente liberioꝛi ⁊ euangelizatõni vacet œpoſita ſe⸗

culi ſollicitudine.⁊ ꝓximũ edificet ⁊ ad pietatẽ ꝓuocet.de

talibo aug.in quoda ᷣmõe q̃drageſimali. In iſio tꝑe mul⸗

tum ↄmẽdat de oꝑa miſcð ie.ipᷣos ſctos ſuos egere ſecit.et

cum facti huerint amici de mãmona inigꝗtatis: recipiant ⁊
ipᷣi amicos ſuos in eterna tabᷣnacula.i.cũ ſeꝛui dei pij cum
iugit deo vacãt aliquotiẽs indigẽt.vt illi ꝗ hñt mũdi diui⸗
tias elemoſinas illis largiãt᷑.⁊ quõ illos ꝑticipes faciũt ĩ
frena ſuba:ſic cũ illis ꝑtem merebũt᷑ habere i vita eterna.
Ex quo apparet.ꝙ talis mẽdicatõ lauda biłſit.q fit/ ꝓ rpᷣo

euãgeliʒãdo.qꝛ viã pᷣbet euãgelio ratõne eiꝰqð pᷣdicat᷑ a
p̃dicat᷑ ↄcui pdicat᷑. Ratõe eiꝰ qð pᷣdicat᷑.qꝛ p̃dicamꝰmði
ↄtemptũ.qꝛ efficaciꝰ ſuadet᷑ verbo ⁊ exẽplo ꝙᷓ ſolo verbo.a
plnuribo etiã pᷣdicat᷑ ſi p̃dicãtes viuũt de euãgelio qᷓ ſi ↄpel⸗
lerent᷑ viuere de ſumptu aut laboꝛe ꝓpꝛio.a pluribo ⁊ effica
cius ſuſcipit᷑ dũ ſuſcipiẽtes documẽta largiũt᷑ bñficia ſuſtẽ
tantia.⁊ hoc ẽ qdð dicit Johᷣ.Crib.ſuꝑ Aldath.omel. xx xij.
Motãdũ ꝙ diſcipuli ab eis quibo pdicabant cibari opoꝛte
bat. vt neq; ip̃i qni magna ſapiũt aduerſus eos ꝗ docebant᷑
vt oĩa pᷣbentes nibil accipiẽtes ab ip̃is. nec illi rurſus ab⸗/
ſeindant᷑ deſpecti ab ip̃ᷣis deinde vt nõ dicãt mẽditãtes.igi
tur iubes eos viuẽ ⁊ verecũdent᷑.⁊ in H̊ mõſtrat vebitũ ex/
iſtens 2 oꝑatoꝛes eos vocãs.⁊ qð dat᷑ mercedẽ noĩuns.ne⸗
qʒ em qꝛ in ſᷣmonibo ẽ oꝑatio exiſtimetis ꝑuũ bñficiũ qð ẽ
a nobis. etem laboꝛes bhʒ multos.⁊ ꝗcqd dederint ꝗ docẽt
nõ largiẽtes pᷣbẽt:ſᷣ̊ retributõez pᷣbẽtes.Qñ em̃ ꝗs mendi⸗
cat ꝓ xpᷣo imitãdo ⁊ euãgeliʒado ſᷣm foꝛmã pᷣſcriptã.nõ ſo
lum nõ peccat: verũetiã implet iuſticie ꝑfectõeʒ.pᷣmo ꝗdeʒ
qꝛ æbet᷑ ſuſtẽtatio panꝑi iuſto xpᷣm imitãti.ſcðᷣo qꝛ magis
tcebet᷑ tanq; pauꝑi euãgelico xpᷣm euãgeliʒãti.tercõ qꝛ ma⸗
xime debet᷑ pauꝑi grato debitũ ꝓ gr̃a hũilit accipiẽti ⁊ hu
militer ſupplicãti.quixpe cũ ſit liber ex oĩbo facit ſe ſeruum
oĩm. Et h̊ eſt qð dic aug.ſuꝑ illud pᷣs.ꝓducẽs fenũ iumen
tis.i.tꝑalia pᷣdicatoꝛibo.vt de euãgelio viuãt ꝗ euãgelium
annũciãt.⁊ herbã ſeruitnti hoĩm.i.pᷣdicãtibo ſeruituti ho
minũ ꝓrpᷣo. Vñ aplłus cũ eſſem liber ab oĩbo: oĩm ſeruuʒ
me feci.ꝗ ſeruitꝰẽ a caritate q̃ facit hũiles.ꝓ xpᷣo ſerui hu⸗
miles hoim fiũt vtilitati fratꝝ intẽdẽtes.hec ſũt iumẽta ꝗ⸗
bus debet᷑ herba vt merces: qꝛ ſeruiũt de ꝗbo dicit᷑ nõ alli⸗
gabis os bouis triturãti.⁊ dignꝰ ẽ oꝑariꝰ mercede ſua.de⸗
bent᷑ em̃ pᷣdicatoꝛibo tꝑalia:qꝛ largiũt᷑ ſpũalia.vñ apłs.j.
Coꝛin.ix.Si ſemiamꝰ vobis ſpũalia:nõ magnũ ẽ ſi carna
lia vr̃a metamꝰ.de ꝗqv dicit᷑. Heatꝰꝗ pᷣoccupat vocẽ petẽ⸗
tis.i.qui intelligit ſuꝑ egenũ ⁊ pauperẽ.i⸗õ em̃ ita os al⸗
ligares boui trituꝛãti vt mẽdico trãſeũti.i.mẽdico das.qꝛ
legit᷑ om̃i petẽti da.huic etiã nõ petẽti dare debes. Vides
&Dne ſi ſic indigeat miles xp̃i vt petat.te iudicet.i.dãnabilẽ
oñdat.Sicut em̃ dicit᷑ de illo ꝗ te q̃rit da om̃i petẽti: ſic de
eo quẽ tu querẽ debes dicit᷑.deſudet elemoſina ĩ manu tua
donec inuenies iuſtũ cui æs.om̃i ̊ petenti quicũq; ſit da:
agnoſcẽs in eo cui des. ſ̊ multomagis da ſeruo di militi
xp̃ᷣi nõ petẽti.¶ Ex his g̊ maxĩe apparet ꝙ in xpᷣi pdicatoꝛe
mẽdicatoꝛe.nec ẽ vicij nec culpe: ſ̊ magis ꝑfectõis euaãgeli

ce.Et ratões ⁊ auẽtes ⁊ exẽpla ↄcedẽda ſunt q̃ ad hãc ꝑtẽ

inducũt᷑.Nã ſiquis impugnare ⁊ impꝛobare velit omneʒ
mendicãdi modũ in ſeruis xpᷣi impugnare videbit᷑.nõ tm̃
oꝛdinẽ pauperũ:verũ ⁊ ſũmuʒ pontificẽ ꝗ aꝑꝛobauit hũc
modũ viuẽdi.nec tm̃ ipm:verũ etiã maximũ cetũ ſanctorũ
qui mẽdicauerũt.beatũ Alexiũ.benedictũ.dñicũ. franci⸗

ſcum cũ ſequacibo ſuis.⁊ ipᷣm cuneũ aploꝝ ⁊ ꝓphetarum.

necnõ ⁊ ipᷣm ihm vxpᷣm quẽ ſcriptura nõ veret᷑ dicere pau⸗/

perem ⁊ mẽdicũ: cũ tñ maioꝛa de ipᷣo dicat ⁊ ſentiat fides

noſtra.ſcʒ ꝙ ꝓ nobis nõ tm̃; pauꝑ ⁊ mẽdicus fuit ꝓpter no⸗

ſtrum exemplũ:ſed etiã viliſicatꝰvſqʒ ad abiectõnis genus

extremũ vt exemplũ daret ꝑfecte ↄtẽnendi müdum. Pꝛet.
pᷣter hec mala videt᷑ ſubuerti ſtatꝰvniuerſalis eccleſie. Si
em̃ illicitũ eſt ꝑ elemoſinaꝝ acceptõeʒ pauꝑibo xpᷣi acciꝑe
vite ſuſtentamẽtuʒ: multofoꝛtiꝰ illicitũ eſt acciꝑe amplitu
dinem ⁊ multitudinẽ poſſeſſionũ ⁊ magnoꝝ reddituũ.nõ⸗
ne abſurdũ videt᷑ alicui ꝙ liceat accipere talentum auri ⁊
nõ liceat recipere fruſtuʒ panis.ꝙ ſi hoc maluz eſt:cũ vni⸗
uerſarũ ecclłliaꝝ poſſeſſiões tam in reiigioſis ꝓpꝛietatẽ ha⸗

bentibo iᷓ; clericis ſecularibo habeant᷑ ꝑ acceptõeʒ elemoſi

narũ volũtaꝛie 2 gratiſdataꝝ: videbit᷑ ex his ſubuerti ſta
tus vniue:ſaꝝ eccliaꝝ ſi & elemoſinis viuẽ vel elemoſinas

acciꝑe in ꝑua quãtitate vel magis illicitũ vidẽt᷑ niſi foꝛte

quis dicat ꝙ licitũ eſt acciꝑe.ſed nõ eſt licitũ petere.ſᷣ hoc
mirũ videt᷑ ꝙ aliquis poſũit in illud qð maiꝰ eſt:⁊ nõ inlil⸗
lud qð minꝰeſti.⁊ ꝙ aliqð monaſteriũ poſſit recipere centũ

marcas dæ redditibo ab aliquo pᷣncipe:⁊ vnꝰpauꝑculꝰnon

poſſit ad ſue indigẽtie releuatõeʒ ſimpliciter imploꝛare.et

ꝙ aliquis poſſit ex auaricia petere ab amico:⁊ xpᷣianꝰ nõ
poſſit ex caritate petere a xpᷣiano. Et ꝙ aligꝗs ſcholaris li⸗
cite poſſit mẽdicare pᷣ amoꝛe ꝓficiẽdi in ſciẽtia que inflat:
vt tandẽ ꝑueniat ad tꝑales diuitias.⁊ pauꝑ religioſus nõ
poſſit petere ꝓficiẽdi in caritate ⁊ humilitate que edificat
vt tandẽ ꝓſiciat ad vitã eternã.hec ⁊ his ſilia valde viden
tur abſurda ⁊ veritati ⁊ iuſticie ↄtraria.Si ꝗ̊ hec ⁊ boꝛum
ſilia magna faciũt abſurditatẽ ⁊ maximã inducũt incõue⸗
nientiã:firmiter tenẽduʒ eſt ꝙ licet pauꝑibo elemoſinis ſu
ſtentari ⁊ illos mẽdicare intẽtione pᷣdicta ⁊ modo ſupꝛa ex
plicato.¶¶ Ad illud aũt qð pᷣmo obiectũ ẽ ↄtra hoc ꝑ illud
Ecẽi.In tpꝑe vite tue ne indigeas.põt dici ꝙ intelligẽdum
eſt de indigẽtia ſpũali ⁊ nõ coꝛꝑali.vt ptʒ ex glo.ibi que di⸗
cit virtutibo ⁊ bonis oꝑibo.vel ne indigeas indigentia pi⸗
gritie ⁊ ocioſitatis.i.nõ ſis piger ⁊ ocioſus ne te opoꝛteat
indigere.Vñ glo.pigriciã ⁊ ociuʒ ꝓhibet.¶ Ad aliud qð
obijcit᷑ de glo.Luc.xij.que ẽ oĩbo ꝓ deo ſpꝛetis ⁊c̃.dicẽdnʒ
ꝙ illud eſt ↄſiliũ qtuʒ ad pᷣmũ qð dicit᷑. Aendite q̃ poſſide
tis:qtũ ad ſcðm eſt ſolũ de bñ eſſe ↄſilij qdð nõ aſtringit eti
am viros ꝑfectos illos potiſſime qui pñt circa maioꝛa bo⸗
na occupari.⁊ qð illud ſit veꝝ ptʒ ꝑ eandẽ glo.cũ ſubijcit᷑
vñ viuatis ⁊ elemoſinã faciatis.certũ ẽ ꝙ illi qui oĩa ſua ꝓ
deo dederũt:ad vlterioꝛes elemoſinas faciẽdas mĩme aſtꝛi
gunt᷑.Et ideo illa glo. nõ expᷣmit ꝙ ſit de eẽntia ſubſtan⸗
tia ↄſilij:ſᷣ magis de bñ eſſe ᷣm ſtatũ ⁊ oꝛdinatõeʒ aliqua⸗
rum ꝑſonaꝝ q̃ magis ſũt idonee ad manualit᷑ oꝑanduzʒ qᷓ
ad aliquid magis arduũ faciẽdũ. Si em̃ illud eẽt d eſſen⸗
tia ꝑfectõio ↄſilij:tũc nulli illud ↄſiliũ impleuiſſent.niſi ꝗ
oꝑati manualit᷑ fuiſſent:ac ꝑ hoc alios aplos a BHarnaba
7 paulo qui fuerũt ꝑfectiſſimi:quos nõ legimꝰ manualiter
eſſe oꝑatos:nõ iudicaremꝰeſſe ꝑfectos fuiſſe. verũetiã vti⸗
qʒ quia oꝑatio manualis ꝑfectõni enangelice ↄſonat:ſi tñ
maioꝛa bona nõ ipediat. Vnde glo.ſuꝑ illud. vado piſca⸗
ri.eſt ſciendũ nõ ꝓhibitos eſſe arte ſua licita victũ quereꝛe
apłatus integritate ſeruata:cum vñ viuerẽt nõ haberẽt.⁊
ſic illis laboꝛãtibo adijcit dñs neceſſaria que ꝓmiſit.ſed ꝙ
bic laboꝛ ↄpetat non occupatis circa maioꝛa bona. patet.
qꝛ tũc apłi pᷣdicationi nõ vacabant:vñ Cri.vemt ſymon
piſcari.qꝛ neq; xpᷣc ↄtinue cũ illis.neq; ſpũs datus erat:ne
qᷓ; quid ↄmiſſuʒ erat tũc:neq; quid habẽtes agere artẽ tra⸗
ctarunt.⁊ ideo ex hoc nõ habet᷑ ꝙ ꝑfecti teneant᷑ oꝑari ma
nualiter niſi foꝛte cũ non ha beãt ſpũalẽ ⁊ melioꝛẽ exercita
tionẽ. Pꝛet.eſto ꝙ vir ꝑfectus teneret᷑ manibo ſuis oꝑari
ex hoc nõ põt inferri:ꝗn hũiliatõe ⁊ alioꝝ edificatõe poſ⸗
ſit hũiliter elemoſinas petẽ ꝓ loco ⁊ tꝑe.¶ Ad illð qð obij
citur poſtea de glo.j. Theſſ.v.q egeſias facit declinare a
iuſticia ⁊c.dicẽdũ ꝙ ſicut diuitie nõ ſũt in culpa ̊ cupidi⸗
tas diuitiaꝝ:ſic egeſtas culpa nõ ẽ.ſ̊ im patiẽtia egeſtatis.
quã qui habet a iuſticia declinat:dũ refugiẽdo egeſtatẽ va⸗
dit poſt pecuniaʒ.quã ꝗ ſequit᷑ defacili declinat a iuſticia.
NQui em̃ volũt diuites fieri incidũt ⁊c̃.j.Thi.vj.⁊ ſicut ta
lis egeſtas ẽ mala:ſic ⁊ mẽdicatõ ex tali egeſtate ꝓueniẽs ẽ
culpa.cũ aũt plus placet penuria q; abũdãtia.et bõ pauꝑ
amoꝛe pauꝑtatis ↄtemmit abũdantiã: talis nõ habet occa
ſionem declinãdi a iuſticia ꝓ tali egeſiate.⁊ talis eſt pauꝑ
tas ⁊ mẽdicatio que ſpectat ad ꝑfectionẽ euangelicam.Et
ꝙ iſta ſit rũſio vera.patʒ ꝑ ipᷣam glo.in qua dicitur.ꝙ ege
ſtas in qua ſaturari cupit a iuſticia declinat.egenꝰ em qui
cupit ſaturari nõ eſl egenꝰ:qꝛ nõ amat pauꝑtatẽ ſed ſatuꝛi
tatem.nõ penuriã ſed abũdantiã.⁊a talis nõ eſt pauꝑ euan
gelicus qui mendicat ex ſu ꝑerogatione iuſticie:ſᷣ potiꝰ cu⸗
pidus ⁊ terreſtris qui mẽdicat ex vicioſitate culpe ſᷣm pꝛi⸗
us habitam ratõcʒ. 4¶ Ad illud qð obijcit᷑ de illo verbo. ij.
Theſſ.iij. Siquis nõ vult ⁊c̃.K glo.vult ſeruos dei ⁊c.cuʒ
bis q̃ ſupꝛa tacta ſũt põt dici.ꝙ illud velle aut nõ eſt velle
p̃cepti ſᷣ ãmonitõis.Aut ſi eſt velle pᷣcepti:nõ ſe extẽdit ad
oẽs.ſed ad eoa qui nõ volũt egere.Ao illos tñ ſe ex tẽd it ꝗ
nõ poſſunt maioꝛa agere.⁊ ex hoc nõ colligitur ꝙ paupeꝝ
vita ſit mala.qui mẽdicatõe ⁊ manibo ſuis nõ oꝑat᷑: h̊ me⸗
lioꝛibo ſalubrioꝛibuſq; exercitijs occupãt᷑.⁊ ꝙ hoc verũ ſit
planũ eſt.Mã ſi illud verbũ.Qui nõ vult oꝑari nõ mãdu⸗

— —

¶ Dueſtio

cet ſimpliciter eẽt pᷣceptũ:tũc oẽs eint ĩ malo ſtatn q ma⸗
nibo Apꝛijs victũ ſibi nõ acꝗrerẽt ſi poſſent. et hoc ẽ fere
damnaꝛe totũ mundũ. iterũ poc ſe ñ extẽdat ad pau

peres volũtarios et ꝑfectos.hoc apparet ex ipᷣa glo. qᷓ di

cit.vt nõ cõpellant᷑ egeſtate petere neceſſaria.tales ei nõ
mendicãt ſic nccitate cõpulſi:pᷣ ſiẽ amoꝛe ꝑfectõis indu⸗/
cti.Poſtremo ꝙ nõ ſe extẽdat niſi ad eos ꝗ nõ ſunt circa
maioꝛa occupati:aſparet ex ipᷣo textu.ij.the.ũj. Audi⸗
uimus qſdã int vos ambulãtes ĩ quiete nihil opãtes H̊.
curioſe agẽtes. Hi aũt ꝗ hmõi ſũt denũciamꝰ vt cũ ſilen⸗
tio oꝑantes ſuũ panẽ mãducẽt.hoc infra aparebit maĩi
feſtiꝰ.ql Ad illud qð obijeit᷑ de illa glo. Qui freq̃nter ad
alienã mẽſam frequẽtat ⁊ mẽdicat ꝓ ocioſitate fonenda
ille ꝓpnuo ẽ ad adulãdũ et fouẽdũ.Et ꝗd mirũ ſi ille ꝗ di
ligit ociũ et fouet ventrẽ ſuũ ꝓꝛũpit ĩ verbũ adulatoꝛiũ.
ex hoc nõ dãnat᷑ pauꝑeuãgelicꝰ.ꝗ ad alienã menſã ↄue⸗
uenit ꝓpt᷑ euãgeliʒãdũ et imitãdũ xpᷣm. Mã ſi tales hoc⸗

ipᷣo ꝙ pauꝑes ad alienã mẽſam accedẽtes eẽnt adulato:

res:tũc cũ xpᷣc apłus miſerit ad euãgeliʒãdũ et ad viuẽ
dũ de ſumptibo aliene mẽſe:potiꝰ feciſſet apłosadulato
res q; viros pᷣdicatoꝛes.ipᷣe etiã xpᷣc fuiſſet maximꝰ adu⸗
latoꝛ:qꝛ frequẽter iuitabat᷑ et comedebat ĩ domibo phari
ſeoꝝ.Elñ ſi recte ĩtelligimꝰ:adulatõis viciũ potiꝰ ẽ qne⸗
xum diuitibo mũdanis qᷓ; pau ꝑibo euãgelicis ⁊ volũta⸗
rijs.vñ Cri.omeł.ſuꝑ math.loquẽs de diuitibo ait ſic.

Adulari neceſſe ẽ multos et paAcipes et ſubiectos.et mł

tis indigere ⁊ turpiter ſeruire.et foꝛmidare ⁊ ſuſpicari
et timere eoꝝ ꝗ ſuſpicãt᷑ oculos et timere calumniatoꝝ
oꝛa et alioꝝ et auaroꝝ cõcupiſcẽtias.̊ nõ pauꝑtas eit
aliqꝗd tale:ſᷣ ↄtrariũ vniuerſũ.regio ẽ nõ furibo ſubiecta
B muitꝰ poꝛtꝰ trãgllus peleſtra et gymnaſiũ phᷣie.audi
te quicũq; hoꝝ pauꝑes eſtis magis aũt ⁊ gcũʒ ditari cõ
cupiſcitis.nõ pauꝑem eẽ malũ ẽ:hᷣ nõ velle eẽ pauꝑem.2⸗
neq; malũ exiſtuna panꝑem:⁊ nõ erit tibi malũ.Et pau
lopoſt.neq; mihi eos ꝗ accuſant pauꝑtatẽ ĩ mediũ affeꝛa
tis:ſᷣ eos ꝗ ꝑ eã fulſerũt.cũ helias educatꝰraptꝰẽ.beata
illa rapina.cũ bac heliſeus claruit.cũ hac iohes cũ hac

apłi oẽs.Cũ auaricia ᷣo Achab Zeʒzabel gieʒi. Judas

vo et cayphas ↄdẽnati ſũt:maledicta ẽ gens eoꝝ.⸗!Ad
illud vᷣo qð obijcit᷑ ꝑ decꝛetũ vꝛbani pape.xij.q.j.pt dici
P multiplex ẽ de fectꝰ ĩ allegatõe illiꝰdecreti. Pꝛimꝰ de⸗
fectꝰ qꝛ decretũ illud ẽ ad ep̃os ꝗ debẽt paſcẽ mẽdicãtes
nõ ad illos ꝗ egẽt. vñ ſicut illa lex deut.xv.nõ erit oĩno
egens et mendicꝰ int᷑ vos.nõ eſt data cõtra mẽdicitateʒ
pauperũ:h̊ cõtra tenacitatẽ diuitũ.qð pʒ ꝑ hoc qð ĩ eo⸗
dem capitulo ſubiũgit᷑.nõ deerũt pauꝑes ĩ terra habita
tõis vr̃e.ſic et hec lex dat᷑ ẽis abũdantibo ad ſuſtẽtatõʒ
pauperũ clericoꝝ:eoꝝ potiſſime ꝗ nõ egent volũtarie h̊
cõpulſiue.ꝗ ter indigẽtiã efficiũt᷑ circa diuinũ officiũ
indeuoti.Secũdꝰ defectꝰ ẽ.qꝛ illud decretũ introducit᷑
ad ꝓbandũ ꝙ elerici nõ debẽt hr̃e ꝓpꝛiũ.ſic pʒ in fine ca

pituli. vbi ha bet᷑. His oĩbo claret ꝙ clericis nullo mõ li

cet ꝗꝓpꝛiũ hre.ꝙ ſi habuerint:nõ clerici erũt.Añ ꝑ illud
decretũ nõ pᷣcludit᷑ via pauꝑiboꝗ nolũt hr̃e ꝓpꝛiũ:vᷣ po⸗
tius aꝑit᷑. Terciꝰ defectꝰ.ꝙ ſiẽ hre ꝓpꝛietateʒ in cõi ap⸗
pꝛopꝛiatũ ẽ auctoꝛibo ſũmi põtificis ſcʒ vꝛbani ſicut bic
appet:ſic modꝰ viuẽdi in altiſſima pauꝑtate auẽte ſũmi
pontificis ẽ appꝛobatus:ſicẽ pʒ extra de exceſ.pᷣlatoꝝ.ni⸗
mis iniqua.vñ decretũ vꝛbani pape pᷣiudicare nõ potu⸗
it auẽte ĩnocẽtij.honoꝛij. Gꝛegoꝛij.qui iſtũ modũ acqui
rendi victũ aꝑꝛobauerũt tam ĩ iure qᷓ; in pꝛiuilegijs ſpe
cialibo et pꝛiuatis.qꝛ nõ habet imperiũ par in parem: et
cõſtitutio pꝛioꝛ nõ pᷣiudicat poſterioꝛi.nec ius cõe pᷣuato
nec lex cõis pꝛiuilegio:ſed potiꝰ ecõuerſo. Nec ex h̊ põt
argui inſtabilitas vel contradictio int rectoꝛes eccleſie.
qꝛ ſtatuta mutari debẽt et poſſũt ꝓ loco et tꝑe.ſiẽ aꝑꝑarʒ
in ſtatu de gradibo parentele et alijs plurimis q̃ iuſte a
pꝛĩcipio ſtatuta fuerũt:et nihilominꝰ alia nõ minꝰ iuſte
introducta ſũt. hmõi exemplũ pt᷑ br̃i Heſter vlt.vbi dr̃.
126 putare tebetis ſi diuerſa iubeãꝰ exanimi nr̃i veĩre
leuitate:̊ ꝓ qualitate tꝑm vt reipublice poſſit ferre ſen

.Cvij.

ĩentiã. ¶¶ Ad illnd qð poſtea obijcit de ↄſecratõe eccleſie
ꝙ nõ debet cõſecrari niſi pꝛiꝰ ditet᷑ ⁊c.dicẽdũ ꝙ in illiꝰ
decreti allegatõne ẽ multiplex defectꝰ. ODꝛimo qꝛ flatutũ
illud & cõſecratõe ecclie nõ dotate factũ ẽ ĩ alleuiamen
coꝛpoꝝ.Secũdo in dilatatõz diuini cultꝰ.Et tercio ĩ ſo
latiũ clericoꝝ miſtrantiũ.qui nolũt volũtarie aſtringẽ
ſe ad votũ pauꝑtatis. Hoꝝ aũt ↄtraria in ꝗꝓpoſito mnue
niũtur.Mã minꝰ grauãt᷑ ep̃i et ecclia de religioſis viuẽ⸗
tibo de elemoſina:qꝙᷓ; ſi eis ꝓuideret in beneficijs ⁊ p̃ben⸗
dis.Secũdo qꝛ cultꝰ tei nõ augeret᷑.ſ̊ potius diminue⸗
ret᷑:ſi hic modꝰ viuẽdi de medio tolleret᷑. Tercõ qꝛ tales
paupꝑes volũtarij libẽtius deo vacãt in pauꝑtate ſeruiẽ⸗
do:qᷓ deo ſeruirẽt ꝓ magno beneficio.et magis contenti

ſunt ꝑuulis elemoſinis:q; eẽnt magnis beneficijs et pꝛe⸗

bendis. Pꝛet᷑.nõ eſt ſiłe de dotatõne eccłie ↄſecrãde ⁊ re
ligioĩs inſtituẽde.qð pʒ in cã inſtitutõis eccłie.ſiẽ̃ pʒ de
ↄle.diſ. j. et ꝓbat᷑ ꝑ exemplũ tabernaculi et tẽpli. Qazʒ ſi
ecclłia typica debuit oꝛnari miſtris et vaſis et ceteris oꝛ
namẽtis decentibo:multofoꝛtiꝰ eccłia xpᷣianoꝝ q̃ maxĩo
honoꝛe et reuerẽtia digna ẽ:tũ ꝓpter dei ꝗ in ea colitur
reuerẽtiã et honoꝛẽ:tũ ꝓpter deuotõis in ꝓplo excitatẽʒ
miſtris et oꝛnamẽtis ad hoꝝ ꝓuiſionẽ neceſſarijs indi⸗
get. et ideo pꝛudẽter inſtitutũ ẽ vt eccłia cõſecrãda dotet᷑
ne ꝓ defectu dotis miſteriũ et alia neceſſaria et decentia
rem tamſacrã ſubtrahãt.et ſic elemoſina vilipendat᷑:de
uotio ꝓli ãnihilet᷑:et caritas refrigeret᷑.he cauſe nõ ſũt
in ꝑſonis certis qᷓ mundũ abnegãtes pompã eiꝰ et gloꝛi
am eſſe cõtem nẽdã efficaci ex quo oſtẽdunt.⁊ ꝙ oꝛnatus
eius deſiderãdus nõ eſt neq; ſit acceptãdꝰ:h̊ potius vili
tas.abiectõ.et aſꝑitas amplexãda.Et qꝛ non ſunt huic
inde cauſe eedem nec requirũt᷑ idem effectus.q¶ Zld illð
qð mẽdicare ẽ indifferẽs ⁊c̃.dicẽdum ꝙ mẽdicare quãtũ
eſt de ſe nõ eſt ꝑfectõis.niſi pᷣſupoſita vłi abꝛenũciatõne
oĩm.que quidẽ eſt ᷣm diuinũ cõſiliũ.in quo dñs expᷣſſit
adoleſcẽti.ꝙ ſi illud cõſiliũ adimpleret:hocipᷣo ad ꝑfe⸗
ctõis culmẽ ꝑueniret.Ait em̃ ſi vis ꝑfectus ⁊c̃.nec addi
dit tradas mihi vt ĩ loculos meos ponã et ſint oĩa cõia:
hᷣ̊ ponꝰda pauꝑibo.nec ſubiũxit.Aade ad lucrandũ tuũ
panẽ ꝑ laboꝛẽ monuũ:ſed potiꝰ veni ſeq̃re me. In q̊ͥ Fᷣm
ꝙ gloſa expoĩt intelligit᷑ vocatio ad cõtemplãdũ ſine ad
xpᷣʒ imitãdũ vel euãgeliʒãdũ.q Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ ꝑſe
ctõnis ẽ liberaliter ſeruire ⁊c᷑.dõm ꝙ ẽ obligatõ veniẽs
ex reatu culpe:⁊ ex effectu caritatis ꝑfecte. Pꝛima obli
gatio ẽ vitãda:ſᷣ ſecũda ẽ acceptãda.nec ẽ õ ꝑfectõʒ hac
obligatõe ſᷣuire ꝓximis:iur qð dẽ Ro.xiij.emĩ gcqᷓ;
cbeatis ⁊c. Laudat em̃ dñs amiciciaʒ ſpũaliũ viroꝝ q̃
fit de mãmona inigꝗtatis.et ad coꝛꝑis xpᷣi miſtici ꝑfectõʒ
ſpectat:q mẽbꝛa ſibinuicẽ cõicent ᷣm rõem dati ⁊ acce⸗
pti.vt mutua indigẽtia viciſſim poſſit ſuppleri.ꝗ⸗! Ad il⸗
lud qð obijcit᷑ ꝙ illi ꝗ mẽdicãt ex ꝓfeſſiõe vel ꝑfectõe ⁊c̃.
dðm ꝙ boc faciũt.qꝛ hmõi ſunt xpᷣi initatoꝛes et euãgeli
ʒatoꝛes. Imitant᷑ em xõm ꝑ obſeruãtiã diſcipliĩe regula⸗
ris in qua vacãt dinio laudibo.oꝛonibo vigilijs et alijs
regularibo viſciplinis et deũ colũt.⁊ ea q̃ infirma. ſunt
imunita ĩ caſtris ecclłie ꝓtegũt ⁊ defendunt. Rurſus qꝛ
verbũ caritatis ãnũciant ſiłr deũ laudãt.et audiẽtes edi
ficãt ⁊ infoꝛmãt ⁊ hoſtẽ ipugnãt.⁊ iõ cũ hec eoꝝ oꝑa ſũt
valde vtilia ⁊ nccia eccłie: nulli ẽ dubiũ ꝗn mereãt᷑ ſuã
ſuſtẽtatõem:et iõ nõ illicite faciũt ſi hãc builit᷑ ⁊ ſupplici
ter petũt.Siẽ em̃ oculꝰ ĩ vidẽdo oꝑatõʒ facit manui per
neceſſariũ.ita ꝙ manꝰ oculo nõ pt᷑ inſultaẽ ⁊ dicẽ.oꝑibo
tuis nõ indigeo.ꝗnĩmo vtilis ẽ toti coꝛꝑi eiꝰ oꝑatio:⁊ ſic
meret᷑ ſuſtentari ſicẽ̃ manꝰ ⁊ pes ⁊ mẽbꝛa alia ꝗ expoſita
ſunt laboꝛi: ſic de iſtis mẽbꝛis eccłie nõ abſuꝛde dʒ et pt
ĩtelligi ſi ꝙ oculo velit iſtoꝝ oculoꝝ oꝑa⁊ vigilãtiã ĩtu⸗
eri.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ pᷣdicare ẽ ſpũale qdðdã.ſed ꝗ
dat ſpũale ꝓ tꝑali ⁊c̃.ðm ꝙ ad h̊ ſatis ſufficiẽter rñaʒ
Blo.ſuꝑ illð.j.coꝝ.ix.Diſpẽſatõ mihi tradita ẽ ⁊c. õ
debemꝰ iõ euãgeliʒare vt mãducemꝰ.ſ̊ iõ mãducare vt
euãgeliʒemꝰ vt cibo nõ ſit bonũ qð apetit᷑:ſᷣ ncẽariũ qð
addit᷑.vt illð ĩpleat᷑.Math̊.vj.Pꝛimũ q̃rite regnũ dei⁊

iuſticiã eiꝰ.⁊ hec oia adijcient᷑ vobis.vñ ſi finẽ ꝗs ↄſtiui
eret ĩ re tꝑali p̃dicãdo verbũ dei: abſq; dubio h̊ ꝑuerſus
eẽt:qꝛ ð via facẽt finẽ.⁊ eẽt ſiłis gieʒi et Halaã ꝗ merce
dẽ inſqtatis amauit.⁊ alijs pſeudo ꝓpbetis:q ĩ mercede
docebat ⁊ ĩ muneribo diuinabãt.Si at᷑ ſuſtentatezʒ que⸗
rũt ſicẽ ꝙ ẽ nia oꝛdiatiua ad euãgeliũ pᷣdicãdũ:tũc rcte ĩ⸗
cedũt ⁊ apłos imitant᷑.nec a tramite veritatis ĩ aliqͥ re⸗
cedũt.vñ ſuꝑ illud luce.x.Edẽtes et bibẽtes q̃ apð illos
ſũt. Glo.nota.q; vni oꝑi pᷣaicatoꝝ due mercedes debẽt
vna ĩ via q̃ nos ĩ laboꝛe ſuſtẽtat.alia ĩ patria q̃ nos ĩ re⸗/
ſurrectõne remunerat.¶ Ad illð ꝙ ꝑfectoꝝ ẽ abſtinẽ ab
oĩ ſpẽ mala ⁊c̃.dðm. illa ẽ ſpes mala cuʒ hõ rõnabilit
pt᷑ ſuſpicari malũ:circũſtãtijs oĩbo pẽfatis q occurrũt.ſi
ꝗs recte attẽdat hmõi:ſic pᷣdicãtes non hñt ſpẽm pſeudo
pᷣdicatoꝝ.nã illi dicunt᷑ ꝑx oꝓoſitũ ad veros pᷣdicatoꝛes.
Veri at᷑ p̃dicatoꝛes dicũt᷑ quoꝝ pᷣdicatio bʒ auẽteʒ.veri
tatẽ et vtilitatẽ. Falſi vo pᷣdicatoꝛes ſunt ꝗ hoꝝ ↄtraria
vel ſimpłr vel in ꝑte.Sʒ ſi recte velimꝰattẽdẽ moderno⸗
rũ oꝛdinũ pᷣdicatoꝛes:hec tria hñt ĩ ſe.Auẽtem ꝗdem.qꝛ
miſſi ſunt a ſũmo põtifice et alijs pᷣlatis ad ſubditos qui
ſũt dñi meſſis.Aeritatẽ ſicẽ pʒ:qꝛ fideʒ ⁊ moꝛes pᷣdicant
Fm legẽ euãgelioꝝ.Atilitatẽ qꝛ młtos de ſtatu culpe vo⸗
cãt ad ſtatũ gẽe vel pnĩe.⁊ iõ ſpẽm hñt maioꝛẽ ⁊ ſilłlitudi⸗
nẽ incomꝑabilit᷑.ſi ꝗqs pio oclo attẽdat ad pᷣdicatoꝛes tã
veros qᷓ falſos h̊ in tãto numero vix põt eẽ ꝗn aligꝗ cũ iu⸗
da diligũt loculos ⁊ exoꝛbitẽt ab itinere recto.ſi em̃ dñs
H ñ ↄceſſit duodeci aplis qͥs ꝑſonalit elegit ꝙ vniuerſa⸗
liter eẽnt boni.ꝗd mirũ ſi hec ñ ↄcedit ↄgregatõibo alijs.
nec ꝓpter h̊ tñ ſunt boni dãnãdi cũ malis:ſic̃ nec mali iu
ſti ſũt:lʒ ſint ꝑmixti cũ bonis. Ao illð quod obijcit. ꝗ
aut hñt auẽtẽ ⁊c.dðm ꝙ hr̃e auẽtẽ ẽ duplicit.aut ex pꝛi⸗
ma inſtitutõe.aut ex cõmiſſiõe ſiue demãdatõe vel ꝑ alia
veꝛba aut ex iniũcto officio.aut ex ↄceſſo pꝛiuilegio.Pꝛi
ma ẽ auẽtas pꝛicipalis ⁊ poteſtatiua.⁊ ſpectat ad aplos
⁊ ad ſeptuagita ⁊ ad eoꝝ ſucceſſoꝛes ꝗ ſũt ep̃i ⁊ alij cuꝛa
ti.ſic dicẽ glo.luce.xj.Secũda ẽ auẽtas minꝰ pꝛicipalis.
⁊ pt᷑ nõ abſurde dici ſubauẽtas.⁊ ↄuenit his ꝗ ab apłis
mittunt᷑ tãqᷓ; diſcipłi.ſic paulꝰſeruꝰ diſcipulos mittebat
ad loca diuerſa.⁊ potiſſime ↄuenit ei ꝗ ẽ loco petri pꝛĩci⸗
pis apłoꝝ:ĩmo loco vpᷣi ꝗẽ dñs vniuerſalis meſſis ꝓpt
qð et hꝛe dr̃ plenitudinẽ ptᷣatis.ſic̃ g̊ pᷣmis hñtibo anẽtẽ
pꝛĩcipalẽ ↄuenit ſumptꝰacciꝑe poteſtatiue ſic dic glo.j.
Thebß.ij.Caboꝛãtẽ agricola oʒ pꝛimũ de fructibo ꝑciꝑe
Glo.neceſſaria ſibi ſumẽ ab his in ꝗbo deo militat.et qͥs
tãqᷓ; cultoꝛ vinee exercet vł tãqᷓ; gꝛegẽ paſcit ñ eſt mẽdici⸗
tas:̊ pꝛẽas.ſic illis ꝗbo cõmittit᷑ aucẽtas ſubpꝛĩcipalis cõ
uenit acciꝑe ſuplicatiue.qð diſpoſuit ſpũs ad ecclłie vti
litatẽ.vt ñ tm̃ pᷣdicatõis veꝛbo edificẽt:ſ ᷣbo ꝑiter ⁊ hũi⸗
litatis exẽplo.q ̊ᷓ didicit a xpᷣo mitis eẽ et hũilis coꝛde.
miroꝛ ſi hac hũilitatẽ ⁊ hũiliatõem audet tãq; repꝛobam
ↄtẽnere.¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ tutiꝰẽ ſequi ꝑfectioꝛes vi
ros et ꝓbatioꝛes ⁊c̃.dðm ꝙ ſᷣm diſpoſitõem diuĩe ſapiẽ⸗
tie deꝰ vniuerſa diſpoſuit ⁊ oꝛdinauit tꝑibo ſuis. Vñ ſic
ĩ pᷣma ꝑte ecclie introduxit viros potẽtes ĩ miracłis ⁊ ſi
gnis:ſicut fuerũt apłi ⁊ eoꝝ diſcipłi.⁊ medio tꝑe viros

intelligẽtes ĩ ſcriptuꝛis ⁊ ꝛõibo nimis habũdãtes.Sic vl

timo tꝑe introduxit volũtarie mẽdicãtes et pauꝑes reb
mũdanis.⁊ h̊ qdeʒ recte ↄgruebat.vt ꝑ pꝛios deſtruẽtur
idolatria et idoloꝝ potẽtia.ꝑ ſecũdos hereticoꝝ figmen
ta.ꝑ tercios auaricia q̃ ĩ fine ſeculi marĩe regnat.i⁊ihil
ominꝰtñ pauꝑtas ẽ fundamẽtũ euãgelice ꝑfectõis:⁊ ipᷣa
q̃i finis ⁊ cõplemẽtũ eiuſdẽ. Ideo viguit in pꝛimoꝛdijs ec
cleſie.⁊ ↄgruũ ẽ vt vigeat circa ecclie ſtatũ finalẽ. Uñ ſiẽ
hieꝛo.diſſoluit qſtionẽ illã de eſu carniũ.xxrxv.di.ab exoꝛ
dio dicẽs. in pꝛio tꝑe nõ erat ĩ ↄſuetudie vſus carniũ
ſcʒ añ diluuiũ.⁊ poſtea pꝰdiluuiũ fuit coĩter ↄceſſus.et
pꝰĩi aduẽtu xpᷣi laudabilis fuit abſtinẽtia ab eſu caꝛniuʒ
vñ dicit ibidẽ.ꝙ o reuolat ad a.i.finalis ſtatꝰↄtoꝛdat cũ
pᷣmo.⁊ ſic ſatis ↄueniẽter intelligi pt ĩ ꝓpoſito.ſicẽ eũ hie
ro.nõ intelligit de eſu carniũ qᷓtũ ad oẽs hoĩes vt abſti⸗
neãt:bᷣ ſolũ qᷓtũ ad monachos.ſic nec de pauꝑtate intelli

gẽdũ puto niſi qtũ ad pauꝑes volũtarios ꝗ volũtarie re
nũciauerũt mũdo.nec h̊ dico vt ſtatũ modernoꝝ alijs p⸗
cedẽtibo p̃ᷣferã.⁊ ꝓpꝛia fimbria magnificẽ:nec iſte ſtatus
voluntarie pauꝑtatis defuit aligbo viris ſctis retroactis
tꝑibo. Juxta qð dic̃ gꝛeg.in li.dy alogoꝝ de quodã ſcxtiſ⸗
ſimo viro noĩe Iſaac.ꝗ amatoꝛ erat pᷣcipuus altiſſime
pauꝑtatis.Vñ de eo dicit.ꝙ cũ ei crebro diſcipuli ĩnue⸗
rẽt vt ꝓ vſu monaſterij poſſeſſiões q̃ offerebant᷑ acciꝑet:
ille ſollicitꝰſue pauꝑtatis cuſtos:foꝛtẽ tenebat ſnĩam di
cẽs.Monachꝰꝗ ĩ terra poſſeſſionẽ q̃ꝛit monachꝰnõ ẽ.ſic
quippe metuebat pauꝑtatis ſue ſecuritatẽ ꝑdere:ſicẽ aua
ri ſolẽt ꝑituras diuitias cuſtodire.h̊ itaq; ꝓphetie ⁊ ma⸗
gnis miracłlis cũctis longe lateq; habitãtibo vita eiꝰcla⸗
ruit.ex q̊ qdẽ aparʒ.qꝙ doctrina ipᷣiꝰ tẽnẽda nõ fuit.hᷣ̊ et
ſupꝛa oñſum fuit młtiplicibo exẽplis et adhuc multipli⸗
cibo poſſit oñdi.et ſi nulla exẽpla eẽnt ſatis ꝑ ſeipᷣm ſiatꝰ

laudabilis altiſſime pauꝑtatis.nõ ſolũ ſᷣm ſcripturã

ſacrã.verũetiã ſᷣm ſcriptaʒ ſctoꝝ ꝗ pauꝑtatis volũtaꝛie
ſtatũ ↄmẽdat tãq; pᷣcipuũ ⁊ ꝑfectũ.ſic ̊ abſuꝛdũ ẽ valde
rpꝛobaẽ ſtatũ ↄiugatoꝝ dĩtũ:ſic abſurdiꝰ ſtatũ clericoꝝ
⁊ religidſoꝝ poſſeſſiões habẽtiũ ſic abſurdiſſimũ vidr ſi
ꝗs inueniat᷑ ꝗ repꝛobaꝛe velit ſiatuʒ pauꝑum ĩ pauꝑtate
altiſſima et mẽdicitate hũilima xpᷣo dño famulãtiũ. iuy
ↄſiliũ xpᷣi ꝓpoſitũ ⁊ irrepᷣhenſibilit pmulgatũ. Hoꝛum
cãm de fẽdit hiero.ĩ epła aduerſus vigilãtiũ hẽticũ. Ad
me relatũ ẽ inquit.ꝙ ò̊ auctoꝛitatẽ apli pauli ĩmo petri
⁊ iohãnis et iacobi ꝗ dextras dederũt paulo et barnabe
coĩcatõis:et pᷣcepit eis vt pauꝑum memoꝛes eẽnt.tu ꝓ⸗
hibebas hieroſolimã in vſus ſctoꝝ aliq̃ ſumptu ſolatia
dirigi.ſi ad h̊ rñdeo:ſtatim latrabis meã me cãm ageꝛe:
ꝗ tãta cũctos largitate donaſti.vt niſi veniſſes bieroſoli⸗
mã ⁊ tuas vel primonioꝝ tuoꝝ pecunias effudiſſes:oẽs
ꝑiclitaremur fame.ego at loquoꝛ.qꝛ bẽs apłs paulus in
cũctis pene epłis ſuis loꝗt᷑ et pᷣcepit ĩ eccleſijs gentiuʒ ꝑ
vnã ſabbati.hoc ẽ die dñico oẽs ↄferre debẽ.q hieroſoli
mã in ſctoꝝ ſolatia diꝛigant᷑.nũꝗd ĩ alia ꝑte terraꝝ ⁊ in
eccłijs quas naſcentes fide ſua erudiebat q̃ ab illis acce⸗
ꝑat diuidẽ ñ pot at.ſi ſctis pauꝑibo daꝛe cupiebat.qui ſu
as ꝓ xpᷣo facultates relĩiquẽtes ad dñi ſeꝛuitutẽ tota men
te ↄuerſi ſũt.Lõge nũc ẽ ſi de ceteris eiꝰepłis oĩa teſtimo
nia reuoluẽ voluero.ĩ glo h̊ agit et tota mẽte feſtinat. vt
ad eccłiam ⁊ ad ſctᷣa loca credẽtibo pecunie dirigant᷑.nõ
ĩ auariciã:ſᷣ ĩ refrigeriũ.nõ ad diuitias ↄgregãdas:łᷣ ad
in becillitatẽ coꝛpuſcłi ſuſtẽtãdã.⁊ frigꝰatq; inediã decli⸗
nãdã.hac ĩedia vſq; nũc ꝑſeuerãte ↄſuetudie ñ ſolũ apð
nos ſ̊ apð hebreos:vt ꝗ ĩ lege dñi meditant᷑ die ac nocte
⁊ ꝑtẽ ñ hñt ĩ tra niſi ſolũ oĩm ſinagogarũ ⁊ totiꝰoꝛbis fo
ueant᷑ miſterijs:ex eq̃litate dũtaxat nõ vt alijs refrigeri⸗
um:et alijs tribulatio:ſʒ vt aliaꝝ habundãatia alioꝝ ſu⸗
ſtentet inopiam. G

Mlẽbꝛum tercumm

Onſequẽter q̃rit᷑.vtrũ meliꝰ ſiue tpfectiſit
( ſemel dare oĩa ꝓ xpᷣo ⁊ poſtea victũ ſuũ mẽ

dicare:vł retine ſua ad ſuã ⁊ pauꝑuʒ ſuſtẽ⸗
2* tatõem ꝑticulati ea ſibi et pauꝑibo diſpen
ſanda. . at᷑ ꝑfectiꝰſit ſua retinẽ ꝑticulatĩ ea ſibi ⁊ pau⸗
ꝑibo diſpẽſãda vidr ſic:vt hr̃ a berñ. Ilð qð vpᷣc elegit
meliꝰẽ ⁊ magis eligẽdũ:ᷣ dñs pᷣelegit vltie pauꝑtati ha
bẽ pecuniã ad ſuã et pauꝑum ſuſtẽtatõem: h ẽ meliꝰqᷓ
oĩa ſił daẽ.⁊ poſtea nec ſibi nec alijs poſſe ſubuenire.me
ia pʒ ꝑ aug.? hr.xij.q.j.vbi dr.habebat dñs loculos a
ſleh⸗ oblata ↄſeruãs:⁊ ſuoꝝ neceſſitatẽ ⁊ alijs indigẽ
tibo tribuebat. Pꝛe.xpᷣc nõ ſolum loculos habebat vt
pauꝑibo neceſſaria diſpenſaret:ſ̊ eẽ᷑ panes multiplicauit
vt hret qð pauꝑibo daret ⁊ qdð ñ potat facẽ inqᷓtũ hõ:fa
cẽt inqᷓtũ de vt officiũ diſpẽſandi exerceꝛet ſic inſinuans
officiũ diſpẽſandi multũ eẽ laudabile et maxime vt vidẽ
ꝑfectõnis.¶ Pꝛe.ſic̃ oꝛdo caritatis et pietatis regꝗrit vt
vnuſquiſq; pᷣmo dili t: ſic oꝛdo
caꝛitatis rqꝛit ꝙ vnuſꝗſq; diligat pᷣmo coꝛpꝰſuũ ⁊ ipiꝰmi

at aĩaʒ ſuã.⁊ eiꝰmiſereat᷑: ſic oꝛdo

——— —————————N — „„ =r

lo —— ⸗ — — - -r—r———

–– — — –

— —

— —

„mmmm,. 4 „'

.

¶Mueſtio

ſereat. a poſtea coꝛpis primi ſui. iſte idẽ oꝛdo ſernãdꝰ in

effectibo caritatis exigit.ꝙ vnuſquiſq; ſi poſſit Enogun
teat coꝛꝑi ꝓpꝛio ĩ illis q ſunt ei neceſſaꝛia:⁊ poſtea coꝛpo
ribo alijs.⁊ ita ꝙ retineat aliq vñ ſibi poſſit pmo ꝓuidẽ:
poſtea alijs. ð caritatẽ ̊ videt᷑ eẽ illa diſtributio qᷓ aufer/
tur ptas diſpẽſatõis ⁊ ꝓuiſionis ſibi et alijs..ꝛe.· act.

xx · Heatiꝰẽ magis dare ꝙᷓ acciꝑe: Bᷣ ofirmat aug.ð ma⸗
ximũ arrianũ.li.ij.c.ix.dicẽs. Heatiꝰẽ magis daꝛe ꝙ ac

ciꝑe:ſᷣ ĩ hac vita vbi ẽ inopia.qꝛ vtiq; melioꝛ ẽ copia me-⸗
lius ẽ eĩ br̃e qᷓ egere et melius ẽ donare qᷓ mẽdicare. ⁊c
Pꝛe. cũ bonũ ſit ſui diffuſiuũ.magis gerit imaginẽ bo
niꝗ reſeruat aliqdð ad diſtribuẽdũ alijs:qᷓ ꝗ nibil.¶ Pꝛe
terea. luc.ũj. Qui hʒ duas tunicas det ñ habẽti ibi.glo.
miſcdᷣia ipᷣius ꝓ poſſibilitate huane ↄditõis ſeruat᷑ men
ſura vt ſibi nõ vnuſquiſq; totũ eripiat:ſᷣ̊ qð bʒ cũ pauꝑe
paꝛtiat᷑. Ex q̊ ptʒ ꝙ h̊ requirit lex miſcðie ꝙ aliquibo ad
vſum ꝓpꝛiũ reſeruatis bo llib lant. i. ꝑticulaꝛi
ter dent᷑ 1 nõ ſimul oĩa.¶ Ao oppoſitũ pñt adduci q̃ ſu⸗
periꝰpoſita ſunt.ad oñdendũ ꝙ dare pauꝑibo oia ſimul

ꝓ xrpᷣo ẽ ꝑfectõis euãgelice q̃ nullꝰ ẽ maioꝛ. Pꝛe hiero.

vigilãtiũ epla. lvij. ꝙ ingꝗt aſſeꝛis meliꝰeos facẽ ꝗ vtunt᷑
rebus ſuis.et paulatum fructꝰpoſſeſſionũ pauꝑibo diui⸗

dãt:qꝙᷓ illos poſſeſſionibo venũdatis ſimul oĩa largiun

tur.nõ a me ̊ a dño tibi rñdebit᷑. Si vis ꝑfectꝰeẽ vade ⁊

vẽde oĩa qᷓ habes ⁊ da pauꝑiboet veni ſeqre me.ad eum
ingt loꝗt᷑.qui vult eẽ ꝑfectꝰꝗ cũ aplis.pꝛem.nauiculã et

retbe dimittit.iſte quẽ tu laudas ſecũdꝰaut teꝛciꝰgꝛadꝰẽ
Pꝛe. hiero.in epła.xcj.ad nebuliã. Si vis ingt eẽ ꝑfe⸗
cta:nõ tibi in iugũ neceſſitatis imponit ſᷣ ptati ſue libeꝝ
arbitriũ ↄtẽdit.vis inqꝗt eẽ ꝑfecta.⁊ ĩ pᷣmo ſtaẽ faſtigio di
gnitatis:fac qð fecerũt apli.i.vẽde oĩa q̃ babes ⁊ da pau
peribo ⁊ ſeq̃re ſaluatoꝛc.⁊ nudã ſolãq; crucẽ nuda ſeqꝛis

et ſi nõ vis eẽ ꝑfecta p̊ ſecũdũ vis tenere gradũ vᷣtutis.di

mitte oĩa qcũq; babes.da filijs.da ꝓpinquis. nemo te de
pᷣbẽdit ſi inferioꝛa ſectaris.dũmõ ſcias illã iure pᷣlataʒ q̃
elegeꝛit pꝛimã.Ecce faſtigiũ digmitatis ẽ cĩia vẽdere ⁊ ni

bil retinere. Et ſic babet᷑ t eadẽ epla ananias 7 30 phira
puniti ſunt qꝛ victui ſuo aliq nccria retinuerũt. Hoc idẽ

etiam apparet ꝑ ang. de bono ↄiugali vbi facit ↄꝑatõem
inter bonũ et meliꝰ.inferiꝰa ſuꝑius dicẽs. Infeꝛiꝰ nõ eſſe

malũ:qꝛ ſuꝑius meliꝰ.vt nõ ẽ malum qð fecit martha:qꝛ

meliꝰqð fecit maria.Silꝛ ait nõ ẽ malũ iuſtũ aut ꝓphetã
ĩ domũ ſuã reciꝑe.qꝛ nec domuʒ hr̃e dʒ.vt qð meliꝰẽ faci⸗
at ꝗ vult ad ꝑfectõeʒ xpᷣm ſequi.i Pꝛe.hiero.ſuꝑ pᷣs.c.

rj. ꝑfecti nõ fecerũt elemoſinas. qꝛ nõ habebãt vñ elemo
ſinas facerẽt: nõ facẽ habẽtis crimẽ ẽ.ceteꝛũ ꝗnõ hʒ vnde
facẽt Ne ke ee rran tãtũ dedit:qꝛ

totũ dedit.¶ Rñſio.maioꝛẽ ꝑfectio oĩa dare panꝑibus
et in pauꝑtate vltima ſeq xpᷣm.qᷓ aliq dare et aliq̃ retinẽ
ad ſuã ⁊ alioꝝ qnoꝛũcũq; ſuſtẽtatõem.vñ gẽnadiꝰð eccle
ſiaſticis dogmatibo.bonũ ẽ facultates cũ diſpẽſatõe pau

peribo erogare:ſᷣ meliꝰ ꝓ intentõe ſequẽdi dũm ſił dona⸗
re et abſolutũ ſollicitudie egere cũ xpᷣo. Ao illud quod
obijcit ꝗ dñs p̃elegit vltime pauꝑtati babẽ pecuniã ad
luã et ad panꝑum ſuſtẽtatõeʒ ⁊c.dᷣm ꝙ nõ ẽ verũ.bene

verũ ẽ ꝙ qñq; babuit aliq diſpẽſanda pauꝑibo:h̊ in h̊ in

nullo piudicabat᷑ ſibi qᷓtuʒ ad vltimã ſiue altiſſimã pan
ptatẽ vt ex ſupꝛadictis ptʒz. vbi determinat᷑ cã ⁊ modus.

xpᷣc loculos habuit.i Ad illð qð obijcit.q dñs diſpẽ⸗

ſauit pauꝑibo ſic̃ patuit ꝑ loculos qͥs habuit ⁊ ꝑ panum
multiplicatõem:põt dici ꝙ duplex ẽ diſpẽſandi modꝰ.ꝗ/
vã ẽ cõis iuſticie.vtpote quẽ exercẽt hoĩes pij in erogatõ
ne quãẽ faciũt coĩter pauꝑibo.⁊ ẽ ꝗdã ſuꝑerogatõis.vtpo

te quẽ exercẽt qũq; pauꝑes coĩcãdo bona q̃ ad vſus eoꝝ

exhibent alijs paupꝑibo ad releuatõeʒ neceſſitatis eoꝝ.et
iſte modꝰdiſpẽſandi cõpatit᷑ altiſſimã pauꝑtatẽ.nec ĩ ali

quo pᷣiudieat euãgelice ꝑfectõi.⁊ vſus ẽ vñs:⁊ iſte mo⸗
dus multũ ẽ laudabilis:⁊ maxime atteſtat᷑ caritati ⁊ pie
tati.ſecꝰẽ de illo mõ diſpẽſatõis ꝗ fit coĩter pauꝑibo retẽ⸗

tis bona ꝑtieulati diſtribuẽda de q ẽ qſtio ꝓpoſita q ñ fit
ſine mẽtis ꝑturbatõe.Fm ꝙ diẽ greg.j.moꝛal.ſuꝑ illud

Job.j. Poſſeſſio eiꝰcreuit ĩ terra.neq; inꝗt terrena pol⸗
ſelſſio qᷓuis eterne vtilitati ſeruiat:ſine ꝑturbatõe mẽtis
pvalet exhiberi. eĩ᷑ ſunt ꝑicula frena diſpẽſatiõen ſe⸗

quẽtia monifeſtat greg.ſuꝑ illð Job.j.venit aliꝰ et dixit

LCLCaldei fecerũt tres turmas ⁊c̃.et vt dicit Seneca ad lu⸗

ciũ.Aia ligata cũ poſſeſſionibo libere de deo cogitare nõ

pt. Ex his pʒ ꝙ poſſeſſio tꝑaliũ ⁊ ad diſpẽſandũ ↄſerua⸗
ta detrabit ſtatui ꝑſectõis.¶ Ad aliud qð obijcit᷑. oꝛdo
caritatis exigit ꝙ vnuſqꝗſq; pᷣmo puideat coꝛꝑi ſuo.et pꝰ
coꝛpibus alioꝝ:vñ oʒ ꝙ retineat aliq̃ ⁊c.põt dici ꝙ etſi

caritatis oꝛdo reqꝛat ꝙ ſibi ꝓuideat ⁊c.ñ tñ oʒ ꝙ ad ſui
ꝓuiſionẽ retineat aliqͥ tꝑalia.qꝛ vt ſupᷣ tactũ ẽ:młti ſũt
modi ꝗbo pauꝑes xp̃i ſibi puidẽ pñt ne ꝑant.nec tenent
ad alioꝝ ſubuentõem ꝗ oĩia ꝓ deo reliquerũt:lcʒ ſuꝑero⸗
garẽt ſi caſu aliqͥ ̊ facerẽt.¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ btius

⁊ magis dare ⁊c̃.pʒ rñſio ex ſupᷣdictis. Ao illud qð di⸗

cit aug.ꝙ melius ẽ hꝛe qᷓ egere ⁊c̃.pt᷑ dici ꝙ hbi actꝰ.ſ.hrᷣe
7 egere.donare ⁊ mẽdicare:pñt adinuicẽ ↄꝑari inqtum
ſunt actꝰpuri ⁊ diſcreti:⁊ ſic reuera meliꝰẽ hr̃e qᷓ egẽ. et
donare qᷓ; mẽdicare.ſ̊ inqᷓtũ ↄſiderãt᷑ egere ⁊ mendicare
nõ vt ſunt actꝰpuri:ſ̊ potiꝰvt ſunt infoꝛmati circũſtãtijs
ſupᷣtactis q̃ reddũt pauꝑtatẽ meritoꝛiam et mendicitatẽ
melius ẽ egere ⁊ mẽdicare q; habere et donare. 4Ad ülð
qð obijcit.bonũ ẽ ſui diffuſiuũ ⁊c.põt dici ꝙ ille qui dat
ſua oĩa ſimul paupꝑibo magis gerit imaginẽ boni qᷓtũ ad
B qðẽ ſui diffuſiuũ:qᷓ ille ꝗq dat ꝑtem aliquã ⁊ aliã ſibi re
ſeruat et pauꝑibo.⁊ magis aſſimilat᷑ illi ſumme diffuſio⸗
ni que fuit ĩ generatõe filij a patre ⁊ ſpũſſcti ꝓceſſione ab
vtroq;.qꝛ quicꝗd erat et gcquid habuit et quicꝗd potuit

pf tedit filio:⁊ ſimul vterqʒ ſpũiſancto.⸗ Ad ᷣ qð obij⸗

cit de glo. luce.iij. O lex mime regrit ꝙ bona cuiuſq; ꝑ⸗
tiant᷑.põt dici ꝙ glo. intelligẽda ẽ ꝙtũ ad ſtatũ impꝑfectõ
nis. vt patʒ ex textu et alijs gloſis ibidẽ.loquit᷑ em ibidẽ
de penitẽtibo quos hoꝛtabatur iohãnes baptiſia ad faci
nũ fꝛuctũ penitentie.

embꝛum quartum

Equit᷑ de manifeſtatõe falſitatis q̃ nitunt᷑
aduerſarij veritatis pᷣdictis obuiare. Ob⸗
uiãt at gbuſdã tãqꝙᷓ; falſis.quibuſdam tãqᷓ
incõueniẽtibo.quibuſdã tãꝙᷓ dubijs.ꝗbul⸗
dã tãqᷓ doctrine apoſiolice ↄtrarijs.Et m bec ſunt q̃tu
oꝛ ꝑptes iſtiꝰmẽbri. Pꝛimo igit obuiãt tãqᷓ falſo ei qð
ſupꝛadictũ ẽ.ſ.ꝙ dñs fueꝛat medicꝰ. Elñ falſum eẽ aſſeẽt
ꝙ vpc aligd petierit vt mẽdicus.iã ⁊ ſi mẽdicꝰ dicatur
in pᷣs.hoc dr inqtum petiit a pꝛe:vł inꝙᷓtũ aſſumpſit no⸗
ſtras ĩfirmitates. Si dicat᷑ petiuiſſe a ſamaritana aquã
J a zacheo hoſpiciũ:hoc nõ fuit ex mẽdicitate:ſʒ ex vrba

1

.
7
ℳ—ꝰ

nitate. Et rurſus ſi etiã mẽdicaſſet: ad ↄſequẽtiã traben⸗

dũ nõ eẽt. JFalſum eẽ nibilominꝰdicũt ꝙ aliã mẽdicatio
ſit volũtaria. ĩmo oĩs ẽ inuita ⁊ coacta. Hãc at᷑ abiectõʒ
q̃ falſitatẽ veritati impigit:facile ẽ de falſitate ↄuinceꝛe.ſi
ꝗ veritatẽ pie velit audire.Nã ꝙ xpᷣc mẽdicꝰfuerit:et te⸗
xtus ꝓpheticꝰct glo.teſtãt᷑.⁊ verba ſctoꝝ doctoꝛuʒ. Et ꝗꝙ
petieꝛit vt mẽdicoſicut tactũ fuit ĩ opinãdo in duabo glo⸗
ſis. ⁊ ſimiliteꝛ ĩ illo p̃ᷣs. Deꝰ ĩ adiutoꝛiũ meũ intẽde ⁊c.ſu
per illud. ego vᷣo egenus et pauꝑ. Glo. aſſumit ſibi iſte v⸗
ba dei que in pᷣcedẽti p̃s. de ſe hec eadẽ dixit.ꝙ illi ꝗ qrũt
aĩam meẽã ſunt diuites:ſᷣ ego ſum egenꝰ.i.petẽs.et pauꝑ
idẽ inſufficis mibi.qꝛ ⁊ midanas copias nõ bhʒ. et intꝰ
vbi ẽ diues ſemꝑ ambit et deſiderat accipit. hec gloſa.
Scðm bãc glo.ↄſiat ꝙ rpᷣe fuit egenꝰ⁊ pauꝑ.⁊ petẽs et
egenus.nõ a pr̃e tm:tũc eĩ oẽs hoc mõ eẽnt mẽdici nal⸗
li diuites et habẽtes copias.qð ẽ ð glo.¶ Pꝛetea xpᷣe ad
huc petit a pr̃e et angeli petũt ⁊ ſeti cõpꝛehẽſoꝛes:⁊ tam̃
nõ dicunt᷑ mẽdici.igr teſiimonio tãerpꝛeſſo h di.⁊ glo.
oſentit:ↄnulla auctoꝛitas ↄtradicit.q̃re non fatebimur
ꝙ rpc vt mẽdicꝰ petierit cũ fatemur eũñ virginẽ ⁊ vxroꝛe ca
ruiſſe: lz ſcriptura de ̊ nõ facit mentõem. Euãgeliũ etiã
expꝛimit ꝙ petijt et potũ ⁊ hoſpiti
et dñio et auẽte:ſᷣ magis huũilitate.nã niſi tũc exempluʒ

ſᷣ. ⁊ ↄſtat ꝙ nõ imꝑpio

X*
“
7

pautatis dediſſet:falſũ eẽ dixiſſet ꝙ non hr̃et vbi caput

reclinaret:cũ hr̃et ſubditos a ꝗbo poſſet ꝓcuratõem exi⸗ꝰ

gere. Minꝰet᷑ iuſte egiſſet ĩ H̊ qd pᷣdicabat ĩ hiertm ⁊ pa
ſcebat᷑ ĩ bethania.alubi faciẽs fructũ.ſ.pᷣdicãdo:2⁊ alubi

accipiẽs emolumẽtũ.Sed dicẽs ꝙ petijt ex vꝛbanitate:ſᷣ

nũꝗd xpᷣc aſſumpſit pauꝑtatẽ vt docẽt vrbanitateʒ:nũꝗ d

Apter curialitates hũanas docendas fieri voluit egenꝰ⸗

pauꝑ: nũꝗd magrm ſe vocat curialitatis ⁊ nõ mgr̃jm hu

militatis. Diſcite a me ingꝗt mat᷑.xj.qꝛ mitis ſum ⁊c̃.pe⸗
tijt igr ex hũilitate qð oppoꝛtunũ erat ad releuãdã ſuã in⸗
digẽtiã:ac ꝑ h̊ vt medicꝰ pauꝑ.Et ↄſtat ꝙ hac indigen
tia nõ habuit.qꝛ nõ voluit nec petijt:niſi qꝛ voluit.qꝛ la

pides ĩ auxꝝ cũ volnit ↄuertẽ potuit ſicut bĩs iohes euã⸗
geliſia diſcipulꝰeiꝰfecit de ᷣgis duobo perẽtibo mẽdicaẽ
et egẽ nolẽtibo.ꝗ ↄuerſi fuerat retro.ꝗ poſtmodũ penitẽ

tes mẽdicitatẽ et pauꝑtateʒ gẽmis pᷣcioſis pᷣtulerũt.ac ꝑ

Hↄſtat ꝙ xpᷣi ⁊ ſequatiũ eiꝰẽ volũtarie mẽdicare.alioqn

ñ hac mẽdicatõe mererent᷑.Nã abſurdũ ẽ dicẽ ꝙ pauper

tas ⁊ egeſias ſit volũtaria:⁊ mẽdicatio ex ipᷣa ꝓcedẽs ſit
coacta.Si igit᷑ mẽdicatio fuit ĩ xpᷣo ex pauꝑtate bũili et
volũtaria:qre ñ ẽ trahẽda ĩ ↄſequẽtiã:cũ ipᷣe dicat.diſci
te a me qꝛ mitis ſum ⁊ hũilis coꝛde.cũ ipᷣe ceteros volẽ⸗

tes ad apicẽ ꝑfectõis venire:ĩuitat ad ſequẽd ſe ꝑ hmõi

pauꝑtatẽ. Vade ingꝗt vende ⁊c.Et apls dicat.j.coꝝ. viij

Scitis gr̃am dñi nẽi ihu xpᷣi.Et pꝰoↄſiliũ do.glo.vt eius

pauꝑtatẽ imitemĩ.cũ et᷑ iſta ſit ꝑfectio q̃ oĩbo coĩter ꝓpo⸗

nit᷑ et dẽ.ꝗ pt᷑ caꝑe capiat.Cũ aug.ſuꝑ ioh̊.dicat omeł.
xv. In oĩbo q xpᷣc geſſit vt bõ hoĩbo ĩ ſe credituris pᷣbeꝛet
exẽplũ.cũ dicat hiero. ſi miꝛaculis nõ ſit a nob imitã

do:i his q humiliteꝛ geſſit imitãdꝰẽ a nobis. cũ et ipe fu⸗
erit vniuerſalis foꝛma vᷣtutũ ĩ acti ſuis. VUñ aug. de re
ligiõe vera.NQullũ pctm cõmitti pt᷑ niſi duʒ appetit᷑ q ille
ↄtẽpſit:aut fugit᷑ q̃ ille ſuſtinuit.totaq; vita eiꝰin terris
ꝑ hoĩem quem ſuſciꝑe dignatꝰẽ diſciplina moꝛalis fnit.
Duis igit᷑ audeat dicẽ ꝙ xpᷣm nõ debemꝰimitariĩ his qᷓ
hũiliter geſſit.hec aũt ſi dicimus.quicꝗd ſctitatis.ꝗqcqd
vᷣtutis ⁊ ꝑfectõis ẽ:a religiõe xpᷣiana funditꝰſubueꝛiitur
⁊ eneruat᷑.qꝛ qua rõe de hoc dr:eadẽ rõe de alijs vᷣtutibo

di⸗ oterit: abſit aũt hoc ab omnibo coꝛdibo fideliuzʒ.

Aobuc aduerſarij veritatis obuiãt aligbo p̃dictis tã⸗
ꝙᷓ incõueniẽtibo.vñ dicůt ꝙ nõ ſegt ꝙ qᷓuis egeſtas ↄue⸗
niẽs ſit ꝑfectõni ſccoꝝ.ꝙ ꝓpter h̊ mẽdicitas qᷓ aliqñ ege⸗

ſtatẽ comitat᷑.quia ſimilit poſſit argui de maducatõe fi⸗

lioꝝ:et de furtis ⁊ rapinis q er egeſtate et pauꝑtate plu⸗
ries ſubſequũt᷑. Incõueniẽs et dicũt ꝙ lʒ bs benedictus

fuerit ꝑfectus.ꝙ ꝓpter hoc accipiẽdo ab illo romano ele⸗

moſinas qͥtidianas opꝰegit ad ꝑfectõem ſpectãs.qꝛ pfe⸗

ctus multa facit que ad pfectõem nõ ſpectãt. ſiẽ comedẽ?

et egere: ⁊ multa alia. Incõueniẽs et᷑ dicũt ꝙ lʒ ſeipᷣm vi
lificaẽ ⁊ hũiliare ꝓ rpᷣo ſit bonũ.ꝙ ꝓpter h̊ hũiliaꝛe ſe mẽ
dicãdo bonũ ſit.qꝛ mẽdicare nõ ẽ ſeipᷣm hũiliare:ſ curã
ſui agere.Et iterũ meretrix ſeipᷣam vilificat pſtituendo.

nec tñ in hoc placet dno. pari mõ nec vilificatio q̃ ꝗs ſe

vilificat mẽdicãdo. Has at᷑ inſtãtias fedas ĩ quibo feda
ꝓonũt᷑ exẽpla et mẽdicitatẽ fedare vident᷑: facile ẽ ſpũa

221—2

li viro et intelligẽti reſpyẽ tãqᷓ fedao falſas ⁊ fictas. In⸗

uenimus ei viros xp̃ianiſſimos et ꝑfectos ĩ ſuis legẽdis

nõ cõmẽdari ⁊æ crudelitatibo in maducãdo boĩes.vel te

cupiditate ĩ pdãdo.vel de egeſtate vel x ↄfoꝛnicatõibus

et hmõi ſiłibo.Laudari aũt et pᷣdicari inueniunt᷑ de hoc
tata penuria viuere elegerũt.ꝙ nõ habebãt victuʒ nec

br̃e volebãt tãꝙᷓ diuites:ſᷣ potiꝰmẽdicare humiliter tãcq
paupes ⁊ deſpecti.ſicut apparet ĩ exẽplis ſupᷣpoſitis.iJ

ꝙ ad egeſtatẽ ſequat᷑ comeſtio filioꝝ:hoc ẽ oꝛdineʒ na

tuꝛe.ꝙ ſequat᷑ furtũ et rapina. Gẽ ↄ oꝛdinẽ moꝝ ⁊ iuſti⸗

cie.ꝙ aũt ſequat᷑ inſinuatio ſue neceſſitatis ad ꝓximũ et

poſtulatio ſubſidioꝝ amoꝛe xei: ẽ im oꝛdinẽ caritatis
2 pietatis tũ naturalis ꝙ;ᷓ et gtuite 2 ſpũalis.NQã oĩs lex

mãdat. ꝓximũ a ꝓximo ſoueri et releuari. Quõ aũt ſile

ẽ hoc ꝙm oꝛdinẽ ꝑuertit et ẽ m oꝛdinẽ ꝑuerſuʒ. At boc
qð ſit Fm oꝛdinẽ rectũ et iuſiũ et bonũ ẽ caꝛitatiuũ⸗ piũ

retricibo et

Caudat᷑ g̈romanꝰmonachꝰg m caritatis legẽ bĩo bene
dicto ꝓcurabat:⁊ bs benedictꝰꝗ humilime ſuſcipiebat.
Mũqꝙᷓ; at laudatꝰinuenit᷑.qꝛ egebat et ſtercoꝛiʒ abat.̊ eĩ

eſt valde aboĩabile in mediũ introducẽ cũ agit᷑ de laudi⸗

h ſctoꝝ. Laudat᷑ aũt mẽdicãs lʒ cur ſui agat.nõ qꝛ G
facit qualitcũq;:ſᷣ qꝛ facit hũilime. VUñ ſic ſobrie come⸗

dere ẽ actꝰvirtutis lʒ comedẽ ſit curã ſui agẽ:ſicet ĩ ꝓpo⸗
ſito intelligẽdũ ẽ.vñ Criſo.ſuꝑ math.ĩ omeł.iij. loquẽs

xc pueris ſct̃is ꝗ erãt in palatio regis babilonis: ait ſic.
Sancti eĩ vtiq; exiſtẽtes ⁊ iuſii:decies millies elegiſſent
mẽdicare domi.et eis q̃ ĩ tẽplo erãt donis potiri. elegi eĩ
ait magis eẽ abiectꝰĩ domo dei mei qᷓ; habitaẽ ĩ tabeꝛna⸗
clo peccatoꝝ. decies millies vtiq; elegiſſent abiecti eẽ do⸗

miqꝙᷓ regnare ĩ babilonia. Eſt ei ĩ mẽdicatõe hũiliatio ⁊
vilificatio ſui deo accepta:alioꝗn a ſct᷑is puris nõ eẽt eli

geẽda. Eligit᷑ aũt lʒ cura ſit ſui ꝓpter bumilitatẽ ſummaʒ
illi aũt qui curã carnis ſue agunt in deſiderijs et cõcupi

ſcentijs illi ꝓculdubio nõ laudant᷑. Etiã ſimile ipos lau
dare et vilificare videantur.ſicut meretrix que ꝑ ſeipam

pꝛoſtituit pꝛo furoꝛe libidinis:ſed hoc abſit a fideliũᷣ coꝛ

dibus vt vilificatio viroꝛum ſpiritualium in mendicatõ

ne:ſimilis ſit vilificatõni meretricis in ſui pꝛoſtitutione
NMã mẽbra xp̃i nõ ſunt tollẽda vt fiant mẽbra meretricis
xpᷣc aũt de ſe in foꝛma ſerui et etiã ꝓ ſuis membris dicit.

Ego mẽdicus ⁊ pauꝑ:dñs ſollicitꝰẽ mei.qð nequaqᷓ di
ceret:niſi eẽ mẽdicũ ꝓ xpᷣo adeo placẽt vt deo faceret geꝛẽ

curã nr̃i ſpecialiſſimꝗ.ſicut gerit pater de filijs.qð ð me
icãti ire ꝓcul ſit ab oibo mẽtibo
dhuc aduerſarij veritatis obuiãt aliquibo

p̃ᷣdictis tãqꝙ; dubijs.ſ.mẽdicatõni alexij.et miꝛaculis ſct᷑i

Fanciſci et beati dñici.quibo mẽdicitatis et pauꝑtatis
volũtarie ꝑfectõem ↄfirmauer̃t. que reueꝛa ecclia tenet ⁊
aſſerit tãqᷓ; firma et certa petũt ꝓbatõeʒ.nihilominꝰ ad⸗
dẽtes ſi facta eẽnt miracula:nõ eẽt iudiciũ certũ verita⸗
tis alicuiꝰ.qꝛ ꝑ multos malos facta ſũt miꝛacła.Addũt
et ꝙ de panibo furti factis ſeu ſublatis pñt miracula fie
ri:nec tñ ex h̊ ↄſtaret ꝙ bonũ eẽt furaꝛi.Oubiũ et᷑ dicunt
qð ecclia romana apꝛobauit mẽdicatõnem.quia ſi hoc
facẽt:errare ↄuinceret᷑. Similiter ſi imponẽt in penã ſa⸗
tiſtactõnis erraret.vñ dicũt hoc nullatenus eſſe credẽdũ
Huic aũt obuiatõi ꝑ dubitatõeʒ ſe ꝓtegẽti ſine dubio re

ſiſtẽdum ẽ. ſaã ſi in dubiũ veniret qð legit᷑ in legenda be

ati franciſci: pari rõe in dubiũ veniret quicqꝗd legitur in
legendis alioꝝ ſctoꝛum omniũ.ergo omnia exempla vir
tutũ et geſta ſanctoꝝ iam reuocãtur in dubiũ:ſed dubia

imitari ꝑicłoſum ẽ vel credere:ac ꝑ hoc perit credulitas

de neceſſario et reuerẽtia que habetur in ſctis.⁊ vana re

putant᷑:cetera que narrant᷑ de ipis.Rurſus ſi miracula

que fecerũt nõ ſunt teſtimonia efficacia ad ſct̃itatẽ eoꝛuʒ
aſtruendã:deuiat hodie eccłia que ꝓpter miraculoꝝ teſii
monia ſanctos canoniʒat cathalogo aſcribit. Poſtrẽo
quis vnq; audiuit ꝙ ꝑ furem panẽ furtim acceptum deꝰ
mul:iplicaret ad aliorũ ſalutem. audiuimus tñ ꝑ men⸗
dicum et pauꝑem panẽ quẽ mẽdicãdo acquiſierat multi

paliciteꝛ augmẽetaſſe. ſi dicas hoc fuiſſe ſpãle pꝛiuilegi

um et ꝑ familiare ↄſilium ſpũſſancti eẽ factum.nõ quo h̊
alijs tradidit in legẽ et regulã qua eos ad mẽdicatõz in⸗
uitat:ſed ſibi ſoli pꝛo ſe ſolo eſt cõceſſum. Si dicas ꝙ ex

Apꝛio capite hoc fecit nõ per inſpiratõem. quõ poteſi nõ

eſſe damnatus qui ad actũ repᷣhenſibilẽ tanqᷓ ad actum
moꝛis et ꝑfectõnis temerarie inuitauit.quõ etiam ſedes
apoſtolica de cõſenſu cardinaliũ hoc apꝛobauit: Si di⸗
cas nõ eſſe credẽduʒ ꝙ mẽdicitatẽ alicui imponat in pe⸗
nã.vel ꝙ appꝛobet eã:cõtrarium apparet.ꝙ quia mẽdici
tatẽ ꝑegrinatõis imponat.habet᷑ de pnia vbi dicitur de
ſacerdote. Qui reuelat ↄfeſſiões ꝙ deponat᷑.⁊ omni tem
poꝛe vite ſue ignominioſus ꝑegrinãdo peꝛgat.ſed ſi viue
ret de ꝓpꝛio laboꝛe vel ꝓpꝛijs ſumptibo nõ pergeret vt vi⸗

lis ſed vt honoꝛabilis. Reſtat igit᷑ q imponat vt vadat

vt mendicus. autem in regula appꝛobetur patet ꝑil⸗

lud ſuꝑius allegatũ ðᷣ exceſſibo pᷣlatoꝝ nimis pꝛaua.vbi

dẽ.qꝙ oꝛdinẽ et regłam fratrũ pᷣdicatoꝝ ⁊ minoꝛuz ſedes
apkica noſcit᷑ aꝑꝛobaſſe. Patet et ꝑ reglam bti franciſci
a dño honoꝛio apꝓpꝛobatã ⁊ ↄfirmatã.vbi dr̃ ꝙ vadẽt pꝛo
elemoſina ↄfidẽter.ſi errauit h appꝛobãdo:⁊ ↄſtat eã ſczʒ
eccliam H̊ axpꝛobaſſe ⁊ ↄfirmaſſe.cõſtat et᷑ vniuerſalis
eccłia ꝑ totũ mũdũ bmõi oꝛdines ⁊ ſtatꝰacceptat? Con⸗
ſtat em dictũ ꝙ vniuerſalis eccłia tota errauit et dece⸗
pta fuit. 2 hmõi ſtatũ erroneũ inuenerũt et appꝛobaue⸗
rũt oẽs dãnati ſunt.qð ẽ hoꝛribiliſſimũ et incredibiliſſi⸗
mũ q de pmitteret ſic errare vniuerſalit ꝓplm ſeim ſuũ
et tãtã multitudinẽ ſapiẽtiũ ꝗ hec tꝑa pᷣceſſerũt.Quis at
ſuo iudicio reputat᷑ ta ſapiens et ta iuſtus vt audeat cete
ros pᷣter ſe iudicaꝛe fuiſſe cecos et repꝛobos: Miꝛa ẽ hec
ſapiẽtia que oĩm oñdit inſipiẽtiã: et mira iuſticia q̃ cete⸗
ros cõdẽnat fere oẽs. ſi hec nõ ẽ ſapiẽtia ſ̊ potiꝰteme
ritas ſedẽ apłicã velle iudicare q̃ a ſolo ðᷣo iudicat᷑.⁊ eiꝰ
ſmiam et iudiciũ repꝛobare.⁊ tot viros ſctos in infernuʒ
retrudẽ et baratrũ dãnatõis. Merñ.ĩ ſermõe oĩm ſctoꝝ
Feſliuitatẽ ⁊c. quouſq; filij alieni quouſq; vanitatẽ loq
os vrm vt benedicatis populũ cui hec ſũt viſibilia.hec pᷣ⸗
ſentia cũ ſeruis dei os ſuũ apperiẽs locutꝰſit veritatẽ be⸗
atos eẽ pauꝑes.hec berñ. ꝓcul & fiãt hec a coꝛdibo fideli:
boet xp̃ᷣianis¶ Adbuc aduerſarij veritatis obuiant ꝗ/
buſdã pᷣdictis. ĩmo młtis tãꝙ doctrie aplice ↄtrarijs.aſ⸗
ſerẽtes mẽdicatõeʒ eẽ ꝓhibita ab aplło tãq; malã: in caſu
tñ cõceſſam. dicũt etia illos fuiſſe mẽtitos etiã ð ſcriptu/
rã.qꝗ dicũt ꝙ laboꝛare laboꝛe manuali nõ ẽ ipcepto. Po
nut igit᷑ mẽdicitatẽ nõ eẽ indifferẽtẽ i̊ malã:⁊ mẽdicare
malũ nõ indifferẽs.⁊ iõ ꝑ additõʒ circũſtãtie nõ põt ali⸗
quo mõ bñ fieri.ĩmo qð plus ẽ aſſerũt ĩ pdicatõe eẽ ſymo
niã. buius poſitõis ↄtrariũ ſuꝑius pluribo modis ẽ oſtẽ⸗
ſum.ſ.et ꝙ mẽdicare ſit licitũ:⁊ ꝙ meritoꝛiũ. h̊ dico in⸗
q̃tũ ẽ circũſtãtijs boneſtis diffinitũ.¶ Pꝛe.ſi mendicare
peccare:ꝗᷓ eẽ mẽdicũ ẽ eẽ pctoꝛẽqð dicẽ vel eꝛedẽ nõ paꝛ
uũ ẽ flagiciũ vel pcrm. Rurſus ſi mẽdicare petᷣm ẽ:mẽdi⸗
citas pctm ſiue mẽdicatio. Sʒ.ij.coꝝ.viij.ſuper illud vt
eius inopia ⁊c. Glo.nemo ſe ↄdẽnat pauꝑ in cella.diues
in ↄſcia:ſecurioꝛ doꝛmit in terra ꝙᷓ diues auro in purpu
ra.Qõ ꝗᷓ erubeſcas cũ tua mẽdicitate ad illũ accedeꝛe.ꝗ
indutus ẽ nr̃a panꝑtate.̊ mẽdicitas diſponit ⁊ nõ retꝛa
hit a diuino acceſſu.Cõſtat ̊ ꝙ nõ diſponit ad peccatũ
Ampliꝰ Cꝛiſ.ſuꝑ math.omeł.lxxix.in fine dic̃.ꝙ mẽdica
re ĩ nullo offendit. Furari a ſiue raꝑe offendit deũ et ho·
minẽ. h̊ etiã patʒ ꝑ auetoꝛitatẽ Criſo.ſuꝑius allegatam
de omel.liij.ſuꝑ math.i¶ 2õ ẽ ̊ ab apto ꝓhibitũ nec inue⸗
nit᷑ alicubi apłm H̊ ꝓhibuiſſe:ſᷣ potiꝰcũ ſuis coaplłis com
mẽdaſſe.Aã.·j.coꝝ.xvj.pᷣdicauit ⁊ ꝓcuꝛauit ꝙ collecte fi
erẽt in pauꝑes ſctoꝝ.q erãt in hierim ſiue elemoſine eis
gratis impenſe. Gał.iij. petrꝰet iacobꝰ dexterã dederũt
mihi ⁊ barnabe vt nos in gentibo:ip̃i in circũciſione tm̃
vt pauꝑum in hierm memoꝛes eẽmus. Glo.pauꝑũ qui
rerũ vẽditarũ pᷣcia ad pedes apłoꝝ poſuerunt memoꝛes
eẽmus ad opꝰilloꝝ faciẽdo collectas.Si ̊ opłus ſymo⸗
niacꝰnõ erat ĩ hoc ꝙ collectas petebat ⁊ diſcipulos mit⸗
tebat ad hoc ꝙ peterẽt elemoſinas ab his quibo ſpũalia
ſeminauerũt ꝓ pauꝑibo qui eꝛant ĩ hierłm.pʒ manifeſte
ꝙ; ꝗq mẽdicat.iĩ pdicatõe ſymoniã nõ ↄmittit.¶ Pꝛetea ſi
ſummꝰpontifex ſtatuit pauꝑes ꝗ ſpũalia ſeminent.et de
eoꝝ quos edificãt verbo et exẽplo viuãt elemoſinis gra⸗

mtis petitis ſeu vltro oblatis:ab apło ĩ nullo ꝓrſus diſ

coꝛdat quinpotiꝰ ↄcoꝛdat.ſic ſi tãtã ſic ipᷣe et maioꝛẽ ha.
beat poteſtatẽ ĩ gubernãdo et diſponẽdo ipᷣius ecclie mẽ
bra.de his plenius patebit infra. Et iõ ſic dicit Berñ.
vbi S. in mone de oĩbo ſctis ꝗ ſic incipit. Neſtiuitatẽ ho⸗
dieꝛnã. Meati pauꝑes ſpũ:ſpũali.ſ.intentõne.deſiderio

ſpũali.ꝓpter ſolũ beneplacitũ dei ⁊ aĩaꝝ ſalutẽ.qm̃ ipo⸗

rũ eſt regnum celoꝛũ.hec berñ.

panpum volũtarioꝛum.

Nueſtio. cviij. de laboꝛe

—

—
Onſequenter que⸗/
rit᷑. vtrũ pauꝑes volũtarij qᷓ oĩa relique
riüt preꝛ deũ: teneant᷑ laboꝛaꝛe ꝓ neceſſa
rijs vittii. Pꝛimo &̊ querit᷑. vtꝝ neceſſe
c talibo laboꝛaꝛe laboꝛe manuali ſiue ſit
pceptũ. Secũdo poſito ꝙ nõ.quoꝝ ẽ libertas acciꝑe ele
moſinas neceſſarias victui ſiue laboꝛare laboꝛe manua
li.Tercio vtrũ ſufficit laboꝛare laboꝛe ſpũali ĩ recõpen⸗
ſatõez laboꝛis manualis.Quarto ſi licʒ religioſis exeꝛce
re opatões illas ꝑ quas laboꝛ manualis recõpẽſetur.

8
embꝛum pꝛimum
AVerit᷑ ̊ pmo.vtrũ laboꝛaꝛe laboꝛe manua
li ꝙ neceſſarijs vietui ſit neceſſariũ ſiue pᷣce
ptũ pauꝑibo volũtarijs. ꝙ; ſic:vidr.ij.theſ.
vlt. Cũ eẽmus apud vos denũciabamꝰvo⸗
bis qm ſi ꝗs nõ vult oꝑari nõ mãducet. Et qꝛ poſſet ali⸗
gs dicẽ h̊ eẽ intelligẽdũ de oꝑe ſpũali ⁊ nõ coꝛꝑali.Ideo
buic occurẽs glo.dicit.vult ſᷣuos di coꝛꝑalit᷑ oꝑaꝛi vñ vi

—

uãt:vt nõ cõpellant᷑ egeſtate neceſſaria petere. In qͥ etiã

Fmone videt᷑ repꝛobare ſtatũ qui ponit neceſſitatẽ petẽdi
neceſſaria ꝓpter egeſtatẽ. Et ꝙ aplus intelligat de opeꝛe
coꝛꝑali ꝓbat ang.tã ꝑ ſermones apli ꝙᷓ ꝑ ipius xpᷣi ĩ lib.
te oꝑe monachoꝝ. hoc etiã maniſeſtat ? ↄfirmat ſermo
apłi actuũ.xx.vbi ait.Ad ea q̃ opꝰmihi erãt miſtrauert
manꝰiſte.vñ ⁊ genꝰartis qua laboꝛabat et victũ acquire
bat cõmemoꝛat᷑ actuũ.ſ.cenofactoꝛie. Rmpliꝰin plibolo
cis epłaꝝ hoc pᷣcipit᷑.vtĩ eodẽ capitulo qͥ ſu. Denũcia⸗
m inquit et obſecramꝰ vt cũ ſilẽtio oꝑantes ſuũ panem
mãducẽt.Aã ad huiꝰlaboꝛis aſſumptõnem dedit ſeipᷣm
foꝛmã ad imitãdum.ſiẽ dr in eodẽ.vñn.j.theß.iiij.ait..KRo
gamꝰfzes vt oꝑemiĩ manibo vꝛis.ſiẽ p̃cipimꝰvobis.⁊ nul
liꝰaliqd deſideretis nedũ rogetis vel tollatis aliqð. Et
canſa dẽ in glo.theſ. vlt.ibi.vt noſmeipᷣos dqꝛemꝰfoꝛmã
NQui frequẽter ad alienã mẽſam ocio deditꝰↄuenit:adu⸗

let᷑ neceſſe ẽ paſcẽti.Pꝛe. ephe.iiij. Qui fur abat iã non

furet. magis aũt laboꝛet manibo qð bonum ẽ. vt habeut
vñ tribuat neceſſitatẽ patiẽti.Si eĩ vult ſeruos xpᷣi labo
rare vt tribuãt.vidẽ ꝙ repꝛehẽdere vult ñ laboꝛãtes qui
ſine laboꝛe accipiũt. Ampliꝰnũꝗd nõ ociũ ẽ vituꝑabile.
quis excuſare igit᷑ ſe põt a laboꝛe. Mꝛe.ſi opꝰcoꝛꝑale eſ
ſet in diſpẽdiũ ſpũalis:aliqua excuſatio videret᷑ a labo⸗
re.nũc aũt lectio et oꝛõ.exhoꝛtatio.cõſolatio.coꝛreptio.
hec inquã oĩa oꝑa ſᷣm aug.aut ſimul cũ laboꝛe fieri pñt.
aut viciſſim:ſicut legimꝰde paulo.euãgeliʒabat et labo⸗
rabat. ¶ Pre. ſᷣm aug.ſi a pdictis oꝑiboſpũalibo ẽ vacã⸗
dũ.aliq neceſſitate nature vt tꝑe quietatõis.doꝛmitatõ
nis.põt ſilłr ꝗs ceteris interuallis ab his vacare intuitu
aplice p̃ceptõis.¶ Ceterũ ſᷣm aug.Eſio ꝙ aliqꝗs aliqua
ſpũali occupatõe detẽtus eẽt q̊ minꝰlaboꝛare poſſet.nun
gd oĩm g fuerũt in religiõe ? H facere.ↄſtat ꝙ nõ.vñ quic
qd ſit de pꝛioꝛi alijs laboꝛãdũ videt᷑.ſtatus igi᷑ g omnes
fine laboꝛe ſaluare nitit᷑:videt᷑ erroneꝰ. Pꝛe.nũquid n
ꝑfectioꝛ vita ẽ q̃ ſimul mũdo renũciat et laboꝛat qᷓ; q̃ tĩ⸗
mõ renũciat et nõ laboꝛat.ↄſiqt aũt ꝙ ſic.ꝑfectio aũt de⸗
bet᷑ ꝑfecto qᷓre circa ꝑfectõem ẽ non laboꝛare. De ꝑfecta
igẽ vita gloꝛiãs ⁊ ſpẽz gfectõis p̃oſtẽdẽs 2 ñ laboꝛas:pec
care videt᷑.qꝛ pᷣceptũ ꝑfectõis ⁊ ſi nõ obligat incipienteʒ
vel minꝰpfectũ:ꝑfectũ tñ ↄſtringẽ videt᷑.ſiatus igit᷑ taliũ
videt᷑ vituꝑandꝰ.¶¶ Pꝛe. dicit apłs.j.theß.ij. Memoꝛes
eſtote laboꝛis nr̃i ⁊ fatigatõis nocte et die operantes ne
quẽqꝙᷓ; vjim grauaremꝰ.pᷣdicauimꝰ vobis euãgeliũ dei. ec⸗
ce ne queʒ grauaret laboꝛauit.igit᷑ adm inꝰne grauetur
mũdꝰmultitudie pauꝑuʒ religioſoꝝ laboꝛare debẽt · mũ
dũ nõ grauari in tãta multitudie ĩ quãta nuc ẽ:nõ ẽ veri
ſike.q̃re adminꝰcũ tãtꝰſit taliũ numerꝰlaboꝛare debent .
Exẽplũ habemꝰde hᷣ ĩ pr̃ibo officiũ fuit in magꝗ ꝑte la
bo:are.vñ aug.de moꝛibo ecclie.officia ad monachos ꝑ⸗
tinẽtia deſcribẽs.inter ceta ponit laboꝛẽ manuũ. Cũ ig
noĩe monachoꝝ oẽs religioſi vidẽt᷑ ↄtineri:oĩm religio/

H

8

ſoꝝ officiũ eẽ vidr̃ laboꝛare. Qui at᷑ nõ ↄplẽt officiõ ſibi
xbitũ peccare vident᷑.¶ Pꝛe.diẽ Meda ſi uꝑ illð luce.xij
Vedite q poſſidetis ⁊ date elemoſinã. nõ tmĩ cibos vꝛos
cocate:ſʒ et vẽdite poſſeſſiões vr̃as.vt oĩbo vris ſi il p do
mino ſpretis:poſtea laboꝛe manuũ oꝑemĩ vñ viuatis vł
elemoſinã faciatis.Ecce hic videt᷑ ꝑſuadẽ laboꝛẽ vł oꝑa
tõem q̃ victꝰacqrat᷑. Pꝛe.qꝗ peccat tenet᷑ penã inflictam
ſubire ex neceſſitate pcepti.ᷣ oẽs ĩ adã peccauerũt Ro.
iij. cuiꝰpeccati pena ẽ laboꝛ manualis.Geñ.iij. In ſudo
re vultꝰtui veſceris pane tuo.vñ berñ.ſi uper illud. Ecce
nos relinꝗmooĩa.mime expedit vt in ſapiẽtia huisſeculi
nõ reuerenmur fruſtrari iudiciũ.⁊ deludẽ vniueꝛſalẽ ſen
tentiã.declinãdo videlicʒ laboꝛẽ hoĩm et ſie udoꝛẽ:ac ſi nul
lo mõ nos ↄtingẽ videat᷑ qd ade dictũ ẽ.ant nõ ĩ eo labo
ris ſniam exceperimꝰi q̃ exceptõe peccauimꝰoẽs.aut nõ
coĩs culpe ðᷣbeat eẽ pena coĩs:ẽ idẽ vt pꝛiꝰ.¶ Pꝛe.laboꝛ
mannalis ẽ neceſſariꝰad ſuſtentatõz vite coꝛꝑalis. ſicut
actꝰvirtutũ vite ſpũalis.ſʒ actꝰvirtutũ ſunt pᷣcepto: q̊ et

laboꝛ coꝛꝑalis.¶ Pꝛe.illud ad qð ſequit᷑ moꝛtale nõ pẽ
fieri ſine moꝛtali:ſʒ ad nõ laboꝛare manibo:ſequeret᷑ nõ

mãducare.j.theb.iij.Qui nõ vult o ari nõ maducet qð
ẽ moꝛtale:ꝗᷓ et nõ laboꝛare.¶ Cõtra. pᷣ ceptũ nõ ẽ ↄtrari⸗
nm pᷣcepto neqʒoſilio:ſʒ dñs p̃cipiẽdo vel ↄſulẽdo dicit.
Molite ſolliciti eẽ aĩe vr̃e ⁊c̃.math.vj.h̊ aũt zriat᷑ labo⸗
ri manuũ:q̊ nõẽ ĩ pcepto. Pꝛe. lex vetꝰqtuʒ ad pᷣcepta
moꝛalia ſufficiẽter ↄtinet oĩa neceſſaria ad ſalutẽ. VUnde
math.xix. Si vis ad vitã ingredi ſerua mãdata.ſʒ ĩ illis
nõ ↄtinet᷑ laboꝛ manualis: c. . SPꝛe.ad pᷣcepta oẽs te⸗
nẽt᷑:̊ ad laboꝛẽ manualẽ non oẽs tenent᷑.alioꝗn diuites
a ñ laboꝛãt ꝓpꝛijs manibo peccarẽt moꝛtalit.¶¶ MPꝛe. ad p
cepta nõ magis tenent᷑ religioſi qᷓ ſeculares. ſʒ ad labo⸗
rãdũ magis vident᷑ teneri religioſi ꝙᷓ; ſeculares. cũ aug.
repᷣhẽdit monachos ꝗ manibo nõ laboꝛãt.nõ aũt alios:
¶7c.¶¶ Pꝛe.vſus liberaliũ artiũ nobilioꝛ ð qᷓ; mechanico
rũ ꝗ in laboꝛe ↄſiſtit manuali:ſʒ vſus illaꝝ nõ ẽ neceſſa⸗
rius vite nec ĩ pcepto:q̊ nec iſtaꝝx. 4 Pꝛe. hocipᷣm videt᷑.
ſcʒ ꝙ ñ ẽ neceſſe laboꝛaẽ.et ꝙ nullꝰad h̊ obligat᷑ ꝑ aptm.
et ꝙ omitti ⁊ fieri põt niſi ĩ caſu.qð oñdit᷑ ſic. accipe vi⸗
ctui neceſſaria ſiue elemoſinas vñ gs viuẽ de beat. ſiue ñ
acciꝑe:nõ ẽ ꝑ ſe ⁊ ſy tenẽdũ: ſ vtrũq; ex cã et circũſtãtia
recipit ↄmẽdatõeʒ ⁊ vituꝑium.⁊ ſm aĩfeſtũ ẽ ꝑ apłm. ꝗ
legit᷑ aliqñ accepiſſe aliqñ nõ.vñ aut ſi ibiẽ ↄtrarius aut
vtrũq; Fim ſe indifferẽs ẽ. gt acceꝑit patʒ.ij. Coꝝ.xj.
lias eccłias expoliaui accipiẽs ſtipẽdiũ ad miſteꝛiũ ve
ſtrũ. ñ ambꝛo. in glo. ibigẽ diẽ. ꝙ in H multa accepta
⁊ data ſignificat. Pꝛet.phił.vlt.nulla ecclia coĩcauit
mihi ĩ rone dati ⁊ accepti. niſi vos ſoli qꝛ et theſſaloni⸗
cã ſemel ⁊ bis ĩ vſum mihi miſiſtis.⁊ infra.repletꝰſũ ac⸗
ceptis.i.mũeribo pᷣm glo. ab epafrodito q̃ miſiſtis ĩ odo⸗
rẽ ſuauitatis. Cꝛe.ij. thimo. j. det dñs miſcðiam oneſi
phoꝛi domni.qꝛ ſepe me refrigerauit ᷣm glo.ncẽria mi⸗
niſtrãdo. ⁊ infra.et quãta epheſi mihi miſtrauit tu meli
us noſti.ñ et nihilom inꝰ pʒ ex ceteris aplis ꝗ ñ laboꝛaue
rũt manuali oꝑatõe ſiẽ paulꝰ:ab eio gbo p̃aicauerũt ſti
pẽdia acceꝑunt.ſiẽ habet. j. coꝝ. ix. vñ ipᷣe paulꝰpotu⸗
it accepiſſe et nõ laboꝛaſſe oñdit ĩ eodẽ exẽplis multis et
rõibo.Et cũ h̊ ſit maĩfeſtũ:vidẽdũ oſequẽter ẽ ex q̃ rõe ñ
accepit cũ acciꝑe potuit ex iure euãgelico qͥ miſtris eius
ſtipẽdia deben a fidelibo.ſ liẽ pʒ ĩ glo.j.coꝝ.ix. Et ꝓpter
h dicit aug. de ope monachorũ.ꝙ ipᷣe dñs voluit ꝙ mu⸗
lieres ſe ad pparãda ⁊ mĩſtrãda nceria ſeqrent᷑.ondens
P euãgeliʒatis et mĩſtris tãqᷓ; militibo a ple bibo dei tãqᷓ;
a ꝓuĩiialibo deberet᷑. dignꝰẽ eĩ oꝑariꝰmercede ſua vt ha
bet᷑ luce. x. Nerũ ſiẽ apparet ĩ enagelio put diẽ aug. ĩ eo⸗
dẽ li.cũ acciꝑe fuit licitũ.nõ tñ iuſſum h̊ ꝓmiſſum.vt gl⸗
28 vt vellet eo vteret᷑ ꝙ licẽt ſibi ex dñi oſtitutõe. ſʒ ſi gs
vti nollet.nõ ð iuſſum facẽt:ſʒ de ſuo iure miſericoꝛdius
vecedẽt. VUñ maifeſtũ c.ꝙ acciꝑe fuit iuris nõ aceiꝑe ſu⸗
ꝑerogatõis.ſiẽ habet᷑ ab aug.ĩ eo.li. Et greg.xxvj.mo⸗
ral. Paulus et ſpualia pcepta trãſcẽdẽs:plus ope exhi⸗
buit ꝙᷓ inſtitutõe emiſſiõis acceꝑit.Cum eĩ accepiſſet vt

euãgeliũ pᷣdicãs de euãgelio viuẽt:⁊ euãgeliũ audiẽtibo
otulit :et tñ euãgelij ſumptibo ſuſtentari recuſauit. ſic S§
acciꝑe potuit.Accepit at aliqñ ex duabo cauſi is. aut ꝓpt
ſue inopie ſi uppletõem. aut ꝗpter laꝛgiẽtiũ fructificatoem
de pꝛimo diẽ aug.ð oꝑe monachoꝝ.ꝙ ipᷣe deuenerat ad

tãtã indigetiã vt de longinꝗs ecclijs mitteret᷑ ei neceſſa⸗

ria.dũ tñ ab eis apð qͥs eꝛat nihil tale acceꝑat.De ſecun
do dicit glo.ambro.ij.coꝝ.xj Accipiẽs ſtipendiũ multa
accepta ſignificaꝛi.nã a bene coꝛꝛectis fuit accipiẽdũ.ne
bene ſeminãtes amitterẽt fructũ.i Aã ſiẽ dictũ ẽ. dare eſt
vtilius dãti qᷓ accipiẽti.ſic ᷓ acce it.¶¶ Et ſũt płes cau⸗
ſe qre nõ accepit videlʒ duo eci Ehnay pᷣma ẽ pſeudo re
pulſionẽ.ne ⁊ ipi ſic accipent. Sciebat eĩ ꝙ ſi nõ accipe⸗
rẽt:nõ diu p̃dicarẽt.⁊ hac cãm dicit expꝛeſſe.j.Coꝝ.xj.
Quod aũt facio et faciã.nõ qꝛ nõ diligo vos:ſʒ vt ampu
tẽ occaſionẽ eoꝝ.ſiẽ pſeudo ꝗ occaſionẽ qrũt vt etiã in q̊
gloꝛiant᷑ inuemant᷑.ſic et nos.Sciebat eĩ ꝙ ſi nõ accipe
rẽt ñ diu p̃dicarẽt.ſᷣm ꝙ dicit glo. Alia fuit ꝗꝓpt᷑ graua⸗
mĩs pꝛiuatõem.erãt eĩ ĩ eccłia pauꝑes multi ꝗ citiꝰgra⸗
uarenr ex largitõe.⁊ iõ nõ accepit.⁊ hanc cãm dicit ipſe
maifeſte.ij.theß.iij.neq; gratis mãducauimꝰpanẽ ab ali
q̊:ſ die ac nocte laboꝛãtes:ne quẽ vr̃m grauaꝛemꝰ. h̃ eſt
qð dr.ij. coꝝ.xj. hoc feciſſe ne eſſet eis oneroſus. Tercia
cã fuit. ꝓpter iniuſie vẽdicãtiũ ius accipiẽdi cohertõneʒ.
ſic dicit aug. ð ope monachoꝝ. ſi debebat᷑ ingt acciꝑe
noluit. vt exeplo eiꝰcohercerent᷑.ꝗ ſibi talia nõ ita oꝛdia
ti ĩ eccłia deberi arbitrabant᷑. Quaꝛta cã fuit ob occaſio
nis auaricie ablatõʒ. Siquidẽ ſi oĩ tꝑe accepiſſet ſua ac
ceptio qdammõ ĩ occaſionẽ auaricie fuiſſʒ. habuiſſent eĩ
firmioꝛẽ occaſionẽ.p hᷣ illa tꝑalia petẽdi ⁊ retinẽdi:⁊ ita
Eoccaſionẽ incidiſſent ĩ auariciã. vñ et hãc rõem inſinu
at cũ dic.j.theb.ij.Qeq; eĩ fnimꝰaliqñ ĩ occaſiõe auari⸗
cie deꝰteſtis ẽ.⁊. .cũ poſſemꝰ vobis oneri eẽ vt apli xpᷣi.
ad cõpꝛehẽdendũ eos ſm glo.quibo nec facultas nec pu⸗
doꝛ poſcẽdi. Quiĩta cã fuit ꝓpter odij euacuatõeʒ.Qã ſic
babẽ ab ambro.ſuꝑ ill.j.coꝝ.ix.ibi.nõ ſumus vſi hac
prate.illi inꝗt a ꝗbo acciꝑe potuit auari erãt.et iõ aplim
odirẽt.ſi quicqᷓ; ab eis acci ꝑet:⁊ ꝓterea nõ acceꝑit. Se⸗/
xta cã fuit ꝓpter ſcãdali deuitatõem.ſᷣm qð dicit ambro.
ſuꝑ illð.j.coꝝ.ix.Qõ ſum liber ipᷣe inꝗt apłica dignita⸗
te.ptatẽ hñs nõ oꝑari manibo.ſ̊ ð euãgelio viuẽ. ne quẽ
eñ accipiẽdo ſcãdaliʒaret ñ accepit.ſᷣm ꝙ dicit ſupius ſi
eſca ſcadaliʒ aret frem meũ nõ mãducabo carnes ineter⸗
nũ:ne fr̃em meũ ſcãdaliʒem. Septima cã fuit ꝓpteꝛ licen
tie peccãdi ampliatõem.ſᷣm ꝙ dicit am bro.j.coꝝ.ix.nõ
ſumꝰ vſi hac poteſiate.ne 5. offendiculũ demꝰeuãgelio
xp̃i. hoc inꝗt iõ dicit.qꝛ ſi acciꝑet ab eis: putarẽt ſe emil⸗
ſe licentiã peccãdi. Octaua fuit cã ꝓpter opiniouis pᷣue
te euãgelio infirmatõem. ſᷣm ꝙ dieit aug. ſuꝑ illð.j.co⸗

rinth.ix. Que ẽ merces mea vt euãgeliũ pᷣdicũs ſine ſũ⸗
ptu ponã euãgeliũ. Glo. importũe exigẽdo vł indiſcrete

accipiẽdo.foꝛte hoc ↄtingeret ꝙ putaret ſibi euãgeliʒari
vt enãgeliũ vẽdeꝛet᷑. Nona cã fuit ꝓpter ſubditoꝝ a deſi⸗
dia et ocio reuocatõem.iõ eĩ nõ accepit ſ̊ laboꝛauit et ſe⸗
ipᷣm poſuit ĩ exẽplũ.vt ꝑ G̊ excitarent ad ſui imitatõem ⁊
ocij dimiſſionẽ. Nagis eĩ ꝑſnadẽt opꝑa qᷓ verba.⁊ hanc
cam expmit.ij.theb. vlt. ñ q̃i ñ habuerimꝰptatẽ ſupple ac
cipiẽdi: ſʒ iõ ſupple ñ accipimꝰ vt noſmetipos daremus
foꝛmã vobie ad imitãdũ. Qos audiuimꝰei inter vos q̊ſ
daz ambulare quiete nihil oꝑantes ̊D curioſe agẽtes ⁊c.
Decima cauſa fuit pꝛopter infirmoꝛum compaſſionem.
m ꝙ dicit ambro. coxꝝ.ix.ibi. Que eſt merces mea. ſi
acciꝑet non adeo infirmis vel humane infirmitati cõpa
teretur.hoc autẽ non cõueniebat ei qui factus eſt infir⸗
mus infirmis. VUndecima cauſa fuit pꝛopter libertatnis
arguendi diminutõnem.ᷣm ꝙ dicit glo. am bro.ibi. Si
acciperet:tunc non atxo libere argueret.vigoꝛ eĩ euãge⸗
lice auctoꝛitatis et arguẽdi libertas toꝛpeſceret. Duode
cima cauſa fuit pꝛopteꝛ largitõnis defectionem. nõ eĩ ali

—

n acceperunt:ſed ꝗpꝛijs manibo victum acgꝗſiert. qꝛ alij

¶ Mueſtio

eis nõ dederũt. vᷣm dieit ambro.ſuꝑ illð.j.coꝝ.iiij.Ca

boꝛamꝰoꝑantes manibo nꝛis.Glo.laboꝛamꝰmanibo no
ſtris.ſ.neceſſaria nob oꝑantes.qꝛ nemo dat nobis. De
ſunt cauſe q̃re apłs iuẽ euãgelico potuit acciꝑe ⁊ ñ acce⸗
pit. iſte eedẽ cãe ſũt q̃re laboꝛauit. ex eiſdẽ eĩ laboꝛauit
ex ꝗbo ñ accepit.ex bis pʒ ꝙ nec acciꝑe nec ñ acciꝑe ſit ð
ꝑſe ſꝑ tenẽdũ.nihiloĩnꝰexẽplo pau.ꝗ acciꝑe potuit.⁊ qn
qᷓ; nõ accepit ⁊ ex ꝗbo laboꝛauit:maifeſtũ ẽ ꝙ null?aſtri⸗
ctꝰẽ ad laboꝛãdũ ſeu ad nõ recipiẽdũ:niſi ĩ certis caſibo.
et hoc ex cã et rõe.oꝑa eĩ ſuꝑerogatõis arbitraria ſunt.ñ
p̃ceptoꝛia neq; obligatoꝛia.nõ ĩ pceptõe ſᷣ in electõe niſi
ex circũſtãtia.vñ ⁊ coapłi eiꝰnõ peccabãt ꝗ ñ laboꝛabãt
Fm ꝙ dicit aug.de oꝑe monachoꝝ.ñ aplus paulꝰſuꝑ⸗
erogare voluit cuiꝰrõem diẽ ibidẽ aug.qꝛ ipᷣe ſciebat cuꝛ
in eccłijs gentiũ nõ opoꝛtẽt euãgeliũ eẽ venale.ñ culpãs
coapłos ſuos:ſʒ diſtiguẽs miniſteriũ ſuũ.qꝛ ſpũſcto cõ⸗

monẽte paulꝰ⁊ barnabas ĩ gẽtes a illi ĩ circũciſionẽ miſ
ſi ſunt ñdẽdum ẽ ̊ ad qſtionẽ pᷣpoſitã.ꝙ nõ ẽ necelſ⸗
ſe pauꝑibus euãgelicis.neq; pᷣceptũ laboꝛare laboꝛe ma⸗
nuali. Ao cuiꝰeuidẽtiã notadũ.ꝙ iudiciũ ð vnaqiaq; re

ſumẽdũ ẽ ſᷣm finẽ ad quẽ ẽ ſiue oꝛdinat᷑.Caboꝛ autẽ ma⸗

nuũ ad tria videt᷑ eẽ vtilis et ĩ merito oꝛdinat᷑. pꝛimo að
ociũ vitãdũ.ſecũdo ad coꝛpꝰdomãdũ.tercio ad viciũ q̃rẽ⸗
dũ. Pꝛopt᷑ pꝛimũ dicit hiero.ad ruſticũ monachũ.ſꝑ ali

qð oꝑis facito ne te dyabolꝰocioſũ inueniat.⁊ ꝙ de oꝑe
manuali intelligat. pʒz ꝑ illð qð ſubiũgit:vel fiſcellã texe
iunco.Et pꝰ. In deſiderijs ẽ ois ocioſus.Pꝛopt᷑ ſecũduʒ
dr.ij. coꝝ.vj.In laboꝛibo.ĩ ieiunijs.ĩ vigilijs. Glo.·ĩ la⸗
boꝛibo oꝑum.qꝛ manibo ſuis oꝑabat᷑. at᷑ laboꝛabat ꝓ⸗
pter carnẽ domãdã.ꝑ h̊ pʒ qð dr ĩ ieiunijs.vigilijs.ĩ caſti

tate. Pꝛopt terciũ.actuũ.rxx.dr.Ad ea q̃ mibi opꝰerant

et his ꝗ mecũ fuerũt miniſtrauerũt manꝰiſte. Si ů oſide
ret᷑ laboꝛ manuũ ſᷣm ꝙ oꝛdinat᷑ ad tollẽdũ ociũ vł ad coꝛ
pꝰdomãdũ.idẽ ẽ iudiciũ de laboꝛe manuũ ⁊ de alijs exer
citijs ad H̊ oꝛdinatis.Siẽ̃ eĩ nõ ẽ ſub pᷣcepto ꝙ ociũ pᷣciſe
tollat᷑ tali vł tali occupatõe:vᷣ ſufficit ꝙ qualicũq; licita
occupatõe ab ocio ꝗs deſiſtat:ſiłr coꝛpꝰpõt domari ieiu⸗
nijs.vigilijs ⁊ oꝛõibo.et ſic occupatio laboꝛis manuũᷣ nõ
ẽ in pcepto ↄſiderato h̊ fine.⁊ ſiłis ẽ rõ de laboꝛe manuũ
ſm ꝙ oꝛdinat᷑ ad finẽ.ſ.ꝙ ẽ ad domãdũ carnẽ.Qulluzʒ
hoꝝ inqtum oꝛdinat᷑ ad hũc vel illũ finẽ.ẽ ĩ pᷣcepto ĩ ſpe⸗
ciali.qᷓuis in generali ſit ĩ p̃cepto domare coꝛpꝰ qualicũ⸗
qʒ exercitio:vt moꝛtifere ↄcupie refrenant᷑. Scðm aũt q;
oꝛdinat᷑ ad victũ queredũ.ſᷣm illud.j.theſ.iiij. oꝑamini
manibo vr̃is ſic pᷣcepimꝰvobis. nec ſolũ ẽ ĩ pᷣcepto iuris
poſitiui:ſᷣ etiã naturał.Illa eĩ ſunt ð lege naturali ad q̃
hõ ex ſuis naturalibo oꝛdinat᷑ vel inclinat᷑. Siẽ autẽ ex
ipᷣa diſpoſitõe coꝛꝑis hõ naturalit᷑ hʒ oꝛdinẽ ad opꝰ ma
nuale. ꝓpter qð dicit Job.v.hõ ad laboꝛẽ naſcit᷑.Cũ em̃
alijs aialibo ſufficiẽter natura ꝓuidit ĩ his q̃ ad ſuſtenta
tõem vite ſue ꝑtinẽt in cibis et tegumẽtis:hoĩ in his non
ꝓuidit.qꝛ ipᷣe ẽ pᷣditꝰrõe ꝑ quã põt ſibi ꝓuidere ĩ oĩbo ſu
pꝛadictis.⁊ iõ dedit ei loco oĩm p̃dictoꝝ manꝰ ↄuenien⸗
tes ad diuerſa oꝑa.quibo ↄceptões rõis diuerſis exerci⸗
tijs exequat᷑.vt diẽ p»hᷣs.xiiij.de aĩalibo.¶ Sciẽdũ adhuc
ꝙ duplex ẽ pᷣceptũ legis natuꝛe.Quoddã oꝛdinat᷑ ad tol⸗

lẽdum defectũ ſingłaris ꝑſone.ſ.ſpũalẽ.ſicut de actibus

vᷣtutũ pᷣceptũ.vł coꝛꝑalẽ.vt illð Geñ.ij.de oĩ ligno ꝑadi
ſi ꝛmedes.Aliud po qð oꝛdinat᷑ ad tollẽdũ defectuʒ ſpẽi.
ſicut illð geñ.iij. Creſcite et multiplicamĩ ⁊c.q̊ pᷣcipitur

actꝰgeneratõnis quo natura ſaluat᷑ et multiplicat᷑. Hoc

tñ intereſt int hec duo pᷣceptoꝝ genera.qꝛ ad pᷣceptũ le⸗
gis nature obſeruãdũ quilibʒ tenet᷑.ſ.ad pᷣceptũ qð oꝛdi
nat᷑ ad ſingularis ꝑſone defectũ ſpũalẽ tollẽdũ et coꝛꝑa⸗
lẽ.Ad ſecũdũ vᷣo qð oꝛdinat᷑ ad vðfectũ ſpẽi tollẽdũ nõ ꝗli
bet tenet᷑ ſingłariter. In his eĩ que ꝑtinẽt ad ſpeciẽ: oẽs

hoĩes cõputadi ſunt vnꝰhõ.iuxta illð poꝛphirij.ꝑticipa⸗

tõe ſpẽi płes hoĩes vnꝰhõ.vñ ſicut vnꝰhabʒ diuerſa mẽ⸗

bra quibo occuꝑat᷑ in diuerſis officijg oꝛdinatis ad defe⸗
ctũ ꝓpꝛiũ tollẽdũ.que nõ pñt oĩa ꝑ vnũ mẽbrũ exerceri.ſi
cut ocułꝰ videt toti coꝛꝑi:et pes totũ coꝛpꝰpoꝛtat.ita oʒ

Cvüij.

W
eẽ ĩ eis q̃ ad totã ſpeciẽ ꝑtinẽt.nõ eĩ ſufficẽt vnꝰhõ ad exe

quẽdã oĩa quibo ſocietas humana indiget:ſů̊ diueꝛſis of⸗
ficijs diuerſa occupari oʒ. Eñ dr Ro.xij. Siẽ ĩ vnd coꝛ⸗
poꝛe muka mẽbꝛa habemꝰ.oĩa aũt mẽbꝛa eũdẽ actũ non
habẽt:ita vnũ coꝛpꝰſumꝰi xpᷣo.ſingłi at᷑ alt᷑ alteriꝰmẽbꝛa
hec aũt diuerſificatio hoĩm ĩ diuerſis officijs.pꝛimo con
tĩgit ex diuia ꝓuidẽtia q̃ hũanũ ſtatũ ſic diſpoſuit:vt ni⸗
bil deeſſe inueniat᷑ de neceſſarijs ad vitã. Secundo vo ex
cauſis naturalibo ex ꝗbo ↄtingit q ĩ diueꝛſis hoĩbo diueꝛ
ſe inclinatões ſint ad diuerſa officia vel artificia vel ad
diuerſos modos viuẽdi.q̊ qꝛ laboꝛe manuũ aliꝗs pt᷑ ſub⸗
uenire ꝓpꝛio defectui et alieno cũ nõ poſſit vnꝰhõ ſibi ſuſ
ficere in oibo ſʒ indiget alieno aurilio:pʒ ꝙ pᷣceptũ de la

boꝛe manuũ quodãmõ ſub vtroq; genere pᷣdictoꝝ ↄtinet᷑

Inqtũ eĩ laboꝛe manuũ vniꝰſubuenit᷑ neceſſitatibo alio⸗

rũ:ſic ꝑtinet adð ſecũdũ genꝰ.inqᷓtũ aũt aliꝗs ſibi ĩ neceſ⸗

ſitatibo ſubuenit ꝑtinet ad pꝛimuʒ genꝰ.ſic ⁊ ĩ pᷣcepto de
comedẽdo. Pꝛeceptũ at᷑ qd oꝛdinat᷑ ad defectũ naturalẽ
vel coꝛꝑalẽ tollẽdũ.nõ obligat niſi defectu exigẽte.Eñ ſi
eẽt aliꝗs qui poſſet viuẽ ſine cibo:ñ obligaret᷑ ad pᷣceptũ
de comedẽdo. Sic q̊ pceptuʒ de oꝑe manuali nõ obligat
aliquẽ ſingłariteꝛ ſᷣm ꝙ oꝛdinatc᷑ ad tollẽdũ defectũ:̊ cõ⸗
munit aliq̃ͥ mõ.nec ſᷣm ꝙ oꝛdinat᷑ ad tollẽdũ defectũ niſi
defectu exigẽte:⁊ iõ ille qui hʒ als vñ licite poſſit viuere
ñ tenet᷑ manibo oꝑari.et h̊ pʒ ꝑ aplłm ĩ tribo locis.vbi de
oꝑatõe manuali pᷣceptũ dat. Pꝛimo ad eph.iiij. vbi pᷣce⸗
ptũ dat de oꝑatõe manuali ꝓbibẽdo furtũ. Qui furaba
tur ⁊c̃.Et.j.theſ.iiij.vbi idẽ pᷣcepit ꝓhibẽdo ↄcupiſcẽtiã
reꝝ alienaꝝ.oꝑamini manibo vris.ꝛ⁊ ſequit᷑.ſicẽ pᷣcepimꝰ
vobis vt honeſie ambuletis ad eos ꝗ foꝛis ſunt.⁊ nulliꝰ
aliqð deſideretis.Et.ij.theſ.ij.vbi idẽ pᷣcepit ꝓhibẽs tuꝛ
pia negocia quibo aliꝗ victũ acquiꝛebãt. Audiuimꝰinꝗt
inter nos quoſdã i gete ambulãtes nibil oꝑantes ſᷣ curi
oſe agẽtes. Glo.qui feda cura ſibi ncẽria ꝓuidẽt.¶ Sciẽ
dũ ẽ tñ ꝙ ſicut viſus ẽ pꝛicipalioꝛ inter alios ſenſus rõe
cuiꝰoẽs alij ſenſus ſoꝛtinnt᷑ nomẽ viſus.vt dicit aug·ſiłr
manꝰqꝛ ad płima oꝑa ẽ ncẽria.dr oꝛganũ oꝛganoꝝ ĩ li.
de aĩa.⁊ in oꝑatõe manuũ intelligit᷑ nõ ſoluʒ qdð manibo

fit:ſᷣ qð fit quocũq; coꝛꝑis inſtrumẽto.⁊ breuiter qdcun
qʒ negociũ hõ bʒ ſeu agat de qͥ licite põt victũ querẽ:ſub

laboꝛe manuũ cõpꝛehẽdit᷑. õ eĩ videt᷑ rõnale ꝙ magẽi
artiũ mechanicaꝝ poſſint viuẽ de arte:⁊ mi artiũ libe
raliũ nõ pñt:nec aduocati de procinio qð pᷣſtant ĩ cauſa
ſiłr de oĩbo alijs licitis occupatõibo. Põt &̊ dici. ꝙ nõ
ẽ oĩno ſimpłr pauꝑibo neceſſariũ laboꝛare laboꝛe manu
ali ꝓyter vite neceſſaria:neqʒ pᷣceptum neceſſitate ſalutis
exequẽdũ.i Ad illð qð pᷣmo obijcit.ij.theſ.vlt. Si ꝗs ñ
vult oꝑari nõ mãducet:⁊ ꝙ aplłs intelligit de oꝑe manu⸗
ali ⁊c.põt dici vt tactũ ẽ laboꝛẽ manualẽ eẽ neceſſarium
aligbo et pceptũ:ſ̊ nõ oẽs obligat ſingularit᷑.nec exẽpluʒ

apbli inducit neceſſitatẽ laboꝛãdi:q; vt determinatũ ẽ la⸗
boꝛ illiꝰfuit magis ſuꝑerogatõis ꝙᷓ neceſſitatis ſeclaris

Ad pla que ſequũt᷑ patz rñſio ex pdictis. qʒ et ſi laboꝛ
manuũ ſit iĩ pcepto:hᷣ fuit ꝓpt᷑ cãs ſpeeiales ⁊ aligbo ꝑſo⸗

nis datũ. vtpote vt furtũ ꝓhiberet᷑ et alienaꝝ reꝝ ↄcupi

ſcẽtia et acqſitio neceſſarioꝝ feda cura et ociũ.i¶ Et ex di
ctis ptz ad illð qð obijcit᷑ ꝙ opꝰcoꝛꝑale põt exerceri ſine
diſpẽdio ſpũali ⁊c̃. põt dici ꝙ hec rõ ↄcludit poſſe labo⸗
rare:nõ neceſſitatẽ laboꝛãdi.nõ eĩ ẽ vite neceſſariũ quic⸗
qd fieri pt.¶ Ad alið qð obijcit᷑ ꝙ neceſſitate nature va
cãdũ ẽ qnq; aboꝑibo ſpũalibo.& rõe apłice pᷣceptõis ſilr
⁊c̃.dõm ꝙ nõẽ ſile.qꝛoꝑa neceſſitatis vt ↄmedẽ.doꝛmi⸗
re ſunt.ſine ꝗo nõ põt ꝑſona ſubſiſtẽ. AVñ a talibo ſe ſub
trabere oĩno eẽt ſibi manꝰinijcẽ.vñ q eẽt opꝰ ſpũale oʒ
ab illis ꝓpter alia deſiſtẽ. Pꝛe.pᷣceptio apli nõ vniuerſa⸗
liter ẽ obligatoꝛia:ſ ꝓpter aliq̊s ⁊ ꝓpt fines aliqͥs ſic ta⸗
ctũ ẽ. P. aꝛgumtũ nõ ↄcludit debitũ ᷣ poſſe.¶ Ad alið
qð obijcit᷑.ꝓ Iʒ ꝓpt᷑ aliquã neceſſitatẽ occupatõis oneiat
alicui ꝑſone ſe ſubtrabe de laboꝛe maũali.ñ ꝓpt h̊ dehẽt
vlłr oẽs ⁊c.pt᷑ dici ꝙ ſiẽ licitũ ẽ maioꝛibo ceſſaꝛe ab oꝑibo
coꝛꝑalibo ꝓpt alias et vtilioꝛes occupatões: ſicet mino⸗

ribo.⁊ maxĩe ꝓpter illas qᷓ obediẽtia ſalutari ſũt vel iniũ
cte.vel vt ſupꝛa tactũ ẽ viris ꝑfectõem ꝓfitentibo qᷓpluri
mum ile: 2 eoꝝ ſtatui incõſonum ẽ ocijs vacare.
deillð qð obijcit᷑ ꝙ ꝑfectioꝛ ẽ vita q̃ gs mũdũ relin⸗
quit et laboꝛat ꝙᷓ q mũdu relingt et nõ laboꝛat.ps dici ꝙ
H uõ ẽ vniuerſaliter verũ.qꝛ talis poſſit eẽ occupatio et
tã vtilis eccłie tri ⁊ mẽbris xp̃i ⁊ ex tãto ʒelo aĩaꝝ exer⸗
citata.ꝙ q̃i incõꝑabiliteꝛ eẽt meliꝰhmõi occupatõe aſtꝛĩ
gi ⁊ ceſſare ab oĩ oꝑe manuali qᷓ ecõuerſo:iſið infra ple⸗
niꝰ patebit.( Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ deberẽt laboꝛare ad
vitadũ guamẽ ꝓximoꝝ.ſicut fecit apłs.pt dici ꝙ foꝛte H
ĩ caſu verũ ẽ:̊ H̊ nõ ↄcludit neceſſitatẽ generalẽ.¶ Ad il
lud qð obijcit᷑ de exemmplo pꝛimoꝝ patrũ ⁊c. Dicẽduʒ qð
ſiẽ ĩ lege erãt pᷣcepta queda localia nec obligabãt niſi p⸗
manẽtes locis illis ꝓpter aliq̃s locoꝝ ↄditões.vt relinq̃
re ogros ĩcultos pauꝑibo qñq;: ſic ei oꝑa pꝛioꝛa patrũ
tꝑalia fuerũt.nec oĩ tꝑe trabẽda ĩ ↄſequẽtiã.¶ Ad h̊ qð
aug.deſcribens oꝑa monachoꝝ inſinuat laboꝛẽ manua⸗
lẽ ad monachos ꝑtinẽ.pt᷑ dici ꝙ hoc fuit magis tꝑale et
ꝑſonale qᷓ; ꝑpetuuʒ ⁊ generale. Ad illud a5 ꝓonit᷑ ex
auẽte Hede.põt dici ſiẽ ſupꝛa dictũ ẽ.ꝙ illð nõ ẽ ſimpli⸗
citer obligatoꝛiũ:ſᷣ foꝛte ex aliquibo certis circũſtantijs.
Ao illð qð obijcit᷑ ꝙ oẽs peccauimꝰ ĩ adã ⁊c.põt dici
ꝙ illa verba dñi magis ſunt p̃ᷣnũciãtis penã qᷓ pᷣcipiẽtis
ſatiffactõem. Vñ pᷣmiſit maledicta terra in oꝑe tuo ⁊c̃.2
ſimilit᷑ mulieri.in doloꝛe paries filios tuos.⁊ iõ nõ ſegt
ꝙ glibz hõ ad laboꝛãdũ obliget᷑ ex nccitate pᷣcepti. als
ſequeret᷑ ꝙ quilibʒ teneret᷑ ad agri culturã.de q̃ dñs ibi
facit mentõem.⸗ Ed alind qð ſequit᷑.dᷣm ꝙ vita ſi puatł
a nullo põt obſeruari niſi ꝑ actꝰvirtutũ.⁊ io quilibʒ te⸗
net᷑ ad pᷣcepta ſeruãda que ſunt de actib virtutuʒ:bᷣ vita
coꝛꝑalis a młtis obſeruari põt ſine otꝑe manuali:a ideo
ᷓuis ſit generaliter ĩ pcepto:ñ tñ quilibʒ ad eiꝰobſeruã⸗
tiã tenet.¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ illud ẽ moꝛtale ad qð ſe
quit᷑ moꝛtale ⁊c̃.põt dici ꝙ nõ mãducare nõ ẽ moꝛtale:
niſi qñ ſine illo vita ſeruari nõ põt:qꝛ tũc ſe interficẽt.et
ſitr nõ oʒ ꝙ aliquis peccet moꝛtaliter nõ la boꝛãdo mani
bus:niſi qn aliter vitã ſeruaꝛe nõ põt.niſi illicitis curis
et iõ cũ hmõi cure ſunt oĩno ſugiẽde: ſub eadẽ diſtrictõe
poſuit apłus nõ mãducare et ñ oꝑari dicẽs. Quiñ vult
oꝑari nõ mãducet.¶ Ad quedã illoꝝ q̃ inducũt qua ſcʒ
dictũ ẽ ꝙ lʒ laboꝛare ſit pᷣceptũ.tñ nõ ẽ obligatoꝛiuʒz ſilr
rñdendũ ẽ. Ad illð qð obijcit pꝛimo.ſ.pᷣceptũ nõ ẽ jri⸗
num pᷣcepto ⁊c̃.dðᷣm ꝙ dñs nõ ꝓhibuit oẽm ſollicitudinẽ
aplis de his ꝗ ꝑtinẽt ad victu coꝛꝑis.ala ei ipe loculos
nõ babuiſſet: hibet ſollicitudinẽ im ꝑtinẽtẽ q̃ mẽs du⸗
pliciteꝛ ſuffocat᷑. Pꝛimo.ſ.qñ ĩ ꝛebo tꝑalibo finẽ ponit ra
tõe oꝑatõis.⁊ h̊ dñs ꝓhibet.vñ dicit aug. de ope mona
choꝝ eyrponẽs illud.iQolite ſolliciti eẽ ⁊c. nõ vt iſta nõ ꝓp
curent᷑ quãtũ neceſſitatis ẽ:ſʒ ñ vt iſia intueãt᷑ ⁊2 4pt iſta
faciãt quicqꝗd euãgelij pᷣdicatõe facẽ iubent᷑.⁊ habetur ĩ
glo. theß. ij. Secudo ſuffocat᷑ mẽs qñ ↄfidẽtiam dte deo
amittit.⁊ h̊ dñs intẽdit ꝓhibeꝛe.vñ diẽ glo. ſuꝑ illð mat᷑.
vi:hoc er emplo nõ ꝓhibʒ ꝓuidẽtiã nec laboꝛẽ ſʒ ſollicitu
dinẽ vt tota fiducia nr̃a ſit ĩ deo ꝑ quẽ ⁊ anes ſine cmꝛa vi
uũt. ¶ Ad illõ qð obijcit᷑ de. veteri lege.dðm ꝙ h pceptũ
otinet᷑ ĩ pceeptis decalogi. lʒ nõ explicite:vñ hʒ reduci ad
illud.iAõ furtũ facies.qͥ oẽ ſollicite lucꝝ qð ꝑ laboꝛẽ ma
nuũ acquirit᷑: ꝓbibet᷑.¶ Ad illð qð obijcit᷑.q oẽs tenent᷑
ad pᷣcepta.doᷣm ꝙ ĩ qͥlibʒ pceptoẽ ↄſiderãda poſſibilitas
obfuãdi et finis eiuldẽ.qꝛ ꝓpter aliqð bonũ inducẽdũ vł
malũ tollẽdũ. Pꝛopter pꝛimũ dicit hiero.qui dicit deuʒ
pᷣcepiſſe aliqð impoſſibile boĩbo implere anathema ſit.⁊
iõ ab boc pcepto nõ excuſant᷑ inbecilles coꝛpe et impotẽ
tes. ꝓpter qdð ercuſant᷑ illi qui alio mõ poſſunt ↄſequi fi/
nẽ hmõi pᷣcepti ſiẽ diuites.¶¶ Aod illud qð obijcit᷑ ꝙ ad p̃̃⸗
cepta nõ magis tenent᷑ religioſi ⁊c.põt dici ꝙ ad laboꝛẽ
manualẽ equalit tenent᷑ ſeculares et religioſi ꝑ ſe loquẽ
do. Qð pʒ ex duobo. Pꝛimo ex verbis apli.ij. theß. ij. di⸗
cẽtes. ſi ubtrabatis ros ab omiĩ ffe ambulãte inoꝛdinate.
Ies eĩ oẽs xp̃ᷣianos vocat.nõ ei tũc eꝛãt religioſi. Secũ
do pʒ ex hoc quia religioſi nõ tenent᷑ ad alia ſeculares

niſi ad q̃ votoſe obligauerũt:ſʒ ꝑ accidẽs ↄtingit ꝙ illud
p̃ceptũ magis tagit religioſos qᷓ alios.et hoc qꝛ religio⸗
ſi in pauꝑtate viuũt.vñ faciliꝰpõt eis accidẽ ꝙ nõ habe⸗
rẽt aliũde vñ viuerẽt qᷓ ſecularibo.vñ ex ſtatuto regte in
aliquibo oꝛdinibo.vt dicit hiero.ad ruſticũ.Egy ptioꝛuʒ
monaſieria hũc retinẽt moꝛẽ.vt nullũ abſq; oꝑe et laboẽ
ſuſcipiãt.nõ tã ꝓpter victꝰneceſſaria qᷓ; aie ſalutẽ: ne va⸗
get ꝑnicioſis cogitatõibo.ſicut et᷑ ad vigilias et alia gbo

domat᷑ coꝛpus tenent᷑ religioſi ſtatutis ſuis ad q̃ ſecula⸗

res nõ tenent᷑.¶ Ad aliud qð ſequit.dðᷣm.ꝙ qᷓuis vſuo
liberaliũ artiũ ſit nobilioꝛ:tñ nõ ẽ ita neceſſariꝰad vitaʒ
coꝛꝑis ſuſtẽtãdã.⁊ pᷣtererea ſub oꝑe manuali cõpꝛehen/

ditur.
embꝛum ſecundum

Onſequẽter querit᷑.quoꝝ eſt libertas ſiue
poteſtas accipiẽdi elemoſinas et ſine labo
re manuali.⁊ videt᷑ oĩm.ſ.diuitũ et pauꝑũ
Aic.Eoꝝ ẽ libertas ⁊ ptᷣas accipiẽdi elemo

7

ſinas et ſine laboꝛe.quibo licite et meritoꝛie ↄferunt᷑.ſed

tã diuitlbo ꝙᷓ pauꝑibo licite et meritoꝛie ↄferunt᷑. ⁊c: ꝙ
mediũ ſit veru:patʒ.quia dñs imitãdꝰẽ ĩ oꝑibo pietatiꝰ

Vñ luce.vj. Eſtote miſericoꝛdes ſiẽ ⁊ p̃ miſericoꝛs eſt.

et math.v.Diligite ⁊c̃.vt ſiiis filij pr̃is vr̃i qui ĩ celis eſt
qui ſolẽ ſuũ oriri facit ſuꝑ bonos ⁊ malos ⁊c. Ecce ꝙ in
opibo miſericoꝛdie dñs nallũ pᷣelegit:ſᷣ oĩbo dat.q̊ ⁊ nos
ſiliter debemnꝰ.¶ Pꝛe.ecci.xviij.Aſdiſericoꝛdia hoĩs cir⸗
ca ꝓximuʒz ſuũ:miſcðia aũt dñi ſuꝑ oẽm carnẽ: ſ̊ oĩs hõ
ꝓrimꝰẽ. vt pus.¶ Cõtra.nullius ẽ libertas ſiue prtas
accipiẽdi:niſi habeat ius petẽdi.ſʒ nullꝰdʒ petere vt vi⸗/
xt᷑ ꝑ hiero.ad nepotianũ ꝗ ſic ait.Faciliꝰ ↄtẽnit᷑ clericꝰ
cũ ſepe vocat᷑ ad pꝛãdiũ.⁊ nos iquã petẽtes raꝛo accipi:
amꝰ?ꝰrogati.beatiꝰmagis ẽ dare qᷓ acciꝑe.¶ IRt vr ꝙ ñ ſit
diuitũ ſʒ pauꝑum tm̃ ſic.habẽtibo dare nihil aliud ẽ qᷓ ꝑ
dxre.ſic̃ dicit ꝓſper.ĩ li.ð vita ↄtẽplatiua.et habet᷑ ĩ can.
paſtoꝛ.j.q.ij.p Et hiero.ad damaſũ.⁊ habẽ ĩ can.clericos
eadẽ cã et qõe.Qni ex bonis ꝑentũ ⁊ oꝑibo ſuis ſuſtẽta⸗
ri pñt:ſi qð pauꝑum ẽ accipiũt:ſacrilegiũ ꝓfecto cõmit⸗
tũt.Qã ſᷣm hiero.⁊ berñ. Sacrilegiũ ẽ res pꝛauꝑum da⸗

re nõ panꝑibo.deo dicit dñs luce.xiiij.Cũ facis ↄuiui⸗

um voca pauꝑes ⁊c̃. Idẽ ĩ eodẽ. Exi cito ĩ plateas et vi/
cos ciuitatis et voca pauꝑes ⁊c.Ex quibo pʒ.ꝙ que lar
giẽda ſunt ex affectu pietatis:nõ diuitibo ̊ pauꝑibo lar⸗
giẽda ſunt.et cũ hoc ſit verũ de rebo ſecłaribo:pᷣcipue hoc
verũ ẽ de rebo ecclłiaſticis q̃ ſunt bona pauꝑuʒ. ſᷣm ꝙ di
cit aug.ad bonifaciũ epła.xxxij.nõ ſunt inquit illa bona
nt̃a ſʒ pauꝑum.quoꝝ ꝓcuratõem quodammõ gerimus

nõ ꝗꝓpꝛietatẽ nobis vſurpatõne dãnabili vẽdicamus. Egx

bis igit᷑ videt᷑ ꝙ libertas accipiẽdi ſit tm pauꝑũ ¶ Re⸗
ſpõſio.ꝙ vt alłs tactũ ẽ.Libeꝛtas accipiẽdi pauꝑum eſt.
Sʒ notãdum.ꝙ ẽ paupꝑtas duplex.ſ.ſimulata et vera.
pauꝑum aũt illo geneꝛe pauꝑtatis que ẽ ſimulata nõ eſt
hec libertas.ſicẽ nec diuitũ.qꝛ hmõi pauꝑes ſolẽt magis
tꝑalia ſiue trãſitoꝛia ĩ factis intẽdere q; eterna.tales em̃
ſolẽt ad mẽſas alienas reſpicẽ aut ꝓter pecumie ↄgrega⸗
tõem aut lautioꝛis vẽtris refectões vł aliqð hmõi. Pau
ꝑtas nõ ſimulata.i.vera duplex ẽ ſᷣm hiero.ad ruſticum
epła.lxviij.volũtaria ⁊ neceſſaria ſiue expedita:⁊ illata.
pꝛima hʒ glłiam.ſecũda cruciatũ. Illa at᷑ qͥ ẽ ncẽria ſiue
illata.aut ẽ potẽs releuari ꝑ laboꝛẽ:aut nõ.dico aut nõ

Apter infirmitatẽ vel debilitatẽ.vel foꝛte qꝛ non ſe offeꝛt

materia vel locꝰoꝑandi. Pauꝑibo aũt ̊ genẽ pauꝑtatis

bẽt᷑ a fidelibo ꝗbo ſuꝑeſi ð ſua habũdãtia victui neceſ:⸗

ſaria.ſiẽ pʒ maĩfeſte ex inſtructõe dñi.luce.rxiiij. Cum fa
cis ↄuiuiſi voca pauꝑes.debiles ⁊ claudos ⁊ cecos intꝛo

Vuc huc. tles impotẽtes ſũt. Si vᷣo potẽo ẽ releuari ⁊ nõ

releuat᷑.aut hͥ ẽ ꝓpt cãm inoꝛdinata ⁊ minꝰrectã.ſ.pigri
ciã.deſidiã. moꝛẽ ocij ⁊ hmõi:tłibo ñ debet᷑ ſubuẽtõ ope
rũ pietatis inꝙᷓtũ tles ſũt.⁊ Z tles loꝗt᷑ apłs vt ð tactu ẽ
Vtx at tlibo liceat ſubueniꝛe.aut peccẽt ꝗ tlibo elemoſi⸗/
nas dãt. j.tãget᷑. O at̃ apłe nõ loquat᷑ ð paupibo ꝗ erãt
pauꝑes illo genẽ pauꝑtatis.q ẽ volũtaria ⁊ expedita:pʒ

—

¶ Nueſtio
qꝛ tũc ñ erãt tles.ſi vᷣo poſſibile ẽ pauꝑtatẽ.ſ.illatã rele⸗
nari ꝑ laboꝛẽ manuũ:⁊ ñ releuet pt᷑ aliãẽ cãm oꝛdinatã.
aut illa cã pt recõpẽſare laboꝛẽ. aut ñ.ſi pt᷑:excuſat᷑ pau⸗
per accipiẽdo nccria affectu pietatis:ſi nõ pt᷑ oĩno: quã⸗
tũ põt tatũ excuſat᷑. Qð aũt pt ⁊ qᷣ nõ.j.taget. Si autẽ
ſint pauꝑes pauꝑtate volũtaria aut expedita.aut ẽ aſſũ⸗
pta amoꝛe dei et zelo aĩaꝝ:aut et vlterioꝛiv ꝑfectõis ap⸗/
pᷣbẽſione:aut timoꝛis ſecularis inopie:aut honoꝛis ade,
ptõe qꝛ frequẽter mũdo r᷑nũcites honoꝛant᷑:aut alia cã
inoꝛdinata. Si h̊ ſcdᷣo mõ:taliũ renũciatio ſiue pauꝑtas
ẽ vituꝑabilis niſi coꝛrigat᷑ intentio. hac pauꝑtate pau⸗
ꝑes male et ĩ ſui diſpẽdiũ accipiũt. Et de talibo diẽ aug.
de oꝑe monachoꝝ. ADulti veniũt ad monaſteriũ. de ꝗbo
nõ aparet. vtrũ ex ꝓpoſito ſeruitutis ci.an vitã inopie
et laboꝛioſã fugiẽtes vacue paſci atq; veſtiri volũt:⁊ in⸗
ſuꝑ bonerari ab eis a ꝗbo ↄtẽni atq; atteri conſueuerũt.
pan ꝑes at᷑ pꝛioꝛi mõ ſũt veri pauꝑes qbo regnũ celoꝝ ꝓ⸗
mittit . Math. v. bti pauꝑes ſpũ ⁊c̃. Sʒ hec pauꝑtas ſe⸗
cũda reſpicit adbuc ꝑtitõem.qꝛ aut ñ pi releuari ꝑ oꝑati
onẽ ꝓpt cãs ſupᷣdictas ⁊ tũc excuſat 2 dubiũ nõ ẽgn eis
cebent elemoſine ſiẽ ſupdictũ ẽ. Di pt releuari.aut rele⸗
uat᷑ ꝑ laboꝛc.ꝛ talis ẽ pauꝑtas mũdo renũciantiũ et oꝑe
ncẽria acꝗrẽtiũ.⁊ bec ẽ pauꝑtas altiſſima itũ ad genus
pauꝑtatis.ſi ñ releuat᷑:⁊ G cã miꝰ oꝛdinata vt deſidia
amoꝛe ocij aut getis:becẽ vitu gabilis vt õ dictũ ẽ. Si ñ
releuat᷑ 1 B ex cà oꝛdinata pt diuidi vt S. Aut ca recõpen
ſat laboꝛẽ ꝓpter aliã vtilitatẽ q eã ſeꝗt:⁊ tũc ẽ adbuc ꝑ⸗
fecta et cõmẽdabilis.ſi nõ oĩno.quãtũ recõpẽſat intãtuʒ
excuſat. Dð tñ excuſat⁊ alia qᷓda h tacta ĩ ſequẽtibo det⸗
mĩat᷑.Ex his pʒ q̊ꝝ pauꝑũ ẽ libertas acciꝑe ⁊ quoꝝ nõ.
Ad illð qð pᷣmo ꝓponit᷑ ð iã determinatũ.ſ. ꝙ ẽ oĩm li⸗
bertas 2 pt acciꝑe.qꝛ oĩbus licite ⁊ meritoꝛie pñt ↄferri
⁊c.dvᷣm ꝙ k̊ ñ ſeꝗt᷑.h̊ eĩ aꝛgumẽtũ ñ valʒ. Iſte licite ⁊ me
ritoꝛie ↄfert iſti elemoſina: & iſte licite meritoꝛie acci⸗
pit. vt ex dictis pʒ.qꝛ bñ accidit ꝙ ille ꝗq ↄfert elemoſinã
ofert ex affectu pietatis ⁊ reputatõe neceſſitatis. ille aũt
cui ↄfert᷑ accipit ex malicia ſilatõis.ſic qñ as ſilat ſe in⸗
digẽ vt videat᷑ iuſte acciꝑe ⁊ ñ indiget.Pꝛe.aliud ẽ acci⸗
ꝑe ptatiue ⁊ acciꝑe licite vt ex dictis pʒ. ꝓpt qð ñ oĩm qʒ⸗
rũẽ acciꝑe ẽ libertas ⁊ pras accipiẽdi. No illð ꝙ miſe⸗
ratio hois dʒ eẽ ſimptr circa ꝓximũ ſuũ ⁊c̃.pt᷑ dici ꝙ ec⸗
cliaſticꝰ intelligit de miſeratõe affectꝰ:nõ at ð miſeꝛatõe
effectꝰ qẽ ĩ actuali collatõe elemoſine.dñs vo ꝗ ẽ oĩm ꝓ⸗
uiſoꝛ ĩ caſu ẽ imitãdꝰ.ꝗ ſiẽ ẽ auctoꝛ oĩm eẽ ⁊ vite: ſic et
ſuſtẽtatoꝛ oĩm ineſſe ⁊ vita.ĩmo quãtecũq; nobilitatis ſit
creatura niſi manu ↄditoꝛis ſuſiẽtaret᷑: de ficẽt. ¶ Ad il⸗
lud hiero.pĩ dici ꝙ hiero.intẽdit reuocare clericos ab ĩ⸗
poꝛtuna ingeſtione ad ↄuiuandũ cũ alijs:ne ↄtẽptibiles
babeant. ſciẽs ꝙ meliꝰẽ ire ad domũ luctꝰq;ʒ ad domũ cõ
uiuij. qꝛ vt ait bis greg. ĩ moꝛatł.Cõuiuia ꝑagi ſine culpa
vix pñt.vñ ĩ epła eadẽ biero. p̃mittit. ↄuiuia tibi vitãda
ſũt ſecłaria.maxĩe hboꝝ ꝗ bonoribo tumẽt.qꝛ tuꝛpe ẽ ãte
foꝛes ſacerdotes dñi crucifixi.⁊ pauꝑes ꝗ cibo q; veſce⸗
bant᷑ ↄſulũ ⁊ milites excubare.vñ ĩ h̊ n ptatẽ illoꝝ ꝗ iuꝛe
euãgelico accipiũt excludit:ſed qð decet honeſtatẽ cleri⸗
coꝛũ oſtẽdit.

Onſequẽter q̃rit᷑.vtrũ ſufficit laboꝛare la⸗
boꝛe ſpũali ĩ recõpẽſatõʒ laboꝛis coꝛ ꝑalis
t videt᷑ ꝙ ſic.ꝑ ambro.q diẽ ſuꝑ illð luc.
Dimitte moꝛtuos ſepelire ⁊c. docet dñs
minoꝛa bona ꝗpf̃ maioꝛẽ vtilitatẽ eẽ pᷣteꝛmittẽda.magis
eĩ ẽ aĩas moꝛtuoꝝ pᷣdicãdo ſuſcitare:q̃ʒ coꝛpꝰmoꝛtuũ in
terra abſcõdẽ. ¶¶ Pꝛe. hoc idẽ pzʒ ex vᷣbis aploꝝ. Acẽ. vj.
nõ ẽ equũ nos relinqre ᷣbũ dei ⸗ miſirare mẽſis.q¶ Pꝛe.
h idẽ pʒ ex vᷣbis biero.ꝗ dic ĩ vno ꝓlogoꝝ ſuꝑ Job. Si
fiſcellã iunco texerẽ at palmaꝝ folia cplicarẽ vt ĩ ſudo⸗
re vultꝰmei comederẽ panẽ.⁊ vẽtris opẽ ſollicita mente
tractarẽ:nullꝰmoꝛdẽt nemo rephẽdẽt. Nũc af qꝛ in. ſen
tẽtiã ſaluatoꝛis volo oꝑari cibũ ꝗ ñ perit ⁊c̃.falſariꝰ vo⸗

coꝛ ⁊c̃. Ex bis pʒ ꝙ pᷣmittẽdꝰẽ laboꝛ minoꝛis fructꝰ ꝓpt

CvW.
lałoꝛẽ maioꝛis fructꝰ.ꝛ ita iſte ꝑ illũ bene recõpenſatuꝛ.
Pre. glo.ſuꝑ illð exo.v.qᷓre moyſes et aaron ſollicita
tis ꝓpłin ab oꝑibo ſuis.ite ad onera vr̃a.intli.tꝛeni labo
ris.Glo.podie ſi moyſes ⁊ aaron.i ꝓpheticꝰ⸗ eneta
lis ſᷣmo ataʒ ſollicitet ad ſᷣuiciũ dei exire de ſecło:rᷣnũcia
re oĩbo q̃ poſſidet:attẽdẽ legi ⁊ öbo ði:ↄtiuo audies vna⸗
nimes ⁊ aĩcos pharaõis dicẽtes. Elidete quõ ſeducũt et

puertũt adoleſcẽtes ne laboꝛẽt. ne militẽt. ne agãt aligd

qð ꝓſit. relictis oĩbo nccijs rebo inercias ſequẽt᷑ ⁊ ocium
MQuid ẽ uiẽ ðo.laboꝛaẽ nolũt ⁊ ocij occaſiões q̃rũt.hec
erãt tũc ᷣba pharaõis.be ⁊ nũc aĩci eiꝰloquũt᷑. nec ſolũ
vbis ſ̊ ⁊ vᷣberibo ꝑſequũt᷑.hec glo.Ex h̊ maifeſie patʒ ꝙ

ↄſiliũ pharaõis ⁊ ſuoꝝ ẽ ĩducẽ ad laboꝛẽ m aualẽ:moy ſi

7 aarò ad ſpũalẽ.gᷓ ⁊c.¶ Pꝛe.duplex ẽ laboꝛ.maũalł.ſ.
euãgelicꝰvt hẽ ab apło.ij. thĩo. vlt. Tu vo vigila ĩ oĩbo
laboꝛa.ſ.ſcꝛipt᷑is exponẽdis hoĩbo docẽdis ſjᷣm glo. vñ ſe⸗
gt. opꝰfac euãgeliſte.Cõſtat ꝙ laboꝛ ſecũdꝰpt᷑ recõpẽſaẽ̃
pmũ.vt merito poſſit acciꝑe ab alijs vñ viuat ꝗ laboꝛat
laboẽ ſcdᷣo.⁊ ſi ñ pᷣmo.ſic eĩ laboꝛãtibo ſᷣm ius euãgelicũ
tebet᷑ merces.ð q̃ dr. Dignꝰẽ oꝑariꝰmercede ſua.⁊ pt
h glo.aug.ſuꝑ G.ij.thĩio.ij.Laboꝛãtẽ agricolã oʒ pᷣmũ ð
fructibo ꝑciꝑe.iAcẽꝛia inꝗt ſumẽ ab eis ĩ gbo ðo ꝗs mili
tat:et qs tãq; cultoꝛ vineã exercet:⁊ q̊s tãq; gregẽ paſcit:
ñ ẽ mẽdicitas ſ̊ pras.Ecce ꝙ ſic acciꝑe ñ ẽ mẽdicaꝛe:ſed
qð ð poſſe oꝛdiato pt facẽ.¶ Pꝛe. Thimotheũ tꝑare vo⸗
lẽtẽ a licitis vt ñ acciꝑet:ſᷣ vt ð laboẽ viuẽt ãmonet.ĩmo
pᷣcipit vt accipiat ſᷣm ius euãgelicũ. ſiẽ h ex gl. ibið. ſic
dico vt accipias:iõ abſſieo qꝛ mibi ð acceptõe ſcãdalũ ẽ.
ita vt pus.¶ Pꝛe.aug.ð vᷣbis dñi. Biues ꝓpt pauꝑes
factꝰẽ.⁊ pauꝑ ꝑt᷑ diuitẽ·pauꝑisẽ oꝛaẽ.diuitis erogare.
dei ꝓ ꝑuis mag recõpẽſare. ſpũali laboꝛe oꝛõis ĩtribu
it elyna diuitis eꝛogãtis.⁊ ita vr vt pᷣus. 4 Pꝛe . amb. in
glo. ſuꝑ illð ps· defecer̃t ocli mei ĩ eloguʒ tuũ. ñ ẽ ocioſꝰ
ꝗ tm̃ bo dei ſtudet nec pleriſq; ẽ ꝗ e oꝑat᷑ ꝙᷓ ꝗ ſtudiũ co
Sſcẽde diuĩtatiſ exercet.ipᷣa et᷑ ſapia maximũ opꝰẽ ⁊ añ⸗
fertur maria que audiebat Marthe que miniſtrabat. et
ita vt pꝛius quia vt dictum eſt Im ambroſium.maiora
bro.maioꝛa bõa ꝓpt mĩoꝛa p̃emittẽda ñ ſũt. ¶ Vꝛe. alig
mũdo vᷣnũciãtes ⁊ victũ laboẽ nõ acꝗrẽtes pñt ſine pctᷣo
d elemoſinis alioꝝ viuẽ.ꝗ at᷑ ſũt pauꝑes mũdo abrenũ⸗
ciãtes ⁊ cũ h̊ laboꝛibo ſpũalibo inſiſtẽtes:⁊ ſic ĩ vinea dei
laboꝛãtes:maiꝰvidẽt᷑ br̃e ius viuẽdi ð ełynis eoꝝ ĩ gbo
deo militãt ꝙᷓ ñ laboꝛãtes. ſi ñ laboꝛãtes pñt de elynis
viuẽ: ⁊ iſti foꝛtioꝛi rõe· q aĩ pñt iuſte⁊ licite ð elynis viuẽ
merito laboꝛis ſpũaliũ:laboꝛe ſpũali recõpẽſãi laboꝛem
coꝛꝑalẽ ⁊c. ¶ It ꝙ müdo ĩ̃nũciãtes pñt ſine laboꝛe victũ
acgqrẽtes ſine pcto ð ełynis viuẽ:pẽ oñdi ſic· ꝓſpeꝛ ð vita
ↄtẽplatiua.⁊ hr.j.q· ij c.ſi gs. diẽ. Yli ꝗ oia ſua rliqrũt.
vł pau ꝑibo diſtribueĩt łeccłie rebo adiũgũt ⁊ ab eccłia
laudabilit᷑ ſuſcipiẽdi fũt ⁊ eiꝰoꝑibo ſuſiẽtadi.¶ Si dicẽt᷑
h debẽ ĩtelligi ð rnũciãtibo ⁊ laboꝛe victũ acgrẽtibo. hñ
vr veꝝ. pᷣmo ꝑ h̊ ꝙ vkr loꝗt᷑ ꝓſper.nullũ excipiẽs.ſcdvᷣo qꝛ
tũc pᷣmo eẽt ſibi ↄriꝰ.nã victũ laboẽ acꝗrẽtes ñ idigẽt ali
eno ſuſſẽtam̃to.vñ cũ diẽ tłes ab ecclia ſuſtẽtãdos: ñ eſt
dubiũ ꝗn itelligat ð pauꝑibo nł bñtibo. vñ ſuſtẽtari poſ⸗
ſint ĩ cõi łi ꝓpo ł et᷑ laboẽ mãdali:alioqꝗn ñ ĩdigeꝛẽt ſuſtẽ
tamẽto. 4 Rt aug. ð öbo dñi exponẽs ilt. NDõð vni er mi⸗
mis meis feciſtis ⁊c· diẽ mĩmis g ſũt xpi.iſti ſt g oĩa ſua
di miſer̃t ⁊ ſecuti ſt eũ.⁊ geqd hnt pauꝑibo diſtribuũt vt
ceo ſine ſecłari cõpede erpedite ſᷣuirẽt:⁊ ab oneribo mũ
di libᷣati velut pẽates ſurſũ hũeros tollerẽt. cũ & iſti ſunt
mimi. a ttibo ãmonet elynas facẽ pñt ð ea viuẽ ſine pcto
Pꝛe. h̊ pʒ ex ſollicitudie aploꝝ ẽca pauꝑes rex · iſti eĩ
erat pauꝑes m biero.epła.lvj. ꝙ oĩbo r̃nũciaueꝛt. ꝗ ſᷣm
amb. ſuꝑ ro.vlłt.oĩm ſuaꝝ reꝝ vẽditaꝝ p̃cia ponebãt añ
pedes apłoꝝ.q ex ſe nł hueĩr̃t vñ ſuſtẽtari potuer̃t. vñ cũ
eoꝝ Mauꝑtate ſbleuãda ita laboꝛauẽit diligẽtia apłica
iẽ pʒ ĩ epłis ⁊ actibo apłoꝝ:maifeſtũ ẽ ꝙ licitũ fuit hoc
qʒiũ ad ſuſcipiẽtes:⁊ piũ qᷓ;tum ad largiẽtes. alioqn ſi
peẽm fuiſſz ill accepiſſe:potiꝰad laboꝛem ↄpuliſſʒ q; ad
ip̃os ſuſſẽtãdos ꝑſuaſiſſʒ.nec eſtio aliquẽ ⁊ ſi ꝓtuũ vlde
audẽ dicẽ illos laboẽ vixiſſe ⁊ cũ h̊ alioꝝ ełya accepiſſe.

2õ eĩ ↄueniret tãta ſimulatio tã pure ẽt ſcte ↄuerſaeioni
quali illi vixerãt.q Pꝛetea.illud idẽ videt᷑ a Heda ſuꝑ
illuo luce. xij. ↄſiderate coꝛuos.vł ſᷣm math. volatilia. qꝛ
nõ ſeminãt neq; metũt. ꝗbo nõ ẽ cellariũ neq; boꝛreum.2
deus paſcit illos.quãtomagis vos plłes eſtiæillis. Suꝑ
qð dicit Heda ꝙ ſct᷑i merito auibo ↄꝑant᷑ ꝗ nihil ĩ mũdo
habẽtes nec laboꝛãtes.ſola ↄtemplatõe eterna petũt eſſe

ſiles angelis:ↄſtat ꝙ tles ſine laboꝛe maũali ſumptꝰac⸗

ceperũt ſine pcto.¶ Itẽ videt᷑ ꝑ aug.de oꝑe monachoꝛũ.
qꝛ ſm eũ excellẽtioꝛẽ ſctitatis graduũ tenẽtibo.et diuĩe mi
licie vacãtibo debent᷑ ſubſidia.ait eĩ apłs hoꝛtat fideles
qui habẽt ſubſtãtiã vt nihil deſit neceſſitatibo ſeruoꝝ dei
ꝗ excellẽtioꝛis ſctcitatis gradũ ĩ ecclia tenere voluerũt. vt
ſpei ſecularis vincula cucta pᷣciderẽt:et animũ liberũ di
uine milicie dedicauerũt. Suꝑioꝛ at᷑ gradꝰſctitatis ẽ vo⸗
lũtaria pauꝑtas q ẽ in oim abdicatõe.⸗¶. Pꝛe.ſᷣm biero.
ad vigilatiũ epła.lvj.ſunt duo geneꝛa pauꝑum vulgaꝛiũ
quoꝝ ſunt pauꝑes vulgi. õ vnlgariũ.ſ.tłes q̃les ſunt
pauperes mũdo renũciãtes.ſpũalia ſeminãtes.i pꝛimis
nequaꝙᷓ intellctu ẽ opꝰ:ĩ alijs ẽ beatitudo intelligẽtie.ð
qua dic pᷣs. Ots vir ꝗ intelligit ſuꝑ egenũ ⁊ pauꝑem vt
ei tribuat ꝗ erubeſcit acciꝑe ⁊c.acceꝑit ⁊ dolet metẽs caꝛ
nalia ⁊ ſeminãs ſpũalia.i Pꝛe.ſicẽ diẽ aug.ð oꝑe mona
choꝝ.oĩm xpᷣianoꝛũ vna reſpublica ẽ.⁊ iõ quiſgs xpᷣia⸗
nis ncẽria erogauerit vbiq;:ipᷣe qdð ſibi neceſſaꝛiuzʒ acce⸗
pit de xpᷣo accipit.qꝛ et vbicũqʒ ⁊ ipſe talib dedit ꝗs niſi
xpᷣ accepit.ſi igit᷑ ſicẽ.quõ ꝓ xpᷣo mũdo renũciãtibo ñ lʒ
de xpᷣo acciꝑe.ĩqͥ accipit et xpᷣe.¶ Pꝛe.oĩa ſunt iuſtoꝝ.
ſicẽ dicit aug.ad bonifaciũ.epla.xxxij. Qui igit᷑ viaʒ aꝛꝛi⸗
pit iuſticie quare ñ pt̃ acciꝑe de ſuo:¶ Pꝛe.ſi ᷣm hiero.
ad nebulã ſunt panꝑes vulgaꝛes ⁊ nõ vulgares.⁊ pꝛioꝛi
bus bonũ ẽ ſubueniẽ:multofoꝛtius ẽ alijs. qꝛ ĩ illis opꝰ ẽ
intellectu. de qͥ diẽ pᷣs. Meatꝰg intelligit ſuꝑ egenuʒ ꝛ⁊c.
Aulgares aũt ſunt ꝗ pauꝑes ſunt ex neceſſitate.nõ vul⸗
gares ꝗ ex volũtate. Ex qͥ planuʒ ẽ ꝙ ſi illi ſine pcto pñt
viuere ex elemoſina.ꝙ iſti multoſoꝛtiꝰ.⁊ ita potit lab
ſpũali laboꝛ coꝛpalis recõpẽſari ĩ victꝰacquiſt eAES
tra.ij.theſ.vlt.Si ꝗs nõ vult oꝑari nõ maducet.⸗ vł br
ab aug. H nõ intelligit᷑ de laboꝛe ſpũali:Rᷣ coꝛpali.ᷓ ꝗ in⸗
termittit coꝛꝑalẽ laboꝛẽ ꝓpter ſpũalem: iuſte ſibi negari
pt ꝓuiſio alimonie.&̊ laboꝛ maũalis nõ recõpenſat᷑ labo
re ſpũali.¶ Pꝛe.illa q ſunt minoꝛis meriti nõ recõpẽſan
tur illis qᷓ ſunt vtilioꝛis.nec hec ſunt intmittẽda ꝓter il
la.ſic pʒ de ↄſilijs ⁊ pceptis. Pꝛecepta eĩ intermittẽda ñ
ſunt ꝓpt ↄſilia.nec hec illis recõpẽſant᷑. lʒz oꝑa manua⸗
lia ſint minoꝛis fructꝰ ſiue meriti ꝙ̃ ſpalia: nõ videtur
hec ſint pᷣtermittẽda pter illa neq; illis recõpenſant᷑.
¶ Pꝛe. ↄtinẽtia ſiue ſit virginalis ſiue vidualis actũ car⸗
nis reſpicit. hec at nõ ẽ intermittẽda ꝓpter aliqð opꝰſpũ⸗
ale.neq; aliqͥ hmõi recõpẽſat᷑.qꝛ Ecẽi.xxvj.Oiĩis põdera
tio nõ ẽ digna ↄtinẽtis aĩe. Silr videt᷑ poſito. ꝙ opus
manuale nõ exigit᷑.ſiue ſaltẽ vt vidr̃ ſuſtẽtatio religioſoꝝ
in obſequio ði nõ debeat oĩno ptermitti ꝓpter aliqð opꝰ
ſpũale nec illo recõpẽſat᷑. at ꝓpt laboꝛes ſiue occupa
tões ſpũales intermitti debeat coꝛꝑalis:patʒ ab aug.de
oꝑe monachoꝝ.vt ei habet᷑ ibidẽ ab ipᷣo paulo ꝓpter oc/⸗
cupatões ſpũales nõ vacabat ſine laboꝛe.Cũ em ſit ou⸗
plex laboꝛ.ſ.manualis⸗ euãgelicꝰ. Pꝛimꝰintermitẽdus
ẽ ꝓpt᷑ ſecũdũ.⁊ eo potiſſime recõpẽſat᷑.qꝛ vt tactũ ẽ maio
ra bona nõ ſunt pᷣtermittẽda ꝓpter minoꝛa. ſᷣm ambro.
et vt vult hiero. Maioꝛa bona ſũt p̃dicatõis. ĩſtructõis
⁊ hmõi alia qᷓ; manualis oꝑatõis.⁊ vt habet᷑ ab aug. de
oꝑe monachoꝝ.viri euãgelici et miniſtri altaris 2 diſpẽ
ſatoꝛes ſacroꝝ hñt ptatẽ ſumẽdi vñ ſuſtẽtent᷑ de elemoſi
nis.et vt tactũ ẽ.hmõi ſumptio non ẽ mẽdicitas:ſᷣ pfᷣas.
Rões ꝗ ad iſtã ꝑtem ſunt ↄcedẽde.¶¶ Ad illdᷣ að obij
cit ð h. ꝙ ſi gs nõ vnlt oꝑari.ſ.coꝛꝑalit᷑ nõ mãdłucet. Vñ
ꝗ inter mittit laboꝛẽ coꝛꝑalẽ ꝓpt ſpũalẽ:pᷣuat ſe cebito ꝓ⸗
uiſiõis ⁊c.põt dici vt ſupᷣ tactũ ẽ. ꝙ illð verbũ apli nõ ſe
extẽdit ad oẽs: ſʒ ad illos ꝗ nõ exercẽt ſe maioꝛibo.⁊ hoc
pʒ ex textu.ij.theſ. ii · Audiuimꝰquoſdã inter vos ambu

/

laãtes in gete nihil oꝑantes.ſᷣ curioſe agẽtes. His autẽ 4
hmõi ſunt denũciamꝰc. Pꝛe.ꝗ querentes ſolatiũ ꝓꝛie
dſidie et ocij dixerũt: verbũ apłi intelligẽdum erat de
oꝑe ſpũali nec vacãtes oꝑibo ſpũalibo neq; coꝛꝑalibo.⁊
talibo dirigit᷑ ſermo apłi.¶ Ad illud qð obijcit.ꝙ mino⸗
ra nõ recõpẽſant᷑ maioꝛibo:ſicut pᷣcepta nõ recõpẽſantur
olilijs. põt dici ꝙ minoꝛa recõpenſant᷑ maioꝛibo vbi int᷑⸗
miſſio minoꝝ ñ ẽ pctᷣm. vbi at ẽpctm:nequaq.intmitteꝛe
at pcepta ẽ pcm. Obſeruatõ ei pceptoꝝ ẽ neceſſaria ad
ſalutẽ.vñ math.õrxix. Sti vis ad vita ingredi ſerua mãda⸗
ta. et ꝓpter h nullo oꝑe quãtũcũq; ſit bonũ pñt intmitti.
nec illud recõpẽſari.Nec ẽ ſile in ꝓpoſito.vt eĩ ex pᷣdictis
pʒ:int mittere laboꝛẽ manualẽ nõ? neceſſariũ adſalutẽ.
Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ oĩs põdeꝛatio nõẽ digna ↄtinen
tis aĩe ⁊c.põt dici ꝙ hoc intelligit᷑ de ↄtinẽtia generali qᷓ
ẽ de cautela ab oĩ pcto.vñ dr.oĩs põderatio non ẽ digna
ↄtinẽtis.i.nulla re põt recõpẽſari ↄtinentia a pcto. vel ſi
intelligat᷑ de ↄtinẽtia carnis voto ↄfirmata:tũc nõ eſt cõ
atio rei tꝑalis ad ↄtinẽtiã hmõi. Et dẽ aĩe ↄtinẽtis.ꝗa
aĩe ↄtinẽtia ẽ pcipua ĩ merito.vñ hiero.ↄ hebudũ. nihil
ꝓficit carnẽ hr̃e virgineã:ſi mẽte gs nupſerit. Pꝛe. alig
dicũt ꝙ ↄtinẽtia hmõi recipit diſpẽſatõem ꝓpt recõpẽſa⸗
tõem coĩs boni ſiue reipublice.vt ſiqua emiſiſſet votum
ptinẽtie ꝓpt releuatõneʒ regni a iugo infidelitatis poſſet
cũ illa diſpẽſari.vt ſi ↄtinget ꝙ pꝛiceps regni eẽt infideł
vellet effici fidelis: ſi illa vellet ſibi nubẽ. Ex bis patet
rñſio ad ꝓpoſitũ.ꝙ licʒ minꝰbonũ poſſit intmitti ſiue re⸗
cõpẽſoꝛi ꝗꝓpter maius:tñ nõ ẽ faciẽdum malũ ꝓpter aliqð
bonũ quãtũcũq; ſit magnũ.i¶ ꝛõ em̃ faciẽda ſunt mala vt
veniãt bona Ro.iij. Pꝛe.votũ ↄtinẽtie ĩ caſu et tactumẽ
recipit diſpẽſatõem:et recõpẽſat᷑ bono cõmuni ⁊c̃.

embꝛum quartum

Onſequẽter querit᷑ ſi religioſis lʒ exerceri
oꝑa ſpũalia ꝗbo recõpenſat᷑ opꝰ manuale.
cuiꝰ riũ ponũt aliꝗ. Pꝛimo gqrit᷑ ĩ gene⸗
Arali ſi lʒ religioſis hmõi oꝑa exerceri.Se⸗
cũdo ſpecialit ſi lʒ illis docere ſiue doctoꝛes eẽ ſacre ſcri⸗
pture.Tercio vtrũ epᷣs vel ſummꝰpõtifer poſſit cõmittẽ
religioſis nõ hñtibo curã aĩaꝝ officiũ pᷣdicãdi vel cõfeſſi

ones audiendi.
¶Articulus pꝛimus

pꝛimi articłi maĩfeſtatõem ꝓcedit᷑ ſic ad .
tẽ affirmatiuã.Aug.ĩ ſᷣmõe ð mõte.Quibus
dictũ ẽ. Eũtes ĩ mũdũ vniuerſum pdicate di⸗
cetes.q; aſpꝛopiqᷣbit regnũ celoꝝ:eiſdẽ dixit. Qolite poſ
ſidere auꝝ neq; argẽtũ ⁊ zonis vris neq; peꝛã ⁊c. Ecce -
illis ꝗbo dat dns oↄſiliũ de ꝑfectõe pauꝑtatis:dedit auẽtẽ
ſiue ptatẽ pᷣdicatõis.Et ita videt᷑ ſiue ſint monachi ſiue
alij ꝗ adimplẽt ↄſiliũ dei de pauꝑtate:pñt exercẽ officiuʒ
p̃dicatõis et alioꝝ oꝑum ſpũaliũ.i¶ Si dicẽt ꝙ h̊ ſolum⸗
mõ indictũ fuit apłis.ↄtrariũ pʒ ꝑ aug.de oꝑe monacho
rũ.ꝗ oñdit ꝑ luce.x.ꝙ h̊ nõ tm̃ apłis ſᷣ oibo apticis viris
Dictũ fuit.q narrat dñm miſiſſe.lxxij.diſcipulos gbo illð
pceptũ dedit.in qͥ numero vniuerſitas pᷣdicãtiũ deſignat
HGᷓ liquet ĩ pꝛioꝛi capło.cũ dixit cuidã ſeq̃re me.ſine moꝛ⸗
tuos ſepelire moꝛtuos ſuos:tu at̃ vade ãnũcia veꝛbũ dei
et ita vt pꝛius. Pꝛeterea. nulli liberiꝰ diuinis vacãt qᷓ
illi qui vt expeditiꝰvacarẽt nec ĩ aliqͥ vincło poſſeſſionis
detinerẽtur:oĩa in cõmuni et in ꝓpꝛio reliquert.q̃les ſunt
religioſi qui ↄueniẽter dicẽ pñt.Dirupiſti vincła mea ti
bi ſacrificaho hoſtiaʒ laudis.hec vincła ſi ex aliqᷓ ꝑte ſa⸗
piũt mũdũ:inquãtũ ſapiũt intãtũ impediũt.ſapiũt autẽ
ex aliq̃ ꝑte vbi poſſeſſio retinet᷑ ꝓpter ſollicitudines defe⸗
dẽdi.curas cuſtodiẽdi.diligẽtias multiplicãdi.occupa⸗

tões diſpẽſandi.Qã hec diſpẽſari nõ pñt ſine turbatöne

vel diſtractõe.vt eſtimo.Greg.in moꝛal.quaſi tres tur⸗
mas ↄtra camelos facere:ẽ terrenaꝝ diſpẽſatõnũ ſtudia
modo illicito oꝑe.mõ ſuꝑflua occupatõe.mõ inoꝛdinata
cogitatõe vaſtare.vñ haut dubiũ ẽ tales hmõi liberi?ꝰ

¶Mueſtio
diuinis ⁊ ſpũalibo vacare pñt. qui nihil in cõi nec ꝓpꝛio
retinuerũt.niſi dicamꝰſimul poſſe boĩes eẽ ocioſos ocio
ſcĩo et negocioſos.cũ tñ vt ſimꝰocioſi. phibemur eẽ nego
cioſi.et vt quer amꝰvnũ:ñ ſollicitari ciꝛca multa.¶ Pꝛe.
qꝗ vtilioꝛes eẽ pñt alijs vtilitate ſpali q̃ pcellit. vtpote in
deuotis oꝛõibo ſctis afflictõibo.ſolutaribo monitis.pijs
cõſilijs ⁊ ceteris ſpũalibo vnlitatibaqᷓ religioſi ⁊ pᷣcipue
gꝗ ad hmõi ꝑagẽda ſeipᷣos deo dedicaueꝛũt ⁊ militiã pau
ꝑtatis ob h̊ aſſumpſerũt:⁊ ĩ bmõi agẽdis ſeipᷣos exerci⸗
tauerũt. nec dico vtilioꝛes eis illos ĩ ꝗbo ẽ mũdana affe⸗
ctis. indeuota oꝛõ. coꝛrupta etiã hoꝛaꝝ canonicaꝝ ꝓlatõ
vigiliaꝝ inhoneſtarũ frequẽtatio. ſomni intꝑanei iĩmo⸗/
teratio.quoꝝ monita vt frequẽter ad ꝑniciẽ.ↄſilia ad ꝑ
ditõem.ĩ ↄſiliũ eoꝝ inquit nõ veniat aia mea vt plibo
eoꝝ loquaꝛ. Ceteꝝ qui ſe ampliꝰdiuinis obſequijo dede/
rũt.ꝗ nibil ampliꝰmũdanũ curaueꝛũt.qꝗ exẽplũ bone cõ⸗
uerſatõis credẽtibo qð ẽ ĩ mũdialiũ deſpectõe.celeſt iũ ac
aſitõe clariꝰex hibueꝛũt qᷓ religioſi·⁊ pᷣcipue aliꝗ nibil re
tinuerũt. gre dei ſe cõmilerũt. lites ⁊ ↄteſtatões q/ ꝓ mun
dialibo ſunt deſpexerũt.⁊ ſeipos ĩ nuditate ⁊ frigiditate
tãqᷓ crucifixos oñderũt.õ dicas eos ꝗ põpatice ingre
diunt᷑ domũ dei opulẽti in ſyon.ꝗ doꝛmiũt ĩ lectis ebur⸗
ncis.⁊ laſciuiũt ĩ ſtratis ſuis.ꝗ comedũt agnũ de grege
⁊ vitulũ de medio armẽti.qui canũt ad vocẽ pſalterij ſic
dauid.putãtes ſe babere vaſa cãtici bibẽtes ĩ phialis vi
nũ. et optimo vngẽto delibuti nmhil ↄpatiẽtes ſuꝑ vtritõe
ioſeph.⁊ hiero.ĩ oꝛiginali ſuꝑ micheã.An nõ ↄfuſiõis ⁊
ignominie ẽ ihᷣm crucifixrũ pauꝑeʒ atq; eſuriẽteʒ craſſis
p̃dicare coꝛꝑibo ⁊ ieiunioꝝ doctrinã rubẽti bucca tumẽ⸗
tiq; oꝛe ꝓferre.ſi ĩ apłoꝝ loco ſumꝰ.nõ ſolũ ſermonẽ eoꝝ
imitemur:ᷣ et ↄuerſatõem q; ⁊ abſtinẽtiã. Ex his mani
feſte pʒ ꝙ exercitia ĩ ſpũalibo ꝗbo debent᷑ ſtipẽdia victus
potiſſime ↄueniũt religioſis.q otbo ꝓpter deũ abrẽnũcia⸗
uer̃t ⁊ modis pᷣtactis ĩ oꝑibo ſpũalibo ſe occupãt.⸗ Pꝛe.
ſi ꝓpter ingẽ ĩ lege dei meditatõeʒ ⁊ nullã ĩ terra poſſeſſi
onẽ.miſierijs oꝛbis foueꝛi debẽt pauꝑes mũdo renũcian
tes.qni magis ſouẽdi ſunt ꝙᷓ religioſi aliꝗ·ꝗ cũ mundia⸗
lia abdicauerũt.ĩ mãdatis dei inſpicẽ nõ deſiſtũt.⁊ a iu⸗
gi occupatõe meditadi et inueſtigãdi legẽdi: diſputãdi ñ
recedũt.qui ꝓfunda fluuioꝝ ſcrutati ſũt.ꝗ venaꝝ argẽti
querũt pꝛicipia.et locũ ĩ 3 ↄflat᷑ auꝝ.nõ eſtimo cos ad h̊
dignioꝛes ꝗ legẽ dei nõ tm nõ ſciũt:imo audiꝛe ↄtẽnunt.
ceci ⁊ duces cecoꝝ.ſe et alios in foueã deoucẽtes.ſᷣm ꝗ
vx talibo ꝑ ꝓphetas ⁊ ĩ multis ſcripturaꝝ locis ↄquerit᷑.
Ex pᷣdictis pʒ ꝓpoſitũ.⁊ ꝙ licite pñt religioſi acciꝑe a fi⸗
delibo ꝓpter ſpuales oꝑatões:⁊ ꝙ hmõi oꝑatõibo recõpẽ
ſat᷑ laboꝛ manualis:⁊ cũ h̊ qꝛ ſtatus taliũ religioſoꝝ ne/
q; dãnabilis ẽ neqʒ vituꝑabilis. ¶ Moſſunt mibilominꝰ
aliq̃ ð iſta allegari ⁊ inferri ſic.xvj.q.j.placuit. firiniter
⁊ indiſſolubiliter oẽs pᷣcepimꝰ vt aligs monachꝰpnĩiam
nemini tribuat.niſi inuicẽ vt iuſtũ ẽ. moꝛtuũ nõ ſepeliat
niſi monachũ ĩ monaſterio ſecũ cõmoꝛãtẽ.vel ſi foꝛtuitu
quẽqᷓ; adueniẽtiũ fratrũ ibi moꝛi ↄtingerit. ¶ Pꝛe. infꝛa ĩ
eodẽ. Placuit cõi nr̃o ↄſilio.vt nullꝰmonachoꝝ ꝓ lucro
terreno de monaſterio exire nefandiſſimo auſu p̃ſumat.
neqʒ pnĩam dare.neq; filiũ de baptiſmo acciꝑe.neq; ha⸗
ptiʒare.neq; infirmũ viſitare.neq; moꝛtuũ ſepelire.neqʒ
ad eccłiam ſeculareʒ trãſire.neq; quibuſcũq; negocijs ſe
implicare.ſit clauſtro ſuo ↄtẽtus.qꝛ ſicut piſcis ſine aq̃
caret vita:ſic monachꝰſine monaſterio.Ecce ꝙ bic inhi
bet᷑ monacho ſiue religioſo exercitiũ oꝑum ſpũaliũ extꝛa

monaſteriñ ſuũ.Ex q̊ͥ videt᷑ ꝙ nõ ſit licitũ religioſo exer

cere oꝑa ſpiritualia er monaſteriũ ſuũ:nec ꝓpier illa re⸗
ciꝑe a fidelibo vite neceſſaria. Pꝛe.infra ibidẽ Calixtꝰ
papa. Interdicimꝰ abbatibo et monachie publicas peni
tẽtias dare. infirmos viſitare ⁊ vnctões facẽ.miſſas pu⸗
blicas cãtare.Ecce eadẽ ꝓhibitio q̃ S.¶ Pꝛe .infra ibidẽ
Adijcimꝰꝙ vero pnĩam dare phibẽt᷑· inde eſt ꝙ nulli ſa⸗
cerdotũ lʒ parochianũ alteriꝰligare vel ſoluẽ. ex h̊ xecre
to videt᷑ ꝙ nõ lʒ aliquẽ religioſuʒ ꝗ nõ bʒ parochiãos ex
ercere oꝑa ſpũalia: Ipter qð debeat accipere vite ncẽria.

716

cviij.

KRũñſio.ꝙ decreta h ꝓpoſita intelliguni de monachis
ſpãliter ſumptis nõ noĩe extẽſo generaliter ad fligioſos
et h̊ videt᷑ ex ip̃a Fa.q ẽ. Placuit oĩbo reſidentibo in ſct᷑a
nicena ſinodo.vt monachoꝝ ↄuerſatio et vita ſᷣm hio⸗
logiã nois ab oĩbo diſerepet.monachꝰeĩ grece ſingłaris
latie dz.Et.j.eo.ſi cupis eẽ qð diceꝛis mõachꝰ.i.ſolꝰ:ꝗd
facis in vrbibus.q̃ vtiq; nõ ſunt ſoloꝝ habitacula ſ̊ mul
toꝝ.⁊ vt dicũt quidã bec intelligẽda ſunt m antiq̃ tꝑa.
ꝓpterea aliter poſtea oꝛdinauit ecclia ex moderamit ſe⸗
dis aplice.vñ.xvj.q.j moderamie.vbi dic greg. Aode
ramie apłice auẽtis decernimus vt monachi ſi pᷣſbiterij
honoꝛe dedicati ſunt.cũ ligandi ſoluẽdiq; poteſtate deci⸗
maꝝ pꝛimiciaꝝ oblatõnũ que fiũt ꝓ viuis ⁊ defunetis:
poꝛtionẽ iuſto canone ad ſuã et ꝓrimoꝝ vtilitatẽ merito
ꝑfectioꝛis iuſticie nõ minꝰqᷓ ſaceꝛdotes laudabiliteꝛ ſibi

vẽdicẽt.et dicit iuſtũ canonẽ redditũ eccłiaſticũ:iuſte di⸗

uiſuʒ. Et nota ꝙ dẽ meꝛito ꝑfectõꝛis iuſticie.quo inſinu⸗
atur.ꝙ illis ꝗ ſunt maioꝛis ꝑfectõis:magis cõpetit exer⸗
citiũ laboꝝ ſpũalium. ꝓpter q̊s acciꝑe debẽt victui neceſ
ſaria. Et infra ex ſubiũctis patzʒ. ꝙ officia clericoꝝ mõa
chi p̃biteri libere pñt admĩſtrare.ſubiũgitur eĩ ↄſequen
ter. Ex auẽte bmõi decreti qð apłico moderamie ⁊ pie⸗
tatis officio a nobis eſt ↄſtitutũ.ſacerdotibo monacbis
aploꝝ figurã tenẽtibo liceat pᷣdicare.baptiʒare.cõmuni⸗

onẽ dare. ꝓ peccatoꝛibo exoꝛare.pnĩam im ponẽ atq; pec

cata ſoluere.Ex hoc decreto habet᷑ aꝛgumẽtũ.ꝙ religio⸗
ſi pñt pdicare.et ꝙ religioſi dicunt᷑ tenẽ figura aploꝝ qͥ
ad abꝛenũciatõem. Ad idẽ faciũt quedã dicta infꝛa eodẽ
ſunt nõnulli. Ad illud quod obijcit᷑.q ꝓbibẽtuꝛ mona
chi dare pnĩam:qꝛ nulli ſacerdotũ licʒ parochianũ alte⸗
rius ligare vel ſoluere ⁊c. Rñſio ꝙ hoc verũ ẽ de iure cõ
muni ſiue oꝛdinario. pĩ tñ ꝗs ſoluẽ et liga parochianũ
alterius de poteſtate cõmiſſa. ſicut ẽ de illis qui vocãtur
a pᷣlatis in pᷣtem ſollicitudinis:qui pñt loluere et ligare
parochianos alioꝝ auctoꝛitate pꝛelatoꝛum a quibus vo
cati ſunt:et a quibus commiſſum eſt ip̃is poteſtas ſoluẽ
di et liganil .‧ͤ —
iculus ſecundus
VOnſequẽter queritur. Si licet religioſis doce
re ſiue eſſe doctoꝛes ſacre ſcripture.et videtur
ſic. xvj.q.j.Sic viue in monaſterio vt cleri
cus eẽ merearis multo tꝑe diſce que poſtmodũ doceas.⁊
ẽ verbũ hiero.ad ruſticũ monachũ.ex quo ptʒ ꝙ religio⸗
ſus pt᷑ eẽ doctoꝛ qui diu didicerit.argumẽtũ ↄð magr̃os ꝗ
ꝑuo tꝑe audierũt.Glo.ecci.v.Sic peccat q ſcit ⁊ ñ vult
ꝓrimũ doceꝛe:ſic qui neſcit et vult magr eẽ.di .lxj. Miſe
rũ ẽ eum eſſe magr̃m:qui nũꝗᷓ fuit diſcipulus.veꝛbũ ẽ bo
etij in li.de diſciplina ſcolariũ.Ex boc etiã pt᷑ argui a cõ⸗
trario ſenſu.ꝙ religioſus qui lõgo tꝑe fuit diſcipulus pẽ
eẽ doctoꝛ. ¶¶ Pꝛete. xvj.q.j.ſi clericatus.Oiſcas ꝙ poſſis

Cocere.et ẽ verbũ hiero.ad ruſticũ monachũ.et ibidẽ.ne
ſis miles anteꝙᷓ tyro.ne ſis pꝛiꝰ magiſter ꝙᷓ diſcipulus.

Pꝛe. magis ↄuenit illi docere et i ncathedrari qui meli
oꝛis eſl vite. ᷓ illi ꝗq minoꝛis vite.igit᷑ ſi religioſi boni cẽ⸗
ſendi ſunt melioꝛis vite vt frequẽtius qᷓ; ſeculares: meli
us cõuenit eis habere officiũ magiſtri q́; ſeckłaribo. Iſtð
inſinuat᷑ di· xl. AQulti ſacerdotes.¶¶ Pꝛe. ſi ↄceſſum ẽ re
ligioſis et ẽ illis licitũ p̃dicare.baptizare.cõmunionem
daꝛe. penitẽtiã imponere.atq; peccata ſoluere.vt habet᷑
xv.q.j.ex auẽte.igit᷑ ⁊ licitũ ẽ eis ⁊ ↄceſſum docere ⁊ au⸗
ctoꝛitatẽ docẽdi hr̃e ſiłi rõe vel maioꝛi.¶ Pꝛe.ſi licitũ eſt
bñtibo cuꝛã aĩaꝝ ⁊ dignitates eccłiaſticas ⁊ bñficia gbo
iure cõi tenent᷑ deſuire.hr̃e auẽtẽ docẽdi docẽ.nõ obſiã
tibo illis ad qð tenent᷑:multofoꝛtiꝰ illi religioſi ꝗ nul⸗
lũ hñt impedimẽtũ.vtpote nec curã aĩaꝝ.nec dignitateʒ
aliquã.nec ecclaſticũ bñſiciũ:pñt ⁊ magis idonei fũt ad
officiũ dcẽdi ⁊ exercitiũ officij. Pꝛe. icꝛãtia ẽ pcti cã ⁊
uiſſime peccat igrãs iur ſnĩaʒ ſ. ctoꝝ. Jrãtia vᷣo potiſ⸗
fime tollit᷑ officõ ⁊ actu docẽtis.tollẽ at ꝓxio qdð illi ẽ aut
pr eẽ cã pcti ẽ vnicuiq; ↄceſſũ.q; vnicuiq; mãdauit dñs ð

ꝓxrĩo Ecẽi.xvij. officiũ docẽtis ⁊ actꝰnulli ẽ ꝓhibitus.
ſicut nec ſeculari ſic nec r̃ligioſo. Pꝛe. illi potiſſime cõ
ne it docere et hr̃e officiũ docẽdi ꝗ facit et ꝓfitet᷑ qð docet
AVct.j.Cepit ipjs facere et docẽ.et luẽ.vlłr.potẽs ĩ ſermõe
⁊ oꝑe coꝛã deo et oĩ ppło:p religioſi faciũt et ꝓfitent᷑ qð
docẽt ꝑfectiꝰqᷓ; ſeculares:q̊ᷓ magis ↄuenit illis actꝰz au⸗
ctoꝛitas docẽdi ꝗ magis ſunt ↄfoꝛmes ſummo doctoꝛi.ſ.
xpᷣo:qᷓ illis ꝗ minꝰſũt hmõi:hᷣ religioſi(qui vt ðo ſe ↄfoꝛ

marent oĩa relinquerũt ꝓ teo) magis ſe xp̃o ↄfoꝛmãt qᷓ

ſeculares diuitijs et dignitatibo onerani.igr ⁊c /¶ Con
tra MMath. xxiij. Vos nolite vocari rabi: vnꝰẽ em mag
veſter. Ex qͥ videt᷑ ꝙ nullus dz ſibi honoꝛẽ magiſterij vel
le:⁊ pᷣcipue religioſi.cũ taliũ ſit inſimũ graduʒ honoꝛis
tenre.¶ Iẽ glo.diẽ ibi.Qe qð deo debet᷑ vobis p̃ᷣſuma⸗
tis.nec alios rabi vocetis.ne dĩnũ honoꝛẽ hoĩbo defera⸗
tis:ſᷣ nullus dʒ ſibi pᷣſumẽ qð deo debet᷑ nec honoꝛẽ diui
nũ hoĩ teferre.i.tribuẽ.⁊ maxime religioſus.ᷓ nullus 2
maxime religioſus dʒ velle eẽ mgr̃ vel et vocari.¶¶ Pꝛet.
verbũ pᷣdictũ ẽ verbũ dñi inhibẽtis ſic diſcipulos eẽ ma
giſtros vel et velle eẽ ſiue vocari.ꝗ eẽ ſiue et᷑ vocari relle
mime cõuenit illis ꝗ ſunt ſeq̃ces diſcipuloꝝ eiꝰ⸗ pꝓfeſſo⸗
res ꝑfectõis eoꝝ.¶ Pꝛe.xvj.q.j.monachus nõ doctoꝛis
ſᷣ plagẽtis hʒ officiũ.⁊ ẽ verbũ hiero.ad ripariũ ⁊ deſide
riũ.Et ſubdit᷑ ibidẽ.ꝗ vel ſe vel mũdũ lugeat:a dñi paui
dus pᷣ̃ſtolet᷑ aduẽtũ.igit᷑ docẽdi officiũ nõ debʒ monachꝰ
hr̃e:ſimilit nec alius religioſus.¶¶ Vꝛe.monachꝰnon dz
paſcẽ:ſᷣ paſci.ſiẽ habet᷑xvj.q.j.Alia cã pʒ ꝑ greg. dicen
tẽ ſic.ſQemo pt᷑ eccłiaſticis obſequijs deſeruire.⁊ in mo
naſtica reglła oꝛdinate pſiſtẽ. xvj.q.j.nemo. ADltominꝰ
mgrali ⁊ mõachali:qꝛ vtrũq; totũ hoĩeʒ occupat.. ꝛe
te.nõ lʒ monachũ exercẽ oꝑa neceſſitatis ad ſaluteʒ. VUñ
diẽ̃ eugeniꝰpapa.ꝙ nullus monachoꝝ nefando auſu au
tat ſeu pᷣſumat neq; pniam dare neq; filiũ de baptiſmo
acciꝑe.neq; baptiʒare neq; infirmũ viſitare.neq; moꝛtu
um ſepelire.neq; ad eccłiam ſecularẽ trã ſiꝛe.neq; ꝗbuſcũ
q; negotijs ſe implicare.ſit clauſtro ſuo ↄtẽtus. xvj. q.j.
placuit.ſultofoꝛtius vt videt᷑ nec officium magiſterij.
Pꝛe.xvj.q.j.placuit.Sic piſcis ſine aqua caret vita:
ita ſine monaſterio monachꝰ. Sedeat itaq; ſolitarius ⁊
taceat:qꝛ mũdo moꝛtuꝰẽ.Si ꝗq̊ monachi vt h̊ habet᷑ ẽ ſo⸗
litaꝛiũ eẽ ⁊ tacẽ.⁊x eẽ moꝛtuũ mũdo:qᷓ nõ ẽ eiꝰdocẽ ⁊ vti of
ficio magiſterij. Pꝛe.in oſilio hiſpalẽſi.n vno et eodẽ
officio nõ dʒ eẽ diſpar ꝓfeſſio.⁊ coherẽ et ↄiũgi non pñt.
abo vota et ſtudia ſunt diuerſa.ꝗᷓ videt᷑ ꝙ clerici ſeclares
⁊ reglares nõ debẽt nec poſſunt ſił ↄi ungi quo ad officiũ
docẽdi.qꝛ ſᷣm aug.bonꝰmonachꝰvix bonũ clericũ faciet
nec bonuʒ mgrm. elli debẽt religioſi vt videtẽ
ab officio ngral Ri io. monachꝰa rligioſus ꝗcũ
qᷓ põt licite docere ſacrã ſcripturã 2 officiũ ſiue auẽtem
ſuſciꝑe licẽtiatꝰa ſuo ſuꝑoꝛe.et ad h̊ ab eodẽ oꝛdinatꝰ ſi⸗
ue inſtitutus:dũmõ ſeinuicẽ ↄpatiant᷑.ſ diſciplina regu⸗
laris ad quã voto aſtrictꝰẽ:et executio ſiue exerticiũ do⸗
cẽdi.tot ei poſſent eẽ obſeruãtie diſcipline regularis ꝗbo
bito ꝓfeſſiõis eẽt quis aſtrictꝰ.ꝙ officiũ legẽdi exequi
non poſſet illis nõ omiſſis ad q̃ ex voto teneret᷑.⁊ ĩ ̊ ca⸗
ſu nõ poſſet regularis officiũ docẽdi exercẽ:niſi eẽt ſ ecuz
ſpecialit᷑ diſpẽſatũ ab eo ꝗ auẽtem haberet diſt penſandi.
Immo religioſi regulares idonioꝛes ſunt ad executõeʒ
hoofficij q; ſeculares ꝓpter płes rões.quaꝝ vna ẽ maior
excellẽtia ĩ merito.qꝛ quãto ꝗs ẽ in merito excellentioꝛ:
tãto ẽ in exercitio opum ſpũaliũ ad ſalutẽ aiarũ ptinẽtiũ
idoinoꝛ et potẽtioꝛ:ceteris paribo.xvj.q.j.ſunt nõnulli.
Alia rõ ẽ maioꝛ erpeditio ab alijs curis.ꝗ ei liberi ſunt
oĩno et abſoluti a curis aĩaꝝ et miſterioꝝ q̃ ſunt ex debi
to exercẽda rõe officioꝝ eccłiaſticoꝝ et poſſeſſionis pbẽ⸗
daꝝ: ſic ſunt alig religioſi.magis ſunt idonei ad exerci⸗/
tiuʒ doctrine catholice:qᷓ alij ꝗq ad hmõi curag et officia
ſunt aſtricti.cũ vtrũq; cõpetent exequi nullo mõ pñt vł
cũ dificultate. Greg.in omeł. quadã. Juſiꝰ quãto ĩ hoc
mũdo nibil poſſidet:tãto loquẽdiꝓ iuſticia fiduciaʒ ma⸗
ioꝛrẽ bʒ.Alia rõẽ abſolurio ab implicatõne circa nego⸗/

cia ſeckaria ꝗᷓ intellectũ obſcurãt: 2 aĩaz tũ ad exerciti⸗

um opum ſpũaliũ impediũt. Greg.in moꝛatł.Cũ multi⸗
plex terrenaꝝ reꝝ cura occupat et excecat.abſoluti et li⸗
beri oĩno ab implicatõe hmõi magis idonei ſunt vacatõ
nis ſtudio et doctrine ſacre ſcriptuꝛe ·qᷓ alij quibo incũbit
neceſſario hmõi implicatio. Greg.i moꝛał. Tũc verba
dcei mẽtẽ viuatius penetrãt:cũ ad ſe admittere curax ſe⸗
culariũ tumultus recuſat. ꝗpter qð beatꝰbenedictus vt
monachi magis expediti eẽnt et idonei ad exercitiũ ope
rũ ſpũaliũ.illos ſeculariuʒ negotioꝝ edixit foꝛe exptes.
xvj.q.j.ſunt nõnulli.QOð et inſinuat apls dicẽs.emo
militãs deo implicat ſe negocijo ſecularibo.vt ei placeat
cui ſe ꝓbauit.ij.ad thimo.ij. Alia rõẽ ſilẽtium vↄtempla⸗
tõis cui inſiſtũt viri religioſi.q̃ magis illuſtrat᷑ aĩa:qᷓ; er
ercitio actõis cui inſiſtũt viri ſeckares. Greg.in moꝛat.
Ad pᷣdicãdum plus ↄſcĩa ſcti amoꝛis edificat q̃ exercita
tio ſermonis. quia amãdo celeſtia intꝛa ſemetipᷣm p̃dica
toꝛ legit:quõ ſuadeat vt deſpici debeat trena. Alia ẽ rõ
maioꝛ diectio hũilitatis cui plura reuelant᷑ ¶Math. rj.
Cõſiveoꝛ tibi dñe pr̃ celi et terre.ꝗa abſcõdiſti hec a ſapi
entibo et pꝛudẽtibo ⁊ reuelaſti ea ꝑuulis.Alia rõ eſt ma⸗
ioꝛ ↄfoꝛmitas cũ ſũmo mgr̃o.magis eĩ ſunt deo ↄfoꝛmes
qui ſunt deo aſtricti triplici voto.ſ.obediẽtie.ↄtinentie.
pauꝑtatis: qᷓ alij ꝗ nõ ſunt hmõi.Greg.in ometł.vj. ſi uꝑ
eʒechielẽ.pꝛioꝛes pr̃es ↄiugijs vtebant᷑.filios ꝓcreabãt
poſſidebãt ſubſtãtias.quris rei familiaꝛis in tẽdebãt.pᷣdi
catoꝛes at᷑ ſckos Jaias ꝓpheta iã ſ pũ ꝓuidẽs.ſubſtãtias
deſerere.nihil ĩ terra querẽ.nihil poſſidere.nõ eos velut
hoĩes ꝑ terrã ambulãtes:ſ vt nubes volãtes noĩat Yſa.
lx. Alia rõ ẽ maioꝛ trãquillitas mẽtis qͥ magis potiunt᷑
religioſi a ſeculi vanitate ſegregati:⁊ in ſtudio vᷣtutũ ex⸗
ercitati. Gꝛeg.ĩ moꝛat.ſuꝑ illð Job.v.illð ſcies ꝙ pacẽ
habeat tabernaculũ tuũ ⁊c.Cũ caro a vicijs reſtringituꝛ
cũ mẽs virtutibo exercet᷑:reſtat vt loqnẽdo quiſq; doceat
vitã quã moꝛibo ſeruet.¶¶ Ad illud ̊ qð pꝛimo obijcit 3
officiũ docẽdi.ꝑ illuo math.Vos auũt nolite vocari rabi
põt dici ꝙ reuera nõ ꝓhibet᷑ officiũ docẽdi:ſ̊ potiꝰ libido
ſiue inoꝛdinata voluntas pᷣſidendi.qdð pʒ ex verbis Aro⸗
ſitis ibidẽ.ſ.amãt pꝛimos recubitos ĩ ſinagogis ⁊c. glo.
ibidẽ eos arguit qui habita vel nõ habita indebite appe⸗
tũt. Pꝛe.· ibi ꝓhibet᷑ apetitꝰauẽtis ſinglaris q̃ eſi ipᷣius
ſummi.ſ.xpᷣi.qui ſolus docet.et cui tãq auctoꝛi et illũia⸗
toꝛi quicqd ſcit᷑ ẽ attribuẽdũ.vñ glo.ibi. Magr v vnus
ẽ xpᷣc.cui quicꝗd ſcitis attribuẽdum ẽ.et hoc inſinuat il⸗
la glo.ne qð deo debet᷑ vobis pᷣſumatis ⁊c. appetẽ em̃ il⸗
lg ſingularẽ auẽtẽ magiſterij q̃ xri ẽ.eo q̊ magis pfitẽtur
eius diſciplinatũ:minus ↄuenit·( Ad ulð hiero. Mo⸗
nachus nõ doctoꝛis ſ̊ plãgẽtis habʒ officiuʒ ⁊c. põt dici
ꝙ h̊ nõ excludit quĩ monachꝰpoſſit et debeat docere.cum
bmõi officiũ nõ ꝑ pciſionẽ ↄueniat monacho: ſ̊ officiuʒ
plangẽdi.patʒ eadẽ cã ⁊ q̃i ſnĩa eadeʒ ibi doctos.vbi dỹ.
ꝓbus monachꝰp̃ſbiterij honoꝛe dedicatꝰ. pᷣdicare.bapti
sare.pniam dare.debita miſeris laxare.decimarum pꝛi⸗
miciaꝝ oblotõnũ viuoꝝ et moꝛtuoꝝ poꝛtõe iuſta frui de
bere:moderata diſpẽſatõe ↄcedimꝰ.¶ Vꝛe.canon ipᷣe ex⸗
ponit verbũ hiero.ſic dicẽs.voluit diſtinguẽ inter ꝑſonã
monachi ⁊ clerici.oñdens quid cuiq; ex ꝓpꝛio officio cõ⸗
ueniat. Alið em̃ ↄuenit cuiq; ex eo ꝙ clericus ẽ:aliud ex
eo qꝙ; monachꝰẽ. Ex eo ꝙ monachꝰẽ:ſua ⁊ alioꝝ hbʒ pcta
deflendi officiũ.ex eo ꝙ clericꝰ:docẽdi ſ̊ paſcẽdi ꝑłm. mo
nachꝰat᷑ vſq; ad tpᷣs euſebij ʒoʒimi et ciricij ſimpłr ⁊ non
clericos fuiſſe eccaſtica teſtat᷑ hiſtoꝛia.q¶¶1 Ad illð qð obij
cit᷑.ꝙ monacheñ dʒ paſcẽ ſ̊ paſci.ſ.cibo ſpũali:⁊ ita nec
docẽ: pt᷑ dici ꝙ hᷣ ñ ẽ generalit᷑ intelligẽdũ:ſᷣ de debito tim
officij monachalis.vt eĩ hr.xvj.q.j.hinc ẽ.⁊ ẽ ᷣbũ hiero.
Aonachus ñ doctoꝛis ⁊c.et illð.alia ẽ cã mõachi.alia
cã clerici.nõ ita generalit intelligẽdũ ẽ.vt nlłi mouacho⸗
rũ licent docẽdi officiũ ſumẽ:ſʒ voluit hiero. diſtinguere
inter ꝑſonã nonachi et clerici ⁊c. vt s.vñ ꝙ d.monachꝰ
nõ dʒ paſcere:intelligit᷑ debito officij monachalis:pt ta⸗
mẽ et cõpetit ei docẽ ĩ iniunctõe et diſpẽſatõe ſuꝑioꝛis:qͥ

.

¶ Nueſtio

mõachi clericoꝝ officia libẽ pñt adminiſtrare. ſᷣm greg.
vt pʒ.xvj.q·j·ex auẽte..¶ Ad illð qð obijcit. ꝙ nemo põt
eccłiaſticis deſeruire obſequijs.põt dici ꝙ ibi intelligun⸗
tur eccłiaſtica obſequia illa que rite fiunt in ecckijs pro⸗
chialibo.cuiuſmodi ſunt celebraꝛe diuina.moꝛtuos ſepe
lire et ↄfeſſiones audire.baptiʒ are.infirmos inungẽ. et
hmõi.que cũ diſtrictõe regle monachalis nõ pñ̃t exerce⸗
ri. Vñ verbũ greg. ẽ vt habet. xxj.q.j.Nemo põt eccłia⸗
ſticis obſequijs deſeruire ⁊ ĩ monaſtica regula oꝛdinate
ꝑſiſtere.vt ipᷣe diſtrictõem monaſterij teneat. ꝗ qͥtidie in
miſterio eccłiaſtico cogit᷑ ꝑmanẽ. bec greg. Fiat vs in
verbis oꝛdinate ꝑſiſtere:et diſtrictõem monaſterij tenẽ.
Ex bis nõ habet᷑ ꝙ religioſi nõ pñt docẽ et marxie qui ñ
ſunt obligati vel impediti ex voto vel obſeruãtijs regula
ribo monachoꝝ. 4l Ad aliud qð obijcit ꝙ nõ lʒ monachũ
exercẽ oꝑa neceſſitatis ad ſalutẽ ꝛc. põt dici.illud hic in
telligẽdu ẽ ꝓpꝛia auẽte.⁊ G̊ pʒ ex verbis ocreti q̃ ſunt nul
li monachoꝝꝶ nefandiſſimo auſu pᷣumãt ⁊c̃. Pꝛe. hec et
bhmõi ſunt intelligẽda ꝑ ſe.ſ.inqᷓtũ monachi. pñt tamen
bmõi oꝑa exercẽ ex iniunctõe ſiue cõmiſſione eis facia a
ſuꝑioꝛe vt ex dictis ptʒ.i Adillð qð obijcit . ꝙ ſiẽ piſcis
ſine aq̃ caret vita ⁊c.põt dici ꝙ reuera monachꝰ ſine mo
naſterio caret vita.i.ſine regulari obſeꝛuãtia quã ꝓfeſ
ſus ẽ.inqᷓtum ẽ ꝑſona hbuiꝰmonaſterij. Regulares ei qui
obligant᷑ voto alicui regule obſeruãde ĩ aliq̊ monaſterio
ſiẽ faciũt alig viuẽtes extra illã obleruãtioʒ voti:moꝛtui
ſunt deo. Pꝛe.põt dici ꝙ hmõi decreta multũ alludunt
huĩc nomini monachꝰ. vñ dr ibidẽ. agnoſcat nomẽ ſuum
monos ei grece latine dr vnꝰ.achos grece qð ẽ tꝛiſtis la
tine. Vñ drĩ monachꝰvnꝰtriſtis ⁊ officio ſuo vacet.ᷣ de
cretũ et aliud mõachus grece ſingularis latine. vñ mo⸗
nachũ ſingulariter ꝑ oĩa agẽ oʒ.vñ iuxta buiꝰ noĩs mo⸗
nachi ethimologiã.nihil debẽt hr̃e cũ alijs.ſ.ĩ vita et cõ
uerſatõe. xvj.q.j.placuit.Iñ ethimologie huiꝰ noĩs al⸗
ludũt canones pᷣ̃tacti.¶¶ Ad illud ꝗð obijcit᷑ ꝙ i vno ⁊ eo⸗
dẽ officio nõ dʒ eẽ diſpar ꝓfeſſio ⁊c.põt dici ꝙ vt pʒ ex ti
tulo illiꝰdecreti.nõ ſunt ↄſtituẽdi iconomi epoꝝ ĩ rebo ec
cleſiaſticis.et vt volũt gqdazʒ aparatꝰyconomꝰ ponit᷑ ibi
ꝓ ſindico.et dr̃ yconomꝰcui res ecckiaſtica gubernanda
mãdat᷑:ſindicꝰqui ad cãm dat᷑ determinãdaʒ intendit᷑ ĩ
illo decreto.ꝙ laicꝰꝗ ẽ alteꝛiꝰ ꝓfeſſiõis qᷓ epᷣus:nõ dz po
ni in officõ epi.vñ.xvj.q.vij.noua actõe dẽ. eligimns vt
vnuſquiſq; vrjm ᷣm calcedonẽſiũ patꝝ edicta ex ꝓpꝛio cle
ro yconomũ ſibi ↄſtituat.Indecoꝝ eiẽ laicũ vicaꝛiũ epᷣi
eſſe et viros eccłiaſticos iudicare. Et ſubditur ibidẽ. In
vno eodẽq; officio nõ dz eẽ diſpar ꝓfeſſiõis ↄgnitio. in
caſu q̃ logt ↄciliũ pᷣtactũ ſiue decretũ:ptʒ q nihil facit ad
Apoſitũ.Licʒ eĩ vir religioſus et ſecularis fuit qdtum ad
aliqs ſtatꝰdiuerſaꝝ ꝓfeſſionũ:tñ qtũ ad ea qᷓ ſunt nccia
qᷓtum ad officiũ docẽdi.vtpote itũ ad ſanctitatẽ vite et
fectõeʒ litteratuꝛe et idoneitatẽ diuĩ cultꝰ ⁊ alioꝝ bmõi
cẽſeri pnt eiuſdẽ.nec dʒ h̊ argumẽtũ fieri a ſili: cũ ſecła⸗
res et religioſos ſimiles eẽ cõtingit in illis que ad offici⸗
um docẽdi requiruntur.

ticulus tercius

Onſequẽter q̃rit᷑ vtrũ epxũs vłſt ummꝰpõtifex
poſſit cõmittẽ officiũ pᷣdicdi audiẽdi ↄfeſſi
nes religioſis nõ hñtibo curã aĩaꝝ.Eſt eĩ po
ſitiõ quoꝛũdã ꝙ officiũ vniueꝛſale p̃dicatõis publice nul
li religioſo ſeu monacho põt cõmitti ꝛetiã a ſummo põti⸗
fice. ¶ Cõtra hoc arguit᷑ ſic.ſi hec cõnnſſio fieri ñ pt᷑:hoc
erit ꝓgt᷑ duas cãs.vnã ex ꝑte cõmittẽtis:et alterã ex ꝑte
eiꝰcui dz fieri cõmiſſio.Ex ꝑte quidẽ cõmittẽtis pt᷑ eẽ im
potẽtia eoꝙ ð iure nõ poſſit.ex ꝑte eiꝰcui fit cõmiſſio.eo
ꝙ iße nõ ẽ ꝑſona idonea ad hoc ꝙ de iure ſit potẽs com⸗
miſſionẽ acciꝑe.ob quã rõem dr.ꝙ aliꝰñ pt ei ↄmittẽ ſᷣm
modũ loquẽdi.q̊ diẽ beatꝰ anſeł.li.ij. Cur deꝰ hõ. c. xvij ·
dxũ aliq̃ nõ poſſe.nõ ꝓpter h̊ ꝙ aliqua ſitĩ eo impotẽtia.
6; qꝛ ĩ rcipiẽte ẽ accipiẽdi impotẽtia.ſiẽ dictũ ẽ ĩ euãgelio
te ſaluatoꝛe AMarci.vj.ꝙ nõ potuit ibi multa miracula

cvi.

faceres pter eoꝝ incredulitatẽ. Cauſe autẽ qᷓre nõ poſſit
hoc ſummꝰ põtifer facẽ pᷣcipne ſine ↄſenſu pᷣlatoꝝ inferi
oꝝ:vident᷑ plures.quarũ pꝛima vidẽ eẽ p̃iudiciũ pᷣlatoꝝ
inferioꝝ· Cũ eĩ ex decreto ſctoꝝ patrũ ſingule dyoceſed

.

ſinglos habe epos ad regimẽ niĩaꝝ oꝛdinatos.ſicẽ habet᷑

di. lxxx. ca.j.et.ij.et ſingłe ꝑrochie ſinglłos pᷣſbiteros ſiti

ter haheãt ad regimẽ aĩaꝝ oꝛdinatos. vt.xiij.q.j. eccłias
Cõtra hãc oꝛdinatõem diuimitꝰ inſlitutã videtur eſſe. ſi
ſine aſſenſu vel inuitatõe regẽtiũ alieni ĩ meſſem illã fal⸗
cẽ mittãt.vt docẽdo vel ſacrã diſpenſando.¶ Pꝛe. ↄfuſio
vel ꝑturbatio videt᷑ eẽ clauiũ.ſi pluribo cõmittant. maxi
me a latere veniẽtibo:⁊ nõ ꝑ lineã aſcẽſionis a ſuꝑno ad
infimũ accedẽtibo. ã et boc videt᷑ ſoluere regis vnitatẽ
et inducere dualitatẽ:⁊ ꝑↄſequẽs ↄfuſionẽ ſeu ꝑpturbatõ
nẽ. ¶ Pꝛe.qualit᷑cũq; ↄcedat papa talibo publicã pᷣdica⸗
tõem.ſubintelligẽdum videt᷑ ſine pᷣiudicio pᷣlatoꝝ inferi⸗
oꝝ. Alioꝗn eẽt ptᷣas eccłiaſtica ſibipi vↄᷣria ⁊ ſuipᷣius de⸗
ſiructiua.ſiẽ tactũ ẽ in iure ciuili.ꝙ ſi pꝛiceps vel impa⸗
toꝛ ↄcedat alicui ꝙ liceat ĩ publico edificaꝛe. B̊ ita dʒ in⸗
telligi ſine piudicio alteꝛiꝰniſi expᷣſſa dicat᷑ in indulgẽtia
nõ obſtãte ⁊c. ¶ Itẽ ſi pꝛiceps vei ĩꝑatoꝛ ↄceſſit alicui oꝛ⸗
qini liberã ⁊ publica teſtamẽti factõʒ:nł ĩtelligit᷑ niſi ha
beat legittimã ⁊ ↄſuetã teſtamẽti factõeʒ. Quapꝛopt ſi⸗
milit debet eẽ de pꝛicipe eccłiaſlico . ' ſi ↄceſſit alicui oꝛ
dini liberã et publicã pdicatõem: ſubintelligẽdũ vidẽ eẽ
ſine pᷣlatoꝝ pᷣiudicio ꝗbo de iure pdicare cõpetit.¶¶ Pꝛe.·
ꝑ ſacros canones p̃ᷣlatoꝝ regimĩa diſticta ſunt adeo.ꝙ
vnꝰp̃latus terminos alteriꝰinuadere nõ põt ad aliqð of
ficiũ eccłiaſticũ exercẽdũ ſine gradꝰſui piculo.ſiẽ habetẽ
xiij. q·j. ecckias.Quãtomagis ↄ inſtitutũ eccłia ſticũ ⁊ in
p̃iudiciũ pᷣlatoꝝ erit:ſi nõ tm̃ pᷣlati ſʒ alieni ingrediãtur
eoꝝ terminos aut pᷣdicãdo aut aliꝗd aliud exeꝛcẽdo.ixũ
igit᷑ hec ſtatuta patrũ ſunt. que aliquid ocedere vel im⸗
mutaꝛe nõ põt romane ſedis auctoꝛitas.vt.xxv.q·j·ↄtꝛa
ſtatuta. aũt decreta ſctoꝝ canonuʒ neminẽ magis qᷓ
aplicum ſeruare opoꝛteat planũ ẽ:inde manifeſtũ ẽ ꝙ nõ
põt illa ſedes bmõi pᷣdicatõem publicã aliquibo cõmittẽ
cum ſit ĩ piudiciũ platoꝛũ. Pꝛe.ſi talis p̃dicatio publi
ca indiſtincte talibus cõcederetur:videret᷑ ꝙ maioꝛes eſ
ſent pᷣlatis ⁊ ep̃ᷣis alioꝝ quoꝝ poteſtas limitata eſt. qui
nõ niſi vocati poſſunt pᷣdicaꝛe aut officia eccłiaſtica ĩ ali
enis prochijs exercere. vt. ij. q. ep̃m. Cum igit tales epi
ſcopis pᷣponere videtuꝛ:iniuſtũ ẽ ⁊ inoꝛdinatum talibus
cõcedere ende p̃ferantur: ⁊ rõi nõ videt᷑ eſſe oſentaneum.
Pꝛe. apud apim paulum repꝛehẽſibile videt᷑ ad Ro.
xv.ſuper alienum fundamẽtũ edificare et gliam ĩ aliẽis
plebibus. VUnde et i icon.r 26 in immenſum glo⸗
riantes in alienis laboꝛibus:ſʒ talibus qui non habent
plebem hoc cõtingeret: ſi pᷣdicatio publica eis cõmiſſa eſ
ſet. niſi ſolũmodo pᷣdicent infidelibo.aut a fide alienatis
quapꝛopter cõmittere vt hoc cõtingat iniuſtum videt᷑ et
inoꝛdinatum.igit᷑ de iure nõ poteſt fieri huiuſcemodi cõ
miſſio.¶ Pꝛe. ſi poteſtas talis talibus cõmittit᷑.poſſent
igitur de iure vendicare ſequelam poteſtatis.ſ.de euãge
lio viuere.cũ igr vbiq; pñt h̊ vẽdicare: q̃re et ꝓcura tões
exigeꝛe: ⁊ ĩ B vident᷑ hre maioꝛẽ Mratẽ qᷓ epi: vel archiep̃i
vxxł metropolitãi ꝗ ñ pñt exigere ꝓcuꝛatões.niſi ĩſuis dy
oceſibus vel ꝓuincijs. ⁊ boc nõ ſꝑ ſʒ certis tꝑibo.ĩmo vi⸗

xent᷑ arrogare nomẽ ep̃i vniuerſalis.qꝛ vident᷑ eẽ ep̃i to/
tieccłie: qð ꝓbibet᷑ ĩ iure ne quis vniuerſał patriaꝛcha
dicatur.vt.xcix.diſ.nullus priarchaꝝ. Pꝛete.aug. ad

aurelianũ in libro de ope monachoꝝ. taliũ? taliter pdi⸗
cãtiũ videtur damnare ſtatũ dicẽs. Iſti fratres nr̃i temę·
arrogãt qᷓtuʒ eſtimo.q apłlicam habeãut ptate cu no ſint

miniliri altaris. diſpelatoꝛes ſacioꝝ nec eus geliſie a do
mino ↄſtlituti. vñ cũ tales ſint pᷣdicatoꝛes pdicti:pſeudo

viden?᷑ no veri apłi. His 2 ſilibo moti quidã ponũt nec
ſummũ pðᷣtificẽ nec eccłie auctoꝛitatẽ romane poſſe alig⸗

—

bus qui nõ ſunt pᷣlati ptatem cõmittere.ſ.publice pdicã
di et audiẽdi ↄfeſſiones:niſi vocati fuerint ſiue aſſumpti
a pᷣlatis.¶ Noõtra· apud ſummũ põtificẽ ẽ auctoꝛitas ſi⸗

ue pras plea.cꝰſctioni zdicẽ nõ lʒ.ſicut habetur. xj. diſt.

● —
—
„ —w
S 8
P22
M.
4,*
.
⁶
—
„„ —
212
●
—
—
2 —
ı
—
⁹
— S
△
△ △
△●
—
. 2
☛●
$
△ H
. 8
—
ı
9
D
ı
ı
ſ
●
Con

△
£ *
— * .
* Cõſeq̃na ẽ vt qð ab hmõi ſedis retoꝛibo plena auxte ſan vniueꝛſalioꝛ:eo plebi vtilioꝛ. Gꝛeg. ĩ moꝛał. xxij.ſuꝑ illð
cit᷑:nulliꝰↄſuetudis occaſiõe pᷣpediẽte ppᷣas ſe equedo tim̃ JYob. xxxj. Si fructoterre medi abſq; pecuĩa 2 aĩazʒ agri
. mõ volũtates remoneat᷑:b̊ fiꝛme ⁊ incõcuſſe teneat᷑. Ple colaꝝ eiꝰaſflixi:exponẽs pᷣdiciũ ſermonẽ moyſi ait. Pia

ififina auctas reſidet apud ſummũ põtiſicẽ ꝗᷓ ſ̃m apparato⸗
ue Pim pife ſrs wu ma Pe tn h aaras peg tria otinet.pᷣceptũ.generalitatẽ neceſſitatẽ obſeruan
Sðð tie. Auctoꝛitas at᷑ minoꝝ pᷣlatoꝝ nõ hʒ generalitatẽ qui

inquit paſtoꝛis mẽs.qꝛ nõ ꝛiã gliaz h auctoꝛis qᷓꝛit:ab
oĩbo vult adiuuari:ꝙ ait. Nidelis nq; pᷣdicatoꝛ optat ſi
fieri valeat ; veritatẽ quã ſolꝰloqui nõ ſufficit:oꝛa cun⸗

ſtatnũt aliqdð inteꝛ ſuos ꝗ vocati ſunt ĩ ꝑtem ſollicitudis

BGeneralitatẽ habʒ auẽtas ſctoꝝ:ᷣ nõ neceſſitatẽ: qꝛ nõ
bũt iuriſditõem. Oes at᷑ ecclie debẽt implẽ volũtatẽ ma
trig ecclie. ccaput ẽ romana ecclia. maxie cuz pceperit
cñ diſtrictõe iulticic.ſic habet᷑ di.xij.nõ decet. ¶ Pꝛetea
ſummꝰpõtifer a nemine ?ẽ iudicãdus niſi a fide deuiet qꝛ
cũctos ipe ẽ iudicaturꝰ.ſic habet᷑ di.xl.ſi papa. Vñ ſola
romana eccłia ſua auẽte valet iudicare de oĩbo: et de ea
nulli iudicare ꝑmittit᷑. nec iudiciuʒ eiꝰretractet᷑.nec ſnia
ſoluit᷑. vt.ix.q.iij. Epo.S.ſola romana ecclia.Et h ayt
pꝛimatũ romane ecclie bto petro diuinitꝰcollatũ. ſic hĩ
ca.xvij.q.iiij.nemĩ.EIñ anathemate innodat᷑ qui dogma
ta mãdata intdicta. ſanctões vel ceta catholica fide vł
ecckiaſtica diſciplina p coꝛrectõe ĩminẽtiũ vel futuroꝛuʒ
malox a ſedis aplice pᷣſule ſalubriter pmulgata ptenit.

xxv.q.ij. Si ꝗs dogmata. Silr de tecretis 2 decretaliba

oĩm romanoꝝ põtificũ obſeruãdũ 2 pena nõ obpuãtiũ.
xxv.q.j.generali decreto. VUñ.xxv.q.j. ulli fas ſit ſine
ſtatꝰſui ꝑiculo diuiĩas ↄſtitutões vł aplice ſedis decreta
temerarie. hec babẽt᷑.xxv.q.j iõ ꝑmittente.S. his ita rñ⸗
xxt. Ex bis maiſeſtũ ẽ ꝙ ecclłia romana ꝑ pꝛiuilegia ſub
ſeqntia pt᷑ mutaẽ pᷣcedẽtia.ſiẽ dr.c.xxv.q.ij.poſteaqᷓ;.vbi
dr ꝙ ſcta romang ecclia ſua auẽte geegata vals diſiüge
ↄiũcta:rõis tñ eqtate ↄſiderata.vñ pietatis vel neceſſita
tis intuitu valʒ a ſe ↄceſſa in totũ vel ĩ ꝑtẽ cõmutare.ꝗa
ꝓ neceſſitate coꝛrigẽdoꝝ vicioꝝ pꝛiuilegia vel minuunt᷑
vel mutant᷑.ſiue ꝑſonalit᷑ ſiue generalit᷑. Ex his oĩbo li⸗
quet auẽtas ſedis apłice.q Aihilomĩꝰq̃lis ⁊ quãta obe⸗
diẽtia ei debeat᷑ ab oĩbo dũmõ mãdata eiꝰnõ ſint iuſticie
2 eatati diſſona.ſic tãgit᷑ ibidẽ aut ꝗho vitas nõ ↄtꝛadiẽ̃.
ſiẽ habet᷑ di.xij.ſcit ſcta.aut gbo ſcriptura ſacra nõ ẽ cõ⸗
traria.qꝛ ꝗ ↄtradicit ſcripture ↄtradicit iure naturali.ſi
cut hẽ diſ.ix. Sana quipe.S.cũ igit᷑.et iõ nulli ſcꝛiptuꝛe
ſctoꝝ vt canonibo ſacris ẽ credẽdũ.ſiẽ hĩ diſ. ix. noli me⸗
is l̃is.aã hec ſacra ſcriptura quã canonicã dicimꝰhãc
bʒ p̃rogatiuã.vt nulla alia et quicꝗd ĩ ea ſit verũ credat᷑
ſiẽ diẽ aug.ad hiero.ĩ epla.ix. His at᷑ pdictis pt᷑ adijci
cõmittẽ publics p̃dicatõem põt ſedes aplica cui volue

rit:ſi cõmiiſio nõ fuerit iuri naturali aut ſcripture ſacre

ſiue diuie oꝛdinatõi ↄtraria.Cõmiſſio aĩ buiuſcemodi ũ

potit ſi ic eẽ ↄtraria.niſi qꝛ aut actꝰpᷣdicatõis ĩ ſe ſit vitu:
abilis:aut vteti danabilis.aut cõi regimĩ aiaꝝ noxiũ
qð ſpectat ad officiũ p̃ᷣlatoꝝ incõpoſſibilis. ſi ꝗd ſit eidẽ

in pᷣiudiciũ ⁊ noxiũ.pꝛimũ at impoſſibile ẽ. qꝛ pdicare vł

doeẽ ylin verbo et erẽplo ñ ẽ egtati aut ſcriptuꝛe diſſonũ

hHoino pietati ⁊ dime volũtati? vtilitate primoꝝ 2 onũ

Em ꝙ maileſtat greg. neceſſitatẽ p̃dicatõis ſuꝑ iliõ Job

rij. Si ↄtinuerit aquas oĩa ſiccabunt᷑: ſi emiſerit eas ib
uertẽt terr. qꝛ ſi ſcia p̃dicatoꝝ ſi ubtrahitꝛu. eoꝛuʒ ꝗ viri⸗
teſcẽ in ſpe eterna poterãt coꝛda: ꝓtinꝰaꝛefiũt.vt ĩ deſpe
rata ſiccitate rmaneãt:dũ fugitiua diligẽtes neſciãt ſpe
rare manſura. Quippe et᷑ pᷣdicatõibo ſctoꝝ reſpirãt anĩe
iuſtoꝝ.ſiẽ h moꝛalłxix. at ſit vtẽti ꝑ ſe danabił ſiłr
ẽ impoſſibile.qꝛ ꝗ metit mercedẽ accipit. cõgregat fru⸗
ctũ in vitã eterna Yoh.iiij. Greg. in moꝛał. Ille apud de
unm magis ĩ amoꝛe eiẽ.q ad eiamoꝛẽ plurimos trabit.
nec ẽ regimini aĩaꝝ noxiꝰ.nec ẽ hec cõmiſſio ĩ pᷣiudiciuʒ
p̃latoꝝ introducta vt patebit infra. ĩmo ipᷣa ẽ regimini
aiax ad qð tenent᷑ p̃lati vtilis et nccꝛia. Pmõi at᷑ ꝓhibꝛ
tio pʒ ex veſiderio moyſi.Qume. xj. ꝓphantibo ſiquideʒ
ĩ caſtris heldad et medad. dirit JYoſue. SGñe mi moyſes
Sohbe eos. At ille. Quid inqꝗt emularis p me. qo tri⸗
huat vt oĩs pple ꝓphetet et det eis ſpiritũſctm? Ecce vidr
in his moyſen pijlſime deſiderãtẽ. vt non tm̃ oẽs leuitici

generis: b vt cüct? plo phetet. Sciebat ei pdicatio z

ctoꝝ fouẽt.VIñ cũ Joſue duobi ĩ caſtris remanẽtibo atq;
Aphetãtibo vellet obſiſtẽ:recte p moyſen dr̃. Ouid emu⸗

laris ꝓp me. ꝗs tribuat vt oĩs pplus ꝓphetat 2 det eis dñs

ſpm̃ſanctũ.Ampliꝰꝙ p̃lati ꝗ curã babẽt anĩaꝝ et ad qᷣs
ex officio ſpectat pᷣdicare.ſi boni ſunt nõ iudicãt eoꝛ p⸗
iudiciũ ĩ alioꝝ pᷣdicatõe.iĩmo ꝙ ſi h faciũt:monent᷑ ñ ex
caritate:ſʒ ex inuidia.pʒ ꝑ bẽm greg.ĩ eodẽ loco cuʒ ait.
Sũt nõnulli qui ĩ eo officiũ pᷣdicatõis exhibent. alij
imuidit bonũ d babt atq; iö i veraciter ne babet at⸗
recte ꝑ iacobũ dr. e ſi ʒelũ animarũ habetis inter vos.

et ↄtentões ſunt in coꝛdibo vris:nõ ẽ iſia ſapiẽtia deſurſũ

Aſcẽdeẽs: H terrena et aĩalis ⁊ dyabolica. Vñ cũ mittit
JZob. Si ↄmedi fructꝰeiꝰabſq; pecunia recteſt ubiungit᷑.
⁊ aiam agricolarũ eiꝰafflixi. Agricole quippe m greg.
ſunt hi qui ĩ minoꝛi loco poſiti quo valẽt ʒzelo quãto pñt

odpe ad eruditõem ſcre vite ĩ pdicatõnis gr̃a cooꝑant᷑.q̊s

videlicʒ huiꝰterre agricolas.hᷣ ẽ nõ affligere:eoꝝ laboꝛi
hbo nõ inuidere.ne rectoꝛ eccłie dũ ſoli ſibi ius pᷣdicatõis
vẽdicat:etiã alijs recte p̃dicãtibo inuidia fe moꝛdẽte ↄtꝛa
dicat. Ex his manifeſtuʒ ẽ ꝙ p̃latus rep̃heſibilis ẽ.g ſibi

ſoli ius pᷣdicadi vẽdicat.qui minoꝛes recte pdicates ſub⸗
peditare laboꝛat. VUñ pʒ ꝙ nõ ẽ in platoꝝ bonoꝝ pᷣiudi/

ciũ:ſi in eoꝝ adintoꝛiù cõmittat᷑ inferioꝛibo pᷣdicatõnis

officiũ.ꝓpter qð et beatꝰpaulꝰmonet p̃ᷣdicatoꝛes inuicẽ
ſuccedẽ:et maioꝛẽ aliqũ minoꝛi cedere.quia aliqñ reue⸗
lat᷑ inferioꝛi qʒᷣ nõ ſuꝑiori.ſicut ipᷣe dic.j coꝝ.xiiij. ꝓphe
id ẽ pᷣdicatoꝛes duo vel tres dicãt ceteri vᷣo diiudict. et/
ſi alij reuelatũ fuerit ſedẽti:pꝛioꝛ taceat ⁊c̃.quia nõẽ diſ
ſenſionis deus h̊ pacis. Iſtud idẽ ẽ manifeſtũ ꝑ ſeꝛmonẽ
dñi.luce.ix.cũ iohes ait.pᷣceptoꝛ:vidimus quẽdaʒ ĩ noĩe
tuo eijcientẽ demonia et ꝓhibuimꝰeũ.quia non ſequit᷑ te
nobiſcũ.Et ait ad illũ ipᷣs. Qolite ꝓhibere. qui em̃ nõ ẽ
aduerſum vos ꝓ vobis ⁊.ſᷣm glo.bede. Jobã. excludẽdũ
putat a beneficio.qui nõ vtit᷑ obſequio.iõ docet neminez
a bono qð experte bʒ eẽ arcẽdũ:ſᷣ lad Eᷣ potius qð nõduʒ
bʒ eẽ ꝓuocã dum:tales ob alioꝝ ſalutẽ admittẽdi cenſen
tur. Si igit᷑ diſcipuli qui fuerũt pᷣlati:eos qni nõ pia in/
tẽtõe am bulauerũt.dũmõ illos inuenerũt ob alioꝝ ſalu
tẽ wocent᷑ admittere.quãtomagis et plati boni debẽt ad⸗
mittere eos qui eodẽ ſpuᷣ et eiſdẽ veſtigijs ambulãt.quo⸗
rũ laboꝛ nõ cedit in eoꝛũdem oneratõem ſʒ oneris alleui

atõem. Eſtimo eĩ iohãnẽ in ſermone iſto typũ gerere eo⸗

rũ qui gr̃am aliquã gratis a deo datã babẽtes:ſoli eã ha
bere volunt. volẽtes fontẽ gre deſiccare. qui dat oĩbo af⸗
fluẽter et nõ impꝛoperat. ꝓhibentes benelacere. Z illud
qð ſcriptũ ẽ ꝓuerbᷣ.iij.noli Fbilere benefacere ü gulpr
ſi puales et ipe benefac.¶ Amplius quero qualiter bec

commiſſio de qua dictuʒz ẽ ſit in p̃iudiciũ pᷣlatox. et in qͥ

pᷣiudicat᷑ eiſdẽ ꝑ hmõi ↄceſſam p̃dicatõem? aut ĩ iuꝛe aut
in facto. Cõſtat ꝙ ñ ĩ iure.quia nihil iuris p̃lato ad quẽ
ſpectat ex officio pᷣdicare detrahit᷑cũ ptas pᷣdicãdi eidẽ
cũ voluerit nõ aufert᷑.ſimiliter nec ĩ facto.quia aut quo

—

ad p̃latos.aut quo ad ſubditos.ad pᷣlatos ñ. quia ⁊ ipᷣi
p̃dicare pñt cũ voluerint.eſtimo eĩ nullũ ſtatũ tãtaz im⸗
pꝛobitatẽ ſuis pᷣdicatoꝛibo indicẽtẽ.quin ꝗ eos cedẽ iube
at et velit cũ ipi plati p̃dicare decreuerint.Silr nec quo
ad ſubditos.ijAa qꝛ ↄtinue ſubcreſcũt vicia aut vicioꝛuʒ
occaſiões.ſi poſſibile eẽt vt ↄtinua foꝛet pdicatio q̃ a vi⸗
cijs retraheret et amoꝛe refoꝛmaret et ad celeſtia ceſide⸗
ria attraberet:vix adhuc ſufficeret.vñ planũ ẽ ꝙ pᷣdica⸗
tio alioꝝ a pᷣlatis nõ ẽ in pᷣiudiciuʒ facti:ſ adiutoꝛium.

Szʒ diceꝛet aligs foꝛte pᷣlatos occaſiõe p̃dicatõis alioꝝ

Otẽni aut vilipẽdi.ſᷣ nũqꝗd cã ↄtẽptꝰ eoꝝ nccẽrio annexaẽ
bmõi pᷣdicatõi.⁊ h̊ planũ ẽ q ñ.ĩmo potiꝰhonoꝛ et reue⸗
rẽtia cũ a ꝓlo ꝑmittit᷑ ipᷣis pᷣlatis volẽtibo aut xmittẽ

—.,.— —. —— — --

—. — —

.— — — —,—

—,.—

=ꝛͤ..

¶ Mueſtio
tibo p̃dicat᷑.vñ ſi ↄtẽptus accidit h ẽ ꝑ occaſiõeʒ.aut pt᷑
quoꝛũdã impotẽtiã.aut ſcĩiam.aut maliciã. Igit᷑ eſto ꝙ
ꝑ occaſionẽ ſ̊ nũꝗd occaſionalis euẽtꝰmali:dʒ repellere
inſtitutõem boni? qð ſi ↄcedamꝰincidemĩ erroꝛẽ illuʒ g
ponit. ꝙ dee nihil debuit fecilſe vñ malũ aliq oꝛiꝛet. ꝗ

dẽ erroꝛ impugnat᷑ et ertermiat aboibo ſctis dei. pcipue
ab aug. ſuꝑ gen. et ĩ de ci. dei. VUñ cũ inſoꝛmatio pyli ꝓpt
dicatõeʒ ſit ſimpłr bona.et ꝑ quoſcũq; fiat:nõ debiit ob
mitti eidinſtitutõ ᷓuis ip̃is malis ſit aliqñ mali occaſio
ſicut nec ipe aplłs ceſſaꝛe voluit a p̃dicatðe.quis alijs fa
ctꝰſit odoꝛ moꝛtis ĩ moꝛtẽ:cũ alijs fuerit odoꝛ vite in vitã
ij. coꝝ.ij. et de ipo ſaluatoꝛe ꝓbetatũ ꝙ ipe ſuturd eẽt i re
ſurrectõz et ĩ ruinã multoꝝ. Si aũt altitudo dignitatis
&occaſio peti maioꝛis. ſic habr dil.xl. bõ .nõ tñ pꝛopter
bãc occaſionẽ debuit obmitti inſtitutio digtatis. ¶ Pꝛe.

adidẽ ꝙ ſup.nõ ẽ mũdus a ſanguiĩe ſubiectoꝝ ꝗ vei ↄſi⸗

liũ illis ñ annũciat. diſ xliij. Epheſijo. Eſio in olilijs

patrũ et inſtitutõibo apłoꝝ decretũ ſit ꝙ ſingle eccłe ha
beãt ſuos platos ꝗ pdicẽt illis.⁊ ꝙ pena icurrãt et ve dã
natõis nili pdicẽt. diſ.xliij.diſi pẽſatio. Sʒ nũgd ↄtinetuꝛ
ĩ illis decretis ꝙ alij ꝗ nõ ſunt pᷣlati pdicare nõ pñt? nun
qd artatꝰ? ſpũs et gra? ñqo nõ er oꝛe infantiu et lactẽ
tiñ pfe. laudẽ: Iũqd nõ ipe ẽq os mutoꝝ ⸗ linguas ifa⸗
ni Lei: viſertas l i d nõ ipe rs ſapientiã cui
nõ potuerũt reſiſte aduerſarij.
puulis qᷓ abſcõdit a ſapiẽtibo. Cõpetit ei. ſic ponẽtibo il⸗
la intp̃tatio apłica.j.coꝝ.xiiij. An a vobis verbũ dei ꝓ⸗

ceſſit. an ĩ vos ſolos ꝑuenit. Et illð Yob. xij.5 vos eſtis
ſoli hoĩes et vobiſcũ moꝛ iet ſapia. Siquidẽ m expoſiti
onẽ bti greg.ĩ moꝛał.x.ſe ſolos homines ex altãt ꝗ ſe pᷣ⸗
ire oẽs rõe eſtimãt.ĩ cogitatõe tumidi ꝓpꝛij fauoꝛes oꝛiũ
tur:ſibiq; de ſingularitate ſapiẽtie blãdiunt᷑.miꝛant᷑ ſua
de riaẽt aliena.ꝑ tumoꝛẽ mẽtis ĩ alta dncu nt᷑ ⁊ ĩ ðſpectũ
oĩm ⁊ ſui admiꝛatõez ſubleuãt᷑. Qõ ſic paulꝰꝗvt plannz
ẽ phił.j.diẽ.ꝙ gaudet et gaugebit ſiue ꝑ occaſiõem ſiue
ꝑ veꝛitatẽ annũciet᷑ xpᷣc. ꝑ occaſi. ionẽ quidẽ.qm̃ ꝗdã annũ
ciauerũt ex inuidia.qdã ex ↄtentõe.· Si igit᷑ ex ſic annũ⸗
ciãtibo xp̃m gauiſus ẽ paulꝰ.nõ ꝗꝓpter ãnũciatõis diſpoſi
tõem:ſᷣ ãnũciãti gloꝛificatõez: quãtomagis dz viꝛ ecclia
ſticꝰgaudẽ ð ãnũciatõe xõi.nõ ꝑ occaſionẽ ſᷣ ꝑ veritatẽ.
q ſic ãnũciãtes nõ tm̃ nõ repellẽ:ſ̊ potiꝰcũ oim deuotõe
admittẽ. ¶Aũgqd nõ mẽbroꝝ ẽ naturaliter iuuamẽta ſibi
mutuo pᷣſtare? ¶ Cũgd nõ luminũ ẽ mutuo ſuos ſplẽdoꝛes
coĩcare?ꝙ ſi aliter fiat:ſignũ ẽ infirmitatis ĩ mẽbris re
pellẽtiba et obſcuritatis in luĩbo ſplẽdoꝛẽ nõ admittẽtibo
qꝛ ꝗ male agit odit lucẽ: et nõ vemit ad lucẽ vt nõ maniſe
ſtent᷑ oꝑa eiꝰ Joh.iij. ¶ Ad h̊ e ſuffragat᷑ ꝙ ſcrutãtes hi⸗
ſtloꝛias inueniũt multos pdicaſſe ꝗ p̃lati nõ erãt. Aug.ſu
per Joh.iij. Cũ auditis ſes dñm dicẽtẽ. vbi ego ſum:il⸗
lic et miſter mederit . Nolite tm̃mõ btĩos epᷣos ⁊ clericos
cogitare:et᷑ vos ꝓ modulo vr̃o mĩſtrare xpᷣo bñ viuendo
elemoſinas faciẽdo:⁊ nomẽ doctrinãq; eiꝰ ꝗbo poteritis
pᷣdicãdo.i Pꝛe.q ẽ rõ q̃re hõ amoꝛe dei ſuccẽſus et aĩiaꝝ
ʒelo ꝓuocatꝰ. vᷣba ſalutis et veritatis nüciãs repelli de⸗

beat. ſiẽ legit᷑ de apło act.xviij.ꝗ cuʒ ſciret tm̃ baptiſma
iohis eloquẽs et edoctꝰviã dñi fiẽs ſi pũ loquebat᷑ ⁊ doce⸗
bat ea diligẽter qᷓ erãt ihᷣu.vidr̃ ꝙ talẽ repellẽ ſit ſpiritũ
extĩguẽ. ſᷣm ꝙ diẽ glo. j. tbeß. v. Spiꝛitũ nolite extigueꝛe
ſz cui ſpũſſcẽs ad hoꝛã reuelat.noli te ꝓhibẽ loꝗ qð ſentit
e desg os aline aperuit: reuelat ſepe minoꝛi qð melius
7. Et infra. Si gs dicta ꝓpbetaꝝ explanat et ad edifica⸗
tõem pᷣdicat: nolite eũ deſpicẽ nec atenere. Joꝛte diceres
ꝙ nõ ẽ miſſus Fm ꝙ dẽ ad Ro.x. Quõ pᷣdicabũt niſi mit
tãt᷑.ſʒ attẽdat ꝗ h̊ dic.ꝙ ẽ miſſio ð hoĩe:⁊ a deo et ſine ho
miĩe.ſic habet᷑ ex glo. Ro. r. vbi dr. ꝙ cꝛedẽ eſt ex auditu.
auditꝰex p̃dicatõe.pᷣdicare ex miſſiõe dei ꝑm
az mittit malos vt pſeudo zs mittit aliqñ bonis ĩ exerci
tiu. aliqñ malis ĩ irà bomi ꝗ mũdũ illũinat mittũtur a

deo: qꝛ i H̊ apparet eos a ceo miſſos.alioqn hᷣ ñ poterant
ſiẽ dicit aug. ibidẽ. Si ᷓ veniãt vt dictũ ẽ zelo ði ⁊ aiaꝛũ

ſuccẽſi gꝗ via veritatis ⁊ iuſticie veracit nũciãt.qᷓꝛẽtes ði

uqo nõ iße ẽg reuelat

miſſina: g eti⸗

76

cviij.

honoꝛ et ꝓximoꝝ ſalutẽ:ꝗs dicẽ audebit iſlos a deo nõ
miſſos:⁊ iõ merito nõ repellẽdos.¶ Si dicat ꝗs tales
bari tebẽt.iõ miſſionẽ ꝑ miracła ondant.animadueꝛtat
ꝗſ̊ diẽ ſe ĩ pꝛicipio exercẽ foꝛmã a vero mꝛo traditã is
cognitõe veniẽtiũ.aut a deo mittant᷑ aut nõ.cũ ait mat᷑
vij. A fructibo eoꝝ cognoſcetis eos · i. ab oꝑibo. vᷣm ꝙ di⸗
cit Rabanꝰ. olite ad vultũ attẽdẽ:ſᷣ ad oꝑa.vñ q̃ ſunt
illa oꝑa diẽ ang. ibidẽ. ꝓſequẽs oꝑa mala ꝑ quoꝝ ↄtra⸗
riũ dat intellige bona. videlʒ fideles oppꝛimẽ.deũ ſi ñ veꝛ
bis:factis blaſphemaẽc.ĩ tpe aduerſitatis impatiẽtẽ eſſe
ieiunia et oꝛões ſimulare.ſᷣm rabanũ:aliud ᷣmõe. alið
oꝑe oñdere.hec et eoꝝ ↄtraria ſũt ſigna et indicia vel a
deo miſſoꝝ vel a dyabolo.Qec oʒ pᷣter hec miracula q́̃⸗
rere vt recipiat᷑ ꝗ viã veritatis ⁊ ſalutis vt decʒ ãnüciet:
cũ ſciamꝰmłtos ꝓ veritatis ãnũciatõe vitã amiſiſſe:⁊ tñ
nulla miracula feciſſe. ¶ õ g vid̃ ꝗ ſic veniẽs repelli de⸗
beat et nõ miſſus ab boĩe:multofoꝛtiꝰ ſi ab hoĩe ſuꝑiore
fueꝛit deſtinatꝰ ⁊ auẽte eiuſdẽ.ĩmo diuĩa fulcitus:nõ tĩ
nõ repelli:ſʒ cũ reuerẽtia recipi ebeat. Eſtimo eĩ ꝙ gta
lẽ recipit rpᷣm recipit.ſᷣm ſermonẽ dñi Luc.ix.q¶. Ampli
us eſto ꝙ ↄſilia patrũ et xecreta ſctoꝝ ptineãt manikfeſte
ꝙ nullꝰpdicet ĩ dioceſi vł ꝑrochia alicop̃lati niſi ab ipſo
pᷣlato inuitatꝰ. ũqo nõ hᷣ decretũ ð illis ẽ ꝗ melioꝛi rõ
ne ꝑ auẽtem ſũmi põtificis pñt imm utari?ẽ itaq; qꝛ nec
ita imediate exit ð iure naturali. aut pᷣceptis euagelicis
quĩ diſpẽſatõeʒ:aut mutatõzʒ recipiat.vt pʒ manifeſte ex
ſupᷣdictis ð ptate ⁊ auẽte ſedis aplice.q ẽ imꝑatrix ⁊ ↄdi
trix decretoꝝ libeꝛtate dina:ñ nccitati ſi ubdita.vñ pĩ ali
ter diffiniẽ 1 alit᷑ agẽ. ↄ ðcreta generalia.ſpãlia indulgẽ
puilegia.ꝑſubſequẽtia mutaẽ pcedẽtia. Ex qͥ pʒ ꝙ ſi tale
pꝛiuilegiũ fuiſſet a pr̃ibo inſtitutũ:melioꝛi rõe poſſit mu/
tari. Et eſtio ꝙ alit ſentire ẽ illiꝰ ſedis ptatem eneruare.
Si at qrat᷑ q ẽ illa rõ melioꝛ?ſufficiẽs rõ ẽ auẽtas diſpẽ
ſãtis ſeu ↄmittẽtis.ð cꝰauẽte ⁊ facto nulli iudicaẽ lʒ.Fᷣm
ꝙ dictũ ẽ S. verũ ne videar ĩ H q̃rẽ ſubterfugiũ: maikfeſte
füũt rões.videlʒ ppli ĩdigẽtia.⁊ ſacdotũ(vt ꝓ płibo eoꝝ lo
quar ) ĩ ſufficiẽtia. Pꝛĩa rõ ẽ maifeſta ſi attẽdam?qᷓleues
hoĩes ad malũ̃ ꝙᷓtaꝛdi ad bonum. ꝙꝑati ad fallitatis ſu
ſceptõz. duri ad pitatis acceptõz. quãta ſitĩ eis quo ad
nouitates credulitas. quãta à̊ ad dicta ſctoꝝ icredulitas
quãta ad malefaciẽdũ ꝓnitas. uãta ad bñnfaciẽdũ diffi⸗

cultas. quãta maloꝝ inumeroſitas. quãta bonoꝝ pauci

tas.quãta occaſionũ peccãdi młtiplicitas.quãta vᷣtutuʒ
occaſionũ bñ agẽch raritas.quãta ĩ his q̃ ſᷣs dei ſunt
tepiditas.quãto hoim ĩ reſiſtẽdo fragilitas.quãta malo
rũ hoĩm ĩ oppꝛimẽdo crudelitas.quãta oppᷣſſoꝝ calami⸗
tas.quãta ſiudioꝝ diuerſitas.quãta itẽtõnũ varietas.ſi
inquã hec ĩ hoĩbo attẽdiꝰ: bñ indigẽtiã eoꝝ ⁊ nccitatẽ pᷣ
dicatõis q̃ ab his retrahãt᷑ ⁊ ad vria illeꝝ attrahant᷑ vi
debĩ. vñ cũ hec oĩa mala erga finẽ mũdi ſũt ãpliãda. ⸗/⸗
ria eoꝝ q̊ ad nũeꝝ ꝑſonaꝝ diminuẽda ſᷣm ſnĩaʒ ſaluato
ris.mat.xxiiij. Habũdabit ĩigtas ⁊ Tfrigeſcit caritas mł
toꝝ. ſm ꝙ facile maĩfeſtaꝛi poſſʒ ex ſctoꝝ bmonibo. Si ĩ⸗
quã ſic ẽ.ñ tã ꝑ pꝛudẽtiã hũanã ꝙᷓ ꝑ ſapiaʒ ðinã oꝛdiatũ
z. vt ð tot maloꝝ augmẽtũ:augẽt nuemerꝰpᷣdicãtiũ.niſi
gs dicat p̃latos ſufficẽ poſſe ad ojmn iſtoꝝ maloꝝ extmĩa
tõʒ ⁊ ad ↄrioꝝ ĩfoꝛmatõzʒ. Nec eſtio ꝙ; aligs ſapiẽs ad B
putet ſe ſufficrẽtẽ. ĩmo gcũq; ad h̊ ſe ſufficiẽtẽ dixerit:eo
ipo ẽ iſipiẽs ⁊ ꝑ ↄſequẽs ĩiſi ufficiẽs. aug. vo ĩ epła. lxxvij·

ad valeriũ ñ lic ſenſit. imo potiꝰſic ſenſit. ꝙ eßi aut pᷣſbꝛi

aut oyacõi officõ ap de ni beati ſi eommo militet qni

iubʒ ipatoꝛ. cũ nibil ĩ hac vita maxie H tꝑe difficiliꝰ. ꝑi⸗

culoſi. laboꝛioſiꝰ. ? ſi pfũctoꝛie aut adulatoꝛie agat᷑.· nł

apð deũ miſeriꝰ. triſtiꝰ. dãnabili?. vñ iſufficiẽteʒ ⁊ minꝰ
idoneũ r̃codſcit ſe aug.ĩ eað epła.⁊ iõ nullꝰ vt eſtio iacta
re ſe potit ĩ hac ꝑte.ð potẽtia.ſufficiẽtia aut ſapia NDQusã
tũ ꝑ ſapiaʒ ⁊ potẽtiã ĩ cura paſtoꝛali fecẽit: adbuc plura
agẽda dereligt. bec igr pt eẽ rõ ex ꝑte pli. videlz eiuſdẽ ĩ
digẽtia.lalia rõ pt eẽ ſacdotũ ĩſufficiẽtia.vñ quis fueꝛĩt
ſacédotes ĩ eccia di do elctiſſi:tñ ꝓut pace młtoꝝ log lice⸗
at: meſß gdẽ mlta ⁊c · ̃m ꝙ diẽ dñs luc.x.qð ex po.gꝛeg·

n5 n õ

ait. Quia ⁊ ſi ſint boni qui audiũt:deſunt q̃ dicqjt. Ecce

mũdus ſacerdotibo plenꝰ:h tñ rarus valde ĩ meſſe dei ĩ⸗
neni?t᷑ opariꝰ.oẽs quidẽ officiũ ſacerdotale ſuſcepimꝰ: ſʒ
opiofficij nõ implemo. Quãte aũt inſufficiẽtie 2 negligẽ
tie ſit pᷣſbiter: magis libet ſilentio inſinnave ꝙᷓ eloquẽtia
manifeſtare.i õ eĩ 'm ꝙ diẽ hieꝛo.ad helidoꝝ epla. xxx
oẽs epᷣi ep̃i ſunt:nec oẽs ſacerdotes ſacerdotes. Attẽdis
ait ad petrũ: p et indã oſidera.ſiephanũ ſuſpicis: ſʒ 2 ni⸗
colaũ reſpice quẽ dñs ĩ apocalipſi ſua dãnat ſi nia. nõ em̃
facit dignitas xp̃iana xp̃ianũ. Sʒ H ẽ qðᷣ volui dicere.q
plurimũ ſacerdotũ inſufficiẽtia qͥ ad vitã et doctrinã:ni⸗
bilominꝰet bonoꝝ raritas:rõ ẽ ꝑneceſſaria. q̃re apud fi
nẽ mũdi debuit pᷣdicatio multiplicari. Et iõ pᷣdicatoꝛes
młti ſᷣm ꝙ manifeſtat luce.x.cũ pᷣmittit dñs.meſſis ꝗdẽ
multa ⁊c ſubdit.Rogate dñm melſis vt mittat opari⸗

os in meſſeʒ ſuã. ¶ Pꝛetea· alio mõ põt oñdi licitũ eẽ cõ⸗

miſſionẽ publice pᷣdicatõis ab aplica ſede factã etiã alijs

ꝙ p̃latis.Cuiꝰquidẽ auctoꝛitate pᷣdicare pñt nõ inuita⸗

ti. nec ab inferioꝛibo p̃latis licẽciati.⁊ ad h̊ ẽ vnũ mediũ

ꝙ bierarchia eccliaſtica aſſimilatuꝛ hieraꝛchie angelice
quãtũ poſſibile ẽ.in vᷣtute.oꝑatõe.diſpoſitõne et in fine.
ſicut habet᷑ a dyoniſio de eccłiaſtica hierarchia c.j.ſᷣm
ꝙ manifeſtat ſᷣmo dñi ad Moyſen cũ dicit eidẽ. Inſpi⸗
ce et fac m exemplar qð tibi mõſtratũ ẽ ĩ mõte.¶ Cuz h
notãdũ ꝙ oĩs inſluẽtia virtutis ⁊ oꝑatõis a pꝛimo oꝛdĩe
⁊ a pꝛima ꝑſona ĩ hierarchia vſq; ad vltimũ oꝛdinẽ 7 ꝑ⸗
ſonã ẽ hierarchia.ſᷣm ꝙ manifeſtũ ẽ in eodẽ ⁊ in hierar⸗
chia angelica.c.iiij.vbi vult ꝙ hierarchia ſi uꝑioꝛ agit in
infeꝛioꝛẽ.· ⁊ oꝛdo in oꝛdinẽ: ⁊ ꝑſona in ꝑſonã. Et ſic hie⸗
rarchiã ipᷣm deũ ꝗ ꝑ pꝛimas ꝑſonas reſulget in inferioꝛi
bus.⁊ manifeſtat fulgoꝛẽ pꝛij luis infimis ꝑ ſubſtãtias
medias.ſicut ipe manifeſtat ĩ li.de angelica hierarchia.
ca.xiij.ꝑ exempla ignis et ſoli 8. Pꝛe.qꝛ eccliaſtica hie-

rarchia ẽ oꝛdinata varietate ſignoꝝ ſenſibiliũ iuxta nr̃i
oꝛtõem.q quidẽ cõpᷣhẽſiua oĩm ſacramẽtoꝝ ⁊ my ſteri
oꝛũ ecclłiaſticoꝝ.ſic angelica ẽ cõpᷣhẽſiua oĩm miſterioꝛũ
angelicoꝝ: oʒ ꝙ ſit ĩ ea hierarchia hõ ꝗ ſit vir diuinꝰ in
deo manẽs. gꝗ ſi epar⸗ ſct̃e cognitõis ad ſummã bieraꝛ

chiã ꝑtinẽtis.ĩ qͥ ⁊ ꝑ. lne Li
d iᷣ

t
2 quẽ oĩs hieꝛarchia qᷓ ſm ipᷣm ẽ mun
e pficit᷑ et ↄgnoſcit᷑.ſic habet᷑ ꝑfecte ĩ ecclłiaſiica hierar⸗
chia.c.j.Et cũ ſingłe ꝑticłares hierarchie ĩ eccłia habẽt
ſingulas hierarchias:oʒ neceſſario ꝙ ipᷣa ecclia tota ha⸗
beat hierarchiã talẽ q̃ geꝛat vices ſumme hieꝛarchie ihu
xpᷣi.ꝑ quẽ fit oꝛdinatio ptatis ⁊ opatõis in ſinglis ꝑſõis
hierarchicis.⁊ ꝑ quẽ hec diſtribuunt᷑ ĩ oĩbo.h̊ eĩ manife
ſtũ ẽ ex rõe hierarchie ꝗẽ pꝛĩcipiũ hierarchie. ꝑ quẽ ẽ in⸗
fluẽtia pt̃atũ ⁊ oꝑatõnuʒ ĩ oẽs ꝑſonas bieraꝛchicas.iQã
ĩ hoc ↄſtat rõ hierarchie quã ponit dyoniſius de hierar⸗
chia angelica.c.iij. QNephas ẽ ei dicẽ duas hierarchias
eẽ ĩ vna:h̊ ẽ in vna eccłia.alioqn ⁊ ipᷣa eẽt diuiſa.Eſt igi

—

tur hieꝛaꝛchia vnꝰa qͥẽ influẽtia pratũ ⁊ oꝛdiatõnũ i oes

ꝑſonas hieraꝛchicas.⁊ influẽtiũ diſtꝛibutõ ꝓut maioꝛ vł

minoꝛ fuerit hierarchie hũane ad angelicã ĩmo dininaz

aſſimilatio.i Pꝛe. cũ his nota.ꝙ bis petrꝰfuit iſie hie⸗
rarcha cui dictũ ſit ei MHath. xvj. Lu es petrꝰ. po. ti-
bi dabo claues regmi celox. . Pꝛe. reuera pmat iſte hie
rarchialis ẽ collatꝰ romane ecclie in bio petro.ſiẽ babet
cañ· xvij.q.iiij. nemĩ. Vñ a nulla ſ ynodo:ł ab ipo petro
inſtitutꝰẽ pꝛimatꝰromane ecclie. Sic habet᷑ dil. xxj.ca.
Fuis vniuerſe.Et iõ ſummopõtifexẽ totius ecclie hieꝛaꝛ
cha a ẽ deſ⸗ Ceſio et diſtributiopfatu zopa tõnũ ĩ oꝛbus
mẽbris ꝗᷓ ſũt iĩ ecclia.ſiẽ a capite in oẽ coꝛpꝰdonoꝝ diffu⸗
lſio. ut habr di.xix.c.ita dns noſteꝛ ipᷣs rpᷣc.Ex his at
oĩbo ſequit᷑ cũ ip̃e ſummꝰpõtifer ſit influẽs ⁊ diſlribuẽs
rõnalis.i.pᷣm rõem.qꝙ ipᷣe pt᷑ diſtribuere hãc ptatẽ.⁊K po
teſtatis executõem.i.oꝑatõʒ. alij plus.alij minꝰ:⁊ nihil⸗
om inꝰhuic ſubtrahẽ et illi cõferre ꝓut viderit expedire.
DNui et᷑ qᷓuis ſᷣm cõem legẽ rõis et influẽtiã naturalẽ. et
pꝛius debeat influere mẽbris nobilioꝛibo vł ſi uꝑioꝛibus
tãqᷓ ad ſuſcipiẽdũ pꝛiꝰ⁊ magis diſpoſitis:veꝛũtamẽ aũt
Wter ceꝛtã rõem maioꝛis neceſſitatis.⸗ euidẽtioꝛis vtili

tatis.qꝛ ẽ influẽs ex rõe:pt plus influere vni ꝙᷓ alteri: et
ſm influẽtiã ſpãlem plus inferioꝛi ꝙᷓ ſuꝑioꝛi.ſi H̊ͥ dictaue
rit rõ. Sicut ſi coꝛ qᷓuis natur alit plꝰ influat membris
nobilibo deuita.q̃ ẽ ĩ ſenſu et motu:tñ ſi eẽt influẽs ex ra
tõe ⁊ inſtaret neceſſitas:aut puitãdo coꝛꝑis coꝛꝛuptõne
aut ſalutis ↄſeruatõe:intluẽt plꝰmẽbris inferioꝛibo:ſi i ꝑ
hj in coꝛꝑe vitaret᷑ coꝛruptio.⁊ eiuſdẽ ĩ melioꝛi ſalute fiẽt
oſeruatio.Ita ſummꝰpõtifex cũ videt inſtare ĩ coꝛpe ec⸗
cleſie coꝛruptõem.ꝑ vicioꝝ multiplicatõeʒ. mẽbroꝝ xp̃i
violatõem.pẽ occurrẽ ꝑ mẽbroꝝ alioꝝ vigoꝛatõz: 7 ꝑ eo
rũdẽ ↄtꝛa pᷣdicta mala ſi uſtẽtatõez: Hẽ ꝑ p̃dicatõis comiſ
ſionẽ in inferioꝛibo.ꝗ tñ ex cõi oꝛdinatõe eccłie nõ habẽt

officiũ p̃dicatõis.Còſideranti igit᷑ hãc oꝛdinatõem eccle

ſiaſtice hierarchie:apparebit manifeſte ꝓ ex auẽte ⁊ po
teſtate romane eccleſie diuinitꝰcollata:pt illa ſedes ſcta
Tcui data c ptas:pᷣdicatõis officiũ ex rõe ſubtrahẽ ⁊ cui

voluerit offerre nullo p̃iudicio facto ᷣm iuſtliciã ei a quo

ſubtrabit ꝑ ſubtractõeʒ: nec eidẽ ſi eam ſibi ꝑmiſerit. peꝛ
eiuſdẽ alij cõmiſſionẽ.Et rõ ẽ patẽs ex iã dictis.qꝛ eĩ ipᷣe
ſummꝰpõtifer ẽ cã pꝛimaria:iõ neceſſarioẽ plꝰ influẽs qᷓ
cã ſecũdaria ſm ꝗ dr ĩ alia ſcia.Et Iptea actio cauſe ter
cie ⁊ effectus potiꝰdebet᷑ cauſe pꝛimarie qᷓᷓ ſecũde.qꝛ ſiẽ
nihil hʒ cã ſecũdaria niſi a pᷣma:ita nihil pt pᷣlatꝰ inferi⸗
oꝛ niſi a ſuꝑioꝛi. videlicʒ ſummo põtifice. Et iõ actio in⸗
ferioꝛis potiꝰaſcribẽda ẽ pꝛimo ꝙᷓ ſecũdo.i.ſuꝑioꝛi qᷓ in⸗
ferioꝛi.Et iõ quicqdjaciat ſi uꝑioꝛ circa actõeʒ infeꝛioꝛis
et rõe:nõ ẽ ĩ eiꝰ pᷣiudiciũ.Cũ vt dixi licʒ ſu ꝑioꝛi ex rõe vł
ſubtrabẽ vel mutare vel alij cõmittẽ. Et etiaz pᷣtermiſſo
medio pt᷑ ſummus põtifex actõem et oꝑatõnem ſuꝑioꝛis
gradus cõmittẽ inferioꝛi:manifeſtũ ẽ ꝑ hierarchia⸗ ange
licã et ullã oꝑatõeʒ quã tãgit AMa.vj.cũ dic. AUolauit ad
me vnꝰ e ſeraphin. Et ſᷣm ꝙ ptractat᷑ ſermo ille ĩ angeli
ca hierarchia.c.xiij. Querit᷑ eĩ ibi a bẽo dyoniſio. vtruʒ
ille angel'fuerit de infimo oꝛdine an de ſi up̃mo cũ dictꝰ
ſit ſeraphin. Et rñdet ꝙ fuerit de infimo oꝛdine.⁊ dictꝰ

ẽ ſeraphin ꝓpter oꝑatões ſummi oꝛdinis.ſ.ei appꝛopꝛia⸗

tas quas exercuit in ꝓgpheta q̃ ſunt incendẽ et ad diuinã
obedientiã ſuſcitare.Pt᷑ igit᷑ minoꝛ oꝛdo ĩ angelica hie⸗
rarchia exequi oꝑatõem appꝛopꝛiatã ſummo oꝛdini hie⸗
rarchie:ita in ecchiaſtica hierarchia pt᷑ minoꝛ exercẽ oꝑa
tõem aꝓpꝛopꝛiatã ſuꝑioꝛi oꝛdini ex oꝛdinatõe hierarchie
g ſummꝰ põtifex ẽ. Fm ꝙ ſupꝛa dictũ ẽ. p igitur licite ſᷣm
oẽm equitatẽ

cõmiſſionẽ.ad ea q̃ ꝓpoſita ſunt ad oppoſitũ. Rñdenduʒ
ad illud quod pꝛimo obijcitur ſeu oponit᷑.ſ. ꝙ hmõt cõ⸗
miſſio cederet in p̃iudicium pᷣlatorũ.Dicẽdum imo ma⸗
gis cedit pᷣlatis inferioꝛibo ĩ adiutoꝛiũ 2 alleuiatõez eo⸗
rũ qꝙᷓᷓ in pᷣiudiciũ. In nullo eĩ pᷣiudicatur illis ſi pᷣuidetuꝛ
eis vt animas ſibi cõmiſſas quarũ habẽt curã: ab omni
coꝛruptõe peccati:ꝑfectius cuſtodiãt incoꝛruptas.admi
niculantibo ſibi viris ſpũalibo.nõ vt dñis vel curam ba⸗
bentibo: ̊ potius velut ſeruis ꝑ caritatẽ xpᷣi. Tales igẽ
qui miſſi p̃ᷣdicant in humilitate ⁊ pauꝑtate:ſimiles ſunt
veris apłis potius qᷓ pſeudo.quia vo nõ habeẽt illã pleni

tudinẽ auctoꝛitatis quã habent pᷣlati et habuere a poſto
li:ideo inter opitulatões numerandi ſunt.j coꝝ.xij.po⸗

ſuit deꝰin eccleſia.pꝛimo quidẽ apoſtolos.ſecu ndo ꝓphe⸗
tas.tercio doctoꝛes.deinde virtutes.exinde opitulatões
⁊c. Glo.opitulatõnes.i.eos qui maioꝛibus ferunt opẽ.
vt barnab.aplo.et archidiaconi ep̃is. Inter eos etiã nu

meꝛari pñt quos paſtoꝛ eccleſie ſtatuit opem alijs ferre.

Pꝛetea.vt ex dictis patet cõceſſio ſuꝑioꝛis.ſ.ſummi põ⸗
tificis nõ debet cenſeri vt aliquo mõ fiat in p̃iudiciũ infe
rioꝛis.cuz iuriſditio inferioꝛis totaliter pendeat ex oꝛdi⸗
natõe ſuperioꝛis. Pꝛeterea.ſicut nõ ẽ ĩ piudiciũ canonũ
generaliuz nec ↄtra ipᷣos fieri dici debet.ſi aligd alind qᷓ;
qð ip̃i dictãt ꝑ pꝛiuilegiũ ſpãle indulgeatur. ſicut habet᷑
xxv.q.j. Yõ pmittẽte.S.his ita ꝛñdet᷑. Ita ñ dʒ dici fieri
ĩ piudiciũ vł g genẽalẽ oꝛdĩatõʒ r̃gis eccłiaſtici.ſi ꝑpᷣui⸗
legiũ ſpale łoꝛdiatõe ſedis aplice aliqð fiat qð alit᷑ aut

em eq mana eccłia hac facẽ cõmiſſionẽ de qus
dictũ ẽ ¶ Poſtᷓ igit᷑ oñſum ẽ licitã ⁊ oꝛdinatã hãc eſſe

griũ ſapiat qᷓ oꝛdinatio generalis.ratõ ꝗa oꝛdinatões ge⸗
nerales.ſiłr ⁊ canonũ generaliũ diffinitones obſeruande
ita inſtitute ſunt:vt eiſdẽ nõ ſit romana ecchia aut ſedes al
ligata vel ſubiecta p̊ dña.ñ qᷓuis eoꝝ q̃ntuʒ eſt ĩ ſe ꝑpe⸗
tua ſit obſeruantia:ſbᷣintelligendũ ẽ tn.niſi auẽtas roma
ne ecclie alit᷑ fieri mãdauẽit aut fieri ꝑmiſerit. Lñ ꝗa ca⸗
nones ita inſtituti ſunt vt interpᷣtatões ſiue auẽteʒ roma⸗
ne eccĩe ſeruẽt q̃ põt ⁊ mutare.munire.⁊ addẽ.ſic maniſe
ſte hr̃ de oĩbo his eadẽ cã et qõne can. In quibo vo põt no⸗
uas leges ↄdere maifeſtat᷑.xxv.q.j. Sũt quidã dicẽtis. vi
delicet in his vbi euãgeliſte nibil diffinierũt.vbi non aꝑte
dñs vel eiꝰdiſcipuli ⁊ eos ſeq̃ntes ſct᷑i pres ſnialiter aliter
diffinierũt.vel ibi nõ nouã legẽ romanꝰpontifer daꝛe:ſed
potiꝰqð pᷣdicatũ eſt vſq; ad aĩaʒ ⁊ ſanguineʒ ↄfirmaꝛe dʒ.
vt br̃ ibidẽ. Sʒ h̊ intelligendũ eſt de bis q̃ pcepta ſunt vel
ꝓhibita.⁊ maxie de articulis fidei.Nã alia bñ retracta⸗
rent᷑.lʒ nõ deſacili.vt pʒ.xxxv.q.ix.ſmaʒ. de ̊ tãget᷑ infra
Ad illud qð obr de ↄfuſione clauiũ ⁊ ſolutõe vnitatis ⁊
introductõe dualitatis in regimie.ꝑ quã vr̃ ecciĩa adulte/
ra vel ſcoꝛtũ.Et ſi ſic:tũc hẽat duos viros.i.duos ligãtes
ſoluẽtes.cũ introductõ taliũ eſt ex latẽ nõ ſᷣm lineaʒ de⸗
ſcenſionis a pᷣmo ad vltimum. Dm ⁊.ꝙ ſi exercẽtes eam
auẽte clauiũ ex officio⁊ iteꝝ exercens eã ex ſpãli puilegio
eſſent ĩ exercendo duo vt duo:h̊ᷣ eſt ſimplr diuerſũ in actu
in intentõe ⁊ ceteris circũſlãtijs ad hᷣ reqſitis.bñ ſeqret᷑.
nũc aũt nõ eſt ita:imo ↄueniũt ⁊ vniunt᷑ multipłr.i Aã pꝛi
mo ↄuemiũt in pᷣncipio a qͥ ab eoelem eniʒ ⁊ ꝑ eundem eſt
auẽtas in ip̃is ⁊ ptatis collatio.⁊ ẽ eoꝝ ad ipᷣm ↄtinuatio
ſiẽ oĩm membꝛoꝝ ad coꝛ:vel ſicut oim ſenſuũ ꝑticulariuzʒ
ad ſenſuʒ cõem. Scðdðo q̃ntũ eſt ex oꝛdinatõe capitis ⁊ coꝛ⸗
dis. hoc ẽ rõne ſedis aplice qᷓ eſt q̃ſi caput ⁊ coꝛ eſt vnitas
eoꝛũdem ⁊ in intentõne ⁊ voluntate. q eſt in aiaꝝ ſalute 2

ꝓpli edificatõne.ſiẽ dictũ eſt.ij.Coꝛi.xij. Dia cariſſimi ꝓ⸗

pter vr̃am edificatiõeʒ. Tercio ẽ eoꝛũdeʒ vnitas in eodezʒ
ſpiritu et in eodẽ actu.ſicut dicit apło de ſeipſo et tyto.ij.
Coꝛi xij. Lonne eodem ſpũ ambnlauimꝰ.nõne eiſdẽ veſti
gijs. His aũt vnionibo vniti.agens ex officio.et agens ex
puilegio fiũt q̃ſi vnũ agens.ſic multa trahẽtes vnã nauim
q̃ſi vnũ agens. Et ideo ecclłia nõ eſt aduitera in eoꝝ ſuſce⸗
ptione:qꝛ iuuãs ex pᷣuilegio ⁊ iuuãs pᷣncipalłr h̊ eſt ex offi

cio agens inqᷓ;tum bmõi.nõ ſunt duo vt duo:ſᷣ ↄueniũt in

rõne vniꝰvt dictũ eſt. Põt aũt aliꝗs vniri alteꝛi in alicuiꝰ
actꝰiuuamento ⁊ nõ diuerſificari in eodẽ:qᷓuis nõ veniãt
Fm lineã rectã deſcenſionis.ſ̊ a latere:imo eo ꝙ a latẽ eſt:
põt applicari ei ꝗ eſt in linea cui adhperẽs iam ſit vnꝰ.Exẽ⸗
plũ aũt hmõi duplicis vnionis et a latere exñtis.⁊ a ſupe
rioꝛe deſcendentis:pʒ in his q̃ rõnis ſunt.vicʒ genere ſpe⸗
cie et dria.Eſt em̃ linea a pᷣmo genẽ vſqʒ; ad vltimã ſpẽm.
qꝛ linea recta q̃ deſcendit a pᷣmo vſq; ad vltimũ.Linea vᷣo
driarũ eſt qꝛ a latẽ.et tñ qꝛ genꝰet dria non ſunt penitꝰ di⸗
uerſa.nec duo vt duo ſicut alibi manifeſtat᷑: ꝓpter h̊ cõne⸗
niũt vnita in ↄſtitutõnem vnius ſpeciei.Plura alia exem⸗
pla ex rõnabilibo ad h̊ induci pñt.quibo nũc ſuꝑſedeo ꝓ⸗/
pter ꝓlixitatẽ.¶¶ Ad iſtud qð obijcit᷑.ꝙ q̃litercũq; fiat hu⸗
iuſmodi ↄceſſio a papa.ſubintelligenduʒ eſt ſine pᷣiudicio
pᷣlatoꝛũ inferioꝛũ.qꝛ aliter eſſet ptᷣas ecclie ſibi inimica et
ↄtraria.ĩmo in hoc ꝓbat᷑ ſibi amica ⁊ non ↄtraria:ꝙ mu⸗

tuo ſeipᷣaʒ inuat et expedit in ptatis executõne ꝑ ſua mem

bꝛa.copulans ea ſimul ꝓpter cõis vtiiitatis facilioꝛẽ expe⸗
ditionẽ ⁊ in ptate et in oꝑatõne.vt qð nõ ꝑ vnũ tm̃ mem⸗
bꝛoꝝ põt:expediat ꝑ plura.Per exemplũ nature. q̃ cũ nõ
põt ꝑ vnũ iuuamentũ agere:plures apponit modos iuua/

menti. ſicut dicit phᷣo.Et cum nõ põt ꝑ vnum facit ꝑ mul
ta:⁊ tũc demũ non agit ꝑ multa cũ põt ꝑ vnum.4 Ad illð

qð allegat᷑ de licentia edificandi a pᷣncipe vel imꝑatoꝛe cõ
ceſſa ꝙ fieri nõ põt ſimplłr.et ꝙ dʒ in eo intelligi ſine pᷣiu⸗
dicio alterius niſi exp̃ſſe dicat᷑: non obſtante. Dðm qꝙ lex
ipſa ↄtinet in ſe ſuã tranſgreſſionẽ per hoc qð dicit. Qon

obſtante. põt em̃ ↄcedere omiſſo illo ꝙ dicit᷑.ſine pᷣiudicõ

alterius:dũmodo apponat᷑ non obſtante ⁊c. Uddendũ in⸗
ſuꝑ eſt.ꝙ nõ eſi ſimile de paꝑa et im ꝑatore:⁊ de his ꝗ ſb⸗

7%

cvüj.

ſunt vtriſq;. neq; de ipſis poteſtatibo oceſſis vel ↄcedendis
Zam im ꝑpatoꝛ non hʒ tantam auẽtem in ꝓplm ſicut papa
in clerũ. Oui em̃ ſubſunt imꝑatoꝛi.pᷣter ius cõe poſſidẽdi
qð hñt ab imꝑatoꝛe:hñt ius pꝛiuatuz.ſ.bereditariũ.quo
inuicem diſtincte ſunt poſſeſſiones:et qͥ vnuſquiſq;pʒ ius
oↄmune ia coĩbo poſſeſſionibo.et ꝓpter hoc ĩ piudiciũ vniꝰẽ
ꝙ ↄcedit᷑ alteri aut de ↄmuni:aut de ꝓprig ſua poſſeſſione
qꝛ q̃ntũ vni ↄcedit᷑ alteri ſubtrabit᷑.ec ſimul habere poſ
ſunt qdð vni cõcedit᷑. In oꝛdinatõne eccleſiaſtica aliter eſt.
qꝛ ibi nihil eſt hereditariũ niſi ᷣm impiã ſententiã illorũ
qui dixerũt.hereditate poſſideamꝰſanctuariuʒ dei. ſed to⸗
tum qð hr̃ auẽtis aut ptatis ex vno pendet ⁊ ab vno deſcẽ
dit. et ideo in ptᷣate illiꝰvniꝰeſt auferꝛe vel ꝑmittere vel in
aliquo prt̃atem mutare. Hinc eſt ꝙ plati non ſunt dñi · ſed
diſpenſatoꝛes rerũ eccleſiaſticaꝝ.vñ ſicut diſpenſatõ põt
ↄcedi vni vel pluribo ꝓ volũtate pᷣncipalis oꝛdinãtis.⁊ hu
ic auferꝛi ⁊ illi ↄmitti:ita ex ꝑte iſta nec iſta ꝓmiſſio vel ꝑ⸗
mutatõ eſt ĩ alicuiꝰp̃iudiciũ.etiã ſᷣm veritateʒ:etiaʒ ſi ab
iſto auferat᷑ et illi tradat᷑: qꝛ iſte nibil bʒ qð nõ de iure ſu⸗
ꝑioꝛ auferꝛe põt.de cuiꝰablatõne iudicare nõ licet. ſic ſu⸗
perius determinatũ eſt. Multofoꝛtiꝰ et alios mittere põt
ſeu ꝓ fide catholica ſeu eccłiaſtica diſciplina:ſeu ꝓ coꝛre⸗
ctione ĩminẽtiũ vel futuroꝝ vicioꝝ.cuius mandata ꝓ bis
cauſis deſtinata:nõ obſeruare fas nõ eſt. EUIñ nõ obfuans
incurꝛit anathema.ſicut habitũ eſt cap.xxv.q.ij.ſigs doã⸗
ta. ↄſtat aũt ꝙ pᷣ̃dicatio ꝓ bis cauſis eſt. Vñ repellens pᷣdi
catoꝛes ꝓ talibo a papa miſſis incurꝛit anathema.vt patʒ
ca.xxv.q.j.generali.l Ex his pzʒ rñſio ad illud qð ſeꝗtur
ſcʒ ſi p̃ᷣnceps vel imꝑatoꝛ ⁊c.qꝛ ſecus ẽ de papa ⁊ imꝑato/
re:⁊ de his ꝗ ſubſunt eiſdẽ vt ptʒ ſupᷣ.¶ VO aliud qð obr̃.
pᷣlatoꝝ reguũmĩa ſunt diſtincta ꝑ canones ſacros. põt dici
vt tactũ eſt.ꝙ diſtinctio regiminũ pᷣlatoꝝ eſt.qꝛ vni alteri
us teꝛminos ingredi nõ licet ad aliqð officiũ eccliaſticum
exercendũ. ꝑtinet tñ ad vniuerſalẽ regiminũ oꝛdinationeʒ
et generalem canonũ diffimtõneʒ.in quoꝝ pᷣiudiciũ non ẽ
ꝙ ſpeciale pᷣuilegiũ indulget᷑.qno etiã vnus pᷣlatus alteꝝ
et ullius plebẽ vilitare poteſt:ſi ſedes pꝛima boc dictaue⸗
rit. ſicut manifeſtũ eſt in qtidianis inꝗſitionibo ⁊ iudicijs
Oꝛ aũt dictũ eſt.xxv.q.ij.ꝙ aũt. videlicet ꝙ romane ſe⸗
dis auẽtas nõ põt aliquid ↄcedere ↄtra decreta canonum
ſoluit᷑ in eadem qõne.His ita notatis rñdet᷑ vbi dr̃.ꝙ ro⸗
mana ecckia valet ſua auẽte ↄgregata diſiũgere ⁊ diſiun⸗
cta ↄgregare.rõnis tñ eqtate ↄſiderata.vñ vel pietatis vł
neceſſitatis intuitu ſemel a ſe ↄceſſa: valet vel in totũ vel ĩ
ptem mutare. Pꝛo neceſſitate nanq; coꝛrigendoꝝ vicioꝛũ
pᷣuilegia eccłiaſticaꝝ vel minuunt᷑ vel penitus mutant.ſi⸗
ne ſpecialiter ſiue generaliter: ſicut babetur in eodẽ. Dico
iterũ in pdicte rõnmis explanatõne.ꝙ ſingula membra coꝛ⸗
poꝛis ſuũ actum hñt ꝓpriũ ſm quẽ nullũ alterius officiuz
exercet.ĩmo ſicut in eſſentijs ita in vᷣtutibo: verũ qꝛ ſollici⸗
ta ſunt ꝓ ſeinuicẽ m embꝛa.j.Coꝛin.xij. Si eſſent rõnalia:
mutuo actꝰſuos coĩcarent ⁊ iuuaret vnum alteruz. aut in
nocumenti expulſione:aut incõueniẽti ſubuentõe aut acꝗ
ſitiõe.Et ↄtra naturalẽ mutue mẽbꝛoꝝ ſollicitudinis aut
ↄpaſſionis appetitõnẽ eẽt. vt vnũ repelleret alterum in hu
iuſmodi iuuamenti collatõe:ſicut dictũ eſt. Pꝛe.ſi ipᷣm ca
put aut coꝛ qð eſt pncipalius mẽbꝛoꝛũ ſicut ad qð ſpectat
ceteroꝝ membꝛoꝝ oꝛdinatio:attenderet cõmodũ in iuua⸗
mento vniꝰmembꝛi ꝑ alterũ.⁊ tale iunamentũ diſponeret
nungd hec oꝛdinatio ſiue diſpoſitio eſſet in p̃iudiciuʒ aut
mem bꝛoꝝ aut naturalis diſtinctõis rerũ?et eſt manifeſtũ
ꝙ nõ. ita ex ꝑte iſta nõ eſt in pᷣiudiciũ pᷣlatoꝝ.nec diſiũcti⸗
onis regiminis eccliaſtici:ſi in adiutoꝛiuʒ eoꝝ oꝛdinet ſe.
des aplłlica.que ẽ quaſi coꝛ ⁊ caput mũdi:vt vnũ membꝛuʒ
eccleſie aliud iuuet in officio ſuo aut actu. O ſi repugnet
aliqð membꝝ ſuo oꝛdini.ſignũ eſt male diſpoſitõis in re⸗/
pugnãte vel recuſante.ſiẽ dictũ eſt. ter quã quidẽ malã
diſpoſitõeʒ neqʒ dʒ ipᷣm caput.i.romoana ſedes hꝰmõi ob⸗
mittere dinatõeʒ. 4 Ad illud qð obr.ſi ↄcederet᷑ talis pᷣ
dicatõ maioꝛes eẽnt hmõi pᷣdicatoꝛes pᷣlatis etià ep̃is.ꝗ ñ
pñt pᷣdicare niſi in ꝓpꝛijs dyoceſibo. iſti aũt in omibo.ſol⸗

uendũ eſt ꝑ diſtinctõeʒ. Qam ẽ maioꝛitas ꝙᷓtum ad actuʒ
1 ꝙ̃tuʒ ad dignitatẽ. poſſibile ẽ vt aligꝗs ſit maioꝛ qtuʒ ad
actũ nõ tñ qtuʒ ad dignitatẽ ſic paulꝰmaioꝛ fuit in opere
ſeu laboꝛe.ſic ipᷣe dĩc.j.Coꝛ. xv.Abũdantiꝰ oibo alijs la⸗
boꝛaui:nõ tñ iꝙᷓtuʒ ad dignitatẽ.nam ipᷣe petrꝰvertex fuit
aploꝝ.ſiẽ ait ioh.criſ.ſuꝑ illð ioh. In pᷣncipiorat vᷣbũ.
vbi pᷣmatꝰẽ ei datꝰNath.xvj. vbi dictũ ẽ. Lu es petrus
⁊c. Peꝛ hãc viã vicʒ q̃ tũ ad exercitatõeʒ actꝰ:inferioꝛ põt
eſſe maioꝛ ꝙᷓ ſuꝑioꝛ:ꝗ tñ mioꝛ ẽ q̃tum ad dignitatẽ. ſic hr
di. xix. Ita dñs nr. SPõt nibilominꝰaliter rnderi ꝑ aliam

diſtinctõeʒ.qꝛ ẽ maioꝛitas vel auẽtas duplex. regłaꝛis oꝛ

dinatõis:⁊ ſpãlis ↄceſſionis.pꝛioꝛi mõ eſt glibet platdeti⸗
am mĩmꝰmaioꝛ qͥuis religioſo maximo inꝙtuʒ hmõi.ſiẽ
manifeſtũ ẽ in oꝛdinatõe hierarchica:in q̃ religioſi collo⸗
cant᷑ ĩ infima hierarchia ⁊ p̃lati ĩ ſuꝑioꝛibo.ſᷣm eoꝝ gdꝰ
diſtinctões.qᷓtũ ad bas ordinatões ſimpłr maioꝛes ſunt
p̃lati oĩbo religioſis. Et ẽ etiã alia maioꝛitas vel auẽtas
ſpãlis ↄceſſionis.ab eo ꝗ ſummꝰĩ hieraꝛchia ẽ.⁊ hac ma⸗
ioꝛitate vel auẽte pt᷑ quis religioſus maioꝛ eẽ ceteris pᷣla⸗
tis.2õ rõne ꝓpꝛij ſtatꝰ:ſ̊ ↄceſſe auẽtis.qꝛ ĩ hac rõne et ᷣ
reſpectu ſupplet ip̃e nices ſuꝑioꝛis.⁊ ſic inferioꝛ in eccłia⸗
ſtica hieraꝛchia põt eſſe ſuꝑ ſuꝑioꝛẽ.ſiẽ hr̃ diſ.xcũj. pᷣcipi⸗
mus.vbi dictũ ẽ ꝙ dyaconꝰ nõ ſedeat añ pᷣſbiteꝝ niſi cuʒ
locũ habueꝛit ſuꝑioꝛis.vtprij pr̃iarche aut metropolita
ni.ꝗ tũc ſicẽ̃ illiꝰlocũ tenẽs honoꝛabit᷑. YJdeʒ ẽ de ſũmo pon
tifice ꝗ vices ſuas põt ↄmittẽ ſubdyacono.ſiẽ hr̃ di.xciiij.
valde ncciũ. at᷑ obm ẽ ab apło Ro.xv.pᷣdicaui euãge⸗
liũ h̊ vbi nõ noĩatꝰẽ rpᷣe.ne ſuꝑ alienũ fundamentuʒ edifi⸗
rem. male adductũ ẽ.ſic pʒ ex lr̃a ⁊ glo.q̃ſi vellet apłs dã
nare p̃dicatõeʒ q fit ſuꝑ alienũ fundamentũ.i.ſuꝑ plebẽ ꝑ
alios ad deũ ↄuerſam:cũ h̊ nõ intẽdat.vñ glo. ait ibi. Ne
ſuꝑ alienu fundamentũ edificẽ iaʒ ↄueꝛſis ꝑ alios.nõ B
nõ facerẽ ſi ↄtigiſſet:̊ mallebã iacẽ fundamentũ fidei vbi
nõ erat pᷣdicatũ:qᷓ; ſuꝑ alioꝝ pᷣdicatiõeʒ.igit᷑ ſuꝑ alioꝝ pᷣ⸗
dicatõeʒ edificare non dʒ ꝗs.cũ dñs dicat apłis Joh. iijj.
Alij laboꝛauerũt ⁊ vos in laboꝛes eoꝝ introiſtis.Et cã q̃⸗
re h̊ malũ apls exp̃ſſit ẽ em Amb.⁊ haymoneʒz.qꝛ ſciebat
pſeudo apłos malã doctrinã ſemĩare.quaʒ poſtea coꝛrigẽ
magni laboꝛis erat. Et iõ ſollicitꝰ erat pᷣuenire pſeudo et
integrã doctrinã tradẽ: ⁊ vt verꝰz ĩmobilis eẽt intellectus
e vᷣ̈bo dei. ¶¶ E aũt dic vitu ꝑabile głari de alienis plebi
bus.dicimꝰſiłr ⁊ nos ſᷣm ꝙ ipe vtit᷑ noĩe głatõis.dãnamꝰ
em̃ vanã in alienis plebibo glatõeʒ.ᷣ nõ ſuꝑ edificatõneʒ
ſiue pᷣdicatõeʒ.̊ tñ intelligit de gła q eſt apud hoĩeʒ:⁊ nõ
q̃ eſt apud qe. De q̃ꝝ vtraq; ioh.vij.ꝛ.xij. ¶ E at̃ poſtea
axponit᷑ ꝙ ſi talis ptas ↄceſſa fuiſſet.poſſet ille cui ↄcedẽt᷑
vbiq; ꝓcuratõʒ exigẽ:a ĩ h̊ eſſent platis maioꝛes ⁊c.dðm
ẽ ptas officio ãnera vel dignitati:⁊ hec hʒ de euangelio
viuẽ et ꝓcuratõneʒ qtũ ad nccĩtatis ſuꝓplementũ exigere
ſm ꝙ luculent ꝓbat apłs.j.Corin.ix.ꝙ nemo vnqᷓ mili⸗
tat ſtipẽdijs ſuis.Eſt etiã ptᷣas annexa pꝑſone.̊ eſt duptr.
vno mõ qñ eſt ꝑſone ĩpoſita t coĩs officij alicꝰ expletõeʒ
Et hec ẽ ptᷣas legatoꝝ.cui etiã ãnexũ eſt ex legatõe viuere
⁊ ꝓcuratõem exigẽ.Eſt ⁊ adhuc alio mõ pr̃as ãnexa ꝑſo⸗
ne vel ſtatui ita ꝙ nõ ſit impoſita ſ̊ volũtarie electa vł pe⸗
tita ⁊ a ſuꝑioꝛi ↄfirmata.⁊ hec pr̃as⁊ ſi bʒ viuẽ de euãge⸗
lio ſm dictũ dñi.qꝛ dignꝰeſt oꝑarius mercede ſua Luc.x.
verũtñ ſicut videt᷑ mihi ꝑ violentiã nõ põt extoꝛq̃ri ab ho⸗
mine. ꝓpter h̊ qꝛ electõ in pᷣncipio fuit volũtaria:⁊ nõ pꝛe
ceptõe ſũmi põtificis ĩpoſita.ideo rõne volũtarie electõis
nõ pt ꝑcogentiã prtᷣatis vel auẽtis qtũ ad hoĩeʒ exigẽ.lici
te tñ põt ſm deũ vite nccia acciꝑe.ſicut ſupᷣtactuʒ eſt.Qð
aut in argumẽto ſuppoſitũ eſt nõ eſt oĩno verũ vicʒ. ꝓcuꝛa
tio debet᷑ ꝑ ſe:ꝛ ſoli pdicatõni.Debet᷑ eniʒ ꝓcuratio pᷣlato
a ſubditis ꝓter multiplex officiũ qʒ exercet in illis.⁊ pᷣci
pue ꝗꝓpter viſitatõeʒ.Greg.in regiſtro.Juſtũ eſt vt viſita⸗
toꝛes illic ↄſeq̃nt᷑ ſtipendiũ:qͥ tꝑe ſuum accõmodare repe⸗
riunt᷑ obſequii.¶¶ Ad illud qð obijcit.q Aug. videt᷑ dam
nare ſtatũ taliũ.ſcʒ vagantiũ ꝑ mundũ ⁊ taliter ꝓdicanti:
um põt dici ꝙ ⁊ reuera dãnabiles ſunt.⁊ noſipſi dĩnamꝰ
vagates ꝑ mundum.niſi moti fuerit necĩãtate vel euidenti

vtilitate. Ylagantes em̃ vt vagantes dãnamꝰ.qm eos dãs
damnat. ſm ꝙ hr Hiere.xiiij. hec dicit dñs pylo huic qui
dilexit mouere pedes ſuos ⁊ nõ geuit:dño nõ placuit.va⸗

gare em̃ noie ſuo in viciũ ſonare videt᷑. Non em̃ ponit tm̃

pedũ mobilitatẽ:ſᷣ voluntatũ ⁊ intentionũ inſtabilitatem.
ideo vagari ſᷣm hanc rõnem de damnabilibo eſt. verunta⸗
men motus inſtabilitateʒ dũmodo rõne ſit pᷣuenta.et pia
vtilitate ⁊ manifeſta neceſſitate oꝛdinata.nõ tm̃ nõ dãna⸗
mus:ſed etiaʒ appꝛobainꝰ. Aliogꝗn dãnabimꝰipᷣm aplin ꝗ
dieit.j. Coz. iiij. vſʒ ad hãc hoꝛã inſtabiles ſumꝰ. ⁊.ij. coꝛ.
rj. In itineribo ſepe.ĩmo ipᷣm ſaluatoꝛẽ dicentẽ diſciplis.
Aar.vlt. Eũtes in mᷣm vniuerſuʒ pᷣdicate euangeliũ oĩ
creature. Attñ circa hmõi ſᷣmonis declaratõem.nõ oꝑtet
multũ laboꝛare.qꝛ incõueniẽter eo ẽ vſus ꝗ eũ ꝓtulit.non
em̃ de fratribo ꝑmm eũtibo 2 pᷣdicantibo ſ̊ in mõaſterio
ſuo moꝛãtibo.ibiq; alios ſe docturos iactãtibo ⁊ laboꝛem
impuntibo ⁊ ocioſitatẽ eligentibus:occaſione ſermonis

dñi.A¶Nath.vj.i Zolite ſolliciti eſſe in craſtinũ.loꝗt᷑ augꝰ.

ſicut ex ſupᷣdictis ẽ manifeſtũ. Lales em̃ꝓpter tales ſen⸗
tentias oĩno dãnandi ſunt.⁊ ideo nõ incõueniẽter addu⸗
ctus eſt ſermo iſte in damnatõeʒ illoꝝ ꝗ hoc in ſe ⁊ ĩ alijs

ↄgdemſtãt:⁊ ↄtrariũ tenendũ affirmant.
— „

-

8 4
Equituꝛ quibus de

beat fieri ełyna. Puimo g querit᷑ vtꝝ bo⸗
mis ⁊ malis indiſtĩcte debeat fieri elemo
ſyna. Secundo vtrum indigentibus va⸗
lidis aut infirmis tm̃.

eri elemoſyna.

—

pꝛimũ ſic. Eꝛ bonis et malis indiſtincte:
videt᷑ ꝙ ſic.Ecẽi.xviij. AQiſeratio hoĩs cir⸗
ca ꝓrimũ ſuũ.ſ̊ tam bonꝰq; malꝰ ꝓximꝰeſt.
5hõ dʒ miſereꝛi tã bonis q́; malis.⁊ ꝙ ĩtel⸗

ligat de miſcdia bñfaciẽte:videt᷑ er l̃a ſeq̃nti vbi inſinua⸗

tur er imitatõe dei.ꝙ dʒ ſe extendẽ ad oẽs.vñ ſubdit᷑.miſe
ricoꝛdia dñi ſuꝑ oẽz carnẽ.Cõſtat eĩ ꝙ miſcðia quã exer⸗
cet deꝰ reſpectu oĩs carnis ẽ bñficẽtia vel effectꝰvel affectꝰ
Mꝛe.Lu.vj. Ipſe benignꝰẽ ſuꝑ ingtos ⁊ malos. Eſtote
gmiſericoꝛdes ſicut pr̃ veſter miſericoꝛs eſt ⁊c.Et vt inſi⸗
nuat᷑ ibi in glo.miſericoꝛs ẽ in largitate bñficioꝝ.et etiaʒ

in largitõne bonoꝝ miſericoꝛs eſt deꝰ.quẽ ſequi debemꝰ ĩ

oꝑibo tam bonis q; malis.Qð Math.v. inſinuat᷑ vbi di
citur.Qui ſolẽ ſuuʒ oꝛiri facit ſuꝑ bonos malos ⁊ pluit
ſuꝑ iuſtos ⁊ iniuſtos.¶ Pꝛe.videt᷑ ꝙ magis danda ſit ele
moſyna coꝛꝑalis malis qꝙ; bonis.qꝛ de ꝰ abundantiꝰdat bo
na tꝑalia malis q; bonis.vñ Job.xij. Abundant taberna
cula pᷣdonũ ⁊ ad actũ ꝓuocant deũ.cũ ipᷣe dederit oĩno ad

mandeoꝝ. Pꝛe.pᷣs.lxxij.Ecce ip̃i pctoꝛes ⁊ abũdantes

in ſeculo obtinuerũt diuitias.¶ Pꝛe.oꝑa ꝑfectõis melio
ra ſunt q; im ꝑfectõnis.Et dr Math.v. Hnfacite his qui
oderũt vos.et ẽ iſtud de additõibo euãgelicis vt ibi pʒ ·ſed
mali⁊ iniuſti ſunt inimici nr̃i:̊ meliꝰeſt enalia ln⸗
iuſtis coꝛꝑalem ełynam q; bonis⁊ iuſtis ont᷑. Ecci.
rij. Si bñfeceris ſcito cui bñfeceris.⁊ intelligit᷑ de bñficõ
elyne. vt pʒ ex glo.Et pᷣterea eodẽ ca.Hñfac iuſto ⁊ inue⸗
nies retributõeʒ magnã.Et ptꝰeodẽ.da miſericordi.et ne
ſuſcipias pctoꝛem.Et poſt.da bono ⁊ ne recipias pecca⸗
toꝛem. Menefac hunuli et ne dederis impio.Ex his videt᷑
ꝙ elemoſyna nõ eſt indifferenter facienda bono ⁊ malo:bᷣ
diſtincte bono.¶¶ Iem in eodẽ. Altiſſimus odio bʒ pecca
toꝛes.ſed illos quos deus odit.nullũ bonũ eſt municãdũ
omnia em̃ bona amicoꝝ dei ſunt:et nulla inimicoꝝ eius.
¶Pꝛe.Amb.dare ſuas res hiſtrionibus viciũ eſt ĩmane.
Pꝛe.qꝛ malꝰ deo non ſeruit.qui eſt illo ſuperior:iuſtum
eſt vt illi nõ ſeruiãt creature que ſunt illo inferioꝛes.vnde

petoꝛ nõ eſt dignꝰpane qͥ veſcit.¶ Rn.ꝙ taʒ bonis ꝙᷓ ma
lis faciẽda eſt ełyna.qꝛ iſta tꝑalia ſunt ad ſuſtentamentũ

¶ Mueſtio .

fulcimentũ nature rõnalis qᷓ̃ eſt m ſe oꝛdinata. Qne 2
ſi ſit pctis viciata 2 depꝛeſſa:nequaqꝙᷓ tñ eſt de ea du eſt in
via veſpandũ. Intelligendũ eſt tñ ꝙ elyna ꝓut eſt ſatiſfa
ctoꝛia ẽ bonis miſtranda vt meritis eoꝝ quibo ↄfert ſit ce
lerioꝛ liberatõ a pena eoꝝ a quibo ↄfert᷑. Si autẽ fiat ele⸗
moſyna nõ intuitu liberatõnis a pena debita. h̊ ſolũ libe⸗
ralitatis iiꝰdantis:nõ oꝑtet ꝙ tũc fiat diſtinetõ ꝑſonaꝝ
quibo dat᷑ ełyna.vñ ⁊ executoꝛes teſtamentoꝝ dñt eligeꝛe
bonos ꝗbo oferant res moꝛtuoꝝ ad citioꝛẽ ⁊ expeditioꝛeʒ
liberatõem eoꝝ a pena. Sikr volẽtes ſatiffacẽ de peis
ſuis ełynis. tũ gꝗa iſti iuſti vberioꝛes fundũt oẽoes ꝓ illis
ꝓ quibo ↄfert᷑ elłyna ꝙᷓ; pctoꝛes. Tuʒ qꝗa eox orones ſunt
efficatioꝛes apud deũ. Ddm & ꝙ bonis malis danda eſt
ełyna.dũmodo ſint indigẽtes ꝗbo in indigẽtia nõ ſpueni⸗
re iniquũ eſt. Amb.ſuꝑ ilnd Lu.boĩs vberes fructꝰ ager
attulit dĩc. ¶eq; mioꝛis ẽ crimĩs bñti tollere: ꝙᷓ cũ poſſis
7 abũdans ſis indigẽtibo denegare. Eſurientiũ panis eſt
quẽ tu detines.i Audoꝝ indumentũ ẽ qð tu recludis. Mi
ſeroꝝ redemptõ eſt ⁊ abſoluto pecuĩa quã tu in trã fodis
Tantoꝝ gſcias te innadẽ bona:q̃ntis poſſis p̃ſtare qð
retinẽ vales. bec Ambõ. di. xlvij. ſic hi. Ecce ꝙ fᷣm Amb. i⸗
digentibo dʒ fieri elyna indiſtincte.de malis iñ diſkinguẽ
dum ẽ. qꝛ aut ſunt in ſtatu ⁊ volũtate peccandi:aut ñ. Si
ſunt ĩ ſtatu ⁊ volũtate peccãdi.nõ ẽ eis ſubneniendũ: ne h
mõ ſubuentio fomentũ ſit malicie ⁊ cã ꝑmanendi in pcto.
niſi in caſu notabilis nccitatis.in q̊ nature ſꝑ ſubuemen⸗
dũ eſt. vñ Aug. Qui venatoꝛibo dnãt q̃ꝛe dvonãt.q donant
biſtrionibo 2 meretricibo q̃re donant.nõ naturã ibi atten
dunt opis dei:ſᷣ neꝗciam oꝑis bũani.nõ bomĩ dant: ß ar⸗
ti neꝗſſime.et hr̃.lxxxvj.dil· venatoꝛibo.Qm do ſunt in
voluntate dimittẽdi pcrm vel ſperat᷑ ꝙ ex hoc boni fiant.
tũc ex tali intentõne dari põt.vñ poillud Ro.xij. Si eſu⸗
rierit inimicꝰtuus ciba illũ.ſubdit. G faciẽs carbones cõ⸗
geres ſuꝑ caput eiꝰ. Glo.feruoꝛẽ caritatis vel ſpũſſcti vel
vrentem pnie ardorem. Et expedit notare pꝛopter vbum
Augu.de venatoꝛibus ꝙ quedam eſt venatio oppreſſiua.
et bec eſt illicita.de hac diſt.vj.non eſt peccatum BGeñ.x.
Cepit nemroth robuſtꝰeẽ venatoꝛ coꝛã dño.i. hoim exp̃ſ⸗
ſus exactoꝛ. Et ẽ quedã venatõ arenaria vt cũ ꝗs impugt
in arena cũ beſtia dentata ⁊ ad h̊ locat opas ſuas:et bec ẽ
illicita. Et ꝗ eam exercet ſub pᷣcio locatꝰpeccat moꝛtalr et
efficit᷑ infamis.iij.q.vij.infamis.ibi dr.qꝗ oꝑas ſuas locãt
vt cũ beſtijs depugnauerũt in arena p alijs poſtulare ꝓphi
bẽt᷑. Et ẽ venatio ſaltuoſa q fit in ſiluis ⁊ ſaltibo montiũ.
et bec ẽ licita. et fit illicita er tꝑe vt in q̃drageſima:⁊ ex ꝑ/
ſona.qꝛ clerico nõ eſt licita.Etẽ venatõ illa q̃ cũ clamore
et canibo fit. Ponẽ at᷑ laqueũ vel rethe ſine ſtrepitu clamo
ris ⁊ canibo clerico licʒ. ¶ Ad illa qᷓ poſita ſunt ad oſtẽdẽ-
dũ ꝙ ełyna danda ẽ malios. põt dici ꝙ B intelligit᷑ vel qñ
vꝛgent᷑ notabili vel graui neceſſitate.ſiue qñ pᷣſumit᷑ de eo
rũ melioꝛatõne. Pꝛe.reuera nõ eſt danqũ impio qꝛ impiꝰ
eſt. i. ad nutrimentũ ſue malicie: ̊ ad ſuſtẽtamentũ nature
et ga creatura rõnalis. Ad illud qð obr̃ de hiſtrionibo.
põt dici ꝙ hiſtrio põt dicig ꝑ aliqð inſtrjm vel coꝛꝑis ge⸗
ſiculationẽ boĩes intendit ꝓuocare ad vanos riſus et ad
ineptã leticiã. Et ꝗ ob hanc cãm dat. ĩmolat demoni. vt di
cit auẽtas ⁊ peccat. Sʒ ſi detur ei.qꝛ ſcit ſigellare citha
riʒare ad oſolatõeʒ nature infirme 2 deſolate:nõ eſt ꝑctm
dare ei. Legit᷑.j. Reg. xvj. ꝙ dauid tollebat cythar ? ꝑ/
cutiebat manu ſua qn ſpũs malꝰc. et tũc ſaul melius ba⸗
bebat ⁊ recedebat ab eo ſpũs malꝰ. Monũ & eſt largiri om
nibo. ſicnt dic apłs ad Gał.vj. dum tp̃s hbabemꝰoꝑemur
bonũ ad oẽs.ſ̊ qꝛ non ſufficimꝰoĩbus:ideo ſubdit maxie
aut ad domeſticos fidei. vñ ꝓpinqs ſpũ eligimus ꝗ dicunt᷑
domellici fidei. Eligimꝰetia ꝓpinqͥs carne.i.ↄſanguineos
quibo magis tenemur dare tꝑalis qꝙᷓ extraneis:marĩe ꝓpt
rõnem ſcandali. Vñ.j.Timoth.v. Si gs ſuoꝝa marime
domeſticoꝝ curã nõ hbʒ:fidẽ negauit.4¶ Ad illud qð obijci
tur. ꝙ magis debemus dare malis ᷓ bonis:ſicut deꝰ plꝰ
ce tem palibo dat malis qᷓ; bonis.Dicendũ ꝙ non eſt ſimi
le de nobis et de deo tribus ve cauſis. Pꝛima eſt. quia ded

.cix.

ſufficit omnibus:ſed nos non ſufficimus om̃ibus. Seců⸗
da xſt. quia nos nõ tenemur ipᷣm imitari in opibus pote-
ſtatis. ĩmo tenemur velle non imitari ip̃ᷣm.qꝛ debemus ei
velle ſoli om̃ipotẽtiã. dare aũt oĩbus et ſolem oꝛiri ſuꝑ bo
nos et malos ẽ omipotentie diuine. Tercia cã eſt. ga eli⸗
cit bonũ dabundantia tꝑaliũ.qua peccatoꝛes abundant
nos aũt iſtud nõ poſſumus.4 Ao aliud obiectũ dicendũ.
q; cum dicit᷑. Opꝑa pfectõnis melioꝛa ſunt ⁊c. intelligitur
ſaluis gradibo pambulis ad ꝑfectioneʒ. Sed ſi aligs da⸗
ret malis vel inimicis. et nõ daret bonis 2 amicis:nõ eſſet
pfectio ſed potiꝰſtulticia.qꝛ nõ eſſet ſ alui gradus p̃ambu⸗
li ad ꝑfectõem. 4Ad illud ꝗqð obijcit p alla pte ſez ſi bñfe
ceris ſcito c. pot dici ꝙ inſinuat᷑ ꝙ diſcretio ẽ in elynaꝛũ
largitione.⁊ pᷣcipue inter naturẽ ⁊ maliciã. ita ꝙ non der
maſis rõne malicie: ̊ intuitu nature ſuſtinẽde.vñ glo. ſu⸗
per illud.da bono ? ne receꝑis ccatoꝛẽ. glo.ſimile enim
Tbob.iiij.legit᷑ panẽ tnũ ⁊ vinũ in ſepultuꝛã iuſti ↄſtitue.
et noli ex eo manducare ⁊ bibere cuʒ petoꝛibus.i.ꝓ eo ꝙ
peccatoꝛes ſũt:noli eis coĩcare.ſicutꝗ nutriũt biſtriones
cum eſuriũt rpᷣi pauꝑes. Qui vo dat indigenti nõ qꝛ pec-
catoꝛ eſt.ſᷣ qꝛ bomo eſt nõ peccatoꝛẽ ſed iu ſiũ nutrit: ſi cul⸗
pam non diligit ſed naturã.¶ AVd illud qð obijcit᷑ ꝙ altil⸗
ſimus odio hbʒ peccatoꝛes ⁊c̃.põt dici ꝙ boc intelligit ra⸗
tione vicij ſiue peccati. nõ rõne nature ab ipſo ↄdite.quia
e eo ſcribiẽ Sap̃. xij. diligis omia q ſunta nihil odiſti eo
rum que feciſti. Qec illis dʒ beneficiuʒ aliqð impendi ſeu
impartiri rõne qua pctoꝛes ſunt:ᷣ ad ſuſtentatõeʒ natuꝛe
que eſt a deo ↄdita. Cetera patẽt ex ſupᷣdictis.

Nembꝛum ſecundu

Onſeqnter querit.vtrũ danda ſit elyna va⸗
lido indigenti: aut infirmo tm̃: valido:
videt᷑ puerbi.xxj. Qui obturat aures ſuas
ad clamoꝛes pauperum: et ipſe clam abit 2
non eraudiet. Olo. generałr. nõ tm coꝛꝑalr infirmo. Ex
quo pʒ ꝙ nõ intelligit᷑ de clamoꝛe pauꝑis inſirmi tm̃: ß et
validi.¶ Iteʒ ecẽi. xxix. ꝓpter mandatũ aſſume pauperem
2 ꝓpter inopiã eiꝰ:nec dimittas eũ vacuũ. Glo. intellige ĩ
munere tuo.Alia glo.oĩbo indigentibo miſcðdia faciẽda ẽ
Ex bac glo.videt᷑ ꝙ nõ ſolũ infiꝛmis:ſᷣ oĩbus indigentibo
fieri debeat ełyna.¶ ꝛe.iob.xxxj. Si negaui quod vole
bãt pauꝑes.nõ dicit pauꝑibo infirmis:bᷣ ſimplłr. ¶ Pret.
Ro. xv. Nũc ꝓficiſcar in birem miſtrare ſctis. Sʒ cõſtat
ꝙ nõ om̃s illi erãt infirmi. 4 Pꝛe. vt dicit ibi glo. bi totos
ſe dederũt diuinis obſequijs. nibil mũdanũ curãtes. Ex⸗
emplũu bone ↄuerſatõis pᷣbebãt credentibo iſtis mittendo
interdũ(ſiẽ̃ fecerunt achaici macedones) collectã. Ecce
ꝙ hi cuz eſſent ſanctiſſimi vixerũt de elynis.q validis licʒ
accipere elynam: alter apls nõ miſtraſſet illis. ¶ Pꝛe. lu⸗
ce. xvj. IFacite vobis amicos de mãmona iniꝗtatis. Glo.
nõ quoſcũq; pauꝑes:ł̊ eos ꝗ pñ̃t vos reciꝑe in eterna ta⸗
bernacula. tales ſunt freq̃nter pauꝑes validi. vtpote pau,
peꝛes ſpũ: ̊ tolib ð ↄſilio dñi faciẽda ẽ eyna.⸗. Pꝛe. ad H̊
eſt argumentũ de helia.iij. Reg. xviij. de dĩc Augul. ꝙ vt
euz poſſet paſcẽ mulier religioſ a. fecit eũ dñs egere. no tn
erat belias infirmꝰ: ſed validꝰ. Argumentũ eſt ad idẽ x
diſcipulis pauli vt ſup.et bło Oñdictoet de beẽo Alexio.
7 alijs p̃tactis. 4 Pꝛe. ſuꝑ illud ad HGak. vj. maxie uũt ad
domeſticos fidei. Slo.oĩbus impendẽda ? miſcðia: ̊ ⁊ va
lidis vt videt᷑. ¶ Pꝛe. j. q· ij.qᷓ pio.i Iunqꝙᷓ legimꝰdñi diſci
pulos et eoꝝ miſterio ↄuerſos ad quẽpiaʒ ad dei cultum
aliq̊ muneris interuentu ꝓuocaſſe: niſi foꝛte de pauperuʒ
alimẽto ꝗs in ↄmune ꝓponat.quoꝝ nulli cuiuſcũq; ꝓfeſſi⸗
onis eſſent victualia negabant᷑. Ecce argumentü ꝙ nulli
neganda eſt ełyna.ſ.neq; valido neq; infirmo. 4 Pꝛe. Jo⸗
bã.Cri5.ſuꝑ epłlam ad Heb.et habet᷑ diſ. .xlij. quieſcamꝰ
Si vo pꝛo nutrimento poſtulat.nec in his examines.qm
Abꝛabã hoſpitalitateʒ ſe circa omnes oſtendebat.ſi ſcru/
tatoꝛ fitiſſet eirca ſe venientes et refugientes ad ſe: nunqᷓ

angelos hoſpitio recepiſſet. Ecce argumentũ ꝙ in paupe

ribus hoſpitio recipiẽdis.nõ dʒ eſſe eligentia:ſed oĩm de⸗

bet eſſe. Pret. Aug.l. s. 2 babet᷑.xxiij.q.iiij. duo. Qul⸗
li hoim claudenda ẽ miſcðdia. et poſt hĩc vtiq; intelligelũ
eſt ꝙ nõ ↄtẽnanda eſi elyna.q̃ quibuſcũq; pauꝑibus iure
hũanitatis im pẽdit᷑ Qualr aũt hmõi vᷣba ſint intelligen
da inſinuat᷑ ↄſeqᷓnter ibidẽ cũ ſubdit᷑. ¶2 ſuſcipiamꝰpec⸗
catoꝛes ꝓpter h̊ ꝙ ſunt pctoꝛes:ſᷣ tm̃ qꝛ boĩes ſuſit hbũana
ↄſideratõe tractemꝰ.ꝑſeq̃mur ĩ eis ꝓpriẽ inigtatẽ: miſere⸗
amur coẽm naturã. ꝛe.ſi pauꝑibus excoĩcatis lʒ dare

elynã.multofoꝛtiꝰz validis.xj.q.iũij. qm̃ multos. Si quis

excoĩcatus nõ in ſuſtentatõe ſuꝑbie.ſᷣ cauſa humanitatis
dare aliꝗd voluerit nõ ꝓhibemꝰ. Ex qͥ videt᷑ ꝙ pauꝑibus
validis licet dare ehy na.Cont᷑.Lu.xiiij.dr. Cum facis
pꝛandiũ aut cenã noli vocare tuos amicos neq; frẽs neq;
cognatos neq; vicinos diuites:ne foꝛte⁊ ipſi te reinuitent
⁊ fiat tibi retributio.ſ̊ voca pauꝑes ⁊ vbiles claudos ce⸗/
cos.⁊ bẽs eris:qꝛ nõ hñt vñ retribuere tibi valeãt.Glo.a
quibo in pñti nihbil potes expectare.qᷓ cuʒ a pauꝑe valido
vel familiari potentuʒ aliquid poſſis expeciare: non eſſ ei
elyna facienda:ſed pauꝑi debili.¶ Pꝛe. Amb. de offic. et
habet᷑. lxxxvj.di.nõ ſatis.Cõſideranda ẽ etas atq; debili
tas. Qonunꝙᷓ etiam verecũdia qᷓ ingenuos prodit nata⸗
les.⁊ ſenibo plus largiaris ꝗ ſibi iam victũ nequeũt que⸗
reꝛe. Similiter et debilitas corꝑis pꝛomptius ẽ iuuanda
cum ſi quis ex diuitijs ceciderit in egeſtatẽ.et maxiĩe ſi ſi⸗
ne vicio ſuo.ſed aut lenocinio aut ꝓſcꝛiptione aut ꝓ calũ
nijs que babebat amiſit. Ecce ꝗ; bic numerant᷑ quibo dã⸗
da eſt elemoſyna:inter quos nõ fit mentio te pauperibus
validis.¶¶ Pꝛe.in iure ciuili ꝓbibet᷑ ne validi mendicent.
C.de mendicãtibo validis.l.cũctis.⁊ determinat᷑ eoꝝ pe⸗
na:ſᷣ maioꝛ reqrit᷑ oꝛdinatio in rebo eccłia ſticis qᷓ; rei pu/
blice. Si ̊ mendicatõ validoꝝ ſit ↄtra gubernatõem rei⸗
publice:multomagis ↄtra oꝛdinatõeʒ ſiue ꝑfectõem legis
euãgelice.i Pꝛe.iur duplicẽ naturã hoĩs duplex ẽ eiꝰ in⸗
firmitas: ſilr ⁊ miſeria.ſ.coꝛꝑis ⁊ aĩme. validi aut coꝛꝑe
ĩmunes ſunt ab illa qᷓ eſt coꝛꝑis q̃ ſola eſt ełyna coꝛpoꝛa⸗
li releuanda validis:̊ͥ coꝛꝑe nõ eſt coꝛꝑalis ełyna facien⸗
da¶ Kñ. dicendũ ꝙ paupibo voluntarijs g fideliter la⸗
boꝛant in vinea dñi ꝙᷓtumcũq; ſint validi:ꝗ non ex pigri⸗
cia neq; ex libidine ociandi laboꝛare corꝑaliter negligũt.
ſed vt expeditius et liberius in laboꝛib ſpũalibo ſe conti⸗
nuare poſſunt:licite poſſunt dari elyne.ĩmo meritorie:ĩ⸗
mo er debito fieri ſibi debẽt᷑.nec tenẽt᷑ tales ad laboꝛẽ ma⸗
nualem vt ex dictis clarius liquit:qꝛ vt dĩic Amb.ſi uper il
lud Luc.ix.dimitte moꝛtuos ⁊c.docet dñs mĩoꝛa bona p⸗
pter maioꝛẽ vtilitatẽ eſſe pᷣ̃termittenda.maiꝰeſt aias moꝛ
tuoꝝ pᷣdicando ſuſcitare:qᷓ; coꝛpa moꝛtuoꝝ in terꝛa abſcõ
dere. ꝗꝓpter qð dr Act᷑.vj.iõ eñ equũ nos relinq̃re vbuʒ
dei7 miſtrare mẽſis.hoc etiã appaꝛet ꝑ hiero.ꝗ dic ſicĩ ꝓ
logo YJob. Si aũt fiſcellã iunco tererẽ aut palmaꝛuʒ folia
ↄplicarẽ.vt in ſudoꝛe vultꝰmei comederẽ paneʒ. ⁊ ventris
opꝰſollicita mẽte tractarẽ:nullꝰrepᷣhendẽt.Qũc aũt quia
iuxta ſnĩaʒ ſaluatoꝛis volo opari cibũ q nõ perit:falſaꝛiꝰ
vocoꝛ.Pꝛe.pauꝑes volũtarij q oĩa dederũt pauꝑibo ꝓ do
ſi validi ſint:pñt ſine laboꝛe coꝛꝑali de elynis viuè. vn⸗
de Aug.de oꝑe monachoꝝ dicit. ꝙ illi g bẽbant in h̊ ſclo
aliquid qͥ facile ſine opificio ſuſtentarẽt vitã ſuã:⁊ cõuer⸗
ſi ad dñm dilꝑtiti ſunt:tales ad oꝑa manualia nõ cogan⸗
tur:nec ad acquirendũ victũ ꝓpꝛiũ.et rõneʒ poſtea reddit
qꝛ illi ꝗq pauꝑm ſuſtentauerũt: de ełynis pauꝑm ſuſtenta
ri debent.et poſt ait:ſic em̃ oĩm xpᷣianoꝝ vna res publica
eſt. ⁊ ideo quiſꝗs neceſſaria vſibo xpᷣianis erogauerit. vbi⸗
q; ipſe ꝙ ſibi neceſſariũ eſt accipit.q; vbiq; ipᷣe talibus de⸗
git.quis niſi xpᷣianꝰaccepit. Pret᷑.dicit Hiero.ſi uꝑ illud.
pe.cxlv.in oꝛiginali.dat eſcã eſurientibo. Aonachg nõ
hbʒ ↄfidenter accipiat.ꝗ hʒ eructãs eſt non accipiat. Scis

qꝛ eſuris.qꝛ nõ habes magna das bñficiuzʒ ſi accipias qð

tribuit᷑ tibi. Si ꝙ̊ ᷣm Amb.maioꝛa bona ꝓgt᷑ mioꝛa non
ſunt pᷣtermittẽda.⁊ ſᷣm hiero.maioꝛa bona ſũt pᷣdicatiõis
⁊ inſtructõnis q; manualis oꝑatõnis.a ſᷣm aug. ad hmõi
oꝑa nõ aſtringunt᷑ ꝗ fuerũt diuites 2 delicati.⁊ m Hie⸗
To.religioſi intenti laudi dei licite accipiũt: manitfeſte ap⸗

.

paret ꝙ intenti ſacre lectioni et operibus miſericoꝛdie ſpi
ritualibus et laudibus diuinis. et ſi validi ſint ad hmõi
opera non ſunt aſtricti:ſed debent et poſſunt de elemoſy⸗
nis licite ſuſtentari meritoꝛie.Et hoc eſt quod Aug. ĩ eo 1
dem libꝛo ante bec verba ꝓmittit.ꝙ huiuſmodi poteſlatẽ
habuerunt ſi euangeliſte ſunt.ſi miniſtri altaꝛis.ſi diſpen
ſatoꝛes ſacramentoꝝ.ſi em̃ coꝛporalis opera faciẽdo me
retur ꝗs ſuſtentamentũ ſuũ:multofoꝛtiꝰ ſpũalia impendẽ
do que coꝛpoꝛalibo oꝑibus merito pꝛeferunt᷑. Dicendum
eſt igit et verũ eſt: ſi gs a deo eſſet potens ⁊ ſpiritu ⁊ cor
poꝛe ꝙ poſſet coꝛpoꝛaliter oꝑari et victum ſibi acqꝗrere et
nibilominꝰ ꝓut expediret ꝓ loco et temꝑe ſpũaliabus va/
care exercitijs et vtilitate eccleſiaſtice:q hec agendo peꝛfe

ctius ageꝛet. Sed quis ad hoc plane idoneus.cum multo

labore ſudandũ ſit vt veritas cognoſcat᷑ cognita diligatur

et cognita et intellecta alijs ꝓponatur.ad hoc eniʒ neceſſa⸗
ria eſt ↄtinuitas actõnis et oratõnis ⁊ meditatõnis qui⸗/
bus qui vult ſollicite intendere:paruʒ põt occupari circa
coꝛpoꝛalẽ laboꝛem.laudandꝰeſt igit᷑ et ſuadẽdus corpoꝛa⸗
lis laboꝛ validis pauperibo:ſit tamẽ vt non impediat᷑ fer⸗
uoꝛ oꝛatõnis nec fructus pᷣdicatõis nec obſeruantia reſur⸗
rectõnis.i¶ Ad illud quod obijcit᷑ ↄtra boc.ꝙ nõ debet da
ri elemoſyna validis nec illis ꝗ ſunt familiares potentũ:
quia tales poſſunt retribuere illis ꝗ eis benefaciũt. poteſt
dici ꝙ verbũ Luc.intelligit᷑ de retributione que fit ꝑ re⸗
inuitationeʒ vel ꝑ pꝛemiũ in futuro. Unde glo. Si inten⸗
dis inuitare vt te inuiteiſt ibi potes falli:qꝛ foꝛte nõ rein/
uitabant:vel qꝛ nõ aſſeq̃ris pᷣmiũ in futuro. Añ alia glo.
ꝗ pauꝑes vocat pᷣmiũ in futuro accipiet.ꝗ frẽs et diuites
vocat:recipit mercedẽ ſus. Pꝛe.alia glo.alterutꝝ coĩa ce
lebꝛat.nõ q̃ſi ʒelꝰinterdicit:ſᷣ oñdit nõ valẽ ad pᷣmia vite.
Ad illud qð obr̃.ꝙ in lege ciuili ꝓhibit᷑ mẽdicatio vali⸗
doꝝ ⁊c̃.põt dici ꝙ in allegatõne illiꝰlegis multiplex Ede⸗
fectꝰ.primꝰqꝛ lex illa ĩtroducta fuit ð quoſdã ꝗ tꝑe famis
paupeꝝ elłynas vſurpabant ſiłlando inerciã. Scðo.ꝙ il⸗
li tales ocioſi erãt ⁊ nullã vtilitatẽ reipublice afferebant.
Tercio qꝛ tales laborare poterant et circa nibil occupati
erãt et abũdare volebãt et ꝓni erãt ad malefieia ⁊ rapias
et ideo iuſto iudicio rectoꝛ reipublice a mẽdicatõne tales

aꝛcebat ⁊ pena guiſſima puniebat. Secꝰat᷑ ⁊ in pauꝑcłis

religioſis in quibo nõ eſt ſiłatio inercie nec amor ocij nec
ꝑiculũ rapine.ac ꝑ hoc nec damnũ ecciĩe:ſᷣ ↄm ẽdant᷑ ⁊ pdi⸗
cant᷑ leges diuine.Pꝛe.iſtud defacili põt repelli cõſidera
tis intentõibo vaꝛijs legis imꝑalis ⁊ euãgelij.Aã illa ĩten
dit oꝛdinare vtiłr hoĩes circa rempublicã ↄſeruandã pro⸗
mouẽdã ⁊ ſtabiliẽdaʒ.cuiꝰↄſeruatio ⁊ ꝓmotio ſtabilitõ
eſt in pecuniaꝝ ↄgꝛegatiõe pᷣdioꝝ ampliatõne: agroꝝ di⸗
latatõe.qdð fit ꝑ potẽtũ ⁊ diuitũ młtiplicatõʒ egenoꝝ et
debiliũ diminutõeʒ. Ecõtra intentõ euãgelij ẽoꝛciare ho
mines ⁊ habilitare ad regnũ dei appetẽdu et aſſeqᷓndũ.qð
meliꝰfit ꝑ ↄtemptũ diuitiaꝝ qᷓ; ogregatõeʒ retentõeʒ. ꝓ⸗
pter quod euangelium beatificat pauperes ſpiritu id eſt
voluntarios pᷣm vnam glo.lex autem imꝑialis nõ.nec va
let hoc argumentum:lex minus ꝑfecta hoc pꝛobibet ergo
lex magis perfeeta. Similiter nec hoc.lex minus boc pꝛe
cipit: eꝛgo lex magis ꝑfecta.ſimilit᷑ nec ̊ lex minus per⸗
fecta hoc pꝛecipit.ergollex magis perfecta.ſicut patet in le
ge Moyſi.que multa pꝛecipit et pꝛohibz: que nec euange
lium pꝛecipit nec pꝛobibʒ.nec ob hoc inter illa eſt contra⸗
rietas.quia in diuerſis ſunt diueꝛſe ratõnes preceptionũ
et prohibitionuʒ. ⁊ ideo non immerito validis et in vali⸗
dis.ſcilicet als digni ſunt eſt miſericordia facienda.Au⸗

guſti. contra quinqʒ hereſes obſecutꝰ Loth angelis tanqᷓ
peregrinis conſuetudine hoſpitalitatis liberatus a pe⸗
riculo ciuitatis et tem ꝑale euaſit incendium: eternum cõ

ſecutus eſt pꝛemiũ.Diſcite xpᷣiani ſine diſtributione exhi⸗
bere hoſpitalitatẽ.ne foꝛte cui domũ clauſeritis cui hũani
tatem denegaueritis:ipſe ſit chriſtus.¶ Ad aliud reſpon
dendum.ꝙ ex defectu rerum neceſſariarum homini ꝓue⸗
nit miſeria multiplex triplex aũt res ẽ homini ncẽis ſcilʒ
nature gr̃e et foꝛtune. Vñ et ex defectu q;dtum ad rem na⸗

2

—

MAMueſtio.
ture efficit᷑ hõ miſer.ſiłr et ex defectu qᷓtuʒ ad rem gr̃e.ſic
et ex defectu qᷓtum ad rem foꝛtune q eſt panꝑtas.q eſt ele⸗
moſy na coꝛꝑali releuãda.Cuʒ dĩ ꝙ duplex eſi hoĩs mi⸗/
ſeria.ſ.coꝛꝑis et aĩe.dðm eſt ꝙ hoc verũ eſt in genere.ſ̊ ex
ꝑte coꝛꝑis eſt multiplex.vt ſupᷣtactũ eſt vbi numerant᷑ mi⸗

ſerie ex ꝑarte coꝛpoꝛis releuande.
1 ueſtio. cx. de quibus de
bet fieri elemoſyna. .
quitur de quibus

dʒ fieri ełyna.Pꝛimo gꝗ̊ querit᷑ vtrum de
rebo gbuſcũq; iuſte poſſit quicunq; faceꝛe
QN. elyna. Scðo ſi de rebo alienis ↄtractis ĩ
mnto dño.vt de acgꝗſitis rapina vel vſuꝛis
Tercio ſi d acꝗſitis pcto carnis vt foꝛnicatõeʒ vel adul⸗
terio vel alio genẽ pcti hꝰmõi.Quarto ſi de acqſitis ꝑ hi⸗
ſtrionatũ.Quinto ſi de acqſitis peꝛ ludũ aleaꝝ.
embꝛum prunn
Rimo &̊ querit᷑.ſi de om̃i eo qð bʒ ꝗs ĩ ma⸗
nu põt fieri elyna. videt᷑:ꝑ hoc ꝙ oĩa le⸗
ge naturali ſunt ↄria ⁊ ad vtilitatẽ oĩm oꝛdi
"nata:̊ vnicuiq; lʒ vti lege nat᷑ali q;tuʒ ad ea
reſpectu qͥꝝ res ſunt oꝛdinate:q̊ lʒ vnicuiq; facẽ ełynaʒ ð
re quacũq; cuiuſcũq; ſit.¶ Pꝛe.lʒ lege natali omĩa ↄceſſa
coĩter vſui bũano erant coia:tivxoꝛes ꝓprijs viris erant
appꝛopꝛiate lege eadẽ.vñ lex dñi fuit.ꝗpteꝛ h̊ relinquet hõ
patrẽ ⁊ matrẽ et adherebit vxoꝛi.ſ.⁊ erunt duo in carne
vna.ſm ꝗ̊ legeʒ nature tꝑalia ſunt coĩa:vxoꝛes aũt appꝛo⸗
pꝛiate.ᷣ nullꝰpᷣiudicat alij apꝛopꝛiando ſibi vxoꝛẽ ſuaʒ.g
nullus piudicat alij coĩcando cuiq; res vſui cõi hoĩm con
ceſſas. Cont.ſi ſingulis oĩa iuxta legẽ nature dãda ſũt
hoc eſſe nõ poſſet:niſi oĩa eſſent coĩa.ᷣ ſi hoc:nullꝰ alij fa⸗
ceret eły nam.cũ põ ati eły nam facẽ miniſtrãdo al⸗
teri qð ſuũ eſt.¶ Rñ.ꝙ ſecus ẽ de poſſeſſione reruʒ ⁊ vſu
inqᷓtũ erãt legis nate ⁊ nat᷑e lapſe.babita eĩ ↄſideratione
ad legẽ nature. oĩa erant coĩa. oĩa dico vſui cõi mancipã
da.boc dico ꝗꝓpter vxoꝛes q̃ nulla lege coĩcande erãt. vna⸗/
queq; ſuo appꝛopꝛiabat᷑.q̃ aũt ᷣm legẽ nature ↄdite erant
cõi habito reſpectu ad ſtatũ nate lapſce. rõ natalis pᷣmo et
poſtea ler ſepᷣta dictauit eẽ apꝑpꝛopꝛiãdo.lʒ &̊ eſſet vſus re⸗
rũ coĩs ſᷣm legẽ nete bñ inſtitute:ſᷣm legẽ nate lapſe.vſus
ſinguloꝝ ſingulis apꝛopꝛiabat᷑.⁊ G̊ͥ ̃m dictamẽ legis ra:
tioni indite et legis poſtea ſcpᷣte.vñ reꝝ coĩcatio⁊ vſus a⸗
liã ſoꝛtiebat᷑ oꝛdinatõeʒ lege nate in ſua integritate exñte.
7 ad aliã ꝑ culpaʒ viciata.Xl Ad illud igit᷑ qd obr̃ pꝛimo.
ꝙ oĩo ſm legẽ naturalẽ ſunt coĩa et ad vtilitatẽ oĩm ordi⸗
nata ⁊c.his ꝗᷓ tacta ſunt põt addi.qꝙ natura viciata ꝑ pec⸗
catũ nõ ſunt res diſpẽſande pᷣciſe iuxta dictamen legis na
ture:ſ̊ dʒ diſpenſatio eaꝝ lege ſcripta regulari h̊ exigente
infirmitate hoĩm ? nat᷑e debilitate.¶ Ad h̊ qð poſtea q̃ri⸗
tur. q̃re vxoꝛes q̃ erant ꝓpꝛie iuxta dictamẽ legis nate.non
ſunt coĩcate ſiue coĩcande ſic res q̃ erant cões ſũt apꝛopꝛi
ate. pt᷑ dici ꝙ niła lex neq; nat᷑alis neq; ſcpᷣta humana vel
dĩna dictauit vnqᷓ vxoꝛes eẽ coĩcandas:ſᷣ potiꝰↄriũ.iſtud
pʒ alibi qõʒ ⁊ difſinitõʒ.nõ ſic ẽ de reꝝ appꝛopꝛiatõe: q̃ et
iuxta dictamẽ legis nat᷑e ⁊ ſcripte pꝰlapſuʒ hoĩs ⁊ natuꝛe
lapſe ſauciatõeʒ.erigẽte hoĩs infirmitate ⁊ nat᷑e debilita⸗/
te erant apꝛopꝛiande. vnde rõnes ſunt ↄtrarie de harum
coicatione et illarum.
¶ Membꝛũ ſecundũᷓ
DOnſeq̃nter querit᷑.ſi põt fieri elyna de rebo
alienis inuito dño ↄtractis.e lic:vr̃ ꝑ h̊ ꝙ
— reꝝ oĩm dñs ẽ pᷣncipalis poſſeſſor.j. ꝑalipᷣ.
vl. Zna ſunt oĩa: qᷓ de manu tua accepimꝰ dedimꝰtibi.Rᷣ
nulli fit piudiciũ dãdo vero dño q̃ ſunt ſua,.ſᷣ qᷓ dant᷑ pau
peꝛibo dant᷑ dño.ANat.xxv.Quid vni ex mimis meis feci
ſtis mihi feciſtis: a qͥcũq; dant᷑ eyne quocũq; mõ acqꝗſi
te:dant᷑ rero dno.Si igit᷑ dant᷑ elyne a raptoꝛibo vel a fu⸗

CY.

ribo vel vſurarijs vel alijs qbuſcũq;:nulli p̃iudicat᷑ ex tali
largitione: g̊ vt videt᷑ a talibo ⁊ ſic acqſitis põt fieri ełyna
4 Pꝛet. luc. xvj. JFacite vob amicos de mãmona inigtatis
vt cũ defeceritis recipiãt vos in et᷑na tabnacula. illi qᷣrũ ẽ
reciꝑe in et᷑na tabernacła pauꝑes ſũt.mãmona fniqtatis
ẽ pecui male acqꝗſita.ſic ẽ illa qᷓ rapina vel furto acꝗrit᷑:
g vt videt᷑ de pecuia ſic acqſita põt fieri elyna ĩ meritũ vi⸗
te eterne. .¶ Pꝛe. lʒ ne ↄmittẽ furtũ vł rapinã vt fiat ełyna
Et videt᷑ ꝙ ſic:qꝛ izʒ furari in caſu nt ſeipᷣm ſuſtentet: ſili
ter videt᷑ ꝙ licet furari vt ꝓximũ ſuſtentet quẽ tenemur ſi
cut nos diligere:vel q̃re nõ.¶ Pꝛe.Aug.vt hr.xiiij · q· v.ꝗ
babetis aliꝗd de malo facite inde bonuʒ. Ex h̊ videt᷑ ꝙ ex
malo poſſeſſo põt fieri bonũ ſcʒ ełyna.Ad bhoc facit ſequi
tur eodem. de pcto ali 5 nunqꝙᷓᷓ acgꝗrunt᷑ q̃ pauꝑibus
iuſie erogant᷑ ¶ Cont᷑. Greg.nõ eſt putada elyna ſi pau:

peribo diſpenſet᷑ qð ex illicitis rebo acgqrit᷑ :ꝗ· j.nõ ẽ putã
da.⁊ dicunt᷑ młta ibi de hac materia. i o eitgaaz

generatr. ꝙ de nullo iniuſte ocqſito põt fieri elyna. H̊ vi
detur poſſe hr̃i ex ᷣbo greg.pᷣtacto.et.j.qjl Aliter dicunt᷑
qdam ⁊ meliꝰdiſtinguentes ſic.Aliqñ in iniuſta acq̃ſt itõe
nõ tranſfert᷑ diuinũ in accipientẽ.vt in furto vel rapina et
bhmõi.Aliqñ tranſſert᷑.⁊ h̊ põt eẽ duplex: vel ita ꝙ ↄpetit
illi repetitio a q̊ hr.vt in vſura vbi ſᷣm ꝙ dicũt aligꝗ tranſ⸗
fer᷑ dnium? ſy monia.ext᷑ de iure iur. bitoꝛes.ex de ſy⸗
mo.veniẽs.Aliqñ trãſfert᷑ dnium ⁊ nõ ↄpetit repetitõ.vt
in exactõe officialis.q qnq; extoꝛquet aliq̃ a ſubditis.xiiij
q.v.S. ſunt alie ꝑſone.i 2õ ſane vbi dr.ſunt ꝑſone que ab
vtraq; ꝑte nõ inſolẽter accipiũt.ſicut ofſiciales:ab bis ex
toꝛta ꝑ ĩmoderatã ĩpꝛobitatez repeti ſolẽt. magiſq; repᷣbẽ
dimus qᷓ talia in vſitate repetierũt: qᷓ ꝗ ea inordiate ſum⸗
pſerũt illi ſi viã vite mutauerũt aut excellẽtioꝛis oſcende⸗
rint ſctitatis graduʒ:faciliꝰea q̃ ̊ mõ acqſierũt tanqᷓ; ſua
pauꝑibo largiunt᷑:qᷓ eis a ꝗbo accepta ẽ tanꝙᷓ aliena reſti⸗
tuũt: ⁊ pꝰ. Qui vᷣo ↄtra ius ſocietatis bũane furtis rapis
oppᷣſionibo calũnijs et inuaſionibo aliq̃ abſtulerit: reddẽ⸗
da potius qᷓ; donãda cenſemꝰ. In pᷣmo ca.ſ.cũ nõ traſſert
hſ ↄpetit repetitõ:nõ põt fieri ełyna In tercio aũt caſu cũ
tranſfert᷑ dnium 7 nõ ↄpetit repetitõ licite põt fieri ełyna
hec diſtinctõ videt᷑ poſſe hbri er canone p̃tacta.ſ.non ſane.
Cũ bis nota ꝙ te pecuia babita ꝑ vſurã vel furtũ pr fieri
ełyna.ſi raptoꝛ vel vſurariꝰ ꝓponat reſtituere eꝗpollentẽ.
et hẽat vñ reſtituat.vt ſi dando nõ reddat ſe impotentem
ad reſtituendũ.Cuʒ ̊ dr̃ ꝙ de vſura vel rapina nõ põt fie
ri ełyna.intelligendũ eſt cũ ille ꝗ facit elynaʒ reddat ſe ĩ⸗
potentẽ ad reſtituendũ.vel cũ credit ſe abſolui a debito re.
ſtituendi rõne collatõnis ełynis. In genere & loquẽdo de
rapina vel vſura nõ põt fieri elyna.qꝛ datũ tale nõ ẽ ipſi/
us dantis. vñ ꝓuerb.iij. bonoꝛa dñm de tua ſuba.·q.d. nõ
de aliena.⁊ y ſa.lviij.frange eſuriẽti panẽ tuũ.ql Ad illud
qð pꝛimo obr.põt dici ꝙ reuera onna ſunt dñi tanꝙᷓ pᷣnci
palis poſſeſſoꝛis.tñ qð dat᷑ pauꝑibo dat᷑ domio nõ ſm ve
ritatẽ:ſᷣ potiꝰpᷣm reputatõeʒ vñ nõ tenet argumentũ qð eĩ
dat᷑ panꝑibo ꝓ domio nõ dat᷑ illi ad lr̃am:ſᷣ reputatiĩe. re/
putat em dñs hmõi ſibi dari ĩ meriti retributõeʒ· NQuod
aut dat᷑ pauꝑi ex acaſitis ꝑ furtum vel hmõi nõ acceptat
dñs neq; reputat ſibi dari:ſ ſibi potiꝰin iuriã inferꝛi. Vñ
Ecẽi.xxxiiij. Qui offert ſacriſiciũ ex ſuba paupeꝝ q̃ſi ꝗ vi
ctimat filiũ in ↄſpectu pr̃is ſui.De G.j.q.j.nõ ẽ putanda:
2. xiiij. q. v.nolite.¶¶ Ao illud qdð obr̃ te illo ðbo uc.xvj.
Facite vob amicos de mãmona inigtatis.põt dici ꝙ illð
verbũ multipłr exponit᷑.vno mõ ſic. Jacite vob amicos ðᷣ
pecunia.q̃ vt in pluribo ⁊ ſepe ex inigꝗtate acꝗritur.vtpote
vſura vel furto 2 rapina.et ſepe mẽtiunt᷑ ⁊ ꝑiurãt negocia
toꝛes vt acqrant pecuniã.vñ Ecci.xxvj.diſicile exuit ne⸗/
gocians a negligentia et nõ iuſtificabit᷑ caupo a petis la⸗
bioꝛum. Scðo exponitur ſic. Nacite vobis amicos de mã⸗
mona iniquitatis id eſt mamona ꝙ inique retinetur ſi nõ
daretuꝑ cum ſit tempus dandi.pecunia enim iuſte acqui/
ſita efficitur pecunia iniquitatis:cum non datur tempoꝛe
cariſtie qñ pauꝑes valde indigẽt. AUnde dicit biero:ſuper
Abacuc omnis diues aut iniquus aut beres iniqui. vix

em̃ eſt ꝗn ſit pecunia abundans male acquiſita aut male
retenta.cum ſepe occurꝛũt pauꝑ& valde indigentes qui⸗
bus danda eſſet et non dat᷑. Tercio modo exponit᷑ ſic.Ia
cite vobis amicos de mãmona iniꝗtatis inequalitatis ſi⸗
ue ſu ꝑſtuitatis.neceſſaria em̃ poſſumus retinere nobis.ſᷣ
pauperibo debemus dare ſuꝑflua.vnde Luc.xj. Verũta⸗
men qð ſuꝑeſt date elemoſynã ⁊c̃.q.d. de ſuꝑfſluo danda
eſt elemoſy na.Quaꝛto modo põt exponi ð pecunia ꝑ vſu
ram vel rapinam acquiſita qᷓ ſi reſtituat᷑ eis quibus abla
ta eſt fiet qd iuſtum eſt vnde ſenſus. Jacite vobis amicos
e mãmona iniꝗtatis.reddite pecuniã male acquiſitam il
lis quibo abſtuliſtis.⁊ ſic fient amici vr̃i ⁊ oꝛabũtp vobis
vñ cuʒ defeceritis recipient vos in eterna tabernacula.i.
vt ꝑ pᷣces eoꝝ dimittant᷑ robis pcta vr̃a:et ſic in moꝛte re⸗
cipiamini in eterna tabernacula.¶ Ad illud qð queritur
ſi licet alicui ↄmittere furtũ vt inde faciat elynam. dicen⸗
dum ꝙ non. vñ Aug.et ha bet᷑.xiiij.q.v. Ioꝛte aligs cogi⸗
tat ⁊ dicit. Multi ſunt xpᷣiani diuites auaꝛi cupidi.iQon
habeo petm ſi ſuũ illis abſtuloꝛ et pauꝑibo dedeꝛo. vñ em̃
illi nibil boni agũt.mercedẽ br̃e potero.ſᷣ̊ hmõi cogitatõ
ei dyaboli calliditate ſuggerit᷑.iAaʒ ſi totũ tribuat quod
abſtulit:addit potiꝰpctin ꝙᷓ minuat.bec Augu. Nota qð
dicit ꝙ ſi totũ tribuat addit potiꝰpctẽm ⁊c̃. vnde innuit᷑ ꝙ
nõ peccat tm̃ auferendo ſᷣ̊ etiã pauperi diſtribuẽdo qð ve⸗
rum eſt qn reddit ſe impotentẽ ad ſoluenduʒ ſiue ad reſti⸗
tuendũ rem veꝛo dño.i Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ licet alicui
furari in caſu vt ſeipſum ſuſtentet ⁊c. Dicendũ ꝙ nõ eſt ſi
mile.quia in vltima neceſſitate licet accipeꝛe cuiuſcũq; ſit
nec ↄmittit᷑ furtũ:quia ſuum eſt qð accipit.ſᷣ ſi accipit vt
alij det qntacunq; fit neceſſitate:alienũ capit ⁊ furtũ com
mittitur.¶ Ad illud verbum ANug.qui habetis aliquid ðᷣ

malo ⁊c̃.põt dici ꝙ verbum hoc exponitur ibidem. IVnde

dicit᷑ ibidem. facit de malo bonũ: qui reddit quod illicite
abſtulit. Item ibideʒ noĩe mali cura? ſollicitudo moꝛta⸗
lium expꝛimit᷑. SDe malo ̊ bonũ facit.qui pauꝑibo diſpen
ſat qdð laboꝛe ⁊ ſollicitudine acqꝗſiuit.vł ex malo acquirit
qð ex turpi cã poſſidetur. veluii cũ mathematicus ex aꝛ/
te quã docet vel ex futuris q̃ pꝛenũciat non nulla lucrat᷑.q̃
& ſic de malo acqrunt᷑ in bonuʒ poſſunt ↄuerti.de peccato
enim nonnunꝙᷓ aliqua acquiruntur: que pauperibo iuſte
erogantur.

embꝛum terciũ

Bnſequenter querit᷑.ſi põt fieri elemoſyna
de acqſitis foꝛnicatõe vel meretritio. Oꝛ ſic
videt᷑ ꝑ hoc.ꝙ illud qð ecquirit᷑ ſic tranſit ĩ
miniũ acqꝗrentis.nec ↄpetit illi a q̊ acqui⸗
ritur repetitio.¶ Item de acꝗſito ꝑ exercitiũ ſiue opꝰalio/
rum membꝛoꝝ coꝛꝑis.videlicet manuu pedũ lingue? ali
oꝛum põt fieri ele iliter videt ꝙ de acgſito ꝑ me⸗
bra genitalia ¶ Contra Deut.xxiij. Yon offeres merce⸗
dem ꝓſtibuli nec pᷣciũ canis in domo dei tui.Si q̊ ad ea qᷓ
dei ſunt nõ põt licite offerꝛi merces ꝓſtibuli:multominus
põt dare alijo..¶ ¶.ꝛet. Greg.xiiij.q.v.ełyna redemptoꝛis
noſtri oculis illa placet:qᷓ non ex illicitis ⁊ iniꝗtate conge
ritur:ſed que de rebo ↄceſſis et bñ acquiſitis impenditur.
4 Pꝛe. greg. j. q. j. Cuz baic oicat fundamentũ aliud ne⸗
mo põt ponere pᷣter illud q
quenter ꝓbat᷑.qꝛ vbi xpᷣc nõ eſt fundamentum:nulliꝰboni
oꝑis eſt ſuꝑedificium ſed in acaſitõne boni tꝑalis ꝑ pecca
tum carnis nõ eſt deꝰfundamentũ: nullũ bonũ opꝰpt ex
bhoc elici ſiue ſuꝑfundar i.̊ ełyna facta ex hmõi acqſitõne
nõ eſt bona neq; accepta deo.¶ Pꝛe. Inhoneſtiꝰeſi et ma⸗
ioꝛi offenſione dei acgꝗritur a meretricio ꝙᷓ qd acqrit᷑ vſu
ra.qꝛ ibi ex duplici ꝑte cõmittit᷑ pctm moꝛtale et offendit᷑
deꝰ. in acqſitõne rei ꝑ vſuram vel rapinã nõ niſi ex vna: S
ſi de lucro meretricij põt fieri elemoſyna:młtofoꝛtiꝰ ex lu
cro rapine vel vſure ¶ KRn.ꝙ ex acꝗſito ꝑ meꝛetriciũ ſiue
foꝛnicatõeʒ põt fieri emoſy na:quia licet turpiter et ma
lo modo acquiꝛit᷑ quod ſic acquirat᷑:nibilominꝰiuſte pol⸗
ſidetur.ve hoc tactũ eſt ſupra vbi dictum eſt te reſtitutõe

poſitũ eſt qð eſt xpᷣc ihs.ↄſe⸗

„

In hmõi enim acquiſitõne tranſfert᷑ dominiũ nec compe⸗
tit repetitio illi a quo dat᷑ pecunia ꝓ hmõi flagitio. Intel⸗
ligendũ eſt tamen ꝙ licet elemoſyne pꝛinate daꝛi poſſunt
er ſic acquiſito vbi nullum eſt ſcandalũ.non debent tamẽ
fieri publice q̃ non pñt ſine ſcandalo fieri. VUnde eccleſia
nõ debet reciꝑe feneſtrã vitream vel pannũ ſericũ a publi
cis meretricibo ne videat᷑ appꝛobare acquiſitõeʒ illicitaʒ ·
et de oblatõne publica intelligi᷑ quod dicit. Nen offeres
mercedẽ ꝓſtibuli ⁊c. Licitũ aũt eſt modo offerꝛe pᷣcium ca
nis qꝛ tm̃ ceremoniale fuit.foꝛma tñ illa arguendi nõ va⸗
let: licitũ eſt em aliquid dare homini qð nõ eſt licitũ oſfer⸗
re xo.VUñ Leui.ij.Qec quicqᷓ; fermẽti ac mellis adolebit᷑
in ſacrificio dñi. primicias tin eorũ offeretis ac muner.
ſuper altare vᷣo non ponet᷑ in odoꝛem ſuauitatis.i.ad cre
mandũ dico:ſed debebant cedere in vſum ſacerdotum.ta⸗
lis aũt ꝓhibitio fie bat in lege.qꝛ in ſanctis nõ debebat ni
ſi ſanctu recipi.et ideo quia meretrix vel canis ĩimũda ſue
rũt ſᷣm legem:acquiſita ꝑ meretriciũ et pꝛeciũ canis offer
ri et recipi in oblatõeʒ erant ꝓbibita.4l Si querat᷑ ſi nũc
põt eccłia recipere oblationẽ de tali ꝑſona.ſ.meretrice.vi
detur ꝙ non cum maioꝛ vigeat ſpũalitas nũc qᷓ tũc.Dicẽ
dum vteactũ eſt. non debet recipi ſi ſit de meꝛetricio publi
ce ꝓſtitutionis.Si vᷣo ſit meretrix occulta vel penitẽs:po
teſt accipi eius oblatio.ne ſi penitens repelleret᷑:ex cõfu⸗
ſione deſperet.et hoc aſtruebat dominus ſuſtinẽdo pedes
ſuos ablui a muliere peccatrice et inungi. Luc.vij. A pu⸗
blica autem et impenitente. ſicut nec tũc ſic nec nũc debet
recipi:ne ex hꝰmõi recepiõne videat᷑ eccleſia facinoꝛi tali
p̃ſiare fauoꝛem.¶. Ad qð obijcit᷑.ꝙ illa tm̃ elemoſyna pla
cet deo que nõ eſt illicitis ⁊c.põt dici.ꝙ illud verbũ greg.
intelligit᷑ qñ illicite acqſita nõ traſeũt ĩ dominiũ acꝗrẽtis.
vt illicita dicant᷑:quia iniuſte acquiſita.et iniqua qʒ iniu⸗
ſte et non ſm eqꝗtatem iuris poſſeſſa.q Ad illud qð obijci
tur.ꝙ vbi rpᷣc non eſt fundamentũ ⁊c̃.põt dici.ꝙ in largi⸗
tione elemoſyne ex acquiſito ꝑ meretriciuʒ ſiue peccatum
carnio duo oſideranda ſunt.actus ſiue opus illicitũ:⁊ iu⸗
ſte acquiſitũ ſiue poſſeſſum ex hmõi actu vel oꝑe.et qꝛ licʒ
ſit turpis actus:tamen iuſta eſt acquiſitio.inqtum elemo⸗
ſyna impenditur ex iuſte acquiſito in illa laꝛgitiõe eſt xpᷣe
fundamentũ.ex alio em̃ eſt ibi peccatum et ex alio acquiſi
tio iuſta.pctᷣm em̃ eſt ex actu coitus exercito.ↄtra diuinazʒ
ꝓbibitionẽ.iuſticia acquiſitõnis eſt ex hoc ꝙ coꝛpꝰvnius
ꝑſone in ipſo oꝑe exponit᷑ voluntati et beneplacito alteriꝰ
coꝛpus inquã illius cuiꝰeſt ꝓprium et a quo libere poſſuʒ
ſcʒ ꝙfum ad poteſtatem mancipandi ſe tali oꝑe.⸗ Ad il⸗
lud qð obijcit᷑.ꝙ illud qð meretricio ſiue foꝛnicatõne acꝗ⸗
ritur.inhoneſtiꝰacqritur qᷓ; qd acquiritur vſura ⁊c. Põt
dici ꝙ etiam hoc ſupoſito.nihilominꝰde hoc põt fieri ele
moſyna:non de illo.quia hoc modo acquiſituʒ tranſit in
dominium acquirentis:illud nequaqꝙᷓ;. ᷣm ſtrictam eĩ the/
ologiã in vſura nunq tranſfert᷑ dñium in accipienteʒ:nec
aliqͥ iure diuino retinet eã cum ſit ꝓhibita in veteri et no⸗
uo teſtamento. Si querat᷑ quare in vſura non tranſſert᷑
dominiũ in accipientẽ ſicut in meretricio.põt dici ꝙ pecu
nia ↄceſſa ad vſurã nunꝙᷓᷓ excedit pᷣciũ ſiue valoꝛẽ ſuũ lʒ ꝓ
ea plus debito accipiat᷑:de nat᷑ᷣa eĩ ſua nõ hʒ vſum aliquẽ
de q̊ fructificaꝛe poſſit.Eſt em̃ oꝛdinata ad equalẽ ↄmuta⸗
tionẽ.vñ refert cũ pecunia ꝓ pecunia reddit᷑:⁊ cum pecu/
nia reddit᷑ ꝓg ↄductõne equi vel domꝰ.vſus em̃ iſtoꝝ de na⸗
tura ſna valet vtenti.ex alia ꝑte et ſi vſus valeat qñq; a ca
ſu tamen:quia pecunia huiuſmodi nunqᷓ melioꝛat᷑ ꝙᷓtum
eſt de ſui natura.quia vt dictum eſt ordinata eſt ad equa⸗
lem commutationem nunqꝙᷓ pꝛo pecunia ex pacto potelſt li
cite accipi maioꝛ pecunia nec debet dari. In actu autẽ co⸗
itus foꝛnicarij.quia coꝛpus quod eſt libere poteſtatis ali⸗
cuius:ſeruit et voluntati alterius exrponitur ſicut accidit
in expoſitione equi vel domus alicuius ſeruitio alterius.
qð accipitur pꝛo huiuſmodi opere vel actu: tranſfert᷑ ĩ do⸗
minium accipientis et iuſte poſſidetur.vnde quod ꝑ mere
triciũ acquiritur licet inhoneſtiꝰ acquirat᷑ qᷓ; q acquirit᷑
vſura:iuſte poſſidet᷑.et ex bꝰmõi acꝗſito poteſi ełyna fieri

tum acgꝗrit᷑. ¶ Cont᷑. vt h a Greg. et e

nõ ex acqſito ꝑ vſurã:qꝛ hmõi acqſitum nõ tranſſert᷑ in do
miniñ acꝗrentis..lCũ aũt obr.ꝙ inhoneſtiꝰacꝗritur ⁊c.

põt dici ꝙ nõ eſt ibi ꝓpꝛia ↄꝑatio:qꝛ non eſt eoꝝ que ſunt

eiuſdẽ generis.vnũ em̃ cadit ĩ genꝰvoluptatis.alið ĩ genꝰ
cupiditatis. Pre.det᷑is addi pt᷑ ꝙ et ſi Hᷣ ſit maioꝛ inbone⸗/
ſas q ibi qtuʒ ad modũ acꝗrendi vtpote in ꝓgria ↄſtitu⸗
tõne:maioꝛ tñ eſt ibi qᷓ; hic in acquiſitòe receptõne ⁊ eiuſ⸗

dem retentione.

embꝛum qnartũ
Onſeq̃nter querit᷑ de hiſtrionibo.ſ.de ucꝗſi⸗
tis ꝑ hiſtrionatũ ſi pñt facẽ ełynã.⁊ vidr ꝙ
ſic.qꝛ ſic acꝗſitũ tranſit in dnium acꝗrẽtis
nec ↄpetit repetitõ illi de alia biſiꝛiona
.j.q.j.nõ putãda
eſt elyna ſi pauꝑibo diſpenſet᷑ qð ex illicitis rebo acqritur
ſᷣ exercere ſe in oꝑe hiſtrionatꝰillicitũ eſt:̊ ex acqſitis peꝛ
hiſtrionatũ non põt fieri ełyna. ꝓbatio medie:bhiſtriones
nõ ſunt ꝓmouẽdi.xxxiij.di.maꝛitũ.Pꝛe.ꝓhibendi ſunt a
ſacra coĩone de ↄſe.di.ij.ꝓ dilectõne. Pꝛe.infames ſunt
iiij.q·j. diffinimꝰ. Si phibent᷑ a pmotiõe ⁊ a cgĩone coꝛ⸗
pis xp̃i.⁊ efficiunt᷑ infames:nõ eſt dubiũ ꝗn exercitiũ hi⸗
ſtrionatꝰſit illicitũ.¶ Pꝛe.geñ.iiij. Reſpexit dñs ad abel
ad mũera eiꝰ.ad caym vo et ad munera eiꝰ nõ reſpexit.
ſuꝑ qð Greg.⁊ hr̃.xiiij.q.v.Scriptũ eſt.neq; in omipotẽ
tis dei iudicio qð eſt:̊ a quo det᷑ inſpicit. Hinc eſt ꝙ ſcri⸗
ptuʒ ẽ.reſpexit dñs ad abel ⁊cex q̃ re patent oſtendit᷑.qa
nõ offerens a muneribo ſed mũera ab offerẽte placuerunt

Ex his videt᷑ ꝙ munera data deo in pau nis il⸗
li non placent:niſi dans illi placeat ¶ Rñ. ꝙ ex biſiꝛio/

natu põt fieri elyna.¶ Ad illud gꝛeg. nõ eſt putanda ele⸗

moſyna ⁊c̃. põt dici ꝙ intelligitur de illicite acqſitis vbi
nõ tranffertur dñium in acquirentem vt in furto ⁊ vſura.
Ad illud qð oñditur.qꝙ mũera ab offerenti placuerunt
nõ offerens a muneribo. Oðm ꝙ hoc intelligendũ eſt qtũ
ad obtinendũ vitam eternã. Munus em̃ hiſtrionis nõ va
let illi ad meritum vite eterne.qð intelligendum eſt de hi⸗
ſtrione impenitente ⁊ ꝑmanente in vſu ⁊ exeꝛcitio hiſtrio/
natus.Et dicunt᷑ hiſtriones.quaſi hiſtoꝛnies.qꝛ ſuoꝝ coꝛ
poꝛum geſticulatõne hiſtoꝛias decantabãt.iſtos autẽ qui
aliquibus vtunt᷑ inſtrumentis.vtpote cythara? alijs con
ſimilibus licitũ eſt audire cauſa creatõnis homini debili
infirmo:nõ cauſa voluptatis vel luxurie exercende.

Membꝛum quintũ

Onſeq̃nter querit᷑.ſi ex acquiſito ꝑ ludũ ale
arum põt fieri ełyna.⁊ videt᷑ ꝙ ſic:ꝑ hoc ꝙ;
de acquiſito ꝑ meretriciũ cuiꝰ longeturpior
eſt acquiſito ꝙᷓ; ꝑ ludũ et etiã maioꝛis offen-
ſe:põt fieri ełyna.i ꝛe.ex pecunia extoꝛta a ſubditis ꝑ
immoderatã impꝛobitatẽ põt fieri elyna.xiiij.q:v.nõ ſa⸗

ne. Multomagis videt᷑ ꝙ fieri poſſit ex pecunia acquiſi⸗

ta ꝑ ludum q̃ acquirit᷑ ex ↄſenſu ⁊ bñplacito ꝑtium luden
tium Tontra. Alud qð ꝑditur in ludo aleaꝝ põt repe
ti.C. & aleatoꝛibo.l.vltia.in fine.vbi dr.ꝙ ſi ſeruus vel fi

liuſfamilias amiſit aliꝗd patri vel dño.dabit᷑ repetitio:ſᷣ

de nullo acgſito de qͥ repetitio ↄpetit põt fieri elyna:q̊ ⁊c.
Pꝛe. j.q.j.nõ eſt putanda.ꝗ male tollit vt quaſi bñ pꝛe⸗
beat:ↄſtat ſine dubio qꝛ deuʒ inhonoꝛat.ſed ꝗ tollit aligd
a ꝓximo ꝑ ludũ alee male tollit illud:g̊ ⁊c.¶ ¶rꝛe.ibidem
quicꝗd in dei ſacriſicio ex ſceleꝛe offert.om̃ipotẽtis cei nõ
placat iracundiaʒ irꝛitat.Et loꝗtur ibi canon de illis ꝗ
elemoſynas diſpẽſant.ſ̊ꝗ acquirit aligd ꝑ ludũ alee faci⸗
endo ex illo ełynã:facit oblatõeʒ deo ex ſcelẽ acꝗſito:eꝛgo
⁊c. E maie tollit et ſcelẽ acꝗrit ꝗ aliquid acꝗrit ꝑ ludum
alee:pʒ ex illis ꝗ in ludo hmõi ↄmittunt᷑ q̃ ſunt hec.faciũt
ↄtra ꝓhibitõeʒ ꝗ hmõi ludũ exercẽt.maxie ſi ſunt clerici.
extra ð vita hone.cleri.c.clerici.quibo ꝓhibet᷑ ludus alee

etiã intereſſe ludo.⁊ ꝗ publice ẽ aleatoꝛ repellit᷑ a ꝓmo⸗/
tione extra de exceſſi.pᷣla.ca.inter dilectos.ex ꝗbo ptʒ ꝙ ꝗ
ludunt ad aleas vel taxillos vel interſunt ludo: ꝙ peccãt

Cx.

et graniter.quod pʒ exis que in hmõi ludo attendũtur.
MPꝛimũ eſt deſideriuin lucrandi ecce cupiditas que eſt ra
dix omniũ maloꝝ.j.LZimoth̊.vj. Secundũ eſt voluntas
ſpoliandi ꝓximũ ecce rapina.Tercium eſt vſurꝗ⁊ fraus
maxima.qꝛ.xj.pro.xij.freq̃nter in bꝰmõi ludo cedunt᷑
nõ ſolſi in anno vel menſe:ſ̊ etiã in eadẽ die.er de exceſſi.
pᷣla.inter dilectos. Quaꝛtũ ẽ multiplicatõ mẽdationũ et
verboꝝ ocioſoꝝ ⁊ vanoꝝ.Quintũ eſt blaſphemia ecce be
reſis.Sextũ coꝛruptio ꝓximoꝝ ad ludũ venientium. Se
ptimũ eſi ſcandalũ honoꝝ auditis blaſphemijs ludentiũ.
Octauũ eſt ↄtemptꝰ ꝓhibitõis mr̃is eccie. Qonũ eſt omil⸗
ſio bonoꝝ q̃ illo tꝑe fieri deberent.Exqͥ iſta accidũt ⁊ cõ⸗
mittunt᷑ in ludo aleaꝝ:pz ꝙ ea qᷓ acqrunt in illo ludo ma
le tollunt᷑ ſeleratezez uni Kn ſiue ſit clericꝰſiue
laicus aſſuetꝰludere ad aleas niſi velit deliſtere a ludo hu
iuſmodi puniendꝰẽ pꝛiuatõe coĩonis.vñ di.xxxv.epᷣs.vbi
dr.epᷣs aut pᷣſbiter aut dyaconꝰalee atq; ebrietan ſeruiẽs
aut deſinat:ant certe deponat᷑. Spᷣdyaconꝰaũt aut lectoꝛ
aut cantoꝛ ſiłia faciens aut deſinat aut coĩone pꝛiuet.ſilr
laicus.Ex h̊ pʒ ꝙ ludus alee ẽ graue pctm.et ↄiunctim
dicit alee aut ebꝛietati deſeruiens:qꝛ ludo bmõi eſt vt fre/
quẽter adiũcta ebꝛietas. Rñ.aũt ad qõnem ꝓpoſitã depen
det ex illa qua querit᷑ſi repetitõ ↄpetit illi qui ꝑdit ad lu⸗
dum hmõi ad qð diuerſi diuerſimode rũdent.quidaʒ em̃
dicunt ꝙ pecunia ſic ꝑdita nõ dʒ recipi nec ↄuenit repeti⸗
tio amittendi:ſ̊ dʒ erogari eccie vel pauꝑibo.vñ iuxta qð
illi diffiniũt põt fieri elemoſy na ex ſic acquiſito.aꝛgumen
tum ad hoc hr.xiiij:qv.nõ ſane.quia em̃ turpis eſt:tamẽ
melioꝛ eſt conditio poſſidentis. Alij dicũt hmõi pecuniaʒ
poſſe repeti.et ꝙ ↄpetit repetitio illi qui amittit. dicũt em̃
ꝙ licet tranſlatũ ſit dominiũ tñ ↄpetit repetitio.ſicut com⸗
petit repetitio vbi tranſfert᷑ dominiũ ꝑ metũ vt clare habe
tur.ff. qd metꝰcã. victus cã.vñoſtitutione de greco in la⸗
tinum tranſlata hr.q; vſq; ad triginta ãnos ↄpetit repeti⸗
no illi ꝗ aliquid amiſerit in alea.et iuxta hmõi diffinitio⸗
nem nõ põt elyna fieri de ſic acquiſito. Adhuc põt aliter.
dici et iuxta inſipientiã meã melius.ſaluo tñ meliori iudi
cio.ꝙ ille ꝗ ludit voluntariꝰmotu cupiditatis vel libidĩe
laſciuiendi.ſi amittit aliꝗd: nõ ↄpetit repetitio.in foꝛo di
dico.et de ſic acquiſito põt fieri elemoſyna. Si autẽ ille ꝗ
ludit coactꝰvtpote inductus amoꝛe quẽ timet ſiue reuere⸗
tur vel inductꝰpꝛecũ impoꝛtunitate.ſi aliquid amittit: illi
cõpetit repetitio.nec alius põt &æ ſic acquiſito facere ele⸗
moſy nã:ĩmo nihil ſibi acquirit᷑ hoc ludo.Si aũtq ſit cõ⸗
pulſus aliquid lucrat᷑.nõ tenet᷑ ad reſtitutõez: ĩmo põt de
illo facere elynam et dʒ illud dare pauꝑibo.4 Ad illð qð
pꝛimo obijcit᷑. ꝙ longeturpiꝰ et inboneſtius acquirit᷑ ali⸗
quid qð acquirit᷑ ꝑ meretriciuʒ ⁊c.põt dici ꝙ qᷓſtus turpi
oꝛ vel minꝰturpis nõ eſt rõ q̃re non ex hmõi q̃ſtu põt fieri
ełyna:ſ̊ tranſlatõ dominij ⁊ incõpetentia repetendi.⸗ Ad
illud qð obijcit᷑.ꝙ ex pecunia extoꝛta põt fieri ełyna ⁊c̃.
põt dici.ꝙ licet qũq; qdð ſic acqrebat᷑ repetebat᷑:nõ tamen
videt᷑ canon aꝓpꝛobare talẽ repetitõeʒ. vñ in illo caſu trãſ
fert dominiũ ꝓpter qdᷣ de ſic acqſito põt fieri elyna.Silit
in acqſito ꝑ ludum alee vbi tranſfert dñium et nõ cõpetit
repetitio. Ex his ptʒ rũſio ad alia.qꝛ qñ in ludo alee ali⸗
quid acquirit᷑ cuiꝰdominiũ tuanſfert᷑et non ↄpetit repeti
tio põt fieri ełyna de ſic acqꝗſito.Si nõ nequaqꝗ. Et nota.
qꝙ; qñ ludus ẽ ita turpis? reprobatꝰ.vtpote ꝗ eſt otra deũ
⁊ om̃ia iura:ꝑ talẽ ludũ nulius ſibi aliquid acqrit. ꝛet.
ſunt alique ꝑſone quibo indiſtincte dʒ fieri reſtitutõ ſt ali
quid ab eis in alea lucrat᷑.vt furioſe:⁊ etiaʒ ꝓdigi ſm qͥſ
dam:⁊ minores pupilli:capti mente ſurdi:muti.ceci.et ꝗ
moꝛbo ꝑpetuo laboꝛant. quia tales rebus ſuis ſupereſſe
non poſſunt ꝓpter qð dandi ſunt eis tutoꝛes vel curatoẽs
Igeʒ eſt de ſeruis de monachis te omnibo clauſtralibus
7 de filijffamilias qui nõ habent peculium.⁊ de vxoꝛe que
non habet res ꝑafernales de quibus intra dicet᷑.

¶ Nueſtio.cxj.per quos com

petit fiert elemoſyna.

NOnſequenter que.

ritur.per quos ↄpetit ełynaʒ fieri. Et pᷣ⸗
.mnno querit᷑.vtꝝ opetat ꝙ ſiat ꝑ ſeruuʒ vł
ꝑ aliũ quẽcunq;.vt ꝑ filiũ vel ↄſanguine
4 um vel amicũ vel vicinus:ponat᷑ taſus
talis. Alicui diniti iniunctũ eſt dare in ſatiſfſactõne.xx.li
bras pauꝑibo.et cũ ſit ĩ caꝛitate pᷣcipit fuo ſuo vt det. xx.
libras pauꝑibo.ille vᷣo eſt exñs ĩ moꝛtali pcto: nulliꝰeſt
meritoꝛia. nec vite eterne nec remiſſionis pene: et ita nõ
abſoluit᷑ dns a pena.foꝛte dicet᷑ ꝙ qᷓuis non abſoluat᷑ ra⸗
tione actõnis.ſ.datõnis:tñ abſoluit᷑ rõne dati vel paſſio/
nis datõnis.h̊ hoc nõ põt eſſe vt videt᷑:qꝛ ſi intelligit᷑ rati⸗/
one dati.i.rõne eius qð eſt datũ pure.illud eſt pecunia et
erat pecunia anteqᷓ daret᷑: tñ nõ abſoluebat᷑ anteꝙᷓ; daret᷑
Si vo datũ accipit᷑ ꝓut eſt in datõne paſſione.̊ gr̃a paſ⸗
ſionis abſoluit᷑.et hoc eſt falſum.quia paſſionibo nec me⸗
remur nec demeremuꝛ:⁊ ita videt᷑ ꝙ illa datio in nullo ꝓ⸗
ſit dño. ¶ Cont᷑·ille facit cuiꝰauẽte fit. & illa actio ẽ a do
mino pᷣcipiente in caritate.̊ infoꝛmat᷑ caritate dñi pᷣcipiẽ
tis:ᷓ eſt meritoꝛia dño pᷣcipienti.¶ Pret᷑.ſi nõ abſolueret᷑
adbuc teneret. ſi rẽ daret ſeruo ĩ moꝛtali adhuc teneret.
ſic poſſet depauꝑari dñs qð valde duruʒ eſſet diffinire.
Pꝛe. dñs poſito ꝙ pᷣcipiat ĩ caritate.v qñ ſeruꝰdat ſer⸗
uns ẽ in caritate:⁊ dñs ĩ moꝛtali ſit.ita querit᷑ ſi hec datõ
ſit dño: videt᷑ ꝙ nõ.qꝛ nõ eſt capax remiſſiõis pene cum
it ĩ moꝛtali.Sʒ ↄtra hec actõ eſt executio:ſᷣ executõ relati
ue dr ad pᷣceptũ.ſ̊ pceptũ factũ eſt in caritete: ̊ᷓ hec datio
ꝓcedit ex pᷣcepto facto in caritate:eſt ꝗ̊ meritoꝛia domino
¶ Pꝛe.ponat᷑ ꝙ dñs ſit ĩ mortali qñ pᷣcipit.⁊ qñ ſeruꝰex
equat᷑ dñs eſt i caritate ⁊ ſeruꝰ.ſiłr queꝛit᷑ an hec datõ va
leat dño.videt᷑ ꝙ ſic:cũ ſit in caritate.Cont᷑.hec datio ꝓ/⸗
cedit ex pᷣcepto facto ĩ moꝛtali.q̊ ex pcepto moꝛtuo:qꝛ bo⸗/
na oꝑa facta ĩ moꝛtali moꝛtua ſunt. ⁊ moꝛtuũ nõ eſt cã vi/
ui:̊ hec datio moꝛtua ẽ q;tum ad dñm:ergo nõ ꝓdeſt ei.
Pret᷑. ponat᷑ ꝙ ſeruus exñs in caritate ignoꝛate dño ꝗẽ
ĩ moꝛtali faciat elynas multas de bonis dni ſui.poſtmo⸗
duʒ reuelat dño ſuo qð fecit.⁊ in tꝑe reuelatõis dñs eſt ĩ
caritate:ꝗ in tꝑe datõnis fuit ĩ moꝛtali.⁊ dñs ratã ⁊ gra⸗
tam hʒ illam donatõeʒz. Querit᷑ an ſic ꝓſit dño illa datio
qᷓtum ad liberatõeʒ a pena.videt᷑ ꝙ nõ:qꝛ qñ fiebat erat
dñs ĩ moꝛtali.Sed ↄtra.ratihabitõ eſt in caritate:ſᷣ rati
habitio mandato ↄꝑatur:ꝗ̊ᷓ tantũ valet q̃ntũ ſi dñs man⸗
daret mõ dari.ſᷣ̊ ſi mõ mandaꝛet ⁊ ſeruus mõ exeq̃reð va⸗
leret dño datio iſtius ełyne q;tum ad liberatõneʒ a pena:

7 ita ꝑ ratihabitõeʒ q̃ fit in caritate vtilis efficit dño do⸗

tio elyne facta ꝑ mani ſerui ſui¶ Solo. ad pᷣmuʒ caſum
põt dici ᷣm illos ꝗ dicunt.ꝙ om̃is actõ eſt a deo:ꝙ abſol⸗
uit dñm. Sic em̃ nõ eſt incõueniens ᷣm illos dicẽ ꝙ eadẽ
actio ẽ bona et mala.ꝓut eſt a deo bona: ꝓut a dy abolo
vel ab hoĩe mala. Sic nõ eſt inconueniẽs dicẽ ſᷣm illos.ꝙ;
eadẽ actõ ẽ meritoꝛia vel demeritoꝛia.Vñ datõ illa eſt de⸗
meritoꝛia ſᷣuo:⁊ meritoꝛia dño vt ponũt exemplũ de ſaceꝛ
dote ꝗ ad petitõeʒ fideliũ deuotoꝝ celebꝛat miſſaʒ ex cupi
ditate oblationũ.hec celebꝛatõ miſſe ẽ meritoꝛia fidelibus
7 demeritoꝛia ſacerdoti.Sʒ m iſtos ꝗ dicũt.qꝙ nõ om̃is
actio ẽ a deo:nõ pt᷑ ſolui itaqꝛ illi nõ dicũt ꝙ eadem actõ
nũero ſit bona ⁊ mala vel meritoꝛia vel demeritoꝛia. ꝓpt᷑
HG aliter ſoluendũ ẽ. Oðdm ꝗ̊ ꝙ illa datõ pura nulli ẽ meri⸗
toꝛia nec dño nec ᷣuo.liberat᷑ tñ dñs et abſoluit᷑.nõ ꝑ da
tionẽ:ſ̊ ꝑ volũtatẽ dandi ↄiunctã datõni paſſioni.Lʒ eniz
paſſione nõ meremur:tñ paſſio eſt obm volũtatis merito
rie.Eſt em̃ patia vᷣtus.et eiꝰmotꝰactualis ẽ volũtas pati
endi ↄiuncta paſſioni.⁊ p huiꝰvoluntatẽ ↄiunctã paſſioni
meret᷑ patia.nõ ſolũ aureã:ſed etiã aureolã vt ĩ martirio.
Silr volũtas abſtinendi eſt meritoꝛia ↄiuncta abſtinẽtie
ſiue paſſioni affligenti coꝛpꝰex abſtinentia. Silr dicimus
ꝓꝙ voluntas dñi pᷣcipientis.volũtas inquã dandi ↄiuncta
dationi paſſioni eſt meritoꝛia domino.non ſolum ðdite eteꝛ
ne:ſed etiam remiſſionis pene. Ad ſecundũ caſum dici⸗
mus.ꝙ non/ꝓdeſt oño ad vitam eternã qui eſt in moꝛtali

datio elemoſyne quam facit ſeruus ꝓ ipſo licet dñs pꝛece
ꝑit in caritate.quia dominus qñ peccauit moꝛtaliter:ipᷣo
facto reuocauit mandatũ inqᷓtum erat meritoꝛiuʒ.extra/
xit em̃ in ſe omnẽ virtutẽ et omne meritũ qð babebat.vn⸗
de datõ illa nõ valuit.ſicut nõ valʒ qð facit ꝓcuratoꝛ ali⸗
cuius in curia poſt reuocatõeʒ/ ꝓcuratõnis. Ad terciuʒ
caſum dicimus.ꝙ rõne datõnis quã exequit᷑ ſeruus facto

p̃cepto ĩ moꝛtali.non liberatur dominꝰ.iuxta illud.ex ptꝰ*

facto nequit ↄualeſcere:quod ab initio non valuit.cõcedi⸗
mus tñ ꝙ datio ſerui quã facit in caꝛitate licʒ dñs pᷣceꝑit
in moꝛtali occaſio poteſt eſſe liberatõnis a pena:qꝛ domi⸗
nus qñ exequit᷑ ſeruus ẽ in caritate:et ita capax eſt remiſ/
ſionis pene.tãtũ eĩ poſſunt pauꝑes que recipiũt elemoſy
nam oꝛare/ꝓ dño:ꝙ dñs liberabitur a tanta pena a quan/
ta liberaret᷑ ſi eſſet in caritate in temꝑe pꝛeceptõnis.q¶. Ad
vltimũ caſum dici põt.ꝙ ſi tanta eſt ratihabitio ꝙ ſi non
eſſet datum modo ipſe dñs daret cum eſt in caritate.reue/
ra tunc valet dño ſicut dixi in pꝛimo caſu.Si vᷣo nõ eſt tã
ta.nõ videt᷑ ꝙ multũ ei valeat a ſeruo:tamen non põt ali⸗
quid petere exquo aliquo mõ ratum habuit.et licʒ vt ſup
dictum eſt data ſic nõ valeant domino ad vitam eternam
TL — 8— .
nec ad remiſſionem pene:valere poſſunt tñ ad habilitatio
nem ⁊ gratiam ⁊ alia bona.

7 —

* e⸗

nſequenter que

ritur.a quibo põt fieri elyna. Et primo
vtrum a ꝑſona religioſa.Secũdo vtrum
a muliere viro alligata.Tercio vtrum a
filiofamilias. Quarto vtrum a ſeruo vel
ancilla. — .

¶Membꝛum primũ

pꝛimũ.qꝙ a ꝑſona religioſa poſſit fieri ele
moſyna.videt᷑ ſic. Anũ bonuʒ non impedit
alið:ĩmo magis babilitat ad aliud.̊ qꝛ om
—— ne tale additũ ſuo tali facit ip̃m magis.ᷓ p⸗
feſſio religionis cũ ſit bonũ:nõ ĩpedit illud qð eſt ĩ eꝛoga⸗

ſieri elemoſyna.

tõne elemoſyne ĩmo magis habilitat ad illð.¶ Pꝛe. iudi

cium ventilabit᷑ diſcuſſione operuʒ miſcðᷣie Math.xxv.
Apter qð neceſſe erit om̃ibo iudicandis habuiſſe exercitiũ
in operibo miſericoꝛdie.et maxime in illo qð eſt elemoſy⸗
nam facere:ꝗ̊ et religioſis.¶ Pꝛet᷑.religioſoꝝ eſt ꝓpꝛie ni:
bil habere ꝓpriũ.ĩmo om̃i ꝓpꝛietati renũciare: hoc aũt eſt
oꝛdinatũ ad collatõeʒ elemoſyne:q̊ ⁊c̃.q Pre.monacbus

beneficijs eccłiaſticis libere ꝑfrui põt.et decimis ⁊ pꝛimi-

cijs ⁊ oblatõnibo gaudere.xvj.q.j.Goctos ac ꝓbos.⁊ eo⸗/
dem. ſi monachꝰ. Sʒ illi quibo libere ↄcedit᷑ vſus talium:
poſſunt facere elemoſynã. Contra.monachꝰꝗ babzʒ obu
lum nõ valet obulũ.ex quo pʒ ꝙ monachꝰnibil babeꝛe po
teſt. et hoc idem pʒ ex ſua ꝓfeſſione q̃ om̃ibo renunciat:ſed
ꝗ talis eſt nulli põt facere elemoſy naʒ coꝛꝑalem:ergo ⁊c.
¶ Pꝛe. monachus ſiue regularis ꝗcunq; trino artatur vo
to ex ſua ꝓfeſſione ſcʒ pauꝑtatis:ↄtinentie:obedientie: ꝓ
pter pꝛimũ tenet᷑ viuere ſine ꝓpꝛio.ꝗꝓpter ſecunduʒ in caſti
tate. ꝓpter tercium in obedientia. vnde facere aliquid qð
eſſet alicui iſtoꝝ ↄtrarium vel impoſſibile:eſſet illi damna
bile. Sicut g̊ᷓ eẽt dãnabile religioſo nõ obedire vel incõti
nenter viuere:ſic ꝓgpriuʒ br̃e. ſed elyna ſi rite fiat ex ꝓpꝛio
fit largientis:q̊ ⁊c.¶ Rñ. ꝙ monach' ſiue regularis ꝗſ/
qᷓ; S̃m ↄditõnes quibo talis ẽ:nõ põt regularit facẽ elynã
Ad h̊ em̃ ꝙ aligꝗs habeat ptᷣateʒ regulaꝛit᷑ faciẽdi ełynas
plura ↄcurꝛũt.ſ.libera facultas: iuſtũ dñiuʒ vel miſteriũ
oꝛdinatũ:ſ̊ monachꝰſiue regularis ſᷣm ↄditioneʒ q̃ talis ẽ
neq; hʒ liberã facultatẽ neq; iuſtũ dñium alicuiꝰ neq; mi:

niſteriũ oꝛdinatũ ad H̊ inqᷓtuʒ talis pt᷑ tñ eliqͥ mõ ⁊ ꝑ ac⸗

cidens ⁊ nõ inqᷓtum talis ↄditõis ełynas diſtribuẽ.⸗ Ad
illud ̊ qd qnerit᷑ de ꝑſona religioſa diſtinguenquz ẽ. aut
hʒ admiſtratõeʒ:aut nõ.in pᷣmo caſu põt facẽ elynaʒ ⁊ dzʒ

—

R

¶ Nueſtio .

imo omne qð illiꝰſupeſt neceſſitatibo:dʒ in cauſis pijs ac
religioſis erogare dño om̃ibus dicente.qð ſuꝑeſi date ele
moſynam Luc.xj..xij.q.j.Quia tua. Si eſt ſine diſpẽſa⸗
tionis miſterio.aut eſt in clauſtro: aut extra clauſtrũ vt in

ſcolis. Si in clauſtro.aut ꝗ indiget ? in extrema nccitate
aut nõ. Si nõ:non dz elynam facere niſi petita licentia ⁊2
obtẽta. Si eſt in extrema necitate. aut eſt pᷣlatus pnñs: aut
nõ. Si eſt pñ̃s et oppoꝛtune põt petere licentiã: dz peteꝛe.
Si non ꝛceſſit vel pns non fuerit ⁊ ipſum adire non pote
rit ꝓpter tẽꝑis breuitatẽ: dʒ er are. quia in tali articulo
om̃ta ſunt coĩa. ſᷣm ꝙ dicit Amb. de offi. habet᷑.di. lxxx⸗
vj. Mon ſatis eſt bñ velle. Et eodẽ ea.idem Amb . in li. de
offi. paſce fame moꝛientẽ.ſi nõ paueris occidiſti.ĩmo pbi
bente abbate bomini fame moꝛiẽti tenet᷑ dare:qꝛ boc dñs
p̃cipit cuiꝰpᷣceptũ bñano p̃ponendum eſt Acxt᷑.v.obedire
oꝑtet deo magis qᷓ; hoĩbus. di. viij. que ↄtra.ſicut etiã pĩa
tibus ſocietatis bnane maioꝛ ptas minoꝛ obediendũ ꝓpo⸗
nit᷑: ita deus boĩibo. Si ſit in ſcolis tũc credo ꝙ põt elemo
ſynas facere tem ꝑato moderamiĩe eo ꝙ tũc ꝓ illo ſtatu ſi⸗

pt relinqtur: 1 nõ tiñ maxime indigentibo ſ̊ etiam medio

cribo pauꝑibo. Rõnes q ꝓbant ꝙ nõ põt: ꝓceder̃t tuʒ
ad monachũ clauſtralem ſine officio. ⁊ cũ non ẽ pauꝑ in
extrema neceſſitate ↄſtitutus.4l Ro illud qð obijcit᷑. ꝙ eo
qð eſt artatus triplici voto non põt br̃e ꝓpriũ ſicut nec vi
uere incõtinent᷑ ⁊c. põt dici ꝙ verũ eſt. vñ ekynam nõ põt
facere niſi fuerit illi data admiſtratio diſpenſatõnis vel il⸗
li ꝗq fuerit in extrema nccitate rõne ptacta. 4 Ad illud qð
obycit ꝓ alia pte. ſ. ꝙ vnũ bonũ non impedit aliud ⁊c̃.põt
dici ꝙ boc veꝝ eſt qᷓtum ad aſſecutioneʒ finis. ĩmo magis
ꝓmouet eo em̃ ꝙ om̃ia bona finẽ hñt ſummũ bonũ ituʒ
ad bmõi finis aſſecutionẽ.vnũ bonũ aliud non impedit.ſhᷣ
vnũ bonũ ali ud impedit qᷓtum ad ↄtingentiã ſiue coinci⸗
dentiã actuũ ſicut ptzʒ in actiua ⁊ otemplatiua. bec em̃ bo/
na ſunt: ⁊ tñ acius eaꝝ nõ coincidũt.nõ em̃ põt ꝗs ſimul
exeꝗ actũ ↄtemplatõnis ⁊ actõnis. Sitr licet aſtringi vo⸗
to pauꝑtatis ſi iue / ꝓfeſſionis ſit bonuz. ſilr largiri eynas
pauꝑibo:tñ vnuʒ aliud impedit.Vñ nec actus iſti coinci⸗
dunt niſi actualiter loqᷓndo eo modo qͥ dictũ eſt. ꝙ mona

chus m ↄditõeʒ qᷓ monachus ẽ: non põt facere ełynã. ni⸗
hil em̃ bʒ qdð ſuum ſit. põt tñ elynam dare inqtum ↄmiſſa
eſt ſibi diſpenſatio ſiue officiũ diſt pẽſandi ełynas·4 DPre.
ꝓfeſſio religionis nõ impedit largitionẽ ełynarũ:ᷣ tollit
ↄfuſionẽ largitoꝝ.Laudabilioꝛ eſt em̃ modꝰlargiendi ſᷣm
oꝛdinẽ ſalutis q illi ſoli largiunt᷑ quibo ↄmiſſa eſt diſpen⸗
ſatio ely naꝝ:ẽᷓ eſſet ſi vnuſqſq; pꝛo voluntate ſua et ſenſu
ſuo largiret᷑. modus em̃ ꝗ oꝛdinat ad ſalutem viris religi⸗
oſis maxime ↄuenit.j.Coꝛĩ.xiiij. oĩa honeſte ⁊ m oꝛdinẽ
fiant in vobis..Ad illud qð obijcit. ꝙ nõ bĩe ꝓprietatez
eſt oꝛdinatũ ad largitionẽ elemoſy naꝝ ⁊c. põt dici ꝙ hec
duo.ſ.nõ bre ꝓprietatem ⁊ dare elynam non ſunt qdinui
cem oꝛdinata niſi in ꝑſona qᷓ anteqᷓ daret hr̃et ꝓpꝛietatem
in dono. h maniſtũ eſt: hoe em̃ impoꝛtat laꝛgitõ elyne. ſcz
ꝓꝛietatẽ hĩe rel mĩſteriũ diſpenſatõnis ⁊ actũ largiendi
ß in monaſterio clauſtrali de ficit pᷣmuʒ vñ in monaſterijs
bmõi nõ ſunt oꝛdinnta edinuicẽ non br̃e ꝓprinʒ ⸗ largiri
elynã. 4 Ad illud qð obijcit. ꝓ mõachis oceſſa ẽ ptᷣas ac⸗
cipiendi pᷣmicias ⁊ decimas ex quibo ↄgruit ełynas daꝛi.

põt dici ꝙ bec ſunt illis oceſſa ad ſuſtentatõezvite. Unde
xvj.q.j.Goctos.dĩ.ꝙ ↄcedit᷑ monachis quibo ↄcedit᷑ ad;

miſiratio ſpũaliũ debere acciꝑe pᷣmicias decimas. ob⸗

latõnes vt iuxta apłm te altario cui ſerui

ſatio eſt conceſſa.⸗
Ee

mbꝛum ſecundũ

Onſequenter querit᷑.vtrum a muliere babẽ
te virũ:poſſit fieri ełyna.et videt᷑ ꝙ ſic: ꝑ Bᷣ
ꝙ bona que ante matrimoninz erant ꝓpria.

oſtea ſunt ↄmunia viro et vxoꝛi. Ex q vide

P

. . unt vinant. liczʒ
hec ergo ſint monachis conceſſa ad vite ſuſtentamentum
non pnt cæ his facere elynas:niſi illi quibo illoꝝ diſpen⸗

Ccrxij.

tur. ꝙ ſicut vir vxroratus poteſt facerel elemoſynas:et mu

lier ſimiliter maritata. .ʒ Amb. li. o offi· et habetur
diſl. lyxx vj. Conſiderata mi ericoꝛdia ↄmunis eſt vſus.et
ideo ↄmune pᷣceptum om̃ibus officijs: omnibus etatibus
neceſſaria et ab omnibus differenda. id eſt implenda. ec:
ce qð dicit canon.q omnibo etatibus eſt neceſſaꝛia. es ab
omibus adtmplenda.Et ꝙ intelligit᷑ de miſericordia que
exercetur in ſubuentõne elyne ptz ꝑ hoc vt habet᷑ ibidem
vbi dicit· om̃es nanonent ot ↄferant nõ habenti. 4 Pꝛe.

mulier habet pratem in coꝛpus viri. ſm ꝙ dicit aplus. j·

◻

Coꝛin. vij. ergo multofoꝛtius in res:G poteſt eas pauꝑibo
diſtribuere. Sicut ⁊ legit᷑ de beata Eucia que ſponſo ſuo
ignoꝛante diſtractum patrimoniũ diſtribuit pauperibus
beata Anaſtaſia beatum Criſogonuz in carcere alimo⸗
nijs ſuis fouebat. 4 Pꝛe. Fm ꝙ dicit bẽus AUug. mulieꝛ de
latere viri foꝛmata eſt.vt vir pabeat eam ſociam nõ ancil⸗
lam:ſed vbi ſocietas ibi equalitas: n ipſe poſſit fa
cere ełynam ? illa poterit ontra. nibil põt facere de
coꝛꝑe ſuo ſine ↄſenſu viri. nec etiã votum otinentie. imo ſi
fecerit dʒ retractare ad mandatũ viri.vt habet᷑ . xxxiij. q·
v.vna.et ibidẽ. Dð deo. multominus videtur ꝙ de rebo.
ʒPꝛe. vt habet᷑ ab Aug. xxriij.q. v. Qð deo. ¶Nhil ð tua
veſte nihil de auro vel argento vel quacũq; pecunia vel re
bus nullis terꝛenis tuis ſine aꝛbitrio eiꝰ.i.viri facere de⸗

buiſti. ecce plane babet᷑ ꝙ nibil põt vre ꝛ facere de rebo vi.

ri nec de ꝓprijs ſine arbitrio viri. Kñ. dom ꝙ mlier pt
hr̃e res tribo modis.aut em̃ põt habere res a ꝓprio lucro.
eo ꝙ eſſet mulier lucroſa:⁊ põt habere res pafernales. i.
res cum dote. ꝑaternales dicunt res ꝓprie pᷣter dotẽ. di⸗
cuntur a para quod eſt iuxta ferna quod eſt dos.aut po
teſt hr̃e res ↄmuniter cuʒ maꝛito. Si ſint res de lucro: aut
illis ſuſtentat ſeipᷣm virũ: aut ſunt de abundãti. In pri⸗
mo caſu dõm.ꝙ nõ põt facere ełynas:ſi ſubtractio ſuſten

tatõnis reſpectu viri œ beat inde ſequi.magis em̃ tenet ꝓ
pꝛio viro qᷓ alicui alij. In ſcðo caſu dico ꝙ põt inuito vi⸗
ro. ſibr dico de rebus ꝑafernalibo: de rebo vo q̃̊s bʒ cõmu⸗
nes cũ viro:poſſumꝰloqui qtum ad ełynas leues vel mo
dicas: vel notabiles. In pᷣmo cqſu põt facere ełynã etiã ꝓ⸗
hibita in generali vtpote dare ce pane 7 vino.⁊ ſibi debʒ
foꝛmare ↄlcientiã ꝗꝙ hoc vult m aritꝰ.etiã ſi ꝓhbibuerit: de⸗
bet credere ꝙ non ꝓhibet oĩno:ſed vt trabat eam ad medi
ocritatem. cum hoc debet cogitare ꝗ⸗ ſi vir eiꝰ ſciret pan
peris indigentiã: vellet dari.·ꝙ ſi nibil hoꝝ credat ⁊ oĩno
ei interdicat᷑ non põẽt aliquid dare de his qui viri ſunt vt
dicitur. quia debet eſſe oĩno illi ſubdita ſicut coꝛpus capi
ti. Aug.in quadam epła. mulierem ↄiugatam non licz di⸗
cere ſacio qð volo de meo:cum ⁊ ipſa non ſit ſua ſeo capi⸗
tis ſui. In ſcðo caſu nõ põt eo ꝙ mulieris caput eſt vir. j.
Coꝛ.xj.ĩmo ipᷣa pene famula ?viri vir ẽ dñs eꝰ. vt dicit
Amb. in li. qõm ve. ⁊ no. teſta. ⁊ hr.xxxiij.q.v.bec imago
tei. ca. vltio. mulierẽ oſtat. Ad pꝛimũ in cõtraꝛiũ dðom
g licet res ſunt quodãmõ cões marito et vxoꝛi. vtpote ga
ad amunẽ ſuſtentatõez eoꝛudeʒ:nihilominꝰ vir eo ꝙ eſt ca⸗
put ⁊ q̃ſi dñs mulieris:illoꝝ gaudet dñio ẽtum ad ptatẽ

coiĩcandi illas extraneie. qð pʒ ex veꝛbo aug. ſup dicto. l.
nihil de tua veſte » 4 Ad illud qð obijcit. ꝙ miſcdia eſt

differenda ab omibo ⁊c. põt dici ꝙ H intellige nduz ẽ de oĩ
bus quibo ſuppetit facultas ⁊ apetit poteſtas. qð ptʒ ł B6
ꝙ multi ſunt lancti ꝑſanctiſſimi ꝗ nullam poſſunt face⸗

re eiemoſynam coꝛꝑalem. vñ oſtat ꝙ tales non ſunt aſtri⸗
cti exercio operũ effectus miſericoꝛdie coꝛpalis 4Ad illð
quod obijcit· ꝙ vxoꝛ pʒ ptatem ⁊c.dðm ꝙ; babere pratem

in coꝛpus alicuiꝰviri eſi duobo modis vel qtum ad omes
acius generaliter: vel qtum ad actũ generatõnis ſpeciali

ter. ergo obijcitur. ꝙ ꝑſona que habet poteſtatez ĩ cor⸗

pus viri babet ſimiliter poteſtatem in res eiuſdem. dicen
dum ꝙ verũ eſt de poteſtate pꝛimo modo ſumpta ⁊ non ſe
cũdo modo.qꝛ iſto ſcdðᷣo modo tm̃ habent relatõeʒ pſonalẽ
adinuicẽ vir et mulier 2 nõ reſpectu rerũ. Seo qꝛ vir non
tm dicik maritꝰ.ſed etiã caput vxoꝛis: ꝓpter hoc habet po
teſtatẽ in res vxoꝛis.dũmodo non ſint res parafernales:

vel res de lucro ꝓprio acquiſite. ¶ Ad aliud dom. ꝙ vir et
vxoꝛ tripłr ↄꝑant᷑ qtũ ad æctũ generatõis:qtũ ad actum
ↄſeruãdi indiuidue vite ↄſuetudinẽ ⁊ qᷓtũ ad actũ vegimi
nis ſui ⁊ rex ſuaꝝ qᷓtũ ad pᷣmũ ſũt pares.qᷓtuʒ vᷣo ad ſecũ
dum ⁊ terciuʒ nõ ſunt ſimplłr paꝛes:eo ꝙ vir põt facẽ ab⸗

ſnentiã inuita vxoꝛe qð nõ põt vxoꝛ: ⁊8 bonis ſuis mo

naſterio ↄferꝛe ꝙ nõ põt vxoꝛ. ¶ O: aũt obip eſt ſocia 5
par.nõ ſequit᷑. Societas em̃ ibi excluſiue tenet᷑ ſiue puati

ue.excludit em ſubiectõnis ſeruitutẽ ſ̊ nõ ponit parelita⸗
tem equalitatis in omibus:ad obiecta p alia ꝑte patet re

ſponſio ex dicti . —
lembꝛum terciũ

Onſeqnter querit᷑ te filiofamilias ſi põt fa
cere elynã.et videt᷑ ꝙ ſic:ꝑ hoc ꝙ ipᷣe ẽ heꝛes
vpatriſfamilias. pt qdð vr ꝙ poſſit facẽ de il
lo qð ſpectat ad hẽditatẽ q̃ſi de ſuo.&̊ aũt v ꝑ hoc: ꝙ non
tenet᷑ ad reſtituendũ alicin illud de qͥ fecit elynã ptꝰdeceſ⸗
ſum pr̃is nam ad Gał.iiij.d.dñs oĩm licet ſit paruulus
ꝓter h̊ videt᷑ ꝙ de ſuo fecerit ełynã. re. lʒ illud quod
mouet ꝑtim ſit in termio a qͥ:ꝑtim ĩ termio ad quẽ:nibilo⸗/
minꝰmotꝰpotiꝰĩoꝛtit᷑ eẽ a fᷣmio ĩ quẽ.qᷓ a fmĩo in q̊. Sitr
vẽ te paſſione vel bẽditate babita ab aliqͥ. ꝙ plꝰſpectat ad
illũ ad quẽ deuoluit᷑ qᷓ; ad illuzʒ a oluit.⁊ ita plꝰad fi⸗
lium ꝙ ad pr̃em:⁊ ita vt pꝛiꝰ ¶¶ Contra.ad BGak. iij. quã⸗
to tꝑe heres puulus ẽ nihil diſfert a ſeruo cũ ſit dãs oĩm
& ſi ſeruꝰ nõ põt focere ełynã de bonis dñi ſui: nec filiꝰde
bonis pr̃is ſui.¶ SPꝛe.ſi om̃es illi quoꝝ oĩa ſunt coĩa. ſiẽ
religioſoꝝ nõ pñt de illis facẽ elynam. illi ſoli quibo cõ
miſſum eſt mĩſteriũ diſtributõms eoꝝ: multofoꝛtiꝰ nec illi
pñt facere ełynã de rebo anan naͦ ſibipoſeſſoꝛes nec
in ꝓpꝛio neq; in coĩ:ꝗ̊ 1c & mRn.ſine p̃iudicio melioris ſen
tentie.ꝙ ſiliuſfamilias elyngs leues ⁊ modicas ſine oſen
ſu pr̃is et ſcĩa põt facere. non magnas ſiue notabiles:et H
intelligo ðᷣ illo filiofamilias cui nec capitale nec ꝓcuratõ
nec villicatio eſt ↄmiſſa. talis em̃ vt opinoꝛ poſſet elynas
amplioꝛes facẽ dũmõ nõ fierẽt ĩ damnũ poſſeſſoꝛis.q Ad
illud qð obr.ꝙ ẽ heres ꝓpter qð v de illo qð ſpectat ad
hereditatẽ ſuaʒ põt focere elynã q̃ſi de ſuo.dðm ꝙ licz ſit
beres tñ res q ſpectat ad heꝛeditatẽ nõ ſũt actualłr ſue:ſed
habituolr ſiue poſſibilłr ſ de ſic poſſeſſis ñ pñt fieri elyne
Ad illud qð obr̃. nõ tenet᷑ ad reſtitutõem pedeceſſum
pr̃is. Dðm ꝙ hoc ⁊.qꝛ tũc deuoluta ſũt ad ipᷣm bona pr̃is
cui ſi ſupetilſet facultas:foꝛte debuit ipᷣo viuẽte reſtituil⸗
ſe. ¶ Ad illud qð addit᷑ ꝙ ꝑuuloheres ᷑ oim dñs. vt dỹ ad
Bal.iiij. Dðᷣm ꝗꝙ hic nõ intelligit ſimpktr ᷣm ꝗd. qꝛ dñs
fumrꝰſiẽ dĩc glo.vñ ſenſus ẽ:cũ ſit dũs oĩm futurꝰ.¶qAd
illud qð obr.ꝙ hereditas ſiue poſſeſſio plꝰſpectat ad illuʒ
ad quẽ deuoluit᷑ ꝙᷓ ad illũ a q̊ͥ deuoluit᷑ a ſili illiꝰ qd moue
tur. põt dici ꝙ nõ eſt ſile. ĩmo eſt ↄtraꝛio mõ. qꝛ et ſi here⸗
ditas vel poſſeſſio deuoluit᷑ ad illũ g eſt dñs futurꝰ:tñ de⸗
uoluit ab illo ꝗ eſt verꝰdñs. vñ motus ᷣm nomẽ ⁊ modũ
ploẽ in termino ad quẽ q in termĩo a q̊. Dom iniuz em̃ rei
cuiuſcũq; plꝰẽ in uoluit᷑: ᷓ i illo ad quẽ euolint᷑.

embeum quartũ

Onſeqnter querit᷑.ſi ſeruꝰvel ancilla pr fa⸗
cere elynaʒ de reln dñi ſui. ſic:v p B.ꝙ;
fidelitati ſeꝛui vel ancille ↄmittit dñs fidelẽ
cuſtodiã reꝝ ſuaꝝ:̊ nunqꝗ; fideliꝰↄſeruan?᷑ res q; enz pau
peribo in elynis diſtribuunt᷑.qꝛ q ſic diſtribuunt᷑: ĩ theſau
ro celeſti vbi nec erugo nec tinea demolit᷑ ↄſeruant Mat.
vj.Exemplũ de hoc ẽ te villico iniꝗtatis ꝗ cuʒ diſſipaſſet
bona dñi ſui:nihi lominꝰa dño ↄmendat᷑.muiltofoꝛtiꝰ ſer⸗
uus videt᷑ mendadus ꝗ bona dñi ſui diſtribuiſſet panpi
bus.. Contra.pᷣui nõ onant᷑ rebo dñoꝝ ſuoꝝ: g non hñt
poſſe in diſtributõe eaꝝ.KRñ.ſic ẽ ſupᷣtactũ.ad h̊ ꝗ ali⸗
quis hʒ ptᷣatem faciendi e ynas.requirit᷑ libera facltas:
iuſtũ dñium: ⁊ oꝛdinatũ miſteriũ. quoꝝ nullũ ẽ reꝑire in
ſeruo reſpectu reꝝ dñi ſui ꝓpter qð ſimpttr dici õt.q ſine
ↄſenſu exp̃ſſo vel pꝛeſumpto dñi ſui vel ratihabitõne neq;

magnas neq; paruas elynas facere põt..Et ſi obijcitur
eadeʒ rõne nec filiꝰnec famulus:qꝛ nec eſt illilibera fa⸗
cultas.nec iuſtũ dñium nec oꝛdinatũ miĩſteriũ. põt dici ꝙ
nõ eſt ſiłe.qꝛ ſeruꝰnec actu nec habitu dñat᷑ rebo dñi. filiꝰ
et ſi non dñat᷑ actu:tñ dominat᷑ habitu rebꝰ pr̃is. Ad il
lud qð obr.ꝙ res dñi ↄmiſſe ſunt fidei ſeruoꝝ. põt dici
verũ ẽ ꝙᷓtuʒ ad aliqd: ⁊ qtum ad aliꝗd nõ.fidelitas em̃ cõ
miſſi aitẽdit᷑ ᷓtũ ad duo.ſ.qtũ ad fidelẽ cuſtodia:⁊ qtum
ad fidelẽ diſpenſatõeʒ.q́iũ ad pꝛimũ modum omittit res
dñi fidei ſiue fidelitati ᷣui:nõ ïtum ad ſcᷣm.4 Ad h̊ qd
obĩ dæ villico iniqtatis.põt dici.ꝙ nõ ↄmendat᷑ a dño ꝓ⸗
pter diſſipatõeʒ bonoꝝ dñi ſui: ꝓpter pꝛudentiã eiꝰin ib⸗
uentõe ſui pꝰamotõeʒ a villicatõne. vñ glo. ibidem laudat
pꝛudentiã eiꝰꝙ nõ aduerſus dñm fraudulẽter ſᷣ ꝙ pꝛudẽ/
ter ꝓ ſe egerit. ¶ Vohuc querit᷑ hᷣ de illo ꝗ nõ hʒ pecuniaʒ
Pꝛiaʒ bᷣ depoſitã. ⁊ videt paupꝑes in extrema neceſſitate:
an dʒ illis diſpẽſare depoſitũ videt ꝙ ſic:qꝛ oĩa ſunt coĩa
coĩcanda in extrema neceſſitate. Contra. depoſitũ illud
nõ ẽ ſuũ ſᷣ ↄmiſſuʒ fidei ſue.tenet᷑ illud puaꝛe fidelit ei ꝗ
cpoſuit illud: tenet᷑ nõ dare.Si eĩ dat: ↄtractat rẽ alie⸗
nam inuito dño ita furtũ facit. ¶ Rñ. ꝙ poſitü ẽ dan⸗
duin ĩ extrema ncc̃itate dũmõ dans nõ bret de ſuo vt poſ⸗
ſet tali pauꝑi ſubuenire.nec ẽ ibi ↄtrectatõ rei aliene inui⸗
to dño:qꝛ dñns ſi pñs eſſet ↄſentire deberet. Uidet᷑ ar mihi
ꝓ ſi ad pinguioꝛẽ foꝛtunã venerit ille qui dat: tenet᷑ ei red

gere ꝗ tepoſuit ac ſi ab illo habuiſſet ꝑ ↄtractuʒ mutui:lʒ

foꝛte aliud ali uibus videat᷑. ,
Queſtõ.ctiij.de neceſſitate

diſtribuendi elemoſynas.

Onſequẽter queri/

tur de neceſſitate diſtribuẽdi elynas.Et
pꝛĩo querit᷑.vtruʒ ille ꝗ põt:nccio ten eat᷑
facẽ elynã indigẽti circa vltimã nccitatẽ.
RScðdðo vtꝝ magis teneat᷑ dare ꝓpinquo in
fideli ꝙᷓ extraneo fideli. Tercio vtrũ neceſſario teneat᷑ fa⸗
cere illi ꝗ eſt in extrema neceſſitate.

4 7 ——0
Wembeum primũ
Irca pꝛimũ querit᷑ ſic. Amb.li.de offi. et hr
di. lxxrvj.MNon ſats ẽ.ſi oibo debet᷑ elyna:
iuſto ompliꝰ. ecce ꝙ miſcdia oĩbo debet. ⁊ lo
quit᷑ Amb.d miſcðia q̃ eſt in ſubuentõe paupeꝝ vt idem
pzʒ.¶. Pꝛe.idẽ de eadẽ.miſcSia coĩs ẽ vſ us. omes in cõt ã⸗
monent᷑ vt ↄferãt nõ hñti.Nota ꝙ dic nõ hñti:nõ dĩc exñ⸗

ti in vltĩa neceſſitate.¶ Pꝛe.j. ioh.iij. Qui babueꝛit ſham

homũqi ⁊ viderit frem ſuũ neceſſitatẽ br̃e clauſerit viſce
ra ſua ab eo:quõ caritas dei manet in eo? Sed iſte diues
videt.ſ.frẽm ſuũ neceſſitatẽ br̃e citra extrema. ſi clauſe⸗
rit viſcera ab eo. i. ſi non dat: amittit caritatẽ. ? tenet᷑ non
amittẽ caritatẽ:ꝗᷓ tenet᷑ dare modo.q ſi nõ dat mõ amittit
Pꝛe.mat.vij.oĩia quecũq; vultis vt faciãt vobᷣ hoĩes: ita
vos facite illis. Sʒ iſte diues ſi eẽt in tãta indigẽtia iſte
in quãtaẽ pauꝑ.cũ vellet ſibi dari:qᷓ et ipᷣe diues tenet᷑ hu
ic pauꝑi dari nccio:⁊ ita vt pꝛiꝰ.4 ee. dupler eſt genus
elyne.ſ.ſpũalis ⁊ coꝛꝑalis.Elyna ſpũalis nccio admini⸗
ſtrãda ẽ miſero exñti in miſeria qᷣcunq; ſpũali. Siliter vt
videt᷑ ⁊ coꝛꝑalis cuilibʒ exñti in miſeria coꝛpoꝛali quacũ/
p · et ita exiſtenti citra vltimam neceſſitatẽ. ¶ Pꝛe. licet pᷣ⸗
ceptum affirinatinũ nõ obliget ad ſemꝑ:tñ obuigat ad om
nes.licet em honoꝛ nõ ſit expibendus patri ⁊ mri om̃i tꝑe
tñ omi exhibendus ẽ.ſed pᷣceptũ de ełyna facienda eſt pre
ceptũ affirmatiuũ.¶NDath. v. Qui petit a te da ei.ꝛ ita vi⸗
cetur ꝙ obliget ad benefaciendum omnibo. 4 Pꝛe. Ecci.
xxxiiij. Panis egentiũ vita pauperis eſt.qui defrandat il⸗
lum bomo ſanguĩs eſt. Ecce hic habetur ꝙ qui defraudat
pauperem ſubtrahendoſibi elemoſynam.ſicut homo ſan
guinũ peccat:ergo ⁊c.vt prius. Pꝛe.vt ab Amb. diſti.
lxxxvj. Conſideranda.miſericoꝛdia eſt omnibus propoſi⸗
ta et abomnibus ẽ deferenda. ita vt videt᷑ eſtj omibo tefe⸗

¶ Nueſtio
9
renda et neceſſario.vt em̃ habet᷑ ibidem:om̃ibo officijs oĩ⸗
bus etatibo eſt nccia.¶ Pꝛe.ſic.diues aligs hñs nccia ſi⸗

bi et etiã multa ſuꝑflua.et occurꝛit ei pauꝑ cuiꝰ indigẽtia

euidens eſt.iſte diues teneret᷑ dare elynam pauꝑi ſi eẽt in
extrema neceſſitate etiã de neceſſarijs.ſi non daret: omit/
teret et peccaret pcẽo omiſſionis.&̊ de ſuꝑfluis tenet᷑ dari
pauperi euidenter indigenti: etiã ſi non ſit in extrema ne⸗
ceſſitate¶ Contra.vt habet᷑ ab Amb.diſ.lxxxvj. Conſi⸗
teranda.diſcretio requirit᷑ in diſtributõne elyne.Iñ con
ſiderande ſunt ↄditõnes indigentiũ.quibo dande ſunt ele
moſyne.vnde ſubtrabenda vni vt det᷑ alteri. Non neceſ
ſario tenet᷑ ꝗ põt dare elynam vnicuiq;. qꝛ ſi hoc:nulli te-
neret᷑ ſubtrahere. ĩmo omittit: ⁊ ita peccaret ꝗ ſubtrabẽt.
Pꝛe. vt videt᷑ ex Umb.ille nõbiliter ſiue moꝛtałxr peccat
cuiꝰſubtractio ẽ illi cui ſubtrahit cã moꝛtis:diſ.lxxxvj.pa
ſce fame moꝛientẽ. Quiſꝗs em̃ paſcendo hoĩeʒ ſeruaꝛe po
teras:ſi non paueris occidiſti.ecce ꝙ moꝛs pauꝑis illi ſo
lum imponit᷑:ꝗ nõ pauerit moꝛientt. Ex qͥ videt q tlis ſo
lũmodo peccauerit moꝛtalr.. VPꝛet.ſi iſte necio tenet᷑ da⸗
re ełynam illi ꝗ valde indigens eſt. non tñ eſt in extrema
neceſſitate.nec tñ daret illi ſed reſeruaret alij poſito in ex
trema neceſſitate: peccaret grauiter.qꝛ moꝛtalłr ⁊ 3 apłm
dicentez. Fe war vt veniant bona. Ro.iij.ergo ⁊c̃.
12 Rñ. ad hoc pot dici. ꝙ debito iuſticie dʒ ille ꝗ abũdat
onis foꝛtune ꝓximo indigenti ſubueniꝛe.ſed aliquibo dzʒ
ſubuenire de rigoꝛe ſiue de nccitate iuſticie vt illis ꝗ ſunt
in extrema neceſſitate. aliquibo de eꝗtate: vtpote illis qui
ſunt in euidẽti ⁊ notabili necĩtate? aliquibo de diſpenſati
one iuſticie:vtpote illis ꝗ cõi ↄſuetudine mendicãt:nec ta⸗
men aparet in eis ſignũ aliqð notabilis ſiue grauis indi
gentie ſi pſumat᷑ ꝙ heant ad ꝑtranſeũdũ tp̃s illud. In p⸗
mo caſu tenet᷑ ſubuenire tentõne nccitatis.peccaꝛet enim
niſi ſubueniret.et moꝛtalr vt opinoꝛ:qꝛ in tali caſu ñ ſub
nenire occidere reputat᷑.ſᷣm illud Ampᷣ. Quiſqſq; paſcen
do hoĩem ſernare poteras ⁊c̃. In ſcðo caſu tenet᷑ tentione
eqꝗtatis.·i.tenet᷑ de bono et equo indigẽti ſubuenire. Si eĩ
aliquis in nõ neceſſarijs abundat.et nõ ſubuenit᷑ ꝓ vxpᷣo ex
iſtenti in notabili 2 euidenti indigẽtia: nõ ſubueniendo in
hoc caſu p̃iudicat equitati iuſticie.niſi illa vñ deberet ta⸗
li ſubuenire reſeruet aliquibo quibo plus tenet᷑ ſubuenire
vt foꝛtaſſe aliquibo de quoꝝ bonitate mogis certus eſt vel
ſunt magis ꝓpinꝗ:qꝛ ſᷣm Amb.magis eſt ſubueniendum
vel magis ꝓpingꝗs di.lxxxvj.et magis domeſticis fidei am⸗
bꝛo.de offi.di.lxxxvj.non ſatis.ꝑfecta liberalitas fide.cã
loco.et tꝑe ↄmendat᷑:vt pꝛimũ oꝑis circa domeſticos fiði

In tercio aũt caſu eſt meritoꝛiũ ſubuenire.nõ tñ eſt deme

ritoꝛiũ non ſubuemire:ſi ex cã aliqua leui rönali nõ ſubue
niat. vt ſi pſumat᷑ ꝙ habeat indigẽs qð illi ſufſiciat ad tẽ⸗
pus illud tranſeundũ.q aũt diſti penſatiĩe fiũt alliciũt ad ſi⸗
milem. nec mñ obligant inqtum bmõi: vñ que ex diſpenſa/
tione iuſticie fieri debent.ſi fiũt bñ fiũt ſiue meritorie. ſi ñ
nõ:demerent᷑ g omittũt.. Ad illð qdð obijcit᷑ pꝛio ꝙq oĩbus
xbet᷑ miſericoꝛdia ⁊c.põt dici.ꝙ hoc verum eſt de debito
diſpenſatõnis iuſticie ſᷣm ꝙ intelligit᷑ de miſericoꝛdia ĩ ef
fectu exterioꝛi. Scom ꝙ intelligit᷑ de effectu miſcdie inte⸗
rioꝛi.i.compaſſionis:verum eſt de debito equitatis iuſti
cie. AUnuſꝗqʒ em̃ tenet᷑ ↄpati cum ꝓximo ſno. et illi miſe⸗
reꝛi in neceſſitate de lege ſiue eqtate iuſticie. Eñ̃ Amb. de
offi. ꝗ elementiaʒ non habet nec indutꝰ eſt viſcora miſcdie
lacrimaꝝ.qᷓuis ſpũalis ſit.i.faciat oꝑa ſpũalia:nõ ad⸗
implet legem xp̃i.¶ Ad illud quod obijcit.ꝙ omnes amo
uentur vt ↄferant non habenti.põt dici ꝙ hoc intelligitur
dũmodo notabilis et euidens ſit indigentia nõ habentis
ſiue pauperis.vel ſaltem ſi eſt in vxltima neceſſitate.qð no⸗/
tatur ex verbo Ambᷣ. quod ſequit᷑.ſcʒ miſericoꝛdia pleni⸗
tudo eſt virtutum. et ideo omnibus eſt ꝓpoſita ꝑfecte ſoꝛ⸗
ma virtutis ne veſtimentis alimentiſq; ſuis pareant.non
autem tenet quis dare illa quibus debet ali et velliri: ni⸗
ſi poſito in vltĩa neceſſitate.4¶ AUo illð.j. Joh.iij. Qui ha⸗
buerit ⁊c̃. poteſt dici.ꝙ ille dicitur viſcera claudere a fra⸗

. .

tre qui ei non compatitur in miſeria exiſtenti. et talis nõ

— *⁹%

cruj.

babet caritatem. VUnde glo.ſuꝑ illud. Et clanſerit viſcera
vt non ↄpatiatur miſeriè illius.vel nihil det etiam ſi com⸗
patutur. Vel verbum beati Johannis intelligit᷑.quando
frater eſt in extreme neceſſitate. 4 Ad illð quod obijcitur
per illud Math. Om̃ia quecũq;ʒ vultis vt faciãt vobis ho
mines ⁊c. põt dici.ꝙ regula illa intelligenda eſt de folun
tate oꝛdimata et diſcreta: ſed iſte diues 2 ſi eſſet in tanta i⸗
digentia quanta eſt ille pauꝑ que non multum artat᷑ pau
pertate voluntate diſcreta et oꝛdinata:mon vellet ſibi daꝛi
ſicut illi cui teneretuꝛ dare neceſſario.id eſt de neceſſitate
iuſticie. Añ argumentũ pᷣdictũ non ↄcludit ꝙ ꝛeneret ſibi
dare de nccitate iuſticie: licet teneret᷑ tentõne quacuq;.vt:
pote diſpenſatõe iuſticie. Vñ boc iſte diues ſi eſſet ĩ tanta
indigentia ⁊c ſic dʒ intelligi.vellet ſibi daꝛi vt indigenti:
nõ tñ vt indigẽti vltima nccitate:oꝛdinata dico volütate.
Ad illud qð obijcituꝛ. ꝙ cuiq; miſero ſpũaliter nccio eſt
admiſtrãda ełyna ſpũalis ⁊c· põt dici ꝙ nõ eſt ſile de ſpi⸗
rituali miſeria coꝛꝑali. qꝛ miſeria ſpũalis ẽ pem moꝛte⸗
le:qꝛ miſeros facit ꝓpłos pcẽjm. ꝓuerb.xiiij . vñ miſer ſpiri
tualis moꝛtuꝰeſti ſpualiter.et ꝓter h ſubuenienduʒ ẽ ei in
dilate:ſ̊ nõ om̃is miler coꝛpalis moꝛtuꝰeſt coꝛꝑalr nec ꝓ·
pe moꝛtuus. 4 Ad illud qð obijcit᷑ pceptũ de ekyna fa⸗
cienda obligat ad bñfaciendũ om̃ibo ⁊c.põt dici ꝙ h̊ verũ
eſi extenſo noĩe obligationis:ſᷣ nõ obligat ad bñtaciendũ
om̃ibo.ſicut exñtibo in vltima nccĩtate: vñ nõ obligat ten⸗
tione nccĩtatis iuſticie..¶ Ad illud qð obicit᷑. ꝙ ꝗq cefrau⸗
dat pauperẽ eſt vir ſanguĩs ⁊c. põt dici ꝙ B intelligit de
fraudatõne violẽtie.q̃ ſubtrabit᷑ pauꝑi illud qð eſt illi ne
ceſſariũ ad ſuſtentatõzʒ vite. vñ loꝗtur de defraudatõe pa⸗
nis q̊ dz pauꝑ ſuſtentaꝛi.vt pʒ ex textu.⸗ glo. tert? em̃ ẽ pa
nis egentiũ vita panꝑis ẽ:ꝗ defraudat c.⁊ hoc etiã pʒ ex
H qð leqtur.ſcʒ ꝙ ꝗ aufers ĩ ſudoꝛe panẽ. q̃ſi ꝗ occidit ꝓxi⸗
mũ ſuũ ibi glo. Qui dinitias ſ̊ victui neceſſaria ꝗ H̊ tollit
ſanguinẽ fundit. et poſt.in ſudoꝛe vultus ſui pauꝑ acarit
panẽ ꝗ hunc violenter tollit:q̃ſi qui occidit ꝓximu ſuum.
vñ iſta defraudatõ interp̃tat᷑ inffectio:qꝛ ponit paupeꝛeʒ
in extrema necĩtate. hec & defraudatõ nõ ẽ ſbtractio elyne
ſimplłr.ſᷣ eſt interpᷣtatiue violẽta illatio vltime ncciĩtatis.
:Ad illud qð obr̃.ꝙ miſcðdia eſt ab om̃ibo implẽda et oĩ⸗
bus.põt dici ꝙ H̊ intelligit᷑ de miſcdᷣia interioꝛi. Si autezʒ
intelligat᷑ de vſu miſcdie exterioꝛi.vtpote & largitõe ele⸗
moſy ne:tũc intelligit᷑ nccia nccĩtate vtilitatis. Vñ nccia
id ẽ vtilis:qꝛ pietas valet ad oĩa occaſionałr dico ð pieta⸗
te exterioꝛi. ꝗ¶ Ad illud qð obr.ꝙ de nccijs tenet᷑ ſubueni⸗
re poſito in extrema nccitate ⁊c.põt dici ꝙ nõ valet hec ar
gumẽtatõ. omittit ſi nõ dat etiã de ncẽijs indigẽti in extre
ma nccitate: omittit ſi non dat de ſuꝑfluis indigenti. ci⸗
tra extremã neceſſitatẽ.qꝛ iuſte excuſaꝛi poſſet ꝑ h· ꝙ reſer
nat magis ĩdigẽtibo vel pinꝗoꝛibo:vlł aligbo magis tenet᷑

lembꝛum ſecundu

Onſeq̃nter querit᷑.vtrũ ploteneat᷑ gs ſubue
nire ꝓpinquis.ſ. pr̃i infideli aut erneo fide⸗
li. ponat᷑ pr̃em alicꝰeſſe infidelẽ: ⁊ eneuʒ
el⸗ oſtitutos in extrema nccĩtate. et ꝙ nõ
thibuehiee niſi alti tm: v debeat ſubuenire pri.q;
bona tꝑalia ſũt ad ſubuentõeʒ nat᷑e. cui magis ẽ obliga⸗
toßm nataʒz:illi magis tenet᷑ ſ ubueire: 2 pr̃i · ¶ Pe. pce⸗
ptũ ſcdᷣe tabłeẽ de pꝛe honoꝛãdo.⁊⸗ ĩ bonoꝛis exhibitõe in
telligit ſubuẽtio bñficij ĩ nccitate:ꝙ ad hmõi ſubuẽtõeʒ te
net᷑ dĩno pᷣcepto? et inſtictu dĩne nate. et ita e
teneat᷑ ad ſubueniẽdũ pꝛi ĩſideli qᷓ eneo cuiq; Contra
Amb. ſr̃ illð Cañ.ij.oꝛdiauit ĩ me caritatẽ diĩc. młtoꝛꝝ eſt
caꝛitas ĩioꝛdiata. qdð ĩ pꝛio ẽ ponũt terciũ vel q̃rtũ. pꝛĩo de?
7 diligẽdꝰ. Scðo pentes. deinde filij. poſtea domeſlici q ſi
boni lunt malis filijs ſunt pponendi. Ex ̊ verbo Ambr.
pʒ ꝙ oꝛdo caritatis regrit.ꝙ boni nõ ꝓpinꝗ p̃ponẽdi ſunt
malis q;tumcũq; ſint ꝓpinqui.⸗¶ Vꝛe. vinculuz gre eſt q̃ſi
vinculum nature. ergo magis teneoꝛ illi cui ſum vinculo
gratie aſtrictus:qᷓ illi cui vinculo nature tm̃:g fideli ma⸗
gis infideli. Querit᷑ ů bic qᷓ ſunt attẽdenda in ełyna fa⸗

.

W—
„ 4
S

cienda / Rñ. circa h̊ duuerſi dauerſimode ſentiũt. vñ pe⸗
trus comeſtoꝛ vocauit hac qõeʒ tenebꝛoſã. dicũt eĩ ꝗqds ꝙ
itũ ad exhibitõʒ nutrimẽti plꝰtenet᷑ filiꝰpr̃i infideli q ex⸗
traneo fideli.eo q; nutrimẽtũ reſpicit ↄſeruatõeʒ nat᷑e ad
●☚ 2 10. — . 2 —
quã maxrie tenet᷑ filiꝰpr̃i a q̊ͥ bʒ eſſe nate.ſᷣ qᷓtũ ad affectuʒ
caritatis magis tenet᷑ fideli extraneo qᷓ pri inſtleli. Alij
ałr dicũt ⁊ iſtã repꝛobãt rñſionẽ dicẽtes illã falſitatẽ et in
ſuſficientiã ↄtinẽ.falſitatẽ:qꝛ ſꝑ teneoꝛ pr̃eʒ ĩ dilectõe affe
ctus pᷣferꝛe oĩ extraneo foꝛte pᷣter vxoꝛem.cuiꝰrõ ſm illos
ponit᷑ in tractatu de mrionio.Et ad hoc rõ nccia aſſigtur
qꝛ ꝓpt᷑ pctm pr̃is nõ minꝰteneoꝛ ipᷣm caritate amaꝛe.qͥnto
eĩ motu vel et᷑ maioꝛe vebeo ipᷣm diligẽ ſi ẽ bonꝰvt ſit meli⸗
oꝛ:tãto teneor ipᷣm diligẽ ſi ẽ malus vt de malo exeat et ſit
bonꝰ. Et iõ ſi bonꝰerat mibi oĩm erneo p̃ferẽdꝰ:igit᷑ ⁊ ma
lus exñs.Siltr iſufficientiã ↄtinet illa rnſio.qꝛ ſubdiſtin⸗/
guendũ eſſʒ in vtroq; mẽbꝛo.Res ei filij aut ſũt ſue ꝓprie:

aut ſũt eccłiaſtice.Si ſũt ſue ꝓpꝛie:dico ꝙ magis tenetur

pr̃i.eo ꝙ res ille ſũt ꝑſone filij ꝓpt nataʒ ꝓpꝛiã ↄſeruãdazʒ
et iõ pꝰſeipᷣm tenet᷑ pr̃i de illis ſubueire pᷣ oibo alijs.Si at
eccłiaſtice ſic dicũt ꝙ ſũt res fideliuʒ:⁊ magis tenet᷑ fideli
erneo ꝙᷓ; ꝑr̃i ꝓpꝛio ſubueire ĩ aꝛticło pᷣdicto. Siłr ſubdiſti
guendũ erat ex ꝑte affectꝰ.mouemur em̃ caritate erga ali

quẽ dupłr. motu deſiderij:⁊ motu delctatõis.motu deſide
rij vt de malo fiat bonꝰvel de malo melioꝛ.⁊ ̊ͥ mõ plꝰ tene

— 20 2

oꝛ diligẽ prem infidelẽ q; e neũ fidelẽ:vt dictũ ẽ. Si motu

delcka tõiſ:ſic magis fidelẽ erᷣneũ q; pꝛeʒ ꝓpꝛiũ iſidelẽ.ĩ pꝛe
em̃ ẽ ſola nat᷑a rõ delectãdi:in er̃neo vo gra fidei cũ nata.
Dicũt igit᷑ ꝙ ð rebo pꝛijs ⁊ affectu deſiderij magis teneoꝛ

preʒ diligẽ:⁊ ei ĩ pdicto caſu citiꝰſubueĩre.ð rebo vᷣo eccĩe
⁊ affectu ↄdelectonis ecõtra.qX Et lʒ hec ñ ſine rõne dicta
ſint:vr̃ tñ mihi aliqntulũ ałr dᷣm.ſ.q; motu caritatis in⸗
Stuʒ ẽ pᷣter deũ magis ẽ diligẽdꝰpr̃ infidel qᷓ eỹneꝰfidelis.
MEtũ at᷑ ad motũ dilectõis q ẽ in deo:ecõtra.qtũ ad exhi⸗

bitionẽ bñficẽtie pᷣferendꝰẽ er̃neꝰfideł.t qꝛ reuera bona

tꝑa ſũt ſuoꝝ dei ſimplłr.x pctoꝛ nõ ẽ dignꝰꝑane qͥ veſcituꝛ.
Aug.ad linc̃.et hr.xxiij.q.vij.qcũq;.iurẽ diĩno cũcta iu⸗
ſtoꝝ ſũt.et pꝰibidẽ:laboꝛes ĩpioꝝ iuſii edũt.magis vr iu⸗
ſticie dĩne ↄſonũ ꝙ fidelibo imꝑtiant᷑ q̃ ſunt eniti deo fide
opꝑante ꝑ dilectõʒ:⁊ deo Fᷣuiũt ĩ cultu tei:qᷓ illi cꝰ vita ẽ in
offenſa dei ⁊ cultui demmonũ expoſita.q Ad illð ̊ qdð pꝛo

obtr̃.ꝙ bona tꝑalia ſũt ad ſuſtẽtatiõeʒ ⁊c.ddᷣm ꝙ B verũ ẽ

inꝙᷓ̃tum nat᷑a c oꝛdiata ⁊ expoſita cultui dei.¶ Ad illð qð
obr.ꝙ bonoꝛ ꝑentũ eſt pᷣceptũ ſcðᷣe tabule ⁊ exequendũ in/
ſtinctu nat᷑e ⁊c.ddᷣm ꝙ h̊ veꝝ ẽ inqᷓ̃tuʒ ꝑentes pceptis dei
⁊ lege nat᷑e infoꝛate regut᷑ ⁊ ꝑficiũt.vt pʒ ex ᷣbo Amb. ſu⸗
pᷣpoſito qͥ d.ꝙ domeſſici ſi ſint boni: malis filijs ſunt ppo
nẽdi.⁊ in li.de offic.ꝑfecta liberalitas fide ⁊c.⁊ pꝰ vt pꝛi⸗
mũ oꝑis circa domeſticos fidei.i.fideles.ꝗ Ad ilið qð q̃
rit᷑ de ↄditõibo qᷓ attendede ſũt ĩ diſtributõne elynaꝝ.põt
dici ꝙ noueʒ ſũt.ſᷣm ꝙ plane exponit᷑.lxxxvj.di.nõ ſatis.
pꝛimũ ẽ fides.ſcdᷣm cã.terciũ locꝰ.q̃rtũ tps.ꝗntũ modus.
ſextũ neceſſitas ſiue ſanguis ꝓpinꝗtas.ſeptimũ etas.octa⸗

uũ debilitas.nonũ ↄditõ ſiue nobilitas.qꝗlibʒ articuloꝛuʒ

iſtoꝝ dic rõeʒ reſpectu ſui opoſiti.q̃re vnꝰalij pferat᷑. vbi⸗
gra.fidelis inqtuʒ tal:infideli pfert᷑ et ſic de alija.ot dicit
Ray mũdꝰet expoit tercio li.ſententie ſue ca.de hoſpitali⸗
tate oꝛdinandoꝝ.

embꝛum tercium

Vnſeqnter q̃rit᷑.vtruʒ ille ꝗ põt:nccio tenet᷑
facẽ elynã exñti in extrema neceſſitate. O
illð ᷣbũ Amb.ſupᷣtactũ.ſ.paſce fa⸗

ſic: vr
mẽ ntẽ ⁊c. ¶ Pꝛe. Amb. offic.⁊ hr di.lxxxvj.ñ ſa⸗

tis.quis culpa ẽ ſi ſciẽte te fidel egeat.ſi ſcias eũ ſine ſum

ptu eẽ.famẽ toleraꝛe: erumnam ꝑpeti.¶ ¶Cont᷑. ponat᷑ q
duo ſint pauꝑes ĩ extrema neceſſitate poſiti.⁊ aligꝗs ñ poſ
ſit ſubueire niſi alti.q̃rit᷑ an teneat᷑ alti dare ſolũ an vtri⸗
qʒ an neutꝛi.Si alt᷑i ſolũ:ð.q̃ rõne tenet᷑ alti:easẽ rõne ⁊
reliqͥ: cũ paꝛes ſint in oĩbo ꝙᷓtũ ad ipᷣm: vel vtriq; daẽ te⸗
net᷑ vel neutri. Si vtriq;:gᷓ cũ nõ poſſit daꝛe niſi vni tenet
ad ĩpoſſibile:qð falſũ ẽ.Ei neutꝛi tenet᷑.ꝗᷓ ſi neutri dat nõ

omittit:lʒ vterq; pauꝑ ꝑiclitet᷑ ĩ ↄſpectu eiꝰ.q Pꝛet᷑.ſi vnꝰ
ſolꝰĩ extrema neceſſitate eẽt poſitꝰ.tenẽt᷑ illi daꝛe ꝓpt extꝛe
mã nccitatẽ. cũ duplicata ſit extrema nccitas:duplicata
ẽ cã obligatõis.q̊ vr ꝙ neceſſe ſit illi peccaꝛe moꝛtalłr ſup⸗
poſito pꝛio.¶ Pꝛe.vt hr ab Amb.magis tenet᷑ ꝗ pt᷑ ſubue
nire ꝓpinqͥ ᷓ eyneo:q̊ ſi extrema nccitas obligat de nccĩta
te ad ſubueniendũ er̃neo:magis obligat ad ſubueniendũ
ꝓinqͥ: plꝰtenet᷑ ĩ ciu hinoi ꝙᷓ tentõe nccĩtatis ſubuenire
ꝗ p ĩ cau ꝓpoſito ¶ Rñ.pt᷑ dici ꝙ tenet᷑ ſbueĩre alti:cũ ñ
poſſit vtriq;.vñ hec᷑ diſtinctie ẽ falſa.tenet᷑ vtriq; daꝛe vel
neutri.teneꝛet᷑ eĩ vtriq; daꝛe ſi ſacłtas ſuppetẽt h̊ exqͥ ñ ſup
petit:ſufficit dare alti.¶ Ad illð qð obr.ꝙ ſi vnꝰeẽt in ex⸗
trema neciĩtate poſitꝰtenẽt᷑ illi ſubueire:& ſi duo ſint poĩti
ĩ extrema ncciĩtate duplicata ẽ obligatõ.põt dici ꝙ reuera
Diilicata ẽ obligatõ mateꝛiałr loqndo.i.obligatꝰẽ ſiue te
net᷑ bᷣfacẽ duobo ſi pt.ſᷣ̊ foꝛmałr loq̃ndo ñ ẽ duplicata ob
ligatõ:qꝛ ñ tenet᷑ tentõe ſine nccĩtate maioꝛi ſbueire duo⸗
bo ẽ vni.Pꝛe.ĩpotẽtia bñfaciẽdi abſoluit eũ ĩ cãu ꝓpoĩto
ab obligatõe bñfaciẽdi plłibo.ꝓpt᷑ qð argumẽtũ illð ñ va⸗
let.obligat᷑ ad bñfaciẽdũ vni:&̊ ſi duo ſũt duplicat᷑ obliga
tio.qʒ ſi eẽt ĩpotẽs ad bñfaciendũ alicui nõ obligaꝛet neq;
vni veq; duobo.foꝛte poſſʒ dici magis obligatꝰ ſi duo eẽnt
poſiti ĩ extrema nccitate ⁊ neut ſubueiret et᷑ ſi poſſz:qꝛ ꝗ⸗
uiꝰpeccaret.q! Ad illð qð obr̃.ꝙ ſi exrtrema nccĩtas obli⸗
at nccio:& ĩ aliqͥ cãu plꝰtenet᷑ ꝗs ꝙᷓ tentõe ncciĩtatis.ĩ ali
gein maioꝛ ẽ aliqͥ mĩoꝛ:ſicẽ pctm mortale et᷑ eiuſdẽ ſpẽi eſt
grauiꝰ aliqũ ꝓpt᷑ alias rcũſtãtias qñq; minꝰque.vñ ſi pr
alicꝰpoſitꝰẽ in extrema neciĩtate.magis tenet᷑ filiꝰilli ſbueĩ⸗
re q;ᷓ eỹneo exñti in cõſilłi nccĩtate.vñ in tentõne nccĩtatis
ſũt gdus:qꝛ quedã nccĩtas pt᷑ dici ſinplex. vt illa q̃ mime
obligat.quedã ẽ maꝗ:quedã maxiĩia.vñ nullꝰpõt plłꝰ tene⸗

riꝙᷓ tentone neceſſitatis in aliquo gradu. „
Nue io.cxuij.de vtilitate
quitur de vtilita/

lis. Scðdo ſpalit᷑.vtruʒ abſoluat a debito
ↄpꝑatõne elły ne vtilitatis collate maioꝛi ⁊

to de vtilitate reſpectu ꝑſonaꝝ dantiũ.

7„
— —

Membꝛũ prumuũu

ſũt vob.Ex qͥ pʒ ꝙ elyna mũdat aĩaʒ aboĩ ĩ
mũdicia.qᷣ ẽ vłe remediũ ↄ oẽ pctm.¶ Pꝛe.idẽ vr ꝑ glo.q
ſũt õ locũ pᷣtactũ.q̃ꝝ vna ẽ.prĩa ełyna ẽ medẽi aĩabo vr̃is
credẽdo ĩ me ꝗ coꝛda mndᷣo.Sʒ ↄſtat ꝙ mdat aĩazʒ ob oĩ ĩ⸗
mðicia.ñ mðat eã ĩ ꝑte ſ̊ totatr.¶. Pꝛe.alia gl.dĩc ꝗ oꝛdi⸗
nate vult daꝛe eły nã a ſeipᷣo ĩcipit ⁊ ſibi eã pꝛĩo dat.Eſt eĩ
elyna opꝰmiſcdie.vñ or̃. Niſerẽ aĩe tue placẽs deo Ecci.
xxx.ſ̊ miferi aĩe ẽ remoueri oẽʒ miſeriã ab ipᷣa.i.oẽ pctm
qꝛ miſeros fecit ꝓłos pctẽm. ꝓuerbᷣ.xiiij. ełyna ordina⸗
ta oẽʒ tollit miſeriã aĩe.⸗ Pꝛe.idem vr ꝑ illð Thob.iiij.
ełyna ab eĩ pct̃o ⁊ moꝛte libeꝛat. Pꝛe.idẽ vr̃ ꝑ illð qdð di
xit Dañ.nabuch.Dañ.iiij.pct̃a tua ełynis redime ⁊ inigꝗ⸗
tates ⁊ ełlynis paupeꝝ.⁊ illa pctẽa marie eꝛãt pcta ſuꝑbie
vt pʒ ꝑ ſeqntia:̊ elyna purgat pctm ſuꝑbie. Purgat pec
catũ auaricie h ↄſtat.purgat et̃᷑ lubꝛicuʒ caꝛnis vt poſtea
patebit.puꝛgat ̊ oĩa genẽa vicioꝝ. Pꝛe.idẽ vr ꝑ illð qð
dĩc apls.j.timoth.iiij.pietas ad oia vtilis eſt. ꝓmiſſioneʒ
hñs vite ꝗ nũc ẽ ⁊ fułe. Pꝛe.Ecẽi.xxix.ełyna ſuꝑ ſcutũ
potẽtis ⁊ ſuꝑ lanceã aduerſꝰinimicũ puãbit.lancea valʒ
ad ĩpugndũ.ſcutũ ad defenſiõem.valʒ ̊ elyna ad oẽ genꝰ
muĩmĩs ſpũał:⁊ ita vłeʒ hʒ vᷣtutẽ vel efficaciã.¶] Pꝛe.ſuꝑ
ill. j. timoth.iiij. pietas ad oĩa vtilis ẽ. dic glo.oĩs ſũma
diſcipline xpᷣiane ĩ miſcðᷣia⁊ pietate ẽ.quã aliꝗs ſeq̃ns. ſi

lubricũ caꝛnis patiat᷑ vapulabit:ſ ñ ꝑibit.valzʒ &̊ ełyna ʒ

te elyne. Pꝛĩo ᷣ qrit᷑ ĩ genẽali ad ꝗd ẽ vti
reſtitutõis iiuſte acꝗſitoꝝ.Tercõ q̃rit᷑ de

minoꝛ i grauamie. Quarto dæ vtilitate ipſiꝰrei date. Qui

Verit᷑ pꝛĩo an ſit remediũ vle ðᷣ oẽ pcm.?
vr ꝙ ſic.Cu.xj.date ełynã et ecce oĩia mũda

¶ Mueſtio

5 „ H,.0 . — —„xꝓgj .„ .
peupiaʒ carnis. valet etiã ↄtra ſuꝑbiã vite 2 ↄcupiaʒ ocn⸗

loꝝ. vt he ebergentian valet ð oĩa genera vicioꝝ: ⁊a ita
vt pꝛiꝰ.¶ Cont᷑.aĩa mũdat᷑ ꝑ expulſionẽ ſingłoꝝ viciorũ
q̊ ſingtis vᷣtutibo vicijs ↄꝛijs expellũt᷑.ſ̊ elyna non ẽ actus
oĩm vᷣtutũ:g ⁊c.¶¶ Pꝛe.rõe ↄnexiõis vᷣtutum. ꝗ hʒ vnã hʒ

— — —

oẽs.vicia at᷑ nõ hñt illã ↄnexionẽ quã hñt vᷣtutes.vñ hecẽ
ſalſa ſimpłr ꝗ hʒ vnũ viciuʒ bʒ oĩa:q̊ nullꝰactꝰpᷣtutis ſin/
głaꝝ inqtũ hmõi oĩa vicia expellit:lʒ foꝛte rõe oↄnexiõis.
Ci q̊ elyna ſit actꝰalicꝰvᷣtutis ſpãlis ⁊c. G̊ idẽ pt᷑ hr̃i ex ᷣ⸗/
big hiero.dicẽtis.iõ ſanat oculum qð ſanat calcanenz.
¶ Rñ. ꝙ elyne vtilitas maqᷓ ẽ ⁊ qdãmõ vlis.ẽ em̃ efficar
3 duas radices pctoꝝ q̃ ſũt amoꝛ ſiue aꝛdoꝛ male accẽdẽs
⁊ tioꝛ male huiĩliãs ſiue iacẽs.he ei ſũt due radiceo pct̃o
vt hr̃ ab aug.ſr illũ locũ.pᷣs.lxxix.Incẽſa igni ⁊ ſuffoſſa:
ab ĩcrepatõe vultꝰtui ꝑibũt.eſt ar aꝛdens cupiditas velut
ignis malꝰ tioꝛ male iacẽs velut malum frigꝰ. malum
ignẽ ẽ elyna velut aqᷓ ecci.iij. vgnẽ aꝛdẽtẽ extiguit aq̃:ele⸗
moſyna reſiſtit pctis. malũ frigꝰẽ ełyna velut ignis. ꝓ⸗
uer. xxv.ſi eſuriẽit ĩimicꝰtuꝰciba illũ.ſi ſitierit da ei aquã
bibẽ:pꝛunas eĩ ↄgꝛegabᷣ ſr caput eꝰ.h̊ ⁊ pʒ ex H ds mũ
dat niaʒ ab oĩ pcto ꝑ graʒ quã te ſola miſcðia infũ lit. vñ
miſcdᷣia vel opmiſcdie qͥdâmõ ↄꝛiat᷑ oĩ pcto.oẽ eĩ peẽm ẽ
miſeria aĩe.⁊ aĩaʒ efficit miſerã qͥdammò releuat miſcdia
dei effectie miſcðia hoĩs diſpoſiuie. Pꝛe. ełyna ꝓdeſt ⁊ fa/
ciẽti ⁊ recipiẽti.vñ qͥdãmõ hʒ vtilitatẽ vłeʒ. Sʒ ñ ob H̊ eſt
ełyna motꝰcuiuſiʒ vᷣtutis:pᷣ ppᷣe ẽmmotꝰmiſcdie largita⸗
tis vel iuſtie ᷣm dr̃ſas acceptões.vt ſupᷣtactũ ẽ.vlłis eĩ vti
litas dicta ẽ ñ ꝑ ppᷣetatẽ:ſ̊ ꝑ apꝛopatõʒ.ñ effectĩe ppᷣe di⸗
cẽdo ſ̊ pᷣpatiĩe ſiue diſpoſitie.de ̊ hr̃ ſup vbi tãgit᷑ ð nũeꝛo
ꝑtiũ ſatiſfactiõis.] Ad illð ꝙᷓ qd obr. ſingłe vᷣtutes ex⸗
pellũt vicia ſingła ⁊c.dðm ꝙ h̊ veꝝ ẽ ppᷣe loq̃ndo ſiẽ ꝓpᷣa
ãtidota et ſic q̃ ſũt ilł dirct᷑e ↄꝛio.nec h̊ ipedit gqn elyna di
ſponẽ poſſit ad oĩʒ vicioꝝ purgatiõʒ.⁊ lʒ ñ ſit illa vↄnexio
vicioꝛũ q ẽ ᷣtutũ: nihilomĩꝰ actꝰvniuſcuiuſq; vᷣtutis pᷣꝑat
et diſpoit aĩaʒ ⁊ et abilitat ad purgatõz a vicijs. et lʒ illð
qð ſanat oculũ ñ ſanat calcaneũ eſfectie 2 q̃i ꝓpꝛiũ ãtido-
tũ:nihilomiꝰidẽ pt᷑ eẽ pᷣꝑatiuũ ⁊ diſpoſitiuũ ad ſaĩtates il
loꝝ. Et et᷑ ñ ẽ ſiłe de medicĩs ſpũaliũ ⁊ coꝛꝑaliũ.q̃libʒ em

medicia ſpũalis.i.gr̃a vel vᷣtꝰ? incõtingẽs oĩno cuilʒ moꝛ

bo ſpũali.i.pct̃o moꝛtali.mediciĩa at᷑ coꝛꝑalis ſanat vnã ĩ⸗/
ſirmitatẽ coꝛꝑalem alia ꝑſiſtẽte.

embꝛ

VOnſeqnt qrit᷑. vtꝝ elyna facta de furto vel
rapia vel vſura ſit ſatiſſactoꝛia.i.vtꝝ abſol
at furẽ raptoꝛẽ vſuraꝛiũ a debito reſtitutõ

„

nis. Oe ſic: v. ponat᷑ caſotał.raptoꝛ vł vſurariꝰdat ex mo

tu pietatis elynã pauꝑi exñti ĩ extrẽa nccĩtate.ĩ tli aꝛticło
oĩa ſũt coĩa ĩmo ĩ tli necĩtate ſũt patittis extrẽaʒ necĩtatẽ
Si & nullotenet᷑ rſtituẽ aliqd niſi illi cꝰ ẽ illð qdð ẽ reſtituẽ
dũcũ rõe nccitatis illð qð fſurto vł rapia vel vſura ſhᷣtra⸗
ctũ ẽ pᷣſtitũ ẽ patiẽti nccĩtatẽ extrẽa ʒ:reſtitutũ ẽ vero dño.
Sille ꝗ hmõi ely nas dat exñti ĩ hmõi nccitate:ñ tenet᷑ fa⸗
cẽ alicui ali reſtitutõeʒ de ſic acꝗſito ⁊ ſic dato. ¶ SPDꝛe.ſi
ipᷣe ĩdigẽs ihᷣtraxit a fure raptoꝛe vła vſurario aliqd ĩ tli
aꝛticło ⁊ illð ouertiſſz ĩ vſꝰſuos.ñ eẽt debitoꝛ alicꝰreſtitu.
tõis cꝰẽ:qꝛ ſuũ accepiſſʒ.ſilr vt vr ille fur ꝛc.q iliidẽ da⸗
ret iſti ĩ elynã abſolutseẽt a debito reſtitutiõis.cũ rẽ datã
p̃ſtitiſſ vero dño. Pꝛe.ĩ vita meriti ſůmũ 2 ꝑfectiſſimũ
c obia ⁊ maxĩe ĩ regłaꝛibo.q ſi ðbitũ obediẽdi pcepto ſuꝑi
oꝛis abſoluit obligatũ ſbueniẽdi pauꝑi poĩto ĩ extrẽa necĩ
tate:ml’tofoꝛtiꝰabſoluit quẽcũq; vtpote furẽ raptorẽ vſu⸗
rariũ a debito reſtituẽdi ea q iiuſte acꝗſierit. pʒ ꝙ mĩoꝛẽ
vᷣa p h. ꝙ ſubueire ĩ extrẽa necitate ẽ pceptũ iuris nat᷑e et
inſitũ aie rõnali:obiia reglaris ẽ ↄſtitutõe hbuana cui pᷣpo·
nẽdũ ẽ pᷣceptũ dei.di.viij.q ↄ.vbi dr.ſiẽ ĩ pratibo oecietatiſ
hũane maioꝛ ptas miori ad obediẽdũ ꝓponit᷑:ita deꝰoĩbo
Pꝛe. di.viij.differt ius natale a ↄſuetudie 2 ↄſtitutõne.
qꝛ iuꝛe nat᷑e oĩa coĩa ſũt:⁊ ita eadẽ qͥ iure et dignitate ius
natale pᷣualet ↄſuetudini ⁊ ↄſtitutõi.⁊ aug.ð ↄfel.⁊ br di.
viij.qᷓ S.adueꝛſ ꝰius nat᷑ale nilti ꝗcq; agẽ iʒ. Cont᷑ elyna
nõ ẽ ſatiſfoctoꝛia q̃ fit ex aliẽo.ĩmo hmõi elyna mag gust

cruij.
*
roꝛẽ qᷓ alleuiat m canõ.vt ſupᷣtactũ eſt.Er qͥ pʒ ꝙ eyna
ſctẽᷣa ð furto rapi ꝓ nito ſatiſfacit nec a debito a⸗
liqͥ abſoluit ¶ Rñ.de h̊ cau dr̃ſi drſimode ſentiũt. dicũt em
ꝗdã ꝙ raptoꝛ vł vſuraꝛiꝰdʒ reqꝗrẽ volũtatẽ eiꝰꝗ ẽ verꝰpoſſeſ⸗
ſoꝛ rei.vt vſurariꝰdʒ reqꝗrẽ volũtatẽ eiꝰꝗ dedit ad vſuraʒ.vt
ſic tutiꝰfaciat qð intẽdit:iſᷣ ſiue ille ↄſentiat ſiue nõ:pt et dʒ
etłynã illi dare.Si at᷑ ñ poſſit ad illũ recurꝛẽ.tũc noĩe illioet
nõ noĩe ꝓpo vł auẽte faciẽdo ełynã abſoluit᷑ a debito vł ten
tione rſtitutõis:eo ꝙ fac illð qð ille ſi pñs eẽt facẽ teneret᷑.
Alij dicũt ecõtraꝛio ꝙ iſte nũꝗ; abſoluit᷑ ſi ſine ↄſenſu altiꝰ
facit elyn ð vſura.et h̊ ṽ mibi ꝓbabiliꝰ:⁊ G̊ ꝓpt płes rõ⸗
nes.maxie ſi ſit potẽs vł ↄiigat eũ veĩre ĩpoſteꝝ ad piĩguio/
rẽ fortunã.⁊. ꝓpt iſtã ełyne largitõeʒ iſte n abſoluit᷑ a pcto.
Et iõ cũ nõ remittat᷑ cxlictũ nili reſiitnat᷑ ablatũ.vt dicunt
ſcẽi:tenet᷑ ſꝑ ad ĩſtitutõʒ.Alia rõ ẽ.qꝛ iſti indigẽti ſic elynã
daꝛe nõ fuit illi ꝗ dedit vſurã ſatiſſacẽ.Alis ẽ eĩ obligaiõ q̃
tenet᷑ illi pauꝑi:⁊ alia obligatõ q̃ tenebat᷑ ad r̃ſtitutõʒ.i0
eĩ ſatiſſaciẽdo pauꝑi ſatiſſac illi.cũ ille paupi nõ tenẽt. nec
pauꝑ vicẽ egerat ĩ hac ꝑte.⁊ iõ vſuraꝛiꝰſꝑ rmanet obligatꝰ
¶ Ad illð qð obr.ꝙ poſito ĩ extrẽa necitate ſũt oĩa coĩa ⁊c̃.
pt dici ꝙ pecuĩa quã detĩet vſurariꝰpt᷑ dupłr ↄſiderari.⁊ꝛ re
ſpectu indigẽtio: ⁊ reſpctu illiꝰꝗ ſoluit eã vſuraꝛie.pꝛĩo mõ
in dᷣitate ẽ pauꝑis 2 ñ ſolũmõ illa:ſᷣ et qcũq; alia ꝑ quã põt
ſue ĩdigẽtie nccitas ſbleuaꝛi.Si pᷣo ↄſidẽt᷑ ſcðo mõ.ſiꝑ rela
tõeʒ ud iliuʒ ꝗ dedit vſurarie.aut ille ẽ abſens:aut pns.Si
pñs:ſic dico ꝙ r̃manet obligatꝰdũmõ hẽat vñ poſſit rſtituẽ
ſiẽ dictũ ẽ. ¶ Ad alið qð obr.ꝙ ſi ipe ĩidigẽs ſbtraxiſſz aligd
a fuꝛe vl vſuꝛaꝛio ⁊ illð ↄueꝛtiilʒ ĩ vſꝰſuos.ñ tenet᷑ ad r̃ſtitu
tõeʒ ⁊c.ddᷣm ꝙ ñ ẽ ſile ĩ cau iſio.ſ.ð ĩdigẽte ⁊ ð fure Irapto
re ł vſuꝛaꝛio.qꝛ ĩ tli aꝛticlo ĩdigẽs accipit qð ſuũ ẽ.⁊ qð ſuũ
Eↄuertit ĩ vſũ ſnũ.ſ̊ fur ł raptoꝛ ł vſurariꝰ oat idigẽti qð ñ
ẽ ipᷣiꝰ.ſ.dãtis:ſ qdð ẽ altiꝰ.ſ.illiꝰa qͥ illð ĩiuſte acꝗſiuit.vnð
dñiuʒ illiꝰñ.pt᷑ dãdo ĩ paupeꝛẽ trãiferꝛe.vñ ſꝑ remanet obli
gatoad rſtitutõʒ.¶ Ao illð qð obr.ꝗ obligatõ ſubueĩendi
pauꝑi ĩ h aꝛticłò abſoluit a debito obie regłaris ⁊c̃. pt dici
, ñ ẽ veꝝ.reglłaꝛes eĩ ñ ſꝑ tenẽt᷑ obedire pᷣcepto ſuꝑioꝛis vt
ĩ cãu ꝓpoſito.⁊ ẽ rõ vna qꝛ ſuꝑioꝛ phibʒ ↄ illð qð de pcipit
⁊ n ẽ ĩ tli aꝛticło oudiẽdꝰᷣm ꝙ dic aug. ĩ glo. ſr̃.xiij.ad Ro.
ſuꝑ illð.q ſiſtit ptati.a hr ſile.xj.q.ij.q reſiſtit.ſi ꝗs peſi:
⁊ hr̃ idẽ.di.viij.q ↄt. Alia rõ ẽ.qꝛ ꝓfeſſio boĩ abũdãtis ñ ex
cludit obligatõʒ boĩ nccij.vel ad ̊ nccio obligat᷑ pᷣcepto na
tuꝛe:q; iſta pᷣcepta ĩmobilia ſũt.ſᷣm ꝙ pʒ ĩ pᷣma ⁊ ſcdᷣa tabu
la decalogi.Et iõ ſꝑ remanet hõ obligatꝰad illa implenda
nec abſoluit᷑ ex obligatõne altioꝛis ꝓfeſſiõis:bſᷣ magis tenet
ad illð idẽ de bono ⁊ eqͥ.obligatio & illa ñ abſoluit a debito
obie:ſᷣ illð qð als eẽt debitũ efficit ĩdebitũ.lʒ ſit obediendũ
pᷣcepto ſuꝑioꝛis:ñ tñ ĩ cãu ꝓpoſito rõnibo pᷣtactis.q¶ Si aũt
obijciat᷑ adhuc.qꝙ mõachꝰſiue regłaꝛis ñ teneat᷑ daꝛe elynã
in tli aꝛticło ð phibitõʒ ſuꝑioꝛis.qꝛ bonũ qñũq; ꝓxt obiaz ẽ
dimitiẽdũ.vt.xj.q.iij.qd ̊ gꝛeg. Sciẽdũ ẽ ꝙ nũ Ppt obiazʒ
malũ dʒ fieri.aliqũ at᷑ dʒ bonũ.qð agit ꝓpt᷑ obiaʒ intmitti.
Et ita vr ꝙ reglłaris ꝓpter ꝓhibitõz dʒ bonũ bmõi ⁊ et᷑ alia
intmittẽ.Rñ.ꝙ dupler ẽ bonũ ncciũ ⁊ abũdãs.ꝙ g obij
cit ꝙ intmiitendũ ẽ bonũ ꝓpter obiam. dom ẽ ꝙ veꝝ ẽ ð bo
no ſedo mõ ſumpto.ſ.de bono abũdãti.vt ẽ pᷣdicatò vł etiã
pᷣlatio vel aliud qdᷣcũq; officiũ vel dpꝰ:ad qð nõ obligat᷑ de
dĩno pᷣcepto vel nat᷑e inſito.nõ at᷑ intelligit᷑ ſi ulð opꝰfuerit
nccẽio agendũ eo ꝙ ſit ex diuino pᷣcepto vel inſitatõe natuꝛe.

Mlembꝛum terciũ

Onſeqnt q̃rit᷑ ð ↄꝑatõe vtilitatis elyne dr̃ſis
motibcollate. h ̊ qrit᷑ ð duobo q̃ hñt eq̃lẽ cari
catẽ a eq̃les faciut elynas.ſi alr cũ quamie:a⸗
lit᷑ e hilaꝛitate: an mereãt᷑ eqͥliter ilł elynis qᷓtũ ad dimilſ⸗
ſionẽ pene.vr̃ at᷑ ꝙ ille ꝗ cũ guamiĩe dat elynã magis mere⸗
at᷑ qᷓtũ ad dimiſſionẽ pene.qꝛ ełlynaẽ ſatiſſactoꝛia ex duob⸗
er caꝛitate qꝛ penalis:ꝗq̊ alijs paribo q̃ magis ẽ penał ma
gis ẽ ſotiſfactoꝛia. Sʒ ↄſtat ꝙ illa q̃ fit cũ guamie magis ?ẽ
penał:q̊ magis ẽ ſatiſſactoꝛia:̊ meritoꝛia maioꝛis dimiſſi
onis pene.¶ Pre.maioꝛis nobilitatis eſt nata q; foꝛtuna.
et magis ponderanda eſt in merito circumſtantia nature q;
foꝛtune. Sʒ legit᷑ mar᷑.xij.⁊ luc.xxj.q mulier pauꝑ q miſit
duo minuta ĩ gazophilaciũ plꝰqᷓ; oẽs miſit.ñ ĩ qᷣntitete:ſᷣ in

—

ꝓoꝛtõne.qꝛ om̃e victũ ſuũ qð habuit miſit alij vo ex abũ⸗
danti miſerũt. circũſtãtia pauꝑtatis facit ad maioꝛitᷣ:
tem meꝛiti.vbi maiꝰgꝛauamẽ eſt. VPꝛe.vbi maioꝛ pugna

ibi maiò victoꝛia.⁊ vbi maioꝛ victoꝛia ibi maioꝛ merces.

qꝛ ꝗ dñat᷑ aĩo ſuo melioꝛẽ erpugnatoꝛe vꝛbiũ · ꝓuc. xvj. S
cũ ille ꝗ dat cũ grauamiĩe vincat aim ſuũ ĩ dãdo ełynam:
maioꝛẽ victoꝛiã hzʒ qᷓ; ille ꝗ dat ex bilaritate: ̊ maioꝛẽ meꝛ
cedem hʒ¶ Cont᷑.ij. Coꝛi.ix.hilarẽ datoꝛẽ diligit deus.
Sʒ qð magis ẽ tro acceptũ magis ẽ meritoꝛiũ: q̃nto da
toꝛ hilarioꝛ ẽ: tãto donũ eꝰ ẽ magis acceptũ.ꝛ ita magis ſa
tiſfactoꝛiũ. Pꝛe.glo.ibidẽ.gꝗcqd boni facis cum hilaritate
fac:⁊ tũc bn facis.Et alia glo. Qui ex volũtate dat bona
appꝛobat deꝰ remũerat.ex bis vt̃ ꝙ ꝗ dat nõ hilaꝛit:non
bñnfacit nec meritoꝛie.¶ Pꝛe.aug.ꝗ dat vt careat tedio in⸗
terpellãtis nõ vt reficiat viſcera indigẽtis: ⁊ rẽ et merituʒ
ꝑdit.q̊ ꝗ dat cũ quamĩe magis accedit ad dantẽ cuʒ tedio
ᷓ ꝗ dat cũ hilaritate: magis accedit ad ꝑditõeʒ meriti.
ua minꝰbʒ de merito. Rn ad H dicũt qdã ꝙ eq̃lit me
rent᷑ illi duo.⁊ qtũ ad vitã eternã ⁊ dimiſſionẽ pene:gua⸗
mẽ em̃ qð facit ad maioꝛitatẽ meriti nõ attẽdit᷑ jim nataʒ
hꝰvel illiꝰ:ſ̊ ſm bñ diſpoſiti hoĩs nat᷑aʒ.ſic in cibis ſanũ
dr̃ qð ẽ ſanũ bñ hñti coꝛpdiſpoſitũ.⁊ albũ dĩ qð albũ in
dicat᷑ a bñ diſpoſito ſᷣm viſuʒ. qᷓtum at᷑ ad nat᷑am hũanaʒ
bñ diſpoſitũ eqͥ ques ⁊ eq̃ faciles ſunt ille due elyne: ⁊ ita
eq meritoꝛie. Sʒ vr ꝙ hec ſolutõ ñ ſit vera.qꝛ virtꝰẽ hĩtus
volũtariꝰimediate cõòſiſlẽs qͥ ad nos.ſ̊ medietas qͥ ad nos
dr̃ſificat᷑ qᷓ̃tuʒ ad drſos:qꝛ qð vni parũ alij multũ ⁊.vt hr
a phᷣo.qᷓ motspᷣtutis meritoꝛiꝰ qꝙ̃tũ ad dr̃ſos dr̃ſas bʒ me/
dietates.ñ q̊ ſm eãdẽ medietatẽ iudicat᷑ meritũ ełyne ᷣm
nat᷑ez hovel illiꝰet ſic elyna:q̃ magis eſt ſatiſfactoꝛia ꝙᷓ q
minꝰẽ penal nate alteriꝰ. Videt᷑ alr dm ſic.ſ.ꝙ ſi qua
mẽ ill ſit ex radice auaricie illiꝰꝗ dat ełynã. 2 de reliqjs
illiꝰnõ ẽ magis ſatiſſactoꝛia ꝙᷓ alia.qꝛ ex radige pct᷑i ꝓue⸗
nit. qꝛ ſi Hͥ tunc de malo.ſ.culpe repoꝛtaret᷑ lucx.ᷣ ſi illud
Juamẽ ſit de nata ↄplexiõis illiꝰmagis eſt ſatiſfactoꝛia ⁊
meritoꝛia qᷓtũ ad remiſſionẽ pene.iAec ẽ veꝝ ꝙ ſic dãs cũ
Fuamiĩe magis accedit ad dãtẽ inuite: qꝛ ĩuite dare ſonat
in viciũ.ſᷣ grauamẽ hmõi reſpicit illð qð nat᷑eẽ.Vñ non
ſunt eiuſdẽ oꝛdinis.i¶¶ Ad h̊ qð obr.ꝙ hilarẽ datoꝛeʒ dili⸗
git deꝰ c. põt dici ꝙ bñ acceptat deꝰqð hilarit dat᷑ remu⸗
nerando aliqð gaudiũ ſpũale.Vel pt᷑ dici ſᷣm ꝙ glo.expo
nit. ꝙ ibi dr̃ hbilaris ꝗ ſponte ⁊ volũtarie dat.Fᷣm ꝙ hilari
ter dare dr:ꝗ dat mõ ↄtraꝛio illi ꝗ dat cũ triſticia ⁊ mur⸗
mure.vñ glo. Quicꝗd bñ facis cũ hilaritate fac. et tũc bñ
facis. Si at᷑ cũ triſticia facis:fit ð te:nõ tu facis.i.ñ repu

. Kiembꝛum quartu

DOnſeqnter querit᷑ de vtilitate elyne ſᷣm ꝙ ẽ
opꝰopꝑatũ ſiue ip̃m datum. Et querit᷑ an ſit
meritoꝛia qᷓtuʒ ad bmõi.qꝛ ełyna inqtuʒ ẽ
opꝰoꝑans abſq; dubio meritoꝛia eſt.⁊ ꝙ ſilłr ſit meritoꝛia
inqᷓtũẽ opꝰoꝑatum vjr ſic.rõne dati obligat᷑ pauꝑ recipi⸗
ens adoꝛandũ ꝓ dante. ipſe dans rõne dati meret᷑ adin⸗
uari oꝛonibo bonoꝝ:g ipᷣm datũ ẽ meritoꝛiuʒ dant:.⸗ Si
diceret᷑ ꝙ dans nõ rõnedati meret᷑ bñficiũ oꝛonis. bᷣ ſolũ
inqᷓtum dans.q̊ non vr veꝝ:qꝛ cũ res data ſit materia ſu⸗
ſtentatõis pauꝑis eo at᷑ ꝙ ſuſtentat᷑ bñficio alicuiꝰobliga
tur adoꝛandum /ꝓ eo:jᷓ rone ipᷣiꝰdati tenet᷑ oꝛare ꝓ dante:
e. ſi datũ inqtũ hmõi nõ ẽ meritoꝛiũ.q̊ᷓ tantũ meret᷑
qs dando decẽ q̃ntũ dãdo centũ.qð nõ vr veꝝ nec veriſile

IYtẽ nõ plꝰmeret᷑ ꝗs multis dãdo elynã qᷓ; vni.qð videt᷑ —

falſuʒ.qꝛ qᷓnto pluribo coĩcat bona ſua:tãto plłes obligat.
Pre. tantũ meret᷑ diues dãdi paꝝ q̃ntũ pauꝑ dãdo mł⸗
tũ alijs ↄditõibo paribo.qð ẽ ð ſnĩam dñi te vidua pauꝑe
q̃ totũ victũ ſuũ vedit.uc.xxj.¶¶ Pꝛet᷑. vt dĩc greg. cũ au⸗
gẽt dona rões et creſcũt donoꝝ.nõ at᷑ augent᷑ rões donorũ
niſi ip̃a dona obligarent. ipſis donis ſine detis obligat
dans ipᷣm cui dat᷑ et meret᷑ aliꝗd obtinẽ rõne dati ab eo.

Pꝛe. ſm greg.cui plꝰↄmittit᷑:ab eo plꝰexiget᷑.g̊ quanto
magis ẽ qð dat᷑:tanto plꝰobligat᷑ ille cui dat᷑ ipᷣi danti.et

ita vt pꝛius. ſi magnitudo dimiſſi meret᷑ magis.vtpote

maioꝛẽ dilectõeʒ iur ſnĩaʒ.Luc.vij.ſiłr videt de magnitu

dine dati: 2 ita vt priꝰ. ꝛe. ecẽs. vij. Melior ẽ ſapia cũ
diuicijs. vbi dic glo.interli.qᷓ ſola: ̊ diuicie ſũt bone.ſed
optie ſũt date ĩ ełynã:g diuicie date in eły nã jm ꝙ bmõi
meritoꝛie ſũt.¶ Pꝛe.no dare ełynã qñ dz dari ẽ demerito
riũ rõne rei dãde ſbᷣtracte:ꝗᷓ dare ełynã qñ ↄueit dari eſt
meritoꝛiũ rõne rei date.Ex bis vr ꝙ elyna. ſᷣm ꝙ ẽ datuzʒ
ſiue opꝰoꝑatũ ẽ meritoria ont᷑ . m hiero.dñs nõ re⸗
ſpicit quãtũ.ſᷣ ex qᷓnto:ipᷣm ̊ datũ nõ ẽ meritoꝛiũ.ſᷣ illð a
dat᷑ · ¶ Pꝛe. aug· ꝗ dat vt careat tedio int pellãtis ñ vt re
iciat viſcera indigẽtis:⁊ rẽ ꝗ meritũ ꝑdit. Ex qͥ pʒ ꝙ da⸗
to ipo nõ meret᷑ das elynã ¶ Ad b̊ pt dici. ꝙ ſolꝰ act inte⸗
rioꝛ vel exterioꝛ relatꝰad ĩterioꝛẽ:ẽ directe et ꝓpꝛie loq̃ndo
meritoꝛiꝰ nõ aũt res data.directe dico ⁊ ꝓpꝛie: qꝛ res ipſa
data indirecte ⁊ occaſionałr ꝑt eẽ meritoꝛia. inqtuʒ ẽ cir
cũſtantia oꝑis ipiꝰdãtis:⁊ inqᷓtuʒ ercitat ipᷣm cui data eſt
ełyna adoꝛãdũ ꝓ dãte. Res at᷑ data pt eẽ circũſtãtia actꝰ
dantis qᷓdiu circũſtat opꝰilliꝰ.⁊ ita quodãmõ meritoꝛia.
ſiẽ circũſtãtia meriti.ſᷣ trãſlato dñio ad ipᷣm recipientẽ:n
ẽ circãſtãtia actꝰmeritoꝛij.vt qñ ꝗs dat pauꝑi durate acti
one:panis ẽ circũſtãtia actõis meꝛitoꝛie.ſᷣ nibil qð poſtea
fit ð pane ẽ dãti meritoꝛiũ niſi occaſionałr.vtpote qñ oẽo
eiꝰcui dat᷑ ad quãẽ excitat ipᷣm datũ:meret᷑ aliqð ipſi dati.
4¶Sʒ adhuc obr̃.q dñs meꝛet᷑ ꝑ eiꝰmiſtrum. vtpote ꝑ eiꝰ
ełynariũ.⁊ ſᷣm hũc modũ nõ ẽ datũ circũſtãtia actꝰ dãtis
ꝓut dñs eſt dans.⁊ eaàẽ rõne vr. ꝙ dñs iße meret᷑ ꝑ ipᷣm
datũ nõ exñs actꝰdãtis:ſ̊ trãſlatio dominij eiꝰ. Ad hG̃ ẽ rñ
dendũ.ꝙ ipᷣe dñs ex h̊ ꝙ p̃cipit elynã fieri ex caritate me⸗
ret᷑.vñ adhuc inqᷓtuʒ ẽ circũſtãtia oꝑis ꝓprijẽ ſibi merito⸗
ria. AVt aũt dicũt miſter ſi ẽ e caritatẽ nõ meret᷑ dnño. Si
aũt ſit in caritate põt mereri dño vel rectitudie intentõis

vł deſiderio ſpᷣuẽtois vel aliqͥ alio mõ bmõi.4¶ Ao illð qd

ſino obr ↄtra pᷣdicta.ſ.ꝙ ipᷣm datũ ẽ vita ſuſtentatõis ip⸗
ius pauꝑis.poõt dici vt ſupᷣ.qꝛ ⁊ illud etiã inꝙᷓtuʒ ẽ mate⸗
ria ſuſlentatõis et etiã meritoꝛiũ ip̃i danti:ẽ circũſtantia
actꝰdantis.4. Ad illud qð obr̃.ꝙ ſi datũ ipᷣm nõ ẽ merito
riũ nõ plꝰmeret᷑ vnꝰin dãdo multũ:qꝙᷓ aliꝰin dãdo pa ꝝ.pt᷑
dici ꝙ maioꝛitas dati vł mioꝛitas nõ ĩpedit qn ipᷣm ſit cir
cũſtantia actꝰdantis.et eo qͥ maius eſt magis meret᷑ ipᷣe ꝗ
dat. ⁊ eſt occaſio pꝰtrãſlatõeʒ dnij pluriũ oꝛonuʒ et effica
toꝝ.Ex his pʒ rñſio ad illð ꝗð ſeꝗtur.⸗ Ad illud qð obr
ꝙ cũ augent᷑ dona.rõnes etiã creicũt donoꝝ ⁊c̃· pt᷑ dici ꝙ

reuera ipᷣa dona obligat ipᷣm inq tum recipientẽ. h h ẽ in ·
ẽ̈tum ſũt circũſtãtie actꝰipſiꝰdãtis et cũ h̊ qq; tranſtlato
dñio excitãt illos ꝗ recipiũt ad ĩtercedẽduʒ ꝓ illis q dant

reducẽdo illis ad mẽoꝛiã bñfactũ ipſiꝰdãris. ¶ Ad alia qᷓ
ſequunt᷑ pʒ rñſio ex dictis.qꝛ q̃nto maiꝰẽ qð dat᷑: tãto plꝰ
obligat᷑ ilieꝗ recipit.⁊ etiaʒ meret᷑ magis diligi ab eo ille
ꝗ dat. H veꝝ ẽ inqᷓ̃tuʒ ipᷣm donũ ẽ circũſtãtia actus dantis
¶ Ad H qð obr̃.ꝙ diuicie ſũt optime date elynã ⁊c. dõᷣm
ꝙ H̊ veꝝ eſt inqᷓtum ſunt circũſtantia actꝰ ipſius dantis.
Ad illud qð obr̃.ꝙ demeritoꝛiũ eſt nõ dare rõne rei ſb⸗
tracte ⁊c.põt dici ꝙ veꝝ eſt inqtuzʒ ipᷣm dandũ ẽ circũſtã
tia actꝰſubtrahẽtis:nõ inqtum ẽ res ſimpłr. ſᷣ inq:uz eſt
circũſtantia actꝰniſi octaſionałr:vt ſupᷣtactũ eſt.

Membꝛum quintũ

Onſeq̃nter querit᷑. Quibo vtilis ẽ elyna ⁊
mo ſi vtilis ſit iuſtis:deinceps ſi vtił᷑ ſit ma⸗
is hͥ ↄſtitutis:⁊ aiebus damnatis.

Articulus prunnus

— D pmũ ſic.ↄſtat ꝙ ełyna ẽ vtilis iuſtis ſiue bo
1 nis. Et nota ꝙ mitiplex ẽ vtilitas qᷓ ꝓueit boĩs
ex elynaꝝ diſtributõe. valʒ em̃ boĩs h ⁊ ĩ futᷣo.j.Cimohᷣ.
iiij· pietas ad oĩa vtilis ẽ ꝓmiſſionẽ bñs vite q nũc ẽ et fu⸗

ture. Eccxi.xx.ẽ datũ cuiꝰretributõ duplex h.ſ.⁊ i futuro.
Tꝑaliter eĩ vitã ↄſeruat ꝓlõgat.pᷣs. Mrus ꝗ intelligit

ſuꝑ egenũ ⁊c.⁊ pꝰ.Oñs ope ferat illi ſuꝑ lectũ doloꝛis eiꝰ
Tꝑalia augmẽtat ꝓuer.xj. Alij diuidũt.pria ⁊ ditõꝛes

—

fiunt. Spũ aliter liberat a culpa.Luc.xj.Date ełynã ⁊ ec
ce oĩa mũda ſunt vob liberatu defendit ↄ dy aboluũ. Ecci.
xxix.Suꝑ ſcutũ potẽtis et ſuꝑ lancea aduerſus inimicuʒ
pugnabit. ꝓtegit etiã a pcto.Ecci.iij. Ignẽ aꝛdentẽ extin
guit aq̃ et elyna reſiſtit pctis. Illuiat etiã intellectũ et ſa⸗
nat affectũ.yſa.lviij. Lũc erũpet q̃ſi mane lumẽ tuũ.ecce
illuĩ atio intellectꝰ.⁊ ſanitas tua citiꝰ oꝛiet᷑ ecce ſanatõ aſ⸗
fectꝰ. Gr̃am ↄſeruat.Ecẽi.xxix.ełyna viri q̃ſi ſacculꝰ eum
eo:et gram hoĩs:q̃ſi pupillã cõſeruabit.A moꝛte liberat.
Thob.iiij. ełyna ab omni pcto ⁊ a moꝛte liberet eterna:et
nõ patiet᷑ aĩas ire in tenebꝛas.Ad głiam ꝑducit Mat. x⸗
xv. VUenite bñdicti ⁊c.eſuriui em̃ ⁊c.yſa.lviij. Nrange eſu

rienti panẽ tuũ.et pꝰ.gła dñi colliget te.Et maxĩe bʒ has

vtilitates ſi ſit debitis oꝛnata ↄditõnibo vt ſi fiet in caꝛita
te. j. Coꝛ. xiij. Si diſtribuero oẽs facultates meas ĩ cibos
paupeꝝ.caꝛitatẽ at᷑ nõ habeo:nihil mibi ꝓdeſt.Et ↄtinue
Ecẽs.xj.mane ſemĩa ſemẽ tuũ ⁊ veſꝑe nõ ceſſet manꝰtua.
Pꝛoueꝛ.xxj. Juſtꝰtribuet ⁊ ñ ceſſabit.Occulte. ꝓuer. xxj
munꝰabiconditũ extinguit iras ⁊ donũ ĩ ſinu indignatõeʒ
maximã.Ecẽi.xxix. ↄclude ełynã ĩ ſinu pauꝑis.⁊ ANdat.
xj.Cũ facis ełynã.Etiã diſcrete.Ecci.xij.Si bñfecẽis ſci
to cui bñfeceris.⁊ ita bñfac huili et ne dederis ĩpio. Etiã
ſuauit.Eccẽi.xviij.ili ĩ bonis tuis ne des q̃relã.⁊ in om̃i

dato ne tæs triſticiã mali vpᷣbi.Ecẽci.iij.Declino pauꝑi ſi

ne tꝛiſticia aurẽ tuã. Ro.xij.Qui miſeret᷑ in hilaꝛitate.ij.
Coꝛ.xj.hilaꝛẽ datoꝛẽ diligit deꝰ.Et velocit.Ecci.iiij.Coꝛ
inopis ne afflixeris ⁊ ne ꝓtrahas datũ anguſtiati. et pꝛo⸗
ueꝛ.iij.ne dicas amico tuo vade ⁊ reuertẽ cres dabo tibi
cũ ſtatim poſſis dare.Etiã abundant᷑ ſm poſſe.Thobie.
iij. Si multũ tibi fuerit abundanter tribue.

rticulus ſecundus

Onſeqnter querit᷑.ꝗd ↄferat elyna malis via/
toꝛibo hic ↄſtitutis.i.facientibo in moꝛtali.⁊ vi
det ꝙ ↄferat talibo vitã eternã.ꝑ illud.j.timo⸗
th.iiij.pietas ad oĩa vtilis ẽ ꝓmiſſionẽ hñs vite q̃ nũc eſt ⁊
future.glo.pietatẽ hñs aligꝗs.ſi lubricũ carnis patit᷑: ſine
dubio vapulabit:ſᷣ nõ ꝑibit.̊ nõ intelligit᷑ de lubꝛico ve⸗
niali.qꝛ tũc ſine vapulatiõe ſatis faceret opꝰpietatis oꝑi⸗
bus moꝛtificatiõis carnis.Sʒ ſi loq̃ret᷑ de lubꝛico veniali
h idem poſſet dicẽ de alijs opꝑibo pietatis.Ex ꝗbo pʒ ꝙ lo⸗
quit᷑ de lubꝛico moꝛtali:⁊ tũc habeo ꝓpoſitũ.⸗] Pre.ſi ele
moſy ne in moꝛtali nõ valẽt.̊ nõ ſunt ſatiſfactoꝛie: ꝗ te⸗
net᷑ ſatiſſacẽ de cõmiſſo aliqͥ ꝑ ełynas ſi facit illas in pcto
nõ ſatiſfacit.ĩmo iterato tenet᷑ eas facẽ:cuiꝰ otrariũ vidẽꝰ
ꝑ ſilłe in collatõne decimaꝝ:qꝛ dãs decimas ĩ moꝛtali nõ
tenet᷑ iterato als dare.¶¶ Pꝛe.qd eſt ꝙ int oĩa opꝑa ſatiffa⸗
ctõis oꝑi miſedᷣie.ſ.ełyne pᷣponunt᷑. Uñ.j.timoth.iiij.pie⸗
tas ad oĩa vtilis ẽ.glo.Ois ſũma xpᷣiane diſcipline in mi

ſericoꝛdia pietate ẽ. ⁊ in iudicio mentõeʒ de his ſolũ faci

dñs q̃ſi hec ſola remũeraturꝰ.Mat.xxv. Eſuriui ⁊ de⸗
diſtis ac.¶ R.⁊ ſi elyna facta ĩ moꝛtali ad aliꝗd valʒ.
non tamen ad meritum vite eterne. directe dico:2 ſi aliqͥ
modo diſpoſitiue.¶. Ad illud.j. Limoth.iiij. pietas ad
oĩa vtilis eſt Tc.dvᷣm ꝙ h̊ intelligit᷑ de pietate infoꝛmata.

Eñ glo.pietas q̃ oꝑat᷑ bona fratribv.valet ad ꝓmerendũ

deuz: oĩs eĩ ſumma diſcipline xp̃iane in miſcdia ⁊ pietate
eſt. Ad illud qð querit de illa glo.ſi patit᷑ lubꝛiců caꝛnis
⁊c.põt dici ꝙ intelligit᷑ de lubꝛico moꝛtali. dr ꝙ vapu⸗
labit:hoc verũ ẽ ⁊ certũ. O aũt dicit nõ ꝑibit.nõ ẽ nccio
verũ:ſᷣ hboc dr ꝙ exeꝛcitiũ operũ pietatis multũ habilitat

„

ad redẽptõem maloꝝ.Dañ.iiij. pcta tua elynis redime:2⸗

iniqtates tuas miſericoꝛdijs paupeꝝ. Et miſcdi eti in·

petrãt. Math. v. Mti miſericoꝛdes qm̃ ip̃i mſcdiam ↄle⸗
qntur. Et Jac.ij. Judiciũ ſine miſcdia illi q nõ fecerit mi
ſericoꝛdiã.¶ Ad illud qdð obĩr ꝑ ſile ſumptũ a ſolutõe deci
maxꝝ. põt dici ꝙ decime debent᷑ ceo ⁊ eiꝰmiſtris.vñ cũ qs
ſoluit eas ĩ moꝛtali ſatiſſacit miſtris.ſᷣ̊ non deo:cum nihil
placeat factũ er caritatẽ.Et ideo nõ tenet᷑ deo iterũ reddẽ
ſ tm̃ ſatiſfacẽ deo reddẽdo ei in caritate aliquẽ aliqualem
bonoꝛẽ. Similiter cũ iniũgitur alicui datõ ełyne ⁊ reddit

¶ Queſto criii.

. — %
eas in moꝛtali.ſi determinatum fuit in munitõe cui daꝛet
elemoſynas. ſi ei dedit iteꝛaĩo nõ tenet᷑ dare: licet reddide
rit iſt moꝛtali. ſiliter ſi nõ fuẽit determinatũ: ad aliquã
aliã ſatiſfactõeʒ tenet᷑ cro ſᷣm arbitrium pᷣpoſiti et ad dei
equalem honoꝛc.¶ Ad illnd qð querit᷑.põt dici ꝙ resera
elemoſyneæt alia oꝑa miſericoꝛdie excellũt reſpectu ope⸗
rũ alioꝝ:qꝛ nõ tm ꝓſunt facienti bᷣ et alijs. Vñ coĩcabilio⸗
ra ſunt et magis bona. Pꝛe.ꝑfectioꝛ caritas eſt q ſe extẽ⸗
dit ad inimicu ꝙᷓ qᷓ ad amicũ. Similiter qͥ ad aliũ ꝙᷓ qͥ tm
ad ſeipᷣm.tale eſt opus miſcðie:de hoc ſup ptʒ ·
Mrticulus tercins
BOnſequẽter querit᷑.vtrũ ełlyne valeant anima
bus damnatis. et videt᷑ ꝙ lic. Dicit em Aug'.
NNin ench. quibo aũt proſunt: aut ita ꝓlunt vt ſit
plena remiſſio: aut vt tolerabilioꝛ fiat ipſa damnatõ: vt
videt᷑ ełyna valet etiã ipſis damnatis vt ſacilioꝛ ſit ip̃a dã
natio. Pre.Ecci.xxix. Elyna viri qi ſacculus cuʒ eo:⁊
ita retribuet illis retributõeʒ vnicuiq; in caput ſuũ. cõ/
uertet in inferioꝛes ꝑtes terꝛe. Ex hoc videĩ ꝙ elyna retri
buitur illis qᷓ ſunt iinferioꝛibus ptibo terꝛe. i. in inferno.
Contro. Zlug. in ench. eſt quidẽ viuendi modꝰ nec tam
eatꝰvt nõ reqrat iſia pꝰmoꝛtẽ. eſt vo talis in bono vt hoc
nõ reqrat.eſt rurſus talis in molo vt nec his valeat cuʒ ex
hac vita tranſierit adiuuari.Ex qͥ ptʒ ꝙ nõ ꝓlunt elemo⸗
ſyne damnatis ¶ Rñ. Circa B diuerſi diuerſa ſentiunt.

Muidã em dicũt ꝙ elyne valent dãnatis ad mitigatõnez

pene.ñ tñ ita ꝙ brenioꝛ ſit ſiue minꝰeterna: ꝑ aliquã bo
ram tolerabilioꝛ. Alij dicũt ꝙ non.tñ qñq; fiunt pro illis

elemoſyne.qꝛ ignoꝛat᷑ eoꝝ dam natõ.hec aũt opinio ſani⸗

oꝛ eſt et ſimpłr tenenda.ꝙ neq; elemoſyna neq; alia bene⸗
ficia eccleſie ed animas luunt qͥ deſiciente nõ eſt medi⸗
um aliquod q̊ ſcant vel debeant deflueꝛe. ¶ Ad illud qd
obicit. ꝙ beſ eficia valent ad boc ꝙ tolerabilioꝛ ſit dam⸗/
natio ⁊c.põtłici ꝙ ſumit᷑ ibi damnatõ.ꝓ pene adiudicati
one.quod loquendi.quo ſolet dici ð aliquo alicui

pene adiudicato.ipᷣm fuiſſe tali pena damnatũ.ſicut ſolet

dici de aliquo ipᷣm damnatũ eſſe in centuʒ libꝛis ꝓ aliquo
graui foꝛe facto. vñ ſenſus bẽi Aug. põt eſſe. ꝙ beneficijs
eccleſie qñq; fit plena remiſſio pene adiudicate vtpote qñ
mioꝛ eſt et multa aggregatio beneficioꝝ · qnq; fit tolerabi
lioꝛ damnatio.i.minoꝛatio pene adiudicate non plena re⸗
miſſio. vtpote qñ offenſa fuit grauioꝛ et ſuffragia miora.
Alit aũt expoſiiũ ẽ verbũ Toſitũ ſup̃ vbi tactũ eſt. VUtrũ
oꝑa facta in moꝛtali valeant ad diminutiõeʒ pene eterne.
¶ Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ ↄuertet in inferioꝛes paꝛtes terꝛe
⁊c᷑.põt dici ꝙ intellectꝰlittere no eſt ꝙ beneficiũ elemoſy⸗
ne deſcendat ad damnatos erñtes in inferioꝛibo partib⸗
terꝛe: ſed inferioꝛes ꝑtes terꝛe dicunt᷑ ſecreta intime volũ⸗

tatis. vrĩ ptzʒ ex glo.que patebũt in iudicio ⁊ que iudicabit.

*

deus ꝑ om̃ia głoſus ⁊ in omibo benedictus men.

.

„£

—

¶Zncliti angloꝝ lenite. theologoꝝ iſdem temꝑibus mo⸗

burger Aurenberge impenſis in pꝛeſſa: ꝙ;iligenter viſa
et in Semale ceſſuʒ directa erperientia edocebit. Et ſub

narche Alexandri de ales: minoꝛum fratris mendicanti:
um mma theologicalis Anthonij ko⸗

anno ſalutis rpianiſmi. Mo. cccc: lxxxyj. uſti
ſummata eſt. Unde no immerito: laudes? gratias refe⸗
ram co.
☛
—

.

1t.

.
. .
1
9 1
*
.
.
õ
— — -

6
le⸗
gi

ni
i

d.

u

¶Mueſtio

ſticiã ↄtractũ fuit oꝛiginale pcẽm a puulis:ergo ex diui⸗
na miſericoꝛdia aliqð fuit remediũ ꝑ qð poſſet liberari
aboꝛiginali peccato.et ſiẽ aliũde cõtrahebat᷑ oꝛiginale
peccatũ: ita ꝑ aliũ daret᷑ adiutoꝛiũ vel remediũ. et h̊ dĩe
aug.ad boniſaciũ traxit reatũ genitꝰ ab eo ꝗ genuit. qꝛ
vnð erat ĩ illo et cũ illo a qͥ traxit.qñ qð cõtraxit admiſ⸗
ſum ẽ.vt aũt regenerari poſſit ꝑ oficiũ volũtatis cũ of⸗
fert᷑ ſanctificãdꝰ: facit hoc vnus ſpũs.ex quo regenerat᷑
oblatus:opoꝛtuit &̊ ꝙ tꝑe illo eẽt aliqð remediũ ſiue ad⸗
iutoꝛiũ ꝑ qð liberent᷑ ꝑuuli ab oꝛigin ali pcẽo. Hoc etiã
babet᷑ a greg.ĩ moꝛał.qð apud nos valebat aqua baptiſ
matis:hoc egit apud veteres vel ꝓ ꝑuulis ſola fides:vł
ꝓ maioꝛibo vᷣtuo ſe acrificij: vel ꝓ bis a ſirpe abꝛahe
ꝓdierũt miſteriũ circũciſioĩs.¶BSʒ obijcit᷑ in otrariũ.
fides nõ fuit tunc maioꝛis efficatie ꝙᷓᷓ fuit poſt aduentũ
xpᷣi. Sʒ poſt aduentũ xpᷣi et inſtitutõʒ baptiſmi nõ ſuffi
ciebat.ſi em̃ ſufficẽt ſola fides: nec tũc ſufficiebat tunc
maioꝛis efficacie eẽt tũc ꝙᷓ nũc.qð non vidr̃:cũ maioꝛ ſit
gra nũc qᷓ tũc.¶ Pꝛeterea.Siẽ tꝑe legis euãgelice fuit
aliqð remediũ:ſic tꝑe legis ſcꝛipte ſcʒ moſaice.ſiłꝛ ⁊ tꝑe
legis nate.et ita pᷣter fidẽ ſignũ aliqð exteriꝰ reqrebat᷑.
Pꝛeterea.ſides ẽ ĩuiſibilis gr̃a.ᷣẽ res ſacramẽti.q̊ ñ
ſuxplebat ꝓillo tꝑe baptiſinũ ineſſe:cũ ſacram̃tũ baptiſ
mi efficiat qð figurat.i Itẽ ſi ſola fides tũc ſufficiebat.
quoꝝ vel cuiꝰ erat illa fides.aut ꝓpinquoꝝ vel remoto
rũ:aut indifferẽter hoꝝ ⁊ illoꝝ.ſᷣ ſine ſic ſiue ſic:vidẽ ꝙ
fides alioꝝ nibil inuit.Generatõ em̃ carnalis nihil fa⸗
cit ad ſpũalẽ. Si at᷑ hoc eẽt ꝓpimquoꝝ parẽtũ.tũc ſi illi
nõ cẽnt fideles:nõ poſſet ꝑuulꝰ ab oꝛiginali pcto libera
ri.et ita deeſſet dina miſcdia quo ad ꝑpuulũ.⸗ Pꝛeterea
poſita circũciſiõe vel baptiſmo a quocũʒ eẽt baptiſatus
vel circũciſus:valeret circũciſio vel baptiſimꝰ ad libera⸗
tõem ab oꝛigiali pcto.ergo vᷣtute fidei cuiuſcũʒ ꝑuulus
ab oꝛigĩali pcio poſſet liberari.Nõ ergo ſola fides ꝓpin
quoꝝ aut remotoꝝ.(: Ytẽ ſi ſola fides tũc valuit:qrit᷑ eꝰ
aut pr̃is aut mr̃is aut indifferẽter.poſito em̃ ꝙ ſola fi⸗
de alteriꝰ.tũc ſi ñ eẽt fides ĩ illo tꝑen liberaret᷑.eodẽ mõ
ſi ĩ vtꝛoq;. Si autẽ fides cuiuſqʒ ſufficiebat cũ intẽtõe re
ſpectu ꝑuuli:tũc ſtatim pꝰ infuſionẽ aĩe ſi adeſſet intẽtõ
pr̃is vl mr̃is vel alteriꝰ:poſſet mundari.q hHuiꝰ rei gr̃a
pt᷑ qri ſi nunoꝙᷓ tefuit dina miſcdia ſiẽ nec iuſticia reſpe
etu ꝑuuloꝝ. pt᷑ qð nõ fuit aliqð generale remediũ ad⸗
iuuãdũ nõdũ natos:ſic adiuudũ iã natos.⁊ B̃ eſt q̃rere
quare datũ ẽ remediũ iã natis vᷣ nõ eſt datũ aliqð gene⸗
rale ĩ materno aluo eõſtitutis:cũ multi ĩ maternis vte⸗
ris ꝑire poſſint ⁊ ꝑeant.q¶ Itẽ nunq defuit boĩtas medi
ci et volũtas.igit᷑ exiſlẽte moꝛbo parata fuit medicina.
IH ſtatim ĩ infuſiõe cĩme ↄtrahit oꝛigiale: igr ſtatim ꝑata
eſt medicina ex ↄgruẽtia boĩtatis medici.q Itẽ glo.ſuꝑ
illud ps.adiutoꝛ meus eſio ne derelinq̃s me dic. fruſtra
creaſii ⁊ recreaſti.Si deſpicis moꝛtales qð nõ debes qꝛ
nõ mea ꝗpꝛia ſ̊ gꝑentalis culpa ẽ q̃ ĩ hac moꝛtalisatẽ deci
di. igr cũ oẽs ꝑuuli ꝑentali culpa cecider̃t ĩ hãc moꝛtali
tatẽ:ndebʒ dñs deſpicẽ illos ĩmo debʒ adiutoꝛiũ p̃ᷣſtare.
Gedas dðm.ꝙ aliqð remediũ fuit ꝓ illo tꝑe qͥ ꝑunli

ũdabant᷑ ab oꝛigiali.et illð fuit fides cũ aliq̃ deuotõe

extioꝛi offeꝛẽtiũ.¶ Ad h̊ at qð dĩc gꝛeg. O: puulis ſola
fides ⁊᷑.NQõ ẽ ĩtelligẽdũ de habitu fidei.vł de motu in⸗

terioꝛi:ſ̊ de actu aliqͥ exterioꝛi ĩ ſigno demõſtrato.Dicit

em̃ aug.in li.oↄtra fauſtũ. nũꝙ; defecerũt ſigna aliqua
ad fidei religionẽ ꝑtinẽtia. Idẽ in eodẽ.ĩ nullũ nomẽ re⸗

ligioĩs ſeu verũ ſeu falſũ coagulari hoĩes poſſet.miſi ali

quo ſignaculo velut ſacramẽto vnibiliũ ↄlſoꝛtio collige⸗
rent᷑.¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ꝙ ſi ſola fides tũc ſufficiebat:
imgioꝛis fuit efficacie tũc qꝙ; nũc.ddᷣm ꝙ ñ. In adultis eĩ
mõ ſi nõ fuiſſet ↄtẽptus vel negligẽtia ſaeramẽti.nec ha⸗
beret copiãbaptiſmatis:fides mudaret ab oꝛigĩali.⁊ ita
E&ome tpᷣus cucurrit efficacia ſacr̃i fidei.adeſt at᷑ baptiſ
mꝰ q amplioꝛẽ dat effectũ qᷓtũ ad dimiſſionẽ pene et ha⸗
bũdãtioꝛis gre. Si ðᷣo dicat᷑ ꝙ tũc habuit maioꝛẽ effica⸗
ciam qtũ ad ꝑuulos.Reſponſio ꝙ tũc fides aliena cum

Nuinta

teuotõne exterioꝛi valebat:nũc aũt fides cum baptiſino
ſuꝑhabũdat.Copia at᷑ aque in q̃ glibet ꝓ nccitate pt᷑ ba
ptiſare.cũ debita foꝛma ſeruata plꝰ cõpetit q; oblatõ ex
terioꝛ indicatina fidei.Si vᷣo dicat᷑ ꝙ ᷣm H̊ nõ fuit diffe
rẽtia inter ꝑuulos et adultos.vtrobiq; em̃ fides reꝗre⸗
bat᷑ cũ ſigno exteꝛioꝛis deuotõis. Dicẽdũ ꝙ ĩ ̊ eꝛat dꝛia
ꝙ adultꝰ in boc oneꝛabat᷑ ꝙ ipe crederet ⁊ offerret.non
ſic aũt fuit ĩ ꝑuulo.pꝑ aliũ em̃ credebat et ꝑ aliũ ſignum
deuotõis aliqð exterioꝛis offeredat᷑.Mar.vlt.Qui vᷣo
nõ crediderit.glo.ꝑuuli ꝑ alios credũt ſic̃ ab alijs pcẽm
ↄtraxerũt.et ita ꝓ ꝑuulis ſufficiebat ſola fides aliena.
ita ꝙ nõ excludat᷑ ſignũ exteriꝰ.ſ̊ fides ꝓpꝛia.vt ſic ĩtelli
gat᷑ ſola fides ꝑentũ ad differẽtiã ꝓpꝛie fidei q̃ſi adultis
exigebat᷑.qSi at᷑ queꝛat᷑ cuiuſmõi ſit hec fides que tunc
ſufficiebat: Reſpõſio ꝙ fides ſaluatoꝛis.nec neceſſe fuit
deſcendẽ ad diſtinctã rõem ſic modo in ſy mbolo ↄtinet᷑
Et rõ eſt.qꝛ iã cꝛeuit lumẽ cognitõis fidei.ſicẽ habetur in
glo.ſuꝑ ulð.Nomẽ meũ adonay non indicaui eis.ꝑ ſuc
ceſſiões creuit cognitõis augmẽtũ. Si aũt obijcit.
fides cum ſit ĩuiſibilis gra.nõ ſupplebat vicẽ baptiſmi.
Reſpõſio ꝙ ſides cũ exterioꝛi ſigno ſupplebat vicẽ ꝓ il⸗
lo tꝑe.nõ ꝙ hr̃et tantã efficaciã quantaʒ mõ habet ſac⸗
eccłie cũ baptiſmo.Si aũt querat᷑ cuiꝰ vel quoꝝ erat fi⸗
des. Videt᷑ dm ꝙ pꝛcipalit ꝑentũ ꝓpinquoꝝ vł remo
toꝝ.ꝑ eos em̃ cõtractꝰ ẽ moꝛbo:et ita ꝑeos magis ↄgru
it remediũ.ſi tñ ſimile fuit tũc ei qð nunc eſt:potuit ſub
uenire fides aliena cũ deuotõne exterioꝛi nccitate ingꝛu
ente.hoc tñ nõ inuenit᷑ expᷣſſũ.Sʒ argui pt᷑ ex h̊ qð dicit
ꝙ ꝓ ꝑuulis ſola fides.et nõ determinat᷑ ꝑentũ. licʒ illa
magis ↄgruat.vnitas em̃ ſpũs de qͥ loꝗt᷑ aug.ibi plłꝰ ex⸗
tendit᷑ ꝙᷓ vnitas carnis. Ad illð oo qð querit᷑.vtꝝ vtri
uſq; pentis fides reꝗret᷑. Dicẽdũ ẽ ꝙ offerẽtis fides ſuf⸗
ficiebat ſiue eẽt de ꝓpinquis ꝑentibo ſiue de remotis.vel
etiã ſi nõ crederet et ĩ fide eccłie offerret:videt᷑ ſufficere.
ſiẽ mõ nõ credẽs ſaluata foꝛma ecclie intẽdẽs facẽ qð fa
cit eccłia baptizaret. Ad h̊ qd obijcit᷑.de boĩtate medi
ci ↄgruebat ꝙ qñcũq; erat moꝛbo tebuit eẽ medicia. Di
cendũ ꝙ ſtatꝰ gre ẽ mediꝰ inter ſlatũ nate et gloꝛie.Sta
tus nature determĩat᷑ in tribo.ſcʒ in eſſe:et eẽ diſtincto:
et eſſe oꝛdinato.Sʒ eẽ oꝛdinatũ eſt duplex ſcʒ qtũ ad de⸗
pendẽtiã a ↄſeruatoꝛe in eẽ naturali.vel in eẽ gratuito.
Eſſe vᷣo oꝛdiatũ q;ẽtũ ao dependẽtiã in eẽ gratuito.depen
det a ↄſeruatoꝛe reꝑatoꝛe.in eẽ naturali a cõditoꝛe cõſer
uatoꝛe.Eſſe igit᷑ oꝛdiatũ inquãtũ depẽdet a cõſeruatoꝛe
in eſſe gratuito:ſᷣm oꝛdinatõʒ dine ꝓuidłẽtie hʒ ſeꝗ eẽ di
ſtinctũ ⁊ oꝛdiatũ. ꝓut hic determiĩat eẽ natuꝛale.ſ̊ ꝑuulꝰ
anteqᷓ; natꝰfuerit.nõ habʒ eẽ diſtinctũ ꝓut natuꝛa ter
minat ſibi eẽ diſtinctũ:qꝛ ꝑuulꝰ anteqᷓ; natꝰ ſit:eſt ĩ cõti⸗
nuitate q̃dã cũ viſceribo maternis.vn ſᷣm oꝛdinatõʒ cõ⸗
munẽ dine ꝓuidẽtie nõ cõgruit illi eẽ oꝛdiatũ qtũ ad eẽ
gratuitũ.cũ gra ſequi babeat naturã ſiue eẽ gratuitũ.eẽ
naturale completũ.dico ᷣm oꝛdiem cõſuetũ dĩne diſpoſi
tõis. Itẽ ẽ culpa cꝛeata a vicio natuꝛe coꝛrupte vt oꝛigia
lis et ab inoꝛdiata volũtate vt actualis.pᷣ iuxta cõſuetũ
modũ diuĩe miſericoꝛdie.ſic volũtate adherẽte firmiter
bono actuali ſiue mutabili vnde culpã incurrit non tol⸗
lit dñs culpã:ſic iuxta modũ cõſuetũ ꝓle adherẽte nat᷑a
liter nature coꝛrupte a qua cõtrabit᷑ oꝛigiale.nõ purgat
ab oꝛigiale. ̊ dum ẽ in materno vtero naturaliter adhe⸗

ret nature coꝛrupte aqua contrahit inoꝛdiatõʒ fomitio

qꝛ licet ſtatim ĩ infuſiõe a ſe cõtrabat᷑ oꝛigiale: nihilomi
nꝰᷣ ex mẽſtruis maternis ꝗbo alitur fetꝰ.in ꝗbo cauſalit

maxie viget coꝛruptõ.cõtrahit incẽtiuũ moꝛdiatõis a qͥ
eſt maxie receſſus a nat᷑ ali iuſticia. Uñ dum ẽ in vtero

fetꝰ q̃ſi renitit᷑ cõtꝛa purgatõz oꝛigĩalis vicij. ꝓpt qð ſᷣm
diſpẽſatõem ↄſuete gre(ꝙ dieo ꝓpt ſcciſicatos ĩ vtero)
nõ ẽ adhibẽdũ remediũ.q A ̊ j̊ ꝙ querit᷑. Quare nõ

fuit generale remediũ cõtra oꝛigiale pctm exñtiũ in vte

ro materno ſicẽ̃ pꝰnatiuitatẽ eoꝛũdem.pt᷑ dici.ꝙ ꝑuulus

dum eſt vna caro ꝑ quãdam ↄtinuatõʒ cũ matre:ſbiacet
legi oꝛiginalis peccati qð ꝑ carnẽ cõtractũ eſt. vt duret

„

10 15

HIMMMIILTI.

S T 0 V

O Balancde Q R

N Focus

H J K

G

F

E

5
1
5
5
8
E
5
8

-Euroskala Offset

VierFarbSelector Standard*